text: 1Kʋyakʋ tooso nyəŋkʋ wule pa kpa pɛɛlɔ kɛ Kalilee Kana taa, na Yesu too polo. 2Na pá yaa Yesu na ɩ ɩfalaa tɔtɔɣɔ akpaɣalɛ ńtɛ́ tə taa. 3Tənaɣa sʋlʋm tɛma, ɩlɛna Yesu too heeli Yesu sɩ: Pa sʋlʋm tɛma. 4Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu cɔ ɩ too sɩ: Alʋ nyá, nyaa heelina-m na pə́cɔ́ má lá na? Ma waatʋ ta tata. 5Tənaɣa Yesu too heela təmlɛ nyə́ma sɩ: Ye ɩ́ heela-mɛɣɛ nti ɩ́ la ntɩ. 6Pɛɛ ŋkpaaŋ naatoso wei ɩ taa Yuta nyə́ma alʋwala lʋm ka wɛɛ tɔ ɩ ka wɛ təna, na paa ɩ taa ŋku kʋ tɔkɩ ɩsɩɩ liitilinaa nɩɩnʋwa (100) kɛ́ mpʋ. 7Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tɔma təmlɛ nyə́ma sɩ: Ɩ́ suuli ŋkpaaŋ ɩnəɣɩ lʋm. Tənaɣa pa suulina ɩ nɔɔsɩ təke təke. 8Ɩlɛna ɩ́ tɔ-wɛ sɩ: Tɔʋ, pənɛntɛ ɩ́ cosi lʋm mpɩ na ɩ́ pona kʋtɔɣɔʋ tallʋ ɩlɛ. Ḿpʋ́ɣʋ́ təmlɛ nyə́ma cosaa na pá pona kʋtɔɣɔʋ tallʋ. 9Ɩlɛna tallʋ təŋ lʋm mpi pə pəsa sʋlʋm kɛ mpʋ tɔ. Ama ɩ ta nyɩ timpi sʋlʋm mpɩ pə lɩɩnaa tɔ. Ɩlɛ təmlɛ nyə́ma mpa paa cosa lʋm tɔ pɛlɛ pa nyəmá. Ḿpʋ́ɣʋ́ tallʋ yaa akpaɣalʋ, 10na ɩ́ tɔmɩ-ɩ sɩ: Sʋlʋm kʋpam kɛ yəlaa təna caaləɣəna ləsʋɣʋ, na pə́ kɔma na pa təna pá haɣa ɩlɛ, pa təkəna mpi pə ta tʋlɩ tɔ. Ama nyá, nyá sʋlʋm kʋpam ná wɛ haləna nɔɔnɔɔ. 11Piti təmlɛ kancaalaɣa nyəntɛ nte Yesu lapa Kalilee Kana taa tɔɣɔlɛ. Na piti təmlɛ ntɛɣɛ ɩ hʋləna ɩ teeli, na ɩ ɩfalaa tɛna-ɩ na pa taa. 12Pəlɛ pə waalɩ ɩlɛ, Yesu na ɩ too na ɩ newaa na ɩ ɩfalaa pa pola Kapənahum na pá caɣa tənaɣa wɛɛ naalɛ, ɩlɛ pa ta taaŋɩ. 13Yuta nyə́ma Tɛɛʋ acima wʋsaa, ɩlɛna Yesu polo Yosalɛm. 14Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ maɣana naaŋ na heeŋ na alukukunaa pɛɛtəlaa caɣa Ɩsɔ təsɛɛlɛ taa, na liɣitee yɔkəlaa náá caɣa pɛlɛ pa taapələnaa tɛɛ. 15Tənaɣa Yesu kpaɣa ŋmɩɩsɩ na ɩ́ kuntili-sɩ na ɩ́ tɔɣɔnna pa tənaɣa Ɩsɔ təsɛɛlɛ taa, pa na pa heeŋ na pa naaŋ tɔtɔ. Na ɩ́ ŋmɩɩsɩ liɣitee yɔkəlaa liɣitee kɛ atɛ, na ɩ́ pəsɩ pa taapələnaa kɛ alele. 16Ɩlɛna ɩ́ holina alukukunaa pɛɛtəlaa sɩ: Ɩ́ ləsɩ-wɛɣɛ cənɛ. Ɩ́ taa pəsɩ ma Caa təyaɣa kɛ kʋyakʋ kɛ mpʋ. 17Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ ɩfalaa tɔɔsaa sɩ pa ŋmaawa Ɩsɔ Tɔm taa sɩ: Haɩ Ɩsɔ, ma luɣu sʋʋ nyá təyaɣa təmlɛ kɛ́ ɩsɩɩ yem na kpɛtɛ. 18Tənaɣa Yuta nyə́ma təŋa-ɩ təkpɩɩ sɩ: Piti təmlɛ nteɣe n ka la-tʋ na pə́cɔ́ tə́ nyɩ sɩ pə ha-ŋ mpaaʋ sɩ ń la ɩsəntɔ ɩnɩ? 19Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu cɔ-wɛ sɩ: Ɩ́ yɔkɩ Ɩsɔ təsɛɛlɛ tənɛ, na maa taɣanɩ-tɛɣɛ ŋmaʋ kɛ kʋyɛɛŋ tooso taa. 20Ḿpʋ́ɣʋ́ Yuta nyə́ma tɔma-ɩ sɩ: Pɩɩsɩ nɩɩlɛ na naatoso kɛ pa ŋma Ɩsɔ təsɛɛlɛ tənɛ, na nyaa ŋmaa-tɛɣɛ kʋyɛɛŋ tooso taa? 21Ama Yesu maɣamaɣa ɩ təɣɩ ɩ yaakaɣa mpʋ sɩ Ɩsɔ təsɛɛlɛ. 22Pə tɔɔ kɛ́ waatʋ wei Yesu kɔma na ɩ́ sɩ na ɩ́ fe tɔ, ɩ ɩfalaa tɔɔsaa sɩ ɩ ka yɔɣɔta-tɩ. Haləna pá tɛ pa taa na Ɩsɔ Tɔm na Yesu kʋyɔɣɔtʋtʋ tɔtɔ. 23Yesu wɛʋ Yosalɛm kɛ Tɛɛʋ acima tɔɔ kɛ́ mpʋ tɔ, yəlaa paɣalɛ nawa piti təma nna ɩ lakaɣa tɔ na pá mʋ-ɩ kpakpaa təkpa sɩ ɩnəɣɩ. 24Ama Yesu ná tá tɛ-wɛ na ɩ taa. Pə taɣa pʋlʋ, ɩ nyəmá pa tənaɣa teu kɛ́. 25Pə fɛɩ sɩ nɔɣɔlʋ ɩ́ sɛɣɛsɩ-ɩ pa tɔm na pə́cɔ́. Ɩ maɣamaɣa ɩ nyəmá mpi pə wɛ yʋlʋ taa tɔ.


c: text/html

text: 1A Yesu Kɩrɩsɩto sãakpãmɩne nɩ nyã, wʋ yin a Nãa David nɩ Abraham bal pɔ, 2Abraham lɛ ɩ Isaakɩ sãa, ka Isaakɩ mɩ ɩ Jekɔb sãa, ka Jekɔb mɩ dɔ̃ɔ ɩ Juda sãa nɩ a wʋ yɛɛr, 3ka Juda mɩ ɩ Perejɩ nɩ Jera sãa, ka ba ma di Tamar, nɩ Perejɩ na ɩ Hejoron sãa, ka Hejoron mɩ ɩ Aram sãa, 4ka Aram mɩ ɩ Aminadab sãa, ka Aminadab mɩ ɩ Nason sãa, ka Nason mɩ ɩ Salmon sãa, 5ka Salmon mɩ ɩ Boajɩ sãa, ka a wʋ ma di Worahab, ka Boajɩ mɩ ɩ Obed sãa, a wʋ ma lɛ Wʋruf, ka Obed mɩ ɩ Jesɩ sãa, 6ka Jesɩ mɩ ɩ a Nãa David sãa. David lɛ ɩ a Solomon sãa, ka a wʋ ma dɔ̃ɔ ɩ a Yurɩya pɔɔ. 7Ka a Solomon mɩ ɩ Wʋrehobom sãa, ka Wʋrehobom mɩ ɩ Abija sãa, ka Abija mɩ ɩ Asa sãa, 8ka Asa mɩ ɩ Jehosafatɩ sãa, ka a Jehosafatɩ mɩ ɩ Jehoram sãa, ka Jehoram mɩ ɩ Yujiya sãa, 9ka Yujiya mɩ ɩ Jotam sãa, ka Jotam mɩ ɩ Ahajɩ sãa, ka Ahajɩ mɩ ɩ Hɛjɩkiya sãa, 10ka Hɛjɩkiya mɩ ɩ Manasɛ sãa, ka Manasɛ mɩ ɩ Amɔn sãa, ka Amɔn mɩ ɩ Josiya sãa, 11ka Josiya mɩ ɩ Jekoniya sãa, nɩ a wʋ yɛɛr a sɔ̃ɔ 'lɔ ban bar a ba tẽe tɩ chen tɩ kpɩɛrɛ Babilon tẽe. 12Ban wa tɩ be a Babilon tẽe pɔ, Jekoniya lɛ ɩ a Sealtɩɛl sãa, ka Sealtɩɛl ɩ Jerubabel sãa, 13ka Jerubabel mɩ ɩ Abiud sãa, ka Abiud mɩ ɩ Eliyakim sãa, ka Eliyakim mɩ ɩ Ajor sãa, 14ka Ajor mɩ ɩ Jadɔk sãa, ka Jadɔk mɩ ɩ Achɩm sãa, ka Achɩm mɩ ɩ Ɛliud sãa, 15ka Ɛliud mɩ ɩ Elɩyajar sãa, ka Elɩyajar mɩ ɩ Matan sãa, ka Matan mɩ ɩ Jekɔb sãa, 16Jekɔb mɩ lɛ ɩ a Josefʋ sãa na ɩ Mɛɛr sɩrɛ 'lɔ lɛ ɩ a Yesu ma, a Yesu nyã lɛ ɩ a Nɩ-iraa. 17An yi Abraham tɩ ta a Nãa David, a Yesu sãakpãmɩne ɩ naa pie nɩ anaar, an yi Nãa David tɩ tãn a sɔ̃ɔ 'lɔ a ba dɔ̃dɔ̃mɔ̃sɩ na nyɔɔr ba chiin a Babilon wɛr pɔ ba mɩ ɩ naa pie nɩ anaar, an lɛ yi a ba gbãgbaar ɩfʋ a Babilon wɛr pɔ tɩ tãn a Nɩ-iraa a ba mɩ ɩ pie nɩ anaar. 18Nɩtɔ̃ lɛ a Yesu Kɩrɩsɩto dɔɔfʋ yele tu. A wʋ ma Mɛɛr ŋmaan na Josefʋ baraa tɩchɛ baa kul taa sɛrɛ ɛ, ka Nãaŋmɩn Sɩɛ vɛ̃ ka wʋ tara pʋɔ. 19A wʋ baraa Josefʋ na ɩ nɩtor jũu, ba bʋɔrɔ ɩka wʋ su wʋ vĩ nɩyɔɔ pɔ ɛ, ka wʋ tɩɛr ɩka wʋ sɔɔl bar wʋ jaa jomm. 20Wʋn wa tɩɛr a yele nyã maalfʋ, ka a Nãaŋmɩn malaka wa a wʋ sɛ̃ jãn pɔ wa 'yɛr, "Josefʋ, David bie, ta joro dãbɩ̃ɛ ɩka fʋ de a Mɛɛr ka wʋ ɩ a fʋ pɔɔ ɛ, a bie na be a wʋ pʋɔm yin a Nãaŋmɩn Sɩɛ kpɛ̃ɔ pɔ. 21Wʋn dɔɔn dabile ka fʋ na bʋɔlɔ a wʋ yuor Yesu, 'lɔ lɛ na faa a wʋ nɩbɛ yin a ba yeldɛbɛ pɔ." 22Anyã a jaa ɩ naa ka a wiil a sɩ Soro 'yɛrbie wʋn dɔ̃ɔ 'yɛr tu a wʋ 'yɛ'yɛrɛ pɔ ɩ yelmɩ̃ɛ, 23"Nyɛ a pɔɔsarbile na tara na pʋɔ dɔɔ dabile, ban 'yɔ̃ɔn a wʋ yuor Emanuwɛl," a par lɛ, Nãaŋmɩn ben a sɩ sɛ̃. 24Josefʋ na wa jɛɔ a gʋ̃ɔ pɔ, wʋ ɩn a lɛ jaa a Nãaŋmɩn malaka na 'yɛr ɩka wʋ ɩ. Ka wʋ de a Mɛɛr ka wʋ ɩ a wʋ pɔɔ, 25tɩchɛ baa lɔɔ sɔ̃ɔ ɛ, tɩ tãn a sɔ̃ɔ 'lɔ wʋn dɔɔ a dabile, na wʋ 'yɔ̃ɔ a wʋ yuor Yesu.

robotstxt: allowed

filter: keep


text: 1Ɛɛ rɛ Pilato leŋ ba kaŋ Yesu a vɩɩrɩ ʋ, 2ka laalyuwolo hʋ kpa sɔsɩ sʋwa nyupugi aa kɩɩ kuwori nyupugi, a kpa kyige ʋ, aŋ kpa gafɩyaŋdolii kɩdɩgɩ laalɩ ʋ, 3aŋ aa villi mʋ kɩ kyʋwalɩ ʋ a baa, "Gyuuma kuwori, Wɩɩsɩ sɩ tɩya ɩ mɩɩbodolii!" Aŋ aa ŋmaa ʋ kyaŋkpaŋ tɩyaŋ. 4Ɛɛ rɛ Pilato bɩl mɩɩgɩ lɩɩ gyamaa hʋ lee a basɩ tɩya ba a baa, "Ma deŋ na, ŋ sɩ kana ʋ ko lɩɩ ma lee dɩ ma gyɩma anɩɩ ŋ kɛ bɩ naa wɩɩ buloŋ baal no aa yaa a maga dɩ ŋ kpa kyogisi tɩya ʋ." 5Ɛɛ rɛ ba kaŋ Yesu ko lɩɩ dɩ ʋ ha kyige sɔsɩ nyupugi hʋ abee gafɩyaŋdolii hʋ ba aa kpaa laalɩ ʋ. Ɛɛ rɛ Pilato basɩ tɩya ba a baa, "Baal hʋ rɛ nyɛ." 6Gyuuma wɩɩkyʋwal sɩlaala nɩhɩyasɩ abee Wɩɩkyʋwaldɩɩbal hʋ pʋpɔɔlɔ aa naa ʋ, ba kyɩɩrɩ yʋga a baa, "Ma kpaasɩ ʋ mal daagarɩɩ tɩyaŋ." Ɛɛ rɛ Pilato basɩ tɩya ba a baa, "Ma tɩɩ kana ʋ mʋ kpaasɩ mal daagarɩɩ tɩyaŋ. Ŋ kɛ bɩ naa wɩɩ hʋ ʋ aa yaa a maga dɩ ŋ kpa kyogisi tɩya ʋ." 7Ɛɛ rɛ Gyuuma hʋ bɩl baa, "Ʋ kaŋ ʋ tɩɩ kɩ yɩrɩ Wɩɩsɩ Biye rɛ. Á mɩrɩsɩ daga anɩɩ nal hʋ buloŋ ko yaa gɛɛ, ʋ tɩɩna maga dɩ ba kpʋ ʋ rɛ." 8Pilato aa nɩɩ ba aa basɩ gɛɛ, kambɩŋ marɩ kana ʋ anɩɩ ʋ aa sɩ kpa kyogisi tɩya Yesu. 9Ɛɛ rɛ ʋ bɩl mɩɩgɩ gyʋʋ dɩya hʋ a pɩyɛsɩ Yesu a baa, "Lee rɛ ɩ lɩɩ?" Amɛ Yesu bɩ laa wɩɩ buloŋ basɩ. 10Ɛɛ rɛ Pilato pɩyɛsɩ ʋ a baa, "Ɩ bee tɔgɩmɩ ŋ? Ɩ bɩ gyɩma anɩɩ ŋ kaŋ dee rɛ ŋ aa sɩ wuwo kpa ɩ ta, a bɩl kaŋ dee mɛ ŋ aa sɩ wuwo leŋ dɩ ba kpaasɩ ɩ mal daagarɩɩ tɩyaŋ koo?" 11Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ʋ a baa, "Ɩ fa bɩ sɩ kana ŋ dee dɩ Wɩɩsɩ fa bɩ tɩya ɩ gɛɛ dee. Amɛ nala hʋ aa kana ŋ ko we ɩ nosi tɩyaŋ wɩbɔŋ nɛ yʋga a te wɩbɔŋ buloŋ." 12Pilato aa nɩɩ gɛɛ, ʋ fa kɩ kyɛ dɩ ʋ kpa Yesu ta. Ɛɛ rɛ Gyuuma hʋ bɩl kyɩɩrɩ yʋga a baa, "Dɩ ɩ rɛ ko kpa ʋ ta, ɩ bɩl bɩ yaa á paalʋʋ kuworibal Siiza kyana. Beewɩya nal hʋ buloŋ aa kaŋ ʋ tɩɩ kɩ yɩrɩ kuwori, ʋ tɩɩna yaa kuworibal hʋ dɔŋ nɛ." 13Pilato aa nɩɩ gɛɛ, ʋ kaŋ Yesu ko lɩɩ, aŋ mʋ hɔŋ ʋ sarɩdi-kpasa nyuu tɩyaŋ. Bʋwa rɛ ba fa kpa marɩ kuwori kpasa hʋ lɩsɩnɩɩ a kaŋ doŋ kɩ yɩrɩ Gabata Hiiburu taal tɩyaŋ. 14Saŋa no tɩyaŋ dɩ wɩɩsɩ gyɩ maga nyutʋtʋʋ rɛ. Kyɛɛ no rɛ Gyuuma aa yaa siri, a sii ʋ sɩgballɩya, ba di Dɩɩsɩ-parɩ-banɩɩ Kyɛbal hʋ. Ɛɛ rɛ Pilato basɩ tɩya ba a baa, "Ma kuwori hʋ rɛ nyɛ." 15Ɛɛ rɛ ba marɩ kyɩɩrɩ yʋga a baa, "Kpʋ ʋ! Kpʋ ʋ! Kpaasɩ ʋ mal daagarɩɩ tɩyaŋ." Ɛɛ rɛ Pilato pɩyɛsɩ ba a baa, "Ma aa kyɛ dɩ ŋ kpaasɩ ma kuwori hʋ daagarɩɩ tɩyaŋ nɛ koo?" Ɛɛ rɛ Gyuuma wɩɩkyʋwal sɩlaala nɩhɩyasɩ baa, "Á bɩ kaŋ kuwori buloŋ a pɛ Siiza, á kuworibal hʋ tɩyaŋ." 16Ɛɛ rɛ Pilato kpa Yesu tɩya ba dɩ ba kaŋ mʋ kpaasɩ mal daagarɩɩ tɩyaŋ. 17Ɛɛ rɛ laalyuwolo hʋ laa ʋ a kana ʋ kɩ mʋ. Ba kaŋ Yesu ko kɩ lɩɩ dɩ ʋ baasɩ ʋ tɩɩ daagarɩɩ rɛ, ɛɛ rɛ ba mʋ pele lee hʋ ba aa kyɛ dɩ ba kpaasɩ ʋ. Doŋ feŋ nɛ yaa Golgota, Hiiburu taal tɩyaŋ. Golgota memii rɛ yaa nyukuŋkogilo. 18Doŋ tɩyaŋ nɛ ba kpaasɩ Yesu mal daagarɩɩ hʋ tɩyaŋ. Ba fa kpaasɩ nala balɩya mɛ rɛ daagarɩya balɩya nyuni tɩyaŋ a pɛ Yesu tɩyaŋ. Kɩdɩgɩ we ʋ noduu dɩɩlaŋ, kɩdɩgɩ mɛ we ʋ nogɔbɔ dɩɩlaŋ. 19Ɛɛ rɛ Pilato leŋ ba sabɩ mal Yesu daagarɩɩ hʋ nyuu tɩyaŋ a baa, "Yesu aa lɩɩ Nazarɛti, Gyuuma kuwori hʋ." 20Gyuuma gyɩ yʋga a karɩmɩ wɩɩ no beewɩya lee hʋ ba gyɩ aa kpaasɩ Yesu mal daagarɩɩ hʋ tɩyaŋ gyɩ kpaga Gyerusalɛm nɛ. Pilato gyɩ leŋ ba sabɩ wɩɩ no Hiiburu abee Laatɩn abee Giriki taanɩ tɩyaŋ nɛ. 21Ɛɛ rɛ Gyuuma wɩɩkyʋwal sɩlaala nɩhɩyasɩ basɩ tɩya Pilato anɩɩ ʋ ta saba a baa dɩ Gyuuma kuwori rɛ nyɛ, amɛ dɩ ʋ sabɩ a baa dɩ baal no rɛ baa dɩ ʋ rɛ yaa Gyuuma kuwori. 22Ɛɛ rɛ Pilato baa, "Wɩɩ hʋ ŋ foŋ aa saba, ŋ bɩl bɩ kaŋ kɩ bɩrɩmɩ." 23Laalyuwolo hʋ aa kpaasɩ Yesu mal daagarɩɩ hʋ tɩyaŋ ko teŋ, ba paa ʋ gannɩ a kaŋ kpaa leye banaa. Laalyuwol buloŋ di lɩdɩgɩ. Ɛɛ rɛ ka ba kpa ʋ gadolii hʋ mɛ. Gasɩdɩgɩ rɛ ba fa kpa sʋwa ʋ buloŋ. 24Ɛɛ rɛ laalyuwolo hʋ basɩ tɩya dɔmɔŋ a baa, "Ma ta leŋ dɩ á kaŋ gal hʋ kɩyɛsɩ, ma leŋ dɩ á yuwo gbaŋŋa, a na nal hʋ aa sɩ di ʋ." Ba yaa wɩɩ no dɩ wɩya hʋ ba fa aa saba Wɩɩsɩ teŋ tɩyaŋ ko yaa wɩtɩɩ rɛ. Ba fa saba abaa, "Ba paa ŋ gannɩ kpaa dɔmɔŋ nɛ aŋ kuu ŋ gadolii hʋ wɩya a yuwo gbaŋŋa." Ɛɛ tɩɩ rɛ laalyuwolo hʋ mɛ kɔnɩ yaa. 25Yesu nɩɩna, abee Yesu ʋ naa nɩɩna toluu abee Kulopasi haaŋ Mɛɛrɩ, abee Mɛɛrɩ Magidalina fa sɩŋ kpaga Yesu daagarɩɩ hʋ rɛ. 26Yesu aa naa ʋ naa abee ʋ hatɩnnɩ hʋ wɩya ʋ fa aa kyo kɩŋkaŋ dɩ ba sɩna, ɛɛ rɛ ʋ basɩ tɩya ʋ naa a baa, "Ŋ naa, ɩ biibaal lɛ nyɛ." 27Aŋ bɩl basɩ tɩya ʋ hatɩnnɩ hʋ mɛ a baa, "ɩ naa rɛ nyɛ." A lɩɩ haŋ saŋa hʋ tɩyaŋ, ʋ hatɩnnɩ hʋ kaŋ Yesu nɩɩna mʋ ʋ dɩya a kɩ deŋ ʋ. 28Yesu gyɩ gyɩma anɩɩ nyɛ kɛ ʋ tʋŋ tʋma hʋ ʋ kuwo aa kpaa tɩya ʋ teŋ nɛ. Ɛɛ rɛ ʋ baa "Nɩɩnyʋwasɩ kana ŋ nɛ." Nyɛ leŋ wɩya hʋ ba aa sabɩ biŋ Wɩɩsɩ teŋ tɩyaŋ ko yaa wɩtɩɩ rɛ. 29Dɩ sɩkyaakyaa mɛ gyɩ suu gbaha a sɩŋ doŋ. Ɛɛ rɛ ba kpa gbara a sɩna sɩŋ hʋ tɩyaŋ, a kpa kaakelii lɩɩ gbara hʋ a kaŋ gyɩŋ dige ʋ nyʋʋpine. 30Yesu aa lamɩsɩ sɩŋ hʋ ko teŋ, ɛɛ rɛ ʋ baa, "Wɩɩ buloŋ tene rɛ!" Aŋ kaŋ ʋ nyuu kyugili a sʋba. 31Kyɛɛ no dɩ Gyuuma hʋ mɛ aa yaa ba siri, beewɩya ʋ sɩgballɩya rɛ sɩ yaa Dɩɩsɩ-parɩ-banɩɩ Kyɛbal hʋ. Kyɛwiyesii hʋ mɛ kyɛɛ rɛ gɛɛ. Ɛɛ rɛ tɩŋ ba gyɩ bee kyɛ dɩ nala hʋ saga daagarɩya hʋ nyuu haŋ kyɛbal hʋ. Nyɛ rɛ ba mʋ sʋla Pilato dɩ ʋ leŋ dɩ laalyuwolo hʋ mʋ bori ba naasɩ aŋ lallɩ ba tuu daagarɩya hʋ tɩyaŋ. 32Ɛɛ rɛ laalyuwol hʋ mʋ ŋmaa baala hʋ ba aa kpaasa a pɛ Yesu tɩyaŋ naasɩ bori. 33Ba aa ko Yesu lee dɩ ʋ sʋba. Ɛɛ wɩya ba gyɩ bɩ bori ʋ naasɩ kɛ. 34Amɛ laalyuwol hʋ kɩdɩgɩ kpa ʋ tiŋ a kyɔgɔ Yesu logiŋ luri. Ɛɛ rɛ kyal abee nɩɩ gyaa lɩɩ gyaasɩ. 35Mɩyaŋ nal hʋ aa basɩ wɩya no buloŋ kɛ naa ba rɛ abee ŋ sɩɩ. Wɩya no buloŋ mɛ ŋ aa basɩ kɔnɩ yaa wɩtɩɩ rɛ. Ŋ tɩɩ gyɩma anɩɩ ŋ bee nyɩya wɩya. Daŋsɩya no rɛ ŋ di, dɩ ɛɛ leŋ dɩ ma mɛ wuwo laa di. 36Wɩya no buloŋ yaa rɛ dɩ wɩya hʋ ba aa saba Wɩɩsɩ teŋ tɩyaŋ ko yaa wɩtɩɩ. Ba saba a baa, "Ba bɩ sɩ bori ʋ hogidɩgɩ mɛ." 37Wɩɩsɩ teŋ logiŋ kɩdɩgɩ tɩyaŋ, ba bɩl basa rɛ anɩɩ nala sɩ deŋ nal hʋ logiŋ ba aa kyɔgɔ. 38Baal kɩdɩgɩ rɛ gyɩ we doŋ ba kɩ yɩrɩ Gyosɛfʋ, a lɩɩ Arimatiya. Ʋ fa yaa Yesu hatɩnna kɩdɩgɩ rɛ. Amɛ ʋ fa kaŋ ʋ tɩɩ faŋa rɛ Gyuuma nɩhɩyasɩ hʋ wɩya. Yesu aa ko sʋba, ɛɛ rɛ ʋ mʋ sʋla Pilato dɩ ʋ leŋ dɩ ʋ mʋ kpa Yesu. Nyɛ rɛ Pilato tɩya ʋ ŋmanɩɩ ʋ mʋ kpa ʋ. 39Ɛɛ rɛ Nikodemu nal hʋ gyɩ aa laa sɩya mʋ Yesu lee tebine hʋ mɛ sii tɩŋ Gyosɛfʋ hal ba mʋ. Nikodemu gyɩ kpaa tɩɩnaaluliye badɔmɔŋ ba aa yɩrɩ mɛɛ abee alɔɔsɩ rɛ a marɩ kɩna badɔmɔŋ dɩ ʋ kaŋ mʋ tɩsɩ Yesu teŋbii dɩ ʋ ta pʋw lagɩ. Kɩna no yohuŋ gyɩ maga nihuwobiŋ piliŋ yohuŋ nɛ. 40Ba balɩya rɛ gyɩ mʋʋ kpa Yesu teŋbii, a kpa kɩna hʋ ʋ aa mara tɩsɩ ʋ aŋ kpa gapʋlʋŋ, a bɔ tɔ ʋ, anɩɩ Gyuuma sʋʋnɩ hogii lesiri aa daga gɛɛ. 41Dipolo kɩdɩgɩ rɛ fa we lee hʋ tɩyaŋ ba gyɩ aa kpaasɩ Yesu mal daagarɩɩ hʋ tɩyaŋ. Dipolo hʋ tɩyaŋ, bʋbʋwa kɩdɩgɩ rɛ fa we doŋ, ba ha bɩ maakyiye hogo nal buloŋ doŋ. 42Akuu ʋ sɩgballɩya aa sɩ yaa Gyuuma kyɛwiyesii hʋ kyɛɛ wɩya, ka bʋbʋwa no mɛ gyɩ aa kpaga doŋ wɩya, ba gyɩ kpa Yesu hogo ʋ tɩyaŋ.


text: 1Pɩyɛɛrɩ dɩ Zan dɛɛn na wʋra ba ŋɔɔnɩ kʋntʋ doŋ ba brɩ nɔɔna bam tɩn, Zwifə bam kaanɩm tiinə dɩdaanɩ Wɛ-di-kamunu kʋm yɩrɩna bam yigə tu wʋm dɩ Sadusɩan tiinə badonnə ma zaŋɩ ba ba ba te. 2Ba bana tiini ya zaŋɩ dɩ Pɩyɛɛrɩ dɩ Zan dɩ ba na ŋɔɔnɩ te ba wɩ, Zezi bi o yagɩ tʋʋnɩ, yɩ kʋntʋ brɩ nɩ twa dɩ w'ʋ wanɩ ba bi ba yagɩ tʋʋnɩ tɩn. 3Ba ma ja Pɩyɛɛrɩ dɩ Zan ba kɩ pɩɩna digə nɩ. Tɩga na yi tɩn ŋwaanɩ, ba ma yagɩ-ba da sɩ tɩga pʋʋrɩ. 4Kʋ daarɩ kɔgɔ kʋm nɔɔna zanzan ma sɛ taanɩ dɩlʋ ba na ni tɩn, yɩ ba kɩ ba wʋ-dɩdʋa dɩ Zezi. Balʋ na sɛ tɩn kɔgɔ kʋm dɛɛn yɩ nɩnɛɛnɩ nɔɔna mʋrr-tɩnu (5.000). 5Tɩga na pʋʋrɩ tɩn, Zwifə yigə tiinə bam dɩ ba nakwa bam dɩ ba cullu karanyɩna tiinə bam ma la daanɩ Zeruzalɛm nɩ. 6Ba ma jeeri dɩdaanɩ Annɩ wʋlʋ na yɩ ba kaanɩm yuutu tɩn, dɩ Kayifu dɩ Zan dɩ Alɛsandrɩ, dɩ balʋ na tɔgɩ ba yɩ kaanɩm yuutu wʋm sɔŋɔ tiinə tɩn. 7Ba ma pa Pɩyɛɛrɩ dɩ Zan ba ba zɩgɩ ba yigə nɩ. Ba ma bwe-ba ba wɩ: "Kʋ yɩ dɩ bɛɛ dam mʋ, dɩ wɔɔ yɩrɩ ŋwaanɩ mʋ, abam mɛ 'a kɩ kʋntʋ?" 8Wɛ Joro kʋm laan ma ba Pɩyɛɛrɩ te dɩ dam. O ma ləri-ba o wɩ: "Tɩʋ kʋm yigə tiinə dɩ nakwa-ba, 9abam zɩm na bwe dɩbam kʋlʋ taanɩ tɩn, kʋ na yɩ dɩbam na zəni kɔrɔ kʋm yɩ kʋ na yazurə tɩn, 10d'ɩ w'ʋ pa abam dɩ Yisɩrayɛlɩ dwi tiinə bam maama lwarɩ kʋ na kɩ te. 'A ta'a ye nɩ Nazarɛtɩ tu Zezi Krisi yɩrɩ dam ŋwaanɩ mʋ pɛ nɔɔnʋ wʋntʋ na yazurə, yɩ o laan ba o zɩgɩ abam yigə nɩ. Abam nan pagɩ Zezi Krisi tʋʋn-dagara baŋa nɩ 'a gʋ, yɩ Wɛ joori DƖ bi-o DƖ pa o yagɩ tʋʋnɩ. 11Wʋntʋ mʋ yɩ wʋlʋ Wɛ tɔnɔ kʋm na maŋɩ kʋ ta o taanɩ nɩ: 'Kandwɛ dɩlʋ abam lwara bam na vɩn tɩn laan mʋ joori dɩ ba dɩ ji kandwɛ dɩlʋ na paɩ sɔŋɔ kʋm dana tɩn.' 12Yɩrɩ dɩdoŋ daa təri lʋgʋ baŋa nɩ Wɛ na pɛ nabiinə sɩ dɩ wanɩ dɩ pa ba na vrɩm. Kʋ na daɩ Zezi Krisi yɩranɩ mʋ waɩ o vrɩ nɔɔna o yaga." 13Zwifə nakwa bam na nɛ Pɩyɛɛrɩ dɩ Zan na jɩgɩ baarɩ dɩ ba na ŋɔɔnɩ te tɩn, kʋ ma kɩ-ba yəəu dɩ ba na yɩ nɔɔna balʋ na yəri kʋlʋkʋlʋ yɩ ba daɩ yi-pʋrɩ-nyɩna tɩn ŋwaanɩ. Ba ma lwarɩ nɩ bantʋ dɛɛn tɔgɩ ba wʋ dɩ Zezi mʋ. 14Ba na nɛ kɔrɔ kʋm na zɩgɩ Pɩyɛɛrɩ dɩ Zan tee nɩ yɩ kʋ jɩgɩ yazurə tɩn, ba maa warɩ kʋlʋkʋlʋ sɩ ba daa ta. 15Ba ma ta dɩ ba ba wɩ, ba nuŋi da ba taanɩ dim jəgə kam nɩ sɩ ba daarɩ. Ba laan maa wʋra ba bwɛ daanɩ, sɩ ba nii ba na w'ʋ kɩ te tɩn. 16Ba ma bwe daanɩ ba wɩ: "D'ɩ nan w'ʋ kɩ nɔɔna bantʋ ta mʋ? Nɔɔna balʋ maama na zʋʋrɩ Zeruzalɛm nɩ tɩn lwarɩ nɩ bantʋ mʋ kɩ wo-kɩnkagɩlɩ dɩm kʋntʋ. D'ɩ daa b'a wanɩ d'ɩ ta nɩ vwan. 17D'ɩ nan na lagɩ sɩ kəm dɩntʋ yɩ jagɩ dɩ vu yigə tɩn, d'ɩ maŋɩ sɩ d'ɩ kaanɩ nɔɔna bam mʋ, sɩ ba daa yɩ ŋɔɔnɩ Zezi woŋo dɩ nɔɔn-nɔɔnʋ." 18Ba laan ma joori ba bəŋi-ba, yɩ ba zʋ. Ba ma ta dɩ ba ba wɩ, ba ba jɩgɩ cwəŋə sɩ ba daa ŋɔɔnɩ Zezi woŋo, naa sɩ ba taa brɩ nɔɔna dɩ wʋntʋ yɩrɩ. 19Pɩyɛɛrɩ dɩ Zan ma ləri-ba ba wɩ: "Abam tɩtɩ bʋŋɩ-na 'a nii. Kɔɔ mʋ lana Wɛ yigə nɩ? Kʋ maŋɩ sɩ d'ɩ sɛ abam d'ɩ dwəni Baŋa-Wɛ na? 20Dɩbam nan b'a wanɩ d'ɩ yagɩ kʋlʋ d'ɩ na nɛ yɩ d'ɩ kwəri d'ɩ ni tɩn ŋwaŋa." 21Zwifə nakwa bam laan ma fɔgɩ ba kaanɩ-ba zanzan, yɩ ba daarɩ ba yagɩ-ba ba pa ba viiri. Ba dɛɛn wʋ nɛ kʋlʋ kʋm ba na w'ʋ vaŋɩ ba zwa kʋ baŋa nɩ tɩn, bɛŋwaanɩ tɩʋ kʋm nɔɔna maama tiini ba zuli Wɛ dɩ woŋo kʋlʋ na kɩ tɩn. 22Bɛŋwaanɩ nɔɔnʋ wʋlʋ wo-kɩnkagɩlɩ dɩm na kɩ o baŋa nɩ yɩ o na yazurə tɩn dwe bɩna fiinna o ya na yɩ kɔrɔ. 23Ba na yagɩ Pɩyɛɛrɩ dɩ Zan kʋntʋ tɩn, ba ma joori ba vu ba kɔgɔ kʋm te. Ba ma ta dɩ ba Zwifə kaanɩm yigə tiinə bam dɩ ba tɩʋ kʋm nakwa bam na tagɩ kʋlʋ tɩn. 24Ba na ni kʋntʋ tɩn, ba maama ma wəli daanɩ ba warɩ Wɛ yɩ ba wɩ: "Yuutu Baŋa-Wɛ, nmʋ mʋ kɩ wɛyuu dɩ tɩga baŋa dɩ na-fara dɩ wəənu tɩlʋ maama na zʋʋrɩ tɩ wʋnɩ tɩn. 25D'ɩ nabaarʋ Davidi dɛɛn mʋ yɩ nmʋ tɩntʋŋnʋ. Nmʋ dɛɛn ma pa n Joro kʋm pa o ta nmʋ kwərə kam o wɩ: 'Bɛɛ mʋ yɩ lʋgʋ baŋa tiinə dwi təri təri bana zaŋɩ yɩ ba bʋŋɩ wʋbʋŋ-yɔɔrʋ? 26Ba pwa bam ti ba yigə sɩ ba kɩ jara. Ba yum tiinə dɩ ma la daanɩ sɩ ba kɩ jara dɩdaanɩ Baŋa-Wɛ dɩ Krisi wʋm DƖ na tʋŋɩ tɩn.' 27Kʋ sɩɩnɩ kʋ kɩ kʋntʋ mʋ. Tɩʋ kʋntʋ nɩ mʋ Erɔdɩ dɩ Pɔnsɩ Pilatɩ jəni daanɩ dɩ Yisɩrayɛlɩ tiinə dɩ dwi-gɛ tiinə, sɩ ba ja dɩ nmʋ tɩntʋŋ-ŋʋm Zezi wʋlʋ nmʋ na kuri tɩn. 28Ba na bwɛ daanɩ kʋntʋ tɩn, ba kɩ kʋ maŋɩ dɩ nmʋ na maŋɩ n lɩ wʋbʋŋa dɩ n dam dɩm sɩ kʋlʋ w'ʋ kɩ tɩn mʋ. 29D'ɩ Yuutu Wɛ, nii ba na lagɩ ba yaarɩ dɩbam te tɩn! Dɩbam nan yɩ nmʋ tɩntʋŋna mʋ. Nan pa dɩbam dam, sɩ d'ɩ wanɩ d'ɩ ta'a tɔɔlɩ nmʋ kwərə kam dɩ baarɩ. 30Nan twɩ n jɩ-dɩa kam n pa nɔɔna taa naɩ yazurə, sɩ n pa wo-kɩnkagɩla dɩ wəənu tɩlʋ na brɩ n dam tɩn taa kɩ nmʋ tɩntʋŋ-ŋʋm Zezi yɩrɩ dɩm ŋwaanɩ." 31Ba na warɩ Wɛ ba ti tɩn, jəgə kam ba na lagɩ daanɩ mɛ tɩn ma sisiŋə. Wɛ Joro kʋm laan ma ba ba maama te dɩ dam, yɩ ba ŋɔɔnɩ Wɛ kwərə kam dɩ baarɩ. 32Zezi karabiə bam kɔgɔ kʋm maama wʋbʋŋa dɩ ba ŋwɩa maama dɛɛn yɩ bɩdwɩ mʋ. Ba wʋlʋwʋlʋ wʋ tagɩ nɩ wʋm yɩranɩ mʋ te o wəənu. Wəənu tɩlʋ ba na jɩgɩ tɩn yɩ ba maama nyɩm mʋ. 33Zezi tɩntʋŋna bam maa jɩgɩ dam kamunu, yɩ ba fɔgɩ ba brɩ d'ɩ Yuutu Zezi cɩga kam nɩ o sɩɩnɩ o bi o yagɩ tʋʋnɩ. Wɛ ma zəni ba maama dɩ DƖ zaanɩ dɩm lanyɩranɩ. 34Nɔɔn-nɔɔnʋ təri ba kɔgɔ kʋm wʋnɩ o na yɩ yinigə tu. Balʋ na jɩgɩ karɩ naa sam tɩn yəni ba yəgi-tɩ mʋ, 35yɩ ba daarɩ ba kwe səbu kʋm ba ja ba ba pa Zezi tɩntʋŋna bam. Ba laan ma maŋɩ səbu kʋm ba pa daanɩ, kʋ maŋɩ dɩ wʋlʋ maama na lagɩ zənə te tɩn. 36Kʋntʋ, Zʋzɛfʋ wʋlʋ ba na maa bə nɩ Banabasɩ, kʋ kuri mʋ kwiə tu, yɩ o yɩ Leviti tu wʋlʋ na nuŋi Sipri tɩn, 37o dɛɛn yəgi o kara yɩ o kwe səbu kʋm o pa Zezi tɩntʋŋna bam.


text: 1Hɔ kʋ mɔɔ lɛɛ ka m n'a yɛm bɩ, a yɛ mɔɔ nawʋrɛ, kʋ gʋɔɔ n yaa da Woso m gʋɔɔ haay tɔ ma, a ŋ mim haay da Woso wɔ ʋ, a yaa da m barka ŋ tɔ ma. 2K'a yaa da cinno wɔɔ tɔ ma, kan lɛɛzannɔ haay kɩ tɔ ma sɔ, k'ʋ nyɩnta laafɩɩ nɔ ʋ, ʋ bɩr zum Woso ʋ zenyy•••, mɩsɩrbaa zore nɔ ʋ kan daʋrɛ kɩ. 3Naa m mɩŋŋa, an Woso kʋ wɔɔ bʋmbɔrɛzaa m bɩ nɔ yɩ, 4a lɛ taa kʋ gʋɔɔ haay n bʋmbɔrɛ yɩ, kʋ ŋ n'a da ma, ŋnɩ sɩra dɔ. 5Bala, Woso deem n ta ʋ, gʋaa deem taan••• nɩ gʋɔɔ zɛm kʋ ra kan Woso kɩ, Krista Yeezuu m. 6A ɩ yɛ an a mɩŋŋa ka zɛ ma, kʋ gʋɔɔ haay n bʋmbɔrɛ yɩ. Dɔmɩm kʋ Woso a cɩnta bɩ k'a b'a ku an naa ba bɩ, a yɩ kasɛtɩ, an a hɩnkarɛ a ʋ, Woso lɛ taa k'a gʋaa haay bʋmbɔ. 7Naa mɩŋŋa tɔ ma m Woso n mɔɔ bɔ ʋ kʋ m yɩ a lemim padər, an mɔɔ ba kristazibəəzaa, sɩra mɔɔ n'a hɩm, mɔɔ bɩr ŋʋaar barɛ y, mɔɔ cɩnta a ʋ, kʋ m sɩrakarɛ kan sɩra kɩ dɩnda do vantɔɔ gʋɔɔ wɔɔ m. 8Naa minto bɩ, mɔɔ lɛ taa kʋ gʋɔɔ yaarɔ wɔɔ n yaa da Woso m, lɛɛ haay ʋ, ŋn'a wɔrɔ busu brama kʋ mimbʋnyaa bɩ nyɩnta ŋ gʋr zi y, ŋ bɩ nɔmaa kan nyaa kɩ to a heer ʋ ŋnɩ yaa bɩ da y. 9Kʋ lannɔ wɔɔ nɩ, mɔɔ lɛ taa, kʋ ŋ nɩ huu k'a ga kʋ ʋ ba du a ma, ŋnɩ bɩr sappɩ, mɩŋŋahɩnkarɛ ba ŋ zi y, ŋ b'a ka mim kʋsɩrɛ waasɩ ma, gɛɛ sarma nyɛɛnnɔ ma y, gɛɛ busoo gʋta huu ma, gɛɛ mɩŋŋabankarɛ waasɩ ma y. 10Bɩ, kʋ ŋ n'a ka zi mɩŋŋa barɛ ma, bala, lannɔ kʋ ŋ ʋ, a ɩ zum Woso ʋ rɔ wɔɔ, a ga a wʋm kʋ ŋ n'a ba ncɩnaaʋ. 11Hɔdɩndarɛ wakatɩ ʋ, lannɔ wɔɔ a ga m, ŋnɩ zɛ sɩɩ•••, ŋnɩ yɛ hɔ haay ma. 12Mɔɔ bɩ yɛm kʋ lannɔ n hɔ dɩnda gʋɔɔ yaarɔ m, ŋn'a so ŋ ʋ y, a a ga m, ŋnɩ zɛ sɩɩ•••. 13Bala, Adam Woso lɛɛ ka an a da, Ɛɛvɩ n bɔkarɛ an a nya ʋ. 14Adam bɛɛ Sʋtaana bra ba nɩ y, Ɛɛvɩ a bra ba m, an yɛ, an bɩsɩ ka Woso lɛ ma. 15Bɩ, k'a yɛ nyɩdazaambaa ma an a tʋntɔ ʋ sɩrakarɛ nɔ ʋ, kan ŋʋarɛ kɩ, mɩŋŋabaa kɩ, mɩŋŋazerle kɩ, a bʋmbɔrɛ yɩm.


text: 1Piita bee Gyɔɔŋ ha fa aa sɩŋ basɩ wɩya kɩ tɩya nala hʋ gɛɛ, dɩ Gyuuma wɩɩkyʋwal sɩlaala hʋ badɔmɔŋ abee nala hʋ aa sɩŋ kɩ pɔ Wɩɩkyʋwaldɩɩbal nɩhɩyawʋ abee nala hʋ ba aa yɩrɩ Sadusiima badɔmɔŋ nɛ mʋ kpa ko ba lee gɛɛ. 2Nyɛ rɛ ba ko na baaŋ Piita bee Gyɔɔŋ nyuu tɩyaŋ kɩŋkaŋ, beewɩya, ba fa aa daga nala hʋ rɛ anɩɩ Yesu sii sʋʋ tɩyaŋ nɛ. Ɛɛ daga anɩɩ dɩ nal lɛ sʋba, ʋ tɩɩna sɩ mɩɩgɩ sii sʋʋ tɩyaŋ nɛ gɛɛ. 3Nyɛ rɛ ba kaŋ Piita bee Gyɔɔŋ mʋ tɔ dɩya tɩyaŋ sɩya gballɩ. (Ba gyɩ aa kasɩ ba saŋa hʋ dɩ wɩɩsɩ gyʋwa rɛ. Ɛɛ rɛ tɩŋ ba gyɩ kaŋ ba mʋ tɔ dɩya tɩyaŋ dɩ sɩya gballɩ). 4Ka nala hʋ aa nɩɩ wɩya hʋ ba aa basa, ba yʋga gyɩ ko laa Yesu wɩya di rɛ. Nala hʋ gyɩ aa laa Yesu wɩya di tɩyaŋ, ba baala dʋŋ gyɩ pele nala tusi bɔnɔŋ nɛ. 5Ʋ sɩgballɩya, Gyuuma sɩlaala abee ba nɩhɩyasɩ abee Wɩɩsɩ Tenni dɩdagɩla buloŋ nɛ gyɩ ko laŋŋɩ Gyerusalɛm tɩyaŋ. 6Ba bee Anaasɩ, Gyuuma wɩɩkyʋwal sɩlaala nɩhɩyawʋ hʋ, abee Kayifasɩ, abee Gyɔɔŋ abee Alizaŋda, abee nala hʋ kɛ buloŋ aa lɩɩ ba wɩɩkyʋwal sɩlaala nɩhɩyawʋ hʋ doho nala tɩyaŋ nɛ gyɩ ko laŋŋɩ. 7Ba aa ko laŋŋɩ teŋ, ba yɩrɩ Yesu kpambɩsɩ hʋ balɩya ba lɩɩ sɩŋ ba tʋtʋʋ tɩyaŋ, a pɩyɛsɩ ba a baa, "Degɛɛ rɛ ma kana, a wuwo leŋ baal no deye nyɛ, koo aŋnɛ feŋ nɛ ma yɩrɩ a leŋ baal no deye nyɛ?" 8Ɛɛ rɛ Wɩɩsɩ Wiyesi Welii hʋ dee tɩyaŋ Piita basɩ tɩya ba a baa, "Mamaa aa yaa sɩlaala abee nɩhɩyasɩ, 9ma kaŋ ma ko kɩ di á sarɩya rɛ gyɩnaŋ akuu á aa yaa wɩwelii a tɩɩbɩ gbarɩgɩ no wɩya. 10Ʋ yaŋ maga dɩ ma nala no abee Iziral tɩmma buloŋ gyɩma rɛ anɩɩ Yesu Krisita aa lɩɩ Nazarɛti, ʋ feŋ tɩyaŋ nɛ baal no wuwo deye a sɩŋ ma sɩya tɩyaŋ nyɛ. Ʋ rɛ ma leŋ ba kaŋ kpaasɩ mal daagarɩɩ hʋ tɩyaŋ ʋ sʋba gɛɛ, ka Wɩɩsɩ kyisi ʋ sʋʋ tɩyaŋ. 11Yesu wɩya rɛ ba basɩ Wɩɩsɩ teŋ tɩyaŋ a baa, 'Bʋyɩ hʋ dɩɩsaala hʋ aa vɩya ta, ʋ rɛ ko yaa wara hʋ buloŋ tɩyaŋ sɩfɩyaŋ bʋyɩ.' 12Nal buloŋ tuwo dʋnɩya no tɩyaŋ aa sɩ wuwo laa ma ta dɩ Yesu dʋŋ daa. Ʋ dʋŋ feŋ nɛ Wɩɩsɩ baa dɩ á yɩrɩ, dɩ ʋ laa ma ta." 13Nala hʋ buloŋ aa laŋŋa aa ko na anɩɩ Gyɔɔŋ bee Piita aa basɩ wɩya hʋ abee nyuduwo gɛɛ, ba nyʋʋsɩ gyɩ mɩɩgɩ fɩyɛlɩ rɛ, beewɩya ba gyɩma anɩɩ ba tuwo bol buloŋ tɩyaŋ, a yaa nyuguliŋ tɩmma mɛ, a bɩ mʋʋ sakuuri. Doŋ tɩyaŋ nɛ ba hakɩllɩ yaŋ ko anɩɩ ba gyɩ aa tɩŋ Yesu hal lɛ. 14Nyɛ rɛ ba kyɛ wɩɩ lɔlɔ ba aa sɩ basɩ, beewɩya ba naa Piita bee Gyɔɔŋ abee gbarɩgɩ hʋ ba aa tɩɩba, dɩ ba buloŋ sɩŋ doŋ. 15Nyɛ rɛ ba basɩ tɩya ba dɩ ba mʋ lɩɩ dɩya hʋ tɩyaŋ. Ɛɛ rɛ ba kpa lɩɩ, ka ba yaŋ hɔŋ kɩ pɩyɛsɩ dɔmɔŋ; "Ɛɛ rɛ á sɩ yaa baala no balɩya? 16Á bɩ sɩ wuwo baa dɩ wɩɩ no yaa wɩnyɩyɛl lɛ, beewɩya nal buloŋ aa we Gyerusalɛm tɩyaŋ gyɩma rɛ anɩɩ ba aa rɛ yaa wɩmagɩl no. 17Amɛ dɩ ámaa rɛ aa kyɛ dɩ wɩɩ no ta marɩ taalɩ yʋga, ma leŋ dɩ á basɩ tɩya ba abee sɩfɩyasɩ anɩɩ ba ta bɩl ko maakyiye basɩ Yesu Krisita wɩya a tɩya nal buloŋ." 18Nyɛ rɛ ba bɩl yɩrɩ ba ko gyʋʋ, a basɩ tɩya ba abee sɩfɩyasɩ anɩɩ ba ta bɩl ko maakyiye basɩ Yesu wɩya koo a daga nala ʋ feŋ tɩyaŋ. 19Ɛɛ rɛ Piita bee Gyɔɔŋ pɩyɛsɩ ba a baa, "Á aa tɩŋ ma nyʋwa, abee á aa tɩŋ Wɩɩsɩ nyʋwa, kɩbee rɛ yaa ŋmanɩɩ Wɩɩsɩ sɩya tɩyaŋ? Ma basɩ wɩtɩɩ. 20Á yaŋ bɩ sɩ wuwo tallɩ á nyʋwa, see dɩ á basɩ wɩya hʋ á aa nɩya abee wɩya hʋ á aa naa." 21Nyɛ rɛ nala hʋ bɩl marɩ fugisi Piita bee Gyɔɔŋ kɩŋkaŋ, aŋ na kpa ba ta. Amɛ ba gyɩ naa anɩɩ ba bɩ sɩ wuwo yaa ba wɩɩ buloŋ, beewɩya nala hʋ buloŋ gyɩ aa dannɩ Wɩɩsɩ rɛ abee wɩɩ hʋ aa yaa tɩyaŋ. 22Gbarɩgɩ no ba gyɩ aa tɩɩba, ʋ gyɩ tee bɩsɩ mɔllɩbalɩya rɛ. 23Ba aa yaŋ kpa Piita bee Gyɔɔŋ ta, ba mɩɩgɩ mʋ nɩkaalɩya hʋ aa laa Yesu wɩya di lee rɛ, ba beel-ba laŋŋɩ. Doŋ nɛ ba kpa wɩya hʋ buloŋ Gyuuma wɩɩkyʋwal sɩlaala nɩhɩyasɩ hʋ abee bee nɩhɩyasɩ hʋ aa basa, a basɩ tɩya ba. 24Ba aa basɩ wɩya no ko teŋ, ba buloŋ piili kɩ kyʋwalɩ Wɩɩsɩ abee tɩdɩgɩ a baa, "Á Tɩɩna Wɩɩsɩ, ɩ rɛ taa wɩɩsɩnyuu abee taŋha buloŋ, abee fuwoni abee kɩna hʋ buloŋ aa we ba tɩyaŋ. 25Ɩ Wiyesi Welii hʋ dee tɩyaŋ nɛ ɩ leŋ á naabaa Deviti, Ɩ tʋŋtʋnnɩ hʋ basɩ a baa, 'Bee rɛ tɩŋ nala hʋ aa bɩ yaa Gyuuma kɩ na baaŋ kɩŋkaŋ nyɛ? Bee rɛ tɩŋ nala no aa vʋʋlɩ dɩ ba sɩ kyogi Wɩɩsɩ tʋma aŋ lɔlɔ? 26Dʋnɩya nyuu kuworo laŋŋɩ dɔmɔŋ nɛ, a yaa siri, ba tɩyaŋ nɩhɩyasɩ naa dɔmɔŋ nɛ, a yaa nyʋʋdɩgɩ dɩ ba yuwo á Tɩɩna abee ʋ Krisita hʋ, laataal hʋ ʋ aa lɩya dɩ ʋ ko laa dʋnɩya nala ta.' 27Wɩya no buloŋ yaŋ kɔnɩ ko yaa wɩtɩɩ rɛ, Beewɩya Hɛrɔtɩ bee Pɔŋtiyo Pilato abee nala hʋ aa bɩ yaa Gyuuma abee Iziral tɩmma, ba buloŋ gyɩ ko laŋŋɩ rɛ bee no tɩyaŋ dɩ ba yuwo Yesu, Ɩ tʋŋtʋnnɩ welii hʋ Ɩ aa lɩya dɩ ʋ yaa Krisita hʋ. 28Ba gyɩ laŋŋa yaa wɩya hʋ ɩ aa paalɩ gyɩma ɩ dee tɩyaŋ abee ɩ kyɛrɩ tɩyaŋ anɩɩ ba sɩ kɔnɩ yaa rɛ. 29Á Tɩɩna Wɩɩsɩ, yaŋ deŋ na, gyɩnaŋ kyɛɛ no ɛɛ hʋ ba aa fugisi ma anɩɩ ba sɩ dɔgɩsɩ ma. Ɛɛwɩya, pɛ ɩ tʋŋtʋnna tɩyaŋ dɩ á tenni polli, dɩ á wuwo kɩ basɩ ɩ wɩya abee nyuduwo. 30Daga ɩ dee, a leŋ dɩ wɩɩla tɩmma abee taaga buloŋ na laaŋfɩya. Ka dɩ á mɛ wuwo kɩ yaa wɩkperiye abee wɩmagɩla, Ɩ tʋŋtʋnnɩ welii Yesu feŋ tɩyaŋ." 31Ba aa kyʋwalɩ Wɩɩsɩ hʋ ko teŋ, dɩ lee hʋ ba aa laŋŋa buloŋ gyigise rɛ. Wɩɩsɩ Wiyesi Welii hʋ ko gyʋʋ ba kɩdɩgɩ buloŋ tɩyaŋ. Ba piili kɩ basɩ Wɩɩsɩ wɩya abee nyuduwo. 32Nala hʋ buloŋ aa laa Yesu wɩya di fa kaŋ nyʋʋdɩgɩ rɛ, a kaŋ tɩdɩgɩ mɛ. Dɩ ba kɩdɩgɩ buloŋ nɛ kaŋ kɩŋ mɛ, ʋ aa bɩ kaŋ kɩ yɩrɩ ʋ dʋŋ kɩŋ. Ʋ aa kpa ʋ nɩɩ ʋ bɩrɩmɩ ba buloŋ kɩŋ nɛ. 33Wɩɩsɩ dee tɩyaŋ, Yesu kpambɩsɩ hʋ gyɩ wuwo kaŋ dee abee nyuduwo rɛ, a basɩ kɩ tɩya nala anɩɩ á Tɩɩna Yesu sii sʋʋ tɩyaŋ nɛ, ka Wɩɩsɩ mɛ kɩ pɛ nala hʋ buloŋ aa laa Yesu wɩya di tɩyaŋ kɩŋkaŋ. 34Nala hʋ buloŋ fa aa kaŋ dɩɩsɩ abee bagɩsɩ, ba aa kpa ba buloŋ yallɩ rɛ, a kaŋ molbiye hʋ ba aa naa, a mʋ Yesu kpambɩsɩ hʋ lee. 35Ba gyɩ aa kaŋ molbiye hʋ kpaa dɔmɔŋ nɛ, nal buloŋ na a maga ɛɛ hʋ ʋ aa kyɛ. Ɛɛwɩya, ba nala hʋ kɩdɩgɩ buloŋ fa bɩ kyɛɛ kɩŋ kɩ lɔlɔ. 36Baal kɩdɩgɩ mɛ rɛ gyɩ we ba tɩyaŋ ba kɩ yɩrɩ Gyosɛfʋ. Yesu kpambɩsɩ hʋ fa kana ʋ kɩ yɩrɩ Banabaasɩ. (Banabaasɩ memii rɛ yaa nal hʋ aa basɩ wɩya kɩ polli nala tenni). Ʋ fa yaa Levi doho nal lɛ, a lɩɩ Saapʋrɔsɩ paalʋʋ. 37Ʋ fa kaŋ baga kɩdɩgɩ rɛ. Nyɛ rɛ ʋ kpa yallɩ, a kaŋ molbiye hʋ mʋ Yesu kpambɩsɩ hʋ sɩya.


text: 1Apalʋ nɔɣɔlʋ ɩ ka wɛ Sesalee wei pa yaa sɩ Kɔɔnɛɛ tɔ. Ɩ kɛ́ Lom yoolaa tintiɣile sɔsɔ. Pa yaa ɩ tintiɣile ńtɛ́ sɩ Ɩtalii nyəntɛ. 2Apalʋ ɩnɩ ɩ təŋaɣa Ɩsɔ mpaaʋ kɛ teu, na ɩ́ na ɩ təyaɣa nyə́ma təna pa pukaɣa Ɩsɔ sɛɛʋ kɛ tam. Ɩ səŋaɣana Yuta kʋnyɔntʋnaa kɛ sɔsɔm, na ɩ sələmaɣa Ɩsɔ kɛ́ tam. 3Ḿpʋ́ɣʋ́ kʋyakʋ nakʋlɩ ilim kpiluɣu waatʋ ɩsɩɩ waaci makʋɣʋ tooso tɔ, pə lapa-ɩ ɩsɩɩ toosee taka na ɩ́ ná ɩsɔtaa tillu nɔɣɔlʋ təkelekele, na ɩ́ sʋʋ ɩ kiŋ na ɩ́ yaa-ɩ sɩ: Kɔɔnɛɛ. 4Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ nyəna ɩsɔtaa tillu na sɔɣɔntʋ sɔsɔɔntʋ na ɩ́ pɔɔsɩ-ɩ sɩ: Tacaa, susuwe? Tənaɣa ɩsɔtaa tillu cɔ-ɩ sɩ: Ɩsɔ mʋ nyá sələməŋ, na ɩ sama sənaʋ mpi n səŋna kʋnyɔntʋnaa tɔ, ɩlɛna ɩ́ tɔɔsɩ nyá tɔɔ. 5Pə tɔɔ tɔ tili yəlaa kɛ Sopee na pá yaa nɔɣɔlʋ. Ɩ hətɛ ntɛ́ Simɔŋ, na pá cuɣusa-ɩ sɩ Piyɛɛ. 6Ɩ wɛ tɔnəŋ nyallʋ Simɔŋ wei ɩ təyaɣa wɛ lʋm nɔɣɔ tɔ ɩ tɛ. 7Waatʋ wei ɩsɔtaa tillu yɔɣɔta mpʋ na ɩ́ tɛɛ tɔ, Kɔɔnɛɛ yaa ɩ təmlɛ nyə́ma taa kɛ́ yəlaa naalɛ, na ɩ yoolaa mpa pa wɛ ɩ maɣamaɣa ɩ kiŋ tɔ pa taa nɔɣɔlʋ wei ɩ təŋaɣa Ɩsɔ mpaaʋ kɛ teu tɔ. 8Na ɩ́ kɛɛsɩ-wɛɣɛ pə təna mpi pə lapa tɔ. Ɩlɛna ɩ́ tili-wɛɣɛ Sopee. 9Pə tɛʋ kʋfemuɣu, waatʋ wei pa wɛ mpaaʋ taa na pá nyəkəna ɩcatɛ tɔ, Piyɛɛ kpa kutuluɣu pata tɔɔ kɛ́ Ɩsɔ sələmʋɣʋ kɛ ilim sikuɣu. 10Ḿpʋ́ɣʋ́ nyɔɣɔsɩ kpa-ɩ na ɩ́ nyɩɩləɣɩ tɔɣɔʋ, saa wei pa tɔŋna-ɩ saaʋ tɔ pə lapa-ɩ toosee taka. 11Ɩlɛna ɩ́ na ɩsɔtɔnʋɣʋ hɛtaa, na pʋlʋpʋ lɩɩ na pə́ tiiki na pə́ nəɣəsəna ɩsɩɩ saalaɣa anaam taka, na pə́ tɔka ka ntompee liɣiti na ká susaa, na pə tiiki atɛ. 12Na ka taa wɛ wontu ntɩ tə tənaɣa waanɩ waanɩ. Nɔɔhɛɛ liɣiti nyəntʋ na tɛtɛ nyəntʋ na keŋ nyəm. 13Na ɩ́ nɩɩ pə tɔma-ɩ sɩ: Piyɛɛ, kʋlɩ na ń kʋ na ń tɔɣɔ. 14Tənaɣa ɩ tɔma sɩ: Aaɩ Tacaa, ma kaa la mpʋ. Tuu tɔ, ma ta tɔɣɔta pʋlʋpʋ mpi tə nyənəɣɩ kʋsɔɣɔtʋ yaa asilima tɔ. 15Ḿpʋ́ɣʋ́ pə tasa-ɩ yɔɣɔtʋɣʋ sɩ: Taa nyənɩ Ɩsɔ kʋtaɣanəm ɩsɩɩ asilima nyəm. 16Pə lapa ḿpʋ́ɣʋ́ laasasɩ tooso, ɩlɛna mpʋ ɩnɩ pə́ taɣanɩ ɩsɔtaa kɛ́ kpaʋ. 17Piyɛɛ ná tɔŋna mpi ɩ nawa mpʋ tɔ pə tɔm kɛ piti lapʋ. Ɩlɛ Kɔɔnɛɛ tillaa mpɛ pa tala kpakpaa kɛlɛ. Halɩ pa tɛma-wɛɣɛ hʋ́lʋ́ɣʋ́ kɛ Simɔŋ təyaɣa, na pá səŋa ka nɔnɔkeelasɩ. 18Ɩlɛna pá yaa na pá pɔɔsɩ sɩ Simɔŋ wei pa yaa tɔtɔ sɩ Piyɛɛ tɔ ɩ wɛ cənɛ? 19Piyɛɛ wɛɛ na ɩ́ tɔŋna mpi ɩ nawa mpʋ tɔ pə tɔm kɛ maɣasʋɣʋ kɛ mpʋ, ɩlɛna Ɩsɔ Feesuɣu heeli-ɩ sɩ: Apalaa napəlɩ pa pɛɛkəɣəna-ŋ ntɛ́, pa wɛ tooso. 20Kʋlɩ na ń tii na ń təŋ-wɛɣɛ kpakpaa. Taa la sika, má tilina-wɛɣɛ nyá waalɩ. 21Tənaɣa Piyɛɛ tiiwa na ɩ́ tɔ-wɛ sɩ: Maɣalɛ wei ɩ waalɩ ɩ́ kɔma tɔ. Alaafəya kɛlɛ ɩ́ kɔma? 22Ḿpʋ́ɣʋ́ pɛlɛ pa cɔ-ɩ sɩ: Yoolaa sɔsɔ Kɔɔnɛɛ tilina-tʋ. Apalʋ ɩnɩ ɩ kɛ́ yʋlʋ kʋpaŋ na ɩ sɛɛkɩ Ɩsɔ. Yuta nyə́ma caa ɩ tɔm kɛ teu kɛ́. Ɩsɔ ɩsɔtaa tillu nɔɣɔlʋ ɩ heelina-ɩ sɩ ɩ́ yaa-ŋ ɩ tɛ na ɩ́ nɩɩ tɔm nti n ka heeli-ɩ tɔ. 23Ḿpʋ́ɣʋ́ Piyɛɛ sʋʋna-wɛɣɛ təyaɣa, na ɩ́ ha-wɛɣɛ kutuluɣu na pá sʋʋ. Kʋ fema, ɩlɛna ɩ́ na-wɛ pá təŋ təma na pá tɛɛ. Ta taapalaa taa napəlɩ mpa pa kɛ́ Sopee nyə́ma tɔ pa təŋa-ɩ. 24Kʋlɛ kʋ femna, ɩlɛna pá tala Sesalee, na Kɔɔnɛɛ tɛma ɩ nyə́ma na ɩ taapalaa kʋpama təna kotuɣu na pá taŋa-ɩ. 25Piyɛɛ talaa sɩ ɩ sʋʋ, ɩlɛna Kɔɔnɛɛ kʋlɩ na ɩ́ səŋɩ-ɩ, na ɩ́ polo na ɩ́ həntɩ-ɩ atɛ tənɛnɛnɛ kɛ teu pə tii fɛɩ. 26Tənaɣa Piyɛɛ kʋsa-ɩ, na ɩ́ tɔmɩ-ɩ sɩ: Kʋlɩ, ma maɣamaɣa ma kɛ́ yʋlʋ kɛ́. 27Ɩlɛna Piyɛɛ na Kɔɔnɛɛ pá yɔɣɔtəɣɩ mpʋ na pá sʋʋkɩ. Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ maɣana samaa kota sɔsɔm kɛ təyaɣa taa. 28Ntɛna ɩ́ yɔɣɔtɩ sɩ: Mə maɣamaɣa ɩ́ nyəmá teu sɩ, Yuta tʋ kʋkiiu ntɛ́ sɩ ɩ́ na piitim lɛmpɩ tʋ pá taa tɔ. Pəyele ɩ nɔɔhəlɛ ɩ́ taa fɛlɩ ɩ tɛ. Ama Ɩsɔ heela-m sɩ ma kaa nyənɩ yʋlʋ nɔɣɔlʋ sɩ ɩ kɛ́ kʋsɔɣɔtʋ tʋ yaa asilima tʋ. 29Pə tɔɔ kɛ́ waatʋ wei ɩ́ yaa-m tɔ pə ta la-m katɛ na kɔntɛ. Ɩlɛ ma pɔɔsəɣɩ-mɛ sɩ alaafəya kɛlɛ? 30Ḿpʋ́ɣʋ́ Kɔɔnɛɛ tɔma sɩ: Saŋa taa kʋyɛɛŋ tooso kɔlɔ, ma sələmaɣa ilim hʋʋ sələmʋɣʋ ɩsɩɩ ɩsəntɔ ɩnɩ ɩ taka teitei kɛ́ ma təyaɣa taa. Tənaɣa apalʋ nɔɣɔlʋ ɩ lɩɩ ma tɔɔ təsɛlɩ, na ɩ́ suu wontu nti tə tee kɔkɔ tɔ. 31Na ɩ́ heeli-m sɩ: Kɔɔnɛɛ, Ɩsɔ nɩɩ nyá sələməŋ, na ɩ nyəmá nyá kʋnyɔntʋnaa tem tɔɔ. 32Pə tɔɔ tɔ, tili yəlaa kɛ Sopee na pá yaa-ŋ Simɔŋ wei pa cuɣusaa sɩ Piyɛɛ tɔ. Ɩ wɛ tɔnəŋ nyallʋ Simɔŋ wei ɩ təyaɣa wɛ lʋm nɔɣɔ tɔ ɩ tɛ. 33Pə tɔɔ kɛ́ ma tila kpakpaa kɛ nyá waalɩ, na n kɔma tɔ pə lapa teu. Tɔʋ, nɔɔnɔɔ tá təna tə kota Ɩsɔ ɩsɛntaa kɛ́ cənɛ sɩ tə nɩɩkɩ pə təna mpi Tacaa heela-ŋ sɩ ń tɛləsɩ-tʋ tɔ. 34Tənaɣa Piyɛɛ kpaɣa tɔm sɩ: Pənɛntaa kɛlɛ ma cɛkəna teu sɩ Ɩsɔ ɩɩ faɣasəɣɩ yəlaa. 35Ama piitim təna taa wei ɩ wɛɛ na ɩ́ seeki-ɩ na ɩ́ təŋəɣɩ tampana, pʋntʋ ntɛ́ Ɩsɔ yʋlʋ. 36Ɩ́ nyəmá tɔm nti Ɩsɔ tilinaa na pá heeli Ɩsɛɣɛlɩ nyə́ma tɔ. Laapaalɩ Kʋpaŋ wei ɩ tillaa mpɛ pa heelaa tɔɣɔlɛ sɩ: Yesu Kilisiti kɔŋna alaafəya. Yesu ɩnɩ ɩ kɛnna yəlaa təna Sɔsɔ. 37Ɩ́ nyəmá pə təna mpi pə caala lapʋ kɛ Kalilee na pə́ yɛkɩ Yuta tɛtʋ təna taa kɛ́ Yohaanɩ Ɩsɔ lʋm sɔʋ tɔm kpaalʋɣʋ waalɩ tɔ. 38Ɩ́ nyəmá tɔtɔɣɔ ɩsəna Ɩsɔ haɣasa Nasalɛtɩ Yesu kɛ́ Feesuɣu Naŋŋtʋ toŋ tɔ, na ɩsəna ɩ cɔɔkaɣa tɛtʋ taa na ɩ́ lakɩ kʋpantʋ, na ɩ́ hɛtəɣɩ ɩlɔɣɔʋ ka kpa mpa mpa tɔ, Ɩsɔ wɛ ɩ waalɩ tɔɣɔ ɩ pəsa mpʋ. 39Tə nana tá ɩsəlɛ kɛ pə təna mpi ɩ lapa Yuta tɛtʋ taa na Yosalɛm tɔ. Ḿpʋ́ɣʋ́ pa kama-ɩ tesika tɔɔ na pá kʋ-ɩ. 40Ama Ɩsɔ feesa-ɩ kʋyɛɛŋ tooso wule na ɩ yelaa na yəlaa na-ɩ. 41Ɩlɛ pə taɣa yəlaa tənaɣa yem. Ta mpa Ɩsɔ ka ləsa tuu tanaŋ tɛɛ sɩ tə́ ná na tə́ yɔɣɔtɩ pə tɔm tɔɣɔ. Yesu ɩnɩ ɩ səpa na Ɩsɔ feesi-ɩ tɔ tá na-ɩ tə́ tɔɣɔna na tə́ nyɔɔ. 42Ɩnɩ ɩ tʋna-tʋ sɩ tə́ lakɩ yəlaa kɛ waasʋ, na tə́ heeliɣi təfoo sɩ ɩnəɣəlɛ Ɩsɔ sɩɩwa sɩ ɩ ká hʋʋna weesiŋ nyə́ma na sətaa kɛ tɔm. 43Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa təna yɔɣɔta ɩ tɔm, sɩ ye wei ɩ mʋ ɩ tɔm ɩ ká hɩɩsɩ pʋntʋ ɩsaɣatʋ na ɩ maɣamaɣa ɩ toŋ. 44Piyɛɛ tɔŋna ɩ faaci ɩnəɣɩ mpʋ, ɩlɛna Ɩsɔ Feesuɣu Naŋŋtʋ tii pa təna mpa pa nɩɩkaɣa-ɩ tɔ pa tɔɔ. 45Ḿpʋ́ɣʋ́ piti kpa Yuta nyə́ma mpa paa mʋ Yesu na pá təŋa Piyɛɛ tɔ. Mpi tɔ, Ɩsɔ ha ɩ Feesuɣu Naŋŋtʋ na ɩ́ tɔŋna yaʋ kɛ mpa pa ta kɛ Yuta nyə́ma tɔ pɛlɛ pa tɔɔ tɔtɔ. 46Mpi pə tɔɔ tɔ, pa nɩɩkaɣa pa yɔɣɔtəɣɩ tɔmnaa mpa nɔɣɔlʋ ɩɩ nɩɩkɩ tɔ, na pá pʋɣʋləɣɩ Ɩsɔ sɔsɔɔntʋ. 47Ḿpʋ́ɣʋ́ Piyɛɛ tɔma sɩ: Yəlaa panɛ pə ta kisi-wɛɣɛ Feesuɣu Naŋŋtʋ kɛ haʋ kɛ teitei ɩsɩɩ ta, kacaŋfana Ɩsɔ lʋm maɣamaɣa sɔʋ na? 48Tənaɣa ɩ yelaa na pá yaana Yesu Kilisiti hətɛ na pá sɔ-wɛɣɛ Ɩsɔ lʋm. Ḿpʋ́ɣʋ́ pa wiina-ɩ sɩ ɩ́ caɣa wɛɛ naalɛɣɛ pa kiŋ.


text: 1Maa Pɔɔl ban pɔɔ die pɔ a Yesu Kɩrɩsɩto jũu nɩ Timoti na ɩ a sɩ yɛbɛ, lɛ sɛɛrɛ kʋrɔ a Filemon na ɩ a sɩ badatuo na wʋ ɩ a sɩ tʋ̃tʋ̃tɔ ɩ̃sʋɔ, 2na sɩ mɩ sɛɛrɛ kʋrɔ Afɩya na ɩ a sɩ yɛpɔɔ, nɩ Archipus na ɩ a sɩ soja ɩ̃sʋɔ, nɩ a pupuorbiir bala na ma 'lɔɔ a fʋ yir puor. 3Wɩ̃ɛfʋ nɩ nyã'maar na yi a sɩ Sãa Nãaŋmɩn nɩ a sɩ Soro Yesu Kɩrɩsɩto sɛ̃, a be a fʋ sɛ̃. 4N ma puor Nãaŋmɩn yãan sɔ̃ɔ jaa, naa ma pʋrɔ a fʋ yuor a n Nãaŋmɩn sʋɔrfʋ pɔ, 5bojũu n wõn a fʋ sɔɔfʋ fʋn tara a sɩ Soro Yesu 'yɔ̃ɔ, nɩ a nʋ̃fʋ fʋn tara nɩ a Nãaŋmɩn nɩbɛ ba jaa. 6N sʋɔrɔ na Nãaŋmɩn ɩka fʋ mʋ̃ɔ nɩbir fʋ̃ʋ wa mana a sɔɔfʋ 'yɛr, na fʋ tara par bɔ̃ɔfʋ nɩ a yelvɩɛl ala sɩn tara a Kɩrɩsɩto 'yɔ̃ɔ. 7N yɛbɛ, a fʋ nʋ̃fʋ vɛ̃n ka n chɩlɛ, na a 'yɔ̃ɔ ma ɩ̃kpɛ̃ɔ, bojũu fʋ 'maan a Nãaŋmɩn nɩbɛ nyãn. 8A lɛ jũu, ɩn naa tʋ̃ɔ chɛ nyãa a Yesu 'yɔ̃ɔ gba naa kpãa fʋ ɩka fʋ tʋ̃ a lɛ an sɛɛ ɩka fʋ tʋ̃, 9tɩchɛ n sʋɔrɔ fʋ naa a nʋ̃fʋ jũu. Maa Pɔɔl pãa ɩn danyɔ̃ɔ, naa ɩ nɩrɛ ban pɔɔ die pɔ a Yesu Kɩrɩsɩto jũu. 10N sʋɔrɔ fʋ naa a Onɩsɩmɔsɩ na ɩ a maa bie, 'lɔ lɛ lɩɛb a n bie a sɔ̃ɔ 'lɔ̃nɔ̃ ban 'yɔ̃ɔ ma a bɔ̃jɔrsɩ. 11A sɔ̃ɔ kɔ̃ɔ, waa dɔ̃ɔ tara tɔ̃nɔ̃ kʋ fʋ ɛ, tɩchɛ pʋ̃pãanyã wʋ tara na tɔ̃nɔ̃ kʋ a fʋ̃ʋ nɩ a maa. 12N tʋ̃nɔ̃ wʋ naa, wʋ ɩn a maa mɩ̃ɛ nyãa ɩka wʋ lɩɛb wa a fʋ sɛ̃. 13Ɩn taa nʋ̃n ɩka wʋ be a n sɛ̃ na wʋ ta de a fʋ jie sʋ̃nɔ̃ ma ban 'yɔ̃ɔ ma a bɔ̃jɔrsɩ a 'yɛr nʋ̃ɔ mʋɔlfʋ jũu, 14tɩchɛ n ba bʋɔrɔ ɩka n maal yele jaa ka maa ba sʋʋr fʋ kaa ɛ, ka a vɩla jaa na yi a fʋ nyãa pɔ naa taa ɩ fɩrfʋ ɛ. 15Amɩne sɛ̃, ala lɛ tɔ̃ɔ so ka wʋ ŋmaa yi a fʋ sɛ̃ a bɩ̃lãa, tɩchɛ na wʋn lɛ wa be a fʋ sɛ̃ jaa kpo kpo. 16Pʋ̃pãanyã waa lɛ chɛnɛ ɩ gbãgbaa ɛ, tɩchɛ wʋ ɩn gar gbãgbaa, na wʋ ɩ yɛbɛ kʋ fʋ. Wʋ ɩn nɩrɛ ɩn nʋ̃ ka fʋ mɩ gba nʋ̃, wʋn ɩ nɩrɛ nɩ yɛbɛ a sɩ Soro 'yɔ̃ɔ. 17A lɛ jũu, ala ɩ fʋ nyɛ man ka n ɩ a fʋ tʋ̃tʋ̃tɔ sʋɔ, de wʋ nɩtãa a lɛ fʋn taa sɔɔ de ma. 18Ala ɩ wʋ wa maal fʋn dɛɛr bɩɩ wʋ di fʋn sãn, de pʋɔ a maa sãn pɔ. 19Maa Pɔɔl lɛ sɛɛrɛ a yele nyã nɩ a maa mɩ̃ɛ nũu. Ɩ̃n yab fʋ naa. N kʋ̃ 'yɛr 'yɛr jaa ɩka a fʋ̃ʋ mɩ̃ɛ gba mɩ di man sãn ɛ. 20Ɔ̃ɔ, n yɛbɛ, vɛ̃ ka n nyɛ a tɔ̃nɔ̃ nyã yin a fʋ sɛ̃ a sɩ Soro 'yɔ̃ɔ, 'maa a n nyãa a Kɩrɩsɩto 'yɔ̃ɔ. 21N bar tɩɛr a fʋ nɛɛ tufʋ jũu, naa sɛɛrɛ kʋrɔ fʋ bɔ̃ɔn ɩka fʋn maal gar a lɛ ɩn sʋɔr fʋ ɩka fʋ maal. 22Yele bʋ̃'yen na chɛ, chɔɔr sãan gaa jie bar ma. A yɩ Nãaŋmɩn sʋɔrfʋ jũu, n tɩɛr ɩka wʋn sɔɔ naa ka a nɩbɛ banyãna yuo ma a pɔɔfʋ die pɔ, ka n wa a yɩ sɛ̃. 23Epafaras na ɩ a n tɔ sʋɔ ban 'mataa pɔɔ a die pɔ a Yesu Kɩrɩsɩto jũu, puoro fʋ naa. 24Ka Maakɩ mɩ nɩ Aristakus nɩ Demas nɩ Luka na ɩ a n taaba tʋ̃tʋ̃nbɔ, mɩ puoro fʋ naa. 25A sɩ Soro Yesu Kɩrɩsɩto wɩ̃ɛfʋ wʋ be a fʋ sɛ̃.


text: 1Maa Pɔɔl na ɩ a Yesu Kɩrɩsɩto nɩtʋ̃nãa, nɩtãa lɛ a sɩ Fafaara Nãaŋmɩn na 'yɛr nɩ a Yesu Kɩrɩsɩto na ɩ a sɩ tɩɛrtɔ jie. 2N sɛɛrɛ na kʋrɔ a Timoti na ɩ a n binʋ̃nãa sɔɔfʋ jũu. Wɩ̃ɛfʋ, nɩ nɩbaal, nɩ nyã'maar na yi a Sãa Nãaŋmɩn nɩ a sɩ Soro Yesu Kɩrɩsɩto sɛ̃, a be a fʋ sɛ̃. 3A lɛ ɩn chen a Masedonɩya, n kpãkpãan fʋ naa ɩka fʋ jɩ̃nɛ a Efesus na fʋ wile a nɩbɛ bamɩne a ba taa wile wiil yuo go ɛ. 4Wiilfʋ ba ka ba ta de ba mɩ̃ɛ kʋ jir wiilfʋ ɛ, nɩ a sãakpãmɩne tutaa na ba tara baarfʋ ɛ. A anyãna lɛ waara nɩ nɛchɩrɛ, ban naa tʋ̃nɔ̃ a lɛ a Nãaŋmɩn na bʋɔrɔ nɩ sɔɔfʋ. 5Tɩchɛ a wiilfʋ nyã lɛ waara nɩ nʋ̃fʋ na yi nyãvɩla pɔ, tɩɛr vɩla pɔ nɩ yelmɩ̃ɛ sɔɔfʋ pɔ. 6Nɩbɛ bamɩne bar naa a anyã tɩ na ba 'yɛrɛ 'yɛr vorsɩ. 7Ba bʋɔrɔ naa ɩka ba ɩ a nɛɛ wiwiilbe, na baa bɔ̃ɔ a par a lɛ ban 'yɛrɛ ɛ, bɩɩ na a bonsɩ ala ban 'yɛr ɩka a sɛɛ naa ɛ. 8Faa nyɛ, sɩn bɔ̃ɔn naa ɩka a nɛbinãa vɩla na, ala ɩ nɩrɛ tun a lɛ an wile. 9Sɩ mɩ bɔ̃ɔn naa ɩka, a nɛbinãa ba bin kʋ a nɩtorsɩ ɛ, tɩchɛ wʋ bin kʋ a bala na sɔ̃ɔnɔ̃ a nɛɛ, nɩ a bawõnsɩ, nɩ a bala na ba turo lɛ a Nãaŋmɩn na bʋɔr ɛ, yelbe-ɩrbɛ, nɩ a bala na ba puoro ɛ, na ba sɔ̃ɔnɔ̃ Nãaŋmɩn yuor, nɩ a bala na kʋrɔ a ba sãamɩne, nɩ a ba mamɩne na ba ɩ nɩkʋrbɔ, 10nɩ a sɛ̃sɛ̃nbɛ, nɩ a bala na lɩɛb bʋɔr taa, nɩ a bala na lɩɛb daara a ba taaba, nɩ a jir ŋmarba, nɩ a bala na ŋmara jir pɔrɔ nɩ, nɩ yele jaa na chɩrɛ nɩ a yelmɩ̃ɛ wiilfʋ. 11A wiilfʋ anyã yire na a dãnfʋ Nãaŋmɩn na ɩ a tɩɩr sʋɔ 'yɛr nʋ̃ɔ wʋn de kʋ ma sɛ̃. 12N puor naa a sɩ Soro Yesu Kɩrɩsɩto yãan, wʋn kʋ ma kpɛ̃ɔ bojũu wʋ nyɛn a n sɔɔfʋ, na wʋ 'yɔ̃ɔ ma a wʋ tʋ̃mɔ̃ pɔ. 13N gba na dɔ̃ɔ ɩ Nãaŋmɩn yosɔ̃ɔnɔ̃, gere a nɩbɛ, naa ɩ jɛbʋɔrɔ, tɩchɛ Nãaŋmɩn wa kãan a n nɩbaal, bojũu n ɩn a lɛ ɩn ba sɔɔ de nɩ babɔ̃ɔfʋ jũu, 14tɩchɛ a sɩ Soro wɩ̃ɛfʋ waa naa, nɩ a sɔɔfʋ, nɩ a nʋ̃fʋ ala na be a Yesu Kɩrɩsɩto 'yɔ̃ɔ. 15A yelmɩ̃ɛ 'yɛr nɩ nyã, na a ɩ yelmɩ̃ɛ ɩka nɩrɛ wʋ sɔɔ de. Yesu Kɩrɩsɩto wan a wɛr pɔ ɩka wʋ wa faa yelbe-ɩrbɛ, tɩchɛ maa lɛ gar ba jaa. 16Tɩchɛ a lɛ jũu lɛ so ka Nãaŋmɩn kaa n nɩbaal, ka a na tʋ a n pɔ, a maa na ɩ a yelbe-ɩrɛ gar ba jaa, ka Yesu Kɩrɩsɩto wiil a wʋ kãnyir na ba tara baarfʋ kʋ ma, ka n ɩ wiilfʋ kʋ a bala na wa sɔɔ wʋ nyɛ nyɛvʋr na ba tara baar fʋ ɛ. 17Pʋ̃pãanyã a Nãa 'lɔ na ba tara pielfʋ ɛ, a 'lɔ na ba kpire ɛ, a 'lɔ sɩn ba nyɛrɛ ɛ, a Nãaŋmɩn bʋ̃'yen tɛɛ, wʋ nyɛrɛ 'yɔ̃ɔfʋ nɩ tɩɩr bɩbir nɩ bɩbir jaa. A ɩ a lɛ. 18N bie Timoti, n kʋrɔ fʋ naa a wiilfʋ anyãna tun a lɛ a Nãaŋmɩn 'yɛ'yɛrɛ na dɔ̃ɔ 'yɛr a fʋ 'yɛr, ala ɩ fʋ̃ʋ turo a lɛ, fʋn jɛb a jɛb vɩla 'lɔ. 19Tara sɔɔfʋ nɩ pʋtɩvɩla, bojũu nɩbɛ bamɩne tɔr naa a vɩla 'lɔ maalfʋ bar ka a ba sɔɔfʋ bʋ̃bʋr. 20A ba pɔ lɛ Hɩmɩnayas nɩ Aleksanda, bala lɛ n de kʋ a Satan ka ba na jãn ta fere sɔ̃ɔnɔ̃ Nãaŋmɩn yuor ɛ.


text: 1Kʋntʋ kwaga nɩ d'ɩ Yuutu Zezi daa ta ma lɩ nɔɔna fusɩrpɛ (70), sɩ o tʋŋɩ-ba bale bale, sɩ ba da yigə ba vu mɛ maama o na lagɩ o vu tɩn. 2O na lagɩ o tʋŋɩ-ba kʋntʋ tɩn, mʋ o tagɩ dɩ ba o wɩ: "Kʋ nyɩ dɩ faa na kɩ lanyɩranɩ, yɩ tɩntʋŋna fɩnfɩɩn yɩranɩ mʋ wʋra sɩ ba kɩ-kʋ te tɩn. Nan loori-na faa kʋm tu, sɩ o tʋŋɩ nɔɔna zanzan, sɩ ba vu ba kɩ o faa kʋm ba pa-o." 3O ma daarɩ o wɩ: "Ve-na! A na tʋŋɩ abam je sɩm kʋntʋ nɩ tɩn, abam nyɩ dɩ pəlbiə na maa ve sɩ ba gwaanɩ nywənkuri wʋnɩ te tɩn mʋ. 4'A na maa ve, yɩ kwe-na səbiə gan-lɔgɔdɩ, nan yɩ kwe-na tampɔgɔ, naa 'a ta'a jɩgɩ natra 'a wəli da. Yɩ zɩgɩ-na cwəŋə nɩ 'a daanɩ nɔɔn-nɔɔnʋ pwəgə. 5'A nan na yi sɔŋɔ kʋlʋ maama 'a na lagɩ 'a zʋ tɩn, sɩ 'a ta dɩ sɔŋɔ kʋm tiinə nɩ: 'Wɛ w'ʋ pa abam yazurə.' 6Nɔɔnʋ na wʋra yɩ o soe wʋ-zuru, 'a yazurə yam w'ʋ ta wʋra dɩd-o. Wʋ-zuru-nyɩm nan na tərə, 'a yazurə yam w'ʋ joori ya ba 'a tɩtɩ te mʋ. 7Ta'a zʋʋrɩ-na sɔŋɔ kʋm kʋntʋ wʋnɩ. Wʋdiu kʋlʋ maama ba na kɩ ba pa abam tɩn, sɩ 'a ta'a di kʋntʋ. Tɩntʋŋnʋ maŋɩ sɩ o taa joŋi o ŋwɩɩrʋ mʋ. 'A yɩ zaŋɩ 'a tʋlɩ sam dɩdonnə. 'A ta'a zʋʋrɩ d'aanɩ, sɩ kʋ taa ve maŋa kalʋ 'a na w'ʋ ba 'a viiri tɩn. 8'A na zʋ tɩʋ kʋlʋ maama, yɩ ba na jeeri abam lanyɩranɩ, sɩ 'a ta'a di wʋdiu kʋlʋ maama ba na kɩ ba pa abam tɩn, 9sɩ 'a pa yawɩɩna na yazurə, 'a daarɩ 'a ta dɩ ba nɩ: 'Maŋa twɛ sɩ Baŋa-Wɛ di paarɩ 'a tɩtarɩ nɩ.' 10Kʋ daarɩ, 'a na zʋ tɩʋ kʋlʋ maama yɩ ba na wʋ sɛ sɩ ba jeeri abam, sɩ 'a nuŋi tɩʋ kʋm cwe wʋnɩ 'a ta dɩ ba nɩ: 11'Abam tɩʋ kʋm fogo na taagɩ dɩbam nɛ sɩm tɩn, nii-na d'ɩ pɩɩsɩ-kʋ d'ɩ joori d'ɩ yagɩ da, sɩ kʋ brɩ nɩ abam wʋ kɩ lanyɩranɩ. Nan ta'a ye-na sɩ maŋa twɛ sɩ Baŋa-Wɛ di paarɩ nɔɔna tɩtarɩ nɩ.' 12A nan lagɩ a ta abam sɩ, Wɛ sarɩya dɛ dɩm na yiə, Sodɔm tiinə b'a tiini ba na lɛɛrʋ nɩ tɩʋ kʋntʋ tiinə na w'ʋ na lɛɛrʋ te tɩn. 13Abam Korazin tiinə, 'a w'ʋ na lɛɛrʋ! Kʋ wəli dɩ abam Betisayida tiinə dɩ w'ʋ na lɛɛrʋ! Bɛŋwaanɩ, wo-kɩnkagɩla yalʋ maama a na kɩ abam tee nɩ tɩn, yadonnə ya na kɩ Tiiri dɩ Sidɔn tiinə tee nɩ, bantʋ ya w'ʋ kɩ lɩla ba ləni ba wʋrʋ ba yagɩ kəm-balwaarʋ, yɩ ba ya w'ʋ zʋ gwar-zɩnzwara ba lo puru ba yuu nɩ, sɩ kʋ brɩ nɩ ba wʋrʋ tiini tɩ cɔgɩ zanzan. 14Wɛ sarɩya dɛ dɩm na yiə, Tiiri dɩ Sidɔn tiinə b'a tiini ba na lɛɛrʋ nɩ abam na w'ʋ na lɛɛrʋ te tɩn. 15Abam Kapɛrnawum tiinə, 'a ga bʋŋɩ nɩ Wɛ lagɩ DƖ zəŋi abam wɛyuu nɩ mʋ na? Aye. Abam nan lagɩ 'a tʋ tɩga nɩ mʋ 'a tu 'a kwaarɩ curu." 16Zezi daa ma ta dɩ o karabiə bam o wɩ: "Wʋlʋ maama na joŋi abam taanɩ tɩn, kʋntʋ tu joŋi amʋ taanɩ mʋ. Wʋlʋ maama nan na wʋ joŋi abam taanɩ tɩn, kʋ tu wʋ joŋi amʋ taanɩ mʋ. Wʋlʋ maama na wʋ joŋi amʋ taanɩ tɩn wʋ joŋi Baŋa-Wɛ dɩlʋ na tʋŋɩ-nɩ tɩn taanɩ mʋ." (Zezi na tagɩ kʋntʋ tɩn, o laan ma tʋŋɩ-ba yɩ ba vu.) 17Kʋ na kɩ fɩɩn tɩn nɔɔna fusɩrpɛ bam ma joori ba ba Zezi te dɩ wʋpolo. Ba ma ta dɩd-o ba wɩ: "D'ɩ Yuutu, ciciri tɩtɩ dɩ dɛ nmʋ yɩrɩ kɔrɔ ŋwaanɩ sɩ sɛ dɩbam ni." 18O ma ləri-ba o wɩ: "A nɛ sʋtaanɩ na zɩgɩ wɛyuu nɩ dɩ tʋ tɩga nɩ, nɩ dʋa na pɩpɩla ka baga ka tu ka kwaarɩ tɩga te tɩn. 19Nii-na, a pɛ abam dam sɩ 'a nɔ bɩsankwɩ dɩ nwaanʋ baŋa nɩ, sɩ 'a wanɩ sʋtaanɩ dɩ dɩ dam maama, yɩ tɩ tɩlʋtɩlʋ b'a wanɩ abam woŋo tɩ kɩ. 20'A nan yɩ kɩ wʋpolo dɩ ciciri na sɛ abam ni tɩn ŋwaanɩ. Nan za 'a kɩ-na wʋpolo dɩ 'a yɩra na pʋpʋnɩ Wɛ-sɔŋɔ ŋwɩa tɔnɔ kʋm wʋnɩ tɩn ŋwaanɩ." 21Maŋa kam kʋntʋ nɩ, Wɛ Joro kʋm dɛɛn pɛ Zezi na wʋpolo lanyɩranɩ. O laan ma kɩ o Ko Baŋa-Wɛ le o wɩ: "A Ko, nmʋ yɩ wʋlʋ na te wɛyuu dɩ tɩga baŋa maama tɩn. Nmʋ nan mʋ pɛ n cɩga kam səgi swan tiinə dɩ yiyiu tiinə tee nɩ, yɩ n daarɩ n pa balʋ na nyɩ dɩ bu-balɛ te tɩn lwarɩ ka kuri. A Ko, a kɩ nmʋ le. Nmʋ na kɩ kʋntʋ tɩn, kʋ yɩ n wʋbʋŋa na lagɩ kʋlʋ tɩn ŋwaanɩ mʋ." 22"A Ko nan pɛ-nɩ dam wəənu maama baŋa nɩ. Nɔɔn-nɔɔnʋ b'a wanɩ o lwarɩ Wɛ Bu wʋm na yɩ wʋlʋ, kʋ na daɩ o Ko yɩranɩ. Nɔɔn-nɔɔnʋ dɩ nan b'a wanɩ o lwarɩ a Ko Wɛ na yɩ wʋlʋ, kʋ na daɩ amʋ wʋlʋ na yɩ DƖ Bu wʋm tɩn yɩranɩ, kʋ wəli dɩ amʋ na lagɩ sɩ a pa nɔɔnʋ wʋlʋ maama lwarɩ DƖ na yɩ wʋlʋ tɩn." 23O laan ma pipiri o nii o karabiə bam seeni, yɩ o ŋɔɔnɩ dɩ bantʋ ba yɩranɩ o wɩ: "'A jɩgɩ yu-yoŋo dɩ 'a yiə na naɩ wo-kamunnu tɩlʋ tɩn. 24Lwarɩ-na sɩ, faŋa faŋa Wɛ nijoŋnə zanzan dɩ pwa zanzan dɛɛn jɩgɩ tɩɩna sɩ ba ya na kʋlʋ maama abam na naɩ lele tɩn, yɩ ba wʋ wanɩ ba na. Ba dɛɛn jɩgɩ tɩɩna sɩ ba ya ni Wɛ taanɩ dɩlʋ abam na ni tɩn, yɩ ba wʋ wanɩ ba ni-dɩ." 25Wɛ cullu karanyɩna dɩdʋa dɛɛn tu Zezi te, sɩ o maŋ-o o nii o swan na yɩ te tɩn. O ma zaŋɩ o bwe-o o wɩ: "Karanyɩna, amʋ nan w'ʋ kɩ ta mʋ sɩ a joŋi ŋwɩa kalʋ na ba ti tɩn Wɛ tee nɩ?" 26Zezi ma ta dɩd-o o wɩ: "Bɛɛ mʋ pʋpʋnɩ Wɛ cullu tɔnɔ kʋm wʋnɩ? Bɛɛ mʋ n yəni n karɩmɩ da?" 27Nɔɔnʋ wʋm ma ləri o wɩ: "Kʋ pʋpʋnɩ kʋ wɩ, ta n soe n Yuutu Baŋa-Wɛ dɩ n bɩcarɩ maama, dɩ n wʋ maama, dɩ n dam maama, dɩ n wʋbʋŋa maama, sɩ n kwəri n ta n soe n doŋ nɩ n tɩtɩ te." 28Zezi ma ləri o wɩ: "N tagɩ cɩga. Nan ta n kɩ kʋntʋ, sɩ n'n na ŋwɩa Wɛ tee nɩ." 29Nɔɔnʋ wʋm ma lagɩ sɩ o pa o tɩtɩ bʋra. O ma daa bwe Zezi o wɩ: "Amʋ doŋ mʋ wɔɔ?" 30Zezi dɛɛn ma maŋɩ mɩmaŋa o ma lər-o o wɩ: "Nɔɔnʋ wʋdoŋ mʋ zɩgɩ Zeruzalɛm nɩ o nuŋi o maa ve tɩʋ kʋdoŋ, kʋ yɩrɩ mʋ Zeriko. O ma vu o maŋɩ dɩ nɔn-vɩrna. Nɔn-vɩrna bam ma zi-o ba vrɩ o gwaarʋ dɩ o wəənu maama. Ba ma mag-o ba bəri, yɩ ba daarɩ ba duri ba viiri. 31O na tigi da kʋntʋ tɩn, Wɛ kaanɩm tu dɩdʋa dɩ ya wʋ cwəŋə kam kʋntʋ nɩ o maa ve. O na maa ve tɩn, o ma na nɔɔnʋ wʋm na tigi o yigə nɩ. O ma ywəri o tɔgɩ daa o kɛ. 32Wɛ-digə tɩntʋŋnʋ wʋlʋ na yɩ Leviti tu tɩn dɩ maa tɔgɩ da o maa kɛa. O na yi jəgə kam tɩn, o ma na nɔɔnʋ wʋm na tigə. O dɩ daa ma ywəri o tɔgɩ daa o kɛ. 33Samari tu wʋdoŋ dɩ dɛɛn maa wʋ bərə nɩ. O ma vu o yi nɔɔnʋ wʋm na tigi mɛ tɩn. O na nɛ-o tɩn, o ŋwaŋa ma zʋ-o. 34O ma vu o te. O ma kwe nugə dɩ sana o ma zarɩ o fufwələ yam, yɩ o daarɩ o vɔ-ya. O laan ma kwe-o o daŋɩ o tɩtɩ bɩnaga baŋa nɩ o ja vu nɔɔnʋ wʋdoŋ vərə-digə. Ba na yi da tɩn, o maa jɩg-o o nii lanyɩranɩ. 35Tɩga na pʋʋrɩ tɩn, Samari tu wʋm ma zaŋɩ sɩ o kɛ. O ma lɩ səbu-dala yale o pa wʋlʋ na te vərə-digə kam tɩn. O ma ta dɩd-o o wɩ: 'Ta n nii nɔɔnʋ wʋm baŋa nɩ n pa-nɩ. Səbu kʋm na wʋ yi, maŋa kalʋ a na w'ʋ joori a ba tɩn, a'a ŋwɩ kʋlʋ maama n na w'ʋ kɩ n wəli da tɩn.' " 36Zezi laan ma bwe-o o wɩ: "Kʋntʋ tɩn, bantʋ batɔ wʋnɩ, wɔɔ mʋ yɩ nɔɔnʋ wʋlʋ nɔn-vɩrna bam na vrɩ tɩn doŋ cɩga cɩga?" 37Karanyɩna kam ma ləri o wɩ: "Wʋlʋ wʋm na jaanɩ o ŋwaŋa tɩn." Zezi laan ma ta dɩd-o o wɩ: "Nan ve sɩ n dɩ ta n kɩ kʋntʋ." 38Zezi dɩ o karabiə bam daa maa wʋ cwəŋə nɩ ba veə. O ma vu o yi tɩʋ kʋdoŋ. Kaanɩ wʋdoŋ maa wʋra, o yɩrɩ mʋ Marɩtɩ. O ma jeeri Zezi lanyɩranɩ ba sɔŋɔ nɩ. 39Marɩtɩ nyaanɩ dɩ maa wʋra, o yɩrɩ mʋ Mari. O ma jəni tɩga nɩ Zezi tee nɩ, yɩ o cəgi o taanɩ dɩm maama. 40Mari na je kʋntʋ tɩn, Marɩtɩ ma tiini o cɛ tɩtʋŋa nɩ yɩ o liə. O ma vu Zezi te o wɩ: "A Yuutu, nii amʋ na zɩgɩ a tʋŋa a yɩranɩ, yɩ a nyaanɩ wʋm cɩm. Nmʋ yigə tərə na? Ta dɩd-o sɩ o zaŋɩ o wəli-nɩ." 41D'ɩ Yuutu Zezi ma lər-o o wɩ: "Marɩtɩ, Marɩtɩ, nmʋ na li zanzan tɩn mʋ jɩgɩ-m kʋ yaara. 42Woŋo kʋdoŋ yɩranɩ mʋ daarɩ. Mari mʋ lɩ kʋlʋ na lana tɩn sɩ o kɩ, yɩ nɔɔn-nɔɔnʋ b'a wanɩ o cɩ-kʋ."


text: 1Tə ya təmaɣa mpʋ, ɩlɛna táá sʋʋ kpɩɩlʋɣʋ na tə́ tɛɛ Kɔɔsɩ kɛ kpakpaa. Kʋ fema ɩlɛna tə tala Lote. Tə kʋla təna, ɩlɛna tə tala Patala. 2Ɩlɛna tə́ maɣana tənaɣa kpɩɩlʋɣʋ nakʋlɩ na kʋ puki Fenisii. Ɩlɛna tə́ sʋʋ kʋlɛ na tə́ tɛɛ. 3Tá kpɩɩlʋɣʋ kɔma na kʋ wʋsəna Sipili na tə́ loosiɣi ɩcatɛ, ɩlɛna tə́ kɛɛna tɛtʋ nti lʋm tama kotaɣa kɛ mpʋ tɔ tə pə tɛɛ tɔɔ na tə́ məŋna Silii tɔɔ. Tə tala Tiii ɩlɛna tə́ lɩɩ təna na pá tisi kpɩɩlʋɣʋ taa wontu. 4Na tə́ maɣana Ɩsɔ sɛɛlaa kɛ təna, na tá na-wɛ tə́ caɣa kʋyɛɛŋ naatosompɔɣɔlaɣa. Ḿpʋ́ɣʋ́ Feesuɣu Naŋŋtʋ lapa na pá heeli Pɔɔlɩ sɩ ɩ́ taa polo Yosalɛm. 5Tá na-wɛ tə tɛma caɣalɛ kɛ kʋyɛɛŋ naatosompɔɣɔlaɣa kɛ mpʋ, ɩlɛna táá kʋlɩ na tə́ kpaɣa tá mpaaʋ. Ḿpʋ́ɣʋ́ pá na pa alaa na pa piya pa ləsa-tʋɣʋ mpaaʋ. Tə lɩɩ ɩcatɛ, ɩlɛna tá na-wɛ tə́ luŋ akula kɛ teŋku nɔɣɔ na tə́ sələmɩ Ɩsɔ. 6Tá na-wɛ tə lapa təmaɣa pə lapa wulee, ɩlɛna táá kpa kpɩɩlʋɣʋ na pə́ kaasɩ na mpɛ pá məlɩ kpente. 7Tə lɩɩʋ Tiii kɛ mpʋ tɔ hatoo Pətolomayisi kɛ tá kpɩɩlʋɣʋ sʋʋʋ sɩɩ tənaɣa. Tənaɣa tə lɩɩwa na tə́ polo tə́ sɛɛ tá taapalaa na tá na-wɛ tə́ caɣa wʋlɛ kʋlʋmtəlɛ. 8Tɛʋ fema ɩlɛna tə́ taɣanɩ kʋlʋɣʋ na tə́ polo Sesalee. Tə tala təna ɩlɛna tə́ sʋʋ waasʋ yɛllʋ Filipʋ təyaɣa na tə́ həntɩ ɩ tɛ. Filipʋ ɩnɩ ɩ ka kɛ́ yəlaa naatosompɔɣɔlaɣa wei paa ləsəna pa mpaa kɛ Yosalɛm taa tɔ pa taa lɛlʋ. 9Ɩ wɛna pɛɛlaa kɛ liɣiti, pa ta saa apalaa, na pa kpaalaɣa Ɩsɔ kʋheelitu. 10Tə caɣa tənaɣa wɛɛ naalɛ, ɩlɛna apalʋ nɔɣɔlʋ lɩɩna Yuta na ɩ́ kɔɔ, pa yaa-ɩ sɩ Akapusi. Ɩ ka kɛ́ Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsʋlʋ kɛ́. 11Apalʋ ɩnɩ ɩ kɔma tá kiŋ na ɩ́ kpaɣa Pɔɔlɩ tampala na ɩ́ hɔkɔ ɩ nɔɔhɛɛ na ɩ niŋ, na ɩ́ tɔ sɩ: Ɩɩ naa nti Feesuɣu Naŋŋtʋ yɔɣɔtəɣɩ tɔ. Yuta nyə́ma ká hɔkɔ Yosalɛm taa kɛ́ tampala ɩnɛ ɩ tʋ, na pá kpaɣa-ɩ na pá pɛtɩ-ɩ kpaɩ nyə́ma. 12Tə nɩɩ mpʋ, ɩlɛna tá maɣamaɣa na Sesalee nyə́ma tə́ wiina Pɔɔlɩ sɩ ɩ́ taa polo Yosalɛm. 13Tənaɣa ɩ tɔma sɩ: Pepe tɔɔ kɛ́ ɩ́ wiiki na ɩ́ caa sɩ ɩ́ la na pə́ yɔɔlɩ-m. Ama má, ma sɔɔlʋ pɩɩwaɣa sɩ pə taa la hɔkʋɣʋ tɔm tike. Paa kʋɣʋ, pá kʋ-m Yosalɛm kɛ Tacaa Yesu nyʋɣʋ tɔɔ. 14Tə lapa Pɔɔlɩ kɛ pə təna na tə́ kpisi ɩlɛna táá yele-ɩ wiinaʋ. Tənaɣa tə tɔma sɩ: Ye Tacaa ɩ́ nɔka mpi, pəlɛ pə la. 15Tə lapa wɛɛ naalɛɣɛ təna, ɩlɛna tə́ la sɔɔlʋ sɩ tə puki Yosalɛm. 16Tacaa təŋlaa napələɣɩ Sesalee ná təŋa-tʋ sɩ paa pona-tʋ na tə́ həntɩ Sipili apalʋ nɔɣɔlʋ ɩ tɛ, pa yaa-ɩ sɩ Naasɔŋ. Ɩ sʋʋ Ɩsɔ sɛɛʋ tɔ pə taɣa saŋa. 17Tə kɔma na tə́ tala Yosalɛm ɩlɛna tá taapalaa laŋlɛ hɛɛna tá kɔntɛ. 18Kʋ fema ɩlɛna tá na Pɔɔlɩ tə́ polo Saakɩ tɛ, Ɩsɔ təsɛɛlɛ sɔsaa təna kota təna. 19Ɩlɛna Pɔɔlɩ sɛɛ-wɛ na ɩ́ kɛɛsɩ-wɛɣɛ pə təna mpi Ɩsɔ lapəna ɩ niŋ kɛ mpa pa ta kɛ Yuta nyə́ma tɔ pa hɛkʋ tɔ. 20Pɛlɛ pa nɩɩ mpʋ, ɩlɛna pá sa Ɩsɔ, na pá tɔ Pɔɔlɩ sɩ: Tá taapalʋ, nyənɩ, Yuta nyə́ma iyisi iyisi mʋwa Tacaa tɔm. Pa təna pa ɩsɛ sɛɛna Moisi kʋsəsɩɩtʋ təŋʋɣʋ. 21Pa heela-wɛ təfoo sɩ n heeliɣi Yuta nyə́ma mpa pa wɛ piitim lɛmpɩ hɛkʋ tɔ sɩ pá yele Moisi kʋsəsɩɩtʋ. Pá taa pɛlɩ pa piya. Pəyele sɩ pá taa təŋ Yuta nyə́ma kʋlapʋtʋ. 22Paa pɩɩ la ɩsəna paa nɩɩ nyá kɔntɛ tɔm. Tɔʋ, na ɩsənaɣalɛ? 23Tɩɩ hʋ́lɩ́-ŋ ɩsəna n ka la tɔ. Apalaa liɣiti nɔɣɔlʋ ɩ wɛ cənɛ mpa pa sɩɩ pa nɔɔsɩ na pá tɔŋna pə kɔtaɣa tɔ. 24Kpaɣa-wɛ na nyá na-wɛ ɩ́ kpɛntɩ na ɩ́ lá nyɔɔŋ tɔɔ asilima kɛɛlʋɣʋ kɔtaɣa. Caa liɣitee na pá looli pa nyɔɔŋ. Saa ɩnɩ paa wei ɩ ká nyɩ sɩ nti pa yɔɣɔtaa tɔ pa tʋ-ŋ-təɣɩ kʋtʋɣʋ kɛ́. Ama nyá, nyá tɔŋna Moisi kʋsəsɩɩtʋ kɛ təŋʋɣʋ. 25Ye mpa pa ta kɛ Yuta nyə́ma na pá pəsa Kilisiti nyə́ma ɩlɛ, tə tɛma pɛlɛɣɛ lɛɛtəlɩ ŋmaaʋ na tə́ heeli-wɛɣɛ nti tə ləsaa na tə́ sɩɩ tɔ sɩ, pá kii nantʋ kʋlalaatʋ, na caləm na kpəntɛ nte pa ta lɛntɩ tɔ, na pá yele tɛtɛlakasɩ təkpataa. 26Ḿpʋ́ɣʋ́ Pɔɔlɩ kpaɣa yəlaa liɣiti ɩnɩ. Tɛʋ fema, ɩlɛna ɩ́ na-wɛ pá kpɛntɩ na pá la nyɔɔŋ tɔɔ asilima kɛɛlʋɣʋ kɔtaɣa. Pəlɛ pə waalɩ, ɩlɛna ɩ́ polo Ɩsɔ təsɛɛlɛ na ɩ́ kpaalɩ kʋyaŋku pa kɔtaɣa ka sɩɩ tənaɣa tɔ. Pə wɛɛ sɩ kʋyakʋ ŋku paa la kɔtasɩ kɛ paa wei ɩ nyʋɣʋ tɔɔ tɔ. 27Kʋyɛɛŋ naatosompɔɣɔlaɣa ɩnɩ ɩ kɔma sɩ ɩ yoosiɣi, ɩlɛ Yuta nyə́ma mpa pa lɩɩna Asii tɛtʋ tɔ pa ná Pɔɔlɩ kɛlɛ Ɩsɔ təsɛɛlɛ taa. Ḿpʋ́ɣʋ́ pa kpaasa yəlaa təna pááná na pá kpa-ɩ. 28Na pá makɩ kapusi sɩ Ɩsɛɣɛlɩ yəlaa ɩ́ kɔɔ yoo. Apalʋ ɩnɛ ɩ cɔɔna na ɩ́ lakɩ waasʋ kɛ paa timpi na ɩ́ yoosiɣi yəlaa təna na Ɩsɛɣɛlɩ nyə́ma na ɩ́ saɣatəɣɩ Moisi kʋsəsɩɩtʋ, na Ɩsɔ təsɛɛlɛ tənɛ. Na ɩ tasa nɔɔnɔɔ kɛ́ sʋsʋɣʋ kɛ Ɩsɔ təsɛɛlɛ taa kɛ́ mpa pa ta kɛ Yuta nyə́ma tɔ, na pá wakəlɩ katɛ təcaɣalɛ tənɛ. 29Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ kɛ́ pa yɔɣɔta mpʋ, pa na Pɔɔlɩ na Ɩfeesu Tʋlʋfim kɛ ɩcatɛ taa na pa hʋʋwa sɩ Pɔɔlɩ kpɛŋna-ɩ na ɩ́ sʋsɩ Ɩsɔ təsɛɛlɛ taa. 30Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩcatɛ təna cʋkaa na yəlaa seekina paa timpiɣi kpilikpili na pá kɔŋ. Tənaɣa pa kpá Pɔɔlɩ na pá hɔmɩ-ɩ na pá lɩɩna awalɩ, ɩlɛna pá təkɩ Ɩsɔ təsɛɛlɛ nɔnɔɔsɩ kɛ kpakpaa. 31Pa caakaɣa sɩ pá kʋ-ɩ, ɩlɛ laapaalɩ tala Lom yoolaa tintiɣile kʋmataŋ kɛlɛ sɩ, Yosalɛm təna cʋkaa. 32Tənaɣa ɩ kpaɣa yoolaa na pa sɔsaa kɛ kpakpaa na pá se na pá polo samaa kiŋ. Pa nawa kʋmataŋ ɩnɩ na ɩ yoolaa, ɩlɛna pá yele Pɔɔlɩ kɛ mapʋ. 33Tənaɣa kʋmataŋ pola Pɔɔlɩ kiŋ, na ɩ́ tɔ sɩ pá kpa-ɩ na pá hɔkɔ-ɩ na alukpala naalɛ. Pə waalɩ kɛ́ ɩ pɔɔsaa sɩ, ɩ kɛ́ awe, na pepeɣe ɩ lapa? 34Ɩlɛna samaa ɩnɩ ɩ taa, ɩnɛ sɩ ɩ nyəntʋ, ɩnɛ ɩ́lɛ́ sɩ ɩ nyəntʋ. Yoolaa kʋmataŋ ɩnɩ ɩ nawa sɩ ɩ kaa pəsɩ na ɩ́ cɛkəna pə tɔm kɛ teitei kɛ́ cʋkʋɣʋ pənɛ pə taa. Ɩlɛna ɩ́ tɔ sɩ pá tɛɛna Pɔɔlɩ kɛ yoolaa yoou kutuluɣu taa. 35Pa kɔma na pá tana-ɩ timpi pa kpaa na pá sʋʋkɩ kutuluɣu ŋkʋ kʋ taa tɔ, ɩlɛna yəlaa huliɣi-ɩ. Tənaɣa yoolaa kpaɣa-ɩ na pá hɔɣɔlɩ-ɩ heeheempaa. 36Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, yəlaa təna təŋaɣa-ɩ kɛ́ na pá tɔŋ sɩ ɩ́ kʋ-ɩ. 37Pa kɔma sɩ pa sʋsəɣɩ Pɔɔlɩ kɛ yoolaa kutuluɣu, ɩlɛna ɩ́ tɔ kʋmataŋ sɩ: N kaa ha-m mpaa na má heeli-ŋ natələɣɩ pəcɔ? Ḿpʋ́ɣʋ́ kʋmataŋ pɔɔsa Pɔɔlɩ sɩ: N nɩɩkɩ Kəlɛɛkɩ tɔm kɛ? 38Ye mpʋ pə taɣa nyaɣalɛ Icipiti tʋ wei wulenaa taa ɩ kʋlaa na ɩ́ kpɛɛsəna tɛtʋ tɔkəlaa tɔ? Wei ɩ kpaɣa yʋlʋkʋlaa iyisi liɣiti (4000) na ɩ́ tɛɛna wʋlaɣa tɛtʋ taa tɔ? 39Tənaɣa Pɔɔlɩ cɔ-wɛ sɩ: Pə taɣa ma. Ma kɛ́ Yuta tʋ kɛ́, na pa lʋla-m Taasɩ kɛ Silisii tɛtʋ taa. Ma kɛ́ ɩcatɛ sɔsɔɔlɛ taa tɛtʋ pu. La suulu na ń yele na má yɔɣɔtəna samaa. 40Ḿpʋ́ɣʋ́ yoolaa kʋmataŋ ha-ɩ nɔɣɔ sɩ ɩ́ yɔɣɔtɩ. Tənaɣa Pɔɔlɩ səŋa timpi pa kpaa na pá sʋʋkɩ kutuluɣu taa tɔ, na ɩ́ nyəkɩ yəlaa kɛ niŋ. Pa təna pa suma tətiɣitiɣi, ɩlɛna Pɔɔlɩ yɔɣɔtəna-wɛ na Alaamee tɔm taa sɩ:


text: 1A ko-biə-ba, 'a maama ye cullu laŋa na yɩ te. Kʋntʋ ŋwaanɩ 'a ye nɩ cullu na te nɔɔnʋ, kʋ yɩ sɩ kʋ taa ve o tʋʋnɩ mʋ. O nan na tɩga, tɩ daa ba te-o. 2Kʋ nyɩ nɩ kaanɩ na zʋ barʋ te tɩn mʋ. Culu brɩ nɩ o barʋ wʋm ta na ŋwɩ maŋa kalʋ tɩn, o ba jɩgɩ cwəŋə sɩ o yagɩ o barʋ wʋm. O barʋ wʋm nan na tɩga, o laan jɩgɩ ni sɩ o zʋ barʋ wʋdoŋ, culu daa wʋ vɔgɩ-ba daanɩ. 3Kʋntʋ ŋwaanɩ, o barʋ wʋm ta na ŋwɩ, yɩ kaanɩ wʋm na ve o zʋ barʋ wʋdoŋ, o cɔgɩ mʋ. O barʋ wʋm nan na tɩga, culu kʋm daa wʋ vɔgɩ-ba daanɩ. O laan na zʋ barʋ wʋdoŋ, o daa wʋ cɔgɩ. 4A ko-biə-ba, kʋ yɩ kʋntʋ mʋ dɩ abam dɩ. Kʋ na yɩ cullu tɩm laŋa nɩ, abam maama nyɩ dɩ twa mʋ te, Zezi Krisi na tɩgɩ tɩn ŋwaanɩ. Kʋntʋ ma pa d'ɩ yigə lɩ cullu tɩm wʋnɩ, yɩ d'ɩ jɩgɩ cwəŋə sɩ d'ɩ kɩ d'ɩ tɩtɩ nɔɔnʋ wʋdoŋ jɩŋa nɩ, wʋntʋ yɩ Zezi wʋlʋ na bi o yagɩ tʋʋnɩ tɩn. Kʋ maa paɩ d'ɩ tʋŋɩ tɩtʋŋ-ŋʋna d'ɩ pa Wɛ. 5D'ɩ dɛɛn kɩ wo-yɔɔrʋ tɩlʋ d'ɩ wʋbʋŋa na lagɩ tɩn. Wɛ cullu tɩm nan brɩ dɩbam kʋlʋ na yɩ lwarɩm tɩn, yɩ d'ɩ fra ta yəni ya zʋʋrɩ wəənu tɩm kʋntʋ. Kʋ dɛɛn ma pa d'ɩ kɩ kəm-balwaarʋ tɩlʋ na jɩgɩ dɩbam tɩ ve tʋʋnɩ tɩn. 6Cullu tɩm dɛɛn tiini tɩ pɩɩnɩ dɩbam mʋ dɩ dam. Lele kʋntʋ tɩ nan daa ba te dɩbam, d'ɩ na tɔgɩ dɩ Zezi d'ɩ tɩ tɩn ŋwaanɩ. Kʋntʋ tɩn, d'ɩ na tʋŋɩ Wɛ tɩtʋŋa yam te tɩn, kʋ yɩ DƖ Joro kʋm na wʋ d'ɩ bɩcara nɩ tɩn ŋwaanɩ mʋ. D'ɩ laan tɔgɩ cwə-dʋŋa kam kʋntʋ, sɩ kʋ daɩ cwə-doŋə kalʋ na yɩ cullu tɩlʋ na pʋpʋnɩ tɩ tiŋi tɔnɔ wʋnɩ tɩn ŋwaanɩ. 7Bɛɛ mʋ d'ɩ nan w'ʋ ta cullu tɩm laŋa nɩ? Tɩ yɩ lwarɩm mʋ na? Aye, kʋ daɩ kʋntʋ. Wɛ cullu tɩm nan mʋ pɛ a lwarɩ lwarɩm na yɩ te tɩn. Tɩ ya na wʋ brɩ nɩ: "Yɩ pa n yi zʋ n donnə wəənu", a ya b'a ta ye nɩ a yi na zʋ a donnə wəənu, kʋ yɩ lwarɩm mʋ. 8Culu kʋm kʋntʋ nan mʋ pɛ lwarɩm na cwəŋə dɩ zʋ a wʋbʋŋa kʋ pa a yi zʋ wəənu zanzan. Cullu nan na tərə, lwarɩm b'a ta jɩgɩ dam. 9A dɛɛn ya ta na yəri Wɛ cullu tɩm tɩn, a ŋwɩ mʋ a ya ba liə. A laan nan na tu a lwarɩ Wɛ cullu tɩm na brɩ kʋlʋ tɩn mʋ pɛ lwarɩm jɩgɩ dam a baŋa nɩ, 10yɩ a nyɩ nɩ a tɩgɩ mʋ te. Wɛ cullu tɩlʋ ya na maŋɩ sɩ tɩ pa nɔɔna ŋwɩa tɩn laan pɛ tʋʋnɩ mʋ ja-nɩ. 11Bɛŋwaanɩ, a na ni cullu tɩm tɩn mʋ pɛ lwarɩm laan na cwəŋə dɩ ganɩ-nɩ, yɩ dɩ tɔgɩ cullu tɩm ŋwaanɩ dɩ pa tʋʋnɩ ja-nɩ. 12Kʋntʋ nan brɩ nɩ Wɛ cullu tɩm ba jɩgɩ lwarɩm mʋ. Ni dɩlʋ maama Wɛ na pɛ dɩbam tɩn ba jɩgɩ lwarɩm. Dɩ yɩ lanyɩranɩ mʋ yɩ dɩ jɩgɩ cɩga. 13Kʋntʋ nan brɩ nɩ Wɛ cullu tɩlʋ na lana tɩn mʋ jaanɩ a tʋʋnɩ dɩm dɩ ba na? Awo. Kʋ yɩ lwarɩm mʋ dɛ Wɛ cullu tɩm dɩ pa tʋʋnɩ ja-nɩ. Kʋntʋ kɩ sɩ nɔɔna mʋ wanɩ ba lwarɩ lwarɩm na sɩɩnɩ dɩ yɩ te tɩn. Cullu tɩm ma pa lwarɩm tiini dɩ puli dɩ brɩ dɩ na yɩ balɔrɔ te tɩn. 14D'ɩ ye nɩ Wɛ cullu tɩm tɔgɩ DƖ wʋbʋŋa na lagɩ te tɩn mʋ. Amʋ nan yɩ lʋgʋ baŋa nabiinu mʋ, yɩ a yɩ lwarɩm gambaa. 15A nan yəri woŋo kʋlʋ a na kɩ tɩn kuri. Amʋ yəni a ba kɩ kʋlʋ a na lagɩ tɩn, yɩ a laan daarɩ a kɩ kʋlʋ a na culi tɩn. 16A na yəni a kɩ kʋlʋ a na ba lagɩ sɩ a kɩ tɩn, kʋ brɩ nɩ a sɛ nɩ Wɛ cullu tɩm yɩ cɩga mʋ. 17Kʋntʋ, kʋ daɩ nɩ a tɩtɩ mʋ paalɩ a kɩ wəənu tɩm kʋntʋ, kʋ nan yɩ lwarɩm dɩlʋ na wʋ a wʋnɩ tɩn mʋ pa a kɩa. 18A nan ye nɩ lanyɩranɩ təri a wʋnɩ, dɩ a na yɩ nabiinu yɩ a fra zʋʋrɩ lʋgʋ baŋa wo-yɔɔrʋ tɩn. Bɛŋwaanɩ, a na yəni a jɩgɩ wʋbʋŋa sɩ a kɩ lanyɩranɩ, a ta warɩ lanyɩranɩ wʋm a kɩ. 19A yəni a ba kɩ lanyɩranɩ nɩ a wʋbʋŋa na lagɩ te tɩn, yɩ a laan daarɩ a kɩ wo-balwaarʋ tɩlʋ a na ba lagɩ sɩ a kɩ tɩn. 20A na yəni a kɩ kʋlʋ a wʋbʋŋa na ba lagɩ sɩ a kɩ tɩn, kʋ brɩ nɩ kʋ daɩ a tɩtɩ mʋ paalɩ a kɩ wəənu tɩm kʋntʋ, kʋ yɩ lwarɩm dɩlʋ na wʋ a wʋnɩ tɩn mʋ paɩ a kɩa. 21A nan lwarɩ kʋ na yəni kʋ kɩ amʋ te tɩn: A na yəni a bʋŋɩ sɩ a kɩ kʋlʋ na lana tɩn, kʋ yɩ lwarɩm yɩranɩ mʋ a'a kɩ. 22A tiini a jɩgɩ wʋpolo a bɩcarɩ nɩ dɩ Wɛ cullu tɩm. 23A nan ye nɩ dam dɩdoŋ mʋ wʋ amʋ wʋnɩ, kʋ na lagɩ sɩ kʋ pa a taa tɔgɩ cwəŋə kalʋ na ba lana tɩn. Dam dɩm kʋntʋ maa lagɩ sɩ dɩ cɔgɩ a wʋbʋŋa yam na lagɩ sɩ ya da cwə-ŋʋŋa kalʋ tɩn. Kʋntʋ maa pɩɩnɩ amʋ, yɩ lwarɩm dɩlʋ na wʋ a wʋnɩ tɩn paɩ a ta tɔgɩ lwarɩm cwəŋə. 24Lɛɛrʋ maa jɩgɩ-nɩ, lwarɩm dɩlʋ na wʋ a wʋnɩ tɩn na lagɩ sɩ dɩ pa tʋʋnɩ ja-nɩ tɩn ŋwaanɩ. Wɔɔ mʋ w'ʋ wanɩ o vrɩ-nɩ o yagɩ? 25Amʋ kɩ Wɛ le d'ɩ Yuutu Zezi Krisi ŋwaanɩ. Wʋntʋ mʋ w'ʋ joŋi-nɩ. Kʋ na yɩ a wʋbʋŋa yam wʋnɩ, a sɛ Wɛ cullu tɩm mʋ. A nan na yɩ lʋgʋ baŋa nabiinu tɩn mʋ paɩ a tɔgɩ lwarɩm cwəŋə.


text: 1A ko-biə-ba, amʋ dɛɛn na tu abam te tɩn, a wʋ ŋɔɔnɩ swan naa yiyiu-ŋwɛ zanzan dɩ abam, dɩ a na tɔɔlɩ Wɛ kwərə kam a brɩ abam te tɩn. 2A wʋ kɩ a wʋbʋŋa nɩ sɩ a brɩ abam woŋo kʋdoŋ, kʋ na daɩ Zezi Krisi taanɩ dɩm yɩranɩ dɩ o tʋʋnɩ dɩm dagara kam baŋa nɩ tɩn. 3A na wʋ abam tee nɩ maŋa kalʋ tɩn, a bwənə, yɩ fʋʋnɩ dɩ jɩgɩ-nɩ, yɩ a yɩra saɩ. 4A taanɩ dɩm dɩ a na tɔɔlɩ Wɛ kwərə kam te tɩn, kʋ daɩ nabiinə swan mʋ a ma a tɔɔlɩ-ka sɩ a pa 'a sɛ. Kʋ yɩ Wɛ Joro kʋm dam mʋ pɛ abam lwarɩ nɩ taanɩ dɩm yɩ cɩga. 5Kʋntʋ tɩn, 'a na kɩ 'a wʋ-dɩdʋa dɩ Zezi tɩn, kʋ yɩ Wɛ dam dɩm ŋwaanɩ mʋ, sɩ kʋ daɩ nabiinə swan ŋwaanɩ. 6Dɩbam nan yəni d'ɩ brɩ balʋ wʋbʋŋa na bɩgɩ tɩn mʋ swan, ya nan daɩ nabiinə swan naa lʋgʋ baŋa dɩdɛɛra bam swan. Bantʋ w'ʋ ba ba cɔgɩ dɩ ba dam dɩm maama. 7Dɩbam na brɩ swan yalʋ tɩn yɩ Wɛ nyɩm mʋ. Nabiinə nan yəri ya ni nɩ, ya na səgi dɩ ba tɩn ŋwaanɩ. Wɛ dɛɛn maŋɩ DƖ kɩ DƖ wʋbʋŋa nɩ mʋ kʋ loori lʋgʋ pulim, sɩ DƖ swan yam kʋntʋ pa d'ɩ wanɩ d'ɩ na zulə DƖ tee nɩ. 8Lʋgʋ baŋa dɩdɛɛra bam wʋlʋwʋlʋ nan wʋ lwarɩ ya kuri. Ba ya na ye, ba ya b'a ja Wɛ-sɔŋɔ paarɩ tu Zezi ba pa tʋʋn-dagara baŋa nɩ ba gʋ. 9Kʋ nan kɩ nɩ Wɛ tɔnɔ kʋm na tagɩ kʋ wɩ: "Wɛ fɔgɩ DƖ kɩ wo-laarʋ DƖ tiŋi sɩ DƖ pa balʋ na so-DƖ tɩn. Nabiinə yi wʋ nɛ wəənu tɩm kʋntʋ doŋ, yɩ ba zwa wʋ ni tɩ ŋwa, yɩ ba ba jɩgɩ tɩ wʋbʋŋa dɩ." 10Wɛ nan tagɩ DƖ Joro kʋm ŋwaanɩ mʋ DƖ ma pa d'ɩ lwarɩ wəənu tɩm kʋntʋ. Wɛ Joro kʋm ye woŋo maama kuri, yɩ kʋ ye Wɛ wʋbʋŋa maama dɩ. 11Wɔɔ mʋ w'ʋ wanɩ nabiinu wʋbʋŋa o lwarɩ, kʋ na daɩ o tɩtɩ joro? Kʋ nan yɩ kʋntʋ mʋ dɩ Wɛ dɩ, nɔɔn-nɔɔnʋ yəri Wɛ wʋbʋŋa, kʋ na daɩ DƖ tɩtɩ Joro kʋm yɩranɩ. 12Joro kʋlʋ Wɛ na kɩ dɩbam bɩcara nɩ tɩn daɩ lʋgʋ baŋa nyɩm. Kʋ nuŋi Wɛ te mʋ, sɩ kʋ pa d'ɩ lwarɩ wo-laarʋ tɩlʋ DƖ na pɛ dɩbam zaanɩ tɩn. 13D'ɩ na yəni d'ɩ brɩ nɔɔna cɩga kam yɩ d'ɩ ŋɔɔnɩ taanɩ dɩlʋ tɩn daɩ nabiinə swan taanɩ. Kʋ yɩ Wɛ Joro kʋm mʋ brɩ dɩbam taanɩ dɩlʋ na maŋɩ sɩ d'ɩ ta'a ŋɔɔnɩ tɩn. Dɩbam tɛ cɩga kalʋ na yɩ Wɛ Joro nyɩm tɩn mʋ d'ɩ brɩ balʋ DƖ Joro kʋm na wʋ ba bɩcara nɩ tɩn. 14Wɛ Joro kʋm na təri wʋlʋ bɩcarɩ nɩ tɩn ba sɛ sɩ o joŋi cɩga kalʋ Wɛ Joro kʋm na brɩ tɩn. Ka yɩ wo-jwəəru mʋ o tee nɩ. O b'a wanɩ o lwarɩ ka kuri, bɛŋwaanɩ kʋ yɩ Wɛ Joro kʋm mʋ brɩ ka kuri cɩga cɩga. 15Wʋlʋ maama Wɛ Joro kʋm na wʋ o bɩcarɩ nɩ tɩn mʋ waɩ o ye woŋo maama kuri. Nɔɔn-nɔɔnʋ nan b'a wanɩ o na kʋntʋ tu wo-lɔŋɔ o ta. 16Wɛ tɔnɔ kʋm tagɩ kʋ wɩ: "Nɔɔn-nɔɔnʋ b'a wanɩ o lwarɩ d'ɩ Yuutu wʋm wʋbʋŋa, nɔɔn-nɔɔnʋ nan b'a wanɩ o brɩ-o o na w'ʋ kɩ te tɩn." Wɛ nan na pɛ dɩbam DƖ Joro kʋm tɩn mʋ pɛ dɩbam dɩ jɩgɩ Zezi Krisi wʋbʋŋa yam.


text: 1Pʋ̃pãanyã, n yɛɛr, n bʋɔrɔ naa ɩka n lɛ jɛɔ yɩ a 'yɛr nʋ̃ɔ ɩn dɔ̃ɔ mʋɔl kʋ yɩ a yɩ sɔɔ de na yɩ be ara a pɔ. 2A 'yɛr nʋ̃ɔ nyãna ɩn mʋɔl faa yɩ naa ala ɩ yɩ chɛnɛ na ara a pɔ, ka lɛ ba lɛ ɛ, a yɩ sɔɔfʋ ɩn pɔrɔ. 3Bojũu a 'yɛr ɩn dɔ̃ɔ nyɛ lɛ n mɩ de nie man kʋ yɩ ɩka, a Yesu Kɩrɩsɩto kpin a sɩ yelbier jũu, nɩtãa lɛ a Nãaŋmɩn gãn na dɔ̃ɔ 'yɛr, 4ka ba ũu wʋ, a wʋ lɛ ir a kũu pɔ, a ber ata daar nɩtãa lɛ a Nãaŋmɩn gãn na dɔ̃ɔ 'yɛr. 5Wʋ vɛ̃ naa ka Pita nyɛ wʋ, na wʋ lɛ vɛ̃ ka a nɩtʋ̃nsɩ pie nɩ ayi mɩ nyɛ wʋ. 6A anyã puor, wʋ vɛ̃n ka a yɛɛr na gar kɔɔr anũu (500) mɩ 'mataa nyɛ wʋ, bamɩne na sɔɔ kpi, tɩchɛ a ba yɔɔ jie lɛ chɛnɛ. 7Wʋ vɛ̃n ka a Jemesɩ nyɛ wʋ, na wʋ lɛ vɛ̃ ka a nɩtʋ̃nsɩ ba jaa nyɛ wʋ, 8ka a baaraa jaa ka maa mɩ na kaara fɩka nɩrɛ ban dɔɔ kpalka ka wʋ ir a wʋ mɩ̃ɛ wiil ma. 9Bojũu maa lɛ ɩ a nɩtʋ̃nsɩ ba jaa pɔ bʋ̃bile naa ba sɛɛn ɩka ba gba bʋɔl ma a nɩtʋ̃nãa ɛ, bojũu n gen a Nãaŋmɩn puorbo. 10Tɩchɛ a Nãaŋmɩn wɩ̃ɛfʋ wʋn wɩ̃ɛ ma lɛ so ka n ɩ a nɩtʋ̃nãa a dɩna. Ka a Nãaŋmɩn wɩ̃ɛfʋ ba ɩ pɔrɔ ɛ. Yelmɩ̃ɛ jaa n tʋ̃n gar a nɩtʋ̃nsɩ ba jaa, tɩ a ba ɩ maa mɩ̃ɛ lɛ tʋ̃ ɛ, tɩchɛ a Nãaŋmɩn wɩ̃ɛfʋ 'lɔ wʋn de wɩ̃ɛn ma lɛ. 11Ka maa lɛ bɩɩ bala lɛ, a 'yɛr lɛ anyã sɩn mʋɔl, ka anyãna lɛ yɩ mɩ sɔɔ de. 12Tɩchɛ ala ɩ yɩ wõn a mʋɔl ɩka a Yesu Kɩrɩsɩto ir naa a kũu pɔ, ŋmɩnɛ lɛ a yɩ bamɩne 'yɛrɛ ɩka kũu pɔ irfʋ ba be be ɛ? 13Ala ɩ a kũu pɔ irfʋ ba be be ɛ, ka a Yesu Kɩrɩsɩto mɩ gba ba ir a kũu pɔ ɛ. 14Ka ala ɩ a Yesu Kɩrɩsɩto ba ir a kũu pɔ ɛ, a sɩ mʋɔl ɩn pɔrɔ, ka a yɩ sɔɔfʋ mɩ ɩ pɔrɔ. 15A sɩ pãa ŋmara jirsɩ 'yɔ̃ɔnɔ̃ Nãaŋmɩn, bojũu sɩ din dãasɩɛ ɩka Nãaŋmɩn sɩ̃ɩn a Yesu Kɩrɩsɩto a kũu pɔ. Tɩchɛ waa sɩ̃ɩ wʋ ɛ, ala ɩ yelmɩ̃ɛ jaa kũusɩ ba ire ɛ. 16Bojũu ala ɩ a kũu pɔ irfʋ ba be be ɛ, ka lɛ a Yesu Kɩrɩsɩto mɩ gba ba ir a kũu pɔ ɛ. 17Ka ala ɩ a Yesu Kɩrɩsɩto ba ir a kũu pɔ ɛ, a yɩ sɔɔfʋ ɩn pɔrɔ, na yɩ chɛnɛ be a yɩ yelbebe pɔ. 18Ka a bala mɩ na pãa sɔɔ de a Yesu Kɩrɩsɩto tɩ kpi, mɩ wɛ. 19Ala ɩ a dɩna tɛɛ tɩɛr lɛ sɩ tara a Yesu Kɩrɩsɩto 'yɔ̃ɔ, nɩbaal nɩbɛ lɛ sɩ ɩ, na sɩ gar a nɩbɛ ba jaa. 20Tɩchɛ Nãaŋmɩn sɩ̃ɩn a Yesu Kɩrɩsɩto a kũu pɔ yelmɩ̃ɛ jaa, ɩ a bir dɔ̃ɔ, ka a wiil ɩka a bala na kpi mɩ na ir a kũu pɔ. 21Bojũu kũu tun nɩbʋ̃'yen 'yɔ̃ɔ wa, ka a kũu pɔ irfʋ mɩ tu a nɩbʋ̃'yen 'yɔ̃ɔ mɩ wa. 22Adama jũu, nɩrɛ jaa na kpi naa, lɛ mɩ lɛ a Yesu Kɩrɩsɩto jũu, nɩrɛ jaa na ir tara nyɛvʋr. 23Tɩchɛ ɩ̃sʋɔ jaa nɩ wʋ irfʋ daar lɛ, Yesu Kɩrɩsɩto lɛ ɩ a bir dɔ̃ɔ, 'lɔ pãa wa lɩɛb waara, ka bala jaa na sɔɔ de wʋ mɩ ir. 24Ka a baaraa pãa wa, a wʋ de a yele a jaa 'yɔ̃ɔ a Sãa Nãaŋmɩn nũu pɔ, an ɩ wʋ tʋ̃ɔn a tʋ̃ɔfʋ dẽme, nɩ a kpɩ̃ɛn dẽme ba jaa. 25Bojũu a Yesu Kɩrɩsɩto lɛ a sɛɛ ɩka wʋ di a nãa lɛ̃ɛɛ ka a Nãaŋmɩn wa de a wʋ dɔ̃dẽme ba jaa bin a wʋ gbɛɛ pĩlem. 26A dɔ̃ baaraa wʋn na sɔ̃ɔ lɛ ɩ a kũu. 27Bojũu a sɛb a Nãaŋmɩn gãn pɔ ɩka, "Nãaŋmɩn den a yele a jaa bin a Yesu Kɩrɩsɩto gbɛɛ pĩlem." Wʋn ben 'yɛr ɩka, a yele a jaa, a Nãaŋmɩn na de a yele a jaa bin a Yesu Kɩrɩsɩto gbɛɛ pĩlem ba pʋɔ ɛ. 28Nãaŋmɩn wa ɩ a nɩtɔ̃ baar, a 'lɔ na de a yele a jaa bin a wʋ gbɛɛ pĩlem, a Bie mɩ̃ɛ mɩ na siir wʋ mɩ̃ɛ kʋ wʋ, ka Nãaŋmɩn pãa so a jaa. 29Nɩyɔɔ ba sɔɔ ɩka a bala na kpi na lɛ ir tara nyɛvʋr go ɛ, tɩchɛ bamɩne sɔɔ naa na ba ma so Nãaŋmɩn kʋ̃ɔ kʋ ba. 30Ka a sɩn mɩ, bãa 'yɔ̃ɔ lɛ a dɔɔyɛ ma pɔɔ sɩ sɔ̃ɔ jaa? 31Yɛɛr, bɩbir jaa lɛ n ma tuoro kũu, jɩɩrfʋ kpɛ ma naa a yɩ jũu. A nyɛvʋr sɩn tara a sɩ Soro Yesu Kɩrɩsɩto 'yɔ̃ɔ lɛ vɛ̃ ka n 'yɛrɛ a nɩtɔ̃nɔ̃. 32Ala ɩ n jɛb naa a mɔdʋ̃ bier a ka Efesus nɩsaal jũu, bo tɔ̃nɔ̃ lɛ n nyɛ? Ala ɩ a kũu kʋ̃ lɛ ir ɛ, nɩtãa lɛ a nɩbɛ na ma 'yɛrɛ. "Yɩ vɛ̃ ka sɩ di ti nyũ, bojũu bio sɩn kpi naa." 33Yɩ ta vɛ̃ ka nɩbɛ bɛl yɩ ɛ. Fʋ̃ʋ lɔ̃ɔn nɩgãlsɩ ba ma sɔ̃ɔn a fʋ tɩɛr vɩla bar. 34Yɩ lɩɛb de a yɩ yɛ̃, na yɩ tɛɛ bier ɩfʋ bar, bojũu a yɩ bamɩne ba bɔ̃ɔ a Nãaŋmɩn ɛ, ka n 'yɛr a nɩtɔ̃ ka vɩ̃ kpɛ ba. 35Tɩchɛ nɩrɛ ɩ̃sʋɔ na sʋʋr naa, "Ŋmɩnɛ lɛ a kũu na ɩrɛ wa ir? Ɩ̃gãn buor lɛ ban lɛ iru?" 36Nyɛ dãbol ka. A ala yɩn ma bʋr a ba ɩ a ma bulaa tɩ a bʋ̃koraa pʋ̃ɔ ɛ. 37Yɩn wa bʋr, a ba ɩ a vaar lɛ yɩ bʋr ɛ, tɩchɛ a bʋ̃bir tɛɛ lɛ yɩ ma bʋr. Ka chi lɛ bɩɩ bon bir lɛ. 38Tɩchɛ Nãaŋmɩn lɛ ma kʋ a ɩ̃sʋɔ jaa ɩ̃gãn 'lɔ jaa wʋn bʋɔrɔ. Bʋ̃bir ɩ̃sʋɔ jaa nɩ wʋ vaar lɛ. 39Ɩ̃gãn nʋ̃nɔ̃ a jaa baa ɩ bʋ̃'yen ɛ. Nɩrɛ ɩ̃gãn nʋ̃n tɛɛ naa nɩ dʋ̃n ɩ̃gãn nʋ̃n, ka a lubil nʋ̃n be wʋ yõ, ka a jɩ̃mɛ nʋ̃n mɩ be a yõ. 40Saaju ɩ̃gãma mɩ ben be, ka a tẽe ɩ̃gãma mɩ be be. A saaju ɩ̃gãma vɩɛl ben a yõ, ka a tẽe ɩ̃gãma vɩɛl mɩ be a yõ. 41A mɔ̃tɔ̃ɔ vɩla ben wʋ yõ, ka a ŋmɛraa vɩla mɩ be wʋ yõ, ka a ŋmɛrbir ɩ̃sʋɔ vɩla mɩ tɛɛ a ŋmɛrbir ɩ̃sʋɔ. 42Lɛ lɛ an be a kũn wa ir a kũu pɔ. A ɩ̃gãn 'lɔ ban ũu ɩn bʋ̃sɔ̃ɔ naa, tɩchɛ 'lɔ wa ir a kũu pɔ, waa lɛ pʋ̃ɔnɔ̃ go ɛ. 43Bala wa ũu a kũu wʋ ma ɩn bʋ̃dɛɛr ba lɛ tara kpɛ̃ɔ ɛ, tɩchɛ Nãaŋmɩn wa ir wʋ a kũu pɔ, wʋn vɩɛlɛ naa na wʋ tara kpɛ̃ɔ. 44A tẽe ɩ̃gãn nyã lɛ ba ũun wʋ, 'lɔ wa ir a kũu pɔ, a sɩɛ ɩ̃gãn lɛ wʋn tara. Nɩtãa lɛ a tẽe ɩ̃gãn na be be, lɛ mɩ lɛ a sɩɛ ɩ̃gãn mɩ be be. 45Nɩtãa lɛ an sɛb a Nãaŋmɩn gãn pɔ, "Adama a Nãaŋmɩn na dɔ̃ɔ de nie mɛ ɩn bʋ̃nɩbir." A Adama bɩɛraa sʋɔ lɛ ɩ a sɩɛ. 46A sɩɛ sʋɔ ba lɛ de nie ɛ, tɩchɛ a ɩ̃gãn sʋɔ lɛ, ala puor ka a sɩɛ sʋɔ pãa wa. 47A nɩdɔ̃ɔ yin ka a tẽe pɔ, Nãaŋmɩn na mɛn a tã-uul, tɩchɛ a nɩbɩɛraa 'lɔ yin saaju. 48Bala na yi ka a tẽe pɔ, kaara na fɩka, a 'lɔ ban mɛn a tã-uul, ka bala mɩ na yi a saaju mɩ kaara na, fɩka a 'lɔ na yi a saaju. 49A lɛ nɛ nɩ wʋ ju sɩn ben nyɛtãan a nɩrɛ nyã a Nãaŋmɩn na mɛn a tã-uul, lɛ mɩ lɛ sɩn su a ɩ̃gãn 'lɔ nyɛtãan a 'lɔ na yi a saaju kaar. 50N yɛɛr, n bʋɔrɔ naa ɩka n 'yɛr chã kʋ yɩ ɩka, a ɩ̃gãn nɩ a jɩ̃ɩ kʋ̃ tʋ̃ɔ kpɛ be a Nãaŋmɩn nãalʋ̃ʋ pɔ ɛ. Bɩɩ ka a bʋ̃sɔ̃ɔ naa pʋɔ a 'lɔ na ba sɔ̃ɔnɔ̃ pɔ ɛ. 51Yɩ chɛlɛ ka n 'yɛr 'yɛr sɔɔlaa kɔ̃ɔ kʋ yɩ. Sɩ jaa baa na kpi ɛ, tɩchɛ sɩ jaa lɛ na lɩɛb, 52fɩka a nɩbir na ma wa va a pere kaar, ka a iil baaraa wa pɛɛl. Bojũu a iil wa pɛɛl a bala na kpi na ir naa, ba kʋ̃ lɛ kpi go ɛ, ka a sɩn bala na ba kpi sɛrɛ ɛ, mɩ lɩɛb. 53Ka a ɩ̃gãma anyã na sɔ̃ɔnɔ̃, ka a lɩɛb de a ɩ̃gãma ala na ba sɔ̃ɔnɔ̃ su, ka a 'lɔ na kpire kʋ̃ lɛ kpi go ɛ. 54A bʋ̃sɔ̃ɔ naa wa de a 'lɔ na ba sɔ̃ɔnɔ̃ ɛ, su, ka a 'lɔ na kpire kʋ̃ lɛ kpi go ɛ, ka a lɛ na sɛb a Nãaŋmɩn gãma pɔ ɩ yelmɩ̃ɛ, "Kũu a fʋ tʋ̃ɔfʋ baar naa." 55"Kũu, nyɩnɛ lɛ a fʋ tʋ̃ɔfʋ be? Kũu, nyɩnɛ lɛ a fʋ fɩlɩlɩlɩ 'lɔ̃nɔ̃ na ma kʋ be?" 56A kũu fɩlɩlɩlɩ 'lɔ̃nɔ̃ na ma kʋ ɩn a yelbier maalfʋ, ka a yelbier maalfʋ mɩ nyɛ a wʋ kpɛ̃ɔ yi a Mosesɩ nɛbinãa pɔ. 57Tɩchɛ Nãaŋmɩn son puor fʋ, wʋn kʋ sɩ tʋ̃ɔfʋ tu a lɛ a sɩ Soro Yesu Kɩrɩsɩto na maal. 58A lɛ jũu, n yɛɛr, yɩ ara chɩ̃chɩ̃, yɩ taa vɛ̃ ka a bon jaa wa dam yɩ ɛ. Yɩ mʋ̃ɔ nɩbir nɩ a sɩ Soro tʋ̃mɔ̃, yɩ bɔ̃ɔ ɩka a ala yɩn tʋ̃nɔ̃ kʋrɔ a sɩ Soro, kʋ̃ wa ɩ pɔrɔ ɛ.


text: 1A ko-biə-ba, kʋlʋ na daarɩ sɩ a ta a wəli da tɩn, 'a ta'a jɩgɩ wʋpolo dɩ 'a na ŋwɩ dɩ d'ɩ Yuutu wʋm tɩn. A na maŋɩ a pʋpʋnɩ kʋlʋ a ma brɩ abam tɩn, kʋ ba camma sɩ a ta joori a brɩ-kʋ abam, sɩ kʋ wanɩ kʋ cɩ abam wo-lwaanʋ wʋnɩ. 2Fɔgɩ-na 'a cɩ 'a tɩtɩ dɩ kəm-balwaarʋ tiinə balʋ na kwaanɩ sɩ ba taa goni nɔɔna yɩra ba yagɩ tɩn. Bantʋ nyɩ dɩ kakuri mʋ. 3Dɩbam nan mʋ yɩ balʋ na yɩ Wɛ nɔɔna cɩga cɩga, yɩ kʋ daɩ nɩ d'ɩ na goni d'ɩ bəkəri tɩn ŋwaanɩ, nɩ bantʋ na brɩ te tɩn. Dɩbam maɩ Wɛ Joro kʋm dam mʋ d'ɩ zuli Wɛ, yɩ d'ɩ jɩgɩ wʋpolo dɩ Zezi Krisi na kɩ kʋlʋ o pa dɩbam tɩn, yɩ d'ɩ b'a tɩɩgɩ cullu tɩlʋ na brɩ nɩ nɔɔna yɩra gonim mʋ jɩgɩ kuri kʋ pa Wɛ tɩn. 4Lʋgʋ baŋa cullu tɩm ya na jɩgɩ kuri, amʋ tɩtɩ ya w'ʋ wanɩ a tɩɩgɩ-tɩ. Nɔɔnʋ nan na bʋŋɩ nɩ o jɩgɩ bʋra sɩ o tɩɩgɩ lʋgʋ baŋa cullu tɩm, amʋ ya jɩgɩ bʋra a dwe. 5Amʋ dɛɛn na yi da nana tɩn, mʋ ba goni-nɩ nɩ dɩbam Zwifə cullu tɩm na brɩ te tɩn. A yɩ Yisɩrayɛlɩ tu mʋ, yɩ a nuŋi Bɛnzamɛn dwi dɩm wʋnɩ. Amʋ sɩɩnɩ a yɩ Zwifu mʋ. Zwifə bam mʋ lʋgɩ-nɩ. Kʋ nan na yɩ Wɛ cullu tɩm tɔgɩm, amʋ dɛɛn wʋ Farizɩan tiinə kɔgɔ kʋm wʋnɩ mʋ. 6Kʋ na yɩ Wɛ tɩtʋŋa yam laŋa nɩ, amʋ dɛɛn kwaanɩ a tʋŋɩ lanyɩranɩ dɩ a na bɛɛsɩ Zezi kɔgɔ kʋm nɔɔna bam te tɩn. Kʋ nan daa na yɩ Wɛ cullu tɩm sɛɛm, a dɛɛn sɛ-tɩ dɩ cɩga yɩ tusim tərə. 7A dɛɛn paɩ wəənu tɩm kʋntʋ maama jɩgɩ kuri mʋ tɩ pa-nɩ. A laan nan bʋŋɩ a lwarɩ nɩ tɩ yɩ kafɛ mʋ a yigə nɩ, dɩ a na sɛ Zezi Krisi tɩn ŋwaanɩ. 8Kʋ sɩɩnɩ kʋ yɩ cɩga, woŋo kʋlʋ maama a na jɩgɩ tɩn, a nii-kʋ nɩ kʋ yɩ kafɛ mʋ a yigə nɩ, a laan na lwarɩ Zezi Krisi wʋlʋ na yɩ a Yuutu tɩn ŋwaanɩ. Kʋntʋ tiini kʋ jɩgɩ kuri kʋ pa-nɩ kʋ dwe woŋo maama. Wʋntʋ ŋwaanɩ mʋ a kwe woŋo maama a yagɩ daa nɩ. A nii tɩ maama nɩ weeru mʋ a yigə nɩ, sɩ a wanɩ a sɛ Zezi Krisi sɩ a taa tɔg-o dɩ a wʋ maama, sɩ kʋ pa a taa yɩ o nɔɔnʋ. 9Kʋntʋ tɩn, amʋ w'ʋ na cɩga Wɛ tee nɩ a na kɩ a wʋ-dɩdʋa dɩ Zezi Krisi tɩn ŋwaanɩ, kʋ daa daɩ a tɩtɩ tɩtʋŋa dɩ a na tɔgɩ Wɛ cullu tɩm tɩn ŋwaanɩ. Kʋ nan yɩ Wɛ tɩtɩ mʋ paɩ a jɩgɩ cɩga dɩ a na kɩ a wʋ-dɩdʋa dɩ Zezi tɩn ŋwaanɩ. 10Woŋo kʋlʋ amʋ na tiini a lagɩ tɩn yɩ sɩ a lwarɩ Zezi Krisi mʋ, sɩ a kwəri a lwarɩ dam-fɔrɔ kʋlʋ Wɛ na mɛ DƖ bi-o DƖ pa o yagɩ tʋʋnɩ tɩn, sɩ a daarɩ a tɔgɩ a na o yaara yam doŋ, sɩ a taa nyɩ dɩd-o o na sɛ o tɩ nabiinə ŋwaanɩ tɩn. 11Kʋntʋ tɩn, amʋ dɩ jɩgɩ tɩɩna sɩ Wɛ w'ʋ pa a bi a yagɩ tʋʋnɩ. 12Kʋ nan daɩ nɩ a maŋɩ a yi wəənu tɩlʋ a na lagɩ sɩ a yi tɩn. Kʋ nan daɩ nɩ a bɩcarɩ fɔgɩ dɩ kwɛ fasɩ yɩ lwarɩm daa tərə. Amʋ nan kwaanɩ a jaŋɩ mʋ a ve yigə, sɩ a laan wanɩ a joŋi pɛɛrɩ Zezi Krisi tee nɩ. Kʋ yɩ kʋntʋ ŋwaanɩ mʋ o joŋi-nɩ sɩ a taa yɩ o nɔɔnʋ. 13A ko-biə-ba, a ba bʋŋɩ nɩ a maŋɩ a yi sɩ a joŋi pɛɛrɩ dɩm. A nan na kɩ kʋlʋ tɩn, a yəni a lɩ wəənu tɩlʋ na maŋɩ tɩ kɛ tɩn mʋ a wʋbʋŋa nɩ, yɩ a daarɩ a kwaanɩ sɩ a vu a yi wəənu tɩlʋ na wʋ a yigə nɩ tɩn. 14Kʋntʋ, amʋ kwaana sɩ a yɔɔrɩ a duri a vu a yi kweelim je mʋ, sɩ a joŋi pɛɛrɩ dɩm Wɛ tee nɩ. Pɛɛrɩ dɩm kʋntʋ mʋ yɩ ŋwɩa kalʋ Wɛ na bəŋi-nɩ sɩ a ba a joŋi DƖ sɔŋɔ nɩ Zezi Krisi ŋwaanɩ tɩn. 15Kʋ na yɩ dɩbam balʋ wʋbʋŋa na bɩgɩ dɩ Wɛ cwəŋə tɔgɩm tɩn, kʋ maŋɩ sɩ dɩbam maama sɛ nɩ amʋ na tagɩ te tɩn yɩ cɩga mʋ. Abam badaara wʋbʋŋa nan na daɩ kʋntʋ doŋ, Wɛ w'ʋ pa 'a lwarɩ woŋo kʋlʋ na yɩ cɩga tɩn. 16Dɩ kʋ dɩ, kʋ maŋɩ sɩ d'ɩ yɔɔrɩ d'ɩ ta'a tɔgɩ cwəŋə kalʋ d'ɩ na maŋɩ d'ɩ lwarɩ nɩ ka yɩ cɩga tɩn mʋ. 17A ko-biə-ba, kʋ maŋɩ sɩ 'a ta'a lwəni amʋ na kɩ te tɩn mʋ, sɩ 'a fɔgɩ 'a nii balʋ na tɔgɩ cwə-laa nɩnɛɛnɩ d'ɩ na brɩ abam sɩ 'a ta'a tɔgɩ te tɩn. 18A lagɩ sɩ a joori a brɩ abam wəənu tɩlʋ a na maŋɩ a ta dɩ abam kuni zanzan tɩn mʋ. Kʋ maa paɩ a yi-na nuŋə dɩ liə yalʋ a na jɩgɩ abam ŋwaanɩ tɩn. Kʋ yɩ nɩ nɔɔna zanzan mʋ wʋ abam wʋnɩ ba tɩtʋŋa na brɩ nɩ ba culi Zezi Krisi tʋʋn-dagara kam mʋ. 19Ba yəni ba lagɩ wəənu tɩlʋ fra na jɩgɩ-ba tɩn mʋ kʋ dwe Wɛ. Ba maa jɩgɩ wʋpolo dɩ kʋlʋ na yɩ ba cavɩɩra tɩn, yɩ lʋgʋ baŋa wo-yɔɔrʋ wʋbʋŋa jɩgɩ-ba. Ba kweelim je nɩ Wɛ w'ʋ cɔgɩ-ba mʋ. 20Kʋ nan na yɩ dɩbam, d'ɩ kugu je wʋ Wɛ-sɔŋɔ nɩ mʋ. Dɩbam cəgi d'ɩ Yuutu Zezi Krisi sɩ o nuŋi d'aanɩ mʋ o ba. Wʋntʋ mʋ vrɩ dɩbam lwarɩm wʋnɩ. 21O na tuə, o laan w'ʋ pa dɩbam lʋgʋ baŋa yɩra yalʋ na bwəmmə tɩn ləni ya taa nyɩ dɩ o tɩtɩ yɩra yam te. Yantʋ yɩ Wɛ-sɔŋɔ nyɩm mʋ, yɩ ya jɩgɩ paarɩ-zulə. O'o ma o dam-fɔrɔ kʋlʋ na paɩ o waɩ woŋo maama tɩn o ma kɩ kʋntʋ.


text: 1Ɛɛwɩya, ŋ naabalɩya, Wɩɩsɩ aa fáá á sikii yʋga wɩya, ŋ aa sʋla ma dɩ ma kpa ma tɩɩma lɩɩ wɩɩsʋl-welii tɩya Wɩɩsɩ ma mɩɩbol tɩyaŋ, aŋ kɩ tɩŋa ʋ, a kɩ yaa ʋ teŋfɩyɛl wɩya. Wɩɩkyʋwal ŋmanɩɩ tɩɩ hʋ aa maga dɩ ma kɩ tɩŋa rɛ gɛɛ. 2Ma ta bɩl kɩ yaa dʋnɩya nala wɩyaalɩya. Amɛ ma leŋ dɩ Wɩɩsɩ kaŋ ma hakɩllɩ abee ma tɩbɩɩna buloŋ kɩ bɩrɩmɩ dɩ ma yaa nɩfalɩya. Ɛɛ rɛ ma sɩ wuwo gyɩŋ wɩɩ hʋ aa yaa Wɩɩsɩ kyɛrɩ tɩɩ, a degini, a weliye mʋ teŋ, a kɩ fɩyɛlɩ Wɩɩsɩ teŋ mɛ. 3Akuu Wɩɩsɩ aa yaa ŋ bɔnyɛ a kpa ʋ kyɔgɩta tɩya ŋ wɩya, ŋ aa sʋla ma kɩdɩgɩ buloŋ dɩ ʋ ta kpaa ʋ tɩɩ anɩɩ ʋ tee gɛɛ ʋ aa maga rɛ. Amɛ ma leŋ dɩ ma sɩya fɩyɛlɩ, ka dɩ nal buloŋ kpa laadii hʋ maga gɛɛ Wɩɩsɩ aa kpaa tɩya ʋ, a sʋnnɩ ʋ tɩɩ a gyɩŋ nal ʋ aa yaa. 4Nihuwobiŋ teŋbii yaa kɩdɩgɩ rɛ, aŋ kaŋ lɩgyamaa, ka ʋ lee buloŋ mɛ kaŋ ʋ tʋma. 5Ɛɛ tɩɩ rɛ á mɛ kɩɩ. Á yaa nɩgyamaa rɛ, amɛ Krisita tɩyaŋ, á buloŋ yaa kɩdɩgɩ rɛ anɩɩ nihuwobiŋ teŋbii. Á yaa nɩ-iriŋ iriŋma rɛ, a mal dɔmɔŋ a yaa teŋbidɩgɩ. 6Á kɩdɩgɩ buloŋ kaŋ ʋ bɔnyɛ kɩŋ Wɩɩsɩ aa kpaa tɩya ʋ rɛ. Ɛɛwɩya, ʋ maga dɩ á kaŋ ba kɩ tʋma rɛ, a maga gɛɛ hʋ Wɩɩsɩ aa kpaa tɩya ma. Dɩ ʋ rɛ leŋ ɩ wuwo kɩ basɩ wɩya Wɩɩsɩ Wiyesi Welii hʋ dee tɩyaŋ, basɩ kɩ maga laadii hʋ ɩ aa kana Wɩɩsɩ tɩyaŋ. 7Dɩ ʋ rɛ leŋ ɩ wuwo kɩ kyiyeli nala, kɩ kyiyeli ba. Dɩ ʋ rɛ leŋ ɩ wuwo kɩ daga nala, kɩ daga ba. 8Dɩ ʋ rɛ leŋ ɩ wuwo basɩ wɩya kɩ fɩyɛlɩ nala bembiye, kɩ yaa gɛɛ. Dɩ ʋ rɛ leŋ ɩ kaŋ bɔnyɛ a kɩ pɛ nala tɩyaŋ, kɩ pɛ ba tɩyaŋ abee ɩ tɩya buloŋ. Dɩ ʋ rɛ leŋ ɩ yaa sɩlaal, ʋ maga dɩ ɩ kaŋ sɩfɩyaŋ nɛ. Dɩ ʋ rɛ leŋ ɩ kaŋ bɔnyɛ abee nala, kɩ daga ba bɔnyɛ teŋfɩyɛlʋʋ tɩyaŋ. 9Ma kyo dɔmɔŋ abee wɩtɩɩ. Ma haasɩ wɩbɔmɔ, aŋ kpa ma tɩɩ we wɩweliye yayɩ tɩyaŋ. 10Ma kyo dɔmɔŋ anɩɩ nɩmmabalɩya aa maga dɩ ba kyo dɔmɔŋ gɛɛ, akuu ma aa yaa Krisitabiisi wɩya, aŋ kɩ tɩya ma dɔŋtɩŋsɩ gyɩrɩma a te ma tɩɩma. 11Ma ta kaŋ teŋwɩɩ, amɛ Wiyesi Welii hʋ dee tɩyaŋ, ma kɩ tɩŋ Wɩɩsɩ abee ma hakɩllɩ buloŋ. 12Ma leŋ dɩ bayɩyɛla hʋ ma aa kana leŋ dɩ ma tenni fɩyɛlɩ. Dɩ mamaa rɛ ko kɩ na tʋwara, ma kaŋ kenyiri aŋ kɩ kyʋwalɩ Wɩɩsɩ saŋa buloŋ. 13Ma kɩ pɛ ma nɩmmabalɩya hʋ aa laa Wɩɩsɩ di tɩyaŋ abee ba kɩkyɛɛlɩya aŋ kɩ kaŋ nɩhʋwala mɛ weliŋ. 14Ma sʋla Wɩɩsɩ dɩ ʋ kyiyeli nala hʋ aa dɔgɩsɩ ma, aŋ ta kaabɩ kɩ tɩya ba. 15Dɩ nala tenni rɛ fɩyɛla, ma leŋ dɩ ʋ yaa ma mɛ teŋfɩyɛlʋʋ. Dɩ nala tɩsɩ rɛ kyogo, ma leŋ dɩ ʋ yaa ma mɛ tɩkyogi. 16Ma buloŋ kaŋ nyʋʋdɩgɩ. Ma ta kaŋ ma tɩɩ kɩ gyɩgɩsɩ, amɛ ma laa nyʋwa a leŋ dɩ ma bee nala hʋ aa bɩ yaa nɩbala dʋnɩya sɩya tɩyaŋ kɩ mal dɔmɔŋ. Ma ta kɩ bɩɩna anɩɩ mamaa rɛ gyɩŋ wɩya te nal buloŋ. 17Dɩ nal lɛ kpaa wɩbɔŋ yaa ma, ma kɛ ta kpaa wɩbɔŋ yaa ʋ tuŋ. Amɛ ma kɩ yaa wɩya hʋ nal buloŋ aa naa dɩ ba yaa wɩweliye. 18Dɩ ba aa rɛ kaa maga ɩ dʋŋ, leŋ dɩ ɩ bee nal buloŋ sʋma. 19Ŋ kyaŋsɩ, dɩ nal lɛ kpa wɩbɔŋ yaa ma, ma ta kɩ lʋga dɩ ma yaa tuŋ. Ma leŋ tɩya Wɩɩsɩ. Beewɩya ba saba rɛ Wɩɩsɩ teŋ tɩyaŋ a baa dɩ á Tɩɩna Wɩɩsɩ baa, "Mɩyaŋ nɛ aa tuŋ wɩbɔŋ kyɩŋ." Ɛɛwɩya, "Dɩ nal lɛ yaa wɩbɔŋ, mɩyaŋ nɛ sɩ tuŋ tɩɩna." 20"Amɛ dɩ losi rɛ kana ɩ dɔŋ, yaa kɩdiiliye tɩya ʋ. Dɩ nɩɩnyʋwasɩ mɛ rɛ kana ʋ, yaa nɩɩ tɩya ʋ dɩ ʋ nyʋwa. Dɩ ɩ rɛ yaa gɛɛ, hɩɩsɩ sɩ kana ʋ kɩŋkaŋ." 21Ma ta leŋ dɩ wɩbɔmɔ wuwo ma. Amɛ ma kpa wɩweliye a wuwo wɩbɔmɔ.


text: 1Maɣa tillu Pɔɔlɩ, ɩlɛ pə taɣa ɩsɩɩ yəlaa tʋna-m tiluɣu. Pəyele pə taɣa ɩsɩɩ yʋlʋ nɔɣɔlʋ ɩ tɛləsəna-m tiluɣu mpɩ. Ama Yesu Kilisiti na Caa Ɩsɔ wei ɩ ka feesa-ɩ waatʋ wei ɩ səpa tɔ mpɛ pa maɣamaɣa pa tʋna-m-wɩ. 2Má na ma taapalaa mpa pa təna pa wɛ cənɛ tɔ tə tamsəna na tə́ ŋmaa takəlaɣa kanɛɣɛ Kalatɩ Yesu sɛɛlaa kpeka mɛ sɩ tə sɛɛkɩ-mɛ. 3Tacaa Ɩsɔ na tá Sɔsɔ Yesu Kilisiti pá hʋ́lɩ́-mɛɣɛ pɛɛlɛɛ na pá ha-mɛɣɛ alaafəya. 4Kilisiti ɩnɩ ɩ hana ɩ tɩ sɩ ɩ́ ya-tʋɣʋ tá ɩsaɣatʋ taa na ɩ́ ləsɩ-tʋɣʋ kʋyɛɛŋ kʋtakɛɛsəŋ ɩnɛ ɩ taa, na mpʋ ɩnɩ pə kɛ́ Tacaa luɣu nyəntʋ kɛ́. 5Tə́ tʋ́ Ɩsɔ kɛ́ teeli kɛ tam tɔɔ. Ami. 6Ma ta hʋʋ sɩ ɩ́ ká ha siɣile kɛ ḿpʋ́ɣʋ́ lɔŋ kɛ wei ɩ yaa-mɛɣɛ Kilisiti pɛɛlɛɛ tɔɔ tɔ na ɩ́ təŋ Laapaalɩ Kʋpaŋ lɛlʋ, ma tutaa kɛ́. 7Ma yɔɣɔtʋɣʋ mpʋ tɔ pə taɣa ɩsɩɩ Laapaalənaa Kʋpama wɛ naalɛ se. Ama ma nawaɣa sɩ yəlaa wɛɛ na pá lakɩ-mɛɣɛ yɛlɛyɛlɛ na pá caa pa kɛɛ Kilisiti Laapaalɩ Kʋpaŋ ɩnɩ. 8Ye nɔɣɔlʋ kɔma na ɩ́ heeli-mɛɣɛ Laapaalɩ kʋfalʋ nɔɣɔlʋ na pə́ tá kɛ́ wei tə tɛma-mɛɣɛ heeluɣu tɔ, Ɩsɔ ká nana pʋntʋ paa ɩ kɛ́ awe. Paa tá taa yʋlʋ maɣamaɣa, paa ɩsɔtaa tillu nɔɣɔlʋ maɣamaɣa. 9Tɩɩ tɛma-mɛɣɛ heeluɣu na ma tasəɣɩ-mɛɣɛ heeluɣu kɛ mpʋ, sɩ ye nɔɣɔlʋ kɔma na ɩ́ heeli-mɛɣɛ Laapaalɩ kʋfalʋ nɔɣɔlʋ na pə́ tá kɛ́ wei ɩ́ tɛma mʋɣʋ tɔ, Ɩsɔ ká náná pʋntʋ. 10Ɩlɛ pə lɩɩwa sɩ yəlaa ɩsantɛ ntɛ́ ma caa yaa we? Aaɩ, ama Ɩsɔ ɩsantɛ kɛ ma pɛɛkəɣɩ. Ma caa sɩ yəlaa laŋa ɩ́ hɛɛna-m? Ye maa caakaɣa sɩ yəlaa laŋa ɩ́ hɛɛna-m ma taa la Kilisiti təmlɛ tʋ. 11Ma taapalaa ma heeliɣi-mɛ təfoo sɩ Laapaalɩ Kʋpaŋ wei ma heela-mɛ tɔ ɩ ta kɛ wei yʋlʋ lupa kʋlupu tɔ. 12Ma ta nɩɩ-təɣɩ yʋlʋ nɔɣɔlʋ ɩ kiŋ. Pə taɣa yʋlʋ nɔɣɔlʋ sɛɣɛsəna-m, ama Yesu Kilisiti maɣamaɣa kulina tə tɔɔ na má nyɩ-tɩ. 13Ɩ́ nɩɩ ɩsəna ma yaasi ka wɛ waatʋ wei maa sɛɛsa ɩsəlɛ na Yuta nyə́ma Ɩsɔ sɛɛʋ tɔ. Na ɩ́ nyə́má ɩsəna maa naasaɣa Ɩsɔ sɛɛlaa kpeka təkaŋkaŋ na má sɛɛsa ɩsəlɛ sɩ ma wakələɣɩ-wɛ təkpataa tɔ. 14Mpa paa kɛ́ ma piitim nyə́ma na pá kɛ́ ma saalanaa tɔ pa taa nɔɣɔlʋ ta haŋna-m pʋlʋɣʋ tá Yuta Ɩsɔ sɛɛʋ taa. Ɩsəna maa təŋaɣa tá caanaa kɔtasɩ tɔ pə fɛɩ kɛɛsʋɣʋ. 15Ama Ɩsɔ suulu tɔɔ ɩ ləsa-m na ma mpaa kɛ waatʋ wei pa ta tɩɩ lʋləta-m tɔ, na ɩ́ yaa-m sɩ má la ɩ təmlɛ. 16Pə kɔma na pə́ maɣa Ɩsɔ na ɩ́ kuli ɩ Pəyalʋ tɔɔ sɩ má nyəmɩ-ɩ təcɛɩcɛɩ, na má sɛɣɛsɩ mpa pa ta kɛ Yuta nyə́ma tɔɣɔ ɩ tɔm Laapaalɩ Kʋpaŋ tɔ ma ta polo nɔɣɔlʋ cɔlɔɣɔ saawala lapʋ. 17Pəyele ma ta polo Yosalɛm sɩ ma naa mpa pa lapa tillaa na ma tɔɔ tɔ. Ama ma tɛɛ Alapʋ kɛ kpakpaa, pəlɛ pə waalɩ ɩlɛna má məlɩ Tamasɩ. 18Pəlɛ pə waalɩ pə lapa pɩɩsɩ tooso tɔɣɔ ma pola Yosalɛm sɩ ma nyəŋ Piyɛɛ. Ɩlɛna má na ɩ́lɛ́ tə́ caɣa wɛɛ naanʋwa na kakpasɩ. 19Ma na tillaa taa nɔɣɔlʋ tə ta na ye pə taɣa Tacaa neu Saakɩ. 20Tampana tɔm kɛ ma kɛɛsəɣɩ-mɛɣɛ takəlaɣa taa cənɛ, na Ɩsɔ maa looliɣi. 21Pəlɛ pə waalɩ ma cɔɔ Silii na Silisii pa tɛtʋnaa taa. 22Pə na pə mpʋ tɔ Yuta tɛtʋ taa Yesu sɛɛlaa kpeka ta keesita-m. 23Ama pa yɔɣɔta ma tɔm kɛ́ na mpɛ pá nɩɩ kʋnɩɩ, sɩ wei ɩnɩ ɩ ka naasaɣa-tʋ tɔ kaɣana ɩ tɔŋna Ɩsɔ sɛɛʋ mpi ɩ ka sɛɛsa ɩsəlɛ sɩ ɩ́ wakəlɩ təkpataa tɔ pə waasʋ lapʋ. 24Na pá saŋ Ɩsɔ kɛ́ ma tɔɔ.


text: 1Amʋ wʋlʋ na yɩ Zezi kɔgɔ kʋm nakwɩ tɩn mʋ pʋpʋnɩ tɔnɔ kʋntʋ a pa dɩbam nu wʋlʋ Wɛ na kuri tɩn, dɩ biə balʋ na wʋ nmʋ kɔgɔ kʋm wʋnɩ tɩn. A soe abam cɩga cɩga. Kʋ nan daɩ amʋ yɩranɩ mʋ soe abam, kʋ yɩ dɩ balʋ maama na lwarɩ Wɛ cɩga kam tɩn dɩ mʋ. 2Bɛŋwaanɩ dɩbam maama sɛ Wɛ cɩga kam, yɩ ka daa b'a fɔgɩ ka ti dɩbam tee nɩ. 3D'ɩ Ko Wɛ dɩ DƖ Bu Zezi Krisi w'ʋ pa dɩbam yazurə dɩ yu-yoŋo, yɩ DƖ daarɩ DƖ duri d'ɩ ŋwaŋa, dɩbam balʋ na sɛ Wɛ cɩga kam yɩ d'ɩ soe daanɩ tɩn. 4Amʋ wʋ poli lanyɩranɩ dɩ a na lwarɩ nɩ nmʋ biə bam badaara tɔgɩ cɩga cwəŋə kam, nɩnɛɛnɩ dɩbam Ko Wɛ na pɛ dɩbam ni sɩ d'ɩ ta'a kɩ te tɩn. 5A nu, a lagɩ a ta dɩ nmʋ sɩ d'ɩ maama maŋɩ sɩ d'ɩ ta'a soe daanɩ. A na pʋpʋnɩ kʋlʋ tɩn daɩ ni-dʋʋrɩ, kʋ maŋɩ kʋ yɩ Wɛ ni dɩm d'ɩ na ni pulim nɩ tɩn mʋ. 6D'ɩ na w'ʋ ta soe daanɩ te tɩn mʋ yɩ sɩ d'ɩ ta'a ŋwɩ nɩ Wɛ niə yam na brɩ te tɩn. Wɛ ni dɩm nan yɩ sɩ 'a ta'a tɔgɩ sono cwəŋə mʋ. Abam nan maŋɩ 'a lwarɩ DƖ ni dɩm kʋntʋ pulim nɩ mʋ. 7Vwa-nyɩna zanzan mʋ tu ba karɩ lʋgʋ baŋa nɩ ba ganɩ nɔɔna. Vwa-nyɩna bam kʋntʋ maa ba sɛ nɩ Zezi Krisi jigi nabiinu mʋ o ba lʋgʋ baŋa. Nɔɔnʋ wʋlʋ nan na tɛ kʋntʋ tɩn yɩ vwa-nyɩm mʋ, yɩ o yɩ Zezi Krisi dʋm mʋ. 8Kʋntʋ ŋwaanɩ, 'a fɔgɩ 'a cɩ 'a tɩtɩ, sɩ 'a na tʋŋɩ kʋlʋ Wɛ ŋwaanɩ tɩn yɩ zaŋɩ kʋ ji kafɛ, sɩ 'a wanɩ 'a na ŋwɩɩrʋ tɩlʋ maama Wɛ na w'ʋ pa abam tɩn. 9Ta'a ye-na nɩ, nɔɔnʋ wʋlʋ maama na yagɩ Zezi Krisi zaasɩm dɩm yɩ o daarɩ o brɩ wəənu tɩdonnə o wəli da tɩn, Wɛ təri kʋntʋ tu tee nɩ. Kʋ daarɩ, nɔɔnʋ wʋlʋ nan na sɛ o tɔgɩ Zezi zaasɩm dɩm tɩn, d'ɩ Ko Wɛ dɩ DƖ Bu wʋm wʋra dɩ kʋntʋ tu. 10Kʋntʋ, nɔɔnʋ na tu abam te, yɩ o zaasɩm dɩm na daɩ Zezi Krisi nyɩm dɩm, 'a yɩ sɛ 'a pa o zʋ 'a sam. Nan brɩ 'a yɩ zaan-o dɩ. 11Nɔɔnʋ wʋlʋ na zaan-o tɩn, kʋntʋ tu dɩ tɔgɩ o wəli o kəm-balwaarʋ tɩm wʋnɩ mʋ. 12Amʋ ya jɩgɩ wəənu zanzan sɩ a ta a brɩ abam. A nan ba lagɩ sɩ a pʋpʋnɩ a kɩ tɔnɔ nɩ. A nan bʋŋɩ nɩ, a'a ba abam te sɩ a laan ŋɔɔnɩ dɩdaanɩ abam jaja, sɩ kʋ pa dɩbam wʋpolo kʋm tiini kʋ gaalɩ. 13Dɩbam balʋ na yɩ nmʋ cʋrʋ biə yɩ Wɛ kuri dɩbam dɩ tɩn mʋ jɔɔnɩ nmʋ.


text: 1A hɩ sɩrakarɛzannɔ wɔɔ m haay, ɩ ʋ, ŋnɩ yɛ kʋ lɛɛzannɔ haay ma, ŋnɩ ŋ lɛ si, ŋnɩ bɩr zibəəro mɩŋŋɔɔ do haay barɛ ŋʋarɛ. 2Ŋ bɩ gɔsɩ sʋnsɔ wʋ y, ŋ bɩ nyaa ba y, ŋnɩ bɩr mɩŋŋabaa bam, ŋnɩ bɩr nyɩnta kan gʋɔɔ haay kɩ. 3Bala, wɔɔ nyɩnta biisi sɔ, ʋ n nɩ hɔɔnwar zi bam, ʋ m bayɛrɛzannɔ, ʋ nyaam, mɛsim lɛtaamarɔ do haay kan a hɔɔnhɔrɔ kɩ n'a so wɔɔ ʋ, ʋ n nɩ bʋnyaabaa bam, ʋ n n'ʋ kam ma k'ʋ yɩ am gʋɔɔ vantɔɔ m, ʋ a ka gʋɔɔ m sɔ ʋ m, ʋ sɔ kʋ m. 4Bɩ, Woso wɔɔ bʋmbɔrɛzaa bɩ, k'a b'a mɩŋŋabaa kan a ŋʋarɛ k'an ta m gʋɔɔ haay tɔ ma bɩ hɩnka bɩ, 5a wɔɔ bʋmbɔ vam, a n wɔɔ bʋmbɔ zibəə tɩrga kʋ wɔɔ ba barɛ m tɔ ma y, wɔɔ bʋmbɔ a ʋ, k'awɔɔ cicir zɛ bɩ tɔ ma. Wɔɔ bʋmbɔ a ʋ, an wɔɔ mimbʋnyaarɔ sʋrgɔ, Sɛnt-Ɛspri n yɩrɛ daa ka wɔɔ ʋ, an mɩsɩrbaa daa ka wɔɔ ʋ. 6Bala, Woso a ka Sɛnt-Ɛspri n zer wɔɔ ra gʋta wɔɔ bʋmbɔrɛzaa Yeezuu Krista tɔ ma. 7A ba a ʋ ncɩnaaʋ, k'awɔɔ ba tɩrga a mɩm ʋ, a barka tɔ ma, kʋ wɔɔ n yɩ mɩsɩrbaa k'a nyarɛ ba ʋ bɩ hɔjirlezannɔ, wɔɔ taaheerlɛ bɩ m bɩ sɔ. 8Meerbaa kʋ mɔɔ ba naa, sɩra m, mɔɔ lɛ taa k'ɩbɩɩ m bɩr a hɩm paan•••, ɩ bɩr som la, kʋ gʋɔɔ kʋ ŋ sɩra ka Woso ʋ rɔ wɔɔ n bɩr a tʋntɔŋ ʋ ŋnɩ bɩr lɛɛ, kan zibəəro mɩŋŋɔɔ barɛ kɩ tee•••. Zi mɩŋŋa barɛ bɩ, hɔ mɩŋŋa m, a y'a dam gʋɔɔ han sɔ. 9Bɩ, ɩ bɩ yɛ bɩsɩkarɛ yaarsɩrɔ ma y, yaabɔɔ tɔrɔ gaandarɛrɔ sʋʋrarɔ ma y, Moyiisi lɛrɔ nyaabarɛ kan ŋ bakʋmarɛ rɔ wɔɔ kɩ y, ŋ nyɔɔdʋ ba ʋ, bɩ ŋ bɩr a dam gʋaa han sɔ y. 10Kʋ gʋaa ɩ gʋɔɔ gʋngʋ kʋ ma zi bam, k'ɩ həən si ma, k'a gɔɔta an nɩ tam lɛɛ, k'ɩ ɩ ya ɩ həən si ma, k'a a gu an nɩ tam lɛɛ k'ɩ bɔ ɩ zi. 11Ɩbɩɩ dɔ ɩ ʋ, gʋɔɔ ncɩnaaʋ rɔ wɔɔ, ŋ zaa tɩrga bɩ to, ŋ mimbʋnyaarɔ wɔɔ nɩ ŋ nyaanlɛ hɩnkarɛ. 12Mɔɔ Artemas gɛɛ Tisikkɩ nyɔɔrɛ ɩbɩɩ zi. K'a bɩ lee ku, k'ɩ tɔ ʋ ɩ bʋr Nikopolis ʋ mɔɔ zi. Bala, kʋ bɩ do mɔɔ hɔɔn bɔ ʋ, kʋ m nyɩnta ʋ nyɛɛm dɔmɩm ʋ. 13Ɩ tɔ ʋ, k'ɩ ɩ da lɛrɔ karɩnsaamba Zenas han, kan Apolɔs kɩ, kʋ hɔsɩ bɩ jɩra ŋ ma, ŋ zaakʋrɛ bɩ dɔmɩm ʋ y. 14Wɔɔ gʋɔɔ wɔɔ a ga m sɔ, ŋnɩ bɩr a kam ma k'a bɩr lɛɛ kan zibəəro mɩŋŋɔɔ barɛ dɩndarɛ kɩ, kʋ ŋ n'a da ma, ŋn'a da gʋɔɔ kʋ hɔ jɩra ŋ ma rɔ wɔɔ han. Ncɩnaaʋ bɩ, ŋ bɩ mɩsɩrbaa k'a nyɔɔdʋ ba ʋ barɛ y. 15Gʋɔɔ kʋ ŋ nɩ kan mɔɔ kɩ haay rɔ wɔɔ ɩ yaa darɛ ɩ m. Yaa da gʋɔɔ kʋ ŋ nɩ wɔɔ ŋʋam sɩrakarɛ nɔ ʋ rɔ wɔɔ m. Bɩ, Kʋ Woso barka n bɩr kan awɔɔ haay kɩ.


text: 1Dɩbam nan lwarɩ nɩ faŋa faŋa Wɛ nɔn-kɔgɔ kʋm kʋntʋ ba na brɩ nɩ ba jɩgɩ wʋ-dɩdʋa dɩ Wɛ tɩn gilimi dɩbam ba brɩ cwəŋə. Kʋntʋ ŋwaanɩ, pa-na d'ɩ yagɩ wo-yɔɔrʋ tɩlʋ maama na cʋ dɩbam tɩ pa d'ɩ warɩ d'ɩ tɔgɩ Wɛ lanyɩranɩ tɩn, dɩ lwarɩm dɩlʋ na jɩgɩ dɩbam tɩn, sɩ d'ɩ daarɩ d'ɩ kwaanɩ d'ɩ duri dɩ pu-dɩa cwəŋə kalʋ Wɛ na pɛ dɩbam tɩn wʋnɩ. 2Pa-na d'ɩ yɔɔrɩ d'ɩ ta'a nii Zezi. Wʋntʋ mʋ pɛ dɩbam puli d'ɩ kɩ d'ɩ wʋ-dɩdʋa dɩ Wɛ, yɩ o ta w'ʋ pa d'ɩ ta'a jɩgɩ wʋ-dɩdʋa dɩ Wɛ sɩ kʋ vu kʋ yi gurim. O dɛɛn ma vɔ pu-dɩa yɩ o yaarɩ o tɩ tʋʋn-dagara baŋa nɩ. O wʋ kwarɩ cavɩɩra sɩ o tɩ tʋʋnɩ dɩm kʋntʋ dwi, bɛŋwaanɩ o nɛ nɩ Wɛ tiŋi ywəəni mʋ sɩ DƖ pa-o. O laan ma daarɩ o vu o jəni Baŋa-Wɛ paarɩ jangɔŋɔ kʋm jazɩm nɩ. 3Nan bʋŋɩ-na 'a nii Zezi na tiini o vɔ pu-dɩa dɩ nɔn-balwaarʋ na cul-o yɩ ba yaar-o te tɩn. 'A nan yɩ zaŋɩ 'a ga baarɩ sɩ 'a yagɩ Wɛ cwəŋə tɔgɩm. 4Abam na yəni 'a kwaanɩ sɩ 'a jaŋɩ 'a cɔgɩ lwarɩm dam te tɩn, 'a wʋ nɔɔn-nɔɔnʋ daa ta wʋ tɩgɩ kʋ ŋwaanɩ. 5Wɛ tɔnɔ kʋm nan jɩgɩ taanɩ dɩlʋ na w'ʋ wanɩ kʋ pa abam na baarɩ tɩn, 'a na yɩ Wɛ biə tɩn ŋwaanɩ. Nan guli-na kʋ na brɩ abam te kʋ wɩ: "Amʋ bu, n Yuutu Wɛ na vaŋɩ nmʋ zwɛ, sɩ n yɩ zaŋɩ n kwe-kʋ n ma n ji kafɛ. Wɛ na kaanɩ-m, sɩ n yɩ pa n wʋ cɔgɩ. 6Bɛŋwaanɩ Baŋa-Wɛ na soe balʋ tɩn mʋ DƖ yəni DƖ vaŋɩ ba zwa sɩ DƖ pa ba kʋrɩsɩ. Wʋlʋ maama Wɛ na joŋi sɩ o taa yɩ DƖ bu tɩn, DƖ yəni DƖ ma cam mʋ DƖ kwe-o." 7'A na nɛ yaara, kʋ yɩ sɩ kʋ ma kwe abam mʋ. 'A na yɩ Wɛ biə tɩn mʋ paɩ DƖ kwe abam kʋntʋ doŋ. Bu tərə o ko na ba vaŋɩ o zwɛ sɩ o kʋrɩsɩ. 8Wɛ nan ya na wʋ vaŋɩ abam zwa nɩ DƖ na kɩ DƖ biə bam maama te tɩn, kʋ brɩ nɩ abam daɩ DƖ biə cɩga cɩga mʋ, 'a yɩ bu-tampirə mʋ. 9Dɩbam kwə bam lʋgʋ baŋa nɩ tɩn yəni ba vaŋɩ d'ɩ zwa mʋ, yɩ d'ɩ nɩgɩ-ba. Kʋ nan na yɩ d'ɩ Ko Wɛ dɩlʋ na te d'ɩ jwəəru tɩn, kʋ maŋɩ sɩ d'ɩ tiini d'ɩ sɛ DƖ ni, sɩ d'ɩ laan na ŋwɩa DƖ tee nɩ. 10D'ɩ kwə bam lʋgʋ baŋa nɩ tɩn yəni ba vaŋɩ d'ɩ zwa bɩna fɩnfɩɩn yɩranɩ mʋ, sɩ kʋ maŋɩ dɩ ba wʋbʋŋa na lagɩ te tɩn. D'ɩ Ko Wɛ tɩtɩ nan kɩ kʋntʋ sɩ kʋ wəli dɩbam mʋ, sɩ d'ɩ wanɩ d'ɩ tɔgɩ d'ɩ na dɩntʋ wʋ-poŋo kʋm doŋ. 11Maŋa kalʋ ba na yəni ba vaŋɩ d'ɩ zwa tɩn, kʋ yəni kʋ pa d'ɩ wʋ cɔgɩ mʋ yɩ d'ɩ ba jɩgɩ wʋpolo. Kʋntʋ kwaga nɩ, zwa vaŋɩm dɩm laan w'ʋ zəni balʋ dɩ na kwe-ba tɩn dɩ pa ba na nyɔɔrɩ, dɩ ba ŋwɩa na tɔgɩ cɩga yɩ ba jɩgɩ bɩcarɩ-zuru tɩn. 12Kʋntʋ ŋwaanɩ, na-na dam dɩ baarɩ sɩ 'a ta'a tɔgɩ Wɛ cwəŋə. 13'A ta'a ve cwəŋə kalʋ na yɔɔrɩ tɩn wʋnɩ, sɩ balʋ na ve yɩ ba duə tɩn yɩ saarɩ ba tʋ ba wəli da, sɩ kʋ wanɩ kʋ pa ba nɛ sɩm je. 14Kwaanɩ-na sɩ 'a ta'a zʋʋra, sɩ ywəəni taa wʋ 'a dɩ nɔɔnʋ maama tɩtarɩ nɩ, sɩ 'a kwəri 'a ta'a jɩgɩ wʋ-poŋo Wɛ yigə nɩ, bɛŋwaanɩ nɔɔnʋ na ba jɩgɩ wʋ-poŋo, o b'a wanɩ o na Yuutu Baŋa-Wɛ. 15Fɔgɩ-na 'a cɩ 'a tɩtɩ sɩ nɔɔn-nɔɔnʋ yɩ ga Wɛ zaanɩ dɩm, sɩ nɔɔn-nɔɔnʋ bɩcarɩ yɩ zaŋɩ dɩ ji nɩ vɩan na cana te tɩn, sɩ kʋ pa kʋ loŋi nɔɔna zanzan sɩ kʋ cɔgɩ-ba Wɛ cwəŋə kam wʋnɩ. 16'A yɩ pa 'a wʋlʋwʋlʋ tɔgɩ boorim kikiə, naa o taa gooni wəənu tɩlʋ na yɩ Wɛ nyɩm nɩ Ezayu dɛɛn na yɩ te tɩn. Wʋntʋ yigə tərə dɩ o na yɩ o ko bu-kwɩan tɩn. O kana maa wɔɛ, yɩ o kwe o nakwɩɩm dɩm o ma ləni o nyaanɩ wʋm zʋŋa wʋdiu o di. 17Abam nan maŋɩ 'a ye kʋlʋ na kɩ-o kʋ kwaga seeni tɩn. O joori o ba o lagɩ sɩ o ko wʋm sɔɔlɩ Wɛ o pa-o, o na yɩ o bu-kwɩan tɩn ŋwaanɩ. O ma kwaanɩ o loori o ko wʋm dɩ yi-na. O ma wʋ nɛ cwəŋə, bɛŋwaanɩ o daa warɩ o joori o kwanɩ o kəm dɩm. 18Abam na twɛ Wɛ te tɩn daɩ nɩnɛɛnɩ Yisɩrayɛlɩ tiinə bam dɛɛn na zɩgɩ piu kʋlʋ təŋə nɩ yɩ ba yiə na-kʋ yɩ ba kwəri ba waɩ ba dwe-kʋ dɩ ba jɩa te tɩn. Min-fɔrɔ dɩ lim dɛɛn mʋ wʋra, dʋa ma mumunə kʋ yuu nɩ. 19Ba ma ni nabɔnɔ wum dɩ kwərə na ŋɔɔnɩ. Balʋ na ni kwərə kam kʋntʋ tɩn ma loori sɩ ka daa yɩ ŋɔɔnɩ ka wəli da, 20bɛŋwaanɩ ka na maŋɩ ka kaanɩ-ba te tɩn tiini kʋ dana kʋ pa-ba, dɩ ka na tagɩ dɩ ba ka wɩ: "Wʋlʋ maama na dwe piu kʋm tɩn, kʋ zɩ na yɩ varɩm mʋ dɩ, sɩ 'a dʋl-o dɩ kandwa 'a gʋ." 21Wəənu tɩlʋ ba na nɛ tɩn ma tiini kʋ sɔɔrɩ ba yɩra, yɩ Moyisi tɩtɩ ta o wɩ: "Fʋʋnɩ tiini dɩ zʋ-nɩ yɩ a yɩra saɩ." 22Kʋ nan daɩ kʋntʋ abam tee nɩ. Abam laan twɛ piu kʋlʋ yɩrɩ na yɩ Siyɔn tɩn mʋ. Kʋ maa yɩ Ŋwɩa Tu Baŋa-Wɛ tʋ-kamunu Zeruzalɛm kʋlʋ na wʋ Wɛ-sɔŋɔ nɩ tɩn. Wɛ malɛsɩ kɔgɔ kɔgɔ ma jeeri daanɩ jəgə kam kʋntʋ nɩ. 23Abam nan tu 'a wəli Wɛ kɔgɔ kʋm wʋnɩ mʋ. Kʋ yɩ DƖ bu-kwɩn sɩm kɔgɔ kʋm ba yɩra na pʋpʋnɩ ya tiŋi Wɛ-sɔŋɔ tɔnɔ kʋm wʋnɩ tɩn candiə mʋ. Kʋ yɩ Wɛ dɩlʋ na w'ʋ di nabiinə maama sarɩya tɩn te mʋ 'a tu 'a yi. Kʋ maa yɩ balʋ na nɛ cɩga DƖ yigə nɩ yɩ DƖ laan pa ba bɩcara fɔgɩ ya kwɛ fasɩ tɩn jwəəru tɩm na wʋ mɛ tɩn mʋ 'a yiə. 24Kʋ nan yɩ Zezi wʋlʋ Wɛ na dɛ o ŋwaanɩ DƖ go DƖ ni-dʋʋrɩ dɩm tɩn te mʋ 'a yiə. Kʋ yɩ Zezi jana kam ŋwaanɩ mʋ pɛ 'a fɔgɩ dɩ Wɛ. O jana kam nan brɩ dɩbam woŋo kʋlʋ na lana kʋ dwe kʋlʋ Abɛlɩ jana kam na brɩ tɩn. 25'A ta'a ye sɩ 'a yɩ zaŋɩ 'a vɩn taanɩ dɩm Zezi na ŋɔɔnɩ dɩ abam tɩn. Nɔɔna balʋ dɛɛn na vɩn wʋlʋ na brɩ-ba Wɛ kwərə lʋgʋ baŋa nɩ tɩn, ba wʋ lugi cam wʋnɩ. Dɩbam dɩ nan na vɩn Zezi, o na wʋ Wɛ-sɔŋɔ nɩ yɩ o ŋɔɔnɩ dɩ dɩbam tɩn, d'ɩ w'ʋ wanɩ d'ɩ lu na? 26Faŋa faŋa tɩn, Wɛ kwərə dɛɛn pɛ tɩga baŋa sisiŋi, yɩ DƖ laan go DƖ ni DƖ wɩ: "Amʋ daa ta w'ʋ joori a pa tɩga baŋa sisiŋi bɩdwɩ, yɩ kʋ daɩ kantʋ yɩranɩ, kʋ laan w'ʋ wəli dɩ wɛyuu maama mʋ." 27Wɛ na tagɩ DƖ wɩ, DƖ ta w'ʋ joori DƖ kɩ kʋntʋ doŋ bɩdwɩ tɩn, kʋ brɩ nɩ wəənu tɩlʋ DƖ na kɩ tɩn mʋ DƖ laan lagɩ DƖ sisiŋi-tɩ DƖ lɩ tɩ zɩga je nɩ, sɩ tɩ daa yɩ taa wʋra. Wəənu tɩlʋ na b'a wanɩ tɩ sisiŋi tɩn yɩranɩ laan mʋ w'ʋ daarɩ. 28Wɛ nan pɛ d'ɩ tɔgɩ d'ɩ di paarɩ dɩlʋ na b'a wanɩ dɩ sisiŋi sɩ dɩ cɔgɩ tɩn mʋ. Kʋntʋ ŋwaanɩ d'ɩ w'ʋ kɩ Wɛ le, yɩ d'ɩ daarɩ d'ɩ pa-DƖ zulə yalʋ na tɔgɩ DƖ wʋbʋŋa tɩn, sɩ d'ɩ tʋŋɩ d'ɩ pa-DƖ, sɩ d'ɩ ta'a kwarɩ-DƖ lanyɩranɩ, 29bɛŋwaanɩ dɩbam Tu Wɛ nyɩ dɩ min-fɔrɔ mʋ, yɩ dɩ di wəənu tɩlʋ maama na ba tɔgɩ DƖ wʋbʋŋa tɩn.


text: 1Á aa lʋga lɔlɔ dɩ á fa ko na ma, ka ma wɩya mɛ kyɩl ma wɩya, ɛɛ rɛ á na anɩɩ á kɛ sɩ hɔŋ Atɛŋsi tɩyaŋ, 2ka dɩ á tɩŋ á nɩɩnabiye Timoti dɩ ʋ ko na ma. Á beel-ʋ buloŋ nɛ yaa Wɩɩsɩ tʋŋtʋnna, a basɩ Krisita wɩweliye hʋ a kɩ tɩya nala. Á tɩma ʋ rɛ dɩ ʋ ko basɩ wɩya tɩya ma dɩ ma marɩ sɩŋ wɩya hʋ ma aa laa di tɩyaŋ weliŋ. 3Dɩ ma kɩdɩgɩ buloŋ ta ko bɩla hal akuu tʋwara hʋ ma aa na wɩya. Ma tɩɩ gyɩma rɛ anɩɩ dɔgɩsɩɩ no ba aa dɔgɩsɩ ma nyɛ, buloŋ yaa Wɩɩsɩ wɩbiniye rɛ a tɩya ma. 4Beewɩya saŋa hʋ á gyɩ aa we ma lee, á gyɩ aa basɩ wɩɩ no kɩ tɩya ma rɛ anɩɩ ba sɩ dɔgɩsɩ ma. Ma tɩɩ gyɩma rɛ anɩɩ wɩya hʋ á aa basa tɩya ma, ba tɩɩ bee ba nyuu rɛ ma kɩ na gɛɛ. 5Ŋ dii kenyiri lɔlɔ rɛ ma tʋwara no wɩya, ɛɛ rɛ tɩŋ ŋ tɩŋ Timoti ma lee dɩ ŋ gyɩŋ gɛɛ ma aa sɩna wɩya hʋ ma aa laa di tɩyaŋ. Ŋ aa fá kambɩŋ nɛ anɩɩ mɔɔnyɛ Sɩtaanɩ mʋrɩ ma a leŋ ma kpa wɩya hʋ ma aa laa di ta. Dɩ nyɛ rɛ ko yaa, tʋma hʋ á aa tʋma ma lee buloŋ aa yaa waasʋ rɛ. 6Amɛ lagɩlagɩ no, Timoti aa lɩɩ ma lee ko, ʋ kaŋ duwosi-welii rɛ ko tɩya ma. Ʋ basɩ tɩya ma rɛ anɩɩ ma kaŋ wɩya hʋ ma aa laa di weliŋ nɛ, a kaŋ kyori mɛ. Ʋ bɩl basɩ tɩya ma anɩɩ ma aa kɩ liisi á wɩya rɛ weliŋ saŋa kɛ buloŋ, a kyo dɩ ma na ma, anɩɩ á mɛ aa kyo dɩ á na ma gɛɛ. 7Ɛɛwɩya ŋ naabalɩya, abee tʋwara no bee wɩgyʋʋlɩya no buloŋ á aa na nyɛ amɛ á tenni ha pollo rɛ akuu laadii hʋ ma kana wɩya. 8Ma aa sɩŋ weliŋ á Tɩɩna Yesu wɩya hʋ ma aa laa di tɩyaŋ wɩya, nyɛ kɛ á dʋnɩya tɩyaŋ weyi kaŋ tɔnɔ rɛ. 9Á bɩ sɩ wuwo kyʋwalɩ Wɩɩsɩ teŋ ma wɩya. Á aa kɩ kyʋwalɩ ʋ aŋgyʋwasʋ rɛ weliŋ akuu teŋfɩyɛlʋʋ hʋ á aa kana ʋ sɩya tɩyaŋ ma wɩya. 10Kyɛɛ bee ʋ nyʋwa buloŋ nɛ á aa kɩ sʋla Wɩɩsɩ abee á tɩya buloŋ dɩ ʋ leŋ dɩ á bɩl ko na ma, a kyiyeli ma dɩ ma marɩ sɩŋ wɩya hʋ ma laa di tɩyaŋ weliŋ a mʋ teŋ. 11Á aa sʋla á Kuwo Wɩɩsɩ abee á Tɩɩna Yesu rɛ dɩ ba suri ŋmanɩɩ tɩya ma dɩ á bɩl ko ma lee. 12Á bɩl aa sʋla á Tɩɩna Yesu rɛ dɩ ʋ kyiyeli ma dɩ ma marɩ kyo dɔmɔŋ kɩŋkaŋ buloŋ, a kyo nal buloŋ mɛ weliŋ, anɩɩ á aa kyo ma gɛɛ. 13Á Tɩɩna Yesu sɩ leŋ dɩ ma hakɩllɩ pɩŋ weliŋ, dɩ ma kaŋ tɩpʋlʋŋ á Kuwo Wɩɩsɩ sɩya tɩyaŋ, a ta kaŋ wɩkyogii buloŋ kyɛɛ hʋ á Tɩɩna Yesu bee ʋ nala buloŋ aa sɩ mɩɩgɩ ko.


text: 1Maa Pɔɔl na ɩ a nɩtʋ̃nãa, a ba ɩ nɩsaal lɛ ir ma bɩɩ nɩsaal kpɛ̃ɔ pɔ lɛ ɛ, tɩchɛ a yin a Yesu Kɩrɩsɩto nɩ a Sãa Nãaŋmɩn sɛ̃, na sɩ̃ɩ wʋ a kũu pɔ. 2A yɛɛr bala na be a ka a n sɛ̃, sɩ jaa lɛ sɛɛrɛ a gãn nyã kʋrɔ a pupuorbiir gbulsɩ bala na be a Galatiya paal pɔ. 3Wɩ̃ɛfʋ nɩ nyã'maar na yi a sɩ Sãa Nãaŋmɩn nɩ a sɩ Soro Yesu Kɩrɩsɩto 'yɔ̃ɔ a be a yɩ jie. 4'Lɔ lɛ de a wʋ mɩ̃ɛ tɩr a sɩ yelbier jũu ɩka wʋ faa sɩ a dɩna yelbier pɔ tun a lɛ na ɩ a sɩ Sãa Nãaŋmɩn bɔfʋ. 5Wʋ nyɛrɛ tɩɩr bɩbir nɩ bɩbir jaa. A ɩ a lɛ. 6A 'maa man nɛɛ nɩ a lɛ yɩn lɩɛb puor 'yɔ̃ɔ a nɩrɛ 'lɔ na bʋɔl yɩ tun a Kɩrɩsɩto wɩ̃ɛfʋ pɔ, tɩ na yɩ lɛ lɩɛb turo 'yɛr nʋ̃ɔ yuo. 7A 'yɛr nʋ̃ɔ yuo jaa ba lɛ be be go ɛ, tɩchɛ bamɩne nyɔ̃nyɔ̃ɔnɔ̃ naa a yɩ tɩɛr na ba bʋɔrɔ ɩka ba nyɔɔ a Kɩrɩsɩto 'yɛr nʋ̃ɔ lɩɛb ka wʋ be wʋ yõ. 8Ala sɔɔ ɩ sɩn gba lɛ, bɩɩ ka malaka lɛ wa yɩ saaju wa mʋɔl kʋ yɩ a 'yɛr nʋ̃ɔ 'lɔ na ba tu a lɛ sɩn mʋɔl kʋ yɩ ɛ, a nɩnyɩnɛ 'lɔ wɛ naa! 9Nɩtãa lɛ sɩn dɔ̃ɔ de nie 'yɛr kʋ yɩ, pʋ̃pãanyã n lɛ bɔ̃ɔ 'yɛrɛ go. Ala nɩrɛ ɩ̃sʋɔ jaa wa mʋɔlɔ na 'yɛr nʋ̃ɔ yuo kʋrɔ yɩ, na ba tu a lɛ sɩn mʋɔl kʋ yɩ a yɩ sɔɔ ɛ, a nɩnyɩnɛ 'lɔ wɛ naa. 10Nɩsaal lɛ n bʋɔrɔ ɩka wʋ kʋ ma sɔr bɩɩ Nãaŋmɩn? Bɩɩ nɩsaal pʋʋr lɛ n bʋɔrɔ ɩka n pɛl? Maa ta chɛnɛ bʋɔrɔ ɩka n pɛlɛ nɩsaal pʋɔ, n kʋ naa ɩ a Kɩrɩsɩto tʋ̃tʋ̃nɔ̃ ɛ. 11N yɛɛr, n bʋɔrɔ naa ɩka yɩ bɔ̃ɔ a par ɩka a 'yɛr nʋ̃ɔ 'lɔ ɩn mʋɔl kʋ yɩ ba yi nɩsaal sɛ̃ ɛ. 12A ba ɩ nɩsaal pɔ lɛ n tu tɩ nyɛ wʋ ɛ, bɩɩ nɩsaal lɛ jãn ma ɛ, tɩchɛ a Yesu Kɩrɩsɩto lɛ ir wiil ma. 13Yɩ wõn a lɛ ɩn dɔ̃ɔ chɛnɛ puoro a Juu nɩbɛ puorfʋ, naa mʋ̃ɔ nɩbir gere a bala na turo a Yesu Kɩrɩsɩto, naa bʋɔrɔ ɩka n sɔ̃ɔ ba bar. 14N bɔ̃ɔ gar a Juu nɩbɛ bala ɩn 'mataa pɔl, tɩchɛ ka a ɩ ma nɩbijɩɛ nɩ a n sãakpãmɩne puorfʋ. 15Tɩchɛ an ɩ Nãaŋmɩn lɛ dɔ̃ɔ de nie kaa ir ma tɩchɛ ka ba wa dɔɔ ma, na wʋ bʋɔl ma tun a wʋ wɩ̃ɛfʋ pɔ, a ɩ wʋn pʋpɛl, 16ka wʋ ir a wʋ Bie wiil ma, ka na mʋɔl a wʋ 'yɛr a bala na ba ɩ a Juu nɩbɛ pɔ. N ba sʋʋr nɩrɛ jaa kaa ɛ, 17bɩɩ do be a Jerusalɛm a bala na dɔ̃ɔ ma nie ɩ a nɩtʋ̃nsɩ sɛ̃ ɛ, tɩchɛ n tɔ̃ɔ tor chen Arabɩya a dẽdẽe a lɛ nɛ, a lɛ puor lɛ n pãa lɩɛb chen a Damaskus. 18Yuom ata na wa po, n pãa don be a Jerusalɛm ɩka n tɩ bɔ̃ɔ a Pita, naa jɛ̃ a be a wʋ sɛ̃ maal ber pie nɩ anũu (15). 19Tɩchɛ n ba nyɛ a nɩtʋ̃nsɩ ɩ̃sʋɔ jaa ɛ, ka Jemesɩ na ɩ a sɩ Soro yɛbɛ tɛɛ ba lɛ ɛ. 20Yelmɩ̃ɛ jaa lɛ n 'yɛrɛ kʋrɔ yɩ a Nãaŋmɩn niem ɩka, a yele nyã ɩn sɛɛrɛ kʋrɔ yɩ ba ɩ jir ɛ. 21A lɛ puor, n lɛ chen Siriya nɩ Sɩlɩsɩya paal pɔ. 22A pupuorbiir gbulsɩ bala na be a Judiya a Kɩrɩsɩto 'yɔ̃ɔ, ba bɔ̃ɔ ma ɛ. 23A n yele tɛɛ lɛ ba wõ ɩka, a nɩrɛ 'lɔ na dɔ̃ɔ gere sɩ, pʋ̃pãanyã 'lɔ mɩ̃ɛ lɛ pãa mʋɔlɔ a 'yɛr 'lɔ wʋn ta dɔ̃ɔ bʋɔrɔ ɩka wʋ sɔ̃ɔ bar, 24na ba pɛɛ Nãaŋmɩn yuor a maa jũu.


text: 1Woŋo kʋlʋ a na lagɩ a da yigə a ta tɩn mʋ tɩntʋ. 'A maŋɩ sɩ 'a ta'a loori Wɛ 'a pa nɔɔna maama. Loori-na Wɛ sɩ DƖ taa nii ba baŋa nɩ, sɩ 'a daarɩ 'a ta'a kɩ DƖ le ba ŋwaanɩ. 2'A ta'a loori Wɛ 'a paɩ pwa dɩdaanɩ dɩdɛɛra balʋ maama na jɩgɩ dam nɔɔna baŋa nɩ tɩn, sɩ kʋ pa d'ɩ ta'a zʋʋrɩ dɩ yazurə dɩ ni-ywəm, sɩ d'ɩ wanɩ d'ɩ ta'a tɔgɩ Wɛ lanyɩranɩ, sɩ d'ɩ ta'a ŋwɩ nɩ kʋ na maŋɩ te tɩn. 3Kʋntʋ mʋ yɩ woŋo kʋlʋ na lamma yɩ kʋ poli Wɛ dɩlʋ na yɩ d'ɩ Vɩrnʋ tɩn wʋ. 4Dɩntʋ mʋ lagɩ sɩ nɔɔna maama na vrɩm, sɩ ba kwəri ba lwarɩ kʋlʋ na yɩ cɩga tɩn. 5Wɛ dɩdʋa yɩranɩ mʋ wʋra. Wʋlʋ dɩ na fɔgɩ nabiinə dɩ Wɛ daanɩ tɩn dɩ yɩ dɩdʋa yɩranɩ mʋ. Wʋntʋ mʋ yɩ Zezi Krisi wʋlʋ na yɩ nabiinu tɩn. 6Wʋm mʋ sɛ o tɩ o ma ŋwɩ nɔɔna maama lwarɩm jɩnɩ, yɩ ba pa o maana maŋa kalʋ Wɛ na lɩ tɩn. 7Kʋntʋ ŋwaanɩ mʋ Wɛ pɛ a ji DƖ tɩntʋŋnʋ, sɩ a tɔɔlɩ DƖ kwərə kam a brɩ nɔɔna. Cɩga mʋ a ŋɔɔna, sɩ kʋ daɩ vwan. Wɛ sɩɩnɩ DƖ tʋŋɩ-nɩ mʋ sɩ a taa brɩ dwi-gɛ tiinə, sɩ ba sɛ DƖ cɩga kam ba kɩ ba wʋ-dɩdʋa dɩ DƖ. 8Amʋ lagɩ sɩ jəgə maama baara taa warɩ Wɛ. Ba na zəŋi ba jɩa wɛɛnɩ sɩ ba warɩ Wɛ, sɩ ba taa jɩgɩ wʋ-poŋo mʋ, sɩ ba yɩ taa jɩgɩ ban-zɔŋɔ naa kantɔgɔ dɩ nɔɔn-nɔɔnʋ. 9Amʋ nan ta lagɩ sɩ kaana dɩ ja ba tɩtɩ dɩ ba gwaarʋ vɔɔm, sɩ ba taa kwarɩ cavɩɩra ba zʋʋrɩ gwaarʋ tɩlʋ na maŋɩ dɩ ba tɩn. Ba wʋ maŋɩ sɩ ba tiini ba kwɛ ba yum ba ja gaalɩ, naa ba zuli ba tɩtɩ dɩ nɩnwaŋa wəənu, kʋ na yɩ səbu-sɩŋa naa kandwa-ŋʋna naa gwaarʋ tɩlʋ səbiə na damma tɩn. 10Ba nan maŋɩ sɩ ba taa kɩ kəm-laarʋ mʋ, sɩ kʋ brɩ nɩ ba yɩ kaana balʋ na sɛ Wɛ cɩga cɩga tɩn. 11Kaana maŋɩ sɩ ba taa je cɩm mʋ ba cəgi balʋ na brɩ-ba Wɛ cwəŋə tɩn, sɩ ba daarɩ ba taa sɛ-ba. 12Amʋ wʋ sɛ sɩ kaana taa brɩ baara naa ba taa te-ba. Ba maŋɩ sɩ ba taa je cɩm mʋ. 13Bɛŋwaanɩ, Wɛ dɛɛn na kɩ nabiinə tɩn, DƖ kɩ Adam mʋ yigə, yɩ DƖ laan daarɩ DƖ kɩ Awa. 14Kʋ dɛɛn daɩ Adam mʋ sʋtaanɩ ganɩ, kʋ yɩ kaanɩ wʋm mʋ dɩ ganɩ dɩ pa o vɩn Wɛ ni. 15Kʋntʋ mʋ te kaana lʋrɩ dɩ cam, Wɛ nan w'ʋ vrɩ-ba, dɩ ba na sɛ ba tɔgɩ Wɛ dɩ wʋ-dɩdʋa dɩ sono dɩ wʋ-poŋo yɩ ba jɩgɩ ba tɩtɩ tɩn.


text: 1Joŋi-na nɔɔnʋ wʋlʋ wʋbʋŋa ta na wʋ bɩgɩ Wɛ cwəŋə kam wʋnɩ tɩn lanyɩranɩ. 'A nan yɩ magɩ kantɔgɔ dɩ o na bʋŋɩ te tɩn. 2Nɔɔnʋ wʋra o wʋbʋŋa na bɩga Wɛ cwəŋə kam wʋnɩ, kʋ ma pa o ba culi kʋlʋkʋlʋ dim. Kʋ daarɩ nɔɔnʋ wʋdoŋ wʋra o wʋbʋŋa na wʋ bɩgɩ yɩ kʋ pa o culi nwam. 3Wʋlʋ nan na waɩ o di woŋo maama tɩn yɩ zaŋɩ o gooni wʋlʋ wʋm o na ba di woŋo maama tɩn. Wʋlʋ dɩ nan na ba di woŋo maama tɩn yɩ zaŋɩ o co wʋlʋ na di woŋo maama tɩn, bɛŋwaanɩ o dɩ yɩ Wɛ nɔɔnʋ mʋ. 4Nmʋ yɩ wɔɔ mʋ sɩ n co nɔɔnʋ wʋdoŋ tɩntʋŋnʋ? Kʋ yɩ o tɩtɩ yuutu wʋm mʋ maŋɩ sɩ o nii o kɩ cɩga naa o wʋ kɩ. Wʋlʋ na yɩ d'ɩ Yuutu wʋm nɔɔnʋ tɩn kɩ lanyɩranɩ mʋ, bɛŋwaanɩ d'ɩ Yuutu wʋm w'ʋ wanɩ o pa o taa kɩ lanyɩranɩ. 5Nɔɔnʋ wʋra o na lɩ dɛ o pa dɩ dwe da yadonnə yam. Kʋ daarɩ nɔɔnʋ wʋdoŋ dɩ maa wʋra o na ba kuri da yam daanɩ. Nɔɔnʋ maama nan maŋɩ sɩ o kɩ kʋlʋ o na ye o bɩcarɩ nɩ nɩ kʋ maŋɩ tɩn. 6Nɔɔnʋ wʋlʋ na kuri dɛ sɩ dɩ taa yɩ da-kamunu tɩn yəni o kɩ d'ɩ Yuutu wʋm ŋwaanɩ mʋ. Wʋlʋ na di woŋo maama tɩn kɩ kʋntʋ o ma zuli d'ɩ Yuutu wʋm mʋ, o na yəni o kɩ Wɛ le wʋdiu kʋm baŋa nɩ tɩn ŋwaanɩ. Wʋlʋ dɩ nan na ba di woŋo maama tɩn dɩ kɩ kʋntʋ o ma zuli d'ɩ Yuutu wʋm mʋ, yɩ o dɩ kɩ Wɛ le kʋ ŋwaanɩ. 7Dɩbam wʋlʋwʋlʋ ba ŋwɩ o tɩtɩ yɩranɩ ŋwaanɩ. D'ɩ wʋlʋ nan na tɩgɩ dɩ, kʋ ta daɩ o tɩtɩ yɩranɩ ŋwaanɩ. 8D'ɩ zɩ na ŋwɩ, d'ɩ ŋwɩ d'ɩ Yuutu wʋm ŋwaanɩ mʋ. D'ɩ nan zɩ na tɩgɩ dɩ, kʋ ta yɩ d'ɩ Yuutu wʋm ŋwaanɩ mʋ. Bɛŋwaanɩ, d'ɩ na ŋwɩ naa d'ɩ na tɩga, d'ɩ ta yɩ d'ɩ Yuutu wʋm nɔɔna mʋ. 9Zezi Krisi tɩgɩ yɩ o joori o bi o na ŋwɩa, sɩ o taa yɩ twa dɩ naŋʋna Yuutu mʋ. 10Kʋ na yɩ kʋntʋ tɩn, bɛɛ mʋ yɩ n co n ko-bu? Sɩ nmʋ dɩ, bɛɛ mʋ yɩ n gooni n ko-bu? Dɩbam maama nan lagɩ d'ɩ ba d'ɩ zɩgɩ Wɛ yigə nɩ mʋ, sɩ DƖ di dɩbam taanɩ. 11Kʋ pʋpʋnɩ Wɛ tɔnɔ kʋm wʋnɩ, nɩ Baŋa-Wɛ tagɩ DƖ wɩ: "Amʋ na yɩ ŋwɩa tu tɩn, kʋ yɩ cɩga mʋ nɩ, nɔɔna maama w'ʋ ba ba kuni doonə amʋ yigə nɩ, yɩ b'a ta dɩ ba niə jaja, nɩ amʋ mʋ yɩ Baŋa-Wɛ." 12Kʋntʋ brɩ nɩ dɩbam maama lagɩ d'ɩ ba d'ɩ zɩgɩ Wɛ yigə nɩ mʋ, sɩ nɔɔnʋ maama ta kʋlʋ o na kɩ tɩn. 13Kʋntʋ tɩn, d'ɩ daa yɩ ta co d'ɩ donnə. Nan lɩ-na wʋbʋŋa sɩ 'a yɩ kɩ kʋlʋ na w'ʋ pa 'a ko-bu tusi naa o yagɩ Wɛ cwəŋə tɔgɩm tɩn. 14Amʋ na ŋwɩ dɩ d'ɩ Yuutu Zezi tɩn, amʋ ye lanyɩranɩ nɩ wʋdiu tərə kʋ tɩtɩ na yɩ wo-digiru Wɛ yigə nɩ. Nɔɔnʋ nan na pɛ woŋo kʋlʋ yɩ culu, kʋ sɩɩnɩ kʋ yɩ culu mʋ kʋ pa nɔɔnʋ wʋm kʋntʋ. 15Nmʋ nan na pɛ n ko-bu wʋ cɔgɩ dɩ n na di wʋdiu kʋlʋ tɩn, kʋ brɩ nɩ n daa n ba tɔgɩ sono cwəŋə mʋ. Yɩ pa nmʋ na di wʋdiu kʋlʋ tɩn cɔgɩ nɔɔnʋ dɩ Wɛ daanɩ, yɩ o yɩ wʋlʋ Zezi Krisi na tɩgɩ o ŋwaanɩ tɩn. 16Yɩ pa nɔɔna na cwəŋə sɩ ba co woŋo kʋlʋ na lana dɩ nmʋ tɩn. 17Dɩbam na yɩ Wɛ paarɩ dɩm nɔɔna te tɩn ba tɔgɩ wʋdiiru dim ŋwaanɩ. Kʋ nan tɔgɩ d'ɩ na kɩ cɩga Wɛ yigə nɩ tɩn ŋwaanɩ mʋ, dɩ wʋ-zuru dɩ wʋpolo, nɩ Wɛ Joro kʋm na paɩ dɩbam te tɩn. 18Wʋlʋ maama nan na tʋŋɩ o pa Zezi Krisi kʋntʋ doŋ tɩn, kʋntʋ tu w'ʋ poli Wɛ wʋ, yɩ nɔɔna dɩ w'ʋ pa-o cɩga. 19Kʋntʋ ŋwaanɩ, pa-na d'ɩ kwaanɩ d'ɩ ta'a kɩ kʋlʋ maama na paɩ nɔɔna jɩgɩ ywəəni daanɩ yɩ kʋ zəni-ba sɩ ba bɩ Wɛ cwəŋə wʋnɩ tɩn. 20Yɩ pa wʋdiiru dim cɔgɩ Wɛ tɩtʋŋa. Wʋdiiru maama maŋɩ dim mʋ. Nmʋ nan na di kʋlʋ na w'ʋ pa n doŋ wʋ cɔgɩ kʋ ŋwaanɩ tɩn, sɩ n yagɩ kʋ dim. 21Kʋ lana sɩ n yɩ kɩ kʋlʋ maama na w'ʋ pa n ko-bu tusi Wɛ cwəŋə nɩ tɩn, kʋ na yɩ nwana dim naa sana nyɔm naa kʋlʋ maama dɩ. 22Nmʋ na ye kʋlʋ n wʋbʋŋa nɩ kantʋ laŋa nɩ tɩn, ta n jɩgɩ-kʋ nmʋ dɩ Wɛ laŋa nɩ. Nɔɔnʋ wʋlʋ na ye kʋlʋ na lana sɩ o kɩ yɩ o ba jɩgɩ wʋbʋŋa yale kʋ baŋa nɩ tɩn, kʋntʋ tu jɩgɩ yu-yoŋo. 23Kʋ daarɩ, nɔɔnʋ wʋlʋ na jɩgɩ bʋbwɛa dɩ o na di wʋdiu kʋlʋ tɩn, kʋntʋ tu b'a na bʋra Wɛ tee nɩ. Kʋ brɩ nɩ o ba jɩgɩ wʋ-dɩdʋa o dim dɩm wʋnɩ. Woŋo kʋlʋ maama nmʋ na w'ʋ kɩ yɩ n ba jɩgɩ wʋ-dɩdʋa tɩn, kʋ yɩ lwarɩm mʋ.


text: 1Taa kaləɣəna kʋkpatəlaa, ama yɔɣɔtəna-wɛ ɩsɩɩ n ka yɔɣɔtəna nyá caa tɔ. Ye ɩfepiya ɩlɛ tɛɛkɩ pɛlɛ ɩsɩɩ nyá tɛɛtʋnaa. 2La alaa sɔsaa ɩsɩɩ nyá toonaa. Na ń la alaa səkpema ɩsɩɩ nyá tɛɛtʋnaa tɔtɔ, na ń lá laakalɩ na tɛtɛlakasɩ. 3Paasəna leelaa sɔsaa kɛ teu. 4Ama leelu wei ɩ wɛna piya yaa saalənaa tɔ, pə wɛɛ sɩ səlɛ sɩɩ kpɛləməna sɩ nyə́ma kɛ tɔkʋɣʋ na pə́ hʋ́lɩ́ sɩ ḿpʋ́ɣʋ́ pə wɛ pa Ɩsɔsɛɛlɛ mpaaʋ taa. Na pɩɩ hʋ́lɩ́ tɔtɔ sɩ pa caanaa na pa cɔsɔnaa ka wɩɩwa mpɛ pa tɔɔ ɩlɛ kʋpantʋ ntəɣɩ mpɛ pa lɛɛtəɣɩ pa nyə́ma. Pə taɣa pʋlʋ, mpʋ ɩnɩ pə lapʋ wɛ Ɩsɔ kɛ́ teu kɛ́. 5Ama leelu wei ɩ kpatəlaa na ɩ́ fɛɩna paasənlʋ tɔ Ɩsɔ kɛ́ ɩ́lɛ́ ɩ tɛɛləɣɩ. Na ɩ́ sələməɣɩ-ɩ tam, na ɩ́ wiikina-ɩ na ɩsəlɛ kʋsɛɛmlɛ sɩ ɩ́ temi-ɩ. 6Ama leelu wei ɩ wɛna təkpaalətʋ tɔ, paa ɩ wɛna ɩ ɩsɛ tɔ ɩ səpaɣa na ɩ́ caɣaa. 7Nti tə wɛɛ sɩ n ká tɔɔsɩ-wɛ tɔɣɔlɛ yoo, ɩlɛ pa kaa na ɩsaɣatʋ natələɣɩ pa kiŋ. 8Yʋlʋ wei ɩɩ paasəɣəna ɩ lʋlʋɣʋ nyə́ma na pə́ tɩɩ kələna ɩ maɣamaɣa ɩ təyaɣa tɔ pʋntʋ kisa Ɩsɔ sɛɛʋ kɛ́, na ma ta nyɩ Ɩsɔ lapa-ɩ na sana. 9Leelu wei ɩ lʋlʋɣʋ pɩɩsɩ tɛɛ nɩɩtoso tɔ ɩ tike ɩ hətɛ kɛ n ká tʋ leelaa həla taa. Ama ɩ ká wɛɛ wei ɩ laɣana apalʋ kʋlʋm kɛ hatuu ɩ kʋlʋɣʋ tɔɣɔ. 10Na pá nyəma-ɩ na təma kʋpana ɩsɩɩ ɩ piya tɔkʋɣʋ na mʋʋlaa tɔkʋɣʋ na Ɩsɔ yəlaa nɔɔhɛɛ kɔʋ na kʋnyɔntɔɣɔlaa sənaʋ na təma kʋpana təna lapʋ. 11Pə kpaɣaʋ leelaa səkpema tɔ, taa ŋmaa pa həla kɛ takəlaɣa taa. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, pa kʋnyɩɩləŋ kɔŋ ɩ́ kpa pa nyɔɔŋ taa tɔ pə tʋɣɩ-wɛɣɛ saaʋ kɛ́. Na mpʋ tɔ, pa haa Kilisiti kɛlɛ siɣile, 12ɩlɛna pə́ pəsəɣɩ-wɛɣɛ tasəkəlɛ nyə́ma. Mpi tɔ, pa ta tɔkɩ nɔɣɔ ŋka paa sɩɩwa kancaalaɣa tɔ. 13Na təlɛ tə paasi paa cɔɔkɩ tɛɛsɩ taa kɛ́ na felentu caŋ na tə́ tɛɛləna-wɛ təkpətɩɩ. Na kʋkələtʋ ntɛ́ sɩ pa lakɩ yɔɣɔtəlaa kɛ́ na kataɣasətʋnaa, na pá faakɩ tɔmnaa kɛ yem. 14Pə tɔɔ kɛ́ ma caa sɩ leelaa səkpema ɩ́ saa, na pá lʋlɩ piya na pá paasəna pa tɛɛsɩ. Pəlɛ ɩlɛ tá kolontunaa kaa hikina timpi paa footiɣi-tʋ tɔ. 15Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, leelaa lɛlaa tɛma mpaaʋ kʋpaŋkʋ kɛ siɣile haʋ, na pá sʋʋ Satanɩ kɛ təŋʋɣʋ. 16Ama ye Ɩsɔ sɛɛlʋ wei ɩ lʋlʋɣʋ taa wɛ leelaa, pʋntʋ ká mʋ Yesu sɛɛlaa kpekəle kɛ səɣəla kɛ́ na ɩ́ səŋna ɩ leelaa, ɩlɛna pə́ hɛtɩ Yesu sɛɛlaa kpekəle na pɛlɛ pá səŋna mpa pa kɛ́ leelaa təkpem tɔ. 17Yesu sɛɛlaa nyʋɣʋ nyə́ma mpa pa feŋiɣi Yesu sɛɛlaa tɔɔ kɛ́ teu tɔ pə mʋna pɛlɛ pa kʋfɛlʋɣʋ ɩ́ tɛɛ lɛlaa nyəŋkʋ kɛ tɔm naalɛɣɛ. Ɩlɛna pə́ tɩɩ kələna mpa pa sɔpa nyʋɣʋ na waasʋ lapʋ na sɛɣɛsʋɣʋ tɔ. 18Ḿpʋ́ɣʋ́ mɛɛ, pa ŋmaa Ɩsɔ Tɔm taa kɛ́ sɩ: Ye naʋ ɩ́ makɩ nyá tɔɣɔnaɣa pee, n kaa hɔkɔ ɩ nɔɣɔ. Na tɔtɔ sɩ: Təmlɛ latʋ na ɩ kʋfɛlʋɣʋ kɛ́. 19Ye pa tɔma sɩ Yesu sɛɛlaa kpekəle nyʋɣʋ tʋ lapa taalɩ nɔɣɔlʋ, na pə aseeta nyə́ma ta lɩɩ yəlaa naalɛ yaa tooso, taa mʋ-tɩ. 20Ye mpa pa lapa ɩsaɣatʋ, kaləna-wɛɣɛ samaa taa, na lɛlaa náá ná na sɔɣɔntʋ kpa-wɛ. 21Ma heeliɣi-ŋ na ɩsəlɛ kʋsɛɛmlɛ kɛ Ɩsɔ na Yesu Kilisiti na ɩsɔtaa tillaa naŋŋ nyə́ma pa ɩsɛntaa sɩ ń tɔkɩ tɔmnaa panɛ ɩnɩ. Taa ləsɩ tə taa lɛntɩ na ń yele lɛntɩ, pə́cɔ́ taa faɣasɩ nɔɣɔlʋ kɛ mpi n lakɩ tɔ pə taa. 22Taa hulina niŋ tənʋɣʋ kɛ nɔɣɔlʋ tɔɔ sɩ ɩ́ sʋʋ Yesu sɛɛlaa təmlɛ lapʋ. Taa fa lɛlaa ɩsaɣatʋ kɛ yem. La yʋlʋpaŋ. Taa hɛlɩ asilima taa. 23Taa nyɔɔkɩ sasala tike, ama təŋəɣɩ sʋlʋm kɛ nyá lotu ntɩ tə tɔɔ. Nn naa pə wɩɩkʋɣʋ-ŋ tam. 24Yəlaa lɛlaa ɩsaɣatʋ naa kpakpaa kɛ́ təkeelee na pá ta tɩɩ hʋʋnta-wɛɣɛ tɔm. Ama pə yela lɛlaa nyəntʋ tɔ, hʋʋlɛ waalɩ kɛ́ pɩɩ kuli tə tɔɔ. 25Təma kʋpana ná naa mpʋ tɔtɔɣɔ təkeelee, na nna a maɣamaɣa a fɛɩ naʋ kɛ ɩsɛntɔɔ kɛ kpakpaa kpakpaa tɔ, a kaa pəsɩ na á saalɩ ḿpʋ́ɣʋ́ tam.