text: 1Taɣa Pɔɔlɩ na Silaasɩ na Timotee. Tá ŋmaakəna takəlaɣa kanɛɣɛ Tɛsalonikɩ Yesu sɛɛlaa kpekəle nyə́ma mɛ mpa ɩ́ kɛ́ Tacaa Ɩsɔ na tá Sɔsɔ Yesu Kilisiti pa nyə́ma tɔ. Ɩsɔ na Yesu Kilisiti pá hʋ́lɩ́-mɛɣɛ pɛɛlɛɛ na pá ha-mɛɣɛ alaafəya. 2Tam tə sɛɛkɩ Ɩsɔ sɩ ɩ́ na təmlɛ kɛ mə təna mə tɔɔ, na tə́ sələməɣəna-mɛɣɛ tam tɔtɔ. 3Na tam ye tə səŋa Tacaa Ɩsɔ ɩsɛntaa tə tɔɔsəɣɩ ɩsəna ɩ́ lapa təma kɛ mə Ɩsɔ mpaaʋ taa tɔ, na ɩsəna mə təma sɔɔlʋɣʋ sʋsa-mɛɣɛ lʋpʋ sɔsɔɔm taa tɔ, na ɩsəna mə tɛɛlʋɣʋ kɛ Tacaa Yesu Kilisiti kiŋ ta pasa paa pəcɔ tɔ. 4Tá taapalaa mɛ, tə nyəmá sɩ Ɩsɔ sɔɔla-mɛ na ɩ́ ləsɩ-mɛ sɩ ɩ́ pəsɩ ɩ nyə́ma. 5Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, tə ta heeli-mɛɣɛ Laapaalɩ Kʋpaŋ na nɔɣɔ taa tɔm tike. Ama na toma na Feesuɣu Naŋŋtʋ toŋ taa kɛ́ tə heelina-mɛɣɛ-ɩ. Na tə tɛma tá taa kɛ́ teu sɩ tɔm tənɛ tə kɛ́ tampana nyəntʋ. Mə maɣamaɣa ɩ́ nyəmá ɩsəna tə tɔma mə hɛkʋ sɩ pə́ səna-mɛ tɔ. 6Ɩ́ təŋa tá na Tacaa tá ɩkpatɛ, na ɩ́ ná kʋnyɔntɔɣɔlɛ sɔsɔɔlɛ, paa na mpʋ ɩ́ mʋ Ɩsɔ Tɔm na laŋhʋlʋmlɛ sɔsɔɔlɛ nte Feesuɣu Naŋŋtʋ kɔŋna tɔ. 7Haləna mə yaasi hʋla Masetoni na Akayi Ɩsɔ sɛɛlaa tənaɣa ɩsəna paa la na pá te tɔ. 8Na pə taɣa Masetoni na Akayi pa tɛtʋnaa taa tike kɛ Tacaa tɔm nɩɩ mə tɔɔ. Ama paa timpi pə nɩɩwa ɩsəna ɩ́ mʋ Ɩsɔ Tɔm tɔ na pá yɔɣɔtəɣɩ pə tɔm. Halɩ pə fɛɩ sɩ tɩɩ nɔkɩ na tə́ tasa nɔɣɔlʋɣʋ mə tɔm heeluɣu. 9Paa wei ɩ kɛɛsəɣɩ ɩsəna tɩɩ pola mə tɛ na ɩ́ mʋ-tʋ tɔ, na ɩsəna ɩ́ lɔ tɩɩŋ tɔm na ɩ́ mələna Ɩsɔ tɔɔ sɩ ɩ́ lakɩ tampana Ɩsɔ weesuɣu tʋ təmlɛ, 10na ɩ́ taŋ sɩ ɩ Pəyaɣa Yesu wei ɩ ka feesa sətaa taa tɔ ɩ́ lɩɩna ɩsɔtaa na ɩ́ kɔɔ. Ɩ Pəyaɣa ŋkɛ kaa yana-tʋɣʋ cele kɛ Ɩsɔ pááná taa.


c: text/html

text: 1Yomaa caanaa mɛ, ɩ́ tɔkɩ mə yomaa kɛ ɩsəna mpi pə kɛɛsaa na pə siɣisa teu tɔ. Ɩ́ nyɩ teu sɩ mɛ́ tɔtɔ mə wɛna Caa kɛ ɩsɔtaa. 2Ɩ́ sələmɣɩ Ɩsɔ, ɩ́ taa yele. Ɩ́ feŋiɣi na ɩ́ sɛɛkɩ-ɩ ɩ́ na təmlɛ kɛ mə Ɩsɔ sələmʋɣʋ taa. 3Ɩ́ kpɛntəna tá na ɩ́ sələməɣəna Ɩsɔ na ɩ́ ha-tʋɣʋ ɩkpatɛ na tə́ la ɩ waasʋ na tə́ kpaalɩ Kilisiti tɔm kʋŋmɛsətʋ. Tɔm kʋŋmɛsətʋ tənɛ tə tɔɔ kɛ́ ma wɛ saləka taa kɛ́ ɩsəntɔ. 4Ɩ́ sələmɩ Ɩsɔ na má, ɩlɛna má yasɩ ɩ tɔm təcɛɩcɛɩ na pá nyəmɩ-ɩ teu, mpi pə tʋ má sɩ má la tɔɣɔlɛ. 5Ɩ́ nyɩ mə tɔntɛ kɛ mpa pa ta kɛ Ɩsɔ sɛɛlaa tɔ pa kiŋ, na ɩ́ taa yele na aləsɛkɛ kʋyɛɛŋ fiti-mɛɣɛ yem. 6Paa kʋyaŋku ɩ́ yɔɣɔtəɣɩ kʋpantʋ, na kawaaɣa nyəntʋ ɩ́ lɩɩkəna mə nɔɔsɩ taa. Ɩ́ nyɩ ɩsəna pə mʋna ɩ́ cɔ tɔm tɔ na ɩ́ cɔɔkɩ paa wei. 7Tá taapalʋ kʋpaŋ Tisikɩ ká heelina-mɛɣɛ ma tɔm təna təpaɩpaɩ. Ma na-ɩ tə lakəna Tacaa təmlɛ na ɩ kɛ təmlɛ latʋ kʋpaŋ kɛ́. 8Pə maɣamaɣa pə nyʋɣʋ tɔɔ kɛ́ ma kʋsa-ɩ sɩ ɩ́ polo ɩ́ na-mɛ na ɩ́ heeli-mɛɣɛ tá alaafəya tɔm na pə́ hɛɛsɩ mə laŋa. 9Tá taapalʋ kʋpampaŋ Honesim wei ɩ kɛ́ mə taa lɛlʋ tɔ ɩ́lɛ́ ɩ sɩɩna-ɩ. Ɩ ká kɛɛsɩ-mɛɣɛ tə təna nti tə lakɩ cənɛ tɔ. 10Ma saləka taa akpele Alisitaakɩ na Paanapasɩ kɔɣɔ pəyaɣa Maləkɩ sɩ pá sɛɛ-mɛ yoo. Pa tɛma-mɛɣɛ Maləkɩ ɩnɩ ɩ tɔm heeluɣu, ɩlɛ ye ɩ tala mə tɛ ɩ́ tɔkɩ-ɩ teu. 11Yesu wei pa yaa sɩ Yutusi tɔ ɩ sɛɛ-mɛ tɔtɔ. Yəlaa tooso ɩnɛ ɩ tike ɩ lɩɩna Yuta nyə́ma mpa pa laɣasaa tɔ pa taa, na má na-wɛ tə lakəna Ɩsɔ Kawulaɣa təmlɛ, na pa paasaa kɛ́ na pá sɔɔsɩ-m apalʋtʋ. 12Ɩpafəlasɩ wei ɩ kɛ́ mə taa lɛlʋ tɔ ɩ sɛɛ-mɛ. Ɩ kɛ́ Yesu Kilisiti təmlɛ tʋ kɛ́ na ɩ sɛɛsa ɩsəlɛ na Ɩsɔ sələmʋɣʋ kɛ mə tɔɔ kɛ́ teu sɩ ɩ́ səŋ təca na pʋlʋ ɩ́ taa ciɣiti-mɛ, na ɩ́ pɩɩ Ɩsɔ nyəntʋ taa, na ɩ́ taŋaa tətɛɣɛtɛɣɛ sɩ ɩ́ la pə təna mpi Ɩsɔ caa tɔ. 13Ma ləsəɣɩ ɩ nyɩɩlʋɣʋ, ye n na ɩsəna ɩ kʋɣɩ ɩ təɣɩ mə na Layotisee na Hiyelapolisi nyə́ma mə tɔɔ tɔ pə fɛɩ kɛɛsʋɣʋ. 14Tá lokotulo kʋpaŋ Luku na Temasɩ sɩ pá sɛɛ-mɛ. 15Ɩ́ sɛɛ tá taapalaa mpa pa wɛ Layotisee tɔ, na ɩ́ sɛɛ Nɛmfa na Yesu sɛɛlaa kpekəle nte tə kotiɣi ɩ təyaɣa kɛ Ɩsɔ sɛɛʋ tɔ. 16Ye mɩɩ tɛma takəlaɣa kanɛɣɛ kalʋɣʋ ɩlɛ ɩ́ tɛləsɩ Layotisee Yesu sɛɛlaa na pɛlɛ pá kala-kɛ tɔtɔ. Mɛ tɔtɔ mɩɩ mʋ Layotisee nyə́ma nyəŋka na ɩ́ kala. 17Ɩ́ heeli Aasipi sɩ ɩ́ paasəna Tacaa təmlɛ nte pa tʋ-ɩ sɩ ɩ́ la tɔɣɔ teu. 18Ma maɣamaɣa ma niŋ ŋmaatʋ ntɛ́ cənɛ. Pɔɔlɩ má ma sɛɛ-mɛ. Ɩ́ taa sɔɔ sɩ ma wɛ saləka taa yoo. Ɩsɔ ɩ́ hʋ́lɩ́-mɛɣɛ pɛɛlɛɛ.

robotstxt: allowed

filter: keep


text: 1Yʋlʋ wei ɩ tɛma ɩ taa sɩ Yesu kɛlɛ Kilisiti tɔ, pʋntʋ kɛna Ɩsɔ pəyaɣa, na ye wei ɩ sɔɔla piya caa, pʋntʋ sɔɔla piya tɔtɔɣɔ. 2Tə sɔɔlʋɣʋ Ɩsɔ na tə́ lakɩ ɩ kʋsəsɩɩtʋ tɔɣɔ tə nyəmá sɩ tə sɔɔla ɩ piya. 3Tə təŋəɣɩ Ɩsɔ kʋsəsɩɩtʋ tɔɣɔ pə hʋ́lə́ɣɩ́ sɩ tə sɔɔla Ɩsɔ. Na Ɩsɔ kʋsəsɩɩtʋ ta kəlɩ-tʋɣʋ katɛ. 4Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ paa Ɩsɔ pəyaɣa ŋka ká pəsəɣɩ na ká kəlɩ antulinya kɛ́. Tə tɛma Ɩsɔ na ta taa tɔɣɔ tə kəla antulinya. 5Awe pəsəɣəna na ɩ́ kəlɩ antulinya, ye pə taɣa wei ɩ́ tɛŋ ɩ taa sɩ: Yesu kɛlɛ Ɩsɔ Pəyalʋ tɔ ɩ paasi? 6Yesu Kilisiti kɛlɛ wei ɩ kɔmna lʋm na caləm tɔ. Pə taɣa lʋm tike kɛ ɩ kɔmnaa, ama na caləm tɔtɔɣɔ. Na Feesuɣu ləsəɣəna seliya sɩ ḿpʋ́ɣʋ́ pə wɛɛ. Pə taɣa pʋlʋ Feesuɣu kɛna tampana tʋ. 7Seliya nyəm wɛ tɔm tooso kɛ́. 8Feesuɣu na lʋm na caləm, na pə təna pə tooso ɩsəntɔ ɩɩ kpɛɛsəɣəna təma. 9Ye yəlaa ləsəɣɩ seliya tə mʋɣɩ. Tɔʋ, Ɩsɔ nyəŋ ná kəla yəlaa nyə́ma təcaɣacaɣa. Ɩsɔ seliya kɛlɛ wei ɩ ləsa ɩ Pəyaɣa tɔɔ tɔ. 10Pə tɔɔ kɛ́ wei ɩ tɛŋ Ɩsɔ Pəyaɣa na ɩ taa tɔ pʋntʋ cɛkənna seliya ɩnɛɣɛ hatuu ɩ taa. Ama ye wei ɩɩ tɛŋ ɩ taa na Ɩsɔ, pʋntʋ yaa Ɩsɔ kɛ́ pɔpɔtʋ kɛ́. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, ɩ ta mʋ seliya wei Ɩsɔ ləsa ɩ Pəyaɣa tɔɔ tɔ. 11Na seliya wei Ɩsɔ ləsəɣɩ tɔɣɔlɛ sɩ: Ɩ ha-tʋɣʋ weesuɣu ŋku kɩɩ tɛŋ tɔ, na ɩ Pəyaɣa cɛləna-tʋɣʋ-kʋ. 12Ye wei ɩ kpɛntəna Pəyaɣa, ɩ hika weesuɣu kʋnɛ ɩnəɣɩ. Na wei ɩ ta kpɛntəna Ɩsɔ Pəyaɣa tɔ pʋntʋ kaa na-kʋ. 13Ma ŋmaa takəlaɣa na má heeli-mɛɣɛ ḿpʋ́ɣʋ́ sɩ mɛ mpa ɩ́ tɛma mə taa na Ɩsɔ Pəyaɣa tɔ ɩ́ hika weesuɣu ŋku kɩɩ tɛŋ tɔɣɔ. 14Tə nyəmá sɩ ye tə sələməɣɩ Ɩsɔ kɛ́ mpi pə kɛ́ ɩ luɣu nyəm tɔ, ɩ nɩɩkɩ tɔɔ kɛ́ tá naani tɔɔ sɔsɔm kɛ ɩ tɔɔ. 15Ɩsəna mpi tə nyəm sɩ ye tə sələməɣɩ-ɩ pʋlʋ ɩ nɩɩkɩ tɔ, mpʋ tɔtɔɣɔ tə nyəmá sɩ ɩ haa-tʋɣʋ mpi tə sələməɣɩ-ɩ tɔ. 16Ye nɔɣɔlʋ nawa ɩ taapalʋ na ɩ́ lakɩ ɩsaɣatʋ nti tɩɩ kɔŋna səm tɔ, pə wɛɛ sɩ pʋntʋ ɩ́ sələməna ɩ taapalʋ na Ɩsɔ kɛ́, na Ɩsɔ ha-ɩ weesuɣu. Ɩsaɣatʋ nti tɩɩ kɔŋna səm tɔɣɔ ma tɔŋ. Ɩsaɣatʋ nti tə kɔŋna səm tɔ pə taɣa təlɛ tə tɔɔ kɛ́ ma tɔŋ sɩ ɩ́ sələməna. 17Pə təna mpi pə ta siɣisi tɔ pə kɛ́ ɩsaɣatʋ kɛ́. Ama ɩsaɣatʋ lɛntənaa wɛɛ na tɩɩ kɔŋna səm. 18Tə nyəmá sɩ Ɩsɔ pəyaɣa nakəlɩ ka kaa wɛɛ na ká tɔŋna ɩsaɣatʋ lapʋ. Pə taɣa pʋlʋ, Ɩsɔ pəyaɣa kentina ɩ tɔɔ, na Ɩsaɣaʋ kaa kpaɣa pʋlʋɣʋ ɩ tɔɔ. 19Tə nyəmá sɩ Ɩsɔ tənna-tʋ, na Ɩsaɣaʋ niŋ taa kɛ́ antulinya təna ná wɛɛ. 20Tə nyəmá sɩ Ɩsɔ Pəyaɣa kɔma na ká lá na tə hii laɣatʋ sɩ tə nyɩ tampana Ɩsɔ. Na ta na-ɩ na ɩ Pəyaɣa Yesu Kilisiti tə kpɛntaa na tə́ wɛɛ mpʋ. Ɩnəɣəlɛ tampana Ɩsɔ, ɩnəɣəlɛ weesuɣu ŋku kɩɩ tɛŋ tɔ. 21Ma piya, ɩ́ la laakalɩ na tɩɩŋ.


text: 1N yɛɛr, yɩn mɩ̃ɛ jaa bɔ̃ɔn naa ɩka a yɩ sɛ̃ waa ba ɩ pɔrɔ ɛ, 2sɩn gba na dɔ̃ɔ di dɔɔyɛ a ba ge sɩ be a Filipai tẽe pɔ, nɩtãa yɩn mɩ̃ɛ na bɔ̃ɔn, tɩchɛ sɩ chɛnɛ na tara nyãa a sɩ Nãaŋmɩn pɔ, tɩ man a 'yɛr nʋ̃ɔ jaa chɛchɛ kʋ yɩ, an sɔɔ ɩ baa sɔɔ de a 'yɛr ɛ. 3Bojũu a sɩ sʋɔrfʋ ba yi jir, bɛlfʋ nɩ tɩɛr dɛɛr pɔ ɛ, 4tɩchɛ Nãaŋmɩn lɛ kaa ir sɩ ka sɩ ɩ a 'yɛr nʋ̃ɔ wiwiilbe. A lɛ jũu lɛ sɩ 'yɛr ɩka, a ba ɩ ka sɩ pɛl nɩsaal pʋɔ ɛ, tɩ sɩ pɛl Nãaŋmɩn pʋɔ, a 'lɔ na ma kaara a sɩ pʋtɩɛr. 5Yɩ bɔ̃ɔn na ɩka Nãaŋmɩn lɛ ɩ a sɩ dãasɩɛ sʋɔ, saa dɔ̃ɔ wa 'yɛr jir 'yɛr bɩɩ ŋmaa jir nyɛ bon ɛ. 6Saa bʋɔrɔ 'yɔ̃ɔfʋ nɩsaal sɛ̃ ɛ, a yɩn mɩ̃ɛ sɛ̃n bɩɩ a sɩ taaba sɛ̃ ɛ, bɩɩ bʋɔrɔ bonsɩ sɩn ɩ Kɩrɩsɩto nɩtʋ̃nsɩ jũu ɛ, 7tɩchɛ sɩ siir a sɩ mɩ̃ɛ a yɩ pɔ, lɛ pɔɔ na ma kaara a wʋ bibiir. 8A lɛ jũu, yɩn kaara sɩ lɛ so ka saa bʋɔrɔ ɩka sɩ põn yɩ a Nãaŋmɩn 'yɛr nʋ̃ɔ tɛɛ ɛ, na sɩ lɔ̃ɔn a sɩ mɩ̃ɛ jaa bojũu a sɩ nʋ̃fʋ ben a yɩ sɛ̃ yɔɔ jaa. 9Sɩrɛ jaa n yɛɛr, yɩ tɩɛr a sɩ kãnyir tʋ̃mɔ̃ nɩ a dɔɔyɛ. Sɩ tʋ̃n tɩ̃sɔɔ gbulo, nɩ mɔ̃tɔ̃gbulo, ka sɩ ta kʋ nɩrɛ jaa tuor ɛ, a sɔ̃ɔ 'lɔ sɩn 'yɛrɛ a Nãaŋmɩn 'yɛr nʋ̃ɔ kʋrɔ yɩ ɛ. 10Yɩn lɛ di dãasɩɛ, nɩ a Nãaŋmɩn mɩ na ɩ a Chɛchɛ Sʋɔ nɩ nɩtor tɩ ba tara yele jaa a wʋ 'yɔ̃ɔ ɛ, a sɩ maalfʋ chaar naa a yɩn na ɩ a sɔɔfʋ dẽme. 11Bojũu yɩ bɔ̃ɔn naa ɩka sɩ ma maal vɩla kʋ a yɩ ɩ̃sʋɔ jaa lɛ sãa na ma maal vɩla kʋ a wʋ bibiir, 12na sɩ 'yɔ̃ɔn yɩ ɩ̃kpɩ̃ɛn, 'maala yɩ tɩ sʋɔrɔ yɩ ɩka yɩ kpɩɛrɛ a lɛ na pɛlɛ a Nãaŋmɩn pʋɔ, a 'lɔ na bʋɔl yɩ 'yɔ̃ɔ a wʋ nãalʋ̃ʋ tɩɩr pɔ. 13Ala lɛ so ka sɩ ma puor Nãaŋmɩn yãan, bojũu yɩ sɔɔn de a Nãaŋmɩn 'yɛr yɩn wõ a sɩ sɛ̃, yaa sɔɔ de yaa nɩsaal 'yɛr kaar ɛ, tɩchɛ yɩ sɔɔn de yaa Nãaŋmɩn 'yɛr kaar, ka a tʋ̃nɔ̃ a yɩ bala na sɔɔ de pɔ. 14Bojũu n yɛɛr, yɩn 'lɔ, yɩ ɩ naa tɔtɔɔrbɔ a Nãaŋmɩn puorbo a Yesu Kɩrɩsɩto pɔ a Judiya, yɩ din dɔɔyɛ a bonsɩ pɔ, a yɩ mɩ̃ɛ yelsɩ pɔ, nɩtãa lɛ ban tʋ̃ kʋ a Juu dẽme, 15a bala na kʋ a sɩ Soro Yesu nɩ a Nãaŋmɩn 'yɛ'yɛrbɛ tɩ dii sɩ bar. Ba sɔ̃ɔn Nãaŋmɩn pʋɔ tɩ ba sɔɔ nɩrɛ jaa 'yɛr ɛ, 16tɩ ba bʋɔrɔ ɩka sɩ 'yɛrɛ nɩ a bala na ba ɩ a Juu nɩbɛ ɛ, ka ban nyɛ faafʋ ɛ. Ba kpɛ̃n a yeldɛbɛ pɔ 'yɔ̃ɔ kɔkɔɛ. Nãaŋmɩn suur ir naa ka wʋn ge ba. 17Tɩchɛ n yɛɛr, a kor bɩ̃lãa sɩn ba lɛ nyɛ taa ɛ, tɩchɛ saa vɛ̃ a yɩ tɩɛr ɛ. Sɩ mʋ̃ɔn nɩbir ɩka sɩ nyɛ yɩ, na sɩ bʋɔrɔ ɩka a sɩn mɩ̃ɛ sɩ tɩ nyɛ yɩ. 18A la lɛ so ka sɩ ta bʋɔrɔ ɩka sɩ wa a yɩ sɛ̃, tɩ maa Pɔɔl ta mʋɔrɔ na bʋɔrɔ, tɩchɛ ka Satan pii a sɩ sɔr. 19Bo lɛ ɩ a sɩ tɩɛrtɔfʋ jie, bɩɩ a pʋpɛl bɩɩ a nyɛvʋr tɩɩr jupil kʋ sɩ a sɩ Soro Yesu waa daar? A ba ɩ yɩn lɛ ɛ? 20Yelmɩ̃ɛ yɩn lɛ ɩ a sɩ tɩɩr nɩ a sɩ pʋpɛl.


text: 1Yo nɛ̂ ɔ, Paul nɛ Timothée, hio wan-tom pɛ Jésus-Christ, ka ngɛriki takarata ɛngɛ tomsi ha ɛnɛ, hio wi ndɔng mɔ le Filipe ka de sɔy hinɛ Jésus-Christ. Ɔ tomsi yo fin ha hio wi mɔ zu ɛnɛ nɛ ha hio diakre. 2Sɔ, Bafa ɔ, hinɛ Kongawan Jésus-Christ ade dede sila ha tɛ ɛnɛ, nɛ ha gaamɔ ha ɛnɛ. 3Swe fɛt ka mi takiri ha ɛnɛ, mi ha oeba ha Sɔ pɔm hazu ɛnɛ. 4Nɛ swe fɛt ka mi gɔ Sɔ hazu ɛnɛ, mi de yo nɛ totɛ, 5hazu ɛnɛ nɛ̂ hio sɔy-tom pɔm ha yɛbhasa Dede Wen angiri ha yala ka ɛnɛ mɛkara yo, kanɛ sising. 6Mi ingɔ nɛdedea fɛt nde, Sɔ ka angara dea dede tom ha tɛ ɛnɛ, a bhɔna ka ha dea yo nɛnɛ, kanɛ a lɛmsara yo ha swe ka Jésus-Christ bepe nɛ. 7Yo nɛ̂ dedea nde, mi atakiri mɔ hazu ɛnɛ mɛgi, hazu ɛnɛ dung ha zang sila mi. Sising mi dung ha twa zɔbhɔ, sɔngsi mi lea gdong Dede Wen nɛ bulo yo nde, hio wi amɛkiri yo nɛkpasa. Ɛnɛ bhɔna ka ha dea sɔy hinɛ mi ha zang dede sila, ka Sɔ de ha tɛ mi ha zang mɔ ndɔng fɛt. 8Sɔ nɛ̂ wan-kɛwen pɔm nde, mi ngoya ɛnɛ fɛt nɛ ndangtɛ kpasa ngoy ka Jésus-Christ ngoya nɛ ɛnɛ. 9Mi gɔ Sɔ hazu ɛnɛ nde, ɛnɛ angoy may pen mɔ sɔngsi, nɛ nde, ɛnɛ akpɔtɛ ha zang ingɔmɔ nɛ mbaramɔ. 10Hazu mi ngoy nde, ɛnɛ aing mɔ ndɔng, ka dung nɛdedea nɛkpasa, tuka nde, ɛnɛ adung nɛ saa, gdangamɔ bona, kanɛ swe ka Jésus-Christ bepe nɛ. 11Ha swe ɛngi, tunɔ pɛ ɛnɛ bedon nɛ nzeng deamɔ ka Jésus-Christ dea nɛ wal ɛnɛ tuka nde, Sɔ akpa lɛkɛ-lɛkɛmɔ nɛ lukosomɔ ang. 12Hio ya mi, mi ngoya ɛnɛ aing nde, ngase hio yeksamɔ ka kpaa mi hakɛ, yo dea nde, Dede Wen ayɛbhi. 13Yo nɛ̂ ɛngi, ka hio nasara pam twa pɛ gɔfɔrma nɛ hio mbing wi fɛt ingɔ nde, mi ha twa zɔbhɔ hazu mi nɛ̂ wan-tom pɛ Christ. 14Nɛ sulo ya ha Kongawan, ka zea nde mi ha zɔbhɔ, mbwa gdea tazu mbwa ha tɛ Kongawan pen mɔ sɔngsi, nɛ mbwa baa da mɛ bul wen pɛ Sɔ, ke bona. 15Kpasawen, hio ma ha soko mbwa ha bulo wen tɛ Christ hazu mbwa ha dea silamɔ nɛ siokafɛ sungiri nɛ mi. Ma, hio ma bul pɛ mbwa nɛ dede sila. 16Wi ndɔng de mɛgi hazu mbwa ngoya mi. Mbwa ingɔ nde, Sɔ gdea mi hakɛ hazu nde, mi ale gdong Dede Wen. 17Ma, pɛ hio oloa, mbwa bul wen tɛ Christ nɛ gdanga takaramɔ ha zanga. Nɛ wal dea mɔ mɛgi, mbwa ngoy mɛ ngbangsi yeksamɔ pɔm hakɛ ha twa zɔbhɔ. 18Ma, yo bede ge? Mana takaramɔ pɛ mbwa nɛ gdangaa mana nɛ dedea, mbwa bulo wen tɛ Christ kari, nɛ mi de totɛ hazua. Nɛ mi bebhɔn ha dea totɛ. 19Hazu mi ingɔ nde, mɔ ndɔng fɛt bede nde, Sɔ akpasisi mi. A bede mɛgi, hazu ɛnɛ ha gɔa wɛnɛ, nɛ hazu Sɔtɛ Jésus-Christ ha gbakara mi. 20Mi gdea tazu mi fɛt ha tɛ Sɔ, nɛ mi ngoy nɛkpasa nde, mi ade ma mɔ foy ha li Sɔ ndang na. Sising nɛ swe fɛt, mi bhɔna nɛ da, nɛ mi bede mɔ fɛt nde, nɛ wal tunɔ pɔm mana nɛ wal fio pɔm, hio wi azɔk ha tɛ mi nde, Christ nɛ gasaa. 21Hazu pɔm, tunɔ pɔm yo nɛ̂ Christ, nɛ fio pɔm yo nɛ̂ kpaamɔ pɔm. 22Ma, ka mi bhɔna nɛ zutunɔ, mi lɛma de nɛ dede tom. Mɛgi mi ing mɔ ka mi beweki na. 23Hazu, mi ha soko mɔ bwa: Mi nɛ hɛl mɛ fe nde, mi adung hinɛ Christ, ɛngi nɛ dedea pentɛ pet. 24Ma, yo lɛma nde, mi abhɔn nɛ zutunɔ hazu ɛnɛ. 25Tuka mi gdea tazu mi fɛt ha mɔ mɛgi, mi ingɔ nɛdedea nde, mi bebhɔn nɛ zutunɔ. Mi bebhɔn hinɛ ɛnɛ fɛt tuka nde, ɛnɛ akpɔtɛ ha wal mɔ Sɔ, nɛ nde, ɛnɛ ade totɛ ha zang mɛkaramɔ. 26Ka mi bekifiri fin tɛ dung ha soko ɛnɛ, ɛnɛ besutɛ pen mɔ sɔngsi hazu mɔ ka Jésus-Christ dea ha tɛ mi. 27Pen fɛt, ɛnɛ ade mɔ lɛm nɛ Dede Wen pɛ Christ, mana mi benɛ ha zɔka ɛnɛ, mana mi bhɔna nɛ yɛa. Lɛma nde, mi aze nde, ɛnɛ ha dea tom nɛ kɔ may nɛ ndangtɛ takaramɔ, nɛ nde, ɛnɛ ha bio bulo nɛ sila ndang tuka nde, mɛkaramɔ nɛ Dede Wen ayɛbhi. 28Ka ɛnɛ ayu ke hio ngana pɛ ɛnɛ fin na. Ka ɛnɛ zati ha li mbwa, yo begba tazu mbwa nde, Sɔ begɔn kita ba mbwa, nɛ fin nde, Sɔ kpasasa ɛnɛ kari. Yo nɛ̂ Sɔ nɛ tɛ wa ka begbasi yo ha mbwa mɛgi. 29Nɛ wal dede sila pɛa, Sɔ weka ɛnɛ bo sɔna hazu mɛkiri Christ na, ma, fin nde, ɛnɛ akpa yeksamɔ hazu ɛnɛ nɛ̂ pɛa. 30Sising, ɛnɛ tɛ bo nɛ̂ hio sɔy-bibulo pɔm. Bulo ɛngɛ, yo nɛ̂ ndangtɛ bulo ka ɛnɛ zɔka mi ha bioa, nɛ ka ɛnɛ ze nde, mi bhɔna ha bioa sising.


text: 1Ʋ gyɩ bɩ pɩɩsa ka Yesu bee ʋ hatɩnna sii kyɛwiyesii hʋ kyɛɛ a tɩŋ nyoŋso baga kɩdɩgɩ tɩyaŋ a kɩ mʋ. Ɛɛ rɛ losi gyɩ kaŋ ʋ hatɩnna hʋ ba bori nyoŋso hʋ a piisi kɩ kyaŋ. 2Ɛɛ rɛ Farasiima badɔmɔŋ na ba a pɩyɛsɩ Yesu a baa, "Ɩ bɩ naa? Kyɛwiyesii hʋ kyɛɛ sɩna daa ɩ hatɩnna hʋ kɩ kyogi gɛɛ." 3Ɛɛ rɛ Yesu pɩyɛsɩ ba a baa, "Ma ha bɩ karɩmɩ wɩɩ hʋ Kuwori Deviti gyɩ aa yaa saŋa hʋ losi gyɩ aa kaŋ ʋ bee ʋ hatɩnna? 4Ʋ gyɩ mʋʋ gyʋʋ Wɩɩsɩ dɩya hʋ rɛ, a kpa paanʋʋ hʋ ba gyɩ aa kaŋ ko biŋ Wɩɩsɩ sɩya, a lɩɩ ʋ bee ʋ hatɩnna kyaŋ. Ʋ fa yaa sɩna rɛ dɩ nɩwaasɩ buloŋ kyaŋ haŋ paanʋʋ hʋ, see wɩɩkyʋwal sɩlaala hʋ dʋŋ. 5Ma tɩɩ gyɩma rɛ anɩɩ tʋma hʋ wɩɩkyʋwal sɩlaala hʋ aa kɩ tʋma Wɩɩkyʋwaldɩɩbal hʋ tɩyaŋ Kyɛwiyesii hʋ kyɛɛ yaa kyɛɛ no sɩna rɛ. Amɛ ma tɩɩ naa rɛ mɩrɩsɩ hʋ Moosi aa saba tɩyaŋ anɩɩ Wɩɩsɩ bɩ sɩ kpa kyogisi tɩya ba ɛɛwɩya. 6Wɩtɩɩ rɛ ŋ basɩ kɩ tɩya ma, "Nal aa tee Wɩɩkyʋwaldɩɩbal hʋ rɛ we daha nyɛ." 7Ba saba rɛ Wɩɩsɩ teŋ tɩyaŋ a baa, "Ma aa fá nala sikii, ʋ rɛ kpɩya ma aa lɩɩ wɩɩsʋllɩ kɩna a kpʋ tɩya ŋ." Dɩ mamaa rɛ kɔnɩ fa gyɩŋ wɩɩ no memii, ma fa bɩ sɩ kpa kyogisi kɩ tɩya nala hʋ aa bɩ kaŋ wɩkyogii. 8Mɩyaŋ Nihuwobiŋ Biye rɛ yaa Kyɛwiyesii hʋ kyɛɛ Tɩɩna." 9Ɛɛ rɛ Yesu lɩɩ doŋ, a mʋ gyʋʋ Gyuuma wɩɩkyʋwaldɩya kɩdɩgɩ, 10dɩ banosʋʋ kɩdɩgɩ tɩɩna mɛ we doŋ. Nala hʋ aa we wɩɩkyʋwaldɩya hʋ tɩyaŋ fa aa kyɛ ŋmanɩɩ rɛ dɩ ba basɩ tɩya Yesu anɩɩ ʋ kyogi ba mɩrɩsɩ rɛ. Ɛɛ rɛ ba pɩyɛsɩ ʋ a baa, "Ʋ yaa ŋmanɩɩ dɩ á tɩɩbɩ wɩɩla tɩmma kyɛwiyesii hʋ kyɛɛ koo ʋ bɩ yaa ŋmanɩɩ?" 11Ɛɛ rɛ Yesu pɩyɛsɩ ba a baa, "Dɩ ma kɩdɩgɩ rɛ kaŋ piyesi dɩ ʋ tele kɔlʋŋ tɩyaŋ Kyɛwiyesii hʋ kyɛɛ, na ɩ aa lɩɩ ʋ rɛ? 12Nihuwobiŋ nɛ tee piyesi. Ɛɛwɩya, dɩ ámaa rɛ aa yaa wɩweliye kyɛwiyesii hʋ kyɛɛ, mɩra buloŋ bɩ daga anɩɩ á yaa wɩɩ kyogi rɛ. 13Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya nosʋʋ hʋ tɩɩna a baa, 'Kaŋ ɩ noŋ hʋ tannɩ.' Nyɛ rɛ ʋ kaŋ ʋ noŋ tannɩ. Ʋ mɩɩgɩ kɩɩ noduwo hʋ." 14Ɛɛ rɛ Farasiima hʋ mɛ sii lɩɩ doŋ a mʋ dɩ ba vʋʋlɩ gɛɛ hʋ ba aa sɩ yaa a kpʋ Yesu. 15Yesu aa ko gyɩma anɩɩ nala hʋ aa vʋʋlɩ ʋ kpʋyɩ wɩya rɛ, ɛɛ rɛ ʋ sii lɩɩ doŋ. Amɛ nɩgyamaa ha gyɩ sii tɩŋa ʋ hal. Nyɛ rɛ ʋ tɩɩbɩ nala hʋ buloŋ fa aa wɩɩlɩ ba tɩyaŋ. 16Aŋ basɩ tɩya ba abee sɩfɩyasɩ a baa, "Ma ta ko gɔllɩ basɩ ŋ wɩya a kɩ tɩya nala." 17Ʋ gyɩ aa basɩ wɩɩ no leŋ wɩɩ hʋ Wɩɩsɩ gyɩ aa tɩŋ ʋ tɩŋdaal Azaaya tɩyaŋ basɩ kɔnɩ ko yaa wɩtɩɩ rɛ. 18Wɩɩsɩ gyɩ baa, "Ma na, nal hʋ ŋ aa lɩya dɩ ʋ yaa ŋ tʋŋtʋnnɩ rɛ nyɛ, ʋ rɛ ŋ kyo, ŋ teŋ fɩyɛla rɛ ʋ tɩyaŋ kɩŋkaŋ. Ŋ sɩ kpa ŋ Wiyesi Welii hʋ dee we ʋ tɩyaŋ. Dɩ ʋ basɩ tɩya dʋnɩya nala buloŋ anɩɩ saŋa hʋ ŋ aa sɩ laa ba ta pele rɛ. 19Ʋ bɩ sɩ gɔllɩ ŋmaa nyʋʋtaaduwo kɩ baŋ. Ʋ bɩ sɩ gɔllɩ lee buloŋ nɔsɩ wɩya kɩ baŋ gyamaa tɩyaŋ. 20Ʋ sɩya sɩ fɩyɛlɩ sikii tɩmma lee aŋ kaŋ bɔnyɛ mɛ a beel-ba. Ʋ bɩ sɩ yaa wɩya hʋ aa sɩ leŋ dɩ ba kpa ba bayɩyɛla hʋ ba aa kana ta, a mʋ pele saŋa hʋ dʋnɩya nala aa sɩ na Wɩɩsɩ laatayɩ hʋ ʋ aa kpaa tɩya ba. 21Ʋ tɩyaŋ nɛ dʋnɩya nala buloŋ sɩ kpa ba bayɩyɛla we dɩ ʋ laa ba ta." 22Ɛɛ hal tɩyaŋ nɛ nala badɔmɔŋ kaŋ baal kɩdɩgɩ gyɩŋbɔmɔ aa kana, ʋ nyʋlɩmɩ, aŋ bɩ wuwo kɩ basɩ wɩya mɛ, a ko Yesu lee. Nyɛ rɛ Yesu tɩɩbɩ baal hʋ, ʋ bɩl wuwo kɩ basɩ wɩya aŋ kɩ na mɛ. 23Yesu aa yaa gɛɛ, nɩgyamaa hʋ buloŋ aa we doŋ nyʋʋsɩ gyɩ fɩyɛla rɛ. Ɛɛ rɛ ba kɩ pɩyɛsɩ dɔmɔŋ a baa, "Kuwori Deviti nihii hʋ á aa gyegili dɩ ʋ ko laa ma ta hʋ rɛ nyɛ dʋ?" 24Amɛ Farasiima hʋ gyɩ aa nɩɩ gɛɛ Yesu aa tɩɩbɩ baal hʋ gyɩŋbɔmɔ hʋ gyɩ aa kana, ba baa dɩ gyɩŋbɔmɔ kuwori Bɛlizebul lɛ tɩya ʋ dee ɛɛ rɛ tɩŋ ʋ wuwo kɩ kile gyɩŋbɔmɔ gɛɛ. 25Yesu gyɩ gyɩŋ wɩɩ hʋ ba aa bɩɩnɩ ba tɩɩsɩ tɩyaŋ, a basɩ tɩya ba a baa, "Dɩ paalʋʋdɩgɩ nala rɛ we doŋ a bɩ kaŋ nyʋʋdɩgɩ, ba paalʋʋ hʋ bɩ sɩ pɩɩsɩ aŋ tele. Dɩ bedɩgɩ nala koo gyaŋwuwodɩgɩ nala mɛ rɛ we doŋ a bɩ kaŋ nyʋʋdɩgɩ, ba bee hʋ koo ba gyaŋwuwo hʋ bɩ sɩ pɩɩsɩ aŋ tele. 26Na ma baa dɩ Sɩtaanɩ dee rɛ ŋ kpaa kɩ kil gyɩŋbɔmɔ, ɛɛ daga anɩɩ Sɩtaanɩ gʋl kaŋ ʋ tɩɩ kɩ kaa kaasɩ rɛ gɛɛ. Dɩ gɛɛ rɛ we doŋ, ʋ koro hʋ bɩl bɩ sɩ pɩɩsɩ aŋ tele. 27Dɩ ɛɛ hʋ ma aa basɩ kɔnɩ yaŋ yaa wɩtɩɩ anɩɩ gyɩŋbɔmɔ kuwori Bɛlizebul lɛ tɩya ŋ dee ŋ kɩ kil gyɩŋbɔmɔ, ɛɛ kɛ aŋnɛ rɛ tɩya ma tɩɩ hatɩnna hʋ mɛ dee ba kɩ kil gyɩŋbɔmɔ. Ma hatɩnna hʋ wɩyaalɩya yaŋ daga anɩɩ ma wɩbasɩɩ hʋ buloŋ yaa wɩnyɩyɛl lɛ. 28Aayɩ Bɛlizebul daa tɩya ŋ dee hʋ, amɛ Wɩɩsɩ Wiyesi Welii hʋ dee tɩyaŋ nɛ ŋ wuwo kɩ kil gyɩŋbɔmɔ nala tɩyaŋ gɛɛ. Nyɛ rɛ yaŋ daga anɩɩ Wɩɩsɩ koro hʋ ko we ma lee rɛ. 29Nal buloŋ tuwo ʋ aa sɩ wuwo bori gyʋʋ gaduwogi dɩya a gaa ʋ kɩna, dɩ ʋ bɩ laa sɩya kaŋ gaduwogi hʋ vʋwa. 30Nal hʋ buloŋ aa bɩ yaa ŋ nal, ʋ tɩɩna lɩɩ ŋ hal lɛ. Nal hʋ buloŋ aa bɩ pɛ ŋ tɩyaŋ dɩ á gbaa nala kɩ we lɩdɩgɩ, ʋ tɩɩna leŋ nala kɩ vɩya Wɩɩsɩ ŋmanɩɩ rɛ gɛɛ. 31Ɛɛwɩya ma yaŋ leŋ dɩ ŋ basɩ tɩya ma, nal hʋ buloŋ aa yaa ʋ dɔŋtɩɩna wɩbɔŋ, koo a basɩ wɩya kyogi Wɩɩsɩ feŋ, Wɩɩsɩ sɩ wuwo kpa kyɛ ʋ. Amɛ nal hʋ buloŋ aa basɩ wɩya tʋʋsɩ Wɩɩsɩ Wiyesi Welii hʋ, Wɩɩsɩ bɩ sɩ maakyiye kpa kyɛ ʋ tɩɩna. 32Nal hʋ buloŋ aa sɩ basɩ wɩbɔmɔ a tɩya mɩyaŋ Nihuwobiŋ Biye, Wɩɩsɩ aa wuwo ʋ kpa kyɛ ʋ rɛ, amɛ nal hʋ buloŋ aa basɩ wɩya tʋʋsɩ Wɩɩsɩ Wiyesi Welii hʋ kɛ, Wɩɩsɩ bɩ sɩ kpa kyɛ ʋ tɩɩna, gyɩnaŋ koo maakyiye kɩdɩgɩ buloŋ." 33Ɛɛ rɛ Yesu bɩl baa, "Dɩ ɩ rɛ deŋ tɩya nyuu tɩyaŋ dɩ ʋ waa weliŋ a kaŋ laaŋfɩya, ʋ aa nɔŋ nɔŋweliye rɛ. Dɩ ɩ rɛ bɩ deŋ tɩya hʋ nyuu tɩyaŋ weliŋ ka dɩ wɩɩla kana ʋ, ʋ aa nɔŋ nɔŋbɔŋlɔrɩnɩ rɛ. Tɩya nɔnɔ rɛ aa daga tɩya hʋ iriŋ ʋ aa yaa. 34Ɛɛ rɛ ma mɛ yaŋ kɩɩ anɩɩ dʋma, ma bɔmɔ rɛ weliŋ, ɛɛwɩya ma bɩ sɩ wuwo basɩ wɩwelii kɩdɩgɩ buloŋ. Beewɩya, nihuwobiŋ wɩbasɩɩ tɩyaŋ nɛ ɩ aa gyɩŋ nihuwobiŋ hʋ iriŋ ʋ aa yaa. 35Nal hʋ aa kaŋ tɩbɩɩŋweliye ʋ tɩya tɩyaŋ, ʋ rɛ aa yaa wɩweliye. Nal hʋ mɛ aa kaŋ tɩbɩɩŋbɔmɔ ʋ tɩya tɩyaŋ ʋ tɩɩna mɛ rɛ aa yaa wɩbɔmɔ. 36Ŋ basɩ kɩ tɩya ma rɛ, nal hʋ buloŋ aa bɩ gyɩŋ ʋ nyʋwa kanɩɩ aŋ basɩ wɩɩ hʋ fa aa bɩ maga dɩ ʋ basɩ, sarɩya hʋ kyɛdiilii ʋ sɩ daga wɩɩ hʋ aa tɩŋ ʋ tɩɩna yaa gɛɛ a tɩya Wɩɩsɩ. 37Ma tɩɩ nyʋʋdaasɩ rɛ Wɩɩsɩ sɩ kpa di ma sarɩya, dɩ ma laa wɩsʋma koo ma laa kyogisi tɩya ma tɩɩ." 38Ɛɛ rɛ Wɩɩsɩ Teŋ dɩdagɩla abee Farasiima sii ko Yesu lee a basɩ tɩya ʋ a baa, "Nɩhɩyawʋ, á aa kyɛ dɩ ɩ yaa wɩmagɩl lɛ dɩ á na a gyɩma anɩɩ Wɩɩsɩ kɔnɩ we ɩ lee rɛ." 39Ɛɛ rɛ Yesu baa, "Ma gyɩnaŋ nala yaa nɩbɔmɔ rɛ, a bɩ gyɩŋ Wɩɩsɩ mɛ. Ma aa sɩ yaa gɛɛ gyɩŋ Wɩɩsɩ wɩya bɩ kyɩl ma see wɩmagɩla dʋŋ wɩya rɛ kyɩl ma. Wɩmagɩl hʋ buloŋ Wɩɩsɩ aa sɩ yaa dɩ ma na rɛ yaa wɩmagɩl hʋ ʋ gyɩ aa yaa ʋ tɩŋdaal Gyoona tɩyaŋ. 40Gyoona gyɩ aa yaŋ we fuwonaŋbal hʋ fuu tɩyaŋ kyɛyɛ kpaŋkpaŋ boto gɛɛ, ɛɛ tɩɩ rɛ mɩyaŋ Nihuwobiŋ Biye mɛ sɩ we bʋwa tɩyaŋ kyɛyɛ boto. 41Sarɩya hʋ kyɛdiilii, Ninive nala sɩ kpa kyogisi tɩya ma gyɩnaŋ nala. Beewɩya saŋa hʋ tɩyaŋ Gyoona gyɩ aa mʋʋ basɩ Wɩɩsɩ wɩya tɩya ba, ba gyɩ bɩrɩma lɩɩ ba wɩbɔmɔ tɩyaŋ nɛ aŋ tɩŋ Wɩɩsɩ. Ma yaŋ leŋ dɩ ŋ basɩ tɩya ma anɩɩ lagɩlagɩ no nal lɛ we ma tɩyaŋ a te Gyoona." 42Ɛɛ rɛ Yesu bɩl basɩ tɩya ba a baa, "Ma gyɩŋ haaŋ hʋ Siiba tɩmma gyɩ aa lɩya ʋ gyɩ yaa ba kuwori rɛ. Ʋ gyɩ sii mʋ lee bee ʋ dɔŋ nɛ dɩ ʋ mʋ nɩɩ wɩgyʋŋ hʋ kuwori Solomɔn gyɩ aa kpaa kɩ daga nala. Sarɩya hʋ kyɛdiilii, haaŋ no mɛ sɩ kpa kyogisi tɩya ma. Ma yaŋ gyɩma weliŋ anɩɩ lagɩlagɩ no nal lɛ we ma tɩyaŋ daha a te kuwori Solomɔn ka ma vɩya ʋ tɩŋɩɩ." 43Ɛɛ rɛ Yesu bɩl baa, "Dɩ ba ko kile gyɩŋbɔŋ dɩ ʋ lɩɩ nal tɩyaŋ, ʋ aa gɔllɩ taŋhahɩlɩɩ tɩyaŋ nɛ a kɩ kyɛ lee dɩ ʋ wiyesi, amɛ dɩ ʋ ko kyɛ lee lɔlɔ, 44ʋ aa mɩɩgɩ basɩ tɩya ʋ tɩɩ rɛ a baa, 'Ŋ sɩ mɩɩgɩ mʋ lee hʋ ŋ aa lɩya.' Dɩ ʋ rɛ ko mɩɩgɩ ko dɩ ba marɩ dɩya hʋ buloŋ weliŋ, ka nal buloŋ tuwo ʋ tɩyaŋ, 45ʋ aa mɩɩgɩ mʋ kaŋ gyɩŋbɔmɔ bapɛ aa bɔmɔ te ʋ tɩɩ rɛ a pɛ dɩ ba ko kɩ gyʋʋ. Ɛɛ hal tɩyaŋ, ba sɩ lɔrɩ ʋ tɩɩna tɩyaŋ a te ʋ fa aa kɩɩ gɛɛ. Ɛɛ tɩɩ rɛ ba sɩ kɩɩ ma gyɩnaŋ nɩbɔmɔ no mɛ tɩyaŋ." 46Yesu ha gyɩ aa basɩ wɩya kɩ tɩya nɩgyamaa hʋ gɛɛ, dɩ ʋ naa abee ʋ naabalɩya ko sɩŋ gyaŋhal tɩyaŋ a kɩ kyɛ dɩ ba na ʋ. 47Ɛɛ rɛ nala hʋ kɩdɩgɩ basɩ tɩya Yesu a baa, "Ɩ naa bee ɩ naabalɩya rɛ sɩŋ gyaŋhal tɩyaŋ a kɩ kyɛ dɩ ba na ɩ." 48Ɛɛ rɛ Yesu mɩɩgɩ pɩyɛsɩ ʋ a baa, "Kɩbee rɛ yaa ŋ naa? Kɩbeema rɛ yaa ŋ naabalɩya?" 49Nyɛ rɛ ka Yesu mɩɩgɩ lɩɩ ʋ noŋ a daga ʋ hatɩnna hʋ aŋ baa, "Ŋ naa abee ŋ naabalɩya rɛ nyɛ. 50Nal hʋ buloŋ aa yaa wɩya hʋ ŋ Kuwo Wɩɩsɩ aa we wɩɩsɩbee tɩyaŋ aa kyɛ, ʋ tɩɩna rɛ yaa ŋ naabiye abee ŋ naatoluu abee ŋ naa."


text: 1Ŋ balɩya, ŋ sabɩ wɩya no kɩ tɩya ma rɛ, dɩ ma ta kɩ yaa wɩbɔmɔ. Amɛ dɩ ma kɩdɩgɩ buloŋ nɛ ha ko yaa wɩbɔŋ, á kaŋ nal lɛ, ʋ sɩŋ á kuwo Wɩɩsɩ sɩya, a sʋla ʋ kɩ tɩya ma. Nal no rɛ yaa Yesu Krisita, Tɩpʋlʋŋ tɩɩna hʋ. 2Yesu Krisita no tɩɩ rɛ kpa ʋ tɩɩ mɩɩbol a lɩɩ wɩɩsʋlɩɩ, Wɩɩsɩ tɩŋ gɛɛ tɩyaŋ, a kpa á wɩbɔmɔ kyɛ ma. Ʋ yaŋ bɩ kɩɩ nɩɩ á dʋŋ wɩbɔmɔ rɛ Wɩɩsɩ kpa kyɛ ma, amɛ dʋnɩya nala buloŋ wɩbɔmɔ rɛ ʋ kpa kyɛ ba. 3Dɩ ámaa rɛ ko kɩ tɩŋ Wɩɩsɩ nyʋwa, ɛɛ daga anɩɩ á gyɩŋ Wɩɩsɩ rɛ. 4Ɛɛwɩya, dɩ nal lɛ baa ʋ gyɩŋ Wɩɩsɩ rɛ, aŋ bee tɩŋ Wɩɩsɩ nyʋwa, ʋ tɩɩna yaa wɩnyɩyɛl lɛ, ka Wɩɩsɩ wɩtɩɩ hʋ mɛ tuwo ʋ tɩya tɩyaŋ. 5Amɛ nal hʋ kɛ buloŋ aa tɩŋ Wɩɩsɩ nyʋwa, ʋ tɩɩna kyori suwo rɛ abee Wɩɩsɩ. Dɩ ámaa rɛ aa tɩŋ Wɩɩsɩ nyʋwa, ɛɛ rɛ á sɩ wuwo kpa gyɩma anɩɩ á bee Wɩɩsɩ kɔnɩ yaa kɩdɩgɩ rɛ. 6Nal hʋ buloŋ aa baa ʋ bee Wɩɩsɩ yaa kɩdɩgɩ rɛ, ʋ tɩɩna maga dɩ ʋ kɩ tɩŋ Yesu Krisita naabʋʋsɩ rɛ ʋ mɩɩbol buloŋ tɩyaŋ. 7Ŋ kyaŋweliye, mɩra no ŋ aa saba kɩ tɩya ma, ʋ bɩ yaa wɩɩ ma ha aa bɩ maakyiye nɩɩ. Haŋ mɩrɩbɩnɩɩ hʋ ma aa gyɩma a lɩɩ saŋa hʋ tɩyaŋ ma aa laa Yesu Krisita wɩya di buloŋ, ʋ rɛ ha. Mɩra no yaa faafaa buloŋ wɩɩ rɛ, ʋ rɛ yaa duwoso hʋ ma foŋ aa nɩya. 8Abee gɛɛ buloŋ, ʋ bɩrɩmɩ mɩrɩfalɩɩ rɛ ŋ biŋ kɩ tɩya ma. Yesu Krisita mɩɩbol tɩyaŋ wɩyaalɩya daga anɩɩ ʋ yaa mɩrɩfalɩɩ rɛ, ma mɛ tɩɩ mɩɩbol tɩyaŋ wɩyaalɩya daga anɩɩ ʋ kɔnɩ yaa mɩrɩfalɩɩ rɛ, beewɩya, kyaanʋʋ tɩɩ hʋ teŋ piili kɩ kyaanɩ rɛ, ka bilhuu hʋ kɩ nyʋgɩsɩ. 9Ɛɛwɩya, dɩ nal buloŋ nɛ ko baa ʋ we kyaanʋʋ hʋ tɩyaŋ nɛ, aŋ ha haasɩ ʋ dɔŋtɩɩna, ɛɛ daga anɩɩ ʋ tɩɩna ha we bilhuu tɩyaŋ nɛ, abee gyɩnaŋ buloŋ. 10Amɛ nal hʋ buloŋ aa kyo ʋ dɔŋtɩɩna, ʋ tɩɩna we kyaanʋʋ tɩyaŋ nɛ. Wɩɩ mɛ buloŋ tuwo ʋ tɩyaŋ aa sɩ leŋ dɩ ʋ ŋmaa naaŋ. 11Amɛ nal hʋ buloŋ aa haasɩ ʋ dɔŋtɩɩna, ʋ we bilhuu tɩyaŋ nɛ. Ʋ aa vala bilhuu tɩyaŋ nɛ, a bɩ gyɩŋ lee hʋ ʋ aa mʋʋ, beewɩya bilhuu hʋ leŋ ʋ nyʋlɩmɩ rɛ. 12Ŋ balɩya, Wɩɩsɩ kpaa ma wɩbɔmɔ kyɛ ma rɛ Yesu Krisita nyubaanɩŋ. Ɛɛ rɛ tɩŋ ŋ sabɩ wɩya no kɩ tɩya ma. 13Kuwoma, ma gyɩŋ nal hʋ aa we doŋ a lɩɩ dʋnɩya piilii tɩyaŋ buloŋ nɛ, ɛɛ rɛ tɩŋ ŋ sabɩ wɩya no kɩ tɩya ma. Bapʋwasɩya, ma yuwo di Sɩtaanɩ rɛ, ɛɛ rɛ tɩŋ ŋ sabɩ wɩya no kɩ tɩya ma mɛ. Ŋ biikyooliye, ma gyɩŋ á kuwo Wɩɩsɩ rɛ, ɛɛ rɛ tɩŋ ŋ sabɩ wɩya no kɩ tɩya ma. 14Kuwoma, ma gyɩŋ nal hʋ aa we doŋ a lɩɩ dʋnɩya piilii tɩyaŋ buloŋ nɛ, ɛɛ rɛ tɩŋ ŋ sabɩ wɩya no kɩ tɩya ma. Bapʋwasɩya, ma Wɩɩsɩ laadii sɩŋ weliŋ nɛ, Wɩɩsɩ wɩbii hʋ mɛ we ma tɩsɩ tɩyaŋ, ma yuwo di Sɩtaanɩ, ɛɛ rɛ tɩŋ ŋ sabɩ wɩya no kɩ tɩya ma. 15Ma ta kpaa ma hakɩllɩ we dʋnɩya bee ʋ kɩna tɩyaŋ. Dɩ nal lɛ kpaa ʋ hakɩla we dʋnɩya kɩna tɩyaŋ, ɛɛ daga anɩɩ ʋ bɩ kyo á Kuwo Wɩɩsɩ. 16Dʋnɩya kɩna rɛ yaa á nihuwobisi tɩbɩɩŋbɔmɔ abee á wɩkyɛɛlɩya, kɩna hʋ tɩyaŋ nala aa kpa ba hakɩllɩ we, abee kɩŋ kɛ buloŋ aa we dʋnɩya no tɩyaŋ nala kɩ gyɩgɩsɩ ba tɩɩ ʋ wɩya. Kɩna no iriŋ kɩdɩgɩ buloŋ bɩ lɩɩ á Kuwo Wɩɩsɩ lee. Ba buloŋ yaa dʋnɩya no tɩyaŋ kɩna aa bee fɩyɛlɩ Wɩɩsɩ teŋ nɛ. 17Dʋnɩya no aa mʋ tenii rɛ, kɩna hʋ mɛ buloŋ aa we ʋ tɩyaŋ nala kpa ba hakɩllɩ we ba tɩyaŋ, ba buloŋ mɛ yaa kɩparɩ-banɩya rɛ. Amɛ nal hʋ kɛ buloŋ aa tɩŋ Wɩɩsɩ kyɛrɩ, ʋ sɩ kaŋ mɩɩbol hʋ aa bɩ kaŋ tenii. 18Ŋ biikpɩyanama, dʋnɩya no tenii kpaga rɛ! Á gyɩ laa sɩya basɩ tɩya ma rɛ anɩɩ dɩ dʋnɩya no tenii rɛ ko kpaga, Yesu Krisita dɔŋ hʋ sɩ ko. Ka lagɩlagɩ no, á naa dɩ Yesu Krisita dɔmɔ yʋga rɛ a we doŋ. Nyɛ rɛ tɩŋ á gyɩma anɩɩ dʋnɩya hʋ tenii kɔnɩ kpaga rɛ. 19Nala no gyɩ we á tɩyaŋ nɛ, amɛ á beel-ba gyɩ bɩ yaa kɩdɩgɩ. Ɛɛ rɛ tɩŋ ba gyɩ lɩɩ á tɩyaŋ. Dɩ á beel-ba gyɩ fa yaa kɩdɩgɩ rɛ, ba fa bee lɩɩ á tɩyaŋ. Amɛ ba aa lɩya hʋ, ɛɛ leŋ nal buloŋ gyɩma rɛ anɩɩ á beel-ba kɔnɩ bɩ yaa kɩdɩgɩ. 20Amɛ ma kɛ gyɩŋ wɩtɩɩ hʋ rɛ, beewɩya Krisita kpa ʋ Wiyesi Welii hʋ we ma tɩyaŋ nɛ. 21Ʋ bɩ kɩɩ nɩɩ ma aa bɩ gyɩŋ wɩtɩɩ hʋ wɩya rɛ tɩŋ ŋ sabɩ teŋ no kɩ tɩya ma nyɛ. Amɛ ma aa gyɩŋ wɩtɩɩ hʋ wɩya rɛ tɩŋ ŋ sabɩ ʋ kɩ tɩya ma. Ma yaŋ bɩl gyɩma rɛ anɩɩ wɩnyɩyɛl bee wɩtɩɩ bɩ sɩ wuwo tɩŋ dɔmɔŋ. 22Ba nyɛ tɩyaŋ, aŋnɛ rɛ yaŋ yaa wɩnyɩyɛla kuwori hʋ? Ʋ tɩɩna rɛ yaa nal hʋ buloŋ aa baa dɩ Yesu daa yaa Krisita, laataal hʋ Wɩɩsɩ aa lɩya dɩ ʋ ko tuu laa dʋnɩya nala ta. Nal no tɩɩna aa vɩya á kuwo Wɩɩsɩ abee ʋ Biye Yesu Krisita wɩya, ʋ tɩɩna rɛ yaa Krisita dɔŋ hʋ. 23Beewɩya nal hʋ buloŋ aa vɩya Wɩɩsɩ Biye hʋ, ɛɛ daga anɩɩ ʋ vɩya á kuwo Wɩɩsɩ mɛ rɛ gɛɛ. Amɛ nal hʋ buloŋ mɛ aa suri ʋ nyʋwa a baa dɩ ʋ laa Wɩɩsɩ Biye hʋ wɩya di rɛ, á kuwo Wɩɩsɩ mɛ we ʋ lee. 24Ɛɛwɩya, ma gyɩŋ tɩya ma tɩɩ weliŋ, a kpa wɩya hʋ ma aa nɩya, a lɩɩ piili hʋ tɩyaŋ buloŋ, a we ma hakɩllɩ tɩyaŋ a kaŋ kɩ mʋ maakyiye buloŋ. Dɩ mamaa rɛ ko leŋ dɩ wɩya no we ma hakɩllɩ tɩyaŋ a kaŋ kɩ mʋ deŋdeŋ, ma bee Wɩɩsɩ Biye hʋ sɩ yaa kɩdɩgɩ, dɩ ma bee Wɩɩsɩ tɩɩ mɛ yaa kɩdɩgɩ, a kaŋ kɩ mʋ maakyiye buloŋ. 25Ɛɛ kɛ, ma sɩ kaŋ mɩɩbol aa bɩ kaŋ tenii hʋ Krisita aa wee nyʋwa anɩɩ ʋ sɩ kpa tɩya ma. 26Nala hʋ aa kyɛ dɩ ba mʋrɩ ma wɩya rɛ ŋ sabɩ wɩya no kɩ tɩya ma. 27Amɛ ma kɛ, Yesu Krisita kpa ʋ Wiyesi Welii hʋ we ma tɩyaŋ nɛ. Dɩ mamaa rɛ ko leŋ dɩ Wiyesi Welii hʋ we ma tɩsɩ tɩyaŋ, ma bɩl bɩ sɩ kɩ kyɛ nɩdɩma buloŋ dɩ ʋ dagɩ ma. Beewɩya ʋ Wiyesi Welii hʋ aa wuwo dagɩ ma wɩɩ kɛ buloŋ nɛ. Wɩya hʋ buloŋ ʋ aa dagɩ ma yaa wɩtɩɩ rɛ, ʋ bee mʋrɩ ma. Ɛɛ nyuniŋ, ma kɩ tɩŋ Wiyesi Welii hʋ dagɩɩ, a kpa ma tɩɩma abee ma wɩɩ buloŋ a we Yesu Krisita nosi tɩyaŋ. 28Wɩtɩɩ rɛ, ŋ balɩya, ma leŋ dɩ á marɩ kpa a tɩɩ we Yesu Krisita nosi tɩyaŋ. Dɩ ámaa rɛ yaa gɛɛ, haŋ kyɛɛ hʋ ʋ aa sɩ maakyiye ko, kambɩŋ bee sɩhɩɩsɩ bɩ sɩ kaŋ ma dɩ á gɔllɩ kɩ kyɛ lɩfaŋɩya. 29Ma gyɩma anɩɩ Yesu Krisita yaa tɩpʋlʋŋ tɩɩna rɛ. Ɛɛwɩya, ma yaŋ gyɩma, anɩɩ nal hʋ buloŋ aa kaŋ tɩpʋlʋŋ, a kɩ yaa wɩya hʋ aa kpaa ŋmanɩɩ, ʋ tɩɩna yaa Wɩɩsɩ biye rɛ.


text: 1Ŋ naabalɩya, saŋa hʋ tɩyaŋ ŋ gyɩ aa we ma lee ŋ gyɩ bɩ wuwo basɩ wɩya tɩya ma anɩɩ nala hʋ tɩyaŋ Wɩɩsɩ Wiyesi Welii aa wee. Amɛ ŋ gyɩ basɩ wɩya tɩya ma rɛ anɩɩ nala aa tɩŋ ba teŋbii wɩkyɛɛlɩya tɩyaŋ, koo anɩɩ ma ha aa yaa biifɩllɩ Krisita ŋmanɩɩ tɩyaŋ. 2Ʋ kɩɩ gɛɛ anɩɩ ɩl lɛ ŋ gyɩ tɩya ma, kɩdiyoho daa. Beewɩya, ma ha gyɩ bɩ maga kɩdiyoho dii. Abee gyɩnaŋ mɛ gba, ma ha bɩ maga kɩdiyoho dii. 3Beewɩya ma ha aa tɩŋ ma teŋbii wɩkyɛɛlɩya tɩyaŋ nɛ: Ma tɩsɩ aa hɔllɩ dɔmɔŋ nɛ, ma gʋla kɩ kaa dɔmɔŋ. Nyɛ daga anɩɩ ma ha aa tɩŋ ma teŋbii wɩkyɛɛlɩya tɩyaŋ nɛ. Dɩ mamaa rɛ aa yaa nyɛ, dʋnɩya nala wɩyaalɩya daa ma kɩ yaa gɛɛ? 4Ma kɩdɩgɩ aa baa dɩ ʋ aa tɩŋ Pɔɔl hal lɛ, kɩdɩgɩ mɛ baa dɩ ʋ aa tɩŋ Apolo hal lɛ. Ma aa yaa nyɛ, dʋnɩya nala wɩyaalɩya daa ma kɩ yaa gɛɛ? 5Kɩbee rɛ yaŋ yaa Apolo? Koo kɩbee rɛ yaa Pɔɔl? Á kɛ ta yaa Wɩɩsɩ tʋŋtʋnna rɛ. Ámaa rɛ basɩ Wɩɩsɩ wɩya hʋ tɩya ma, ma laa di. Á kɩdɩgɩ buloŋ aa tʋŋ tʋma hʋ á Tɩɩna Wɩɩsɩ aa kpaa tɩya ma rɛ dɩ á kɩ tʋma. 6Wɩɩsɩ wɩya hʋ á aa basa tɩya ma kɩɩ gɛɛ rɛ anɩɩ tɩya á pɔ. Mɩyaŋ nɛ pɔɔ tɩya hʋ, Apolo mɛ rɛ yaa nɩɩ we tɩya hʋ, amɛ Wɩɩsɩ rɛ leŋ tɩya hʋ waa. 7Ɛɛ wɩya nal hʋ aa pɔɔ tɩya hʋ abee nal hʋ aa yaa nɩɩ we tɩya hʋ buloŋ bɩ yaa sɩfɩyaŋ wɩɩ. Wɩɩsɩ rɛ baŋ ba buloŋ, beewɩya ʋ rɛ leŋ tɩya hʋ waa. 8Nal hʋ aa pɔɔ tɩya hʋ abee nal hʋ aa yaa nɩɩ we tɩya hʋ, wɩdɩgɩ wɩya rɛ ba buloŋ kɩ tʋma. Wɩɩsɩ sɩ tuŋ nal buloŋ a maga gɛɛ hʋ ʋ aa tʋma. 9Á buloŋ yaa tʋŋtʋnnɩ-dɔsɩ rɛ, a tʋma kɩ tɩya Wɩɩsɩ. Ma kɩɩ gɛɛ anɩɩ baga Wɩɩsɩ aa pal, a kɩɩ gɛɛ anɩɩ dɩya Wɩɩsɩ aa saa. 10Wɩɩsɩ aa tɩya ŋ gɛɛ dee nyuniŋ, ŋ biŋ dɩya hʋ memii rɛ anɩɩ dɩɩsaal hʋ aa gyɩŋ tʋma weliŋ, ka nal kɩdɩgɩ mɛ yaŋ saa kɩ gyɩŋ. Amɛ see dɩ nal buloŋ yaŋ fɩyɛlɩ ʋ sɩya weliŋ abee gɛɛ hʋ ʋ aa saa kɩ dɔbɔ gyememii no tɩyaŋ. 11Beewɩya, Yesu Krisita dʋŋ nɛ Wɩɩsɩ lɩɩ, ʋ yaa dɩya hʋ gyememii. Nal buloŋ bɩl bɩ sɩ wuwo biŋ gyememi-dɩma. 12Dɩ nal lɛ yaŋ kpaa salma, koo hɔgɩ yalɩɩ aa hayɛ, koo sɩfɩyaŋ bʋyɩ, koo daasɩ, koo kaha, koo kaakeliye a saa dɔbɔ gyememii no tɩyaŋ, 13Kyɛɛ hʋ Krisita aa sɩ mɩɩgɩ ko, kɩna hʋ nal buloŋ aa kpaa saa dɩya hʋ, ba sɩ na ba. Beewɩya diŋ nɛ sɩ daga kɩŋ hʋ iriŋ ba aa kpaa saa dɩya hʋ. Ba sɩ tɩŋ gɛɛ tɩyaŋ a gyɩŋ tʋma hʋ nal buloŋ aa tʋma. 14Dɩ diŋ hʋ rɛ bɩ wuwo di kɩna hʋ nal buloŋ aa kpaa saa dɩya hʋ, Wɩɩsɩ sɩ tuŋ ʋ tɩɩna. 15Amɛ dɩ diŋ hʋ rɛ wuwo di kɩna hʋ nal buloŋ aa kpaa saa dɩya hʋ, ʋ tɩɩna lɔl sɩ yaa waasʋ. Amɛ ʋ tɩɩ kɛ, Wɩɩsɩ sɩ laa ʋ ta. Ʋ ta sɩ kɩɩ gɛɛ anɩɩ Wɩɩsɩ aa korigi lɩɩ ʋ diŋ tɩyaŋ. 16Ma bɩ gyɩma anɩɩ mamaa rɛ yaa Wɩɩkyʋwaldɩya hʋ Wɩɩsɩ Wiyesi Welii hʋ aa gyʋʋ koo? 17Ɛɛwɩya, dɩ nal buloŋ nɛ ko yaa bisiŋ wɩya, a kyogi Wɩɩkyʋwaldɩya no, Wɩɩsɩ mɛ sɩ kyogi ʋ tɩɩna. Beewɩya, Wɩɩkyʋwaldɩya hʋ bɩ kaŋ bisiŋ. Mamaa rɛ yaŋ yaa Wɩɩkyʋwaldɩya no. 18Nal buloŋ ta mʋrɩ ʋ tɩɩ. Dɩ ma kɩdɩgɩ buloŋ nɛ bɩɩna anɩɩ ʋ kaŋ wɩgyʋŋ nɛ gyɩnaŋ dʋnɩya no tɩyaŋ, ʋ maga dɩ ʋ kaŋ ʋ tɩɩ bɩrɩmɩ bambugi rɛ, a wuwo na wɩgyʋŋ hʋ aa lɩɩ Wɩɩsɩ lee. 19Dʋnɩya nala wɩgyʋŋ yaa waasʋ rɛ Wɩɩsɩ lee. Wɩɩsɩ teŋ tɩyaŋ ba basa rɛ a baa, "Wɩɩsɩ tɩŋ dʋnɩya wɩgyʋnna dawarɩ tɩyaŋ nɛ a bara kasɩ ba." 20Wɩɩsɩ teŋ logiŋ kɩdɩgɩ tɩyaŋ mɛ, ba saba rɛ anɩɩ Wɩɩsɩ gyɩma anɩɩ wɩgyʋnna tɩbɩɩna buloŋ yaa waasʋ rɛ. 21Ɛɛwɩya, nal buloŋ yaŋ ta ŋmaa ʋ bembii, akuu wɩɩ hʋ nihuwobiŋ aa sɩ wuwo yaa wɩya. Wɩtɩɩ rɛ, mamaa rɛ tɩŋ kɩŋ buloŋ. 22Mamaa rɛ tɩŋ Pɔɔl, a tɩŋ Apolo, a tɩŋ Piita, a tɩŋ dʋnɩya, a tɩŋ mɩɩbol, a tɩŋ sʋʋ mɛ, a tɩŋ gyɩnaŋ abee maakyiye buloŋ. Mamaa rɛ tɩŋ ba buloŋ. 23Amɛ Krisita mɛ rɛ tɩŋ ma, ka Wɩɩsɩ mɛ tɩŋ Krisita.


text: 1Pə waalɩ kɛ́ Yesu sʋʋ cɔɔʋ kɛ acalɛɛ sɔsɔɔna na səkpena na ɩ́ lakɩ waasʋ, na ɩ́ kpaaləɣɩ Ɩsɔ Kawulaɣa Laapaalɩ Kʋpaŋ. Na ɩ ɩfalaa naanʋwa na naalɛ, 2na alaa mpa pa alɔɣaa ɩ loowa, na ɩ waasa mpa pɛlɛɣɛ pa kʋtɔməŋ tɔ. Ɩsɩɩ Malɩ wei pa yaakaɣa Makətala tʋ na paa loo-ɩ alɔɣaa naatosompɔɣɔlaɣa tɔ, 3na Helɔtɩ pəyalʋ Cusa alʋ Saanɩ, na Susaanɩ, na lɛlaa kɛ paɣalɛ mpa pa səŋaɣana Yesu na ɩ ɩfalaa na pa wɛnaʋ tɔ. 4Yəlaa samaa lɩɩkaɣana acalɛɛ acalɛɛ na pá kɔŋ ɩ kiŋ, ɩlɛna ɩ́ sɛɛ-wɛɣɛ ɩsɔ sɩ: 5Tuulu poləna tuutu. Ɩ tuukaɣa ɩ mətutuuna, ɩlɛna lɛnna hoti mpaaʋ nɔɣɔ nɔɣɔ. Na pá fɛləɣɩ-yɛɣɛ nɔɔhɛɛ, na sumasɩ tii na sɩ tɔɔsɩ-yɛ. 6Ḿpʋ́ɣʋ́ lɛnna hota kʋwaʋ tɔɔ, ɩlɛna a nyɔ na a taɣanɩ wʋlʋɣʋ kɛ nikaɣa fɛɩ tɔ pə tɔɔ. 7Lɛnna náá hoti sɔwa taa na a na sɔwa pá kpɛntɩ nyɔʋ, ɩlɛna sɔwa náá kʋ-yɛ. 8Lɛnna náá hoti tɛtʋ mʋsʋŋ nyəntʋ taa, na a nyɔ na a lʋlɩ teu pə tɩɩ fɛɩ. Ɩ tɛma ḿpʋ́ɣʋ́ yɔɣɔtʋɣʋ, ɩlɛna ɩ́ cuɣusina nɔɣɔ sɔsaɣa sɩ: Ye wei ɩ kɛ́ tɔm nɩɩlʋ pʋntʋ ɩ́ nɩɩ. 9Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ ɩfalaa pɔɔsa-ɩ ɩsɔ sɛɛʋ mpɩ pə hʋwɛɛ. 10Ɩlɛna Yesu cɔ sɩ: Pə ha-mɛɣɛ sɩ ɩ́ nyɩ Ɩsɔ Kawulaɣa tɔm kʋŋmɛsətʋ. Ama pə kaasa lɛlaa tɔ, ɩsɔnaa kɛ paa sɛɛ-wɛ sɩ: Paa pa nyənəɣɩ ɩsəntɔ, pá taa ná. Paa pa nɩɩkɩ, pá taa cɛkəna pə hʋwɛɛ. 11Maa kilisi-mɛɣɛ ɩsɔ sɛɛʋ mpɩ pə hʋwɛɛ. Ɩsɔ Tɔm ntɛ́ mətutuuna anɩ. 12Wena wena a hota mpaaʋ nɔɣɔ nɔɣɔ tɔ, alɛ a wɛnna ɩsɩɩ mpa pa nɩɩkɩ Ɩsɔ Tɔm na Ɩlɔɣɔʋ təŋ na ɩ́ ləsɩ-təɣɩ kpakpaa kɛ pa lotu taa, sɩ pá taa kɔɔ na pá mʋ-tɩ na Ɩsɔ ya pa nyɔɔŋ. 13Nna alɛ a hota kʋwaʋ tɔɔ tɔ, alɛ a wɛnna ɩsɩɩ mpa pa nɩɩkɩ-tɩ na pá mʋ-tɩ na laŋhʋlʋmlɛ, ɩlɛ tə ta caɣa pa taa. Pa mʋɣɩ kɛ́ na pə́ la wɛɛ naalɛ, maɣasʋɣʋ kɔŋ kʋ kɔɔ, ɩlɛna pá lɩɩ Ɩsɔ sɛɛʋ kɛ kpakpaa. 14Wena a hota sɔwa taa tɔ, alɛ a wɛnna ɩsɩɩ mpa pa tɛŋ tə nɩɩʋ, ɩlɛna atɛ cənɛ nəɣəsɛɛ na pə wɛnaʋ na pə kʋnyɩɩləŋ pə tɔm kɔɔ na pə́ kʋ-təɣɩ pa taa, na pá kpisi pee kʋpana lʋlʋɣʋ tɔ. 15Wena alɛ a hota tɛtʋ mʋsʋŋ nyəntʋ taa tɔ, alɛ a wɛnna ɩsɩɩ mpa pa nɩɩ Ɩsɔ Tɔm na pá mʋ-tɩ na lotu kʋlʋmtʋ na hʋwɛɛ nna a tewa tɔ, na pá tɔka-tɩ təkpaŋkpaŋkpa, na pá lʋləɣɩ pee kʋpana kɛ teu tɔ. 16Awe mʋsəɣɩ fətəla na ɩ́ pamɩ-ɩ pʋlʋpʋ tɛɛ, yaa ɩ́ sʋsɩ-ɩ kato tɛɛ ye? Tesika tɔɔ kɛ́ paa pusi-ɩ sɩ pə́ ná mpa pa sʋʋkɩ təyaɣa taa tɔ. 17Kʋŋmɛləm napəlɩ pə fɛɩ sɩ pə kaa kuli pə tɔɔ. Pə́cɔ́ mukaɣa tɛɛ pʋlʋpʋ fɛɩ mpi pa kaa ləsɩ na paa awe na tɔ. 18Ɩ́ la laakalɩ na ɩsəna ɩ́ nɩɩkɩ tɔ. Pə taɣa pʋlʋ, wei ɩ wɛna tɔɣɔ paa ha, na pá lɛɛkɩ wei ɩ fɛɩna tɔɣɔ pəciimaɣa wei ɩ hʋʋ sɩ ɩ tɩ tɔ. 19Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu too na ɩ newaa pa kɔma ɩ kiŋ. Ama samaa tɔɔ pa ta pəsɩ pá tala ɩ kiŋ. 20Ḿpʋ́ɣʋ́ nɔɣɔlʋ heela-ɩ sɩ: Nyá too na nyá newaa pa wɛ awalɩ na pá caa pa na-ŋ. 21Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu cɔ-wɛ sɩ: Ma too na ma newaa ntɛ́ mpa pa nɩɩkɩ Ɩsɔ Tɔm na pá təŋəɣɩ-tɩ tɔ. 22Ḿpʋ́ɣʋ́ kʋyakʋ nakʋlɩ Yesu na ɩ ɩfalaa pa kpa kpɩɩlʋɣʋ taa, ɩlɛna ɩ́ tɔ-wɛ sɩ ɩ́ na-wɛ pá tɛsɩ lʋm. Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu na ɩ ɩfalaa pa tɛɛwa. 23Pa tɔŋna pote kɛ lʋm tɔɔ kɛ́ mpʋ, ɩlɛna Yesu too. Tənaɣa heelimuɣu hɔka lʋm tɔɔ təna, na lʋm faləɣɩ kpɩɩlʋɣʋ taa haləna kʋ caa suɣu, na lʋm caa pə tɔɣɔ-wɛ. 24Tənaɣa pa pola Yesu kiŋ na pá feesi-ɩ sɩ: Tacaa, Tacaa, tə lepaɣa. Yesu fema, ɩlɛna ɩ́ kaləna heelim na lʋm hola na pə təna pə́ hɛɛ təli. 25Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ pɔɔsa-wɛ sɩ: Mə taa tɛmnaʋ kɛ Ɩsɔ kɛlɛ le ɩlɛ? Tənaɣa sɔɣɔntʋ na piti kpa Yesu ɩfalaa, na pá tɔŋ təma sɩ: Aweɣelɛ ɩnɛ ɩnɩ na halɩ ɩ́ yɔɣɔtəɣəna heelim na lʋm na pə́ nɩɩkəna-ɩ? 26Ḿpʋ́ɣʋ́ pa tapəna pa kpɩɩlʋɣʋ kɛ Selasini nyə́ma tɛtʋ nti tə wɛ kʋtɛsʋɣʋ tɔɔ na tə́ nyənəɣɩ Kalilee tɔ. 27Yesu tii tɛtʋ tɔɔ, ɩlɛna ɩcatɛ ńtɛ́ tə yʋlʋ nɔɣɔlʋ wei ɩ hii alɔɣaa tɔ ɩ́ kɔɔ ɩ kiŋ. Hatoo tɔ yʋlʋ ɩnɩ ɩ ta nyɩ wontuɣu kɛ ɩ tɔɔ. Pə́cɔ́ ɩ təcaɣalɛ ntɛ́ pəlaaŋ taa, ɩ ta nyɩ təyaɣa. 28Ɩ na Yesu, ɩlɛna ɩ́ ma kapuka na ɩ́ hoti ɩ nɔɔhɛɛ tɛɛ na ɩ́ kooki sɩ: Ɩsɔtaa Ɩsɔ Sɔsɔ Pəyalʋ Yesu, ma na-ŋ suwe? Haɩ, la suulu taa tʋ-m wahala. 29Pə taɣa pʋlʋ, Yesu ka heela ɩlɔɣɔʋ sɩ ɩ́ se ɩ waalɩ tɔɣɔ ɩ yɔɣɔta mpʋ. Pə kɛɛsəɣɩ na pə́ kʋləɣəna-ɩ tɔ, pa hɔkəɣɩ-ɩ alukpala na ɩ́ cɛkɩ, na ɩlɔɣɔʋ sʋsʋɣɩ-ɩ nyɩɩtʋ. 30Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu pɔɔsa ɩlɔɣɔhilu sɩ: Pa yaa-ŋ suwe? Ɩlɛna ɩ́ cɔ sɩ: Pa yaa-m sɩ Kʋpiŋ. Pə taɣa pʋlʋ, alɔɣaa paɣalɛ ka wɛna ɩ waalɩ. 31Na alɔɣaa mpɛ pa wiikaɣana Yesu sɩ ɩ́ taa tɔ-wɛ sɩ pá məlɩ pa hɔɔʋ tɛɛ. 32Afanaa kaləkʋ sɔsɔɔʋ nakʋlɩ kɩɩ wɛ tənaɣa pɔ́ɔ́ŋ taa na kʋ tuliɣi. Ḿpʋ́ɣʋ́ alɔɣaa mpɛ pa wiina Yesu sɩ ɩ́ yele na mpɛ pá sʋʋ afanaa mpɛ pa taa, ɩlɛna Yesu tisi. 33Tənaɣa alɔɣaa mpɛ pa yela apalʋ ɩnɩ na pá sʋʋ afanaa taa. Ɩlɛna afanaa tʋ casəlɛ kɛ yem na pá tii kalakala na pá tʋ lʋm na pá sɩ. 34Afanaa tiikilaa ná mpʋ, ɩlɛna pɛlɛ pá lo kpakpaa na pá polo pá heeli tɔm ntɩ, na tɔm yɛkɩ kpakpaa kɛ acalɛɛ taa na cacakəŋ tɛɛ. 35Ḿpʋ́ɣʋ́ yəlaa kʋlaa sɩ mpɛ pa puki na pá ná mpi pə lapa tɔ. Pa pola Yesu kiŋ, ɩlɛna pá maɣana apalʋ wei ɩnɩ ɩ alɔɣaa pa loowa tɔ, na pə́ cɛpa ɩ tɔɔ, na ɩ́ caɣa Yesu nɔɔhɛɛ tɛɛ na ɩ́ suu wontu. Ɩlɛna sɔɣɔntʋ kpa-wɛ. 36Mpa pa ná tɔm ntɩ na pa ɩsəpəle tɔ, pa kɛɛsa-wɛɣɛ ɩsəna pə lapa na apalʋ ɩnɩ ɩ́ hiki alaafəya tɔ. 37Ḿpʋ́ɣʋ́ pə lapa Selasini tɛtʋ nyə́ma kɛ sɔɣɔntʋ kɛ sɔsɔm, ɩlɛna pá tɔ Yesu sɩ ɩ́ la suulu na ɩ́ tɛɛ. Ɩlɛna Yesu kpa kpɩɩlʋɣʋ sɩ ɩ tɛɛkɩ. 38Ḿpʋ́ɣʋ́ apalʋ wei ɩnɩ ɩ alɔɣaa pa loo mpʋ tɔ, ɩ sələma Yesu sɩ ɩ́ yele na ɩnɩ ɩ́ təŋɩ-ɩ. Ɩlɛna Yesu náá kisi na ɩ́ tɔmɩ-ɩ sɩ: 39Məlɩ nyá təyaɣa taa na ń heeli pə təna mpi Ɩsɔ lapa-ŋ tɔ. Ḿpʋ́ɣʋ́ apalʋ ɩnɩ ɩ tɛɛwa na ɩ́ heeli ɩcatɛ təna taa kɛ́ pə təna mpi Yesu lapa-ɩ tɔ. 40Yesu məla Kalilee taa, ɩlɛna samaa laŋa hɛɛ teu. Pə taɣa pʋlʋ, pa təna paa taŋa-ɩ teu kɛ́. 41Ḿpʋ́ɣʋ́ apalʋ nɔɣɔlʋ wei pa yaa sɩ Yailu na ɩ́ kɛ́ pa təkotile nyʋɣʋ tʋ tɔ ɩ kɔma na ɩ́ hoti Yesu nɔɔhɛɛ tɛɛ, na ɩ́ wiina-ɩ sɩ ɩ́ polo ɩnɩ ɩ tɛ. 42Pə taɣa pʋlʋ, ɩ ka wɛna pɛɛlɔ na ɩ́ caakɩ səpʋ. Pə́cɔ́ ɩ tike kɛ ɩ ka wɛna, na ɩ pɩɩsɩ wɛ naanʋwa na naalɛ. Yesu kʋlaa sɩ ɩ puki tɔ na samaa nyəkaa kɛ́ teu. 43Alʋ nɔɣɔlʋ náá wɛ təna wei hatoo pɩɩsɩ naanʋwa na naalɛ taa ɩ tɔŋna tɔɣɔlʋɣʋ na pə́ wɛ-ɩ toŋ tɔ. Alʋ ɩnɩ ɩ liɣitee təna tɛmna fɛtaa. Pə́cɔ́ nɔɣɔlʋ ta pəsɩ na ɩ́ waasɩ-ɩ. 44Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ kpətəna Yesu na ɩ waalɩ tɔɔ, na ɩ́ tokina ɩ capa ntʋmpile. Ɩlɛna pə tɛmɩ-ɩ kpakpaa ɩnɩ. 45Ntɛna Yesu pɔɔsɩ sɩ: Awe tokina-m ye? Mpʋɣʋlɛ yəlaa təna kpɛɛsaa. Ɩlɛna Piyɛɛ nɔɣɔ təkpaʋ sɩ: Tacaa, kɛ yəlaa timsina-ŋ na pá nyəkəɣɩ-ŋ? 46Ama Yesu cɔwa sɩ: Aaɩ, nɔɣɔlʋ tokina-m kɛ́. Ma nɩɩ ma toma lɛnna lɩɩwa. 47Alʋ kɔma na ɩ́ nyɩ sɩ pə nyəmá ɩ tɔɔ, ɩlɛna ɩ́ kʋlɩ na ɩ́ polo ɩ́ hoti Yesu nɔɔhɛɛ tɛɛ na ɩ́ seliɣi. Na ɩ́ yɔɣɔtɩ samaa təna ɩsɛntaa kɛ́ mpi pə tɔɔ ɩ tokina-ɩ, na ɩsəna pə tɩɩ waasa-ɩ kpakpaa tɔ. 48Mpʋɣʋlɛ Yesu tɔma-ɩ sɩ: N tɛma Ɩsɔ na nyá taa tɔɣɔ pə waasa-ŋ ma pu, tɛɛna laŋhʋlʋmlɛ. 49Yesu tɔŋa yɔɣɔtʋɣʋ kɛ mpʋ, ɩlɛna Yuta nyə́ma təkotile nyʋɣʋ tʋ ɩnɩ ɩ təyaɣa tʋ nɔɣɔlʋ kɔɔ na ɩ́ heeli-ɩ sɩ: Taa tʋ Tacaa kɛ kʋnyɔŋ kɛ yem, nyá pɛɛlɔ fɛɩ. 50Tənaɣalɛ Yesu nɔɣɔ təkpaʋ sɩ: Taa nyá, nyaa tɛ Ɩsɔ na nyá taa te, ɩ ká hiki alaafəya. 51Yesu-wɛ pa kɔma pá tala təyaɣa tɔ Yesu ta tisi sɩ samaa ɩ́ təŋɩ-ɩ na pá sʋʋ. Ama Piyɛɛ na Yohaanɩ na Saakɩ na pəyaɣa caa na ka too pa tike pa sʋʋna. 52Pa təna paa kpa pa laŋa kɛ́ na pá wiiki sɔsɔm. Ama Yesu heela-wɛ sɩ: Ɩ́ taa wii, ka too kʋtoo kɛ́, ka ta sɩ se. 53Yəlaa nyəmá sɩ yʋlʋ tɛma tɛɛʋ təkpataa, ɩlɛna pá woŋi-ɩ. 54Ama Yesu tɔka pəyaɣa niŋ taa na ɩ́ yɔɣɔtəna nɔɣɔ sɔsaɣa sɩ: Pəyaɣa nyá, kʋlɩ. 55Tənaɣa ka məlaa na ká kʋlɩ kpakpaa. Ɩlɛna Yesu sɩ pá ha-kɛɣɛ tɔɣɔnaɣa. 56Ɩlɛna piti kpa pɛɛlɔ ɩnɩ ɩ nyə́ma. Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu heela-wɛ sɩ pá taa yele na nɔɣɔlʋ nɩɩ nti ɩnɩ tə lapa mpʋ tɔ.


text: 1Hio ma Farizien nɛ hio ma wan-osi mbonga ka guotɛ ha Jérusalem wesara may hapɛtɛ Jésus. 2Nɛ mbwa zɔka nde, hio ma wan-yambimɔ pɛ Jésus yɔngamɔ nɛ kɔ nɛ nzing. Ɛngɛ tɔ nde, mbwa tɛ tay kɔ lɛm nɛ ndɔki deamɔ pɛ hio ngbabafa mbwa na. 3Hio Farizien nɛ hio zuife fɛt pama hio ndɔki deamɔ pɛ hio ngbabafa mbwa. Sɔngsi yɔngamɔ, lɛma nde mbwa atay kɔ mbwa nɛ saa. 4Ka mbwa hɔa ha bhandi gdongimɔ pe, lɛma nde mbwa azoy li, sɔngsi yɔngamɔ. Mbwa yuo fin dɔka ndɔki deamɔ pɛ ngbabafa mbwa: Tuka wal fala kɔpɔ, lɔngɔ, kpana nɛ mbanzila. 5Mɛgi hio Farizien nɛ hio wan-osi mbonga ana Jésus: «Hio wan-yambimɔ pɛ mɛ pam ndɔki deamɔ pɛ hio ngbabafa ɔ na, hazu ge? Mbwa yɔngmɔ nɛ kɔ nɛ nzing hazu ge?» 6Jésus kiforo wen ha mbwa: «Ɛnɛ hio wan-dambari, Esaïe tɔa kuliwen hazu ɛnɛ nɛ wala, ka wɛnɛ ngɛraka wen pɛ Sɔ: ‹Kandɔ ɛngɛ lukisi mi nɛ kpatanu sɔna. Ma, sila mbwa yɛa nɛ mi pepepe. 7Mbwa lukisi mi nɛgbelea, hazu mbwa osi sɔna mbonga, ka tɛ nɛ wal takaramɔ pɛ wi.› » 8Nɛ Jésus tɔa fin: «Ɛnɛ laka mbonga pɛ Sɔ gde, hazu gde ha bhandia ndɔki deamɔ pɛ wi! 9Ɛnɛ nɛ zɛng mɛ mul mbonga pɛ Sɔ pi bhɔn hazu ndari ndɔki deamɔ pɛ ɛnɛ. 10Moïse batɔ: ‹Mɛ ba bafa mɛ nɛ nana mɛ nɛ zioa.› Nɛ a tɔa fin: ‹Wi ka fɛngsi bafa wa mana nana wa, lɛma nde ɛ agbɛ wɛnɛ.› 11Ma, pɛ ɛnɛ, ɛnɛ osi ha hio wi mɛ tɔ nde, mbwa lɛm gbakiri bafa nɛ nana mbwa fin na, hazu mbwa beha mɔ gbakiri mbwa nɛ sadaka ha Sɔ. 12Ka ma wi tɔa mɛgi, ɛnɛ gdɔka wal ha wɛnɛ mɛ gbakiri fin bafa nɛ nana wa. 13Tuka ɛngi, ɛnɛ kiforo wen pɛ Sɔ ha gbelemɔ. Ɛnɛ tɛ bo ha osa nɛ ndɔki deamɔ pɛ hio ngbabafa ɛnɛ ha bhandia. Nɛ ɛnɛ de fin mɔ nɛdɔka gbesi tuka mɔ ɛngɛ.» 14Hapata ɛngi, Jésus saa hio giliwi ndɔng fin nɛ wɛnɛ tɔa ha mbwa: «Ɛnɛ fɛt, ɛnɛ lɛngi zala ɛnɛ nɛ ze wen pɔm nɛdedea. 15Mɔ ka de nde, wi adung nɛ nzing ha li Sɔ, yo bo nɛ̂ mɔ ka wɛnɛ yɔng nɛ ka le si ha zang wa na. Ma, yo nɛ̂ mɔ ka gbo ha zang sila wa, ka de nde, wi adung nɛ nzing. 16[Wi ka bo nɛ zala mɛ ze, wɛnɛ aze.»] 17Nɛ ka Jésus laka giliwi ndɔng gde, wɛnɛ lea twa. Hio wan-yambimɔ pɛa ana wɛnɛ nɛ goto wen ɛngɛ. 18Mɛgi, wɛnɛ ana mbwa: «Ɛnɛ fin, ɛnɛ tɛ ing gotoa na? Mɔ ka wi yɔng nɛ ka le si ha zang wa, yo lɛm de nde, wɛnɛ adung nɛ nzing ha li Sɔ na. Ɛnɛ ing ɛngi na? 19Hazu yɔngamɔ le ha sila wi na. Ma, yo nɛ sɔna ha zang, hapata yo gboa nɛ wal mbom.» nɛ wal wen ndɔng, Jésus osa nde, wi lɛma yɔng tili yɔngamɔ fɛt. 20Nɛ wɛnɛ tɔa fin: «Yo nɛ̂ mɔ ka gbo ha zang sila wi ka de nde, wi adung nɛ nzing ha li Sɔ. 21Hazu hio gdanga takaramɔ gutɛ ha sila, mɛgi hio wi dea li bhoko, zuo mɔ, gbɛa wi, 22dea wanza, gola kpaamɔ pɛ ma wi, dea mɔ nɛ nyalɔ, gɔna zang, dea mɔ tum, dea silamɔ, fɛngsa wi, suotɛ, nɛ dea mɔ yera. 23Hio gdangamɔ ndɔng fɛt, gbo ha zang sila wi, nɛ de nde, wi adung nɛ nzing ha li Sɔ.» 24Jésus guotɛ ha kandɔnu Galile, nɛ ha kandɔnu mɔ le Tir. A lea ha ma twa nɛ a tɛ ngoy nde, ma wi aing na. Ma, ngase ɛngi, a lɛm dung nɛ wuso na. 25Ma bhoko ka zea kasi tɛ Jésus, tɛa tɛ hil ha si wa, hazu gdanga sɔtɛ dungɔ ha yeksa bem pɛa mɔ bebhoko. 26Bhoko ɛngɛ bo nɛ̂ zuife na. Ɛ bhɛa wɛnɛ ha Fenisi ha kandɔnu Siri. A ana Jésus nde, wɛnɛ ayin gdanga sɔtɛ ɛngɛ gbosisi ha tɛ bem pɛa. 27Mɛgi, Jésus kiforo wen ha wɛnɛ: «Lɛma nde, hio bem ayɔngmɔ sɔngsi, hazu yo bo nɛdedea mɛ pi yɔngamɔ pɛ hio bem ha hio tolo na.» 28Bhoko ɛngɛ kiforo wen ha Jésus: «Kpasawen, Kongawan. Ma, hio betolo ha si tabolo dung mɛ yɔng mbuli yɔngamɔ pɛ hio bhobem ka gɔy ha nu, na nde?» 29Mɛgi, Jésus tɔa ha wɛnɛ: «Hazu dede kiforo wen pɛ mɛ, gdanga sɔtɛ gboa ha tɛ bem pɛ mɛ kari. Mɛ si nɛdedea.» 30Ka bhoko ɛngɛ kiforo ha zang twa pɛa, a kpaa bem ha ɔa nu ha li yala, gdanga sɔtɛ gboa ha tɛ wa kari. 31Hapata, Jésus guotɛ ha kandɔnu mɔ le Tir, wɛnɛ gɔna nɛ wal le Sidon. A hɔa ha binsila kandɔnu ka ɛ sa nde, «Le Bhukɔ», ka dungɔ sanga nɛ tɔ Galile. 32Nɛ ka wɛnɛ hɔa haki, ɛ kuo ma wan-gdɔka zala, ka wolmɔ nɛdedea na, tɛnɛ ha pɛa. Mbwa lokatɛ ha Jésus nde, wɛnɛ agde kɔ ha tɛ wa mɛ kpasisi wɛnɛ. 33Jésus baa wi kɛ nɛnɛ ha ma bhandi nɛtɛ yɛ nɛ giliwi. A pio ndɔngkɔ ha zala wa, nɛ aa tafu ha lembe wa. 34Hapata, a guo li ha ngɔn, pesa ɔmi lɛng-kpɛng nɛ tɔa: «Efata!» Ɛngɛ tɔ nde, mɛ gbo long! 35Ha ndangtɛ ngimɔ, zala wa gboa long, lembe wa bulo nɛ wɛnɛ angara wolamɔ nɛdedea. 36Nɛ Jésus mboa nu wi ndɔng fɛt nɛngaya nde, mbwa atɔ yo ha ma wi ndang na. Ma, ngase ka wɛnɛ baa nu mbwa nɛngaya, mbwa yɛbhasa wena nɛdɔka pentɛ. 37Hio wi fɛt yaksa pentɛ nɛ mbwa tɔa: «Wɛnɛ de mɔ fɛt nɛdedea. A de tuka nde hio wan-gdɔka zala aze mɔ, nɛ hio wan-gdɔka nu awol mɔ.»


text: 1Dɩbam b'a ga baarɩ, bɛŋwaanɩ Wɛ lanyɩranɩ kəm dɩm ŋwaanɩ mʋ DƖ pɛ dɩbam tɩtʋŋɩ dɩm kʋntʋ. 2Dɩbam nan jɩgɩ d'ɩ tɩtɩ mʋ dɩ wəənu tɩlʋ nɔɔna na səgi ba kɩ yɩ tɩ jɩgɩ cavɩɩra tɩn. D'ɩ nan ba ganɩ nɔɔna dɩ swan, naa d'ɩ ləni Wɛ taanɩ dɩm. D'ɩ yɔɔrɩ d'ɩ brɩ Wɛ cɩga kam mʋ jaja, sɩ kʋ pa nɔɔna maama lwarɩ nɩ d'ɩ na kɩ te tɩn tɔgɩ cwəŋə Wɛ yigə nɩ. 3D'ɩ na brɩ Wɛ kwər-ywəŋə kam te tɩn kuri na səgi nɔɔna tee nɩ, kʋ yɩ balʋ na lagɩ ba ga ba ŋwɩa Wɛ tee nɩ tɩn yɩranɩ m'a mʋ ka səgi ba tee nɩ. 4Bantʋ ba sɛ Wɛ cɩga kam, bɛŋwaanɩ sʋtaanɩ dɩlʋ na di dam lʋgʋ kʋntʋ baŋa nɩ tɩn mʋ pɛ ba wʋbʋŋa vugimi. Dɩ kɩ kʋntʋ, sɩ ba yɩ wanɩ ba na pooni dɩlʋ Wɛ kwər-ywəŋə kam na lagɩ ka pa-ba tɩn mʋ. Kwər-ywəŋə kam kʋntʋ brɩ Zezi Krisi paarɩ-zulə na yɩ te tɩn mʋ. Wʋntʋ mʋ nyɩ dɩ Baŋa-Wɛ fasɩ. 5Dɩbam na yəni d'ɩ tɔɔlɩ Wɛ kwərə kam te tɩn, kʋ daɩ nɩ d'ɩ tɩtɩ mʋ d'ɩ jɩgɩ d'ɩ brɩ nɔɔna. D'ɩ nan brɩ nɔɔna nɩ Zezi Krisi mʋ yɩ nabiinə Yuutu, yɩ dɩbam yɩ balʋ na tʋŋɩ d'ɩ pa abam o ŋwaanɩ tɩn mʋ. 6Baŋa-Wɛ mʋ yɩ wʋlʋ na maŋɩ o ta o wɩ: "Pooni zəŋi lim wʋnɩ ". Dɩntʋ nan ta mʋ yɩ dɩlʋ na pɛ pooni ba dɩ zəŋi d'ɩ bɩcara nɩ tɩn, sɩ d'ɩ lwarɩ DƖ paarɩ-zulə yam na yɩ te, yɩ yantʋ mʋ d'ɩ naɩ Zezi Krisi yibiyə nɩ. 7Wɛ na pɛ dɩbam tɩtʋŋɩ dɩm kʋntʋ tɩn, kʋ nyɩ dɩ DƖ kwe wəənu tɩlʋ na yɩ lʋnnɩ nyɩm tɩn mʋ DƖ kɩ kamɔrʋ kɔɔra wʋnɩ. D'ɩ na nyɩ dɩ kɔɔra kʋntʋ tɩn, kʋ brɩ nɩ kʋ daɩ dɩbam tɩtɩ dam, kʋ yɩ Wɛ dam-fɔrɔ kʋm ŋwaanɩ mʋ. 8Yaara zanzan yəni ya yi dɩbam, yɩ ya warɩ d'ɩ yigə ya cɩ. Liə yəni ya tiini ya ja dɩbam, yɩ ya warɩ dɩbam wʋbʋŋa ya cɔgɩ. 9Nɔɔna yəni ba bɛɛsɩ dɩbam, Wɛ nan ba fɔgɩ DƖ yagɩ dɩbam. D'ɩ dʋna yəni ba magɩ dɩbam ba dɩ tɩga nɩ, yɩ ba ba fɔgɩ ba gʋɩ dɩbam. 10Dɩbam jɩgɩ Zezi tʋʋnɩ dɩm yaara yam doŋ mʋ d'ɩ ŋwɩa wʋnɩ maŋa maama, sɩ kʋ brɩ nɩ Zezi ŋwɩa kam mʋ wʋ dɩbam wʋnɩ. 11Dɩbam ŋwɩa kam wʋnɩ maŋa maama d'ɩ wʋ tʋʋnɩ ni nɩ mʋ, d'ɩ na sɛ Zezi tɩn ŋwaanɩ, sɩ kʋ pa Zezi ŋwɩa kam taa wʋ d'ɩ yɩra yalʋ na w'ʋ ba ya tɩ tɩn wʋnɩ. 12Kʋntʋ, dɩbam zɩgɩ tʋʋnɩ yigə nɩ mʋ maŋa maama, sɩ abam wanɩ 'a na ŋwɩa Wɛ tee nɩ. 13Kʋ maŋɩ kʋ pʋpʋnɩ Wɛ tɔnɔ kʋm wʋnɩ kʋ wɩ: "Amʋ na kɩ a wʋ-dɩdʋa dɩ Wɛ tɩn mʋ pɛ a ŋɔɔna." Dɩbam dɩ na jɩgɩ wʋ-dɩdʋa dɩ Wɛ kʋntʋ doŋ tɩn mʋ paɩ d'ɩ ŋɔɔnɩ DƖ cɩga kam. 14Dɩbam ye nɩ Wɛ mʋ bi d'ɩ Yuutu Zezi DƖ pa o yagɩ tʋʋnɩ, yɩ DƖ ta w'ʋ bi dɩbam dɩ, sɩ d'ɩ na ŋwɩa DƖ tee nɩ d'ɩ na ŋwɩ dɩ Zezi tɩn ŋwaanɩ. Kʋntʋ mʋ Wɛ w'ʋ pa dɩbam dɩ abam maama tɔgɩ daanɩ d'ɩ vu d'ɩ zɩgɩ DƖ yigə nɩ. 15D'ɩ na kɩ te maama tɩn yɩ abam zənə ŋwaanɩ mʋ. Kʋntʋ ŋwaanɩ, Wɛ w'ʋ vrɩ nɔɔna zanzan DƖ zaanɩ dɩm ŋwaanɩ, yɩ kʋ'ʋ pa ba taa kɩ-DƖ le zanzan yɩ ba zuli-DƖ kʋ ja gaalɩ. 16Kʋntʋ ŋwaanɩ mʋ d'ɩ b'a ga baarɩ. Kʋ na yɩ nabiinə yɩra yalʋ d'ɩ na jɩgɩ tɩn, ya kwɩn ya ve mʋ dɛ maama sɩ ya ba ya bugi. Kʋ daarɩ kʋ na yɩ d'ɩ jwəəru tɩm, Wɛ fɔgɩ DƖ kwɛ-tɩ mʋ dɛ maama. 17Lele kʋntʋ d'ɩ jɩgɩ yaara fɩnfɩɩn mʋ, yɩ ya b'a daanɩ. Ya nan w'ʋ pa d'ɩ ba d'ɩ na paarɩ-zulə zanzan Wɛ tee nɩ sɩ kʋ taa ve maŋa kalʋ na ba ti tɩn, yɩ paarɩ-zulə yam kʋntʋ w'ʋ tiini ya dwəni yaara yam ya na maɩ te tɩn. 18Kʋntʋ ŋwaanɩ mʋ d'ɩ wʋbʋŋa ba tɔgɩ lʋgʋ baŋa wəənu tɩlʋ na naɩ dɩ yiə tɩn. D'ɩ wʋbʋŋa nan tɔgɩ wəənu tɩlʋ na ba naɩ dɩ yiə tɩn mʋ. Bɛŋwaanɩ d'ɩ yiə na naɩ wəənu tɩlʋ tɩn yəni tɩ ba daana. Kʋ daarɩ tɩlʋ na ba naɩ dɩ yiə tɩn w'ʋ ta wʋra sɩ kʋ taa ve maŋa kalʋ na ba ti tɩn.


text: 1Pənɛntɛ tə́ paasəna mpi mpi Ɩsɔ Feesuɣu Naŋŋtʋ yeki na pə́ saa yəlaa tɔ pə tɔm ɩlɛ. Ma taapalaa ma caa kɛ́ sɩ mpi mpi pə saakʋɣʋ yəlaa tɔ ɩ́ nyɩ tampana nna a tɔɔ pə saa mpʋ tɔ. 2Ɩ́ nyəmá teu sɩ ɩ́ ka kɛʋ ma ta nyɩ ɩsɔnaa tɔ tɩɩŋ wei ɩɩ yɔɣɔtəɣɩ natəlɩ tɔ ɩ tɔm taa kɛ́ pə hana mə ɩsɛ na cʋɣʋlʋɣʋ fɛɩ. 3Pə tɔɔ maɣamaɣa kɛ ma caa sɩ ɩ́ nyɩ na ɩ́ tɛ mə taa sɩ yʋlʋ nɔɣɔlʋ ɩ fɛɩ wei Ɩsɔ Feesuɣu tiikiɣi na pʋntʋ lɩɩna pə waalɩ na ɩ́ tɔ sɩ Yesu kɛ́ mpusi tɔ. Na ye Feesuɣu Naŋŋtʋ ɩɩ tiikiɣi wei pʋntʋ kaa pəsɩ na ɩ́ tʋləɣɩ na ɩ́ yeki sɩ Yesu kɛlɛ Tacaa. 4Mpi mpi pə saakɩ yəlaa kɛ Ɩsɔ mpaaʋ taa tɔ pə wɛ ŋka ŋka kɛ́. Ama Ɩsɔ Feesuɣu kʋlʋmʋɣʋ ŋkʋ kʋ yekina na pə́ saakɩ yəlaa. 5Təma lapʋ wɛ fakasɩ fakasɩ. Ama Tacaa kʋlʋm ɩnɩ ɩ təma kɛ pa lakɩ. 6Kʋlapəm wɛ ŋka ŋka, ɩlɛ Ɩsɔ kʋlʋm ɩnɩ ɩ tʋɣʋna pa tənaɣa kʋlapəmnaa mpɛ pa təna. 7Ɩsɔ Feesuɣu hʋ́lə́ɣɩ́ paa wei ɩ kiŋ kɛ́ sɩ kʋ wɛɛ na kʋ yeki na pʋlʋ lapʋ saa pʋntʋ ɩlɛna pa təna pá hiki kʋpantʋ kɛ pə taa. 8Ɩsɔ Feesuɣu haa nɔɣɔlʋ ɩlɛɣɛ ləmaɣasɛɛ tɔm yɔɣɔtaɣa. Na Feesuɣu kʋlʋmʋɣʋ ŋkʋ kʋ ha nɔɣɔlʋ ɩlɛ tɔtɔ sɩ ɩ́ yɔɣɔtəɣəna nyəm. 9Ɩsɔ Feesuɣu kʋlʋmʋɣʋ kʋnɛ kʋ yekina na nɔɣɔlʋ náá tisiɣi Ɩsɔ tɔɔ kɛ́ yuŋ kɛ teu. Na kʋ́ haa nɔɣɔlʋ ɩlɛɣɛ kʋtɔntʋnaa waasʋɣʋ pəsʋɣʋ. 10Ɩsɔ Feesuɣu yeki na nɔɣɔlʋ náá lakɩ piti təma, na kʋ tʋɣʋ nɔɣɔlʋ ɩlɛ sɩ ɩ́ kpaaləɣɩ Ɩsɔ kʋheelitu, na kʋ yeki na nɔɣɔlʋ náá nyəŋ na ɩ́ faɣasəɣɩ alɔɣaa nyəntʋ na Ɩsɔ Feesuɣu nyəntʋ. Kʋ yeki na nɔɣɔlʋ ɩ́lɛ́ ɩ́ yɔɣɔtəɣəna tɔmnaa mpa nɔɣɔlʋ ɩɩ nɩɩkɩ tɔ, na kʋ yeki na nɔɣɔlʋ náá cɛkəɣəna-tɩ na ɩ́ tɛləsəɣɩ. 11Ɩsɔ Feesuɣu kʋlʋmʋɣʋ kʋnɛ kʋ taa kʋ tike kʋ lakəna pə tənaɣa mpʋ. Kʋ yeki na paa mpi mpi pə lapʋ saa paa wei kɛ́ ŋka ŋka ɩsɩɩ kʋ nɔkaa tɔɣɔ. 12Tampana tɔɔ Kilisiti wɛɛ kɛ́ ɩsɩɩ yʋlʋ tɔnʋɣʋ pilimile wɛʋ na kʋ́ wɛna nɔɔhɛɛ na niŋ na ŋkpaŋŋ na ɩsɛ na pə tənaɣa mpʋ tɔ. Tɔnʋɣʋ wɛʋ tɔ paa kʋ tɔɔ kʋ wɛna ḿpʋ́ɣʋ́ waanɩ waanɩ tɔ pə təna pə kpɛnta kʋlʋm kɛ́ sɩ tɔnʋɣʋ. 13Mpʋ tɔtɔɣɔ na ta təna, paa tə kɛ́ Yuta nyə́ma yaa tə ta kɛ Yuta nyə́ma, paa tə kɛ́ yomaa yaa kasaɣampiya, Ɩsɔ Feesuɣu kʋlʋmʋɣʋ ŋkʋɣʋ pa sɔna-tʋɣʋ Ɩsɔ lʋm sɩ tə́ kpɛntɩ ɩsɩɩ yʋlʋ tɔnʋɣʋ pilimile wɛʋ tɔ, na Ɩsɔ Feesuɣu kʋlʋmʋɣʋ ŋkʋ kʋ lʋm kɛ tə nyɔɔkɩ teu kɛ tá təna. 14Yʋlʋ tɔnʋɣʋ pilimile wɛʋ tɔ pə taɣa nɔɔhɛɛ tike yaa niŋ yaa ŋkpaŋŋ yaa ɩsɛ tike wɛnna. Ama pə tənaɣa mpʋ pə wɛnna kʋ tɔɔ. 15Nɔɔhəlɛ ka pəsɩ na tə́ tɔ sɩ: Ma ta kɛ niŋ tɔ, ma ta kɛ tɔnʋɣʋ? Paa tɩɩ yɔɣɔta mpʋ pɩɩ ləsɩ-tɛɣɛ tɔnʋɣʋ tɔɔ? 16Nkpaŋʋɣʋ ká pəsɩ na kʋ́ tɔ sɩ: Ma ta kɛ ɩsəlɛ tɔ ma ta kɛ tɔnʋɣʋ? Paa kʋ tɩɩ yɔɣɔta mpʋ pɩɩ ləsɩ-kʋɣʋ tɔnʋɣʋ tɔɔ? 17Na pə wɛʋ mpʋ tɔ, ye ɩsəlɛ tike təkoŋ wɛnna yʋlʋ tɔnʋɣʋ təna tɔɔ, pepeɣe yʋlʋ ká nɩɩna tɔm? Na ye ŋkpaŋʋɣʋ tike wɛnna, pepeɣe yʋlʋ ká nɩɩna sɔŋ? 18Tampana tɔɔ Ɩsɔ nɔka ɩsəna tɔ ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ lapa, ɩ tʋ yʋlʋ tɔnʋɣʋ tɔɔ kɛ́ paa mpiɣi waanɩ waanɩ. 19Ye kʋlʋməm ka wɛnna yʋlʋ tɔnʋɣʋ təna ɩlɛ pə taa kɛ́ yʋlʋ tɔnʋɣʋ ntɛ́. 20Ama yʋlʋ tɔnʋɣʋ na wɛʋ tɔ kʋ wɛna nɔɔhɛɛ na niŋ na ŋkpaŋŋ na ɩsɛ na pə tənaɣa ḿpʋ́ɣʋ́. 21Pə tɔɔ kɛ́ ɩsɛ ná kaa pəsɩ na á tɔ niŋ sɩ ye ɩ́lɛ́ ɩ fɛɩ pə lá ɩsəna? Na nyʋɣʋ ná kaa pəsɩ na kʋ tɔ nɔɔhɛɛ sɩ ye alɛ a fɛɩ pə lá ɩsəna? 22Pə fɛɩ ḿpʋ́ɣʋ́ paa pəcɔ, mpi mpi pə kɛ́ taaləm nyəm kɛ yʋlʋ tɔnʋɣʋ taa tɔ mpəɣəlɛ weesuɣu. 23Mpi tə nyənəɣɩ ḿpʋ́ɣʋ́ taaləm tɔ mpəɣɩ tə məla na tə́ seena na pə́ kəlɩ lɛmpənaa. Na pə kaasa lɛmpɩ, pəlɛ pə yaaʋ wɛ fɛɛlɛ, pəlɛɣɛ pa kələɣɩ ŋmɛsʋɣʋ təkulakula, 24na pə kəlɩ tá tɔnʋɣʋ tɔɔ lɛmpənaa mpi pɩɩ mʋnaa sɩ tə la mpʋ tɔ. Ɩsɔ lapa yʋlʋ tɔnʋɣʋ kɛ ḿpʋ́ɣʋ́ sɩ lɛmpɩ ɩ́ takəɣɩ lɛmpɩ waalɩ. 25Pə tɔɔ kɛ́ faɣasʋɣʋ fɛɩ yʋlʋ tɔnʋɣʋ tɔɔ. Ama pə təna mpi pə wɛ tɔnʋɣʋ tɔɔ tɔ pɩɩ nəɣəsəɣɩ təma tɔɔ kɛ́ tam kɛ́. 26Ye yʋlʋ tɔnʋɣʋ tɔɔ lɛmpɩ saləməɣɩ, pə təna pə saləməɣəna, na ye pa sama yʋlʋ tɔnʋɣʋ tɔɔ lɛmpɩ, pə təna pə samtʋ kɛ́. 27Mə təna ɩ́ kɛ́ Kilisiti tɔnʋɣʋ kɛ́, na paa mə taa wei ɩ kɛ́ Kilisiti tɔnʋɣʋ kʋnɛ kʋ tɔɔ pʋlʋpʋ kɛ́. 28Pə tɔɔ kɛ́ Ɩsɔ kpa tillaa kɛ Yesu sɛɛlaa kpekəle taa kɛ́ kancaalaɣa, pə waalɩ kɛ́ Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa, pɛlɛ pa waalɩ kɛ́ sɛɣɛsəlaa, pə waalɩ kɛ́ ɩ kpa piti təma lataa, na kʋtɔntʋnaa waasəlaa, na lɛlaa tentaa, na nyʋɣʋ nyə́ma, na mpa tɔmnaa mpa nɔɣɔlʋ ɩɩ nɩɩkɩ tɔ pa yɔɣɔtʋɣʋ saawa tɔ. 29Pa təna pa ta kɛ tillaa se, pəyele pa təna pa ta kɛ Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa yaa sɛɣɛsəlaa. Pa təna paa pəsəɣɩ piti təma lapʋ. 30Pə taɣa pa təna pa waasəɣəna kʋtɔntʋnaa, pəyele pə taɣa pa təna pa yɔɣɔtəɣəna na tɔmnaa mpa nɔɣɔlʋ ɩɩ nɩɩkɩ tɔ, yaa tɔmnaa mpɛ pa tɛləsʋɣʋ. 31Ye ɩ nyɩɩləɣɩ sɩ pʋlʋ lapʋ ɩ́ saa-mɛ, ɩ́ nyɩɩlɩ mpi pə kəla nyʋɣʋ tɔ. Maa hʋ́lɩ́-mɛɣɛ pənɛntɛɣɛ mpaaʋ ŋku kʋ kəla ɩ təna tɔ.


text: 1Amʋ Pooli wʋlʋ na yɩ Zezi Krisi tɩntʋŋnʋ tɩn mʋ pʋpʋnɩ tɔnɔ kʋntʋ. Kʋ daɩ nabiinə mʋ tʋŋɩ-nɩ, kʋ nan daɩ nɔɔnʋ mʋ tiŋi-nɩ sɩ a taa yɩ Zezi Krisi tɩntʋŋnʋ. Kʋ yɩ Zezi Krisi tɩtɩ mʋ kuri-nɩ, dɩdaanɩ d'ɩ Ko Wɛ dɩlʋ na bi-o DƖ pa o yagɩ tʋʋnɩ tɩn. 2D'ɩ ko-biə balʋ maama na wʋ amʋ tee nɩ tɩn dɩ jɔɔnɩ abam balʋ na yɩ Zezi kɔgɔ kʋm wʋ nɔɔna yɩ 'a zʋʋrɩ Galatɩ tɩɩnɩ dɩm nɩ tɩn. 3D'ɩ Ko Wɛ dɩ d'ɩ Yuutu Zezi Krisi w'ʋ pa abam yazurə dɩ yu-yoŋo. 4Zezi Krisi nan mʋ dɛ d'ɩ Ko Wɛ wʋbʋŋa na lagɩ te tɩn maama yɩ o sɛ sɩ o tɩ dɩbam lwarɩm ŋwaanɩ, sɩ o ma wanɩ o vrɩ dɩbam zɩm lʋgʋ baŋa wo-balwaarʋ tɩm wʋnɩ. 5Baŋa-Wɛ maŋɩ dɩ zulə mʋ sɩ kʋ taa ve maŋa kalʋ na ba ti tɩn. Amina. 6Abam na kɩ te tɩn nan mʋ pɛ amʋ yɩra sɔɔrɩ. Wɛ dɛ Zezi Krisi ŋwaanɩ mʋ DƖ kuri abam zaanɩ sɩ 'a ta'a yɩ DƖ nɔɔna, yɩ 'a laan da 'a zaŋɩ 'a ma 'a kwaga 'a ya dɩntʋ, sɩ 'a daarɩ 'a sɛ kwər-ywəŋə kadoŋ. 7Kʋ yɩ cɩga mʋ, kwər-ywəŋə kadoŋ daa tərə, kʋ na daɩ Zezi kwər-ywəŋə kalʋ d'ɩ na maŋɩ d'ɩ brɩ abam tɩn yɩranɩ. Amʋ nan tagɩ kʋntʋ, bɛŋwaanɩ nɔɔna badaara mʋ wʋ abam tɩtarɩ nɩ ba na kwaanɩ sɩ ba pipiri Zezi Krisi kwər-ywəŋə kam, yɩ ba paɩ 'a wʋbʋŋa vugimə. 8Nɔɔnʋ nan na tu 'a te yɩ o brɩ abam kwər-ywəŋə kadoŋ, yɩ ka daɩ Zezi kwər-ywəŋə kalʋ d'ɩ na maŋɩ d'ɩ brɩ abam tɩn, sɩ 'a yɩ sɛ kʋntʋ tu. Kʋ na maŋɩ kʋ yɩ dɩbam tɩtɩ wʋ nɔɔnʋ, naa kʋ na yɩ malɛka mʋ zɩ nuŋi wɛyuu, yɩ ka na brɩ abam kwər-ywəŋə kadoŋ, Wɛ w'ʋ cɔgɩ kʋ tu. 9Amʋ nan ta w'ʋ joori a fɔgɩ a ta nɩnɛɛnɩ dɩbam na maŋɩ d'ɩ ta kʋlʋ dɩ abam tɩn. Nɔɔnʋ na brɩ abam kwər-ywəŋə kadoŋ, yɩ kʋ daɩ Wɛ kwər-ywəŋə kalʋ 'a na maŋɩ 'a sɛ tɩn, Wɛ w'ʋ cɔgɩ kʋ tu. 10A na tagɩ kʋlʋ tɩn, kʋ daɩ nɩ a lagɩ sɩ nabiinə mʋ sɛ nɩ a na kɩ kʋlʋ tɩn maŋɩ, kʋ yɩ sɩ Wɛ mʋ sɛ nɩ a na kɩ te tɩn maŋɩ. A nan ba lagɩ sɩ a pa nabiinə wʋrʋ poli dɩ amʋ. A ya na lagɩ kʋntʋ, a b'a wanɩ a taa yɩ Zezi Krisi tɩntʋŋnʋ. 11A ko-biə-ba, a lagɩ sɩ 'a lwarɩ nɩ Zezi kwər-ywəŋə kalʋ amʋ dɛɛn na tɔɔlɩ a brɩ abam tɩn wʋ nuŋi nabiinə te. 12Kʋ daɩ nabiinu mʋ kwe-ka o pa-nɩ sɩ a tɔɔlɩ. Nɔɔn-nɔɔnʋ nan wʋ zaasɩ-nɩ-ka. Kʋ yɩ Zezi Krisi tɩtɩ mʋ vɩɩrɩ amʋ o kwər-ywəŋə kam. 13Abam maŋɩ 'a ni amʋ dɛɛn na tɔgɩ Zwifə cullu tɩm cwəŋə kam yɩ a kɩ te tɩn. A dɛɛn tiini a bɛɛsɩ Zezi nɔɔna bam, yɩ a ya kwaana sɩ a cɔgɩ ba kɔgɔ kʋm maama. 14Kʋ na yɩ a yuu donnə bam wʋnɩ, a dɛɛn sɛ Zwifə bam cullu tɩm a dwəni ba zanzan, amʋ dɛɛn na kwaanɩ a tɔgɩ d'ɩ nabaara bam cwe sɩm lanyɩranɩ tɩn ŋwaanɩ. 15Dɩ kʋntʋ maama, Wɛ kɩ-nɩ yu-yoŋo yɩ DƖ kuri-nɩ kʋ loori ba na w'ʋ lʋ-nɩ tɩn. DƖ laan ma bəŋi-nɩ sɩ a taa tʋŋɩ a pa-DƖ. 16Maŋa kalʋ DƖ wʋbʋŋa na lagɩ tɩn mʋ DƖ vɩɩrɩ-nɩ sɩ a lwarɩ DƖ Bu wʋm, sɩ a daarɩ a tɔɔlɩ o kwər-ywəŋə kam a brɩ dwi-gɛ tiinə. Maŋa kam kʋntʋ nɩ a wʋ ve a bwe nɔɔn-nɔɔnʋ woŋo ka ŋwaanɩ. 17Amʋ wʋ ve Zeruzalɛm sɩ a na balʋ na maŋɩ ba yɩ Zezi tɩntʋŋna ba loori amʋ tɩn. A nan yɔɔrɩ Arabi mʋ a vu. Kʋntʋ kwaga nɩ mʋ a laan joori a ba Damasɩ. 18Bɩna yatɔ na kɛ tɩn, a laan ma zaŋɩ a vu Zeruzalɛm sɩ a na Pɩyɛɛrɩ, sɩ d'ɩ lwarɩ daanɩ. A ma kɩ da fugə-yanu o tee nɩ. 19Amʋ daa wʋ nɛ Zezi tɩntʋŋnʋ wʋdoŋ a wəli da, kʋ na daɩ d'ɩ Yuutu Zezi nyaanɩ Zakɩ yɩranɩ mʋ a nɛa. 20A na pʋpʋnɩ wəənu tɩlʋ maama tɩn yɩ cɩga mʋ. Wɛ ye amʋ wʋ. Kʋ nan daɩ vwan mʋ a fɔga. 21Kʋntʋ kwaga nɩ, a laan ma zaŋɩ a tʋlɩ a vu Siiri dɩ Silisi tɩɩnɩ dɩm. 22Zezi Krisi nɔɔna balʋ na wʋ Zude tɩɩnɩ dɩm nɩ tɩn ya daa ta wʋ nɛ amʋ dɩ ba yi. 23Ba nan maŋɩ ba ni nɔɔna badaara na tɛ amʋ taanɩ ba wɩ: "Nɔɔnʋ wʋlʋ dɛɛn ya na bɛɛsɩ dɩbam tɩn laan mʋ zagɩ o kikiə, yɩ o wʋra o tɔɔlɩ Wɛ kwər-ywəŋə kam sɩ o pa nɔɔna ba ba sɛ Zezi Krisi, yɩ kʋ yɩ Zezi cwəŋə kam kʋntʋ mʋ o dɛɛn kwaana sɩ o ya cɔgɩ." 24Ba na ni amʋ taanɩ kʋntʋ tɩn, kʋ ma pa ba zuli Wɛ lanyɩranɩ.


text: 1Bɛɛ mʋ paɩ jara dɩdaanɩ kantɔgɔ yəni kʋ wʋ abam tɩtarɩ nɩ? Kʋ yɩ 'a fra na zʋʋrɩ wo-balwaarʋ tɩm mʋ te kʋ jɩgɩ 'a bɩcara kʋ yaara, yɩ kʋ paɩ jara wʋ 'a wʋnɩ. 2Abam yəni 'a paɩ 'a fra mʋ zʋʋrɩ wəənu yɩ 'a nan ba na-tɩ. Kʋ ma pa 'a lagɩ sɩ 'a gʋ nɔɔna. 'A yi tiini dɩ su wəənu zanzan yɩ 'a warɩ-tɩ 'a na. Kʋntʋ mʋ paɩ kantɔgɔ dɩ jara tui. 'A ba jɩgɩ wəənu tɩlʋ 'a na lagɩ tɩn, bɛŋwaanɩ 'a wʋ loori Wɛ sɩ DƖ pa abam. 3Abam nan na maŋɩ 'a loori Wɛ dɩ, DƖ b'a pa abam, bɛŋwaanɩ 'a ma wʋbʋŋ-lwaanʋ mʋ 'a loorə. 'A loori sɩ 'a ta'a ma kɩ 'a fra na zʋʋrɩ wo-balwaarʋ tɩlʋ tɩn mʋ. 4Abam ba tɔgɩ Wɛ dɩ cɩga. 'A yəri nɩ 'a fra na zʋ lʋgʋ baŋa wəənu 'a yɩ Wɛ dʋna mʋ na? Wʋlʋ maama na pɛ o fra zʋ lʋgʋ baŋa wəənu tɩm tɩn jigi Wɛ dʋm mʋ. 5'A yɩ ta'a bʋŋɩ nɩ kʋlʋ na pʋpʋnɩ Wɛ tɔnɔ kʋm wʋnɩ tɩn yɩ kafɛ mʋ, dɩ kʋ na wɩ: "Joro kʋlʋ Wɛ na kɩ d'ɩ bɩcara nɩ tɩn lagɩ sɩ kʋ yɩranɩ mʋ taa te dɩbam." 6Wɛ nan mʋ kɩ dɩbam yu-yoŋo kʋ ja gaalɩ. Kʋ daa ta pʋpʋnɩ Wɛ tɔnɔ kʋm wʋnɩ kʋ wɩ: "Wɛ vɩn balʋ na yɩ kamun-nyɩna tɩn, yɩ DƖ daarɩ DƖ zəni balʋ na tu ba tɩtɩ tɩn." 7Kʋntʋ tɩn, kwe-na 'a tɩtɩ 'a kɩ Wɛ jɩŋa nɩ, sɩ 'a daarɩ 'a vɩn sʋtaanɩ, sɩ dɩntʋ w'ʋ duri dɩ viiri 'a tee nɩ. 8Fʋfɔ-na 'a twɛ Wɛ, sɩ DƖ dɩ w'ʋ twɛ abam. Abam lwarɩm-kərə-ba, lɩ-na 'a jɩa wo-lwaanʋ dwi maama baŋa nɩ. Abam pipiri-nyɩna-ba, zarɩ-na 'a bɩcara sɩ 'a daa yɩ ta'a jɩgɩ wʋrʋ tɩle. 9'A pa-na 'a wʋ cɔgɩ 'a lwarɩm dɩm ŋwaanɩ, sɩ 'a nywanɩ 'a yigə 'a ta'a keerə. Pa-na 'a mwaanʋ tɩm ləni tɩ ji kərə, sɩ 'a wʋpolo kʋm ləni kʋ ji wʋ-cɔgɔ. 10Tu-na 'a tɩtɩ d'ɩ Yuutu wʋm yigə nɩ, sɩ o'o ja abam o pa 'a zaŋɩ. 11A ko-biə-ba, 'a yɩ ta'a ŋɔɔnɩ wo-balwaarʋ da-yɩranɩ. Wʋlʋ maama na ŋɔɔnɩ wo-balɔrɔ o ko-bu yɩra nɩ naa o cog-o tɩn, kʋntʋ tu ŋɔɔnɩ o cɔgɩ Wɛ niə yam mʋ yɩ o y'aalɩ-ya. Nmʋ nan na y'aalɩ Wɛ niə yam, kʋ brɩ nɩ n daa n ba tɔgɩ-ya mʋ, yɩ n ta kwəri n brɩ nɩ nmʋ mʋ yɩ sarɩya-diru. 12Wɛ yɩranɩ mʋ te DƖ niə yam, yɩ DƖ tɔgɩ-ya DƖ ma di nɔɔna taanɩ. Dɩntʋ yɩranɩ mʋ waɩ DƖ vrɩ nɔɔna DƖ yaga, naa DƖ cɔgɩ-ba ba vɩʋn ŋwaanɩ. Nmʋ nan bʋŋɩ nɩ n yɩ wɔɔ mʋ, sɩ n di n doŋ taanɩ? 13Fɔgɩ-na 'a cəgi, abam balʋ na yəni 'a tɛ 'a wɩ: "Zɩm naa jwaanɩ d'ɩ w'ʋ vu tɩʋ kʋdoŋ d'ɩ kɩ pipiu da bɩm d'ɩ na səbu" tɩn. 14'A yəni 'a tɛ kʋntʋ doŋ yɩ 'a yəri tɩga na w'ʋ pʋʋrɩ sɩ 'a ŋwɩa taa yɩ te. 'A ŋwɩa kam nan nyɩ dɩ kunu na li yɩ kʋ b'a daanɩ kʋ kɛ te tɩn mʋ. 15Kʋ ya maŋɩ sɩ 'a ta'a tɛ nɩ: "D'ɩ Yuutu Wɛ na sɛ yɩ d'ɩ jwa ta ŋwɩ, d'ɩ w'ʋ kɩ kʋlʋ d'ɩ na bʋŋɩ tɩn." 16Kʋ nan yɩ 'a pa 'a tɩtɩ kamunni mʋ dɩ 'a na w'ʋ kɩ wəənu tɩlʋ tɩn. Kamunni dɩm kʋntʋ dwi maama nan ba lana. 17Kʋntʋ tɩn, nɔɔnʋ wʋlʋ na ye kʋlʋ na lana sɩ o kɩ tɩn, o na wʋ kɩ, kʋ tu kɩ lwarɩm mʋ.


text: 1Wɛ na goni DƖ ni sɩ DƖ pa nɔɔna zʋ DƖ woro kʋm wʋ ba na siun tɩn daa ta wʋra. Dɩbam nan maŋɩ sɩ d'ɩ ta'a yɩrɩ d'ɩ tɩtɩ mʋ, sɩ nɔɔn-nɔɔnʋ yɩ zaŋɩ o ba o darɩ nɩ o wʋ zʋ Wɛ woro kʋm kʋntʋ wʋ. 2Dɩbam maŋɩ d'ɩ ni Wɛ kwər-ywəŋə kam, nɩnɛɛnɩ d'ɩ nabaara bam dɛɛn dɩ na ni-ka te tɩn. Bantʋ nan na ni-ka tɩn, ba wʋ pɛ ka ja kuri dɩ ba, bɛŋwaanɩ ba wʋ kɩ ba wʋ-dɩdʋa sɩ ba tɔgɩ Wɛ na tagɩ kʋlʋ tɩn. 3Dɩbam balʋ na kɩ d'ɩ wʋ-dɩdʋa dɩ Wɛ tɩn mʋ w'ʋ ba d'ɩ na siun DƖ woro kʋm wʋnɩ. Bɛŋwaanɩ Wɛ tagɩ bantʋ taanɩ DƖ wɩ: "Amʋ ban-zɔŋɔ kʋm pɛ a ta a du dɩ ba a wɩ: 'Amʋ brɩ a b'a pa-ba cwəŋə sɩ ba zʋ amʋ woro kʋm wʋ ba na siun.' " Wɛ na tagɩ kʋntʋ tɩn, kʋ daɩ nɩ DƖ ba jɩgɩ siun jəgə mʋ ba ŋwaanɩ. Kʋ zɩgɩ maŋa kalʋ Wɛ na kɩ lʋgʋ baŋa yɩ DƖ kɩ DƖ tɩtʋŋa yam maama DƖ ti tɩn, mʋ DƖ daarɩ DƖ sin. 4Wɛ tɔnɔ kʋm tagɩ da yarpɛ dɛ dɩm taanɩ kʋ wɩ: "Da yarpɛ dɛ nɩ mʋ Wɛ sin dɩ DƖ tɩtʋŋa yam maama." 5Wɛ nan tagɩ DƖ siun kʋm taanɩ DƖ wɩ: "Amʋ brɩ a b'a pa-ba cwəŋə sɩ ba zʋ amʋ woro kʋm wʋ ba sin." 6Kʋntʋ tɩn, d'ɩ nabaara balʋ na dɛ yigə ba ni Wɛ kwər-ywəŋə kam tɩn wʋ wanɩ ba zʋ DƖ woro kʋm wʋ ba sin, ba na vɩn DƖ ni tɩn ŋwaanɩ. Kʋntʋ ŋwaanɩ kʋ laan daarɩ sɩ nɔɔna badaara mʋ na cwəŋə ba zʋ. 7Mʋ kʋ kuri Wɛ daa ta tiŋi dɛ dɩdoŋ, kʋ na lagɩ kʋ ta nɩ zɩm, sɩ nɔɔna wanɩ ba zʋ DƖ woro kʋm wʋ ba sin. Kʋntʋ, bɩna zanzan na kɛ tɩn, Wɛ dɛɛn ta pɛ Davidi mʋ ta kʋlʋ dɩbam na maŋɩ d'ɩ ni tɩn o wɩ: "Abam zɩm na ni Wɛ kwərə kam, 'a yɩ zaŋɩ 'a digili 'a bɩcara." 8Zozwe dɛɛn ya na sɩɩnɩ o ja d'ɩ nabaara bam o vu o zʋ Wɛ woro kʋm wʋ sɩ ba sin, Wɛ ya daa b'a ŋɔɔnɩ siun dɛ dɩdoŋ taanɩ daga. 9Kʋntʋ mʋ d'ɩ ye nɩ cwəŋə daa ta wʋra zɩm, sɩ Wɛ nɔɔna na siun, nɩ DƖ tɩtɩ na sin da yarpɛ dɛ dɩm nɩ te tɩn. 10Wʋlʋ maama na zʋ Wɛ woro kʋm wʋ tɩn, wʋntʋ w'ʋ sɩɩnɩ o na siun dɩ o tɩtʋŋa yam, nɩ Wɛ dɩ dɛɛn na sin dɩ DƖ tɩtʋŋa yam te tɩn. 11Kʋntʋ ŋwaanɩ kwaanɩ-na 'a pa d'ɩ zʋ Wɛ woro kʋm wʋ sɩ d'ɩ na siun. Nɔɔn-nɔɔnʋ yɩ zaŋɩ o vɩn Wɛ ni sɩ o joori Wɛ kwaga nɩ, nɩ d'ɩ nabaara bam dɛɛn na kɩ te tɩn. 12Wɛ taanɩ dɩm jɩgɩ ŋwɩa yɩ dɩ dana lanyɩranɩ. Dɩ jɩgɩ ni dɩ dwe sʋ-lɔŋɔ kʋlʋ na jɩgɩ niə yale tɩn. Dɩ maa waɩ dɩ zʋʋrɩ nɔɔnʋ wʋ dɩ pɔɔrɩ o joro dɩ o bɩcarɩ wəənu maama daanɩ, yɩ dɩ daarɩ dɩ ye o swan dɩ o wʋbʋŋa maama na yɩ te tɩn. 13Kʋlʋkʋlʋ b'a wanɩ kʋ səgi Wɛ yigə nɩ. Woŋo kʋlʋ maama na wʋra tɩn yɩ jaja mʋ DƖ yigə nɩ. Kʋ yɩ dɩntʋ mʋ d'ɩ maŋɩ sɩ d'ɩ ba d'ɩ zɩgɩ DƖ yigə nɩ d'ɩ ta kʋlʋ maama d'ɩ na kɩ tɩn. 14Dɩbam nan jɩgɩ Wɛ kaanɩm yuutu o na yɩ kamunu o diini o vu o yi Wɛ-sɔŋɔ. Wʋm mʋ yɩ Wɛ Bu Zezi. Kʋntʋ ŋwaanɩ, pa-na d'ɩ sɛ Wɛ cwəŋə tɔgɩm lanyɩranɩ d'ɩ zɩgɩ kəŋkəŋ. 15Wɛ kaanɩm yuutu wʋm kʋntʋ nan daɩ wʋlʋ na ba jɩgɩ dɩbam balʋ na bwənə tɩn ŋwaŋa. O tɩtɩ dɩ nan nɛ yaara dɩ maŋɩm woŋo maama wʋnɩ, nɩ dɩbam dɩ na nɛ maŋɩm te tɩn. Nan dɩ kʋntʋ dɩ, o ta wʋ kɩ lwarɩm. 16Kʋntʋ ŋwaanɩ, pa-na d'ɩ ta'a jɩgɩ baarɩ sɩ d'ɩ wanɩ d'ɩ yi Dam-fɔrɔ Tu Wɛ jəŋə je, sɩ d'ɩ joŋi DƖ zaanɩ dɩm. Kʋntʋ mʋ Wɛ w'ʋ duri d'ɩ ŋwaŋa yɩ DƖ pa dɩbam zaanɩ, sɩ kʋ wanɩ kʋ zəni dɩbam maŋa kalʋ d'ɩ na lagɩ tɩn.


text: 1A ko-biə-ba, a soe abam lanyɩranɩ yɩ 'a fra jɩgɩ-nɩ. Abam paɩ a jɩgɩ wʋpolo, yɩ 'a ta w'ʋ pa a yuu zəŋi Wɛ yigə nɩ. A cilon-sonnu-ba, kwaanɩ-na 'a zɩgɩ kəŋkəŋ d'ɩ Yuutu tɔgɩm dɩm wʋnɩ. 2A nan loori Evodi dɩ Sintisi lanyɩranɩ, sɩ 'a ta'a jɩgɩ wʋbʋŋ-dɩdwɩ 'a na sɛ d'ɩ Yuutu wʋm tɩn ŋwaanɩ. 3A loori nmʋ dɩ, wʋlʋ na yɩ a doŋ tɩntʋŋnʋ cɩga cɩga tɩn, sɩ n zəni kaana bantʋ sɩ ba taa sɛ daanɩ, bɛŋwaanɩ ba dɛɛn tɔgɩ dɩ amʋ yɩ d'ɩ tiini d'ɩ tʋŋɩ d'ɩ tɔɔlɩ Wɛ kwər-ywəŋə kam, dɩ Klɩman dɩ balʋ maama na tɔgɩ dɩ amʋ ba tʋŋɩ tɩn. Wɛ maŋɩ DƖ pʋpʋnɩ bantʋ yɩra DƖ ŋwɩa tɔnɔ kʋm wʋnɩ. 4Ta'a kɩ-na wʋpolo maŋa maama 'a na ŋwɩ dɩ d'ɩ Yuutu wʋm tɩn ŋwaanɩ. A ta lagɩ a joori a ta nɩ, 'a ta'a kɩ wʋpolo. 5Pa-na nɔɔna maama lwarɩ 'a lanyɩranɩ wʋm ni nɩ, sɩ d'ɩ Yuutu wʋm maa bɩɩnɩ lele. 6Yɩ zaŋɩ-na 'a ta'a liə dɩ kʋlʋkʋlʋ. Woŋo maama wʋnɩ sɩ 'a ta'a warɩ Wɛ, 'a brɩ-DƖ kʋlʋ 'a na lagɩ tɩn sɩ DƖ zəni abam, sɩ 'a kwəri 'a ta'a kɩ DƖ le maŋa maama. 7Kʋntʋ mʋ Wɛ w'ʋ pa 'a bɩcara taa zurə, sɩ kʋ dwəni nabiinə na w'ʋ wanɩ kʋlʋ ba lwarɩ tɩn. Kʋ maa pa kʋlʋkʋlʋ b'a wanɩ kʋ cɔgɩ 'a bɩcara dɩ 'a wʋbʋŋa maama, abam na ŋwɩ dɩ Zezi Krisi tɩn ŋwaanɩ. 8A ko-biə-ba, kʋlʋ a na lagɩ a ma a guri tɩn, 'a ta'a jɩgɩ wəənu tɩlʋ na lana yɩ tɩ maŋɩ dɩ zulə tɩn wʋbʋŋa: kʋ na yɩ woŋo kʋlʋ maama na yɩ cɩga tɩn, naa woŋo kʋlʋ na jɩgɩ zulə tɩn, naa woŋo kʋlʋ na maŋɩ tɩn, naa woŋo kʋlʋ na ba jɩgɩ tusim tɩn, naa woŋo kʋlʋ na poli nɔɔna wʋrʋ tɩn, naa woŋo kʋlʋ na jɩgɩ tiə nɔɔna tee nɩ tɩn, sɩ 'a ta'a jɩgɩ-na wəənu tɩm kʋntʋ wʋbʋŋa. 9'A ta'a kɩ-na wəənu tɩlʋ amʋ na brɩ abam yɩ 'a sɛ-tɩ tɩn, kʋ na yɩ 'a na ni kʋlʋ a na taga, yɩ 'a na kʋlʋ a na kɩ tɩn. 'A na sɩɩnɩ 'a kɩ kʋntʋ, Wʋ-zuru Tu Baŋa-Wɛ w'ʋ ta wʋ 'a tee nɩ. 10A na ŋwɩ dɩ d'ɩ Yuutu Zezi tɩn, amʋ tiini a jɩgɩ wʋpolo, bɛŋwaanɩ kʋ daanɩ zanzan yɩ abam daa wʋ guli a gulə sɩ 'a wəli-nɩ, yɩ lele kʋntʋ 'a laan zəni-nɩ. Kʋ nan daɩ nɩ abam ba jɩgɩ a wʋbʋŋa mʋ ya, kʋ yɩ 'a wʋ nɛ cwəŋə mʋ sɩ 'a wəli-nɩ. 11A na tagɩ kʋntʋ doŋ tɩn, kʋ daɩ nɩ a na gɛ woŋo tɩn ŋwaanɩ. Woŋo maama wʋnɩ, amʋ mɩ sɩ a taa jɩgɩ wʋpolo dɩ kʋlʋ a na jɩgɩ tɩn. 12Yinigə na jɩgɩ-nɩ, amʋ ye a na w'ʋ ja a tɩtɩ te. A jɩjɩgɩrʋ nan na daga dɩ, a ta ye a na w'ʋ kɩ te. Woŋo maama wʋnɩ, amʋ ye a na w'ʋ kɩ te sɩ a taa jɩgɩ wʋpolo. A na jɩgɩ a di a wʋbʋŋa naa kana na jɩgɩ-nɩ, a jɩjɩgɩrʋ na daga naa tɩ na muri, amʋ ta ye a na w'ʋ kɩ te sɩ a taa jɩgɩ wʋpolo. 13Amʋ waɩ wəənu tɩm kʋntʋ maama a kɩa, Zezi Krisi na pa-nɩ dam tɩn ŋwaanɩ mʋ. 14Dɩ kʋntʋ dɩ, 'a kɩ lanyɩranɩ dɩ 'a na zəni-nɩ a yaara yam wʋnɩ tɩn. 15Abam Filipi tiinə tɩtɩ dɩ ye lanyɩranɩ nɩ, maŋa kalʋ a na puli a wʋra a tɔɔlɩ Wɛ kwər-ywəŋə kam a brɩ abam yɩ a laan nuŋi Masɩdʋanɩ nɩ tɩn, kʋ yɩ abam yɩranɩ mʋ wəli-nɩ. Zezi kɔgɔ kʋdoŋ daa tərə kʋ dɩ na pɛ amʋ woŋo, kʋ na daɩ abam yɩranɩ. 16A dɛɛn na wʋ Tesaloniki nɩ tɩn, abam tʋŋɩ a na lagɩ zənə yalʋ tɩn 'a pa-nɩ, yɩ kʋ daɩ kuni bɩdwɩ yɩranɩ. 17Kʋ nan daɩ nɩ amʋ lagɩ sɩ a taa joŋi abam pɛɛra yam m'a mʋ, kʋ yɩ nyɔɔrɩ dɩlʋ abam na w'ʋ na Wɛ tee nɩ ya ŋwaanɩ tɩn mʋ pɛ a jɩgɩ wʋpolo. 18Amʋ joŋi pɛɛra yalʋ maama abam na pɛ amʋ tɩn kʋ ja gaalɩ. A joŋi pɛɛra yalʋ 'a na kɩ Epafroditi jɩŋa nɩ sɩ o ja ba o pa-nɩ tɩn, yɩ kʋlʋkʋlʋ daa wʋ muri-nɩ. Abam pɛɛra yam nyɩ dɩ woŋo kʋlʋ 'a na mɛ 'a kaanɩ Baŋa-Wɛ yɩ kʋ lwəm ywəmmə tɩn mʋ. Wɛ nan joŋi 'a kaanɩm dɩm dɩ wʋpolo. 19Amʋ Tu Wɛ w'ʋ pa abam kʋlʋ maama 'a na gɛ tɩn Zezi yɩrɩ ŋwaanɩ, DƖ na jɩgɩ wo-laarʋ tɩlʋ na tiini tɩ dagɩ yɩ tɩ jɩgɩ paarɩ-zulə tɩn. 20Wɛ dɩlʋ na yɩ dɩbam Ko tɩn maŋɩ dɩ zulə mʋ maŋa maama. Amina. 21Jɔɔnɩ-na Wɛ nɔɔna balʋ na ŋwɩ dɩ Zezi Krisi tɩn maama 'a pa-nɩ. D'ɩ ko-biə balʋ na wʋ amʋ tee nɩ tɩn dɩ jɔɔnɩ abam. 22Wɛ nɔɔna bam maama jɔɔnɩ abam, kʋ na fɔgɩ kʋ dwe dɩdɩ balʋ na zʋʋrɩ Rom Pa-farʋ wʋm sɔŋɔ nɩ tɩn. 23Dɩbam Yuutu Zezi Krisi w'ʋ pa abam maama yu-yoŋo.


text: 1Maɣa Simɔŋ Piyɛɛ, Yesu Kilisiti təmlɛ tʋ na ɩ tillu. Tá Ɩsɔ na tá Yatʋ Yesu Kilisiti pa təŋa siɣisuɣu na pə́ yele na mpa pa tɛŋ pa taa na Ɩsɔ kɛ́ teu kɛ teitei ɩsɩɩ ta tɔɣɔ ma ŋmaa takəlaɣa kanɛ. 2Ɩsɔ ɩ́ hʋ́lɩ́-mɛɣɛ pɛɛlɛɛ na ɩ́ ha-mɛɣɛ alaafəya kɛ sɔsɔm kɛ nyəm mpi ɩ́ nyəmá ɩ́ na Tacaa Yesu tɔ pə tɔɔ. 3Ɩsɔ ɩnɩ ɩ ɩsɔɩtʋ toŋ hana-tʋɣʋ pə təna mpi pə yeki na tə́ matəɣəna-ɩ tɔ. Ɩnɩ ɩ yekina na tə nyəŋ wei ɩ yaa-tʋ sɩ tə́ hiki ɩ maɣamaɣa ɩ teeli na ɩ kʋpantʋ taa kɛ́ ta paa nyəm tɔ. 4Na pə tɔɔ kɛ́ mpi mpi ɩ sɩɩwa sɩ ɩ ká la-tʋ tɔ pə kɛ́ kʋpampam na pə tɔɔwa sɔsɔm pə tɩɩ fɛɩ. Na ye ɩ́ hika mpi Ɩsɔ sɩɩwa sɩ ɩ ká la tɔ, ɩlɛ ɩ́ ká pəsɩ na ɩ́ fiti kʋnyɩɩləŋ ɩsaɣaŋ wei ɩ ŋmakəla antulinya taa cənɛ tɔ ɩ niŋ taa na ɩ́ kpaɣa Ɩsɔ wɛɛtʋ. 5Ɩ́ tɛma mə taa na Ɩsɔ tɔ, tənɛ ɩnɩ tə nyʋɣʋ tɔɔ maɣamaɣa kɛ ɩ́ ká huli teu na ɩ́ tɔkɩ yaasi kʋpaŋ. Yaasi kʋpaŋ waalɩ ɩlɛna ɩ́ pɛɛkɩ nyəm. 6Na nyəm waalɩ ɩlɛna ɩ́ pɛɛkɩ tɩ tɔkʋɣʋ. Tɩ tɔkʋɣʋ waalɩ ɩlɛna ɩ́ pɛɛkɩ suulu. Na suulu waalɩ ɩlɛna ɩ́ pɛɛkɩ sɩ ɩ́ matəɣəna Ɩsɔ. 7Na Ɩsɔ matənaʋ waalɩ ɩlɛna ɩ́ pɛɛkɩ sɩ ɩ́ wɛɛ təma na leleŋ. Təma leleŋ waalɩ ɩlɛna ɩ́ pɛɛkɩ sɩ ɩ́ sɔɔləɣɩ təma. 8Yaasinaa kʋpama mpa pə mʋna ɩ́ tɔkɩ tɔɣɔlɛ. Ye ɩ́ wɛna-wɛ na pá tɔɔ sɔsɔm, paa la-mɛɣɛ kpelikpeka nyə́ma kɛ Tacaa Yesu Kilisiti nyəm tɔm taa, na ɩ́ kaa wɛɛ kaawaasasɩ. 9Ama wei ɩ fɛɩna yaasinaa panɛ tɔ, ɩ tɛɛ ɩ tɛɛ kɛ́ ɩ naakɩ, na ɩ wɛɛ kɛ́ ɩsɩɩ yʋlʋm. Na pə sɔɔna-ɩ təleŋŋ sɩ pa kpiisa ɩ lɔŋ ɩsaɣatʋ. 10Ma taapalaa, pə tɔɔ kɛ́ ɩ́ ká caalɩ mə tɩ na ɩ́ tɔkɩ yaaʋ mpi Ɩsɔ yaa-mɛ na ləsʋɣʋ mpi ɩ ləsa-mɛ tɔɣɔ teu. Pə taɣa pʋlʋ, ye ɩ́ tɔka mpʋ, natəlɩ tə kaa hu-mɛɣɛ paa pəcɔ. 11Mpʋ pɩɩ yelina na pá tʋlɩ-mɛɣɛ Tacaa na tá Yatʋ Yesu Kilisiti Kawulaɣa tam nyəŋka nɔɣɔ təyelele. 12Mpi pə tɔɔ ma wɛɛ na má tɔŋna-mɛɣɛ tɔm tənɛɣɛ tɔɔsʋɣʋ tɔɣɔlɛ. Ɩ́ tɛma-təɣɩ nyəm, haləna tampana tɔm nti ɩ mʋwa tɔ ɩ́ pɩɩ tə tɔm taa. 13Ye ma wɛna ma ɩsɛ, ma hʋʋ sɩ pə wɛ teu sɩ ma kʋtɔɔsʋtʋ tənɛɣɛ maa tɔɔsəɣɩ-mɛɣɛ tam na ɩ́ taa hɛɛ. 14Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, ma nyəmá teu sɩ nɔɔnɔɔ maa lɩɩ tɔnʋɣʋ kʋsəpʋɣʋ kʋnɛ kʋ taa na má tɛɛ, ɩsɩɩ Tacaa Yesu Kilisiti hʋla-m tɔ. 15Maa paasəna na má yelina-mɛɣɛ mpi pɩɩ tɔɔsəɣɩ-mɛɣɛ tɔm tənɛɣɛ paa ma kɔma na ma fɛɩ tɔ. 16Tampana tɔɔ ɩsəntɔ, pə taɣa mʋla nna yʋlʋlaɣatʋ lʋləsaa tɔ anəɣɩ tə tɔkaa na tə́ hʋləna-mɛɣɛ Tacaa Yesu Kilisiti kɔntɛ toŋ na toŋ nyəntɛ tɔm. Ama tə ná ɩ sɔsɔɔntʋ na ta ɩsəpee maɣamaɣa kɛ́. 17Tɩɩ wɛ timpi Tacaa Ɩsɔ kʋsa ɩ nyʋɣʋ na ɩ́ ha-ɩ teeli kɛ waatʋ wei Teeli sɔsɔ tʋ ɩnɩ ɩ lapa na pə́ yɔɣɔtɩ na ɩ́ nɩɩ sɩ: Ma luɣu tɛɛ Pəyaɣa ntɛ́ ɩnɛ ɩnɩ, ɩnəɣɩ ma laŋlɛ hʋlʋmənaa pə tɩɩ fɛɩ. 18Tá maɣamaɣa tə nɩɩna tá ŋkpaŋŋ kɛ waatʋ wei pə yɔɣɔta ḿpʋ́ɣʋ́ hatuu ɩsɔtaa kɛ́ tá na-ɩ tɩɩ wɛ pʋɣʋ katɛ nyəŋkʋ tɔɔ tɔ. 19Mpʋ ɩnɩ pə yelina na tə́ tɛ tá taa təkpataa na tɔm nti Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa ka kpaalaa tɔ. Na tə mʋna mɩɩ kena-təɣɩ teu. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, tə wɛ kɛ́ ɩsɩɩ fətəla wɛʋ səkpɛtʋɣʋ taa na ɩ́ naakɩ na halɩ pə́ kɔɔ pə́ fe tɔ. Tʋlʋmalʋɣʋ ká la na pə́ ná mə taa. 20Pə tənaɣa mpʋ ɩlɛ ɩ́ tɔɔsɩ sɩ yʋlʋ kaa pəsɩ na ɩ́ lu ɩ maɣamaɣa ɩ tɔm na ɩ́ sɛɣɛsɩ nti pa ŋmaa Ɩsɔ Tɔm taa sɩ cele tɩɩ la tɔ tə tɔɔ. 21Pə taɣa pʋlʋ, yʋlʋ nɔkʋɣʋ tike ɩɩ lʋləsəɣɩ cele tɔm natəlɩ. Ama Feesuɣu Naŋŋtʋ tʋkaɣana-təɣɩ yəlaa taa na pá yɔɣɔtəɣəna Ɩsɔ nɔɣɔ.


text: 1Bɩ jɛ ʋ bɩ, Sɛnt-Ɛspri bɩ ta Yeezuu m poo nɔ ʋ, kʋ Sʋtaana n a gɩnga ma. 2K'a a lɛ kʋsɩ dɔmɩm busi sinuu ʋ kan a gunuu ʋ kɩ bɩ, nɔ b'a nyasʋ. 3Sʋtaana n a zɔ ma, an a hɩ m, a ʋ: "Kʋ Woso Nyɩ n'ɩbɩɩ m, k'ɩ ka kʋ jaarɔ nɔɔn duro n a ba hɔbɩrɛ." 4Bɩ, Yeezuu a nyɩ bɔ nʋ, a ʋ: "N y'a gʋrsɩra ba Wosoci ʋ, n ʋ: Hɔbɩrɛ bɛɛ gʋaa n'a bɩm bala k'a mɩsɩrbaa ba y, bɩ lemim haay k'a nɩ bɔm Woso lɛ ʋ bɩ m." 5Sʋtaana n a gaa an ta m Zerizalɛm ʋ, an a der Wosocɛ bɩ mim ʋ. 6A n a hɩ m, a ʋ: "Kʋ Woso Nyɩ n'ɩbɩɩ m k'ɩ hɩr ɩ ɩ da tara ʋ, bala, n y'a gʋrsɩra ba, n ʋ: A lɛrɔ karɛ a malɛɛkarɔ ʋ, kʋ ŋ n'ɩbɩɩ busu a wɔrɔ ʋ k'ɩbɩɩ b'ɩ gəm zɛ y." 7Yeezuu n a hɩ m, a ʋ: "N y'a gʋrsɩra ba sɔ, n ʋ: Ɩ bɩ da Zuuba ɩ Woso lɛ ʋ y." 8Sʋtaana n a ya, an ta m ci gʋta mim ʋ, an durnya cirbəəro kʋrɔ hɩnka m kan ŋ paŋŋa kɩ, 9an a hɩ, a ʋ: "K'ɩbɩɩ kukurə zɛ mɔɔ taa, ɩ mɔɔ da ʋ, mɔɔ naa haay karɛ ɩbɩɩ ʋ." 10Yeezuu a nyɩ bɔ nʋ, a ʋ: "Ɩ jɛ bɔ mɔɔ jɩr ʋ, Sʋtaana! Bala, n y'a gʋrsɩra ba, n ʋ: Zuuba Woso y'a deem ɩbɩɩ nɩ yaa dam nɩ, ɩ da ʋ." 11Bɩ jɛ ʋ bɩ, Sʋtaana n a bɔ a jɛ ʋ, lɛɛm bɩ malɛɛkarɔ n bʋr, ŋnɩ bɩ hɔbɩrɛ ka ʋ. 12Yeezuu k'a a ma, n ʋ, n Zaan du lɔnnɔcɛ ʋ bɩ, a a hʋr, an ta Galilee ʋ. 13A n gɔɔta Nazarɛtɩ ʋ y. A hʋr a ʋ, an aa nyɩnta Kapɛrnawum ʋ. Kʋ m bɩ, an nɩ Galilee higʋta lɛ ra Zabɩlɔn kan Nɛftalii kɩ kʋrɔ wɔɔ barla. 14Yɩ a ʋ ncɩnaaʋ kʋ wosolɛsinnɩsorazaa Ezayii meerbaarɔ nɔɔn duro n kʋ yɩ. 15Zabɩlɔn tara, Nɛftalii tara, higʋta zaa, kʋrɔ kʋ ŋ nɩ Zʋrdɛn kɔ gəm la kan doro vantɔɔ kʋ ŋ nɩ Galilee ʋ rɔ wɔɔ kɩ. 16Do k'a nɩ monsigə ʋ bɩ lɛɛgure gandaara yɩ, gʋɔɔ kʋ ŋ nɩ zɛ kʋ ʋ kan zɛ hinni kɩ rɔ wɔɔ, lɛɛgure bʋr brɔɔ minto. 17A n a sa naa ma bɩ, Yeezuu a sɩŋŋɩda sa, an nɩ Woso lemim pa darɛ, an n'a hɩrɛ, a ʋ: "K'a bɔ a taam k'a sugur yɛ: Woso cirbəə b'a zɔ." 18Yeezuu k'a nɩ Galilee higʋta lɛ ra an nɩ tam bɩ, a gʋɔɔ yɩ hɩɩya: Sɩmɔɔn kʋ n n'a birm Pɩyɛɛr kan a danzaa Andɩr kɩ, ŋn'ɩ zaŋŋa zom higʋta b'ʋ, bala, zɔbənno m. 19A n a hɩ ŋ nɩ, a ʋ: "K'a bʋr a zu mɔɔ ʋ, mɔɔ y'awɔɔ bam gʋɔɔ kama zannɔ." 20Lɛɛm bɩ, ŋ y'a zaŋŋarɔ wɔɔ to, ŋn'ɩ zum Yeezuu ʋ. 21K'a ta lɛɛ bɩ, a Zakkɩ yɩ kan a danzaa Zaan kɩ, Zebedee nyɩnɔ m ŋn'ɩ kɔɔlʋʋ ʋ kan a zɩ Zebedee bɩ kɩ, ŋn'a zaŋŋarɔ bankam. A n ŋ bir. 22Ŋ n a bɔ a zɩ b'ʋ kan kɔɔlʋʋ bɩ kɩ lɛɛm, ŋn'ɩ zure a jɛ ʋ. 23Yeezuu gasʋ Galilee kʋ b'ʋ haay, an nɩ bɩmbɩrm, an nɩ hɔ dɩndam gʋɔɔ m zɩɩfʋrɔ sokʋmacɛrɔ wɔɔ ʋ, an nɩ Woso cirbəə lemim nyɩnta bɩ pa dam, an nɩ yaaba do haay waam kan kʋsɩ do haay kɩ zamaa bɩ bire ʋ. 24A tɔ bɔ lɛɛ haay ʋ, an ta kan Siirii kʋ kɩ haay, a m naa, n nɩ zɛm gʋɔɔ kʋ ŋ nɩ cicir bam yaaba do haay kan kʋsɩ do haay nɔ ʋ rɔ wɔɔ kɩ m: Gʋɔɔ kʋ zinəro n ta ŋ nɩ, parparlɔzannɔ, mɛgarɛzannɔ kɩ an ŋ waa. 25Zamaa cir gʋta nɩ zure a jɛ ʋ, a to ŋ y'a ʋ Galilee ʋ, Taraburo ʋ, Zerizalɛm kan Zidee kɩ, kan Zʋrdɛn kɔ gəm la kɩ.


text: 1Tɔɔsɩ teu sɩ pə təna pɩɩ la katɛ kɛ sɔsɔm kɛ kʋyɛɛŋ kantəkaɣa nyəŋ taa. 2Pə taɣa pʋlʋ, yəlaa ka wɛɛ mpa paa ka nyɔɔŋ na pa maɣamaɣa pa leleŋ pɛɛkʋɣʋ tɔ, liɣitee ɩsəlɛ taa kɛ́ paa nyənəɣɩ. Paa hɔ pa tɩ, na paa la ɩsəcaʋ. Paa yɔɣɔtɩ Ɩsɔ tɔɔ kɛ́ ɩsaɣatʋ, pa kaa seeki pa caanaa. Paa la fɔɔfɛɩnaa, pa kaa seeki Ɩsɔ. 3Paa la təkatɩɩ, pa kaa wɛɛna lɛlaa pətɔɔtəlɛ. Paa la nɔɔhɛɛ tɛɛ kuulaa na mpəle tɛləsəlaa na nyaŋ nyə́ma. Pa kaa sɔɔlɩ kʋpantʋ. 4Paa la kɔlɔmɔtɔ nyə́ma na pááná nyə́ma. Paa saŋ pa tɩ, na paa yele Ɩsɔ na pá paasəna mpi pə hɛɛsəɣɩ pa laŋa tɔ tike. 5Paa cɛsɩ ḿpʋ́ɣʋ́ ɩsɔ ɩsɔ kɛ́ sɩ pa təŋəɣɩ Ɩsɔsɛɛlɛ mpaaʋ pəyele pa kʋ pə toma kɛ pa taa. Yele yəlaa ɩsɩɩ mpʋ pə takanaa. 6Pa taa lɛlaa cɛŋəɣəna tɛɛsɩ taa na pá puɣusiɣi alaa mpa pɩɩ kantələɣɩ na pá teela ɩsaɣatʋ na kʋnyɩɩləŋ ɩnɩ ɩ təna ɩ kʋɣɩ-wɛ tɔ. 7Pə alaa pɛɛkəɣɩ tam kɛ́ sɩ pá sɛɣɛsəɣɩ-wɛ, pə́cɔ́ paa pa sɛɣɛsa-wɛ, paa pəsəɣɩ na pá cɛkəna tampana naalɩ. 8Ɩsɩɩ Yanɛɛsɩ na Yampəlɛɛ paa kpɛɛsəna Moisi tɔ, mpʋ tɔtɔɣɔ yəlaa panɛ pa kpɛɛsəɣəna tampana. Pa ləmaɣasɛɛ səpaɣa pa Ɩsɔsɛɛlɛ ta təŋ. 9Pa nyʋɣʋ kaa tasa kʋlʋɣʋ, mpi tɔ pɩɩ kuli pa waalɩ kɛ́ na yəlaa təna cɛkəna sɩ pa kɛ́ kʋmɛlɛməŋ. Yanɛɛsɩ na Yampəlɛɛ pa nyəntʋ ka lapa ḿpʋ́ɣʋ́ teitei kɛ́. 10Ye nyá ɩlɛ n təŋa ma sɛɣɛsʋɣʋ təna, na ma yaasinaa, na mpi pə lapʋ maa tʋ ma lotu taa tɔ, na ɩsəna ma tɛma ma taa na Ɩsɔ tɔ, na ma suulu, na ɩsəna ma sɔɔləɣɩ lɛlaa tɔ, na ma ɩsəlɛ sɛɛsʋɣʋ 11kɛ ma kʋnyɔntɔɣɔlɛnaa na ma wahalanaa taa. Pɔpɔtʋ fɛɩ leleŋ, ma paasaa kɛ́ na má tɔɣɔ kʋnyɔməŋ kɛ Antiyɔka na Ɩkʋniyɔm na Lisitəla, na nyá maɣamaɣa n nyəmá mpʋ. Ama Tacaa yapa-m pə təna pə taa. 12Aaɩ ḿpʋ́ɣʋ́ pə tɩɩ wɛɛ, mpa pa sɔɔlaa sɩ pá na Yesu Kilisiti pá kpɛntɩ na pá nɩɩna Ɩsɔ kɛ́ pa tɔntɛ təna taa tɔ ḿpʋ́ɣʋ́ paa tʋɣʋ-wɛɣɛ kʋnyɔŋ. 13Ama pə kaasa asaɣaa na puɣusilaa tɔ pɛlɛ pa ɩsaɣatʋ kaa wɛɛ tənaɣa. Paa puɣusiɣi lɛlaa kɛ ḿpʋ́ɣʋ́ na pá kpɛŋna pa maɣamaɣa tɔtɔ na pá puɣusiɣi. 14Ama nyá ɩlɛ, nyaa tɔkɩ teu kɛ sɛɣɛsʋɣʋ ŋku pa sɛɣɛsa-ŋ na ń mʋ-kʋ na n tɛma-kʋ na nyá taa tɔ. Tɔɔsɩ mpa paa sɛɣɛsa-ŋ sɛɣɛsəŋ ɩnɩ tɔ pa tɔɔ. 15Na ń tɔɔsɩ tɔtɔ sɩ hatuu nyá pəcaatʋ kɛ n nyəmá Ɩsɔ Tɔm naŋŋ nyəntʋ, na ntɩ tə pəsəɣəna na tə́ ha-ŋ laɣatʋ nti n ká lana na ń tɛ́ nyá taa na Yesu Kilisiti na pə ya nyá nyʋɣʋ tɔ. 16Ɩsɔ yelina na pá ŋmaa ɩ tɔm kɛ takəlasɩ taa. Na tə waasəɣɩ yəlaa, pə taɣa pʋlʋ, tə sɛɣɛsəɣɩ-wɛ na tə́ kisiɣina-wɛɣɛ pɔpɔtʋ, na tə́ taɣanəɣɩ-wɛɣɛ timpi timpi pa pəntəɣɩ tɔ, na tə́ hʋ́lə́ɣɩ́-wɛɣɛ ɩsəna paa təŋ tampana mammam kɛ pa kʋlapʋtʋ taa tɔ. 17Tə lakɩ ḿpʋ́ɣʋ́ sɩ tə taɣanəɣɩ Ɩsɔ yəlaa na pá te teu, na pá taa laŋ mpi paa lana pa təma kʋpana tɔ.


text: 1Bɩ jɛ ʋ bɩ, n n niigə gɔ ka mɔɔ ʋ, an bɔ kʋ ʋ kan hɔ makra barɛ gʋra kɩ, n n'a hɩ mɔɔ m, n ʋ: wuti, ɩ Wosocɛ bɩ makra ba kan mannɩjaa bɩ kɩ, k'ɩ gʋɔɔ kʋ ŋ nɩ Woso daŋ ʋ b'ʋ rɔ wɔɔ lɛ sa. 2Bɩ kʋ Wosocɛ jɛɛr bɩ nɩ, k'ɩ to maam, ɩ b'a makra ba y. Bala, a da n y'a ʋ doro vantɔɔ kʋ ŋ nɩ zɛm bɩ tʋntɔ tara mɩŋŋa bɩ ra mom busi a yaa hɩɩya nɔ ʋ rɔ wɔɔ wɔ ʋ. 3Bɩ mɔɔ y'a kam mɔɔ kasɛtɩzannɔ hɩɩyɔɔ wɔɔ m yɔrgɔrɔ huuro du a ma, ŋnɩ Woso lɛ si ŋnɩ so ra dɔmɩm tisi kan a zɔɔhɩra a busɔrdɩ kɩ nɔ ʋ. 4Kasɛtɩzannɔ hɩɩyɔɔ wɔɔ, oliviyee hɩɩyɔɔ wɔɔ m kan fɩtɩrɛ cɩntarahɔɔ hɩɩyɔɔ kʋ ŋ nɩ jɩnɩm durnya Zuuba taa rɔ wɔɔ kɩ m. 5Kʋ gʋaa ʋ k'a bʋnyaa ba ŋ nɩ, sɛ n nɩ bɔrɛ ŋ lɛ ʋ, an ŋ jɩnnɔ wɔɔ bɩ. Denter, kʋ gʋaa ʋ k'a hɔ bʋnyaa ba ŋ nɩ, a a ga m, k'an ga ncɩnaaʋ. 6Bala, ŋ y'ɩ lɛ m k'a brama ta, bɩ la b'a dam ma, an tɔkʋ ŋ wosolɛsinnɩsora meerbaa dɔmɩm ʋ y. Ŋ y'a da ma, ŋn'a ka hi n a lʋr ma. Ŋ y'a da ma ŋn'a ka fɩr do haay n bʋr durnya ʋ, dɔmɩm kʋ ŋ y'a ŋʋa ma. 7Bɩ kʋ ŋ kasɛtɩ bɩ ka ŋn'a nya, hɔnyaazaa k'a n'a tom yaa gandaa k'a nɔ tɛkka ba ʋ b'ʋ bɩ wutim yarm kan ŋ kɩ, an bʋr ŋ la, an ŋ zɩnzɛ. 8Ŋ gəəro wɔɔ gɔɔtam kʋ gʋta kʋ n n'a birm makra nɔ ʋ Sodɔm kan Eziptɩ kɩ bire ma. Bɩncɛ bɩ do n yɩ ŋ Zuuba bɩ wɔ ʋ gɔdarkʋra ma bɩ. 9Kʋrɔ y'a hʋnhɔ, do y'a hʋnhɔ, lemim y'a hʋnhɔ, kan tararɔ y'a hʋnhɔ kɩ zɛm bɩ dɩga ŋ gəəro ma dɔmɩm kaakʋ kan a kur kɩ, bɩ, ŋ bɩ yɛrɛ ŋ birle ma y. 10Durnyazannɔ y'a heer nyɔɔrɛ ŋ mim ma, ŋ nyɩntam heer nyɔɔ nɔ ʋ, ŋ ganwʋrɛ nyɔɔm kʋ ma, kʋ wosolɛsinnɩsorazannɔ hɩɩyɔɔ nɔɔn duro fɩr ka ŋ ma gʋta bɩ minto. 11Bɩ dɔmɩm kaakʋ kan a kur kɩ rɔ nɔɔn duro jɛ ʋ bɩ, Woso a ka mɩsɩrbaa hoonsi n gasʋ ŋ ʋ, ŋnɩ wuti, ŋnɩ jɩnjɩm. Bɩ, nyibəə gʋta gasʋ gʋɔɔ kʋ ŋ nɩ dɩgarɛ ŋ ma rɔ wɔɔ ʋ. 12Ŋ leer gʋta ma an a to brama, an n'a hɩrɛ ŋ nɩ, a ʋ: "K'a der naa ʋ!" Bɩ ŋ der brama warkʋ nɔ ʋ, ŋ jɩnnɔ wɔɔ mɩm m. 13Wakatɩ bɩ do ʋ bɩ, taranyiŋŋəre paŋŋazaa nyɩnta ʋ. Tara bɩ do nɔ ʋ, cɛ bu barla, cɛ deem wurgə haay, bɩ gʋaa tisi saanhɩna ɩ gɩnga tara bɩ nyiŋŋəre nɔ ʋ. Nyibəə gasʋ gʋɔɔ kʋ ŋ gɔɔta rɔ wɔɔ ʋ, ŋn'a lɛ bɔ brama Woso ʋ. 14Kʋsɩ hɩɩya hɔ bɩ cem. Ba "kʋsɩ" kaakʋ hɔ n nɩ zɛm lɛɛm na. 15Malɛɛka saanhɩna hɔ b'a huure bɩ hɛ: Leer gʋtɔɔ n a to brama, ŋn'a hɩrɛ, ŋ ʋ: "Wɔɔ Zuuba Woso kan a Krista kɩ y'a so durnya cirbəə b'ʋ kɛɛrɛ. A cirbəə bɩm dɔɔraa k'a nyarɛ ba ʋ nɔ ʋ." 16Gʋɔɔgusinno buhɩra a yaa si rɔ kʋ ŋ nɩ Woso taa rɔ wɔɔ, ŋn'ɩ nyɩntarɛ a cirbəəduuro ra rɔ wɔɔ kukurə zɛ, ŋn'a meer ku tara ma, ŋn'a daŋ ʋ, 17ŋn'a hɩrɛ, ŋ ʋ: "Wɔɔ ɩ barka darɛ ɩbɩɩ m Zuuba Woso paŋŋa k'a jire ba ʋ, ɩbɩɩ n ta ʋ, ɩ nyɩnta ʋ. Bala, ɩbɩɩ ɩ paŋŋa gʋta hɩnka ɩ ɩ cirbəə cɩnta. 18Tara cinno wuti nɔmaa m, b'ɩbɩɩ nɔmaa ɩ bʋr. Gəəno dʋdɔkarɛ dɔmɩm m naa, ɩbɩɩ zibəənyɩnɔ lɛsinnɩsorazannɔ ganwʋrɛ yɩrɛ dɔmɩm m naa, kan wosogʋɔɔ wɔɔ kɩ, gʋɔɔ kʋ ŋ nɩ nyi barɛ ɩbɩɩ tɔm nɔ wɔɔ kɩ, gʋɔɔ poorero kan gʋɔɔ gʋtɔɔ kɩ. Gʋɔɔ kʋ ŋ nɩ durnya zarm nɔ wɔɔ zɩnzɛrɛ dɔmɩm m naa." 19Bɩ jɛ ʋ bɩ, Wosocɛ k'a nɩ arzana ʋ b'a gʋ, gʋaasɩbabaa daka bɩ n a hɩnka Wosocɛ ʋ b'ʋ. Kɛɛrɛ bɩ, brama nyakɩrɔ, leerlo kan bramahəənsirero kɩ, taranyiŋŋəre kɩ lajaa paŋŋazannɔ kɩ nyɩnta ʋ.


text: 1Ŋ kyaŋweliye, wɩnyɩyɛla rɛ suu lee buloŋ, a gɔllɩ kɩ mʋrɩ nala anɩɩ ba yaa Wɩɩsɩ wɩdagɩla rɛ. Ɛɛwɩya, ma ta pese laa nala hʋ aa baa dɩ Wɩɩsɩ wɩya rɛ ba kɩ basɩ buloŋ kɩ di. Amɛ ma sʋnnɩ ba weliŋ na dɩ wɩya hʋ baa aa dagɩ kɔnɩ lɩɩ Wɩɩsɩ lee rɛ koo ba bɩ lɩɩ Wɩɩsɩ lee. 2Nyɛ rɛ ma sɩ kpa gyɩŋ nala hʋ aa basɩ Wɩɩsɩ wɩya hʋ aa yaa wɩtɩɩ abee ba nala hʋ aa nyɩya wɩya. Nal hʋ buloŋ ko basɩ anɩɩ Yesu Krisita ko tuu dʋnɩya no rɛ, a bɩrɩmɩ nihuwobiŋ, ʋ tɩɩna Wɩɩsɩ wɩya hʋ ʋ aa basɩ yaa wɩtɩɩ rɛ. 3Amɛ nal hʋ kɛ buloŋ aa baa dɩ Yesu Krisita bɩ lɩɩ Wɩɩsɩ lee a ko tuu bɩrɩmɩ nihuwobiŋ, ʋ tɩɩna Wɩɩsɩ wɩya hʋ ʋ aa basɩ yaa wɩnyɩyɛl lɛ. Ʋ yaa Krisita dɔŋ hʋ noŋ nal lɛ, ʋ duwoso hʋ mɛ lɩɩ ʋ lee. Ba foŋ laa sɩya basɩ Krisita dɔŋ noŋ nala no koyi wɩya rɛ. Lagɩlagɩ no sɩɩ bʋwaŋ, ba we dʋnɩya tɩyaŋ daha. 4Amɛ, ŋ balɩya, ma kɛ yaa Wɩɩsɩ biisi rɛ, a kaŋ wɩnyɩyɛla no dee, ba bɩ wuwo mʋrɩ ma, beewɩya Wɩɩsɩ Wiyesi Welii hʋ aa we ma tɩyaŋ, ʋ rɛ tee Sɩtaanɩ hʋ aa we dʋnɩya nala tɩyaŋ. 5Wɩnyɩyɛla no kɛ, ba yaa dʋnɩya no tɩyaŋ nala rɛ, aa kaŋ dʋnɩya no hakɩla a kɩ basɩ wɩya. Ɛɛ rɛ tɩŋ dʋnɩya nala mɛ aa gyegili kɩ nɩɩ ba wɩbasɩɩ. 6Amɛ á kɛ yaa Wɩɩsɩ biisi rɛ. Nal hʋ buloŋ aa gyɩŋ Wɩɩsɩ, ʋ aa gyegili kɩ nɩɩ á wɩbasɩɩ rɛ. Amɛ nal hʋ buloŋ aa bɩ yaa Wɩɩsɩ biye, ʋ bɩ laa nyʋwa gyegili kɩ nɩɩ á wɩbasɩɩ. Wɩɩ no rɛ á sɩ kpa gyɩma dɩ nal kɩdɩgɩ buloŋ wɩdagɩya lɩɩ Wɩɩsɩ Wiyesi Welii hʋ aa yaa wɩtɩɩ tɩɩna lee rɛ, koo dɩ ʋ wɩdagɩya lɩɩ Sɩtaanɩ, nal hʋ aa yaa wɩnyɩyɛl lee rɛ. 7Ŋ kyaŋweliye, ma leŋ dɩ á kyo dɔmɔŋ, beewɩya Wɩɩsɩ lee rɛ kyori lɩɩ. Ma nal hʋ buloŋ aa kyo ʋ dɔŋtɩŋsɩ, ʋ tɩɩna yaa Wɩɩsɩ biye rɛ, a gyɩŋ Wɩɩsɩ mɛ. 8Nal hʋ buloŋ aa bɩ kyo ʋ dɔŋtɩŋsɩ, ʋ tɩɩna bɩ gyɩŋ Wɩɩsɩ beewɩya Wɩɩsɩ rɛ yaa kyori. 9Wɩɩsɩ taa ʋ biidɩgɩ dʋŋ nɛ ʋ ko tuu dʋnɩya dɩ á tɩŋa ʋ tɩyaŋ a kaŋ mɩɩbol aa bɩ kaŋ tenii. Nyɛ rɛ Wɩɩsɩ daga tɩya ma anɩɩ ʋ kyo ma rɛ. 10Nyɛ rɛ yaa kyori tɩɩ: Ʋ bɩ kɩɩ nɩɩ ámaa rɛ fa kyo Wɩɩsɩ. Amɛ ʋ rɛ kyo ma, a ta ʋ Biye, ʋ ko tuu a kpa ʋ tɩɩ mɩɩbol lɩɩ wɩɩsʋlɩɩ, Wɩɩsɩ tɩŋ gɛɛ tɩyaŋ a kpa á wɩbɔmɔ kyɛ ma. 11Ŋ kyaŋweliye, Wɩɩsɩ aa kyo ma kɩŋkaŋ nyɛ, ʋ maga dɩ á mɛ kyo dɔmɔŋ gɛɛ rɛ. 12Nal buloŋ ha bɩ maakyiye na Wɩɩsɩ abee ʋ sɩɩ. Amɛ dɩ ámaa rɛ kyo dɔmɔŋ, á bee Wɩɩsɩ yaa kɩdɩgɩ rɛ, beewɩya ʋ leŋ á kyo dɔmɔŋ anɩɩ ʋ aa kyɛ gɛɛ rɛ. 13Wɩɩsɩ aa kpaa ʋ Wiyesi Welii hʋ we á tɩyaŋ nɛ tɩŋ á gyɩma anɩɩ á bee Wɩɩsɩ yaa kɩdɩgɩ rɛ. 14Ɛɛ mɛ dʋŋ daa. Á naa Yesu Krisita mɛ rɛ, a di daŋsɩya kɩ tɩya nala mɛ anɩɩ ʋ rɛ yaa Wɩɩsɩ biidɩgɩ dʋŋ hʋ ʋ aa taa ʋ ko tuu yaa dʋnɩya Laataal. 15Nal hʋ buloŋ aa laa di, a suri ʋ nyʋwa basɩ anɩɩ Yesu rɛ yaa Wɩɩsɩ biye hʋ, ʋ tɩɩna bee Wɩɩsɩ yaa kɩdɩgɩ rɛ. 16Kyori hʋ Wɩɩsɩ aa kana beel-ma, á tɩɩ paalɩ gyɩma ʋ rɛ, a yelli ʋ mɛ, beewɩya Wɩɩsɩ rɛ yaa kyori. Ma nal hʋ buloŋ aa we doŋ a kaŋ kyori, ʋ tɩɩna bee Wɩɩsɩ yaa kɩdɩgɩ rɛ. 17Ɛɛ daga nɩɩ ʋ leŋ á kyori su rɛ abeel-ʋ. Ɛɛwɩya, á bɩ sɩ fá kambɩŋ kyɛɛ hʋ ʋ aa sɩ di dʋnɩya sarɩya. Á mɛ kɔnɩ yaŋ bɩ sɩ fá wɩɩ buloŋ haŋ kyɛɛ hʋ, beewɩya á mɩɩbol tɩyaŋ á bee Krisita yaa kɩdɩgɩ rɛ. 18Lee hʋ kyori aa wee, kambɩŋ tuwo doŋ. Ɛɛwɩya, dɩ á kyori rɛ suwo abee Wɩɩsɩ, ɛɛ aa lɩɩ kambɩŋ buloŋ ta á tɩyaŋ nɛ. Nal hʋ aa gyɩma anɩɩ ba sɩ dɔgɩsɩ ʋ, ʋ rɛ kambɩŋ aa kana. Ɛɛ daga anɩɩ nal hʋ buloŋ aa fá Wɩɩsɩ kambɩŋ, ʋ kyori ha bɩ suwo abee Wɩɩsɩ. 19Wɩɩsɩ rɛ laa sɩya kyo ma, ɛɛ rɛ tɩŋ á mɛ wuwo kyo Wɩɩsɩ abee á dɔŋtɩŋsɩ. 20Dɩ nal lɛ baa ʋ kyo Wɩɩsɩ rɛ, aŋ haasɩ ʋ dɔŋtɩɩna, ʋ tɩɩna yaa wɩnyɩyɛl lɛ. Beewɩya, ɛɛ rɛ ɩ sɩ yaa kyo Wɩɩsɩ, nal hʋ ɩ aa bee na abee ɩ sɩɩ, aŋ haasɩ ɩ dɔŋtɩɩna, nal hʋ ɩ aa na? 21Wɩɩsɩ mɩra hʋ ʋ aa kpa biŋ ma rɛ nyɛ: Nal hʋ buloŋ aa kyo Wɩɩsɩ, ʋ maga dɩ ɩ kyo ɩ dɔŋtɩɩna mɛ rɛ.


text: 1- 2Mɩyaŋ Pɔɔl lɛ sabɩ teŋ no a kɩ tɩya ɩ Timoti ŋ biikyoolii. Á Tɩɩna Wɩɩsɩ kyɛrɩ tɩyaŋ nɛ ʋ lɩɩ ŋ dɩ ŋ yaa Yesu Krisita kpambɩya, aŋ tɩma ŋ dɩ ŋ gɔllɩ basɩ mɩɩbol hʋ Wɩɩsɩ aa wee nyʋwa baa á sɩ kana akuu á bee Yesu Krisita aa yaa kɩdɩgɩ wɩya, a tɩya nala. Á Kuwo Wɩɩsɩ abee á Tɩɩna Yesu Krisita bɔnyɛ abee ba sikii-fá abee ba fɩyɛlʋʋ sɩ we ɩ lee. 3Ŋ aa kyʋwalɩ Wɩɩsɩ hʋ ŋ bee ŋ naabaala buloŋ aa tɩŋ abee tɩdɩgɩ aŋgyʋwasʋ rɛ. Saŋa kɛ buloŋ dɩ mɩyaŋ nɛ ko kɩ kyʋwalɩ Wɩɩsɩ, ŋ aa kɩ liisi ɩ wɩya rɛ. 4Dɩ mɩyaŋ nɛ liisi gɛɛ hʋ ɩ gyɩ aa wɩɩ sɩnɩɩl saŋa hʋ ŋ beel-ɩ aa ta dɔmɔŋ, ŋ aa kyo dɩ ŋ bɩl na ɩ rɛ a kpʋ yʋwaŋ. 5Ŋ aa liisi gɛɛ hʋ ɩ aa laa Krisita wɩya di abee ɩ wɩtɩɩ buloŋ nɛ. Ɛɛ tɩɩ rɛ ɩ naha Lɔwɩsɩ abee ɩ naa Yunisi mɛ fa laa Krisita wɩya di. Ŋ gyɩma anɩɩ ɩ ha yaŋ sɩŋ gɛɛ tɩyaŋ nɛ. 6Ɛɛ rɛ tɩŋ ŋ kɩ liisi ɩ dɩ ɩ kaŋ Wɩɩsɩ bɔnyɛ kɩŋ hʋ kɩ tʋma weliŋ. Bɔnyɛ kɩŋ hʋ ʋ gyɩ aa kpaa tɩya ɩ saŋa hʋ ŋ gyɩ aa kpaa ŋ nosi dɔbɔ ɩ tɩyaŋ, a kyʋwalɩ Wɩɩsɩ tɩya ɩ hʋ. 7Beewɩya Wɩɩsɩ bɩ kpa ʋ Wiyesi Welii hʋ we á tɩyaŋ dɩ á kɩ fá kambɩŋ, amɛ ʋ kpa we á tɩyaŋ nɛ dɩ á kaŋ dee, a kaŋ kyori, aŋ gyɩŋ á tɩɩ kanɩɩ mɛ. 8Ɛɛ wɩya, ta leŋ dɩ á Tɩɩna Yesu wɩya basɩɩ yaa ɩ hɩɩsɩ. Aŋ ta leŋ dɩ mɩyaŋ, nal hʋ ba aa kuu ʋ wɩya kaŋ tɔ dɩya tɩyaŋ wɩya mɛ yaa ɩ hɩɩsɩ. Amɛ Wɩɩsɩ dee tɩyaŋ ɩ mɛ kaŋ weliŋ, a na ɩ tʋwara tol akuu ɩ aa basɩ Wɩɩsɩ wɩweliye hʋ wɩya. 9Wɩɩsɩ laa ma ta rɛ, a yɩrɩ ma dɩ á yaa ʋ nala. Ʋ bɩ kɩɩ nɩɩ á wɩyaalɩɩ kɩdɩgɩ buloŋ nɛ tɩŋ, amɛ Wɩɩsɩ tɩɩ bampaga abee ʋ bɔnyɛ tɩyaŋ nɛ ʋ tɩŋ Yesu Krisita tɩyaŋ a laa ma ta. Ʋ vʋʋlɩ biŋ nɛ faafaa buloŋ anɩɩ ʋ sɩ yaa wɩɩ no tɩya ma, ka dʋnɩya na piili. 10Amɛ nyɛ kɛ, Wɩɩsɩ tɩŋ á laataal Yesu Krisita koyi tɩyaŋ nɛ a daga ma ʋ bɔnyɛ. Krisita laa sʋʋ dee buloŋ nɛ, aŋ tɩŋ ʋ wɩweliye hʋ tɩyaŋ a daga ma ŋmanɩɩ hʋ á aa sɩ tɩŋa a kaŋ mɩɩbol aa bɩ kaŋ tenii. 11Wɩweliye no wɩya rɛ Wɩɩsɩ lɩɩ ŋ dɩ ŋ yaa kpambɩya, a basɩ ba kɩ tɩya nala, a kpa ba kɩ daga nala mɛ. 12Ŋ aa basɩ wɩweliye no rɛ tɩŋ ŋ kɩ na tʋwara no. Amɛ abee tʋwara no ŋ aa naa buloŋ, ka hɩɩsɩ bɩ kana ŋ, beewɩya ŋ gyɩŋ nal hʋ ŋ aa laa di rɛ. Ŋ laa di rɛ anɩɩ ʋ aa wuwo ʋ deŋ wɩɩ hʋ ŋ aa kpaa we ʋ nosi tɩyaŋ weliŋ nɛ a mʋ pele kyɛɛ hʋ Yesu Krisita aa sɩ mɩɩgɩ ko. 13Wɩya hʋ buloŋ ŋ fa aa daga ɩ yaa wɩtɩɩ rɛ. Ɛɛ wɩya, kaŋ ba weliŋ a kɩ tɩŋ ba. Laadii hʋ bee kyori hʋ ɩ aa kana akuu á bee Yesu Krisita aa yaa kɩdɩgɩ wɩya, yaa kuwokeri aŋ kaŋ gɛɛ weliŋ. 14Wiyesi Welii hʋ aa we á tɩyaŋ dee tɩyaŋ, kaŋ wɩweliye hʋ Wɩɩsɩ aa kpaa we ɩ nosi tɩyaŋ weliŋ. 15Ɩ gyɩma anɩɩ Krisitabiisi hʋ buloŋ aa lɩɩ Esɩya paalʋʋ fáá vɩya ŋ ta rɛ. Haalɩ Figyɛlusi abee Hɛmogyinisi buloŋ mɛ gba fáá vɩya ŋ ta rɛ. 16Amɛ ŋ aa sʋl Wɩɩsɩ rɛ dɩ ʋ fá Onisifɔrɔsɩ abee ʋ dɩya nala buloŋ sikii, beewɩya saŋa hʋ ŋ gyɩ aa we nɩtɔdɩya tɩyaŋ, ʋ gyɩ ville ko fɩyɛlɩ ŋ bembii rɛ weliŋ. Ʋ gyɩ bɩ fáá hɩɩsɩ anɩɩ ba aa kana ŋ tɔ nɩtɔdɩya tɩyaŋ wɩya. 17Ʋ gyɩ aa ko dɩ ʋ pele Roma paalʋʋ, ʋ gyɩ gɔllɩ kyɛ ŋ nɛ abee sɩfɩyasɩ a mʋ na ŋ. 18Wɩɩsɩ sɩ leŋ dɩ á Tɩɩna Krisita fá ʋ sikii kyɛɛ hʋ ʋ aa sɩ mɩɩgɩ ko. Ka ɩ tɩɩ mɛ naa gɛɛ ʋ gyɩ aa kyiyeli ŋ nɛ saŋa hʋ ŋ gyɩ aa we Ɛfiso tɩyaŋ.


text: 1Ma taapalaa, ma sɔɔla teu sɩ pənɛntɛ má tɔɔsɩ-mɛɣɛ Laapaalɩ Kʋpaŋ wei maa kpaala-mɛ tɔ, wei ɩ́ nɩɩwa na ɩ́ tɛmna-ɩ mə taa kɛ́ teu təkpataa tɔ. 2Laapaalɩ Kʋpaŋ ɩnɩ ɩ tɔɔ kɛ́ pə yapa mə nyʋɣʋ, ye ɩ́ tɔka-ɩ teu ɩsɩɩ maa sɛɣɛsʋɣʋ-mɛɣɛ-ɩ tɔ. Ye pə taɣa mpʋ ɩ́ tɛm mə taa tɔ yem tɔɔ kɛ́. 3Sɛɣɛsʋɣʋ sɔsɔɔʋ ŋku pa sɛɣɛsa má na maa sɛɣɛsɩ-mɛɣɛ-kʋ tɔɣɔlɛ sɩ: Kilisiti səpa tá ɩsaɣatʋ tɔɔ ɩsɩɩ Ɩsɔ Tɔm taa yɔɣɔtaa tɔ. 4Pa pima-ɩ ɩlɛna kʋyɛɛŋ tooso wule ɩ́ fe, na Ɩsɔ Tɔm taa ka yɔɣɔta ḿpʋ́ɣʋ́. 5Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ lɩɩ Piyɛɛ tɔɔ, pə waalɩ kɛ́ ɩ lɩɩ tillaa naanʋwa na naalɛ tɔɔ. 6Pə waalɩ waalɩ kɛ́ ɩ lɩɩ ɩ ɩfalaa mpa pa nyʋɣʋ kəla nasəlɛ na nɩɩnʋwa (500) tɔ pa tɔɔ kɛ́ nɔɣɔ kʋlʋmaɣa. Pa taa lɛlaa wɛna pa ɩsɛ, ama lɛlaa ná səpa. 7Pə waalɩ kɛ́ ɩ lɩɩ Saakɩ tɔɔ, Saakɩ tɔɔ lɩɩʋ waalɩ kɛ́ ɩ lɩɩ tillaa təna tɔɔ. 8Ɩ lɩɩ ḿpʋ́ɣʋ́ pa təna pa tɔɔ na pə́ tɛ, ɩlɛna ɩ́ lɩɩ ma wei ma wɛ ɩsɩɩ yʋlʋ wei pə hɔlʋsa kʋhɔlʋsʋ tɔ ma tɔɔ tɔtɔ. 9Tillaa taa səkpelu ntɛ́ má, na ma ta tɩɩ nəɣəsəna pá yaa-m tillu. Mpi tɔ, má naasaɣana Ɩsɔ sɛɛlaa kpeka. 10Ama Ɩsɔ pɛɛlɛɛ tɔɔ ɩlɛ, ma kɛ́ mpi ma kɛ́ ɩsəntɔ tɔ. Na pɛɛlɛɛ nna Ɩsɔ lapa-m mpʋ tɔ, a ta saalɩ yem. Ama a tɔɔ ma lapa təmlɛ na pə́ kəlɩ tillaa lɛmpa təna. Tampana pə taɣa ma toŋ taa kɛ́ ma lapənaa. Ama Ɩsɔ pɛɛlɛɛ nna ɩ hʋla-m tɔ a tɔɔ kɛ́. 11Pə tɔɔ kɛ́ paa ma cɔlɔɣɔ pɩɩ lɩɩnaa yaa pɛlɛ pa cɔlɔ, tá waasʋ ɩnəɣəlɛ, na nti ɩ́ mʋwa tɔɣɔlɛ. 12Ɩsənaɣa pə wɛɛ na mə taa lɛlaa tɔŋ sɩ sətaa kaa tɛ na pá fe? Pəyele Kilisiti fem na səm taa tɔ pə waasʋ kɛ tə wɛɛ na tə́ lakɩ. 13Ye tampana sətaa kaa tɛ na pá fe ɩlɛ pə wɛɛ sɩ Kilisiti ná tá fe ntɛ́. 14Na ye tampana Kilisiti taa fe ntɔ, tá waasʋ táá fɛɩna nyʋɣʋ tətʋlɛ, na ɩ́ taa nyɩ nti ɩ́ ká lana naani tɔ. 15Ye tampana sɩ sətaa kaa tɛ na pá fe, pɩɩ kula tá waalɩ kɛ́. Mpi tɔ, pə wɛ ɩsɩɩ tə tʋ Ɩsɔ kɛ́ tɔm ntɛ́. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, tá yɔɣɔtəna na tá nɔɔsɩ sɩ Ɩsɔ feesa Kilisiti pəyele yem. 16Mpi tɔ, ye sətaa ɩ taa tɛŋ sɩ pa fe, Kilisiti ná taa fe mpʋ. 17Na ye Kilisiti ɩ́ taa fe ntɔ, ɩ́ tɛm ḿpʋ́ɣʋ́ mə taa tɔ pə puɣusa-mɛɣɛ, na ɩ́ lepa mə ɩsaɣatʋ taa tɔtɔɣɔ. 18Na pə wɛɛ tɔtɔ sɩ mpa pa tɛma pa taa na Kilisiti haləna pa səm tɔ pa lepa. 19Ye tə wɛʋ na tá ɩsɛ kɛ ɩsəntɔ tɔ pə tɔɔ tike kɛ tə tɛɛləɣɩ Kilisiti kiŋ ɩlɛ yəlaa təna taa taɣalɛ asalaʋ nyə́ma maɣamaɣa. 20Ama tampana tɔɔ Kilisiti femaɣa sɩ pə́ hʋ́lɩ́ təkpataa sɩ mpa pa səpa tɔ paa tɛ na pá fe mpʋ tɔtɔ. 21Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, yʋlʋ lɛlʋ kɔnna səm, na lɛlʋ náá kɔna tɔtɔɣɔ sətaa feesuɣu tɔm. 22Yəlaa təna na Atam pa kpɛntaa kɛ́, pə tɔɔ kɛ́ pa səkɩ. Ama pá na Kilisiti pa kpɛntaa tɔɣɔ pa təna paa tɛ na pá kʋlɩ. 23Ama paa wei na ɩ looŋa kɛ́. Kilisiti kɛ pa taaləna feesuɣu kɛ pa təna pa taa, na kʋyaŋku ɩ ká kɔɔ tɔɣɔ pa təna mpa ɩ tɩ tɔ pɛlɛ paa fe. 24Pə waalɩ ɩlɛ pə kɔŋ tɛm ntɛ́. Pə taɣa pʋlʋ, Kilisiti ká wakəlɩ kawulasɩ təna, ɩ ká ləsɩ pəsʋɣʋ təna na ɩ́ yɔkɩ toma sɔsɔɔna təna na ɩ́ məŋna kawulaɣa na ɩ́ cɛla Tacaa Ɩsɔ. 25Pə taɣa pʋlʋ, pə wɛɛ sɩ Kilisiti ká tɔkɩ kawulaɣa kɛ ḿpʋ́ɣʋ́ haləna Ɩsɔ tɛ kolontunaa tənaɣa kəlʋɣʋ na ɩ́ məŋna-wɛɣɛ Kilisiti tɛɛ. 26Kantəkaɣa kolontu wei paa wakəlɩ tɔɣɔlɛ səm. 27Ḿpʋ́ɣʋ́ mɛɛ, Ɩsɔ Tɔm taa yɔɣɔtaa sɩ: Ɩsɔ məŋna pə tənaɣa Kilisiti tɛɛ. Na pa yɔɣɔtʋɣʋ mpʋ sɩ pə təna tɔ, pə hʋ́lə́ɣɩ́ təkelekele sɩ pa ta kpɛŋna Ɩsɔ wei ɩ tʋ pə tənaɣa Kilisiti tɛɛ tɔ. 28Pə təna pə kɔŋ pə́ məlɩ Kilisiti tɛɛ ɩlɛna Kilisiti maɣamaɣa wei ɩ kɛ́ pəyalʋ tɔ ɩ́ məlɩ Ɩsɔ wei ɩ məŋna pə tənaɣa ɩ tɛɛ tɔ ɩ́lɛ́ ɩ tɛɛ. Ɩlɛna Ɩsɔ tɔɣɔ kawulaɣa təkpataa kɛ pə təna pə tɔɔ. 29Ɩ́ maɣasɩ mpa pa yeki sɩ pá sɔɔ-wɛɣɛ Ɩsɔ lʋm kɛ sətaa lona tɔ na ɩ́ na. Pa tɛɛləɣɩ sɩ paa hiki weɣelɛ ɩlɛ yee? Na ye tampana tɔɔ sɩ sətaa kaa fe, pepe tɔɔ kɛ́ pa yeki na pá sɔɔ-wɛɣɛ Ɩsɔ lʋm kɛ pa lona? 30Na tá, pepe maɣamaɣa nyʋɣʋ tɔɔ kɛ́ tə wɩɩ tá tɩ na tə wɛ səm nɔɣɔ taa kɛ́ paa kʋyaŋku? 31Ma taapalaa, paa kʋyaŋku mɛʋmɛʋ taa kɛ́ ma wɛɛ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ kɛ́ ma heeliɣi-mɛɣɛ mpʋ, ma mʋɣʋləɣəna mə Yesu Kilisiti təŋʋɣʋ kɛ teu kɛ́. 32Ye atɛ cənɛ kawaaɣa nakəlɩ ka tɔɔ kɛ́ ma na taalɛ wontu tə suu haŋ kɛ Ɩfeesu cənɛ ɩlɛ pepeɣelɛ pə waasa-m? Ye sətaa kaa tɛ na pá fe tə́ la ɩsɩɩ yəlaa yɔɣɔtʋɣʋ tɔ sɩ: Tə́ tɔɣɔ na tə́ nyɔɔ kpakpaa, cele tɩɩ sɩ tɔ pə tɔɔ. 33Ɩ́ taa puɣusi mə tɩ, taapalaa asaɣaa kiŋ kɛ yaasi ɩsaɣaʋ tɛɛkəna. 34Ɩ́ cʋkɩ mə taa kɛ́ teu kɛ ɩsəna mpi pə wɛɛ tɔ na ɩ́ yele ɩsaɣatʋ. Mə taa lɛlaa ta nyɩ Ɩsɔ, ɩ́ tɛɛ ɩ́ fɛɩ fɛɛlɛ. 35Ntanyɩ nɔɣɔlʋ ná wɛɛ na ɩ́ maɣasəɣɩ sɩ ɩsənaɣa sətaa ká tɛ na pá fe ɩlɛ yee? Na pa tɔnəŋ ká wɛɛ ɩsənaɣalɛ? 36Kʋmɛlɛŋ nyá, n tuukuɣu pʋlʋ pəle kɛ atɛ tɔ, pəle ńtɛ́ tə saaləɣɩ tɛtʋ tɛɛ kɛ́ ɩlɛna hoole náá nyɔ. 37Pə taɣa pəle kɛ yem kɛ́ n tuuki? Pə pəsəɣɩ pə wɛɛ sɩ tɔɣɔnaɣa pəle yaa pʋlʋ kʋtutuum paa mpi. N ka tuukaɣa tɔ, pə fɛɩ ɩsɩɩ kaɣana pə nyɔʋ ɩsəntɔ na pə wɛ hatʋ tɔ. 38Mpi Ɩsɔ nɔkaa tɔ mpəɣɩ ɩ lakɩ na pəle ńtɛ́ tə́ nyɔ, na ɩ́ yeki na paa pəle nte tə nyɔ ɩsɩɩ tə wɛʋ tɔ. 39Weesiŋ nyəm təna tɔnəŋ fɛɩ kʋlʋməŋ, yəlaa tɔnəŋ wɛna ɩ mpaa na wontu nyəŋ ná wɛna ɩ́lɛ́ ɩ mpaa tɔtɔ. Sumasɩ tɔnəŋ wɛna ɩ mpaa kɛ́ na tiina tɔnəŋ náá wɛnna ɩ́lɛ́ ɩ mpaa tɔtɔ. 40Ɩsɔtɔnʋɣʋ taa nyəm wɛɛtʋ wɛɛ kɛ́ na atɛ nyəm wɛɛtʋ náá wɛɛ, na ɩsɔtɔnʋɣʋ taa nyəm wɛɛtʋ teu faɣana atɛ nyəm wɛɛtʋ teu. 41Ilim wɛna pə maɣamaɣa pə teu kɛ́, na ɩsɔtʋ náá wɛna ɩ́lɛ́ ɩ nyəm, na ɩsɔtʋlʋŋasɩ náá wɛna səlɛ sɩ nyəm na sɩ mpaa, na ɩsɔtʋlʋŋasɩ maɣamaɣa teu tɛɛ təma. 42Sətaa ká tɛ na pá fe tɔ ḿpʋ́ɣʋ́ paa wɛɛ. Pa piŋuɣu yʋlʋ tɔ, ɩ səpaɣa. Ama pɩɩ kɔɔ na yʋlʋ fe səm taa tɔ ɩɩ tasəɣɩ səpʋ. 43Pa piŋuɣu yʋlʋ tɔ ɩ fɛɩ teu se. Pəyele ɩ kɛ́ ɩcam kɛ́, ama pɩɩ kɔɔ na ɩ́ fe səm taa tɔ ɩ teu na ɩ toma pə taka. 44Pa piŋuɣu yʋlʋ tɔ, tɔnʋɣʋ kʋnɛɣɛ pa piŋ. Ama pɩɩ kɔɔ na yʋlʋ fe səm taa tɔ tɔnʋɣʋ ŋku ɩ ká lɩɩna tɔ kʋ kɛ́ ŋku Feesuɣu tɩ tɔɣɔ. Pə taɣa pʋlʋ, tɔnʋɣʋ kʋnɛ kʋ wɛɛtʋ wɛɛ kɛ́ na tɔnʋɣʋ ŋku Feesuɣu tɩ tɔ kʋlɛ kʋ wɛɛtʋ náá wɛɛ. 45Kʋpam kɛ́, Ɩsɔ Tɔm taa yɔɣɔtəɣɩ sɩ: Kancaalaɣa yʋlʋ ntɛ́ Atam na pə ŋma-ɩ tɔ pə tʋ-ɩ weesuɣu kɛ́. Ama waalɩ waalɩ Atam ná kɛ́ Ɩsɔ Feesuɣu ŋku kʋ haa weesuɣu tɔɣɔ. 46Pə taɣa wei Feesuɣu tɩ tɔ ɩnɩ ɩ caaləna lɩɩʋ. Ama tɔnʋɣʋ kʋnɛɣɛ, pə waalɩ kɛ́ wei Feesuɣu tɩ tɔ ɩ lɩɩwa. 47Atɛ tɛtʋ kɛ pa ŋmana kancaalaɣa Atam. Ama waalɩ waalɩ Atam ná lɩɩna ɩsɔtaa kɛ́. 48Mpa pa kɛ́ tɛtʋ tɔɔ nyə́ma tɔ pa nəɣəsəna wei pa ŋmana tɛtʋ tɔɣɔ, na mpa pa kɛ́ ɩsɔtaa nyə́ma tɔ pa nəɣəsəna wei ɩ lɩɩna ɩsɔtaa tɔɣɔ. 49Ɩsɩɩ tə nəɣəsənaʋ yʋlʋ wei pa ŋmana tɛtʋ tɔ, ḿpʋ́ɣʋ́ tɩɩ tɛ na tə́ nəɣəsəna wei ɩ lɩɩna ɩsɔtaa tɔ. 50Ma taapalaa nti ma yɔɣɔtəɣɩ tɔɣɔlɛ sɩ, yʋlʋ tɔnʋɣʋ ŋku pə ŋmawa na kʋ taa na caləm tɔ kɩɩ pəsəɣɩ na kʋ tɔɣɔ Ɩsɔ Kawulaɣa kɛ paa pəcɔ. Pəyele kʋsəpəm ná kaa pəsɩ na pə́ caɣa tam na pə́ kaa sɩ. 51Natəlɩ tə wɛnna na tə́ ŋmɛlaa, maa kuli-tɩ na ɩ́ ná. Ntəɣəlɛ sɩ tá təna tə kaa sɩ. Ama tá təna pɩɩ tɛ na pə́ laɣasɩ-tʋɣʋ wɛɛtʋ kɛ 52tɔm kʋlʋm tɔɔ kɛ́ kpakpaa ɩsɩɩ ɩsɛ cəpəlʋɣʋ kɛ waatʋ wei paa hʋlɩ akantəlɛ sɩ pə təna pə́ sɩɩ tənaɣa tɔ. Pə taɣa pʋlʋ, pá kɔma na pá hʋlɩ-tɛ, sətaa feŋ kɛ́, pa kaa tasa səpʋ, na pɩɩ laɣasɩ taɣa wɛɛtʋ kɛ kʋlaɣasʋ. 53Tampana tɔɔ ḿpʋ́ɣʋ́ mɛɛ, ɩsɩɩ mpi pɩɩ cakɩ tam tɔ pə kpaɣa mpi pə cakɩ tam tɔ na pə tʋ pə tɔɔ, na mpi pə səkɩ tɔ ɩsɩɩ pə kpaɣa mpi pɩɩ səkɩ tɔ na pə́ tʋ pə tɔɔ. 54Pə́ kɔma na mpi pɩɩ cakɩ tam tɔ pə́ kpaɣa mpi pə cakɩ tam tɔ na pə́ tʋ pə tɔɔ, na mpi pə səkɩ tɔ pə́ kpaɣa mpi pɩɩ səkɩ tɔ, ɩlɛ nti pa ŋmaawa Ɩsɔ Tɔm taa sɩ pa naŋta səm tənaŋnaŋ tɔ tə lapa tampana ntɛ́. 55Səm leɣe nyá akaɩtʋ wɛɛ? Səm leɣe nyá toma wɛɛ sɩ ń kʋ́? 56Ɩsaɣatʋ haana səm kɛ toma sɩ pə́ kʋ, na kʋsəsɩɩtʋ sɔsəɣəna ɩsaɣatʋ. 57Ama Ɩsɔ fɔɔ. Ɩnɩ ɩ yelina na Tacaa Yesu Kilisiti lakɩ na tə́ kələɣɩ. 58Pə tɔɔ ɩlɛ ma taapalaa kʋpama, ɩ́ tɔkɩ mə təɣɩ teu na pʋlʋ ɩ́ taa ciɣiti-mɛ. Paa kʋyaŋku ɩ́ sɛɛsɩ ɩsəlɛ na Tacaa təmlɛ lapʋ. Pə taɣa pʋlʋ, ɩ́ nyə́má sɩ mə́ na Tacaa ɩ́ kpɛntaa na ɩ́ lakɩ təmlɛ nte tɔ pə kaa saalɩ yem.


text: 1- 2Yesu aa naa nɩgyamaa hʋ gɛɛ, ʋ mʋ gyɩŋ hɔŋ dogimo nyuu tɩyaŋ, ka ʋ hatɩnna hʋ mɛ ko hɔŋ gol ʋ, ʋ piili kɩ daga ba abaa, 3"Nyusʋŋtɩmma rɛ yaa nala hʋ aa kpaa ba bayɩyɛla buloŋ we Wɩɩsɩ tɩyaŋ, ba aa rɛ sɩ di wɩɩsɩbee koro hʋ tɔnɔ. 4Nyusʋŋtɩmma rɛ yaa nala hʋ aa wii, Wɩɩsɩ sɩ fɩyɛlɩ ba bembiye. 5Nyusʋŋtɩmma rɛ yaa nala hʋ aa kaŋ ba tɩɩ kɩ hʋwɔlɩ, ba sɩ na kɩŋ hʋ wɩya Wɩɩsɩ aa wee nyʋwa baa ʋ sɩ kpa tɩya ba. 6Nyusʋŋtɩmma rɛ yaa nala hʋ aa kyo dɩ nal buloŋ yaa tɩpʋlʋŋ tɩɩna Wɩɩsɩ sɩya tɩyaŋ, Wɩɩsɩ sɩ tɩya ba ba wɩkyɛɛlɩɩ. 7Nyusʋŋtɩmma rɛ yaa nala hʋ aa fá nala sikii, Wɩɩsɩ mɛ sɩ fá ba sikii. 8Nyusʋŋtɩmma rɛ yaa nala hʋ aa kaŋ tɩpʋlʋŋ Wɩɩsɩ sɩya tɩyaŋ ba aa rɛ sɩ na Wɩɩsɩ. 9Nyusʋŋtɩmma rɛ yaa nala hʋ aa marɩ nala dɔmɔŋ. Wɩɩsɩ sɩ kaŋ ba yaa ʋ balɩya. 10Nyusʋŋtɩmma rɛ yaa nala hʋ ba aa dɔgɩsɩ akuu ba aa yaa wɩya hʋ aa kpaa ŋmanɩɩ Wɩɩsɩ sɩya tɩyaŋ wɩya. ba aa rɛ sɩ na wɩɩsɩbee koro hʋ tɔnɔ. 11Dɩ ba aa rɛ kuu ŋ wɩya a kɩ tʋʋsɩ ma, a nyɩya wɩya kɩ tɩya ma, ka wɩbɔŋ buloŋ aa bɩ maga dɩ ba kpa tɩya nihuwobiŋ ba kpa tɩya ma, aŋ pɛ kɩ dɔgɩsɩ ma, ma leŋ dɩ ma tenni fɩyɛlɩ. 12Ma leŋ dɩ ma tenni fɩyɛlɩ, dɩ ma kɩ gyʋwɔsɩ, beewɩya ma tuno yʋga rɛ wɩɩsɩbee tɩyaŋ. Ba aa dɔgɩsɩ ma nyɛ, ɛɛ tɩɩ rɛ ba fa dɔgɩsɩ Wɩɩsɩ tɩŋdaala hʋ aa laa sɩya ko ma tɩyaŋ mɛ. 13Ma kɩɩ gɛɛ rɛ anɩɩ yɩsɩ dʋnɩya nala buloŋ lee. Yɩsɩ sʋma, amɛ dɩ ʋ sʋmɩŋ nɛ ko lɩɩ, ɩ bɩl bɩ sɩ wuwo yaa dɩ ʋ sʋma. Ʋ aa mɩɩgɩ bɩrɩmɩ kɩtɔɔ rɛ, ba kpa yuwo ta nala nʋwɔsɩ kɩ baŋ. 14Ma kɩɩ gɛɛ rɛ anɩɩ pʋlʋŋ dʋnɩya nala buloŋ lee. Tɔɔ buloŋ aa sɩŋ dogimo nyuu tɩyaŋ, ʋ bɩ sɩ wuwo faŋa. 15Nal buloŋ mɛ aa kyɛ pʋlʋŋ ʋ dɩya tɩyaŋ, ʋ bɩ sɩ nyɔgɔ fɩŋtɩna gyʋʋ biŋ aŋ kpa gbaha kyige tɔ. Ʋ aa kpa saga fɩŋtɩŋdaaŋ tɩyaŋ nɛ, dɩ ʋ kyaanɩ tɩya nal buloŋ aa we dɩya hʋ tɩyaŋ. 16Ɛɛ tɩɩ rɛ ma mɛ maga dɩ ma kyaanɩ nala lee dɩ ba na wɩweliye hʋ ma aa yaa, a dannɩ ma Kuwo aa we wɩɩsɩbee tɩyaŋ. 17Ma ta bɩɩna anɩɩ ŋ ko dɩ ŋ paa Mɩrɩsɩ hʋ Moosi fa aa saba biŋ koo Wɩɩsɩ tɩŋdaala wɩdagɩya hʋ kɩdɩgɩ buloŋ ta rɛ? Ŋ bɩ ko dɩ ŋ paa ba ta, amɛ ŋ ko rɛ dɩ ŋ leŋ wɩya no su ba bʋʋsɛ. 18Wɩtɩɩ rɛ ŋ basɩ kɩ tɩya ma, dʋnɩya abee wɩɩsɩnyuu aa sɩ pɩɩsɩ mɔɔgɛɛ, Mɩrɩsɩ hʋ Moosi fa aa saba biŋ, ba bɩ sɩ lɩɩ ba kɩdɩgɩ, koo ba kɩdɩgɩ libiye mɛ gba ta, see dɩ mɩrɩsɩ no buloŋ su ba bʋʋsɩ. 19Nal hʋ buloŋ aa sɩ vɩya mɩrɩsɩ no kɩdɩgɩ ta, aŋ baa dɩ ʋ bɩ kaŋ tɔnɔ, aŋ kɩ daga ʋ dɔŋtɩŋsɩ dɩ ba kɩ yaa gɛɛ tɩɩ, ʋ tɩɩna bɩ sɩ na lee wɩɩsɩbee koro hʋ tɩyaŋ. Amɛ nal hʋ mɛ buloŋ aa tɩŋ Mɩrɩsɩ no, aŋ kɩ daga ʋ dɔŋtɩŋsɩ dɩ ba mɛ kɩ yaa gɛɛ, ʋ tɩɩna rɛ sɩ yaa nɩbal wɩɩsɩbee koro hʋ tɩyaŋ. 20Ŋ basɩ kɩ tɩya ma rɛ, see dɩ ma kaŋ tɩpʋlʋŋ a te Wɩɩsɩ Teŋ dɩdagɩla abee Farasiima hʋ, aŋ kɩ yaa wɩya hʋ Wɩɩsɩ aa kyɛ, dɩ gɛɛ daa, ma bɩ sɩ wuwo gyʋʋ wɩɩsɩbee koro hʋ. 21Ɛɛ rɛ Yesu bɩl basɩ tɩya ʋ hatɩnna hʋ a baa, "Ma nɩya anɩɩ faafaa hʋ tɩyaŋ Wɩɩsɩ gyɩ basɩ tɩya ma naabaala rɛ a baa, 'Ma ta kɩ kpʋʋ nala. Dɩ nal buloŋ nɛ ko kpʋ nal, ŋ sɩ di ʋ tɩɩna sarɩya."' 22Amɛ lagɩlagɩ no, ŋ basɩ kɩ tɩya ma rɛ, nal hʋ buloŋ aa naa baaŋ ʋ dɔŋtɩɩna nyuu tɩyaŋ, Wɩɩsɩ sɩ di ʋ tɩɩna sarɩya. Nal hʋ mɛ buloŋ aa baa dɩ ʋ dɔŋtɩɩna yaa nɩgyɔrɩ rɛ, ba sɩ kana ʋ mʋ di ʋ sarɩya. Nal hʋ mɛ buloŋ aa baa dɩ ʋ dɔŋtɩɩna yaa nɩtɔɔ rɛ, ʋ tɩɩna sɩ mʋ gyʋʋ diŋ. 23Ɛɛwɩya, dɩ ɩ rɛ kaŋ wɩɩsʋllɩ kɩna kɩ mʋ wɩɩsʋllɩ-kogu hʋ nyuu dɩ ɩ sʋla Wɩɩsɩ, aŋ liisi mʋ na anɩɩ ɩ yaa wɩɩ kyogi ɩ dɔŋtɩɩna rɛ, 24ʋ maga dɩ ɩ leŋ wɩɩsʋllɩ kɩna hʋ kogu hʋ sɩya tɩyaŋ nɛ aŋ mɩɩgɩ mʋ, dɩ ɩ bee ɩ dɔŋtɩɩna hʋ marɩ dɔmɔŋ, ka dɩ ɩ na mɩɩgɩ mʋ kpa kɩna hʋ a sʋla Wɩɩsɩ. 25Dɩ nal lɛ sama ɩ, a kana ɩ kɩ mʋ sarɩya lidiilii, yaa kuwokeri aŋ leŋ dɩ ma basɩ wɩɩ hʋ marɩ dɔmɔŋ ŋmanɩɩ tɩyaŋ lagɩ lagɩ aŋ na mʋ. Dɩ gɛɛ daa, ʋ sɩ kana ɩ mʋ we sarɩdiile nosi tɩyaŋ. Sarɩdiile hʋ mɛ sɩ kpa ɩ we porisi nosi tɩyaŋ, dɩ ba mɛ kana ɩ mʋ tɔ dɩyaŋ. 26Wɩtɩɩ rɛ ŋ basɩ kɩ tɩya ma, doŋ tɩyaŋ nɛ ɩ sɩ we a mʋ pele saŋa hʋ ɩ aa sɩ tuŋ kyɩŋ hʋ ba aa kere tɩya ɩ buloŋ teŋ. 27Ma nɩya dɩ ba baa dɩ ma ta kɩ sɔnnɔ 28Amɛ ŋ basɩ kɩ tɩya ma rɛ, nal hʋ buloŋ aa naa haaŋ a yaa ʋ kaŋ-pɩnɩɩ wɩya kayalŋa, ɩ tɩɩna kana ʋ pɩŋ nɛ gɛɛ. 29Dɩ ɩ sɩɩ rɛ kana ɩ we wɩbɔmɔ yayɩ tɩyaŋ, lɩɩ ta. Ɩ aa sɩ gyʋʋ wɩɩsɩbee koro hʋ abee sɩtogo, ʋ rɛ kpɩya ba aa kpaa ɩ yuwo we diŋ tɩyaŋ abee sɩya balɩya. 30Dɩ ɩ noŋ nɛ kana ɩ we wɩbɔmɔ yayɩ tɩyaŋ, kere ta. Ɩ aa sɩ gyʋʋ wɩɩsɩbee koro hʋ tɩyaŋ abee nokuu, ʋ rɛ kpɩya ba aa kpaa ɩ yuwo we diŋ tɩyaŋ abee nosi balɩya. 31Ba basa Wɩɩsɩ teŋ tɩyaŋ nɛ a baa, "Dɩ nal hʋ buloŋ nɛ aa kyɛ dɩ ʋ vɩya ʋ haaŋ, ʋ maga dɩ ʋ tɩɩna sabɩ haaŋ vɩyayɩ teŋ tɩya haaŋ hʋ anɩɩ ɩ vɩya ʋ rɛ." 32Amɛ lagɩlagɩ no, ŋ basɩ kɩ tɩya ma rɛ, dɩ baal buloŋ nɛ ko kuu wɩɩ kɩdɩgɩ buloŋ wɩya a vɩya ʋ haaŋ, dɩ haaŋ hʋ aa sɔnnɩ wɩya daa, ka dɩ haaŋ hʋ mɩɩgɩ mʋ yala badɩma, ʋ tɩɩna leŋ haaŋ hʋ yaa sɔŋsɔnnɩ rɛ. Nal hʋ mɛ buloŋ aa kpaa haaŋ ʋ bala aa vɩya, ʋ tɩɩna yaa sɔŋsɔnnɩ rɛ Wɩɩsɩ sɩya tɩyaŋ. 33Ma bɩl nɩya dɩ Wɩɩsɩ gyɩ basɩ tɩya faafaa nala rɛ a baa, "Dɩ ɩ rɛ ŋmɩyɛsɩ Wɩɩsɩ anɩɩ ɩ sɩ yaa wɩɩ, ta ko vɩya wɩɩ hʋ yayɩ. Amɛ yaa wɩɩ hʋ ɩ aa ŋmɩyɛsa baa dɩ ɩ sɩ yaa hʋ." 34Amɛ ŋ basɩ kɩ tɩya ma rɛ, dɩ mamaa rɛ aa kyɛ dɩ ma yaa wɩɩ, ma ta ŋmɩyɛsa Wɩɩsɩ. Ma ta ŋmɩyɛsɩ wɩɩsɩbee mɛ, beewɩya doŋ nɛ Wɩɩsɩ hɔŋ a kɩ deŋ dʋnɩya buloŋ. 35Ma ta ko ŋmɩyɛsɩ taŋha nyuu mɛ, beewɩya Wɩɩsɩ naasɩ liwiyesii rɛ gɛɛ. Ma ta ŋmɩyɛsɩ Gyerusalɛm mɛ, beewɩya Wɩɩsɩ, á Kuworibal hʋ, bee rɛ gɛɛ. 36Ma ta paalɩ ko kɩ ŋmɩyɛsɩ ma nyuni mɛ, beewɩya ma bɩ sɩ wuwo leŋ dɩ ma nyupʋŋdɩgɩ bɩl koo dɩ ʋ pʋllɩ. 37Dɩ wɩɩ rɛ ko maga dɩ ma baa 'Waa,' ma baa 'Waa.' Dɩ wɩɩ mɛ rɛ ko maga dɩ ma baa 'Aayɩ,' ma baa 'Aayɩ.' A lɩɩ gɛɛ hal tɩyaŋ, dɩ mamaa rɛ bɩl ko basɩ wɩɩ buloŋ, Sɩtaanɩ lee rɛ ʋ lɩɩ. 38Ma nɩya anɩɩ Wɩɩsɩ teŋ hʋ gyɩ bɩl daga rɛ abaa, "Dɩ nal lɛ tɔbɔ ɩ sɩɩ pʋrɩ, ɩ mɛ tɔbɔ tɩɩna sɩɩ pʋrɩ, dɩ nal lɛ ŋmaa ɩ nyɩŋ kyuri, ɩ mɛ ŋmaa ʋ nyɩŋ kyuri." 39Amɛ ŋ basɩ kɩ tɩya ma rɛ anɩɩ dɩ nal lɛ yaa ɩ wɩbɔŋ, ta yaa wɩbɔŋ tuŋ ʋ tɩɩna. Dɩ nal lɛ ŋmaa ɩ noduu kyaŋkpaŋ tɩyaŋ, kaŋ ɩ nogɔbɔ kyaŋkpaŋ mɛ bɩrɩmɩ tɩya ʋ dɩ ʋ ŋmaa. 40Dɩ nal lɛ sama ɩ, dɩ ʋ laa ɩ gabiye, wuri ɩ gabal mɛ pɛ tɩya ʋ. 41Dɩ nal lɛ fɩla ɩ dɩ ɩ kyʋŋ ʋ kyʋgɩsɩ a vala meeldaaŋ, leŋ dɩ ma bɩl vala meeldaaŋ a pɛ. 42Dɩ ɩ rɛ kaŋ kɩŋ, dɩ nal sʋla, kpa tɩya ʋ. Dɩ nal lɛ ko ɩ lee a kɩ kyɛ kɩŋ dɩ ʋ kyɩma, dɩ ɩ rɛ kana, kpa kyɩma ʋ. 43Ma nɩya dɩ ba baa dɩ ma kyo ma dɔŋtɩŋsɩ aŋ haasɩ ma dɔmɔ. 44Amɛ ŋ basɩ kɩ tɩya ma rɛ, ma kyo ma dɔmɔ aŋ kyʋwalɩ Wɩɩsɩ kɩ tɩya nala hʋ mɛ aa dɔgɩsɩ ma. 45Ɛɛ sɩ leŋ dɩ ma yaa ma Kuwo Wɩɩsɩ aa we wɩɩsɩbee tɩyaŋ balɩya. Ʋ leŋ ʋ wɩɩsɩ pɔsɔ kɩ we nɩbɔmɔ abee niweliye buloŋ tɩyaŋ nɛ, a leŋ duwoŋ nɩɩ kɩ tɩya niweliye abee nɩbɔmɔ buloŋ. 46Dɩ ɩ rɛ kyo nala hʋ aa kyo ɩ dʋŋ, ɩ bɩ sɩ kaŋ tuno wɩɩsɩbee tɩyaŋ. Beewɩya nɩbɔmɔ mɛ gba aa daga kyori no iriŋ nɛ. 47Dɩ ɩ rɛ tʋwasɩ ɩ kyaŋsɩ dʋŋ dɩ ba yaa ɩ nɩkyooliye, ɛɛ bɩ daga anɩɩ ɩ yaa wɩkyirikyi kɩdɩgɩ buloŋ beewɩya, nala hʋ aa bɩ gyɩŋ Wɩɩsɩ mɛ gba aa yaa gɛɛ rɛ. 48Ɛɛ wɩya ʋ maga dɩ ma yaa tɩpʋlʋŋ tɩmma rɛ aŋ ta kaŋ wɩkyogii buloŋ anɩɩ ma kuwo aa we wɩɩsɩbee tɩyaŋ aa yaa tɩpʋlʋŋ Tɩɩna gɛɛ.


text: 1Sising, mi betɔ wen wesara mbɔli hazu tomsi ha hio wi pɛ Sɔ ha Jérusalem. Ɛnɛ fin, ɛnɛ ade mɔ gbesi tuka mi tɔa ha hio eglize ha kandɔnu Galasi. 2Ha swe dimasi fɛt lɛma nde, ɛnɛ ndang ndang fɛt aku ma mbɔli ka lɛm nɛ kpaamɔ pɛ ɛnɛ, gde nɛtɛ hazu pam ha twa. Ɛnɛ ade mɛgi tuka nde, ka mi behɔ ha pɛ ɛnɛ, ɛnɛ awesiri fin ma mbɔli ha li mi na. 3Ɛnɛ aweki hio ma wi hazu nɛ ha Jérusalem nɛ mbɔli ka ɛnɛ wesara. Ka mi hɔa ha pɛ ɛnɛ, mi betomsi mbwa nɛ hio ma takarata hazu gba nɛ tazu hio wi haki. 4Nɛ ka lɛma nde, mi fin anɛ, ɔ benɛ gbesi. 5Mi bepen nɛ wal kandɔnu Masedoane. Nɛ ka mi gɔna haki kari, mi behɔ ha pɛ ɛnɛ. 6Mi nɛ hɛl mɛ dung hinɛ ɛnɛ ma ngimɔ, mana ngimɔ gangmɔ fɛt. Hapata, ɛnɛ lɛma gde mi ha wal ka mi ngoya nɛ ang. 7Kpasawen, mi ngoy pen ha soko ɛnɛ nɛhasa na. Ma, mi ngoy bhɔn hinɛ ɛnɛ ma ngimɔ ing, ka Kongawan ngoya. 8Mi bedung hakɛ ha Efeze gbo ha swe Pantekote. 9Hazu hakɛ, Sɔ gbosasa dede wal ha mi tuka nde, mi ade tom pɛa nɛkpasa, ngase wi nɛdɔka ha sungoro mi. 10Ka Timothée hɔa ha pɛ ɛnɛ, ɛnɛ aba wɛnɛ nɛ dede kɔ tuka nde, wɛnɛ adung nɛ totɛ. Hazu wɛnɛ ha dea tom pɛ Kongawan gbesi tuka mi. 11Hazu ɛngi, ka ma wi ndang abhɛsiri wɛnɛ na. Hapata, ɛnɛ gde wɛnɛ ha wal nɛdedea tuka nde, wɛnɛ akifiri nɛ dede sila tɛ kpa mi. Hazu ɔ hinɛ hio ya ha Christ hakɛ ha kera wɛnɛ. 12Ka bo nɛ̂ pɛ ya ɔ, Apolos, mi nɔsasa wɛnɛ ngimɔ nɛdɔka nde, wɛnɛ anɛ hinɛ hio olo ya ha pɛ ɛnɛ. Ma, a ngoy nɛa sising na. Ka wɛnɛ kpaa dede ngimɔ, a benɛ bin. 13Ɛnɛ ayang la, nɛ dung nɛ nɔa nging ha mɛkara Christ. Ɛnɛ de mɔ fɛt tuka hio kpasa wei, nɛ ɛnɛ adung nɛ ngatɛ. 14Ɛnɛ angoy may ha deamɔ pɛ ɛnɛ fɛt. 15Hio ya mi, ɛnɛ ingɔ nde, Stefanas hinɛ hio wi mɛ twa pɛa fɛt nɛ̂ hio bosi wi ka mɛkara Christ ha kandɔnu Akai. Nɛ mbwa haa tɛ mbwa fɛt ha tom gbakara hio wi pɛ Sɔ. Mi mbo ɛnɛ nde, 16ɛnɛ aze nu hio wi tuka mbwa, nɛ nu wi fɛt ka gbɛngsi tɛ ha dea tom hinɛ mbwa. 17Mi nɛ totɛ hazu tɛa pɛ Stefanas, Fortunatus nɛ Akaikus. Mbwa hapɛtɛ mi ha bhandi pɛ ɛnɛ. 18Mbwa gasasa sila mi gbesi tuka mbwa bagasisi sila ɛnɛ. Ɛnɛ aba hio wi tuka mbwa nɛ zioa. 19Hio giliwi mɔ hio eglize ha nu Azi fana ɛnɛ. Akilas nɛ Priscille hinɛ giliwi mɔ eglize ka wesiri may ha twa pɛ mbwa fana ɛnɛ nɛdedea nɛ ling Kongawan. 20Hio ya ha Christ hakɛ fɛt fana ɛnɛ. Ɛnɛ fan may nɛ duyo mbuku tuka hio nzɔy wi pɛ Sɔ. 21Yo nɛ̂ mi Paul, ka ngɛriki fani ɛngɛ nɛ tɛ kɔ mi. 22Ka ma wi ngoy Kongawan na, fomi pɛ Sɔ aba wɛnɛ. Maranata! Kongawan pɛ ɔ, mɛ tɛ! 23Kongawan Jésus ade dede sila ha tɛ ɛnɛ. 24Mi ngoya ɛnɛ fɛt! Nɛ wal Jésus-Christ ɔ ha dea sɔy hinɛ may!