text: 1- 2Wɛ Joro kʋm brɩ dɩbam fasɩ nɩ, maŋa tiim nɩ nɔɔna badaara w'ʋ zaŋɩ ba yagɩ Wɛ cwəŋə tɔgɩm. Pipiri-nyɩna balʋ na fɔ vwan tɩn mʋ w'ʋ ganɩ-ba ba pa ba yagɩ zaasɩm dɩlʋ na yɩ cɩga tɩn. Bantʋ wʋbʋŋa mʋ tɩga, kʋ pa ba yəri nɩ ba na kɩ kʋlʋ tɩn ba lamma. Ba'a pa nɔɔna sɛ vwan yam ciciri na fɔɛ tɩn, yɩ ba daarɩ ba taa tɔgɩ sʋtaanɩ zaasɩm na yɩ te tɩn. 3Nɔɔna bam kʋntʋ mʋ yəni ba brɩ nɩ kʋ culə sɩ baarʋ di kaanɩ naa kaanɩ zʋ barʋ. Wʋdiiru tɩdonnə dɩ maa wʋra ba na brɩ nɩ kʋ culə sɩ nɔɔna di-tɩ. Nmʋ nan ye nɩ Wɛ mʋ kɩ wʋdiiru tɩm kʋntʋ, sɩ dɩbam balʋ na tɔgɩ-DƖ yɩ d'ɩ lwarɩ DƖ cɩga kam tɩn ta'a kɩ DƖ le tɩ ŋwaanɩ, sɩ d'ɩ daarɩ d'ɩ ta'a di-tɩ. 4Bɛŋwaanɩ wəənu tɩlʋ maama Wɛ na kɩ tɩn lamma. Woŋo kʋlʋ Wɛ na pɛ dɩbam tɩn, d'ɩ maŋɩ sɩ d'ɩ kɩ DƖ le mʋ kʋ ŋwaanɩ, d'ɩ wʋ maŋɩ sɩ d'ɩ culi-kʋ. 5Bɛŋwaanɩ Wɛ taanɩ dɩm dɩ dɩbam Wɛ-loro kʋm mʋ kwɛ woŋo maama kʋ pa kʋ lana Wɛ yigə nɩ. 6Nmʋ maŋɩ sɩ n ta wəənu tɩntʋ mʋ n brɩ n ko-biə bam. N na kɩ kʋntʋ, kʋ'ʋ pa n ta n yɩ Zezi Krisi tɩntʋŋ-ŋʋm. N na sɩɩnɩ n sɛ Wɛ cɩga kam taanɩ dɩm dɩ zaasɩm dɩlʋ na yɩ cɩga yɩ n maŋɩ n tɔgɩ-dɩ tɩn, n'n bɩ Wɛ cwəŋə kam wʋnɩ. 7Yɩ zaŋɩ n cəgi sɩnswalɩ sɩlʋ na ba jɩgɩ kuri yɩ sɩ ba wəli Wɛ cwəŋə kam tɩn. Nan tiini n kwaanɩ n ta n tɔgɩ Wɛ cwəŋə. 8D'ɩ ye nɩ, n na waarɩ n yɩra, kʋ jɩgɩ zənə fɩnfɩɩn. Kʋ daarɩ, n nan na kwaanɩ n tɔgɩ Wɛ cwəŋə, kʋntʋ mʋ tiini kʋ jɩgɩ zənə woŋo maama wʋnɩ. Bɛŋwaanɩ kʋ'ʋ pa n na zənə zɩm ŋwɩa kam wʋnɩ, yɩ n daarɩ n na ŋwɩa kalʋ na lagɩ ka ba tɩn Wɛ tee nɩ. 9Taanɩ dɩntʋ yɩ cɩga yɩ dɩ maŋɩ sɩ nɔɔna sɛ-dɩ mʋ. 10Kʋntʋ ŋwaanɩ mʋ paɩ d'ɩ kwaanɩ d'ɩ tʋŋa, bɛŋwaanɩ dɩbam jɩgɩ tɩɩna dɩ Ŋwɩa Tu Baŋa-Wɛ. Dɩntʋ mʋ yɩ nɔɔna maama Vɩrnʋ, kʋ na fɔgɩ kʋ dwe dɩdɩ balʋ na sɛ-DƖ tɩn. 11Ta n brɩ nɔɔna bam wəənu tɩm kʋntʋ sɩ n zaasɩ-ba. 12Yɩ zaŋɩ n pa nɔɔn-nɔɔnʋ gooni-m n na yɩ bu tɩn ŋwaanɩ. N maŋɩ sɩ n ma n tɩtɩ mʋ n brɩ Zezi nɔɔna bam ba na w'ʋ ta kɩ te. Kʋ na yɩ nmʋ ni-ŋwaŋa dɩ n tɩtʋŋ-naga, dɩ n sono dɩ n na jɩgɩ wʋ-dɩdʋa dɩ Wɛ te tɩn, dɩ n wʋ-poŋo maama mʋ n maŋɩ sɩ n ma n brɩ-ba. 13Ta n kwaanɩ n karɩmɩ Wɛ taanɩ dɩm dɩ nɔɔna bam, sɩ n daarɩ n brɩ-ba Wɛ cɩga kam, sɩ kʋ taa ve maŋa kam a na w'ʋ ba tɩn. 14Yɩ zaŋɩ n yagɩ pɛɛrɩ dɩlʋ Wɛ na pɛ nmʋ, maŋa kalʋ DƖ nijoŋnə bam dɛɛn na tagɩ nmʋ taanɩ te yɩ Zezi kɔgɔ kʋm nakwa bam dɩ daŋɩ ba jɩa nmʋ baŋa nɩ ba warɩ Wɛ n ŋwaanɩ tɩn. 15Kʋ maŋɩ sɩ n tiini n kwaanɩ n ta n tʋŋɩ tɩtʋŋɩ dɩm kʋntʋ dɩ n wʋ maama mʋ. Kʋntʋ mʋ w'ʋ pa nɔɔna maama taa naɩ nmʋ na ve yigə te tɩn. 16Ta n yɩrɩ n tɩtɩ, sɩ n daarɩ n ta n yɩrɩ n zaasɩm dɩm na yɩ te tɩn dɩ. Kwaanɩ n zɩgɩ kəŋkəŋ wəənu tɩm kʋntʋ wʋnɩ, sɩ nmʋ tɩtɩ w'ʋ na vrɩm, yɩ n ta w'ʋ pa balʋ na cəgi-m tɩn dɩ na vrɩm.


c: text/html

text: 1Akuu wɩɩ no wɩya, ʋ maga dɩ á kaŋ wɩweliye hʋ á aa nɩya weliŋ nɛ, dɩ wɩɩ buloŋ ta ko viisi ma mʋ gama. 2Wɩya hʋ malɩkasɩ gyɩ aa basɩ tɩya á naabaala gyɩ yaa wɩtɩɩ rɛ. Dɩ nal lɛ gyɩ vɩya ba tɩŋɩɩ, koo dɩ nal lɛ gyɩ kyogi ba kɩdɩgɩ buloŋ, Wɩɩsɩ aa dɔgɩsɩ ʋ gɛɛ aa maga rɛ. 3Dɩ nyɛ rɛ yaŋ we doŋ, wɩbee rɛ sɩ laa ma dɩ ámaa rɛ kpaa á hal yɩya wɩbal hʋ Wɩɩsɩ aa yaa a laa ma ta. Á Tɩɩna Yesu rɛ laa sɩya basɩ laatayɩ no wɩya, ka nala hʋ a nɩɩ wɩɩ hʋ mɛ kyosi basɩ tɩya ma anɩɩ ʋ yaa wɩtɩɩ rɛ. 4Wɩɩsɩ tɩɩ mɛ daga anɩɩ wɩɩ hʋ ba aa basa yaa wɩtɩɩ rɛ, beewɩya ʋ kuu wɩɩ hʋ wɩya rɛ a yaa wɩkperiye abee wɩmagɩla aŋ kpa ʋ Wiyesi Welii bɔnyɛ kɩna mɛ tɩya nala ʋ kyɛrɩ tɩyaŋ. 5Malɩkasɩ nosi tɩyaŋ daa Wɩɩsɩ kpa taŋhafalɩɩ hʋ aa sɩ ko we. Taŋhafalɩɩ no wɩya rɛ á basɩ kɩ tɩya ma nyɛ. 6Wɩɩsɩ teŋ logiŋ kɩdɩgɩ tɩyaŋ ba baa, "Bekiŋ nɛ yaa nihuwobiŋ, ɩ kɩ bɩɩnɩ ʋ wɩya, bekiŋ nɛ yaa nihuwobiŋ biye mɛ ɩ kɩ deŋ ʋ nyuu tɩyaŋ? 7Ɩ aa taa nihuwobiŋ, ɩ leŋ malɩkasɩ te ʋ mʋhʋ rɛ kyɛyɛ baŋmana, a leŋ nihuwobiŋ kaŋ feŋ abee yohuŋ. 8Ka ɩ kpa kɩna buloŋ mɛ a we ʋ nosi tɩyaŋ. Ɩ aa kpaa kɩna buloŋ we nihuwobiŋ nosi tɩyaŋ gɛɛ, ɛɛ daga anɩɩ kɩŋ buloŋ bɩl tuwo ʋ aa bɩ kaŋ ʋ dee. Amɛ lagɩlagɩ no, á bɩ naa dɩ nihuwobiŋ kaŋ dee kɩna buloŋ nyuu tɩyaŋ. 9Wɩɩsɩ fa leŋ ʋ malɩkasɩ rɛ te Yesu mʋhʋ. Amɛ lagɩlagɩ no, á naa anɩɩ Wɩɩsɩ kpaa Yesu yohuŋ nɛ, a leŋ ʋ kaŋ feŋ mɛ, beewɩya ʋ naa tʋwara rɛ a sʋba. Wɩɩsɩ bɔnyɛ tɩyaŋ nɛ ʋ fa yaa gɛɛ, dɩ ʋ wuwo laa nihuwobisi buloŋ nyuu a sʋba. 10Wɩɩsɩ rɛ taa dʋnɩya kɩna buloŋ a kɩ deŋ ba mɛ. Ɛɛ rɛ tɩŋ ʋ maga dɩ ʋ leŋ dɩ ʋ biigyamaa ko ʋ lee, a mɛ yaa gaŋdaala. Ɛɛ wɩya rɛ tɩŋ ʋ leŋ Krisita, laataal hʋ tɩyaŋ ba aa sɩ tɩŋa a na laatayɩ sɩŋ lee hʋ aa maga beel-ʋ a na tʋwara, a sʋba, dɩ ʋ wuwo laa ba ta. 11Yesu rɛ aa pɩɩsɩ nala bisiŋ ta, ba yaa tɩpʋlʋŋ tɩmma. Nal hʋ aa pɩɩsɩ nala bisiŋ ta, abee nala hʋ bisiŋ ʋ aa pɩɩsa ta, ba buloŋ kuwo rɛ yaa Wɩɩsɩ. Ɛɛ rɛ tɩŋ ʋ fa bɩ yaa Yesu hɩɩsɩ abee ʋ aa sɩ yɩrɩ ba ʋ naabalɩya. 12Wɩya hʋ Yesu aa basɩ tɩya Wɩɩsɩ rɛ nyɛ: "Ŋ sɩ basɩ wɩya hʋ ɩ aa yaa a tɩya ŋ naabalɩya. "Ŋ sɩ dannɩ ɩ nala hʋ aa laŋŋa kɩ kyʋwalɩ ɩ tɩyaŋ 13Ʋ bɩl baa, "Ŋ sɩ laa ɩ di wɩɩ buloŋ tɩyaŋ." A bɩl baa, "Na ŋ bee nala hʋ buloŋ ɩ aa kpaa tɩya ŋ." 14Nala hʋ Wɩɩsɩ aa kpaa tɩya Krisita hʋ yaa nihuwobisi rɛ a kaŋ kyal abee teŋbiye. Ɛɛ rɛ tɩŋ Krisita mɛ kaŋ ʋ tɩɩ bɩrɩmɩ nihuwobiŋ a kɩɩ ba, dɩ ʋ wuwo tɩŋ ʋ sʋʋ tɩyaŋ a yuwo di Sɩtaanɩ, nal hʋ aa kaŋ sʋʋ dee. 15Ʋ yaa gɛɛ rɛ dɩ ʋ wuwo laa nala ta, nala hʋ aa fá sʋʋ, ɛɛ leŋ ba yaa sʋʋ yosi ba mɩɩbol buloŋ tɩyaŋ. 16Ɛɛwɩya, ʋ bɩ kɩɩ nɩɩ malɩkasɩ tɩyaŋ nɛ ʋ ko dɩ ʋ pɛ amɛ ʋ ko dɩ ʋ pɛ Abɩraham doho nala tɩyaŋ nɛ. 17Ɛɛ rɛ tɩŋ ʋ bɩrɩmɩ nihuwobiŋ a mɛ kɩɩ ʋ naabiisi hʋ ba wɩɩ buloŋ tɩyaŋ. Ʋ yaa gɛɛ rɛ dɩ ʋ wuwo ko yaa wɩɩkyʋwal sɩlaala nɩhɩyawʋ hʋ aa kaŋ wɩtɩɩ ʋ naabiisi tɩyaŋ, a fá ba sikii ʋ tʋma tɩyaŋ, dɩ gɛɛ leŋ dɩ Wɩɩsɩ kpa ba wɩbɔmɔ kyɛ ba. 18Sɩtaanɩ magɩsɩ ʋ rɛ, ʋ na tʋwara weliŋ, ɛɛ wɩya, ʋ aa wuwo ʋ pɛ nala hʋ Sɩtaanɩ aa magɩsɩ tɩyaŋ nɛ.

robotstxt: allowed

filter: keep


text: 1Sɛnt-Ɛspri a hɩ paan••• a ʋ, jɛ dɔmɩnnɔ ʋ, gʋɔɔ gɔsɩnnɔ sɩrakarɛ tore, ŋnɩ yɛ brabagʋɔɔ m zinəro ma, kan hɔdɩndarɛrɔ kʋ zinəro wɔɔ n ta ŋ nɩ, gʋɔɔ nɩ ŋ dɩndam nɔ wɔɔ kɩ ma. 2Gʋɔɔ kʋ ŋ n'a hɔ bam ɩ ʋ, gʋɔɔ mɩŋŋɔɔ n ŋ mɩ, ŋn'ɩ ŋʋaar bam nɔ wɔɔ n'a karɛ ŋn'a nyʋnnyɔɔ, gʋɔɔ wɔɔ duro heer ga, amba sɛ tɩr na hɔ ma bɩ m, nyannɩ ba ŋ nɩ fɩɩga y. 3Ŋ y'a hɩrɛ ŋ ʋ, gʋɔɔ bɩ lʋ ka cɛ ʋ dɔ y, bɩ lannɔ bɩ cɛ ka sɔ y, ŋ hɔbɩrɛrɔ niŋŋoo bɩrɛ cizɛm, an bɔkarɛ Woso ɩ hɔɔ wɔɔ duro da sɩrakarɛzannɔ tɔ ma, bala, brɔɔ sɩra dɔ, kʋ ŋ nɩ barka yaa da Woso nɩ, ŋn'a dɔ ŋnɩ ŋ bɩ. 4Bala, hɔ haay kʋ Woso a da bɩ mɩŋŋa, kʋ gʋɔɔ ɩ yaa dam Woso m barka ŋn'a dɔ ŋn'a sarɛ, ʋ n'ʋ ga m, ʋ dɩga deem taan••• ma hɔ bʋnyaa y. 5Bala, Woso lemim bɩ kan wɔɔ yaadarɛ kɩ y'a hu bɔm. 6Naa dɩnda sɩrakarɛzannɔ wɔɔ m, k'ɩbɩɩ ba ncɩnaaʋ, ɩbɩɩ yɩm Krista Yeezuu zibəənyɩ k'an mɩŋŋa, bɩ n'a hɩnkam sɔ a ʋ, ɩbɩɩ y'ɩ tʋrm sɩrakarɛ lemim bɩ m, kan sɩra hɔdɩndarɛ k'ɩ nɩ yɛm ma mɩŋŋa bɩ kɩ. 7Ɩ bɩ yɛ biisi minno yaarsɩrɔ wɔɔ dɩndarɛ ma y, ŋ bɩr a dam gʋaa han sɩrakarɛ nɔ ʋ y. Ɩ bɩr ɩ tʋntɔŋ ʋ kan mɩsɩrbaa k'a Woso nɔ yɩ bɩ barɛ kɩ. 8Bala, kʋ gʋaa y'a mɛ paŋŋa dam la tʋntɔʋrɛ nɔ ʋ, daahan m, b'a gʋaa bankarɛ bɩ gʋta y, an bɔkarɛ, kʋ gʋaa ɩ mɩsɩrbaa k'a Woso nɔ yɩ bɩ barɛ, a y'a dam gʋaa han hɔ haay nɔ ʋ. Woso ler bɔ, k'a zaa m mɩsɩrbaa paan••• yɩ tara burə ʋ naa ʋ, kan booti hinni ʋ kɩ. 9Meerbaa naa do, sɩra m, gʋaa haay n'a ga m, an a si mɩŋŋa. 10Naa minto m, wɔɔ nɩ yɛm kɔrɛ ma, ʋ n'ʋ yoŋ ʋ, bala, Woso k'a m mɩsɩr bɩ wɔɔ ta ʋ heer lɛ. A m gʋaa haay bʋmbɔrɛzaa, bɩ gʋɔɔ kʋ ŋ sɩra ka rɔ wɔɔ an nɩ ŋ bʋmbɔm. 11Naa, ɩbɩɩ ɩ ga m, ɩ hɩ paan•••, ɩ dɩnda gʋɔɔ m. 12Ɩ b'a ka gɔsɩ n ɩ gore bɔ ʋ, k'ɩ m gʋaa poo bɩ tɔ ma y. Bɩ, a ka k'ɩ yɩ makra mɩŋŋa sɩrakarɛzannɔ wɔɔ mɩm ʋ, ɩ meerbaa nɔ ʋ, ɩ tarɛ nɔ ʋ, ɩ ŋʋarɛ nɔ ʋ, ɩ sɩrakarɛ nɔ ʋ, ɩ mɩsɩrbaa k'an mɩŋŋa Woso mɩm ʋ barɛ nɔ ʋ. 13Ɩ bɩr ɩ tɔŋ ʋ, kan Woso lemim bɩ karɩnda barɛ kɩ, gʋɔɔ sokʋma nɔ ʋ. Ɩ tɔ ʋ kan gʋɔɔ dʋndɔrɛ kɩ, kan hɔ dɩnda gʋɔɔ m kɩ, k'an ta an mɔɔ bʋrlɛ ku. 14Ɩ bɩ ganwʋrɛ kʋ Woso a ka ɩ ʋ, k'ɩ zi bam bɩ to y. A ka k'a ʋ ɩbɩɩ ʋ bɩ, nyɩnta ʋ kan wosolɛsinnɩsora ganwʋrɛ meerbaa zannɔ kɩ, kristagʋɔɔ lɛɛzannɔ kʋ ŋ y'a wɔ ka ɩbɩɩ ra kɩ sɔ. 15Naa ɩbɩɩ ga m, ɩ nyasʋ kɔɔkɔɔ ɩ heer ʋ, ɩ ɩ tʋntɔ ʋ kan a zibəə kɩ, gʋaa woo••• n a dɔ ŋ ʋ ɩ y'ɩ yoŋ ʋ, ɩ nɩ tam lɛɛ. 16Dundo ɩ mɩŋŋa zi, ɩ dundo hɔ k'ɩ n'a dɩndam gʋɔɔ m bɩ zi, ɩ bɩr ɩ tɔŋ ʋ kan naa haay kɩ, k'ɩbɩɩ ba ncɩnaaʋ, ɩbɩɩ y'ɩ mɩŋŋa yɔm, ɩ gʋɔɔ kʋ ŋ n'a tʋr karɛ ɩ ma rɔ wɔɔ yɔ sɔ.


text: 1Ba dɛɛn lʋgɩ Zezi Zude tɩʋ kʋdoŋ nɩ mʋ, kʋ yɩrɩ mʋ Betelɩhɛm. Kʋ maa yɩ maŋa kalʋ Erɔdɩ dɛɛn na yɩ pɛ tɩn. Yiyən-yeenə badaara dɛɛn ma nuŋi wa-puli seeni ba ba ba yi Zeruzalɛm. 2Ba laan ma bwe nɔɔna ba wɩ: "Bu wʋm ba na lʋgɩ sɩ o ji Zwifə pɛ tɩn wʋ yən mʋ? Bɛŋwaanɩ dɩbam nɛ calɩcʋa kalʋ na brɩ o lʋra kam tɩn na nuŋi bri-kwaga seeni, yɩ dɩbam ba sɩ d'ɩ zul-o." 3Pɛ Erɔdɩ dɛɛn na ni kʋntʋ tɩn, liə maa jɩg-o dɩ nɔɔna balʋ maama na zʋʋrɩ Zeruzalɛm nɩ tɩn. 4O laan ma bəŋi Zwifə kaanɩm yigə tiinə bam maama, dɩdaanɩ Wɛ cullu karanyɩna tiinə bam, yɩ ba la daanɩ. O ma bwe-ba o wɩ: "Yən mʋ ba maŋɩ sɩ ba lʋ Krisi wʋm?" 5Ba ma lər-o ba wɩ: "Kʋ'ʋ ta yɩ Betelɩhɛm nɩ mʋ, Zude tɩʋ nɩ. Bɛŋwaanɩ faŋa faŋa Wɛ nijoŋnu wʋdoŋ pʋpʋnɩ o wɩ: 6'Betelɩhɛm, tɩʋ kʋlʋ na yɩ balaŋa Zude tɩɩnɩ dɩm wʋnɩ tɩn, daɩ tɩʋ kʋlʋ na muri tɩn. Bɛŋwaanɩ nmʋ wʋnɩ mʋ ba'a lʋ dɩdɛɛrʋ wʋlʋ na w'ʋ ta nii a nɔɔna balʋ na yɩ Yisɩrayɛlɩ dwi tiinə tɩn baŋa nɩ.' " 7Erɔdɩ na ni kʋntʋ tɩn, o ma daanɩ o bəŋi yiyən-yeenə bam sɩ ba ba o te. O ma kwaanɩ o bwe-ba, sɩ o lwarɩ dɛ dɩm calɩcʋa kam na puli ka nuŋi tɩn. 8O laan ma tʋŋɩ-ba sɩ ba vu Betelɩhɛm, yɩ o wɩ: "Ve-na 'a kwaanɩ 'a beeri bu wʋm jəgə, sɩ 'a na nɛ-o, sɩ 'a joori 'a ba 'a ta 'a brɩ-nɩ, sɩ a dɩ vu a zul-o." 9Pɛ wʋm na tagɩ kʋntʋ dɩ ba tɩn, ba laan ma zaŋɩ ba maa kɛa. Ba na maa kɛ tɩn, ba ma da ba na calɩcʋa kalʋ ba ya na maŋɩ ba na wa-puli seeni tɩn. Ka laan maa wʋ ba yigə nɩ wɛyuu nɩ ka veə, yɩ ka vu ka zɩgɩ ka maŋɩ dɩ bu wʋm na wʋ mɛ tɩn. 10Kʋ ma pa ba tiini ba jɩgɩ wʋpolo lanyɩranɩ. 11Ba ma vu ba zʋ sɔŋɔ kʋm wʋ. Ba ma na bu wʋm dɩ o nu Mari. Ba ma kuni doonə ba zul-o. Ba laan ma bwəli ba zɩla ba lɩ pɛɛra ba pa-o. Ba pɛɛra yam yɩ səbu-sɩŋa, dɩ wəənu tɩlʋ ba na zwɛ yɩ tɩ lwəm ywəmmə tɩn, dɩ tralɩ nugə kalʋ yɩrɩ na yɩ Miiri tɩn. 12Wɛ ma pa ba lwarɩ ba dɩndwɩa wʋnɩ, nɩ ba daa yɩ joori ba da Erɔdɩ te. Ba laan ma tɔgɩ cwə-gaa ba joori ba vu ba tɩʋ kʋm. 13Yiyən-yeenə bam na kɛ ba daarɩ kʋntʋ tɩn, Baŋa-Wɛ malɛka ma da ka ba Zʋzɛfʋ te o dɩndwɩa wʋnɩ, yɩ ka wɩ: "Zaŋɩ n ja bu wʋm dɩ o nu n ja n duri n vu Ezipi tɩʋ, sɩ 'a ta'a zʋʋrɩ da, sɩ kʋ yi maŋa kam a na w'ʋ pa abam ni sɩ 'a nuŋi Ezipi 'a joori 'a ba tɩn. Bɛŋwaanɩ Erɔdɩ mʋ lagɩ o zaŋɩ o beeri bu wʋm sɩ o gʋ-o." 14Zʋzɛfʋ na ni kʋntʋ tɩn, o ma sɩɩnɩ o zaŋɩ o ja bu wʋm dɩ o nu wʋm, o nuŋi tɩtɩɩ dɩm kʋntʋ nɩ o vu Ezipi. 15Ba ma zʋʋrɩ da taan, sɩ kʋ vu kʋ yi maŋa kalʋ Erɔdɩ na tɩgɩ tɩn. Kʋ dɛɛn kɩ kʋntʋ mʋ, sɩ kʋ pa Baŋa-Wɛ dɛɛn na tagɩ kʋlʋ tɩn sɩɩnɩ kʋ kɩ. Faŋa faŋa tɩn, DƖ dɛɛn pɛ DƖ nijoŋnu wʋdoŋ tɔɔlɩ DƖ kwərə o wɩ: "Amʋ Wɛ bəŋi a bu wʋm sɩ o nuŋi Ezipi nɩ mʋ o ba." 16Erɔdɩ dɛɛn na tu o lwarɩ nɩ yiyən-yeenə bam lʋʋrɩ o yigə nɩ ba viiri tɩn, o bam ma tiini dɩ zaŋɩ. O ma pa ni sɩ o nɔɔna vu Betelɩhɛm dɩ kʋ tɩ-balwa bam maama wʋnɩ, ba gʋ bəkəri-balɛ sɩlʋ na yi bɩna yale dɩ balʋ na muri bɩna yale tɩn maama. O nan kɩ kʋntʋ, sɩ kʋ maŋɩ dɩ yiyən-yeenə bam na pɛ o lwarɩ maŋa kalʋ calɩcʋa kam na nuŋi tɩn mʋ. 17Biə bam gʋm dɩm ma pa Wɛ nijoŋnu Zeremi na tagɩ Wɛ kwərə kalʋ faŋa faŋa tɩn sɩɩnɩ kʋ kɩ. 18O dɛɛn tagɩ o wɩ: "Sɔɔ mʋ zaŋɩ Rama tɩʋ wʋnɩ. Nɔɔna mʋ wʋra ba keerə, yɩ ba coosə zanzan. Rasɛɛlɩ mʋ tiini o keerə o biə ŋwaanɩ, o maa ba sɛ sɩ nɔɔn-nɔɔnʋ gan-o, o biə bam na tɩga tɩn ŋwaanɩ." 19Erɔdɩ dɛɛn ma ba o tɩ, yɩ Zʋzɛfʋ daa ta wʋ Ezipi nɩ. Baŋa-Wɛ malɛka ma daa ba Zʋzɛfʋ te o dɩndwɩa wʋnɩ, yɩ ka wɩ: 20"Zaŋɩ n ja bu wʋm dɩ o nu n joori n vu Yisɩrayɛlɩ tɩʋ. Bɛŋwaanɩ wʋlʋ ya na lagɩ sɩ o gʋ bu wʋm tɩn laan tɩga." 21Zʋzɛfʋ na ni kʋntʋ tɩn, o ma sɩɩnɩ o zaŋɩ o ja bu wʋm dɩ o nu o joori o vu Yisɩrayɛlɩ tɩʋ kʋm. 22O laan ma ba o lwarɩ nɩ Erɔdɩ bu Arɩsɩla mʋ ləni o ko wʋm yuu nɩ o di paarɩ Zude tɩɩnɩ dɩm baŋa nɩ. Kʋ ma pa o kwarɩ fʋʋnɩ sɩ o joori o vu jəgə kam kʋntʋ. O dɩndwɩa wʋnɩ Wɛ ma pa o lwarɩ kʋlʋ o na maŋɩ sɩ o kɩ tɩn, kʋ pa o lɛɛrɩ o vu Galile tɩʋ. 23O laan ma vu o yi tɩʋ kʋdoŋ, kʋ yɩrɩ mʋ Nazarɛtɩ, yɩ o zʋʋrɩ da. Kʋ laan ma pa Wɛ nijoŋnə bam dɛɛn na tɔɔlɩ DƖ kwərə faŋa faŋa te tɩn sɩɩnɩ kʋ kɩ. Ba dɛɛn tagɩ ba wɩ: "Ba'a bəŋ-o nɩ Nazarɛtɩ tu."


text: 1Ŋ naabalɩya, saŋa hʋ tɩyaŋ ŋ gyɩ aa we ma lee ŋ gyɩ bɩ wuwo basɩ wɩya tɩya ma anɩɩ nala hʋ tɩyaŋ Wɩɩsɩ Wiyesi Welii aa wee. Amɛ ŋ gyɩ basɩ wɩya tɩya ma rɛ anɩɩ nala aa tɩŋ ba teŋbii wɩkyɛɛlɩya tɩyaŋ, koo anɩɩ ma ha aa yaa biifɩllɩ Krisita ŋmanɩɩ tɩyaŋ. 2Ʋ kɩɩ gɛɛ anɩɩ ɩl lɛ ŋ gyɩ tɩya ma, kɩdiyoho daa. Beewɩya, ma ha gyɩ bɩ maga kɩdiyoho dii. Abee gyɩnaŋ mɛ gba, ma ha bɩ maga kɩdiyoho dii. 3Beewɩya ma ha aa tɩŋ ma teŋbii wɩkyɛɛlɩya tɩyaŋ nɛ: Ma tɩsɩ aa hɔllɩ dɔmɔŋ nɛ, ma gʋla kɩ kaa dɔmɔŋ. Nyɛ daga anɩɩ ma ha aa tɩŋ ma teŋbii wɩkyɛɛlɩya tɩyaŋ nɛ. Dɩ mamaa rɛ aa yaa nyɛ, dʋnɩya nala wɩyaalɩya daa ma kɩ yaa gɛɛ? 4Ma kɩdɩgɩ aa baa dɩ ʋ aa tɩŋ Pɔɔl hal lɛ, kɩdɩgɩ mɛ baa dɩ ʋ aa tɩŋ Apolo hal lɛ. Ma aa yaa nyɛ, dʋnɩya nala wɩyaalɩya daa ma kɩ yaa gɛɛ? 5Kɩbee rɛ yaŋ yaa Apolo? Koo kɩbee rɛ yaa Pɔɔl? Á kɛ ta yaa Wɩɩsɩ tʋŋtʋnna rɛ. Ámaa rɛ basɩ Wɩɩsɩ wɩya hʋ tɩya ma, ma laa di. Á kɩdɩgɩ buloŋ aa tʋŋ tʋma hʋ á Tɩɩna Wɩɩsɩ aa kpaa tɩya ma rɛ dɩ á kɩ tʋma. 6Wɩɩsɩ wɩya hʋ á aa basa tɩya ma kɩɩ gɛɛ rɛ anɩɩ tɩya á pɔ. Mɩyaŋ nɛ pɔɔ tɩya hʋ, Apolo mɛ rɛ yaa nɩɩ we tɩya hʋ, amɛ Wɩɩsɩ rɛ leŋ tɩya hʋ waa. 7Ɛɛ wɩya nal hʋ aa pɔɔ tɩya hʋ abee nal hʋ aa yaa nɩɩ we tɩya hʋ buloŋ bɩ yaa sɩfɩyaŋ wɩɩ. Wɩɩsɩ rɛ baŋ ba buloŋ, beewɩya ʋ rɛ leŋ tɩya hʋ waa. 8Nal hʋ aa pɔɔ tɩya hʋ abee nal hʋ aa yaa nɩɩ we tɩya hʋ, wɩdɩgɩ wɩya rɛ ba buloŋ kɩ tʋma. Wɩɩsɩ sɩ tuŋ nal buloŋ a maga gɛɛ hʋ ʋ aa tʋma. 9Á buloŋ yaa tʋŋtʋnnɩ-dɔsɩ rɛ, a tʋma kɩ tɩya Wɩɩsɩ. Ma kɩɩ gɛɛ anɩɩ baga Wɩɩsɩ aa pal, a kɩɩ gɛɛ anɩɩ dɩya Wɩɩsɩ aa saa. 10Wɩɩsɩ aa tɩya ŋ gɛɛ dee nyuniŋ, ŋ biŋ dɩya hʋ memii rɛ anɩɩ dɩɩsaal hʋ aa gyɩŋ tʋma weliŋ, ka nal kɩdɩgɩ mɛ yaŋ saa kɩ gyɩŋ. Amɛ see dɩ nal buloŋ yaŋ fɩyɛlɩ ʋ sɩya weliŋ abee gɛɛ hʋ ʋ aa saa kɩ dɔbɔ gyememii no tɩyaŋ. 11Beewɩya, Yesu Krisita dʋŋ nɛ Wɩɩsɩ lɩɩ, ʋ yaa dɩya hʋ gyememii. Nal buloŋ bɩl bɩ sɩ wuwo biŋ gyememi-dɩma. 12Dɩ nal lɛ yaŋ kpaa salma, koo hɔgɩ yalɩɩ aa hayɛ, koo sɩfɩyaŋ bʋyɩ, koo daasɩ, koo kaha, koo kaakeliye a saa dɔbɔ gyememii no tɩyaŋ, 13Kyɛɛ hʋ Krisita aa sɩ mɩɩgɩ ko, kɩna hʋ nal buloŋ aa kpaa saa dɩya hʋ, ba sɩ na ba. Beewɩya diŋ nɛ sɩ daga kɩŋ hʋ iriŋ ba aa kpaa saa dɩya hʋ. Ba sɩ tɩŋ gɛɛ tɩyaŋ a gyɩŋ tʋma hʋ nal buloŋ aa tʋma. 14Dɩ diŋ hʋ rɛ bɩ wuwo di kɩna hʋ nal buloŋ aa kpaa saa dɩya hʋ, Wɩɩsɩ sɩ tuŋ ʋ tɩɩna. 15Amɛ dɩ diŋ hʋ rɛ wuwo di kɩna hʋ nal buloŋ aa kpaa saa dɩya hʋ, ʋ tɩɩna lɔl sɩ yaa waasʋ. Amɛ ʋ tɩɩ kɛ, Wɩɩsɩ sɩ laa ʋ ta. Ʋ ta sɩ kɩɩ gɛɛ anɩɩ Wɩɩsɩ aa korigi lɩɩ ʋ diŋ tɩyaŋ. 16Ma bɩ gyɩma anɩɩ mamaa rɛ yaa Wɩɩkyʋwaldɩya hʋ Wɩɩsɩ Wiyesi Welii hʋ aa gyʋʋ koo? 17Ɛɛwɩya, dɩ nal buloŋ nɛ ko yaa bisiŋ wɩya, a kyogi Wɩɩkyʋwaldɩya no, Wɩɩsɩ mɛ sɩ kyogi ʋ tɩɩna. Beewɩya, Wɩɩkyʋwaldɩya hʋ bɩ kaŋ bisiŋ. Mamaa rɛ yaŋ yaa Wɩɩkyʋwaldɩya no. 18Nal buloŋ ta mʋrɩ ʋ tɩɩ. Dɩ ma kɩdɩgɩ buloŋ nɛ bɩɩna anɩɩ ʋ kaŋ wɩgyʋŋ nɛ gyɩnaŋ dʋnɩya no tɩyaŋ, ʋ maga dɩ ʋ kaŋ ʋ tɩɩ bɩrɩmɩ bambugi rɛ, a wuwo na wɩgyʋŋ hʋ aa lɩɩ Wɩɩsɩ lee. 19Dʋnɩya nala wɩgyʋŋ yaa waasʋ rɛ Wɩɩsɩ lee. Wɩɩsɩ teŋ tɩyaŋ ba basa rɛ a baa, "Wɩɩsɩ tɩŋ dʋnɩya wɩgyʋnna dawarɩ tɩyaŋ nɛ a bara kasɩ ba." 20Wɩɩsɩ teŋ logiŋ kɩdɩgɩ tɩyaŋ mɛ, ba saba rɛ anɩɩ Wɩɩsɩ gyɩma anɩɩ wɩgyʋnna tɩbɩɩna buloŋ yaa waasʋ rɛ. 21Ɛɛwɩya, nal buloŋ yaŋ ta ŋmaa ʋ bembii, akuu wɩɩ hʋ nihuwobiŋ aa sɩ wuwo yaa wɩya. Wɩtɩɩ rɛ, mamaa rɛ tɩŋ kɩŋ buloŋ. 22Mamaa rɛ tɩŋ Pɔɔl, a tɩŋ Apolo, a tɩŋ Piita, a tɩŋ dʋnɩya, a tɩŋ mɩɩbol, a tɩŋ sʋʋ mɛ, a tɩŋ gyɩnaŋ abee maakyiye buloŋ. Mamaa rɛ tɩŋ ba buloŋ. 23Amɛ Krisita mɛ rɛ tɩŋ ma, ka Wɩɩsɩ mɛ tɩŋ Krisita.


text: 1Ma pɩyɛsɩ ŋ vʋga kɩdiiliye mɛ wɩya rɛ. Lagɩlagɩ no, ŋ aa kyɛ dɩ ŋ basɩ ba mɛ wɩya rɛ. Ʋ yaa wɩtɩɩ rɛ anɩɩ á buloŋ kaŋ wɩgyʋŋ nɛ. Wɩgyʋŋ no iriŋ aa leŋ nihuwobiŋ ŋmaa ʋ bembii a kɩ daga ʋ tɩɩ rɛ, amɛ kyori dʋŋ nɛ aa wuwo leŋ Krisitabiisi kyiyeli dɔmɔŋ a sɩŋ weliŋ Wɩɩsɩ ŋmanɩɩ tɩŋɩɩ tɩyaŋ. 2Nal hʋ aa bɩɩna anɩɩ ʋ kaŋ wɩgyʋŋ nɛ, ʋ tɩɩna bɩ gyɩŋ wɩɩ buloŋ, beewɩya, wɩgyʋŋ hʋ fa aa maga dɩ ʋ kana daa ʋ kana gɛɛ. 3Amɛ nal hʋ aa kyo Wɩɩsɩ, Wɩɩsɩ gyɩŋ ʋ tɩɩna rɛ. 4Ɛɛwɩya, ma leŋ dɩ á na dɩ ʋ maga dɩ á kɩ di vʋga kɩdiiliye rɛ koo ʋ bɩ maga. Á tɩɩ gyɩma rɛ weliŋ anɩɩ vʋga bɩ kaŋ tɔnɔ buloŋ dʋnɩya no tɩyaŋ. Á gyɩma mɛ rɛ anɩɩ wɩɩsɩ buloŋ bɩl tuwo a lɩɩ Naabidiye Wɩɩsɩ hal. 5Nala badɔmɔŋ baa dɩ vʋga we taŋha nyuu tɩyaŋ daha rɛ, wɩɩsɩnɩ mɛ we wɩɩsɩnyuu tɩyaŋ. Ba kɛ laa di rɛ anɩɩ wɩɩgyamaa abee tɩɩŋgyamaa rɛ we doŋ. 6Amɛ ámaa Krisitabiisi kɛ lee, Wɩɩdɩgɩ dʋŋ nɛ we doŋ. Ʋ rɛ yaa á kuwo Wɩɩsɩ hʋ aa ta kɩŋ buloŋ aa we doŋ. Ʋ rɛ tɩŋ ma. Tɩɩna buloŋ mɛ tuwo dɩ á Tɩɩna Yesu Krisita dʋŋ daa. Ʋ tɩyaŋ nɛ Wɩɩsɩ tɩŋa a taa kɩŋ buloŋ. Ʋ tɩyaŋ nɛ á tɩŋa a kaŋ mɩɩbol mɛ. 7Amɛ nala buloŋ daa gyɩŋ wɩtɩɩ no. Nala badɔmɔŋ ha kpaa ba nyuni buloŋ we vʋga tɩyaŋ nɛ kɩŋkaŋ. Ɛɛ rɛ tɩŋ abee gyɩnaŋ buloŋ, dɩ ba aa rɛ ko di haŋ kɩdiiliye hʋ iriŋ, ba ha aa kɩ bɩɩnɩ anɩɩ vʋga kɩdiiliye rɛ. Ba hakɩllɩ ha bɩ deye Wɩɩsɩ ŋmanɩɩ tɩyaŋ. Ɛɛwɩya, dɩ ba aa rɛ ko di vʋga kɩna, ba aa kɩ bɩɩnɩ anɩɩ ba dii bisiŋ kɩna rɛ. 8Kɩdiiliye bɩ sɩ wuwo leŋ dɩ Wɩɩsɩ bee nihuwobisi paga wɩya marɩ weliye. Dɩ ámaa rɛ aa di kɩdiilii ka buloŋ koo dɩ ámaa rɛ aa sɩŋ badɔmɔŋ aŋ kɩ di badɔmɔŋ, ɛɛ tuwo wɩɩ buloŋ Wɩɩsɩ lee. 9Ma nala hʋ aa laa Wɩɩsɩ wɩya di, a gyɩma anɩɩ ma sɩ wuwo di kɩŋ buloŋ, ma fɩyɛlɩ ma sɩya weliŋ, dɩ ma wɩyaalɩya ta ko leŋ Krisitabiisi hʋ ha aa bɩ waa Wɩɩsɩ wɩya tɩyaŋ weliŋ ko gyʋʋ wɩbɔmɔ yayɩ tɩyaŋ. 10Dɩ Krisitabiisi hʋ aa bɩ waa Wɩɩsɩ wɩya tɩyaŋ kɩdɩgɩ rɛ naa ma nala hʋ aa waa Wɩɩsɩ wɩya tɩyaŋ kɩdɩgɩ dɩ ʋ hɔŋ vʋga lɩmarɩɩ, a kɩ di vʋga kɩdiiliye hʋ, ma bɩ gyɩma anɩɩ ʋ mɛ sɩ kyesi a kɩ di kɩna no koo? 11Akuu ɩ wɩgyʋŋ kɩŋkaŋ wɩya, ɩ naabiye hʋ wɩya Krisita aa sʋba, ka ʋ laadii ha bɩ deye weliŋ, nyʋgɩsa rɛ. 12Ɛɛwɩya, dɩ kɩdiiliye hʋ ma aa dii rɛ sɩ kaŋ ma nɩmmabalɩya Krisitabiisi hakɩllɩ vʋgɩmɩ, ma yaa wɩɩ kyogi ba rɛ. Ʋ gɛɛ mɛ, Krisita tɩɩ rɛ ma yaa wɩɩ kyogi gɛɛ. 13Ɛɛwɩya, dɩ kɩdiiliye hʋ ŋ aa sɩ di rɛ sɩ leŋ dɩ ŋ naabiye yaa wɩbɔŋ, ɛɛ kɛ ŋ bɩ sɩ maakyiye di haŋ kɩdiiliye hʋ, beewɩya ŋ bee kyɛ dɩ ŋ naabiye yaa wɩbɔŋ.


text: 1Nala hʋ buloŋ aa mʋʋ ko teŋ, Yesu mɛ kpa mʋ gyɩŋ Olivi dogimo hʋ. 2Ʋ sɩgballɩya kyɩkyʋwala, ʋ bɩl mɩɩgɩ mʋ a gyʋʋ Wɩɩkyʋwaldɩɩbal hʋ. Nyɛ rɛ nala hʋ buloŋ aa we doŋ ko gol-ʋ, ʋ hɔŋ, a bɩl piili kɩ daga ba. 3Ɛɛ rɛ Wɩɩsɩ teŋ dɩdagɩla abee Farasiima kaŋ haaŋ kɩdɩgɩ ko gyʋʋ. Ba kaŋ haaŋ no sɔŋsɔŋ tɩyaŋ nɛ. Nyɛ rɛ ba leŋ haaŋ hʋ sii sɩŋ ba buloŋ sɩya tɩyaŋ. 4Ɛɛ rɛ ba basɩ tɩya Yesu a baa, "Nɩhɩyawʋ, haaŋ no kaŋ bala rɛ, ka á kana ʋ dɩ ʋ bee badɩma pɩna. 5Moosi mɩrɩsɩ hʋ daga anɩɩ dɩ haaŋ buloŋ nɛ ko yaa gɛɛ, dɩ á yaga ʋ tɩɩna kpʋ abee bʋwa. Ɛɛ rɛ ɩ mɛ na?" 6Ba basɩ gɛɛ dɩ ba ŋmaa Yesu fuu na rɛ, a wuwo na ŋmanɩɩ a kana ʋ anɩɩ ʋ kyogo rɛ. Ɛɛ rɛ Yesu kaŋ nyuu kyugili, aŋ kaŋ ʋ nonii kɩ sabɩ kɩna taŋha tɩyaŋ. 7Nyɛ rɛ ka ba ha sɩŋ, a kɩ pɩyɛsɩ ʋ wɩya. Doŋ tɩyaŋ nɛ Yesu kaŋ ʋ nyuu gye, a basɩ tɩya ba a baa, "Dɩ nal lɛ we ma tɩyaŋ daha a ha bɩ maakyiye yaa wɩbɔŋ, ma leŋ dɩ ʋ tɩɩna laa sɩya kpa bʋyɩ a yaga haaŋ no." 8Ɛɛ rɛ ʋ bɩl kaŋ ʋ nyuu kyugili a bɩl kaŋ ʋ nonii a kɩ sabɩ kɩna taŋha tɩyaŋ. 9Ba aa nɩɩ wɩɩ hʋ ʋ aa basa, ba buloŋ mɩɩgɩ fá kɩŋ kɩŋ. Ba tɩyaŋ nɩhɩyasɩ rɛ gyɩ laa sɩya fá aŋ leŋ Yesu bee haaŋ hʋ dʋŋ gyamaa hʋ sɩya tɩyaŋ. 10Ɛɛ rɛ Yesu kaŋ ʋ nyuu gye, a pɩyɛsɩ haaŋ hʋ a baa, "Lee rɛ nala hʋ we? Ɛɛ kɛ nal buloŋ bɩ kaa ʋ aa sɩ kpa kyogisi tɩya ɩ a maga dɩ ba kpʋ ɩ?" 11Nyɛ rɛ haaŋ hʋ baa dɩ nal buloŋ bɩl bɩ kaa. Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ʋ a baa, "Tɔɔ, ŋ mɛ bɩ sɩ kpa kyogisi aa maga ba kpʋ ɩ a tɩya ɩ. Amɛ kɩ mʋ aŋ ta bɩl kɩ yaa wɩbɔmɔ." 12Nyɛ rɛ Yesu bɩl basɩ tɩya Farasiima hʋ a baa, "Mɩyaŋ nɛ yaa dʋnɩya nala pʋlʋŋ. Nal hʋ buloŋ aa tɩŋa ŋ, ʋ tɩɩna bɩ sɩ maakyiye vala bilhuu tɩyaŋ. Ʋ tɩɩna sɩ kaŋ pʋlʋŋ hʋ aa tɩya nala mɩɩbol." 13Ɛɛ rɛ Farasiima hʋ basɩ tɩya ʋ a baa, "Ɩ tɩɩ rɛ yaa ɩ tɩɩ daŋsɩya tɩɩna gɛɛ. Wɩya hʋ ɩ aa basɩ bɩ kaŋ tɔnɔ kɩdɩgɩ buloŋ." 14Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ba a baa, "Dɩ mɩyaŋ nɛ yaa ŋ tɩɩ daŋsɩya tɩɩna mɛ, wɩɩ hʋ ŋ aa basɩ yaa wɩtɩɩ rɛ, beewɩya ŋ gyɩŋ lee hʋ ŋ aa lɩya rɛ, a gyɩŋ lee hʋ mɛ ŋ aa mʋʋ. Amɛ ma kɛ bɩ gyɩŋ lee hʋ ŋ aa lɩya, a bɩ gyɩŋ lee hʋ mɛ ŋ aa mʋʋ. 15Dʋnɩya nala hakɩla rɛ ma aa kpa kɩ di nala sarɩya a kpa kyogisi tɩya ba. Amɛ ŋ kɛ bɩ kpaa kyogisi kɩ tɩya nal buloŋ. 16Dɩ mɩyaŋ nɛ kpaa kyogisi tɩya nal mɛ, ʋ yaa wɩtɩɩ rɛ, beewɩya ŋ dʋŋ daa kpaa kyogisi kɩ tɩya ʋ tɩɩna, amɛ nal hʋ aa tɩma ŋ pɛɛ ŋ tɩyaŋ nɛ wɩɩ no tɩyaŋ. 17Mɩrɩsɩ hʋ Moosi fa aa bine daga anɩɩ dɩ nala balɩya rɛ yaa wɩɩ daŋsɩya anɩɩ ʋ yaa wɩtɩɩ rɛ, ɛɛ daga anɩɩ wɩɩ hʋ kɔnɩ yaa wɩtɩɩ rɛ. 18Ŋ yaa ŋ tɩɩ daŋsɩya tɩɩna rɛ, ŋ Kuwo hʋ aa tɩma ŋ mɛ yaa ŋ daŋsɩya tɩɩna." 19Ɛɛ rɛ ba pɩyɛsɩ ʋ a baa, "Lee rɛ ɩ Kuwo hʋ we?" Ɛɛ rɛ Yesu baa, "Ma kɔnɩ bɩ gyɩma ŋ, a bɩ gyɩŋ ŋ Kuwo mɛ. Dɩ mamaa rɛ fa gyɩma ŋ, ma fa sɩ gyɩŋ ŋ Kuwo mɛ." 20Saŋa hʋ Yesu aa basɩ wɩya no buloŋ kɩ tɩya nala Wɩɩkyʋwaldɩɩbal hʋ tɩyaŋ gɛɛ dɩ ʋ gyɩ yaŋ kpaga lee hʋ ba aa kpa wɩɩsʋlɩɩ gbaŋsɩ hʋ kɩ biŋ nɛ. Amɛ nal buloŋ gyɩ bɩ kana ʋ, beewɩya saŋa hʋ ba aa sɩ kana ʋ ha gyɩ bɩ pele. 21Ɛɛ rɛ Yesu bɩl basɩ tɩya nala hʋ a baa, "Ŋ sɩ mʋ. Ma sɩ pɩya sɩya kyɛ ŋ, amɛ ma sɩ sʋba ma wɩbɔmɔ tɩyaŋ. Lee hʋ ŋ aa mʋʋ, ma bɩ sɩ wuwo mʋ doŋ." 22Ɛɛ rɛ Gyuuma nɩhɩyasɩ hʋ pɩyɛsɩ dɔmɔŋ a baa, "Ʋ baa dɩ á bɩ sɩ wuwo mʋ lee hʋ ʋ aa mʋʋ. Ʋ yaŋ basa magɩsɩ anɩɩ ʋ sɩ kpʋ ʋ tɩɩ rɛ koo ɛɛ rɛ ʋ basɩ nyɛ?" 23Ɛɛ rɛ Yesu bɩl basɩ tɩya ba a baa, "Taŋhanyuu daha rɛ ma lɩɩ, amɛ ŋ kɛ lɩɩ wɩɩsɩbee rɛ. Ma yaa dʋnɩya no nala rɛ, amɛ ŋ kɛ bɩ lɩɩ dʋnɩya no. 24Ɛɛ rɛ tɩŋ ŋ gyɩ laa sɩya basɩ tɩya ma anɩɩ ma sɩ sʋba ma wɩbɔmɔ tɩyaŋ. Ma kɔnɩ yaŋ sɩ sʋba ma wɩbɔmɔ tɩyaŋ, dɩ ma ko bɩ laa di anɩɩ mɩyaŋ nɛ yaa nal hʋ ŋ aa baa ŋ yaa." 25Ɛɛ rɛ ba pɩyɛsɩ ʋ a baa, "Aŋnɛ nɛ rɛ yaa ɩ?" Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ba a baa, "Piili hʋ tɩyaŋ buloŋ nɛ ŋ daga ma nal hʋ ŋ aa yaa. 26Ŋ kaŋ wɩya yʋga rɛ ŋ aa sɩ wuwo tɩŋ ba tɩyaŋ a kpa kyogisi tɩya ma. Amɛ nal hʋ aa tɩma ŋ, ʋ kɔnɩ yaa Wɩtɩɩ Tɩɩna rɛ. Wɩya hʋ ŋ aa nɩya ʋ nyʋwa tɩyaŋ, ba dʋŋ nɛ ŋ basɩ kɩ tɩya dʋnɩya nala." 27Ʋ aa basɩ gɛɛ, nala hʋ ha fa bɩ gyɩma anɩɩ ʋ Kuwo Wɩɩsɩ wɩya rɛ ʋ basɩ tɩya ba gɛɛ. 28Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ba a baa, "Dɩ mamaa rɛ kaŋ mɩyaŋ Nihuwobiŋ Biye kpaasɩ mal daagarɩɩ tɩyaŋ, ma sɩ gyɩma anɩɩ mɩyaŋ nɛ yaa nal hʋ ŋ aa baa ŋ yaa. Ɛɛ mɛ tɩyaŋ nɛ ma sɩ tɩŋ gyɩma anɩɩ ŋ bee yaa wɩɩ buloŋ ŋ tɩɩ dee tɩyaŋ, amɛ wɩya hʋ ŋ Kuwo aa daga ŋ nɛ ŋ kɩ basɩ. 29Nal hʋ mɛ aa tɩma ŋ ʋ bɩ vɩya ŋ ta, ʋ we ŋ lee rɛ, beewɩya saŋa buloŋ ŋ aa kɩ yaa wɩya hʋ aa fɩyɛlɩ ʋ teŋ nɛ." 30Ʋ wɩbasɩɩ no gyɩ leŋ nala yʋga laa ʋ wɩya di rɛ. 31Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya nala hʋ aa laa ʋ wɩya di a baa, "Dɩ mamaa rɛ gyegile kɩ nɩɩ ŋ nyʋwa, ma kɔnɩ yaa ŋ hatɩnna rɛ. 32Ma sɩ gyɩŋ Wɩɩsɩ wɩtɩɩ hʋ, dɩ wɩtɩɩ no leŋ dɩ ma tɩŋ ma tɩɩ." 33Ɛɛ rɛ nala hʋ mɛ baa, "Á yaa Abɩraham doho nala rɛ. Á ha bɩ maakyiye yaa nal buloŋ yosi. Bee rɛ yaŋ tɩŋ ɩ baa dɩ á sɩ tɩŋ á tɩɩ?" 34Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ba a baa, "Wɩtɩɩ rɛ ŋ basɩ kɩ tɩya ma, nal hʋ kɛ buloŋ aa yaa wɩbɔmɔ, ʋ tɩɩna yaa wɩbɔmɔ yoŋ nɛ. 35Dɩ yoŋ nɛ we nal dɩya tɩyaŋ, ʋ bɩ sɩ wuwo yaa dɩya hʋ doho nal tɩɩ. Amɛ dɩ dɩya hʋ tɩɩna rɛ kaŋ biye, biye hʋ kɛ aa yaa dɩya hʋ doho nal lɛ a kɩ mʋ deŋdeŋ. 36Dɩ mɩyaŋ Wɩɩsɩ Biye rɛ laa ma ta dɩ ma tɩŋ ma tɩɩ, ma kɔnɩ aa tɩŋ ma tɩɩ rɛ. 37Ŋ gyɩma anɩɩ ma yaa Abɩraham doho nala rɛ, aŋka ma kɩ kyɛ dɩ ma kpʋ ŋ, beewɩya wɩya hʋ ŋ aa daga ma bɩ gyʋʋ ma dɩgɩna. 38Wɩya hʋ ŋ kuwo aa daga ŋ nɛ ŋ kɩ basɩ, ka ma mɛ kɩ yaa wɩya hʋ ma kuwo aa daga ma dɩ ma kɩ yaa." 39Ɛɛ rɛ ba basɩ tɩya ʋ a baa, "Abɩraham nɛ yaa á kuwo." Ɛɛ rɛ Yesu mɛ baa, "Dɩ mamaa rɛ kɔnɩ fa yaa Abɩraham biisi, ɛɛ kɛ ma fa sɩ kɩ yaa wɩya hʋ Abɩraham fa aa yaa. 40Ŋ kɛ sɩfɩyaŋ buloŋ nɛ yaa dɩ ŋ basɩ Wɩɩsɩ wɩtɩɩ hʋ ʋ aa kpaa tɩya ŋ dɩ ŋ basɩ tɩya ma, ka ma ha kɩ kyɛ dɩ ma kpʋ ŋ. Amɛ Abɩraham kɛ bɩ yaa nyɛ. 41Ma aa yaa wɩya hʋ ma kuwo aa yaa rɛ." Ɛɛ rɛ ba baa, "Á yaa Wɩɩsɩ biisi tɩɩ rɛ. Wɩɩsɩ dʋŋ nɛ yaa á kuwo á aa kana." 42Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ba a baa, "Dɩ Wɩɩsɩ rɛ kɔnɩ fa yaa ma Kuwo, ma fa sɩ kyo ŋ wɩya, beewɩya, Wɩɩsɩ lee rɛ ŋ lɩɩ ko we daha. Ŋ tɩɩ dee tɩyaŋ daa ŋ ko. Ʋ rɛ tɩma ŋ. 43Bee rɛ yaŋ tɩŋ ma bɩ gyɩŋ wɩya hʋ ŋ aa basa memii? Ma bee kyɛ dɩ ma gyegile nɩɩ wɩya hʋ ŋ aa basɩ. Ɛɛ rɛ tɩŋ ma bɩ gyɩŋ ba memii gɛɛ. 44Ma kuwo rɛ yaa Sɩtaanɩ. Ɛɛ rɛ tɩŋ ma aa kɩ kyɛ dɩ ma kɩ yaa ʋ teŋfɩyɛl wɩya. A lɩɩ dʋnɩya lipiilii buloŋ, ʋ yaa nɩkpʋʋl lɛ. Ʋ tɩɩ paalɩ bɩ kaŋ wɩtɩɩ, beewɩya wɩtɩɩ buloŋ tuwo ʋ tɩyaŋ. Dɩ ʋ rɛ aa nyɩya wɩya, ʋ kɩyɩ rɛ paalɩ gɛɛ. Beewɩya ʋ yaa wɩnyɩyɛl lɛ, a yaa wɩnyɩyɛla buloŋ kuwo mɛ. 45Amɛ ŋ aa basɩ wɩtɩɩ hʋ wɩya rɛ tɩŋ ma bɩ laa ŋ wɩya di. 46Ma kɩbee rɛ sɩ wuwo daga wɩbɔŋ hʋ ŋ ha aa maakyiye yaa? Dɩ mɩyaŋ nɛ aa basɩ wɩtɩɩ, bee rɛ yaŋ tɩŋ ma bɩ laa ŋ wɩya di? 47Nal hʋ buloŋ aa lɩɩ Wɩɩsɩ lee aa gyegile kɩ nɩɩ wɩya hʋ Wɩɩsɩ aa basɩ rɛ. Ma kɛ bɩ lɩɩ Wɩɩsɩ lee, ɛɛ rɛ tɩŋ ma bɩ gyegile kɩ nɩɩ Wɩɩsɩ wɩya." 48Ɛɛ rɛ Gyuuma hʋ basɩ tɩya Yesu a baa, "Á kɔnɩ aa baa dɩ ɩ yaa Samaarɩya tɩɩna, ka gyɩŋbɔŋ mɛ kana ɩ hʋ, ʋ yaa wɩtɩɩ rɛ." 49Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ba a baa, "Gyɩŋbɔŋ tuwo ŋ tɩyaŋ. Amɛ ŋ aa tɩya ŋ Kuwo gyɩrɩma rɛ, aŋka ma kɛ bee tɩya ŋ gyɩrɩma. 50Ŋ bɩ kyɛɛ feŋ kɩ tɩya ŋ tɩɩ. Amɛ nal lɛ we doŋ a kyɛ feŋ kɩ tɩya ŋ. Ʋ rɛ yaŋ sɩ di nala hʋ aa vɩya ŋ wɩya sarɩya abee wɩtɩɩ a kpa kyogisi tɩya ba. 51Wɩtɩɩ rɛ ŋ basɩ kɩ tɩya ma, nal hʋ buloŋ aa tɩŋa ŋ nyʋwa, ʋ bɩ sɩ maakyiye sʋba." 52Ɛɛ rɛ Gyuuma hʋ basɩ tɩya ʋ a baa, "Nyɛ kɛ, á yaŋ paalɩ gyɩma anɩɩ gyɩŋbɔŋ nɛ kɔnɩ kana ɩ. Abɩraham sʋba rɛ. Wɩɩsɩ tɩŋdaala hʋ mɛ sʋba. Aŋka ɩ baa dɩ nal hʋ buloŋ aa tɩŋa ɩ nyʋwa bɩ sɩ maakyiye sʋba. 53Á kuwo Abɩraham tɩɩ gba sʋba rɛ. Ɩ yaŋ bɩɩna nɩɩ ɩ rɛ tee ʋ koo? Wɩɩsɩ tɩŋdaala hʋ mɛ sʋba. Aŋnɛ rɛ yaŋ yaa ɩ kɛ?" 54Ɛɛ rɛ Yesu bɩl basɩ tɩya ba a baa, "Dɩ mɩyaŋ nɛ fa kyɛɛ feŋ kɩ tɩya ŋ tɩɩ, haŋ feŋ hʋ fa bɩ sɩ kaŋ tɔnɔ buloŋ. Ŋ Kuwo rɛ yaa nal hʋ aa tɩya ŋ feŋ, nal hʋ tɩɩ ma aa baa dɩ ʋ rɛ yaa ma Wɩɩsɩ hʋ. 55Ma ha bɩ maakyiye gyɩma ʋ amɛ ŋ kɛ gyɩma ʋ rɛ. Dɩ mɩyaŋ nɛ baa ŋ bɩ gyɩma ʋ, ŋ yaa wɩnyɩyɛl lɛ anɩɩ ma mɛ aa yaa wɩnyɩyɛla gɛɛ. Ŋ gyɩma ʋ rɛ a kɩ tɩŋa ʋ nyʋwa mɛ. 56Ma naabaa Abɩraham gyɩ aa lurimi na a gyɩma anɩɩ ŋ sɩ ko dʋnɩya, ʋ teŋ gyɩ fɩyɛlɩ rɛ weliŋ ŋ koyi wɩya." 57Ɛɛ rɛ Gyuuma hʋ basɩ tɩya ʋ a baa, "Ɩ ha paalɩ bɩ pele bɩsɩ mɔllɩbalɩya bee fi. Ɛɛ rɛ ɩ yaŋ yaa a na Abɩraham?" 58Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ba a baa, "Wɩtɩɩ rɛ ŋ basɩ kɩ tɩya ma, ka dɩ ba na lʋl Abɩraham, dɩ ŋ kɛ foŋ we doŋ nɛ." 59Ɛɛ rɛ ba paa bʋwa dɩ ba yaga ʋ, ʋ faŋa a lʋwɔlɩ lɩɩ Wɩɩkyʋwaldɩɩbal hʋ tɩyaŋ.


text: 1Nal hʋ buloŋ aa laa di anɩɩ Yesu rɛ yaa Krisita, laataal hʋ Wɩɩsɩ aa lɩya, ʋ tɩɩna yaa Wɩɩsɩ biye tɩɩ rɛ. Dɩ nal lɛ kyo biye kuwo, ʋ aa kyo biye hʋ mɛ rɛ. 2Ɛɛwɩya, dɩ ámaa rɛ ko kyo Wɩɩsɩ, a kɩ tɩŋa ʋ nyʋwa mɛ, ɛɛ rɛ sɩ daga anɩɩ á kɔnɩ kyo Wɩɩsɩ biisi mɛ rɛ. 3Dɩ ámaa rɛ aa tɩŋ Wɩɩsɩ nyʋwa, ɛɛ daga anɩɩ á kyo Wɩɩsɩ rɛ, ka wɩya hʋ mɛ ʋ aa baa dɩ á kɩ tɩŋa, ba bɩ yaa wɩduwoni á aa bɩ sɩ wuwo tɩŋa. 4Beewɩya Wɩɩsɩ biye buloŋ kaŋ dʋnɩya no dee rɛ. Á aa laa di anɩɩ Yesu yaa Wɩɩsɩ Biye rɛ tɩŋ á kaŋ dʋnɩya no dee. 5Nal hʋ aa laa di anɩɩ Yesu rɛ yaa Wɩɩsɩ biye hʋ, ʋ tɩɩna dʋŋ nɛ kaŋ dʋnɩya no dee. 6Yesu Krisita rɛ yaa nal hʋ aa ko tuu dʋnɩya, ba foo ʋ wɩɩkyʋwalnɩɩ, a kpaasɩ ʋ daagarɩɩ tɩyaŋ mɛ ʋ kyal gyaasɩ. Nyɛ yaŋ daga anɩɩ wɩɩkyʋwalnɩɩ dʋŋ daa ba foo ʋ. Ba kpaasɩ ʋ daagarɩɩ tɩyaŋ mɛ rɛ ʋ kyal gyaasɩ. Wɩɩsɩ Wiyesi Welii hʋ aa yaa wɩtɩɩ tɩɩna dii wɩɩ no daŋsɩya rɛ anɩɩ ʋ yaa wɩtɩɩ rɛ. 7Wɩɩ no daŋsɩya diile yaa boto rɛ. Ba aa rɛ nyɛ: 8Wɩɩsɩ Wiyesi Welii hʋ, abee wɩɩkyʋwalnɩɩ hʋ ba aa fo ʋ, abee ʋ kyal hʋ aa gyaasa. Daŋsɩya diile no boto buloŋ mɛ yaŋ, wɩdɩgɩ dʋŋ nɛ ba kɩ basɩ. 9Dɩ nihuwobiŋ nɛ ko di daŋsɩya wɩɩ tɩyaŋ, á aa laa ʋ di rɛ. Amɛ Wɩɩsɩ aa dii daŋsɩya wɩɩ tɩyaŋ, ʋ rɛ yaa sɩfɩyaŋ wɩɩ a te nihuwobiŋ aa dii wɩɩ daŋsɩya. Ɛɛwɩya, wɩya hʋ buloŋ Wɩɩsɩ aa dii daŋsɩya ʋ biye hʋ lugo tɩyaŋ, ʋ maga dɩ á laa ba di rɛ. 10Ɛɛwɩya, nal hʋ buloŋ aa laa Wɩɩsɩ biye hʋ wɩya di, ʋ tɩɩna gyɩma ʋ tɩya tɩyaŋ anɩɩ wɩya hʋ buloŋ Wɩɩsɩ aa basa a tile ʋ Biye hʋ tɩyaŋ yaa wɩtɩɩ rɛ. Amɛ nal hʋ buloŋ aa bɩ laa Wɩɩsɩ di wɩɩ no tɩyaŋ, ʋ tɩɩna daga anɩɩ Wɩɩsɩ yaa wɩnyɩyɛl lɛ, beewɩya ʋ bɩ laa daŋsɩya wɩɩ hʋ Wɩɩsɩ aa basa ʋ biye hʋ lugo tɩyaŋ di. 11Daŋsɩya wɩɩ hʋ rɛ nyɛ: Wɩɩsɩ kpaa mɩɩbol aa bɩ kaŋ tenii tɩya ma rɛ. Ʋ Biye hʋ tɩyaŋ nɛ á tɩŋa a na mɩɩbol no. 12Ɛɛwɩya, nal hʋ buloŋ bee Wɩɩsɩ biye hʋ aa yaa kɩdɩgɩ, ʋ tɩɩna kaŋ mɩɩbol no rɛ. Amɛ nal hʋ buloŋ mɛ bee Wɩɩsɩ biye hʋ aa bɩ yaa kɩdɩgɩ, ʋ tɩɩna bɩ kaŋ mɩɩbol no. 13Ŋ sabɩ wɩya no kɩ tɩya ma nala hʋ aa laa Wɩɩsɩ biye hʋ wɩya di rɛ, dɩ ma gyɩma anɩɩ ma kaŋ mɩɩbol hʋ aa bɩ kaŋ tenii rɛ. 14Ɛɛwɩya, dɩ ámaa rɛ sʋla Wɩɩsɩ kɩ kyɛ kɩŋ buloŋ, á bee yaa sige, beewɩya á gyɩma anɩɩ dɩ kɩŋ hʋ á aa kyɛ rɛ ko yaa Wɩɩsɩ kyɛrɩ, ʋ aa laa á sʋlɩɩ rɛ. 15Á yaŋ aa gyɩma anɩɩ ʋ aa laa á sʋlɩɩ rɛ wɩɩ buloŋ á aa sʋla ʋ kɩ kyɛ tɩyaŋ nyɛ, ɛɛ kɛ á gyɩma anɩɩ ʋ yaa á wɩkyɛɛlɩya buloŋ mɛ kɩ tɩya ma rɛ. 16Dɩ ɩ rɛ ko na ɩ dɔŋtɩɩna aa yaa wɩbɔŋ hʋ aa bɩ sɩ leŋ dɩ ʋ sʋba mʋ gyʋʋ diŋ, sʋla Wɩɩsɩ tɩya ʋ. Dɩ ɩ rɛ sʋla Wɩɩsɩ tɩya ʋ, Wɩɩsɩ sɩ leŋ dɩ ʋ kaŋ mɩɩbol hʋ aa bɩ kaŋ tenii. Nala hʋ wɩbɔmɔ aa bɩ sɩ leŋ dɩ ba sʋba mʋ gyʋʋ diŋ, ba dʋŋ nɛ ŋ baa ma sʋla Wɩɩsɩ kɩ tɩya. Amɛ wɩbɔmɔ badɔmɔŋ we doŋ aa sɩ leŋ dɩ ba yɩyaala sʋba mʋ gyʋʋ diŋ. Dɩ nal lɛ ko kɩ yaa ba, ŋ kɛ bɩ baa dɩ ma sʋla Wɩɩsɩ tɩya ʋ. 17Wɩyaakyogii buloŋ yaa wɩbɔŋ nɛ, amɛ wɩbɔmɔ badɔmɔŋ we doŋ a bɩ yaa wɩya aa sɩ leŋ dɩ nala sʋba mʋ gyʋʋ diŋ. 18Á gyɩma anɩɩ Wɩɩsɩ biye buloŋ bɩ vɩya aŋ yaa wɩbɔmɔ kɩ mʋ deŋdeŋ, beewɩya Wɩɩsɩ Biye hʋ aa sɩŋ pɔ ʋ rɛ. Ɛɛwɩya, Sɩtaanɩ bɩ sɩ wuwo yaa ʋ wɩɩ buloŋ. 19Sɩtaanɩ kaŋ dʋnɩya no tɩyaŋ nala buloŋ dee rɛ, amɛ á gyɩma anɩɩ á kɛ yaa Wɩɩsɩ biisi rɛ. 20Á bɩl gyɩma anɩɩ Wɩɩsɩ biye hʋ ko suri á hakɩllɩ rɛ, a leŋ á gyɩŋ Wɩɩsɩ tɩɩ hʋ. Á bee Wɩɩsɩ tɩɩ hʋ yaa kɩdɩgɩ rɛ, á bee ʋ biye Yesu Krisita mɛ yaa kɩdɩgɩ. Ʋ rɛ yaa Wɩɩsɩ tɩɩ hʋ, ʋ rɛ bɩl yaa nal hʋ aa tɩya mɩɩbol hʋ aa bɩ kaŋ tenii mɛ. 21Ŋ biikpɩyanama, ma lɩɩ ma tɩɩ vʋga tɩyaŋ.


text: 1Ɛɛ rɛ taawɛɛ hʋ ko teŋ, ka Pɔɔl yɩrɩ Krisitabiisi hʋ aa we Ɛfiso tɩyaŋ a basɩ nyunyaasɩ wɩya tɩya ba. Ʋ aa basɩ wɩya hʋ ko teŋ, ɛɛ rɛ ʋ ta ba, aŋ sii kpa mʋ Masidooniya paalʋʋ. 2Masidooniya paalʋʋ buloŋ nɛ ʋ gɔllɩ a basɩ nyunyaasɩ wɩya yʋga a kɩ tɩya Krisitabiisi hʋ aa we doŋ. Ɛɛ rɛ ka ʋ bɩl lɩɩ doŋ a kpa mʋ Giriisi paalʋʋ. 3Ʋ we Giriisi paalʋʋ tɩyaŋ nɛ ʋ peŋsi boto. Ɛɛ rɛ ʋ sii yaa ʋ siri dɩ ʋ gyʋʋ nɩɩduworiboro a mʋ Siiriya paalʋʋ. Ʋ aa yaa siri gɛɛ, ʋ nɩɩ anɩɩ Gyuuma aa vʋʋlɩ rɛ dɩ ba kpʋ ʋ. Nyɛ rɛ ʋ bɩrɩmɩ ʋ hakɩla, a mɩɩgɩ sii tɩŋ Masidooniya dɩɩlaŋ mʋ. 4Nala no rɛ gyɩ aa tɩŋ Pɔɔl hal: Faarusi biibaal Sopata aa lɩɩ Bɛriya, abee Arisitaakusi bee Sɛkundu aa lɩɩ Tesaloniika; abee Geyosi aa lɩɩ Dɛɛbi, a yaŋ bee Takikusi bee Turofimɔsɩ mɛ aa lɩɩ Esɩya paalʋʋ. Nala no bee Timoti rɛ fa aa tɩŋ Pɔɔl hal. 5Ba aa rɛ laa sɩya a mʋ gyegili ma Turowasɩ tɩyaŋ. 6Gbɩyalbal hʋ tɩyaŋ ba aa dɩ paanʋʋ hʋ aa bɩ kaŋ sɩbʋl gyɩ ko parɩ rɛ, ka á na sii Filipi tɩyaŋ a gyʋʋ nɩɩduworiboro, a vala kyɛyɛ bɔnɔŋ, aŋ na mʋ puu ba Turowasɩ tɩyaŋ, a we doŋ kyɛyɛ bapɛ. 7Asibiti kyɛɛ dɩdaana, á buloŋ sii laŋŋɩ dɔmɔŋ dɩ a dɩ kɩdiiliye hʋ Krisita fa aa baa dɩ á kɩ di aŋ kɩ liisi ʋ wɩya hʋ. Ʋ sɩya rɛ sɩ gballɩ dɩ Pɔɔl sii mɩɩgɩ mʋ. Ɛɛ rɛ ʋ basɩ wɩya gɛɛ deŋdeŋ lee mʋ kerisi. 8Salnyuu dɩya tɩyaŋ nɛ á fa hɔŋ aŋ nyɔgɔ fɩŋtɩŋsɩ yʋga. 9Bapʋwasɩbiye kɩdɩgɩ mɛ rɛ fa we doŋ ba kɩ yɩrɩ Yutikusi. Tokoro tɩyaŋ nɛ ʋ fa hɔŋ. Pɔɔl aa basɩ wɩya hʋ kɩ pɩɩsɩ gɛɛ, ʋ hɔŋ kɩ dɩyɛgɩ doo, a ko kpa doo pɩŋ. Doo hʋ pɩnɩɩ tɩyaŋ nɛ, ʋ fori lɩɩ salnyuu dɩya hʋ tɩyaŋ, a tuu tele taŋha. Ba tuu kɩ kpa ʋ dɩ ʋ sʋba. 10Ɛɛ rɛ Pɔɔl mɛ sii tuu a luŋ guwori ʋ aŋ basɩ tɩya nala hʋ a baa, "Ma ta leŋ dɩ ʋ yaa wɩɩ buloŋ, ʋ ha weye rɛ." 11Ɛɛ rɛ ka Pɔɔl bɩl mɩɩgɩ gyɩŋ salnyuu dɩya hʋ, ba kɩ di kɩdiiliye hʋ Krisita fa aa baa dɩ ba kɩ di á kɩ liisi ʋ wɩya. Ʋ aa dii kɩna hʋ ko teŋ, ba bɩl kaŋ ba wɩbasɩɩ gɛɛ sɩya mʋ gballɩ. Ɛɛ rɛ ka Pɔɔl sii mʋ. 12Bapʋwasɩbiye hʋ weye rɛ ba kana ʋ mʋ dɩya abee teŋfɩyɛlʋʋ. 13Nyɛ rɛ á sii mʋ gyʋʋ nɩɩduworiboribal a duwori mʋ Asɔɔsɩ. Pɔɔl fa basɩ tɩya ma rɛ anɩɩ á gyʋʋ nɩɩduworiboribal hʋ duwori kɩ mʋ Asɔɔsɩ, ka dɩ ʋ kɛ vala naasɩ ko gyʋʋ nɩɩduworiboribal hʋ Asɔɔsɩ tɩyaŋ. Nyɛ rɛ á gyʋʋ nɩɩduworiboribal hʋ a mʋ Asɔɔsɩ dɩ á fa kpa Pɔɔl. 14Pɔɔl aa ko puu ma Asɔɔsɩ tɩyaŋ, ɛɛ rɛ á kpa ʋ abee nɩɩduworiboribal hʋ a mʋ tɩŋ Mitilini. 15Ʋ sɩgballɩya, á kpa ko Kiyɔsi. Ʋ sɩya bɩl gballɩ, á kpa mʋ Samɔsi. Doŋ nɛ á bɩl sii ʋ sɩgballɩya a kpa ko pele Miletu. 16Á bɩl aa sii Miletu mɛ tɩyaŋ, Pɔɔl baa dɩ ʋ bɩ sɩ sɩŋ Ɛfiso tɩyaŋ. Beewɩya dɩ ʋ bee kyɛ dɩ ʋ pɩɩsɩ Esɩya paalʋʋ tɩyaŋ. Ʋ fa aa kyɛ dɩ ʋ mʋ Gyerusalɛm lagɩ rɛ a puu Pɛŋtikosi kyɛbal hʋ doŋ tɩyaŋ. 17Ɛɛ rɛ á kpa gallɩ ko Miletu. Nyɛ rɛ Pɔɔl tɩma yɩrɩ Krisitabiisi nɩhɩyasɩ hʋ aa we Ɛfiso tɩyaŋ dɩ ba ko. 18Ba aa ko, ʋ basɩ tɩya ba a baa, "Ma tɩɩ gyɩŋ ɛɛ hʋ ŋ aa kɩya rɛ saŋa hʋ ŋ beel-ma fa aa we doŋ, a lɩɩ saŋa hʋ tɩyaŋ ŋ aa piile ko Esɩya paalʋʋ a kaŋ kɩ ko gyɩnaŋ. 19Akuu Gyuuma aa vʋʋlɩ dɩ ba kpʋ ŋ wɩya, ŋ naa tʋwara rɛ kɩŋkaŋ, a wɩɩ sɩnɩɩl mɛ weliŋ. Amɛ abee gɛɛ buloŋ, ŋ ha kaŋ ŋ tɩɩ bɩrɩmɩ biibiye rɛ, dɩ ŋ wuwo tuŋ á Tɩɩna Wɩɩsɩ tʋma hʋ anɩɩ Wɩɩsɩ tʋŋtʋnnɩ. 20Ŋ daga ma Wɩɩsɩ wɩya rɛ nala tɩyaŋ abee ma dɩɩsɩ tɩyaŋ buloŋ. Wɩɩ kɛ buloŋ aa sɩ pɛ ma tɩyaŋ nɛ ŋ kpa daga ma. Ŋ bɩ laa nyʋwa kaŋ wɩɩ buloŋ faŋa ma. 21Gyuuma abee Giriki tɩmma buloŋ nɛ ŋ basɩ tɩya abee sɩfɩyasɩ anɩɩ ba bɩrɩmɩ lɩɩ ba wɩbɔmɔ yayɩ tɩyaŋ aŋ ko kɩ tɩŋa Wɩɩsɩ aŋ laa á Tɩɩna Yesu wɩya di. 22Wɩɩsɩ Wiyesi Welii hʋ rɛ daga ŋ dɩ ŋ mʋ Gyerusalɛm. Ʋ nyʋwa hʋ rɛ ŋ tɩŋa a kɩ mʋ nyɛ. Ŋ bɩ gyɩŋ wɩɩ hʋ buloŋ aa sɩ puu ŋ doŋ tɩyaŋ. 23Ŋ ta gyɩma rɛ anɩɩ tɔɔ kɛ buloŋ ŋ aa mʋwa, Wɩɩsɩ Wiyesi Welii hʋ aa basɩ tɩya ŋ nɛ abee sɩfɩyasɩ anɩɩ wɩya sɩ gyʋʋ ŋ, ka dɩ ba ha kana ŋ tɔ dɩya tɩyaŋ. 24Amɛ ŋ aa deŋ dɩ ŋ mɩɩbol bɩ yaa kɩŋ buloŋ ŋ kɛ lee. Ŋ kɛ sɩya tuwo dɩ ŋ sʋba koo dɩ ŋ weye. Ŋ Tɩɩna Yesu aa tɩya ŋ tʋma hʋ rɛ ŋ kɩ kyɛ dɩ ŋ tʋma teŋ. Tʋma hʋ ʋ aa kpaa tɩya ŋ nɛ yaa dɩ ŋ basɩ Wɩɩsɩ wɩweliye hʋ tɩya nala, a basɩ tɩya ba ɛɛ hʋ Wɩɩsɩ aa sɩ fa ba sikii. 25Nyɛ kɛ, ŋ gyɩma rɛ anɩɩ ma nala no ŋ aa yaŋ gɔllɩ basɩ Wɩɩsɩbee koro hʋ wɩya kɩ tɩya nyɛ, ma bɩl bɩ sɩ maakyiye na ŋ. 26- 27Wɩɩsɩ wɩya hʋ buloŋ ŋ aa basɩ tɩya ma, ŋ bɩ kaŋ wɩɩ buloŋ faŋa ma. Ŋ yaŋ basɩ kɩ tɩya ma rɛ abee sɩfɩyasɩ gyɩnaŋ sɩgballɩya no anɩɩ dɩ ma kɩŋ hʋ buloŋ nɛ ko yaa dɩ ʋ nyʋgɩsa, ŋ wɩɩ kɛ bɩl daa. Ʋ tɩɩna haakye maga ʋ rɛ. 28Ɛɛwɩya, ma kɩ deŋ ma tɩɩ nyuu weliŋ, aŋ pɛ kɩ deŋ nala hʋ mɛ ʋ Wiyesi Welii hʋ aa kpaa we ma nosi tɩyaŋ. Ma kɩ deŋ Krisitabiisi mɛ nyuu weliŋ anɩɩ pedaal aa kɩ deŋ ʋ piyese nyuu tɩyaŋ gɛɛ. Wɩɩsɩ rɛ kpaa ʋ tɩɩ biye kyal yɔbɔ ma. 29Ŋ gyɩma rɛ anɩɩ dɩ mɩyaŋ nɛ leŋ ma, nɩbɔmɔ sɩ ko gyʋʋ ma tɩyaŋ anɩɩ gboni aa gyʋʋ pʋsɩ tɩyaŋ gɛɛ. Nɩbɔmɔ hʋ bɩ sɩ leŋ ma, ba sɩ kɩ dɔŋ ma kɩŋkaŋ. 30Haalɩ, nala sɩ lɩɩ ma tɩɩ tɩyaŋ a yaa wɩnyɩyɛla a kaŋ wɩya hʋ ŋ aa daga ma bɩrɩmɩ kyige, aŋ mʋrɩ Krisitabiisi dɩ ba mɩɩgɩ hal a ko kɩ tɩŋ ba. 31Ɛɛ rɛ tɩŋ ŋ basɩ baa ma kɩ deŋ ma tɩɩ ma nyuu tɩyaŋ gɛɛ. Ma gyɩma anɩɩ ŋ bɩsɩ boto rɛ nyɛ ŋ aa daga ma kɩdɩgɩ kɩdɩgɩ buloŋ wɩɩhaa abee tebine buloŋ, a wɩɩ sɩnɩɩl mɛ weliŋ ma wɩya. 32Nyɛ kɛ, ŋ kpaa ma we Wɩɩsɩ nosi tɩyaŋ nɛ. Duwoso hʋ aa daga bɔnyɛ hʋ Wɩɩsɩ aa kana abeel-ma, ʋ rɛ sɩ pɛ ma tɩyaŋ dɩ ma kaŋ dee a wuwo sɩŋ ma laadii tɩyaŋ. Ʋ sɩ leŋ dɩ ma na wɩweliye hʋ buloŋ Wɩɩsɩ aa yaa biŋ a gbala ʋ nala buloŋ. 33Ŋ ha bɩ maakyiye laa ma kɩdɩgɩ buloŋ molbii koo gannɩ koo salma a yaa ŋ kɩna. 34Ma tɩɩ gyɩma rɛ anɩɩ ŋ tʋma rɛ weliŋ abee ŋ nosi no, aŋ na na ŋ bee ŋ kyaŋsɩ kɩkyɛɛlɩya buloŋ. 35Ŋ yaa gɛɛ rɛ dɩ ŋ daga ma dɩ ma mɛ kɩ tʋŋ tʋma gɛɛ. Dɩ ámaa rɛ aa tʋŋ tʋma abee sɩfɩyasɩ gɛɛ, ɛɛ rɛ á sɩ wuwo pɛ taaga tɩyaŋ, aŋ kɩ liisi wɩɩ hʋ á Tɩɩna Yesu fa aa basa. Ʋ baa, 'Ɩ aa kpaa kɩŋ tɩya nal, ʋ rɛ kaŋ teŋfɩyɛlʋʋ a te ɩ aa laa kɩŋ nal lee."' 36Pɔɔl aa basɩ wɩya no buloŋ ko teŋ, ʋ beel-ba buloŋ tuu gbinni, ʋ kyʋwalɩ Wɩɩsɩ tɩya ba buloŋ. 37Ɛɛ rɛ ba buloŋ ko guwori ʋ, aŋ kɩ wɩɩ sɩnɩɩl. 38Ba tɩsɩ buloŋ gyɩ kyogo rɛ weliŋ, beewɩya ʋ fa basɩ tɩya ba rɛ anɩɩ ba bɩl bɩ sɩ maakyiye na ʋ. Nyɛ rɛ ka ba buloŋ kpa tɩŋa ʋ tɩyaŋ a mʋ nɩɩduworiboro hʋ lee.


text: 1Abam yɩ ta'a ŋɔɔnɩ 'a donnə wəənu, sɩ Wɛ yɩ ŋɔɔnɩ abam dɩ wəənu. 2Bɛŋwaanɩ, abam na ŋɔɔnɩ 'a donnə wəənu te tɩn, Wɛ w'ʋ tɔgɩ kʋntʋ doŋ mʋ DƖ ma di 'a sarɩya. Abam na maɩ bwaŋa kalʋ 'a maŋɩ 'a pa 'a donnə tɩn, Wɛ dɩ w'ʋ maɩ bwaŋa kantʋ mʋ DƖ maŋɩ DƖ pa abam sɩ kʋ taa maɩ daanɩ. 3Abam nyɩ dɩ nɔɔnʋ na nii o doŋ yi nɩ o na ga-balaŋa da, yɩ o daarɩ o ba lagɩ sɩ o lwarɩ nɩ o tɩtɩ yi jɩgɩ daa tɩn. Kʋ maŋɩ sɩ kʋ taa yɩ kʋntʋ doŋ na? 4Daa na wʋ nmʋ yi nɩ tɩn, n'n kɩ ta mʋ n ta dɩ n doŋ nɩ o pa n lɩ gaa o yi nɩ n yagɩ? 5Nmʋ yɩ pipiri-nyɩm dɩ nmʋ na kɩ n doŋ te tɩn. Nmʋ nan maŋɩ sɩ n lɩ n tɩtɩ yi daa kam mʋ, sɩ n laan wanɩ n nii lanyɩranɩ sɩ n lɩ n doŋ yi gaa kam. 6Yɩ zaŋɩ 'a kwe wəənu tɩlʋ na yɩ wo-kamunə Wɛ yigə nɩ 'a pa balʋ na vɩn Wɛ tɩn. 'A na kɩ kʋntʋ, ba'a cɔgɩ-tɩ, yɩ ba daarɩ ba cɔgɩ abam tɩtɩ dɩ ba wəli da. 7'A ta'a loori Wɛ, sɩ DƖ w'ʋ pa abam kʋlʋ 'a na lagɩ tɩn. Beeri-na kʋlʋ 'a na lagɩ tɩn, sɩ 'a w'ʋ na. Magɩ-na boro, sɩ ba'a pʋrɩ ba pa abam. 8Bɛŋwaanɩ wʋlʋ maama na loori Wɛ sɩ DƖ pa-o woŋo tɩn w'ʋ joŋi. Wʋlʋ maama na beeri woŋo tɩn w'ʋ na-kʋ. Ba'a pʋrɩ ba pa wʋlʋ maama na magɩ boro tɩn. 9Abam wʋlʋ na jɩgɩ bu yɩ o na loori-m wʋdiu, nmʋ w'ʋ sɛ n kwe kandwɛ n pa-o na? 10Naa o na loori-m kaləŋə, n'n sɛ n pa-o bɩsankwɩa na? 11Awo. Abam wʋrʋ na ba lana yɩ 'a ta ye sɩ 'a ta'a paɩ 'a biə wo-laarʋ tɩlʋ ba na lagɩ tɩn, 'a Ko Wɛ na lamma DƖ dwe abam tɩn b'a kwe wo-laarʋ DƖ pa balʋ na loori-DƖ tɩn na? 12'A ta'a kɩ 'a donnə lanyɩranɩ, sɩ kʋ maŋɩ dɩ 'a na lagɩ sɩ bantʋ taa kɩ abam te tɩn. Kʋntʋ mʋ yɩ cɩga kalʋ Moyisi dɩ Wɛ nijoŋnə bam zaasɩm dɩm na maŋɩ dɩ brɩ tɩn. 13'A ta'a cʋ 'a tɩtɩ, sɩ 'a wanɩ 'a tɔgɩ cwə-mɩmɩna kam 'a vu 'a na ŋwɩa Wɛ tee nɩ. Kʋ daarɩ cwəŋə kalʋ ni na yalma yɩ ka vəŋə yɩ mwalɩ mwalɩ tɩn maa ve ka kweeli cɔgɩm jəgə nɩ mʋ, yɩ nɔɔna zanzan mʋ tɔgɩ cwəŋə kantʋ. 14Kʋ daarɩ cwəŋə kalʋ nmʋ na w'ʋ da sɩ n vu n joŋi ŋwɩa Wɛ tee nɩ tɩn ni yɩ mɩmɩna mʋ, yɩ ka pɩɩnɩ. Nɔɔna fɩnfɩɩn yɩranɩ mʋ tɔgɩ cwəŋə kam kʋntʋ. 15'A ta'a yɩrɩ 'a tɩtɩ dɩ balʋ na paɩ ba yɩ Wɛ nijoŋnə yɩ ba daɩ tɩn. Bantʋ yəni ba kɩ ba yibiyə nɩ ba yɩ nɔn-ŋʋna mʋ te abam yigə nɩ, yɩ ba nan lagɩ ba cɔgɩ abam nɩ nywənkuri na lagɩ sɩ cɔgɩ peeni te tɩn mʋ. 16Ba tɩtʋŋa nan mʋ w'ʋ pa 'a lwarɩ ba na yɩ balʋ tɩn. Bɛŋwaanɩ tiu tərə kʋ na w'ʋ wanɩ kʋ lə kʋ doŋ biə. N b'a na swan sabara yuu nɩ naa mɔɔla kaligoŋo yuu nɩ. 17Tu-ŋʋŋʋ mʋ ləri bu-ŋʋna. Tu-balɔrɔ dɩ maa ləri bu-balwaarʋ. 18Tu-ŋʋŋʋ tərə kʋ na w'ʋ lə bu-balwaarʋ. Tu-balɔrɔ dɩ nan tərə kʋ na w'ʋ lə bu-ŋʋna. 19Tiu kʋlʋ maama na ba ləri bu-ŋʋna tɩn, ba'a go-kʋ ba dɩ mini nɩ mʋ. 20Kʋntʋ tɩn, ba tɩtʋŋa mʋ w'ʋ pa 'a lwarɩ ba na yɩ balʋ tɩn. 21Kʋ daɩ nɩ balʋ maama na bə amʋ nɩ 'Yuutu, Yuutu' tɩn mʋ w'ʋ tɔgɩ ba zʋ Wɛ paarɩ dɩm wʋnɩ. Kʋ nan yɩ balʋ na sɩɩnɩ ba tɔgɩ amʋ Ko Wɛ wʋbʋŋa tɩn mʋ. 22Sarɩya dɛ dɩm na yiə, nɔɔna zanzan w'ʋ ta dɩ amʋ ba wɩ: 'D'ɩ Yuutu, dɩbam dɛɛn tɔgɩ nmʋ yɩrɩ dɩm ŋwaanɩ mʋ d'ɩ ŋɔɔnɩ Wɛ yiyiu-ŋwɛ, yɩ d'ɩ ma nmʋ yɩrɩ dɩm d'ɩ zəli ciciri nɔɔna yɩra nɩ, yɩ d'ɩ daarɩ d'ɩ ma d'ɩ kɩ wo-kɩnkagɩla zanzan.' 23A laan w'ʋ ta dɩ ba a wɩ: 'A maŋɩ a yəri abam. Ve-na daa nɩ, abam kəm-balwaarʋ tiinə-ba.' 24Kʋntʋ ŋwaanɩ, wʋlʋ maama na cəgi a taanɩ dɩm yɩ o kɩ a na tagɩ kʋlʋ tɩn, kʋntʋ tu nyɩ dɩ wʋbʋŋa tu wʋlʋ na cwi o sɔŋɔ kuri pulɔrɔ baŋa nɩ yɩ o laan lɔ-kʋ tɩn mʋ. 25Dʋa ma ba ka nɩ ka pa bwi su sɩ pɛɛlɩ. Vu-dɩʋ dɩ ma ba kʋ magɩ sɔŋɔ kʋm, yɩ kʋ wʋ tʋ, kʋ kuri na cwi pulɔrɔ kʋm baŋa nɩ tɩn ŋwaanɩ. 26Kʋ daarɩ wʋlʋ maama nan na cəgi a taanɩ dɩm yɩ o ba kɩ a na tagɩ kʋlʋ tɩn nyɩ dɩ nɔn-joro na lɔgɩ kʋ sɔŋɔ kasʋlʋ baŋa nɩ te tɩn mʋ. 27Dʋa ma ba ka nɩ ka pa bwi su sɩ pɛɛlɩ, yɩ vu-dɩʋ dɩ magɩ sɔŋɔ kʋm, kʋ pa kʋ tiini kʋ tʋ tɩga nɩ buri buri." 28Zezi dɛɛn na tagɩ wəənu tɩntʋ maama o ti tɩn, nɔn-kɔgɔ kʋlʋ na wʋra tɩn ma tiini ba yɩ yəəu dɩ o zaasɩm dɩm. 29Bɛŋwaanɩ o ni-taanɩ dɩm jɩgɩ dam dɩ dwe ba tɩtɩ cullu karanyɩna tiinə bam taanɩ dɩm.


text: 1Ḿpʋ́ɣʋ́ ma ná ɩsɔtɔnʋɣʋ kʋfalʋɣʋ na tɛtʋ kʋfatʋ. Ɩsɔtɔnʋɣʋ kʋpənʋɣʋ na tɛtʋ kʋpəntʋ ka mʋka yem kɛ́, na teŋku ná fɛɩ tɔtɔ. 2Na má ná ɩcatɛ naŋŋ nyəntɛ. Yosalɛm kʋfalʋ, na tə lɩɩna ɩsɔtaa kɛ́ Ɩsɔ kiŋ na tə́ tiiki. Tə taɣana tə təɣɩ teu kɛ́ ɩsɩɩ pɛɛlɔ taɣanʋɣʋ ɩ tɩ na ɩ́ puki ɩ paalʋ kiŋ tɔ. 3Tənaɣa ma nɩɩ pə yɔɣɔtəna kumte kiŋ na nɔɣɔ sɔsɔɣa sɩ: Pənɛntɛ Ɩsɔ təcaɣalɛ wɛ yəlaa hɛkʋ. Ɩ́ na-wɛ paa caɣana, na paa la ɩ yəlaa. Pá na Ɩsɔ maɣamaɣa paa caɣana na pá nyənəɣɩ-ɩ pa Ɩsɔ. 4Ɩ ká hɩɩsɩ pa ɩsəlʋm təna təpaɩ. Səm kaa tasa wɛɛʋ. Kʋpəm mpɩ pə təna pɩɩ mʋkɩ yem. 5Ḿpʋ́ɣʋ́ wei ɩ caɣa kumte tɔɔ tɔ ɩ tɔma sɩ: Pənɛntaa ma pəsəɣɩ pə tənaɣa kʋfam. Na ɩ heela-m sɩ: Nmaa-tɩ. Mpi tɔ ma kʋyɔɣɔtʋtʋ kɛ tampana kɛ́, na tə mʋna pá tɛ-tɩ na taa. 6Na ɩ́ tasa sɩ: Pə lapaɣalɛ. Maɣalɛ Aləfa na Omɛka, kancaalaɣa tʋ na kantəkaɣa tʋ. Lʋkɔtʋ ɩ́ wɛna wei, maa ha-ɩ weesuɣu lʋm sɛɛlʋ kɛ faalaa na ɩ́ nyɔɔ. 7Ye wei ɩ́ lapa kəllʋ maa lapɩ-ɩ kʋcɔɔʋ kʋnɛ, na ɩ ká yaa-m ɩ Ɩsɔ, na maa yaa-ɩ ma pəyalʋ. 8Ama pə yela sɔɣɔntʋnaa na ma ta nyɩ ɩsɔnaa na acaalətʋ nyə́ma na yʋlʋkʋlaa na asilima lataa na mpa pa lakɩ topotopo təma tɔ na tɩɩŋ laalaa na pɔpɔtʋnaa təna pa təcaɣalɛ ntɛ́ kɔkɔ na asimti pə teŋku wei ɩ mʋɣɩ kɔkɔ tɔ ɩ taa. Səm kʋlɛləm ntɛ́. 9Ɩsɔtaa tillaa naatosompɔɣɔlaɣa wei ɩ ka tɔka kɔpʋnaa na pá suna kʋnaasənam kantəkaɣa nyəm kɛ tɔm naatosompɔɣɔlaɣa tɔ pa taa lɛlʋ kɔma na ɩ́ tɔ-m sɩ: Kɔɔ na má hʋlɩ-ŋ pɛɛlɔ wei paa kpa tɔ, Ɩwəyaɣa alʋ ntɛ́. 10Ḿpʋ́ɣʋ́ Feesuɣu tɛɛna-m na ɩsɔtaa tillu kpaɣa-m na ɩ́ kpaasɩ pʋɣʋ sɔsɔɔʋ nakʋlɩ kʋ comcom nɔɣɔ taa. Tənaɣa ɩ hʋla-m Yosalɛm, ɩcatɛ naŋŋ nyəntɛ nte tə lɩɩna Ɩsɔ kiŋ kɛ ɩsɔtaa na tə́ tiiki tɔ. 11Na tə́ na Ɩsɔ teeli tənyənənyənɩ. Tə teekaɣa kɔkɔ kɛ́ na pə́ nəɣəsəna liɣitee pəlɛ kʋcɔlɔcɔllɛ nte tə naa ɩsɩɩ tiŋ tɔ. 12Koluŋa sɔsɔɔŋka kʋkʋlaɣa cɔɔna-tɛ, na tə wɛna nɔnɔɔsɩ naanʋwa na naalɛ, na ɩsɔtaa tillaa naanʋwa na naalɛ taŋa tə nɔnɔɔsɩ. Na pá ŋmaa nɔnɔɔsɩ nsɩ sɩ tɔɔ kɛ́ Ɩsɛɣɛlɩ nyə́ma kpeka naanʋwa na naalɛ həla. 13Nɔnɔɔsɩ tooso ka wɛnna paa hɔɣɔlʋɣʋ ŋku kʋ tɔɔ, ilim təlɩɩlɛ tɔɔ kɛ́ nɔnɔɔsɩ tooso, na ilim ntɔɣɔŋ tɔɔ kɛ́ tooso, pə mpətəŋ tɔɔ kɛ́ tooso, na ilim tətʋlɛ tɔɔ kɛ́ tooso. 14Pɩɩŋ naanʋwa na naalɛ tɔɔ kɛ́ koluŋa na ɩcatɛ pə səŋaa. Na pə́ ŋmaawa pɩɩŋ ɩnɩ ɩ tɔɔ kɛ́ Ɩwəyaɣa tillaa naanʋwa na naalɛ həla. 15Ɩsɔtaa tillu wei ɩ yɔɣɔtaɣana-m tɔ ɩ tɔka camlʋɣʋ kʋmaɣasʋɣʋ kɛ ɩ niŋ taa. Camlʋɣʋ ŋkʋ kʋ kɛ́ wʋla kɛ́, sɩ ɩ maɣasəɣəna ɩcatɛ na tə nɔnɔɔsɩ na tə koluŋa. 16Kɔŋkɔməŋ liɣiti kɛ́ ɩcatɛ wɛna, na tə waŋ tɔɔ na tə taɣaləŋ tɔɔ wɛ teitei. Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩsɔtaa tillu maɣasa ɩcatɛ na ɩ camlʋɣʋ ŋkʋ, na ɩcatɛ kɔŋkɔŋ taɣaləŋ wɛ kilomɛɛtələnaa iyisi naalɛ na ŋmʋnʋɣʋ (2200), na tə waŋ tɔɔ na tə kʋŋkʋlʋməŋ tɔɔ tɔtɔɣɔ mpʋ. 17Na ɩsɔtaa tillu maɣasɩ koluŋa tɔtɔ, na kɛlɛ ka kʋŋkʋlʋməŋ maɣana mɛɛtələnaa nɩɩtoso na kakpasɩ. Ɩsəna pa maɣasəɣɩ tɔɣɔ ɩ maɣasaa. 18Liɣitee pɛɛ kʋcɔlɔcɔlɛɛ kɛ pa ŋmana koluŋa. Pə yela ɩcatɛ tɔ, wʋla maɣamaɣa kɛ pa ŋmana təlɛ, na wʋla ɩnɩ ɩ wɛ təcɛɩcɛɩ kɛ́ ɩsɩɩ tiŋ. 19Liɣitee pɛɛ kɛ pa lapəna kacɔka kɛ ɩcatɛ koluŋa kite tɛɛ pɛɛ tɔɔ. Kancaalaɣa nyəntɛ ntɛ́ liɣitee pəlɛ nte tə sita cʋntʋ na pooku tɔ. Naalɛ nyəntɛ ntɛ́ liɣitee pəlɛ nte tə wɛ pooku təlɛ tɔ. Tooso nyəntɛ ntɛ́ liɣitee pəlɛ pooku na atɔntɔɔtɛ. Liɣiti nyəntɛ ntɛ́ liɣitee pəlɛ tiŋ atɔntɔɔtɛ. 20Kakpasɩ nyəntɛ ntɛ́ liɣitee pəlɛ kʋkpɛɛtəlɛ. Naatoso nyəntɛ ntɛ́ liɣitee pəlɛ kʋsɛɛmlɛ cʋntʋ taka. Naatosompɔɣɔlaɣa nyəntɛ ntɛ liɣitee pəlɛ atɔntɔɔtɛ na pooku. Pəlefɛɩ nyəntɛ ntɛ́ liɣitee pəlɛ atɔntɔɔtɛ na pooku nyəntɛ. Pɔɣɔlaɣafɛɩ naanʋwa nyəntɛ ntɛ́ liɣitee pəlɛ tiŋ kasasaŋa nyəntɛ. Naanʋwa nyəntɛ ntɛ́ liɣitee pəlɛ atɔntɔɔtɛ kasasaŋa nyəntɛ. Naanʋwa na kʋlʋm nyəntɛ ntɛ́ liɣitee pəlɛ pooku atɔntɔɔtɛ nyəntɛ. Naanʋwa na naalɛ nyəntɛ ntɛ́ atɔntɔɔtɛ akpaayala. 21Nɔnɔɔsɩ nsɩ sɩ naanʋwa na naalɛ sɩɩ kɛ́ kacɔka wontu naanʋwa na naalɛɣɛ, paa nɔnɔɣɔ ŋka na ka kacɔka wontuɣu. Wʋla maɣamaɣa pɔna ɩcatɛ ńtɛ́ tə hapəlɛ təna, na wʋla ɩnɩ ɩ wɛɛ kɛ́ ɩsɩɩ tiŋ wɛʋ tɔ. 22Ma ta na Ɩsɔ təsɛɛlɛ sɔsɔɔlɛ kɛ ɩcatɛ ńtɛ́ tə taa. Mpi tɔ, Tacaa Ɩsɔ Kawulaɣa tʋ na Ɩwəyaɣa paa kɛna ɩcatɛ ńtɛ́ tə Ɩsɔ təsɛɛlɛ sɔsɔɔlɛ. 23Ɩcatɛ ńtɛ́ tə ta tasa ilim yaa ɩsɔtʋ pə tɔm kɛ lapʋ sɩ pə́ naakɩ tə taa. Mpi tɔ, Ɩsɔ teeli ká naana tə taa ɩsɩɩ kɔkɔ, na Ɩwəyaɣa kɛna tə kɔkɔ. 24Antulinya taa yəlaa ká tɔŋna tə kɔkɔsɩ, na atɛ awulaa sɔsaa ká pona tə taa kɛ́ pa apititu. 25Tə nɔnɔɔsɩ ká tʋ́lɩ́ ḿpʋ́ɣʋ́ ilim taa kɛ́, sɩ kaa təkɩ. Pə taɣa pʋlʋ, ahoo fɛɩ tɔtɔ sɩ a tasəɣɩ yuɣu. 26Paa pona tə taa kɛ́ piitim təna yəlaa apititu na pa sɔsɔɔntʋ. 27Na asilima nyəm napəlɩ yaa yəlaa mpa pa lakɩ acaalətʋ na pɔpɔtʋ tɔ pa kaa sʋʋ tə taa. Ama mpa pa həla wɛ weesuɣu takəlaɣa ŋka ka kɛ́ Ɩwəyaɣa nyəŋka tɔ ka taa tɔ, mpɛ paa sʋʋna ɩcatɛ ńtɛ́ tə taa.


text: 1Dɩ ma kɩdɩgɩ rɛ kaŋ wɩɩ abee ʋ dɔŋtɩɩna Krisitabiye, ʋ paalɩ bɩ maga dɩ ʋ tɩɩna kaŋ wɩɩ hʋ mʋ nala hʋ aa bee kyʋwalɩ Wɩɩsɩ lee dɩ ba basɩ. Amɛ ʋ maga dɩ ʋ tɩɩna kaŋ wɩɩ hʋ mʋ Krisitabiisi lee rɛ dɩ ba basɩ marɩ ba dɔmɔŋ. 2Ma bɩ gyɩma anɩɩ Wɩɩsɩ nala rɛ sɩ di dʋnɩya nala buloŋ sarɩya? Dɩ mamaa rɛ yaŋ sɩ di dʋnɩya nala sarɩya, bee rɛ sɩ tɩŋ dɩ ma bɩ wuwo basɩ wɩbiibiisi no kɩ marɩ dɔmɔŋ? 3Ma bɩ gyɩma anɩɩ ámaa Wɩɩsɩ nala rɛ sɩ di malɩkasɩ mɛ sarɩya, aŋ yaŋ ko kɩ deŋ dʋnɩya wɩbiibiisi no nyɛ? 4Ɛɛwɩya, dɩ wɩɩ no iriŋ nɛ ko we ma balɩya paga tɩyaŋ, ʋ bɩ maga dɩ ma aa sii kaŋ mʋ dʋnɩya nala hʋ aa bɩ kaŋ lɩsɩnɩɩ Krisitabiisi sɩya tɩyaŋ, dɩ ba marɩ wɩɩ hʋ tɩya ma. 5Ma wɩɩ no yaa hɩɩsɩ rɛ. Ɛɛ kɛ nɩdɩgɩ mɛ tuwo ma tɩyaŋ a kaŋ wɩgyʋŋ, dɩ wɩɩ rɛ ko we Krisitabiisi balɩya paga tɩyaŋ, dɩ ʋ wuwo basɩ a marɩ ba dɔmɔŋ koo? 6Amɛ dɩ Wɩɩsɩ nala balɩya rɛ ko kaŋ wɩɩ, kɩdɩgɩ aa kaŋ ʋ dɔŋtɩɩna mʋ nala hʋ aa bee kyʋwalɩ Wɩɩsɩ lee rɛ ba laa wɩɩ hʋ basɩ tɩya ba, bee rɛ tɩŋ gɛɛ. 7Ma aa vala kaŋ dɔmɔŋ kɩ mʋ nala lee ba di ma dɔŋtɩŋsɩ sarɩya kɩ tɩya ma gɛɛ, ɛɛ daga anɩɩ ma buloŋ nyʋgɩsa rɛ Wɩɩsɩ ŋmanɩɩ tɩyaŋ. Dɩ nal lɛ yaa wɩɩ kyogi ɩ, bee rɛ tɩŋ ɩ bɩ sɩ wuwo di kenyiri? Dɩ nal lɛ gɩrɩma laa ɩ kɩŋ, bee rɛ tɩŋ ɩ bɩ sɩ wuwo leŋ kɩŋ hʋ tɩya ʋ? 8Amɛ ma tɩɩ gʋla yaa wɩya kɩ kyogi dɔmɔŋ nɛ, a firimi kɩ laa dɔmɔŋ kɩna mɛ. Ma dɔŋtɩŋsɩ Krisitabiisi rɛ gba ma kɩ yaa gɛɛ. 9Wɩtɩɩ rɛ ŋ basɩ kɩ tɩya ma. Ma ta kɩ mʋrɩ ma tɩɩ. Beewɩya, ma bɩ gyɩma anɩɩ nɩbɔŋ buloŋ bɩ sɩ wuwo gyʋʋ Wɩɩsɩ koro hʋ? Nala hʋ aa yaa sɔŋsɔŋ wɩya, koo nala hʋ aa marɩ vʋga, koo nala hʋ aa gɔllɩ kɩ kyɛ nala haana, koo baala koo haana balɩya aa gʋl kɩ kyɛ dɔmɔŋ, 10abee gaala abee tɩbal tɩmma, abee sɩnyʋwala, abee nala hʋ aa kyogi nala fene, abee nala hʋ aa firimi kɩ laa nala kɩna, nala no kɩdɩgɩ buloŋ bɩ sɩ wuwo gyʋʋ Wɩɩsɩ koro hʋ tɩyaŋ. 11Ma badɔmɔŋ fa aa yaa wɩya no rɛ. Amɛ Wɩɩsɩ sasɩ ma wɩbɔmɔ ta rɛ. Wɩɩsɩ rɛ tɩŋ ma. Á Tɩɩna Yesu Krisita nyubaanɩŋ, abee á Tɩɩna Wɩɩsɩ Wiyesi Welii hʋ dee tɩyaŋ, ma bɩrɩmɩ tɩpʋlʋŋ tɩmma rɛ, a bɩ kaŋ wɩkyogii buloŋ Wɩɩsɩ sɩya tɩyaŋ. 12Ŋ kaŋ ŋmanɩɩ rɛ ŋ aa sɩ wuwo yaa wɩɩ kɛ buloŋ ŋ aa kyɛ. Amɛ ŋ wɩyaalɩya buloŋ daa rɛ aa kaŋ tɔnɔ tɩya ŋ. Ŋ kaŋ ŋmanɩɩ rɛ ŋ aa sɩ wuwo yaa wɩɩ buloŋ ŋ aa kyɛ, amɛ ŋ bɩ sɩ leŋ dɩ wɩɩ buloŋ kana ŋ bɩrɩmɩ ʋ yoŋ. 13Kɩdiiliye wɩya rɛ tɩŋ luwol we doŋ, luwol wɩya mɛ rɛ tɩŋ kɩdiiliye we doŋ. Wɩtɩɩ rɛ, amɛ ba buloŋ kaŋ kyɛɛ rɛ Wɩɩsɩ aa sɩ leŋ ba yaa waasʋ. Wɩɩsɩ bɩ kpaa teŋ tɩya nihuwobiŋ dɩ ʋ kaŋ kɩ sɔnnɩ, amɛ ʋ baa dɩ ʋ kaŋ ʋ teŋ a tʋma kɩ tɩya ʋ rɛ. Beewɩya Wɩɩsɩ rɛ tɩŋ ʋ teŋ hʋ mɛ. 14Wɩɩsɩ dee tɩyaŋ nɛ ʋ kyisi á Tɩɩna Krisita sʋʋ tɩyaŋ. Ʋ sɩ kyisi ma mɛ sʋʋ tɩyaŋ. 15Ma bɩ gyɩma anɩɩ ma tenni yaa Krisita teŋ logiŋ kɩdɩgɩ rɛ? Ma bɩɩna anɩɩ ma yaŋ sɩ wuwo kpa Krisita teŋ logiŋ kɩdɩgɩ a mʋ mal gyaŋtɩra teŋ tɩyaŋ koo? Ba mʋra rɛ! 16Koo ma bɩ gyɩma anɩɩ dɩ baal lɛ kaŋ gyaŋtɩra pɩŋ, ba buloŋ bɩrɩmɩ nɩdɩgɩ rɛ? Beewɩya Wɩɩsɩ teŋ tɩyaŋ ba basɩ polli rɛ a baa, "Baal bee ʋ haaŋ sɩ yaa kɩdɩgɩ." 17Ɛɛ tɩɩ rɛ nal hʋ aa kaŋ ʋ tɩɩ mʋ mal á Tɩɩna Krisita tɩyaŋ, ʋ bee Krisita yaa kɩdɩgɩ rɛ ʋ hakɩla tɩyaŋ. 18Ma lɩɩ ma tɩɩ sɔŋsɔŋ tɩyaŋ. Wɩbɔŋ kɛ buloŋ nihuwobiŋ aa yaa, ʋ bee kyogi ʋ teŋ, amɛ nal hʋ buloŋ aa sɔnnɩ, ʋ tɩɩna yaa wɩbɔŋ kɩ kyogi ʋ tɩɩ teŋbii rɛ. 19Ma bɩ gyɩma anɩɩ ma tenni yaa Wɩɩsɩ Wiyesi Welii hʋ ʋ aa kpaa we ma tɩyaŋ dɩya rɛ? Ma bɩ tɩŋ ma tɩɩ. Wɩɩsɩ rɛ tɩŋ ma. 20Wɩɩsɩ kpaa ʋ kyal lɛ a yɔbɔ ma. Ɛɛwɩya, ma kaŋ ma teŋbiye kɩ yaa wɩya hʋ aa fɩyɛlɩ Wɩɩsɩ teŋ.


text: 1Mɩyaŋ Pɔɔl, abee á nɩɩnabiye Timoti rɛ sabɩ teŋ no a kɩ tɩya ma. Wɩɩsɩ kyɛrɩ tɩyaŋ nɛ ʋ lɩɩ ŋ, dɩ ŋ yaa Yesu Krisita kpambɩya. Á sabɩ teŋ no a kɩ tɩya ma Krisitabiisi hʋ aa we Koriŋti tɩyaŋ nɛ, abee Wɩɩsɩ nala hʋ buloŋ aa we Akaaya paalʋʋ tɩyaŋ. 2Á Kuwo Wɩɩsɩ abee á Tɩɩna Yesu Krisita lahɔrʋmɔ tɩyaŋ, ma hɔŋ bee laaŋfɩya. 3Ma leŋ dɩ á kyʋwalɩ Wɩɩsɩ á Tɩɩna Yesu Krisita kuwo hʋ, aŋgyʋwasʋ. Ʋ rɛ yaa Wɩɩsɩ, a kɩ fá nala sikii, aŋ kɩ fɩyɛlɩ nala bembiye mɛ. 4Ʋ rɛ yaa nal hʋ aa fɩyɛlɩ á bembiye á tʋwara nayɩ tɩyaŋ dɩ ɛɛ leŋ dɩ á mɛ wuwo fɩyɛlɩ nala hʋ buloŋ mɛ aa na tʋwara bembiye abee bembifɩyɛlɩ hʋ ʋ aa kpaa tɩya ma. 5Tʋwara hʋ Krisita fa aa naa, ʋ tɩɩ rɛ á mɛ kɩ na. Ɛɛ hʋ Wɩɩsɩ aa kyiyeli Krisita ʋ tʋwara nayɩ tɩyaŋ, ɛɛ tɩɩ rɛ Wɩɩsɩ sɩ tɩŋ Krisita tɩyaŋ, a kyiyeli ma mɛ weliŋ. 6Dɩ ámaa rɛ ko kɩ na tʋwara, ma kyiyelii abee ma laa tayi wɩya rɛ. Dɩ ámaa rɛ ko na kyiyelii buloŋ Wɩɩsɩ lee, haŋ kyiyelii hʋ tɩɩ rɛ ma mɛ aa na, dɩ ma wuwo kaŋ kenyiri abee mala, a na tʋwara hʋ iriŋ á mɛ aa naa. 7Á laa ma di rɛ weliŋ. Á bee yaa ma sige. Á gyɩma anɩɩ tʋwara hʋ á aa naa, ʋ tɩɩ rɛ ma mɛ kɩ na. Kyiyelii hʋ buloŋ mɛ á aa sɩ na Wɩɩsɩ lee, ʋ tɩɩ rɛ ma mɛ sɩ na. 8Ŋ naabalɩya, ŋ aa kyɛ dɩ ma gyɩŋ tʋwara mɔɔ gɛɛ á aa naa Esɩya paalʋʋ tɩyaŋ nɛ. Tʋwara hʋ iriŋ á gyɩ aa naa bɩ kyalla, haalɩ á gyɩ bɩl bɩ liise anɩɩ á sɩ kaŋ mɩɩbol. 9Wɩtɩɩ, á gyɩ bɩɩna anɩɩ á sʋba teŋ nɛ. Amɛ gɛɛ kyiyeli ma rɛ dɩ á ta kɩ deŋ á tɩɩ dee tɩyaŋ, amɛ dɩ á kpa á bayɩyɛla buloŋ we Wɩɩsɩ tɩyaŋ, ʋ rɛ aa kyisi nala sʋʋ tɩyaŋ. 10Wɩɩsɩ rɛ lɩɩ ma sʋʋ bʋwa no tɩyaŋ. Maakyiye dɩ wɩɩ rɛ bɩl ko gyʋʋ ma, ʋ sɩ bɩl lɩɩ ma ʋ tɩyaŋ. Ʋ tɩyaŋ nɛ á bayɩyɛla buloŋ we anɩɩ ʋ rɛ sɩ kɩ lɩɩ ma tʋwara buloŋ tɩyaŋ. 11Beewɩya ma sʋl Wɩɩsɩ kɩ tɩya ma rɛ. Nyɛ rɛ yaŋ sɩ leŋ dɩ nɩgyamaa dannɩ Wɩɩsɩ akuu ɛɛ hʋ Wɩɩsɩ aa laa ba sʋlɩɩ a lɩɩ ma á tʋwara no nayɩ tɩyaŋ. 12Lagɩlagɩ no kɛ, á sɩ wuwo bigisi á tɩɩ rɛ, beewɩya á hakɩla daga anɩɩ á wɩyaalɩya buloŋ weliye rɛ nal buloŋ lee dʋnɩya no tɩyaŋ, amarɩkpatɩya wɩɩ buloŋ á aa yaa ma lee, á yaa wɩya hʋ aa kpaa ŋmanɩɩ Wɩɩsɩ sɩya tɩyaŋ nɛ, aŋ pɛ tɩŋ wɩtɩɩ hʋ Wɩɩsɩ aa kyɛ. Nihuwobiŋ wɩgyʋŋ tɩyaŋ daa á tɩŋa a kɩ yaa á wɩya, amɛ Wɩɩsɩ lahɔrʋmɔ tɩyaŋ nɛ á wuwo kɩ yaa ba. 13Wɩduwoni daa á sabɩ kɩ tɩya ma. Wɩya hʋ á aa saba, ma aa wuwo ma karɩmɩ ba rɛ, a gyɩŋ ba memiye mɛ. Á yaŋ laa di rɛ anɩɩ abee ma aa bɩ gyɩŋ wɩya no memii mʋ teŋ nyɛ mɛ, 14ka maakyiye ma sɩ gyɩŋ ba memii mʋ teŋ. Ka kyɛɛ hʋ á Tɩɩna Yesu Krisita aa sɩ mɩɩgɩ ko, ɛɛ tɩyaŋ nɛ ma sɩ gyɩma anɩɩ ma aa wuwo ma kɩ genni á wɩya rɛ, dɩ á mɛ wuwo kɩ genni ma wɩya. 15Ŋ aa gyɩŋ nyɛ tɩyaŋ nɛ tɩŋ, ŋ fa kɩ kyɛ dɩ ŋ laa sɩya ko ma lee, dɩ ma nɩɩ sʋŋbʋlɩya. 16Ŋ fa aa kyɛ dɩ ŋ ko tɩŋ ma lee rɛ a na ma, aŋ na mʋ Masidooniya paalʋʋ. Dɩ mɩyaŋ nɛ fa bɩl ko lɩɩ Masidooniya paalʋʋ kɩ ko, dɩ ŋ fa bɩl ko tɩŋ ma lee a na ma, ka dɩ ma pɛ ŋ dɩ ŋ wuwo mʋ Gyudɩya paalʋʋ. 17Ma bɩɩna anɩɩ wɩya no ŋ aa basɩ nyɛ daga anɩɩ ŋ bɩ sɩ wuwo sɩŋ wɩdɩgɩ naaŋ tɩyaŋ nɛ koo? Ma bɩl bɩɩna anɩɩ ŋ aa yaa ŋ wɩya anɩɩ dʋnɩya nala aa yaa gɛɛ rɛ, dɩ ŋ laa wɩɩ aŋ bɩl sɩŋ doŋ baa dɩ ŋ bɩ laa koo? 18Ma gyɩma anɩɩ Wɩɩsɩ kaŋ wɩtɩɩ rɛ. Ɛɛ tɩɩ rɛ wɩya hʋ buloŋ á aa basɩ tɩya ma mɛ yaa wɩtɩɩ. Á bee basɩ naŋdeliŋkpara. 19Wɩɩsɩ Biye Yesu Krisita wɩya hʋ mɩyaŋ Pɔɔl abee Silaasi bee Timoti aa basɩ tɩya ma, wɩya hʋ bɩ daga anɩɩ Yesu yaa nal hʋ aa basɩ naŋdeliŋkpara rɛ. Ʋ rɛ aa daga anɩɩ Wɩɩsɩ bɩ kaŋ naŋdeliŋkpara. 20Wɩya hʋ buloŋ Wɩɩsɩ aa wee nyʋwa baa ʋ sɩ yaa, Yesu tɩyaŋ nɛ ʋ tɩŋa a yaa ba. Ɛɛ rɛ tɩŋ, dɩ ámaa rɛ ko kyʋwalɩ Wɩɩsɩ teŋ buloŋ, á aa baa dɩ "Yesu Krisita feŋ tɩyaŋ, amɩ" dɩ Wɩɩsɩ feŋ na bigisii 21Wɩɩsɩ tɩɩ rɛ leŋ á beel-ma buloŋ sɩŋ weliŋ á Tɩɩna Yesu Krisita tɩyaŋ. Wɩɩsɩ tɩɩ rɛ lɩɩ ma á kɩ tʋŋ tʋma no. 22Ʋ kpaa ʋ Wiyesi Welii hʋ we á tɩsɩ tɩyaŋ nɛ a magɩl ma dɩ á yaa ʋ nala, ka dɩ á gyɩma anɩɩ maakyiye ʋ sɩ kpa wɩweliye hʋ buloŋ aa sɩ tɩŋa mɛ tɩya ma. 23Wɩɩsɩ tɩɩ rɛ yaa ŋ daŋsɩya, ʋ gyɩma ŋ hakɩla rɛ. Ŋ fa bee kyɛ dɩ ŋ ko dɔŋ ma, ɛɛ rɛ tɩŋ ŋ gyɩ bɩ ko ma lee Koriŋti tɩyaŋ. 24Á bee kyɛ dɩ á fɩl ma dɩ ma laa wɩya hʋ á aa basɩ kɩ tɩya ma di. Á gyɩma rɛ anɩɩ ma sɩŋ ma laadii tɩyaŋ weliŋ nɛ. Amɛ á aa kyɛ dɩ á beel-ma buloŋ kɩ tʋma rɛ dɩ ma tenni fɩyɛlɩ.


text: 1A na ɩ a ŋa a, a Zifʋ ɩb tɛr ɩ tɔnɛ kãw bɩɩ? A yʋɔr-ŋmãafʋ tɛr ɩ yel-ɩra bɩɩ? 2A tɔnɛ bɛ dɩ vuo ɩ, a za lɛ pʋɔ. A dãw-niwn sob a, Zifʋ mɩnɛ nɛ bɛ a Naaŋmɩn ƴɛr a ʋ ƴɛrʋ kʋ̀ kɛ́ bɛ maal tɛr. 3Ɛ bʋnʋ? Bɛ mɩnɛ kãw wa lɛb pùor a bɛ Naaŋmɩn-saw-deb pʋɔ a, a bɛ pùor-lɛbrʋ na ɩ na a Naaŋmɩn mɩ̀ lɛb pùor bɩɩ? 4Lɛ bɛ n'a towtow ɛ! A fɛr a kɛ Naaŋmɩn mɩ́ sãá ɩ yel-mɩŋa sob, nɩsaal za saa ɩ zi-ŋmarɛ a, mɛ̃ a ŋa a Sɛb-sõw na yel a Naaŋmɩn ƴãw a: «A fɛr a kɛ bɛ mɩ́ nyɛ̃ b fʋ tɛr yel-mɩŋa a fʋ ƴɛrʋ pʋɔ, fʋ mɩ́ tʋ̃ɔ ƴɛr yi, bɛlɛ wa maalɛ nɩ fʋ ƴɛrʋ a.» 5Ɛ cɛ a tɩ yel-mɩŋa bɛ-tɛrʋ mɩ́ wa ɩ a Naaŋmɩn yel-mɩŋa sãá a, tɩ lɛ yel kɛ bo? A wul a kɛ a Naaŋmɩn bɛ tɛr yel-mɩŋa ʋ na mɩ́ nyɛ̃ nɩ tɩ suur a bɩɩ? (Ɩ̃ ƴɛrɛ na mɛ̃ nɩsaalbɛ a.) 6Lɛ bɛ n'a towtow ɛ! Alɛ bɛ ɩ lɛ, ŋmɩŋmɩn n'a a Naaŋmɩn na tʋ̃ɔ maal ɩ a tẽ-daa a ƴɛrʋ? 7Ɛ cɛ, a ɩ̃ ziri mɩ́ wa ɩ a Naaŋmɩn yel-mɩŋa ʋ sãá cãàmɩ́, a ʋ yúor-vɩɛlʋ-danʋ ƴãw a, bʋnʋ ƴãw n'a bɛ cãa dɔwrɛ mɛ̃, mɛ̃ yel-bier sob a? 8Alɛ wa ɩ a ŋa a, bʋnʋ ƴãw n'a tɩ kʋ̃ maalɛ a faa k'aa vla wa tʋ̃ɔ yi a be, mɛ̃ a lɛ bɛ mɩnɛ kãw na ŋmarɛ ziri ƴãwn tɩ kɛ́ lɛ n'a tɩ yere a? A nɩbɛ bɛ ŋa sɛwnɩ nɩ a dɔwrʋ bɛ na na páw a. 9Ɛ́ bʋnʋ? A tɩɩm Zifʋ mɩnɛ, tɩ zuo nɩ a nɩbɛ bɩɩ? Lɛ bɛ n'a ɩ! Ɩ̃ dãw na manɩ wul k'aa nɩbɛ za, a Zifʋ mɩnɛ nɩ a bɛl na bɛ ɩ Zifʋ a, k'aa yel-bier dɩ n naalʋ a bɛ za zu, 10mɛ̃ a lɛ tɔr za a Sɛb-sõw na yel a: «Nɩ-mɩŋa bɛ ka be a ŋan ʋʋ ɩ been ɛ, 11ƴã-bãwnɛ bɛ ka be ɩ, nɩr kãw za bɛ su zu bɔbr a Naaŋmɩn ɛ. 12Bɛ za bɛr ɩ a sɔr vla, bɛ lãw na lɩɛbɩ nɩbɛ na bɛ tɛr bir a. Kãw za bɛ ɩrɛ vla ɩ, fʋ kʋ̃ nyɛ̃ ʋ, ʋʋ ɩ been ɛ. 13A bɛ kɔkɔrpʋɔ ɩ na mɛ̃ yaa bɔw-kpol a, bɛlʋ nʋɔr ʋ bɛ ƴãw, dɔpan lɔw n'a yire a bɛ nʋɔrɩ́, 14a bɛ nʋɔr ƴɛrɛ nɩ ŋmɛ-ƴãw ƴɛrʋ nɩ nɔ-tuo tɛwr. 15A bɛ gbɛɛ tʋ̃ɔ nɩ zɔba a nɩr kʋ́b ƴãw, 16be n za bɛ na tuur tɔlɛ a, yel-sãwnɩ nɩ kpɩɛrʋ mɩ́ gã na, 17bɛ bɛ bãw a ƴã-ɓaarʋ sɔr ɛ. 18Bɛ bɛ zɔrɛ a Naaŋmɩn towtow ɛ.» 19Tɩ bãw na k'aa alɩ bome nɛ za a Naaŋmɩn-Wulu na yere a, ʋ yere na kʋ̀rɛ a Zifʋ mɩnɛ a Wulu ŋa na fɛrɛ a, kɛ́ nɩr za ta tʋ̃ɔ haa nʋɔr manɩ a ʋ yel-mɩŋa ɩ, ɛ́ bɛ nyɛ̃ a tẽ-daa za na tɛr sãwna a Naaŋmɩn niŋé a. 20A lɛ n'a so nɩr za kʋ̃ tʋ̃ɔ lɛ ɩ nɩ-mɩŋa a Naaŋmɩn niŋé, a Wulu ʋ na na ƴãw fãw sawr a ƴãw ɛ; bʋ̃ʋ n'ʋ vɛ̃, a yel-bier tɛwr ʋ a Naaŋmɩn-Wulu mɩ́ ɩ bɛ bãw. 21Ɛ cɛ ƴɛrɛ ŋa a, a Naaŋmɩn wul tɩ nɩ a lɛ ʋ na mɩ́ ɩ tɩ ɩ nɩ-mɩn a ʋ niŋé, ɛ a bɛ yi a Wulu zie a. A Naaŋmɩn-Wulu nɩ a Naaŋmɩn-ƴɛr-manbɛ sɛbr tɩ dãw na dɩ a yel ŋa dãsɩɛ a ŋa: 22Naaŋmɩn mɩ́ ɩ na a nɩsaalbɛ ɩ nɩ-mɩn a ʋ niŋé, a Yeezu Kɩrɩta bɛ na mɩ́ saw de a zũú. A bɛlɩ dem za na saw de a Kɩrɩta a ƴãw n'a ʋ mɩ́ ɩ a lɛ, bʋ̃ʋ n'ʋ vɛ̃, ʋ bɛ owre ɩ: 23bɛ za nɛ bɛ maalɩ a yel-bier, bɛ za nɛ bɛ bɛ páw a Naaŋmɩn yúor-vɩɛlʋ-danʋ ɛ. 24Ɛ cɛ, a ʋ nɔ̃wfʋ zũú a, Naaŋmɩn ɩ na bɛ ɩ nɩ-mɩn a ʋ niŋé zawla lɛ, a faafʋ bɛ na páw a Yeezu Kɩrɩta ƴãw a zũú. 25A Naaŋmɩn maal ɩ ʋ nɩ bawr, k'aa Kɩrɩta zɩ̃ɩ ƴãw, ʋ páw a yel-bebe suur kʋ̀ a bɛlɩ dem na saw de ʋ a. A ŋa n'a a Naaŋmɩn wul k'ʋʋ ɩ n nɩ-mɩŋa kʋra lɛ: ʋ tɩ ɩ ʋ nɩ a koro za, a lɛn daar ʋ na tɩ nyɔw ʋ tʋɔra bɛ dɔwrɩ a nɩsaalbɛ a bɛ yel-bebe ƴãw a; ʋ ɩ ʋ nɩ a dɩ̃a zie ŋa pʋɔ, ʋ na ɩ nɩ-mɩŋa, ɛ mɩ̀ ɩ a bɛlɩ dem za na saw de a Yeezu a bɛ ɩ nɩ-mɩn a. 27Nyɩn lowr a tɩ na lɛ cãa ɩrɛ pɔ̀lʋ? A yi na zaa! Bʋnʋ zũú? A Wulu ɩ-ɩrɩ zũú bɩɩ? Towtow! Ɛ cɛ a Kɩrɩta saw-deb zũú n'a. 28Bʋ̃ʋ n'ʋ vɛ̃, tɩ tɩɛrɛ na k'aa Naaŋmɩn mɩ́ ɩ na a nɩsaal ɩ nɩ-mɩŋa a ʋ niŋé ʋ na saw de a zũú, ɛ a bɛ ɩ a Wulu ʋ na sawr a ƴãw n'a ɩ. 29Bɩɩ a Naaŋmɩn taa ɩrɛ wa ɩ Zifʋ mɩnɛ tɛwr Naaŋmɩn ʋ? A nɩ-bʋʋr-yoru Naaŋmɩn mɩ̀ bɛ tʋ̃ɔ n'ʋ ɛ? Bʋnʋ ɩ! A nɩ-bʋʋr-yoru Naaŋmɩn mɩ̀ n'ʋ, 30bʋ̃ʋ n'ʋ vɛ̃, Naaŋmɩn been yõ n'ʋ be. A saw-deb a ʋ na ɩ n a Zifʋ mɩnɛ ɩ nɩ-mɩn a ʋ niŋé, a saw-deb cãa n'a ʋ na ɩ n a bɛlɩ dem na bɛ ɩ Zifʋ mɩnɛ a, bɛ ɩ nɩ-mɩn a ʋ niŋé. 31A pãa ɩ lɛ, a saw-deb zũú, tɩ yel k'aa Wulu bɛ cãa tɛr pɛr towtow ʋ? Lɛ bɛ n'a ɩ, tɩ nɩ̃ɛ na ɩ a Wulu pɛr sɩza ʋ sãá.


text: 1Nɩrɛ 'lɔ jaa na sɔɔ ɩka Yesu lɛ ɩ a Nɩ-iraa, ɩ naa Nãaŋmɩn bie. Nɩrɛ 'lɔ na nʋ̃ a sãa mɩ nʋ̃ naa a bie. 2Nɩtɔ̃ lɛ sɩn de bɔ̃ɔn ɩka sɩ nʋ̃ naa a Nãaŋmɩn bibiir ala ɩ sɩ nʋ̃n a Nãaŋmɩn na sɩ turo a wʋ nɛɛ wʋn bin. 3Nɩtɔ̃ lɛ sɩn de bɔ̃ɔn ɩka sɩ nʋ̃n Nãaŋmɩn sɩrɛ jaa, ala ɩ sɩ tun a lɛ jaa wʋn 'yɛr ka sɩ tu. A ba ɩ tuo ka sɩ na tu a lɛ jaa wʋn 'yɛr ɩka sɩ tu ɛ. 4Bojũu nɩrɛ jaa na ɩ Nãaŋmɩn bie ma lɩɛb puor 'yɔ̃ɔ a sɔr dɛbɛ ala a nɩbɛ na turo. A lɛ vɛ̃ naa, ka wʋ ma tʋ̃ɔ tɔr a sɔr dɛbɛ ala a nɩbɛ na turo, Yesu wʋn sɔɔ jũu. 5An lɛ na tʋ̃ɔ lɩɛb puor 'yɔ̃ɔ a wɛr? Nɩrɛ 'lɔ tɛɛ na sɔɔ ɩka Yesu lɛ ɩ a Nãaŋmɩn Bie. 6A Yesu Kɩrɩsɩto nyã lɛ wa a ba so wʋ Nãaŋmɩn kʋ̃ɔ nɩ a wʋ jɩ̃ɩ. Waa so a kʋ̃ɔ tɛɛ ɛ, tɩ wʋ kpi naa na wʋ kpaar a wʋ jɩ̃ɩ, ka a Sɩɛ mɩ di a wʋ dãasɩɛ, bojũu Nãaŋmɩn Sɩɛ ma 'yɛrɛ naa yelmɩ̃ɛ. 7Bojũu dãasɩɛsɩ ata lɛ be be, 8a Sɩɛ, nɩ a kʋ̃ɔ, nɩ a jɩ̃ɩ, ka a jaa ata dãasɩɛ ɩ nɛbʋ̃'yen. 9Ala ɩ sɩ ma sɔɔ naa nɩsaal dãasɩɛ, sɩn sɔɔ naa Nãaŋmɩn dãasɩɛ 'lɔ wʋn di a wʋ Bie 'yɔ̃ɔ, bojũu Nãaŋmɩn dãasɩɛ bɛrma naa gar nɩsaal dãasɩɛ. 10Nɩrɛ 'lɔ jaa na sɔɔ a Nãaŋmɩn Bie, a dãasɩɛ nyã be naa a wʋ nyãa pɔ. Nɩrɛ nyã jaa na ba wa sɔɔ Nãaŋmɩn ɛ, wʋ bʋɔl wʋn jir ŋmara bojũu waa sɔɔ a dãasɩɛ wʋn di a wʋ Bie 'yɔ̃ɔ ɛ. 11A dãasɩɛ nɩ nyã, Nãaŋmɩn kʋ sɩ naa nyɛvʋr na ba tara baarfʋ ɛ, ka a nyɛvʋr nyã be a wʋ Bie 'yɔ̃ɔ. 12Nɩrɛ 'lɔ na tara a Bie, tara na nyɛvʋr na ba tara baarfʋ ɛ. Nɩrɛ 'lɔ na ba wa tara a Bie ɛ, ba tara nyɛvʋr ɛ. 13N sɛb kʋ a yɩn bala na sɔɔ a Nãaŋmɩn Bie yuor, ka yɩn bɔ̃ɔ ɩka yɩ tara na nyɛvʋr na ba tara baarfʋ ɛ. 14A 'lafʋ nyã lɛ sɩ tara ɩka, sɩn wa sʋɔr Nãaŋmɩn a lɛ wʋn bʋɔrɔ, wʋn wõ naa naa. 15Ka ala ɩ sɩ bɔ̃ɔn na ɩka Nãaŋmɩn wõ naa a lɛ sɩn ma sʋɔr wʋ, sɩ bɔ̃ɔn naa ɩka sɩ tara na bon jaa sɩn sʋɔr wʋ. 16Ala ɩ yɩ wa nyɛ naa a yɩ tɔ sʋɔ na ɩrɛ yeldɛɛr kɔ̃ɔ na kʋ̃ sʋ̃ʋ wʋ ɛ, yɩ sʋɔr Nãaŋmɩn ka wʋ vɛ̃ kʋ wʋ. Tɩchɛ yeldɛbɛ amɩne ben be fʋn na ɩ ka Nãaŋmɩn kʋ̃ vɛ̃ kʋ fʋ ɛ, n ba 'yɛr ɩka yɩ sʋɔr a ala ɛ. 17Yeldɛbɛ a jaa ɩn yelbier, tɩchɛ yelbier a jaa baa kʋrɔ kũu ɛ. 18Sɩn bɔ̃ɔn naa ɩka nɩrɛ 'lɔ mɩ na wa ɩ Nãaŋmɩn bie, kʋ̃ lɛ chɛnɛ ɩrɛ yeldɛɛr ɛ, Nãaŋmɩn Bie na gu ba naa ka a dɛɛr sʋɔ kʋ̃ sɩɩr ba ɛ. 19Sɩn bɔ̃ɔn naa ɩka sɩ ɩn Nãaŋmɩn bibiir, ka a wɛr wʋ jaa be a dɛɛr sʋɔ tʋ̃ɔfʋ pɔ. 20Sɩ mɩ bɔ̃ɔn naa ɩka Nãaŋmɩn Bie wa naa, 'lɔ lɛ vɛ̃ ka sɩ bɔ̃ɔ a Nãaŋmɩn nyã na ɩ a yelmɩ̃ɛ. Sɩ be naa a Nãaŋmɩn nyã nɩ a wʋ Bie Yesu Kɩrɩsɩto 'yɔ̃ɔ. 'Lɔ lɛ ɩ a yelmɩ̃ɛ Nãaŋmɩn nɩ a nyɛvʋr na ba tara baarfʋ ɛ. 21N bibiir, yɩ tɔɔ yɩ mɩ̃ɛ yin bʋtɩbɛ jaa pɔ.


text: 1Haana, ʋ maga dɩ ma mɛ kaŋ ma tɩɩ kɩ hʋwɔlɩ ma balama lee rɛ a kɩ tɩŋ ba nyʋwa. Dɩ ma kɩdɩgɩ buloŋ bala rɛ bɩ laa Wɩɩsɩ wɩya di, ɩ gyogo no dʋŋ sɩ wuwo leŋ dɩ ʋ ko laa Wɩɩsɩ wɩya di, dɩ ɩ bɩ suri nyʋwa basɩ wɩɩ buloŋ. 2Beewɩya ba sɩ na gɛɛ ma gyogo aa weliye abee gɛɛ ma aa fá Wɩɩsɩ. 3Ma ta kpa kpɩyɛra a kɩ daga ma weliŋ, anɩɩ ma nyuni marɩɩ, koo salma kɩna laalɩɩ abee gabala vʋwayɩ. 4Amɛ ma leŋ dɩ ma weliŋ lɩɩ ma gyogo tɩyaŋ. Ma leŋ ma sɩya fɩyɛlɩ, aŋ kaŋ ma tɩɩ kɩ hʋwɔlɩ beewɩya weliŋ no iriŋ bee nyʋgɩsɩ aŋ kaŋ tɔnɔ yʋga mɛ Wɩɩsɩ lee. 5Faafaa haana hʋ fa aa kpa ba nyuu abee ba bayɩyɛla buloŋ we Wɩɩsɩ tɩyaŋ, nyɛ rɛ ba fa kɩ daga ba weliŋ. Ba fa aa kaŋ ba tɩɩ hʋwɔlɩ rɛ ba balama lee, a kɩ tɩŋ ba nyʋwa. 6Ɛɛ rɛ Saara mɛ gyɩ kɩɩ. Ʋ gyɩ aa tɩŋ ʋ bala Abɩraham nyʋwa rɛ, a kana ʋ kɩ yɩrɩ ʋ tɩɩna. Ɛɛwɩya dɩ mamaa rɛ aa yaa wɩya hʋ aa kpa ŋmanɩɩ, a ta leŋ dɩ kambɩŋ kɩ kaŋ ma wɩɩ buloŋ tɩyaŋ, ɛɛ kɛ ma aa yaa Saara toliye rɛ. 7Ma baala mɛ maga dɩ ma kɩ tɩya ma haana gyɩrɩma rɛ, a kaŋ ma haana weliŋ dɩ ma basɩ wɩya kɩ nɩɩ dɔmɔŋ dɩgɩna. Ma gyɩma anɩɩ mamaa rɛ deye te ba, ɛɛwɩya ma kaŋ ba weliŋ, beewɩya ma beel-ba buloŋ nɛ Wɩɩsɩ sɩ tɩya mɩɩbol hʋ aa bɩ kaŋ tenii ʋ bɔnyɛ tɩyaŋ. Ma kɩ yaa nyɛ dɩ wɩɩ buloŋ ta leŋ dɩ Wɩɩsɩ vɩya ma kyʋwala nɩɩ. 8Wɩya hʋ ŋ aa basɩ kateŋsi rɛ nyɛ: Ma buloŋ kaŋ hakɩldɩgɩ, a kɩ fá dɔmɔŋ sikii, a kyo nala hʋ buloŋ aa laa Yesu wɩya di beewɩya ma yaa nɩmmabalɩya rɛ. Ma kaŋ bɔnyɛ abee dɔmɔŋ a kaŋ ma tɩɩ kɩ hʋwɔlɩ dɔmɔŋ lee. 9Dɩ nal lɛ yaa ɩ wɩbɔŋ ta yaa wɩbɔŋ tuŋ ʋ tɩɩna. Dɩ nal lɛ tʋʋsɩ ɩ ta laa tʋʋsɩ, amɛ sʋla Wɩɩsɩ dɩ ʋ kyiyeli tɩɩna, beewɩya Wɩɩsɩ lɩɩ ma yaa ʋ nala rɛ dɩ ʋ kyiyeli ma. 10Beewɩya ba sabɩ Wɩɩsɩ teŋ logiŋ kɩdɩgɩ tɩyaŋ nɛ a baa, "Dɩ nal buloŋ nɛ aa kyɛ dɩ ʋ nɩɩ sʋma dʋnɩya no tɩyaŋ a kaŋ teŋfɩyɛlʋʋ, Ʋ tɩɩna ta kɩ basɩ wɩbɔmɔ, a ta kɩ nyɩya wɩya mɛ. 11Ʋ tɩɩna maga dɩ ʋ leŋ wɩbɔmɔ yayɩ rɛ, aŋ kɩ yaa wɩweliye, a maga dɩ ʋ yaa sɩfɩyaŋ dɩ ʋ bee nal buloŋ sʋma. 12Beewɩya nala hʋ buloŋ aa yaa tɩpʋlʋŋ tɩmma Wɩɩsɩ aa deŋ ba rɛ, a kpil ʋ dɩgɩna mɛ a kɩ nɩɩ ba wɩɩkyʋwalɩ. Amɛ ʋ kpa sɩya kyeŋ nala hʋ aa yaa wɩbɔmɔ rɛ." 13Dɩ mamaa rɛ yaa sɩfɩyaŋ a kɩ yaa wɩweliye, kɩbee rɛ sɩ wuwo yaa ma wɩbɔŋ? 14Dɩ mamaa rɛ gba aa na tʋwara akuu ma tɩpʋlʋŋ wɩyaalɩya wɩya, Wɩɩsɩ sɩ kyiyeli ma. Ɛɛwɩya, ma ta kɩ fáá nal buloŋ kambɩŋ a ta leŋ dɩ wɩɩ buloŋ mɛ kɩ dɔŋ ma. 15Amɛ ma tɩsɩ tɩyaŋ ma kɩ fá Krisita, a leŋ dɩ ʋ yaa ma Tɩɩna. Saŋa kɛ buloŋ dɩ nal lɛ pɩyɛsɩ ma dɩ ʋ gyɩŋ wɩɩ hʋ aa tɩŋ ma kpa ma bayɩyɛla we Yesu tɩyaŋ, ma ta kaŋ gɩrɩgɩ amɛ ma kpa gyɩrɩma abee sɩfɩyala a daga ba sɩya tɩya ʋ. 16Saŋa kɛ buloŋ, ma kɩ yaa wɩya hʋ aa kpa ŋmanɩɩ dɩ ma hakɩllɩ tɩyaŋ ma gyɩma anɩɩ ma bɩ yaa wɩɩ buloŋ kyogi. Dɩ mamaa rɛ aa yaa gɛɛ, hɩɩsɩ sɩ kaŋ nala hʋ aa kyogi ma feŋ akuu ma aa yaa Krisita hatɩnna a kɩ yaa wɩweliye wɩya. 17Dɩ ʋ rɛ yaa Wɩɩsɩ kyɛrɩ dɩ ma kɩ na tʋwara akuu ma aa yaa wɩya hʋ aa kpa ŋmanɩɩ wɩya, ʋ rɛ kpɩya ma aa na tʋwara akuu ma aa yaa wɩya hʋ aa bɩ kpa ŋmanɩɩ wɩya. 18Yesu Krisita tɩɩ sʋba rɛ dɩgɩ dʋŋ a wuwo tuŋ á wɩbɔmɔ buloŋ kyɩŋ a kaŋ kɩ mʋ maakyiye buloŋ. Ʋ yaa tɩpʋlʋŋ tɩɩna rɛ aŋ sʋba wɩbɔŋyaala wɩya, dɩ ʋ wuwo kaŋ ma mʋ Wɩɩsɩ lee. Nihuwobisi kpʋʋ ʋ teŋbii rɛ, amɛ Wɩɩsɩ Wiyesi Welii hʋ leŋ ʋ weye rɛ. 19Ɛɛ hal tɩyaŋ, Wɩɩsɩ Wiyesi Welii hʋ leŋ ʋ mʋ basɩ wɩweliye hʋ a tɩya nɩdʋŋsɩ hʋ ba aa kaŋ vʋwa biŋ nɛ. 20Nala no rɛ gyɩ vɩya Wɩɩsɩ nyʋwa saŋa hʋ tɩyaŋ Nowa gyɩ aa kpaasɩ nɩɩduworiboribal hʋ. Saŋa no tɩyaŋ Wɩɩsɩ gyɩ di kenyiri rɛ a kɩ gyegili dɩ ba buloŋ bɩrɩmɩ lɩɩ ba wɩbɔmɔ tɩyaŋ ka ba vɩya. Nala kyori dʋŋ nɛ gyɩ gyʋʋ nɩɩduworiboribal hʋ. Nɩɩ hʋ tɩyaŋ nɛ Wɩɩsɩ gyɩ tɩŋa a laa ba mɩɩbol. 21Ba gyɩ aa lɩɩ nɩɩ hʋ tɩyaŋ kɩɩ gɛɛ rɛ anɩɩ ba aa foo nal wɩɩkyʋwalnɩɩ. Wɩɩkyʋwalnɩɩ no rɛ laa ma kɩ ta. Dɩ ba aa rɛ foo ɩ wɩɩkyʋwalnɩɩ, ʋ bɩ kɩɩ nɩɩ ɩ teŋ bisiŋ nɛ ba fo ta gɛɛ. Ʋ gɛɛ daga anɩɩ á sʋla Wɩɩsɩ rɛ dɩ ʋ sasɩ á wɩbɔmɔ buloŋ ta aŋ tɩya ma hakɩlweliye. Ʋ gɛɛ daga anɩɩ Yesu Krisita aa sii sʋʋ tɩyaŋ nɛ tɩŋ á sɩ wuwo kaŋ tɩpʋlʋŋ a ko Wɩɩsɩ lee. 22Ʋ rɛ lɩɩ dʋnɩya tɩyaŋ a gyɩŋ wɩɩsɩbee a hɔŋ Wɩɩsɩ noduu logiŋ tɩyaŋ. Ʋ rɛ aa deŋ malɩkasɩ abee kɩŋ buloŋ aa kaŋ dee a we wɩɩsɩbee tɩyaŋ.


text: 1Ɛɛ rɛ Wɩɩsɩ Wiyesi Welii hʋ kpa Yesu gyʋʋ pogo. Doŋ tɩyaŋ nɛ Sɩtaanɩ magɩsɩ ʋ. 2Nyɛ rɛ Yesu gyɩ we pogo hʋ tɩyaŋ kyɛyɛ mɔllɩ balɩya dɩ ʋ bɩ dii kɩŋ buloŋ tebine bee wɩɩhaa buloŋ. Ɛɛ rɛ losi gyɩ kana ʋ. 3Doŋ nɛ Sɩtaanɩ ko basɩ tɩya ʋ a baa, "Na ɩ yaa Wɩɩsɩ Biye rɛ, ɛɛ kɛ leŋ dɩ bʋwa no bɩrɩmɩ kɩdiiliye." 4Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ʋ a baa, "Ba saba Wɩɩsɩ teŋ tɩyaŋ nɛ a baa, "Kɩdiiliye dʋŋ daa aa tɩya nihuwobiŋ mɩɩbol, amɛ wɩɩ buloŋ aa lɩɩ Wɩɩsɩ nyʋwa tɩyaŋ mɛ aa tɩya nihuwobiŋ mɩɩbol lɛ." 5Ɛɛ rɛ Sɩtaanɩ kaŋ Yesu mʋ Gyerusalɛm, a kana ʋ mʋ gyɩŋ Wɩɩkyʋwaldɩɩbal hʋ nyugbaŋfara, 6aŋ basɩ tɩya ʋ a baa, "Na ɩ yaa Wɩɩsɩ Biye rɛ, ɛɛ kɛ sɩŋ daha aŋ gyaa tuu kyigisi taŋha tɩyaŋ. Beewɩya ba saba Wɩɩsɩ teŋ tɩyaŋ nɛ a baa dɩ Wɩɩsɩ baa, "Ŋ sɩ leŋ dɩ ŋ malɩkasɩ kɩ pɔ ɩ. Ba sɩ kyeŋ kana ɩ, dɩ ɩ naaŋ mɛ ta dige taŋha." 7Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ʋ a baa, "Ba bɩl saba Wɩɩsɩ teŋ logiŋ kɩdɩgɩ tɩyaŋ nɛ a baa, "Ta kɩ magɩsɩ ɩ Tɩɩna Wɩɩsɩ." 8Ɛɛ rɛ Sɩtaanɩ bɩl kaŋ Yesu mʋ gyɩŋ dogiŋbal kɩdɩgɩ nyuu a daga ʋ dʋnɩya koro abee ʋ weliŋ buloŋ fine, 9aŋ basɩ tɩya ʋ a baa, "Ŋ sɩ kpa kɩna no buloŋ tɩya ɩ, dɩ ɩ rɛ sɩ tuu gbinni a kyʋwalɩ ŋ abee gyɩrɩma." 10Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ʋ a baa, "Sɩtaanɩ, fasɩ mʋ ŋ sɩyaŋ! Wɩɩsɩ teŋ tɩyaŋ ba saba rɛ a baa, Kɩ kyʋwalɩ ŋ Tɩɩna Wɩɩsɩ dʋŋ abee gyɩrɩma aŋ kɩ tɩŋa ʋ." 11Doŋ tɩyaŋ nɛ Sɩtaanɩ leŋ Yesu aŋ kpa mʋ. Doŋ nɛ ka malɩkasɩ ko tuu kyiyeli ʋ. 12Yesu aa ko nɩɩ dɩ ba kaŋ Gyɔɔŋ Wɩɩsɩnɩɩfool hʋ tɔ dɩyaŋ, ɛɛ rɛ ʋ sii lɩɩ Gyudɩya paalʋʋ tɩyaŋ a kpa mʋ Galili paalʋʋ. 13Nyɛ rɛ ʋ sii kpa mʋ Nazarɛti a bɩl lɩɩ doŋ a mɩɩgɩ kpa mʋ hɔŋ Kapɛɛnam tɩyaŋ. Tɔɔ no kpaga Galili fuwobal hʋ rɛ, a we Zebulɔŋ abee Nafitali paalʋʋ tɩyaŋ. 14Wɩɩ no gyɩ yaa rɛ dɩ wɩɩ hʋ Wɩɩsɩ gyɩ aa tɩŋ ʋ tɩŋdaal Azaaya tɩyaŋ basɩ ko yaa wɩtɩɩ. 15Ʋ gyɩ baa, "Ma nala hʋ aa we Zebulɔŋ abee Nafitali paalʋʋ aa kyaasɩ Galili fuwobal hʋ, Gyɔɔdaŋ fuwobal hʋ kyolo, abee Galili paalʋʋ nala, lee hʋ tɩyaŋ nala hʋ aa bɩ yaa Gyuuma aa yʋga, ma nɩɩ daha, 16"Nala hʋ aa we bilhuu tɩyaŋ, ba na pʋlʋŋbal lɛ. Nala hʋ mɛ buloŋ aa bɩ gyɩŋ Wɩɩsɩ, Ba naa Wɩɩsɩ laatayɩ rɛ ʋ kɩɩ gɛɛ anɩɩ pʋlʋŋ nɛ kyaanɩ we ba tɩyaŋ." 17Saŋa no tɩyaŋ nɛ Yesu gyɩ piili kɩ basɩ Wɩɩsɩ wɩya a baa, "Ma bɩrɩmɩ lɩɩ ma wɩbɔmɔ tɩyaŋ, beewɩya, Wɩɩsɩbee koro hʋ kpaga rɛ." 18Yesu gyɩ kpaa Galili fuwobal hʋ nyʋwa a kpala kɩ baŋ dɩ ʋ naa fuwonaŋkasɩla balɩya dɩ ba aa kasɩ fuwonamɩɩsɩ abee ba keliŋsi. Ba gyɩ yaa nɩmmabalɩya rɛ. Kɩdɩgɩ feŋ nɛ yaa Siimɔŋ (ʋ feŋ kɩdɩgɩ mɛ rɛ yaa Piita.) Ʋ naabiye hʋ mɛ feŋ nɛ Aŋduru. 19Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ba a baa, "Ma ko kɩ tɩŋa ŋ hal. Ŋ sɩ daga ma gɛɛ ma aa sɩ kɩ kasɩ nihuwobisi." 20Haŋ lagɩlagɩbiye hʋ ba kpa ba keliŋsi hʋ ta, aŋ sii tɩŋa ʋ hal. 21Yesu bɩl kpaa kɩ mʋ dɩ ʋ naa Gyemsi bee ʋ naabiye Gyɔɔŋ abee ba kuwo Zebedi, dɩ ba we nɩɩduworiboro tɩyaŋ a kɩ marɩ ba keliŋsi. 22Ɛɛ rɛ Yesu yɩrɩ ba, ba guu sii a leŋ ba nɩɩduworiboro hʋ abee ba kuwo buloŋ ta, aŋ tɩŋ Yesu hal. 23Ɛɛ rɛ Yesu gɔllɩ Galili paalʋʋ buloŋ a kɩ daga nala Gyuuma wɩɩkyʋwaldɩɩsɩ tɩyaŋ, a basɩ Wɩɩsɩ koro hʋ wɩweliye wɩya a kɩ tɩya nala aŋ pɛ kɩ tɩɩbɩ nala aa kaŋ wɩɩla iriŋ iriŋ buloŋ mɛ. 24Ɛɛ rɛ Yesu wɩya taalɩ Siiriya paalʋʋ buloŋ. Nala sii kaŋ ba wɩɩla tɩmma kɩ ko ʋ lee. Gbarɩga abee kpuŋkpuŋ-telle abee nala gyɩŋbɔmɔ aa kana abee wɩɩla iriŋ iriŋ buloŋ tɩmma rɛ ba kaŋ ko, Yesu tɩɩbɩ ba buloŋ. 25Nyɛ rɛ nɩgyamaa sii giri lɩɩ Galili paalʋʋ abee tɔnɩ fi hʋ, abee Gyerusalɛm, abee Gyudɩya paalʋʋ a paa tɩŋ Yesu hal. Ba badɔmɔŋ mɛ gyɩ lɩɩ Gyɔɔdaŋ fuwo hʋ kyolo paalʋʋ rɛ.


text: 1Pəlɛ pə waalɩ Yesu tasa lɩɩʋ kɛ ɩ ɩfalaa tɔɔ kɛ́ Tipeliyatɩ teŋku nɔɣɔ. Ɩsəna ɩ lɩɩ pa tɔɔ tɔɣɔlɔ. 2Kʋyakʋ nakʋlɩ Simɔŋ Piyɛɛ, na (tompu) Tomaa, na (Kalilee Kana tʋ) Natanayɛɛ, na Sepetee pəyalaa, na Yesu ɩfalaa taa napələɣɩ naalɛ pa kotaa na pá caɣaa. 3Ḿpʋ́ɣʋ́ Simɔŋ Piyɛɛ tɔma-wɛ sɩ: Maa polo tiina kpaʋ. Tənaɣa ɩ ɩfalaa pɛlɛ sɩ: Tɩɩ təŋɩ-ŋ. Ɩlɛna pá kʋlɩ na pá polo pá kpa kpiiliya taa, na ahoo anɩ pa ta hiki paa pʋlʋ cəcəka. 4Pə kɔma sɩ pə nyaaləɣɩ, ɩlɛna Yesu kɔɔ na ɩ́ səŋ kʋteŋ tɔɔ. Ama ɩ ɩfalaa ta nyɩ sɩ ɩnɩ. 5Tənaɣa Yesu kpɛɛsa-wɛ sɩ: Ma pəyalaa mɛ, ɩ́ ta hiki pʋlʋ taa? Ɩlɛna pɛlɛ pa cɔ-ɩ sɩ: Aaɩ yoo. 6Ɩlɛna Yesu tɔ ɩ ɩfalaa sɩ: Ɩ́ pɛtɩ puluɣu na kpiiliya ntɔɣɔŋ tɔɔ, ɩ́ ká hiki tiina. Ḿpʋ́ɣʋ́ pa pɛta-kʋ na pá kpisi kʋ ləsʋɣʋ kɛ lʋm taa. Tiina su katatəlaɣa tɔ pə tɔɔ. 7Tənaɣa ɩfalʋ wei Yesu sɔɔlaa tɔ ɩ tɔma Piyɛɛ sɩ: Tacaa kɛ́. Tuu ɩsɩɩ Simɔŋ Piyɛɛ nɩɩʋ mpʋ sɩ Tacaa tɔ, tənaɣa ɩ copa ɩ wontu na ɩ́ tɔɣɔlɩ na ɩ́ ŋmaa lʋm taa. (Mpi tɔ, pɩɩ pamna ɩ ka caɣa kpɛtɛ kɛ́.) 8Yesu ɩfalaa lɛlaa kɔmna kpiiliya na pá hɔŋ puluɣu na kʋ suna tiina. Pa taa hatələna kʋteŋ, pɩɩ wɛ ɩsɩɩ mɛɛtələnaa nɩɩnʋwa (100). 9Pa tala kʋteŋ tɔɔ, ɩlɛna pá maɣana mamala na a tɔɔ kɛ́ tiina na potopotonaa sɩ pə haŋ. 10Tənaɣa Yesu tɔma-wɛ sɩ: Tiina nna ɩ́ kpawa nɔɔnɔɔ tɔ, ɩ́ ləsɩ a taa naalɩ na ɩ́ kɔna. 11Ḿpʋ́ɣʋ́ Simɔŋ Piyɛɛ kpa kpiiliya taa na ɩ́ tuu puluɣu na ɩ́ ləsɩ tɛtʋ tɔɔ, na kʋ suna tiina kʋyasəlɛɛ, na a nyʋɣʋ wɛ nɩɩnʋwa na nɩɩlɛ na naanʋwa na tooso (153). Paa na a tɔɔʋ kɛ mpʋ tɔ, puluɣu ta cəlɩ. 12Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tɔma-wɛ sɩ: Ɩ́ kɔɔ na ɩ́ ləsɩ sɔntɔ. Ama Yesu ɩfalaa taa nɔɣɔlʋ ta nɔkɩ-ɩ pɔɔsʋɣʋ sɩ: Aweɣe-ɩ? Pa nyəma-ɩ sɩ Tacaa tɔ pə tɔɔ. 13Tənaɣa Yesu tuusaa na ɩ́ kpaɣa potopotonaa na ɩ́ cɛlɛ-wɛ, na ɩ lapa tiina kɛ mpʋ tɔtɔ. 14Ɩ fem waalɩ, tɔm tooso nyəm ntɔ ɩ lɩɩkʋɣʋ ɩ ɩfalaa tɔɔ tɔ. 15Yesu ɩfalaa tɛma tɔɣɔʋ, ɩlɛna Yesu pɔɔsɩ Simɔŋ Piyɛɛ sɩ: Yohaanɩ pəyalʋ Simɔŋ, n sɔɔla-m na pə́ kəlɩ panɛ? Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ cɔ-ɩ sɩ: Nn Tacaa, nyá maɣamaɣa n nyəmá sɩ ma luɣu wɛ-ŋ. Tənaɣa Yesu tɔma Piyɛɛ sɩ: Paasəna ma ɩwɛɛsɩ. 16Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tasa Piyɛɛ kɛ pɔɔsʋɣʋ sɩ: Yohaanɩ pəyalʋ Simɔŋ, n sɔɔla-m? Ɩlɛna Piyɛɛ cɔ-ɩ sɩ: Nn Tacaa, nyá maɣamaɣa n nyəmá sɩ ma luɣu wɛ-ŋ. Ɩlɛna Yesu tɔ Piyɛɛ sɩ: Paasəna ma heeŋ. 17Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tasa-ɩ pɔɔsʋɣʋ kɛ tɔm tooso nyəm sɩ: Yohaanɩ pəyalʋ Simɔŋ, nyá luɣu wɛ-m? Tənaɣa Piyɛɛ laŋlɛ wakəlaa, ɩsɩɩ Yesu tasʋɣʋ-ɩ pɔɔsʋɣʋ kɛ tɔm tooso nyəm sɩ: Nyá luɣu wɛ-m tɔ. Ɩlɛna ɩ́ cɔ-ɩ sɩ: Tacaa, n nyəmá pə təna. N nyəmá sɩ ma luɣu wɛ-ŋ. Ɩlɛna Yesu cɔ Piyɛɛ sɩ: Tɔʋ, paasəna ma heeŋ ɩlɛ. 18Tampana kɛ ma heeliɣi-ŋ yoo, maa cɛsəɣɩ. Waatʋ wei n ka kɛ́ ɩfepu tɔ, n ləlaɣa nyá təɣɩ nyá tampala na ń tɛɛkɩ timpi n sɔɔlaa tɔ. Ama ń kɔma ń kpatəlɩ, n ká kpaasɩ nyá niŋ na lɛlʋ ká ləlɩ-ŋ nyá tampala na ɩ́ pona-ŋ timpi n ta sɔɔlɩ tɔ. 19(Yesu yɔɣɔta mpʋ sɩ ɩ hʋ́lə́ɣɩ́ səm mpi Piyɛɛ ká sɩ na pə kʋsɩ Ɩsɔ nyʋɣʋ tɔ.) Yesu tɛma ḿpʋ́ɣʋ́ yɔɣɔtaɣa, ɩlɛna ɩ́ heeli Piyɛɛ sɩ: Təŋɩ-m. 20Piyɛɛ pəsaa, ɩlɛna ɩ́ ná ɩfalʋ wei Yesu sɔɔlaa tɔ na ɩ́ təŋəɣɩ pa waalɩ. (Ɩfalʋ ɩnɩ ɩ ka wɛɛləna Yesu laŋlɛ tɔɔ kɛ́ tətɔɣɔlɛ taa na ɩ́ pɔɔsɩ-ɩ sɩ: Tacaa awe ká lana-ŋ kɔlɔmɔtɔ?) 21Piyɛɛ nawa Yesu ɩfalʋ ɩnɩ, ɩlɛna ɩ́ pɔɔsɩ Yesu sɩ: Tacaa, na ɩnɛ se, ɩ́lɛ́ ɩ ká tɛna we? 22Tənaɣa Yesu cɔ Piyɛɛ sɩ: Ye ma nɔkaa sɩ ɩ́ caɣa mpʋ haləna ma kɔntɛ, nyá nyəntʋ suweɣe pə taa? Nyaa təŋɩ-m te. 23Tənaɣa ta taapalaa tɛɛna-tɩ sɩ Yesu ɩfalʋ ɩnɩ ɩ kaa sɩ. Pəyele Yesu ná tá heeli Piyɛɛ sɩ ɩ kaa sɩ. Ama ɩ tɔmaɣa sɩ: Ye ma nɔkaa sɩ ɩ́ caɣa mpʋ haləna ma kɔntɛ, nyá nyəntʋ suweɣe pə taa? 24Yesu ɩfalʋ ɩnɩ ɩ maɣamaɣa ɩ kɛɛsəna tɔm tənɛ na ɩ́ tʋ-təɣɩ takəlaɣa taa. Na tə nyəmá sɩ pə təna mpi ɩ tɔma sɩ pə lapa tɔ, tampana ḿpʋ́ɣʋ́ pə lapa. 25Yesu lapa təma paɣalɛ paɣalɛ lɛnna, na ye paa tɔma sɩ pá ŋmaa a təna təcɛɩcɛɩ kɛ takəlasɩ taa, ma ta hʋʋ sɩ sɩɩ maɣa antulinya ɩnɛ ɩ təna ɩ taa.


text: 1Kʋsəsɩɩtʋ nti paa tʋwa Yuta nyə́ma tɔ tə ta hʋlɩ kʋpantʋnaa mpa paa kɔɔ cele tɔ pa maɣamaɣa kɛ teitei. Ama pə nəɣəsəlɛ kɛ pə hʋlaa. Pə tɔɔ kɛ́ kʋsəsɩɩtʋ ntɩ tə ta pəsɩ na tə́ lá na mpa pa kpətəɣəna Ɩsɔ tɔ pá te təkpataa, na kɔtasɩ kʋlʋmasɩ nsi pa lakɩ paa pənaɣa ŋkaɣa tam tɔ. 2Ye pɩɩ kpiisa mpa pa sɛɛkaɣa Ɩsɔ kɛ́ mpʋ pə taka tɔ pa ɩsaɣatʋ təkpataa kɛ tɔm kʋlʋm tɔɔ, pɛlɛ pa taa tasəɣɩ pa ɩsaɣatʋ tɔm tɔɔsʋɣʋ, pəcɔ pa taa nɔkɩ kɔtasɩ nasələɣɩ lapʋ tɔtɔ. 3Mpi tɔɣɔlɛ sɩ pa lakʋɣʋ kɔtasɩ nsəɣɩ paa pənaɣa ŋka tɔ pə tɔɔsəɣɩ yəlaa kɛ pa ɩsaɣatʋ tɔɔ kɛ́. 4Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, latəcɛnaa na acɔɔnaa pa caləm kaa pəsɩ na pə́ ləsɩ ɩsaɣatʋ kɛ paa pəcɔ. 5Pə tɔɔ kɛ́ waatʋ wei Kilisiti kɔŋaɣa antulinya taa tɔ ɩ tɔma Ɩsɔ sɩ: Nn caa kɔtasɩ pəyele nn caa kʋhaham. Ama n ŋma-m tɔnʋɣʋ. 6Kɔtasɩ nsi kɔkɔ lusa sɩ təna tɔ sɩ ta kɛ-ŋ pʋlʋ. Na ɩsaɣatʋ hɩɩsʋɣʋ kɔtasɩ wɛ-ŋ yem tɔtɔ. 7Tənaɣa ma tɔma sɩ: Haɩ Ɩsɔ, maɣalɔ. Ma kɔŋ sɩ má la nyá luɣu nyəntʋ ɩsɩɩ pa kɛɛsa ma tɔm kɛ Ɩsɔ kʋsəsɩɩtʋ takəlaɣa taa tɔ. 8Ɩ caala yɔɣɔtʋɣʋ kɛ sɩ: Nn caa kɔtasɩ na kʋhaham na kɔtasɩ nsi kɔkɔ nyaɣa sɩ təna tɔ na ɩsaɣatʋ hɩɩsʋɣʋ kɔtasɩ. Pə tənaɣa mpʋ pə ta kɛ-ŋ pʋlʋ. Pəyele pə wɛ kʋsəsɩɩtʋ taa sɩ pá la kɔtasɩ nsəɣɩ mpʋ. 9Ɩ tɛma ḿpʋ́ɣʋ́ yɔɣɔtʋɣʋ tɔɣɔ ɩ tɔma sɩ: Haɩ Ɩsɔ, maɣalɔ. Ma kɔŋ sɩ má la nyá luɣu nyəntʋ. Ḿpʋ́ɣʋ́ pə lapa na Ɩsɔ kʋ́ kɔtasɩ nsi pa lakaɣa tɔ, ɩlɛna Kilisiti kɔtasɩ lapʋ náá mʋ kʋpəm lonte. 10Yesu Kilisiti lapa Ɩsɔ luɣu nyəntʋ na ɩ́ lá ɩ təɣɩ kɔtaɣa na pə́ kpiisi ta ɩsaɣatʋ kɛ tam tɔɔ. 11Paa kɔtʋlʋ wei ɩ səŋʋɣʋ ɩsɔ na ɩ́ lakɩ kɔtasɩ kɛ paa ɩfemle nte tɔ, kʋlʋmasɩ nsəɣɩ ɩ lakɩ tam. Pəyele sɩ kaa pəsɩ na sɩ hɩɩsɩ ɩsaɣatʋ kɛ paa pəcɔ. 12Ama Kilisiti ɩ́lɛ́ ɩ lapa ɩsaɣatʋ hɩɩsʋɣʋ kɔtaɣa kɛ tɔm kʋlʋm təkoŋ, na kɔtaɣa ŋkɛ ka lakɩ təmlɛ kɛ tam. Kilisiti tɛma mpʋ ɩlɛna ɩ́ kpa na ɩ́ caɣa Ɩsɔ kɔŋkɔŋ taa. 13Kaɣana tənaɣa ɩ wɛɛ na ɩ́ caɣaa na ɩ́ taŋaa sɩ Ɩsɔ ɩ́ kɔna ɩ kolontunaa na ɩ́ loosi nɔɔhɛɛ kɛ pa tɔɔ. 14Tɔm kʋlʋm təkoŋ kɛ́ ɩ ha ɩ tɩ sɩ pa təna mpa pa ɩsaɣatʋ kpiisaa tɔ pá té təkpataa. 15Na Feesuɣu Naŋŋtʋ hʋləɣɩ-tʋɣʋ pə tampana. Pə tɔɔ kɛ́ ɩ caala yɔɣɔtʋɣʋ sɩ: 16Nn, Tacaa yɔɣɔta mpʋ sɩ, nɔɣɔ ŋka kʋyɛɛŋ ɩnɩ ɩ waalɩ maa yele na má na-wɛ tə́ pɛɛlɩ tɔɣɔlɛ sɩ, maa kpaɣa ma kʋsəsɩɩtʋ na má tʋ pa lotunaa taa. Maa ŋmaa-təɣɩ pa ləmaɣasɛɛ taa. 17Ɩlɛna ɩ́ tasa sɩ: Ma kaa tasa tɔɔsʋɣʋ kɛ pa ɩsaɣatʋ na pa kʋpəntəŋ tɔɔ kɛ́ paa pəcɔ. 18Ye pa tɛma yʋlʋ ɩsaɣatʋ kɛ hɩɩsʋɣʋ ɩɩ nɔkəɣɩ na ɩ́ tasa kɔtaɣa kɛ lapʋ sɩ pə́ hɩɩsɩ ɩ ɩsaɣatʋ tɔtɔ. 19Tɔʋ, ma taapalaa, ɩsɩɩ Yesu weesuɣu lɩɩʋ tɔ pə tɔɔ tə pəsəɣɩ na tə́ sʋʋ katɛ taa katɛ taa təkaa. 20Pənɛntɛ ɩ tʋla-tʋɣʋ weesuɣu mpaaʋ kʋfalʋɣʋ, kʋ lɩɩna pʋʋɣʋ kʋkakaɣaʋ na waalɩ. Pʋʋɣʋ ŋkʋ kʋ kɛna ɩsɩɩ ɩ tɔnʋɣʋ maɣamaɣa. 21Tə wɛna kɔtʋlʋ sɔsɔ wei pa sɩɩwa sɩ ɩ́ nyənəɣɩ Ɩsɔ təyaɣa tɔɔ tɔ. 22Ye mpʋ ɩlɛ tə́ kpətəna Ɩsɔ na lotu kʋlʋmtʋ na naani kʋpampaŋ na tɔnəŋ wei pa sɔwa lʋm kʋpam tɔ. Tə taa nɩɩ ɩsaɣatiya taŋ kɛ ta lotu taa. 23Tə́ tɔkɩ tá tɛɛlʋɣʋ ŋku kʋ tɔm tə hʋ́lə́ɣɩ́ ɩsəntɔ tɔɣɔ teu. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, tə pəsəɣɩ na tə́ caɣana naani sɩ mpi mpi Ɩsɔ ka tɔma sɩ ɩ ká la-tʋ tɔ ɩ ká la-wɩ. 24Tə́ nyənəɣɩ ta təma tɔɔ na tə́ lá na tə sɔɔsɩ təmaɣa sɔɔlʋɣʋ na tə́ kʋsɩ ta kʋnyɩɩləŋ kɛ kʋpantʋ lapʋ tɔɔ. 25Tə́ taa yele timpi pə kɛ́ sɩ tá təna tə́ koti tɔɣɔ pote ɩsɩɩ lɛlaa ná kisuɣu pote tɔ. Ama tə́ teŋ təmaɣa tam na pə tɩɩ kələna waatʋ ɩnɛ wei ɩ taa tə loosiɣi Tacaa kʋyakʋ na kʋ́ kɔŋ tɔ. 26Pə taɣa pʋlʋ, ye tə tɔŋna ɩsaɣatʋ lapʋ təfaa pəyele tə tɛma tampana nyəm, pə ta kaasɩ ɩsaɣatʋ hɩɩsʋɣʋ kɔtaɣa nakəlɩ tɔtɔ. 27Ama tə́ caɣana tapahoii sɩ Ɩsɔ hʋʋlɛ ná taŋa-tʋɣʋ cele. 28Pa sɩɩwa sɩ ye nɔɣɔlʋ pənta Moisi kʋsəsɩɩtʋ na yəlaa naalɛ yaa tooso na-ɩ na pa ɩsəpee na pá tisi sɩ yɛɛ ḿpʋ́ɣʋ́, pá kʋ-ɩ, pá taa nyənɩ ɩ pətɔɔtəlɛ. 29Tɔʋ ye pə wɛ mpʋ ɩlɛ ɩsənaɣa paa lana wei ɩ fɛla Ɩsɔ pəyaɣa kɛ ɩ nɔɔhɛɛ tɛɛ na ɩ́ nyənɩ nɔɣɔ pɛɛlʋɣʋ caləm mpi pə taɣana-ɩ tɔɣɔ yem na ɩ́ kʋ Feesuɣu Naŋŋtʋ nyʋɣʋ tɔ? Ɩ́ nyɩ teu sɩ ɩ saləka kaa wɛɛ kɛɛsʋɣʋ. 30Tə nyəmá wei ɩ yɔɣɔtaa sɩ: Máá lɛɛtəna paa wei kɛ́ ɩ ɩsaɣatʋ na máá fɛləna paa wei kɛ́ mpi ɩ lapa tɔ. Na kʋlʋm ɩnɩ ɩ tasəna yɔɣɔtʋɣʋ sɩ: Tacaa ká hʋʋna ɩ yəlaa kɛ tɔm. 31Sɩ ń tuti nyá təɣɩ Ɩsɔ weesuɣu tʋ niŋ taa tɔ pə wɛ sɔɣɔntʋ kɛ sɔsɔm yoo. 32Ɩ́ tɔɔsɩ ɩsəna pə tɛma-mɛɣɛ lapʋ kɛ waatʋ wei Ɩsɔ lapa na mə ɩsɛntɔɔ cɛ tɔ. Pɩɩ sʋsʋɣʋ-mɛɣɛ kʋnyɔntɔɣɔlɛ sɔsɔɔlɛ taa kɛ́ kpakpaa na ɩ́ səŋ təca kɛ wahala ɩnɩ ɩ taa tɔ. 33Kʋlʋmaa mɛɣɛ pa tɔŋna tʋʋʋ na pá lakɩ mpi pə fɛɩ teu tɔɣɔ samaa taa. Pəyele kʋlʋmaa mɛ mə sɔɔlʋ ná pɩɩna sɩ ɩ́ te mpa pa tɔŋna wahala tʋɣʋ ɩsɩɩ mɛ tɔ. 34Ɩ́ tá cɔɔlɩ mə tɩ na saləkatʋnaa kʋnyɔŋ tɔɣɔʋ. Waatʋ wei pa lɛɛkaɣa mə wɛnaʋ tɔ ɩ́ tá kɛɛ nyʋɣʋ maɣamaɣa. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, ɩ́ ka nyəmá teu sɩ ɩ́ wɛna wɛnaʋ mpi pə kəla ḿpʋ́ɣʋ́ teu na pə taaŋəɣɩ tam tɔ. 35Ye mpʋ ɩlɛ mə naani ɩ́ taa sɩ. Mpi tɔ ɩ tɔɔ kɛ́ pa sɩɩ-mɛɣɛ kasəyaɣa sɔsɔɣa. 36Ye ɩ fɛɩna suulu ɩ́ kaa pəsɩ na ɩ́ la Ɩsɔ luɣu nyəntʋ na ɩ́lɛ́ ɩ ha-mɛɣɛ mpi ɩ ka tɔma sɩ ɩ ká ha-mɛ tɔ. 37Pə maɣamaɣa kɛ pa ŋmaa Ɩsɔ Tɔm taa sɩ: Pə kaasa pəcɔ maɣamaɣa kɛ́ sɩ wei ɩ kaɣa ɩ kɔɔ tɔ ɩ́ kɔɔ. Ɩ kaa taaŋɩ se. 38Na wei ma yaa ma yʋlʋpaŋ tɔ ɩ ká tɛ-m na ɩ taa kɛ́ ɩlɛna ɩ́ tʋlɩ-tɩ. Ama ye ɩ tula tapəŋ ma kaa lapɩ-ɩ luɣu tɔtɔ. 39Tá ta kɛ́ mpa pa tuliɣi tapəŋ na pá leki yem tɔ. Ama tə kɛ́ mpa pa tɛma Ɩsɔ na pa taa na pɩɩ ya pa nyɔɔŋ tɔɣɔ.


text: 1Amʋ laan ma nii a na Pəlbu wʋm o na zɩgɩ Siyɔn piu kʋm yuu nɩ. Nɔɔna mʋrrʋ bi dɩ fiinna-tɩna tɩm (144.000) maa tɔgɩ ba wʋ o tee nɩ, yɩ Pəlbu wʋm yɩrɩ dɩm dɩ o ko yɩrɩ pʋpʋnɩ ba trə nɩ. 2A ma ni kwərə na ŋɔɔnɩ Wɛ-sɔŋɔ nɩ. Ka maa dwana nɩnɛɛnɩ na-fara na wuurə yɩ dʋa bagɩ te tɩn, yɩ ka nyɩ dɩ kwan-magɩna na magɩ ba kwaanʋ te tɩn. 3Nɔn-kɔgɔ kʋm maa zɩgɩ kʋ yɔɔrɩ Wɛ paarɩ jangɔŋɔ kʋm dɩ wəənu tɩna tɩlʋ na ŋwɩ tɩn dɩ nakwa bam. Ba maa leeni ləŋ-dʋŋa kalʋ nɔɔn-nɔɔnʋ na b'a wanɩ o zaasɩ-ka tɩn, kʋ na daɩ nɔɔna mʋrrʋ bi dɩ fiinna-tɩna tɩm yɩranɩ (144.000). Bantʋ mʋ yɩ balʋ Zezi na ŋwɩ ba lwarɩm jɩnɩ lʋgʋ baŋa nabiinə maama wʋnɩ tɩn. 4Bantʋ nan mʋ cɩgɩ ba tɩtɩ dɩ wo-digiru kəm, yɩ ba wʋ kɩ boorim. Bantʋ yəni ba tɔgɩ Pəlbu wʋm kwaga mʋ ba ve je sɩlʋ maama o na w'ʋ vu tɩn. Zezi mʋ ŋwɩ ba lwarɩm jɩnɩ nabiinə maama wʋnɩ, sɩ bantʋ da yigə ba ji Wɛ nɔɔna dɩ Pəlbu wʋm dɩ nɔɔna. 5Bantʋ nan wʋ fɔgɩ ba fɔ vwan. Ba ba jɩgɩ tusim. 6Amʋ laan ma na malɛka kadoŋ ka na jaanɩ wɛyuu nɩ. Ka maa jɩgɩ Wɛ kwər-ywəŋə kalʋ na ba lɩɩrɩ maŋa dɩ maŋa tɩn ka tɔɔlɩ ka brɩ balʋ na zʋʋrɩ lʋgʋ baŋa nɩ tɩn, kʋ na yɩ je təri təri wʋnɩ, dɩ nabiinə dwi maama, dɩ taana dwi maama tiinə, dɩ tɩɩnɩ dwi maama tiinə. 7Ka maa ŋɔɔnɩ dɩ kwər-dɩa ka wɩ: "Kwarɩ-na Wɛ, sɩ 'a daarɩ 'a ta'a pa-DƖ zulə, bɛŋwaanɩ maŋa kam yiə sɩ DƖ di nabiinə sarɩya. Nan kuni-na doonə 'a zuli Wɛ dɩlʋ na kɩ wɛyuu dɩ tɩga baŋa dɩ na-fara dɩdaanɩ buli tɩn." 8Malɛka kadoŋ ma saŋɩ ka kwaga, yɩ ka tɛ ka wɩ: "Tʋ-kamunu kʋlʋ yɩrɩ na yɩ Babilɔnɩ tɩn tʋa. Kʋ tʋ kʋ ti. Kʋntʋ dɛɛn mʋ yəni kʋ pa nabiinə dwi maama tɔgɩ ba kɩ kʋ boorim kikiə yam, nɩ ba na nyɔgɩ sa-dɛɛra ba su te tɩn." 9Malɛka kalʋ na kɩ sɩtɔ tɩn dɩ daa ma saŋɩ, yɩ ka tɛ dɩ kwər-dɩa ka wɩ: "Nɔɔna balʋ maama na zuli varɩm wʋm dɩ o kamɔgɔ kʋm yɩ ba daarɩ ba jɩgɩ o nyɩnyʋgʋ kʋm ba trə nɩ naa ba jɩŋa nɩ tɩn, 10Wɛ ban-zɔŋɔ kʋm w'ʋ ba bantʋ baŋa, nɩnɛɛnɩ ba logi sa-dɛɛra balʋ na wʋ pugi tɩn mʋ ba su zʋŋa ba pa ba nyɔ ba su te. Balʋ maama na sɛ varɩm wʋm kʋntʋ tɩn, mini dɩ ciribi mʋ w'ʋ di-ba kʋ pa ba na cam zanzan. Ba'a yaarɩ kʋntʋ Wɛ malɛsɩ sɩm yigə nɩ dɩ Pəlbu wʋm yigə nɩ mʋ. 11Mini dɩm w'ʋ ta di-ba yɩ kʋ paɩ nyʋa zaŋɩ taan, ba'a yaarɩ sɩ kʋ taa ve maŋa kalʋ na ba ti tɩn. Balʋ maama na zuli varɩm wʋm dɩ o kamɔgɔ kʋm tɩn, dɩ balʋ maama na jɩgɩ nyɩnyʋgʋ kʋlʋ na brɩ o yɩrɩ dɩm tɩn, ba b'a na siun wɩa dɩ tɩtɩɩ maama." 12Kʋntʋ ŋwaanɩ balʋ maama na yɩ Wɛ nɔɔna yɩ ba sɛ DƖ niə yam yɩ ba kɩ ba wʋ-dɩdʋa dɩ Zezi tɩn maŋɩ sɩ ba zɩgɩ dɩ pu-dɩa mʋ. 13Amʋ laan ma ni kwərə na ŋɔɔnɩ Wɛ-sɔŋɔ nɩ ka wɩ: "Nan pʋpʋnɩ tɩntʋ: Kʋ na zɩgɩ zɩm sɩ kʋ taa ve tɩn, balʋ na sɛ d'ɩ Yuutu wʋm yɩ ba ba ba tɩ tɩn w'ʋ ta jɩgɩ yu-yoŋo." Wɛ Joro kʋm ma ləri kʋ wɩ: "Kʋ yɩ cɩga mʋ. Bantʋ w'ʋ sin dɩ ba tɩtʋŋ-cɛɛra yam, bɛŋwaanɩ ba kəm-laarʋ mʋ w'ʋ ta tɔgɩ-ba." 14Amʋ laan ma nii a na kunkoŋo kʋ yɩ napoŋo, yɩ wʋlʋ na nyɩ dɩ nabiin-bu tɩn je kʋ baŋa nɩ. Səbu-sɩŋa yipugə ma pu o yuu nɩ, yɩ o daarɩ o ze sʋkɔrɔ kʋlʋ na jɩgɩ ni tɩn. 15Malɛka kadoŋ daa ma nuŋi Wɛ di-kamunu kʋm wʋnɩ. Ka tɔɔlɩ baŋa baŋa ka ta dɩ wʋlʋ na je kunkoŋo kʋm baŋa nɩ tɩn ka wɩ: "Lʋgʋ baŋa faa kʋm laan bɩgɩ kʋ ti. Ma n sʋkɔrɔ kʋm n ma n gwe faa kʋm, sɩ kʋ maŋa kam yiə." 16Wʋlʋ na je kunkoŋo kʋm baŋa nɩ tɩn laan ma vuvugi o sʋkɔrɔ kʋm lʋgʋ baŋa nɩ o ma gwe faa kʋm. 17Amʋ daa ma na malɛka kadoŋ na nuŋi Wɛ-sɔŋɔ di-kamunu kʋm wʋnɩ, yɩ ka dɩ jɩgɩ sʋkɔrɔ kʋlʋ na jɩgɩ ni tɩn. 18Malɛka kalʋ dɩ na nii mini baŋa nɩ tɩn ma nuŋi Wɛ kaanɩm bimbim dɩm nɩ, ka tɔɔlɩ dɩ kwər-dɩa ka ta dɩ malɛka kalʋ na ze sʋkɔrɔ kʋm tɩn ka wɩ: "Ma n sʋkɔrɔ kʋm n ma n gwəri tiu-biə balʋ ba na maa kɩ sana tɩn, sɩ lʋgʋ baŋa tiu-biə bam kʋntʋ laan bɩgɩ ba ti." 19Malɛka kam laan ma ma ka sʋkɔrɔ kʋm ka ba maa gwəri lʋgʋ baŋa tiu-biə bam. Ka ma kwe-ba ka dɩ kazɔ-zɔŋɔ wʋnɩ sɩ ka tɛ, sɩ kʋ brɩ Wɛ ban-zɔŋɔ na w'ʋ ba nabiinə baŋa te tɩn. 20Kazɔgɔ kʋm zɩgɩ tɩʋ kʋm daa nɩ mʋ. Ba maa tɛ tiu-biə bam kʋ wʋnɩ sɩ ba nyʋa kam taa nuŋə. Ba nyʋa kam kʋntʋ yɩ jana mʋ. Jana kam ma nuŋi ka pɛɛlɩ tɩga ka duri ka vu nɩnɛɛnɩ kilomɛtra biə-yatɔ (300), yɩ ka na luunə te tɩn, sisəŋə na zɩga ka wʋnɩ, ka yuu yɩranɩ mʋ w'ʋ ta naɩ pooni nɩ.


text: 1Malɛɛka b'a ya, an mɩsɩrbaa kɔyaa hi hɩnka mɔɔ m, an nɩ yɔm am jaa kristal hɔ bɩ m, an nɩ bɔm Woso cirbəəduu kan sinnyɛɛm bɩ kɩ bɩncɛ ʋ. 2Hi bɩ nɩ bram kʋ bɩ bire ʋ. Kɔyaa bɩ gəm biyəə ra bɩ, mɩsɩrbaa gɔ nɩ b'ʋ, an nɩ nyɩ dam gallɛm bueerehɩɩya dɔɔraa deem nɔ ʋ. Mom biyəə, a ɩ nyɩ dam. A lɛɛ bɩ, yaaba nyɩsɩ m tararɔ minto. 3Ler kʋsɩ bɔrɛ bɩ nyɩntaŋ ʋ dɔ y. Woso kan sinnyɛɛm bɩ kɩ cirbəəduu nyɩntam kʋ b'ʋ, a zibəənyɩnɔ y'a daŋ ʋ. 4Ŋ y'a meer yɩrɛ, bɩ, a tɔ nyɩntarɛ ŋ tusə ma. 5Gunuu bɩ nyɩntaŋ ʋ dɔ y. Gɔsɩ b'a kam fɩtɩrɛ lɛɛgure ma gɛɛ woso gure ma dɔ y. Bala, Zuuba Woso y'a lɛɛgure kərgure ŋ la. Bɩ ŋ cirbəə bɩm dɔɔraa k'a nyarɛ ba ʋ nɔ ʋ. 6Malɛɛka bɩ n a ya, an a hɩ mɔɔ m, a ʋ: "Meerbaarɔ paan•••rɔ n'awɔɔ m, n a ga m, n ŋ si sɩra m sɔ. Woso k'a m Zuuba, k'a n'a lɛsinnɩsorazannɔ hɔɔn gum Sɛnt-Ɛspri m bɩ, a malɛɛka nyɔɔ k'an hɔ k'a nɩ zɛrɛ an a zɔ bɩ hɩnka a zibəənyɩnɔ m." 7Yeezuu a hɩ, a ʋ: "Mɔɔ zɛm dɩɩtaa. Mimbirenyɩntazaa m gʋaa k'a nɩ ci naa do meerbaarɔ kʋ ŋ nɩ Woso hɔɔnhɔ hɩnkam sim an nɩ zuŋ ʋ bɩ m." 8Mɔɔ mɩŋŋa Zaan hɔɔ nɔɔn duro ma, m ŋ yɩ sɔ. Kʋ mɔɔ hɔɔ nɔɔn duro ma, m ŋ yɩ sɔ bɩ, mɔɔ kukurə zɛ malɛɛka k'an ŋ hɩnka mɔɔ m bɩ taa. 9Malɛɛka bɩ n a hɩ mɔɔ m, a ʋ: "Ɩ b'a ka ɩ naa ba y. Ɩ zibəəkɔɔn n mɔɔ m kan ɩbɩɩ danyɩnɔ wosolɛsinnɩsorazannɔ kan gʋɔɔ kʋ ŋ nɩ ci naa do meerbaarɔ sim ŋn'ɩ zuŋ ʋ rɔ wɔɔ kɩ. Woso ɩbɩɩ ɩ ga m ɩ da ʋ." 10A n a ya, an a hɩ mɔɔ m, a ʋ: "Ɩ bɩ ci naa do wosolɛsinnɩsora meerbaarɔ to ɩ nɔ ʋ y, bala, dɔmɩm b'a zɔ. 11Kʋ gʋaa bʋnyaa n gɔɔta an bɩr a bʋnyaa bam, kʋ dintinzaa n gɔɔta, an bɩr a dintim zi bam. Kʋ sɩrazaa n gɔɔta an bɩr a sɩra ra, kʋ gʋaa mɩŋŋa n bɩr a mɩŋŋabaa dam la." 12"K'a tʋr ka, mɔɔ zɛm dɩɩtaa. Bɩ, mɔɔ ɩ zɛrɛ m ganwʋrɛ m, m n'a kam gʋaa biyəə ʋ, amba a a ga a zibəə m. 13Mɔɔ m Alfa, mɔɔ m Omega. Mɔɔ m lɛɛkarɛzaa, mɔɔ m jɛzaa. Mɔɔ n'a sɩŋŋɩda, mɔɔ n'a nyarɛ." 14Mimbirenyɩntazannɔ m gʋɔɔ kʋ ŋ n'a huuro sʋrgɔm k'a b'a da ma a zaa yɩ, a mɩsɩrbaa gɔ bɩ nyɩ bɩ, k'a b'a da ma, a gasʋ kʋ b'ʋ a cɛlɛrɔ rɔ wɔɔ m. 15Bɩ jino, wɔkunno kan jaandənno kɩ, gerzenno kan wosoro ba a wɔ m nɔ daʋrɛzannɔ wɔɔ kɩ, kan gʋaa k'a ŋʋaar ŋʋa gɛɛ an n'a zi bam bɩ kɩ, brɔɔ haay gɔɔtam garga ra. 16"Mɔɔ mɩŋŋa, Yeezuu, m malɛɛka bɩ nyɔɔ mɔɔ ʋ k'an bɩ kasɛtɩ naa do ka mɔɔ gʋɔɔ sokʋmarɔ wɔɔ ʋ. Davɩd yaŋŋa m mɔɔ m. Dɔgta Monyaa k'a nɩ yɔm bɩ m mɔɔ m." 17Sɛnt-Ɛspri kan lʋdaa bɩ kɩ y'a hɩrɛ, ŋ ʋ: "Bʋr!" Kʋ gʋaa k'a n'a mam bɩ na hɩ, a ʋ: "Bʋr!" Kʋ gʋaa kʋ mɩsɩ n'a zɛm bɩ n bʋr! Kʋ gʋaa k'a lɛ n taa mɩsɩrbaa hi ma bɩ n a yɩ vam! 18Mɔɔ mɩŋŋa Zaan, awɔɔ haay k'a n'a tʋr kam wosolɛsinnɩsora meerbaarɔ nɔɔn duro ma ci naa do nɔ ʋ bɩ n'a hɩrɛ awɔɔ m, mɔɔ ʋ: Kʋ gʋaa hɔ zu hɔ kʋ Woso a hɩ bɩ ra, Woso kʋsɩrɔ kʋ n yɩ ŋ gaa da ci naa do nɔ ʋ rɔ wɔɔ zure a zaa m la. 19Bɩ kʋ gʋaa hɔ bɔ hɔ kʋ Woso a hɩ ci naa do nɔ ʋ b'ʋ, Woso mɩsɩrbaa gɔ bɩ, kan kʋ mɩŋŋa kʋ n yɩ ŋ hɩnka ci naa do ʋ kɩ bɩ, hɔjirle k'a zaa n n'a yɩm bɩ yɔm nɩ. 20Gʋaa k'a nɩ naa haay kasɛtɩ kam bɩ n'a hɩrɛ, a ʋ: "Denter m, Mɔɔ zɛm dɩɩtaa." Amina, Zuuba Yeezuu, bʋr! 21Kʋ Zuuba Yeezuu barka n nyɩnta awɔɔ haay mim ʋ.


text: 1Dɔmɩnnɔ wɔɔ duro ʋ hindeem ʋ, Yeezuu k'a nɩ hɔ dɩndam zamaa bɩ m Wosocɛ ʋ, an nɩ Woso lemim nyɩnta pa dam bɩ, wosocɛmannɩbənno jɩtannɔ kan wosocikarɩnsaambɔɔ kɩ, kan gʋɔɔgusinno kɩ bʋr zi. 2Ŋ n a hɩ, ŋ ʋ: "Lɛ kara ɩbɩɩ n ta m ɩ nɩ naa bam nɩ, gɛɛ, bɔ a ʋ, nka lɛ ʋ, k'ɩ hɩ wɔɔ m?" 3A n a nyɩ bɔ ʋ ŋ nʋ, a ʋ: "Mɔɔ mɩŋŋa sɔ, mɔɔ laaka darɛ awɔɔ han, k'a hɩ mɔɔ m: 4Zaan batɛm bɩ, a to a ʋ brama gɛɛ gʋɔɔ zi?" 5Ŋ n'a hɔɔn dam kan kʋ kɩ, ŋ ʋ: "Kʋ wɔɔ ʋ: A to a ʋ brama, a y'a hɩrɛ, a ʋ: Bɔ minto m awɔɔ n a mim si gɛ? 6Bɩ, kʋ wɔɔ ʋ: A to a ʋ gʋɔɔ zi, zamaa bɩ haay wɔɔ gʋngʋɛɛnm jaarɔ m, bala, ŋ sɩra ka, ŋ ʋ Zaan bɩ nyɩnta wosolɛsinnɩsorazaa." 7Ŋ n a nyɩ bɔ ʋ, ŋ ʋ: "Wɔɔ n a dɔ k'a to a ʋ ka y." 8Yeezuu n a hɩ ŋ nɩ, a ʋ: "Mɔɔ sɔ, mɔɔ b'a hɩrɛ awɔɔ m, kʋ nka ɩ lɛ ka mɔɔ ʋ, mɔɔ nɩ naa barɛ y." 9A n nɩ hɔbɔkʋrɛnoom naa do dam zamaa bɩ m, a ʋ: "Gʋaa ɩ dɩvɛnsɩra da ʋ, an a ka a zibənno ʋ, kʋ ŋ n'a zi ba, an ta zaa jintə ra. 10K'a dɔmɩm a ku bɩ, a a zibəənyɩ deem nyɔɔ dɩvɛnsɩra zibənno wɔɔ zi, k'an aa a hɔ si an b'a ka a ʋ. Bɩ, dɩvɛnsɩra zibənno wɔɔ a nyasʋ ŋn'a zɛ, ŋn'a ka an doo a wɔ m tu. 11A n a ya, an a zibəənyɩ vanta nyɔɔ, ŋn'aa bɩ nyasʋ ŋn'a zɛ sɔ, ŋn'a sʋnsɔ wʋ, ŋn'a ka an doo a wɔ m tu. 12A n a ya, an a vanta nyɔɔ a kaakʋ hɔ ma, ŋnɩ bɩ zɛ, ŋnɩ yaaba da ma, ŋnɩ la ra. 13Dɩvɛnsɩrazaa bɩ n a hɩ a mɩŋŋa m, a ʋ: Kʋ m a ba lɔ? Mɔɔ yɩ m nyɩ ŋʋarɛ bɩ nyɔɔm. Ŋ bɩ daŋ ʋ barɛm. 14Kʋ ŋ y'a nyɩ bɩ yɩ bɩ, dɩvɛnsɩra zibənno wɔɔ n a dɩnda kan kʋ kɩ, ŋ ʋ: Naa do n nɩ zɛm b'a so ʋ. Ʋ a nyasʋ ʋ a zɛ gər k'ʋ ʋ so arzaka b'ʋ. 15Ŋ n a nyasʋ, ŋnɩ bɔ m dɩvɛnsɩra ʋ b'ʋ toore ma, ŋn'a zɛ gər. Bɔ dɩvɛnsɩrazaa bɩ n n'a barɛ ŋ nɩ? 16A zɛm bɩ bʋr, an b'a ka ŋnɩ dɩvɛnsɩra zibənno wɔɔ zɩnzɛ, an dɩvɛnsɩra bɩ ka a vantɔɔ ʋ." Kʋ ŋ naa ma bɩ, ŋ ʋ: "Ayy•••, kʋ naa bɩ ba y!" 17Yeezuu n a nya ŋ lɛ an dɩga ŋ ma, an a hɩ ŋ nɩ, a ʋ: "Wosoci bɩ gʋrsɩra naa do jɩ m bɔ nɩ? Jaa kʋ cɛdonno a bɔ ʋ ŋn'a zo bɩ, bɩ y'a ba cɛ bɩ jaa wɩsɩ. 18Kʋ gʋaa a do jaa bɩ do ra, hɩsɩga a zaa nawʋm. Bɩ, kʋ jaa bɩ do a da gʋaa ra, a hɔɔnsɩ an nawʋm." 19Wosocikarɩnsaambɔɔ kan wosocɛmannɩbənno jɩtannɔ kɩ y'a karɛ a nyasʋrɛ ma b'ʋ lɛɛm, bɩ ŋ yɩ nyi bam zamaa bɩ m. Ŋ y'a jɩ ma mɩŋŋa, ŋn'a dɔ ŋ ʋ, hɔbɔkʋrɛnoom naa do da a ʋ awɔɔ tɔ ma. 20Ŋ nɩ nyɩnta, ŋn'ɩ dundom Yeezuu zi, ŋnɩ gʋɔɔ nyɔɔ zi, ŋnɩ tɩrgabaa ka a ra. K'a ku a nyasʋ a meerbaa nɔ ʋ, a ka tara lɛɛzannɔ ʋ kan kʋzaa bɩ kɩ ʋ. 21Ŋ laaka naa do da han: "Karɩnsaamba, wɔɔ dɔ ʋ ʋ, ɩbɩɩ ɩ meer bam, ɩ nɩ hɔ dɩndam kan sɩra kɩ, ɩ bɩr nyi bam gɔsɩ nɩ y, ɩ nɩ Woso zaa hɔ dɩndam kan a sɩra kɩ. 22A a ga m k'ʋ Rɔm cir yawʋr ka gɛɛ, a n a ga nɩ?" 23Yeezuu k'a ŋ zambʋ bɩ dɔ bɩ, a ʋ: 24"K'a busoo ka m ʋ deem naa ʋ. Nka meer kan a tɔ kɩ nɩ busoo bɩ burə ʋ naa?" Ŋ n'a nyɩ bɔ ʋ, ŋ ʋ: "Rɔm cir hɔ m." 25A n a hɩ ŋ nɩ, a ʋ: "K'a Rɔm cir tɔ hɔ ka ʋ, k'a hɔ kʋ Woso a so ʋ bɩ ka ʋ sɔ." 26Ŋ n a da ma, ŋnɩ Yeezuu nyasʋ a meerbaa nɔ ʋ zamaa bɩ lɛɛ y. A nyɩbɔʋrɛ bɩ k'a a ka ŋ n zɛ kədə bɩ, ŋ zɛ pi. 27Sadisɛɛnrɔ kʋ ŋ nɩ bɩsɩ kam gəəno mɩmbɔʋrɛ ma bɩ, ŋ gɔsɩnnɔ a zɔ Yeezuu ma, ŋn'a lar, ŋ ʋ: 28"Karɩnsaamba, Moyiisi a gʋrsɩra ba wɔɔ minto, a ʋ: 'Kʋ gʋaa ga an a gʋ a lʋ ma b'a n nyɩ yɩ kan kɩ y, k'a danyɩ n a si an nyɩnɔ yɩ kan kɩ a minto.' 29Gʋaa ɩ nyɩnta, a nyɩnɔ saanhɩna: Lɛɛkarɛzaa bɩ n lʋ sa an ga an a gʋ ma b'a n nyɩ yɩ kan kɩ y. 30A hɩɩya hɔ bɩ n lʋ bɩ si, 31a kaakʋ hɔ bɩ maam sɔ, an ta an nyɩnɔ saanhɩna rɔ wɔɔ ku. Ŋ haay gɩnga bɩ ŋ nɩ nyɩ yɩ kan lʋ bɩ kɩ y. 32A nyarɛ ma bɩ, lʋ bɩ ga sɔ. 33Bɩ, lʋ naa do, gəəno mɩmbɔʋrɛ dɔmɩm ʋ, nka hɔ m lʋ bɩ nɩ? Kʋ ŋ haay lʋ bɩ si bɩ?" 34Yeezuu n a hɩ ŋ nɩ, a ʋ: "Zamaa naa do gʋɔɔ wɔɔ ɩ lannɔ gɛɛ yaarɔ sam. 35Bɩ, gʋɔɔ kʋ ŋ y'a ga mɩmbɔʋrɛ m Woso mɩm ʋ, ŋnɩ zɛm bɩ mɩsɩrbaa ba durnya k'a nɩ zɛm bɩ nɔ ʋ rɔ wɔɔ, ŋ bɩ lʋ gɛɛ yar sam b'ʋ y. 36Ŋ b'a dam ma ŋnɩ ga dɔ y, bala, ŋ bɔm kʋ ʋ kan malɛɛkarɔ kɩ. Woso nyɩnɔ m, kʋ ŋ y'a mɩm bɔ ʋ gəəno bire ʋ bɩ minto. 37Moyiisi gəəno mɩmbɔʋrɛ bɩ hɩnka mɩŋŋa, bɩncɛ niŋŋə kʋ Wosoci nɩ tutugu mim dɩndaŋ ʋ b'ʋ, an nɩ Zuuba Woso birm Abraham Woso, Izakkɩ Woso, Zakɔɔb Woso. 38Bɩ Woso bɩ, gəəno Woso bɛɛ y, mɩsɩɩrɔ Woso m, bala, hɔ haay mɩsɩr a minto." 39Wosocikarɩnsaambɔɔ gɔsɩnnɔ meerbaa bɩ si, ŋ ʋ: "Karɩnsaamba, ɩ meer ba mɩŋŋa." 40Ŋ bɩr yɛm dɔ k'a laaka da han mim sɩ ma y. 41Yeezuu n a hɩ ŋ nɩ, a ʋ: "Wɔɔ y'a bam lɔ, ʋ a hɩ, ʋ ʋ: 'Krista bɩ, Davɩd Nyɩ' nɩ? 42Kʋ Davɩd mɩŋŋa n'a hɩm laarɔ ci nɔ ʋ, a ʋ: Mɔɔ Zuuba Woso a hɩ mɔɔ Zuuba m: nyɩnta mɔɔ bɩsɩ ʋ, 43an ta an dɔmɩm kʋ mɔɔ n'ɩbɩɩ jɩnnɔ wɔɔ bam gankarahɔ, k'ɩ gam ka ŋ la bɩ ku. 44Naa y'a hɩnkarɛ a ʋ, Davɩd y'a birm 'Zuuba'. A nyɩnnɩ m lʋnlɔ kɛɛrɛ?" 45Kʋ zamaa bɩ haay n'a tʋr kam bɩ, Yeezuu a hɩ karɩndanyɩnɔ wɔɔ m, a ʋ: 46"K'a dundo a zi kan wosocikarɩnsaambɔɔ kʋ ŋ nɩ bɩmbɩr zabarɔ m nɔ wɔɔ kɩ. Ŋ gʋɔɔ yaadarɛ ŋʋa daasɩrɔ bire ʋ. Ŋ lɛɛkarɛ bɩncɛrɔ ŋʋa yaadarɛcɛrɔ ʋ, ŋ lɛɛkarɛ bɩncɛrɔ ŋʋa sɔ hɔbɩrɛ bɩncɛ ʋ. 47Ŋ nɩ zonno hɔ yɔrɛ ŋ nɩ, ŋn'ɩ yaa jintoo dam, kʋ ŋ n'a yɩ. N yɩ ŋ dʋdɔ yarm, ŋnɩ hʋnhʋrlɛ yɩ gʋta an lɛ da."


text: 1Maɣa Pɔɔlɩ, Ɩsɔ luɣu lapəna na má lá Yesu Kilisiti tillu, má ŋmaakəna takəlaɣa kanɛɣɛ Ɩsɔ yəlaa mpa pa wɛ Ɩfeesu na pá na Yesu Kilisiti pa kpɛntaa na pá nɩɩkəna-ɩ tɔ. 2Tacaa Ɩsɔ na tá sɔsɔ Yesu Kilisiti pá hʋ́lɩ́-mɛɣɛ pɛɛlɛɛ na pá ha-mɛɣɛ alaafəya. 3Tə sa Ɩsɔ Tacaa Yesu Kilisiti Caa kɛ teu. Tá na Kilisiti tá kpɛntʋɣʋ tɔɔ Ɩsɔ ɩnɩ ɩ kpaɣana Ɩsɔ sɛɛʋ kʋpantʋnaa na ɩ́ la-tʋɣʋ sɔsɔm kɛ hatuu ɩsɔtaa. 4Pə taɣa pʋlʋ, faɩɩ na pə́cɔ́ Ɩsɔ lakɩ antulinya tɔɣɔ ɩ ka tɛma ləsʋɣʋ na ɩ́ sɩɩ sɩ tá na Kilisiti tə́ kpɛntɩ na tə́ pəsɩ ɩ nyə́ma na tá tɔntɛ kɛɛsɩ teu kɛ ɩ ɩsɛntaa na kʋwakələm napəlɩ pə fɛɩ tá kiŋ. 5Ɩ ka tɛma sɩɩʋ kɛ hatuu lɔŋ kɛ ɩ sɔɔlʋɣʋ tɔɔ sɩ ɩ ká pəsɩ-tʋɣʋ ɩ piya maɣamaɣa kɛ Yesu Kilisiti tɔɔ, ɩlɛ ɩ maɣamaɣa ɩ luɣu lapəna mpʋ pə́cɔ́ pə lapʋ tɩɩ wɛ-ɩ leleŋ kɛ́. 6Ye mpʋ tɩɩ sa Ɩsɔ kɛ́ teu kɛ ɩ hʋlʋɣʋ-tʋɣʋ ɩ pɛɛlɛɛ taa pɛɛlɛɛ kʋpana na luɣu kʋlʋmʋɣʋ na ɩ luɣu tɛɛ Pəyaɣa kiŋ tɔ. 7Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, Kilisiti weesuɣu lɩɩ tá tɔɔ tɔɣɔ pə yapa-tʋ na pə́ hɩɩsɩ tá ɩsaɣatʋnaa. Tənaɣa Ɩsɔ lapa na tə́ ná ɩ pɛɛlɛɛ sɔsɔɔna 8nna ɩ hʋla-tʋ tɔ a tɔɔʋ katatəlaɣa, kɛ waatʋ wei ɩ ha-tʋɣʋ ləmaɣasɛɛ sɔsɔɔna na nyəm sɔsɔɔm tɔ. 9Na ɩ lapa na tə́ nyɩ mpi ɩ sɩɩwa na ɩ́ təŋəɣɩ na ɩ́ lakɩ na pə́ wɛ ɩŋmɛlaʋ tɔ. Na hatuu lɔŋ kɛ ɩ maɣamaɣa ɩ ka hʋʋ ɩ taa na ɩ́ sɩɩ sɩ ɩ ká yoosi-wɩ na Kilisiti kiŋ. 10Pə kɔŋ na pə́ tala kʋyɛɛŋ kʋtɛɛsəŋ taa na Ɩsɔ koti ɩsɔtaa nyəm na atɛ nyəm na ɩ́ mələna-wəɣɩ Kilisiti tike tɛɛ na ɩ́lɛ́ ɩ tɔɣɔ pa tɔɔ kɛ́ kawulaɣa, ɩlɛ Ɩsɔ tʋ mpi ɩ sɩɩwa na ɩ́ təŋəɣɩ na ɩ́ lakɩ tɔ pə nyʋɣʋ ntɛ́. 11Ɩsɔ təŋa ɩsəna ɩ sɩɩwa na ɩ́ lakɩ tɔɣɔ ɩ ləsa-tʋɣʋ hatuu lɔŋ sɩ tá na Kilisiti tá kpɛntʋɣʋ tɔɔ tə́ hiki tá paa tete kɛ nyʋɣʋ yapʋ tɔm taa. Ɩsɔ ɩɩ lakɩ pʋlʋ na pə́ coti nti ɩ sɩɩwa na ɩ maɣamaɣa ɩ luɣu la sɩ ɩ́ la tɔ. 12Ye mpʋ tá mpa tə laala Kilisiti tɔɔ kɛ́ tɛɛlʋɣʋ tɔ, tə́ sa Ɩsɔ kɛ́ ɩ sɔsɔɔntʋ tɔɔ. 13Mə maɣamaɣa waatʋ wei ɩ́ nɩɩ tampana tɔm, Laapaalɩ Kʋpaŋ wei ɩ yapa mə nyɔɔŋ tɔ, ɩ́ tɛma Kilisiti na mə taa kɛ́ ɩlɛna Ɩsɔ náá yʋsɩ-mɛ sɩ pə́ hʋ́lɩ́ sɩ ɩ́ kɛ́ ɩ nyə́ma na ɩ kʋyʋsʋm mpəɣəlɛ Feesuɣu Naŋŋtʋ wei ɩ ka tɔma sɩ ɩ ká ha-mɛ tɔ. 14Feesuɣu Naŋŋtʋ ɩnəɣɩ Ɩsɔ sɩɩ-tʋɣʋ tɔlʋma sɩ pə́ hʋ́lɩ́ sɩ nyʋɣʋ yapʋ mpi pə tɔm ɩ ka heela ɩ yəlaa sɩ ɩ ká kɔna na pə́ wɛɛ-wɛ ɩsɩɩ pa pʋlʋ tɔ pə́ kɔma na pə́ ya-tʋ təkpataa ɩlɛ tɩɩ tɩ tá pʋlʋ ɩnɩ. Ye mpʋ tə́ sa Ɩsɔ kɛ́ ɩ sɔsɔɔntʋ tɔɔ. 15Pə təna ɩsəntɔ pə tɔɔ na ma tɩɩ nɩɩʋ pənɛntɛ tɔtɔ sɩ ɩ́ tɛma Tacaa Yesu na mə taa na ɩ́ sɔɔla Ɩsɔ yəlaa təna tɔ, 16maa hɛɛsəɣɩ Ɩsɔ kɛ́ sɛɛtʋ sɩ ɩ́ na təmlɛ kɛ mə tɔɔ se. Na ma tɔɔsəɣɩ mə tɔɔ kɛ́ ma Ɩsɔ sələməŋ taa kɛ́ na má sələməɣɩ mə tɔɔ. 17Nti ma sələməɣɩ tá Sɔsɔ Yesu Kilisiti Ɩsɔ, Tacaa teeli təna tʋ tɔɣɔlɛ sɩ ɩ́ ha-mɛɣɛ ɩ Feesuɣu, kʋlɛ kɩɩ yelina na ɩ́ cɛkəna, na kɩɩ hʋ́lɩ́-mɛɣɛ Ɩsɔ na ɩ́ nyəmɩ-ɩ teu. 18Ma sələməɣɩ Ɩsɔ kɛ́ sɩ pə́ tʋ-mɛɣɛ laɣatʋ kɛ hatuu mə taa na ɩ́ nyɩ mpi pə tɔɔ Ɩsɔ yaa-mɛ na ɩ́ tɛɛləɣɩ tɔ, na ɩ́ nyɩ kʋpantʋ sɔsɔɔntʋ teu teu nyəntʋ nti ɩ sɩɩ mpa ɩ tɩ tɔ pa tɔɔ tɔ. 19Na ɩ́ nyɩ ɩ toma sɔsɔɔna taa sɔsɔɔna nna ɩ wɛna na ɩ́ lakəna Ɩsɔ sɛɛlaa tá tá kiŋ tɔ. Toma sɔsɔɔna anəɣəlɛ mpʋ na nna ɩ hʋləna toŋ na toŋ 20kɛ waatʋ wei ɩ feesa Kilisiti na ɩ́ kpaasɩ-ɩ ɩsɔtaa na ɩ́ caɣasɩ-ɩ ɩ kɔŋkɔŋ taa tɔ. 21Kilisiti wɛʋ təna tɔ ɩ kəla pə təna təpaɩ kɛ́, paa toŋtʋnaa, paa pəsʋɣʋ ŋku, paa toma nna, paa kawulasɩ nsi, na həla təna nna pa yaa tɔ, na pə taɣa antulinya ɩnɛ ɩ taa tike, ama pə kpɛntəna wei ɩ ka kɔɔ tɔ ɩ kəla ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ́lɛ́ ɩ taa tɔtɔɣɔ. 22Ɩsɔ mələna pə təna təpaɩ kɛ́ Kilisiti nɔɔhɛɛ tɛɛ na ɩnəɣɩ ɩ hʋlaa sɩ Yesu sɛɛlaa kpeka ɩ́ nyənəɣɩ a wulaʋ sɔsɔ. 23Yesu sɛɛlaa kpeka wɛʋ mpʋ tɔ a kɛ́ Kilisiti tɔnʋɣʋ kɛ́, na a kiŋ kɛ ɩ wɛɛ təkpataa, ɩnɩ wei ɩ maɣala paa timpi tɔ.


text: 1Ta nɔsɩ nɩhɩyawʋ abee baaŋ, amɛ fɩyɛlɩ basɩ wɩya tɩya ʋ abee gyɩrɩma anɩɩ ɩ kuwo gɛɛ aŋ kaŋ bapʋwasɩya hʋ mɛ weliŋ anɩɩ ɩ tɩɩ nɩmmabalɩya. 2Kaŋ hanɩhɩyasɩ hʋ mɛ anɩɩ ba yaa ɩ naama rɛ, aŋ kaŋ hatoliye hʋ mɛ abee tɩpʋlʋŋ anɩɩ ɩ naatoliye. 3Lohaana hʋ aa bɩ kaŋ nal dɩ ʋ kɩ deŋ ba, ʋ maga ma kɩ tɩya ba gyɩrɩma, aŋ kɩ deŋ ba nyuu tɩyaŋ. 4Amɛ dɩ lohaaŋ nɛ kaŋ biisi koo nihiye, ʋ maga dɩ ba laasɩya yaa wɩɩ hʋ ba wɩɩkyʋwal ŋmanɩɩ aa daga ba rɛ a deŋ ba dɩya nala nyuu tɩyaŋ. Nyɛ rɛ ba sɩ mɩɩgɩ tuŋ ba kuwoma bee ba nɩmma abee ba naabaala, beewɩya nyɛ yaa wɩɩ aa fɩyɛlɩ Wɩɩsɩ teŋ nɛ. 5Lohaaŋ hʋ aa bɩ kaŋ nal buloŋ ʋ kɩ deŋ ʋ, ʋ aa kpa ʋ bayɩyɛla buloŋ we Wɩɩsɩ tɩyaŋ nɛ, a kɩ sʋla ʋ wɩɩhaa abee tebine buloŋ dɩ ʋ pɛ ʋ. 6Amɛ lohaaŋ hʋ aa kpaa ʋ hakɩla we dʋnɩya sʋma dʋŋ tɩyaŋ, ʋ kɛ paalɩ sʋba rɛ aŋ ta weye. 7Basɩ wɩya no polli kɩ tɩya Krisitabiisi hʋ, dɩ ba ta kaŋ wɩkyogii buloŋ nala sɩya tɩyaŋ. 8Dɩ nal buloŋ nɛ bee deŋ ʋ lʋlla nyuu tɩyaŋ, amarɩkpatɩya ʋ tɩɩ dɩya nala, ʋ tɩɩna vɩya wɩya hʋ ʋ aa laa di ta rɛ. Nal hʋ gba aa bɩ laa Yesu wɩya di rɛ kyo kpɩya ʋ. 9Dɩ lohaaŋ buloŋ nɛ bɩ para bɩsɩ mɔllɩ boto, a yaa nal hʋ mɛ fa aa bɩ lɩɩ ʋ bala hal, ba ta ko sabɩ ʋ feŋ we lohaana teŋ hʋ tɩyaŋ. 10Ʋ maga dɩ ʋ yaa nal ba aa yɩrɩ ʋ feŋwelii rɛ, ka nala kɩ tɩya ʋ gyɩrɩma akuu gɛɛ hʋ ʋ fa aa deŋ ʋ biisi nyuu tɩyaŋ, abee gɛɛ ʋ fa aa deŋ nɩhʋwala weliŋ, abee gɛɛ ʋ fa aa tʋma kɩ tɩya Wɩɩsɩ nala, abee gɛɛ ʋ fa aa pɛ nala hʋ aa we tʋwara tɩyaŋ, abee gɛɛ ʋ fa aa kpaa ʋ tɩɩ we wɩyaaweliye iriŋ iriŋ buloŋ yayɩ tɩyaŋ. 11Amɛ dɩ lohaaŋ buloŋ nɛ ha ko yaa halʋllɩ, ba ta ko sabɩ ʋ feŋ kɩ we lohaana teŋ hʋ tɩyaŋ. Beewɩya dɩ baala wɩya rɛ ko kyɩl ʋ te gɛɛ hʋ ʋ aa kpaa ʋ tɩɩ tɩya Krisita, ʋ bɩl aa kɩ kyɛ dɩ ʋ yala rɛ. 12Ɛɛ yaŋ daga nɩɩ ba vɩya wɩɩ hʋ ba fa aa laa sɩya we nyʋwa anɩɩ ba sɩ yaa hʋ ta rɛ gɛɛ. Ɛɛwɩya Wɩɩsɩ sɩ dɔgɩsɩ ba. 13Ɛɛ mɛ dʋŋ daa. Ba bɩl aa bee laa di ba tʋŋ tʋŋ buloŋ aŋ gɔllɩ kɩ gbɛ nala dɩɩsɩ. Wɩɩ hʋ yaŋ aa marɩ bɔmɔ rɛ yaa, ba aa kɩ gʋnnɩ hagaaha rɛ, a gɔllɩ kpa ba nyʋʋsɩ we nala wɩya tɩyaŋ a kɩ basɩ wɩya hʋ aa bɩ maga dɩ ba kɩ basɩ. 14Ɛɛ wɩya, dɩ ŋ kɛ dʋŋ nɛ ŋ aa baa dɩ lohaana hʋ ha aa yaa halʋlla, ba yal balama, a lʋl biisi, aŋ kɩ deŋ ba dɩya nala nyuu weliŋ. Dɩ á dɔmɔ ta naa ŋmanɩɩ a basɩ wɩbɔŋ buloŋ á lugo tɩyaŋ. 15Beewɩya lohaana badɔmɔŋ kɛ foŋ vɩya Krisita tɩŋɩɩ rɛ aŋ mɩɩgɩ mʋ kɩ tɩŋ Sɩtaanɩ. 16Dɩ haaŋ buloŋ aa yaa Krisitabiye rɛ ko kaŋ lohaana ʋ dɩya tɩyaŋ, ʋ maga dɩ ʋ kɩ deŋ ba nyuu rɛ aŋ ta leŋ dɩ ba mɩɩgɩ yaa kyʋga tɩya Krisitabiisi hʋ buloŋ. Dɩ gɛɛ leŋ dɩ Krisitabiisi hʋ mɛ wuwo kyiyeli kɩ deŋ lohaana hʋ aa bɩ kaŋ nala ba kɩ deŋ ba. 17Sɩlaala hʋ mɛ aa tʋŋ ba tʋma weliŋ, ʋ maga dɩ Krisitabiisi hʋ buloŋ kɩ tɩya ba gyɩrɩma rɛ aŋ kɩ tuŋ ba weliŋ. Amarɩkpatɩya ba nala hʋ aa yaa sɩfɩyaŋ a kɩ basɩ Wɩɩsɩ wɩya aŋ kɩ daga nala mɛ. 18Beewɩya ba saba Wɩɩsɩ teŋ tɩyaŋ nɛ a baa, "Dɩ ɩ ko kaŋ nʋhʋ kɩ ŋmaa mɩya, ʋ bɩ maga dɩ ɩ vʋwa ʋ nyʋwa tɔ." Ba bɩl saba rɛ anɩɩ tʋŋtʋnnɩ buloŋ maga dɩ ʋ kaŋ ʋ tuno rɛ. 19Dɩ nal lɛ kpaa kyogisi a tɩya sɩlaal, ta gyegili nɩɩ tɩɩna nyʋwa, see dɩ ba yaa nala balɩya koo boto a yaa wɩɩ hʋ daŋsɩya. 20Dɩ nal buloŋ nɛ ko yaa wɩbɔŋ, basɩ ʋ tɩɩna sɩya wɩya tɩya ʋ Krisitabiisi hʋ sɩɩ tɩyaŋ, dɩ gɛɛ kpa kambɩŋ we nɩkaalɩya hʋ. 21Á Tɩɩna Wɩɩsɩ abee Yesu Krisita abee malɩkasɩ hʋ ʋ aa lɩya sɩya tɩyaŋ, ŋ aa sʋla ɩ abee sɩfɩyasɩ dɩ ɩ tɩŋ wɩya no buloŋ ŋ aa basɩ kɩ tɩya ɩ. Kpa nal buloŋ dɩ ba yaa kɩdɩgɩ ɩ lee aŋ ta kɩ lugisi nala ɩ wɩyaalɩɩ buloŋ tɩyaŋ. 22Fɩyɛlɩ ɩ sɩya, a ta pese kpa ɩ nosi dɔbɔ nal tɩyaŋ a lɩɩ ʋ dɩ ʋ tʋŋ Wɩɩsɩ tʋma. Ta kpaa ɩ noŋ pɛ nal buloŋ wɩbɔŋ wɩkanɩya tɩyaŋ. Kaŋ ɩ tɩɩ weliŋ, a ta leŋ dɩ bisiŋ buloŋ mal ɩ. 23Ta kɩ nyʋwa nɩɩ dʋŋ. Amɛ nyʋwa sɩŋ mʋhʋ mʋhʋ kɩ pɛ, akuu ɩ luwol aa kɩ wɩɩ saŋa buloŋ wɩya. 24Nala badɔmɔŋ wɩbɔmɔ bɩ kaŋ faŋɩɩ, ɛɛwɩya ka dɩ ba gba na di ba sarɩya nal buloŋ aa gyɩma nɩɩ ba laa kyogisi rɛ. Nala badɔmɔŋ wɩbɔmɔ kɛ aa faŋa rɛ amɛ maakyiye kɩdɩgɩ rɛ ba sɩ lɩɩ lɩgyalɩɩ. 25Ɛɛ tɩɩ rɛ, wɩweliye mɛ bɩ kaŋ faŋɩɩ, koo dɩ ba yaŋ faŋa mɛ, ka ba sɩ maakyiye lɩɩ lɩgyalɩɩ.


text: 1Maa Jɔɔn sɛɛrɛ na kʋrɔ a yɩn na turo a Yesu. A 'yɛr na dɔ̃ɔ be be a wɛr pielfʋ daar, 'lɔ lɛ sɩ wõ a wʋ yele na sɩ nyɛ wʋ. Sɩ nyɛ wʋ naa nɩ a sɩ nɩbie na sɩ sɩɩr wʋ nɩ a sɩ mɩ̃ɛ nuur. A 'yɛr nyã lɛ ɩ a nyɛvʋr. 2A nyɛvʋr nyã lɛ yi a Nãaŋmɩn sɛ̃ ka wʋ de wiil sɩ a sɩ nyɛ wʋ, 'lɔ lɛ sɩ dire a wʋ dãasɩɛ na sɩ mʋɔlɔ kʋrɔ yɩ ɩka 'lɔ lɛ ɩ a nyɛvʋr na ba tara baarfʋ ɛ. 'Lɔ lɛ dɔ̃ɔ be a Sãa Nãaŋmɩn sɛ̃, ka wʋ wa ir wʋ wiil sɩ. 3Sɩ 'yɛrɛ na kʋrɔ yɩ a lɛ a sɩn mɩ̃ɛ na nyɛ tɩ wõ, ka a lɛ na vɛ̃ ka sɩn nɩ yɩn na tara nɛbʋ̃'yen, ka a sɩn nɩ a Sãa Nãaŋmɩn 'matãan a wʋ Bie Yesu Kɩrɩsɩto tara a nɛbʋ̃'yen. 4A nyã lɛ sɩ sɛɛrɛ kʋrɔ yɩ kaa sɩ chɩlfʋ na sɛɛ. 5A 'yɛr wʋn kʋ sɩ ka sɩ mʋɔlɔ kʋrɔ yɩ nɩ nyã, Nãaŋmɩn ɩn chãa ka libe ba be a wʋ 'yɔ̃ɔ jaa ɛ. 6Ala ɩ sɩ 'yɛr naa ɩka sɩn nɩ 'lɔ tara na nɛbʋ̃'yen tɩ chɛnɛ chiine a libe pɔ, sɩ ɩn jir ŋmarba na saa turo a yelmɩ̃ɛ ɛ. 7Tɩchɛ ala ɩ sɩ chiine naa a chãa pɔ nɩtãa lɛ a 'lɔ na be a chãa pɔ, sɩn tara na nɛbʋ̃'yen ka a wʋ Bie Yesu jɩ̃ɩ pɛɛ a sɩ yeldɛbɛ a jaa bar. 8Ala ɩ sɩ 'yɛr ɩka saa tara yeldɛɛr jaa ɛ, sɩ bɛlɛ na sɩ mɩ̃ɛ, na saa tara yelmɩ̃ɛ ɛ. 9Ala ɩ sɩ 'yɛr naa a sɩ yeldɛbɛ kʋ Nãaŋmɩn, wʋn vɛ̃n kʋ sɩ, tɩ pɛɛ a sɩ yeldɛbɛ a jaa bar, bojũu Nãaŋmɩn ɩn yelmɩ̃ɛ sʋɔ nɩ nɩtor. 10Ala ɩ sɩ 'yɛr naa ɩka saa maal yeldɛɛr jaa ɛ, sɩ bʋɔlɔ na Nãaŋmɩn jir ŋmara, na saa de a wʋ 'yɛr a sɩ nyãa pɔ ɛ.


text: 1Mɩyaŋ Pɔɔl aa yaa Yesu Krisita kpambɩya rɛ sabɩ teŋ no a kɩ tɩya ma Krisitabiisi hʋ aa we Galetiya paalʋʋ tɩyaŋ. Nihuwobisi daa lɩɩ ŋ, ŋ yaa Yesu Krisita kpambɩya, amɛ Yesu Krisita abee á kuwo Wɩɩsɩ aa kyisi ʋ sʋʋ tɩyaŋ nɛ lɩɩ ŋ a tɩma ŋ. 2Ŋ bee Krisitabiisi hʋ buloŋ aa we daha aa kyʋwalɩ ma. 3Á Kuwo Wɩɩsɩ abee á Tɩɩna Yesu Krisita bɔnyɛ abee ba fɩyɛlʋʋ sɩ we ma lee. 4Yesu Krisita sʋba á wɩbɔmɔ wɩya rɛ, dɩ ʋ lɩɩ ma a lɩɩ wɩbɔmɔ hʋ aa we gyɩnaŋ dʋnɩya no tɩyaŋ. Á Kuwo Wɩɩsɩ kyɛrɩ rɛ Krisita tɩŋa a yaa wɩɩ no tɩya ma. 5Ma leŋ dɩ á kɩ dannɩ Wɩɩsɩ a kaŋ kɩ mʋ deŋdeŋ. Amɩ 6Ŋ nyʋwa fɩyɛla rɛ ma wɩya beewɩya, ma teŋ vɩya Wɩɩsɩ aa yɩrɩ ma Krisita lahɔrʋmɔ tɩyaŋ tɩŋɩɩ rɛ, aŋ mɩɩgɩ mʋ kɩ tɩŋ wɩdʋŋsɩ ma aa bɩɩna anɩɩ ba yaa Wɩɩsɩ wɩweliye hʋ rɛ. 7Amɛ Wɩɩsɩ wɩwelidʋma buloŋ bɩl tuwo, a lɩɩ Wɩɩsɩ wɩweliye hʋ á aa daga ma hal. Wɩɩ hʋ aa tɩŋ ŋ kɩ basɩ wɩɩ no rɛ nyɛ, nala yʋga we doŋ a kaŋ ma kɩ kyɔrɩmɩ, a kɩ lʋga dɩ ba kaŋ Krisita wɩweliye hʋ bɩrɩmɩ kyige. 8Dɩ ámaa rɛ koo dɩ malɩka mɛ gba lɩɩ wɩɩsɩbee ko basɩ wɩdʋma buloŋ tɩya ma anɩɩ Wɩɩsɩ Wɩweliye hʋ rɛ, ka dɩ ba bee wɩya hʋ á aa laasɩya basɩ tɩya ma bɩ yaa kɩdɩgɩ, Wɩɩsɩ sɩ dɔgɩsɩ ʋ tɩɩna diŋ tɩyaŋ. 9Á laa sɩya basɩ wɩɩ no wɩya rɛ, ka ŋ bɩl kɩ basɩ ʋ tɩɩ lagɩlagɩ no. Dɩ nal buloŋ nɛ ko basɩ wɩdʋma tɩya ma a baa dɩ Wɩɩsɩ wɩweliye hʋ rɛ, dɩ wɩya hʋ ma aa laa di daa, Wɩɩsɩ sɩ dɔgɩsɩ ʋ tɩɩna diŋ tɩyaŋ. 10Wɩɩ no ŋ aa basɩ nyɛ, ma bɩɩna anɩɩ nihuwobisi rɛ ŋ kɩ kyɛ dɩ ba tɩya ŋ gasɩbɩnaa? Wɩɩsɩ ta laa nyʋwa! Nihuwobisi daa ŋ kɩ kyɛ dɩ ba tɩya ŋ gasɩbɩnaa. Wɩɩsɩ rɛ ŋ kɩ kyɛ di ʋ tɩya ŋ gasɩbɩnaa. Dɩ ŋ ha fa aa kyɛ dɩ nihuwobisi rɛ bigisi ŋ, ɛɛ kɛ ŋ fa bɩ sɩ yaa Krisita tʋŋtʋnnɩ. 11Ŋ kyaŋweliye, ma leŋ dɩ ŋ basɩ wɩɩ no tɩya ma. Wɩɩsɩ wɩweliye hʋ ŋ aa basɩ kɩ tɩya ma, nihuwobisi lee daa ba lɩɩ. 12Nihuwobiŋ mɛ bɩl daa kpaa ba tɩya ŋ, koo a daga ŋ. Amɛ Yesu Krisita tɩɩ rɛ kaŋ wɩya no daga ŋ. 13Ma nɩɩ gɛɛ hʋ ŋ fa aa kɩya rɛ saŋa hʋ ŋ fa aa tɩŋ Gyuuma wɩɩkyʋwal ŋmanɩɩ. Ma gyɩŋ gɛɛ hʋ ŋ gyɩ aa gɔllɔ kɩ dɔgɩsɩ Krisitabiisi rɛ abee kyakpʋhaa. Ŋ gyɩ aa yaa ŋ kuwokeri buloŋ nɛ dɩ ŋmanɩɩ hʋ ba aa tɩŋ nyʋgɩsɩ. 14Á Gyuuma wɩɩkyʋwal ŋmanɩɩ tɩyaŋ, mɩyaŋ nɛ fa gyɩŋ wɩya te ŋ wiye-dɔsɩ buloŋ. Ŋ fa kpaa ŋ nyuu buloŋ we á naabaala lesiri tɩyaŋ nɛ. 15Amɛ ma na wɩɩ hʋ Wɩɩsɩ aa yaa. Ʋ fáá ŋ sikii rɛ á lɩɩ ŋ ʋ bɔnyɛ tɩyaŋ dɩ ŋ tuŋ ʋ tʋma, ka ba na lʋla ŋ. 16Ʋ kyɛrɩ tɩyaŋ mɛ rɛ ʋ kpa ʋ Biye Yesu Krisita daga ŋ, dɩ ŋ wuwo basɩ ʋ wɩweliye hʋ a tɩya nala hʋ aa bɩ yaa Gyuuma. Ʋ aa daga ŋ wɩya no ko teŋ, ŋ bɩ mʋʋ nal buloŋ lee dɩ ʋ daga ŋ ba memii. 17Ŋ bɩl bɩ mʋʋ Gyerusalɛm mɛ dɩ ŋ na nala hʋ aa laa sɩya yaa Yesu Krisita kpambɩsɩ ŋ tɩyaŋ. Amɛ ŋ siye rɛ haŋ lagɩlagɩbiye hʋ a kpa mʋ Areebɩya paalʋʋ, a lɩɩ doŋ a mɩɩgɩ ko Damaasiku. 18Bɩsɩ boto hal tɩyaŋ nɛ ŋ kpa mʋ Gyerusalɛm dɩ ŋ na Piita. Ŋ aa mʋʋ doŋ, ŋ hɔŋ ʋ lee yɔbɔ sɩɩ bʋlɩya rɛ. 19Saŋa hʋ ŋ aa we doŋ, ŋ bɩ naa Yesu kpambɩsɩ hʋ kɩdɩgɩ buloŋ a pɛ Piita tɩyaŋ, see Gyemsi, á Tɩɩna Yesu nɩɩnabiye hʋ. 20Wɩya no ŋ aa sabɩ kɩ tɩya ma nyɛ, Wɩɩsɩ tɩɩ gyɩma anɩɩ ba yaa wɩtɩɩ rɛ. Ŋ bee nyɩya wɩya. 21Ɛɛ hal tɩyaŋ nɛ ŋ kpa mʋ tɔnɩ aa we Siiriya abee Silisɩya paalʋʋ tɩyaŋ. 22Saŋa no tɩyaŋ buloŋ nala hʋ buloŋ aa laa Yesu wɩya di a we Gyudɩya paalʋʋ tɩyaŋ ha fa bɩ gyɩma ŋ. 23Ba ta nɩɩ nala aa basɩ ŋ wɩya rɛ a baa, "Nal hʋ fa aa gɔllɔ kɩ dɔgɩsɩ ma, lagɩlagɩ no ʋ rɛ mɩɩgɩ gɔllɩ kɩ basɩ Wɩɩsɩ wɩweliye hʋ ʋ fa aa lʋga dɩ ʋ kyogi rɛ." 24Ɛɛwɩya, ba dannɩ Wɩɩsɩ rɛ weliŋ ŋ wɩya.