text: 1Ɛɛ wɩya ŋ naabiikpɩyanama, nyɛ rɛ ʋ maga dɩ ma sɩŋ á Tɩɩna Yesu wɩya hʋ ma laa di tɩyaŋ a kaŋ kpaŋkpaŋ. Ŋ kyo ma wɩya rɛ kɩŋkaŋ, ma wɩya dɔbɔ ŋ bembii tɩyaŋ nɛ weliŋ. Ma nyubaanɩŋ, ŋ teŋ fɩyɛla rɛ weliŋ beewɩya mamaa rɛ ŋ kaŋ kɩ daga ŋ tɩɩ. 2Yuwodɩya abee Siŋtike, ŋ aa sʋla ma, ma yaa kuwokeri aŋ marɩ dɔmɔŋ, beewɩya ma yaa nɩmmabalɩya rɛ á Tɩɩna Yesu nyubaanɩŋ. 3Ka ɩ, ŋ tʋŋtʋnnɩ-dɔŋtɩɩna hʋ aa kaŋ wɩtɩɩ, ŋ aa kyɛ dɩ ɩ pɛ haana no tɩyaŋ nɛ dɩ ba marɩ dɔmɔŋ, beewɩya ba pɛɛ ŋ bee Kɩlɛmɛŋtɩ abee ŋ tʋŋtʋnnɩ-dɔŋtɩŋsɩ nɩkaalɩya hʋ buloŋ tɩyaŋ nɛ a basɩ Wɩɩsɩ wɩweliye hʋ abee sɩfɩyaŋ a tɩya nala. Nala no buloŋ fene rɛ wee Wɩɩsɩ teŋ hʋ tɩyaŋ nala aa kaŋ mɩɩbol aa bɩ kaŋ tenii fene aa we. 4Ma bee Yesu aa yaa kɩdɩgɩ wɩya ma leŋ dɩ ma tenni fɩyɛlɩ saŋa buloŋ. Ŋ marɩ basɩ kɩ tɩya ma rɛ, ma leŋ dɩ ma tenni fɩyɛlɩ saŋa buloŋ. 5Ma leŋ dɩ ma sɩya fɩyɛlɩ nal buloŋ lee, beewɩya saŋa hʋ á Tɩɩna Yesu aa sɩ mɩɩgɩ ko kpaga rɛ. 6Ma ta leŋ dɩ kɩŋ buloŋ wɩya kɩ dɔŋ ma, amɛ wɩɩ buloŋ tɩyaŋ ma kɩ kyʋwalɩ Wɩɩsɩ, a sʋla ʋ dɩ ʋ tɩya ma kɩŋ hʋ buloŋ ma aa kyɛ, aŋ pɛ kɩ kyʋwalɩ ʋ aŋgyʋwasʋ. 7Dɩ mamaa rɛ aa yaa nyɛ, Wɩɩsɩ fɩyɛlʋʋ hʋ aa tee nihuwobiŋ gyɩmaa sɩ we ma lee dɩ ma hakɩllɩ bee ma tɩbɩɩna buloŋ pɩŋ lɩdɩgɩ akuu ma bee Yesu Krisita aa yaa kɩdɩgɩ wɩya. 8Ŋ naabalɩya, wɩkaalɩɩ hʋ ŋ aa kana dɩ ŋ basɩ tɩya ma rɛ nyɛ: Wɩya hʋ aa yaa wɩtɩɩ, abee wɩya hʋ aa kaŋ gyɩrɩma, abee wɩya hʋ aa kpaa ŋmanɩɩ Wɩɩsɩ sɩya tɩyaŋ, abee wɩya hʋ aa bɩ kaŋ gyoŋ buloŋ, abee wɩya hʋ aa daga kyori, abee wɩya hʋ aa kaŋ bigisii, ma kpa ma hakɩllɩ we wɩya no iriŋ tɩyaŋ. 9Wɩya hʋ buloŋ ŋ aa basɩ tɩya ma, abee wɩya hʋ buloŋ ŋ aa daga ma, abee wɩya hʋ buloŋ ma aa gʋnna ŋ lee, abee wɩya hʋ buloŋ ma aa na dɩ ŋ aa yaa, ma kaŋ ba kɩ tʋŋ tʋma. Dɩ mamaa rɛ aa yaa gɛɛ, Wɩɩsɩ, nal hʋ aa tɩya nala fɩyɛlʋʋ, sɩ we ma lee. 10Ŋ aa kyʋwalɩ Wɩɩsɩ aŋgyʋwasʋ rɛ abee teŋfɩyɛlʋʋ, beewɩya nyɛ kɛ ma bɩl daga anɩɩ ma ha kɔnɩ aa liisi ŋ wɩya rɛ. Faafaa hʋ buloŋ ma fa aa bɩɩnɩ ŋ wɩya rɛ. Amɛ ŋmanɩɩ rɛ ma gyɩ bɩ naa dɩ ma daga kyori hʋ ma aa kana abeel-ŋ. 11Ŋ aa basɩ wɩya no, ʋ bɩ kɩɩ nɩɩ kɩŋ nɛ ŋ kyɛ lɔlɔ, beewɩya ŋ mɩɩbol tɩyaŋ ŋ leŋ ŋ sii su kɩŋ buloŋ ŋ aa kana rɛ. 12Ŋ gyɩŋ gɛɛ ʋ aa kɩɩ rɛ, dɩ mɩyaŋ nɛ kaŋ kɩŋ koo dɩ mɩyaŋ nɛ bɩ kaŋ kɩŋ. Ŋ gʋnnɩ wɩya no buloŋ nɛ ŋ mɩɩbol tɩyaŋ. Dɩ ŋ vɔgɔ koo dɩ losi kana ŋ, dɩ ŋ kaŋ yʋga koo dɩ ŋ kaŋ mʋhʋ, ka ɛɛ aa maga ŋ nɛ. 13Ŋ aa wuwo ŋ yaa wɩɩ kɛ buloŋ nɛ, beewɩya Krisita rɛ aa tɩya ŋ gɛɛ dee. 14Amɛ ʋ yaa wɩwelii rɛ ma aa pɛ ŋ tɩyaŋ ŋ wɩgyʋʋlɩya no tɩyaŋ. 15Mamaa Filipi tɩmma, ma tɩɩ gyɩma anɩɩ buŋbuŋ hʋ tɩyaŋ ŋ aa lɩɩ Masidooniya paalʋʋ a piili kɩ basɩ Wɩɩsɩ weliye hʋ, ma dʋŋ nɛ yaa Krisitabiisi hʋ aa pɛɛ ŋ tɩyaŋ. Krisitabiye buloŋ bɩ pɛɛ ŋ tɩyaŋ see ma dʋŋ. 16Ŋ fa aa we Tesaloniika tɩyaŋ mɛ, ma pɛɛ ŋ tɩyaŋ nɛ bʋlɩya bʋlɩya abee kɩna hʋ ŋ aa kyɛɛ. 17Ʋ bɩ kɩɩ nɩɩ kɩna rɛ ŋ kɩ kyɛ ma lee, amɛ tɔnɔ hʋ ma aa sɩ na Wɩɩsɩ lee akuu ma aa tɩya ŋ kɩna no, ʋ rɛ ŋ kɩ deŋ. 18Ma aa tɩŋ Ɛpafuroditu, ʋ kaŋ kɩna hʋ ko tɩya ŋ, lagɩlagɩ no ŋ kaŋ kɩŋ buloŋ ŋ aa kyɛ rɛ. Ba gba yʋga parɩ rɛ. Kɩna hʋ ma aa kpaa tɩya ŋ kɩɩ gɛɛ anɩɩ kɩna sʋwala aa sʋma ba kpa sʋla Wɩɩsɩ, ʋ laa abee teŋfɩyɛlʋʋ. 19Wɩɩsɩ hʋ ŋ aa kyʋwalɩ kaŋ kɩŋ kɩŋ buloŋ nɛ a mʋ parɩ. Ɛɛwɩya ʋ sɩ tɩya ma ma kɩkyɛɛlɩya buloŋ akuu ma bee Yesu Krisita aa yaa kɩdɩgɩ wɩya. 20Ma leŋ dɩ á kɩ dannɩ á Kuwo Wɩɩsɩ a kaŋ kɩ mʋ deŋdeŋ. Amɩ 21Ŋ aa kyʋwalɩ ma Wɩɩsɩ nala hʋ buloŋ aa we doŋ tɩyaŋ. Á nɩmmabalɩya hʋ aa we daha mɛ aa kyʋwalɩ ma. 22Wɩɩsɩ nala hʋ buloŋ aa we daha mɛ aa kyʋwalɩ ma, amarɩkpatɩya ba nala hʋ aa we kuworibal hʋ ba aa yɩrɩ Siiza dɩya tɩyaŋ. 23Á Tɩɩna Yesu Krisita bɔnyɛ sɩ we ma buloŋ lee.


c: text/html

text: 1Ɛɛ rɛ ŋ bɩl na kɩkperibalbal kɩdɩgɩ bɩla wɩɩsɩnyuu tɩyaŋ. Ŋ naa malɩkasɩ bapɛ dɩ ba kol balo-iriŋma bapɛ. Baloni no rɛ yaa balo-kateŋse beewɩya dɩ ba aa rɛ ko teŋ, Wɩɩsɩ baaŋ mɛ sɩ fɩyɛlɩ. 2Ɛɛ rɛ ŋ na kɩŋ kɩdɩgɩ pɩna gɛɛ waŋŋɩlaŋ anɩɩ mpʋwɔnʋʋ a kɩ tʋla gɛɛ anɩɩ nyagɩsa aŋ kɩ kyol diŋ. Ka ŋ na nala hʋ aa yuwo di ɔhɔ-kɩŋ hʋ, ɔhɔ-kɩŋ hʋ ba aa mɔɔ kɩŋ ʋ kɩɩ ʋ, aŋ kaŋ namba mɛ ʋ kɩ daga ʋ feŋ, dɩ ba sɩŋ mpʋwɔnʋʋ hʋ logiŋ a kol konima Wɩɩsɩ aa kpaa tɩya ba, 3a kɩ yɩɩ Wɩɩsɩ tʋŋtʋnnɩ Moosi yɩɩl abee Wɩɩsɩ Pebiye hʋ yɩɩl abaa: "Á Tɩɩna Wɩɩsɩ, Dee buloŋ tɩɩna, Ɩ wɩyaalɩya buloŋ yaa wɩkperiye rɛ, a yaa wɩduwoni mɛ. Dʋnɩya paalʋʋ paalʋʋ buloŋ kuwori. Ɩ wɩkanɩya buloŋ yaa wɩya aa kpaa ŋmanɩɩ rɛ a yaa wɩtɩɩ mɛ. 4Á Tɩɩna Wɩɩsɩ, kɩbee rɛ bɩ sɩ kɩ fá ɩ? Kɩbee bɩ sɩ kɩ fá ɩ aŋ kɩ kpa ɩ feŋ yohuŋ? Beewɩya ɩ dʋŋ nɛ yaa tɩpʋlʋŋ tɩɩna. Dʋnɩya nala buloŋ sɩ ko kyʋwalɩ ɩ, beewɩya ɩ daga anɩɩ ɩ wɩyaalɩya buloŋ kpaa ŋmanɩɩ rɛ." 5Ɛɛ hal tɩyaŋ nɛ ŋ bɩl deŋ a na wɩɩsɩbee Wɩɩkyʋwaldɩɩbal dɩya hʋ ba aa yɩrɩ Lɩweliye buloŋ Liwelii, dɩ ʋ suro. 6Ɛɛ rɛ malɩkasɩ hʋ bapɛ aa kol baloni hʋ bapɛ lɩɩ Wɩɩkyʋwaldɩɩbal ko lɩɩ, a laalɩ gadolweliye aa tʋl, ka bisiŋ buloŋ bɩ mal ba, aŋ kpaa salma kɩrɩsasɩ a vʋwa ba bembiye tɩyaŋ. 7Ɛɛ rɛ kɩweye banaa hʋ kɩdɩgɩ kpa salma tahaŋsɩ bapɛ a tɩya malɩkasɩ hʋ bapɛ. Salma tahaŋsɩ no fa suwo rɛ abee dɔgɩsɩ-bɔŋlɔrɩnɩ Wɩɩsɩ aa we doŋ a kaŋ kɩ mʋ maakyiye buloŋ aa kpa wirisi dʋnɩya nala. 8Ɛɛ rɛ Wɩɩkyʋwaldɩɩbal hʋ buloŋ tɔ abee nyʋwɔsɩ aa lɩɩ Wɩɩsɩ gaŋdarɩ abee ʋ dee tɩyaŋ. Nal buloŋ bɩ wuwo gyʋʋ Wɩɩkyʋwaldɩɩbal hʋ, see saŋa hʋ malɩkasɩ hʋ bapɛ aa ko kpa baloni bapɛ hʋ buloŋ a wirisi dʋnɩya nala teŋ.

robotstxt: allowed

filter: keep


text: 1Ƴɛrɛ ŋa a, tɩ pãa ƴɛr a yele al nyɩ na sɛb kʋ̀ m a ƴɛrʋ. A dɛb zie a, a vɩɛl a ʋ na bɛ kul pɔw a. 2Ɛ cɛ a pɩ̃ɔ-yele zũú a, kɛ́ dɛb za mɩ́ kul ʋ pɔw, ɛ́ pɔw za kul ʋ sɩr. 3A sɩr, ʋ tone a sɩr tome a ʋ pɔw zie, ɛ a pɔw mɩ̀ tone a pɔw tome a ʋ sɩr zie. 4A pɔw bɛ n'ʋ so a ʋ mɩŋa ƴãgan ɛ, a ʋ sɩr so ʋ. Lɛ mɩ̀ n'a, a sɩr bɛ n'ʋ so a ʋ mɩŋa ƴãgan ɛ, a ʋ pɔw so ʋ. 5Nyɩ ta sɩbr taa a lãw-taa, ɛ a bɛ ɩ kɛ́ nyɩ wõ n taa ŋmãa bɛr blã lɛ ƴãw kɛ́ nyɩ tʋ̃ɔ pùori ɛ; al pùorí, nyɩ lɛ lãwnɛ taa, alɛ bɛ ɩ lɛ, nyɩ nãa tɛrɛ nɩ nyɩ tʋɔra guur lo a Sɩtaana bɛlʋ pʋɔ. 6A a ŋa ɩ̃ na ƴɛrɛ a, sawfʋ n'a ɩ̃ saw kʋ̀ nyɩ k'aa mɩ́ ɩ a lɛ, fɛrʋ bɛ n'a ɩ. 7Ɩ̃ bɔbr a k'aa nɩbɛ za nãa ŋmɛ̃ mɛ̃ a mãa a; ɛ cɛ a Naaŋmɩn mɩ́ kʋ̀ n ŋa za a ʋ maalʋ: ŋa mɩ́ páw nɩ maalʋ ŋa, ŋa páw maalʋ ŋa. 8Lɛ so ɩ̃ yere kʋ̀rɛ a bɛlɩ dem na bɛ tɛr pɔwbɛ a, nɩ a pɔw-kɔbɛ, k'aa vɩɛl a kɛ́ bɛ cãa ŋmɛ̃ a bɛ ŋmɛ̃a mɛ̃ a mãa a. 9Ɛ cɛ bɛlɛ na kʋ̃ tʋ̃ɔ nyɔw bɛ tʋɔra a, bɛ kul pɔwbɛ bɩɩ sɩrbɛ. Bʋ̃ʋ n'ʋ vɛ̃, a pɔw kulu bɩɩ a sɩr kulu sa, a pɔw vʋla bɩɩ a dɛb vʋla na na dɩrɛ fʋ a. 10A bɛl na kul taa a, ɩ̃ yere na kʋ̀rɛ bɛ, (ɛ cɛ mãa bɛ n'ʋ ɛ): a Sore n'ʋ: a pɔw ʋ ta yi ɛ bɛr a ʋ sɩr ɛ, 11ɛ ʋlɛ wa yi ɛ bɛr ʋ a, ʋ ta lɛ kul sɩr ɛ, bɩɩ ʋ ɩ ʋlɛ nɩ a ʋ sɩr lɛ kpɛ taa, ɛ sɩr mɩ̀ ta zawrɩ ʋ pɔw bɛr ɛ. 12A ŋmaarɛ bɛl na cɛ a zie a, ɩ̃ yere na, (mãa n'ʋ ƴɛrɛ, a Sore bɛ n'ʋ ɛ): Kɩrɩta-nɩr na tɛr pɔw na bɛ saw de a Kɩrɩta a, a pɔw wa saw lãw kpɩɛr ɩ ʋ a, ʋ ta zawr ʋ bɛr ɛ. 13Ɛ Kɩrɩta-nɩr na ɩ pɔw a, wa tɛr sɩr na bɛ saw de a Kɩrɩta a, a ʋ sɩr ŋa wa saw lãw kpɩɛr ɩ ʋ a, ʋ ta zawr ʋ bɛr ɛ. 14Bʋ̃ʋ n'ʋ vɛ̃, a pɔw na ɩ Kɩrɩta-nɩr a, mɩ́ ɩ n a ʋ sɩr na bɛ saw de a Kɩrɩta a, ʋ lɩɛbɩ nɩ-sõw; ɛ a sɩr na ɩ Kɩrɩta-nɩr a, ɩ a ʋ pɔw na bɛ saw de a Kɩrɩta a, ʋ lɩɛbɩ nɩ-sõw. Alɛ bɛ tɩ ɩ a ŋa a, a nyɩ bibiir nãa ɩ n dɛwr nɩbɛ, ɛ cɛ bɛ ɩ n nɩ-son. 15A ʋl na bɛ saw de a Kɩrɩta a, wa bɔbr k'ʋʋ yi a, ʋ yi. A sɩr bɩɩ a pɔw na ɩ a Kɩrɩta-nɩr a, so nɩ ʋ tʋɔra a ka. Ƴã-ɓaarʋ pʋɔ n'a Naaŋmɩn bʋɔlɩ nyɩ kɛ́ nyɩ wa vʋʋrɛ. 16Yel-mɩŋa n'a, ŋmɩŋmɩn za n'a a fʋ̃ʋ pɔw na bãw kɛ fʋ na faa nɩ a fʋ sɩr? Bɩɩ a fʋ̃ʋ sɩr kɛ fʋ na faa nɩ a fʋ pɔw? 17A yel ŋa ƴãw bɛ wa n'a a, ŋa za, ʋ mɩ́ vʋʋrɛ tu n a lɛ a Sore na kʋ̀ ʋ a, nɩ a lɛ ʋ na tɩ ŋmɛ̃ a lɛn daar a Naaŋmɩn na bʋɔl ʋ a. A ŋa n'a ɩ̃ wule a Lãw-yie za pʋɔ kɛ́ bɛ tuur. 18A nyɩ ƴẽn sob tɩ ŋmãa nɩ yʋɔr a lɛn daar a Naaŋmɩn na bʋɔl ʋ a bɩɩ? Ʋ ta sɔwlɛ a ʋ yʋɔr-ŋmãafʋ ɛ. Kãw bɛ tɩ ŋmãa yʋɔr sɛr ɛ? Ʋ ta ƴãw bɛ ŋmãa ʋ ɛ. 19A yʋɔr-ŋmãafʋ bɛ ɩ bom ɛ, a yʋɔr-bɛ-ŋmãafʋ mɩ̀ bɛ ɩ bom ɛ. Naaŋmɩn nɛ-ƴãwnɩ sawfʋ n'a ɩ bom. 20Ŋa za, ʋ mɩ́ cãa ŋmɛ̃ a lɛ ʋ na tɩ ŋmɛ̃ a lɛn daar a Naaŋmɩn na tɩ bʋɔl ʋ a. 21Fʋ tɩ ɩ n gbãgbaa a lɛn daar a Naaŋmɩn na bʋɔlɩ fʋ a bɩɩ? A ta ƴãwnɛ fʋ tɩɛrʋ ɛ. Ɛ cɛ fʋ̃ʋ wa na na tʋ̃ɔ lɩɛbɩ nɩr na so ʋ tʋɔra a, taa bɛrɛ a tɔlɛ ɩ. 22Bʋ̃ʋ n'ʋ vɛ̃, a gbãgbaa a Sore na bʋɔlɩ a, ʋ lɩɛb ɩ nɩr a Sore na faa ɛ so ʋ a. Lɛ mɩ̀ n'a, a sob nɛ na so ʋ tʋɔra ɛ a Sore bʋɔl ʋ a, ʋ ɩ n a Kɩrɩta gbãgbaa. 23Naaŋmɩn ya na de nyɩ: nyɩ ta lɩɛbɩ nɩsaalbɛ gbãgbaar ɛ. 24Yɛbr ɩ, ŋa za, ʋ mɩ́ be a Naaŋmɩn niŋé ŋmɛ̃ a lɛ ʋ na tɩ ŋmɛ̃ a lɛn daar a Naaŋmɩn na bʋɔl ʋ a. 25A bɛlɩ dem na bɛ kul taa a, ɩ̃ bɛ tɛr wulu na yi a Sore zie a, na yel kɛ́ bɛ tuur ɛ. Lɛ mãa na nyɛ̃ a n'a ɩ̃ yere, mãa nɩsaal na sɛwnɩ kɛ́ nɩbɛ ta bʋnɛ nɩ mɛ̃ a Sore su-ɓaarʋ zũú a. 26A ƴɛrɛ ŋa kpɩɛrʋ zũú, mãa tɩɛr k'aa vɩɛl a, kɛ ŋa za mɩ́ ŋmɛ̃ a lɛ ʋ na ŋmɛ̃ a. 27Fʋ kul ɩ pɔw ɩ? Taa bɛrɛ ʋ ɛ. Fʋ bɛ kul pɔw ɛ? Ta bɔbr pɔw ɛ. 28Ɛ cɛ fʋ̃ʋ wa kul pɔw a, fʋ bɛ maalɩ yel-bier ɛ. Ɛ pɔwsɩrale wa kul sɩr a, ʋ bɛ maalɩ yel-bier ɛ. Ɛ cɛ a bɛl na kul taa a, bɛ na páw nɩ kpɩɛrʋ yaga, ɛ alɛ n'a ɩ̃ bɔbr kɛ́ nyɩ ta páw ɛ. 29Yɛbr ɩ, yel ŋa n'ʋ ɩ̃ bɔbr k'ɩ̃ɩ yel: a nɩdaar bɛ cãa zãá ɩ. Dɩ̃a na ta a, a pɔw-tɛrbɛ, bɛ ɩ mɛ̃ bɛ bɛ tɛr pɔwbɛ a, 30a bɛlɩ dem na kone a, bɛ ɩ mɛ̃ bɛ bɛ kone a, a bɛlɩ dem na cɩlɛ a, bɛ ɩ mɛ̃ bɛ bɛ cɩlɛ a, a bɛlɩ dem na daar bome a, bɛ ɩ mɛ̃ bɛ bɛ tɛr bom a, 31bɛlɩ dem na nyɛrɛ tɔnɛ nɩ a tẽw ŋa bome a, bɛ ɩ mɛ̃ bɛ bɛ nyɛrɛ tɔnɛ a. Bʋ̃ʋ n'ʋ vɛ̃, a tẽ-daa ŋa ŋmɛ̃a tɔlɛ na. 32Ɩ̃ bɔbr a kɛ nyɩ nãa ta tɛr niw-sʋba kãw za ɩ. Dɛb na bɛ kul pɔw a, a Sore yele tɩɛrʋ n'a ʋ mɩ́ tɛr, ʋ mɩ́ bɔbr a k'ʋʋ ɩrɛ a pɛlɩ a Sore pʋɔ. 33Ɛ cɛ a dɛb ʋl na kul a pɔw a, a tẽ-daa zu yele tɩɛrʋ n'a ʋ mɩ́ tɛr: ʋ mɩ́ bɔbr ɩ lɛ ʋ na na ɩrɛ a nʋmɛ a ʋ pɔw zie a, 34lɛ n'a a ʋ tɩɛrʋ dɛ mɩ́ põ. Lɛ mɩ̀ n'a, pɔw na bɛ kul sɩr a, bɩɩ a pɔwsɩrale a, a Sore yele tɩɛrʋ n'a ʋ mɩ́ tɛr. Ʋ mɩ́ bɔbr a k'aa Sore so ʋ, a ʋ ƴãgan pʋɔ nɩ a ʋ tɩɛrʋ pʋɔ. Ɛ cɛ a pɔw na kul sɩr a, a tẽ-daa zu yele tɩɛrʋ n'a mɩ́ be a ʋ zie: ʋ mɩ́ bɔbr a k'ʋʋ ɩrɛ a nʋmɛ a ʋ sɩr zie. 35A nyɩ vla ƴãw n'a ɩ̃ yere a a ŋa, bɛra pʋɔ bɛ n'a ɩ̃ ƴãwnɛ nyɩ ɛ, ɩ̃ nɩ̃ɛ na bɔbr kɛ́ nyɩ ɩrɛ bom na vɩɛl sɛwnɩ ƴãwfʋ a, kɛ́ nyɩ lãw nɩ a Sore ta bãw taw-taa kãw za ɩ. 36Pɔl-bile wa nyɛ̃ ʋ sãwnɛ a ʋ ƴãwnɩ-yúor pʋɔ, ʋ na kʋ̃ kul ʋ a, a pɔw vʋla wa kpɩɛr ʋ tɩ zuo, ɛ ʋ bãw k'aa tɩ sɛw na kɛ bɛ kul taa a, bɛ̃ɛ kul bɛ taa mɛ̃ a lɛ ʋ na bɔbr a. Ʋ bɛ maalɛ yel-bier ɛ. 37Ɛ cɛ, nɩr fɛrʋ kãw za na bɛ be ʋ zie, ɛ ʋ tɩɛr ʋ pʋɔ k'ʋʋ bɛ be za na kul pɔw a, ʋlɛ na na tu a lɛ ʋ na bɔbr a, ɛ yel a ʋ tɩɛrʋ pʋɔ k'ʋʋ kʋ̃ lãw nɩ a ʋ ƴãwnɩ-yúor a, ʋ maal ɩ vla. 38A na ɩ lɛ a, nɩr na kul a ʋ ƴãwnɩ-yúor a, maal ɩ vla, ɛ nɩr na bɛ kul ʋ a, maal ɩ vla zuo lɛ. 39A pɔw be n a ʋ sɩr ƴãw lɛn daar za a ʋ sɩr na vʋʋrɛ a. A ʋ sɩr wa kpi a, ʋ so nɩ ʋ tʋɔra na tʋ̃ɔ kul sob nɛ ʋ na bɔbr a, ɛ cɛ a sob nɛ a, ʋ ɩ Kɩrɩta-nɩr. 40Ɛ cɛ mãa zie a, ʋlɛ wa be be mɛ̃ a lɛ ʋ na ŋmɛ̃ a, ʋ na wone nɩ nʋ̃ɔ̀ zuo. Ɩ̃ tɩɛr bãw k'ɩ̃ɩ mɩ̀ tɛr ɩ a Naaŋmɩn Vʋʋrʋ.


text: 1Kʋyɛɛŋ ɩnɩ ɩ taa, samaa tasa kotuɣu kɛ sɔsɔm, pa fɛɩna kʋtɔɣɔʋ. Tənaɣa Yesu yaa ɩ ɩfalaa na ɩ́ tɔ-wɛ sɩ: 2Yəlaa panɛ pa tɔm wɛ-m pətɔɔtəlɛ. Ɩ́ nyənɩ kʋyɛɛŋ tooso kɔlɔ pa wɛ ma kiŋ cənɛ na pa kʋtɔɣɔʋ tɛma. 3Ye ma yelaa sɩ pá kpena nyɔɣɔsɩ, lɛlaa ká kpisi tɔnəŋ kɛ mpaaʋ taa. Pə taɣa pʋlʋ, pa paɣalɛ lɩɩ pooluŋ kɛ́. 4Tənaɣalɛ ɩ ɩfalaa sɩ: Leɣe yʋlʋ ná hikiɣi tɔɣɔnaɣa kɛ nyɩɩtʋ taa cənɛ na ɩ́ cɛla kʋpiŋ kʋnɛ kʋ təna? 5Ɩlɛna Yesu pɔɔsɩ-wɛ sɩ: Potopotonaa ɩsənaɣa ɩ́ wɛna? Ɩlɛna pá cɔ-ɩ sɩ: Naatosompɔɣɔlaɣa kɛ́. 6Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu heela samaa sɩ: Ɩ́ caɣa atɛ. Tənaɣa ɩ kpaɣa potopotonaa mpɛ pa naatosompɔɣɔlaɣa na ɩ́ sɛɛ Ɩsɔ kɛ́ ɩ́ na təmlɛ, na ɩ́ faɣa-wɛ na ɩ́ cɛla ɩ ɩfalaa sɩ: Ɩ́ cɔɔ na ɩ́ tala-wɛ. Na pɛlɛ pá la mpʋ. 7Paa wɛna tiina səkpena kɛ pəcɔ tɔtɔ. Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu sɛɛ Ɩsɔ kɛ́ ɩ́ na təmlɛ kɛ pə tɔɔ, ɩlɛna ɩ́ tɔ ɩ ɩfalaa sɩ pá tala-wɛɣɛ-yɛ tɔtɔ. 8Ḿpʋ́ɣʋ́ pa təna pa tɔɣaa na pá haɣa. Ɩlɛna ɩ ɩfalaa koti hɔɣɔlasɩ nsi sɩ kpisaa tɔ na pə su tɔkʋŋ naatosompɔɣɔlaɣa. 9Pəyele yəlaa mpa pa tɔɣaa tɔ pa nyɔɔŋ ka tala ɩsɩɩ iyisi liɣiti (4000). Pə tɛma mpʋ, ɩlɛna Yesu tɔ-wɛ sɩ pá kpe. 10Ɩlɛna ɩnɩ na ɩ ɩfalaa pá kpa kpɩɩlʋɣʋ taa kɛ́ kpakpaa na pá polo timpi pa yaa sɩ Taləmanuta tɔ. 11Ḿpʋ́ɣʋ́ Falisanaa kɔma na pá sʋʋ Yesu kɛ kpɛɛsənaʋ. Na pá kuuki ɩ nɔɣɔ sɩ ɩ́ la piti təmlɛ natəlɩ na pə́ hʋ́lɩ́ sɩ ɩ toŋ lɩɩna Ɩsɔ kiŋ. 12Tənaɣa Yesu mɔla ɩ taa kɛ́ teu na ɩ́ tɔ sɩ: Kʋfalaŋ yəlaa mɛ, ɩ́ pɛɛkəɣɩ piti təmlɛ suwe? Tampana kɛ ma heeliɣi-mɛ, ɩ́ kaa na piti təmlɛ natəlɩ se. 13Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ yela-wɛ na ɩ́ taɣanɩ kpɩɩlʋɣʋ taa kɛ́ kpaʋ na ɩ́ tɛsəna kʋteŋ lɛŋkʋ tɔɔ. 14Yesu ɩfalaa ka sɔɔ kʋtɔɣɔʋ kpaɣaʋ. Potopoto kʋlʋm ka wɛnna pa kiŋ kɛ kpɩɩlʋɣʋ taa. 15Ɩlɛna Yesu kpaalɩ-wɛ sɩ: Ɩ́ la laakalɩ na Falisanaa na Helɔtɩ pa kʋkʋsʋm. 16Ɩlɛna ɩ ɩfalaa sʋʋ təmaɣa tɔm sɩ: Tə fɛɩna potopotonaa tɔɣɔ ɩ yɔɣɔtəɣɩ mpʋ. 17Yesu nɩɩ nti pa tɔŋna yɔɣɔtʋɣʋ kɛ mpʋ tɔ, ɩlɛna ɩ́ pɔɔsɩ-wɛ sɩ: Pepe tɔɔ kɛ́ ɩ́ tɔŋ sɩ ɩ́ fɛɩna potopotonaa tɔ pə tɔɔ? Haləna saŋa ɩ́ ta cɛkəna kɛlɛ? Ɩ́ ta nyənta kɛlɛ? Pə kʋ mə laɣatʋ kɛ? 18Ɩ́ wɛna ɩsɛ pəyele ɩɩ naakɩ? Ɩ́ wɛna ŋkpaŋŋ pəyele ɩɩ nɩɩkɩ? Ɩ́ sɔɔwaɣa? 19Saa wei ma faɣa potopotonaa kakpasɩ na yəlaa iyisi kakpasɩ (5000) tɔɣɔ tɔ, tɔkʋŋ ɩsənaɣa kʋkpisasɩ suwa na ɩ́ kpaɣa? Ḿpʋ́ɣʋ́ pa cɔwa sɩ: Naanʋwa na naalɛ. 20Pəlɛ pə paasi waatʋ wei ma faɣa potopotonaa naatosompɔɣɔlaɣa na yəlaa iyisi liɣiti (4000) tɔɣɔ tɔ, tɔkʋŋ ɩsənaɣa ɩ́ tʋ hɔɣɔlasɩ kʋkpisasɩ? Ɩlɛna pá tɔ sɩ: Tɔkʋŋ naatosompɔɣɔlaɣa. 21Ɩlɛna Yesu pɔɔsɩ-wɛ sɩ: Pə na pə mpʋ na ɩ ta cɛkənta? 22Pa tala Pɛtɛsaita, ɩlɛna pá kɔna-ɩ yʋlʋm nɔɣɔlʋ, na pá wiina-ɩ sɩ ɩ́ tokina-ɩ. 23Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu hɔma ɩ niŋ taa na ɩ́ lɩɩna ɩcatɛ waalɩ, na ɩ́ la ntaɣama na ɩ́ taa yʋlʋm ɩnɩ ɩ ɩsɛ, na ɩ́ tənɩ ɩ niŋ kɛ ɩ tɔɔ. Ɩlɛna ɩ́ pɔɔsɩ-ɩ sɩ: N naakɩ pʋlʋ? 24Ḿpʋ́ɣʋ́ yʋlʋm kʋsa ɩsɛ na ɩ́ tɔ sɩ: Ma loosiɣi yəlaa təcantəlaa na pá wɛ ɩsɩɩ tɩɩŋ na pá tɔŋ. 25Ɩlɛna Yesu tasa ɩ niŋ tənʋɣʋ kɛ yʋlʋm ɩsɛ tɔɔ na pə́ waa-ɩ. Ɩlɛna ɩ́ nyənɩ pooluŋ na ɩ́ na pə təna təcɛɩcɛɩ. 26Ɩlɛna Yesu heeli-ɩ sɩ ɩ́ kpe. Ɩ́ taa məlɩ ɩcatɛ taa. 27Yesu na ɩ ɩfalaa pa kʋla təna ɩlɛna pá tɛɛ Sesalee Filipʋ acalɛɛ taa. Pa wɛ mpaaʋ taa ɩlɛna ɩ́ pɔɔsɩ ɩ ɩfalaa sɩ: Yəlaa tɔŋ sɩ ma kɛ́ awe? 28Ḿpʋ́ɣʋ́ pɛlɛ sɩ: Pa tɔŋ sɩ n kɛ́ Ɩsɔ lʋm sɔlʋ Yohaanɩ. Lɛlaa sɩ Ilii, na lɛlaa sɩ n kɛ́ Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa taa nɔɣɔlʋɣʋ. 29Tənaɣa ɩ pɔɔsa-wɛ sɩ: Na mɛ se, mə hʋʋkɩ sɩ ma kɛ́ awe? Ḿpʋ́ɣʋ́ Piyɛɛ nɔɣɔ təkpaʋ sɩ: N kɛ́ Mesii. 30Ɩlɛna ɩ́ kpaalɩ-wɛ sɩ pá taa heeli-təɣɩ nɔɣɔlʋ. 31Pəlɛ pə waalɩ kɛ́ ɩ sʋʋ ɩ ɩfalaa kɛ heeluɣu sɩ: Pə wɛɛ sɩ Yʋlʋ Pəyaɣa má maa tɔɣɔ kʋnyɔŋ kɛ sɔsɔm. Na nyʋɣʋ nyə́ma na kɔtəlaa sɔsaa na Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlaa ká lɔ-m, halɩ pá kʋ-m. Ɩlɛ maa fe pə kʋyɛɛŋ tooso wule. 32Ɩ heela-wɛɣɛ-təɣɩ təfoo kɛ́ yəlaa taa. Ḿpʋ́ɣʋ́ Piyɛɛ yaa-ɩ kpeeŋa na ɩ́ təkɩ-ɩ-tɩ. 33Tənaɣa Yesu pəsəna ɩ ɩfalaa tɔɔ na ɩ́ kaləna Piyɛɛ kɛ teu sɩ: Satanɩ tɛɛ ma tɔɔ, nyá hʋwɛɛ ta kɛ Ɩsɔ nyəna, yəlaa nyəna kɛ́. 34Pəlɛ pə waalɩ ɩ yaa samaa na ɩ ɩfalaa, ɩlɛna ɩ́ tɔ-wɛ sɩ: Ye wei ɩ caa sɩ ɩ́ təŋɩ-m, pʋntʋ ɩ́ la ɩ təɣɩ awusa, na ɩ́ səɣələɣɩ ɩ səm tesika na ɩ́ təŋəɣəna-m. 35Pə taɣa pʋlʋ, ye wei ɩ pɛɛkəɣɩ ɩ weesuɣu təcututu ɩ tɛŋna səpʋ. Ama wei ɩ́ lapa ɩ təɣɩ awusa kɛ ma tɔɔ, na ma Laapaalɩ Kʋpaŋ tɔɔ, pʋntʋ ka hikina weesuɣu. 36Ye yʋlʋ pəsaa na ɩ́ hiki antulinya nyəm təna na ɩnɩ ɩ maɣamaɣa ɩ́ sɩ ɩ kawaaɣa ntɛ́ we? 37Pʋlʋpʋ wɛɛ mpi yʋlʋ ká kpaɣa na ɩ́ laɣasəna ɩ weesuɣu tɔ? 38Ye wei ɩ səpa ma fɛɛlɛ yaa ma kʋsɛɣɛsətʋ fɛɛlɛ kɛ kʋfalaŋ yəlaa panɛ mpa pa kisa Ɩsɔ kɛ́ təŋʋɣʋ na pá lakɩ ɩsaɣatʋ tɔ pa hɛkʋ, Yʋlʋ Pəyaɣa má maa sɩ pʋntʋ fɛɛlɛ tɔtɔɣɔ ma məlʋɣʋ wule kɛ waatʋ wei maa kɔɔ na ma Caa teeli na ɩsɔtaa tillaa naŋŋ nyə́ma tɔ.


text: 1Faŋa faŋa tɩn, Wɛ dɛɛn ŋɔɔnɩ dɩ dɩbam nabaara bam kuni zanzan mʋ. DƖ dɛɛn yəni DƖ pa DƖ nijoŋnə bam mʋ ŋɔɔnɩ wəənu dwi təri təri dɩ ba. 2Kʋ daarɩ lele kʋntʋ na yɩ lʋgʋ baŋa kweelim maŋa tɩn, Wɛ laan pɛ DƖ Bu mʋ ba o ŋɔɔnɩ DƖ taanɩ dɩ dɩbam. Wɛ dɛ wʋntʋ ŋwaanɩ mʋ DƖ kɩ lʋgʋ baŋa dɩ wɛyuu wəənu maama, yɩ DƖ pa-o ni sɩ o ba o taa te wəənu maama. 3Wɛ Bu wʋm mʋ jɩgɩ pooni dɩlʋ na brɩ Wɛ paarɩ-zulə yam na yɩ te tɩn. O maa jɩgɩ o Ko Wɛ nyɩnyʋgʋ fasɩ. O ni-taanɩ maa jɩgɩ dam yɩ dɩ paɩ wəənu maama fɔgɩ tɩ zɩga. O ma ba o saarɩ nɔɔna lwarɩm o fɔgɩ-ba o pa ba ji lanyɩranɩ, yɩ o laan joori o di Baŋa-Wɛ te o vu o jəni DƖ jazɩm nɩ. 4Kʋntʋ tɩn, Baŋa-Wɛ Bu dwe Wɛ malɛsɩ sɩm, dɩ Wɛ na pɛ-o yɩrɩ dɩlʋ na daga dɩ dwe sɩntʋ na jɩgɩ yɩra yalʋ tɩn ŋwaanɩ. 5Kʋ na yɩ malɛsɩ sɩm, Wɛ wʋ fɔgɩ DƖ ta dɩ malɛka DƖ wɩ: "Nmʋ mʋ yɩ amʋ Bu, yɩ zɩm amʋ dɩ jigi nmʋ Ko." Wɛ nan wʋ tagɩ malɛka kalʋkalʋ taanɩ DƖ wɩ: "Amʋ w'ʋ ta yɩ ka Ko, sɩ ka dɩ taa yɩ amʋ bu." 6Kʋ daarɩ maŋa kalʋ Wɛ na lagɩ DƖ tʋŋɩ DƖ Bu-dʋa kam sɩ o ba lʋgʋ baŋa tɩn, DƖ tagɩ DƖ wɩ: "Malɛsɩ sɩm maama maŋɩ sɩ sɩ kuni doonə mʋ sɩ zul-o." 7Kʋ nan na yɩ malɛsɩ sɩm, Wɛ tagɩ sɩ taanɩ DƖ wɩ: Sɩ yɩ dɩntʋ tɩntʋŋna mʋ, yɩ DƖ pa sɩ nyɩ nɩ viu dɩ min-vwɩ te, sɩ sɩ taa tʋŋɩ sɩ pa-DƖ. 8Kʋ daarɩ kʋ na yɩ Wɛ Bu wʋm, DƖ tagɩ o taanɩ DƖ wɩ: "Nmʋ yɩ Wɛ mʋ, n paarɩ dɩm w'ʋ ta wʋra sɩ kʋ taa ve maŋa kalʋ na ba ti tɩn. Nmʋ w'ʋ ta n te n nɔɔna bam dɩ cɩga. 9Nmʋ soe cɩga cwəŋə, yɩ n daarɩ n culi balɔrɔ. Kʋntʋ ŋwaanɩ mʋ n Ko Baŋa-Wɛ pɛ nmʋ na wʋpolo lanyɩranɩ dɩ zulə n dwəni balʋ maama na wʋra dɩ nmʋ tɩn." 10Wɛ ta tagɩ DƖ wɩ: "Nmʋ wʋlʋ na yɩ wəənu maama Yuutu tɩn mʋ kɩ lʋgʋ baŋa pulim nɩ, yɩ n ta kwəri n ma n jɩa n kɩ wɛyuu wəənu maama. 11Wəənu tɩm kʋntʋ maama w'ʋ ba tɩ cɔgɩ, kʋ daarɩ nmʋ nan wʋra mʋ maŋa maama. Wəənu tɩm kʋntʋ maama w'ʋ ba tɩ doori nɩ gɔrɔ na yəni kʋ doori te tɩn. 12Tɩ w'ʋ ba tɩ lɩɩrɩ, yɩ n kukuli-tɩ n tiŋi nɩ n na kukuli gwar-doŋo n tiŋi yɩ n daarɩ n ləni gwar-dʋŋʋ n zʋ te tɩn. Nmʋ nan ta w'ʋ ta n yɩ nɩ n na maŋɩ n yɩ te tɩn mʋ. N ŋwɩa b'a fɔgɩ ka ti." 13Wɛ dɛɛn wʋ fɔgɩ DƖ ta dɩ DƖ malɛsɩ sɩm kalʋkalʋ DƖ wɩ: "Ba n jəni a jazɩm nɩ, sɩ a kɩ n dʋna maama n nɛ kuri nɩ sɩ n nɔ-ba nɩ tɩga te." Kʋ yɩ DƖ Bu wʋm yɩranɩ mʋ DƖ tagɩ kʋntʋ. 14Malɛsɩ sɩm laŋa nan yɩ ta mʋ? Sɩ nyɩ nɩ jwəəru mʋ te, sɩ ba jɩgɩ yɩra nɩ nabiinə te. Sɩntʋ yɩ sɩlʋ na tʋŋɩ sɩ pa Wɛ tɩn mʋ. Wɛ maa yəni DƖ tʋŋɩ-sɩ, yɩ sɩ ve sɩ zəni balʋ na w'ʋ na vrɩm tɩn.


text: 1Maɣa Pɔɔlɩ, Ɩsɔ luɣu lapəna na má la Yesu Kilisiti tillu. Má na tá taapalʋ Timotee tə ŋmaakəna takəlaɣa kanɛ. Ɩsɔ sɛɛlaa kpekəle nte tə wɛ Kɔlɛntɩ tɔ tə nyə́ma mɛɣɛ tə ŋmaa-kɛ. Na Ɩsɔ yəlaa təna mpa pa wɛ Akayi tɛtʋ təna taa tɔ sɩ tə sɛɛkɩ-mɛ. 2Tacaa Ɩsɔ na tá Sɔsɔ Yesu Kilisiti pá la-mɛɣɛ pɛɛlɛɛ na pá ha-mɛɣɛ alaafəya. 3Tə sa Ɩsɔ tá Sɔsɔ Yesu Kilisiti Caa. Ɩnɩ ɩ kɛna Caa wei ɩ kʋpantʋ tɔɔwa pə tɩɩ fɛɩ tɔ. Ɩ kɛ́ Ɩsɔ wei ɩ sɔɔsəɣɩ-tʋɣʋ apalʋtʋ kɛ pə təna pə taa tɔɣɔ. 4Ɩnɩ ɩ sɔɔsəɣəna-tʋɣʋ apalʋtʋ kɛ tá wahalanaa təna taa sɩ tá maɣamaɣa tə́ səna mpa wahalanaa lɛlaa kaɣatəɣɩ mpʋ tɔ, na tə́ pona-wɛɣɛ sənaʋ ŋku tə hika Ɩsɔ kiŋ tɔ. 5Pə taɣa pʋlʋ, tə tɔkʋɣʋ Kilisiti kʋnyɔntɔɣɔlɛ kɛ ɩsəna mpiɣi sɔsɔm tɔ, mpʋ tɔtɔɣɔ Kilisiti sɔɔsəɣɩ-tʋɣʋ apalʋtʋ kɛ sɔsɔm tɔtɔ. 6Tə tɔkɩ kʋnyɔŋ kɛ́ sɩ pə́ sɔɔsɩ-mɛɣɛ apalʋtʋ na pə́ ya mə nyʋɣʋ tɔtɔ. Pə sɔɔsəɣɩ-tʋɣʋ apalʋtʋ kɛ́ sɩ taa sɔɔsɩ-mɛ na ɩ́ nyɔɔ toŋ na ɩ́ pəsɩ na ɩ́ tɔɣɔna suulu kɛ kʋnyɔntɔɣɔlɛnaa mpa pa maɣamaɣa tá tɔŋna tɔɣɔʋ tɔ. 7Tə wɛna naani kɛ́ teu kɛ mə tɔɔ kɛ́. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, tə nyəmá sɩ ɩsɩɩ tá na-mɛ tə kpɛnta kʋnyɔŋ tɔɣɔʋ tɔ, pɩɩ kpɛntɩ-tʋɣʋ apalʋtʋ sɔɔsʋɣʋ tɔtɔ. 8Ta taapalaa, tə caa sɩ ɩ́ nyɩ sɩ ɩsəna mpi tə tɔɣɔ kʋnyɔŋ kɛ Asii tɛtʋ taa tɔ pɩɩ nɩɩ-tʋɣʋ sɔsɔm na pə́ kəlɩ-tʋ pə tɩɩ fɛɩ, haləna tə tɛma tá taa sɩ tá tɔm tɛmaɣa. 9Pɩɩ caɣa-tʋɣʋ ɩsɩɩ nɔɣɔlʋ tɔmna sɩ pá kʋ-tʋɣʋ kʋkʋɣʋ. Ama pə lapa ḿpʋ́ɣʋ́ sɩ pə́ hʋ́lɩ́-tʋ sɩ Ɩsɔ wei ɩ feesiɣi sətaa tɔ ɩ paasi tə taa tʋ tá təɣɩ naani. 10Waatʋ wei tɩɩ wɛ səm nɔɣɔ tɔɔ təcomlaa kɛ mpʋ tɔ ɩnɩ ɩ yapəna-tʋ, na ɩnɩ ɩ ká yana-tʋ tɔtɔ. Tampana tə tɛɛləɣɩ ḿpʋ́ɣʋ́ teu sɩ ɩ́ ká tasa-tʋɣʋ yapʋ tɔtɔ. 11Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, mə maɣamaɣa ɩ́ ká te-tʋ na mə sələməŋ. Na sələməŋ wei yəlaa samaa mɛ ɩ́ sələməɣɩ ta tɔɔ tɔ, Ɩsɔ ká mʋ-ɩ na ɩ́ la-tʋɣʋ kʋpantʋ tənɛ ɩnɩ, na yəlaa paɣalɛ sɛɛ-ɩ ɩ́ na təmlɛ kɛ tá tɔɔ. 12Mpi pə tɔɔ tə pəsəɣɩ na tə́ sa tá tɩ tɔɣɔlɛ sɩ tə nyəmá teu kɛ hatuu tá taanaa sɩ Ɩsɔ yaasi kʋpaŋ na tampana nyəŋ kɛ tə tɔkaa na tə́ lana yəlaa taa, ɩlɛna pə́ tɩɩ kələna mə kiŋ. Ɩsɔ pɛɛlɛɛ tiikaɣana-tʋ, pə taɣa yʋlʋlaɣatʋ natəlɩ. 13Nti ɩ́ kaləɣɩ tá takəlasɩ taa na ɩ́ nɩɩkɩ tɔ ntəɣəlɛ, pə taɣa natəlɩ tə kaasaa tɔtɔ se. Na ma hʋʋkɩ teu sɩ ɩ́ ká tɛ na ɩ́ cɛkəna tɔm tənɛ sɩ, 14ɩ́ ká yɔɔləɣəna-tʋɣʋ Tacaa Yesu kʋyakʋ wule kɛ́ na taa yɔɔləɣəna-mɛ. Kaɣana ɩ́ tá cɛkənta ḿpʋ́ɣʋ́ teu se. 15Maa wɛna naani kɛ tənɛɛnɩ tə tɔɔ tɔɣɔ maa hʋʋwa sɩ maa caaləna mə tɛɣɛ pote na ɩ́ hiki kʋpantʋ kɛ tɔm naalɛ. 16Pɩɩ wɛɛ sɩ ye ma puki Masetoni kɛ maa hɛləna mə tɛ, na ye ma kɔma məlʋɣʋ ma təŋna mə tɛ tɔtɔ. Na ɩ́ ká səna-m na ye ma puki Yuta pə́ taa la-m katɛ. 17Waatʋ wei maa hʋʋwa mpaaʋ ŋkʋ kʋ tɔm tɔ faawɩɩ kɛ ma lapa kʋlapʋ na? Saa wei ma cakɩ na ma sɩɩ mpi ma təŋəɣɩ na má lakɩ tɔ yəlaa hʋwɛɛ kɛ ma təŋəɣɩ? Ye maa təŋaɣa yəlaa hʋwɛɛ nn na aaɩ pɩɩ wɛnna təntəmlɛ. 18Ɩsɔ tampana tɔɔ ɩsəntɔ, nti ma heela-mɛ tɔ pə taɣa nn na aaɩ pə tisuɣu kɛ təntəmlɛ. 19Ɩsɔ Pəyalʋ Yesu Kilisiti wei ɩ tɔm má na Silaasɩ na Timotee tə heela-mɛ tɔ ɩ ta kɛ nn na aaɩ tɔm. Ama ɩ kɛ́ Ɩsɔ tisuɣu nn wei tɔɣɔ. 20Nn ɩnɩ ɩ kɛ́ Ɩsɔ kʋtisitu kɛ́. Ɩnɩ ɩ hʋləɣəna sɩ Ɩsɔ lakɩ kʋpantʋ təna nti ɩ ka tɔma sɩ ɩ ká la tɔ. Pə tɔɔ kɛ́ tə tisiɣi sɩ: Ami, kɛ Yesu Kilisiti tɔɔ sɩ pə́ kʋsɩ Ɩsɔ teeli. 21Ɩsɔ maɣamaɣa yekina na tá na-mɛ tə́ nyɔɔkɩ toŋ kɛ Kilisiti mpaaʋ taa, na ɩnɩ ɩ faɣana-tʋ na tá mpaa. 22Ɩnɩ ɩ yʋsəna-tʋ na ɩ kʋyʋsʋm sɩ pə́ hʋ́lɩ́ sɩ tə kɛ́ ɩ nyə́ma. Na ɩ sɩɩ tá taanaa kɛ Feesuɣu Naŋŋtʋ kɛ tɔlʋma sɩ pə́ hʋ́lɩ́-tʋ sɩ ɩ sɩɩ-tʋɣʋ kʋpantʋnaa. 23Na Ɩsɔ, mə waalɩ takʋɣʋ tɔɔ kɛ́ ma kisa Kɔlɛntɩ kɛ məlʋɣʋ. Na ye ma tɩɩ looliɣi kɛ́, Ɩsɔ ɩ́ kʋ-m. 24Tɩɩ pɛɛkəɣɩ sɩ tə́ caalɩ-mɛ sɩ ɩ́ təŋ pənɛ na ɩ́ yele pənɛ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, tə nawa sɩ ɩ́ tɔka Ɩsɔsɛɛlɛ mpaaʋ kɛ teu. Ama tá luɣu wɛɛ kɛ́ sɩ tə́ tʋ-mɛɣɛ niŋ kɛ mə təmlɛ taa na pə́ waasɩ-mɛ.


text: 1Yesu Krisita doho nala rɛ nyɛ. Ʋ naabaa rɛ gyɩ yaa Deviti, Deviti mɛ naabaa yaa Abɩraham. 2Abɩraham nɛ gyɩ lʋl Azɩkɩ. Azɩkɩ mɛ sii lʋl Gyeekɔbɩ. Gyeekɔbɩ mɛ sii lʋl Gyuda abee ʋ naabiisi. 3Gyuda mɛ sii lʋl Pɛrɛsɩ abee Zɛra. (Ba nɩɩna feŋ nɛ gyɩ yaa Tama.) Pɛrɛsɩ mɛ bɩl sii lʋl Hɛzʋrɔŋ. Hɛzʋrɔŋ mɛ sii lʋl Rami. 4Rami mɛ sii lʋl Amiinadabu. Amiinadabu mɛ sii lʋl Naasuŋ. Naasuŋ mɛ sii lʋl Salmɔŋ. 5Salmɔŋ mɛ sii lʋl Buwasi. (Buwasi nɩɩna feŋ nɛ gyɩ yaa Reehabɩ.) Buwasi mɛ sii lʋl Obɛdɩ. (Obɛdɩ nɩɩna feŋ nɛ gyɩ yaa Rufu.) Obɛdɩ mɛ sii lʋl Gyesi. 6Gyesi mɛ sii lʋl kuwori Deviti. Deviti mɛ sii lʋl Solomɔn. (Solomɔn nɩɩna rɛ fa yaa Yuriya haaŋ hʋ ʋ aa sʋba ka Deviti laa kpa). 7Solomɔn mɛ sii lʋl Rehobʋwam. Rehobʋwam mɛ sii lʋl Abigya. Abigya mɛ sii lʋl Asa. 8Asa mɛ sii lʋl Gyihosafati. Gyihosafati mɛ sii lʋl Gyɔram. Gyɔram mɛ sii lʋl Yuzaya. 9Yuzaya mɛ sii lʋl Gyotam. Gyotam mɛ sii lʋl Ahazɩ. Ahazɩ mɛ sii lʋl Hezikaya. 10Hezikaya mɛ sii lʋl Manaasi. Manaasi mɛ sii lʋl Amɔn. Amɔn mɛ sii lʋl Gyosaya. 11Gyosaya mɛ sii lʋl Gyekonaya abee ʋ naabiisi. Saŋa no tɩyaŋ nɛ ba kasɩ Iziral tɩmma mʋ Baabilɔŋ paalʋʋ. 12Ba gyɩ aa kasɩ Iziral tɩmma mʋ Baabilɔŋ paalʋʋ hal tɩyaŋ nɛ, Gyekonaya lʋl Siyatiil, Siyatiil mɛ sii lʋl Zerubabɛl. 13Zerubabɛl mɛ sii lʋl Abiyudi. Abiyudi mɛ sii lʋl Ɛliyakim. Ɛliyakim mɛ sii lʋl Azɔ. 14Azɔ mɛ sii lʋl Zadɔkɩ. Zadɔkɩ mɛ sii lʋl Akimu. Akimu mɛ sii lʋl Ɛliyudu. 15Ɛliyudu mɛ sii lʋl Ɛliyeza. Ɛliyeza mɛ sii lʋl Maataŋ. Maataŋ mɛ bɩl sii lʋl Gyeekɔbɩ. 16Gyeekɔbɩ mɛ rɛ yaŋ sii lʋl Gyosɛfʋ. Gyosɛfʋ mɛ sii kpa Mɛɛrɩ, nal hʋ aa lʋl Yesu, ba kɩ yɩrɩ Krisita, laataal hʋ Wɩɩsɩ aa lɩya. 17A piili Abɩraham a mʋ pele kuwori Deviti, Yesu Krisita naaba-doho fa yaa fi abee banaa rɛ. A yaŋ bɩl piili bee kuwori Deviti a mʋ kɩ pele saŋa hʋ ba aa kasɩ Iziral tɩmma mʋ Baabilɔŋ paalʋʋ hʋ, Yesu naaba-doho gyɩ yaa fi abee banaa rɛ. A bɩl lɩɩ haŋ saŋa hʋ mɛ a mʋ pele saŋa hʋ ba aa lʋl Krisita, laataal hʋ Wɩɩsɩ aa lɩya, ʋ naaba-doho gyɩ yaa fi abee banaa rɛ. 18Nyɛ rɛ Yesu Krisita lʋlɩɩ naasɩ tɩŋa: Ʋ naa Mɛɛrɩ abee Gyosɛfʋ gyɩ wee nyʋwa rɛ anɩɩ ba sɩ yal dɔmɔŋ. Amɛ ba ha gyɩ bɩ yal dɔmɔŋ, aŋka Wɩɩsɩ Wiyesi Welii hʋ dee leŋ Mɛɛrɩ kaŋ luwol. 19Gyosɛfʋ gyɩ yaa tɩpʋlʋŋ tɩɩna rɛ. Ɛɛ wɩya ʋ gyɩ bee kyɛ dɩ ʋ we Mɛɛrɩ hɩɩsɩ gyamaa tɩyaŋ, aŋ gyɩ kɩ kyɛ dɩ ʋ lʋwɔlɩ vɩya ʋ. 20Ʋ gyɩ aa bɩɩnɩ gɛɛ tɩyaŋ nɛ, malɩka ko ʋ lee duwoso tɩyaŋ a basɩ tɩya ʋ a baa, "Gyosɛfʋ, Kuwori Deviti doho nal, ta leŋ dɩ kambɩŋ kana ɩ, ɩ aa sɩ kpa Mɛɛrɩ a yaa ɩ haaŋ, beewɩya Wɩɩsɩ Wiyesi Welii hʋ dee rɛ tɩŋ ʋ kaŋ biye no luwol. 21Ʋ sɩ lʋl boyoŋbiye, dɩ ɩ we ʋ feŋ Yesu. Feŋ hʋ memii rɛ yaa Laataal, beewɩya ʋ rɛ sɩ laa ʋ nala ta ba wɩbɔmɔ tɩyaŋ." 22Wɩya no buloŋ gyɩ yaa rɛ dɩ wɩya hʋ á Tɩɩna Wɩɩsɩ gyɩ aa tɩŋ ʋ tɩŋdaal kɩdɩgɩ tɩyaŋ basɩ ko su ba bʋʋsɩ. Ʋ gyɩ tɩŋ ʋ tɩŋdaal no tɩyaŋ nɛ a baa, 23"Hatoluu kɩdɩgɩ ha aa bɩ gyɩŋ baal sɩ kaŋ luwol a lʋl boyoŋbiye dɩ ba kana ʋ kɩ yɩrɩ Imanuwɛl." (Feŋ hʋ memii rɛ yaa "Wɩɩsɩ we á lee.") 24Gyosɛfʋ aa sii doo sɩya tɩyaŋ, ʋ gyɩ yaa gɛɛ hʋ malɩka hʋ aa basɩ tɩya ʋ rɛ, a gyɩ kpa Mɛɛrɩ mʋ ʋ dɩya a yaa ʋ haaŋ. 25Amɛ ʋ beel-ʋ ha gyɩ bɩ gyɩŋ dɔmɔŋ anɩɩ baal bee haaŋ aŋka Mɛɛrɩ lʋl boyoŋbiye. Nyɛ rɛ Gyosɛfʋ we biye hʋ feŋ Yesu.


text: 1Ɩ bɩ həən si gʋaa gusire ma kan paŋŋa kɩ y, bɩ, dɩga ma ɩ zɩ, ɩ dʋndɔ. Nyukumbonno wɔɔ dʋndɔ danyɩbaa nɔ ʋ. 2Ɩ lannɔ gusinno wɔɔ dʋndɔ, ɩ ʋ, ɩ dɔɔ m, lannɔ pooro wɔɔ dʋndɔ kan heer hu kɩ, ɩ ʋ, ɩ danlʋrɔ m. 3Zonno kʋ ŋ gɔsɩ ba ʋ rɔ wɔɔ, nyasʋ ŋ nɩ kan daʋrɛ kɩ. 4Zoro k'a nyɩnɔ n ta ʋ gɛɛ a yaŋŋɔɔ, nyɩnɔ wɔɔ, gɛɛ yaŋŋɔɔ wɔɔ y'a ga m, ŋn'a yɩrɛzannɔ nyasʋm dɩnda. Naa ŋ y'a ga m, ŋn'a ba, a Woso zuure bɩ nɔ ʋ. Kʋ ŋ yɩrɛzannɔ wɔɔ nyasʋ ŋ nɩ bɩ, ŋnɩ nyasʋ ŋ nɩ sɔ. Woso n'a ŋʋam bɩ m naa. 5Kʋ zoro k'an zoro paan••• an gɔɔta a deem bɩ nɩ, yo b'ʋ Woso ma, an nɩ yaa dam tee••• sinuu ʋ kan gunuu ʋ kɩ, an nɩ daahan yɛm Woso han. 6Bɩ, kʋ zoro k'a n'a kam mɛsim lɛtaamarɔ ma bɩ nɩ, a mɩsɩr mɩnyaa dɩgarɛ nɔ ʋ, bɩ, sɩra nɔ ʋ, gər m Woso mɩm ʋ. 7Ŋ bɔ zaa ʋ meerbaarɔ nɔɔn duro m, kʋ gɔsɩ bɩ mim yɩ ŋ gʋr zi k'a dɩnda y. 8Kʋ gʋaa bɩr nyasʋrɛ a hargʋɔɔ nɩ, an lɛ da bɩ, a jɛɛrzannɔ nɩ y, a zaa sɩrakarɛ bɔ a jɛ m, a bʋnyaabaa lɛ da basɩrakarɛzaa m. 9K'ɩ ʋ k'ɩ zoro tɔ da zombaa daahan ci b'ʋ, a a ga m, kʋ zoro bɩ do dɔɔraa m busɔrdɩ ku, bɩ nyɩnta a ʋ, gʋaa deem taan••• lʋ sɔ. 10A a ga m sɔ, gʋɔɔ n a zibəəro mɩŋŋɔɔ barɛ kasɛtɩ ka, ŋn'a dɔ ŋ ʋ, a a nyɩnɔ tʋr mɩŋŋa, a saanɔɔ si mɩŋŋa a har ʋ, an wosogʋɔɔ gannɔ sʋrgɔ, an a da cicirzannɔ han, an zi mɩŋŋa do haay ba. 11Kʋ zonno pooro wɔɔ nɩ, ɩ bɩ ŋ tɔ da ci b'ʋ y, bala, kʋ gʋaayar sʋra bʋr an ta ŋ nɩ, bɩ ŋ y'a gʋ Krista zuure ma, ŋn'a ŋʋam k'a a ya a zim sa. 12A ba kʋ ŋ nawʋrɛ ncɩnaaʋ bɩ, n yɩ ŋ dʋdɔ yarlɛ, bala, ŋ n jɩm a lɛ ra lɛɛkarɛ ler kʋ ŋ y'a bɔ Krista m bɩ nɔ ʋ y. 13A n ta ʋ sɔ bɩ, mim ŋ y'a ka nyɩnta vam m, ŋn'ɩ gʋɔɔ harlɛrɔ sam, an lɛ da bɩ, a lɛ n'a zum gʋɔɔ minno ʋ, ŋ bɩr dundore a zi y, hɔ k'a n'a ga hɩrɛ m bɩ, bɩ ŋn'a hɩm. 14Naa tɔ ma bɩ, mɔɔ lɛ taa kʋ zonno pooro wɔɔ n'a ya ŋnɩ cɛ ka, ŋnɩ nyɩnɔ yɩ, ŋnɩ dɩga a jɛɛr mim ma mɩŋŋa, kʋ ŋ bɩ zaa ka wɔɔ jɩnnɔ wɔɔ ʋ, ŋn'a da ma, ŋn'a bʋnyaa hɩ wɔɔ ma y. 15Bala, zonno pooro wɔɔ gɔsɩnnɔ a bɔ zaa tɩrga b'ʋ kara, ŋn'ɩ zum Sʋtaana ʋ. 16Kʋ lʋ sɩrakarɛzaa ɩ zonno m a har gʋɔɔ barla, k'an nyasʋ ŋ nɩ, a b'a to kʋ kristagʋɔɔ sokʋma n kɔ ŋ tɔ ma y, k'an a da ma, an a da zonno kʋ ŋ gʋɔɔ ba ʋ rɔ wɔɔ han. 17Gʋɔɔ kʋ kristagʋɔɔ lɛɛzannɔ m ŋn'a zi bam mɩŋŋa rɔ wɔɔ, ŋ y'a ga daʋrɛ m gallɛm hɩɩya, an lɛ da bɩ, niŋŋoo kʋ ŋ nɩ kɔm kan Woso lemim padarɛ zibəə kɩ, hɔdɩnda gʋɔɔ m zibəə kɩ rɔ wɔɔ. 18Bala, Wosoci b'a hɩ a ʋ: Ɩ bɩ hɔ du der k'a n'ɩ yɩr zɔm bɩ lɛ ma y. A a ya, an a hɩ sɔ, a ʋ: Zibəəzaa a ga m, an a zibəə nyɔɔdʋ yɩ. 19Kʋ gʋaa a hɩ a ʋ, lɛɛzaa mim ba, kʋ gʋaa hɩɩya gɛɛ kaakʋ n a hɩ ŋ ʋ, a mim bɩ do ba denter y, ɩ bɩ mim bɩ do si sɩra y. 20Gʋɔɔ kʋ ŋ nɩ mimbʋnyaa bam nɔ wɔɔ, həən si ŋ ma gʋɔɔ woo••• lɛɛ, kʋ gʋɔɔ kʋ ŋ gɔɔta rɔ wɔɔ m nyi ba, ŋnɩ dundo a zi. 21A yɛ mɔɔ nawʋrɛ ɩbɩɩ han, Woso kan Krista Yeezuu kɩ, Woso malɛɛkarɔ wɔɔ kɩ lɛɛ, k'ɩ zu hɔ kʋ mɔɔ hɩ ɩbɩɩ m haay naa ʋ, ɩ bɩ jirə bɔ k'ɩ zɛ gʋaa m gumə ma y, gɛɛ k'ɩ gumə ka ʋ y. 22Ɩ b'ɩ wɔ ka gɔsɩ mim la nyagɩra m, k'an zi ba wosogʋɔɔ wɔɔ barla y, ɩ bɩ gasʋ gʋaa mimbʋnyaa ʋ y. Dundo ɩ mɩŋŋa zi, k'a bʋnyaa b'a nɔ ɩ ma y. 23Ɩ bɩ gɔɔta ɩ bɩr hi mire a minto bala y, dɩvɛn mi poore, ɩ nɔ k'a tɩr busum an tɩr ɩ dam kɔrɛ ma bɩ tɔ ma. 24Gʋɔɔ niŋŋoo mimbʋnyaarɔ ɩ yɩm garga ra, bɩ n ŋ dʋdɔ ka cɩna y, gɔsɩnnɔ hɔɔ bɩr dɔm zɔɔ y, ŋ mimbʋnyaarɔ wɔɔ dɔ n tɩr a ʋ jɛ ʋ. 25Zibəəro mɩŋŋɔɔ barɛ do m bɩ sɔ, gʋɔɔ gɔsɩnnɔ hɔɔ tɩr yɩm garga ra, nɔɔ zibəə bɩr yɩm garga ra lɛɛm nɩ y, bɩ ŋ zɛm bɩ bɔ garga ra.


text: 1Amʋ daa ma na varɩm wʋdoŋ o na nuŋi na-fara wʋnɩ. O jɩgɩ nyɩa fugə dɩ yuni tɩrpɛ mʋ. O nyɩa yam maama baŋa maa jɩgɩ yipwi. Ba ma pʋpʋnɩ yɩra yalʋ na twɩ Wɛ tɩn o yuni tɩm yɩra nɩ. 2Amʋ na nɛ varɩm wʋm tɩn, o nyɩ dɩ gweeru mʋ. O nɛ maa nyɩ dɩ faa nɛ, yɩ o ni nyɩ dɩ nyoŋo ni. Prənyoŋ-kɩnkagɩlɩ dɩm laan ma kwe kʋ paarɩ dɩm dɩ kʋ dam-fɔrɔ kʋm kʋ kɩ varɩm wʋm kʋntʋ jɩŋa nɩ. 3O yuu kʋm dɩdʋa maa tiini kʋ pogili nɩ o ya lagɩ o tɩ mʋ te, yɩ kʋ laan ba kʋ je. Kʋ maa sʋ nabiinə maama, yɩ ba tɔgɩ varɩm wʋm kʋntʋ kwaga. 4Nɔɔna maama maa kuni doonə ba zuli prənyoŋ-kɩnkagɩlɩ dɩm, dɩ kʋ na kwe kʋ dam dɩm kʋ pa varɩm wʋm kʋntʋ tɩn. Ba ma daarɩ ba zuli varɩm wʋm dɩ, yɩ ba tɛ ba wɩ: "Nɔɔnʋ tərə o na maɩ dɩ varɩm wʋm. Nɔɔn-nɔɔnʋ nan b'a wanɩ o kɩ jara dɩd-o." 5Ba ma pa varɩm wʋm cwəŋə sɩ o ŋɔɔnɩ kamunni o pa o tɩtɩ, yɩ o daarɩ o twɩ Wɛ yɩrɩ. O ma joŋi dam sɩ kʋ vu kʋ yi canɩ fiinna-sɩle (42). 6O ma puli o ŋɔɔnɩ o gooni Wɛ, yɩ o twɩ Wɛ yɩrɩ dɩ DƖ sɔŋɔ kʋm, kʋ wəli dɩ balʋ na zʋʋrɩ DƖ sɔŋɔ kʋm nɩ tɩn. 7Varɩm wʋm ma kwəri o joŋi dam sɩ o kɩ jara dɩ Wɛ nɔɔna bam, sɩ o wanɩ-ba. O ma joŋi dam sɩ o taa te lʋgʋ baŋa dwi tiinə maama, dɩ tɩɩnɩ dwi maama tiinə, dɩ taana dwi maama tiinə, dɩ je təri təri maama tiinə. 8Nɔɔna balʋ maama na zʋʋrɩ lʋgʋ baŋa nɩ tɩn w'ʋ ta zuli varɩm wʋm kʋntʋ, kʋ na daɩ balʋ yɩra na pʋpʋnɩ ya tiŋi ŋwɩa tɔnɔ kʋm wʋnɩ maŋa kam lʋgʋ baŋa daa ta na tərə tɩn yɩranɩ m'a mʋ b'a zul-o. Kʋ nan yɩ Pəlbu wʋm ba na gʋ tɩn mʋ te tɔnɔ kʋm kʋntʋ. 9Nan pʋrɩ-na 'a zwa sɩ 'a cəgi amʋ taanɩ dɩm: 10Wʋlʋ maama na tu sɩ o dʋna ja-o ba kɩ ba na lagɩ te tɩn, ba'a ja kʋntʋ tu mʋ, o b'a lu. Wʋlʋ maama dɩ nan na tu sɩ ba ma sʋ-zɔɔ ba gʋ-o tɩn, ba'a ma-kʋ mʋ ba ma gʋ-o, o b'a wanɩ o lu. Kʋntʋ ŋwaanɩ Wɛ nɔɔna bam maŋɩ sɩ ba ta vɔ pu-dɩa mʋ, sɩ ba daarɩ ba kɩ ba wʋ-dɩdʋa dɩ Wɛ. 11Amʋ laan ma na varɩm wʋdoŋ o na nuŋi tɩga nɩ. O jɩgɩ nyɩa yale mʋ nɩ pibala nyɩa na yɩ te tɩn. O maa ŋɔɔnɩ nɩ prənyoŋ-kɩnkagɩlɩ dɩm na ŋɔɔnɩ te tɩn. 12Dayigə varɩm wʋm ma pa-o wʋm dam-fɔrɔ kʋm sɩ o ma tʋŋɩ, yɩ o daarɩ o zɩgɩ o nii-o. O ma ma-dɩ o fɩn balʋ maama na zʋʋrɩ lʋgʋ baŋa nɩ tɩn o pa ba zuli dayigə varɩm wʋlʋ yuu kʋm ya na pogili yɩ kʋ laan je tɩn. 13Varɩm bɩle tu wʋm kʋntʋ ma tiini o kɩ wo-kɩnkagɩla yalʋ na dana tɩn. O ma pa mini nuŋi wɛyuu nɩ dɩ ba tɩga baŋa, yɩ nɔɔna maama na-dɩ. 14O na nɛ cwəŋə sɩ o kɩ wo-kɩnkagɩla yantʋ doŋ dayigə varɩm wʋm yigə nɩ tɩn, kʋ ma pa o wanɩ o ganɩ nɔɔna balʋ na zʋʋrɩ lʋgʋ baŋa nɩ tɩn. O ma ta-ba sɩ ba mɔ kamɔgɔ, sɩ kʋ taa nyɩ dɩ dayigə varɩm wʋlʋ ba na mɛ sʋ-lɔŋɔ ba zagɩ o yuu ba pogili yɩ o ta ŋwɩ tɩn. 15O ma daarɩ o na cwəŋə sɩ o kɩ siun kamɔgɔ kʋm kʋntʋ wʋnɩ, sɩ kʋ taa ŋwɩ. O na kɩ kʋntʋ tɩn, kamɔgɔ kʋm maa waɩ kʋ ŋɔɔna, yɩ kʋ jɩgɩ dam sɩ kʋ pa balʋ maama na vɩn sɩ ba zuli-kʋ tɩn tɩ. 16O ma pa nɔɔna maama kɩ nyɩnyʋgʋ ba jazɩna nɩ naa ba trə nɩ, kʋ na yɩ nabwənə dɩ nɔn-kamunə, naa nadunə dɩ yinigə tiinə, kʋ wəli dɩ gambɛ dɩ balʋ na te ba tɩtɩ tɩn dɩ. 17Nɔɔnʋ na ba jɩgɩ nyɩnyʋgʋ kʋm kʋntʋ, o b'a wanɩ o yəgi woŋo naa o kwe woŋo o yəgi. Nyɩnyʋgʋ kʋm kʋntʋ nan mʋ brɩ varɩm wʋm yɩrɩ dɩm, naa nimoro kʋlʋ na brɩ o yɩrɩ dɩm tɩn. 18Yo seeni kʋ maŋɩ sɩ n ta n jɩgɩ swan mʋ. Wʋlʋ na bʋŋɩ lanyɩranɩ tɩn, o'o wanɩ o lwarɩ varɩm wʋm nimoro kʋm kuri na yɩ te tɩn. Nimoro kʋm brɩ nabiinu yɩrɩ mʋ. Kʋ nan yɩ biə yardʋ dɩ fusɩrdʋ bardʋ mʋ (666).


text: 1Zezi dɛɛn maa wʋ nɩnɩʋ kʋm ni nɩ o brɩ nɔɔna bam. Nɔɔna zanzan ma ba ba gilim-o. Ba kɔgɔ kʋm na daga tɩn, o ma zaŋɩ o di naboro kʋ na wʋ na bam wʋnɩ tɩn, yɩ o jəni sɩ o brɩ-ba. Nɔɔna bam maama ma maŋɩ na bam ni nɩ, sɩ ba taa cəgi o taanɩ dɩm. 2O maa maɩ mɩmaŋa o brɩ-ba wəənu zanzan, yɩ o zaasɩ-ba o wɩ: 3"Cəgi-na. Valʋ dɛɛn mʋ wʋra. O ma zaŋɩ o vu o kara sɩ o du. 4O ma karɩ o dʋlɩ o wo-duuru tɩm. Tɩdonnə ma tʋ cwəŋə ni nɩ. Zunə ma ba ba twɛ-tɩ ba di. 5Tɩdonnə ma tʋ kandwa jəgə nɩ valɩm na ba daga mɛ tɩn. Tɩ ma wʋ daanɩ tɩ puli, valɩm dɩm na ba lirə tɩn ŋwaanɩ. 6Wɩa ma ba ka baanɩ tɩ maama. Tɩ bʋnnʋ na wʋ zʋ tɩga tɩn, tɩ ma tɩ. 7Kʋ daarɩ wo-duuru tɩdonnə ma tʋ sabarɩ wʋnɩ. Tɩ na puli tɩn, sabarɩ sɩm laan ma zaŋɩ sɩ li-tɩ sɩ gʋ, yɩ tɩ daa wʋ kɩ biə. 8Kʋ daarɩ tɩdonnə ma tʋ tɩ-ywəŋə jəgə nɩ, tɩ ma puli tɩ nuŋi tɩ kɩ biə lanyɩranɩ. Tɩdonnə kɩ nɩnɛɛnɩ biə fiintɔ fiintɔ. Tɩdaara kɩ nɩnɛɛnɩ biə fusɩrdʋ fusɩrdʋ. Tɩtɩm dɩ maa kɩ nɩnɛɛnɩ biə bi bi." 9Zezi laan ma ta o wɩ: "'A nan fɔgɩ 'a cəgi a taanɩ dɩm lanyɩranɩ." 10Kɔgɔ kʋm na viiri kʋ daarɩ Zezi o yɩranɩ tɩn, nɔɔna balʋ ya na wʋ o tee nɩ tɩn badaara ma tɔgɩ dɩ o karabiə fugə-bale bam, ba vu ba bwe-o mɩmaŋa yam kuri. 11O ma ləri-ba o wɩ: "Kʋ na yɩ abam, Wɛ maŋɩ DƖ pa 'a lwarɩ DƖ paarɩ dɩm kuri na yɩ te tɩn, yɩ cɩga kam kʋntʋ ya maŋɩ ka səgi mʋ. Kʋ daarɩ, balʋ na daɩ amʋ kɔgɔ kʋm wʋ nɔɔna tɩn, a maɩ mɩmaŋa yɩranɩ mʋ a brɩ-ba Wɛ cɩga kam, 12sɩ 'ba na niə, sɩ ba yɩ taa naɩ lanyɩranɩ, ba na cəgə, sɩ ba yɩ taa ni ka kuri. Kʋ na daɩ kʋntʋ, ba ya w'ʋ pipiri ba sɛ Wɛ, yɩ DƖ w'ʋ yagɩ ba lwarɩm DƖ ma cɛ-ba.' " 13Zezi laan ma bwe-ba o wɩ: "'A wʋ ni mɩmaŋɩ dɩntʋ kuri na? Kʋntʋ tɩn, 'a nan w'ʋ kɩ ta mʋ 'a ni mɩmaŋa yadonnə yam kuri? 14Mɩmaŋɩ dɩm kuri mʋ tɩntʋ: Wo-duuru tɩlʋ valʋ wʋm na jɩgɩ o du tɩn mʋ brɩ Wɛ taanɩ dɩm na yɩ te tɩn. 15Nɔɔna badonnə nyɩ dɩ cwəŋə kam ni wo-duuru tɩm na tʋ mɛ tɩn mʋ. Bantʋ na ni Wɛ taanɩ dɩm tɩn, sʋtaanɩ ma da dɩ ba dɩ lɩ-dɩ, yɩ dɩ wʋ zʋ ba wʋbʋŋa. 16Nɔɔna badonnə nyɩ dɩ kandwa jəgə kalʋ wo-duuru tɩm na tʋ da tɩn mʋ. Bantʋ na ni Wɛ taanɩ dɩm tɩn, ba joŋi-dɩ lɩla dɩ wʋpolo. 17Taanɩ dɩm ma wʋ tiini dɩ zʋ ba wʋbʋŋa. Yaara na yi-ba, yɩ ba na bɛɛsɩ-ba Wɛ taanɩ dɩm ŋwaanɩ, ba'a da ba kwe-dɩ ba yagɩ mʋ lɩla. 18Nɔɔna badaara nyɩ dɩ sabarɩ sɩm jəgə kam wo-duuru tɩm na tʋ da tɩn mʋ. Bantʋ mʋ yɩ balʋ na ni Wɛ taanɩ dɩm, 19yɩ ba ta jɩgɩ liə dɩ lʋgʋ baŋa wəənu tɩm. Səbu-lagɩ ma cɔgɩ ba wʋbʋŋa yɩ wo-yɔɔrʋ fra jɩgɩ-ba, kʋ pa ba kwe Wɛ taanɩ dɩm ba yagɩ, yɩ dɩ wʋ jaanɩ kuri dɩ pa-ba. 20Kʋ daarɩ nɔɔna badaara nyɩ dɩ tɩ-ywəŋə jəgə kam wo-duuru tɩm na tʋ da tɩn mʋ. Bantʋ mʋ yɩ balʋ na ni Wɛ taanɩ dɩm yɩ ba sɛ-dɩ lanyɩranɩ tɩn. Kʋntʋ ma pa Wɛ taanɩ dɩm ja kuri dɩ pa-ba, nɩnɛɛnɩ wo-duuru na kɩ biə lanyɩranɩ, sɩ kʋ maŋɩ dɩ biə fiintɔ fiintɔ, yɩ tɩdaara dɩ kɩ biə fusɩrdʋ fusɩrdʋ, yɩ tɩdonnə dɩ kɩ biə bi bi tɩn." 21Zezi daa ma maŋɩ o brɩ-ba o wɩ: "Nɔɔnʋ na tarɩgɩ kanɩa, o'o sɛ o kwe-ka o pu tɩtɔgɔ kuri nɩ, naa o zɩgɩ-ka gadogo kuri nɩ na? Aye. O'o kwe-ka o palɩ wɛɛnɩ mʋ. 22Kʋlʋ maama na səgi zɩm nɔɔna tee nɩ tɩn w'ʋ ba kʋ kwɩn. Kʋlʋ maama na pugi zɩm tɩn w'ʋ ba kʋ puri sɩ nɔɔna maama lwarɩ-kʋ. 23'A nan fɔgɩ 'a cəgi a taanɩ dɩm lanyɩranɩ." 24O daa ma ta o wɩ: "Kwaanɩ-na 'a pa 'a na ni kʋlʋ tɩn zʋ 'a wʋbʋŋa. Abam na maɩ bwaŋa kalʋ 'a maŋɩ 'a pa 'a donnə tɩn, Wɛ dɩ w'ʋ ma bwaŋa kantʋ mʋ DƖ maŋɩ DƖ pɛɛlɩ DƖ pa abam. 25Bɛŋwaanɩ, nɔɔnʋ wʋlʋ na maŋɩ o jɩgɩ woŋo tɩn, o ta w'ʋ joŋi kʋdoŋ o wəli da, yɩ nɔɔnʋ wʋlʋ nan na maŋɩ o ba jɩgɩ kʋlʋkʋlʋ tɩn w'ʋ ba o ga kʋlʋ fɩnfɩɩn o ya na jɩgɩ tɩn dɩ." 26Zezi daa ma ta o wɩ: "Wɛ paarɩ dɩm nyɩ dɩ nɔɔnʋ na kwe wo-duuru o du o kara wʋnɩ te tɩn mʋ. 27Tɩtɩɩ nɩ o maa tigi o dɔa. Wɩa nɩ o maa yəni o zaŋɩ. Wɩa dɩ tɩtɩɩ maama wo-vaalʋ tɩm maa pulə yɩ tɩ bɩra, yɩ valʋ wʋm yəri tɩ na kɩ te tɩ puli. 28Tɩga kam nɩ mʋ wəənu tɩm tɩtɩ yəni tɩ puli tɩ nuŋi tɩ da yigə tɩ kɩ vɔɔrʋ. Tɩ laan ja pugə yɩ tɩ daarɩ tɩ kɩ biə. 29Wo-vaalʋ tɩm na bɩgɩ tɩ ti, valʋ wʋm laan w'ʋ kwe o sʋgʋ o vu o zagɩ-tɩ, faa maŋa kam na yi tɩn ŋwaanɩ." 30Zezi daa ta ma ta o wɩ: "Amʋ w'ʋ ma bɛɛ mʋ a maa maŋɩ a brɩ abam Wɛ paarɩ dɩm na nyɩ te tɩn? A'a ma mɩmaŋa mʋ a brɩ abam sɩ 'a lwarɩ lanyɩranɩ. 31Wɛ paarɩ dɩm nyɩ dɩ nɔɔnʋ na kwe wo-duu na yɩ mɩmɩɩnʋ o du tɩga nɩ, yɩ wo-duu kʋm kʋntʋ mʋ tiini kʋ yɩ mɩmɩɩnʋ wo-dwə maama wʋnɩ. 32O na dugi-kʋ tɩn, kʋ laan ma nuŋi kʋ ji kamunu kʋ dwəni dwə balʋ maama na wʋ o kara kam nɩ tɩn. Kʋ ma ta nɛ kamunə kamunə, yɩ zunə tui ba sɔ ba pwəru kʋ yuu nɩ, kʋ na jɩgɩ woro tɩn ŋwaanɩ." 33Zezi maa maɩ mɩmaŋa yantʋ dwi zanzan mʋ o maŋɩ Wɛ taanɩ dɩm o brɩ nɔɔna bam. O maa yəni o brɩ-ba nɩnɛɛnɩ ba na w'ʋ wanɩ ba ni dɩ kuri te tɩn. 34O maa maɩ mɩmaŋa yɩranɩ mʋ o brɩ nɔɔna bam. Kʋ na yəni kʋ yɩ wʋntʋ dɩ o karabiə bam yɩranɩ, o yəni o tɛ wəənu tɩm maama kuri o brɩ-ba. 35Dɛ dɩm kʋntʋ wa-zʋʋrɩ maŋa nɩ, Zezi ma ta dɩ o karabiə bam o wɩ: "Pa-na d'ɩ kwe naboro d'ɩ vu d'ɩ bɛ bubɛ dɩdoŋ dɩm." 36O na je naboro kʋm wʋnɩ kʋntʋ tɩn, ba ma kwe-o ba ja viiri yɩ ba daarɩ kɔgɔ kʋm. Nabwəəru tɩdonnə dɩ maa tɔgɩ-ba tɩ veə. 37Vu-fɔrɔ laan ma zaŋɩ kʋ magɩ boro kʋm. Na bam ma pɔgɩlɩ zanzan ba wʋra ba sui boro kʋm, yɩ kʋ lagɩ kʋ miisi na bam kuri nɩ. 38Zezi maa wʋ naboro kʋm kwaga kam nɩ o tigi pɔlɔ baŋa nɩ o dɔa. O karabiə bam ma vu ba zaŋ-o, yɩ ba ta dɩd-o ba wɩ: "Karanyɩna, d'ɩ na lagɩ d'ɩ tɩ tɩn, kʋ daɩ kʋlʋkʋlʋ dɩ nmʋ na?" 39O laan ma zaŋɩ wɛɛnɩ, yɩ o bagɩ vu-fɔrɔ kʋm o wɩ, kʋ kwəri, yɩ o daarɩ o ta dɩ na bam o wɩ, ba yagɩ sɔɔ! O na tagɩ kʋntʋ tɩn, viu kʋm ma sɩɩnɩ kʋ ja, yɩ na bam dɩ maŋɩ da cɩmm. 40O ma ta dɩ o karabiə bam o wɩ: "Bɛɛ mʋ yɩ 'a fʋmma kʋntʋ? Abam ta wʋ kɩ 'a wʋ-dɩdʋa dɩ amʋ na?" 41Fʋʋnɩ ma tiini dɩ ja-ba. Ba ma bwe daanɩ ba wɩ: "Nɔɔnʋ wʋntʋ yɩ wɔɔ mʋ, yɩ viu dɩ na dɩ ta sɛ o ni?"


text: 1A ko-biə-ba, amʋ lagɩ sɩ 'a guli kʋlʋ dɛɛn na kɩ d'ɩ kwə nakwa balʋ na dɛ Moyisi kwaga ba nuŋi Ezipi nɩ tɩn woŋo mʋ. Wɛ dɛɛn pɛ kunkoŋo mʋ kwəli ba maama, yɩ DƖ daarɩ DƖ pɔɔrɩ nɩnɩʋ kʋm na bam kuni bɩle DƖ daarɩ cwəŋə, yɩ ba maama tɔgɩ da ba kɛ. 2Kʋntʋ na kɩ tɩn, kʋ nyɩ dɩ bantʋ maama dɛɛn miisi na wʋnɩ mʋ, sɩ ba taa yɩ Moyisi karabiə, kunkoŋo kʋm na kwəli-ba yɩ ba da nɩnɩʋ kʋm wʋ ba kɛ tɩn ŋwaanɩ. 3Wɛ dɛɛn ma pa ba maama di wʋdiu dɩdʋa, 4yɩ ba daarɩ ba nyɔ na bɩdwɩ. Na balʋ ba maama dɛɛn na nyɔgɩ tɩn nuŋi piu kʋdoŋ yɩra mʋ, yɩ piu kʋm kʋntʋ mʋ yɩ wo-kɩnkagɩlɩ dɩlʋ Wɛ na kɩa, sɩ kʋ brɩ nɩ Zezi Krisi tɩtɩ mʋ tɔgɩ o wʋ ba tee nɩ. 5Nan dɩ kʋntʋ dɩ, Wɛ wʋ dɛɛn wʋ poli dɩ nɔɔna zanzan ba wʋnɩ. DƖ dɛɛn ma pa ba zanzan tɩ ba maŋɩ kagʋa kam wʋnɩ. 6Wəənu tɩntʋ maama nan kɩ sɩ tɩ brɩ dɩbam mʋ, sɩ d'ɩ daa yɩ ta pa d'ɩ fra zʋʋrɩ wo-balwaarʋ nɩnɛɛnɩ bantʋ na kɩ te tɩn. 7'A yɩ zaŋɩ 'a zuli jwənə, nɩ bantʋ badaara dɛɛn na kɩ te tɩn. Kʋ pʋpʋnɩ Wɛ tɔnɔ kʋm wʋnɩ kʋ wɩ: "Yisɩrayɛlɩ tiinə bam dɛɛn jəni ba di wʋdiu ba daarɩ ba nyɔ, yɩ ba laan zaŋɩ ba sa ba kwɛɛra." 8'A yɩ zaŋɩ 'a pa d'ɩ ta'a boorə, nɩ bantʋ badaara dɛɛn na kɩ te yɩ ba nɔɔna mʋrr-fiinle-tɩtɔ (23.000) tɩ dɛ dɩdʋa wʋnɩ tɩn. 9'A yɩ pa-na d'ɩ maŋɩ d'ɩ Yuutu Baŋa-Wɛ dam d'ɩ nii, nɩ bantʋ badaara dɛɛn na kɩ te yɩ bɩsankwɩ dʋ-ba sɩ gʋ tɩn. 10'A yɩ ta'a pʋʋnɩ dɩ Wɛ, nɩ bantʋ badaara dɛɛn na kɩ te yɩ tʋʋnɩ malɛka kam gʋ-ba tɩn. 11Wəənu tɩntʋ maama dɛɛn nan kɩ d'ɩ kwə nakwa bam, sɩ tɩ taa yɩ maana mʋ tɩ pa dɩbam. Tɩ nan pʋpʋnɩ Wɛ tɔnɔ kʋm wʋnɩ, sɩ kʋ wanɩ kʋ kaanɩ dɩbam balʋ ta na ŋwɩ yɩ lʋgʋ baŋa tiim da yam batwarɩ tɩn mʋ. 12Kʋntʋ ŋwaanɩ, wʋlʋ na bʋŋɩ nɩ o zɩgɩ lanyɩranɩ tɩn nan fɔgɩ o yɩrɩ o tɩtɩ sɩ o yɩ tʋ. 13Woŋo kʋlʋ maama na maŋɩ abam sɩ 'a tusi tɩn waɩ kʋ yi nɔɔnʋ maama. Wɛ nan yɩ cɩga tu mʋ, DƖ b'a sɛ sɩ woŋo kʋlʋ na maŋɩ abam tɩn dwəni abam dam. DƖ nan w'ʋ pa abam dam, sɩ 'a wanɩ 'a na cwəŋə 'a nuŋi kʋ wʋnɩ maŋa kam kʋntʋ nɩ. 14Kʋntʋ ŋwaanɩ, a badon-sonnu-ba, lɩ-na 'a tɩtɩ jwənə kaanɩm wʋnɩ. 15Amʋ nan lagɩ a ŋɔɔnɩ dɩ abam nɩ swan tiinə mʋ te, sɩ 'a bʋŋɩ 'a nii a taanɩ dɩm yɩ cɩga mʋ naa vwan mʋ. 16D'ɩ na yəni d'ɩ wʋra d'ɩ di Zezi Krisi tʋʋnɩ gulim wʋdiu kʋm, d'ɩ yəni d'ɩ kwe zʋŋa mʋ dɩ ka wʋ wo-nyɔɔrʋ yɩ d'ɩ kɩ Wɛ le tɩ ŋwaanɩ, yɩ d'ɩ daarɩ d'ɩ nyɔ. D'ɩ na kɩ kʋntʋ tɩn, kʋ brɩ nɩ dɩbam maama tɔgɩ d'ɩ sɛ nɩ Zezi Krisi jana kam nuŋi dɩbam ŋwaanɩ mʋ. D'ɩ daa ta na yəni d'ɩ kwe dɩpɛ dɩm d'ɩ fɔ fɔ d'ɩ di tɩn, kʋ brɩ nɩ dɩbam maama tɔgɩ d'ɩ sɛ nɩ o yɩra yam cɔgɩ dɩbam ŋwaanɩ mʋ. Kʋ daɩ kʋntʋ na? 17Dɩbam maama na fɔgɩ dɩpɛ dɩdʋa kam d'ɩ di tɩn, kʋ brɩ nɩ dɩbam maama yɩ nɔɔnʋ dɩdʋa mʋ, d'ɩ ya zɩ maŋɩ d'ɩ daga te maama dɩ. 18Nan bʋŋɩ-na Yisɩrayɛlɩ tiinə bam na yəni ba ma wəənu tɩlʋ ba kaanɩ Wɛ yɩ ba daarɩ ba di tɩn woŋo. Balʋ maama na dɛ ba di tɩn dɩ tɔgɩ ba sɛ kaanɩm dɩm mʋ. 19Amʋ na tagɩ kʋlʋ tɩn brɩ bɛɛn? Kʋ brɩ nɩ wʋdiu kʋlʋ ba na mɛ ba kaanɩ jwənə tɩn jɩgɩ kuri mʋ na? Naa kʋ brɩ nɩ jwənə yam tɩtɩ mʋ jɩgɩ kuri? 20Awo, kʋ daɩ kʋntʋ. Amʋ lagɩ a brɩ abam nɩ, jwə-kaana na kaanɩ dɩ wəənu tɩlʋ tɩn, ba paɩ ciciri mʋ sɩ kʋ daɩ Wɛ. Amʋ nan ba lagɩ sɩ abam na wəl-dɔnɔ dɩ ciciri. 21Kʋ nan wʋ maŋɩ sɩ 'a nyɔ d'ɩ Yuutu Zezi Krisi wo-nyɔɔrʋ tɩm, sɩ 'a kwəri 'a vu 'a nyɔ dɩ ciciri. Abam nan b'a wanɩ 'a jəni 'a di d'ɩ Yuutu wʋm tʋʋnɩ gulim wʋdiu kʋm, sɩ 'a kwəri 'a vu 'a da 'a di wʋdiu kʋlʋ na w'ʋ pa 'a ta'a ŋwɩ dɩ ciciri tɩn. 22'A yɩ pa-na d'ɩ kɩ kʋlʋ na w'ʋ zaŋɩ d'ɩ Yuutu wʋm wʋ tɩn. Abam bʋŋɩ 'a paɩ dɩbam jɩgɩ dam d'ɩ dwe wʋntʋ mʋ na? 23Abam badaara na tɛ 'a wɩ, 'a jɩgɩ ni sɩ 'a kɩ kʋlʋ maama 'a na lagɩ tɩn, kʋ yɩ cɩga. Kʋ nan daɩ nɩ woŋo maama mʋ jɩgɩ kuri kʋ pa dɩbam. Kʋ ta daɩ nɩ woŋo maama mʋ jɩgɩ zənə. 24Nɔɔn-nɔɔnʋ yɩ zaŋɩ o taa lagɩ o tɩtɩ zənə m'a. O nan maŋɩ sɩ o taa kɩ lanyɩranɩ o zəni o donnə dɩ mʋ. 25'A jɩgɩ ni sɩ 'a yəgi nwana yalʋ maama ba na jɩgɩ ba yəgi yaga nɩ tɩn 'a di. Nan yɩ bwe-na 'a nii ya yɩ jwənə nwana mʋ na, sɩ kʋ'ʋ pa liə ja abam kʋ ŋwaanɩ. 26Kʋ pʋpʋnɩ Wɛ tɔnɔ kʋm wʋnɩ kʋ wɩ: "Lʋgʋ baŋa dɩ kʋ wəənu maama yɩ Baŋa-Wɛ nyɩm mʋ." 27Nɔɔnʋ wʋlʋ na ba tɔgɩ Zezi tɩn na bəŋi abam sɩ 'a vu o sɔŋɔ 'a di wʋdiu dɩd-o, yɩ 'a na sɛ 'a vu, o na kwe wʋdiu kʋlʋ maama o pa abam tɩn, sɩ 'a di. 'A yɩ zaŋɩ-na 'a bwe kʋ kuri, sɩ kʋ'ʋ ta jɩgɩ liə dɩ abam. 28Nɔɔnʋ nan na tagɩ dɩ abam o wɩ, wʋdiu kʋntʋ yɩ ba mɛ ba kaanɩ jwəni mʋ, sɩ 'a daa yɩ zaŋɩ 'a di, bɛŋwaanɩ liə w'ʋ zʋ nɔɔnʋ wʋm kʋntʋ bɩcarɩ. 29Kʋ daɩ nɩ 'a yagɩ kʋ dim liə na w'ʋ zʋ abam tɩtɩ bɩcarɩ tɩn ŋwaanɩ, kʋ yɩ liə na w'ʋ ja wʋlʋ na tagɩ o brɩ abam tɩn ŋwaanɩ mʋ. Dɛdoŋ abam waɩ 'a bwe amʋ 'a nii, bɛŋwaanɩ mʋ d'ɩ maŋɩ sɩ d'ɩ yagɩ d'ɩ na jɩgɩ ni sɩ d'ɩ kɩ kʋlʋ tɩn, kʋ yɩ liə na w'ʋ zʋ nɔɔna badonnə tɩn ŋwaanɩ mʋ? 30Abam daa ta waɩ 'a bwe amʋ nɩ, d'ɩ na kɩ Wɛ le wʋdiu kʋm ŋwaanɩ yɩ d'ɩ daarɩ d'ɩ di tɩn, nɔɔnʋ daa w'ʋ lwɛ dɩbam bɛɛ ŋwaanɩ mʋ? 31Kʋ nan na yɩ te tɩn, woŋo kʋlʋ maama abam na w'ʋ kɩ tɩn, kʋ na yɩ 'a na w'ʋ di naa 'a nyɔ naa kəm dɩlʋ maama 'a na w'ʋ kɩ tɩn, kʋ maŋɩ sɩ 'a ta'a kɩ kʋlʋ maama na w'ʋ pa Wɛ na zulə kʋ ŋwaanɩ tɩn mʋ. 32'A yɩ ta'a kɩ-na kʋlʋ na w'ʋ cɔgɩ nɔɔna wʋbʋŋa tɩn, kʋ ya zɩ yɩ Zwifə bam naa dwi-gɛ tiinə naa Wɛ nɔn-kɔgɔ kʋm dɩ. 33Ta'a kɩ-na nɩ amʋ na kɩ te tɩn. Woŋo kʋlʋ maama amʋ na kɩ tɩn, a kwaanɩ sɩ kʋ taa poli nɔɔna maama wʋ mʋ. Amʋ ba lagɩ a tɩtɩ yɩranɩ zənə. A lagɩ sɩ a zəni nɔɔna maama mʋ, sɩ kʋ wanɩ kʋ pa Wɛ vrɩ-ba DƖ yagɩ.


text: 1Ta'a lwəni-na amʋ, nɩ amʋ na lwəni Zezi Krisi te tɩn. 2Abam kɩ cɩga lanyɩranɩ dɩdaanɩ 'a na yəni 'a guli amʋ gulə, yɩ 'a kwəri 'a sɛ zaasɩm dɩlʋ maama a na brɩ abam tɩn. 3Amʋ nan lagɩ sɩ abam lwarɩ nɩ, Zezi Krisi mʋ yɩ nɔɔnʋ maama yuutu. Kaanɩ dɩ yuutu maa yɩ o barʋ. Baŋa-Wɛ nan mʋ yɩ Zezi Krisi dɩ yuutu. 4Kʋntʋ tɩn, 'a na jeeri daanɩ sɩ 'a warɩ Wɛ, yɩ baarʋ na zaŋɩ sɩ o loori Wɛ naa o ŋɔɔnɩ Wɛ yiyiu-ŋwɛ, yɩ o na mɛ woŋo o kwəli o yuu, kʋntʋ tu y'aalɩ o yuutu wʋm mʋ. 5Kaanɩ dɩ nan na zaŋɩ sɩ o loori Wɛ naa o ŋɔɔnɩ Wɛ yiyiu-ŋwɛ, yɩ o na wʋ mɛ woŋo o kwəli o yuu, o dɩ y'aalɩ o yuutu wʋm mʋ. O na kɩ kʋntʋ, o dɩ wʋlʋ na ceeri o yuu tɩn maama yɩ bɩdwɩ mʋ. 6Kaanɩ na wʋ sɛ sɩ o kwəli o yuu, kʋ ya maŋɩ sɩ o cɔ-kʋ mʋ naa o ceeri-kʋ. Kʋ nan na jɩgɩ cavɩɩra sɩ kaanɩ kɩ kʋntʋ tɩn, kʋ maŋɩ sɩ o taa kwəli-kʋ mʋ. 7Baara nan ba jɩgɩ sɩ ba kwəli ba yuni, bɛŋwaanɩ bantʋ jɩgɩ Wɛ nyɩnyʋgʋ mʋ, yɩ ba brɩ DƖ zulə na yɩ te. Kʋ nan na yɩ kaana, bantʋ mʋ brɩ baara zulə na yɩ te. 8Bɛŋwaanɩ Wɛ mɛ baarʋ yɩra mʋ DƖ kɩ kaanɩ, sɩ kʋ daɩ kaanɩ yɩra mʋ DƖ mɛ DƖ kɩ baarʋ. 9Kʋntʋ, Wɛ wʋ kɩ baarʋ kaanɩ ŋwaanɩ, DƖ kɩ kaanɩ mʋ baarʋ ŋwaanɩ. 10Kʋntʋ ŋwaanɩ, dɩ Wɛ malɛsɩ sɩm ŋwaanɩ, kaana maŋɩ sɩ ba taa kwəli ba yuni, sɩ kʋ brɩ nɩ ba jɩgɩ ni sɩ ba ŋɔɔnɩ Wɛ kɔgɔ kʋm wʋnɩ. 11Kʋ daarɩ, dɩbam balʋ maama na wʋ d'ɩ Yuutu Zezi kɔgɔ kʋm wʋnɩ tɩn, kaanɩ ba te o tɩtɩ baarʋ tee nɩ, baarʋ dɩ nan ba te o tɩtɩ kaanɩ tee nɩ. 12Wɛ sɩɩnɩ DƖ ma baarʋ yɩra mʋ DƖ kɩ kaanɩ, yɩ kaanɩ dɩ nan mʋ lʋrɩ baarʋ. Woŋo maama nan nuŋi Wɛ te mʋ. 13Abam tɩtɩ nan bʋŋɩ-na 'a nii. Kaanɩ na zaŋɩ sɩ o loori Wɛ, yɩ o na wʋ kwe woŋo o ma kwəli o yuu, kʋ lamma na? 14Nɔɔna maama ye nɩ, baarʋ yuuywe na tiini sɩ dwara, kʋ yɩ cavɩɩra mʋ kʋ paɩ o tɩtɩ. 15Kʋ nan na yɩ kaanɩ, o yuuywe na tiini sɩ nuŋi sɩ daga, kʋ zul-o mʋ. Kʋ yɩ o dɩ Wɛ pɛɛrɩ mʋ, sɩ sɩ taa daga yɩ sɩ kwəli o yuu. 16Nɔɔnʋ wʋlʋ nan na wʋ sɛ amʋ zaasɩm dɩm kʋntʋ yɩ o magɩ kantɔgɔ dɩ baŋa nɩ tɩn, kʋntʋ tu taa ye nɩ dɩbam maama tɔgɩ kantʋ cwəŋə kam mʋ, yɩ Wɛ nɔn-kɔgɔ kʋm je maama nɩ tɩn dɩ tɔgɩ kantʋ mʋ. 17Woŋo kʋlʋ amʋ na lagɩ a ta dɩ abam tɩn, a ba lagɩ a tee abam nɩ 'a kɩ lanyɩranɩ. Abam na yəni 'a jeeri daanɩ tɩn, 'a cɔgɩm mʋ dwe 'a fɔgɩm. 18Dayigə woŋo, amʋ ni nɩ 'a na yəni 'a jeeri daanɩ sɩ 'a zuli Wɛ, 'a jɩgɩ kampwara mʋ daanɩ. Amʋ bʋŋɩ nɩ kʋ sɩɩnɩ kʋ'ʋ ta yɩ cɩga mʋ. 19Kʋ nan fɩn mʋ sɩ kampwara taa wʋ abam tɩtarɩ nɩ, sɩ kʋ brɩ balʋ na sɩɩnɩ ba tɔgɩ Zezi dɩ cɩga tɩn. 20Abam na yəni 'a jeeri daanɩ sɩ 'a di d'ɩ Yuutu Zezi tʋʋnɩ gulim wʋdiu kʋm tɩn, 'a ba kɩ nɩ 'a na maŋɩ sɩ 'a kɩ te tɩn. 21Bɛŋwaanɩ nɔɔnʋ maama yəni o lɔgɩrɩ o di o tɩtɩ wʋdiu kʋm mʋ. Abam nan na kɩ kʋntʋ tɩn, kʋ pɛ kana jɩgɩ badonnə, yɩ 'a badonnə nyɔ 'a su 'a ja gaalɩ. 22Abam ya na lagɩ sɩ 'a di dim dɩm kʋntʋ doŋ tɩn, 'a ya w'ʋ di 'a tɩtɩ sam nɩ mʋ. Abam lagɩ sɩ 'a cɔgɩ Wɛ nɔn-kɔgɔ kʋm yuu mʋ na? Abam lagɩ sɩ 'a pa cavɩɩra mʋ ja yinigə tiinə balʋ na wʋ 'a kɔgɔ kʋm wʋnɩ tɩn na? Abam lagɩ sɩ amʋ ta bɛɛ mʋ dɩ abam? Nɩ 'a kɩ lanyɩranɩ mʋ na? A b'a wanɩ a ta nɩ 'a kɩ lanyɩranɩ dɩ kʋntʋ woŋo. 23Cɩga kalʋ d'ɩ Yuutu Zezi na brɩ-nɩ o tʋʋnɩ gulim wʋdiu kʋm ŋwaanɩ tɩn mʋ a zaasɩ abam, kʋ yɩ sɩ tɩtɩɩ dɩlʋ ba na jaanɩ d'ɩ Yuutu Zezi tɩn mʋ o kwe dɩpɛ, 24yɩ o kɩ Wɛ le dɩ ŋwaanɩ o daarɩ o fɔ fɔ o pa o karabiə bam, yɩ o wɩ: "Amʋ yɩra yam mʋ tɩntʋ, ya na lagɩ ya cɔgɩ abam ŋwaanɩ tɩn. Ta'a kɩ-na kʋntʋ doŋ sɩ 'a ta'a ma guli amʋ gulə." 25Ba na di ba ti tɩn, o daa ma kwe zʋŋa dɩ ka wʋ wo-nyɔɔrʋ yɩ o kɩ Wɛ le tɩ ŋwaanɩ, yɩ o wɩ: "Wo-nyɔɔrʋ tɩntʋ brɩ nɩ Wɛ goni ni-dʋʋrɩ mʋ dɩdaanɩ nabiinə amʋ jana kam ŋwaanɩ. Maŋa kalʋ maama 'a na lagɩ 'a nyɔ-tɩ tɩn, sɩ 'a kɩ-na kʋntʋ 'a ta'a ma guli amʋ gulə." 26Bɛŋwaanɩ, maŋa kalʋ maama 'a na di dɩpɛ dɩm kʋntʋ yɩ 'a nyɔ wo-nyɔɔrʋ tɩm kʋntʋ tɩn, 'a kɩ 'a ma 'a brɩ d'ɩ Yuutu wʋm tʋʋnɩ dɩm na yɩ te tɩn mʋ, sɩ kʋ vu kʋ yi maŋa kam o na w'ʋ joori o ba tɩn. 27Kʋntʋ ŋwaanɩ, nɔɔnʋ wʋlʋ na di d'ɩ Yuutu wʋm tʋʋnɩ gulim dɩpɛ dɩm naa o nyɔ wo-nyɔɔrʋ tɩm, yɩ o kɩ kʋlʋ na wʋ maŋɩ dɩ d'ɩ Yuutu wʋm tɩn, kʋntʋ tu kɩ kəm-balɔrɔ mʋ dɩ d'ɩ Yuutu wʋm yɩra yam dɩ o jana kam. 28Kʋntʋ ŋwaanɩ, nɔɔnʋ maama maŋɩ sɩ o da yigə o taa ye o tɩtɩ mʋ, sɩ o laan di dɩpɛ dɩm o daarɩ o nyɔ wo-nyɔɔrʋ tɩm. 29Nɔɔnʋ wʋlʋ nan na di dɩpɛ dɩm yɩ o kwəri o nyɔ wo-nyɔɔrʋ tɩm dɩ goonə tɩn wʋ maŋɩ dɩ d'ɩ Yuutu wʋm yɩra yam mʋ, kʋntʋ tu vaŋɩ taanɩ mʋ o daŋɩ o tɩtɩ yuu nɩ. 30Kʋntʋ nan mʋ paɩ 'a zanzan ba jɩgɩ yazurə, yɩ 'a badaara bwənə, yɩ 'a badonnə tʋa. 31Dɩbam nan ya na yəni d'ɩ da yigə d'ɩ bwe d'ɩ tɩtɩ d'ɩ nii yɩ d'ɩ lwarɩ d'ɩ na yɩ balʋ tɩn, Wɛ ya daa b'a pa d'ɩ na cam. 32D'ɩ Yuutu Wɛ nan yəni DƖ vaŋɩ dɩbam zwɛ sɩ DƖ pa d'ɩ joori d'ɩ tʋ cwəŋə nɩ mʋ, sɩ maŋa kalʋ DƖ na w'ʋ ba DƖ di nɔɔna maama taanɩ tɩn, sɩ d'ɩ yɩ zaŋɩ d'ɩ ga bʋra DƖ tee nɩ, nɩ balʋ na yəri Wɛ tɩn te. 33Kʋntʋ ŋwaanɩ, a ko-biə-ba, 'a na jeeri daanɩ sɩ 'a di Zezi tʋʋnɩ gulim wʋdiu kʋm, sɩ 'a zuri 'a yɩra 'a cəgi daanɩ. 34Wʋlʋ kana na wɔɛ tɩn, kʋntʋ tu da yigə o di o sɔŋɔ nɩ, sɩ o laan daarɩ o ba, sɩ 'a yɩ vaŋɩ Wɛ sarɩya 'a daŋɩ 'a yuu nɩ maŋa kalʋ 'a na jeeri daanɩ tɩn. Kʋ daarɩ, kʋ na yɩ wəənu tɩlʋ na daarɩ tɩn, amʋ na tuə, a laan w'ʋ brɩ abam 'a na w'ʋ kɩ te.


text: 1Malɛka kam na tagɩ kʋntʋ ka ti tɩn, amʋ ma na malɛka kadoŋ na nuŋi Wɛ-sɔŋɔ nɩ ka maa bɩɩnɩ lʋgʋ baŋa. Ka maa jɩgɩ dam, yɩ ka tiini ka nyɩɩna ka pa pooni zəŋi lʋgʋ baŋa maama nɩ. 2Ka ma tɔɔlɩ baŋa baŋa dɩ kwər-dɩa ka wɩ: "Tʋ-kamunu kʋlʋ yɩrɩ na yɩ Babilɔnɩ tɩn tʋa. Kʋ tʋ kʋ ti. Tɩʋ kʋm laan jigi ciciri-balwaarʋ jəgə mʋ, yɩ ciciri-zɔɔna dwi maama zʋʋrɩ da. Zunə balʋ nɔɔna na culi yɩ ba ba laɩ tɩn dwi maama laan zʋʋrɩ d'aanɩ mʋ. 3Lʋgʋ baŋa dwi maama ma tʋ tɩʋ kʋm kʋntʋ boorim cwe sɩm wʋnɩ, nɩ ba nyɔgɩ kʋ sa-dɛɛra mʋ ba su te. Lʋgʋ baŋa pwa bam ma tɔgɩ ba kɩ boorim dɩ kʋ. Lʋgʋ baŋa pipimpiinə ma tiini ba ji nadunə tɩʋ kʋm kʋntʋ ŋwaanɩ, bɛŋwaanɩ kʋ nɔɔna bam soe sɩ ba taa cɔgɩ səbu zanzan." 4Amʋ laan ma ni kwərə kadoŋ na ŋɔɔnɩ Wɛ-sɔŋɔ nɩ ka wɩ: "Amʋ nɔɔna-ba, nuŋi-na tɩʋ kʋm wʋnɩ, sɩ 'a yɩ tɔgɩ kʋ wo-balwaarʋ cwe sɩm, sɩ 'a yɩ tɔgɩ 'a na kʋ cam dɩm. 5Bɛŋwaanɩ kʋ wo-balwaarʋ tɩm daga zanzan, tɩ daŋɩ da-baŋa nɩ tɩ yi wɛyuu. Wɛ nan ye kʋ kəm-lwaanʋ tɩm maama ni nɩ. 6Cɔgɩ-na tɩʋ kʋm sɩ kʋ maŋɩ dɩ kʋntʋ na cɔgɩ nɔɔna badonnə te tɩn. Pa-na kʋ cɛ kʋ yɩra nɩ sɩ kʋ dwəni kʋ na pɛ kʋ cɛ nɔɔna yɩra nɩ te tɩn. Fɩ-na-kʋ sɩ kʋ nyɔ sa-dɛɛra balʋ na tiini ba dana ba dwe kʋntʋ sana kam kʋ na paɩ nɔɔna nyɔ tɩn. 7Pipiri-na tɩʋ kʋm ywəəni dɩm dɩ kʋ wo-laarʋ tɩm, sɩ tɩ joori tɩ ji cam dɩ yaara kʋ tɩtɩ ŋwaanɩ. Bɛŋwaanɩ tɩʋ kʋm nyɩ dɩ kaanɩ wʋlʋ na yəni o tɛ o wɩ: 'Amʋ di paarɩ mʋ, yɩ kʋlʋkʋlʋ b'a yaarɩ-nɩ. Amʋ daɩ kadəm, yɩ a yigə b'a fɔgɩ ka nywanɩ.' 8Tɩʋ kʋm na brɩ kʋ tɩtɩ kamunni tɩn ŋwaanɩ, yaara dwi maama w'ʋ da yi-kʋ bɩdwɩ baŋa nɩ. Yawɩ-balwaarʋ dɩ yi-nywana dɩ kana w'ʋ ba tɩ ja-kʋ. Mini dɩ ma w'ʋ di-kʋ. Yuutu Baŋa-Wɛ jɩgɩ dam-fɔrɔ, yɩ dɩntʋ mʋ lagɩ DƖ di tɩʋ kʋm sarɩya." 9Kʋ na yɩ lʋgʋ baŋa pwa balʋ na tɔgɩ ba kɩ tɩʋ kʋm boorim kikiə yam yɩ ba di ywəəni daanɩ tɩn, ba na nɛ tɩʋ kʋm na jɩgɩ mini tɩn, ba'a ta keerə yɩ ba frɩ ba tɩtɩ kʋ ŋwaanɩ. 10Ba na kwarɩ kʋ yaara tɩn ŋwaanɩ, ba'a ta zɩgɩ yigə yigə yɩ ba nii kʋ nyʋa kam. Ba'a ta coosə ba wɩ: "Ei. Lɛɛrʋ, lɛɛrʋ! Babilɔnɩ yɩ tʋ-kamunu mʋ, yɩ kʋ tiini kʋ jɩgɩ dam. Kʋ laan nan tu kʋ cɔgɩ lɩla, maŋa fɩnfɩɩn wʋnɩ." 11Lʋgʋ baŋa pipimpiinə bam dɩ w'ʋ ta keerə yɩ ba nywanɩ ba yigə tɩʋ kʋm cɔgɩm dɩm ŋwaanɩ, bɛŋwaanɩ nɔɔn-nɔɔnʋ daa tərə sɩ ba taa yəgi ba zɩla yam. 12Zɩla yalʋ ba na jɩgɩ ba yəgi tɩn yɩ səbu-sɩŋa wəənu dɩ can-na-poŋo wəənu dɩ kandwa-ŋʋna, kʋ wəli dɩ gwaarʋ dwi təri təri, kʋ na yɩ gwar-ŋʋnnʋ tɩlʋ na yɩ fɩfalɩ, dɩ gwaarʋ tɩlʋ na nyɩɩna, dɩ gwar-sʋnnʋ tɩlʋ na yɩ cwɛn cwɛn tɩn. Ba ta maa jɩgɩ da-ŋwɩ dwi maama, dɩ wəənu tɩlʋ zanzan ba na mɛ tuu yələ dɩ da-laarʋ dɩ can-na dɩ luguru dɩ kandwa yalʋ kaana na pui ba jɩa nɩ ba kɩ tɩn. 13Ba ta maa kwəri ba jɩgɩ tralɩ dwi maama, dɩ wəənu tɩlʋ ba na zwɛ yɩ tɩ lwəm ywənə tɩn, kʋ wəli dɩ sana dɩ nugə dɩ dɩpɛ muni dɩ kamaana, kʋ wəli dɩ naanɩ dɩ peeni dɩ sise dɩ sɩ trəkooru. Ba ta jɩgɩ gambɛ dɩ ba yəgə da. 14Ba laan ma w'ʋ ta dɩ tɩʋ kʋm ba wɩ: "Wo-laarʋ tɩlʋ maama nmʋ fra na zʋ tɩn daa tərə. Nmʋ jɩjɩgɩrʋ tɩm dɩ n nɩnwaŋa kam maama laan je. Nmʋ daa n b'a na wəənu tɩm kʋntʋ maŋa dɩ maŋa." 15Pipimpiinə balʋ na tiini ba na nyɔɔrɩ tɩʋ kʋm baŋa nɩ tɩn w'ʋ ta zɩgɩ yigə yigə, ba na kwarɩ kʋ yaara yam tɩn ŋwaanɩ. Ba ma w'ʋ ta keerə, 16yɩ ba coosi ba wɩ: "Ei. Lɛɛrʋ, lɛɛrʋ! Tʋ-kamunu kʋntʋ tiini kʋ jɩgɩ nɩnwaŋa. Kʋ nɔɔna bam maa zʋʋrɩ gwaarʋ tɩlʋ na nyɩɩnɩ tɩn, dɩ tɩlʋ na yɩ nasʋnnʋ cwɛn cwɛn tɩn, yɩ ba pu səbu-sɩŋa wəənu dɩ kandwa-ŋʋna ba yɩra nɩ. 17Kʋ jɩjɩgɩrʋ tɩm maama laan ma ba tɩ cɔgɩ lɩla, maŋa fɩnfɩɩn m'a wʋnɩ." Kʋ nan na yɩ balʋ maama na co nabwəəru tɩn dɩ ba yum tiinə, dɩ balʋ na tɔgɩ nabwəəru tɩm ba pipi tɩn, dɩ balʋ na zʋʋrɩ nabwəəru ba ve je tɩn, ba maama w'ʋ ta zɩgɩ yigə yigə mʋ ba nii tɩʋ kʋm. 18Bantʋ na nɛ nyʋa kam na zaŋɩ tɩʋ kʋm baŋa nɩ tɩn, ba'a ta dɩ kwər-dɩa ba wɩ: "Tʋ-kamunu kʋntʋ ya ba jɩgɩ doŋ." 19Ba ma w'ʋ ta pɛ puuri ba lo ba yum nɩ, yɩ ba keeri ba coosi ba wɩ: "Ei. Lɛɛrʋ lɛɛrʋ! Tʋ-kamunu kʋntʋ jɩjɩgɩrʋ tɩm ŋwaanɩ mʋ pɛ balʋ maama na te nabwəəru tɩn ji nadunə. Kʋ nan cɔgɩ maŋa fɩnfɩɩn m'a wʋnɩ." 20Abam balʋ na zʋʋrɩ Wɛ-sɔŋɔ nɩ tɩn ta'a kɩ-na wʋpolo tɩʋ kʋm cɔgɩm dɩm ŋwaanɩ. Abam balʋ na yɩ Wɛ nɔɔna tɩn, ta'a kɩ-na wʋpolo, kʋ wəli dɩ Wɛ tɩntʋŋna bam dɩ DƖ nijoŋnə bam. Wɛ mʋ di tɩʋ kʋm sarɩya, yɩ DƖ pa abam bʋra. 21Wɛ malɛka kadoŋ kalʋ na tiini ka dana tɩn laan ma kwe kandwɛ kamunu nɩ nɔŋ-zɔŋɔ na yɩ te tɩn. Ka ma dʋlɩ-kʋ ka yagɩ na-fara bam wʋnɩ yɩ ka wɩ: "Ba'a kwe tʋ-kamunu Babilɔnɩ dɩ ba dʋlɩ ba yagɩ kʋntʋ doŋ mʋ, yɩ nɔɔn-nɔɔnʋ daa b'a na kʋ je. 22Nɔɔna daa b'a ta wʋ kʋ wʋnɩ sɩ ba taa magɩ kwaanʋ naa ba taa leenə, naa ba taa wui wi naa nabwaanʋ. Gɔgɔ naa tɩtʋŋɩ dwi maama dɩ daa b'a ta wʋ kʋ wʋnɩ, yɩ nɔŋɔ kwəri dɩ daa b'a ta zaŋɩ kʋ wʋnɩ. 23Min-zoŋo mini dɩ daa b'a tarɩgɩ kʋ wʋnɩ. Kadiri sɔɔ dɩ daa b'a kɩ kʋ wʋnɩ. Tʋ-kamunu Babilɔnɩ pipimpiinə bam dɛɛn mʋ yɩ lʋgʋ baŋa dɩdɛɛra yigə tiinə. Kʋ maa ma kʋ liri kikiə yam kʋ ganɩ lʋgʋ baŋa dwi tiinə maama. 24Kʋ na yɩ Wɛ nijoŋnə dɩ Wɛ nɔɔna balʋ maama ba na gʋ tɩn, ba tʋʋnɩ dɩm zɩgɩ tɩʋ kʋm kʋntʋ yɩra nɩ mʋ. Balʋ maama ba na gʋ lʋgʋ baŋa nɩ tɩn caa w'ʋ jəni tɩʋ kʋm kʋntʋ yuu nɩ mʋ."


text: 1Yesu sʋʋ kpɩɩlʋɣʋ na ɩ́ tɛsɩ teŋku na ɩ́ polo ɩ maɣamaɣa ɩ ɩcatɛ taa. 2Ḿpʋ́ɣʋ́ pa kɔna-ɩ kʋtɔŋ kʋtʋʋlʋɣʋ tʋ na ɩ́ hənta ɩ kpatəlɛ tɔɔ. Yesu nawa apalaa mpɛ pa naani, ɩlɛna ɩ́ heeli kʋtɔntʋ sɩ: Ma pəyalʋ, tɔkɩ nyá tɩ, nyá ɩsaɣatʋ hɩɩsaa. 3Tənaɣa Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlaa napəlɩ pa hʋʋ pa taa sɩ: Apalʋ ɩnɛ ɩ kpakəɣɩ ɩ tɩ na ɩ́ kɛɛsəɣəna Ɩsɔ. 4Yesu nyəmá nti pa hʋʋkɩ tɔ, ɩlɛna ɩ́ pɔɔsɩ-wɛ sɩ: Pepe tɔɔ kɛ́ ɩ́ hʋʋkɩ hʋwɛɛ asaɣɛɛ kɛ mpʋ? 5Na nti tə yɔɣɔtʋɣʋ kəla təlɛʋ: Nyá ɩsaɣatʋ hɩɩsaa, yaa kʋlɩ na ń tɔ? 6Tɔʋ, maa hʋ́lɩ́-mɛ sɩ Yʋlʋ Pəyaɣa má, ma pəsəɣɩ na má hɩɩsɩ ɩsaɣatʋ kɛ atɛ cənɛ. Tənaɣa Yesu tɔma kʋtɔntʋ sɩ: Kʋlɩ na ń kpaɣa nyá kpatəlɛ na ń kpe. 7Ḿpʋ́ɣʋ́ apalʋ ɩnɩ ɩ kʋlaa na ɩ́ kpe. 8Samaa ná mpʋ, ɩlɛna sɔɣɔntʋ kpa-wɛ. Na pá saŋ Ɩsɔ kɛ́ mpi pə tɔɔ ɩ ha yəlaa kɛ pəsʋɣʋ ŋkʋ kʋ taka kɛ mpʋ tɔ. 9Yesu lɩɩ təna na ɩ́ tɛɛkɩ, ɩlɛna ɩ́ na apalʋ wei pa yaa sɩ Matiyee tɔ, na ɩ́ caɣa lampuu təmʋlɛ. Ɩlɛna ɩ́ yaa-ɩ sɩ: Kʋlɩ na ń təŋɩ-m. Tənaɣa Matiyee kʋlaa na ɩ́ hu Yesu waalɩ. 10Yesu na ɩ ɩfalaa na lampuu mʋlaa na asaɣaa paɣalɛ pa kpɛnta Matiyee tɛ na pá tɔkɩ. 11Falisanaa na mpʋ, ɩlɛna pá pɔɔsɩ ɩ ɩfalaa sɩ: Pepe tɔɔ kɛ́ mə caa na lampuu mʋlaa na yəlaa asaɣaa pa kpɛntəɣɩ na pá tɔkɩ? 12Yesu nɩɩ pa kʋpɔɔsʋtʋ, ɩlɛna ɩ́ cɔ sɩ: Pə taɣa alaafəya nyə́ma nyɩɩləɣəna fɛtaa. Ama kʋtɔntʋnaa kɛ́. 13Pa ŋmaawa sɩ: Kʋpantʋ kɛ ma sɔɔlaa, pə taɣa kɔtasɩ. Ɩ́ polo na ɩ́ pɛɛkɩ ŋmaatʋ tɔm tənɛ tə hʋwɛɛ. Mpi tɔ, ma kɔmaɣa sɩ ma yaakɩ asaɣaa, pə taɣa kʋpama. 14Ḿpʋ́ɣʋ́ Ɩsɔ lʋm sɔlʋ Yohaanɩ ɩfalaa kpətəna Yesu na pá pɔɔsɩ-ɩ sɩ: Pepe tɔɔ kɛ́ ta na Falisanaa tə hɔkəɣɩ nɔɔsɩ na nyá ɩfalaa ɩɩ lakɩ mpʋ? 15Ɩlɛna Yesu cɔ-wɛ sɩ: Ɩ́ ká pəsɩ na ɩ́ la na akpaɣalʋ taapalaa wɛɛ laŋwakəllɛ taa na ɩ́ na-wɛ pá wɛɛ? Aaɩ, pəlɛ pə fɛɩ lapʋ kɛ paa pəcɔ. Pɩɩ kɔɔ na pə́ kɛɛsɩ kʋyakʋ nakʋlɩ, ɩlɛna pá ləsɩ-ɩ pa hɛkʋ. Pəlɛɣɛ paa hɔkɔ nɔɔsɩ. 16Nɔɣɔlʋ fɛɩ wei ɩ ka tɔ ɩ wontuɣu kʋpənʋɣʋ na saaliya kʋfalaɣa tɔ, pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, saaliya ŋkɛ kaa hɔ-kʋ na pʋ́ʋ́ɣʋ́ kəlɩ ɩsɩɩ kɩɩ wɛɛ tɔ. 17Pə́cɔ́ nɔɣɔlʋ kaa suu sʋlʋm kʋfam kɛ sʋlʋm huluŋ kʋpəŋ taa, tɔfɔ huluŋ ká ya na sʋlʋm ti na huluŋ náá wakəlɩ yem. Ama huluŋ kʋfaŋ taa kɛ́ pa suuki sʋlʋm kʋfam, ɩlɛna pə təna pə caɣa teu. 18Yesu tɔŋna-wɛɣɛ tɔm tənɛɣɛ heeluɣu, ɩlɛ Yuta nyə́ma sɔsɔ nɔɣɔlʋ ɩ kɔmaɣalɛ, na ɩ́ hoti Yesu nɔɔhɛɛ tɛɛ na ɩ tɔ sɩ: Ma pɛɛlɔ hɛɛ nɔɔnɔɔ, kɔɔ na ń tənɩ nyá niŋ kɛ ɩ tɔɔ, ɩ ká hiki weesuɣu. 19Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu na ɩ ɩfalaa pa kʋlaa na pá təŋɩ-ɩ. 20Ḿpʋ́ɣʋ́ alʋ nɔɣɔlʋ, wei hatoo pɩɩsɩ naanʋwa na naalɛ taa ɩ tɔŋna tɔɣɔlʋɣʋ na pə́ wɛ-ɩ toŋ tɔ, ɩ kpətəna Yesu na ɩ waalɩ tɔɔ, na ɩ́ tokina ɩ capa ntompəle. 21Mpi tɔ, alʋ ɩnɩ ɩ ka tʋ ɩ taa kɛ́ sɩ: Ye ma pəsaa na má tokina paa Yesu capa maɣamaɣa pɩɩ waa-m. 22Tənaɣa Yesu pəsa ɩ waalɩ na ɩ́ na-ɩ na ɩ́ tɔmɩ-ɩ sɩ: Taa nyá, n tɛma Ɩsɔ na nyá taa tɔɣɔ pə waasa-ŋ ma pu. Tənaɣa pə waa-ɩ kpakpaa kɛ tənɛ ɩnɩ. 23Yesu tala Ɩsɔ təsɛɛlɛ sɔsɔ ɩnɩ ɩ təyaɣa taa na ɩ́ maɣana həsɩ hʋllaa na samaa kɔkɔtɛ. 24Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ tɔma sɩ: Ɩ́ lɩɩ cənɛ, pɛɛliya ta sɩ. Ama ka too kʋtoo kɛ́. Ḿpʋ́ɣʋ́ pa woŋa-ɩ. 25Pa tɛma samaa kɛ ləsʋɣʋ, ɩlɛna Yesu sʋʋ naŋ taa, na ɩ́ tɔkɩ pɛɛliya niŋ taa na ká kʋlɩ. 26Ḿpʋ́ɣʋ́ pə tɔm yawa pa tɛtʋ təna taa. 27Yesu lɩɩ təna na ɩ́ tɛɛkɩ na ɩ́ tala tiili, ɩlɛna yʋlʋmaa napələɣɩ naalɛ tʋ ɩ waalɩ na pá kiisiɣi sɩ: Tafiiti Pəyaɣa nyənɩ tá pətɔɔtəlɛ. 28Yesu tala təyaɣa taa, ɩlɛna yʋlʋmaa mpɛ pá kpətəna-ɩ. Tənaɣa ɩ pɔɔsa-wɛ sɩ: Ɩ́ tɛma-m na mə taa sɩ ma pəsəɣɩ na má la mpʋ? Ɩlɛna pá cɔ-ɩ sɩ: Ɛɛ, Tacaa. 29Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tokina pa ɩsɛ na ɩ́ tɔ sɩ: Pə́ la ɩsɩɩ ɩ́ tɛma mə taa tɔ. 30Ɩlɛna pa ɩsɛ kuli. Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu kpaala-wɛ na toŋ sɩ: Tɔʋ, ɩ́ taa yele na nɔɣɔlʋ nɩɩ yoo. 31Ama pa lɩɩwa na pá yasɩ Yesu tɔm kɛ tɛtʋ təna taa. 32Pɛlɛ pa lɩɩ ḿpʋ́ɣʋ́ kpakpaa, ɩlɛna pá kɔna Yesu kɛ ɩlɔɣɔhilu kamumuka. 33Tənaɣa ɩ tɔɣɔna ɩlɔɣɔʋ, na kamumuka sʋʋ yɔɣɔtʋɣʋ kɛ kpakpaa. Piti kpa samaa na pá tɔŋ sɩ: Tə ta keesita ɩsəntɔɣɔ Ɩsɛɣɛlɩ tɛtʋ taa. 34Ama Falisanaa ná tɔma sɩ: Alɔɣaa wulaʋ toŋ kɛ ɩ tɔɣɔnəɣəna alɔɣaa lɛlaa. 35Yesu cɔɔkaɣa acalɛɛ na acalisi təna na ɩ́ sɛɣɛsəɣɩ Yuta nyə́ma təkotilenaa taa. Na ɩ́ lakɩ waasʋ kɛ Ɩsɔ Kawulaɣa Laapaalɩ Kʋpaŋ tɔm. Ɩ waakaɣa kʋtɔməŋ təna na acamaa təna. 36Yesu nyənaɣa samaa na pətɔɔtəlɛ kpaa-ɩ. Mpi tɔ, yəlaa panɛ pa kawaɣa, pa fɛɩna apalʋtʋ. Pa nəɣəsəna heeŋ wei ɩ fɛɩna tiikilu tɔ. 37Tənaɣa ɩ heela ɩ ɩfalaa sɩ: Kʋmtʋ tɔɔwa sɔsɔm. Ama kʋntaa fɛɩ paɣalɛ. 38Ɩlɛ ɩ́ wiina kʋmtʋ tʋ sɩ ɩ́ sɔɔsɩ kʋntaa kɛ ɩ kʋmtʋ taa.


text: 1Zwifə bam siun dɛ dɩdoŋ daa ma yi. Zezi dɩ o karabiə bam dɛɛn ma tɔgɩ daanɩ ba da karɩ wʋ ba maa kɛa. Ba na maa kɛ tɩn, o karabiə bam maa bwəri mɩna ba yu ba dʋna. 2Farizɩan tiinə badonnə na nɛ kʋntʋ tɩn, ba ma bwe ba wɩ: "Bɛɛ mʋ yɩ abam tʋŋɩ tɩtʋŋɩ dɩlʋ na cɔgɩ dɩbam siun dɛ cullu tɩm tɩn?" 3Zezi ma ləri-ba o wɩ: "Abam ta wʋ fɔgɩ 'a karɩmɩ Wɛ tɔnɔ kʋm na brɩ Pɛ Davidi taanɩ te tɩn na? Kʋ brɩ sɩ kana dɛɛn jaan-o dɩ o nɔɔna bam. 4O ma vu o zʋ Wɛ digə, yɩ o kwe culu dɩpɛ dɩlʋ na tigi da Wɛ ŋwaanɩ tɩn. Dɩpɛ dɩntʋ ya culə sɩ nɔn-gaa di-dɩ, kʋ na daɩ Wɛ kaanɩm tiinə bam yɩranɩ. Yɩ Davidi dɛɛn di dɩpɛ dɩm, yɩ o daarɩ o pa o nɔɔna bam dɩ tɔgɩ ba di". 5Zezi daa ta ma ta dɩ ba o wɩ: "Kʋntʋ tɩn, amʋ Nabiin-bu wʋm jɩgɩ ni siun dɛ cullu tɩm baŋa nɩ." 6Kʋntʋ na kɛ tɩn, siun dɛ dɩdɩm daa ma yi. Zezi ma vu o zʋ Zwifə bam Wɛ-digə. O maa wʋra o brɩ-ba Wɛ taanɩ. Nɔɔnʋ wʋdoŋ maa tɔgɩ o wʋra, o jazɩm jɩŋa na tɩga. 7Wɛ cullu karanyɩna tiinə dɩ Farizɩan tiinə dɩ maa wʋra. Bantʋ maa kwaanɩ ba lagɩ cwəŋə sɩ ba brɩ nɩ Zezi kɩ o tusi. Kʋntʋ ŋwaanɩ ba dɛɛn je ba yɩr-o sɩ ba nii, o'o sɛ o pa nɔɔnʋ na yazurə siun dɛ dɩm nɩ naa o b'a sɛ. 8Zezi ma lwarɩ ba na bʋŋɩ te tɩn. O ma ta dɩ jɩ-tɩga kam tu o wɩ: "Zaŋɩ wɛɛnɩ n ba n zɩgɩ nɔɔna bam maama tɩtarɩ nɩ." O ma zaŋɩ o nuŋi o zɩgɩ da. 9Zezi ma bwe-ba o wɩ: "Cullu brɩ sɩ bɛɛ mʋ? Kɔɔ mʋ maŋɩ dɩ culu kʋm, nɔɔnʋ na kɩ o doŋ lanyɩranɩ siun dɛ nɩ mʋ maŋɩ naa o na kɩ-o lwarɩm mʋ gara? Nɔɔnʋ na vrɩ o doŋ ŋwɩa siun dɛ nɩ mʋ maŋɩ naa o na gʋ-o mʋ gara?" 10O na tagɩ kʋntʋ tɩn, o ma nii ba maama, yɩ o daarɩ o ŋɔɔnɩ dɩ jɩ-tɩga kam tu o wɩ: "Twɩ n jɩŋa kam!" O na twɩ o jɩŋa kam tɩn, ka ma joori ka ji lanyɩranɩ. 11Ba na nɛ kʋntʋ tɩn, ba ma fʋlɩ dɩdaanɩ Zezi, yɩ ba banɩ daanɩ sɩ ba nii ba na w'ʋ wanɩ ba kɩ-o te tɩn. 12Da yantʋ ni nɩ, Zezi ma vu o di piu kʋdoŋ yuu sɩ o warɩ Wɛ. Tɩtɩɩ dɩm kʋntʋ maama o warɩ Wɛ taan, sɩ kʋ yi tɩ-pʋra. 13Tɩga na pʋʋrɩ ka ti tɩn, o ma bəŋi o karabiə bam sɩ ba ba o te. O laan ma lɩ nɔɔna fugə-bale ba wʋnɩ, sɩ ba taa yɩ nɔɔna balʋ o na w'ʋ tʋŋɩ tɩn. 14Ba yɩra mʋ tɩntʋ: Simɔn wʋlʋ Zezi na pɛ o yɩrɩ o wɩ Pɩyɛɛrɩ tɩn, Andre wʋlʋ na yɩ Simɔn nyaanɩ tɩn, Zakɩ, Zan, Filipi, Batelemi, 15Matiyu, Toma, Zakɩ wʋlʋ na yɩ Alɩfɩ bu tɩn, Simɔn wʋlʋ na yɩ Zelɔtɩ nɔɔna bam wʋ nɔɔnʋ tɩn, 16Zudasɩ wʋlʋ na yɩ Zakɩ bu tɩn, dɩdaanɩ Zudasɩ Yiskarɩyo wʋlʋ na w'ʋ ba o yəgi Zezi o pa nɔɔna tɩn. 17Zezi dɛ dɩ ba o zɩgɩ piu kʋm yuu nɩ o tu pɔgɔ-tɩga. O ma zɩgɩ da dɩdaanɩ o karabiə zanzan, dɩ nɔn-kɔgɔ zanzan maŋɩ kʋ gilimi kʋ su jəgə kam maama. Bantʋ dɛɛn nuŋi je dwi təri təri mʋ Zwifə bam tɩɩnɩ dɩm maama wʋnɩ. Badonnə nuŋi Zeruzalɛm. Badonnə dɩ ma nuŋi Tiiri dɩ Sidɔn je sɩlʋ na wʋ nɩnɩʋ kʋm ni nɩ tɩn. 18Ba dɛɛn tu Zezi te sɩ ba cəgi o taanɩ dɩm, sɩ ba kwəri ba na yazurə dɩ ba yawɩɩrʋ. Nɔɔna badaara wʋra ciciri na jɩgɩ-ba sɩ yaara, yɩ ba na yazurə. 19Nɔɔna bam maama maa kwaanɩ sɩ ba dwe-o, bɛŋwaanɩ dam nuŋi o yɩra nɩ dɩ pa ba na yazurə. 20Zezi ma kwəni o yiə o nii o karabiə bam seeni yɩ o wɩ: "Yinigə na jɩgɩ abam balʋ tɩn mʋ jɩgɩ yu-yoŋo, 'a na w'ʋ da 'a di Wɛ paarɩ dɩm tɩn ŋwaanɩ. 21Kana na jɩgɩ abam balʋ lele tɩn mʋ jɩgɩ yu-yoŋo, Wɛ na w'ʋ pa abam kʋ daga tɩn ŋwaanɩ. Abam balʋ wʋrʋ na cɔgɩ lele tɩn mʋ jɩgɩ yu-yoŋo, Wɛ na w'ʋ pa abam wʋpolo tɩn ŋwaanɩ. 22Nɔɔna na culi abam, yɩ ba na vaɩ abam, naa ba na twɩ abam, naa ba na jɩgɩ abam ba goonə, 'a na tɔgɩ amʋ na yɩ Nabiin-bu wʋm tɩn ŋwaanɩ, 'a jɩgɩ yu-yoŋo mʋ. 23Maŋa kalʋ ba na kɩ abam kʋntʋ tɩn, ta'a faŋɩ-na 'a caka dɩ wʋpolo, 'a ŋwɩɩrʋ na yɩ zanzan Wɛ tee nɩ tɩn ŋwaanɩ. Ta'a ye-na sɩ ba kwə-nakwa dɩ dɛɛn kɩ faŋa faŋa Wɛ nijoŋnə bam kʋntʋ mʋ. 24Kʋ daarɩ abam balʋ na yɩ nadunə tɩn, kʋ yɩ lɛɛrʋ dɩ abam, 'a na maŋɩ 'a na wo-laarʋ tɩm yɩ 'a daa b'a na-tɩ tɩn ŋwaanɩ. 25Abam balʋ na jɩgɩ wʋ-fwaarʋ 'a di lele tɩn, kʋ yɩ lɛɛrʋ dɩ abam, 'a na w'ʋ ba 'a yaarɩ dɩ kana tɩn ŋwaanɩ. Abam balʋ na jɩgɩ wʋpolo lele tɩn, kʋ yɩ lɛɛrʋ dɩ abam, 'a na w'ʋ ba 'a keeri yɩ 'a yi-na lu tɩn ŋwaanɩ. 26Nɔɔna maama na jɩgɩ abam ba zulə, kʋ yɩ lɛɛrʋ dɩ abam. 'A ta'a ye-na sɩ ba kwə-nakwa dɩ dɛɛn zuli balʋ na paɩ ba yɩ Wɛ nijoŋnə yɩ ba yagɩ ba daɩ tɩn." 27Zezi daa ma ta o wɩ: "Abam balʋ na cəgi a taanɩ tɩn nan cəgi-na lanyɩranɩ. Ta'a soe 'a dʋna. Ta'a kɩ balʋ na culi abam tɩn lanyɩranɩ. 28Kʋ na yɩ balʋ na sɔɔlɩ sɩ kʋ cɔgɩ abam tɩn, sɩ 'a loori-na Wɛ sɩ DƖ kɩ-ba lanyɩranɩ. Loori-na Wɛ 'a pa balʋ na jɩgɩ abam ba bɛɛsɩ tɩn. 29Nɔɔnʋ na lɔgɩ n pʋpɔŋɔ, sɩ n guni kʋdoŋ kʋm sɩ o lɔ o wəli da. Nɔɔnʋ na vrɩ n gwar-bwərə, yɩ cʋ-o sɩ o vrɩ n gwar-bu dɩ. 30Nɔɔnʋ wʋlʋ maama na loori woŋo nmʋ tee nɩ tɩn, sɩ n pa-o. Nɔɔnʋ na kwe nmʋ woŋo o ja viiri, yɩ bwe kʋ bwiə sɩ n joŋi. 31Nan ta'a kɩ-na 'a donnə lanyɩranɩ, sɩ kʋ maŋɩ dɩ abam na lagɩ sɩ bantʋ taa kɩ abam te tɩn. 32Abam nan na soe balʋ dɩ na soe abam tɩn yɩranɩ, 'a w'ʋ na pɛɛrɩ na? Nɔɔna balʋ na ba tɔgɩ Wɛ tɩn dɩ soe balʋ na soe-ba tɩn mʋ. 33Abam na kɩ lanyɩranɩ dɩ balʋ na kɩ abam lanyɩranɩ tɩn yɩranɩ, 'a w'ʋ na pɛɛrɩ na? Nɔɔna balʋ na ba tɔgɩ Wɛ tɩn dɩ maŋɩ ba kɩ kʋntʋ doŋ mʋ. 34Abam na jɩnɩ balʋ abam na bʋŋɩ sɩ ba'a wanɩ ba joori ba ŋwɩ abam tɩn yɩranɩ, 'a w'ʋ na pɛɛrɩ na? Nɔɔna balʋ na ba tɔgɩ Wɛ tɩn dɩ yəni ba paɩ ba donnə jɩna, sɩ ba joori ba joŋi kʋ ni nɩ mʋ. 35Abam nan maŋɩ sɩ 'a ta'a soe 'a dʋna sɩ 'a ta'a kɩ-ba lanyɩranɩ. Pa-na jɩna, nan yɩ ta'a tɩɩna sɩ 'a joori 'a joŋi. 'A na kɩ kʋntʋ doŋ, 'a w'ʋ na pɛɛrɩ zanzan Wɛ tee nɩ, yɩ kʋ'ʋ brɩ sɩ 'a yɩ Yuutu Baŋa-Wɛ biə mʋ, bɛŋwaanɩ Wɛ yəni DƖ zəni banɩ-nyɩna dɩ nɔn-balwaarʋ dɩ. 36'A ta'a jɩgɩ nɔɔna ŋwaŋa, nɩ 'a Ko Wɛ na jɩgɩ nɔɔna ŋwaŋa te tɩn. 37Abam yɩ ta'a ŋɔɔna 'a donnə wəənu, sɩ Wɛ yɩ ŋɔɔnɩ abam dɩ wəənu. Yɩ ta'a lwɛ-na nɔɔna, sɩ Wɛ yɩ zaŋɩ DƖ ba DƖ lwɛ abam dɩ. Nan yagɩ-na 'a donnə lwarɩm 'a ma cɛ-ba, sɩ Wɛ w'ʋ yagɩ abam lwarɩm DƖ ma cɛ abam dɩ. 38Pa-na 'a donnə woŋo kʋlʋ na maŋɩ sɩ 'a pa-ba tɩn, sɩ Wɛ dɩ w'ʋ pa abam woŋo kʋlʋ na maŋɩ sɩ DƖ pa abam tɩn. Wɛ w'ʋ pa abam lanyɩranɩ nɩnɛɛnɩ ba na kwe bwaŋ-kamunu ba maŋɩ ba vuuri ka ni yɩ kʋ siiri te tɩn. Bwaŋa kalʋ abam na ma 'a maŋɩ 'a pa nɔɔna tɩn, Wɛ dɩ w'ʋ ma kantʋ mʋ DƖ maŋɩ DƖ pa abam dɩ." 39Zezi laan ma maŋɩ mɩmaŋa o brɩ-ba o wɩ: "Lilwe w'ʋ wanɩ o vaŋɩ o doŋ lilwe na? Ba na vaŋɩ daanɩ, ba maama b'a tʋ goŋo wʋnɩ na? 40Karabu b'a wanɩ o dwəni o karanyɩna. Karabu nan na zaasɩ o ti maama, o dɩ o karanyɩna kam maɩ daanɩ mʋ. 41Abam nyɩ dɩ nɔɔnʋ na nii o doŋ yi nɩ o na gaa balaŋa da, yɩ o ba lagɩ sɩ o lwarɩ nɩ o tɩtɩ yi jɩgɩ daa tɩn. Kʋ maŋɩ sɩ kʋ taa yɩ kʋntʋ doŋ na? 42Nmʋ na wʋ nɛ daa na wʋ nmʋ yi nɩ tɩn, nmʋ w'ʋ kɩ ta n ta n doŋ nɩ o ba sɩ n lɩ gaa o yi nɩ? Nmʋ yɩ pipiri-nyɩm dɩ nmʋ na kɩ n doŋ te tɩn. Nmʋ nan maŋɩ sɩ n lɩ n tɩtɩ yi daa kam mʋ, sɩ n laan wanɩ n nii lanyɩranɩ sɩ n lɩ n doŋ yi gaa kam. 43Tu-ŋʋŋʋ b'a wanɩ kʋ lə bu-balwaarʋ. Tu-balɔrɔ dɩ nan b'a wanɩ kʋ lə bu-ŋʋna. 44Abam na lagɩ sɩ 'a lwarɩ tiu maama na yɩ kʋlʋ tɩn, 'a w'ʋ ma kʋ biə mʋ 'a lwarɩ. Nmʋ b'a na mɔɔla sabara yuu nɩ, asawɛ n na swan kaligoŋo kuri nɩ n twɛ. 45Nɔn-ŋʋm ŋɔɔnɩ wo-ŋʋnnʋ tɩlʋ na wʋ o wʋbʋŋa nɩ tɩn mʋ. Nɔn-balɔrɔ dɩ ma ŋɔɔnɩ wo-balwaarʋ tɩlʋ na wʋ o wʋbʋŋa nɩ tɩn. Woŋo kʋlʋ maama na wʋ nɔɔnʋ wʋbʋŋa nɩ tɩn mʋ tɔgɩ o ni kʋ nuŋə. 46Bɛŋwaanɩ mʋ yɩ 'a bə amʋ sɩ 'Yuutu, Yuutu', yɩ 'a ba kɩ a na wɩ 'a kɩ te tɩn? 47Wʋlʋ maama na tu amʋ te o cəgi a taanɩ dɩm yɩ o kɩ a na wɩ te tɩn, amʋ w'ʋ brɩ abam kʋntʋ tu na nyɩ te tɩn. 48Wʋntʋ nyɩ dɩ nɔɔnʋ wʋlʋ na lagɩ o lɔ o sɔŋɔ yɩ o kʋ goŋo o yi pulɔrɔ yɩ o laan cwi sɔŋɔ kʋm kuri pulɔrɔ kʋm baŋa nɩ tɩn mʋ. Dʋ-na na daga yɩ ba magɩ sɔŋɔ kʋm, ba b'a wanɩ ba coori-kʋ, o na lɔgɩ-kʋ lanyɩranɩ yɩ kʋ dana tɩn ŋwaanɩ. 49Kʋ daarɩ wʋlʋ maama nan na cəgi amʋ taanɩ dɩm yɩ o ba kɩ a na wɩ te tɩn, kʋntʋ tu nyɩ dɩ nɔɔnʋ wʋlʋ na lɔgɩ o sɔŋɔ kasʋlʋ baŋa nɩ yɩ o wʋ kʋgɩ goŋo sɩ o ma cwi-kʋ tɩn mʋ. Dʋ-na na daga, ba'a magɩ sɔŋɔ kʋm ba guri yɩ ba coori kʋ maama."


text: 1Ɛɛ rɛ malɩkasɩ bapɛ hʋ aa kol tahaŋsɩ hʋ bapɛ kɩdɩgɩ yɩrɩ ŋ a baa, "Ko dɩ ŋ daga ɩ gɛɛ ba aa sɩ dɔgɩsɩ haaŋ hʋ aa yaa sɔŋsɔŋ-kuwori hʋ. Haaŋ no rɛ yaa tɔbal hʋ ba aa saa kpaga fuwogyamaa. 2Dʋnɩya kuworo kana ʋ kɩ sɔnnɩ rɛ, ka ʋ sɔŋsɔŋ hʋ kɩɩ gɛɛ anɩɩ sɩduwo ʋ kpa mʋrɩ dʋnɩya nala buloŋ ba nyʋwa bugo." 3Ɛɛ rɛ Wiyesi Welii hʋ ko laa ŋ tɩŋa, ka malɩka hʋ kpa ŋ gyʋʋ pogi-yiyeŋ kɩdɩgɩ. Doŋ nɛ ŋ na haaŋ kɩdɩgɩ dɩ ʋ hɔŋ ɔhɔ-kɩfɩyaŋ kɩdɩgɩ tɩyaŋ, ba sabɩ feŋgyamaa aa tʋʋsɩ á Tɩɩna Wɩɩsɩ a we ʋ buloŋ tɩyaŋ. Ʋ fa kaŋ nyuni bapɛ rɛ, abee nyɩŋdaasɩ fi. 4Haaŋ hʋ fa laalɩ gal aa yaa kɩfɩyaŋ bee kyʋkyɔnɩɩ rɛ, aŋ kpa salma abee sɩfɩyaŋbʋwa iriŋ iriŋ abee gyiiŋbiweliye a kpɩyɛrɩ ʋ tɩɩ, aŋ fa kol salma nɩɩnyʋwagbaŋbiye mɛ aa suwo abee sɔkɔsɩ-wɩya abee bisiŋ wɩya hʋ aa lɩɩ ʋ sɔŋsɔŋ hʋ tɩyaŋ, 5ka ba sabɩ feŋ kɩdɩgɩ memii nal buloŋ aa bɩ gyɩma a mal ʋ tile tɩyaŋ. Feŋ hʋ ba aa sabɩ mal ʋ tile tɩyaŋ hʋ rɛ nyɛ: "Tɔbal Baabilɔŋ! Dʋnɩya sɔŋsɔnnɔ abee bisiŋwɩyaala iriŋ buloŋ nɩɩna." 6Ɛɛ rɛ ka ŋ na haaŋ hʋ dɩ ʋ nyʋwa Wɩɩsɩ nala kyal a bugo, nala hʋ ba aa kpʋwa akuu baa tɩŋ Yesu abee wɩtɩɩ wɩya. Ŋ aa na ʋ gɛɛ, ŋ nyʋwa fɩyɛlɩ kɩŋkaŋ. 7Ɛɛ rɛ malɩka hʋ pɩyɛsɩ ŋ a baa, "Bekiŋ nɛ tɩŋ ɩ nyʋwa fɩyɛlɩ wɩɩ no wɩya? Wɩɩ hʋ aa leŋ haaŋ hʋ abee ɔhɔ-kɩŋ hʋ ʋ aa gyɩna ʋ kaŋ nyuni bapɛ abee nyɩŋdaasɩ fi hʋ yaa wɩkperii, ŋ sɩ daga ʋ memii tɩya ɩ. 8Ɔhɔ-kɩŋ hʋ ɩ fa aa naa, ʋ fa we doŋ nɛ, amɛ ʋ bɩl tuwo. Ʋ sɩ mɩɩgɩ lɩɩ bootogiluŋii hʋ aa bɩ kaŋ lɩtenii tɩyaŋ ko lɩɩ dɩ ba kpʋ ʋ ta. Nala hʋ aa we dʋnɩya no tɩyaŋ, ka Wɩɩsɩ bɩ sabɩ ba fene we ʋ mɩɩbol teŋ hʋ tɩyaŋ a lɩɩ dʋnɩya piilii tɩyaŋ buloŋ, dɩ ba aa rɛ ko na ɔhɔ-kɩŋ no, ba nyʋʋsɩ sɩ fɩyɛlɩ kɩŋkaŋ, beewɩya ʋ fa we doŋ nɛ, aŋ bɩl tuwo. Amɛ ʋ bɩl sɩ ko. 9Dɩ nal lɛ sɩ gyɩŋ wɩɩ no memii, see dɩ ʋ kaŋ wɩgyʋŋ: Nyuni bapɛ hʋ yaa dogiŋsi bapɛ rɛ, haaŋ hʋ hɔŋ ba tɩyaŋ, a yaa kuworo bapɛ mɛ. 10Kuworo bapɛ hʋ tɩyaŋ, ba bɔnɔŋ sʋba rɛ, kɩdɩgɩ mɛ dɩ koro lagɩlagɩ no, ka kɩdɩgɩ mɛ ha bɩ dii koro. Dɩ ʋ mɛ rɛ ko dɩ koro, ʋ bɩ sɩ we doŋ pɩɩsɩ. 11Ɔhɔ-kɩŋ hʋ mɛ fa aa we doŋ aŋ bɩl tuwo hʋ, ʋ mɛ yaa kuwori rɛ, a pɛ kuworo hʋ tɩyaŋ ba yaa kyori, amɛ ʋ yaa kuworo bapɛ hʋ kɩdɩgɩ rɛ, a kɩ mʋ dɩ ba kpʋ ʋ ta. 12Nyɩŋdaasɩ fi hʋ ɩ fa aa naa, ba mɛ yaa kuworo fi rɛ, amɛ ba kɛ ha bɩ dii koro. Ba bee ɔhɔ-kɩŋ hʋ sɩ di koro, amɛ hawa dɩgɩ dʋŋ nɛ ba sɩ di koro hʋ. 13Kuworo no buloŋ, wɩdɩgɩ tɩyaŋ nɛ ba buloŋ sɩŋ, ba sɩ yaa nyʋʋdɩgɩ a kpa ba dee hʋ ba aa kaŋ kɩ deŋ lee a tɩya ɔhɔ-kɩŋ hʋ. 14Ba bee ɔhɔ-kɩŋ hʋ sɩ kpa yuwo kyeŋ Pebiye hʋ, amɛ Pebiye hʋ bee ʋ hatɩnna, nala hʋ ʋ aa yɩra, a lɩɩ ba, ba kɩ tɩŋa ʋ abee wɩtɩɩ, ba sɩ yuwo di ba, beewɩya ʋ rɛ yaa nɩbala buloŋ nɩbal abee kuworo buloŋ kuwori. 15Ɛɛ rɛ malɩka hʋ bɩl daga fuwoni hʋ tɩyaŋ hasɔŋsɔnnɩ hʋ aa hɔnɔ memii mɛ a tɩya ŋ. Ʋ baa dɩ fuwoni hʋ ŋ aa naa yaa nihuwobisi doho iriŋ iriŋ nala rɛ, a lɩɩ paalʋʋ iriŋ iriŋ buloŋ, a kɩ basɩ taanɩ iriŋ iriŋ buloŋ. 16Nyɩŋdaasɩ hʋ fi mɛ ŋ aa naa, ba bee ɔhɔ-kɩŋ hʋ sɩ haasɩ hasɔŋsɔnnɩ hʋ. Ba sɩ kaŋ ʋ kɩna buloŋ wuri, ka dɩ ʋ kaŋ teŋbil. Ba sɩ kyaŋ ʋ namɩya aŋ kpa ʋ nyɔgɔ ta. 17Beewɩya Wɩɩsɩ rɛ kpaa gɛɛ hakɩla we ba tɩyaŋ dɩ ba kpa yaa wɩya hʋ ʋ aa kyɛɛ, a leŋ ba yaa nyʋʋdɩgɩ a kpa ba dee hʋ ba aa kaŋ kɩ deŋ lee a tɩya ɔhɔ-kɩŋ hʋ, dɩ ʋ kɩ deŋ lee a kaŋ kɩ mʋ saŋa hʋ wɩya hʋ buloŋ Wɩɩsɩ aa basa biŋ aa sɩ yaa teŋ. 18Ɛɛ rɛ malɩka hʋ bɩl basɩ tɩya ŋ dɩ haaŋ hʋ ŋ aa na rɛ yaa tɔbal hʋ kuwori aa kaŋ dee dʋnɩya kuworo buloŋ nyuu tɩyaŋ."


text: 1- 2Amʋ Pooli mʋ loori abam sɩ 'a cəgi. Abam badonnə tɛ 'a wɩ, amʋ na wʋ abam tee nɩ, a yəni a yɩ wʋlʋ na zurə dɩ abam tɩn mʋ. Kʋ daarɩ, amʋ na təri abam tee nɩ, a yəni a cana mʋ dɩ abam. Kʋ nan yɩ Zezi Krisi wʋlʋ na nɩgɩ nɔɔna yɩ o jɩgɩ ba ŋwaŋa tɩn ŋwaanɩ mʋ a loori abam sɩ 'a ləni, sɩ a na tu abam te, sɩ a daa yɩ kɩ kəm-cɛɛrɩ dɩ abam. Kʋ nan na yɩ balʋ na bʋŋɩ nɩ d'ɩ tɩtʋŋa tɔgɩ nabiinə wʋbʋŋa na yɩ te tɩn, a ye lanyɩranɩ nɩ amʋ w'ʋ ta jɩgɩ baarɩ sɩ a wanɩ a bwɛ-ba. 3Kʋ yɩ cɩga, d'ɩ sɩɩnɩ d'ɩ yɩ nabiinə mʋ, kʋ nan daɩ nabiinə wʋbʋŋa mʋ d'ɩ ma d'ɩ jaŋɩ sɩ d'ɩ vɩn kʋlʋ maama na yɩ balɔrɔ tɩn. 4Kʋntʋ maa nyɩ dɩ d'ɩ lagɩ d'ɩ kɩ jara mʋ te, kʋ nan daɩ nabiinə jara zɩla mʋ d'ɩ jɩga. Kʋ yɩ Wɛ dam mʋ d'ɩ jɩga, yɩ d'ɩ maa cɔgɩ Wɛ dʋna bam dam. D'ɩ cɔgɩ wʋbʋŋa yalʋ na paɩ ya jɩgɩ swan yɩ ya yagɩ ya yɩ vwan tɩn, 5yɩ d'ɩ y'aalɩ zaasɩm dɩlʋ maama na zaŋɩ sɩ dɩ cɩ nabiinə Wɛ cɩga kam wʋnɩ tɩn. D'ɩ maa wanɩ wʋbʋŋa yam kʋntʋ maama dam, yɩ d'ɩ paɩ ya ləni ya sɛ Zezi Krisi ni. 6Kʋntʋ, abam na sɛ Zezi Krisi ni dɩm 'a ti, dɩbam laan w'ʋ wanɩ d'ɩ vaŋɩ balʋ maama na wʋ abam tɩtarɩ nɩ yɩ ba ba sɛ tɩn zwa. 7Maanɩ-na 'a nii kʋ na yɩ te tɩn. Abam wʋlʋ na jɩgɩ cɩga nɩ o yɩ Zezi Krisi nɔɔnʋ, kʋntʋ tu maŋɩ sɩ o lwarɩ nɩ dɩbam dɩ yɩ Zezi nɔɔna mʋ nɩ wʋntʋ te. 8Kʋ nan na yɩ amʋ na tiini a brɩ abam a tɩtɩ dɩ Wɛ na pɛ dɩbam ni dɩlʋ tɩn ŋwaanɩ, amʋ ba kwarɩ cavɩɩra dɩ kʋntʋ. D'ɩ Yuutu wʋm pɛ dɩbam ni dɩm kʋntʋ, sɩ d'ɩ ta'a ma d'ɩ kwɛ abam mʋ, sɩ kʋ daɩ sɩ d'ɩ ma cɔgɩ abam. 9Amʋ ba lagɩ sɩ abam bʋŋɩ nɩ a pʋpʋnɩ a twaanʋ tɩm sɩ a ma fugi abam mʋ. 10Abam badaara tɛ nɩ, wəənu tɩlʋ amʋ na pʋpʋnɩ a twaanʋ tɩm wʋnɩ tɩn mʋ cana, yɩ tɩ ta kwəri tɩ dana. Kʋ daarɩ, amʋ tɩtɩ na wʋ 'a tee nɩ, a yɩ zurim yɩranɩ mʋ, yɩ a ni-taanɩ ba kɩ kʋlʋkʋlʋ. 11Balʋ na yəni ba tɛ kʋntʋ doŋ tɩn maŋɩ sɩ ba lwarɩ nɩ, d'ɩ na təri abam tee nɩ yɩ d'ɩ pʋpʋnɩ wəənu tɩlʋ maama tɩn yɩ bɩdwɩ mʋ dɩ d'ɩ na wʋ abam tee nɩ yɩ d'ɩ kɩ te tɩn. 12Kʋ na yɩ balʋ na brɩ ba tɩtɩ tɩn, dɩbam ba lagɩ sɩ d'ɩ nyiŋi d'ɩ tɩtɩ dɩ bantʋ d'ɩ nii, naa d'ɩ ta nɩ dɩbam dɩ bantʋ maɩ daanɩ. Bantʋ ba jɩgɩ swan. Ba yəni ba maɩ ba tɩtɩ wʋbʋŋa mʋ ba maa maŋɩ daanɩ ba nii ba na yɩ te tɩn. 13Kʋ nan na yɩ dɩbam, d'ɩ ba lagɩ sɩ d'ɩ tee d'ɩ tɩtɩ sɩ kʋ gaalɩ Wɛ na pɛ dɩbam tɩtʋŋɩ dɩlʋ sɩ d'ɩ ta'a tʋŋɩ tɩn. Kʋ yɩ Wɛ mʋ pɛ dɩbam tɩtʋŋɩ dɩm kʋntʋ sɩ d'ɩ tʋŋɩ abam tɩtarɩ nɩ, yɩ dɩbam maŋɩ sɩ d'ɩ kɩ wʋpolo dɩ kʋntʋ mʋ. 14Kʋntʋ, dɩbam wʋ gaalɩ sisəm dɩlʋ Wɛ na pɛ dɩbam tɩn, dɩ d'ɩ na tu abam te d'ɩ tɔɔlɩ Zezi Krisi kwər-ywəŋə kam tɩn. 15Dɩbam ba tee d'ɩ tɩtɩ nɔɔna badonnə tɩtʋŋa baŋa nɩ, sɩ d'ɩ gaalɩ sisəm dɩlʋ Wɛ na pɛ dɩbam tɩn. D'ɩ nan jɩgɩ tɩɩna nɩ 'a na jɩgɩ wʋ-dɩdʋa dɩ Wɛ te tɩn w'ʋ fɔgɩ kʋ kɩ dam, sɩ kʋ pa tɩtʋŋa yalʋ d'ɩ na tʋŋɩ abam ŋwaanɩ tɩn wanɩ ya puli zanzan, sɩ kʋ maŋɩ dɩ tɩtʋŋa yalʋ Wɛ na pɛ dɩbam tɩn. 16Kʋ daa ta w'ʋ pa d'ɩ na cwəŋə d'ɩ tɔɔlɩ Wɛ kwər-ywəŋə kam d'ɩ gaalɩ abam na zʋʋrɩ je sɩlʋ nɩ tɩn. Kʋntʋ mʋ d'ɩ ba tee d'ɩ tɩtɩ dɩ Wɛ tɩtʋŋa yalʋ DƖ tɩntʋŋna badonnə na maŋɩ ba tʋŋɩ tɩn. 17Kʋ nan pʋpʋnɩ Wɛ tɔnɔ kʋm wʋnɩ kʋ wɩ: "Wʋlʋ na lagɩ sɩ o kɩ wʋpolo tɩn, sɩ o pa kʋ taa yɩ d'ɩ Yuutu wʋm ŋwaanɩ." 18Bɛŋwaanɩ, kʋ daɩ nɔɔnʋ wʋlʋ na paɩ o tɩtɩ cɩga tɩn sɩɩnɩ o jɩgɩ cɩga mʋ, kʋ nan yɩ wʋlʋ d'ɩ Yuutu wʋm na brɩ nɩ o yɩ cɩga tu tɩn mʋ.


text: 1Christ ha ngasasa ɛnɛ hazu ɛnɛ nɛ̂ hio wi pɛa. Ngoy ka wɛnɛ ngoya nɛ ɛnɛ ha yɔkala ɛnɛ. Ɛnɛ ha dea sɔy hinɛ Nzɔy-Sɔtɛ. Ɛnɛ ha dea ngay ha tɛ may. Nɛ ɛnɛ ha dea kobhe tɛ may. Kpasawen, na nde? 2Tuka mɔ dung mɛgi, ɛnɛ alɛmsiri totɛ pɔm wɛɛ: Ɛnɛ aze may nɛkpasa, ɛnɛ adung nɛ ndangtɛ ngoy ha soko may, ɛnɛ adung nɛ sila nɛ takaramɔ ndang. 3Ka ɛnɛ ade mɔ nɛ wal ngɔrɔ mana suotɛ nɛ peali na. Ma, ɛnɛ hil nɛ mɛndi, nɛ ɛnɛ zɔk hio oloa ha soko ɛnɛ tuka wi ka dung nɛ gasaa pen ɛnɛ. 4Ka ɛnɛ azɔk sɔna nɛ mɔ ka dung nɛ dedea hazu ɛnɛ nɛ tɛ ɛnɛ na. Ma, ɛnɛ ndang ndang fɛt, ɛnɛ de dedemɔ ha tɛ hio oloa fin. 5Ɛnɛ ade mɔ ha soko may lɛm nɛ mɔ ka Jésus-Christ bade: 6Wɛnɛ tuka Sɔ. Ngase ɛngi, a tɛ pam dungɔ pɛa tuka Sɔ ngi-ngi-ngi na. 7Ma, a laka mɔ pɛa fɛt gde, nɛ a gdea tɛ wa tuka wan-tom. A tɛ bo gbesi tuka hio wi fɛt. Nɛ mbwa ingɔ nde, wɛnɛ nɛ̂ tɛ wi. 8A hilo nɛ mɛndi, nɛ a zea nu Sɔ kanɛ fio pɛa, fio ha getakate. 9Yo nɛ̂ ɛngi, ka Sɔ guo wɛnɛ gde ha kuso ngɔn. A gbala wɛnɛ nɛ ma ling ka pena ziomɔ pɛ hio mbing ling fɛt mburr. 10Mɛgi, ɛ ndɔng ka dung ha zang ngɔn, ɛ ndɔng ha zu nu, nɛ ɛ ndɔng ha si nu, mbwa fɛt bengbi zigolo ka mbwa ze ling Jésus. 11Nɛ mbwa fɛt begbasi nɛ nu mbwa long nde, Jésus-Christ nɛ̂ Kongawan. Nɛ wal tɔa mɛgi, mbwa beosi lɛkɛ-lɛkɛmɔ pɛ Sɔ, Bafa. 12Hio ndɔngsila mi, ha ngimɔ ka mi dungɔ ha soko ɛnɛ haki, ɛnɛ dungɔ ha zea nu mi swe fɛt. Nɛ sising ka mi tɛ bo nɛ yɛa nɛ ɛnɛ, lɛma fin pentɛ pet nde, ɛnɛ aze nu mi. Ɛnɛ de mɔ fɛt ka lɛma nde, Sɔ abhɔn ha kpasasa ɛnɛ. Ɛnɛ de yo nɛ yuo ke wa nɛ tututu sila. 13Hazu yo nɛ̂ Sɔ ka lɛmsiri mɔ ha tɛ ɛnɛ nde, ɛnɛ adung nɛ hɛl, nɛ ngatɛ mɛ lɛmsiri hio tom ka wɛnɛ weka hazu ɛnɛ. 14Ɛnɛ de hio tom pɛ ɛnɛ fɛt bo nɛ tɔatɛ mana nɛ siokafɛ na, 15tuka nde, ɛnɛ adung nɛ̂ hio bem pɛ Sɔ ka bo nɛ ma wen hazu mbwa na. Lɛma nde, ɛnɛ adung nɛ saa, nɛ nzeng ha soko hio wi mɔ nzan ka de kalbho-kalbho mɔ nɛ mɔ tum. Ɛnɛ aba ha soko mbwa tuka hio sɔla ha ngɔn. 16Nɛ ɛnɛ abul wen ka ha tunɔ ha mbwa. Ka ɛnɛ de mɛgi, mi besutɛ bin hazu ɛnɛ, ha swe ka Jésus-Christ bepe. Yo beosi nde, ngatom ka mi gbɛngsa tɛ ha dea, yo tɛ gɔy nɛ gbelea na. 17Ɛnɛ mɛkara Jésus-Christ, nɛ mi haa mɛkaramɔ ɛngɛ tuka sadaka ha Sɔ. Ngase ka ɛ begbɛ mi nɛ gɔsi tɔktɛ mi ha zu sadaka ɛngɛ, mi bede totɛ, nɛ mi bekapini totɛ ɛngɛ hinɛ ɛnɛ fɛt. 18Gbesi tuka ɛngi, ɛnɛ fin ade totɛ, nɛ ɛnɛ akapini totɛ ɛngɛ hinɛ mi. 19Mi gde tazu ha Kongawan Jésus nde, mi bekpa wal nɛhasa mɛ tomsi Timothée nɛ ha pɛ ɛnɛ. Mɛgi, sila mi bega ha hio kasi tɛ ɛnɛ, ka wɛnɛ betɔ ha mi ha pea pɛa. 20Yo nɛ̂ Timothée ndang sɔna, ka takiri mɔ hazu ɛnɛ nɛkpasa. Mi bo nɛ mbing wi tuka wɛnɛ na. 21Hio olo wi fɛt ki sɔna nɛ mɔ ha zu mbwa nɛ pɛ mbwa tɛ. Mbwa ki mɔ ha zu Jésus-Christ na. 22Ɛnɛ ingɔ nɛdedea nde, Timothée ha dea mɔ nɛ mboazu. A gbakara mi ha tom yɛbhasa Dede Wen gbesi tuka ka bem gbakiri nɛ bafa wa. 23Ka mi ingɔ mɔ hazu wen pɔm nɛ saa kari, mi ngoy mɛ tomsi wɛnɛ nɛhasa ha pɛ ɛnɛ. 24Nɛ mi gdea tazu mi ha tɛ Kongawan nde, mi nɛ tɛ mi benɛ ha pɛ ɛnɛ nɛhasa fin. 25Mi zɔka yo nɛ dedea nde, mi akifiri ya mi, Epafrodite ha ɛnɛ. Ɛnɛ batomsi wɛnɛ ha mi nɛ mɔ-kɔ ɛnɛ ha ngimɔ ka mɔ kɔpa mi. Wɛnɛ tɛ bo nɛ̂ sɔy-tom nɛ sɔy-bibulo pɔm. 26Wɛnɛ nɛ hɛl mɛ zɔk ɛnɛ fɛt nɛ mbinga, nɛ wɛnɛ nɛ nɔzang hazu ɛnɛ zea nde, a dungɔ nɛ zɛlɛ. 27Kpasawen, a dungɔ nɛ zɛlɛ, sanga nɛ fio. Ma, Sɔ dea kobhe tɛ wa. Bo sɔna ha tɛ wa ndang na, ma, ha tɛ mi fin yu nde, mi betɛ kpa ma gasa ngɔtɛ pen mɔ sɔngsi. 28Hazu ɛngi, mi tomsi wɛnɛ nɛ ha pɛ ɛnɛ mbalang tuka nde, ɛnɛ ade totɛ, ka ɛnɛ bezɔk wɛnɛ nɛ mbinga. Mɛgi, ma nu ngɔtɛ pɔm bekari fin. 29Ka wɛnɛ hɔa ha pɛ ɛnɛ, ɛnɛ aba wɛnɛ nɛ dede kɔ nɛ totɛ fɛt, hazu wɛnɛ nɛ̂ ya ɔ ha Kongawan. Hio tili wi tuka wɛnɛ, lɛma nde, ɛnɛ alukisi mbwa. 30Hazu yo ngbɔla tikiring sɔna nde, wɛnɛ afe ha li tom pɛ Jésus-Christ. A kpɔya mɛ fe ha gbakara mi nɛ mɔ-kɔ ɛnɛ, ka ɛnɛ lɛm ku tɛnɛ ha mi nɛ tɛ ɛnɛ na.


text: 1Wɩya hʋ aa we teŋ no tɩyaŋ yaa wɩya Yesu Krisita aa kpaa daga rɛ. Wɩɩsɩ rɛ kpaa ba daga Yesu Krisita dɩ ʋ mɛ kpa daga ʋ hatɩnna, a leŋ dɩ ba gyɩŋ wɩya hʋ aa sɩ yaa kyɛɛ no buloŋ. Ɛɛ rɛ Yesu Krisita mɛ tɩma ʋ malɩka dɩ ʋ ko basɩ wɩya no tɩya mɩyaŋ, ʋ tʋŋtʋnnɩ Gyɔɔŋ. 2Ŋ mɛ laa wɩya hʋ buloŋ ŋ aa naa, a sabɩ biŋ. Wɩya no yaa duwoso hʋ aa lɩɩ Wɩɩsɩ lee abee wɩtɩɩ hʋ Yesu Krisita aa kpaa daga ŋ nɛ. 3Nyusʋŋtɩɩna rɛ yaa nal hʋ buloŋ aa karɩmɩ teŋ no a tɩya nala, abee nala hʋ buloŋ aa gyegile nɩɩ wɩya no Wɩɩsɩ aa baa ba sɩ yaa, a laa ba we ba tɩsɩ tɩyaŋ, a kɩ tɩŋ ba, beewɩya saŋa hʋ wɩya no aa sɩ yaa kpaga rɛ. 4Mɩyaŋ Gyɔɔŋ nɛ sabɩ teŋ no a kɩ tɩya Krisitabiisi hʋ aa kɩ laŋŋɩ Esɩya paalʋʋ tɔnɩ bapɛ hʋ kɩdɩgɩ buloŋ tɩyaŋ. Wɩɩsɩ abee Wiyesi Welii hʋ aa kaŋ de-iriŋma bapɛ abee Yesu Krisita ba bɔnyɛ abee ba fɩyɛlʋʋ sɩ we ma lee. Wɩɩsɩ rɛ yaa nal hʋ aa we doŋ gyɩnaŋ, abee nal hʋ aa we doŋ faafaa buloŋ, abee nal hʋ aa sɩ we doŋ maakyiye buloŋ. Wiyesi Welii hʋ aa kaŋ de-iriŋma bapɛ rɛ yaa nal hʋ aa sɩŋ Wɩɩsɩ kuworikpasa hʋ sɩya tɩyaŋ. 5Yesu Krisita rɛ yaa Wɩɩsɩ daŋsɩyadiil hʋ aa kaŋ wɩtɩɩ. Ʋ rɛ yaa nal hʋ aa laa sɩya sii sʋʋ tɩyaŋ. Ʋ rɛ yaa dʋnɩya kuworo buloŋ kuwori. Ʋ kyo ma rɛ, a sʋba á wɩya, a lɩɩ ma wɩbɔmɔ tɩyaŋ. 6Ʋ rɛ kaŋ ma ko gyʋʋ ʋ koro hʋ tɩyaŋ a leŋ á yaa kuworibiisi abee wɩɩkyʋwal-sɩlaala, a tʋma kɩ tɩya nal hʋ aa yaa ʋ Wɩɩsɩ abee ʋ Kuwo. Yesu Krisita yaa gaŋdaal lɛ abee dee buloŋ tɩɩna a kaŋ kɩ mʋ maakyiye buloŋ. Amɩ. 7Na! Ʋ tɩŋ taala tɩyaŋ nɛ a kɩ ko. Nal buloŋ nɛ sɩ na ʋ, haalɩ abee nala hʋ aa kpaa siye tɔbɔ ʋ hʋ buloŋ. Ʋ koyi no tɩyaŋ nala iriŋ buloŋ aa we dʋnɩya tɩyaŋ sɩ wii. Wɩɩ no rɛ kɔnɩ sɩ yaa. Amɩ. 8Á Tɩɩna Wɩɩsɩ Dee buloŋ tɩɩna baa, "Mɩyaŋ nɛ yaa wɩɩ buloŋ lipiilii abee wɩɩ buloŋ lɩtenii. Mɩyaŋ nɛ yaa dee buloŋ tɩɩna, nal hʋ aa we doŋ gyɩnaŋ, abee nal hʋ aa we doŋ faafaa buloŋ abee nal hʋ aa sɩ we doŋ maakyiye buloŋ." 9Mɩyaŋ, ma nɩɩnabiye Gyɔɔŋ nɛ sabɩ teŋ no a kɩ tɩya ma. Ŋ aa yaa Yesu Krisita hatɩnnɩ wɩya, ŋ beel-ma buloŋ nɛ kaŋ kenyiri a kɩ na tʋwara hʋ nala hʋ aa we ʋ koro hʋ tɩyaŋ aa naa. Ŋ aa basɩ Wɩɩsɩ wɩya hʋ abee wɩtɩɩ hʋ Yesu Krisita aa kpaa daga ŋ wɩya rɛ tɩŋ ba kana ŋ kaŋ gyol fuwo mʋ ta fuwokpoŋii kɩdɩgɩ ba aa yɩrɩ Paatimɔsɩ tɩyaŋ. 10Á Tɩɩna kyɛbii kɩdɩgɩ rɛ Wiyesi Welii hʋ ko we ŋ tɩyaŋ a laa ŋ tɩŋa. Ɛɛ rɛ ŋ nɩɩ taabal ŋ hal aa kɩɩ gɛɛ anɩɩ ba aa mʋʋ kabɩl. 11Ɛɛ rɛ taal hʋ basɩ tɩya ŋ a baa, "Sabɩ wɩya hʋ buloŋ ɩ aa naa a biŋ teŋ tɩyaŋ, a kpa tɩma dɩ ba kaŋ mʋ tɩya Krisitabiisi hʋ aa kɩ laŋŋɩ tɔnɩ bapɛ hʋ aa we Esɩya paalʋʋ kɩdɩgɩ buloŋ tɩyaŋ. Tɔnɩ hʋ rɛ nyɛ: Ɛfiso, Simɛɛna, Pɛgamɔŋ, Tiyatira, Saadiisi, Filadelfiya abee Lawudisɩya." 12Ɛɛ rɛ ŋ mɩɩgɩ galdaasɩ ŋ hal dɩ ŋ na nal hʋ aa basɩ wɩya hʋ tɩya ŋ. Ŋ aa galdaasɩ gɛɛ, ŋ na salma fɩŋtɩŋdaasɩ bapɛ. 13Ka kɩŋ kɩdɩgɩ sɩŋ ba tʋtʋʋ a kɩɩ gɛɛ anɩɩ nihuwobiŋ, a laalɩ gadoliidolii, ʋ tuu yɩ ʋ naasɩ, ka ʋ kpa salma kɩrɩsa a vʋwa ʋ bembii. 14Ʋ nyupʋna buloŋ pʋrɩsɩ gɛɛ pogipogi anɩɩ kuluŋ, ka ʋ sɩya kɩ kyol gɛɛ anɩɩ diŋgel. 15Ʋ naasɩ mɛ fɩyɛsɩ gɛɛ hololo anɩɩ ba aa kpaa hɔgɩ we diŋ. Ʋ taal mɛ kɩɩ gɛɛ anɩɩ kyuuribal aa kyuuri. 16Ka ʋ kol kyɩŋwʋlɩya bapɛ ʋ noduu noŋ tɩyaŋ, ka takoobii aa di ʋ nyʋʋsɩ balɩya buloŋ lɩɩ ʋ nyʋwa tɩyaŋ a ko lɩɩ. Ka ʋ sɩya buloŋ kɩ tʋla gɛɛ anɩɩ wɩɩsɩ aa maga nyutʋtʋʋ gɛɛ. 17Ŋ aa na ʋ gɛɛ, ŋ tuu tele ʋ sɩya tɩyaŋ, a pɩŋ doŋ gɛɛ anɩɩ ŋ aa sʋba. Ɛɛ rɛ ʋ kpa ʋ noduu noŋ dɔbɔ ŋ tɩyaŋ aŋ basɩ tɩya ŋ abaa, "Ta leŋ kambɩŋ kana ɩ. Mɩyaŋ nɛ yaa wɩɩ buloŋ lipiilii abee wɩɩ buloŋ lɩtenii. 18Mɩyaŋ nɛ yaa nal hʋ aa weye. Ŋ fa sʋba rɛ, amɛ lagɩlagɩ no ŋ weye rɛ a kaŋ kɩ mʋ maakyiye buloŋ, ŋ bɩl bɩ sɩ sʋba. Ŋ kaŋ sʋʋ abee lalɩyabee buloŋ dee rɛ. 19Ɛɛwɩya, sabɩ wɩya hʋ ɩ aa naa, wɩya hʋ aa yaa lagɩlagɩ no, abee wɩya hʋ aa sɩ maakyiye yaa. 20Wɩya hʋ ɩ aa naa, ba yaa wɩfaŋɩya rɛ. Kyɩŋwʋlɩya hʋ bapɛ ɩ aa naa ŋ noduu tɩyaŋ abee salma fɩŋtɩŋdaasɩ hʋ bapɛ, ba memii rɛ nyɛ. Kyɩŋwʋlɩya bapɛ hʋ rɛ yaa sɩlaala hʋ aa deŋ Krisitabiisi hʋ aa kɩ laŋŋɩ Esɩya paalʋʋ tɔnɩ bapɛ hʋ tɩyaŋ. Salma fɩŋtɩŋdaasɩ hʋ bapɛ mɛ rɛ yaa Krisitabiisi hʋ aa kɩ laŋŋɩ Esɩya paalʋʋ tɔnɩ bapɛ hʋ tɩyaŋ."


text: 1Ɛngɛ nɛ̂ angara Dede Wen hazu Jésus-Christ, Bewei pɛ Sɔ. 2Gbesi tuka wen pɛ Sɔ ka wan-tɔkuliwen Esaïe bangɛriki: «Mi betomsi wan-nɛkasara pɔm ha li mɛ, hazu bhɔngiri wal ha mɛ. 3Ma wi ndang gdɔra ha kpɛnu: ‹Ɛnɛ bhɔngiri mbango ha Kongawan. Ɛnɛ yolsi hio bhɛtɛ-bhɛtɛ wal pɛa.› » 4Mɛgi Jean hɔa ha kpɛnu, a gdumso hio wi ha li. Nɛ a tɔa wen ɛngɛ: «Ɛnɛ tɛ, mi gdumsi ɛnɛ ha li hazu osi nde, ɛnɛ kiforo sila ɛnɛ. Mɛgi Sɔ bebisi sɛmbɔ pɛ ɛnɛ.» 5Nɛ wi mɛ kandɔnu Judée nɛdɔka, nɛ mɔ gasa le Jérusalem fɛt guotɛ nɛ ha pɛa. Mbwa gbasa sɛmbɔ pɛ mbwa, nɛ Jean gdumso mbwa ha li Jourdain. 6Jean yola la kaɛ dea nɛ bumɔtɛ sari, kaɛ sa nde samo. A hɛla pɛrɛng kotu. A dungɔ ha yɔnga gdɔlɔ nɛ nɔ gɔlɔ. 7Wɛnɛ bulo wen ha giliwi, a tɔa: «Wi kɛ ka betɛ ha pata mi, wɛnɛ nɛ gasaa pen mi. Mi lɛm hil ha si wa hazu bul pɛl nakala pɛa na. 8Pɔm, mi gdumsi nɛ ɛnɛ ha li. Ma, pɛa, a begdumsi ɛnɛ ha zang Nzɔy-Sɔtɛ.» 9Ha ngimɔ ɛngi, Jésus guotɛ ha le Nazaret, ha kandɔnu Galile tɛ ha pɛ Jean. Nɛ Jean gdumso wɛnɛ ha li Jourdain. 10Ha ndangtɛ ngimɔ ka Jésus ha gboa ha li, a zɔka liswe mbanga, nɛ Nzɔy-Sɔtɛ zilo ha zu wa tuka gbakuli. 11Gɛl Sɔ gboa ha liswe nɛ tɔa: «Mɛ nɛ̂ bewei pɔm ka mi ngoya gdang, mɛ gdea totɛ ha sila mi.» 12Nɛhasa hapata ɛngi, Nzɔy-Sɔtɛ ngbɔsa Jésus nɛnɛ ha kpɛnu. 13A dungɔ yala bhukɔa nar ha kpɛnu, nɛ Satan wea sila wa. A dungɔ ha soko hio sari bɛlɛ nɛ hio telenge dea tom ha wɛnɛ. 14Hapata ka Herode pio Jean ha zɔbhɔ, Jésus nɛa ha Galile. Nɛ a bulo Dede Wen pɛ Sɔ, 15a tɔa: «Ngimɔ lɛma kari. Kongakandɔ pɛ Sɔ tɛ bo sanga nɛ ɛnɛ. Ɛnɛ kifiri sila nɛ ɛnɛ mɛkiri Dede Wen pɛ Sɔ.» 16Ma swe ndang, ka Jésus ha yala hapɛtɛ tɔ Galile, a zɔka hio wan-ki kɔyɔ bwa, Simon nɛ bebe ya wa André. Mbwa dungɔ ha pio yɔk ha tɔ. 17Jésus tɔa ha mbwa: «Ɛnɛ ndari mi! Mi bede nde ɛnɛ adung wan-ki wi.» 18Hapata, mbwa laka yɔk pɛ mbwa gde nɛhasa, nɛ mbwa ndara wɛnɛ. 19Ka wɛnɛ nɛa fin tikiring, a zɔka Jacques hinɛ bebe ya wa, Jean. Bafa mbwa nɛ̂ Zebede. Mbwa dungɔ ha zang sɔngu bhɔngiri nɛ yɔk pɛ mbwa. 20Nɛhasa, Jésus saa mbwa. Nɛ mbwa laka bafa mbwa Zebede nɛ hio wan-tom pɛa gde ha zang sɔngu, nɛ ndara Jésus. 21Jésus hinɛ hio wan-yambimɔ pɛa hɔa ha le Kapernaum. Ha swe ɔmtɛ, wɛnɛ lea twa gɔ Sɔ, nɛ angara osamɔ. 22Nɛ wi ndɔng ka zea wɛnɛ, yaksa pentɛ. Hazu a tɛ osi mɔ tuka hio wan-osi mbonga na. Ma, a osa nɛ ziomɔ. 23Ha ndangtɛ ngimɔ ma wi ka dung bala ha kɔ gdanga sɔtɛ lea ha twa gɔ Sɔ pɛ mbwa. A gdɔra nɛ ngagɛl, nɛ a tɔa: 24«Jésus wi mɛ Nazaret, mɛ ngoy de nɛ ge nɛ ɔ, ge nde? Mɛ tɛa ha gdangsa ɔ? Mi ingɔ mɛ nɛdedea. Mɛ nɛ̂ nzɔy wi, ka Sɔ tomsa.» 25Jésus tɔa nɛngaya ha gdanga sɔtɛ: «Gdɔki nu mɛ, gbo ha tɛ wi kɛ!» 26Nɛ gdanga sɔtɛ fesa wɛnɛ nɛngaya, nɛ a gboa ha tɛ wa nɛ gdɔra nɛ ngagɛl. 27Wi fɛt yaksa nɛkpasa nɛ mbwa angara ana may: «Ɛngɛ nɛ̂ nge tili mɔ ge? Wi ɛngɛ ha osa mbombe mɔ ha ɔ nɛ ziomɔ. Wɛnɛ ha nu ha hio gdanga sɔtɛ nɛ mbwa ze nu wa.» 28Nɛhasa, kasi tɛ wa yambala dam kandɔnu Galile fɛt. 29Jésus nɛ hio wan-yambimɔ gboa ha twa gɔ Sɔ. Nɛhasa Jésus kuo Jacques nɛ Jean, nɛ mbwa lea twa pɛ Simon hinɛ André. 30Haki folo mɛ Simon mɔ bhoko ha ɔanu nɛ zɛlɛ bawetɛ. Sising-sising mbwa tɔa wen zɛlɛ pɛa ha Jésus. 31Nɛ Jésus tɛa tɛ ba kɔ wa, gu wɛnɛ gde ha ngɔn. Zɛlɛ bawetɛ kara, nɛ wɛnɛ angara dea tom ha mbwa. 32Ka mbolo dea, nɛ ka swe lea, hio wi angara kaya hio wan-zɛlɛ nɛ hio wi ka dung bala ha kɔ gdanga sɔtɛ fɛt, nɛnɛ ha pɛ Jésus. 33Mɛgi, hio wi fɛt mɛ le wesara may ha nutwa pɛ Simon. 34Jésus kpasasa hio wi nɛdɔka ka dungɔ nɛ tili zɛlɛ nɛtɛ-nɛtɛ. Nɛ wɛnɛ yinɔ hio gdanga sɔtɛ nɛdɔka gbosisi ha tɛ hio ma wi. A kafa nde, hio gdanga sɔtɛ awolmɔ na. Hazu mbwa ingɔ wɛnɛ. 35Nɛ sutole sut, ka mɔ tɛ sa ka buee na, Jésus guotɛ nɛ gboa ha twa. A nɛa ha ma bhandi, ka wi bo ang na. Wɛnɛ angara gɔa Sɔ haki. 36Simon nɛ hio sɔy-tom pɛa fɛt aa tɛ ha kio wɛnɛ. 37Ka mbwa kpaa wɛnɛ, mbwa tɔa: «Wi fɛt ha kio mɛ.» 38Ma, Jésus tɔa ha mbwa: «Ɔ nɛ ha hio le mɔ pɛtɛa. Hazu lɛma nde, mi abul wen haki fin. Yo nɛ̂ hazu ɛngi ka mi tɛa.» 39Nɛ mɛgi, Jésus yala ha kandɔnu Galile fɛt nɛ haki a bulo wen ha zang hio twa gɔ Sɔ. Nɛ a yinɔ hio gdanga sɔtɛ ha tɛ hio wi gbosisi. 40Ma wan-doko tɛa tɛ ngbi zigolo ha si Jésus. A lokatɛ ha wɛnɛ, nɛ tɔa: «Ka mɛ ngoya, mɛ asasisi mi!» 41Sila Jésus doya nɛ ngɔtɛ. A yafafa kɔ ndɔ tɛ wi ɛngɛ, nɛ tɔa: «Mi ngoya, tɛ mɛ asa.» 42Ha ndangtɛ ngimɔ, doko pɛa kara, nɛ tɛ wa tɛ bo nɛ saa. 43- 44Jésus mboa nu wa nɛngaya: «Pangay, ka mɛ tɔ wen mɔ ɛngɛ ha ma wi ndang na! Ma, mɛ osi tɛ mɛ ha wan-hasadaka tuka wɛnɛ amɛkiri nde, doko pɛ mɛ kara kari. Hapata mɛ ha sadaka sasasamɔ, ka Moïse baha nua sɔngsi. Ɛngɛ beosi ha wi fɛt nde, mɛ kpasa kari.» Nɛ Jésus haa wal ha wɛnɛ pen. 45Ma, wi kɛ sio, nɛ wɛnɛ angara baa kasi mɔ, ka hɔa ha tɛ wa, ha wi fɛt. Hazu ɛngi, Jésus lɛm le zang le nɛ gbasi tɛ wa fin na. Ma, a bhɔna ha zang bɛlɛ, nɛ hio wi dungɔ ha guotɛ ha bhandi fɛt tɛ ha pɛa.


text: 1Sooli dɛɛn maa kwaana o yaarɩ d'ɩ Yuutu Zezi karabiə bam, yɩ o lagɩ sɩ o gʋ-ba. O ma zaŋɩ o vu Zwifə bam kaanɩm yuutu wʋm te. 2O ma loor-o sɩ o pʋpʋnɩ twaanʋ o pa Zwifə Wɛ-di sɩm na wʋ Damasɩ nɩ tɩn, nɩ wʋm na nɛ nɔɔna balʋ na tɔgɩ Zezi cwəŋə kam, o'o ja baara dɩ kaana o ja vu o kɩ pɩɩna digə nɩ Zeruzalɛm nɩ. 3O na nɛ twaanʋ tɩm tɩn, o ma zaŋɩ o maa ve Damasɩ. O na twɛ tɩʋ kʋm tɩn, pooni ma da dɩ nuŋi wɛyuu dɩ pɩpɩlɩ dɩ gilim-o. 4O ma tʋ tɩga nɩ, yɩ o ni kwərə na bəŋi o yɩrɩ ka wɩ: "Sooli, Sooli, bɛŋwaanɩ mʋ n jɩgɩ amʋ n bɛɛsɩ kʋntʋ?" 5O ma bwe o wɩ: "A tu, nmʋ yɩ wɔɔ mʋ?" Kwərə kam ma ta ka wɩ: "Amʋ yɩ Zezi wʋlʋ nmʋ na jɩgɩ n bɛɛsɩ tɩn mʋ. 6Nan zaŋɩ n zʋ tɩʋ kʋm wʋ. Nmʋ na yi da, ba laan w'ʋ ta kʋlʋ nmʋ na maŋɩ sɩ n kɩ tɩn." 7Nɔɔna balʋ na tɔgɩ dɩ Sooli tɩn maa zɩgɩ da, yɩ ba warɩ kʋlʋkʋlʋ sɩ ba ta. Ba dɛɛn ni kwərə kam, yɩ ba nan wʋ nɛ nɔɔn-nɔɔnʋ. 8Sooli ma zaŋɩ wɛɛnɩ o puri o yiə yɩ o daa ba naɩ. Ba ma ja-o o jɩŋa nɩ, ba vaŋ-o ba ja zʋ Damasɩ wʋ. 9Kʋ dɛɛn jɩgɩ da yatɔ mʋ o yiə na dwe. Maŋa kam kʋntʋ nɩ o wʋ di, o nan wʋ nyɔgɩ. 10Zezi karabu wʋdoŋ dɛɛn maa wʋ Damasɩ nɩ, o yɩrɩ mʋ Ananiya. O ma na vɩɩrɩm wʋnɩ d'ɩ Yuutu wʋm na ŋɔɔnɩ dɩd-o. O ma bəŋi o yɩrɩ o wɩ: "Ananiya!" O ma ləri o wɩ: "A yuutu, nii-nɩ." 11D'ɩ Yuutu wʋm ma ta dɩd-o o wɩ: "Zaŋɩ n vu Zudasɩ sɔŋɔ, kʋ na zɩgɩ cwəŋə kalʋ yɩrɩ na yɩ 'Yɔɔrɔ-tɔtɔ' tɩn ni nɩ. Nmʋ na yi da, sɩ n bwe nɔɔnʋ wʋlʋ yɩrɩ na yɩ Sooli tɩn bwiə. O yɩ Tarɩsɩ tu mʋ. Nmʋ w'ʋ na o na wʋra o warɩ Wɛ. 12Vɩɩrɩm wʋnɩ mʋ o nɛ nɔɔnʋ, o yɩrɩ mʋ Ananiya. O ma na-o yɩ o ba o daŋɩ o jɩa o baŋa nɩ, sɩ o yiə yam joori ya taa naɩ." 13Ananiya na ni kʋntʋ tɩn, o ma ləri o wɩ: "A yuutu, nɔɔna zanzan maŋɩ ba ta nɔɔnʋ wʋm kʋntʋ taanɩ ba brɩ amʋ, dɩ o na kɩ wo-balwaarʋ tɩlʋ maama o ma cɔgɩ nmʋ nɔɔna balʋ na wʋ Zeruzalɛm nɩ tɩn. 14O nan tu yo dɩ ni dɩlʋ o na joŋi Zwifə kaanɩm yigə tiinə bam tee nɩ tɩn mʋ, sɩ o ma ja balʋ maama na bə nmʋ nɩ ba Yuutu tɩn." 15D'ɩ Yuutu wʋm ma ta dɩd-o o wɩ: "Nan ve, bɛŋwaanɩ wʋntʋ mʋ yɩ wʋlʋ amʋ na kuri sɩ o taa tʋŋɩ o pa-nɩ, sɩ o daarɩ o pa amʋ yɩrɩ dɩm zaŋɩ Yisɩrayɛlɩ tiinə bam tee nɩ dɩdaanɩ dwi-gɛ tiinə dɩ ba pwa dɩ tee nɩ. 16Amʋ tɩtɩ nan w'ʋ brɩ-o yaara yalʋ maama o na maŋɩ sɩ o na amʋ yɩrɩ ŋwaanɩ tɩn." 17Ananiya laan ma zaŋɩ o vu o yi sɔŋɔ kʋm o zʋ. O ma na Sooli yɩ o daŋɩ o jɩa o baŋa nɩ o wɩ: "A ko-bu Sooli, d'ɩ Yuutu Zezi tɩtɩ mʋ tʋŋɩ amʋ nmʋ tee nɩ. Wʋntʋ ya mʋ brɩ o tɩtɩ nmʋ yigə nɩ maŋa kalʋ n ya na wʋ cwəŋə nɩ n maa n bɩɩnɩ tɩn. O tʋŋɩ-nɩ sɩ a ba a pa n joori n ta n naɩ mʋ, sɩ n daarɩ n joŋi Wɛ Joro kʋm dam." 18Ananiya na tagɩ kʋntʋ tɩn, bɩdwɩ baŋa nɩ mʋ wəənu dwanɩ Sooli yiə nɩ tɩ tʋ tɩga nɩ nɩnɛɛnɩ ŋwam-pʋrrʋ te tɩ daarɩ, yɩ o laan naɩ. O ma zaŋɩ o zɩgɩ wɛɛnɩ. O ma pa ba miis-o na wʋnɩ Zezi yɩrɩ ŋwaanɩ. 19O laan ma di wʋdiu yɩ o dam joori dɩ ba. O ma maŋɩ Zezi karabiə bam tee nɩ Damasɩ nɩ da fɩnfɩɩn. 20Sooli dɛɛn na wʋ Damasɩ nɩ kʋntʋ tɩn, o maa yəni o vu Zwifə bam Wɛ-di sɩm o brɩ-ba Zezi taanɩ. O maa tɛ o wɩ: "Zezi yɩ Wɛ Bu mʋ." 21Kʋ ma sʋ nɔɔna balʋ maama na ni o zaasɩm dɩm tɩn. Ba ma bwe daanɩ ba wɩ: "Kʋ daɩ nɔɔnʋ wʋntʋ dɛɛn mʋ wʋ Zeruzalɛm nɩ o cɔgɩ balʋ na ma Zezi ba bə nɩ ba Yuutu tɩn na? Kʋ nan daɩ kʋntʋ ŋwaanɩ mʋ o tu yo seeni, sɩ o taa jaanɩ Zezi karabiə o ve o paɩ Zwifə kaanɩm yigə tiinə bam na?" 22Sooli dɛɛn maa ve yigə dɩ baarɩ zanzan, yɩ o brɩ nɔɔna bam nɩ Zezi mʋ sɩɩnɩ o yɩ Krisi wʋm Wɛ na tʋŋɩ tɩn. Kʋ ma paɩ Zwifə balʋ na zʋʋrɩ Damasɩ nɩ tɩn daa warɩ o ni-taanɩ ba ləri. 23Da zanzan na kɛ tɩn, Zwifə bam ma kɩ ni daanɩ sɩ ba gʋ Sooli. 24O ma lwarɩ ba na bʋŋɩ sɩ ba kɩ-o kʋlʋ tɩn. Dɛ maama wɩa dɩ tɩtɩɩ ba zɩgɩ ba yɩrɩ tɩʋ kʋm niə yam mʋ, sɩ Sooli na tu sɩ o da da, sɩ ba laan gʋ-o. 25Dɛ dɩdwɩ tɩtɩɩ nɩ mʋ o karabiə bam ma pa o zʋ tɩtɔgɔ wʋ, yɩ ba lə ŋʋna kʋ ni nɩ ba pa o da kəbrə o tu tɩga yɩ o lu. 26Sooli laan ma vu Zeruzalɛm. O maa kwaanɩ sɩ o tɔgɩ o wəli Zezi karabiə bam wʋnɩ. Ba maama maa fʋna dɩd-o, yɩ ba ba bʋŋɩ nɩ o sɩɩnɩ o ji Zezi karabu. 27Banabasɩ ma vu o zən-o, yɩ o ja-o o vu Zezi tɩntʋŋna bam te. O ma ta o brɩ-ba Sooli na nɛ d'ɩ Yuutu Zezi cwəŋə nɩ yɩ o ŋɔɔnɩ dɩd-o te tɩn. O ta ma ta o brɩ-ba Sooli na kwaanɩ o ŋɔɔnɩ dɩ baarɩ o pa balʋ na wʋ Damasɩ nɩ tɩn lwarɩ Wɛ cɩga kam dɩ Zezi yɩrɩ te tɩn. 28Sooli ma maŋɩ Zezi karabiə bam tee nɩ, yɩ o tʋlɩ Zeruzalɛm ni maama o tɔɔlɩ Wɛ kwərə dɩ d'ɩ Yuutu Zezi yɩrɩ o brɩ nɔɔna. 29O maa yəni o ŋɔɔnɩ dɩ Zwifə balʋ na ŋɔɔnɩ Grɛkɩ tiinə taanɩ tɩn, yɩ o magɩ kantɔgɔ dɩ ba. Ba laan maa kwaanɩ sɩ ba gʋ-o. 30Zezi karabiə bam na lwarɩ kʋntʋ tɩn, ba ma ja-o ba ja vu Sezaarɩ, yɩ ba pa o kɛ o vu Tarɩsɩ. 31Zezi kɔgɔ kʋm nɔɔna balʋ maama na wʋ Zude dɩ Galile dɩ Samari je sɩm nɩ tɩn dɛɛn ma na siun dɩ ba yaara yam. Ba kɔgɔ kʋm ma fɔgɩ kʋ pulə kʋ wəli da, Wɛ Joro kʋm na zəni-ba tɩn ŋwaanɩ. Ba maa tɔgɩ d'ɩ Yuutu yɩ ba sɛ-o ba ŋwɩa maama wʋnɩ. 32Pɩyɛɛrɩ dɛɛn yəni o beeri o ve je maama mʋ o nii Zezi karabiə bam. Dɛ dɩdwɩ o daa ma zaŋɩ o vu sɩ o nii karabiə balʋ na zʋʋrɩ Lidi nɩ tɩn. 33O na yi da tɩn, o ma na nɔɔnʋ o yɩrɩ mʋ Ene. O dɛɛn yɩ kɔrɔ mʋ, yɩ o tigi bɩna nana o warɩ o zaŋɩ wɛɛnɩ. 34Pɩyɛɛrɩ na nɛ-o tɩn, o ma ta dɩd-o o wɩ: "Ene, Zezi Krisi w'ʋ pa-m yazurə. Nan zaŋɩ wɛɛnɩ sɩ n pri n sara kam n tiŋi." O na tagɩ kʋntʋ bɩdwɩ baŋa nɩ tɩn, mʋ Ene zaŋɩ wɛɛnɩ. 35Nɔɔna balʋ maama na zʋʋrɩ Lidi nɩ dɩ Sarɔn je sɩm maama nɩ tɩn ma na Ene na nɛ yazurə. Ba laan ma ba ba tɔgɩ d'ɩ Yuutu Zezi. 36Kaanɩ wʋdoŋ dɛɛn mʋ wʋ Zope nɩ, o yɩrɩ mʋ Tabita. (O yɩrɩ dɩdaanɩ Grɛkɩ tiinə taanɩ mʋ yɩ Dɔrkasɩ, dɩ kuri mʋ 'fərə'.) O maa yɩ Zezi karabu. O maa kɩ lanyɩranɩ yɩ o wəli yinigə tiinə zanzan. 37Maŋa kam kʋntʋ nɩ, o ma ba o ba jɩgɩ yazurə yɩ o tɩ. Nɔɔna ma kwe-o ba swɛ, yɩ ba ja-o ba di wɛyuu digə ba tiŋi da. 38Zope nan batwarɩ dɩdaanɩ Lidi. Kʋntʋ tɩn, Zezi karabiə balʋ na wʋ Zope nɩ tɩn ma lwarɩ nɩ Pɩyɛɛrɩ tu Lidi o wʋra. Ba ma tʋŋɩ nɔɔna bale o tee nɩ. Ba ma vu ba loor-o ba wɩ: "Popo, kɩ lɩla n ba dɩbam tɩʋ kʋm." 39Pɩyɛɛrɩ ma zaŋɩ o tɔgɩ dɩ ba o kɛ. O na yi Zope tɩn, ba ma ja-o ba di wɛyuu digə kam. Kadənə bam maama maa zɩgɩ ba gilim-o yɩ ba keerə. Ba ma brɩ-o gwaarʋ tɩlʋ maama Dɔrkasɩ ya na ŋwɩ yɩ o nyaanɩ-tɩ o pa-ba tɩn. 40Pɩyɛɛrɩ laan ma pa ba maama nuŋi pooni ba daar-o. O ma kuni doonə tɩga nɩ o warɩ Wɛ. O laan ma pipiri o nii tʋ wʋm yɩ o wɩ: "Tabita, zaŋɩ wɛɛnɩ." O ma puri o yiə o na Pɩyɛɛrɩ. O ma zaŋɩ o je. 41Pɩyɛɛrɩ ma twɩ o jɩŋa o ja-o o pa o zaŋɩ wɛɛnɩ o zɩgɩ. O laan ma bəŋi kadənə bam dɩ Zezi karabiə bam maama. O ma pa Tabita zɩgɩ ba yigə nɩ yɩ o brɩ-ba sɩ o ŋwɩ. 42Zope je sɩm nɔɔna bam maama ma ni kəm dɩm kʋntʋ ŋwa. Kʋ ma paɩ nɔɔna zanzan kɩ ba wʋ-dɩdʋa dɩ d'ɩ Yuutu Zezi. 43Pɩyɛɛrɩ ma maŋɩ Zope nɩ taan da zanzan. O dɛɛn zʋʋrɩ tɔn-gɔgɔ kʋdoŋ tee nɩ mʋ, o yɩrɩ mʋ Simɔn.


text: 1Kʋntʋ tɩn, amʋ ta lagɩ a bwe a nii, Wɛ vɩn DƖ tɩtɩ nɔɔna Yisɩrayɛlɩ tiinə bam mʋ na? Aye! Kʋ daɩ kʋntʋ. Amʋ tɩtɩ dɩ yɩ Yisɩrayɛlɩ dwi tu mʋ. A yɩ Abraham naa mʋ, yɩ a nuŋi Bɛnzamɛn dwi dɩm wʋnɩ. 2Wɛ wʋ vɩn DƖ nɔɔna balʋ DƖ na maŋɩ DƖ kuri pulim nɩ tɩn. Abam nan maŋɩ 'a ye Wɛ tɔnɔ kʋm na tagɩ Eli taanɩ te, dɩ o na warɩ Wɛ o ta Yisɩrayɛlɩ tiinə bam na kɩ te yɩ kʋ wʋ maŋɩ tɩn. 3O dɛɛn warɩ Wɛ o wɩ: "Yuutu Baŋa-Wɛ, ba gʋ nmʋ nijoŋnə bam maama, yɩ ba daarɩ ba cɔgɩ nmʋ kaanɩm bimbinə yam. Kʋ laan daarɩ amʋ yɩranɩ mʋ, yɩ ba kwaanɩ sɩ ba gʋ amʋ dɩ." 4Wɛ nan lər-o DƖ wɩ bɛɛ mʋ? DƖ dɛɛn wɩ: "Amʋ lɩ nɔɔna mʋrr-tɩrpɛ mʋ (7.000), sɩ ba taa yɩ amʋ tɩtɩ nɔɔna. Bantʋ ta wʋ fɔgɩ ba kuni doonə ba zuli Baalɩ. " 5Kʋ nan ta yɩ bɩdwɩ mʋ dɩ zɩm maama. Nɔɔna fɩnfɩɩn ta mʋ daarɩ, Wɛ na tɔgɩ DƖ zaanɩ dɩm ŋwaanɩ DƖ kuri-ba tɩn. 6Wɛ dɛ DƖ zaanɩ dɩm ŋwaanɩ mʋ DƖ kuri-ba, sɩ kʋ daɩ ba tɩtʋŋ-ŋʋna ŋwaanɩ. Kʋ ya na yɩ ba tɩtʋŋ-ŋʋna ŋwaanɩ mʋ Wɛ kuri-ba, kʋ ya daa b'a ta yɩ DƖ zaanɩ dɩm DƖ na pɛ-ba tɩn ŋwaanɩ. 7Kʋ brɩ nɩ Yisɩrayɛlɩ tiinə bam wʋ nɛ cɩga kalʋ ba na kwaanɩ sɩ ba na Wɛ tee nɩ tɩn. Nɔɔna balʋ Wɛ na kuri tɩn nan mʋ nɛ-ka. Balʋ na daarɩ tɩn bɩcarɩ digili. 8Kʋ maa kɩ-ba nɩ kʋ na pʋpʋnɩ te Wɛ tɔnɔ kʋm wʋnɩ kʋ wɩ: "Wɛ mʋ pɛ ba wʋbʋŋa tɩ, yɩ ba daa ba ni kʋlʋkʋlʋ kuri. Dɩ zɩm maama, ba yiə ta ba naɩ, yɩ ba zwa dɩ kwarɩmɩ dɩ Wɛ cɩga kam." 9Davidi dɩ dɛɛn tagɩ ba taanɩ o wɩ: "Wɛ w'ʋ pa ywəəni dɩlʋ ba na bʋŋɩ sɩ ba di tɩn pipiri dɩ ji woŋo kʋlʋ na w'ʋ ja-ba kʋ cɔgɩ, nɩ cɩkʋ na jaanɩ-ba te tɩn. Kʋ maa w'ʋ pa Wɛ pa ba na cam yɩ ba tʋ tɩga nɩ. 10Wɛ w'ʋ pa ba yiə dwe yɩ ba daa b'a ta naɩ. DƖ maa w'ʋ pa ba yɩra cɛ dɩ yaara taan, maŋa maama." 11Amʋ ta lagɩ a bwe a nii, Yisɩrayɛlɩ tiinə bam na tri ba tʋ kʋntʋ tɩn, kʋ brɩ nɩ ba daa b'a wanɩ ba zaŋɩ ba joori ba fɔgɩ dɩ Wɛ mʋ na? Aye! Bantʋ na vɩn Wɛ cɩga kam te tɩn mʋ pɛ dwi-gɛ tiinə wanɩ ba na vrɩm Wɛ tee nɩ. Wɛ kɩ kʋntʋ sɩ kʋ pa Yisɩrayɛlɩ tiinə bam mʋ taa jɩgɩ wʋ-gʋʋ dɩ ba. 12Yisɩrayɛlɩ tiinə bam na kɩ ba cɔgɩ tɩn mʋ pɛ nabiinə maama wanɩ ba na zənə lanyɩranɩ Wɛ tee nɩ. Bantʋ na gɛ kʋlʋ ba na maŋɩ sɩ ba na tɩn mʋ pɛ dwi-gɛ tiinə na cwəŋə ba joŋi Wɛ zənə yam. Kʋ brɩ nɩ Yisɩrayɛlɩ tiinə kɔgɔ kʋlʋ na w'ʋ ba tɔgɩ Wɛ tɩn na puli kʋ ti, kʋ'ʋ pa nɔɔna na Wɛ zənə zanzan kʋ ja gaalɩ. 13Kʋ yɩ dɩ abam dwi-gɛ tiinə mʋ a lagɩ a ta taanɩ dɩntʋ. Amʋ na yɩ Zezi tɩntʋŋnʋ sɩ a taa tɔɔlɩ o kwərə kam a brɩ dwi-gɛ tiinə tɩn, a brɩ nɩ kʋ tiini kʋ yɩ tɩtʋŋ-kamunu mʋ. 14Amʋ kwaanɩ a tʋŋɩ sɩ kʋ pa wʋ-gʋʋ mʋ ja a donnə Yisɩrayɛlɩ tiinə bam, sɩ kʋ wanɩ kʋ pa Wɛ vrɩ ba badonnə amʋ tɩtʋŋa yam ŋwaanɩ. 15Wɛ na yagɩ bantʋ tɩn, kʋ pɛ lʋgʋ baŋa dwi tiinə maama laan ba ba fɔgɩ dɩ Wɛ. Kʋ daarɩ maŋa kalʋ Wɛ na w'ʋ joori DƖ joŋi-ba tɩn, kʋ'ʋ ta nyɩ dɩ twa na joori ba na ŋwɩa te tɩn mʋ. 16D'ɩ ye nɩ, nmʋ na dɛ yigə n fɔ dɩpɛ n tiŋi Wɛ ŋwaanɩ, dɩlʋ maama na daarɩ tɩn daa ta yɩ Wɛ nyɩm mʋ. Tiu kuri na yɩ Wɛ nyɩm, kʋ nɛ sɩm maama dɩ yɩ Wɛ nyɩm mʋ. 17Yisɩrayɛlɩ tiinə bam nyɩ dɩ Olivi tiu ba na jəri gaarɩ wʋnɩ te tɩn mʋ. Kʋ yɩ nɩnɛɛnɩ Wɛ mʋ goni tiu kʋm kʋntʋ nɛ sɩdaara DƖ yagɩ, yɩ DƖ daarɩ DƖ kwe Olivi tiu kʋlʋ na wʋ gaa wʋnɩ tɩn nɛ DƖ toŋi DƖ gwaanɩ nɛ sɩdonnə sɩm wʋnɩ. Abam balʋ na yɩ dwi-gɛ tiinə tɩn nyɩ dɩ nɛ sɩlʋ ba na toŋi tɩn mʋ. Sɩ laan ma wəri yɩ sɩ tɔgɩ sɩ naɩ tiu kʋm kugu kʋm nyʋa kam. 18Kʋntʋ ŋwaanɩ, nmʋ yɩ ta n gooni nɛ sɩlʋ ba na goni ba yagɩ tɩn. Nmʋ na brɩ n tɩtɩ kʋntʋ, ta n ye sɩ kʋ daɩ nmʋ mʋ paɩ tiu kʋm kugu kʋm zɩga. Kʋ yɩ kugu kʋm mʋ jɩgɩ nmʋ. 19Nmʋ nan waɩ n tɛ nɩ: "Wɛ goni nɛ sɩm kʋntʋ DƖ yagɩ, kʋ daarɩ sɩ amʋ mʋ na jəgə a toŋi tiu kʋm yɩra nɩ." 20Kʋ sɩɩnɩ kʋ kɩ kʋntʋ mʋ. Wɛ nan goni nɛ sɩm kʋntʋ DƖ yagɩ, ba na wʋ kɩ ba wʋ-dɩdʋa dɩ DƖ tɩn ŋwaanɩ mʋ. Nmʋ nan na wanɩ n toŋi tiu kʋm yɩra nɩ tɩn, kʋ yɩ n na kɩ n wʋ-dɩdʋa dɩ Wɛ tɩn ŋwaanɩ mʋ. Nan yɩ zaŋɩ n ta n kɩ kamunni, za n ta n kwarɩ Wɛ. 21Bɛŋwaanɩ, Wɛ na wʋ sɛ sɩ DƖ yagɩ tiu kʋm tɩtɩ nɛ sɩm sɩ je nɩ tɩn, nmʋ dɩ na ba jɩgɩ wʋ-dɩdʋa dɩ DƖ, DƖ b'a yagɩ-m da. 22Kʋ maama nan brɩ Wɛ na kɩ nɔɔna lanyɩranɩ te, yɩ DƖ daarɩ DƖ vaŋɩ nɔɔna zwa te tɩn mʋ. Kʋ na yɩ balʋ na kɩ ba cɔgɩ tɩn, DƖ vaŋɩ ba zwa mʋ. Kʋ daarɩ, nmʋ nan na wʋ yagɩ Wɛ cwəŋə kam tɔgɩm, DƖ w'ʋ ta kɩ nmʋ lanyɩranɩ. Nmʋ nan na yagɩ Wɛ cwəŋə kam, DƖ laan w'ʋ go nmʋ dɩ DƖ yagɩ mʋ nɩ tiu naga te. 23Yisɩrayɛlɩ tiinə bam nan na kɩ ba wʋ-dɩdʋa ba sɛ Wɛ, ba'a joori ba na ba jəgə kam. Wɛ w'ʋ wanɩ DƖ joori DƖ toŋi-ba da. 24Kʋntʋ tɩn, nmʋ wʋlʋ na yɩ dwi-gɛ tu tɩn nyɩ dɩ naga kalʋ Wɛ na goni Olivi tiu kʋlʋ na wʋ gaa wʋnɩ tɩn yɩra nɩ mʋ. DƖ ma pa nmʋ toŋi Olivi tiu kʋlʋ na wʋ gaarɩ wʋnɩ tɩn yɩra nɩ, yɩ kʋ daɩ nɩ nɔɔna na yəni ba kɩ te tɩn. Kʋntʋ ŋwaanɩ kʋ b'a ta cana dɩ Wɛ sɩ DƖ joori DƖ toŋi nɛ sɩlʋ DƖ ya na goni tɩn sɩ tɩtɩ kugu kʋm je nɩ. 25A ko-biə-ba, amʋ lagɩ sɩ 'a lwarɩ Wɛ cɩga kalʋ dɛɛn na səgi tɩn mʋ. Abam na sɩɩnɩ 'a lwarɩ kʋntʋ, 'a daa b'a ta bʋŋɩ nɩ 'a yɩ swan tiinə. Kʋ na yɩ te tɩn, lele kʋntʋ Yisɩrayɛlɩ tiinə badaara wʋrʋ digili yɩ ba warɩ Wɛ cɩga kam kuri ba ni. Kʋ nan w'ʋ ta yɩ kʋntʋ, sɩ kʋ vu kʋ yi maŋa kam dwi-gɛ tiinə balʋ na sɛ Wɛ tɩn kɔgɔ kʋm na w'ʋ puli kʋ ti tɩn. 26Kʋntʋ, Yisɩrayɛlɩ tiinə kɔgɔ kʋm maama laan w'ʋ na vrɩm, nɩ kʋ na pʋpʋnɩ Wɛ tɔnɔ kʋm wʋnɩ kʋ wɩ: "Wʋlʋ na paɩ nɔɔna na vrɩm tɩn w'ʋ nuŋi Siyɔn nɩ o ba, yɩ o'o pa Zakɔbɩ dwi tiinə bam lwarɩm dɩm ti. 27Amʋ Wɛ w'ʋ go ni dɩntʋ a pa-ba, nɩ amʋ w'ʋ saarɩ ba lwarɩm dɩm a yagɩ." 28Yisɩrayɛlɩ tiinə bam na vɩn Wɛ kwər-ywəŋə kam tɩn, ba jigi Wɛ dʋna mʋ, yɩ kʋntʋ laan pa abam dwi-gɛ tiinə bam na vrɩm Wɛ tee nɩ. Kʋ daarɩ, kʋ na yɩ Wɛ na kuri nɔɔna sɩ ba taa yɩ DƖ nɔɔna te tɩn laŋa nɩ, DƖ soe Yisɩrayɛlɩ tiinə bam, DƖ dɛɛn na goni ni dɩ ba nabaara bam tɩn ŋwaanɩ. 29Wɛ nan ba kɩ a ya na maanɩ, dɩ DƖ na kuri nɔɔna yɩ DƖ kɩ-ba lanyɩranɩ te tɩn. 30Abam dwi-gɛ tiinə dɛɛn ya vɩn Wɛ mʋ, yɩ 'a laan ba 'a lwarɩ DƖ yibwən-durə kam, Yisɩrayɛlɩ tiinə bam na vɩn Wɛ tɩn ŋwaanɩ. 31Bantʋ dɩ laan tu ba vɩn Wɛ ni, yɩ abam na Wɛ yibwənə kam, sɩ kʋ wanɩ kʋ pa bantʋ dɩ laan ba ba lwarɩ DƖ yibwən-durə kam na yɩ te tɩn. 32Wɛ nan pɛ nɔɔna maama nyɩ nɩ ba wʋ pɩɩna digə nɩ mʋ te, ba na vɩn DƖ ni tɩn ŋwaanɩ, sɩ DƖ laan wanɩ DƖ duri ba maama yibwənə. 33Maanɩ-na 'a nii Wɛ zaanɩ dɩm na tiini dɩ dagɩ te. Wɛ wʋbʋŋa dɩ DƖ yəno kʋm dɩ ma tiini kʋ lirə. Nɔɔn-nɔɔnʋ b'a wanɩ o lwarɩ DƖ na lɩ wʋbʋŋa sɩ DƖ kɩ te tɩn, naa o lwarɩ cwe sɩlʋ DƖ na tɔgɩ tɩn, nɩ kʋ na pʋpʋnɩ Wɛ tɔnɔ kʋm wʋnɩ kʋ wɩ: 34"Nɔɔn-nɔɔnʋ b'a wanɩ o lwarɩ Baŋa-Wɛ wʋbʋŋa, naa o brɩ-DƖ DƖ na w'ʋ kɩ te tɩn. 35Nɔɔn-nɔɔnʋ b'a wanɩ o kwe o woŋo o jɩnɩ Wɛ." 36Bɛŋwaanɩ wəənu maama nuŋi Wɛ te mʋ, yɩ dɩntʋ mʋ nii tɩ maama baŋa nɩ, yɩ tɩ maama yɩ dɩntʋ nyɩm mʋ. Wɛ maŋɩ dɩ zulə mʋ, sɩ kʋ taa ve maŋa kalʋ na ba ti tɩn. Amina.


text: 1Paa tɩ sam fɛɩ teu tɔ, ɩsɩɩ ma sama ma tɩ. Pə lapa-m ɩsɩɩ toosee taka na má ná mpi mpi na mpi Tacaa kulaa na ɩ́ hʋ́lɩ́-m tɔ, maa yɔɣɔtɩ pə tɔm kɛ pənɛntɛ. 2Ma nyəmá Ɩsɔ sɛɛlʋ nɔɣɔlʋ, pɩɩsɩ lapa naanʋwa na liɣiti kɔlɔ pə kpaasʋɣʋ-ɩ hatuu ɩsɔtaa tɔ. Ma ta nyɩ sɩ pə kpaasa-ɩ tampana yaa pə lapa-ɩ ɩsɩɩ toosee taka kɛ́ kʋlapʋ tɔ. Ama Ɩsɔ tike nyəmna. 3Ma nyəmá sɩ kʋpam pə kpaasa yʋlʋ ɩnəɣɩ hatuu aləsanna taa. Ma tasəɣɩ yɔɣɔtʋɣʋ sɩ ma ta nyɩ sɩ tampana pə kpaasa-ɩ yaa pə lapa-ɩ toosee taka kɛ́ kʋlapʋ tɔ. Ama Ɩsɔ tike nyəmna. 4Na ɩ́ nɩɩ pa yɔɣɔtaɣa tənaɣa tɔmnaa mpa yʋlʋ kaa pəsɩ na ɩ́ yɔɣɔtɩ tɔ, na pə ta tɩɩ haʋ yʋlʋ pəyaɣa sɩ ká yɔɣɔtɩ tɔ. 5Yʋlʋ ɩnɛ maa samɩ-ɩ, ɩlɛ ma maɣamaɣa ma kaa sa ma tɩ se. Ye pə wɛ sam, ma ɩcantʋ kiŋ kɛ maa sana ma tɩ. 6Ye ma tɩ sam kɛ maa pɛɛkaɣa ma taa la kpaŋtʋ se. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, tampana kɛ maa heelaɣa tɔ se. Ama ma kpa ma təɣɩ na ma tɩ sam, maa caa sɩ nɔɣɔlʋ ɩ́ nyənɩ-m sɩ ma kɛ́ pʋlʋ na pə́ kəlɩ ɩsəna mpi ɩ́ naakɩ na ɩ́ nɩɩkɩ sɩ ma lakɩ tɔ. 7Pə tʋ-m ma tɔnʋɣʋ taa kɛ́ kʋtɔŋ kʋwəwɩɩʋ sɩ ma taa saŋ ma tɩ sɩ maɣa pə kula sɔsɔɔntʋ na pə́ hʋ́lɩ́. Ɩlɛ kʋtɔŋ ŋkʋ kʋ wɛ kɛ́ ɩsɩɩ Satanɩ tillu wei ɩ tilaa tɔ sɩ ɩ́ kaɣatɩ-m na má taa sa ma tɩ tɔ. 8Tɔm tooso kɛ́ ma sələma Tacaa kɛ kʋtɔŋ kʋnɛ kʋ tɔɔ sɩ ɩ́ waasɩ-m-kʋ. 9Ama ɩ cɔ-m sɩ ɩ pɛɛlɛɛ paasi, pʋlʋ ta kaasɩ sɩ ɩ́ tasa-m lapʋ, sɩ pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, ma ɩcantʋ taa kɛ́ ɩnɩ ɩ toma ná naa teu. Ye mpʋ ma ɩcantʋ kɛ maa sana ma tɩ na Kilisiti toma kenti ma tɔɔ. 10Pə tɔɔ kɛ́ ɩcantʋ na kʋtʋʋŋ na ɩsənyəŋlɛ na wahalanaa na laŋwakəllɛ sɔsɔɔlɛ, pə təna mpi ma naa ɩsəntɔɣɔ Kilisiti tɔɔ tɔ ma mʋɣələɣəna-wəɣɩ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, ma kɛ́ ɩcam ɩlɛ ma toŋ taa toŋ ntɛ́ təna. 11Ma yɔɣɔtəɣɩ kɛ́ ɩsɩɩ ma sʋʋ kpaŋʋɣʋ, ɩlɛ mə yelina na má yɔɣɔtəɣɩ mpʋ. Pɩɩ mʋna ɩsɩɩ mɩɩ sɛɛnna ma tɔɔ. Mpi tɔ, paa ma ta kɛ pʋlʋ tɔ mə nyɛntɛ tillaa sɔsaa mpɛ pa ta tɛɛ-m pʋlʋ. 12Pə lapa təma wena a hʋ́lə́ɣɩ́ sɩ ma kɛ́ tillu tɔɣɔ mə hɛkʋ taa na suulu sɔsɔ mɛɛ. Sɔɣɔntʋ təma na Ɩsɔ kɔkɔlɔ nyəm na piti təma kɛ a lapənaa. 13Nti tə taa kɛ́ pa ta la-mɛ ɩsɩɩ pa lakʋɣʋ Yesu sɛɛlaa kpeka lɛnna tɔ ye pə taɣa tɔkʋɣʋ mpi mə ta tɔkɩ-m tɔ pə paasi? Ma tɔm səpəna-mɛɣɛ tənɛ ɩnɩ tə taa. 14Ma nyɔɔsəɣɩ ma tɩ sɩ ma kɔŋ mə tɛɣɛ tɔm tooso nyəm, ɩlɛ maa caa sɩ ɩ́ tɔkɩ-m se. Mə maɣamaɣa kɛ ma caa pə taɣa mə liɣitee. Pə taɣa piya caləsəɣəna liɣitee sɩ sɩ tɔɔ sɩ caanaa. Ama caanaa caləsəɣəna liɣitee sɩ pa tɔɔna pa piya. 15Ye ma ma laŋhʋlʋmlɛ ntɛ́ sɩ má tɔɣɔ mə tɔɔ kɛ́ pə təna mpi ma wɛna tɔ, paa ma tɩ má kʋ na pə́ səna-mɛ. Ye máá sɔɔla-mɛɣɛ ḿpʋ́ɣʋ́ teu ɩlɛ, mɩɩ məŋna maɣa sɔɔlʋɣʋ kɛ pəcɔ? 16Ɩ́ nyəmá teu sɩ ma ta mɩɩsəna-mɛ. Ama lɛlaa ná tɛɛna-tɩ sɩ acilaɣatʋ kɛ ma lapənaa na má nyɩ-mɛɣɛ katɔsɩ na pɔpɔtʋnaa na má kpa-mɛ. 17Mpa ma tila mə kiŋ tɔ pa taa nɔɣɔlʋ lapa na má tɔɣɔ mə tɔɔ? 18Ma wiina Titʋ sɩ ɩ́ polo mə tɛ na ma təŋsa ɩ waalɩ kɛ́ tá taapalʋ ɩlɛ. Yaa ɩ́ caa ɩ́ tɔ sɩ Titʋ tɔɣɔna mə tɔɔ kɛ? Pə taɣa ma yaasi na ma ɩkpatɛ kɛ Titʋ təŋaa? 19Ntanyɩ pə kpaɣaʋ waatʋ nɔɣɔlʋ tɔ ɩ hʋʋ kɛlɛ sɩ tə pɛɛkəɣɩ sɩ tə́ kɛɛlɩ tá nyɔ́ɔ́ŋ tɔɔ. Aaɩ pə taɣa mpʋ. Ɩsəna Kilisiti caakɩ tɔ ḿpʋ́ɣʋ́ tə yɔɣɔtəɣɩ Ɩsɔ ɩsɛntaa. Tá taapalaa kʋpama tə heeliɣi-mɛɣɛ pə tənaɣa ḿpʋ́ɣʋ́ sɩ ɩ́ polo lɔlɔ. 20Ma nyaŋ sɩ ye ma kɔma na má tala mə tɛ má taa maɣana-mɛɣɛ nti maa caa tɔ tə taa, na mɩɩ taa na nti mɩɩ caa tɔɣɔ ma kiŋ. Ma nyaŋ kɛ́ sɩ pə́ taa kɔɔ na yoou, na ɩsəsɛɛmlɛ, na pááná, na kəlʋɣʋ pɛɛkʋɣʋ, na kʋtʋʋŋ, na yɔɣɔtaɣa kpaɩ nyəŋka, na ɩsəcaʋ, na liɣituɣu pə́ wɛɛ. 21Ma nyaŋ kɛ́ sɩ má tala mə kiŋ ma Ɩsɔ ɩ́ taa pasa-m mə ɩsɛntaa na má kɔɔ na má wii yəlaa paɣalɛ mpa pa lapa ɩsaɣatʋnaa kɛ tuu lɔŋ, na pá tá yele tɛtɛlakasɩ, na asilima, na yaasi ɩsaɣaʋ wei paa tɔkaa tɔ pa tɔɔ.