text: 1Ƴɛrɛ ŋa a, tɩ pãa ƴɛr a yele al nyɩ na sɛb kʋ̀ m a ƴɛrʋ. A dɛb zie a, a vɩɛl a ʋ na bɛ kul pɔw a. 2Ɛ cɛ a pɩ̃ɔ-yele zũú a, kɛ́ dɛb za mɩ́ kul ʋ pɔw, ɛ́ pɔw za kul ʋ sɩr. 3A sɩr, ʋ tone a sɩr tome a ʋ pɔw zie, ɛ a pɔw mɩ̀ tone a pɔw tome a ʋ sɩr zie. 4A pɔw bɛ n'ʋ so a ʋ mɩŋa ƴãgan ɛ, a ʋ sɩr so ʋ. Lɛ mɩ̀ n'a, a sɩr bɛ n'ʋ so a ʋ mɩŋa ƴãgan ɛ, a ʋ pɔw so ʋ. 5Nyɩ ta sɩbr taa a lãw-taa, ɛ a bɛ ɩ kɛ́ nyɩ wõ n taa ŋmãa bɛr blã lɛ ƴãw kɛ́ nyɩ tʋ̃ɔ pùori ɛ; al pùorí, nyɩ lɛ lãwnɛ taa, alɛ bɛ ɩ lɛ, nyɩ nãa tɛrɛ nɩ nyɩ tʋɔra guur lo a Sɩtaana bɛlʋ pʋɔ. 6A a ŋa ɩ̃ na ƴɛrɛ a, sawfʋ n'a ɩ̃ saw kʋ̀ nyɩ k'aa mɩ́ ɩ a lɛ, fɛrʋ bɛ n'a ɩ. 7Ɩ̃ bɔbr a k'aa nɩbɛ za nãa ŋmɛ̃ mɛ̃ a mãa a; ɛ cɛ a Naaŋmɩn mɩ́ kʋ̀ n ŋa za a ʋ maalʋ: ŋa mɩ́ páw nɩ maalʋ ŋa, ŋa páw maalʋ ŋa. 8Lɛ so ɩ̃ yere kʋ̀rɛ a bɛlɩ dem na bɛ tɛr pɔwbɛ a, nɩ a pɔw-kɔbɛ, k'aa vɩɛl a kɛ́ bɛ cãa ŋmɛ̃ a bɛ ŋmɛ̃a mɛ̃ a mãa a. 9Ɛ cɛ bɛlɛ na kʋ̃ tʋ̃ɔ nyɔw bɛ tʋɔra a, bɛ kul pɔwbɛ bɩɩ sɩrbɛ. Bʋ̃ʋ n'ʋ vɛ̃, a pɔw kulu bɩɩ a sɩr kulu sa, a pɔw vʋla bɩɩ a dɛb vʋla na na dɩrɛ fʋ a. 10A bɛl na kul taa a, ɩ̃ yere na kʋ̀rɛ bɛ, (ɛ cɛ mãa bɛ n'ʋ ɛ): a Sore n'ʋ: a pɔw ʋ ta yi ɛ bɛr a ʋ sɩr ɛ, 11ɛ ʋlɛ wa yi ɛ bɛr ʋ a, ʋ ta lɛ kul sɩr ɛ, bɩɩ ʋ ɩ ʋlɛ nɩ a ʋ sɩr lɛ kpɛ taa, ɛ sɩr mɩ̀ ta zawrɩ ʋ pɔw bɛr ɛ. 12A ŋmaarɛ bɛl na cɛ a zie a, ɩ̃ yere na, (mãa n'ʋ ƴɛrɛ, a Sore bɛ n'ʋ ɛ): Kɩrɩta-nɩr na tɛr pɔw na bɛ saw de a Kɩrɩta a, a pɔw wa saw lãw kpɩɛr ɩ ʋ a, ʋ ta zawr ʋ bɛr ɛ. 13Ɛ Kɩrɩta-nɩr na ɩ pɔw a, wa tɛr sɩr na bɛ saw de a Kɩrɩta a, a ʋ sɩr ŋa wa saw lãw kpɩɛr ɩ ʋ a, ʋ ta zawr ʋ bɛr ɛ. 14Bʋ̃ʋ n'ʋ vɛ̃, a pɔw na ɩ Kɩrɩta-nɩr a, mɩ́ ɩ n a ʋ sɩr na bɛ saw de a Kɩrɩta a, ʋ lɩɛbɩ nɩ-sõw; ɛ a sɩr na ɩ Kɩrɩta-nɩr a, ɩ a ʋ pɔw na bɛ saw de a Kɩrɩta a, ʋ lɩɛbɩ nɩ-sõw. Alɛ bɛ tɩ ɩ a ŋa a, a nyɩ bibiir nãa ɩ n dɛwr nɩbɛ, ɛ cɛ bɛ ɩ n nɩ-son. 15A ʋl na bɛ saw de a Kɩrɩta a, wa bɔbr k'ʋʋ yi a, ʋ yi. A sɩr bɩɩ a pɔw na ɩ a Kɩrɩta-nɩr a, so nɩ ʋ tʋɔra a ka. Ƴã-ɓaarʋ pʋɔ n'a Naaŋmɩn bʋɔlɩ nyɩ kɛ́ nyɩ wa vʋʋrɛ. 16Yel-mɩŋa n'a, ŋmɩŋmɩn za n'a a fʋ̃ʋ pɔw na bãw kɛ fʋ na faa nɩ a fʋ sɩr? Bɩɩ a fʋ̃ʋ sɩr kɛ fʋ na faa nɩ a fʋ pɔw? 17A yel ŋa ƴãw bɛ wa n'a a, ŋa za, ʋ mɩ́ vʋʋrɛ tu n a lɛ a Sore na kʋ̀ ʋ a, nɩ a lɛ ʋ na tɩ ŋmɛ̃ a lɛn daar a Naaŋmɩn na bʋɔl ʋ a. A ŋa n'a ɩ̃ wule a Lãw-yie za pʋɔ kɛ́ bɛ tuur. 18A nyɩ ƴẽn sob tɩ ŋmãa nɩ yʋɔr a lɛn daar a Naaŋmɩn na bʋɔl ʋ a bɩɩ? Ʋ ta sɔwlɛ a ʋ yʋɔr-ŋmãafʋ ɛ. Kãw bɛ tɩ ŋmãa yʋɔr sɛr ɛ? Ʋ ta ƴãw bɛ ŋmãa ʋ ɛ. 19A yʋɔr-ŋmãafʋ bɛ ɩ bom ɛ, a yʋɔr-bɛ-ŋmãafʋ mɩ̀ bɛ ɩ bom ɛ. Naaŋmɩn nɛ-ƴãwnɩ sawfʋ n'a ɩ bom. 20Ŋa za, ʋ mɩ́ cãa ŋmɛ̃ a lɛ ʋ na tɩ ŋmɛ̃ a lɛn daar a Naaŋmɩn na tɩ bʋɔl ʋ a. 21Fʋ tɩ ɩ n gbãgbaa a lɛn daar a Naaŋmɩn na bʋɔlɩ fʋ a bɩɩ? A ta ƴãwnɛ fʋ tɩɛrʋ ɛ. Ɛ cɛ fʋ̃ʋ wa na na tʋ̃ɔ lɩɛbɩ nɩr na so ʋ tʋɔra a, taa bɛrɛ a tɔlɛ ɩ. 22Bʋ̃ʋ n'ʋ vɛ̃, a gbãgbaa a Sore na bʋɔlɩ a, ʋ lɩɛb ɩ nɩr a Sore na faa ɛ so ʋ a. Lɛ mɩ̀ n'a, a sob nɛ na so ʋ tʋɔra ɛ a Sore bʋɔl ʋ a, ʋ ɩ n a Kɩrɩta gbãgbaa. 23Naaŋmɩn ya na de nyɩ: nyɩ ta lɩɛbɩ nɩsaalbɛ gbãgbaar ɛ. 24Yɛbr ɩ, ŋa za, ʋ mɩ́ be a Naaŋmɩn niŋé ŋmɛ̃ a lɛ ʋ na tɩ ŋmɛ̃ a lɛn daar a Naaŋmɩn na bʋɔl ʋ a. 25A bɛlɩ dem na bɛ kul taa a, ɩ̃ bɛ tɛr wulu na yi a Sore zie a, na yel kɛ́ bɛ tuur ɛ. Lɛ mãa na nyɛ̃ a n'a ɩ̃ yere, mãa nɩsaal na sɛwnɩ kɛ́ nɩbɛ ta bʋnɛ nɩ mɛ̃ a Sore su-ɓaarʋ zũú a. 26A ƴɛrɛ ŋa kpɩɛrʋ zũú, mãa tɩɛr k'aa vɩɛl a, kɛ ŋa za mɩ́ ŋmɛ̃ a lɛ ʋ na ŋmɛ̃ a. 27Fʋ kul ɩ pɔw ɩ? Taa bɛrɛ ʋ ɛ. Fʋ bɛ kul pɔw ɛ? Ta bɔbr pɔw ɛ. 28Ɛ cɛ fʋ̃ʋ wa kul pɔw a, fʋ bɛ maalɩ yel-bier ɛ. Ɛ pɔwsɩrale wa kul sɩr a, ʋ bɛ maalɩ yel-bier ɛ. Ɛ cɛ a bɛl na kul taa a, bɛ na páw nɩ kpɩɛrʋ yaga, ɛ alɛ n'a ɩ̃ bɔbr kɛ́ nyɩ ta páw ɛ. 29Yɛbr ɩ, yel ŋa n'ʋ ɩ̃ bɔbr k'ɩ̃ɩ yel: a nɩdaar bɛ cãa zãá ɩ. Dɩ̃a na ta a, a pɔw-tɛrbɛ, bɛ ɩ mɛ̃ bɛ bɛ tɛr pɔwbɛ a, 30a bɛlɩ dem na kone a, bɛ ɩ mɛ̃ bɛ bɛ kone a, a bɛlɩ dem na cɩlɛ a, bɛ ɩ mɛ̃ bɛ bɛ cɩlɛ a, a bɛlɩ dem na daar bome a, bɛ ɩ mɛ̃ bɛ bɛ tɛr bom a, 31bɛlɩ dem na nyɛrɛ tɔnɛ nɩ a tẽw ŋa bome a, bɛ ɩ mɛ̃ bɛ bɛ nyɛrɛ tɔnɛ a. Bʋ̃ʋ n'ʋ vɛ̃, a tẽ-daa ŋa ŋmɛ̃a tɔlɛ na. 32Ɩ̃ bɔbr a kɛ nyɩ nãa ta tɛr niw-sʋba kãw za ɩ. Dɛb na bɛ kul pɔw a, a Sore yele tɩɛrʋ n'a ʋ mɩ́ tɛr, ʋ mɩ́ bɔbr a k'ʋʋ ɩrɛ a pɛlɩ a Sore pʋɔ. 33Ɛ cɛ a dɛb ʋl na kul a pɔw a, a tẽ-daa zu yele tɩɛrʋ n'a ʋ mɩ́ tɛr: ʋ mɩ́ bɔbr ɩ lɛ ʋ na na ɩrɛ a nʋmɛ a ʋ pɔw zie a, 34lɛ n'a a ʋ tɩɛrʋ dɛ mɩ́ põ. Lɛ mɩ̀ n'a, pɔw na bɛ kul sɩr a, bɩɩ a pɔwsɩrale a, a Sore yele tɩɛrʋ n'a ʋ mɩ́ tɛr. Ʋ mɩ́ bɔbr a k'aa Sore so ʋ, a ʋ ƴãgan pʋɔ nɩ a ʋ tɩɛrʋ pʋɔ. Ɛ cɛ a pɔw na kul sɩr a, a tẽ-daa zu yele tɩɛrʋ n'a mɩ́ be a ʋ zie: ʋ mɩ́ bɔbr a k'ʋʋ ɩrɛ a nʋmɛ a ʋ sɩr zie. 35A nyɩ vla ƴãw n'a ɩ̃ yere a a ŋa, bɛra pʋɔ bɛ n'a ɩ̃ ƴãwnɛ nyɩ ɛ, ɩ̃ nɩ̃ɛ na bɔbr kɛ́ nyɩ ɩrɛ bom na vɩɛl sɛwnɩ ƴãwfʋ a, kɛ́ nyɩ lãw nɩ a Sore ta bãw taw-taa kãw za ɩ. 36Pɔl-bile wa nyɛ̃ ʋ sãwnɛ a ʋ ƴãwnɩ-yúor pʋɔ, ʋ na kʋ̃ kul ʋ a, a pɔw vʋla wa kpɩɛr ʋ tɩ zuo, ɛ ʋ bãw k'aa tɩ sɛw na kɛ bɛ kul taa a, bɛ̃ɛ kul bɛ taa mɛ̃ a lɛ ʋ na bɔbr a. Ʋ bɛ maalɛ yel-bier ɛ. 37Ɛ cɛ, nɩr fɛrʋ kãw za na bɛ be ʋ zie, ɛ ʋ tɩɛr ʋ pʋɔ k'ʋʋ bɛ be za na kul pɔw a, ʋlɛ na na tu a lɛ ʋ na bɔbr a, ɛ yel a ʋ tɩɛrʋ pʋɔ k'ʋʋ kʋ̃ lãw nɩ a ʋ ƴãwnɩ-yúor a, ʋ maal ɩ vla. 38A na ɩ lɛ a, nɩr na kul a ʋ ƴãwnɩ-yúor a, maal ɩ vla, ɛ nɩr na bɛ kul ʋ a, maal ɩ vla zuo lɛ. 39A pɔw be n a ʋ sɩr ƴãw lɛn daar za a ʋ sɩr na vʋʋrɛ a. A ʋ sɩr wa kpi a, ʋ so nɩ ʋ tʋɔra na tʋ̃ɔ kul sob nɛ ʋ na bɔbr a, ɛ cɛ a sob nɛ a, ʋ ɩ Kɩrɩta-nɩr. 40Ɛ cɛ mãa zie a, ʋlɛ wa be be mɛ̃ a lɛ ʋ na ŋmɛ̃ a, ʋ na wone nɩ nʋ̃ɔ̀ zuo. Ɩ̃ tɩɛr bãw k'ɩ̃ɩ mɩ̀ tɛr ɩ a Naaŋmɩn Vʋʋrʋ.


c: text/html

text: 1Ɛɛ rɛ ka ŋ bɩl na dɩ nal hʋ aa hɔŋ kuworikpasa hʋ tɩyaŋ, dɩ ʋ kol teŋkulii ʋ noduu noŋ tɩyaŋ. Ba sabɩ kɩna we teŋ hʋ tɩya abee ʋ hal buloŋ tɩyaŋ, aŋ kpa kel taarɩ tɔ teŋ hʋ leye bapɛ tɩyaŋ. 2Ɛɛ rɛ ŋ na malɩkaduwo kɩdɩgɩ dɩ ʋ heele a kɩ pɩyɛsɩ, "Kɩbee rɛ maga ʋ aa sɩ wuwo kaŋ kelni hʋ ba aa kaŋ taarɩ teŋkulii hʋ tɔ a tɔrɩ, aŋ suri teŋ hʋ?" 3Amɛ nal buloŋ fa tuwo wɩɩsɩbee tɩyaŋ, koo taŋha nyuu tɩyaŋ koo taŋha memii tɩyaŋ a maga ʋ aa sɩ wuwo suri teŋ hʋ, a deŋ ʋ tɩya. 4Ŋ aa naa dɩ nal buloŋ tuwo a maga ʋ aa sɩ wuwo suri teŋ hʋ, koo a deŋ ʋ tɩya gɛɛ, ŋ wɩɩ weliŋ. 5Ɛɛ rɛ nɩhɩyasɩ hʋ kɩdɩgɩ basɩ tɩya ŋ a baa, "Ta kɩ wiye. Deŋ na! Nal hʋ ba aa yɩrɩ Gyuda doho nala Naakyigi hʋ, Deviti nihii hʋ aa yaa nɩbal, ʋ yuwo di rɛ, ɛɛwɩya ʋ aa wuwo ʋ tɔrɩ kelni hʋ bapɛ ba aa kaŋ taarɩ teŋ hʋ tɔ rɛ, aŋ suri ʋ. 6Ɛɛ rɛ ŋ deŋ a na Pebiye dɩ ʋ sɩŋ kuworikpasa hʋ abee kɩweye hʋ banaa abee nɩhɩyasɩ mɔlɩya bee banaa hʋ tʋtʋʋ, a kɩɩ gɛɛ anɩɩ ba fa aa kpʋ ʋ. Ʋ fa kaŋ nyɩŋdaasɩ bapɛ rɛ abee sɩya bapɛ. Sɩya hʋ bapɛ rɛ yaa Wiyesi Welii aa kaŋ de-iriŋma bapɛ hʋ Wɩɩsɩ aa taa ʋ ko tuu dʋnɩya logiŋ kɛ buloŋ. 7Ɛɛ rɛ Pebiye hʋ mʋ laa teŋ hʋ nal hʋ aa hɔŋ kuworikpasa hʋ nyuu noduu noŋ tɩyaŋ. 8Ʋ aa laa teŋ hʋ, kɩweye hʋ banaa abee nɩhɩyasɩ mɔlɩya abee banaa hʋ, ba buloŋ tuu gbinni Pebiye hʋ sɩya tɩyaŋ. Nɩhɩyasɩ mɔlɩya bee banaa hʋ buloŋ kol konima abee salma tahaŋbiisi rɛ. Salma tahaŋbiisi hʋ gyɩ suwo rɛ abee wɩsɩnaaŋ hʋ ba aa nyɔgɔ tɩya Wɩɩsɩ. Wɩsɩnaaŋ no rɛ yaa Wɩɩsɩ nala wɩɩkyʋwalɩ. 9Ɛɛ rɛ nɩhɩyasɩ hʋ abee kɩweye hʋ yɩɩ yɩɩfalɩɩ a baa: "Ɩ rɛ maga ɩ aa sɩ laa teŋkulii hʋ ba aa taarɩ tɔ, a tɔrɩ kelni hʋ ba aa kaŋ taarɩ teŋ hʋ tɔ, beewɩya ba kpʋ ɩ rɛ, ɩ kpa ɩ kyal a yɔbɔ nihuwobisi a tɩya Wɩɩsɩ. Nala hʋ ɩ aa yɔbɔ lɩɩ nala iriŋ iriŋ buloŋ tɩyaŋ nɛ, a kɩ basɩ taanɩ iriŋ iriŋ, a we tɔnɩ iriŋ iriŋ abee taŋhasɩ iriŋ iriŋ buloŋ tɩyaŋ. 10Ɩ leŋ nala hʋ ɩ aa yɔbɔ yaa kuwori doho rɛ a yaa wɩɩkyʋwal sɩlaala a tʋma kɩ tɩya Wɩɩsɩ. Ba sɩ kɩ deŋ taŋha buloŋ." 11Ɛɛ rɛ ŋ nɩɩ malɩkasɩ aa pele tusi tusi aa sɩŋ gol kuworikpasa hʋ abee kɩweye hʋ abee nɩhɩyasɩ hʋ dɩ ba aa yɩɩ yɩɩla ba kɩ gyɩŋ, 12a baa: "Pebiye hʋ ba aa kpʋwa rɛ maga dɩ ʋ kaŋ dee. Ʋ rɛ maga dɩ ʋ kaŋ dʋwa, abee wɩgyʋŋ, abee dee kɩŋ buloŋ tɩyaŋ. Ʋ rɛ maga dɩ ʋ kaŋ feŋbal, dɩ nala kɩ dannɩ ʋ a kɩ kyʋwalɩ ʋ." 13Ɛɛ rɛ ka ŋ nɩɩ kɩna hʋ buloŋ aa we wɩɩsɩbee tɩyaŋ, abee kɩna hʋ buloŋ aa we dʋnɩya tɩyaŋ, abee kɩna hʋ aa we taŋha memii tɩyaŋ, abee kɩna hʋ buloŋ aa we mpʋwɔnʋʋ tɩyaŋ, abee kɩŋ kɛ buloŋ aa we doŋ dɩ ba aa yɩɩ yɩɩl a baa, "Nal hʋ aa hɔŋ kuworikpasa hʋ tɩyaŋ abee Pebiye hʋ, ba aa rɛ maga dɩ á kɩ kyʋwalɩ ba, a kɩ tɩya ba feŋ, a kɩ dannɩ ba. Ba aa rɛ kaŋ dee kɩŋ buloŋ nyuu tɩyaŋ, a kaŋ kɩ mʋ maakyiye buloŋ." 14Ɛɛ rɛ kɩweye hʋ banaa mɛ yaa amɩ kɩ we, ka nɩhɩyasɩ mɔlɩya bee banaa hʋ mɛ tuu gbinni a kyʋwalɩ ʋ.

robotstxt: allowed

filter: keep


text: 1Kyɛwiyesii hʋ kyɛɛ kɩdɩgɩ, Yesu bee ʋ hatɩnna hʋ gyɩ sii mʋ tɩŋ nyoŋso baga kɩdɩgɩ tɩyaŋ nɛ a kɩ mʋ. Ɛɛ rɛ ʋ hatɩnna hʋ bori nyoŋso hʋ, a piisi kɩ kyaŋ. 2Dɩ Farasiima badɔmɔŋ mɛ gyɩ we doŋ a na ba. Doŋ nɛ ba pɩyɛsɩ ba a baa, "Bee rɛ tɩŋ ma kɩ yaa nyɛ? Kyɛwiyesii hʋ kyɛɛ sɩna daa ma kɩ kyogi gɛɛ?" 3Ɛɛ rɛ Yesu pɩyɛsɩ ba a baa, "Ma ha bɩ karɩma na wɩɩ hʋ Deviti gyɩ aa yaa? 4Losi gyɩ kaŋ ʋ bee ʋ hatɩnna rɛ, ʋ gyɩ mʋ gyʋʋ Wɩɩsɩ dɩya hʋ, a kpa paanʋʋ hʋ ba fa aa kaŋ ko sʋla Wɩɩsɩ, a lɔgɔ kyaŋ aŋ kpa tɩya ʋ hatɩnna hʋ mɛ, ba mɛ laa kyaŋ. Ʋ fa yaa sɩna rɛ anɩɩ nɩwaasɩ aa sɩ kpa haŋ paanʋʋ hʋ dige ʋ nyʋwa, see wɩɩkyʋwal sɩlaala dʋŋ, ka Deviti bee ʋ nala hʋ gyɩ kyaŋ ba gɛɛ." 5Ka Yesu yaŋ basɩ tɩya ba a baa, "Mɩyaŋ Nihuwobiŋ Biye rɛ yaa Kyɛwiyesii hʋ kyɛɛ tɩɩna." 6Kyɛwiyesii hʋ kyɛɛ kɩdɩgɩ Yesu bɩl sii gyʋʋ Gyuuma wɩɩkyʋwaldɩya, a kɩ daga nala, dɩ baal kɩdɩgɩ mɛ gyɩ we doŋ, ʋ noduu noŋ sʋba. 7Wɩɩsɩ Teŋ dɩdagɩla abee Farasiima badɔmɔŋ mɛ gyɩ we doŋ. Ba gyɩ aa kyɛ wɩɩ rɛ dɩ ba tɩŋ gɛɛ tɩyaŋ a kaŋ Yesu, a baa dɩ ʋ kyogo ba sɩŋsɩ rɛ. Ɛɛwɩya, ba buloŋ gyɩ lɩɩ sɩya pɔ ʋ tɩyaŋ, dɩ ba na dɩ ʋ sɩ tɩɩbɩ baal hʋ Kyɛwiyesii hʋ kyɛɛ rɛ koo? 8Amɛ Yesu fa gyɩŋ ba tɩbɩɩna buloŋ nɛ. Ɛɛ rɛ ʋ basɩ tɩya nosʋʋ hʋ tɩɩna a baa dɩ ʋ sii ko lɩɩ sɩŋ ba sɩya tɩyaŋ. Nyɛ rɛ baal hʋ sii mʋ lɩɩ sɩŋ doŋ. 9Doŋ nɛ Yesu pɩyɛsɩ ba a baa, "Ɛɛ rɛ Wɩɩsɩ mɩrɩsɩ hʋ daga dɩ á kɩ yaa Kyɛwiyesii hʋ kyɛɛ? Dɩ á kɩ kyiyeli nala koo dɩ á kɩ dɔgɩsɩ ba? Dɩ á kɩ laa nala mɩɩbolo koo dɩ á kɩ kpʋ ba?" 10Yesu aa basɩ gɛɛ, ʋ mɩɩgɩ deŋ nala hʋ aa hɔŋ doŋ buloŋ aŋ basɩ tɩya nosʋʋ hʋ tɩɩna dɩ ʋ kaŋ ʋ noŋ tannɩ. Ʋ kaŋ tannɩ. Nosʋʋ hʋ mɩɩgɩ kɩɩ kɩduwo hʋ. 11Yesu aa yaa gɛɛ, nala hʋ buloŋ baaŋ sii kɩŋkaŋ. Ba kɩ vʋʋlɩ wɩɩ hʋ ba aa sɩ yaa ʋ. 12Kyɛɛ kɩdɩgɩ Yesu sii mʋ gyɩŋ dogimo kɩdɩgɩ nyuu dɩ ʋ kyʋwalɩ Wɩɩsɩ. Ʋ we doŋ, a kyʋwalɩ Wɩɩsɩ gɛɛ deŋdeŋ sɩya mʋ gballɩ. 13Sɩya aa gballa, ʋ yɩrɩ ʋ hatɩnna buloŋ ba ko ʋ lee. Ɛɛ rɛ ʋ lɩɩ ba tɩyaŋ nala fi abee balɩya dɩ ba yaa ʋ kpambɩsɩ. 14Nala hʋ ʋ gyɩ aa lɩya rɛ nyɛ: Siimɔŋ (Yesu fa kana ʋ kɩ yɩrɩ Piita rɛ) abee ʋ naabiibaal Aŋduru, abee Gyemsi abee Gyɔɔŋ abee Fɩlɩpɩ abee Batolomi 15abee Matiwu abee Tɔmaasɩ abee Alfiyasɩ biibaal Gyemsi, abee Siimɔŋ, nal hʋ aa kyɩl ʋ nala wɩya kɩŋkaŋ, 16abee Gyemsi biibaal Gyudasɩ, abee Gyudasɩ Isɩkarɔtɩ, nal hʋ aa ko yaa minaafigi tɩɩna hʋ. 17Ɛɛ rɛ Yesu bee ʋ kpambɩsɩ hʋ sii lɩɩ dogimo hʋ nyuu ko tuu, dɩ ʋ hatɩnna badɔmɔŋ mɛ sɩŋ dogimo hʋ naasɩ tɩyaŋ. Nɩgyamaa mɛ gyɩ sɩŋ doŋ, ba badɔmɔŋ gyɩ lɩɩ Gyudɩya paalʋʋ rɛ, ba badɔmɔŋ mɛ gyɩ lɩɩ Gyerusalɛm, ba badɔmɔŋ mɛ gyɩ lɩɩ Taaya bee Siidɔŋ aa kpaga fuwobal hʋ nyʋwa. 18Nala no buloŋ gyɩ ko dɩ ba gyegili nɩɩ wɩya hʋ Yesu aa basɩ rɛ aŋ ka dɩ ʋ tɩɩbɩ ba. Nala badɔmɔŋ mɛ gyɩŋbɔmɔ aa kana mɛ gyɩ ko rɛ dɩ Yesu tɩɩbɩ ba. 19Nala hʋ buloŋ gyɩ aa we doŋ kɩ lʋga dɩ ba dige ʋ, beewɩya ba gyɩ naa anɩɩ dee kɩdɩgɩ rɛ aa lɩɩ ʋ tɩyaŋ, a leŋ nala buloŋ kɩ na laaŋfɩya. 20Nyɛ rɛ Yesu mɩɩgɩ deŋ ʋ hatɩnna hʋ aŋ baa, "Nyusʋŋtɩmma rɛ yaa ma nala hʋ a yaa nyaaba, mamaa rɛ sɩ gyʋʋ Wɩɩsɩ koro hʋ. 21Nyusʋŋtɩmma rɛ yaa ma nala hʋ losi aa kpʋʋ gyɩnaŋ, Wɩɩsɩ sɩ leŋ dɩ ma vɔgɔ. Nyusʋŋtɩmma rɛ yaa ma nala hʋ aa wii gyɩnaŋ, Wɩɩsɩ sɩ leŋ dɩ ma mʋma. 22Nyusʋŋtɩmma rɛ yaa ma nala hʋ ba aa haasa, a lɩɩ ma kɩ ta nala tɩyaŋ a kɩ tʋʋsɩ ma a kɩ kyogi ma feŋ aŋ baa dɩ ma yaa nɩbɔmɔ rɛ, akuu ma aa tɩŋ mɩyaŋ Nihuwobiŋ Biye hal wɩya. 23Dɩ gɛɛ rɛ ko puu ma, ma leŋ dɩ ma tenni fɩyɛlɩ, dɩ ma kɩ gʋwa a kɩ gyʋwɔsɩ, beewɩya ma tuno yʋga rɛ a pɩŋ wɩɩsɩbee tɩyaŋ. Ɛɛ tɩɩ rɛ ba naabaala mɛ gyɩ dɔgɩsɩ Wɩɩsɩ tɩŋdaala hʋ gyɩ aa laa sɩya ko. 24Amɛ ma nala hʋ aa yaa kɩna tɩmma gyɩnaŋ, ma sɩ na tʋwara beewɩya ma laa sɩya di ma sʋma buloŋ teŋ nɛ. 25Ma nala hʋ mɛ aa vɔgɔ gyɩnaŋ, ma mɛ sɩ na tʋwara dɩ losi kpʋ ma. Ma nala hʋ mɛ aa mʋŋ gyɩnaŋ, ma sɩ na tʋwara. Ma tɩsɩ sɩ kyogi, dɩ ma wii sɩnɩɩl. 26Dɩ dʋnɩya nala buloŋ nɛ ko kɩ bigisi ma, ma gyɩma anɩɩ tʋwara tɩyaŋ nɛ ma we gɛɛ, beewɩya, ɛɛ tɩɩ rɛ ba naabaala gyɩ kɩ bigisi nala hʋ gyɩ aa nyɩya wɩya baa dɩ ba yaa Wɩɩsɩ tɩŋdaala rɛ." 27"Amɛ ma nala no aa we daha, a gyegili kɩ nɩɩ ŋ wɩbasɩɩ no, ma leŋ dɩ ŋ basɩ tɩya ma, ma kyo ma dɔmɔ aŋ yaa wɩweliye kɩ tɩya nala hʋ aa haasɩ ma. 28Ma sʋl Wɩɩsɩ kɩ tɩya nal buloŋ aa basɩ wɩbɔmɔ kɩ tɩya ma, aŋ kyʋwalɩ Wɩɩsɩ kɩ tɩya nala hʋ buloŋ aa dɔgɩsɩ ma. 29Dɩ nal lɛ ŋmaa ɩ nogɔbɔ kyaŋkpaŋ, kaŋ ɩ noduu kyaŋkpaŋ mɛ tɩya ʋ dɩ ʋ ŋmaa. Dɩ nal lɛ kaŋ ɩ gabal fasɩ, wuri ɩ gabiye mɛ pɛ tɩya ʋ. 30Dɩ nal lɛ ko sʋla ɩ kɩŋ, kpa tɩya ʋ. Dɩ nal mɛ rɛ kyɩma ɩ kɩŋ, ta pɩyɛsɩ ʋ laa. 31Wɩya hʋ ma aa kyɛ dɩ nala kpa kɩ yaa ma, ma mɛ kpa ba tɩɩ kɩ yaa nala. 32Dɩ mamaa rɛ kyo nala hʋ aa kyo ma dʋŋ, ma bɩ kaŋ tuno buloŋ Wɩɩsɩ lee, beewɩya wɩbɔŋyaala mɛ gba kyo nala hʋ aa kyo ba rɛ. 33Dɩ mamaa rɛ yaa wɩweliye kɩ tɩya nala hʋ aa yaa wɩweliye kɩ tɩya ma dʋŋ, ma bɩ kaŋ tuno buloŋ Wɩɩsɩ lee, beewɩya wɩbɔŋyaala mɛ gba aa yaa gɛɛ rɛ. 34Dɩ mamaa rɛ kpaa kɩna kɩ kyɩŋ nala hʋ ma aa gyɩma anɩɩ ba sɩ wuwo tuŋ tɩya ma dʋŋ, ma bɩ kaŋ tuno buloŋ Wɩɩsɩ lee, beewɩya wɩbɔŋyaala mɛ gba aa kpa kɩna kyɩŋ ba dɔŋtɩŋsɩ rɛ aŋ kɩ yɩyɛlɩ dɩ ba mɩɩgɩ tuŋ gɛɛ tɩɩ tɩya ba. 35Amɛ wɩya hʋ ŋ aa kyɛ dɩ ma kɛ kɩ yaa rɛ nyɛ: Ma kyo ma dɔmɔ, a yaa wɩweliye kɩ tɩya ba, a kɩ kyɩŋ ba kɩna aŋ ta kɩ yɩyɛla dɩ ba tuŋ ma. Dɩ mamaa rɛ ko kɩ yaa nyɛ, ma tuno bɩ sɩ kyallɩ Wɩɩsɩ lee, ka dɩ Wɩɩsɩ ha leŋ dɩ ma yaa ʋ Wɩɩbal hʋ tɩɩ balɩya. Beewɩya tahaa tɩmma abee nɩbɔmɔ buloŋ nɛ Wɩɩsɩ yaa wɩweliye kɩ tɩya. 36Ma kɩ fá nala sikii anɩɩ ma Kuwo Wɩɩsɩ aa fá nala sikii gɛɛ. 37Ta dii ɩ dɔŋtɩɩna sarɩya, dɩ Wɩɩsɩ mɛ ta dii ɩ sarɩya. Ta kpaa kyogisi tɩya ɩ dɔŋtɩɩna dɩ Wɩɩsɩ mɛ ta kpaa kyogisi tɩya ɩ. Ma kpa wɩya kɩ kyɛ ma dɔŋtɩŋsɩ. Dɩ mamaa rɛ aa yaa gɛɛ, Wɩɩsɩ mɛ sɩ kpa wɩya kɩ kyɛ ma. 38Ma kpa kɩna kɩ tɩya nala. Dɩ mamaa rɛ aa yaa gɛɛ, Wɩɩsɩ mɛ sɩ kpa kɩna kɩ tɩya ma. Ʋ sɩ magɩsɩ kɩna a su kɩŋ yurutu, a nyagɩ we, ka dɩ ba ha yuwori kɩ tuu, dɩ ʋ kpa tɩya ma. Amɛ kɩŋ hʋ ɩ aa kaŋ magɩsɩ kɩna tɩya ɩ dɔŋtɩɩna, ʋ tɩɩ rɛ Wɩɩsɩ mɛ sɩ kaŋ magɩsɩ tɩya ɩ." 39Ɛɛ rɛ Yesu bɩl maga namaga tɩya ba a baa, "Nyʋlʋŋ bɩ sɩ wuwo kaŋ ʋ dɔŋtɩɩna nyʋlʋŋ daaŋ. Dɩ ʋ rɛ yaa gɛɛ, ba buloŋ balɩya sɩ tele bootogi tɩyaŋ. 40Nal hʋ aa gʋnnɩ wɩɩ bɩ sɩ wuwo te nal hʋ aa daga ʋ, amɛ dɩ ʋ rɛ ko gʋnnɩ wɩɩ hʋ teŋ, ʋ mɛ aa kɩɩ nal hʋ aa daga ʋ rɛ. 41Ɛɛ rɛ ɩ sɩ yaa na gyagɩŋ hʋ aa we ɩ dɔŋtɩɩna sɩɩ tɩyaŋ, aŋ bɩ naa daakuu hʋ aa we ɩ tɩɩ sɩɩ tɩyaŋ. 42Ɛɛ rɛ ɩ sɩ yaa baa dɩ ɩ dɔŋtɩɩna leŋ dɩ ɩ lɩɩ gyagɩŋ hʋ aa we ʋ sɩɩ tɩyaŋ ta tɩya ʋ, aŋ bee na daakuu hʋ kɛ aa gɩrɩga ɩ tɩɩ sɩɩ tɩyaŋ. Ɛɛdɔŋ minaafigi tɩɩna kɩdɩgɩ! Laasɩya lɩɩ daakuu hʋ aa we ɩ tɩɩ sɩɩ tɩyaŋ, ka dɩ ɩ wuwo kɩ na weliŋ, a na lɩɩ gyagɩŋ hʋ aa we ɩ dɔŋtɩɩna sɩɩ tɩyaŋ." 43Ɛɛ rɛ Yesu bɩl maga namaga tɩya ba a baa, "Tɩya hʋ aa bee wɩɩlɩ, ʋ bee nɔŋ nɔŋbɔŋlɔrɩnɩ. Ɛɛ rɛ tɩya hʋ mɛ aa kaŋ wɩɩla, ʋ mɛ bee nɔŋ nɔŋweliye. 44Tɩya nɔnɔ rɛ aa daga tɩya hʋ doho ʋ aa yaa. Sɔgyaŋ bee nɔŋ tutogo nɔnɔ, kanɩɩ mɛ bee nɔŋ babɩlɩya. 45Niwelii aa kaŋ tɩbɩɩŋweliye rɛ ʋ tɩya tɩyaŋ, ɛɛ rɛ tɩŋ ʋ kɩ yaa wɩweliye. Nɩbɔŋ mɛ aa kaŋ tɩbɩɩŋbɔmɔ rɛ ʋ tɩya tɩyaŋ, ɛɛ rɛ tɩŋ ʋ mɛ kɩ yaa wɩbɔmɔ. Beewɩya, wɩɩ hʋ aa we ɩ tɩya tɩyaŋ, ʋ rɛ ɩ nyʋwa kɩ basɩ." 46Ɛɛ rɛ Yesu bɩl baa, "Bee rɛ tɩŋ ma kɩ yɩrɩ ŋ ma Tɩɩna, aŋ bee yaa wɩya hʋ ŋ aa basɩ kɩ tɩya ma? 47Nal hʋ buloŋ aa ko ŋ lee a gyegile nɩɩ ŋ wɩbasɩya, a kɩ tɩŋ ba, ŋ sɩ daga ma gɛɛ ʋ tɩɩna aa kɩya. 48Ʋ kɩɩ gɛɛ rɛ anɩɩ nal aa kyɛ dɩ ʋ saa dɩya, a hulo dɩya hʋ memii ʋ tuu yɩ bʋyɩ, ka ʋ na saa. Ɛɛ rɛ duwoŋ ko nɩɩ, fuwo su gbarɩ, nɩɩ ko gyɩŋ sɩna dɩya hʋ, ka ʋ bɩ gyigise mɛ gba, beewɩya, ba saa ʋ weliŋ nɛ. 49Amɛ nal hʋ aa gyegile nɩɩ ŋ wɩbasɩya aŋ bee tɩŋ ba, ʋ tɩɩna kɩɩ gɛɛ rɛ anɩɩ nal hʋ aa saa ʋ dɩya, aŋ bɩ hulo dɩya hʋ memii ʋ tuu aŋ saa dɩya hʋ. Ɛɛ rɛ duwoŋ ko nɩɩ, fuwo su gbarɩ, nɩɩ ko gyɩŋ sɩna dɩya hʋ, ʋ tele wuroo, a muŋsi ʋ buloŋ muno muno."


text: 1Pə lapa wɛɛ kakpasɩ ɩlɛ kɔtʋlʋ sɔsɔ Ananiyasɩ kɔma Sesalee kɛlɛ, na ɩ waalɩ kɛ́ sɔsaa kɛ pəcɔ, na akewe nɔɣɔlʋ wei ɩ kɛ́ tɔm hʋʋlʋ tɔ, pa yaakɩ-ɩ sɩ Tɛlətilusi. Ḿpʋ́ɣʋ́ pa pola kʋfənɛɛ Felikisi kiŋ na pá heeli-ɩ sɩ: Pɔɔlɩ tɔm kɛ tə kɔnaa. 2Tənaɣa pa yaa Pɔɔlɩ, ɩlɛna Tɛlətilusi kʋlɩ na ɩ́ niki Pɔɔlɩ taalɩ kɛ́ hʋ́lʋ́ɣʋ́ sɩ: Tacaa kʋpaŋ, nyá yelina tə caɣa pɛlɛkɛtɛɛ. N cɛkəna tɛtʋ tɔkʋɣʋ kɛ teu tɔɣɔ pə təna pə laɣasaa na pə́ te tɛtʋ tənɛ tə taa. 3Pə təna mpi tə tɔŋna hikuɣu kɛ paa timpi tɔ, pə tɔɔ tə sama-ŋ na tə́ lɛlɩ. 4Tɔʋ, má taa laɣasɩ-ŋ sɔsɔm, ma wiikina-ŋ sɩ ń la suulu na ń nɩɩ nti tə caa-ŋ heeluɣu kɛ pəcɔ tɔ. 5Tə maɣanaa sɩ yʋlʋ ɩnɛ ɩsaɣaʋ kpitikpiti kɛ́. Ɩ cɔɔkɩ na ɩ́ yoosiɣi Yuta nyə́ma tənaɣa paa timpi. Ɩnɩ ɩ kɛna Nasalɛtɩ nyə́ma kpekəle sɔsɔ. 6Halɩ ɩ maɣasaa sɩ paa Ɩsɔ təsɛɛlɛ ɩ́ wakəlɩ, ɩlɛna tə́ kpa-ɩ. [Tə caakaɣa tə kɛɛsəna tá kʋlapʋtʋ na tə́ hʋʋna-ɩ. 7Ama kʋmataŋ Lisiyasɩ tʋ niŋ kɛ pə taa, na ɩ́ lɛɛkɩ-ɩ na toŋ sɔsɔɔŋ. 8Ɩlɛna Lisiyasɩ ɩnɩ ɩ́ heeli mpa sɩ ɩ lapa-wɛ na taalɩ tɔ sɩ pá kɔɔ nyá kiŋ.] Ye n pɔɔsa ɩ maɣamaɣa n ká cɛkəna mpi pə tɔɔ tə tɔŋ sɩ ɩ lapa-tʋɣʋ taalɩ tɔ. 9Tənaɣa Yuta nyə́ma tisaa sɩ pə təna mpi ɩ yɔɣɔtaa tɔ ḿpʋ́ɣʋ́ pə wɛɛ. 10Ḿpʋ́ɣʋ́ kʋfənɛɛ hʋla Pɔɔlɩ sɩ ɩ́ yɔɣɔtɩ. Tənaɣa Pɔɔlɩ tɔma sɩ: Ma nyəmá teu sɩ tuu pɩɩsɩ paɣalɛ taa nyaɣalɛ tɛtʋ tənɛ tə taa tɔm taɣanlʋ. Pə tɔɔ kɛ́ ma caa ma pɛtɩ-ŋ ma tɔm tənɛ na naani təkpataa. 11Saŋa taa ma talʋɣʋ Yosalɛm sɩ ma sɛɛ Ɩsɔ tɔ pə kʋyɛɛŋ ta kəlɩ naanʋwa na naalɛ. Nyá maɣamaɣa ń pɔɔsaa n ká ná mpʋ. 12Pa ta maɣana-m Ɩsɔ təsɛɛlɛ taa na má na nɔɣɔlʋ tə́ hɔŋ tɔm natəlɩ. Pəyele pa ta na-m Yuta nyə́ma təkotile natəlɩ tə taa, yaa ɩcatɛ taa kɛ́ tiili na má yoosiɣi yəlaa. 13Tɔm nti pa suu-m ɩsəntɔ sɩ ma lapa tɔ, pa kaa pəsɩ na pá hʋ́lɩ́ pə tampana təsiɣisiɣi. 14Tampana yaa, paa nyá ɩsɛntaa cənɛ maa ŋmɛsəɣɩ-tɩ. Mpaaʋ ŋku mpɛ pa yaa sɩ kʋtooluɣu tɔ kʋ taa kɛ́ ma wɛɛ na má lakɩ tá caanaa caanaa Ɩsɔ təmlɛ. Pəyele mpi pa ŋmaa kʋsəsɩɩtʋ takəlasɩ taa na Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa nyəŋsɩ taa tɔ ma tisaa sɩ pə wɛ tampana. 15Ma wɛna naani sɩ Ɩsɔ ká taɣanɩ sətaa kɛ feesuɣu, paa kʋpama paa asaɣaa, na mpɛ pa maɣamaɣa pa wɛna naani ɩnəɣɩ Ɩsɔ tɔɔ kɛ́ mpʋ. 16Pə tɔɔ kɛ́ ma maɣamaɣa ma lʋkɩ tam sɩ má taa wɛɛna taalɩ nɔɣɔlʋɣʋ Ɩsɔ kiŋ na yəlaa kiŋ. 17Pə lapa pɩɩsɩ paɣalɛ ma fɛɩ, nɔɔnɔɔ kɛ́ ma taɣana məlʋɣʋ kɛ Yosalɛm sɩ ma cɛləɣɩ ma yəlaa kɛ liɣitee nna pa ha-wɛ tɔ, ɩlɛna má lá Ɩsɔ kɛ́ kɔtasɩ. 18Mpʋ ɩnɩ pə təlatɛ kɛ pa maɣana-m Ɩsɔ təsɛɛlɛ taa. Tənaɣa ma lapa nyʋɣʋ tɔɔ asilima kɛɛlʋɣʋ kɔtaɣa, na pə taɣa samaa nɔɣɔlʋ ɩ kotina-m. Pəyele nɔɣɔlʋ na nɔɣɔlʋ paa yoo. 19Ama Asii Yuta nyə́ma napəlɩ paa wɛnna təna, pɩɩ nəɣəsəna ɩsɩɩ mpɛ pá kɔnna na pá səŋ nyá ɩsɛntaa cənɛ, na ye ma lapa-wɛɣɛ taalɩ nɔɣɔlʋ, pa lana-m tɔm. 20Pəlɛ pə paasi, waatʋ wei ma səŋa Kotuɣu sɔsɔɔŋkʋ taa tɔ, mpa pa wɛ cənɛ tɔ, ye pa nawa ma ɩsaɣatʋ natəlɩ pá yɔɣɔtɩ. 21Nti pa tɔkəna-m tɔɣɔlɛ timpi ma səŋa pa ɩsɛntaa na má yɔɣɔtəna nɔɣɔ sɔsaɣa sɩ: Saŋa taa pa hʋʋkəna-m tɔm kɛ mə ɩsɛntaa, sɩ pepe tɔɔ kɛ́ ma wɛna naani sɩ ye yəlaa ɩ́ səpa pa feŋ. 22Felikisi ka nyəmá teu kɛ ɩsəna mpaaʋ kʋnɛ kʋ tɔm wɛɛ tɔ, ɩlɛna ɩ́ sɛkɩ pa tɔm ntɩ na ɩ́ heeli-wɛ sɩ: Yoolaa kʋmataŋ Lisiyasɩ ɩ́ kɔma ɩlɛ maa nyɩ ɩsəna maa lana mə tɔm ntɩ tɔ. 23Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ heela yoolu sɔsɔ wei ɩ nyənəɣɩ Pɔɔlɩ tɔ sɩ ɩ́ pona-ɩ saləka taa. Ama ɩ́ taa lana-ɩ toŋ toŋ. Ye ɩ taapalaa caa pa kɔɔ ɩ cɔlɔ na pá lapɩ-ɩ pʋlʋ, ɩ́ ha-wɛɣɛ mpaa. 24Pə lapa wɛɛ naalɛ, ɩlɛna Felikisi na ɩ alʋ Yuta tʋ Tulisili pá caɣa na pá tili sɩ Pɔɔlɩ ɩ́ kɔɔ na ɩ́ heeli-wɛɣɛ Yesu Kilisiti mpaaʋ tɔm. 25Pɔɔlɩ yɔɣɔtaɣa taa ɩ kɛɛsa ɩsəna yʋlʋ ka təŋ tampana mammam kɛ́ ɩ kʋlapʋtʋ taa tɔ pə tɔm, na ɩsəna ɩ ká tɔkɩ ɩ tɩ, na ɩsəna Ɩsɔ ká hʋʋna yəlaa kɛ tɔm kɛ cele tɔ. Ɩlɛna sɔɣɔntʋ kpa Felikisi na ɩ́ tɔmɩ-ɩ sɩ: Lɩɩ mpʋ. Ye ma kɔma na má hika caɣalɛ ɩlɛ maa tasa-ŋ yaaʋ. 26Na ɩ tɛɛlaɣaa sɩ ntanyɩ Pɔɔlɩ ká ha-ɩ liɣitee yaa. Pə tɔɔ kɛ́ ye pə kɛɛsaa ɩlɛ ɩ yaa-ɩ sɩ ɩ́ na-ɩ pá caɣa. 27Pɩɩsɩ naalɛ sikaa, ɩlɛna pá kʋsɩ Felikisi na pá kɔna Pɔɔsiyusi Fɛsətusi. Felikisi caakaɣa sɩ Yuta nyə́ma laŋa ɩ́ hɛɛna-ɩ, ɩlɛna ɩ́ yele Pɔɔlɩ kɛ saləka taa təna.


text: 1Fʋ̃ʋ na ɩ a n bie, pãa kpɛ̃mɛ a wɩ̃ɛfʋ 'lɔ na be a Yesu Kɩrɩsɩto 'yɔ̃ɔ. 2A lɛ fʋn wõ a n sɛ̃ a nɩyɔɔ bala niem, de wiil a yelmɩ̃ɛ dẽme mɩ nɩ na tʋ̃ɔ wiil a ba taaba. 3A fʋ̃ʋ mɩ, pʋɔ sɩ dire a dɔɔyɛ nɩtãa Yesu Kɩrɩsɩto soja mɩ̃ɛ. 4A soja 'lɔ na be a wʋ tʋ̃mɔ̃ pɔ, ma bʋɔrɔ naa ɩka a wʋ maalfʋ a pɛlɛ a 'lɔ na de wʋ a tʋ̃mɔ̃, maa lɛ tʋ̃ɔnɔ̃ bere a bɩbir jaa yelbʋɔrsɩ pɔ ɛ. 5Ala ɩ a bala na joro chɩrɛ taa bʋɔrɔ na ɩka ba dɔ̃ɔ a ba taaba, ba ma jon tu a lɛ ban wile. 6A kʋɔraa 'lɔ na ba joro yãan ɛ, lɛ ma de a bʋ̃dɔ̃ɔ. 7Tɩɛr kaa a lɛ ɩn 'yɛrɛ, bojũu a sɩ Soro na kʋ fʋ naa a jaa par bɔ̃ɔfʋ. 8Tɩɛr a Yesu Kɩrɩsɩto na ir a kũu pɔ, na yi a David bala pɔ. A anyãna lɛ ɩ a maa 'yɛr nʋ̃ɔ mʋɔlfʋ, 9a pɔ lɛ n dire a dɔɔyɛ, a ba wa lũ ma nɩ bɔ̃jɔrsɩ nɩdɛɛr kaar. Tɩchɛ baa tʋ̃ɔ a Nãaŋmɩn 'yɛr lũ ɛ. 10A lɛ jũu lɛ so, ka nyɔɔ n mɩ̃ɛ a bala a Nãaŋmɩn na ir jũu ka ba mɩ na nyɛ a faafʋ 'lɔ na be a Yesu Kɩrɩsɩto 'yɔ̃ɔ nɩ a Nãaŋmɩn tɩɩr. 11A 'yɛr na ɩ yelmɩ̃ɛ nɩ nyã ɩka, ala ɩ sɩn nɩ 'lɔ lɛ 'mataa kpi, sɩn nɩ 'lɔ lɛ na 'mataa tara a nyɛvʋr. 12Ala ɩ sɩ nyɔɔn sɩ mɩ̃ɛ, sɩn nɩ 'lɔ lɛ na 'mataa di a nãa. Ala ɩ sɩ chiir wʋ naa, wʋ mɩ na chiir sɩ naa. 13Ala ɩ sɩn baa tara yelmɩ̃ɛ ɛ, tɩchɛ 'lɔ chɛnɛ na tara yelmɩ̃ɛ, bojũu wʋ kʋ̃ tʋ̃ɔ chiir a wʋ mɩ̃ɛ ɛ. 14Mʋ̃ɔ nɩbir tɩɛrɛ ba a anyãna, na fʋ kpãana ba a Nãaŋmɩn niem ɩka, ba ta chɩrɛ taa nɩ a 'yɛrbie ɛ. A ba maala vɩla jaa ɛ, tɩchɛ a ma sɔ̃ɔn a bala na chɛlɛ tɩɛr. 15Mɔ̃ na fʋ de fʋ mɩ̃ɛ kʋ Nãaŋmɩn, an ɩ a 'lɔ mɩ̃ɛ lɛ pɛɛ fʋ, na fʋ ɩ tʋ̃tʋ̃nɔ̃ 'lɔ na ba joro vĩ ɛ, na fʋ wile a yelmɩ̃ɛ 'yɛr na tor. 16Bar a nɛchɩrɛ ala na ba tara par ɛ, bojũu a lɛ na jãn nɩbɛ bar ka ba kʋ̃ lɛ ɩ Nãaŋmɩn nɩbɛ ɛ. 17A ba wiilfʋ na yɔɔn gbõtor kaar. Hɩmɩnayas nɩ Filetusɩ mɩ pʋɔ ba naa. 18Ba bar a yelmɩ̃ɛ tɩ 'yɛr ɩka kũu pɔ ir fʋ po naa, na ba sɔ̃ɔn bamɩne sɔɔfʋ. 19Tɩchɛ Nãaŋmɩn 'yɛr par kparaa ara na, ka a sɛbie anyã sɛb a wʋ pɔ, "A sɩ Soro bɔ̃ɔn a bala jaa na ɩ a wʋ nɩbɛ." Na wʋ lɛ 'yɛr, "Vɛ̃ ka a bala jaa na bʋɔlɔ a sɩ Soro yuor, tɔɔ yɩ putuyele pɔ." 20A yir kpɛ̃ɛ pɔ, bʋ̃dimaal bomo ma ben be, ka amɩne ɩ sɛlma, nɩ kpãna, tɩchɛ ka amɩne mɩ ɩ daar nɩ yɔɔraa, ka amɩne ɩ bʋ̃'yɔ̃ɔnsɩ, ka amɩne ɩ babãma bomo. 21Ala ɩ nɩrɛ jaa na pɛɛn wʋ mɩ̃ɛ a bonsɩ anyã ɩn bʋɔl kaar, wʋn kaara na bʋ̃dimaal bomo na tara 'yɔ̃ɔfʋ na wʋ oo wʋ mɩ̃ɛ tara tɔ̃nɔ̃ kʋ a yir sʋɔ, ka wʋn tʋ̃ɔ de maal tʋ̃vɩla jaa bʋrɔ. 22Tɔɔ yɩ a pɔlbil ɩ̃gãn bʋ̃bʋɔrsɩ pɔ, na fʋ turo yeltorsɩ, na fʋ tara sɔɔfʋ, nɩ nʋ̃fʋ, nɩ nyã'maar, 'matãan a bala na puoro a sɩ Soro nɩ a nyã chɛchɛ. 23Tɔr a jɔl yele nɩ a nɛchɩrɛ na ba tara par ɛ, bojũu a maa yaara tɩ waan jɛɛr ɛ. 24A ba sɛɛ ɩka a sɩ Soro tʋ̃tʋ̃nɔ̃ wʋ bʋɔrɔ jɛɛr ɛ, tɩchɛ wʋ maala vɩla kʋrɔ nɩrɛ jaa, na wʋ tʋ̃ɔ wile, na wʋ tara kãnyir. 25A bala na chɩrɛ, wiil ba jomm, amɩne Nãaŋmɩn na wa sɔɔ naa ka ba lɩɛb a ba tɩɛr, na ba wa bɔ̃ɔ a yelmɩ̃ɛ. 26Lɛ lɛ a ba tɩɛr na yuo a ba faa ba mɩ̃ɛ yin a Satan chɛbaa pɔ, a lɛ wʋn nyɔɔr ba a ba ɩrɛ a wʋ bɔfʋ.


text: 1D'ɩ nan w'ʋ ta nɩ bɛɛ mʋ? D'ɩ w'ʋ ta kɩ lwarɩm mʋ, sɩ kʋ wanɩ kʋ pa Wɛ zaanɩ dɩm tiini dɩ puli d'ɩ tee nɩ na? 2Aye, d'ɩ b'a ta kɩ kʋntʋ doŋ. Kʋ na yɩ dɩ lwarɩm jəgə nɩ, dɩbam nyɩ dɩ twa mʋ. Kʋntʋ tɩn, d'ɩ daa w'ʋ kɩ ta mʋ d'ɩ ta'a ŋwɩ lwarɩm wʋnɩ? 3Abam yəri nɩ, dɩbam balʋ maama ba na miisi na wʋnɩ Zezi Krisi yɩrɩ ŋwaanɩ tɩn, kʋ brɩ nɩ d'ɩ tɔgɩ d'ɩ wəli dɩd-o o tʋʋnɩ dɩm wʋnɩ mʋ na? 4Kʋntʋ, ba na miisi dɩbam na wʋnɩ tɩn, kʋ nyɩ dɩ d'ɩ tɩgɩ dɩd-o mʋ yɩ ba kɩ dɩbam dɩd-o. Kʋntʋ ma pa d'ɩ tɔgɩ dɩ Zezi Krisi d'ɩ ŋwɩ Wɛ ŋwɩ-dʋŋa kam, nɩ d'ɩ Ko Wɛ na mɛ DƖ paarɩ dam dɩm DƖ ma bi Zezi DƖ pa o yagɩ tʋʋnɩ yɩ o na ŋwɩa te tɩn. 5Kʋntʋ, dɩbam na tɔgɩ dɩ Zezi d'ɩ tɩ tɩn, d'ɩ laan jigi woŋo dɩdʋa mʋ dɩd-o, yɩ d'ɩ daa ta w'ʋ tɔgɩ dɩd-o d'ɩ bi d'ɩ yagɩ tʋʋnɩ. 6D'ɩ ye nɩ, ba na pagɩ Zezi tʋʋn-dagara kam baŋa nɩ ba gʋ tɩn, dɩbam lwarɩm ŋwɩ-doŋə kam dɩ tɔgɩ ka tɩ mʋ, kʋ pa lwarɩm daa warɩ dɩbam. Kʋntʋ tɩn, d'ɩ laan te d'ɩ tɩtɩ mʋ lwarɩm jɩŋa nɩ, 7bɛŋwaanɩ lwarɩm daa b'a wanɩ dɩ taa te wʋlʋ na tɔgɩ dɩ Zezi o tɩ tɩn. 8D'ɩ na tɔgɩ dɩ Zezi Krisi d'ɩ tɩ tɩn, d'ɩ jɩgɩ tɩɩna nɩ d'ɩ w'ʋ tɔgɩ dɩd-o d'ɩ na ŋwɩa. 9Bɛŋwaanɩ d'ɩ ye nɩ Zezi Krisi bi o yagɩ tʋʋnɩ yɩ o daa b'a joori o tɩ. Kʋntʋ ŋwaanɩ tʋʋnɩ daa ba jɩgɩ dam o baŋa nɩ. 10Zezi na tɩgɩ kʋntʋ tɩn, kʋ yɩ sɩ o cɔgɩ lwarɩm dam mʋ. O tɩgɩ bɩdwɩ yɩranɩ mʋ o ma kweeli. O laan nan na ŋwɩ tɩn, o ŋwɩa kam zuli Wɛ mʋ. 11Kʋ yɩ kʋntʋ mʋ dɩ abam dɩ. Kʋ na yɩ dɩ lwarɩm jəgə nɩ, lwarɩ-na nɩ 'a nyɩ dɩ twa mʋ te. Kʋ nan na yɩ abam dɩ Wɛ laŋa nɩ, 'a ŋwɩ mʋ Zezi Krisi ŋwaanɩ. 12Kʋntʋ ŋwaanɩ abam daa yɩ pa lwarɩm di dam 'a yɩra yalʋ na tʋ tɩn baŋa nɩ. 'A nan yɩ sɛ 'a pa wo-balwaarʋ tɩlʋ 'a fra na zʋʋrɩ tɩn wanɩ abam. 13Yɩ sɛ-na 'a pa lwarɩm taa te abam sɩ kʋ pa 'a ta'a kɩ kəm-balwaarʋ. Nan kwe-na 'a tɩtɩ 'a kɩ Wɛ jɩŋa nɩ, sɩ 'a nyɩ nɩ balʋ na tɩgɩ yɩ Wɛ pa 'a joori 'a bi 'a na ŋwɩa tɩn mʋ. Kwe-na 'a maama 'a pa Wɛ, sɩ DƖ ma tʋŋɩ kʋlʋ na yɩ cɩga tɩn. 14Lwarɩm daa ba te abam, bɛŋwaanɩ 'a na jɩgɩ ŋwɩa Wɛ tee nɩ tɩn, kʋ daɩ sɩ 'a ta'a ŋwɩ DƖ cullu tɩm tɔgɩm ŋwaanɩ, kʋ yɩ DƖ zaanɩ dɩm ŋwaanɩ mʋ. 15Kʋ nan brɩ dɩbam nɩ bɛɛ mʋ? D'ɩ na jɩgɩ ŋwɩa Wɛ tee nɩ DƖ zaanɩ dɩm ŋwaanɩ yɩ kʋ daɩ sɩ d'ɩ ta'a ŋwɩ DƖ cullu tɩm tɔgɩm ŋwaanɩ tɩn, kʋ brɩ nɩ d'ɩ jɩgɩ cwəŋə sɩ d'ɩ ta'a kɩ lwarɩm mʋ na? Awo, kʋ daɩ kʋntʋ. 16'A ye lanyɩranɩ nɩ, 'a na kwe 'a tɩtɩ 'a kɩ nɔɔnʋ jɩŋa nɩ sɩ 'a ta'a yɩ o gambɛ yɩ 'a sɛ o ni, 'a sɩɩnɩ 'a yɩ 'a na sɛ wʋlʋ tɩn gambɛ mʋ. Kʋntʋ tɩn, 'a na yɩ lwarɩm gambɛ, tʋʋnɩ laan mʋ w'ʋ ba dɩ ja abam. 'A nan daa na yɩ balʋ na sɛ Wɛ ni tɩn, 'a w'ʋ na cɩga DƖ tee nɩ. 17A nan kɩ Wɛ le, dɩ abam dɛɛn ya na yɩ lwarɩm gambɛ yɩ 'a laan kwe 'a tɩtɩ 'a pa Wɛ cɩga kam zaasɩm yɩ 'a sɛ-ka dɩ 'a wʋ maama tɩn. 18Wɛ mʋ vrɩ abam lwarɩm jɩŋa nɩ, yɩ 'a laan ji DƖ cɩga kam tɩntʋŋna. 19Abam wʋbʋŋa ta na wʋ bɩgɩ tɩn mʋ pɛ a kwe nabiinə mɩmaŋa a ma maŋɩ a brɩ abam kʋntʋ doŋ. Abam dɛɛn kwe 'a maama mʋ 'a pa wo-digiru dɩ lwarɩm kikiə yɩ 'a yɩ tɩ gambɛ, yɩ 'a tʋŋɩ wo-lwaanʋ kʋ ja gaalɩ. Lele kʋntʋ, 'a laan nan maŋɩ sɩ 'a kwe 'a maama mʋ 'a pa Wɛ cɩga kam, sɩ 'a ta'a yɩ ka gambɛ sɩ 'a ta'a ŋwɩ dɩ wʋ-poŋo. 20Abam dɛɛn na yɩ lwarɩm gambɛ tɩn, Wɛ cɩga kam ya ba te abam. 21Abam na kɩ wo-yɔɔrʋ tɩlʋ tɩn dɛɛn jɩgɩ bɛɛ nyɔɔrɩ mʋ tɩ pa abam? Tɩ laan nan jɩgɩ cavɩɩra mʋ dɩ abam. Wəənu tɩntʋ kweelim je nan yɩ tʋʋnɩ mʋ. 22Kʋ daarɩ lele kʋntʋ Wɛ vrɩ abam lwarɩm gambɛɛm wʋnɩ, yɩ 'a laan yɩ DƖ gambɛ-sonnu mʋ. Kʋntʋ ŋwaanɩ 'a jɩgɩ nyɔɔrɩ dɩ 'a na ŋwɩ dɩ wʋ-poŋo tɩn, yɩ kʋ kweelim je nɩ 'a w'ʋ na ŋwɩa kalʋ na ba ti tɩn Wɛ tee nɩ. 23Lwarɩm ŋwɩɩrʋ yɩ tʋʋnɩ mʋ. Kʋ daarɩ Wɛ pɛɛrɩ dɩlʋ DƖ na pɛ dɩbam zaanɩ tɩn mʋ yɩ ŋwɩa kalʋ na ba ti tɩn Wɛ tee nɩ, d'ɩ na ŋwɩ dɩ d'ɩ Yuutu Zezi Krisi tɩn ŋwaanɩ.


text: 1Ye nyá ɩlɛ sɛɣɛsɩ-wɛɣɛ sɛɣɛsəŋ kʋpaŋ wei ɩ waasəɣɩ yəlaa tɔ. 2Heeli apalaa kʋkpatəlaa sɩ pá kpa pa tɩ, na pá wɛɛna yaasi kʋpaŋ, na pá kpakəɣɩ ləmaɣasɛɛ. Pá tɔkɩ Ɩsɔsɛɛlɛ mpaaʋ na lɛlaa sɔɔlʋɣʋ na suulu hʋ́lʋ́ɣʋ́ kɛ teu. 3Heeli alaa kʋkpatəlaa sɩ pɛlɛ pá tɔkɩ yaasi kʋpaŋ ɩsɩɩ Ɩsɔ yəlaa wɛɛkʋɣʋ tɔ. Pá taa cakəna yəlaa, na pá taa yele na sʋlʋm hɔkɔ-wɛ. Ama pá wɛɛ mpa pa tasəɣɩ alaa səkpema kɛ tɔm 4kɛ ɩsəna pɛlɛ paa sɔɔlɩ pa paalaa na pa piya tɔ, 5na ɩsəna paa kpaɣa ləmaɣasɛɛ na pá hatələna wasaŋkalətʋ tɔ, na ɩsəna paa lakɩ pa taasɩ təma kɛ teu tɔ, na ɩsəna mpi paa lakɩ kʋpantʋ na pá seeki pa paalaa tɔ. Ɩlɛ nɔɣɔlʋ kaa kʋ Ɩsɔ Tɔm nyʋɣʋ kɛ pa tɔɔ. 6Sɛɣɛsɩ ɩfepiya kɛ teu tɔtɔ sɩ pá kpaɣa ləmaɣasɛɛ kɛ teu. 7Nyá maɣamaɣa lakɩ təma kʋpana na pá nyənəɣəna-ŋ na pá lakɩ. Paasɩ na ń sɛɣɛsəna tampana na ɩsəlɛ kʋsɛɛmlɛ. 8Taɣanəɣɩ nyá tɔm, taa yele na ń kɔɔ na ń pəntəɣɩ nyá yɔɣɔtaɣa taa na pá footuɣu-ŋ na-kɛ. Ye n taɣana-kɛɣɛ teu ɩlɛ pɩɩ tʋ tá kolontunaa kɛ fɛɛlɛ. Mpi tɔ pa kaa na ɩsaɣatʋ nti paa yɔɣɔtɩ tá tɔɔ tɔ. 9Yomaa ká nɩɩna pa caanaa na pá lá na pɛlɛ pa laŋa hɛɛna-wɛɣɛ pa kʋlapəlɛ təna taa, na pá taa kɛɛsəɣɩ-wɛɣɛ natəlɩ. 10Pá taa ŋmɩɩlɩ paa pʋlʋ cəcəka. Ama pá lakɩ tam na pa caanaa naakɩ sɩ pa yomaa kɛ kʋpama na pá nɩɩkəna-wɛ, na pɩɩ la na tá Yatʋ Ɩsɔ tɔɔ tɔm nti tə sɛɣɛsəɣɩ tɔ tə nyʋɣʋ kʋlɩ pə təna pə taa. 11Pə taɣa pʋlʋ, Ɩsɔ kulina ɩ pɛɛlɛɛ tɔɔ na ɩ́ hʋ́lɩ́ sɩ pə ya paa wei ɩ nyʋɣʋ. 12Pɛɛlɛɛ anɩ a sɛɣɛsəna-tʋ sɩ tə́ yele ɩsaɣatʋ taa kɛ́ tɔntɛ na atɛ cənɛ kʋnyɩɩləŋ kɛ mpʋ, na tə́ kpaɣa ləmaɣasɛɛ na tə́ təŋ siɣisuɣu, na tə́ nɩɩkəna Ɩsɔ kɛ́ tam kɛ́ tá tɔntɛ taa kɛ́ antulinya taa cənɛ. 13Pɛɛlɛɛ sɛɣɛsəɣɩ-tʋɣʋ sɩ tə́ caɣa mpʋ na tə́ taŋa leleŋ nɩɩʋ kʋyakʋ ŋku tə wɛɛ na tə́ tɛɛləɣɩ tɔ. Kʋ wule kɛ tá Yatʋ Yesu Kilisiti Ɩsɔ Sɔsɔ teeli ká kɔɔ. 14Yesu Kilisiti ɩnɩ ɩ hana ɩ təɣɩ tá tɔɔ na ɩ́ ya-tʋɣʋ ɩsaɣatʋ təna taa, na ɩ́ taɣanɩ-tʋɣʋ teu na tə́ pəsɩ yəlaa mpa ɩ tike ɩ tɩ tɔ, na tá ɩsəlɛ sɛɛna təma kʋpana lapʋ. 15Tənɛ ɩnəɣɩ n ka heeliɣi-wɛ. Lakəna sɔsɔɔntʋ nti pa tʋ-ŋ tɔ tə toma təna, na ń sɔɔsəɣɩ nyá yəlaa kɛ apalʋtʋ, yaa ye kalənaʋ kaləna-wɛ. Taa yele na nɔɣɔlʋ kpɛɛna-ŋ.


text: 1Kʋntʋ kwaga nɩ d'ɩ Yuutu Zezi daa ta ma lɩ nɔɔna fusɩrpɛ (70), sɩ o tʋŋɩ-ba bale bale, sɩ ba da yigə ba vu mɛ maama o na lagɩ o vu tɩn. 2O na lagɩ o tʋŋɩ-ba kʋntʋ tɩn, mʋ o tagɩ dɩ ba o wɩ: "Kʋ nyɩ dɩ faa na kɩ lanyɩranɩ, yɩ tɩntʋŋna fɩnfɩɩn yɩranɩ mʋ wʋra sɩ ba kɩ-kʋ te tɩn. Nan loori-na faa kʋm tu, sɩ o tʋŋɩ nɔɔna zanzan, sɩ ba vu ba kɩ o faa kʋm ba pa-o." 3O ma daarɩ o wɩ: "Ve-na! A na tʋŋɩ abam je sɩm kʋntʋ nɩ tɩn, abam nyɩ dɩ pəlbiə na maa ve sɩ ba gwaanɩ nywənkuri wʋnɩ te tɩn mʋ. 4'A na maa ve, yɩ kwe-na səbiə gan-lɔgɔdɩ, nan yɩ kwe-na tampɔgɔ, naa 'a ta'a jɩgɩ natra 'a wəli da. Yɩ zɩgɩ-na cwəŋə nɩ 'a daanɩ nɔɔn-nɔɔnʋ pwəgə. 5'A nan na yi sɔŋɔ kʋlʋ maama 'a na lagɩ 'a zʋ tɩn, sɩ 'a ta dɩ sɔŋɔ kʋm tiinə nɩ: 'Wɛ w'ʋ pa abam yazurə.' 6Nɔɔnʋ na wʋra yɩ o soe wʋ-zuru, 'a yazurə yam w'ʋ ta wʋra dɩd-o. Wʋ-zuru-nyɩm nan na tərə, 'a yazurə yam w'ʋ joori ya ba 'a tɩtɩ te mʋ. 7Ta'a zʋʋrɩ-na sɔŋɔ kʋm kʋntʋ wʋnɩ. Wʋdiu kʋlʋ maama ba na kɩ ba pa abam tɩn, sɩ 'a ta'a di kʋntʋ. Tɩntʋŋnʋ maŋɩ sɩ o taa joŋi o ŋwɩɩrʋ mʋ. 'A yɩ zaŋɩ 'a tʋlɩ sam dɩdonnə. 'A ta'a zʋʋrɩ d'aanɩ, sɩ kʋ taa ve maŋa kalʋ 'a na w'ʋ ba 'a viiri tɩn. 8'A na zʋ tɩʋ kʋlʋ maama, yɩ ba na jeeri abam lanyɩranɩ, sɩ 'a ta'a di wʋdiu kʋlʋ maama ba na kɩ ba pa abam tɩn, 9sɩ 'a pa yawɩɩna na yazurə, 'a daarɩ 'a ta dɩ ba nɩ: 'Maŋa twɛ sɩ Baŋa-Wɛ di paarɩ 'a tɩtarɩ nɩ.' 10Kʋ daarɩ, 'a na zʋ tɩʋ kʋlʋ maama yɩ ba na wʋ sɛ sɩ ba jeeri abam, sɩ 'a nuŋi tɩʋ kʋm cwe wʋnɩ 'a ta dɩ ba nɩ: 11'Abam tɩʋ kʋm fogo na taagɩ dɩbam nɛ sɩm tɩn, nii-na d'ɩ pɩɩsɩ-kʋ d'ɩ joori d'ɩ yagɩ da, sɩ kʋ brɩ nɩ abam wʋ kɩ lanyɩranɩ. Nan ta'a ye-na sɩ maŋa twɛ sɩ Baŋa-Wɛ di paarɩ nɔɔna tɩtarɩ nɩ.' 12A nan lagɩ a ta abam sɩ, Wɛ sarɩya dɛ dɩm na yiə, Sodɔm tiinə b'a tiini ba na lɛɛrʋ nɩ tɩʋ kʋntʋ tiinə na w'ʋ na lɛɛrʋ te tɩn. 13Abam Korazin tiinə, 'a w'ʋ na lɛɛrʋ! Kʋ wəli dɩ abam Betisayida tiinə dɩ w'ʋ na lɛɛrʋ! Bɛŋwaanɩ, wo-kɩnkagɩla yalʋ maama a na kɩ abam tee nɩ tɩn, yadonnə ya na kɩ Tiiri dɩ Sidɔn tiinə tee nɩ, bantʋ ya w'ʋ kɩ lɩla ba ləni ba wʋrʋ ba yagɩ kəm-balwaarʋ, yɩ ba ya w'ʋ zʋ gwar-zɩnzwara ba lo puru ba yuu nɩ, sɩ kʋ brɩ nɩ ba wʋrʋ tiini tɩ cɔgɩ zanzan. 14Wɛ sarɩya dɛ dɩm na yiə, Tiiri dɩ Sidɔn tiinə b'a tiini ba na lɛɛrʋ nɩ abam na w'ʋ na lɛɛrʋ te tɩn. 15Abam Kapɛrnawum tiinə, 'a ga bʋŋɩ nɩ Wɛ lagɩ DƖ zəŋi abam wɛyuu nɩ mʋ na? Aye. Abam nan lagɩ 'a tʋ tɩga nɩ mʋ 'a tu 'a kwaarɩ curu." 16Zezi daa ma ta dɩ o karabiə bam o wɩ: "Wʋlʋ maama na joŋi abam taanɩ tɩn, kʋntʋ tu joŋi amʋ taanɩ mʋ. Wʋlʋ maama nan na wʋ joŋi abam taanɩ tɩn, kʋ tu wʋ joŋi amʋ taanɩ mʋ. Wʋlʋ maama na wʋ joŋi amʋ taanɩ tɩn wʋ joŋi Baŋa-Wɛ dɩlʋ na tʋŋɩ-nɩ tɩn taanɩ mʋ." (Zezi na tagɩ kʋntʋ tɩn, o laan ma tʋŋɩ-ba yɩ ba vu.) 17Kʋ na kɩ fɩɩn tɩn nɔɔna fusɩrpɛ bam ma joori ba ba Zezi te dɩ wʋpolo. Ba ma ta dɩd-o ba wɩ: "D'ɩ Yuutu, ciciri tɩtɩ dɩ dɛ nmʋ yɩrɩ kɔrɔ ŋwaanɩ sɩ sɛ dɩbam ni." 18O ma ləri-ba o wɩ: "A nɛ sʋtaanɩ na zɩgɩ wɛyuu nɩ dɩ tʋ tɩga nɩ, nɩ dʋa na pɩpɩla ka baga ka tu ka kwaarɩ tɩga te tɩn. 19Nii-na, a pɛ abam dam sɩ 'a nɔ bɩsankwɩ dɩ nwaanʋ baŋa nɩ, sɩ 'a wanɩ sʋtaanɩ dɩ dɩ dam maama, yɩ tɩ tɩlʋtɩlʋ b'a wanɩ abam woŋo tɩ kɩ. 20'A nan yɩ kɩ wʋpolo dɩ ciciri na sɛ abam ni tɩn ŋwaanɩ. Nan za 'a kɩ-na wʋpolo dɩ 'a yɩra na pʋpʋnɩ Wɛ-sɔŋɔ ŋwɩa tɔnɔ kʋm wʋnɩ tɩn ŋwaanɩ." 21Maŋa kam kʋntʋ nɩ, Wɛ Joro kʋm dɛɛn pɛ Zezi na wʋpolo lanyɩranɩ. O laan ma kɩ o Ko Baŋa-Wɛ le o wɩ: "A Ko, nmʋ yɩ wʋlʋ na te wɛyuu dɩ tɩga baŋa maama tɩn. Nmʋ nan mʋ pɛ n cɩga kam səgi swan tiinə dɩ yiyiu tiinə tee nɩ, yɩ n daarɩ n pa balʋ na nyɩ dɩ bu-balɛ te tɩn lwarɩ ka kuri. A Ko, a kɩ nmʋ le. Nmʋ na kɩ kʋntʋ tɩn, kʋ yɩ n wʋbʋŋa na lagɩ kʋlʋ tɩn ŋwaanɩ mʋ." 22"A Ko nan pɛ-nɩ dam wəənu maama baŋa nɩ. Nɔɔn-nɔɔnʋ b'a wanɩ o lwarɩ Wɛ Bu wʋm na yɩ wʋlʋ, kʋ na daɩ o Ko yɩranɩ. Nɔɔn-nɔɔnʋ dɩ nan b'a wanɩ o lwarɩ a Ko Wɛ na yɩ wʋlʋ, kʋ na daɩ amʋ wʋlʋ na yɩ DƖ Bu wʋm tɩn yɩranɩ, kʋ wəli dɩ amʋ na lagɩ sɩ a pa nɔɔnʋ wʋlʋ maama lwarɩ DƖ na yɩ wʋlʋ tɩn." 23O laan ma pipiri o nii o karabiə bam seeni, yɩ o ŋɔɔnɩ dɩ bantʋ ba yɩranɩ o wɩ: "'A jɩgɩ yu-yoŋo dɩ 'a yiə na naɩ wo-kamunnu tɩlʋ tɩn. 24Lwarɩ-na sɩ, faŋa faŋa Wɛ nijoŋnə zanzan dɩ pwa zanzan dɛɛn jɩgɩ tɩɩna sɩ ba ya na kʋlʋ maama abam na naɩ lele tɩn, yɩ ba wʋ wanɩ ba na. Ba dɛɛn jɩgɩ tɩɩna sɩ ba ya ni Wɛ taanɩ dɩlʋ abam na ni tɩn, yɩ ba wʋ wanɩ ba ni-dɩ." 25Wɛ cullu karanyɩna dɩdʋa dɛɛn tu Zezi te, sɩ o maŋ-o o nii o swan na yɩ te tɩn. O ma zaŋɩ o bwe-o o wɩ: "Karanyɩna, amʋ nan w'ʋ kɩ ta mʋ sɩ a joŋi ŋwɩa kalʋ na ba ti tɩn Wɛ tee nɩ?" 26Zezi ma ta dɩd-o o wɩ: "Bɛɛ mʋ pʋpʋnɩ Wɛ cullu tɔnɔ kʋm wʋnɩ? Bɛɛ mʋ n yəni n karɩmɩ da?" 27Nɔɔnʋ wʋm ma ləri o wɩ: "Kʋ pʋpʋnɩ kʋ wɩ, ta n soe n Yuutu Baŋa-Wɛ dɩ n bɩcarɩ maama, dɩ n wʋ maama, dɩ n dam maama, dɩ n wʋbʋŋa maama, sɩ n kwəri n ta n soe n doŋ nɩ n tɩtɩ te." 28Zezi ma ləri o wɩ: "N tagɩ cɩga. Nan ta n kɩ kʋntʋ, sɩ n'n na ŋwɩa Wɛ tee nɩ." 29Nɔɔnʋ wʋm ma lagɩ sɩ o pa o tɩtɩ bʋra. O ma daa bwe Zezi o wɩ: "Amʋ doŋ mʋ wɔɔ?" 30Zezi dɛɛn ma maŋɩ mɩmaŋa o ma lər-o o wɩ: "Nɔɔnʋ wʋdoŋ mʋ zɩgɩ Zeruzalɛm nɩ o nuŋi o maa ve tɩʋ kʋdoŋ, kʋ yɩrɩ mʋ Zeriko. O ma vu o maŋɩ dɩ nɔn-vɩrna. Nɔn-vɩrna bam ma zi-o ba vrɩ o gwaarʋ dɩ o wəənu maama. Ba ma mag-o ba bəri, yɩ ba daarɩ ba duri ba viiri. 31O na tigi da kʋntʋ tɩn, Wɛ kaanɩm tu dɩdʋa dɩ ya wʋ cwəŋə kam kʋntʋ nɩ o maa ve. O na maa ve tɩn, o ma na nɔɔnʋ wʋm na tigi o yigə nɩ. O ma ywəri o tɔgɩ daa o kɛ. 32Wɛ-digə tɩntʋŋnʋ wʋlʋ na yɩ Leviti tu tɩn dɩ maa tɔgɩ da o maa kɛa. O na yi jəgə kam tɩn, o ma na nɔɔnʋ wʋm na tigə. O dɩ daa ma ywəri o tɔgɩ daa o kɛ. 33Samari tu wʋdoŋ dɩ dɛɛn maa wʋ bərə nɩ. O ma vu o yi nɔɔnʋ wʋm na tigi mɛ tɩn. O na nɛ-o tɩn, o ŋwaŋa ma zʋ-o. 34O ma vu o te. O ma kwe nugə dɩ sana o ma zarɩ o fufwələ yam, yɩ o daarɩ o vɔ-ya. O laan ma kwe-o o daŋɩ o tɩtɩ bɩnaga baŋa nɩ o ja vu nɔɔnʋ wʋdoŋ vərə-digə. Ba na yi da tɩn, o maa jɩg-o o nii lanyɩranɩ. 35Tɩga na pʋʋrɩ tɩn, Samari tu wʋm ma zaŋɩ sɩ o kɛ. O ma lɩ səbu-dala yale o pa wʋlʋ na te vərə-digə kam tɩn. O ma ta dɩd-o o wɩ: 'Ta n nii nɔɔnʋ wʋm baŋa nɩ n pa-nɩ. Səbu kʋm na wʋ yi, maŋa kalʋ a na w'ʋ joori a ba tɩn, a'a ŋwɩ kʋlʋ maama n na w'ʋ kɩ n wəli da tɩn.' " 36Zezi laan ma bwe-o o wɩ: "Kʋntʋ tɩn, bantʋ batɔ wʋnɩ, wɔɔ mʋ yɩ nɔɔnʋ wʋlʋ nɔn-vɩrna bam na vrɩ tɩn doŋ cɩga cɩga?" 37Karanyɩna kam ma ləri o wɩ: "Wʋlʋ wʋm na jaanɩ o ŋwaŋa tɩn." Zezi laan ma ta dɩd-o o wɩ: "Nan ve sɩ n dɩ ta n kɩ kʋntʋ." 38Zezi dɩ o karabiə bam daa maa wʋ cwəŋə nɩ ba veə. O ma vu o yi tɩʋ kʋdoŋ. Kaanɩ wʋdoŋ maa wʋra, o yɩrɩ mʋ Marɩtɩ. O ma jeeri Zezi lanyɩranɩ ba sɔŋɔ nɩ. 39Marɩtɩ nyaanɩ dɩ maa wʋra, o yɩrɩ mʋ Mari. O ma jəni tɩga nɩ Zezi tee nɩ, yɩ o cəgi o taanɩ dɩm maama. 40Mari na je kʋntʋ tɩn, Marɩtɩ ma tiini o cɛ tɩtʋŋa nɩ yɩ o liə. O ma vu Zezi te o wɩ: "A Yuutu, nii amʋ na zɩgɩ a tʋŋa a yɩranɩ, yɩ a nyaanɩ wʋm cɩm. Nmʋ yigə tərə na? Ta dɩd-o sɩ o zaŋɩ o wəli-nɩ." 41D'ɩ Yuutu Zezi ma lər-o o wɩ: "Marɩtɩ, Marɩtɩ, nmʋ na li zanzan tɩn mʋ jɩgɩ-m kʋ yaara. 42Woŋo kʋdoŋ yɩranɩ mʋ daarɩ. Mari mʋ lɩ kʋlʋ na lana tɩn sɩ o kɩ, yɩ nɔɔn-nɔɔnʋ b'a wanɩ o cɩ-kʋ."


text: 1Ma Krisitabiisi hʋ aa we Galetiya paalʋʋ tɩyaŋ, ʋ kɩɩ gɛɛ ma bɩ kaŋ hakɩllɩ! Kɩbee rɛ aa mʋrɩ ma dɩ ma kɩ tɩŋ mɩrɩsɩ hʋ Moosi aa bine? Ma tɩɩ sii tɩyaŋ, ŋ daga ma gɛɛ hʋ ba kpaasɩ Yesu Krisita daagarɩɩ tɩyaŋ nɛ ʋ sʋba, abee ʋ sʋʋ hʋ memii. 2Ma leŋ dɩ ŋ pɩyɛsɩ ma wɩdɩgɩ no: Ma aa tɩŋ mɩrɩsɩ hʋ rɛ tɩŋ Wɩɩsɩ kpa ʋ Wiyesi Welii hʋ we ma tɩyaŋ koo ma aa nɩɩ ʋ wɩweliye hʋ a laa ba di rɛ tɩŋ? 3Bee rɛ tɩŋ ma yaa bambugo kɩŋkaŋ nyɛ? Wɩɩsɩ Wiyesi Welii hʋ dee tɩyaŋ nɛ ma piili mɩɩbofalɩɩ no Krisita tɩyaŋ. Lagɩlagɩ no bee rɛ yaŋ tɩŋ ma kɩ kyɛ dɩ ma na ʋ litenii ma tɩɩ dee tɩyaŋ? 4Wɩgyamaa hʋ buloŋ ma aa na a lɩɩ Wɩɩsɩ lee, ba buloŋ yaa waasʋ ma lee rɛ koo? Aayɩ, ŋ bɩ liise nɩɩ ba yaa waasʋ. 5Wɩɩsɩ kpaa ʋ Wiyesi Welii hʋ we ma tɩyaŋ nɛ, a kɩ yaa wɩmagɩla ma tɩyaŋ. Ma liise nɩɩ ma aa tɩŋ mɩrɩsɩ hʋ rɛ tɩŋ ʋ kɩ yaa wɩya no ma tɩyaŋ koo, ma aa nɩɩ ʋ wɩweliye hʋ a laa ba di rɛ tɩŋ? 6Ma liisi Abɩraham wɩya na. Wɩɩsɩ teŋ tɩyaŋ ba basa rɛ anɩɩ Abɩraham gyɩ laa Wɩɩsɩ di rɛ Wɩɩsɩ leŋ ʋ yaa tɩpʋlʋŋ tɩɩna ʋ sɩya tɩyaŋ. 7Ɛɛwɩya, ma gyɩma weliŋ anɩɩ nala hʋ aa laa Wɩɩsɩ di, ba aa rɛ yaa Abɩraham doho nala tɩɩ. 8Ba basɩ wɩɩ no rɛ faafaa buloŋ Wɩɩsɩ teŋ tɩyaŋ a baa, nala hʋ aa bɩ yaa Gyuuma sɩ ko yaa tɩpʋlʋŋ tɩmma akuu ba aa laa Wɩɩsɩ di wɩya. Faafaa tɩyaŋ buloŋ mɛ rɛ Wɩɩsɩ basɩ wɩweliye no tɩya Abɩraham a baa, "Ɩ tɩyaŋ nɛ ŋ sɩ tɩŋa a pɛ dʋnɩya nala buloŋ." 9Abɩraham gyɩ nɩɩ wɩɩ no rɛ a laa di. Ɛɛ rɛ Wɩɩsɩ pɛ ʋ tɩyaŋ. Ɛɛ tɩɩ rɛ Wɩɩsɩ aa pɛ nala hʋ buloŋ mɛ aa laa wɩɩ no dɩ anɩɩ ʋ aa pɛɛ Abɩraham tɩyaŋ gɛɛ. 10Nala hʋ aa kyɛ dɩ ba tɩŋ mɩrɩsɩ hʋ tɩyaŋ a kaŋ tɩpʋlʋŋ, Wɩɩsɩ sɩ dɔgɩsɩ ba, beewɩya Wɩɩsɩ teŋ tɩyaŋ ba basa rɛ abaa, "Nal hʋ buloŋ aa bɩ sɩ tɩŋ mɩrɩsɩ no kɩdɩgɩ buloŋ a mʋ su, Wɩɩsɩ sɩ dɔgɩsɩ ʋ tɩɩna." 11Amɛ lagɩlagɩ no nal buloŋ gyɩma rɛ anɩɩ mɩrɩsɩ hʋ tɩŋɩɩ bɩ sɩ wuwo leŋ dɩ nal buloŋ kaŋ tɩpʋlʋŋ Wɩɩsɩ sɩya tɩyaŋ, beewɩya Wɩɩsɩ teŋ tɩyaŋ ba basa rɛ a baa, "Nal hʋ aa laa Wɩɩsɩ di, ʋ tɩɩna dʋŋ nɛ yaa tɩpʋlʋŋ tɩɩna a kaŋ mɩɩbol Wɩɩsɩ sɩya tɩyaŋ." 12Amɛ dɩ nal lɛ aa tɩŋ mɩrɩsɩ hʋ Moosi fa aa bine ba bʋwaŋ, ʋ bɩ yaa kparaama dɩ ʋ tɩɩna laa Wɩɩsɩ di ka dɩ ʋ na kaŋ mɩɩbol, beewɩya ba saba Wɩɩsɩ teŋ tɩyaŋ nɛ abaa, "Dɩ nal lɛ aa tɩŋ mɩrɩsɩ hʋ Moosi fa bine buloŋ kyurrr, ʋ tɩɩna sɩ kaŋ mɩɩbol." 13Wɩɩsɩ fa sɩ dɔgɩsɩ ma akuu á aa bɩ wuwo kɩ tɩŋ mɩrɩsɩ hʋ kɩdɩgɩ kɩdɩgɩ buloŋ ba bʋʋsɩŋ wɩya. Amɛ Yesu Krisita ko laa ma ta rɛ, beewɩya saŋa hʋ ba aa kpaasɩ ʋ mal daagarɩɩ hʋ nyuu, ʋ laa á nyuu rɛ a na dɔgɩsɩɩ hʋ á fa aa sɩ na. Beewɩya ba saba Wɩɩsɩ teŋ tɩyaŋ nɛ a baa, "Nal hʋ buloŋ ba aa kpaasɩ mal daaŋ tɩyaŋ, Wɩɩsɩ rɛ aa dɔgɩsɩɩ ʋ tɩɩna gɛɛ." 14Yesu Krisita yaa nyɛ rɛ dɩ nala hʋ aa bɩ Gyuuma mɛ tɩŋa ʋ tɩyaŋ a na wɩweliye hʋ Wɩɩsɩ gyɩ aa wee nyʋwa dɩ ʋ sɩ yaa tɩya Abɩraham, ka dɩ Wɩɩsɩ tɩŋ á laadii tɩyaŋ, a kpa Wiyesi Welii hʋ wɩya ʋ aa wee nyʋwa a tɩya ma. 15Ŋ naabalɩya, ŋ aa kyɛ dɩ ŋ kpa wɩɩ hʋ á buloŋ aa gyɩma rɛ a magɩsɩ dɩ ma gyɩŋ wɩɩ hʋ ŋ aa kyɛ dɩ ŋ basɩ memii. Dɩ nala balɩya rɛ wee nyʋwa tɩya dɔmɔŋ anɩɩ ba sɩ yaa wɩɩ, a ŋmɩyɛsɩ tɩya dɔmɔŋ dɩ nal yaa daŋsɩya, nal buloŋ bɩ sɩ wuwo kpʋ haŋ wɩɩ hʋ ta, koo a kana ʋ bɩrɩmɩ. 16Nyɛ tɩɩ rɛ nyʋwa hʋ Wɩɩsɩ aa wee tɩya Abɩraham mɛ kɩɩ. Wɩɩsɩ gyɩ wee nyʋwa tɩya Abɩraham bee ʋ doho nal lɛ. Nyʋwa hʋ tɩyaŋ Wɩɩsɩ bɩ baa Abɩraham doho nala, ʋ baa ʋ doho nal, beewɩya Abɩraham doho nɩdɩgɩ dʋŋ nɛ ʋ kɩ daga. Nal no rɛ yaa Krisita. 17Wɩɩ hʋ ŋ aa basɩ memii rɛ nyɛ: Wɩɩsɩ gyɩ aa wee nyʋwa hʋ a tɩya Abɩraham, ʋ bɩsɩ kɔɔsɩbanaa abee mɔlɩya abee fi hal tɩyaŋ nɛ ʋ gyɩ kpa mɩrɩsɩ hʋ tɩya Moosi. Ɛɛ wɩya mɩrɩsɩ hʋ Wɩɩsɩ aa tɩŋ hal kpa tɩya Moosi bɩ sɩ wuwo kpʋ nyʋwa hʋ Wɩɩsɩ aa laasɩya we ta. 18Wɩɩ hʋ Wɩɩsɩ aa wee nyʋwa anɩɩ ʋ sɩ yaa tɩya Abɩraham, ʋ bɩ lɩɩ mɩrɩsɩ hʋ tɩŋɩɩ tɩyaŋ. Dɩ wɩɩ hʋ fa lɩɩ mɩrɩsɩ hʋ tɩŋɩɩ tɩyaŋ, ɛɛ kɛ ʋ bɩl bɩ lɩɩ ʋ nyʋwa hʋ ʋ aa wee tɩya Abɩraham tɩyaŋ. Amɛ wɩya hʋ ʋ aa yaa tɩya Abɩraham, ʋ yaa ba rɛ ʋ bɔnyɛ tɩyaŋ akuu ʋ aa wee nyʋwa tɩya ʋ wɩya. 19Ba nyɛ tɩyaŋ, mɩrɩsɩ hʋ Wɩɩsɩ aa kpaa tɩya Moosi tɔnɔ rɛ yaŋ yaa bee? Wɩɩsɩ gyɩ kpaa mɩrɩsɩ no pɛ nyʋwa ʋ aa wee hʋ tɩyaŋ nɛ dɩ ʋ leŋ nala gyɩŋ wɩya hʋ aa yaa wɩbɔmɔ. Mɩrɩsɩ hʋ gyɩ maga ba we doŋ nɛ a mʋ pele saŋa hʋ Abɩraham doho nal hʋ aa sɩ ko. Abɩraham doho nal no rɛ yaa Yesu Krisita, laataal hʋ wɩya Wɩɩsɩ aa wee nyʋwa hʋ. Malɩkasɩ rɛ gyɩ kaŋ mɩrɩsɩ hʋ ko tuu tɩya Moosi, nal hʋ gyɩ aa yaa sɩtɩnɩɩna Wɩɩsɩ bee nala hʋ paga, ʋ mɛ laa tɩya nala hʋ. 20Dɩ nala balɩya rɛ aa kyɛ dɩ ba we nyʋwa a yaa wɩɩ, see dɩ sɩtɩnɩɩna we ba paga. Amɛ saŋa hʋ Wɩɩsɩ gyɩ aa wee nyʋwa hʋ tɩya Abɩraham sɩtɩnɩɩna gyɩ tuwo ba paga tɩyaŋ, beewɩya Wɩɩsɩ dʋŋ nɛ gyɩ wee nyʋwa hʋ a tɩya Abɩraham tɩɩ bee ʋ nyuu. 21Nyɛ yaŋ daga nɩɩ mɩrɩsɩ hʋ bee nyʋwa hʋ Wɩɩsɩ aa wee tɩya Abɩraham aa kparɩgɩ dɔmɔŋ nɛ koo? Aayɩ, ba mʋra rɛ! Dɩ Wɩɩsɩ fa tɩya ma mɩrɩsɩ hʋ nala aa sɩ tɩŋa a wuwo kaŋ mɩɩbol lɛ, ɛɛ daga nɩɩ haŋ mɩrɩsɩ hʋ fa aa wuwo ba leŋ dɩ nala hʋ aa tɩŋ ba yaa tɩpʋlʋŋ tɩmma mɛ rɛ Wɩɩsɩ sɩya tɩyaŋ. 22Amɛ ba saba Wɩɩsɩ teŋ tɩyaŋ nɛ abaa dɩ dʋnɩya nala buloŋ yaa wɩbɔmɔ yosi rɛ. Ɛɛwɩya, á laadii dʋŋ tɩyaŋ nɛ Wɩɩsɩ sɩ tɩŋa a kpa bɔnyɛ kɩŋ hʋ wɩya ʋ aa wee nyʋwa hʋ a tɩya nala hʋ aa laa Yesu Krisita wɩya di. 23Ka dɩ á na ko gyɩma anɩɩ dɩ ámaa rɛ laa Yesu Krisita di ɛɛ rɛ á sɩ kaŋ mɩɩbol, á fa yaa mɩrɩsɩ hʋ yosi rɛ ba vʋwa biŋ a mʋ pele saŋa hʋ Wɩɩsɩ fa aa leŋ á gyɩŋ ŋmanɩɩ hʋ á aa sɩ tɩŋa a laa Yesu Krisita wɩya di. 24Ɛɛwɩya, mɩrɩsɩ hʋ rɛ fa aa pɔ ma, a ko pele saŋa hʋ Krisita aa ko, á laa ʋ di a yaa tɩpʋlʋŋ tɩmma Wɩɩsɩ sɩya tɩyaŋ. 25Nyɛ kɛ á aa sɩ wuwo laa Krisita wɩya di nyɛ, mɩrɩsɩ hʋ bɩl bɩ kaŋ dee á nyuu tɩyaŋ. 26Ɛɛwɩya, nyɛ kɛ ma buloŋ yaa Wɩɩsɩ biisi tɩɩ rɛ akuu ma aa laa Yesu Krisita di wɩya. 27Beewɩya ma nala hʋ buloŋ ba aa foo ma wɩɩkyʋwalnɩɩ Krisita feŋ tɩyaŋ, ma bee Krisita yaa kɩdɩgɩ rɛ. Ɛɛ daga nɩɩ ma laa Krisita gyogo tɩɩ rɛ. 28Akuu á bee Krisita aa yaa kɩdɩgɩ wɩya, á buloŋ mɛ yaa kɩdɩgɩ rɛ. Dɩ ma yaa Gyuuma koo dɩ ma bɩ yaa Gyuuma, dɩ ma yaa yosi koo ma bɩ yaa yosi, dɩ ma yaa haana koo baala, ma buloŋ yaa kɩdɩgɩ rɛ Yesu Krisita nyubaanɩŋ. 29Dɩ ma bee Krisita rɛ yaa kɩdɩgɩ, ɛɛ daga nɩɩ ma yaa Abɩraham doho nala rɛ. Ɛɛ wɩya ma buloŋ nɛ sɩ na wɩɩ hʋ Wɩɩsɩ aa wee nyʋwa anɩɩ ʋ sɩ yaa a tɩya Abɩraham.


text: 1Bɩl marɩ basɩ tɩya Krisitabiisi hʋ anɩɩ ʋ maga dɩ ba kpa ba tɩɩ tɩya ba sɩlaala rɛ abee nala hʋ aa deŋ ba nyuu, a kɩ tɩŋ ba nyʋwa, aŋ yaa siri dɩ ba yaa wɩɩ kɛ buloŋ aa weliye. 2Basɩ tɩya ba dɩ ba ta kɩ gaa nala hala. Ʋ bɩ maga dɩ ba kyo kaasɩ, amɛ ʋ maga dɩ ba leŋ ba bee nal buloŋ wɩya weliye rɛ, a leŋ dɩ ba sɩya fɩyɛlɩ weliŋ nal buloŋ lee, 3beewɩya á buloŋ mɛ fa yaa bambugo rɛ, a fa bee nɩɩ nal buloŋ nyʋwa, a fa yaa nɩnyʋgɩsɩya Wɩɩsɩ ŋmanɩɩ tɩyaŋ. Á tɩɩ teŋbii wɩkyɛɛlɩya iriŋ kɛ buloŋ fa aa kyɩl ma fa yaa wɩbɔmɔ dɔŋ nɛ, a kaŋ ma bɩrɩmɩ yosi á kɩ tɩŋ ba. Tɩbɩɩŋbɔmɔ abee tɩhɔllɩ dʋŋ nɛ á fa kana abee dɔmɔŋ. Nala fa haasɩ ma rɛ, á mɛ fa haasɩ ba. 4Amɛ saŋa kɩdɩgɩ aa ko pele, á Laataal Wɩɩsɩ kaŋ ʋ bɔnyɛ abee ʋ kyori daga ma rɛ a laa ma ta. 5Ʋ bɩ kɩɩ anɩɩ á wɩyaaweliye yayɩ rɛ tɩŋ ʋ laa ma ta. Amɛ ʋ aa fáá á sikii wɩya rɛ tɩŋ ʋ laa ma ta. Ʋ Wiyesi Welii hʋ tɩyaŋ nɛ ʋ tɩŋa a sasɩ á wɩbɔmɔ buloŋ ta, aŋ tɩya ma mɩɩbofalɩɩ anɩɩ ba aa marɩ lʋl ma. 6Wɩɩsɩ tɩŋ á Laataal Yesu Krisita tɩyaŋ nɛ a kpa ʋ Wiyesi Welii no we á tɩyaŋ weliŋ. 7Ʋ bɔnyɛ tɩyaŋ nɛ ʋ leŋ á yaa tɩpʋlʋŋ tɩmma ʋ sɩya tɩyaŋ, a yaa ʋ balɩya, a kaŋ bayɩyɛla anɩɩ á sɩ kaŋ mɩɩbol hʋ aa bɩ kaŋ tenii. 8Wɩɩ no paalɩ yaa wɩtɩɩ rɛ. Ɛɛwɩya, ŋ aa kyɛ dɩ ɩ marɩ basɩ wɩya no weliŋ nɛ a tɩya nala hʋ aa laa Wɩɩsɩ wɩya di, dɩ ba kpa ba nyuni we wɩweliye yayɩ tɩyaŋ saŋa buloŋ. Beewɩya wɩya no yaa wɩweliye rɛ, a kaŋ tɔnɔ tɩya nihuwobiŋ buloŋ. 9Amɛ ma ta kaŋ wɩtɔɔnɩ kɩ kpa dɔmɔŋ. Ma ta dɔgɩsɩ ma tɩɩ a kɩ dɩɩsɩ ma naabatuugo ma fene. Ma yaŋ leŋ hɩyawʋ-hɩyawʋ bee dɔmɔŋ, a ta kaŋ Wɩɩsɩ mɩrɩsɩ hʋ Moosi fa aa saba tɩya ma mɛ wɩya kɩ kaa dɔmɔŋ. Beewɩya, wɩya no buloŋ yaa wɩtɔɔnɩ rɛ, a bɩ kaŋ tɔnɔ buloŋ. 10Dɩ nal buloŋ nɛ we doŋ a bɩ vʋwa dɩ ʋ sɩŋ pɔ wɩtɩɩ hʋ ɩ aa dagɩ, aŋ kpa nyʋʋtaaduwo we nala hʋ tɩyaŋ, dɩ ɩ ko ŋmaa liyesi ʋ anɩɩ bʋlɩya, ka dɩ ʋ ha bɩ nɩɩ tɩya ɩ, ta leŋ dɩ ɩ beel-ʋ bɩl pɛ wɩɩ buloŋ. 11Gyɩma weliŋ anɩɩ nal no tɩɩna yaa wɩbɔŋyaal lɛ a bee kyɛ wɩtɩɩ. Ʋ tɩɩ wɩyaalɩya di ʋ sarɩya rɛ, ʋ tele. 12Ŋ sɩ tʋŋ Atɩmasɩ koo Takikusi dɩ ʋ ko ɩ lee. Dɩ ʋ rɛ ko ko, yaa kuwokeri aŋ ko kyem-ŋ Nikopoli tɩyaŋ, beewɩya ŋ yaa ŋ hakɩla rɛ anɩɩ ŋ sɩ hɔŋ doŋ dɩ puwo saŋa baŋ mʋ. 13Dɩ Ziina, sarɩdiil hʋ, abee Apolo rɛ ko yaa siri dɩ ba vala ba ŋmanɩɩ hʋ, yaa kuwokeri aŋ pɛ ba tɩyaŋ weliŋ, a tɩya ba kɩŋ hʋ buloŋ ba aa kyɛ. 14Ʋ maga dɩ Krisitabiisi gyɩŋ gɛɛ hʋ ba aa sɩ kpa ba nyuni we wɩweliye yayɩ tɩyaŋ nɛ, dɩ ba wuwo kɩ pɛ nala hʋ aa maga dɩ ba pɛ tɩyaŋ. Ʋ maga dɩ ba kɩ tʋŋ tʋŋweliye rɛ, dɩ ʋ kaŋ tɔnɔ a tɩya nal buloŋ. 15Ŋ bee nala hʋ buloŋ aa we daha aa kyʋwalɩ ɩ. Kyʋwalɩ á kyaŋsɩ hʋ buloŋ mɛ aa laa Yesu wɩya di tɩya ma. Wɩɩsɩ sɩ kyiyeli ma buloŋ.


text: 1Nɔɔnʋ wʋdoŋ dɛɛn mʋ wʋra, o yɩrɩ mʋ Zan. Wʋntʋ mʋ yɩ wʋlʋ na miisi nɔɔna na wʋnɩ tɩn. O dɛɛn ma ba o wʋ Zude nɩ o beeri kagʋa wʋnɩ, yɩ o tɔɔlɩ Wɛ kwərə. 2O maa yəni o ta o brɩ-ba sɩ ba ləni ba wʋrʋ ba yagɩ kəm-balwaarʋ, sɩ maŋa kam laan yiə Wɛ paarɩ dɩm na lagɩ dɩ ba nɔɔna tɩtarɩ nɩ tɩn. 3Zan yɩ wʋlʋ Wɛ nijoŋnu Ezayi na maŋɩ o ŋɔɔnɩ o taanɩ faŋa faŋa tɩn o wɩ: "Nɔɔnʋ mʋ wʋ kagʋa wʋnɩ o tɔɔlɩ o kwərə o wɩ: 'Zaŋɩ-na 'a fɔgɩ 'a kwɛ d'ɩ Yuutu wʋm cwəŋə kam, o na lagɩ o ba o tɔgɩ da tɩn. Pa-na cwe sɩlʋ o na lagɩ o ba o tɔgɩ tɩn fɔgɩ sɩ yɔɔrɩ lanyɩranɩ.' " 4Zan dɛɛn zʋʋrɩ gɔrɔ kʋlʋ ba na sɔgɩ dɩ yogondi kʋrʋ tɩn mʋ. O maa maɩ kilə o ma ja o təŋə. O wʋdiu mʋ yɩ kayɩra dɩ tʋʋrʋ. 5Nɔɔna zanzan maa yəni ba nuŋi Zeruzalɛm, dɩ Zude tɩɩnɩ dɩm maama, dɩ Zʋrdɛn bugə ni je sɩm, ba ve o te. 6Ba maa tɛ ba brɩ kʋlʋ ba na kɩ ba cɔgɩ tɩn. O laan maa paɩ ba tu Zʋrdɛn bugə kam wʋnɩ, yɩ o miisi-ba na wʋnɩ Wɛ ŋwaanɩ. 7Zan na wʋra o miisi nɔɔna na wʋnɩ tɩn, o nɛ nɩ Farizɩan tiinə dɩ Sadusɩan tiinə zanzan tui o te. O ma ta dɩ ba o wɩ: "Abam nyɩ dɩ bɩsankwɩ-dwə mʋ. Wɔɔ mʋ brɩ abam sɩ 'a kwaanɩ 'a lu cam dɩlʋ Wɛ na lagɩ DƖ pa nabiinə na tɩn wʋnɩ? 8Abam nan maŋɩ sɩ 'a ta'a kɩ kənə yalʋ na w'ʋ brɩ nɩ 'a sɩɩnɩ 'a ləni 'a wʋrʋ 'a yagɩ kəm-balwaarʋ tɩn mʋ. 9Abam yɩ ta'a bʋŋa 'a pa 'a tɩtɩ nɩ, 'a na yɩ Abraham dwi tiinə tɩn, 'a daa wʋ maŋɩ sɩ 'a ləni 'a wʋrʋ. Wɛ na laga, DƖ w'ʋ wanɩ DƖ pa kandwa yantʋ ləni ya ji Abraham dwi tiinə. 10Nɔɔnʋ nan maŋɩ o jɩgɩ dooru o jɩŋa nɩ, sɩ o ta maa goni tweeru tɩm o dɩ tɩga nɩ. Tiu kʋlʋ maama na ba ləri bu-ŋʋna tɩn, o maŋɩ sɩ o go-kʋ mʋ o dɩ mini wʋnɩ sɩ kʋ di. Mʋ Wɛ dɩ na lagɩ DƖ kɩ nɔɔna balʋ na wʋ ləni ba wʋrʋ ba yagɩ kəm-balwaarʋ te tɩn. 11Amʋ nan miisi abam na wʋnɩ mʋ, sɩ kʋ brɩ nɩ abam ləni 'a wʋrʋ 'a yagɩ kəm-balwaarʋ tɩm. Kʋ daarɩ wʋlʋ na lagɩ o saŋɩ amʋ kwaga o ba tɩn tiini o dwe amʋ. A wʋ maŋɩ sɩ a zeeri o nɛ natra dɩ. Wʋntʋ nan w'ʋ miisi abam Wɛ Joro dɩ mini wʋnɩ mʋ. 12Wʋntʋ nan ze zʋŋ-kɔgɔ mʋ sɩ o ma caarɩ o mɩna o pɛ o kɩ o tulə nɩ, sɩ o daarɩ mɩn-swaanʋ tɩm o zwɛ dɩ mini dɩlʋ na ba di dɩ dwe tɩn. Mʋ Wɛ na lagɩ DƖ pɔɔrɩ nɔɔna daanɩ DƖ kɩ-ba te tɩn." 13Zan dɛɛn na wʋ Zʋrdɛn bugə kam ni nɩ tɩn, Zezi ma nuŋi Galile tɩʋ nɩ o vu o te sɩ o miis-o na wʋnɩ. 14Zan dɛɛn ya wʋ sɛ, yɩ o ta dɩd-o o wɩ: "Amʋ mʋ maŋɩ sɩ a ba nmʋ te sɩ n miisi-nɩ na wʋnɩ, sɩ kʋ daɩ nmʋ mʋ w'ʋ ba amʋ te sɩ a miisi-m na wʋnɩ." 15Zezi ma lər-o o wɩ: "Yagɩ sɩ kʋ kɩ kʋntʋ lele, sɩ kʋ maŋɩ sɩ d'ɩ kɩ kʋntʋ mʋ, sɩ d'ɩ wanɩ d'ɩ kɩ kʋlʋ maama na yɩ Wɛ wʋbʋŋa tɩn." O laan ma sɛ. 16Zezi na miisi na kʋntʋ tɩn, o ma da o nuŋi na bam wʋnɩ. O laan ma na wɛyuu na pʋrɩ o baŋa nɩ, yɩ o na Wɛ Joro kʋm na dɛ da kʋ tu o baŋa, yɩ kʋ nyɩ dɩ kunkwəŋə te. 17Kwərə laan ma ŋɔɔnɩ wɛyuu nɩ ka wɩ: "Wʋntʋ mʋ yɩ amʋ bu-dʋa a na so-o dɩ a wʋ maama. O ma yəni o pa a wʋ poli zanzan."


text: 1Pə kɔma na pə́ kɛɛsɩ ɩlɛ, Ɩsɔ lʋm sɔlʋ Yohaanɩ kɔma Yuta wʋlaɣa tɛtʋ taa kɛlɛ na ɩ́ niki waasʋ lapʋ. 2Na ɩ́ tɔŋ sɩ: Ɩ́ laɣasɩ tɔntɛ, ɩsɔtaa Kawulaɣa wʋsa kɔntɛ kɛ́. 3Yohaanɩ tɔm kɛ Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsʋlʋ Ɩsayii ka yɔɣɔtaɣa saa wei ɩ yɔɣɔtaa sɩ: Nɔɣɔlʋ yɔɣɔtəɣəna nɔɣɔ sɔsɔɣa kɛ wʋlaɣa tɛtʋ taa sɩ: Ɩ́ taɣanɩ Tacaa mpaaʋ. Ɩ́ hɛɛ-ɩ-kʋ na kʋ siɣisi. 4Yohaanɩ taka yooyoonaa hʋntʋ kunti, na ɩ́ ləla tɔnʋɣʋ tampala kɛ ɩ tənaɣa taa. Ɩ tɔɣɔnaɣa ntɛ́ cələŋ na taalɛ tɩɩŋ nim. 5Ḿpʋ́ɣʋ́ Yosalɛm nyə́ma na Yuta tɛtʋ təna nyə́ma na Yaatanɩ nɔɣɔ tɛtʋ təna nyə́ma sʋʋ pote kɛ ɩ kiŋ. 6Na pá kuliɣi pa ɩsaɣatʋ tɔɔ kɛ́ yəlaa taa, na Yohaanɩ sɔɔkɩ-wɛɣɛ Ɩsɔ lʋm kɛ Yaatanɩ pɔɣɔ taa. 7Yohaanɩ nawa Falisanaa paɣalɛ na Satusee nyə́ma paɣalɛ na pá puki ɩ cɔlɔ sɩ ɩ́ sɔ-wɛɣɛ Ɩsɔ lʋm. Ɩlɛna ɩ́ tɔ-wɛ sɩ: Akala piya mɛ, awe kpaala-mɛ na ɩ́ seeki Ɩsɔ pááná nna a kɔŋ tɔ? 8Ɩ́ la mpa pa yela ɩsaɣatʋ tɔ pa kʋlapəlɛ. 9Ɩ́ taa tɛləsəɣɩ lɔlɔ sɩ mə caa kɛlɛ Apəlaham. Ma heeliɣi-mɛ sɩ ye pəlɛ pə tɔɔ ɩlɛ, Ɩsɔ pəsəɣɩ na ɩ́ lá na pɛɛ anɛ á pəsɩ Apəlaham piya. 10Pa tɛma laalɛ tʋɣʋ kɛ tɩɩŋ sɩ pa huɣu-ɩ na ɩ tɛɛ kɛ́ te. Tʋɣʋ ŋku kɩɩ lʋləɣɩ pee kʋpana tɔ, paa hu-kʋ na pá tʋ kɔkɔ. 11Ma ɩlɛ, lʋm kɛ ma sɔɔna-mɛɣɛ Ɩsɔ lʋm sɩ pə́ hʋ́lɩ́ sɩ ɩ́ laɣasa tɔntɛ. Ama ma waalɩ wei ɩ kɔŋ tɔ, pʋntʋ kəla-m toŋ təcaɣacaɣa. Ma ta tala má hɩɩsɩ ɩ nɔɔhɛɛ taa ntaŋkpala mʋsʋɣʋ maɣamaɣa. Ɩ́lɛ́ ɩ ká sɔ-mɛ na Feesuɣu Naŋŋtʋ na kɔkɔ. 12Ɩ tɔka ɩ kʋfalʋɣʋ kɛ ɩ niŋ taa. Ɩ ká fala pə təna təcaɣacaɣa, na ɩ́ suu pee kɛ ɩ kpou taa. Ama ɩ ká tʋ lɔɔtʋ kɛ kɔkɔ ŋka kaa teŋ tɔ ka taa. 13Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu lɩɩna Kalilee na ɩ́ kɔɔ Yaatanɩ kɛ Yohaanɩ cɔlɔ sɩ Yohaanɩ ɩ́ sɔ-ɩ Ɩsɔ lʋm. 14Ama Yohaanɩ ta tisi. Haləna ɩ́ tɔ sɩ: Pə nəɣəsəna ɩsɩɩ náá sɔna má, na ń məlɩ na ń kɔŋ ma kiŋ na? 15Tənaɣa Yesu cɔ Yohaanɩ sɩ: Yele na pə́ lá mpʋ. Pə wɛɛ sɩ tə yoosi pə təna mpi Ɩsɔ yɔɣɔtaa sɩ tə́ la tɔɣɔ. Ḿpʋ́ɣʋ́ Yohaanɩ tisaa. 16Pa tɛma Yesu kɛ́ Ɩsɔ lʋm sɔʋ ɩlɛna ɩ́ lɩɩ lʋm taa. Tənaɣa ɩsɔtɔnʋɣʋ hɛta kpakpaa, na Yesu ná Ɩsɔ Feesuɣu ɩsɩɩ alukuku na kʋ tiiki ɩ tɔɔ. 17Ɩlɛna pá nɩɩ pə yɔɣɔtəna ɩsɔtaa sɩ: Ɩnɛɣɛlɛ ma luɣu tɛɛ Pəyaɣa, ma laŋlɛ hɛɛna-ɩ sɔsɔm.


text: 1- 3A ciloŋ Teofili, a bʋŋɩ sɩ kʋ lana sɩ a pʋpʋnɩ tɔnɔ kʋntʋ a pa nmʋ, sɩ n wanɩ n lwarɩ kʋlʋ na yɩ cɩga tɩn. Nmʋ maŋɩ n ye wo-kamunnu tɩlʋ na kɩ dɩbam tee nɩ tɩn ni nɩ. Nɔɔna badonnə dɛɛn mʋ wʋra wo-kamunnu tɩntʋ pulim nɩ. Ba nɛ kʋlʋ maama na kɩ tɩn, yɩ ba brɩ Wɛ kwərə kam. Ba ma daarɩ ba pa dɩbam lwarɩ kʋlʋ na kɩ tɩn. Nɔɔna zanzan ma kwaanɩ sɩ ba pʋpʋnɩ wəənu tɩntʋ ba tiŋi. Mʋ kʋ kuri a bʋŋɩ sɩ kʋ'ʋ ta lamma sɩ a dɩ pʋpʋnɩ-tɩ lanyɩranɩ a pa nmʋ. A kwaanɩ a zaasɩ wəənu tɩm tɩ pulim nɩ mʋ, yɩ a lwarɩ tɩ kuri cɩga cɩga. 4Kʋntʋ tɩn, a'a wanɩ a pʋpʋnɩ wəənu tɩntʋ na kɩ te tɩn, sɩ n wanɩ n lwarɩ lanyɩranɩ nɩ, wəənu tɩlʋ ba na tagɩ ba brɩ nmʋ tɩn sɩɩnɩ tɩ yɩ cɩga. 5Maŋa kam Erɔdɩ dɛɛn na yɩ Zude pɛ tɩn, nɔɔnʋ wʋdoŋ mʋ wʋra, o yɩrɩ mʋ Zakari. Wʋntʋ mʋ yɩ Wɛ kaanɩm tu. O nuŋi Abɩa dwi tiinə wʋnɩ mʋ. O kaanɩ yɩrɩ mʋ Elizabɛtɩ. Wʋntʋ dɩ dɛɛn nuŋi kaanɩm tu Aarɔn dwi dɩm wʋnɩ mʋ. 6Bantʋ maama kɩ lanyɩranɩ Wɛ yigə nɩ, yɩ ba sɛ Wɛ niə yam dɩ DƖ cullu tɩm maama. 7Elizabɛtɩ dɛɛn yɩ ka-dʋgʋ mʋ yɩ o ba jɩgɩ bu. Ba maama dɛɛn kwɩn mʋ. 8Maŋa ma ba yi sɩ Abɩa dwi tiinə bam zʋ Wɛ-di-kamunu kʋm ba taa tʋŋɩ ba pa Wɛ. Zakari maa tɔgɩ o wʋra o tʋŋa. 9Wɛ kaanɩm tiinə bam yəni ba ta jɔrɔ mʋ sɩ ba nii, ba wʋnɩ wɔɔ mʋ w'ʋ zʋ Wɛ-di-laa kʋm wʋnɩ o zwɛ wəənu tɩlʋ lwəm na ywəmmə tɩn o pa Wɛ. Ba ma ta jɔrɔ yɩ Zakari di. 10O ma sɩɩnɩ o zʋ sɩ o zwɛ wəənu tɩm o pa Wɛ. Maŋa kam o na wʋ digə kam wʋnɩ tɩn, nɔn-kɔgɔ zanzan dɛɛn ma wʋ kʋnkɔlɔ kʋm nɩ ba zɩgɩ ba warɩ Wɛ. 11Baŋa-Wɛ malɛka laan ma da ka ba o te, ka zɩgɩ wəənu zwɛɛm bimbim dɩm jazɩm nɩ. 12Zakari na nɛ-ka tɩn, o maa yɩ yəəu yɩ fʋʋnɩ zʋ-o lanyɩranɩ. 13Malɛka kam ma ta dɩd-o ka wɩ: "Zakari, yɩ ta n kwarɩ fʋʋnɩ, sɩ Wɛ ni nmʋ na loori-DƖ kʋlʋ tɩn. Nmʋ kaanɩ wʋm laan w'ʋ ja pugə o lʋ bu o pa-m, sɩ n pa o yɩrɩ nɩ Zan. 14O lʋra kam w'ʋ pa n na wʋpolo zanzan. Nɔɔna zanzan dɩ w'ʋ tiini ba taa jɩgɩ wʋpolo dɩ o lʋra kam. 15O'o ta yɩ nɔn-kamunu Baŋa-Wɛ tee nɩ. O nan yɩ zaŋɩ o nyɔ sana naa woŋo kʋlʋ na kɩkarɩ yiə tɩn. Wɛ Joro kʋm w'ʋ ta wʋ o tee nɩ maŋa maama, kʋ na w'ʋ sɩŋɩ o lʋra kam maŋa nɩ tɩn. 16O nan w'ʋ pa Yisɩrayɛlɩ dwi tiinə zanzan wʋbʋŋa joori ya taa tɔgɩ ba Yuutu Baŋa-Wɛ. 17O'o tɔgɩ d'ɩ Yuutu wʋm yigə, yɩ Wɛ Joro kʋm dam w'ʋ ta wʋ o tee nɩ, nɩnɛɛnɩ Wɛ nijoŋnu Eli dɛɛn na yɩ te tɩn. O'o pa kwə joori ba taa soe ba biə, yɩ o kwəri o pa vɩnvɩɩna joori ba taa jɩgɩ nɔn-ŋʋna wʋbʋŋa, sɩ o fɔgɩ o kwɛ d'ɩ Yuutu wʋm nɔɔna bam yigə o pa-o." 18Zakari laan ma bwe malɛka kam o wɩ: "A yɩ nankwɩan mʋ, yɩ a kaanɩ dɩ kwɩn. Bɛɛ mʋ w'ʋ pa a lwarɩ nɩ nmʋ taanɩ dɩm yɩ cɩga?" 19Malɛka kam ma lər-o ka wɩ: "Amʋ nan yɩ Gabrɩyɛlɩ mʋ, wʋlʋ na zɩgɩ Wɛ tee nɩ tɩn. DƖ tʋŋɩ-nɩ sɩ a ba a ŋɔɔnɩ dɩ nmʋ, sɩ a ta ta-ŋʋm dɩm a brɩ-m. 20Nmʋ nan na wʋ sɛ a taanɩ dɩm tɩn, Wɛ w'ʋ pa n ni məəri. Maŋa kam na yiə, wəənu tɩlʋ a na tagɩ a brɩ-m tɩn w'ʋ sɩɩnɩ tɩ kɩ. Nan ta n ye sɩ nmʋ b'a wanɩ n ŋɔɔnɩ, sɩ kʋ taa ve maŋa kam wəənu tɩm na w'ʋ kɩ tɩn." 21Kʋntʋ maama na wʋra kʋ kɩ tɩn, nɔn-kɔgɔ kʋm maa zɩgɩ ba cəgi Zakari sɩ o nuŋi Wɛ-di-laa kʋm wʋnɩ. Ba ma cəg-o taan ba ga. Kʋ ma kɩ-ba yəəu dɩ o na daanɩ te tɩn. 22O laan ma ba nuŋi, yɩ o warɩ o ŋɔɔnɩ dɩ ba. O ni na məəri tɩn, o maa maɩ o jɩa o maŋɩ o brɩ-ba. Ba ma maanɩ sɩ o nɛ wo-kɩnkagɩlɩ mʋ Wɛ-di-laa kʋm wʋnɩ. 23Da yalʋ o na maŋɩ sɩ o taa tʋŋɩ Wɛ-di-kamunu kʋm wʋnɩ tɩn ma ba ya ti. O ma joori o vu sɔŋɔ. 24Da yantʋ na kɛ tɩn, o kaanɩ wʋm laan ma ja pugə. O maa wʋ sɔŋɔ nɩ taan, canɩ sɩnu. 25O na wʋra kʋntʋ tɩn, o maa wɩ: "Mʋ woŋo kʋlʋ Yuutu Baŋa-Wɛ na kɩ DƖ pa-nɩ tɩn. DƖ lɩ woŋo kʋlʋ ya na yɩ a cavɩɩra nɔɔna tɩtarɩ nɩ tɩn." 26- 27Bɩsankana kadoŋ dɛɛn mʋ wʋra, o yɩrɩ mʋ Mari. O ta yəri baarʋ. O sɔŋɔ tiinə wʋbʋŋa dɛɛn ya yɩ sɩ o zʋ nɔɔnʋ wʋdoŋ mʋ, yɩ o daa ta wʋ zʋ-o. Nɔɔnʋ wʋm yɩrɩ mʋ Zʋzɛfʋ. O yɩ faŋa faŋa Pɛ Davidi dwi tu mʋ. Mari dɛɛn zʋʋrɩ Galile tɩʋ kʋdoŋ nɩ mʋ, kʋ yɩrɩ mʋ Nazarɛtɩ. Maŋa kam Zakari kaanɩ Elizabɛtɩ pugə kam na yi nɩnɛɛnɩ canɩ sɩrdʋ tɩn, Baŋa-Wɛ daa ma tʋŋɩ malɛka Gabrɩyɛlɩ sɩ ka vu Mari te. 28Ka ma zʋ o te ka jɔɔn-o yɩ ka wɩ: "Kɩ wʋpolo, n Yuutu Baŋa-Wɛ wʋ nmʋ tee nɩ sɩ DƖ zəni-m lanyɩranɩ." 29Mari na ni ka na tagɩ kʋlʋ tɩn, o bɩcarɩ ma di. O ma bʋŋɩ o wɩ: "Taanɩ dɩntʋ kuri mʋ bɛɛ?" 30Malɛka kam laan ma ta ka wɩ: "Mari, yɩ ta n kwarɩ fʋʋnɩ, sɩ Baŋa-Wɛ kɩ nmʋ yu-yoŋo. 31Nmʋ w'ʋ ba n ja pugə n lʋ bəkərə, sɩ n pa o yɩrɩ nɩ Zezi. 32Wʋntʋ w'ʋ ta yɩ nɔn-kamunu. Ba'a ta bə-o ba wɩ, Baŋa-Wɛ Bu. D'ɩ Yuutu Wɛ w'ʋ pa o di paarɩ nɩ o ko-nakwɩ Davidi dɛɛn na di paarɩ faŋa faŋa te tɩn. 33O ma w'ʋ ta yɩ Zakɔbɩ dwi tiinə bam pɛ maŋa maama. O paarɩ dɩm daa b'a ti maŋa dɩ maŋa." 34Mari ma ləri malɛka kam o wɩ: "Kʋntʋ w'ʋ kɩ tɩta mʋ kʋ kɩ, yɩ a ta wʋ zʋ barʋ?" 35Malɛka kam ma ləri ka wɩ: "Kʋ na w'ʋ kɩ te tɩn, Wɛ Joro kʋm w'ʋ ba nmʋ te, yɩ Baŋa-Wɛ tɩtɩ dam-fɔrɔ kʋm w'ʋ ba kʋ kwəli nmʋ. Kʋntʋ ŋwaanɩ bu wʋlʋ n na w'ʋ lʋ tɩn w'ʋ ta yɩ Wɛ tɩtɩ nyɩm, yɩ ba taa bə-o nɩ Baŋa-Wɛ Bu. 36Maanɩ n nii nmʋ cʋrʋ Elizabɛtɩ na yɩ te. Wʋntʋ jaanɩ pugə mʋ sɩ o lʋ bu, yɩ o maŋɩ o kwɩn. Nɔɔna ya bʋŋɩ sɩ o yɩ ka-dʋgʋ mʋ, yɩ o laan jɩgɩ pugə ka yi nɩnɛɛnɩ canɩ sɩrdʋ. 37Kʋlʋkʋlʋ tərə Baŋa-Wɛ na b'a wanɩ DƖ kɩ." 38Mari ma ta o wɩ: "Amʋ yɩ d'ɩ Yuutu Wɛ tɩntʋŋ-kana mʋ. Wɛ nan pa kʋ kɩ nɩ n na tagɩ te dɩ amʋ tɩn." Malɛka kam laan ma viiri. 39Da yam kʋntʋ ni nɩ Mari ma zaŋɩ o kɩ lɩla o maa diini Zude tɩʋ kʋdoŋ na wʋ pweeru tɩtarɩ nɩ. 40O ma vu o yi Zakari sɔŋɔ. O ma zʋ o na o kaanɩ Elizabɛtɩ. O ma kɩ o pwəgə. 41Maŋa kam Elizabɛtɩ na ni Mari na jɔɔn-o tɩn, o bu wʋm na tigi o wʋnɩ tɩn ma pipiri. Wɛ Joro kʋm ma ba Elizabɛtɩ te, 42yɩ o ŋɔɔnɩ baŋa baŋa dɩ kwər-dɩa o wɩ: "Wɛ tiini DƖ kɩ nmʋ yu-yoŋo DƖ dwəni kaana maama. Kʋ na yɩ bu wʋlʋ na wʋ n wʋnɩ tɩn, Wɛ kɩ-o yu-yoŋo lanyɩranɩ. 43Amʋ yɩ wɔɔ mʋ sɩ a Yuutu nu ba amʋ te? 44N jɔɔnɩm dɩm na tu dɩ tʋ a zwɛ nɩ tɩn, bu wʋm na wʋ a wʋnɩ tɩn tigi o pipiri mʋ, o na jɩgɩ wʋpolo tɩn ŋwaanɩ. 45Nmʋ na sɛ nɩ Baŋa-Wɛ jɩgɩ cɩga tɩn, nmʋ yɩ yu-yoŋo tu. Kʋlʋ maama Wɛ na tagɩ DƖ brɩ-m tɩn w'ʋ sɩɩnɩ kʋ kɩ." 46Mari laan ma ta o wɩ: "A'a pa a Yuutu Baŋa-Wɛ zulə dɩ a bɩcarɩ maama. 47Wʋntʋ na yɩ a Vɩrnʋ tɩn mʋ pɛ a na wʋpolo dɩ a wʋ maama. 48Bɛŋwaanɩ amʋ yɩ Wɛ tɩntʋŋ-kana balaŋa mʋ, yɩ DƖ nii amʋ baŋa nɩ. Kʋ na zɩgɩ zɩm kʋ ta maa ve, nɔɔna maama w'ʋ ta wɩ, a yɩ yu-yoŋo tu, 49dɩdaanɩ Dam-fɔrɔ Tu Baŋa-Wɛ na kɩ kʋlʋ DƖ pa-nɩ tɩn ŋwaanɩ. Dɩntʋ mʋ yɩ wʋ-poŋo tu cɩga. 50Balʋ maama na kwarɩ-DƖ tɩn, DƖ jɩgɩ ba ŋwaŋa lanyɩranɩ maŋa maama. 51Wɛ kwe DƖ jɩŋa mʋ DƖ ma kɩ wo-kɩnkagɩla. DƖ ma pa banɩ-nyɩna jagɩ da-yigə nɩ dɩ ba wʋbʋŋ-yɔɔrʋ tɩm. 52DƖ joŋi balʋ na yɩ pwa tɩn paarɩ, yɩ DƖ paɩ balʋ na yɩ nabwənə tɩn na zulə. 53DƖ maa paɩ balʋ yinigə na jɩgɩ-ba tɩn wo-laarʋ zanzan, yɩ DƖ daarɩ DƖ pa nadunə viiri dɩ jɩ-kʋrɩ. 54Yisɩrayɛlɩ dwi tiinə yɩ DƖ tɩtɩ nɔɔna mʋ. DƖ guli ba gulə, DƖ duri ba ŋwaŋa yɩ DƖ zəni-ba, 55nɩ DƖ na goni ni dɩdaanɩ dɩbam kwə-nakwa tɩn, dɩdaanɩ Abraham dɩ o dwi tiinə bam maama, sɩ kʋ taa ve maŋa kalʋ na ba ti tɩn." 56Mari dɛɛn ma maŋɩ Elizabɛtɩ tee nɩ nɩnɛɛnɩ canɩ sɩtɔ. O laan ma joori sɔŋɔ. 57Maŋa kam dɛɛn ma yi sɩ Elizabɛtɩ lʋ. O ma sɩɩnɩ o lʋ bəkərə. 58O tɩʋ kʋm tiinə dɩ o cʋrrʋ dɩ ma ni, Baŋa-Wɛ na tiini DƖ duri o ŋwaŋa yɩ DƖ kɩ kʋlʋ DƖ pa-o tɩn. Ba maama dɩ ma jɩgɩ wʋpolo zanzan. 59Bu wʋm da na yi nana tɩn, ba ma pa ba go-o, nɩ Moyisi cullu tɩm na brɩ sɩ ba taa goni ba bəkəri te tɩn. Ba ma lagɩ sɩ ba pa o yɩrɩ nɩ Zakari, nɩ o ko yɩrɩ na yɩ te tɩn. 60O nu wʋm ma wʋ sɛ yɩ o wɩ: "Awo, 'a pa o yɩrɩ nɩ Zan." 61Ba ma lər-o ba wɩ: "Bɛŋwaanɩ mʋ yɩ n ta kʋntʋ? Nɔɔnʋ maŋɩ o təri 'a sɔŋɔ nɩ o yɩrɩ na yɩ Zan." 62Ba ma daarɩ ba ma ba jɩa ba maŋɩ ba brɩ o ko wʋm sɩ ba nii, o na lagɩ sɩ ba pa o bu wʋm yɩrɩ te tɩn. 63O ma pa ba kwe tɔnɔ ba pa-o, sɩ o pʋpʋnɩ o brɩ-ba. O ma pʋpʋnɩ tɔnɔ kʋm wʋnɩ o wɩ, o yɩrɩ mʋ Zan. Kʋ ma sʋ-ba dɩ o na pʋpʋnɩ te tɩn. 64O na pʋpʋnɩ kʋntʋ tɩn, o ni ma puri bɩdwɩ baŋa nɩ, yɩ o dindəlimi joori dɩ pipiri. O maa ŋɔɔnɩ o zuli Wɛ. 65Fʋʋnɩ dɛɛn ma ja ba tɩʋ kʋm nɔɔna bam maama. Balʋ maama dɛɛn na zʋʋrɩ Zude pweeru tɩm je sɩm nɩ tɩn dɩ dɛɛn ma ni wəənu tɩlʋ na kɩ tɩn, yɩ ba jɩgɩ tɩ taanɩ ba ŋɔɔna. 66Ba maa jɩgɩ kʋlʋ ba na ni tɩn ba wʋrʋ nɩ, yɩ ba tɛ ba wɩ: "Bu wʋntʋ nan lagɩ o ji wɔɔ mʋ?" Bɛŋwaanɩ Baŋa-Wɛ dam dɛɛn wʋ bu wʋm tee nɩ. 67Wɛ Joro kʋm dɛɛn ma ba bu wʋm ko Zakari te, yɩ kʋ pa o ŋɔɔnɩ Wɛ yiyiu-ŋwɛ o wɩ: 68"Pa-na d'ɩ zuli Baŋa-Wɛ dɩlʋ na te Yisɩrayɛlɩ tiinə tɩn, bɛŋwaanɩ DƖ tu DƖ nɔɔna bam te, sɩ DƖ vrɩ-ba lwarɩm wʋnɩ DƖ yagɩ. 69DƖ ma pa wʋlʋ na yɩ faŋa faŋa Wɛ tɩntʋŋnʋ Davidi dwi tu tɩn zaŋɩ d'ɩ wʋnɩ, sɩ o ba o ji dɩbam vɩrnʋ. 70Kʋ ma sɩɩnɩ kʋ kɩ nɩ Baŋa-Wɛ na pɛ DƖ nijoŋnə bam maŋɩ ba ta kʋlʋ faŋa faŋa tɩn. 71Ba dɛɛn tagɩ ba wɩ, Wɛ w'ʋ vrɩ dɩbam d'ɩ dʋna jɩa nɩ, dɩ balʋ maama na culi dɩbam tɩn jɩa nɩ. 72DƖ daa ta duri dɩbam kwə-nakwa yibwənə, 73yɩ DƖ guli DƖ ni-ŋʋm dɩlʋ DƖ dɛɛn na goni dɩ dɩbam ko-nakwɩ Abraham tɩn woŋo. 74Wɛ dɛɛn wɩ, DƖ w'ʋ joŋi dɩbam d'ɩ dʋna jɩa nɩ DƖ yagɩ, yɩ d'ɩ daa b'a kwarɩ fʋʋnɩ, sɩ d'ɩ ta'a tʋŋa nɩ DƖ wʋbʋŋa na lagɩ te tɩn. 75DƖ maa wɩ, d'ɩ w'ʋ ta tɔgɩ-DƖ dɩ wʋ-poŋo, sɩ d'ɩ ta'a kɩ lanyɩranɩ DƖ yigə nɩ dɩbam ŋwɩa maama wʋnɩ. 76A bu, kʋ na yɩ nmʋ, ba'a bəŋi nmʋ nɩ Baŋa-Wɛ nijoŋnu, bɛŋwaanɩ nmʋ w'ʋ da d'ɩ Yuutu wʋm yigə, sɩ n fɔgɩ n kwɛ o cwəŋə kam, o na lagɩ o ba o da da tɩn. 77Nmʋ ta w'ʋ pa Wɛ nɔɔna bam lwarɩ sɩ DƖ w'ʋ vrɩ-ba, dɩ DƖ na w'ʋ yagɩ ba lwarɩm DƖ ma cɛ-ba tɩn. 78Wɛ maa jɩgɩ dɩbam ŋwaŋa lanyɩranɩ. DƖ ma w'ʋ pa pooni nuŋi wɛyuu dɩ ba dɩbam te dɩ nyɩɩna, nɩ wɩa na puli tɩtɩɩtɩ te tɩn, 79sɩ dɩ pa nɔɔna balʋ na wʋ lim wʋnɩ tɩn dɩ balʋ na kwarɩ tʋʋnɩ tɩn na pooni, sɩ dɩ pa d'ɩ da yazurə cwəŋə." 80Zakari bu Zan dɛɛn ma kɩ nɔɔnʋ yɩ o wʋbʋŋa bɩ lanyɩranɩ. O dɛɛn ma zʋʋrɩ kagʋa nɩ taan, sɩ kʋ vu kʋ yi dɛ dɩm o na w'ʋ nuŋi Yisɩrayɛlɩ tiinə bam tɩtarɩ nɩ o brɩ-ba Wɛ kwərə kam tɩn.


text: 1Ma tasəɣɩ-mɛɣɛ lɛntɩ, ntəɣəlɛ Ɩsɔ yəlaa mpa pa wɛ Yosalɛm tɔ pa sənaʋ tɔm. Ɩ́ la teitei ɩsɩɩ maa kɛɛsʋɣʋ Kalatɩ Yesu sɛɛlaa kpeka tɔ. 2Paa mə taa wei ɩ́ ləsəɣɩ liɣitee kɛ cimaasɩ cimaasɩ na pə́ kɛɛsəna ɩsəna mpi ɩ hikaa tɔ na ɩ́ sɩɩkəna a mpaa. Ye ma kɔma má tala, pə́ taa wɛɛ sɩ ɩ́ kɔna mə kʋhaʋ mə kʋhaʋ. 3Má kɔma ma kɔɔ maa tili yəlaa mpa ɩ́ ká ləsɩ tɔ na má la-wɛɣɛ takəlaɣa na pá kpɛntəna mə kʋcɔɔʋ na pá pona Yosalɛm. 4Na ye pə tɩɩ wɛɛ sɩ máá pona, paa sɩɩ-m na má na-wɛ tə́ polo. 5Maa kɔɔ mə tɛ te, ama Masetoni tɛtʋ taa kɛ́ maa təŋna na pə́cɔ́ má kɔɔ. Ɩsɩɩ ma təŋna Masetoni na pə́cɔ́. 6Ntanyɩ maa caɣa wɛɛ naalɛɣɛ mə tɛ. Pə ta tɩɩ səŋ təca, hilimatɛ waatʋ təna maa wɛɛ, na má tɩɩ kɔma sɩ ma puki paa timpi, ɩ́ ká səna-m kɛ́ na má polo. 7Pə taɣa pʋlʋ, maa caa sɩ pə́ wɛɛ sɩ tɛɛʋ taa kɛ́ ma təŋaa na má na-mɛɣɛ kʋnaʋ. Ma taa wɛɛ sɩ ye Tacaa luɣu ɩ́ lapa, má talaa maa caɣa mə tɛɣɛ wɛɛ naalɛ. 8Paa na mpʋ ma hʋʋ sɩ Ɩfeesu taa cənɛɣɛ Pɛntakɔnta ká maɣana-m. 9Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, paa na kolontunaa tɔɔ cənɛ tɔ, pə ha-m mpaaʋ kɛ teu kɛ́ sɩ má la təmlɛ sɔsɔɔlɛ. 10Timotee ɩ́ kɔma ɩ tala, ɩ́ mʋ-ɩ teu na ɩ laŋlɛ hɛɛ. Pə taɣa pʋlʋ, ɩ lakɩ Tacaa təmlɛ kɛ teu kɛ́ ɩsɩɩ ma lakʋɣʋ tɔ. 11Nɔɣɔlʋ ɩ́ taa kpɛɛna-ɩ. Ɩ́ səna-ɩ na pə səna-ɩ ɩ mpaaʋ taa na laŋhʋlʋmlɛ na ɩ́ məlɩ ma cɔlɔ, má na tá taapalaa tə taŋa-ɩ kɛ́. 12Ye tá taapalʋ Apɔlɔɔsɩ tɔm ɩlɛ, tam kɛ́ ma kaana-ɩ sɩ ɩ́ na tá taapalaa lɛlaa pa kɔɔ mə tɛ. Ama ɩ luɣu fɛɩ paa pəcɔ sɩ ɩ́ kɔɔ nɔɔnɔɔ. Ama ɩ́ hika pə kʋyakʋ ɩ tɛŋ ɩ́ kɔɔ. 13Ɩ́ feŋ na ɩ́ tɔkɩ Ɩsɔ sɛɛʋ mpaaʋ kɛ teu. Ɩ́ nyaɣa apalʋtʋ, ɩ́ nyɔɔ toŋ. 14Paa mpiɣi ɩ́ lakɩ ɩ́ la təma sɔɔlʋɣʋ tɔɔ. 15Ntɔŋ ɩ́ nyəmá Sətefanasɩ na ɩ nyə́ma na? Ɩ́ nyəmá sɩ Akayi tɛtʋ taa mpɛ pa caaləna Ɩsɔ sɛɛʋ mʋɣʋ, na pa lapa Ɩsɔ yəlaa paɣalɛ kɛ kookalɩ. Ma taapalaa ma heeliɣi-mɛ sɩ, 16yəlaa ɩsɩɩ mpɛ na pa təna mpa pá na-wɛ pa ɩsəlɛ sɛɛna təmlɛ lapʋ tɔ, ɩ́ təŋəɣɩ nti pa heeliɣi-mɛ tɔ. 17Ma laŋlɛ hɛɛna Sətefanasɩ na Fɔɔtunatusi na Akaikusi pa kɔntɛ kɛ́. Ye mɩɩ wɛnna ma kiŋ timpi ɩ́ kaa ɩ́ səna-m tɔ mpɛ pa kɔma ɩlɛ pa səna-m yoo. 18Pa kpaasa ma apalʋtʋ ɩsɩɩ pa kpaasʋɣʋ mə nyəntʋ tɔ. Yəlaa ɩsɩɩ mpʋ pə taka kɛ́ pə mʋna ɩ́ saŋ teu. 19Asii tɛtʋ taa Yesu sɛɛlaa kpeka sɛɛ-mɛ. Akilaasɩ na Pilisila na Ɩsɔ sɛɛlaa mpa pa kotiɣi pa təyaɣa tɔ pa ha-mɛɣɛ Ɩsɔ sɛɛlaa sɛɛtʋ kʋpantʋ. 20Ta taapalaa təna mpa pa wɛ cənɛ tɔ pa sɛɛ-mɛ. Ɩ́ sɛɛ təmaɣa teu na ɩ́ lɛlɩ. 21Pɔɔlɩ má ma maɣamaɣa ma niŋ kɛ ma ŋmaana tɔm tənɛ sɩ ma sɛɛ-mɛ. 22Ye wei ɩɩ caa Tacaa, mpusi ɩ́ təŋɩ-ɩ. Malanata, Tacaa kɔɔ mpʋ. 23Tacaa Yesu ɩ́ la-mɛɣɛ pɛɛlɛɛ. 24Yesu Kilisiti tɔm taa ma sɔɔla mə tənaɣa.


text: 1Sabaa hinni bɩ k'a cem bɩ, hatʋ hinni ʋ wutigʋta m bɩ, Magdalaa Maarii kan Maarii deem bɩ kɩ bʋr, ŋnɩ bɩ dɩga yaa bɩ ma. 2Tara n nyiŋŋə lɛɛm, Zuuba malɛɛka n a to brama an zer, an bɩ jaa bɩ gərgu an a gʋ yaa bɩ rɛ, an nyɩnta ra. 3A mɛ n bɔ kʋ ʋ kan brama nyakɩ kɩ, a huu bɩ fu am lajaa hɔ bɩ m. 4Sʋrdaarɔ wɔɔ da n bɔ ʋ, ŋ mɛ nɩ hinkəm, ŋn'a ba ɩ ʋ, gɩnga ŋ y'a ʋ. 5Bɩ, malɛɛka bɩ meer ba kan lannɔ wɔɔ kɩ, a ʋ: "A da bɩ bɔ ʋ y. Mɔɔ dɔ mɔɔ ʋ Yeezuu kʋ n y'a wɔ gɔdarkʋra ma bɩ awɔɔ n'a kam ma. 6A ba naa ʋ dɔ y, a a mɩm bɔ ʋ amba a lɛɛ ka an a hɩ bɩ m, k'a bʋr a dɩga lɛɛ k'a nɩ wʋtaŋ ʋ hɔɔ bɩ ma. 7Bɩ, k'a ta zɔɔ a yaa hɩ a karɩndanyɩnɔ wɔɔ m, a ʋ: A a mɩm bɔ ʋ, bɩ, a ɩ lɛɛkarɛ awɔɔ lɛɛ Galilee ʋ, lɛɛ bɩ do awɔɔ naa yɩ ʋ, naa do mɔɔ kʋ m a hɩ awɔɔ m." 8Lannɔ wɔɔ a hʋr yaa bɩ ra zɔɔ-zɔɔ, kan dabɔʋ kɩ heernyɔɔ gʋta kɩ, ŋn'a si, k'a yaa mim bɩ hɩ karɩndanyɩnɔ wɔɔ m. 9Bɩ, Yeezuu bʋr an ŋ zɛ ʋ, an a hɩ ŋ nɩ, a ʋ: "Mɔɔ ɩ yaa darɛ awɔɔ m." Lannɔ wɔɔ n a zɔ ma ŋn'a gannɔ nyɩnnyasʋ, ŋnɩ kukurə zɛ a taa. 10Yeezuu n a hɩ ŋ nɩ, a ʋ: "A da bɩ bɔ ʋ y. K'a ta a yaa hɩ mɔɔ danyɩnɔ wɔɔ m, ŋnɩ ta Galilee ʋ, ŋ mɔɔ yɩm b'ʋ." 11Kʋ ŋn'ɩ tam bɩ, sʋrdaarɔ gɔsɩnnɔ bʋr kʋnɔ ʋ b'ʋ, ŋnɩ bɩ hɔ k'a ba haay bɩ sa, ŋn'a dɩnda wosocɛmannɩbənno jɩtannɔ wɔɔ m. 12Brɔɔ n a so kʋ ma, kan gʋɔɔgusinno wɔɔ kɩ, ŋnɩ kʋ ma, ŋnɩ busoo ka sʋrdaarɔ wɔɔ ʋ gʋta. 13Ŋ nɩ lɛ ka ŋ ʋ, ŋ ʋ: "K'a hɩ a ʋ, a karɩndanyɩnɔ ɩ bʋr gunuu ʋ, ŋnɩ b'a gər bɩ kʋna, bɩ ma bɩ, wɔɔ hinceem ba. 14Bɩ, kʋ lɛɛzaa b'a ma, wɔɔ y'a dɩndarɛ dɔm, mim b'a nɔrɛ awɔɔ ma y." 15Sʋrdaarɔ wɔɔ n busoo bɩ si, ŋnɩ hɔ kʋ ŋ y'a dɩnda ŋ nɩ bɩ ba, mim naa do n bɔ lɛɛ haay ʋ zɩɩfʋrɔ wɔɔ bire ʋ, an ta an lee ku her dɔmɩm ʋ. 16Karɩndanyɩnɔ bueeredeem nɔ wɔɔ n a hʋr, ŋnɩ ta Galilee ʋ, ci kʋ Yeezuu a hɩ ŋ nɩ a ʋ, ŋnɩ ta ra bɩ burə ʋ. 17Kʋ ŋ yaa yɩ bɩ, ŋnɩ kukurə zɛ, bɩ gɔsɩnnɔ sɩnsɩm ka. 18Yeezuu n a zɔ ŋ ma, an a hɩ ŋ nɩ, a ʋ: "N paŋŋa do haay ka mɔɔ ʋ, brama kan tara kɩ burə ʋ. 19Bɩ, k'a ta doro haay zi, a yaa gʋɔɔ wɔɔ ba mɔɔ karɩndanyɩnɔ, a batɛm ka ŋ ʋ, Zɩ kan Nyɩ kɩ Sɛnt-Ɛspri kɩ tɔ ma. 20A hɔ kʋ mɔɔ dɩnda awɔɔ m haay bɩ dɩnda ŋ nɩ, kʋ ŋ nɩ zu ʋ. Bɩ mɔɔ ba n bɩr kan awɔɔ kɩ dɔmɩm haay nɔ ʋ, k'an ta an durnya nyarɛ ku."


text: 1Kʋntʋ, abam maŋɩ 'a lwarɩ Zezi Krisi na nɛ yaara o yɩra wʋnɩ te tɩn. Kʋ maŋɩ sɩ abam dɩ ta'a jɩgɩ wʋntʋ wʋbʋŋa yam doŋ, sɩ 'a ma fɔgɩ 'a cɩ 'a tɩtɩ yaara wʋnɩ. Bɛŋwaanɩ, nɔɔnʋ wʋlʋ na nɛ yaara o yɩra wʋnɩ tɩn, lwarɩm daa ba te kʋntʋ tu. 2Kʋntʋ, abam daa ta na jɩgɩ ŋwɩa lʋgʋ baŋa nɩ tɩn, 'a daa wʋ maŋɩ sɩ 'a ta'a tɔgɩ wo-yɔɔrʋ tɩlʋ nabiinə fra na zʋʋrɩ tɩn. 'A maŋɩ sɩ 'a ta'a tɔgɩ Wɛ wʋbʋŋa na lagɩ kʋlʋ tɩn mʋ. 3Abam dɛɛn cɔgɩ 'a ŋwɩa kam maŋa zanzan, dɩ 'a na yəni 'a tɔgɩ cwe sɩlʋ balʋ na yəri Wɛ tɩn na lagɩ sɩ ba taa tɔgɩ tɩn. Abam dɛɛn yəni 'a kɩ wo-digiru kikiə dɩ wo-yɔɔrʋ tɩlʋ maama 'a fra na zʋʋrɩ tɩn. 'A dɛɛn maa yɩ sa-nyɔra, yɩ 'a yɩ nɔn-kwəəlu 'a nyɔ sana 'a bugə. 'A maa kwəri 'a tɔgɩ jwənə kaanɩm, mʋ kʋlʋ Wɛ wʋbʋŋa na vaɩ tɩn. 4Kʋ daarɩ lele kʋntʋ, 'a daa na ba tɔgɩ dɩ balʋ na yəri Wɛ 'a kɩ wo-zɔɔna kikiə kʋntʋ doŋ tɩn, kʋ kɩ-ba yəəu mʋ, kʋ pa ba jɩgɩ abam ba twɩa. 5Bantʋ nan w'ʋ ba ba zɩgɩ Wɛ yigə nɩ yɩ ba tʋlɩ ba kwəri. Dɩntʋ nan ti DƖ yigə sɩ DƖ di nabiinə sarɩya, kʋ na yɩ balʋ na ŋwɩ dɩ balʋ na maŋɩ ba tɩ tɩn dɩ. 6Kʋ yɩ kʋntʋ ŋwaanɩ mʋ ba dɛɛn tɔɔlɩ Wɛ kwər-ywəŋə kam ba brɩ balʋ na tɩgɩ tɩn dɩ. Bantʋ yɩra yam mʋ tɩga, nɩnɛɛnɩ nabiinə maama na maŋɩ sɩ ba tɩ ba lwarɩm ŋwaanɩ te tɩn. Ba nan na ni Wɛ kwər-ywəŋə kam tɩn, kʋ yɩ sɩ ba jwəəru tɩm laan mʋ na Wɛ ŋwɩ-dʋŋa kam. 7Lʋgʋ baŋa dɩ kʋ wəənu maama tiim twɛ. Nan fɔgɩ-na 'a ja 'a wʋbʋŋa sɩ 'a ta'a jɩgɩ yawala dɩ Wɛ-loro. 8Kʋlʋ na dwe maama tɩn yɩ sɩ 'a ta'a soe daanɩ dɩ 'a wʋ maama. Bɛŋwaanɩ, 'a na soe daanɩ, kʋ'ʋ pa 'a donnə na kɩ kəm-balwaarʋ tɩlʋ zanzan tɩn daa b'a ta wʋ 'a wʋbʋŋa nɩ. 9Ta'a kɩ-na vərə voro, sɩ pʋpʋna taa təri 'a tɩtarɩ nɩ. 10Abam dɩdʋa dɩdʋa na joŋi pɛɛrɩ dɩlʋ Wɛ tee nɩ tɩn, 'a ta'a ma-dɩ 'a tʋŋɩ 'a wəli daanɩ. Kʋntʋ, 'a ta'a yɩ tɩntʋŋ-ŋʋna balʋ na joŋi Wɛ pɛɛra yam dwi təri təri 'a ma tʋŋɩ DƖ na lagɩ te tɩn. 11Abam wʋlʋ Wɛ na pɛ-o pɛɛrɩ sɩ o taa waɩ o ŋɔɔnɩ o brɩ nɔɔna tɩn maŋɩ sɩ o taa ŋɔɔnɩ Wɛ kwərə kam mʋ. Wʋlʋ Wɛ na pɛ sɩ o taa tʋŋɩ o wəli o donnə tɩn dɩ maŋɩ sɩ o taa maɩ dam dɩlʋ Wɛ na pɛ-o tɩn mʋ o ma tʋŋa. Kʋntʋ w'ʋ pa nɔɔna taa zuli Wɛ woŋo maama wʋnɩ Zezi Krisi yɩrɩ ŋwaanɩ. Wʋntʋ nan mʋ te zulə dɩ dam sɩ kʋ taa ve maŋa kalʋ na ba ti tɩn. Amina. 12A badon-sonnu-ba, 'a yɩ pa kʋ sʋ abam dɩ can-kamunu na yi abam. 'A nan yɩ pa kʋ sɔɔrɩ abam, nɩnɛɛnɩ kʋ yɩ wo-kɩnkagɩlɩ mʋ te. 13Ta'a kɩ-na wʋpolo dɩ abam na tɔgɩ 'a na Zezi Krisi yaara yam doŋ tɩn. Kʋntʋ, Zezi Krisi na joori o ba yɩ o paarɩ zulə yam na w'ʋ ba ya brɩ jaja maŋa kalʋ tɩn, 'a wʋpolo kʋm laan w'ʋ tiini kʋ gaalɩ. 14Nɔɔna nan na twɩ abam 'a na yɩ Zezi Krisi nɔɔna tɩn ŋwaanɩ, 'a jɩgɩ yu-yoŋo, bɛŋwaanɩ Wɛ Joro kʋm na jɩgɩ paarɩ-zulə tɩn wʋ abam tee nɩ. 15Abam wʋlʋ na nɛ yaara, sɩ kʋ yɩ zaŋɩ kʋ taa yɩ nɔn-gʋra ŋwaanɩ, naa ŋwɩɩnɩ naa wo-balwaarʋ kəm naa bɩbara ŋwaanɩ. 16Abam wʋlʋ nan na yaarɩ o na yɩ Zezi Krisi nɔɔnʋ tɩn ŋwaanɩ, o yɩ pa cavɩɩra taa jɩg-o kʋ ŋwaanɩ. Kʋntʋ tu nan maŋɩ sɩ o pa Wɛ zulə dɩ nɔɔna na bə-o nɩ Krisi bu tɩn. 17Maŋa kam yiə sɩ Wɛ di nabiinə sarɩya. Kʋ nan yɩ DƖ tɩtɩ nɔɔna bam baŋa nɩ mʋ DƖ lagɩ DƖ puli. Kʋ nan na w'ʋ puli dɩbam tee nɩ mʋ tɩn, kʋ laan na tu kʋ yi balʋ na vɩn Wɛ kwər-ywəŋə kam tɩn, kʋ'ʋ ta yɩ ta mʋ dɩ bantʋ? Kʋ b'a tiini kʋ kɩ cam dɩ ba cɩga? 18Kʋ pʋpʋnɩ Wɛ tɔnɔ kʋm wʋnɩ kʋ wɩ: "Kʋ na cɛ mʋ, yɩ nɔn-ŋʋna na ŋwɩa Wɛ tee nɩ tɩn, balʋ laan na vɩn Wɛ yɩ ba yɩ nɔn-balwaarʋ tɩn, kʋ'ʋ kɩ-ba tɛ?" 19Kʋntʋ, balʋ na nɛ yaara nɩ Wɛ wʋbʋŋa na lagɩ te tɩn maŋɩ sɩ ba taa kɩ lanyɩranɩ mʋ, sɩ ba kɩ ba tɩtɩ ba naanʋ Wɛ jɩŋa nɩ. DƖ b'a kwanɩ DƖ ni dɩm DƖ na goni tɩn.


text: 1A laan lagɩ a ŋɔɔnɩ Mɛlɩkisedɛkɩ woŋo mʋ a brɩ abam. Wʋntʋ dɛɛn yɩ Salɛm tiinə pɛ mʋ, yɩ o kwəri o yɩ Yuutu Baŋa-Wɛ kaanɩm tu. Abraham na kɩ jara o wanɩ pwa yɩ o laan ma joori maŋa kalʋ tɩn, mʋ Mɛlɩkisedɛkɩ jeer-o cwəŋə nɩ o sɔɔlɩ Wɛ o pa-o. 2Abraham laan ma kwe wəənu tɩlʋ maama o na nɛ jara yam je nɩ tɩn o cɛ kuni fugə, o kwe kuni bɩdwɩ dɩm o pa Mɛlɩkisedɛkɩ. Mɛlɩkisedɛkɩ yɩrɩ dɩm kuri mʋ yɩ pɛ wʋlʋ na yɩ 'Cɩga Tu' tɩn. Kʋ wəli da, o na yɩ Salɛm pɛ tɩn, kʋ dɩ kuri mʋ yɩ 'Yazurə Pɛ'. 3Dɩbam nan wʋ ni Mɛlɩkisedɛkɩ ko dɩ o nu ŋwa, yɩ d'ɩ yəri o kuri na puli mɛ tɩn. D'ɩ nan yəri o lʋra dɛ dɩ o tʋʋnɩ maŋa. Kʋntʋ mʋ pɛ o nyɩ dɩ Wɛ Bu Zezi, yɩ o yɩ Wɛ kaanɩm tu sɩ kʋ taa ve maŋa kalʋ na ba ti tɩn. 4Bʋŋɩ-na 'a nii Mɛlɩkisedɛkɩ dɛɛn na yɩ kamunu te tɩn. Dɩbam nabaarʋ Abraham dɛɛn ma cɛ wəənu tɩlʋ o na nɛ jara yam je nɩ tɩn kuni fugə, yɩ o lɩ kuni bɩdwɩ o pa-o. 5Kʋ na yɩ balʋ na nuŋi Leevi dwi dɩm wʋnɩ yɩ ba yɩ Wɛ kaanɩm tiinə tɩn, Wɛ ni dɩm pɛ-ba cwəŋə sɩ ba joŋi kuni kuri fugə wʋnɩ kuni bɩdwɩ dɩm ba donnə Yisɩrayɛlɩ tiinə bam tee nɩ woŋo maama wʋnɩ, yɩ bantʋ dɩ nan yɩ Abraham dwi tiinə mʋ. 6Mɛlɩkisedɛkɩ nan wʋ nuŋi Leevi dwi dɩm wʋnɩ. Nan dɩ kʋntʋ dɩ, o ta joŋi o wəənu təri Abraham tee nɩ. O ma daarɩ o sɔɔlɩ Wɛ o pa Abraham, yɩ Abraham nan ya mʋ yɩ wʋlʋ Wɛ na goni DƖ ni dɩd-o tɩn. 7Kʋ nan ba jɩgɩ bʋbwɛa nɩ, nɔɔnʋ na sɔɔlɩ Wɛ o pa o doŋ, wʋntʋ mʋ yɩ kamunu o dwe o na sɔɔlɩ o pa wʋlʋ tɩn. 8Wɛ kaanɩm tiinə balʋ na nuŋi Leevi dwi dɩm wʋnɩ tɩn dɛɛn yəni ba joŋi ba wəənu təri mʋ, bantʋ nan yɩ balʋ na tʋ tɩn mʋ. Kʋ daarɩ kʋ nan na yɩ Mɛlɩkisedɛkɩ, wʋntʋ ŋwɩ mʋ taan, nɩ Wɛ tɔnɔ kʋm na tagɩ te tɩn. 9- 10Abraham na cɛ o wəənu yɩ o pa Mɛlɩkisedɛkɩ o təri tɩn, ba ta wʋ lʋgɩ Leevi, yɩ o nan wʋ o nabaarʋ Abraham jana kam wʋnɩ. Leevi nan mʋ yɩ wʋlʋ dwi tiinə na jɩgɩ cwəŋə sɩ ba joŋi ba wəənu təri ba donnə Yisɩrayɛlɩ tiinə bam tee nɩ tɩn. Nan dɩ kʋntʋ dɩ, kʋ nyɩ dɩ Leevi tɔgɩ Abraham ŋwaanɩ mʋ o pa Mɛlɩkisedɛkɩ o təri. 11Wɛ dɛɛn tɔgɩ Leevi dwi tiinə kaanɩm dɩm ŋwaanɩ mʋ DƖ pa DƖ cullu tɩm Yisɩrayɛlɩ tiinə. Bantʋ nan na yəni ba kaanɩ Baŋa-Wɛ te tɩn ya na maŋɩ fasɩ, Wɛ ya daa b'a kuri kaanɩm tu wʋdoŋ wʋlʋ na daɩ Leevi dwi tu tɩn. Wɛ nan kuri wʋlʋ na yɩ kaanɩm tu nɩ Mɛlɩkisedɛkɩ dɛɛn na yɩ te tɩn, yɩ o wʋ nuŋi Aarɔn dwi dɩm wʋnɩ. 12Kʋntʋ, Wɛ na ləni DƖ kaanɩm tu dwi dɩdoŋ wʋnɩ tɩn, kʋ maŋɩ sɩ DƖ cullu tɩm dɩ tɔgɩ tɩ ləni mʋ. 13- 14Taanɩ dɩntʋ maama nan brɩ d'ɩ Yuutu Zezi Krisi woŋo mʋ. Wʋntʋ daɩ Leevi dwi tu. D'ɩ ye nɩ ba lʋg-o Zuda dwi dɩm wʋnɩ mʋ. Dwi dɩm kʋntʋ wʋnɩ nɔɔn-nɔɔnʋ nan wʋ fɔgɩ o ji Wɛ kaanɩm tu. Kʋ na yɩ Wɛ cullu tɩlʋ DƖ na kɩ Moyisi jɩŋa nɩ tɩn, tɩ wʋ pɛ Zuda dwi tiinə cwəŋə sɩ ba ji Wɛ kaanɩm tiinə. 15D'ɩ nan sɩɩnɩ d'ɩ lwarɩ jaja nɩ Wɛ ləni kaanɩm tu wʋdoŋ mʋ, o na nyɩ dɩ Mɛlɩkisedɛkɩ dɛɛn na yɩ te tɩn. 16Zezi na jigi Wɛ kaanɩm tu te tɩn wʋ tɔgɩ dwi dɩm cullu tɩm ŋwaanɩ, kʋ tɔgɩ o ŋwɩa kalʋ tʋʋnɩ na ba jɩgɩ dam ka baŋa nɩ tɩn ŋwaanɩ mʋ. 17Wɛ nan tagɩ o taanɩ DƖ wɩ: "Nmʋ mʋ w'ʋ ta n yɩ amʋ kaanɩm tu sɩ kʋ taa ve maŋa kalʋ na ba ti tɩn, nɩ Mɛlɩkisedɛkɩ dɛɛn na yɩ te tɩn." 18Kʋ ma brɩ nɩ Wɛ yagɩ cwə-doŋə kam mʋ, ka na bwənə yɩ ka ba zəni nɔɔna tɩn ŋwaanɩ. 19Cullu tɩlʋ Wɛ na kɩ Moyisi jɩŋa nɩ tɩn warɩ tɩ pa nɔɔna maŋɩ fasɩ Wɛ yigə nɩ. Kʋ daarɩ lele kʋntʋ, d'ɩ laan jɩgɩ tɩɩna lanyɩranɩ dɩ Wɛ na tiŋi cwə-laa kalʋ DƖ pa dɩbam sɩ d'ɩ ma wanɩ d'ɩ tɔgɩ-ka d'ɩ vu d'ɩ yi DƖ te tɩn. 20Wɛ nan dugi durə mʋ DƖ wəli da. Leevi dwi tiinə bam dɛɛn nan na jigi Wɛ kaanɩm tiinə tɩn, DƖ wʋ dugi durə kam kʋntʋ doŋ dɩ ba. 21Kʋ daarɩ, Zezi nan na jigi Wɛ kaanɩm tu tɩn, Wɛ dugi durə mʋ dɩd-o DƖ wɩ: "Amʋ Yuutu Baŋa-Wɛ mʋ dugi a durə, yɩ a b'a fɔgɩ a za a ni. Nmʋ w'ʋ ta n yɩ amʋ kaanɩm tu sɩ kʋ taa ve maŋa kalʋ na ba ti tɩn." 22Wɛ na dugi DƖ durə kam kʋntʋ tɩn, kʋ brɩ nɩ Zezi ŋwaanɩ mʋ DƖ tiŋi cwə-laa DƖ pa dɩbam, yɩ kantʋ garɩ cwə-doŋə kam. 23Kʋ na yɩ Leevi dwi tiinə balʋ dɛɛn na yɩ Wɛ kaanɩm tiinə tɩn, ba yɩ zanzan, tʋʋnɩ na yəni dɩ jaanɩ-ba yɩ ba ləni daanɩ tɩn ŋwaanɩ mʋ. 24Kʋ daarɩ Zezi mʋ yɩ wʋlʋ na jɩgɩ ŋwɩa sɩ kʋ taa ve maŋa kalʋ na ba ti tɩn. Nɔɔn-nɔɔnʋ nan daa b'a ləni o yuu nɩ o ji Wɛ kaanɩm tu. 25Kʋntʋ tɩn, o waɩ o vrɩ balʋ na tɔgɩ o ŋwaanɩ ba yi Wɛ te tɩn maŋa maama, o na jɩgɩ ŋwɩa kalʋ na ba ti yɩ o loori Wɛ o pa-ba tɩn ŋwaanɩ. 26Zezi nan mʋ yɩ Wɛ kaanɩm yuutu wʋlʋ na maŋɩ tɩn dɩbam ŋwaanɩ. O jɩgɩ wʋ-poŋo, o yɩ nɔn-ŋʋm Wɛ yigə nɩ, o ba jɩgɩ lwarɩm. Wɛ ma lɩ-o nɔn-balwaarʋ tɩtarɩ nɩ, yɩ DƖ zəŋ-o DƖ ja DƖ di wɛyuu DƖ sɔŋɔ nɩ. 27Kʋ na yɩ Wɛ kaanɩm yuu tiinə bam dɛɛn na yɩ te tɩn, dɛ maama ba yəni ba kaanɩ Baŋa-Wɛ mʋ sɩ DƖ yagɩ ba tɩtɩ lwarɩm DƖ ma cɛ-ba, yɩ ba laan daarɩ ba kaanɩ Wɛ ba donnə bam dɩ lwarɩm ŋwaanɩ. Kʋ nan na yɩ Zezi, wʋntʋ kwe o tɩtɩ mʋ o ma kaanɩ Wɛ kuni bɩdwɩ yɩranɩ, yɩ kʋntʋ jɩgɩ kuri sɩ kʋ taa ve maŋa kalʋ na ba ti tɩn. 28Cullu tɩlʋ Wɛ na kɩ Moyisi jɩŋa nɩ tɩn pa nabiinə jiri Wɛ kaanɩm yuu tiinə yɩ ba daa ta bwənə mʋ. Kʋ nan na yɩ Wɛ ni-gonim dɩlʋ DƖ na dugi durə dɩ ŋwaanɩ tɩn, dɩntʋ laan mʋ ləni Moyisi cullu tɩm yuu nɩ, yɩ dɩ pa Wɛ tɩtɩ Bu wʋm ji DƖ kaanɩm yuutu wʋlʋ na maŋɩ fasɩ sɩ kʋ taa ve maŋa kalʋ na ba ti tɩn.


text: 1Pɔɔl, Silasɩ nɩ Timoti lɛ sɛɛrɛ a gãn nyã kʋrɔ Tɛsalonika pupuorbiir na be a Sãa Nãaŋmɩn nɩ a Soro Yesu Kɩrɩsɩto 'yɔ̃ɔ. Wɩ̃ɛfʋ nɩ nyã'maar wʋ be a yɩ sɛ̃. 2Sɩ ma puor Nãaŋmɩn yãan sɔ̃ɔ jaa kʋ yɩ, tɩ ma tara a yɩ tɩɛr a sɩ Nãaŋmɩn sʋɔrfʋ pɔ. 3Sɔ̃ɔ jaa lɛ sɩ ma tɩɛr a yɩ sɔɔfʋ tʋ̃mɔ̃, a yɩ nʋ̃fʋ tʋ̃mɔ̃ nɩ a kãnyir yɩn tara chɛlɛ a sɩ Soro Yesu Kɩrɩsɩto nɩ a sɩ Sãa Nãaŋmɩn. 4Bojũu sɩ bɔ̃ɔn ɩka, n yɛɛr a yɩn a Nãaŋmɩn na nʋ̃, 'lɔ lɛ kaa ir yɩ. 5Bojũu a sɩ 'yɛr nʋ̃ɔ na wa a yɩ sɛ̃, ba ɩ 'yɛrbir tɛɛ ɛ, tɩchɛ wʋ tara na kpɛ̃ɔ na ɩ a Nãaŋmɩn Sɩɛ na ba ɩ baal ɛ. Yɩ mɩ̃ɛ bɔ̃ɔn a lɛ sɩn be a sɔ̃ɔ 'lɔ sɩn dɔ̃ɔ kpɩɛrɛ nɩ yɩ a yɩ jũu. 6Yɩ ɩ naa a sɩn nɩ a Soro tɔtɔɔrbɔ, bojũu dɔɔyɛ kpɛ̃ɛ pɔ lɛ yɩ tu tɩ de a 'yɛrbie nɩ pʋpɛl a Nãaŋmɩn Sɩɛ na tɩr, 7lɛ lɛ, yɩn ɩ bʋ̃mansɩ kʋ a bala na sɔɔ de a 'yɛr nʋ̃ɔ be a Masedonɩya nɩ a Akaya tẽn pɔ. 8Yɩn lɛ yaar a sɩ Soro 'yɛrbie, a ba ɩ a Masedonɩya nɩ a Akaya tẽn pɔ tɛɛ ɛ, tɩchɛ a yaar jie jaa. A lɛ yɩn sɔɔ a Nãaŋmɩn yaar jie jaa. 9Ba mɩ̃ɛ lɛ man a lɛ yɩn tuor de sɩ, a sɔ̃ɔ 'lɔ sɩn wa a yɩ sɛ̃, nɩ a lɛ yɩn lɩɛb wa a Nãaŋmɩn sɛ̃, tɩ bar a tɩbɛ tɩ wa puoro a nyɛvʋr nɩ a yelmɩ̃ɛ Nãaŋmɩn, 10tɩ chɛlɛ a wʋ Bie ka wʋ yi saaju wa, a 'lɔ wʋn vɛ̃ ka wʋ lɩɛb ir a kũu pɔ, Yesu a 'lɔ na faa sɩ yɩn a Nãaŋmɩn suur 'lɔ na waara pɔ.


text: 1Pə lapa pɩɩsɩ naanʋwa na liɣiti ɩlɛna má məlɩ Yosalɛm, na Panapaasɩ sɩɩ-m, na má kpɛnna Titʋ tɔtɔ. 2Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ kɛ́ ma pola Yosalɛm, Ɩsɔ hʋləna-m sɩ pə wɛɛ sɩ təlasɩ má polo kɛ́. Ma na təna nyʋɣʋ nyə́ma tə kota tá tike, ɩlɛna má kpaɣa Laapaalɩ Kʋpaŋ wei ma lakɩ mpa pa ta kɛ Yuta nyə́ma tɔ ɩ tɔm na má kɛɛsɩ-wɛ təcɛɩcɛɩ. Ma luɣu taa fɛɩ sɩ mpi ma tɛma lapʋ na mpi ma tɔŋna lapʋ tɔ pə́ pəsɩ yem. 3Na Titʋ wei ɩ təŋa-m mpʋ na ɩ́ kɛ́ Kəlɛɛkɩ tʋ tɔ pa ta caalɩ-ɩ sɩ ɩ́ pɛlɩ. 4Ama acɛsaacɛsaa nyə́ma mpa pa sita tá hɛkʋ tɔ pɛlɛ pa lʋpəna sɩ ɩ́ pɛlɩ. Acɛsaacɛsaa nyə́ma mpɛ, pa lɔɔlaa kɛ́ təkɛʋ na pá sʋʋ tá hɛkʋ, sɩ pa feŋiɣi na pá ná tá na Yesu Kilisiti tə kpɛntaa na tə wɛ kasaɣampiitu nti tə taa tɔ. Pa caakaɣa kɛ́ sɩ pá pəsɩ-tʋɣʋ yomaa. 5Ama tá tá ha-wɛɣɛ pə mpaaʋ kɛ paa pəcɔ maɣamaɣa. Tá sɔɔlaa kɛ́ sɩ mə tɔɔ ɩlɛ tə́ tɔkɩ Laapaalɩ Kʋpaŋ tampana təkpaŋkpaŋkpa. 6Mpa ma tɔŋ sɩ nyʋɣʋ nyə́ma kɛ mpʋ tɔ, tɔʋ, ma ta nyɩ sɩ tampana mpɛɣɛlɛ nyʋɣʋ nyə́ma yaa we tɔ. Ɩlɛ paa pa tɩɩ kɛ́ mpa te, pə kʋlʋm. Ɩsɔ ɩlɛ ɩɩ nyənəɣɩ tɔɔ tɔ se. Mpɛ ɩnɩ pa taa nɔɣɔlʋ ta tasa-m tɔm kʋfatʋ natələɣɩ sɔɔsʋɣʋ sɩ má la. 7Ama pa nawaɣa təkelekele sɩ Ɩsɔ tʋ-m təmlɛ sɩ má heeli Laapaalɩ Kʋpaŋ kɛ mpa pa ta kɛ Yuta nyə́ma tɔɣɔ teitei ɩsɩɩ ɩ tʋ Piyɛɛ ɩlɛ sɩ ɩ́ heeli Laapaalɩ Kʋpaŋ kɛ Yuta nyə́ma tɔ. 8Ɩsɩɩ Ɩsɔ kpaʋ Piyɛɛ kɛ tillu sɩ ɩ́ paasəna Yuta nyə́ma tɔ mpʋ tɔtɔɣɔ ɩ kpa maɣa tillu sɩ má paasəna mpa pa ta kɛ Yuta nyə́ma tɔ. 9Saakɩ na Piyɛɛ na Yohaanɩ, mpa mpɛ pa nyənəɣɩ mpʋ sɩ pa nyʋɣʋ nyə́ma tɔ, pɛlɛ pa nawa sɩ Ɩsɔ paasaa kɛ́ na ɩ́ tʋ təmlɛ ntɛɣɛ ma niŋ taa na tə mpaa. Ɩlɛna pá kpa má na Panapaasɩ tá niŋ taa na pá ciɣiti. Tə lapa nɔɣɔ kʋlʋmaɣa kɛ mpʋ, ɩlɛna tá təna tə́ yɔɣɔtɩ na tə́ tisi təma sɩ táá mələna mpa pa ta kɛ Yuta nyə́ma tɔ pa kiŋ na mpɛ pá polo Yuta nyə́ma kiŋ. 10Ama nti pa wiina-tʋ tɔɣɔlɛ sɩ, tə́ tɔɔsɩ pa kʋnyɔntʋnaa mpɛ pa tɔɔ, na ma lapa teu kɛ nti pa yɔɣɔta mpʋ sɩ tə́ la tɔ. 11Waatʋ wei Piyɛɛ kɔma Antiyɔka tɔ ma yoona-ɩ yəlaa taa kɛ́ ɩ toola mpaaʋ tɔ pə tɔɔ. 12Nti tə taa ɩ toolaa tɔɣɔlɛ sɩ, Saakɩ ka tila napəlɩ, na waatʋ wei pɛlɛ pa ta tata tɔ, Piyɛɛ na tá taapalaa mpa pa ta kɛ Yuta nyə́ma tɔ pa tɔkaɣana. Ama pɛlɛ pa kɔma na pá tala, ɩlɛna ɩ́ se mpa pa ta kɛ Yuta nyə́ma tɔ pa cɔlɔɣɔ tɔɣɔʋ. Pə taɣa pʋlʋ, ɩ nyaŋaɣana mpa pa sɔɔla pɛlʋɣʋ tɔm tɔ. 13Tá taapalaa Yuta nyə́ma mpa pə kaasaa tɔ pɛlɛ pa təŋa Piyɛɛ ɩkpatɛ tɔtɔ, haləna pə́ kpɛŋna Panapaasɩ na pá tɛləsɩ ɩlɛɣɛ pa ɩcantʋ ntɩ. 14Saa wei ma nawa sɩ pa tɔntɛ ta maɣa na pa ta təŋ Laapaalɩ Kʋpaŋ tampana kɛ teitei tɔ, ma tɔma Piyɛɛ kɛ yəlaa təna ɩsɛntaa sɩ: N kɛ́ Yuta tʋ pəyele n lapa cənɛɣɛ ɩsɩɩ wei ɩ ta kɛ Yuta tʋ tɔ, n ta la ɩsɩɩ Yuta tʋ ka la tɔ. Ɩlɛ ɩsənaɣa n nyəmá sɩ nɔɔnɔɔ n ká la na ń caalɩ mpa pa ta kɛ Yuta nyə́ma tɔ sɩ pá la ɩsɩɩ Yuta nyə́ma? 15Tá maɣamaɣa tə kɛ́ Yuta nyə́ma kɛ́ təsiɣisiɣi, tə ta kɛ asaɣaa ɩsɩɩ piitim lɛmpɩ nyə́ma. 16Paa na mpʋ tə nyəmá sɩ pə taɣa ɩsɩɩ yʋlʋ təŋʋɣʋ kʋsəsɩɩtʋ tɔɣɔ Ɩsɔ nyənəɣɩ-ɩ yʋlʋpaŋ. Ama ɩ tɛŋʋɣʋ ɩ taa na Yesu Kilisiti tɔɣɔ. Tá maɣamaɣa ɩsəntɔ, tá tɛmna Yesu Kilisiti ɩnəɣɩ tá taa kɛna Ɩsɔ nyənəɣɩ-tʋɣʋ yʋlʋpama. Tə tɛma tá taa na Yesu Kilisiti tɔɣɔ yoo, pə taɣa kʋsəsɩɩɩtʋ təŋʋɣʋ tɔɔ. Pə taɣa pʋlʋ, Ɩsɔ kaa nyənɩ nɔɣɔlʋɣʋ yʋlʋpaŋ kɛ ɩ kʋsəsɩɩtʋ təŋʋɣʋ tɔɔ. 17Ye tə lʋkɩ sɩ Kilisiti tɔɔ pa nyənəɣɩ-tʋɣʋ yʋlʋpama tɔɣɔ pə naa sɩ tə kɛ́ asaɣaa ɩsɩɩ mpa pa ta kɛ Yuta nyə́ma tɔ, ɩlɛ pə wɛɛ sɩ Kilisiti kɛlɛ ɩsaɣatʋ caa yaa ɩsəna? Aaɩ, pə taɣa ḿpʋ́ɣʋ́ paa pəcɔ. 18Ye ma kʋlaa na má taɣanəɣɩ ŋmaʋ kɛ mpi ma tɛma yɔkʋɣʋ tɔ, pəlɛ pə hʋ́lə́ɣɩ́ kɛ́ sɩ ma ta kɛ kʋsəsɩɩtʋ təŋlʋ nɔɣɔlʋ. 19Ye kʋsəsɩɩtʋ tɔm taa, ma səpaɣa tənaŋnaŋ, na kʋsəsɩɩtʋ ntɩ tə maɣamaɣa tə kʋna-m mpʋ. Na pə lapa-m ḿpʋ́ɣʋ́ sɩ má wɛɛ Ɩsɔ tike tɔɔ. Pa kʋ má na Kilisiti kɛ səm tesika tɔɔ. 20Na ma wɛʋ ɩsəntɔɣɔ kaɣana tɔ pə taɣa ma maɣamaɣa ma wɛnna. Ama Kilisiti wɛnna ma taa. Weesuɣu ŋku ma wɛna saŋa taa ɩsəntɔ tɔ ma tɛŋ ma taa na Ɩsɔ Pəyalʋ tɔɣɔ ma wɛna-kʋ. Ɩsɔ Pəyalʋ ɩnɩ ɩ sɔɔləna-m na ɩ́ sɩ ma səm. 21Maa kpaləɣɩ Ɩsɔ kʋcɔɔʋ se. Ye kʋsəsɩɩtʋ ka yekaɣana na yʋlʋ pəsəɣɩ kʋpaŋ kɛ Ɩsɔ ɩsɛntaa, ɩlɛ pə wɛ ɩsɩɩ Kilisiti səpa yem kɛlɛ.


text: 1Ḿpʋ́ɣʋ́ Akilipa tɔma Pɔɔlɩ sɩ: Mpaa wɛɛ, kɛɛsɩ nyá tɔm. Tənaɣa Pɔɔlɩ lapa kaafala na ɩ́ niki ɩ tɔm kɛɛsʋɣʋ sɩ: 2Tacaa wulaʋ, ma laŋlɛ hʋlʋma sɔsɔm ɩsɩɩ pə lapa na má səŋ ɩsəntɔɣɔ nyá ɩsɛntaa sɩ má kɛɛsɩ tɔmnaa mpa Yuta nyə́ma suu-m tɔ. 3Timpi pə tɩɩ pamsəna nyá tɔ, pə maɣanaa kɛlɛ. Nyá nyəmna teu kɛ Yuta nyə́ma kɔtasɩ nsɩ sɩ təna, na pa ntɔŋkpɛɛsaɣa. Mpʋ tɔ, ma wiikina-ŋ sɩ ń ha nyá təɣɩ suulu na ń nɩɩ ma tɔm. 4Yuta nyə́ma təna nyəmá mpi mpi ma lapa ma yəlaa hɛkʋ na Yosalɛm taa kɛ́ hatoo ma kʋlʋɣʋ tɔ. 5Pa nyəmá ma tɔm tɔ pə tɔɔwa. Ta Ɩsɔ sɛɛʋ taa kpekəle nte tə nyəntʋ kəla katɛ, na pá yaa-tɛ sɩ Falisanaa kpekəle tɔ, tə taa kɛ́ ma wɛɛ. Saŋa taa, ye pa nɔkaa pa pəsəɣɩ pá ləsɩ ma seliya sɩ maa cɛsəɣɩ. 6Pənɛntɛ pa hʋʋkəna-m tɔm sɩ pepe tɔɔ kɛ́ ma tɛma ma taa sɩ nti Ɩsɔ ka heela tá caanaa caanaa tɔ tɩɩ la. 7Tá kpeka naanʋwa na naalɛ tɛma pa taa sɩ Ɩsɔ ká la mpi ɩ sɩɩwa sɩ ɩ ká la tɔ. Pə tɔɔ kɛ́ pa lakɩ Ɩsɔ təmlɛ kɛ ilim na ahoo na ɩsəlɛ kʋsɛɛmlɛ. Haɩ, Tacaa wulaʋ, ɩsɩɩ ma tɛma ma taa kɛ́ mpʋ ɩnɩ tɔɣɔ Yuta nyə́ma lakəna-m tɔm kɛ ɩsəntɔ yoo. 8Yuta nyə́ma mɛ, pepe tɔɔ kɛ́ ɩ́ hʋʋkɩ sɩ Ɩsɔ kaa pəsɩ na ɩ́ feesi sətaa. 9Ma maɣamaɣa maa hʋʋwa sɩ maa yoona Nasalɛtɩ Yesu kɛ́ na laakalɩ kʋlʋm. 10Na pə maɣamaɣa kɛ ma lapa Yosalɛm. Kɔtəlaa sɔsaa paasaa na pá ha-m mpaa sɩ má təkəɣɩ mpa pa mʋ Kilisiti tɔm tɔ. Haləna waatʋ wei pa tɔŋaɣa sɩ pá kʋ-wɛ tɔ, pə maɣa-m teu təmammam. 11Tɔm paɣalɛ kɛ ma tʋ-wɛɣɛ cɛɣɛcɛɣɛ kɛ Yuta nyə́ma təkotilenaa taa sɩ pə́ haŋ-wɛ na pá tɔ sɩ pa kisa Ɩsɔ mpaaʋ. Ma pááná ka tɔɔwa katatəlaɣa kɛ pa tɔɔ kɛ́. Haləna má kpɛŋna acalɛɛ kpaɩ nyəna taa, na má polo na má tʋ-wɛɣɛ kʋnyɔŋ kɛ teu. 12Pə tɔm taa kɛ́ kɔtəlaa sɔsaa ha-m mpaa na pá tʋ-m təmlɛ sɩ má polo Tamasɩ. 13Tacaa, ḿpʋ́ɣʋ́ ilim sikuɣu ma tɔŋna tɔntɛ, ɩlɛ pə lɩɩna ɩsɔtaa kɛlɛ ɩsɩɩ kɔkɔ nyaləməlɛ, na pə́ tee kɔkɔ na pə́ kəlɩ ɩsɩɩ ilim, na pə́ ná na pə́ cɔɔna má na ma taapalaa mpa tɔ. 14Tənaɣa tá təna tə hotaa, na má nɩɩ pə yɔɣɔtəɣəna-m Alaamee tɔm taa sɩ: Sɔɔlɩ Sɔɔlɩ, pepe tɔɔ kɛ́ n tʋɣʋ-m kʋnyɔŋ kɛ mpʋ? N wɩɩkɩ nyá təɣɩ yem kɛ́ ɩsɩɩ pa nyaasʋɣʋ naʋ na kpátʋ́ɣʋ́ kʋsɛŋtʋɣʋ, na ɩ́ tɔɔkɩ nɔɔhɛɛ na ɩ́ yakɩ-kʋ na pə́ məlɩ-ɩ kʋɣʋ tɔ. 15Tənaɣa ma pɔɔsaa sɩ: Tacaa, nyaɣa aweɣe ye? Ɩlɛna Tacaa cɔ-m sɩ: Maɣa Yesu wei n tʋɣɩ kʋnyɔŋ tɔ. 16Tɔʋ, kʋlɩ na ń səŋ ɩsɔ. Ma lɩɩ nyá tɔɔ kɛ́ sɩ ń pəsɩ ma təmlɛ tʋ. N ká la ma yʋlʋ na ń kɛɛsɩ lɛlaa kɛ ɩsəna n na-m saŋa wʋlɛ tənɛ tɔ, na ń heeli-wɛɣɛ mpi maa tasa-ŋ hʋ́lʋ́ɣʋ́ tɔ. 17Maa ya-ŋ Yuta nyə́ma niŋ taa, maa ya-ŋ tɔtɔɣɔ yəlaa lɛlaa mpa pa kiŋ maa tili-ŋ tɔ pa niŋ taa. 18Ma tiliɣi-ŋ kɛ́ sɩ ń polo ń kuli pa ɩsɛ na ń ləsɩ-wɛɣɛ səkpɛtʋɣʋ taa, na ń pona-wɛɣɛ tənaŋŋ taa. Ləsɩ-wɛɣɛ Satanɩ niŋ taa na ń tʋsɩ-wɛɣɛ Ɩsɔ nyəŋ taa, na pá mʋ ma tɔm na pə́ hɩɩsɩ pa ɩsaɣatʋ, na pá hiki lonte kɛ Ɩsɔ yəlaa hɛkʋ. 19Tacaa wulaʋ, ḿpʋ́ɣʋ́ ma tɔka mpi pə hʋla-m mpʋ na pə́ lɩɩna ɩsɔtaa tɔ. 20Ɩlɛna má niki Tamasɩ na Yosalɛm pə nyə́ma kɛ waasʋ lapʋ. Pəlɛ pə waalɩ, ɩlɛna má la waasʋ kɛ Yuta tɛtʋ nyə́ma na piitim lɛmpɩ nyə́ma. Nti ma heelaɣa-wɛ tɔɣɔlɛ sɩ, pá laɣasɩ tɔntɛ na pá kɛɛsəna Ɩsɔ tɔɔ. Pa kʋlapʋtʋ ɩ́ hʋ́lɩ́ sɩ tampana pa laɣasaa. 21N ta na mpi pə tɔɔ Yuta nyə́ma kpa-m Ɩsɔ təsɛɛlɛ taa na pá nyɩ sɩ pa kʋɣʋ-m tɔɣɔlɛ. 22Ama Ɩsɔ kenta ma tɔɔ na pə́ tala saŋa wʋlɛ tənɛ. Na má wɛɛ na má tɔŋna sɔsaa na piya kɛ kɛɛsʋɣʋ kɛ mpi mpi ma nawa tɔ pə tɔm. Mpi mpi Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa na Moisi paa tɔma sɩ pɩɩ kɔɔ tɔ, ntɩ tə maɣamaɣa tə tampana kɛ ma hʋ́lə́ɣɩ́. 23Ntəɣəlɛ sɩ Mesii ká sɩ, na ɩnəɣɩ paa caaləna heeluɣu sɩ ɩ́ heeli Yuta nyə́ma tá, na piitim lɛmpɩ nyə́ma kɛ mpi pə tɔm yasəɣɩ səkpɛtʋɣʋ ɩsɩɩ kɔkɔ lakɩ tɔ. 24Pɔɔlɩ tɔŋna ɩ tɔm yɔɣɔtʋɣʋ kɛ mpʋ, ɩlɛna Fɛsətusi holina-ɩ sɩ: Pɔɔlɩ, n fɛɩna nyá ɩsɛ. Takəlaɣa nyəm katatəlaɣa sʋsa-ŋ kpaŋʋɣʋ kɛ́. 25Ḿpʋ́ɣʋ́ Pɔɔlɩ cɔ-ɩ sɩ: Tacaa kʋpaŋ, má na ma ɩsɛ kɛ́. Tɔmnaa mpa ma yɔɣɔtəɣɩ ɩsəntɔ tɔ pa wɛ tampana, na natəlɩ tə fɛɩ tə taa kɛ́ kʋliɣititu. 26Tacaa wulaʋ tɛma tɔm tənɛɣɛ nɩɩʋ. Pə tɔɔ kɛ́ ma pəsəɣɩ na má heeli-ɩ na má tá nyána pʋlʋ. Ma nyəmá teu sɩ ɩ nyəmá paa tə taa nti. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, mpi pə lapa mpʋ tɔ patəma taa kɛ́, pə taɣa səkpɛtʋɣʋ tɛɛ. 27Tacaa wulaʋ, n hʋʋkɩ sɩ Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa yɔɣɔta nti tɔ tə wɛ tampana yaa ɩsəna? Ma nyəmá teu sɩ n hʋʋkɩ sɩ tə wɛ tampana mɛɛ. 28Tənaɣa Akilipa tɔma Pɔɔlɩ sɩ: Pə lakɩ-ŋ ɩsɩɩ ye má na-ŋ tə wɛɛ na tə́ wɛɛ n ká la na má pəsɩ Kilisiti təŋlʋ yɛɛ? 29Ḿpʋ́ɣʋ́ Pɔɔlɩ cɔ-ɩ sɩ: Nn ma caa kɛ́ sɩ paa nɔɔnɔɔ paa wulee, Ɩsɔ luɣu ɩ́ la na ń pəsɩ ɩsɩɩ ma wɛʋ ɩsəntɔ tɔ, alukpala anɛ a paasi. Pə taɣa nyá tike. Ama na pa təna mpa pa caɣaa na pá nɩɩkɩ ma tɔm kɛ saŋa ɩsəntɔ tɔ. 30Tənaɣa wulaʋ na kʋfənɛɛ na Pelenisi na pa cɔlɔ nyə́ma təna pa kʋlaa. 31Pa lɩɩ kpeeŋa, ɩlɛna pá tɔŋ pa taa pa tike sɩ: Apalʋ ɩnɛ ɩ ta la taalɩ nɔɣɔlʋ wei ɩ tɔɔ paa kʋ-ɩ, yaa pá tʋ-ɩ saləka tɔ. 32Ɩlɛna Akilipa tɔ Fɛsətusi sɩ: Apalʋ ɩnɛ ɩ nəɣəsəna tʋlʋɣʋ kɛ́. Ye pə taɣa ɩsɩɩ ɩ tɔma sɩ Lom wulaʋ sɔsɔ kiŋ kɛ pɩɩ tɛna tɔ.


text: 1Ʋ gyɩ ko ka kyɛdɩgɩ rɛ ka dɩ Gyuuma Dɩɩsɩ-parɩ-banɩɩ Kyɛbal hʋ pele. Yesu gyɩ gyɩma anɩɩ saŋa hʋ ʋ aa sɩ lɩɩ dʋnɩya no tɩyaŋ a mʋ ʋ Kuwo lee pele rɛ. Ʋ gyɩ kyo nala hʋ aa tɩŋa ʋ hal lɛ dʋnɩya no tɩyaŋ weliŋ, ʋ ha sɩ kyo ba a kaŋ kɩ mʋ dʋnɩya tenii. 2Kyɛɛ no dɩdaana, Yesu bee ʋ hatɩnna hʋ hɔŋ kɩ di kɩdiiliye. Saŋa no tɩyaŋ dɩ Sɩtaanɩ kɛ foŋ gyʋʋ Siimɔŋ biibaal Gyudasɩ Isɩkarɔtɩ hakɩla tɩyaŋ nɛ dɩ ʋ kpa Yesu yallɩ. 3Yesu gyɩ gyɩma anɩɩ ʋ Kuwo kpaa kɩŋ buloŋ dee rɛ tɩya ʋ. Ʋ tɩɩ fa gyɩma anɩɩ Wɩɩsɩ lee rɛ ʋ lɩɩ ko, ɛɛwɩya ʋ fa gyɩma anɩɩ ʋ bɩl aa mɩɩgɩ ʋ mʋ Wɩɩsɩ lee rɛ. 4Ɛɛ rɛ Yesu sii kɩdiiliye hʋ nyuu, a wuri ʋ gabal biŋ, aŋ kpa bɔridʋba vʋwa ʋ tɩŋa, 5aŋ yaa nɩɩ we kɩŋ tɩyaŋ, a piili kɩ sɔmɔ ʋ hatɩnna hʋ naasɩ aŋ kaŋ bɔrɩdʋba hʋ ʋ aa kpaa vʋwa ʋ tɩŋa a kɩ bɩllɩ ba naasɩ. 6Ʋ aa ko pele Siimɔŋ Piita, ɛɛ rɛ Piita pɩyɛsɩ ʋ a baa, "Ŋ Tɩɩna, ɩ aa kyɛ dɩ ɩ sɔmɔ ŋ naasɩ rɛ?" 7Yesu basɩ tɩya ʋ a baa, "Gyɩnaŋ kɛ ɩ bɩ gyɩŋ wɩɩ no ŋ aa yaa memii, amɛ ʋ hal tɩyaŋ ɩ sɩ gyɩma ʋ memii." 8Piita bɩl basɩ tɩya ʋ a baa, "Ŋ bɩ sɩ laa nyʋwa dɩ ɩ sɔmɔ ŋ naasɩ maakyiye kɩdɩgɩ buloŋ." Ɛɛ rɛ Yesu baa, "Dɩ mɩyaŋ nɛ bɩ sɔmɔ ɩ naasɩ, ŋ beel-ɩ bɩl bɩ sɩ pɛ wɩɩ buloŋ." 9Ɛɛ rɛ Piita bɩl baa, "Ŋ Tɩɩna, dɩ ɛɛ kɛ rɛ haa, ta sɔmɔ ŋ naasɩ dʋŋ, sɔmɔ ŋ nyuu abee ŋ nosi buloŋ." 10Ɛɛ rɛ Yesu baa, "Nal hʋ buloŋ aa foo nɩɩ, ʋ teŋ lee buloŋ aa weliye rɛ, ʋ bɩl bɩ maga dɩ ʋ tɩɩna fo nɩɩ, see dɩ ʋ sɔmɔ ʋ naasɩ dʋŋ. Ma buloŋ yaŋ bɩ kaŋ bisiŋ, amɛ nɩdɩgɩ dʋŋ nɛ kaŋ bisiŋ ma tɩyaŋ." 11Yesu gyɩ gyɩŋ nal hʋ aa sɩ kpa ʋ yallɩ rɛ. Ɛɛ rɛ tɩŋ ʋ baa dɩ ba buloŋ daa kaŋ bisiŋ, dɩ see nɩdɩgɩ dʋŋ gɛɛ. 12Yesu aa sɔmɔ ʋ hatɩnna hʋ naasɩ ko teŋ, ʋ bɩl kpa ʋ gabal hʋ laalɩ, a bɩl mʋ hɔŋ ʋ lɩhɔnɩɩ, aŋ pɩyɛsɩ ba a baa, "Ma gyɩŋ wɩɩ no ŋ aa yaa memii rɛ? 13Ma kana ŋ kɩ yɩrɩ ma dɩdagɩl lɛ abee ma Tɩɩna. Ʋ yaa ŋmanɩɩ rɛ dɩ ma kɩ yɩrɩ ŋ gɛɛ, beewɩya ŋ kɔnɩ maga gɛɛ rɛ. 14Ŋ aa yaa ma Tɩɩna abee ma dɩdagɩl aŋ sɔmɔ ma naasɩ nyɛ, ʋ maga dɩ ma mɛ kɩ sɔmɔ dɔmɔŋ naasɩ rɛ. 15Ŋ laa sɩya yaa rɛ dɩ ma na, a mɛ wuwo yaa gɛɛ tɩɩ kɩ tɩya dɔmɔŋ. 16Wɩtɩɩ rɛ ŋ basɩ kɩ tɩya ma, yoŋ buloŋ bɩ tee ʋ tɩɩna. Nal ba aa tɩma mɛ bɩ tee nal hʋ aa tɩma ʋ. 17Nyɛ kɛ, ma aa gyɩŋ wɩtɩɩ no nyɛ, dɩ mamaa rɛ aa tɩŋa ʋ, Wɩɩsɩ sɩ kyiyeli ma. 18Ma buloŋ daa ŋ kɩ daga. Ŋ gyɩŋ nala hʋ ŋ aa lɩya rɛ. Amɛ wɩɩ hʋ ba aa saba biŋ Wɩɩsɩ teŋ tɩyaŋ maga dɩ ʋ yaa rɛ. Ba basa anɩɩ ŋ bee nal hʋ aa pɛɛ dɔmɔŋ di kɩdiiliye rɛ sɩ mɩɩgɩ bɩrɩmɩ ŋ dɔŋ. 19Ŋ basɩ wɩɩ no kɩ tɩya ma rɛ ka dɩ ʋ na yaa, dɩ gɛɛ rɛ kɔnɩ ko yaa, ma sɩ gyɩma anɩɩ mɩyaŋ nɛ yaa nal hʋ ŋ aa baa ŋ yaa. 20Wɩtɩɩ rɛ ŋ basɩ kɩ tɩya ma, nal hʋ buloŋ aa kaŋ nal hʋ ŋ aa tɩma weliŋ, mɩyaŋ nɛ ʋ tɩɩna kaŋ weliŋ gɛɛ. Nal hʋ mɛ buloŋ aa kana ŋ weliŋ, nal hʋ aa tɩma ŋ mɛ rɛ ʋ tɩɩna kaŋ weliŋ gɛɛ." 21Yesu aa basɩ wɩya no ko teŋ, ʋ tɩya buloŋ kyogi kɩŋkaŋ. Ɛɛ rɛ ʋ basɩ polli tɩya ba a baa, "Wɩtɩɩ rɛ ŋ basɩ kɩ tɩya ma, ma kɩdɩgɩ rɛ sɩ kpa ŋ yallɩ." 22Ɛɛ rɛ ʋ hatɩnna hʋ mɩɩgɩ gal kɩ daasɩ dɔmɔŋ, ka wɩɩ hʋ kperi ba, beewɩya ba gyɩ bɩ gyɩŋ ba nal hʋ ʋ aa dagɩ. 23Yesu hatɩnna hʋ tɩyaŋ nal hʋ wɩya ʋ fa aa kyo kɩŋkaŋ nɛ fa hɔŋ ʋ logiŋ. 24Ɛɛ rɛ Siimɔŋ Piita lɔgɩ ʋ anɩɩ ʋ pɩyɛsɩ Yesu na dɩ aŋnɛ rɛ ʋ kɩ daga gɛɛ? 25Ɛɛ rɛ hatɩnnɩ hʋ fa aa hɔŋ Yesu logiŋ hʋ marɩ fasɩ mʋ kpaga Yesu a pɩyɛsɩ ʋ a baa, "Ŋ Tɩɩna, aŋnɛ rɛ?" 26Ɛɛ rɛ Yesu baa, "Ŋ aa sɩ kpa paanʋʋ hʋ yuu dɩsɩ a tɩya nal hʋ, ʋ rɛ gɛɛ." Ɛɛ rɛ ʋ kpaa paanʋʋ hʋ a yuu dɩsɩ a kpa tɩya Gyudasɩ, Siimɔŋ Isɩkarɔtɩ biibaal hʋ. 27Gyudasɩ aa yɩya laa paanʋʋ hʋ teŋ, Sɩtaanɩ ko gyʋʋ ʋ. Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ʋ, "Wɩɩ hʋ ɩ aa kyɛ dɩ ɩ yaa, kɩ yaa lagɩ lagɩ." 28Nɩkaalɩya hʋ buloŋ fa aa di kɩdiiliye hʋ gyɩ bɩ gyɩŋ wɩɩ hʋ aa tɩŋ ʋ fa basɩ gɛɛ tɩya Gyudasɩ. 29Gyudasɩ rɛ fa aa biŋ ba molbiye. Ɛɛ wɩya Yesu hatɩnna hʋ badɔmɔŋ kɛ fa bɩɩna anɩɩ Yesu fa aa kyɛ dɩ Gyudasɩ mʋ yɔbɔ kɩna hʋ ba aa sɩ di rɛ gbɩyala hʋ tɩyaŋ, koo ʋ baa ʋ kaŋ kɩŋ nɛ a lɩɩ tɩya nyaaba. 30Gyudasɩ aa laa paanʋʋ hʋ teŋ, ʋ nyagɩ sii lɩɩ lagɩ lagɩ. Saŋa no tɩyaŋ dɩ lee gyɩ bile rɛ. 31Gyudasɩ aa lɩya ko teŋ, ɛɛ rɛ Yesu baa, "Nyɛ kɛ, Wɩɩsɩ daga mɩyaŋ Nihuwobiŋ Biye gaŋdarɩ rɛ a tɩya nala. Ʋ sɩ tɩŋa ŋ tɩyaŋ a leŋ dɩ nala na ʋ gaŋdarɩ." 32Ɛɛ rɛ Yesu bɩl baa, "Dɩ Wɩɩsɩ rɛ si tɩŋa ŋ tɩyaŋ a daga ʋ gaŋdarɩ aa maga gɛɛ, ɛɛ tɩɩ rɛ Wɩɩsɩ sɩ tɩŋa ʋ tɩɩ mɛ tɩyaŋ a daga mɩyaŋ Nihuwobiŋ Biye gaŋdarɩ aa maga gɛɛ. Ʋ bɩ sɩ pɩɩsɩ ka dɩ ʋ yaa wɩya no buloŋ. 33Ŋ nikyooliye, ŋ bɩl bɩ sɩ we ma lee pɩɩsɩ. Ma sɩ deŋ kyɛ ŋ. Amɛ, wɩɩ hʋ ŋ aa basɩ tɩya Gyuuma nɩhɩyasɩ hʋ, ʋ tɩɩ rɛ ŋ basɩ kɩ tɩya ma mɛ. Lee hʋ ŋ aa sɩ mʋ, ma bɩ sɩ wuwo mʋ doŋ. 34Mɩrɩfalɩɩ rɛ ŋ biŋ kɩ tɩya ma. Ʋ rɛ nyɛ: Ma kyo dɔmɔŋ, anɩɩ ŋ aa kyo ma gɛɛ. 35Dɩ mamaa rɛ kyo dɔmɔŋ, ɛɛ tɩyaŋ nɛ nala buloŋ sɩ tɩŋa a gyɩma anɩɩ ma kɔnɩ yaa ŋ hatɩnna rɛ." 36Ɛɛ rɛ Siimɔŋ Piita pɩyɛsɩ Yesu a baa, "Ŋ Tɩɩna, lee rɛ ɩ kɩ mʋ?" Ɛɛ rɛ Yesu mɛ basɩ tɩya ʋ a baa, "Lee hʋ ŋ aa mʋʋ lagɩlagɩ no, ɩ bɩ sɩ wuwo tɩŋa ŋ mʋ doŋ, amɛ ŋ mʋyɩ hal tɩyaŋ nɛ ɩ sɩ wuwo kile ŋ lugo." 37Ɛɛ rɛ Piita bɩl pɩyɛsɩ ʋ a baa, "Ŋ Tɩɩna, bee rɛ tɩŋ ŋ bɩ sɩ wuwo tɩŋa ɩ hal lagɩlagɩ no? Ŋ paalɩ yaa siri rɛ dɩ ŋ kpa ŋ mɩɩbol lenni sʋʋ ɩ wɩya." 38Ɛɛ rɛ Yesu pɩyɛsɩ ʋ a baa, "Ɩ kɔnɩ yaa siri dɩ ɩ kpa ɩ mɩɩbol lenni sʋʋ ŋ wɩya rɛ? Wɩtɩɩ rɛ ŋ basɩ kɩ tɩya ɩ, ka dɩ gyibal na wii gyɩnaŋ, ɩ sɩ tʋwa naaŋsɩɩnyʋwa bʋto anɩɩ ɩ bɩ gyɩma ŋ."


text: 1Dɩbam pʋpʋnɩ tɔnɔ kʋntʋ sɩ d'ɩ pa 'a lwarɩ wʋlʋ na maŋɩ o wʋra pulim nɩ tɩn mʋ. Dɩbam dɛɛn ni o kwərə mʋ, yɩ d'ɩ na-o dɩ d'ɩ yiə dɩ. D'ɩ ma fɔgɩ d'ɩ nii-o, yɩ d'ɩ ta kwəri d'ɩ dwe-o dɩ d'ɩ jɩa. Kʋ yɩ Ŋwɩa Bɩtara woŋo mʋ d'ɩ lagɩ d'ɩ ŋɔɔnɩ dɩ abam. 2Ŋwɩa kam kʋntʋ nan tu ka naɩ jaja. D'ɩ ma na-ka, yɩ d'ɩ lagɩ d'ɩ maŋɩ ka na yɩ te tɩn d'ɩ brɩ abam. Wɛ ŋwɩ-dʋŋa kalʋ na ba ti tɩn taanɩ mʋ d'ɩ lagɩ d'ɩ ta. Ŋwɩa kam kʋntʋ ya wʋ dɩbam Ko Wɛ tee nɩ mʋ, yɩ DƖ laan pa d'ɩ lwarɩ-ka. 3D'ɩ na nɛ kʋlʋ yɩ d'ɩ kwəri d'ɩ ni kʋlʋ tɩn mʋ d'ɩ lagɩ d'ɩ ta d'ɩ brɩ abam, sɩ kʋ pa abam ta'a jɩgɩ wəl-dɔnɔ dɩ dɩbam, d'ɩ maama na ŋwɩ dɩ d'ɩ Ko Wɛ dɩ DƖ Bu Zezi Krisi tɩn ŋwaanɩ. 4D'ɩ pʋpʋnɩ wəənu tɩm kʋntʋ d'ɩ brɩ abam, sɩ kʋ pa dɩbam maama tiini d'ɩ ta'a jɩgɩ wʋpolo mʋ. 5Kwərə kalʋ dɩbam na ni Wɛ Bu Zezi tee nɩ yɩ d'ɩ lagɩ d'ɩ ta d'ɩ brɩ abam tɩn mʋ tɩntʋ: Baŋa-Wɛ yɩ pooni tu mʋ, lim təri DƖ tee nɩ dɩ fɩnfɩɩn dɩ. 6D'ɩ na tɛ d'ɩ wɩ, d'ɩ ŋwɩ dɩ Wɛ, yɩ d'ɩ ta na wʋ lim wʋnɩ, kʋ brɩ nɩ d'ɩ fɔ vwan mʋ, yɩ d'ɩ kikiə ba tɔgɩ cɩga cwəŋə kam. 7Kʋ daarɩ, d'ɩ nan na ŋwɩ pooni wʋnɩ nɩ Wɛ na wʋ pooni wʋnɩ te tɩn, kʋntʋ w'ʋ pa dɩbam maama ta'a jɩgɩ wəl-dɔnɔ daanɩ, yɩ Wɛ Bu Zezi Krisi jana kam w'ʋ saarɩ d'ɩ lwarɩm maama. 8D'ɩ nan na tɛ d'ɩ wɩ, d'ɩ ba jɩgɩ lwarɩm, d'ɩ ganɩ d'ɩ tɩtɩ mʋ, cɩga təri d'ɩ tee nɩ. 9D'ɩ nan na sɛ d'ɩ ta d'ɩ lwarɩm dɩ Wɛ, DƖ laan w'ʋ yagɩ-dɩ DƖ ma cɛ dɩbam, yɩ DƖ daarɩ DƖ saarɩ d'ɩ wo-balwaarʋ tɩm maama. Bɛŋwaanɩ Wɛ b'a kwanɩ DƖ ni, DƖ yɩ cɩga tu mʋ. 10Kʋ daarɩ, d'ɩ na tɛ d'ɩ wɩ, d'ɩ wʋ kɩ lwarɩm, d'ɩ paɩ Wɛ yɩ vwa-nyɩm mʋ, yɩ kʋ brɩ nɩ d'ɩ wʋ joŋi DƖ taanɩ dɩm mʋ d'ɩ kɩ d'ɩ wʋbʋŋa nɩ.


text: 1Dɛ dɩdwɩ mʋ Zezi dɛɛn ve o zɩgɩ nɩnɩʋ kʋdoŋ ni nɩ, kʋ yɩrɩ mʋ Zenezarɛtɩ. O na zɩgɩ da kʋntʋ tɩn, nɔɔna ma ba o te sɩ ba taa cəgi Wɛ kwərə kam. Ba ma yigi daanɩ sɩ ba twɛ Zezi. 2O ma na nabwəəru tɩle tɩ tigi nɩnɩʋ kʋm ni nɩ, kaləŋ-jara na yagɩ-tɩ yɩ ba wʋra ba zarɩ ba bʋrɩ. 3Naboro dɩdʋ kʋm yɩ Simɔn nyɩm mʋ. Zezi ma zʋ kʋ wʋnɩ. O ma ta dɩdaanɩ Simɔn o wɩ: "Co boro kʋm n ja n vu yigə fɩnfɩɩn n pa-nɩ." O na cogə o ja o yi yigə tɩn, Zezi laan ma je naboro kʋm wʋnɩ o tɔɔlɩ Wɛ kwərə o brɩ nɔn-kɔgɔ kʋm. 4O na brɩ-ba o ti tɩn, o ma ta dɩ Simɔn o wɩ: "Co boro kʋm n ja n vu na-luŋə kam je, sɩ abam dɩ 'a bʋrɩ sɩm na bam kuri nɩ 'a ma ja kale." 5O ma lər-o o wɩ: "A Yuutu, dɩbam maŋɩ d'ɩ dɩ bʋrɩ sɩm taan d'ɩ pʋʋrɩ tɩga, yɩ d'ɩ wʋ nɛ kʋlʋkʋlʋ. Nmʋ nan na wɩ, d'ɩ daa joori d'ɩ dɩ tɩn, d'ɩ w'ʋ dɩ-sɩ sɩ d'ɩ nii." 6Ba ma vu ba yi na bam tɩtarɩ, yɩ ba dɩ bʋrɩ sɩm da ba ja kale zanzan. Kale sɩm maa tiini sɩ daga zanzan, yɩ kʋ pa bʋrɩ sɩm lagɩ sɩ kaarɩ. 7Ba ma yɩgɩsɩ jɩa ba bəŋi ba donnə bam naboro kʋkʋm kʋm wʋnɩ, sɩ ba ba ba wəli-ba. Bantʋ dɩ ma ja ba boro kʋm ba vu ba zəni-ba. Bwəəru tɩm tɩle maama ma su dɩ kale. Tɩ ma ga fɩnfɩɩn sɩ tɩ miisi na bam wʋnɩ. 8Simɔn wʋlʋ yɩrɩ dɩdoŋ na yɩ Pɩyɛɛrɩ tɩn na nɛ kʋlʋ na kɩ tɩn, o ma vu o kuni doonə Zezi yigə nɩ yɩ o wɩ: "A Yuutu, fɔɔrɩ a tee nɩ, sɩ a yɩ lwarɩm tu mʋ." 9Ba na jaanɩ kale zanzan tɩn ŋwaanɩ mʋ fʋʋnɩ zʋ Simɔn dɩdaanɩ nɔɔna balʋ na wʋ o tee nɩ tɩn. Kʋntʋ mʋ te Simɔn tagɩ kʋntʋ. 10Fʋʋnɩ dɩm dɩ dɛɛn zʋ Zebede biə balʋ na tɔgɩ ba wʋra tɩn. Ba dɩdʋa yɩrɩ mʋ Zakɩ, o nyaanɩ yɩrɩ mʋ Zan. Bantʋ dɛɛn yəni ba tɔgɩ dɩ Simɔn mʋ ba tʋŋa. Zezi daa ma ta dɩ Simɔn o wɩ: "Yɩ ta n kwarɩ fʋʋnɩ. Kʋ na zɩgɩ zɩm dɛ dɩm nɩ sɩ kʋ taa ve tɩn, nmʋ laan w'ʋ ta n beeri nɔɔna mʋ n pa-nɩ sɩ ba da amʋ kwaga, nɩ nmʋ ya na yəni n jaanɩ kale te tɩn." 11Ba ma joori ba ja nabwəəru tɩm ba nuŋi ba tiŋi buburu kʋm ni nɩ. Ba na kɩ kʋntʋ ba ti tɩn, ba yagɩ ba wəənu maama, yɩ ba laan daarɩ ba tɔgɩ Zezi. 12Dɛ dɩdwɩ mʋ Zezi ve tɩʋ kʋdoŋ. Baarʋ wʋdoŋ mʋ wʋra o na yɩ nanyɔŋɔ. O yawɩʋ kʋm dɛɛn zʋ o yɩra zanzan. O na nɛ Zezi tɩn, o ma vu o te o tʋ o yigə nɩ, yɩ o loor-o o wɩ: "Amʋ tu, nmʋ na laga, nmʋ w'ʋ wanɩ n pa a na yazurə a ji lanyɩranɩ." 13Zezi ma sɛ. O ma twɩ o jɩŋa o dwe-o o wɩ: "Ɛɛn, a laga. Zaŋɩ dɩ yazurə sɩ n ji lanyɩranɩ." O na tagɩ kʋntʋ bɩdwɩ baŋa nɩ tɩn, mʋ yawɩʋ kʋm je nɔɔnʋ wʋm yɩra nɩ. 14Zezi ma kaan-o o wɩ: "Yɩ zaŋɩ n ta kʋlʋ na kɩ tɩn n brɩ nɔɔn-nɔɔnʋ. Nan yɔɔrɩ n vu kaanɩm tu wʋm te, sɩ n pa o nii n yɩra yam, sɩ n daarɩ n kwe wəənu tɩlʋ Moyisi cullu tɩm na brɩ nɩ tɩ maŋɩ tɩn n pa-o, sɩ o ma kaanɩ Baŋa-Wɛ. Kʋntʋ mʋ w'ʋ brɩ nɔɔna nɩ n yawɩʋ kʋm sɩɩnɩ kʋ je." 15Nan dɩ kʋ dɩ, nɔɔna zanzan dɛɛn ni Zezi ŋwa je maama. Kʋntʋ ŋwaanɩ mʋ nɔn-kɔgɔ zanzan maa ve o te sɩ ba taa cəgi o ni-taanɩ dɩm, sɩ ba daarɩ ba na yazurə. 16O dɛɛn yəni o ve mɛ seeni nɔɔn-nɔɔnʋ na tərə tɩn mʋ o warɩ Wɛ. 17Dɛ dɩdʋa mʋ Zezi dɛɛn wʋra o brɩ nɔɔna Wɛ taanɩ. Ba badaara yɩ Farizɩan tiinə mʋ dɩdaanɩ Wɛ cullu karanyɩna tiinə. Ba dɛɛn nuŋi tɩɩnɩ dwi təri təri mʋ ba ba. Kʋ na yɩ Zeruzalɛm dɩ tɩɩnɩ dɩlʋ maama na wʋ Galile nɩ dɩ Zude nɩ tɩn. Ba jəni ba kaagɩ Zezi, yɩ o jɩgɩ Wɛ dam o ma pa yawɩɩna na yazurə. 18O na wʋra o brɩ-ba kʋntʋ tɩn, nɔɔna badonnə ya zɩŋɩ kɔrɔ dɩ gungolo ba jɩgɩ ba bɩɩna. Ba na yi da tɩn, mʋ ba kwaanɩ sɩ ba ja-o ba ja zʋ digə kam wʋ ba zʋʋrɩ ba tiŋi Zezi yigə nɩ. 19Ba maa warɩ, kɔgɔ kʋm na daga tɩn ŋwaanɩ. Ba ma wʋ nɛ cwəŋə sɩ ba zʋ. Ba ma ja-o ba di nayuu. Ba ma puri bɔɔnɩ yɩ ba daarɩ ba pa gungolo kʋm tɔgɩ da kʋ tu digə kam wʋnɩ. Kʋ pəni nɔɔna bam tɩtarɩ nɩ Zezi yigə nɩ. 20Zezi ma lwarɩ nɩ ba kɩ ba wʋ-dɩdʋa dɩd-o. O ma ta o wɩ: "A badoŋ, nmʋ lwarɩm dɩm ti." 21O na tagɩ kʋntʋ tɩn, Wɛ cullu karanyɩna tiinə bam dɩ Farizɩan tiinə bam ma bwɛ ba wʋnɩ ba wɩ: "O brɩ o tɩtɩ nɩ o yɩ wɔɔ mʋ, yɩ o paɩ o dɩ Wɛ yɩ bɩdwɩ? O ŋɔɔnɩ o twɩ Wɛ mʋ. Nɔɔn-nɔɔnʋ nan ba jɩgɩ cwəŋə sɩ o yagɩ nɔɔna lwarɩm o ma cɛ-ba, kʋ na daɩ Wɛ DƖ yɩranɩ." 22Zezi ma lwarɩ ba na bwɛ te tɩn, yɩ o ta-ba o wɩ: "Bɛŋwaanɩ mʋ 'a bʋŋɩ kʋntʋ 'a wʋnɩ? 23Kɔɔ mʋ yɩ mwalɩ kʋ dwe, amʋ na tagɩ dɩ kɔrɔ kʋm a wɩ: 'Nmʋ lwarɩm dɩm ti' mʋ yɩ mwalɩ, naa a na tagɩ a wɩ: 'Zaŋɩ n ta n veə' mʋ yɩ mwalɩ? 24Amʋ nan w'ʋ pa abam lwarɩ sɩ a na yɩ Nabiin-bu wʋm tɩn jɩgɩ dam lʋgʋ baŋa nɩ, sɩ a yagɩ nɔɔna lwarɩm a ma cɛ-ba." O laan ma ta dɩ kɔrɔ kʋm o wɩ: "A lagɩ a ta nmʋ, zaŋɩ wɛɛnɩ sɩ n kwe n gungolo kʋm n ja n vu sɔŋɔ." 25Zezi na tagɩ kʋntʋ tɩn, bɩdwɩ baŋa nɩ mʋ nɔɔnʋ wʋm zaŋɩ ba maama yigə nɩ, yɩ o kwe o gungolo kʋm o ya na tigi kʋ baŋa nɩ tɩn o zɩŋɩ o maa ve sɔŋɔ, yɩ o zuli Wɛ. 26Nɔɔna bam maama na nɛ kʋlʋ na kɩ tɩn, mʋ kʋ kɩ-ba yəəu. Fʋʋnɩ ma ja-ba. Ba ma zuli Wɛ, yɩ ba tɛ ba wɩ: "D'ɩ zɩm nɛ wo-kɩnkagɩla!" 27Kʋntʋ maama na kɛ tɩn, Zezi ma zaŋɩ o nuŋi o maa kɛa. O na maa kɛ tɩn mʋ o nɛ lampo-joŋnu wʋdoŋ, o yɩrɩ mʋ Leevi. O dɛɛn je mɛ seeni o na yəni o jəni o joŋi lampoo tɩn. Zezi ma ta dɩd-o o wɩ: "Zaŋɩ n ta n tɔgɩ amʋ." 28Leevi ma zaŋɩ o yagɩ o woŋo maama yɩ o tɔgɩ o kwaga. 29O ma vu sɔŋɔ o kɩ wʋdiiru zanzan o ma kɩ candiə o pa Zezi. Lampo-joŋnə zanzan dɩ nɔɔna badonnə ma ba ba tɔgɩ ba di. 30Farizɩan tiinə dɩ ba cullu karanyɩna tiinə bam na nɛ kʋntʋ tɩn, ba ma vu Zezi karabiə bam te ba ŋɔɔna yɩ ba pʋʋna ba wɩ: "Bɛɛ mʋ kɩ yɩ abam di wʋdiu dɩdaanɩ lampo-joŋnə dɩ nɔn-cɩcɔgɩrʋ tɩm kʋntʋ?" 31Zezi ma ləri-ba o wɩ: "Kʋ na yɩ balʋ na jɩgɩ yazurə tɩn, bantʋ wʋ maŋɩ sɩ ba vu dɔgɩta tu te sɩ o sooni-ba. Kʋ daarɩ balʋ na ba jɩgɩ yazurə tɩn mʋ maŋɩ sɩ ba vu ba na soonim. 32Amʋ na tu lʋgʋ baŋa tɩn, kʋ daɩ sɩ a bəŋi balʋ na maŋɩ ba yɩ nɔn-ŋʋna tɩn, a nan tu sɩ a bəŋi nɔn-balwaarʋ mʋ, sɩ ba ləni ba wʋrʋ ba yagɩ kəm-balwaarʋ." 33Ba daa ta ma ta dɩ Zezi ba wɩ: "Zan karabiə bam yəni ba vɔ ni mʋ maŋa zanzan yɩ ba daarɩ ba warɩ Wɛ. Farizɩan karabiə bam dɩ yəni ba kɩ kʋntʋ doŋ mʋ. Bɛɛ mʋ yɩ nmʋ karabiə bam ba vɔ ni kʋntʋ?" 34O ma ləri-ba o wɩ: "Nɔɔnʋ na di kaanɩ yɩ o kɩ candiə, yɩ o cilonnə na wʋra sɩ ba tɔgɩ ba di, n sɛ n pa ba vɔ ni yɩ kan-barʋ wʋm ta wʋ ba tee nɩ na? 35Maŋa nan w'ʋ ba yi, yɩ ba ja kan-barʋ wʋm ba viiri. Maŋa kam kʋntʋ nɩ yɩ o daa na ba ta wʋ ba tee nɩ tɩn, mʋ ba laan w'ʋ vɔ ni." 36Zezi daa ma maŋɩ mɩmaŋɩ dɩdoŋ o brɩ-ba o wɩ: "Nɔɔn-nɔɔnʋ b'a sɛ o kwe gwar-dʋŋʋ o kaarɩ sɩ o ma fəri gwar-doŋo. O nan na kɩ kʋntʋ o'o kaarɩ gwar-dʋŋʋ kʋm o cɔgɩ mʋ, yɩ kʋ b'a wanɩ kʋ maŋɩ dɩ gwar-doŋo kʋm. 37Nɔɔn-nɔɔnʋ dɩ nan b'a sɛ o kwe sa-dʋŋa o lo o kɩ lɔ-doŋo wʋnɩ. O na kɩ kʋntʋ, yɩ sana kam na keeri, ka'a pa lɔɔ kʋm bagɩ mʋ. Kʋntʋ ŋwaanɩ sana kam w'ʋ lo, yɩ lɔɔ kʋm dɩ cɔgɩ. 38Sa-dʋŋa nan maŋɩ sɩ n lo n kɩ lɔ-dʋŋʋ wʋnɩ mʋ. 39Nɔɔnʋ nan na nyɔgɩ sa-doŋə o mɩ, o daa b'a lagɩ sɩ o nyɔ sa-dʋŋa. O'o ta wɩ: 'Sa-doŋə kam tiini ka lamma'."


text: 1Pa lʋla Yesu kɛ́ Yuta Pɛtəlɛhɛm taa kɛ́ wulaʋ sɔsɔ Helɔtɩ pɔɔlɛ taa. Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩsɔtʋlʋŋasɩ tɔm nyəntaa napəlɩ pa lɩɩna ilim təlɩɩlɛ na pá tala Yosalɛm. 2Na pá pɔɔsɩ sɩ: Leɣe pəyaɣa ŋka pa lʋla nɔɔnɔɔ na káá la Yuta nyə́ma wulaʋ sɔsɔ tɔ ka wɛɛ? Tə na ka ɩsɔtʋlʋŋa lɩɩ ilim təlɩɩlɛ kɛ́ na tə́ kɔɔ sɩ tə sɛɛ-kɛ. 3Wulaʋ Helɔtɩ nɩɩ mpʋ, ɩlɛna pə́ pɛkəlɩ-ɩ sɔsɔm. Pə pɛkəla Yosalɛm nyə́ma tənaɣa mpʋ tɔtɔ. 4Ɩlɛna ɩ́ koti kɔtəlaa sɔsaa təna, na Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlaa na ɩ́ pɔɔsɩ-wɛɣɛ timpi pə wɛɛ sɩ paa lʋlɩ Mesii tɔ. 5Ḿpʋ́ɣʋ́ pa cɔ-ɩ sɩ, Yuta Pɛtəlɛhɛm kɛ́. Mpi tɔ, Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa ŋmaawa sɩ: 6Yuta taa Pɛtəlɛhɛm nyá, tampana n ta kɛ Yuta acalɛɛ sɔsɔɔna taa səkpete paa pəcɔ. Mpi tɔ, nyá taa kɛ́ wulaʋ ká lɩɩna, wei ɩ ká tɔkɩ ma Ɩsɛɣɛlɩ nyə́ma kɛ teu tɔ. 7Tənaɣa Helɔtɩ yaa nyəntaa mpɛɣɛ kpeeŋa na ɩ́ pɔɔsɩ-wɛɣɛ pə təna sɩ ɩ nyəŋ waatʋ wei maɣamaɣa ɩsɔtʋlʋŋa lɩɩwa tɔ. 8Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ hʋla-wɛɣɛ Pɛtəlɛhɛm mpaaʋ na ɩ́ heeli-wɛ sɩ: Ɩ́ polo na ɩ́ pɛɛkɩ pəyaɣa ŋkɛɣɛ teu. Waatʋ wei ɩ́ na-kɛ ɩ́ heeli-m na ma maɣamaɣa má polo na má sɛɛ-kɛ. 9Nyəntaa tɛma wulaʋ tɔm ntəɣɩ nɩɩʋ ɩlɛna pá tɛɛ. Na ɩsɔtʋlʋŋa ŋka kaa lɩɩwa ilim təlɩɩlɛ na pá na-kɛɣɛ mpʋ tɔ ka tɔŋaɣa pa nɔɣɔ tɔɔ, haləna ká tala timpi pəyaɣa ŋkɛ ka wɛɛ tɔ, ɩlɛna ká səŋ. 10Nyəntaa loosa ɩsɔtʋlʋŋa ŋkɛ, ɩlɛna pa laŋa hʋlʋmɩ pə tɩɩ fɛɩ. 11Ḿpʋ́ɣʋ́ pa sʋʋ təyaɣa taa na pá ná pəyaɣa na ka too Malɩ. Ɩlɛna pá həntɩ atɛ na pá sɛɛ-kɛ. Na pá hɛtɩ pa wontu na pá ha-kɛɣɛ wʋla na tulaalʋ kʋfəɣətʋ na tulaalʋ miili. 12Pə waalɩ kɛ́ Ɩsɔ heela nyəntaa mpɛɣɛ toosee taa sɩ pá taa məlɩ Helɔtɩ cɔlɔ. Ɩlɛna pá cɔlɔ mpaaʋ na pá kpe. 13Nyəntaa tɛɛwa ɩlɛna Tacaa ɩsɔtaa tillu nɔɣɔlʋ ɩ́ kɔɔ Yosɛɛfʋ kiŋ kɛ toosee taa na ɩ́ heeli-ɩ sɩ: Kʋlɩ na ń kpaɣa pəyaɣa na ka too, na ń se na ń polo Icipiti, na ń caɣa təna. Haləna waatʋ wei maa heeli-ŋ sɩ ń məlɩ tɔ. Pə taɣa pʋlʋ, Helɔtɩ ká pɛɛkɩ pəyaɣa ŋkɛ sɩ ɩ kʋɣʋ-kɛ. 14Tənaɣa Yosɛɛfʋ kʋlaa na ɩ́ kpaɣa pəyaɣa na ka too, na pá tɛɛ Icipiti kɛ ahoo anɩ. 15Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ caɣa təna haləna Helɔtɩ sɩ. Ɩlɛna pə́ la nti Tacaa ka yɔɣɔtəna Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsʋlʋ nɔɣɔ tɔ sɩ: Ma ləsa ma pəyaɣa kɛ Icipiti. 16Helɔtɩ nawa sɩ nyəntaa puɣusa-ɩ, ɩlɛna pə́ salɩ-ɩ sɔsɔm. Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ tilaa sɩ pá kʋ Pɛtəlɛhɛm ɩcatɛ na acalɛɛ nna a cɔɔna-tɛ tɔ pə apalʋpiya təna. Haləna nsi sɩ pɩɩsɩ tala naalɛ naalɛ tɔ, na ɩ́ kɛɛsəna saa wei nyəntaa heela-ɩ sɩ ɩsɔtʋlʋŋa lɩɩwa tɔ. 17Ḿpʋ́ɣʋ́ pə lapa ɩsɩɩ Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsʋlʋ Selemii ka kpaalaa tɔ sɩ: 18Pa nɩɩwa kapuka kɛ Lama. Wula na laŋwakəllɛ sɔsɔɔlɛ mɔla. Lasɛɛlɩ wiina ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ piya. Ɩ ta tisi sɩ pá puɣusi-ɩ kɛ́ sɩ fɛɩ tɔ pə tɔɔ. 19Helɔtɩ səm waalɩ Tacaa ɩsɔtaa tillu nɔɣɔlʋ kɔma Yosɛɛfʋ kiŋ kɛ toosee taa kɛ Icipiti, 20na ɩ́ heeli-ɩ sɩ: Kʋlɩ na ń kpaɣa pəyaɣa ŋkɛ na ka too na ɩ́ məlɩ Ɩsɛɣɛlɩ tɛtʋ taa. Mpa pa pɛɛkaɣa sɩ pá kʋ pəyaɣa ŋkɛ tɔ pa səpa. 21Tənaɣa Yosɛɛfʋ kʋlaa na ɩ́ kpaɣa pəyaɣa na ka too na pá məlɩ Ɩsɛɣɛlɩ tɛtʋ taa. 22Ama Yosɛɛfʋ nɩɩwa sɩ Aaselayusi tɔɣɔ kawulaɣa kɛ Yuta kɛ ɩ caa Helɔtɩ lonte. Ɩlɛna sɔɣɔntʋ kpa-ɩ na tɛtʋ ntɩ tə taa pote. Ɩsɔ tasa-ɩ ḿpʋ́ɣʋ́ hʋlʋɣʋ kɛ ɩ toosee taa, ɩlɛna ɩ́ lɔɣɔ ɩ təɣɩ Kalilee tɛtʋ taa, 23na ɩ́ caɣa ɩcatɛ nte pa yaa sɩ Nasalɛtɩ tɔ tə taa. Ḿpʋ́ɣʋ́ pə lapa ɩsɩɩ Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa ka yɔɣɔtaa tɔ sɩ: Paa yaa-ɩ sɩ Nasalɛtɩ tʋ.