text: 1Thɩ kɔ̃ ʋrɛraakɛ Jeju Kirisitikɛ dɔnɩ Davɩdɩɩ bi məl, Abɩrahamɩ məl thenɩ. 2Abɩraham kɔɔ kɔna Ɩjkɩ dɩ Ɩjakɩ kɔ̃ Jakɔbɩ, dɩ Jakɔbɩ gba kɔ̃ Juda na ɔɔ õkuunsɔ; 3dɩ Juda gba kɔ̃ Farɛsɩ na Jara khɛr ʋrɛraakɛ wɩ-n wenɩ Tamaar, dɩ Farɛsɩra kɔna Ɛsɩrɔm, dɩ Ɛsɩrɔm gba kɔ̃ Aram; 4dɩ Aram kɔ̃ Amɩnadabɩ, dɩ Amɩnadabɩ gba kɔ̃ Nasɔ̃, dɩ Nasɔ̃ gba kɔ̃ Salmɔ̃; 5dɩ Salmɔ̃ gba kɔ̃ Boajɩ khɛr ʋrɛraakɛ wɩ-n wenɩ Rahabɩ, dɩ Boajɩ gba kɔ̃ Obɛɛdɩ khɛr ʋrɛraakɛ wɩ-n wenɩ Ruti; 6dɩ Obɛɛdɩ kɔ̃ Ɩjaɩ, dɩ Ɩjaɩ gba kɔ̃ Davɩdɩɩkɛ dɔnɩ fãgadaar. Dɩ Davɩdɩ gba kɔ̃ Salomɔ̃ khɛrraakɛ kɔɔ dɔnɩ Urii khɛr; 7dɩ Salomɔ̃ gba kɔ̃ Roboam, dɩ Roboam gba kɔ̃ Abɩa, dɩ Abɩa gba kɔ̃ Aja; 8dɩ Aja gba kɔ̃ Jojafatɩ, dɩ Jojafatɩ gba kɔ̃ Joram, sɩ Ojɩasɩ dor Joramɩ məl; 9dɩ Ojɩasɩ gba kɔ̃ Joatam, dɩ Joatam gba kɔ̃ Akaajɩ, dɩ Akaajɩ gba kɔ̃ Ejekɩasɩ; 10dɩ Ejekɩasɩ gba kɔ̃ Manase, dɩ Manase gba kɔ̃ Amɔ̃, dɩ Amɔ̃ gba kɔ̃ Jojɩasɩ; 11dɩ Jojɩasɩ gba kɔ̃ Jekonɩasɩ na ɔɔ õkuunsɔ, bɔɔkɛ wɩ fʋlɛnɩ Ɩjɩrayɛldara a jalna Babɩlɔn. 12Ɔbɔɔkɛ wɩ kɔɔ fʋlɛnɩ Ɩjɩrayɛldara a jalna Babɩlɔn pɩ, gɛr Jekonɩasɩ kɔɔ kʋɔn Salatɩɛl, dɩ Salatɩɛl gba kɔ̃ Jorobabɛl; 13dɩ Jorobabɛl gba kɔ̃ Abiyudi, dɩ Abiyudi gba kɔ̃ Elɩakɩm, dɩ Elɩakɩm gba kɔ̃ Ajɔɔr; 14dɩ Ajɔɔr gba kɔ̃ Sadɔkɩ, dɩ Sadɔkɩ gba kɔ̃ Akɩm, dɩ Akɩm gba kɔ̃ Eliyudi; 15dɩ Eliyudi gba kɔ̃ Eleajaar, dɩ Eleajaar gba kɔ̃ Matã, dɩ Matã gba kɔ̃ Jakɔbɩ; 16dɩ Jakɔbɩ gba kɔ̃ Jojɛfɩɩkɛ dɔnɩ Marɩɩ ko, Marɩɩkɛra kɔɔ kɔnanɩ Jejuukɛ wɩ-n wenɩ Kirisiti. 17A fʋna Abɩrahamɩ bɔɔ a dana Davɩdɩɩ bɔɔ, thɩ kʋɔn yʋɔr yenã haanle fɛʋ; dɩ a fʋna Davɩdɩɩ bɔɔ a dana bɔɔkɛ wɩ kɔɔ fʋlɛnɩ Ɩjɩrayɛldara a jalna Babɩlɔn, thɩ kʋɔn yʋɔr yenã haanle, dɩ a fʋna bɔɔkɛ wɩ fʋlɛnɩ Ɩjɩryɛldara a jalna Babɩlɔn a dana Kirisitii bɔɔ, thɩ kʋɔn yʋɔr yenã haanle. 18Hɩnɛ mɔ̃ gɩ kɔɔ danɩ sɩ dɩ wɩ kɔ̃ Jeju Kirisiti. Jojɛfɩ kɔɔ wɛna Jejuu nɩ Marɩ, sɩ wa kɔɔ dã kha pa', sɩ Thu Phuu cʋgɛɛ dɩ hana pɛmɛr. 19Sɩ gɩdonɩ ɔɔ ko Jojɛfɩ dor tɩɩ sarʋ, aa ƴaal a kʋɛsʋʋ ire tibil jɔra ga, sɩ ɔɔ hara a kpɩɛr sa yɩ ɩna fagʋʋrɛ gbulu. 20Dɩ hɩnɛ, mɔ̃ a hanɩ ga kpɩɛraalera, Kɔ̃tɩnɩ thɔ̃thɔ̃daar thu bɩɛl pʋɔraarɛ dəəlela a sʋʋraa: Jojɛfɩ, Davɩdɩɩ bikuun, fa-n do maar n fʋ fɩ afɩ khɛr Marɩɩ kpara ga, gɩdonɩ pɛmɛrɩlera a hananɩ Thu Phuu pa gɩ the. 21Kũubir a na kɔ̃ dɩ fa dʋʋ ire Jeju, gɩdonɩ ɔr dɔ ʋrɛ na taanɩ ɔɔ too awɩ sopugosɔra. 22Gɩrɛ fɛʋ daan, gɩ cʋʋ gɩrɛ Kɔ̃tɩn kɔɔ gbanɩ ɔɔ bobonɩ nɔ a mɩɩna gɩ ha oti, gɩ sor: 23“Hɩnɛ, khɛ biireekɛ na jɛnɩ kuun pa', a na hananɛ pɛmɛr a na kɔ̃ kũubir, wɩ haa ire Emanʋɛl”, i kɩrʋ dʋɔn Thãgba har kha na sɛrɛ. 24Dɩ ɔbɔɔkɛ Jojɛfɩra jaanɩ, a cʋʋrɛ gɩrɛɛkɛ Kɔ̃tɩnɩ thɔ̃thɔ̃daar thurə sʋʋraanɩ, dɩ a kpar ɔɔ khɛrra a kɔna, 25sɩ aa-n phɩnaa ga, phaphapha dɩ kɔ̃ kũubirrə a haa irera Jeju.


c: text/html

text: 1Kyɛɛ kɩdɩgɩ, Yesu gyɩ sii mʋ Wɩɩkyʋwaldɩɩbal hʋ rɛ a kɩ daga nala aŋ pɛ basɩ Wɩɩsɩ wɩweliye hʋ kɩ tɩya ba. Ɛɛ rɛ Gyuuma wɩɩkyʋwal sɩlaala nɩhɩyasɩ abee Wɩɩsɩ Teŋ dɩdagɩla abee Gyuuma nɩhɩyasɩ sii kpa ko ʋ lee. 2A pɩyɛsɩ ʋ a baa, "Degɛɛ rɛ ɩ kana a wuwo kɩ yaa wɩya no? Kɩbee rɛ tɩya ɩ ŋmanɩɩ ɩ kɩ yaa wɩya no buloŋ?" 3Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ba a baa, "Ŋ mɛ sɩ pɩyɛsɩ ma wɩɩ, dɩ ma lɩɩ ʋ sɩɩ tɩya ŋ. 4Aŋnɛ rɛ gyɩ tɩya Gyɔɔŋ ŋmanɩɩ ʋ kɩ fo nala wɩɩkyʋwalnɩɩ gɛɛ, Wɩɩsɩ rɛ koo nihuwobisi rɛ?" 5Nyɛ rɛ ba sɩŋ kɩ vʋʋlɩ dɩ ba kyɛ wɩɩ hʋ ʋ aa pɩyɛsɩ ba sɩɩ, a kɩ pɩyɛsɩ dɔmɔŋ a baa, "Wɩbee rɛ á sɩ basɩ? Dɩ ámaa rɛ baa Wɩɩsɩ rɛ tɩya Gyɔɔŋ gɛɛ ŋmanɩɩ, ʋ sɩ pɩyɛsɩ ma a baa dɩ bee rɛ yaŋ tɩŋ á gyɩ bɩ laa wɩya hʋ ʋ gyɩ aa basɩ di? 6Dɩ ámaa rɛ bɩl baa dɩ nihuwobisi rɛ tɩya ʋ gɛɛ ŋmanɩɩ, gyamaa no aa laŋŋa daha sɩ paa bʋwa yaga ma, beewɩya ba buloŋ laa di anɩɩ Gyɔɔŋ fa yaa Wɩɩsɩ tɩŋdaal lɛ." 7Ɛɛ rɛ ba basɩ tɩya ʋ a baa, "Á bɩ gyɩŋ nal hʋ aa tɩya ʋ gɛɛ ŋmanɩɩ." 8Doŋ nɛ Yesu mɛ basɩ tɩya ba a baa, "Tɔɔ, ŋ mɛ bɩ sɩ daga ma nal hʋ aa tɩya ŋ ŋmanɩɩ ŋ kɩ yaa wɩya no." 9Ɛɛ rɛ Yesu gyɩ bɩl maga namaga a tɩya nala hʋ aa we doŋ a baa, "Baal kɩdɩgɩ rɛ gyɩ kpaa ʋ baga, a pɔ tɩsɩ badɔmɔŋ aa kaŋ nɔŋkyɩga a kɩɩ gɛɛ anɩɩ kyʋkyɔyɩ, ba kɩ yɩrɩ girepisi. Ɛɛ rɛ ʋ paa nala we dɩ ba kɩ deŋ baga hʋ, aŋ sii mʋ paalʋʋ kɩdɩgɩ, a pɩɩsɩ doŋ weliŋ. 10Nyɛ rɛ tɩɩsɩ hʋ ko nɔnɔ a yaa tɔrɩɩ. Baga hʋ tɩɩna sii tɩŋ ʋ dɩya tʋŋtʋnna kɩdɩgɩ dɩ ʋ mʋ baga tʋŋtʋnna hʋ lee a laa ʋ tɩɩnɔnɔ tol ko tɩya ʋ. Ʋ sii mʋ, ba kana ʋ a ŋmaa ʋ weliŋ, aŋ kile ʋ ta, ʋ mɩɩgɩ kaŋ nohɩllɩ mʋ baga hʋ tɩɩna lee. 11Ɛɛ rɛ ʋ bɩl tɩŋ ʋ tʋŋtʋnna hʋ kɩdɩgɩ mɛ. Ʋ mɛ bɩl mʋ. Baga tʋŋtʋnna hʋ ŋmaa ʋ mɛ, aŋ we ʋ hɩɩsɩ tɩyaŋ aŋ bɩl kile ʋ mɛ ta, ʋ mɛ mɩɩgɩ mʋ abee nohɩllɩ. 12Ɛɛ rɛ ʋ bɩl tɩŋ nitoo hʋ tɩɩna. Ba bɩl ŋmaa ʋ mɛ we wɩɩla, aŋ kile ʋ ta. 13Ɛɛ rɛ baga hʋ tɩɩna baa, 'Ɛɛ rɛ ŋ sɩ yaa? Ŋ sɩ tɩŋ ŋ biye tɩɩ. Kapuwo, ba sɩ tɩya ʋ kɛ gyɩrɩma.' Ɛɛ rɛ ʋ sii tɩŋ ʋ biikyoolii ʋ mɛ kpa mʋ. 14Tʋŋtʋnna hʋ aa naa biye hʋ dɩ ʋ aa ko, ɛɛ rɛ ba basɩ tɩya dɔmɔŋ a baa, 'Baga hʋ tɩɩna biye tɩɩ rɛ nyɛ. Dɩ baga hʋ tɩɩna rɛ ko sʋba, biye no rɛ sɩ di ʋ kɩna hʋ buloŋ kyaŋ. Ma leŋ dɩ á kpʋ ʋ, aŋka dɩ baga hʋ bɩrɩmɩ á kɩŋ.' 15Ɛɛ rɛ ba kana ʋ tarɩ lɩɩ baga hʋ tɩyaŋ a ŋmaa ʋ kpʋ. Doŋ nɛ Yesu pɩyɛsɩ nala hʋ a baa, 'Ɛɛ rɛ ma bɩɩnɩ anɩɩ baga hʋ tɩɩna sɩ yaa nala no? 16Ʋ sɩ ko kpʋ tʋŋtʋnna hʋ buloŋ, aŋ kpa baga hʋ a tɩya nɩdʋŋsɩ.' Nala hʋ aa nɩɩ wɩya hʋ Yesu aa basa, ba baa dɩ Wɩɩsɩ ta laa nyʋwa dɩ gɛɛ yaa. 17Ɛɛ rɛ Yesu deŋ ba, aŋ pɩyɛsɩ ba a baa, 'Ba sabɩ Wɩɩsɩ teŋ tɩyaŋ nɛ anɩɩ bʋyɩ hʋ dɩɩsaala hʋ aa vɩya ta, ʋ rɛ ko yaa dɩya hʋ bʋwa buloŋ sɩfɩyaŋ bʋyɩ. Wɩɩ no memii rɛ yaa bee? 18Nal hʋ buloŋ aa sɩ tele bʋyɩ no nyuu, ʋ tɩɩna sɩ kyɔrɩsɩ kyɔrɔkyɔrɔ. Dɩ bʋyɩ no mɛ rɛ ko tele nal buloŋ nyuu, ʋ sɩ nɔmɔ ʋ tɩɩna nʋgʋgʋ."' 19Ɛɛ rɛ Wɩɩsɩ Teŋ dɩdagɩla abee Gyuuma wɩɩkyʋwal sɩlaala nɩhɩyasɩ kɩ lʋga dɩ ba kaŋ Yesu doŋ tɩyaŋ, beewɩya ba gyɩma anɩɩ ba aa rɛ ʋ maga namaga hʋ kɩ daga. Amɛ ba gyɩ aa fá nala hʋ aa we doŋ nɛ. 20Ɛɛ rɛ ba kɩ kyɛ ŋmanɩɩ hʋ ba aa sɩ tɩŋa a kana ʋ. Nyɛ rɛ ba kaŋ molbiye mʋ kpala nala badɔmɔŋ, aŋ leŋ ba fugo mʋ Yesu lee gɛɛ anɩɩ ba aa yaa nɩtɩɩma. Ba baa dɩ ba mʋ magɩsɩ ʋ, a pɩyɛsɩ ʋ wɩya a na dɩ ʋ rɛ ko basɩ wɩɩ kyogi, dɩ ba tɩŋ gɛɛ tɩyaŋ kana ʋ mʋ we Roma nɩhɩyawʋ hʋ aa deŋ doŋ paalʋʋ nosi tɩyaŋ, dɩ ʋ yaa ʋ gɛɛ buloŋ ʋ aa kyɛ. 21Ɛɛ rɛ nala hʋ ba aa turo we hʋ sii mʋ Yesu lee, a pɩyɛsɩ ʋ a baa, "Nɩhɩyawʋ, á gyɩma anɩɩ wɩya hʋ ɩ aa basɩ abee wɩya hʋ ɩ daga ma buloŋ yaa wɩtɩɩ rɛ. Á gyɩma anɩɩ ɩ aa daga Wɩɩsɩ ŋmanɩɩ tɩɩ rɛ, aŋ bee fá nal buloŋ mɛ sɩɩ. 22Tɔɔ, á yaŋ aa kyɛ dɩ á gyɩma rɛ dɩ ʋ yaa ŋmanɩɩ rɛ dɩ á tuŋ lampoo a kɩ tɩya Roma paalʋʋ kuworibal hʋ koo ʋ bɩ yaa ŋmanɩɩ?" 23Amɛ Yesu kɛ gyɩ gyɩŋ ba dawarɩ hʋ buloŋ, a basɩ tɩya a ba a baa, 24"Ma kaŋ molbinʋʋ hʋ ko dɩ ŋ na." Ba aa kpaa molbinʋʋ hʋ tɩya ʋ, ʋ mɩɩgɩ pɩyɛsɩ ba a baa, "Kɩbee nyuu abee ʋ feŋ nɛ ba kpa biŋ molbii hʋ tɩyaŋ nyɛ?" Ɛɛ rɛ ba baa dɩ Roma paalʋʋ kuworibal hʋ feŋ abee ʋ nyuu rɛ." 25Ɛɛ rɛ Yesu baa, "Ɛɛ kɛ, kɩŋ hʋ aa yaa Roma paalʋʋ kuworibal hʋ kɩŋ, ma kpa tɩya ʋ, ka kɩŋ hʋ mɛ aa yaa Wɩɩsɩ kɩŋ, ma kpa tɩya Wɩɩsɩ." 26Ʋ aa basɩ gɛɛ, ba bɩl bɩ naa wɩɩ buloŋ ba aa sɩ wuwo tɩŋ gɛɛ tɩyaŋ kana ʋ nala aa we doŋ sɩya tɩyaŋ. Wɩya hʋ ʋ aa basa yaa ba wɩkperii rɛ, ba nyʋʋsɩ buloŋ mɛ fɩyɛlɩ. 27Ɛɛ rɛ Sadusiima badɔmɔŋ mɛ sii ko Yesu lee. Nala no gyɩ laa di rɛ anɩɩ nala hʋ aa sʋba bɩl bɩ sɩ wuwo sii sʋʋ tɩyaŋ. Ɛɛ rɛ ba pɩyɛsɩ Yesu a baa, 28"Á nɩhɩyawʋ, Wɩɩsɩ teŋ tɩyaŋ, Moosi daga ma anɩɩ dɩ baal lɛ kpaa haaŋ, dɩ ʋ bee haaŋ hʋ bɩ kaŋ biye, aŋka dɩ baal hʋ sʋba, dɩ ʋ maga ʋ naabiye kpa lohaaŋ hʋ rɛ a lʋl biisi tɩya ʋ maana hʋ aa sʋba. 29Tɔɔ, nɩmmabalɩya bapɛ rɛ gyɩ we doŋ, ba buloŋ yaa baala. Ba kɩhɩyawʋ tɩɩna kpa haaŋ. Ʋ bee haaŋ hʋ bɩ lʋl biye, ka ʋ sʋba. 30Ɛɛ rɛ ʋ katɩyal kpa haaŋ hʋ. Ʋ beel-ʋ mɛ bɩ lʋl biye, aŋ ka ʋ mɛ sʋba. 31Too hʋ tɩɩna mɛ kpa haaŋ hʋ. Ɛɛ tɩɩ puu ʋ mɛ. Nyɛ rɛ nɩmmabalɩya no bapɛ buloŋ kpa haaŋ hʋ, a sʋba mʋ teŋ dɩ ba kɩdɩgɩ buloŋ bee haaŋ hʋ bɩ lʋl biye. 32Ɛɛ hal tɩyaŋ nɛ haaŋ hʋ mɛ sii sʋba. 33Kyɛɛ hʋ nala aa sɩ mɩɩgɩ sii sʋʋ tɩyaŋ, baala no bapɛ tɩyaŋ kɩbee rɛ sɩ tɩŋ haaŋ hʋ? Beewɩya ba buloŋ bapɛ rɛ ʋ yala ko baŋ parɩ." 34Ɛɛ rɛ Yesu mɩɩgɩ basɩ tɩya ba a baa, "Gyɩnaŋ dʋnɩya no tɩyaŋ kɛ, baala aa paa haana rɛ, haana mɛ kɩ yala balama. 35Amɛ saŋa hʋ nala hʋ aa sɩ sii sʋʋ tɩyaŋ a kaŋ mɩɩbol hʋ aa bɩ kaŋ tenii hʋ tɩyaŋ kɛ, baala bɩl bɩ sɩ kɩ paa haana, haana mɛ bɩl bɩ sɩ kɩ yala balama. 36Ba buloŋ aa mɩɩgɩ ba kɩɩ gɛɛ rɛ anɩɩ malɩkasɩ. Ba bɩl bɩ sɩ kɩ sʋba. Wɩɩsɩ aa kyisi ba sʋʋ tɩyaŋ wɩya, ba yaa Wɩɩsɩ biisi rɛ. 37Moosi daga anɩɩ nala hʋ aa sʋba sɩ mɩɩgɩ sii sʋʋ tɩyaŋ nɛ a kaŋ mɩɩbol. Wɩɩsɩ teŋ logiŋ kɩdɩgɩ tɩyaŋ ba fa saba rɛ anɩɩ Moosi naa dɩ diŋ we tɩɩbiye kɩdɩgɩ tɩyaŋ nɛ, aŋ bee di tɩya hʋ bee ɔhɔ hʋ aa we doŋ buloŋ, ka Moosi basɩ baa, 'Á Tɩɩna Wɩɩsɩ yaa Abɩraham abee Azɩkɩ abee Gyeekɔbɩ Wɩɩsɩ rɛ. 38Ʋ aa basɩ nyɛ daga anɩɩ Wɩɩsɩ yaa weye Wɩɩsɩ rɛ, ʋ bɩ yaa sʋʋnɩ Wɩɩsɩ, beewɩya Wɩɩsɩ kɛ lee nal buloŋ weye rɛ."' 39Ɛɛ rɛ Wɩɩsɩ Teŋ dɩdagɩla badɔmɔŋ basɩ tɩya ʋ a baa, "Nɩhɩyawʋ, ɩ bee nyɩya! Ɩ basɩ ba bʋʋsɩŋ nɛ." 40Beewɩya ba gyɩ bɩl bɩ kaŋ nyʋwa ba aa sɩ pɩyɛsɩ ʋ wɩɩ buloŋ. 41Ɛɛ rɛ Yesu pɩyɛsɩ ba a baa, "Ɛɛ rɛ ba sɩ wuwo baa dɩ Krisita hʋ, laataal hʋ Wɩɩsɩ aa lɩya, sɩ yaa Deviti nihii rɛ? 42Deviti tɩɩ basa Wɩɩsɩ teŋ logiŋ kɩdɩgɩ ba aa yɩrɩ Yɩɩla tɩyaŋ nɛ a baa, "Ŋ Tɩɩna Wɩɩsɩ basɩ tɩya ŋ Tɩɩna rɛ a baa, 'hɔŋ ŋ noduu logiŋ, 43ka dɩ ŋ yuwo di ɩ dɔmɔ buloŋ teŋ'. 44Deviti tɩɩ yɩrɩ nal no ʋ Tɩɩna rɛ. Ɛɛ rɛ ʋ yaŋ sɩ yaa a yaa Deviti nihii dʋŋ?" 45Nala hʋ buloŋ gyɩ aa gyegile kɩ nɩɩ Yesu wɩbasɩɩ hʋ tɩyaŋ nɛ, ʋ mɩɩgɩ basɩ tɩya ʋ hatɩnna hʋ a baa, 46"Ma pɔ ma tɩɩ ma weliŋ abee Wɩɩsɩ Teŋ dɩdagɩla no wɩya. Ba aa gɔllɩ kɩ baŋ abee ba gadoliye rɛ gyiyegyiye, a kɩ kyɛ dɩ nala yʋwɔgɩ kɩ kyʋwalɩ ba. Dɩ ba aa rɛ ko mʋ wɩɩkyʋwaldɩya koo laŋŋɩbal buloŋ, ba aa kɩ kyɛ dɩ ba hɔŋ nɩbala lɩhɔnɩya rɛ. 47Ba aa fugo kyʋwalɩ Wɩɩsɩ kɩ pɩɩsɩ rɛ, a kaŋ lohaana kɩna kɩ fasɩ. Saŋa hʋ Wɩɩsɩ aa sɩ di dʋnɩya sarɩya, ba tʋwara bɩ sɩ kyallɩ."

robotstxt: allowed

filter: keep


text: 1!Ɩɩ na, Yeesu Kiriisitu ñɩ ci Tafiiti n'Aperaham wa yikee na, ɩ caasɩna. 2Aperaham ka lel na Iisake, n'Iisake lel Sakɔpe. Sakɔpe lel Suta, na ɩ ritafala. 3Suta lel Farɛse, na Seerake. (A ka yaa wa rii sɛ Tamar.) Farɛse lel Ɛserom, n'Ɛserom lel Aram. 4Aram lel Amiinatape. Amiinatape lel Nasɔŋ. Nasɔŋ lel Salmɔŋ. 5Salmɔŋ lel Poase. (A ka yaa ɩ rii sɛ Rahape.) Poase lel Opɛte. (Lɛ rii ka ci Ruti.) Opɛte lel Iisaɩ. 6Iisaɩ lel Tafiiti. Tafiiti lel Salomɔŋ. (Ɩ rii kiɖinkiɖin waal ka ci Urii.) 7Salomɔŋ lel Ropoam. Ropoam lel Apɩa. Apɩa lel Asa. 8Asa lel Sosafate. Sosafate lel Soram. Soram lel Osɩase. 9Osɩase lel Soatam. Soatam lel Akase. Akase lel Eeseekɩase. 10Eeseekɩase lel Manasee. Manasee lel Amɔŋ. Amɔŋ lel Sosɩase. 11Sosɩase lel Seekonɩase, na ɩ ritafala, k'alʋate nte taa a kpa Iiseraɛl ñempa n'a wan-wa Papiilon kɔrʋ taa na. 12A kpa Iiseraɛl ñempa ka wonte n'a wan-wa Papiilon kɔrʋ taa n'ʋ kper na, Seekonɩase lel Salatɩɛl. Salatɩɛl lel Soropapɛl. 13Soropapɛl lel Apiiuti. Apiiuti lel Eelɩakiim. Eelɩakiim lel Asɔr. 14Asɔr lel Satɔke. Satɔke lel Asiim. Asiim lel Eeliiuti. 15Eeliiuti lel Eeleeasar. Eeleeasar lel Mataŋ. Mataŋ lel Sakɔpe. 16Sakɔpe lel Sosɛfe. Yeesu ñɩ a yaa-ɩ sɛ Kiriisitu na, ɩ rii Marɩ waal kelɛ Sosɛfe ñɩ. 17Sʋ Aperaham n'ʋ rɛ n'ʋ tal Tafiiti, caasɩna lii hiiu na nnaʋsa, wa-n'wa wiisi. Ʋ sʋ Tafiiti n'ʋ rɛ n'ʋ tal alʋate nte taa, a kpa Iiseraɛl ñempa n'a wan-wa Papiilon kɔrʋ taa na, caasɩna lii kʋɖemte rerɛ-ɔ hiiu na nnaʋsa. Ʋ sʋ renaa n'ʋ rɛ n'ʋ tal Kiriisitu lelte taa, caasɩna lii hiiu na nnaʋsa rerɛ. 18!Ɩɩ na, a lel Yeesu Kiriisitu ka wonɔn'ɔna. Ɩ rii Marɩ ka ci Sosɛfe arantʋ yal kena. Ama, se fɛ nɩ wa sem ɖemaŋ na, Asɛ Fiisu kam ɩ rɛɛ n'ɩ laʋ ho. 19Sosɛfe ka ci riyuyutɩ kena, n'ɩ ñɔŋ Asɛ tentɛnte. Semp'ɔna, ɩ ciiwa s'ɩ kisi Marɩ k'amɛsɔŋ taa, nɩ yer ra nɩʋ. 20N nɔɔn ɩ wɩ ɩ t'ɔ semp'ɔ wonte na, Asɛ tirir nɛɛr kam ɩ cal-ɔ reeser taa, n'ɩ yaa-ɩ sɛ: "Wuroo Tafiiti yikee Sosɛfe, !ɖa kisi s'n kan Marɩ, wonte rɛɛ na, Asɛ Fiisu kan-na ɩ rɛɛ, nɩ kʋ yeʋ n'ɩ laʋ ho. 21Yo nka ɩ kaa s'ɩ lel-ka na, !n kaa s'n yaa-ka sɛ Yeesu, wonte rɛɛ na, ka kaa sɛ ka lese ka yera ka w'awarkase taa." 22Ʋ laʋ sempe se fɛ n'Asɛ ka siir wonte na ɩ tentɛnte rɛser na, te laʋ. Nt'ɔlɛ sɛ: 23"Asar kaa sɛ re laʋ ho, nɩ re lel yo k'a kaa s'a yaa-ka s'Eemanuɛl." (Yeɖe nɖe kutihuɖi kelɛ s'Asɛ wɛ ra cal.) 24Sosɛfe hom wonte na, ɩ laʋ s'Asɛ tirir siir-ɩ wonɔn'ɔna, n'ɩ sʋ Marɩ ka ɩ tɛ s'ɩ yal, 25nɩ wa ta sem ɖemaŋ, nɩ Marɩ rɛ n'ɩ lel yo. Sosɛfe yaa yo nka sɛ Yeesu.


text: 1Ɛɛ rɛ Yesu bɩl mɩɩgɩ mʋ hɔŋ Galili fuwobal hʋ nyʋwa a kɩ daga nala. Nɩgyamaa sii giri ko kyige ʋ. Ʋ aa ko na gyamaa hʋ yʋga gɛɛ, ʋ sii mʋ gyʋʋ nɩɩduworiboro, a hɔŋ nɩɩ hʋ tɩyaŋ, ka nala hʋ sɩŋ fuwo hʋ nyʋwa. 2Doŋ tɩyaŋ nɛ ʋ kpa namagɩsɩ a daga ba wɩya yʋga. Ʋ basɩ tɩya ba a baa, 3"Ma gyegili nɩɩ daha! Baal kɩdɩgɩ rɛ gyɩ sii a kaŋ ʋ kɩdoho mʋ dɩ ʋ gyaasɩ. 4Ʋ aa gyaasɩ kɩna hʋ tɩyaŋ nɛ, biye hʋ badɔmɔŋ tele nɩɩbʋʋsɩ hʋ tɩyaŋ. Digibiisi ko tuu tʋwasɩ di. 5Badɔmɔŋ mɛ tele bʋnyɩŋ tɩyaŋ. Bʋnyɩŋ hʋ fa bɩ kaŋ taŋha yʋga. Ɛɛ wɩya, kɩna hʋ teŋ pesi nyʋ. Amɛ ba naaliliye bɩ wuwo gyʋʋ taŋha. 6Ɛɛ rɛ wɩɩsɩ nʋŋ kpʋ ba, beewɩya ba naaliliye bɩ gyʋʋ taŋha. 7Biye hʋ badɔmɔŋ mɛ tele sɔsɩ tɩyaŋ a nyʋ. Amɛ sɔsɩ hʋ sii gɩrɩgɩ ba, ba nʋŋ pʋgɩmɩ kɩna hʋ, ba bɩ wuwo we biye. 8Biye hʋ badɔmɔŋ mɛ tele taŋha welii tɩyaŋ a nyʋ, a waa, a marɩ weliŋ. Badɔmɔŋ we biye mɔlɩya bee fi fi, badɔmɔŋ mɛ mɔllɩboto boto, badɔmɔŋ mɛ kɔɔ kɔɔ." 9Yesu aa maga namaga hʋ ko teŋ, ʋ basɩ tɩya ba a baa, "Nala hʋ aa kaŋ dɩgɩna, ma gyegili nɩɩ wɩya no weliŋ." 10Saŋa hʋ gyamaa hʋ buloŋ aa mʋwa, aŋka Yesu bee ʋ kpambɩsɩ fi abee balɩya hʋ, abee ʋ hatɩnna badɔmɔŋ dʋŋ, ba pɩyɛsɩ ʋ namagɩsɩ hʋ memii. 11Ɛɛ rɛ ʋ basɩ tɩya ba a baa, "Ma nala no kɛ, Wɩɩsɩ leŋ ma gyɩŋ wɩya hʋ aa yaa wɩfaŋɩya ʋ koro hʋ tɩyaŋ memii rɛ. Amɛ nɩkaalɩya hʋ kɛ buloŋ, namagɩsɩ rɛ ba kpa kɩ daga ba Wɩɩsɩ koro hʋ wɩya, 12dɩ gɛɛ leŋ, 'ba aa gyegili, gyegili aŋ bɩ wuwo kɩ gyɩŋ ba memii, a bɩl deŋ deŋ mɛ aŋ bɩ wuwo kɩ na kɩŋ buloŋ. Dɩ ba aa rɛ fa gyɩŋ ba memii, ba fa sɩ bɩrɩmɩ tɩŋ Wɩɩsɩ, dɩ ʋ kpa ba wɩbɔmɔ kyɛ ba."' 13Ɛɛ rɛ Yesu pɩyɛsɩ ba a baa, "Ma bɩ gyɩŋ namaga no memii? Ɛɛ rɛ ma yaŋ sɩ yaa a gyɩŋ namagɩsɩ buloŋ memiye? Aŋ daga ba namaga hʋ memii a baa, 14Wɩɩsɩ wɩweliye hʋ rɛ kɩdohil hʋ kaŋ lɩɩ dɩ ʋ basɩ tɩya nala. 15Nala badɔmɔŋ kɩɩ gɛɛ rɛ anɩɩ kɩdoho hʋ aa tele nɩɩbʋʋsɩ hʋ tɩyaŋ. Nala no aa nɩɩ Wɩɩsɩ wɩweliye hʋ rɛ, ka haŋ lagɩlagɩbiye hʋ, Sɩtaanɩ teŋ ko kaŋ wɩɩ hʋ a lɩɩ ba tɩsɩ tɩyaŋ. 16Nala badɔmɔŋ mɛ kɩɩ gɛɛ rɛ anɩɩ kɩna hʋ aa tele bʋnyɩŋ hʋ tɩyaŋ. Nala no aa nɩɩ Wɩɩsɩ wɩweliye hʋ, a pesi laa di abee teŋfɩyɛlʋʋ. 17Amɛ wɩɩ hʋ aa bee pɩŋ ba hakɩllɩ tɩyaŋ anɩɩ kɩna hʋ naaliliye a bɩ gyʋʋ taŋha gɛɛ. Ba aa laa wɩɩ hʋ rɛ a tɩŋa mʋ maga gɛɛ. Amɛ dɩ tʋwara rɛ ko gyʋʋ ba, koo dɩ ba tɩŋ naasɩ kɩ dɔgɩsɩ ba wɩɩ hʋ wɩya, ba lɔgʋ aa lɩɩ wɩɩ hʋ rɛ, ba kpa ta. 18Nala badɔmɔŋ mɛ kɩɩ gɛɛ anɩɩ kɩna hʋ aa tele sɔsɩ hʋ tɩyaŋ. Ba aa nɩɩ Wɩɩsɩ wɩweliye hʋ, 19amɛ dʋnɩya kɩna wɩya kyɩl ba. Ba aa kyo dɩ ba yaa kɩna tɩmma dʋnɩya tɩyaŋ wɩya, ba kɩkyɛɛlɩya hʋ aa kɩ mʋrɩ ba rɛ, ba bɩ laa wɩya hʋ di. Ɛɛwɩya, wɩya hʋ aa bɩ kaŋ doho ba lee. 20Nala badɔmɔŋ mɛ kɩɩ gɛɛ anɩɩ kɩna hʋ aa tele taŋha welii hʋ tɩyaŋ. Nala no rɛ yaa nala hʋ aa nɩɩ Wɩɩsɩ wɩweliye hʋ, a laa di, ʋ we ba tɩsɩ tɩyaŋ, ʋ kaŋ doho, a we biye, badɔmɔŋ mɔlɩya bee fi fi, badɔmɔŋ mɔllɩboto boto, badɔmɔŋ kɔɔ kɔɔ." 21Ɛɛ rɛ Yesu bɩl pɩyɛsɩ ba a baa, "Dɩ ɩ rɛ aa kyɛ pʋlʋŋ a kyol fɩŋtɩna ko gyʋʋ dɩya, ɩ sɩ kpa gbaha a kyige tɔ? Koo, ɩ sɩ kpa sɩgɩ ɩ godo memii? Koo, ɩ aa kpa ɩ saga kɩŋ nyuu tɩyaŋ nɛ dɩ ʋ kyaanɩ? 22Wɩfaŋɩɩ tuwo aa bɩ sɩ ko lɩɩ lɩgyalɩɩ. Wɩɩ mɛ buloŋ aa we bilhuu tɩyaŋ, ʋ sɩ ko lɩɩ pʋlʋŋ. 23Nala hʋ aa kaŋ dɩgɩna, ma gyegili kɩ nɩɩ weliŋ." 24Ʋ bɩl basɩ tɩya ba a baa, "Ma fɩyɛlɩ ma sɩya weliŋ abee wɩya hʋ ma aa kɩ nɩɩ. Haŋ wɩɩ hʋ ma aa sɩ kpa yaa ma dɔŋtɩŋsɩ, ʋ tɩɩ rɛ Wɩɩsɩ mɛ sɩ kpa yaa ma. Ʋ gba sɩ yaa ma te gɛɛ hʋ ma aa kpaa kɩ yaa ma dɔŋtɩŋsɩ. 25Nal hʋ aa kaŋ kɩna yʋga, Wɩɩsɩ sɩ marɩ tɩya ʋ pɛ. Amɛ nal hʋ mɛ aa bɩ kaŋ kɩna yʋga, mʋhʋ hʋ mɛ ʋ aa kana, Wɩɩsɩ sɩ kaŋ laa ʋ lee." 26Yesu bɩl basɩ tɩya ba a baa, "Wɩɩsɩ koro hʋ kɩɩ gɛɛ rɛ anɩɩ nal aa siye a mʋ gyaasɩ kɩdoho ʋ baga tɩyaŋ. 27Lee bil ʋ mɩɩgɩ mʋ pɩŋ. Sɩya gballɩ ʋ bɩl sii mʋ. Kyɛyɛ baŋmana hal ʋ sii kɩ mʋ dɩ kɩdoho hʋ nyʋwa, a waa, ka ʋ bɩ gyɩŋ ba aa yaa gɛɛ nyʋ. 28Ba nyʋwa rɛ ba tɩɩ, a waa, a we biye, a hɩla ba tɩɩ. 29Ba aa ko hɩla ko teŋ, ʋ leŋ ba mʋ kʋma." 30Ɛɛ rɛ Yesu bɩl pɩyɛsɩ ba a baa, "Bekiŋ nɛ á sɩ kpa Wɩɩsɩ koro hʋ magɩsɩ? Namaga bee rɛ á sɩ kpa daga ʋ memii? 31Ʋ kɩɩ gɛɛ rɛ anɩɩ kɩdoho bii kɩdɩgɩ ba aa yɩrɩ masɩtadɩ. Masɩtadɩ bii rɛ muro te tɩya buloŋ bii. 32Amɛ dɩ ʋ ko nyʋ ʋ aa waa tɩɩbal lɛ a te kɩdohii kɛ buloŋ. Ʋ aa lɩɩ naasɩ yʋga rɛ digibiisi aa ko saga ʋ tɩyaŋ a sʋwa ba gyannɩ doŋ." 33Yesu maga namagɩsɩ no iriŋ nɛ yʋga a kɩ daga nala Wɩɩsɩ wɩya. Ʋ aa kɩ daga ba a maga gɛɛ hʋ ba aa sɩ wuwo kpa a we ba nyuni tɩyaŋ nɛ. 34Ʋ aa bɩ laa nyʋwa basɩ wɩɩ buloŋ polli, see dɩ ʋ kaŋ maga namaga. Amɛ dɩ ʋ bee ʋ hatɩnna hʋ dʋŋ nɛ ko hɔŋ, ʋ aa daga namagɩsɩ hʋ memiye rɛ a tɩya ba. 35Haŋ kyɛɛ hʋ tɩɩtɩɩ dɩdaana, ʋ basɩ tɩya ʋ hatɩnna hʋ a baa, "Ma leŋ dɩ a kyol fuwo hʋ kyolo." 36Ba ta haŋ nɩgyamaa hʋ buloŋ ba mʋ, aŋ ko gyʋʋ nɩɩduworiboro hʋ tɩyaŋ ʋ fa aa hɔnɔ hʋ a kpa kɩ mʋ. Nɩɩduworiborisi badɔmɔŋ mɛ fa we doŋ nɛ a kɩ mʋ. 37Ɛɛ rɛ dɩ dopuwo kɩdɩgɩ piili kɩ yaa, a ko ŋmaa nɩɩ kɩ we nɩɩduworiboro hʋ tɩyaŋ, ʋ kɩ kyɛ dɩ ʋ su. 38Amɛ Yesu fa pɩŋ doo rɛ nɩɩduworiboro hʋ hal tɩyaŋ, a yelli nyuyellii. Ʋ hatɩnna hʋ ko kyisi ʋ a basɩ tɩya ʋ a baa, "Á Tɩɩna, ɩ sɩya tuwo koo? Ɩ bɩ gyɩma dɩ á aa kyɛ á sʋba rɛ?" 39Ɛɛ rɛ ʋ sii doo hʋ tɩyaŋ a nɔsɩ puwo hʋ dɩ ʋ ta kɩ yaa, aŋ basɩ tɩya fuwo hʋ mɛ dɩ ʋ fɩyɛlɩ pɩŋ. Puwo hʋ sige, ka lee hʋ buloŋ yaa siyee. 40Ɛɛ rɛ Yesu pɩyɛsɩ ʋ hatɩnna hʋ a baa, "Bee rɛ tɩŋ kambɩŋ kaŋ ma? Ma ha bɩ laa ŋ di?" 41Ɛɛ rɛ kambɩŋ marɩ kaŋ ba weliŋ, ba kɩ pɩyɛsɩ dɔmɔŋ a baa, "Nɩgɛɛ doho paalɩ yaa baal no? Puwoni abee fuwoni buloŋ kɩ tɩŋa ʋ nyʋwa."


text: 1Da yale dɛɛn na kɛ tɩn, ba maa wʋra ba kɩ kadiri candiə Galile tɩʋ kʋdoŋ nɩ, kʋ yɩrɩ mʋ Kana. Zezi nu maa tɔgɩ o wʋra. 2Ba dɛɛn bəŋi Zezi dɩ o karabiə bam kadiri candiə kam kʋntʋ nɩ. 3Ba na wʋra tɩn, tweeru biə sana kalʋ yɩrɩ na yɩ vɛn ba ya na jɩgɩ ba nyɔ tɩn ma ti. Zezi nu ma ta dɩd-o o wɩ: "Ba daa ba jɩgɩ sana sɩ ba nyɔ." 4Zezi ma ləri o wɩ: "A nu, nmʋ lagɩ n brɩ-nɩ a na w'ʋ kɩ kʋlʋ tɩn na? A maŋa kam daa ta wʋ yi." 5O nu wʋm laan ma ta dɩ wʋdi-maŋna bam o wɩ: "O na tagɩ kʋlʋ maama dɩ abam, sɩ 'a kɩ." 6Kandwa kambi-zɛ sɩrdʋ dɛɛn maa zɩgɩ da. Sɩ dɩdʋa maama jɩgɩ nɩnɛɛnɩ litra fusɩrdʋ naa bi mʋ. Sɩ dɛɛn zɩgɩ da sɩ nɔɔna ta maa sɩn ba jɩa dɩ ba zwɩ mʋ, nɩ Zwifə bam cullu tɩm na brɩ te tɩn. 7Zezi ma ta dɩ wʋdi-maŋna bam sɩ ba mɔ na ba su kambi sɩm ni. Ba ma mɔ na ba su sɩ ni ba pɛɛlɩ. 8O daa ma ta-ba o wɩ, ba laan mɔ na bam ba vu ba pa wʋlʋ na nii candiə kam wəənu tɩm baŋa nɩ tɩn. Ba ma mɔ ba pa-o. 9O ma nyɔ na bam, dɩdaanɩ ba maŋɩ ba ji tweeru biə sana. O ma wʋ lwarɩ sana kam kʋntʋ na nuŋi mɛ, yɩ wʋdi-maŋna balʋ na mɔɔnɩ na bam tɩn nan ye. Nɔɔnʋ wʋlʋ na nii candiə kam baŋa nɩ tɩn laan ma bəŋi kan-barʋ wʋm o ta dɩd-o o wɩ: 10"Nɔɔnʋ maama yəni o pa sa-ŋʋŋa mʋ yigə yɩ ba nyɔ. Ba laan na yəni ba nyɔ ba su, o ma pa-ba sana kalʋ na ba tiini ka ywənə tɩn yɩ ba nyɔ. Nmʋ nan kwe sa-ŋʋŋa kam mʋ n zɩgɩ, yɩ n laan ba n kwe-ka n pa dɩbam kʋ kwaga nɩ." 11Mʋ Zezi na dɛ yigə o kɩ wo-kɩnkagɩlɩ dɩlʋ tɩn. O dɛɛn kɩ-dɩ Kana nɩ mʋ, Galile tɩʋ nɩ, sɩ kʋ brɩ nɔɔna nɩ o nuŋi Wɛ te mʋ. Kʋ ma pa nɔɔna lwarɩ o dam na yɩ te tɩn. O karabiə bam na nɛ kʋntʋ tɩn, ba ma kɩ ba wʋ-dɩdʋa dɩd-o. 12Kʋntʋ dɛɛn na kɛ tɩn, Zezi dɩ o nu dɩ Zezi nyaana dɩ o karabiə bam ma vu Kapɛrnawum ba kɩ da fɩnfɩɩn da. 13Kʋ dɛɛn ma daarɩ fɩɩn sɩ Zwifə bam di ba candiə kalʋ yɩrɩ na yɩ Pakɩ tɩn. Zezi ma zaŋɩ o vu Zeruzalɛm. 14O na yi da tɩn, o ma vu Wɛ-di-kamunu kʋm nɩ. O ma na nɔɔna na jɩgɩ naanɩ dɩ peeni dɩ kunkwən-pulə ba yəgə ka kʋnkɔlɔ kʋm nɩ. Səbu-lənnə dɩ maa je da ba ləni ba səbiə. 15O ma kwe ŋʋnɩ o ma kɩ balaarɩ o zəli peeni sɩm dɩ naanɩ dɩm maama, o pa dɩ nuŋi. O ma daarɩ o yigi səbu-lənnə bam taabʋllʋ tɩm o dɩ tɩga nɩ, o pa ba səbu kʋm jagɩ. 16O ma daarɩ o ta nɔɔna balʋ dɩ na jɩgɩ kunkwən-pulə bam ba yəgi tɩn o wɩ: "Ja-na-ba 'a ja nuŋi yo. 'A yɩ zaŋɩ 'a pa a Ko Wɛ digə kam taa yɩ pipiu jəgə." 17Zezi na kɩ kʋntʋ tɩn, o karabiə bam laan ma ba ba guli kʋ na pʋpʋnɩ Wɛ tɔnɔ kʋm wʋnɩ kʋ wɩ te: "Amʋ na tiini a jɩgɩ sono kʋlʋ nmʋ Wɛ-di-kamunu kʋm ŋwaanɩ tɩn nyɩ nɩnɛɛnɩ mini na di-nɩ te tɩn mʋ." 18Zwifə yigə tiinə bam laan ma bwe Zezi ba wɩ: "Wo-kɩnkagɩlɩ dɔɔ nmʋ w'ʋ kɩ, sɩ kʋ pa dɩbam lwarɩ nɩ nmʋ jɩgɩ ni sɩ n zəli nɔɔna bam kʋntʋ?" 19Zezi ma ləri-ba o wɩ: "Abam na magɩ Wɛ-digə kantʋ maama 'a dɩ tɩga nɩ, amʋ w'ʋ ma da yatɔ mʋ a joori a lɔ-ka a zɩgɩ." 20Ba laan ma ta ba wɩ: "Ba mɛ bɩna fiinna yardʋ mʋ (46) ba ma lɔ Wɛ-di-kamunu kʋntʋ ba ti. Nmʋ nan w'ʋ kɩ ta mʋ n ma da yatɔ yɩranɩ n joori n lɔ-ka n zɩgɩ?" 21Zezi nan ya na ŋɔɔnɩ Wɛ-digə kam taanɩ kʋntʋ tɩn, kʋ yɩ o tɩtɩ yɩra yam taanɩ mʋ o taga. 22Kʋ dɛɛn na tu kʋ yi maŋa kam Zezi na tɩgɩ yɩ o joori o bi tɩn, o karabiə bam ma guli o dɛɛn na tagɩ te tɩn. Ba ma sɛ kʋlʋ na pʋpʋnɩ Wɛ tɔnɔ kʋm wʋnɩ tɩn, dɩ Zezi na tagɩ kʋlʋ tɩn. 23Zezi dɛɛn na wʋ Zeruzalɛm nɩ Pakɩ candiə kam maŋa nɩ tɩn, nɔɔna zanzan ma na wo-kɩnkagɩla yalʋ o na kɩ tɩn, yɩ ba laan sɛ-o. 24Zezi dɛɛn nan wʋ pɛ-ba o wʋ maama, bɛŋwaanɩ o ye nɔɔnʋ maama na yɩ te tɩn. 25O maa ba lagɩ sɩ nɔɔn-nɔɔnʋ brɩ-o nabiinə na yɩ te tɩn, o na maŋɩ o ye kʋlʋ na wʋ nabiinu maama bɩcarɩ nɩ tɩn ŋwaanɩ.


text: 1Mɔɔ n m so m mɩŋŋa ʋ ra? Kristazibəəzaa bɛɛ m mɔɔ m na? Mɔɔ n wɔɔ Zuuba Yeezuu yɩ m mɩm m na? Zi kʋ mɔɔ ba Zuuba nɔ ʋ, bɩ bɛɛ n'awɔɔ m na? 2Kan gʋɔɔ gɔsɩnnɔ kɩ, kʋ kristazibəəzaa bɛɛ m mɔɔ nɩ, kan awɔɔ kɩ, kristazibəəzaa m mɔɔ m. Bala, hɔ k'a n'a hɩnkam, a ʋ, kristazibəəzaa m mɔɔ m bɩ, awɔɔ m, Zuuba nɔ ʋ. 3Hɔ kʋ mɔɔ n'a hɩrɛ m nɩ m gumə dɩndam, gʋɔɔ kʋ ŋ nɩ mim kam mɔɔ ra rɔ wɔɔ lɛɛ bɩ ba n nɩ: 4Mɔɔ n m ga m, kʋ gʋɔɔ m hɔbɩrɛ kan hɔmire kɩ ka m ʋ, m zibəə bɩ tɔ ma ra? 5Mɔɔ n m ga m, m lʋ sɩrakər sa k'an bɩr kan mɔɔ kɩ, m zaakʋrɛrɔ wɔɔ nɔ ʋ, amba kristazibəəzannɔ wɔɔ, Zuuba dannɔ wɔɔ kan Pɩyɛɛr kɩ n'a bam bɩ m na? 6Gɛɛ, mɔɔ kan Barnabas kɩ, wɔɔ y'ʋ ga m ʋ minto kʋ zi ba, ʋ ʋ mɩŋŋɔɔ tʋr m na? 7Awɔɔ ma cɩna, n ʋ, sʋrdaa tɩr a mɩŋŋa tʋr a zim k'a bɩr sʋrdaabaa bam na? Gɛɛ kʋ gʋaa dɩvɛn gɔ sɔɔn a ba zaa m k'a dɩvɛn gɔ bɩ nyɩ bɩ ra? Gɛɛ hɔbɩsɩrɔ dundor b'a lɛ m k'a hɔbɩsɩrɔ k'a nɩ dɔrɛ ŋ ma rɔ wɔɔ nyonhi mi ra? 8A b'a hɔɔn da a ʋ, yo mɔɔ nawʋm hɔ kʋ gʋɔɔ n'a bam tee••• bɩ makrarɔ ma y. Bala, Moyiisi lɛrɔ wɔɔ ɩ hɔ kʋ mɔɔ n'a hɩm naa hɩm sɔ. 9Bala, n y'a da lɛrɔ wɔɔ duro ʋ, n ʋ: "Ɩ bɩ hɔ du der k'a nɩ hɔyaa zɔm bɩ lɛ ma y." A hɩ awɔɔ ʋ, Woso bɩ kɔ a nawʋm dono ma, 10gɛɛ meer naa do ba a ʋ wɔɔ tɔ ma ra? Sɩra m, wɔɔ minto m n nɩ hɔ naa do gʋrsɩra ba. Bala, a a ga m, kʋ gʋaa k'a nɩ dam wʋm bɩ kan gʋaa k'a nɩ hɔyaa zɔm bɩ kɩ n bɩr a gɩngarɛ ŋ ʋ, a y'a hɔ yɩm hɔyaa bɩ jirle nɔ ʋ sɔ. 11Amba danwur nɩ hɔyaa duum bɩ, wɔɔ lemim nyɩnta duu awɔɔ m. Amba gʋaa k'a nɩ hɔyaa zɔm bɩ, an n'a hɔjirle yɩm bɩ, a hɩ awɔɔ ʋ kʋ wɔɔ ɩ durnya hɔnyɩ yɩrɛ awɔɔ zi, a bʋnyaa ra? 12K'awɔɔ ɩ nyasʋm gʋɔɔ vantɔɔ m, k'a a ga m bɩ minto bɩ, wɔɔ bɛɛ awɔɔ nɩ nyasʋm wɔɔ m an lɛ da ra? Bɩ, kʋ kristazibəəzannɔ wɔɔ m bɩ, hɔ kʋ wɔɔ ʋ ga m bɩ m bɩ. Bɩ wɔɔ n'ʋ ka ma k'awɔɔ m naa ba wɔɔ nɩ y. Yɛ wɔɔ ʋ kɔrɛ do haay ma, kʋ hɔsɩ b'a ta Krista lemim nyɩnta bɩ padarɛ m toore y. 13Awɔɔ dɔ, a ʋ, gʋɔɔ kʋ ŋ nɩ Wosocɛ gʋta bɩ zi bam nɔ wɔɔ, hɔ kʋ gʋɔɔ nɩ zɛm nɩ Wosocɛ ʋ b'ʋ bɩ nɩ ŋ hɔbɩrɛ. Gʋɔɔ kʋ ŋ nɩ Wosocɛ mannɩrɔ zi bam nɔ wɔɔ, mannɩhɔɔ wɔɔ nɩ ŋ hɔbɩrɛ. 14Maam sɔ bɩ, Zuuba lɛ ka kʋ n nɩ nyasʋ gʋɔɔ kʋ ŋ nɩ lemim nyɩnta pa dam nɔ wɔɔ m. 15Bɩ, mɔɔ nɩ m ka ma kʋ gʋɔɔ n a ba m m ncɩnaaʋ y. Mɔɔ n ci naa do ba kʋ ŋ nɩ hɔ ka m ʋ y. Kʋ mɔɔ ga, a jɩra mɔɔ m kʋ mɔɔ n hɔ yɛ, m zi kʋ mɔɔ n'a bam naa minto. Gɔsɩ bɩ mɔɔ mɩŋŋa lɛbɔʋrɛ naa do yɔm mɔɔ nɩ y. 16Bala, kʋ mɔɔ m, lemim nyɩnta bɩ pa darɛ bɩ, lɛbɔ a mɩŋŋa ʋ hɔ bɛɛ y. Pakra m kʋ mɔɔ n a pa da, bɩ, kʋ mɔɔ n a pa da, kʋ kʋsɩ n m yɩ. 17Kʋ mɔɔ ɩ hɔɔn bɔ ʋ m zim, kʋ m zi naa do ba, mɔɔ ba n tɩr m mɩm dam kʋ Woso m ganwʋ m ma. Bɩ, kʋ mɔɔ da n y'a ʋ bɩ, zi kʋ n mɔɔ da ʋ bɩ mɔɔ n'a bam, mɔɔ bɩr dɔm hɔsɩ ma y. 18Bɔ mɔɔ n'a yɩrɛ a nɔ ʋ kɛɛrɛ? Lemim nyɩnta bɩ kʋ mɔɔ n n'a pa dam vam bɩ m mɔɔ hɔ. Mɔɔ bɩr m kam ma kʋ nɩ lemim nyɩnta bɩ padarɛ hɔ kʋ mɔɔ m ga m ka m ʋ y. 19Soamɩŋŋaʋzaa m mɔɔ m, gɔsɩ lɔ bɛɛ m mɔɔ nɩ y. Bɩ, mɔɔ m mɩŋŋa ba gʋaa haay lɔ, kʋ m m da ma m a ka, kʋ gʋɔɔ gʋta n bʋmbɔrɛ yɩ sɩra ka Krista ʋ nɔ ʋ. 20Kʋ mɔɔ ta m nɩ zi bam zɩɩfʋrɔ barla, bɩ mɔɔ zɩɩfʋrɔ mɩsɩrbaa sa, kʋ m a ka kʋ ŋ nɩ sɩra ka Krista ʋ. Baa kʋ mɔɔ bɩr zum Moyiisi lɛrɔ ʋ bɩ, m mɩsɩrbaa bɩ ba mɔɔ nawʋm ɩ ʋ, zu mɔɔ nawʋrɛ ŋ ʋ. Kʋ mɔɔ ɩ zi bam gʋɔɔ kʋ ŋ nɩ zure ŋ ʋ rɔ wɔɔ bireyaa ʋ, a ba mɔɔ nawʋm maam, kʋ m m da ma m bʋr ŋ nɩ Krista sɩrakarɛ nɔ ʋ. 21Kʋ mɔɔ ɩ gʋɔɔ kʋ ŋ n Moyiisi lɛrɔ wɔɔ dɔ rɔ wɔɔ barla, bɩ mɔɔ m ba am ŋ hɔ bɩ m, mɔɔ bɩr zum Moyiisi lɛrɔ wɔɔ ʋ y, kʋ m a ka kʋ ŋ nɩ sɩra ka Krista ʋ. A bɩr yɩrɛ ɩ ʋ, mɔɔ ɩ bɩr zum Woso lɛrɔ wɔɔ ʋ y, mɔɔ ɩ zure ŋ ʋ, bala, mɔɔ ɩ zum Krista lɛ ʋ. 22Kʋ mɔɔ ɩ gʋɔɔ kʋ paŋŋawarzannɔ m sɩrakarɛ nɔ ʋ rɔ wɔɔ barla, bɩ mɔɔ m ba am ŋ hɔ bɩ m, ɩ ʋ, paŋŋawarzaa m mɔɔ m, kʋ m a ka kʋ ŋ nɩ sɩra ka Krista ʋ. Ncɩnaaʋ bɩ, kʋ ŋkɔɔ m, bɩ mɔɔ m ba am ŋ hɔ bɩ m, kʋ m a ka, baa kʋ bɔ m, kʋ ŋ gɔsɩnnɔ n bʋmbɔrɛ yɩ. 23Naa woo••• naa ba mɔɔ nawʋm lemim nyɩnta bɩ minto, kʋ m m hɔ yɩ sɔ. 24Awɔɔ dɔ a ʋ, kʋ gʋɔɔ ɩ bra sim brasire zaŋŋa ʋ, ŋ haay ɩ bra bɩ sim, bɩ deem taan••• nɩ bra bɩ sire ganwʋrɛ yɩm. Bɩ tɔ ma bɩ, k'a bra bɩ si mɩŋŋa k'a a ganwʋrɛ yɩ. 25Brasinno haay y'a mɛ tʋntɔm gʋta, k'a a da ma a yɩ lɛɛkarɛzaa, a ganwʋrɛ yɩ. Bɩ, ŋ ganwʋrɛ bɩ, hɔ m an n'a zarm. Bɩ, kʋ wɔɔ nɩ, kʋ wɔɔ ʋ tʋntɔ ʋ, wɔɔ ganwʋrɛ bɩ nyɩntam hɔ k'a bɩr a zaar barɛ y. 26Bɩ minto bɩ, mɔɔ ɩ bra bɩ sim, bɩ mɔɔ bɩr a sim yaarsɩ y. Mɔɔ bɔ kʋ ʋ, kan zoobər kɩ, bɩ mɔɔ bɩr zoo bɩ bam kan lɛɛ tu kɩ y. 27Bɩ, m mɛ bɩ mɔɔ n'a tʋntɔm, m n'a dam bar ʋ kɔɔkɔɔ, bala, mɔɔ lɛ baa kʋ m lemim nyɩnta pa da gʋɔɔ nɩ, kʋ Woso n bɔkarɛ an bɩ mɔɔ bɔ a jɛ m, m bɔ vam nɩ y.


text: 1Tá taapalaa, nti tə kaasaa tɔɣɔlɛ sɩ, ɩ́ sələməna-tʋɣʋ Ɩsɔ na Tacaa Tɔm ya lɔŋ na tə́ hiki teeli ɩsɩɩ pə lapʋ mə kiŋ tɔ. 2Ɩ́ sələməna-tʋ tɔtɔ na pə́ ləsɩ-tʋɣʋ yəlaa asaɣaa mpa pa ta kɛɛsɩ tɔ pa niŋ taa. Pə taɣa pʋlʋ, yəlaa wɛɛ mpa paa caa pá mʋ Ɩsɔ mpaaʋ tɔm tɔ. 3Paa na mpʋ tɔ Tacaa kɛ́ yʋlʋpaŋ. Ɩ ká yele na ɩ́ nyɔɔ toŋ na ɩ́ kenti mə tɔɔ na Ɩsaɣaʋ kaa hiki-mɛ. 4Tacaa lapa na tə́ wɛna naani kɛ́ mə tɔɔ təkpataa sɩ ɩ́ ká təŋəɣɩ tam ɩ kaa yele tɔmnaa mpa tə sɛɣɛsa-mɛ tɔ. 5Tacaa ɩ́ kpaɣa mə ləsasɩ na ɩ́ tʋ́ Ɩsɔ tɔɔ na ɩ́ sɔɔlɩ-ɩ, na ɩ́ yele na Kilisiti tʋ-mɛɣɛ suulu kɛ teu tɔtɔ. 6Tá taapalaa, Tacaa Yesu Kilisiti tɔɔ tə heeliɣi-mɛ sɩ ɩ́ hatələna mə taa mpa paa caa pʋlʋ lapʋ na paa təŋəɣɩ sɛɣɛsʋɣʋ ŋku tá tɛləsa-mɛ tɔ. 7Mə maɣamaɣa ɩ́ nyəmá ɩsəna ɩ́ ká la na ɩ́ təŋ tá ɩkpatɛ tɔ, pə taɣa pʋlʋ, waatʋ wei tɩɩ wɛ mə hɛkʋ tɔ tə ta kɛ yəlaa mpa paa caa pʋlʋ lapʋ tɔ. 8Tə ta caɣa sɩ nɔɣɔlʋ ɩ́ calɩ-tʋɣʋ faalaa. Ama tə lapa təma kɛ́ na tə́ konti haŋaɣa. Tə lapa təma na ɩsəlɛ kʋsɛɛmlɛ kɛ teu sɩ tə́ taa sʋkɩ mə taa nɔɣɔlʋɣʋ səɣəla. 9Tɩɩ wɛna mpaaʋ sɩ tə́ tɔɣɔ mə kʋtɔɣɔʋ kɛ faalaa. Ama tə kisa ḿpʋ́ɣʋ́ sɩ ɩ́ nana-tʋ na ɩ́ təŋ tá ɩkpatɛ. 10Haləna waatʋ wei tɩɩ wɛ mə hɛkʋ tɔ tə heela-mɛ təkelekele sɩ: Ye wei ɩɩ caa pʋlʋpʋ lapʋ pʋntʋ ɩ́ taa tɔɣɔ. 11Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, tə nɩɩwa sɩ lɛlaa wɛ mə hɛkʋ taa mpa paa caa pʋlʋ lapʋ tɔ, ye pə taɣa tɔm faʋ tike. 12Tacaa Yesu Kilisiti tɔɔ tə heeliɣi yəlaa ɩsɩɩ mpʋ sɩ paa wei ɩ ɩsəlɛ ɩ́ sɛɛna təmlɛ lapʋ, na ɩ́ hiki ɩ maɣamaɣa kɛ mpi ɩ ka suu ɩ nɔɣɔ tɔ. 13Tá taapalaa, ye mɛ ɩlɛ kʋpantʋ lapʋ ɩ́ taa la-mɛɣɛ felentu. 14Ye nɔɣɔlʋ wɛɛ na ɩɩ saŋ nti tə ŋmaa takəlaɣa kanɛ ka taa cənɛ tɔɣɔ təŋʋɣʋ, ɩ́ nyɩ pʋntʋ tɔɔ na ɩ́ faɣana-ɩ təkpataa, na fɛɛlɛ kpa-ɩ. 15Ɩlɛ ɩ́ taa nyənɩ-ɩ ɩsɩɩ kolontu. Ama ɩ́ lana-ɩ ɩsɩɩ yʋlʋ ɩ́ caa ɩ taɣanɩ ɩ taapalʋ ɩ lakɩ tɔ. 16Tacaa wei ɩ kɛ́ alaafəya halʋ tɔ ɩ́ ha-mɛɣɛ alaafəya kɛ tam kɛ́ pə təna pə taa. Tacaa ɩ́ wɛɛ mə təna mə waalɩ. 17Pɔɔlɩ má, ma sɛɛ-mɛ na ma maɣamaɣa ma niŋ ŋmaatʋ kɛ cənɛ. Ɩsəna ma tʋɣɩ ma hətɛ kɛ ma takəlasɩ təna taa tɔɣɔlɛ. Ḿpʋ́ɣʋ́ ma ŋmaakɩ. 18Tacaa Yesu Kilisiti ɩ́ hʋ́lɩ́ mə tənaɣa pɛɛlɛɛ.


text: 1Guli n brɩ nɔɔna bam nɩ ba maŋɩ sɩ ba taa nɩgɩ ba tɩʋ kʋm yigə tiinə dɩ balʋ na yɩ dɩdɛɛra tɩn, sɩ ba taa sɛ ba ni. Ba nan maŋɩ sɩ ba taa tʋŋɩ tɩtʋŋ-ŋʋna dwi maama mʋ. 2Ba nan yɩ zaŋɩ ba twɩ nɔɔn-nɔɔnʋ, naa ba taa yɩ najajara. Kʋ maŋɩ sɩ ba taa zuli nɔɔna mʋ, sɩ ba daarɩ ba taa jɩgɩ wʋ-bono dɩ nɔɔna maama. 3Bɛŋwaanɩ dɩbam maama dɛɛn yɩ nayəri-nyɩna mʋ, yɩ d'ɩ tusi, yɩ d'ɩ vɩn Wɛ ni. Dɩbam fra dɛɛn mʋ te dɩbam, yɩ d'ɩ tɔgɩ wo-yɔɔrʋ tɩlʋ maama d'ɩ wʋbʋŋa na lagɩ tɩn. D'ɩ maa yəni d'ɩ jɩgɩ pu-sɩŋa dɩ wʋ-gʋʋ yɩ d'ɩ culi daanɩ. 4Nan dɩ kʋ dɩ, Wɛ dɩlʋ na yɩ dɩbam Vɩrnʋ tɩn brɩ jaja nɩ DƖ soe nabiinə lanyɩranɩ, yɩ DƖ vrɩ dɩbam lwarɩm wʋnɩ DƖ yagɩ. 5Kʋ nan daɩ dɩbam na kɩ kəm-laarʋ tɩn ŋwaanɩ, kʋ yɩ Wɛ na yɩ ŋwaŋa tu tɩn ŋwaanɩ mʋ. DƖ ma pa DƖ Joro kʋm zarɩ wo-digiru tɩlʋ na wʋ d'ɩ bɩcara nɩ tɩn, yɩ DƖ daarɩ DƖ pa dɩbam wʋbʋŋ-dʋʋra, sɩ d'ɩ na ŋwɩ-dʋŋa DƖ tee nɩ. 6Kʋ maa yɩ dɩbam Vɩrnʋ Zezi Krisi ŋwaanɩ mʋ Wɛ tʋŋɩ DƖ Joro kʋm DƖ pa dɩbam zaanɩ, 7sɩ d'ɩ wanɩ d'ɩ na cɩga DƖ tee nɩ DƖ zaanɩ dɩm ŋwaanɩ, sɩ d'ɩ daarɩ d'ɩ na Wɛ wo-laarʋ tɩm d'ɩ na yɩ DƖ biə yɩ d'ɩ jɩgɩ tɩɩna nɩ d'ɩ w'ʋ na ŋwɩa kalʋ na ba ti DƖ tee nɩ tɩn ŋwaanɩ. 8A na tagɩ taanɩ dɩlʋ tɩn yɩ cɩga mʋ. Kʋntʋ, a lagɩ sɩ n kwaanɩ n brɩ wəənu tɩm kʋntʋ lanyɩranɩ, sɩ kʋ pa balʋ na sɛ Wɛ tɩn tiini ba taa kɩ kəm-laarʋ. Kʋntʋ mʋ lana yɩ kʋ jɩgɩ kuri kʋ paɩ nɔɔna maama. 9Kʋ daarɩ n maŋɩ sɩ n cɩ n tɩtɩ dɩ kantɔgɔ dwi maama, kʋ na yɩ bɩtar-yɔɔrʋ baŋa nɩ dɩ d'ɩ kwə dwi natɔga kam baŋa nɩ dɩ Zwifə bam cullu tɩm baŋa nɩ, sɩ tɩ ba jɩgɩ nyɔɔrɩ tɩ yɩ kafɛ mʋ. 10Nɔɔnʋ wʋlʋ na jaanɩ kampwara o tui nɔɔna tɩtarɩ nɩ tɩn, sɩ n kaanɩ kʋntʋ tu nɩnɛɛnɩ kuni bɩle te. O ta na wʋ sɛ nmʋ taanɩ dɩm, sɩ 'a cɩ 'a tɩtɩ dɩd-o. 11Bɛŋwaanɩ nmʋ ye nɩ, nɔɔnʋ na yɩ kʋntʋ doŋ, o daa ba lagɩ sɩ o tɔgɩ cwəŋə. O tusim dɩm mʋ brɩ nɩ o b'a na bʋra Wɛ tee nɩ. 12A lagɩ a tʋŋɩ Aritimasɩ naa Tisiki mʋ nmʋ tee nɩ. Ba wʋlʋ na yi nmʋ te tɩn, sɩ n kwaanɩ n ba amʋ te lɩla Nikopolisi nɩ, bɛŋwaanɩ a lɩ wʋbʋŋa sɩ a maŋɩ d'aanɩ mʋ sɩ waarʋ tɩm maŋa kɛ. 13Nan kwaanɩ n wəli Zenasɩ wʋlʋ na yɩ bɩtar-yeenu tɩn dɩ Apolɔsɩ ba cwəŋə kam vəŋə ŋwaanɩ, sɩ n pa-ba kʋlʋ maama na muri-ba tɩn. 14Pa d'ɩ ko-biə bam taa ye nɩ kʋ maŋɩ sɩ ba tiini ba kwaanɩ ba taa kɩ kəm-laarʋ mʋ, sɩ ba wanɩ ba zəni balʋ na maŋɩ zənə tɩn. Kʋntʋ mʋ w'ʋ pa ba ŋwɩa taa jɩgɩ kuri nɔɔna maama tee nɩ. 15D'ɩ ko-biə balʋ na wʋ amʋ tee nɩ tɩn maama jɔɔnɩ nmʋ. Jɔɔnɩ balʋ maama na sɛ Zezi yɩ ba yɩ dɩbam cilon-sonnu tɩn n pa dɩbam. Wɛ w'ʋ pa abam maama yu-yoŋo.


text: 1Ma taapalaa, ntɔŋ ɩ́ nyəmá Moisi kʋsəsɩɩtʋ kɛ teu yaa. Tɔʋ, tə maɣamaɣa tə tɔm kɛ maa kɛɛsɩ-mɛɣɛ pənɛ. Yʋlʋ weesuɣu tʋ tike niŋ kɛ kʋsəsɩɩtʋ ntɩ tə pɛləɣɩ. 2Ɩ́ nyənna alʋ, ɩ paalʋ ɩ́ wɛna ɩ weesuɣu, kʋsəsɩɩtʋ ntɩ tɩɩ haa-ɩ mpaa sɩ ɩ́ kʋlɩ. Ama ɩ paalʋ ɩnɩ ɩ səpa, tə ha-ɩ mpaa kɛ́, ɩ́ saakɩ ɩ saa. 3Ɩ́ kʋla kʋkʋlʋ na ɩ́ saa, paa yaa-ɩ wasaŋkalɩ. Ama səm ɩ́ kɛla ɩ paalʋ, kʋsəsɩɩtʋ ta tasa ɩ niŋ pɛlʋɣʋ tɔtɔ, tə ha-ɩ mpaa kɛ́. Pəlɛ tɔ, ye ɩ saa kʋfalʋ ɩ ta kɛ wasaŋkalɩ. 4Ma taapalaa mɛ, ḿpʋ́ɣʋ́ na-mɛ tɔtɔ. Ye kʋsəsɩɩtʋ tɔm taa, ɩ́ pəsa sətaa kɛ́. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, mə na Kilisiti ɩ́ kpɛnta tɔnʋɣʋ, na pənɛntɛ ɩ́ pəsa kʋfalʋ wei ɩ fema sətaa taa tɔ ɩ nyə́ma, na pə wɛɛ sɩ tə́ la Ɩsɔ kɛ́ təma nna a nəɣəsənaa tɔ. 5Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, waatʋ wei tɩɩ wɛ tá kʋpəntʋ taa tɔ, kʋsəsɩɩtʋ kpaasaɣa tá nantʋ təna taa kʋnyɩɩləŋ ɩsaɣaŋ apalʋtʋ, na pə́ sʋsəɣɩ-tʋɣʋ səm təma lapʋ taa. 6Ama pənɛntɛ tə lɩɩ kʋsəsɩɩtʋ yomle taa na səm lapəna na tə́ lɩɩ mpi pɩɩ kpa-tʋɣʋ yomle kɛ mpʋ tɔ pə taa təkpataa. Pə tɔɔ kɛ́ tɩɩ təŋ ɩsəna kaɣana pə laɣasaa tɔ, na tə́ lá Ɩsɔ təmlɛ kɛ Ɩsɔ Feesuɣu toŋ taa. Pə́ taa wɛɛ ɩsɩɩ tə təŋaɣa takəlasɩ taa kʋsəsɩɩtʋ na tə́ lakɩ tɔ. 7Ɩlɛ ɩsənaɣa pə wɛɛ ɩlɛ? Kʋsəsɩɩtʋ kɛ́ ɩsaɣam yaa? Aaɩ pə taɣa mpʋ se, paa pəcɔ. Kʋsəsɩɩtʋ yelina na má nyɩ ɩsaɣatʋ tɔm. Kʋpam ye kʋsəsɩɩtʋ ɩ́ taa tɔ sɩ n kaa nyɩɩlɩ, ma taa nyɩ kʋnyɩɩlʋɣʋ tɔm. 8Kʋheelitu ntɩ tə yelina na ɩsaɣatʋ hiki mpaaʋ na tə́ kʋ kʋnyɩɩləŋ ɩnɩ ɩ tənaɣa ma taa. Pə taɣa pʋlʋ, ye pə taa kɛ́ kʋsəsɩɩtʋ tɔɔ, ɩsaɣatʋ taa hiki tə tɩ. 9Ma kiŋ ɩlɛ, kʋsəsɩɩtʋ taa kɔnta tɔ, ma wɛna ma tɩ. Ama kʋheelitu ntɩ tə kɔma, ɩlɛna ɩsaɣatʋ ntɩ tə́ nyəkɩ na tə́ kʋlɩ. 10Ɩlɛna má məlɩ sətʋ. Pɩɩ wɛɛ sɩ kʋheelitu ntɩ tə́ waasɩ. Ama ma kiŋ ɩlɛ tə məla maɣa kʋɣʋ kɛ́. 11Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, ɩsaɣatʋ hika mpaaʋ na tə́ puɣusɩ-m na kʋheelitu ntɩ, na tə́ kʋ-m na kʋheelitu ntɩ. 12Ɩsɔ kʋsəsɩɩtʋ wɛ tənaŋŋ, na kʋheelitu ná wɛ tənaŋŋ tɔtɔ na tə́ siɣisaa na tə́ tewa. 13Teu nyəm mpɩ pə mələna ntɛ́ na pə́ kɔna maɣa səm na? Aaɩ, pə taɣa mpʋ se, paa pəcɔ. Ɩsaɣatʋ lapəna kɔkɔlɔ ɩnɩ. Tənaɣa tə kulina tə tɩ waalɩ sɩ ntəɣəlɛ ntɩ. Tə kpaɣa mpi pə wɛ teu tɔɣɔ na tə́ kʋna-m. Tənaɣa kʋsəsɩɩtʋ yelaa na ɩsaɣatʋ tɔm la sɔɣɔntʋ na pə́ tɛɛ caasa. 14Tə nyəmá mpʋ sɩ Ɩsɔ kʋsəsɩɩtʋ tɔkʋɣʋ wɛ lotu taa tɔm kɛ́. Ama maɣa yʋlʋ kɛ yʋlʋ kɛ́ na ɩcantʋ təlɔ, na pə pɛɛta-m na ɩsaɣatʋ na má pəsɩ tə yom. 15Ma ta cɛkəna mpi ma lakɩ tɔ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, maa lakɩ mpi ma sɔɔla lapʋ tɔ. Ama mpi ma kisaa tɔ mpəɣɩ ma lakɩ. 16Ma ta sɔɔlɩ mpi na má lakɩ-wɩ tɔɣɔ ma nyəmnaa sɩ Ɩsɔ kʋsəsɩɩtʋ wɛ teu. 17Ye mpʋ pə taɣa má lakəna mpʋ. Ama ɩsaɣatʋ nti tə wɛ ma taa tɔ təlɛ tə lakəna. 18Ma nyəmá teu sɩ kʋpantʋ natəlɩ tə fɛɩ ma kiŋ, ma pilimile tənɛ tə tɔm kɛ ma tɔŋ. Kʋpam paa ma luɣu wɛ teu sɩ má la kʋpantʋ, maa pəsəɣɩ tə lapʋ. 19Maa lakɩ kʋpantʋ nti ma sɔɔlaa tɔ. Ama ɩsaɣatʋ nti ma kisaa tɔ ntəɣɩ ma məlaa na má lakɩ. 20Ma lakɩ nti maa caa tɔ, pə taɣa má nɔkəna. Ama ɩsaɣatʋ nti tə kanta ma taa tɔ ntɩ tə tənna mpʋ. 21Ma cɛkəna yaasi ɩnɛ sɩ ye ma caakɩ kʋpantʋ lapʋ ɩsaɣatʋ tɛɛna nɔɣɔ. 22Hatuu ma lotu taa ma sɔɔla Ɩsɔ kʋsəsɩɩtʋ mɛɛ. 23Ama ma maɣana yaasi nɔɣɔlʋɣʋ ma tɔnʋɣʋ taa, na tam ɩ pɛkələɣɩ na ɩ́ yoona yaasi wei ɩ tɔɔ ma laɣatʋ nyəmá tɔ, na ɩ́ la-m ɩsaɣatʋ tiipile nte tə kanta ma taa tɔ tə saləka tʋ. 24Ama ma tɔm wɛ kʋnyɔŋ yoo, tɔnʋɣʋ kʋnɛ kʋ tɔŋna-m kʋɣʋ kɛ́. A yakɩ-m? 25Ama Tacaa Yesu Kilisiti tɔɔ Ɩsɔ fɔɔ. Mpʋ tɔ, hatuu ma hʋwɛɛ taa Ɩsɔ kʋsəsɩɩtʋ kɛ ma təŋəɣɩ. Pə kaasa ma yʋlʋtʋ pilimile tənɛ tɔ, ɩsaɣatʋ yaasi kɛ təlɛ tə təŋəɣɩ.


text: 1Nɔɔnʋ wʋdoŋ dɛɛn mʋ wʋra, o yɩrɩ mʋ Zan. Wʋntʋ mʋ yɩ wʋlʋ na miisi nɔɔna na wʋnɩ tɩn. O dɛɛn ma ba o wʋ Zude nɩ o beeri kagʋa wʋnɩ, yɩ o tɔɔlɩ Wɛ kwərə. 2O maa yəni o ta o brɩ-ba sɩ ba ləni ba wʋrʋ ba yagɩ kəm-balwaarʋ, sɩ maŋa kam laan yiə Wɛ paarɩ dɩm na lagɩ dɩ ba nɔɔna tɩtarɩ nɩ tɩn. 3Zan yɩ wʋlʋ Wɛ nijoŋnu Ezayi na maŋɩ o ŋɔɔnɩ o taanɩ faŋa faŋa tɩn o wɩ: "Nɔɔnʋ mʋ wʋ kagʋa wʋnɩ o tɔɔlɩ o kwərə o wɩ: 'Zaŋɩ-na 'a fɔgɩ 'a kwɛ d'ɩ Yuutu wʋm cwəŋə kam, o na lagɩ o ba o tɔgɩ da tɩn. Pa-na cwe sɩlʋ o na lagɩ o ba o tɔgɩ tɩn fɔgɩ sɩ yɔɔrɩ lanyɩranɩ.' " 4Zan dɛɛn zʋʋrɩ gɔrɔ kʋlʋ ba na sɔgɩ dɩ yogondi kʋrʋ tɩn mʋ. O maa maɩ kilə o ma ja o təŋə. O wʋdiu mʋ yɩ kayɩra dɩ tʋʋrʋ. 5Nɔɔna zanzan maa yəni ba nuŋi Zeruzalɛm, dɩ Zude tɩɩnɩ dɩm maama, dɩ Zʋrdɛn bugə ni je sɩm, ba ve o te. 6Ba maa tɛ ba brɩ kʋlʋ ba na kɩ ba cɔgɩ tɩn. O laan maa paɩ ba tu Zʋrdɛn bugə kam wʋnɩ, yɩ o miisi-ba na wʋnɩ Wɛ ŋwaanɩ. 7Zan na wʋra o miisi nɔɔna na wʋnɩ tɩn, o nɛ nɩ Farizɩan tiinə dɩ Sadusɩan tiinə zanzan tui o te. O ma ta dɩ ba o wɩ: "Abam nyɩ dɩ bɩsankwɩ-dwə mʋ. Wɔɔ mʋ brɩ abam sɩ 'a kwaanɩ 'a lu cam dɩlʋ Wɛ na lagɩ DƖ pa nabiinə na tɩn wʋnɩ? 8Abam nan maŋɩ sɩ 'a ta'a kɩ kənə yalʋ na w'ʋ brɩ nɩ 'a sɩɩnɩ 'a ləni 'a wʋrʋ 'a yagɩ kəm-balwaarʋ tɩn mʋ. 9Abam yɩ ta'a bʋŋa 'a pa 'a tɩtɩ nɩ, 'a na yɩ Abraham dwi tiinə tɩn, 'a daa wʋ maŋɩ sɩ 'a ləni 'a wʋrʋ. Wɛ na laga, DƖ w'ʋ wanɩ DƖ pa kandwa yantʋ ləni ya ji Abraham dwi tiinə. 10Nɔɔnʋ nan maŋɩ o jɩgɩ dooru o jɩŋa nɩ, sɩ o ta maa goni tweeru tɩm o dɩ tɩga nɩ. Tiu kʋlʋ maama na ba ləri bu-ŋʋna tɩn, o maŋɩ sɩ o go-kʋ mʋ o dɩ mini wʋnɩ sɩ kʋ di. Mʋ Wɛ dɩ na lagɩ DƖ kɩ nɔɔna balʋ na wʋ ləni ba wʋrʋ ba yagɩ kəm-balwaarʋ te tɩn. 11Amʋ nan miisi abam na wʋnɩ mʋ, sɩ kʋ brɩ nɩ abam ləni 'a wʋrʋ 'a yagɩ kəm-balwaarʋ tɩm. Kʋ daarɩ wʋlʋ na lagɩ o saŋɩ amʋ kwaga o ba tɩn tiini o dwe amʋ. A wʋ maŋɩ sɩ a zeeri o nɛ natra dɩ. Wʋntʋ nan w'ʋ miisi abam Wɛ Joro dɩ mini wʋnɩ mʋ. 12Wʋntʋ nan ze zʋŋ-kɔgɔ mʋ sɩ o ma caarɩ o mɩna o pɛ o kɩ o tulə nɩ, sɩ o daarɩ mɩn-swaanʋ tɩm o zwɛ dɩ mini dɩlʋ na ba di dɩ dwe tɩn. Mʋ Wɛ na lagɩ DƖ pɔɔrɩ nɔɔna daanɩ DƖ kɩ-ba te tɩn." 13Zan dɛɛn na wʋ Zʋrdɛn bugə kam ni nɩ tɩn, Zezi ma nuŋi Galile tɩʋ nɩ o vu o te sɩ o miis-o na wʋnɩ. 14Zan dɛɛn ya wʋ sɛ, yɩ o ta dɩd-o o wɩ: "Amʋ mʋ maŋɩ sɩ a ba nmʋ te sɩ n miisi-nɩ na wʋnɩ, sɩ kʋ daɩ nmʋ mʋ w'ʋ ba amʋ te sɩ a miisi-m na wʋnɩ." 15Zezi ma lər-o o wɩ: "Yagɩ sɩ kʋ kɩ kʋntʋ lele, sɩ kʋ maŋɩ sɩ d'ɩ kɩ kʋntʋ mʋ, sɩ d'ɩ wanɩ d'ɩ kɩ kʋlʋ maama na yɩ Wɛ wʋbʋŋa tɩn." O laan ma sɛ. 16Zezi na miisi na kʋntʋ tɩn, o ma da o nuŋi na bam wʋnɩ. O laan ma na wɛyuu na pʋrɩ o baŋa nɩ, yɩ o na Wɛ Joro kʋm na dɛ da kʋ tu o baŋa, yɩ kʋ nyɩ dɩ kunkwəŋə te. 17Kwərə laan ma ŋɔɔnɩ wɛyuu nɩ ka wɩ: "Wʋntʋ mʋ yɩ amʋ bu-dʋa a na so-o dɩ a wʋ maama. O ma yəni o pa a wʋ poli zanzan."


text: 1Yesu gyɩ maga namaga no tɩya ʋ hatɩnna rɛ a baa, "Kɩna tɩɩna kɩdɩgɩ rɛ gyɩ we doŋ, a kaŋ tʋŋtʋnnɩ kɩdɩgɩ, a leŋ ʋ kɩ deŋ ʋ kɩna. Ɛɛ rɛ nala ko basɩ tɩya kɩna tɩɩna hʋ anɩɩ ʋ tʋŋtʋnnɩ hʋ kaŋ ʋ dʋwa buloŋ kyogi kɩ ta rɛ. 2Ʋ aa nɩɩ gɛɛ, ʋ leŋ ba mʋ yɩrɩ ʋ ko, ʋ pɩyɛsɩ ʋ a baa, 'Deŋ na ɩ wɩkanɩya hʋ ŋ aa nɩɩ. Ɩ bɩl bɩ maga dɩ ɩ yaa ŋ tʋŋtʋnnɩ-hɩyawʋ. Ɛɛwɩya, leŋ dɩ ŋ gyɩŋ ɛɛ bee ɛɛ buloŋ ɩ aa kpaa ŋ molbiye tʋma.' 3Ɛɛ rɛ baal hʋ bɩɩnɩ ʋ tɩya tɩyaŋ a baa, 'Ŋ nɩhɩyawʋ aa kyɛ dɩ ʋ kile ŋ tʋma tɩyaŋ nyɛ, ɛɛ rɛ ŋ sɩ yaa? Ŋ bɩ kaŋ dee ŋ aa sɩ pala di. Ŋ bɩl bɩ sɩ wuwo gɔllɩ kɩ sʋla kɩna mɛ. Ŋ sɩ kɩ fá hɩɩsɩ. 4Ŋ gyɩŋ gɛɛ ŋ aa sɩ yaa a wuwo kaŋ kyaŋsɩ rɛ, dɩ ŋ tʋma no rɛ ko kyogi mɛ, dɩ ba kana ŋ weliŋ ba dɩɩsɩ tɩyaŋ.' 5Ɛɛ rɛ ʋ yɩrɩ nala hʋ buloŋ aa di ʋ nɩhɩyawʋ hʋ kyɩma, ba kɩ ko kɩdɩgɩ kɩdɩgɩ. Ɛɛ rɛ ʋ yɩrɩ buŋbuŋ nal hʋ a pɩyɛsɩ ʋ, 'Ŋ nɩhɩyawʋ kyɩŋ ɩ aa diye yaa baŋmɛ rɛ?' 6Ɛɛ rɛ ʋ baa dɩ nʋʋ aŋkʋrɩsɩ kɔɔ rɛ ʋ kyɩma. Ɛɛ rɛ tʋŋtʋnnɩ-hɩyawʋ hʋ kpaa teŋ hʋ aa daga ʋ kyɩŋ a tɩya ʋ aŋ baa, 'Teŋ no daga anɩɩ ɩ kyɩŋ yaa nʋʋ aŋkʋrɩsɩ kɔɔ rɛ. Amɛ mɩɩgɩ kaŋ sabɩ aŋkʋrɩsɩ mɔllɩbalɩya abee fi.' 7Ɛɛ rɛ ʋ bɩl yɩrɩ kɩdɩgɩ tɩɩna mɛ a pɩyɛsɩ ʋ a baa, 'Ka ɩ mɛ?' Ʋ mɛ baa dɩ ʋ kyɩŋ yaa mɩbʋwara tusi rɛ. Ɛɛ rɛ tʋŋtʋnnɩ-hɩyawʋ hʋ basɩ tɩya ʋ a baa, 'Teŋ hʋ aa daga ɩ kyɩŋ nɛ nyɛ. Amɛ mɩɩgɩ kaŋ sabɩ bʋwara kɔɔsɩ kyori. 8Ɛɛ hal tɩyaŋ nɛ kɩna tɩɩna hʋ bigisi sɩŋgɩrɩŋtɩɩna no aŋ baa dɩ ʋ yaa kuwokeri rɛ abee wɩgyʋŋ no ʋ aa kana a kaŋ kɩ yaa wɩbɔmɔ. Beewɩya nala hʋ aa kyo dʋnɩya kɩna kɩŋkaŋ, ba kaŋ kɩ kyɛ wɩgyʋŋ nɛ weliŋ, a kɩ pɛ dɔmɔŋ tɩyaŋ a te nala hʋ aa tɩŋ Wɩɩsɩ.' 9Ɛɛ rɛ Yesu bɩl basɩ tɩya ʋ hatɩnna hʋ a baa, 'Ŋ basɩ kɩ tɩya ma rɛ, ma kpa ma dʋnɩya kɩna a kyɛ kyaŋsɩ. Dɩ kɩna hʋ rɛ ko teŋ, dɩ Wɩɩsɩ laa ma we ʋ lee, dɩ ma we doŋ a kaŋ kɩ mʋ deŋdeŋ.' 10Dɩ nal lɛ wuwo deŋ kɩna mʋhʋ nyuu abee wɩtɩɩ, ɛɛ daga anɩɩ ʋ aa wuwo ʋ deŋ kɩgyamaa mɛ rɛ abee wɩtɩɩ. Amɛ dɩ nal lɛ bɩ wuwo deŋ kɩna mʋhʋ nyuu abee wɩtɩɩ, ɛɛ daga anɩɩ ʋ bɩ sɩ wuwo deŋ kɩgyamaa nyuu mɛ abee wɩtɩɩ. 11Dɩ ɩ rɛ bɩ wuwo kɩ deŋ dʋnɩya kɩna nyuu abee wɩtɩɩ, nal buloŋ bɩ sɩ kpa kɩna aa kaŋ tɔnɔ a we ɩ nosi tɩyaŋ dɩ ɩ kɩ deŋ. 12Dɩ ɩ rɛ bɩ wuwo kɩ deŋ nala kɩna abee wɩtɩɩ, aŋnɛ rɛ sɩ laa nyʋwa kpa ɩ tɩɩ kɩna tɩya ɩ dɩ ɩ kɩ deŋ? 13Yoŋdɩgɩ bɩ sɩ wuwo tʋma kɩ tɩya nɩhɩyasɩ balɩya. Ʋ sɩ kyo kɩdɩgɩ aŋ haasɩ kɩdɩgɩ. Ʋ sɩ kɩ tɩŋ kɩdɩgɩ abee wɩtɩɩ aŋ kɩ tɩŋ kɩdɩgɩ mɛ abee dawarɩ. Ɛɛ tɩɩ rɛ, nal bɩ sɩ wuwo tɩŋ molbiye tɩyaŋ aŋ bɩl tɩŋ Wɩɩsɩ mɛ." 14Farasiima hʋ aa nɩɩ wɩya hʋ Yesu aa basa, ba kɩ kyʋʋsɩ lee lee buloŋ, beewɩya ba fa kyo molbiye rɛ weliŋ. 15Doŋ nɛ Yesu bɩl basɩ tɩya ba a baa, "Na ma aa kyɛ dɩ nala bɩɩnɩ anɩɩ ma kaŋ wɩtɩɩ rɛ, amɛ Wɩɩsɩ kɛ gyɩŋ ma tɩsɩ rɛ. Kɩna hʋ aa yaa sɩfɩyaŋ kɩna nihuwobisi lee, ba aa rɛ yaa kɩtɔɔnɩ Wɩɩsɩ kɛ lee." 16Nyɛ rɛ Yesu bɩl baa, "Wɩɩsɩ mɩrɩsɩ hʋ Moosi gyɩ aa saba biŋ, abee wɩya hʋ Wɩɩsɩ tɩŋdaala gyɩ aa basa, ba buloŋ gyɩ pɩna rɛ, a kaŋ mʋ pele saŋa hʋ Gyɔɔŋ Wɩɩsɩnɩɩfool hʋ gyɩ aa ko. Ɛɛ hal tɩyaŋ, a yaŋ bɩl piili haŋ saŋa hʋ a kaŋ kɩ ko gyɩnaŋ, ba basɩ Wɩɩsɩ koro hʋ wɩweliye rɛ a kɩ tɩya nala. Ɛɛ rɛ nal buloŋ sii kɩ lʋga sɩfɩyaŋ dɩ ʋ gyʋʋ Wɩɩsɩ koro hʋ. 17Wɩɩsɩnyuu abee taŋha buloŋ aa sɩ pirigi dɩɩgɩ, ʋ rɛ sɩ yaa mɔl a te wɩbiibiye mɛ aa sɩ dɩsɩ mɩrɩsɩ hʋ Moosi aa saba tɩyaŋ. 18Baal hʋ buloŋ aa vɩya ʋ haaŋ, aŋ bɩl mʋ kpa hadɩma, ʋ yaa sɔŋsɔnnɩ rɛ. Baal hʋ mɛ buloŋ aa kpaa haaŋ aa vɩya ʋ bala, ʋ mɛ yaa sɔŋsɔnnɩ." 19Ɛɛ rɛ Yesu bɩl maga namaga a baa, "Kɩna tɩɩna kɩdɩgɩ rɛ gyɩ we doŋ, a gyɩ kɩ laalɩ gabala dʋŋ, aŋ we sʋma dʋŋ tɩyaŋ kyɛɛ bee ʋ nyʋwa buloŋ. 20- 21Nyaabʋ kɩdɩgɩ mɛ gyɩ we doŋ ba kɩ yɩrɩ Laazʋrɔsɩ, ʋ teŋ buloŋ gyɩ yaa dʋgʋlɩya. Ʋ gyɩ aa sii leŋ ba kana ʋ mʋ holli kɩna tɩɩna hʋ dimbeenyʋwa tɩyaŋ nɛ. Ʋ gyɩ aa kɩ yɩyɛlɩ anɩɩ kɩna tɩɩna hʋ ko kɩ di kɩna, kɩna hʋ aa sɩ tele taŋha dɩ ʋ mɛ paa ba di. Haalɩ, ka vasɩ mɛ gyɩ aa ko kɩ lenni nyaabʋ hʋ dʋgʋlɩya hʋ. 22Ɛɛ rɛ nyaabʋ hʋ sii sʋba. Malɩkasɩ ko kpa ʋ a kaŋ mʋ holli Abɩraham logiŋ Wɩɩsɩbee tɩyaŋ, ʋ kɩ nɩɩ sʋma. 23Ka kɩna tɩɩna hʋ mɛ sii sʋba, ba kpa ʋ hogo. Ʋ mʋ gyʋʋ diŋ a we tʋwara tɩyaŋ. Ɛɛ rɛ ʋ deŋ mʋ na Abɩraham dɩ ʋ hɔŋ libolii, ka Laazʋrɔsɩ mɛ hɔŋ ʋ logiŋ. 24Ɛɛ rɛ ʋ yɩrɩ Abɩraham a baa, 'Ŋ kuwo Abɩraham, fá ŋ sikii aŋ tɩŋ Laazʋrɔsɩ dɩ ʋ kaŋ ʋ nonii taga nɩɩ, a kaŋ ko lulo we ŋ naŋdeliŋ tɩyaŋ. Ŋ aa na tʋwara rɛ weliŋ diŋ no tɩyaŋ.' 25Ɛɛ rɛ Abɩraham basɩ tɩya ʋ a baa, 'Ŋ biye, liisi mʋ pele saŋa hʋ ɩ gyɩ aa we ɩ mɩɩbol tɩyaŋ, ɩ fa aa nɩɩ sʋma rɛ weliŋ, aŋka Laazʋrɔsɩ fa we tʋwara tɩyaŋ. Amɛ lagɩlagɩ no, Wɩɩsɩ leŋ Laazʋrɔsɩ bembii fɩyɛlɩ rɛ daha, aŋka ɩ mɛ we tʋwara tɩyaŋ. 26Ɛɛ dʋŋ mɛ daa, bootogi luŋii rɛ pɩŋ á beel-ma paga tɩyaŋ. Dɩ nala hʋ aa we á lee rɛ aa kyɛ dɩ ba lɩɩ kyol a mʋ ma lee, ba bɩ sɩ wuwo. Nal mɛ bɩ sɩ wuwo lɩɩ ma lee a kyol ko á lee.' 27Ɛɛ rɛ kɩna tɩɩna hʋ bɩl basɩ tɩya ʋ a baa, 'Ŋ kuwo Abɩraham, ɛɛ kɛ, ŋ aa sʋla ɩ dɩ ɩ tɩŋ Laazʋrɔsɩ dɩ ʋ mʋ ŋ kuwo dɩya. 28Ŋ naabalɩya bɔnɔŋ ha we doŋ. Leŋ dɩ ʋ mʋ kʋrɩsɩ ba dɩgɩna dɩ ba mɛ ta maakyiye ko gyʋʋ tʋwara no tɩyaŋ.' 29Ɛɛ rɛ Abɩraham basɩ tɩya ʋ a baa, 'Wɩya hʋ Moosi abee Wɩɩsɩ tɩŋdaala hʋ aa saba biŋ, ɩ naabalɩya hʋ gyɩŋ ba rɛ. Leŋ dɩ ba gyegili nɩɩ ba aŋ kɩ tɩŋ ba.' 30Ɛɛ rɛ kɩna tɩɩna hʋ bɩl baa, 'Ŋ kuwo, ɛɛ dʋŋ bɩ maga. Amɛ dɩ nal lɛ sii sʋʋ tɩyaŋ a mʋ ba lee, ɛɛ kɛ ba sɩ bɩrɩmɩ lɩɩ ba wɩbɔmɔ tɩyaŋ.' 31Ɛɛ rɛ Abɩraham bɩl basɩ tɩya ʋ a baa, 'Dɩ ba aa rɛ bɩ sɩ gyegili nɩɩ wɩya hʋ Moosi abee Wɩɩsɩ tɩŋdaala hʋ aa saba, ɛɛ daga anɩɩ dɩ nal lɛ sii sʋʋ tɩyaŋ a mʋ basɩ tɩya ba mɛ, ba ha bɩ sɩ laa di."'


text: 1Krisitabiisi hʋ aa we Aŋtiyɔki tɩyaŋ, ba badɔmɔŋ fa yaa Wɩɩsɩ tɩŋdaala rɛ, badɔmɔŋ mɛ fa yaa nala hʋ aa daga Yesu hatɩnna hʋ. Ba fene rɛ nyɛ: Banabaasɩ abee Simiyɔŋ (Ba fa kaŋ Simiyɔŋ kɩ yɩrɩ nibiŋ nɛ), abee Lusɩya aa lɩɩ Sariini paalʋʋ, abee Sɔɔl, a yaŋ bee Meniyaŋ. (Ba paalʋʋ hʋ Kuworibal hʋ ba aa yɩrɩ Hɛrɔtɩ dɩya tɩyaŋ nɛ Meniyaŋ fa waa). 2Nyɛ rɛ kyɛɛ kɩdɩgɩ, nala no sii vʋwa nyʋwa, a kɩ kyʋwalɩ Wɩɩsɩ. Ɛɛ tɩyaŋ nɛ Wɩɩsɩ Wiyesi Welii hʋ basɩ tɩya ba a baa, "Ma lɩɩ Banabaasɩ bee Sɔɔl tɩya ŋ. Ŋ lɩɩ ba rɛ dɩ ba tʋŋ ŋ tʋma tɩya ŋ." 3Nyɛ rɛ ba vʋwa nyʋwa, a kpa nosi dɔbɔ ba nyuni tɩyaŋ, a kyʋwalɩ Wɩɩsɩ tɩya ba, aŋ na ta ba ba lɩɩ ŋmanɩɩ. 4Wɩɩsɩ Wiyesi Welii hʋ aa tɩŋ Banabaasɩ bee Sɔɔl gɛɛ, ba sii kpa tuu mʋ tɔɔ kɩdɩgɩ aa sɩŋ mpʋwɔnʋʋ nyʋwa, ba kɩ yɩrɩ Selusɩya. Doŋ tɩyaŋ nɛ ba sɩŋ kpa nɩɩduworiboribal, a mʋ Saapʋrɔsɩ paalʋʋ. Nɩɩ fa gol Saapʋrɔsɩ paalʋʋ buloŋ nɛ ko baŋ kyeme. 5Ɛɛ rɛ ba mʋ pele Saapʋrɔsɩ paalʋʋ tɔɔ kɩdɩgɩ ba aa yɩrɩ Salami. Doŋ tɩyaŋ, ba gyɩ gyʋʋ Gyuuma wɩɩkyʋwaldɩɩsɩ rɛ, a basɩ Wɩɩsɩ wɩya kɩ tɩya nala yʋga. Ba gyɩ kaŋ Gyɔɔŋ Maakɩ mɛ tɩŋ ba tɩyaŋ nɛ, dɩ ʋ kɩ kyiyeli ba tʋma hʋ tɩyaŋ. 6Nyɛ rɛ ba gɔllɩ Saapʋrɔsɩ paalʋʋ buloŋ, a mʋ pele tɔɔ kɩdɩgɩ ba aa yɩrɩ Paafɔsɩ. Doŋ tɩyaŋ nɛ ba gyɩ na daaluliye tɩɩna kɩdɩgɩ ba aa yɩrɩ Baa-Yesu. (Ʋ feŋ hʋ memii rɛ yaa Gyoosʋwa biibaal). Ʋ fa yaa Gyuu rɛ, a gyɩ kɩ mʋrɩ nala anɩɩ ʋ yaa Wɩɩsɩ tɩŋdaal lɛ. 7Roma nɩhɩyawʋ hʋ fa aa deŋ doŋ paalʋʋ ba kɩ yɩrɩ Sɛɛgyiyo Pawulo dɩya tɩyaŋ nɛ ʋ fa we. Sɛɛgyiyo Pawulo fa kaŋ wɩgyʋŋ nɛ weliŋ. Nyɛ rɛ ʋ yɩrɩ Banabaasɩ bee Sɔɔl dɩ ba ko ʋ dɩya. Beewɩya ʋ fa aa kyɛ dɩ ba ko basɩ Wɩɩsɩ wɩya tɩya ʋ rɛ. 8Ɛɛ rɛ Ɛlimasɩ, daaluliye hʋ tɩɩna, sii kpa nyʋʋtaaduwo gyʋʋ Sɔɔl ma wɩbasɩɩ hʋ tɩyaŋ, a kɩ lʋga dɩ ʋ mʋrɩ Sɛɛgyiyo Pawulo dɩ ʋ ta laa Yesu wɩya di. (Giriki taal tɩyaŋ nɛ ba fa kaŋ Baa-Yesu kɩ yɩrɩ Ɛlimasɩ). 9Ɛɛ rɛ Wɩɩsɩ Wiyesi Welii hʋ ko gyʋʋ Sɔɔl tɩyaŋ. (Sɔɔl feŋdɩgɩ mɛ rɛ fa bɩl yaa Pɔɔl). Ɛɛ rɛ ʋ gɩyɛnɩ daaluliye hʋ tɩɩna, 10aŋ basɩ tɩya ʋ a baa, "Ɛɛ dɔŋ Sɩtaanɩ biye, Ɩ kɛ bɩ sɩŋ pɔ dɩ wɩwelii buloŋ yaa. Ɩ yaa gyambatɩɩna rɛ, a yaa nɩbɔmɔ buloŋ kuwori. Ɩ lʋgɩ buloŋ nɛ yaa dɩ ɩ kaŋ Wɩɩsɩ wɩtɩɩ hʋ bɩrɩmɩ kyige dɩ ʋ bɩrɩmɩ wɩnyɩyɛl. 11Yaŋ kɩ gyɩma, Wɩɩsɩ sɩ ko ɩ tɩyaŋ, dɩ ɩ nyʋlɩmɩ, a maga magɩɩ kɩdɩgɩ aŋ na na pʋlʋŋ." Pɔɔl aa basɩ nyɛ teŋ, Ɛlimasɩ pirige baa dɩ ʋ deŋ, dɩ bilhuu kɩdɩgɩ ko tɔ ʋ sɩya, ʋ nyʋlɩmɩ. Ʋ teŋ sii gɔllɩ lannɩ kɩ kyɛ nal dɩ ʋ kaŋ ʋ noŋ tɩyaŋ. 12Roma nɩhɩyawʋ hʋ aa naa wɩɩ hʋ aa yaa, ʋ sɩŋ doŋ laa Yesu wɩya di. Beewɩya, á Tɩɩna Yesu Krisita wɩya hʋ buloŋ ba aa basa fa yaa ʋ nyʋʋfɩyɛlɩ lɛ. 13Nyɛ rɛ Pɔɔl bee ʋ hatɩnna hʋ sii gyʋʋ nɩɩduworiboribal, a lɩɩ Paafɔsɩ tɩyaŋ, a kpa mʋ tɔɔ kɩdɩgɩ ba aa yɩrɩ Pɛɛga, a we Pamfilɩya paalʋʋ tɩyaŋ. Doŋ nɛ Gyɔɔŋ Maakɩ kɛ ta ba, aŋ mɩɩgɩ mʋ Gyerusalɛm. 14Ba mɛ sii doŋ, a kpa mʋ Aŋtiyɔki aa we Pisidɩya paalʋʋ tɩyaŋ. Kyɛwiyesii hʋ kyɛɛ ko baŋ pele, ba sii mʋ Gyuuma wɩɩkyʋwaldɩya. 15Ɛɛ rɛ nal kɩdɩgɩ sii karɩmɩ Wɩɩsɩ Teŋ, a lɩɩ mɩrɩsɩ hʋ Moosi fa aa saba biŋ dɩ ba kɩ tɩŋa tɩyaŋ, abee Wɩɩsɩ tɩŋdaala fa aa saba tenni hʋ tɩyaŋ. Ʋ aa karɩmɩ wɩya no ko teŋ, wɩɩkyʋwaldɩya hʋ nɩhɩyasɩ tɩma dɩ ba mʋ basɩ tɩya Pɔɔl ma a baa, "Á nɩmmabalɩya, dɩ mamaa rɛ kaŋ wɩɩ ma aa kyɛ dɩ ma basɩ tɩya nala hʋ, dɩ ba tenni marɩ polli, ma sɩ wuwo sii basɩ." 16Ɛɛ rɛ Pɔɔl sii sɩŋ, a kaŋ ʋ nosi viri dɩ ba leŋ kyagɩŋsɩ, aŋ yaŋ piili kɩ basɩ, "Ŋ kuwobalɩya Iziral tɩmma, abee nala hʋ aa bɩ yaa Gyuuma, aŋ we daha a yaa wɩɩkyʋwalla, ma buloŋ gyegili nɩɩ daha. 17Wɩɩsɩ hʋ ámaa Iziral tɩmma aa kyʋwalɩ, ʋ rɛ lɩɩ á naabaala, a leŋ ba wala, a yaa paalʋʋ piliŋ nala, saŋa hʋ ba gyɩ aa yaa nɩhʋwala Igyipiti paalʋʋ tɩyaŋ. Ʋ dee tɩyaŋ nɛ ʋ kaŋ ba lɩɩ Igyipiti paalʋʋ tɩyaŋ. 18Ʋ gyɩ deŋ ba rɛ abee kenyiri bɩsɩ mɔllɩbalɩya pogo tʋtʋʋ tɩyaŋ. 19Ʋ gyɩ leŋ ba yuwo laa paalʋʋbala bapɛ rɛ Keenaŋ paalʋʋ tɩyaŋ, ba bɩrɩmɩ ba kɩna. Wɩya no buloŋ gyɩ yaa rɛ bɩsɩ kɔɔsɩbanaa abee mɔllɩbalɩya bee fi paga tɩyaŋ. 20Ba gyɩ aa hɔŋ doŋ tɩyaŋ, Wɩɩsɩ gyɩ aa lɩɩ sɩlaala rɛ, ba kɩ deŋ ba abee ba paalʋʋ hʋ. Ɛɛ rɛ ʋ yaa gɛɛ, a mʋ pele saŋa hʋ Wɩɩsɩ tɩŋdaal Samuwɛl aa ko we doŋ. 21Ɛɛ rɛ ba sʋla Wɩɩsɩ dɩ ʋ lɩɩ kuworibal tɩya ba. Nyɛ rɛ Wɩɩsɩ laa nyʋwa, a lɩɩ Sɔɔl tɩya ba dɩ ʋ yaa ba kuworibal. Sɔɔl fa yaa Kisi biibaal lɛ, a lɩɩ Bɛngyamin bekyigi nala tɩyaŋ. Ʋ gyɩ dii koro hʋ rɛ bɩsɩ mɔllɩbalɩya. 22Ɛɛ hal tɩyaŋ nɛ Wɩɩsɩ wuri koro hʋ, aŋ mɩɩgɩ leŋ Deviti di. Nyɛ rɛ Wɩɩsɩ gyɩ basɩ Deviti wɩya. Ʋ baa, 'Gyesi biibaal Deviti rɛ yaa ŋ teŋfɩyɛl nal. Ʋ rɛ sɩ yaa wɩɩ hʋ kɛ buloŋ ŋ aa kyɛ dɩ ʋ yaa.' 23Deviti doho nala tɩyaŋ nɛ Yesu mɛ lɩɩ. Wɩɩsɩ rɛ leŋ ʋ ko yaa Iziral tɩmma laataal, anɩɩ ʋ fa aa wee nyʋwa gɛɛ. 24Ka dɩ Yesu mɛ na ko, Gyɔɔŋ fa basɩ Wɩɩsɩ wɩya tɩya Iziral tɩmma buloŋ nɛ. Ʋ basɩ tɩya ba rɛ dɩ ba bɩrɩmɩ lɩɩ ba wɩbɔmɔ tɩyaŋ ka dɩ ʋ fo ba wɩɩkyʋwalnɩɩ. 25Gyɔɔŋ tʋma aa ko kpaga tenii, ʋ pɩyɛsɩ nala hʋ rɛ a baa, 'Kɩbee rɛ ma bɩɩnɩ dɩ ŋ yaa? Ŋ daa yaa nal hʋ ma aa gyegili dɩ ʋ ko hʋ. Ʋ rɛ sɩ tɩŋ ŋ hal ko. Ŋ mɛ gba paalɩ bɩ maga dɩ ŋ kaŋ haŋ nal hʋ naatɔbɔ ŋmasɩ mɛ gba puri!' 26Ŋ naabalɩya, Abɩraham doho nala abee ma nala hʋ aa bɩ yaa Gyuuma aŋ kɩ kyʋwalɩ Wɩɩsɩ, ámaa rɛ ba basɩ wɩya hʋ aa daga ɛɛ hʋ Wɩɩsɩ aa sɩ laa ma ta, a tɩya gɛɛ. 27Yesu aa ko, nala hʋ aa we Gyerusalɛm tɩyaŋ abee ba nɩhɩyasɩ buloŋ fa bɩ gyɩma anɩɩ ʋ rɛ yaa á laataal hʋ. Ba mɛ fa bɩ gyɩŋ Wɩɩsɩ tɩŋdaala hʋ wɩbasɩɩ memii, abee wɩya hʋ ba fa aa kɩ karɩmɩ Kyɛwiyesii kyɛɛ buloŋ. Ɛɛ rɛ tɩŋ ba kpʋ Yesu, a leŋ Wɩɩsɩ tɩŋdaala wɩbasɩya hʋ ko yaa wɩtɩɩ. 28Ba paalɩ bɩ naa wɩɩ buloŋ ʋ aa yaa kyogi, a fa maga dɩ ba kpʋ ʋ, ka ba vɩya, aŋ sʋla Pilato dɩ ʋ leŋ dɩ ba kpʋ ʋ. 29Wɩya hʋ buloŋ ba aa saba Wɩɩsɩ teŋ tɩyaŋ anɩɩ ba sɩ yaa Yesu, ba buloŋ nɛ ba yaa ʋ. Ɛɛ hal tɩyaŋ, ba yaŋ lallɩ ʋ daagarɩɩ hʋ tɩyaŋ, a kana ʋ mʋ hogo. 30Amɛ Wɩɩsɩ gyɩ kyisi ʋ rɛ sʋʋ tɩyaŋ. 31Ʋ aa sii sʋʋ tɩyaŋ mɛ, ʋ kana ʋ tɩɩ ko daga nala hʋ fa aa tɩŋa ʋ tɩyaŋ a lɩɩ Galili mʋ Gyerusalɛm nɛ kyɛgyamaa. Lagɩlagɩ no, ba aa rɛ yaa ʋ daŋsɩya tɩmma, a basɩ ʋ wɩya kɩ tɩya Iziral tɩmma. 32Á mɛ ko daha rɛ dɩ á basɩ Wɩɩsɩ wɩweliye hʋ tɩya ma. Wɩɩ hʋ Wɩɩsɩ aa wee nyʋwa tɩya á naabaala dɩ ʋ sɩ yaa, 33nyɛ kɛ, ʋ yaa tɩya ma rɛ, á nala hʋ aa yaa ba doho nala, akuu ʋ aa kyisi Yesu sʋʋ tɩyaŋ wɩya. Ba saba gɛɛ wɩya Wɩɩsɩ Teŋ logiŋ kɩdɩgɩ ba aa yɩrɩ Yɩɩla tɩyaŋ nɛ. Yɩɩla teŋ no tɩyaŋ, ba sabɩ Yesu wɩya rɛ a baa, 'I yaa ŋ biibaal lɛ, Mɩyaŋ nɛ yaa ɩ kuwo gyɩnaŋ.' 34Wɩɩsɩ Teŋ lee kɩdɩgɩ tɩyaŋ, Wɩɩsɩ bɩl basɩ ɛɛ hʋ ʋ aa sɩ kyisi Yesu sʋʋ tɩyaŋ nɛ, a ta leŋ dɩ ʋ pʋw bʋwa tɩyaŋ, a baa, 'Ŋ kɔnɩ sɩ pɛ ma weliŋ anɩɩ ŋ fa aa wee nyʋwa tɩya Deviti gɛɛ.' 35Logiŋ dɩgɩ tɩyaŋ mɛ bɩla, ba bɩl saba rɛ, a baa, 'I bɩ sɩ leŋ dɩ Ɩ Tɩpʋlʋŋ Tɩɩna sʋba a pʋw bʋwa tɩyaŋ.' 36Deviti fa tɩŋ Wɩɩsɩ kyɛrɩ rɛ ʋ mɩɩbol buloŋ tɩyaŋ, aŋ ko sʋba. Ba kpa ʋ hogo pɛ ʋ naabaala tɩyaŋ, ʋ pʋwa. 37Amɛ nal hʋ kɛ Wɩɩsɩ aa kyise sʋʋ tɩyaŋ, ʋ bɩ pʋw bʋwa tɩyaŋ. 38Ŋ naabalɩya, á aa kyɛ dɩ ma gyɩma weliŋ nɛ anɩɩ baal no lahɔrʋmɔ tɩyaŋ nɛ á wuwo gyɩŋ ɛɛ hʋ Wɩɩsɩ aa kpa wɩbɔmɔ kɩ kyɛ nala, á mɛ wuwo basɩ kɩ tɩya ma nyɛ. 39Nal hʋ buloŋ aa laa ʋ wɩya di, ʋ laa ʋ tɩɩna ta ʋ wɩbɔmɔ buloŋ tɩyaŋ nɛ, a leŋ ʋ yaa tɩpʋlʋŋ tɩɩna Wɩɩsɩ sɩya tɩyaŋ. Amɛ mɩrɩsɩ hʋ buloŋ Moosi fa aa saba biŋ dɩ nala kɩ tɩŋa kɛ fa bɩ wuwo laa ma kɩ ta ma wɩbɔmɔ tɩyaŋ. 40Ma fɩyɛlɩ ma sɩya weliŋ, dɩ wɩya hʋ Wɩɩsɩ tɩŋdaala fa aa basa ta ko di ma. Ba baa, 41'Ma nala hʋ aa mʋŋ Wɩɩsɩ, ma kɩ gyɩma weliŋ. Wɩɩ hʋ ŋ aa sɩ yaa ma mɩɩbol tɩyaŋ, ma bɩ sɩ laa di, haalɩ dɩ nal mɛ rɛ fa basɩ tɩya ma mɛ, ka ma bee gyɩma ʋ sɩɩ. Amɛ ʋ sɩ yaa ma wɩkperii a leŋ dɩ ma sʋba."' 42Pɔɔl bee Banabaasɩ aa basɩ wɩya no buloŋ teŋ, ba sii dɩ ba lɩɩ wɩɩkyʋwaldɩya hʋ tɩyaŋ. Ɛɛ rɛ nala hʋ sʋl ba dɩ ba bɩl mɩɩgɩ ko kyɛwiyesii no aa ko kyɛɛ, a bɩl marɩ basɩ wɩya no tɩya ba. 43Nala hʋ buloŋ aa ko lɩɩ wɩɩkyʋwaldɩya hʋ tɩyaŋ, ɛɛ rɛ Gyuuma abee nala hʋ buloŋ aa bɩ yaa Gyuuma, aŋ kɩ kyʋwalɩ Gyuuma Wɩɩsɩ sii giri tɩŋ Pɔɔl bee Banabaasɩ hal. Doŋ tɩyaŋ nɛ Pɔɔl bee Banabaasɩ basɩ wɩya yʋga a tɩya ba, aŋ kpaanɩ ba dɩ ba kpa ba wɩɩ buloŋ tɩya Wɩɩsɩ aŋ yelli Wɩɩsɩ dʋŋ. 44Ʋ hal kyɛwiyesii hʋ kyɛɛ bɩl aa pele, bee hʋ nala gyeniŋ buloŋ nɛ gyɩ sii mʋ wɩɩkyʋwaldɩya hʋ dɩ ba nɩɩ Wɩɩsɩ wɩya. 45Amɛ Gyuuma hʋ fa aa naa nɩgyamaa hʋ laŋŋa yʋga gɛɛ, ba tɩsɩ kɩ hɔllɩ. Ɛɛ rɛ ba sii kpa nyʋʋtaaduwo kyeŋ Pɔɔl, aŋ kɩ tʋʋsɩ ʋ, a kɩ kyogi ʋ feŋ. 46Ka Pɔɔl bee Banabaasɩ kɛ yeŋŋi ba wɩya, aŋ marɩ basɩ wɩya abee nyuduwo a baa, "Ʋ fa maga dɩ ba laa sɩya basɩ Wɩɩsɩ wɩya tɩya mamaa Gyuuma rɛ, amɛ ma bɩ laa di, aŋ baa dɩ ba yaa wɩnyɩyɛl lɛ. Nyɛ tɩyaŋ, ma daga anɩɩ ma bɩ maga dɩ ma kaŋ mɩɩbol aa bɩ kaŋ tenii rɛ gɛɛ. Ɛɛwɩya, á sɩ leŋ ma aŋ mʋ nala hʋ aa bɩ yaa Gyuuma lee. 47Beewɩya, Wɩɩsɩ basɩ tɩya ma Wɩɩsɩ Teŋ logiŋ kɩdɩgɩ tɩyaŋ nɛ anɩɩ gɛɛ rɛ á sɩ yaa. Ʋ baa, 'Mɩyaŋ nɛ lɩɩ ma dɩ ma yaa nala hʋ aa bɩ yaa Gyuuma kyaanʋʋ, a daga ba ŋmanɩɩ hʋ ŋ aa sɩ tɩŋa a laa dʋnɩya nala buloŋ mɩɩbol ta."' 48Nala hʋ aa bɩ yaa Gyuuma aa nɩɩ wɩɩ no, ba tenni buloŋ fɩyɛlɩ, ba kɩ dannɩ Wɩɩsɩ abee wɩya hʋ ba aa nɩya. Nala hʋ mɛ Wɩɩsɩ aa lɩya dɩ ba kaŋ mɩɩbol hʋ aa bɩ kaŋ tenii, ba mɛ laa wɩya no di rɛ. 49Ɛɛ rɛ ka nɩgyamaa nɩɩ á Tɩɩna Yesu wɩya haŋ paalʋʋ hʋ tɩyaŋ buloŋ. 50Amɛ Gyuuma hʋ sii mʋrɩ bee hʋ nɩhɩyasɩ abee habiibala hʋ aa kyʋwalɩ Wɩɩsɩ doŋ tɩyaŋ. Ba bee Gyuuma hʋ piili kɩ dɔgɩsɩ Pɔɔl abee Banabaasɩ, aŋ leŋ ba kil ba ta ba paalʋʋ hʋ tɩyaŋ. 51Pɔɔl bee Banabaasɩ piisi ba naasɩ taŋha ta, aŋ lɩɩ kpa mʋ Ikoniya. Ba aa piisi ba naasɩ taŋha ta hʋ daga anɩɩ bee hʋ nala yaa wɩɩ kyogi ba rɛ, ɛɛ wɩya, ba beel-ba bɩl bɩ pɛɛ wɩɩ buloŋ. 52Ka Krisitabiisi aa we Aŋtiyɔki tɩyaŋ kɛ tenni buloŋ fɩyɛlɩ. Wɩɩsɩ Wiyesi Welii hʋ mɛ we ba tɩyaŋ weliŋ.


text: 1Ɛɛ rɛ Farasiima abee Sadusiima badɔmɔŋ ko Yesu lee a kɩ kyɛ dɩ ba magɩsɩ ʋ. Nyɛ rɛ ba basɩ tɩya ʋ dɩ ʋ yaa wɩmagɩl dɩ ba na a gyɩma anɩɩ ʋ dee hʋ kɔnɩ lɩɩ Wɩɩsɩ lee rɛ. 2Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ba a baa, "Dɩ Wɩɩsɩ ko kɩ gyʋʋ, dɩ wɩɩsɩnyuu fɩyɛsɩ, na ma aa baa dɩ nyɛ kɛ lee hʋ pollo rɛ? 3Kyɩkyʋwala mɛ, dɩ wɩɩsɩnyuu rɛ ko kɩɩ gyununu, na ma aa baa dɩ duwoŋ sɩ nɩɩ gyɩnaŋ. Dɩ mamaa rɛ aa sɩ wuwo deŋ wɩɩsɩnyuu a gyɩŋ wɩɩ hʋ aa sɩ yaa, bee rɛ tɩŋ ma bɩ sɩ wuwo gyɩŋ wɩɩ hʋ aa yaa dʋnɩya no tɩyaŋ lagɩlagɩ no. 4Ma gyɩnaŋ nala yaa nɩbɔmɔ rɛ, a bee fá Wɩɩsɩ mɛ, aŋ baa dɩ ŋ yaa wɩmagɩl. Aayɩ, ŋ bee yaa gɛɛ. Wɩmagɩl hʋ buloŋ ma aa sɩ na rɛ yaa wɩmagɩl hʋ Wɩɩsɩ aa yaa ʋ tɩŋdaal Gyoona tɩyaŋ." Ɛɛ rɛ Yesu leŋ ba doŋ aŋ mʋ. 5Yesu hatɩnna hʋ gyɩ aa gyʋʋ nɩɩduworiboro hʋ, a duwori kyol fuwo hʋ kyolo gɛɛ, ba gyɩ yeŋŋi rɛ a bɩ kaŋ paanʋʋ mʋ. 6Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ba a baa, "Ma pɔ ma tɩɩma weliŋ a kɩ gyɩŋ Farasiima bee Sadusiima sɩbʋl hʋ wɩya." 7Ɛɛ rɛ ba piili basɩ kɩ tɩya dɔmɔŋ a baa, "Á aa bɩ kaŋ paanʋʋ ko hʋ nɛ tɩŋ ʋ basɩ wɩɩ no." 8Ɛɛ rɛ Yesu gyɩŋ wɩɩ hʋ ba aa basɩ, a basɩ tɩya ba a baa, "Ma Wɩɩsɩ laadii bɩ yʋga! Bee rɛ tɩŋ ma hɔŋ kɩ vʋʋlɩ anɩɩ ma bɩ kaŋ paanʋʋ? 9Ɛɛ kɛ ma ha bɩ gyɩŋ nal hʋ iriŋ ŋ aa yaa? Ma bɩ liise mʋ parɩ saŋa hʋ ŋ gyɩ aa kpaa paanʋʋ gama bɔnɔŋ a kaŋ lɔgɔ lɔgɔ a tɩya nala tusi bɔnɔŋ ba dɩ a vɔgɔ hʋ? Ba gyɩ aa dii vɔgɔ aŋ ka kɩna hʋ, simbiisi baŋmɛ rɛ ma gyɩ paa su? 10Aŋka paanʋʋ gama bapɛ hʋ mɛ ŋ gyɩ aa kaŋ lɔgɔ lɔgɔ tɩya nala tusi banaa hʋ? Simbiisi baŋmɛ rɛ ma gyɩ paa ba kɩkaalɩya hʋ mɛ su? 11Ɛɛ kɛ ma bɩ gyɩma anɩɩ kɩdiiliye wɩya daa ŋ kɩ basɩ ma lee? Ma kɩ gyɩŋ Farasiima bee Sadusiima sɩbʋl hʋ wɩya." 12Ɛɛ rɛ ʋ hatɩnna hʋ gyɩma anɩɩ ʋ bɩ baa dɩ ba pɔ ba tɩɩ abee sɩbʋl hʋ ba aa kpa we paanʋʋ tɩyaŋ, amɛ ʋ baa dɩ ba pɔ ba tɩɩma rɛ abee Farasiima bee Sadusiima wɩdagɩya tɩyaŋ. Beewɩya nala no wɩdagɩya kɩɩ gɛɛ rɛ anɩɩ sɩbʋl. 13Ɛɛ rɛ Yesu sii mʋ Sizaariya Filipi paalʋʋ. Doŋ nɛ ʋ pɩyɛsɩ ʋ hatɩnna hʋ a baa, "Kɩbee rɛ nala baa dɩ mɩyaŋ Nihuwobiŋ Biye yaa?" 14Ɛɛ rɛ ba baa, "Badɔmɔŋ baa dɩ ɩ rɛ yaa Gyɔɔŋ Wɩɩsɩnɩɩfool hʋ. Badɔmɔŋ mɛ baa dɩ ɩ rɛ yaa Ɛlaagya. Ka badɔmɔŋ mɛ baa dɩ ɩ rɛ yaa Gyɛrimaya, koo faafaa Wɩɩsɩ tɩŋdaala hʋ kɩdɩgɩ." 15Ɛɛ rɛ Yesu bɩl pɩyɛsɩ ʋ hatɩnna hʋ mɛ a baa, "Ka ma mɛ, aŋnɛ rɛ ma baa ŋ yaa?" 16Ɛɛ rɛ Siimɔŋ Piita baa, "Ɩ rɛ yaa Krisita hʋ, Wɩɩsɩ hʋ aa weye biye." 17Ɛɛ rɛ Yesu baa, "Siimɔŋ, Gyɔɔŋ biibaal, nyusʋŋtɩɩna rɛ yaa ɩ, beewɩya wɩgyʋŋ no ɩ aa kaŋ lɩɩ wɩɩ no sɩɩ, nihuwobiŋ daa tɩya ɩ. Ŋ Kuwo aa we wɩɩsɩbee tɩyaŋ nɛ tɩya ɩ. 18Ɛɛ wɩya Piita, ŋ basɩ tɩya ɩ rɛ anɩɩ ɩ feŋ hʋ memii rɛ yaa bʋyɩ, bʋyɩ no tɩyaŋ nɛ ŋ sɩ kaŋ nala hʋ buloŋ aa laa ŋ wɩya di ko laŋŋɩ. Sʋʋ mɛ gba bɩ sɩ wuwo yige nala no lo. 19Ŋ sɩ kpa Wɩɩsɩbee koro hʋ saafɩɩbiye tɩya ɩ. Wɩɩ hʋ ɩ aa sɩŋ dʋnɩya no tɩyaŋ, ʋ rɛ Wɩɩsɩ mɛ kɩ sɩna, wɩɩ hʋ mɛ ɩ aa sɩ laa dʋnɩya no tɩyaŋ, ʋ rɛ Wɩɩsɩ mɛ sɩ laa" 20Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ʋ hatɩnna hʋ abee sɩfɩyasɩ dɩ ba ta basɩ tɩya nal buloŋ anɩɩ ʋ rɛ yaa Krisita hʋ, Laataal hʋ Wɩɩsɩ aa lɩya. 21A piili haŋ saŋa hʋ tɩyaŋ Yesu aa basɩ wɩya polli kɩ tɩya ʋ hatɩnna hʋ rɛ a baa, "Ʋ maga dɩ ŋ mʋ Gyerusalɛm nɛ a na tʋwara weliŋ Gyuuma nɩhɩyasɩ abee ba wɩɩkyʋwal sɩlaala nɩhɩyasɩ abee Wɩɩsɩ Teŋ dɩdagɩla nosi tɩyaŋ. Ba sɩ kpʋ ŋ, amɛ Wɩɩsɩ sɩ kyisi ŋ sʋʋ tɩyaŋ kyɛyɛ boto kyɛɛ." 22Ɛɛ rɛ Piita kana ʋ fasɩ lɩɩ saŋkala, a basɩ tɩya ʋ a baa "Ta basɩ gɛɛ! Ŋ Tɩɩna Wɩɩsɩ ta laa nyʋwa dɩ wɩɩ no maakyiye yaa ɩ." 23Ɛɛ rɛ Yesu bɩrɩmɩ kyaasɩ Piita aŋ basɩ tɩya ʋ baa, "Fasɩ mʋ ŋ sɩya tɩyaŋ. Sɩtaanɩ wɩya rɛ ɩ kɩ basɩ gɛɛ. Ɩ aa kyɛ dɩ ɩ mʋrɩ ŋ dɩ ŋ vɩya ŋ kuwo nyʋwa rɛ. Beewɩya nihuwobiŋ tɩliise rɛ ɩ kana ɩ bɩ kaŋ Wɩɩsɩ tɩliise." 24Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ʋ hatɩnna hʋ a baa, "Dɩ nal buloŋ nɛ aa kyɛ dɩ ʋ tɩŋa ŋ, see dɩ ʋ vɩya ʋ tɩɩ ŋmanɩɩ ta aŋ kpa ʋ daagarɩɩ baasɩ a kɩ tɩŋa ŋ hal. 25Nal hʋ buloŋ aa kyɛ dɩ ʋ laa ʋ tɩɩ mɩɩbol, ʋ tɩɩna bɩ sɩ na ʋ mɩɩbol. Amɛ nal hʋ mɛ aa kuu ŋ wɩya a vɩya ʋ mɩɩbol ta ʋ tɩɩna sɩ na mɩɩbol aa bɩ kaŋ tenii. 26Dɩ ɩ rɛ tɩŋ dʋnɩya no kɩŋ buloŋ, aŋ bɩ sɩ na mɩɩbol hʋ aa bɩ kaŋ tenii, bekiŋ tɔnɔ rɛ ɩ na? Dʋnɩya no tɩyaŋ, bekiŋ nɛ ɩ sɩ wuwo kpa lenni laa ɩ mɩɩbol? 27Ŋ basɩ nyɛ kɩ tɩya ma rɛ beewɩya, mɩyaŋ Nihuwobiŋ Biye sɩ mɩɩgɩ ko abee ŋ kuwo gaŋdarɩ. Ŋ bee malɩkasɩ rɛ sɩ ko. Dɩ ámaa rɛ ko ko, ŋ sɩ tuŋ nal buloŋ a maga gɛɛ hʋ ʋ tɩɩna aa tʋma. 28Wɩtɩɩ rɛ ŋ basɩ kɩ tɩya ma, nala badɔmɔŋ we ma tɩyaŋ daha, ba bɩ sɩ sʋba see dɩ ba na mɩyaŋ Nihuwobiŋ Biye ko di dʋnɩya buloŋ koro."


text: 1Wɩya hʋ ma aa saba a pɩyɛsɩ hʋ, nyɛ kɛ, ŋ aa kyɛ dɩ ŋ gyʋʋ ba tɩyaŋ nɛ a kyɛ ba sii. Ʋ yaa wɩwelii rɛ dɩ baal buloŋ fa ta kpaa haaŋ. 2Amɛ akuu sɔŋsɔŋ aa yʋga wɩya, ʋ maga dɩ baal buloŋ kpa haaŋ nɛ, dɩ haaŋ buloŋ mɛ yal bala. 3Ʋ maga dɩ baal bee ʋ haaŋ kpa ba tɩɩ kɩ tɩya dɔmɔŋ nɛ, a kɩ yaa dɔmɔŋ teŋfɩyɛl wɩya. 4Haaŋ bɩ tɩŋa ʋ tɩɩ, ʋ bala hal tɩyaŋ, baal mɛ bɩ tɩŋa ʋ tɩɩ, ʋ haaŋ hal tɩyaŋ. 5Dɩ baal lɛ aa kyɛ dɩ ʋ kyɛ ʋ haaŋ, ʋ bɩ maga dɩ haaŋ hʋ vɩya, dɩ haaŋ mɛ rɛ aa kyɛ dɩ ʋ bala pɩna ʋ, ʋ bɩ maga dɩ ʋ bala mɛ vɩya. Amɛ kyaha dɩ ba buloŋ balɩya vʋʋla anɩɩ ba bɩ sɩ kyɛ dɔmɔŋ a maga kyɛyɛ baŋmana, ka dɩ ba kpa ba tɩɩ buloŋ we Wɩɩsɩ kyʋwalɩɩ tɩyaŋ. Amɛ dɩ ba Wɩɩsɩ kyʋwalɩɩ saŋa hʋ ko teŋ, ʋ maga dɩ ba bɩl piili kɩ laŋŋɩ wasa rɛ. Ɛɛ rɛ sɩ leŋ dɩ Sɩtaanɩ ta wuwo na ŋmanɩɩ a kaŋ ba we wɩbɔmɔ yayɩ tɩyaŋ, akuu ba aa bɩ wuwo kɩ kaŋ ba tɩɩ wɩya. 6Wɩya no ŋ aa basɩ kɩ tɩya ma, ʋ bɩ kɩɩ nɩɩ mɩra rɛ ŋ biŋ kɩ tɩya ma. Ŋ ta kɩ kyagɩlɩ ma rɛ. 7Wɩtɩɩ rɛ, ŋ kyɛrɩ rɛ fa yaa dɩ ma kɩdɩgɩ buloŋ ta kpaa haaŋ anɩɩ ŋ mɛ aa bɩ kpaa haaŋ nyɛ. Amɛ nal buloŋ bee Wɩɩsɩ aa kpaa wɩɩ tɩya ʋ rɛ. Wɩɩsɩ aa kpa wɩɩ kɩdɩgɩ tɩya nal kɩdɩgɩ rɛ, aŋ kpa wɩdʋma a tɩya nal kɩdɩgɩ mɛ. 8Ŋ yaŋ aa kyɛ dɩ ŋ basɩ tɩya ma boŋgyomo abee haboŋgyomo abee ma lohaana rɛ anɩɩ dɩ mamaa rɛ fa kɩɩ ŋ, a ta paa haana koo a yal balama, ʋ fa sɩ weliye. 9Amɛ dɩ mamaa rɛ bɩ sɩ wuwo kaŋ ma tɩɩ, baala paa haana, ka dɩ haana hʋ mɛ yala balama. Beewɩya, dɩ baal lɛ kpaa haaŋ, koo dɩ haaŋ nɛ yal bala, ʋ rɛ kpɩya ma aa leŋ baala wɩya koo haana wɩya we ma hakɩllɩ tɩyaŋ, a kɩ dɔŋ ma. 10Ma nala hʋ aa kaŋ haana abee balama, wɩɩ no ŋ aa kyɛ dɩ ŋ basɩ nyɛ, ŋ tɩɩ daa rɛ aa basɩ. Ʋ lɩɩ á Tɩɩna Wɩɩsɩ lee rɛ: Haaŋ bɩ maga dɩ ʋ vɩya ʋ bala, 11amɛ dɩ haaŋ nɛ ko vɩya aŋ vɩya ʋ bala, ʋ maga dɩ ʋ ta bɩl yal bala rɛ, ka dɩ ʋ hɔŋ a yaa haboŋgyoŋ. Dɩ ʋ rɛ naa dɩ ʋ bɩ sɩ wuwo hɔŋ boŋgyori hʋ, ʋ maga dɩ ʋ mɩɩgɩ mʋ ʋ balbɩnɩɩ hʋ lee rɛ, dɩ ba mɩɩgɩ marɩ dɔmɔŋ. Baal buloŋ mɛ bɩ maga dɩ ʋ vɩya ʋ haaŋ. 12Ma nɩkaalɩya hʋ mɛ, mɩyaŋ Pɔɔl tɩɩ mɛ aa kaŋ wɩɩ dɩ ŋ basɩ tɩya ma rɛ nyɛ. Á Tɩɩna Wɩɩsɩ lee daa ʋ lɩɩ. Dɩ Krisitabiye rɛ kaŋ haaŋ aa bɩ laa Yesu wɩya di, ka dɩ haaŋ hʋ laa nyʋwa anɩɩ ʋ bee ʋ bala hʋ hɔŋ, baal hʋ bɩ maga dɩ ʋ vɩya ʋ. 13Dɩ haaŋ aa yaa Krisitabiye mɛ rɛ kaŋ bala hʋ aa bɩ laa Yesu wɩya laa di, ka dɩ baal hʋ laa nyʋwa dɩ ʋ beel-ʋ hɔŋ, ʋ bɩ maga dɩ haaŋ hʋ vɩya ʋ. 14Beewɩya dɩ haaŋ nɛ laa Yesu wɩya di aŋka ʋ bala bɩ laa di, amɛ akuu haaŋ hʋ wɩya, baal hʋ mɛ gyʋʋ Wɩɩsɩ sɔŋ tɩyaŋ nɛ. Ɛɛ tɩɩ rɛ, dɩ baal lɛ laa Yesu wɩya di aŋka ʋ haaŋ bɩ laa di, amɛ akuu baal hʋ wɩya, haaŋ hʋ mɛ gyʋʋ Wɩɩsɩ sɔŋ tɩyaŋ nɛ. Dɩ gɛɛ fa daa, ba biisi fa sɩ yaa bisiŋ tɩmma Wɩɩsɩ sɩya tɩyaŋ. Amɛ ba aa kɩɩ nyɛ, ba biisi mɛ sɩ gyʋʋ Wɩɩsɩ sɔŋ tɩyaŋ. 15Amɛ dɩ baal koo haaŋ aa bɩ yaa Krisitabiye rɛ aa kyɛ dɩ ʋ vɩya ʋ haaŋ koo ʋ bala aa yaa Krisitabiye, ŋmanɩɩ we doŋ. Wɩya no iriŋ tɩyaŋ, wɩɩ buloŋ bɩ tɔɔ Krisitabiye hʋ ŋmanɩɩ. Beewɩya Wɩɩsɩ aa kyɛ dɩ á hɔŋ abee laaŋfɩya rɛ. 16Ɩ haaŋ hʋ aa yaa Krisitabiye, ɛɛ rɛ ɩ sɩ yaa gyɩma dɩ ɩ wɩya daa sɩ tɩŋ dɩ Wɩɩsɩ laa ɩ bala hʋ aa bɩ yaa Krisitabiye ta? Ɩ baal hʋ mɛ aa yaa Krisitabiye, ɛɛ rɛ ɩ sɩ yaa gyɩma anɩɩ ɩ wɩya daa sɩ tɩŋ dɩ Wɩɩsɩ laa ɩ haaŋ hʋ aa bɩ yaa Krisitabiye ta? 17Wɩɩ no tɩyaŋ, lee hʋ ɩ fa aa sɩna ka Wɩɩsɩ leŋ ɩ ko laa Yesu wɩya di, abee wɩɩ hʋ buloŋ Wɩɩsɩ aa kpaa tɩya ɩ, ʋ maga dɩ ɩ ha sɩŋ ba tɩyaŋ nɛ. Wɩya no tɩɩ rɛ ŋ aa kpa kɩ daga Krisitabiisi aa we lee kɛ buloŋ ŋ aa mʋwa tɩyaŋ. 18Dɩ nal lɛ fa keri ʋ peŋ aŋ na ko laa Yesu wɩya di, ʋ ta leŋ dɩ gɛɛ kɩ dɔmɔ ʋ. Dɩ nal mɛ rɛ bɩ kere ʋ peŋ aŋ na ko laa Yesu wɩya di, ʋ ta kɩ yaa kparaama dɩ ʋ keri ʋ peŋ. 19Beewɩya dɩ ɩ keri ɩ peŋ koo dɩ ɩ bɩ kere ɩ peŋ, ba buloŋ yaa wɩdɩgɩ rɛ Wɩɩsɩ kɛ lee. Amɛ wɩɩ hʋ aa yaa sɩfɩyaŋ wɩɩ rɛ yaa dɩ ma kɩ tɩŋ Wɩɩsɩ mɩrɩsɩ hʋ saŋa buloŋ. 20Lee hʋ nal buloŋ fa aa sɩna aŋ na ko laa Yesu wɩya di, ʋ tɩɩna ha sɩŋ doŋ. 21Dɩ ɩ rɛ fa yaa yoŋ aŋ na ko laa Yesu wɩya di, ta leŋ dɩ ɛɛ wɩya kɩ dɔm-ɩ. Amɛ dɩ ɩ rɛ naa ŋmanɩɩ ɩ aa sɩ wuwo kpa a tɩŋa ɩ tɩɩ, sii sɩŋ bɩŋbaŋ. 22Yoŋ hʋ buloŋ aa laa á Tɩɩna Krisita wɩya di, ʋ tɩɩna tɩŋa ʋ tɩɩ rɛ Krisita lee. Ɛɛ tɩɩ rɛ nal hʋ fa aa tɩŋa ʋ tɩɩ aŋ na ko laa Krisita wɩya di, ʋ bɩrɩmɩ Krisita yoŋ nɛ. 23Wɩɩsɩ leŋ Krisita kpaa ʋ kyal lɛ a yɔbɔ ma. Ɛɛwɩya, ma ta yaa nihuwobisi yosi. 24Ŋ naabalɩya, lee hʋ nal buloŋ aa sɩna aŋ na ko laa Yesu wɩya di, ʋ maga dɩ ʋ ha sɩŋ doŋ tɩɩ rɛ, beewɩya wɩɩ hʋ Wɩɩsɩ aa kyɛ dɩ ɩ yaa rɛ gɛɛ. 25Ma basɩ baala ha aa bɩ paa haana, abee haana ha aa bɩ yala balama mɛ wɩya rɛ. Lagɩlagɩ no, ŋ aa kyɛ dɩ ŋ kyɛ doŋ mɛ sii rɛ. Amɛ Wɩɩsɩ bɩ basɩ wɩɩ buloŋ tɩya ŋ nala no lugo tɩyaŋ. Amɛ Wɩɩsɩ fáá ŋ sikii rɛ, a leŋ ŋ yaa nal ma aa sɩ wuwo laa di. Ɛɛ wɩya ŋ tɩɩ hakɩla wɩɩ rɛ ŋ kɩ kyɛ dɩ ŋ basɩ nala no lugo tɩyaŋ. 26Akuu lagɩlagɩ no taŋha hʋ aa deye wɩya, dɩ baal lɛ bɩ kpa haaŋ, ʋ rɛ kpɩya. 27Dɩ ɩ rɛ ko kaŋ haaŋ, ta ko kɩ vɩya ʋ. Dɩ ɩ rɛ ko bɩ kaŋ haaŋ mɛ, ta bɩl ko kɩ kpa haaŋ. 28Amɛ dɩ ɩ rɛ kpaa haaŋ, ɩ bɩ yaa wɩbɔŋ. Dɩ hatoluu mɛ ha aa bɩ yala bala rɛ yal bala, ʋ bɩ yaa wɩbɔŋ. Amɛ baala hʋ aa paa haana abee haana hʋ aa yala balama, ba sɩ na tʋwara dʋnɩya no tɩyaŋ. Ŋ bee kyɛ dɩ ma gyʋʋ tʋwara no tɩyaŋ. 29Ŋ naabalɩya, wɩɩ hʋ ŋ aa basɩ rɛ nyɛ: Á bɩl bɩ sɩ pɩɩsɩ dʋnɩya no tɩyaŋ. Ɛɛwɩya, nala hʋ aa kaŋ haana, ʋ maga dɩ ba kɩɩ gɛɛ anɩɩ ba bɩ kaŋ haana. 30Nala hʋ aa wɩɩ, ʋ maga dɩ ba kɩɩ gɛɛ rɛ anɩɩ ba tɩsɩ aa bɩ kyogo. Nala hʋ mɛ aa mʋŋ, ʋ maga dɩ ba kɩɩ gɛɛ rɛ anɩɩ ba tenni aa bɩ fɩyɛla. Nala hʋ mɛ aa yɔbɔ kɩna, ʋ maga dɩ ba kɩɩ gɛɛ rɛ anɩɩ kɩna hʋ ba aa yɔbɔ bɩ yaa ba kɩna. 31Nala hʋ aa we dʋnɩya wɩkanɩya tɩyaŋ a kɩ yaa, ʋ maga dɩ ba kɩɩ gɛɛ rɛ anɩɩ ba tuwo ba tɩyaŋ. Dʋnɩya no aa kɩɩ nyɛ gyɩnaŋ, ʋ aa mʋ tenii rɛ. 32Ŋ bee kyɛ dɩ wɩya kɩ dɔŋ ma. Baal hʋ aa bɩ kaŋ haaŋ, ʋ aa kpa ʋ nyuu buloŋ we á Tɩɩna tʋma tɩyaŋ nɛ, a kɩ yaa gɛɛ buloŋ ʋ aa wuwo, dɩ á Tɩɩna Yesu teŋ fɩyɛlɩ. 33Amɛ baal hʋ aa kaŋ haaŋ, ʋ aa kpa ʋ nyuu buloŋ we dʋnɩya wɩkanɩya tɩyaŋ nɛ, beewɩya ɛɛ hʋ ʋ aa sɩ yaa dɩ haaŋ hʋ teŋ fɩyɛlɩ wɩya dʋŋ nɛ aa kyɩla ʋ. 34Ka ʋ hakɩla mɛ aa bɩ sɩŋ wɩdɩgɩ tɩyaŋ. Haaŋ hʋ ha aa bɩ yal bala, koo hatoluu hʋ ha aa bɩ gyɩŋ baal, ʋ aa kpa ʋ teŋbii bee ʋ hakɩla buloŋ nɛ a we á Tɩɩna Krisita tʋma tɩyaŋ, a kɩ lʋga dɩ ʋ yaa tɩpʋlʋŋ tɩɩna Wɩɩsɩ sɩya tɩyaŋ. Amɛ haaŋ hʋ aa kaŋ bala, dʋnɩya no wɩkanɩya rɛ aa we ʋ hakɩla tɩyaŋ, beewɩya ɛɛ hʋ ʋ aa sɩ yaa dɩ ʋ bala teŋ fɩyɛlɩ dʋŋ wɩya rɛ aa kyɩla ʋ. 35Ma tɩɩ pɛyi wɩya rɛ tɩŋ ŋ kɩ basɩ wɩya no buloŋ. Ʋ bɩ kɩɩ nɩɩ ŋ aa fɩl ma rɛ dɩ ma ta kɩ yaa ma wɩkyɛɛlɩya. Amɛ ŋ aa kyɛ dɩ ma kɩ yaa wɩya hʋ aa kpaa ŋmanɩɩ rɛ, a kpa ma tɩɩ abee ma wɩɩ buloŋ a tɩya á Tɩɩna Yesu Krisita. 36Dɩ baal bee haaŋ nɛ wee nyʋwa anɩɩ ba sɩ yala dɔmɔŋ, aŋ ha ta kpa biŋ maakyiye, ka dɩ baal hʋ na anɩɩ ʋ bɩ wuwo kɩ kaŋ ʋ tɩɩ haana lugo tɩyaŋ, koo ʋ na anɩɩ dɩ haaŋ hʋ aa hɩyasɩ, dɩ ʋ rɛ aa kyɛ, ʋ aa wuwo ʋ kpa ʋ rɛ. Ʋ gɛɛ bɩ yaa wɩbɔŋ. 37Amɛ dɩ baal mɛ we doŋ, a gyɩma ʋ hakɩla tɩyaŋ anɩɩ ʋ sɩ wuwo we doŋ aŋ bɩ kpaa haaŋ, ka dɩ ʋ bɩ kɩɩ nɩɩ ba fɩla ʋ rɛ, aŋ yaa nɩɩ ʋ aa gyɩŋ ʋ tɩɩ kanɩɩ haana lugo tɩyaŋ nɛ tɩŋ, ɛɛ kɛ dɩ ʋ rɛ vɩya hatoluu hʋ ʋ fa aa kyɛ dɩ ʋ kpa mɛ, ʋ tɩɩna mɛ yaa wɩɩ aa kpaa ŋmanɩɩ rɛ. 38Ɛɛwɩya, dɩ baal lɛ kpaa haaŋ, ʋ yaa weliŋ nɛ, amɛ baal hʋ aa bɩ kpa haaŋ, ʋ rɛ yaŋ marɩ yaa weliŋ. 39Haaŋ aa kaŋ bala bɩ tɩŋa ʋ tɩɩ, dɩ ʋ bala rɛ ha we ʋ mɩɩbol tɩyaŋ. Amɛ dɩ ʋ bala hʋ rɛ ko sʋba, ʋ kaŋ ŋmanɩɩ rɛ dɩ ʋ bɩl yala baal hʋ buloŋ ʋ aa kyɛ. Amɛ ʋ maga dɩ ʋ yala nal hʋ aa yaa Krisitabiye rɛ. 40Dɩ ŋ kɛ dʋŋ nɛ, ʋ fa ta bɩl yal bala. Ɛɛ rɛ ʋ sɩ hɔŋ abee teŋfɩyɛlʋʋ. Ŋ gyɩma anɩɩ Wɩɩsɩ Wiyesi Welii hʋ we ŋ mɛ tɩyaŋ nɛ.


text: 1Taɣa Pɔɔlɩ na Silaasɩ na Timotee. Tá ŋmaakəna takəlaɣa kanɛɣɛ Tɛsalonikɩ Yesu sɛɛlaa kpekəle nyə́ma mɛ mpa ɩ́ kɛ́ Tacaa Ɩsɔ na tá Sɔsɔ Yesu Kilisiti pa nyə́ma tɔ. 2Tacaa Ɩsɔ na tá Sɔsɔ Yesu Kilisiti pá hʋ́lɩ́-mɛɣɛ pɛɛlɛɛ na pá ha-mɛɣɛ alaafəya. 3Tá taapalaa, pə wɛɛ sɩ tam tə sɛɛkɩ Ɩsɔ kɛ́ ɩ́ na təmlɛ kɛ mə tɔɔ, na pə tɩɩ mʋna mpʋ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, ɩ́ tɔŋna toŋ nyɔɔʋ kɛ mə Ɩsɔ mpaaʋ təŋʋɣʋ taa kɛ́ tam kɛ́, na mə təma sɔɔlʋɣʋ ná tɔŋna sɔɔsʋɣʋ kɛ teu tɔtɔ. 4Pə tɔɔ kɛ́ tə yɔɔləɣəna-mɛɣɛ Ɩsɔ sɛɛlaa lɛlaa taa kɛ́ ɩsəna mpi ɩ́ pəsaa na ɩ́ kantəlɩ na ɩ́ tɔkɩ Ɩsɔ mpaaʋ kɛ kʋnyɔntɔɣɔlɛ na wahalanaa mpa pa tʋɣɩ-mɛ tɔ pa taa tɔ. 5Na pə tənaɣa mpʋ pə hʋ́lə́ɣɩ́ ɩsəna Ɩsɔ təŋəɣɩ siɣisuɣu kɛ ɩ hʋʋlɛ taa tɔɣɔ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, mpʋ ɩnɩ pɩɩ yele na ɩ́ mʋna Ɩsɔ Kawulaɣa ŋka ka tɔɔ ɩ́ naa wahalanaa mpɛ tɔ ka hikuɣu. 6Ɩsɔ ká təŋ tampana na ɩ́ lɛɛtɩ mpa pa tʋɣɩ-mɛɣɛ wahala tɔɣɔ wahala. 7Na ɩ́ ha tá na mpa mɛ ɩ́ tɔkɩ kʋnyɔŋ tɔɣɔ hɛɛsʋɣʋ. Ɩ ká la ḿpʋ́ɣʋ́ wʋlɛ nte Tacaa Yesu ká lɩɩna ɩsɔtaa na ɩsɔtaa tillaa toŋ nyə́ma 8na kɔkɔ ŋka ka mʋɣɩ kemkem tɔ, sɩ ɩ tʋɣɩ saləka kɛ mpa pa ta nyɩ Ɩsɔ na mpa pa kisa Tacaa Yesu Laapaalɩ Kʋpaŋ kɛ mʋɣʋ tɔ. 9Saləka wei ɩ ká tʋ-wɛ tɔɣɔlɛ wakəlʋɣʋ mpi ɩ ka wakəlɩ-wɛ tənaŋnaŋ kɛ tam tɔɔ, na paa hatələna Tacaa na ɩ toma nna a tewa sɔsɔm tɔ. 10Pɩɩ la ḿpʋ́ɣʋ́ wʋlɛ nte ɩnɩ ɩ ka kɔɔ sɩ ɩ nyə́ma ɩ́ tʋ-ɩ teeli na mpa pɛlɛ paa mʋ ɩ tɔm tɔ pá samɩ-ɩ tɔ. Na mə maɣamaɣa ɩ́ ká wɛɛ pə taa. Mpi tɔ, ɩ́ mʋ tɔm nti tə heela-mɛ tɔ se. 11Pə tɔɔ kɛ́ tə sələməɣəna-mɛɣɛ tam sɩ tá Ɩsɔ ɩ́ la na ɩ́ mʋna weesuɣu ŋku kʋ tɔɔ ɩ yaa-mɛ tɔ kʋ hikuɣu. Tə kooliɣi kɛ́ sɩ ɩ́ hʋ́lɩ́ ɩ toma na ɩ́ la na kʋpantʋ nti ɩɩ hʋʋkɩ mə taanaa tɔ ɩ́ pəsɩ na ɩ́ la-tɩ, na mə Ɩsɔ sɛɛʋ təma te teu. 12Waatʋ ɩnəɣɩ ɩ́ ká la na Tacaa Yesu hətɛ hiki teeli, ɩlɛna ɩ́ la na mɩɩ hiki teeli tɔtɔɣɔ tá Ɩsɔ na Tacaa Yesu Kilisiti pa pɛɛlɛɛ tɔɔ.


text: 1Yeng yɔrg Yaccu Kiṭɔ mena muonɛ bora Jwaŋa Tolany. Ɛkɛ a kɛɛn Daawud mena bɛɛn te kɛɛn Icrayiiltiy. 2Abrahimyɛ, ɛkɛ a wey Icaakn. Ɔci Icaakyɛ, ɛkɛ a wey Yaakubn. Ɔci Yaakubyɛ, ɛkɛ a wey Yahuujan ɔci modg ɛkkɛn. Ɔci Yahuujayɛ, ɛkɛ a wey Pirɛcn ɔci Jiran. (Mɛy ɛkkɛnyɛ, ɛkɛ yenti Tamaar.) Ɔci Pirɛcyɛ, ɛkɛ a wey Acrunn. Ɔci Acrunyɛ, ɛkɛ a wey Aramn. Ɔci Aramyɛ, ɛkɛ a wey Aminadaabn. Ɔci Aminadaabyɛ, ɛkɛ a wey Nacɔɔnn. Ɔci Nacɔɔnyɛ, ɛkɛ a wey Calmɔɔnn. Ɔci Calmɔɔnyɛ, ɛkɛ a wey Bɔwacn. (Mɛy Bɔwacnyɛ, ɛkɛ yenti Rahab.) Ɔci Bɔwacyɛ, ɛkɛ a wey Ɔbɛdn. (Mɛy Ɔbɛdnyɛ, ɛkɛ yenti Ruut.) Ɔci Ɔbɛdyɛ, ɛkɛ a wey Jɛcin. Ɔci Jɛciyɛ, ɛkɛ a wey Daawudn, mena a ḍuaŋa tolan. Ɔci Daawudyɛ, ɛkɛ a wey Cɔlamann. (Mɛy Cɔlamannyɛ, ɛkɛ a ɛŋ Yuraaya ñamu.) 7Ɔci Cɔlamanyɛ, ɛkɛ a wey Rihobɔɔwamn. Ɔci Rihobɔɔwamyɛ, ɛkɛ a wey Abiyan. Ɔci Abiyayɛ, ɛkɛ a wey Acan. Ɔci Acayɛ, ɛkɛ a wey Yahɔɔcapatn. Ɔci Yahɔɔcapatyɛ, ɛkɛ a wey Yuramn. Ɔci Yuramyɛ, ɛkɛ a wey Ojaayan. Ɔci Ojaayayɛ, ɛkɛ a wey Yutamn. Ɔci Yutamyɛ, ɛkɛ a wey Ahacn. Ɔci Ahacyɛ, ɛkɛ a wey Ɛjakaayan. Ɔci Ɛjakaayayɛ, ɛkɛ a wey Manaacan. Ɔci Manaacayɛ, ɛkɛ a wey Amɔɔnn. Ɔci Amɔɔnyɛ, ɛkɛ a wey Yucaayan. Ɔci Yucaayayɛ, ɛkɛ a wey Yukonaayan ɔci modg ɛkkɛn. Yukonaayayɛ, bala ciyi te baaṭi oŋŋa ban Urcaliim lɛɛkkiti ma ɔci ma Icrayiil muokkiti ma eekiti ban Baabily. 12Ɔci maka bootti ɛkkɛn ŋotkɛnti bala daŋkun. Yukonaayayɛ, ɛkɛ a wey Caltayiiln. Ɔci Caltayiilyɛ, ɛkɛ a wey Jɛroobabiln. Ɔci Jɛroobabilyɛ, ɛkɛ a wey Abiyahudn. Ɔci Abiyahudyɛ, ɛkɛ a wey Ilaayakimn. Ɔci Ilaayakimyɛ, ɛkɛ a wey Ajurn. Ɔci Ajuryɛ, ɛkɛ a wey Cɛdɔkn. Ɔci Cɛdɔkyɛ, ɛkɛ a wey Ekimn. Ɔci Ekimyɛ, ɛkɛ a wey Ilaayodn. Ɔci Ilaayodyɛ, ɛkɛ a wey Ɛliyeejɛrn. Ɔci Ɛliyeejɛryɛ, ɛkɛ a wey Mattann. Ɔci Mattanyɛ, ɛkɛ a wey Yaakubn. Ɔci Yaakubyɛ, ɛkɛ a wey Yuocipn ‘war Moryam. Ɔci Yaccu mena bartan ma a Kiṭɔyɛ, ɛkɛ jiennɛ Moryam. 17Te Abrahimti ne Daawudti ɔɔnyɛ, keedin jitkɛn a inyaakkɛn wyetkɛn ne ŋaanɔ. Ɔci te Daawudti ne oŋŋa ma eekiti ma ban Baabilti ɔɔnyɛ, keedin jitkɛn a inyaakkɛn wyetkɛn ne ŋaanɔ moki. Ɔci te oŋŋa ma eekiti ma ban Baabilti ne oŋŋa Kiṭɔti jietkiti ma ɔɔnyɛ, keedin jitkɛn bala moki a inyaakkɛn wyetkɛn ne ŋaanɔ moki. 18Jyek oŋŋa Yaccu Kiṭɔ jietkiti ma bala wɛnni. Mɛy ɛkkɛn Moryam ne ɛkɛ agi ñan Yuocip men, ɔci ne ɛkɛ niinki iki ɛkɛ men bɛɛyɛ, ɛkɛ laaccin te Boŋ Jwaŋa Tolan. 19Ɔci ‘war ɛkɛ Yuocipyɛ, naŋki ɛkɛ pwad pwad oŋkanda. Ɔci ɛkɛ poŋi gɔki agi ɛkɛ Moryam daljɛ. Ɛkɛ buagɔn noŋdi godan bɛɛ, acaan ɛkɛ poŋi gɔki agi naa jyeka yeyin bɛɛdɔ Moryamti bɛɛ. 20Ɔci ne ɛkɛ baali poŋi a ɔɔnyɛ, malɛɛka gɛɛl bɛɛn te Jwaŋa Tolanti ɔci warɛ lɛɛlnɛ bora ɛkɛti te loggin, ɔci gɔkcin ɛkɛti agi, “Yuocip Kaci Daawud ‘ya bɛɛn i eeŋnin jwali te Jwaŋa Tolanti. Naa i lɔɔd te ḍɛɛn Moryam bɛɛ. Dala i ɛkɛ ḍɛya. Kacca bala ɛkɛ konɛti neeniyɛ, bɛɛn amaam bɛɛ. Ɛkɛ bɛɛn te Boŋ Jwaŋa Tolan. 21Ɔci ɛkɛ jieda kacca ‘uano, ɔci ɛkɛ okka i yenti a Yaccu. Ɔci ɛkɛ parɛ ma ɛkkɛn yɔɔdɛ te nɔji ɛkkɛn.” 22Jyeka neeni waakɛndayɛ, ɛkkɛn bala ba jyeka guaŋŋɛ Juaŋ bɔwa ɛkɛtiy. 23Juaŋ gɔki agi, “Gɔṭṭi, ṭɔla niini iki ‘uan gɛɛl bɛɛ neeniyɛ, ɛkɛ laatti ɔci jieda kacca ‘uano. Ɔci kacca neeniyɛ, bartan ma agi Imaanwil.” Imaanwil neeniyɛ, kon ɛkɛ agi, “Jwaŋa Tolan balgin iki ikin.” 24Ne Yuocip ṭieni te ninktiyɛ, ɛkɛ noŋjin ba jyeka guaŋŋɛ malɛɛka Jwaŋa Tolan ɛkɛti. Ɔci Moryam ḍɛɛnɛ Yuocip aŋi ɛŋ ɛkɛ, 25yeti ɛkɛ niini iki Moryam bɛɛ. Ɛkɛ cien ɔɔn ne oŋŋa Moryam jienni kaci ɔɔn. Ɔci ne ɛkɛ jienni kacca a ‘uan neeniyɛ, Yuocip ɛkɛ oŋnɛ yenti agi Yaccu.


text: 1Ama Sɔɔlɩ ná tɔŋna Tacaa təŋlaa kʋɣʋ kpɛɛsʋɣʋ na ɩsəlɛ kʋsɛɛmlɛ. Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ kʋlaa na ɩ́ polo kɔtʋlʋ sɔsɔ kiŋ, 2na ɩ́ sələmɩ-ɩ sɩ: La-m takəlaɣa, na má pola Tamasɩ, na má maɣana Yuta nyə́ma təkotilenaa taa kɛ́ mpa pa təŋəɣɩ Tacaa mpaaʋ tɔ, paa apalaa paa alaa, ma kpa-wɛ na má hɔkɔ na má pona Yosalɛm. 3Waatʋ wei Sɔɔlɩ wɛ mpaaʋ taa na ɩ́ kpətəna Tamasɩ, ɩlɛ pə lɩɩna ɩsɔ kɛlɛ na pə́ la ɩ ɩsɛntɔɔ tənyalulu ɩsɩɩ kɔkɔ kɛ tɔm kʋlʋm tɔɔ na pə ná na pə́ cɔɔna-ɩ. 4Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ hota atɛ na ɩ́ nɩɩ pə pɔɔsəɣɩ-ɩ sɩ: Sɔɔlɩ Sɔɔlɩ pepe tɔɔ kɛ́ n tʋɣʋ-m kʋnyɔŋ kɛ mpʋ? 5Tənaɣa Sɔɔlɩ pɔɔsaa sɩ: Tacaa nyaɣa aweɣe ye? Ɩlɛna pə́ cɔ Sɔɔlɩ sɩ: Maɣa Yesu wei n tʋɣɩ kʋnyɔŋ tɔ. 6Kʋlɩ na ń polo ɩcatɛ taa, paa heeli-ŋ nti n ka la tɔ. 7Ḿpʋ́ɣʋ́ pə tənmsa mpa pa təŋaɣa Sɔɔlɩ tɔ na pá səŋa yem. Pa nɩɩkaɣa pə yɔɣɔtəɣɩ, ama paa naakɩ nɔɣɔlʋ. 8Tənaɣa sɔɔlɩ kʋla atɛ na ɩ́ nyənəɣɩ yem ɩɩ naakɩ. Ɩlɛna pá tɔkɩ ɩ niŋ taa na pá hɔmɩ-ɩ na pá pona Tamasɩ. 9Na ɩ́ caɣa kʋyɛɛŋ toosoɣo yʋlʋmlɛ tɛɛ, ɩ ta tɔɣɔ, ɩ ta nyɔɔ. 10Tacaa təŋlʋ nɔɣɔlʋ ɩ ka wɛ Tamasɩ na pá yaa-ɩ sɩ Ananiyasɩ. Ḿpʋ́ɣʋ́ pə lapa-ɩ ɩsɩɩ toosee taka, na ɩ́ ná Tacaa, na ɩ́lɛ́ ɩ yaa-ɩ sɩ: Ananiyasɩ. Na ɩ́ tisi sɩ: Tacaa maɣalɔ. 11Ɩlɛna Tacaa tɔmɩ-ɩ sɩ: Kʋlɩ təwaka na ń təŋ hapəlɛ nte pa yaa sɩ Kʋsiɣisile tɔ, na ń sʋʋ Yutaasɩ təyaɣa, na ń pɔɔsɩ Taasɩ ɩcatɛ apalʋ wei pa yaa sɩ Sɔɔlɩ tɔ ɩ tɔɔ. Ɩ wɛ təna na ɩ́ tɔŋna Ɩsɔ sələmʋɣʋ. 12Pə lapa-ɩ ɩsɩɩ toosee taka, na ɩ́ ná nyá wei pa yaa sɩ Ananiyasɩ tɔ, na ń sʋʋ sɩ n tənəɣɩ-ɩ niŋ na ɩ ɩsɛ kuli. 13Ḿpʋ́ɣʋ́ Ananiyasɩ tɔma sɩ: Tacaa, ma nɩɩ təŋlaa paɣalɛ kiŋ kɛ apalʋ ɩnɛ ɩ tɔm, na ɩ ɩsaɣatʋ nti tə təna ɩ lapa nyá yəlaa kɛ Yosalɛm tɔ pə tɔm tɔtɔ. 14Kɔtəlaa sɔsaa ha-ɩ nɔɣɔ sɩ ɩ́ kɔɔ cənɛ tɔtɔ na ɩ́ hɔkɔ mpa pa tɔka nyá tɔm tɔ. 15Tənaɣa Tacaa cɔ Ananiyasɩ sɩ: Polo, ma ləsa apalʋ ɩnəɣɩ sɩ ma lakɩ-ɩ na ɩ́ heeliɣi ma tɔm kɛ piitimnaa na awulaa sɔsaa na Ɩsɛɣɛlɩ nyə́ma. 16Ma maɣamaɣa maa hʋləna-ɩ kʋnyɔməŋ wei ɩ ká tɔɣɔ ma nyʋɣʋ tɔɔ tɔ. 17Ḿpʋ́ɣʋ́ Ananiyasɩ tɛɛwa. Ɩ kɔma ɩ tala təyaɣa ŋkɛ ka taa, ɩlɛna ɩ́ tənɩ ɩ niŋ kɛ Sɔɔlɩ tɔɔ na ɩ́ tɔmɩ-ɩ sɩ: Ma taapalʋ Sɔɔlɩ, Tacaa Yesu wei n kɔŋaɣa na ń ná mpaaʋ taa tɔ, ɩnɩ ɩ tilina-m sɩ nyá ɩsɛ ɩ́ kuli na Feesuɣu Naŋŋtʋ toma haɣa nyá taa kɛ́ sɔsɔm. 18Ḿpʋ́ɣʋ́ pʋlʋpʋnaa ɩsɩɩ hutu taka kɔɔla Sɔɔlɩ ɩsɛntɔɔ kɛ́ kpakpaa na pə́ hoti atɛ na ɩ́ sʋʋ naʋ. Ɩlɛna ɩ́ kʋlɩ na pá sɔ-ɩ Ɩsɔ lʋm. 19Na ɩ́ tɔɣɔ kʋtɔɣɔʋ na ɩ́ hiki toma. Sɔɔlɩ caɣa Tacaa təŋlaa mpa pa wɛ Tamasɩ tɔ pa cɔlɔɣɔ wɛɛ naalɛ. 20Ḿpʋ́ɣʋ́ Sɔɔlɩ sʋʋ waasʋ lapʋ taa kɛ́ kpakpaa kɛ Yuta nyə́ma təkotilenaa taa. Ɩ heelaɣa təfoo kɛ́ sɩ Yesu kɛlɛ Ɩsɔ Pəyalʋ. 21Na pa təna mpa pa nɩɩ ɩ waasʋ ɩnɩ tɔ, piti kpa-wɛ na pá tɔŋ sɩ: Pə taɣa ɩnɩ ɩ ka sɛɛsəna ɩsəlɛ na mpa pa tɔka Yesu tɔm tənɛɣɛ Yosalɛm tɔɣɔ kʋnyɔŋ tʋɣʋ? Ɩsɩɩ ɩ ka kɔma cənɛ sɩ ɩ kpaa-wɛ na ɩ́ hɔkɔ na ɩ́ pona kɔtəlaa sɔsaa ya? 22Paa na mpʋ Sɔɔlɩ ná tɔŋna waasʋ lapʋ na ɩ toŋ sɔɔsəɣɩ tam na pə́ puki. Ɩ hʋlaɣaa Tamasɩ Yuta nyə́ma sɩ Yesu kɛlɛ Mesii. Ɩlɛna pə́ məlɩ pɛlɛɣɛ liɣituɣu, paa nyəŋ nti pá cɔ-ɩ tɔ. 23Wɛɛ lapa naalɛ, ɩlɛna Yuta nyə́ma caɣa na pá taɣanɩ sɩ pá kʋ-ɩ. 24Ama Sɔɔlɩ nɩɩ nti pa hɔkaa na pá sɩɩ tɔ. Na ɩcatɛ koluŋa nɔnɔɔsɩ taŋa ilim na ahoo sɩ pá hiki-ɩ na pá kʋ-ɩ. 25Ḿpʋ́ɣʋ́ ahoo naalɩ Sɔɔlɩ ɩfalaa tʋ-ɩ sɔɔtɔkʋ sɔsɔɔʋ taa na pá tisi-ɩ na ɩcatɛ koluŋa na ɩ́ tɛɛ. 26Waatʋ wei Sɔɔlɩ tala Yosalɛm tɔ ɩ lʋpa sɩ ɩ sʋʋkɩ Tacaa təŋlaa hɛkʋ. Ama pɛlɛ pa nyamna-ɩ. Pə taɣa pʋlʋ, pa taa tɛ pa taa sɩ ɩ pəsa Tacaa təŋlʋ kɛ kʋpam. 27Tənaɣa Paanapasɩ kpaɣa Sɔɔlɩ na ɩ́ na-ɩ pá polo tillaa kiŋ na ɩ́ kɛɛsɩ-wɛɣɛ ɩsəna Sɔɔlɩ ɩnɩ ɩ nawa Tacaa kɛ mpaaʋ taa, na ɩsəna Tacaa ná yɔɣɔtəna-ɩ tɔ. Na ɩ kɛɛsa-wɛ tɔtɔɣɔ ɩsəna ɩ sɛɣɛsa Yesu tɔm kɛ Tamasɩ ɩ ta nyana pʋlʋ tɔ. 28Pə kpaɣa hatoo kʋyaŋku tɔ, ɩ́ na Tacaa təŋlaa kɛ tam kɛ́, na ɩ́ cɔɔkɩ Yosalɛm taa kɛ́ ɩsəna mpi ɩ sɔɔlaa tɔ, na ɩ́ lakɩ Tacaa waasʋ, ɩɩ nyaŋna pʋlʋ. 29Ɩ yɔɣɔtaɣana Yuta nyə́ma mpa pa yɔɣɔtəɣɩ Kəlɛɛkɩ tɔm tɔ tɔtɔ, na ɩ́ na-wɛ pa hɔŋaɣa tɔmnaa haləna pɛlɛ pá pɛɛkəɣɩ sɩ pá kʋ-ɩ. 30Pə kɔma na ta taapalaa cɛkəna mpʋ, ɩlɛna pɛlɛ pá kpaɣa-ɩ na pá pona-ɩ Sesalee sɩ ɩ́ tɛɛ Taasɩ. 31Saa ɩnɩ Yuta tɛtʋ təna taa Yesu sɛɛlaa kpeka hɛɛsaa, na Kalilee na Samalii pa tɛtʋnaa taa nyə́ma ná hɛɛsaa tɔtɔ, na pá yooki toŋ, na pá seeki Tacaa kɛ pə təna pə taa, na Feesuɣu Naŋŋtʋ səŋna-wɛ na pá hukiɣi. 32Piyɛɛ cɔɔkaɣa paa timpi, ɩlɛna kʋyakʋ nakʋlɩ ɩ́ tala Ɩsɔ sɛɛlaa mpa pa wɛ Lita tɔ pa tɛ. 33Na ɩ́ maɣana apalʋ nɔɣɔlʋɣʋ təna pa yaa-ɩ sɩ Ɩnee. Apalʋ ɩnɩ pə tʋʋla-ɩ kɛ́, na ɩ́ həntɩ pɩɩsɩ pəlefɛɩ naanʋwa. 34Ḿpʋ́ɣʋ́ Piyɛɛ tɔma-ɩ sɩ: Ɩnee, Yesu Kilisiti waakɩ-ŋ, kʋlɩ na ń kpili nyá kʋhəntʋɣʋ. Tənaɣa Ɩnee kʋla kpakpaa. 35Lita nyə́ma na Salɔŋ tɛtɛkəlɛ nyə́ma na-ɩ, ɩlɛna pá laɣasɩ na pá mʋ Tacaa tɔm. 36Alʋ nɔɣɔlʋ ɩ ka kɛna Ɩsɔ sɛɛlʋ na ɩ́ wɛ Sopee na pá yaa-ɩ sɩ Tapita. (Hətɛ ntɛɣɛ Kəlɛɛkɩ nyə́ma ná yaa sɩ Tʋlʋkasɩ. Pə hʋwɛɛ wɛɛ sɩ nasɛm na pa tɛ taa.) Tam alʋ ɩnɩ ɩ ɩsəlɛ ka sɛɛna kʋpantʋ lapʋ kɛ́, na ɩ teŋaɣa kʋnyɔntʋnaa. 37Ḿpʋ́ɣʋ́ wʋsasɩ kpa-ɩ waatʋ ɩnɩ ɩ taa na ɩ́ sɩ. Ɩlɛna pá sɔ-ɩ lʋm na pá hɩɩsɩ-ɩ ɩsɔtaa naŋ taa. 38Tacaa təŋlaa mpa pa wɛ Sopee tɔ pa nɩɩwa sɩ Piyɛɛ wɛ Lita. Pə́cɔ́ Sopee na Lita pə fɛɩ təma na pooluŋ. Ɩlɛna pá kʋsɩ apalaa naalɛ sɩ pá polo pá wiina-ɩ sɩ ɩ́ la suulu na ɩ́ kɔɔ pa tɛɣɛ lɔŋ, pə taa leeli. 39Tənaɣa Piyɛɛ kʋlaa na ɩ́ təŋ apalaa mpɛɣɛ kpakpaa. Ɩ talaa, ɩlɛna pá kpaɣa-ɩ na pá kpaana-ɩ ɩsɔtaa naŋ ŋkʋ kʋ taa. Na leelaa tʋ-ɩ hɛkʋ na pá wiliɣi na pá hʋ́lə́ɣɩ́ pa tokonaa na pa wontunaa mpa ɩ ka nyala-wɛɣɛ waatʋ wei ɩ wɛna ɩ ɩsɛ tɔ. 40Ḿpʋ́ɣʋ́ Piyɛɛ ləsa yəlaa təna, na ɩ́ luŋ akula na ɩ́ sələmɩ Ɩsɔ. Ɩlɛna ɩ́ pəsəna sətʋ tɔɔ na ɩ́ tɔ sɩ: Tapita kʋlɩ. Tənaɣa Tapita kula ɩ ɩsɛ. Ɩ nawa Piyɛɛ ɩlɛna ɩ́ kʋlɩ na ɩ́ caɣa ɩ tapʋɣʋ tɔɔ. 41Ɩlɛna Piyɛɛ siisi na ɩ́ tɔkɩ ɩ niŋ na ɩ́ hɔmɩ-ɩ na ɩ́ kʋsɩ-ɩ. Ḿpʋ́ɣʋ́ Piyɛɛ yaa Ɩsɔ sɛɛlaa na leelaa mpɛ na ɩ́ hʋ́lɩ́-wɛɣɛ-ɩ na ɩ ɩsɛ. 42Ḿpʋ́ɣʋ́ tɔm tənɛ tə yawa Sopee ɩcatɛ təna taa na yəlaa paɣalɛ mʋ Ɩsɔ Tɔm. 43Piyɛɛ caɣa Sopee tənaɣa wɛɛ naalɛɣɛ tɔnəŋ nyallʋ nɔɣɔlʋ wei pa yaa sɩ Simɔŋ tɔ ɩ tɛ.


text: 1Ba Kyɛwiyesii hʋ kyɛɛ a tene, Alahadi kyɛɛ sɩgballɩnyʋwa, Mɛɛrɩ Magidalina abee Mɛɛrɩ kɩdɩgɩ tɩɩna hʋ sii mʋ bil hʋ lee. 2Ba aa mʋʋ pele doŋ, mʋhʋ sʋwaa dɩ lee pirigi gyigili. Doŋ nɛ malɩka lɩɩ wɩɩsɩnyuu ko tuu a biliŋsi bʋyɩ hʋ ta aŋ hɔŋ bʋyɩ hʋ nyuu tɩyaŋ. 3Ʋ sɩya gyɩ kɩɩ gɛɛ rɛ anɩɩ duwoŋ aa lɩgɩsa, aŋka ʋ gannɩ mɛ pʋrɩsɩ gɛɛ kpil kpil. 4Ɛɛ rɛ kambɩŋ kaŋ laalyuwolo hʋ gyɩ aa hɔŋ pɔ bʋwa hʋ. Ba kyele gɛɛ a mʋ kpaŋa anɩɩ ba aa sʋba. 5Ɛɛ rɛ malɩka hʋ basɩ tɩya haana hʋ a baa, "Ma ta leŋ dɩ kambɩŋ kaŋ ma. Ŋ gyɩma anɩɩ Yesu rɛ ma kɩ kyɛ, nal hʋ ba aa kaŋ kpaasɩ mal daagarɩɩ hʋ tɩyaŋ. 6Amɛ ʋ tuwo daha! Wɩɩsɩ kyisi ʋ sʋʋ tɩyaŋ nɛ anɩɩ gɛɛ hʋ ʋ aa basɩ tɩya ma. Ma ko na lee hʋ ʋ fa aa pɩna. 7Aŋ mʋ lagɩ lagɩ a basɩ tɩya ʋ hatɩnna hʋ anɩɩ Wɩɩsɩ kyisi ʋ sʋʋ tɩyaŋ nɛ. Ʋ laa sɩya kɩ mʋ Galili rɛ. Doŋ nɛ ma sɩ na ʋ. Wɩɩ hʋ ŋ aa kana dɩ ŋ basɩ tɩya ma rɛ nyɛ." 8Ɛɛ rɛ ba lɩɩ bil hʋ lee a yʋwasɩ kɩ mʋ dɩ ba mʋ basɩ tɩya Yesu hatɩnna hʋ wɩɩ hʋ aa yaa. Kambɩŋ gyɩ kaŋ ba rɛ, ka ba tenni mɛ fɩyɛlɩ. 9Doŋ nɛ Yesu pirigi kyeŋ ba a basɩ tɩya ba a baa, "Fɩyɛlʋʋ we ma lee." Ba mʋ kaŋ ʋ naasɩ tɩyaŋ a kyʋwalɩ ʋ abee gyɩrɩma. 10Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ba a baa, "Ma ta leŋ dɩ kambɩŋ kaŋ ma. Ma mʋ basɩ tɩya ŋ hatɩnna hʋ dɩ ba mʋ Galili, ba sɩ na ŋ doŋ." 11Haana hʋ aa mɩɩgɩ kɩ mʋ hʋ tɩyaŋ nɛ, laalyuwolo hʋ fa aa sɩŋ pɔ bʋwa hʋ, badɔmɔŋ mɩɩgɩ mʋ bee hʋ a basɩ wɩya hʋ buloŋ aa yaa a tɩya Gyuuma wɩɩkyʋwal sɩlaala nɩhɩyasɩ hʋ. 12Ɛɛ rɛ Gyuuma wɩɩkyʋwal sɩlaala nɩhɩyasɩ abee Gyuuma bee-nɩhɩyasɩ hɔŋ a vʋʋlɩ wɩɩ hʋ ba aa sɩ yaa. Ba gyɩ kpaa molbiye yʋga rɛ a kpala laalyuwolo hʋ fa aa sɩŋ pɔ bʋwa hʋ aŋ basɩ tɩya ba a baa, 13"Ma basɩ tɩya nala anɩɩ ma pɩŋ doo rɛ tebine aŋka Yesu hatɩnna ko gaa lɩɩ ʋ. 14Dɩ paalʋʋ hʋ nɩbal hʋ rɛ ko nɩɩ wɩɩ no, á sɩ basɩ pɛ ma tɩyaŋ a laa ma ta aŋ leŋ dɩ ʋ gyɩma anɩɩ ma mɛ wɩɩ daa." 15Nyɛ rɛ laalyuwolo hʋ laa molbii hʋ aŋ basɩ gɛɛ hʋ ba aa baa dɩ ba basɩ. Wɩɩ no ba aa basa rɛ Gyuuma kɛ ha kaŋ gɔllɩ kɩ basɩ lee buloŋ abee gyɩnaŋ. 16Ɛɛ rɛ Yesu hatɩnna fi abee kɩdɩgɩ hʋ sii mʋ Galili paalʋʋ a gyɩŋ dogimo hʋ nyuu, lee hʋ Yesu fa aa daga ba. 17Ba aa na ʋ ba kyʋwalɩ ʋ abee gyɩrɩma, amɛ ba badɔmɔŋ kɛ ha fa aa yaa ʋ sige rɛ. 18Doŋ nɛ Yesu ko kpaga ba a basɩ tɩya ba baa, "Wɩɩsɩ kpaa wɩɩsɩbee abee dʋnɩya no buloŋ dee tɩya ŋ nɛ. 19Ɛɛwɩya ma mʋ dʋnɩya logiŋ kɛ buloŋ a leŋ dɩ nala buloŋ bɩrɩmɩ ŋ hatɩnna ka dɩ ma fo ba wɩɩkyʋwalnɩɩ, Kuwo abee Biye abee Wiyesi Welii hʋ feŋ tɩyaŋ. 20Ma daga ba dɩ ba kɩ tɩŋ wɩya hʋ buloŋ ŋ aa daga ma. Aŋka ma gyɩma anɩɩ ŋ kɔnɩ we ma lee rɛ saŋa buloŋ a kaŋ kɩ mʋ dʋnɩya tenii."


text: 1Ḿpʋ́ɣʋ́ yəlaa napəlɩ pa kɔma tənɛ ɩnəɣɩ kpakpaa na pá heeli Yesu sɩ: Kalilee nyə́ma napəlɩ pa lakaɣa kɔtaɣa kɛ Ɩsɔ, ɩlɛna Pilatɩ yele na pá kʋ-wɛ. 2Tənaɣalɛ Yesu cɔ-wɛ sɩ: Ɩ́ hʋʋ sɩ Kalilee nyə́ma mpa pa kʋ mpʋ tɔ, pa tɛɛ Kalilee nyə́ma lɛlaa tənaɣa kawalasɩ tɔɣɔ pa kʋ-wɛ? 3Aaɩ, ma heeliɣi-mɛ sɩ, pə taɣa mpʋ se. Ama mɩɩ ta laɣasɩ tɔntɛ, ɩ́ ká sɩ mə tənaɣa ɩsɩɩ pɛlɛ pa səpʋ tɔ. 4Na yəlaa pəlefɛi hiu wei Silowee kutuluɣu kpɛsaa na kʋ takɩ na kʋ naŋtɩ tɔ, ɩ́ hʋʋ sɩ Yosalɛm nyə́ma təna taa pɛlɛ pa kələna ɩsaɣatʋ na? 5Aaɩ, ma heeliɣi-mɛ sɩ, pə taɣa mpʋ se. Ama mɩɩ ta laɣasɩ, ɩ́ ká sɩ mə tənaɣa ɩsɩɩ pɛlɛ pa səpʋ tɔ. 6Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu sɛɛ-wɛɣɛ ɩsɔ sɩ: Apalʋ nɔɣɔlʋ ɩ ka sɔna ɩ lɛsɛŋ tɩɩŋ taalɛ taa kɛ́ fiki. Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ pola pee kooluɣu. Ama ɩ ta maɣana kʋ tɔɔ kɛ́ paa pʋlʋpʋ cəcəka. 7Tənaɣa ɩ tɔma taalɛ tɔkʋlʋ sɩ: Nyənɩ, pɩɩsɩ tooso kɔlɔ ma tʋ kɔntɛ sɩ ma kooliɣi pee. Ama maa makəna pʋlʋ cəcəka kɛ kʋ tɔɔ. Sɛtɩ-kʋ. Pepe tɔɔ kɛ́ kɩɩ səŋ yem na kɩɩ lʋləɣɩ? 8Ɩlɛna taalɛ tɔkʋlʋ cɔ-ɩ sɩ: Tacaa, tasa-kʋɣʋ yeluɣu kɛ pʋntɔ, na maa huli na má cɔɔna kʋ kite na ma tʋ hute na má ná. 9Ntanyɩ pə́ taləna pənte kɩɩ lʋlɩ pee. Kʋ ta lʋlɩ ɩlɛ n sɛtɩ-kʋ. 10Ḿpʋ́ɣʋ́ kʋyakʋ kʋhɛɛsʋɣʋ nakʋlɩ kʋ wule Yesu sɛɣɛsaɣa Yuta nyə́ma təkotile natəlɩ tə taa. 11Pə pamna alʋ kʋtɔntʋ nɔɣɔlʋ ɩ ka wɛ təna. Ɩ hii ɩlɔɣɔʋ na pə kɔkəlɩ-ɩ pɩɩsɩ pəlefɛi hiu təcu, ɩɩ pəsəɣɩ na ɩ́ siɣisi ɩ təɣɩ paa pəcɔ maɣamaɣa. 12Yesu na-ɩ, ɩlɛna ɩ́ yaa-ɩ na ɩ́ tɔmɩ-ɩ sɩ: Alʋ nyá, saŋa waalɩ n hika alaafəya kɛ́. 13Ɩlɛna Yesu tənɩ ɩ tɔɔ kɛ́ ɩ niŋ, na alʋ siɣile siɣisi tənɛ ɩnəɣɩ kpakpaa, na ɩ́ niki Ɩsɔ kɛ́ sam. 14Ɩsɩɩ Yesu lapʋ na yʋlʋ hiki alaafəya kɛ kʋyakʋ kʋhɛɛsʋɣʋ wule kɛ mpʋ tɔ pə ta maɣa Yuta nyə́ma təkotile nyʋɣʋ tʋ ntɛ́. Tənaɣa ɩ pəsəna samaa sɩ: Kʋyɛɛŋ naatoso kɛ pa lakɩ təmlɛ. Ye ɩ́ caa ɩ́ hiki alaafəya, ɩ́ kɛɛsəna kʋyɛɛŋ ɩnɩ ɩ taa na ɩ́ kɔɔ. Ɩ́ taa kɔŋ kʋhɛɛsʋɣʋ wule sɩ pá ha-mɛɣɛ alaafəya. 15Tənaɣa Tacaa ná cɔ Yuta nyə́ma təkotile nyʋɣʋ tʋ ɩnɩ sɩ: Mənaafikinaa mɛ, ye pə tala kʋyakʋ kʋhɛɛsʋɣʋ wule mə taa awe yeki ɩ naʋ yaa ɩ kpaŋaɣa kɛ tʋ́lʋ́ɣʋ́ sɩ ká nyɔɔ lʋm ye? 16Yaa ɩ́ nyəmá sɩ Apəlaham lʋlʋɣʋ taa alʋ ɩnɛɣɛ pa kaa waasɩ kʋyakʋ kʋhɛɛsʋɣʋ wule? Pə́cɔ́ Satanɩ tɔka-ɩ na ɩ́ cɔɔsəɣɩ-ɩ tɔ pɩɩsɩ pəlefɛi hiu ntɔ. 17Yesu cɔ Yuta nyə́ma təkotile nyʋɣʋ tʋ ɩnəɣɩ mpʋ, ɩlɛna fɛɛlɛ kpa mpa paa caa-ɩ tɔ. Ama samaa wei pə kaasaa tɔ ɩ́lɛ́ ɩ təna ɩ laŋlɛ ná hɛɛna təma kʋpampana nna Yesu lakaɣa tɔ. 18Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tasa yɔɣɔtʋɣʋ sɩ: Ɩsɩɩ pepeɣelɛ Ɩsɔ Kawulaɣa nəɣəsənaa, na pepeɣe maa kɛɛsəna-kɛ ɩlɛ yee? 19Ka nəɣəsəna kɛ́ ɩsɩɩ yʋlʋ tuukuɣu sɔɔɣa pile kɛ ɩ taalɛ taa na tə nyɔ, na tə pɩɩ tʋɣʋ sɔsɔɔʋ na sumasɩ kɔŋ na sɩ́ tʋɣɩ tana kɛ kʋ pəliŋasɩ tɔɔ tɔɣɔ. 20Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tasaa sɩ: Pepe caʋ kɛ́ maa kɛɛsəna Ɩsɔ Kawulaɣa ɩlɛ yee? 21Ka nəɣəsəna kɛ́ ɩsɩɩ alʋ maɣasʋɣʋ mʋlʋm kɛ cɛmsɛ təpam na ɩ́ kpaɣa kʋkʋsʋm kɛ pəcɔ na ɩ́ tʋ, na ɩ́ huɣuti na pə təna pə́ kpa təfʋʋ tɔ. 22Yesu kʋlaa sɩ ɩ puki Yosalɛm, ɩlɛna ɩ́ sɛɣɛsəɣəna mpaa kɛ acalɛɛ sɔsɔɔna na səkpena nna a taa ɩ təŋaɣana tɔ na ɩ́ puki. 23Ḿpʋ́ɣʋ́ nɔɣɔlʋ pɔɔsa-ɩ sɩ: Tacaa, ntɔŋ yəlaa pəciimaɣa tike nyɔɔŋ kɛ pɩɩ ya na? Ɩlɛna Yesu cɔ-wɛ sɩ: 24Ɩ́ la kookalɩ na ɩ́ sʋʋna nɔnɔɣɔ ŋka ka wɛ təfəkɩɩ tɔ. Tɔm faawɩɩ tɔɔ, yəlaa paɣalɛ ká lʋna teu sɩ pá təŋna təna na pá sʋʋ. Ama pa kaa hiki mpaa. 25Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tɔma sɩ: Pɩɩ kɔɔ na təyaɣa caa təkɩ na ɩ́ kaləsɩ, na mɩɩ wɛna awalɩ tɔɔ, ɩlɛ ɩ́ sʋʋ mapʋ ntɛ́ nɔnɔɣɔ sɩ: Tacaa, tʋlɩ-tʋ. Ɩ́lɛ́ ɩ ká cɔ-mɛ sɩ: Ma ta nyɩ timpi ɩ́ lɩɩnaa tɔ. 26Pəlɛɣɛlɛ ɩ́ ka sʋʋ yɔɣɔtʋɣʋ sɩ: Tá na-ŋ tə tɔkaɣana na tə nyɔɔkɩ. Ta ɩcatɛ hapɛɛ tɔɔ kɛ́ n tɩɩ sɛɣɛsəɣɩ. 27Ɩ́lɛ́ ɩ ká lɛlɩ-mɛɣɛ yɔɣɔtʋɣʋ sɩ: Ma ta nyɩ timpi ɩ́ lɩɩnaa tɔ yoo. Mə təna ɩ́ tɛɛ ɩ́ fɛɛ-m, ɩsaɣalataa mɛ. 28Ɩ́ ká kɔɔ na ɩ́ na Apəlaham na Ɩsaaka na Saakɩ na Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa tənaɣa Ɩsɔ Kawulaɣa taa, na pá fiɣita-mɛ na awalɩ tɔɣɔlɛ ɩsɩɩ ɩ́ ká tɩɩ casɩ kapusi na ɩ́ nyasəɣɩ mə təɣɩ kela te. 29Yəlaa ká lɩɩna ilim təlɩɩlɛ tɔɔ, na pə tətʋlɛ tɔɔ, na lɛlaa lɩɩna pə ntɔɣɔŋ na pə mpətəŋ tɔɔ na pá suli Ɩsɔ Kawulaɣa taa kɛ́ tɔɣɔʋ. 30Waatʋ ɩnɩ mpa pa wɛ lɔlɔ kɛ́ kaɣana tɔ pa taa lɛmpa ká məlɩ waalɩ, na waalɩ nyə́ma náá məlɩ lɔlɔ. 31Waatʋ ɩnɩ ɩ maɣamaɣa kɛ Falisanaa napəlɩ pa kɔma Yesu kiŋ na pá heeli-ɩ sɩ: Wulaʋ sɔsɔ Helɔtɩ pɛɛkəɣɩ-ŋ kʋɣʋ. Pəlɛ pə tɔɔ lɩɩ cənɛ na ń laɣasɩ ɩcatɛ. 32Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu cɔ-wɛ sɩ: Ɩ́ polo ɩ́ heeli mə taalɛ haɣa ŋkɛ sɩ, saŋa na cele pə taa ma tɔɣɔnəɣɩ alɔɣaa, na má waasəɣɩ kʋtɔntʋnaa, na pə kʋfemuɣu kɛ maa tɛ ma təmlɛ. 33Ama pə wɛɛ kɛ́ sɩ má tɔ ma mpaaʋ kɛ saŋa na cele na pə kʋfemuɣu. Pə taɣa pʋlʋ, paa kʋɣɩ Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsʋlʋ kɛ tiiliɣi yem na pə ta kɛna Yosalɛm taa. 34Hei Yosalɛm, Yosalɛm, nyá taa kɛ́ pa kʋɣɩ Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa, na nyá taa tɔtɔɣɔ pa yooki Ɩsɔ tillaa kɛ pɛɛ na pá kʋɣɩ. Tɔm paɣalɛ kɛ ma sɔɔlaa sɩ ma kpeɣeliɣi nyá taa yəlaa təna təkotokoto ɩsɩɩ kantuɣu papʋɣʋ kʋ piya tɔɔ tɔ. Ama pa kisaa. 35Tɔʋ, mə təyaɣa ka təkɩ kaaʋ təkpataa, nɔɣɔlʋ kaa paasəna-kɛ. Ma heeliɣi-mɛ təfoo sɩ, ɩ́ kaa tasa-m keesuɣu, haləna pə́ tala wule nte ɩ́ ka yɔɣɔtɩ sɩ, Ɩsɔ ɩ́ səna Tacaa tillu tɔ.


text: 1Yɩ kaara ma na yɩ turo nɩtãa lɛ ɩn mɩ na kaara a Yesu Kɩrɩsɩto naa turo wʋ. 2N ma kpir yɩn jaa a lɛ yɩn chɛnɛ tara a n tɩɛr na yɩ turo a yele ala a jaa ɩn dɔ̃ɔ wiil yɩ. 3Pʋ̃pãanyã n bʋɔrɔ naa ɩka yɩ bɔ̃ɔn ɩka, daba jaa ju lɛ a Yesu Kɩrɩsɩto, ka a pɔɔ jaa ju mɩ ɩ a wʋ sɩrɛ, ka a Yesu Kɩrɩsɩto ju mɩ ɩ Nãaŋmɩn. 4Daba jaa wa sʋɔrɔ Nãaŋmɩn bɩɩ 'yɛrɛ Nãaŋmɩn 'yɛr tɩ na wʋ pɔɔ a ju wʋ 'yɔ̃ɔn a ju vɩ̃. 5Ka pɔɔ jaa mɩ wa sʋɔrɔ Nãaŋmɩn bɩɩ 'yɛrɛ Nãaŋmɩn 'yɛr tɩ mɩ ba pɔɔ a wʋ ju mɩ 'yɔ̃ɔn a ju vɩ̃, a kaara fɩka wʋ põn jukpãakpol. 6Ala ɩ a pɔɔ kʋ̃ pɔɔ a ju ɛ, wʋ ŋma a ju, ala ɩ a mɩ ɩn vɩ̃ pɔɔ na põ jukpãakpol wʋ ma pɔɔ a ju. 7Daba ba sɛɛ ɩka wʋ pɔɔ a wʋ ju ɛ, bojũu 'lɔ lɛ nyɛtãan a Nãaŋmɩn nɩ a wʋ tɩɩr. Tɩchɛ ka a pɔɔ mɩ ɩ a sɩrɛ tɩɩr. 8Bojũu daba baa dɔ̃ɔ yi a pɔɔ pɔ ɛ, tɩchɛ pɔɔ lɛ dɔ̃ɔ yɩ a daba pɔ. 9Nãaŋmɩn mɩ ba dɔ̃ɔ mɛ daba pɔɔ jũu ɛ, tɩchɛ wʋ mɛn pɔɔ daba jũu. 10A nɩtɔ̃nɔ̃ jũu nɩ a malakasɩ jũu, a pɔɔ sɛɛn ɩka wʋ tara a tʋ̃ɔfʋ jɩ̃nɛ a wʋ ju pɔ. 11A sɩ Soro 'yɔ̃ɔ, pɔɔ ba so wʋ mɩ̃ɛ ɛ, daba mɩ ba so wʋ mɩ̃ɛ ɛ. 12Bojũu daba pɔ lɛ a pɔɔ yi, ka pɔɔ mɩ ma dɔɔ daba. Tɩchɛ a yele a jaa yin Nãaŋmɩn sɛ̃. 13Yɩn mɩ̃ɛ yɩ pɛkaa. A sɛɛn ka pɔɔ na sʋɔrɔ Nãaŋmɩn tɩ ba pɔɔ a ju bɩɩ? 14A befʋ nyãna mɩ ba wiil yɩ ɩka ala ɩ daba mɩ tur jukɔɔl, a ɩn vɩ̃ kʋ wʋ ɛ? 15Tɩchɛ ala ɩ pɔɔ lɛ wa bar a wʋ jukɔɔl ka a wooro a ba ɩ wʋ danʋ̃ɔ lɛ ɛ? Bojũu Nãaŋmɩn lɛ kʋ wʋ a jukɔɔl ka a ɩ a wʋ bʋ̃pɔɔraa. 16Ala ɩ nɩrɛ wa chɩrɛ na a yele anyãna, sɩn nɩ a Nãaŋmɩn puorbo ba lɛ tara yele jaa go ɛ. 17A ala na tu ka ɩn wiil yɩ, tɩ n kʋ̃ tʋ̃ɔ dãn yɩ ɛ, bojũu a yɩ lɔ̃ɔ taa ma maal yɩn dɛɛr gar a vɩla. 18A yeldɔ̃ɔ nɩ nyã, n wõn ɩka yɩn ma wa lɔ̃ɔ taa na puor, yɩ ma ooro nɩ taa, ka n sɔɔ de ɩka, a lɛ ben be sɩrɛ jaa. 19A sɛɛ naa ka tɛɛ taa na be a yɩ pɔ, ka a wiil buor sʋɔ na sɔɔ Nãaŋmɩn. 20Yɩn ma wa lɔ̃ɔ taa, a ba ɩ a Yesu kũu bʋ̃diir lɛ yɩ ma dire ɛ. 21Bojũu yɩn ma wa dire, ɩ̃sʋɔ jaa ma bʋ̃n dire na yɩ maa gu taa ɛ. Ka a bamɩne ma wa jɛ̃n kɔ̃, tɩchɛ ka a bamɩne mɩ ma nyũ buu. 22A mɔ̃ yaa tara yie yɩn na ma di tɩ nyũ a be ɛ? Bɩɩ yɩ kaara naa a Nãaŋmɩn puorbo pɔrɔ na yɩ 'yɔ̃ɔnɔ̃ a bala na ba tara bon jaa vɩ̃? N 'yɛr bo kʋ yɩ? A mɔ̃ n dãn yɩ nɩ a yele nyã ɔ? N kʋ̃ ɩ lɛ ɛ! 23Bojũu a wiilfʋ 'lɔ ɩn nyɛ yi a sɩ Soro sɛ̃, lɛ mɩ lɛ ɩn wiil yɩ. A tɩ̃sɔɔ 'lɔ̃nɔ̃ jaa ban na gar yɔ̃ɔ a sɩ Soro Yesu, wʋ den a paanʋ̃ɔ, tɩ puor Nãaŋmɩn yãan. 24Wʋn wa puor Nãaŋmɩn yãan baar, wʋ ŋmaan a paanʋ̃ɔ tɩ 'yɛr, "Nyã lɛ ɩ a n ɩ̃gãn na wʋ kʋ yɩ, yɩ ma maala a nɩtɔ̃nɔ̃ tɩɛrɛ nɩ ma." 25A lɛ nɩ wʋ ju lɛ ban wa di baar, wʋ den a ŋmel nyuraa na wʋ 'yɛrɛ, "A dãa na be a ŋmele nyãna pɔ lɛ ɩ a n jɩ̃ɩ a Nãaŋmɩn na de bin a nɛtɩr paalaa, yɩ ma maala a nɩtɔ̃nɔ̃ yɩn ma wa nyuro na yɩ tɩɛrɛ nɩ ma." 26Sɔ̃ɔ jaa yɩn ma wa ɔɔrɔ a paanʋ̃ɔ nyãna, na yɩ nyuro nɩ a ŋmele nyãna, yɩ mʋɔlɔ 'yɛrɛ a sɩ Soro kũu 'yɛr tɩ tãn a wʋ waa daar. 27A lɛ jũu, nɩrɛ nyã na ɔɔrɔ a paanʋ̃ɔ nyã, na wʋ nyuro nɩ a ŋmele nyã nɩ ba bãma, wʋ maal yelbier nɩ a sɩ Soro ɩ̃gãn nɩ a wʋ jɩ̃ɩ. 28Nɩrɛ jaa wʋ ma bɛɛr a wʋ mɩ̃ɛ kaa tɩ pãa 'wɔb a paanʋ̃ɔ nyã, na wʋ nyũn a ŋmele nyã. 29Bojũu nɩrɛ jaa na ɔɔrɔ na wʋ nyuro tɩ ba bɔ̃ɔn ɩka a sɩ Soro ɩ̃gãn lɛ ɛ, wʋ 'wɔb nyũn 'yɛr tɔɔrfʋ 'yɔ̃ɔ a wʋ mɩ̃ɛ. 30Ala lɛ so ka a yɩ yɔɔ bal na yɩ bɩɛrɛ, ka a yɩ yɔɔ jie mɩ kpire. 31Ala ɩ sɩ tɔɔr a sɩ mɩ̃ɛ 'yɛr, a sɩ Soro kʋ̃ lɛ tɔɔr a sɩ 'yɛr go ɛ. 32A sɩ Soro wa tɔɔr a sɩ 'yɛr, toor lɛ wʋ tɔɔ sɩ, na wʋ taa wa lɔ̃ɔ sɔ̃ɔn sɩ nɩ a bala na ba puoro ɛ. 33A lɛ jũu, n taa Yesu turbo, yɩn ma wa lɔ̃ɔnɔ̃ taa ɩka yɩ di, yɩ ma gu taa. 34Ala ɩ kɔ̃ kʋrɔ na ɩ̃sʋɔ, wʋ ma di be a wʋ yir, ka a yɩn wa lɔ̃ɔ taa dire, a ta wa ɩ Nãaŋmɩn 'yɛr tɔɔrfʋ kʋ yɩ ɛ. Maa wa tʋ̃ɔ tɩ, ɩn man yɩ naa a ala na chɛ.


text: 1Ʋ maga dɩ ŋ bigisi ŋ tɩɩ rɛ, amɛ ŋ gyɩma anɩɩ ŋ tɩɩ bigisii no bɩ kaŋ tɔnɔ buloŋ. Amɛ ŋ ha sɩ bigisi ŋ tɩɩ a basɩ wɩya hʋ á Tɩɩna Krisita aa leŋ ŋ na anɩɩ duwoso tɩyaŋ, abee wɩya ʋ aa kpaa daga ŋ. 2Ŋ gyɩŋ baal kɩdɩgɩ aa laa Krisita wɩya di rɛ. Ʋ bɩsɩ fi abee banaa rɛ nyɛ Wɩɩsɩ gyɩ aa kpaa ʋ gyɩŋ Wɩɩsɩbee. Amɛ ŋ bɩ gyɩma dɩ ʋ kɔnɩ gyɩ mʋʋ Wɩɩsɩbee rɛ koo dɩ ʋ gyɩ aa duwosi rɛ. Wɩɩsɩ dʋŋ nɛ gyɩma. 3Ŋ gyɩma anɩɩ Wɩɩsɩ gyɩ kpaa baal no kaŋ gyɩŋ Wɩɩsɩbee rɛ. Amɛ ŋ bɩ gyɩma dɩ ʋ kɔnɩ gyɩ mʋʋ wɩɩsɩbee rɛ koo dɩ ʋ gyɩ aa duwosi rɛ. Wɩɩsɩ dʋŋ nɛ gyɩma. 4Wɩya hʋ ʋ gyɩ aa nɩɩ doŋ, nihuwobiŋ nyʋwa bɩ sɩ wuwo basɩ ba. Ʋ paalɩ bɩ maga dɩ ba basɩ ba mɛ gba. 5Ɛɛwɩya, ŋ sɩ bigisi ŋ tɩɩ baal no iriŋ wɩya. Amɛ ŋ tɩɩ bɩ sɩ wuwo bigisi ŋ tɩɩ. Ka dɩ mɩyaŋ nɛ sɩ bigisi ŋ tɩɩ mɛ, wɩya hʋ aa yaa ŋ gyomo wɩya rɛ ŋ sɩ kɩ bigisi ŋ tɩɩ. 6Dɩ mɩyaŋ nɛ fa aa kyɛ dɩ ŋ bigisi ŋ tɩɩ mɛ, ŋ aa wuwo dɩ ŋ bigisi rɛ, beewɩya ŋ bɩ sɩ kɩ yaa bambugi wɩya, wɩtɩɩ hʋ rɛ ŋ sɩ kɩ basɩ. Amɛ ŋ bɩ sɩ laa nyʋwa bigisi ŋ tɩɩ wɩya hʋ Wɩɩsɩ aa kpaa daga ŋ wɩya, beewɩya ŋ bee kyɛ dɩ nala kpa ŋ yohuŋ baŋ gɛɛ aa maga, akuu wɩya hʋ ŋ aa yaa, koo wɩya hʋ ŋ aa basɩ wɩya. 7Wɩkperiye hʋ buloŋ Wɩɩsɩ aa kpaa daga ŋ, ba fa sɩ wuwo leŋ dɩ ŋ kɩ daga ŋ tɩɩ. Amɛ Wɩɩsɩ aa bee kyɛ dɩ ŋ kɩ daga ŋ tɩɩ wɩya, ʋ kpaa teŋnɩma badɔmɔŋ nɛ we ŋ tɩyaŋ, ʋ kɩ wɩɩ gɛɛ anɩɩ sɔrɩ ba kpa kɩ kyɔgɩ ŋ. Sɔrɩ no kyɔgɩɩ kɩɩ gɛɛ rɛ anɩɩ Sɩtaanɩ rɛ taa ʋ tɩŋdaal dɩ ʋ ko kɩ we ŋ tʋwara tɩyaŋ, dɩ ŋ ta wuwo na ŋmanɩɩ a daga ŋ tɩɩ. 8Ŋ sʋla á Tɩɩna Yesu Krisita naaŋsɩɩnyʋwa bʋto rɛ, anɩɩ ʋ lɩɩ tʋwara no ŋ tɩyaŋ. 9Ɛɛ rɛ ʋ basɩ tɩya ŋ a baa, "Bɔnyɛ hʋ ŋ aa kana beel-ɩ maga rɛ. Ɩ gyomo tɩyaŋ nɛ ɩ sɩ na ŋ dee mɔgɩ." Ɛɛ wɩya ŋ teŋ fɩyɛla rɛ kɩŋkaŋ ŋ aa kaŋ gyomo wɩya. Ŋ aa sɩ bigisi ŋ tɩɩ ŋ gyomo wɩya rɛ, dɩ gɛɛ leŋ dɩ Krisita dee we ŋ tɩyaŋ. 10Ɛɛ wɩya Krisita nyuniŋ, ŋ teŋ fɩyɛla rɛ ŋ gyomo wɩya. Dɩ ba aa tʋʋsɩ ŋ, koo dɩ ŋ aa na tʋwara, koo dɩ ba aa dɔgɩsɩ ŋ, koo dɩ wɩya rɛ aa gyʋʋ ŋ maga gɛɛ buloŋ mɛ, Krisita wɩya, ka ŋ kɛ sɩya tuwo, beewɩya ŋ gyomo tɩyaŋ nɛ ŋ aa na Krisita dee ŋ tɩyaŋ. 11Ŋ aa yaa wɩya anɩɩ bambugi rɛ, amɛ mamaa rɛ kaŋ ba buloŋ ko. Mamaa rɛ fa maga dɩ ma daga anɩɩ ŋ yaa nal lɛ. Dɩ mɩyaŋ nɛ yaŋ kyo ŋ bɩ yaa nal mɛ, amɛ nala hʋ aa kaŋ ba tɩɩ kɩ yɩrɩ Yesu kpambɩsɩ hʋ mɛ bɩ kpɩya ŋ. 12Wɩɩsɩ leŋ ŋ yaa wɩmagɩla abee wɩkperiye abee wɩgyamaa rɛ ma tɩyaŋ abee kenyiri. Wɩya no buloŋ daga anɩɩ ŋ kɔnɩ yaa Krisita kpambɩya tɩɩ rɛ. 13Wɩbee rɛ daga anɩɩ ŋ yaa wɩɩ kɩdɩgɩ tɩya ma Krisitabii-dɔŋtɩŋsɩ rɛ aŋ bɩ yaa ʋ tɩya ma kɛ? Koo ŋ aa bɩ leŋ ma kyiyeli ŋ bee molbiye hʋ rɛ tɩŋ ma kɩ basɩ nyɛ. Dɩ gɛɛ rɛ ko tɩŋ, ŋ aa sʋl ma, ma kpa kyɛ ŋ. 14Ŋ bʋto rɛ nyɛ ŋ aa kyɛ dɩ ŋ ko na ma. Dɩ mɩyaŋ nɛ ko ko, ŋ bɩ sɩ kɩ kyɛ dɩ ŋ kpa ŋ wɩkyɛɛlɩya nɩɩ ma. Ma kɩna daa ŋ kɩ kyɛ. Ma tɩɩ rɛ ŋ kɩ kyɛ, beewɩya biisi daa sɩ kyɛ kɩna kɩ biŋ ba kuwoma bee ba nɩmma. Amɛ biisi kuwoma bee ba nɩmma rɛ maga dɩ ba kyɛ kɩna kɩ biŋ ba biisi. 15Ma wɩya, ŋ paalɩ kyo dɩ ŋ kpa kɩŋ buloŋ ŋ aa kana rɛ abee ŋ dee buloŋ a tʋma tɩya ma. Ŋ yaŋ aa kyo ma kɩŋkaŋ nyɛ, ma mɛ fa maga dɩ ma mɛ kyo ŋ gɛɛ tɩɩ rɛ. 16Ma tɩɩ gyɩma anɩɩ ŋ aa ko ma lee, ŋ bee dɔŋ ma kɩna wɩya. Amɛ nala badɔmɔŋ sɩ baa dɩ dawarɩ rɛ ŋ kpa a mʋrɩ laa ma kɩna. 17Nala hʋ ŋ gyɩ aa tɩma ma lee, ŋ gyɩ tɩŋ ba dɩ ba ko mʋrɩ ma laa ma kɩna rɛ? 18Mɩyaŋ nɛ gyɩ tɩŋ Titusi bee á nɩɩnabiye kɩdɩgɩ dɩ ba ko ma lee. Titusi gyɩ aa ko ma lee, ʋ fasɩ ma kɩŋ nɛ? Wɩɩ kɛ buloŋ á aa yaa tɩyaŋ, á bee Titusi nyʋwa yaa kɩdɩgɩ rɛ. Á buloŋ aa tɩŋ ŋmaŋdɩgɩ rɛ. 19Wɩya no buloŋ á aa basɩ, kapuwo ma sɩ bɩɩnɩ anɩɩ á basɩ gɛɛ dɩ á laa á tɩɩ ma lee rɛ. Ɛɛ daa. Amɛ ɛɛ hʋ Krisita aa sɩ kɩ kyɛ dɩ á basɩ wɩya Wɩɩsɩ sɩya tɩyaŋ, ɛɛ rɛ á kɩ basɩ gɛɛ. Ŋ kyaŋsɩ, á aa yaa wɩya no buloŋ dɩ á wuwo pɛ ma tɩyaŋ nɛ dɩ ma sɩŋ weliŋ wɩya hʋ ma aa laa di tɩyaŋ. 20Ŋ kyɩla rɛ ma wɩya! Dɩ ɩ bɩ pɔɔ, ɛɛ hʋ ŋ aa sɩ kɩ kyɛ dɩ ŋ ko na dɩ ma kɩya, ɛɛ daa ma sɩ kɩɩ. Ma mɛ sɩ na dɩ ŋ mɛ bɩ kɩɩ gɛɛ ma aa kyo. Ŋ beŋkyesi aa kpaa rɛ anɩɩ dɩ mɩyaŋ nɛ ko ko, ŋ sɩ na ma dɩ ma aa kaa kaasɩ, a kaŋ tɩhɔllɩ, a kɩ na baaŋ dɔmɔŋ nyuu tɩyaŋ, a kɩ yaa ma dʋŋʋ wɩya, a kɩ kyogi dɔmɔŋ fene, a kɩ gaa dɔmɔŋ hala, a kaŋ sɩduwo, a kaŋ taawɛɛ bee dɔmɔŋ. 21Wɩtɩɩ, ŋ kyɩla rɛ anɩɩ dɩ mɩyaŋ nɛ bɩl ko ma lee, Wɩɩsɩ bɩl sɩ leŋ dɩ hɩɩsɩ kana ŋ ma wɩya. Ŋ tɩya sɩ kyogi kɩŋkaŋ dɩ ŋ wɩɩ akuu ma badɔmɔŋ ha aa bɩ bɩrɩma lɩɩ ba wɩbɔmɔ tɩyaŋ wɩya. Ŋ kyɩla anɩɩ nala yʋga ha we ma tɩyaŋ a kɩ yaa bisiŋ wɩya, a kɩ yaa wɩlaama, a gɔllɩ kɩ sɔnnɩ.


text: 1Mɛləcisetɛɛkɩ ɩnɩ ɩ ka kɛ́ Salɛm wulaʋ, na ɩ kɛ́ ɩsɔtaa Ɩsɔ Sɔsɔ kɔtʋlʋ. Mɛləcisetɛɛkɩ ɩnɩ ɩ səŋna Apəlaham kɛ waatʋ wei ɩ́lɛ́ ɩ tɛma awulaa kɛ kəlʋɣʋ kɛ yoou taa na ɩ́ mələɣɩ kpente tɔ, na ɩ́ kooli-ɩ kʋpantʋ. 2Tənaɣa Apəlaham tala pə təna mpi ɩ ka wɛna tɔɣɔ tɔm naanʋwa na ɩ́ kpaɣa hɔɣɔlʋɣʋ kʋlʋmʋɣʋ na ɩ́ ha-ɩ. Mɛləcisetɛɛkɩ hətɛ nyʋɣʋ ntɛ́ sɩ tampana tʋ. Pəlɛ pə waalɩ ɩ kɛ́ Salɛm wulaʋ, na pəlɛ pə nyʋɣʋ ntɛ́ sɩ hɛɛsʋɣʋ tʋ. 3Nɔɣɔlʋ ta nyɩ Mɛləcisetɛɛkɩ caa, pa ta nyɩ ɩ too. Nɔɣɔlʋ ta nyɩ sɩ akele lʋləna na pə́ lʋlɩ na pə́ tala-ɩ. Pa ta yɔɣɔtɩ ɩ lʋlʋɣʋ tɔm kɛ tiili, yaa ɩ səm tɔm. Ɩ nəɣəsəna Ɩsɔ Pəyaɣa, na ɩ kɛ́ kɔtʋlʋ kɛ tam tɔɔ kɛ́. 4Ɩ́ paasɩ na ɩ́ ná apalʋ ɩnɩ ɩ sɔsɔɔntʋ yee. Halɩ ta caanaa caanaa caa sɔsɔ Apəlaham ná faɣa pə təna mpi ɩ hika yoou taa tɔɣɔ tɔm naanʋwa na ɩ́ kpaɣa hɔɣɔlʋɣʋ kʋlʋmʋɣʋ na ɩ́ ha-ɩ. 5Lefii nyə́ma mpa pa kɛ́ kɔtəlaa tɔ kʋsəsɩɩtʋ ha-wɛɣɛ mpaa kɛ́ sɩ pá pɔɔsəɣɩ Ɩsɛɣɛlɩ nyə́ma sɩ pá cɛləɣɩ-wɛɣɛ pa kʋhikim təna hɔɣɔləŋ naanʋwa taa kʋlʋmʋɣʋ. Pəyele paa kɛ́ yəlaa kʋlʋmaa kɛ́, na pa təna pa kɛ́ Apəlaham piya. 6Mɛləcisetɛɛkɩ na taa kɛ́ Lefii tʋ, paa na mpʋ ɩ mʋ mpi Apəlaham wɛna tɔ pə hɔɣɔləŋ naanʋwa taa kʋlʋmʋɣʋ. Pəlɛ pə paasi ɩ koola koolee kʋpana kɛ wei ɩ hika kʋpantʋ nti Ɩsɔ tɔma sɩ ɩ ká la tɔ. 7Na ɩsəna pə wɛɛ tɔ, sɔsɔ kooliɣina səkpelu kɛ kʋpantʋ. 8Ama kɔtəlaa kiŋ ɩlɛ, mpa pa mʋɣɩ mpi yəlaa wɛna tɔ pə hɔɣɔləŋ naanʋwa taa kʋlʋmʋɣʋ tɔ, pa kɛ́ yəlaa mpa saŋa pa wɛɛ cele pa fɛɩ tɔɣɔ. Ama ye Mɛləcisetɛɛkɩ kiŋ ɩlɛ wei ɩ wɛ tam ɩsɩɩ pa ŋmaaʋ Ɩsɔ Tɔm taa tɔ ɩ́lɛ́ ɩ mʋna hɔɣɔləŋ naanʋwa taa kʋlʋmʋɣʋ ŋkʋ. 9Ye pə lapa mpʋ tə pəsəɣɩ na tə́ tɔ sɩ waatʋ wei Apəlaham faɣa ɩ wɛnaʋ taa kɛ́ tɔm naanʋwa na ɩ́ ha mpʋ tɔ, Lefii maɣamaɣa nyá fɛlaa kɛ́. Pəyele Lefii nyə́ma mpɛɣɛ pa taɣanəɣɩ faɣaʋ naanʋwa ɩnɩ ɩ wontu cɛlʋɣʋ. 10Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, waatʋ ɩnɩ paa pa ta lʋləta Lefii tɔ ɩ ka wɛ ɩ cɔsɔ Apəlaham taa kɛ́ saa wei Mɛləcisetɛɛkɩ səŋaɣa-ɩ tɔɣɔ. 11Lefii nyə́ma kɔtʋɣʋ lɩɩna kʋsəsɩɩtʋ nti pa tʋ Ɩsɛɣɛlɩ nyə́ma sɩ pá təŋ tɔ tə kiŋ. Pə na pə mpʋ tɔ Lefii nyə́ma kɔtəlaa mpɛ pa ta la təmlɛ nte tə tewa təkpataa tɔ. Tɔfɔ pə taa yele Alɔŋ looŋa taa na pə tasa kɔtʋlʋ kʋfalʋ sɩɩʋ ɩsɩɩ Mɛləcisetɛɛkɩ. 12Mpi tɔ, pə wɛɛ kɛ́ sɩ ye kɔtəlaa ɩ́ laɣasaa, kʋsəsɩɩtʋ náá laɣasɩ tɔtɔ. 13Tɔʋ, Tacaa wei ɩ tɔm pa yɔɣɔtəɣɩ ɩsəntɔ tɔ ɩ kɛ́ kpekəle lɛntɛ tʋ kɛ́. Na pa kpekəle taa tʋ nɔɣɔlʋ taa lata kɔtʋlʋ sɔsɔ təmlɛ kɛ kɔtaɣa təlatɛ taa. 14Tə nyəmá teu təkpataa sɩ ɩ kɛ́ Yuta kpekəle tʋ. Moisi yɔɣɔtaɣa kɔtəlaa tɔm tɔ ɩ ta yaa kpekəle ntɛ́ tə hətɛ. 15Mpi pə tɛɛsəɣɩ-tʋɣʋ pə tampana kilisuɣu tɔɣɔlɛ sɩ: Kɔtʋlʋ nɔɣɔlʋ ná lɩɩwa na ɩ́ nəɣəsəna Mɛləcisetɛɛkɩ. 16Pə taɣa yəlaa kʋkɛɛsətʋ kɛ pə təŋaa na pə́ kpa-ɩ kɔtʋlʋ. Ama weesuɣu ŋku kʋ fɛɩ wakəlʋɣʋ tɔ kʋ toŋ taa kɛ́ pə kpana-ɩ kɔtʋlʋ. 17Pa ŋmaa ḿpʋ́ɣʋ́ Ɩsɔ Tɔm taa sɩ: N ka pəsɩ kɔtʋlʋ kɛ tam tɔɔ ɩsɩɩ Mɛləcisetɛɛkɩ. 18Nti pa sɩɩ lɔŋ na pá təŋəɣɩ-tɩ tɔ təlɛ tə taa fɛɩna toma, na tɩɩ waasəɣɩ pʋlʋ, ɩlɛna pá kʋ́ təlɛ. 19Moisi kʋsəsɩɩtʋ ná taa la nɔɣɔlʋ na ɩ́ té təkpataa, tə ná mpʋ. Ama pə kɔna-tʋɣʋ tɛɛlʋɣʋ kʋfalʋɣʋ kʋpampaŋkʋ ŋku kʋ yeki na tə kpətəna Ɩsɔ tɔ. 20Mpi pə tɔɔ nɔɔnɔɔ nyəŋ ɩnɛ ɩ kəlaa tɔ, pa kpa-ɩ kɔtʋlʋ na Ɩsɔ tuunaʋ kɛ́. Ama pa kpa lɛlaa kɛ kɔtəlaa kɛ yem kɛ́. 21Pa kpa Yesu kɛ́ kɔtʋlʋ na tuunaʋ, halɩ Ɩsɔ yɔɣɔtɩ təfoo sɩ: Tacaa yɔɣɔtaa na ɩ́ tuu sɩ, n ká pəsɩ kɔtʋlʋ sɔsɔ kɛ tam tɔɔ. Ɩ kaa tuli tapəŋ kɛ nti ɩ yɔɣɔta mpʋ tɔ tə taa. 22Pə tɔɔ maɣamaɣa kɛ Yesu ná kɔna-tʋɣʋ nɔɣɔ pɛɛlʋɣʋ kʋpampam mpi paa pɩɩ kpa na pə tii pə kaa saalɩ tɔ. 23Pə kaasa lɛntɩ tɔtɔ sɩ kɔtəlaa kpaɩ nyə́ma mpɛ paa wɛ paɣalɛ, pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, lɛlaa səkaɣa kɛ́ na lɛlaa lɛɛtəɣɩ pa lona taa. 24Ama Yesu ɩ́lɛ́ ɩ wɛna ɩ weesuɣu kɛ tam na ɩ́ tɔkɩ ɩ kɔtʋlʋtʋ kɛ tam, na nɔɣɔlʋ kaa lɛɛtɩ ɩ lonte. 25Pə tɔɔ kɛ́ paa pəlee ɩ pəsəɣɩ na ɩ́ waasɩ pa təna mpa pa kpətəɣəna Ɩsɔ kɛ́ ɩnɩ ɩ tɔɔ tɔ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, ɩ wɛna weesuɣu kɛ tam kɛ́, na ɩ́ sələməɣəna-wɛɣɛ Ɩsɔ. 26Yesu kɛ́ pə tɩɩ mʋna mpʋ sɩ pá kpa-tʋɣʋ kɔtʋlʋ sɔsɔ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, ɩ wɛ tənaŋŋ, ɩ fɛɩna taalɩ nɔɣɔlʋ. Pəcɔ ɩsaɣatʋ fɛɩ ɩ kiŋ tɔ se. Pa faɣa ɩ́ na asaɣaa na halɩ pá kpaasɩ-ɩ na ɩ́ tɛɛ ɩsɔtɔnʋɣʋ tɔɔ. 27Pə fɛɩ sɩ ɩ ká lakɩ kɔtasɩ kɛ tam kɛ́ ɩnɩ ɩ maɣamaɣa ɩ ɩsaɣatʋ tɔɔ, na pə́ kaasɩ na ɩ́ lá samaa ɩsaɣatʋ tɔɔ, ɩsɩɩ kɔtəlaa sɔsaa lɛlaa lakʋɣʋ tɔ. Ama waatʋ wei ɩ ha ɩ tɩ na ɩ́ sɩ tɔ pə wɛ ɩsɩɩ ɩ lapa kɔtaɣa kɛ tɔm kʋlʋm kɛ kpakpaa kɛ tam tɔɔ kɛ́. 28Mpa Moisi kʋsəsɩɩtʋ kpaakɩ kɔtəlaa tɔ pa teu ta tʋlɩ. Ama Ɩsɔ ná kɔma na ɩ́ nyɔsɩ kʋsəsɩɩtʋ nɔɣɔ taa, na ɩ́ yɔɣɔtəna tuunaʋ na ɩ Pəyaɣa pəsɩ kɔtʋlʋ sɔsɔ, na ɩ teu tʋla kpakpaa kɛ tam tɔɔ.


text: 1Ɛɛwɩya, á aa yaa nɩfalɩya wɩya, ma lɩɩ ma tɩɩ wɩbɔŋ buloŋ tɩyaŋ, a ta kɩ mʋrɩ nala, a ta kaŋ minaafigi mɛ. Ma ta leŋ ma tɩsɩ kɩ hɔllɩ nala a ta kɩ gaa nala hala mɛ. 2Amɛ ʋ maga dɩ ma leŋ dɩ Wɩɩsɩ wɩbii hʋ wɩya kyɩl ma rɛ anɩɩ ɩl wɩya aa kyɩl biifɩla gɛɛ. Dɩ gɛɛ leŋ dɩ ma waa weliŋ ma Wɩɩsɩ laadii tɩyaŋ dɩ Wɩɩsɩ laa ma ta. 3Beewɩya ma tɩɩ gyɩŋ á Tɩɩna Wɩɩsɩ bɔnyɛ hʋ ʋ aa kpa daga ma rɛ. 4Ma ko á Tɩɩna Yesu Krisita lee. Ʋ rɛ yaa mɩɩbol buloŋ tɩɩna. Ʋ kɩɩ gɛɛ rɛ anɩɩ bʋyɩ dɩɩsaala aa vɩya ta. Nala vɩya ʋ rɛ, amɛ Wɩɩsɩ kɛ lɩɩ ʋ rɛ ʋ yaa sɩfɩyaŋ nal ʋ lee. 5Ma mɛ kaŋ mɩɩbol hʋ ʋ aa kana rɛ, ɛɛwɩya ma mɛ kɩɩ gɛɛ rɛ anɩɩ bʋwa Wɩɩsɩ aa kpa kɩ saa ʋ dɩya, a leŋ ma yaa ʋ wɩɩkyʋwal sɩlaala aa bɩ kaŋ bisiŋ dɩ ma tɩŋ Yesu Krisita tɩyaŋ a kpa wɩɩsʋllɩ-kɩna hʋ aa fɩyɛlɩ Wɩɩsɩ teŋ a sʋla Wɩɩsɩ. 6Beewɩya ba sabɩ Wɩɩsɩ teŋ tɩyaŋ nɛ anɩɩ Wɩɩsɩ baa, ma na, "Ŋ kpa bʋyɩ rɛ a biŋ gyememii Zaayɔŋ tɩyaŋ, Ʋ rɛ ŋ lɩɩ ʋ yaa ŋ sɩfɩyaŋ bʋyɩ, Ɛɛwɩya nal hʋ buloŋ aa sɩ laa ʋ wɩya di, hɩɩsɩ bɩ sɩ maakyiye di ʋ tɩɩna." 7Ma nala hʋ aa laa ʋ wɩya di kɛ lee, bʋyɩ no kaŋ tɔnɔ rɛ a tɩya ma. Amɛ nala hʋ aa vɩya ʋ kɛ lee, ba leŋ wɩya hʋ ba aa saba Wɩɩsɩ teŋ tɩyaŋ ko yaa wɩtɩɩ rɛ. Ba saba rɛ abaa, "bʋyɩ hʋ dɩɩsaala aa vɩya ta, ʋ rɛ mɩɩgɩ ko kaŋ dɩya hʋ sɩgɩ ʋ deye. 8Ba bɩl saba Wɩɩsɩ teŋ tɩyaŋ nɛ a baa, "bʋyɩ no rɛ sɩ leŋ dɩ nala ŋmaa naaŋ. Ʋ tɩɩ mɛ rɛ ba sɩ ŋmaa tele." Ba aa garɩgɩ rɛ, beewɩya ba vɩya Wɩɩsɩ nyʋwa rɛ. Ba mɛ wɩɩdagɩ rɛ fa paalɩ gɛɛ. 9Amɛ ma kɛ, Wɩɩsɩ tɩɩ rɛ lɩɩ ma dɩ ma yaa wɩɩkyʋwal sɩlaala a tʋma kɩ tɩya Wɩɩsɩ ma kuwori. Ma yaa tɩpʋlʋŋ tɩmma rɛ a bɩ kaŋ bisiŋ buloŋ ʋ sɩya tɩyaŋ. Ʋ tɩɩ rɛ tɩŋ ma. Ʋ lɩɩ ma rɛ dɩ ma basɩ wɩkperiye hʋ buloŋ ʋ aa yaa. Ʋ rɛ yɩrɩ ma lɩɩ bilhuu tɩyaŋ a kaŋ ma ko gyʋʋ ʋ pʋlʋŋbal hʋ tɩyaŋ. 10Buŋbuŋ hʋ tɩyaŋ, ma fa bɩ yaa Wɩɩsɩ nala, amɛ nyɛ kɛ ma yaa Wɩɩsɩ nala rɛ. Ma fa bɩ gyɩŋ Wɩɩsɩ sikii-fá, amɛ nyɛ kɛ ʋ fáá ma sikii rɛ. 11Ŋ kyaŋweliye, ma gyɩma anɩɩ á yaa nɩhʋwala rɛ dʋnɩya no tɩyaŋ, á bee tɩɩ daa yaa daha. Ɛɛwɩya, ŋ aa sʋl ma, ma lɩɩ ma tɩɩ ma teŋbii wɩkyɛɛlɩya tɩyaŋ, beewɩya ma teŋbii wɩkyɛɛlɩya bɩ sɩ leŋ dɩ ma yaa wɩya hʋ ma aa kyɛ ma tɩsɩ tɩyaŋ dɩ ma yaa a fɩyɛlɩ Wɩɩsɩ teŋ. 12Ma guwosi nala hʋ aa bɩ laa Wɩɩsɩ wɩya di tɩyaŋ nɛ, ɛɛ wɩya ma kaŋ ma tɩɩ weliŋ. Dɩ ba aa rɛ basɩ baa ma yaa wɩbɔmɔ mɛ, ma leŋ dɩ ba na ma wɩyaaweliye aŋ dannɩ Wɩɩsɩ dɩ ʋ feŋ yɩrɩ kyɛɛ hʋ ʋ aa sɩ di nala sarɩya. 13Á Tɩɩna Yesu Krisita nyubaanɩŋ, ma kpa ma tɩɩ tɩya nala hʋ buloŋ aa deŋ ma nyuu dʋnɩya no tɩyaŋ a kɩ tɩŋ ba nyʋwa. Ma kɩ tɩya taŋha buloŋ kuworibal gyɩrɩma, beewɩya ʋ rɛ aa deŋ taŋha hʋ buloŋ. 14Nala hʋ mɛ buloŋ kuworibal hʋ aa lɩya dɩ ba laa ʋ naasɩ sɩŋ leye tɩyaŋ, ma kpa ma tɩɩ tɩya ba mɛ a kɩ tɩŋ ba nyʋwa. Beewɩya ba aa rɛ ʋ lɩɩ dɩ ba kɩ dɔgɩsɩ nala hʋ aa yaa wɩbɔmɔ aŋ kɩ bigisi nala hʋ aa yaa wɩweliye mɛ. 15Wɩɩsɩ kyɛrɩ rɛ yaa dɩ ma wɩyaaweliye wuwo leŋ dɩ bambugo hʋ aa gɔllɩ kɩ basɩ wɩtɔɔnɩ hʋ ta wuwo na wɩbɔŋ buloŋ basɩ ma lugo tɩyaŋ. 16Ma yaa nala aa tɩŋ ma tɩɩ rɛ. Amɛ ma ta kpa gɛɛ bɩrɩmɩ gyo-gye wɩɩ a gɔllɩ kɩ yaa wɩbɔmɔ. Amɛ ma kɩ yaa wɩya hʋ aa daga anɩɩ ma kɔnɩ yaa Wɩɩsɩ yosi rɛ. 17Ma kɩ tɩya nal buloŋ gyɩrɩma. Ma kyo nala hʋ mɛ buloŋ aa laa Yesu wɩya a leŋ dɩ ba yaa ma nɩmmabalɩya. Ma kɩ fá Wɩɩsɩ aŋ kɩ tɩya ma taŋha kuworibal gyɩrɩma. 18Ma nala hʋ aa tʋŋ kɩ tɩya nala, ma kɩ tɩŋ ba nyʋwa a kɩ tɩya ba gyɩrɩma weliŋ, dɩ ba yaa nala aa kaŋ bɔnyɛ ka ba wɩya weliye koo dɩ ba yaa nala wɩya aa hayɛ. 19Beewɩya Wɩɩsɩ sɩ kyiyeli nal hʋ buloŋ aa bɩ yaa wɩɩ buloŋ kyogi ka ba kɩ dɔgɩsɩ ʋ, ka ʋ wuwo kaŋ mala akuu ʋ aa laa Wɩɩsɩ di wɩya. 20Dɩ ɩ rɛ yaa wɩbɔŋ dɩ ba ŋmaa ɩ, ka ɩ di kenyiri gɛɛ tɩyaŋ, ʋ bɩ maga dɩ ba tɩya ɩ gyaaŋbiye. Amɛ dɩ ɩ rɛ yaa wɩwelii, ka dɩ ba kɩ dɔgɩsɩ ɩ gɛɛ wɩya, dɩ ɩ wuwo kaŋ mala gɛɛ tɩyaŋ Wɩɩsɩ sɩ kyiyeli ɩ. 21Ɛɛwɩya rɛ Wɩɩsɩ paalɩ yɩrɩ ma dɩ ma na tʋwara beewɩya Yesu Krisita tɩɩ mɛ paalɩ na tʋwara rɛ ma wɩya a daga ma gɛɛ hʋ ma aa sɩ tɩŋa ʋ naabʋʋsɩ. 22Ʋ gyɩ bɩ yaa wɩbɔŋ buloŋ, ʋ gyɩ bɩ maakyiye nyɩya wɩya mɛ. 23Abee nala gyɩ aa tʋʋsɩ ʋ buloŋ, ʋ gyɩ bɩ laa tʋʋsɩ. Ba gyɩ bɩl aa dɔgɩsɩ ʋ mɛ, ʋ gyɩ bɩ basɩ baa ʋ sɩ tuŋ kyɩŋ ba nyuu tɩyaŋ. Amɛ ʋ kɛ gyɩ kpaa wɩɩ buloŋ we Wɩɩsɩ nosi tɩyaŋ nɛ beewɩya ʋ rɛ sɩ di nal buloŋ sarɩya abee wɩtɩɩ. 24Yesu Krisita tɩɩ rɛ laa á wɩbɔmɔ kyʋŋ, saŋa hʋ ba kpaasɩ ʋ mal daagarɩɩ tɩyaŋ dɩ gɛɛ wuwo leŋ á kpʋ wɩbɔmɔ yayɩ ta á tɩsɩ tɩyaŋ aŋ kɩ yaa tɩpʋlʋŋ wɩya. Ba aa vɩɩrɩ ʋ, ʋ teŋ yaa dʋgʋlɩya hʋ, gɛɛ rɛ leŋ á wɩɩla buloŋ teŋ á tenni tɩyaŋ. 25Ma fa kɩɩ gɛɛ rɛ anɩɩ piyese aa nyʋgɩsa, amɛ nyɛ kɛ ma mɩɩgɩ ko Pedaal hʋ lee rɛ, nal hʋ aa deŋ ma mɩɩbol nyuu tɩyaŋ.