text: 1Mɩyaŋ Pɔɔl lɛ sabɩ teŋ no a kɩ tɩya ma Wɩɩsɩ nala hʋ aa we Ɛfiso tɩyaŋ a kaŋ Yesu Krisita wɩya hʋ ma aa laa di abee wɩtɩɩ. Wɩɩsɩ kyɛrɩ tɩyaŋ nɛ ʋ lɩɩ ŋ, dɩ ŋ yaa Yesu Krisita kpambɩya. 2Á Kuwo Wɩɩsɩ abee á Tɩɩna Yesu Krisita bɔnyɛ abee ba fɩyɛlʋʋ sɩ we ma lee. 3Ma leŋ dɩ á dannɩ Wɩɩsɩ, ʋ rɛ yaa á Tɩɩna Yesu Krisita Kuwo abee ʋ Wɩɩsɩ. Á bee Krisita aa yaa kɩdɩgɩ wɩya, ʋ kyiyeli ma rɛ abee wɩweliye hʋ buloŋ aa lɩɩ ʋ lee. 4Ka dɩ Wɩɩsɩ na marɩ dʋnɩya, ʋ tɩŋ Krisita tɩyaŋ nɛ a lɩɩ ma dɩ á yaa tɩpʋlʋŋ tɩmma ʋ sɩya tɩyaŋ, á ta kaŋ bisiŋ koo wɩkyogii buloŋ. 5Wɩɩsɩ laa sɩya vʋʋlɩ biŋ nɛ anɩɩ ʋ sɩ tɩŋ Yesu Krisita tɩyaŋ a leŋ dɩ á yaa ʋ biisi. Ʋ tɩɩ kyɛrɩ abee ʋ kyori tɩyaŋ nɛ ʋ yaa wɩya no buloŋ. 6Ɛɛwɩya, akuu ʋ aa tɩŋ ʋ Biikyoolii hʋ tɩyaŋ a fá á sikii aŋ daga ma ʋ bɔnyɛ yʋga wɩya, ma leŋ dɩ á dannɩ ʋ. 7- 8Wɩɩsɩ bɔnyɛ hʋ ʋ aa kaŋ daga ma bɩ kaŋ magɩsɩɩ, beewɩya Krisita sʋʋ hʋ nyubaanɩŋ, ʋ kpaa ʋ kyal a tuŋ á wɩbɔmɔ buloŋ kyɩŋ nɛ, Wɩɩsɩ kpa á wɩbɔmɔ buloŋ kyɛ ma. Wɩɩsɩ tɩɩ wɩgyʋŋ abee ʋ gyɩmaa tɩyaŋ nɛ ʋ yaa wɩɩ no. 9Wɩɩsɩ tɩɩ kyɛrɩ tɩyaŋ nɛ ʋ leŋ á gyɩŋ ʋ wɩya hʋ fa aa yaa wɩfaŋɩya. Ʋ vʋʋla anɩɩ Krisita tɩyaŋ nɛ ʋ sɩ tɩŋa a yaa wɩya no buloŋ ʋ aa baa dɩ ʋ sɩ yaa. 10Wɩɩ hʋ Wɩɩsɩ a vʋʋla dɩ ʋ yaa rɛ nyɛ: Dɩ saŋa hʋ ʋ aa bine rɛ ko pele, ʋ sɩ kaŋ kɩna hʋ buloŋ aa we wɩɩsɩnyuu abee kɩna hʋ buloŋ aa we taŋha nyuu a ko laŋŋɩ dɔmɔŋ, ka dɩ Yesu Krisita yaŋ yaa ba buloŋ kunyɩna. 11Wɩɩsɩ kyɛrɩ tɩyaŋ nɛ ʋ aa leŋ wɩɩ buloŋ yaa. Krisita tɩyaŋ nɛ Wɩɩsɩ tɩŋa a lɩɩ ma á yaa ʋ nala anɩɩ gɛɛ ʋ aa bine piili hʋ tɩyaŋ buloŋ. 12Ʋ yaa gɛɛ rɛ dɩ á nala hʋ aa laa sɩya kpa á bayɩyɛla we Krisita tɩyaŋ, leŋ dɩ ʋ feŋ yɩrɩ, a na bigisii. 13Ma mɛ gyɩ ko yaa Wɩɩsɩ nala rɛ saŋa hʋ ma aa nɩɩ wɩtɩɩ hʋ. Wɩtɩɩ no rɛ yaa Wɩɩsɩ wɩweliye hʋ aa leŋ Wɩɩsɩ laa ma ta. Saŋa hʋ ma gyɩ aa nɩɩ wɩtɩɩ no a laa Krisita wɩya di, Wɩɩsɩ kpaa ʋ Wiyesi Welii hʋ we ma tɩsɩ tɩyaŋ nɛ a daga anɩɩ ma yaa ʋ nala rɛ. Wɩɩsɩ laa sɩya wee nyʋwa rɛ anɩɩ ʋ sɩ kpa Wiyesi Welii no tɩya nala hʋ buloŋ aa laa ʋ wɩya di. 14Wɩɩsɩ Wiyesi Welii hʋ aa we á tɩsɩ tɩyaŋ wɩya, ɛɛ leŋ á gyɩma anɩɩ á kɔnɩ sɩ maakyiye na kɩŋ hʋ Wɩɩsɩ aa wee nyʋwa baa ʋ sɩ kpa tɩya ʋ nala rɛ. Wiyesi Welii hʋ mɛ marɩ leŋ á gyɩma anɩɩ Wɩɩsɩ kɔnɩ sɩ laa ʋ nala ta teŋ. Ɛɛwɩya, ma leŋ dɩ á dannɩ Wɩɩsɩ a leŋ dɩ ʋ feŋ yɩrɩ, a na bigisii. 15Ɛɛwɩya, a lɩɩ saŋa hʋ ŋ aa nɩɩ gɛɛ hʋ ma aa laa á Tɩɩna Yesu wɩya di abee gɛɛ hʋ ma aa kyo Wɩɩsɩ nala buloŋ, 16dɩ mɩyaŋ nɛ ko kɩ kyʋwalɩ Wɩɩsɩ kɛ buloŋ, ŋ aa bee yeŋŋi ma wɩya. Ŋ aa kɩ liisi ma wɩya rɛ, a kɩ kyʋwalɩ Wɩɩsɩ aŋgyʋwasʋ saŋa buloŋ. 17Ŋ aa kɩ sʋla Wɩɩsɩ, á Tɩɩna Yesu Krisita Kuwo hʋ, nal hʋ aa yaa gaŋdaal, dɩ ʋ kpa ʋ Wiyesi Welii hʋ we ma tɩyaŋ a leŋ dɩ ʋ tɩya ma wɩgyʋŋ dɩ ma gyɩŋ Wɩɩsɩ weliŋ. 18Ŋ wɩɩsʋlɩɩ rɛ bɩl yaa dɩ ma hakɩllɩ suri dɩ ma gyɩŋ wɩtɩɩ hʋ aa lɩɩ Wɩɩsɩ lee a wuwo gyɩŋ kɩna hʋ wɩya Wɩɩsɩ aa yɩrɩ ma ma kaŋ bayɩyɛla. Kɩna no ma bee Wɩɩsɩ nala aa sɩ na weliye rɛ kɩŋkaŋ a bɩ kaŋ magɩsɩɩ. 19Ŋ bɩl aa sʋla ʋ rɛ dɩ ʋ leŋ dɩ ma gyɩŋ ʋ debal hʋ aa bɩ kaŋ magɩsɩɩ aa maga gɛɛ á nala hʋ aa laa ʋ wɩya di lee. 20Dee no tɩɩ rɛ ʋ kaŋ kyisi Krisita sʋʋ tɩyaŋ, a leŋ ʋ hɔŋ ʋ noduu logiŋ lɩhɔnɩɩ wɩɩsɩbee tɩyaŋ ʋ beel-ʋ dɩ koro. 21Krisita rɛ tee kɩna hʋ buloŋ á aa bee na ka ba kaŋ dee a kɩ deŋ leye. Feŋ hʋ ʋ aa kana ʋ rɛ tee feŋ kɩdɩgɩ buloŋ aa we dʋnɩya no tɩyaŋ koo dʋnɩya hʋ aa sɩ maakyiye ko tɩyaŋ. 22Wɩɩsɩ kpaa kɩŋ buloŋ dee we Krisita nosi tɩyaŋ nɛ, aŋ lɩɩ ʋ, dɩ ʋ yaa kunyɩna wɩɩ buloŋ tɩyaŋ, nala hʋ aa laa Yesu wɩya di wɩya. 23Krisitabiisi rɛ yaa Krisita teŋbii, Krisita mɛ yaa ba buloŋ nyuu. Ʋ nyɛ daga anɩɩ Krisitabiisi rɛ leŋ Krisita yaa nɩpiliŋ, ka ʋ mɛ leŋ kɩŋ buloŋ yaa kipiliŋ wɩɩ buloŋ abee ŋmanɩɩ buloŋ tɩyaŋ.


c: text/html

text: 1Zezi dɛɛn ma maŋɩ mɩmaŋa o brɩ o karabiə bam nɩ ba maŋɩ sɩ ba taa loori Wɛ taan mʋ, sɩ ba yɩ yagɩ. 2O ma maŋɩ o brɩ-ba o wɩ: "Tɩʋ kʋdoŋ nɩ mʋ sarɩya-diru wʋdoŋ dɛɛn ya wʋra, yɩ o ba kwarɩ Wɛ. O maa ba nɩgɩ nɔɔna dɩ. 3Kadəm wʋdoŋ dɩ maa wʋ tɩʋ kʋm kʋntʋ nɩ. O maa yəni o ve sarɩya-diru wʋm te maŋa maama, o loor-o zənə o wɩ: 'Nan kwaanɩ n wəli-nɩ, sɩ n pa a na bʋra a dʋm wʋm tee nɩ.' 4Sarɩya-diru wʋm maa ba sɛ o taanɩ dɩm. Kʋ maa wʋra kʋ wʋra, o laan ma ta o tɩtɩ wʋnɩ o wɩ: 'A ba kwarɩ Wɛ. A ba nɩgɩ nɔɔna dɩ. 5Dɩ kʋ dɩ, kadəm wʋntʋ nan ta jɩgɩ-nɩ o yaara maŋa maama dɩ o taanɩ dɩm. Kʋntʋ ŋwaanɩ a maŋɩ sɩ a pa-o bʋra. Kʋ na daɩ kʋntʋ, o'o ta tui a te o yaarɩ-nɩ maŋa maama.' " 6D'ɩ Yuutu Zezi laan ma ta o wɩ: "Cəgi-na sarɩya-diru balɔrɔ kʋm na tagɩ te tɩn. 7Sɩ kʋ laan nan na yɩ Wɛ, DƖ b'a sɛ sɩ DƖ wəli DƖ tɩtɩ nɔɔna balʋ DƖ na kuri tɩn sɩ ba na cɩga na? DƖ b'a kɩ lɩla DƖ wəli balʋ na tiini ba loori-DƖ maŋa maama wɩa dɩ tɩtɩɩ tɩn na? 8A lagɩ a ta abam sɩ, DƖ w'ʋ pa-ba cɩga lɩla. Kʋ daarɩ, amʋ Nabiin-bu wʋm na joori a ba lʋgʋ baŋa, nɔɔna ta w'ʋ ta jɩgɩ wʋ-dɩdʋa dɩ amʋ na?" 9Zezi daa ma maŋɩ mɩmaŋɩ dɩdoŋ, sɩ o ma brɩ balʋ na bʋŋɩ ba paɩ ba yɩ nɔn-ŋʋna Wɛ tee nɩ yɩ ba gooni ba donnə tɩn. 10O ma maŋɩ o brɩ-ba o wɩ: "Nɔɔna bale mʋ wʋra. Ba dɩdʋa yɩ Farizɩan tu mʋ. Wʋdoŋ wʋm maa yɩ lampo-joŋnu. Ba ma zaŋɩ ba vu Wɛ-di-kamunu kʋm sɩ ba warɩ Wɛ. 11Ba na zʋ tɩn, Farizɩan tu wʋm ma zɩgɩ o warɩ Wɛ o wʋnɩ o wɩ: 'Wɛ, a kɩ nmʋ le dɩ amʋ na daɩ nɩnɛɛnɩ nɔɔna badaara balʋ na yɩ ŋwɩɩna dɩ wo-lwaan-kərə dɩ ka-lagɩna te tɩn. A kɩ nmʋ le dɩ a na daɩ nɩnɛɛnɩ lampo-joŋnu wʋntʋ dɩ te tɩn. 12A yəni a vɔ ni kuni bɩle mʋ da yarpɛ maama wʋnɩ. Wəənu tɩlʋ maama a na nɛ tɩn, a yəni a lɩ nmʋ təri tɩ wʋnɩ a pa nmʋ.' 13Kʋ daarɩ lampo-joŋnu wʋm maa zɩgɩ daa nɩ o warɩ Wɛ. O maa ba lagɩ sɩ o kwəni o yuu wɛɛnɩ, yɩ o magɩ o japoorə Wɛ yigə nɩ o wɩ: 'Wɛ, amʋ yɩ lwarɩm tu mʋ. Nan duri a yibwənə.' 14Kʋntʋ tɩn, a nan lagɩ a ta dɩ abam sɩ, nɔɔna bantʋ bale na warɩ Wɛ ba ti yɩ ba laan joori sɔŋɔ tɩn, kʋ yɩ lampo-joŋnu wʋm mʋ nɛ cɩga Wɛ tee nɩ, sɩ kʋ daɩ Farizɩan tu wʋm. Bɛŋwaanɩ, wʋlʋ na zəŋi o tɩtɩ tɩn, Wɛ w'ʋ tu kʋntʋ tu. Wʋlʋ nan na tu o tɩtɩ tɩn, Wɛ w'ʋ zəŋi kʋntʋ tu." 15Nɔɔna badonnə maa jaanɩ ba bu-balwa ba tui Zezi te, sɩ o daŋɩ o jɩa ba baŋa nɩ o warɩ Wɛ o pa-ba. O karabiə bam na nɛ kʋntʋ tɩn, ba ma zaŋɩ ba kaanɩ-ba sɩ ba yɩ taa kɩ kʋntʋ. 16Zezi laan ma bəŋi biə bam sɩ ba ba o te, yɩ o wɩ: "Yagɩ-na sɩ biə bam taa tui a te, sɩ 'a yɩ zaŋɩ 'a cɩ-ba. Bɛŋwaanɩ balʋ na nyɩ dɩ bu-balwa te tɩn mʋ maŋɩ sɩ ba zʋ Wɛ paarɩ dɩm wʋ. 17A lagɩ a ta cɩga mʋ dɩ abam sɩ, nɔɔnʋ na wʋ sɛ sɩ Wɛ taa te-o nɩ bu-balaŋa te, o b'a na cwəŋə sɩ o zʋ Wɛ paarɩ dɩm wʋ." 18Zwifə yigə tu wʋdoŋ dɛɛn ma bwe Zezi o wɩ: "Karanyɩna, n yɩ nɔn-ŋʋm. Brɩ-nɩ kʋlʋ a na w'ʋ kɩ, sɩ a ma a na ŋwɩa kalʋ na ba ti tɩn Wɛ tee nɩ." 19Zezi ma ta dɩd-o o wɩ: "Bɛŋwaanɩ mʋ n bəŋi-nɩ nɩ nɔn-ŋʋm? Nɔɔn-nɔɔnʋ tərə o na yɩ nɔn-ŋʋm, kʋ na daɩ Wɛ DƖ yɩranɩ. 20Nmʋ maŋɩ n ye Wɛ cullu tɩm na brɩ kʋlʋ tɩn. Yɩ zaŋɩ n pəni dɩ n doŋ kaanɩ. Yɩ zaŋɩ n gʋ nɔɔnʋ. Yɩ zaŋɩ n ŋɔ. Yɩ fɔ vwan n pa nɔɔn-nɔɔnʋ. Ta n zuli n nu dɩ n ko." 21Zwifə yigə tu wʋm ma ta o wɩ: "Kʋ zɩgɩ amʋ biini nɩ mʋ a maŋɩ a tɔgɩ cullu tɩntʋ maama." 22Zezi na ni o na tagɩ kʋlʋ tɩn, o ma ta dɩd-o o wɩ: "Kʋ nan ta gɛ woŋo dɩdʋa mʋ sɩ n kɩ. Kwe wəənu tɩlʋ maama n na jɩgɩ tɩn n yəgi, sɩ n laan maŋɩ tɩ səbu kʋm n pa yinigə tiinə. Kʋntʋ w'ʋ pa n ta n jɩgɩ jɩjɩgɩrʋ Wɛ-sɔŋɔ nɩ. Nmʋ na kɩ kʋntʋ, sɩ n laan ba n ta n tɔgɩ-nɩ." 23Nɔɔnʋ wʋm na ni kʋntʋ tɩn, o wʋ ma cɔgɩ zanzan, o na yɩ jɩjɩgɩrʋ zanzan tu tɩn ŋwaanɩ. 24Zezi ma lwarɩ o wʋ na cɔgɩ te tɩn. O ma ta o wɩ: "Nadunə na lagɩ sɩ ba zʋ Wɛ paarɩ dɩm wʋ, kʋ sɩɩnɩ kʋ cana kʋ pa-ba. 25Kʋ'ʋ ta yɩ mwalɩ sɩ yogondi da gar-lwe bɔɔnɩ dɩ nuŋi kʋ dwe nadum na lagɩ sɩ o zʋ Wɛ paarɩ dɩm wʋ." 26Nɔɔna balʋ na ni kʋlʋ Zezi na tagɩ tɩn ma bwe-o ba wɩ: "Kʋ nan na yɩ kʋntʋ, wɔɔ mʋ w'ʋ wanɩ o na vrɩm?" 27O ma ləri-ba o wɩ: "Kʋlʋ nabiinə na warɩ ba kɩ tɩn, Wɛ wa-kʋ DƖ kɩa." 28Pɩyɛɛrɩ laan ma ta o wɩ: "Nii. Dɩbam yagɩ d'ɩ wəənu mʋ yɩ d'ɩ daarɩ d'ɩ tɔgɩ nmʋ." 29Zezi ma ta dɩ ba o wɩ: "A lagɩ a ta cɩga mʋ dɩ abam sɩ, nɔɔnʋ wʋlʋ maama na tagɩ Wɛ paarɩ dɩm ŋwaanɩ yɩ o yagɩ o sɔŋɔ naa o kaanɩ naa o nu-biə naa o nu dɩ o ko naa o biə tɩn, 30kʋntʋ tu w'ʋ sɩɩnɩ o joŋi kʋ dwəni kʋlʋ maama o na yagɩ tɩn maŋa kantʋ nɩ. Kʋ daarɩ maŋa kalʋ na w'ʋ ba tɩn, kʋntʋ tu w'ʋ na ŋwɩa kalʋ na ba ti tɩn Wɛ tee nɩ." 31Zezi dɛɛn ma pɔɔrɩ o karabiə fugə-bale bam kɔgɔ kʋm wʋnɩ, yɩ o ta dɩ ba o wɩ: "Ta'a ye-na sɩ, d'ɩ maa ve Zeruzalɛm, yɩ wəənu tɩlʋ maama faŋa faŋa Wɛ nijoŋnə bam na pʋpʋnɩ amʋ Nabiin-bu wʋm ŋwaanɩ tɩn w'ʋ kɩ. 32Ba'a ja amʋ ba kɩ dwi-gɛ tiinə jɩŋa nɩ. Ba'a mwanɩ amʋ, ba'a bɛɛsɩ amʋ, ba'a twɩ lileeru ba yagɩ a yɩra nɩ, 33ba'a kwe balaarɩ ba ma magɩ-nɩ, yɩ ba laan daarɩ ba gʋ-nɩ. Da yatɔ dɛ nɩ, a laan w'ʋ joori a bi a yagɩ tʋʋnɩ." 34Zezi na tagɩ kʋntʋ tɩn, ba wʋ ni o taanɩ dɩm kuri. Ba maa yəri o na jɩgɩ kʋlʋ o ŋɔɔnɩ tɩn, kʋ kuri na səgi dɩ ba tɩn ŋwaanɩ. 35Zezi dɛɛn ma vu o twɛ tɩʋ kʋdoŋ, kʋ yɩrɩ mʋ Zeriko. Lilwe maa je cwəŋə kam ni nɩ o loorə. 36O ma ni nɔn-kɔgɔ na tɔgɩ da kʋ maa kɛa. O ma bwe sɩ o lwarɩ kʋ na yɩ kʋlʋ tɩn. 37Ba ma ta ba brɩ-o sɩ kʋ yɩ Nazarɛtɩ tu Zezi mʋ tɔgɩ d'aanɩ o maa kɛa. 38O ma tɔɔlɩ o bəŋi o wɩ: "Zezi, Pɛ Davidi dwi tu, duri a yibwənə!" 39Nɔɔna balʋ na wʋ kɔgɔ kʋm yigə nɩ ba maa ve tɩn ma kaan-o sɩ o pu o ni. O laan ma tiini o tɔɔlɩ baŋa baŋa o wɩ: "Pɛ Davidi dwi tu, duri a yibwənə!" 40Zezi ma zɩgɩ, yɩ o pa ni sɩ ba vaŋɩ lilwe wʋm ba ja ba o te. O na yi o te tɩn, Zezi ma bwe-o o wɩ: 41"Nmʋ lagɩ sɩ a kɩ bɛɛ mʋ a pa-m?" O ma ləri o wɩ: "A tu, a lagɩ sɩ a joori a taa na mʋ." 42Zezi ma ta dɩd-o o wɩ: "Ta n naɩ. Nmʋ na kɩ n wʋ-dɩdʋa dɩ amʋ te tɩn mʋ pɛ n na vrɩm." 43Zezi na tagɩ kʋntʋ bɩdwɩ baŋa nɩ tɩn, mʋ lilwe wʋm yiə joori ya naɩ. O ma zaŋɩ o tɔgɩ Zezi, yɩ o zuli Wɛ lanyɩranɩ. Nɔɔna bam maama na nɛ kʋlʋ na kɩ tɩn, ba dɩ maa tee Wɛ.

robotstxt: allowed

filter: keep


text: 1Ɛɛ wɩya ŋ naabiikpɩyanama, nyɛ rɛ ʋ maga dɩ ma sɩŋ á Tɩɩna Yesu wɩya hʋ ma laa di tɩyaŋ a kaŋ kpaŋkpaŋ. Ŋ kyo ma wɩya rɛ kɩŋkaŋ, ma wɩya dɔbɔ ŋ bembii tɩyaŋ nɛ weliŋ. Ma nyubaanɩŋ, ŋ teŋ fɩyɛla rɛ weliŋ beewɩya mamaa rɛ ŋ kaŋ kɩ daga ŋ tɩɩ. 2Yuwodɩya abee Siŋtike, ŋ aa sʋla ma, ma yaa kuwokeri aŋ marɩ dɔmɔŋ, beewɩya ma yaa nɩmmabalɩya rɛ á Tɩɩna Yesu nyubaanɩŋ. 3Ka ɩ, ŋ tʋŋtʋnnɩ-dɔŋtɩɩna hʋ aa kaŋ wɩtɩɩ, ŋ aa kyɛ dɩ ɩ pɛ haana no tɩyaŋ nɛ dɩ ba marɩ dɔmɔŋ, beewɩya ba pɛɛ ŋ bee Kɩlɛmɛŋtɩ abee ŋ tʋŋtʋnnɩ-dɔŋtɩŋsɩ nɩkaalɩya hʋ buloŋ tɩyaŋ nɛ a basɩ Wɩɩsɩ wɩweliye hʋ abee sɩfɩyaŋ a tɩya nala. Nala no buloŋ fene rɛ wee Wɩɩsɩ teŋ hʋ tɩyaŋ nala aa kaŋ mɩɩbol aa bɩ kaŋ tenii fene aa we. 4Ma bee Yesu aa yaa kɩdɩgɩ wɩya ma leŋ dɩ ma tenni fɩyɛlɩ saŋa buloŋ. Ŋ marɩ basɩ kɩ tɩya ma rɛ, ma leŋ dɩ ma tenni fɩyɛlɩ saŋa buloŋ. 5Ma leŋ dɩ ma sɩya fɩyɛlɩ nal buloŋ lee, beewɩya saŋa hʋ á Tɩɩna Yesu aa sɩ mɩɩgɩ ko kpaga rɛ. 6Ma ta leŋ dɩ kɩŋ buloŋ wɩya kɩ dɔŋ ma, amɛ wɩɩ buloŋ tɩyaŋ ma kɩ kyʋwalɩ Wɩɩsɩ, a sʋla ʋ dɩ ʋ tɩya ma kɩŋ hʋ buloŋ ma aa kyɛ, aŋ pɛ kɩ kyʋwalɩ ʋ aŋgyʋwasʋ. 7Dɩ mamaa rɛ aa yaa nyɛ, Wɩɩsɩ fɩyɛlʋʋ hʋ aa tee nihuwobiŋ gyɩmaa sɩ we ma lee dɩ ma hakɩllɩ bee ma tɩbɩɩna buloŋ pɩŋ lɩdɩgɩ akuu ma bee Yesu Krisita aa yaa kɩdɩgɩ wɩya. 8Ŋ naabalɩya, wɩkaalɩɩ hʋ ŋ aa kana dɩ ŋ basɩ tɩya ma rɛ nyɛ: Wɩya hʋ aa yaa wɩtɩɩ, abee wɩya hʋ aa kaŋ gyɩrɩma, abee wɩya hʋ aa kpaa ŋmanɩɩ Wɩɩsɩ sɩya tɩyaŋ, abee wɩya hʋ aa bɩ kaŋ gyoŋ buloŋ, abee wɩya hʋ aa daga kyori, abee wɩya hʋ aa kaŋ bigisii, ma kpa ma hakɩllɩ we wɩya no iriŋ tɩyaŋ. 9Wɩya hʋ buloŋ ŋ aa basɩ tɩya ma, abee wɩya hʋ buloŋ ŋ aa daga ma, abee wɩya hʋ buloŋ ma aa gʋnna ŋ lee, abee wɩya hʋ buloŋ ma aa na dɩ ŋ aa yaa, ma kaŋ ba kɩ tʋŋ tʋma. Dɩ mamaa rɛ aa yaa gɛɛ, Wɩɩsɩ, nal hʋ aa tɩya nala fɩyɛlʋʋ, sɩ we ma lee. 10Ŋ aa kyʋwalɩ Wɩɩsɩ aŋgyʋwasʋ rɛ abee teŋfɩyɛlʋʋ, beewɩya nyɛ kɛ ma bɩl daga anɩɩ ma ha kɔnɩ aa liisi ŋ wɩya rɛ. Faafaa hʋ buloŋ ma fa aa bɩɩnɩ ŋ wɩya rɛ. Amɛ ŋmanɩɩ rɛ ma gyɩ bɩ naa dɩ ma daga kyori hʋ ma aa kana abeel-ŋ. 11Ŋ aa basɩ wɩya no, ʋ bɩ kɩɩ nɩɩ kɩŋ nɛ ŋ kyɛ lɔlɔ, beewɩya ŋ mɩɩbol tɩyaŋ ŋ leŋ ŋ sii su kɩŋ buloŋ ŋ aa kana rɛ. 12Ŋ gyɩŋ gɛɛ ʋ aa kɩɩ rɛ, dɩ mɩyaŋ nɛ kaŋ kɩŋ koo dɩ mɩyaŋ nɛ bɩ kaŋ kɩŋ. Ŋ gʋnnɩ wɩya no buloŋ nɛ ŋ mɩɩbol tɩyaŋ. Dɩ ŋ vɔgɔ koo dɩ losi kana ŋ, dɩ ŋ kaŋ yʋga koo dɩ ŋ kaŋ mʋhʋ, ka ɛɛ aa maga ŋ nɛ. 13Ŋ aa wuwo ŋ yaa wɩɩ kɛ buloŋ nɛ, beewɩya Krisita rɛ aa tɩya ŋ gɛɛ dee. 14Amɛ ʋ yaa wɩwelii rɛ ma aa pɛ ŋ tɩyaŋ ŋ wɩgyʋʋlɩya no tɩyaŋ. 15Mamaa Filipi tɩmma, ma tɩɩ gyɩma anɩɩ buŋbuŋ hʋ tɩyaŋ ŋ aa lɩɩ Masidooniya paalʋʋ a piili kɩ basɩ Wɩɩsɩ weliye hʋ, ma dʋŋ nɛ yaa Krisitabiisi hʋ aa pɛɛ ŋ tɩyaŋ. Krisitabiye buloŋ bɩ pɛɛ ŋ tɩyaŋ see ma dʋŋ. 16Ŋ fa aa we Tesaloniika tɩyaŋ mɛ, ma pɛɛ ŋ tɩyaŋ nɛ bʋlɩya bʋlɩya abee kɩna hʋ ŋ aa kyɛɛ. 17Ʋ bɩ kɩɩ nɩɩ kɩna rɛ ŋ kɩ kyɛ ma lee, amɛ tɔnɔ hʋ ma aa sɩ na Wɩɩsɩ lee akuu ma aa tɩya ŋ kɩna no, ʋ rɛ ŋ kɩ deŋ. 18Ma aa tɩŋ Ɛpafuroditu, ʋ kaŋ kɩna hʋ ko tɩya ŋ, lagɩlagɩ no ŋ kaŋ kɩŋ buloŋ ŋ aa kyɛ rɛ. Ba gba yʋga parɩ rɛ. Kɩna hʋ ma aa kpaa tɩya ŋ kɩɩ gɛɛ anɩɩ kɩna sʋwala aa sʋma ba kpa sʋla Wɩɩsɩ, ʋ laa abee teŋfɩyɛlʋʋ. 19Wɩɩsɩ hʋ ŋ aa kyʋwalɩ kaŋ kɩŋ kɩŋ buloŋ nɛ a mʋ parɩ. Ɛɛwɩya ʋ sɩ tɩya ma ma kɩkyɛɛlɩya buloŋ akuu ma bee Yesu Krisita aa yaa kɩdɩgɩ wɩya. 20Ma leŋ dɩ á kɩ dannɩ á Kuwo Wɩɩsɩ a kaŋ kɩ mʋ deŋdeŋ. Amɩ 21Ŋ aa kyʋwalɩ ma Wɩɩsɩ nala hʋ buloŋ aa we doŋ tɩyaŋ. Á nɩmmabalɩya hʋ aa we daha mɛ aa kyʋwalɩ ma. 22Wɩɩsɩ nala hʋ buloŋ aa we daha mɛ aa kyʋwalɩ ma, amarɩkpatɩya ba nala hʋ aa we kuworibal hʋ ba aa yɩrɩ Siiza dɩya tɩyaŋ. 23Á Tɩɩna Yesu Krisita bɔnyɛ sɩ we ma buloŋ lee.


text: 1Yuom pie nɩ anaar (14) na wa po, maa nɩ Banabasɩ lɛ don be a Jerusalɛm naa tara Titusɩ mɩ pʋɔ. 2N don be a Jerusalɛm bojũu Nãaŋmɩn lɛ ir wiil ma ɩka n tɩ man kʋ ba a 'yɛr nʋ̃ɔ 'lɔ ɩn mʋɔl kʋ a bala na ba ɩ a Juu nɩbɛ ɛ, tɩchɛ a bala na ɩ a nɩdierbe tɛɛ lɛ n dɔ̃ɔ sɔɔl man a yele anyãna kʋ. A n dãbɩ̃ɛ lɛ ɩka n taa wa jo pɔrɔ ɛ. 3Tɩchɛ a Titusɩ gba mɩ na dɔ̃ɔ be a n sɛ̃, na waa ɩ a Juu nɩrɛ ɛ, baa fɩr wʋ ɩka wʋ ŋmaa a yʋɔr ɛ. 4A yele nyã lo naa bojũu a yɛɛr bamɩne na ɩ jir ŋmarba fʋɔl kpɛ ɩka ba tɩ jʋʋr kaa a lɛ sɩn so a sɩ mɩ̃ɛ a Yesu Kɩrɩsɩto 'yɔ̃ɔ, ka ba na maal sɩ ka sɩ ɩ gbãgbaar. 5Saa sɔɔ ba bɩ̃lãa jaa ɛ, ka a 'yɛr nʋ̃ɔ nyã na ɩ a yelmɩ̃ɛ na be a yɩ sɛ̃ sɔ̃ɔ jaa. 6A bala a nɩbɛ na tɩɛr ɩka bala lɛ ɩ a nɩyɔ̃ɔnsɩ, tɩchɛ a lɛ ban be maa ba nyɛ a ba tɛɛ taa ɛ. Nãaŋmɩn ba kaara nɩsaal nie tɩ tɔɔrɔ a wʋ 'yɛr ɛ. A nɩdierbe bala ba 'yɛr 'yɛr jaa lɛ pʋɔ a maa 'yɛr 'lɔ pɔ ɛ. 7Tɩchɛ ban wa bɔ̃ɔn an ɩ yelmɩ̃ɛ ɩka Nãaŋmɩn lɛ de a 'yɛr nʋ̃ɔ nyã kʋ ma ɩka n mʋɔl kʋ a bala na ba ɩ a Juu nɩbɛ ɛ, nɩtãa lɛ a Nãaŋmɩn na de a 'yɛr nʋ̃ɔ nyã kʋ a Pita ɩka wʋ mʋɔl kʋ a bala na ɩ a Juu nɩbɛ. 8Nãaŋmɩn lɛ tʋ̃ a wʋ tʋ̃mɔ̃ tu a Pita pɔ maal wʋ ɩka wʋ ɩ a Juu nɩbɛ nɩtʋ̃nãa, 'lɔ lɛ mɩ tʋ̃ a wʋ tʋ̃mɔ̃ tu a maa pɔ tʋ̃ ma ɩka n chen a bala na ba ɩ a Juu nɩbɛ pɔ. 9A Jemesɩ nɩ a Pita nɩ a Jɔɔn ban dɔ̃ɔ bɔ̃ɔn fɩka lue, ban wa nyɛ bɔ̃ɔn a wɩ̃ɛfʋ 'lɔ a Nãaŋmɩn na kʋ ma, ba de sɩn nuur ayi nɩ nɛbʋ̃'yen maa nɩ a Banabasɩ, na ba wiil ɩka sɩ tara na nɛbʋ̃'yen, na ba sɔɔ ɩka sɩ chen a bala na ba ɩ a Juu nɩbɛ pɔ tɩchɛ ka ba mɩ chen a bala na ɩ a Juu nɩbɛ pɔ. 10Yele bʋ̃'yen ban 'yɛr kʋ sɩ lɛ ɩka sɩ tɩɛrɛ a nɔ̃n dẽme. A yele nyã nɩ wʋ ju mɩ lɛ n mɩ mʋ̃ɔ nɩbir ɩka n maal. 11A Pita na wa tɩ wa a Antiok, n gɔ̃ wʋ̃n a nɩyɔɔ niem bojũu wʋ maal bɔr chãa pɔ. 12Sɛrɛ tɩchɛ ka a nɩbɛ bamɩne yi a Jemesɩ sɛ̃ wa, 'lɔ nɩ a bala na ba ɩ a Juu nɩbɛ ɛ, ma 'mantaa dire. Tɩchɛ ban wa wa baar, wʋ oon wʋ mɩ̃ɛ yin a ba pɔ, bojũu wʋ joro na a bala na ɩ a yɔŋmarba dãbɩ̃ɛ. 13A Juu nɩbɛ bamɩne pʋɔ wʋ naa a nɛɛr ayi yele nyãna pɔ, ka a Banabasɩ gba tɩɛr mɩ bũbur a ba yele nyãna jũu. 14Ɩn wa nyɛ bɔ̃ɔn ɩka baa maala a lɛ na tor nɩ a yelmɩ̃ɛ 'yɛr nʋ̃ɔ nyãna ɛ, n 'yɛr kʋ a Pita a ba jaa niem, "A fʋ̃ʋ ɩn Juu nɩrɛ, tɩ na fʋ kpɩɛrɛ fɩka a bala na ba ɩ a Juu nɩbɛ kaar ɛ. Ŋmɩnɛ lɛ fʋn ɩ fɩr a bala na ba ɩ a Juu nɩbɛ ɛ, ka ba kpɩɛrɛ fɩka a Juu nɩbɛ? 15A sɩn ban dɔɔ ka sɩ ɩ Juu nɩbɛ, saa ɩ nɩyor na ɩ yelbe-ɩrbɛ kaar ɛ. 16Sɩ bɔ̃ɔn naa ɩka, nɩrɛ yele kʋ̃ tʋ̃ɔ tor wʋ̃n turo a nɛbinsɩ jũu ɛ, tɩchɛ a wʋ yele na tor a Yesu Kɩrɩsɩto wʋ̃n sɔɔ de jũu. Lɛ lɛ a sɩn mɩ gba sɔɔ de a Yesu Kɩrɩsɩto ka a sɩ yele tor, ka a kʋ̃ ɩ a nɛbinãa sɩn turo jũu ɛ. Ala ɩ a nɛbinãa tufʋ jũu lɛ, nɩrɛ jaa yele kʋ̃ tor Nãaŋmɩn sɛ̃ ɛ. 17"Ala ɩ sɩ mʋɔrɔ naa ɩka a sɩ yele a tor a Kɩrɩsɩto 'yɔ̃ɔ, tɩchɛ ka a ɩ yelmɩ̃ɛ ɩka a sɩn mɩ̃ɛ ɩn yelbe-ɩrbɛ, ka ala be a lɛ, a Kɩrɩsɩto pʋɔrɔ naa a yelbier 'yɔ̃ɔnɔ̃ bɩɩ? Yelmɩ̃ɛ jaa, a ba ɩ lɛ lɛ ɛ! 18Ala ɩ n lɛ mɛn a bonsɩ ala ɩn sɔ̃ɔ bar, n maal a lɛ wiil ɩka n ɩn a nɛbinãa sɔ̃sɔ̃ɔnɔ̃. 19Bojũu a tu naa a nɛbinãa pɔ, ka n kpi kʋ a nɛbinãa, ka a lɛ na sʋ̃ʋ ma ka n be be kʋ Nãaŋmɩn. 20Ba 'mantaa kpa maa nɩ a Kɩrɩsɩto a daa ju. A ba lɛ ɩ maa lɛ lɛ be be go ɛ, tɩchɛ a Kɩrɩsɩto lɛ be a n 'yɔ̃ɔ. A nyɛvʋr nyã ɩn pãa ben a ɩ̃gãn pɔ, n ben be nɩ a sɔɔfʋ ɩn sɔɔ a Nãaŋmɩn Bie, 'lɔ lɛ nʋ̃ ma, na wʋ de a wʋ mɩ̃ɛ kʋ ma. 21N ba 'yɛr ɩka a Nãaŋmɩn wɩ̃ɛfʋ ba ɩ ɛ, bojũu ala ɩ nɩrɛ na tʋ̃ɔn 'yɛr faa a wʋ mɩ̃ɛ a nɛbinãa jũu, ka lɛ a Kɩrɩsɩto kũu ba tara tɔ̃nɔ̃ jaa ɛ!"


text: 1Nɩrɛ 'lɔ jaa na sɔɔ ɩka Yesu lɛ ɩ a Nɩ-iraa, ɩ naa Nãaŋmɩn bie. Nɩrɛ 'lɔ na nʋ̃ a sãa mɩ nʋ̃ naa a bie. 2Nɩtɔ̃ lɛ sɩn de bɔ̃ɔn ɩka sɩ nʋ̃ naa a Nãaŋmɩn bibiir ala ɩ sɩ nʋ̃n a Nãaŋmɩn na sɩ turo a wʋ nɛɛ wʋn bin. 3Nɩtɔ̃ lɛ sɩn de bɔ̃ɔn ɩka sɩ nʋ̃n Nãaŋmɩn sɩrɛ jaa, ala ɩ sɩ tun a lɛ jaa wʋn 'yɛr ka sɩ tu. A ba ɩ tuo ka sɩ na tu a lɛ jaa wʋn 'yɛr ɩka sɩ tu ɛ. 4Bojũu nɩrɛ jaa na ɩ Nãaŋmɩn bie ma lɩɛb puor 'yɔ̃ɔ a sɔr dɛbɛ ala a nɩbɛ na turo. A lɛ vɛ̃ naa, ka wʋ ma tʋ̃ɔ tɔr a sɔr dɛbɛ ala a nɩbɛ na turo, Yesu wʋn sɔɔ jũu. 5An lɛ na tʋ̃ɔ lɩɛb puor 'yɔ̃ɔ a wɛr? Nɩrɛ 'lɔ tɛɛ na sɔɔ ɩka Yesu lɛ ɩ a Nãaŋmɩn Bie. 6A Yesu Kɩrɩsɩto nyã lɛ wa a ba so wʋ Nãaŋmɩn kʋ̃ɔ nɩ a wʋ jɩ̃ɩ. Waa so a kʋ̃ɔ tɛɛ ɛ, tɩ wʋ kpi naa na wʋ kpaar a wʋ jɩ̃ɩ, ka a Sɩɛ mɩ di a wʋ dãasɩɛ, bojũu Nãaŋmɩn Sɩɛ ma 'yɛrɛ naa yelmɩ̃ɛ. 7Bojũu dãasɩɛsɩ ata lɛ be be, 8a Sɩɛ, nɩ a kʋ̃ɔ, nɩ a jɩ̃ɩ, ka a jaa ata dãasɩɛ ɩ nɛbʋ̃'yen. 9Ala ɩ sɩ ma sɔɔ naa nɩsaal dãasɩɛ, sɩn sɔɔ naa Nãaŋmɩn dãasɩɛ 'lɔ wʋn di a wʋ Bie 'yɔ̃ɔ, bojũu Nãaŋmɩn dãasɩɛ bɛrma naa gar nɩsaal dãasɩɛ. 10Nɩrɛ 'lɔ jaa na sɔɔ a Nãaŋmɩn Bie, a dãasɩɛ nyã be naa a wʋ nyãa pɔ. Nɩrɛ nyã jaa na ba wa sɔɔ Nãaŋmɩn ɛ, wʋ bʋɔl wʋn jir ŋmara bojũu waa sɔɔ a dãasɩɛ wʋn di a wʋ Bie 'yɔ̃ɔ ɛ. 11A dãasɩɛ nɩ nyã, Nãaŋmɩn kʋ sɩ naa nyɛvʋr na ba tara baarfʋ ɛ, ka a nyɛvʋr nyã be a wʋ Bie 'yɔ̃ɔ. 12Nɩrɛ 'lɔ na tara a Bie, tara na nyɛvʋr na ba tara baarfʋ ɛ. Nɩrɛ 'lɔ na ba wa tara a Bie ɛ, ba tara nyɛvʋr ɛ. 13N sɛb kʋ a yɩn bala na sɔɔ a Nãaŋmɩn Bie yuor, ka yɩn bɔ̃ɔ ɩka yɩ tara na nyɛvʋr na ba tara baarfʋ ɛ. 14A 'lafʋ nyã lɛ sɩ tara ɩka, sɩn wa sʋɔr Nãaŋmɩn a lɛ wʋn bʋɔrɔ, wʋn wõ naa naa. 15Ka ala ɩ sɩ bɔ̃ɔn na ɩka Nãaŋmɩn wõ naa a lɛ sɩn ma sʋɔr wʋ, sɩ bɔ̃ɔn naa ɩka sɩ tara na bon jaa sɩn sʋɔr wʋ. 16Ala ɩ yɩ wa nyɛ naa a yɩ tɔ sʋɔ na ɩrɛ yeldɛɛr kɔ̃ɔ na kʋ̃ sʋ̃ʋ wʋ ɛ, yɩ sʋɔr Nãaŋmɩn ka wʋ vɛ̃ kʋ wʋ. Tɩchɛ yeldɛbɛ amɩne ben be fʋn na ɩ ka Nãaŋmɩn kʋ̃ vɛ̃ kʋ fʋ ɛ, n ba 'yɛr ɩka yɩ sʋɔr a ala ɛ. 17Yeldɛbɛ a jaa ɩn yelbier, tɩchɛ yelbier a jaa baa kʋrɔ kũu ɛ. 18Sɩn bɔ̃ɔn naa ɩka nɩrɛ 'lɔ mɩ na wa ɩ Nãaŋmɩn bie, kʋ̃ lɛ chɛnɛ ɩrɛ yeldɛɛr ɛ, Nãaŋmɩn Bie na gu ba naa ka a dɛɛr sʋɔ kʋ̃ sɩɩr ba ɛ. 19Sɩn bɔ̃ɔn naa ɩka sɩ ɩn Nãaŋmɩn bibiir, ka a wɛr wʋ jaa be a dɛɛr sʋɔ tʋ̃ɔfʋ pɔ. 20Sɩ mɩ bɔ̃ɔn naa ɩka Nãaŋmɩn Bie wa naa, 'lɔ lɛ vɛ̃ ka sɩ bɔ̃ɔ a Nãaŋmɩn nyã na ɩ a yelmɩ̃ɛ. Sɩ be naa a Nãaŋmɩn nyã nɩ a wʋ Bie Yesu Kɩrɩsɩto 'yɔ̃ɔ. 'Lɔ lɛ ɩ a yelmɩ̃ɛ Nãaŋmɩn nɩ a nyɛvʋr na ba tara baarfʋ ɛ. 21N bibiir, yɩ tɔɔ yɩ mɩ̃ɛ yin bʋtɩbɛ jaa pɔ.


text: 1Maa Pɔɔl nɩ Timoti na ɩ a Yesu Kɩrɩsɩto tʋ̃tʋ̃nbɔ, lɛ sɛɛrɛ kʋrɔ a Nãaŋmɩn nɩbɛ na be a Yesu Kɩrɩsɩto 'yɔ̃ɔ be a Filipai, lɔ̃ɔn a pupuorbiir nɩdierbe nɩ a sʋ̃sʋ̃nbɔ. 2Wɩ̃ɛfʋ nɩ nyã'maar na yi a sɩ Sãa Nãaŋmɩn nɩ a sɩ Soro Yesu Kɩrɩsɩto sɛ̃, a be a yɩ sɛ̃. 3N ma puor a n Nãaŋmɩn yãan, maa wa tɩɛr yɩ sɔ̃ɔ jaa. 4N ma sʋɔrɔ na Nãaŋmɩn nɩ pʋpɛl kʋrɔ a yɩ jaa a n Nãaŋmɩn sʋɔrfʋ pɔ, 5bojũu yɩ mɩ pʋɔ man mʋɔl a Nãaŋmɩn 'yɛrbir tɔtaa a bɩbir dɔ̃ɔ 'lɔ̃nɔ̃, tɩ tãn a pʋ̃pãanyã. 6A nɩtɔ̃ jũu, n tara na sɔɔfʋ ɩka a Nãaŋmɩn nyã na piel a tʋ̃vɩla a yɩ pɔ, na kãan ka a tɩ baar a Yesu Kɩrɩsɩto waa bɩbir. 7A tara na sɔr ɩka n tɩɛr a nɩtɔ̃ a yɩ jaa jũu, ɩn tara a yɩ tɩɛr jũu, ka ba lũ man nɩ bɔ̃jɔrsɩ bɩɩ, baa lũ ma ɛ, n chɛnɛ na mana a Nãaŋmɩn 'yɛr ɩka a ɩn yelmɩ̃ɛ, yɩ jaa lɔ̃ɔ põn ma a Nãaŋmɩn wɩ̃ɛfʋ. 8Nãaŋmɩn lɛ ɩ a n dãasɩɛ sʋɔ a lɛ ɩn tara a yɩ tɩɛr fɩka a lɛ a Yesu Kɩrɩsɩto na tara a yɩ tɩɛr. 9Maa Nãaŋmɩn sʋɔrfʋ nɩ nyã ɩka, a yɩ nʋ̃ taa wʋ lɛ pʋɔ 'yɔ̃ɔ yɔɔ jaa, nɩ yɛ̃ nɩ par bɔ̃ɔfʋ. 10Yɩn wa ɩrɛ a lɛ, an sʋ̃ʋ yɩ na ka yɩ bɔ̃ɔ bon 'lɔ na ɩ bʋ̃sʋ̃, ka a Kɩrɩsɩto waa bɩbir, ka yɩ ɩ chɛchɛ tɩ na yɩ ta tara chɛfʋ jaa ɛ, 11na yɩn sɛɛn yeltorsɩ wɔ̃mɔ̃ tu a Yesu Kɩrɩsɩto pɔ, ka nɩbɛ pɛɛrɛ 'yɔ̃ɔnɔ̃ nɩ Nãaŋmɩn yuor tɩɩr. 12N yɛɛr, n bʋɔrɔ na ɩka yɩ bɔ̃ɔ a par ɩka a lɛ na ɩ a n sɛ̃, sʋ̃ʋ ma naa ka n mʋɔl a Nãaŋmɩn 'yɛrbir. 13A lɛ na ɩ jũu, a chaar kʋ a bala na guro a nãa yir nɩ nɩrɛ jaa ɩka, ba 'yɔ̃ɔ ma naa a bɔ̃jɔrsɩ a Kɩrɩsɩto jũu. 14A maa ban 'yɔ̃ɔ a bɔ̃jɔrsɩ jũu, a yɛɛr yɔɔ jie na tara sɔɔfʋ a sɩ Soro 'yɔ̃ɔ chɛnɛ na tara ɩ̃kpɛ̃ɔ mʋɔlɔ nɩ a Nãaŋmɩn 'yɛr nɩ nyãa ba joro dãbɩ̃ɛ ɛ. 15A ɩn yelmɩ̃ɛ ɩka, nɩbɛ bamɩne mʋɔlɔ na a Yesu Kɩrɩsɩto yele ban tara nɩ ma nyuur nɩ nɛchɩrɛ jũu, tɩchɛ bamɩne 'lɔ, mʋɔlɔ na a Kɩrɩsɩto yele na sʋ̃ʋn ma. 16Banyãna lɛ mʋɔlɔ a Kɩrɩsɩto yele yin nʋ̃fʋ pɔ, na ba bɔ̃ɔ a par ɩka ba pɔɔ ma naa a Nãaŋmɩn 'yɛrbir mʋɔlfʋ jũu. 17A bala ɩn de nie 'yɛr a ba 'yɛr na mʋɔl a 'yɛr nɩ nyuur, maal a lɛ ɩka a n dɔɔyɛ wʋ lɛ pʋɔ 'yɔ̃ɔ be a pɔɔfʋ die pɔ. 18Tɩchɛ bo lɛ an ɩ? A lɛ na ɩ nɩbijɩɛ lɛ ɩka ba mʋɔl a Yesu yele sɔr jaa pɔ, ka ba sɔɔn ɩka yelmɩ̃ɛ lɛ bɩɩ, jire lɛ bɩɩ, a nɩtɔ̃ vɛ̃ naa ka n pʋɔ pɛl. Yelmɩ̃ɛ jaa ɩn chɛnɛ na tara pʋpɛl. 19Bojũu n bɔ̃ɔn naa ɩka tu a yɩ Nãaŋmɩn sʋɔrfʋ nɩ a Yesu Kɩrɩsɩto Sɩɛ sʋ̃ʋfʋ jũu, a lɛ na ɩ a n sɛ̃ ɩn nyɛn faafʋ. 20Bon 'lɔ na ɩ ma nɩbijɩɛ nɩ a n tɩɛrtɔ jie lɛ ɩka, vɩ̃ wʋ ta kpɛ ma sɔr jaa pɔ ɛ, tɩchɛ ka n tara ɩ̃kpɛ̃ɔ ka a Kɩrɩsɩto na nyɛ tɩɩr a n 'yɔ̃ɔ, ka a n nyɛvʋr pɔ lɛ, bɩɩ a n kũu pɔ lɛ. 21Bojũu maa 'lɔ, maa chɛnɛ nyɛvʋr pɔ, n ben be kʋ a Kɩrɩsɩto, ka maa mɩ kpi, ka a ɩ tɔ̃nɔ̃. 22Ala ɩ n chɛnɛ na nyɛvʋr pɔ, ɩn tʋ̃n tʋ̃vɩɛl yɔɔ, tɩchɛ n kaa ir buor? N ba bɔ̃ɔ a 'lɔ ɩn na kaa ir ɛ. 23A yelsɩ ayi anyã lũ ma naa, maa bɔfʋ lɛ ɩka n yi a ka tɩ be a Yesu Kɩrɩsɩto sɛ̃. A lɛ lɛ vɩla, 24tɩchɛ a chɛnɛ na fɛr kʋ yɩ, ala ɩ ɩn chɛnɛ na a nyɛvʋr pɔ. 25Ɩn be na bɔ̃ɔn a nɩtɔ̃, n bɔ̃ɔn na yelmɩ̃ɛ jaa ɩka ɩn chɛnɛ na be a yɩ jaa sɛ̃ naa sʋ̃nɔ̃ yɩ ka yɩ sɔɔ Nãaŋmɩn, na yɩ tara pʋpɛl a yɩn sɔɔ wʋ jũu. 26A lɛ ɩn lɛ lɛ be a yɩ sɛ̃ go, ka a yɩ pʋpɛl yɩn tara a Yesu Kɩrɩsɩto 'yɔ̃ɔ lɛ pʋɔ 'yɔ̃ɔ a maa tʋ̃mɔ̃ jũu. 27Yele jaa wa ɩ, yɩ nyɔɔ yɩ mɩ̃ɛ vɩla a lɛ a Kɩrɩsɩto 'yɛr nʋ̃ɔ na wile. Ka n wan wa nyɛ yɩ bɩɩ, maa ba wa be a yɩ sɛ̃ tɩ wõ a yɩ yele, ɩn bɔ̃ɔn ɩka yɩ ara na kpɛ̃ɔ nɩ nɛbʋ̃'yen, na yɩ tara tɩɛr bʋ̃'yen a sɔɔfʋ nɩ a 'yɛr nʋ̃ɔ pɔ, 28na yɩ ta joro dãbɩ̃ɛ nɩ a bala na 'yɛr ɩka a ba ɩ lɛ lɛ ɛ. A nyã ɩn jɩ̃nɛ kʋ ba ɩka ban din dɔɔyɛ, tɩchɛ ka Nãaŋmɩn faa yɩ. 29'Lɔ lɛ kʋ yɩ a kpɛ̃ɔ a wʋ wɩ̃ɛfʋ jũu, a ba ɩ a Yesu yɩn sɔɔ tɛɛ ɛ, tɩchɛ yɩn lɔ̃ɔn wʋ dire a dɔɔyɛ jũu. 30Ka a dɔɔyɛ nyã yɩn be na dire ɩn a dɔɔyɛ 'lɔ yɩn nyɛ ɩn di, nɩ a dɔɔyɛ yɩn be na chɛnɛ wõnõ ɩn dire.


text: 1Saŋa no tɩyaŋ nɛ Hɛrɔtɩ, nal hʋ aa deŋ Galili paalʋʋ, gyɩ nɩɩ Yesu wɩya. 2Ɛɛ rɛ ʋ basɩ tɩya ʋ tʋŋtʋnna a baa, "Gyɔɔŋ Wɩɩsɩnɩɩfool hʋ rɛ mɩɩgɩ sii sʋʋ tɩyaŋ gɛɛ. Ɛɛ rɛ tɩŋ ʋ kaŋ dee a wuwo kɩ yaa wɩmagɩla no." 3- 4Wɩɩ hʋ aa tɩŋ Hɛrɔtɩ, paalʋʋ hʋ didenni hʋ gyɩ basɩ nyɛ rɛ yaa, ʋ gyɩ laa sɩya leŋ ba kaŋ Gyɔɔŋ Wɩɩsɩnɩɩfool hʋ we kyɔrʋmɔ rɛ, a kpa ʋ we nɩtɔdɩya tɩyaŋ, akuu Hɛrɔtɩ aa gʋl kaŋ ʋ maana Fɩlɩpɩ haaŋ Hɛrodiya fasɩ wɩya. Ɛɛ rɛ Gyɔɔŋ gyɩ aa basɩ tɩya ʋ a baa, "Ʋ bɩ yaa ŋmanɩɩ dɩ ɩ kaŋ ɩ naabiye haaŋ fasɩ." 5Nyɛ rɛ kuwori Hɛrɔtɩ gyɩ fa kɩ kyɛ dɩ ʋ kpʋ Gyɔɔŋ, amɛ ʋ gyɩ aa fá Gyuuma hʋ rɛ, beewɩya Gyuuma hʋ kɛ lee Gyɔɔŋ gyɩ yaa Wɩɩsɩ tɩŋdaal lɛ. 6Ɛɛ rɛ kuwori Hɛrɔtɩ kyɛlʋlɩɩ kyɛɛ gyɩ ko pele. Nala yʋga gyɩ ko dɩ ba gbɩyalɩ tɩya ʋ. Doŋ nɛ Hɛrodiya toluu gyɩ ko gyʋʋ gʋwa ba buloŋ sɩya tɩyaŋ, kuwori Hɛrɔtɩ teŋ gyɩ fɩyɛlɩ kɩŋkaŋ. 7Ɛɛ rɛ kuwori Hɛrɔtɩ gyɩ wee nyʋwa aŋ ŋmɩyɛsɩ dɔbɔ a tɩya haŋtolibiye hʋ a baa, "Wɩɩ hʋ kɛ buloŋ ɩ aa kyɛɛ, ŋ sɩ yaa tɩya ɩ." 8Ɛɛ rɛ haŋtolibiye hʋ mʋ basɩ wɩɩ no tɩya ʋ naa aŋ pɩyɛsɩ ʋ a baa, "Wɩbee rɛ ŋ sɩ leŋ ʋ yaa tɩya ŋ?" Ɛɛ rɛ ʋ naa basɩ tɩya ʋ dɩ ʋ baa ʋ aa kyɛ dɩ ʋ kpa Gyɔɔŋ Wɩɩsɩnɩɩfool hʋ nyuu rɛ a we parɩtɩ tɩyaŋ, a tɩya ʋ. Ɛɛ rɛ haŋtolibiye hʋ mʋ basɩ gɛɛ tɩɩ tɩya kuwori Hɛrɔtɩ. 9Kuwori Hɛrɔtɩ gyɩ aa nɩɩ wɩɩ no, ʋ tɩya gyɩ kyogo rɛ kɩŋkaŋ. Amɛ akuu ʋ aa ŋmɩyɛsa nala hʋ buloŋ sɩya tɩyaŋ wɩya, ʋ tɩya ŋmanɩɩ dɩ ba yaa haŋtolibiye hʋ wɩkyɛɛlɩɩ tɩya ʋ. 10Doŋ nɛ ʋ leŋ ba mʋ keri Gyɔɔŋ nyuu nɩtɔdɩya hʋ tɩyaŋ, 11a we parɩtɩ tɩyaŋ a kaŋ ko tɩya haŋtolibiye hʋ. Ɛɛ rɛ ʋ laa a kaŋ mʋ tɩya ʋ naa. 12Gyɔɔŋ hatɩnna hʋ gyɩ aa ko nɩɩ wɩɩ no, ba sii ko laa Gyɔɔŋ a kaŋ mʋ hogo, aŋ mʋ basɩ wɩɩ hʋ aa yaa a tɩya Yesu. 13Yesu gyɩ aa nɩɩ Gyɔɔŋ wɩya, ɛɛ rɛ ʋ sii doŋ a kpa mʋ gyʋʋ nɩɩduworiboro a mʋ lee hʋ nala aa tuwo. Amɛ nala gyɩ aa nɩɩ ʋ wɩya, nɩgyamaa gyɩ sii lɩɩ ba beye, a kɩ kile ʋ lugo abee naasɩ. 14Yesu aa ko lɩɩ nɩɩduworiboro hʋ tɩyaŋ, a na nɩgyamaa hʋ aa hɔŋ kɩ gyegili ʋ, ba sikii kana ʋ. Ɛɛ rɛ ʋ tɩɩbɩ nala hʋ aa wɩɩlɩ ba tɩyaŋ. 15Ʋ dɩdaana aa ko pele, ʋ hatɩnna hʋ ko basɩ tɩya ʋ a baa, "Lee bile rɛ, ka lee no mɛ yaa pogo. Ɛɛ wɩya ta nala hʋ dɩ ba mʋ tɔnɩ hʋ aa kpaga daha a yɔbɔ kɩdiiliye di." 16Ɛɛ rɛ Yesu baa, "Nala no bɩ maga dɩ ba mʋ lee buloŋ. Ma tɩɩ mʋ kyɛ kɩdiiliye tɩya ba dɩ ba di." 17Ɛɛ rɛ ʋ hatɩnna hʋ baa, "Kɩŋ buloŋ á aa kana daha rɛ yaa paanʋʋ gama bɔnɔŋ abee fuwonamɩɩsɩ balɩya." 18Ɛɛ rɛ Yesu baa, "Ma kaŋ ko tɩya ŋ." 19Aŋ leŋ nala hʋ buloŋ tuu hɔŋ hɔŋ ɔhɔ hʋ tɩyaŋ. Ɛɛ rɛ ka ʋ laa paanʋʋ gama hʋ bɔnɔŋ abee fuwonamɩɩsɩ hʋ balɩya, a wil deŋ wɩɩsɩnyuu a kyʋwalɩ Wɩɩsɩ aŋgyʋwasʋ, aŋ kaŋ lɔgɔ lɔgɔ, a kpa tɩya ʋ hatɩnna hʋ, ba laa kpaa nala hʋ buloŋ. 20Nal nal buloŋ nɛ gyɩ kyaŋ vɔgɔ, ka ʋ hatɩnna hʋ ha gyɩ paa kɩkaalɩya hʋ a su simbiisi fi abee balɩya. 21Nala hʋ gyɩ aa kyaŋ paanʋʋ no, ba tɩyaŋ baala dʋŋ gyɩ yaa tusi bɔnɔŋ nɛ, dɩ biibiisi abee haana noŋ tuwo. 22Ɛɛ rɛ ka Yesu leŋ ʋ hatɩnna hʋ laa sɩya mʋ gyʋʋ nɩɩduworiboro dɩ ba duwori kyol fuwo hʋ kyolo, aŋka ʋ mɛ ta nɩgyamaa hʋ ba mʋ. 23Ʋ aa taa nɩgyamaa hʋ buloŋ ba mʋ ko teŋ, ɛɛ rɛ ʋ mʋ gyɩŋ dogimo kɩdɩgɩ nyuu dɩ ʋ kyʋwalɩ Wɩɩsɩ. Ʋ dɩdaana mʋ pele ka ʋ dʋŋ ha we dogimo hʋ nyuu tɩyaŋ. 24Saŋa no tɩyaŋ dɩ nɩɩduworiboro hʋ mɛ pele nɩɩ hʋ tʋtʋʋ. Nɩɩpuwo kaŋ boro hʋ kɩ viisi, beewɩya ba fa kyaasɩ puwo hʋ rɛ. 25Ʋ sɩgballɩnyʋwa, anɩɩ kerifi boto bee kerifi badʋ paga tɩyaŋ gɛɛ, Yesu sii vala nɩɩ hʋ nyuu a kɩ mʋ ʋ hatɩnna hʋ lee. 26Ba aa naa ʋ dɩ ʋ aa vala nɩɩ nyuu tɩyaŋ gɛɛ, ba kɛ bɩɩna anɩɩ nɩdʋma rɛ. Kambɩŋ kaŋ ba, ba ŋmaa kyiyesuu. 27Ɛɛ rɛ Yesu piliŋsi basɩ tɩya ba a baa, "Ma kaŋ ma tɩɩ! Mɩyaŋ nɛ. Ma ta leŋ dɩ kambɩŋ kaŋ ma." 28Ɛɛ rɛ Piita baa, "Ŋ Tɩɩna, dɩ ɩ rɛ kɔnɩ, leŋ dɩ ŋ sii val nɩɩ hʋ nyuu tɩyaŋ a ko ɩ lee." 29Ɛɛ rɛ Yesu baa, "Sii kɩ ko." Ʋ aa basɩ gɛɛ, Piita sii lɩɩ nɩɩduworiboro hʋ tɩyaŋ a vala nɩɩ hʋ nyuu tɩyaŋ a kɩ mʋ Yesu lee. 30Amɛ Piita aa naa nɩɩpuwo hʋ, kambɩŋ kana ʋ. Ʋ piili kɩ tuu nɩɩmemii. Ɛɛ rɛ ʋ kyiyesi baŋbaŋ a baa, "Ŋ Tɩɩna, laa ŋ." 31Ɛɛ rɛ Yesu tarɩsɩ mʋ kana ʋ aŋ basɩ tɩya ʋ a baa, "Bee rɛ tɩŋ ɩ kɩ yaa ŋ sige, ɩ laadii bɩ yʋga?" 32Nyɛ rɛ ba buloŋ mʋ gyʋʋ nɩɩduworiboro hʋ. Doŋ nɛ puwo hʋ mɛ sige. 33Ʋ hatɩnna hʋ buloŋ aa we nɩɩduworiboro hʋ tɩyaŋ tuu gbinni a kyʋwalɩ ʋ a kpa ʋ gyɩrɩma tɩya ʋ aŋ baa, "Wɩtɩɩ, ɩ rɛ kɔnɩ yaa Wɩɩsɩ Biye hʋ." 34Ɛɛ rɛ ba kyol fuwo hʋ a ko pele tɔɔ kɩdɩgɩ ba aa yɩrɩ Gɛnɛsarɛti. 35Ɛɛ rɛ nala hʋ aa we doŋ wuwo gyɩŋ bee baa Yesu rɛ, a leŋ ʋ duwoso pel tɔnɩ hʋ buloŋ aa we doŋ. Nyɛ rɛ ba mʋ paa ba wɩɩla tɩmma buloŋ aa we tɔnɩ hʋ aa kpaga Gɛnɛsarɛti a kaŋ ko Yesu lee, 36aŋ sʋla ʋ dɩ ʋ kɛ haa leŋ dɩ nala hʋ buloŋ aa wɩɩlɩ dige ʋ gal nyʋwa. Nala hʋ buloŋ gyɩ aa dige ʋ gal nyʋwa, ba buloŋ nɛ gyɩ naa laaŋfɩya.


text: 1Amʋ na wʋ pɩɩna digə nɩ d'ɩ Yuutu wʋm ŋwaanɩ tɩn, a loori abam sɩ 'a ta'a tɔgɩ cwə-laa sɩ kʋ maŋɩ dɩ Wɛ na bəŋi abam sɩ 'a ta'a tɔgɩ te tɩn. 2Kʋ maŋɩ sɩ 'a tu 'a tɩtɩ mʋ, sɩ 'a ta'a jɩgɩ wʋ-bono maŋa maama, sɩ 'a daarɩ 'a ta'a jɩgɩ wʋ-zuru, sɩ 'a ta'a wəli daanɩ dɩ sono. 3Kwaanɩ-na sɩ 'a ta'a jɩgɩ wʋbʋŋ-dɩdwɩ nɩ Wɛ Joro kʋm na pɛ abam te, sɩ 'a wəli daanɩ sɩ yazurə taa wʋ 'a tɩtarɩ nɩ. 4Zezi kɔgɔ kʋm yɩ dwi dɩdʋa mʋ, Wɛ Joro kʋm dɩ yɩ dɩdʋa mʋ, nɩ Wɛ na bəŋi abam sɩ 'a ta'a tɔgɩ-DƖ yɩ 'a jɩgɩ tɩɩna dɩdʋa dɩ DƖ te tɩn. 5Dɩbam maama jɩgɩ Yuutu dɩdʋa mʋ, d'ɩ na kɩ d'ɩ wʋ-dɩdʋa dɩd-o te tɩn dɩ yɩ bɩdwɩ mʋ. D'ɩ na miisi na wʋnɩ tɩn dɩ yɩ woŋo dɩdʋa mʋ. 6Wɛ yɩ dɩdʋa mʋ, DƖ maa yɩ dɩbam maama Ko. Dɩntʋ mʋ yɩ dɩbam maama Yuutu, yɩ DƖ wʋ dɩbam maama tee nɩ, yɩ DƖ kwəri DƖ wʋ dɩbam maama wʋnɩ. 7Dɩbam dɩdʋa dɩdʋa joŋi pɛɛrɩ dwi təri təri mʋ, kʋ maŋɩ dɩ Zezi Krisi na lagɩ sɩ o pa dɩbam te tɩn, 8nɩ kʋ na pʋpʋnɩ Wɛ tɔnɔ kʋm wʋnɩ kʋ wɩ: "O na diini wɛyuu tɩn, o kalɩ o dʋna bam o pɩ, yɩ o daarɩ o maŋɩ o pɛɛra yam o pa nɔɔna." 9Kʋ na pʋpʋnɩ kʋ wɩ, o diini tɩn, kʋ kuri mʋ bɛɛ? Kʋ lagɩ kʋ ta nɩ o dɛ yigə o tu tɩga baŋa yɩ o tu o kwaarɩ ka kuri mʋ. 10Wʋlʋ na tu tɩga baŋa kʋntʋ tɩn daa ta mʋ diini wɛyuu, o kɛ Wɛ-sɔŋɔ wəənu tɩm maama yigə, sɩ o pa wəənu tɩlʋ maama na wʋra tɩn taa jɩgɩ kuri. 11Kʋ yɩ wʋntʋ mʋ pɛ o nɔɔna bam pɛɛra dwi təri təri, o pɛ ba badaara yɩ o tɩntʋŋna, badaara maa yɩ Wɛ nijoŋnə, badonnə maa tɔɔlɩ Wɛ kwər-ywəŋə kam, babam maa nii o nɔɔna bam baŋa nɩ, yɩ badonnə brɩ o nɔɔna bam Wɛ cɩga kam. 12Zezi Krisi nan pɛ pɛɛra yam kʋntʋ, sɩ o nɔɔna bam wanɩ ba na dam mʋ ba taa tʋŋɩ ba zəni daanɩ, sɩ kʋ pa o kɔgɔ kʋm maama fɔgɩ kʋ kɩ daanɩ sɩ kʋ puli, 13sɩ kʋ pa d'ɩ maama laan ji woŋo dɩdʋa d'ɩ na lwarɩ Wɛ Bu wʋm yɩ d'ɩ kɩ d'ɩ wʋ-dɩdʋa dɩd-o tɩn ŋwaanɩ. D'ɩ wʋbʋŋa laan w'ʋ tiini ya bɩ lanyɩranɩ, sɩ d'ɩ maŋɩ lanyɩranɩ nɩ Zezi Krisi na maŋɩ fasɩ te tɩn. 14Kʋntʋ, d'ɩ wʋbʋŋa laan w'ʋ bɩ, ya daa b'a ta ve yigə dɩ kwaga nɩ bu-balwa wʋbʋŋa na yɩ te tɩn, yɩ d'ɩ daa b'a joŋi nɔɔna zaasɩm mwalɩ mwalɩ nɩ viu na fuli wəənu kʋ yagɩ yigə dɩ kwaga te tɩn. D'ɩ daa b'a sɛ sɩ d'ɩ tɔgɩ nɔɔna balʋ na kɩ sɩsɩɩna ba ganɩ ba donnə sɩ ba tusi tɩn. 15D'ɩ nan w'ʋ ta brɩ Wɛ cɩga kam dɩ sono mʋ, sɩ kʋ pa d'ɩ tiini d'ɩ bɩ woŋo maama wʋnɩ, sɩ d'ɩ ta'a ŋwɩ dɩ Zezi Krisi wʋlʋ na yɩ dɩbam Yuutu tɩn. 16Zezi kɔgɔ kʋm nyɩ dɩ o yɩra mʋ, yɩ wʋntʋ mʋ paɩ o yɩra yam je sɩm maama tʋŋɩ sɩ wəli daanɩ. Sɩ nan yɩ təri təri mʋ, yɩ sɩ maama wəli daanɩ sɩ tʋŋa. Kʋntʋ ŋwaanɩ, wʋlʋ maama na yɩ Zezi kɔgɔ kʋm nɔɔnʋ tɩn na tʋŋɩ tɩtʋŋɩ dɩlʋ Zezi na pɛ-o tɩn, kʋ'ʋ pa o kɔgɔ kʋm maama bɩ yɩ kʋ puli dɩ sono. 17Amʋ nan lagɩ a kaanɩ abam d'ɩ Yuutu Zezi ŋwaanɩ, sɩ 'a daa yɩ ta'a tɔgɩ cwe sɩlʋ balʋ na yəri Wɛ tɩn na tɔgɩ dɩ ba wʋbʋŋ-yɔɔrʋ tɩm tɩn. 18Bantʋ wʋbʋŋa yɩ lim mʋ, yɩ ba ŋwɩa kam ba tɔgɩ Wɛ ŋwɩa na yɩ te tɩn, bɛŋwaanɩ ba wʋ lwarɩ Wɛ cɩga kam ba wʋbʋŋa na tɩgɩ tɩn ŋwaanɩ. 19Ba maa ba kwarɩ cavɩɩra, yɩ ba tiini ba kɩ lwarɩm dwi maama dɩ digiru wo-zɔɔna kənə yalʋ maama ba wʋbʋŋa na zʋa kʋ ja gaalɩ tɩn ŋwaanɩ. 20Abam na lwarɩ Zezi Krisi cɩga kam tɩn, kʋ daɩ sɩ 'a ta'a kɩ kikiə yantʋ doŋ. 21Abam nan na ni Zezi taanɩ dɩm, yɩ ba sɩɩnɩ ba brɩ abam o cɩga kam tɩn, 22ba brɩ abam sɩ 'a yagɩ 'a ŋwɩ-doŋə kam mʋ dɩ ka na pɛ 'a yɩ te tɩn. 'A ŋwɩ-doŋə kam kʋntʋ mʋ lagɩ ka cɔgɩ abam, dɩ ka na ganɩ abam sɩ 'a fra taa zʋʋrɩ wo-yɔɔrʋ tɩlʋ na ba jɩgɩ kuri tɩn. 23'A wʋbʋŋa maama nan maŋɩ sɩ ya ləni ya ji wʋbʋŋ-dʋʋra mʋ, 24sɩ 'a daarɩ 'a ta'a ŋwɩ Wɛ ŋwɩ-dʋŋa kalʋ DƖ na pɛ abam tɩn. Ŋwɩ-dʋŋa kam kʋntʋ yɩ Wɛ tɩtɩ ŋwɩa mʋ, yɩ ka paɩ 'a tɔgɩ cɩga dɩ wʋ-poŋo cwəŋə. 25Kʋntʋ ŋwaanɩ, pa-na d'ɩ yagɩ vwan fɔm, sɩ d'ɩ daarɩ d'ɩ ta'a tɛ cɩga d'ɩ brɩ daanɩ, d'ɩ maama na yɩ dwi dɩdwɩ tɩn ŋwaanɩ. 26Abam wʋlʋ na jɩgɩ ban-zɔŋɔ dɩ o doŋ, o yɩ sɛ sɩ kʋ pa o kɩ wo-balɔrɔ, sɩ o daarɩ o lɩ-kʋ o wʋnɩ lɩla kʋ loori wɛ na w'ʋ zʋ tɩn. 27'A yɩ zaŋɩ 'a pa sʋtaanɩ na laŋa dɩ wanɩ abam. 28Wʋlʋ ya na ŋɔnɩ tɩn daa yɩ taa ŋɔna. O nan maŋɩ sɩ o kwaanɩ o tʋŋɩ o pa o tɩtɩ mʋ dɩ cɩga, sɩ o daarɩ o wanɩ o zəni balʋ yinigə na jɩgɩ-ba tɩn dɩ. 29'A yɩ pa 'a ni-taanɩ taa jɩgɩ lwarɩm. Nan ta'a ŋɔɔnɩ-na taanɩ dɩlʋ na w'ʋ pa nɔɔna na dam Wɛ cwəŋə kam wʋnɩ, yɩ dɩ daarɩ dɩ zəni-ba lanyɩranɩ nɩ ba na lagɩ zənə te tɩn. 30'A yɩ pa Wɛ Joro kʋm wʋ cɔgɩ dɩ 'a na kɩ kʋlʋ tɩn, bɛŋwaanɩ kʋntʋ mʋ yɩ nyɩnyʋgʋ kʋlʋ Wɛ na pɛ abam sɩ kʋ brɩ nɩ 'a yɩ DƖ nɔɔna tɩn, sɩ DƖ sarɩya dɛ dɩm na yiə, sɩ DƖ laan ba DƖ vrɩ abam lwarɩm dwi maama wʋnɩ. 31Yagɩ-na pu-sɩŋa dɩ ka-culi-daanɩ dɩ ban-zɔŋɔ, sɩ 'a daarɩ 'a yagɩ kantɔgɔ dɩ trʋ dɩ wʋ-lʋŋʋ dwi maama. 32Ta'a nɩgɩ-na daanɩ, sɩ 'a daarɩ 'a ta'a jɩgɩ da-ŋwaŋa. Ta'a yagɩ-na 'a ma cɛ daanɩ, nɩ Wɛ na yagɩ DƖ ma cɛ abam Zezi Krisi ŋwaanɩ te tɩn.


text: 1Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tɔma sɩ: Ḿpʋ́ɣʋ́ pə wɛɛ, ɩsɔtaa Kawulaɣa ká nəɣəsəna kɛ́ ɩsɩɩ pɛɛlaa naanʋwa wei ɩ kpaɣa fətəlanaa na ɩ́ tɛɛ akpaɣalʋ səŋʋɣʋ tɔ. 2Pa taa kakpasɩ kɛ kʋmɛlɛməŋ na kakpasɩ kɛ laɣatʋnaa. 3Kʋmɛlɛməŋ ná kpaɣa fətəlanaa, ɩlɛna pá yele nim cosuɣu sɩ pa tɔkəɣɩ pa tɔɔ. 4Ama laɣatʋnaa ná kpaɣa pa fətəlanaa, ɩlɛna pá cosi nim kɛ kpaləpanaa taa na pá tɔkɩ pa tɔɔ tɔtɔ. 5Akpaɣalʋ fɛɩ ɩ́ kɔɔ lɔŋ, ɩlɛna tom caŋ na pə́ kɛlɩ-wɛ na pá too pa naanʋwa ɩnɩ. 6Ḿpʋ́ɣʋ́ pə kɛɛsa ahoo hɛka, ɩlɛna pá nɩɩ pə kiisaa sɩ: Akpaɣalʋ ntɛ́, ɩ́ kʋlɩ na ɩ́ səŋɩ-ɩ. 7Tənaɣa pɛɛlaa mpɛ pa fema na pá nyɔɔsəɣɩ pa fətəlanaa. 8Ḿpʋ́ɣʋ́ kʋmɛlɛməŋ tɔma laɣatʋnaa sɩ: Ɩ́ pasa-tʋɣʋ mə nim, ta fətəlanaa caa tem. 9Ɩlɛna laɣatʋnaa náá cɔ-wɛ sɩ: Ye tə pasa-mɛ pə kaa tala tá. Ɩ́ polo pɛɛtəlaa cɔlɔ na ɩ́ ya. 10Waatʋ wei kʋmɛlɛməŋ tɛɛ ḿpʋ́ɣʋ́ nim yapʋ tɔ, ɩlɛna akpaɣalʋ tala. Na ɩ́ na mpa pa sɔɔlʋ ka pɩɩwa mpʋ tɔ pá sʋʋ akpaɣalɛ kʋtɔɣɔʋ tətɔɣɔlɛ taa, na pá təkɩ nɔnɔɣɔ na pá kaləsɩ təkem. 11Pə lapa laasaɣa ɩlɛ kʋmɛlɛməŋ ɩnɩ ɩ́ məlaa kɛlɛ, na ɩ́ tɔŋ sɩ: Tacaa Tacaa, tʋlɩ-tʋ. 12Ḿpʋ́ɣʋ́ akpaɣalʋ ná cɔ-wɛ sɩ: Tampana kɛ ma heeliɣi-mɛ yoo maa cɛsəɣɩ, ma ta nyɩ-mɛ. 13Tənaɣa Yesu tasa-wɛɣɛ kpaalʋɣʋ sɩ ye mpʋ ɩ́ feŋiɣi. Mpi tɔ, ɩ́ ta nyɩ kʋyaŋku na ɩsəna waatʋ pɩɩ la tɔ. 14Pɩɩ nəɣəsəna kɛ́ ɩsɩɩ yʋlʋ kʋlʋɣʋ sɩ ɩ tɛɛ yɛla, na ɩ́ yaa ɩ təmlɛ nyə́ma na ɩ́ tʋ pa niŋ taa kɛ́ ɩ wɛnaʋ tɔ. 15Ɩ yaa kancaalaɣa nyəŋ na ɩ́ cɛlɛ ɩlɛɣɛ wʋla nyəɣətʋ nasəlɛ na nɩɩnʋwa (500). Na ɩ́ yaa lɛlʋ ɩlɛna ɩ́ cɛla ɩlɛɣɛ wʋla nyəɣətʋ ŋmʋnʋɣʋ (200). Pə tala tooso nyəŋ, ɩlɛna ɩ́ cɛla ɩlɛɣɛ wʋla nyəɣətʋ nɩɩnʋwa (100). Ɩ kɛɛsəna paa wei ɩ pəsʋɣʋ kɛ́ na ɩ́ cɛlɛ-ɩ. Ɩlɛna ɩ́ kʋlɩ na ɩ́ tɛɛ. 16Tənaɣa wei ɩ ka cɛla nyəɣətʋ nasəlɛ na nɩɩnʋwa (500) tɔ ɩ tɛɛ kpakpaa na ɩ́ sʋʋ taatʋɣʋ, na pə́ sɛɛ-ɩ nyəɣətʋ nasəlɛ na nɩɩnʋwa (500) tɔtɔ. 17Wei paa cɛla nyəɣətʋ ŋmʋnʋɣʋ (200) tɔ, ɩ́lɛ́ ɩ taata mpʋ tɔtɔ, na pə́ sɛɛ-ɩ nyəɣətʋ ŋmʋnʋɣʋ (200) tɔtɔ. 18Ama wei paa cɛla nyəɣətʋ nɩɩnʋwa tɔ, ɩ́lɛ́ ɩ polaa kɛ́ na ɩ́ huli pʋ́ʋ́ɣʋ́ kɛ atɛ na ɩ́ ŋmɛsɩ pa caa liɣitee anɩ. 19Pə leelaa, ɩlɛna pa caa ɩnɩ ɩ́ kɔɔ. Ɩ tala mpʋ, ɩlɛna ɩ́ yaa-wɛ sɩ pá hʋlɩ-ɩ ɩsəna pa lapa pa liɣitee na pə lɩɩ mpi tɔ. 20Ḿpʋ́ɣʋ́ wei cɛcɛ ka cɛla nyəɣətʋ nasəlɛ na nɩɩnʋwa (500) tɔ ɩ́lɛ́ ɩ kɔma na ɩ́ hʋlɩ-ɩ nyəɣətʋ nasəlɛ na nɩɩnʋwa (500) wei pə sɛɛ-ɩ tɔ. Na ɩ́ tɔ sɩ: Tacaa, n ka cɛla-m nyəɣətʋ nasəlɛ na nɩɩnʋwa (500), na pə́ sɛɛ-m nyəɣətʋ nasəlɛ na nɩɩnʋwa tɔtɔ. 21Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ tɔma-ɩ sɩ: Pə wɛ teu, n kɛ́ təmlɛ tʋ kʋpampaŋ. Ɩsəna mpi n lapəna pəcɔ nyəm kɛ teu kɛ ɩsəntɔ tɔ, maa cɛlɛ-ŋ sɔsɔm. Kɔɔ na má na-ŋ tə́ yɔɔlɩ. 22Pəlɛ pə waalɩ kɛ́ təmlɛ tʋ wei pa cɛla nyəɣətʋ ŋmʋnʋɣʋ (200) tɔ, ɩ́lɛ́ ɩ kɔma na ɩ́ tɔ sɩ: Tacaa, n ka cɛla-m nyəɣətʋ ŋmʋnʋɣʋ (200), na pə sɛɛ-m ŋmʋnʋɣʋ (200) tɔtɔ. 23Ḿpʋ́ɣʋ́ pa caa ɩnɩ ɩ tɔma ɩ́lɛ́ tɔtɔ sɩ: Pə wɛ teu, n kɛ́ təmlɛ tʋ kʋpampaŋ. Ɩsəna mpi n lapəna pəcɔ nyəm kɛ teu kɛ ɩsəntɔ tɔ, maa cɛlɛ-ŋ sɔsɔm. Kɔɔ na ma na-ŋ tə́ yɔɔlɩ. 24Pə tala wei paa cɛla nyəɣətʋ nɩɩnʋwa (100) tɔ, ɩlɛna ɩ́ tɔ sɩ: Tacaa, ma nyəmá nyá tɔɔ sɩ n kɛ́ yʋlʋ katɛ tʋ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, timpi n ta tuu tɔɣɔ n kʋŋ, na timpi n ta ŋmɩɩsɩ tɔɣɔ n cɛkɩ. 25Sɔɣɔntʋ lapa-m, ɩlɛna má polo na má pi nyá liɣitee kɛ atɛ kɛ teu təkulakula. Mʋ nyá cɛɛ. 26Tənaɣa ɩ caa tɔma-ɩ sɩ: Ama n kɛ́ təmlɛ tʋ ɩsaɣaʋ na felentu kɛ́. N ka nyəmá mpʋ sɩ timpi ma ta tuu tɔɣɔ ma kʋŋ, na timpi ma ta ŋmɩɩsɩ tɔɣɔ ma cɛkɩ ɩlɛ, 27pepe tɔɔ kɛ́ n taa tʋ ma liɣitee anəɣɩ panci taa? Ma kɔma ɩsəntɔ tɔ maa maɣana pə sɛɛ a tɔɔ na má kpɛntɩ na má mʋ. 28Tɔʋ, ɩ́ lɛɛkɩ nyəɣətʋ nɩɩnʋwa (100) ɩnəɣɩ ɩ niŋ taa, na ɩ́ sɔɔsɩ nyəɣətʋ nasəlɛ na nɩɩnʋwa (500) tʋ. 29Pə taɣa pʋlʋ, timpi pə wɛɛ tɔɣɔ pə sɔɔsəɣɩ teu sɩ pə́ tɔɔləna pɛlɛ. Ama wei ɩ fɛɩna pʋlʋ tɔ, paa pəciiu maɣamaɣa kɛ ɩ wɛna, paa lɛɛkɩ kɛ́. 30Ɩ́ kpaɣa təmlɛ tʋ yem ɩnɩ na ɩ́ pɛtɩ-ɩ awalɩ kɛ́ səkpɛtʋɣʋ taa. Tənaɣa ɩ ká casəɣɩ kapusi na ɩ́ nyasəɣɩ ɩ təɣɩ kela. 31Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu yɔɣɔtaa sɩ: Waatʋ wei Yʋlʋ Pəyaɣa má, maa kɔɔ ɩsɩɩ wulaʋ sɔsɔ na ɩsɔtaa tillaa təna tɔ, maa caɣa ma teeli kumte tɔɔ. 32Na atɛ piitimnaa təna ká koti ma ɩsɛntaa. Maa faɣasɩ yəlaa ɩsɩɩ tiikilu faɣasʋɣʋ heeŋ na pə́ŋ tɔ. 33Maa sɩɩ heeŋ kɛ ma ntɔɣɔŋ tɔɔ na pə́ŋ kɛ ma mpətəŋ tɔɔ. 34Wulaʋ Sɔsɔ má, maa heeli mpa pa wɛ ma ntɔɣɔŋ tɔɔ tɔ sɩ: Mɛ mpa ma Caa yelaa na ɩ́ nɩɩ leleŋ tɔ, ɩ́ kɔɔ na ɩ́ tɔɣɔ Kawulaɣa ŋka paa sɩɩ-mɛɣɛ hatoo antulinya lapʋ waatʋ tɔ. 35Pə taɣa pʋlʋ, nyɔɣɔsɩ ka kpa-m tɔ mə hana-m tɔɣɔnaɣa. Lʋkɔtʋ kpa-m tɔ mə hana-m lʋm na má nyɔɔ. Maa kɛ́ mʋʋlʋ tɔ mə kpaɣana-m na ɩ́ pona mə tɛ. 36Maa wɛ kpɛtɛ tɔ mə hana-m wontu. Pə wɩɩkaɣa-m tɔ mə fɛpəna-m. Paa təka-m saləka taa tɔ mə kɔŋaɣana na ɩ́ naa-m. 37Kʋpama ká cɔ-m sɩ: Tacaa, leɣe tə na-ŋ na nyɔɣɔsɩ wɩɩ-ŋ na tə́ ha-ŋ tɔɣɔnaɣa, na lʋkɔtʋ wɛna-ŋ na tə́ ha-ŋ lʋm? 38Leɣe tə na-ŋ na ń kɛ́ mʋʋlʋ na tə́ kpaɣa-ŋ na tə́ pona ta tɛ? Yaa n wɛ kpɛtɛ na tə́ suu-ŋ wontu? 39Leɣe tə na-ŋ na pə́ wɩɩkɩ-ŋ, yaa pa təka-ŋ saləka taa na tə́ polo nyá wiiluɣu? 40Wulaʋ ma maa cɔ-wɛ sɩ: Tampana kɛ ma heeliɣi-mɛ yoo maa cɛsəɣɩ, timpi ɩ́ lapa ma taapalaa panɛ pa səkpema taa nɔɣɔlʋɣʋ kʋpantʋ tɔ, maɣa ɩ́ lapa. 41Pəlɛ pə waalɩ kɛ́ Wulaʋ má, maa heeli mpa pa wɛna ma mpətəŋ tɔɔ tɔ sɩ: Mpusi nyə́ma mɛ ɩ́ tɛɛ na ɩ́ fɛɛ-m. Ɩ́ polo kɔkɔ ŋka pa taɣana Ɩlɔɣɔʋ na ɩ ɩsɔtaa tillaa pa tɔɔ na kaa teŋ tɔ ka taa. 42Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, nyɔɣɔsɩ ka kpa-m tɔ ɩ́ ta ha-m na má tɔɣɔ. Lʋkɔtʋ kpa-m tɔ ɩ́ tá ha-m lʋm sɩ má nyɔɔ. 43Maa kɛ́ mʋʋlʋ, ɩ́ ta kpaɣa-m na ɩ́ pona mə tɛ. Maa wɛ kpɛtɛ tɔ ɩ́ ta ha-m wontu sɩ ma suu. Pɩɩ wɩɩkaɣa-m tɔ ɩ́ ta fɛ-m. Waatʋ wei ma wɛ saləka taa tɔ ɩ́ ta wiili-m. 44Na pɛlɛ paa cɔ-m sɩ: Tacaa, leɣe tə na-ŋ na nyɔɣɔsɩ yaa lʋkɔtʋ pə wɛna-ŋ, yaa n kɛ́ mʋʋlʋ, yaa n wɛ kpɛtɛ, yaa pə wɩɩkɩ-ŋ, yaa n wɛ saləka taa, na tə ta paasəna-ŋ? 45Ɩlɛ maa cɔ-wɛ sɩ: Tampana kɛ ma heeliɣi-mɛ yoo maa cɛsəɣɩ, timpi ɩ́ tá la səkpema panɛ pa taa nɔɣɔlʋɣʋ kʋpantʋ tɔ, maɣa ɩ́ tá la. 46Panɛ ɩnɩ paa polo saləka tam nyəŋ taa, na kʋpama náá polo weesuɣu ŋku kɩɩ tɛŋ tɔ kʋ taa.


text: 1Ɛɛ rɛ ŋ na ɔhɔ-kɩŋ kɩdɩgɩ dɩ ʋ lɩɩ mpʋwɔnʋʋ tɩyaŋ a ko lɩɩ, a kaŋ nyuni bapɛ abee nyɩŋdaasɩ fi, a fa kyige kuworinyupugi ʋ nyɩŋdaasɩ fi hʋ kɩdɩgɩ buloŋ tɩyaŋ. Feŋ hʋ ʋ fa aa kana ʋ nyuni hʋ kɩdɩgɩ buloŋ tɩyaŋ fa aa tʋʋsɩ Wɩɩsɩ rɛ. 2Ɔhɔ-kɩŋ hʋ ŋ fa aa naa kɩɩ gɛɛ rɛ anɩɩ kpeyi, aŋka ʋ naasɩ kɩɩ gɛɛ anɩɩ nambugo naasɩ, ʋ nyʋwa mɛ kɩɩ gɛɛ anɩɩ naakyigi nyʋwa. Ɛɛ rɛ kɩŋ hʋ aa kɩɩ parinyeŋŋi hʋ kpa ʋ debal hʋ abee ʋ kuworikpasa hʋ a tɩya ɔhɔ-kɩŋ no. 3Ʋ kɩɩ gɛɛ anɩɩ ɔhɔ-kɩŋ hʋ nyuni bapɛ hʋ kɩdɩgɩ gyɩ aa kaŋ dʋgʋlɩbal anɩɩ ba aa ŋmana ʋ bɔŋsɩ tɩya sʋʋ, ka dʋgʋlɩɩ waa. Dʋnɩya nala buloŋ nyʋʋsɩ gyɩ fɩyɛlɩ ʋ wɩya ba sii tɩŋa ʋ hal. 4Ɛɛ rɛ ba buloŋ tuu gbinni kyʋwalɩ parinyeŋŋi hʋ akuu ʋ aa kpaa ʋ dee tɩya ɔhɔ-kɩŋ hʋ wɩya. Ka ba bɩl kyʋwalɩ ɔhɔ-kɩŋ hʋ, aŋ baa, "Kɩbee rɛ kaŋ dee anɩɩ ɔhɔ-kɩŋ no? Kɩbee rɛ sɩ wuwo kana ʋ kaa kaasɩ?" 5Ɛɛ rɛ ba tɩya ɔhɔ-kɩŋ hʋ ŋmanɩɩ ʋ basɩ babiibawɩya a kɩ tʋʋsɩ Wɩɩsɩ. Ɛɛ rɛ ba lem-ʋ, ʋ dɩ dee peŋsi mɔllɩbalɩya abee balɩya. 6Ʋ piili kɩ tʋʋsɩ Wɩɩsɩ, a kɩ kyogi Wɩɩsɩ feŋ abee ʋ liweelii, abee nala hʋ buloŋ aa we wɩɩsɩbee tɩyaŋ. 7Ɛɛ rɛ ba tɩya ʋ ŋmanɩɩ mɛ ʋ kaŋ Wɩɩsɩ nala a yuwo yuwo, a yuwo di ba. Ba gyɩ tɩya ʋ dee mɛ rɛ ʋ wuwo nihuwobisi doho nala iriŋ iriŋ buloŋ, aa lɩɩ paalʋʋ iriŋ iriŋ buloŋ, a kɩ basɩ taanɩ iriŋ iriŋ buloŋ. 8Nala hʋ buloŋ fene aa tuwo Wɩɩsɩ Pebiye hʋ ba aa kpʋwa mɩɩbol teŋ hʋ tɩyaŋ a lɩɩ dʋnɩya lipiilii buloŋ, ba mɛ sɩ tuu gbinni ʋ sɩya tɩyaŋ a kyʋwalɩ ʋ. Nala buloŋ aa we dʋnɩya tɩyaŋ sɩ tuu gbinni kyʋwalɩ ɔhɔ-kɩŋ hʋ, see nala hʋ dʋŋ fene aa we Wɩɩsɩ Pebiye hʋ ba aa kpʋwa a lɩɩ dʋnɩya piilii tɩyaŋ buloŋ mɩɩbol teŋ hʋ tɩyaŋ. 9Nala hʋ aa kaŋ dɩgɩna, ma gyegili nɩɩ wɩɩ no weliŋ. 10Dɩ nal buloŋ wɩɩdagɩ rɛ daga nɩɩ ba sɩ kana tɔ dɩyaŋ, ba aa kana ba tɔ dɩyaŋ nɛ. Dɩ nal buloŋ wɩɩdagɩ mɛ rɛ daga anɩɩ takoobii rɛ ba sɩ kpa kpʋ ʋ, takoobii rɛ ba sɩ kɔnɩ kpa kpʋ ʋ tɩɩna. Wɩɩ no daga anɩɩ Wɩɩsɩ nala buloŋ maga dɩ ba kaŋ kenyiri rɛ a kaŋ wɩya hʋ ba aa laa di weliŋ abee wɩtɩɩ ba wɩgyʋʋlɩya tɩyaŋ. 11Ɛɛ rɛ ŋ bɩl na ɔhɔ-kɩŋ kɩdɩgɩ dɩ ʋ lɩɩ taŋha tɩyaŋ ko lɩɩ. Ʋ fa kaŋ nyɩŋdaasɩ balɩya rɛ anɩɩ pebolbiye aŋ kɩ basɩ wɩya gɛɛ anɩɩ kɩŋ hʋ aa kɩɩ gɛɛ nɩɩ parinyeŋŋi hʋ. 12Ʋ kpa dee hʋ buloŋ laasɩya ɔhɔ-kɩŋ hʋ aa kana rɛ, a laa ʋ naasɩ sɩŋ a kɩ di dee ʋ sɩya tɩyaŋ, a fɩla dʋnɩya nala buloŋ ba tuu gbinni kɩ kyʋwalɩ laasɩya ɔhɔ-kɩŋ hʋ, kɩŋ hʋ fa aa kaŋ dʋgʋlɩbal ka ʋ waa hʋ. 13Ʋ yaa wɩmagɩla bee wɩkperiye rɛ yʋga, haalɩ a paalɩ wuwo leŋ diŋ lɩɩ wɩɩsɩnyuu ko tuu taŋha nal buloŋ na. 14Akuu wɩmagɩla hʋ ba aa tɩya ʋ dee ʋ laa laasɩya ɔhɔ-kɩŋ hʋ naasɩ sɩŋ a yaa wɩya, ɔhɔ-kɩlɩya hʋ wuwo mʋrɩ dʋnɩya nala rɛ, a fɩl ba, ba mɔ kɩŋ aa kɩɩ buŋbuŋ ɔhɔ-kɩŋ hʋ a kɩ kpa ʋ yohuŋ, kɩŋ hʋ ba fa aa kyɔgɔ bee takoobii bɔŋsɩ tɩya sʋʋ, ka ʋ bɩ sʋba hʋ. 15Ɛɛ rɛ ba tɩya ɔhɔ-kɩlɩya hʋ dee ʋ wuwo kpa wiyese tɩya kɩŋ hʋ ba aa mɔɔ ʋ kɩɩ laasɩya ɔhɔ-kɩŋ hʋ, dɩ ʋ wuwo kɩ basɩ wɩya, aŋ leŋ dɩ ba kpʋ nala hʋ buloŋ aa vɩya ʋ kyʋwalɩɩ. 16Ɛɛ rɛ ɔhɔ-kɩlɩya hʋ bɩl fɩl nala buloŋ ba leŋ ba magɩlɩ ba, ba noduu nosi tɩyaŋ koo ba tilli tɩyaŋ, nɩbala abee nɩbiisi, kɩna tɩmma abee nyaaba, nala hʋ aa tɩŋ ba tɩɩ abee nala hʋ aa yaa yosi buloŋ. 17Nal buloŋ bɩ wuwo yɔbɔ kɩŋ buloŋ koo a yallɩ kɩŋ buloŋ, see dɩ ʋ kaŋ laasɩya ɔhɔ-kɩŋ hʋ magɩl. Magɩl no rɛ yaa ɔhɔ-kɩŋ hʋ feŋ koo ʋ feŋ namba. 18Dɩ nal buloŋ bɩ kaŋ wɩgyʋŋ, ʋ bɩ sɩ wuwo gyɩŋ wɩɩ no memii. Nal hʋ buloŋ aa kaŋ sʋnna, ʋ dɩɩsɩ a gyɩŋ ɔhɔ-kɩŋ namba hʋ nyʋwa, beewɩya namba hʋ bee nal kɩdɩgɩ feŋ yaa kɩdɩgɩ rɛ. Namba hʋ yaa kɔɔsɩbadʋ abee mɔllɩboto bee badʋ rɛ (666).


text: 1O ma ta o wɩ: "A kwə-ba dɩ a ko-biə-ba, 'a fɔgɩ 'a cəgi sɩ a tʋlɩ kʋ na yɩ te tɩn a brɩ abam." 2Zwifə bam na lwarɩ nɩ o ŋɔɔnɩ ba tɩtɩ dwi taanɩ mʋ tɩn, ba ma fɔgɩ ba cəgi sɔɔ. 3O laan ma ta dɩ ba o wɩ: "Amʋ yɩ Zwifu mʋ. Ba lʋgɩ-nɩ Silisi tɩʋ Tarɩsɩ nɩ mʋ. Kʋ nan yɩ Zeruzalɛm yo mʋ a kɩ nɔɔnʋ. Gamalɩyɛlɩ mʋ brɩ amʋ dɩbam nabaara cullu tɩm na yɩ te tɩn cɩga cɩga. A dɛɛn cɛ lanyɩranɩ a kwe a tɩtɩ a pa Wɛ nɩnɛɛnɩ abam zɩm dɩ na kɩ te tɩn mʋ. 4A dɛɛn yaarɩ balʋ na sɛ ba tɔgɩ Zezi cwəŋə kam tɩn, yɩ a daarɩ a pa ba gʋ badaara. A maa yəni a jaanɩ baara dɩ kaana a kɩ pɩɩna digə nɩ. 5Dɩbam kaanɩm yuutu wʋm dɩdaanɩ d'ɩ nakwa kɔgɔ kʋm maama w'ʋ wanɩ ba ta nɩ kʋ yɩ cɩga. Maŋa kadoŋ nɩ a ve bantʋ te mʋ a joŋi twaanʋ tɩlʋ a na w'ʋ kwe a brɩ Zwifə balʋ na wʋ Damasɩ nɩ tɩn, sɩ ba pa-nɩ cwəŋə sɩ a ja balʋ na tɔgɩ Zezi cwəŋə kam tɩn, a vɔ-ba a ja a ba Zeruzalɛm sɩ ba na cam. 6A na maa ve yɩ a daarɩ fɩɩn sɩ a yi Damasɩ tɩn, kʋ na maŋɩ dɩ wɩa tɩtarɩ nɩ tɩn, mʋ pooni dɛ dɩ nuŋi wɛyuu nɩ dɩ ba dɩ pɩpɩlɩ dɩ kaagɩ-nɩ. 7A ma tʋ tɩga nɩ, yɩ a ni kwərə na bəŋi-nɩ ka wɩ: 'Sooli, Sooli! Bɛŋwaanɩ mʋ yɩ n jɩgɩ amʋ n bɛɛsɩ kʋntʋ?' 8A ma bwe a wɩ: 'A tu, nmʋ yɩ wɔɔ mʋ?' O ma ləri o wɩ: 'Amʋ yɩ Zezi mʋ, Nazarɛtɩ tu wʋlʋ nmʋ na jɩgɩ n bɛɛsɩ tɩn.' 9Nɔɔna balʋ na tɔgɩ dɩ amʋ tɩn ma na pooni dɩm, yɩ ba wʋ ni wʋlʋ kwərə na ŋɔɔnɩ dɩ amʋ tɩn. 10A laan ma bwe a wɩ: 'A tu, bɛɛ mʋ a nan w'ʋ kɩ?' D'ɩ Yuutu wʋm ma ləri-nɩ o wɩ: 'Zaŋɩ n vu n zʋ Damasɩ, sɩ d'aanɩ mʋ ba laan w'ʋ brɩ-m kʋlʋ maama Wɛ na pɛ ni sɩ n kɩ tɩn.' 11A ma zaŋɩ wɛɛnɩ, yɩ a yiə daa ba naɩ, pooni dɩm na tiini dɩ pɩpɩlɩ-ya tɩn ŋwaanɩ. Kʋntʋ, balʋ na tɔgɩ dɩ amʋ tɩn ma ja a jɩŋa ba vaŋɩ-nɩ ba ja zʋ Damasɩ tɩʋ kʋm wʋ. 12Nɔɔnʋ wʋdoŋ maa wʋra, o yɩrɩ mʋ Ananiya. O maa nɩgɩ Wɛ lanyɩranɩ, yɩ o tɔgɩ dɩbam Zwifə bam cullu tɩm. Zwifə balʋ maama na zʋʋrɩ Damasɩ nɩ tɩn maa tɛ o taanɩ ba wɩ, o yɩ nɔn-ŋʋm. 13O laan ma ba o zɩgɩ amʋ tee nɩ yɩ o wɩ: 'A ko-bu Sooli, joori n ta n naɩ!' O na tagɩ kʋntʋ tɩn, bɩdwɩ baŋa nɩ mʋ a yiə yam puri yɩ a na o yibiyə. 14O ma ta o wɩ: 'Dɩbam nabaara Baŋa-Wɛ mʋ lɩ nmʋ sɩ n lwarɩ DƖ wʋbʋŋa na lagɩ kʋlʋ tɩn, sɩ n daarɩ n na Wʋ-poŋo Tu wʋm sɩ n ni o na ŋɔɔnɩ dɩ o tɩtɩ kwərə. 15Bɛŋwaanɩ nmʋ w'ʋ ta n yɩ o maana tu sɩ n brɩ nɔɔna bam maama o cɩga kam, sɩ n ta n brɩ-ba nmʋ na nɛ kʋlʋ yɩ n daarɩ n ni te tɩn. 16Nmʋ nan wʋ maŋɩ sɩ n da n daanɩ. Zaŋɩ sɩ n loori Wɛ d'ɩ Yuutu wʋm yɩrɩ ŋwaanɩ, sɩ n daarɩ n pa ba miisi-m na wʋnɩ, sɩ Wɛ w'ʋ yagɩ n lwarɩm DƖ ma cɛ-m.' 17Kʋntʋ na kɛ tɩn, a laan ma joori a vu Zeruzalɛm. A ma vu Wɛ-di-kamunu kʋm wʋ a wʋra a warɩ Wɛ. A na wʋra tɩn, Wɛ ma pa a na wo-kɩnkagɩlɩ nɩ dɩndwɩa te. 18A ma na d'ɩ Yuutu wʋm yɩ o ŋɔɔnɩ dɩ amʋ o wɩ: 'Zaŋɩ n kɩ lɩla n duri n nuŋi Zeruzalɛm nɩ, bɛŋwaanɩ tɩʋ kʋm nɔɔna bam b'a sɛ kʋlʋ nmʋ na w'ʋ ta amʋ ŋwaanɩ tɩn.' 19A ma ləri a wɩ: 'A yuutu, nɔɔna bam ye lanyɩranɩ nɩ amʋ dɛɛn yəni a tʋlɩ Zwifə bam Wɛ-di sɩm, yɩ a jaanɩ nɔɔna balʋ na kɩ ba wʋ-dɩdʋa dɩ nmʋ tɩn a pa ba pɩ-ba, yɩ ba daarɩ ba magɩ-ba. 20Kʋ daarɩ maŋa kalʋ ba na gʋ Etiyɛnɩ wʋlʋ na yɩ nmʋ maana tu o brɩ nmʋ cɩga kam tɩn, a tɩtɩ wʋra yɩ a sɛ nɩ kʋ maŋɩ sɩ ba gʋ-o. Amʋ dɛɛn mʋ zɩgɩ a nii ba gwaarʋ tɩm ba na lɩ ba tiŋi sɩ ba daarɩ ba dʋl-o ba gʋ tɩn.' 21D'ɩ Yuutu wʋm laan ma ta dɩ amʋ o wɩ: 'Nan ve, sɩ amʋ w'ʋ tʋŋɩ-m yigə yigə sɩ n vu dwi-gɛ tiinə bam te.' " 22Pooli na ŋɔɔnɩ te maama tɩn, nɔɔna bam ya cɩm mʋ yɩ ba cəg-o. O nan na tagɩ dwi-gɛ tiinə bam taanɩ o wəli da tɩn, ba laan ma zaŋɩ ba kaasɩ dɩ kwər-dɛ ba wɩ: "Ti-na o mʋmwɛ! Kʋ wʋ maŋɩ sɩ o taa ŋwɩ!" 23Ba maa nanɩ baarɩ yɩ ba vuvugə ba gwaarʋ wɛɛnɩ, yɩ ba mɔɔnɩ fogo ba caara. 24Pamaŋna bam dɩdɛɛrʋ wʋm na nɛ kʋlʋ na kɩ tɩn, o ma pa o nɔɔna bam ni sɩ ba ja Pooli ba zʋ ba pɩɩna digə kam. O ma ta dɩ ba sɩ ba mag-o dɩ balaara, sɩ o ta o pa ba lwarɩ o na kɩ kʋlʋ yɩ Zwifə bam nanɩ baarɩ o baŋa nɩ tɩn. 25Ba na vɔg-o ba ti sɩ ba daarɩ ba mag-o tɩn, Pooli ma ta dɩ pamaŋna bam yigə tu wʋlʋ na zɩgɩ da tɩn o wɩ: "Abam jɩgɩ cwəŋə sɩ 'a ja Rom tɩʋ jɩŋa nɔɔnʋ 'a magɩ, yɩ ba ta wʋ bwe-o ba nii o na cɔgɩ kʋlʋ tɩn na?" 26Pamaŋna yigə tu wʋm na ni kʋntʋ tɩn, o ma vu o ta dɩ o dɩdɛɛrʋ wʋm o wɩ: "Nmʋ nan lagɩ n kɩ ta mʋ? Nɔɔnʋ wʋm yɩ Rom tɩʋ jɩŋa nɔɔnʋ mʋ." 27Dɩdɛɛrʋ wʋm ma vu Pooli te o bwe-o o wɩ: "Nmʋ yɩ Rom tɩʋ kʋm jɩŋa nɔɔnʋ mʋ na? Sɩ n ta n brɩ-nɩ." Pooli ma ləri o wɩ: "Ɛɛn, a yɩ Rom tɩʋ kʋm jɩŋa nɔɔnʋ mʋ." 28Dɩdɛɛrʋ wʋm ma ta o wɩ: "Amʋ ŋwɩ səbu-fɔrɔ mʋ yɩ a daarɩ a ji Rom tɩʋ kʋm jɩŋa nɔɔnʋ." Pooli ma lər-o o wɩ: "A nan maŋɩ a yɩ Rom tɩʋ kʋm jɩŋa nɔɔnʋ a lʋra maŋa nɩ mʋ." 29Nɔɔna balʋ ya na zɩgɩ sɩ ba mag-o sɩ o ŋɔɔnɩ tɩn na ni kʋntʋ tɩn, ba ma kwe o yɩra ba yagɩ lɩla. Dɩdɛɛrʋ wʋm dɩ na lwarɩ nɩ Pooli yɩ Rom tɩʋ kʋm jɩŋa nɔɔnʋ tɩn, fʋʋnɩ ma ja-o dɩ o na pɛ ba vɔ-o dɩ capʋnnʋ tɩn. 30Dɩdɛɛrʋ wʋm dɛɛn maa lagɩ sɩ o lwarɩ kʋlʋ na kɩ yɩ Zwifə bam saŋɩ Pooli tɩn. Tɩga na pʋʋrɩ tɩn, o ma pa ba bwəli Pooli ba yagɩ. O ma daarɩ o pa ni sɩ Zwifə bam kaanɩm yigə tiinə bam dɩ ba sarɩya-dirə nakwa bam maama jeeri daanɩ. O laan ma ja Pooli o vu o pa o zɩgɩ ba yigə nɩ.


text: 1Kʋntʋ tɩn, amʋ ta lagɩ a bwe a nii, Wɛ vɩn DƖ tɩtɩ nɔɔna Yisɩrayɛlɩ tiinə bam mʋ na? Aye! Kʋ daɩ kʋntʋ. Amʋ tɩtɩ dɩ yɩ Yisɩrayɛlɩ dwi tu mʋ. A yɩ Abraham naa mʋ, yɩ a nuŋi Bɛnzamɛn dwi dɩm wʋnɩ. 2Wɛ wʋ vɩn DƖ nɔɔna balʋ DƖ na maŋɩ DƖ kuri pulim nɩ tɩn. Abam nan maŋɩ 'a ye Wɛ tɔnɔ kʋm na tagɩ Eli taanɩ te, dɩ o na warɩ Wɛ o ta Yisɩrayɛlɩ tiinə bam na kɩ te yɩ kʋ wʋ maŋɩ tɩn. 3O dɛɛn warɩ Wɛ o wɩ: "Yuutu Baŋa-Wɛ, ba gʋ nmʋ nijoŋnə bam maama, yɩ ba daarɩ ba cɔgɩ nmʋ kaanɩm bimbinə yam. Kʋ laan daarɩ amʋ yɩranɩ mʋ, yɩ ba kwaanɩ sɩ ba gʋ amʋ dɩ." 4Wɛ nan lər-o DƖ wɩ bɛɛ mʋ? DƖ dɛɛn wɩ: "Amʋ lɩ nɔɔna mʋrr-tɩrpɛ mʋ (7.000), sɩ ba taa yɩ amʋ tɩtɩ nɔɔna. Bantʋ ta wʋ fɔgɩ ba kuni doonə ba zuli Baalɩ. " 5Kʋ nan ta yɩ bɩdwɩ mʋ dɩ zɩm maama. Nɔɔna fɩnfɩɩn ta mʋ daarɩ, Wɛ na tɔgɩ DƖ zaanɩ dɩm ŋwaanɩ DƖ kuri-ba tɩn. 6Wɛ dɛ DƖ zaanɩ dɩm ŋwaanɩ mʋ DƖ kuri-ba, sɩ kʋ daɩ ba tɩtʋŋ-ŋʋna ŋwaanɩ. Kʋ ya na yɩ ba tɩtʋŋ-ŋʋna ŋwaanɩ mʋ Wɛ kuri-ba, kʋ ya daa b'a ta yɩ DƖ zaanɩ dɩm DƖ na pɛ-ba tɩn ŋwaanɩ. 7Kʋ brɩ nɩ Yisɩrayɛlɩ tiinə bam wʋ nɛ cɩga kalʋ ba na kwaanɩ sɩ ba na Wɛ tee nɩ tɩn. Nɔɔna balʋ Wɛ na kuri tɩn nan mʋ nɛ-ka. Balʋ na daarɩ tɩn bɩcarɩ digili. 8Kʋ maa kɩ-ba nɩ kʋ na pʋpʋnɩ te Wɛ tɔnɔ kʋm wʋnɩ kʋ wɩ: "Wɛ mʋ pɛ ba wʋbʋŋa tɩ, yɩ ba daa ba ni kʋlʋkʋlʋ kuri. Dɩ zɩm maama, ba yiə ta ba naɩ, yɩ ba zwa dɩ kwarɩmɩ dɩ Wɛ cɩga kam." 9Davidi dɩ dɛɛn tagɩ ba taanɩ o wɩ: "Wɛ w'ʋ pa ywəəni dɩlʋ ba na bʋŋɩ sɩ ba di tɩn pipiri dɩ ji woŋo kʋlʋ na w'ʋ ja-ba kʋ cɔgɩ, nɩ cɩkʋ na jaanɩ-ba te tɩn. Kʋ maa w'ʋ pa Wɛ pa ba na cam yɩ ba tʋ tɩga nɩ. 10Wɛ w'ʋ pa ba yiə dwe yɩ ba daa b'a ta naɩ. DƖ maa w'ʋ pa ba yɩra cɛ dɩ yaara taan, maŋa maama." 11Amʋ ta lagɩ a bwe a nii, Yisɩrayɛlɩ tiinə bam na tri ba tʋ kʋntʋ tɩn, kʋ brɩ nɩ ba daa b'a wanɩ ba zaŋɩ ba joori ba fɔgɩ dɩ Wɛ mʋ na? Aye! Bantʋ na vɩn Wɛ cɩga kam te tɩn mʋ pɛ dwi-gɛ tiinə wanɩ ba na vrɩm Wɛ tee nɩ. Wɛ kɩ kʋntʋ sɩ kʋ pa Yisɩrayɛlɩ tiinə bam mʋ taa jɩgɩ wʋ-gʋʋ dɩ ba. 12Yisɩrayɛlɩ tiinə bam na kɩ ba cɔgɩ tɩn mʋ pɛ nabiinə maama wanɩ ba na zənə lanyɩranɩ Wɛ tee nɩ. Bantʋ na gɛ kʋlʋ ba na maŋɩ sɩ ba na tɩn mʋ pɛ dwi-gɛ tiinə na cwəŋə ba joŋi Wɛ zənə yam. Kʋ brɩ nɩ Yisɩrayɛlɩ tiinə kɔgɔ kʋlʋ na w'ʋ ba tɔgɩ Wɛ tɩn na puli kʋ ti, kʋ'ʋ pa nɔɔna na Wɛ zənə zanzan kʋ ja gaalɩ. 13Kʋ yɩ dɩ abam dwi-gɛ tiinə mʋ a lagɩ a ta taanɩ dɩntʋ. Amʋ na yɩ Zezi tɩntʋŋnʋ sɩ a taa tɔɔlɩ o kwərə kam a brɩ dwi-gɛ tiinə tɩn, a brɩ nɩ kʋ tiini kʋ yɩ tɩtʋŋ-kamunu mʋ. 14Amʋ kwaanɩ a tʋŋɩ sɩ kʋ pa wʋ-gʋʋ mʋ ja a donnə Yisɩrayɛlɩ tiinə bam, sɩ kʋ wanɩ kʋ pa Wɛ vrɩ ba badonnə amʋ tɩtʋŋa yam ŋwaanɩ. 15Wɛ na yagɩ bantʋ tɩn, kʋ pɛ lʋgʋ baŋa dwi tiinə maama laan ba ba fɔgɩ dɩ Wɛ. Kʋ daarɩ maŋa kalʋ Wɛ na w'ʋ joori DƖ joŋi-ba tɩn, kʋ'ʋ ta nyɩ dɩ twa na joori ba na ŋwɩa te tɩn mʋ. 16D'ɩ ye nɩ, nmʋ na dɛ yigə n fɔ dɩpɛ n tiŋi Wɛ ŋwaanɩ, dɩlʋ maama na daarɩ tɩn daa ta yɩ Wɛ nyɩm mʋ. Tiu kuri na yɩ Wɛ nyɩm, kʋ nɛ sɩm maama dɩ yɩ Wɛ nyɩm mʋ. 17Yisɩrayɛlɩ tiinə bam nyɩ dɩ Olivi tiu ba na jəri gaarɩ wʋnɩ te tɩn mʋ. Kʋ yɩ nɩnɛɛnɩ Wɛ mʋ goni tiu kʋm kʋntʋ nɛ sɩdaara DƖ yagɩ, yɩ DƖ daarɩ DƖ kwe Olivi tiu kʋlʋ na wʋ gaa wʋnɩ tɩn nɛ DƖ toŋi DƖ gwaanɩ nɛ sɩdonnə sɩm wʋnɩ. Abam balʋ na yɩ dwi-gɛ tiinə tɩn nyɩ dɩ nɛ sɩlʋ ba na toŋi tɩn mʋ. Sɩ laan ma wəri yɩ sɩ tɔgɩ sɩ naɩ tiu kʋm kugu kʋm nyʋa kam. 18Kʋntʋ ŋwaanɩ, nmʋ yɩ ta n gooni nɛ sɩlʋ ba na goni ba yagɩ tɩn. Nmʋ na brɩ n tɩtɩ kʋntʋ, ta n ye sɩ kʋ daɩ nmʋ mʋ paɩ tiu kʋm kugu kʋm zɩga. Kʋ yɩ kugu kʋm mʋ jɩgɩ nmʋ. 19Nmʋ nan waɩ n tɛ nɩ: "Wɛ goni nɛ sɩm kʋntʋ DƖ yagɩ, kʋ daarɩ sɩ amʋ mʋ na jəgə a toŋi tiu kʋm yɩra nɩ." 20Kʋ sɩɩnɩ kʋ kɩ kʋntʋ mʋ. Wɛ nan goni nɛ sɩm kʋntʋ DƖ yagɩ, ba na wʋ kɩ ba wʋ-dɩdʋa dɩ DƖ tɩn ŋwaanɩ mʋ. Nmʋ nan na wanɩ n toŋi tiu kʋm yɩra nɩ tɩn, kʋ yɩ n na kɩ n wʋ-dɩdʋa dɩ Wɛ tɩn ŋwaanɩ mʋ. Nan yɩ zaŋɩ n ta n kɩ kamunni, za n ta n kwarɩ Wɛ. 21Bɛŋwaanɩ, Wɛ na wʋ sɛ sɩ DƖ yagɩ tiu kʋm tɩtɩ nɛ sɩm sɩ je nɩ tɩn, nmʋ dɩ na ba jɩgɩ wʋ-dɩdʋa dɩ DƖ, DƖ b'a yagɩ-m da. 22Kʋ maama nan brɩ Wɛ na kɩ nɔɔna lanyɩranɩ te, yɩ DƖ daarɩ DƖ vaŋɩ nɔɔna zwa te tɩn mʋ. Kʋ na yɩ balʋ na kɩ ba cɔgɩ tɩn, DƖ vaŋɩ ba zwa mʋ. Kʋ daarɩ, nmʋ nan na wʋ yagɩ Wɛ cwəŋə kam tɔgɩm, DƖ w'ʋ ta kɩ nmʋ lanyɩranɩ. Nmʋ nan na yagɩ Wɛ cwəŋə kam, DƖ laan w'ʋ go nmʋ dɩ DƖ yagɩ mʋ nɩ tiu naga te. 23Yisɩrayɛlɩ tiinə bam nan na kɩ ba wʋ-dɩdʋa ba sɛ Wɛ, ba'a joori ba na ba jəgə kam. Wɛ w'ʋ wanɩ DƖ joori DƖ toŋi-ba da. 24Kʋntʋ tɩn, nmʋ wʋlʋ na yɩ dwi-gɛ tu tɩn nyɩ dɩ naga kalʋ Wɛ na goni Olivi tiu kʋlʋ na wʋ gaa wʋnɩ tɩn yɩra nɩ mʋ. DƖ ma pa nmʋ toŋi Olivi tiu kʋlʋ na wʋ gaarɩ wʋnɩ tɩn yɩra nɩ, yɩ kʋ daɩ nɩ nɔɔna na yəni ba kɩ te tɩn. Kʋntʋ ŋwaanɩ kʋ b'a ta cana dɩ Wɛ sɩ DƖ joori DƖ toŋi nɛ sɩlʋ DƖ ya na goni tɩn sɩ tɩtɩ kugu kʋm je nɩ. 25A ko-biə-ba, amʋ lagɩ sɩ 'a lwarɩ Wɛ cɩga kalʋ dɛɛn na səgi tɩn mʋ. Abam na sɩɩnɩ 'a lwarɩ kʋntʋ, 'a daa b'a ta bʋŋɩ nɩ 'a yɩ swan tiinə. Kʋ na yɩ te tɩn, lele kʋntʋ Yisɩrayɛlɩ tiinə badaara wʋrʋ digili yɩ ba warɩ Wɛ cɩga kam kuri ba ni. Kʋ nan w'ʋ ta yɩ kʋntʋ, sɩ kʋ vu kʋ yi maŋa kam dwi-gɛ tiinə balʋ na sɛ Wɛ tɩn kɔgɔ kʋm na w'ʋ puli kʋ ti tɩn. 26Kʋntʋ, Yisɩrayɛlɩ tiinə kɔgɔ kʋm maama laan w'ʋ na vrɩm, nɩ kʋ na pʋpʋnɩ Wɛ tɔnɔ kʋm wʋnɩ kʋ wɩ: "Wʋlʋ na paɩ nɔɔna na vrɩm tɩn w'ʋ nuŋi Siyɔn nɩ o ba, yɩ o'o pa Zakɔbɩ dwi tiinə bam lwarɩm dɩm ti. 27Amʋ Wɛ w'ʋ go ni dɩntʋ a pa-ba, nɩ amʋ w'ʋ saarɩ ba lwarɩm dɩm a yagɩ." 28Yisɩrayɛlɩ tiinə bam na vɩn Wɛ kwər-ywəŋə kam tɩn, ba jigi Wɛ dʋna mʋ, yɩ kʋntʋ laan pa abam dwi-gɛ tiinə bam na vrɩm Wɛ tee nɩ. Kʋ daarɩ, kʋ na yɩ Wɛ na kuri nɔɔna sɩ ba taa yɩ DƖ nɔɔna te tɩn laŋa nɩ, DƖ soe Yisɩrayɛlɩ tiinə bam, DƖ dɛɛn na goni ni dɩ ba nabaara bam tɩn ŋwaanɩ. 29Wɛ nan ba kɩ a ya na maanɩ, dɩ DƖ na kuri nɔɔna yɩ DƖ kɩ-ba lanyɩranɩ te tɩn. 30Abam dwi-gɛ tiinə dɛɛn ya vɩn Wɛ mʋ, yɩ 'a laan ba 'a lwarɩ DƖ yibwən-durə kam, Yisɩrayɛlɩ tiinə bam na vɩn Wɛ tɩn ŋwaanɩ. 31Bantʋ dɩ laan tu ba vɩn Wɛ ni, yɩ abam na Wɛ yibwənə kam, sɩ kʋ wanɩ kʋ pa bantʋ dɩ laan ba ba lwarɩ DƖ yibwən-durə kam na yɩ te tɩn. 32Wɛ nan pɛ nɔɔna maama nyɩ nɩ ba wʋ pɩɩna digə nɩ mʋ te, ba na vɩn DƖ ni tɩn ŋwaanɩ, sɩ DƖ laan wanɩ DƖ duri ba maama yibwənə. 33Maanɩ-na 'a nii Wɛ zaanɩ dɩm na tiini dɩ dagɩ te. Wɛ wʋbʋŋa dɩ DƖ yəno kʋm dɩ ma tiini kʋ lirə. Nɔɔn-nɔɔnʋ b'a wanɩ o lwarɩ DƖ na lɩ wʋbʋŋa sɩ DƖ kɩ te tɩn, naa o lwarɩ cwe sɩlʋ DƖ na tɔgɩ tɩn, nɩ kʋ na pʋpʋnɩ Wɛ tɔnɔ kʋm wʋnɩ kʋ wɩ: 34"Nɔɔn-nɔɔnʋ b'a wanɩ o lwarɩ Baŋa-Wɛ wʋbʋŋa, naa o brɩ-DƖ DƖ na w'ʋ kɩ te tɩn. 35Nɔɔn-nɔɔnʋ b'a wanɩ o kwe o woŋo o jɩnɩ Wɛ." 36Bɛŋwaanɩ wəənu maama nuŋi Wɛ te mʋ, yɩ dɩntʋ mʋ nii tɩ maama baŋa nɩ, yɩ tɩ maama yɩ dɩntʋ nyɩm mʋ. Wɛ maŋɩ dɩ zulə mʋ, sɩ kʋ taa ve maŋa kalʋ na ba ti tɩn. Amina.


text: 1A lagɩ a ta dayigə ni-gonim dɩm dɩ nɔɔna na tɔgɩ dɩ ŋwaanɩ ba zuli Wɛ te tɩn woŋo mʋ. Kʋ yɩ nabiinə mʋ pugi vwe lʋgʋ baŋa nɩ sɩ ba taa zuli Wɛ da, yɩ cullu brɩ ba na w'ʋ ta zuli-DƖ te tɩn. 2Vwe dɩm kʋntʋ wʋ nan cɛ di sɩle mʋ. Dɩ kwaga digə kam yɩrɩ mʋ 'Wɛ-di-laa', yɩ ka jɩgɩ min-zwən-kamunu. Taabʋlʋ maa zɩgɩ da, yɩ dɩpɛ dɩlʋ na yɩ Wɛ nyɩm tɩn tigi kʋ baŋa nɩ. 3Yigə digə dɩ maa wʋra, ka yɩrɩ mʋ 'Wɛ-di-laa cɩga cɩga', yɩ ba lə gar-jalɩ ba ma cɩ-ka. 4Kaanɩm bimbim maa zɩgɩ da, dɩ yɩ səbu-sɩŋa mʋ ba mɛ ba zi, d'aanɩ mʋ ba zwɛ wəənu tɩlʋ lwəm na ywəmmə tɩn ba pa-DƖ. Wɛ ni-gonim daka kam dɩ maa wʋra ba na mɛ səbu-sɩŋa ba ma zi-ka. Ka wʋ kʋm maa jɩgɩ səbu-sɩŋa zʋŋa, ka dɩ wʋ na jɩgɩ wʋdiu kʋlʋ yɩrɩ na yɩ 'Maanɩ' tɩn. Nacəgə kalʋ na yɩ Aarɔn nyɩm yɩ ka dɛɛn puli vɔɔrʋ tɩn dɩ maa wʋ daka kam wʋnɩ, kʋ wəli dɩ kandwa-pɩlɛ sɩle Wɛ cullu tɩm na pʋpʋnɩ sɩ baŋa nɩ tɩn. 5Ba dɛɛn ma kɩ malɛsɩ sɩle nyɩnyʋgʋ ba zɩgɩ da, yɩ sɩ vwana yam kwəli daka kam baŋa, mʋ jəgə kalʋ Wɛ na saarɩ nabiinə lwarɩm da tɩn. Malɛsɩ sɩm nyɩnyʋgʋ kʋm brɩ nɩ Baŋa-Wɛ mʋ wʋ jəgə kam kʋntʋ nɩ dɩ DƖ paarɩ-zulə yam. Kʋ nan daɩ lele kʋntʋ mʋ a lagɩ sɩ a ŋɔɔnɩ wəənu tɩm kʋntʋ taanɩ zanzan a brɩ abam. 6Vwe dɩm dɩ dɩ wʋ wəənu tɩm na fɔgɩ tɩ kwɛ kʋntʋ tɩn, Wɛ kaanɩm tiinə bam yəni ba zʋʋrɩ kwaga digə kam wʋ dɛ maama mʋ ba tʋŋɩ ba paɩ Wɛ. 7Kʋ nan na yɩ yigə digə kam, Wɛ kaanɩm yuutu wʋm yɩranɩ mʋ jɩgɩ cwəŋə sɩ o zʋ ka wʋ bɩdwɩ bɩm maama wʋnɩ. Wʋntʋ nan na lagɩ o zʋ, o maŋɩ sɩ o ja varɩm jana mʋ o zʋ o ma kaanɩ Baŋa-Wɛ o tɩtɩ tusim dɩ nɔɔna bam dɩ tusim ŋwaanɩ, sɩ Wɛ yagɩ DƖ ma cɛ-ba. 8Kʋntʋ, Wɛ Joro kʋm laan brɩ dɩbam nɩ, maŋa kalʋ dayigə vwe dɩm ya ta na zɩgɩ tɩn, cwəŋə dɛɛn ya tərə sɩ nɔɔna wanɩ ba zʋ Wɛ-di-laa cɩga cɩga kam wʋnɩ. 9Kʋ maa yɩ nyɩnyʋgʋ mʋ kʋ na brɩ dɩbam zɩm wəənu tɩm na yɩ te tɩn. Kʋ brɩ nɩ pɛɛra dɩ vara balʋ maama nabiinə na kwe ba ma kaanɩ Wɛ tɩn b'a wanɩ ya pa wʋlʋ na mɛ-ya o ma zuli Wɛ tɩn bɩcarɩ kwɛ fasɩ dɩ Wɛ. 10Ba zaasɩ-ba wəənu tɩlʋ ba na w'ʋ di yɩ ba nyɔ tɩn, dɩ n na w'ʋ kɩ te sɩ n ta n yɩ lanyɩranɩ tɩn cullu mʋ. Tɩ maama nan yɩ lʋgʋ baŋa wəənu cullu mʋ, yɩ tɩ jɩgɩ kuri sɩ kʋ taa ve maŋa kam Wɛ na w'ʋ fɔgɩ DƖ tiŋi DƖ cwə-dʋŋa kam tɩn yɩranɩ m'a mʋ. 11Zezi Krisi laan mʋ nan tu o ji kaanɩm yuutu dɩbam ŋwaanɩ. Kʋ ma pa d'ɩ joŋi o ŋwɩ-dʋŋa wo-laarʋ tɩlʋ na maŋɩ tɩ wʋra tɩn. Zezi na zʋ Wɛ te dɩbam ŋwaanɩ tɩn, kʋ yɩ Wɛ-sɔŋɔ cɩga cɩga mʋ o zʋa, yɩ kʋntʋ tiini kʋ lana kʋ dwe lʋgʋ baŋa vwe dɩm. O na zʋ mɛ tɩn daɩ vwe dɩlʋ nabiinə na pugi tɩn. 12O ma vu o zʋ Wɛ-di-laa kʋm wʋnɩ. Kʋ yɩ bɩdwɩ yɩranɩ mʋ o zʋa, maŋa kalʋ na ba ti tɩn ŋwaanɩ. O nan wʋ mɛ bʋbalɩ naa nabalɩ jana o zʋ o ma kaanɩ Baŋa-Wɛ. Kʋ yɩ o tɩtɩ jana mʋ o mɛ o ŋwɩ dɩbam lwarɩm jɩnɩ, yɩ o vrɩ dɩbam lwarɩm wʋnɩ sɩ kʋ taa ve maŋa kalʋ na ba ti tɩn. 13Wɛ ni-doori dɩm brɩ nɩ nɔɔnʋ wʋlʋ na cɔgɩ culu tɩn, ba maŋɩ sɩ ba ma bʋnɩ dɩ nabɛ jana mʋ dɩ na-pwala kalʋ ba na zwɛ tɩn tɩntwarɩm ba misi nɔɔnʋ wʋm yɩra nɩ. Ba na kɩ kʋntʋ mʋ, kʋ'ʋ kwɛ nɔɔnʋ wʋm sɩ kʋ maŋɩ dɩ cullu tɩm na brɩ te tɩn. 14Vara jana na waɩ nɔɔna ka kwɛ tɩn, Zezi na tɩgɩ yɩ o jana kam nuŋi tɩn, kʋ b'a tiini kʋ fɔgɩ nɔɔna kʋ kwɛ dɩ Wɛ kʋ dwəni na? Zezi tɔgɩ Wɛ Joro kʋlʋ na wʋra sɩ kʋ taa ve maŋa kalʋ na ba ti tɩn ŋwaanɩ o ji kaanɩm dɩlʋ na lana fasɩ tɩn Wɛ yigə nɩ. O na kaanɩ Baŋa-Wɛ dɩbam ŋwaanɩ kʋntʋ tɩn, kʋ ma pa d'ɩ bɩcara kwɛ fasɩ dɩ kəm-balwaarʋ tɩlʋ ya na jɩgɩ dɩbam tɩ ve tʋʋnɩ wʋnɩ tɩn, yɩ d'ɩ daarɩ d'ɩ zuli Ŋwɩa Tu Baŋa-Wɛ. 15Kʋntʋ ŋwaanɩ Zezi mʋ yɩ wʋlʋ Wɛ na dɛ o ŋwaanɩ DƖ tiŋi DƖ ni-dʋʋrɩ dɩm dɩ nabiinə tɩn. O na sɛ o tɩ o ma ŋwɩ ba lwarɩm jɩnɩ tɩn, o waɩ o vrɩ-ba dɩ ba na kɩ kʋlʋ ba cɔgɩ Wɛ dayigə ni-gonim dɩm tɩn. Kʋntʋ ŋwaanɩ balʋ maama Wɛ na kuri sɩ ba taa yɩ DƖ biə tɩn waɩ ba joŋi DƖ wo-laarʋ tɩlʋ na ba ti tɩn, nɩ DƖ na goni ni sɩ DƖ pa-ba te tɩn. 16- 17Kʋ nyɩ dɩ nɔɔnʋ na pɛ ni nɩ, o na tɩga o daarɩ, ba na w'ʋ cɛ o wəənu te tɩn mʋ. Maŋa kalʋ o ta na ŋwɩ tɩn, o ni dɩm kʋntʋ ba jɩgɩ kuri. Kʋ daarɩ o nan na tɩga, ba laan w'ʋ cɛ o wəənu tɩm sɩ kʋ maŋɩ dɩ o ni dɩm na tagɩ te tɩn. 18Kʋntʋ, Wɛ na goni DƖ dayigə ni dɩm DƖ pa DƖ nɔɔna bam tɩn, ba mɛ vara jana mʋ ba ma brɩ nɩ DƖ ni-gonim dɩm jɩgɩ kuri. 19Moyisi dɛɛn tɔɔlɩ Wɛ niə yam maama na yɩ te tɩn mʋ o brɩ Yisɩrayɛlɩ tiinə bam. O laan ma kwe nabalɩ dɩ bʋbalɩ jana o wəli dɩ na, yɩ o kwe daa, ka yɩrɩ mʋ 'Yisopi', o vɔ gungun-sʋŋʋ ka ni nɩ o lu jana kam wʋnɩ o ma misi tɔnɔ kʋlʋ Wɛ niə yam na pʋpʋnɩ kʋ wʋnɩ tɩn baŋa nɩ, yɩ o daarɩ o misi Yisɩrayɛlɩ tiinə bam maama yɩra nɩ. 20O dɛɛn na kɩ kʋntʋ tɩn, o ma ta dɩ ba o wɩ: "Jana kantʋ brɩ nɩ Wɛ ni-gonim dɩm jɩgɩ kuri sɩ 'a ta'a tɔgɩ-dɩ." 21Moyisi daa ta ma kwe jana kam o ma misi vwe dɩm dɩ wəənu tɩlʋ maama na wʋ dɩ wʋnɩ yɩ ba ma zuli Wɛ tɩn. 22Kʋ yɩ cɩga mʋ, Wɛ cullu tɩm brɩ nɩ nɔɔna maŋɩ sɩ ba ma vara jana mʋ ba ma fɔgɩ ba kwɛ wəənu tɩlʋ maama na jɩgɩ digiru Wɛ yigə nɩ tɩn. Wəənu tɩlʋ ba na ba maɩ jana ba kwɛ tɩn yɩ fɩnfɩɩn yɩranɩ mʋ. Jana nan ya na wʋ nuŋi, Wɛ b'a yagɩ nɔɔna lwarɩm DƖ ma cɛ-ba. 23Lʋgʋ baŋa vwe dɩm wəənu yɩ Wɛ-sɔŋɔ wəənu tɩlʋ na yɩ cɩga tɩn nyɩnyʋgʋ mʋ, yɩ tɩ maŋɩ sɩ tɩ fɔgɩ tɩ kwɛ dɩ jana kʋntʋ doŋ mʋ. Kʋ daarɩ Wɛ-sɔŋɔ wəənu tɩm tɩtɩ na w'ʋ fɔgɩ tɩ kwɛ te tɩn, kʋ fɩn mʋ sɩ ba kɩ kaanɩm dɩlʋ na w'ʋ ta dwe faŋa nyɩm dɩm tɩn ba pa Wɛ. 24Zezi Krisi nan na zʋ Wɛ te tɩn, kʋ daɩ vwe dɩlʋ nabiinə na pugi yɩ dɩ lwəni Wɛ-sɔŋɔ na yɩ te cɩga cɩga tɩn mʋ o zʋa. O nan sɩɩnɩ o zʋ Wɛ te DƖ sɔŋɔ nɩ mʋ, yɩ o zɩgɩ Wɛ yigə nɩ dɩbam zənə ŋwaanɩ. 25Zwifə kaanɩm yuutu wʋm dɛɛn yəni o maɩ vara jana mʋ o zʋ Wɛ-di-laa kʋm wʋ bɩnɩ maama o ma kaanɩ Baŋa-Wɛ. Kʋ nan na yɩ Zezi, wʋntʋ na zʋ Wɛ te tɩn, o mɛ o tɩtɩ mʋ o kɩ kaanɩm kuni bɩdwɩ o pa-DƖ. 26Kʋ ya na daɩ kʋntʋ, Zezi ya w'ʋ ta yaarɩ o tʋ kuni zanzan mʋ, kʋ na zɩgɩ lʋgʋ baŋa pulim nɩ sɩ kʋ ba kʋ yi zɩm. Kʋ nan na yɩ te tɩn, o laan tu lʋgʋ baŋa kweelim maŋa nɩ mʋ. O tu bɩdwɩ mʋ, yɩ o ba o tɩ o kaanɩ Baŋa-Wɛ sɩ kʋ pa nabiinə lwarɩm saarɩ sɩ kʋ taa ve maŋa kalʋ na ba ti tɩn. 27Nɔɔnʋ maama maŋɩ sɩ o tɩ kuni bɩdwɩ mʋ, sɩ Wɛ laan di o sarɩya. 28Kʋntʋ, Zezi Krisi dɩ nan tu o tɩ bɩdwɩ mʋ o ma kaanɩ Baŋa-Wɛ, sɩ o lɩ nɔɔna zanzan lwarɩm o yagɩ. O nan ta w'ʋ joori o ba lʋgʋ baŋa. Kʋ nan daa daɩ nɔɔna lwarɩm saarɩm ŋwaanɩ, kʋ laan yɩ sɩ o joŋi balʋ na jɩgɩ tɩɩna sɩ o joori o ba tɩn ŋwaanɩ mʋ.


text: 1Kʋyakʋ tooso nyəŋkʋ wule pa kpa pɛɛlɔ kɛ Kalilee Kana taa, na Yesu too polo. 2Na pá yaa Yesu na ɩ ɩfalaa tɔtɔɣɔ akpaɣalɛ ńtɛ́ tə taa. 3Tənaɣa sʋlʋm tɛma, ɩlɛna Yesu too heeli Yesu sɩ: Pa sʋlʋm tɛma. 4Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu cɔ ɩ too sɩ: Alʋ nyá, nyaa heelina-m na pə́cɔ́ má lá na? Ma waatʋ ta tata. 5Tənaɣa Yesu too heela təmlɛ nyə́ma sɩ: Ye ɩ́ heela-mɛɣɛ nti ɩ́ la ntɩ. 6Pɛɛ ŋkpaaŋ naatoso wei ɩ taa Yuta nyə́ma alʋwala lʋm ka wɛɛ tɔ ɩ ka wɛ təna, na paa ɩ taa ŋku kʋ tɔkɩ ɩsɩɩ liitilinaa nɩɩnʋwa (100) kɛ́ mpʋ. 7Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tɔma təmlɛ nyə́ma sɩ: Ɩ́ suuli ŋkpaaŋ ɩnəɣɩ lʋm. Tənaɣa pa suulina ɩ nɔɔsɩ təke təke. 8Ɩlɛna ɩ́ tɔ-wɛ sɩ: Tɔʋ, pənɛntɛ ɩ́ cosi lʋm mpɩ na ɩ́ pona kʋtɔɣɔʋ tallʋ ɩlɛ. Ḿpʋ́ɣʋ́ təmlɛ nyə́ma cosaa na pá pona kʋtɔɣɔʋ tallʋ. 9Ɩlɛna tallʋ təŋ lʋm mpi pə pəsa sʋlʋm kɛ mpʋ tɔ. Ama ɩ ta nyɩ timpi sʋlʋm mpɩ pə lɩɩnaa tɔ. Ɩlɛ təmlɛ nyə́ma mpa paa cosa lʋm tɔ pɛlɛ pa nyəmá. Ḿpʋ́ɣʋ́ tallʋ yaa akpaɣalʋ, 10na ɩ́ tɔmɩ-ɩ sɩ: Sʋlʋm kʋpam kɛ yəlaa təna caaləɣəna ləsʋɣʋ, na pə́ kɔma na pa təna pá haɣa ɩlɛ, pa təkəna mpi pə ta tʋlɩ tɔ. Ama nyá, nyá sʋlʋm kʋpam ná wɛ haləna nɔɔnɔɔ. 11Piti təmlɛ kancaalaɣa nyəntɛ nte Yesu lapa Kalilee Kana taa tɔɣɔlɛ. Na piti təmlɛ ntɛɣɛ ɩ hʋləna ɩ teeli, na ɩ ɩfalaa tɛna-ɩ na pa taa. 12Pəlɛ pə waalɩ ɩlɛ, Yesu na ɩ too na ɩ newaa na ɩ ɩfalaa pa pola Kapənahum na pá caɣa tənaɣa wɛɛ naalɛ, ɩlɛ pa ta taaŋɩ. 13Yuta nyə́ma Tɛɛʋ acima wʋsaa, ɩlɛna Yesu polo Yosalɛm. 14Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ maɣana naaŋ na heeŋ na alukukunaa pɛɛtəlaa caɣa Ɩsɔ təsɛɛlɛ taa, na liɣitee yɔkəlaa náá caɣa pɛlɛ pa taapələnaa tɛɛ. 15Tənaɣa Yesu kpaɣa ŋmɩɩsɩ na ɩ́ kuntili-sɩ na ɩ́ tɔɣɔnna pa tənaɣa Ɩsɔ təsɛɛlɛ taa, pa na pa heeŋ na pa naaŋ tɔtɔ. Na ɩ́ ŋmɩɩsɩ liɣitee yɔkəlaa liɣitee kɛ atɛ, na ɩ́ pəsɩ pa taapələnaa kɛ alele. 16Ɩlɛna ɩ́ holina alukukunaa pɛɛtəlaa sɩ: Ɩ́ ləsɩ-wɛɣɛ cənɛ. Ɩ́ taa pəsɩ ma Caa təyaɣa kɛ kʋyakʋ kɛ mpʋ. 17Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ ɩfalaa tɔɔsaa sɩ pa ŋmaawa Ɩsɔ Tɔm taa sɩ: Haɩ Ɩsɔ, ma luɣu sʋʋ nyá təyaɣa təmlɛ kɛ́ ɩsɩɩ yem na kpɛtɛ. 18Tənaɣa Yuta nyə́ma təŋa-ɩ təkpɩɩ sɩ: Piti təmlɛ nteɣe n ka la-tʋ na pə́cɔ́ tə́ nyɩ sɩ pə ha-ŋ mpaaʋ sɩ ń la ɩsəntɔ ɩnɩ? 19Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu cɔ-wɛ sɩ: Ɩ́ yɔkɩ Ɩsɔ təsɛɛlɛ tənɛ, na maa taɣanɩ-tɛɣɛ ŋmaʋ kɛ kʋyɛɛŋ tooso taa. 20Ḿpʋ́ɣʋ́ Yuta nyə́ma tɔma-ɩ sɩ: Pɩɩsɩ nɩɩlɛ na naatoso kɛ pa ŋma Ɩsɔ təsɛɛlɛ tənɛ, na nyaa ŋmaa-tɛɣɛ kʋyɛɛŋ tooso taa? 21Ama Yesu maɣamaɣa ɩ təɣɩ ɩ yaakaɣa mpʋ sɩ Ɩsɔ təsɛɛlɛ. 22Pə tɔɔ kɛ́ waatʋ wei Yesu kɔma na ɩ́ sɩ na ɩ́ fe tɔ, ɩ ɩfalaa tɔɔsaa sɩ ɩ ka yɔɣɔta-tɩ. Haləna pá tɛ pa taa na Ɩsɔ Tɔm na Yesu kʋyɔɣɔtʋtʋ tɔtɔ. 23Yesu wɛʋ Yosalɛm kɛ Tɛɛʋ acima tɔɔ kɛ́ mpʋ tɔ, yəlaa paɣalɛ nawa piti təma nna ɩ lakaɣa tɔ na pá mʋ-ɩ kpakpaa təkpa sɩ ɩnəɣɩ. 24Ama Yesu ná tá tɛ-wɛ na ɩ taa. Pə taɣa pʋlʋ, ɩ nyəmá pa tənaɣa teu kɛ́. 25Pə fɛɩ sɩ nɔɣɔlʋ ɩ́ sɛɣɛsɩ-ɩ pa tɔm na pə́cɔ́. Ɩ maɣamaɣa ɩ nyəmá mpi pə wɛ yʋlʋ taa tɔ.


text: 1Yesu gyɩ basɩ tɩya ʋ hatɩnna hʋ rɛ a baa, "Wɩya hʋ aa sɩ leŋ dɩ nala yaa wɩbɔmɔ, ba sɩ we doŋ. Amɛ nal hʋ aa sɩ leŋ dɩ nala yaa wɩbɔmɔ, ʋ tɩɩna sɩ na tʋwara kɩŋkaŋ. 2Dɩ ba aa rɛ kpaa nɔŋ vʋwa laalɩ ʋ bagɩna tɩyaŋ, a kpa ʋ yuwo we mpʋwɔnʋʋ tɩyaŋ dɩ ʋ nyʋwa nɩɩ sʋba, ɛɛ rɛ kpɩya ʋ aa we ʋ mɩɩbol tɩyaŋ a leŋ dɩ nala hʋ aa tɩŋa ŋ hal kɩdɩgɩ yaa wɩbɔŋ. 3Ma pɔ ma tɩɩ ma weliŋ. Dɩ ɩ dɔŋtɩɩna ko yaa ɩ wɩbɔŋ, leŋ dɩ ʋ gyɩma. Dɩ ʋ rɛ ko baa ʋ kyogo rɛ, kpa kyɛ ʋ. 4Dɩ ɩ dɔŋtɩɩna rɛ villi yaa wɩɩ kyogi ɩ kyɛdɩgɩ a maga gɛɛ buloŋ mɛ, ka dɩ ʋ ko yaa buloŋ, ʋ mɩɩgɩ ko a baa dɩ ʋ kyogo rɛ, kpa kyɛ ʋ." 5Ɛɛ rɛ Yesu kpambɩsɩ hʋ basɩ tɩya ʋ a baa, "Á Tɩɩna, leŋ dɩ á marɩ laa Wɩɩsɩ di yʋga." 6Ɛɛ rɛ á Tɩɩna Yesu basɩ tɩya ba a baa, "Dɩ mamaa rɛ fa laa Wɩɩsɩ di mʋhʋ tɩɩ mɛ, ma sɩ wuwo basɩ tɩya tɩya no dɩ ʋ bee ʋ naaliliye buloŋ sii kyuri mʋ pɔ mpʋwɔnʋʋ tɩyaŋ, dɩ ʋ kɔnɩ tɩŋ ma nyʋwa." 7Ɛɛ rɛ Yesu bɩl baa, "Dɩ ma kɩdɩgɩ rɛ kaŋ tʋŋtʋnnɩ dɩ ʋ kɩ pala ɩ baga, koo ʋ kɩ daa ɩ piyese, dɩ ʋ rɛ lɩɩ baga koo pedaa ko, ɩ sɩ basɩ tɩya ʋ a baa dɩ ʋ yaa lagɩ a di ʋ kɩdiiliye koo? 8Aayɩ, ɩ sɩ basɩ tɩya ʋ dɩ ʋ sii yaa kɩdiiliye tɩya ɩ, aŋ yaa siri a ko tɩga tɩya ɩ, aŋ yaa wɩɩ hʋ buloŋ ɩ aa kyɛ a tɩya ɩ. Dɩ ɩ rɛ ko di teŋ, dɩ ʋ mɛ yaŋ na di. 9Ɩ sɩ laa nyʋwa kyʋwalɩ ɩ tʋŋtʋnnɩ akuu ʋ aa tʋŋ tʋma hʋ ɩ aa daga ʋ wɩya koo? 10Ɛɛ rɛ ma mɛ yaŋ kɩɩ! Dɩ mamaa rɛ ko tʋŋ tʋma hʋ ba aa tɩya ma dɩ ma tʋma, ʋ maga dɩ ma baa, 'Á yaa tʋŋtʋnna rɛ, á bɩ maga dɩ ba lɔllɩ ma, beewɩya á tʋma rɛ á tʋma."' 11Ɛɛ rɛ Yesu gyɩ bɩl sii kɩ mʋ Gyerusalɛm, a gyɩ mʋ tɩŋ Samaarɩya abee Galili paalʋʋ paga a kɩ mʋ. 12Ʋ mʋʋ dɩ ʋ gyʋʋ tɔɔ kɩdɩgɩ, dɩ gbegisi fi rɛ ko kɩ kyeme ʋ gɛɛ. 13Ɛɛ rɛ ba gyɩ mʋ sɩŋ libolii, aŋ huwori yɩrɩ ʋ a baa, "Yesu, á nɩhɩyawʋ, fá á sikii." 14Doŋ nɛ Yesu na ba a basɩ tɩya ba a baa, "Ma kaŋ ma tɩɩ mʋ daga wɩɩkyʋwal sɩlaala hʋ dɩ ba sʋnnɩ ma na." Nyɛ rɛ ba kpa kɩ mʋ. Ba aa mʋʋ hʋ tɩyaŋ nɛ, ba gbegisi hʋ pirigi nyʋgɩsɩ. 15Ba tɩyaŋ kɩdɩgɩ aa yaa Samaarɩya tɩɩna aa naa dɩ ʋ deye gɛɛ, ʋ mɩɩgɩ ko Yesu lee a kɩ dannɩ Wɩɩsɩ yʋga. 16A mʋ tuu gbinni Yesu sɩya tɩyaŋ aŋ kyʋwalɩ ʋ aŋgyʋwasʋ. 17Ɛɛ rɛ Yesu pɩyɛsɩ ʋ a baa, "Ma nala fi hʋ buloŋ daa ŋ tɩɩbɩ? Lee rɛ nibi hʋ kɛ we? 18Bee rɛ tɩŋ baal no aa bɩ yaa Gyuu dʋŋ mɩɩgɩ ko dɩ ʋ kyʋwalɩ Wɩɩsɩ aŋgyʋwasʋ?" 19Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya baal hʋ a baa, "Sii kɩ mʋ, ɩ aa laa Wɩɩsɩ di rɛ tɩŋ ɩ deye." 20Farasiima badɔmɔŋ gyɩ pɩyɛsɩ Yesu dɩ saŋa bee tɩyaŋ nɛ Wɩɩsɩ koro hʋ sɩ ko? Ɛɛ rɛ ʋ basɩ tɩya ba a baa, "Wɩɩsɩ koro hʋ koyi bɩ yaa wɩɩ ɩ aa sɩ wuwo na abee ɩ sɩɩ. 21Wɩɩsɩ koro hʋ we ma tɩyaŋ nɛ. Ɛɛwɩya, nal buloŋ bɩ sɩ wuwo baa, 'Ma deŋ na, ʋ we daha, koo ʋ we lee kɩdɩgɩ dɔŋ."' 22Doŋ nɛ Yesu mɩɩgɩ basɩ tɩya ʋ hatɩnna hʋ a baa, "Saŋa kɩdɩgɩ sɩ pele dɩ ma kɩ kyɛ dɩ ma hɔŋ Mɩyaŋ Nihuwobiŋ Biye lee kyɛdɩgɩ dʋŋ mɛ gba, amɛ ma bɩ sɩ na gɛɛ." 23Nala badɔmɔŋ sɩ basɩ tɩya ma a baa, "Na, ʋ rɛ nyɛ, koo, na ʋ rɛ we daha." Dɩ ba aa rɛ ko basɩ gɛɛ, ma ta lɩɩ gɔllɩ kɩ kyɛ ʋ. 24Kyɛɛ hʋ Mɩyaŋ Nihuwobiŋ Biye aa sɩ mɩɩgɩ ko, nal buloŋ sɩ na ŋ anɩɩ duwoŋ aa lɩgɩsɩ a kyaanɩ wɩɩsɩnyuu nal nal buloŋ na ʋ gɛɛ. 25Amɛ ŋ sɩ laa sɩya na tʋwara, ka dɩ ma gyɩnaŋ nala ha vɩya ŋ. 26Saŋa hʋ mɩyaŋ Nihuwobiŋ Biye aa sɩ mɩɩgɩ ko, ʋ sɩ kɩɩ gɛɛ anɩɩ saŋa hʋ Nowa gyɩ aa we ʋ mɩɩbol tɩyaŋ. 27Nowa saŋa hʋ tɩyaŋ, nal nal buloŋ gyɩ we doŋ nɛ, a di aŋ kɩ nyʋwa, haana kɩ yala balama, baala mɛ kɩ paa haana, a mʋ pele kyɛɛ hʋ Nowa gyɩ aa gyʋʋ nɩɩduworiboro hʋ, ka nɩɩ ko kpʋ nɩkaalɩya hʋ buloŋ. 28Ɛɛ rɛ ba gyɩ kɩɩ saŋa hʋ tɩyaŋ Lɔɔtɩ mɛ gyɩ aa we ʋ mɩɩbol tɩyaŋ. Nala buloŋ gyɩ we doŋ nɛ, a di aŋ kɩ nyʋwa, badɔmɔŋ kɩ yallɩ kɩna, badɔmɔŋ mɛ kɩ yɔbɔ, badɔmɔŋ kɩ doho kɩna, badɔmɔŋ mɛ kɩ saa dɩɩsɩ. 29Ka kyɛɛ hʋ Lɔɔtɩ aa lɩɩ Sodɔm tɩyaŋ, diŋ abee gyɩrɩbʋyɩ gyɩ lɩɩ wɩɩsɩnyuu rɛ, a ko tuu kpa nɩkaalɩya hʋ buloŋ aa we doŋ di. 30Ɛɛ tɩɩ rɛ ba sɩ kɩɩ kyɛɛ hʋ mɩyaŋ Nihuwobiŋ Biye mɛ aa sɩ mɩɩgɩ ko. 31Haŋ kyɛɛ hʋ dɩ nal lɛ we salnyuu, ʋ ta bɩl kɩ lʋga dɩ ʋ tuu gyʋʋ ʋ dɩya a paa ʋ kɩna. Ɛɛ tɩɩ rɛ, dɩ nal mɛ rɛ we baga tɩyaŋ, ʋ ta bɩl kɩ lʋga dɩ ʋ mɩɩgɩ mʋ dɩya a kpa kɩŋ buloŋ. 32Ma liisi mʋ na wɩɩ hʋ gyɩ aa yaa Lɔɔtɩ haaŋ. 33Nal hʋ buloŋ aa kyɛ dɩ ʋ laa ʋ tɩɩ mɩɩbol, ʋ bɩ sɩ kaŋ mɩɩbol aa bɩ kaŋ tenii, amɛ nal hʋ aa kuu ŋ wɩya a vɩya ʋ mɩɩbol ta, ʋ tɩɩna rɛ sɩ kaŋ mɩɩbol aa bɩ kaŋ tenii. 34Ŋ basɩ kɩ tɩya ma rɛ, haŋ kyɛɛ hʋ, nala balɩya sɩ pɩŋ doo gododɩgɩ tɩyaŋ tebine, dɩ ba kpa kɩdɩgɩ aŋ leŋ kɩdɩgɩ ta. 35Haana balɩya sɩ kɩ nɔŋ mʋŋ, dɩ ba kpa kɩdɩgɩ aŋ leŋ kɩdɩgɩ ta. 36(Baala balɩya sɩ we baga tɩyaŋ, dɩ ba kpa kɩdɩgɩ aŋ leŋ kɩdɩgɩ ta.) 37Ɛɛ rɛ Yesu hatɩnna hʋ pɩyɛsɩ ʋ a baa, "Á Tɩɩna, lee tɩyaŋ nɛ wɩya no sɩ yaa?" Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ba a baa, "Lee hʋ kɩpʋwa aa pɩna, doŋ nɛ duuno kɩ laŋŋɩ."


text: 1Ḿpʋ́ɣʋ́ samaa kota sɔsɔm kɛ waatʋ ɩnɩ, haləna pá tusiɣi təma. Tənaɣa Yesu caaləna ɩ ɩfalaa kɛ kpaalʋɣʋ sɩ: Ɩ́ la laakalɩ na Falisanaa kʋkʋsʋm, pa mənaafikitʋ kɛ ma yaa mpʋ. 2Pə təna mpi pə ŋmɛlaa tɔ, ɩsɩɩ pə tɛma na pə́ kuli pə tɔɔ. Na pə təna mpi pə lapa mukaɣa tɛɛ tɔ, ɩsɩɩ pa tɛma na pá nyɩ-wɩ. 3Pə tɔɔ kɛ́ paa ɩ́ ka ŋmɛsɩ tɔm na ɩ́ yɔɣɔtɩ-təɣɩ ahoo, ɩsɩɩ tə yawa ilim taa. Na paa naŋ taa kɛ́ ɩ́ wɛləta ŋkpaŋʋɣʋ taa, ɩsɩɩ pa kpaala-tɩ na nɔɣɔ sɔsɔɣa. 4Mpa mɛ ɩ́ kɛ́ ma taapalaa tɔ, ma heeliɣi-mɛ sɩ ɩ́ taa nyana mpa pa pəsəɣɩ na pá ləsɩ yʋlʋ weesuɣu tike, na pə waalɩ paa pəsəɣɩ pʋlʋ tɔ. 5Maa hʋ́lɩ́-mɛɣɛ wei pə mʋna sɩ ɩ́ se tɔ. Ɩ́ se Ɩsɔ, ɩnɩ ɩ pəsəɣəna na ɩ́ kʋ yʋlʋ. Pəyele ɩ pəsəɣɩ na ɩ́ tʋ-ɩ tənaasəlɛ taa. Tampana tɔɔ ɩsəntɔ, ɩnəɣɩ pə mʋna ɩ́ se. 6Pə taɣa santiinaa naalɛ kɛ pa pɛɛtəɣɩ sumpɩʋpɩʋnaa kakpasɩ taa? Paa na mpʋ pa wɛʋ mpʋ tɔ, Ɩsɔ tá sɔɔ pa taa kʋlʋm tɔɔ. 7Mpʋ ɩnɩ tɔtɔɣɔ na mə nyʋɣʋ taa nyɔɔsɩ, Ɩsɔ nyəmá sɩ təna sɩ nyʋɣʋ kɛ́. Ye mpʋ ɩ́ taa nəɣəsɩ, ɩ́ kəla sumpɩʋpɩʋnaa təcaɣacaɣa. 8Ma heeliɣi-mɛ sɩ, ye yʋlʋ ta ŋmɛsɩ sɩ ɩ kɛ́ Yʋlʋ Pəyaɣa má ma nyəŋ, ma maɣamaɣa maa tisi Ɩsɔ ɩsɔtaa tillaa ɩsɛntaa sɩ pʋntʋ kɛ́ ma nyəŋ. 9Ama wei ɩ́ kpɛɛsa yəlaa ɩsɛntaa sɩ ɩ ta nyɩ-m, ma maɣamaɣa maa tɔ Ɩsɔ ɩsɔtaa tillaa ɩsɛntaa sɩ ma ta nyəmɩ-ɩ tɔtɔ. 10Ye wei ɩ́ yɔɣɔta Yʋlʋ Pəyaɣa má ma tɔɔ kɛ́ ɩsaɣatʋ, paa hʋ́lɩ́ pʋntʋ kɛ suulu. Ama ye Feesuɣu Naŋŋtʋ kɛ ɩ yɔɣɔta ɩsaɣatʋ, pa kaa hʋ́lɩ́-ɩ suulu. 11Ye pə kɔma na pá yaa-mɛɣɛ nɔnɔɔsɩ kɛ Yuta nyə́ma təkotilenaa taa, yaa awulaa kpaaməŋ taa, yaa toŋtʋnaa kiŋ, ɩ́ taa nəɣəsɩ nti ɩ́ ká hʋʋ na ɩ́ lɩɩ na nti ɩ́ ká yɔɣɔtɩ tɔ tə tɔɔ. 12Feesuɣu Naŋŋtʋ ka sɛɣɛsɩ-mɛɣɛ kpakpaa kɛ nti ɩ́ ká yɔɣɔtɩ tɔ. 13Ḿpʋ́ɣʋ́ nɔɣɔlʋ lɩɩ samaa taa na ɩ́ tɔ Yesu sɩ: Tacaa, heeli ma taalʋ sɩ má na-ɩ tə́ tala tá caa yelina-tʋɣʋ mpi tɔ. 14Tənaɣa Yesu pəsəna-ɩ sɩ: Apaŋ nyá, awe kpa-m mə tɔm taɣanlʋ na mə wontu tallʋ? 15Ɩlɛna Yesu heeli pa təna sɩ: Ɩ́ la laakalɩ na wɛnaʋ luluɣu. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, wɛnaʋ hikuɣu ɩɩ hʋləɣɩ sɩ yʋlʋ tʋla-tɩ se. Paa pʋntʋ ká wɛna ɩsɩɩ cənɛ na le. 16Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu sɛɛ-wɛɣɛ ɩsɔ sɩ: Apalʋ toŋ tʋ nɔɣɔlʋ ka wɛnna haləmnaa, na ɩ́ kʋ kʋtɔɣɔʋ kɛ pə taa pə tɩɩ fɛɩ. 17Ɩlɛna ɩ́ caɣa na ɩ́ maɣasɩ ɩ taa sɩ: Ɩsənaɣalɛ maa la ɩlɛ? Kpeeŋ ɩɩ takɩ-m sɩ má nyəkɩ ma tɔɣɔnaɣa. 18Ɩ taa ɩ taa ɩlɛna ɩ́ tɔ sɩ: Ma nyəmá ɩsəna maa la tɔɣɔlɛ. Ma yɔkəɣɩ ma kpeeŋ ɩnɛɣɛ na má sɩɩ sɔsɔɔŋ. Ɩlɛna má suu kʋtɔɣɔʋ na ma kʋpam lɛmpənaa tənaɣa ɩ taa. 19Ɩlɛ maa ma ma laŋlɛ taa na má tɔ sɩ, yʋlʋ wɛna pɩɩsɩ paɣalɛ taa kʋtɔɣɔʋ ɩlɛ pə kaasa we, ye pə taɣa caɣaʋ na tɔɣɔʋ na nyɔɔʋ na yɔɔlʋɣʋ pə paasi? 20Tənaɣa Ɩsɔ tɔma-ɩ sɩ: Kʋmɛlɛŋ nyá, n ká sɩ ahoo anɛ a maɣamaɣa. Ɩlɛna má ná wei ɩ ká kpaɣa pə təna mpi n taɣana nyá tɩ tɔɔ kɛ́ mpʋ tɔ. 21Ɩlɛna Yesu tasa sɩ: Ḿpʋ́ɣʋ́ pə wɛɛ na mpa pa kaa wɛnaʋ kɛ pa maɣamaɣa pa tike tɔɔ, na Ɩsɔ ɩsɛntaa pa kɛ kʋnyɔntʋnaa tɔ. 22Pə waalɩ kɛ́ Yesu tɔma ɩ ɩfalaa sɩ: Ɩ́ tá ná mpi pə tɔɔ ma heela-mɛ sɩ ɩ́ taa nəɣəsəɣɩ mə tɔɣɔnaɣa ŋka pə wɛɛ sɩ ɩ́ ká tɔɣɔ na ɩ́ hiki weesiŋ, na mə tɔnəŋ tɔɔ kʋtakəm pə tɔm tɔ. 23Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, weesuɣu kəla tɔɣɔnaɣa, na yʋlʋ tɔnʋɣʋ kəla wontu kʋsusuutu. 24Ɩ́ nyənna katəkatəŋ na ɩ́ na. Ɩɩ tuuki, ɩɩ kʋŋ. Pəyele ɩ fɛɩ kʋtɔɣɔʋ təsɩɩlɛ, ɩ fɛɩna kpou, Ɩsɔ caləɣəna-ɩ. Na mə tá kəlɩ sumasɩ kɛ tɔm napəlɛ? 25Paa mə taa yʋlʋ ká kʋ ɩ təɣɩ ɩsəna, pʋntʋ pəsəɣɩ na ɩ́ tuusi ɩ təɣɩ wʋlɛ kʋlʋmtəlɛ maɣamaɣa? 26Ye ɩɩ pəsəɣɩ səkpetu səkpetu, pepe tɔɔ kɛ́ ɩ́ kʋɣɩ mə tɩ na sɔsɔɔntʋ nti tə kaasaa tɔ? 27Ɩ́ nyənna tawa nyɩɩtʋ tʋkʋɣʋ hɛtʋ nti tɔ na ɩ́ na. Nyɩɩtʋ ntɩ, tɩɩ lakɩ təmlɛ təlɩ, tɩɩ lʋʋkɩ pɔɔŋ. Paa na mpʋ ma heeliɣi-mɛ sɩ wulaʋ Salʋmɔŋ na ɩ toŋ təna ɩ ta suu wontu na ɩ́ tala paa tə taa kʋlʋmʋɣʋ kɛ kacɔka. 28Ye Ɩsɔ lakɩ kacɔka kɛ tawa taa nyɩɩtʋ nti tə wɛ saŋa na cele ɩsəntɔ pa tika-tɩ tɔ, ɩ kaa la-mɛɣɛ kacɔka na pə kəlɩ mpʋ? Ɩ́ polo ɩ́ tɛɛ, ɩɩ tɛŋ Ɩsɔ na mə taa təcaɣacaɣa tɔ se. 29Ɩ́ taa pɛkəlɩ mə tɩ na ɩ́ nəɣəsəɣɩ tam kɛ́ mə kʋtɔɣɔm na mə kʋnyɔnyɔɔm pə tɔm. 30Antulinya taa cənɛ ma ta nyɩ ɩsɔnaa pɛɛkəɣəna təlɛɣɛ tam. Ama mɛ mə wɛna Caa, na mə Caa ɩnɩ ɩ nyəmá mpi ɩ́ nyɩɩləɣɩ tɔ. 31Ɩ́ sɔ nyʋɣʋ na Ɩsɔ Kawulaɣa pɛɛkʋɣʋ, na Ɩsɔ ká ha-mɛ tɔtɔɣɔ mpi pə kaasaa tɔ. 32Ma kalakiya nyá, taa nyá, mə Caa sɔɔləna sɩ ɩ haa-mɛɣɛ ɩ kawulaɣa. 33Ɩ́ pɛɛtɩ mə kʋpamnaa na ɩ́ məŋna pə liɣitee na ɩ́ ha kʋnyɔntʋnaa. Ɩ́ pɛɛkɩ fatakanaa mpa paa səkɩ tɔ, na ɩ́ kaakɩ mə wɛnaʋ kɛ ɩsɔtaa timpi pʋlʋ ɩɩ leki tɔ. Nmɩɩlʋ kaa tala tənaɣa ŋmɩɩlʋɣʋ, pə́cɔ́ puka kaa tɔɣɔ. 34Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, kpaŋtʋ ləmaɣasɛɛ ɩ́ wɛ timpi, tənaɣa ɩ akalʋɣʋ wɛɛ. 35Ɩ́ tantɩ na ɩ́ taŋaa, ɩ́ ləlɩ mə hɔɔ taa, ɩ́ mʋsɩ mə fətəlanaa. 36Ɩ́ la ɩsɩɩ təmlɛ nyə́ma mpa pa taŋaa sɩ pa caa ɩ́ lɩɩna akpaɣalɛ taa na ɩ́ tɔ sɩ: Ma talaa, pa tʋlɩ-ɩ tɔ. 37Cɛcɛ ɩnɩ ɩ́ talaa na ɩ́ maɣana ɩ təmlɛ nyə́ma mpɛ na pa taŋaa, pa nyʋɣʋ lapa leleŋ kɛ́. Ma heeliɣi-mɛɣɛ tampana sɩ ɩ kootiɣi ɩ wontu kɛ́ na ɩ́ hɔkəna ɩ tɩ, na ɩ́ hʋ́lɩ́-wɛɣɛ təcaɣalɛ sɩ pá caɣa na ɩ́ tʋ-wɛɣɛ tɔɣɔnaɣa. 38Paa tapɩɩlɛ yaa tefemle kɛ ɩ kɔma na ɩ́ kɔɔ na ɩ́ maɣana-wɛɣɛ mpʋ na pá taŋaa, pa lapa nyʋleleŋ kɛ́. 39Ɩ́ nyɩ teu sɩ, ye nyəm ka nyəŋaɣa kɔlɔ na təyaɣa caa nyɩ ŋmɩɩlʋ kɔntɛ waatʋ, ɩ kaa yele-ɩ na ɩ́ sʋʋ təyaɣa taa se. 40Mɛ tɔtɔ, pə tɔɔ kɛ́ mɩɩ taɣanɩ mə təɣɩ mpʋ. Yʋlʋ Pəyaɣa ma, ma kɔŋ kɔntɛ kɛ waatʋ wei ɩ́ kaa hʋʋ tɔɣɔ. 41Tənaɣa Piyɛɛ pɔɔsa Yesu sɩ: Tacaa, ta tike kɛ n sɛɛkəna ɩsɔ ɩnɩ, yaa yəlaa tənaɣa n sɛɛkəna-ɩ? 42Mpʋɣʋlɛ Tacaa cɔwa sɩ: Aweɣelɛ təmlɛ tʋ kʋpaŋ na laɣatʋ? Ye pə taɣa wei ɩ caa ká yelina təyaɣa feŋuɣu, sɩ nyɔɣɔsɩ ɩ kpa təmlɛ nyə́ma lɛlaa, ɩlɛ ɩnɩ ɩ́ cɛla-wɛɣɛ tɔɣɔnaɣa tɔ. 43Cɛcɛ ɩnɩ ɩ́ kɔma na ɩ́ məlɩ na ɩ́ maɣana təmlɛ tʋ ɩnɩ ɩ ɩsəlɛ sɛɛna təmlɛ ntɛ́ tə lapʋ, ɩ nyʋɣʋ lapa leleŋ kɛ́. 44Ma heeliɣi-mɛɣɛ tampana tɔɔ sɩ, təyaɣa caa ká tʋ təmlɛ tʋ ɩnəɣɩ ɩ kʋpam təna tɔɔ feŋuɣu kɛ́. 45Ama ye pə cəpa təmlɛ tʋ ɩnɩ, na ɩ́ tʋ ɩ taa sɩ: Ma caa kaa kɔɔ lɔŋ se, ɩlɛna ɩ́ sʋʋ təmlɛ nyə́ma apalʋnyəma na alʋnyəma kɛ mapʋ. Na ɩ́ tɔkɩ, na ɩ́ nyɔɔkɩ na pə́ kʋɣɩ-ɩ. 46Pɩɩ kɔɔ na kʋyakʋ ŋku na ɩsəna taa ɩ taa tʋ ɩ taa sɩ təyaɣa tʋ ka tala tɔ, ɩ́lɛ́ ɩ ka sʋʋ təkpʋʋ. Na ɩ ká la təmlɛ tʋ ɩnəɣɩ təkaŋkaŋ, na ɩ́ məŋna-ɩ na ɩ́ pɛtɩ-ɩ ma ta nyɩ ɩsɔnaa tɔɔ. 47Təmlɛ tʋ wei ɩ nyəmá ɩ caa luɣu tɛɛ nyəm na ɩ́ tá taɣanɩ ɩ tɩ, pəyele ɩ ta la mpi ɩ caa sɔɔlaa tɔ, paa həlɩ-ɩ teu. 48Ama təmlɛ tʋ wei ɩ́lɛ́ ɩ ta nyɩ ɩ caa luɣu tɛɛ nyəm, na ɩ́ lakɩ mpi pə mʋna pá mapɩ-ɩ pə tɔɔ tɔ, pəciiu tike kɛ paa ma ɩ́lɛ́. Wei pa ha sɔsɔm tɔ, sɔsɔm kɛ pa kɔŋɩ-ɩ pɔɔsʋɣʋ. Na wei pa paasaa na pá kaa sɔsɔm tɔ, sɔsɔm taa sɔsɔm kɛ pa kɔŋɩ-ɩ pɔɔsʋɣʋ. 49Kɔkɔ kɛ ma kɔma tɛtʋ tɔɔ kɛ́ mʋsʋɣʋ, na pə caɣa-m ɩsɩɩ ɩsəntɔ tɔ kaa tɛma mʋɣʋ ɩlɛ mhmm teu ntɛ́. 50Pə wɛɛ sɩ pá sɔ-m Ɩsɔ lʋm napəlɩ, ɩlɛ ye pa ta sɔ-m lʋm mpɩ ma nəɣəsɛɛ kaa tɛ. 51Mə hʋʋ sɩ hɛɛsʋɣʋ kɛ ma kɔna antulinya taa? Aaɩ, ma heeliɣi-mɛ sɩ koloŋa kɛ ma kɔnaa. 52Pə kpaɣa pənɛntɛ tɔ, yəlaa ɩ́ wɛ kakpasɩ kɛ pa təyaɣa taa, paa faɣa. Tooso ká lɩɩ naalɛ ɩnɛɣɛ koloŋa, na naalɛ náá lɩɩ tooso kɛ́ koloŋa. 53Cɛcɛ ká kʋlɩ ɩ pəyalʋ tɔɔ, na pəyalʋ kʋlɩ cɛcɛ tɔɔ. Toto ká kʋlɩ ɩ pɛɛlɔ tɔɔ na pɛɛlɔ náá kʋlɩ toto tɔɔ. Paŋ alʋ nyəŋ ká kʋlɩ poolu tɔɔ, na poolu kɛ́ paŋ tɔɔ. 54Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tɔma samaa tɔtɔ sɩ: Ye ɩ́ ná tɛʋ pɩɩ ŋmaalaɣa na ilim tətʋlɛ, ɩ́ tɔŋ kpakpaa sɩ saŋa ɩnɩ tɛʋ wɛɛ. Ɩlɛna tampana tɔɔ kʋlɛ kʋ nɩɩ. 55Na ɩ́ kɔma na ɩ́ ná ilim nyakɩ sɔsɔm, ɩ́ tɔŋ sɩ tahaŋlɛ wʋsaa. Ɩlɛna tahaŋlɛ náá haŋ. 56Mənaafikinaa mɛ, ɩ́ lapa ɩsəna na ɩ́ nyəŋ atɛ na ɩsɔ pə kɔkɔlɔnaa faɣasʋɣʋ, na ɩɩ cɛkəɣəna nti təlɛ tə lakɩ ɩsəntɔ tɔ tə hʋwɛɛ. 57Ɩsənaɣa pə wɛɛ na mə maɣamaɣa ɩɩ tɩɩ maɣasəɣɩ sɩ ɩ́ nyɩ tampana na ɩ́ təŋ-yɛ ye? 58Ye n wakəla nɔɣɔlʋ na ɩ́ yaa-ŋ nɔnɔɣɔ, la kookalɩ na nyá na-ɩ ɩ́ taɣanɩ mə tɔm kɛ mpaaʋ taa na ɩ́ ta tata hʋʋlʋ kiŋ. Pə taa kɔɔ na hʋʋlʋ náá tʋ-ŋ toŋtʋnaa niŋ taa, na pɛlɛ pá təkɩ-ŋ. 59Ma heeliɣi-ŋ tampana sɩ ye n ta tɛ pə təna mpi pa pɛla-ŋ tɔɣɔ fɛlʋɣʋ n kaa lɩɩ təna.


text: 1Tillaa na tá taapalaa lɛlaa mpa paa wɛ Yuta tɔ, pa nɩɩwa sɩ mpa pa ta kɛ Yuta nyə́ma tɔ pɛlɛ pa mʋ Ɩsɔ Tɔm tɔtɔ. 2Piyɛɛ kɔma na ɩ́ məlɩ Yosalɛm, ɩlɛna Yuta nyə́ma mpa pa mʋ Yesu tɔ pá tɔmɩ-ɩ sɩ: 3N kʋlaa kɛlɛ na ń polo kʋtapɛləŋ tɛ, na halɩ nyá na-wɛ ɩ́ kpɛntɩ tətɔɣɔlɛ. 4Ḿpʋ́ɣʋ́ Piyɛɛ kpaɣa pə təna mpi pə lapa tɔ na ɩ́ kɛɛsɩ-wɛ təcʋŋŋ sɩ: 5Sopee ɩcatɛ taa kɛ́ maa wɛɛ. Ḿpʋ́ɣʋ́ ma sələmaɣa Ɩsɔ, ɩlɛna pə la-m ɩsɩɩ toosee taka, na má ná pʋlʋ na pə́ lɩɩna ɩsɔ na pə tiikina ma tɔɔ. Pə nəɣəsəna ɩsɩɩ saalaɣa anaam taka, na pə́ tɔka ka ntompee liɣiti, na ká susaa, na ká tii hatoo ma tɛɛ. 6Ma nyəna teu təpiŋŋ kɛ saalaɣa ŋkɛ ka taa, ɩlɛna má ná nɔɔhɛɛ liɣiti wontu, na taalɛ nyəntʋ, na tɛtɛ nyəntʋ, na keŋ nyəm. 7Tənaɣa ma nɩɩ pə tɔma-m sɩ: Piyɛɛ kʋlɩ na ń kʋ na ń tɔɣɔ. 8Ḿpʋ́ɣʋ́ ma cɔwa sɩ: Aaɩ, Tacaa, ma kaa la mpʋ. Tuu tɔ pʋlʋ mpi tə nyənəɣɩ kʋsɔɣɔtʋ yaa asilima tɔ pə ta sʋʋta ma nɔɣɔ taa kɛ́ paa pəcɔ maɣamaɣa. 9Ḿpʋ́ɣʋ́ pə tasa-m yɔɣɔtənaʋ na ɩsɔtaa sɩ: Taa nyənɩ Ɩsɔ kʋtaɣanəm ɩsɩɩ asilima. 10Pə lapa ḿpʋ́ɣʋ́ laasasɩ tooso, ɩlɛna pə təna pə́ taɣanɩ ɩsɔtaa kɛ́ kpaʋ. 11Waatɩ ɩnɩ ɩ maɣamaɣa teitei kɛ́ apalaa napələɣɩ tooso lɩɩna Sesalee na pá tala təyaɣa ŋka ka taa maa wɛɛ tɔ, sɩ pa tila-wɛɣɛ ma waalɩ. 12Ḿpʋ́ɣʋ́ Ɩsɔ Feesuɣu heela-m sɩ má təŋ-wɛ, má taa la sika. Má na tá taapalaa naatoso ɩnɛ tə poləna Sesalee na tə́ sʋʋ Kɔɔnɛɛ təyaɣa kɛ tá təna. 13Ḿpʋ́ɣʋ́ apalʋ ɩnɩ ɩ kɛɛsa-tʋɣʋ ɩsəna ɩ nawa ɩsɔtaa tillu səŋa ɩ təyaɣa taa na ɩ́ heeli-ɩ sɩ: Tili yəlaa kɛ Sopee na pá yaa Simɔŋ wei pa cuɣusaa sɩ Piyɛɛ tɔ. 14Ɩnɩ ɩ ká heelina-ŋ tɔm nti tɩɩ ya nyá na nyá təyaɣa təna mə nyʋɣʋ tɔ. 15Ma maɣasa ma tɔm kɛ yɔɣɔtʋɣʋ, ɩlɛna Ɩsɔ Feesuɣu Naŋŋtʋ tii pa tɔɔ kɛ́ teitei ɩsɩɩ ɩ ka tiiu tá tɔɔ kɛ́ lɔŋ tɔ. 16Ɩlɛna má tɔɔsɩ tɔm nti Tacaa ka yɔɣɔtaa tɔ sɩ: Lʋm maɣamaɣa kɛ Yohaanɩ ná sɔna yəlaa kɛ Ɩsɔ lʋm. Ama mɛ ɩlɛ, Ɩsɔ Feesuɣu Naŋŋtʋ kɛ paa sɔ-mɛ. 17Ye Ɩsɔ ná lapa-wɛɣɛ kʋcɔɔʋ kʋlʋmʋɣʋ ŋku ɩ ka lapa taɣa waatʋ wei tə mʋ Tacaa Yesu Kilisiti tɔm tɔ, ɩlɛ maɣalɛ awe na maa kpɛɛsəɣəna Ɩsɔ? 18Pa nɩɩ tɔm tənɛ, ɩlɛna pa pááná məlɩ hɛɛʋ, na pá saŋ Ɩsɔ na pá tɔŋ sɩ: Ye mpʋ Ɩsɔ hʋla piitim lɛmpɩ nyə́ma ntɛ́ laɣasʋɣʋ tɔm sɩ pə́ ya pa nyɔɔŋ. 19Kʋnyɔntɔɣɔlɛ nte tə taa pa caŋaa na pá kʋ Ɩtiyɛɛnɩ tɔ, tə yasa Ɩsɔ sɛɛlaa. Haləna pa taa lɛlaa yɛlɩ na pá tala Fenisii na Sipili na Antiyɔka, na Yuta nyə́ma tike kɛ pa lakaɣa waasʋ. 20Paa na mpʋ Ɩsɔ sɛɛlaa napəlɩ mpa pa lɩɩna Sipili na Silɛŋ tɔ pa pola Antiyɔka na pá heeliɣi mpa pa ta kɛ Yuta nyə́ma tɔɣɔ Tacaa Yesu Laapaalɩ Kʋpaŋ. 21Tacaa Ɩsɔ tʋ-wɛɣɛ niŋ, na yəlaa paɣalɛ mʋ na pá laɣasɩ na pá təŋ Yesu. 22Yosalɛm Yesu sɛɛlaa kpekəle nɩɩ mpʋ, ɩlɛna pá tili Paanapasɩ kɛ Antiyɔka. 23Ɩ talaa na ɩ́ ná kʋpantʋ nti Ɩsɔ lapa Ɩsɔ sɛɛlaa mpɛ tɔ, ɩlɛna ɩ laŋlɛ hʋlʋmɩ sɔsɔm, na ɩ́ sɛɣɛsɩ pa təna sɩ pá tɔɣɔ apalʋtʋ na pá nɩɩna Tacaa kɛ teitei. 24Tampana tɔɔ ɩsəntɔ, Paanapasɩ ɩnɩ ɩ ka kɛɛsa yʋlʋ kɛ́, na Feesuɣu Naŋŋtʋ toŋ tɔɔ ɩ kiŋ, na ɩ tɛma Ɩsɔ na ɩ taa pə tii fɛɩ. Ḿpʋ́ɣʋ́ yəlaa samaa sɔɔsa Tacaa təŋʋɣʋ taa. 25Pəlɛ pə waalɩ Paanapasɩ pola Taasɩ kɛ Sɔɔlɩ pɛɛkʋɣʋ. 26Ɩ kɔma na ɩ́ na-ɩ, ɩlɛna ɩ́ kɔna-ɩ Antiyɔka. Ɩlɛna pa naalɛ pá caɣa təna Yesu sɛɛlaa kiŋ kɛ pənaɣa təcu, na pa sɛɣɛsa yəlaa paɣalɛ. Antiyɔka tənaɣa pa caala Tacaa təŋlaa kɛ yaaʋ təcəcɩ sɩ Kilisiti nyə́ma. 27Ḿpʋ́ɣʋ́ Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa napəlɩ pa lɩɩna Yosalɛm na pá polo Antiyɔka kɛ waatʋ ɩnɩ ɩ taa. 28Tənaɣa pa taa lɛlʋ wei pa yaa sɩ Akapusi tɔ, ɩ kʋlaa na ɩ́ yɔɣɔtəna Ɩsɔ Feesuɣu Naŋŋtʋ toma sɩ: Nyɔɣɔsɩ anaam nɔɣɔlʋ ɩ ká lɩɩ keteŋa təna taa kɛ́ nɔɔnɔɔ. Na tampana pə lapa ḿpʋ́ɣʋ́ Kʋfənɛɛ Koloti pɔɔlɛ taa. 29Ḿpʋ́ɣʋ́ Tacaa təŋlaa luɣu lapa sɩ paa wei ɩ ká caa ɩsəna ɩ pəsaa tɔ na pá tena pa taapalaa mpa pa wɛ Yuta tɔ. 30Ḿpʋ́ɣʋ́ pa caa kʋsənam mpɩ, na pá tilina Paanapasɩ na Sɔɔlɩ, sɩ pá cɛla təna Yesu sɛɛlaa nyʋɣʋ nyə́ma.


text: 1Pəlɛ pə waalɩ kɛ́ ma ná ɩsɔtaa tillu lɛlʋ na ɩ́ lɩɩna ɩsɔtaa na ɩ́ tiiki. Ɩ wɛna pəsʋɣʋ kɛ sɔsɔm kɛ́, na ɩ teu nawa ɩsɩɩ kɔkɔ na pə́ cɔɔ tɛtʋ təna. 2Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ yɔɣɔtəna nɔɣɔ sɔsaɣa sɩ: Ɩ tɩɩ hotaa, Papiloni sɔsɔ tɩɩ hotaa. Pənɛntɛ ɩ pəsa alɔɣaa təcaɣalɛ, na alɔɣaa nɔɣɔ na pa suka, na tɛtʋ sumasɩ nsi paa caa tɔ sɩ nɔɣɔ na sɩ suka təcaɣalɛ ntɛ́ təna. 3Pə taɣa pʋlʋ, ɩnɩ ɩ nyɔɔsəna piitimnaa təna yəlaa kɛ ɩ sʋlʋm, ɩ asilima sɔsɔɔna anɩ a sʋlʋm. Na ɩ kiŋ kɛ atɛ awulaa sɔsaa lakaɣa pa asilima kʋlapʋtʋ. Na atɛ paɣatəlaa pilina ɩ wontu kʋpantʋ nti tə fɛɩ nyəɣəsʋɣʋ tɔ. 4Ḿpʋ́ɣʋ́ ma nɩɩ pə yɔɣɔtəna ɩsɔtaa, ɩlɛ pə taɣa ɩsɔtaa tillu ɩnɩ ɩ nɔɣɔ. Pə tɔmaɣa sɩ: Ma yəlaa, ɩ́ se ɩ kiŋ, na pə taa kɔɔ na ɩ ɩsaɣatʋ taana-mɛ, na pə́ kɔɔ na pə́ naasəɣɩ na pə kpɛŋna-mɛ. 5Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, ɩ ɩsaɣatʋ kaawaɣa na pə́ kaləsəna ɩsɔtɔnʋɣʋ, Ɩsɔ tɔɔsa ɩ lakasɩ ɩsaɣasɩ tɔɔ. 6Ɩ́ lɛɛtɩ-ɩ mpi ɩ ka lapa-mɛ tɔ. Ɩ́ fɛlɩ-ɩ ɩsəna mpi ɩ ka lapa tɔɣɔ tɔm naalɛ. Ɩ́ suuli ɩ kɔpʋ kɛ sʋlʋm mpi pə kəla mpi ɩ puukaɣa-mɛ tɔɣɔ toŋ kɛ tɔm naalɛ. 7Ɩ́ tʋ-ɩ wahala na kʋnyɔŋ na pə́ tala ɩsɩɩ ɩ ka tʋɣʋ ɩ təɣɩ teeli na ɩ́ kaa wontu kʋpantʋ kɛ ɩsəna mpi tɔ. Ɩ yɔɣɔta ɩ taa sɩ: Ma caɣaa təka kɛ́ ɩsɩɩ wulaʋ, ma ta nyɩ leelutu, ma kaa nyɩ mpi pa yaa sɩ kʋnyɔŋ tɔ. 8Pə tɔɔ kɛ́ kʋnaasəm mpi pə sɩɩwa sɩ pɩɩ naasəna tɔ, kʋyakʋ kʋlʋmʋɣʋ kɛ pɩɩ tii pə tənaɣa ɩ tɔɔ təkpili. Mpəɣəlɛ kʋtɔməŋ na səm na nyɔɣɔsɩ. Kɔkɔ ká nyaɣa ɩ təna təluka. Pə taɣa pʋlʋ, Tacaa Ɩsɔ wei ɩ lakəna-ɩ tɔm tɔ ɩ wɛ toma kɛ́. 9Ɩ kiŋ kɛ atɛ awulaa sɔsaa lakaɣa pa asilima kʋlapʋtʋ na pá nɩɩkɩ ɩ leleŋ. Paa tɛ na pá ná kɔkɔ nyakɩ-ɩ na nyɔɔsɩ nsi sɩ kʋləɣɩ tɔ, ɩlɛ paa tʋlɩ nɔɔsɩ kɛ ɩ tɔɔ, na paa kpa pa laŋa na pá wii sɔsɔm. 10Paa hatələna-ɩ sɩ pə taa kɔɔ na pá ná ɩ wahala. Na paa tɔ sɩ: Waɩyo, waɩyo. Pʋwɛ, Papiloni ɩcatɛ sɔsɔɔlɛ na toŋ nyəntɛ tənɛ, kaləfu kʋlʋm taa kɛlɛ pə tɛma-ŋ nyá saləka tʋɣʋ na? 11Atɛ taatəlaa ná tʋla nɔɔsɩ kɛ tə tɔɔ tɔtɔ na pá kpa pa laŋa na pá wii sɔsɔm. Mpi tɔ, nɔɣɔlʋ ɩɩ tasəɣɩ pa taatəlɛ kɛ yapʋ. 12Paa wʋlanaa, paa nyəɣəlʋɣʋ kʋhʋlʋmʋɣʋ, paa liɣitee pɛɛ. Paa lɩɩtʋ, paa kpoŋkpontu toŋ nyəntʋ pɔɔŋ kʋpaŋ, paa tɔɔ wontu kʋpampantʋ kʋsɛɛmtʋ, paa nti tə sɛɛ teu təkeŋkeŋ tɔ, paa silikinaa, paa taasɩ nsi sɩ fɛɩ yem yem tɔ, paa tuu kela na taasɩ katɛ nyənsɩ, na nyəɣəlʋɣʋ kʋsɛɛmʋɣʋ na nyəɣəlʋɣʋ maɣamaɣa na pəlɛ nte pa yaa sɩ maapəlɩ tɔ. 13Paa afɛʋnaa, paa kʋkʋsʋm, paa tulaalʋ miili, paa tulaalʋ kʋfəɣətʋ, paa sʋlʋm, paa nim, paa mʋlʋm, paa tɔɣɔnaɣa pee, paa naaŋ, paa heeŋ, paa kpaɣanəŋ na kɛɛkɛnaa, paa yomaa na yəlaa weesiŋ maɣamaɣa. 14Taatəlaa mpɛ pa tɔma ɩcatɛ sɔsɔɔlɛ ńtɛ́ sɩ: Mpi pə təna n nyɩɩlaɣa tɔ pə saala yem. Nyá toŋ na nyá leleŋ təna tʋ-ŋ lʋm, n kaa tasa-wəɣɩ keesuɣu. 15Taatəlaa mpa pa taata ɩcatɛ sɔsɔɔlɛ taa na pá pili tɔ, paa tɛ na pá hatələna-tɛ sɩ pə taa kɔɔ na pá ná tə wahala. Paa tʋlɩ nɔɔsɩ na paa kpa pa laŋa na pá wii sɔsɔm. 16Paa tɔ sɩ: Waɩyo, ɩcatɛ sɔsɔɔlɛ tənɛ tə tɔm wɛ waɩyo. Ńtɛ́ tə suukaɣana kpoŋkpontu toŋ nyəntʋ pɔɔŋ kʋpaŋ na wontu kʋpantʋ nti tə sɛɛwa tɔ, na wontu nti tə sɛɛwa təkeŋkeŋ tɔ. Na ńtɛ́ tə tʋkaɣana wʋla na liɣitee pɛɛ na lɩɩtʋ pə tɩɩ fɛɩ. 17Na kaləfu kʋlʋm taa kɛlɛ tə apititu tɛma-tɛɣɛ lʋm tʋɣʋ. Kpɩɩləŋ taa sɔsaa sɔsaa na ɩ sʋʋlaa na ɩ saalaa, na pa təna mpa pa tɔkəna teŋku tɔ, pa səŋa pooluŋ taa, 18na pá ná tə kɔkɔ nyɔɔsɩ. Ɩlɛna pá makɩ kapusi na pá tɔ sɩ: Pa ta nata ɩcatɛ na tə tala ɩcatɛ sɔsɔɔlɛ tənɛ. 19Ḿpʋ́ɣʋ́ pa cosa tɛtʋ na pá pəlɩ pa nyɔɔŋ taa, na pá tʋlɩ nɔɔsɩ na pá kpa pa laŋa na pá wii sɔsɔm. Na pá makɩ kapusi sɩ: Waɩyo, ɩcatɛ sɔsɔɔlɛ tənɛ tə tɔm wɛ waɩyo. Pa təna mpa pa wɛna kpɩɩləŋ kɛ teŋku taa tɔ tə toŋ kɛ pa kʋlənaa. Kaləfu kʋlʋm taa kɛlɛ pə təna pə tɛma-tɛɣɛ lʋm tʋɣʋ. 20Tɔʋ, ɩsɔtɔnʋɣʋ nyá, pə wakəla-tɛ tɔ, paana-tɛ ɩlɛ. Ɩsɔ yəlaa mɛ, na tillaa na Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa, ɩ́ paana-tɛ. Pə taɣa pʋlʋ, ɩsaɣatʋ nti tɩɩ lapa-mɛ tɔɣɔ Ɩsɔ hʋʋna-tɛ. 21Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩsɔtaa tillu toŋ tʋ nɔɣɔlʋ kpaɣa pəlɛ sɔsɔɔlɛ, tə tɔɔʋ wɛ ɩsɩɩ namlɛ, na ɩ́ pɛtɩ teŋku taa. Ɩlɛna ɩ́ tɔŋ sɩ: Ɩsəntɔɣɔ paa pɛtɩ Papiloni ɩcatɛ sɔsɔɔlɛ kɛ tuu pə tɛɛ na pááná sɔsɔɔna, na pa kaa tasa-tɛɣɛ keesuɣu. 22Na pa kaa tasa nɩɩʋ kɛ Papiloni nyá nyá taa kɛ́ saŋkʋnaa na cəməŋ na həsɩ na akantɛɛ pə taŋ. Pa kaa tasa naʋ kɛ təmlɛ latʋ nɔɣɔlʋɣʋ təmlɛ natəlɩ tə taa. Na pa kaa tasa nɩɩʋ kɛ namlɛ kpálʋ́ɣʋ́. 23Fətəla kaa tasa mʋɣʋ kɛ nyá taa, pə́cɔ́ pa kaa tasa akpaɣalɛ ayɔɔla taŋ nɩɩʋ kɛ nyá taa. Nyá taa taatəlaa hətɛ ka yaana antulinya taa kɛ́ lɔŋ, na nyá puɣusa yəlaa təna na nyá topotopo təma pɛɛkʋɣʋ. 24Pa nawa Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa na Ɩsɔ yəlaa pa caləm, na pa təna mpa pa kʋ tɛtʋ tɔɔ tɔ pa caləm kɛ Papiloni taa tɔɣɔ pa tʋ-tɛɣɛ saləka.


text: 1Kʋyakʋ kʋhɛɛsʋɣʋ tɛɛwa na pə fe cimaasɩ, ɩlɛna Makətala Malɩ na Malɩ lɛlʋ pá kʋlɩ tanaŋ təpam sɩ pa puki pəlaaʋ tɔɔ. 2Ḿpʋ́ɣʋ́ tɛtʋ sela sɔsɔm kɛ kpakpaa. Mpi tɔ, Tacaa ɩsɔtaa tillu lɩɩnna ɩsɔ na ɩ́ tii, na ɩ́ polo ɩ́ kuli pɩɩʋ ŋkʋɣʋ pəlaaʋ nɔɣɔ na ɩ́ sɩɩ kpeeŋa, na ɩ́ kpa tə tɔɔ na ɩ́ caɣa. 3Ɩ teu nəɣəsəna ɩsɩɩ tɛʋ nyəɣəsʋɣʋ tɔ, na ɩ wontu hʋlʋmaa ɩsɩɩ kpoŋkpomʋlʋm. 4Ḿpʋ́ɣʋ́ pə lapa taŋlaa kɛ sɔɣɔntʋ kɛ sɔsɔm na pá seliɣi, na pá səpa pa tɩɩŋ tɔɔ kɛ́ yem təkpətɩɩ. 5Tənaɣa ɩsɔtaa tillu tɔma alaa sɩ: Mɩɩ taa nyá, ma nyəmá sɩ Yesu wei pa kama səm tesika tɔɔ tɔɣɔ ɩ́ kɔma pɛɛkʋɣʋ. 6Ɩ fɛɩ cənɛ, ɩ fema ɩsɩɩ ɩ ka yɔɣɔtaa tɔ. Ɩ́ kɔɔ na ɩ́ ná timpi paa hɩɩsa-ɩ tɔ. 7Ɩ́ polo lɔŋ na ɩ́ heeli ɩ ɩfalaa sɩ, ɩ fema na ɩ́ tɛɛ-mɛɣɛ nɔɣɔ kɛ Kalilee. Tənaɣa ɩ́ ká na-ɩ. Nti ma wɛna sɩ ma heeliɣi-mɛ tɔɣɔlɛ. 8Tənaɣa alaa mpɛ pa kʋla pəlaaʋ tɔɔ kɛ́ kpakpaa na pá tɛɛ, na sɔɣɔntʋ na laŋhʋlʋmlɛ pə kʋɣɩ-wɛ. Ɩlɛna pá polo na pá kaasɩ Yesu ɩfalaa kɛ laapaalɩ ɩnɩ. 9Pa tɔŋna tɛɛʋ kɛ mpʋ, ɩlɛna Yesu suli-wɛɣɛ kpakpaa na ɩ́ tɔ-wɛ sɩ: Ma sɛɛ-mɛ. Ḿpʋ́ɣʋ́ pa kpətəna-ɩ na pá tɔkɩ ɩ nɔɔhɛɛ, na pá həntɩ-ɩ atɛ na pá sɛɛ-ɩ. 10Ɩlɛna Yesu heeli-wɛ sɩ: Ɩ́ taa nyá. Ɩ́ polo ɩ́ heeli ma taapalaa sɩ pá polo Kalilee, tənaɣa paa na-m. 11Alaa mpɛ pa wɛ mpaaʋ taa na pá kpeŋ mpʋ, ɩlɛ sɛsɛ yoolaa mpa paa taŋa pəlaaʋ tɔ, pa taa lɛlaa ná tɛma məlʋɣʋ kɛ ɩcatɛ taa kɛlɛ na pá kɛɛsɩ kɔtəlaa sɔsaa kɛ pə təna mpi pə lapa tɔ. 12Ḿpʋ́ɣʋ́ kɔtəlaa sɔsaa na nyʋɣʋ nyə́ma pa kotaa na pá lá nɔɣɔ kʋlʋmaɣa na pá ha yoolaa kɛ liɣitee tuutuuma, 13na pá heeli-wɛ sɩ: Ɩ́ tɔ sɩ tom kpaɣa-mɛɣɛ ahoo na ɩ ɩfalaa kɔɔ na pá ŋmɩɩlɩ-ɩ. 14Na ye Kʋfənɛɛ ɩ́ nɩɩ mpʋ, taa hɛɛsɩ ɩ laŋlɛ, ɩ kaa la-mɛɣɛ pʋlʋ. 15Tənaɣa taŋlaa mʋ liɣitee anɩ na pá lá ɩsɩɩ pa heela-wɛ tɔ. Na tɔm tənɛ tə yɛkɩ Yuta nyə́ma hɛkʋ, haləna saŋa. 16Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu ɩfalaa naanʋwa na kʋlʋm ɩnɩ pa kʋlaa na pá polo Kalilee pulaɣa ŋka Yesu ka kɛɛsa-wɛ tɔ ka tɔɔ. 17Pa na Yesu ɩlɛna, pá həntɩ-ɩ atɛ na pá sɛɛ-ɩ. Ama pa taa lɛlaa ka wɛna sika. 18Tənaɣa Yesu kpətəna-wɛ na ɩ́ heeli-wɛ sɩ: Ma niŋ taa kɛ́ pa tʋ ɩsɔtaa na atɛ. 19Mpʋ tɔ, ɩ́ polo na ɩ́ la na kateŋasɩ təna taa yəlaa pəsɩ ma ɩfalaa. Ɩ́ sɔɔkɩ-wɛɣɛ Ɩsɔ lʋm na ɩ́ yaakəna Caa na Pəyaɣa na Feesuɣu Naŋŋtʋ pa hətɛ. 20Ɩ́ sɛɣɛsɩ-wɛ sɩ pá tɔkɩ pə təna mpi ma sɛɣɛsa-mɛ tɔ. Ɩ́ nyɩ teu sɩ má, maa wɛɛ mə waalɩ kɛ́ paa kʋyaŋkuɣu, haləna antulinya polo na ɩ́ kʋlɩ.


text: 1Kilisiti cɛpa-tʋɣʋ tá yomle taa kɛ́ sɩ tə́ pəsɩ kasaɣampiya təkpem. Pə tɔɔ ɩlɛ ɩ́ səŋ təca, na ɩ́ taa yele na cɛpʋ pənɛ pə tɔm liɣiti-mɛ na ɩ́ taɣanɩ yomaa kɛ pəsʋɣʋ tɔtɔ. 2Ɩ́ tʋ ŋkpaŋŋ kɛ teu, Pɔɔlɩ má ma tʋləɣɩ-mɛɣɛ təfoo sɩ, ye ɩ́ tɛma mə taa na ɩ́ pɛlɩ, pə wɛ ɩsɩɩ Kilisiti kɔntɛ lapa mə kiŋ ntɛ́ yem. 3Ma tasəɣɩ yəlaa tənaɣa kpaalʋɣʋ sɩ, wei ɩ́ pɛlaa, təlasɩ ɩsɩɩ ɩ tɔka kʋsəsɩɩtʋ təna təpaɩ, ɩ kaa sɛkɩ pʋlʋ. 4Mɛ mpa ɩ́ caa sɩ Ɩsɔ ɩ́ nyənɩ-mɛɣɛ kʋpama kɛ mə kʋsəsɩɩtʋ təŋʋɣʋ tɔɔ tɔ, mə na Kilisiti ɩ́ yaa kɛ́ na ɩ́ pɛŋ mə təɣɩ Ɩsɔ pɛɛlɛɛ. 5Ye ta ɩlɛ tə nyəmá sɩ Ɩsɔ ká pəsɩ-tʋɣʋ yʋlʋpama na tə taŋa ḿpʋ́ɣʋ́ na Ɩsɔ Feesuɣu toŋ wei ɩ lakɩ tá kiŋ kɛ tá tɛm Ɩsɔ na tá táá tɔ pə tɔɔ tɔ. 6Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, ye tá na Yesu Kilisiti tə laalaa na tə́ kpɛntɩ, paa tə pɛlaa paa tə ta pɛlɩ pə lɩɩ kʋlʋm kɛ́. Ama mpi pa caa tɔɣɔlɛ sɩ tə́ tɛ Ɩsɔ na tá táá na táá tɛm mpɩ pə taa kɛ́ sɔɔlʋɣʋ ná wɛɛ na kʋlɛ kʋ tɔŋa. 7Ɩ́ ka lakaɣa teu ɩlɛ nɔɔnɔɔ awe lapa na ɩ́ məlɩ hɛɛʋ kɛ tampana təŋʋɣʋ taa? 8Nti pa heela-mɛ na ɩ́ tɛ mə taa na ɩ́ tisi tɔ tə ta lɩɩna Ɩsɔ wei ɩ yaa-mɛ tɔ ɩ kiŋ. 9Pa tuka ɩtuule sɩ: Kʋkʋsʋm kɛ pəciimaɣa kpaasəɣəna somtu təfʋʋʋ. 10Paa na mpʋ Tacaa yelaa na má wɛɛna naani kɛ mə tɔɔ təkpataa sɩ ɩ́ kaa kpaɣa hʋwɛɛ nna a faɣana ma nyəna tɔ. Ama wei ɩ lakɩ-mɛɣɛ yɛlɛyɛlɛ tɔ paa ɩ kɛ́ wei te Ɩsɔ ká nana pʋntʋ. 11Ma taapalaa ye pɛlʋɣʋ tɔm waasʋ kɛ ma tɔŋna lapʋ tɔtɔ, paa tʋkaɣa-m kʋnyɔŋ suwe tɔtɔ? Ye pɩɩ wɛ ḿpʋ́ɣʋ́ tampana, Kilisiti wei pa kama tesika tɔɔ na maa kpaaləɣɩ ɩ tɔm tɔ ɩ tɔm ntɩ tə taa wɩɩ nɔɣɔlʋ. 12Ama ma kooliɣi kɛ́ sɩ mpa pa lakɩ-mɛɣɛ yɛlɛyɛlɛ kɛ́ mpʋ tɔ pɛlɛ pá lakɩ mpʋ na pá puki te, haləna pá pəsɩ kataasɩ kɛ pa maɣamaɣa. 13Ma taapalaa ye mɛ ɩlɛ pa ləsa-mɛɣɛ sɩ ɩ́ pəsɩ kasaɣampiya. Ama kʋlʋmtʋ kɛ́ sɩ ɩ́ taa hʋʋ sɩ ye ɩ́ pəsa kasaɣampiya kɛ mpʋ ɩ́ hika mə təɣəlɛ sɩ ɩ́ təŋəɣɩ mə yʋlʋwɛɛtʋ kʋnyɩɩləŋ. Aaɩ pə fɛɩ mpʋ se. Ama nti tɔɣɔlɛ sɩ ɩ́ sɔɔləɣɩ təma, na ɩ́ teŋ təma, na mpʋ ɩnɩ pə lapʋ sʋʋna-mɛɣɛ teu. 14Kʋsəsɩɩtʋ təna nyʋɣʋ ntɛ́ sɩ: Sɔɔlɩ nyá tɔɣɔntəlɛ ɩsɩɩ n ká sɔɔlɩ nyá tɩ tɔ. 15Ama ye ɩ́ lakɩ ɩsɩɩ taalɛ wontu na ɩ́ cələɣɩ təmaɣa səkpaŋ na kela na ɩ́ wakələɣɩ təmaɣa mpʋ, ɩ́ la laakalɩ, tɔfɔ ɩ́ ká kɔɔ na ɩ́ kʋ təma təkpataa kɛ́ atɛ cənɛ. 16Nti ma wɛna sɩ ma heeliɣi-mɛ tɔɣɔlɛ sɩ ɩ́ təŋəɣɩ nti Feesuɣu Naŋŋtʋ hʋ́lə́ɣɩ́-mɛ tɔɣɔ tam, ɩ́ taa nɩɩna mə yʋlʋwɛɛtʋ kʋnyɩɩləŋ. 17Pə taɣa pʋlʋ, yʋlʋwɛɛtʋ kʋnyɩɩləm na Feesuɣu kʋnyɩɩləm pə ta kaa pʋlʋ, haləna pɩɩ tɩɩ caa pə́ nɩɩ təma sɔŋ. Pə tɔɔ kɛ́ ɩɩ pəsəɣɩ na ɩ́ lá ɩsɩɩ mə maɣamaɣa ɩ caa tɔ. 18Ye nti Feesuɣu Naŋŋtʋ hʋ́lə́ɣɩ́-mɛ tɔɣɔ ɩ́ təŋəɣɩ ɩlɛ ɩ́ ta kɛ́ kʋsəsɩɩtʋ yomaa tɔtɔ. 19Paa wei ɩ nyəmá teu kɛ ɩsəna yəlaa mpa pa təŋəɣɩ pa yʋlʋwɛɛtʋ tɔ pa kʋlapʋtʋ wɛɛ tɔ. Asilima na tɛtɛlakasɩ ɩsaɣasɩ na yaasi ɩsaɣaʋ. 20Pa paasəɣəna tɩɩŋ laaʋ na topotopo təmanaa. Pa lɩɩkɩ təmaɣa koloŋa na pá yookina təmaɣa tam na ɩsɛsɛɛmɛɛ haŋa pa hɛkʋ, pa kəla pááná na ɩkəllɛ pɛɛkʋɣʋ, n ká ná pa faɣaa na pá tala kpeka kpeka na pá sʋʋ təmaɣa yoonaʋ. 21Ye ɩ nawa ɩ tɔɣɔntəlɛ pʋlʋ ɩ taa haŋ, pa kɛ́ sʋlʋnyɔɔlaa, pa fɛɩ pa tɩ kpaʋ kɛ leleŋ nɩɩlɩ ɩ taa, na pá lakɩ ɩsaɣatʋ lɛntənaa kɛ mpʋ tɔtɔ. Ma tasəɣɩ-mɛɣɛ heeluɣu ɩsɩɩ ma tɛm-mɛɣɛ heeluɣu tɔ, pa təna mpa pa lakɩ mpʋ tɔ pa kaa fɛlɩ nɔɔhəlɛ kɛ Ɩsɔ Kawulaɣa taa. 22Ama Ɩsɔ Feesuɣu ná lakɩ na yəlaa sɔɔləɣɩ təma na pá hikiɣi laŋhʋlʋmlɛ, na pʋlʋ ɩɩ pɛkələɣɩ-wɛ, na pá wɛna təma na suulu, na pa wɛna pɛɛlɛɛ na pa lakɩ təmaɣa kʋpantʋ na pá təŋəɣɩ tampana. 23Na pa wɛ təpamm na pá tɔkəɣɩ pa təɣɩ teu. Kiiu fɛɩ ŋku kʋ kʋɣɩ tənɛ ɩnɩ tə taa natəlɩ tɔ. 24Mpa pa pəsa Yesu Kilisiti nyə́ma tɔ pʋntʋnaa kpɛŋna pa yʋlʋwɛɛtʋ na tə kʋnyɩɩləŋ na tə kɔtɔɩnaa kɛ́ na pá kʋ́ tənaŋnaŋ. 25Feesuɣu lapəna na tə́ hiki weesuɣu pə tɔɔ kɛ́ tɩɩ yele na tə́ təŋ mpi kʋ hʋ́lə́ɣɩ́-tʋ tɔ. 26Tə́ taa hɔŋ tá tɩ na tə́ kpaasəɣɩ, tə́ taa kʋsəɣɩ tá təma pááná na tə́ lakɩ təmaɣa ɩsɛsɛɛmɛɛ.


text: 1Ɩ́ taa footi lɛlaa, pə́ taa kɔɔ na Ɩsɔ hʋʋna-mɛ. 2Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, ɩsəna ɩ́ footiɣi mə tɔɣɔntəlɛnaa tɔɣɔ Ɩsɔ ká hʋʋna-mɛ. Na ɩsəna ɩ́ maɣasəɣɩ mə tɔɣɔntəlɛnaa tɔɣɔ Ɩsɔ ká maɣasɩ-mɛ. 3Ɩsənaɣa pə lapa na ń naakɩ nyɩɩliim wei ɩ wɛ nyá tɔɣɔntəlɛ ɩsəpəle taa tɔ, na ń kaa na kpátʋ́ɣʋ́ ŋku kʋ wɛ nyá nyəntɛ taa tɔ? 4Na ɩsənaɣa nyá pəsəɣɩ na ń tɔ nyá tɔɣɔntəlɛ sɩ: Səŋ təkpi na má ləsɩ nyá ɩsəlɛ taa nyɩɩliim, na pəyele kpátʋ́ɣʋ́ kaɣa nyá nyəntɛ taa? 5Cɛsʋlʋ nyá, ləsɩ kpátʋ́ɣʋ́ ŋku kʋ wɛ nyá maɣamaɣa nyá ɩsəpəle taa tɔ, ɩlɛna pə́cɔ́ ń ná teu təcɛɩcɛɩ na ń ləsɩ nyá tɔɣɔntəlɛ ɩsəlɛ taa nyɩɩliim ɩnɩ. 6Ɩ́ taa kpaɣa mpi pə kɛ́ Ɩsɔ nyəm tɔ na ɩ́ pɛtɩ hasɩ, sɩ́ taa kɔɔ na sɩ́ kʋlɩ mə tɔɔ na sɩ́ cəlɩ-mɛ. Ɩ́ taa pɛtɩ mpi pə tewa tɔɣɔ afanaa kiŋ, paa fɛlɩ. 7Ɩ́ sələməɣɩ, paa ha-mɛɣɛ. Ɩ́ pɛɛkəɣɩ, ɩ́ hikiɣi kɛ́. Ɩ́ makɩ, pa tʋləɣɩ-mɛɣɛ. 8Sələmʋlʋ kɛ pa haakɩ. Pɛɛkəlʋ hikiɣina. Matʋ kɛ pa tʋləɣɩ. 9Wulee mə taa awe pəyaɣa sələma-ɩ kakalaɣa na ɩ́ kpaɣa pəlɛ na ɩ́ cɛlɛ-kɛ? 10Yaa wulee mə taa awe pəyaɣa sələma-ɩ tinte na pʋntʋ cɛlɛ-kɛɣɛ cimte ye? 11Ye asaɣaa mɛ mɩɩ pəsa mə piya kɛ kʋpantʋ lapʋ, mə Caa wei ɩ wɛ ɩsɔtaa tɔ ɩ kaa la kʋpantʋ kɛ mpa pa sələməɣɩ-ɩ tɔ? 12Ɩsəna mə caakɩ sɩ lɛlaa ɩ́ la-mɛ tɔ, mɩɩ la-wɛɣɛ mpʋ tɔtɔ. Ye ɩ́ lapa mpʋ, ɩ́ təŋa kʋsəsɩɩtʋ təna na Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa tɔm təna ntɛ́. 13Ɩ́ sʋʋna nɔnɔɣɔ ŋka ka wɛ təfəkɩɩ tɔ. Asaala tete nɔnɔɣɔ walaa kɛ́, na pə mpaaʋ kɛ paɣalɛ təŋəɣɩ. 14Ama nɔnɔɣɔ ŋka ka wɛ təfəkɩɩ tɔ ka wɛ wahala kɛ́, pə́cɔ́ weesuɣu nyəŋka ntɛ́. Yəlaa pəcɔ tike təŋəɣəna pə mpaaʋ. 15Ɩ́ la laakalɩ na Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa pɔpɔtʋnaa. Pa kɔŋ mə kiŋ na pá cɛsəɣɩ ɩsɩɩ pa kɛ́ heeŋ, sɛsɛ ɩlɛ sʋnsʋməŋ kpitikpitinaa ntɛ́. 16Pa kʋlapʋtʋnaa kiŋ kɛ ɩ́ ká nyəna-wɛ. Yʋlʋ kaa kooli tʋɣʋ ŋku pa yaa sɩ lɛsɛŋ tɔ kʋ pee kɛ sɔsɔʋ tɔɔ se. Pə́cɔ́ paa kooliɣi tʋɣʋ ŋku pa yaa sɩ fiki tɔ kʋ pee kɛ kɔlɔŋ tɔɔ. 17Tʋɣʋ kʋpaŋkʋ lʋləɣɩ pee kʋpana kɛ́, na tʋɣʋ ɩsaɣaʋ náá lʋlɩ pee asaɣɛɛ. 18Tʋɣʋ kʋpaŋkʋ ɩɩ lʋləɣɩ kpaɩ pəle se. Pə́cɔ́ kpaɩ tʋɣʋ naa lʋləɣɩ pəle kʋpantɛ tɔtɔ. 19Tʋɣʋ ŋku kɩɩ lʋləɣɩ pee kʋpana tɔ, pa sɛtəɣɩ-kʋɣʋ na pá tʋ kɔkɔ. 20Pə tɔɔ kɛ́ ɩ́ ká nyɩ Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa kʋcɛsaa mpɛ na pa kʋlapʋtʋnaa kiŋ. 21Pə taɣa pa təna mpa pa yaa-m Tacaa Tacaa tɔ pa təna paa sʋʋna ɩsɔtaa Kawulaɣa taa. Ama mpa pa lakɩ ma Caa wei ɩ wɛ ɩsɔtaa tɔ ɩ luɣu nyəntʋ tɔ pa tike paa sʋʋna. 22Kʋyakʋ ŋkʋ kʋ wule paɣalɛ ká tɔ-m sɩ: Tacaa Tacaa, nyá toŋ taa kɛ́ tə kpaaləna Ɩsɔ kʋheelitu. Nyá toŋ taa kɛ́ tə tɔɣɔnna alɔɣaa. Na nyá toŋ kɛ tə lapəna piti təma paɣalɛ. 23Tənaɣa maa cɔ-wɛ təfoo sɩ: Ma ta nyɩ-mɛɣɛ paa pəcɔ. Ɩ́ tɛɛ ɩ́ fɛɛ-m, ɩsaɣalataa mɛ. 24Wei ɩ nɩɩkɩ tɔm nti ma yɔɣɔta ɩsəntɔ na ɩ́ tɔkəɣɩ-tɩ tɔ, pʋntʋ nəɣəsəna laɣatʋ wei ɩ ŋma ɩ kutuluɣu kɛ pətolaɣa taa tɔ. 25Ḿpʋ́ɣʋ́ tɛʋ nɩɩna heelim sɔsɔɔm na pə́ casəɣɩ kutuluɣu ŋkʋ, na pusi su na sɩ lɩɩ. Kutuluɣu ta hoti. Mpi tɔ, pa sɩɩ kʋ kite kɛ pətolaɣa taa kɛ́. 26Ama wei ɩ nɩɩkɩ tɔm nti ma yɔɣɔta ɩsəntɔ na ɩɩ tɔkəɣɩ-tɩ tɔ, pʋntʋ nəɣəsəna ɩsɩɩ kʋmɛlɛŋ ŋku kʋ ŋma kutuluɣu kɛ kanyəŋa taa tɔɣɔ. 27Ḿpʋ́ɣʋ́ tɛʋ nɩɩna heelim sɔsɔɔm na pə casəɣɩ kutuluɣu, na pusi su na sɩ lɩɩ. Tənaɣa kutuluɣu hotaa na pə təna pə pəsɩ ncaalɛ təkpataa. 28Yesu tɛma sɛɣɛsʋɣʋ, ɩlɛna pə́ cɛ samaa laŋa kɛ teu. 29Mpi tɔ, ɩ sɛɣɛsaɣa-wɛɣɛ na toŋ ɩ ta nyá. Ɩ fɛɩ ɩsɩɩ pa Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlaa lɛlaa.


text: 1Ye mpʋ ɩlɛ ɩ́ niina ɩsɛ kɛ sɔɔlʋɣʋ tɔm. Ɩ́ nyɩɩlɩ teu sɩ pʋlʋ lapʋ ɩ́ saa-mɛɣɛ Ɩsɔ mpaaʋ taa tɔtɔ, ɩlɛ pə́ kələna Ɩsɔ kʋheelitu kpaalʋɣʋ. 2Wei ɩ yɔɣɔtəɣɩ tɔmnaa mpa nɔɣɔlʋ ɩɩ nɩɩkɩ tɔ pə taɣa yəlaa kɛ ɩ yɔɣɔtəɣəna, ama Ɩsɔ kɛ́. Pə taɣa pʋlʋ, ɩ́ na ɩ yɔɣɔtʋɣʋ na ɩ tɛm nɔɣɔlʋ ɩɩ nɩɩ ɩ tɔm tɔ se. Tampana nna a ka pama tɔ anəɣɩ ɩ kuliɣina Ɩsɔ Feesuɣu toŋ. 3Ama wei ɩ kpaaləɣɩ Ɩsɔ kʋheelitu tɔ ɩ lakɩ kɛ́ na yəlaa nyɔɔkɩ toŋ kɛ Ɩsɔsɛɛlɛ mpaaʋ taa. Ɩ kpaasəɣɩ pa apalʋtʋ na ɩ́ hɛɛsəɣɩ pa laŋa kɛ́. 4Ama wei ɩ́lɛ́ ɩ yɔɣɔtəɣɩ tɔmnaa mpa nɔɣɔlʋ ɩɩ nɩɩkɩ tɔ ɩ təɣɩ ɩ sɔɔsəɣɩ toŋ, na wei ɩ́lɛ́ ɩ kpaaləɣɩ Ɩsɔ kʋheelitu tɔ Yesu sɛɛlaa kpekəle tənaɣa ɩ sɔɔsəɣɩ toŋ. 5Ma sɔɔla teu sɩ mə təna ɩ́ yɔɣɔtəɣɩ tɔmnaa mpa nɔɣɔlʋ ɩɩ nɩɩkɩ tɔ. Ama ma kəla nyɩɩlʋɣʋ kɛ teu sɩ Ɩsɔ kʋheelitu kpaalʋɣʋ ɩ́ saa-mɛ. Pɔpɔtʋ fɛɩ, wei ɩ kpaaləɣɩ Ɩsɔ kʋheelitu tɔ ɩ waasəɣɩ na pə́ kəlɩ wei ɩ yɔɣɔtəɣɩ tɔmnaa mpa nɔɣɔlʋ ɩɩ nɩɩkɩ tɔ. Ama ye nɔɣɔlʋ wɛɛ na ɩ́ ká pəsɩ na ɩ́ tɛləsɩ na Yesu sɛɛlaa sɔɔsɩ toŋ pə paasi. 6Ma taapalaa ma pɔɔsəɣɩ-mɛ sɩ ye ma kɔma mə tɛ na má yɔɣɔtəɣəna-mɛɣɛ tɔmnaa mpa nɔɣɔlʋ ɩɩ nɩɩkɩ tɔ nti tə taa kɛlɛ ma waasa-mɛ ɩlɛ? Ma ta waasɩ-mɛɣɛ natəlɩ tə taa kɛ́ paa pəcɔ pəcɔ. Ama ye ma kɔma na má heela-mɛɣɛ tɔm kʋŋmɛsətʋ natəlɩ, yaa nyəm tɔm natəlɩ, yaa Ɩsɔ kʋheelitu natəlɩ, yaa sɛɣɛsʋɣʋ, ɩlɛ teu ntɛ́. 7Tə́ kɛɛsəna paalɛ wontu na tə́ ná. Ye pa hʋləɣɩ həlaɣa yaa pa makɩ saŋkʋ, na pə hʋlʋɣʋ na pə mapʋ ta təŋ, ɩsənaɣa paa cɛkəna sɩ tənɛɣɛ həlaɣa hʋllʋ hʋləɣɩ na saŋkʋ matʋ makɩ? 8Tutuɣu hʋllʋ ɩ́ ta yaɣa apalʋ tutuɣu, ɩsənaɣa yʋlʋ ká nyəna sɩ ɩ taɣanəɣɩ ɩ təɣɩ yoou tɔɔ? 9Mpʋ tɔtɔɣɔ pə wɛɛ, ɩsənaɣa yʋlʋ ká pəsɩ na ɩ́ cɛkəna tɔm nti lɛlʋ yɔɣɔtəɣɩ tɔ, ye tɔm nti nɔɣɔlʋ ɩɩ nɩɩkɩ tɔɣɔ ɩ yɔɣɔtəɣəna ɩ tɔm ntɩ? Ye mpʋ yɔɣɔtʋlʋ lɔɔ ɩ tɔm kɛ yem kɛ́. 10Antulinya taa cənɛ nsəma tɔɔwaɣa, na a taa kʋlʋmtəlɛ fɛɩ nte tə ta kɛ tɔm tɔ. 11Paa na mpʋ ye wei ɩ yɔɣɔtəɣəna-m na maa nɩɩkɩ ɩ tɔm, tə nyənəɣɩ təma na ɩsɛ kɛ́. 12Mpʋ tɔ ɩsɩɩ ɩ́ sɔpʋ nyʋɣʋ sɩ Ɩsɔ Feesuɣu ɩ́ yele na pʋlʋ lapʋ saa-mɛ tɔ, ɩ́ pɛɛkəɣɩ sɩ pə saa-mɛɣɛ teu. Ama pə́ kələna mpi pɩɩ sɔɔsɩ Yesu sɛɛlaa kɛ toŋ tɔ. 13Pə tɔɔ kɛ́ wei ɩ yɔɣɔtəɣɩ tɔmnaa mpa nɔɣɔlʋ ɩɩ nɩɩkɩ tɔ, pʋntʋ ɩ́ sələmɩ Ɩsɔ na ɩ́ hiki tɔm ntɩ tə tɛləsʋɣʋ nyəm tɔtɔ. 14Pə taɣa pʋlʋ, ye ma sələməɣəna tɔmnaa mpa nɔɣɔlʋ ɩɩ nɩɩkɩ tɔ, ma taa kɛ́ pə sələməɣɩ yem na ma ləmaɣasəlɛ náá caɣa kpɛtɛ. 15Ye mpʋ ɩsənaɣa maa la? Maa sələmɩ hatuu ma taa kɛ́, na má sələməna ma ləmaɣasəlɛ tɔtɔ. Ye yontu ma yoo ma taa, na má yoona ma ləmaɣasəlɛ tɔtɔ. 16Ḿpʋ́ɣʋ́ pə wɛɛ mɛɛ, ye hatuu nyá taa tike kɛ n sɛɛ Ɩsɔ kɛ́ ɩ́ na təmlɛ, ɩsənaɣa wei ɩ wɛ samaa taa kɛ́ yem na ɩ́ tá cɛkəna tɔ ɩ ká nyəna timpi ɩ́lɛ́ ɩ ká tɔ sɩ: Ami, tɔɣɔ nyá sɛɛtʋ tənɛ tə taa? Ɩ kaa pəsɩ na ɩ́ nyɩ nti n yɔɣɔtəɣɩ tɔ. 17Paa na nyá Ɩsɔ sɛɛʋ sɩ ɩ́ na təmlɛ tewa teu tɔ, lɛlʋ ná ta waa pʋlʋɣʋ pə taa. 18Ma sama Ɩsɔ, mpi tɔ ma yɔɣɔtəɣɩ tɔmnaa mpa nɔɣɔlʋ ɩɩ nɩɩkɩ tɔ na pə kəlɩ mə təna təpaɩ. 19Ama ɩsɩɩ Yesu sɛɛlaa sɛɛkʋɣʋ təcəɣəcəɣɩ tɔ pə kəla-m teu sɩ má yɔɣɔtɩ tɔm pee kakpasɩ tike nti paa nɩɩ teu na pə kuliɣi lɛlaa ɩsɛ tɔ, na mpi maa hutiɣi tɔməŋ tɔməŋ na tɔmnaa mpa nɔɣɔlʋ ɩɩ nɩɩkɩ tɔ pa taa tɔ. 20Ma taapalaa, ye ɩ́ hʋʋkɩ hʋwɛɛ, ɩ́ yele pəcɛ nyəna. Ama ye ɩsaɣatʋ tɔm taa ɩlɛ, ɩ́ lakɩ ɩsɩɩ piya nsi sɩ ta nyɩ ɩsaɣatʋ lapʋ tɔ. Ama ɩ́ wɛɛna sɔsɔhʋwɛɛ kɛ mə hʋwɛɛ taa. 21Ɩsɔ Tɔm taa pa ŋmaawa sɩ: Tacaa tɔma sɩ maa yɔɣɔtəna piitim pənɛɣɛ. Maa yele na yəlaa kpaɩ nyə́ma yɔɣɔtəna-wɛ na pɛlɛ pa tɛ taa. Kpaɩ nyə́ma ká yɔɣɔtəna-wɛ. Paa na mpʋ tɔ ma yəlaa kaa nɩɩna-m. 22Pə tɔɔ kɛ́ tɔmnaa mpa nɔɣɔlʋ ɩɩ nɩɩkɩ tɔ pa yɔɣɔtʋɣʋ saakʋɣʋ yʋlʋ na ɩ́ yɔɣɔtəɣɩ tɔ, ɩ yɔɣɔtəɣɩ kɛ́ sɩ pə hʋ́lɩ́ mpa pa ta kɛ Ɩsɔ sɛɛlaa tɔɣɔ pʋlʋɣʋ. Ama mpa pa kɛ́ Ɩsɔ sɛɛlaa tɔ pɩɩ hʋ́lə́ɣɩ́ pɛlɛɣɛ mpʋ. Na Ɩsɔ kʋheelitu kpaalʋɣʋ saaʋ ná hʋ́lə́ɣɩ́ Ɩsɔ sɛɛlaa kiŋ kɛ pʋlʋɣʋ. Ama mpa pa ta kɛ Ɩsɔ sɛɛlaa tɔ pɩɩ hʋ́lə́ɣɩ́ pɛlɛɣɛ mpʋ. 23Ye Yesu sɛɛlaa kpekəle təna ɩ́ kotaa na pá təna pá sʋʋ tɔmnaa mpa nɔɣɔlʋ ɩɩ nɩɩkɩ tɔɣɔ yɔɣɔtʋɣʋ, na mpa pa ta cɛkəna yaa mpa pa ta kɛ Ɩsɔ sɛɛlaa tɔ pá maɣana-mɛ, pa kaa yaa-mɛɣɛ kpaŋtʋnaa? 24Ama ye Ɩsɔ kʋheelitu kɛ mə təna ɩ́ kpaaləɣɩ, na wei ɩ taa kɛ́ Ɩsɔ sɛɛlʋ yaa yʋlʋ wei ɩ ta cɛkəna pʋlʋ tɔ ɩ́ sʋʋ, tə təna nti ɩ nɩɩkɩ mpʋ tɔ tɩɩ yele na pə́ kuli ɩ waalɩ na ɩ́ ná sɩ ɩsaɣatʋ kɛ ɩ lakɩ. 25Na pɩɩ kuli ɩ taa hʋwɛɛ tɔɔ təkelekele na ɩ́ həntɩ Ɩsɔ tɛɛ na ɩ́ sɛɛ-ɩ na ɩ́ tɔŋ sɩ tampana Ɩsɔ wɛ panɛ pa hɛkʋ. 26Pənɛntɛ ma taapalaa suweɣe tɩɩ yɔtɔtɩ na tə́ sɩɩ yee? Ɩ́ kotiɣi Ɩsɔ sɛɛʋ tɔ, nɔɣɔlʋ ná wɛna yontu, nɔɣɔlʋ ɩlɛɣɛ sɛɣɛsʋɣʋ, nɔɣɔlʋ ɩlɛɣɛ tɔm kʋŋmɛsətʋ natəlɩ nɔɣɔlʋ ɩlɛɣɛ tɔmnaa mpa nɔɣɔlʋ ɩɩ nɩɩkɩ tɔ tə yɔɣɔtʋɣʋ, na nɔɣɔlʋ ɩlɛɣɛ tə tɛləsʋɣʋ nyəm. Tɔʋ pə tənaɣa mpʋ pə wɛɛ kɛ́ sɩ pə́ səna Yesu sɛɛlaa kpekəle na tə́ polo lɔlɔ. 27Ye pa yɔɣɔtəɣəna tɔmnaa mpa nɔɣɔlʋ ɩɩ nɩɩkɩ tɔɣɔlɔ, yəlaa naalɛ yaa tooso ɩ́ yɔɣɔtəɣɩ na pá kaasəɣɩ təma, pa taa tɛɛ mpʋ. Na nɔɣɔlʋ náá tɛləsəɣɩ-tɩ. 28Ye nɔɣɔlʋ fɛɩ sɩ ɩ ká pəsɩ na ɩ́ tɛləsɩ pə hʋwɛɛ ɩlɛ yɔɣɔtəlaa mpɛ pa taa nɔɣɔlʋ ɩ́ taa yɔɣɔtəna nɔɣɔ sɔsɔɣa kɛ samaa taa. Ama ɩ́ yɔɣɔtəɣɩ ɩ taa na pə́ wɛɛ ɩ́ na Ɩsɔ pa naalɛ pa tɔm. 29Ye Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa ɩlɛ, yəlaa naalɛ yaa tooso ɩ́ yɔɣɔtəɣɩ na pə́ kaasa mpa, pɛlɛ pa maɣasəɣɩ teu kɛ nti yɔɣɔtəlaa yɔɣɔtəɣɩ tɔ na pá ná. 30Ama ye yʋlʋ nɔɣɔlʋ wɛ samaa taa təna na Ɩsɔ hʋla-ɩ tɔm kʋŋmɛsətʋ natəlɩ, wei ɩ ka yɔɣɔtaɣa tɔ ɩ́lɛ́ ɩ́ su na pə́cɔ́. 31Ɩ́ pəsəɣɩ na ɩ́ kpaalɩ Ɩsɔ kʋheelitu kɛ mə tənaɣa kʋlʋm kʋlʋm, ɩlɛna pə́ kuliɣi yəlaa ɩsɛ na pə́ ha-wɛɣɛ apalʋtʋ. 32Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa mpɛ, pá nyɩ pa tɩ kpaʋ kɛ pə taa. 33Mpi tɔ, hɛɛsʋɣʋ kɛ Ɩsɔ kɔŋna pə taɣa liɣituɣu. Yesu sɛɛlaa kpeka təna taa ḿpʋ́ɣʋ́ pə wɛɛ. 34Ye Yesu sɛɛlaa ɩ́ kotaa, alaa nɔɔsɩ taa ɩ́ taa lɩɩ fɛŋ. Pa fɛɩna mpaa sɩ pá yɔɣɔtəɣɩ. Kʋsəsɩɩtʋ yɔɣɔta mpʋ sɩ alaa ká pasa pa təɣɩ. 35Ama ye pa caa natələɣɩ pɔɔsʋɣʋ, pá kpema təyaɣa ɩlɛ paa pɔɔsɩ pa paalaa. Yesu sɛɛlaa ɩ́ kotaa, pə ta mʋna alaa ɩ́ yɔɣɔtɩ. 36Pə lapa mpʋ tɔ mə kiŋ kɛ Ɩsɔ Tɔm ka lɩɩnaa kɛ́ yee? Yaa mə tike ɩ́ nɩɩna-tɩ? 37Ye nɔɣɔlʋ hʋʋ sɩ ɩ kɛ Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsʋlʋ, yaa ɩnəɣɩ Ɩsɔ mpaaʋ taa pʋlʋ lapʋ saawa, pʋntʋ ɩ́ nyɩ teu sɩ, nti ma ŋmaa-mɛ tɔ Tacaa kʋsəsɩɩtʋ kɛ́. 38Ama wei ɩ́ ta nyɩ mpʋ, pá taa nyənɩ-ɩ sɩ pʋlʋ. 39Pə tɔɔ ɩlɛ ma taapalaa ɩ́ ká nyɩɩləɣɩ Ɩsɔ kʋheelitu kpaalʋɣʋ kɛ́, ɩlɛ ɩ́ taa kisi tɔmnaa mpa nɔɣɔlʋ ɩɩ nɩɩkɩ tɔ pa yɔɣɔtʋɣʋ tɔtɔ. 40Pə təna mpi ɩ lakɩ tɔ ɩ́ la ɩsɩɩ pə nəɣəsənaa tɔ, ɩ́ taa la yem yem.


text: 1Sɔsɔ ma, má ŋmaakəna takəlaɣa kanɛɣɛ alʋ wei nyá Ɩsɔ ləsaa tɔ, na nyá piya mpa ma sɔɔlaa na tampana tɔ. Pə taɣa ma tike ma sɔɔləna-mɛ, ama pa təna mpa pa nyəmá tampana tɔ pa sɔɔla-mɛɣɛ. 2Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, tampana kɛ tə tɔkaa na anəɣɩ tɩɩ tɔkɩ tam. 3Tacaa Ɩsɔ na Tacaa ɩnɩ ɩ Pəyalʋ Yesu Kilisiti pá hʋ́lɩ́-tʋɣʋ pɛɛlɛɛ na suulu na pá ha-tʋɣʋ alaafəya na pə́cɔ́ tə́ hiki kʋcɔɔŋ ɩnɛɣɛ tampana na sɔɔlʋɣʋ pə taa. 4Ma laŋlɛ hʋlʋma sɔsɔm kɛ timpi ma nawa nyá piya taa lɛnsɩ tɔka tampana ɩsɩɩ Tacaa tʋ-tʋ sɩ tə́ tɔkɩ tɔ. 5Ma wiikina-ŋ alʋ nyá, sɩ tə́ sɔɔlɩ tá təmaɣa. Ɩlɛ pə taɣa kʋsəsɩɩtʋ kʋfatʋ natəlɩ tə tɔɔ kɛ́ ma ŋmaakɩ. Ama nti pə sɩɩ-tʋɣʋ tuu kancaalaɣa tɔɣɔlɛ. 6Ɩsɔ kʋsəsɩɩtʋ tɔkʋɣʋ ntɛ́ sɔɔlʋɣʋ təŋʋɣʋ, na kʋsəsɩɩtʋ nti pə sɩɩ-mɛɣɛ hatuu kancaalaɣa tɔɣɔlɛ sɩ ɩ́ wɛɛna sɔɔlʋɣʋ. 7Pɔpɔtʋnaa paɣalɛ yana antulinya kɛ́, paa caa pá nɩɩ sɩ Yesu Kilisiti pəsa yʋlʋ tətɛŋɛlɛŋ kɛ tampana. Yʋlʋ wei ɩɩ caa ɩ́ nɩɩ mpʋ tɔ pʋntʋ kɛ́ pɔpɔtʋ kɛ́, na ɩnəɣəlɛ Kilisiti kolontu. 8Mpʋ tɔ ɩ́ la laakalɩ na mə tɩ, ɩ́ taa yele na mə təmlɛ kawaaɣa le. Pɩɩ tɛ na pə́ fɛlɩ-mɛɣɛ kʋpantʋ kɛ sɔsɔm. 9Ye wei ɩ́ ŋmaana Kilisiti sɛɣɛsʋɣʋ tɔɔ sɩ kʋ ta maɣa-ɩ, pʋntʋ na Ɩsɔ pa faɣaa kɛ́. Ama ye wei ɩ təŋa Kilisiti sɛɣɛsʋɣʋ, pʋntʋ kpɛntəna Tacaa na ɩ Pəyalʋ kɛ́. 10Ye nɔɣɔlʋ kɔma na pə́ tá kɛ́ sɛɣɛsʋɣʋ kʋnɛɣɛ ɩ sɛɣɛsəɣɩ, ɩ́ taa tɛɛ pʋntʋ waalɩ sɩ ɩ́ sʋʋ mə təyaɣa, na paa sɛɛtʋ maɣamaɣa ɩ́ taa sɛɛ-ɩ. 11Pə taɣa pʋlʋ, ye wei ɩ sɛɛ-ɩ pə wɛ ɩsɩɩ ɩ́ na pʋntʋ pa pɛɛla nɔɣɔ kɛ ɩsaɣatʋ təma nna ɩ lakɩ tɔ a taa kɛ́. 12Tɔm nti ma wɛna sɩ ma heeliɣi-mɛ tɔ tə tɔɔwa, ɩlɛ ma nyɩɩləɣɩ sɩ maa kɔɔ mə tɛɣɛ na má heeli-mɛɣɛ-tɩ na nɔɣɔ na pə́ ha-tʋɣʋ laŋhʋlʋmlɛ sɔsɔɔlɛ. Ma kaa ŋmaa-təɣɩ kʋŋmaa kɛ takəlaɣa taa na ŋmaalaɣa. 13Nyá kɔɣɔ wei Ɩsɔ ləsaa tɔtɔ tɔ, ɩ piya sɛɛkɩ-ŋ.