text: 1Nɩsaal za n'ʋ a fɛr k'ʋʋ sawr a nɩ-bɛrɛ na dɩrɛ nɩ-kpɛ̃nʋ a nʋɔr. Bʋ̃ʋ n'ʋ so, nɩ-kpɛ̃ɛnʋ za yi n Naaŋmɩn zie; a nɩ-kpɛ̃ɛnʋ na be be a, Naaŋmɩn n'ʋ mɩ́ ƴãw a. 2A na ɩ a ŋa a, sob nɛ na bɛ sawr a nɩ-kpɛ̃ɛnʋ dɩrɛ a ʋ zu a, ʋ bɛ sawr a lɛ a Naaŋmɩn na bɔbr k'aa yele tuur a ɩ. Ɛ a bɛlɩ dem na bɛ sawr a nɩ-kpɛ̃ɛnʋ a, na bɔ n dɔwrʋ ƴãw bɛ tʋɔra. 3A ƴɛr-dɩrbɛ bɛ ɩ nɩ-zɔrɩ sob nɛ na ɩrɛ vla a zie ɩ, sob nɛ na ɩrɛ faa a zie n'a bɛ ɩ nɩ-zɔrɩ. Fʋ bɔbr a kɛ fʋ ta zɔrɛ a nɩ-kpɛ̃ɛ ɩ? Ɩrɛ vla, ʋʋ na mʋʋrɛ fʋ na, 4bʋ̃ʋ n'ʋ vɛ̃, Naaŋmɩn tõ-tone n'ʋ, k'ʋʋ tʋ̃ɔ mɩ́ ƴãw fʋ ɩrɛ vla. Ɛ cɛ fʋ̃ʋ wa ɩrɛ faa a, fʋ̃ʋ zɔrɛ ʋ. Bʋ̃ʋ n'ʋ vɛ̃, zawla lɛ ƴãw bɛ n'a ʋ tɛr a dɔwrʋ fãw ɛ. Ʋlɛ wa dɔwrɛ nɩr a, a Naaŋmɩn tome n'a ʋ tone, k'ʋʋ wul a Naaŋmɩn suur na ìr a yel-fa-maalɛ ƴãw a. 5Alɛ n'a so a fɛr k'aa nɩ-bɛrɛ nʋɔr sawfʋ be be, ɛ a ta ɩ a Naaŋmɩn suur dɛ̃bɩ̃ɛ tɛwr ƴãw ɛ, ɛ mɩ̀ ɩ a vla a socir na wule a ƴãw. 6Alɛ cãa n'a so nyɩ yarɛ a zuru-yar; bʋ̃ʋ n'ʋ vɛ̃, a bɛlɩ dem na dier a a, Naaŋmɩn n'ʋ kʋ̀ bɛ a tõ-nʋɔr ŋa kɛ́ bɛ tone vla. 7Nyɩ mɩ́ kʋ̀ ŋa za a ʋlɩ bom a na fɛr kɛ nyɩ kʋ̀ ʋ a: a zuru-yar, a sob nɛ na dier a zuru-yar a; a bome a mɩnɛ samɛ, a bɛlɩ dem na dier a samɛ a ŋa libie a; a zɔba, a sob nɛ a na fɛr kɛ nyɩ zɔrɛ a; a ƴãwfʋ, a sob nɛ a na fɛr kɛ nyɩ ƴãwnɛ a. 8Nyɩ ta mɩ́ tɛr san kãw za nɩr za zie ʋ bɛ ɩ a nyɩ nɔ̃w-taa ɩ. Bʋ̃ʋ n'ʋ vɛ̃, sob nɛ na nɔnɛ a ʋ tɔ a, ʋ saw nɩ a Naaŋmɩn-Wulu ʋ za. 9A Naaŋmɩn nɛ-ƴãwnɩ a ŋa: «Ta maalɩ pɔw-gaa-yel-bier, ta kʋ́ nɩr, ta zu bom, ta tɩɛrɛ kɛ fʋ̃ʋ nãá so a fʋ tɔ bom», nɩ a Naaŋmɩn nɛ-ƴãwnɩ al za na cɛ a, a za tuor ɩ taa be a Naaŋmɩn nɔ-ƴãwna ŋa yõ pʋɔ: «Fʋ na nɔnɛ nɩ a fʋ to-sob mɛ̃ a fʋ mɩŋa a.» 10Nɔ̃wfʋ bɛ maalɛ faa kãw za tɔ zie ɩ; lɛ so fʋ̃ʋ wa nɔnɛ a fʋ tɔ a, fʋ saw nɩ a Naaŋmɩn-Wulu ʋ za. 11Nyɩ ta dɩɛnɩ nɩ a yel ŋa ɩ, nyɩ na bãw a daar ʋl pʋɔ tɩ na be a: a tɛm ta na kɛ́ nyɩ bɛr a nyɩ gʋ̃ɔ lɛ, ɛ ìr. Bʋ̃ʋ n'ʋ vɛ̃, a faafʋ pɩɛl tɩ nɩ a ƴɛrɛ ŋa zuo a lɛn daar tɩ na tĩ kɛ saw de a Naaŋmɩn a. 12A tɩ̃ɩsɔw cen na kpɛ sɔw, a zie vɩɛrɛ na. A na ɩ lɛ a, nyɩ ɩ tɩ lɔb a lige pʋɔ ɩ-ɩrɩ bɛr, ɛ cɔbrɩ a cãa pʋɔ zɛbr ƴãw. 13Nyɩ ɩ tɩ cere cenu na vɩɛl a, mɛ̃ mʋ̃tɔ̃w daarɩ a, ɛ bɛr a dɩ-gbogbo nɩ a dãa kuolu, a pɩ̃ɔ yele nɩ a nɩ-fa-ɩb, a zɛb-taa nɩ a nyu-yele. 14Nyɩ su a Sore Yeezu Kɩrɩta, ɛ ta saw a ƴãgan nʋ̃ɔ̀-faar vʋla a so nyɩ ɛ.


c: text/html

text: 1Yelmɩ̃ɛ lɛ n 'yɛrɛ a Kɩrɩsɩto 'yɔ̃ɔ, n ba ŋmara jirsɩ ɛ, a n tɩɛr mɩ din dãasɩɛ a Nãaŋmɩn Sɩɛ pɔ. 2Nɩbaal kpɛ man tɩ põn bar, ka wʋʋr sɛɛ ma a nyãa. 3An taa nʋ̃mɔ̃ ma naa ɩka n ben pɔ'yɔ̃ɔfʋ pɔ naa ba lɛ pʋɔ a Kɩrɩsɩto pɔ ɛ, a n yɛɛr Isɩral nɩbɛ jũu, bala lɛ ɩ a n mɩ̃ɛ nɩbɛ. 4A Isɩral nɩbɛ bala lɛ a Nãaŋmɩn de ka ba ɩ a wʋ bibiir, na wʋ kʋ ba a wʋ tɩɩr nɩ a nɛtɩrsɩ wʋn pɔn ba, na wʋ kʋ ba a nɛbinãa, nɩ a lɛ ban na puoro wʋ a wʋ puorfʋ yir nɩ a nɛɛr wʋn tɩr kʋ ba. 5Bala lɛ ɩ a sãakpãmɩne, a ba pɔ lɛ ba bɩɛr a Kɩrɩsɩto mɩ na ɩ a nɩsaal yi, na wʋ ɩ a Nãaŋmɩn kaara a bomo a jaa, 'lɔ lɛ ban pɛɛrɛ bɩbir jaa. A ɩ a lɛ. 6A ba ɩ fɩka a Nãaŋmɩn 'yɛr ɩn faa ɛ, bojũu a ba ɩ a bala jaa ban dɔɔ a Isɩral nɩbɛ pɔ, ba jaa lɛ ɩ a Isɩral nɩbɛ ɛ. 7A ba ɩ baa yi a wʋ par pɔ ɛ, ba jaa baa ɩ Abraham bibiir ɛ, tɩchɛ Nãaŋmɩn dɔ̃ɔ tɩr nɛɛ kʋ a Abraham ɩka, "Isaakɩ 'yɔ̃ɔ lɛ a fʋ yɔn na yi." 8A ba ɩ a ɩ̃gãn vaar bibiir lɛ ɩ a Nãaŋmɩn bibiir ɛ, tɩchɛ a bibiir bala a Nãaŋmɩn na tɩr a nɛɛ a wʋ dɔɔ, bala lɛ wʋ kaa a ba ɩ Abraham bibiir. 9Bojũu nɩtɔ̃ lɛ a Nãaŋmɩn dɔ̃ɔ tɩr a nɛɛ 'yɛr, "A daar wa ta, ɩn lɩɛb wa ka a Saara dɔɔ dabile." 10A ba ɩ anyã tɛɛ lɛ ɛ, tɩchɛ a Worbɛka dɔɔn dabil ayi ka ba sãa ɩ bʋ̃'yen tɛɛ na ɩ a sɩ sãakpã Isaakɩ. 11Sɛrɛ tɩ ka wʋ wa dɔɔ a yɩbɛ banyãna, baa mɩ maal yele jaa vɩla bɩɩ dɛɛr ɛ, tɩ nɩtɔ̃ lɛ a ɩ ɩka a Nãaŋmɩn bɔfʋ pɔ lɛ wʋ ma tu ir a nɩrɛ. 12A kʋ̃ ɩ a fʋ tʋ̃mɔ̃ jũu ɛ, tɩchɛ a 'lɔ na bʋɔl fʋ. Nãaŋmɩn 'yɛr kʋ a Worbɛka, "A yɛkarma na tʋ̃nɔ̃ na kʋrɔ a yɛbile." 13Lɛ mɩ lɛ a sɛb a Nãaŋmɩn gãn pɔ, "N nʋ̃n Jekɔb tɩchɛ naa 'laar a Esau." 14Bo lɛ sɩn pãa lɛ 'yɛr? Nãaŋmɩn ɩn nɩfɩlefɩle bɩɩ? Kai. Sɔr ba be be ɛ! 15Bojũu wʋ 'yɛr kʋ a Mosesɩ, "Nɩrɛ 'lɔ ɩn na kaa nɩbaal lɛ ɩn na kaa nɩbaal, naa maal vɩla kʋ a 'lɔ ɩn na maal vɩla kʋ." 16A lɛ jũu a ba ɩ lɛ nɩrɛ na bʋɔrɔ ɛ, bɩɩ na tʋ̃nɔ̃ lɛ ɛ, tɩchɛ a yin Nãaŋmɩn nɩbaal kaafʋ pɔ. 17Bojũu Nãaŋmɩn dɔ̃ɔ 'yɛr kʋ a Ijipitɩ nãa Faaro ɩka yaa, "Maa lɛ bin fʋ a yele nyãna jũu, ɩka n wiil a n kpɛ̃ɔ a fʋ 'yɔ̃ɔ, ka ban bʋɔl a n yuor a wɛr wʋ jaa." 18A lɛ jũu, Nãaŋmɩn ma kãan nɩrɛ 'lɔ wʋn bʋɔrɔ nɩbaal, a 'lɔ wʋ mɩn bʋɔrɔ, wʋ ma vɛ̃n ka a wʋ nyãa kpɛ̃mɛ. 19Ɩ̃sʋɔ na sʋʋr ma naa ɩka, "Bo lɛ so ka a Nãaŋmɩn na de yele dɔɔl sɩ? Bojũu nɩrɛ jaa kʋ̃ tʋ̃ɔ tɔr a lɛ a Nãaŋmɩn na bʋɔrɔ ɛ?" 20Tɩchɛ fʋ̃ʋ mɩ nɩ ana, nɩsaal na fʋn 'yɛr lɩɛr Nãaŋmɩn? "Laa na tʋ̃ɔn sʋʋr a 'lɔ na mɛ wʋ ɩka, 'Bo lɛ fʋ mɛ ma a nɩtɔ̃ ɔ?' " 21A lamɩɛrɛ ba tara sɔr ɩka wʋ de a yɔɔr bʋ̃'yen 'lɔ̃nɔ̃ mɛn bʋ̃ʋdʋʋ tɩchɛ mɛn ladiraa ɛ? 22Bo lɛ, ala ɩ Nãaŋmɩn lɛ kaa ir ɩka wʋ wiil a wʋ suur na wʋ vɛ̃ a ba bɔ̃ɔn a wʋ kpɛ̃ɔ, tɩ na wʋ chɛnɛ tara kãnyir nɩ a bonsɩ ala wʋn chɔɔr gun a sɔ̃ɔ barfʋ? 23Bo lɛ, ala ɩ wʋ maal a nɩtɔ̃ ɩka a bonsɩ ala na ɩ a wʋ nɩbaal bomo, ka a bɔ̃ɔn a wʋ tɩɩr tɔ̃nɔ̃, a bala wʋn de nie chɔɔr gun a wʋ tɩɩr, 24a sɩn gba wʋ mɩ na bʋɔl, na ba ɩ a Juu nɩbɛ tɛɛ ɛ, tɩchɛ na wʋ bʋɔl a bala na ba ɩ a Juu nɩbɛ mɩ? 25Nɩtãa lɛ a Nãaŋmɩn na vɛ̃ ka a wʋ 'yɛ'yɛrɛ Hosea sɛb a wʋ gãn pɔ, "Ɩn bʋɔl ban a maa nɩbɛ, a bala na ba ɩ a n nɩbɛ ɛ, naa bʋɔl wʋ a n nɩ nʋ̃ naa, 'lɔ na ba dɔ̃ɔ ɩ a n nɩ nʋ̃ naa ɛ." 26Ka wʋ sɛb a nɩtɔ̃nɔ̃ an ɩ a jie 'lɔ̃nɔ̃ wʋn 'yɛr ɩka, "Yaa ɩ a n nɩbɛ ɛ, bala naa lɛ ban lɛ bʋɔl a Nãaŋmɩn vʋr bibiir." 27Isaiya mɩ dɔ̃ɔ mʋɔl a Isɩral nɩbɛ na wʋ 'yɛr, "Ala ɩ a Isɩral nɩbɛ gba waan fɩka man nɛɛ bire, a bɩ̃lãa bala na wa chɛ, lɛ na nyɛ faafʋ. 28Bojũu a sɩ Soro na pɔɔn naa a wʋ 'yɛr tɔɔrfʋ na wʋ ŋmaa a ju." 29Isaiya dɔ̃ɔn de nie 'yɛr, "Ala ba ɩ a sɩ Soro na ɩ a gãdaa jaa gãdaa sʋɔ lɛ dɔ̃ɔ bar a sɩ par ŋmaa ɛ, sɩn taa mɩ nyʋɔl kaara a Sodom nɩ a Gomora tẽn kaar." 30Bo lɛ sɩn pãa lɛ 'yɛr? A bala na ba ɩ a Juu nɩbɛ ɛ, na ba dɔ̃ɔ turo a yeltorsɩ ɛ, bala lɛ be tara yaa. A ba yele tor naa ban tara sɔɔfʋ jũu. 31Tɩchɛ a Isɩral nɩbɛ na turo a yeltorsɩ ba tara yaa ɛ, 32Bo lɛ so? Bojũu baa turo nɩ sɔɔfʋ ɛ, tɩ turo nɩ tʋ̃mɔ̃, na ba bãr a kʋsɩr bãraa. 33Nɩtãa lɛ na sɛb a Nãaŋmɩn gãn pɔ a wʋ 'yɛr, "Nyɛ, n bin a kʋsɩr be a Jiyon ka nɩbɛ na bãra nɩ a pie 'lɔ na vɛ̃ ka ba loro, ka nɩrɛ 'lɔ jaa na sɔɔ de wʋ, vɩ̃ kʋ̃ kpɛ wʋ ɛ."

robotstxt: allowed

filter: keep


text: 1Hɔ kʋ mɔɔ cɩnta m heer ʋ bɩ ba n nɩ: Mɔɔ bɩ n bɔrɛ m bʋr awɔɔ zi b'ʋ heerzar nɔ ʋ y. 2Kʋ mɔɔ awɔɔ heer zaar ba, nka nɩ heernyɔɔ kam mɔɔ ʋ, k'awɔɔ kʋ mɔɔ awɔɔ heer zaar ba rɔ wɔɔ bɛɛ nɩ? 3Naa tɔ ma m mɔɔ n lɛɛ ka m ci ba awɔɔ ma ncɩnaaʋ, kʋ mɔɔ n a ŋʋa kʋ m bʋr awɔɔ zi k'awɔɔ n mɔɔ da heerzar ma, an bɔkarɛ awɔɔ y'a ga m a mɔɔ heer nyɔɔ bɩ tɔ ma m. Bɩ, mɔɔ dɔ paan••• m ʋ, awɔɔ haay, kʋ mɔɔ ɩ heernyɔɔ m, awɔɔ heernyɔɔ m sɔ. 4Ci bɩ do kʋ mɔɔ ba awɔɔ ma naa, a n yɩ mɔɔ ma naanaa y, a ba mɔɔ ʋ kan heerzar kɩ, m nyi ka. Mɔɔ n a ŋʋa kʋ m awɔɔ heer zar y, ci bɩ ba mɔɔ ʋ k'awɔɔ n a dɔ a ʋ, mɔɔ y'awɔɔ ŋʋam gʋta. 5K'awɔɔ gʋaa nyɩnta an bʋr heerzar nɩ, mɔɔ bɛɛ a m heer zar y, awɔɔ haay a a heer zar, gɛɛ awɔɔ gʋɔɔ gɔsɩnnɔ m. 6A da k'awɔɔ ʋ kʋ ʋ a hʋnhʋr bɩ, a a zaa bɔ. 7Naa tɔ ma bɩ, k'a sugur ka ʋ, a heer wʋta, k'a heer b'a zar an bɔɔlam ba y. 8Bɩ y'a ka mɔɔ n'a yɛrɛ awɔɔ han k'a a ŋʋarɛ hɩnka m. 9Bala, ci bɩ kʋ mɔɔ ba awɔɔ ma bɩ, m ka mɔɔ ʋ ma kʋ m dɩga a k'awɔɔ ɩ mim sim fasɩ-fasɩ gɛ. 10K'awɔɔ sugur ka gʋaa ʋ, mɔɔ ɩ sugur karɛ a zaa ʋ sɔ. Bɩ kʋ mɔɔ sugur ka gʋaa ʋ, k'a ɩ yɩrɛ ɩ ʋ a ga a ʋ m kʋ m sugur ka ʋ, a ba mɔɔ nawʋm awɔɔ tɔ ma, Krista mɩm m. 11A ba wɔɔ nawʋrɛ ncɩnaaʋ, k'ʋ bɩ zaa ka Sʋtaana ʋ, k'an wɔɔ ku y. Bala, gɩngarɔ k'an ta m nɔ wɔɔ, wɔɔ ŋ dɔ mɩŋŋa. 12Mɔɔ m hʋr m ta Trowas ʋ, kʋ m aa Krista lemim nyɩnta pa da, kʋ mɔɔ yaa lee ku bɩ, mɔɔ yaa dɩga a Zuuba zaa banka gʋta, kʋ m lemim bɩ pa da. 13Bɩ, heerkɔrɛ gʋta mɔɔ nyɩnta a nɔ ʋ, kʋ mɔɔ n wɔɔ danyɩ Tiitɩ yɩ bɩ tɔ ma. A m naa, mɔɔ n zaa yɛ Trowas gʋɔɔ wɔɔ han m m len so ŋ nɩ, m m hʋr, m ta Masedʋan ʋ. 14Krista a da a jɩnnɔ haay ma, an nɩ ŋ gɩngaatarɛ an nɩ yirbə sire ŋ nɩ. Woso tɔ n lɛbɔʋrɛ yɩ, k'a nɩ wɔɔ gaam Krista da ma naa do nɔ ʋ dɔmɩm haay, an n'a kam gʋɔɔ nɩ Krista dɔm lɛɛ haay ʋ bɩ minto. 15Bala, wɔɔ bɔ kʋ ʋ kan tidəər ji nyɩnta kɩ, Krista n'a kam Woso ʋ, gʋɔɔ kʋ ŋ nɩ bʋmbɔrɛ zaa ra rɔ wɔɔ, kan gʋɔɔ kʋ ŋ n'ɩ nyaanɩm nɔ wɔɔ k'ɩ dɩgam wɔɔ ma tidəər. 16Kʋ gʋɔɔ kʋ ŋ n'ɩ nyaanɩm nɔ wɔɔ nɩ, kan brɔɔ kɩ zɛ wɔɔ nɩ zɛm nɩ, ŋn'ɩ gɩngarɛ, gʋɔɔ kʋ ŋ nɩ bʋmbɔrɛ zaa ra rɔ wɔɔ, kan brɔɔ kɩ, mɩsɩrbaa wɔɔ nɩ zɛm nɩ, ŋn'ɩ mɩsɩrbaa yɩm sɔ. Bɩ, kʋ Woso bɛɛ m, nka ɩ wɔ ʋ, an nɩ zi naa do barɛ? 17Wɔɔ n bɔ kʋ ʋ kan gʋɔɔ kʋ ŋ Woso lemim bɩ sa, ŋn'ɩ ter bam nɩ rɔ wɔɔ kɩ y. Bɩ kʋ Woso mɩŋŋa ɩ wɔɔ nyɔɔ bɩ, a lemim bɩ pa wɔɔ n'a dam kan sɩra kɩ, a mɩm m, kʋ Krista zibəənyɩnɔ m wɔɔ m bɩ tɔ ma.


text: 1Ɛɛ rɛ Yesu bɩl basɩ tɩya ʋ hatɩnna hʋ a baa, "Ma pɔ dɩ ma ta kɩ yaa ma wɩyaaweliye nala sɩya tɩyaŋ dɩ ba na. Dɩ mamaa rɛ aa yaa gɛɛ ma bɩ sɩ kaŋ tuno buloŋ ma kuwo aa we wɩɩsɩbee tɩyaŋ lee. 2Ɛɛwɩya dɩ ɩ rɛ kpaa kɩŋ tɩya nyaabʋ ta leŋ dɩ nal buloŋ gyɩma. Minaafigi tɩmma hʋ rɛ aa kɩ yaa gɛɛ nɩgyamaa tɩyaŋ, dɩ nala kɩ bigisi ba. Wɩtɩɩ rɛ ŋ basɩ kɩ tɩya ma, ba foŋ laa ba tuno buloŋ nɛ gɛɛ. 3Amɛ dɩ ɩ rɛ kpaa kɩŋ tɩya nyaabʋ, ta leŋ dɩ ɩ kyaŋfɩyaŋ mɛ gba gyɩma. 4Leŋ dɩ ʋ yaa wɩfaŋɩɩ. Dɩ ɩ rɛ yaa gɛɛ, ɩ Kuwo Wɩɩsɩ sɩ tun-ɩ beewɩya ʋ kɛ naa wɩɩ hʋ ɩ aa yaa rɛ." 5Ɛɛ rɛ Yesu bɩl baa, "Dɩ ma ko kɩ kyʋwalɩ Wɩɩsɩ, ma ta kɩɩ minaafigi tɩmma hʋ, beewɩya ba aa kyo dɩ ba sɩŋ wɩɩkyʋwaldɩɩsɩ abee ŋmaŋsɩ logimo tɩyaŋ nɛ, a kɩ kyʋwalɩ Wɩɩsɩ dɩ nal buloŋ na ba. Wɩtɩɩ rɛ ŋ basɩ kɩ tɩya ma, ba kɛ laa ba tuno buloŋ nɛ gɛɛ. 6Amɛ dɩ ma ko kɩ kyɛ dɩ ma kyʋwalɩ Wɩɩsɩ, ma gyʋʋ ma dɩɩsɩ a kaŋ borisi hʋ tɔ, aŋ sʋla ma Kuwo hʋ ma aa bee na. Ʋ kɛ aa na wɩɩ hʋ ma aa faŋa kɩ yaa rɛ, ʋ sɩ tuŋ ma. 7Dɩ ma ko kɩ kyʋwalɩ Wɩɩsɩ, ma ta kɩ basɩ wɩgyamaa aa bɩ kaŋ memii, anɩɩ nala hʋ aa bɩ gyɩŋ Wɩɩsɩ aa kɩ yaa gɛɛ. Ba bɩɩna anɩɩ ba wɩbasɩgyamaa no rɛ sɩ leŋ dɩ Wɩɩsɩ nɩɩ ba kyʋwala. 8Ma ta kɩɩ ba. Beewɩya ma Kuwo kɛ gyɩŋ kɩŋ hʋ ma aa kyɛ rɛ, dɩ ma ha gba bɩ sʋla ʋ. 9Dɩ ma ko kɩ kyɛ dɩ ma kyʋwalɩ Wɩɩsɩ, ma baa, "Á Kuwo Wɩɩsɩ aa we wɩɩsɩbee tɩyaŋ, leŋ dɩ ɩ feŋ na bigisii. 10Leŋ dɩ ɩ koro ko. Leŋ dɩ nala kɩ tɩŋa ɩ nyʋwa taŋha no tɩyaŋ anɩɩ ba aa tɩŋ gɛɛ wɩɩsɩbee tɩyaŋ. 11Tɩya ma á gyɩnaŋ nyʋwa kɩdiiliye 12aŋ kpa á wɩbɔmɔ kyɛ ma, anɩɩ á mɛ aa kpaa á dɔŋtɩŋsɩ wɩbɔmɔ kɩ kyɛ ba gɛɛ. 13Kyiyeli ma dɩ kɩŋ buloŋ ta ko mʋrɩ ma we wɩbɔmɔ yayɩ tɩyaŋ aŋ lɩɩ ma Sɩtaanɩ nosi tɩyaŋ. 14Dɩ ɩ dɔŋtɩɩna rɛ yaa ɩ wɩbɔŋ, ka dɩ ɩ kpa kyɛ ʋ, ɩ Kuwo Wɩɩsɩ aa we wɩɩsɩbee tɩyaŋ mɛ sɩ kpa ɩ wɩbɔmɔ kyɛ ɩ. 15Amɛ dɩ ɩ rɛ bɩ kpaa wɩya kɩ kyɛ ɩ dɔŋtɩŋsɩ, ɩ Kuwo Wɩɩsɩ mɛ bɩ sɩ kpa ɩ wɩbɔmɔ kyɛ ɩ." 16Ɛɛ rɛ Yesu baa, "Dɩ mamaa rɛ ko vʋwa nyʋwa, ma ta kaŋ ma sɩya haasɩ anɩɩ minaafigi tɩmma hʋ aa kɩ yaa gɛɛ. Dɩ ba ko vʋwa nyʋwa ba aa haasɩ ba sɩya rɛ dɩ nal buloŋ na a gyɩma anɩɩ ba vʋwa nyʋwa rɛ. Wɩtɩɩ rɛ ŋ basɩ kɩ tɩya ma, ba kɛ laa ba tuno buloŋ teŋ nɛ gɛɛ. 17Amɛ dɩ mamaa rɛ ko vʋwa nyʋwa, ma sɔŋ ma sɩya a kyaasɩ ma nyuni 18dɩ nala ta wuwo gyɩma anɩɩ ma vʋwa nyʋwa rɛ, see ma Kuwo Wɩɩsɩ, nal hʋ ma aa bee na dʋŋ. Ʋ kɛ na wɩɩ hʋ ma aa faŋa yaa rɛ, ɛɛ wɩya ʋ sɩ tuŋ ma." 19Nyɛ rɛ Yesu bɩl baa, "Ma ta kyɛɛ kɩna kɩ biŋ ma tɩɩ dʋnɩya no tɩyaŋ. Beewɩya, dʋnɩya tɩyaŋ, pʋgɩma sɩ di badɔmɔŋ ka badɔmɔŋ mɛ sʋ, ka dɩ gaala mɛ wuwo gyʋʋ gaa badɔmɔŋ. 20Amɛ ma kyɛ kɩna kɩ biŋ ma tɩɩ wɩɩsɩbee tɩyaŋ, lee hʋ pʋgɩma aa bɩ sɩ wuwo di ba, ba bɩ sɩ sʋ, ka gaala mɛ bɩ sɩ wuwo gaa ba. 21Lee hʋ ɩ sɩfɩyaŋ kɩna aa we, doŋ nɛ ɩ hakɩla mɛ aa we." 22Ɛɛ rɛ Yesu bɩl baa, "Ɩ sɩya rɛ yaa ɩ teŋbii kyaanʋʋ. Dɩ ɩ sɩya rɛ weliye a kɩ na, ɩ teŋbii buloŋ kaŋ kyaanʋʋ rɛ, 23amɛ dɩ ɩ sɩya bee na, ɩ teŋ buloŋ aa we bilhuu tɩyaŋ nɛ. Dɩ kyaanʋʋ hʋ aa we ɩ tɩyaŋ nɛ ko bɩrɩmɩ bilhuu, bilhuu kɩŋkaŋ tɩyaŋ nɛ ɩ paalɩ we gɛɛ." 24Ba bɩ sɩ wuwo kpa dʋŋdɔɔdɩgɩ a dɔbɔ dʋŋdɔɔ-nɩmma balɩya, beewɩya ʋ sɩ kyo kɩdɩgɩ aŋ haasɩ kɩdɩgɩ mɛ. Ʋ sɩ kɩ tɩŋ kɩdɩgɩ nyʋwa weliŋ aŋ kɩ vɩya kɩdɩgɩ hʋ mɛ nyʋwa. Ɛɛ tɩɩ rɛ nal buloŋ mɛ bɩ sɩ wuwo kyo dʋnɩya no kɩna aŋ bɩl tɩŋ Wɩɩsɩ mɛ. 25Ɛɛwɩya, ŋ basɩ kɩ tɩya ma rɛ, ma ta leŋ dɩ ma mɩɩbol wɩya kyɩl ma. Ma ta leŋ dɩ kɩna hʋ ma aa sɩ di koo kɩna hʋ ma aa sɩ nyʋwa ma mɩɩbol tɩyaŋ wɩya kyɩl ma. Ma ta leŋ dɩ ma teŋbii kɩna wɩya mɛ kyɩla ma. Beewɩya, kɩdiiliye dʋŋ daa aa tɩya nihuwobiŋ mɩɩbol. Gannɩ mɛ dʋŋ daa yaa nihuwobiŋ teŋbii kɩkyɛɛlɩya. Kɩdiiliye abee gannɩ no buloŋ bɩ maga ma mɩɩbol. 26Ma deŋ na digibiisi, ba bee pala, ba bɩ kaŋ busolo mɛ a kɩ we kɩdiiliye, amɛ á Kuwo Wɩɩsɩ aa we wɩɩsɩbee tɩyaŋ nɛ aa tɩya ba kɩdiiliye. Ma yaŋ daa kaŋ tɔnɔ a te digibiisi no? 27Ma tɩyaŋ kɩbee rɛ sɩ wuwo kuu kɩna no aa kyɩla ʋ wɩya a kaŋ kyɛdɩgɩ mɛ pɛ ʋ tɩɩ mɩɩbol tɩyaŋ. 28Bee rɛ yaŋ tɩŋ gannɩ wɩya kyɩl ma? Ma deŋ na tɩɩfɩɩla aa we ɔhɔ tɩyaŋ. Ba bee tʋŋ tʋma, ba bɩ ala gannɩ mɛ kɩ laalɩ, 29amɛ ba weliye rɛ kɩŋkaŋ. Kuwori Solomɔn gyɩ kaŋ kɩna rɛ weliŋ. Amɛ abee gɛɛ buloŋ ʋ gannɩ fa bɩ weliye a maga tɩɩfɩɩla no kɩdɩgɩ buloŋ. 30Dɩ Wɩɩsɩ rɛ aa sɩ wuwo leŋ ɔhɔ aa sɩ we doŋ gyɩnaŋ bee kyiye dʋŋ weliye gɛɛ, ma bɩɩna anɩɩ Wɩɩsɩ bɩ sɩ wuwo leŋ dɩ ma na gannɩ tɔ ma tɩɩ rɛ koo. Ma na gɛɛ ma Wɩɩsɩ laadii aa maga? 31Ɛɛwɩya ma ta leŋ kɩdiiliye hʋ ma aa sɩ di, koo kɩŋ hʋ ma aa sɩ nyʋwa, koo kɩŋ hʋ mɛ ma aa sɩ laalɩ wɩya kyɩl ma. 32Nala hʋ aa bɩ gyɩŋ Wɩɩsɩ dʋnɩya no tɩyaŋ, ba aa rɛ aa leŋ kɩna no wɩya kyɩl ba. Ma Kuwo aa we wɩɩsɩbee tɩyaŋ gyɩma anɩɩ ma maga dɩ ma kaŋ kɩna no buloŋ nɛ. 33Amɛ, ma laa sɩya kyɛ kɩna hʋ aa we Wɩɩsɩ koro hʋ tɩyaŋ, a kyɛ gɛɛ hʋ ma aa sɩ yaa a kaŋ tɩpʋlʋŋ Wɩɩsɩ sɩya tɩyaŋ. Ʋ sɩ kpa kɩkaalɩya hʋ buloŋ mɛ a pɛ tɩya ma. 34Ɛɛwɩya, ma ta leŋ dɩ kyiye wɩya kyɩl ma. Kyɛɛ buloŋ kaŋ ʋ wɩgyʋʋlɩya rɛ. Ma ta bɩl kpaa wɩdʋma buloŋ pɛ kyɛɛ kɩdɩgɩ buloŋ bee ʋ wɩgyʋʋlɩya tɩyaŋ."


text: 1Maa Pɔɔl na ɩ a Nãaŋmɩn tʋ̃tʋ̃nɔ̃ nɩ Yesu Kɩrɩsɩto nɩtʋ̃nãa, Nãaŋmɩn ir man tʋ̃ ɩka n tɩ sʋ̃ʋ a wʋ nɩchɛl irsɩ sɔɔfʋ ka ba bɔ̃ɔ a yelmɩ̃ɛ tɩ turo a lɛ a Nãaŋmɩn na bʋɔrɔ ɩka ba turo. 2Ala lɛ ɩ a nyɛvʋr na ba tara baarfʋ dɔ̃ɔ bɔ̃ɔn, a Nãaŋmɩn na ba ŋmaara jir ɛ, na tɩr a nɛɛ kʋ sɩ a nyɛvʋr nyã yele sɛrɛ tɩ bon jaa wa piel. 3A sɔ̃ɔ 'lɔ na sɛɛ na wa ta, Nãaŋmɩn vɛ̃ naa ka a wʋ 'yɛr gã chãa pɔ, ka n 'yɛrɛ a lɛ a Nãaŋmɩn nyã na ɩ a sɩ Fafaara na de kʋ ma ɩka n 'yɛr. 4N sɛɛrɛ na a gãn nyã kʋrɔ a fʋ̃ʋ Titusɩ na sɔɔ a Yesu jũu, fʋ ɩ naa a n bie. Wɩ̃ɛfʋ nɩ nyã'maar na yi a Sãa Nãaŋmɩn nɩ sɩ Fafaara Yesu Kɩrɩsɩto jie, a be a fʋ sɛ̃. 5Lɛ na so ka n bar fʋ a Kɩrete paal nɩ nyã, ɩka fʋ baar maal a ala na chɛ ka a tor, tɩ na fʋ ir nɩbɛrɛ a tẽn ala nɩ tãa lɛ ɩn dɔ̃ɔ wiil fʋ. 6A nɩdiere wʋ ta ɩ nɩrɛ 'lɔ nɩbɛ na nyɛrɛ yeldɛbɛ a wʋ 'yɔ̃ɔ ɛ, wʋ ɩ pɔɔ bʋ̃'yen sʋɔ, na wʋ ɩ nɩrɛ 'lɔ a wʋ bibiir na sɔɔ Nãaŋmɩn, na ba ta ɩ bigãlsɩ nɩ bibawõnsɩ ɛ. 7A nɩdiere an ɩ Nãaŋmɩn tʋ̃mɔ̃ lɛ wʋ kaara jũu, wʋ ta ɩ tuor kʋ a nɩbɛ ɛ, wʋ ta ɩ nɩrɛ suur na ire fɔfɔɔ ɛ, na wʋ mɩ ta ɩ dãnburo ɛ, wʋ ta ɩ nɩrɛ na jɛɛrɛ, bɩɩ bʋɔrɔ libie na ba tu sɔr ɛ. 8Wʋ ɩ nɩrɛ 'lɔ na diere sãanba, na wʋ nʋ̃ vɩla maalfʋ, na wʋ ɩ nɩrɛ 'lɔ na nyɔɔrɔ wʋ mɩ̃ɛ, na wʋ ma ɩrɛ a lɛ na tor, na wʋ ɩ nɩchɛchɛ, tɩ kpãana wʋ mɩ̃ɛ. 9Wʋ nyɔɔ a yelmɩ̃ɛ 'yɛr nyã tara kpɛ̃ɔ nɩtãa lɛ an wiil. Lɛ lɛ wʋn tʋ̃ɔ 'yɔ̃ɔ a bamɩne ɩ̃kpɩ̃ɛn nɩ a yelmɩ̃ɛ wiilfʋ tɩ dɛn a bala na kpɛrɛ. 10Bojũu a ba yɔɔ bala na ɩ a bawõnsɩ nɩ 'yɛr pɔrsɩ nɩ bɛ̃bɛlbɛ bala na yi a yɔŋmarba jie. 11A sɛɛ naa ɩka fʋ ŋmaa ba sɔr, bojũu ba tu naa a ba bɔdɛbɛ bɛl yir gbulo nɩbɛ na ba wile yelsɩ ala na ba sɛɛ ɩka ba wile ɛ. 12A ba yɛ̃ sʋɔ kɔ̃ɔ gba dɔ̃ɔ 'yɛr a ba 'yɛr, "Yɩn Kɩrete dẽme ɩn jir ŋmarba. Yɩ kaara fɩka dʋ̃dɛbɛ, koro dẽme na bʋɔrɔ bʋ̃diir tɛɛ." 13A dãasɩɛ nyã ɩn sɩrɛ, a lɛ jũu, kpãa ba nɩbijɩɛ ka a ba sɔɔfʋ kpɛ̃mɛ a yelmɩ̃ɛ wiilfʋ pɔ, 14ka ba ta chɛlɛ a Juu nɩbɛ fuolsɩ nɩ a bala na bar a yelmɩ̃ɛ ɛ. Ba tɔr a ba wiilfʋ. 15Bala jaa na tara pʋtɩvɩla, yele jaa vɩla na kʋ ba, tɩchɛ bala na tara pʋtɩdɛɛr, na baa sɔɔ de ɛ, yele jaa ɩn dɛɛr a ba sɛ̃. Sɩrɛ jaa lɛ, a ba pʋtɩɛrsɩ dɛɛ naa. 16Ba mɩ ɩka ba bɔ̃ɔn Nãaŋmɩn tɩchɛ a ba maalfʋ pɔ, ba tɔr wʋ naa. Ba ɩn nɩ'laarsɩ, bawõnsɩ na ba sɛɛn vɩla maalfʋ ɛ.


text: 1Ɛɛ rɛ Yesu baa, "Mɩyaŋ nɛ yaa tɩya hʋ tɩɩ. Ŋ Kuwo mɛ rɛ aa deŋ tɩya hʋ. 2Tɩya hʋ naaŋ buloŋ aa bee nɔnɔ, ʋ aa keri keri ta rɛ, a marɩ marɩ tɩya hʋ we, dɩ ʋ wuwo kɩ nɔnɔ yʋga. 3Ma tɩsɩ kɛ bɩl bɩ kaŋ bisiŋ buloŋ, akuu wɩya hʋ ŋ aa basɩ tɩya ma nyuniŋ. 4Ma mal ŋ tɩyaŋ dɩ ŋ mɛ mal ma tɩyaŋ. Tɩya naasɩ dʋŋ bɩ sɩ wuwo nɔnɔ, see dɩ ba mal tɩya hʋ maŋkpaŋ tɩyaŋ. Ma mɛ bɩ sɩ wuwo yaa wɩɩ buloŋ, dɩ ma bɩ mal ŋ tɩyaŋ." 5Ɛɛ rɛ Yesu bɩl baa, "Mɩyaŋ nɛ yaa tɩya hʋ, mamaa mɛ rɛ yaa tɩya hʋ naasɩ. Nal hʋ buloŋ aa mal ŋ tɩyaŋ, ŋ mɛ mal tɩɩna tɩyaŋ nɛ. Ɛɛ rɛ sɩ wuwo leŋ dɩ ʋ yaa wɩweliye weliŋ, beewɩya dɩ mamaa rɛ bɩ mal ŋ, ma bɩ sɩ wuwo yaa wɩɩ buloŋ. 6Dɩ nal lɛ bɩ mal ŋ tɩyaŋ, ba sɩ kpa tɩɩna yuwo ta anɩɩ ba aa keri tɩya naasɩ ta, ba hɩla, ba paa yuwo we diŋ tɩyaŋ ba di gɛɛ. 7Dɩ ma mal ŋ tɩyaŋ, a leŋ dɩ wɩya hʋ ŋ aa basɩ tɩya ma we ma tɩsɩ tɩyaŋ, wɩɩ hʋ buloŋ ma aa sʋla ŋ kɩ kyɛ, ŋ sɩ yaa tɩya ma. 8Dɩ mamaa rɛ aa yaa wɩweliye yʋga, ɛɛ rɛ ŋ Kuwo feŋ sɩ yɩrɩ. Ɛɛ mɛ rɛ sɩ daga anɩɩ ma yaa ŋ hatɩnna rɛ. 9Ŋ kyo ma rɛ anɩɩ ŋ Kuwo aa kyo ŋ gɛɛ. Ɛɛwɩya, ma mal ŋ tɩyaŋ dɩ ŋ kyo ma a kaŋ kɩ mʋ deŋdeŋ. 10Dɩ mamaa rɛ aa tɩŋa ŋ nyʋwa, ŋ sɩ kyo ma a kaŋ kɩ mʋ deŋdeŋ, anɩɩ ŋ aa tɩŋ ŋ Kuwo nyʋwa, a mal ʋ tɩyaŋ ʋ kyo ŋ gɛɛ. 11Ŋ basɩ wɩya no tɩya ma rɛ dɩ ma wuwo na teŋfɩyɛlʋʋ hʋ ŋ aa kpaa tɩya ma. Ɛɛ mɛ rɛ ma tenni sɩ marɩ fɩyɛlɩ weliŋ a mʋ teŋ. 12Wɩɩ hʋ ŋ aa kpaa kɩ tɩya ma rɛ nyɛ: Ma kyo dɔmɔŋ anɩɩ ŋ aa kyo ma gɛɛ. 13Dɩ nal lɛ yaa siri dɩ ʋ kpa ʋ mɩɩbol yɔbɔ sʋʋ ʋ kyana wɩya, ɛɛ daga anɩɩ ʋ kyo ʋ rɛ a te wɩɩ buloŋ. 14Dɩ mamaa rɛ aa yaa wɩya hʋ ŋ aa basɩ tɩya ma dɩ ma kɩ yaa, ma sɩ yaa ŋ kyaŋsɩ. 15Ŋ bɩl bɩ kaŋ ma kɩ yɩrɩ ŋ tʋŋtʋnna, beewɩya tʋŋtʋnnɩ bɩ gyɩŋ wɩɩ hʋ ʋ nɩhɩyawʋ aa yaa. Amɛ ŋ kaŋ ma kɩ yɩrɩ ŋ kyaŋsɩ rɛ, beewɩya wɩya hʋ buloŋ ŋ kuwo aa basɩ tɩya ŋ, ŋ mɛ basɩ ba tɩya ma rɛ. 16Ma daa lɩɩ ŋ, mɩyaŋ nɛ lɩɩ ma. Ŋ lɩɩ ma rɛ dɩ ma mʋ a marɩ kɩ yaa wɩweliye, wɩweliye hʋ aa bɩ sɩ maakyiye nyʋgɩsɩ. Dɩ mamaa rɛ aa yaa gɛɛ, ŋ Kuwo sɩ tɩya ma kɩŋ buloŋ ma aa sʋla kɩ kyɛ ŋ feŋ tɩyaŋ. 17Wɩɩ hʋ ŋ aa basɩ tɩya ma dɩ ma kɩ yaa rɛ nyɛ: Ma kyo dɔmɔŋ. 18Dɩ dʋnɩya nala rɛ haasɩ ma, ma gyɩma anɩɩ ba laa sɩya haasɩ ŋ nɛ. 19Dɩ mamaa rɛ fa yaa dʋnɩya nala, dʋnɩya nala fa sɩ kyo ma rɛ weliŋ anɩɩ ba aa kyo dɔmɔŋ gɛɛ. Amɛ ma bee dʋnɩya nala bɩ yaa kɩdɩgɩ. Ŋ lɩɩ ma dʋnɩya nala tɩyaŋ nɛ, ɛɛ rɛ tɩŋ ba haasɩ ma. 20Ŋ laa sɩya basɩ tɩya ma rɛ anɩɩ yoŋ bɩ sɩ wuwo te ʋ tɩɩna. Ma liisi wɩɩ no na. Ba aa dɔgɩsɩ ŋ gɛɛ, gɛɛ tɩɩ rɛ ba sɩ dɔgɩsɩ ma mɛ. Dɩ ba aa rɛ fa laa ŋ nyʋwa, ba fa sɩ laa ma mɛ nyʋwa. 21Ba sɩ yaa wɩya no buloŋ akuu ma aa tɩŋa ŋ hal wɩya. Ba bɩ gyɩŋ nal hʋ aa tɩma ŋ, ɛɛ rɛ tɩŋ ba kɩ yaa gɛɛ. 22Dɩ mɩyaŋ nɛ fa bɩ ko basɩ wɩya tɩya ba, ba aa yaa wɩbɔmɔ hʋ buloŋ, ŋ fa bɩ sɩ wuwo baa dɩ ba kyogi wɩɩ buloŋ. Amɛ ŋ foŋ aa ko basɩ wɩya tɩya ba wɩya, ba bɩl bɩ sɩ wuwo baa dɩ ba fa bɩ gyɩma. 23Nal hʋ aa haasɩ ŋ, tɩɩna haasɩ ŋ Kuwo mɛ rɛ. 24Wɩya hʋ buloŋ ŋ aa yaa, nal buloŋ bɩ yaa ba. Dɩ mɩyaŋ nɛ fa bɩ yaa ba dɩ ba na, ba fa bɩ sɩ kaŋ wɩkyogii buloŋ. Amɛ ba naa ba buloŋ nɛ aŋ ha haasɩ ŋ bee ŋ Kuwo buloŋ. 25Ba aa haasɩ ŋ gɛɛ, wɩya hʋ buloŋ ba aa saba Wɩɩsɩ teŋ tɩyaŋ kɔnɩ yaa wɩtɩɩ rɛ. Nyɛ rɛ ba sabɩ, 'Ŋ bɩ yaa wɩɩ buloŋ kyogi, ka ba haasɩ ŋ.' 26Amɛ ŋ sɩ leŋ dɩ Wɩɩsɩ Wiyesi Welii hʋ lɩɩ ŋ Kuwo lee a ko tuu we ma tɩyaŋ. Ʋ sɩ pɛ ma tɩyaŋ a daga ma wɩtɩɩ hʋ. Ʋ rɛ sɩ marɩ basɩ ŋ wɩya tɩya ma. 27Ma mɛ sɩ basɩ ŋ wɩya tɩya nala, beewɩya ma we ŋ lee rɛ a lɩɩ saŋa hʋ ŋ aa piile kɩ daga nala buloŋ.


text: 1Ɛɛ rɛ Yesu sii lɩɩ doŋ, a mʋ Gyudɩya paalʋʋ abee Gyɔɔdaŋ fuwo hʋ kyolo. Nɩgyamaa bɩl ko laŋŋɩ ʋ lee. Ʋ bɩl kɩ daga ba anɩɩ ʋ aa kɩ daga gɛɛ. 2Ɛɛ rɛ Farasiima badɔmɔŋ mɛ sii ko ʋ lee, a kɩ kyɛ dɩ ba magɩsɩ ʋ, a pɩyɛsɩ ʋ a baa, "Ʋ yaa ŋmanɩɩ rɛ dɩ baal vɩya ʋ haaŋ?" 3Yesu mɩɩgɩ pɩyɛsɩ ba a baa, "Ɛɛ rɛ Moosi daga ma dɩ ma kɩ tɩŋa?" 4Ba baa, "Moosi basa anɩɩ dɩ baal lɛ aa kyɛ dɩ ʋ vɩya ʋ haaŋ, dɩ ʋ laa sɩya sabɩ haaŋ-vɩyayɩ teŋ a tɩya haaŋ hʋ aŋ na vɩya ʋ." 5Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ba a baa, "Ma dagɩɩ hayɛ, ɛɛ rɛ tɩŋ Moosi gyɩ sabɩ gɛɛ tɩya ma. 6Amɛ Wɩɩsɩ aa piili dʋnɩya marɩɩ, baal abee haaŋ nɛ ʋ marɩ. 7Ɛɛ wɩya baal aa sɩ leŋ ʋ kuwo abee ʋ naa rɛ, aŋ kpa haaŋ dɩ ʋ bee haaŋ hʋ yaa kɩdɩgɩ. 8Nala no balɩya sɩ kaŋ kyaldɩgɩ, ba bɩl bɩ yaa nala balɩya, ba bɩrɩmɩ nɩdɩgɩ rɛ. 9Wɩɩsɩ yaŋ aa kaŋ nala hʋ pɛ dɔmɔŋ, ʋ bɩ maga dɩ nihuwobiŋ kaŋ ba porigi." 10Yesu bee ʋ hatɩnna hʋ mɩɩgɩ sii gyʋʋ dɩya. Ɛɛ rɛ ba bɩl pɩyɛsɩ ʋ wɩɩ no tɩɩ. 11Ʋ basɩ tɩya ba a baa, "Baal hʋ kɛ buloŋ aa vɩya ʋ haaŋ aŋ bɩl kpa hadɩma, ʋ tɩɩna gyʋʋ ʋ haaŋ hʋ haakye tɩyaŋ nɛ, aŋ pɛ yaa sɔŋsɔnnɩ mɛ. 12Dɩ haaŋ mɛ rɛ vɩya ʋ bala, aŋ mɛ bɩl mʋ yal badɩma, ʋ mɛ gyʋʋ ʋ bala hʋ haakye tɩyaŋ nɛ, aŋ pɛ yaa sɔŋsɔnnɩ mɛ." 13Nala badɔmɔŋ gyɩ kaŋ ba biibiisi ko Yesu lee rɛ, dɩ ʋ kpa ʋ nosi dɔbɔ ba tɩyaŋ dɩ Wɩɩsɩ pɛ ba. Ɛɛ rɛ ʋ hatɩnna hʋ nɔsɩ ba. 14Yesu aa naa gɛɛ, ʋ na baaŋ ʋ hatɩnna hʋ nyuu tɩyaŋ, aŋ basɩ tɩya ba a baa, "Ma leŋ dɩ haŋbiisi hʋ ko ŋ lee. Ma ta kil ba. Nala no iriŋ nɛ sɩ gyʋʋ Wɩɩsɩ koro hʋ tɩyaŋ. 15Wɩtɩɩ rɛ ŋ basɩ kɩ tɩya ma, dɩ ɩ bɩ yelli Wɩɩsɩ anɩɩ haŋbiye aa yelli ʋ kuwo abee ʋ naa gɛɛ, ɩ bɩ sɩ na Wɩɩsɩ koro hʋ gyʋʋ." 16Ɛɛ rɛ ʋ paa haŋbiisi hʋ nɔgɔ, a kpa ʋ nosi dɔbɔ ba tɩyaŋ, a sʋla Wɩɩsɩ tɩya ba dɩ Wɩɩsɩ pɛ ba tɩyaŋ. 17Yesu gyɩ bɩl sii dɩ ʋ vala ŋmanɩɩ, ɛɛ rɛ baal kɩdɩgɩ fá ko gbinni ʋ sɩya tɩyaŋ a pɩyɛsɩ ʋ, "Ŋ Tɩɩŋwelii, ɛɛ rɛ ŋ sɩ yaa a kaŋ mɩɩbol aa bɩ kaŋ tenii?" 18Yesu pɩyɛsɩ ʋ a baa, "Bee rɛ tɩŋ ɩ yɩrɩ ŋ ɩ Tɩɩŋwelii? Nal buloŋ bɩ weliye, see Wɩɩsɩ dʋŋ. 19Na ɩ gyɩŋ Wɩɩsɩ mɩrɩsɩ hʋ rɛ. Ba aa rɛ nyɛ, 'Ta kpʋʋ nal, ta kyɛ ɩ dɔŋtɩɩna haaŋ, ta gaa, dɩ ɩ rɛ yaa daŋsɩya wɩɩ tɩyaŋ, ta nyɩya wɩya. Ta firimi laa nal kɩŋ. Kɩ fá ɩ kuwo abee ɩ naa."' 20Ɛɛ rɛ baal hʋ basɩ tɩya Yesu a baa, "Ŋ Tɩɩna, ŋ tɩŋ wɩya no kɛ buloŋ nɛ a lɩɩ ŋ biibiri tɩyaŋ buloŋ." 21Ɛɛ rɛ Yesu lurimi ʋ sɩya tɩyaŋ abee kyori aŋ basɩ tɩya ʋ a baa, "Wɩdɩgɩ rɛ kaa ɩ ha aa bɩ yaa. Mʋ kpa ɩ kɩna hʋ buloŋ yallɩ, a kpa molbiye hʋ tɩya nyaaba aŋ ko kɩ tɩŋa ŋ. Dɩ ɩ rɛ yaa gɛɛ, ɩ sɩ kaŋ kɩna wɩɩsɩbee tɩyaŋ." 22Yesu aa basɩ gɛɛ, baal hʋ sɩya bil, beewɩya ʋ gyɩ kaŋ kɩna rɛ weliŋ. Ʋ tɩya buloŋ kyogi, ʋ sii mʋ. 23Ɛɛ rɛ Yesu deŋ nala hʋ aŋ mɩɩgɩ basɩ tɩya ʋ hatɩnna hʋ a baa, "Ʋ yaa wɩduwo rɛ abee kɩna tɩmma aa sɩ wuwo gyʋʋ Wɩɩsɩ koro hʋ." 24Ʋ aa basɩ gɛɛ ʋ hatɩnna hʋ nyʋʋsɩ fɩyɛlɩ. Ʋ bɩl mɩɩgɩ basɩ tɩya ba a baa, "Ŋ kyaŋsɩ, Wɩɩsɩ koro hʋ gyʋʋyɩ yaa wɩduwo rɛ kɩŋkaŋ. 25Nyɔgɩmaa aa sɩ tɩŋ gahaŋ sɩɩ lɩɩ, ʋ rɛ yaa mɔl a te kɩna tɩɩna aa sɩ wuwo gyʋʋ Wɩɩsɩ koro hʋ." 26Yesu aa basɩ gɛɛ, ʋ hatɩnna hʋ nyʋʋsɩ marɩ fɩyɛlɩ, ba kɩ pɩyɛsɩ dɔmɔŋ a baa, "Dɩ ba aa rɛ kɩɩ nyɛ, aŋnɛ rɛ yaŋ sɩ wuwo na Wɩɩsɩ laatayɩ?" 27Yesu mɩɩgɩ deŋ ba aŋ baa, "Wɩɩ no kpere nihuwobiŋ nɛ, amɛ ʋ bɩ kpere Wɩɩsɩ kɛ. Beewɩya, wɩɩ buloŋ tuwo Wɩɩsɩ aa bɩ sɩ wuwo yaa." 28Ɛɛ rɛ Piita basɩ tɩya ʋ a baa, "Na, á kɛ leŋ kɩŋ buloŋ nɛ aŋ kɩ tɩŋa ɩ hal." 29Yesu basɩ tɩya ba a baa, "Waa, wɩtɩɩ rɛ ŋ basɩ kɩ tɩya ma, nal hʋ buloŋ aa sɩ kuu ŋ wɩya abee Wɩɩsɩ wɩweliye hʋ wɩya, a leŋ ʋ dɩya, koo ʋ naabalɩya, koo ʋ naa, koo ʋ kuwo, koo ʋ biisi, koo ʋ bagɩsɩ, 30ʋ tɩɩna sɩ bɩl na dɩɩsɩ, abee nɩmmabalɩya, abee nɩmma, abee biisi, abee bagɩsɩ naaŋsɩɩnyʋwa kɔɔ dʋnɩya no tɩyaŋ. Ba sɩ kuu ŋ wɩya a dɔgɩsɩ ʋ, amɛ dɩ ʋ rɛ ko sʋba, ʋ mɛ sɩ na mɩɩbol hʋ aa bɩ kaŋ tenii. 31Amɛ nala yʋga aa laa sɩya gyɩnaŋ, ba sɩ ko laa hal, ka dɩ nala hʋ aa laa hal gyɩnaŋ mɛ ko laa sɩya." 32Yesu aa basɩ gɛɛ dɩ ba we ŋmanɩɩ tɩyaŋ nɛ a kɩ mʋ Gyerusalɛm. Yesu laa ba sɩya. Ʋ hatɩnna hʋ nyʋʋsɩ gyɩ fɩyɛla rɛ abee ʋ wɩbasɩya hʋ, kambɩŋ gyɩ gba kaŋ nala hʋ badɔmɔŋ aa tɩŋ ba hal. Ɛɛ rɛ Yesu kaŋ ʋ hatɩnna hʋ dʋŋ a gɩɩgɩ lɩɩ, a basɩ tɩya ba wɩya hʋ buloŋ nala aa sɩ yaa ʋ. Ʋ baa, 33"Ma gyegili daha! Á aa mʋ Gyerusalɛm nɛ. Dɩ ámaa rɛ ko pele doŋ, ba sɩ kaŋ mɩyaŋ Nihuwobiŋ Biye, a kaŋ mʋ tɩya wɩɩkyʋwal sɩlaala nɩhɩyasɩ, abee Wɩɩsɩ Teŋ dɩdagɩla. Ba sɩ di ŋ sarɩya aŋ baa dɩ ʋ maga dɩ ba kpʋ ŋ nɛ, aŋ kana ŋ mʋ we nala hʋ aa bɩ yaa Gyuuma nosi tɩyaŋ dɩ ba kpʋ ŋ. 34Ba sɩ yaa ŋ sɩya, aŋ tʋ naŋtʋwɔl we ŋ tɩyaŋ. Ba sɩ vɩɩrɩ ŋ, aŋ kpʋ ŋ, amɛ ŋ sɩ sii sʋʋ tɩyaŋ ʋ kyɛyɛ boto kyɛɛ." 35Ɛɛ rɛ Gyemsi abee Gyɔɔŋ, Zebedi balɩya hʋ, sii mʋ Yesu lee a basɩ tɩya ʋ a baa, "Á Tɩɩna, aa sʋla ɩ, wɩɩ kɩdɩgɩ rɛ we doŋ á kɩ kyɛ dɩ ɩ yaa tɩya ma." 36Ɛɛ rɛ Yesu pɩyɛsɩ ba a baa, "Wɩbee rɛ ma kɩ kyɛ dɩ ŋ yaa tɩya ma?" 37Ba baa, "Ɩ aa sɩ di Wɩɩsɩ koro hʋ, a kaŋ feŋ, a hɔŋ ɩ kuwori kpasa hʋ nyuu, leŋ dɩ á yaa ɩ logiŋ hʋhɔnnɔ, dɩ kɩdɩgɩ hɔŋ ɩ noduu, dɩ kɩdɩgɩ mɛ hɔŋ ɩ nogɔbɔ." 38Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ba a baa, "Ma bɩ gyɩŋ kɩŋ hʋ ma aa kyɛ. Ma sɩ wuwo kaŋ bembii a na tʋwara hʋ ŋ aa sɩ na? Ma sɩ wuwo fo dɔgɩsɩɩ hʋ ŋ aa sɩ fo?" 39Ba baa, "Waa, á sɩ wuwo." Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ba a baa, "Wɩtɩɩ rɛ ma basɩ. Tʋwara hʋ ŋ aa sɩ na, ʋ rɛ ma mɛ sɩ na. Dɔgɩsɩɩ hʋ ŋ aa sɩ fo, ʋ rɛ ma mɛ sɩ fo. 40Amɛ ŋ noduu abee ŋ nogɔbɔ hʋhɔnnɔ hʋ kɛ, ŋ daa sɩ lɩɩ ba. Wɩɩsɩ rɛ gyɩŋ nala hʋ ʋ aa mara doŋ biŋ pɔ." 41Yesu hatɩnna fi hʋ aa nɩya dɩ Gyemsi bee Gyɔɔŋ basɩ gɛɛ, ba kaŋ ba kɩ di dɔŋdɔŋ. 42Ɛɛ rɛ Yesu yɩrɩ ba buloŋ ko laŋŋɩ a basɩ tɩya ba a baa, "Nala hʋ aa bɩ yaa Gyuuma, ka ma gyɩŋ ba kuworo aa kɩɩ gɛɛ rɛ. Ba aa hɔŋ ba nala nyuu tɩyaŋ nɛ, a kaŋ ba kɩ fɩla. Ka nala hʋ sɩlaala mɛ ha kaŋ ba dee wɩɩ buloŋ tɩyaŋ. 43Amɛ ʋ bɩ maga dɩ ma kɛ kɩɩ gɛɛ, ma tɩyaŋ nal hʋ aa kyɛ dɩ ʋ yaa ma nɩbal, ʋ maga dɩ ʋ rɛ tʋma kɩ tɩya ma buloŋ. 44Ma nal hʋ aa kyɛ dɩ ʋ yaa ma tɩyaŋ kuwori, ʋ maga dɩ ʋ rɛ yaa ma tɩyaŋ yoŋ. 45Mɩyaŋ Nihuwobiŋ Biye, ŋ bɩ ko dɩ ŋ kyɛ nala dɩ ba tʋma kɩ tɩya ŋ, ŋ ko dɩ ŋ tʋma tɩya ba rɛ aŋ sʋba, a kpa ŋ mɩɩbol tuŋ laa nɩgyamaa mɩɩbolo ta tɩya ba." 46Yesu bee ʋ hatɩnna hʋ gyɩ sii mʋ Gyɛriko rɛ. Saŋa hʋ ba aa sii lɩɩ bee hʋ tɩyaŋ a kɩ mʋ, nɩgyamaa sii paa tɩŋ ba hal. Ba buloŋ kpaa kɩ mʋ dɩ nyʋlʋŋ kɩdɩgɩ rɛ hɔŋ ŋmanɩɩ hʋ nyʋwa gɛɛ, a kɩ sʋla kɩna. Ʋ feŋ nɛ yaa Batimeyo, a yaa Timeyo biibaal. 47Ʋ aa nɩɩ dɩ Yesu aa lɩɩ Nazarɛti rɛ aa ko, ʋ huwori yɩrɩ ʋ a baa, "Yesu, Deviti nihii, fá ŋ sikii." 48Nɩgyamaa nɔsɩ ʋ dɩ ʋ leŋ ʋ kyagɩŋsɩ hʋ. Ka ʋ vɩya aŋ marɩ yɩrɩ te gɛɛ a baa, "Yesu, Deviti nihii, fá ŋ sikii." 49Ɛɛ rɛ Yesu mɩɩgɩ sɩŋ, aŋ baa dɩ ba yɩrɩ ʋ dɩ ʋ ko. Ɛɛ rɛ ba yɩrɩ nyʋlʋŋ hʋ a basɩ tɩya ʋ a baa, "Kana ɩ tɩɩ aŋ sii ko. Ʋ aa yɩrɩ ɩ rɛ." 50Ʋ aa nɩɩ gɛɛ, ʋ wuri ʋ wagyɛ ta, a sii gyaa kyigisi, aŋ kpa ko pele Yesu. 51Ɛɛ rɛ Yesu pɩyɛsɩ ʋ a baa, "Bekiŋ nɛ ɩ kɩ kyɛ dɩ ŋ yaa tɩya ɩ?" Ɛɛ rɛ ʋ basɩ tɩya ʋ a baa, "Ŋ nɩhɩyawʋ, leŋ dɩ ŋ sɩya suri dɩ ŋ bɩl kɩ na." 52Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ʋ a baa, "Ɩ laa ŋ di rɛ, ɛɛ rɛ leŋ ɩ deye. Kɩ mʋ." Ɛɛ rɛ ʋ sɩya pirigi suri, ʋ kɩ tɩŋ Yesu hal ŋmanɩɩ hʋ tɩyaŋ.


text: 1A mãa Zakɩ, na ɩ a Naaŋmɩn nɩ a Sore Yeezu Kɩrɩta tõ-tõ-bie a, ɩ̃ puore nɩ a Naaŋmɩn nɩ-bʋʋrɛ na yaarɩ be a tẽ-daa za zu a. 2Ɩ̃ yɛbr ɩ, a lɛn daar nyɩ na mɩ́ be a kpɩɛrʋ bʋʋrɛ za pʋɔ a, nyɩ mɩ́ tɩɛrɛ kɛ́ nyɩ tɛr ɩ zu-nʋ̃ɔ̀ yaga; 3nyɩ bãwnɩ a na, a nyɩ Naaŋmɩn-saw-deb wa tʋ̃ɔ a kpɩɛrʋ a, a kpɩɛrʋ mɩ́ wa n nɩ kanyir. 4Ɛ cɛ a nyɩ kanyir ɩb, ʋ mɩ́ sãá vla kɛ̀ nyɩ tʋ̃ɔ mɩ́ vɩɛl nyɩ za, ta tɛr faalʋ ɛ, bom za ta cɛ nyɩ ɛ. 5Ɛ cɛ a nyɩ kãw bɛ wa tɛr a yã-bãwfʋ a, ʋ zɛlɩ a yã-bãwfʋ a Naaŋmɩn zie, ʋʋ na kʋ̀ ʋ na; ʋ mɩ́ tɩr ɩ daadaa, ɛ bɛ tɩrɛ yere nɩ a sob ɛ. 6Ɛ cɛ ʋ zɛlɛ nɩ Naaŋmɩn-saw-deb ɛ ta bʋnɛ ɩ; bʋ̃ʋ n'ʋ vɛ̃, sob nɛ na bʋnɛ a, ʋ ŋmɛ̃ na taa nɩ a kʋ̃ɔ-kpɛ̃ɛ kʋ̃ɔ-mie sɛsɛb na mɩ́ damnɛ ɛ ɓawr ire nɩ a. A kʋ̃ɔ-kpɛ̃ɛ nɩ a kʋ̃ɔ-mie (1.6). 7A nɩr ŋa tɔ sob ta manɛ k'ʋʋ na páw nɩ bom za a Sore zie ɩ, 8ʋl a tɩɛrʋ na mɩ́ põ, ɛ a ʋ yele za pʋɔ ʋ bɛ mɩ́ bãw bʋ̃ʋ n'ʋ ʋ bɔbr a, i. 9A yɛb ʋl na bɛ tɛr a a, ʋ cɩlɛ a Naaŋmɩn na zɛwr ʋ a ƴãw, 10ɛ a yɛb ʋl na tɛr a a, ʋ cɩlɛ a Naaŋmɩn na siwre ʋ a ƴãw. Bʋ̃ʋ n'ʋ vɛ̃, ʋ na tɔl a mɛ̃ mɔ̃-puuru a. 11A mʋ̃tɔ̃w pur a, a tʋlʋ dɩ a mʋ̃ɔ a ko, a puuru kpa lo ɛ a mʋ̃ɔ vɩɛlʋ baarɩ. A ŋa n'a a tɛ̀rá sob yele mɩ̀ na baarɩ a ʋ tõ-toni za pʋɔ. 12Zu-nʋ̃ɔ sob ɩ a nɩr ʋl na mɩ́ dɩ kanyir a kpɩɛrʋ pʋɔ a, bɛlɛ wa ɩ ʋ kaa baar a, ʋ na páw nɩ a dɛpaal-kpa-wʋɔ na ɩ a nyɔ-vʋʋrʋ na be kʋra lɛ a, a Naaŋmɩn na yel k'ʋʋ na kʋ̀ n a bɛlɩ dem na nɔnɛ ʋ a. 13Bɛlʋ wa ta nɩr a, ʋ ta yere: «Naaŋmɩn n'ʋ bɛlɩ mɛ̃ ɩ.» Bɛlʋ kʋ̃ tʋ̃ɔ bɛlɛ Naaŋmɩn yel-faa maalʋ ƴãw ɛ, ɛ Naaŋmɩn mɩ̀ bɛ bɛlɛ nɩr k'ʋʋ maalɩ yel-faa ɩ. 14Ŋa za pʋ-tɩɛrʋ bʋ̃-bɔbra tɔr za n'ʋ mɩ́ bɛlɩ ʋ, ʋlɛ n'ʋ mɩ́ darɛ ʋ, ɛ ɩ zʋ̀m-pĩi bɛra nyɔw ʋ; 15al pùorí, pʋ-tɩɛrʋ bʋ̃-bɔbra za na bɛ vɩɛl a, mɩ́ tɛr ɩ pʋɔ dɔw a yel-bier; ɛ a yel-bier wa kɛrɩ tɩ ta a ʋ tab zie a, ʋ mɩ́ dɔw nɩ a kũu. 16Ɩ̃ yɛb-nɔnɩ ɩ, nyɩ ta bɛlɛ nyɩ tʋɔra ɩ: 17bʋ̃-kʋ̀rá za na bɛ tɛr tɔ a, ƴãw-taa bom za na vɩɛl bɛ cɛ a, saa zu n'a a yire siwr; Naaŋmɩn zie n'a a yire, ʋl na ɩ a salom zu bʋ̃-caalɩ Íre a, ʋl na bɛ bãw lɩɛbʋ a, ɛ bɛ lɩɛbɛ kɛ̀ ɓaarʋ lɩɛbɛ tuur a. 18Ʋ nɔnɛ na dɔw tɩ nɩ a ʋ ƴɛrʋ na ɩ a yel-mɩŋa a, kɛ́ tɩ tʋ̃ɔ ɩ niwn-dierbɛ a ʋ bʋ̃-iri za pʋɔ. 19Ɩ̃ yɛb-nɔnɩ ɩ, nyɩ bãw nɩ a yel ŋa: nɩr za n'ʋ a fɛr k'ʋʋ mɩ́ páwr a bɛr-wob ƴãw, ɛ ta páwr a ƴɛrʋ ƴãw ɛ, ta páwr a suur nyɛb ƴãw ɛ; 20a nɩsaal suur bɛ maalɛ a lɛ na vɩɛl a Naaŋmɩn zie a ɩ. 21A na ɩ a ŋa a, nyɩ ír dɛwr za bɛr a nyɩ zie nɩ a po-tuolu yel-bɛ-sɛwrɩ za. Nyɩ saw de a ƴɛrʋ nɩ su-nʋ̃ɔ a Naaŋmɩn na ƴãwnɛ a nyɩ pʋɔ a, a ƴɛrʋ ŋa na tʋ̃ɔ na faa nyɩ. 22Nyɩ taa waa bɛlɛ nyɩ tʋɔra ɩ a Naaŋmɩn ƴɛrʋ bɛr-wonbɛ tɛwr ɛ; nyɩ mɩ́ sɩrɩ tu a ƴɛrʋ pùor a nyɩ ɩ-ɩrɩ pʋɔ. 23Nɩr wa bɛrɛ wone a ƴɛrʋ ɛ bɛ tuur a, ʋ ŋmɛ̃ na taa nɩ nɩr na jɩrɛ a ʋ niwn caala pʋɔ a. 24Ʋ na jɩr ʋ tʋɔra baarɩ ɛ tɔl cen a, daadaa lɛ, ʋ lɛb a yiiri a lɛ ʋ na ŋmɛ̃ a bɛr. 25Ɛ cɛ sob nɛ na mɩ́ ƴãw fãw jɛl a Naaŋmɩn-Wulu na vɩɛl ʋ za ɛ mɩ́ ɩ tɩ so tɩ tʋɔra a, ɛ mɩ́ tu a wulu ŋa pùor vla a, ʋ bɛ mɩ́ bɛr wõ a bɛr-wob tɛwr ɛ lɛ yiiri bɛr a pùorí ɛ, ʋ mɩ́ tu n a pùor. A sob ŋa na nyɛ̃ nɩ nʋ̃ɔ̀ a ʋ yele za pʋɔ. 26Nɩr wa yel k'ʋʋ puore na, ɛ́ bɛ mɩ́ maal tɛr a ʋ nʋɔr a, ʋ bɛlɛ nɩ ʋ tʋɔra: a ʋ Naaŋmɩn puoru bɛ tɛr pɛr ɛ. 27A Naaŋmɩn Sãà niŋé a, a puoru na vɩɛl ɛ ɩ sɩza a n'ɩ ŋa: ɛ́ fʋ kaarɛ a bi-kpebe nɩ a pɔw-kɔbɛ zie a bɛ kpɩɛrʋ pʋɔ, ɛ gùre fʋ tʋɔra a tẽ-daa dɛwr za ƴãw.


text: 1Yesu aa basɩ wɩya no teŋ, ʋ lɩɩ dogimo hʋ nyuu a ko tuu, nɩgyamaa kɩ tɩŋa ʋ hal. 2Ɛɛ rɛ gbege kɩdɩgɩ ko tuu gbinni Yesu sɩya aŋ sʋla ʋ a baa, "Ŋ nɩhɩyawʋ, dɩ ɩ rɛ kyo, ɩ sɩ wuwo leŋ dɩ ŋ deye." 3Ɛɛ rɛ Yesu lɩɩ ʋ noŋ a dige ʋ aŋ baa, "Ŋ kyo rɛ. Deye!" Ɛɛ rɛ baal hʋ gbegisi hʋ pirigi teŋ doŋ. 4Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ʋ a baa, "Ta ko basɩ wɩɩ no tɩya nal buloŋ. Amɛ kaŋ ɩ tɩɩ mʋ daga wɩɩkyʋwal sɩlaal hʋ dɩ ʋ laa ɩ wɩɩsʋllɩ-kɩna a kpa sʋla Wɩɩsɩ a tɩya ɩ anɩɩ Moosi fa aa daga ma gɛɛ. Dɩ ɩ rɛ yaa gɛɛ, nal buloŋ sɩ gyɩma anɩɩ ɩ gbegisi hʋ tene rɛ." 5Ɛɛ rɛ Yesu sii kpa mʋ Kapɛɛnam. Doŋ tɩyaŋ nɛ Roma laalyuwolo nɩhɩyawʋ kɩdɩgɩ sii ko ʋ lee a sʋla ʋ dɩ ʋ ko pɛ ʋ bee wɩɩ kɩdɩgɩ, a baa, 6"Ŋ nɩhɩyawʋ, ŋ dɩya tʋŋtʋnnɩ rɛ aa wɩɩlɩ a pɩŋ dɩya tɩyaŋ a kɩ na tʋwara kɩŋkaŋ. Ʋ bɩ wuwo kɩ vala." 7Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ʋ a baa, "Ŋ sɩ ko leŋ dɩ ʋ deye." 8Amɛ baal hʋ basɩ tɩya ʋ a baa, "Ŋ nɩhɩyawʋ, ŋ bɩ maga dɩ ɩ ko gyʋʋ ŋ dɩya. Ɛɛwɩya ɩ kɛ haa suri ɩ nyʋwa dʋŋ a baa dɩ ŋ tʋŋtʋnnɩ hʋ deye, ʋ sɩ deye. 9Beewɩya ŋ mɛ paalɩ kɩ tɩŋ ŋ laalyuwolo nɩhɩyasɩ nyʋwa rɛ. Laalyuwolo badɔmɔŋ mɛ kɩ tɩŋa ŋ nyʋwa. Dɩ mɩyaŋ nɛ baa dɩ nal no mʋ daha, ʋ aa mʋʋ rɛ. Dɩ mɩyaŋ mɛ rɛ baa dɩ nal no ko daha, ʋ aa ko rɛ. Dɩ mɩyaŋ nɛ basɩ tɩya ŋ tʋŋtʋnnɩ dɩ ʋ yaa wɩɩ no, ʋ aa yaa rɛ." 10Yesu aa nɩɩ wɩya no, ʋ nyʋwa fɩyɛlɩ. Ɛɛ rɛ ʋ basɩ tɩya nɩgyamaa hʋ fa aa tɩŋa ʋ hal a baa, "Wɩtɩɩ rɛ ŋ basɩ kɩ tɩya ma, ŋ ha bɩ maakyiye na laadii no iriŋ Iziral paalʋʋ nal kɩdɩgɩ buloŋ tɩyaŋ. 11Ŋ basɩ kɩ tɩya ma rɛ, nala sɩ lɩɩ dʋnɩya logiŋ buloŋ a ko hɔŋ Wɩɩsɩ koro hʋ tɩyaŋ dɩ ba bee Abɩraham abee Azɩkɩ abee Gyeekɔbɩ kɩ di kɩna, 12amɛ Iziral tɩmma hʋ fa aa maga dɩ ba we Wɩɩsɩ koro hʋ tɩyaŋ aŋ bɩ gyʋwa, Wɩɩsɩ sɩ kpa ba yuwo ta gyaŋhal tɩyaŋ dɩ ba we bilhuu tɩyaŋ a pɩŋ kɩ wii aŋ kɩ kyaŋ ba nyɩŋa." 13Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya laalyuwolo nɩhɩyawʋ hʋ a baa, "Kɩ mʋ dɩya, wɩɩ hʋ buloŋ ɩ aa laa di baa ʋ sɩ yaa, ʋ rɛ sɩ yaa." Saŋa no tɩɩ tɩyaŋ nɛ laalyuwolo nɩhɩyawʋ hʋ tʋŋtʋnnɩ hʋ na laaŋfɩya. 14Ɛɛ rɛ Yesu mʋ Piita dɩya. Ʋ aa gyʋwa dɩ Piita hɩɩlhaaŋ pɩna kɩ wɩɩlɩ, ʋ teŋ buloŋ nɩma. 15Nyɛ rɛ Yesu mʋ dige ʋ noŋ tɩyaŋ. Ʋ teŋ fa aa nɩma gɛɛ, ʋ fɩyɛlɩ. Ʋ sii yaa kɩdiiliye tɩya ʋ. 16Ʋ dɩdaana aa ko pele, nala kaŋ nɩgyamaa a ko Yesu lee. Gyɩŋbɔmɔ rɛ gyɩ kaŋ badɔmɔŋ. Ɛɛ rɛ Yesu nɔsɩ gyɩŋbɔmɔ hʋ ta ba lɩɩ ka ʋ tɩɩbɩ nala hʋ buloŋ gyɩ fa aa wɩɩlɩ. 17Ʋ yaa wɩɩ no dɩ wɩya hʋ Wɩɩsɩ gyɩ aa tɩŋ ʋ tɩŋdaal Azaaya tɩyaŋ a basɩ ko yaa wɩtɩɩ rɛ. Ʋ gyɩ baa, "Ʋ rɛ laa ma ta á wɩɩla buloŋ tɩyaŋ." 18Yesu aa naa dɩ nɩgyamaa hʋ ko gol-ʋ gɛɛ, ʋ basɩ tɩya ʋ hatɩnna hʋ a baa, "Ma leŋ dɩ á kyol fuwo hʋ kyolo." 19Ɛɛ rɛ Wɩɩsɩ Teŋ dɩdagɩl kɩdɩgɩ ko ʋ lee a basɩ tɩya ʋ a baa, "Ŋ nɩhɩyawʋ, ŋ yaa siri rɛ dɩ ŋ tɩŋa ɩ hal a mʋ lee kɛ buloŋ ɩ aa mʋʋ." 20Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ʋ a baa, "Ŋmanyɔnɩ kaŋ bʋʋsɩ rɛ a kɩ gyʋʋ, digibiisi mɛ kaŋ gyannɩ a kɩ gyʋʋ, amɛ mɩyaŋ Nihuwobiŋ Biye bɩ kaŋ lee ŋ aa sɩ pɩŋ a wiyesi." 21Nala hʋ fa aa tɩŋ Yesu hal, ba kɩdɩgɩ mɛ basɩ tɩya ʋ a baa, "Ŋ nɩhɩyawʋ, ŋ sɩ tɩŋa ɩ hal amɛ leŋ dɩ ŋ laa sɩya mʋ kpa ŋ kuwo hogo aŋ ko." 22Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ʋ a baa, "Kɩ tɩŋa ŋ hal aŋ leŋ dɩ sʋʋnɩ hʋ kɩ hogo ba tɩɩ sʋʋnɩ." 23Ɛɛ rɛ Yesu mʋ gyʋʋ nɩɩduworiboro, ʋ hatɩnna mɛ tɩŋa ʋ hal a mʋ gyʋʋ. 24Saŋa hʋ ba aa mʋʋ tɩyaŋ nɛ puwoduwo kɩdɩgɩ pirigi kɩ dɔŋ. Ɛɛ rɛ nɩɩpuwo tɔ nɩɩduworiboro hʋ buloŋ. Nɩɩduworiboro hʋ fa kɩ kyɛ dɩ ʋ tuu nɩɩmemii. Saŋa no tɩyaŋ dɩ Yesu kɛ pɩŋ doo. 25Ɛɛ rɛ ʋ hatɩnna hʋ mʋ kyisi ʋ a basɩ tɩya ʋ a baa, "Á Tɩɩna, laa ma ta, dɩ ɛɛ daa á sɩ sʋba." 26Ɛɛ rɛ Yesu pɩyɛsɩ ba a baa, "Bee rɛ tɩŋ kambɩŋ kaŋ ma? Ma laadii bɩ yʋga." Ɛɛ rɛ ʋ sii a nɔsɩ puwo hʋ aŋ basɩ tɩya fuwo hʋ mɛ dɩ ʋ fɩyɛlɩ pɩŋ. Lee buloŋ pirigi yaa siyee. 27Nyɛ rɛ ba buloŋ nyʋʋsɩ fɩyɛlɩ, ba kɩ pɩyɛsɩ dɔmɔŋ a baa, "Nɩgɛɛ iriŋ nɛ nyɛ? Fuwoni abee puwoni buloŋ kɩ tɩŋa ʋ nyʋwa?" 28Ɛɛ rɛ Yesu sii kpa mʋ Gadara paalʋʋ fuwo hʋ kyolo. Dɩ baala balɩya lɩɩ bilni tɩyaŋ a ko kyeme ʋ. Gyɩŋbɔmɔ rɛ gyɩ kaŋ baala no ba kɩ yaarɩ. Nal buloŋ gyɩ bɩ wuwo kɩ tɩŋ ŋmanɩɩ hʋ tɩyaŋ baala no balɩya aa we, beewɩya, ba gyɩ bɔmɔ rɛ weliŋ. 29Ba aa naa Yesu, ba pirigi kyiyesi a baa, "Wɩɩsɩ Biye, bee rɛ ɩ kɩ kyɛ dɩ ɩ yaa ma? Ɩ ko dɩ ɩ dɔgɩsɩ ma rɛ ka saŋa hʋ na pele koo?" 30Dɩ poriku-gyamaa mɛ sɩŋ kpaga doŋ a kɩ di kɩna. 31Ɛɛ rɛ gyɩŋbɔmɔ hʋ sʋla Yesu a baa, "Dɩ ɩ ko kil ma ta dɩ á lɩɩ nala no tɩyaŋ, leŋ dɩ á mʋ gyʋʋ porikusi no tɩyaŋ." 32Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ba a baa, "Ma lɩɩ kɩ mʋ." Ɛɛ rɛ ba lɩɩ baala hʋ tɩyaŋ a mʋ gyʋʋ porikusi hʋ tɩyaŋ, porikusi hʋ buloŋ sii fá a lɩɩ fuwo hʋ nyʋwa a tuu gyʋʋ fuwo hʋ tɩyaŋ a sʋba. 33Nyɛ rɛ porikudaala hʋ fá mʋ gyʋʋ bee hʋ tɩyaŋ a basɩ wɩɩ hʋ buloŋ aa yaa doŋ abee wɩɩ hʋ aa yaa baala hʋ gyɩ aa kaŋ gyɩŋbɔmɔ hʋ mɛ tɩyaŋ a tɩya bee hʋ nala. 34Ɛɛ rɛ bee hʋ nala buloŋ sii lɩɩ mʋ dɩ ba na Yesu. Ba aa mʋʋ na ʋ, ba sʋla ʋ dɩ ʋ lɩɩ ba paalʋʋ tɩyaŋ.


text: 1Amʋ Pooli wʋlʋ Wɛ na kuri dɩ DƖ tɩtɩ wʋbʋŋa sɩ a taa yɩ Zezi Krisi tɩntʋŋnʋ tɩn mʋ pʋpʋnɩ tɔnɔ kʋntʋ. A pʋpʋnɩ sɩ a pa abam balʋ na yɩ Wɛ nɔɔna yɩ 'a zʋʋrɩ Efɛɛzɩ nɩ tɩn, abam balʋ na kɩ 'a wʋ-dɩdʋa dɩ Zezi Krisi tɩn. 2D'ɩ Ko Wɛ dɩ d'ɩ Yuutu Zezi Krisi w'ʋ pa abam yazurə dɩ yu-yoŋo. 3D'ɩ zuli-na Wɛ dɩlʋ na yɩ d'ɩ Yuutu Zezi Krisi Ko tɩn. Dɩbam na ŋwɩ dɩ Zezi Krisi tɩn mʋ pɛ Wɛ kɩ dɩbam lanyɩranɩ. DƖ ma pa dɩbam wo-ŋʋnnʋ tɩlʋ maama na yɩ DƖ Joro kʋm nyɩm yɩ tɩ nuŋi DƖ sɔŋɔ kʋm nɩ tɩn. 4Kʋ na loori sɩ Wɛ kɩ lʋgʋ baŋa tɩn, DƖ maŋɩ DƖ da yigə DƖ kuri dɩbam mʋ sɩ d'ɩ ta'a yɩ DƖ nɔɔna Zezi Krisi ŋwaanɩ, sɩ d'ɩ ta'a jɩgɩ wʋ-poŋo DƖ yigə nɩ, sɩ d'ɩ yɩ tusi. 5Wɛ na soe dɩbam tɩn ŋwaanɩ mʋ DƖ wuuri DƖ kɩ DƖ wʋbʋŋa nɩ, sɩ DƖ pa d'ɩ tɔgɩ d'ɩ ji DƖ biə Zezi Krisi ŋwaanɩ. 6Kʋntʋ, d'ɩ zuli-na Wɛ, DƖ pɛɛrɩ dɩm na yɩ kamunu yɩ dɩ ba jɩgɩ doŋ tɩn ŋwaanɩ. DƖ kwe-dɩ DƖ pa dɩbam zaanɩ, DƖ Bu-sono Zezi na vrɩ dɩbam lwarɩm wʋnɩ tɩn ŋwaanɩ mʋ. 7Kʋ yɩ Zezi Krisi na tɩga yɩ o jana nuŋi tɩn ŋwaanɩ mʋ o mɛ o ŋwɩ d'ɩ lwarɩm dɩm jɩnɩ, sɩ kʋ pa Wɛ yagɩ d'ɩ lwarɩm DƖ ma cɛ dɩbam. Mʋ Wɛ na kɩ te DƖ brɩ DƖ zaanɩ dɩm na tiini dɩ dagɩ te, 8yɩ DƖ ma-dɩ DƖ zəni dɩbam kʋ ja gaalɩ. DƖ ma pa d'ɩ na swan dwi maama dɩ wʋbʋŋ-ŋʋna lanyɩranɩ. 9DƖ ma pa d'ɩ lwarɩ DƖ cɩga kalʋ dɛɛn na səgi tɩn. Mʋ woŋo kʋlʋ DƖ na maŋɩ DƖ lɩ wʋbʋŋa sɩ DƖ tɔgɩ Zezi Krisi ŋwaanɩ DƖ kɩ tɩn. 10Wɛ nan bʋŋɩ sɩ, maŋa kam DƖ na lagɩ tɩn na yi ka ti, DƖ w'ʋ pa DƖ wʋbʋŋa sɩɩnɩ ya kɩ, sɩ wəənu maama la daanɩ sɩ Zezi Krisi taa yɩ tɩ yuutu, kʋ na yɩ wəənu tɩlʋ na wʋ wɛyuu nɩ dɩ tɩga baŋa nɩ tɩn maama. 11Kʋ yɩ Zezi Krisi ŋwaanɩ mʋ Wɛ kuri dɩbam sɩ d'ɩ ta'a yɩ DƖ nɔɔna. Kʋntʋ mʋ yɩ kʋlʋ Wɛ na maŋɩ DƖ kɩ DƖ wʋbʋŋa nɩ sɩ DƖ kɩ DƖ pa dɩbam tɩn. Dɩntʋ mʋ yɩ dɩlʋ na paɩ wəənu maama sɩɩnɩ tɩ kɩ yɩ tɩ tɔgɩ DƖ wʋbʋŋa na lagɩ te tɩn. 12Kʋ nan yɩ dɩbam balʋ na dɛ yigə d'ɩ jɩgɩ tɩɩna dɩ Zezi Krisi tɩn mʋ Wɛ dɛɛn kuri, sɩ d'ɩ ta'a ŋwɩ te na w'ʋ pa DƖ na zulə DƖ zaanɩ kamunu kʋm ŋwaanɩ tɩn. 13Kʋntʋ, abam balʋ dɩ laan na tu 'a sɛ Wɛ cɩga kam tɩn, abam ni Wɛ kwər-ywəŋə kalʋ na pɛ 'a na vrɩm lwarɩm wʋnɩ tɩn, yɩ 'a kɩ 'a wʋ-dɩdʋa dɩ Zezi Krisi. 'A na ŋwɩ dɩd-o kʋntʋ tɩn, Wɛ ma kɩ DƖ Joro kʋm 'a bɩcara nɩ, nɩnɛɛnɩ DƖ na maŋɩ DƖ go ni sɩ DƖ kɩ te tɩn, sɩ kʋ taa yɩ nyɩnyʋgʋ kʋlʋ na brɩ nɩ 'a yɩ DƖ nɔɔna tɩn. 14Wɛ na pɛ dɩbam DƖ Joro kʋm tɩn, kʋ pɛ d'ɩ lwarɩ nɩ d'ɩ laan w'ʋ ba d'ɩ na wo-laarʋ tɩlʋ maama Wɛ na bʋŋɩ sɩ DƖ pa dɩbam tɩn, sɩ d'ɩ ta'a cəgi sɩ kʋ vu kʋ yi maŋa kam Wɛ na w'ʋ ba DƖ joŋi dɩbam balʋ maama na yɩ DƖ nɔɔna tɩn, yɩ kʋ maama w'ʋ pa Wɛ na zulə zanzan. 15Wɛ na kɩ te maama DƖ pa abam tɩn ŋwaanɩ mʋ, a kɩ DƖ le abam ŋwaanɩ maŋa maama. A ni abam ŋwa nɩ 'a tɔgɩ d'ɩ Yuutu Zezi dɩ 'a wʋ-dɩdʋa, yɩ 'a kwəri 'a soe Wɛ nɔɔna bam maama. 16Kʋntʋ ŋwaanɩ mʋ a yəni a kɩ Wɛ le, yɩ a kwəri a loori-DƖ a pa abam. 17A loori d'ɩ Yuutu Zezi Krisi Ko Wɛ dɩlʋ na jɩgɩ paarɩ-zulə tɩn, sɩ DƖ pa DƖ Joro kʋm zəni abam sɩ 'a ta'a jɩgɩ wʋbʋŋ-ŋʋna, sɩ DƖ vɩɩrɩ abam sɩ 'a wanɩ 'a lwarɩ DƖ na yɩ wʋlʋ tɩn. 18Amʋ loori Wɛ sɩ DƖ pa 'a wʋ vɩɩrɩ, sɩ 'a wanɩ 'a lwarɩ DƖ na kuri abam sɩ 'a ta'a jɩgɩ tɩɩna yalʋ DƖ tee nɩ tɩn, sɩ 'a daarɩ 'a lwarɩ DƖ wo-laarʋ tɩm na tiini tɩ daga yɩ tɩ ba jɩgɩ doŋ te. DƖ tiŋi-tɩ sɩ DƖ ba DƖ kwe DƖ pa balʋ na yɩ DƖ nɔɔna tɩn mʋ. 19Amʋ ta loori Wɛ sɩ DƖ pa 'a lwarɩ DƖ dam dɩm na daga dɩ ja gaalɩ te, yɩ DƖ ma-dɩ DƖ zəni dɩbam balʋ maama na sɛ-DƖ tɩn. DƖ dam-fɔrɔ kʋm kʋntʋ mʋ DƖ mɛ DƖ tʋŋɩ tɩtʋŋ-kamunə yam. 20Dam dɩm kʋntʋ mʋ DƖ mɛ DƖ bi Zezi Krisi DƖ pa o yagɩ tʋʋnɩ, yɩ DƖ daarɩ DƖ ma-dɩ DƖ zəŋ-o DƖ pa o jəni DƖ jazɩm nɩ DƖ sɔŋɔ nɩ. 21Kʋntʋ, Zezi Krisi laan mʋ te wəənu tɩlʋ maama na jɩgɩ dam nabiinə baŋa nɩ tɩn. Kʋ na yɩ pwa dɩ dɩdɛɛra maama dɩ wɔnɔ tiinə maama, o dam dɩm dwe tɩ maama. Kʋ na yɩ zɩm wəənu tɩm dam, naa jwa wəənu tɩlʋ na lagɩ tɩ ba tɩn dɩ, Zezi yɩrɩ dɩm mʋ dwe yɩra yalʋ maama ba na bə tɩn. 22Wɛ ma kwe wəənu maama DƖ kɩ Zezi Krisi dam kuri nɩ, yɩ DƖ daarɩ DƖ tiŋ-o sɩ o taa yɩ o nɔn-kɔgɔ kʋm yuutu, sɩ o taa te woŋo maama. 23Zezi kɔgɔ kʋm mʋ nyɩ dɩ o yɩra yam, kʋ yɩ wʋntʋ mʋ ŋwɩ ba wʋnɩ, yɩ wʋntʋ mʋ paɩ woŋo maama wʋra wɛyuu dɩ tɩga baŋa je maama nɩ.


text: 1Ta nɔsɩ nɩhɩyawʋ abee baaŋ, amɛ fɩyɛlɩ basɩ wɩya tɩya ʋ abee gyɩrɩma anɩɩ ɩ kuwo gɛɛ aŋ kaŋ bapʋwasɩya hʋ mɛ weliŋ anɩɩ ɩ tɩɩ nɩmmabalɩya. 2Kaŋ hanɩhɩyasɩ hʋ mɛ anɩɩ ba yaa ɩ naama rɛ, aŋ kaŋ hatoliye hʋ mɛ abee tɩpʋlʋŋ anɩɩ ɩ naatoliye. 3Lohaana hʋ aa bɩ kaŋ nal dɩ ʋ kɩ deŋ ba, ʋ maga ma kɩ tɩya ba gyɩrɩma, aŋ kɩ deŋ ba nyuu tɩyaŋ. 4Amɛ dɩ lohaaŋ nɛ kaŋ biisi koo nihiye, ʋ maga dɩ ba laasɩya yaa wɩɩ hʋ ba wɩɩkyʋwal ŋmanɩɩ aa daga ba rɛ a deŋ ba dɩya nala nyuu tɩyaŋ. Nyɛ rɛ ba sɩ mɩɩgɩ tuŋ ba kuwoma bee ba nɩmma abee ba naabaala, beewɩya nyɛ yaa wɩɩ aa fɩyɛlɩ Wɩɩsɩ teŋ nɛ. 5Lohaaŋ hʋ aa bɩ kaŋ nal buloŋ ʋ kɩ deŋ ʋ, ʋ aa kpa ʋ bayɩyɛla buloŋ we Wɩɩsɩ tɩyaŋ nɛ, a kɩ sʋla ʋ wɩɩhaa abee tebine buloŋ dɩ ʋ pɛ ʋ. 6Amɛ lohaaŋ hʋ aa kpaa ʋ hakɩla we dʋnɩya sʋma dʋŋ tɩyaŋ, ʋ kɛ paalɩ sʋba rɛ aŋ ta weye. 7Basɩ wɩya no polli kɩ tɩya Krisitabiisi hʋ, dɩ ba ta kaŋ wɩkyogii buloŋ nala sɩya tɩyaŋ. 8Dɩ nal buloŋ nɛ bee deŋ ʋ lʋlla nyuu tɩyaŋ, amarɩkpatɩya ʋ tɩɩ dɩya nala, ʋ tɩɩna vɩya wɩya hʋ ʋ aa laa di ta rɛ. Nal hʋ gba aa bɩ laa Yesu wɩya di rɛ kyo kpɩya ʋ. 9Dɩ lohaaŋ buloŋ nɛ bɩ para bɩsɩ mɔllɩ boto, a yaa nal hʋ mɛ fa aa bɩ lɩɩ ʋ bala hal, ba ta ko sabɩ ʋ feŋ we lohaana teŋ hʋ tɩyaŋ. 10Ʋ maga dɩ ʋ yaa nal ba aa yɩrɩ ʋ feŋwelii rɛ, ka nala kɩ tɩya ʋ gyɩrɩma akuu gɛɛ hʋ ʋ fa aa deŋ ʋ biisi nyuu tɩyaŋ, abee gɛɛ ʋ fa aa deŋ nɩhʋwala weliŋ, abee gɛɛ ʋ fa aa tʋma kɩ tɩya Wɩɩsɩ nala, abee gɛɛ ʋ fa aa pɛ nala hʋ aa we tʋwara tɩyaŋ, abee gɛɛ ʋ fa aa kpaa ʋ tɩɩ we wɩyaaweliye iriŋ iriŋ buloŋ yayɩ tɩyaŋ. 11Amɛ dɩ lohaaŋ buloŋ nɛ ha ko yaa halʋllɩ, ba ta ko sabɩ ʋ feŋ kɩ we lohaana teŋ hʋ tɩyaŋ. Beewɩya dɩ baala wɩya rɛ ko kyɩl ʋ te gɛɛ hʋ ʋ aa kpaa ʋ tɩɩ tɩya Krisita, ʋ bɩl aa kɩ kyɛ dɩ ʋ yala rɛ. 12Ɛɛ yaŋ daga nɩɩ ba vɩya wɩɩ hʋ ba fa aa laa sɩya we nyʋwa anɩɩ ba sɩ yaa hʋ ta rɛ gɛɛ. Ɛɛwɩya Wɩɩsɩ sɩ dɔgɩsɩ ba. 13Ɛɛ mɛ dʋŋ daa. Ba bɩl aa bee laa di ba tʋŋ tʋŋ buloŋ aŋ gɔllɩ kɩ gbɛ nala dɩɩsɩ. Wɩɩ hʋ yaŋ aa marɩ bɔmɔ rɛ yaa, ba aa kɩ gʋnnɩ hagaaha rɛ, a gɔllɩ kpa ba nyʋʋsɩ we nala wɩya tɩyaŋ a kɩ basɩ wɩya hʋ aa bɩ maga dɩ ba kɩ basɩ. 14Ɛɛ wɩya, dɩ ŋ kɛ dʋŋ nɛ ŋ aa baa dɩ lohaana hʋ ha aa yaa halʋlla, ba yal balama, a lʋl biisi, aŋ kɩ deŋ ba dɩya nala nyuu weliŋ. Dɩ á dɔmɔ ta naa ŋmanɩɩ a basɩ wɩbɔŋ buloŋ á lugo tɩyaŋ. 15Beewɩya lohaana badɔmɔŋ kɛ foŋ vɩya Krisita tɩŋɩɩ rɛ aŋ mɩɩgɩ mʋ kɩ tɩŋ Sɩtaanɩ. 16Dɩ haaŋ buloŋ aa yaa Krisitabiye rɛ ko kaŋ lohaana ʋ dɩya tɩyaŋ, ʋ maga dɩ ʋ kɩ deŋ ba nyuu rɛ aŋ ta leŋ dɩ ba mɩɩgɩ yaa kyʋga tɩya Krisitabiisi hʋ buloŋ. Dɩ gɛɛ leŋ dɩ Krisitabiisi hʋ mɛ wuwo kyiyeli kɩ deŋ lohaana hʋ aa bɩ kaŋ nala ba kɩ deŋ ba. 17Sɩlaala hʋ mɛ aa tʋŋ ba tʋma weliŋ, ʋ maga dɩ Krisitabiisi hʋ buloŋ kɩ tɩya ba gyɩrɩma rɛ aŋ kɩ tuŋ ba weliŋ. Amarɩkpatɩya ba nala hʋ aa yaa sɩfɩyaŋ a kɩ basɩ Wɩɩsɩ wɩya aŋ kɩ daga nala mɛ. 18Beewɩya ba saba Wɩɩsɩ teŋ tɩyaŋ nɛ a baa, "Dɩ ɩ ko kaŋ nʋhʋ kɩ ŋmaa mɩya, ʋ bɩ maga dɩ ɩ vʋwa ʋ nyʋwa tɔ." Ba bɩl saba rɛ anɩɩ tʋŋtʋnnɩ buloŋ maga dɩ ʋ kaŋ ʋ tuno rɛ. 19Dɩ nal lɛ kpaa kyogisi a tɩya sɩlaal, ta gyegili nɩɩ tɩɩna nyʋwa, see dɩ ba yaa nala balɩya koo boto a yaa wɩɩ hʋ daŋsɩya. 20Dɩ nal buloŋ nɛ ko yaa wɩbɔŋ, basɩ ʋ tɩɩna sɩya wɩya tɩya ʋ Krisitabiisi hʋ sɩɩ tɩyaŋ, dɩ gɛɛ kpa kambɩŋ we nɩkaalɩya hʋ. 21Á Tɩɩna Wɩɩsɩ abee Yesu Krisita abee malɩkasɩ hʋ ʋ aa lɩya sɩya tɩyaŋ, ŋ aa sʋla ɩ abee sɩfɩyasɩ dɩ ɩ tɩŋ wɩya no buloŋ ŋ aa basɩ kɩ tɩya ɩ. Kpa nal buloŋ dɩ ba yaa kɩdɩgɩ ɩ lee aŋ ta kɩ lugisi nala ɩ wɩyaalɩɩ buloŋ tɩyaŋ. 22Fɩyɛlɩ ɩ sɩya, a ta pese kpa ɩ nosi dɔbɔ nal tɩyaŋ a lɩɩ ʋ dɩ ʋ tʋŋ Wɩɩsɩ tʋma. Ta kpaa ɩ noŋ pɛ nal buloŋ wɩbɔŋ wɩkanɩya tɩyaŋ. Kaŋ ɩ tɩɩ weliŋ, a ta leŋ dɩ bisiŋ buloŋ mal ɩ. 23Ta kɩ nyʋwa nɩɩ dʋŋ. Amɛ nyʋwa sɩŋ mʋhʋ mʋhʋ kɩ pɛ, akuu ɩ luwol aa kɩ wɩɩ saŋa buloŋ wɩya. 24Nala badɔmɔŋ wɩbɔmɔ bɩ kaŋ faŋɩɩ, ɛɛwɩya ka dɩ ba gba na di ba sarɩya nal buloŋ aa gyɩma nɩɩ ba laa kyogisi rɛ. Nala badɔmɔŋ wɩbɔmɔ kɛ aa faŋa rɛ amɛ maakyiye kɩdɩgɩ rɛ ba sɩ lɩɩ lɩgyalɩɩ. 25Ɛɛ tɩɩ rɛ, wɩweliye mɛ bɩ kaŋ faŋɩɩ, koo dɩ ba yaŋ faŋa mɛ, ka ba sɩ maakyiye lɩɩ lɩgyalɩɩ.


text: 1Akuu Wɩɩsɩ aa kyisi ma, ma kaŋ mɩɩbofalɩɩ no anɩɩ gɛɛ ʋ aa kyisi Krisita mɛ sʋʋ tɩyaŋ, ma leŋ dɩ ma hakɩllɩ buloŋ we kɩna hʋ aa we wɩɩsɩbee tɩyaŋ, lee hʋ Krisita aa hɔŋ ʋ kuworikpasa tɩyaŋ Wɩɩsɩ noduu logiŋ tɩyaŋ. 2Ma kpa ma hakɩllɩ we kɩna hʋ aa we wɩɩsɩbee tɩyaŋ, aŋ ta kpaa ma sɩya we dʋnɩya wɩkanɩya tɩyaŋ, 3beewɩya ʋ kɩɩ gɛɛ rɛ anɩɩ ma aa sʋba ka ma mɩɩbol faŋa Krisita lee wɩɩsɩbee tɩyaŋ. 4Krisita rɛ yaa ma mɩɩbol, ɛɛwɩya, saŋa hʋ ʋ aa sɩ mɩɩgɩ ko, ma mɛ sɩ pɛ ʋ tɩyaŋ a di ʋ gaŋdarɩ hʋ. 5Ma kpʋ wɩbɔmɔ hʋ buloŋ nihuwobisi aa yaa dʋnɩya no tɩyaŋ a ta ma tɩsɩ tɩyaŋ. Ma leŋ sɔŋsɔŋ, a leŋ bisiŋ wɩya yayɩ. Ma ta kyo haana koo baala kɩŋkaŋ, a ta kɩ bɩɩnɩ wɩbɔmɔ mɛ ma tɩsɩ tɩyaŋ. Ma ta kaŋ tɩbal, beewɩya nal hʋ aa kaŋ tɩbal ʋ bee nal hʋ aa marɩ vʋga buloŋ yaa kɩdɩgɩ rɛ. 6Wɩɩsɩ sɩ na baaŋ nala hʋ aa yaa wɩya no nyuu tɩyaŋ. 7Saŋa hʋ dʋnɩya wɩkanɩya no ha fa aa kaŋ dee ma nyuu tɩyaŋ, wɩya no tɩɩ bee ba nyuu rɛ ma mɛ fa kɩ yaa. 8Amɛ nyɛ kɛ, ʋ maga dɩ ma lɩɩ ma tɩɩ wɩya no buloŋ tɩyaŋ nɛ. Ma leŋ baaŋ nayɩ, a leŋ dɔmɔŋ fene kyogii, a ta kaŋ tahaa, aŋ leŋ wɩlaama basɩɩ mɛ. 9Ma ta bɩl nyɩya wɩya kɩ tɩya dɔmɔŋ, beewɩya nyɛ kɛ ma kpaa ma mɩɩbobɩnɩɩ hʋ bee ʋ wɩkanɩya buloŋ ta rɛ, 10aŋ kaŋ mɩɩbofalɩɩ hʋ Krisita aa kpaa tɩya ma. Ɛɛwɩya, Wɩɩsɩ leŋ mɩɩbofalɩɩ hʋ aa we ma tɩyaŋ kɩ bɩrɩgɩ rɛ saŋa buloŋ dɩ ma ko kɩɩ ʋ a gyɩma ʋ weliŋ. 11Ɛɛwɩya, dɩ nal yaa Gyuu koo dɩ ʋ bɩ yaa Gyuu, dɩ nal keri ʋ peŋ koo dɩ ʋ bɩ keri ʋ peŋ, dɩ nal yaa yoŋ koo dɩ ʋ tɩɩna tɩŋa ʋ tɩɩ, dɩ nal yaa nɩhʋwal koo dɩ ʋ yaa beebiye, dɩ nal yaa sɩpolli tɩɩna koo dɩ ʋ yaa nɩgʋra, wɩya no buloŋ bɩ yaa wɩɩ buloŋ. Amɛ wɩɩ aa yaa sɩfɩyaŋ wɩɩ rɛ yaa nal buloŋ bɩl tuwo a maga Krisita, ʋ mɛ rɛ yaŋ we á buloŋ tɩsɩ tɩyaŋ. 12Wɩɩsɩ aa kyo ma rɛ tɩŋ ʋ lɩɩ ma yaa ʋ nala. Ɛɛ wɩya, ʋ maga dɩ ma kɩ fá nala sikii rɛ, a kaŋ bɔnyɛ, a kaŋ ma tɩɩ kɩ hʋwɔlɩ, a leŋ dɩ ma sɩya fɩyɛlɩ, ka dɩ ma kaŋ kenyiri mɛ. 13Ma kaŋ kenyiri bee dɔmɔŋ. Dɩ ma kɩdɩgɩ buloŋ nɛ kaŋ wɩɩ bee ʋ dɔŋtɩɩna, ʋ maga ʋ kpa kyɛ ʋ rɛ. Á Tɩɩna kpaa ma wɩbɔmɔ kyɛ ma rɛ. Ɛɛ wɩya, ma mɛ kpa wɩya kɩ kyɛ dɔmɔŋ. 14A lɩɩ ɛɛ hal tɩyaŋ, ma kaŋ kyori abee dɔmɔŋ beewɩya kyori dʋŋ nɛ sɩ wuwo leŋ dɩ ma kaŋ dɔmɔŋ weliŋ aŋ kaŋ nyʋʋdɩgɩ mɛ ma wɩkanɩya buloŋ tɩyaŋ. 15Ma leŋ fɩyɛlʋʋ hʋ Yesu Krisita aa tɩya ma we ma hakɩllɩ tɩyaŋ saŋa buloŋ. Fɩyɛlʋʋ no wɩya rɛ Wɩɩsɩ yɩrɩ ma, ma yaa kɩdɩgɩ. Ɛɛwɩya ma kɩ kyʋwalɩ Wɩɩsɩ aŋgyʋwasʋ saŋa buloŋ. 16Ma leŋ dɩ Krisita wɩya hʋ buloŋ we ma tɩsɩ tɩyaŋ weliŋ. Ma kɩ kʋrɩsɩ dɔmɔŋ dɩgɩna a kɩ daga dɔmɔŋ abee wɩgyʋŋ. Ma yɩɩ wɩɩkyʋwalyɩɩla a kɩ dannɩ Wɩɩsɩ ma tɩsɩ tɩyaŋ saŋa buloŋ. 17Wɩɩ buloŋ ma aa yaa abee wɩɩ hʋ buloŋ ma aa basɩ, ma kɩ yaa ba buloŋ á Tɩɩna Yesu feŋ tɩyaŋ, aŋ tɩŋ ʋ tɩyaŋ a kɩ kyʋwalɩ á Kuwo Wɩɩsɩ aŋgyʋwasʋ. 18Haana, ma kaŋ ma tɩɩ kɩ hʋwɔlɩ ma balama lee, beewɩya, ɛɛ rɛ maga dɩ nala hʋ aa tɩŋ Krisita kɩ yaa. 19Baala, ma mɛ kyo ma haana, aŋ ta hoye beel-ba. 20Biisi, ma kɩ tɩŋ ma kuwoma abee ma nɩmma nyʋwa wɩɩ buloŋ tɩyaŋ, beewɩya ɛɛ rɛ aa fɩyɛlɩ Wɩɩsɩ teŋ. 21Kuwoma, ma ta kɩ dɔŋ ma biisi kɩŋkaŋ dɩ ba lɔgɩ ko lɩɩ. 22Yosi, ma kɩ tɩŋ ma tɩmma nyʋwa wɩɩ buloŋ tɩyaŋ dʋnɩya no tɩyaŋ aŋ ta kuu ba aa deŋ ma wɩya, koo ma aa kyɛ dɩ ma yaa laa gyaaŋbiye dʋŋ wɩya a kɩ tɩŋ ba nyʋwa. Amɛ ma kɩ yaa gɛɛ abee tɩdɩgɩ akuu ma aa fá Wɩɩsɩ wɩya. 23Tʋma hʋ buloŋ ma aa tʋŋ, ma kɩ tʋma abee tɩdɩgɩ anɩɩ á Tɩɩna Wɩɩsɩ rɛ ma tʋma kɩ tɩya, nihuwobiŋ daa ma tʋma kɩ tɩya. 24Ma ta yeŋŋe anɩɩ á Tɩɩna Krisita rɛ ma tʋma kɩ tɩya. Ɛɛwɩya, Wɩɩsɩ sɩ kpa kɩna hʋ ʋ aa mara biŋ ʋ nala wɩɩsɩbee tɩyaŋ a tuŋ ma. 25Wɩbɔŋyaala mɛ sɩ laa ba tuno a maga ba wɩbɔmɔ hʋ ba aa yaa, beewɩya Wɩɩsɩ bee lugisi nala.


text: 1Pəlbu wʋm laan ma dwanɩ maa kʋlʋ na kɩ tɩrpɛ tɩn. Kʋ ma kɩ yiritititi Wɛ-sɔŋɔ nɩ mɩmaŋa fɩnfɩɩn nɩnɛɛnɩ luu cicoro te. 2A laan ma na malɛsɩ sɩrpɛ sɩm sɩ na zɩgɩ Wɛ yigə nɩ tɩn. Ba ma kwe nabwaanʋ tɩrpɛ ba pa sɩ maama. 3Malɛka kadoŋ laan ma ba ka zɩgɩ Wɛ kaanɩm bimbim dɩm tee nɩ, yɩ ka ze səbu-sɩŋa zʋŋ-tanlaŋa. Ba ma kwe wəənu zanzan tɩlʋ lwəm na ywənə tɩn ba kɩ malɛka kam zʋŋa kam wʋnɩ, sɩ ka wəli dɩ Wɛ nɔɔna bam maama loro kʋm. Ba pɛ-ka kʋntʋ, sɩ ka kwe ka ja vu səbu-sɩŋa bimbim dɩm dɩ na zɩgɩ paarɩ jangɔŋɔ kʋm yigə nɩ tɩn mʋ ka zwɛ ka pa Wɛ. 4Ka na kwe ka zwɛ kʋntʋ tɩn, wəənu tɩm nyʋa kam maa tɔgɩ dɩ Wɛ nɔɔna bam loro kʋm ka nuŋi malɛka kam jɩa nɩ ka yɔɔrɩ ka diini Wɛ te. 5Malɛka kam ma daarɩ ka pɛ mini bimbim dɩm baŋa nɩ ka su zʋŋa kam ni. Ka laan ma kwe ka dʋlɩ ka lo lʋgʋ baŋa nɩ. Ka na logi kʋntʋ tɩn, dʋa ma pɩpɩlɩ yɩ ka baga ka wuurə. Sɔɔ ma tiini kʋ gaalɩ, yɩ tɩga kam dɩ sisiŋi. 6Malɛsɩ sɩrpɛ sɩm maama laan ma ti sɩ yigə, sɩ sɩ wu sɩ nabwaanʋ tɩm. 7Malɛka kalʋ na yɩ dayigə tu tɩn ma wu ka nabɔnɔ kʋm. Ka na wugi-kʋ tɩn, dʋ-kambana dɩ mini dɩ jana na gwaanɩ daanɩ tɩn ma cuuri lʋgʋ baŋa nɩ. Lʋgʋ baŋa pɔɔrɩm kuni bɩtɔ wʋnɩ kuri bɩdwɩ ma di mini. Tweeru tɩm dɩ pɔɔrɩm kuni bɩtɔ wʋnɩ kuri bɩdwɩ dɩ ma di mini, dɩ ga-lɛɛrʋ maama. 8Malɛka kalʋ na saŋɩ tɩn dɩ ma wu ka nabɔnɔ kʋm. Ka na wugi kʋntʋ tɩn, ba ma kwe woŋo, kʋ na nyɩ dɩ pu-kamunu yɩ kʋ jɩgɩ mini, ba dʋlɩ ba dɩ lʋgʋ baŋa na-fara bam wʋnɩ. Na-fara bam pɔɔrɩm kuni bɩtɔ wʋnɩ kuri bɩdwɩ ma ji jana. 9Wəənu tɩlʋ maama na ŋwɩ na wʋnɩ tɩn pɔɔrɩm kuni bɩtɔ wʋnɩ kuri bɩdwɩ ma tɩ, yɩ ba nabwəəru tɩm dɩ pɔɔrɩm kuni bɩtɔ wʋnɩ kuri dɩdʋa ma cɔgɩ. 10Malɛka kalʋ na kɩ sɩtɔ tɩn ma wu o nabɔnɔ kʋm. Calɩcʋ-kamunu ka na jɩgɩ mini nɩ mɔɔlɩ mini te tɩn laan ma nuŋi wɛyuu nɩ ka tʋ lʋgʋ baŋa bu-tʋlɩ sɩm pɔɔrɩm kuni bɩtɔ kuri bɩdwɩ wʋnɩ, dɩ buli sɩm dɩ wʋnɩ. 11Calɩcʋa kam kʋntʋ yɩrɩ mʋ 'Calɩcʋ-cɩa'. Bwi sɩm kʋntʋ na bam ma ji na-cɛɛra. Nɔɔna zanzan maa nyɔ-ba yɩ ba tʋa. 12Malɛsɩ sɩna tu wʋm dɩ laan ma wu o nabɔnɔ kʋm. Wɩa kam pɔɔrɩm kuni bɩtɔ wʋnɩ kuri bɩdwɩ ma cɔgɩ. Cana kam pɔɔrɩm kuni bɩtɔ wʋnɩ kuri bɩdwɩ dɩ ma cɔgɩ, kʋ wəli dɩ calɩcwɩ sɩm dɩ kʋntʋ. Kʋntʋ ma pa tɩ maama pɔɔrɩm kuni bɩtɔ kʋm kuri bɩdwɩ yɩ lim. Kʋntʋ ŋwaanɩ pooni ma daa təri dɛ wʋnɩ pɔɔrɩm kuni bɩtɔ kuri bɩdwɩ wʋnɩ, wɩa dɩ tɩtɩɩ maama. 13Amʋ laan ma nii a na kaloŋ-zɔŋɔ na tiini kʋ jaanɩ baŋa baŋa. A ma ni kʋ na tagɩ baŋa baŋa kʋ wɩ: "Lɛɛrʋ! Lɛɛrʋ! Lɛɛrʋ lagɩ tɩ ba balʋ na zʋʋrɩ lʋgʋ baŋa nɩ tɩn baŋa. Malɛsɩ sɩtɔ sɩlʋ na daarɩ tɩn na wugi sɩ nabwaanʋ tɩm sɩ pa tɩ kwəri zaŋɩ, lɛɛrʋ tɩm kʋntʋ w'ʋ ba nabiinə baŋa."


text: 1Pəlɛ pə waalɩ Yesu taɣana Yuta nyə́ma təkotile taa kɛ́ məlʋɣʋ. Pə pamna ŋkpaləkpɛkaɣa tʋ nɔɣɔlʋ ɩ ka wɛ təna. 2Na yəlaa mpa paa wɛ təna tɔ pá caɣaa na pá keŋna Yesu kɛ́ teu sɩ pa naa sɩ ɩ ká waasɩ apalʋ ɩnəɣɩ kʋyakʋ kʋhɛɛsʋɣʋ wule yaa ɩsəna? Pa lakaɣa ḿpʋ́ɣʋ́ sɩ pá hiki nti paa waana-ɩ tɔ. 3Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tɔma ŋkpaləkpɛkaɣa tʋ sɩ: Kʋlɩ na ń səŋ hɛkʋ taa. 4Ɩlɛna Yesu pɔɔsɩ mpa pa caɣa mpʋ tɔ sɩ: Ta mpaaʋ taa, kʋpantʋ kɛ pə mʋna pá la kʋyakʋ kʋhɛɛsʋɣʋ wule yaa ɩsaɣatʋ? Paa waasɩ yaa paa kʋ? Ama pa ta cɔ sɩ pʋlʋ. 5Tənaɣa ɩ nyəna pa təna pa ɩsɛntaa na pa tɔm lapɩ-ɩ pááná, na pa taa hʋwɛɛ asaɣɛɛ wakəlɩ ɩ laŋlɛ kɛ sɔsɔm tɔtɔ. Ɩlɛna ɩ́ tɔ ŋkpaləkpɛkaɣa tʋ ɩnɩ sɩ: Tɔʋ, loosi nyá niŋ. Ḿpʋ́ɣʋ́ ŋkpaləkpɛkaɣa tʋ loosa ɩ niŋ, ɩlɛna ɩ niŋ hɛtɩ. 6Tənaɣa Falisanaa lɩɩna Yuta nyə́ma təkotile taa kɛ́ kpakpaa, ɩlɛna pa na Helɔtɩ nyə́ma pá caɣa na pá maɣasɩ ɩsəna paa la na pá kʋ Yesu tɔ. 7Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu lɩɩ təna təfaʋ, na ɩ́ na ɩ ɩfalaa pá polo Kalilee teŋku nɔɣɔ, na samaa tuutuuma hu ɩ waalɩ. Samaa ɩnɩ ɩ ka lɩɩna Kalilee, na Yuta, 8na Yosalɛm, na Ɩtumee tɛtʋ taa, na Yaatanɩ pɔɣɔ waalɩ, na Tiii na Sitɔŋ pə acalɛɛ cɔlɔ hɔɣɔlʋɣʋ. Yəlaa panɛ pa nɩɩ mpi mpi Yesu tɔŋna lapʋ tɔɣɔ pa kotaɣa ɩ kiŋ kɛ sɔsɔm kɛ mpʋ. 9Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tɔma ɩ ɩfalaa sɩ pá taŋɩ-ɩ na kpɩɩlʋɣʋ, tɔfɔ samaa yuŋ ka nyəkɩ-ɩ. 10Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, yəlaa nawa sɩ Yesu tɔŋna lapʋ na kʋtɔntʋnaa hikiɣi alaafəya. Ɩlɛna pa təna mpa pə wɩɩkaɣa tɔ, pá huliɣi sɩ pá hiki-ɩ na pá tokina-ɩ. 11Ye alɔɣaa loosa Yesu, pa sʋʋkɩ kiisuɣu kɛ́ na pá luŋi-ɩ na pá tɔŋ sɩ ɩ kɛ́ Ɩsɔ Pəyalʋ kɛ́. 12Ama Yesu ná kaləna-wɛ sɩ pá taa yɔɣɔtəɣɩ mpʋ. 13Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu kpa pʋɣʋ tɔɔ na ɩ́ yaa mpa ɩ caa tɔɣɔ ɩ kiŋ, na pɛlɛ pá polo. 14Tənaɣa ɩ ləsa pa taa yəlaa naanʋwa na naalɛ na ɩ́ ha-wɛɣɛ hətɛ sɩ tillaa. Ɩ ləsa pɛlɛɣɛ sɩ pá wɛɛ ɩ kiŋ kɛ tam na ɩ́ tiliɣi-wɛɣɛ waasʋ lapʋ. 15Na ɩ́ ha-wɛɣɛ alɔɣaa tɔɣɔnʋɣʋ pəsʋɣʋ. 16Yəlaa naanʋwa na naalɛ wei ɩ ləsaa tɔ pa həla ntɔ. Simɔŋ wei Yesu ha hətɛ sɩ Piyɛɛ tɔ, 17na Sepetee pəyalʋ Saakɩ na ɩ neu Yohaanɩ. Pɛlɛ pa naalɛɣɛ Yesu ka ha hətɛ sɩ Pʋwanɛɛsɩ, na təlɛ tə hʋwɛɛ ntɛ́ sɩ tɛʋ holuɣu piya. 18Na pə́ kaasɩ Antəlɩɩ, na Filipʋ, na Paatelemii, na Matiyee, na Tomaa, na Aləfe pəyalʋ Saakɩ, na Tatee, na Simɔŋ wei ɩ ka lʋkaɣa tɛtʋ tɔkʋɣʋ tɔm taa tɔ, 19na Yutaasɩ Ɩsəkaleeu wei ɩ hʋlaa sɩ Yesu kolontunaa ɩ́ kpa-ɩ tɔ. 20Pəlɛ pə waalɩ Yesu məla təyaɣa, na yəlaa tuutuuma tasa kotuɣu pə tɩɩ fɛɩ. Haləna Yesu na ɩ ɩfalaa pa ta hiki tapacaɣalɛ sɩ pá tɔɣɔ tɔɣɔʋ maɣamaɣa. 21Ɩ nyə́ma nɩɩ mpʋ, ɩlɛna pá kʋlɩ sɩ pá puki na pá kpa-ɩ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, pa tɔŋaɣa kɛ́ sɩ pə lakɩ-ɩ kɛ́. 22Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlaa mpa pa lɩɩna Yosalɛm na pá kɔɔ tɔ pɛlɛ pa tɔŋaɣa sɩ: Yesu nyəna Pesepule kɛ́. Ɩlɛna lɛlaa náá tɔŋ sɩ: Alɔɣaa wulaʋ toŋ kɛ Yesu tɔɣɔnəɣəna alɔɣaa lɛmpa. 23Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu yaa-wɛ na ɩ́ sɛɛ-wɛɣɛ ɩsɔnaa sɩ: Ɩsənaɣa Satanɩ ká tɔɣɔnɩ ɩ tɩ? 24Ye kawulaɣa wɛɛ na ká fɛɩ nɔɣɔ kʋlʋmaɣa, nɔɔnɔɔ ka saaləɣɩ yem kɛ́. 25Na yəlaa ɩ́ wɛ təyaɣa taa na pá fɛɩ nɔɣɔ kʋlʋmaɣa, nɔɔnɔɔ təyaɣa ŋkɛ ka saaləɣɩ yem kɛ́. 26Mpʋ tɔtɔɣɔ ye Satanɩ wakələɣɩ ɩ tɩ na ɩ kawulaɣa nyə́ma yooki pa taa pa tike, ɩ kawulaɣa yaa kɛ́ na ɩ toŋ saalɩ yem təkpataa. 27Nɔɣɔlʋ kaa pəsɩ na ɩ́ sʋʋ yʋlʋ toŋ tʋ təyaɣa sɩ ɩ kuuki ɩ wontu na ɩ́ tá tɛ toŋ tʋ ɩnəɣɩ hɔkʋɣʋ kɛ ŋmɩɩsɩ. Ama ɩ kpaa-ɩ kɛ́ na ɩ́ hɔkɔ-ɩ təkeŋkeŋ na pə́cɔ́ ɩ́ sʋʋ ɩ wontu kuuu kɛ təyaɣa taa. 28Tampana kɛ ma heeliɣi-mɛ yoo maa cɛsəɣɩ, paa yəlaa kʋwakələm ká tɔɔ ɩsəna, yaa paa pa yɔɣɔta ɩsaɣatʋ ɩsɩɩ we, Ɩsɔ pəsəɣɩ na ɩ́ hʋ́lɩ́-wɛɣɛ suulu. 29Ama wei ɩ ká yɔɣɔtɩ ɩsaɣatʋ kɛ Feesuɣu Naŋŋtʋ tɔɔ tɔ pa kaa hɩɩsɩ pʋntʋ ɩsaɣatʋ kɛ paa pəcɔ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, pʋntʋ səɣəla ɩsaɣatʋ tam nyəntʋ kɛ́. 30Mpi pə tɔɔ Yesu yɔɣɔta mpʋ tɔ, pa tɔŋaɣa-ɩ kɛ́ sɩ ɩ nyəna ɩlɔɣɔʋ. 31Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu too na ɩ newaa apalaa nyə́ma pa kɔma na pá səŋ awalɩ na pá tili sɩ pá yaa-ɩ. 32Pə pamna yəlaa samaa caɣaa na pá cɔɔna Yesu. Tənaɣa pa heela Yesu sɩ: Tə taa cɛ nyá nɔɣɔ tɔɔ, nyá too na nyá newaa pa wɛnna ntɛɣɛ awalɩ na pá caa-ŋ. 33Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu nɔɣɔ təkpaʋ sɩ: Aweɣe ma too na mpaɣa ma newaa ye? 34Yesu nyəna mpa pa təna pa caɣaa na pá cɔɔna-ɩ kotaɣa tɔ, ɩlɛna ɩ́ tɔ sɩ: Ɩɩ naa ma toonaa na ma newaa ntɔ. 35Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, mpa pa lakɩ mpi Ɩsɔ caakɩ tɔ pʋntʋnaa ntɛ́ ma newaa na ma toonaa.


text: 1Pə tɔɔ kɛ́ ma tʋwa ma taa sɩ ma kaa kɔɔ mə tɛ, pə́cɔ́ má taa kɔɔ má tasa mə laŋa wakəlʋɣʋ. 2Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, ye ma wakəla mə laŋa, awe ká hɛɛsəna ma nyəntɛ tɔtɔ? Ye pə taɣa mpa pa nyəna ma wakələɣɩ tɔ pa tike? 3Pə tɔɔ kɛ́ maa ŋmaa-mɛɣɛ mpʋ. Ma taa caa sɩ ye ma kɔma na má tala mə tɛ, mpa pə mʋna pá ha-m laŋhʋlʋmlɛ tɔ pá məlɩ-m laŋwakəllɛ haʋ. Ma nyəmá teu sɩ ye ma wɛna laŋhʋlʋmlɛ, mə təna təpaɩ mə nyəna ná hʋlʋmaa tɔtɔɣɔ. 4Pɔpɔtʋ fɛɩ, piti sɔsɔ na laŋwakəllɛ sɔsɔɔlɛ na ɩsəlʋm pə taa kɛ́ ma ŋmaana-mɛɣɛ takəlaɣa ŋkɛ, na pə taɣa sɩ má taɣanɩ mə laŋa wakəlʋɣʋ. Ama sɩ ɩ́ nyɩ kɛ́ sɩ ma sɔɔla-mɛ pə tɩɩ fɛɩ. 5Wei ɩ yelaa na piti kɔɔ mə hɛkʋ tɔ pə taɣa ma laŋlɛ kɛ ɩ wakəlaa, ama mə təna mə laŋa kɛ ɩ wakəlaa. Na paa pə ta tɩɩ kɛʋ mə təna, mə taa paɣalɛ laŋa kɛ ɩ wakəlaa. 6Mə taa paɣalɛ tisaa sɩ pá hɔ yʋlʋ ɩnɛ ɩ ŋkpaŋʋɣʋ tɔ, pə maɣaa kɛ́. 7Ama pənɛntɛ ɩ́ cɛpɩ-ɩ mpʋ, na ɩ́ sɔɔsɩ-ɩ apalʋtʋ, pə́cɔ́ pə́ taa kɔɔ na ɩ laŋlɛ wakəlɩ sɔsɔm na ɩ́ lɔ tɔ́ɔ́ŋ. 8Pə tɔɔ kɛ́ ma sɛɣɛsəɣɩ-mɛ sɩ ɩ́ lana yaasinaa mpa paa hʋ́lɩ́-ɩ sɩ ɩ́ sɔɔla-ɩ tɔ. 9Ma caakaɣa kɛ́ sɩ má maɣasɩ-mɛ na má na mə waalɩ, sɩ mə luɣu wɛ tam kɛ́ ma kʋsɛɣɛsətʋ təŋʋɣʋ yaa mə luɣu fɛɩ. Pə maɣamaɣa pə nyʋɣʋ tɔɔ kɛ́ maa ŋmaa-mɛ. 10Ye nɔɣɔlʋ ɩ́ pənta natəlɩ na mɩɩ cɛpɩ-ɩ ma maɣamaɣa ma cɛkɩ-ɩ tɔtɔɣɔ. Pə taɣa pʋlʋ, ye yʋlʋ pənta natəlɩ na má cɛpɩ-ɩ ɩsɩɩ ma cɛpʋ ɩsəntɔ tɔ, mə tɔɔ kɛ́ ma lakɩ ḿpʋ́ɣʋ́ Kilisiti ɩsɛntaa, 11pəcɔ Satanɩ ɩ́ taa kɔɔ na ɩ́ kəlɩ-tʋ. Anɩ tə nyəmá ɩsəna ɩ kʋlapʋtʋ wɛɛ tɔ. 12Waatʋ wei ma tala Tʋlʋwasɩ sɩ ma kpaaləɣɩ Kilisiti tɔɔ Laapaalɩ Kʋpaŋ tɔ, Tacaa tɔɔ ma maɣanaa sɩ mpaaʋ wɛɛ faa sɩ má la təmlɛ kɛ teu. 13Paa na mpʋ tɔ, ɩsɩɩ ma ta maɣana tá taapalʋ Titʋ tɔ ma laakalɩ kʋla sɔsɔm kɛ́. Pə tɔɔ kɛ́ ma yela Tʋlʋwasɩ nyə́ma na má tɛɛ Masetoni. 14Ɩsɔ fɔɔ, pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, tá na Kilisiti tá kpɛntʋɣʋ tɔɔ ɩ tʋ-tʋɣʋ ɩ akaɩtʋ looŋa taa kɛ́ na ɩ́ tɛɛna-tʋɣʋ tam. Kʋlʋm ɩnɩ ɩ maɣamaɣa ɩ yekina sɩ tə́ la na pá nyɩ Kilisiti kɛ paa timpi ɩsɩɩ tulaalʋ sɔɔsʋŋ nɩɩkʋɣʋ paa le tɔ. 15Mpa pa wɛ mpaaʋ kʋwaasʋɣʋ taa na mpa pɛlɛ pa tɔŋna lepu tɔ, tə wɛ pa təna pa kiŋ kɛ́ ɩsɩɩ tulaalʋ kʋpaŋ wei Kilisiti hawa Ɩsɔ tɔ ɩ sɔɔsʋŋ. 16Mpa pa tɔŋna lepu tɔ tə wɛ pɛlɛ pa kiŋ kɛ́ ɩsɩɩ səm sɔŋ wei ɩ kɔŋna səm tɔ. Ama mpa pa wɛ mpaaʋ kʋwaasʋɣʋ taa tɔ tə wɛ pɛlɛ pa kiŋ kɛ́ ɩsɩɩ weesuɣu sɔɔsʋŋ, wei ɩ haakɩ weesuɣu tɔ. Awe pəsəɣɩ na ɩ́ la təmlɛ tənɛ tə taka? 17Tá fɛɩ ɩsɩɩ lɛlaa paɣalɛ kpakʋɣʋʋ Ɩsɔ Tɔm na pá kɛɛkɩ sɩ pə́ lana-wɛ tɔ. Ama tampana kɛ tá yɔɣɔtəɣɩ na Ɩsɔ naa mpʋ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, ɩnɩ ɩ tilina-tʋ, na Kilisiti təmlɛ kɛ tə lakɩ.


text: 1Ḿpʋ́ɣʋ́ Falisanaa na Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlaa napəlɩ pa lɩɩna Yosalɛm na pá kɔɔ na pá kotina Yesu. 2Pa nawa sɩ ɩ ɩfalaa lɛlaa tɔkəna niŋ asilima, paa saŋəɣɩ ɩsɩɩ Ɩsɔ sɛɛtʋ taa yʋlʋ ká la na pə́cɔ́ ɩ́ tɔɣɔ tɔ. 3Tampana ḿpʋ́ɣʋ́ pə wɛɛ, Falisanaa na Yuta nyə́ma lɛlaa təna tɔka pa caanaa kʋlapʋtʋ kɛ teu kɛ́. Ye pa ta saŋ pa niŋ təcɛɩcɛɩ paa tɔkɩ. 4Ye pa kɔmna kʋyakʋ na pá ta sɔ lʋm, paa tɔkɩ kʋtɔɣɔʋ. Na pə́ kaasɩ pa təŋəɣɩ lɔŋtaa kʋlapʋtʋ lɛntənaa ɩsɩɩ kɔpʋnaa nyaalʋɣʋ, na nyənasɩ, na taanɩɩsɛnaa, na kʋhəntəŋ pə nyaalʋɣʋ, na yaasinaa paɣalɛ kɛ mpʋ. 5Pə tɔɔ kɛ́ Falisanaa na Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlaa pa pɔɔsa Yesu sɩ: Pepe tɔɔ kɛ́ nyá ɩfalaa lɔwa ta caanaa kʋlapʋtʋ na pá tɔkəna niŋ asilima kɛ mpʋ? 6Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu cɔ-wɛ sɩ: Pə wɛ ɩsɩɩ Ɩsayii ka nawa cɛsəlaa mɛɣɛ təkelekele na pə́cɔ́ ɩ́ ŋmaa mə tɔm kɛ ɩ takəlaɣa taa sɩ: Nɔɣɔ taa kɛ́ yəlaa panɛ pa saŋɩ-m yem. Paa caa-m paa pəcɔɣɔ hatoo pa taa. Ɩsɔ yɔɣɔtəna mpʋ. 7Pa sɛɛkɩ-m yem kɛ́. Pa kpaɣa yəlaa kʋyɔɣɔtʋtʋ na pá sɛɣɛsəɣɩ ɩsɩɩ Ɩsɔ nyəntʋ. 8Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tɔma-wɛ sɩ: Ɩ́ yeki Ɩsɔ kʋheelitu kɛ́ na ɩ́ paasəɣəna yəlaa kʋsɛɣɛsətʋ. 9Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tasa-wɛɣɛ yɔɣɔtʋɣʋ sɩ: Ɩ́ kpaɣa Ɩsɔ kʋheelitu na ɩ́ fiɣitina waalɩ, na ɩ́ paasəna mə maɣamaɣa mə kʋsɛɣɛsətʋ. 10Moisi ka yɔɣɔtaa sɩ: Se nyá caa na nyá too. Na tɔtɔ sɩ: Ye wei ɩ tʋʋ ɩ caa yaa ɩ too, ɩsɩɩ pa kʋ-ɩ. 11Ama mɛ mə sɛɣɛsəɣɩ sɩ yʋlʋ pəsəɣɩ na ɩ́ heeli ɩ caa yaa ɩ too sɩ: Mpi ma ləsa ma wɛnaʋ taa sɩ maa tena-ŋ tɔ pə pəsa kɔɔpaŋ. (Ɩsɔ kʋhaham kɛ pa yaa mpʋ). 12Mɩɩ tasəɣɩ yeluɣu sɩ yʋlʋ ɩ́ səna ɩ caa yaa ɩ too tɔtɔ. 13Tənɛ ɩnɩ maɣamaɣa kɛ ɩ́ wakələɣəna Ɩsɔ Tɔm na mə kʋsɛɣɛsətʋ nti ɩ́ tɛləsəɣɩ təma na ɩ́ wɛɛ tɔ. Na ɩ́ lakɩ lɛntənaa kɛ paɣalɛ kɛ mpʋ tɔtɔ. 14Pəlɛ pə waalɩ Yesu tasa samaa kɛ yaaʋ kɛ ɩ kiŋ na ɩ́ tɔ sɩ: Mə təna təpaɩ ɩ́ nɩɩ ma tɔm na ɩ́ nyɩ sɩ 15pʋlʋ fɛɩ mpi pə sʋʋkɩ yʋlʋ nɔɣɔ taa na pə́ tii ɩ hiluɣu taa na pə́ lapɩ-ɩ ɩsaɣaʋ tɔ. Ama mpi pə lɩɩkəna hatoo yʋlʋ lotu taa tɔ mpɩ pə lakəna-ɩ ɩsaɣaʋ. [ 16Ye wei ɩ kɛ tɔm nɩɩlʋ pʋntʋ ɩ́ nɩɩ.] 17Yesu kɔma na ɩ́ yele samaa na ɩ́ sʋʋ təyaɣa, ɩlɛna ɩ ɩfalaa pɔɔsɩ-ɩ ɩtuule ńtɛ́ tə yaasi. 18Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ pɔɔsa-wɛ sɩ: Pə kpɛŋna-mɛ mə ta cɛkəna-təɣəlɛ? Ɩ́ ta nyɩ sɩ pʋlʋ fɛɩ mpi pə sʋʋkɩ yʋlʋ nɔɣɔ taa na pə tii ɩ hiluɣu taa na pə́ lapɩ-ɩ ɩsaɣaʋ tɔ? 19Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, mpi pə sʋʋkɩ yʋlʋ nɔɣɔ tɔ ɩ hiluɣu taa kɛ́ pə tiiki. Ɩlɛna pə́ polo pə́ lɩɩna ɩ tapʋɣʋ tɛɛ, pɩɩ cakɩ ɩ ləmaɣasɛɛ kiŋ. (Yesu yɔɣɔta ḿpʋ́ɣʋ́ sɩ pə́ hʋ́lɩ́ sɩ yʋlʋ pəsəɣɩ na ɩ́ tɔɣɔ pə təna). 20Ɩlɛna Yesu tasa-wɛɣɛ heeluɣu sɩ: Mpi pə lɩɩkəna yʋlʋ taa tɔ mpɩ pə lakəna-ɩ ɩsaɣaʋ. 21Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, hatoo yʋlʋ taa kɛ́ ɩ lotu taa maɣamaɣa kɛ ɩ caaləɣəna ɩsaɣatʋ kɛ hʋʋʋ na pə́cɔ́ ɩ́ la-tɩ. Paa asilima kʋlapʋtʋ, paa ŋmɩɩləm, paa yʋlʋkʋlɛ, 22paa wasaŋkalətʋ, paa lɛlaa nyəm nyɩɩlʋɣʋ, na nyəməŋ na puɣusuɣu na yem yem lapʋ, na ɩsɛsɛɛmlɛ na yəlaa caɣanaʋ, na təhɔm na kʋmɛlɛntʋ. 23Pə tənaɣa mpʋ yʋlʋ taa kɛ́ pə lɩɩkəna na pə́ lakɩ-ɩ ɩsaɣaʋ. 24Yesu lɩɩ təna, ɩlɛna ɩ́ polo tɛtʋ nti tə wɛ Tiii cɔlɔ tɔ tə taa, na ɩ́ caɣa təyaɣa nakəlɩ ka taa. Ɩ ta sɔɔlɩ sɩ yəlaa ɩ́ nyɩ ɩ tɔɔ. Paa na mpʋ tete ɩsɩɩ saŋa tɔ pa tɛma ɩ tɔɔ kɛ́ kulusuɣu. 25Alʋ nɔɣɔlʋ ɩ pɛɛliya ka hiina ɩlɔɣɔʋ. Ḿpʋ́ɣʋ́ pa heela alʋ ɩnəɣɩ Yesu tɔm, ɩlɛna ɩ́ polo kpakpaa kɛ Yesu kiŋ na ɩ́ hoti ɩ tɛɛ. 26Alʋ ɩnɩ ɩ kɛ́ piitim lɛmpɩ tʋ kɛ́. Pa lʋla-ɩ Fenisii kɛ Silii tɛtʋ taa. Ḿpʋ́ɣʋ́ alʋ ɩnɩ ɩ tɔma Yesu sɩ ɩ́ tɔɣɔnɩ ɩ pɛɛliya ŋkɛ ka ɩlɔɣɔʋ. 27Ɩlɛna Yesu náá cɔ-ɩ sɩ: Yele na piya haɣa na pə́cɔ́. Pə ta mʋna sɩ pá kpaɣa piya tɔɣɔnaɣa na pá tʋ hasɩ. 28Tənaɣa alʋ ɩnɩ ɩ cɔ-ɩ sɩ: Haɩ, ma cɛ, ye piya tɔkɩ na pə pʋtʋta atɛ, hasɩ təŋəɣɩ kɛ́ na sɩ tɔɔsəɣɩ mɛɛ. 29Mpʋɣʋlɛ Yesu sɩ: Nyá kʋcɔcɔtʋ tənɛ tə tɔɔ kpe. Nyá pɛɛlɔ ɩlɔɣɔʋ sewa. 30Tənaɣa alʋ ɩnɩ ɩ ha lumaɣa na ɩ́ kpe ɩ tɛ. Ɩ talaa ɩlɛna ɩ́ maɣana ɩ pəyaɣa hənta kato tɔɔ, na ɩlɔɣɔʋ tɛma seu. 31Pəlɛ pə waalɩ Yesu lɩɩ Tiii tɛtʋ na ɩ́ təŋna Sitɔŋ na ɩ́ faɣana timpi pa yaa sɩ Acalɛɛ Naanʋwa tɔ, na ɩ́ məlɩ Kalilee teŋku kiŋ. 32Ḿpʋ́ɣʋ́ pa kɔna-ɩ ntam nɔɣɔlʋ, ɩ matəɣɩ kʋmatʋ kɛ́, ɩɩ pəsəɣɩ yɔɣɔtaɣa. Na pá wiina Yesu sɩ ɩ́ tənɩ niŋ kɛ ɩ tɔɔ. 33Yesu ləsa-ɩ kpeeŋa, ɩlɛna ɩ́ sʋsɩ ɩ mpee kɛ ɩ ŋkpaŋŋ taa na ɩ́ la ntaɣama kɛ ɩ mpəle tɔɔ na ɩ́ taa ɩ nsəmlɛ. 34Na ɩ́ teki ɩ ɩsɛ na ɩ́ tisi feesuɣu na ɩ́ tɔ sɩ: Ɩfəfata. (Tɔm ntɩ tə hʋwɛɛ ntɛ́ sɩ: Tʋlɩ na pa tɛ taa). 35Tənaɣa ntam ŋkpaŋŋ tʋla kpakpaa, na ɩ nsəmlɛ hɛtɩ na ɩ́ sʋʋ yɔɣɔtaɣa kɛ teu. 36Ɩlɛna Yesu kpaalɩ pa təna sɩ pá taa heeli-təɣɩ nɔɣɔlʋ. Ama waatʋ ɩnəɣɩ pɛlɛ pa sʋʋ-təɣɩ kpaalʋɣʋ. 37Ḿpʋ́ɣʋ́ pə lapa yəlaa kɛ piti kɛ sɔsɔm pə tɩɩ fɛɩ, na pá tɔŋ sɩ: Waasʋɣʋ ntɛ́ ɩ waasəɣɩ yaa. Ɩ lakɩ na ntamaa maɣamaɣa náá nɩɩkɩ na kamumusi náá yɔɣɔtəɣɩ.


text: 1Maɣa Piyɛɛ, Yesu Kilisiti tillu. Ma ŋmaakəna takəlaɣa kanɛɣɛ mɛ mpa Ɩsɔ ləsaa sɩ ɩ́ nyə́ma, na pə́ yasa-mɛ na ɩ́ caɣa caɣalətʋ kɛ Pɔŋ na Kalatɩ na Kapatɔɔsɩ na Asii na Pitinii pa tɛtʋnaa taa tɔ. 2Tacaa Ɩsɔ ləsʋɣʋ-mɛ tɔ, pə kɛɛsəna teitei kɛ́ ɩsəna mpi ɩ ka sɩɩwa hatuu lɔŋ na ɩ́ təŋəɣɩ na ɩ́ lakɩ tɔɣɔ. Na ɩ Feesuɣu yelina ɩ́ pəsa ɩ nyə́ma sɩ ɩ́ nɩɩna Yesu Kilisiti na ɩ́lɛ́ ɩ caləm taɣanɩ-mɛ. Ɩsɔ ɩ́ hʋlɩ-mɛɣɛ pɛɛlɛɛ, na ɩ́ ha-mɛɣɛ alaafəya kɛ sɔsɔm sɔsɔm. 3Tə́ sa Ɩsɔ tá Sɔsɔ Yesu Kilisiti Caa. Ɩ feesa Yesu Kilisiti kɛ sətaa taa na pə́ ha-tʋɣʋ weesuɣu kʋfalʋɣʋ kɛ ɩ suulu sɔsɔ tɔɔ. Na pə yelaa na tá tɛɛlʋɣʋ haŋa teu təkaɩɩ, 4sɩ tɩɩ hiki kʋpantʋnaa mpa Ɩsɔ sɩɩ ɩ nyə́ma tɔ. Kʋpantʋnaa panɛ paa wakələɣɩ, paa pilisiɣi, pəyele pa teu ɩɩ səkɩ. Ɩsɔtaa kɛ́ Ɩsɔ sɩɩ-mɛɣɛ-wɛ. 5Mɛ, ɩ́ tɛma Ɩsɔ na mə taa ɩlɛna Ɩsɔ toma náá tɔkɩ-mɛ, na pə́ taŋa nyʋɣʋ yapʋ mpi pə taɣanaa sɩ pɩɩ kɔna na pə́ kuli kʋyɛɛŋ kʋtɛɛsəŋ taa tɔ pə kɔntɛ. 6Paa pə wɛɛ sɩ kaɣana maɣasəŋ ɩnɩ ɩ nɔɣɔ na ɩ suka ɩ́ wakəlɩ mə laŋa kɛ wɛɛ naalɛ tɔ, mə laŋa ɩ́ hʋlʋmɩ tɔm tənɛ tə tɔɔ. 7Pə lakɩ ḿpʋ́ɣʋ́ sɩ pə́ ná mə Ɩsɔ taa tɛmnaʋ waalɩ. Wʋla kɛ pə lapa sɩ ɩ tɛŋ na ɩ́ saalɩ yem, na kɔkɔ kɛ pa taɣanəɣəna-ɩ na ɩ́ la teu. Na mə taa tɛmnaʋ na Ɩsɔ ná kəla wʋla kɛ nyʋɣʋ təcaɣacaɣa. Pə tɔɔ kɛ́ pə maɣasəɣɩ mə taa tɛmnaʋ mpɩ sɩ pə naa pə toma tənaɣa, na kʋyaŋku Yesu Kilisiti ká kɔɔ tɔ ɩ́ hiki sam na teeli na nyʋɣʋ. 8Paa ɩ́ taa keesi-ɩ tɔ ɩ́ sɔɔla-ɩ kɛ́, na kaɣana paa ɩɩ tɩɩ keesiɣi-ɩ tɔ, ɩ́ tɔŋna-ɩ mə taa kɛ́ tɛmnaʋ kɛ́. Pə tɔɔ kɛ́ mə laŋhʋlʋmlɛ wɛna teeli na tə tɔɔ sɔsɔm pə tɩɩ fɛɩ yɔɣɔtaɣa. 9Pə taɣa pʋlʋ, ɩ́ hika mpi pə tɔɔ ɩ́ tɛma Ɩsɔ na mə taa tɔ, mpəɣəlɛ mə ləsasɩ nyɔ́ɔ́ŋ yapʋ. 10Nyʋɣʋ yapʋ pənɛ pə tɔm kɛ Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa pɛɛkaa na pá taasɩ na pá wiili pə taa təcululu, na pá ná na pá kɛɛsɩ kʋcɔɔʋ ŋku Ɩsɔ ká tɛ na ɩ́ la-mɛ tɔ kʋ tɔm. 11Mpi mpi Kilisiti Feesuɣu kɛɛsaa tɔ mpəɣɩ mpɛ pa kaasa pa tɩ na pá pɛɛkɩ sɩ pá nyɩ pə waatʋnaa na mpi pə lapʋ pɩɩ pana tɔ. Pə taɣa pʋlʋ, Feesuɣu ŋkʋ kɩɩ wɛ pa taa kɛ́ na kʋ heeli-wɛ na pə́ taa kɔnta sɩ, Kilisiti ká tɔɣɔ kʋnyɔŋ, pə waalɩ kɛ́ ɩ teeli kɔŋ. 12Na Ɩsɔ heela ɩ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa sɩ tɔm wenti pa tʋ-wɛ sɩ pá heeli tɔ tə ta na-wɛ, mɛɣɛ pə nawa. Na ntəɣəlɛ nti ɩ́ mʋ kaɣana tɔ. Laapaalɩ Kʋpaŋ tɔm waasʋ lataa kpaaləna-mɛɣɛ-tɩ, na Feesuɣu Naŋŋtʋ wei pə tisina ɩsɔtaa tɔ ɩ toma kɛ pɛlɛ pa yɔɣɔtənaa. Na ɩsɔtaa tillaa maɣamaɣa ná sɔɔlaa sɩ pá nyɩ-tɩ. 13Pə tɔɔ kɛ́ ɩ́ caɣa na mə hʋwɛɛ taŋaa tətɛɣɛtɛɣɛ kɛ́ təmlɛ lapʋ. Ɩ́ lakɩ pə təna na laakalɩ kɛ tam, na ɩ́ tʋ mə tɛɛlʋɣʋ kɛ kʋcɔɔʋ ŋku ɩ́ ká hiki kʋyaŋku Yesu Kilisiti ká kɔɔ tɔ. 14Ɩ́ nɩɩna Ɩsɔ na ɩ́ taa tasa wɛɛʋ ɩsɩɩ ɩ ka wɛʋ ɩsəkpɛɛtəlɛ taa kɛ́ tuu lɔŋ na ɩ́ təŋəɣɩ mə kʋnyɩɩləŋ tɔ. 15Ama ɩ́ wɛɛ tənaŋŋ nyə́ma kɛ mə yaasinaa təna taa, ɩsɩɩ Ɩsɔ wei ɩ yaa-mɛ tɔ ɩ wɛʋ tənaŋŋ tɔ. 16Pa ŋmaa Ɩsɔ Tɔm taa kɛ́ ḿpʋ́ɣʋ́ sɩ: Ɩ́ wɛɛ tənaŋŋ ɩsɩɩ ma wɛʋ tənaŋŋ tɔ. 17Ɩsɔ wei ɩ hʋʋkəna yəlaa tənaɣa teitei na ɩɩ faɣasəɣɩ nɔɣɔlʋ, na ye wei ɩ kʋlapʋtʋ wɛ ɩsəna ɩ hʋʋna ɩlɛɣɛ mpʋ tɔ, ɩnəɣɩ ɩ́ yaa mə Caa mə Caa kɛ mə sələmʋɣʋ taa. Tɔʋ, ye mpʋ ɩ́ hʋləna mə yaasinaa taa sɩ ɩ́ seeki-ɩ wɛɛ nna pə kaasa-mɛɣɛ antulinya taa cənɛ tɔ a taa ɩlɛ. 18Ɩ́ nyəmá liɣitihutaɣa ŋka pa yapəna-mɛɣɛ yaasi kpaɩ nyəŋ wei mə caanaa caanaa tɛləsa-mɛ tɔ ɩ niŋ taa tɔ. Na pə taɣa pʋlʋ yem nyəm mpi pə kʋyakʋ səkɩ tam ɩsɩɩ liɣitee wɛʋ tɔ. 19Aaɩ, pə taɣa mpʋ, Kilisiti wei ɩ wɛ ɩsɩɩ ɩwəyaɣa ŋka ka tiili tá caamɩ na ka fɛɩna taɣaŋmala tɔ ɩ caləm kʋpampam kɛ pa yapəna-mɛ. 20Kilisiti kɛ Ɩsɔ ka ləsaa na ɩ́ sɩɩ na pəcɔ pá lakɩ antulinya. Ɩ ləsa-ɩ kʋyɛɛŋ kantəkaɣa nyəŋ ɩnɛ ɩ taa na ɩ́ hʋ́lɩ́ kɛ́ sɩ pə́ waasɩ-mɛ. 21Ɩ tɔɔ kɛ́ ɩ́ tɛmna Ɩsɔ wei ɩ́ feesa-ɩ na ɩ́ tʋ-ɩ teeli tɔ na mə taa, na pə lapa mpʋ tɔɣɔ ɩ́ tʋ́ Ɩsɔ kɛ́ naani na mə tɛɛlʋɣʋ məlɩ ɩ tɔɔ. 22Na ɩsɩɩ ɩ́ nɩɩna tampana na ɩ́ paasɩ na ɩ́ sɔɔlɩ mə Ɩsɔsɛɛlɛ taa lɛlaa tɔ, ɩ́ taɣana mə təɣɩ. Ɩ́ sɔɔləɣɩ mə təmaɣa ḿpʋ́ɣʋ́ teu na lotu kʋlʋmtʋ. 23Pə taɣana-mɛɣɛ lʋlʋɣʋ kɛ́, ɩlɛ pə taɣa mə caanaa mpa pa səkɩ tɔ mpɛ pa tasəna-mɛɣɛ lʋlʋɣʋ. Ama pə tuu mpiɣi mə taa na pɩɩ səkɩ tɔ mpɩ pə yelina na pə́ lá mpʋ. Ɩsɔ Tɔm nti tə wɛna weesuɣu na tə wɛ tam tɔɔ tɔ ntɩ tə tənna pə lapa mpʋ. 24Pa ŋmaawa Ɩsɔ Tɔm taa sɩ: Yəlaa təna wɛɛ kɛ́ ɩsɩɩ nyɩɩtʋ, na pa teeli təna wɛɛ kɛ́ ɩsɩɩ nyɩɩtʋ hɛtʋ. Nyɩɩtʋ wʋləɣɩ ɩlɛna hɛtʋ náá tɔ. 25Ama Tacaa tɔm ná cakɩ tam tɔɔ kɛ́. Na tɔm ntəɣəlɛ Laapaalɩ Kʋpaŋ kɔna-mɛ.


text: 1Pʋ̃pãanyã, n yɛɛr, n bʋɔrɔ naa ɩka n lɛ jɛɔ yɩ a 'yɛr nʋ̃ɔ ɩn dɔ̃ɔ mʋɔl kʋ yɩ a yɩ sɔɔ de na yɩ be ara a pɔ. 2A 'yɛr nʋ̃ɔ nyãna ɩn mʋɔl faa yɩ naa ala ɩ yɩ chɛnɛ na ara a pɔ, ka lɛ ba lɛ ɛ, a yɩ sɔɔfʋ ɩn pɔrɔ. 3Bojũu a 'yɛr ɩn dɔ̃ɔ nyɛ lɛ n mɩ de nie man kʋ yɩ ɩka, a Yesu Kɩrɩsɩto kpin a sɩ yelbier jũu, nɩtãa lɛ a Nãaŋmɩn gãn na dɔ̃ɔ 'yɛr, 4ka ba ũu wʋ, a wʋ lɛ ir a kũu pɔ, a ber ata daar nɩtãa lɛ a Nãaŋmɩn gãn na dɔ̃ɔ 'yɛr. 5Wʋ vɛ̃ naa ka Pita nyɛ wʋ, na wʋ lɛ vɛ̃ ka a nɩtʋ̃nsɩ pie nɩ ayi mɩ nyɛ wʋ. 6A anyã puor, wʋ vɛ̃n ka a yɛɛr na gar kɔɔr anũu (500) mɩ 'mataa nyɛ wʋ, bamɩne na sɔɔ kpi, tɩchɛ a ba yɔɔ jie lɛ chɛnɛ. 7Wʋ vɛ̃n ka a Jemesɩ nyɛ wʋ, na wʋ lɛ vɛ̃ ka a nɩtʋ̃nsɩ ba jaa nyɛ wʋ, 8ka a baaraa jaa ka maa mɩ na kaara fɩka nɩrɛ ban dɔɔ kpalka ka wʋ ir a wʋ mɩ̃ɛ wiil ma. 9Bojũu maa lɛ ɩ a nɩtʋ̃nsɩ ba jaa pɔ bʋ̃bile naa ba sɛɛn ɩka ba gba bʋɔl ma a nɩtʋ̃nãa ɛ, bojũu n gen a Nãaŋmɩn puorbo. 10Tɩchɛ a Nãaŋmɩn wɩ̃ɛfʋ wʋn wɩ̃ɛ ma lɛ so ka n ɩ a nɩtʋ̃nãa a dɩna. Ka a Nãaŋmɩn wɩ̃ɛfʋ ba ɩ pɔrɔ ɛ. Yelmɩ̃ɛ jaa n tʋ̃n gar a nɩtʋ̃nsɩ ba jaa, tɩ a ba ɩ maa mɩ̃ɛ lɛ tʋ̃ ɛ, tɩchɛ a Nãaŋmɩn wɩ̃ɛfʋ 'lɔ wʋn de wɩ̃ɛn ma lɛ. 11Ka maa lɛ bɩɩ bala lɛ, a 'yɛr lɛ anyã sɩn mʋɔl, ka anyãna lɛ yɩ mɩ sɔɔ de. 12Tɩchɛ ala ɩ yɩ wõn a mʋɔl ɩka a Yesu Kɩrɩsɩto ir naa a kũu pɔ, ŋmɩnɛ lɛ a yɩ bamɩne 'yɛrɛ ɩka kũu pɔ irfʋ ba be be ɛ? 13Ala ɩ a kũu pɔ irfʋ ba be be ɛ, ka a Yesu Kɩrɩsɩto mɩ gba ba ir a kũu pɔ ɛ. 14Ka ala ɩ a Yesu Kɩrɩsɩto ba ir a kũu pɔ ɛ, a sɩ mʋɔl ɩn pɔrɔ, ka a yɩ sɔɔfʋ mɩ ɩ pɔrɔ. 15A sɩ pãa ŋmara jirsɩ 'yɔ̃ɔnɔ̃ Nãaŋmɩn, bojũu sɩ din dãasɩɛ ɩka Nãaŋmɩn sɩ̃ɩn a Yesu Kɩrɩsɩto a kũu pɔ. Tɩchɛ waa sɩ̃ɩ wʋ ɛ, ala ɩ yelmɩ̃ɛ jaa kũusɩ ba ire ɛ. 16Bojũu ala ɩ a kũu pɔ irfʋ ba be be ɛ, ka lɛ a Yesu Kɩrɩsɩto mɩ gba ba ir a kũu pɔ ɛ. 17Ka ala ɩ a Yesu Kɩrɩsɩto ba ir a kũu pɔ ɛ, a yɩ sɔɔfʋ ɩn pɔrɔ, na yɩ chɛnɛ be a yɩ yelbebe pɔ. 18Ka a bala mɩ na pãa sɔɔ de a Yesu Kɩrɩsɩto tɩ kpi, mɩ wɛ. 19Ala ɩ a dɩna tɛɛ tɩɛr lɛ sɩ tara a Yesu Kɩrɩsɩto 'yɔ̃ɔ, nɩbaal nɩbɛ lɛ sɩ ɩ, na sɩ gar a nɩbɛ ba jaa. 20Tɩchɛ Nãaŋmɩn sɩ̃ɩn a Yesu Kɩrɩsɩto a kũu pɔ yelmɩ̃ɛ jaa, ɩ a bir dɔ̃ɔ, ka a wiil ɩka a bala na kpi mɩ na ir a kũu pɔ. 21Bojũu kũu tun nɩbʋ̃'yen 'yɔ̃ɔ wa, ka a kũu pɔ irfʋ mɩ tu a nɩbʋ̃'yen 'yɔ̃ɔ mɩ wa. 22Adama jũu, nɩrɛ jaa na kpi naa, lɛ mɩ lɛ a Yesu Kɩrɩsɩto jũu, nɩrɛ jaa na ir tara nyɛvʋr. 23Tɩchɛ ɩ̃sʋɔ jaa nɩ wʋ irfʋ daar lɛ, Yesu Kɩrɩsɩto lɛ ɩ a bir dɔ̃ɔ, 'lɔ pãa wa lɩɛb waara, ka bala jaa na sɔɔ de wʋ mɩ ir. 24Ka a baaraa pãa wa, a wʋ de a yele a jaa 'yɔ̃ɔ a Sãa Nãaŋmɩn nũu pɔ, an ɩ wʋ tʋ̃ɔn a tʋ̃ɔfʋ dẽme, nɩ a kpɩ̃ɛn dẽme ba jaa. 25Bojũu a Yesu Kɩrɩsɩto lɛ a sɛɛ ɩka wʋ di a nãa lɛ̃ɛɛ ka a Nãaŋmɩn wa de a wʋ dɔ̃dẽme ba jaa bin a wʋ gbɛɛ pĩlem. 26A dɔ̃ baaraa wʋn na sɔ̃ɔ lɛ ɩ a kũu. 27Bojũu a sɛb a Nãaŋmɩn gãn pɔ ɩka, "Nãaŋmɩn den a yele a jaa bin a Yesu Kɩrɩsɩto gbɛɛ pĩlem." Wʋn ben 'yɛr ɩka, a yele a jaa, a Nãaŋmɩn na de a yele a jaa bin a Yesu Kɩrɩsɩto gbɛɛ pĩlem ba pʋɔ ɛ. 28Nãaŋmɩn wa ɩ a nɩtɔ̃ baar, a 'lɔ na de a yele a jaa bin a wʋ gbɛɛ pĩlem, a Bie mɩ̃ɛ mɩ na siir wʋ mɩ̃ɛ kʋ wʋ, ka Nãaŋmɩn pãa so a jaa. 29Nɩyɔɔ ba sɔɔ ɩka a bala na kpi na lɛ ir tara nyɛvʋr go ɛ, tɩchɛ bamɩne sɔɔ naa na ba ma so Nãaŋmɩn kʋ̃ɔ kʋ ba. 30Ka a sɩn mɩ, bãa 'yɔ̃ɔ lɛ a dɔɔyɛ ma pɔɔ sɩ sɔ̃ɔ jaa? 31Yɛɛr, bɩbir jaa lɛ n ma tuoro kũu, jɩɩrfʋ kpɛ ma naa a yɩ jũu. A nyɛvʋr sɩn tara a sɩ Soro Yesu Kɩrɩsɩto 'yɔ̃ɔ lɛ vɛ̃ ka n 'yɛrɛ a nɩtɔ̃nɔ̃. 32Ala ɩ n jɛb naa a mɔdʋ̃ bier a ka Efesus nɩsaal jũu, bo tɔ̃nɔ̃ lɛ n nyɛ? Ala ɩ a kũu kʋ̃ lɛ ir ɛ, nɩtãa lɛ a nɩbɛ na ma 'yɛrɛ. "Yɩ vɛ̃ ka sɩ di ti nyũ, bojũu bio sɩn kpi naa." 33Yɩ ta vɛ̃ ka nɩbɛ bɛl yɩ ɛ. Fʋ̃ʋ lɔ̃ɔn nɩgãlsɩ ba ma sɔ̃ɔn a fʋ tɩɛr vɩla bar. 34Yɩ lɩɛb de a yɩ yɛ̃, na yɩ tɛɛ bier ɩfʋ bar, bojũu a yɩ bamɩne ba bɔ̃ɔ a Nãaŋmɩn ɛ, ka n 'yɛr a nɩtɔ̃ ka vɩ̃ kpɛ ba. 35Tɩchɛ nɩrɛ ɩ̃sʋɔ na sʋʋr naa, "Ŋmɩnɛ lɛ a kũu na ɩrɛ wa ir? Ɩ̃gãn buor lɛ ban lɛ iru?" 36Nyɛ dãbol ka. A ala yɩn ma bʋr a ba ɩ a ma bulaa tɩ a bʋ̃koraa pʋ̃ɔ ɛ. 37Yɩn wa bʋr, a ba ɩ a vaar lɛ yɩ bʋr ɛ, tɩchɛ a bʋ̃bir tɛɛ lɛ yɩ ma bʋr. Ka chi lɛ bɩɩ bon bir lɛ. 38Tɩchɛ Nãaŋmɩn lɛ ma kʋ a ɩ̃sʋɔ jaa ɩ̃gãn 'lɔ jaa wʋn bʋɔrɔ. Bʋ̃bir ɩ̃sʋɔ jaa nɩ wʋ vaar lɛ. 39Ɩ̃gãn nʋ̃nɔ̃ a jaa baa ɩ bʋ̃'yen ɛ. Nɩrɛ ɩ̃gãn nʋ̃n tɛɛ naa nɩ dʋ̃n ɩ̃gãn nʋ̃n, ka a lubil nʋ̃n be wʋ yõ, ka a jɩ̃mɛ nʋ̃n mɩ be a yõ. 40Saaju ɩ̃gãma mɩ ben be, ka a tẽe ɩ̃gãma mɩ be be. A saaju ɩ̃gãma vɩɛl ben a yõ, ka a tẽe ɩ̃gãma vɩɛl mɩ be a yõ. 41A mɔ̃tɔ̃ɔ vɩla ben wʋ yõ, ka a ŋmɛraa vɩla mɩ be wʋ yõ, ka a ŋmɛrbir ɩ̃sʋɔ vɩla mɩ tɛɛ a ŋmɛrbir ɩ̃sʋɔ. 42Lɛ lɛ an be a kũn wa ir a kũu pɔ. A ɩ̃gãn 'lɔ ban ũu ɩn bʋ̃sɔ̃ɔ naa, tɩchɛ 'lɔ wa ir a kũu pɔ, waa lɛ pʋ̃ɔnɔ̃ go ɛ. 43Bala wa ũu a kũu wʋ ma ɩn bʋ̃dɛɛr ba lɛ tara kpɛ̃ɔ ɛ, tɩchɛ Nãaŋmɩn wa ir wʋ a kũu pɔ, wʋn vɩɛlɛ naa na wʋ tara kpɛ̃ɔ. 44A tẽe ɩ̃gãn nyã lɛ ba ũun wʋ, 'lɔ wa ir a kũu pɔ, a sɩɛ ɩ̃gãn lɛ wʋn tara. Nɩtãa lɛ a tẽe ɩ̃gãn na be be, lɛ mɩ lɛ a sɩɛ ɩ̃gãn mɩ be be. 45Nɩtãa lɛ an sɛb a Nãaŋmɩn gãn pɔ, "Adama a Nãaŋmɩn na dɔ̃ɔ de nie mɛ ɩn bʋ̃nɩbir." A Adama bɩɛraa sʋɔ lɛ ɩ a sɩɛ. 46A sɩɛ sʋɔ ba lɛ de nie ɛ, tɩchɛ a ɩ̃gãn sʋɔ lɛ, ala puor ka a sɩɛ sʋɔ pãa wa. 47A nɩdɔ̃ɔ yin ka a tẽe pɔ, Nãaŋmɩn na mɛn a tã-uul, tɩchɛ a nɩbɩɛraa 'lɔ yin saaju. 48Bala na yi ka a tẽe pɔ, kaara na fɩka, a 'lɔ ban mɛn a tã-uul, ka bala mɩ na yi a saaju mɩ kaara na, fɩka a 'lɔ na yi a saaju. 49A lɛ nɛ nɩ wʋ ju sɩn ben nyɛtãan a nɩrɛ nyã a Nãaŋmɩn na mɛn a tã-uul, lɛ mɩ lɛ sɩn su a ɩ̃gãn 'lɔ nyɛtãan a 'lɔ na yi a saaju kaar. 50N yɛɛr, n bʋɔrɔ naa ɩka n 'yɛr chã kʋ yɩ ɩka, a ɩ̃gãn nɩ a jɩ̃ɩ kʋ̃ tʋ̃ɔ kpɛ be a Nãaŋmɩn nãalʋ̃ʋ pɔ ɛ. Bɩɩ ka a bʋ̃sɔ̃ɔ naa pʋɔ a 'lɔ na ba sɔ̃ɔnɔ̃ pɔ ɛ. 51Yɩ chɛlɛ ka n 'yɛr 'yɛr sɔɔlaa kɔ̃ɔ kʋ yɩ. Sɩ jaa baa na kpi ɛ, tɩchɛ sɩ jaa lɛ na lɩɛb, 52fɩka a nɩbir na ma wa va a pere kaar, ka a iil baaraa wa pɛɛl. Bojũu a iil wa pɛɛl a bala na kpi na ir naa, ba kʋ̃ lɛ kpi go ɛ, ka a sɩn bala na ba kpi sɛrɛ ɛ, mɩ lɩɛb. 53Ka a ɩ̃gãma anyã na sɔ̃ɔnɔ̃, ka a lɩɛb de a ɩ̃gãma ala na ba sɔ̃ɔnɔ̃ su, ka a 'lɔ na kpire kʋ̃ lɛ kpi go ɛ. 54A bʋ̃sɔ̃ɔ naa wa de a 'lɔ na ba sɔ̃ɔnɔ̃ ɛ, su, ka a 'lɔ na kpire kʋ̃ lɛ kpi go ɛ, ka a lɛ na sɛb a Nãaŋmɩn gãma pɔ ɩ yelmɩ̃ɛ, "Kũu a fʋ tʋ̃ɔfʋ baar naa." 55"Kũu, nyɩnɛ lɛ a fʋ tʋ̃ɔfʋ be? Kũu, nyɩnɛ lɛ a fʋ fɩlɩlɩlɩ 'lɔ̃nɔ̃ na ma kʋ be?" 56A kũu fɩlɩlɩlɩ 'lɔ̃nɔ̃ na ma kʋ ɩn a yelbier maalfʋ, ka a yelbier maalfʋ mɩ nyɛ a wʋ kpɛ̃ɔ yi a Mosesɩ nɛbinãa pɔ. 57Tɩchɛ Nãaŋmɩn son puor fʋ, wʋn kʋ sɩ tʋ̃ɔfʋ tu a lɛ a sɩ Soro Yesu Kɩrɩsɩto na maal. 58A lɛ jũu, n yɛɛr, yɩ ara chɩ̃chɩ̃, yɩ taa vɛ̃ ka a bon jaa wa dam yɩ ɛ. Yɩ mʋ̃ɔ nɩbir nɩ a sɩ Soro tʋ̃mɔ̃, yɩ bɔ̃ɔ ɩka a ala yɩn tʋ̃nɔ̃ kʋrɔ a sɩ Soro, kʋ̃ wa ɩ pɔrɔ ɛ.


text: 1Sol k'a gɔɔta an nɩ fɩr kam Zuuba karɩndanyɩnɔ wɔɔ ma, a lɛ n taa k'a ŋ zɩnzɛ bɩ, a ta wosocɛmannɩbər jɩtaarɛ bɩ zi, 2an aa yɛ han, k'an ciro ba Damas zɩɩfʋrɔ sokʋmacɛrɔ wɔɔ minto, k'a yaa gʋɔɔ yɩ, ŋn'ɩ zum zaa daa b'ʋ, kʋ lʋ m gɛɛ yar nɩ, k'a nyasʋ a sur, a bʋr m Zerizalɛm ʋ. 3A zaa sa, an nɩ tarɛ, an aa a zɔ Damas ma. Lɛɛm bɩ, lɛɛgure a to mim ʋ, an yɔ, an a ku ra. 4A n a do tara ʋ, an a to, an leer ma, an n'a hɩrɛ, a ʋ: "Sol, Sol, bɔ minto, ɩ nɩ fɩr kam mɔɔ ma?" 5A n a nyɩ bɔ ʋ, a ʋ: "Nka n'ɩbɩɩ nɩ, Zuuba?" "Mɔɔ m Yeezuu, gʋaa k'ɩbɩɩ nɩ fɩr kam ma bɩ. 6Bɩ, wuti, ɩ gasʋ tara nɔ ʋ b'ʋ, n hɔ k'ɩbɩɩ ɩ ga m, ɩ ba bɩ hɩrɛ ɩbɩɩ m." 7Gʋɔɔ kʋ ŋ zu kʋ ʋ kan kɩ rɔ wɔɔ jɩm, dabɔʋ bɩ n a ka, ŋ n a dɔ kʋ bɔ an n'a hɩrɛ y. Ŋ yɩ leer bɩ mam, bɩ ŋ bɩr gɔsɩ yɩrɛ y. 8Sol n wuti tara ʋ b'ʋ, baa kan a mɩnyaa gaa ra bɩ kɩ haay, a bɩr lɛɛ yɩrɛ y. A zukuuzannɔ wɔɔ n a gaa a wɔ ma, ŋnɩ gasʋ m Damas ʋ. 9A n gɔɔta b'ʋ kan mɩm war bɩ kɩ dɔmɩm kaakʋ, a n hɔsɩ bɩ, b'a n hi mi sɔ y. 10Karɩndanyɩ deem ɩ nyɩnta Damas ʋ b'ʋ, a tɔ m Ananɩyas. Zuuba n a bir hɔhɩnkarɛ nɔ ʋ: "Ananɩyas!" A n a nyɩ bɔ ʋ, a ʋ: "Zuuba, ba mɔɔ n na!" 11Zuuba n a ya, an a hɩ, a ʋ: "Ɩ zaa kʋ n n'a birm 'Zaa tɩrga' bɩ sa, ɩ ta Zidas har ʋ, ɩ gʋaa kʋ n n'a birm Sol bɩ laaka da. Tarsɩ gʋaa m. A ɩ b'ʋ, an nɩ yaa dam, 12a gʋaa k'a tɔ m Ananɩyas bɩ yɩ hɔhɩnkarɛ nɔ ʋ, an gasʋ, an a wɔ ka ra k'a mɩm n lɛɛ yɩ." 13Ananɩyas n a nyɩ bɔ ʋ, a ʋ: "Zuuba, mɔɔ ma mɩŋŋa, gʋɔɔ nɩ gʋaa naa do mim dɩndam, ŋn'a zibəəro bʋnyaarɔ k'a ŋ ba ɩbɩɩ gʋɔɔ wɔɔ m bɩ mim dɩndam sɔ Zerizalɛm nɔ ʋ. 14Bɩ, wosocɛmannɩbənno jɩtannɔ wɔɔ zaa ka ʋ an bʋr naa ʋ, k'a bɩ gʋɔɔ haay kʋ ŋ nɩ yaa darɛ ɩbɩɩ tɔ ma rɔ wɔɔ sur." 15Bɩ, Zuuba a hɩ m, a ʋ: "Ta bala, gʋaa naa do makra hɔ m, mɔɔ n a bɔ ʋ k'an mɔɔ tɔ hɩ kɩfɩɩrɔ kan cinno kɩ, Israyɛl zannɔ kɩ bire ʋ. 16Bɩ, mɔɔ mɩŋŋa fɩryɩrɛ do haay k'a n'a yɩm mɔɔ tɔ minto bɩ hɩnkam nɩ." 17Ananɩyas n ta, an aa gasʋ har ʋ b'ʋ, an a wɔrɔ ka ra, an n'a hɩrɛ, a ʋ: "M danyɩ Sol, Zuuba Yeezuu niŋŋə k'a hɩnka ɩbɩɩ m, ɩ zaa sa, ɩ nɩ zɛm b'ɩ mɔɔ nyɔɔ, kʋ m b'a ka k'ɩ mɩm n lɛɛ yɩ, kʋ Sɛnt-Ɛspri n'ɩbɩɩ heer han." 18Lɛɛm bɩ, bɔ a kʋ ʋ ɩ ʋ zɔ kapra y'a to a mɩm ʋ an sur tara ʋ, a mɩm nɩ lɛɛ yɩm. A n wuti, an batɛm si. 19Bɩ, Sol k'a hɔbɩrɛ bɩ bɩ, a a ya, an paŋŋa yɩ. A gɔɔta an dɔmɩnnɔ ba kan karɩndanyɩnɔ kʋ ŋ nɩ Damas nɔ ʋ rɔ wɔɔ kɩ poore, 20bɩ, a a hɩ zɩɩfʋrɔ sokʋmacɛrɔ wɔɔ ʋ lɛɛm, a ʋ Yeezuu bɩ Woso Nyɩ m. 21Gʋɔɔ haay kʋ ŋ n'a tʋr kam ma rɔ wɔɔ zɛ kədə, ŋn'a hɩrɛ, ŋ ʋ: "Gʋaa naa do bɛɛ nyɩnta an nɩ fɩr kam gʋɔɔ kʋ ŋ nɩ yaa dam tɔ naa do minto Zerizalɛm ʋ rɔ wɔɔ ma bɩ ra? Bʋr bɛɛ a ʋ tɔkkɛ k'a bɩ ŋ gʋr, a ŋ sur a ta ŋ nɩ wosocɛmannɩbənno jɩtannɔ wɔɔ zi ra?" 22Bɩ, Sol paŋŋa y'a dam la, an nɩ bʋr m zɩɩfʋrɔ kʋ ŋ nɩ Damas ʋ b'ʋ rɔ wɔɔ ra kan a meerbaa bɩ kɩ, an n'a hɩrɛ, a ʋ: Yeezuu bɩ, a m Krista. 23K'a maasɩrɛ ba bɩ, zɩɩfʋrɔ wɔɔ duro a dɩnda kan kʋ kɩ, k'a Sol zɛ k'an ga. 24Sol n hɔ kʋ ŋ ʋ k'a ba bɩ dɔ. Ŋ nɩ dɔ tara bɩ cɛlɛrɔ wɔɔ ma sinuu ʋ kan gunuu ʋ kɩ, k'a a da ma, a ku a zɛ. 25Bɩ, gunuu deem ʋ, karɩndanyɩnɔ wɔɔ a da kasɩ ʋ, ŋn'a busu, ŋn'a zer bar m pəŋŋə bɩ kur. 26Sol k'a lee ku Zerizalɛm ʋ bɩ, a a ŋʋa k'a a zɛ kʋ ra kan karɩndanyɩnɔ wɔɔ kɩ. Bɩ, ŋ haay ɩ nyi bam nɩ, bala ŋ n yɛ, ŋn'a si paan••• karɩndanyɩ y. 27Barnabas n a gaa, an ta m kristazibəəzannɔ wɔɔ zi, an Zuuba k'a hɩnka m hɔ niŋŋə zaa bire ʋ bɩ dɩnda ŋ nɩ, kan meerbaa niŋŋə k'a ba bɩ kɩ. A Yeezuu tɔ dɩnda Damas ʋ kan sɩra kɩ. 28Bɩ kur kɛɛrɛ bɩ, Sol ɩ minkarɛ ŋ nɩ, an nɩ zum kʋ ʋ kan ŋ kɩ Zerizalɛm ʋ, an nɩ Zuuba tɔ hɩm kan nyɛɛsʋm kɩ. 29A tɩr kan zɩɩfʋrɔ kʋ ŋ nɩ grɛkkɩ lemim hɩm nɔ wɔɔ kɩ, ŋn'ɩ bɩr bɩsɩ kam kan kʋ kɩ. Brɔɔ n bɔkarɛ ŋn'a kam ma k'a zɛ gər. 30Danyɩnɔ wɔɔ kʋ ŋ naa ma bɩ, ŋ y'a gaa, ŋnɩ ta m Sezaree ʋ, b'ʋ bɩ ŋ y'a ka, an ta Tarsɩ ʋ. 31Sɩrakarɛzannɔ kʋ ŋ nɩ Zidee ʋ kan Galilee kɩ, Samarii kɩ ʋ rɔ wɔɔ ɩ mɩsɩrbaa bam kan laafɩɩ kɩ, ŋn'ɩ paŋŋa yɩm, ŋn'ɩ tam kan Zuuba nyibəə kɩ, Sɛnt-Ɛspri paŋŋa minto y'a ka, ŋ lɛ n n'a dam la. 32Pɩyɛɛr k'a nɩ bɩrm lɛɛ haay ʋ bɩ, a ta wosogʋɔɔ kʋ ŋ nɩ Lida ʋ rɔ wɔɔ zi. 33A n aa gʋaa yɩ b'ʋ a tɔ m Enee. Yɩnyar a ʋ an nɩ wʋtam kan mɛgarɛ kɩ a gargʋ burə ʋ dɔɔraa sinnyə. 34Pɩyɛɛr n a hɩ m, a ʋ: "Enee, Yeezuu Krista y'ɩ waam. Wuti, ɩ ɩ wʋtarahɔ bɩ gʋr ɩ zi m." A n wuti lɛɛm sɔ. 35Lida gʋɔɔ wɔɔ haay kan Sarɔɔn kʋ bɩncɛ fapɩda zannɔ wɔɔ kɩ bɩ kʋ ŋ naa yɩ bɩ, ŋ y'a bɔ a taam, ŋnɩ zu Zuuba ʋ. 36Lʋ ɩ nyɩnta ʋ Zoppee ʋ, karɩndanyɩ m, a tɔ m Tabɩta, a lɛ taa k'a hɩ, a ʋ: 'Dɔrkas' grɛkkɩ lemim m. (A jɩ k'a hɩ a ʋ: 'Mee'). A ziro mɩŋŋɔɔ ba gʋta, an n'a dam cicirzannɔ han sɔ. 37Bala, dɔmɩnnɔ wɔɔ duro ʋ, a yaaba zɛ, an ga. Kʋ ŋ y'a gər bɩ zʋr, ŋn'a nya bɩ, ŋ yaa a wʋta cɛ nɔ k'a nɩ mim ʋ b'ʋ. 38Lida k'an jɩnjɛɛm Zoppee ma bɩ, karɩndanyɩnɔ wɔɔ a ma ŋ ʋ, Pɩyɛɛr ta b'ʋ. Ŋ nɩ gʋɔɔ yaarɔ hɩɩyɔɔ nyɔɔ ma kʋ ŋ n'aa a bir ncɩnaaʋ: "Ɩ tɔ ʋ ɩ wɔɔ zɛ ʋ dɩɩtaa-dɩɩtaa." 39Lɛɛm bɩ, Pɩyɛɛr wuti, an zu kʋ ʋ kan ŋ kɩ. K'a yaa lee ku bɩ, ŋ y'a ka an ta cɛ k'a nɩ mim ʋ b'ʋ, zonno wɔɔ haay n jɩm a lɛɛ, ŋn'ɩ nyi karɛ. Ŋ nɩ huuro kan gɔbgarɔ kɩ kʋ Dɔrkas nyɩnta an nɩ bam dɔmɩm k'a nyɩnta ʋ kan ŋ kɩ rɔ wɔɔ hɩnka m. 40Pɩyɛɛr n a ka gʋaa haay n bɔ, an sʋnta, an yaa da. A n a wusigə an a nya gər bɩ rɛ, an a hɩ, a ʋ: "Tabɩta, wuti!" A n a mɩm gʋ, k'a Pɩyɛɛr yɩ bɩ, a wuti an nyɩnta. 41Pɩyɛɛr n a wɔ dɔ rɛ, an wuti an jɩm. A n wosogʋɔɔ wɔɔ bir kan zonno wɔɔ kɩ, an a hɩnka ŋ nɩ mɩsɩr. 42Zoppee zannɔ haay a ma, gʋɔɔ gʋta n sɩra ka Zuuba ʋ. 43Pɩyɛɛr gɔɔta an maasɩrɛ ba Zoppee ʋ, zappa kʋ n n'a birm Sɩmɔɔn bɩ har ʋ.


text: 1Amʋ laan ma ni kwər-dɩa ka na nyɩ dɩ nɔn-kɔgɔ zanzan na ŋɔɔnɩ baŋa baŋa Wɛ-sɔŋɔ nɩ ba wɩ: "Aleluya. Vrɩm dɩ paarɩ-zulə dɩ dam yɩ dɩbam Tu Wɛ nyɩm mʋ. 2DƖ sarɩya yam yɔɔrɩ lanyɩranɩ, yɩ ya tɔgɩ cɩga. Kʋ na yɩ ka-bor-zɔŋɔ kʋm, Wɛ di kʋ sarɩya yɩ kʋ na cam, dɩ kʋ na pɛ kʋ boorim kikiə yam jagɩ je maama ya cɔgɩ lʋgʋ baŋa tɩn. Wɛ ma waarɩ-kʋ dɩ kʋ na gʋ DƖ tɩntʋŋna bam tɩn ŋwaanɩ." 3Ba daa ma ta ba wɩ: "Aleluya. Mini na di-kʋ tɩn, kʋ nyʋa kam w'ʋ ta zaŋɩ mʋ taan, sɩ kʋ taa ve maŋa kalʋ na ba ti tɩn." 4Nakwa fiinle-bana bam dɩ wəənu tɩna tɩlʋ na ŋwɩ tɩn laan ma kuni doonə Wɛ yigə nɩ ba zuli-DƖ DƖ paarɩ jangɔŋɔ kʋm baŋa nɩ ba wɩ: "Kʋ yɩ cɩga mʋ. Aleluya." 5Kwərə kadoŋ laan ma ŋɔɔnɩ paarɩ jangɔŋɔ kʋm jəgə kam nɩ ka wɩ: "Abam balʋ maama na yɩ Wɛ tɩntʋŋna tɩn, ta'a zuli-na dɩbam Tu Wɛ. Abam balʋ maama na kwarɩ-DƖ tɩn, kʋ na yɩ nɔn-kamunə dɩ nabwənə, 'a ta'a zuli-DƖ." 6Amʋ laan ma ni kwəri sɩ na nyɩ dɩ nɔn-kɔgɔ zanzan na ŋɔɔnɩ baŋa baŋa, yɩ kʋ dwana nɩ na-fara mʋ wuurə yɩ dʋa baga te. Kʋ maa ŋɔɔnɩ kʋ wɩ: "Aleluya. Dɩbam Tu, Dam-fɔrɔ Tu Baŋa-Wɛ mʋ te paarɩ. 7Pa-na d'ɩ ta'a kɩ wʋpolo d'ɩ cakɩ d'ɩ zuli Wɛ, Pəlbu wʋm kadiri dɩm maŋa laan na yi tɩn ŋwaanɩ. O kaanɩ wʋm ti o yigə sɩ o zʋ-o. 8Ba kwe gwar-ŋʋnnʋ tɩlʋ na ba jɩgɩ digiru yɩ tɩ tiini tɩ nyɩɩna tɩn ba pa kaanɩ wʋm zʋ." Gwaarʋ tɩm kʋntʋ nan mʋ brɩ Wɛ nɔɔna bam kəm-laarʋ tɩm na yɩ te tɩn. 9Malɛka kam laan ma ta dɩ amʋ ka wɩ: "Pʋpʋnɩ tɩntʋ n tiŋi: Kʋ na yɩ balʋ ba na bəŋi sɩ ba tɔgɩ ba di Pəlbu wʋm kadiri candiə kam tɩn, bantʋ jɩgɩ yu-yoŋo." Ka daa ma ta ka wɩ: "Nmʋ na ni kʋlʋ maama tɩn yɩ Wɛ kwərə mʋ, yɩ ka yɩ cɩga mʋ." 10Amʋ ma kuni doonə ka yigə nɩ sɩ a zuli-ka. Ka ma ta ka wɩ: "Yɩ kɩ kʋntʋ. Amʋ dɩ yɩ Wɛ tɩntʋŋnʋ mʋ, nɩ nmʋ dɩ n ko-biə balʋ maama na brɩ nɩ ba tɔgɩ Zezi cɩga kam tɩn dɩ na yɩ te tɩn. N maŋɩ sɩ n zuli Wɛ mʋ." Kʋ yɩ Zezi cɩga kam kʋntʋ mʋ paɩ Wɛ nijoŋnə bam tɔɔlɩ DƖ kwərə kam. 11Amʋ laan ma nii a na Wɛ-sɔŋɔ ni na pʋrɩ. A ma na sisəŋ-pwəŋə. Wʋlʋ na dɔgɩ ka baŋa nɩ tɩn yɩrɩ mʋ 'Wʋ-dɩdʋa Tu' dɩ 'Cɩga Tu'. O na di nɔɔna sarɩya dɩ o na kwəri o jaanɩ jara te tɩn yɔɔrɩ kʋ tɔgɩ cɩga mʋ. 12O yiə maa sɩɩnɩ nɩ min-vʋgʋ te. Səbu-sɩŋa yipwi zanzan ma pu o yuu nɩ. Yɩrɩ dɩdoŋ ma pʋpʋnɩ o yɩra nɩ, yɩ nɔɔn-nɔɔnʋ yəri-dɩ, kʋ na daɩ o tɩtɩ yɩranɩ. 13Gwar-dɩdɔrɔ kʋlʋ o na zʋ tɩn ma bugi dɩ jana. Ba maa bə-o nɩ 'Wɛ Bɩtara kam'. 14Wɛ-sɔŋɔ pamaŋ-kɔgɔ kʋm ma pu o kwaga. Ba ma dɔgɩ sise-pwəənu baŋa nɩ, yɩ ba zʋ gwar-pwəənu tɩlʋ na lana yɩ tɩ ba jɩgɩ digiru tɩn. 15Sʋ-lɔŋɔ kʋlʋ na tiini kʋ jɩgɩ ni tɩn maa nuŋi o ni nɩ. O nan w'ʋ ma-kʋ o kɩ jara dɩ lʋgʋ baŋa dwi tiinə bam maama o wanɩ, yɩ o daarɩ o taa te-ba dɩ dam. O ma w'ʋ pa Dam-fɔrɔ Tu Baŋa-Wɛ ban-zɔŋɔ kʋm tiini kʋ ba ba baŋa, nɩnɛɛnɩ o kanɩ tiu-biə mʋ sɩ o ma kɩ sana te. 16Yɩrɩ dɩdoŋ ma pʋpʋnɩ o gwar-dɩdɔrɔ kʋm yɩra nɩ dɩ o cwe nɩ dɩ wɩ: 'Pwa maama Pɛ, dɩ yum tiinə maama Yuutu'. 17Amʋ laan ma na malɛka kadoŋ ka na zɩgɩ wɩa kam tɩtarɩ nɩ. Ka ma tɔɔlɩ dɩ kwər-dɩa ka ta dɩ duurə dɩ kalwəənu dɩ zunə balʋ maama na di nwana tɩn ka wɩ: "Ba-na 'a la daanɩ 'a di Wɛ candi-fara kam. 18Ba-na 'a di pwa ya-nwana, dɩ pamaŋ-dɩdɛɛra dɩ nɔn-bɩbɛ kʋ wəli dɩ sise dɩ sɩ diinə bam dɩ nwana, dɩ nɔɔna dwi maama, kʋ na yɩ gambɛ dɩ balʋ na te ba tɩtɩ tɩn dɩ, kʋ wəli dɩ nɔn-kamunə dɩ nabwənə dɩ nwana." 19Amʋ ma daarɩ a na varɩm wʋm dɩ lʋgʋ baŋa pwa bam maama dɩ ba pamaŋ-kɔgɔ kʋm na lagɩ daanɩ, sɩ ba kɩ jara dɩ wʋlʋ na dɔgɩ sisəŋə kam baŋa nɩ tɩn dɩ o pamaŋ-kɔgɔ kʋm. 20Ba ma ja varɩm wʋm ba vɔ, dɩ wʋlʋ na brɩ nɩ o yɩ Wɛ nijoŋnu yɩ o yagɩ o daɩ tɩn. Wʋntʋ ya mʋ kɩ wo-kɩnkagɩla dayigə varɩm wʋm yigə nɩ o ma o ganɩ balʋ na jɩgɩ varɩm wʋm nyɩnyʋgʋ yɩ ba zuli o kamɔgɔ kʋm tɩn. Ba ma kwe bantʋ bale ŋʋnnɩ ba ja vu ba dɩ min-nɩnɩʋ wʋnɩ. Kʋ yɩ ciribi mim mʋ. 21Wʋlʋ na dɔgɩ sisəŋə kam yuu nɩ tɩn maa ma sʋ-lɔŋɔ kʋlʋ na nuŋi o ni nɩ tɩn o gʋ pamaŋ-kɔgɔ kʋlʋ maama na daarɩ tɩn. Zunə balʋ maama na di nwana tɩn ma ba ba di ba ya-nwana yam ba su.


text: 1Amʋ na yɩ Zezi Krisi nɔɔnʋ tɩn, a ŋɔɔnɩ cɩga mʋ sɩ kʋ daɩ vwan. Wɛ Joro kʋm na wʋ a bɩcarɩ nɩ tɩn mʋ paɩ a ye nɩ kʋ sɩɩnɩ kʋ yɩ cɩga mʋ, 2dɩ a na brɩ nɩ a wʋ tiini kʋ cɔgɩ yɩ a jɩgɩ liə maŋa maama amʋ tɩtɩ dwi tiinə bam ŋwaanɩ dɩ ba na wʋ sɛ Zezi Krisi tɩn. 3A ya w'ʋ ta lagɩ sɩ Wɛ cɔgɩ amʋ tɩtɩ DƖ daarɩ DƖ pɔɔrɩ-nɩ Zezi Krisi tee nɩ, dɩ kʋ na w'ʋ wanɩ kʋ pa a ko-biə Zwifə bam na vrɩm. 4Ba yɩ Yisɩrayɛlɩ dwi tiinə mʋ. Kʋ yɩ bantʋ mʋ Wɛ dɛɛn pɛ ba ji DƖ biə, yɩ DƖ pa-ba DƖ paarɩ-zulə yam. DƖ ma go ni nɩ DƖ w'ʋ ta wʋra dɩ ba, yɩ DƖ daarɩ DƖ kɩ DƖ cullu tɩm ba jɩŋa nɩ. DƖ ma brɩ-ba ba na maŋɩ sɩ ba taa zuli-DƖ te tɩn. DƖ ma daarɩ DƖ go niə dɩ ba. 5Ba dwi dɩm kuri nuŋi dɩbam nabaarʋ Abraham dwi dɩm wʋnɩ mʋ. Ba na lʋgɩ Zezi Krisi lʋgʋ baŋa nɩ tɩn, kʋ yɩ bantʋ dwi dɩm wʋnɩ mʋ ba lʋg-o. Wʋntʋ mʋ yɩ wəənu maama Tu. O maa yɩ Wɛ yɩ o maŋɩ dɩ zulə sɩ kʋ taa ve maŋa kalʋ na ba ti tɩn. Amina. 6A nan ba lagɩ a ta nɩ Wɛ na goni DƖ ni sɩ DƖ kɩ kʋlʋ tɩn jigi kafɛ. Bɛŋwaanɩ kʋ daɩ nɩ Yisɩrayɛlɩ dwi tiinə bam maama mʋ sɩɩnɩ ba yɩ Yisɩrayɛlɩ tiinə cɩga cɩga Wɛ yigə nɩ. 7Abraham dwi tiinə bam maama nan daɩ o biə cɩga cɩga Wɛ yigə nɩ. Wɛ dɛɛn tagɩ dɩ Abraham DƖ wɩ: "Nmʋ bu Yizakɩ dwi dɩm yɩranɩ mʋ w'ʋ ta yɩ n dwi tiinə cɩga cɩga." 8Kʋ brɩ nɩ Wɛ tee nɩ, kʋ daɩ biə balʋ maama Abraham na lʋgɩ tɩn mʋ yɩ Wɛ biə cɩga cɩga. Kʋ nan yɩ biə balʋ Wɛ na goni ni ba ŋwaanɩ tɩn mʋ sɩɩnɩ ba yɩ DƖ biə cɩga cɩga. 9Bɛŋwaanɩ Wɛ dɛɛn goni ni DƖ wɩ: "Maŋa kam kʋntʋ na joori ka yi, amʋ w'ʋ joori a ba dɩ Sara lʋgɩ bəkərə." 10Kʋ dɛ kʋntʋ mʋ yɩ dɩbam nabaarʋ Yizakɩ kaanɩ Rabɛka dɛɛn ja pugə o lʋ yiywa bale. 11- 12Maŋa kam Rabɛka ta na wʋ lʋgɩ o biə bale bam yɩ ba daa ta yəri lanyɩranɩ naa balɔrɔ tɩn, Wɛ dɛɛn tagɩ dɩd-o DƖ wɩ: "Nakwɩ wʋm mʋ w'ʋ ta yɩ o nyaanɩ wʋm tɩntʋŋnʋ." Kʋ kɩ kʋntʋ sɩ Wɛ na kuri-ba daanɩ te tɩn mʋ tɔgɩ DƖ na maŋɩ DƖ lɩ wʋbʋŋa te tɩn. Kʋ brɩ nɩ Wɛ kurim dɩm tɔgɩ DƖ na bəŋi wʋlʋ sɩ o taa yɩ DƖ nɔɔnʋ tɩn mʋ, sɩ kʋ daɩ nɔɔnʋ wʋm tɩtʋŋa ŋwaanɩ, 13nɩ kʋ daa ta na pʋpʋnɩ Wɛ tɔnɔ kʋm wʋnɩ kʋ wɩ: "Amʋ soe Zakɔbɩ, yɩ a daarɩ a yagɩ Ezayu." 14D'ɩ nan w'ʋ ta nɩ bɛɛ mʋ? D'ɩ b'a wanɩ d'ɩ ta nɩ Wɛ ba jɩgɩ cɩga dɩ DƖ na kɩ te tɩn. 15Bɛŋwaanɩ Wɛ dɛɛn tagɩ dɩ Moyisi DƖ wɩ: "Amʋ w'ʋ ja nɔɔnʋ wʋlʋ ŋwaŋa a na lagɩ tɩn mʋ, yɩ a daarɩ a duri nɔɔnʋ wʋlʋ yibwənə a na lagɩ tɩn." 16Kʋntʋ brɩ nɩ kʋ maama tɔgɩ Wɛ na jɩgɩ nɔɔna ŋwaŋa te tɩn mʋ, sɩ kʋ daɩ nabiinə wʋbʋŋa na lagɩ kʋlʋ tɩn naa ba tɩtʋŋa na yɩ te tɩn ŋwaanɩ. 17Kʋ pʋpʋnɩ Wɛ tɔnɔ kʋm wʋnɩ, nɩ Wɛ dɛɛn tagɩ dɩ Ezipi pa-farʋ wʋm DƖ wɩ: "Amʋ pɛ n di paarɩ sɩ a wanɩ a tɔgɩ nmʋ ŋwaanɩ mʋ a brɩ nɔɔna amʋ dam dɩm na maɩ te tɩn, sɩ kʋ pa nɔɔna taa zəŋi amʋ yɩrɩ dɩm lʋgʋ baŋa maama nɩ." 18Kʋ brɩ nɩ Wɛ duri balʋ ŋwaŋa DƖ na lagɩ tɩn mʋ, yɩ DƖ daarɩ DƖ pa badonnə ta kʋ ba wʋrʋ nɩ DƖ na lagɩ te tɩn. 19Abam wʋ dɩdʋa waɩ o bwe amʋ nɩ: "Kʋ na yɩ kʋntʋ, bɛɛ mʋ yɩ Wɛ nan brɩ nɩ nɔɔna kɩ ba cɔgɩ? Nɔɔn-nɔɔnʋ nan b'a wanɩ o vɩn kʋlʋ Wɛ na lagɩ sɩ o kɩ tɩn." 20Nabiinu yɩ wɔɔ mʋ sɩ o wanɩ o magɩ kantɔgɔ dɩ Wɛ? Kʋntʋ tɩn, kamɔgɔ w'ʋ wanɩ kʋ bwe kʋ mɔrʋ wʋm nɩ: "Bɛɛ mʋ yɩ n mɔ-nɩ tɩntʋ doŋ" na? 21Bɛŋwaanɩ kamɔ-mɔrʋ wʋm jɩgɩ cwəŋə sɩ o kwe dɔgɔ o ma mɔ kamwarʋ tɩlʋ dwi maama o na lagɩ tɩn. O waɩ o cɛ dɔgɔ kʋm kʋntʋ o maa mɔɔnɩ kamɔgɔ sɩ kʋ taa yɩ lʋnnɩ nyɩm, yɩ o daarɩ o mɔɔnɩ kʋdoŋ sɩ kʋ taa yɩ tɩtʋŋa nyɩm. 22Kʋ nan yɩ kʋntʋ mʋ dɩ Wɛ. DƖ na lagɩ sɩ DƖ brɩ nɔɔna DƖ ban-zɔŋɔ kʋm dɩ DƖ dam dɩm na maɩ te tɩn, DƖ jɩgɩ cwəŋə sɩ DƖ kɩ kʋntʋ. DƖ nan pɩɩnɩ DƖ banɩ mʋ dɩ balʋ na pɛ DƖ banɩ zaŋɩ yɩ ba maŋɩ dɩ cɔgɩm tɩn, 23sɩ DƖ daarɩ DƖ pa nɔɔna balʋ DƖ na jɩgɩ ba ŋwaŋa tɩn tɔgɩ ba na DƖ paarɩ dɩm na tiini dɩ jɩgɩ zulə te tɩn. Bantʋ mʋ yɩ balʋ DƖ na maŋɩ DƖ lɩ sɩ ba zʋ DƖ paarɩ zulə yam wʋnɩ tɩn. 24Kʋ nan yɩ dɩbam mʋ kʋntʋ. Wɛ mʋ kuri dɩbam nabiinə dwi maama wʋnɩ, yɩ kʋ daɩ Zwifə dwi dɩm yɩranɩ m'a wʋnɩ, 25nɩ kʋ na maŋɩ kʋ pʋpʋnɩ Oze tɔnɔ kʋm wʋnɩ te tɩn. Wɛ dɛɛn tagɩ DƖ wɩ: "Nɔɔna balʋ ya na daɩ amʋ nɔɔna tɩn, mʋ a laan w'ʋ bəŋi-ba nɩ amʋ nɔɔna. Dwi tiinə balʋ amʋ ya na ba soe tɩn, mʋ a laan w'ʋ bəŋi-ba nɩ amʋ nɔn-sonnu." 26"Je sɩlʋ nɩ n'ɔɔ Wɛ ya na tagɩ dɩ ba DƖ wɩ, ba daɩ DƖ nɔɔna tɩn, kʋ yɩ d'aanɩ mʋ ba laan w'ʋ bəŋi-ba nɩ Ŋwɩa Tu Baŋa-Wɛ biə." 27Ezayi dɩ dɛɛn tagɩ Yisɩrayɛlɩ tiinə bam taanɩ o wɩ: "Yisɩrayɛlɩ tiinə bam na maŋɩ ba tiini ba daga nɩ bugə ni kasʋllʋ na daga te tɩn, ba fɩnfɩɩn yɩranɩ mʋ w'ʋ na vrɩm. 28Bɛŋwaanɩ Yuutu Baŋa-Wɛ b'a daanɩ sɩ DƖ kɩ kʋlʋ maama DƖ na maŋɩ DƖ lɩ wʋbʋŋa sɩ DƖ kɩ tɩn lʋgʋ baŋa nɩ." 29Kʋ ta yɩ nɩnɛɛnɩ Ezayi na maŋɩ o ta te o wɩ: "Dam-fɔrɔ Tu Baŋa-Wɛ ya na wʋ daarɩ dɩbam biə badaara DƖ yagɩ, sɩ kʋ pa d'ɩ dwi dɩm toŋi, d'ɩ ya w'ʋ ti mʋ, nɩ Sodɔm dɩ Gomɔɔrɩ tiinə bam dwi dɩm dɛɛn na ti te tɩn." 30D'ɩ nan w'ʋ ta nɩ bɛɛ mʋ? Dwi-gɛ tiinə balʋ ya na ba kwaanɩ sɩ ba na cɩga Wɛ tee nɩ tɩn laan mʋ tu ba na cɩga Wɛ tee nɩ, ba na kɩ ba wʋ-dɩdʋa dɩ Wɛ tɩn ŋwaanɩ. 31Kʋ daarɩ, Yisɩrayɛlɩ tiinə bam na tiini ba kwaanɩ sɩ ba na cɩga Wɛ tee nɩ DƖ cullu tɩm tɔgɩm ŋwaanɩ tɩn, ba wʋ nɛ. 32Bɛɛ mʋ yɩ ba nan wʋ nɛ cɩga Wɛ tee nɩ? Bantʋ ya bʋŋɩ sɩ ba na cɩga ba kəm-laarʋ tɩm ŋwaanɩ mʋ, yɩ kʋ daɩ nɩ ba kɩ ba wʋ-dɩdʋa dɩ Wɛ. Ba na vɩn sɩ ba sɛ Wɛ kʋntʋ tɩn, kʋ maa nyɩ dɩ ba magɩ ba naga mʋ dɩ kandwɛ dɩlʋ na paɩ nɔɔna tri ba tʋɩ tɩn, 33nɩ kʋ na maŋɩ kʋ pʋpʋnɩ Wɛ tɔnɔ kʋm wʋnɩ kʋ wɩ: "Nii-na, amʋ Wɛ lagɩ a cwi kandwɛ mʋ Siyɔn nɩ. Dɩ maa yɩ kandwɛ dɩlʋ nɔɔna na w'ʋ magɩ ba tɩtɩ dɩ dɩ ba tʋ tɩga nɩ tɩn. Kʋ daarɩ nɔɔnʋ wʋlʋ na kɩ o wʋ-dɩdʋa dɩ wʋlʋ na yɩ kandwɛ dɩm kʋntʋ tɩn, cavɩɩra b'a fɔgɩ ya ja kʋntʋ tu."


text: 1Yesu sʋʋ kpɩɩlʋɣʋ na ɩ́ tɛsɩ teŋku na ɩ́ polo ɩ maɣamaɣa ɩ ɩcatɛ taa. 2Ḿpʋ́ɣʋ́ pa kɔna-ɩ kʋtɔŋ kʋtʋʋlʋɣʋ tʋ na ɩ́ hənta ɩ kpatəlɛ tɔɔ. Yesu nawa apalaa mpɛ pa naani, ɩlɛna ɩ́ heeli kʋtɔntʋ sɩ: Ma pəyalʋ, tɔkɩ nyá tɩ, nyá ɩsaɣatʋ hɩɩsaa. 3Tənaɣa Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlaa napəlɩ pa hʋʋ pa taa sɩ: Apalʋ ɩnɛ ɩ kpakəɣɩ ɩ tɩ na ɩ́ kɛɛsəɣəna Ɩsɔ. 4Yesu nyəmá nti pa hʋʋkɩ tɔ, ɩlɛna ɩ́ pɔɔsɩ-wɛ sɩ: Pepe tɔɔ kɛ́ ɩ́ hʋʋkɩ hʋwɛɛ asaɣɛɛ kɛ mpʋ? 5Na nti tə yɔɣɔtʋɣʋ kəla təlɛʋ: Nyá ɩsaɣatʋ hɩɩsaa, yaa kʋlɩ na ń tɔ? 6Tɔʋ, maa hʋ́lɩ́-mɛ sɩ Yʋlʋ Pəyaɣa má, ma pəsəɣɩ na má hɩɩsɩ ɩsaɣatʋ kɛ atɛ cənɛ. Tənaɣa Yesu tɔma kʋtɔntʋ sɩ: Kʋlɩ na ń kpaɣa nyá kpatəlɛ na ń kpe. 7Ḿpʋ́ɣʋ́ apalʋ ɩnɩ ɩ kʋlaa na ɩ́ kpe. 8Samaa ná mpʋ, ɩlɛna sɔɣɔntʋ kpa-wɛ. Na pá saŋ Ɩsɔ kɛ́ mpi pə tɔɔ ɩ ha yəlaa kɛ pəsʋɣʋ ŋkʋ kʋ taka kɛ mpʋ tɔ. 9Yesu lɩɩ təna na ɩ́ tɛɛkɩ, ɩlɛna ɩ́ na apalʋ wei pa yaa sɩ Matiyee tɔ, na ɩ́ caɣa lampuu təmʋlɛ. Ɩlɛna ɩ́ yaa-ɩ sɩ: Kʋlɩ na ń təŋɩ-m. Tənaɣa Matiyee kʋlaa na ɩ́ hu Yesu waalɩ. 10Yesu na ɩ ɩfalaa na lampuu mʋlaa na asaɣaa paɣalɛ pa kpɛnta Matiyee tɛ na pá tɔkɩ. 11Falisanaa na mpʋ, ɩlɛna pá pɔɔsɩ ɩ ɩfalaa sɩ: Pepe tɔɔ kɛ́ mə caa na lampuu mʋlaa na yəlaa asaɣaa pa kpɛntəɣɩ na pá tɔkɩ? 12Yesu nɩɩ pa kʋpɔɔsʋtʋ, ɩlɛna ɩ́ cɔ sɩ: Pə taɣa alaafəya nyə́ma nyɩɩləɣəna fɛtaa. Ama kʋtɔntʋnaa kɛ́. 13Pa ŋmaawa sɩ: Kʋpantʋ kɛ ma sɔɔlaa, pə taɣa kɔtasɩ. Ɩ́ polo na ɩ́ pɛɛkɩ ŋmaatʋ tɔm tənɛ tə hʋwɛɛ. Mpi tɔ, ma kɔmaɣa sɩ ma yaakɩ asaɣaa, pə taɣa kʋpama. 14Ḿpʋ́ɣʋ́ Ɩsɔ lʋm sɔlʋ Yohaanɩ ɩfalaa kpətəna Yesu na pá pɔɔsɩ-ɩ sɩ: Pepe tɔɔ kɛ́ ta na Falisanaa tə hɔkəɣɩ nɔɔsɩ na nyá ɩfalaa ɩɩ lakɩ mpʋ? 15Ɩlɛna Yesu cɔ-wɛ sɩ: Ɩ́ ká pəsɩ na ɩ́ la na akpaɣalʋ taapalaa wɛɛ laŋwakəllɛ taa na ɩ́ na-wɛ pá wɛɛ? Aaɩ, pəlɛ pə fɛɩ lapʋ kɛ paa pəcɔ. Pɩɩ kɔɔ na pə́ kɛɛsɩ kʋyakʋ nakʋlɩ, ɩlɛna pá ləsɩ-ɩ pa hɛkʋ. Pəlɛɣɛ paa hɔkɔ nɔɔsɩ. 16Nɔɣɔlʋ fɛɩ wei ɩ ka tɔ ɩ wontuɣu kʋpənʋɣʋ na saaliya kʋfalaɣa tɔ, pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, saaliya ŋkɛ kaa hɔ-kʋ na pʋ́ʋ́ɣʋ́ kəlɩ ɩsɩɩ kɩɩ wɛɛ tɔ. 17Pə́cɔ́ nɔɣɔlʋ kaa suu sʋlʋm kʋfam kɛ sʋlʋm huluŋ kʋpəŋ taa, tɔfɔ huluŋ ká ya na sʋlʋm ti na huluŋ náá wakəlɩ yem. Ama huluŋ kʋfaŋ taa kɛ́ pa suuki sʋlʋm kʋfam, ɩlɛna pə təna pə caɣa teu. 18Yesu tɔŋna-wɛɣɛ tɔm tənɛɣɛ heeluɣu, ɩlɛ Yuta nyə́ma sɔsɔ nɔɣɔlʋ ɩ kɔmaɣalɛ, na ɩ́ hoti Yesu nɔɔhɛɛ tɛɛ na ɩ tɔ sɩ: Ma pɛɛlɔ hɛɛ nɔɔnɔɔ, kɔɔ na ń tənɩ nyá niŋ kɛ ɩ tɔɔ, ɩ ká hiki weesuɣu. 19Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu na ɩ ɩfalaa pa kʋlaa na pá təŋɩ-ɩ. 20Ḿpʋ́ɣʋ́ alʋ nɔɣɔlʋ, wei hatoo pɩɩsɩ naanʋwa na naalɛ taa ɩ tɔŋna tɔɣɔlʋɣʋ na pə́ wɛ-ɩ toŋ tɔ, ɩ kpətəna Yesu na ɩ waalɩ tɔɔ, na ɩ́ tokina ɩ capa ntompəle. 21Mpi tɔ, alʋ ɩnɩ ɩ ka tʋ ɩ taa kɛ́ sɩ: Ye ma pəsaa na má tokina paa Yesu capa maɣamaɣa pɩɩ waa-m. 22Tənaɣa Yesu pəsa ɩ waalɩ na ɩ́ na-ɩ na ɩ́ tɔmɩ-ɩ sɩ: Taa nyá, n tɛma Ɩsɔ na nyá taa tɔɣɔ pə waasa-ŋ ma pu. Tənaɣa pə waa-ɩ kpakpaa kɛ tənɛ ɩnɩ. 23Yesu tala Ɩsɔ təsɛɛlɛ sɔsɔ ɩnɩ ɩ təyaɣa taa na ɩ́ maɣana həsɩ hʋllaa na samaa kɔkɔtɛ. 24Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ tɔma sɩ: Ɩ́ lɩɩ cənɛ, pɛɛliya ta sɩ. Ama ka too kʋtoo kɛ́. Ḿpʋ́ɣʋ́ pa woŋa-ɩ. 25Pa tɛma samaa kɛ ləsʋɣʋ, ɩlɛna Yesu sʋʋ naŋ taa, na ɩ́ tɔkɩ pɛɛliya niŋ taa na ká kʋlɩ. 26Ḿpʋ́ɣʋ́ pə tɔm yawa pa tɛtʋ təna taa. 27Yesu lɩɩ təna na ɩ́ tɛɛkɩ na ɩ́ tala tiili, ɩlɛna yʋlʋmaa napələɣɩ naalɛ tʋ ɩ waalɩ na pá kiisiɣi sɩ: Tafiiti Pəyaɣa nyənɩ tá pətɔɔtəlɛ. 28Yesu tala təyaɣa taa, ɩlɛna yʋlʋmaa mpɛ pá kpətəna-ɩ. Tənaɣa ɩ pɔɔsa-wɛ sɩ: Ɩ́ tɛma-m na mə taa sɩ ma pəsəɣɩ na má la mpʋ? Ɩlɛna pá cɔ-ɩ sɩ: Ɛɛ, Tacaa. 29Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tokina pa ɩsɛ na ɩ́ tɔ sɩ: Pə́ la ɩsɩɩ ɩ́ tɛma mə taa tɔ. 30Ɩlɛna pa ɩsɛ kuli. Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu kpaala-wɛ na toŋ sɩ: Tɔʋ, ɩ́ taa yele na nɔɣɔlʋ nɩɩ yoo. 31Ama pa lɩɩwa na pá yasɩ Yesu tɔm kɛ tɛtʋ təna taa. 32Pɛlɛ pa lɩɩ ḿpʋ́ɣʋ́ kpakpaa, ɩlɛna pá kɔna Yesu kɛ ɩlɔɣɔhilu kamumuka. 33Tənaɣa ɩ tɔɣɔna ɩlɔɣɔʋ, na kamumuka sʋʋ yɔɣɔtʋɣʋ kɛ kpakpaa. Piti kpa samaa na pá tɔŋ sɩ: Tə ta keesita ɩsəntɔɣɔ Ɩsɛɣɛlɩ tɛtʋ taa. 34Ama Falisanaa ná tɔma sɩ: Alɔɣaa wulaʋ toŋ kɛ ɩ tɔɣɔnəɣəna alɔɣaa lɛlaa. 35Yesu cɔɔkaɣa acalɛɛ na acalisi təna na ɩ́ sɛɣɛsəɣɩ Yuta nyə́ma təkotilenaa taa. Na ɩ́ lakɩ waasʋ kɛ Ɩsɔ Kawulaɣa Laapaalɩ Kʋpaŋ tɔm. Ɩ waakaɣa kʋtɔməŋ təna na acamaa təna. 36Yesu nyənaɣa samaa na pətɔɔtəlɛ kpaa-ɩ. Mpi tɔ, yəlaa panɛ pa kawaɣa, pa fɛɩna apalʋtʋ. Pa nəɣəsəna heeŋ wei ɩ fɛɩna tiikilu tɔ. 37Tənaɣa ɩ heela ɩ ɩfalaa sɩ: Kʋmtʋ tɔɔwa sɔsɔm. Ama kʋntaa fɛɩ paɣalɛ. 38Ɩlɛ ɩ́ wiina kʋmtʋ tʋ sɩ ɩ́ sɔɔsɩ kʋntaa kɛ ɩ kʋmtʋ taa.


text: 1Ḿpʋ́ɣʋ́ ma na wontuɣu nakʋlɩ na kʋ lɩɩkəna teŋku taa. Kʋ həŋ wɛ naanʋwa na kʋ nyɔɔŋ kɛ naatosompɔɣɔlaɣa. Na nteniŋ tema paa kʋ həlʋɣʋ ŋku kʋ tɔɔ. Na pə́ ŋmaa kʋ nyɔɔŋ tɔɔ kɛ́ hətɛ nte tə tʋʋkɩ Ɩsɔ tɔ. 2Wontuɣu ŋku ma na mpʋ tɔ kʋ nəɣəsəna kpou kɛ́, na kʋ nɔɔhɛɛ ná nəɣəsəna wontuɣu ŋku pa yaa sɩ wusi tɔ kʋ nyəna, kʋ nɔɣɔ ɩsɩɩ tɔɣɔlaɣa nyəŋka. Ḿpʋ́ɣʋ́ tʋm sɔsɔ ha-kʋɣʋ ɩ toma na ɩ kawulaɣa kumte na ɩ pəsʋɣʋ sɔsɔɔŋkʋ. 3Wontuɣu ŋkʋ kʋ nyɔɔŋ taa lɛŋkʋ caɣa kɛ́ ɩsɩɩ pɩɩ kʋ-kʋɣʋ ɩsaɣakʋɣʋ. Ama timpi pɩɩ kʋ-kʋɣʋ ɩsaɣakʋɣʋ kɛ mpʋ tɔ pə waawa. Ḿpʋ́ɣʋ́ antulinya təna pʋɣʋla wontuɣu ŋkʋ na pá wɛ kʋ waalɩ. 4Tənaɣa yəlaa təna sʋʋ tʋm sɔsɔ kɛ sɛɛʋ kɛ ɩ haʋ ɩ pəsʋɣʋ kɛ wontuɣu tɔ pə tɔɔ. Na pa sɛɛkaɣa wontuɣu tɔtɔ na pá faaləɣɩ sɩ: Wontuɣu kʋnɛ kʋ taka wɛɛ kɛlɛ? N kɛ awe na nyá na-kʋ ɩ́ səŋ na ɩ́ yoo? 5Ḿpʋ́ɣʋ́ pə ha wontuɣu kɛ mpaaʋ na kʋ́ yɔɣɔtɩ kalampaanɩ tɔm na kʋ tʋʋ Ɩsɔ. Na pə́ ha-kʋɣʋ pəsʋɣʋ sɩ kʋ paasɩ na kʋ́ lá ɩsɔtʋnaa nɩɩlɛ na naalɛ taa. 6Tənaɣa kʋ sʋʋ Ɩsɔ kɛ́ footuɣu, na kʋ yaa ɩ hətɛ na timpi ɩ wɛɛ tɔ na pa təna mpa pa wɛ ɩsɔtaa tɔ na kʋ tʋʋ. 7Na pə́ ha-kʋɣʋ mpaa sɩ kʋ yoona Ɩsɔ yəlaa na kʋ́ kəlɩ-wɛ. Na pə́ ha-kʋɣʋ pəsʋɣʋ sɩ kʋ kpiliki kpeka təna na piitim təna na nsəma təna yəlaa na kateŋasɩ təna yəlaa. 8Atɛ yəlaa təna ká sɛɛna-kʋ. Mpa pa həla pa ta ŋmaa Ɩwəyaɣa ŋka pa kʋwa tɔ ka weesuɣu takəlaɣa taa kɛ́ tuu antulinya kancaalaɣa tɔ mpɛ paa sɛɛna-kʋ. 9Ye wei ɩ kɛ́ tɔm nɩɩlʋ pʋntʋ ɩ́ nɩɩ. 10Ye pə tʋ yʋlʋ wei kɛ́ hatuu ɩ tanaŋ tɛɛ sɩ paa təkɩ-ɩ saləka, ɩsɩɩ pa təka-ɩ saləka ɩnɩ, pɩɩ saaləɣɩ. Na ye pə tʋ wei ɩlɛɣɛ hatuu ɩ tanaŋ tɛɛ sɩ paa kʋ-ɩ na laɣatɛ, ɩsɩɩ pa kʋ-ɩ na-tɛ, pɩɩ saaləɣɩ. Pə tɔɔ kɛ́ Ɩsɔ yəlaa ka tɔkɩ suulu na pá tʋ Ɩsɔ kɛ́ naani kɛ́ ḿpʋ́ɣʋ́ tam. 11Ḿpʋ́ɣʋ́ ma ná wontuɣu lɛŋkʋ na kʋ lɩɩna tɛtʋ tɛɛ. Kʋ həŋ wɛ naalɛ na ɩ́ nəɣəsəna ɩwəyaɣa həŋ, na kʋ yɔɣɔtaɣa ɩsɩɩ tʋm sɔsɔ. 12Kʋ lapəna kancaalaɣa wontuɣu pəsʋɣʋ tənaɣa kʋlɛ kʋ ɩsɛntaa. Na kʋ caalaɣaa tɛtʋ na tə tɔɔ yəlaa sɩ pá sɛɛ kancaalaɣa wontuɣu ŋku pɩɩ kʋwa ɩsaɣakʋɣʋ na pə́ waa tɔ. 13Ḿpʋ́ɣʋ́ wontuɣu naalɛ nyəŋkʋ kʋnɛ kʋ lapa piti təma sɔsɔɔna. Haləna kʋ lakaɣa na kɔkɔ lɩɩkəna ɩsɔtaa na ká tiiki atɛɣɛ yəlaa təna ɩsɛntaa. 14Pə ha-kʋɣʋ mpaaʋ sɩ kʋ́ la piti təma nnaɣa kancaalaɣa wontuɣu ɩsɛntaa tɔ, kʋ tolisa atɛ yəlaa kɛ́ na-yɛ. Kʋ heelaɣa atɛ yəlaa sɩ pá lu wontuɣu ŋku laɣatɛ hikaa na paa na mpʋ kʋ wɛna kʋ weesuɣu tɔ kʋ lɛɛsʋɣʋ. 15Ɩlɛna pə́ há wontuɣu naalɛ nyəŋkʋ ŋkʋɣʋ pəsʋɣʋ sɩ kʋ woso weesuɣu feesiŋ kɛ kancaalaɣa wontuɣu lɛɛsʋɣʋ tɔɔ, na lɛɛsʋɣʋ ŋkʋ kʋ yɔɣɔtəɣɩ, na kʋ́ pəsɩ na kʋ́ kʋ́ pa təna mpa paa sɛɛkɩ-kʋ tɔ. 16Ḿpʋ́ɣʋ́ wontuɣu ŋkʋ kʋ caala yəlaa təna təpaɩ, piya na sɔsaa na apila na kʋnyɔntʋnaa na yomaa na kasaɣampiya, sɩ paa yʋsɩ paa wei ɩ niŋ ntɔɣɔŋ taa na ɩ tokuɣu taa. 17Ye pa ta yʋsɩ wei kɛ́ kʋyʋsʋm pənɛ, pʋntʋ ɩɩ pəsəɣɩ na ɩ́ ya yaa ɩ́ pɛɛtɩ pʋlʋ. Kʋyʋsʋm mpəɣəlɛ wontuɣu ŋkʋ kʋ hətɛ, yaa kʋkalətʋ nti tə hʋ́lə́ɣɩ́ sɩ kʋ hətɛ tɔ. 18Ləmaɣasɛɛ təhʋllɛ ntɛ́ cənɛ. Ye wei ɩ wɛna laɣatʋ pʋntʋ pəsəɣɩ na ɩ́ cɛkəna wontuɣu ŋkʋ kʋ kʋkalətʋ, pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, kʋkalətʋ ntɩ tə lɩɩ yʋlʋ hətɛ kɛ́. Kʋkalətʋ ntəɣəlɛ nasətoso na nɩɩtoso na naatoso (666).


text: 1Ḿpʋ́ɣʋ́ apalʋ nɔɣɔlʋ ɩ́lɛ́, pa yaa-ɩ sɩ Ananiyasɩ, na ɩ alʋ sɩ Safila. Ɩ pɛɛta pa tɛtʋ natəlɩ na ɩ alʋ wɛna pə nyəm. 2Ɩ tɛma pɛɛtʋɣʋ, ɩlɛna ɩ́ faɣa liɣitee taa na ɩ́ sɩɩ. Ɩlɛna ɩ́ pona wena a kaasaa tɔ, na ɩ́ cɛla tillaa na ɩ alʋ wɛna pə tənaɣa mpʋ pə nyəm. 3Tənaɣa Piyɛɛ pɔɔsa-ɩ sɩ: Ananiyasɩ pepe tɔɔ kɛ́ Satanɩ hika-ŋ ḿpʋ́ɣʋ́ katatəlaɣa, na ń kaasɩ nyá təɣɩ tɛtʋ nti n pɛɛtaa tɔ tə liɣitee, na ń puɣusi Feesuɣu Naŋŋtʋ? 4N taa pɛɛtəta-tɩ tɔ, nyá tɛtʋ kɛ́ mɛɛ. Na n tɩɩ tɛma-təɣɩ pɛɛtʋɣʋ tɔ, awe tɩ liɣitee, pə taɣa nyá? Ɩlɛ ɩsənaɣa pə lapa na ń paasɩ na ń maɣasɩ nyá taa na ń la yaasi ɩsaɣaʋ ɩnɛ ɩ taka? Ɩsɔ kɛ ń puɣusaa pə taɣa yəlaa se. 5Ananiyasɩ nɩɩ tɔm tənɛ ɩnɩ, ɩlɛna ɩ́ hoti na ɩ́ sɩ. Ḿpʋ́ɣʋ́ pə lapa pa təna mpa pa nɩɩ tɔm tənɛ ɩnɩ tɔɣɔ keniŋa nakəlɩ pə tɩɩ fɛɩ. 6Ɩlɛna ɩfepiya kʋlɩ na pá takɩ-ɩ pʋʋɣʋ na pá pona-ɩ pim. 7Pə lapa laasaɣa ɩsɩɩ kaləfunaa tooso, ɩlɛ Ananiyasɩ ɩnɩ ɩ alʋ sʋʋwaɣalɛ. Ama ɩ ta nɩɩta nti tə tɛma lapʋ tɔ. 8Ḿpʋ́ɣʋ́ Piyɛɛ pɔɔsa-ɩ sɩ: Ɩ́ pɛɛta mə tɛtʋ ntɩ tɔ tə liɣitee tənaɣalɔ? Heeli-m. Ɩlɛna Ananiyasɩ alʋ cɔ sɩ: Anəɣəlɛ mpʋ. 9Tənaɣa Piyɛɛ yɔɣɔta-ɩ sɩ: Ɩsənaɣa mə lapa na ɩ́ kpɛntɩ na ɩ́ paasɩ na ɩ́ hʋʋ sɩ ɩ́ maɣasəɣɩ Tacaa Feesuɣu Naŋŋtʋ sɩ ɩ́ naa ɩ waalɩ? Nyənɩ, mpa pa pima nyá paalʋ tɔ pa tɛma kɔntɛ, mpɛɣɛlɛ nɔnɔɣɔ tɛɛ. Paa tɛɛsɩ nyaɣa tɛɛnaʋ. 10Tənaɣa Ananiyasɩ alʋ ɩnɩ ɩ hota Piyɛɛ nɔɔhɛɛ tɛɛ kɛ́ kpakpaa na ɩ́ sɩ́. Ɩfepiya sʋʋwa, ɩlɛna pá maɣana ɩ səpa. Ɩlɛna pɛlɛ pá kpaɣa-ɩ na pá polo pá pimi-ɩ ɩ paalʋ kɔŋkɔŋ taa. 11Ḿpʋ́ɣʋ́ tɔm ntɩ tə lapa Yesu sɛɛlaa kpekəle təna na mpa pa nɩɩ-tɩ tɔ pa tənaɣa keniŋa nakəlɩ pə fɛɩna. 12Tillaa lapa Ɩsɔ kɔkɔlɔ nyəm, na piti təma paɣalɛ kɛ yəlaa hɛkʋ taa. Ɩsɔ sɛɛlaa təna kotaɣa Salʋmɔŋ sakaɣa sɔsaɣa tɛɛ. 13Samaa pʋɣʋlaɣa-wɛɣɛ pə tɩɩ fɛɩ, paa na mpʋ yʋlʋ kpaɩ tʋ kɛ yem nyaŋaɣana pa taa sʋʋʋ. 14Ama apalaa na alaa samaa mpa pa mʋkaɣa Tacaa tɔm na pá sɔɔsəɣɩ ɩsɔ sɛɛlaa kpekəle tɔɔ tɔ, pa nyɔɔŋ tɔŋna hukuɣu kɛ sɔsɔm. 15Ɩlɛna yəlaa náá sʋʋ kʋtɔntʋnaa kɛ lɩɩnaʋ, na pá hɩɩsɩ-wɛɣɛ katonaa na nyaaləŋ tɔɔ kɛ́ hapɛɛ nɔɔsɩ, sɩ ye Piyɛɛ tɛɛkəna təna, ɩ ɩlɛɛmʋɣʋ maɣamaɣa tɩɩ tokina kʋtokinaʋ kɛ pa taa lɛlaa. 16Yəlaa samaa lɩɩkaɣana Yosalɛm cɔlɔ acalɛɛ taa na pá kɔŋna kʋtɔntʋnaa na mpa alɔɣaa cɔɔsaɣa tɔ, na pa təna pa hikiɣi alaafəya. 17Tənaɣa ɩsəsɛɛmlɛ kpa kɔtʋlʋ sɔsɔ kɛ sɔsɔm kɛ tillaa tɔɔ, na ɩ kiŋ caɣalaa təna mpa pa kɛ́ Satusee kpekəle nyə́ma tɔ. Haləna pá hʋʋ sɩ paa kʋlɩ pa tɔɔ. 18Ḿpʋ́ɣʋ́ pa kpa tillaa na pá təkɩ-wɛɣɛ timpi pa təkəɣɩ samaa təna tɔ. 19Ama Tacaa ɩsɔtaa tillu nɔɣɔlʋ kɔma ahoo taa na ɩ́ tʋlɩ saləka nɔnɔɔsɩ, na ɩ́ ləsɩ tillaa. Ɩlɛna ɩ́ heeli-wɛ sɩ: 20Ɩ́ polo Ɩsɔ təsɛɛlɛ taa təkaa na ɩ́ kɛɛsɩ samaa kɛ laɣasʋɣʋ mpaaʋ kʋnɛ kʋ tɔm. 21Ḿpʋ́ɣʋ́ tillaa lapa nti ɩsɔtaa tillu heela-wɛ tɔ. Pa kʋla tanaŋ ahula tɛɛ na pá polo Ɩsɔ təsɛɛlɛ taa na pá niki waasʋ lapʋ. Tənaɣa kɔtʋlʋ sɔsɔ na ɩ kiŋ caɣalaa təna pa kota Yuta Kotuɣu sɔsɔɔʋ nyə́ma. Ɩlɛna pá tili sɩ pá ləsɩ tillaa kɛ saləka taa na pá kɔna. 22Waatʋ wei filisinaa ná tala saləka taa tɔ, pa ta maɣana-wɛ. Ɩlɛna pɛlɛ pa məlɩ kpakpaa na pá heeli hʋʋlɛ sɔsaa mpɛ sɩ: 23Tə talaa na tə́ maɣana saləka nɔnɔɔsɩ kaləsa mpʋ təkeŋkeŋ, na taŋlaa náá səŋa pa təsəŋlɛnaa kɛ nɔnɔɔsɩ təna. Ama tə tʋla nɔnɔɔsɩ, ɩlɛ nɔɣɔlʋ fɛɩ pə taa. 24Ɩsɔ təsɛɛlɛ taŋlaa nyʋɣʋ tʋ na kɔtəlaa sɔsaa pa nɩɩ mpʋ, ɩlɛna tillaa mʋkʋɣʋ mpɩ pə tʋ-wɛɣɛ piti kɛ teu. Haləna pa ta nyɩ mpi tɔm tənɛ tii tɛna tɔ. 25Tənaɣa nɔɣɔlʋ ná lɩɩ yem na ɩ́ heeli-wɛ sɩ: Ɩ́ nawaa, mpa ɩnɩ ɩ́ ka tʋ saləka tɔ, pa wɛnna ntɛɣɛ Ɩsɔ təsɛɛlɛ sɔsɔɔlɛ taa na pá lakɩ yəlaa kɛ waasʋ. 26Ḿpʋ́ɣʋ́ taŋlaa nyʋɣʋ tʋ ɩnɩ na ɩ yəlaa pa polaa na pá kɔna tillaa təhɛɛ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, paa wɛna yəlaa sɔɣɔntʋ sɩ pá taa kɔɔ pá yoo mpɛɣɛ pɛɛ. 27Taŋlaa nyʋɣʋ tʋ tana tillaa, ɩlɛna pá səŋsɩ-wɛɣɛ təhʋʋlɛ taa, na kɔtʋlʋ sɔsɔ sʋʋ-wɛɣɛ tɔm pɔɔsʋɣʋ. 28Tənaɣa ɩ tɔma-wɛ sɩ: Ɩsɩɩ tə kisina-mɛ təsaɣasaɣa sɩ ɩ́ taa tasa apalʋ ɩnɩ ɩ tɔm kɛ yɔɣɔtʋɣʋ ya? Na pepeɣelɛ ɩ́ lapa ɩsəntɔ? Ɩ́ yasa mə sɛɣɛsʋɣʋ ntɛ́ Yosalɛm ɩcatɛ təna təmam, na ɩ́ caa ɩ́ məŋna ɩ səm tɔm ntɛ́ ta nyɔɔŋ taa. 29Ntɛna Piyɛɛ na tillaa lɛlaa pa cɔ kɔtʋlʋ sɔsɔ sɩ: Pə wɛɛ sɩ Ɩsɔ kɛ́ tə se, pə taɣa yəlaa. 30Ta caanaa caanaa Ɩsɔ feesa Yesu wei ɩnɩ mə kama tesika tɔɔ na ɩ́ sɩ́ tɔ. 31Ɩsɔ kʋsa ɩ nyʋɣʋ na ɩ́ caɣasɩ-ɩ ɩ kɔŋkɔŋ taa, na ɩ́ lapɩ-ɩ wulaʋ na waasʋlʋ sɔsɔ, sɩ pə́ la na Ɩsɛɣɛlɩ nyə́ma laɣasɩ tɔntɛ na Ɩsɔ hɩɩsɩ pa ɩsaɣatʋ. 32Tə kɛ́ pə təna mpi pə lapa mpʋ tɔ pə aseeta nyə́ma. Pə taɣa tá tike. Ama tá na Feesuɣu Naŋŋtʋ wei Ɩsɔ ha mpa mpa pa nɩɩkəna-ɩ tɔɣɔ. 33Kotuɣu sɔsɔɔʋ kotilaa mpɛ pa nɩɩ mpʋ, ɩlɛna pa pááná huu sɔsɔm, haləna pa caakaɣa pa kʋ tillaa sɔsaa. 34Ama pa taa ka wɛ Falisa nɔɣɔlʋ wei pa yaa sɩ Kamaliyɛɛ tɔ, ɩ kɛ́ pa Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlʋ sɔsɔ, na yəlaa seekaɣa-ɩ. Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ kʋlaa na ɩ́ səŋ hʋʋlɛ taa, na ɩ́ tɔ sɩ pá ləsɩ tillaa na awalɩ tɔɔ na pə́cɔ́. 35Ɩlɛna ɩ́ heeli kotilaa sɩ: Ɩsɛɣɛlɩ nyə́ma mɛ, ɩ́ la laakalɩ na mpi ɩ́ caa ɩ́ la yəlaa panɛ tɔ. 36Matɔŋ wulenaa taa kɛ́ Teutasɩ kʋlaa na ɩ́ nyənɩ ɩ tɩ ɩsɩɩ yʋlʋ nɔɣɔlʋ, na yəlaa ɩsɩɩ nasəlɛ (400) təŋ ɩ waalɩ. Ḿpʋ́ɣʋ́ pa kʋ-ɩ, na mpa pɛlɛ pa təŋaɣa ɩ waalɩ tɔ pá ya ŋkaŋka, na pə təna pə saalɩ yem. 37Ɩ́lɛ́ ɩ waalɩ kɛ́ Kalilee tʋ Yutaasɩ ná kʋla kʋkalʋɣʋ waatʋ, na ɩ́ təŋsɩ yəlaa kʋpiŋ kɛ ɩ waalɩ. Ama pa kʋ ɩ́lɛ́ tɔtɔ, na pə́ yasɩ pa təna mpa pa təŋaɣa-ɩ tɔ. 38Pə tɔɔ kɛ́ pənɛntɛ ma heeliɣi-mɛ sɩ, ɩ́ taa paasəna yəlaa panɛ ɩnɩ pa tɔm tɔtɔ. Ɩ́ yele-wɛ na pá tɛɛ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, ye yəlaa kiŋ kɛ pa kookalɩ na pa təma lɩɩnaa, pɩɩ saalɩ kɛ́. 39Ama ye tampana Ɩsɔ kiŋ kɛ pə lɩɩnaa, ɩ́ kaa pəsɩ na ɩ́ la-wɛɣɛ pʋlʋ. Ɩ́ la laakalɩ, pə́ taa kɔɔ na ɩ́ yoona Ɩsɔ. Ḿpʋ́ɣʋ́ kotilaa mʋ Kamaliyɛɛ tɔm. 40Ɩlɛna pá yaa tillaa na pá hɔɔkɩ-wɛ, na pá heeli-wɛ sɩ: Yesu tɔm ɩ́ taa tasa mə nɔɔsɩ taa kɛ́ lɩɩʋ. Ɩlɛna pá yele-wɛ sɩ pá tɛɛ. 41Ḿpʋ́ɣʋ́ tillaa lɩɩ kotuɣu taa na laŋhʋlʋmlɛ kʋɣʋ-wɛ ɩsɩɩ Ɩsɔ tʋna-wɛ na ɩ́ yele na pá ná kʋnyɔŋ kɛ Yesu tɔɔ tɔ. 42Paa ɩfemle nte, pa ta hɛɛsɩ Yesu wei ɩ kɛ́ Mesii tɔ ɩ Laapaalɩ Kʋpaŋ heeluɣu, na waasʋ lapʋ kɛ tɛɛsɩ taa na Ɩsɔ təsɛɛlɛ taa.