text: 1Yesu aa kyʋwalɩ Wɩɩsɩ hʋ ko teŋ, ʋ bee ʋ hatɩnna hʋ sii kyol fuwonaaŋ kɩdɩgɩ ba aa yɩrɩ Kidirɔŋ, a mʋ gyʋʋ baga kɩdɩgɩ tɩyaŋ ba aa pɔɔ olivi tɩɩsɩ. 2Gyudasɩ, nal hʋ aa ko kpa Yesu yallɩ hʋ gyɩ gyɩŋ baga no lee rɛ, beewɩya ba bee Yesu gyɩ aa kɩ mʋ doŋ nɛ saŋa buloŋ. 3Ɛɛ rɛ Gyuuma wɩɩkyʋwal sɩlaala nɩhɩyasɩ abee Farasiima hʋ sii lɩɩ Roma laalyuwolo badɔmɔŋ abee Wɩɩkyʋwaldɩɩbal hʋ pʋpɔɔlɔ badɔmɔŋ, dɩ Gyudasɩ kaŋ ba mʋ dɩ ba kaŋ Yesu. Ba gyɩ nyʋgɩlɩ ba bakɩna rɛ, aŋ kolo fɩŋtɩŋsɩ abee kapɩla. 4Yesu gyɩ gyɩŋ wɩɩ hʋ buloŋ ba aa sɩ yaa ʋ rɛ. Ɛɛ rɛ ʋ lɩɩ kyeŋ ba a pɩyɛsɩ ba a baa, "Aŋnɛ rɛ ma kɩ kyɛ?" 5Ɛɛ rɛ ba baa, "Yesu aa lɩɩ Nazarɛti rɛ á kɩ kyɛ." Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ba a baa, "Mɩyaŋ nɛ nyɛ." Gyudasɩ, gyambatɩɩna hʋ mɛ fa pɛɛ ba tɩyaŋ nɛ a sɩŋ doŋ. 6Yesu aa basɩ baa mɩyaŋ nɛ nyɛ, ba mɩɩgɩ mʋ hal, a lɩɩ tele. 7Ɛɛ rɛ Yesu bɩl pɩyɛsɩ ba a baa, "Aŋnɛ rɛ ma kɩ kyɛ?" Ba baa, "Yesu aa lɩɩ Nazarɛti." 8Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ba a baa, "Ŋ foŋ basɩ tɩya ma rɛ anɩɩ mɩyaŋ nɛ nyɛ. Dɩ mɩyaŋ kɛ rɛ ma kɩ kyɛ, ma leŋ dɩ ŋ hatɩnna no kɛ kɩ mʋ." 9Ʋ basɩ gɛɛ rɛ dɩ wɩɩ hʋ ʋ fa aa laa sɩya basɩ kɔnɩ ko yaa wɩtɩɩ. Ʋ fa baa "Ŋ kuwo, nala hʋ buloŋ ɩ aa lɩɩ tɩya ŋ, ba kɩdɩgɩ buloŋ bɩ nyʋgɩsa." 10Dɩ Siimɔŋ Piita fa kol takoobii doŋ. Ɛɛ rɛ ʋ tʋʋrɩ, a ŋmaŋ Gyuuma wɩɩkyʋwal sɩlaala nɩhɩyawʋ kɩdɩgɩ yoŋ ba aa yɩrɩ Malku noduu dɩgɩŋ a kyɔl. 11Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya Piita a baa, "Kpa ɩ takoobii hʋ tʋʋ ʋ tʋʋl tɩyaŋ. Ɩ bɩɩna anɩɩ ŋ bee kyɛ dɩ ŋ na tʋwara hʋ ŋ kuwo aa kpaa bine ŋ nɛ koo?" 12Ɛɛ rɛ Roma laalyuwolo hʋ abee ba nɩhɩyawʋ abee Wɩɩkyʋwaldɩɩbal hʋ pʋpɔɔlɔ kaŋ Yesu, a vʋwa ʋ, 13a laa sɩya kana ʋ mʋ Anaasɩ lee. Anaasɩ fa yaa Kayifasɩ hɩɩla rɛ. Haŋ bɩna hʋ, Kayifasɩ rɛ fa yaa Gyuuma wɩɩkyʋwal sɩlaala nɩhɩyasɩ buloŋ nɩhɩyawʋ. 14Kayifasɩ no rɛ gyɩ basɩ tɩya Gyuuma nɩhɩyasɩ anɩɩ dɩ nɩdɩgɩ rɛ laa paalʋʋ no nala buloŋ nyuu sʋba, ʋ rɛ sɩ kpɩya ba paalʋʋ hʋ nala buloŋ aa sɩ sʋba. 15Siimɔŋ Piita bee Yesu hatɩnna hʋ kɩdɩgɩ gyɩ tɩŋ Yesu hal lɛ. Wɩɩkyʋwal sɩlaala nɩhɩyawʋ hʋ gyɩ gyɩŋ haŋ hatɩnnɩ hʋ rɛ weliŋ. Ɛɛwɩya, ʋ kɛ gyɩ tɩŋ Yesu hal a gyʋʋ gyaŋwuwo hʋ rɛ. 16Ka Piita kɛ sɩŋ paga hʋ nyʋwa tɩyaŋ. Ɛɛ rɛ Yesu hatɩnnɩ no mɩɩgɩ lɩɩ, a basɩ wɩya tɩya haŋtolibiye hʋ aa pɔɔ paga hʋ nyʋwa, aŋ kaŋ Piita ko gyʋʋ. 17Ɛɛ rɛ haŋtolibiye hʋ aa sɩŋ pɔ paganyʋwa hʋ pɩyɛsɩ Piita a baa, "Ka ɩ yaa baal no hatɩnna hʋ kɩdɩgɩ rɛ?" Ɛɛ rɛ Piita baa, "Aayɩ, ŋ bɩ yaa ba kɩdɩgɩ." 18Saŋa no tɩyaŋ waal gyɩ we doŋ nɛ weliŋ. Ɛɛ rɛ dɩya hʋ tʋŋtʋnna abee Wɩɩkyʋwaldɩɩbal hʋ pʋpɔɔlɔ we diŋ a sɩŋ gol a kɩ wiyeni. Nyɛ rɛ Piita mɛ mʋ sɩŋ ba lee a kɩ wiyeni diŋ hʋ. 19Ɛɛ rɛ Gyuuma wɩɩkyʋwal sɩlaala nɩhɩyawʋ hʋ pɩyɛsɩ Yesu ʋ hatɩnna hʋ wɩya abee wɩya hʋ ʋ fa aa dagɩ. 20Ɛɛ rɛ Yesu baa, "Ŋ bɩ lʋwɔlɩ basɩ wɩɩ buloŋ a tɩya nal buloŋ. Ŋ aa sɩŋ lɩgyalɩɩ tɩyaŋ nɛ a basɩ wɩya kɩ tɩya nala. Ŋ aa kɩ daga nala Gyuuma wɩɩkyʋwaldɩɩsɩ tɩyaŋ nɛ abee Wɩɩkyʋwaldɩɩbal hʋ tɩyaŋ lee hʋ nala aa kɩ laŋŋɩ. 21Bee rɛ yaŋ tɩŋ ɩ kɩ pɩyɛsɩ ŋ nyɛ? Pɩyɛsɩ nala hʋ aa nɩɩ wɩya hʋ ŋ aa basa, dɩ ba daga ɩ. Beewɩya ba gyɩŋ wɩya hʋ ŋ aa basa rɛ." 22Yesu aa basɩ gɛɛ, Wɩɩkyʋwaldɩɩbal pʋpɔɔlɔ hʋ kɩdɩgɩ ŋmaa ʋ kyaŋkpaŋ tɩyaŋ aŋ baa, "Aŋnɛ rɛ yaa ɩ, ɩ basɩ wɩya nyɛ kɩ tɩya Gyuuma wɩɩkyʋwal sɩlaala nɩhɩyawʋ hʋ?" 23Ɛɛ rɛ Yesu baa, "Dɩ mɩyaŋ nɛ basɩ wɩɩ kyogi, ʋ maga dɩ ɩ basɩ dɩ nal buloŋ nɩɩ rɛ. Amɛ dɩ wɩɩ hʋ ŋ aa basa rɛ yaa wɩtɩɩ, bee rɛ tɩŋ ɩ leŋ ba ŋmaa ŋ kyaŋkpaŋ?" 24Ɛɛ rɛ Anaasɩ ha leŋ Yesu vʋwa gɛɛ, ka ʋ leŋ ba kana ʋ mʋ Gyuuma wɩɩkyʋwal sɩlaala nɩhɩyawʋ Kayifasɩ lee. 25Piita ha gyɩ sɩŋ gyaŋwuwo hʋ tɩyaŋ nɛ a kɩ wiyeni diŋ hʋ. Ɛɛ rɛ nala hʋ badɔmɔŋ pɩyɛsɩ ʋ a baa, "Ka ɩ mɛ yaa baal no hatɩnna hʋ kɩdɩgɩ rɛ." Piita tʋwa a baa, "Aayɩ, ŋ bɩ yaa ba kɩdɩgɩ." 26Dɩ Gyuuma wɩɩkyʋwal sɩlaala nɩhɩyawʋ hʋ yoŋ kɩdɩgɩ mɛ gyɩ we doŋ. Ʋ gyɩ yaa nal hʋ dɩgɩŋ Piita gyɩ aa ŋmaŋ kyɔl hʋ lʋllɩ rɛ. Ɛɛ rɛ ʋ pɩyɛsɩ Piita a baa, "Na ŋ gyɩ naa ɩ bee Yesu no rɛ olivi tɩɩsɩ baga hʋ tɩyaŋ?" 27Ɛɛ rɛ Piita bɩl tʋwa a baa dɩ aayɩ. Piita aa basɩ gɛɛ ko teŋ dɩ gyibal wiye. 28Ʋ kyɩkyʋwala pipi, ba sii kaŋ Yesu lɩɩ Kayifasɩ dɩya tɩyaŋ, a mʋ Pilato dɩya. Pilato rɛ fa laa Roma kuworibal hʋ naasɩ sɩŋ doŋ paalʋʋ tɩyaŋ. Gyuuma hʋ gyɩ bɩ gyʋʋ gyaŋwuwo hʋ. Beewɩya ba gyɩ bee kyɛ dɩ ba ko kyogi ba sɩna, ka dɩ ba wuwo di Dɩɩsɩ-parɩ-banɩɩ Kyɛbal kɩdiiliye hʋ. 29Ɛɛ rɛ Pilato ko lɩɩ pɩyɛsɩ ba a baa, "Wɩbee rɛ ma baa baal no yaa kyogi?" 30Ɛɛ rɛ ba basɩ tɩya ʋ a baa, "Dɩ ʋ rɛ fa bɩ yaa wɩɩ kyogi, á fa bɩ sɩ kana ʋ ko ɩ lee." 31Ɛɛ rɛ Pilato basɩ tɩya ba a baa, "Ɛɛ kɛ, ma kana ʋ mʋ di ʋ sarɩya ma tɩɩ lesiri tɩyaŋ." Ɛɛ rɛ ba basɩ tɩya ʋ a baa, "Mamaa Roma nala bɩ tɩya ma ŋmanɩɩ dɩ á kpʋ nal buloŋ". 32Wɩya no buloŋ yaa rɛ dɩ wɩya hʋ buloŋ Yesu aa basa a mʋ tile ɛɛ hʋ ʋ aa sɩ sʋba kɔnɩ koo yaa wɩtɩɩ. 33Ɛɛ rɛ Pilato mɩɩgɩ gyʋʋ dɩya, aŋ leŋ ba kaŋ Yesu ko ʋ sɩya ʋ pɩyɛsɩ ʋ a baa, "Ɩ rɛ yaa Gyuuma kuwori hʋ?" 34Ɛɛ rɛ Yesu pɩyɛsɩ ʋ a baa, "Ɩ tɩɩ rɛ basɩ wɩɩ no koo nal lɛ basɩ ŋ wɩya tɩya ɩ?" 35Ɛɛ rɛ Pilato bɩl baa, "Ŋ bɩ yaa Gyuu. Ɩ tɩɩ nala abee ma wɩɩkyʋwal sɩlaala nɩhɩyasɩ rɛ kana ɩ ko we ŋ nosi tɩyaŋ. Wɩbee rɛ ɩ yaa kyogi?" 36Ɛɛ rɛ Yesu baa, "Ŋ koro tuwo dʋnɩya no tɩyaŋ. Dɩ ŋ koro rɛ fa we dʋnɩya no tɩyaŋ, ŋ nala fa sɩ yuwo laa ŋ, dɩ Gyuuma ta wuwo kana ŋ. Amɛ ŋ koro tuwo daha." 37Ɛɛ rɛ Pilato pɩyɛsɩ ʋ a baa, "Ɩ yaŋ yaa kuwori rɛ koo?" Ɛɛ rɛ Yesu baa, "Ɩ tɩɩ rɛ basa. Wɩdɩgɩ dʋŋ wɩya rɛ ŋ kuu ko, ba lʋla ŋ dʋnɩya no tɩyaŋ. Wɩɩsɩ wɩtɩɩ hʋ rɛ ŋ ko dɩ ŋ basɩ tɩya nala. Nal hʋ buloŋ aa kyɛ wɩtɩɩ no, ʋ tɩɩna aa gyegile nɩɩ ŋ nyʋwa rɛ." 38Ɛɛ rɛ Pilato pɩyɛsɩ ʋ a baa, "Wɩtɩɩ rɛ yaa bee?" Ɛɛ rɛ Pilato mɩɩgɩ lɩɩ Gyuuma hʋ lee a basɩ tɩya ba a baa, "Ŋ bɩ naa wɩɩ hʋ baal no aa yaa a maga dɩ ŋ kpa kyogisi tɩya ʋ. 39Amɛ bɩna kɛ buloŋ, dɩ Dɩɩsɩ-parɩ-banɩɩ Kyɛbal hʋ rɛ ko pele, ŋ aa kuu ma wɩya rɛ aa lɩɩ nala hʋ ba aa kaŋ tɔ dɩya tɩyaŋ nɩdɩgɩ a ta, anɩɩ ma lesiri aa daga gɛɛ. Ma aa kyɛ dɩ ŋ kpa Gyuuma kuwori hʋ rɛ ta koo?" 40Ɛɛ rɛ ba nɔsɩ a baa, "Aayɩ, baal no kɛ daa! Lɩɩ Barabaasɩ ta tɩya ma. (Barabaasɩ gyɩ yaa nɩbɔŋ nɛ ba kaŋ tɔ dɩyaŋ.)"


c: text/html

text: 1Abam dɛɛn yɩ nɔɔna balʋ na ba jɩgɩ ŋwɩa kalʋ na nuŋi Wɛ te, 'a na vɩn Wɛ ni yɩ 'a kɩ lwarɩm tɩn ŋwaanɩ. 2'A dɛɛn ma tɔgɩ cwe sɩlʋ na yɩ lʋgʋ baŋa wo-yɔɔrʋ cwe tɩn, yɩ 'a daarɩ 'a tɔgɩ sʋtaana-pɛ wʋlʋ na te wɛyuu tɩlampolo ciciri sɩm tɩn. Wʋntʋ mʋ yɩ sʋtaanɩ dɩlʋ laan na te balʋ na vɩn Wɛ ni tɩn. 3Dɩbam maama dɛɛn tɔgɩ nɔɔna bam kʋntʋ cwe sɩm mʋ, yɩ d'ɩ kɩ wo-zɔɔna yalʋ d'ɩ fra na zʋʋrɩ tɩn. D'ɩ ma yəni d'ɩ kɩ wo-zɔɔna nɩ d'ɩ wʋbʋŋa dɩ d'ɩ yɩra na lagɩ te tɩn. Dɩbam dɛɛn na yɩ te tɩn mʋ brɩ nɩ Wɛ ban-zɔŋɔ kʋm ya maŋɩ sɩ kʋ ba dɩbam baŋa, nɩnɛɛnɩ nɔɔna maama dɩ te. 4Kʋ daarɩ Wɛ nan tiini DƖ jɩgɩ nɔɔna ŋwaŋa kʋ gaalɩ. DƖ maa soe dɩbam zanzan. 5Kʋntʋ ŋwaanɩ mʋ DƖ pɛ dɩbam maama DƖ ŋwɩ-dʋŋa kam Zezi Krisi ŋwaanɩ. Wɛ na zəni dɩbam kʋntʋ tɩn, kʋ yɩ maŋa kalʋ dɩbam dɛɛn na je d'ɩ lwarɩm dɩm wʋnɩ tɩn mʋ. Wɛ vrɩ dɩbam DƖ yagɩ zaanɩ mʋ. 6Wɛ pɛ d'ɩ tɔgɩ dɩ Zezi d'ɩ bi d'ɩ na DƖ ŋwɩ-dʋŋa kam, yɩ DƖ daarɩ DƖ zəŋi dɩbam sɩ d'ɩ tɔgɩ dɩd-o d'ɩ na jəŋə je DƖ sɔŋɔ kʋm nɩ. 7Wɛ na kɩ dɩbam lanyɩranɩ Zezi ŋwaanɩ kʋntʋ tɩn, kʋ yɩ sɩ kʋ taa brɩ nɔɔna maŋa kalʋ na bɩɩnɩ tɩn nɩ DƖ zaanɩ dɩm tiini dɩ daga mʋ. 8Bɛŋwaanɩ Wɛ vrɩ abam lwarɩm wʋnɩ zaanɩ mʋ, 'a na kɩ 'a wʋ-dɩdʋa dɩ Zezi tɩn ŋwaanɩ. Kʋ daɩ abam tɩtɩ dam, kʋ yɩ Wɛ pɛɛrɩ mʋ. 9Kʋ daɩ abam tɩtʋŋ-ŋʋna ŋwaanɩ, sɩ nɔɔn-nɔɔnʋ yɩ zaŋɩ o ba o tee o tɩtɩ Wɛ yigə nɩ. 10Wɛ mʋ mɔɔnɩ dɩbam. DƖ ma pa dɩbam DƖ ŋwɩ-dʋŋa kam Zezi Krisi ŋwaanɩ, sɩ d'ɩ ta'a kɩ kəm-laarʋ tɩlʋ DƖ na maŋɩ DƖ tiŋi DƖ pa dɩbam sɩ d'ɩ kɩ tɩn. 11Abam nan maŋɩ sɩ 'a guli 'a dɛɛn na yɩ te yɩ Wɛ ya ta wʋ vrɩ abam lwarɩm wʋnɩ tɩn. Ba wʋ lʋgɩ abam Zwifə bam wʋnɩ. 'A yɩ dwi-gɛ tiinə mʋ, yɩ Zwifə bam na brɩ ba tɩtɩ nɩ ba yɩ Wɛ nɔɔna yɩ ba goni ba bəkəri tɩn mʋ y'aalɩ abam dɩ 'a na yəri 'a bəkəri gonim tɩn. Bantʋ na goni ba bəkəri te tɩn, kʋ yɩ nyɩnyʋgʋ kʋlʋ nabiinə na kɩ tɩn mʋ. 12Kantʋ maŋa kam nɩ, abam dɛɛn yəri Zezi Krisi. 'A dɛɛn tɔgɩ 'a təri Yisɩrayɛlɩ dwi tiinə balʋ Wɛ na kuri tɩn wʋnɩ. Abam yigə dɛɛn tɔgɩ ka tərə dɩ Wɛ cullu tɩlʋ DƖ na mɛ DƖ go ni dɩ DƖ nɔɔna bam tɩn wʋnɩ. 'A dɛɛn na ŋwɩ ŋwɩa kalʋ lʋgʋ baŋa nɩ tɩn, Wɛ təri 'a tee nɩ, yɩ 'a ba jɩgɩ tɩɩna dɩ kʋlʋkʋlʋ. 13Kʋ daarɩ lele kʋntʋ abam na ŋwɩ dɩ Zezi Krisi tɩn, kʋ yɩ wʋntʋ na tɩgɩ yɩ o jana kam nuŋi tɩn ŋwaanɩ mʋ pɛ 'a twɛ dɩ Baŋa-Wɛ, yɩ abam dɛɛn ya baŋwɛ dɩ DƖ. 14Zezi Krisi mʋ pɛ dɩbam wʋ-zuru, yɩ o paɩ ywəəni wʋ dɩbam tɩtarɩ nɩ. Wʋntʋ mʋ pɛ Zwifə bam dɩ dwi-gɛ tiinə bam maama ji dwi dɩdʋa. O ma saarɩ sisəni dɩlʋ ya na pwɛ-ba yɩ ba culi daanɩ tɩn. 15O na sɛ o pa o tɩtɩ sɩ ba gʋ-o tɩn mʋ pɛ Zwifə bam cullu tɩm dɩ tɩ na brɩ kʋlʋ maama tɩn ji kafɛ. Kʋntʋ mʋ o fɔgɩ Zwifə bam dɩ dwi-gɛ tiinə bam o kɩ daanɩ, sɩ ba maama ji dwi dɩdʋa ba na ŋwɩ dɩd-o tɩn ŋwaanɩ. 16Ba maama laan na jigi dwi dɩdʋa kʋntʋ tɩn, o ma kwɛ ba dɩ Wɛ daanɩ, o na tɩgɩ tʋʋn-dagara kam baŋa nɩ tɩn ŋwaanɩ. O tʋʋnɩ dɩm ŋwaanɩ mʋ o pɛ ba daa ba culi daanɩ. 17Zezi Krisi mʋ tu o tɔɔlɩ Wɛ kwər-ywəŋə kam sɩ dɩbam maama dɩ Wɛ fɔgɩ daanɩ, kʋ na yɩ abam dwi-gɛ tiinə balʋ dɛɛn na baŋwɛ dɩ DƖ tɩn, naa dɩbam Zwifə balʋ na maŋɩ d'ɩ batwarɩ dɩ DƖ tɩn. 18Zezi Krisi ŋwaanɩ mʋ, dɩbam maama jɩgɩ cwəŋə sɩ d'ɩ twɛ d'ɩ Ko Wɛ te, Wɛ Joro kʋm na yɩ dɩdʋa yɩ kʋ wʋ d'ɩ maama tee nɩ tɩn ŋwaanɩ. 19Kʋntʋ, abam balʋ na yɩ dwi-gɛ tiinə tɩn, 'a daa daɩ vərə, 'a nan daɩ dwi-gɛ tiinə daga. Abam laan yɩ dwi dɩdʋa mʋ dɩ Wɛ nɔɔna bam, yɩ 'a tɔgɩ 'a yɩ DƖ sɔŋɔ kʋm biə. 20Abam tɔgɩ 'a yɩ Wɛ kɔgɔ kʋm nɔɔna mʋ, yɩ kɔgɔ kʋm kʋntʋ nyɩ dɩ digə mʋ te. Zezi tɩntʋŋna bam dɩ Wɛ nijoŋnə bam mʋ cwi digə kam kʋntʋ kuri. Zezi Krisi mʋ yɩ kandwɛ dɩlʋ na paɩ digə kam zɩga lana tɩn. 21O maa pa digə kam lɔɔm maama tɔgɩ daanɩ lanyɩranɩ, yɩ o pa ka puli ka daga, sɩ ka taa yɩ d'ɩ Yuutu wʋm nyɩm o nɔɔna bam na w'ʋ ta zul-o da tɩn ŋwaanɩ. 22Abam dɩ tɔgɩ 'a wəli Wɛ nɔɔna bam wʋnɩ mʋ 'a na ŋwɩ dɩ Zezi tɩn ŋwaanɩ. Kʋntʋ, abam nyɩ dɩ Wɛ digə kalʋ DƖ na wʋra DƖ lɔa, sɩ DƖ taa zʋʋrɩ ka wʋnɩ dɩ DƖ Joro kʋm tɩn mʋ.

robotstxt: allowed

filter: keep


text: 1Alaa mɛ tɔtɔ, ɩ́ seeki mə paalaa kɛ mpʋ. Pɩɩ la na pa taa mpa pa ta mʋ Ɩsɔ Tɔm tɔ, pá ná mə yaasinaa na pə́ hɔ-wɛ na pá sʋʋ Ɩsɔ sɛɛʋ taa. Pə taɣa ɩsɩɩ ɩ́ ká yɔɣɔtɩ natəlɩ na mə nɔɔsɩ na pəcɔ. 2Aaɩ, paa ná ɩsəna mə yaasi maɣaa na ɩ́ seeki mə paalaa tɔɣɔ pɩɩ hɔ-wɛ. 3Ɩ́ taa pɛɛkəɣɩ sɩ ɩ́ tʋɣɩ mə tɔɔnaa kɛ kacɔka nyəm, ɩsɩɩ nyɔɔsɩ taɣanʋɣʋ na wʋla nyəmnaa tʋɣʋ, yaa wontu kʋpantʋ suuu sɩ pə́ la-mɛ na ɩ́ te. 4Ama ɩ́ pɛɛkəɣɩ sɩ hatuu mə lotu taa ɩ́ tena. Na teu mpɩ, pə wɛɛ ləmaɣasəlɛ nte tə wɛ teu na tə wɛ təpamm tɔ tə teu, mpi pɩɩ saaləɣɩ yem tɔ. Tə kɛ́ liɣitihutaɣa pʋlʋ kɛ Ɩsɔ ɩsɛntaa kɛ́. 5Ḿpʋ́ɣʋ́ lɔŋtaa alaa mpa pa təŋaɣa Ɩsɔ mpaaʋ kɛ teu na pa tɛɛlaɣaa ɩ kiŋ tɔ pa taɣanaɣana pa tɩ. Pa seekaɣa pa paalaa kɛ́. 6Ḿpʋ́ɣʋ́ Saala lapa, ɩ nɩɩna Apəlaham kɛ́, haləna ɩ́ yaakɩ-ɩ sɩ: Ma cɛ. Ye mɩɩ lakɩ kʋpantʋ na ɩ́ tá yele na pʋlʋ sɔɣɔntʋ kpaa-mɛ, ɩ́ wɛɛ kɛ́ ɩsɩɩ ɩ pɛɛlaa. 7Apalaa mɛ tɔtɔ, ɩ́ tɔkɩ mə alaa na ɩ́ nyɩ pa tɔɔ sɩ pə ŋma-wɛ tɔ pa toma ta tala mə nyəna. Ɩ́ seeki pa ɩsɛ, pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, mə na-wɛɣɛ Ɩsɔ ká ha weesuɣu kɛ faalaa. Ɩ́ lakɩ mpʋ, na pʋlʋ ɩ́ taa kɔɔ na pə́ kaɣatɩ-mɛɣɛ mə sələməŋ taa. 8Pə tənaɣa mpʋ ɩlɛ ɩ́ hʋʋkɩ hʋwɛɛ kʋlʋmɛɛ na kʋsɔɔləm kʋlʋməm. Ɩ́ sɔɔlɩ təma ɩsɩɩ yʋlʋ na ɩ neu. Ɩ́ tɔkɩ təmaɣa teu. Ɩ́ taa la təma na kalampaanɩ. 9Ye yʋlʋ ɩ́ lapa-mɛɣɛ ɩsaɣatʋ ɩ́ taa fɛlɩ-ɩ, paa kʋtʋɣʋ, ɩ́ taa lɛɛtɩ-ɩ. Ama ɩ́ kooli pʋntʋ tɔɔ kɛ́ kʋpantʋ, pə taɣa pʋlʋ, Ɩsɔ yaaʋ-mɛ tɔ, ɩ maɣamaɣa ɩ kʋpantʋ kɛ ɩ tɔma sɩ ɩ ká ha-mɛ. 10Pa ŋmaa Ɩsɔ Tɔm taa kɛ́ mpʋ sɩ: Ye wei ɩ caa sɩ ɩ nɩɩ leleŋ na ɩ́ ná kʋyɛɛŋ kʋpaŋ kɛ atɛ cənɛ, pʋntʋ ɩ́ yele ɩsaɣatʋ yɔɣɔtaɣa, na ɩ́ taa tasa pɔpɔtʋ pɛlʋɣʋ. 11Ɩ́ ha ɩsaɣatʋ kɛ siɣile na ɩ́ sʋʋ kʋpantʋ lapʋ taa. Ɩ́ pɛɛkɩ lɛlaa na leleŋ na ɩ́ huli pə ɩkpatɛ. 12Pə taɣa pʋlʋ, Tacaa kama ɩsɛ kɛ yʋlʋpama tɔɔ kɛ́, na ɩ́ nɩɩkɩ pa sələməŋ. Ama ɩ haa siɣile kɛ mpa pa lakɩ ɩsaɣatʋ tɔɣɔ. 13Ye ɩ́ sɛɛsa ɩsəlɛ na kʋpantʋ lapʋ, awe ká la-mɛɣɛ ɩsaɣatʋ? 14Paa pə wɛɛ sɩ ɩ́ lapa kʋpantʋ nti tɔ tə tɔɔ kɛ́ pa məla-mɛɣɛ kʋnyɔŋ tʋɣʋ, ɩ́ nɩɩ leleŋ kɛ́. Ɩ́ taa nyana yəlaa kɛ paa pəcɔ, na ɩ́ taa yele na pə́ liɣiti-mɛ. 15Kilisiti kɛna mə Caa, ɩlɛ ɩ́ samɩ-ɩ hatuu mə lotunaa taa kɛ́ mpʋ. Ɩ́ taŋ tətɛɣɛtɛɣɛ kɛ́ tam, na ye mpa pa pɔɔsa-mɛɣɛ mpi ɩ tɛɛləɣɩ tɔ pə tɔm, ɩlɛ ɩ́ kɛɛsɩ-wɛ tətetete. 16Ɩ́ kɛɛsɩ-wɛ təpamm na ɩ́ se-wɛ. Ɩ́ wɛɛna lotu kʋlʋmtʋ, ɩlɛ mpa pa tɔŋ sɩ ɩ́ kɛ́ taalɩ nyə́ma na pá tʋʋkɩ-mɛɣɛ mə yaasi kʋpaŋ wei Kilisiti ha-mɛ tɔ ɩ tɔɔ tɔ, fɛɛlɛ ká məlɩ-wɛɣɛ kpaʋ kɛ pa nɔɔsɩ taa tɔm pee tɔɔ. 17Pə taɣa pʋlʋ, ye yʋlʋ tɔkɩ kʋnyɔŋ kɛ kʋpantʋ nti ɩ lapa tɔ tə tɔɔ, na pə́ kɛ́ Ɩsɔ luɣu nyəntʋ sɩ ɩ́ tɔɣɔ mpʋ, pəlɛ pə kəla teu na mpi ɩ ká tɔɣɔ-kʋɣʋ ɩsaɣatʋ nti ɩ lapa tɔ tə tɔɔ tɔ. 18Haləna mə tɔɔ kɛ́ Kilisiti maɣamaɣa ná səpa, na yəlaa ɩsaɣatʋ tɔɔ kɛ ɩ səpa tɔm kʋlʋm kɛ ɩ kpakpaa səpʋ. Ɩnəɣəlɛ yʋlʋpaŋ wei ɩ səpa asaɣaa tɔɔ tɔ, sɩ ɩ́ kpaɣa-mɛ na ɩ́ pona Ɩsɔ kiŋ. Ɩ tɔnʋɣʋ kʋnɛɣɛ pa kʋwa, ama Feesuɣu Naŋŋtʋ ná feesa-ɩ. 19Feesuɣu kʋnɛɣɛ ɩ tɔkaa na ɩ́ polo na ɩ́ lana waasʋ kɛ ləsasɩ nsi sɩ wɛ saləka taa tɔ. 20Ləsasɩ nsi sɩ taa nɩɩna Ɩsɔ kɛ́ tuu lɔŋ kɛ kʋyɛɛŋ wei ɩ taa Nowee tɔŋna ɩ atakaa pɔɣɔlʋɣʋ sɔsɔɔʋ saakʋɣʋ na Ɩsɔ taŋna suulu tɔɣɔ ma tɔŋ. Na yəlaa mpa pa sʋʋ kpɩɩlʋɣʋ ŋkʋ kʋ taa na lʋm ta tɔɣɔ-wɛ tɔ pa wɛ pəcɔ kɛ́, yəlaa pəlefɛɩ naanʋwa tike. 21Lʋm pənɛ pə nəɣəsəna Ɩsɔ lʋm sɔʋ mpi pə yakɩ mə nyɔɔŋ kɛ kaɣana tɔɣɔ. Na Ɩsɔ lʋm sɔʋ pənɛ pə ta kɛ tɔnʋɣʋ tɔɔ asilima ləsʋɣʋ. Ama pə kɛ́ mpi pə hʋ́lə́ɣɩ́ sɩ yʋlʋ wiikina Ɩsɔ sɩ ɩ́ ha-ɩ lotu kʋlʋmtʋ tɔɣɔ. Yesu Kilisiti fema tɔɣɔ Ɩsɔ lʋm sɔʋ yakɩ mə nyɔɔŋ. 22Ɩnɩ ɩ kpana ɩsɔtaa na ɩ́ caɣa Ɩsɔ kɔŋkɔŋ taa, na ɩ́ tɔkɩ kawulaɣa kɛ ɩsɔtaa tillaa na ɩsɔtaa kawulasɩ na pə toŋtʋnaa tɔɔ.


text: 1Yesu bɩl maga namaga a tɩya ba a baa, "Baal kɩdɩgɩ rɛ biŋ baga a pɔ kɩna aa kaŋ nɔŋkyɩga anɩɩ kyʋkyɔyɩ, ba kɩ yɩrɩ girepisi. Ʋ gyɩ lɩga baga hʋ buloŋ nɛ gol baŋ. A hul bʋwa baga hʋ tɩyaŋ dɩ ba kyaga tɩɩnɔnɔ hʋ nɩɩ kɩ we [beewɩya ba kpaa tɩɩnɔnɔ no kɩ kyɔ sɩŋ nɛ,] a saa dɩɩbiye mɛ ba aa sɩ wuwo hɔŋ ʋ sal nyuu tɩyaŋ kɩ pɔ baga hʋ. Ɛɛ hal tɩyaŋ nɛ ʋ paa nala a we baga hʋ tɩyaŋ dɩ ba kɩ tʋma, aŋka ʋ sii kpa mʋ tɔɔ kɩdɩgɩ. 2Tɩɩnɔnɔ hʋ tɔrɩɩ gyɩ aa ko pele, ʋ tɩŋ ʋ dɩya tʋŋtʋnna hʋ kɩdɩgɩ dɩ ʋ mʋ baga tʋŋtʋnna hʋ lee a laa ʋ tɩɩnɔnɔ tol ko. Ʋ sii kpa mʋ. 3Baga tʋŋtʋnna hʋ sii kana ʋ a ŋmaa ʋ, aŋ leŋ ʋ kaŋ nohɩlɩya mɩɩgɩ mʋ baga hʋ tɩɩna lee. 4Ʋ bɩl mɩɩgɩ tɩŋ dɩya tʋŋtʋnna hʋ kɩdɩgɩ. Ʋ mɛ bɩl kpa mʋ. Ba kana ʋ mɛ, a ŋmaa ʋ, a yaga ʋ nyuu luri, a yaa ʋ gyarɩgɩɩ weliŋ. 5Ʋ bɩl tɩŋ nitoo tɩɩna, ʋ mɛ bɩl mʋ. Ba paalɩ kpʋ ʋ kɛ. Nɩgyamaa hʋ buloŋ ʋ aa tɩma, gɛɛ tɩɩ rɛ ba yaa ba buloŋ. Ba ŋmaa badɔmɔŋ nɛ aŋ kpʋ badɔmɔŋ mɛ. 6Ba kateŋse tɩyaŋ, ʋ biibaal dʋŋ nɛ ko mʋ ka. Ɛɛ rɛ ʋ sii tɩma ʋ aŋ baa, "Dɩ ŋ biye tɩɩ kɛ rɛ mʋwa, ba sɩ tɩya ʋ gyɩrɩma." Ʋ mɛ bɩl kpa mʋ. 7Tʋŋtʋnna hʋ aa naa biye hʋ, ba basɩ tɩya dɔmɔŋ a baa, "Dɩ baga hʋ tɩɩna rɛ ko sʋba, biye no rɛ sɩ di ʋ kyaŋ. Ma leŋ dɩ á kpʋ ʋ. Dɩ ámaa rɛ kpʋ ʋ, baga hʋ bee ʋ kɩna buloŋ aa bɩrɩmɩ á kɩna rɛ. 8Ba kaŋ biye hʋ, a ŋmaa ʋ kpʋ, a kpa ʋ yuwo ta ɔhɔ tɩyaŋ." 9Ɛɛ rɛ Yesu pɩyɛsɩ ba a baa, "Ba aa maga nyɛ, ɛɛ rɛ baga hʋ tɩɩna sɩ yaa? Ʋ sɩ ko leŋ dɩ ba kpʋ haŋ tʋŋtʋnna hʋ buloŋ, aŋ ka dɩ ʋ kpa baga hʋ tɩya nɩdʋŋsɩ." 10Ɛɛ rɛ Yesu pɩyɛsɩ nala hʋ aa nɩɩ namaga hʋ a baa, "Ma bɩ karɩmɩ Wɩɩsɩ teŋ lee hʋ ba aa basɩ nyɛ?" 'Bʋyɩ hʋ dɩɩsaala hʋ a vɩya ta, ʋ rɛ mɩɩgɩ ko yaa bʋduwo baa aa kpaa biŋ dɩya hʋ gyememii ʋ kaŋ dɩya hʋ sɩgɩ. 11Á Tɩɩna Wɩɩsɩ tʋma rɛ gɛɛ. Ʋ yaa ma wɩkperii rɛ?"' 12Yesu aa basɩ gɛɛ, Gyuuma nɩhɩyasɩ hʋ gyɩ kɩ kyɛ dɩ ba kana ʋ tɔ dɩyaŋ, beewɩya ba gyɩma anɩɩ ba aa rɛ ʋ maga namaga hʋ kɩ daga. Amɛ ba gyɩ aa fá nala hʋ aa we doŋ nɛ. Ɛɛ rɛ tɩŋ ba lem-ʋ aŋ mʋ. 13Ɛɛ hal tɩyaŋ nɛ ba mʋ tɩŋ Farasiima abee Hɛrɔtɩ hatɩnna badɔmɔŋ dɩ ba bɩl mʋ Yesu lee a magɩsɩ ʋ, a bara kana ʋ. 14Ba kpa ko ʋ lee a basɩ tɩya ʋ a baa, "Á nɩhɩyawʋ, á gyɩma anɩɩ ɩ kaŋ wɩtɩɩ rɛ. Ɩ sɩya tuwo nal tɩyaŋ. Ɩ bee fá nɩbal buloŋ sɩɩ. Ɩ aa daga Wɩɩsɩ ŋmanɩɩ tɩɩ rɛ. Yaŋ daga tɩya ma, ʋ yaa ŋmanɩɩ rɛ dɩ á tuŋ lampoo kɩ tɩya Roma paalʋʋ kuworibal hʋ ba aa yɩrɩ Siiza? Ʋ maga dɩ á tuŋ kɩ tɩya ʋ rɛ koo á ta tuŋ kɩ tɩya ʋ?" 15Amɛ Yesu gyɩ gyɩma anɩɩ ba paala rɛ a basɩ. Ɛɛ rɛ ʋ pɩyɛsɩ ba a baa, "Bee rɛ tɩŋ ma kɩ magɩsɩ ŋ nyɛ? Ma kaŋ molbinʋʋ hʋ kɩdɩgɩ ko dɩ ŋ na." 16Ba kpa kɩdɩgɩ tɩya ʋ. Ɛɛ rɛ ʋ pɩyɛsɩ ba a baa, "Aŋnɛ nyuu bee ʋ feŋ nɛ ba kpaa biŋ molbii hʋ tɩyaŋ nyɛ?" Ɛɛ rɛ ba baa dɩ Roma paalʋʋ kuworibal hʋ nyuu abee ʋ feŋ nɛ. 17Ʋ yaŋ basɩ tɩya ba baa, "Ɛɛ kɛ, kɩŋ hʋ aa yaa Roma paalʋʋ kuworibal hʋ kɩŋ, ma kpa tɩya ʋ, kɩŋ mɛ aa yaa Wɩɩsɩ kɩŋ, ma kpa tɩya Wɩɩsɩ." Yesu aa basɩ nyɛ, ba yaa kyʋra. Doŋ nɛ ba lem-ʋ aŋ mʋ. 18Ɛɛ rɛ nala hʋ badɔmɔŋ ba aa yɩrɩ Sadusiima mɛ ko Yesu lee. Sadusiima fa bɩ laa di anɩɩ dɩ nal lɛ sʋba, ʋ sɩ bɩl sii sʋʋ tɩyaŋ. Ɛɛ rɛ ba pɩyɛsɩ Yesu a baa, 19"Á Tɩɩna, Moosi saba Wɩɩsɩ Teŋ tɩyaŋ anɩɩ dɩ baal lɛ kpaa haaŋ, dɩ ʋ bee haaŋ hʋ bɩ lʋl biye ka dɩ baal hʋ sʋba, dɩ ʋ maga dɩ ʋ naabiye kpa haaŋ hʋ rɛ, a lʋl biisi tɩya ʋ maana hʋ. 20Nɩmmabalɩya bapɛ rɛ gyɩ we doŋ. Ba buloŋ gyɩ yaa baala rɛ, a fa yaa hadɩgɩ bee badɩgɩ balɩya. Ba nɩhɩyawʋ tɩɩna kpaa haaŋ. Ʋ bee haaŋ hʋ bɩ lʋl biye ka ʋ sʋba. 21Ʋ katɩyal kpa haaŋ hʋ. Ʋ beel-ʋ mɛ bɩ lʋl biye, ka ʋ mɛ sʋba. Too hʋ tɩɩna mɛ kpa haaŋ hʋ. Ʋ mɛ gɛɛ tɩɩtɩɩ puu ʋ. 22Nɩmmabalɩya hʋ bapɛ buloŋ nɛ kpaa haaŋ hʋ, ka ʋ bee ba kɩdɩgɩ buloŋ bɩ lʋla. Ɛɛ hal tɩyaŋ nɛ haaŋ hʋ mɛ sʋba. 23Tɔɔ, kyɛɛ hʋ nala aa sɩ sii sʋʋ tɩyaŋ, baala no bapɛ tɩyaŋ, ba kɩbee rɛ sɩ tɩŋ haaŋ hʋ? Beewɩya ba bapɛ hʋ buloŋ nɛ ʋ yala?" 24Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ba a baa, "Ma bɩ gyɩŋ Wɩɩsɩ teŋ, a bɩl bɩ gyɩŋ Wɩɩsɩ dee mɛ. Ɛɛ rɛ tɩŋ ma nyʋgɩsɩ nyɛ. 25Kyɛɛ hʋ nala aa sɩ sii sʋʋ tɩyaŋ, baala bɩl bɩ sɩ paa haana, haana mɛ bɩl bɩ sɩ yal balama. Ba buloŋ sɩ kɩɩ gɛɛ nɩɩ malɩkasɩ aa we wɩɩsɩbee tɩyaŋ." 26Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ba a baa, "Na ma aa pɩyɛsɩ ŋ nala aa sɩ sii sʋʋ tɩyaŋ wɩya rɛ. Ma bɩ karɩma wɩya hʋ Moosi aa saba Wɩɩsɩ teŋ tɩyaŋ, lee hʋ ʋ fa aa basa tɩɩpuso hʋ aa di diŋ hʋ wɩya? Wɩɩsɩ basɩ tɩya ʋ rɛ a baa dɩ ʋ rɛ yaa Wɩɩsɩ hʋ Abɩraham abee Azɩkɩ abee Gyeekɔbɩ gyɩ aa tɩŋa. 27Wɩɩ no ʋ aa basa, ʋ memii rɛ yaŋ yaa bee? Ʋ daga anɩɩ Abɩraham abee Azɩkɩ abee Gyeekɔbɩ ha we ba mɩɩbol tɩyaŋ nɛ Wɩɩsɩ kɛ lee. Wɩɩsɩ bɩ yaa sʋʋnɩ Wɩɩsɩ. Ʋ yaa niweye Wɩɩsɩ rɛ. Ma bɩ gyɩŋ wɩɩ buloŋ." 28Wɩɩsɩ Teŋ dɩdagɩl kɩdɩgɩ aa nɩɩ dɩ ba kaŋ wɩɩ hʋ kɩ ŋmaa nyʋʋtaaduwo gɛɛ, ʋ mɛ kpa ko ba lee. Ʋ aa naa dɩ Yesu lɩɩ wɩɩ hʋ sɩɩ weliŋ gɛɛ, ʋ pɩyɛsɩ ʋ a baa, "Wɩɩsɩ mɩrɩsɩ hʋ ʋ aa biŋ tɩya nala dɩ ba kɩ tɩŋa, ba tɩyaŋ kɩbee rɛ yaa wɩbal?" 29Yesu basɩ tɩya ʋ a baa, "Ba basɩ tɩya Iziral nala rɛ a baa, 'Iziral nala, ma gyegile nɩɩ ŋ taal. Á Tɩɩna Wɩɩsɩ dʋŋ nɛ we doŋ. 30Kyo ɩ Tɩɩna Wɩɩsɩ abee ɩ bembii buloŋ, abee ɩ tɩya buloŋ, abee ɩ dee buloŋ, abee ɩ tɩbɩɩna buloŋ.' Wɩɩ no rɛ yaa ba buloŋ tɩyaŋ wɩbal. 31Wɩlɩya tɩɩna mɛ rɛ nyɛ, 'Kyo ɩ dɔŋtɩɩna anɩɩ ɩ aa kyo ɩ tɩɩ gɛɛ.' Wɩɩsɩ mɩrɩsɩ hʋ buloŋ lɩɩ wɩya no balɩya tɩyaŋ nɛ." 32Ɛɛ rɛ Wɩɩsɩ Teŋ dɩdagɩl hʋ basɩ tɩya ʋ a baa, "Á Tɩɩna, wɩtɩɩ rɛ ɩ basɩ. Wɩɩsɩ dʋŋ nɛ we doŋ, kɩŋ buloŋ bɩl tuwo, see Wɩɩsɩ dʋŋ. 33Ɩ aa sɩ kaŋ ɩ bembii buloŋ, abee ɩ tɩbɩɩna buloŋ, abee ɩ wɩɩ wɩɩ buloŋ a kyo Wɩɩsɩ, a kyo ɩ dɔŋtɩɩna mɛ anɩɩ ɩ aa kyo ɩ tɩɩ gɛɛ, ʋ rɛ kpɩya ɩ aa sɩ kaŋ pʋsɩ kpʋ a fisi ba buloŋ tɩya Wɩɩsɩ, koo ɩ aa kpaa kɩna a lɩɩ wɩɩsʋlɩɩ tɩya Wɩɩsɩ." 34Yesu aa naa dɩ baal hʋ lɩɩ wɩɩ hʋ sii abee wɩgyʋŋ gɛɛ, ʋ basɩ tɩya ʋ a baa, "Ɩ bee Wɩɩsɩ koro hʋ bɩ boliye." Ʋ aa basɩ gɛɛ ko teŋ, nal buloŋ bɩl bɩ kaŋ nyʋwa ʋ aa sɩ pɩyɛsɩ ʋ wɩɩ buloŋ. 35Ɛɛ rɛ Yesu bɩl kɩ daga nala Wɩɩkyʋwaldɩɩbal hʋ tɩyaŋ a pɩyɛsɩ ba a baa, "Bee rɛ tɩŋ Wɩɩsɩ Teŋ dɩdagɩla hʋ baa dɩ Krisita hʋ, laataal hʋ Wɩɩsɩ aa lɩya, sɩ yaa Deviti nihii? 36Wiyesi Welii hʋ rɛ fa daga Deviti dɩ ʋ basɩ Krisita hʋ wɩya a baa, "Ŋ Tɩɩna Wɩɩsɩ basɩ tɩya ŋ Tɩɩna rɛ, 'hɔŋ ŋ noduu logiŋ, a mʋ pele saŋa hʋ ŋ aa sɩ kpa ɩ dɔmɔ we ɩ nosi tɩyaŋ.' 37Deviti tɩɩ yɩrɩ nal no ʋ Tɩɩna rɛ. Ɛɛ rɛ ʋ yaŋ sɩ yaa a yaa ʋ nihii dʋŋ?" Nɩgyamaa rɛ gyɩ gyegile a nɩɩ Yesu wɩbasɩɩ hʋ, ba tenni fɩyɛlɩ. 38Yesu bɩl daga ba a baa, "Ma pɔ ma tɩɩ weliŋ abee Wɩɩsɩ Teŋ dɩdagɩla hʋ. Ba aa gɔllɩ we gyamaa tɩyaŋ nɛ abee ba gadoliye, a kɩ kyɛ dɩ nala kɩ tɩya ba gyɩrɩma aŋ kɩ kyʋwalɩ ba. 39Ba aa kɩ kyɛ nɩbala lɩhɔnɩya rɛ wɩɩkyʋwaldɩɩsɩ tɩyaŋ. Dɩ ba aa rɛ yɩrɩ ba laŋŋʋʋ tɩyaŋ buloŋ, ba aa kyo dɩ ba hɔŋ nɩbala lɩhɔnɩɩ rɛ. 40Ba aa fugo kyʋwalɩ Wɩɩsɩ kɩ pɩɩsɩ rɛ, aŋ kaŋ lohaana kɩna kɩ fasɩ. Saŋa hʋ tɩyaŋ Wɩɩsɩ aa sɩ di dʋnɩya sarɩya, ba aa rɛ sɩ na dɔgɩsɩɩ a te ba dɔŋtɩŋsɩ buloŋ." 41Yesu gyɩ mʋʋ Wɩɩkyʋwaldɩɩbal hʋ rɛ, a mʋ hɔŋ kpaga lee hʋ nala aa kpa ba wɩɩsʋlɩɩ molbiye kɩ we, a kɩ deŋ gɛɛ hʋ ba aa we. Kɩna tɩmma hʋ ko kɩ we molbiye yʋga yʋga. 42Ɛɛ rɛ lohanyaabʋ kɩdɩgɩ mɛ ko, a mʋ kpa aniiniima balɩya a we, kobo rɛ gɛɛ. 43Ɛɛ rɛ Yesu yɩrɩ ʋ hatɩnna hʋ a basɩ tɩya ba a baa, "Wɩtɩɩ rɛ ŋ basɩ kɩ tɩya ma, lohaaŋ no rɛ we molbii a te nal kɩdɩgɩ buloŋ daha, beewɩya 44nala hʋ buloŋ aa kpaa molbiye a sʋla Wɩɩsɩ, ba lɩya aŋ ka rɛ. Amɛ ʋ kɛ dɩya bee ʋ bee buloŋ nɛ ʋ kaŋ mʋ we gɛɛ."


text: 1Falisanaa nɩɩwa sɩ Yesu hikiɣi təŋlaa na ɩ́ sɔɔkɩ-wɛɣɛ Ɩsɔ lʋm na pə́ kələɣɩ Yohaanɩ. 2Pə́cɔ́ pə taɣa Yesu maɣamaɣa sɔɔkaɣana-wɛɣɛ Ɩsɔ lʋm, ama ɩ ɩfalaa kɛ́. 3Yesu kɔma na ɩ́ nɩɩ sɩ Falisanaa nɩɩ mpʋ, ɩlɛna ɩ́ kʋlɩ Yuta tɛtʋ taa na ɩ́ mənna Kalilee tɛtʋ taa. 4Na pə wɛɛ sɩ Samalii nyəŋkʋ kɛ ɩ́ təŋ. 5Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu wʋsəna Samalii ɩcatɛ natəlɩ nte pa yaa sɩ Sikaa tɔ, na tə kpətəna tɛtʋ nti Yakɔpʋ ka ha ɩ pəyaɣa Yosɛɛfʋ tɔ. 6Na Yakɔpʋ lɔkɔ ka wɛ təna. Tɔntɛ nɩɩ Yesu ɩlɛna ɩ́ caɣa lɔkɔ nɔɣɔ, na waatʋ ɩnɩ ilim sikaa. 7Ḿpʋ́ɣʋ́ Samalii alʋ nɔɣɔlʋ kɔma lʋm luɣu, na Yesu sələmɩ-ɩ sɩ: Ha-m lʋm na má nyɔɔ. 8Waatʋ ɩnɩ Yesu ɩfalaa ka tɛma tɛɛʋ kɛ ɩcatɛ taa kɛ́ kʋtɔɣɔʋ yapʋ. 9Samalii alʋ cɔ-ɩ sɩ: Pepe tɔɔ kɛ́ nyaɣa Yuta tʋ na ń sələməɣɩ-m lʋm sɩ n nyɔɔ. Pə́cɔ́ maɣa Samalii tʋ? (Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, Yuta nyə́ma na Samalii nyə́ma paa suliɣi.) 10Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu cɔ-ɩ sɩ: Ye n ka cɛkəna mpi Ɩsɔ haakɩ tɔ, na ń ka nyəmá wei má ma sələməɣɩ-ŋ lʋm kʋnyɔnyɔɔm kɛ ɩsəntɔ tɔ, nyá maɣamaɣa n ka laaləna-m sələmʋɣʋ na maa ha-ŋ weesuɣu lʋm. 11Ḿpʋ́ɣʋ́ alʋ cɔ Yesu sɩ: Ma cɛ, n fɛɩna kʋlulunaʋ ŋku n ká luna tɔ. Pə́cɔ́ lɔkɔ ná tɩɩ lumaa. Ɩlɛ leɣe n ká hiki weesuɣu lʋm mpɩ? 12Tá lɔŋcɛ Yakɔpʋ hulina lɔkɔ ɩnɛ na táá maɣana-ɩ. Halɩ Yakɔpʋ na ɩ piya na ɩ kaləkəŋ pa nyɔɔ lɔkɔ ɩnɩ ɩ lʋm. Ɩlɛ n hʋʋ sɩ n kəla ɩlɛ? 13Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu cɔ alʋ sɩ: Wei ɩ́ nyɔɔ lɔkɔ ɩnɛ ɩ lʋm lʋkɔtʋ tasəɣɩ-ɩ kpaʋ kɛ́. 14Ama wei ɩ́ nyɔɔ lʋm mpi maa ha-ɩ tɔ, lʋkɔtʋ ɩɩ lɛləɣɩ-ɩ kpaʋ paa pəlee. Pə taɣa pʋlʋ, lʋm mpi maa ha-ɩ tɔ pɩɩ la ɩ taa kɛ́ lʋm sɛɛlʋ wei ɩ cɛtəɣɩ tɔ. Haləna ɩ́ hiki weesuɣu ŋku kɩɩ tɛŋ tɔ na ɩ kiŋ. 15Ḿpʋ́ɣʋ́ alʋ cɔ Yesu sɩ: Ma cɛ ha-m lʋm mpɩ, ɩlɛ lʋkɔtʋ kaa tasa-m kpaʋ, na má taa tasa cənɛɣɛ məlʋɣʋ kɛ lʋm luɣu. 16Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tɔma alʋ sɩ: Polo ń yaa nyá paalʋ na nyá na-ɩ ɩ́ kɔɔ cənɛ. 17Ḿpʋ́ɣʋ́ alʋ cɔwa sɩ: Ma fɛɩna apalʋ. Ɩlɛna Yesu cɔ alʋ sɩ: Tampana kɛ n yɔɣɔtaa sɩ n fɛɩna apalʋ. 18Pə taɣa pʋlʋ, n tɛma apalaa kakpasɩ kɛ saaʋ, na wei ɩ tɛ n tɩɩ wɛ kaɣana ɩsəntɔ tɔ n wɛ yem, pə taɣa nyá paalʋ. Pə tɔɔ kɛ́ nyá tɔm wɛna tampana. 19Ḿpʋ́ɣʋ́ alʋ cɔ Yesu sɩ: Tacaa, ma naa sɩ n kɛ́ Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsʋlʋ. 20Ta lɔŋcɛnaa sɛɛkaɣa Ɩsɔ kɛ́ pʋɣʋ kʋnɛ kʋ tɔɔ. Ama Yuta nyə́ma mɛ mə tɔŋ sɩ ye paa sɛɛ Ɩsɔ Yosalɛm kɛ́. 21Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu cɔ alʋ sɩ: Alʋ nyá nɩɩ ma tɔm, pɩɩ kɔɔ tɔ, Tacaa Ɩsɔ sɛɛʋ kaa wɛɛ təntəmlɛ tɔm, sɩ pʋɣʋ kʋnɛ kʋ tɔɔ yaa Yosalɛm. 22Samalii nyə́ma mɛ ɩ́ ta nyɩ wei ɩ́ sɛɛkɩ tɔ. Ama Yuta nyə́ma ta tá nyəmá wei tá sɛɛkɩ tɔ. Pə taɣa pʋlʋ, Yuta nyə́ma kiŋ kɛ Ɩsɔ sɛɛʋ mpi pə waasəɣɩ tɔ pə wɛɛ. 23Ama pə wɛɛ pɩɩ kɔɔ, halɩ pə tɩɩ tɛma kɔntɛ te, na mpa pa sɛɛkɩ Ɩsɔ na tampana tɔ paa sɛɛ-ɩ hatoo pa taa kɛ́ na cɛsʋɣʋ fɛɩ. Ɩsɔ sɛɛlaa ɩsɩɩ mpʋ wɛɣɛ Caa Ɩsɔ sɔɔlaa. 24Ɩsɔ ɩɩ naa ɩsɛntɔɔ, pə tɔɔ kɛ́ mpa pa sɛɛ-ɩ tɔ, pə taɣa ɩsɛntɔɔ kɛ paa sɛɛ. Ama pa taanaa kɛ́ na cɛsʋɣʋ fɛɩ. 25Ḿpʋ́ɣʋ́ alʋ cɔ Yesu sɩ: Ma nyəmá sɩ Mesii wei pa yaa sɩ Kilisiti tɔ ɩ ká kɔɔ te, ye ɩ́lɛ́ ɩ kɔma, ɩ ká kilisi-tʋɣʋ pə təna. 26Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu cɔ alʋ sɩ: Ma wei ma yɔɣɔtəɣəna-ŋ ɩsəntɔ tɔ, maɣalɛ Mesii ɩnɩ. 27Yesu na alʋ pa tɔŋna yɔɣɔtaɣa kɛ ḿpʋ́ɣʋ́ ɩlɛna ɩ ɩfalaa tala, na pə́ la-wɛɣɛ piti kɛ́ mpi pə tɔɔ ɩ na alʋ taka pa yɔɣɔtəɣɩ tɔ. Paa na mpʋ pa taa nɔɣɔlʋ ta pɔɔsɩ sɩ: Pepeɣe n caa ɩ kiŋ? Yaa ntiɣi nyá yɔɣɔtəɣəna-ɩ? 28Tənaɣa alʋ məŋna ɩ həyaɣa na ɩ́ sɩɩ. Ɩlɛna ɩ́ məlɩ ɩcatɛ taa na ɩ́ yaa yəlaa sɩ: 29Ɩ́ kɔɔ na ɩ́ ná apalʋ nɔɣɔlʋ wei ɩ kpaɣa pə təna mpi tuu ma lapa tɔ na ɩ́ kɛɛsɩ. Ɩ ta kɛ Mesii yee? 30Ḿpʋ́ɣʋ́ yəlaa lɩɩ ɩcatɛ taa na pá puki Yesu kiŋ. 31Alʋ ɩnɩ ɩ tɛɛ mpʋ tɔ, na ɩ ɩfalaa náá tɔŋna-ɩ tɛɛkʋɣʋ kɛ́ sɩ: Tacaa n kaa tɔɣɔ mpʋ? 32Ama Yesu cɔ-wɛ sɩ: Tɔɣɔnaɣa ŋka ma tɔkɩ tɔ ɩ ta nyɩ-kɛ. 33Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu ɩfalaa pɔɔsa təma sɩ: Nɔɣɔlʋ kɔna-ɩ tɔɣɔnaɣa kɛ yee? 34Tənaɣa Yesu cɔ-wɛ sɩ: Ma tɔɣɔnaɣa ntɛ́ wei ɩ tila-m tɔ ɩ luɣu nyəntʋ lapʋ, na ɩ təmlɛ nte ɩ hʋla-m sɩ má la tɔ tə yoosuɣu. 35Mɛ mə tɔŋ sɩ: Pə kaasa ɩsɔtʋnaa liɣiti na kʋmtʋ tala. Ama má, ma heeliɣi-mɛ sɩ, ɩ́ kʋsɩ mə ɩsɛ na ɩ́ na ɩsəna kʋtɔɣɔʋ sɛɛna tawa na kʋ taŋa kʋntaa tɔ. 36Kʋntʋ wei ɩ kʋŋ tɔ, ɩ tɔŋa ɩ kʋfɛlʋɣʋ hikuɣu kɛ́, na ɩ́ nyəkəɣɩ pee tɔtɔɣɔ ɩ weesuɣu ŋku kɩɩ tɛŋ tɔ kʋ tɔɔ. Mpʋ pə lakəna na tuulu na kʋntʋ pá kpɛntəɣɩ yɔɔlʋɣʋ. 37Pə tɔɔ kɛ́ tɔm nti pa yɔɣɔtəɣɩ tɔ tə wɛna tampana sɩ: Lɛlʋ tuuki kɛ́ na lɛlʋ náá kʋ. 38Mpʋ tɔtɔɣɔ, ma tila-mɛ sɩ ɩ́ kʋ haləm mpi ɩ́ taa hala tɔ. Lɛlaa ná halaa na kaɣana pə waasəɣɩ-mɛ. 39Ɩcatɛ ńtɛ́ tə taa Samalii nyə́ma paɣalɛ mʋ Yesu tɔm kɛ tɔm nti alʋ ka yɔɣɔtaa təfoo sɩ: Ɩ kpaɣa pə təna mpi tuu ma lapa tɔ na ɩ́ kɛɛsɩ tɔ tə tɔɔ. 40Waatʋ wei Samalii nyə́ma tala Yesu kiŋ na pá na-ɩ tɔ, pa wiina-ɩ sɩ ɩ́ la wɛɛ naalɛɣɛ pa kiŋ. Ɩlɛna ɩ́ caɣa tənaɣa kʋyɛɛŋ naalɛ. 41Pə kɔma na pá nɩɩ ɩ maɣamaɣa ɩ kʋyɔɣɔtʋtʋ, ɩlɛna yəlaa samaa kɛ sɔsɔm tasa ɩ tɔm kɛ mʋɣʋ. 42Na pá tɔŋ alʋ sɩ: Pənɛntɛ pə taɣa nti n heela-tʋ tɔ tə tɔɔ tike kɛ tə mʋ ɩ tɔm. Ama tá maɣamaɣa tə nɩɩna tá ŋkpaŋŋ na tə tɛma tá taa sɩ, tampana ɩ kɛ́ antulinya Waasʋlʋ. 43Yesu lapa kʋyɛɛŋ naalɛɣɛ təna, ɩlɛna ɩ́ kʋlɩ na ɩ́ tɛɛna Kalilee. 44Yesu maɣamaɣa ka tɛma yɔɣɔtʋɣʋ sɩ: Nɔɣɔlʋ ɩɩ tʋɣʋna Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsʋlʋ kɛ ɩ maɣamaɣa ɩ ɩcatɛ taa. 45Waatʋ wei Yesu tala Kalilee tɔ, təna nyə́ma mʋ-ɩ teu kɛ niŋ naalɛ. Mpi tɔ pa maɣamaɣa paa pola Tɛɛʋ acima tɔɣɔʋ kɛ Yosalɛm, na pa nawa pə təna mpi ɩ lapa Tɛɛʋ acima anɩ a tɔɔ tɔ. 46Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu məla Kalilee Kana timpi ɩ ka pəsa lʋm kɛ sʋlʋm tɔ. Akewe sɔsɔ nɔɣɔlʋ ɩ ka wɛ təna, na ɩ pəyaɣa wɛ Kapənahum na pə wɩɩkɩ-kɛ. 47Akewe nɩɩwa sɩ Yesu lɩɩna Yuta na ɩ́ kɔɔ Kalilee, ɩlɛna ɩ́ polo na ɩ́ sələmɩ-ɩ sɩ: Ma pəyaɣa wɛ Kapənahum na ká caa səpʋ, polo ń waasɩ-kɛ. 48Yesu cɔ-ɩ sɩ: Anɩ tamm mɩɩ ta na piti təma na kɔkɔlɔ nyəm, ɩɩ tisiɣi. 49Ḿpʋ́ɣʋ́ akewe ɩnɩ ɩ cɔ-ɩ sɩ: Haɩ ma cɛ, tə tɛɛ pə́cɔ́ ma pəyaɣa ɩ́ taa kɔɔ na ká sɩ. 50Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu cɔ akewe sɩ: Kpe, nyá pəyaɣa kaa sɩ. Ḿpʋ́ɣʋ́ apalʋ ɩnɩ ɩ mʋ Yesu kʋyɔɣɔtʋtʋ na ɩ́ tʋ mpaaʋ. 51Akewe kpeŋaɣa, ɩlɛna ɩ təmlɛ nyə́ma səŋɩ-ɩ na pá heeli-ɩ sɩ: Nyá pəyaɣa hika alaafəya. 52Ḿpʋ́ɣʋ́ akewe pɔɔsa-wɛɣɛ ɩsəna waatʋ pə cɛpa pəyaɣa tɔɔ tɔ. Ɩlɛna təmlɛ nyə́ma cɔ-ɩ sɩ: Tete ilim kpila pəcɔ tɔɣɔ watʋ cɛpa ka tɔɔ. 53Ḿpʋ́ɣʋ́ pəyaɣa caa tɔɔsa kpakpaa sɩ, tete mpʋ ɩnɩ pə taka teitei kɛ́ Yesu ka heela-ɩ sɩ: Nyá pəyaɣa kaa sɩ. Ɩlɛna ɩ́ na ɩ təyaɣa təna pá tɛ Yesu na pa taa. 54Yesu piti təma kpɛnta naalɛɣɛlɛ ɩ lɩɩʋ Yuta na ɩ́ kɔɔ Kalilee tɔ.


text: 1Kyɛɛ kɩdɩgɩ Yesu gyɩ sɩŋ fuwo hʋ ba aa yɩrɩ Gɛnɛsarɛti nyʋwa tɩyaŋ nɛ, ka nɩgyamaa mʋ yige dɔmɔŋ kɩ ko ʋ lee dɩ ba nɩɩ Wɩɩsɩ wɩya. 2Doŋ nɛ Yesu na nɩɩduworiborisi balɩya dɩ ba vʋwa nɩɩ hʋ nyʋwa. Ba tɩmma gyɩ kaŋ ko vʋwa rɛ, aŋ mʋ dɩ ba sasɩ ba gyoŋsi. 3Ɛɛ rɛ Yesu mʋ gyʋʋ nɩɩduworiborisi hʋ kɩdɩgɩ aa yaa Siimɔŋ kɩŋ, aŋ leŋ ʋ yige ʋ bee boro hʋ we nɩɩ hʋ tɩyaŋ. Nyɛ rɛ Yesu hɔŋ nɩɩduworiboro hʋ tɩyaŋ aŋ kɩ daga nɩgyamaa hʋ buloŋ. 4Ʋ aa basɩ wɩya tɩya nala hʋ ko teŋ, ʋ basɩ tɩya Siimɔŋ a baa, "Kuwosi nɩɩduworiboro hʋ dɩ ʋ mʋ liluŋii mʋhʋ, dɩ ɩ bee ɩ dɔŋtɩŋsɩ hʋ yuwo ma gyoŋsi, a kasɩ fuwonamɩɩsɩ." 5Ɛɛ rɛ Siimɔŋ basɩ tɩya ʋ a baa, "Ŋ nɩhɩyawʋ, á yuwo gyoŋsi rɛ dɩya tebine buloŋ, aŋ bɩ kaŋ kɩŋ buloŋ. Amɛ ʋ aa yaa ɩ kɛ aa baa dɩ ŋ yuwo wɩya, ŋ sɩ yuwo." 6Nyɛ rɛ ba yuwo ba gyoŋsi, a kasɩ fuwonamɩɩsɩ kɩŋkaŋ, ba gyoŋsi gba kɩ kyɛ dɩ ba pʋʋrɩ. 7Dɩ ba dɔŋtɩŋsɩ badɔmɔŋ mɛ we nɩɩduworiboro kɩdɩgɩ tɩyaŋ. Ɛɛ rɛ ba kolli yɩrɩ ba dɩ ba ko kyiyeli ba. Ba ko kuwoni fuwonamɩɩsɩ hʋ, a su nɩɩduworiborisi hʋ balɩya buloŋ. Borisi hʋ su, a paalɩ kɩ kyɛ dɩ ba tuu nɩɩmemii. 8Siimɔŋ Piita aa naa wɩya hʋ buloŋ aa yaa, ʋ tuu gbinni Yesu sɩya tɩyaŋ aŋ baa, "Ŋ Tɩɩna, kɩ mʋ aŋ leme ŋ. Ŋ yaa wɩbɔŋyaal lɛ." 9Ɛɛ hʋ Piita bee ʋ nala hʋ aa kasɩ fuwonamɩɩsɩ hʋ, ʋ gyɩ yaa ba mɛ tɩɩ wɩkperii rɛ. 10Dɩ Siimɔŋ dɔŋtɩŋsɩ Gyemsi abee Gyɔɔŋ mɛ fa we doŋ. Ba fa yaa Zebedi biibaala rɛ. Ba nyʋʋsɩ mɛ gyɩ fɩyɛla rɛ abee wɩya hʋ ba aa naa. Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya Siimɔŋ a baa, "Ta leŋ dɩ kambɩŋ kana ɩ. A lɩɩ gyɩnaŋ kɩ mʋ, ɩ sɩ kɩ kasɩ nihuwobisi anɩɩ ɩ fa aa kasɩ fuwonamɩɩsɩ gɛɛ." 11Ɛɛ hal tɩyaŋ nɛ, ba sii a kaŋ nɩɩduworiborisi hʋ tarɩ ko lɩɩ nɩɩ hʋ nyʋwa, a leŋ ba kɩŋ kɩŋ buloŋ ta doŋ, aŋ sii tɩŋ Yesu hal. 12Ɛɛ rɛ Yesu bɩl sii mʋ tɔɔ kɩdɩgɩ dɩ gbege kɩdɩgɩ rɛ gɛɛ. Ʋ aa naa Yesu, ʋ tuu gbinni ʋ sɩya tɩyaŋ a sʋla ʋ, a baa, "Ŋ nɩhɩyawʋ, dɩ ɩ rɛ kyo, ɩ sɩ wuwo tɩɩbɩ ŋ." 13Ɛɛ rɛ Yesu kpa ʋ noŋ a dige ʋ aŋ baa, "Ŋ kyo rɛ. Deye." Gbegisi hʋ pirigi leŋ baal hʋ. 14Doŋ nɛ Yesu basɩ tɩya ʋ abee sɩfɩyaŋ a baa, "Ta ko basɩ wɩɩ no kɩ tɩya nal buloŋ. Amɛ degini wɩɩkyʋwal sɩlaal lee, a kaŋ ɩ tɩɩ mʋ daga ʋ, dɩ ʋ lɩɩ wɩɩsʋlɩɩ, a pɩɩsɩ ɩ bisiŋ ta anɩɩ Moosi aa daga gɛɛ. Dɩ ɩ rɛ yaa gɛɛ, nal buloŋ sɩ na anɩɩ ɩ bɩl bɩ kaŋ bisiŋ." 15Aŋka wɩɩ hʋ ha vɩya aŋ marɩ taalɩ lee buloŋ a gyʋʋ mʋ. Nala yʋga kɩ ko ʋ lee dɩ ba nɩɩ ʋ wɩbasɩɩ, aŋka dɩ ʋ pɛ tɩɩbɩ ba mɛ. 16Ka Yesu aa sii mʋ lee hʋ nala aa tuwo, a kyʋwalɩ Wɩɩsɩ. 17Kyɛɛ kɩdɩgɩ rɛ Yesu kɩ daga nala dɩ Farasiima abee Wɩɩsɩ Teŋ dɩdagɩla aa lɩɩ Galili paalʋʋ abee Gyudɩya paalʋʋ abee Gyerusalɛm buloŋ mɛ fa hɔŋ doŋ. Wɩɩsɩ gyɩ tɩya Yesu dee rɛ, ʋ gyɩ kɩ tɩɩbɩ wɩɩla tɩmma. 18Ɛɛ rɛ nala badɔmɔŋ mʋ kyʋŋ gbarɩgɩ kɩdɩgɩ abee ʋ wasa a ko, a kɩ lʋga dɩ ba kana ʋ gyʋʋ biŋ Yesu sɩya tɩyaŋ, dɩya hʋ tɩyaŋ. 19Amɛ, akuu nala fa aa yʋga lee hʋ tɩyaŋ wɩya, ba gyɩ bɩ wuwo na ŋmanɩɩ dɩ ba kana ʋ gyʋʋ dɩya hʋ. Ɛɛ rɛ ba kana ʋ kaŋ gyɩŋ dɩya hʋ nyuu a luri lee, a kpa ʋ ta ʋ tɩŋ doŋ a tuu pɩŋ Yesu sɩya tɩyaŋ nɩgyamaa hʋ tʋtʋʋ tɩyaŋ. 20Ba aa yaa gɛɛ rɛ Yesu na anɩɩ ba laa ʋ di rɛ weliŋ. Ɛɛ rɛ ʋ basɩ tɩya gbarɩgɩ hʋ a baa, "Ŋ bagyʋwa, ŋ kpa ɩ wɩbɔmɔ kyɛ ɩ rɛ." 21Ɛɛ rɛ Farasiima abee Wɩɩsɩ Teŋ dɩdagɩla hʋ piili kɩ bɩɩnɩ ba tɩsɩ tɩyaŋ a baa, "Kɩbee rɛ yaa nal no aa tʋʋsɩ Wɩɩsɩ nyɛ? Nal buloŋ bɩ sɩ wuwo kpa wɩbɔmɔ kyɛ nal, see Wɩɩsɩ dʋŋ." 22Ɛɛ rɛ Yesu wuwo gyɩŋ ba tɩbɩɩna a pɩyɛsɩ ba a baa, "Bee rɛ tɩŋ ma kɩ bɩɩnɩ wɩya no ma tɩsɩ tɩyaŋ? 23Ŋ aa sɩ baa dɩ ŋ kpaa ʋ wɩbɔmɔ kyɛ ʋ rɛ, abee ŋ aa sɩ baa dɩ ʋ sii kɩ vala, ba tɩyaŋ kɩbee basɩɩ rɛ yaa mɔl? 24Ŋ sɩ daga ma anɩɩ mɩyaŋ Nihuwobiŋ Biye kaŋ dee rɛ dʋnɩya tɩyaŋ ŋ aa sɩ wuwo kpa wɩbɔmɔ kyɛ nala." Ɛɛ rɛ ka ʋ basɩ tɩya gbarɩgɩ hʋ a baa, "Sii, a kpa ɩ wasa kɩ mʋ dɩya." 25Doŋ nɛ gbarɩgɩ hʋ nyagɩ sii sɩŋ ba sɩya tɩyaŋ, a kpa ʋ wasa hʋ tɩyaŋ ʋ fa aa pɩna, a vala kɩ mʋ dɩya aŋ kɩ dannɩ Wɩɩsɩ. 26Wɩɩ hʋ yaa nala hʋ buloŋ fa aa we doŋ wɩkperii. Kambɩŋ gyʋʋ ba, ba dannɩ Wɩɩsɩ a baa, "Á naa wɩkperiye rɛ gyɩnaŋ." 27Ɛɛ hal tɩyaŋ nɛ Yesu sii lɩɩ a na lampolaal kɩdɩgɩ ba aa yɩrɩ Levi dɩ ʋ hɔŋ ʋ tʋŋtʋnnɩ dɩya tɩyaŋ. Nyɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ʋ a baa, "Sii ko kɩ tɩŋa ŋ hal." 28Ɛɛ rɛ Levi sii, a leŋ ʋ kɩŋ kɩŋ buloŋ ta doŋ aŋ kɩ tɩŋa ʋ hal. 29Ɛɛ hal tɩyaŋ, Levi gyɩ leŋ ba marɩ kɩdiiliye yʋga ʋ dɩya tɩyaŋ a tɩya Yesu, a yɩrɩ nɩgyamaa mɛ. Nɩgyamaa hʋ ʋ gyɩ aa yɩra tɩyaŋ, lampolaala yʋga gyɩ we ba tɩyaŋ nɛ. 30Ɛɛ rɛ Farasiima badɔmɔŋ abee Wɩɩsɩ Teŋ dɩdagɩla mɛ aa yaa Farasiima sii ko, a pɩyɛsɩ Yesu hatɩnna hʋ a baa, "Bee rɛ tɩŋ ma bee lampolaala abee wɩbɔŋyaala buloŋ laŋŋɩ hɔŋ kɩ di kɩna?" 31Yesu nɩɩ ba aa basɩ gɛɛ, a basɩ tɩya ba a baa, "Nala hʋ aa kaŋ laaŋfɩya, ba bee kyɛ tɩɩba tɩɩna, see nala hʋ aa wɩɩlɩ. 32Ŋ ko dɩ ŋ yɩrɩ wɩbɔŋyaala rɛ dɩ ba leŋ ba wɩbɔmɔ. Ŋ bɩ ko dɩ ŋ yɩrɩ tɩpʋlʋŋ tɩmma." 33Ɛɛ rɛ nala badɔmɔŋ ko pɩyɛsɩ Yesu a baa, "Gyɔɔŋ Wɩɩsɩnɩɩfool hʋ hatɩnna aa kɩ vʋwa nyʋwa rɛ, a kɩ kyʋwalɩ Wɩɩsɩ mɛ saŋa buloŋ. Farasiima hatɩnna mɛ kɩ yaa gɛɛ tɩɩ. Amɛ ɩ hatɩnna kɛ bee vʋwa nyʋwa." 34Ɛɛ rɛ Yesu pɩyɛsɩ ba a baa, "Dɩ nal lɛ kpaa haaŋ, dɩ ʋ bee ʋ kyaŋsɩ kɩ gbɩyalɩ hafalɩɩ hʋ gbɩyala, ʋ kyaŋsɩ hʋ sɩ wuwo vʋwa nyʋwa? Aayɩ, ba bɩ sɩ wuwo vʋwa nyʋwa. 35Amɛ saŋa kɩdɩgɩ rɛ sɩ pele, dɩ ba kaŋ hafalɩɩ bala hʋ mʋ lee kɩdɩgɩ. Ɛɛ tɩyaŋ nɛ ʋ kyaŋsɩ hʋ yaŋ sɩ vʋwa nyʋwa." 36Ɛɛ rɛ ʋ bɩl maga namaga no tɩya ba a baa, "Nal buloŋ bɩ sɩ lɔgɔ taŋfalɩɩ a kpa ala tɔ gabɩnɩɩ bol. Dɩ ɩ rɛ yaa gɛɛ, ɩ sɩ kyogi gafalɩɩ hʋ, ka dɩ taŋfalɩɩ hʋ bee gabɩnɩɩ hʋ mɛ bɩ sɩ kɩɩ dɔmɔŋ. 37Ɛɛ tɩɩ rɛ nal mɛ bɩ sɩ kpa sɩhuwo a we pulbɩnɩɩ tɩyaŋ. Dɩ ɩ rɛ yaa gɛɛ, pul hʋ sɩ pɔsɔ, dɩ sɩŋ hʋ buloŋ bɩsɩ ta. 38Sɩhuwo maga dɩ ɩ kpa we viiweliye tɩyaŋ nɛ. 39Dɩ nal lɛ aa nyʋwa sɩwiilii, ʋ bɩl bɩ sɩ kɩ kyɛ dɩ ʋ nyʋwa sɩhuwo, beewɩya tɩɩna aa baa dɩ sɩwiilii rɛ weliye te sɩhuwo."


text: 1Ɛnɛ hio bhoko fin, dea nde, ɛnɛ aze nu hio wei pɛ ɛnɛ. Ka deamɔ pɛ ɛnɛ nɛdedea, hio wei pɛ ɛnɛ ndɔng ka ze wen pɛ Sɔ na, bekifiri sila mbwa, ngase ka ɛnɛ tɛ bul ka ma wen ha mbwa na. 2Mbwa bede mɛgi, hazu mbwa zɔka nde, deamɔ pɛ ɛnɛ nɛdedea, nɛ ɛnɛ ha yuo ke mbwa. 3Hio ma bhoko ngoy mɛ dung nɛ lɔkaa nɛ wal dea zu, nɛ wal yola tandamɔ, nɛ wal yola dede latɛ. Ka ɛnɛ ade mɔ mɛgi na, 4ma, ɛnɛ adung nɛ lɔkaa nɛ wal mɔ ka de le ha sila ɛnɛ. Dea nde, ɛnɛ adung nɛ mɔka sila nɛ gaa. Hazu ɛngi nɛ̂ lɔkatɛ, ka lɛm gdang na, nɛ ka dung nɛ zioa ha li Sɔ. 5Hio nzɔy bhoko mɔ sɔngsi ka dungɔ ha gdea tazu ha tɛ Sɔ, mbwa badung nɛ lɔkaa nɛ wal ɛngɛ. Mbwa dungɔ ha zea nu wei pɛ mbwa. 6Deamɔ pɛ Sara dungɔ fin gbesi. A dungɔ ha zea nu wei pɛa Abraham, nɛ a saa wɛnɛ nde, kongawan pɛa. Sising, ɛnɛ tɛ bo nɛ̂ hio bem pɛa, ka ɛnɛ de dedemɔ, nɛ ka sila ɛnɛ bo nɛ ke ha dea yo na. 7Yo fin gbesi nɛ ɛnɛ, hio wei. Ha dea le hinɛ ko pɛ ɛnɛ, ɛnɛ aing nde, mbwa bo nɛ ngaya tuka ɛnɛ na. Ɛnɛ ba mbwa nɛ zioa, hazu ndangtɛ tunɔ ka Sɔ beha ha ɛnɛ nɛ gangtɛ, a beha yo ha mbwa fin gbesi. Ɛnɛ de mɛgi tuka nde, ma mɔ adol Sɔ mɛ ze gɔamɔ pɛ ɛnɛ ndang na. 8Nɛ kpogioa, mi tɔ wen ha ɛnɛ fɛt nde, ɛnɛ adung nɛ ndangtɛ takaramɔ gbesi. Ɛnɛ ade kobhe tɛ may, nɛ ɛnɛ angoy may nɛ sila ndang hazu ɛnɛ nɛ̂ hio gdiya ha wal mɔ Sɔ. Ɛnɛ ade ngay ha tɛ may, nɛ ɛnɛ ahil nɛ mɛndi ha si may. 9Ka ma wi dea gdangamɔ ha tɛ ɛnɛ, ka ɛnɛ akifiri fin de gdangamɔ ha tɛ wa na. Ka ma wi yaa ɛnɛ, ka ɛnɛ akifiri fin ya wɛnɛ na. Ma, dea nde, ɛnɛ agɔ Sɔ nde, wɛnɛ awol dede wen ha zu wia. Hazu, ha ngimɔ ka Sɔ saa nɛ ɛnɛ mɛ dung hio wi pɛa, a gɔna nu nde, a bewol dede wen ha zu ɛnɛ. 10Ɛ ngɛraka ha zang takarata pɛ Sɔ: «Ka ma wi ngoya kpa kpasa tunɔ, nɛ ka wɛnɛ ngoya zɔk hio dede yala nɛ totɛ, lɛma nde, wɛnɛ alak tɔa gdanga wen nɛ tɔa dalo gde. 11Lɛma nde, wɛnɛ akafi dea gdangamɔ, wɛnɛ ade nɛ dedemɔ, nɛ wɛnɛ andari ha kio gaamɔ nɛ wi fɛt. 12Hazu, gbali Kongawan ha zɔka hio nzeng wi, wɛnɛ ha lɛnga zala ha gɔamɔ pɛ mbwa. Ma, wɛnɛ ha sungoro hio wan-de gdangamɔ.» 13Nge wi ha bede gdangamɔ ha tɛ ɛnɛ, ka ɛnɛ nɛ lululu sila hazu de dedemɔ, o nde? 14Totɛ ha ɛnɛ, ka ɛnɛ kpa yeksamɔ hazu ɛnɛ ha dea nzengmɔ. Ka ɛnɛ ayu ke hio wi na, nɛ ka sila ɛnɛ abhunziki na. 15Ma, dea nde, ɛnɛ alukisi Christ tuka Kongawan pɛ ɛnɛ nɛ sila ɛnɛ fɛt. Swe fɛt, ɛnɛ adung gdungɛ-gdungɛ hazu kifiri wen ha hio wi ka ani ɛnɛ nɛ goto mɔ ka ɛnɛ gde nɛ tazu ha tɛ Christ. 16Ɛnɛ atɔ yo nɛ mɔka sila, nɛ ɛnɛ aba hio wi ndɔng nɛ zioa. Dea nde, ingɔmɔ sila pɛ ɛnɛ adung nɛ saa. Tuka ɛngi, foy beba hio wi, ka tɔ gdanga lingtɛ ɛnɛ, nɛ ka ya ɛnɛ hazu ɛnɛ ha dea dedemɔ, ka Christ ngoya. 17Ka ɛnɛ de dedemɔ nɛ Sɔ ngoya nde, ɛnɛ akpa yeksamɔ ha wena, ɛngɛ nɛ dedea pen nde, ɛnɛ akpa yeksamɔ nɛ wal dea gdangamɔ. 18Hazu Christ fea ze ndang hireng gɔn zu sɛmbɔ pɛ hio wi. Wɛnɛ ka dung nɛ̂ nzeng wi, fea gɔn zu ɔ, hio kalbho-kalbho wi hazu ku ɔ nɛnɛ ha pɛ Sɔ. Hio wi gbɛa tɛ wa, ma, Sɔ tunso wɛnɛ nɛ mbinga nɛ wal Nzɔy-Sɔtɛ. 19Mɛgi Christ nɛa nɛ bul wen ha hio sɔtɛ ka dung ha zang zɔbhɔ. 20Hio sɔtɛ wi ndɔng bade kpandele sungiri nɛ Sɔ ha ngimɔ ka Noe dungɔ ha dea kuga. Sɔ kera nɛ yikosila kanɛ Noe karsa dea yo. Hio wi tikiring, yo tɔ nde, hio wi mɔrkɔ zanga tar sɔna lea kuga ɛngɛ, nɛ mbwa kpasa ha mbeng li. 21Mbeng li ɛngɛ dung tuka li ka ɛ gdumso ɛnɛ ang nɛ ling Jésus-Christ. Ɛ tɛ gdumsi ɛnɛ ha li hazu kusi nzing ha tɛ ɛnɛ yunɛ na, ma, ɛ dea yo hazu ani Sɔ mɛ sasisi ingɔmɔ sila pɛ ɛnɛ. Ɛnɛ kpasa sising nɛ wal gdumso ɛnɛ ha li hazu Jésus-Christ guotɛ ha soko hio fiowi. 22Wɛnɛ kiforo si ha ngɔn mɛ dung ha wekɔ Sɔ. Hio telenge, hio sɔtɛ gan zu mɔ nɛ hio nga sɔtɛ fɛt dung ha si wa.


text: 1Ɩsɔ pəyalʋ Yesu Kilisiti Laapaalɩ Kʋpaŋ təcaallɛ ntɔ. 2Pa ŋmaawa Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsʋlʋ Ɩsayii takəlaɣa taa sɩ: Nyənɩ, ma tillu ntɔ, ma tɛləsəɣɩ nyá nɔɣɔ tɔɔ sɩ ɩ́ taɣanɩ nyá mpaaʋ na ń kɔŋ. 3Nɔɣɔlʋ yɔɣɔtəɣəna nɔɣɔ sɔsɔɣa kɛ wʋlaɣa tɛtʋ taa sɩ: Ɩ́ taɣanɩ Tacaa mpaaʋ, ɩ́ siɣisi ɩ mpaɩsi. 4Ḿpʋ́ɣʋ́ pə lapa na Ɩsɔ lʋm sɔlʋ Yohaanɩ kɔɔ wʋlaɣa tɛtʋ taa na ɩ́ sɔɔkɩ yəlaa kɛ Ɩsɔ lʋm. Na ɩ́ kpaaləɣɩ sɩ: Ɩ́ laɣasɩ tɔntɛ na pá sɔ-mɛɣɛ lʋm na Ɩsɔ hɩɩsɩ mə ɩsaɣatʋ. 5Ɩlɛna Yuta tɛtʋ yəlaa təna, na Yosalɛm nyə́ma təna puki ɩ kiŋ, na paa wei ɩ́ kuliɣi ɩ ɩsaɣatʋ tɔɔ kɛ́ yəlaa taa, na Yohaanɩ sɔɔkɩ-wɛɣɛ Ɩsɔ lʋm kɛ Yaatanɩ pɔɣɔ taa. 6Yooyoo hʋntʋ kunti kɛ Yohaanɩ takaa, na ɩ́ ləla tɔnʋɣʋ tampala kɛ ɩ tənaɣa taa. Ɩ tɔɣɔnaɣa ntɛ́ cələŋ na taalɛ tɩɩŋ nim. 7Na ɩ́ kpaaləɣɩ samaa taa sɩ: Ma waalɩ wei ɩ kɔŋ tɔ pʋntʋ kəla-m toŋ. Halɩ ma ta tɩɩ tala sɩ má sopi na má wɔɣɔsɩ ɩ nɔɔhɛɛ taa ntaŋkpala maɣamaɣa. 8Ma ɩlɛ, lʋm kɛ ma sɔ-mɛ. Ama Feesuɣu Naŋŋtʋ kɛ ɩ́lɛ́ ɩ ká sɔ-mɛ. 9Saa ɩnɩ ɩ taa Yesu lɩɩna Nasalɛtɩ kɛ Kalilee tɛtʋ taa, na ɩ́ polo na Yohaanɩ sɔ-ɩ Ɩsɔ lʋm kɛ Yaatanɩ pɔɣɔ taa. 10Yesu lɩɩkaɣana lʋm taa, ɩlɛna ɩ́ ná ɩsɔtɔnʋɣʋ tʋlaa na Feesuɣu Naŋŋtʋ tii ɩ tɔɔ ɩsɩɩ alukuku. 11Ɩlɛna pá nɩɩ pə yɔɣɔtəɣəna ɩsɔtaa sɩ: Nyaɣalɛ ma luɣu tɛɛ Pəyaɣa, ma luɣu sʋʋ-ŋ sɔsɔm. 12Pə tɛma ḿpʋ́ɣʋ́ kpakpaa, ɩlɛna Ɩsɔ Feesuɣu pona Yesu kɛ́ wʋlaɣa tɛtʋ taa. 13Na ɩ́ caɣa tənaɣa wɛɛ nɩɩlɛ, na Satanɩ kɔɔ na ɩ́ maɣasəɣɩ-ɩ. Na ɩ́ wɛ taalɛ wontu hɛkʋ na ɩsɔtaa tillaa paasəna-ɩ. 14Ḿpʋ́ɣʋ́ pa tʋ Ɩsɔ lʋm sɔlʋ Yohaanɩ kɛ saləka, ɩlɛna Yesu náá polo Kalilee na ɩ́ sʋʋ Ɩsɔ Laapaalɩ Kʋpaŋ kɛ kpaalʋɣʋ. 15Na ɩ́ tɔŋ sɩ: Pənɛntɛ pə tala mpʋ, Ɩsɔ Kawulaɣa kpɛɣɛtaa. Ɩ́ laɣasɩ na ɩ́ mʋ Laapaalɩ Kʋpaŋ. 16Yesu malaɣa Kalilee teŋku kʋteŋ, ɩlɛna ɩ́ ná tiina kpalaa kɛ naalɛ. Simɔŋ na ɩ neu Antəlɩɩ, na pá tʋɣɩ puluɣu kɛ lʋm taa. 17Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ tɔma-wɛ sɩ: Ɩ́ kɔɔ na ɩ́ təŋɩ-m na má la-mɛ na ɩ́ puuki yəlaa ɩsɩɩ ɩ́ puukuɣu tiina tɔ. 18Tənaɣa pɛlɛ pa yela pa puluŋ na pá təŋɩ-ɩ kpakpaa. 19Ɩ tasa pote kɛ pəcɔ, ɩlɛna ɩ́ ná Sepetee pəyalʋ Saakɩ na ɩ́lɛ́ ɩ neu Yohaanɩ, na pá caɣa kpɩɩlʋɣʋ taa na pá taɣanəɣɩ pa puluŋ. 20Tənaɣa ɩ yaa pɛlɛɣɛ kpakpaa, ɩlɛna pá yele pa caa Sepetee na ɩ paa nyə́ma kɛ kpɩɩlʋɣʋ taa na pá təŋɩ-ɩ. 21Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu pa pola Kapənahum ɩcatɛ taa na ɩ́ sʋʋ Yuta nyə́ma təkotile taa kɛ́ kʋyakʋ kʋhɛɛsʋɣʋ wule na ɩ́ niki sɛɣɛsʋɣʋ. 22Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ sɛɣɛsʋɣʋ cɛpa yəlaa laŋa. Pə taɣa pʋlʋ, ɩ sɛɣɛsaɣa-wɛɣɛ na toŋ ɩ ta nyá. Ɩ fɛɩ ɩsɩɩ pa Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlaa. 23Ḿpʋ́ɣʋ́ pa tuta Yuta nyə́ma təkotile taa kɛ́ apalʋ nɔɣɔlʋ na ɩ́ hii ɩlɔɣɔʋ nɔɣɔlʋ. Tənaɣa apalʋ ɩnɩ ɩ koowa sɩ: 24Nasalɛtɩ Yesu, n caa-weɣe tá kiŋ? N kɔma-tʋɣʋ wakəlʋɣʋ kɛ? Ma nyəma-ŋ teu, n kɛ́ Ɩsɔ Yʋlʋ Naŋŋtʋ wei ɩ tilaa tɔ. 25Tənaɣa Yesu holina-ɩ sɩ: Hei, nyá, su na ń se apalʋ ɩnɛ ɩ waalɩ. 26Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩlɔɣɔʋ ɩnɩ ɩ selisa apalʋ ɩnəɣɩ teu. Ɩlɛna ɩ́ má kapuka na ɩ́ se ɩ waalɩ. 27Ḿpʋ́ɣʋ́ pə cɛpa yəlaa təna laŋa kɛ sɔsɔm, na pá tɔŋ təma sɩ: Maamaaci wei kɛlɛ mpʋ? Toŋ sɛɣɛsʋɣʋ kʋfalʋɣʋ ntɛ́ yaa. Pʋwɛ. Pə kpɛŋna alɔɣaa, ɩ yɔɣɔtəɣɩ pɛlɛɣɛ na apalʋtʋ na pá nɩɩkəna-ɩ. 28Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu hətɛ yaa kpakpaa ɩnəɣɩ Kalilee tɛtʋ təna taa. 29Pa lɩɩ Yuta nyə́ma təkotile taa, ɩlɛna pa na Saakɩ na Yohaanɩ pá polo Simɔŋ na Antəlɩɩ pa təyaɣa kɛ kpakpaa. 30Na pá maɣana watʋ wɛna Simɔŋ yɔsɔ na ɩ́ həntaa. Yesu talaa, ɩlɛna pá heeli-ɩ alʋ ɩnɩ ɩ wʋsasɩ tɔm. 31Tənaɣa Yesu pola ɩ kiŋ na ɩ́ tɔkɩ ɩ niŋ taa na ɩ́ kʋsɩ, na ɩ watʋ ya na ɩ́ kʋlɩ na ɩ́ caləsɩ-wɛ. 32Ḿpʋ́ɣʋ́ pa kɔna-ɩ kʋtɔntʋnaa təna na alɔɣɔhilaa tənaɣa taanaɣa tɔɔ kɛ́ waatʋ wei ilim tʋwa tɔ. 33Na ɩcatɛ təna koti təcəɣəcəɣɩ kɛ təyaɣa ŋkɛ ka nɔnɔɣɔ tɛɛ. 34Ɩlɛna Yesu la na mpa kʋtɔməŋ cɔɔsaɣa tɔ pá hiki alaafəya. Na ɩ́ tɔɣɔnɩ alɔɣaa paɣalɛ. Ɩ ta tisi sɩ alɔɣaa ɩ́ yɔɣɔtɩ. Pə taɣa pʋlʋ, pɛlɛ pa nyəmá ɩ kɛ́ mpi tɔ. 35Ḿpʋ́ɣʋ́ waatʋ wei pə wʋsa fem na səkpɛtʋɣʋ wɛɛ tɔ, Yesu lɩɩwa na ɩ́ polo timpi yəlaa fɛɩ tɔ na ɩ́ sələmɩ Ɩsɔ. 36Ɩlɛna Simɔŋ pá sʋʋ-ɩ pɛɛkʋɣʋ. 37Pa kɔma na pá na-ɩ, ɩlɛna pá heeli-ɩ sɩ: Yəlaa təna caakɩ-ŋ. 38Tənaɣa Yesu cɔ-wɛ sɩ: Tə́ polo pəcɔlɔ pəcɔlɔ acalɛɛ lɛnna taa na má lá pɛlɛɣɛ waasʋ tɔtɔ. Pə maɣamaɣa pə tɔɔ kɛ́ ma kɔma. 39Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ sʋʋ Kalilee tɛtʋ təna taa kɛ́ cɔɔʋ, na ɩ́ lakɩ waasʋnaa kɛ Yuta nyə́ma təkotilenaa mpa pa wɛna təna tɔɔ tɔ pa taa, na ɩ́ tɔɣɔnəɣɩ alɔɣaa. 40Tənaɣa tɔnʋɣʋ tɔɔ asilima kʋtɔŋ tʋ nɔɣɔlʋ ɩ kɔma Yesu kiŋ, na ɩ́ sopi ɩ tɛɛ na ɩ́ tɛɣɛ-ɩ niŋ na ɩ́ tɔ sɩ: Ye n ka tisaɣa n taa waasɩ-m? 41Ḿpʋ́ɣʋ́ tɔnʋɣʋ tɔɔ kʋtɔŋ tʋ ɩnɩ ɩ tɔm lapa Yesu kɛ pətɔɔtəlɛ kɛ sɔsɔm, na ɩ́ kʋsɩ ɩ niŋ na ɩ́ tokina-ɩ na ɩ́ cɔ-ɩ sɩ: Teu, ma tisaa, alaafəya ɩ́ la. 42Ḿpʋ́ɣʋ́ apalʋ ɩnɩ ɩ kʋtɔŋ tɛma tənɛ ɩnəɣɩ kpakpaa na ɩ́ məlɩ təmammam. 43Ɩlɛna Yesu tɔɣɔnɩ-ɩ kpakpaa, na ɩ́ kpaalɩ-ɩ na toŋ sɩ: 44Taa heeli nɔɣɔlʋ. Ama tɛɛ kpakpaa na kɔtʋlʋ na-ŋ. Ɩlɛna ń yiɣisi ɩsɩɩ Moisi ka kɛɛsʋɣʋ tɔ, na pá ná sɩ pə waa-ŋ. 45Ama apalʋ ɩnɩ ɩ tɛɛwa, ɩlɛna ɩ́ sʋʋ pə tɔm kpaalʋɣʋ kɛ paa timpi. Haləna ɩ kpaalʋɣʋ mpɩ pə tɔɔ Yesu tá pəsɩ na ɩ́ sʋʋ ɩcatɛ natəlɩ tə taa təkaa. Ama kpeeŋa tɔɔ kɛ́ ɩ cakaɣa kpaɩ taa, na yəlaa lɩɩkəna paa timpi na pá makəna-ɩ.


text: 1Yeezuu n a sɩŋŋɩda ba, an nɩ meer bam kan ŋ kɩ hɔbɔkʋrɛnoom darɛ m, a ʋ: "Gʋaa ɩ nyɩnta an dɩvɛn gɔ sɔɔn, an lambaar da ma, an yaa hɔn, k'a bɩr dɩvɛn nyɩ bɩ hi bɔŋ ʋ, an bɛŋŋʋ dɔ sɔ, an gʋɔɔ sa kʋ ŋ n dɔ dɩvɛnsɩra bɩ ma, an a hʋr an ta zaa ra. 2Dɩvɛn mɔsa k'a a ku bɩ, a n a zibəənyɩ deem nyɔɔ wutu zibəəzannɔ wɔɔ zi, k'an aa a hɔ si, an b'a ka a ʋ. 3Ŋ n a nyasʋ, ŋn'a zɛ, ŋn'a da zaa ra a wɔ n tu. 4Wutu zaa bɩ n a ya, an zibəənyɩ vanta nyɔɔ. Wutu zibəəzannɔ wɔɔ n a zɛ, ŋnɩ yaaba da a mim ma, ŋnɩ fɩr ka ma. 5A n a ya, an a kaakʋ hɔ nyɔɔ, ŋn'a zɛ gər. Bɩ jɛ ʋ, an gʋɔɔ vantɔɔ nyɔɔ, ŋnɩ fɩr ka gɔsɩnnɔ ma, ŋnɩ gɔsɩnnɔ zɩnzɛ. 6A kur ma hɔ ma bɩ, a nyɩ k'a ŋʋa bɩ y'a deem ɩ gɔɔta, an a nyɔɔ ŋ zi, an n'a hɩrɛ, a ʋ: 'Ŋ mɔɔ nyɩ bɩ daŋ ʋ.' 7Wutu zibəəzannɔ wɔɔ n a dɩnda kan kʋ kɩ, ŋ ʋ: 'A n nɩ zɛm b'a so arzaka b'ʋ. K'a bʋr, k'ʋ a zɛ, k'ʋ ʋ so wutu b'ʋ.' 8Ŋ n a nyasʋ, ŋn'a zɛ gər, ŋnɩ bɔ m dɩvɛnsɩra b'ʋ, ŋn'a zo." 9"Bɔ dɩvɛnsɩra zaa bɩ n'a barɛ? A zɛm, an b'a dɩvɛnsɩra zibəəzannɔ wɔɔ zɩnzɛ, an a sa, an a ka a vantɔɔ ʋ. 10Awɔɔ n naa karɩnda ba ra? Jaa kʋ cɛdonno a bɔ ʋ ŋn'a zo bɩ, bɩ y'a ba jaa paŋŋazaa, cɛ bɩ dɔrɛ minto. 11Zuuba ɩ naa ba, bɩ wɔɔ yɩ hɔ gʋta m." 12Gʋɔɔ kʋ ŋ y'a tʋr ka ma rɔ wɔɔ n'a kam ma k'a nyasʋ, bɩ, ŋ yɩ nyi bam zamaa bɩ m. Ŋ y'a dɔ, ŋ ʋ: hɔbɔkʋrɛnoom naa do da Yeezuu ʋ awɔɔ minto. Ŋ n a hʋr, ŋn'a gʋ ma. 13N farizɛɛnrɔ kan Hɩrɔɔdɩ gʋɔɔ kɩ nyɔɔ Yeezuu zi kʋ ŋ n'aa a nyasʋ a meerbaa nɔ ʋ. 14Ŋ n b'a hɩ, ŋ ʋ: "Zuuba, wɔɔ dɔ sɩrazaa n'ɩbɩɩ m, b'ɩbɩɩ heer tɩrga kan gʋaa biyəə kɩ. Ɩbɩɩ bɩr dɩgam gʋaa meer ma bala y, Woso zaa ɩbɩɩ n'a dɩndam sɩra bɩncɛ ʋ. Zaa ta ʋ k'ʋ Rɔm cir yawʋr ka gɛ? A a ga m gɛɛ a n a ga nɩ?" 15Bɩ, kʋ Yeezuu ŋ zambʋ bɩ dɔ bɩ, a a hɩ ŋ nɩ, a ʋ: "Bɔ m, awɔɔ n'a gɩngam mɔɔ ma ncɩnaaʋ? K'a bʋr wacɩr m deem, kʋ m dɩga a." 16Ŋ n bʋr m. Yeezuu n a hɩ ŋ nɩ, a ʋ: "Ŋʋasa naa do kan gʋrsɩra naa do kɩ, nka hɔ nɩ?" Ŋ ʋ: "Rɔm cir hɔ m." 17Yeezuu n a hɩ ŋ nɩ, a ʋ: "K'a hɔ kʋ cir a so ʋ bɩ ka ʋ, k'a hɔ kʋ Woso a so ʋ bɩ ka ʋ." Meerbaa naa do nyɩbɔʋrɛ a ka, ŋ n zɛ kədə. 18Sadisɛɛnrɔ kʋ ŋ ʋ, gəəno mɩmbɔʋrɛ ba ʋ bɩ, ŋ bʋr Yeezuu zi, ŋnɩ laaka da han, ŋ ʋ: 19"Zuuba, Moyiisi a gʋrsɩra ba an a ka wɔɔ ʋ, a ʋ, 'Kʋ gʋaa ga, an a lʋ to, b'a nyɩ ba ʋ y, k'a danyɩ n lʋ bɩ si, k'an nyɩ yɩ kan kɩ a danyɩ bɩ minto.' 20Danyɩnɔ ɩ nyɩnta saanhɩna. Lɛɛkarɛzaa bɩ n lʋ sa, an ga, an a gʋ lʋ bɩ ma, bɩ nyɩ ba ʋ y. 21A hɩɩya hɔ bɩ n lʋ bɩ si, an ga, b'a n nyɩ yɩ kan kɩ y. A kaakʋ hɔ bɩ maam sɔ. 22Saanhɩnarɔ wɔɔ haay ŋ gɩnga, bɩ ŋ n nyɩ yɩ kan lʋ bɩ kɩ y. Ŋ haay kur bɩ, lʋ bɩ n bɩ ga. 23Gəəno mɩmbɔʋrɛ dɔmɩm ʋ, kʋ ŋ y'a mɩm bɔ ʋ, ŋ haay bireyaa ʋ, nka y'a so lʋ b'ʋ? Bala, gʋɔɔ saanhɩnarɔ wɔɔ haay lʋ bɩ si." 24Yeezuu n a hɩ ŋ nɩ, a ʋ: "K'awɔɔ n gʋrsɩrarɔ mɩŋŋɔɔ kan Woso paŋŋa kɩ dɔ bɩ, bɩ y'a ka awɔɔ nɩ nyʋnnyɔɔrɛ nɔ ʋ. 25Bala, kʋ gəəno b'a mɩm bɔ ʋ, yar bɩr lʋ sarɛ y, lʋ bɩr yar sarɛ y. Bɔ ŋ y'a ʋ kʋ ʋ kan malɛɛkarɔ kʋ ŋ nɩ brama rɔ wɔɔ kɩ. 26Bɩ kʋ gəəno mɩmbɔʋrɛ bɩ mim nɩ, awɔɔ n a karɩnda ba Moyiisi ci bɩ nɔ ʋ ra, dɔmɩm kʋ Woso meer ba kan Moyiisi kɩ tutugu nɔ ʋ bɩ, a ʋ: 'Abraham kan Izakkɩ kɩ, Zakɔɔb kɩ Woso m mɔɔ m.' 27Gəəno Woso bɛɛ y, mɩsɩɩrɔ Woso m. Awɔɔ ɩ nyʋnnyɔɔrɛ nɔ ʋ gʋta." 28Wosocikarɩnsaamba deem ŋ bɩsɩkarɛ bɩ ma, a a yɩ, Yeezuu a nyɩ bɔ ʋ mɩŋŋa, an a zɔ, an Yeezuu lar, a ʋ: "Lɛrɔ wɔɔ haay bire ʋ kara ɩ lɛ da?" 29Yeezuu n a nyɩ bɔ ʋ, a ʋ: "Lɛ lɛɛkarɛ hɔ bɩ n naa do: 'K'a tʋr ka Israyɛl zannɔ, Zuuba k'a m wɔɔ Woso bɩ, a y'a deem m Zuuba. 30K'ɩ Zuuba ɩ Woso bɩ ŋʋa kan ɩ heer kɩ haay, kan ɩ nyi kɩ haay, kan ɩ hɔɔndarɛ kɩ haay, kan ɩ paŋŋa kɩ haay.' 31A hɩɩya hɔ bɩ ba n nɩ: 'K'ɩ mim ŋʋa amba ɩ mɩŋŋa m.' Lɛ vanta ba ʋ an lɛ da nawɔnnɔ ra y." 32Wosocikarɩnsaamba bɩ n a hɩ m, a ʋ: "Sɩra ɩbɩɩ hɩ, karɩnsaamba, a mɩŋŋa gʋta: 'Woso y'a deem m, bɩ a vanta ba ʋ, an a na ma y. 33Ɩ Woso ŋʋa kan ɩ heer kɩ haay, ɩ hɔɔn kɩ haay, ɩ paŋŋa kɩ haay, k'ɩ mim ŋʋa amba ɩ mɩŋŋa m,' bɩ jɩra mannɩ haay kʋ n nɩ sɛ nyaŋ ʋ bɩ m, kan ganwʋrɛrɔ k'awɔɔ nɩ ŋ kam Woso ʋ rɔ wɔɔ kɩ." 34Yeezuu k'a yɩ gʋaa b'a nyɩ bɔ ʋ mɩŋŋa bɩ, a a hɩ, a ʋ: "Ɩbɩɩ bɩ laatʋ Woso cirbəə bɩ ma y." Bɩ kur bɩ, gʋaa biyəə ɩ nyi bam Yeezuu larlɛ m. 35Yeezuu k'a nɩ hɔ dɩndam Zerizalɛm Wosocɛ ʋ bɩ, a a hɩ, a ʋ: "Bɔ minto m wosocikarɩnsaambɔɔ wɔɔ ʋ: Davɩd Nyɩ m Krista bɩ m gɛ? 36Sɛnt-Ɛspri a ka Davɩd n a hɩ, a ʋ: Zuuba Woso a hɩ mɔɔ Zuuba m: nyɩnta mɔɔ bɩsɩ ʋ, kʋ m b'a ka k'ɩ jɩnnɔ wɔɔ n nyɩnta ɩ gam taa. 37Davɩd mɩŋŋa y'a birm Zuuba. Kʋ Zuuba n a ba lɔ, an nyɩnta Davɩd Nyɩ gɛ?" Zamaa bɩ n'a tʋr kam ma kan heernyɩnta kɩ. 38Yeezuu y'a hɩrɛ ŋ nɩ a hɔdɩndarɛ nɔ ʋ, a ʋ: "K'a dundo a zi kan wosocikarɩnsaambɔɔ kʋ ŋ nɩ bɩmbɩrm zabarɔ m, ŋn'a kam daʋrɛ ma zamaa gʋta bire ʋ rɔ wɔɔ kɩ, 39ŋn'a kam lɛɛkarɛ bɩncɛ ma hɔbɩrɛ bɩncɛ ʋ, kan sokʋma bɩncɛ kɩ. 40Ŋ n'ɩ zonno hɔ yɔrɛ ŋ nɩ, ŋn'a mɩŋŋabaa hɩnkam kan yaadarɛrɔ jintoo kɩ. Ŋ hʋnhʋrlɛ yɩm maam-maam." 41Yeezuu nyɩnta an a meer nya busoo daʋrɛ bɩncɛ bɩ rɛ, an nɩ dɩgam gʋɔɔ wɔɔ busoo bɩ daʋrɛ ma. Arzakazannɔ wɔɔ barla gɔsɩnnɔ y'a daŋ ʋ gʋta. 42Zoro n bɩ tanka hɩɩya zar ʋ. 43Yeezuu n a karɩndanyɩnɔ wɔɔ bir, an a hɩ ŋ nɩ, a ʋ: "Sɩra mɔɔ n'a hɩrɛ awɔɔ m, zoro ŋʋazaa naa do busoo bɩ zar ʋ gʋta, an lɛ da gʋaa haay k'a n'a daŋ ʋ bɩ ra. 44Bala, ŋ haay busoo k'a zibəə ba ŋ ma bɩ, ŋ y'a da ʋ. Bɩ zoro bɩ kan a cicir bɩ kɩ, a a mɩsɩrbaa hɔ sa haay, an a da ʋ."


text: 1Dɛ dɩdwɩ mʋ Zezi dɛɛn wʋ Wɛ-di-kamunu kʋm wʋnɩ, o tɔɔlɩ Wɛ kwər-ywəŋə kam o brɩ nɔɔna. Zwifə bam kaanɩm yigə tiinə dɩ cullu karanyɩna tiinə bam dɩ ba tɩʋ kʋm nakwa bam ma vu ba yi o te. 2Ba ma ta dɩd-o ba wɩ: "Ta n brɩ dɩbam, wɔɔ dam mʋ n ma n kɩ wəənu tɩlʋ maama n na kɩ tɩn? Wɔɔ mʋ pɛ nmʋ ni, sɩ n ta n kɩ kʋntʋ?" 3O ma ləri-ba o wɩ: "A dɩ jɩgɩ bwiə a lagɩ a bwe abam, sɩ 'a ləri-ya 'a pa-nɩ. 4Zan na miisi nɔɔna na wʋnɩ tɩn, kʋ yɩ Wɛ mʋ pɛ-o cwəŋə naa nabiinə mʋ?" 5O na bwe-ba kʋntʋ tɩn, ba maa wʋra ba bwɛ daanɩ sɩ ba nii, ba na w'ʋ lər-o te tɩn. Ba laan ma wɩ: "Dɩbam na ləri d'ɩ wɩ, kʋ yɩ Wɛ mʋ, o laan w'ʋ bwe dɩbam nɩ, bɛɛ mʋ yɩ d'ɩ nan wʋ sɛ Zan taanɩ dɩm? 6D'ɩ nan na wɩ, kʋ yɩ nabiinə mʋ pɛ-o cwəŋə, nɔɔna bam maama w'ʋ dʋlɩ dɩbam dɩ kandwa mʋ ba gʋ, bɛŋwaanɩ ba maama paɩ sɩ Zan yɩ Wɛ nijoŋnu mʋ." 7Kʋntʋ ŋwaanɩ ba ma ləri Zezi ba wɩ, ba yəri wʋlʋ na pɛ Zan cwəŋə tɩn. 8Zezi laan ma ta dɩ ba o wɩ: "Kʋ na yɩ kʋntʋ, amʋ dɩ b'a sɛ sɩ a ta wʋlʋ na pɛ amʋ ni sɩ a taa tʋŋɩ tɩn." 9Zezi ma maŋɩ mɩmaŋa o brɩ nɔɔna bam o wɩ: "Nɔɔnʋ wʋdoŋ mʋ wʋra. O ma zaŋɩ o cɩ gaarɩ, yɩ o daarɩ o jəri tweeru tɩlʋ yɩrɩ na yɩ vinyə tɩn dɩ wʋnɩ. O laan ma kwe nɔɔna o yagɩ da sɩ ba taa tʋŋa, yɩ o daarɩ o beeri o vu tɩʋ kʋdoŋ o daanɩ da. 10Tweeru tɩm biə gwərim maŋa ma yi. O ma tʋŋɩ o tɩntʋŋnʋ sɩ o vu nɔɔna balʋ na nii o gaarɩ dɩm baŋa nɩ tɩn te, sɩ ba cɛ o təri ba pa-o. Tɩntʋŋnʋ wʋm na yi ba te tɩn, ba ma mag-o. Ba daarɩ ba pa o viiri dɩ jɩ-kʋrɩ. 11Nɔɔnʋ wʋm daa ma tʋŋɩ o tɩntʋŋnʋ wʋdoŋ. Ba ma magɩ wʋntʋ dɩ, yɩ ba twɩ-o zanzan. Ba ma pa o dɩ viiri dɩ jɩ-kʋrɩ. 12O daa ma tʋŋɩ tɩntʋŋnʋ wʋdoŋ o kɩ kuni bɩtɔ. Ba ma ja wʋntʋ dɩ ba magɩ o yɩra ba kaarɩ, yɩ ba zəl-o gaarɩ dɩm wʋnɩ. 13Gaarɩ dɩm tu wʋm laan ma bʋŋɩ o wɩ: 'A nan w'ʋ kɩ ta mʋ? Amʋ na w'ʋ kɩ te tɩn, a'a tʋŋɩ a tɩtɩ bu wʋlʋ a na so-o tɩn mʋ. Kʋ ba dwe, ba'a ta kwarɩ wʋntʋ.' 14Nɔɔna bam na nɛ-o tɩn, ba ma bwɛ daanɩ ba wɩ: 'Mʋ gaarɩ dɩm tu bu. Wʋntʋ mʋ lagɩ o ba o taa te o ko wʋm wəənu tɩm. Pa-na d'ɩ gʋ-o, sɩ d'ɩ daarɩ d'ɩ ta'a te o wəənu tɩm.' 15Ba laan ma vaŋ-o ba ja nuŋi gaarɩ dɩm wʋnɩ, yɩ ba mag-o ba gʋ." Zezi laan ma bwe-ba o wɩ: "Gaarɩ dɩm tu laan w'ʋ kɩ nɔɔna bam kʋntʋ ta mʋ? 16O maŋɩ sɩ o ba o gʋ-ba mʋ, sɩ o daarɩ gaarɩ dɩm o pa nɔɔna badonnə sɩ ba taa niə." Nɔɔna bam na ni kʋntʋ tɩn, ba ma ta ba wɩ: "Wɛ pa kʋ yɩ kɩ kʋntʋ!" 17Zezi ma nii ba seeni yɩ o wɩ: "Kʋ na daɩ kʋntʋ, bɛɛ mʋ yɩ kʋ pʋpʋnɩ Wɛ tɔnɔ kʋm wʋnɩ kʋ wɩ: 'Kandwɛ dɩlʋ lwara na vɩn tɩn laan mʋ joori dɩ ba dɩ ji kandwɛ dɩlʋ na paɩ sɔŋɔ kʋm dana tɩn'? 18Nɔɔnʋ wʋlʋ maama na tʋ kandwɛ dɩntʋ baŋa nɩ tɩn w'ʋ cɩcʋgɩ o tɩtɩ mʋ. Kʋ daarɩ, wʋlʋ maama kandwɛ dɩm na tʋ o baŋa nɩ tɩn, dɩ w'ʋ mɩɩrɩ kʋntʋ tu mʋ." 19Zezi na tagɩ wəənu tɩm kʋntʋ tɩn, Zwifə kaanɩm yigə tiinə dɩ cullu karanyɩna tiinə ma lwarɩ sɩ o maŋɩ mɩmaŋɩ dɩm bam ŋwaanɩ mʋ. Kʋntʋ tɩn, ba ma kwaanɩ ba lagɩ cwəŋə sɩ ba ja-o lɩla. Ba maa warɩ, ba na kwarɩ fʋʋnɩ dɩ nɔɔna bam tɩn ŋwaanɩ. 20Zwifə yigə tiinə bam dɛɛn ma yɩrɩ Zezi, sɩ ba daa ta nii o na w'ʋ ta kʋlʋ tɩn. Ba ma lagɩ cwəŋə sɩ ba brɩ nɩ o dwəgə, sɩ ba wanɩ ba ja-o, sɩ ba daarɩ ba kɩ-o gʋvɩrma tu wʋm jɩŋa nɩ sɩ o di o sarɩya. Ba ma lɩ nɔɔna sɩ ba vu Zezi te nɩnɛɛnɩ ba yɩ nɔn-ŋʋna mʋ te, sɩ ba laan kwaanɩ ba ja-o dɩ o taanɩ dɩm. 21Bantʋ ma vu Zezi te ba bwe-o ba wɩ: "Karanyɩna, d'ɩ ye nɩ taanɩ dɩlʋ nmʋ na yəni n tɛ n brɩ nɔɔna tɩn yɩ cɩga mʋ. Nmʋ ba pɔɔrɩ nɔɔna daanɩ dɩ n na kɩ-ba te tɩn. Nmʋ nan yəni n brɩ nɔɔna Wɛ cwəŋə cɩga mʋ. 22D'ɩ lagɩ d'ɩ bwe d'ɩ nii, dɩbam cullu pɛ ni sɩ d'ɩ ŋwɩ lampoo d'ɩ pa lʋgʋ kʋm pa-farʋ wʋm na?" 23Zezi ma lwarɩ ba na kɩ ba swan yam dɩd-o te tɩn, o ma ta dɩ ba o wɩ: 24"Kwe-na səbu dalɩ 'a brɩ-nɩ. Dɩ jɩgɩ wɔɔ nyɩnyʋgʋ dɩ o yɩrɩ mʋ dɩ baŋa nɩ?" Ba ma lər-o ba wɩ: "Kʋ yɩ pa-farʋ wʋm mʋ." 25O laan ma ta dɩ ba o wɩ: "Kʋ lamma. 'A nan ta'a ŋwɩ kʋlʋ na yɩ pa-farʋ wʋm nyɩm tɩn 'a pa-o, sɩ 'a daarɩ 'a ta'a paɩ Wɛ kʋlʋ dɩ na yɩ DƖ nyɩm tɩn." 26Zezi na tagɩ kʋntʋ dɩ ba tɩn, ba maa warɩ ba ja-o nɔɔna bam maama yigə nɩ dɩ o na tagɩ kʋlʋ tɩn. O na ləri-ba te tɩn sʋ-ba zanzan yɩ ba cɩm. 27Sadusɩan tiinə badonnə dɛɛn ma zaŋɩ ba vu Zezi te. Bantʋ zaasɩm mʋ brɩ sɩ, nɔɔnʋ na tɩga, o daa b'a joori o bi. 28Ba ma vu ba bwe-o ba wɩ: "Karanyɩna, Moyisi dɛɛn na pʋpʋnɩ kʋlʋ o tiŋi o pa dɩbam tɩn, o brɩ sɩ, nɔɔnʋ nu-bu na tɩga yɩ o daarɩ kaanɩ, yɩ ba na wʋ lʋgɩ biə, tʋ wʋm cʋrʋ mʋ maŋɩ sɩ o di kaanɩ wʋm sɩ ba wanɩ ba lʋ biə o nu-bu wʋlʋ na tɩgɩ tɩn ŋwaanɩ. 29Kʋntʋ tɩn, nu-biə barpɛ mʋ ya wʋra. Ba dɩdʋa ma di kaanɩ yɩ o tɩ o daar-o, yɩ ba ba jɩgɩ biə daanɩ. 30Wʋlʋ na saŋɩ tɩn ma di kadəm wʋm. 31O dɩ ma tɩ o daar-o. Batɔ-tu wʋm dɩ daa ma di-o. Kʋ ma kɩ ba maama kʋntʋ doŋ. Ba maama barpɛ ma tɩ, yɩ ba wʋ lʋgɩ bu dɩ kaanɩ wʋm. 32Ba maama na tɩgɩ tɩn, kaanɩ wʋm dɩ laan ma tɩ. 33Kʋntʋ tɩn, ba maama barpɛ na di kaanɩ wʋm tɩn, ba laan na tu ba bi ba yagɩ tʋʋnɩ, bantʋ wɔɔ mʋ w'ʋ ta te kaanɩ wʋm?" 34Zezi ma ləri-ba o wɩ: "Kʋ na yɩ zɩm lʋgʋ baŋa nɔn-biə mʋ, baara di kaana yɩ kaana dɩ zʋʋrɩ banna. 35Kʋ daarɩ, nɔɔna balʋ Wɛ na nii nɩ ba maŋɩ sɩ ba bi ba yagɩ tʋʋnɩ sɩ ba laan taa zʋʋrɩ DƖ lʋ-dʋŋʋ kʋm nɩ tɩn, bantʋ b'a di kaana, yɩ kaana dɩ daa b'a zʋ banna. 36Ba daa b'a wanɩ ba tɩ, ba na w'ʋ ta nyɩ dɩ Wɛ malɛsɩ sɩm tɩn ŋwaanɩ. Ba yɩ Wɛ tɩtɩ biə mʋ, dɩ ba na bi ba yagɩ tʋʋnɩ tɩn. 37Kʋ nan na yɩ twa biim, Moyisi maŋɩ o brɩ nɩ nɔɔna w'ʋ sɩɩnɩ ba bi. O dɛɛn pʋpʋnɩ maŋa kalʋ Wɛ na brɩ DƖ tɩtɩ dɩd-o sabarɩ puŋu kʋm wʋnɩ yɩ DƖ ta kʋlʋ tɩn. Moyisi ma brɩ sɩ Yuutu Baŋa-Wɛ yɩ Abraham Wɛ, dɩ Yizakɩ Wɛ, dɩ Zakɔbɩ Wɛ mʋ. 38Kʋ brɩ sɩ bantʋ daa ta jɩgɩ ŋwɩa mʋ Wɛ tee nɩ, bɛŋwaanɩ Baŋa-Wɛ yɩ naŋʋna Wɛ mʋ, sɩ DƖ daɩ twa Wɛ. Wɛ yibiyə nɩ, nɔɔna maama jɩgɩ ŋwɩa, dɩ balʋ na tɩgɩ tɩn dɩ." 39Wɛ cullu karanyɩna tiinə badonnə na ni kʋntʋ tɩn, ba ma ləri ba wɩ: "Karanyɩna, n tagɩ cɩga." 40Ba dɛɛn ma kwarɩ sɩ ba daa bwe-o taanɩ. 41Zezi laan ma ta dɩ ba o wɩ: "Nɔɔna yəni ba wɩ, sɩ Krisi wʋm Wɛ na tʋŋɩ tɩn yɩ Pɛ Davidi dwi tu mʋ. Kʋ nan w'ʋ wanɩ kʋ taa yɩ kʋntʋ na? 42Davidi tɩtɩ nan pʋpʋnɩ Wɛ ləŋ-ŋwɩ tɔnɔ kʋm wʋnɩ o wɩ: 'Yuutu Baŋa-Wɛ tagɩ dɩ a Yuutu DƖ wɩ: Ba n jəni a jazɩm nɩ, 43sɩ a'a kɩ nmʋ dʋna maama n nɛ kuri nɩ sɩ n nɔ-ba nɩ tɩga te.' 44Kʋntʋ tɩn, Davidi tɩtɩ na sɩɩnɩ o bəŋi Krisi wʋm Wɛ na tʋŋɩ tɩn nɩ o Yuutu tɩn, kʋ'ʋ kɩ ta mʋ sɩ o daa joori o taa yɩ Davidi naa?" 45Nɔn-kɔgɔ kʋm maama ta na wʋra kʋ cəgi o taanɩ dɩm kʋntʋ tɩn, o ma ta dɩ o karabiə bam o wɩ: 46"Ta'a yɩrɩ-na 'a tɩtɩ dɩ cullu karanyɩna tiinə bam. Bantʋ soe sɩ ba taa zʋʋrɩ gwar-dɩdwaarʋ ba beerə, sɩ nɔɔna taa nii-ba. Ba na ve yaga, ba soe sɩ nɔɔna maama taa tui ba zuli-ba. Ba na yəni ba zʋ ba Wɛ-di sɩm, ba ta lagɩ je-kamunnu mʋ sɩ ba taa je yigə nɩ. Ba na ve nɔɔnʋ sɔŋɔ sɩ ba di candiə, kʋ yɩ je-ŋʋŋa je mʋ ba lagɩ sɩ ba taa je da. 47Ba nan yəni ba ganɩ kadənə ba joŋi kʋlʋ maama ba na jɩgɩ tɩn. Ba kwəri ba kɩ Wɛ-lor-dɩdwaarʋ, sɩ kʋ taa nyɩ nɩ ba yɩ nɔn-ŋʋna mʋ te. Wɛ w'ʋ tiini DƖ pa bantʋ na cam kʋ ja gaalɩ."


text: 1Amʋ laan ma na wo-kɩnkagɩlɩ dɩdoŋ wɛyuu nɩ, dɩ na tiini dɩ dana yɩ dɩ ba jɩgɩ doŋ. A ma na Wɛ malɛsɩ sɩrpɛ, sɩ dɩdʋa dɩdʋa jɩgɩ yaara dwi təri təri mʋ, sɩ sɩ pa ya ja nɔɔna. Yaara yarpɛ yam kʋntʋ mʋ lagɩ ya ma kweeli, bɛŋwaanɩ yantʋ na kɩ ya ti, Wɛ ban-zɔŋɔ kʋm laan w'ʋ ti. 2Amʋ ma daarɩ a na woŋo kʋ na nyɩ dɩ nɩnɩʋ. Kʋ maa nyɩɩna nɩ niu na nyɩɩnɩ te tɩn, yɩ kʋ nyɩ nɩ kʋ gwaanɩ dɩ mini mʋ te. Amʋ ta ma na balʋ na wanɩ varɩm wʋm dɩ o kamɔgɔ kʋm kʋ wəli dɩ o yɩrɩ dɩm nimoro kʋm dam dɩm tɩn. Ba zɩgɩ nɩnɩʋ kʋlʋ na nyɩɩna lanyɩranɩ tɩn ni nɩ, yɩ ba ze kwaanʋ tɩlʋ Wɛ na pɛ-ba tɩn. 3Ba maa leeni ləŋə kalʋ na yɩ Wɛ tɩntʋŋnʋ Moyisi ləŋə dɩ Pəlbu wʋm ləŋə tɩn. Ba ma leeni ba zuli Wɛ ba wɩ: "Dam-fɔrɔ Tu Baŋa-Wɛ, nmʋ tɩtʋŋa yam tiini ya yɩ tɩtʋŋ-kamunə, ya ba jɩgɩ doŋ. Lʋgʋ maama Pɛ, nmʋ cwe sɩm yɔɔrɩ lanyɩranɩ, sɩ tɔgɩ cɩga. 4Yuutu Baŋa-Wɛ, nɔɔn-nɔɔnʋ tərə o na b'a kwarɩ nmʋ. Nɔɔna maama nan w'ʋ ta zuli nmʋ yɩrɩ dɩm. Nmʋ yɩranɩ mʋ yɩ wʋ-poŋo tu cɩga cɩga. Lʋgʋ baŋa dwi maama tiinə w'ʋ ba ba kuni doonə nmʋ yigə nɩ ba zuli-m, bɛŋwaanɩ nɔɔna maama w'ʋ na nmʋ tɩtʋŋa yam na jɩgɩ cɩga te tɩn." 5Kʋntʋ kwaga nɩ amʋ ma na Wɛ-sɔŋɔ digə kam ni na pʋrɩ, yɩ ka yigə digə kam ni dɩ pʋrɩ. 6Wɛ malɛsɩ sɩrpɛ sɩm sɩ na jɩgɩ yaara dwi təri təri kuni bɩrpɛ tɩn ma nuŋi digə kam wʋnɩ. Sɩ ma zʋ gwar-pwəənu tɩlʋ na tiini tɩ nyɩɩnɩ tɩn, yɩ sɩ daarɩ sɩ vɔ səbu-sɩŋa kili sɩ nyɔɔna nɩ. 7Wəənu tɩna tɩlʋ na ŋwɩ tɩn dɩdʋ laan ma zaŋɩ kʋ kwe səbu-sɩŋa zwɩ sɩrpɛ kʋ pa malɛsɩ sɩrpɛ sɩm. Zwɩ sɩm kʋntʋ nan mʋ su dɩ Wɛ ban-zɔŋɔ kʋm. Dɩntʋ nan mʋ jɩgɩ ŋwɩa sɩ kʋ taa ve maŋa kalʋ na ba ti tɩn. 8Wɛ dam dɩm dɩ DƖ paarɩ-zulə yam ma pa nyʋa nuŋi ka su DƖ digə kam ni maama. Nyʋa kam ma pa nɔɔn-nɔɔnʋ warɩ digə kam wʋ o zʋ, sɩ kʋ taa ve maŋa kam malɛsɩ sɩrpɛ sɩm na w'ʋ pa yaara kuni bɩrpɛ kʋm na w'ʋ ba kʋ kɩ kʋ ti tɩn.


text: 1Zezi dɛɛn na brɩ-ba wəənu tɩm kʋntʋ maama o ti tɩn, o laan ma zaŋɩ Galile nɩ o vu o yi Zude tɩ-niə yam, Zʋrdɛn bugə kam ni dɩdoŋ dɩm nɩ. 2Nɔn-kɔgɔ ma tɔg-o kʋ vu, yɩ o pa ba yawɩɩna na yazurə je sɩm kʋntʋ nɩ. 3Farizɩan tiinə badaara dɛɛn ma zaŋɩ ba vu Zezi te. Ba maa lagɩ sɩ ba maŋ-o ba nii, yɩ ba bwe-o ba wɩ: "Nɔɔnʋ jɩgɩ cwəŋə sɩ o vɩn o kaanɩ, kʋ na maŋɩ kʋ yɩ kʋlʋ maama ŋwaanɩ na?" 4Zezi ma ləri-ba o wɩ: "Kʋ pʋpʋnɩ Wɛ tɔnɔ kʋm wʋnɩ kʋ wɩ: 'Pulim nɩ, Wɛ na kɩ nabiinə tɩn, DƖ kɩ-ba sɩ ba taa yɩ baarʋ dɩ kaanɩ mʋ.' Abam nan ta wʋ karɩmɩ kʋntʋ na? 5Kʋntʋ ŋwaanɩ, nɔɔnʋ na di kaanɩ, o maŋɩ sɩ o pɔɔrɩ o tɩtɩ o nu dɩ o ko tee nɩ, sɩ o daarɩ o pa o dɩ o kaanɩ wʋm jəni daanɩ. Kʋntʋ w'ʋ pa ba laan ji nɔɔnʋ dɩdʋa. 6Kʋntʋ tɩn, ba daa daɩ nɔɔna bale, ba laan yɩ nɔɔnʋ dɩdʋa mʋ. Wɛ na kɩ nɔɔna balʋ daanɩ tɩn, nɔɔn-nɔɔnʋ daa wʋ maŋɩ sɩ o pɔɔrɩ-ba daanɩ." 7Farizɩan tiinə bam daa ma bwe-o ba wɩ: "Bɛɛ nan mʋ yɩ Moyisi dɛɛn pa ni, nɩ nɔɔnʋ jɩgɩ cwəŋə sɩ o pʋpʋnɩ tɔnɔ o pa o kaanɩ, sɩ kʋ brɩ nɩ o vɩ-o?" 8Zezi ma ləri-ba o wɩ: "Abam wʋrʋ na dana tɩn ŋwaanɩ mʋ pɛ Moyisi dɩ sɛ sɩ 'a vɩn 'a kaana. Kʋ na zɩgɩ pulim maŋa nɩ tɩn, kʋ ya wʋ maŋɩ sɩ nɔɔna vɩn ba kaana. 9A nan lagɩ a ta abam sɩ, nɔɔnʋ na vɩn o kaanɩ, yɩ kʋ na daɩ nɩ o cɔgɩ dɩ baara, yɩ o daarɩ o di kaanɩ wʋdoŋ, kʋntʋ tu kəm dɩm yɩ balɔrɔ nɩnɛɛnɩ o na pəni dɩ o doŋ kaanɩ te tɩn mʋ." 10Zezi na tagɩ kʋntʋ tɩn, o karabiə bam ma ta dɩd-o ba wɩ: "Kʋ na sɩɩnɩ kʋ yɩ kʋntʋ mʋ baarʋ dɩ o kaanɩ laŋa nɩ, kʋ ya lamma dɩ nɔɔnʋ na maŋɩ o wʋ di kaanɩ." 11O ma ləri-ba o wɩ: "Kʋ nan daɩ nɔɔna maama mʋ w'ʋ wanɩ ba ni taanɩ dɩntʋ kuri, kʋ yɩ balʋ yɩranɩ Wɛ na zəni-ba sɩ ba wanɩ ba joŋi-dɩ tɩn mʋ. 12Nɔɔna badaara wʋra ba na ba bʋŋɩ sɩ ba di kaana, bɛŋwaanɩ ba maŋɩ ba lʋ bantʋ bakanɩ mʋ. Badaara dɩ maa wʋra ba na ba bʋŋɩ sɩ ba di kaana, yɩ kʋ yɩ nɔɔna mʋ jaanɩ-ba ba lwɩ. Kʋ daarɩ badaara wʋra ba tɩtɩ na vɩn sɩ ba di kaana, yɩ kʋ yɩ ba na lagɩ sɩ ba tʋŋɩ Wɛ paarɩ dɩm tɩtʋŋa yam tɩn ŋwaanɩ mʋ. Nɔɔnʋ wʋlʋ na w'ʋ wanɩ o ni zaasɩm dɩntʋ kuri tɩn, sɩ o sɛ." 13Nɔɔna badonnə dɛɛn ma ja bu-balwa ba vu Zezi te, sɩ o daŋɩ o jɩa ba yuu nɩ sɩ o warɩ Wɛ o pa-ba. O karabiə bam ma zaŋɩ ba kaanɩ-ba sɩ ba yɩ taa kɩ kʋntʋ. 14Zezi laan ma ta dɩ ba o wɩ: "Yagɩ-na sɩ biə bam taa tui a te, sɩ 'a yɩ zaŋɩ 'a cɩ-ba. Bɛŋwaanɩ balʋ na nyɩ nɩ bu-balwa te tɩn mʋ maŋɩ sɩ ba zʋ Wɛ paarɩ dɩm wʋnɩ." 15O na tagɩ kʋntʋ tɩn, o laan ma daŋɩ o jɩa ba yuu nɩ o warɩ Wɛ o pa-ba, yɩ o daarɩ o viiri. 16Dɛ dɩdwɩ nɔn-dʋŋʋ kʋdoŋ dɛɛn ma zaŋɩ o vu Zezi te. O ma bwe-o o wɩ: "Karanyɩna, kəm-laa kɔɔ mʋ a maŋɩ sɩ a kɩ, sɩ a ma na ŋwɩa kalʋ na ba ti tɩn Wɛ tee nɩ?" 17Zezi ma lər-o o wɩ: "Kʋ yɩ ta mʋ yɩ n bwe amʋ sɩ n lwarɩ woŋo kʋlʋ na lana tɩn sɩ n kɩ? Wɛ yɩranɩ mʋ lana. Nmʋ na lagɩ sɩ n na ŋwɩa DƖ tee nɩ, kʋ maŋɩ sɩ n ta n tɔgɩ DƖ cullu tɩm mʋ." 18Nɔɔnʋ wʋm ma bwe-o o wɩ: "DƖ cullu tɔɔ mʋ kʋntʋ?" Zezi ma lər-o o wɩ: "Yɩ zaŋɩ n gʋ nɔɔnʋ. Yɩ zaŋɩ n pəni dɩ n doŋ kaanɩ. Yɩ zaŋɩ n ŋɔ. Yɩ fɔ vwan n pa n doŋ. 19Ta n zuli n nu dɩ n ko. Ta n soe n doŋ nɩ n tɩtɩ te." 20Nɔn-dʋŋʋ kʋm laan ma ta o wɩ: "A maŋɩ a tɔgɩ cullu tɩntʋ maama. Kʋ nan ta gɛ bɛɛ mʋ sɩ a kɩ?" 21Zezi ma ta dɩd-o o wɩ: "Nmʋ na lagɩ sɩ n maŋɩ dɩ Wɛ cwəŋə kam fasɩ, kʋ maŋɩ sɩ n kwe kʋlʋ maama n na jɩgɩ tɩn n yəgi, sɩ n laan ma tɩ səbu kʋm n ma n zəni yinigə tiinə. Kʋntʋ w'ʋ pa n ta n jɩgɩ jɩjɩgɩrʋ Wɛ-sɔŋɔ nɩ. Nmʋ na kɩ kʋntʋ, sɩ n laan ba n ta n tɔgɩ-nɩ." 22Nɔn-dʋŋʋ kʋm na ni kʋntʋ tɩn, kʋ ma pa o wʋ cɔgɩ zanzan, o jɩjɩgɩrʋ tɩm na tiini tɩ daga tɩn ŋwaanɩ. O ma viiri Zezi tee nɩ. 23Zezi laan ma ta dɩ o karabiə bam o wɩ: "A lagɩ a ta cɩga mʋ dɩ abam sɩ, nadum na lagɩ sɩ o zʋ Wɛ paarɩ dɩm wʋnɩ, kʋ'ʋ ta tiini kʋ cana kʋ pa-o. 24A nan ta lagɩ a ta dɩ abam nɩ, kʋ'ʋ ta yɩ mwalɩ sɩ yogondi da gar-lwe bɔɔnɩ dɩ nuŋi kʋ dwe nadum na lagɩ sɩ o zʋ Wɛ paarɩ dɩm wʋ." 25O karabiə bam na ni kʋntʋ tɩn, kʋ ma tiini kʋ sʋ-ba. Ba maa tɛ ba wɩ: "Kʋ nan na yɩ kʋntʋ, wɔɔ mʋ w'ʋ wanɩ o na ŋwɩa Wɛ tee nɩ?" 26Zezi ma nii-ba yɩ o wɩ: "Nabiinə mʋ b'a wanɩ ba kɩ, sɩ Wɛ waɩ woŋo maama DƖ kɩa." 27Pɩyɛɛrɩ laan ma ta o wɩ: "Nii. Dɩbam yagɩ d'ɩ woŋo maama mʋ, yɩ d'ɩ daarɩ d'ɩ tɔgɩ nmʋ. Bɛɛ mʋ dɩbam lagɩ d'ɩ na Wɛ tee nɩ?" 28Zezi ma ta dɩ ba o wɩ: "A lagɩ a ta cɩga mʋ dɩ abam sɩ, abam balʋ na tɔgɩ amʋ tɩn w'ʋ ba 'a tɔgɩ 'a di paarɩ, maŋa kalʋ Wɛ na w'ʋ kɩ wəənu maama sɩ tɩ taa yɩ nadʋnnʋ tɩn. Maŋa kam kʋntʋ nɩ amʋ Nabiin-bu wʋm w'ʋ ba a jəni a paarɩ jangɔŋɔ kʋm baŋa nɩ, yɩ abam dɩ w'ʋ jəni paarɩ jangwaanʋ fugə-tɩle baŋa nɩ, sɩ 'a tɔgɩ 'a di Yisɩrayɛlɩ dwi tiinə kuri fugə-bɩle dɩm taanɩ. 29Nɔɔnʋ wʋlʋ maama na yagɩ o sɔŋɔ dɩ o nu-biə dɩ o nu dɩ o ko dɩ o biə dɩ o karɩ amʋ yɩrɩ dɩm ŋwaanɩ tɩn, kʋntʋ tu w'ʋ ba o na kʋlʋ maama o na yagɩ tɩn kuni bi mʋ, yɩ o daarɩ o na ŋwɩa kalʋ na ba ti tɩn Wɛ tee nɩ. 30Balʋ na maŋɩ ba yɩ yigə tiinə tɩn zanzan w'ʋ joori ba ji kwaga tiinə. Kʋ daarɩ balʋ dɩ na maŋɩ ba yɩ kwaga tiinə tɩn zanzan w'ʋ ba ba ji yigə tiinə Wɛ paarɩ dɩm wʋnɩ."


text: 1Sɔ guo ɛnɛ hinɛ Christ gbesi ha soko hio fiowi. Mɛgi, ɛnɛ ki wal mɛ kpa hio mɔ ka dung ha ngɔn, ha bhandi ka Christ dungnu ang ha wekɔ Sɔ. 2Ɛnɛ agde sila ɛnɛ ha hio mɔ ngɔn, bo ha hio mɔ nu na. 3Hazu ɛnɛ fea kari, nɛ tunɔ pɛ ɛnɛ ha wuso tɛ hinɛ Christ hapɛtɛ Sɔ. 4Ey, tunɔ pɛ ɛnɛ, yo nɛ̂ Christ. Mɛgi, ha ngimɔ ka wɛnɛ begbasi nɛ tɛ wa, ɛnɛ fin bedung hinɛ wɛnɛ ha zang lɛkɛ-lɛkɛmɔ pɛa. 5Hazu ɛngi, ɛnɛ aku mɔ nzan fɛt ka dung ha sila ɛnɛ gde ha fio. Mɔ nzan ndɔng nde: Dea wanza, dea mɔ nyɛl, golamɔ multɛ, dea wɔ gdangamɔ, nɛ dea hɛl kpaamɔ. Kpasawen, hɛl kpaamɔ, yo gbesi tuka dea tom gbele sɔ. 6Yo nɛ̂ hazu mɔ nzan ndɔng, ka Sɔ bede bin ngambi [sungiri nɛ wi ndɔng ka ze nu wa na]. 7Ɛnɛ fin, ɛnɛ badung se ha dea hio mɔ nzan ndɔng, ha ngimɔ ka mɔ ndɔng badon sila ɛnɛ. 8Ma, sising, ɛnɛ alak dea mɔ ndɔng fɛt gde: Ngambi, yimsila, dea gdangamɔ ha tɛ wi, yaa dala. Nɛ ka ma wen gɔnali agbo ha nu ɛnɛ na. 9Ka ɛnɛ atɔ dalo ha soko may na. Hazu ɛnɛ kpɔsa mɔa tɛ wi hinɛ ndɔki deamɔ pɛa gde kari. 10Nɛ ɛnɛ yola mbombe tɛ wi. Sɔ ka dea mbombe wi ɛngɛ, wɛnɛ ha dea nde, yo aba may hinɛ wɛnɛ nɛnɛ sɔngsi tuka nde, ɛnɛ aing wɛnɛ nɛkpasa. 11Mɛgi, kandɔ zuife, hio olo kandɔ, hio wan-gɔn sɔru, hio wan-sɔru, hio wi mɔ bebe le, hio tombɔ, hio bala nɛ hio bele, mbwa fɛt bo fin nɛtɛ-nɛtɛ na. Gasa mɔ, yo ka nɛ̂ Christ, ka dung ang ha tɛ mbwa fɛt. 12Sɔ ngoya ɛnɛ nɛ wɛnɛ weka ɛnɛ tuka nzɔy kandɔ pɛa. Mɛgi, dea nde, ɛnɛ ayol mbombe tɛ wi, ka de kobhe tɛ wi, ka de dedemɔ, ka hil nɛ mɛndi, ka dung nɛ gaa sila nɛ yikosila. 13Ɛnɛ aba sila nɛ may, nɛ ɛnɛ abisi sɛmbɔ pɛ may ngimɔ fɛt ka ɛnɛ nɛ ma wen sungiri nɛ may, gbesi tuka ka Kongawan biso nɛ sɛmbɔ pɛ ɛnɛ fin. 14Nɛ gasa mɔ pen mɔ fɛt, yo nde, ɛnɛ angoy may. Hazu ngoy dung tuka pɛl ka hɛl wi fɛt gde ha may nɛkpasa. 15Dea nde, gaamɔ pɛ Christ angbɔsi sila ɛnɛ. Hazu Sɔ saa ɛnɛ ha gaamɔ ɛngɛ tuka nde, ɛnɛ adung tɛ ndang. Ɛnɛ aha oeba ha Sɔ ha wena. 16Wen pɛ Christ ade le ha soko ɛnɛ hebhe. Ɛnɛ aosi mɔ ha may, nɛ ɛnɛ ambo may nɛ mbaramɔ fɛt. Ɛnɛ abe hio gima pɛ David, hio gima lukisi Sɔ, hio gima ka tɛ nɛ wal Nzɔy-Sɔtɛ nɛ sila ɛnɛ fɛt hazu ha oeba ha Sɔ. 17Nɛ mɔ fɛt ka ɛnɛ de, nɛ ka ɛnɛ wol, ɛnɛ ade yo nɛ ling Kongawan Jésus, nɛ ɛnɛ aha oeba ha Sɔ, Bafa, nɛ wal wɛnɛ. 18Hio bhoko, ɛnɛ ahil nɛ mɛndi ha si wei pɛ ɛnɛ tuka yo lɛma ha li Kongawan. 19Hio wei, ɛnɛ angoy ko pɛ ɛnɛ. Ka ɛnɛ adung nɛ yimsila sungiri nɛ mbwa na. 20Hio bem, ɛnɛ aze nu bafa nɛ nana ɛnɛ ha mɔ fɛt. Hazu ɛngi ha totɛ ha Kongawan. 21Hio gdibafa, ka ɛnɛ ayimsi sila hio bem pɛ ɛnɛ na, yu nde, ɛnɛ betɛ ku da ha sila mbwa yunɛ. 22Hio bala, ɛnɛ aze nu hio wan pɛ ɛnɛ mɔ nzan ha mɔ fɛt. Ɛnɛ aki mɛ ha totɛ ha mbwa ngimɔ fɛt, bo sɔna ka ɛnɛ ha li mbwa na. Ma, ɛnɛ aze nu mbwa nɛ dede sila hazu ɛnɛ ha yuo ke Kongawan. 23Ngase nge tom, ɛnɛ ade yo nɛ sila ɛnɛ fɛt tuka wi ka de tom ha Kongawan, bo ha hio wi na. 24Ɛnɛ aing nde, Kongawan bekɛ ɛnɛ. A beha ɛnɛ mɔ ka wɛnɛ bhɔngara keri nɛ hio wi pɛa. Kpasa wan ka ɛnɛ de tom ha wɛnɛ, yo nɛ̂ Christ. 25Ma, wi ka de kpandele, Sɔ bekɛ wɛnɛ lɛm nɛ kpandele ka wɛnɛ dea, hazu Sɔ gba soko wi na.


text: 1Ḿpʋ́ɣʋ́ kʋyakʋ nakʋlɩ Yesu sɛɣɛsaɣa samaa kɛ Ɩsɔ təsɛɛlɛ taa na ɩ́ heeliɣi Laapaalɩ Kʋpaŋ. Ɩlɛna kɔtəlaa taa sɔsaa sɔsaa, na Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlaa, na sɔsaa pa polo 2pá pɔɔsɩ-ɩ sɩ: Heeli-tʋɣʋ kaŋkantɛ nte n makɩ nyá taa na ń lakɩ ɩsəntɔ tɔ. Yaa awe tɩɩ hana-ŋ pə mpaaʋ? 3Tənaɣa Yesu cɔwa sɩ: Tɔʋ, ma maɣamaɣa maa pɔɔsɩ-mɛɣɛ tɔm. 4Ɩsɔ yaa yəlaa tilina Yohaanɩ sɩ ɩ́ sɔɔkɩ yəlaa kɛ Ɩsɔ lʋm? Ɩ́ cɔ-m ma nɩɩ. 5Ḿpʋ́ɣʋ́ Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlaa maɣasa-təɣɩ pa taa pa tike, ɩlɛna pá tɔ sɩ: Ye tə tɔma sɩ Ɩsɔ tilina-ɩ ɩ ká pɔɔsɩ-tʋ sɩ: Na pepe tɔɔ kɛ́ ɩ́ ta mʋ ɩ tɔm? 6Pəyele tə́ tɔma sɩ: Yʋlʋ tilina-ɩ kɔlɔ, samaa təna ká kʋ-tʋ na pɛɛ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, pɛlɛ pa tɛma pa taa təkpataa kɛ́ sɩ Yohaanɩ kɛ́ Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsʋlʋ. 7Ḿpʋ́ɣʋ́ Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlaa pəsənaa sɩ: Tə ta nyɩ wei ɩ tila-ɩ Ɩsɔ lʋm sɔʋ tɔ se. 8Tənaɣa Yesu ná cɔ-wɛ sɩ: Aŋha, ma kaa heeli-mɛɣɛ kaŋkantɛ nte ma makɩ na má lakɩ ɩsəntɔ tɔ. 9Pə waalɩ kɛ́ Yesu sɛɛ samaa kɛ ɩsɔ sɩ: Yʋlʋ nɔɣɔlʋ ka sɔna lɛsɛŋ tɩɩŋ kɛ taalɛ təcu. Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ caa yəlaa na ɩ́ sɩɩ tə taa, ɩlɛna ɩ́ kʋlɩ na ɩ́ tɛɛ yɛla na pə́ taaŋɩ. 10Pə kɔma na pə́ tala tɩɩŋ ɩnɩ ɩ kooluɣu waatʋ, ɩlɛna ɩ́ kʋsɩ ɩ tillu nɔɣɔlʋ, sɩ ɩ́ polo təmlɛ nyə́ma kiŋ na pá cɛlɛ-ɩ ɩnɩ ɩ tete. Tənaɣa təmlɛ nyə́ma mpɛ pa kpa tillu ɩnɩ na pá má, ɩlɛna pá tɔɣɔnɩ-ɩ niŋ naanʋwa təyələyəlɩ. 11Ḿpʋ́ɣʋ́ taalɛ tʋ ɩnɩ ɩ tasa ɩ tillu nɔɣɔlʋɣʋ kʋsʋɣʋ na ɩ́ tili. Ɩlɛna təmlɛ nyə́ma mpɛ pá má ɩ́lɛ́, na pá tʋʋ-ɩ, na pá tɔɣɔnɩ-ɩ niŋ naanʋwa təyələyəlɩ. 12Ɩ tasa tooso nyəŋ kɛ tiluɣu, ɩlɛna təmlɛ nyə́ma ma ɩ́lɛ́, na pə́ kʋ ɩ təna, ɩlɛna pá pɛtɩ-ɩ haləm na waalɩ. 13Tənaɣa haləm tʋ tɔma sɩ: Tɔʋ, ɩsənaɣalɛ maa la ɩlɛ? Ma maɣamaɣa ma kʋlʋlʋ wei ma luɣu sʋʋ teu tɔɣɔ maa tili. Ntanyɩ paa nya ɩ ɩsəlɛ. 14Ama təmlɛ nyə́ma ná kɔma na pá loosi ɩ pəyalʋ na ɩ́ puki, ɩlɛna pá heeli təma sɩ: Ɩɩ loosiɣi kpancoou tʋ kɔŋna ntɛ́. Ɩ́ kɔɔ tə kʋ-ɩ, na taalɛ pəsɩ ta nyəntɛ. 15Ḿpʋ́ɣʋ́ pa kpa-ɩ, na pá ləsɩ-ɩ taalɛ na waalɩ na pá kʋ-ɩ. Tənaɣa Yesu pɔɔsaa sɩ: Taalɛ tʋ ɩnɩ, ɩsənaɣa ɩ ká la təmlɛ nyə́ma mpɛ? 16Ɩ́ kɔma na ɩ́ kɔɔ, ɩ ká kʋ təmlɛ nyə́ma mpɛɣɛ, ɩlɛna ɩ́ caa yəlaa kʋfama na ɩ́ sɩɩ taalɛ taa. Samaa nɩɩ tɔm tənɛ ɩlɛna pá tɔ sɩ: Ɩsɔ ɩ́ pona təlɛɣɛ pooluŋ. 17Tənaɣa Yesu caa pa ɩsɛntaa, ɩlɛna ɩ́ tɔ sɩ: Ɩsɔ Tɔm taa pa ŋmaawa sɩ: Pəlɛ nte tɛtʋ ŋmalaa ŋmaakaɣa na pá lɔ tɔ, ńtɛ́ tə tɔɔ kɔlɔ ŋmatʋ təna məlaa na tə́ səŋ. Suweɣelɛ mpʋ? 18Ye pə cəpa wei na ɩ́ hoti pəlɛ ńtɛ́ tə tɔɔ, pə pʋtʋtəɣɩ-ɩ kɛ́, ɩ kaa wɛɛ hiiu. Ye pə cəpa yʋlʋ nɔɣɔlʋ na pəlɛ ńtɛ́ tə hoti ɩ tɔɔ, tə taaləɣɩ-ɩ na tɛtʋ kɛ́. 19Tənɛ ɩnəɣɩ kpakpaa tɔ Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlaa na kɔtəlaa taa sɔsaa sɔsaa caakaɣa Yesu kɛ́ kpaʋ ntɛ́. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, pa nyəmá teu sɩ mpɛɣɛ ɩ kpəpənaa na ɩ́ sɛɛna ɩsɔ ɩnɩ. Ama pa nyámna samaa. 20Ḿpʋ́ɣʋ́ pa sʋʋ Yesu kɛ cɔŋʋɣʋ, haləna pá caŋ pá tili feŋlaa sɩ pá feŋiɣi-ɩ. Ɩlɛna feŋlaa mpɛ pɛlɛ pá cɛsɩ ɩsɩɩ pa kɛ́ kʋpama napəlɩ pəyele yem. Pa makaɣa Yesu nɔɣɔ tɔɔ na pa tɔm kʋpɔɔsʋtʋ sɩ pá ná. Pa caakaɣa kɛ́ sɩ pá hiki mpi pə tɔɔ paa kpa-ɩ tɔ, na pá tʋ-ɩ kʋfənɛɛ niŋ taa. 21Tənaɣa pa tɔma-ɩ sɩ: Tacaa, tə nyəmá teu sɩ nyá kʋyɔɣɔtʋtʋ na nyá kʋsɛɣɛsətʋ pə təna kʋpantʋ kɛ́. Nn paasəɣəna tɔɔ, nn faɣasəɣɩ yəlaa. Ama ɩsəna mpi maɣamaɣa Ɩsɔ caa sɩ yəlaa ɩ́ la tɔ, pə tampana kɛ n heeliɣi. 22Pə wɛ mpʋ tɔ, ta mpaaʋ taa pə mʋna tə́ fɛlɩ lampuu kɛ Lom wulaʋ sɔsɔ na? 23Yesu tɛma Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlaa acilaɣatʋ tənaɣa nyəm, ɩlɛna ɩ́ tɔ-wɛ sɩ: 24Ɩ́ hʋlɩ-m liɣitee nyəɣəlʋɣʋ na má ná. Awe nyʋɣʋ fotoo na ɩ hətɛ kɛ pa ŋmaa pə tɔɔ? 25Ḿpʋ́ɣʋ́ Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlaa cɔwa sɩ: Lom wulaʋ sɔsɔ. Tənaɣa Yesu cɔ-wɛ sɩ: Aŋha, ɩ́ cɛla Lom wulaʋ sɔsɔ kɛ mpi ɩ tɩ tɔ, na ɩ́ cɛla Ɩsɔ ɩlɛɣɛ mpi ɩ tɩ tɔ. 26Tə təna nti Yesu yɔɣɔta samaa taa tɔ, feŋlaa ta na ɩsaɣatʋ natələɣɩ tə taa. Ama Yesu kʋcɔcɔtʋ mələna-wɛɣɛ təmsʋɣʋ na pá su təkulum. 27Ḿpʋ́ɣʋ́ Satusee nyə́ma napəlɩ pa kɔma Yesu kiŋ. Satusee nyə́ma mpɛ pa tɔŋaɣana sɩ, sətaa kaa tɛ na pá fe. Ḿpʋ́ɣʋ́ pa pɔɔsa Yesu sɩ: 28Tacaa, Moisi sɩɩna-tʋɣʋ kʋsəsɩɩtʋ kɛ takəlasɩ taa sɩ, yʋlʋ ɩ́ wɛna neu, na yʋlʋ ɩnɩ ɩ́ sɩ na ɩ́ yele ɩ alʋ, na alʋ ɩnɩ ɩ fɛɩna-ɩ na pəyaɣa, neu ká hɔ leelu ɩnɩ na ɩ́ hikina ɩ taalʋ sɔlʋ kɛ piya. 29Tɔʋ, Yʋlʋ nɔɣɔlʋ na ɩ newaa, paa kɛna yʋlʋ nyɔɔŋ naatosompɔɣɔlaɣa. Ḿpʋ́ɣʋ́ taalʋ kpaɣa alʋ, ɩlɛna ɩ́ sɩ, ɩ fɛɩ pəyaɣa. 30Tənaɣa naalɛ nyəŋ hɔma leelu, haləna tooso nyəŋ náá hɔ tɔtɔ. 31Pa naatosompɔɣɔlaɣa ŋkɛ ka təna ka səpaɣa, alʋ ɩnɩ ɩ ta hiki pa taa nɔɣɔlʋ na pəyaɣa. 32Pə waalɩ kɛ́ alʋ ɩnɩ ɩ tɛɛsa səpʋ. 33Tɔʋ, pa təna pa kpaɣaʋ-ɩ mpʋ tɔ, sətaa fem wule pa taa aweɣelɛ alʋ tʋ? 34Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu cɔ-wɛ sɩ: Antulinya ɩnɛ ɩ taa cənɛɣɛ apalaa kpakəɣɩ alaa, na alaa náá saakɩ apalaa. 35Ama apalaa na alaa mpa pa kɛ́ sɩ paa tɛ na pá fe na pá caɣa cele antulinya wei ɩ kɔŋ tɔ ɩ taa tɔ, akpaɣalɛ kaa wɛɛ təna. 36Mpɛ ɩnɩ paa tasəɣɩ səpʋ tɔtɔ, paa wɛɛ kɛ́ ɩsɩɩ ɩsɔtaa tillaa wɛʋ tɔ. Pa fem mpʋ tɔ pa pəsa Ɩsɔ piya kɛ́. 37Moisi hʋlaa təkelekele kɛ́ sɩ sətaa ká tɛ na pá fe. Pə tɔɔ kɛ́ ɩ yaa Tacaa sɩ: Apəlaham na Ɩsaaka na Yakɔpʋ pa Ɩsɔ, kɛ́ timpi pə yɔɣɔta hotiya tɔm tɔ. 38Ɩsɔ kɛ́ weesuɣu nyə́ma nyəŋ kɛ́, ɩ ta kɛ sətaa Ɩsɔ. Ɩsɔ ɩnɩ ɩ tɔɔ kɛ́ pa təna pa wɛna weesiŋ sɩ pá lakɩ ɩ təmlɛ. 39Tənaɣa Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlaa taa napəlɩ pa tɔma sɩ: Tacaa, n tɩɩ yɔɣɔta teu kɛ́. 40Pə taɣa pʋlʋ, pa taa nyɩ nti pá pɔɔsɩ-ɩ tɔ. 41Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu pɔɔsa Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlaa sɩ: Ɩsənaɣa pa tɔŋ mpʋ sɩ Mesii kɛ Tafiiti pəyaɣa ye? 42Pəyele Tafiiti maɣamaɣa ná ŋmaa ɩ yontu takəlaɣa taa kɛ́ sɩ: Tacaa Ɩsɔ heela ma Sɔsɔ sɩ, caɣa ma kɔŋkɔŋ taa. 43Haləna má kɔna nyá kolontunaa na ń loosi nyá nɔɔhɛɛ kɛ pa tɔɔ. 44Tɔʋ, Tafiiti ná yaawa sɩ Tacaa kɛlɛ, ɩsənaɣa Mesii náá məlɩ na ɩ́ kɛ́ Tafiiti pəyaɣa? 45Samaa təna tɔŋna Yesu tɔm nɩɩʋ, ɩlɛna Yesu tɔ ɩ ɩfalaa sɩ: 46Ɩ́ lana Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlaa mpɛ na laakalɩ. Pa sɔɔla tokonaa sɔsaa suuu kɛ́ na pá cɔɔkɩ. Pa caakɩ sɩ pá sɛɛkɩ-wɛɣɛ kʋyɛɛŋ taa kɛ́. Yuta nyə́ma təkotilenaa taa, teeli teeli təcaɣalɛ kɛ pa pɛɛkəɣɩ. Acima taa, sɔsaa təcaɣalɛ kɛ pa pɛɛkəɣɩ na pá cakɩ. 47Mpɛ pa lɛɛkəɣəna leelaa kɛ pə təna mpi pɛlɛ pa wɛna tɔ. Ɩlɛna pá sʋʋ Ɩsɔ sələmʋɣʋ na pə taɣalɩ, sɩ pə hʋ́lɩ́ sɩ mpɛɣɛ kʋpama. Pə tɔɔ kɛ́ paa tɛ na pá ná katatəlaɣa.


text: 1Ŋ bɔ Anfipolis ʋ kan Apolonii kɩ, ŋn'aa lee ku Tesaloniki ʋ. Zɩɩfʋrɔ wɔɔ sokʋmacɛ n nɩ b'ʋ. 2Amb'a tɩr a ba biisi bɩ, Pol ta, an aa ŋ yɩ, an sʋʋra ba kan ŋ kɩ sabaa hinni ʋ, an a ta kʋ rɛ gallɛm kaakʋ, an nɩ Wosoci bɩ 3bɔrɛ ŋ nɩ kʋ zi, a ʋ Krista a ga m, an fɩr yɩ, an ga, an a mɩm bɔ ʋ gəəno bire ʋ. A n n'a hɩrɛ, a ʋ: "Krista kʋ mɔɔ n'a pa darɛ awɔɔ m bɩ, Yeezuu m." 4Zɩɩfʋrɔ gɔsɩnnɔ yɛ, ŋn'a zɛ kʋ ra kan Pol kɩ Silas kɩ, kan grɛkkɩrɔ kʋ ŋ nɩ Woso daŋ ʋ rɔ wɔɔ kɩ gʋta, kan lannɔ tɔzannɔ kɩ gʋta. 5Zɩɩfʋrɔ wuti kan jɩmbaa heerbusu kɩ, ŋnɩ gʋɔɔ nɩbɩɩrɔ gaa zaa bire ʋ, ŋn'a ka tara bɩ gʋɔɔ wɔɔ n yar, ŋnɩ taranɔ bɩ nya kʋ rɛ. Ŋ n ta Zasɔn har ʋ, ŋn'a kam Pol ma kan Silas kɩ, k'a ŋ gaa a ta ŋ nɩ gʋɔɔ wɔɔ taa. 6Kʋ ŋ n ŋ yɩ bɩ, ŋ Zasɔn gaa kan danyɩnɔ gɔsɩnnɔ kɩ, ŋnɩ ta ŋ nɩ dʋdɔkənno taa, ŋn'ɩ zee darɛ, ŋ ʋ: "Gʋɔɔ nɔɔn duro nɩ durnya bɩ dam, ŋnɩ cem ŋnɩ bʋr naa ʋ kɛɛrɛ, 7Zasɔn n ŋ si a har ʋ. Ŋ haay kaanm Rɔm cir lɛ m, ŋ ʋ, cir vanta n ta ʋ, a tɔ m Yeezuu." 8Zeero nɔɔn duro gʋɔɔ wɔɔ da bɔ ʋ, kan dʋdɔkənno wɔɔ kɩ, 9ŋnɩ busoo si Zasɔn kan danyɩnɔ wɔɔ kɩ han, ŋn'a cɩnta, ŋnɩ bɔkarɛ, ŋnɩ wɔ saa ŋ ma. 10Lɛɛm bɩ, danyɩnɔ wɔɔ a ka Pol kan Silas kɩ n cem kan Beree kʋ kɩ gunuu ʋ. Kʋ ŋ lee ku bɩ, ŋ ta zɩɩfʋrɔ sokʋmacɛ ʋ. 11Zɩɩfʋrɔ kʋ ŋ nɩ b'ʋ rɔ wɔɔ mɩŋŋa, an lɛ da Tesaloniki zannɔ wɔɔ ra. Ŋ lemim bɩ si kan a heer kɩ haay. Dɔmɩm haay, ŋ yɩ dɩgam Wosoci b'ʋ, k'a dɩga a hɔ kʋ ŋ n'a hɩm bɩ sɩra m gɛ. 12Gʋta a ba sɩrakarɛzannɔ ŋ bire ʋ kan grɛkkɩ lannɔ tɔzannɔ kɩ, gʋɔɔyaarɔ kɩ gʋta. 13Tesaloniki zɩɩfʋrɔ wɔɔ kʋ ŋ y'a ma, ŋ ʋ, Pol ɩ Beree ʋ an nɩ Woso lemim pa dam bɩ, ŋ lee ku b'ʋ, k'a a ya, a gʋɔɔ nyʋnnyɔɔta. 14Danyɩnɔ wɔɔ n a ba zɔɔ, ŋnɩ Pol da zaa ra an ta kan higʋta bɩ lɛ ra kɩ, bɩ ma bɩ, Silas kan Timote kɩ gɔɔta b'ʋ. 15Gʋɔɔ kʋ ŋ Pol da zaa ʋ rɔ wɔɔ a gaa ŋnɩ ta m Atɛnnɩ ʋ, ŋn'a wusigə kan Pol lɛ kɩ, kʋ Silas kan Timote kɩ n a jɩ sa zɔɔ-zɔɔ. 16Pol k'a nɩ dɔrɛ ŋ ma Atɛnnɩ ʋ bɩ, a heer a zar kan wosobaawɔnnɔ kʋ ŋ nɩ tara bɩ nɔ ʋ, ŋnɩ ŋ daŋ ʋ rɔ wɔɔ kɩ minto. 17A n gasʋ sokʋmacɛ deem ʋ, an nɩ meer bam kan zɩɩfʋrɔ wɔɔ kɩ, kan gʋɔɔ kʋ ŋ nɩ Woso daŋ ʋ rɔ wɔɔ kɩ, dɔmɩm haay daasɩrɔ ʋ, a y'a bam kan gʋaa haay k'a nɩ zɛm bɩ kɩ. 18Hɔɔnkamazannɔ, Epikiriyɛɛnrɔ kan Stoyisɛɛnrɔ kɩ, nyɩnta b'ʋ ŋn'ɩ sʋʋra bam kan kɩ. Gɔsɩnnɔ n'a hɩrɛ, ŋ ʋ: "Para-paradarɛzaa naa do ʋ lɔ?" Gɔsɩnnɔ ʋ: "Wosoro daarɔ an nɩ ŋ pa darɛ!" Kʋ sɩra nɩ, Pol ɩ Yeezuu pa dam, kan a mɩmbɔʋrɛ kɩ. 19Ŋ n a nyasʋ k'a ta m ci kʋ n n'a birm Arewopaazɩ bɩ mim ʋ. Ŋ n a hɩ, ŋ ʋ: "Ɩbɩɩ ɩ da ma, ɩ karɩnda daa k'ɩbɩɩ n'a bam naa jɩ dɩnda wɔɔ n na? 20Bala, ɩbɩɩ ɩ minno daarɔ dɩndam wɔɔ m, bɩ y'a ka wɔɔ lɛ n taa k'ʋ ŋ jɩ dɔ." 21Atɛnnɩ zannɔ wɔɔ kan saanarɔ kɩ bɩr hɔsɩ bam, kʋ minno daarɔ dɩndarɛ kan a tʋr ka ma kɩ bɛɛ y. 22Pol n jɩm brama Arewopaazɩ ʋ b'ʋ, a ʋ: "Atɛnnɩ zannɔ, dɩga kʋ mɔɔ nawʋm awɔɔ ma naa, sɩrakarɛzannɔ gʋtɔɔ n'awɔɔ m. 23Kʋ mɔɔ m da awɔɔ kʋ bɩ zi bɩ, hɔ haay k'a n'awɔɔ yaadarɛ mɔr bɩ, mɔɔ yɩ. Mɔɔ yɩ, n n a gʋrsɩra ba mannɩduu niŋŋə ma ncɩnaaʋ: 'Woso kʋ gʋaa n a dɔ minto.' Hɔ k'awɔɔ n'a daŋ ʋ, b'awɔɔ n a dɔ bɩ, bɩ mɔɔ bʋr kʋ m b'a pa da awɔɔ m naa. 24Woso k'a durnya da, kan hɔ haay k'a n'a nɔ ʋ bɩ kɩ, a m brama kan tara kɩ Zuuba. A bɩr gasʋm wosocɛrɔ kʋ gʋɔɔ a dɔ a wɔ m nɔ wɔɔ nɔ ʋ y. 25Hɔsɩ zibəə ba ma y. A bɩr a kam ma kʋ gʋaa n a da a han hɔ niŋŋə ma y. Bala, a n nɩ mɩsɩrbaa, hoonsi, kan hɔ haay kɩ kam gʋaa haay ʋ. 26K'an gʋaa deem mɛ kɩ, a do haay da kʋ ŋ nɩ bɩr tara burə lɛɛ haay ʋ. A dɔmɩnnɔ bɔ kʋ zi gʋɔɔ minto, kan ŋ tararɔ jirə kɩ, 27kʋ ŋ n'a da ma, ŋn'a wɔ dɩnda, ŋn'a ka Woso ma, gɛɛ ŋ y'a yɩm gɛ, an bɔkarɛ a bɩ laatʋ wɔɔ gʋaa biyəə ma y. 28Bala, A mɩŋŋa zi wɔɔ mɩsɩrbaa n ta ʋ, ʋ nɩ tarɛ, ʋ nɩ meeyaa m. Amba awɔɔ gʋrsɩrabənno gɔsɩnnɔ a hɩ bɩ m: 'A dogʋɔɔ m wɔɔ m.' 29Kʋ Woso dogʋɔɔ m wɔɔ m bɩ, wɔɔ n ʋ ga m, ʋ ʋ hɔɔn da, ʋ ʋ, Woso bɩ sarma nɩ, gɛɛ wanzurfu, gɛɛ jaa kʋ gʋaa a banka, an a bɔ ʋ a hɔɔn ʋ bɩ nɩ y. 30Bɩ, Woso n a ya, an nɩ dɩgam dɔmɩm kʋ gʋɔɔ wɔɔ nɩ badɔ nɔ ʋ bɩ ma y. A y'a hɩrɛ ŋ nɩ kɛɛrɛ, kʋ ŋ haay n a bɔ a mimbʋnyaarɔ ʋ bɩncɛ haay ʋ. 31A dɔmɩm deem bɔ ʋ, an a cɩnta, kʋ gʋaa k'a bɔ ʋ bɩ n bɩ durnya dʋdɔ ka kan sɩra kɩ. Bɩ, a a kasɛtɩ hɩnka gʋɔɔ haay m, an a mɩm bɔ ʋ gəəno bire ʋ." 32Gəəno mɩmbɔʋrɛ mim kʋ ŋ b'a ma bɩ, gɔsɩnnɔ ɩ yaa wʋm Pol ma, niŋŋoo n n'a hɩrɛ, ŋ ʋ: "K'ʋ mim naa do minto m, wɔɔ y'ʋ yarɛ, ʋ tʋr ka ɩbɩɩ ma dɔmɩm vanta ʋ." 33A yɩ ncɩnaaʋ, Pol n a gʋ ŋ ma. 34Gɔsɩnnɔ n bɔkarɛ, ŋnɩ yɛ a meerbaa bɩ ma, ŋn'a ba sɩrakarɛzannɔ. Arewopaazɩzaa Denii nyɩnta ʋ, kan lʋ deem kʋ n n'a birm Damariisi bɩ kɩ, kan gɔsɩnnɔ kɩ sɔ.


text: 1Mɔɔ mɩŋŋa Pol nɩ ci naa do barɛ. Woso kʋ wɔɔ bʋmbɔrɛzaa m bɩ kan Krista Yeezuu k'an wɔɔ taaheerlɛ bɩ k'ɩ zaa ka, mɔɔ nɩ m ba Krista Yeezuu zibəəzaa. 2Ci bɩ ba mɔɔ nawʋrɛ ɩbɩɩ ma, Timote, mɔɔ nyɩ paan••• sɩrakarɛ nɔ ʋ, a yɛ mɔɔ nawʋrɛ kʋ Zɩ Woso kan wɔɔ Zuuba Krista Yeezuu kɩ n barka, kan cicirzɛrɛ kɩ, kan laafɩɩ kɩ ka ɩ ʋ. 3Amba mɔɔ yɛ ɩ han, m hʋrlɛ ma, kʋ m ta Masedʋan ʋ bɩ, gɔɔta ɩ nyɩnta Efɛɛzɩ ʋ, k'ɩ gʋɔɔ kʋ ŋ nɩ ŋʋaar hɔ dɩndam nɔ wɔɔ da jɩm ʋ. 4A hɩ ŋ nɩ sɔ kʋ ŋ nɩ biisi minno kan yaabɔɔ tɔrɔ gaandarɛrɔ sʋʋra jintoo wɔɔ kɩ to. Minno wɔɔ duro, bɩsɩkarɛ ŋn'ɩ zɛm nɩ bala, ŋ bɩr a dam Woso hɔɔnhɔ barɛ kʋ wɔɔ n'a dɔm sɩrakarɛ nɔ ʋ bɩ han y. 5Meerbaa naa do ba ɩbɩɩ nawʋm kan ŋ kɩ, kʋ ŋ n'a da ma, ŋnɩ heer hu yɩ, kʋ ŋʋarɛ n nyɩnta ŋ heer ʋ, kʋ ŋ nɩ hɔɔndarɛ mɩŋŋa yɩ, ŋnɩ sɩra ka paan•••. 6Gʋɔɔ gɔsɩnnɔ a gʋ zaa kʋ wɔɔ hɩnka naa ma, ŋnɩ nyaam, meerbaa yaarsɩrɔ nɔ ʋ. 7Ŋ ʋ, Woso lɛrɔ hɔdonno n a mɩ, an bɔkarɛ hɔ kʋ ŋ mɩŋŋɔɔ n'a hɩm, ŋn'ɩ som la kan paŋŋa kɩ bɩ, ŋn'a jɩ dɔ y. 8Wɔɔ dɔ wɔɔ ʋ Moyiisi lɛrɔ wɔɔ mɩŋŋa, k'a ɩ yɩrɛ ɩ ʋ, gʋaa ɩ zuŋ ʋ amba a a ga m bɩ m. 9Ʋ a tɔ da ʋ nɔ ʋ, ʋ ʋ, n nɩ lɛrɔ wɔɔ ka gʋɔɔ tɩrgɔɔ tɔ ma y, a ka n y'a ʋ bayɛrɛzannɔ tɔ ma, kan bɩsɩkənno kɩ, gʋɔɔ bʋnyaarɔ kɩ, mimbʋnyaabənno kɩ, kan gʋɔɔ kʋ ŋ bɩr Woso daŋ ʋ rɔ wɔɔ kɩ, kan gʋɔɔ kʋ ŋ nɩ Woso hɔ gore bɔŋ ʋ rɔ wɔɔ kɩ, gʋɔɔ kʋ ŋ n'a zɩrɔ kan a dɔɔ kɩ meeyaa bɔŋ ʋ rɔ wɔɔ kɩ kan gərzenno kɩ, 10jaandənno kɩ, kan gʋɔɔ yaarɔ wʋta kan kʋ kɩ zannɔ kɩ, kan gʋɔɔ kʋna ŋnɩ ŋ hɛɛ zannɔ kɩ, ŋʋaarzannɔ kɩ, kan ŋʋaarkasɛtɩzannɔ kɩ. Lɛ bɩ ka n y'a ʋ sɔ mim haay k'a nɩ hɔdɩndarɛ mɩŋŋa bɩ zarm tɔ ma. 11Hɔdɩndarɛ naa do a ga kʋ ʋ kan lemim nyɩnta kʋ Woso a da mɔɔ wɔ ʋ bɩ kɩ. Lemim bɩ do nɩ Woso k'a a so heernyɔɔ ʋ bɩ lɛbɔʋrɛ hɩnkarɛ. 12Mɔɔ ɩ yaa dam wɔɔ Zuuba Krista Yeezuu m barka, k'a paŋŋa ka mɔɔ ʋ kʋ m a zi ba bɩ minto. Mɔɔ ɩ yaa dam nɩ barka k'a gɩnga a ʋ, mɔɔ n ga a zibəə bɩ m an mɔɔ da ʋ bɩ minto. 13A n bɔkarɛ biisi bɩ, mɔɔ nyɩnta n meerbaa bʋnyaa ba ma, m fɩr ka a gʋɔɔ ma, m a sʋnsɔ wʋ. Bɩ, a mɔɔ cicir zɛ, bala, badɔ ɩ mɔɔ da naa haay barɛ ma, kʋ mɔɔ n sɩra ka bɩ tɔ ma. 14Wɔɔ Zuuba bɩ barka ka mɔɔ ʋ gʋta, an a ka mɔɔ n sɩra ka, m nɩ ŋʋarɛ m Krista Yeezuu nɔ ʋ. 15Meerbaa kʋ mɔɔ ʋ kʋ ma ba naa, sɩra m, gʋaa haay a ga m, an a si mɩŋŋa: "Krista Yeezuu bʋr durnya ʋ, k'a bɩ mimbʋnyaabənno bʋmbɔ." Bɩ, mɔɔ mimbʋnyaa barɛ ɩ lɛ da. 16Bɩ, Woso mɔɔ cicir zɛ, k'an bɩr yɩrɛ ɩ ʋ, Krista Yeezuu a bʋraama gʋta hɩnka mɔɔ gʋr zi mɔɔ kʋ mɔɔ m mimbʋnyaabər gʋta k'a lɛ da bɩ, kʋ mɔɔ m yɩ makra gʋɔɔ kʋ ŋ nɩ zɛm bɩ sɩra ka ŋnɩ mɩsɩrbaa k'a nyarɛ ba ʋ yɩ rɔ wɔɔ tɔ ma. 17Bɩ, kʋ gʋɔɔ n a a lɛ bɔ Woso ʋ, ŋn'a da ʋ dɔmɩm haay, an cir an nɩ cirbəə m dɔmɩm haay, an nɩ mɩsɩrbaa m tee•••, gʋaa bɩr a mɩŋŋa yɩrɛ y, a deem m Woso. Amina. 18M nyɩ Timote, ɩ b'ɩ dʋndɔ mɔɔ nawʋm, amba wosolɛsinnɩsora ganwʋrɛ meerbaa zannɔ nyɩnta ŋ n'ɩbɩɩ mim hɩ bɩ m, hɔ kʋ ŋ y'a hɩ bɩ tɔ da ɩ nɔ ʋ, ɩ sa ɩ zoobarɛ mɩŋŋa bɩ bam. 19Zoo bɩ ba sɩrakarɛ m, kan hɔɔndarɛ mɩŋŋa kɩ m. Hɔɔndarɛ mɩŋŋa bɩ do, gʋɔɔ gɔsɩnnɔ a to, a tore bɩ n a ka ŋ sɩrakarɛ n a zar. 20Yimene kan Alɛsandɩr k'ɩ gʋɔɔ wɔɔ duro barla, mɔɔ wɔ daa ŋ ma Sʋtaana wɔ ʋ, kʋ ŋ nɩ hɔɔn ka, kʋ ŋ b'a ya ŋnɩ Woso sʋnsɔ wʋ y.


text: 1Zezi daa ta ma ta dɩ o karabiə bam o wɩ: "Nadum mʋ wʋra o na jɩgɩ tɩntʋŋnʋ. O tɩntʋŋnʋ wʋm mʋ nii o wəənu maama baŋa nɩ. Nɔɔna badonnə ma vu ba ta dɩ nadum wʋm ba wɩ, o tɩntʋŋnʋ wʋm jɩgɩ o wəənu tɩm o cɔga mʋ. 2O ma bəŋi o tɩntʋŋnʋ wʋm, yɩ o ta dɩd-o o wɩ: 'A ni nmʋ na kɩ te tɩn. Kɔɔ mʋ n nan w'ʋ ta dɩ amʋ? Nan ve n jeeli nmʋ na kɩ te dɩ a wəənu tɩm tɩn, sɩ n ba n ta n brɩ-nɩ. Nmʋ daa n b'a wanɩ n ta n yɩ a tɩntʋŋnʋ.' 3Tɩntʋŋnʋ wʋm ma bwɛ o tɩtɩ nɩ o wɩ: 'Amʋ nan w'ʋ kɩ ta mʋ? A tu wʋm lagɩ o lɩ-nɩ o tɩtʋŋa yam nɩ. Amʋ ba dana sɩ a wanɩ a va. Cavɩɩra maa jɩgɩ-nɩ sɩ a taa tʋlɩ a loorə. 4A nan ye a na w'ʋ kɩ te, sɩ o na lɩ-nɩ o tɩtʋŋɩ dɩm nɩ, sɩ nɔɔna taa joŋi-nɩ lanyɩranɩ ba sam nɩ tɩn.' 5O na bʋŋɩ kʋntʋ tɩn, o ma bəŋi balʋ na jɩgɩ o tu wʋm jɩna tɩn dɩdʋa dɩdʋa o pa ba ba o te. O ma bwe dayigə tu wʋm o wɩ: 'Nmʋ jɩgɩ a tu wʋm jɩnɩ kʋ maɩ tɩta mʋ?' 6Nɔɔnʋ wʋm ma ləri o wɩ: 'Kʋ yɩ nugə kʋnkwaanʋ bi (100) mʋ.' Tɩntʋŋnʋ wʋm ma ta-o o wɩ: 'Nii tɔnɔ kʋlʋ nmʋ jɩnɩ dɩm na pʋpʋnɩ da tɩn. Nan kɩ lɩla n kwe n ja n vu n jəni n pʋpʋnɩ nɩ kʋnkwaanʋ fiinnu (50).' 7O daa ta ma bwe nɔɔnʋ wʋdoŋ o wɩ: 'Nmʋ jɩgɩ a tu wʋm jɩnɩ kʋ maɩ tɩta mʋ?' O ma ləri o wɩ: 'Kʋ yɩ mɩna ywəəlu bi (100) mʋ.' Tɩntʋŋnʋ wʋm ma ta dɩd-o o wɩ: 'Kwe tɔnɔ kʋm n pʋpʋnɩ nɩ ywəəlu funɔnɔ (80).' 8Nadum wʋm na lwarɩ kʋntʋ tɩn, o ta tee tɩtʋŋ-balɔrɔ kʋm dɩ o na kɩ te tɩn, bɛŋwaanɩ lʋgʋ baŋa tiinə jɩgɩ swan ba ye ba na w'ʋ kɩ te sɩ ba ma wəli daanɩ ba dwe balʋ na lwarɩ Wɛ pooni dɩm tɩn. 9A lagɩ a ta abam sɩ, 'a maŋɩ sɩ 'a kwe lʋgʋ baŋa səbu 'a ma wəli nɔɔna sɩ kʋ pa 'a di ciloŋo daanɩ. 'A na kɩ kʋntʋ, yɩ səbu kʋm na ti, ba jwa w'ʋ jeeri abam lanyɩranɩ Wɛ-sɔŋɔ nɩ, sɩ 'a ta'a wʋra maŋa kalʋ na b'a ti tɩn." 10"Nɔɔnʋ wʋlʋ na tɔgɩ cɩga dɩ wo-balaŋa tɩn w'ʋ ta tɔgɩ cɩga dɩ wo-kamunu dɩ. Kʋ daarɩ wʋlʋ na ba tɔgɩ cɩga dɩ wo-balaŋa tɩn b'a wanɩ o tɔgɩ cɩga dɩ wo-kamunu dɩ. 11Kʋntʋ tɩn, abam na warɩ 'a tɔgɩ cɩga dɩ lʋgʋ baŋa səbu, Wɛ b'a sɛ sɩ DƖ kwe jɩjɩgɩrʋ cɩga cɩga DƖ kɩ abam jɩŋa nɩ. 12Abam na warɩ 'a tɔgɩ cɩga dɩ wəənu tɩlʋ ba na kwe ba kɩ abam jɩŋa nɩ sɩ 'a nii tɩ baŋa nɩ tɩn, Wɛ b'a sɛ sɩ DƖ pa abam wəənu tɩlʋ na w'ʋ ta yɩ abam tɩtɩ nyɩm tɩn. 13Tɩntʋŋnʋ b'a wanɩ o kwe wʋbʋŋ-dɩdwɩ sɩ o ma tʋŋɩ o pa o yuutiinə bale. O'o ta culi dɩdʋa kam yɩ o daarɩ o soe wʋdoŋ wʋm, naa o'o ta nɩgɩ dɩdʋa kam yɩ o daarɩ o gooni wʋdoŋ wʋm. Kʋntʋ ŋwaanɩ abam b'a wanɩ 'a pa sɩ Wɛ taa yɩ 'a yuutu, sɩ 'a daarɩ 'a pa səbu dɩ taa yɩ 'a yuutu." 14Farizɩan tiinə bam na tɔgɩ ba wʋra tɩn ma ni Zezi na tagɩ kʋlʋ maama tɩn. Ba na yɩ səbu-swən-nyɩna tɩn, ba maa jɩg-o ba mwana. 15O ma ta dɩ ba o wɩ: "Abam mʋ lagɩ sɩ 'a brɩ 'a tɩtɩ nɔɔna yigə nɩ, nɩ 'a yɩ nɔn-ŋʋna. Wɛ nan ye 'a wʋbʋŋa na yɩ te tɩn. Woŋo kʋlʋ nɔɔna na paɩ kʋ yɩ wo-kamunu tɩn, kʋ yɩ wo-zɔɔnɩ mʋ Wɛ yigə nɩ. 16Nɔɔna dɛɛn jɩgɩ Moyisi cullu tɩm dɩ faŋa faŋa Wɛ nijoŋnə bam na brɩ kʋlʋ tɩn mʋ ba tɔga, yɩ kʋ vu kʋ yi maŋa kalʋ Zan wʋlʋ na miisi nɔɔna na wʋnɩ tɩn laan ba. O na tu tɩn, kʋ laan yɩ Wɛ paarɩ kwər-ywəŋə kam mʋ wʋra, yɩ nɔɔna maama tiini ba kwaanɩ sɩ ba tɔgɩ ba zʋ dɩ wʋ. 17Dɩ kʋ dɩ, kʋ yɩ mwalɩ sɩ wɛyuu dɩ tɩga je kʋ dwe woŋo fɩnfɩɩn na lagɩ kʋ lɩ Wɛ cullu tɩm wʋnɩ. 18Nɔɔnʋ wʋlʋ na yagɩ o kaanɩ yɩ o daarɩ o di kaanɩ wʋdoŋ, kʋntʋ tu kəm dɩm yɩ balɔrɔ nɩnɛɛnɩ nɔɔnʋ na pəni dɩ o doŋ kaanɩ te tɩn mʋ. Nɔɔnʋ wʋlʋ na zaŋɩ o di kaanɩ wʋlʋ o tɩtɩ barʋ na yag-o tɩn, kʋntʋ tu kəm dɩm dɩ yɩ balɔrɔ nɩnɛɛnɩ nɔɔnʋ na pəni dɩ o doŋ kaanɩ te tɩn mʋ." 19Zezi ta ma ta o wɩ: "Nadum mʋ wʋra. O maa yəni o zʋ gwar-ŋʋnnʋ tɩlʋ na tiini tɩ lana tɩn. O jɩgɩ woŋo maama kʋ yi-o, yɩ o ŋwɩa lana dɛ maama. 20Yinigə tu dɩ mʋ wʋra, o yɩrɩ mʋ Lazaarɩ. O yəni o tigi nadum wʋm sɔŋɔ mancoŋo nɩ. O yɩra maama yɩ ŋwana. 21O maa lagɩ sɩ o taa di wʋdiu kʋlʋ nadum wʋm na di yɩ kʋ siiri tɩga nɩ tɩn, yɩ o ba na-kʋ o di. Kakuri dɩ ma tui sɩ dəlimi o ŋwana yam. 22Yinigə tu wʋm laan ma ba o tɩ. Wɛ malɛsɩ ma ba sɩ kwe-o sɩ ja vu Wɛ-sɔŋɔ sɩ pa o jəni Abraham tɩkəri nɩ. Nadum wʋm dɩ ma tɩ. Ba ma kwe-o ba kɩ. 23O ma vu curu. O maa wʋra o yaara zanzan. O ma kwəni o yuu wɛɛnɩ o na Abraham na wʋ yigə yigə, yɩ Lazaarɩ je o tɩkəri nɩ. 24O ma kaasɩ o ta dɩd-o o wɩ: 'A ko Abraham, popo, duri a ŋwaŋa. A loori-m sɩ n pa Lazaarɩ vu o ma o nʋa o laŋɩ na o ba o ma zuri a dindəlimi, sɩ a tiini a yaarɩ zanzan mini dɩm wʋnɩ.' 25Abraham ma lər-o o wɩ: 'A bu, nan guli nmʋ dɛɛn na ŋwɩ lʋgʋ baŋa nɩ yɩ n na wo-laarʋ tɩlʋ maama n na lagɩ tɩn. Lazaarɩ dɛɛn nan jɩgɩ yaara yɩranɩ mʋ. Kʋ daarɩ lele kʋntʋ, wʋm bɩcarɩ laan zuri, yɩ nmʋ dɩ daa wʋ yaara wʋnɩ. 26Woŋo kʋlʋ na wəli da tɩn, goŋ-canluŋu mʋ cɩgɩ dɩbam dɩ abam laŋa nɩ, yɩ nɔɔn-nɔɔnʋ b'a wanɩ o zɩgɩ yo o vu o bɛ o yi abam te. Nɔɔn-nɔɔnʋ dɩ b'a wanɩ o zɩgɩ abam tee nɩ o bɛ o ba dɩbam te.' 27Nadum wʋm ma ta o wɩ: 'A ko, kʋ nan na yɩ kʋntʋ, a loori-m sɩ n tʋŋɩ Lazaarɩ sɩ o vu a ko sɔŋɔ, 28sɩ a nyaana banu wʋra, sɩ o kaanɩ-ba, sɩ ba dɩ daa yɩ tɔgɩ ba ba yaara jəgə kantʋ.' 29Abraham ma ta dɩd-o o wɩ: 'Ba maŋɩ ba jɩgɩ twaanʋ tɩlʋ Moyisi dɩ Wɛ nijoŋnə bam na pʋpʋnɩ tɩn. Ba nan maŋɩ sɩ ba sɛ twaanʋ tɩntʋ taanɩ dɩm mʋ.' 30O ma ləri o wɩ: 'A ko Abraham, ba b'a sɛ kʋntʋ. Nɔɔnʋ nan na bi o yagɩ tʋʋnɩ yɩ o vu ba te o ta dɩ ba, ba laan w'ʋ ləni ba wʋrʋ ba yagɩ kəm-balwaarʋ tɩm.' 31Abraham ma ləri nadum wʋm o wɩ: 'Ba na wʋ sɛ Moyisi dɩ Wɛ nijoŋnə bam maama taanɩ dɩm, nɔɔnʋ na maŋɩ o bi o yagɩ tʋʋnɩ dɩ, ba ta b'a sɛ sɩ o taanɩ dɩm yɩ cɩga.' "


text: 1Yala mɔrkɔ zanga ndang hapata, Jésus kuo Pierre, Jacques nɛ ya wa Jean nɛnɛ ha zu kuso ngari. Haki mbwa dungɔ gbatɛ. 2Nɛ tɛ Jésus kiforo ha li mbwa. Zangli wa baa tuka swe, nɛ la pɛa tɛ bo nɛ bua ndong-ndong tuka saamɔ. 3Nɛ Moïse hinɛ Elie gbasa tɛ ha li mbwa, nɛ mbwa wolamɔ hinɛ Jésus. 4Pierre tɔa ha Jésus: « Kongawan, yo nɛdedea nde, ɔ adung hakɛ. Ka mɛ ngoya, mi bebɛ gbamsa tar, ndang ha mɛ, ndang ha Moïse nɛ ndang ha Elie.» 5Ka wɛnɛ boka ha wolamɔ, ma lɛkɛ-lɛkɛ buswe tɛa tɛ gok mbwa nɛ simɔa. Ma gɛl gboa ha soko buswe nɛ tɔa: «Wi kɛ nɛ̂ Bewei pɔm ka mi ngoya gdang. Mi gdea sila mi ha tɛ wa. Ɛnɛ ze nu wa!» 6Ka hio wan-yambimɔ zea wen ɛngɛ, gasa ke ba mbwa nɛ mbwa teka gok li ha nu. 7Jésus tɛa tɛ ba tɛ mbwa, nɛ a tɔa: «Ɛnɛ gutɛ, ɛnɛ yu ke na!» 8Ma, ka mbwa guoli, mbwa tɛ zɔk ma wi na, kanɛ Jésus ndang sɔna. 9Ka mbwa ha zilo ngari, Jésus haa nu ha mbwa: «Ka ɛnɛ atɔ wen mɔ, ka ɛnɛ zɔka ha ma wi ndang na, kanɛ ngimɔ ka mi, Bewei pɛ Wi, guotɛ ha soko hio fiowi.» 10Nɛ hio wan-yambimɔ ana Jésus: «Hazu ge hio wan-osi mbonga tɔa nde, dea ka de nde, Elie atɛ sɔngsi nɛ hɔa pɛ Mesi ge nde?» 11A kiforo wen ha mbwa: «Kpasawen, Elie betɛ sɔngsi hazu bhɔngiri mɔ fɛt nɛ wala. 12Ma, mi tɔ ha ɛnɛ nde, wɛnɛ tɛa kari. Ma, hio wi tɛ ing wɛnɛ na. Nɛ mbwa dea gdangamɔ ha tɛ wa tuka sila mbwa ngoya. Gbesi tuka ɛngi, mi, Bewei pɛ wi, bekpa fin yimtɛ ha kɔ mbwa.» 13Mɛgi, hio wan-yambimɔ ingɔ nde, a tɔa wen ɛngɛ hazu Jean wan-gdumsiwi. 14Ka mbwa hɔa ha bhandi ka zugiliwi wesara may ang, ma wei tiko tɛ ngbi zigolo ha si Jésus, 15nɛ tɔa: « Kongawan, de kobhe tɛ bewei pɔm. Hazu wɛnɛ nɛ zɛlɛ bedole. Wɛnɛ nɛ yimtɛ pentɛ. Suu, a teka ha we, suu, a teka ha li. 16Mi kuo wɛnɛ tɛnɛ ha pɛ hio wan-yambimɔ pɛ mɛ, ma, mbwa lɛm karsi zɛlɛ ɛngɛ ha tɛ wa na.» 17Jésus kiforo wen: «Ɛnɛ, hio gdanga wan-sikafɛ nɛ Sɔ! Mi beba sila mi mɛ dung hinɛ ɛnɛ kanɛ nge ngimɔ ge? Ɛnɛ ku wɛnɛ tɛnɛ ha mi.» 18Nɛ Jésus sɛna wen nɛngaya ha gdanga sɔtɛ, nɛ wɛnɛ gboa ha tɛ bem ɛngɛ. Mɛgi, zɛlɛ pɛa kara ha ndangtɛ ngimɔ. 19Nɛ hio wan-yambimɔ tiko nɛ ha pɛ Jésus nɛ ana wɛnɛ: «Ma, ɔ tɛ lɛm yinɔ gdanga sɔtɛ ɛngɛ gbosisi na, hazu ge?» 20Wɛnɛ kiforo wen ha mbwa: «Hazu ɛnɛ tɛ mɛkiri ka Sɔ nɛkpasa na. Kpasawen, mi tɔ ha ɛnɛ nde, ngase ka mɛkaramɔ pɛ ɛnɛ nɛ bebea tuka gbala sundu, ɛnɛ lɛma tɔ ha ngari ɛngɛ: ‹Gutɛ mɛ hakɛ, mɛ nɛ, nɛ yol haki,› nɛ yo bede gbesi. Nɛ ɛnɛ belɛm de mɔ fɛt. 21[Ma, ɛ lɛma yin tili gdanga sɔtɛ ɛngi sɔna nɛ wal gɔa Sɔ nɛ wal zimɔ yɔngamɔ.»] 22Ma yala, ka hio wan-yambimɔ fɛt wesara may ha Galile, Jésus tɔa ha mbwa: «Yɛ na, ɛ begde mi, Bewei pɛ Wi, ha kɔ hio wi. 23Nɛ mbwa begbɛ mi, ma, mi begutɛ ha zetar yala.» Mɛgi ngɔtɛ baa hio wan-yambimɔ pentɛ. 24Ka mbwa hɔa ha Kapernaum, hio wan-ndɛm mbɔli garama mɔ gasa twa Sɔ tiko tɛ ha pɛ Pierre tɛ ani wɛnɛ: «Wan-osimɔ pɛ ɛnɛ kpe pɛa mbɔli garama mɔ gasa twa Sɔ na nde?» 25Pierre kafa: «Dalo, wɛnɛ ha kpea.» Nɛ wɛnɛ lea twa. Ka wɛnɛ tɛ gu ka nu wa na, Jésus ana wɛnɛ: «Hio kongapora mɔ nu ɛngɛ ba mbɔli garama ha kɔ hio bele mana ha kɔ hio bekɔ? Mɛ takiri pɛ mɛ nɛ ge, Simon?» 26Pierre kiforo wen: «Yo nɛ̂ ha kɔ hio bekɔ.» Nɛ Jésus tɔa ha wɛnɛ: «Ka bo mɛgi, hio bele lɛm kpe ma mɔ na. 27Tangere, ɔ ngoy bhunziki sila hio wi na. Mɛgi, mɛ nɛ ha tɔ, nɛ pi gɛ ha li. Mɛ ba bosi kɔyɔ, ka mɛ daka, mɛ wɛn nua, nɛ ha zanga mɛ bekpa ma mbɔli ndang. Yo belɛm nɛ mbɔli garama pɔm nɛ pɛ mɛ. Mɛ ku yo kpe ha mbwa.»


text: 1Dɛ dɩm kʋntʋ nɩ Zezi ma nuŋi sɔŋɔ kʋm nɩ o vu nɩnɩʋ kʋm ni. O ma jəni tɩga nɩ sɩ o brɩ nɔɔna. 2Nɔn-kɔgɔ ma ba kʋ gilim-o. Kʋntʋ ŋwaanɩ o ma zaŋɩ o vu o zʋ naboro wʋ o je da, yɩ kɔgɔ kʋm laan zɩgɩ na bam ni nɩ sɩ ba taa cəgi o taanɩ dɩm. 3O ma maŋɩ mɩmaŋa o brɩ-ba wəənu zanzan o wɩ: "Valʋ dɛɛn mʋ wʋra. O ma zaŋɩ o vu kara sɩ o du. 4O ma karɩ o dʋlɩ o wo-duuru tɩm. Tɩdonnə ma tʋ cwəŋə ni nɩ. Zunə ma ba ba twɛ-tɩ ba di. 5Tɩdonnə ma tʋ kandwa jəgə nɩ valɩm na ba daga mɛ tɩn. Tɩ ma wʋ daanɩ tɩ puli, valɩm dɩm na ba lirə tɩn ŋwaanɩ. 6Wɩa ma ba ka baanɩ tɩ maama. Tɩ bʋnnʋ na wʋ zʋ tɩga tɩn, tɩ ma tɩ. 7Kʋ daarɩ wo-duuru tɩdonnə ma tʋ sabarɩ wʋnɩ. Tɩ na puli tɩn, sabarɩ sɩm laan ma zaŋɩ sɩ li-tɩ sɩ gʋ. 8Kʋ daarɩ tɩdonnə ma tʋ tɩ-ywəŋə jəgə nɩ. Tɩ ma nuŋi tɩ kɩ biə lanyɩranɩ. Tɩdaara kɩ nɩnɛɛnɩ biə bi bi. Tɩdaara ma kɩ nɩnɛɛnɩ biə fusɩrdʋ fusɩrdʋ. Tɩdaara dɩ ma kɩ nɩnɛɛnɩ biə fiintɔ fiintɔ. 9Abam nan fɔgɩ 'a cəgi a taanɩ dɩm lanyɩranɩ." 10Zezi na maŋɩ mɩmaŋɩ dɩm kʋntʋ o ti tɩn, o karabiə bam laan ma vu o te, yɩ ba bwe-o ba wɩ: "Bɛɛ mʋ yɩ nmʋ yəni n maŋɩ mɩmaŋa n brɩ nɔɔna bam?" 11O ma ləri-ba o wɩ: "Wɛ paarɩ dɩm kuri ya səgi mʋ. Kʋ nan na yɩ abam, Wɛ maŋɩ DƖ pa 'a lwarɩ DƖ paarɩ dɩm kuri na yɩ te tɩn. Kʋ daarɩ nɔɔna badaara bam, Wɛ wʋ pɛ ba lwarɩ DƖ paarɩ dɩm kuri. 12Mɩmaŋa yam na maŋɩ sɩ ya zəni nɔɔna wʋbʋŋa te tɩn nyɩ dɩ nɔɔnʋ na maŋɩ o jɩgɩ woŋo, o ta w'ʋ joŋi kʋdoŋ o wəli da sɩ kʋ taa daga. Nɔɔnʋ wʋlʋ nan na maŋɩ o ba jɩgɩ kʋlʋkʋlʋ tɩn laan w'ʋ ba o ga kʋlʋ fɩnfɩɩn o ya na jɩgɩ tɩn mʋ. 13Kʋntʋ, a maɩ mɩmaŋa mʋ a brɩ-ba, bɛŋwaanɩ bantʋ yiə mʋ naɩ a na kɩ wəənu tɩlʋ tɩn, yɩ ba ba ni tɩ kuri. Ba ta maa ni a zaasɩm dɩm, yɩ ba ba lwarɩ dɩ kuri. 14Kʋntʋ mʋ brɩ nɩ Wɛ nijoŋnu Ezayi dɛɛn na tagɩ kʋlʋ faŋa faŋa tɩn sɩɩnɩ kʋ kɩ bantʋ tee nɩ. O dɛɛn tagɩ o wɩ: 'Abam w'ʋ fɔgɩ 'a cəgi Wɛ taanɩ dɩm dɩ 'a zwa, yɩ 'a b'a ni dɩ kuri. Abam w'ʋ fɔgɩ 'a nii dɩ 'a yiə, yɩ 'a b'a na. 15Bɛŋwaanɩ nɔɔna bam kʋntʋ wʋbʋŋa tɩgɩ mʋ. Ba zwa dɩ ma kwarɩmɩ, yɩ ba daarɩ ba pu ba yiə, sɩ ba yiə yɩ zaŋɩ ya na, sɩ ba zwa yɩ zaŋɩ ya ni, sɩ ba wʋbʋŋa yɩ zaŋɩ ya lwarɩ Wɛ taanɩ dɩm kuri. Kʋ na daɩ kʋntʋ, ba ya w'ʋ pipiri ba sɛ amʋ Wɛ, yɩ a'a pa-ba yazurə.' " 16Zezi laan ma ta dɩ o karabiə bam o wɩ: "Kʋ nan na yɩ abam, 'a jɩgɩ yu-yoŋo, bɛŋwaanɩ abam yiə naɩ yɩ 'a zwa dɩ ni. 17A lagɩ a ta cɩga mʋ dɩ abam sɩ, faŋa faŋa Wɛ nijoŋnə bam dɩ nɔn-ŋʋna zanzan dɛɛn jɩgɩ tɩɩna sɩ ba ya na kʋlʋ abam na naɩ lele tɩn, yɩ ba wʋ wanɩ ba na. Ba dɛɛn ta jɩgɩ tɩɩna sɩ ba ya ni Wɛ taanɩ dɩlʋ abam na ni tɩn, yɩ ba wʋ wanɩ ba ni-dɩ. 18Nan cəgi-na, sɩ a maŋɩ valʋ wʋm mɩmaŋɩ dɩm kuri a brɩ abam. 19Wo-duuru tɩlʋ na tʋ cwəŋə kam ni nɩ tɩn nyɩ dɩ nɔɔna balʋ na ni Wɛ paarɩ dɩm taanɩ yɩ ba wʋ lwarɩ dɩ kuri tɩn. Wo-lwaanʋ tu sʋtaanɩ laan ma ba o lɩ-dɩ, yɩ dɩ wʋ zʋ ba wʋbʋŋa. 20Wo-duuru tɩlʋ na tʋ kandwa jəgə nɩ tɩn dɩ maa nyɩ dɩ nɔɔna balʋ na ni Wɛ taanɩ dɩm yɩ ba joŋi-dɩ lɩla dɩ wʋpolo. 21Taanɩ dɩm ma wʋ tiini dɩ zʋ ba wʋbʋŋa, ba ma wʋ zɩgɩ kəŋkəŋ. Yaara na yi-ba yɩ ba na bɛɛsɩ-ba Wɛ taanɩ dɩm ŋwaanɩ, ba'a da ba kwe ba yagɩ mʋ lɩla. 22Wo-duuru tɩlʋ na tʋ sabarɩ sɩm wʋnɩ tɩn maa nyɩ dɩ nɔɔna balʋ na ni Wɛ taanɩ dɩm yɩ ba ta jɩgɩ liə dɩ lʋgʋ baŋa wəənu tɩn. Səbu-lagɩ ma cɔgɩ ba wʋbʋŋa, nɩ sabarɩ sɩm na ligi wo-duuru tɩm te tɩn. Kʋ ma pa ba kwe Wɛ taanɩ dɩm ba yagɩ, yɩ dɩ wʋ jaanɩ kuri dɩ pa-ba. 23Kʋ daarɩ wo-duuru tɩlʋ na tʋ tɩ-ywəŋə jəgə kam nɩ tɩn maa nyɩ dɩ balʋ na ni Wɛ taanɩ dɩm yɩ ba pa dɩ tiini dɩ zʋ ba wʋbʋŋa tɩn. Kʋntʋ ma pa Wɛ taanɩ dɩm ja kuri dɩ pa-ba, nɩnɛɛnɩ wo-duuru na kɩ biə lanyɩranɩ te tɩn. Tɩdaara kɩ biə bi bi, tɩdonnə ma kɩ biə fusɩrdʋ fusɩrdʋ, tɩtɩm ma kɩ biə fiintɔ fiintɔ." 24Zezi dɛɛn ma maŋɩ mɩmaŋɩ dɩdoŋ o brɩ-ba o wɩ: "A lagɩ a brɩ abam Wɛ paarɩ dɩm na wʋ nɔɔna tɩtarɩ nɩ te tɩn mʋ. Kʋ nyɩ dɩ valʋ na kwe mɩn-ŋʋna o ja vu o kara o du. 25O na dugi-ya kʋntʋ tɩn, o dʋm ma zaŋɩ pən-dʋa maŋa nɩ o ja mɩn-puurə o vu o du o gwaanɩ valʋ wʋm kara mɩn-ŋʋna yam wʋnɩ, yɩ o daarɩ o joori o vu sɔŋɔ. 26Mɩn-ŋʋna yam ma ba nuŋi ya ji mɩn-kwɩɩrʋ. O dʋm wʋm na dugi yalʋ tɩn ma nuŋi ya ji mɩn-kayalɩ. 27Sɔŋɔ tu wʋm tɩntʋŋna laan ma vu ba ta dɩd-o ba wɩ: 'Dɩbam yuutu, nmʋ na dugi n kara kam tɩn, kʋ daɩ mɩn-ŋʋna yɩranɩ mʋ n dugi na? Bɛɛ mʋ yɩ mɩn-kayalɩ laan nuŋi sɩ gwaanɩ da?' 28O ma ləri-ba o wɩ: 'Kʋ yɩ a dʋm mʋ kɩ kʋntʋ.' Ba laan ma bwe-o ba wɩ: 'D'ɩ nan ve d'ɩ gɔ mɩn-kayalɩ sɩm d'ɩ yagɩ na?' 29O ma wʋ sɛ, yɩ o ta dɩ ba o wɩ: 'Abam na kɩ kʋntʋ, 'a w'ʋ kɛ 'a gɔ mɩn-ŋʋna yam dɩ mʋ 'a wəli da. 30Nan yagɩ-na sɩ ya maama taa wʋra sɩ kʋ ba kʋ yi zagɩm maŋa. Kantʋ maŋa kam nɩ, a laan w'ʋ ta dɩ mɩn-zagɩna bam, sɩ ba da yigə ba pɔɔrɩ mɩn-kayalɩ sɩm ba zagɩ ba kɩ daanɩ ba zwɛ, sɩ ba daarɩ ba zagɩ mɩn-ŋʋna yam ba pɛ ba kɩ a tulə nɩ.' " 31Zezi daa ta ma maŋɩ mɩmaŋɩ dɩdoŋ o brɩ-ba o wɩ: "Wɛ paarɩ dɩm nyɩ dɩ nɔɔnʋ na kwe wo-duu na yɩ mɩmɩɩnʋ o vu o du o kara nɩ. 32Wo-duu kʋm kʋntʋ mʋ tiini kʋ yɩ mɩmɩɩnʋ wo-dwə maama wʋnɩ. Kʋ ma nuŋi, yɩ kʋ ji kamunu kʋ dwəni dwə balʋ maama na wʋ o kara kam nɩ tɩn. Kʋ laan maa ji tu-kamunu, yɩ zunə tui ba sɔ ba pwəru da." 33Zezi daa ta ma maŋɩ mɩmaŋɩ dɩdoŋ o brɩ-ba o wɩ: "Wɛ paarɩ dɩm nyɩ dɩ kaanɩ na kwe dabɩlɩ o gwaanɩ dɩ dɩpɛ muni zwɩ-zɛ sɩtɔ te tɩn mʋ. Dɩ laan ma pa dɩpɛ muni dɩm maama tiini dɩ fʋlɩ." 34Wəənu tɩm kʋntʋ maama Zezi dɛɛn na brɩ nɔn-kɔgɔ kʋm tɩn yɩ mɩmaŋa yɩranɩ mʋ o ma brɩ-ba. O wʋ ŋɔɔnɩ wo-woŋo dɩ ba yɩ kʋ wʋ dɛ dɩ mɩmaŋa. 35O nan kɩ kʋntʋ, sɩ kʋ pa Wɛ nijoŋnu wʋdoŋ taanɩ mʋ sɩɩnɩ dɩ kɩ. O dɛɛn tagɩ o wɩ: "Amʋ na lagɩ a ŋɔɔnɩ a brɩ-ba, a'a ta maɩ mɩmaŋa mʋ a ma brɩ-ba. A'a pa ba lwarɩ Wɛ cɩga kalʋ na səgi lʋgʋ pulim maŋa nɩ sɩ kʋ ba kʋ yi zɩm tɩn." 36Zezi dɛɛn ma zaŋɩ o yagɩ nɔn-kɔgɔ kʋm, yɩ o daarɩ o joori o vu sɔŋɔ. O karabiə bam ma ba o te yɩ ba wɩ: "Brɩ dɩbam mɩn-kayalɩ sɩm mɩmaŋɩ dɩm kuri." 37O ma ləri-ba o wɩ: "Nɔɔnʋ wʋlʋ na dugi mɩn-ŋʋna yam tɩn brɩ amʋ Nabiin-bu wʋm na kɩ te tɩn mʋ. 38Kara kam maa nyɩ dɩ lʋgʋ baŋa. Mɩn-ŋʋna yam maa nyɩ dɩ nɔɔna balʋ na yɩ Wɛ paarɩ dɩm nɔɔna tɩn. Kʋ daarɩ mɩn-kayalɩ sɩm maa nyɩ dɩ balʋ na yɩ sʋtaanɩ nɔɔna tɩn. 39Dʋm wʋlʋ na dugi mɩn-kayalɩ sɩm tɩn maa nyɩ dɩ sʋtaanɩ dɩm tɩtɩ. Zagɩm maŋa kam maa nyɩ dɩ lʋgʋ na w'ʋ ba kʋ ti te tɩn. Mɩn-zagɩna bam maa nyɩ dɩ Wɛ malɛsɩ sɩm. 40Nɩ mɩn-zagɩna bam na zagɩ mɩn-kayalɩ sɩm ba zwɛ te tɩn, kʋntʋ doŋ mʋ w'ʋ kɩ lʋgʋ tiim maŋa nɩ. 41Kʋ na w'ʋ kɩ te tɩn, amʋ Nabiin-bu wʋm w'ʋ tʋŋɩ a malɛsɩ tiinə bam sɩ ba vu ba lɩ kʋlʋ maama na paɩ nɔɔna tusi tɩn dɩ wo-lwaan-kərə bam maama Wɛ paarɩ dɩm wʋnɩ. 42Ba laan w'ʋ zəli-ba ba yagɩ min-lɔŋɔ wʋnɩ sɩ dɩ di-ba. D'aanɩ mʋ ba laan w'ʋ ta wʋra ba keerə yɩ ba dʋnɩ ba nwa. 43Kʋ daarɩ balʋ maama na sɛ Wɛ yɩ ba kɩ lanyɩranɩ tɩn laan w'ʋ ta tiini ba nyɩɩna ba Ko Wɛ paarɩ dɩm wʋnɩ, nɩ wɩa na nyɩ te tɩn. Fɔgɩ-na 'a cəgi a taanɩ dɩm lanyɩranɩ. 44Wɛ paarɩ dɩm daa ta nyɩ dɩ wo-ŋʋnnʋ tɩlʋ na yɩ lʋnnɩ nyɩm tɩn na səgi kara wʋnɩ. Nɔɔnʋ wʋdoŋ laan ma na-tɩ. O ma joori o fɔgɩ o səgi-tɩ. O wʋ na tiini kʋ poli tɩn, o ma vu o kwe o wəənu maama o yəgi səbu, sɩ o vu o yəgi kara kantʋ, sɩ wo-ŋʋnnʋ tɩm taa yɩ o nyɩm. 45Wɛ paarɩ dɩm daa ta nyɩ dɩ pipimpiinu na beeri o lagɩ kandwa-ŋʋna sɩ o yəgi te tɩn. 46O ma ba o na kandwɛ dɩlʋ na tiini dɩ jɩgɩ lam yɩ dɩ səbu daga tɩn. O laan ma joori o vu o kwe o wəənu maama o yəgi, o ma yəgi kandwɛ dɩm kʋntʋ yɩranɩ. 47Wɛ paarɩ dɩm daa ta nyɩ dɩ nɔɔna na kwe bʋra ba dɩ bugə nɩ sɩ ba ma ja kale te tɩn. Ba na dɩ-ka da tɩn, ba ma ja kale dwi dwi. 48Ka ma ba ka su lanyɩranɩ. Nɔɔna bam laan ma vaŋɩ-ka ba tuuri ba ja bɛ. Ba laan ma jəni tɩga nɩ ba kuri kaləŋ-ŋwɩ sɩm ba kɩ ba tampwarʋ wʋnɩ. Ba ma daarɩ ba kwe sɩlʋ na ba lana tɩn ba dʋlɩ ba yagɩ. 49Kʋ nan w'ʋ ba kɩ kʋntʋ mʋ lʋgʋ tiim maŋa nɩ. Wɛ malɛsɩ w'ʋ ba sɩ pɔɔrɩ nɔn-balwaarʋ dɩ balʋ na sɛ Wɛ yɩ ba kɩ lanyɩranɩ tɩn daanɩ. 50Sɩ laan w'ʋ daarɩ sɩ zəli nɔn-balwaarʋ tɩm sɩ yagɩ min-lɔŋɔ kʋm wʋnɩ sɩ dɩ di-ba. D'aanɩ mʋ ba laan w'ʋ ta wʋra ba keerə yɩ ba dʋnɩ ba nwa." 51Zezi na ŋɔɔnɩ o ti tɩn, o laan ma bwe o karabiə bam o wɩ: "Abam ni wəənu tɩm maama kuri na?" Ba ma lər-o ba wɩ: "Ɛɛn, d'ɩ niə." 52O ma ta dɩ ba o wɩ: "Kʋntʋ tɩn, Wɛ cullu karanyɩna wʋlʋ maama na tu o zaasɩ Wɛ paarɩ dɩm cɩga kam tɩn nyɩ dɩ sɔŋɔ tu wʋlʋ na lɩ wo-dʋnnʋ dɩ wo-dwəənu o jɩjɩgɩrʋ wʋnɩ o paɩ nɔɔna te tɩn mʋ. Kʋntʋ tu laan waɩ o lɩ zaasɩm-dʋʋrɩ o wəli dɩ zaasɩm-doori dɩm sɩ o ma brɩ o nɔɔna bam." 53Zezi dɛɛn na maŋɩ mɩmaŋa yam kʋntʋ o ti tɩn, o laan ma nuŋi jəgə kam kʋntʋ nɩ. 54O ma joori o vu o tɩtɩ tɩʋ o na bɩgɩ mɛ tɩn. O ma zʋ Zwifə Wɛ-digə kam sɩ o brɩ-ba. O na brɩ-ba te tɩn, kʋ dɛɛn sʋ-ba lanyɩranɩ. Ba ma ta ba wɩ: "Nɔɔnʋ wʋntʋ kɩ ta mʋ o jɩgɩ swan yam kʋntʋ doŋ? O nan kɩ ta mʋ o na dam o ma kɩ wo-kɩnkagɩla yantʋ? 55Wʋm mʋ daɩ da-lwarʋ wʋm bu wʋm na? O nu mʋ daɩ Mari na? Kʋ daɩ o nyaana mʋ yɩ Zakɩ dɩ Zʋzɛfʋ dɩ Simɔn dɩ Zudasɩ na? 56Kʋ daɩ o nakwa bam maama mʋ wʋra dɩdaanɩ dɩbam tɩn na? Wʋntʋ nan nɛ dam dɩm kʋntʋ maama yən mʋ?" 57Kʋntʋ ŋwaanɩ ba dɛɛn wʋ sɛ nɩ Zezi sɩɩnɩ o nuŋi Wɛ te. Zezi ma ta dɩ ba o wɩ: "Nɔɔnʋ na yɩ Wɛ nijoŋnu, nɔɔna pa-o zulə lanyɩranɩ, kʋ daarɩ o tɩtɩ tɩʋ tiinə dɩ o sɔŋɔ tiinə nan b'a nɩg-o." 58Ba dɛɛn na wʋ kɩ ba wʋ-dɩdʋa sɩ ba sɛ-o tɩn mʋ pɛ o wʋ tiini o kɩ wo-kɩnkagɩla ba tee nɩ.


text: 1Ʋ maga dɩ ŋ bigisi ŋ tɩɩ rɛ, amɛ ŋ gyɩma anɩɩ ŋ tɩɩ bigisii no bɩ kaŋ tɔnɔ buloŋ. Amɛ ŋ ha sɩ bigisi ŋ tɩɩ a basɩ wɩya hʋ á Tɩɩna Krisita aa leŋ ŋ na anɩɩ duwoso tɩyaŋ, abee wɩya ʋ aa kpaa daga ŋ. 2Ŋ gyɩŋ baal kɩdɩgɩ aa laa Krisita wɩya di rɛ. Ʋ bɩsɩ fi abee banaa rɛ nyɛ Wɩɩsɩ gyɩ aa kpaa ʋ gyɩŋ Wɩɩsɩbee. Amɛ ŋ bɩ gyɩma dɩ ʋ kɔnɩ gyɩ mʋʋ Wɩɩsɩbee rɛ koo dɩ ʋ gyɩ aa duwosi rɛ. Wɩɩsɩ dʋŋ nɛ gyɩma. 3Ŋ gyɩma anɩɩ Wɩɩsɩ gyɩ kpaa baal no kaŋ gyɩŋ Wɩɩsɩbee rɛ. Amɛ ŋ bɩ gyɩma dɩ ʋ kɔnɩ gyɩ mʋʋ wɩɩsɩbee rɛ koo dɩ ʋ gyɩ aa duwosi rɛ. Wɩɩsɩ dʋŋ nɛ gyɩma. 4Wɩya hʋ ʋ gyɩ aa nɩɩ doŋ, nihuwobiŋ nyʋwa bɩ sɩ wuwo basɩ ba. Ʋ paalɩ bɩ maga dɩ ba basɩ ba mɛ gba. 5Ɛɛwɩya, ŋ sɩ bigisi ŋ tɩɩ baal no iriŋ wɩya. Amɛ ŋ tɩɩ bɩ sɩ wuwo bigisi ŋ tɩɩ. Ka dɩ mɩyaŋ nɛ sɩ bigisi ŋ tɩɩ mɛ, wɩya hʋ aa yaa ŋ gyomo wɩya rɛ ŋ sɩ kɩ bigisi ŋ tɩɩ. 6Dɩ mɩyaŋ nɛ fa aa kyɛ dɩ ŋ bigisi ŋ tɩɩ mɛ, ŋ aa wuwo dɩ ŋ bigisi rɛ, beewɩya ŋ bɩ sɩ kɩ yaa bambugi wɩya, wɩtɩɩ hʋ rɛ ŋ sɩ kɩ basɩ. Amɛ ŋ bɩ sɩ laa nyʋwa bigisi ŋ tɩɩ wɩya hʋ Wɩɩsɩ aa kpaa daga ŋ wɩya, beewɩya ŋ bee kyɛ dɩ nala kpa ŋ yohuŋ baŋ gɛɛ aa maga, akuu wɩya hʋ ŋ aa yaa, koo wɩya hʋ ŋ aa basɩ wɩya. 7Wɩkperiye hʋ buloŋ Wɩɩsɩ aa kpaa daga ŋ, ba fa sɩ wuwo leŋ dɩ ŋ kɩ daga ŋ tɩɩ. Amɛ Wɩɩsɩ aa bee kyɛ dɩ ŋ kɩ daga ŋ tɩɩ wɩya, ʋ kpaa teŋnɩma badɔmɔŋ nɛ we ŋ tɩyaŋ, ʋ kɩ wɩɩ gɛɛ anɩɩ sɔrɩ ba kpa kɩ kyɔgɩ ŋ. Sɔrɩ no kyɔgɩɩ kɩɩ gɛɛ rɛ anɩɩ Sɩtaanɩ rɛ taa ʋ tɩŋdaal dɩ ʋ ko kɩ we ŋ tʋwara tɩyaŋ, dɩ ŋ ta wuwo na ŋmanɩɩ a daga ŋ tɩɩ. 8Ŋ sʋla á Tɩɩna Yesu Krisita naaŋsɩɩnyʋwa bʋto rɛ, anɩɩ ʋ lɩɩ tʋwara no ŋ tɩyaŋ. 9Ɛɛ rɛ ʋ basɩ tɩya ŋ a baa, "Bɔnyɛ hʋ ŋ aa kana beel-ɩ maga rɛ. Ɩ gyomo tɩyaŋ nɛ ɩ sɩ na ŋ dee mɔgɩ." Ɛɛ wɩya ŋ teŋ fɩyɛla rɛ kɩŋkaŋ ŋ aa kaŋ gyomo wɩya. Ŋ aa sɩ bigisi ŋ tɩɩ ŋ gyomo wɩya rɛ, dɩ gɛɛ leŋ dɩ Krisita dee we ŋ tɩyaŋ. 10Ɛɛ wɩya Krisita nyuniŋ, ŋ teŋ fɩyɛla rɛ ŋ gyomo wɩya. Dɩ ba aa tʋʋsɩ ŋ, koo dɩ ŋ aa na tʋwara, koo dɩ ba aa dɔgɩsɩ ŋ, koo dɩ wɩya rɛ aa gyʋʋ ŋ maga gɛɛ buloŋ mɛ, Krisita wɩya, ka ŋ kɛ sɩya tuwo, beewɩya ŋ gyomo tɩyaŋ nɛ ŋ aa na Krisita dee ŋ tɩyaŋ. 11Ŋ aa yaa wɩya anɩɩ bambugi rɛ, amɛ mamaa rɛ kaŋ ba buloŋ ko. Mamaa rɛ fa maga dɩ ma daga anɩɩ ŋ yaa nal lɛ. Dɩ mɩyaŋ nɛ yaŋ kyo ŋ bɩ yaa nal mɛ, amɛ nala hʋ aa kaŋ ba tɩɩ kɩ yɩrɩ Yesu kpambɩsɩ hʋ mɛ bɩ kpɩya ŋ. 12Wɩɩsɩ leŋ ŋ yaa wɩmagɩla abee wɩkperiye abee wɩgyamaa rɛ ma tɩyaŋ abee kenyiri. Wɩya no buloŋ daga anɩɩ ŋ kɔnɩ yaa Krisita kpambɩya tɩɩ rɛ. 13Wɩbee rɛ daga anɩɩ ŋ yaa wɩɩ kɩdɩgɩ tɩya ma Krisitabii-dɔŋtɩŋsɩ rɛ aŋ bɩ yaa ʋ tɩya ma kɛ? Koo ŋ aa bɩ leŋ ma kyiyeli ŋ bee molbiye hʋ rɛ tɩŋ ma kɩ basɩ nyɛ. Dɩ gɛɛ rɛ ko tɩŋ, ŋ aa sʋl ma, ma kpa kyɛ ŋ. 14Ŋ bʋto rɛ nyɛ ŋ aa kyɛ dɩ ŋ ko na ma. Dɩ mɩyaŋ nɛ ko ko, ŋ bɩ sɩ kɩ kyɛ dɩ ŋ kpa ŋ wɩkyɛɛlɩya nɩɩ ma. Ma kɩna daa ŋ kɩ kyɛ. Ma tɩɩ rɛ ŋ kɩ kyɛ, beewɩya biisi daa sɩ kyɛ kɩna kɩ biŋ ba kuwoma bee ba nɩmma. Amɛ biisi kuwoma bee ba nɩmma rɛ maga dɩ ba kyɛ kɩna kɩ biŋ ba biisi. 15Ma wɩya, ŋ paalɩ kyo dɩ ŋ kpa kɩŋ buloŋ ŋ aa kana rɛ abee ŋ dee buloŋ a tʋma tɩya ma. Ŋ yaŋ aa kyo ma kɩŋkaŋ nyɛ, ma mɛ fa maga dɩ ma mɛ kyo ŋ gɛɛ tɩɩ rɛ. 16Ma tɩɩ gyɩma anɩɩ ŋ aa ko ma lee, ŋ bee dɔŋ ma kɩna wɩya. Amɛ nala badɔmɔŋ sɩ baa dɩ dawarɩ rɛ ŋ kpa a mʋrɩ laa ma kɩna. 17Nala hʋ ŋ gyɩ aa tɩma ma lee, ŋ gyɩ tɩŋ ba dɩ ba ko mʋrɩ ma laa ma kɩna rɛ? 18Mɩyaŋ nɛ gyɩ tɩŋ Titusi bee á nɩɩnabiye kɩdɩgɩ dɩ ba ko ma lee. Titusi gyɩ aa ko ma lee, ʋ fasɩ ma kɩŋ nɛ? Wɩɩ kɛ buloŋ á aa yaa tɩyaŋ, á bee Titusi nyʋwa yaa kɩdɩgɩ rɛ. Á buloŋ aa tɩŋ ŋmaŋdɩgɩ rɛ. 19Wɩya no buloŋ á aa basɩ, kapuwo ma sɩ bɩɩnɩ anɩɩ á basɩ gɛɛ dɩ á laa á tɩɩ ma lee rɛ. Ɛɛ daa. Amɛ ɛɛ hʋ Krisita aa sɩ kɩ kyɛ dɩ á basɩ wɩya Wɩɩsɩ sɩya tɩyaŋ, ɛɛ rɛ á kɩ basɩ gɛɛ. Ŋ kyaŋsɩ, á aa yaa wɩya no buloŋ dɩ á wuwo pɛ ma tɩyaŋ nɛ dɩ ma sɩŋ weliŋ wɩya hʋ ma aa laa di tɩyaŋ. 20Ŋ kyɩla rɛ ma wɩya! Dɩ ɩ bɩ pɔɔ, ɛɛ hʋ ŋ aa sɩ kɩ kyɛ dɩ ŋ ko na dɩ ma kɩya, ɛɛ daa ma sɩ kɩɩ. Ma mɛ sɩ na dɩ ŋ mɛ bɩ kɩɩ gɛɛ ma aa kyo. Ŋ beŋkyesi aa kpaa rɛ anɩɩ dɩ mɩyaŋ nɛ ko ko, ŋ sɩ na ma dɩ ma aa kaa kaasɩ, a kaŋ tɩhɔllɩ, a kɩ na baaŋ dɔmɔŋ nyuu tɩyaŋ, a kɩ yaa ma dʋŋʋ wɩya, a kɩ kyogi dɔmɔŋ fene, a kɩ gaa dɔmɔŋ hala, a kaŋ sɩduwo, a kaŋ taawɛɛ bee dɔmɔŋ. 21Wɩtɩɩ, ŋ kyɩla rɛ anɩɩ dɩ mɩyaŋ nɛ bɩl ko ma lee, Wɩɩsɩ bɩl sɩ leŋ dɩ hɩɩsɩ kana ŋ ma wɩya. Ŋ tɩya sɩ kyogi kɩŋkaŋ dɩ ŋ wɩɩ akuu ma badɔmɔŋ ha aa bɩ bɩrɩma lɩɩ ba wɩbɔmɔ tɩyaŋ wɩya. Ŋ kyɩla anɩɩ nala yʋga ha we ma tɩyaŋ a kɩ yaa bisiŋ wɩya, a kɩ yaa wɩlaama, a gɔllɩ kɩ sɔnnɩ.