text: 1Dɩ ɩ laa Wɩɩsɩ di rɛ yaa ɩ aa bee yaa sige anɩɩ ɩ sɩ na kɩna hʋ wɩya ɩ aa yɩyɛlɩ. Wɩɩsɩ laadii rɛ yaa ɩ aa laa di anɩɩ kɩna hʋ ɩ sɩɩ aa bee na kɔnɩ we doŋ nɛ. 2Faafaa nala hʋ fa aa laa Wɩɩsɩ di rɛ tɩŋ Wɩɩsɩ teŋ gyɩ fɩyɛlɩ ba nyuu tɩyaŋ. 3Á aa laa Wɩɩsɩ di rɛ tɩŋ á gyɩma anɩɩ Wɩɩsɩ kaŋ ʋ nyʋwa dʋŋ nɛ a basɩ wɩya dʋnɩya kɩŋ kɩŋ buloŋ we doŋ. Ɛɛwɩya, kɩna á sɩɩ aa bee na rɛ Wɩɩsɩ kaŋ marɩ dʋnɩya kɩna hʋ buloŋ á sɩɩ aa naa. 4Abɛl gyɩ aa laa Wɩɩsɩ di rɛ tɩŋ ʋ gyɩ kpa kɩŋ aa weliye te Keeŋ kɩŋ a sʋla Wɩɩsɩ. Ɛɛ mɛ rɛ tɩŋ Wɩɩsɩ teŋ gyɩ fɩyɛlɩ ʋ wɩɩsʋllɩ-kɩŋ hʋ tɩyaŋ, ka ʋ leŋ ʋ yaa tɩpʋlʋŋ tɩɩna ʋ sɩya tɩyaŋ. Abɛl sʋba rɛ, amɛ ʋ aa laa Wɩɩsɩ di nyubaanɩŋ, wɩɩ hʋ ʋ aa yaa ha pɩna rɛ. 5Ɛnɔkɩ mɛ gyɩ aa laa Wɩɩsɩ di wɩya ʋ gyɩ bɩ sʋba, aŋka Wɩɩsɩ gyɩ kpa ʋ, a kaŋ gyɩŋ Wɩɩsɩbee, nal buloŋ bɩl bɩ na ʋ. Wɩɩsɩ teŋ gyɩ fɩyɛla ʋ nyuu tɩyaŋ nɛ, ka ʋ na kpa ʋ a kaŋ gyɩŋ Wɩɩsɩbee. 6Dɩ nal lɛ bɩ laa Wɩɩsɩ di ʋ bɩ sɩ wuwo tɩŋ Wɩɩsɩ kyɛrɩ, beewɩya dɩ nal buloŋ nɛ aa kyɛ dɩ ʋ tɩŋ Wɩɩsɩ ʋ maga dɩ ʋ laa di rɛ anɩɩ Wɩɩsɩ we doŋ nɛ, a bɩl laa di mɛ anɩɩ Wɩɩsɩ aa pɛ nala hʋ aa pɩya kɩ kyɛ ʋ abee ba tɩsɩ buloŋ tɩyaŋ nɛ. 7Nowa gyɩ aa laa Wɩɩsɩ di rɛ tɩŋ Wɩɩsɩ gyɩ basɩ wɩya hʋ aa sɩ maakyiye yaa a tɩya ʋ, ʋ nɩɩ Wɩɩsɩ nyʋwa abee ʋ aa bɩ wuwo gyɩŋ ba buloŋ. Ʋ gyɩ nɩɩ Wɩɩsɩ nyʋwa rɛ a marɩ nɩɩduworiboro, ʋ bee ʋ dɩya nala gyʋʋ, nɩɩ bɩ kpʋʋ ba, beewɩya Wɩɩsɩ gyɩ leŋ nɩɩ tɔ dʋnɩya buloŋ nɛ dʋnɩya nal nal buloŋ sʋba. Wɩɩ no ʋ gyɩ aa yaa daga anɩɩ dʋnɩya nɩkaalɩya buloŋ yaa nɩbɔmɔ rɛ. Nowa gyɩ aa laa Wɩɩsɩ di rɛ tɩŋ Wɩɩsɩ gyɩ basɩ baa ʋ yaa tɩpʋlʋŋ tɩɩna rɛ ʋ sɩya tɩyaŋ. 8Abɩraham mɛ gyɩ laa Wɩɩsɩ di rɛ. Ɛɛ rɛ tɩŋ Wɩɩsɩ gyɩ aa yɩrɩ ʋ a basɩ tɩya ʋ dɩ ʋ lɩɩ mʋ paalʋʋ kɩdɩgɩ ʋ aa wee nyʋwa dɩ ʋ sɩ kpa tɩya ʋ. Ʋ gyɩ sii lɩɩ ʋ bee tɩyaŋ nɛ a kɩ mʋ paalʋʋ hʋ, aŋ bɩ gyɩŋ lee hʋ ʋ aa mʋʋ. 9Ʋ gyɩ aa laa Wɩɩsɩ di wɩya, ʋ gyɩ mʋʋ hɔŋ paalʋʋ hʋ Wɩɩsɩ aa wee nyʋwa dɩ ʋ sɩ kpa tɩya ʋ hʋ tɩyaŋ nɛ, a we gyama a kɩ gyʋʋ anɩɩ nɩhʋwal. Ɛɛ tɩɩ rɛ ʋ biibaal Azɩkɩ abee ʋ nihii Gyeekɔbɩ mɛ gyɩ hɔŋ taŋha hʋ tɩyaŋ, a we gyama a kɩ gyʋʋ anɩɩ nɩhʋwala. Ba bee Abɩraham buloŋ nɛ Wɩɩsɩ gyɩ we nyʋwa hʋ a baa dɩ ʋ sɩ kpa taŋha hʋ tɩya ba. 10Beewɩya Abɩraham fa aa gyegili dɩ ʋ maakyiye gyʋʋ bee hʋ Wɩɩsɩ tɩɩ aa tii naaŋ a saa rɛ. Bee no sɩ we doŋ a kaŋ kɩ mʋ maakyiye buloŋ. 11Abɩraham gyɩ aa laa Wɩɩsɩ di rɛ tɩŋ ʋ gyɩ wuwo lʋl biye, abee ʋ gyɩ aa hɩyasa kɩŋkaŋ, ka ʋ haaŋ Saara mɛ bɩl yaa hapɩrɩ buloŋ. Ʋ gyɩ laa di anɩɩ Wɩɩsɩ kaŋ wɩtɩɩ rɛ aa sɩ yaa wɩɩ hʋ ʋ aa wee nyʋwa anɩɩ ʋ sɩ yaa. 12Abɩraham gyɩ hɩyasa rɛ a mʋ kpaga sʋʋ, amɛ abee gɛɛ buloŋ, nala aa lɩɩ badɩgɩ no dʋŋ doho tɩyaŋ wala rɛ a bɩ kaŋ dɩɩsɩɩ anɩɩ wɩɩsɩnyuu kyɩŋwʋlɩya koo fuwobal nyʋwa bumbugulo. 13Nala no buloŋ gyɩ laa Wɩɩsɩ wɩya di rɛ aŋ na sʋba. Kɩna hʋ Wɩɩsɩ gyɩ aa wee nyʋwa baa dɩ ʋ sɩ kpa tɩya ba, ba gyɩ bɩ naa ba aŋ sʋba. Ba gyɩ naa ba rɛ dɩ ba we libolii tɩyaŋ, ba tenni gyɩ fɩyɛlɩ kɩŋkaŋ, aŋ gyɩ leŋ nal buloŋ gyɩma anɩɩ ba yaa nɩhʋwala abee gyʋgyʋʋlɩya rɛ dʋnɩya no tɩyaŋ. 14Nala hʋ aa baa ba yaa nɩhʋwala bee gyʋgyʋʋlɩya hʋ daga anɩɩ ba aa kyɛ ba tɩɩ taŋha rɛ dɩ ba hɔŋ. 15Ba bɩl bee bɩɩnɩ taŋha hʋ tɩyaŋ ba aa lɩya wɩya. Dɩ ba aa rɛ fa aa bɩɩnɩ ʋ wɩya, ba fa kaŋ ŋmanɩɩ rɛ dɩ ba mɩɩgɩ mʋ doŋ. 16Amɛ ba fa aa kyɛ dɩ ba hɔŋ taŋha hʋ aa weliye te taŋhasɩ buloŋ tɩyaŋ nɛ, doŋ nɛ yaa Wɩɩsɩbee. Ɛɛwɩya, ʋ bɩ yaa Wɩɩsɩ hɩɩsɩ abee ba aa yɩrɩ ʋ ba Wɩɩsɩ, beewɩya ʋ tɩɩ marɩ bee biŋ ba rɛ. 17- 18Abɩraham gyɩ aa laa Wɩɩsɩ di wɩya, ʋ gyɩ yaa siri rɛ dɩ ʋ kpa ʋ biibaal Azɩkɩ lɩɩ wɩɩsʋlɩɩ tɩya Wɩɩsɩ. Wɩɩsɩ gyɩ wee nyʋwa tɩya Abɩraham nɛ anɩɩ Azɩkɩ tɩyaŋ nɛ ʋ doho nala buloŋ sɩ lɩɩ, aŋ gyɩ yaŋ kɩ kyɛ dɩ ʋ magɩsɩ ʋ na gɛɛ ʋ aa sɩ yaa. Amɛ Abɩraham gyɩ yaa siri rɛ dɩ ʋ kaŋ ʋ biidɩgɩ hʋ dʋŋ a kpʋ lɩɩ wɩɩsʋlɩɩ tɩya Wɩɩsɩ. 19Abɩraham fa gyɩma anɩɩ Wɩɩsɩ sɩ wuwo kyisi ʋ biye hʋ sʋʋ tɩyaŋ nɛ. Ɛɛ rɛ tɩŋ ʋ gyɩ yaa siri dɩ ʋ kpʋ biye hʋ a tɩya Wɩɩsɩ gɛɛ. Ʋ aa yaa siri gɛɛ mɛ, ka ʋ gyɩ kɩɩ gɛɛ anɩɩ ʋ kpʋʋ ʋ rɛ, ka Wɩɩsɩ mɛ kyisi ʋ sʋʋ tɩyaŋ a kpa ʋ tɩya Abɩraham. 20Azɩkɩ mɛ gyɩ aa laa Wɩɩsɩ di rɛ tɩŋ ʋ gyɩ sʋla Wɩɩsɩ tɩya ʋ biisi Gyeekɔbɩ abee Isawʋ, dɩ Wɩɩsɩ pɛ ba tɩyaŋ maakyiye. 21Gyeekɔbɩ mɛ gyɩ aa laa Wɩɩsɩ di rɛ tɩŋ, ʋ sʋʋ gyɩ aa ko kpaga, ʋ mɛ gyɩ tɩga ʋ daatɩgɩɩ sɩŋ, aŋ kyʋwalɩ Wɩɩsɩ, a sʋla ʋ dɩ ʋ pɛ ʋ nihiye Gyosɛfʋ biisi tɩyaŋ. 22Gyosɛfʋ mɛ gyɩ aa laa Wɩɩsɩ di wɩya, ʋ sʋʋ gyɩ aa ko kpaga, ʋ gyɩ basɩ Iziral tɩmma aa sɩ maakyiye lɩɩ Igyipiti paalʋʋ tɩyaŋ wɩya rɛ, aŋ daga ba gɛɛ mɛ ba aa sɩ yaa ʋ hogo. 23Moosi nɩɩna abee ʋ kuwo mɛ gyɩ laa Wɩɩsɩ di rɛ. Ɛɛ rɛ tɩŋ ba gyɩ kpa ʋ faŋa peŋsi boto ba aa lʋla ʋ hal tɩyaŋ. Ba gyɩ naa anɩɩ ʋ yaa Biiwelii rɛ, ɛɛ wɩya ba gyɩ bɩ fáá Igyipiti tɩmma kuwori aŋ vɩya ʋ nyʋwa hʋ ʋ aa bine dɩ Iziral tɩmma kpʋ ba biifɩllɩ buloŋ aa yaa boyoŋbiisi. 24Moosi gyɩ aa ko waa teŋ, ʋ mɛ gyɩ laa Wɩɩsɩ wɩya di rɛ. Ɛɛ rɛ tɩŋ ʋ gyɩ bɩ laa nyʋwa dɩ ba kana ʋ yɩrɩ kuwori Faaro toluu biye. 25Ʋ gyɩ kpaa nɩɩ ʋ aa naa tʋwara hʋ Wɩɩsɩ nala aa naa, ʋ rɛ kpɩya ʋ aa we Faaro dɩya tɩyaŋ a kɩ nɩɩ sʋma hʋ aa bɩ sɩ pɩɩsɩ aŋ ha bɩl leŋ dɩ ʋ yaa wɩbɔmɔ mɛ. 26Moosi gyɩ naa anɩɩ dɩ ʋ rɛ pɛɛ na tʋwara hʋ Wɩɩsɩ nala aa naa, akuu Nal hʋ Wɩɩsɩ aa lɩya wɩya, ʋ rɛ kaŋ tɔnɔ yʋga a te kɩweliye hʋ buloŋ ʋ fa aa sɩ na Igyipiti tɩyaŋ. Ʋ gyɩ kpaa ʋ hakɩla buloŋ we tuno hʋ ʋ aa sɩ maakyiye na tɩyaŋ nɛ. 27Moosi gyɩ aa laa Wɩɩsɩ wɩya di rɛ tɩŋ ʋ gyɩ lɩɩ Igyipiti paalʋʋ tɩyaŋ. Ʋ gyɩ gyɩma anɩɩ Igyipiti kuwori sɩ na baaŋ ʋ nyuu tɩyaŋ nɛ, amɛ ɛɛ gyɩ bɩ leŋ kambɩŋ kana ʋ. Ʋ gyɩ aa lɩɩ Igyipiti tɩyaŋ mɛ, ʋ gyɩ bɩl bɩ mɩɩgɩ hal, beewɩya ʋ gyɩ kɩɩ gɛɛ anɩɩ ʋ aa naa Wɩɩsɩ, abee á aa bee na Wɩɩsɩ buloŋ. 28Moosi gyɩ aa laa Wɩɩsɩ di mɛ rɛ tɩŋ ʋ gyɩ leŋ Iziral tɩmma di Dɩɩsɩ-parɩ-banɩɩ Kyɛbal hʋ. Ʋ gyɩ leŋ ba kpʋ pʋsɩ rɛ, a yaa kyal hʋ taa ba dimbeenyʋʋsɩ buloŋ. Ba gyɩ aa yaa gɛɛ, malɩka hʋ Wɩɩsɩ gyɩ aa tɩma dɩ ʋ ko tuu a kpʋ Igyipiti tɩmma biibumo buloŋ Igyipiti paalʋʋ tɩyaŋ gyɩ ko parɩ Iziral tɩmma biibumo ta rɛ. 29Iziral tɩmma mɛ gyɩ aa laa Wɩɩsɩ di rɛ tɩŋ ba gyɩ vala kyol fuwofɩyaŋ hʋ anɩɩ ʋ aa yaa taŋha hɩlɩɩ. Amɛ Igyipiti tɩmma hʋ kɛ gyɩ aa kile ba lugo ko pele fuwo hʋ, a kɩ lʋga dɩ ba kyol, nɩɩ hʋ gyɩ mɩɩgɩ ko tɔ ba rɛ ba buloŋ sʋba. 30Iziral tɩmma hʋ gyɩ bɩl aa laa Wɩɩsɩ di rɛ tɩŋ ba gyɩ vala baarɩ tɔɔ kɩdɩgɩ ba aa yɩrɩ Gyɛriko kyɛyɛ bapɛ, gyebii hʋ ba aa saa baarɩ bee hʋ buloŋ tele. 31Hasɔŋsɔnnɩ kɩdɩgɩ mɛ rɛ gyɩ we Gyɛriko tɩyaŋ ba kɩ yɩrɩ Reehabɩ. Ʋ mɛ gyɩ laa Wɩɩsɩ di rɛ. Ɛɛwɩya, ba gyɩ bɩ kpʋʋ ʋ anɩɩ ba aa kpʋʋ Gyɛriko nɩkaalɩya hʋ aa bɩ laa Wɩɩsɩ di gɛɛ, beewɩya Iziral tɩmma gyɩ aa laa sɩya tɩŋ nala badɔmɔŋ dɩ ba ko lʋwɔlɩ deŋ Gyɛriko na, ʋ gyɩ kaŋ ba weliŋ nɛ. 32Ŋ fa sɩ wuwo dɩɩsɩ wɩya no kɩ mʋ, amɛ ŋ bɩ kaŋ sɩnɩɩ ŋ aa sɩ basɩ Gidiyɔŋ, abee Baraki, abee Samsɩŋ, abee Gyefita, abee Deviti, abee Samuwɛl abee Wɩɩsɩ tɩŋdaala hʋ buloŋ wɩya lagɩlagɩ no. 33Nala no buloŋ gyɩ laa Wɩɩsɩ di rɛ. Ɛɛ rɛ tɩŋ ba badɔmɔŋ gyɩ yuwo di taŋhasɩ badɔmɔŋ nala aŋ laa ba kɩna. Ba gyɩ tɩŋ wɩtɩɩ hʋ Wɩɩsɩ aa kyɛ rɛ, aŋ na kɩna hʋ Wɩɩsɩ aa wee nyʋwa dɩ ʋ sɩ kpa tɩya ba. Ba badɔmɔŋ gyɩ kyaga naakyige nyʋʋsɩ tɔ rɛ, ba suri lɔlɔ. 34Ba badɔmɔŋ dɩsɩ diŋbala rɛ. Wɩɩsɩ lɩɩ ba nala hʋ fa aa kyɛ dɩ ba kpʋ ba bee takoobiye nosi tɩyaŋ. Ba gyɩ bɩ kaŋ dee, amɛ Wɩɩsɩ rɛ gyɩ tɩya ba dee ba gyɩ ko yaa bembiduwoni tɩmma, a yuwo yuwoni a di taŋhasɩ badɔmɔŋ nala, ba laalyuwolo fá nyʋgɩsɩ. 35Haana badɔmɔŋ gyɩ aa laa Wɩɩsɩ di wɩya, Wɩɩsɩ gyɩ leŋ ba lʋlla sii sʋʋ tɩyaŋ nɛ. Nala badɔmɔŋ mɛ gyɩ aa laa Wɩɩsɩ di wɩya, ba gyɩ naa ŋmanɩɩ rɛ ba aa sɩ lɩɩ tʋwara tɩyaŋ, ka ba vɩya aŋ leŋ ba dɔgɩsɩ ba kpʋ, dɩ Wɩɩsɩ kyisi ba a kpa mɩɩbol aa weliye te dʋnɩya no mɩɩbol a tɩya ba. 36Dʋnɩya nala gyɩ mʋŋ badɔmɔŋ nɛ. Ba gyɩ vɩɩrɩ badɔmɔŋ mɛ a vʋwa badɔmɔŋ mɛ abee kyɔrʋmɔ aŋ kaŋ ba tɔ dɩya tɩyaŋ. 37Ba gyɩ yaga badɔmɔŋ nɛ abee bʋwa, a kaŋ badɔmɔŋ keri balɩya balɩya, aŋ kpʋ badɔmɔŋ mɛ abee takoobiye. Ba badɔmɔŋ gyɩ laalɩ piyese abee bʋʋna tenni rɛ, beewɩya ba gyɩ yaa nyaaba rɛ, ba kɩ dɔgɩsɩ ba, ba kɩ na tʋwara. 38Dʋnɩya no gyɩ bɩ weliye maga ba weyi. Ba gyɩ kɩɩ gɛɛ anɩɩ gyʋgyʋʋlɩya a kɩ gɔllɩ taŋhahɩlɩya tɩyaŋ abee dogiŋsi nyuni tɩyaŋ, a gyɩ kɩ gyʋʋ bʋbʋʋsɩ abee taŋha bʋʋsɩ. 39Wɩɩsɩ teŋ tɩyaŋ ba basa anɩɩ Wɩɩsɩ teŋ fɩyɛla nala no buloŋ aa laa ʋ di nyuu tɩyaŋ nɛ. Amɛ ba kɩdɩgɩ buloŋ gyɩ bɩ na kɩŋ hʋ Wɩɩsɩ aa wee nyʋwa dɩ ʋ sɩ kpa tɩya ba. 40Beewɩya Wɩɩsɩ mɩɩgɩ kyɛ kɩŋ aa weliye te faafaa kɩŋ hʋ rɛ a biŋ gbala á buloŋ. Wɩɩsɩ wɩkyɛɛlɩɩ rɛ yaa dɩ á beel-ba buloŋ laŋŋɩ yaa niweliye aa bɩ kaŋ wɩbɔŋ anɩɩ gɛɛ hʋ ʋ aa kyɛ dɩ á kɩɩ.


c: text/html

text: 1Pəlɛ pə waalɩ kɛ́ ma nɩɩ pə yɔɣɔtəna nɔɔsɩ sɔsɔɔnsɩ na ɩsɔtaa, na pə́ wɛ ɩsɩɩ samaa tuutuuma yɔɣɔtʋɣʋ tɔ sɩ: Ɩ́ sa Ɩsɔ. Ta Ɩsɔ yakəna, na ɩnəɣəlɛ teeli na toma pə tʋ. 2Tampana na siɣisuɣu kɛ ɩ təŋəɣɩ na ɩ́ hʋʋkəna. Pə taɣa pʋlʋ, wasaŋkalɩ sɔsɔ wei ɩ wakəlaɣa tɛtʋ na ɩ asilima tɔ, ɩ kʋ ɩ tɔm. Na ɩsəna mpi ɩnɩ ɩ ka kʋ Ɩsɔ yəlaa tɔ, Ɩsɔ ná tʋ-ɩ pə saləka. 3Na pa tasa yɔɣɔtʋɣʋ tɔtɔ sɩ: Ɩ́ sa Ɩsɔ. Ɩcatɛ sɔsɔɔlɛ ńtɛ́ tə kɔkɔ nyɔɔsɩ tɔŋna kʋlʋɣʋ kɛ tam kɛ́. 4Ḿpʋ́ɣʋ́ sɔsaa hiu na liɣiti ɩnɩ na weesiŋ nyə́ma liɣiti ɩnɩ pa luŋa akula na pá sɛɛ Ɩsɔ wei ɩ caɣa kumte tɔɔ tɔ, ɩlɛna pá tɔ sɩ: Ami. Ɩ́ sa Ɩsɔ. 5Ḿpʋ́ɣʋ́ pə yɔɣɔta kumte kiŋ sɩ: Sɔsaa na piya mpa mɛ ɩ́ kɛ́ Ɩsɔ pəyalaa na ɩ́ see-ɩ tɔ, ɩ́ sa ta Ɩsɔ. 6Ma nɩɩ pə tasa yɔɣɔtʋɣʋ na pə́ nəɣəsəna ɩsɩɩ samaa tuutuuma yɔɣɔtʋɣʋ tɔ, na pə́ wɛ yuŋ ɩsɩɩ lʋm kpeŋuɣu na pə́ faləɣɩ cooo tɔ, ɩsɩɩ tɛʋ holuɣuu sɔsɔm tɔ taka. Ma nɩɩ pə yɔɣɔtaa kɛ́ sɩ: Ɩ́ sa Ɩsɔ, pə taɣa pʋlʋ Tacaa Ɩsɔ Kawulaɣa tʋ ɩnɩ ɩ tɔkəna kawulaɣa. 7Ɩwəyaɣa pɛɛlɔ kpaʋ talaa, na ka pɛɛlɔ maɣamaɣa ná tɩɩ taɣana ɩ tɩ. Pə tɔɔ ɩlɛ tə paa na tá laŋa hʋlʋmɩ, na tə́ tʋ-ɩ teeli. 8Pə ha ɩ pɛɛlɔ kɛ mpaa sɩ ɩ́ suu kpoŋkpontu toŋ nyəntʋ pʋʋɣʋ kʋpaŋkʋ ŋku kʋ mʋɣɩ kɔkɔ kɛ nyənənyənɩ na kʋ fɛɩ asilima tɔ. Pʋʋɣʋ ŋkʋ kʋ wɛɛ kɛ́ ɩsɩɩ Ɩsɔ yəlaa təma kʋpana. 9Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩsɔtaa tillu tɔma-m sɩ: Nmaa takəlaɣa taa sɩ Ɩwəyaɣa kpa ka pɛɛlɔ na pá yaa mpaɣa tɔɣɔʋ tɔɣɔlɛ leleŋ nɩɩlaa. Na ɩ tasaa sɩ: Tɔm tənɛ tə kɛ́ Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tampana nyəntʋ kɛ́. 10Tənaɣa ma hənta ɩ tɛɛ sɩ ma sɛɛ-ɩ. Ama ɩ tɔma-m sɩ: Taa la mpʋ, ta tənaɣa təmlɛ nyə́ma kɛ́. Taɣalɛ mpʋ na nyá taapalaa mpa Yesu kula tampana tɔɔ na pá nyɩ-yɛ tɔ. Ye sɛɛtʋ ɩlɛ, Ɩsɔ kɛ́ n ká sɛɛ. Yesu kula tampana nna a tɔɔ tɔ, anɩ a tʋna Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa kɛ yɔɣɔtʋɣʋ. 11Ḿpʋ́ɣʋ́ ma ná ɩsɔtɔnʋɣʋ tʋlaa, ɩlɛna kpaɣanʋhʋlʋmaɣa lɩɩ. Pa yaa ka tɔɔ caɣalʋ sɩ Kʋpaŋ na Tampana tʋ. Siɣisuɣu kɛ ɩ təŋəɣɩ na ɩ́ hʋʋkəna ɩ tɔm na ɩ́ yookina ɩ yoou tɔtɔ. 12Ɩ ɩsɛ wɛ kɛ́ ɩsɩɩ kɔkɔ mʋkʋɣʋ tɔ, na ɩ nyʋɣʋ taa ka wɛ teeli nteniŋ paɣalɛ. Pa ŋmaa hətɛ natələɣɩ ɩ tɔɔ, na nɔɣɔlʋ ta nyɩ-tɛ ye pə taɣa ɩ tike. 13Ɩ capa wei ɩ suuwa tɔ ɩ təna na caləm kɛ́. Ɩ hətɛ ntɛ́ sɩ: Ɩsɔ Tɔm. 14Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩsɔtɔnʋɣʋ taa yoolaa hu ɩ waalɩ na pa kpaɣanʋhʋlʋmasɩ, na pá suu kpoŋkpontu toŋ nyəntʋ pʋʋɣʋ kʋpaŋkʋ ŋku kʋ hʋlʋmaa təlaɩlaɩ na kʋ fɛɩ asilima tɔ. 15Laɣatɛ kʋsɛŋtəlɛ nte ɩ ka kʋna kateŋasɩ tɔɔ yəlaa tɔ ɩ nɔɣɔ taa kɛ́ tə lɩɩkaɣana. Na nyəɣəlʋɣʋ kpátʋ́ɣʋ́ kɛ ɩ ká tiikiɣina-wɛ. Na ɩ ká yɔtɩ lɛsɛŋ kɛ tənyaasəlɛ nte tə kɛ́ Ɩsɔ Kawulaɣa tʋ pááná sɔsɔɔna sʋlʋm tənyaasəlɛ tɔ tə taa. 16Pa ŋmaawa ɩ nɔɔhɛɛ na ɩ capa pə tɔɔ kɛ́ sɩ: Awulaa Wulaʋ, sɔsaa Sɔsɔ. 17Ḿpʋ́ɣʋ́ ma ná ɩsɔtaa tillu nɔɣɔlʋ ɩ́lɛ́ na ɩ́ səŋa ilim tɔɔ. Na ɩ́ má kapusi na ɩ́ heeli sumasɩ nsi sɩ kʋləɣɩ ɩsɔ tɔ sɩ təna sɩ: Ɩ́ timsi na ɩ́ kɔɔ Ɩsɔ acima sɔsɔɔna taa. 18Ɩ́ kɔɔ na ɩ́ tɔɣɔ awulaa na yoolaa na pa sɔsaa pa nantʋ, na kpaɣanəŋ na ɩ tɔɔ caɣalaa pa nantʋ, na ɩ́ tɔɣɔ yəlaa təna, yomaa na kasaɣampiya na sɔsaa na piya, pa nantʋ. 19Ḿpʋ́ɣʋ́ ma ná wontuɣu ŋkʋ na atɛ awulaa na pa yoolaa pa kotaa sɩ pa yookina kpaɣanʋ tɔɔ caɣalʋ ɩnɩ na ɩ́lɛ́ ɩ nyə́ma. 20Tənaɣa pa kpa wontuɣu ŋkʋ na Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsʋlʋ pɔpɔtʋ wei ɩ ka lapa piti təma kɛ kʋ ɩsɛntaa tɔ na pá təkɩ. Piti təma nna ɩ lakaɣa mpʋ tɔɣɔ ɩ puɣusaɣana mpa pa yʋsəna wontuɣu kʋyʋsʋm pəyele pa sɛɛkaɣa kʋ lɛɛsʋɣʋ tɔ. Ḿpʋ́ɣʋ́ pa kpaɣa wontuɣu ŋkʋ na Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsʋlʋ pɔpɔtʋ ɩnɩ na pá pɛtɩ-wɛɣɛ kɔkɔ teŋku wei ɩ tɔŋna mʋɣʋ tɔ ɩ taa na pa ɩsɛ. 21Pə kaasa mpa tɔ, pa kʋ pɛlɛ na laɣatɛ nte tə lɩɩkəna wei ɩ caɣa kpaɣanʋ tɔɔ tɔ ɩ nɔɣɔ taa tɔ. Ɩlɛna sumasɩ tɔɣɔ pa nantʋ na pə́ tala-sɩ.

robotstxt: allowed

filter: keep


text: 1Ŋ naabalɩya, ŋ aa kyɛ dɩ ŋ liisi ma Wɩɩsɩ wɩweliye hʋ ŋ aa basa tɩya ma rɛ. Ma laa ba di rɛ, ba kaŋ ma Wɩɩsɩ laadii sɩgɩ weliŋ. 2Dɩ mamaa rɛ kaŋ wɩya no weliŋ, Wɩɩsɩ sɩ laa ma ta. Amɛ dɩ mamaa rɛ ko bɩ kaŋ ba weliŋ, ɛɛ kɛ, ma Wɩɩsɩ laadii hʋ yaa waasʋ rɛ. 3Wɩya hʋ á Tɩɩna Yesu aa kpaa daga ŋ, ba tɩɩ rɛ ŋ mɛ kpa kɩ daga ma, beewɩya ba aa rɛ yaa wɩya no buloŋ sɩfɩyaŋ wɩya: Ba aa rɛ nyɛ, dɩ á wɩbɔmɔ wɩya rɛ Krisita sʋba, anɩɩ ba aa saba gɛɛ Wɩɩsɩ teŋ tɩyaŋ. 4Ɛɛ rɛ ba kpa ʋ hogo, ka ʋ sii sʋʋ tɩyaŋ ʋ kyɛtoo kyɛɛ, anɩɩ ba aa saba gɛɛ Wɩɩsɩ teŋ tɩyaŋ. 5Ɛɛ rɛ ʋ kaŋ ʋ tɩɩ ko daga Piita, aŋ na kaŋ ʋ tɩɩ ko daga ʋ kpambɩsɩ hʋ fi abee balɩya. 6Ʋ gɛɛ hal tɩyaŋ, saŋa kɩdɩgɩ ʋ kaŋ ʋ tɩɩ ko daga ʋ hatɩnna kɔɔsɩbɔnɔŋ abee dɔbɔ rɛ. Nala no gyeniŋ buloŋ ha we ba mɩɩbol tɩyaŋ gyɩnaŋ, ka badɔmɔŋ mɛ sʋba. 7Ɛɛ hal tɩyaŋ ʋ kaŋ ʋ tɩɩ ko daga Gyemsi, a kaŋ ʋ tɩɩ ko daga ʋ kpambɩsɩ hʋ buloŋ mɛ. 8Ba buloŋ hal tɩyaŋ nɛ, ʋ kaŋ ʋ tɩɩ ko daga ŋ mɛ, nal hʋ nal buloŋ aa bɩ liise anɩɩ ŋ sɩ maakyiye ko laa Yesu wɩya di. 9Yesu kpambɩsɩ buloŋ tɩyaŋ, mɩyaŋ nɛ paalɩ yaa ba tɩyaŋ nɩbiye. Ŋ gba paalɩ bɩ maga dɩ ba kana ŋ kɩ yɩrɩ Yesu kpambɩya, beewɩya ŋ gyɩ aa dɔgɩsɩ Wɩɩsɩ nala rɛ kɩŋkaŋ. 10Amɛ Wɩɩsɩ fáá ŋ sikii rɛ kɩŋkaŋ. Ʋ lahɔrʋmɔ tɩyaŋ nɛ ŋ yaa nal hʋ ŋ aa yaa gyɩnaŋ. Bɔnyɛ hʋ mɛ ʋ aa kpaa daga ŋ bɩ yaa waasʋ. Beewɩya mɩyaŋ nɛ tʋŋ tʋma yʋga a baŋ Yesu kpambɩsɩ hʋ kɩdɩgɩ buloŋ. Amɛ ŋ tɩɩ dee tɩyaŋ daa ŋ wuwo kɩ tʋŋ tʋma no, Wɩɩsɩ lahɔrʋmɔ tɩyaŋ nɛ. 11Ka ba buloŋ tɩyaŋ, wɩɩ hʋ aa yaa wɩɩ rɛ nyɛ: Wɩɩsɩ wɩweliye hʋ rɛ á buloŋ kɩ basɩ. Wɩya hʋ ba aa basɩ, ba aa rɛ ŋ mɛ kɩ basɩ. Wɩya no tɩɩ rɛ ma mɛ laa di gɛɛ. 12Dɩ ámaa rɛ baa Wɩɩsɩ kyisi Krisita sii sʋʋ tɩyaŋ nɛ, bee rɛ tɩŋ ma badɔmɔŋ baa dɩ sʋʋnɩ mɩɩgɩ sii tuwo? 13Dɩ sʋʋnɩ mɩɩgɩ sii rɛ ko tuwo, ɛɛ kɛ Wɩɩsɩ bɩ kyisi Krisita mɛ sʋʋ tɩyaŋ. 14Dɩ Wɩɩsɩ rɛ bɩ kyisi Krisita sʋʋ tɩyaŋ, ɛɛ kɛ Wɩɩsɩ wɩweliye hʋ á aa basɩ abee wɩya hʋ ma aa laa di hʋ buloŋ yaa waasʋ rɛ. 15Ɛɛ mɛ yaŋ daga anɩɩ á gba nyɩya wɩya kɩ tɩya Wɩɩsɩ rɛ, beewɩya á baa ʋ kyisi Krisita sʋʋ tɩyaŋ nɛ. Dɩ sʋʋnɩ mɩɩgɩ sii kɔnɩ ko tuwo, ɛɛ kɛ Wɩɩsɩ bɩ kyisi Krisita mɛ sʋʋ tɩyaŋ. 16Dɩ Wɩɩsɩ ko bɩ sɩ kyisi sʋʋnɩ, ɛɛ kɛ ʋ bɩ kyisi Krisita mɛ sʋʋ tɩyaŋ. 17Dɩ Wɩɩsɩ yaŋ bɩ kyisi Krisita sʋʋ tɩyaŋ, ɛɛ kɛ wɩɩ hʋ ma aa laa di mɛ yaa waasʋ rɛ, ka ma ha we ma wɩbɔmɔ tɩyaŋ. 18Ɛɛ yaŋ daga anɩɩ nala hʋ aa laa Yesu wɩya di aŋ sʋba, ba sʋba ta rɛ. 19Dɩ á mɩɩbol no tɩyaŋ dʋŋ nɛ á kaŋ bayɩyɛla Krisita tɩyaŋ, ɛɛ kɛ á wɩya rɛ maga dɩ ʋ kaŋ sikii a baŋ nal buloŋ. 20Amɛ ʋ yaa wɩtɩɩ rɛ anɩɩ Wɩɩsɩ kɔnɩ kyisi Krisita sʋʋ tɩyaŋ nɛ. Ɛɛ rɛ yaŋ daga anɩɩ nala hʋ Wɩɩsɩ aa sɩ kyisi sʋʋ tɩyaŋ, Krisita rɛ yaa nal hʋ ʋ aa laa sɩya kyisi. 21Nɩdɩgɩ tɩyaŋ nɛ sʋʋ tɩŋa a gyʋʋ dʋnɩya. Ɛɛ tɩɩ rɛ nɩdɩgɩ tɩyaŋ mɛ rɛ nala buloŋ sɩ tɩŋa a sii sʋʋ tɩyaŋ. 22Adama rɛ tɩŋ nala kɩ sʋba. Ɛɛ tɩɩ rɛ, Krisita mɛ rɛ sɩ tɩŋ dɩ Wɩɩsɩ kyisi nala sʋʋ tɩyaŋ, a leŋ dɩ ba kaŋ mɩɩbol. 23Amɛ nal buloŋ bee saŋa hʋ Wɩɩsɩ aa sɩ kyisi ʋ sʋʋ tɩyaŋ nɛ. Krisita rɛ laa sɩya sii, ka saŋa hʋ ʋ aa sɩ mɩɩgɩ ko dʋnɩya, dɩ nala hʋ aa yaa ʋ nala buloŋ mɛ yaŋ sii. 24Ɛɛ hal tɩyaŋ, dʋnɩya tenii aa sɩ pele, haŋ saŋa hʋ rɛ Krisita sɩ yuwo di gyɩŋbɔmɔ abee kaŋtɔmɔ abee dʋnɩya kuworo hʋ buloŋ aa laa dʋnɩya no tɩŋa, ka dɩ ʋ yaŋ kpa dʋnɩya koro a we ʋ kuwo Wɩɩsɩ nosi tɩyaŋ. 25Amɛ ʋ maga dɩ Krisita dɩ koro rɛ, a kaŋ kɩ mʋ saŋa hʋ Wɩɩsɩ aa sɩ yuwo di ʋ dɔmɔ buloŋ, a kpa ba we ʋ nosi tɩyaŋ. 26Sʋʋ rɛ yaa ʋ dɔmɔ tɩyaŋ kateŋsi ʋ aa sɩ kpʋ ta. 27Wɩɩsɩ teŋ tɩyaŋ ba basa anɩɩ Wɩɩsɩ kpaa kɩna buloŋ we Krisita nosi tɩyaŋ nɛ. Amɛ ɛɛ bɩ daga anɩɩ á Kuwo Wɩɩsɩ mɛ we ʋ nosi tɩyaŋ nɛ, beewɩya ʋ kɛ rɛ kpaa kɩna hʋ buloŋ we Krisita nosi tɩyaŋ. 28Amɛ dɩ Wɩɩsɩ rɛ ko kpa kɩŋ buloŋ we ʋ Biye hʋ nosi tɩyaŋ, gɛɛ hal tɩyaŋ, Biye hʋ tɩɩ mɛ sɩ kpa ʋ tɩɩ a we Wɩɩsɩ nosi tɩyaŋ, dɩ Wɩɩsɩ yaŋ kaŋ kɩŋ buloŋ dee, beewɩya ʋ rɛ yaa nal hʋ aa kpaa kɩŋ buloŋ we ʋ biye hʋ nosi tɩyaŋ. 29Dɩ sʋʋnɩ mɩɩgɩ sii rɛ fa tuwo, bee rɛ tɩŋ nala badɔmɔŋ aa laa ba nala aa sʋba nyuu sɩŋ, a leŋ ba fo ba wɩɩkyʋwalnɩɩ? Bekiŋ wɩya rɛ ba aa leŋ ba fo ba wɩɩkyʋwalnɩɩ no? Dɩ ʋ kɔnɩ fa yaa wɩtɩɩ rɛ anɩɩ sʋʋnɩ bɩ sɩ mɩɩgɩ sii sʋʋ tɩyaŋ, bee rɛ tɩŋ nala no aa laa sʋʋnɩ nyuni sɩŋ ba kɩ fo ba wɩɩkyʋwalnɩɩ? 30Dɩ sʋʋnɩ mɩɩgɩ sii rɛ kɔnɩ tuwo, bekiŋ daasɩɩga rɛ á kpa á tɩɩ kɩ yuwo saŋa buloŋ? 31Ŋ naabalɩya, kyɛɛ buloŋ, ŋ bee sʋʋ kɛ aa kɩ lʋga rɛ. Akuu á bee Krisita aa yaa kɩdɩgɩ á mɩɩbol tɩyaŋ wɩya, ŋ wuwo basɩ wɩya kɩ genni rɛ ma wɩya. Ɛɛ rɛ tɩŋ ŋ wuwo basɩ wɩɩ no nyɛ. 32Ɛfiso tɩyaŋ, ŋ bee nala aa kɩɩ gɛɛ anɩɩ ɔhɔ-kɩbɔmɔ kaa rɛ, ba kɩ kyɛ dɩ ba kpʋ ŋ. Dɩ nihuwobiŋ hakɩla rɛ ŋ fa kana a kɩ lʋga lʋgʋ no buloŋ, bekiŋ tɔnɔ rɛ ŋ na doŋ. Dɩ sʋʋnɩ rɛ bɩ sɩ sii sʋʋ tɩyaŋ, ɛɛ kɛ ʋ maga dɩ á buloŋ kɩ tɩŋ wɩɩ hʋ ba aa baa, "Ma leŋ dɩ á di kɩna, a kɩ nyʋwa sɩŋ, beewɩya, maakyiye á sɩ sʋba." 33Ma ta leŋ dɩ nal buloŋ mʋrɩ ma. Dɩ ɩ rɛ yaa nɩtɩɩ aŋ kɩ tɩŋ nɩbɔmɔ hal, ɩ mɛ aa ko ɩ yaa nɩbɔŋ nɛ. 34Ma leŋ wɩvɩyagyɩmɩya yayɩ, a leŋ wɩbɔmɔ ŋmaŋsɩ mɛ tɩŋɩɩ. Ʋ maga dɩ ma leŋ hɩɩsɩ kaŋ ma rɛ, beewɩya ma badɔmɔŋ bɩ gyɩŋ Wɩɩsɩ. 35Nal kɩdɩgɩ sɩ pɩyɛsɩ anɩɩ ɛɛ rɛ nala hʋ aa sʋba sɩ wuwo yaa a sii sʋʋ tɩyaŋ? Dɩ dɩ ba aa rɛ siye, teŋbii gɛɛ ma iriŋ nɛ ba sɩ kana? 36Ɛɛ dɔŋ bambugi! Dɩ ɩ rɛ ko kpa kɩŋ doho, dɩ ʋ bɩ pʋw, kɩfalɩɩ bee lɩɩ. 37Dɩ ɩ rɛ kpa miŋbii koo kɩdoho iriŋ kɛ buloŋ doho, kɩŋ hʋ aa sɩ nyʋ a waa, ʋ bee bii hʋ ɩ aa kpa doho kɩɩ dɔmɔŋ nɛ? 38Amɛ Wɩɩsɩ rɛ aa leŋ kɩdoho hʋ nyʋ, a kɩɩ gɛɛ ʋ aa kyɛ. Ʋ rɛ aa leŋ kɩdoho iriŋ kɛ buloŋ nyʋ, a waa kɩɩ ʋ kɩyɩ. 39Kɩna buloŋ aa we dʋnɩya no tɩyaŋ a kaŋ mɩɩbol, ba teŋ bɩ yaa kɩdɩgɩ. Nihuwobisi abee pʋsɩ abee digibiisi abee fuwonamɩɩsɩ teŋ bɩ yaa kɩdɩgɩ. 40Wɩɩsɩnyuu kɩna we doŋ, taŋha nyuu kɩna mɛ we doŋ, ba weliŋ mɛ bɩ kɩɩ dɔmɔŋ. 41Wɩɩpɔsɩɩ kaŋ ʋ pʋlʋŋ nɛ, pene mɛ kaŋ ʋ pʋlʋŋ, kyɩŋwʋlɩya mɛ kaŋ ba pʋlʋŋ. Kyɩŋwʋlɩya tɩyaŋ mɛ gba, badɔmɔŋ mɛ pʋrɩsa rɛ a baŋ badɔmɔŋ. 42Dɩ nala rɛ ko sii sʋʋ tɩyaŋ, ɛɛ tɩɩ rɛ ʋ sɩ kɩɩ. Teŋ hʋ ba aa kpaa hogo sɩ pʋw, amɛ teŋ hʋ aa sɩ sii sʋʋ tɩyaŋ kɛ bɩ sɩ maakyiye sʋba. 43Teŋ hʋ ba aa kpaa hogo lɔrɔ rɛ a bɩ kaŋ dee mɛ. Amɛ dɩ ʋ rɛ ko sii sʋʋ tɩyaŋ, ʋ sɩ weliye, a deye mɛ. 44Teŋ hʋ ba aa sɩ kpa hogo yaa dʋnɩya tɩyaŋ kɩŋ nɛ. Amɛ teŋ hʋ á aa sɩ sii sʋʋ tɩyaŋ a kana, ʋ kɛ yaa wɩɩsɩbee teŋ nɛ. Dɩ ámaa rɛ kaŋ tenni dʋnɩya no tɩyaŋ, ʋ maga dɩ á kaŋ tenni mɛ rɛ wɩɩsɩbee tɩyaŋ. 45Wɩɩsɩ teŋ tɩyaŋ ba saba rɛ a baa, "Nihuwobiŋ hʋ Wɩɩsɩ aa laa sɩya marɩ, ba kɩ yɩrɩ Adama, Wɩɩsɩ gyɩ wiyese we ʋ tɩyaŋ nɛ, ʋ kaŋ mɩɩbol." Amɛ Adama hʋ aa tɩŋ hal ko kɛ, ʋ rɛ yaa wiyese hʋ aa tɩya nala mɩɩbol. 46Ʋ bɩ kɩɩ wɩɩsɩbee teŋbii hʋ rɛ á laa sɩya kana. Dʋnɩya no teŋbii hʋ rɛ á laa sɩya kana, aŋ na kaŋ wɩɩsɩbee teŋbii hʋ. 47Adama hʋ aa laa sɩya ko dʋnɩya, taŋha rɛ Wɩɩsɩ kpa mɔ ʋ. Amɛ Adama hʋ aa tɩŋ hal ko kɛ, Wɩɩsɩbee rɛ ʋ lɩɩ ko. 48Ɛɛ hʋ ba aa yaŋ kpa taŋha mɔ Adama ʋ kɩɩ, ɛɛ tɩɩ rɛ dʋnɩya no nala buloŋ mɛ kɩɩ. Nala hʋ aa yaa wɩɩsɩbee nala, ba mɛ kɩɩ gɛɛ rɛ anɩɩ nal hʋ aa lɩɩ wɩɩsɩbee ko. 49Á aa kɩɩ nal hʋ ba aa kpaa taŋha mɔ gɛɛ, ɛɛ tɩɩ rɛ á sɩ kɩɩ nal hʋ aa lɩɩ Wɩɩsɩbee mɛ. 50Ŋ naabalɩya, wɩɩ hʋ ŋ aa basɩ rɛ nyɛ: kyal bee naŋpʋŋ bɩ sɩ wuwo we Wɩɩsɩ koro hʋ tɩyaŋ, beewɩya kɩna hʋ aa pʋw bɩ sɩ wuwo we lee hʋ aa we doŋ deŋdeŋ kɩ mʋ tɩyaŋ. 51Ma gyegili nɩɩ wɩfaŋɩɩ kɩdɩgɩ aa we doŋ. Ʋ rɛ nyɛ: Á buloŋ bɩ sɩ sʋba teŋ, ka dɩ dʋnɩya kyɛtenii kabɩl hʋ pʋʋsɩ. Dɩ kabɩl hʋ rɛ ko mʋʋ, á buloŋ tenni sɩ pirigi bɩrɩmɩ dɩgɩ dʋŋ anɩɩ duwoŋ aa pirigi lɩgɩsɩ gɛɛ. 52Dɩ kabɩl no rɛ ko mʋʋ, sʋʋnɩ buloŋ sɩ sii sʋʋ tɩyaŋ, a bɩl bɩ sɩ maakyiye sʋba. Nala hʋ ha aa we ba mɩɩbol tɩyaŋ mɛ, ba teŋbiye sɩ bɩrɩmɩ yaa kɩna bɩl aa bɩ sɩ maakyiye pʋw. 53Wɩɩsɩ sɩ kaŋ teŋbiye hʋ aa pʋw a bɩrɩmɩ dɩ ba ta bɩl kɩ pʋw. Ka dɩ á teŋbiye no mɛ aa sʋʋ nyɛ, ʋ sɩ kaŋ ba mɛ bɩrɩmɩ dɩ ba ta bɩl kɩ sʋba. 54Dɩ wɩya no buloŋ nɛ ko yaa, dɩ nihuwobisi kaŋ tenni hʋ bɩl aa bee sʋba koo a kɩ pʋw, ɛɛ daga anɩɩ wɩɩ hʋ ba aa basa Wɩɩsɩ teŋ tɩyaŋ ko yaa wɩtɩɩ rɛ gɛɛ, beewɩya ba saba a baa, "Á yuwo di rɛ. Sʋʋ bɩl bɩ kaŋ dee á nyuu tɩyaŋ. 55Sʋʋ, lee rɛ ɩ dee hʋ ɩ aa kaŋ kɩ kpʋ nala bɩl we? Sʋʋ, lee rɛ ɩ hʋwoŋ hʋ ɩ aa kaŋ kɩ we nala tʋwara tɩyaŋ bɩl we?" 56Sʋʋ hʋwoŋ lɩɩ wɩbɔmɔ yayɩ tɩyaŋ nɛ, wɩbɔmɔ dee mɛ lɩɩ Wɩɩsɩ mɩrɩsɩ hʋ tɩyaŋ. 57Amɛ ma leŋ dɩ á kyʋwalɩ á Kuwo Wɩɩsɩ aŋgyʋwasʋ, beewɩya ʋ tɩŋ á Tɩɩna Yesu Krisita tɩyaŋ nɛ a tɩya ma dee á wuwo yuwo di. 58Ɛɛwɩya, ŋ naabiikpɩyanama, ma sɩŋ wɩya hʋ ma aa laa di tɩyaŋ weliŋ, a ta leŋ dɩ kɩŋ buloŋ kaŋ ma kɩ biyege. Ma leŋ dɩ ma sɩɩ fɩyɛsɩ dɩ ma kɩ tʋŋ á Tɩɩna Yesu Krisita tʋma hʋ weliŋ saŋa buloŋ. Beewɩya ma gyɩma rɛ anɩɩ Wɩɩsɩ tʋma hʋ ma aa tʋŋ, ma bɩ sɩ tʋŋ ta waasʋ.


text: 1Kyɛɛ kɩdɩgɩ Yesu sii mʋ dɩ ʋ kyʋwalɩ Wɩɩsɩ lee kɩdɩgɩ tɩyaŋ. Ʋ aa kyʋwalɩ Wɩɩsɩ hʋ teŋ, ʋ hatɩnna hʋ kɩdɩgɩ basɩ tɩya ʋ a baa, "Á Tɩɩna, daga ma gɛɛ á aa sɩ kɩ kyʋwalɩ Wɩɩsɩ, anɩɩ Gyɔɔŋ fa aa daga ʋ hatɩnna hʋ gɛɛ." 2Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ba a baa, "Dɩ ma ko kɩ kyɛ dɩ ma kyʋwalɩ Wɩɩsɩ buloŋ, ma baa, "Á Kuwo Wɩɩsɩ, leŋ dɩ ɩ feŋ gyɩŋ, leŋ dɩ ɩ koro hʋ ko. 3Tɩya ma á nyʋwa kɩdiilii kyɛɛ buloŋ. 4Kpa á wɩbɔmɔ kɩ kyɛ ma anɩɩ á mɛ aa kpaa á dɔŋtɩŋsɩ wɩbɔmɔ kɩ kyɛ ba gɛɛ, aŋ lɩɩ ma wɩɩ buloŋ aa sɩ kaŋ ma we wɩbɔŋ yayɩ tɩyaŋ." 5Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ʋ hatɩnna hʋ a baa, "Ma leŋ dɩ á kpa anɩɩ ma kɩdɩgɩ rɛ mʋʋ ʋ kyana dɩya tekere, a basɩ tɩya ʋ a baa, 'Ŋ kyana, sii kyɩma ŋ paanʋʋ gama boto. 6Ŋ kyana rɛ lɩɩ ŋmanɩɩ a ko ŋ lee tebine no, ka ŋ bɩ kaŋ kɩŋ buloŋ dɩ ŋ yaa tɩya ʋ dɩ ʋ di.' 7Ɛɛ rɛ ɩ kyana hʋ we dɩya tɩyaŋ aŋ basɩ tɩya ɩ a baa, 'Ta kɩ dɔmɩ-ŋ, ŋ dimbee lara rɛ. Ka ŋ bee ŋ balɩya buloŋ mɛ pɩŋ. Ŋ bɩ sɩ wuwo sii a yaa wɩɩ buloŋ tɩya ɩ.' 8Ŋ basɩ kɩ tɩya ma rɛ, kapuwo ʋ bɩ sɩ sii kpa paanʋʋ hʋ tɩya ɩ akuu ma aa yaa kyaŋsɩ wɩya. Amɛ ʋ sɩ sii tɩya kɩŋ hʋ buloŋ ɩ aa kyɛɛ, akuu ɩ aa bɩ fáá hɩɩsɩ aŋ sɩŋ kɩ sʋla deŋdeŋ wɩya. 9Ɛɛwɩya, ŋ basɩ kɩ tɩya ma rɛ, dɩ ɩ rɛ aa sʋl kɩŋ Wɩɩsɩ lee deŋdeŋ, ʋ sɩ kpa tɩya ɩ. Dɩ ɩ rɛ aa kyɛ kɩŋ Wɩɩsɩ lee mɛ, ɩ sɩ na ʋ. Dɩ ɩ rɛ aa ŋmaa boro hʋ, Wɩɩsɩ sɩ kaŋ suri tɩya ɩ. 10Beewɩya, nal hʋ buloŋ aa sʋl kɩna Wɩɩsɩ lee, ʋ aa tɩya ʋ rɛ. Nal hʋ mɛ buloŋ aa kyɛ kɩŋ Wɩɩsɩ lee, ʋ aa na ʋ rɛ. Nal hʋ mɛ buloŋ aa ŋmaa boro hʋ, Wɩɩsɩ aa kaŋ suri tɩya ʋ rɛ. 11Kuwo bee rɛ we daha, aa sɩ kpa dʋŋ a tɩya ɩ biye dɩ ʋ rɛ sʋla fuwonamɩya ɩ lee? 12Koo ma kɩbee rɛ sɩ kpa nʋʋma tɩya ɩ biye, dɩ ʋ rɛ sʋla gyihal ɩ lee? 13Dɩ mamaa yaŋ aa yaa nɩbɔmɔ rɛ gyɩŋ ma aa sɩ kpa kɩweliye tɩya ma biisi. Ɛɛ rɛ ma Kuwo Wɩɩsɩ aa yaa wɩweliye buloŋ tɩɩna, a we Wɩɩsɩbee tɩyaŋ, kɛ sɩ yaa ʋ bɩ kpaa Wiyesi Welii hʋ kɩ tɩya nala hʋ aa sʋla ʋ kɩ kyɛ." 14Yesu gyɩ kile gyɩŋbɔŋ kɩ ta baal kɩdɩgɩ tɩyaŋ nɛ. Gyɩna hʋ aa lɩɩ ko teŋ, baal hʋ wuwo kɩ basɩ wɩya, beewɩya gyɩna hʋ fa leŋ ʋ ganɩya rɛ. Wɩɩ no gyɩ yaa gyamaa hʋ buloŋ aa laŋŋa doŋ wɩkperii rɛ. 15Amɛ nala hʋ badɔmɔŋ baa dɩ gyɩŋbɔmɔ kuwori hʋ ba aa yɩrɩ Bɛlizebul lɛ tɩya ʋ dee dɩ ʋ kɩ kile gyɩŋbɔmɔ gɛɛ. 16Nala hʋ badɔmɔŋ mɛ kɩ kyɛ dɩ ba magɩsɩ Yesu. Ɛɛ rɛ ba baa dɩ ʋ yaa wɩmagɩl dɩ ba na, a gyɩma anɩɩ Wɩɩsɩ rɛ tɩya ʋ dee ʋ kɩ yaa gɛɛ. 17Yesu wuwo gyɩŋ ba tɩbɩɩna a basɩ tɩya ba a baa, "Dɩ paalʋʋ nala rɛ we doŋ a bɩ kaŋ nyʋʋdɩgɩ, ba paalʋʋ hʋ sɩ tele. Dɩ nɩmmabalɩya mɛ rɛ we doŋ a bɩ kaŋ nyʋʋdɩgɩ, ba dɩya sɩ tele. 18Ɛɛwɩya, dɩ Sɩtaanɩ nala rɛ we doŋ a gʋla kɩ kaa dɔmɔŋ, Sɩtaanɩ koro hʋ mɛ bɩ sɩ sɩŋ." 19"Na ma baa dɩ Bɛlizebul lɛ tɩya ŋ dee ŋ kaŋ kɩ kile gyɩŋbɔmɔ nala tɩyaŋ. Dɩ gɛɛ rɛ yaa wɩtɩɩ, kɩbee rɛ yaŋ tɩya ma hatɩnna mɛ dee ba kɩ kile gyɩŋbɔmɔ nala tɩyaŋ? Ma hatɩnna no tɩɩ daga anɩɩ ma yaa wɩnyɩyɛla rɛ. 20Amɛ Wɩɩsɩ dee rɛ ŋ kɛ kaŋ kɩ kile gyɩŋbɔmɔ nala tɩyaŋ. Wɩɩ no rɛ yaŋ daga anɩɩ Wɩɩsɩ koro hʋ teŋ we ma tɩyaŋ nɛ. 21Dɩ gaduwogi rɛ vʋwa ʋ tʋwanɩ, a hɔŋ pɔ ʋ dɩya, nal buloŋ bɩ sɩ wuwo gyʋʋ dɩya hʋ a kpa kɩŋ buloŋ. 22Amɛ dɩ nal mɛ aa deye te ʋ rɛ ko kyigi ʋ, ʋ aa kaŋ ʋ balaala hʋ buloŋ tɩyaŋ ʋ fa aa kpaa ʋ bayɩyɛla we rɛ ʋ laa, aŋ paa ʋ kɩna hʋ buloŋ mʋ dɩ ʋ bee ʋ kyaŋsɩ kaŋ kpaa dɔmɔŋ. 23Nal hʋ buloŋ aa bɩ yaa ŋ nal, ʋ tɩɩna lɩɩ ŋ hal lɛ. Nal hʋ mɛ buloŋ aa bɩ pɛɛ ŋ tɩyaŋ dɩ á kaŋ nala kɩ laŋŋɩ, ʋ tɩɩna ŋmaa pɩsa kɩ ta rɛ." 24Ɛɛ rɛ Yesu bɩl basɩ tɩya nala hʋ a baa, "Dɩ gyɩŋbɔŋ nɛ ko lɩɩ nal tɩyaŋ, ʋ aa mʋ gɔllɩ taŋhahɩlɩɩ tɩyaŋ nɛ a kɩ kyɛ liwiyesii. Dɩ ʋ rɛ ko bɩ naa lee, ʋ aa basɩ tɩya ʋ tɩɩ rɛ a baa, 'Ŋ sɩ mɩɩgɩ mʋ lee hʋ ŋ aa lɩya.' 25Dɩ ʋ rɛ ko mɩɩgɩ mʋ a na dɩ bisiŋ tuwo dɩya hʋ tɩyaŋ, ka ba marɩ ʋ buloŋ weliŋ, 26ʋ aa mɩɩgɩ lɩɩ rɛ, a kaŋ gyɩŋbɔmɔ bapɛ, kɩna mɛ aa bɔmɔ te ʋ tɩɩ, ba ko gyʋʋ a pɛ ʋ tɩyaŋ. Ɛɛ tɩyaŋ nɛ ba yaŋ sɩ lɔrɩ nal hʋ tɩyaŋ a te buŋbuŋ hʋ." 27Yesu aa basɩ gɛɛ teŋ, dɩ haaŋ kɩdɩgɩ mɛ we nɩgyamaa hʋ tɩyaŋ a faasɩ basɩ tɩya ʋ a baa, "Nyusʋŋtɩɩna rɛ yaa haaŋ hʋ aa lʋla ɩ, a dɩyɛsɩ ɩ." 28Ɛɛ rɛ Yesu mɩɩgɩ basɩ tɩya ʋ a baa, "Ɛɛ daa! Amɛ nyusʋŋtɩmma rɛ yaa nala hʋ aa nɩɩ Wɩɩsɩ wɩya, a kɩ tɩŋ ba." 29Nala aa gol Yesu gɛɛ, ʋ basɩ tɩya ba a baa, "Ma gyɩnaŋ nala bɔmɔ rɛ kɩŋkaŋ. Ma baa dɩ ŋ yaa wɩmagɩl dɩ ma na a gyɩma anɩɩ ŋ dee hʋ lɩɩ Wɩɩsɩ lee rɛ. Ŋ bɩ sɩ yaa gɛɛ. Wɩmagɩl hʋ ma aa kyɛ, ma bɩ sɩ na ʋ, see wɩmagɩl hʋ Wɩɩsɩ gyɩ aa yaa ʋ tɩŋdaal Gyoona tɩyaŋ. 30Ɛɛ hʋ Wɩɩsɩ tɩŋdaal Gyoona gyɩ aa yaa magɩl a tɩya Ninive tɩmma, ɛɛ tɩɩ rɛ Mɩyaŋ Nihuwobiŋ Biye mɛ sɩ yaa magɩl a tɩya gyɩnaŋ nala. 31Haaŋ kɩdɩgɩ rɛ gyɩ dii paalʋʋ kɩdɩgɩ ba aa yɩrɩ Siiba koro. Dʋnɩya sarɩya hʋ kyɛdiilii, haaŋ no sɩ kpa kyogisi tɩya ma gyɩnaŋ nala. Beewɩya, ʋ paalʋʋ bee Iziral paalʋʋ gyɩ boliye rɛ weliŋ, ka ʋ gyɩ sii mʋ doŋ dɩ ʋ gyegili nɩɩ wɩgyʋŋ hʋ Iziral kuwori Solomɔn aa kana a kɩ daga nala. Ŋ basɩ kɩ tɩya ma rɛ anɩɩ nal lɛ we ma tɩyaŋ daha a te Solomɔn, ka ma bɩ yaa siri dɩ ma gyegili nɩɩ ʋ nyʋwa. 32Dʋnɩya sarɩya kyɛdiilii, Ninive nala mɛ sɩ sii a kpa kyogisi a tɩya ma weliŋ. Saŋa hʋ tɩyaŋ Gyoona gyɩ aa mʋ basɩ Wɩɩsɩ wɩya tɩya Ninive nala, ba gyɩ bɩrɩma lɩɩ ba wɩbɔmɔ tɩyaŋ nɛ aŋ tɩŋ Wɩɩsɩ. Ŋ basɩ kɩ tɩya ma rɛ anɩɩ nal lɛ we ma tɩyaŋ a te Gyoona, ka ma bɩ yaa siri dɩ ma gyegili nɩɩ ʋ nyʋwa." 33Ɛɛ rɛ Yesu bɩl daga ba a baa, "Nal buloŋ bɩ sɩ nyɔgɔ fɩŋtɩna ʋ dɩya tɩyaŋ, aŋ kpa faŋa, koo a kpa gbaha kyige tɔ. Ʋ aa kpa dɩ ʋ saga fɩŋtɩŋdaaŋ nyuu tɩyaŋ nɛ dɩ ʋ kyaanɩ dɩya hʋ tɩyaŋ a tɩya nala hʋ buloŋ aa ko kɩ gyʋʋ. 34Ɩ sɩya rɛ yaa ɩ teŋ kyaanʋʋ. Dɩ ɩ sɩya rɛ weliye, ɩ teŋ buloŋ aa kaŋ kyaanʋʋ rɛ, amɛ dɩ ɩ sɩya rɛ bɩ weliye, ɩ teŋ buloŋ we bilhuu tɩyaŋ nɛ. 35Ma pɔ dɩ kyaanʋʋ hʋ ma aa kana ta ko bɩrɩmɩ bilhuu. 36Dɩ ɩ teŋ buloŋ nɛ kaŋ kyaanʋʋ, dɩ ɩ lee buloŋ mɛ tuwo bilhuu tɩyaŋ, ɩ teŋ lee buloŋ sɩ we kyaanʋʋ tɩyaŋ, anɩɩ fɩŋtɩna aa kyaanɩ we ɩ tɩyaŋ gɛɛ." 37Yesu aa basɩ wɩya no ko teŋ, ɛɛ rɛ Farasii kɩdɩgɩ yɩrɩ ʋ dɩ ʋ ko ʋ dɩya a di kɩna. Ɛɛ rɛ Yesu mʋ hɔŋ dɩ ʋ di kɩdiiliye hʋ, aŋ bɩ sɔŋ nɩɩ anɩɩ ba lesiri aa daga gɛɛ, aŋ kɩ di kɩna hʋ. 38Farasii hʋ aa naa gɛɛ, ʋ nyʋwa fɩyɛlɩ. 39Ɛɛ rɛ á Tɩɩna Yesu basɩ tɩya ʋ a baa, "Mamaa Farasiima, ma aa sasɩ ma gbaŋsɩ abee ma nɩɩnyʋwagbaŋbiisi hala rɛ ba weliye, aŋ bee sasɩ ba tɩsɩ kɛ, ka ba tɩsɩ buloŋ birisi. Ma kɩɩ gɛɛ rɛ anɩɩ nɩɩnyʋwagbaŋbiisi abee gbaŋsɩ no. Ma tenni rɛ weliye, amɛ ma tɩsɩ kɛ tɩyaŋ, ma kaŋ tɩhɔllʋʋ rɛ abee tɩbɩɩŋbɔmɔ. 40Ɛɛ dɔŋ bambugo! Wɩɩsɩ hʋ aa marɩ ma teŋbiye, ʋ rɛ marɩ ma tɩsɩ mɛ. 41Dɩ mamaa rɛ aa kyɛ dɩ ma tɩsɩ pʋllɩ, ma kpa gbaŋsɩ hʋ tɩya kɩna tɩya nyaaba. 42Mamaa Farasiima, ma sɩ na tʋwara yʋga! Paaponni hʋ buloŋ ma aa kpa we kɩdiiliye tɩyaŋ ba sʋwala sʋma, ma aa kaŋ ba kpaa leye fi rɛ, a kpa lɩdɩgɩ sʋla Wɩɩsɩ. Ma aa yaa wɩmʋlla no buloŋ nɛ, aŋ aa vɩya wɩtɩɩ ŋmanɩɩ hʋ kɛ, a bɩ kyo Wɩɩsɩ mɛ. Ma aa kaŋ ma kɩna kpaa leye fi fi, a kpa lɩdɩgɩ tɩya Wɩɩsɩ gɛɛ, ʋ yaa wɩwelii rɛ, amɛ ɛɛ bɩ daga anɩɩ ma vɩya wɩkaalɩya hʋ kɛ ta. 43Mamaa Farasiima, ma sɩ na tʋwara yʋga! Dɩ mamaa rɛ ko gyʋʋ wɩɩkyʋwaldɩɩsɩ, ma aa kɩ kyɛ nɩbala nɩhɔnɩya rɛ dɩ ma hɔŋ. Dɩ mamaa rɛ ko gyʋʋ gyamaa tɩyaŋ mɛ, ma aa kɩ kyɛ dɩ nal nal buloŋ yʋwɔgɩ kɩ kyʋwalɩ ma rɛ abee gyɩrɩma. 44Ma sɩ na tʋwara yʋga! Ma kɩɩ gɛɛ rɛ anɩɩ bilni bee taŋha aa pɩŋ maga dɔmɔŋ, nala bɩ gyɩma aŋ kɩ vala ba nyuu, a kyogi ba sɩna." 45Yesu aa basɩ gɛɛ teŋ, Wɩɩsɩ teŋ dɩdagɩl kɩdɩgɩ basɩ tɩya ʋ a baa, "Nɩhɩyawʋ, ɩ aa ko kɩ basɩ wɩya no, ɩ aa kɩ tʋʋsɩ ma mɛ rɛ gɛɛ." 46Ɛɛ rɛ Yesu bɩl baa, "Mamaa Wɩɩsɩ Teŋ dɩdagɩla mɛ, ma sɩ na tʋwara yʋga. Ma aa kpa kyʋgɩyoho rɛ a kyʋgɩ nala, ba bɩl lɔlɔ ba kyʋŋ. Aŋka ma tɩɩ mɛ bɩ sɩ laa nyʋwa pɛ ba tɩyaŋ mʋhʋ mɛ dɩ ba wuwo kyʋŋ kyʋgɩsɩ hʋ. 47Ma sɩ na tʋwara yʋga! Ma aa saa bilweliye rɛ a we Wɩɩsɩ tɩŋdaala hʋ tɩɩ ma naabaala aa kpʋwa. 48Nyɛ daga anɩɩ ma laa di anɩɩ wɩɩ hʋ ma naabaala aa yaa kpaa ŋmanɩɩ rɛ. Beewɩya, ba kpʋʋ Wɩɩsɩ tɩŋdaala hʋ rɛ, ma mɛ saa bilni we ba. 49Wɩɩ no wɩya, Wɩɩsɩ wɩgyʋŋ tɩyaŋ, ʋ basa rɛ a baa, 'Ŋ sɩ ta ŋ tɩŋdaala abee ŋ kpambɩsɩ dɩ ba mʋ ba lee. Ba sɩ kpʋ ba badɔmɔŋ aŋ dɔgɩsɩ ba badɔmɔŋ mɛ.' 50Wɩɩsɩ sɩ dɔgɩsɩ gyɩnaŋ nala akuu Wɩɩsɩ tɩŋdaala hʋ ba aa kpʋwa a lɩɩ dʋnɩya piili tɩyaŋ buloŋ wɩya, 51a lɩɩ saŋa hʋ ba aa kpʋʋ Abɛl a kaŋ mʋ pele saŋa hʋ ba aa kpʋʋ Zakarɩya Wɩɩkyʋwaldɩɩbal hʋ gyaŋwuwo tɩyaŋ, kogu hʋ tɩyaŋ ba aa kpa kɩna a lɩɩ wɩɩsʋlɩɩ kɩ tɩya Wɩɩsɩ abee Wɩɩkyʋwaldɩɩbal hʋ tɩɩ paga tɩyaŋ. Wɩtɩɩ rɛ ŋ basɩ kɩ tɩya ma, Wɩɩsɩ sɩ dɔgɩsɩ gyɩnaŋ nala buloŋ kɩŋkaŋ akuu nala no buloŋ wɩya. 52Mamaa Wɩɩsɩ Teŋ dɩdagɩla, ma mɛ sɩ na tʋwara yʋga! Ma kaŋ dɩya hʋ nala aa sɩ gyʋʋ a na wɩgyʋŋ lara rɛ, aŋ lɩɩ saafɩɩbiye hʋ faŋa. Ma tɩɩ bee kyɛ dɩ ma gyʋʋ dɩya hʋ aŋ pɔ dɩ nala hʋ aa kyɛ dɩ ba gyʋʋ mɛ ta gyʋwa." 53Yesu aa basɩ wɩya no tɩya ba ko teŋ, aŋ kɩ lɩɩ, Wɩɩsɩ teŋ dɩdagɩla hʋ abee Farasiima hʋ piili kɩ basɩ ʋ wɩya abee baaŋ, a kɩ pɩyɛsɩ ʋ wɩgyamaa. 54Beewɩya ba fa aa kyɛ dɩ ʋ baaŋ sii rɛ dɩ ʋ basɩ wɩɩ kyogi Wɩɩsɩ mɩrɩsɩ hʋ, dɩ ba tɩŋ doŋ kana ʋ.


text: 1Lagɩlagɩ no, ŋ aa kyɛ dɩ ŋ basɩ molbiye hʋ ma aa kyɛ dɩ ma kɩyɛsɩ, dɩ ba kaŋ mʋ pɛ Wɩɩsɩ nala aa we Gyudɩya paalʋʋ tɩyaŋ wɩya rɛ. Ɛɛ hʋ ŋ aa daga Krisitabiisi hʋ aa we Galetiya paalʋʋ tɩyaŋ dɩ ba kɩyɛsɩ molbiye hʋ, ma mɛ yaa gɛɛ. 2Alahadi kyɛɛ kɛ buloŋ, molbiye hʋ ma kɩdɩgɩ buloŋ aa tʋma a na yɔbɔ hʋ paga tɩyaŋ, nal buloŋ lɩɩ maga gɛɛ ɩ aa wuwo dɩ ba kpa kɩ biŋ. Dɩ mɩyaŋ nɛ ko ko, ma bɩl bɩ sɩ kɩ kɩyɛsɩ molbiye. 3Dɩ mɩyaŋ nɛ ko ko, ŋ sɩ sabɩ teŋ tɩya nala hʋ ma aa sɩ lɩɩ, a daga nala hʋ iriŋ ba aa yaa dɩ ba kaŋ molbiye hʋ ma aa kɩyɛsa a yaŋ bee teŋ hʋ a mʋ tɩya Krisitabiisi hʋ aa we Gyerusalɛm tɩyaŋ. 4Dɩ ʋ rɛ ko maga dɩ ŋ tɩɩ mɛ mʋ, ŋ beel-ba buloŋ sɩ tɩŋ dɔmɔŋ mʋ. 5Dɩ ŋ ko lɩɩ Masidooniya paalʋʋ tɩyaŋ, ŋ sɩ ko na ma, beewɩya ŋ yaa ŋ hakɩla rɛ anɩɩ ŋ sɩ tɩŋ Masidooniya paalʋʋ aŋ na ko ma lee. 6Dɩ mɩyaŋ nɛ ko ko, ŋ sɩ we ma lee a pɩɩsɩ mʋhʋ, kapuwo ŋ sɩ we doŋ dɩ puwo saŋa hʋ mʋ teŋ. Ŋ sɩ we ma lee a mʋ pele saŋa hʋ ŋ bɩl aa sɩ kpa ŋmanɩɩ, dɩ ma kyiyeli ŋ, dɩ ŋ bɩl wuwo mʋ lee hʋ buloŋ ŋ aa sɩ mʋ. 7Ŋ bee kyɛ dɩ ŋ ko na ma nɩma nɩma aŋ parɩ mʋ. Amɛ dɩ Wɩɩsɩ rɛ laa nyʋwa, ŋ fa kyo dɩ ŋ yaa kyɛɛ balɩya rɛ ma lee. 8Ŋ sɩ hɔŋ Ɛfiso tɩyaŋ daha, a mʋ pele kyɛbal hʋ ba aa yɩrɩ Pɛŋtikosi kyɛɛ. 9Beewɩya, abee nala aa yʋga a kɩ tɔ ŋ ŋmanɩɩ buloŋ mɛ, ŋ naa dɩ Wɩɩsɩ suri ŋmanɩɩ tɩya ŋ nɛ dɩ ŋ tʋŋ tʋma aa sɩ kaŋ tɔnɔ yʋga daha. 10Dɩ Timoti rɛ ko ko ma lee, ma kana ʋ weliŋ, beewɩya, á beel-ʋ buloŋ nɛ aa tʋŋ Wɩɩsɩ tʋma hʋ. 11Ma ta ko kɩ yaa ʋ sɩgyʋʋ-wɩya. Ma pɛ ʋ tɩyaŋ dɩ ʋ vala ŋmanɩɩ hʋ abee laaŋfɩya, aŋ mɩɩgɩ ko ŋ lee. Beewɩya, ŋ aa gyegili ʋ bee á nɩmmabalɩya hʋ badɔmɔŋ nɛ daha. 12Ka á nɩɩnabiye Apolo mɛ, ŋ sʋla ʋ rɛ weliŋ dɩ ʋ bee á nɩmmabalɩya hʋ badɔmɔŋ ko na ma. Amɛ ʋ bɩ bɩɩna anɩɩ ʋ sɩ wuwo na ŋmanɩɩ ko lagɩlagɩ no. Ɛɛwɩya, dɩ ʋ rɛ ko na ŋmanɩɩ saŋa hʋ buloŋ, ʋ sɩ ko na ma. 13- 14Ma pɔ ma tɩɩma weliŋ, a kaŋ wɩya hʋ ma aa laa di weliŋ. Ma kaŋ bembiduwo a leŋ dɩ ma Wɩɩsɩ laadii deye. Ma yaa wɩɩ buloŋ bee kyori. 15Ŋ naabalɩya, ka ma gyɩma anɩɩ Sɩtɩfanasɩ bee ʋ dɩya nala rɛ laa sɩya laa Yesu Krisita wɩya di Akaaya paalʋʋ tɩyaŋ. Ba kpaa ba tɩɩ we Wɩɩsɩ tʋma tɩyaŋ nɛ, a kɩ kyiyeli Wɩɩsɩ nala mɛ weliŋ. 16Ŋ aa sʋla ma, ŋ naabalɩya, ma kɩ tɩŋ nitesi no abee ba tʋŋtʋnnɩ dɔŋtɩŋsɩ buloŋ nyʋwa. 17Ŋ teŋ fɩyɛlɩ rɛ weliŋ abee Sɩtɩfanasɩ, Fɔɔtunaatusɩ abee Akayikusɩ aa ko ŋ lee. Ba aa rɛ laa ma nyuu daha. 18Ba leŋ ŋ teŋ polli rɛ anɩɩ ba aa leŋ ma tenni mɛ polli gɛɛ. Ʋ maga dɩ ma kɩ tɩya nala no iriŋ gyɩrɩma rɛ. 19Krisitabiisi hʋ aa we Esɩya paalʋʋ tɩyaŋ aa kyʋwalɩ ma. Akula abee Pirisila, abee Krisitabiisi hʋ aa laŋŋɩ ba dɩya tɩyaŋ baa dɩ ŋ kyʋwalɩ ma weliŋ á Tɩɩna Yesu feŋ tɩyaŋ. 20Á nɩmmabalɩya hʋ buloŋ aa we daha mɛ aa kyʋwalɩ ma. Ma kɩ kyʋwalɩ dɔmɔŋ abee teŋfɩyɛlʋʋ akuu ma aa yaa nɩmmabalɩya wɩya. 21Lagɩlagɩ no, mɩyaŋ Pɔɔl, ŋ tɩɩ rɛ aa sabɩ wɩɩ no, "Ŋ aa kyʋwalɩ ma." 22Dɩ nal buloŋ nɛ bɩ kyo á Tɩɩna Krisita, Wɩɩsɩ sɩ dɔgɩsɩ tɩɩna. Maranaata! (Ʋ memii rɛ yaa, á Tɩɩna Krisita ko!) 23Á Tɩɩna Yesu Krisita lahɔrʋmɔ tɩyaŋ ma hɔŋ abee laaŋfɩya. 24Ŋ kyo ma buloŋ nɛ á Tɩɩna Yesu Krisita feŋ tɩyaŋ. Amɩ.


text: 1Yesu lɩɩ təna, ɩlɛna ɩ́ polo Yuta tɛtʋ taa na Yaatanɩ pɔɣɔ waalɩ. Ɩlɛna samaa tasa kotuɣu kɛ ɩ kiŋ kɛ sɔsɔm, na ɩ́ niki-wɛɣɛ sɛɣɛsʋɣʋ ɩsɩɩ ɩ tɩɩ lakɩ tɔ. 2Ḿpʋ́ɣʋ́ Falisanaa napəlɩ pa polaa sɩ pa kuuki ɩ nɔɣɔ. Ɩlɛna pá pɔɔsɩ-ɩ sɩ: Ta mpaaʋ taa yʋlʋ pəsəɣɩ na ɩ́ tɔɣɔnɩ ɩ alʋ na? 3Tənaɣa ɩ pɔɔsa-wɛ sɩ: Ntiɣi Moisi ka heela-mɛ sɩ ɩ́ la? 4Ɩlɛna pɛlɛ pá cɔ-ɩ sɩ: Moisi ná ha mpaaʋ sɩ yʋlʋ pəsəɣɩ na ɩ́ ŋmaa ɩ alʋ kɛ kisuɣu takəlaɣa na ɩ́ tɔɣɔnɩ-ɩ. 5Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu cɔ-wɛ sɩ: Mə laŋkpɩɩsəŋ tɔɔ kɛ́ Moisi ŋmaa-mɛɣɛ kʋsəsɩɩtʋ ntɩ. 6Ama hatoo antulinya ŋmaʋ kancaalaɣa taa Ɩsɔ ŋma apalʋ na alʋ kɛ́. 7Pə tɔɔ kɛ́ apalʋ ká yele ɩ caa na ɩ too, na ɩ́ na ɩ alʋ pá caɣa. 8Na pa naalɛ pá pəsɩ yʋlʋ kʋlʋm. Saa ɩnɩ pa ta kɛ yəlaa naalɛ tɔtɔ. Ama pa pəsa yʋlʋ kʋlʋm kɛ́ təkoŋ. 9Ye mpʋ ɩlɛ, yʋlʋ ɩ́ taa yasɩ mpi Ɩsɔ kpɛntaa tɔ. 10Pa kɔma na pá sʋʋ təyaɣa, ɩlɛna ɩ ɩfalaa taɣanɩ-ɩ tɔm pɔɔsʋɣʋ kɛ ntɩ ɩnɩ tə taa. 11Ɩlɛna ɩ́ cɔ-wɛ sɩ: Ye yʋlʋ tɔɣɔna ɩ alʋ na ɩ́ kpaɣa lɛlʋ, ɩ wakələna kancaalaɣa nyəŋ, pə́cɔ́ ɩ lapa wasaŋkalətʋ. 12Na mpʋ tɔtɔɣɔ na alʋ, ye ɩ́ kisa ɩ paalʋ na ɩ́ saa kʋfalʋ, ɩ lapa wasaŋkalətʋ. 13Yəlaa pukaɣana piya kɛ Yesu sɩ ɩ́ tənɩ sɩ tɔɔ kɛ́ niŋ. Ama ɩ ɩfalaa kaləna sɩ kɔntaa. 14Yesu ná mpʋ, ɩlɛ pə ta maɣa-ɩ. Ɩlɛna ɩ́ tɔ ɩ ɩfalaa sɩ: Ɩ́ yele na piya kɔɔ ma kiŋ, ɩ́ taa kaɣatɩ-sɩ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, mpa pa wɛ ɩsɩɩ piya tɔ, mpɛ pa tənna Ɩsɔ Kawulaɣa. 15Ma heeliɣi-mɛɣɛ tampana sɩ ye wei ɩ ta pəsɩ ɩsɩɩ pəyaɣa na Ɩsɔ tɔɣɔ ɩ tɔɔ kɛ́ kawulaɣa, pʋntʋ kaa la ka tʋ kɛ paa pəcɔ. 16Ɩlɛna Yesu kpaɣa-səɣɩ ɩ niŋ taa na ɩ́ tənɩ niŋ kɛ sɩ tɔɔ, na ɩ́ kooli-səɣɩ kʋpantʋ. 17Yesu tʋkaɣa mpaaʋ, ɩlɛna apalʋ nɔɣɔlʋ ɩ́ kpaɣa asewa na ɩ́ kɔɔ ɩ́ luŋ ɩ tɛɛ na ɩ́ pɔɔsɩ-ɩ sɩ: Tacaa kʋpaŋ, pepeɣe pə wɛɛ sɩ maa la na má hiki weesuɣu ŋku kɩɩ tɛŋ tɔ? 18Tənaɣa Yesu pɔɔsa-ɩ sɩ: Pə lapa ɩsəna na ń yaa-m sɩ kʋpaŋ? Nɔɣɔlʋ ta kɛ kʋpaŋ ye pə taɣa Ɩsɔ tike. 19Ntɔŋ n nyəmá nti pa sɩɩwa sɩ: Taa kʋ yʋlʋ, taa la wasaŋkalətʋ, taa ŋmɩɩlɩ, taa suu lɛlʋ kɛ tɔm, taa puɣusi lɛlaa. Se nyá caa na nyá too tɔ? 20Ḿpʋ́ɣʋ́ apalʋ ɩnɩ ɩ cɔ-ɩ sɩ: Tacaa, ma tɔka kʋsəsɩɩtʋ ntɩ tə tənaɣa hatoo ma pəcaatʋ kɛ́. 21Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu nyəna-ɩ təpiŋŋ, ɩlɛna ɩ luɣu lapɩ-ɩ, na ɩ́ tɔmɩ-ɩ sɩ: Kʋlʋmtʋ tike təkoŋ kaasəna-ŋ lapʋ. Polo na ń pɛɛtɩ pə təna mpi n wɛna tɔ, na ń tala kʋnyɔntʋnaa kɛ pə liɣitee, na cele ń sʋʋ toŋ kɛ ɩsɔtaa. Ye n tɛma ḿpʋ́ɣʋ́ lapʋ, ɩlɛ n kɔɔ na ń təŋɩ-m. 22Ama apalʋ ɩnɩ ɩ nɩɩ mpʋ, ɩlɛna ɩ ɩsɛntaa nyəŋ na ɩ laŋlɛ wakəlɩ tətɔɣɔtɔɣɔ na ɩ tɛɛ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, ɩ ka wɛna kɛ́ pə tɩɩ fɛɩ. 23Yesu caa ɩ ɩfalaa ɩsɛntaa, ɩlɛna ɩ́ heeli-wɛ sɩ: Ama liɣitee nyə́ma Ɩsɔ Kawulaɣa sʋʋʋ wɛ katɛ kɛ́ pə tɩɩ fɛɩ. 24Tɔm nti ɩ yɔɣɔta mpʋ tɔ tə lapa ɩ ɩfalaa kɛ piti. Ɩlɛna Yesu tasa-wɛɣɛ heeluɣu sɩ: Nnn, ma piya, sɩ yʋlʋ ɩ́ sʋʋ Ɩsɔ Kawulaɣa taa tɔ pə wɛ katɛ kɛ́ fa. 25Ɩsəna mpi pə wɛ yooyoo kɛ́ katɛ sɩ ɩ́ sʋʋna pənyalaɣa pʋʋɣʋ na ɩ́ lɩɩ tɔ, mpʋ tɔtɔɣɔ pə wɛ liɣitee tʋ kɛ katɛ sɩ ɩ́ sʋʋ Ɩsɔ Kawulaɣa taa. Halɩ pə tɩɩ tɛɛ mpʋ. 26Tənaɣa pə tasa-wɛɣɛ piti lapʋ kɛ sɔsɔm, na pá tɔŋ təma sɩ: Ɩlɛ awe ka tʋləna ntɛɣɛ-tɩ ɩlɛ? 27Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu nyəna-wɛ, ɩlɛna ɩ́ tɔ-wɛ sɩ: Yəlaa kiŋ kɛ pə fɛɩ pəsʋɣʋ. Ama Ɩsɔ kiŋ pə fɛɩ mpʋ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, Ɩsɔ ɩɩ kpisiɣi pʋlʋ. 28Tənaɣa Piyɛɛ tɔma-ɩ sɩ: Tɔʋ, ta yela pə təna təkpataa kɛ́ na taa hu nyá waalɩ. 29Ɩlɛna Yesu cɔ-ɩ sɩ: Tampana kɛ ma heeliɣi-mɛ yoo maa cɛsəɣɩ, ye nɔɣɔlʋ yela ɩ təyaɣa, yaa ɩ taalʋnaa na ɩ kɔɣɔnaa, yaa ɩ newaa, yaa ɩ too, yaa ɩ caa, yaa ɩ piya, yaa ɩ haləmnaa kɛ ma tɔɔ, na Laapaalɩ Kʋpaŋ tɔɔ, 30pɩɩ ha pʋntʋ kɛ pə tɔm nɩɩnʋwa (100) kɛ́ atɛ cənɛ na pəcɔ. Paa tɛɛsɩ, paa taalʋnaa, paa kɔɣɔnaa, paa newaa, paa toonaa, paa piya, paa haləmnaa, na pə tənaɣa ḿpʋ́ɣʋ́ wahalanaa taa. Pəyele ɩ səm waalɩ ɩ ká wɛɛna weesuɣu ŋku kɩɩ tɛŋ tɔ. 31Mpa pa wɛ lɔlɔ kɛ́ kaɣana tɔ, pa taa paɣalɛ ká məlɩ waalɩ. Na waalɩ nyə́ma paɣalɛ náá məlɩ lɔlɔ. 32Pa wɛ mpaaʋ taa na pá puki Yosalɛm, ɩlɛna Yesu tɛɛ ɩ ɩfalaa kɛ nɔɣɔ, na pɛlɛ pá tɔŋna piti. Na mpa pɛlɛ pa təŋaɣa-wɛ tɔ pɛlɛ pa caɣana sɔɣɔntʋ. Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu taɣana yaaʋ kɛ pa naanʋwa na naalɛɣɛ ɩ kiŋ, na ɩ́ heeli-wɛɣɛ mpi pɩɩ maɣana-ɩ nɔɔnɔɔ tɔ. 33Nti ɩ heela-wɛ tɔɣɔlɛ sɩ: Tɔʋ, tə puki Yosalɛm ɩsəntɔ tɔ, paa kpaɣa Yʋlʋ Pəyaɣa má na pá tʋ-m kɔtəlaa sɔsaa na Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlaa pa niŋ taa. Paa tɔ sɩ pá kʋ-m. Paa kpaɣa-m na pá tʋ-m mpa pa ta nyɩ Ɩsɔ tɔ pa niŋ taa. 34Pɛlɛ paa paana-m na pá tɔ-m ntaɣama, na pá casa-m akpatɛɛ. Pəlɛ pə waalɩ ɩlɛna pá kʋ-m. Ama maa fe pə kʋyɛɛŋ tooso wule. 35Pəlɛ pə waalɩ, Sepetee pəyalaa Saakɩ, na Yohaanɩ, pa pola Yesu kiŋ na pá tɔmɩ-ɩ sɩ: Tacaa, tə caa sɩ ń la-tʋɣʋ mpi tɩɩ sələmɩ-ŋ tɔ. 36Tənaɣa Yesu pɔɔsa-wɛ sɩ: Pepeɣe ɩ́ caa sɩ má la-mɛ? 37Ḿpʋ́ɣʋ́ pa cɔwa sɩ: Saa wei n ka wɛɛ nyá teeli kawulaɣa taa tɔ tə caa sɩ ń yele na tə́ caɣa nyá cɔlɔ. Lɛlʋ kɛ nyá ntɔɣɔŋ tɔɔ, na lɛlʋ kɛ nyá mpətəŋ tɔɔ. 38Tənaɣa Yesu pɔɔsa-wɛ sɩ: Ɩ́ ta nyɩ mpi ɩ́ sələməɣɩ tɔ yɛɛ? Ɩ́ pəsəɣɩ na ɩ́ tɔɣɔ wahala sɔsɔ wei maa tɔɣɔ tɔ? Paa sɔ-m Ɩsɔ lʋm mpi tɔ, ɩ́ pəsəɣɩ na ɩ́ sɔ-wɩ? 39Ḿpʋ́ɣʋ́ pa cɔwa sɩ: Tɩɩ pəsɩ. Ɩlɛna Yesu cɔ-wɛ sɩ: Tampana, ɩ́ ká tɔɣɔ wahala sɔsɔ wei maa tɔɣɔ tɔ, na ɩ́ sɔ Ɩsɔ lʋm mpi paa sɔ-m tɔ yaa. 40Ama pə taɣa ma ləsəɣəna mpa paa caɣa ma ntɔɣɔŋ tɔɔ yaa mpa paa caɣa ma mpətəŋ tɔɔ tɔ. Mpa pa tɔɔ Ɩsɔ taɣana lona anɛ tɔ pɛlɛ pa kɛna a nyə́ma. 41Yesu ɩfalaa naanʋwa wei ɩ kaasaa tɔ ɩ́lɛ́ ɩ na mpʋ, ɩlɛna ɩ taa wɩɩna Saakɩ na Yohaanɩ. 42Tənaɣa Yesu yaa pa təna na ɩ́ tɔ-wɛ sɩ: Ɩ́ nyəmá sɩ mpa pa nyənəɣɩ ɩsɩɩ yəlaa awulaa tɔ pɛlɛ pa tɔkɩ kawulaɣa kɛ lɛlaa tɔɔ. Na mpa pɛlɛ pa kɛ́ kʋfeelaa tɔ pɛlɛ pa ŋmakələɣɩ səkpema. 43Pə fɛɩ ḿpʋ́ɣʋ́ mə kiŋ se. Nti tɔɣɔlɛ sɩ, ye mə taa wei ɩ́ caa ɩ la sɔsɔ kɛ mə hɛkʋ, pʋntʋ ɩ́ pəsɩ mə təmlɛ tʋ. 44Na ye mə taa nɔɣɔlʋ ɩ́ caa ɩ la mə nɔɣɔ tʋ, pʋntʋ ɩ́ pəsɩ mə təna mə yom. 45Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, Yʋlʋ Pəyaɣa ma tɔtɔ ma ta kɔɔ sɩ má tɔɣɔ cɛcɛɛlɛ. Ama ma kɔmaɣa sɩ ma pəsəɣɩ yəlaa təna təmlɛ tʋ, na má ha ma weesuɣu na pə́ cɛ yəlaa paɣalɛ kɛ pa yomle taa. 46Ḿpʋ́ɣʋ́ pa tala Yeliko. Yesu na ɩ ɩfalaa, na yəlaa samaa pa kɔma sɩ pa lɩɩkɩ ɩcatɛ ńtɛ́ tə nɔɣɔ ɩlɛna pá maɣana yʋlʋm nɔɣɔlʋ, Timee pəyalʋ Paatimee, na ɩ́ caɣa mpaaʋ nɔɣɔ tɔɔ na ɩ́ lakɩ pala. 47Ḿpʋ́ɣʋ́ pa heela-ɩ sɩ: Nasalɛtɩ Yesu tɛɛkəna. Tənaɣa ɩ koo sɔsɔm sɩ: Tafiiti Pəyaɣa Yesu, nyənɩ ma pətɔɔtəlɛ. 48Tənaɣa paɣalɛ kaləna-ɩ na pá heelɩ-ɩ sɩ ɩ́ su. Ama ɩ sɔɔsa koou kɛ sɔsɔm sɩ: Tafiiti Pəyalʋ, nyənɩ ma pətɔɔtəlɛ. 49Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu səŋaa, na ɩ́ tɔ sɩ pá yaa-ɩ. Tənaɣa pa heela yʋlʋm sɩ: Nyaɣa apalʋtʋ na ń kʋlɩ, ɩ yaa-ŋ. 50Ɩlɛna ɩ́ lɔ ɩ kpaɩ na ɩ́ kʋlɩ təwaka na ɩ́ polo Yesu kiŋ. 51Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu pɔɔsa-ɩ sɩ: N caa ma la-ŋ we? Ɩlɛna yʋlʋm cɔ-ɩ sɩ: Tacaa, ma caa kɛ́ sɩ n la na má naakɩ. 52Tənaɣa Yesu tɔma-ɩ sɩ: Polo, nyá taa tɛmnaʋ kɛ Ɩsɔ waasa-ŋ kɛ́. Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ sʋʋ naʋ kɛ təna ɩnəɣɩ kpakpaa na ɩ́ təŋəɣɩ Yesu kɛ mpaaʋ taa.


text: 1Biə-ba, abam na sɛ d'ɩ Yuutu Zezi tɩn, kʋ maŋɩ sɩ 'a ta'a sɛ 'a tiinə ni, sɩ kʋ maŋɩ kʋntʋ mʋ. 2"Ta n zuli n ko dɩ n nu." Wɛ niə yam maama wʋnɩ, mʋ dayigə ni dɩlʋ DƖ na goni ni DƖ wəli da DƖ wɩ: 3"Nmʋ na zuli n ko dɩ n nu, n'n na ywəəni dɩ mʋmwɛ-dɛɛrɩ lʋgʋ baŋa nɩ." 4Kʋ daarɩ abam balʋ na yɩ biə kwə tɩn, sɩ 'a yɩ ta'a tiini 'a fɩ-ba 'a paɩ ba bana zaŋɩ. Nan ta'a kɔnɩ 'a biə bam lanyɩranɩ, sɩ 'a ta'a kwe-ba nɩ d'ɩ Yuutu Zezi cɩga kam na brɩ te tɩn. 5Kʋ na yɩ abam balʋ na yɩ gambɛ tɩn, 'a ta'a tʋŋɩ 'a tɔgɩ 'a yum tiinə wʋbʋŋa. Ta'a kwarɩ-na-ba sɩ 'a tʋŋɩ dɩ yawala, nɩnɛɛnɩ 'a na w'ʋ tʋŋɩ 'a pa d'ɩ Yuutu Zezi te tɩn. 6Kʋ nan daɩ ba na zɩgɩ ba nii abam maŋa kalʋ tɩn yɩranɩ mʋ 'a w'ʋ ta tʋŋɩ kʋntʋ sɩ ba tee abam. Ta'a tʋŋɩ-na dɩ 'a wʋ maama, sɩ 'a ta'a tɔgɩ Wɛ wʋbʋŋa na lagɩ te tɩn nɩnɛɛnɩ 'a yɩ Zezi Krisi tɩtɩ gambɛ mʋ te. 7Ta'a tʋŋɩ-na dɩ wʋpolo nɩnɛɛnɩ 'a tʋŋɩ d'ɩ Yuutu wʋm ŋwaanɩ mʋ te, sɩ kʋ daɩ nabiinə ŋwaanɩ. 8Bɛŋwaanɩ abam ye nɩ nɔɔnʋ maama w'ʋ na ŋwɩɩrʋ d'ɩ Yuutu wʋm tee nɩ dɩ kəm-laarʋ tɩlʋ maama o na kɩ tɩn, kʋ na yɩ gambaa naa nɔɔnʋ wʋlʋ na te o tɩtɩ tɩn dɩ. 9Kʋ daarɩ abam balʋ na yɩ gambɛ sɩm yum tiinə tɩn, 'a ta'a kɩ 'a gambɛ sɩm lanyɩranɩ dɩ kʋntʋ doŋ, sɩ 'a yɩ ta'a fugi-ba, bɛŋwaanɩ abam ye nɩ 'a maama jɩgɩ Yuutu dɩdʋa mʋ o na wʋ Wɛ-sɔŋɔ nɩ, yɩ wʋntʋ mʋ te abam dɩ 'a gambɛ sɩm maama. Wʋntʋ nan tɔgɩ cɩga mʋ, o ba kuri nɔɔna daanɩ. 10Amʋ na lagɩ a ta kʋlʋ a ma a kweeli tɩn mʋ yɩ sɩ 'a ta'a zɩgɩ kəŋkəŋ dɩ 'a na ŋwɩ dɩ d'ɩ Yuutu Zezi tɩn, sɩ 'a joŋi o dam-fɔrɔ kʋm. 11Kwaanɩ-na 'a joŋi Wɛ zənə yam maama nɩnɛɛnɩ jara zɩla te, sɩ 'a wanɩ 'a fɔgɩ 'a cɩ 'a tɩtɩ, sɩ sʋtaanɩ yɩ wanɩ abam dɩ dɩ sɩsɩɩna yam maama. 12Jara yam kʋntʋ nan daɩ dɩbam dɩ nabiinə jara. Kʋ yɩ dɩdaanɩ ciciri sɩlʋ maama na jɩgɩ dam wɛyuu tɩlampolo nɩ tɩn mʋ. Sɩntʋ mʋ yɩ sʋtaanɩ jɩŋa dɩdɛɛra, yɩ sɩ jɩgɩ dam lʋgʋ kʋntʋ na yɩ lim tɩn baŋa nɩ. 13Kʋntʋ ŋwaanɩ, joŋi-na Wɛ zənə yam maama 'a ma fɔgɩ 'a cɩ 'a tɩtɩ, sɩ 'a wanɩ 'a vɩn sʋtaanɩ sɩ 'a zɩgɩ dɩ baarɩ maŋa kalʋ na cana tɩn wʋnɩ, sɩ 'a na wanɩ jara yam, sɩ 'a ta ta'a zɩgɩ kəŋkəŋ 'a zɩga kam je nɩ. 14Nan fɔgɩ-na 'a zɩgɩ dɩ baarɩ, sɩ 'a ta'a jɩgɩ Wɛ cɩga kam, nɩ 'a na vɔgɩ 'a gwaarʋ dɩ kili te tɩn, sɩ 'a daarɩ 'a ta'a kɩ lanyɩranɩ Wɛ yigə nɩ, sɩ kʋ wanɩ kʋ cɩ abam dɩ wo-lwaanʋ, nɩnɛɛnɩ 'a na zʋ luguru gwaarʋ 'a ma kwəli 'a nyɔɔna jara wʋnɩ te tɩn. 15'A nan maŋɩ sɩ 'a kwaanɩ 'a tɔɔlɩ Wɛ kwər-ywəŋə kalʋ na paɩ nɔɔna dɩ Wɛ fɔgɩ daanɩ tɩn, nɩnɛɛnɩ 'a na zʋ natra sɩ kʋ zəni 'a vəŋə jara wʋnɩ te tɩn. 16'A ta'a jɩgɩ-na wʋ-dɩdʋa dɩ Wɛ maŋa maama, nɩnɛɛnɩ 'a na ze tɔn-tɩʋ kʋm ba na ma kɔŋɩ cɩna tɩn, sɩ 'a cɩ 'a tɩtɩ dɩ wo-lwaanʋ tu sʋtaanɩ cɩ-dɛɛra yam ya na jɩgɩ minə tɩn, sɩ 'a wanɩ 'a pa ya maama dwe. 17Ma-na Wɛ na vrɩ abam ŋwɩa te tɩn 'a ma cɩ 'a tɩtɩ, nɩ luguru yu-kwəli mʋ 'a pugə 'a yuu nɩ jara wʋnɩ te. 'A ma-na Wɛ taanɩ dɩm 'a ma wəli 'a tɩtɩ, nɩ sʋ-zɔɔ te, Wɛ Joro kʋm na kɩ abam jɩŋa nɩ tɩn. 18'A kɩ-na wəənu tɩm kʋntʋ maama dɩ Wɛ-loro sɩ Wɛ zəni abam. 'A ta'a warɩ Wɛ maŋa maama nɩ DƖ Joro kʋm na pɛ abam dam te tɩn. Ta'a jɩgɩ-na 'a tɩtɩ, sɩ 'a vɔ 'a wʋ lanyɩranɩ, sɩ 'a ta'a loori Wɛ DƖ nɔɔna bam maama ŋwaanɩ. 19Ta'a loori-na Wɛ 'a pa amʋ dɩ, sɩ a na puri a ni sɩ a ta taanɩ, sɩ DƖ pa-nɩ taanɩ dɩlʋ a na w'ʋ ŋɔɔnɩ tɩn, sɩ a daarɩ a na baarɩ a brɩ nɔɔna DƖ kwər-ywəŋə kam, sɩ a pa ba lwarɩ DƖ cɩga kalʋ ya na səgi tɩn. 20Kʋ yɩ kwər-ywəŋə kam kʋntʋ ŋwaanɩ mʋ Wɛ tʋŋɩ-nɩ sɩ a taa brɩ nɔɔna. Ba nan kɩ-nɩ pɩɩna digə nɩ a na brɩ-ka tɩn ŋwaanɩ mʋ. Nan ta'a loori-na Wɛ sɩ DƖ zəni-nɩ, sɩ a taa waɩ a tɔɔlɩ-ka dɩ baarɩ nɩ kʋ na maŋɩ sɩ a taa kɩ te tɩn. 21Amʋ nan lagɩ sɩ abam lwarɩ amʋ labaarɩ dɩ a na wʋra a kɩ kʋlʋ tɩn mʋ. Kʋntʋ ŋwaanɩ a lagɩ a tʋŋɩ d'ɩ ko-bu-sono Tisiki sɩ o ba abam te, sɩ o fɔgɩ o ta amʋ labaarɩ maama dɩ abam. Wʋntʋ tʋŋɩ o pa d'ɩ Yuutu Zezi dɩ yawala mʋ. 22Amʋ lagɩ sɩ o pa abam lwarɩ dɩbam labaarɩ, sɩ kʋ pa 'a bɩcara pəni tɩga nɩ. 23D'ɩ Ko Wɛ dɩ d'ɩ Yuutu Zezi Krisi w'ʋ pa d'ɩ ko-biə bam maama yazurə, sɩ ba taa jɩgɩ da-sono dɩ wʋ-dɩdʋa. 24Wɛ w'ʋ pa balʋ maama na jɩgɩ d'ɩ Yuutu Zezi Krisi sono kʋlʋ na ba ti tɩn yu-yoŋo.


text: 1Paa yʋlʋ toma ta tɔɔ Ɩsɔsɛɛlɛ mpaaʋ taa ɩ́ mʋ-ɩ ḿpʋ́ɣʋ́ mə hɛkʋ, ɩ́ taa yəpəlɩ-ɩ tə tɔɔ. 2Ntanyɩ nɔɣɔlʋ ná tɔkɩ kʋtɔɣɔŋ, na lɛlʋ wei ɩ wɛ ɩcantʋ kɛ Ɩsɔsɛɛlɛ mpaaʋ taa tɔ, ɩ́lɛ́ ɩ kii nantʋ təna. 3Wei ɩɩ tɔkɩ pə tənaɣa mpʋ tɔ, pə fɛɩ ɩsɩɩ ɩ́ tʋʋ wei ɩ kiiki tɔɣɔnasɩ lɛnsɩ tɔ. Na wei ɩ kii tɔɣɔnasɩ lɛnsɩ kɛ mpʋ tɔ, ɩ́lɛ́ ɩ́ taa caɣana wei ɩɩ kii tɔ. Pə taɣa pʋlʋ, Ɩsɔ mʋ ɩ́lɛ́ tɔ se. 4Ɩlɛ nyaɣa awe na ń footiɣi lɛlʋ təmlɛ tʋ? Ye ɩ ká pəsɩ ɩ təmlɛ lapʋ, yaa ɩ kaa pəsɩ, pə na-ŋ? Pə kɛ́ ɩ́ na ɩ caa pa tɔm kɛ́. Ɩ kaa kpisi-tɛ se. Tacaa wɛna toma sɩ ɩ́ səna-ɩ tɔ pə tɔɔ. 5Ntanyɩ nɔɣɔlʋ ná faɣasəɣɩ kʋyɛɛŋ sɩ kʋnɛ kʋ kəla kʋnɛ. Na nɔɣɔlʋ náá nyənəɣɩ kʋyɛɛŋ tənaɣa teitei. Paa wei ɩ́ ləsɩ nti ɩ ká tɛna ɩ taa tɔ na ɩ́ təŋ-tɩ. 6Wei ɩ faɣasəɣɩ kʋyakʋ na ɩ́ tɔ sɩ kʋnɛ kʋ kəla kʋnɛ tɔ, Tacaa tɔɔ kɛ́. Ḿpʋ́ɣʋ́ na wei ɩ tɔkɩ pə təna tɔ. Tacaa tɔɔ kɛ́ ɩ lakɩ mpʋ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, ɩ sɛɛ Ɩsɔ kɛ́ ɩ́ na təmlɛ kɛ pə tɔɔ tɔ se. Na wei ɩ́lɛ́ ɩ kiiki tɔ, Tacaa kʋlʋm ɩnɩ ɩ tɔɔ kɛ́ ɩ lakɩ mpʋ, na ɩ sɛɛkɩ Ɩsɔ kɛ́ ɩ́ na təmlɛ kɛ pə tɔɔ tɔɣɔɣɔ. 7Kʋpam, ta taa nɔɣɔlʋ fɛɩ wei ɩ tɩ ɩ tɩ, na ɩ́ nɔkaa ɩ wɛɛ, ɩ́ nɔkaa ɩ sɩ tɔ. Ye tə tɩɩ wɛɛ, Tacaa tɔɔ kɛ́. 8Paa tə tɩɩ fɛɩ, Tacaa kʋlʋm ɩnɩ ɩ tɔɔ kɛ́. Pə tɔɔ ɩnəɣɩ, paa tə wɛɛ, paa tə fɛɩ, Tacaa tənna-tʋ. 9Pə taɣa pʋlʋ, Kilisiti səpa na ɩ́ fe tɔ, ɩ pəsa weesuɣu nyə́ma na sətaa pa Sɔsɔ kɛ́. 10Ɩlɛ nyá, pepe tɔɔ kɛ́ n footiɣi nyá lɛlʋ kɛ mpʋ? Na pepe tɔɔ kɛ́ n nyənəɣɩ-ɩ yem? Ɩsɔ ɩsɛntaa kɛ́ tá təna tɩɩ səŋ na ɩ́ hʋʋna-tʋ. 11Kʋpam, pa ŋmaawa Ɩsɔ Tɔm taa kɛ́ mpʋ sɩ: Yəlaa təna ká luŋ ma tɛɛ kɛ́ akula. Paa wei ɩ ká tisina nɔɣɔ sɔsaɣa sɩ maɣalɛ Ɩsɔ. Tacaa yɔɣɔtəna mpʋ na tuunaʋ. 12Tá taa paa wei ɩ ká heeli Ɩsɔ kɛ́ nti ɩ ka lapa tɔɣɔ ɩ maɣamaɣa. 13Ye mpʋ ɩlɛ, tə yele təma footuɣu kɛ ḿpʋ́ɣʋ́ ta taa. Ama hʋwɛɛ nna a kəla teu sɩ ɩ́ maɣasəɣɩ mə taa tɔɣɔlɛ sɩ, pə taa kɔɔ na ɩ́ la natəlɩ nti tɩɩ hu mə lɛlaa, yaa tɩɩ pona-wɛɣɛ ɩsaɣatʋ lapʋ taa tɔ. 14Kaɣana má na Tacaa Yesu tə kpɛntaa tɔɣɔ ma nyəmá teu sɩ pʋlʋ ta kɛ asilima kɛ pə maɣamaɣa se. Ama ye wei ɩ hʋʋkɩ sɩ pʋlʋ kɛ́ asilima, pə pəsəɣɩ asilima kɛ ɩ kiŋ kɛ́. 15Ye n tɔkɩ pʋlʋ na pə́ wɩɩkɩ nyá lɛlʋ kɛ pə tɔɣɔʋ taa, pə ta kɛ sɔɔlʋɣʋ kɛ təna se. Pə tɔɔ tɔ taa la na wei ɩ tɔɔ Kilisiti səpa tɔ ɩ́ nana lepu kɛ nyá kpaɩ tɔɣɔnaɣa ŋkɛ ka tɔɔ. 16Pə fɛɩ ɩsɩɩ mə təpantɛ ká pəsɩ ɩsaɣatʋ kɛ lɛlaa nɔɔsɩ taa. 17Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, Ɩsɔ Kawulaɣa ta kɛ tɔɣɔʋ na nyɔɔʋ tɔm. Ama siɣisuɣu təŋʋɣʋ na hɛɛsʋɣʋ na laŋhʋlʋmlɛ pə tɔm kɛ́. Na Feesuɣu Naŋŋtʋ kɔŋnana pə tənaɣa mpʋ. 18Ye wei ɩ lakɩ Kilisiti təmlɛ ɩsɩɩ ma kɛɛsʋɣʋ ɩsəntɔ tɔ, pʋntʋ te Ɩsɔ kɛ́ na yəlaa maɣamaɣa saŋɩ-ɩ. 19Ye mpʋ tə́ siɣisina mpi pə kɔŋna-tʋɣʋ alaafəya, na pɩɩ səna-tʋɣʋ təma apalʋtʋ sɔɔsʋɣʋ taa kɛ́ Ɩsɔ mpaaʋ taa tɔ. 20Taa wakəlɩ Ɩsɔ təmlɛ na nyá kʋtɔɣɔm. Kʋpam yaa, tɔɣɔnasɩ təna wɛ tɔɣɔʋ mɛɛ. Ama pə fɛɩ teu sɩ ń tɔɣɔ mpi pɩɩ tusi nyá lɛlʋ kɛ ɩsaɣatʋ taa tɔ. 21Nti tə wɛ teu tɔɣɔlɛ sɩ, ye nantʋ tɔɣɔʋ na sʋlʋm nyɔɔʋ yaa paa mpi pɩɩ tusi nyá lɛlʋ, taa tɔɣɔ, taa nyɔɔ. 22Ye nyá maɣamaɣa n hʋʋ ntiɣi tənɛ ɩnɩ tə tɔɔ, sɩɩ-təɣɩ nyá taa na pə́ wɛɛ nyá na Ɩsɔ mə naalɛ mə tɔm tike. Ye yʋlʋ tʋ mpi pə pəlɛ sɩ ɩ lakɩ, na ɩ laŋlɛ ɩɩ pɛləɣɩ sɩ pə kɛ́ ɩsaɣatʋ, leleŋ nɩɩlʋ ntɛ́. 23Ama ye ɩ pətəɣɩ tɔɣɔnaɣa nakəlɩ ka tɔɔ na ɩ́ tɔɣɔ-kɛ, Ɩsɔ kʋ ɩ tɔm. Mpi tɔ, ɩ ta la Ɩsɔ tɔɔ tɔ pə tɔɔ. Pə təna mpi yʋlʋ lakɩ na pə́ tá kɛ́ Ɩsɔ tɔɔ kɛ́ ɩ lakɩ tɔ, pə kɛ́ ɩsaɣatʋ kɛ́.


text: 1A yele za pʋɔ a, ɩ̃ zɛlɛ na kɛ́ bɛ mɩ́ de niwn tɛr zɛlʋ puoru, yãayãa zɛlʋ nɩ barka puoru a nɩsaalbɛ za ƴãw, 2a na-mɩnɛ nɩ a bɛlɩ dem za na dɩ nɩ-kpɛ̃ɛnʋ a ƴãw: kɛ̀ tɩ taa nyɛrɛ damnʋ ɛ, ɛ tɛr ƴã-ɓaarʋ a tɩ nyɔ-vʋʋrʋ pʋɔ, ƴãwnɛ a Naaŋmɩn ɛ tɛr ɩb na sɛw taa nɩ a. 3A ŋa n'a vɩɛl ɛ pɛlɩ a Naaŋmɩn tɩ Faarɛ pʋɔ, 4ʋl na bɔbr kɛ a nɩsaalbɛ za tʋ̃ɔ nyɛ̃ a faafʋ, ɛ páw a yel-mɩŋa bãw a. 5Bʋ̃ʋ n'ʋ vɛ̃, Naaŋmɩn been yõ n'ʋ be, lɔ̃lʋɔrɛ been yõ n'ʋ mɩ̀ be, a Naaŋmɩn nɩ a nɩsaalbɛ cará: ʋlɛ n'ɩ a Kɩrɩta Yeezu na ɩ nɩsaal a, 6ʋlɛ n'ʋ de ʋ tʋɔra tɩr k'ʋʋ ya de a nɩsaalbɛ za. A daar na wa ta a, ʋ dɩ n a dãsɩɛ ŋa 7bɛ na ír mɛ̃ k'ɩ̃ɩ hiere yere, ɛ ɩ a nɩ-tona a, ɛ ɩ a nɩ-bʋʋr-yoru wul-wule, kɛ́ bɛ tʋ̃ɔ saw de a Naaŋmɩn ɛ bãw a yel-mɩŋa a. Yel-mɩŋa n'a ɩ̃ yere, ziri bɛ n'a ɩ. 8Lɛ so, ɩ̃ bɔbr kɛ a ziir za, a dɛbr mɩ́ zɛw nũ-vɩɛlɩ cɔw a salom ɛ puore, ɛ bɛr a suur nɩ a taw-taa. 9Ɩ̃ mɩ̀ bɔbr a k'aa pɔwbɛ mɩ́ su suuru na sɛw taa nɩ a, ɛ ƴãw a pɩɛmɛ a man: ta 'lẽ zu tɩ ƴãw bʋ̃-ƴãwnɩ ɛ, ta ƴãw salmɛ̃ tokpamɛ bɩɩ lɛw-vɩɛlɩ ɛ, ta su dɛpaal-kpar-vɩɛlɩ vɩɛlɩ ɛ. 10Ɛ cɛ a bɛ ɩ-vɩɛlɩ, a nɩ̃ɛ mɩ́ ɩ a bɛ pɩɛmɛ, mɛ̃ a lɛ a na sɛw taa nɩ pɔwbɛ na yel kɛ bɛ ƴãwnɛ nɩ Naaŋmɩn a. 11A fɛr a kɛ a pɔw mɩ́ saw bom za ɛ zɩ̃ gbili a wulu daar. 12Ɩ̃ bɛ sawr kɛ pɔw wule nɩbɛ ɩ, bɩɩ ʋ dɩrɛ nɩ-kpɛ̃ɛnʋ a dɛb zu ɛ. A na ɩ a ŋa a, a pɔw, ʋ mɩ́ zɩ̃ gbili. 13Bʋ̃ʋ n'ʋ vɛ̃, Adama n'ʋ bɛ de niwn ír, ɛ wa ír a Awa a pùorí. 14Ɛ Adama bɛ n'ʋ bɛ bɛlɩ nyɔw ɛ, a pɔw n'ʋ bɛ bɛlɩ nyɔw ʋ zawrɩ a Naaŋmɩn nʋɔr. 15Ɛ cɛ ʋlɛ wa dɔw bibiir a, ʋ na nyɛ̃ nɩ faafʋ, ʋlɛ wa sɩrɩ saw be a Naaŋmɩn-saw-deb pʋɔ, a nɔ̃wfʋ nɩ a sonu pʋɔ nɩ tʋɔra siwru a.


text: 1Pə lapa pɩɩsɩ naanʋwa na liɣiti ɩlɛna má məlɩ Yosalɛm, na Panapaasɩ sɩɩ-m, na má kpɛnna Titʋ tɔtɔ. 2Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ kɛ́ ma pola Yosalɛm, Ɩsɔ hʋləna-m sɩ pə wɛɛ sɩ təlasɩ má polo kɛ́. Ma na təna nyʋɣʋ nyə́ma tə kota tá tike, ɩlɛna má kpaɣa Laapaalɩ Kʋpaŋ wei ma lakɩ mpa pa ta kɛ Yuta nyə́ma tɔ ɩ tɔm na má kɛɛsɩ-wɛ təcɛɩcɛɩ. Ma luɣu taa fɛɩ sɩ mpi ma tɛma lapʋ na mpi ma tɔŋna lapʋ tɔ pə́ pəsɩ yem. 3Na Titʋ wei ɩ təŋa-m mpʋ na ɩ́ kɛ́ Kəlɛɛkɩ tʋ tɔ pa ta caalɩ-ɩ sɩ ɩ́ pɛlɩ. 4Ama acɛsaacɛsaa nyə́ma mpa pa sita tá hɛkʋ tɔ pɛlɛ pa lʋpəna sɩ ɩ́ pɛlɩ. Acɛsaacɛsaa nyə́ma mpɛ, pa lɔɔlaa kɛ́ təkɛʋ na pá sʋʋ tá hɛkʋ, sɩ pa feŋiɣi na pá ná tá na Yesu Kilisiti tə kpɛntaa na tə wɛ kasaɣampiitu nti tə taa tɔ. Pa caakaɣa kɛ́ sɩ pá pəsɩ-tʋɣʋ yomaa. 5Ama tá tá ha-wɛɣɛ pə mpaaʋ kɛ paa pəcɔ maɣamaɣa. Tá sɔɔlaa kɛ́ sɩ mə tɔɔ ɩlɛ tə́ tɔkɩ Laapaalɩ Kʋpaŋ tampana təkpaŋkpaŋkpa. 6Mpa ma tɔŋ sɩ nyʋɣʋ nyə́ma kɛ mpʋ tɔ, tɔʋ, ma ta nyɩ sɩ tampana mpɛɣɛlɛ nyʋɣʋ nyə́ma yaa we tɔ. Ɩlɛ paa pa tɩɩ kɛ́ mpa te, pə kʋlʋm. Ɩsɔ ɩlɛ ɩɩ nyənəɣɩ tɔɔ tɔ se. Mpɛ ɩnɩ pa taa nɔɣɔlʋ ta tasa-m tɔm kʋfatʋ natələɣɩ sɔɔsʋɣʋ sɩ má la. 7Ama pa nawaɣa təkelekele sɩ Ɩsɔ tʋ-m təmlɛ sɩ má heeli Laapaalɩ Kʋpaŋ kɛ mpa pa ta kɛ Yuta nyə́ma tɔɣɔ teitei ɩsɩɩ ɩ tʋ Piyɛɛ ɩlɛ sɩ ɩ́ heeli Laapaalɩ Kʋpaŋ kɛ Yuta nyə́ma tɔ. 8Ɩsɩɩ Ɩsɔ kpaʋ Piyɛɛ kɛ tillu sɩ ɩ́ paasəna Yuta nyə́ma tɔ mpʋ tɔtɔɣɔ ɩ kpa maɣa tillu sɩ má paasəna mpa pa ta kɛ Yuta nyə́ma tɔ. 9Saakɩ na Piyɛɛ na Yohaanɩ, mpa mpɛ pa nyənəɣɩ mpʋ sɩ pa nyʋɣʋ nyə́ma tɔ, pɛlɛ pa nawa sɩ Ɩsɔ paasaa kɛ́ na ɩ́ tʋ təmlɛ ntɛɣɛ ma niŋ taa na tə mpaa. Ɩlɛna pá kpa má na Panapaasɩ tá niŋ taa na pá ciɣiti. Tə lapa nɔɣɔ kʋlʋmaɣa kɛ mpʋ, ɩlɛna tá təna tə́ yɔɣɔtɩ na tə́ tisi təma sɩ táá mələna mpa pa ta kɛ Yuta nyə́ma tɔ pa kiŋ na mpɛ pá polo Yuta nyə́ma kiŋ. 10Ama nti pa wiina-tʋ tɔɣɔlɛ sɩ, tə́ tɔɔsɩ pa kʋnyɔntʋnaa mpɛ pa tɔɔ, na ma lapa teu kɛ nti pa yɔɣɔta mpʋ sɩ tə́ la tɔ. 11Waatʋ wei Piyɛɛ kɔma Antiyɔka tɔ ma yoona-ɩ yəlaa taa kɛ́ ɩ toola mpaaʋ tɔ pə tɔɔ. 12Nti tə taa ɩ toolaa tɔɣɔlɛ sɩ, Saakɩ ka tila napəlɩ, na waatʋ wei pɛlɛ pa ta tata tɔ, Piyɛɛ na tá taapalaa mpa pa ta kɛ Yuta nyə́ma tɔ pa tɔkaɣana. Ama pɛlɛ pa kɔma na pá tala, ɩlɛna ɩ́ se mpa pa ta kɛ Yuta nyə́ma tɔ pa cɔlɔɣɔ tɔɣɔʋ. Pə taɣa pʋlʋ, ɩ nyaŋaɣana mpa pa sɔɔla pɛlʋɣʋ tɔm tɔ. 13Tá taapalaa Yuta nyə́ma mpa pə kaasaa tɔ pɛlɛ pa təŋa Piyɛɛ ɩkpatɛ tɔtɔ, haləna pə́ kpɛŋna Panapaasɩ na pá tɛləsɩ ɩlɛɣɛ pa ɩcantʋ ntɩ. 14Saa wei ma nawa sɩ pa tɔntɛ ta maɣa na pa ta təŋ Laapaalɩ Kʋpaŋ tampana kɛ teitei tɔ, ma tɔma Piyɛɛ kɛ yəlaa təna ɩsɛntaa sɩ: N kɛ́ Yuta tʋ pəyele n lapa cənɛɣɛ ɩsɩɩ wei ɩ ta kɛ Yuta tʋ tɔ, n ta la ɩsɩɩ Yuta tʋ ka la tɔ. Ɩlɛ ɩsənaɣa n nyəmá sɩ nɔɔnɔɔ n ká la na ń caalɩ mpa pa ta kɛ Yuta nyə́ma tɔ sɩ pá la ɩsɩɩ Yuta nyə́ma? 15Tá maɣamaɣa tə kɛ́ Yuta nyə́ma kɛ́ təsiɣisiɣi, tə ta kɛ asaɣaa ɩsɩɩ piitim lɛmpɩ nyə́ma. 16Paa na mpʋ tə nyəmá sɩ pə taɣa ɩsɩɩ yʋlʋ təŋʋɣʋ kʋsəsɩɩtʋ tɔɣɔ Ɩsɔ nyənəɣɩ-ɩ yʋlʋpaŋ. Ama ɩ tɛŋʋɣʋ ɩ taa na Yesu Kilisiti tɔɣɔ. Tá maɣamaɣa ɩsəntɔ, tá tɛmna Yesu Kilisiti ɩnəɣɩ tá taa kɛna Ɩsɔ nyənəɣɩ-tʋɣʋ yʋlʋpama. Tə tɛma tá taa na Yesu Kilisiti tɔɣɔ yoo, pə taɣa kʋsəsɩɩɩtʋ təŋʋɣʋ tɔɔ. Pə taɣa pʋlʋ, Ɩsɔ kaa nyənɩ nɔɣɔlʋɣʋ yʋlʋpaŋ kɛ ɩ kʋsəsɩɩtʋ təŋʋɣʋ tɔɔ. 17Ye tə lʋkɩ sɩ Kilisiti tɔɔ pa nyənəɣɩ-tʋɣʋ yʋlʋpama tɔɣɔ pə naa sɩ tə kɛ́ asaɣaa ɩsɩɩ mpa pa ta kɛ Yuta nyə́ma tɔ, ɩlɛ pə wɛɛ sɩ Kilisiti kɛlɛ ɩsaɣatʋ caa yaa ɩsəna? Aaɩ, pə taɣa ḿpʋ́ɣʋ́ paa pəcɔ. 18Ye ma kʋlaa na má taɣanəɣɩ ŋmaʋ kɛ mpi ma tɛma yɔkʋɣʋ tɔ, pəlɛ pə hʋ́lə́ɣɩ́ kɛ́ sɩ ma ta kɛ kʋsəsɩɩtʋ təŋlʋ nɔɣɔlʋ. 19Ye kʋsəsɩɩtʋ tɔm taa, ma səpaɣa tənaŋnaŋ, na kʋsəsɩɩtʋ ntɩ tə maɣamaɣa tə kʋna-m mpʋ. Na pə lapa-m ḿpʋ́ɣʋ́ sɩ má wɛɛ Ɩsɔ tike tɔɔ. Pa kʋ má na Kilisiti kɛ səm tesika tɔɔ. 20Na ma wɛʋ ɩsəntɔɣɔ kaɣana tɔ pə taɣa ma maɣamaɣa ma wɛnna. Ama Kilisiti wɛnna ma taa. Weesuɣu ŋku ma wɛna saŋa taa ɩsəntɔ tɔ ma tɛŋ ma taa na Ɩsɔ Pəyalʋ tɔɣɔ ma wɛna-kʋ. Ɩsɔ Pəyalʋ ɩnɩ ɩ sɔɔləna-m na ɩ́ sɩ ma səm. 21Maa kpaləɣɩ Ɩsɔ kʋcɔɔʋ se. Ye kʋsəsɩɩtʋ ka yekaɣana na yʋlʋ pəsəɣɩ kʋpaŋ kɛ Ɩsɔ ɩsɛntaa, ɩlɛ pə wɛ ɩsɩɩ Kilisiti səpa yem kɛlɛ.


text: 1Dɛ dɩdwɩ mʋ Zezi dɛɛn wʋ Wɛ-di-kamunu kʋm wʋnɩ, o tɔɔlɩ Wɛ kwər-ywəŋə kam o brɩ nɔɔna. Zwifə bam kaanɩm yigə tiinə dɩ cullu karanyɩna tiinə bam dɩ ba tɩʋ kʋm nakwa bam ma vu ba yi o te. 2Ba ma ta dɩd-o ba wɩ: "Ta n brɩ dɩbam, wɔɔ dam mʋ n ma n kɩ wəənu tɩlʋ maama n na kɩ tɩn? Wɔɔ mʋ pɛ nmʋ ni, sɩ n ta n kɩ kʋntʋ?" 3O ma ləri-ba o wɩ: "A dɩ jɩgɩ bwiə a lagɩ a bwe abam, sɩ 'a ləri-ya 'a pa-nɩ. 4Zan na miisi nɔɔna na wʋnɩ tɩn, kʋ yɩ Wɛ mʋ pɛ-o cwəŋə naa nabiinə mʋ?" 5O na bwe-ba kʋntʋ tɩn, ba maa wʋra ba bwɛ daanɩ sɩ ba nii, ba na w'ʋ lər-o te tɩn. Ba laan ma wɩ: "Dɩbam na ləri d'ɩ wɩ, kʋ yɩ Wɛ mʋ, o laan w'ʋ bwe dɩbam nɩ, bɛɛ mʋ yɩ d'ɩ nan wʋ sɛ Zan taanɩ dɩm? 6D'ɩ nan na wɩ, kʋ yɩ nabiinə mʋ pɛ-o cwəŋə, nɔɔna bam maama w'ʋ dʋlɩ dɩbam dɩ kandwa mʋ ba gʋ, bɛŋwaanɩ ba maama paɩ sɩ Zan yɩ Wɛ nijoŋnu mʋ." 7Kʋntʋ ŋwaanɩ ba ma ləri Zezi ba wɩ, ba yəri wʋlʋ na pɛ Zan cwəŋə tɩn. 8Zezi laan ma ta dɩ ba o wɩ: "Kʋ na yɩ kʋntʋ, amʋ dɩ b'a sɛ sɩ a ta wʋlʋ na pɛ amʋ ni sɩ a taa tʋŋɩ tɩn." 9Zezi ma maŋɩ mɩmaŋa o brɩ nɔɔna bam o wɩ: "Nɔɔnʋ wʋdoŋ mʋ wʋra. O ma zaŋɩ o cɩ gaarɩ, yɩ o daarɩ o jəri tweeru tɩlʋ yɩrɩ na yɩ vinyə tɩn dɩ wʋnɩ. O laan ma kwe nɔɔna o yagɩ da sɩ ba taa tʋŋa, yɩ o daarɩ o beeri o vu tɩʋ kʋdoŋ o daanɩ da. 10Tweeru tɩm biə gwərim maŋa ma yi. O ma tʋŋɩ o tɩntʋŋnʋ sɩ o vu nɔɔna balʋ na nii o gaarɩ dɩm baŋa nɩ tɩn te, sɩ ba cɛ o təri ba pa-o. Tɩntʋŋnʋ wʋm na yi ba te tɩn, ba ma mag-o. Ba daarɩ ba pa o viiri dɩ jɩ-kʋrɩ. 11Nɔɔnʋ wʋm daa ma tʋŋɩ o tɩntʋŋnʋ wʋdoŋ. Ba ma magɩ wʋntʋ dɩ, yɩ ba twɩ-o zanzan. Ba ma pa o dɩ viiri dɩ jɩ-kʋrɩ. 12O daa ma tʋŋɩ tɩntʋŋnʋ wʋdoŋ o kɩ kuni bɩtɔ. Ba ma ja wʋntʋ dɩ ba magɩ o yɩra ba kaarɩ, yɩ ba zəl-o gaarɩ dɩm wʋnɩ. 13Gaarɩ dɩm tu wʋm laan ma bʋŋɩ o wɩ: 'A nan w'ʋ kɩ ta mʋ? Amʋ na w'ʋ kɩ te tɩn, a'a tʋŋɩ a tɩtɩ bu wʋlʋ a na so-o tɩn mʋ. Kʋ ba dwe, ba'a ta kwarɩ wʋntʋ.' 14Nɔɔna bam na nɛ-o tɩn, ba ma bwɛ daanɩ ba wɩ: 'Mʋ gaarɩ dɩm tu bu. Wʋntʋ mʋ lagɩ o ba o taa te o ko wʋm wəənu tɩm. Pa-na d'ɩ gʋ-o, sɩ d'ɩ daarɩ d'ɩ ta'a te o wəənu tɩm.' 15Ba laan ma vaŋ-o ba ja nuŋi gaarɩ dɩm wʋnɩ, yɩ ba mag-o ba gʋ." Zezi laan ma bwe-ba o wɩ: "Gaarɩ dɩm tu laan w'ʋ kɩ nɔɔna bam kʋntʋ ta mʋ? 16O maŋɩ sɩ o ba o gʋ-ba mʋ, sɩ o daarɩ gaarɩ dɩm o pa nɔɔna badonnə sɩ ba taa niə." Nɔɔna bam na ni kʋntʋ tɩn, ba ma ta ba wɩ: "Wɛ pa kʋ yɩ kɩ kʋntʋ!" 17Zezi ma nii ba seeni yɩ o wɩ: "Kʋ na daɩ kʋntʋ, bɛɛ mʋ yɩ kʋ pʋpʋnɩ Wɛ tɔnɔ kʋm wʋnɩ kʋ wɩ: 'Kandwɛ dɩlʋ lwara na vɩn tɩn laan mʋ joori dɩ ba dɩ ji kandwɛ dɩlʋ na paɩ sɔŋɔ kʋm dana tɩn'? 18Nɔɔnʋ wʋlʋ maama na tʋ kandwɛ dɩntʋ baŋa nɩ tɩn w'ʋ cɩcʋgɩ o tɩtɩ mʋ. Kʋ daarɩ, wʋlʋ maama kandwɛ dɩm na tʋ o baŋa nɩ tɩn, dɩ w'ʋ mɩɩrɩ kʋntʋ tu mʋ." 19Zezi na tagɩ wəənu tɩm kʋntʋ tɩn, Zwifə kaanɩm yigə tiinə dɩ cullu karanyɩna tiinə ma lwarɩ sɩ o maŋɩ mɩmaŋɩ dɩm bam ŋwaanɩ mʋ. Kʋntʋ tɩn, ba ma kwaanɩ ba lagɩ cwəŋə sɩ ba ja-o lɩla. Ba maa warɩ, ba na kwarɩ fʋʋnɩ dɩ nɔɔna bam tɩn ŋwaanɩ. 20Zwifə yigə tiinə bam dɛɛn ma yɩrɩ Zezi, sɩ ba daa ta nii o na w'ʋ ta kʋlʋ tɩn. Ba ma lagɩ cwəŋə sɩ ba brɩ nɩ o dwəgə, sɩ ba wanɩ ba ja-o, sɩ ba daarɩ ba kɩ-o gʋvɩrma tu wʋm jɩŋa nɩ sɩ o di o sarɩya. Ba ma lɩ nɔɔna sɩ ba vu Zezi te nɩnɛɛnɩ ba yɩ nɔn-ŋʋna mʋ te, sɩ ba laan kwaanɩ ba ja-o dɩ o taanɩ dɩm. 21Bantʋ ma vu Zezi te ba bwe-o ba wɩ: "Karanyɩna, d'ɩ ye nɩ taanɩ dɩlʋ nmʋ na yəni n tɛ n brɩ nɔɔna tɩn yɩ cɩga mʋ. Nmʋ ba pɔɔrɩ nɔɔna daanɩ dɩ n na kɩ-ba te tɩn. Nmʋ nan yəni n brɩ nɔɔna Wɛ cwəŋə cɩga mʋ. 22D'ɩ lagɩ d'ɩ bwe d'ɩ nii, dɩbam cullu pɛ ni sɩ d'ɩ ŋwɩ lampoo d'ɩ pa lʋgʋ kʋm pa-farʋ wʋm na?" 23Zezi ma lwarɩ ba na kɩ ba swan yam dɩd-o te tɩn, o ma ta dɩ ba o wɩ: 24"Kwe-na səbu dalɩ 'a brɩ-nɩ. Dɩ jɩgɩ wɔɔ nyɩnyʋgʋ dɩ o yɩrɩ mʋ dɩ baŋa nɩ?" Ba ma lər-o ba wɩ: "Kʋ yɩ pa-farʋ wʋm mʋ." 25O laan ma ta dɩ ba o wɩ: "Kʋ lamma. 'A nan ta'a ŋwɩ kʋlʋ na yɩ pa-farʋ wʋm nyɩm tɩn 'a pa-o, sɩ 'a daarɩ 'a ta'a paɩ Wɛ kʋlʋ dɩ na yɩ DƖ nyɩm tɩn." 26Zezi na tagɩ kʋntʋ dɩ ba tɩn, ba maa warɩ ba ja-o nɔɔna bam maama yigə nɩ dɩ o na tagɩ kʋlʋ tɩn. O na ləri-ba te tɩn sʋ-ba zanzan yɩ ba cɩm. 27Sadusɩan tiinə badonnə dɛɛn ma zaŋɩ ba vu Zezi te. Bantʋ zaasɩm mʋ brɩ sɩ, nɔɔnʋ na tɩga, o daa b'a joori o bi. 28Ba ma vu ba bwe-o ba wɩ: "Karanyɩna, Moyisi dɛɛn na pʋpʋnɩ kʋlʋ o tiŋi o pa dɩbam tɩn, o brɩ sɩ, nɔɔnʋ nu-bu na tɩga yɩ o daarɩ kaanɩ, yɩ ba na wʋ lʋgɩ biə, tʋ wʋm cʋrʋ mʋ maŋɩ sɩ o di kaanɩ wʋm sɩ ba wanɩ ba lʋ biə o nu-bu wʋlʋ na tɩgɩ tɩn ŋwaanɩ. 29Kʋntʋ tɩn, nu-biə barpɛ mʋ ya wʋra. Ba dɩdʋa ma di kaanɩ yɩ o tɩ o daar-o, yɩ ba ba jɩgɩ biə daanɩ. 30Wʋlʋ na saŋɩ tɩn ma di kadəm wʋm. 31O dɩ ma tɩ o daar-o. Batɔ-tu wʋm dɩ daa ma di-o. Kʋ ma kɩ ba maama kʋntʋ doŋ. Ba maama barpɛ ma tɩ, yɩ ba wʋ lʋgɩ bu dɩ kaanɩ wʋm. 32Ba maama na tɩgɩ tɩn, kaanɩ wʋm dɩ laan ma tɩ. 33Kʋntʋ tɩn, ba maama barpɛ na di kaanɩ wʋm tɩn, ba laan na tu ba bi ba yagɩ tʋʋnɩ, bantʋ wɔɔ mʋ w'ʋ ta te kaanɩ wʋm?" 34Zezi ma ləri-ba o wɩ: "Kʋ na yɩ zɩm lʋgʋ baŋa nɔn-biə mʋ, baara di kaana yɩ kaana dɩ zʋʋrɩ banna. 35Kʋ daarɩ, nɔɔna balʋ Wɛ na nii nɩ ba maŋɩ sɩ ba bi ba yagɩ tʋʋnɩ sɩ ba laan taa zʋʋrɩ DƖ lʋ-dʋŋʋ kʋm nɩ tɩn, bantʋ b'a di kaana, yɩ kaana dɩ daa b'a zʋ banna. 36Ba daa b'a wanɩ ba tɩ, ba na w'ʋ ta nyɩ dɩ Wɛ malɛsɩ sɩm tɩn ŋwaanɩ. Ba yɩ Wɛ tɩtɩ biə mʋ, dɩ ba na bi ba yagɩ tʋʋnɩ tɩn. 37Kʋ nan na yɩ twa biim, Moyisi maŋɩ o brɩ nɩ nɔɔna w'ʋ sɩɩnɩ ba bi. O dɛɛn pʋpʋnɩ maŋa kalʋ Wɛ na brɩ DƖ tɩtɩ dɩd-o sabarɩ puŋu kʋm wʋnɩ yɩ DƖ ta kʋlʋ tɩn. Moyisi ma brɩ sɩ Yuutu Baŋa-Wɛ yɩ Abraham Wɛ, dɩ Yizakɩ Wɛ, dɩ Zakɔbɩ Wɛ mʋ. 38Kʋ brɩ sɩ bantʋ daa ta jɩgɩ ŋwɩa mʋ Wɛ tee nɩ, bɛŋwaanɩ Baŋa-Wɛ yɩ naŋʋna Wɛ mʋ, sɩ DƖ daɩ twa Wɛ. Wɛ yibiyə nɩ, nɔɔna maama jɩgɩ ŋwɩa, dɩ balʋ na tɩgɩ tɩn dɩ." 39Wɛ cullu karanyɩna tiinə badonnə na ni kʋntʋ tɩn, ba ma ləri ba wɩ: "Karanyɩna, n tagɩ cɩga." 40Ba dɛɛn ma kwarɩ sɩ ba daa bwe-o taanɩ. 41Zezi laan ma ta dɩ ba o wɩ: "Nɔɔna yəni ba wɩ, sɩ Krisi wʋm Wɛ na tʋŋɩ tɩn yɩ Pɛ Davidi dwi tu mʋ. Kʋ nan w'ʋ wanɩ kʋ taa yɩ kʋntʋ na? 42Davidi tɩtɩ nan pʋpʋnɩ Wɛ ləŋ-ŋwɩ tɔnɔ kʋm wʋnɩ o wɩ: 'Yuutu Baŋa-Wɛ tagɩ dɩ a Yuutu DƖ wɩ: Ba n jəni a jazɩm nɩ, 43sɩ a'a kɩ nmʋ dʋna maama n nɛ kuri nɩ sɩ n nɔ-ba nɩ tɩga te.' 44Kʋntʋ tɩn, Davidi tɩtɩ na sɩɩnɩ o bəŋi Krisi wʋm Wɛ na tʋŋɩ tɩn nɩ o Yuutu tɩn, kʋ'ʋ kɩ ta mʋ sɩ o daa joori o taa yɩ Davidi naa?" 45Nɔn-kɔgɔ kʋm maama ta na wʋra kʋ cəgi o taanɩ dɩm kʋntʋ tɩn, o ma ta dɩ o karabiə bam o wɩ: 46"Ta'a yɩrɩ-na 'a tɩtɩ dɩ cullu karanyɩna tiinə bam. Bantʋ soe sɩ ba taa zʋʋrɩ gwar-dɩdwaarʋ ba beerə, sɩ nɔɔna taa nii-ba. Ba na ve yaga, ba soe sɩ nɔɔna maama taa tui ba zuli-ba. Ba na yəni ba zʋ ba Wɛ-di sɩm, ba ta lagɩ je-kamunnu mʋ sɩ ba taa je yigə nɩ. Ba na ve nɔɔnʋ sɔŋɔ sɩ ba di candiə, kʋ yɩ je-ŋʋŋa je mʋ ba lagɩ sɩ ba taa je da. 47Ba nan yəni ba ganɩ kadənə ba joŋi kʋlʋ maama ba na jɩgɩ tɩn. Ba kwəri ba kɩ Wɛ-lor-dɩdwaarʋ, sɩ kʋ taa nyɩ nɩ ba yɩ nɔn-ŋʋna mʋ te. Wɛ w'ʋ tiini DƖ pa bantʋ na cam kʋ ja gaalɩ."


text: 1Takəlaɣa kanɛ ka taa kɛɛsəɣəna Yesu Kilisiti kula mpi pə tɔɔ na ɩ́ hʋ́lɩ́ tɔ. Ɩsɔ yelina sɩ ɩ́ hʋ́lɩ́ ɩ pəyalaa kɛ mpi pə wɛɛ sɩ pə kɔŋ nɔɔnɔɔ tɔ. Kilisiti tilina ɩ ɩsɔtaa tillu na ɩ́ hʋ́lɩ́-təɣɩ ɩ pəyalʋ Yohaanɩ má. 2Na pə təna mpi Yohaanɩ má, ma nawa tɔɣɔ ma kɛɛsaa. Na Ɩsɔ kʋheelutu na tampana nna a tɔɔ Yesu Kilisiti kulaa tɔɣɔlɔ. 3Wei ɩ kaləɣɩ tɔm tənɛ, na mpa pa tʋ ŋkpaŋŋ kɛ mpi pɩɩ la cele na pə yɔɣɔta pə tɔm tɔ, na pá tɔka nti pa ŋmaa cənɛ tɔ, pʋntʋnaa ntɛ́ leleŋ nɩɩlaa. Pə taɣa pʋlʋ, mpi pə wɛɛ sɩ pɩɩ la mpʋ tɔ pə waatʋ wʋsaa kɛ́. 4Maɣa Yohaanɩ, má ŋmaakəna takəlaɣa kɛ Yesu sɛɛlaa kpeka naatosompɔɣɔlaɣa mpa mɛ ɩ́ wɛ Asii tɛtʋ taa tɔ. Ɩsɔ wei ɩ wɛɛ, na ɩ ka wɛɛ, na ɩ ká kɔɔ tɔ, ɩ́ hʋ́lɩ́-mɛɣɛ pɛɛlɛɛ na ɩ́ ha-mɛɣɛ alaafəya. Na feesiŋ naatosompɔɣɔlaɣa wei ɩ wɛ Ɩsɔ Kawulaɣa kumte ɩsɛntaa tɔ, ɩ́lɛ́ ɩ́ hʋ́lɩ́-mɛɣɛ pɛɛlɛɛ na ɩ́ ha-mɛɣɛ alaafəya tɔtɔ. 5Yesu Kilisiti wei ɩ kɛ́ seliya tʋ kʋpaŋ, na pə taaləna-ɩ sətaa taa kɛ́ feesuɣu təcəcɩ na ɩ kɛ́ tɛtʋ tɔɔ awulaa wulaʋ tɔ, ɩ́lɛ́ ɩ́ hʋ́lɩ́-mɛɣɛ pɛɛlɛɛ na ɩ́ ha-mɛɣɛ alaafəya tɔtɔ. Ɩnɩ ɩ sɔɔləna-tʋ na ɩ́ sɩ́ sɩ pə́ ləsɩ-tʋɣʋ tá ɩsaɣatʋ, 6na ɩ lapa-tʋɣʋ awulumpiya sɩ tə́ la ɩ Ɩsɔ wei ɩ kɛ́ ɩ Caa tɔɣɔ təmlɛ ɩsɩɩ kɔtəlaa. Yesu teeli na ɩ pəsʋɣʋ ɩ́ wɛɛ tam. Ami. 7Ɩ́ nyənɩ, ɩ kɔŋna na ɩsɔŋmʋntʋ. Yəlaa təna təpaɩ haləna pə́ kpɛntəna mpa paa tʋla-ɩ pɔ́ɔ́ŋ tɔ paa na-ɩ. Atɛ piitimnaa təna ká wii ɩsɩɩ pa səkɩ. Nn, pə́ la mpʋ. Ami. 8Maɣa Aləfa na Omɛka. Tacaa Ɩsɔ Kawulaɣa tʋ wei ɩ wɛɛ, na ɩ ka wɛɛ, na ɩ ká kɔɔ tɔ ɩnɩ ɩ yɔɣɔtəna təfoo kɛ́ mpʋ. 9Mə taapalʋ Yohaanɩ má, má na-mɛ tə tɔkʋɣʋ kʋnyɔŋ na tə tɔkʋɣʋ kawulaɣa na tə́ taŋna suulu tɔ, tá na Yesu tə kpɛntaa tɔɣɔ. Ma lapa Ɩsɔ Tɔm na tampana nna a tɔɔ Yesu kulaa tɔ pə waasʋ tɔɣɔ pa sɩɩ-m Patəmɔsɩ. Lʋm cɔɔna tɛtʋ nti tɔ tə taa cənɛ. 10Ḿpʋ́ɣʋ́ Tacaa kʋyakʋ wule, Feesuɣu tɛɛna-m. Tənaɣa ma nɩɩ pə yɔɣɔta ma waalɩ na nɔɣɔ sɔsɔɣa ɩsɩɩ akantəlɛ wula taka. 11Pa yɔɣɔtaɣa kɛ́ sɩ: Nmaa takəlaɣa taa kɛ́ mpi n naakɩ tɔ, na ń tilina-kɛɣɛ Yesu sɛɛlaa kpeka naatosompɔɣɔlaɣa ɩnɛ: Ɩfeesu, Simiinɩ, Pɛɛkam, Tiyatii, Saatɩ, Filatɛləfii, Layotisee. 12Ma pəsaa sɩ ma naa wei ɩ yɔɣɔtəɣəna-m tɔ, ɩlɛ má ná wʋla kpatəŋ kɛ naatosompɔɣɔlaɣa wei ɩ tɔɔ pa mʋsa kɔkɔsɩ tɔɣɔlɛ. 13Na ɩ hɛkʋ taa wɛ nɔɣɔlʋ na ɩ́ nəɣəsəna yʋlʋ, na ɩ́ suu capa kʋtaɣalʋ, na ɩ́ ləla ɩ hɔɔlɛ taa kɛ́ wʋla tampala. 14Ɩ nyɔɔsɩ hʋlʋma laɩlaɩ kɛ́ ɩsɩɩ kaɣalʋ, yaa ɩsɩɩ kpoŋkpomʋlʋm, na ɩ ɩsɛ mʋɣɩ kɔkɔ. 15Ɩ nɔntaaləŋ mʋɣɩ kɔkɔ kɛ́ ɩsɩɩ pa tʋkʋɣʋ nyəɣəlʋɣʋ kʋsɛɛmʋɣʋ kɛ kuluku kɔkɔ sɔsɔɔŋka taa na kʋ hoo na pá sotiti-kʋ tɔ. Na ɩ nɔɣɔ yuŋ kəla ɩsɩɩ lʋm kpeŋuɣu na pə́ faləɣɩ tɔ. 16Ɩ tɔka ɩ niŋ ntɔɣɔŋ taa kɛ́ ɩsɔtʋlʋŋasɩ naatosompɔɣɔlaɣa, na laɣatɛ nte tə wɛ lɔŋ kɛ taa na waalɩ tɔ tə lɩɩkaɣana ɩ nɔɣɔ taa. Ɩ ɩsɛntaa mʋɣɩ kɔkɔ kɛ́ ɩsɩɩ ilim sikuɣu na pə́ nyakɩ ɩsəna mpi tɔ. 17Ma na-ɩ mpʋ, ɩlɛna má hoti ɩ nɔɔhɛɛ tɛɛ ɩsɩɩ sətʋ. Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ təna ɩ niŋ ntɔɣɔŋ kɛ ma tɔɔ na ɩ́ tɔ sɩ: Taa nyá, má kɛna kancaalaɣa tʋ na kantəkaɣa tʋ. 18Ma wɛna ma weesuɣu. Maa səpa, ɩlɛ pənɛntɛ ma wɛna ma weesuɣu kɛ tam tɔɔ. Má kpilikina səm na atɛtʋnaa təcaɣalɛ kɛ ma niŋ taa. 19Ye mpʋ tʋ takəlaɣa taa kɛ́ mpi n naa tɔ, paa nɔɔnɔɔ nyəntʋ tənɛ, paa pə waalɩ nyəntʋ nti tɩɩ kɔɔ tɔ. 20Ɩsɔtʋlʋŋasɩ naatosompɔɣɔlaɣa wei n ná ma tɔka ma niŋ ntɔɣɔŋ taa, na wʋla kpatəŋ naatosompɔɣɔlaɣa wei ɩ tɔɔ pa mʋsa kɔkɔsɩ tɔ pə hʋ́lə́ɣɩ́ mpi tɔɣɔlɔ. Ɩsɔtʋlʋŋasɩ naatosompɔɣɔlaɣa ntɛ́ Yesu sɛɛlaa naatosompɔɣɔlaɣa ɩsɔtaa tillaa, na wʋla kpatəŋ wei ɩ tɔɔ pa mʋsa kɔkɔsɩ tɔ ɩlɛɣɛlɛ Yesu sɛɛlaa naatosompɔɣɔlaɣa maɣamaɣa.


text: 1Kʋ mɔɔ bɩ bʋr awɔɔ zi b'ʋ, a gallɛm kaakʋ hɔ m naa kɛɛrɛ. Amba Wosoci b'a hɩ, a ʋ: "Kʋ gʋaa ʋ, gʋaa vanta mim ba, pakra m kʋ mim bɩ kasɛtɩzannɔ n nyɩnta ʋ hɩɩya gɛɛ kaakʋ, kʋ mim bɩ n yɩ sɩra", kʋ mɔɔ bɩ lee ku, naa wɔɔ n'a bam. 2Kʋ m lɛɛ ka m a hɩ gʋɔɔ kʋ ŋ mimbʋnyaa ba hɔɔ rɔ wɔɔ m kan gʋɔɔ mɩsɩrɔ wɔɔ kɩ m, bʋr kʋ mɔɔ ʋ b'ʋ a hɩɩya hɔ ma bɩ, mɔɔ ŋ bɔ zaa ʋ, bɩ kɛɛrɛ naa, kʋ mɔɔ ba b'ʋ naa, mɔɔ y'a hɩrɛ m ʋ, kʋ mɔɔ m ya m bʋr awɔɔ zi b'ʋ, mɔɔ bɩ gɔsɩ tore y, mɔɔ hʋnhʋrlɛ karɛ ŋ haay ʋ. 3Awɔɔ lɛ taa k'a a dɔ a ʋ, Krista a meerbaa da mɔɔ lɛ ʋ mɔɔ n'a bam, gɛɛ lɔ? K'a maam awɔɔ y'a dɔrɛ. Paŋŋawarzaa bɛɛ m Krista m awɔɔ gʋr zi y. A y'a paŋŋa bɩ hɩnkarɛ awɔɔ bire ʋ. 4Sɩra m, a zɛ kʋ n y'a ʋ gɔdarkʋra ma bɩ, a nyɩnta paŋŋawar nɔ ʋ, bɩ, a y'a mɩsɩrbaa bam kɛɛrɛ Woso paŋŋa tɔ ma. Kʋ wɔɔ ʋ zɛ kʋ ra kan kɩ bɩ, wɔɔ ɩ paŋŋawar nɔ ʋ sɔ, bɩ, ʋ mɩsɩrbaa bɩ ba wɔɔ nawʋm kan kɩ, ʋ n'ʋ zi bɩ bam kan awɔɔ kɩ Woso paŋŋa m. 5K'a bɔ a dɩga a mɩŋŋɔɔ ma a zim, awɔɔ ɩ mɩsɩrbaa bam sɩrakarɛ nɔ ʋ gɛ. Awɔɔ dɔ a ʋ, Yeezuu Krista y'awɔɔ bire ʋ, gɛɛ lɔ? K'awɔɔ n a dɔ, k'a maam, k'awɔɔ bɩ wɔŋ ʋ a a sɩrakarɛ zibəəro hɩnka bɩ tɔ ma m. 6Bɩ, mɔɔ y'a gɩngam mɔɔ ʋ, awɔɔ dɔ a ʋ, wɔɔ bɩ jɩra m sɩrakarɛ zibəəro hɩnkarɛ ra wa. 7Yaa wɔɔ n'a dam Woso m, k'awɔɔ bɩ mimbʋnyaa ba y. Ʋ ka bɛɛ wɔɔ nawʋm ma, k'ʋ a hɩnka awɔɔ m, ʋ ʋ, ʋ gumə ta ʋ wa. Ʋ ka wɔɔ nawʋm ma k'awɔɔ n a mɩŋŋa ba, baa k'a ɩ yɩrɛ ɩ ʋ, wɔɔ bɩ gumə yɩm mim kʋ wɔɔ dɩnda naa nɔ ʋ y. 8Bala, wɔɔ ba paŋŋa m k'ʋ sɩra da jɩm ʋ y. Paŋŋa wɔɔ n ta m k'ʋ a ka, kʋ sɩra n ta lɛɛ. 9Kʋ wɔɔ ɩ paŋŋawar nɔ ʋ, awɔɔ nɩ paŋŋa m denter, wɔɔ y'ʋ heer nyɔɔm. Wɔɔ n'a yɛm Woso han bɩ n naa karɛ. A yɛ wɔɔ nawʋm k'an a ka k'awɔɔ n yɩ mɩŋŋa fasɩ. 10Naa tɔ ma m, kʋ mɔɔ gɔɔta m m laatʋ awɔɔ ma bɩ, mɔɔ nɩ naa haay gʋrsɩra barɛ awɔɔ ma. K'an bɩr yɩrɛ ɩ ʋ, kʋ mɔɔ bɩ lee ku awɔɔ bire ʋ, m bɩ m da m nyaa ma kan awɔɔ kɩ, lɛ kʋ Zuuba a ka mɔɔ ʋ bɩ nɩ y. Bala, lɛ kʋ Zuuba a ka mɔɔ ʋ bɩ, a ka a ʋ mɔɔ ʋ gʋɔɔ bankarɛ tɔ ma, a n a ka mɔɔ ʋ kʋ m ŋ zaar ba y. 11Kɛɛrɛ naa, m danyɩnɔ, m leer mɔɔ n'a sore awɔɔ m. K'a bɩr a heer nyɔɔm. A bɩr a tɔŋ ʋ k'a yɩ mɩŋŋa fasɩ. K'a bɩr kʋ heer yom. A bɩr kʋ marɛ. A bɩr a mɩsɩrbaa bam laafɩɩ kan kʋ kɩ nɔ ʋ. Maam bɩ, kʋ ŋʋarɛzaa kan laafɩɩzaa kɩ m Woso m bɩ, a nyɩntam kan awɔɔ kɩ. 12K'a yaa da kʋ m mɩŋŋa danyɩbaa nɔ ʋ. Wosogʋɔɔ kʋ ŋ nɩ naa ʋ haay rɔ wɔɔ ɩ yaa darɛ awɔɔ m. 13Bɩ kʋ Zuuba Yeezuu Krista barka, kan Woso ŋʋarɛ kɩ, Sɛnt-Ɛspri zɛkʋra kɩ n bɩr kan awɔɔ haay kɩ.


text: 1Amʋ badon-sonnu-ba, tɔnɔ kʋntʋ amʋ na pʋpʋnɩ a pa abam tɩn laan kɩ tɩle mʋ. Twaanʋ tɩm kʋntʋ maama wʋnɩ amʋ kwaanɩ sɩ a guli abam Wɛ cɩga kam na yɩ te tɩn, sɩ kʋ pa 'a ta'a jɩgɩ wʋbʋŋ-ŋʋna mʋ. 2Kʋ yɩ sɩ a ma guli abam faŋa faŋa Wɛ nijoŋnə bam na maŋɩ ba brɩ kʋlʋ tɩn mʋ, sɩ 'a daarɩ 'a guli d'ɩ Yuutu dɩ d'ɩ Vɩrnʋ Zezi ni dɩm o tɩntʋŋna bam na brɩ abam tɩn. 3Kʋlʋ na dwe dɩdɩ tɩn, 'a ta'a ye nɩ, lʋgʋ baŋa tiim da yam na yiə, nɔɔna badonnə w'ʋ ta wʋra ba na tɔgɩ wo-yɔɔrʋ tɩlʋ ba tɩtɩ fra na zʋʋrɩ tɩn, yɩ ba'a ta jɩgɩ abam ba mwana ba wɩ: 4"Wɛ goni ni nɩ DƖ Bu wʋm ta w'ʋ joori o ba lʋgʋ baŋa. Bɛɛ mʋ nan kɩa yɩ o ta wʋ tu? D'ɩ kwə maŋɩ ba tɩ, yɩ wəənu maama nan taa yɩ nɩ tɩ na maŋɩ tɩ yɩ te lʋgʋ baŋa pulim nɩ tɩn mʋ." 5Balʋ na ŋɔɔnɩ kʋntʋ tɩn paalɩ ba swe mʋ. Ba ba lagɩ sɩ ba sɛ nɩ wɛyuu dɩ tɩga baŋa maŋɩ tɩ wʋra faŋa faŋa mʋ, yɩ Wɛ ni dɩm mʋ pɛ tɩ wʋra kʋntʋ. Wɛ dɛɛn pɛ tɩga kam nuŋi na wʋnɩ mʋ, yɩ na bam ŋwaanɩ pa lʋgʋ baŋa ta wʋra. 6Kʋ nan ta yɩ na mʋ Wɛ dɛɛn mɛ DƖ cɔgɩ faŋa faŋa lʋgʋ kʋm, dɩ DƖ na pɛ dʋ-fara kam nɩ yɩ ka na bam li-kʋ tɩn. 7Kʋ nan ta yɩ Wɛ ni dɩm kʋntʋ mʋ paɩ zɩm wɛyuu dɩ tɩga baŋa kam ta wʋra, sɩ kʋ taa ve maŋa kam DƖ na w'ʋ pa mini cɔgɩ-tɩ tɩn. Kʋntʋ, Wɛ tiŋi-tɩ sɩ kʋ vu kʋ yi dɛ dɩlʋ DƖ na w'ʋ di nabiinə sarɩya, yɩ DƖ daarɩ DƖ cɔgɩ balʋ na vɩ-DƖ tɩn mʋ. 8A badon-sonnu-ba, 'a maŋɩ sɩ 'a lwarɩ woŋo kʋntʋ ni nɩ, kʋ na yɩ dɩ d'ɩ Yuutu Baŋa-Wɛ, dɛ dɩdwɩ nyɩ dɩ bɩna mʋrʋ mʋ, yɩ bɩna mʋrʋ dɩ nyɩ dɩ dɛ dɩdʋa mʋ te Wɛ tee nɩ. 9Nɔɔna badaara bʋŋɩ nɩ d'ɩ Yuutu wʋm daanɩ yɩ o wʋ tu nɩ o na goni ni te tɩn. O nan kɩ wʋ-zuru mʋ dɩ abam, bɛŋwaanɩ o ba lagɩ sɩ nɔɔn-nɔɔnʋ cɔgɩ, o lagɩ sɩ nɔɔna maama mʋ na cwəŋə ba ləni ba wʋrʋ ba yagɩ kəm-balwaarʋ tɩm. 10D'ɩ Yuutu Zezi tum dɛ dɩm nan w'ʋ ba dɩ darɩ dɩbam nɩ ŋwɩɩnʋ na yəni o ba te tɩn mʋ. Dɛ dɩm kʋntʋ nɩ sɔɔ zanzan w'ʋ kɩ wɛyuu nɩ, yɩ wɛyuu kʋm w'ʋ ba kʋ je maama. Kʋ daarɩ mini mʋ w'ʋ di wəənu tɩlʋ maama na wʋ wɛyuu nɩ, yɩ tɩga dɩ wəənu tɩlʋ maama na wʋ ka baŋa nɩ tɩn je. 11Wəənu tɩntʋ maama nan na lagɩ tɩ ba tɩ cɔgɩ kʋntʋ tɩn, 'a ye 'a laan na maŋɩ sɩ 'a ta'a yɩ te. 'A maŋɩ sɩ 'a ta'a tɔgɩ Wɛ dɩ wʋ-poŋo mʋ, sɩ 'a ta'a kɩ DƖ wʋbʋŋa na lagɩ te tɩn. 12Abam nan na cəgi dɛ dɩm Wɛ na w'ʋ pa Zezi joori o ba tɩn, sɩ 'a kwaanɩ 'a ta'a kɩ te na w'ʋ pa o ba lɩla tɩn. Dɛ dɩm kʋntʋ na yiə, mini mʋ w'ʋ di wɛyuu maama dɩ cɔgɩ, yɩ kʋ'ʋ pa kʋ wəənu maama lʋnɩ yɩ tɩ nyɩɩnɩ tɩ cɔgɩ. 13Wɛ nan goni ni sɩ DƖ kɩ wɛyuu-dʋŋʋ dɩ tɩ-dʋŋa mʋ. D'aanɩ mʋ DƖ w'ʋ pa wəənu maama taa tɔgɩ cɩga. Tɩntʋ wəənu tɩm mʋ dɩbam nan cəgə yɩ d'ɩ tɩɩna. 14Kʋntʋ ŋwaanɩ, a badon-sonnu-ba, 'a na cəgi wəənu tɩm kʋntʋ sɩ tɩ ba tɩ kɩ tɩn, 'a kwaanɩ 'a pa 'a wʋrʋ taa lana, sɩ 'a yɩ ta'a jɩgɩ tusim Wɛ yigə nɩ, sɩ 'a daarɩ 'a ta'a ŋwɩ dɩ ywəəni dɩ Wɛ. 15D'ɩ Yuutu wʋm nan na kɩ wʋ-zuru yɩ kʋ daanɩ tɩn, lwarɩ-na nɩ kʋ yɩ sɩ kʋ ma pa nɔɔna mʋ na cwəŋə ba na vrɩm. Dɩbam ko-bu-sono Pooli maŋɩ o pʋpʋnɩ kʋntʋ doŋ mʋ o pa abam, kʋ nan tɔgɩ dɩ Wɛ na pɛ-o swan yalʋ tɩn mʋ. 16O na pʋpʋnɩ twaanʋ tɩlʋ maama o ma brɩ wəənu tɩm kʋntʋ cɩga kam tɩn, o yəni o tɛ kʋntʋ doŋ mʋ tɩ wʋnɩ. O nan pʋpʋnɩ wəənu tɩdonnə tɩ na dana sɩ nɔɔna wanɩ ba ni tɩ kuri, kʋ pa balʋ na yəri Wɛ cɩga kam lanyɩranɩ yɩ ba wʋbʋŋa bwənə tɩn jɩgɩ o zaasɩm dɩm kʋntʋ ba pipirə, nɩ ba na yəni ba pipiri Wɛ twaanʋ tɩdaara dɩ te tɩn. Kʋ nan w'ʋ ja ba tɩtɩ cɔgɩm mʋ kʋ ba. 17Kʋ nan na yɩ abam, a badon-sonnu-ba, 'a laan ye kʋ na w'ʋ ba kʋ taa yɩ te tɩn. Kʋntʋ ŋwaanɩ, ta'a cʋ-na 'a tɩtɩ, sɩ 'a yɩ pa nɔn-balwaarʋ na cwəŋə ba dɩ abam ba tusim dɩm wʋnɩ sɩ kʋ pa 'a ga jəgə kalʋ 'a ya na zɩgɩ da tɩn. 18'A nan ta ve yigə, sɩ 'a ta'a ŋwɩ Zezi Krisi zaanɩ dɩm wʋnɩ, sɩ 'a fɔgɩ 'a lwar-o 'a wəli da. Wʋntʋ mʋ yɩ dɩbam Yuutu dɩ d'ɩ Vɩrnʋ. Zulə yɩ wʋntʋ nyɩm mʋ lele kʋntʋ sɩ kʋ taa ve maŋa kalʋ na ba ti tɩn. Amina.


text: 1Nyɛ rɛ Yesu gyɩ sii a bɩl mʋ gyʋʋ Gyuuma wɩɩkyʋwaldɩya kɩdɩgɩ, dɩ baal kɩdɩgɩ noŋ aa sʋba mɛ gyɩ we doŋ. 2Nala hʋ aa naa Yesu dɩ ʋ gyʋwa, ba buloŋ lɩɩ sɩya pɔ ʋ tɩyaŋ, a kɩ deŋ dɩ ba na dɩ ʋ sɩ tɩɩbɩ baal hʋ Kyɛwiyesii hʋ kyɛɛ koo. Badɔmɔŋ fa aa kyɛ dɩ ba na wɩɩ rɛ, a tɩŋ doŋ a kaŋ Yesu, a basɩ tɩya ʋ anɩɩ ʋ kyogi ba sɩŋsɩ rɛ. 3Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya nosʋʋ hʋ tɩɩna dɩ ʋ sii ko lɩɩ sɩŋ ba sɩya tɩyaŋ. Ʋ sii lɩɩ. 4Ɛɛ rɛ Yesu pɩyɛsɩ nala hʋ a baa, "Ɛɛ rɛ ma naabaala lesiri daga dɩ ma kɩ yaa Kyɛwiyesii hʋ kyɛɛ? Dɩ ma kɩ pɛ nala tɩyaŋ koo, dɩ ma kɩ dɔgɩsɩ ba? Dɩ ma kɩ laa nala mɩɩbolo koo, dɩ ma kɩ kpʋ ba?" Ʋ aa pɩyɛsɩ gɛɛ, ba yaa sɩrɩtɩtɩ. 5Ɛɛ rɛ Yesu na baaŋ ba nyuu tɩyaŋ. Ʋ tɩya buloŋ gyɩ kyogo rɛ akuu ba dɩgɩna aa bee nɩɩ wɩya nyuniŋ. Ɛɛ rɛ ʋ basɩ tɩya nosʋʋ hʋ tɩɩna a baa, "Kaŋ ɩ noŋ tannɩ." Ʋ kaŋ tannɩ, ʋ bɩrɩmɩ noduwo. 6Ɛɛ rɛ Farasiima hʋ sii lɩɩ, ba bee Hɛrɔtɩ hatɩnna mʋ vʋʋlɩ gɛɛ ba aa sɩ yaa a kaŋ Yesu kpʋ. 7Ɛɛ rɛ Yesu bee ʋ hatɩnna hʋ gyɩ sii tuu fuwobal hʋ nyʋwa. Nɩgyamaa aa lɩɩ Galili paalʋʋ sii giri tɩŋ ba hal. 8Nala gyɩ aa nɩɩ wɩya hʋ buloŋ Yesu aa yaa, nɩgyamaa sii lɩɩ Gyudɩya paalʋʋ, abee Gyerusalɛm, abee Idumiya paalʋʋ, abee Gyɔɔdaŋ fuwo hʋ kyolo abee Taaya abee Siidɔŋ paalʋʋ, a kɩ ko ʋ lee. 9Gyamaa hʋ gyɩ aa ko yʋga gɛɛ, ʋ basɩ tɩya ʋ hatɩnna hʋ dɩ ba mʋ kpa nɩɩduworiboro ko sɩgɩ nɩɩ hʋ nyʋwa dɩ ʋ gyʋʋ, dɩ nala hʋ ta ko yige ʋ lo. 10Yesu fa tɩɩbɩ nala rɛ yʋga. Ɛɛ wɩya nala hʋ fa aa wɩɩlɩ buloŋ fa ko kaŋ ʋ bagɩna tɩyaŋ nɛ a kɩ kyɛ dɩ ba dige ʋ. 11Ba tɩyaŋ, nala gyɩŋbɔmɔ fa aa kana we doŋ. Dɩ gyɩŋbɔmɔ ko na Yesu buloŋ, ba aa tuu tele ʋ sɩya tɩyaŋ nɛ a kɩ kyɩɩrɩ aŋ kɩ basɩ, "Ɩ rɛ yaa Wɩɩsɩ biye hʋ." 12Ɛɛ rɛ ʋ aa basɩ tɩya gyɩŋbɔmɔ hʋ abee sɩfɩyasɩ buloŋ dɩ ba ta ko daga kɩ tɩya nala, nal hʋ ʋ aa yaa. 13Ɛɛ rɛ Yesu sii lɩɩ doŋ, a mʋ gyɩŋ dogimo kɩdɩgɩ, a yɩrɩ nala hʋ buloŋ ʋ aa kyɛ, ba mʋ laŋŋɩ ʋ lee. 14Ɛɛ rɛ ʋ bɩl lɩɩ ba tɩyaŋ nala fi abee balɩya, dɩ ba yaa ʋ kpambɩsɩ, a we ʋ lee, dɩ ʋ ko leŋ dɩ ba mɛ mʋ basɩ Wɩɩsɩ wɩya a kɩ tɩya nala. 15Ka dɩ ʋ tɩya ba dee mɛ dɩ ba wuwo kaŋ kɩ kile gyɩŋsɩ nala tɩyaŋ. 16Nala hʋ fi abee balɩya ʋ gyɩ aa lɩya, ba fene rɛ nyɛ: Siimɔŋ, Yesu fa kana ʋ kɩ yɩrɩ Piita. 17Zebedi biisi hʋ balɩya, Gyemsi abee ʋ naabiibaal Gyɔɔŋ. Yesu fa kaŋ ba mɛ kɩ yɩrɩ Buwanagyisi. Feŋ no yaa namaga feŋ nɛ. Ʋ memii rɛ yaa gaduwo-kyagɩŋsɩyaala anɩɩ duwoŋ nɔsɩɩ. 18Ba nɩkaalɩya hʋ mɛ rɛ nyɛ: Aŋduru abee Fɩlɩpɩ abee Batolomi abee Matiwu abee Tɔmaasɩ abee Gyemsi, Alfiyasɩ biibaal hʋ, abee Tadiyo abee Siimɔŋ, nal hʋ aa kyɩl ʋ nala wɩya kɩŋkaŋ, 19bee Gyudasɩ Isɩkarɔtɩ, nal hʋ aa ko kpa Yesu yallɩ. 20Yesu aa ko lɩɩ nala no mʋ teŋ, ʋ mɩɩgɩ mʋ dɩya. Ɛɛ rɛ nala bɩl ko gol ʋ bee ʋ hatɩnna hʋ, ba paalɩ bɩ naa sɩnɩɩ dɩ ba di kɩdiiliye mɛ gba. 21Ʋ dɩya nala aa ko nɩɩ ʋ wɩya, ba sii lɩɩ dɩ ba kana ʋ, beewɩya nala fa aa basɩ rɛ anɩɩ ʋ aa kyɛ ʋ yaarɩ rɛ. 22Wɩɩsɩ Teŋ dɩdagɩla badɔmɔŋ mɛ gyɩ we doŋ. Ba gyɩ lɩɩ Gyerusalɛm nɛ a ko, a mɛ baa dɩ gyɩŋbɔmɔ buloŋ kuwori ba aa yɩrɩ "Bɛlizebul" lɛ kana ʋ. Dɩ ʋ rɛ tɩya ʋ dee hʋ ʋ kɩ kile gyɩŋsɩ nala tɩyaŋ gɛɛ. 23Ɛɛ rɛ Yesu yɩrɩ ba, a maga namaga no tɩya ba a baa, "Ɛɛ rɛ Sɩtaanɩ sɩ yaa a kile ʋ tɩɩtɩɩ noŋ nala? 24Dɩ bee nala rɛ we doŋ aŋ bɩ kaŋ nyʋʋdɩgɩ, ba bee hʋ sɩ sɩŋ? 25Dɩ dɩɩdɩgɩ nala mɛ ko bɩ kaŋ nyʋʋdɩgɩ, ka dɩ ba kɩ kaa kaasɩ, ba dɩya hʋ mɛ bɩ sɩ sɩŋ. 26Dɩ Sɩtaanɩ bee ʋ noŋ nala mɛ yaŋ ko bɩ kaŋ nyʋʋdɩgɩ, ba bee mɛ bɩ sɩ sɩŋ. Ʋ sɩ tele teŋ. 27Nal tuwo ʋ aa sɩ wuwo gyʋʋ gaduwogi dɩya a gaa ʋ kɩna, see ʋ aa laa sɩya kaŋ gaduwogi hʋ vʋwa biŋ, aŋ na wuwo gyʋʋ paa ʋ kɩna." 28Ɛɛ rɛ Yesu bɩl basɩ tɩya nala hʋ a baa, "Wɩtɩɩ rɛ ŋ basɩ kɩ tɩya ma, dɩ nal lɛ yaa wɩbɔmɔ mɔɔgɛɛ buloŋ, aŋ pɛ tʋʋsɩ Wɩɩsɩ mɛ gba, ka Wɩɩsɩ ha sɩ wuwo kpa ba buloŋ kyɛ ʋ. 29Amɛ dɩ nal lɛ tʋʋsɩ Wɩɩsɩ Wiyesi Welii hʋ, Wɩɩsɩ bɩ sɩ maakyiye kpa kyɛ ʋ buloŋ. Sʋʋkpʋŋ wɩbɔŋ aa bɩ kaŋ marɩ layɩ rɛ ʋ tɩɩna yaa gɛɛ." 30Nala hʋ badɔmɔŋ aa basɩ baa dɩ gyɩŋbɔŋ nɛ kaŋ ʋ hʋ, ɛɛ rɛ tɩŋ ʋ basɩ nyɛ. 31Mʋhʋ ko pɛ dɩ Yesu nɩɩna abee ʋ naabalɩya ko a sɩŋ gyaŋhal tɩyaŋ aŋ tɩŋ nal dɩ ʋ gyʋʋ yɩrɩ ʋ. Tɩŋdaal hʋ aa gyʋʋ 32dɩ nɩgyamaa hɔŋ gol-ʋ. Ɛɛ rɛ ba laa basɩ tɩya ʋ a baa, "Ɩ naa abee ɩ naabalɩya rɛ sɩŋ gyaŋhal tɩyaŋ a kɩ kyɛ ɩ." 33Ɛɛ rɛ Yesu mɩɩgɩ pɩyɛsɩ ba a baa, "Aŋnɛ rɛ yaa ŋ naa abee ŋ naabalɩya?" 34Aŋ mɩɩgɩ deŋ nala hʋ aa hɔŋ gol-ʋ, aŋ basɩ tɩya ba a baa, "Ma na, ŋ naa abee ŋ naabalɩya rɛ nyɛ. 35Nal hʋ buloŋ aa yaa wɩya hʋ Wɩɩsɩ aa kyo, ʋ rɛ yaa ŋ naabiibaal, abee ŋ naatoluu, abee ŋ naa."


text: 1Ha ngimɔ ɛngi dɔka giliwi wesara may nɛ mbinga hapɛtɛ Jésus. Mbwa tɛ dung nɛ yɔngamɔ na. Mɛgi Jésus saa hio wan-yambimɔ pɛa nɛ tɔa ha mbwa: 2«Kobhe tɛ wi ndɔng ha dea mi, hazu tɛ bo mɛsɛ nɛ yala tar ka ɔ dung hinɛ mbwa. Nɛ mbwa bo nɛ ma mɔ mɛ yɔng na. 3Ka mi gde nde mbwa asi ha le nɛ wɔ, mbwa betek ngata ha wal, hazu hio ma gutɛ nɛyɛa tɛnɛ.» 4Hio wan-yambimɔ pɛa kiforo wen ha wɛnɛ: «Ɔ hakɛ ha zang bɛlɛ. Ɛ bekpa dɔka yɔngamɔ mɛ ha ha mbwa ha ndo?» 5Mɛgi Jésus ana mbwa: «Ɛnɛ nɛ mampa ge?» Nɛ mbwa kiforo wen: «Ɔ nɛ mampa mɔrkɔ zanga bwa.» 6Wɛnɛ haa nu ha giliwi nde mbwa adungnu. Nɛ wɛnɛ kaya mampa ndɔng mɔrkɔ zanga bwa. Ka wɛnɛ lukoso Sɔ hazua kari, a gbinɔ yo ha hio wan-yambimɔ pɛa nde, mbwa akapini. Nɛ mbwa kapana yo ha hio giliwi ndɔng. 7Mbwa dungɔ fin nɛ hio ma bebe kɔyɔ. Jésus wola dede wen ha zua nɛ wɛnɛ tɔa ha hio wan-yambimɔ pɛa nde, mbwa akapini yo fin ha giliwi. 8Nɛ hio wi yɔnga yo, zang mbwa don. Nɛ ɛ ndɛma oloa don gɛsɛ mɔrkɔ zanga bwa. 9Nɛ dɔka wi ndɔng lɛma nɛ tomay nar. Hapata, Jésus gdea wal ha mbwa nde mbwa asi. 10Nɛhasa, wɛnɛ lea sɔngu hinɛ hio wan-yambimɔ pɛa pen si ha kuli tɔ ha kandɔnu Dalmanuta. 11Hio Farizien tɛa ha pɛ Jésus nɛ mbwa angara zanga wen hinɛ wɛnɛ. Mɛgi, hazu we sila wa, mbwa ana wɛnɛ mɛ de ma mɔweka, ka osi nde ziomɔ pɛa tɛ nɛ wal Sɔ. 12Jésus pesa ɔmi nɛngaya lɛng-kpɛng, nɛ tɔa: «Wi mɔ ngimɔ ɛngɛ ani mɔweka hazu ge? Kpasawen mi tɔ ha ɛnɛ nde, hio wi mɔ ngimɔ ɛngɛ bekpa ma mɔweka ndang na.» 13Hapata a laka hio Farizien ndɔng gde, nɛ wɛnɛ lea sɔngu fin kifiri si ha kuli tɔ. 14Tazu hio wan-yambimɔ biso nɛ kuo yɔngamɔ. Mɛgi, mbwa dungɔ sɔna nɛ mampa ndang ha zang sɔngu. 15Nɛ Jésus mboa mbwa, nɛ tɔa: «Ɛnɛ pangay nɛ yina hasisi mampa pɛ hio Farizien nɛ pɛ Herode.» 16Hio wan-yambimɔ tɔa ha soko may: «Ɔ bo nɛ yɔngamɔ na.» 17Jésus zea wena, nɛ wɛnɛ ana mbwa: «Hazu ge ɛnɛ tɔ ha soko ɛnɛ nde, ɔ bo nɛ mampa na, ge nde? Ingɔmɔ nɛ mbaramɔ pɛ ɛnɛ bona nde? Sila ɛnɛ dung gdingbiti hazu ge? 18Gbali ɛnɛ ang fɛt, ma ɛnɛ zɔk mɔ na? Zala ɛnɛ ang fɛt, ma ɛnɛ ze mɔ na? Tazu ɛnɛ tɛ gba nɛ hio mɔ ka mi dea sɔngsi na nde? 19Ha ngimɔ ka mi kapana nɛ mampa mɔrkɔ ha soko hio wi tomay mɔrkɔ, ɛnɛ kaya hio titia don gɛsɛ ge?» Mbwa tɔa ha wɛnɛ: «Yo dona gɛsɛ bhukɔ gbala bwa.» 20«Nɛ ngimɔ ka mi kapana nɛ mampa mɔrkɔ zanga bwa ha soko hio wi tomay nar, ɛnɛ kaya titia don gɛsɛ ge?» Mbwa tɔa ha wɛnɛ: «Yo dona gɛsɛ mɔrkɔ zanga bwa.» 21Jésus ana mbwa fin: «Gbo kanɛ sising, ɛnɛ tɛ ing ka gotoa na?» 22Jésus hinɛ hio wan-yambimɔ pɛa hɔa ha le Betsaida. Nɛ hio wi kuo ma wan-gdɔka li tɛnɛ ha pɛa. Mbwa lokatɛ nde, wɛnɛ andɔ tɛ wa nɛ kpasisi wɛnɛ. 23Jésus baa kɔ wan-gdɔka li ɛngɛ, nɛ a ngbɔsa wɛnɛ nɛnɛ ha gdong le. Hapata, a aa tafu ha li wa, a gdea kɔ ha zu wa, nɛ a ana wɛnɛ: «Mɛ ha zɔka ma mɔ?» 24Wan-gdɔka li bhaa li nɛ tɔa: «Mi ha zɔka hio wi. Ma, mbwa dung tuka te, ka nɛ nɔ.» 25Hapata Jésus gdea kɔ ha li wa nɛ mbinga. Nɛ wɛnɛ angara zɔka mɔ nɛ saa, li wa bhaa kari. Wɛnɛ tɛ bo ha zɔka mɔ nɛdedea. 26Mɛgi Jésus tɔa ha wɛnɛ: «Mɛ si nzeng ha twa pɛ mɛ, ka mɛ ale ha zang le na!» 27Hapata ɛngi, Jésus hinɛ hio wan-yambimɔ pɛa baa wal hazu nɛ ha hio le hapɛtɛ gasa le Sezare pɛ Philippe. Nɛ ka mbwa boka ha liwal, a ana hio wan-yambimɔ: «Hio wi tɔ nde, mi nɛ̂ o?» 28Mbwa kiforo wen ha wɛnɛ: «Hio ma wi tɔ nde, mɛ nɛ̂ Jean wan-gdumsiwi. Hio ma nde, mɛ nɛ̂ Elie. Nɛ hio ma mbinga tɔ nde, mɛ nɛ̂ ma wi ndang ha soko hio wan-tɔkuliwen.» 29Nɛ wɛnɛ anamɔ fin: «Ma, ɛnɛ, ɛnɛ tɔ pɛ ɛnɛ nde, mi nɛ̂ o?» Pierre kiforo wen ha wɛnɛ: «Mɛ nɛ̂ Mesi.» 30Mɛgi Jésus mboa nu mbwa nɛngaya nde, mbwa atɔ wen ɛngɛ ha ma wi ndang na. 31Hapata ɛngi Jésus angara osamɔ ha hio wan-yambimɔ pɛa, a tɔa: «Lɛma nde, mi, Bewei pɛ Wi, akpa yeksamɔ nɛdɔka. Hio kotowi, hio gasa wan-hasadaka nɛ hio wan-osi mbonga bemul mi pi. Ɛ begbɛ mi, nɛ mi begutɛ hapata yala tar.» 32Wɛnɛ tɔa wen ndɔng long. Mɛgi, Pierre daka tɛ hinɛ wɛnɛ tikiring nɛ a angara sɛna wen ha wɛnɛ. 33Ma, Jésus kiforo tɛ zɔk hio wan-yambimɔ, nɛ wɛnɛ gaya Pierre, nɛ tɔa: «Mɛ pen ha li mi, Satan! Hazu takaramɔ pɛ mɛ tɛ nɛ wal Sɔ na, ma, nɛ wal pɛ wi.» 34Hapata, Jésus saa hio giliwi nɛ hio wan-yambimɔ pɛa. Nɛ wɛnɛ tɔa ha mbwa: «Ka ma wi ngoy mɛ ndari mi, lɛma nde wɛnɛ akafi wɔ mɔ nzan fɛt. Wɛnɛ agu getakate pɛa gde ha zu bhaka wa, nɛ wɛnɛ andari mi. 35Hazu wi, ka ngoy kpasisi tunɔ pɛa, a beyɔsisi yo. Ma, wi ka yɔsisi tunɔ pɛa hazu wɛnɛ mɛkara mi nɛ Dede Wen pɛ Sɔ, a bekpasisi yo. 36Ka ma wi kpaa mɔ nzan fɛt, nɛ ka wɛnɛ kɔpa tunɔ kpoo, kpaamɔ pɛa bede nɛ ge ha wɛnɛ ge nde? 37Wi lɛm hɛ fin tunɔ pɛa nɛ mbinga nɛ nge mɔ ge nde? 38Hio wi mɔ ngimɔ ɛngɛ bo nɛ mboazu na, nɛ mbwa nɛ̂ wan-de gdangamɔ. Ka mɛ de foy ha li mbwa hazu ling mi nɛ hazu wen pɔm, mɛgi mi, Bewei pɛ Wi, mi bede foy fin hazu mɛ, ha ngimɔ ka mi betɛ hinɛ hio nzɔy telenge ha zang lɛkɛ-lɛkɛmɔ pɛ Bafa mi.»


text: 1Pə tɔɔ tɔ tə lɩɩ Kilisiti tɔm nti pa caaləɣəna sɛɣɛsʋɣʋ tɔ tə taa na tə sʋʋ mpa pa pɩɩ pə taa tɔ pa nyəntʋ taa. Tə́ taa taɣanɩ kite tɛɛ nyəntʋ taa kɛ́ məlʋɣʋ, ɩsɩɩ kpaɩ təma yeluɣu na taa tɛmnaʋ kɛ Ɩsɔ, 2na lʋm sɔʋnaa na niŋ tənʋɣʋ pə tɔmnaa, na sətaa feesuɣu na tam hʋʋlɛ pə tɔmnaa. 3Tə́ pukina pə ɩsɛntaa kɛ́ tam. Mpʋ pə maɣamaɣa kɛ tɩɩ la ye Ɩsɔ ɩ́ tisaa. 4Na mpa pɛlɛ pa taɣanəɣɩ ɩsaɣatʋ taa kɛ́ hotuɣu tɔ pɛlɛ pa tɔm ká tɛna weɣelɛ ɩlɛ? Tɔʋ, Ɩsɔ tɛma pa ɩsɛ kuluɣu na pá təŋ ɩsɔtaa kʋcɔɔʋ leleŋ na pá hiki pa paa nyəm kɛ Ɩsɔ Feesuɣu Naŋŋtʋ kiŋ. 5Pəlɛ pə waalɩ pa nawa sɩ Ɩsɔ Tɔm wɛ teu na pa cɛkəna ɩsəna antulinya wei ɩ kɔŋ tɔ ɩ toma wɛɛ tɔ. 6Pə tənaɣa mpʋ pə waalɩ kɛ́ pa lɩɩwa na pá taɣanɩ ɩsaɣatʋ taa kɛ́ hotuɣu. Yəlaa ɩsɩɩ mpʋ pə taka pə fɛɩ pəsʋɣʋ sɩ pá hʋ́lɩ́-wɛ sɩ pá taɣanɩ tɔntɛ kʋfatɛ kɛ laɣasʋɣʋ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, Ɩsɔ Pəyaɣa kɛ pa lɛləɣɩ kam kɛ səm tesika tɔɔ na pá tʋɣɩ-kɛɣɛ fɛɛlɛ kɛ samaa taa. 7Ye pa hala haləm na tɛʋ nɩɩkɩ pə taa kɛ́ tam na pə ta laŋ nikaɣa, na kʋtɔɣɔʋ la pə taa kɛ́ teu na pə́ waasɩ hallaa, ɩlɛ haləm mpɩ Ɩsɔ koola-wəɣɩ kʋpantʋ kɛ́. 8Ama ye sɔwa kɛ yem na kpaɩ nyɩɩtʋ tike lakəna pə taa, haləm mpɩ pə pəsa yem kɛlɛ, na Ɩsɔ naa kpalɩ-wɩ na pá tɛɛsəna-wəɣɩ kɔkɔ sɔpʋ. 9Ma taapalaa mɛ, paa tə yɔɣɔtəɣɩ mpʋ tɔ tə tɛma tá taa təkpataa sɩ ɩ́ tá tooli, ɩ wɛ waasʋɣʋ mpaaʋ taa kɛ́. 10Ɩsɔ tá kɛ́ wei ɩɩ təŋəɣɩ tampana tɔ, na ɩ kaa sɔɔ mə təma tɔɔ. Pəyele ɩ kaa sɔɔ ɩsəna ɩ́ paasaa na ɩ́ sɔɔlɩ-ɩ na ɩ́ waasɩ mə Ɩsɔ sɛɛlaa lɛlaa, na ɩ́ tɩɩ tɔŋna-wɛɣɛ waasʋɣʋ tɔ. 11Ta luuŋ wɛɛ sɩ paa mə taa wei ɩ́ tasa ɩsəlɛ sɛɛsʋɣʋ kɛ mpʋ haləna pə tənaɣa, pəcɔ pə́ lá teitei ɩsɩɩ ɩ́ tɛɛlʋɣʋ tɔ. 12Tá luuŋ fɛɩ sɩ ɩ́ loosi nɔɔhɛɛ. Ama tə caa kɛ́ sɩ ɩ́ təŋ mpa pa tɛŋ Ɩsɔ na pa taa na pá wɛna suulu na paa hiki mpi Ɩsɔ ka tɔma sɩ ɩ ká ha tɔ pa akpaa. 13Waatʋ wei Ɩsɔ heelaɣa Apəlaham sɩ ɩ ká lapɩ-ɩ pənɛ na pənɛ tɔ, na tuunaʋ kɛ́. Na ɩsɩɩ nɔɣɔlʋ fɛɩ wei ɩ kəla-ɩ na ɩ́ ká tuuna ɩlɛ tɔ ɩlɛna ɩ́ tuuna ɩ tɩ, 14na ɩ́ tɔ sɩ: Ma heeliɣi-ŋ təkpataa sɩ maa la-ŋ kʋpantʋ, na maa la na ń hiki piya kɛ sɔsɔm. 15Ḿpʋ́ɣʋ́ Apəlaham caɣana suulu, haləna ɩ́ kɔɔ na ɩ́ hiki mpi Ɩsɔ ka tɔma sɩ ɩ ká lapɩ-ɩ mpʋ tɔ. 16Ye yəlaa ɩ́ caa tuunaʋ, wei ɩ kəla-wɛ tɔ ɩ hətɛ kɛ pa yaakɩ na pá tuuna. Tuunaʋ kɛ́ pʋlʋ mpi pə loliɣi yəlaa kɛ waatʋ wei pa lakɩ ntɔŋkpɛɛsaɣa tɔɣɔ. 17Ɩsɔ ɩ́lɛ́ ɩ caakaɣa kɛ́ sɩ mpa ɩ tɔma sɩ ɩ ká la kʋpantʋnaa mpɛ tɔ, pá nyɩ təkelekele sɩ ɩ́ yɔɣɔta nti, ɩ yɔɣɔtaa kɛ́ tə kaa laɣasɩ. Pə tɔɔ kɛ́ ɩ yɔɣɔtaa na ɩ tuu. 18Tɔm naalɛ ɩnɛ ɩ fɛɩ laɣasʋɣʋ, na pə fɛɩ pəsʋɣʋ sɩ Ɩsɔ ɩ́ looli-tɩ. Pə tɔɔ maɣamaɣa kɛ pə sɔɔsa ta mpa tə hika təŋmɛllɛ kɛ ɩ kiŋ tɔɣɔ apalʋtʋ, sɩ tə́ tɔkɩ tɛɛlʋɣʋ ŋku kʋ tɔm pa kɛɛsa-tʋ tɔɣɔ teu təkeŋkeŋ. 19Tɛɛlʋɣʋ ŋkʋ kʋ wɛɛ kɛ́ ɩsɩɩ ta ləsasɩ kaŋkanʋɣʋ kʋtəlʋɣʋ ŋku tə wɛna naani na kʋ kiiwa tɔ. Tə nyəmá sɩ ta maɣamaɣa tə pəsəɣɩ na tə́ sʋʋ na tə́ polo na tə́ lɩɩ ɩsɔtaa Ɩsɔ təsɛɛlɛ taa pʋʋɣʋ kʋkakaɣaʋ waalɩ haləna tə́ tala pə taa naŋ taa. 20Tənaɣa Yesu tɛɛ-tʋɣʋ nɔɣɔ, na ɩ́ pəsɩ kɔtʋlʋ sɔsɔ ɩsɩɩ Mɛləcisetɛɛkɩ kɛ tam tɔɔ.


text: 1Á aa wuwo lɩɩ nɩɩ hʋ nyʋwa abee laaŋfɩya gɛɛ, nala hʋ aa we doŋ basɩ tɩya ma anɩɩ paalʋʋ hʋ feŋ nɛ yaa Mɔlta. Nɩɩ fa gol taŋha hʋ buloŋ nɛ ko baŋ kyeme. 2Nala hʋ gyɩ kaŋ ma weliŋ nɛ doŋ tɩyaŋ, a pɛ á tɩyaŋ kɩŋkaŋ. Á gyɩ aa we doŋ tɩyaŋ gɛɛ rɛ, duwoŋ gyɩ piili kɩ nɩɩ. Lee buloŋ gyɩ fɩyɛlɩ kɩŋkaŋ. Ɛɛ rɛ ba gyɩ we diŋ tɩya ma, á kɩ wiyeni. 3Pɔɔl mʋ paa daasɩ a ko we diŋ hʋ tɩyaŋ, dɩ dʋŋ we daasɩ hʋ tɩyaŋ. Ɛɛ rɛ nʋŋ kaŋ dʋŋ hʋ, ʋ ko lɩɩ a dʋŋ-pɔ Pɔɔl noŋ tɩyaŋ. 4Nala hʋ aa we doŋ na dɩ dʋŋ hʋ dʋŋ-pɔ Pɔɔl noŋ tɩyaŋ gɛɛ, ba basɩ kɩ tɩya dɔmɔŋ a baa, "Ʋ kɩɩ nɩɩ baal no yaa nɩkpʋʋl lɛ. Ʋ wuwo lɩɩ nɩɩ hʋ tɩyaŋ nɛ aŋ ha kaŋ mɩɩbol, amɛ ʋ wɩbɔmɔ rɛ ha aa dɩ ʋ gɛɛ." 5Ɛɛ rɛ Pɔɔl kaŋ dʋŋ hʋ pigisi ta, ʋ tele diŋ hʋ tɩyaŋ, amɛ dʋŋ hʋ aa dʋma ʋ gɛɛ, ʋ bɩ yaa ʋ wɩɩ buloŋ. 6Ba gyɩ aa gyegile rɛ dɩ ba na, dʋŋ hʋ aa dʋŋ Pɔɔl gɛɛ dɩ doŋ fa sɩ ŋmala, koo dɩ Pɔɔl fa sɩ lɩɩ tele a sʋba ba sii tɩyaŋ. Ba gyegili lɔlɔ, aŋ mɩɩgɩ baa dɩ Pɔɔl yaa tɔdʋŋ nɛ. 7Bee hʋ kuwori feŋ nɛ fa yaa Pubiliyɔsɩ. Ʋ bagɩsɩ mɛ fa kpaga doŋ nɛ. Ʋ mɛ gyɩ kaŋ ma nɩhɔrɩ weliŋ kyɛyɛ boto, ʋ dɩya tɩyaŋ. 8Dɩ Kuwori hʋ kuwo mɛ fa aa wɩɩlɩ, a pɩŋ dɩya tɩyaŋ. Fɩyɛlʋʋ abee hamɔlʋŋ nɛ fa kana ʋ. Ɛɛ rɛ Pɔɔl gyʋʋ na ʋ dɩya tɩyaŋ a kpa ʋ nosi dɔbɔ ʋ tɩyaŋ a kyʋwalɩ Wɩɩsɩ tɩya ʋ, ʋ na laaŋfɩya. 9Pɔɔl fa aa yaa gɛɛ, wɩɩla tɩmma hʋ buloŋ fa aa we doŋ ko Pɔɔl lee rɛ ʋ tɩɩbɩ ba buloŋ, ba na laaŋfɩya. 10Ba gyɩ tɩya ma bɔnyɛ kɩna rɛ yʋga. Saŋa hʋ tɩyaŋ á aa kyɛ dɩ á sii gyʋʋ nɩɩduworiboro a duwori kyol mʋ, ba kpa kɩna hʋ buloŋ á aa kyɛ a we boro hʋ tɩyaŋ dɩ á kaŋ vala ŋmanɩɩ hʋ. 11Á gyɩ we doŋ nɛ peŋsi boto aŋ na sii lɩɩ gyʋʋ nɩɩduworiboro kɩdɩgɩ aa lɩɩ Alizaŋdiriya. Nɩɩduworiboro no feŋ nɛ fa yaa Tɔdʋŋ-daalɩyanɩ. Boro no gyɩ sɩŋ Mɔlta fuwo hʋ nyʋwa tɩyaŋ nɛ, a lɩɩ yʋʋ saŋa a mʋ pele puwo saŋa. 12Á aa mʋʋ hʋ tɩyaŋ nɛ, á mʋ pele tɔɔ kɩdɩgɩ ba kɩ yɩrɩ Siraakusi, a hɔŋ doŋ kyɛyɛ boto. 13Á bɩl sii lɩɩ doŋ a mʋ gyʋʋ nɩɩduworiboro, a duwori mʋ tɔɔ kɩdɩgɩ ba kɩ yɩrɩ Riigyiyɔm. Ʋ sɩya aa gballa, puwo bɩl piili kɩ dɔŋ, a lɩɩ wɩɩpɔsɩɩ noduu dɩɩlaŋ. Ʋ kyɛyɛ balɩya kyɛɛ rɛ á ko pele tɔɔ kɩdɩgɩ ba kɩ yɩrɩ Putiyoli. 14Á gyɩ na Krisitabiisi badɔmɔŋ nɛ doŋ. Ba baa dɩ á hɔŋ ba lee kyɛyɛ bapɛ. Ɛɛ rɛ á hɔŋ. Nyɛ rɛ á vala pɩŋ ŋmanɩɩ tɩyaŋ gɛɛ, a mʋ pele Roma. 15Á nɩmmabalɩya hʋ aa laa Yesu wɩya di Roma tɩyaŋ nɩɩ á wɩya anɩɩ á aa ko rɛ. Ba ko kyeŋ ma libolii tɩyaŋ. Ba badɔmɔŋ gyɩ kyeŋ ma Apiya Yɔbɔ hʋ tɩyaŋ nɛ. Ka ba badɔmɔŋ mɛ kyeŋ ma lee hʋ ba aa yɩrɩ Dɩɩsɩ boto nɩhʋwala aa pɩŋ doŋ. Pɔɔl aa naa ba, ʋ teŋ buloŋ gyɩ pollo rɛ, ʋ kyʋwalɩ Wɩɩsɩ aŋgyʋwasʋ. 16Á aa mʋʋ pele Roma, ba tɩya Pɔɔl ŋmanɩɩ rɛ dɩ ʋ kɩ gyʋʋ ʋ dʋŋ dɩya, ka ba leŋ laalyuwolo hʋ kɩdɩgɩ kɩ deŋ ʋ. 17Ʋ kyɛyɛ boto kyɛɛ, Pɔɔl yɩrɩ Gyuuma nɩhɩyasɩ aa we bee hʋ tɩyaŋ ba ko laŋŋɩ. Ba aa laŋŋa gɛɛ rɛ ʋ basɩ tɩya ba a baa, "Ŋ naabalɩya Iziral tɩmma, ŋ bɩ yaa wɩɩ buloŋ kyogi á nala. Ŋ bɩ kyogo á naabaala sɩŋsɩ mɛ. Ka ba kana ŋ tɔ dɩya tɩyaŋ Gyerusalɛm tɩyaŋ, a bɩl kpa ŋ we Roma tɩmma mɛ nosi tɩyaŋ. 18Nyɛ rɛ Roma tɩmma di ŋ sarɩya, a na dɩ ŋ bɩ kyogo wɩɩ buloŋ a maga dɩ ba kpʋ ŋ. Ɛɛwɩya, ba fa kɩ kyɛ dɩ ba kpa ŋ ta. 19Amɛ Gyuuma hʋ gyɩ bɩ laa dɩ ba kpa ŋ ta. Ɛɛ rɛ ŋ bɩl wɩɩ lɔlɔ aŋ sʋla ŋmanɩɩ dɩ ba kana ŋ ko kuworibal hʋ lee dɩ ʋ di ŋ sarɩya. Amɛ ŋ kɛ bɩ kaŋ wɩbɔŋ buloŋ dɩ ŋ basɩ a mʋ kɩ tile ŋ tɩɩ nala tɩyaŋ. 20Nyɛ rɛ tɩŋ ŋ baa ŋ sɩ na ma dɩ á basɩ wɩya gɛɛ. Nal hʋ wɩya Iziral tɩmma aa kaŋ bayɩyɛla anɩɩ ʋ sɩ ko, ʋ wɩya rɛ tɩŋ ba kaŋ kyɔrʋmɔ no vʋwa ŋ nyɛ." 21Pɔɔl aa basɩ gɛɛ, ba basɩ tɩya ʋ a baa, "Á bɩ laa teŋ buloŋ a lɩɩ Gyudɩya paalʋʋ a mʋ kɩ tile ɩ tɩyaŋ. Á nɩmmabalɩya kɩdɩgɩ mɛ bɩ lɩɩ doŋ ko a basɩ ɩ wɩbɔŋ. 22Amɛ á gyɩma anɩɩ lee kɛ buloŋ nala aa kɩ basɩ wɩbɔmɔ rɛ a mʋ kɩ tile paati hʋ tɩyaŋ ɩ aa wee. Ɛɛ rɛ tɩŋ á kɩ kyɛ dɩ á gyɩŋ wɩɩ hʋ ɩ aa kana." 23Ɛɛ rɛ ba tɩya Pɔɔl kyɛɛ. Kyɛɛ hʋ aa ko pele, nala yʋga sii ko lee hʋ Pɔɔl aa gyʋʋ. A yaŋ piili ʋ kyɩkyʋwala buloŋ a kaŋ kɩ mʋ ʋ dɩdaana, Pɔɔl basɩ Wɩɩsɩ koro hʋ wɩya gɛɛ rɛ a tɩya nala abee sɩfɩyasɩ. Ʋ gyɩ kpaa wɩya hʋ Moosi aa bine abee wɩya hʋ Wɩɩsɩ tɩŋdaala aa saba Wɩɩsɩ teŋ tɩyaŋ nɛ, a daga nala hʋ anɩɩ Yesu Krisita wɩya hʋ ʋ aa basɩ yaa wɩtɩɩ rɛ. Aŋ kɩ lʋga dɩ ba laa wɩya hʋ di. 24Nala hʋ aa nɩɩ wɩya hʋ ʋ aa basɩ, ba badɔmɔŋ laa di, ka ba badɔmɔŋ mɛ bɩ laa di. 25Amɛ wɩdɩgɩ rɛ Pɔɔl gyɩ ko basɩ, nyʋʋtaaduwo gyʋʋ ba, ba sii pɩsa. Wɩɩ hʋ ʋ gyɩ aa basa rɛ nyɛ. Ʋ baa, "Wɩya hʋ Wɩɩsɩ Wiyese Welii hʋ aa tɩŋ Wɩɩsɩ tɩŋdaal Azaaya tɩyaŋ a basɩ tɩya ma naabaala hʋ yaa wɩtɩɩ rɛ. 26Ʋ fa basɩ baa, 'Mʋ nala no lee a basɩ tɩya ba baa, Ma sɩ gyegili nɩɩ wɩya abee sɩfɩyasɩ, aŋ bɩ sɩ gyɩŋ ba memiye. Ma sɩ kyirigi ma sɩya aŋ bɩ sɩ na kɩŋ buloŋ mɛ, 27beewɩya nala no nyuni deye rɛ kɩŋkaŋ, ka ba tɔ ba dɩgɩna mɛ dɩ ba ta nɩɩ wɩɩ buloŋ. Ba kaŋ ba sɩya mɛ tɔ rɛ dɩ ba ta na kɩŋ buloŋ. Wɩɩsɩ baa dɩ gɛɛ fa daa, ba sɩya fa sɩ kɩ na, dɩ ba dɩgɩna mɛ fa kɩ nɩɩ wɩya. Ba hakɩllɩ mɛ fa sɩ kɩ gyɩŋ wɩya memiye. Ɛɛ rɛ fa sɩ leŋ dɩ ba mɩɩgɩ ko tɩŋa ŋ, dɩ ŋ leŋ dɩ ba na laaŋfɩya."' 28Nyɛ rɛ Pɔɔl bɩl basɩ tɩya ba a baa, "Ma yaŋ gyɩma anɩɩ Wɩɩsɩ tɩŋ ʋ tɩŋdaala rɛ dɩ ba mʋ basɩ wɩya hʋ aa daga gɛɛ hʋ Wɩɩsɩ aa laa nala kɩ ta, a tɩya nala hʋ aa bɩ yaa Gyuuma mɛ. Ba kɛ sɩ gyegili nɩɩ." 29(Ʋ aa basɩ wɩɩ no, Gyuuma hʋ kpa mʋ, a kaŋ wɩɩ hʋ kɩ kpa dɔmɔŋ.) 30Pɔɔl gyɩ hɔŋ Roma tɩyaŋ nɛ bɩsɩ balɩya, a laa dɩya kɩ gyʋʋ, aŋ kɩ tuŋ. Nal buloŋ aa ko ko dɩ ʋ na ʋ, ʋ aa kaŋ ʋ tɩɩna weliŋ nɛ. 31Ʋ gyɩ basɩ Wɩɩsɩ koro hʋ wɩya kɩ tɩya nala rɛ, a kɩ daga á Tɩɩna Yesu Krisita wɩya mɛ abee nyuduwo. Ka nal buloŋ mɛ bɩ tɔɔ ʋ ŋmanɩɩ dɩ ʋ ta basɩ Yesu wɩya doŋ.


text: 1N ba so n mɩ̃ɛ bɩɩ? N ba ɩ a nɩtʋ̃nãa ɩ̃sʋɔ bɩɩ? N mɩ ba nyɛ a sɩ Soro Yesu nɩ nɩbir bɩɩ? A ba ɩ yɩn lɛ ɩ a sɩ Soro tʋ̃mɔ̃ ɩn tʋ̃, tɔ̃nɔ̃ ɛ? 2Ala ɩ gba, n ba ɩ a nɩtʋ̃nãa bamɩne sɛ̃ ɛ, tɩ yɩn sɛ̃ 'lɔ, sɩrɛ jaa n ɩ naa! Bojũu yɩn lɛ ɩ a jɩ̃nɛ wiil sɩrɛ jaa ɩka n ɩ naa a nɩtʋ̃nãa a sɩ Soro 'yɔ̃ɔ. 3A anyãna lɛ na ɩ a maa 'yɛr ɩn na 'yɛr kʋ a bala na wa bɛrɛ ma a nɛɛ. 4A mɔ̃ sɩn tɛɛ lɛ ba tara sɔr ɩka yɩ kʋ sɩ bʋ̃diir nɩ bʋ̃nyursɩ ɛ? 5Sɩn tɛɛ lɛ ba tara sɔr ɩka sɩ ma tara a sɩ pɔbɔ 'mataa yʋɔrɔ nɩ nɩtãa lɛ a sɩ Soro yɛɛr nɩ a Sɩfasɩ na ɩ a nɩtʋ̃nsɩ ɛ? 6Bɩɩ maa nɩ Banabasɩ tɛɛ lɛ a sɛɛ ɩka sɩ tʋ̃nɔ̃ tɩ yɩ kʋ̃ kʋ sɩ bon jaa ɛ? 7Nɩbuor lɛ ba de soja tɩ wʋ lɩɛb yara wʋ mɩ̃ɛ? An lɛ ma sɛl tɩɛ tɩ ba dire a wʋ wɔ̃mɔ̃ ɛ? Bɩɩ an lɛ ɩ nachĩnɛ tɩ maa pɛ̃ a bɩr di ɛ? 8Nɩsaal kaafʋ pɔ 'yɛr lɛ a nyã ɩn 'yɛr bɩɩ? A Mosesɩ nɛbinãa ba 'yɛr a lɛ nɩ wʋ ju ɛ? 9Bojũu nɩtɔ̃ lɛ a Mosesɩ nɛbinãa dɔ̃ɔ 'yɛr, "Ta lũ a nadar 'lɔ fʋn 'yɔ̃ɔ a wʋ vara fʋ a chi nɛɛ pɔɔ ɛ." A nadai yele lɛ fɛr a Nãaŋmɩn bɩɩ? 10Sɩrɛ jaa a ba ɩ sɩn jũu lɛ wʋ 'yɛr a anyãna ɛ? Ɔ̃ɔ, sɩn jũu lɛ ba sɛb a yelsɩ anyãna, bojũu a bala na kʋɔrɔ nɩ a bala na vara tara na tɩɛr ɩka ban nyɛn bon kɔ̃ɔ. 11Ala ɩ sɩ bʋr a Nãaŋmɩn Sɩɛ bʋ̃bʋrɔ a yɩ sɛ̃, an ɩn tuo ala ɩ yɩ mɩ kʋ sɩ naa a yɩ bʋ̃tarsɩ bɩɩ? 12Ala ɩ bamɩne tara na sɔr ka yɩ ma sʋ̃ʋ ba, sɩn ba lɛ a sɛɛ ɩka sɩ nyɛ gar ba ɛ? Tɩchɛ sɩn ba kpãkpãana nɩ a yele nyãna ɛ. Sɩ ma bar yele jaa ka a po, a sɩ taa pɔɔ a Kɩrɩsɩto 'yɛr nʋ̃ɔ nyãna sɔr ɛ. 13Yaa bɔ̃ɔ ɩka a bala na tʋ̃nɔ̃ a be a Nãaŋmɩn puorfʋ yir, a Nãaŋmɩn puorfʋ yir pɔ lɛ ba dire ɛ? Ka a bala mɩ na ɩ a Nãaŋmɩn bɔɔrlorbo mɩ dire a bɔɔrlo bomo ala ɛ? 14A lɛ nɩ wʋ ju mɩ lɛ a sɩ Soro 'yɛr ɩka a bala na mʋɔlɔ a wʋ 'yɛr nʋ̃ɔ, ba mɩ dire yire a 'yɛr nʋ̃ɔ mʋɔlfʋ pɔ. 15Tɩchɛ maa ba dɩɛl a anyãna ɛ, n mɩ ba sɛɛrɛ a anyãna tɩ tara tɩɛr ɩka yɩ maal a lɛ kʋ ma ɛ. Maa kpin kɔ̃ a sa naa nɩrɛ na wa kaa a n yo bɔ yele nyãna pɔrɔ. 16Tɩchɛ maa wa mʋɔl a 'yɛr nʋ̃ɔ nyã, n kʋ̃ tʋ̃ɔ bɔ yuor ɛ, bojũu Nãaŋmɩn lɛ 'yɔ̃ɔ ma ɩka n mʋɔl. Yele na pɔɔ ma naa ala ɩ n ba wa mʋɔl a 'yɛr nʋ̃ɔ nyã ɛ. 17Maa mʋɔl a 'yɛr nyã pɔrɔ, n tara na sãyar, ala ba ɩ pɔrɔ gba lɛ ɛ, Nãaŋmɩn na kaa ir ma 'yɛr lɛ n 'yɛrɛ. 18Bo lɛ ɩ a n sãyar? Ala lɛ a anyã ɩka, n mʋɔl a 'yɛr nʋ̃ɔ pɔrɔ kʋ a nɩbɛ, naa taa bʋɔrɔ tɔ̃nɔ̃ yin a 'yɛr nʋ̃ɔ nyã mʋɔlfʋ pɔ ɛ. 19N gba na so n mɩ̃ɛ ka nɩrɛ jaa ba so ɛ, tɩ n maal n mɩ̃ɛ gbãgbaa kʋ nɩrɛ jaa lɛ an na ɩ ka n tʋ̃ɔ nɩyɔɔ tɔɔ wa kʋ Yesu Kɩrɩsɩto. 20Maa wa ta a Juu nɩbɛ sɛ̃, n ma lɩɛb n mɩ̃ɛ a Juu nɩrɛ, na tʋ̃ɔ ba nyɛ. A bala na be a nɛbinãa pɔ, n ma lɩɛb a ba kaar, n gba na ba be a nɛbinãa pɔ ɛ, lɛ ɩn na ɩ tʋ̃ɔ ba tɔɔ wa kʋ a Yesu Kɩrɩsɩto. 21A bala mɩ na ba be a nɛbinãa pɔ ɛ, maa wa ta a ba sɛ̃, n mɩ ma maal fɩka n ba be a nɛbinãa pɔ ɛ, ka n na tʋ̃ɔ ba tɔɔ wa kʋ a Yesu Kɩrɩsɩto. N gba na ba so n mɩ̃ɛ yi a Nãaŋmɩn nɛbinãa pɔ ɛ, tɩchɛ n be a Yesu Kɩrɩsɩto nɛbinãa pɔ. 22Maa wa ta a bala sɔɔfʋ na ba kpɛ̃mɛ ɛ, n ma lɩɛb a ba kaar lɛ ɩn na ɩ tʋ̃ɔ 'yɔ̃ɔ ba ɩ̃kpɩ̃ɛn. N ma lɩɛb bon jaa kʋ nɩrɛ jaa, ala ɩ n tʋ̃ɔ naa ka n faa a bamɩne. 23A 'yɛr nʋ̃ɔ nyãna jũu lɛ n maala nɩ a anyãna, naa mɩ na tʋ̃ɔ nyɛ a sʋ̃ʋfʋ. 24Yaa bɔ̃ɔ ka a bala na ma joro dɔ̃ɔnɔ̃ taa a joa pɔ, tɩchɛ nɩbʋ̃'yen tɛɛ lɛ ma jo na wʋ nyɛ bon ɛ? Yɩ mɩ mʋ̃ɔ nɩbir joro a lɛ na yɩ nyɛ bon. 25Nɩrɛ jaa na pʋɔ a jo dɔ̃ɔtaa nyã pɔ, wʋ ma nyɔɔrɔ naa a wʋ mɩ̃ɛ yele a jaa pɔ sʋ̃. Ba ma ɩn a lɛ na ba de a vaar ban maal nãa jupil na maa kor ɛ, tɩchɛ sɩn ɩrɛ naa na nyɛ a nãa jupil 'lɔ na ba tara sɔ̃ɔfʋ ɛ. 26Ala lɛ so, n ba joro fɩka nɩrɛ na bʋ̃n joro ɛ, ŋmetaa kaar, n ba bʋ̃n lɔɔrɔ a n nuur ɛ. 27Kai, n ma ŋmen a n ɩ̃gãn na n maal wʋ a wʋ lɩɛb a n gbãgbaa, ka n taa 'yɛr Nãaŋmɩn 'yɛr ka a nɩyɔɔ wa nyɛ tɔ̃nɔ̃ tɩchɛ ka Nãaŋmɩn 'yɛr ɩka maa ba sɛɛ ɛ. N ba bʋɔrɔ a lɛ ɛ.


text: 1Piya mɛ, Tacaa ɩsɛntaa mə nyəntʋ ntɛ́ sɩ ɩ́ nɩɩna mə nyə́ma. Mpi tɔ, ntɩ ɩnɩ tə wɛnna teu. 2Kʋsəsɩɩtʋ nti pə sɩɩwa tɔɣɔlɛ sɩ: Seeki nyá caa na nyá too. Tə tɔɔ kɛ́ pə caala kʋpantʋ təna kasəyaɣa kɛ sɛɛʋ sɩ: 3N ká nɩɩ leleŋ na nyá weesuɣu ká taɣalɩ atɛ cənɛ. 4Cɛcɛnaa mɛ, mɩɩ taa la na pááná kpa mə piya. Ama ɩ́ tɔkɩ-sɩ na ɩ́ sɛɣɛsəɣɩ-səɣɩ kʋpantʋ, na ɩ́ hʋ́lə́ɣɩ́-səɣɩ lɔŋ ɩsɩɩ Tacaa luɣu wɛɛ tɔ. 5Yomaa mɩɩ nɩɩkəna mə caanaa mpa pa tɔka-mɛɣɛ antulinya taa cənɛ tɔ na luɣu kʋlʋmʋɣʋ. Ɩ́ wɛɛna pa sɔɣɔntʋ na ɩ́ nyana-wɛɣɛ teitei ɩsɩɩ ye pɩɩ kɛ Kilisiti ɩ ka lapa tɔ. 6Ɩ́ taa seeki-wɛɣɛ waatʋ wei pa wɛɛkɩ tɔ tike sɩ pə́ la-wɛɣɛ leleŋ. Ama ɩ́ la Ɩsɔ luɣu nyəntʋ na luɣu kʋlʋmʋɣʋ ɩsɩɩ Kilisiti yomaa. 7Yomle təmlɛ nte pa tʋɣɩ-mɛ tɔ ɩ́ la-tɛ na luɣu kʋlʋmʋɣʋ na pə́ wɛɛ ɩsɩɩ Tacaa təmlɛ kɛ ɩ́ lakɩ, pə taɣa yəlaa tike nyəntɛ. 8Ɩ́ nyɩ teu sɩ paa yom paa kasaɣampu Tacaa ká tɛ na ɩ́ fɛlɩ paa wei kɛ́ kʋpantʋ nti ɩ lapa tɔ. 9Na mpa mɛ ɩ́ kɛ yomaa caanaa tɔ mɩɩ la-wɛɣɛ mpʋ tɔtɔ, ɩ́ kpa mə tɩ na pa nyaasʋɣʋ. Na ɩ́ tɔɔsɩ sɩ mə na wɛ ɩ́ kaa caa kʋlʋm kɛ ɩsɔtaa na ɩ́lɛ́ ɩɩ faɣasəɣɩ nɔɣɔlʋ se. 10Nti tə kaasaa tɔɣɔlɛ sɩ mɩɩ pɛɛkəɣɩ sɩ ɩ́ nyɔɔ toŋ kɛ mə na Tacaa mə kpɛntʋɣʋ taa na ɩ toŋ sɔsɔɔŋ taa. 11Ɩ́ tʋ mə tɔɔ kɛ́ yoou wontu təna nti Ɩsɔ haakɩ-mɛ tɔ, na ɩ́ səŋ təca na ɩ́ taŋ Ɩlɔɣɔʋ na ɩ acilaɣatʋ təna. 12Pə taɣa yəlaa kɛ tə yoona, ama mpa tə yoona tɔɣɔlɛ alɔɣaa toŋtʋnaa asaɣaa mpa pa wɛ ɩsɔtaa tɔ, na səkpɛtʋɣʋ taa cənɛ awulaa na toŋtʋnaa na sɔsaa. 13Pə tɔɔ tɔ ɩ́ co Ɩsɔ yoou wontu ntɩ tə tənaɣa kpakpaa, na pə kɔma na pə́ tala kʋyɛɛŋ ɩsaɣaŋ taa na mə kolontu kʋləɣɩ mə tɔɔ, ɩ́ pəsɩ na ɩ́ taŋɩ-ɩ teu. Na ye ɩ́ tɔka mə təɣɩ teu na ɩ́ yoo haləna ɩ́ tʋ yoou ŋkʋ kʋ nyʋɣʋ, ɩlɛ ɩ́ ká nyɔɔ toŋ kɛ ḿpʋ́ɣʋ́ tam. 14Ye mpʋ ɩ́ tantɩ na ɩ́ taŋaa, na ɩ́ təŋ tampana kɛ teu na pə́ wɛɛ ɩsɩɩ pa ləlʋɣʋ tampala kɛ tənaɣa taa tɔ. Na ɩ́ təŋ siɣisuɣu kɛ pə təna pə taa na pə́ wɛɛ ɩsɩɩ nyəɣətʋ toko kɛ ɩ́ suuwa. 15Ɩ́ sɛɛsɩ ɩsəlɛ na Laapaalɩ Kʋpaŋ wei ɩ kɔŋna hɛɛsʋɣʋ tɔɣɔ kpaalʋɣʋ na pə́ wɛɛ ɩsɩɩ ntaŋkpala kʋpana kɛ ɩ́ lɛɛwa. 16Ɩ́ tɛ mə taa na Ɩsɔ kɛ́ tam na pə́ wɛɛ ɩsɩɩ kpálʋ́ɣʋ́ ŋku ɩ́ ká kentiɣina ɩsaɣatʋ tʋ nyə́má sɔtʋ nyəna tɔ. 17Ɩ́ nyənɩ yapʋ mpi Ɩsɔ yakɩ-mɛ tɔ ɩsɩɩ yoou kahuka, na ɩ́ tɔkɩ Ɩsɔ Tɔm ɩsɩɩ laɣatɛ nte ɩ Feesuɣu cɛla-mɛ tɔ. 18Ɩ́ lakɩ pə tənaɣa mpʋ na Ɩsɔ sələmʋɣʋ, na ɩ́ wiikina-ɩ sɩ ɩ́ səna-mɛ. Ɩ́ sələməɣɩ paa mpi pə taa, na Feesuɣu Naŋŋtʋ ɩ́ hʋ́lɩ́-mɛɣɛ ɩsəna ɩ́ ká sələmɩ tɔ. Ɩ́ la kpelikpeka nyə́ma na ɩ́ sɛɛsɩ ɩsəlɛ kɛ ḿpʋ́ɣʋ́ tam. Ɩ́ sələməɣəna Ɩsɔ yəlaa təna. 19Na ɩ́ sələməna ma tɔtɔ, na waatʋ wei má caakɩ ma nɔɣɔ tɔɔ kɛ́ kuluɣu, Ɩsɔ ɩ́ tʋ ma taa kɛ́ tɔm nti tə təŋa teu tɔ, na má hʋ́lɩ́ Laapaalɩ Kʋpaŋ tɔm nti tɩɩ ŋmɛlaa tɔ na apalʋtʋ. 20Paa na pa təka-m saləka taa tɔ má kɛna Laapaalɩ Kʋpaŋ ɩnɛ ɩ təmlɛ tʋ sɔsɔ. Pə tɔɔ tɔ ɩ́ sələməna-m na má yɔɣɔtɩ ɩ tɔm na apalʋtʋ kɛ ɩsəna mpi pə nəɣəsənaa tɔ. 21Ta taapalʋ Tisikɩ wei ɩ lakɩ Tacaa təmlɛ na luɣu kʋlʋmʋɣʋ tɔ ɩ ká kɛɛsɩ-mɛɣɛ ma tɔm na ɩ́ nyɩ ɩsəna taa ma wɛɛ tɔ. 22Pə tɔɔ maɣamaɣa kɛ ma tiliɣi-ɩ mə kiŋ, sɩ mɛ ɩ́ nyɩ ɩsəna taa tə wɛ cənɛ tɔ, na pə́ sɔɔsɩ-mɛɣɛ apalʋtʋ. 23Tacaa Ɩsɔ na tá Sɔsɔ Yesu Kilisiti pá ha tá taapalaa tənaɣa alaafəya na pa təma sɔɔlʋɣʋ na táá tɛmnaʋ kɛ Ɩsɔ. 24Ɩsɔ ɩ́ hʋ́lɩ́ pɛɛlɛɛ kɛ pa təna mpa pa sɔɔla Tacaa Yesu Kilisiti kɛ tam tɔ.


text: 1Ma kɛ, ma fa kɩɩ gɛɛ rɛ anɩɩ ma aa sʋba Wɩɩsɩ sɩya tɩyaŋ akuu ma fa aa vɩya Wɩɩsɩ nyʋwa aŋ fa kɩ yaa wɩbɔmɔ wɩya. 2Ma fa kɩɩ gɛɛ dʋnɩya no nala aa kɩya rɛ ma hakɩllɩ tɩyaŋ, a kɩ tɩŋ Sɩtaanɩ nyʋwa. Kɩbɔmɔ hʋ buloŋ á aa bee na ka ba kaŋ dee anɩɩ gyɩŋbɔmɔ bee kaŋtɔmɔ bee vʋga bee tɔdʋnnɩ, Sɩtaanɩ rɛ yaa ba buloŋ kuwori. Ʋ rɛ we nala hʋ buloŋ aa vɩya Wɩɩsɩ nyʋwa hakɩllɩ tɩyaŋ a kaŋ ba kɩ tʋma. 3Wɩtɩɩ kɛ, á buloŋ mɛ gyɩ fa kɩɩ ba rɛ a tɩŋ á tɩɩ kyɛrɩ tɩyaŋ a fa kɩ yaa wɩbɔŋlɔrɩnɩ, a kɩ bɩɩnɩ wɩbɔmɔ mɛ. Á fa aa yaa wɩya no iriŋ wɩya, Wɩɩsɩ fa sɩ na baaŋ á nyuu tɩyaŋ a dɔgɩsɩ ma, anɩɩ nɩkaalɩya hʋ buloŋ. 4Amɛ akuu Wɩɩsɩ aa fá sikii, a kyo ma kɩŋkaŋ wɩya, abee á wɩbɔmɔ yayɩ fa aa leŋ á kɩɩ gɛɛ anɩɩ nɩsʋʋnɩ ʋ sɩya tɩyaŋ mɛ, 5ka ʋ kɩɩ gɛɛ anɩɩ ʋ aa kyisi ma sʋʋ tɩyaŋ a leŋ á kaŋ mɩɩbol anɩɩ ʋ aa kyisi Krisita sʋʋ tɩyaŋ ʋ kaŋ mɩɩbol gɛɛ. Nyɛ daga anɩɩ Wɩɩsɩ bɔnyɛ tɩyaŋ nɛ ʋ laa ma ta. 6Akuu á bee Krisita aa yaa kɩdɩgɩ wɩya Wɩɩsɩ kyisi ma á wɩbɔmɔ sʋʋ tɩyaŋ nɛ anɩɩ ʋ aa kyisi Krisita sʋʋ tɩyaŋ gɛɛ a leŋ á beel-ʋ buloŋ yaa kɩdɩgɩ a hɔŋ wɩɩsɩbee tɩyaŋ. 7Ʋ yaa nyɛ rɛ dɩ ʋ daga ʋ bɔnyɛ hʋ aa bɩ kaŋ magɩsɩɩ abee ʋ sikii fáyɩ aa maga gɛɛ gyɩnaŋ a kaŋ kɩ mʋ maakyiye kɩdɩgɩ buloŋ. Á bee Krisita aa yaa kɩdɩgɩ nyubaanɩŋ nɛ tɩŋ ʋ yaa nyɛ. 8Wɩɩsɩ aa kaŋ bɔnyɛ beel-ma abee ma aa laa ʋ di wɩya rɛ tɩŋ ʋ laa ma ta, ʋ bɩ kɩɩ nɩɩ ma wɩyaalɩya rɛ tɩŋ. Laatayɩ yaa Wɩɩsɩ bɔnyɛ kɩŋ nɛ ʋ kpa tɩya ma. 9Ʋ bɩ kɩɩ nɩɩ ma wɩyaaweliye wɩya rɛ tɩŋ Wɩɩsɩ laa ma ta. Ɛɛwɩya, nal buloŋ bɩ sɩ wuwo daga ʋ tɩɩ gɛɛ wɩya. 10Wɩɩsɩ rɛ taa ma, a leŋ á bee Yesu Krisita buloŋ yaa kɩdɩgɩ dɩ á kɩ yaa wɩweliye, wɩweliye hʋ ʋ aa magɩlɩ biŋ faafaa buloŋ dɩ á kɩ yaa. 11Ma nala hʋ aa bɩ yaa Gyuuma ma nihuwobiŋlɩŋ tɩyaŋ, ma yaŋ bɩl gyɩma weliŋ, nala hʋ aa keri ba pene aa daga anɩɩ ba yaa Wɩɩsɩ nala rɛ, aŋ kaŋ ma kɛ kɩ yɩrɩ nala aa bee kyʋwalɩ Wɩɩsɩ. Amɛ ba pene hʋ kerii yaa nihuwobisi tɩɩ wɩyaalɩɩ rɛ. 12Ma ta yeŋŋe anɩɩ haŋ saŋa hʋ tɩyaŋ ma bee Krisita fa aa bɩ pɛɛ wɩɩ buloŋ, ma gyɩ bɩ pɛɛ Wɩɩsɩ nala ʋ aa lɩya tɩyaŋ. Ɛɛwɩya, ma gyɩ kɩɩ gɛɛ anɩɩ nɩhʋwala. Wɩya hʋ Wɩɩsɩ gyɩ aa wee nyʋwa anɩɩ ʋ sɩ yaa tɩya ʋ nala, ma kɛ fa bɩ pɛɛ. Ma fa bɩ kaŋ wɩɩ kɩdɩgɩ buloŋ bayɩyɛla, a fa bɩ gyɩŋ Wɩɩsɩ mɛ dʋnɩya no tɩyaŋ. 13Ma bee Wɩɩsɩ fa boliye rɛ kɩŋkaŋ abee dɔmɔŋ, amɛ nyɛ kɛ, ma bee Krisita aa yaa kɩdɩgɩ wɩya, ʋ kaŋ ma ko kpaga rɛ, akuu Krisita aa sʋba ma wɩya nyubaanɩŋ. 14Krisita tɩɩ rɛ leŋ fɩyɛlʋʋ gyʋʋ ma, beewɩya ʋ leŋ Gyuuma abee nala hʋ aa bɩ yaa Gyuuma buloŋ ko bɩrɩmɩ kɩdɩgɩ rɛ. Ʋ aa sʋba daagarɩɩ hʋ tɩyaŋ gɛɛ, ʋ kpaa ʋ tɩɩ rɛ a tɔrɩ dɔŋdɔŋ hʋ fa aa we nala no paga tɩyaŋ. 15Ʋ gɛɛ yayɩ leŋ Gyuuma mɩrɩsɩ hʋ tɩŋɩɩ bɩl bɩ yaa fɩlɩɩ rɛ, ka ʋ bɩl leŋ Gyuuma abee nala hʋ aa bɩ yaa Gyuuma buloŋ ko yaa kɩdɩgɩ ʋ tɩyaŋ, ɛɛ leŋ ba yaa sʋma dɔmɔŋ lee. 16Krisita aa sʋba daagarɩɩ hʋ tɩyaŋ wɩya, ʋ leŋ ba dɔŋdɔŋ hʋ teŋ nɛ. Ʋ aa yaa gɛɛ, ʋ leŋ ba buloŋ balɩya tɩŋa ʋ tɩyaŋ nɛ a ko yaa kɩdɩgɩ, aŋ kaŋ ba bee Wɩɩsɩ mɛ we dɔmɔŋ ba yaa sʋma. 17Krisita rɛ ko a basɩ Wɩɩsɩ wɩweliye hʋ aa tɩya fɩyɛlʋʋ a tɩya nala fa aa boliye bee Wɩɩsɩ, abee nala hʋ mɛ fa aa kpaga Wɩɩsɩ buloŋ. 18Krisita nyubaanɩŋ nɛ á buloŋ sɩ wuwo tɩŋ Wiyesi Welidɩgɩ hʋ tɩyaŋ a ko á kuwo Wɩɩsɩ lee. 19Ɛɛwɩya, ma nala hʋ aa bɩ yaa Gyuuma, ma bɩl bɩ yaa nɩhʋwala koo gyʋgyʋʋlɩya. Nyɛ kɛ, ma bee Wɩɩsɩ nala buloŋ yaa bedɩgɩ nala rɛ, a yaa Wɩɩsɩ dɩya nala. 20Ʋ kɩɩ gɛɛ rɛ anɩɩ dɩya ba kpa ma kɩ saa. Yesu Krisita kpambɩsɩ abee Wɩɩsɩ tɩŋdaala rɛ biŋ dɩya no memii. Krisita tɩɩ mɛ rɛ yaa bʋnyuu dɩya no tɩyaŋ. 21Ʋ rɛ kaŋ dɩya hʋ buloŋ sɩgɩ, a leŋ ʋ ko yaa Wɩɩkyʋwaldɩɩwelii, a we doŋ Wɩɩsɩ kyʋwalɩɩ dʋŋ wɩya. 22Ma bee Krisita aa yaa kɩdɩgɩ wɩya ba kaŋ ma bee Wɩɩsɩ nɩkaalɩya hʋ buloŋ kɩ saa lee Wɩɩsɩ Wiyesi Welii hʋ aa gyʋʋ rɛ.


text: 1Ʋ kyɛyɛ badʋ hal tɩyaŋ, Yesu kaŋ Piita abee Gyemsi bee ʋ naabiye Gyɔɔŋ, a mʋ gyɩŋ dogiŋbal kɩdɩgɩ nyuu ba dʋŋ. 2Ba ko baa dɩ ba deŋ, dɩ ba naa Yesu bɩrɩma, ʋ sɩya buloŋ kɩ tʋla gɛɛ anɩɩ wɩɩpɔsɩɩ aŋka ʋ gannɩ mɛ pʋllɩ gɛɛ peretete a kɩ tʋla. 3Haŋ lagɩlagɩ hʋ dɩ ba naa Moosi abee Ɛlaagya dɩ ba bee Yesu sɩŋ kɩ basɩ wɩya. 4Ɛɛ rɛ Piita basɩ tɩya Yesu a baa, "Á Tɩɩna, ʋ yaa wɩwelii rɛ anɩɩ á aa we daha. Dɩ ɩ rɛ aa kyɛ, ŋ sɩ we gyama boto daha, dɩ ɩ tɩŋ kɩdɩgɩ, dɩ Moosi mɛ tɩŋ kɩdɩgɩ, ka dɩ Ɛlaagya mɛ tɩŋ kɩdɩgɩ." 5Piita ha fa aa basɩ wɩya hʋ gɛɛ dɩ taal tʋlɩɩ kɩdɩgɩ ko tuu tɔ ba, ka taal lɩɩ taal tʋlɩɩ hʋ tɩyaŋ a baa, "Ŋ Biikyoolii rɛ nyɛ. Ŋ teŋ fɩyɛla rɛ ʋ tɩyaŋ. Ma gyegili kɩ nɩɩ ʋ nyʋwa." 6Yesu hatɩnna hʋ aa nɩɩ taal hʋ gɛɛ, kambɩŋ kaŋ ba, ba tuu tele kyige taŋha. 7Ɛɛ rɛ Yesu ko ba lee a dige ba aŋ basɩ tɩya ba a baa, "Ma sii, ma ta leŋ kambɩŋ kaŋ ma." 8Ba aa siye, ba deŋ lee buloŋ, ka ba bɩ naa nal buloŋ, see Yesu dʋŋ. 9Ba aa lɩɩ dogimo hʋ nyuu ko kɩ tuu, Yesu basɩ tɩya ba a baa, "Ma ta ko basɩ wɩɩ no ma aa naa gyɩnaŋ a kɩ tɩya nal buloŋ a mʋ pele kyɛɛ hʋ Wɩɩsɩ aa sɩ kyisi mɩyaŋ Nihuwobiŋ Biye sʋʋ tɩyaŋ." 10Ɛɛ rɛ Yesu hatɩnna hʋ pɩyɛsɩ ʋ a baa, "Bee rɛ tɩŋ Wɩɩsɩ Teŋ dɩdagɩla hʋ baa dɩ Ɛlaagya rɛ sɩ laa sɩya ko, ka dɩ Krisita, laataal hʋ Wɩɩsɩ aa lɩya na ko?" 11Ɛɛ rɛ Yesu baa, "Wɩtɩɩ rɛ, Ɛlaagya rɛ kɔnɩ sɩ laa sɩya ko, a kaŋ kɩŋ buloŋ marɩ biŋ. 12Amɛ ŋ basɩ kɩ tɩya ma rɛ anɩɩ Ɛlaagya paalɩ ko rɛ, aŋka nala bɩ wuwo gyɩma ʋ, aŋ kana ʋ yaa gɛɛ ba aa kyɛ. Ɛɛ tɩɩ rɛ ba yaŋ sɩ dɔgɩsɩ mɩyaŋ Nihuwobiŋ Biye mɛ." 13Ɛɛ rɛ ʋ hatɩnna hʋ gyɩma anɩɩ Gyɔɔŋ Wɩɩsɩnɩɩfool hʋ wɩya rɛ ʋ basɩ gɛɛ. 14Ɛɛ rɛ Yesu bee ʋ hatɩnna hʋ boto sii mɩɩgɩ ko nɩgyamaa hʋ lee. Doŋ nɛ baal kɩdɩgɩ gyɩ ko Yesu lee a tuu gbinni ʋ sɩya tɩyaŋ, 15aŋ basɩ tɩya ʋ baa, "Ŋ nɩhɩyawʋ, fá ŋ biibaal sikii, ʋ aa tele kpuŋkpuŋsi rɛ. Wɩɩl hʋ gyʋʋ ʋ tɩyaŋ nɛ kɩŋkaŋ, ʋ aa kɩ tele diŋ koo nɩɩ tɩyaŋ. 16Ŋ kana ʋ ko ɩ hatɩnna hʋ lee rɛ, amɛ ba bɩ wuwo tɩɩbɩ ʋ." 17Ɛɛ rɛ Yesu baa, "Ma gyɩnaŋ nala aa bɩ laa Wɩɩsɩ di, ma yaa nɩbɔmɔ rɛ. Abaa! Kyɛyɛ baŋmɛ rɛ ŋ tɩɩ baa ŋ we ma lee?" Doŋ nɛ ka ʋ basɩ tɩya baal hʋ a baa, "Kaŋ biye hʋ ko daha." 18Ɛɛ rɛ Yesu nɔsɩ gyɩŋbɔŋ hʋ ʋ lɩɩ biye hʋ tɩyaŋ, ka biye hʋ teŋ pirigi deye. 19Nyɛ rɛ Yesu hatɩnna hʋ ko ʋ lee a lʋwɔlɩ pɩyɛsɩ ʋ a baa, "Bee rɛ tɩŋ á kɛ bɩ wuwo kile gyɩŋbɔŋ hʋ?" 20Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ba a baa, "Ma Wɩɩsɩ laadii bɩ yʋga, ɛɛ rɛ tɩŋ. Wɩtɩɩ rɛ ŋ basɩ kɩ tɩya ma, dɩ ma Wɩɩsɩ laadii rɛ fa yʋga mʋhʋ tɩɩ tʋlɩɩ mɛ gba, ma fa sɩ wuwo basɩ tɩya dogimo no dɩ ʋ sii daha a mʋ lee bee ʋ dɔŋ, dɩ ʋ kɔnɩ sii mʋ. Wɩɩ buloŋ tuwo ma fa aa sɩ yaa lɔlɔ. 21Amɛ dɩ nal lɛ sɩ kile gyɩŋtesi no, see dɩ ʋ tɩɩna vʋwa nyʋwa, a kyʋwalɩ Wɩɩsɩ." 22Yesu hatɩnna hʋ buloŋ aa ko laŋŋɩ Galili tɩyaŋ gɛɛ, ʋ basɩ tɩya ba a baa, "Ba sɩ kpa Mɩyaŋ Nihuwobiŋ Biye a we nala nosi tɩyaŋ, 23dɩ ba kpʋ ŋ, amɛ ɛɛ hal tɩyaŋ Wɩɩsɩ sɩ kyisi ŋ sʋʋ tɩyaŋ kyɛyɛ boto kyɛɛ." Yesu aa basɩ gɛɛ, ʋ hatɩnna hʋ tɩsɩ buloŋ kyogi. 24Yesu bee ʋ hatɩnna hʋ aa ko pele Kapɛɛnam, nala hʋ aa laa Wɩɩkyʋwaldɩɩbal hʋ lampoo ko Piita lee a pɩyɛsɩ ʋ a baa, "Ma nɩhɩyawʋ hʋ aa tuŋ Wɩɩkyʋwaldɩɩbal hʋ lampoo rɛ?" 25Ɛɛ rɛ Piita baa dɩ ʋ aa tuŋ nɛ. Piita aa basɩ gɛɛ aŋ mɩɩgɩ gyʋʋ dɩya, Yesu laa sɩya pɩyɛsɩ ʋ a baa, "Piita, ɛɛ rɛ ɩ bɩɩnɩ? Kɩbee rɛ aa tuŋ lampoo a kɩ tɩya dʋnɩya no kuworo, tɔɔ hʋ nala tɩɩ koo nɩhʋwala?" 26Ɛɛ rɛ Piita baa dɩ nɩhʋwala rɛ. Yesu bɩl baa, "Ɛɛ daga anɩɩ tɔɔ hʋ nala tɩɩ kɛ bee tuŋ kɩŋ buloŋ." 27Amɛ á kɛ bee kyɛ dɩ á yaa wɩɩ buloŋ kyogi ba, ɛɛ wɩya kpa bɩyaŋ a tuu fuwo a lo, laasɩya fuwonamɩya hʋ ɩ aa sɩ lɩɩ kaŋ ʋ nyʋwa suri a tʋʋ lɩɩ molbinʋʋ ʋ nyʋwa tɩyaŋ, a kaŋ molbii hʋ mʋ tuŋ ŋ beel-ɩ buloŋ nyuu lampoo.