text: 1Ɩɩ naa ɩsəna ɩsɔtaa Kawulaɣa nəɣəsənaa tɔɣɔlɔ. Sɔsɔ nɔɣɔlʋ ɩ kʋləna tanaŋ ahula tɛɛ təpam sɩ ɩ caa apaa nyə́ma na ɩ́ tʋ ɩ lɛsɛŋ taalɛ taa. 2Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ tisaa sɩ: Ilim ɩ́ tɛma maa fɛlɩ-mɛɣɛ liɣitee nyəɣəlʋɣʋ kʋlʋmʋɣʋ kʋlʋmʋɣʋ. Ɩlɛna ɩ́ heeli-wɛ sɩ: Ɩ́ tɛɛ na ɩ́ luŋ ma taalɛ taa. 3Ilim kɔma na pə́ kpa pəcɔ ɩlɛna ɩ́ tasa lɩɩʋ na ɩ́ maɣana napəlɩ, pɛlɛ pa caɣa yem kɛ́ nɔnɔɣɔ tɛɛ. 4Tənaɣa ɩ heela pɛlɛ sɩ: Ɩ́ tɛɛ ma lɛsɛŋ taa, maa fɛlɩ-mɛɣɛ ɩsəna pə nəɣəsənaa tɔ. 5Ɩlɛna pɛlɛ pá tɛɛ. Ḿpʋ́ɣʋ́ sɔsɔ ɩnɩ ɩ kɔma na ɩ́ tasa lɩɩʋ kɛ ilim sikuɣu na ɩ́ hiki napələɣɩ mpʋ tɔtɔ. Pə kɔma na pə́ tala ilim hʋʋʋ ɩlɛna ɩ́ tasa lɛlaa kɛ hikuɣu na ɩ́ pona ɩ taalɛ taa tɔtɔ. 6Pə kɔma taanaɣa ilim ɩlɛna ɩ́ lɩɩ na ɩ́ maɣana napəlɩ, pɛlɛ pa caɣa nɔnɔɣɔ tɛɛ. Ɩlɛna ɩ́ pɔɔsɩ-wɛ sɩ: Pepe tɔɔ kɛ́ ɩ́ caɣa yem kɛ mpʋ? 7Ḿpʋ́ɣʋ́ pɛlɛ pa cɔ-ɩ sɩ: Tə ta hiki wei ɩ ká kpaɣa-tʋɣʋ təmlɛ tɔɣɔ. Tənaɣa ɩ tɔma sɩ: Ye mpʋ, ɩ́ polo ma lɛsɛŋ taalɛ taa yaa. 8Ilim kɔma na pə́ tɛ ɩlɛna sɔsɔ ɩnɩ ɩ́ yaa ɩ təmlɛ tɔɔ nyənllʋ na ɩ́ tɔmɩ-ɩ sɩ: Tɔʋ, yaa apaa nyə́ma mpɛ na ń fɛlɩ-wɛɣɛ pa liɣitee. Caaləna mpa pa təkəna kpaɣaʋ tɔ na ń tɛɛsəna mpa pa caala kpaɣaʋ tɔ. 9Ḿpʋ́ɣʋ́ mpa ɩ ka hika taanaɣa ilim tɔ pɛlɛ pa kɔma na pá hiki liɣitee nyəɣəlʋɣʋ nyəɣəlʋɣʋ. 10Ḿpʋ́ɣʋ́ mpa pa caala təmlɛ taa kɛ́ sʋʋʋ tɔ pa hʋʋwa sɩ mpɛ pa nyəna ká kəlɩ panɛ pa nyəna. Ama liɣitee nyəɣəlʋɣʋ nyəɣəlʋɣʋ kɛ́ pa cɛla-wɛ. 11Sɔsɔ ɩnɩ ɩ fɛlʋɣʋ-wɛɣɛ mpʋ tɔ pə ta maɣa-wɛ. 12Ɩlɛna pá tɔ sɩ: Mpa pa kɔma nɔɔnɔɔ tɔ kalifu kʋlʋm kɛ pɛlɛ pa lapa təmlɛ, ɩlɛna ń məlɩ na ń kpɛntɩ-tʋɣʋ kʋfɛlʋɣʋ kʋlʋmʋɣʋ na? Pəyele tá kana na ilim nyaɣa-tʋɣʋ hatoo tanaŋ tɛɛ. 13Tənaɣa sɔsɔ ɩnɩ ɩ cɔ pa taa lɛlʋ sɩ: Ma taapalʋ, ma ta muɣuli-ŋ se. Ma na-ŋ tɩɩ sɩɩ ḿpʋ́ɣʋ́ sɩ ń lapa ilim na pə tɛm maa fɛlɩ-ŋ liɣitee nyəɣəlʋɣʋ, yaa pə taɣa mpʋ? 14Mʋ nyá liɣitee na ń tɛɛ ń fɛɛ-m. Má nɔkəna sɩ má cɛla wei pə təkənaa tɔtɔɣɔ teitei ɩsɩɩ ma cɛla nyá tɔ. 15Ma fɛɩna mpaaʋ sɩ má lana ma liɣitee kɛ ɩsəna ma sɔɔlaa tɔ? Ma lapa kʋpantʋ tɔɣɔ pə wɩɩkɩ-ŋ yaa? 16Tənaɣa Yesu tasaa sɩ: Waalɩ nyə́ma ká məlɩ lɔlɔ, na lɔlɔ nyə́ma náá məlɩ waalɩ. 17Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu pukaɣa Yosalɛm, ɩlɛna ɩ́ yaa ɩ ɩfalaa kɛ kpeeŋa kɛ waatʋ wei pa wɛ mpaaʋ taa tɔ na ɩ́ tɔ-wɛ sɩ: 18Tɔʋ, tə kpaa Yosalɛm ɩsəntɔ tɔ, paa kpaɣa Yʋlʋ Pəyaɣa má na pá tʋ kɔtəlaa sɔsaa na Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlaa pa niŋ taa. Paa tɔ sɩ pá kʋ-m. 19Paa tʋ-m ma ta nyɩ ɩsɔnaa niŋ taa, na pɛlɛ pá paana-m na pá casa-m akpatɛɛ na pá ka-m səm tesika tɔɔ. Na kʋyɛɛŋ tooso wule maa fe. 20Tənaɣa Sepetee pəyalaa na pa too pa pola Yesu kiŋ, ɩlɛna pa too luŋ Yesu tɛɛ na ɩ́ wiina-ɩ sɩ: La-m kʋpantʋ natəlɩ. 21Tənaɣa Yesu pɔɔsa-ɩ sɩ: Pepeɣe n caa má la-ŋ? Ɩlɛna alʋ cɔ-ɩ sɩ: Ma caa sɩ ń tɔ sɩ ma pəyalaa panɛ pa naalɛ paa caɣa nyá kiŋ kɛ waatʋ wei n ká tɔɣɔ nyá Kawulaɣa tɔ. Lɛlʋ kɛ nyá ntɔɣɔŋ tɔɔ, lɛlʋ kɛ nyá mpətəŋ tɔɔ. 22Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu cɔ-wɛ sɩ: Ɩ́ tá nyɩ mpi ɩ́ sələməɣɩ tɔ yɛɛ? Ɩ́ pəsəɣɩ na ɩ́ tɔɣɔ wahala sɔsɔ wei maa tɔɣɔ tɔ? Tənaɣa pa tɔma sɩ: Tɩɩ pəsɩ. 23Ɩlɛna Yesu cɔ-wɛ sɩ: Tampana ɩ́ ká tɔɣɔ wahala sɔsɔ wei maa tɔɣɔ tɔ. Ama pə taɣa má ləsəɣəna mpa paa caɣa ma ntɔɣɔŋ tɔɔ, na mpa paa caɣa ma mpətəŋ tɔɔ tɔ. Mpa pa tɔɔ ma Caa taɣana lona anɩ tɔ pɛlɛ pa kɛna a nyə́ma. 24Yesu ɩfalaa naanʋwa wei pə kaasaa tɔ pɛlɛ pa ná mpʋ, ɩlɛna pa taa wɩɩna Sepetee pəyalaa mpɛ pa naalɛ. 25Tənaɣa Yesu yaa pa təna na ɩ́ tɔ-wɛ sɩ: Ɩ́ nyəmá sɩ mpa pa kɛ́ yəlaa awulaa tɔ, pɛlɛ pa tɔkɩ kawulaɣa kɛ lɛlaa tɔɔ. Na mpa pɛlɛ pa kɛ́ kʋfeelaa tɔ, pɛlɛ pa ŋmakələɣɩ səkpema. 26Ama pə fɛɩ sɩ pɩɩ wɛɛ ḿpʋ́ɣʋ́ mə kiŋ. Nti tɔɣɔlɛ sɩ, ye mə taa wei ɩ́ caa ɩ la sɔsɔ kɛ mə hɛkʋ, pʋntʋ ɩ́ pəsɩ mə pəyalʋ. 27Na ye mə taa nɔɣɔlʋ ɩ́ caa ɩ la mə nɔɣɔ tʋ, pʋntʋ ɩ́ pəsɩ mə yom. 28Mpʋ tɔtɔɣɔ Yʋlʋ Pəyaɣa má, ma ta kɔɔ sɩ má tɔɣɔ cɛcɛɛlɛ. Ama ma kɔmaɣa sɩ má pəsɩ yəlaa təna təmlɛ tʋ, na má ha ma weesuɣu na pə cɛ yəlaa paɣalɛ kɛ pa yomle taa. 29Waatʋ wei Yesu lɩɩna Yeliko ɩcatɛ taa tɔ samaa tuutuuma təŋa ɩ waalɩ. 30Pə pamna yʋlʋmaa naalɛ ka caɣa mpaaʋ nɔɣɔ. Pa nɩɩwa sɩ Yesu tɛɛna ntɛ́, ɩlɛna pá sʋʋ koou sɩ: Tafiiti Pəyalʋ, Tacaa, nyənɩ tá pətɔɔtəlɛ. 31Tənaɣa samaa kaləna-wɛ na pá heeli-wɛ sɩ pa su. Ama pɛlɛ pa sɔɔsa koou kɛ sɔsɔm sɩ: Tafiiti Pəyalʋ, Tacaa, nyənɩ tá pətɔɔtəlɛ. 32Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu səŋaa na ɩ́ yaa-wɛ na ɩ́ pɔɔsɩ-wɛ sɩ: Ɩ́ caa ma la-mɛɣɛ-we? 33Ɩlɛna pɛlɛ pa cɔ-ɩ sɩ: Tacaa, tə caa kɛ́ sɩ ń kuli tá ɩsɛ. 34Ḿpʋ́ɣʋ́ pa tɔm lapa Yesu kɛ́ pətɔɔtəlɛ na ɩ́ takɩ pa ɩsɛ na pá sʋʋ naʋ kɛ tənɛ ɩnəɣɩ kpakpaa na pá təŋ ɩ waalɩ.


c: text/html

text: 1An ɩ sɩn nɩ Nãaŋmɩn lɛ 'mataa tʋ̃nɔ̃, sɩ sʋɔrɔ yɩ naa ɩka yɩ ta kaa a Nãaŋmɩn wɩ̃ɛfʋ pɔrɔ ɛ. 2Bojũu a sɛb a Nãaŋmɩn gãn pɔ ɩka, "A n maal vɩla sɔ̃ɔ, n wõn a fʋ 'yɛr, ka a faafʋ bɩbir daar, n sʋ̃ʋ fʋ naa." N 'yɛrɛ na kʋrɔ yɩ ɩka, a pʋ̃pãanyã lɛ ɩ a Nãaŋmɩn maal vɩla sɔ̃ɔ, pʋ̃pãanyã lɛ ɩ a Nãaŋmɩn faafʋ bɩbir. 3Saa ŋmaara nɩrɛ jaa sɔr ɛ, ka ba taa wa kpɛrɛ a sɩ tʋ̃mɔ̃ ɛ. 4Tɩchɛ yele jaa pɔ, sɩ ma maal a sɩ mɩ̃ɛ wiil ɩka Nãaŋmɩn tʋ̃tʋ̃nbɔ lɛ sɩ ɩ. A anyãna lɛ a mɩ̃ɛ nyɔɔfʋ pɔ, wõm nɩ tuo nɩ nɩbaal yele pɔ, 5ba ma ŋme sɩ naa nyɔɔr sɩ pɔɔ tɩ ma dam nɩbɛ 'yɔ̃ɔ sɩ, ka sɩ ma tʋ̃ tʋ̃kpɩ̃ɛn na sɩ gal gʋ̃ɔ tɩ jɛ̃n kɔ̃, 6a sɩ chɛchɛ ɩfʋ nɩ a sɩ bɔ̃ɔfʋ nɩ a sɩ kãnyir nɩ a sɩ maal vɩla, nɩ a Nãaŋmɩn Sɩɛ wʋn kʋ sɩ pɔ, nɩ a nʋ̃fʋ sɩn tara sɩrɛ jaa, 7na sɩ ma 'yɛrɛ yelmɩ̃ɛ nɩ a Nãaŋmɩn kpɛ̃ɔ, torfʋ ɩn a sɩ tãjɛbon na ma be a sɩ nũsʋ̃n nɩ a gʋʋr pɔ, 8na ba ma kʋ sɩ tɩɩr tɩ lɛ kpɛ sɩ, na ba ma bʋɔl sɩ yovɩla nɩ a yodɛɛr. Sɩ ɩn yelmɩ̃ɛ dẽme tɩ ba maal sɩ nɩbɛlbɛ. 9Sɩ ɩn nɩbɔ̃ɔnsɩ tɩchɛ a ba maal sɩ fɩka baa bɔ̃ɔ sɩ ɛ. Sɩ ma kpire naa tɩchɛ na sɩ ma chɛnɛ vʋrɔ. Ba ma ŋme sɩn nɛ nɛ nɛ tɩ baa kʋ ɛ. 10Nɩbaal yele lɛ ba ma maal sɩ, tɩ sɩ chɛnɛ chɩlɛ. Nɔ̃ɔ ma kʋrɔ sɩ naa, tɩ sɩ maala nɩyɔɔ a ba lere. Saa tara bon jaa ɛ, tɩ so bomo a jaa. 11Saa 'mʋr 'mʋr yele jaa bar a yɩn Korɩntɩ dẽme sɛ̃ ɛ. Sɩ yuon a sɩ nyãn kʋ yɩ. 12Saa ɩ nɩbikuon dẽme kʋ yɩ ɛ, tɩchɛ yɩn lɛ nɩɩ ɩ nɩbikuon dẽme kʋ sɩ. 13A pãa kaara naa fɩka bʋʋr, naa 'yɛrɛ nɩ yɩ fɩka n bibiir. Yɩ yuo a yɩ nyãn mɩ. 14Yɩ taa ɩrɛ wa gbɛɛrɛ a bala na ba ɩ a Yesu turbo ɛ, ŋmɩnɛ lɛ a yeltorsɩ nɩ a putuyele na ɩrɛ wa 'mataa? Bɩɩ ŋmɩnɛ lɛ chãa nɩ libe na ɩrɛ wa 'mataa be jibʋ̃'yen? 15Ŋmɩnɛ lɛ a Yesu Kɩrɩsɩto nɩ a Satan na ɩrɛ wa tara guor taa? Ŋmɩnɛ lɛ a nyã na ɩ a Yesu turo, nɩ a 'lɔ na ba ɩ a Yesu turo ɛ, na ɩrɛ mɩ wa tara man taa? 16Ŋmɩnɛ lɛ fʋn ɩrɛ wa nyɛ tɩbɛ a Nãaŋmɩn puorfʋ yir? Bojũu sɩn lɛ ɩ a Nãaŋmɩn nyã na ba kpire ɛ, puorfʋ yir. Nɩtãa lɛ a Nãaŋmɩn na 'yɛr, "Ɩn ben a ba sɛ̃ 'mataa chiine nɩ ba, naa ɩ a ba Nãaŋmɩn, ka ba mɩ ɩ a n nɩbɛ." 17"Ala lɛ so ka a sɩ Soro 'yɛr, yɩ tɔɔ yi a ba pɔ, tɩ chɛ ba bar, na yɩ oo yɩ yõ. Yɩ taa ɩrɛ wa sɩrɛ bʋ̃dɛɛr jaa ɛ, ɩn de yɩ naa." 18"Ɩn ɩ naa a yɩ Sãa, ka a yɩn mɩ ɩ a n dabil nɩ a n pɔɔbil. Lɛ lɛ a Nãaŋmɩn na ɩ a Tʋ̃ɔfʋ Sʋɔ 'yɛr."

robotstxt: allowed

filter: keep


text: 1Ba Kyɛwiyesii hʋ kyɛɛ aa tene, Asibiti kyɛɛ dɩdaana rɛ gɛɛ, Mɛɛrɩ Magidalina abee Gyemsi nɩɩna Mɛɛrɩ abee Salome mʋ yɔbɔ tʋranɩɩ dɩ ba kaŋ mʋ tɩsɩ Yesu teŋbii. 2Alahadi kyɛɛ kyɩkyʋwala, wɩɩsɩ aa pɔsɔ ko kɩ gyɩŋ gɛɛ, ba sii mʋ Yesu bʋwa hʋ lee. 3Ba aa mʋʋ hʋ tɩyaŋ nɛ, ba kɩ pɩyɛsɩ dɔmɔŋ a baa, "Aŋnɛ rɛ sɩ wuwo biliŋsi dabʋyɩ hʋ ta bʋwa hʋ nyʋwa?" 4Ɛɛ rɛ ba mʋ kpaga bʋwa hʋ lee dɩ ba naa dabʋyɩ hʋ suro bʋwa hʋ nyʋwa, a biliŋsi mʋ pɩŋ. Dabʋyɩ hʋ fa yʋga rɛ weliŋ. 5Ɛɛ rɛ ba mʋ gyʋʋ bʋwa hʋ tɩyaŋ, a na bapʋwasɩbiye dɩ ʋ hɔŋ bʋwa hʋ noduu tɩyaŋ a laalɩ gapʋlʋŋ dolii. Ba hirigi. 6Ɛɛ rɛ ʋ basɩ tɩya ba a baa, "Ma ta leŋ dɩ kambɩŋ kaŋ ma. Ŋ gyɩma anɩɩ Yesu aa lɩɩ Nazarɛti rɛ ma kɩ kyɛ, nal hʋ ba aa kpaasɩ mal daaŋ hʋ tɩyaŋ. Ʋ tuwo daha. Ʋ siye rɛ. Ma ko na lee hʋ ba aa kpaa ʋ hogo. 7Ma mʋ basɩ tɩya Piita abee Yesu hatɩnna hʋ anɩɩ ʋ sɩ laa ma sɩya a mʋ Galili. Dɩ mamaa rɛ mʋʋ doŋ, ma sɩ na ʋ doŋ anɩɩ ʋ aa basɩ gɛɛ tɩya ma." 8Ba hirigi, a kɩ kyele, aŋ sii lɩɩ bʋwa hʋ tɩyaŋ a fá. Kambɩŋ gyɩ kaŋ ba rɛ weliŋ, ba bɩ wuwo basɩ wɩɩ tɩya nal buloŋ. 9Yesu gyɩ sii sʋʋ tɩyaŋ Alahadi kyɛɛ sɩgballɩnyʋwa rɛ. Ʋ aa siye, ʋ leŋ Mɛɛrɩ Magidalina rɛ laa sɩya na ʋ, nal hʋ tɩyaŋ ʋ gyɩ aa kile gyɩŋbɔmɔ bapɛ hʋ ta. 10Ɛɛ rɛ Mɛɛrɩ sii a mʋ basɩ tɩya Yesu hatɩnna hʋ wɩɩ hʋ aa yaa. Ʋ mʋwa dɩ ba hɔnɔ a kɩ wii. 11Ɛɛ rɛ ʋ basɩ tɩya ba anɩɩ Yesu sii sʋʋ tɩyaŋ nɛ a we ʋ mɩɩbol tɩyaŋ, dɩ ʋ kɛ na ʋ rɛ. Ba aa nɩɩ wɩɩ hʋ, ba bɩ laa di. 12Ɛɛ hal tɩyaŋ nɛ, baala balɩya sii lɩɩ kpa ŋmanɩɩ a kɩ mʋ tɔɔ kɩdɩgɩ. Ba aa mʋʋ dɩ Yesu bɩrɩma, a bɩl bɩ kɩɩ ʋ fa aa kɩɩ gɛɛ, a kaŋ ʋ tɩɩ ko daga ba. 13Ɛɛ rɛ ba mɩɩgɩ ko basɩ tɩya Yesu hatɩnna nɩkaalɩya hʋ wɩɩ hʋ aa yaa. Amɛ ba bɩ laa di. 14Ɛɛ hal tɩyaŋ nɛ Yesu hatɩnna fi abee kɩdɩgɩ hʋ hɔŋ kɩ di kɩna. Ba aa di kɩna hʋ tɩyaŋ nɛ, dɩ Yesu rɛ gɛɛ. Ʋ nɔsɩ ba akuu ba aa bɩ laa ʋ di wɩya, abee ba bembiye aa deye wɩya, beewɩya ba bɩ laa nala hʋ mɛ a baa ba na ʋ dɩ ʋ sii sʋʋ tɩyaŋ di. 15Ɛɛ rɛ ʋ basɩ tɩya ba a baa, "Ma mʋ dʋnɩya logiŋ kɛ buloŋ a basɩ Wɩɩsɩ wɩweliye hʋ a tɩya nal kɛ buloŋ. 16Nal hʋ buloŋ aa ko laa ŋ wɩya di, aŋ leŋ ba fo ʋ wɩɩkyʋwalnɩɩ, Wɩɩsɩ sɩ laa ʋ ta. Amɛ nal hʋ aa ko bɩ laa ŋ wɩya di, Wɩɩsɩ sɩ kpa kyogisi tɩya ʋ kyɛɛ hʋ ʋ aa sɩ di dʋnɩya nala buloŋ sarɩya. 17Wɩmagɩla no rɛ ma sɩ na a gyɩŋ nala hʋ aa laa ŋ wɩya di. Ba aa rɛ nyɛ. Ba sɩ wuwo kɩ kile gyɩŋbɔmɔ ŋ dee tɩyaŋ. Ba sɩ wuwo kɩ basɩ taadʋŋsɩ mɛ. 18Ba sɩ wuwo kɩ kol dʋma, a nyʋwa daaluliye aa kpʋ nala, ka ʋ bɩ sɩ yaa ba wɩɩ buloŋ. Ba sɩ wuwo kpa ba nosi a dɔbɔ wɩɩla tɩmma tɩyaŋ dɩ ba deye." 19Á Tɩɩna Yesu a basɩ wɩya no teŋ, Wɩɩsɩ kpa ʋ a kaŋ mʋ wɩɩsɩbee, ʋ hɔŋ Wɩɩsɩ noduu logiŋ tɩyaŋ. 20Ɛɛ rɛ ʋ hatɩnna hʋ sii lɩɩ a mʋ lee kɛ buloŋ a kɩ basɩ Wɩɩsɩ wɩya. Á Tɩɩna Wɩɩsɩ pɛ ba tɩyaŋ ba mʋ a kɩ yaa wɩmagɩla, dɩ nala gyɩma anɩɩ wɩya hʋ ba aa basɩ hʋ yaa wɩtɩɩ rɛ. Amɩ.


text: 1Nmaa takəlaɣa na ń heeli Saatɩ Yesu sɛɛlaa kpekəle ɩsɔtaa tillu sɩ: Ma wei ma tɩ Ɩsɔ feesiŋ naatosompɔɣɔlaɣa na ɩsɔtʋlʋŋasɩ naatosompɔɣɔlaɣa tɔ, ma yɔɣɔtaa sɩ: Ma nyəma pə təna mpi n lapa tɔ. Ma nyəmá teu sɩ ɩsɛntɔɔ kɛ́ n nyənəɣɩ sɩ n wɛna weesuɣu pəyele n səpaɣa. 2Kʋlɩ nyá naasɩ taa na ń la mpi pə kaasaa tɔ na pə́ nyɔɔ toŋ, pə́ taa kɔɔ na pə́ tɛɛsɩ səpʋ tənaŋnaŋ. Pə taɣa pʋlʋ, ma nawaɣa sɩ nyá kʋlapʋtʋnaa ta te teu kɛ ma Ɩsɔ ɩsɛntaa. 3Sɛɣɛsʋɣʋ ŋku paa sɛɣɛsa-ŋ tɔ tɔɔsɩ kʋ tɔɔ. Tɔɔsɩ sɩ n ka tɛma sɛɣɛsʋɣʋ ŋkʋɣʋ nɩɩʋ, tɔkɩ-kʋ na ń yele nyá ɩsaɣatʋ. Ye n ta kʋlɩ nyá naasɩ taa, ma kɔŋɩ-ŋ tutuɣu kɛ́ ɩsɩɩ ŋmɩɩlʋ kɔŋʋɣʋ tɔ, n kaa nyɩ waatʋ wei maa kɔɔ tɔ se. 4Paa na mpʋ nyá yəlaa mpa pa wɛ Saatɩ taa tɔ pa taa lɛlaa ta pilisi pa wontu se. Wontu kʋhʋlʋmtʋ kɛ paa suu na má na-wɛ tə́ tɔŋ. Pə taɣa pʋlʋ, pə mʋna-wɛɣɛ ḿpʋ́ɣʋ́. 5Mpa paa la kəllaa tɔ wontu kʋhʋlʋmtʋ kɛ ḿpʋ́ɣʋ́ paa suu, ma kaa kʋ pa həla kɛ weesuɣu takəlaɣa taa. Maa yɔɣɔtɩ ma Caa na ɩ ɩsɔtaa tillaa pa ɩsɛntaa sɩ pa kɛ́ ma nyə́ma. 6Ye wei ɩ wɛna ŋkpaŋŋ pʋntʋ ɩ tʋ-ɩ teu, na ɩ́ nɩɩ nti Feesuɣu heeliɣi Yesu sɛɛlaa kpeka tɔ ɩlɛ. 7Nmaa takəlaɣa na ń heeli Filatɛləfii Yesu sɛɛlaa kpekəle ɩsɔtaa tillu sɩ: Má wei ma wɛ tənaŋŋ na ma kɛ́ tampana tʋ, na ma tɔka wulaʋ sɔsɔ Tafiiti saafʋ na ma təkəɣɩ na nɔɣɔlʋ ɩɩ pəsəɣɩ tʋlʋɣʋ, na ma tʋlaa nɔɣɔlʋ ɩɩ pəsəɣɩ təkʋɣʋ tɔ, ma yɔɣɔtaa sɩ: 8Ma nyəmá pə təna mpi n lapa tɔ. Ma nyəmá sɩ nyá toma ta tɔɔ te, paa na mpʋ tɔ n tɔka ma tɔm na n lapa yʋlʋpaŋ. Ma ha ɩkpatɛ kɛ nyá ɩsɛntaa na nɔɣɔlʋ kaa wakəlɩ-tɛ. 9Satanɩ nyə́ma pɔpɔtʋnaa mpa pa yaa pa təɣɩ Yuta nyə́ma, pəyele kpaɩtəko pa ta kɛ pʋlʋ tɔ, maa lana-wɛ. Maa caalɩ-wɛ na pá həntɩ-ŋ atɛ na pa se-ŋ. Ḿpʋ́ɣʋ́ paa nyəna sɩ ma sɔɔla nyá tɔm. 10Ɩsəna mpi n nɩɩna ma nɔɣɔ taa tɔm sɩ ń tɔkɩ suulu, na tampana n tɔkɩ-ɩ tɔ, ma tɔtɔ maa kenti nyá tɔɔ kɛ́ waatʋ wei wahala kɔŋ ɩ́ kɔɔ sɩ ɩ maɣasəɣɩ antulinya təna taa yəlaa sɩ ɩ naa tɔ. 11Maa kɔɔ nɔɔnɔɔ yoo. Mpi n wɛna tɔ tɔkɩ-wəɣɩ teu təkem, pəcɔ nɔɣɔlʋ ɩ́ taa kɔɔ na ɩ́ lɛɛkɩ-ŋ nyá kəlʋɣʋ teeli ntenuɣu. 12Wei ɩ lapa kəllʋ tɔɣɔ maa la ma Ɩsɔ təsɛɛlɛ sɔsɔɔlɛ akele, na pʋntʋ kaa tasa fituɣu. Maa ŋmaa ɩ tɔɔ kɛ́ ma Ɩsɔ hətɛ na ma Ɩsɔ ɩcatɛ nyəntɛ tɔtɔ, Yosalɛm kʋfalʋ wei ɩ ka lɩɩna ma Ɩsɔ kiŋ kɛ ɩsɔtaa na ɩ tii tɔ. Na maa ŋmaa pʋntʋ tɔɔ tɔtɔɣɔ ma hətɛ kʋfatɛ nte pa ha-m tɔ. 13Ye wei ɩ́ wɛna ŋkpaŋŋ pʋntʋ ɩ́ tʋ-ɩ teu, na ɩ́ nɩɩ nti Feesuɣu heeliɣi Yesu sɛɛlaa kpeka tɔ ɩlɛ. 14Nmaa takəlaɣa na ń heeli Layotisee Yesu sɛɛlaa kpekəle ɩsɔtaa tillu sɩ: Má wei ma kɛ́ Ami, na má hʋləɣəna pə təna pə tampana kɛ teu na má kɛna pə təna mpi Ɩsɔ ŋmawa tɔ pə tʋ tɔ, ma yɔɣɔtaa sɩ: 15Ma nyəmá pə təna mpi n lakɩ tɔ. Ma nyəmá sɩ nyaɣalɛ nyá, n ta niɣiti pəyele n ta haŋ. Ma caa kɛ́ sɩ ye n ká niɣiti, niɣiti, ye n ká haŋ, haŋ. 16Anɩ n ta haŋ pəyele n ta niɣiti, na ń wɛ tətɛmlɛɛ kɛ́ mpʋ tɔ, maa tɔ-ŋ kɛ́. 17N faalʋɣʋ mpʋ sɩ n pilaa, sɩ n wɛna kɛ́, n ta laŋ pʋlʋ tɔ, n ta nyɩ sɩ nyá tɔm wɛ waɩyo, na n kɛ́ kʋnyɔntʋ kutukutu. N hʋlʋmaa kɛ́, na tapakpɛtɛ kɛ n wɛɛ, na n kɛ́ yʋlʋm kɛ́. 18Pə tɔɔ kɛ́ ma tasəɣɩ tɔm sɩ ń ya ma cɔlɔɣɔ wʋlanaa mpa kɔkɔ taɣanaa tɔ na ń pili. Ya tɔtɔɣɔ wontu kʋhʋlʋmtʋ na ń suu na pə́ waasɩ nyá tapakpɛtɛ fɛɛlɛ tɔɔ. Na ń ya tɔtɔɣɔ kɔɔlɛ na ń tʋ nyá ɩsɛ na á kuli. 19Pa təna mpa ma sɔɔlaa tɔɣɔ ma kaləɣəna na má hɔŋ pa ŋkpaŋŋ. Ye mpʋ sɛɛsɩ ɩsəlɛ na ń yele nyá ɩsaɣatʋ. 20N naa ma səŋʋɣʋ nɔnɔɣɔ na má lakɩ kaafala, ye nɔɣɔlʋ nɩɩ ma nɔɣɔ na ɩ́ tʋlɩ nɔnɔɣɔ, maa sʋʋ pʋntʋ tɛ na má na-ɩ tə́ kaa nyanaɣa. 21Mpa pá lapa kəllaa maa ha-wɛɣɛ mpaaʋ na pá caɣa ma cɔlɔɣɔ ma kawulaɣa kumte tɔɔ ɩsɩɩ ma lapʋ kəllʋ na má caɣa ma Caa kiŋ kɛ ɩ kawulaɣa kumte tɔɔ tɔ. 22Ye wei ɩ wɛna ŋkpaŋŋ pʋntʋ ɩ́ tʋ-ɩ teu, na ɩ́ nɩɩ nti Feesuɣu heeliɣi Yesu sɛɛlaa kpeka tɔ ɩlɛ.


text: 1Malɛɛka soor hɔ bɩ n a huure bɩ hɛ: Mɔɔ n monyaa yɩ, an a to brama ʋ, an b'a da. N n yaa gandaa k'a nɔ tɛkka ba ʋ bɩ cɛlɛnyɩ ka ʋ. 2A n yaa gandaa k'a nɔ tɛkka ba ʋ bɩ lɛ gʋ, siŋŋə n bɔ ʋ, ɩ ʋ, sɛ gandaa siŋŋə m. Siŋŋə bɩ n a ka woso kan hɩnhɛr kɩ n a ba kundə. 3Bɩsɩnɔ n bɔ siŋŋə bɩ do nɔ ʋ, ŋn'a kərgu tara burə ra. N n paŋŋa ka ŋ ʋ, am tara burə bɔɔrɔrɔ hɔ bɩ m. 4N n lɛ ka ŋ ʋ: Kʋ ŋ bɩ hɔsɩ ba tara burə bur nɩ, bɩ ŋ bɩ hɔsɩ ba gɔ m, gɛɛ hɔ k'a nɩ lɛɛ dam tara burə ʋ bɩ nɩ y. Bɩ kʋ ŋ n nyaa ba kan gʋɔɔ kʋ Woso makra ba ŋ tusə ʋ rɔ wɔɔ kɩ bala. 5N zaa ka ŋ ʋ kʋ ŋ n fɩr ka gʋɔɔ wɔɔ ma mom soor tɔr, bɩ kʋ ŋ bɩ ŋ zɩnzɛ y. Bɩ fɩr kʋ ŋ n'a kam gʋɔɔ ma bɩ bɔ kʋ ʋ kan bɔɔrɔ k'a nɩ gʋaa hanm bɩ kɩ. 6Dɔmɩnnɔ wɔɔ duro ʋ bɩ, gʋɔɔ zɛ birm, bɩ ŋ b'a yɩrɛ y. Ŋ y'a ŋʋam k'a gɩnga, bɩ zɛ bɩ y'a sire ŋ lɛɛ. 7Bɩsɩnɔ wɔɔ duro bɔ ŋ y'a ʋ kʋ ʋ kan sisiro kʋ ŋ mɔr da ŋ ma k'a ta ŋ nɩ yar ʋ rɔ wɔɔ kɩ. Ŋ minno wɔɔ ra bɩ, a k'an naa ɩ ʋ, sarma firgəro m. Ŋ meerlɔ wɔɔ n bɔ kʋ ʋ kan gʋɔɔ hɔɔ kɩ. 8Ŋ minkəro n bɔ kʋ ʋ kan lannɔ hɔɔ kɩ, ŋ sɔrɔ n bɔ kʋ ʋ kan poozaa sɔrɔ kɩ. 9Ŋ cɩrɔ wɔɔ k'an naa ɩ ʋ, pɔyaa goŋŋoro ŋ yɩ ŋ ka a ma, ŋ zarɔ wɔɔ bʋgʋr bɩ n bɔ kʋ ʋ kan sisiro tɛrkʋrɔ kʋ ŋ bra si ŋn'ɩ tam yar ʋ rɔ wɔɔ bʋgʋr kɩ. 10Ŋ monno wɔɔ n bɔ kʋ ʋ kan bɔɔrɔrɔ monno kɩ, ŋ karɔ n ta ʋ. Ŋ monno wɔɔ ŋ paŋŋa bɩ n ta ʋ, k'a fɩr ka gʋɔɔ ma mom soor tɔr. 11Ŋ cir bɩ m yaa gandaa k'a nɔ tɛkka ba ʋ malɛɛka kʋ n n'a birm ebree lemim m "Abadɔn", n n'a birm grɛkkɩ m "Apoliyɔn" bɩ m. 12Lɛɛkarɛ kʋsɩ bɩ cem: Ba kʋsɩ vantɔɔ hɩɩyɔɔ n nɩ zɛm k'a b'a nya ʋ na. 13Malɛɛka sɔrdɩ hɔ bɩ n a huure bɩ hɛ: Bɩ, mɔɔ leer ma an a to sarma mannɩjaa kɔɔn siro k'a nɩ Woso lɛɛ bɩ zeezi. 14A n n'a hɩm malɛɛka sɔrdɩ hɔ k'a nɩ huure bɩ m bɩ m, a ʋ: "Bar zɛ malɛɛkarɔ siro kʋ ŋ yɩ ŋ sur Efratɩ kɔ gʋta burə ʋ rɔ wɔɔ ma." 15N n bar zɛ malɛɛkarɔ siro kʋ ŋ y'a banka ŋn'ɩ dɔm wakatɩ, dɔmɩm, mom kan dɔɔraa kɩ minto, k'a bɩ zamaa zɛkumbir kaakʋ deem zɛ rɔ wɔɔ ma. 16Bɩ, mɔɔ sisiro zannɔ wɔɔ lɛ ma: Ŋ miliyɔn zɔɔhɩra. 17Siirozannɔ kʋ ŋ y'a hɩnka mɔɔ m makra bɩ nɔ ʋ rɔ wɔɔ ba n nɩ: Goŋŋoro ŋ yɩ ŋ ka a ma, ŋnɩ bɔ kʋ ʋ kan sɛ kɩ, bʋramɛ kɩ, kidibirmɛ kɩ. Sisiro wɔɔ minno wɔɔ n bɔ kʋ ʋ kan poozannɔ minno kɩ, sɛ n nɩ bɔrɛ ŋ lɛ ʋ kan siŋŋə kɩ, kidibir kɩ. 18Kʋsɩ kaakʋrɔ nɔɔm, sɛ, siŋŋə kan kidibir kʋ ŋ nɩ bɔrɛ ŋ lɛrɔ ʋ, gʋɔɔ zɛkumbir kaakʋ deem zɛ. 19Bala, sisiro wɔɔ paŋŋa bɩ, ŋ lɛrɔ an ta ʋ kan ŋ monno kɩ sɔ. Kʋ sɩra nɩ, ŋ monno wɔɔ bɔ ŋ y'a ʋ kʋ ʋ kan mɩnnɔ kɩ, ŋ minno n tɩnta ʋ, bɩ n'a karɛ ŋn'a dam ma, ŋn'ɩ fɩr kam gʋɔɔ ma. 20Kʋ gʋɔɔ kʋ ŋ gɔɔtarɔ wɔɔ nɩ, gʋɔɔ kʋ ŋ n gɩnga fɩryɩrɛrɔ nɔɔn duro nɔ ʋ rɔ wɔɔ, ŋ n a bɔ a taam ŋn'a wɔbʋmbɔ a zibəəro wɔɔ ʋ y. Ŋ gɔɔta, ŋn'ɩ zinəro, wosobaawɔnnɔ kʋ ŋ yɩ ŋ ba sarma m gɛɛ wanzur m, gɛɛ zaan m, gɛɛ jaa m, gɛɛ gɔ m, kʋ ŋ b'a dam ma, ŋnɩ lɛɛ yɩ, ŋnɩ mim ma, ŋnɩ ta rɔ wɔɔ daŋ ʋ y. 21Ŋ n a bɔ a taam ŋn'a wɔbʋmbɔ a gərzɛrɛ, a wɔkurero, a jaandarɛ kan a kombaarɔ wɔɔ kɩ ʋ y.


text: 1Farizɩan tiinə badaara dɩ Sadusɩan tiinə dɛɛn ma zaŋɩ ba vu Zezi te, sɩ ba maŋ-o ba nii. Ba ma ta dɩd-o ba wɩ, o kɩ wo-kɩnkagɩlɩ dɩlʋ na w'ʋ brɩ-ba nɩ o dam dɩm sɩɩnɩ dɩ nuŋi Wɛ te tɩn. 2Zezi ma ləri-ba o wɩ: "Kʋ na yɩ dɩdaan-ni nɩ yɩ wɛyuu na yɩ nasʋŋʋ, 'a yəni 'a tɛ 'a wɩ, tɩga w'ʋ pʋʋrɩ lanyɩranɩ. 3Kʋ nan na yɩ zɩzɩnzɩŋa yɩ wɛyuu na yɩ liirə liirə, 'a yəni 'a tɛ 'a wɩ, dʋa mʋ lagɩ ka nɩ. Abam yəni 'a waɩ 'a nii wɛyuu nɩ 'a lwarɩ tɩga kam yibiyə na w'ʋ ta yɩ te tɩn. Bɛɛ nan mʋ yɩ 'a warɩ 'a lwarɩ nɩ wəənu tɩlʋ na wʋra tɩ kɩ lele tɩn brɩ Wɛ na lagɩ DƖ kɩ wo-kamunnu tɩlʋ tɩn? 4Zɩm nɔɔna bam yɩ nɔn-balwaarʋ mʋ, ba yigə tərə dɩ Wɛ, yɩ ba laan lagɩ sɩ a kɩ wo-kɩnkagɩlɩ a brɩ-ba. Ba nan b'a na, kʋ na daɩ wo-kɩnkagɩlɩ dɩlʋ na maŋɩ dɩ kɩ dɩ Wɛ nijoŋnu Zonasɩ faŋa faŋa tɩn." O na tagɩ dɩ ba kʋntʋ tɩn, o laan ma yagɩ-ba yɩ o viiri. 5Zezi karabiə bam dɛɛn na ve ba bɛ nɩnɩʋ kʋm ni dɩdoŋ dɩm tɩn, ba ya swe sɩ ba ja dɩpɛ ba wəli da. 6Zezi ma ta dɩ ba o wɩ: "Fɔgɩ-na 'a cɩ 'a tɩtɩ sɩ 'a yɩ pa Farizɩan tiinə bam dɩ Sadusɩan tiinə bam dɩ abam ba dabɩlɩ dɩm." 7O na tagɩ kʋntʋ tɩn, ba ma banɩ daanɩ ba wɩ: "Dɩbam na wʋ jaanɩ dɩpɛ d'ɩ wəli da tɩn mʋ te o ŋɔɔnɩ kʋntʋ." 8Zezi ma lwarɩ ba na jɩgɩ kʋlʋ ba ŋɔɔnɩ tɩn, yɩ o wɩ: "Bɛɛ mʋ yɩ 'a ŋɔɔnɩ daanɩ 'a wɩ, 'a na ba jɩgɩ dɩpɛ tɩn mʋ te a ŋɔɔnɩ kʋntʋ? Bɛɛ nan yɩ 'a ba kɩ 'a wʋ-dɩdʋa dɩ Wɛ? 9Abam ta wʋ lwarɩ Wɛ na jɩgɩ dam te tɩn na? 'A nan swe nɩ a dɛɛn kwe dɩpwa yanu mʋ a fɔ fɔ a pa baara mʋrr-tɩnu di ba su ba daarɩ na? 'A wʋ guli tɩtwarʋ tɩm ni 'a dɛɛn na twɛ wʋdiu kʋlʋ na daarɩ 'a kɩ da tɩn na? 10'A nan wʋ guli nɩ a dɛɛn kwe dɩpwa yarpɛ mʋ a pa baara mʋrr-tɩna di ba su ba daarɩ na? 'A wʋ guli tɩtwarʋ tɩm ni 'a dɛɛn na twɛ 'a su tɩn na? 11Bɛɛ mʋ nan yɩ 'a wʋ lwarɩ nɩ kʋ daɩ dɩpɛ taanɩ mʋ a ya tɛa? 'A nan fɔgɩ 'a cɩ 'a tɩtɩ, sɩ 'a yɩ pa Farizɩan tiinə bam dɩ Sadusɩan tiinə bam dɩ abam ba dabɩlɩ dɩm." 12O karabiə bam laan ma lwarɩ nɩ, kʋ ya daɩ dabɩlɩ dɩlʋ ba na kɩ dɩpɛ nɩ tɩn taanɩ mʋ o ŋɔɔnɩ dɩ ba. Kʋ nan yɩ sɩ ba yɩ pa Farizɩan tiinə dɩ Sadusɩan tiinə zaasɩm dɩm mʋ cɔgɩ-ba. 13Zezi dɛɛn ma vu o yi Sezaarɩ kʋlʋ na yɩ Filipi tɩʋ tɩn. O ma bwe o karabiə bam o wɩ: "Nɔɔna yəni ba tɛ amʋ Nabiin-bu wʋm taanɩ ba wɩ amʋ yɩ wɔɔ mʋ?" 14Ba ma lər-o ba wɩ: "Badaara tɛ ba wɩ, nmʋ yɩ Zan wʋlʋ na miisi nɔɔna na wʋnɩ tɩn mʋ. Badaara dɩ maa tɛ ba wɩ, nmʋ yɩ Eli mʋ. Badaara dɩ maa tɛ ba wɩ, nmʋ yɩ Zeremi naa faŋa faŋa Wɛ nijoŋnu wʋdoŋ mʋ." 15O laan ma bwe-ba o wɩ: "Kʋ nan na yɩ abam, abam bʋŋɩ nɩ amʋ yɩ wɔɔ mʋ?" 16Simɔn Pɩyɛɛrɩ ma lər-o o wɩ: "Nmʋ yɩ Krisi mʋ, Ŋwɩa Tu Baŋa-Wɛ Bu wʋlʋ DƖ na tʋŋɩ tɩn." 17Zezi ma lər-o o wɩ: "Simɔn, Zonasɩ bu, nmʋ yɩ yu-yoŋo tu. Bɛŋwaanɩ, kʋ daɩ nabiinu yiyiu mʋ pɛ n lwarɩ cɩga kam kʋntʋ, kʋ yɩ a Ko Wɛ mʋ pɛ n lwarɩ-ka. 18A nan w'ʋ ta a brɩ-m nɩ nmʋ yɩrɩ mʋ Pɩyɛɛrɩ, kʋ na lagɩ kʋ ta nɩ pulɔrɔ. Pulɔrɔ kʋm kʋntʋ yuu nɩ mʋ a lagɩ a puli a kɔgɔ kʋm kuri da, nɩnɛɛnɩ nɔɔnʋ na cwi sɔŋɔ kuri pulɔrɔ yuu nɩ te tɩn. Yɩ tʋʋnɩ dɩ dɩ dam maama b'a wanɩ-kʋ dɩ cɔgɩ. 19A nan w'ʋ kwe Wɛ paarɩ dɩm borbiə a kɩ nmʋ jɩŋa nɩ, sɩ n wanɩ n ma n pʋrɩ cwəŋə n pa nɔɔna taa tɔgɩ da ba zʋʋrɩ Wɛ paarɩ dɩm wʋ. Nɔɔnʋ wʋlʋ maama nmʋ na pɛ ni sɩ o zʋ tɩn, Wɛ w'ʋ zɩgɩ nmʋ kwaga nɩ dɩ kʋntʋ. Wʋlʋ maama nmʋ nan na wɩ o b'a zʋ tɩn, Wɛ daa ta w'ʋ zɩgɩ nmʋ kwaga nɩ dɩ kʋntʋ." 20Zezi laan ma kaanɩ o karabiə bam, sɩ ba yɩ pa nɔɔn-nɔɔnʋ lwarɩ nɩ wʋm mʋ yɩ Krisi wʋm Wɛ na tʋŋɩ tɩn. 21Kʋ na zɩgɩ kantʋ maŋa kam nɩ tɩn, Zezi ma ŋɔɔnɩ jaja dɩ o karabiə bam o wɩ: "A maŋɩ sɩ a vu Zeruzalɛm a na yaara zanzan Zwifə nakwa bam dɩ ba kaanɩm yigə tiinə bam dɩ ba cullu karanyɩna tiinə bam tee nɩ. Ba'a gʋ-nɩ, yɩ a laan w'ʋ joori a bi a yagɩ tʋʋnɩ da yatɔ dɛ nɩ." 22Zezi na tagɩ kʋntʋ tɩn, Pɩyɛɛrɩ ma ja-o o nuŋi daa, yɩ o kaan-o o wɩ: "A Yuutu, yɩ ta n tɛ kʋntʋ! Wɛ b'a sɛ sɩ kʋntʋ woŋo kɩ nmʋ." 23Zezi ma guni o nii Pɩyɛɛrɩ, yɩ o ta dɩd-o o wɩ: "Sʋtaanɩ, ve daa a tee nɩ! Nmʋ lagɩ n pa a tusi mʋ. Nmʋ wʋbʋŋa yam yɩ nabiinə nyɩm mʋ, ya ba tɔgɩ Wɛ na lagɩ te tɩn." 24Zezi laan ma ta dɩ o karabiə bam o wɩ: "Nɔɔnʋ wʋlʋ maama na lagɩ sɩ o taa tɔgɩ amʋ kwaga tɩn, kʋntʋ tu maŋɩ sɩ o vɩn o tɩtɩ wʋbʋŋa, sɩ o sɛ yaara nɩ wʋlʋ na zɩŋɩ tʋʋn-dagara o maa ve o tʋʋnɩ jəgə te tɩn mʋ, sɩ o laan taa tɔgɩ-nɩ. 25Wʋlʋ maama nan na lagɩ sɩ o yɩrɩ o ŋwɩa tɩn, kʋntʋ tu w'ʋ ga-ka mʋ. Kʋ daarɩ, wʋlʋ maama na sɛ sɩ o ga o ŋwɩa amʋ ŋwaanɩ tɩn, kʋntʋ tu w'ʋ na ŋwɩa Wɛ tee nɩ. 26Nɔɔnʋ nan na nɛ lʋgʋ baŋa wəənu tɩm maama, yɩ o laan na gɛ ŋwɩa Wɛ tee nɩ, bɛɛ nyɔɔrɩ mʋ o nɛa? Kʋlʋkʋlʋ nan tərə nɔɔnʋ na w'ʋ wanɩ o ma ləni o ŋwɩa Wɛ tee nɩ. 27Amʋ Nabiin-bu wʋm nan w'ʋ ba dɩ paarɩ-zulə nɩ a Ko Wɛ na jɩgɩ te tɩn, yɩ DƖ malɛsɩ sɩm dɩ w'ʋ tɔgɩ-nɩ. Kantʋ maŋa kam nɩ, a laan w'ʋ pa nɔɔnʋ maama joŋi ŋwɩɩrʋ tɩlʋ na maŋɩ dɩ o tɩtʋŋa na yɩ te tɩn. 28A lagɩ a ta cɩga mʋ dɩ abam sɩ, nɔɔna balʋ zɩm na wʋ yo seeni tɩn badaara b'a tɩ, yɩ ba'a na amʋ Nabiin-bu wʋm na maa bɩɩnɩ dɩ a paarɩ dɩm tɩn."


text: 1Ɛɛ rɛ ba kpa daamagɩsɩɩ aa kɩɩ gɛɛ anɩɩ daatɩgɩɩ a tɩya ŋ, aŋ basɩ tɩya ŋ a baa, "Sii mʋ magɩsɩ Wɩɩkyʋwaldɩɩbal hʋ abee kogu hʋ aa we ʋ tɩyaŋ, aŋ dɩɩsɩ nala hʋ buloŋ aa kyʋwalɩ Wɩɩsɩ doŋ, 2amɛ ta magɩsɩ Wɩɩkyʋwaldɩɩbal hʋ gyaŋwuwo kɛ, beewɩya ba kpaa doŋ tɩya nala hʋ aa bɩ yaa Gyuuma rɛ. Ba sɩ ŋmaa ʋ gyebiye lo, a fɩrɩgɩ Wɩɩsɩ tɔbal hʋ peŋsi mɔllɩbalɩya abee balɩya. 3Ŋ sɩ tɩya ŋ daŋsɩya tɩmma balɩya hʋ dee dɩ ba basɩ wɩya Wiyesi Welii hʋ dee tɩyaŋ. Ba sɩ laalɩ logannɩ aŋ heeli basɩ wɩɩ hʋ ŋ aa kpaa tɩya ba haŋ kyɛyɛ tusi bee kɔɔsɩbalɩya bee mɔllɩ boto hʋ tɩyaŋ." 4Daŋsɩya tɩmma no balɩya rɛ yaa Olivi tɩɩsɩ hʋ balɩya abee fɩŋtɩŋdaasɩ hʋ balɩya aa sɩŋ á Tɩɩna Wɩɩsɩ, nal hʋ aa tɩŋ taŋha, sɩya tɩyaŋ. 5Dɩ ba dɔŋ buloŋ nɛ ko kɩ kyɛ dɩ ʋ yaa ba wɩbɔŋ diŋ aa lɩɩ ba nyʋʋsɩ tɩyaŋ nɛ a di tɩɩna. Nyɛ rɛ ba aa kpʋ nal hʋ buloŋ aa kyɛ dɩ ʋ yaa ba wɩbɔŋ. 6Nala no kaŋ dee rɛ ba aa sɩ wuwo kile duwoŋ dɩ ʋ ta nɩya kyɛyɛ hʋ ba aa kyɛ dɩ ba basɩ Wɩɩsɩ wɩya Wiyesi Welii hʋ dee tɩyaŋ, a bɩl kaŋ dee mɛ ba aa sɩ wuwo leŋ dɩ nɩɩ buloŋ bɩrɩmɩ kyal. Ba sɩ wuwo leŋ dɩ baloo iriŋ buloŋ gyʋʋ dʋnɩya nala, saŋa kɛ buloŋ ba aa kyɛ. 7Dɩ ba aa rɛ ko basɩ wɩya hʋ Wɩɩsɩ aa kpaa tɩya ba teŋ, ɔhɔ-kɩŋ hʋ aa lɩɩ bootogiluŋii hʋ aa bɩ kaŋ lɩtenii tɩyaŋ ko kɩ lɩɩ, ʋ sɩ ko yuwo di ba a kpʋ ba. 8Ba sɩ vɩya ba teŋbiye ta dɩ ba pɩŋ haŋ tɔbal hʋ dimbee tɩyaŋ, tɔbal hʋ tɩyaŋ ba aa kpaasɩ ba tɩɩna daagarɩɩ hʋ tɩyaŋ. Ba kaŋ tɔbal no kɩ yɩrɩ Sodɔm koo Igyipiti rɛ. 9Nihuwobisi doho iriŋ iriŋ buloŋ nala, aa basɩ taanɩ iriŋ iriŋ buloŋ, a lɩɩ paalʋʋ iriŋ iriŋ, ba buloŋ sɩ deŋ ba kɩsʋʋnɩ kyɛyɛ boto abee kyalɩɩ. Ba bɩ sɩ laa nyʋwa dɩ ba paa ba hogo. 10Dʋnɩya nala tenni sɩ fɩyɛlɩ akuu ba aa kpʋʋ nala no balɩya wɩya. Ba sɩ kɩ gbɩyalɩ, a kɩ gbɩllɩ dɔmɔŋ, a yaa bɔnyɛ wɩya kɩ tɩya dɔmɔŋ, beewɩya Wɩɩsɩ tɩŋdaala no balɩya fa kaŋ dʋnɩya nala bagɩna tɩyaŋ nɛ. 11Amɛ kyɛyɛ boto abee faŋ kyɛɛ Wɩɩsɩ mɩɩgɩ tɩya nala no balɩya mɩɩbol lɛ, ba sii sɩŋ ba naasɩ tɩyaŋ. Nala hʋ buloŋ aa naa ba, kambɩŋ kaŋ ba weliŋ. 12Ɛɛ rɛ ba nɩɩ taal dɩ ʋ lɩɩ wɩɩsɩbee a basɩ tɩya nala hʋ balɩya a baa, "Ma ko gyɩŋ daha." Ʋ aa basɩ gɛɛ teŋ, ba gyʋʋ taal tɩyaŋ a gyɩŋ wɩɩsɩbee. Ba dɔmɔ kɩ deŋ ba ka ba kɩ gyɩŋ. 13Haŋ saŋa hʋ tɩɩ tɩyaŋ taŋha gyigili yʋga. Tɔbal hʋ dɩɩsɩ buloŋ ba aa kaŋ kpaa leye fi a lɩɩ lɩdɩgɩ tele, a kpʋ nala tusi bapɛ. Ɛɛ rɛ kambɩŋ kaŋ nɩkaalɩya hʋ, ba dannɩ Wɩɩsɩ aa we wɩɩsɩbee tɩyaŋ. 14Tʋwarɩlɩya hʋ lɩtenii rɛ gɛɛ, too hʋ tɩɩna mɛ bɩ sɩ pɩɩsɩ aŋ tɩŋa. 15Ɛɛ rɛ malɩka-pɛɛ hʋ tɩɩna mɛ mʋʋ ʋ kabɩl. Doŋ nɛ ŋ nɩɩ taabala dɩ ba aa basɩ wɩya wɩɩsɩbee tɩyaŋ a baa, "Nyɛ kɛ á Tɩɩna Wɩɩsɩ abee ʋ nal hʋ ʋ aa lɩya dɩ ʋ ko laa dʋnɩya nala ta, ba laa dʋnɩya buloŋ tɩŋa rɛ a kɩ deŋ, Á Tɩɩna Wɩɩsɩ sɩ di koro dʋnɩya tɩyaŋ a kaŋ kɩ mʋ maakyiye buloŋ." 16Ɛɛ rɛ nɩhɩyasɩ mɔlɩya abee banaa hʋ aa hɔŋ ba kuworikpasɩnɩ nyuu Wɩɩsɩ sɩya tɩyaŋ, ba buloŋ tuu kyige pumpuŋ a kyʋwalɩ Wɩɩsɩ a baa, 17"Á aa kyʋwalɩ á Tɩɩna Wɩɩsɩ, Gyoribaŋa Bakɔɔ, aŋgyʋwasʋ rɛ, Ɩ rɛ yaa nal hʋ fa aa we doŋ faafaa buloŋ abee nal hʋ ha aa we doŋ gyɩnaŋ. Beewɩya, ɩ kpaa ɩ debal, a piili a kɩ deŋ dʋnɩya rɛ. 18Dʋnɩya nala hʋ aa bɩ gyɩma ɩ fa naa baaŋ a beel-ɩ rɛ. Amɛ saŋa hʋ ɩ baaŋ mɛ aa sɩ sii ba nyuu tɩyaŋ pele rɛ, ka saŋa hʋ tɩɩ ɩ aa sɩ di nala hʋ aa sʋba sarɩya mɛ pele rɛ, saŋa hʋ ɩ aa sɩ tuŋ ɩ nala mɛ pele rɛ. ɩ sɩ tuŋ ɩ tʋŋtʋnna nala hʋ aa basɩ ɩ wɩya Wiyesi Welii hʋ dee tɩyaŋ, abee ɩ nala buloŋ, nala hʋ aa fá ɩ, nɩbala abee nɩbiisi buloŋ, Saŋa hʋ ɩ aa sɩ kyogi nala hʋ aa kyogi dʋnɩya mɛ pele rɛ." 19Ɛɛ rɛ ba kaŋ Wɩɩkyʋwaldɩɩbal hʋ aa we wɩɩsɩbee tɩyaŋ boro suri, ŋ na daga hʋ aa yaa Wɩɩsɩ bee ʋ nala nyʋwa hʋ magɩl doŋ. Ɛɛ rɛ duwoŋ kɩ lɩgɩsɩ lee buloŋ, ka duwoŋ kɩ nɔsɩ kpanana kpanana. Taŋha gyigili, ka duwoŋbʋwa ko tuu kɩ tele taŋha yʋga yʋga.


text: 1Pəlɛ pə waalɩ Yuta nyə́ma Ɩsɔ sɛɛʋ acima naalɩ a talaa, na Yesu polo Yosalɛm. 2Lɩɩlɛ natəlɩ tə wɛ heeŋ nɔnɔɣɔ cɔlɔɣɔ Yosalɛm, na akelenaa sakasɩ taka kakpasɩ səŋa təna. Tənɛ ɩnəɣɩ pa yaa sɩ Pɛtasata kɛ Alaamee nyə́ma tɔm taa. 3Na kʋtɔntʋnaa sɛləta laŋasɩ nsɩ sɩ tɛɛ kɛ́ sɔsɔm. Yʋlʋmaa na kaakalasɩ, na mpa kʋtɔməŋ tʋʋlaa tɔ. [Pa taŋa lʋm laŋtʋɣʋ. 4Pə taɣa pʋlʋ, ɩsɔtaa tillu tiikaɣa waatʋ waatʋ kɛ lɩɩlɛ taa, na ɩ́ lakɩ na lʋm laŋtəɣɩ. Na wei ɩ́ laala tiiu kɛ waatʋ wei lʋm laŋtəɣɩ kpakpaa tɔ pə waa-ɩ, paa ɩ kʋtɔŋ kɛ ŋku.] 5Apalʋ nɔɣɔlʋ ɩ ka wɛ təna na ɩ hənta kʋtɔŋ tɔ pɩɩsɩ pəlefɛɩ nɩɩlɛ kɔlɔ. 6Yesu na-ɩ na ɩ́ hənta mpʋ, na ɩ nyəmá sɩ ɩ taaŋa tənaɣa sɔsɔm, ɩlɛna ɩ́ pɔɔsɩ-ɩ sɩ: N caa pə waa-ŋ kɛ? 7Ḿpʋ́ɣʋ́ kʋtɔntʋ cɔ Yesu sɩ: Ma cɛ, ma fɛɩna nɔɣɔlʋ sɩ ɩ́ tisi-m lʋm taa kɛ́ waatʋ wei pə laŋtəɣɩ tɔ. Na má polaa sɩ ma tiiki, nɔɣɔlʋ náá laalɩ-m. 8Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu heela-ɩ sɩ: Kʋlɩ na ń kpaɣa nyá kʋhəntʋɣʋ na ń tɔ. 9Tənaɣa pə waa kʋtɔntʋ kɛ kpakpaa, na ɩ́ kɛlɩ ɩ kʋhəntʋɣʋ na ɩ́ tɔŋ. Pə pamna kʋyakʋ kʋhɛɛsʋɣʋ wule. 10Ḿpʋ́ɣʋ́ Yuta nyə́ma tɔma wei pə waa mpʋ tɔ sɩ: Saŋa kʋyakʋ kʋhɛɛsʋɣʋ kɛ́, pə fɛɩ sɩ ń səɣəlɩ nyá kʋhəntʋɣʋ kɛ mpʋ. 11Ama kʋtɔntʋ na cɔ-wɛ sɩ: Wei ɩ waasa-m tɔ ɩnɩ ɩ heelina-m sɩ má kɛlɩ ma kʋhəntʋɣʋ na má tɔ. 12Ḿpʋ́ɣʋ́ Yuta nyə́ma cɔ kʋtɔntʋ sɩ: Aweɣe pʋntʋ na ɩ́ heela-ŋ sɩ ń kɛlɩ nyá kʋhəntʋɣʋ na ń tɔ? 13Ama wei pə waawa tɔ ɩ ta nyɩ Yesu. Pə taɣa pʋlʋ, ɩ́lɛ́ ɩ ka saala samaa wei ɩ suwa təna tɔ ɩ taa. 14Pəlɛ pə waalɩ Yesu ná apalʋ ɩnəɣɩ Ɩsɔ təsɛɛlɛ taa na ɩ́ heeli-ɩ sɩ: Nyənɩ, pənɛntɛ pə waa-ŋ ɩsəntɔ tɔ, taa tasa ɩsaɣatʋ lapʋ tɔtɔ. Pə́cɔ́ pə taa kɔɔ na ŋku kʋlɛ kʋ kəla mpʋ tɔ kʋ maɣana-ŋ. 15Tənaɣa apalʋ ɩnɩ ɩ polaa na ɩ́ heeli Yuta nyə́ma sɩ: Yesu waasəna-m. 16Pə tɔɔ kɛ́ Yuta nyə́ma sʋʋ Yesu kɛ́ kʋnyɔŋ tʋɣʋ kɛ ɩ lapʋ ḿpʋ́ɣʋ́ kʋyakʋ kʋhɛɛsʋɣʋ wule tɔ pə tɔɔ. 17Mpʋ pə yelina na Yesu yɔɣɔtɩ sɩ: Ma Caa ná tɔŋa təmlɛ lapʋ kɛ tam kɛ́. Pə tɔɔ kɛ́ ma tɔtɔ ma tɔŋna lapʋ. 18Tɔm tənɛ tə maɣamaɣa tə tɔɔ Yuta nyə́ma mʋ sɔɣɔna kɛ teu sɩ pa ləsəɣɩ Yesu weesuɣu. Sɩ pə taɣa kʋyakʋ kʋhɛɛsʋɣʋ tike kɛ ɩ wakəlaa, pə kpɛnna ɩsəna ɩ kɛɛsa ɩ tɩ na Ɩsɔ na ɩ́ yaa-ɩ ɩ maɣamaɣa ɩ Caa tɔ pə tɔɔ tɔtɔ. 19Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tɔma-wɛ sɩ: Tampana kɛ ma heeliɣi-mɛ yoo, maa cɛsəɣɩ. Pəyaɣa ma ma kaa lu natəlɩ na má la. Ama nti ma Caa tɔŋa lapʋ na má naakɩ tɔ ntəɣɩ ma təŋəɣɩ. Ma Caa lakɩ pə təna mpi tɔ, Pəyaɣa ma ma lakɩ-wɩ tɔtɔɣɔ. 20Pə taɣa pʋlʋ, ma Caa sɔɔla-m kɛ́, na ɩ́ hʋ́lɩ́-m pə təna mpi ɩ lakɩ tɔ. Ɩ ká hʋ́lɩ́-m təma sɔsɔɔna nna a kəla anɛ tɔ sɩ má la, na pɩɩ la-mɛɣɛ ha. 21Ɩsɩɩ ma Caa feesiɣi sətaa na ɩ́ mənna-wɛɣɛ weesuɣu nyə́ma hɛkʋ tɔ, mpʋ ɩnɩ tɔtɔɣɔ Pəyaɣa má ma tʋɣɩ weesuɣu kɛ mpa ma nɔkaa tɔ. 22Təlɛ tə paasi ma Caa ɩɩ hʋʋkəna nɔɣɔlʋ. Ama ɩ tʋ hʋʋlɛ tənaɣa Pəyaɣa ma ma niŋ taa. 23Ɩlɛna pa təna pa se-m ɩsɩɩ pa seekuɣu ma Caa tɔ. Yʋlʋ ɩ́ ta se Pəyaɣa ma, ɩ kaa pəsɩ na ɩ́ se ma Caa wei ɩ tila-m tɔ. 24Tampana kɛ ma heeliɣi-mɛ yoo, maa cɛsəɣɩ, ye wei ɩ nɩɩ ma tɔm na ɩ́ tɛ ɩ taa na wei ɩ tila-m tɔ, ɩ tɛma weesuɣu ŋku kɩɩ tɛŋ tɔɣɔ hikuɣu, pa kaa hʋʋna-ɩ. Ama ɩ tɛma weesuɣu tʋ kɛ pəsʋɣʋ kɛ́. 25Tampana kɛ ma heeliɣi-mɛ yoo maa cɛsəɣɩ, pə wɛɛ pɩɩ kɔɔ, halɩ pə tɩɩ tɛma kɔntɛ te. Sətaa ká nɩɩ Ɩsɔ Pəyaɣa má ma nɔɣɔ, mpa paa nɩɩ-kɛ tɔ, paa fe na pá kʋləna pa ɩsɛ. 26Ɩsɩɩ Tacaa Ɩsɔ wɛna weesuɣu kɛ ɩ taa tɔ, mpʋ tɔtɔɣɔ ɩ yelaa sɩ Pəyaɣa ma má wɛɛna weesuɣu kɛ ma taa. 27Ma kɛ́ Yʋlʋ Pəyaɣa tɔɣɔ ɩ ha-m mpaaʋ sɩ má hʋʋna yəlaa kɛ tɔm. 28Ɩlɛ pə́ taa la-mɛɣɛ ha. Mpi tɔ pɩɩ kɔɔ na pa təna mpa pa wɛ pəlaaŋ taa tɔ pá nɩɩ ma nɔɣɔ, 29na pá lɩɩ ɩ taa. Mpa pa lapa kʋpantʋ tɔ paa fe sɩ pá wɛɛ tam tɔɔ. Mpa pɛlɛ pa lapa ɩsaɣatʋ tɔ, paa fe sɩ pá hʋʋna-wɛ na pá tʋ-wɛɣɛ saləka. 30Maa pəsəɣɩ na má lu tələɣɩ ma maɣamaɣa. Ama ɩsɩɩ Ɩsɔ kɛɛsəɣɩ-m tɔ, ḿpʋ́ɣʋ́ ma hʋʋkəna, na ma hʋʋlɛ tewa. Mpi tɔ, pə taɣa ma maɣamaɣa ma luɣu nyəntʋ kɛ ma pɛɛkəɣɩ lapʋ. Ama wei ɩ tila-m tɔ ɩ luɣu nyəntʋ kɛ́. 31Ye ma yɔɣɔtəɣɩ ma tɩ tɔm, nɔɣɔlʋ kaa sa tampana wena maa hʋ́lɩ́ tɔ. 32Ama nɔɣɔlʋ wɛnna na ɩ́lɛ́ ɩ hʋ́lə́ɣɩ́ sɩ ma kɛ́ tampana tʋ. Na ma nyəmá sɩ nti ɩ yɔɣɔtəɣɩ ma tɔɔ tɔ tə wɛ tampana. 33Halɩ mə maɣamaɣa ɩ́ tila mə tillaa kɛ Yohaanɩ kiŋ na ɩ́lɛ́ ɩ hʋla-mɛɣɛ tampana. 34Ye ma, pə taɣa ɩsɩɩ ma nyɩɩlaa sɩ yʋlʋ nɔɣɔlʋ ɩ́ hʋ́lɩ́ ma tampana. Ama sɩ pə səna-mɛ na pə ya mə nyʋɣʋ tɔɔ kɛ́ ma yɔɣɔtəɣɩ mpʋ. 35Yohaanɩ naa wɛ kɛ́ ɩsɩɩ fətəla wei ɩ mʋɣɩ na pə naakɩ tɔ. Ɩ́ tisaa na ɩ́ yɔɔləna fətəla ɩnɩ ɩ naʋ kɛ pəcɔ. 36Ama ma wɛna mpi pə hʋ́lə́ɣɩ́ ma tampana na pə kəlɩ tə təna nti Yohaanɩ yɔɣɔta ma tɔɔ tɔ. Təma nna ɩnɩ ma Caa hʋla-m sɩ má la na ma tɔŋna a lapʋ kɛ ɩsəntɔ tɔ, anɩ a hʋləɣəna ma tampana sɩ ma Caa tilina-m. 37Ma Caa wei ɩ tila-m tɔ ɩ hʋ́lə́ɣɩ́ ma tampana tɔtɔ. Mɛ ɩ́ ta nɩɩ ɩ nɔɣɔ kɛ paa tɔm kʋlʋm. Pə́cɔ́ ɩ́ ta loosi ɩ ɩsɛntaa kɛ́ paa tɔm kʋlʋm tɔtɔ. 38Pəyele ɩɩ saŋ ɩ tɔm mʋɣʋ sɩ tə́ caɣa mə taa kɛ́ paa pəcɔ. Ɩlɛ ɩɩ tɛŋ mə taa na wei Ɩsɔ tilaa tɔ, pə tɔɔ kɛ́ pə wɛ mpʋ. 39Ɩ́ pɛɛkəɣɩ Ɩsɔ Tɔm takəlasɩ taa təcututu, na ɩ́ tɛɛləɣɩ sɩ pə taa kɛ́ ɩ́ ká hikina weesuɣu ŋku kɩɩ tɛŋ tɔ. Anɩ tá takəlasɩ kʋlʋmasɩ nsɩ sɩ yɔɣɔtəɣəna ma tɔm. 40Pə na pə mpʋ tɔ, ɩɩ saŋ sɩ ɩ́ kɔɔ ma kiŋ na ɩ́ hiki weesuɣu kʋpaŋkʋ. 41Pə taɣa yəlaa ɩsantɛ kɛ ma pɛɛkəɣɩ. 42Ama ma nyəma-mɛ, ma nyəmá sɩ ɩɩ caa Ɩsɔ. 43Ma Caa kɔntɛ kɛ ma kɔma na mɩɩ saŋ ma mʋɣʋ. Ama ye nɔɣɔlʋ ná lɩɩ yem na ɩ́ kɔɔ, ɩ́ mʋ ɩ́lɛ́ təkpa. 44Mɛ mə sɔɔla mə təma ɩsantɛ kɛ́, ɩɩ pɛɛkəɣɩ Ɩsɔ wei ɩ tike ntɛ́ Ɩsɔ tɔ ɩ nyəntɛ. Ɩlɛ ɩsənaɣa ɩ́ ká la na ɩ́ mʋ ma tɔm. 45Ɩ́ taa hʋʋ sɩ maa polo má kuli mə waalɩ kɛ́ Ɩsɔ ɩsɛntaa. Ama Moisi wei ɩ́ tɛɛləɣɩ tɔ ɩnɩ ɩ ká kulina mə waalɩ. 46Ye ɩ́ ka mʋwa Moisi tɔm na tampam, ɩsəntɔ tɔ ɩ́ ka mʋ ma nyəntʋ tɔtɔ. Pə taɣa pʋlʋ, ma tɔm kɛ ɩ́lɛ́ ɩ ŋmaawa. 47Ɩ́ ta tisi na ɩ́ mʋ nti Moisi ŋmaawa tɔ, ɩlɛ ɩsənaɣa ɩ́ ká tisi na ɩ́ tʋna ma tɔm nti ma heeliɣi-mɛ tɔ.


text: 1Mɛgi, yo ngbɔla yala bwa mɛ de yenga Pake nɛ yenga yɔng mampa ka ha na. Nɛ hio gasa wan-hasadaka nɛ hio wan-osi mbonga dungɔ ha kio wal mɛ ba Jésus nɛ wuso mɛ gbɛ. 2Mbwa dungɔ ha tɔa ha may: «Ka ɔ aba wɛnɛ ha ngimɔ yenga na, yu nde, hio wi mɛ le betɛ gutɛ sungiri ɔ.» 3Jésus dungɔ ha Betani ha twa pɛ Simon ka dungɔ se nɛ zɛlɛ doko. Nɛ ka mbwa boka ha yɔngamɔ, ma bhoko lea twa nɛ ma bebe dak ha kɔ wa. Ɛ sɛka dak ɛngɛ nɛ ma ta ka ɛ sa nde, albatre, nɛ ma nga gɛnɛ kulo pɛl kpasa liama ka ɛ sa nde, nare, don ha zanga. Bhoko gbinɔ nu dak, nɛ a tɛla liama ha sila zu Jésus. 4Sila hio ma wi ka dungɔ haki yimɔ. Mbwa tɔa ha soko may: «Goto gdangsa liama ɛngɛ nɛ̂ ge? 5Gɛnɛ liama ɛngɛ lɛma nɛ mbɔli tom mɔ yala gɔmmay tar. Ki ɛ gdonga yo nɛ ha mbɔlia ha hio fabha wi!» Mɛgi, mbwa ndio bhoko ɛngɛ pentɛ. 6Ma, Jésus tɔa: «Ɛnɛ yeksi wɛnɛ hazu ge? Ɛnɛ gde wɛnɛ sɛm! Mɔ ka wɛnɛ dea ha tɛ mi, yo nɛ dedea. 7Hazu hio fabha wi dung hinɛ ɛnɛ kpoo. Nɛ ɛnɛ lɛma de dedemɔ ha tɛ mbwa ha ngimɔ ka sila ɛnɛ ngoya. Ma, pɔm, mi lɛm dung hinɛ ɛnɛ kpoo na. 8Mɔ ka wɛnɛ lɛma se mɛ de, a dea yo. A tɛla liama ha tɛ mi bingiri hazu bhɔngiri nɛ ngimɔ gun mi. 9Kpasawen, mi tɔ ha ɛnɛ: Ha bhandi fɛt ka ɛ bebul Dede Wen ang, dam nzan fɛt, ɛ betɔ kasi mɔ ka bhoko ɛngɛ dea, tuka nde, tazu hio wi agba nɛ wɛnɛ.» 10Judas Iskariote, ma ndang ha soko wan-yambimɔ bhukɔ gbala bwa, nɛa ha pɛ hio gasa wan-hasadaka hazu ha kasatɛ Jésus ha mbwa. 11Mbwa zea wɛnɛ nɛ totɛ, nɛ mbwa gɔna nu mɛ ha wɛnɛ ma mbɔli. Mɛgi, Judas kio dede ngimɔ mɛ gde Jésus ha kɔ mbwa. 12Ha bosi yala yenga mampa ka ha na, ha swe ka ɛ gbɛ besami mɔ yenga Pake, hio wan-yambimɔ pɛ Jésus ana wɛnɛ: «Mɛ ngoy nde, ɔ anɛ nɛ bhɔngiri yɔngamɔ yenga ha mɛ ha ndo?» 13Mɛgi Jésus tomsa ma wan-yambimɔ pɛa bwa, a tɔa ha mbwa: «Ɛnɛ nɛ ha zang gasa le, ɛnɛ bekpa ma wei haki ha toya lɔngɔ li. Ɛnɛ ndari wɛnɛ. 14Nɛ twa ka wɛnɛ bele ang, ɛnɛ tɔ ha wan-twaa: ‹Wan-osimɔ pɛ ɔ ana nde, gdɔku ka wɛnɛ hinɛ hio wan-yambimɔ pɛa beyɔngmɔ yenga ang, ha ndo?› 15Nɛ wɛnɛ beosi ma gasa gdɔku ha ɛnɛ ha zu twa ɛngi ha ngɔn, ka ɛ bhɔngara hio mɔ ha zanga fɛt. Haki ɛnɛ begi yɔngamɔ yenga pɛ ɔ.» 16Hio wan-yambimɔ ndɔng bwa pena nɛ hɔ ha zang gasa le. Mbwa kpaa hio mɔ gbesi tuka Jésus tɔa ha mbwa. Nɛ mbwa dea tom gio yɔngamɔ yenga. 17Ka mbolo dea, Jésus hinɛ hio wan-yambimɔ bhukɔ gbala bwa hɔa. 18Nɛ ka mbwa boka ha yɔngamɔ, Jésus tɔa: «Kpasawen, mi tɔ ha ɛnɛ nde, ma wi ndang ha soko ɛnɛ, ka yɔngmɔ hinɛ mi, beha kasatɛ mi.» 19Ka mbwa zea mɛgi ngɔtɛ baa mbwa. Nɛ mbwa ndang ndang fɛt angara ana Jésus ha pata may: «Yo nɛ̂ mi nde?» 20Jésus tɔa ha mbwa: «Yo nɛ̂ ma wi ndang ha soko ɛnɛ bhukɔ gbala bwa, ka pi kɔ ha ndangtɛ zang tasi hinɛ mi. 21Ey, mi, Bewei pɛ Wi, befe gbesi tuka ɛ ngɛraka ha zang takarata pɛ Sɔ. Ma, ngɔtɛ ha wan-hakasatɛ Bewei pɛ wi. Ɛ abhɛ se wɛnɛ na, ki dea se!» 22Ka Jésus nɛ hio wan-yambimɔ pɛa boka ha yɔngamɔ, a baa mampa. Ka wɛnɛ wola dede wen ha zua, a gbinɔ yo ha hio wan-yambimɔ pɛa nɛ tɔa: «Ɛnɛ ba, ɛngɛ nɛ tɛ mi!» 23Hapata, wɛnɛ baa kɔpɔ li vigne. A lukoso Sɔ hazua. A haa yo ha mbwa nɛ mbwa fɛt nɔa yo. 24Nɛ Jésus tɔa ha mbwa: «Ɛngɛ nɛ̂ tɔktɛ mi, ka dung nɛ̂ nɔa mbon ha soko hio wi nɛ Sɔ. Yo besɛ hazu dɔka wi. 25Kpasawen, mi tɔ ha ɛnɛ nde, mi lɛm nɔ li vigne fin na, kanɛ swe ka mi benɔ mbombea ha ngimɔ ka Kongakandɔ pɛ Sɔ behɔ.» 26Hapata, mbwa bea hio gima pɛ David mɔ yenga Pake, nɛ mbwa nɛa ha zu ngari Olivier. 27Jésus tɔa ha hio wan-yambimɔ pɛa: «Ɛnɛ fɛt belak mi gde, hazu Sɔ tɔa ha zang takarata pɛa: ‹Mi begbɛ zaoro sami nɛ hio sami bepanziki.› 28Ma, ka Sɔ tunso mi ha soko hio fiowi kari, mi bepen ha Galile sɔngsi nɛ ɛnɛ.» 29Pierre kafa ha nu wa nɛ tɔa: «Ngase ka hio wi fɛt belak mɛ gde, pɔm, mi lɛm lak mɛ gde na!» 30Jésus kiforo wen ha wɛnɛ: «Kpasawen, mi tɔ ha mɛ nde, ha zɛ ɛngɛ mɛsɛ, mɛ bekafi mi zetar fɛt ing, ki gɔlɛ dɔma zebwa.» 31Nɛ Pierre kafa yo nɛngaya, a tɔa: «Ngase yo adung nde, mi afe hinɛ mɛ, mi lɛm mɛ kafi mɛ na.» Mɛgi, hio olo wan-yambimɔ fɛt tɔa ndangtɛ wen gbesi. 32Hapata, Jésus hinɛ hio wan-yambimɔ pɛa hɔa ha ma nu fɔ ka ɛ sa nde Getsemani. Nɛ Jésus tɔa ha mbwa: «Ɛnɛ dung hakɛ ha ngimɔ ka mi ha gɔa Sɔ.» 33Nɛ wɛnɛ kuo Pierre, Jacques nɛ Jean pen nɛ. Ke nɛ ngɔtɛ angara baa wɛnɛ. 34A tɔa ha mbwa: «Sila mi dona nɛ ngɔtɛ tuka nde mi befe fe. Ɛnɛ dung hakɛ nɛ ɛnɛ yang la!» 35Mɛgi, Jésus tiko nɛ ha sɔngsi tikiring. Wɛnɛ teka ha nu nɛ a gɔa Sɔ nde, ka wɛnɛ ngoya, wɛnɛ apensi ngimɔ yeksamɔ ɛngɛ ha zu wa yunɛ. 36A tɔa: «Abba, Bafa mi, mɔ fɛt lɛma nɛ mɛ. Mɛ kusi kɔpɔ ngamɔ ɛngɛ ha zu mi yunɛ. Ma, bo tuka mi ngoya na, ma, tuka mɛ ngoya.» 37Hapata, Jésus pea fin ha pɛ hio wan-yambimɔ pɛa, tɛ kpa mbwa fɛt ha ɔala gbeleng-gbeleng. Nɛ wɛnɛ ana Pierre: «Simon, mɛ ɔ nɛ la? Mɛ lɛm dung nɛ tunɔ ngonga ndang sɔna na?» 38Mɛgi Jésus tɔa ha mbwa: «Ɛnɛ yang la nɛ ɛnɛ gɔ Sɔ tuka nde, sɛbhalamɔ agan zu ɛnɛ na. Sila wi nɛ hɛl mɛ de mɔ, ma, ngatɛ pɛ wi dɔk na.» 39Wɛnɛ nɛa fin nɛyɛa tikiring mɛ gɔ Sɔ. Nɛ a putoro ndangtɛ wen ka wɛnɛ gɔa nɛ sɔngsi. 40Wɛnɛ kiforo fin nɛpata tɛ kpa hio wan-yambimɔ pɛa ha ɔala, hazu la pena tɛ mbwa. Mɛgi, mbwa ing fin wen ka mbwa bekifiri ha wɛnɛ na. 41Nɛ ka wɛnɛ pea ha zetara, a tɔa ha mbwa: «Ɛnɛ boka ha ɔala nɛ ɔmatɛ nde? Yo kara! Ngimɔ lɛma kari, ka ɛ begde mi, Bewei pɛ Wi ha kɔ hio wan-de gdangamɔ. 42Ɛnɛ gutɛ, ɔ nɛ! Ɛnɛ zɔk, wan-hakasatɛ mi hɔa kari.» 43Ha ndangtɛ ngimɔ ka Jésus boka ha tɔa wen ndɔng, Judas, ma ndang ha soko wan-yambimɔ bhukɔ gbala bwa, hɔa hinɛ hio giliwi ha pata wa. Mbwa dungɔ nɛ hio gbapa nɛ mbiti te ha kɔ mbwa. Yo nɛ̂ hio gasa wan-hasadaka, hio wan-osi mbonga nɛ hio kotowi pɛ hio zuife ka tomsa wi ndɔng. 44Judas, wan-hakasatɛ Jésus, baosi ha mbwa wal mɛ ing wɛnɛ sɔngsi, a batɔ: «Wi ka mi beduy mbuku wa, yo nɛ̂ Jésus. Ɛnɛ aba wɛnɛ nɛ pam wɛnɛ nɛkpasa!» 45Nɛ ka Judas hɔa, a tiko nɛ nzeng hapɛtɛ Jésus, nɛ tɔa: «Wan-osimɔ!» nɛ a duyo mbuku wa. 46Mɛgi, hio wi ndɔng bhubholo wɛnɛ, nɛ mbwa baa wɛnɛ. 47Ma, ma wi ndang ka yola haki, daka gbapa sungiri nɛ wan-tom pɛ wan-zu hio wan-hasadaka nɛ gɔna zala wa pi ha nu. 48Hapata, Jésus ana mbwa: «Mi nɛ̂ nagbɛwi mɛ tɔ nde, ɛnɛ atɛ nɛ gbapa nɛ mbiti te mɛ ba nɛ mi nde? 49Mi dungɔ ha soko ɛnɛ yala ndang ndang fɛt ha osamɔ ha zang gasa twa Sɔ, nɛ ɛnɛ tɛ ba mi na. Ma, yo hɔa mɛgi, tuka nde, mɔ ka ɛ bangɛriki ha zang takarata pɛ Sɔ alɛmsiri tɛ.» 50Mɛgi, hio wan-yambimɔ fɛt yuomɔ pen lak Jésus gde. 51Ma pɔlɔmbɔ wi nɛ luo gwe dungɔ ha ndara Jésus. Ɛ baa wɛnɛ. 52Ma, a zinɔ tɛ wa gde gwe pɛa ha kɔ mbwa, nɛ a sɔawi nɛ sɔngɛrɛ pen. 53Mbwa kuo Jésus nɛnɛ ha pɛ wan-zu hio wan-hasadaka. Hio gasa wan-hasadaka, hio kotowi nɛ hio wan-osi mbonga fɛt wesara may haki. 54Pierre dungɔ nɛyɛa nak nɛ pata mbwa nɛnɛ, kanɛ zang dɛl lɛkɛ-lɛkɛ twa pɛ wan-zu hio wan-hasadaka, nɛ wɛnɛ dungɔ ha ɔa we hinɛ hio wan-pam kin. 55Haki, hio gasa wan-hasadaka nɛ gili hio wan-kpo zuwen fɛt dungɔ ha kio ma mɔ sungiri nɛ Jésus hazu kpa wal mɛ gbɛ wɛnɛ. Ma, mbwa kio yo fɛt gan, 56hazu hio wen dalo, ka dɔka wi dungɔ ha gɔna a ha nu wa, lɛm may na. 57Mɛgi, hio ma guotɛ nɛ mbwa gɔna wen dalo a ha nu Jésus, mbwa tɔa: 58«Ɔ zea wɛnɛ ha tɔa: ‹Mi begbin gasa twa Sɔ ɛngɛ ka hio wi dea yunɛ. Nɛ ha zang yala tar, mi bebɛ ma mbinga ka kɔ hio wi de yo na.› » 59Ma, ngase ha zu mɔ ɛngɛ, wen pɛ mbwa fɛt lɛm may na. 60Mɛgi, wan-zu hio wan-hasadaka guotɛ ha li hio wi fɛt, nɛ wɛnɛ ana Jésus: «Mɛ bo nɛ ma wen mɛ tɔ ha zu mɔ ka mbwa gɔn sungiri nɛ mɛ na nde?» 61Ma, Jésus kara sɛm, a kifiri ma wen ndang ha nu wa na. Mɛgi, wɛnɛ ana Jésus fin: «Mɛ nɛ̂ Mesi? Mɛ nɛ̂ Bewei pɛ Sɔ, ka ɔ lukisi, nde?» 62Jésus mɛkara yo: «Ey, yo nɛ̂ mi! Nɛ ɛnɛ bezɔk mi, Bewei pɛ Wi, ha dungɔnu ha wekɔ Sɔ ka dung nɛ ngatɛ fɛt. Nɛ ɛnɛ bezɔk mi bin ha ngimɔ ka mi betɛ ha zang buswe.» 63Mɛgi ngambi dea wan-zu hio wan-hasadaka, nɛ wɛnɛ gba latɛ pɛa nɛ pɛa tɛ. Nɛ wɛnɛ tɔa: «Ɔ lɛm ki ma wan-kɛwen fin na! 64Ɛnɛ zea fɛngsamɔ ka wɛnɛ fɛngsa nɛ Sɔ! Ɛnɛ takiri pɛ ɛnɛ nde ge?» Nɛ wi fɛt gɔna kita fio ha zu wa. 65Hio ma wi angara pɛa tafu ha tɛ wa. Mbwa hɛla li wa nɛ la. Mbwa mɛla wɛnɛ nɛ tɔa: «Mɛ asum ling wi ka mɛla mɛ!» Nɛ hio nasara baa Jésus nɛ mbwa mɛla wɛnɛ fin. 66Ka Pierre boka ha dɛl mɔ kin, ma bhoko-de tom pɛ wan-zu hio wan-hasadaka hɔa. 67Wɛnɛ zɔka Pierre ha ɔa we. A mbara Pierre gdoo, nɛ a tɔa ha wɛnɛ: «Mɛ fin, mɛ dungɔ se hinɛ Jésus, wi mɛ Nazaret ɛngɛ.» 68Ma, Pierre kafa nɛ tɔa: «Mi ing gotowen ka mɛ ha tɔa na.» Mɛgi, Pierre gboa haki nɛ hapɛtɛ nu kin. Ha ndangtɛ ngimɔ, gɔlɛ dɔma. 69Ndangtɛ bhoko ɛngɛ zɔka fin Pierre, nɛ wɛnɛ tɔa ha wi ndɔng ka dungɔ haki: «Wei kɛ nɛ̂ ma wi pɛ Jésus.» 70Nɛ Pierre kafa fin nɛ mbinga. Ma bengimɔ hapata, hio wi ndɔng ka dungɔ haki tɔa ha Pierre: «Kpasawen, mɛ fin nɛ̂ ma wi pɛ Jésus, hazu mɛ nɛ̂ wi mɛ Galile.» 71Mɛgi, Pierre angara foma mɔ nɛ kana mɔ, a tɔa: «Mi ing wi ka ɛnɛ tɔ nɛ mɔ, na!» 72Ha ndangtɛ ngimɔ, gɔlɛ dɔma fin mɔ zebwa. Mɛgi, tazu Pierre gbaa nɛ wen ka Jésus tɔa se ha wɛnɛ: «Mɛ bekafi mi zetar ing, ki gɔlɛ tɛ dɔm zebwa.» Nɛ wɛnɛ angara hea kwa.


text: 1Kʋntʋ kwaga nɩ, Zezi dɛɛn ma beeri o tʋlɩ tɩ-kamunnu dɩ tɩ-balwa bam maama, yɩ o tɔɔlɩ kwər-ywəŋə kam o brɩ Wɛ na lagɩ DƖ di paarɩ tɩte nɔɔna tɩtarɩ nɩ tɩn. O karabiə fugə-bale bam dɩ dɛɛn maa tɔgɩ dɩd-o ba beerə. 2Kaana badonnə dɩ tɔgɩ ba wʋ o tee nɩ. Bantʋ yɩ balʋ ciciri dɩ yawɩɩrʋ dwi dwi dɛɛn na yaarɩ-ba yɩ Zezi pa ba na yazurə tɩn. Ba dɩdʋa yɩrɩ mʋ Mari wʋlʋ na nuŋi Magɩdala tɩn. Wʋntʋ mʋ Zezi ya zəli ciciri sɩrpɛ yɩ sɩ nuŋi sɩ daar-o. 3Wʋdoŋ yɩrɩ mʋ Zannɩ. Wʋntʋ mʋ yɩ Zuuza wʋlʋ na nii Erɔdɩ sɔŋɔ baŋa nɩ tɩn kaanɩ. Wʋdoŋ dɩ yɩrɩ mʋ Suzaanɩ. Kaana zanzan dɩ tɔgɩ ba wʋra. Kaana bantʋ maama dɛɛn yəni ba lɩ ba jɩjɩgɩrʋ ba ma zəni Zezi dɩ o karabiə bam. 4Nɔɔna zanzan dɛɛn nuŋi tɩɩnɩ təri təri ba ba Zezi te. Kɔ-fɔrɔ na gilim-o kʋntʋ tɩn, o laan ma maŋɩ mɩmaŋa o brɩ-ba o wɩ: 5"Valʋ dɛɛn mʋ wʋra. O ma zaŋɩ o vu o kara duum maŋa nɩ. O ma karɩ o dʋlɩ o wo-duuru tɩm kara kam wʋnɩ. Wo-duuru tɩdonnə ma tʋ cwəŋə ni nɩ. Nɔɔna ma nɔna tɩ baŋa nɩ ba kɛa. Zunə ma na-tɩ ba twɛ ba di. 6Tɩdaara ma tʋ kandwa jəgə nɩ. Tɩ ma nuŋi yɩ tɩ kwaarɩ tɩ tɩ lɩla, tɩga kam na ba zurə tɩn ŋwaanɩ. 7Tɩdaara ma tʋ sabarɩ jəgə nɩ. Tɩ na puli tɩ zaŋɩ tɩn, sabarɩ sɩm ma tɔgɩ sɩ zaŋɩ sɩ li-tɩ sɩ gʋ. 8Kʋ daarɩ tɩdaara ma tʋ tɩ-ywəŋə jəgə nɩ. Tɩ ma nuŋi tɩ kɩ biə lanyɩranɩ nɩnɛɛnɩ biə bi bi te." Zezi na tagɩ kʋntʋ o ti tɩn, o laan ma ta dɩ kwər-dɩa o wɩ: "Abam nan fɔgɩ 'a cəgi a taanɩ dɩm lanyɩranɩ." 9Zezi karabiə bam laan ma bwe-o ba wɩ: "Mɩmaŋɩ dɩntʋ kuri mʋ bɛɛ?" 10O ma ləri-ba o wɩ: "Wɛ paarɩ dɩm kuri ya səgi mʋ. Kʋ nan na yɩ abam, Wɛ maŋɩ DƖ pa 'a lwarɩ DƖ paarɩ dɩm kuri na yɩ te tɩn. Kʋ na yɩ nɔɔna badaara, a yəni a maŋɩ mɩmaŋa mʋ a brɩ-ba, sɩ 'ba na niə, sɩ ba yɩ taa naɩ, ba na cəgə, sɩ ba yɩ taa ni kʋ kuri.' 11Mɩmaŋɩ dɩm kuri mʋ tɩntʋ: Wo-duuru tɩm brɩ Wɛ taanɩ dɩm na yɩ te tɩn mʋ. 12Cwəŋə kam wo-duuru tɩm na tʋ da tɩn maa maŋɩ nɔɔna balʋ na ni Wɛ taanɩ dɩm yɩ sʋtaanɩ laan ba dɩ lɩ-dɩ yɩ dɩ wʋ zʋ ba wʋbʋŋa tɩn mʋ. Dɩ kɩ kʋntʋ sɩ ba yɩ kɩ ba wʋ-dɩdʋa mʋ dɩ Wɛ, sɩ Wɛ yɩ vrɩ-ba lwarɩm wʋnɩ. 13Kandwa yam jəgə kam maa maŋɩ balʋ na ni Wɛ taanɩ dɩm yɩ ba joŋi-dɩ dɩ wʋpolo tɩn mʋ. Taanɩ dɩm ma wʋ tiini dɩ zʋ ba wʋbʋŋa, yɩ kʋ na kɩ fɩnfɩɩn, ba daa ba sɛa. Cam maŋa na yiə, ba'a da kwe ba yagɩ mʋ. 14Sabarɩ sɩm jəgə kam wo-duuru tɩm na tʋ da tɩn maa maŋɩ balʋ na ni Wɛ taanɩ dɩm yɩ ba zaŋɩ ba ta jɩgɩ liə dɩ ba ŋwɩa wəənu, yɩ səbu-laga dɩ lʋgʋ baŋa ywəəni cɔgɩ ba wʋbʋŋa nɩ sabarɩ sɩm na ligi wo-duuru tɩm te tɩn. Bantʋ wʋbʋŋa daa b'a bɩ dɩ Wɛ cwəŋə kam tɔgɩm. 15Tɩ-ywəŋə jəgə kam wo-duuru tɩm na tʋ da tɩn maa maŋɩ balʋ na ni Wɛ taanɩ dɩm yɩ ba joŋi-dɩ lanyɩranɩ ba kɩ ba bɩcarɩ nɩ tɩn mʋ. Bantʋ mʋ jɩgɩ wʋbʋŋ-ŋʋna, yɩ ba vɔ ba wʋ dɩ Wɛ cwəŋə kam tɔgɩm. Wɛ taanɩ dɩm ma ja kuri dɩ pa-ba nɩ wo-duuru tɩlʋ na kɩ biə zanzan tɩn." 16Zezi daa ma ta o wɩ: "Nɔɔnʋ na jɩgɩ kanɩa, o b'a sɛ sɩ o tarɩgɩ-ka o pu tɩtɔgɔ kuri nɩ, naa o zɩgɩ-ka gadogo kuri nɩ. O'o kwe-ka o palɩ wɛɛnɩ mʋ, sɩ ka taa jɩgɩ pooni ka paɩ balʋ na lagɩ ba zʋ digə kam wʋnɩ tɩn. 17Kʋlʋ maama zɩm na səgi nɔɔna tee nɩ tɩn w'ʋ ba kwɩn. Kʋlʋ maama na pugi tɩn w'ʋ ba kʋ puri mʋ, sɩ nɔɔna lwarɩ kʋ kuri na yɩ te. 18Kwaanɩ-na 'a pa 'a na ni kʋlʋ tɩn zʋ 'a wʋbʋŋa. Bɛŋwaanɩ, nɔɔnʋ wʋlʋ na maŋɩ o jɩgɩ woŋo tɩn, o ta w'ʋ joŋi kʋdoŋ o wəli da, yɩ nɔɔnʋ wʋlʋ na maŋɩ o ba jɩgɩ tɩn w'ʋ ba ga kʋlʋ fɩnfɩɩn o na bʋŋɩ sɩ o jɩgɩ tɩn." 19Zezi nu dɩ o nyaana ma ba o te sɩ ba na-o. Ba ma warɩ ba yi o te, kɔgɔ kʋm na daga tɩn ŋwaanɩ. 20Nɔɔnʋ wʋdoŋ ma ta dɩ Zezi o wɩ: "N nu dɩ n nyaana mʋ tu ba zɩgɩ cicwəŋə nɩ, yɩ ba lagɩ sɩ ba na-m." 21O ma ləri-ba o wɩ: "Balʋ maama na ni Wɛ taanɩ dɩm yɩ ba sɛ-dɩ tɩn mʋ yɩ a nu dɩ a nyaana." 22Dɛ dɩdwɩ Zezi dɩ o karabiə bam ma zʋ naboro. O ma ta dɩ ba o wɩ: "Pa-na d'ɩ bɛ nɩnɩʋ kʋm ni dɩdoŋ dɩm." Ba ma sɩŋɩ ba yɛ ba maa kɛa. 23Ba na maa kɛ tɩn, Zezi ma tʋ dɔɔm nɩ. Vu-fɔrɔ ma da kʋ zaŋɩ nɩnɩʋ kʋm baŋa nɩ, kʋ magɩ boro kʋm kʋ pa kʋ wʋra kʋ miisə na bam kuri nɩ. Ba dɛɛn maa wʋ cam wʋnɩ ba lagɩ ba tɩ. 24Ba ma vu ba zaŋɩ Zezi dɔɔm nɩ, yɩ ba wɩ: "D'ɩ Yuutu, zaŋɩ sɩ d'ɩ lagɩ d'ɩ li na d'ɩ tɩ." O laan ma zaŋɩ wɛɛnɩ. O ma bagɩ viu kʋm dɩ na bam sɩ tɩ yagɩ. Viu kʋm laan ma yagɩ, yɩ na bam dɩ maŋɩ da cɩmm. 25O ma bwe o karabiə bam o wɩ: "Bɛɛ mʋ yɩ 'a ba jɩgɩ wʋ-dɩdʋa dɩ amʋ?" Fʋʋnɩ ma ja-ba, yɩ kʋ kɩ-ba yəəu. Ba ma bwe daanɩ ba wɩ: "Wʋntʋ yɩ wɔɔ mʋ, yɩ o ta wanɩ o bagɩ viu dɩdaanɩ na, yɩ tɩ sɛ o ni?" 26Ba ma yɛ ba vu ba bɛ nɩnɩʋ kʋm. Ba ma yi Zeraaza tiinə na zʋʋrɩ mɛ tɩn. Nɩnɩʋ kʋm tigi je sɩm kʋntʋ dɩ Galile laŋa nɩ mʋ. 27Zezi ma nuŋi naboro kʋm wʋnɩ. Tɩʋ kʋm nɔɔnʋ dɩdʋa ma ba o jeer-o. Ciciri mʋ jɩg-o sɩ yaara. Kʋ tiini kʋ daanɩ o na wʋ zʋ kʋlʋkʋlʋ yɩ o ba zʋʋrɩ sɔŋɔ nɩ. O yəni o tigi yibeelə je nɩ mʋ. 28O na nɛ Zezi tɩn, o ma sɩŋɩ o kaasɩ wɛwɛ. O ma vu o tʋ Zezi yigə nɩ, yɩ o kaasɩ dɩ kwər-dɩa o wɩ: "Zezi, Yuutu Baŋa-Wɛ Bu, nmʋ tu amʋ tee nɩ sɩ n kɩ bɛɛ mʋ? Popo, yɩ zaŋɩ n yaarɩ-nɩ." 29O tagɩ kʋntʋ, bɛŋwaanɩ Zezi maŋɩ o pa cicirə kam ni sɩ ka nuŋi ka yagɩ nɔɔnʋ wʋm. Kʋ daanɩ cicirə kam na maŋɩ ka jɩg-o. Kʋntʋ mʋ paɩ ba yəni ba kwe capʋnnʋ ba ma vɔ o jɩa dɩ o nɛ, sɩ ba taa yɩr-o. Ba na yəni ba vɔ-o kʋntʋ, o yəni o kɔ-tɩ mʋ. Cicirə kam laan ma zəl-o ka pa o duri o vu kagʋa wʋ. 30Zezi laan ma bwe-o o wɩ: "N yɩrɩ mʋ bɛɛ?" O ma ləri o wɩ: "A yɩrɩ mʋ Kɔgɔ", bɛŋwaanɩ ciciri zanzan mʋ tɔg-o. 31Ciciri sɩm ma loori Zezi, sɩ o yɩ zəli-sɩ o pa sɩ zʋ curu goŋ-luŋu kʋm wʋ. 32Tərə kɔgɔ zanzan dɛɛn ma wʋ je sɩm nɩ ba beeri piu yuu nɩ ba di. Ciciri sɩm ma loori Zezi, sɩ o pa-sɩ cwəŋə sɩ sɩ vu sɩ zʋ tərə bam wʋ. O ma sɛ. 33Ciciri sɩm laan ma yagɩ nɔɔnʋ wʋm yɩra, yɩ sɩ vu sɩ zʋ tərə bam. Tərə bam maama ma duri ba tu ba tʋ nɩnɩʋ kʋm wʋnɩ ba li na ba tɩ. 34Nɔɔna balʋ ya na nii tərə bam baŋa nɩ tɩn na nɛ kʋntʋ tɩn, ba ma duri ba vu ba ta kʋlʋ na kɩ tɩn tɩʋ wʋnɩ dɩdaanɩ dɛ sɩm maama ba brɩ nɔɔna bam. 35Nɔɔna bam ma nuŋi ba vu sɩ ba nii kʋ na kɩ te tɩn. Ba ma vu ba yi Zezi te. Ba ma na nɔɔnʋ wʋlʋ cicirə kam na yag-o tɩn. O maa je Zezi tee nɩ dɩdaanɩ o swan joori ya ba, yɩ o zʋ gwaarʋ. Ba na nɛ-o kʋntʋ tɩn, fʋʋnɩ ma zʋ-ba. 36Balʋ yiə na nɛ kʋ maama tɩn ma ta ba brɩ nɔɔna bam kʋ na kɩ te yɩ ciciri sɩm nuŋi sɩ yagɩ nɔɔnʋ wʋm tɩn. 37Zeraaza tɩʋ kʋm dɩ kʋ nawurə yam maama nɔɔna bam ma loori Zezi sɩ o viiri, bɛŋwaanɩ fʋʋnɩ tiini dɩ jɩgɩ-ba. Zezi laan ma joori o vu o zʋ naboro kʋm sɩ o viiri. 38O na maa viiri tɩn, nɔɔnʋ wʋlʋ ciciri sɩm na yag-o tɩn ma loor-o sɩ o pa o da o vu. Zezi ma wʋ sɛ. 39O ma ta dɩ nɔɔnʋ wʋm o wɩ: "Joori n vu n sɔŋɔ tiinə te, sɩ n ta kʋlʋ Wɛ na kɩ DƖ pa nmʋ tɩn n brɩ-ba." Nɔɔnʋ wʋm ma vu o tʋlɩ tɩʋ kʋm maama wʋnɩ o tɔɔlɩ kʋlʋ maama Zezi na kɩ o pa-o tɩn. 40Zezi dɛɛn ma joori o bɛ nɩnɩʋ kʋm ni dɩdoŋ dɩm dɩdaanɩ kɔgɔ zanzan mʋ maŋɩ kʋ gilimi daanɩ kʋ cəg-o. Ba na nɛ-o tɩn, ba ma jeer-o lanyɩranɩ. 41- 42Nɔɔnʋ wʋdoŋ maa tɔgɩ o wʋra, o yɩrɩ mʋ Zayirusi. O yɩ Zwifə Wɛ-digə kam yigə tu. O ma vu Zezi te, o kuni doonə o yigə nɩ o loor-o o wɩ: "Popo, ba dɩbam sɔŋɔ n joŋi a bu n yagɩ, sɩ o wɔɛ o lagɩ o tɩ." Mʋ o bu dɩdʋa yɩranɩ, o yɩ bɩsankana mʋ, o yi nɩ bɩna fugə-yale te. Zezi ma sɛ sɩ o vu. O na maa kɛ tɩn, kɔgɔ kʋm tiini kʋ pɩɩn-o. 43Kaanɩ wʋdoŋ dɩ maa wʋra o na wɔɛ ka-wʋ taan bɩna fugə-yale. O ya kwe o jɩjɩgɩrʋ maama o pa liri tiinə sɩ ba soon-o, yɩ nɔɔnʋ dɩ dɩdʋa wʋ wanɩ o soon-o. 44O ma kɛ Zezi kwaga o vu o laarɩ o dwe o gɔrɔ kʋm ni. O na dwe-o kʋntʋ tɩn, jana bam ma kɔ bɩdwɩ baŋa nɩ. 45Zezi ma bwe o wɩ: "Wɔɔ mʋ dwe amʋ?" Ba maama ma fʋ ba wɩ, ba wʋ dwe-o. Pɩyɛɛrɩ dɩ balʋ na wʋ o tee nɩ tɩn ma ta ba wɩ: "D'ɩ Yuutu, nmʋ wʋ nɛ nɔɔna bam na tiini ba daga yɩ ba pɩɩnɩ nmʋ te tɩn na?" 46Zezi ma ləri o wɩ: "Kʋ yɩ nɔɔnʋ mʋ dwe-nɩ. Amʋ ye sɩ dam nuŋi a yɩra nɩ." 47Kaanɩ wʋm ma lwarɩ sɩ o b'a wanɩ o səgi dɩ kʋlʋ na kɩ tɩn. Fʋʋnɩ maa jɩg-o yɩ o yɩra saɩ. O ma vu o tʋ Zezi yigə nɩ. O ma ta dɩd-o kʋlʋ maama na pɛ o dwe-o kʋntʋ tɩn, dɩ o na nɛ yazurə bɩdwɩ baŋa nɩ te tɩn. Kɔgɔ kʋm maama ma ni o na tagɩ kʋlʋ tɩn. 48Zezi laan ma ta dɩd-o o wɩ: "A bukɔ, nmʋ na kɩ n wʋ-dɩdʋa dɩ amʋ te tɩn mʋ pɛ n na yazurə. Ve sɩ Wɛ w'ʋ wəli-m." 49Zezi ta na wʋra o ŋɔɔnɩ kʋntʋ tɩn, nɔɔnʋ wʋdoŋ ma nuŋi Zayirusi sɔŋɔ o ba o ta dɩd-o o wɩ: "N bukɔ wʋm tɩga. Daa yɩ ta n yaarɩ karanyɩna kam." 50Zezi na ni kʋntʋ tɩn, o ma ta dɩ Zayirusi o wɩ: "Yɩ ta n fʋna. Za n weeni n kɩ n wʋ-dɩdʋa dɩ amʋ, sɩ o'o na yazurə." 51Ba ma vu ba yi sɔŋɔ kʋm. Zezi ma zʋ. O ma wʋ sɛ sɩ nɔɔna da-o ba zʋ, kʋ na daɩ Pɩyɛɛrɩ dɩ Zan dɩ Zakɩ, dɩ bu wʋm nu dɩ o ko yɩranɩ. 52Balʋ maama na maŋɩ ba wʋ sɔŋɔ kʋm wʋnɩ tɩn maa keerə ba coosə bɩsankana kam ŋwaanɩ. Zezi ma ta dɩ ba o wɩ: "'A yɩ ta'a keerə, sɩ o wʋ tɩgɩ, o dɔ mʋ." 53O na tagɩ kʋntʋ tɩn, ba maama ma mwan-o, bɛŋwaanɩ ba ye nɩ bu wʋm sɩɩnɩ o tɩ mʋ. 54Zezi laan ma vu o ja bɩsankana kam jɩŋa, yɩ o ta dɩd-o o wɩ: "A bu, zaŋɩ wɛɛnɩ." 55O na tagɩ kʋntʋ tɩn, o ŋwɩa ma joori. O ma zaŋɩ wɛɛnɩ bɩdwɩ baŋa nɩ. Zezi ma ta dɩ ba sɩ ba kɩ wʋdiu ba pa bu wʋm sɩ o di. 56Kʋ ma sʋ bu wʋm nu dɩ o ko lanyɩranɩ. Zezi ma kaanɩ-ba o wɩ, ba yɩ zaŋɩ ba ta ba brɩ nɔɔn-nɔɔnʋ woŋo kʋlʋ na kɩ tɩn.


text: 1Naase mɛlge se: ɓulsege se 'tɛɗɗeki nakŋ ute ɗoobin̰a ɔɔ kɛn mɛt ki taa 'jeelki naase kic ɔkki Mɛlɛ maakŋ raa ki. 2Daayum aayki kaamse eemki Raa, ɔn̰te 'tooɗki bia, 'tɔɔmki Raa. 3Ɔɔ 'tɔndki mɛtn Raa taa naaje kici: taa naan̰ ajen kɔɔɗn ɗoobo gɛn ɓaa taaɗn nakŋ kɛn gɔtn al‑Masi ki jaay jeege jeel mɛtin̰ ey se. Taa naan̰ se ɓo, maam j'ɔkum daŋgay ki taarin̰a. 4'Tɔndki mɛtn Raa taa taar kɛn maam m'je m'an̰ taaɗin̰ tak se 'tooɗn tal. 5Maakŋ jeege tun ɗoobm al‑Masi ki ey se, iŋgki do mɛtɛkse ki. Ɔɔ kɛn ɗoobin̰ jaay utu se, naase 'tɛɗɗeki bɛɛ. 6Ɔn̰ taarsegen naase aki taaɗ se, 'taaɗin̰ki ute taargen nijimi ɔɔ bɛɛ. Bin ɓo naŋa naŋa kic ɓo an̰ki tɛrl taar ute ɗoobin̰a. 7Gɛnaaje Tisik kɛn debm tɛɗn naabm tuj ɔrmin̰ ey kɛn naaje k'jen̰ki ɔɔ kɛn tɛɗn naabm Mɛljege ute maam tɛl se, naan̰ ɓo debm asen ɓaa taaɗn labarum paac. 8Maam m'ɔlin̰ gɔtse ki tap ɓo taa naan̰ asen ɓaa taaɗn labarje ɔɔ asen ɓaa kɛɗn kaay kaama kici. 9Onezim kɛn k'jen̰ki, naan̰ kic gɛnaajegen tuj ɔrmin̰ eyo, ɔɔ goon naaŋse mala se utu 'ɓaa ute Tisik. Naaɗe se ɓo asen ɓaa taaɗn nakŋ kɛn aan doje ki paac gɔtn ara se. 10Aristarkŋ kɛn maakŋ daŋgay ki ute maam ara se, 'tɛɗsen tɔɔsɛ ɔɔ Markŋ goon taasn Barnabas kic, 'tɛɗsen tɔɔsɛ. Markŋ ese ɓo, maam m'taaɗsenoga taaɗ mɛtn taarin̰ m'ɔɔ kɛn naan̰ jaay ɓaaga gɔtse ki num, ɔkin̰ki jiga. 11Isa, kɛn k'daŋin̰ Justus se, 'tɛɗsen tɔɔsɛ kici. Ɔɔ maakŋ Yaudge tun took aal maakɗe do Isa ki se, naaɗe se sum ɓo, kɛn tɛɗ naaba ute maama gɛn maakŋ Gaar Raa. Naaɗe se ɓo, kɛn ɛɗum kaay kaama. 12Epaprasn, gɛn naase mala se kic, 'tɛɗsen tɔɔsɛ. Naan̰ se debm tɛɗn naabm Isa al‑Masi. Ɔɔ naan̰ se ɗaar cir gɛn tɔnd mɛtn Raa taa naase, taa naase daayum aki kiŋg tɔɔgɔ, aki tɛɗn jee Raagen mɛc ɔɔ taa naase aki 'dɔɔkŋ maakse gɛn tɛɗn nakŋ kɛn Raa maakin̰ jen ro ki. 13Epapras se, naan̰ tɛɗ naaba dɛn aak eyo taa naase, taa jee Laodise ki ute jee Erapolis ki se ɔɔ maam Pɔl se m'aakin̰ga ute kaamuma. 14Mɛɗjege daptor Luk ute Demas kic tɛɗsen tɔɔsɛ. 15'Tɛɗki tɔɔsɛ gɛnaage tun maakŋ gɛgɛr kɛn Laodise ki. Ɔɔ 'tɛɗki tɔɔsɛ Nimpa ki ute jee egliz kɛn lee tus maakŋ ɓeen̰ ki se kici. 16Kɛn naase 'dooyin̰kiga maktubm kɛn maam m'raaŋsesin̰ se num, ɔlin̰ki egliz kɛn maakŋ gɛgɛr kɛn Laodise ki se kici an̰ dooyo. Ɔɔ naase kic maktubm kɛn maam raaŋin̰o jeege tun Laodise ki se jaay ɔlsesin̰oga num, 'dooyin̰ki kici. 17Ɔɔ 'taaɗki Arsip ki: Naabm gɛn Mɛljegen ɔn̰in̰sin̰ kaam jin̰ se, n̰'tɛɗn n̰'aasin̰ ute ɗoobin̰a. 18Tɔɔsn kɛn maam m'raaŋ m'ɔlsen ese se, maam Pɔl mala ɓo m'raaŋin̰ ute jima. Maam se m'daŋgay ki. 'Saapki dom ki ɔɔ ɔn̰te 'dirigumki. Ɔn̰ Raa asen tɛɗn bɛɛn̰a.


text: 1Nɔɔnʋ wʋdoŋ dɛɛn mʋ wʋra, o yɩrɩ mʋ Nikodɛm. O nuŋi Farizɩan tiinə kɔgɔ kʋm wʋnɩ mʋ. O maa tɔgɩ o yɩ Zwifə bam yigə tu dɩdʋa. 2Dɛ dɩdwɩ o ma zaŋɩ o vu Zezi te tɩtɩɩ nɩ, yɩ o ta dɩd-o o wɩ: "Karanyɩna, d'ɩ ye nɩ Wɛ mʋ tʋŋɩ nmʋ sɩ n ba n brɩ nɔɔna DƖ cɩga kam. D'ɩ nɛ wo-kɩnkagɩla yalʋ nmʋ na kɩ tɩn. Kʋ pɛ d'ɩ lwarɩ nɩ Wɛ mʋ sɩɩnɩ DƖ wʋ nmʋ tee nɩ, DƖ paɩ n waɩ wo-kɩnkagɩla yam n kɩa." 3Zezi ma lər-o o wɩ: "A lagɩ a ta cɩga dɩ nmʋ sɩ, ba na wʋ joori ba lʋ nɔɔnʋ wʋlʋ tɩn, kʋntʋ tu b'a wanɩ o na Wɛ paarɩ dɩm na yɩ te tɩn." 4Nikodɛm ma bwe-o o wɩ: "Nɔɔnʋ na yɩ nɔn-kwɩʋn, ba'a kɩ ta mʋ ba lʋ-o daga? O b'a wanɩ o joori o zʋ o nu wʋ sɩ ba daa lʋ-o." 5Zezi ma lər-o o wɩ: "A lagɩ a ta cɩga dɩ nmʋ sɩ, nɔɔnʋ wʋlʋ Wɛ na wʋ mɛ na dɩ DƖ Joro kʋm DƖ pa o na lʋr-dʋŋa tɩn, kʋntʋ tu b'a wanɩ o zʋ Wɛ paarɩ dɩm wʋnɩ. 6Nabiinə na lʋgɩ nɔɔnʋ wʋlʋ tɩn, kʋ yɩ lʋgʋ baŋa ŋwɩa mʋ o jɩga. Kʋ daarɩ, Wɛ Joro kʋm na lʋgɩ wʋlʋ tɩn, kʋ yɩ Wɛ Joro kʋm ŋwɩa mʋ o jɩga. 7Yɩ pa kʋ sʋ-m dɩ a na tagɩ kʋlʋ nɩ kʋ maŋɩ sɩ ba joori ba lʋ abam tɩn. 8Kʋ na yɩ viu, kʋ yəni kʋ dʋlɩ mɛ dɩ mɛ kʋ na lagɩ tɩn mʋ. N yəni n ni kʋ sɔɔ kʋm, yɩ n yəri kʋ na nuŋi mɛ dɩ kʋ na maa ve mɛ tɩn. Kʋ yɩ bɩdwɩ mʋ dɩ Wɛ Joro kʋm na pɛ wʋlʋ maama ŋwɩ-dʋŋa tɩn." 9Nikodɛm ma bwe o wɩ: "Kʋ'ʋ kɩ ta mʋ kʋ kɩ kʋntʋ?" 10Zezi ma lər-o o wɩ: "Nmʋ yɩ Zwifə bam karanyɩna mʋ, yɩ n daa n ta yəri wəənu tɩntʋ? 11A lagɩ a ta cɩga dɩ nmʋ sɩ, d'ɩ yəni d'ɩ tɛ wəənu tɩlʋ d'ɩ na ye tɩn mʋ, yɩ d'ɩ kwəri d'ɩ ŋɔɔnɩ kʋlʋ d'ɩ na nɛ tɩn d'ɩ brɩ nɔɔna. Dɩ kʋntʋ dɩ, 'a ta ba sɛ dɩbam taanɩ dɩm. 12A na tɛ lʋgʋ kʋntʋ baŋa wəənu taanɩ a brɩ abam yɩ 'a ba sɛ a ni tɩn, a laan na ŋɔɔnɩ Wɛ-sɔŋɔ wəənu a brɩ abam, 'a w'ʋ kɩ ta mʋ 'a sɛ a ni? 13Nɔɔn-nɔɔnʋ tərə o na diini Wɛ-sɔŋɔ, kʋ na daɩ Nabiin-bu wʋm na zɩgɩ da o tu tɩn yɩranɩ. 14Nɩ Moyisi dɛɛn na zəŋi can-na bɩsankwɩa kam o palɩ daa yuu nɩ kagʋa kam wʋnɩ te tɩn, ba nan maŋɩ sɩ ba kwe Nabiin-bu wʋm dɩ ba zəŋi wɛyuu nɩ kʋntʋ mʋ, 15sɩ kʋ pa nɔɔnʋ wʋlʋ maama na kɩ o wʋ-dɩdʋa dɩd-o tɩn na ŋwɩ-dʋŋa kalʋ na ba ti tɩn." 16Bɛŋwaanɩ Wɛ na tiini DƖ soe nabiinə tɩn mʋ pɛ DƖ tʋŋɩ DƖ Bu-dʋa sɩ o ba lʋgʋ baŋa, sɩ wʋlʋ maama na kɩ o wʋ-dɩdʋa dɩd-o tɩn daa yɩ cɔgɩ, sɩ o na ŋwɩ-dʋŋa kalʋ na ba ti tɩn. 17Wɛ na tʋŋɩ DƖ Bu wʋm sɩ o ba lʋgʋ baŋa kʋntʋ tɩn, kʋ daɩ sɩ o di nabiinə taanɩ sɩ o cɔgɩ-ba, kʋ nan yɩ sɩ o vrɩ-ba lwarɩm wʋnɩ mʋ o yagɩ. 18Wʋlʋ maama na kɩ o wʋ-dɩdʋa dɩ Wɛ Bu wʋm tɩn, ba daa b'a di o taanɩ. Kʋ daarɩ wʋlʋ maama na wʋ sɛ-o tɩn maŋɩ o ga bʋra mʋ, o na vɩn sɩ o sɛ Wɛ Bu-dʋa kam tɩn ŋwaanɩ. 19Wɛ na di nabiinə taanɩ te tɩn mʋ tɩntʋ: Wɛ pɛ wʋlʋ na yɩ pooni tɩn mʋ ba lʋgʋ baŋa. Nabiinə nan soe lim ba dwe pooni dɩm ba tɩtʋŋ-balwaarʋ tɩm ŋwaanɩ. 20Nɔɔnʋ wʋlʋ maama na kɩ kəm-balwaarʋ tɩn culi pooni dɩm mʋ, o b'a sɛ sɩ o nuŋi dɩ yigə nɩ, sɩ o wo-balwaarʋ tɩm w'ʋ jalɩ jaja. 21Wʋlʋ maama nan na tɔgɩ cɩga cwəŋə tɩn w'ʋ nuŋi pooni dɩm yigə mʋ, sɩ kʋ brɩ nɩ o tɩtʋŋa maama tɔgɩ Wɛ wʋbʋŋa mʋ. 22Kʋntʋ kwaga nɩ Zezi dɩ o karabiə bam ma vu ba beeri Zude tɩ-balwa bam wʋnɩ. Ba ma daanɩ jəgə kam kʋntʋ nɩ, yɩ o miisi nɔɔna na wʋnɩ Wɛ ŋwaanɩ. 23Zan dɛɛn maa wʋ Ɛnɔn nɩ. Tɩʋ kʋm kʋntʋ batwarɩ dɩdaanɩ Salim. O dɩ maa wʋra o miisi nɔɔna na wʋnɩ, na na daga je sɩm kʋntʋ nɩ tɩn ŋwaanɩ. Nɔɔna zanzan dɛɛn yəni ba tui o te maŋa maama, sɩ ba pa o miisi-ba na wʋnɩ. 24Maŋa kam kʋntʋ nɩ ba ta wʋ jaanɩ Zan ba pɩ. 25Zan karabiə badonnə dɛɛn ma magɩ kantɔgɔ dɩ Zwifu wʋdoŋ, dɩ nɔɔna na maŋɩ sɩ ba zarɩ ba tɩtɩ te sɩ kʋ tɔgɩ Zwifə bam cullu tɩm cwəŋə tɩn. 26Ba ma vu Zan te ba ta dɩd-o ba wɩ: "Karanyɩna, d'ɩ nɛ nɔɔnʋ wʋlʋ dɛɛn na wʋ nmʋ tee nɩ yɩ n wʋ Zʋrdɛn bugə kam bubɛ dɩdoŋ dɩm nɩ tɩn. Nmʋ tagɩ o taanɩ n brɩ dɩbam. Lele kʋntʋ, o laan wʋra o miisi nɔɔna na wʋnɩ, yɩ nɔɔna zanzan tiini ba ve o te ba daarɩ dɩbam." 27Zan ma ləri-ba o wɩ: "Kʋ ba cɔga. Nɔɔnʋ b'a wanɩ o na woŋo, yɩ kʋ na daɩ Wɛ mʋ pɛ-o-kʋ. 28Abam tɩtɩ maŋɩ 'a yɩ amʋ maana tiinə dɩ a na tagɩ a wɩ, amʋ daɩ Krisi wʋm, sɩ kʋ yɩ Wɛ mʋ tʋŋɩ-nɩ sɩ a tɔgɩ Krisi wʋm yigə a ba. 29Kʋ nyɩ dɩ nɔɔnʋ na di kaanɩ te tɩn mʋ, kʋ yɩ kan-barʋ wʋm tɩtɩ mʋ te kaanɩ wʋm. Ka-yiginu wʋm maa zɩgɩ daa nɩ yɩ o cəgə. O na nɛ nɩ kan-barʋ wʋm jɩgɩ wʋpolo dɩ o kaanɩ wʋm, o dɩ w'ʋ ta jɩgɩ wʋpolo. Kʋntʋ, a dɩ jɩgɩ wʋpolo kʋ ja gaalɩ. 30Wʋntʋ nan maŋɩ sɩ o ji nɔn-kamunu mʋ, sɩ amʋ joori a ji nɔn-balaŋa. 31Nɔɔnʋ wʋlʋ na nuŋi Wɛ te tɩn mʋ yɩ nɔn-kamunu o dwe nɔɔnʋ maama. Kʋ daarɩ wʋlʋ na nuŋi lʋgʋ baŋa tɩn yɩ lʋgʋ nyɩm mʋ. O ni-taanɩ dɩ maa yɩ lʋgʋ baŋa nyɩm. Wʋlʋ nan na nuŋi Wɛ-sɔŋɔ tɩn mʋ dwe maama. 32O yəni o tɛ kʋlʋ o na niə yɩ o kwəri o na tɩn mʋ o brɩ nɔɔna. Dɩ kʋntʋ dɩ, nɔɔna ta ba sɛ o zaasɩm dɩm. 33Nɔɔnʋ wʋlʋ nan na sɛ o zaasɩm dɩm tɩn, kʋntʋ tu sɩɩnɩ o brɩ nɩ Wɛ yɩ cɩga mʋ. 34Bɛŋwaanɩ, kʋ na yɩ wʋlʋ wʋm Wɛ na tʋŋɩ tɩn, Wɛ pɛ-o DƖ Joro kʋm kʋ tiini kʋ ja gaalɩ, yɩ kʋ paɩ o tɛ Wɛ tɩtɩ ni-taanɩ. 35Ko Baŋa-Wɛ soe DƖ Bu wʋm yɩ DƖ pa-o dam woŋo maama baŋa nɩ. 36Nɔɔnʋ wʋlʋ na kɩ o wʋ-dɩdʋa dɩ Wɛ Bu wʋm tɩn jɩgɩ ŋwɩ-dʋŋa kalʋ na ba ti tɩn. Kʋ daarɩ nɔɔnʋ wʋlʋ na vɩn Wɛ Bu wʋm tɩn b'a fɔgɩ o na ŋwɩa Wɛ tee nɩ. Wɛ ban-zɔŋɔ nan w'ʋ ta wʋ o yuu nɩ."


text: 1Ma pu, ye nyá ɩlɛ tɔkɩ pɛɛlɛɛ nna pə hʋla-tʋɣʋ tá na Yesu Kilisiti tá kpɛntʋɣʋ tɔɔ tɔ na ń nyɔɔ toŋ. 2Tuu n wɛ ma kiŋ na má sɛɣɛsəɣɩ nti nti tɔ n nɩɩ-tɩ, na yəlaa paɣalɛ ná mpʋ. Ɩlɛ kɛlɩ tə təna na ń hʋ́lɩ́ apalaa mpa n wɛna naani na paa pəsɩ na pá tɛləsɩ-təɣɩ pa lɛlaa tɔ. 3Nyaa tɔɣɔ nyá kʋnyɔŋ ɩsɩɩ Yesu Kilisiti yoolu kʋpaŋ. 4Yʋlʋ wei ɩ wɛ yoou taa tɔ, kʋ tɔm kɛ ɩ paasəɣəna sɩ ɩ sɔsɔ wei ɩ kpaɣa-ɩ tɔ ɩ laŋlɛ ɩ́ hɛɛna-ɩ, ɩ kaa caɣa na ɩ́ paasəɣəna kpaɩ nyəntʋ kɛ yem. 5Na yʋlʋ lʋtʋ ɩ́ suuwa na ɩ́ lʋkɩ na ɩ́ ta təŋ ɩsəna mpi pə wɛɛ sɩ pá lʋ tɔ, paa ɩ huwa, nɔɣɔlʋ ná kaa samɩ-ɩ. 6Na wei ɩ konta haŋasɩ kɛ təhatɛ na ɩ́ lɔ tɔ, ɩnɩ ɩ laaləɣəna ɩ hatəmʋtʋ təŋʋɣʋ. 7Maɣasəɣɩ tɔm nti ma yɔɣɔtəɣɩ tɔɣɔ nyá taa, Tacaa ká ha-ŋ tə nyəm na ń cɛkəna. 8Tɔɔsəɣɩ Tafiiti lʋlʋɣʋ taa tʋ Yesu Kilisiti wei ɩ fema sətaa taa tɔ ɩ tɔm. Ntəɣɩ Laapaalɩ Kʋpaŋ wei ma kpaaləɣɩ tɔ ɩ hʋ́lə́ɣɩ́. 9Na Laapaalɩ Kʋpaŋ ɩnɩ ɩ kpaalʋɣʋ tɔɔ kɛ́ ma tɔkɩ kʋnyɔŋ, haləna pá caŋ na pá hɔkɔ-m ɩsɩɩ ɩsaɣalatʋ sɔsɔ nɔɣɔlʋ. Paa na mpʋ tɔ pə taɣa Ɩsɔ Tɔm kɛ pa hɔkaa. 10Pə tɔɔ kɛ́ pa tʋɣʋ-m kʋnyɔməŋ na má suma, sɩ pə́ waasɩ mpa Ɩsɔ ləsaa tɔ na pə́ ya pa nyʋɣʋ, na pá hiki teeli wei ɩɩ tɛŋ tɔɣɔ Yesu Kilisiti kiŋ. 11Tɔm nti tə kɛ́ tampana tɔɣɔlɛ sɩ: Ye tá na-ɩ tə kaa səm, tá na-ɩ tɩɩ kaa weesuɣu tɔtɔ. 12Ye tə nyaɣa apalʋtʋ, tá na-ɩ tɩɩ tɔɣɔ kawulaɣa. Ye tə kisa-ɩ, ɩnɩ ɩ ká kisi-tʋ tɔtɔ. 13Ye tə lɩɩ ɩ waalɩ, ɩ́lɛ́ ɩ ta kɛ pə tʋ. Pə taɣa pʋlʋ, ɩ kaa pəsɩ na ɩ́ kpɛɛsəɣəna ɩ tɩ. 14N ta na nti n ká tɔɔsəɣɩ-wɛ tɔɣɔlɛ. Heeli-wɛ na ɩsəlɛ kʋsɛɛmlɛ kɛ Ɩsɔ ɩsɛntaa sɩ pá yele tɔmnaa tɔɔ yoou kɛ pa hɛkʋ. Mpi tɔ yooŋ ɩnɩ ɩɩ waasəɣɩ nɔɣɔlʋ. Ama wakəlʋɣʋ tike kɛ ɩ kɔŋna mpa pa caɣaa na pá nɩɩkɩ tɔ. 15Kaasɩ nyá tɩ sɩ ń la na Ɩsɔ tike sa-ŋ. La ɩsɩɩ təmlɛ latʋ wei ɩ fɛɩ fɛɛlɛ na ɩ təmlɛ, na ɩ́ heeliɣi Ɩsɔ tampana tɔm kɛ teitei kɛ́ tə lona taa tɔ. 16Kisiɣi kpaɩ faacinaa mpa paa lakɩ na yʋlʋ tɛ ɩ taa na Ɩsɔ tɔ. Pə taɣa pʋlʋ, mpa pa sɔpa nyʋɣʋ na faacinaa mpɛ tɔ pa na Ɩsɔ pa tɔŋna hatəlʋɣʋ kɛ́ na pá puki. 17Nti nti pa sɛɣɛsəɣɩ tɔ tə wakələɣɩ yəlaa kɛ teitei kɛ́ ɩsɩɩ sʋʋlʋ sʋʋkʋɣʋ səmote taa tɔ. Faacinaa mpɛ pa lataa taa wɛɣɛlɛ na Himenee na Filɛɛtɩ. 18Yəlaa panɛ pa lɔɣɔ tampana tɔm na lumaɣa waalɩ kɛ́, haləna pá sɛɣɛsəɣɩ sɩ tá sətaa fem tɔm tɛma tɛɛʋ. Na pa sɛɣɛsəŋ ɩnɛ ɩ tʋsa lɛlaa na pá yele Ɩsɔ sɛɛʋ. 19Paa na mpʋ Ɩsɔ sɩɩ kite nte tɔ tə səŋa ḿpʋ́ɣʋ́ tam kɛ́ teu kɛ́ təca. Na pə ŋmaa tə tɔɔ sɩ: Tacaa nyəmá mpa pa kɛ́ ɩ yəlaa tɔ. Na tɔtɔ sɩ: Pa təna mpa pa yaa pa təɣɩ Tacaa yəlaa tɔ pə wɛɛ sɩ paa kisi ɩsaɣatʋ lapʋ kɛ́. 20Toŋtʋ təyaɣa wɛʋ mpʋ tɔ, pə taɣa wontu nti pa lupəna wʋla yaa liɣitee nyəɣətʋ tɔ tə tike kɛ pa lakəna ka taa. Ama tʋɣʋ nyəntʋ na cʋɣʋ nyəntʋ wɛɛ tɔtɔɣɔ na pá lakəna pə təna. Pa sɩɩkɩ lɛntɩ kɛ́ na pá lakəna fɛɛlɛ kʋyakʋ kʋyakʋ, ɩlɛna pə́ kaasɩ na pá lakəna lɛntɩ kɛ paa ɩfemle nte. 21Ḿpʋ́ɣʋ́ pə wɛɛ na yʋlʋ, ye n kisa ɩsaɣatʋ nti tə tɔm ma yɔɣɔtaa tɔɣɔ lapʋ, n wɛ teitei ɩsɩɩ wontu nti pa sɩɩwa na pá ləsəɣɩ fɛɛlɛ kʋyakʋ tɔɣɔ. Mpi tɔ nyá caa tənna-ŋ, na n waasəɣɩ-ɩ kɛ́. Na n mʋna pa lana-ŋ paa təmlɛ kʋpantɛ nte. 22Se ɩfeputu kʋnyɩɩləŋ ɩsaɣaŋ. Lʋkɩ tam sɩ ń təŋ siɣisuɣu, na ń tɛ Ɩsɔ na nyá taa, na ń sɔɔləɣɩ nyá yəlaa lɛlaa, na nyá na mpa pa təŋəɣɩ Tacaa na luɣu kʋlʋmʋɣʋ tɔ ɩ́ maɣa teu, pʋlʋ ɩ́ taa yasɩ-mɛ. 23Yele hɔm kɛ kʋmɛlətɔmnaa na kpaɩ nyəntʋ pə tɔɔ. Nyá maɣamaɣa n nyəmá sɩ yoou kɛ tɔm ɩsɩɩ mpʋ tɛɛsəɣəna. 24Pəyele Tacaa təmlɛ tʋ ná wɛɛ tɔ pə fɛɩ sɩ ɩ ká wɛɛ yoolu. Ama ɩ ká wɛɛ wei ɩ tɔm yəlaa təna caakɩ tɔɣɔ, na ɩ ká wɛɛ wei ɩ pəsa lɛlaa kɛ sɛɣɛsʋɣʋ na suulu hʋ́lʋ́ɣʋ́ tɔ. 25Na ɩ ká sɛɣɛsəɣɩ mpa paa nɩɩkəna-ɩ tɔ təpamm təpamm. Ntanyɩ Ɩsɔ ká yele na pá laɣasɩ na pá tisi tampana. 26Pəlɛɣɛ paa məlɩ yaasi kʋpaŋ taa, na pá kpɛɛ pa təɣɩ Ɩlɔɣɔʋ nyəpa nyəpətʋ nti na ɩ́ kpa-wɛ na ɩ́ ŋmakələɣɩ-wɛ na pá lakɩ ɩ luɣu nyəntʋ tɔ tə taa.


text: 1Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu lɩɩ təna na ɩ́ polo ɩcatɛ nte tə taa ɩ pɩɩwa tɔ, na ɩ ɩfalaa kɛ ɩ waalɩ. 2Kʋyakʋ kʋhɛɛsʋɣʋ talaa, ɩlɛna ɩ́ niki sɛɣɛsʋɣʋ kɛ Yuta nyə́ma təkotile taa. Yəlaa paɣalɛ nɩɩ ɩ tɔm, ɩlɛna pə́ la-wɛɣɛ piti kɛ́ sɔsɔm, na pá tɔŋ sɩ: Leɣe ɩ hika pənɛ ɩnɩ pə təna ɩsəntɔ? Na nyəm mpiɣilɛ pə ha-ɩ mpʋ? Na ɩsənaɣa ɩ lakɩ piti təma anɛ a taka kɛ́ mpʋ? 3Pə taɣa Malɩ pəyalʋ kaafənta? Pə taɣa Saakɩ na Yosee na Yuti na Simɔŋ pa taalʋ? Pə taɣa tá na ɩ newaa alaa nyə́ma ntɔ cənɛ? Pə tənaɣa mpʋ pə lapa pa laŋa kɛ kpɩɩsəŋ na pá kpisi ɩ tɔm mʋɣʋ. 4Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tɔma-wɛ sɩ: Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsʋlʋ ta laŋ sam kɛ tiili, ye pə taɣa ɩ maɣamaɣa ɩ ɩcatɛ taa, na ɩ lʋlʋɣʋ nyə́ma na ɩ təyaɣa nyə́ma hɛkʋ. 5Ɩ ta pəsɩ na ɩ́ la piti təmlɛ natələɣɩ təna. Ye pə taɣa kʋtɔntʋnaa pəcɔ wei ɩ tɔɔ ɩ təna niŋ na pə́ waa tɔ. 6Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ laŋlɛ cɛpəna ɩsəna pa fɛɩna Ɩsɔ kɛ́ naani tɔ. Pəlɛ pə waalɩ Yesu cɔɔ acalɛɛ nna a wɛ pəcɔlɔ təna tɔ a tɔɔ na ɩ́ sɛɣɛsɩ. 7Ɩlɛna ɩ́ yaa ɩ ɩfalaa naanʋwa na naalɛ na ɩ́ tili-wɛɣɛ naalɛ naalɛ. Na ɩ́ tʋ-wɛɣɛ toŋ sɩ pá tɔɣɔnɩ alɔɣaa. 8Na ɩ́ heeli-wɛ sɩ: Kpátʋ́ɣʋ́ paasi, ɩ́ taa tɔkɩ pʋlʋ tɔtɔ. Ɩ́ taa kpaɣa tɔɣɔnaɣa, ɩ́ taa tɔkɩ huluɣu, na ɩ́ taa tɔkɩ liɣitee kɛ mə sipanaa taa. 9Ɩ́ lɛɛ ntaŋkpala. Ɩ́ taa suu wontu na ɩ́ tənɩ. 10Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ tasa-wɛ tɔtɔ sɩ: Ye ɩ́ tala ɩcatɛ taa na ɩ́ sʋʋ təyaɣa ŋka ka taa, ɩ́ caɣa təna haləna mə kʋlʋɣʋ. 11Na ye pa ta mʋ-mɛɣɛ tiili yaa pa ta nɩɩna-mɛ, ɩ́ lɩɩ təna na ɩ́ kpiisi-wɛɣɛ mə nɔɔhɛɛ mʋsʋɣʋ, na pə́ hʋlɩ-wɛ sɩ ɩ́ kpaala-wɛ. 12Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu ɩfalaa tɛɛwa na pá lakɩ yəlaa kɛ waasʋ sɩ pá laɣasɩ tɔntɛ. 13Na pá tɔɣɔnɩ alɔɣaa paɣalɛ, na pá taa kʋtɔntʋnaa paɣalɛ kɛ nim na pə́ waa-wɛ. 14Yesu hətɛ tɔŋna yaaʋ kɛ paa timpi. Ḿpʋ́ɣʋ́ wulaʋ Helɔtɩ nɩɩ Yesu taŋ. Na yəlaa lɛlaa náá tɔŋ sɩ: Ɩsɔ lʋm sɔlʋ Yohaanɩ ɩ́lɛ́ ɩ femna. Pə tɔɔ kɛ́ ɩ wɛna piti təma lapʋ pəsʋɣʋ. 15Ɩlɛna lɛlaa sɩ Ilii lɩɩna. Pə kaasɩ lɛlaa ná tɔŋ sɩ lɔŋtaa Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa taka nɔɣɔlʋɣʋ. 16Helɔtɩ nɩɩ mpʋ, ɩlɛna ɩ́ tɔ sɩ: Lʋm Sɔlʋ Yohaanɩ wei ɩ nyʋɣʋ ma yelaa na pá sɛtɩ tɔ ɩnɩ ɩ femna. 17Nn kʋpam, wulaʋ Helɔtɩ ɩnɩ ɩ ka tɔmna sɩ pá kpa Yohaanɩ na pá hɔkɔ-ɩ na pá tʋ-ɩ saləka taa. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ kɛ́ Helɔtɩ lapa mpʋ. Ɩ ka kpaɣa ɩ taalʋ Filipʋ alʋ Helɔtiyatɩ kɛ́. 18Ɩlɛna Yohaanɩ yɔɣɔtɩ-ɩ sɩ: Pə ta mʋna sɩ ń lɛɛkɩ nyá taalʋ alʋ na ń sɩɩna nyá tɩ. 19Ḿpʋ́ɣʋ́ Helɔtiyatɩ taa wɩɩna Yohaanɩ kɛ sɔsɔm, na ɩ́ pɛɛkəɣɩ sɩ ɩ kʋ-ɩ. Ama Helɔtɩ tɔɔ ɩ ta pəsɩ na ɩ́ la pʋlʋ. 20Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, wulaʋ Helɔtɩ nyə́ma sɩ Yohaanɩ kɛ́ yʋlʋ kʋpaŋ, ɩ kɛ́ Ɩsɔ yʋlʋ. Pəyele ɩ nyaŋaɣana-ɩ kɛ́, na ɩ́ kentiɣi ɩ tɔɔ. Ye ɩ nɩɩ Yohaanɩ tɔm pə pɛkələɣɩ-ɩ ɩ taa kɛ́. Paa na mpʋ ɩ nyɩɩlaɣa sɩ ɩ́ nɩɩkɩ-tɩ. 21Ḿpʋ́ɣʋ́ wulaʋ Helɔtɩ lʋlʋɣʋ kʋyakʋ acima talaa. Na ɩ́ la acima na ɩ́ yaa ɩ kawulaɣa taa sɔsaa sɔsaa na yoolaa sɔsaa, na Kalilee tɛtʋ taa nyʋɣʋ nyə́ma nyʋɣʋ nyə́ma. Sɛsɛ pə wɛɛ sɩ kʋyakʋ ŋkʋɣʋ Helɔtiyatɩ ká hiki mpi ɩ pɛɛkaɣa tɔ. 22Ḿpʋ́ɣʋ́ Helɔtiyatɩ ɩnɩ ɩ pɛɛlɔ sʋʋ timpi yəlaa sɛɛ mpʋ tɔ na ɩ́ paa. Ntɛna pə́ la Helɔtɩ na ɩ mʋʋlaa mpɛɣɛ leleŋ. Tənaɣa Helɔtɩ tɔma pɛɛlɔ ɩnɩ sɩ: Sələmɩ-m mpi n caa tɔ, maa ha-ŋ. 23Haləna Helɔtɩ tuu sɩ paa mpiɣi ɩ sələma-ɩ, ɩnɩ ɩ ká ha-ɩ. Paa ɩnɩ ɩ kawulaɣa maɣamaɣa hɔɣɔlʋɣʋ. 24Pɛɛlɔ ɩnɩ ɩ lɩɩwa, ɩlɛna ɩ́ polo ɩ pɔɔsɩ ɩ too sɩ: Pepeɣe ma sələmɩ-ɩ? Ɩlɛna toto cɔ-ɩ sɩ: Tɔ sɩ ɩ́ ha-ŋ Ɩsɔ lʋm sɔlʋ Yohaanɩ nyʋɣʋ. 25Tənaɣa ɩ məla wulaʋ kiŋ kɛ kpakpaa na ɩ́ tɔ sɩ: Ma caa sɩ ń ha-m Ɩsɔ lʋm sɔlʋ Yohaanɩ nyʋɣʋ kɛ nyənaɣa taa kɛ́ cənɛɣɛ nɔɔnɔɔ. 26Ḿpʋ́ɣʋ́ wulaʋ Helɔtɩ laŋlɛ wakəla sɔsɔm. Ama ɩ tɛma tuuu kɛ ɩ mʋʋlaa mpɛ pa təna pa ɩsɛntaa, ɩlɛ pə fɛɩ sɩ ɩ ká kisi. 27Tənaɣa ɩ tila taŋlaa taa nɔɣɔlʋɣʋ kpakpaa sɩ ɩ́ polo ɩ́ kɔna Ɩsɔ lʋm sɔlʋ Yohaanɩ nyʋɣʋ. Ɩlɛna taŋlʋ náá tɛɛ saləka naŋ taa na ɩ́ sɛtɩ Yohaanɩ nyʋɣʋ. 28Na ɩ́ tʋ-kʋɣʋ nyənaɣa taa na ɩ́ kɔɔ ɩ́ cɛla pɛɛlɔ ɩnɩ, na ɩ́lɛ́ ɩ polo ɩ́ cɛla ɩ too. 29Yohaanɩ ɩfalaa nɩɩ mpʋ, ɩlɛna pá polo pá kpaɣa Yohaanɩ na pá pi. 30Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tillaa məlaa, ɩlɛna pá kɛɛsɩ-ɩ pə təna mpi pa lapa na pa sɛɣɛsaa tɔ. 31Mpa pa pukaɣa Yesu kiŋ, na mpa pa kʋlaɣaa sɩ pa kpeŋ tɔ pa paɣalɛ fɛɩ kɛɛsʋɣʋ. Haləna Yesu na ɩ ɩfalaa pa ta na ɩsɛ sɩ pá tɔɣɔ tɔɣɔʋ maɣamaɣa. Ɩlɛna Yesu tɔ ɩ ɩfalaa sɩ: Ɩ́ kɔɔ na tə́ lɩɩna kpeeŋa kɛ timpi nɔɣɔlʋ fɛɩ tɔ na ɩ́ hɛɛsɩ pəcɔ maɣamaɣa. 32Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu na ɩ ɩfalaa pa sʋʋ kpɩɩlʋɣʋ kɛ pa tike na pá tɛɛna kpeeŋa tɔɔ. 33Ama yəlaa paɣalɛ loosa-wɛ na pá nyɩ-wɛɣɛ kpakpaa. Ɩlɛna yəlaa lɩɩ acalɛɛ acalɛɛ na pá kpaɣa asewa na pá laalɩ-wɛɣɛ tənaɣa tatɛ. 34Yesu lɩɩna kpɩɩlʋɣʋ taa na ɩ́ na yəlaa samaa, ɩlɛna pa tɔm lapɩ-ɩ pətɔɔtəlɛ kɛ sɔsɔm. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, pa nəɣəsəna kɛ́ ɩsɩɩ heeŋ wei ɩ fɛɩna tiikilu tɔ. Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ sɛɣɛsa-wɛɣɛ sɔsɔm. 35Pə kɔma taanaɣa ɩlɛna ɩ ɩfalaa polo na pá tɔmɩ-ɩ sɩ: Cənɛ kɛ́ nyɩɩtʋ taa kɛ́, na ilim tɛma. 36Tɔɣɔnɩ-wɛ na pá yɛlɩ kʋtɔɣɔʋ yapʋ kɛ pəcɔlɔ pəcɔlɔ cacakəŋ tɛɛ na pə acalɛɛ taa. 37Tənaɣa Yesu tɔma-wɛ sɩ: Mɩɩ hana-wɛɣɛ tɔɣɔnaɣa kɛ mə maɣamaɣa. Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu ɩfalaa pɔɔsa-ɩ sɩ: Paa tɩɩ polo na tə́ ya kʋtɔɣɔʋ kɛ Liɣitee nyəɣətʋ ŋmʋnʋɣʋ (200), pɩɩ tala yəlaa panɛɣɛ we? 38Tənaɣa Yesu tɔma-wɛ sɩ: Ɩ́ polo na ɩ́ wiili na má ná, potopotonaa ɩsənaɣa ɩ́ wɛna? Yesu ɩfalaa wiilaa, ɩlɛna pá heeli-ɩ sɩ: Potopotonaa kakpasɩ na pə kaasɩ tiina kɛ naalɛ. 39Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tɔma ɩ ɩfalaa sɩ: Ɩ́ caɣasɩ samaa tənaɣa tintika tintika kɛ nyələwee tɔɔ. 40Tənaɣa pa caɣa loosi, lɛlaa kɛ nɩɩnʋwa (100) nɩɩnʋwa (100), lɛlaa kɛ nɩɩlɛ na naanʋwa naanʋwa. 41Tənaɣa Yesu kpaɣa potopotonaa kakpasɩ na tiina naalɛ ɩnɩ, na ɩ́ teki ɩsɛ na ɩ́ sɛɛ Ɩsɔ kɛ́ ɩ́ na təmlɛ, na ɩ́ faɣa-wɛ na ɩ́ cɛla ɩ ɩfalaa sɩ pá tala yəlaa. Na ɩ́ tɛɛsɩ tiina naalɛ kɛ mpʋ tɔtɔ, na pá tala pa təna təpaɩ. 42Ḿpʋ́ɣʋ́ pa təna pa tɔɣaa na pá haɣa. 43Na ɩ ɩfalaa koti hɔɣɔlasɩ nsi sɩ kpisaa tɔ, na pə́ su tɔkʋŋ naanʋwa na naalɛ. 44Mpa pa tɔɣɔ mpʋ tɔ pa taa apalaa nyɔɔŋ tala ɩsɩɩ iyisi kakpasɩ (5000). 45Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tɔma ɩ ɩfalaa kɛ pə waalɩ kɛ́ kpakpaa sɩ: Ɩ́ sʋʋ kpɩɩlʋɣʋ na ɩ́ tɛɛ-m nɔɣɔ na ɩ́ tɛsəna Pɛtɛsaita ɩcatɛ tɔɔ. Ɩlɛna Yesu náá saalɩ təna na ɩ́ paasəna samaa yasʋɣʋ. 46Pa ya təma, ɩlɛna Yesu polo ɩ́ kpa pʋɣʋ nakʋlɩ kʋ tɔɔ kɛ́ Ɩsɔ sələmʋɣʋ. 47Pə kɔma yuɣu, ɩlɛ kpɩɩlʋɣʋ tala teŋku hɛkʋ taa kɛlɛ, na Yesu wɛ ɩ tike kɛ tɛtʋ tɔɔ. 48Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ loosa-wɛ na pá saakɩ kpɩɩlʋɣʋ pə fɛɩ pə polo. Heelim makɩ tuluŋa kɛ́ na pə́ mələɣəna-wɛ na waalɩ waalɩ. Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tɔma lʋm tɔɔ na ɩ́ puki pa kiŋ. Saa ɩnɩ pə wʋsəna kampaaŋ koou kɛ mpʋ. 49Pa na-ɩ na ɩ́ tɔŋ lʋm tɔɔ, ɩlɛna pá hʋʋ sɩ asənaalɩɩ, na pá sʋʋ kapusi mapʋ. 50Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, pa təna pa naakaɣa-ɩ mpʋ tɔ pə lapa-wɛɣɛ sɔɣɔntʋ kɛ sɔsɔm kɛ́. Ama ɩ tɔma-wɛ sɩ: Ɩ́ tɔkɩ tɔnəŋ, maɣa, ɩ́ taa nyá. 51Ɩ yɔɣɔta mpʋ, ɩlɛna ɩ́ kpa pa kiŋ kɛ kpɩɩlʋɣʋ taa na ɩ́ caɣa na heelim hɛɛ, na piti kpa ɩ ɩfalaa kɛ sɔsɔm. 52Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, pa ta cɛkəna potopotonaa mpɛ pa piti təmlɛ kɛ pa laŋkpɩɩsəŋ tɔɔ. 53Yesu na ɩ ɩfalaa pa tɛɛsa tɛsʋɣʋ kɛ lʋm na pá tala Kenesalɛtɩ tɛtʋ taa, ɩlɛna pá tʋ pa kpɩɩlʋɣʋ na kʋteŋ. 54Yesu lɩɩna kpɩɩlʋɣʋ taa kɛ́ kpakpaa, ɩlɛna yəlaa nyəmɩ-ɩ. 55Tənaɣa yəlaa sʋʋ cɔɔʋ kɛ tɛtʋ təna taa, na pá kɛlɩ kʋtɔntʋnaa na pa kʋhəntəŋ na pá pukina-wɛɣɛ timpi timpi pa nɩɩkɩ sɩ ɩ wɛɛ tɔ. 56Paa timpiɣi Yesu polaa te, paa ɩsɩɩ acalisi taa, paa acalɛɛ sɔsɔɔna taa, paa cacakəŋ tɛɛ, yəlaa kɔŋaɣana pa kʋtɔntʋnaa kɛ́ na pá hɩɩsəɣɩ-wɛɣɛ ɩcatɛ patəma taa, na pá wiikina-ɩ sɩ ɩ́ yele na pá tokina ɩ kpaɩ ntʋmpee maɣamaɣa. Na pa təna mpa pa tokina ɩ kpaɩ ɩnɩ tɔ pə waa-wɛ.


text: 1Kʋ daarɩ kʋ na yɩ nmʋ Titi, ta n brɩ nɔɔna bam kʋlʋ na maŋɩ dɩ cɩga zaasɩm dɩm tɩn. 2Nmʋ maŋɩ sɩ n brɩ nankwɩn sɩ ba taa yɩrɩ ba tɩtɩ mʋ, sɩ ba kwəri ba taa yɩ balʋ nɔɔna na nɩgɩ-ba tɩn, sɩ ba taa cʋ ba tɩtɩ, sɩ ba yɔɔrɩ ba sɛ Zezi dɩ wʋ-dɩdʋa dɩ sono dɩ pu-dɩa. 3Nan brɩ kazɩna sɩ ba taa jɩgɩ ba tɩtɩ sɩ kʋ pa Wɛ na zulə ba tee nɩ, sɩ ba yɩ taa yɩ bɩbarɩ-nyɩna naa sa-nyɔra. Ba nan maŋɩ sɩ ba taa kwe nɔɔna kwiə yalʋ na lana tɩn mʋ. 4Kʋntʋ mʋ ba'a wanɩ ba brɩ ka-bwənə ba na w'ʋ ta soe ba banna dɩ ba biə te tɩn, 5sɩ ba daarɩ ba taa cʋ ba tɩtɩ, sɩ ba yɩ taa kɩ digiru, sɩ ba kwəri ba taa yɩ ka-yʋʋrʋ tɩlʋ na tʋŋɩ sɔŋɔ tɩtʋŋa lanyɩranɩ yɩ ba sɛ ba banna ni tɩn. Kʋntʋ, nɔɔna daa b'a wanɩ ba y'aalɩ Wɛ kwər-ywəŋə kam. 6Kʋ zɩ na yɩ nɔn-dʋnnʋ, sɩ n kwe-ba sɩ ba dɩ taa cʋ ba tɩtɩ woŋo maama wʋnɩ. 7Kʋ nan na yɩ nmʋ tɩtɩ, kʋ maŋɩ sɩ n tʋŋɩ tɩtʋŋ-ŋʋna yalʋ na w'ʋ brɩ nɔɔna sɩ ba dɩ tɔgɩ cwəŋə lanyɩranɩ tɩn, sɩ n daarɩ n brɩ-ba Wɛ kwərə kam lanyɩranɩ dɩ cɩga. 8Pa n ni-taanɩ taa jɩgɩ cɩga, sɩ nɔɔn-nɔɔnʋ yɩ wanɩ o y'aalɩ-dɩ. Kʋntʋ w'ʋ pa dɩbam dʋna na cavɩɩra, ba daa na b'a na woŋo sɩ ba maa ŋɔɔnɩ ba cɔgɩ dɩbam tɩn ŋwaanɩ. 9N daarɩ n kwe gambɛ nɩ kʋ maŋɩ sɩ ba sɛ ba tiinə woŋo maama wʋnɩ, sɩ kʋ pa ba tiinə bam wʋ poli. Ba yɩ vɩn ba tiinə bam ni. 10Ba nan wʋ maŋɩ sɩ ba ŋɔ-ba. Ba maŋɩ sɩ ba tʋŋɩ lanyɩranɩ dɩ cɩga mʋ woŋo maama wʋnɩ, sɩ kʋ pa nɔɔna lwarɩ nɩ dɩbam Wɛ dɩlʋ na yɩ d'ɩ Vɩrnʋ tɩn zaasɩm dɩm lamma. 11Bɛŋwaanɩ, Wɛ pɛ d'ɩ lwarɩ DƖ sono kʋm na dagɩ zanzan te, sɩ kʋ pa nɔɔna maama wanɩ ba na vrɩm DƖ tee nɩ. 12DƖ ma daarɩ DƖ brɩ dɩbam nɩ kʋ maŋɩ sɩ d'ɩ yagɩ lwarɩm tɩtʋŋa maama dɩ lʋgʋ wo-yɔɔrʋ tɩlʋ d'ɩ fra na zʋʋrɩ tɩn, sɩ d'ɩ ta'a cʋ d'ɩ tɩtɩ, sɩ d'ɩ ta'a tɔgɩ cɩga cwəŋə, sɩ d'ɩ daarɩ d'ɩ ta'a kwarɩ Wɛ lanyɩranɩ lʋgʋ baŋa nɩ. 13Kʋ nan maŋɩ sɩ d'ɩ ta'a yɩ kʋntʋ mʋ, sɩ d'ɩ ta'a jɩgɩ tɩɩna dɩ wʋpolo, sɩ d'ɩ cəgi Zezi Krisi sɩ o joori o ba dɩ paarɩ zulə. Wʋntʋ mʋ yɩ dɩbam Wɛ dɩlʋ na yɩ kamunu yɩ o yɩ d'ɩ Vɩrnʋ tɩn. 14Wʋntʋ mʋ sɛ o tɩ dɩbam ŋwaanɩ, sɩ o ma vrɩ dɩbam lwarɩm dwi maama wʋnɩ, sɩ o daarɩ o fɔgɩ o kwɛ d'ɩ bɩcara sɩ d'ɩ ta'a yɩ o tɩtɩ nɔɔna, sɩ d'ɩ ta'a kwaanɩ d'ɩ tʋŋɩ tɩtʋŋ-ŋʋna. 15Nan ta n brɩ nɔɔna wəənu tɩm kʋntʋ, sɩ n daarɩ n kwe-ba, sɩ n kwəri n kaanɩ-ba, nɩ Wɛ na pɛ nmʋ ni sɩ n kɩ te tɩn. Nan yɩ sɛ sɩ nɔɔn-nɔɔnʋ gooni-m.


text: 1Hapata, mi gɛra mɔ, nɛ mi zɔka Besami ha yola ha zu ngari Sion. Hio wi tomay gɔmmay ndang nɛ tomay bhukɔa nar gbala nar (144'000) dungɔ hinɛ wɛnɛ. Ɛ bangɛriki ling Besami nɛ ling Bafa wa ha sɔngsi mbwa. 2Nɛ mi zea ma gɛl ka guotɛ ha zang ngɔn tɛ. Gɛla tuka hio gasa somli, nɛ tuka gasa fuo da kolo. Nɛ gɛl ka mi zea, yo fin tuka gɛl kunde ka hio wan-mɛl kunde ha mɛla. 3Hio dɔka wi ndɔng ha bea ma mbombe gima ha li solowan, ha li hio tunɔ mɔ nar, nɛ ha li hio kotowi bhuze bwa gbala nar. Hio wi ka lɛma yambi gima ɛngɛ, yo sɔna nɛ̂ hio wi ndɔng tomay gɔmmay ndang nɛ tomay bhukɔa nar gbala nar (144'000), ka Sɔ bayangi mbwa ha nu. 4Hio wi ndɔng tɛ gdangsi tɛ mbwa nɛ bhoko na, mbwa pama tɛ mbwa nɛ saa. Mbwa ha ndara Besami ha bhandi fɛt ka wɛnɛ yal ang. Sɔ yanga mbwa ha soko hio wi tuka hio bosi waya hazu dung nɛ̂ pɛa nɛ pɛ Besami. 5Ɛ tɛ ze ma wen dalo ha nu mbwa ndang na, nɛ ma wen bo ha zu mbwa na. 6Hapata, mi zɔka ma mbing telenge ha buyoa nɛyɛa ha liswe. A tɛa ha tɔa dede wen ka bebhɔn kpoo, ha hio wi mɔ zu nu fɛt, ha kandɔnu fɛt, ha nugala fɛt, ha nu le fɛt, nɛ ha kandɔ fɛt. 7A tɔa nɛ ngagɛl: «Ɛnɛ yu ke Sɔ, nɛ ɛnɛ lukisi wɛnɛ! Hazu ngimɔ ka wɛnɛ begɔn nɛ kita ha zu hio wi hɔa kari. Ɛnɛ lukisi wɛnɛ ka dea ngɔn nɛ nu, nana-litɔng nɛ hio zu ndong li fɛt.» 8Nɛ ma zebwa telenge gboa hapata bosia, a tɔa: «Gasa le Babilone teka, a teka kari. A haa ba li vigne pɛa ha hio kandɔ fɛt mɛ nɔ nde, ka mbwa ade wanza hebhe tuka wɛnɛ.» 9Nɛ ma zetar telenge gboa fin hapata ɛ ndɔng bwa. A tɔa nɛ ngagɛl: «Hio wi ndɔng ka lukisi ngɔnzu nɛ zizi tɛ wa, nɛ ka kpa dafu pɛa ha sɔngsi mbwa mana ha kɔ mbwa, 10mbwa benɔ ba li vigne pɛ Sɔ. Yo nɛ̂ li vigne mɔ ngambi pɛ Sɔ, ka wɛnɛ tɛ sɔkiri na, nɛ ka wɛnɛ gɔsa ha zang kɔpɔ mɔ ngambi pɛa. Nɛ mbwa bekpa yukotomɔ ha zang we nɛ piti we ha li hio nzɔy telenge nɛ ha li Besami. 11Nɛ zɛwe ka yukiti mbwa, ha tuloa kpoo nɛ kpoo. Hio wi ndɔng ka lukisi ngɔnzu nɛ zizi tɛ wa, nɛ ka kpa dafu ling pɛa, mbwa lɛm ɔmtɛ na, ngase ha swe, ngase ha zɛ.» 12Yo nɛ̂ ɛngi, lɛma nde, hio wi pɛ Sɔ adung nɛ yikosila, mbwa fɛt ka pam hio wen mbonga pɛa, nɛ ka mɛkiri Jésus nɛ mboazu. 13Hapata, mi zea ma gɛl ha zang ngɔn ka tɔa: «Mɛ ngɛriki mɔ nde: Angiri ha ngimɔ sising, hio wi fɛt ka befe hazu mbwa de sɔy hinɛ Kongawan, mbwa adung nɛ totɛ!» Nɛ Nzɔy-Sɔtɛ kɔa: «Ey, kpasawen, mbwa aɔm tɛ mbwa ha ngatom pɛ mbwa, hazu dede tom pɛ mbwa ha kɛa wen tɛ mbwa.» 14Mi gɛra mɔ fin, nɛ mi zɔka ma buswe kpung-kpung, ka ma mɔ tuka wi dungɔnu ha zua. Ndutu wan mɔ gbɛbolo ha zu wa, nɛ sɔa pa gɔn kpalmɔ ha kɔ wa. 15Ma mbing telenge gboa ha zang gasa twa Sɔ, nɛ gdɔra nɛ ngagɛl ha wɛnɛ ka dungɔnu ha zu buswe, a tɔa: «Ngimɔ gɔn kpalmɔ hɔa kari. Mɛ ku pa pɛ mɛ, nɛ mɛ gɔn yo, hazu kpalmɔ ha zu nu ngaya kari.» 16Mɛgi, wɛnɛ ka dungɔnu ha zu buswe, gɔna kpalmɔ ha zu nu nɛ pa pɛa, nɛ a wesara kpalmɔ mɔ zu nu fɛt. 17Ma mbing telenge gboa ha gasa twa Sɔ ha zang ngɔn. Wɛnɛ fin nɛ sɔa pa gɔn kpalmɔ ha kɔ wa. 18Nɛ ma mbing telenge gboa ha bhandi ha sadaka. Wɛnɛ nɛ ziomɔ ha zu we. Nɛ a gdɔra nɛ ngagɛl ha telenge ka dung nɛ sɔa pa gɔn kpalmɔ, a tɔa: «Mɛ ku sɔa pa pɛ mɛ, nɛ mɛ gɔn hio wayate vigne ha zu nu, hazu hio wayaa fea kari.» 19Mɛgi, telenge ɛngɛ gɔna hio wayate vigne ha zu nu, nɛ a pio yo ha zang gasa mɔ bhal wayate vigne mɔ ngambi pɛ Sɔ. 20Ɛ bhala yo ha zang mɔ bhal wayate ha gdong gasa le. Nɛ tɔk foka ha zang mɔ bhal wayate ɛngɛ tuka nanali ka gdukoa hɔ ha nu yanga ha yola, nɛ ka bɔyaa lɛma kilomɛtɛrɛ gɔmmay tar.


text: 1Dɩbam balʋ wʋbʋŋa na bɩgɩ Wɛ cwəŋə kam wʋnɩ tɩn maŋɩ sɩ d'ɩ ta'a wəli balʋ wʋbʋŋa ta na wʋ bɩgɩ tɩn mʋ, ba wʋbʋŋa ta na bwənə tɩn ŋwaanɩ. D'ɩ wʋ maŋɩ sɩ d'ɩ ta'a kɩ kʋlʋ na poli dɩbam yɩranɩ wʋrʋ tɩn. 2Dɩbam maama nan maŋɩ sɩ d'ɩ ta'a kɩ kʋlʋ na w'ʋ poli d'ɩ donnə wʋrʋ tɩn mʋ, d'ɩ maŋɩ sɩ d'ɩ kɩ-ba lanyɩranɩ mʋ sɩ kʋ pa ba fɔgɩ ba bɩ Wɛ cwəŋə wʋnɩ. 3Zezi Krisi dɛɛn nan wʋ kɩ kʋlʋ na poli o yɩranɩ wʋ tɩn, nɩ Wɛ tɔnɔ kʋm na tagɩ te kʋ wɩ: "Trʋ tɩlʋ nɔɔna na twɩ nmʋ Baŋa-Wɛ tɩn mʋ joori tɩ tʋ amʋ yuu nɩ." 4Kʋlʋ maama dɛɛn na pʋpʋnɩ Wɛ tɔnɔ kʋm wʋnɩ tɩn yɩ sɩ kʋ taa brɩ dɩbam Wɛ cɩga kam mʋ, sɩ kʋ pa d'ɩ na pu-dɩa dɩ baarɩ sɩ d'ɩ ta'a jɩgɩ tɩɩna Wɛ tee nɩ. 5Wɛ mʋ yɩ wʋlʋ na paɩ nɔɔna pu-dɩa dɩ baarɩ tɩn, yɩ dɩntʋ w'ʋ pa 'a ta'a jɩgɩ wʋbʋŋ-dɩdwɩ nɩ Zezi Krisi na lagɩ te tɩn. 6Kʋntʋ, kʋ'ʋ pa abam maama sɛ daanɩ yɩ 'a ta'a jɩgɩ ni dɩdwɩ 'a ma zuli Wɛ dɩlʋ na yɩ d'ɩ Yuutu Zezi Krisi Ko tɩn. 7Joŋi-na daanɩ lanyɩranɩ nɩ Zezi Krisi na joŋi abam te tɩn. Kʋntʋ w'ʋ pa Wɛ na zulə. 8Amʋ nan lagɩ a ta abam nɩ Zezi Krisi tu sɩ o tʋŋɩ o pa Zwifə bam mʋ, sɩ kʋ pa Wɛ na goni ni dɩ ba nabaara bam te tɩn sɩɩnɩ kʋ kɩ, sɩ kʋ brɩ nɩ Wɛ yɩ cɩga tu. 9O tum dɩm ta yɩ sɩ kʋ pa dwi-gɛ tiinə bam dɩ mʋ ba ba zuli Wɛ DƖ na jɩgɩ ba yibwənə tɩn ŋwaanɩ, nɩ Wɛ tɔnɔ kʋm na tagɩ te kʋ wɩ: "Amʋ w'ʋ wəli dɩ dwi-gɛ tiinə bam a zuli nmʋ, yɩ a leeni a tee nmʋ yɩrɩ." 10Kʋ ta pʋpʋnɩ kʋ wɩ: "Abam dwi-gɛ tiinə bam wəli-na dɩ Wɛ nɔɔna bam maama 'a ta'a kɩ wʋpolo." 11Kʋ ta wɩ: "Abam dwi-gɛ tiinə bam maama ta'a zuli-na Yuutu Baŋa-Wɛ. Pa-na lʋgʋ baŋa dwi maama taa tee-DƖ." 12Ezayi dɩ dɛɛn tagɩ o wɩ: "Zese dwi dɩm tu dɩdʋa w'ʋ zaŋɩ o ba sɩ o taa te lʋgʋ baŋa dwi tiinə maama, yɩ bantʋ w'ʋ ta jɩgɩ tɩɩna o ŋwaanɩ." 13Wɛ dɩlʋ na paɩ 'a jɩgɩ tɩɩna tɩn w'ʋ pa 'a tiini 'a ta'a jɩgɩ wʋpolo dɩ wʋ-zuru, 'a na kɩ 'a wʋ-dɩdʋa dɩ DƖ tɩn ŋwaanɩ. Wɛ Joro kʋm dam laan w'ʋ pa 'a na jɩgɩ tɩɩna dɩ Wɛ te tɩn fɔgɩ kʋ puli kʋ ja gaalɩ. 14A ko-biə-ba, amʋ tɩtɩ ye nɩ abam kɩ kəm-laarʋ zanzan mʋ, yɩ 'a tiini 'a jɩgɩ yəno kʋ paɩ 'a waɩ 'a brɩ daanɩ dɩ Wɛ cɩga kam. 15Amʋ pʋpʋnɩ wəənu tɩdonnə dɩ baarɩ mʋ tɔnɔ kʋntʋ wʋnɩ, sɩ a maa guli abam wəənu tɩlʋ 'a na maŋɩ 'a zaasɩ tɩn. Amʋ pʋpʋnɩ kʋntʋ dɩ Wɛ na pɛ-nɩ yu-yoŋo, 16sɩ a taa yɩ Zezi Krisi tɩntʋŋnʋ dwi-gɛ tiinə bam ŋwaanɩ tɩn mʋ. Amʋ na tʋŋɩ a pa Wɛ te tɩn yɩ sɩ a yəni a tɔɔlɩ DƖ kwər-ywəŋə kam mʋ, sɩ a wanɩ a joŋi dwi-gɛ tiinə a kɩ-ba Wɛ jɩŋa nɩ, sɩ ba pa DƖ wʋ poli, DƖ Joro kʋm na fɔgɩ kʋ kwɛ ba bɩcara tɩn ŋwaanɩ. 17Kʋntʋ, amʋ na ŋwɩ dɩ Zezi Krisi tɩn ŋwaanɩ, a kɩ wʋpolo dɩ a na tʋŋɩ a pa Wɛ te tɩn. 18Amʋ nan ba jɩgɩ baarɩ sɩ a ŋɔɔnɩ kʋlʋkʋlʋ, kʋ na daɩ Zezi Krisi na mɛ amʋ o kɩ kʋlʋ tɩn yɩranɩ. Kʋ yɩ Zezi mʋ pɛ kʋ tɔgɩ dɩ a ni-taanɩ dɩ a tɩtʋŋa yɩ dwi-gɛ tiinə bam sɛ Wɛ. 19Ba ma sɛ Wɛ dɩ DƖ na dɛ DƖ Joro kʋm dam ŋwaanɩ DƖ pa ba na wo-kɩnkagɩla dɩ maana yalʋ na brɩ DƖ dam tɩn. Kʋ yɩ kʋntʋ doŋ mʋ amʋ zɩgɩ Zeruzalɛm nɩ a tʋlɩ je sɩm maama a vu a yi Yiliiri, yɩ a brɩ Wɛ cɩga kalʋ maama na yɩ Zezi Krisi kwər-ywəŋə kam nyɩm tɩn. 20Maŋa maama amʋ lagɩ sɩ a kwaanɩ a taa tɔɔlɩ Zezi kwər-ywəŋə kam je sɩlʋ nɩ, ba daa ta na wʋ ni Zezi Krisi taanɩ dɩm da tɩn mʋ. Amʋ ba lagɩ sɩ a tɔɔlɩ-ka je sɩlʋ nɩ, ba na maŋɩ ba ni-ka tɩn, sɩ kʋ yɩ taa nyɩ nɩ, nɔɔnʋ wʋdoŋ kəbrə yuu nɩ mʋ amʋ tu a lɔ, 21nɩ kʋ na maŋɩ kʋ pʋpʋnɩ Wɛ tɔnɔ kʋm wʋnɩ te kʋ wɩ: "Ba ta na wʋ tɔɔlɩ o kwərə ba brɩ balʋ tɩn laan w'ʋ ba ba lwarɩ-ka. Balʋ ta na wʋ ni o ŋwa tɩn laan w'ʋ ba ba ni o cɩga kam kuri." 22Mʋ kʋ kuri amʋ gɛ laŋa kuni zanzan sɩ a ba abam te. 23Kʋ daarɩ lele kʋntʋ, je sɩm kʋntʋ nɩ jəgə daa tərə ba na wʋ ni Zezi kwər-ywəŋə kam da. Abam fra na maŋɩ ya jɩgɩ amʋ bɩna zanzan sɩ a ba a na abam tɩn, 24amʋ laan bʋŋɩ sɩ a ba maŋa kalʋ a na lagɩ a zaŋɩ a vu Ɛsɩpanyɩ tɩn. Amʋ lagɩ sɩ a tɔgɩ abam te, sɩ a wanɩ a kɩ wʋpolo dɩ abam maŋa fɩnfɩɩn, sɩ 'a laan wanɩ 'a wəli-nɩ sɩ a kwe cwəŋə a kɛ. 25Kʋ daarɩ lele kʋntʋ amʋ lagɩ a vu Zeruzalɛm mʋ, sɩ a tʋŋɩ a wəli Zezi nɔɔna balʋ na wʋ d'aanɩ tɩn. 26Zezi kɔgɔ kʋm nɔɔna balʋ na wʋ Masɩdʋanɩ dɩ Akayi tɩɩnɩ dɩm nɩ tɩn mʋ mɛ ba wʋbʋŋa ba la səbu, sɩ ba ma wəli Zezi nɔɔna balʋ na wʋ Zeruzalɛm nɩ yɩ yinigə jɩgɩ-ba tɩn. 27Kʋ yɩ ba tɩtɩ mʋ mɛ ba wʋbʋŋa ba kɩ kʋntʋ. Kʋ nan maŋɩ sɩ ba wəli-ba kʋntʋ doŋ, bɛŋwaanɩ Zwifə bam ya maŋɩ ba kwe wəənu tɩlʋ Wɛ Joro na pɛ-ba tɩn mʋ ba cɛ dɩ dwi-gɛ tiinə bam. Kʋntʋ ŋwaanɩ dwi-gɛ tiinə bam maŋɩ sɩ ba dɩ daa wəli Zwifə bam dɩ wəənu tɩlʋ na yɩ ba yɩra zənə nyɩm tɩn. 28Amʋ na ti tɩtʋŋɩ dɩntʋ yɩ a kwe səbu kʋm maama a kɩ nɔɔna bam jɩŋa nɩ, amʋ laan w'ʋ tɔgɩ abam te, yɩ a daarɩ a kɛ a vu Ɛsɩpanyɩ. 29Amʋ nan ye nɩ, a na tu abam te, Zezi Krisi w'ʋ kɩ abam lanyɩranɩ kʋ ja gaalɩ. 30A ko-biə-ba, amʋ nan lagɩ a loori abam d'ɩ Yuutu Zezi Krisi yɩrɩ ŋwaanɩ, dɩ sono kʋlʋ Wɛ Joro kʋm na pɛ dɩbam tɩn ŋwaanɩ, sɩ 'a tɔgɩ 'a wəli-nɩ 'a ta'a tiini 'a loori Wɛ 'a pa-nɩ a tɩtʋŋ-cɛɛra yam wʋnɩ. 31Loori-na Wɛ, sɩ DƖ joŋi-nɩ balʋ na wʋ Zude nɩ yɩ ba vɩn Zezi tɩn jɩŋa nɩ, sɩ DƖ daarɩ DƖ pa Zezi nɔɔna balʋ na wʋ Zeruzalɛm nɩ tɩn joŋi kʋlʋ amʋ na w'ʋ pa-ba tɩn dɩ wʋpolo. 32Wɛ na sɛ, amʋ laan w'ʋ wanɩ a ba abam te dɩ wʋpolo, yɩ a di ywəəni dɩ abam. 33Bɩcarɩ-zuru Tu Baŋa-Wɛ w'ʋ ta wʋ abam tee nɩ. Amina.


text: 1Kantʋ maŋa kam nɩ Zezi karabiə bam ma vu o te, yɩ ba bwe-o ba wɩ: "Wɔɔ mʋ w'ʋ ta yɩ nɔn-kamunu o dwe maama Wɛ paarɩ dɩm wʋnɩ?" 2Zezi laan ma bəŋi bu-balaŋa o pa o ba o zɩgɩ ba maama tɩtarɩ nɩ. 3O ma ta o wɩ: "A lagɩ a ta cɩga mʋ dɩ abam sɩ, abam na wʋ ləni 'a wʋbʋŋa 'a ji nɩ bu-balwa te, 'a b'a na cwəŋə sɩ 'a zʋ Wɛ paarɩ dɩm wʋ. 4Wʋlʋ na dwe maama Wɛ paarɩ dɩm wʋnɩ tɩn mʋ yɩ wʋlʋ na tu o tɩtɩ o ji nɩnɛɛnɩ bu-balaŋa kantʋ doŋ te tɩn. 5Kʋlʋ na wəli da tɩn, wʋlʋ maama na nɩgɩ bu wʋntʋ doŋ lanyɩranɩ amʋ yɩrɩ ŋwaanɩ tɩn, kʋntʋ tu nɩgɩ amʋ mʋ. 6Balʋ na kɩ ba wʋ-dɩdʋa dɩ amʋ tɩn, ba na maŋɩ ba muri nɩ bu-balwa te dɩ, nɔɔnʋ wʋlʋ na pɛ ba dɩdʋa yagɩ Wɛ cwəŋə tɔgɩm tɩn, ba na ləgi kandwɛ kamunu mʋ kʋntʋ tu ba nɩ ba dɩ-o nɩnɩʋ wʋnɩ yɩ o tɩ, kʋ'ʋ ta garɩ cam dɩlʋ o na w'ʋ ba na Wɛ tee nɩ tɩn. 7Kʋ yɩ lɛɛrʋ lʋgʋ baŋa nɩ dɩ nabiinə balʋ na ganɩ nɔɔna sɩ ba yagɩ Wɛ cwəŋə tɔgɩm tɩn. Gana yam kʋntʋ warɩ sɩ ya yɩ ba. Kʋ nan na yɩ nɔɔnʋ wʋlʋ maama na ganɩ nɔɔna sɩ ba yagɩ Wɛ cwəŋə tɔgɩm tɩn, lɛɛrʋ wʋ o yuu nɩ. 8Nmʋ jɩŋa naa n naga na w'ʋ pa n yagɩ Wɛ cwəŋə tɔgɩm, kʋ maŋɩ sɩ n go-ka mʋ n yagɩ. N na gɛ n jɩŋa naa n naga, yɩ n daarɩ n na ŋwɩa Wɛ tee nɩ, kʋntʋ garɩ n na jɩgɩ n yɩra yam maama, yɩ ba laan dɩ-m ba yagɩ mini dɩlʋ na b'a ti tɩn wʋnɩ. 9Nmʋ yi nan na w'ʋ pa n yagɩ Wɛ cwəŋə tɔgɩm, kʋ maŋɩ sɩ n lɩ-dɩ n dʋlɩ n yagɩ. N na jɩgɩ yi dɩdʋa yɩ n na Wɛ ŋwɩa kam, kʋ garɩ n na jɩgɩ yiə yale, yɩ ba laan dɩ-m ba yagɩ mini dɩlʋ na b'a dwe tɩn wʋnɩ. 10'A ta'a ye sɩ 'a yɩ gooni wʋlʋ maama na muri amʋ nɔɔna bam wʋnɩ tɩn. Nan lwarɩ-na nɩ, Wɛ malɛsɩ sɩlʋ na nii bantʋ baŋa nɩ tɩn zɩgɩ amʋ Ko Wɛ tee nɩ DƖ sɔŋɔ nɩ mʋ maŋa maama. (( 11Amʋ Nabiin-bu wʋm na tu lʋgʋ baŋa tɩn, kʋ yɩ sɩ a beeri balʋ na je tɩn mʋ, sɩ a vrɩ-ba lwarɩm wʋnɩ.)) 12Kʋntʋ tɩn, nɔɔnʋ na jɩgɩ peeni bi (100), yɩ piə dɩdʋa na je, abam bʋŋɩ nɩ o'o kɩ ta mʋ? O nan maŋɩ sɩ o yagɩ peeni funʋgʋ nʋgʋ kʋm (99) kaporo nɩ mʋ piu yuu nɩ, sɩ o daarɩ o vu o beeri pi-jiə kam. 13A lagɩ a ta cɩga mʋ dɩ abam sɩ, o nan na beeri o na-ka, o laan w'ʋ na wʋpolo zanzan kantʋ ŋwaanɩ kʋ dwəni peeni sɩlʋ na daarɩ yɩ sɩ wʋ je tɩn. 14Kʋ nan yɩ bɩdwɩ mʋ dɩ abam Ko Wɛ na ba lagɩ sɩ DƖ nɔɔna balʋ na muri tɩn dɩdʋa dɩ je. 15Nmʋ ko-bu na kɩ-m lwarɩm, sɩ n vu n kaan-o dɩ o na kɩ kʋlʋ tɩn, sɩ kʋ taa yɩ abam yɩranɩ taanɩ, sɩ nɔɔn-nɔɔnʋ ta tɔgɩ o tərə. O nan na sɛ nmʋ na tagɩ kʋlʋ tɩn, kʋ brɩ nɩ n joori n dɩ-o Wɛ cwəŋə kam wʋnɩ mʋ. 16O nan na wʋ sɛ sɩ o cəgi nmʋ taanɩ dɩm, sɩ n lagɩ nɔɔnʋ dɩdʋa naa nɔɔna bale sɩ 'a tɔgɩ daanɩ 'a vu o te, sɩ ba bwe-o ba nii, sɩ Wɛ tɔnɔ kʋm tagɩ kʋ wɩ: 'Nɔɔnʋ na jɩgɩ taanɩ dɩ o doŋ, kʋ maŋɩ sɩ nɔɔna bale naa batɔ mʋ taa yɩ o maana tiinə.' 17Nɔɔnʋ wʋm nan ta na wʋ sɛ sɩ o cəgi bantʋ dɩ, sɩ n laan vu n ta dɩ Wɛ-digə kɔgɔ kʋm kʋ na yɩ te tɩn. O nan daa ta na wʋ sɛ sɩ o cəgi 'a Wɛ-digə kɔgɔ kʋm taanɩ dɩm, sɩ n laan ta n nii-o nɩnɛɛnɩ o yɩ nɔn-balɔrɔ kʋlʋ na maŋɩ kʋ yəri Wɛ tɩn mʋ. 18A lagɩ a ta cɩga mʋ dɩ abam sɩ, nɔɔnʋ wʋlʋ maama abam na pɛ ni sɩ o zʋ Wɛ kɔgɔ kʋm wʋnɩ tɩn, Wɛ w'ʋ zɩgɩ abam kwaga nɩ dɩ kʋntʋ. Yɩ abam na wɩ o b'a zʋ, Wɛ daa ta w'ʋ zɩgɩ abam kwaga nɩ dɩ kʋntʋ. 19Kʋ wəli da, abam nɔɔna bale na kɩ ni daanɩ lʋgʋ baŋa nɩ, sɩ 'a loori woŋo kʋlʋ maama amʋ Ko Wɛ tee nɩ, dɩntʋ w'ʋ kɩ DƖ pa abam. 20Bɛŋwaanɩ, jəgə kalʋ maama nɔɔna bale naa batɔ na lagɩ daanɩ amʋ yɩrɩ ŋwaanɩ tɩn, amʋ wʋ ba tɩtarɩ nɩ." 21Pɩyɛɛrɩ laan ma vu Zezi te, yɩ o bwe-o o wɩ: "A Yuutu, amʋ ko-bu na kɩ-nɩ lwarɩm, kuni bɩgra mʋ a maŋɩ sɩ a yagɩ a ma cɛ-o? Kʋ maŋɩ sɩ kʋ yi kuni bɩrpɛ mʋ naa?" 22Zezi ma lər-o o wɩ: "Awo, kʋ daɩ kuni bɩrpɛ yɩranɩ, kʋ maŋɩ sɩ kʋ taa yɩ fusɩrpɛ kuni bɩrpɛ mʋ. 23Bɛŋwaanɩ Wɛ paarɩ dɩm nyɩ nɩnɛɛnɩ pɛ wʋdoŋ na lagɩ o jeeli o səbu o tɩntʋŋna tee nɩ o nii te tɩn mʋ. 24O na puli sɩ o jeeli-kʋ tɩn, ba laan ma ja o tɩntʋŋnʋ wʋdoŋ na jɩgɩ o jɩnɩ zanzan nɩnɛɛnɩ səbu-dala mʋrr-fugə te tɩn (10.000) ba ba o te. 25Nɔɔnʋ wʋm kʋntʋ maa warɩ o ŋwɩ o jɩnɩ dɩm. Pɛ wʋm laan ma pa ni sɩ ba ja nɔɔnʋ wʋm dɩ o kaanɩ dɩ o biə ba yəgi, kʋ wəli dɩ o wəənu maama, sɩ ba ma səbu kʋm kʋntʋ ba ŋwɩ jɩnɩ dɩm. 26Tɩntʋŋnʋ wʋm na ni kʋntʋ tɩn, o ma vu o kuni doonə pɛ wʋm yigə nɩ o loor-o o wɩ: 'Amʋ tu, popo ja n banɩ dɩ amʋ, sɩ amʋ w'ʋ ŋwɩ n jɩnɩ dɩm maama a pa-m.' 27Pɛ wʋm ma duri o ŋwaŋa yɩ o yagɩ jɩnɩ dɩm o ma cɛ-o, yɩ o daa wʋ kɩ-o kʋlʋkʋlʋ. 28Nɔɔnʋ wʋm kʋntʋ laan ma nuŋi o vu o jeeri tɩntʋŋnʋ wʋdoŋ na jɩgɩ o jɩnɩ fɩnfɩɩn nɩnɛɛnɩ səbu-dalɩ dɩdʋa te tɩn. O laan ma sɔ nɔɔnʋ wʋm ba, yɩ o fɩ-o sɩ o ŋwɩ o jɩnɩ dɩm. 29Nɔɔnʋ wʋm ma kuni doonə o doŋ tɩntʋŋnʋ wʋm yigə nɩ o loor-o o wɩ: 'Popo ja n banɩ dɩ amʋ, sɩ amʋ w'ʋ ŋwɩ n jɩnɩ dɩm a pa-m.' 30O ma wʋ sɛ, yɩ o ja nɔɔnʋ wʋm o vu o kɩ pɩɩna digə nɩ, sɩ kʋ vu kʋ yi maŋa kam o na w'ʋ ŋwɩ o jɩnɩ dɩm tɩn. 31Pɛ wʋm tɩntʋŋna badonnə na nɛ kʋntʋ tɩn, kʋ ma pa ba wʋrʋ tiini tɩ cɔgɩ. Ba laan ma vu ba ta ba brɩ pɛ wʋm kʋlʋ maama na kɩ tɩn. 32Pɛ wʋm laan ma bəŋi o tɩntʋŋnʋ wʋm kʋntʋ o ta dɩd-o o wɩ: 'Nmʋ yɩ nɔn-balɔrɔ mʋ. Amʋ yagɩ nmʋ jɩ-farɩ dɩm maama mʋ a ma cɛ-m, nmʋ na loori-nɩ tɩn ŋwaanɩ. 33Kʋ ya maŋɩ sɩ nmʋ dɩ duri n doŋ wʋm ŋwaŋa, nɩnɛɛnɩ a na duri nmʋ ŋwaŋa te tɩn.' 34Pɛ wʋm banɩ ma tiini dɩ zaŋɩ zanzan dɩ o tɩntʋŋnʋ wʋm. O ma kɩ-o o tɩntʋŋna bam jɩŋa nɩ, sɩ ba pa o na cam, sɩ kʋ vu kʋ yi maŋa kalʋ o na w'ʋ ŋwɩ o jɩnɩ dɩm maama tɩn. 35Kʋntʋ tɩn, abam wʋlʋ maama na wʋ yagɩ o ma cɛ o ko-bu dɩ o wʋ maama tɩn, amʋ Ko Wɛ dɩ w'ʋ pa abam na cam kʋntʋ doŋ mʋ."


text: 1N yɛɛr, ɩn dɔ̃ɔ wa a yɩ sɛ̃, n ba waan nɛbɔ̃ɔn bɩɩ yɛ̃ 'yɛr naa wa man a Nãaŋmɩn dãasɩɛ kʋ yɩ ɛ. 2Bojũu a lɛ ɩn dɔ̃ɔ be a yɛ sɛ̃, n ba lɛ bɔ̃ɔ bon jaa pʋɔ a Yesu Kɩrɩsɩto ban kpa a daa ju ɛ. 3Balfʋ, dãbɩ̃ɛ nɩ mĩifʋ lɛ n dɔ̃ɔ ben a yɩ sɛ̃. 4A n 'yɛr nɩ a n mʋɔlfʋ ba ɩ yɛ̃ 'yɛrbie ɛ, tɩchɛ a ɩ naa a Nãaŋmɩn Sɩɛ kpɛ̃ɔ wiilfʋ lɛ, 5ka a yɩ sɔɔfʋ taa dɩɛl a nɩrɛ yɛ̃ ɛ, tɩchɛ a dɩɛl a Nãaŋmɩn kpɛ̃ɔ. 6Faa nyɛ, sɩn ma 'yɛr a sɩ 'yɛr nɩ yɛ̃ kʋ a bala na nʋ̃ɔ a Nãaŋmɩn sɔr pɔ, a ba ɩ a wɛr nyã bɩɩ a kpɩ̃ɛn dẽme yɛ̃ na wa ɩ pɔrɔ daar kɔ̃ɔ ɛ. 7Kai, sɩn 'yɛrɛ naa a Nãaŋmɩn yɛ̃ sɔɔlaa, a yɛ̃ 'lɔ na dɔ̃ɔ sɔɔl a Nãaŋmɩn na kaa ir a sɩ daar kɔ̃ɔ tɩɩr jũu sɛrɛ na wʋ wa maal a wɛr. 8A wɛr nyã kpɩ̃ɛn dẽme ba dɔ̃ɔ bɔ̃ɔ a par ɛ, ala ɩ bala ta bɔ̃ɔ ba kʋ̃ naa kpa a tɩɩr Soro a daa ju ɛ. 9Tɩchɛ a lɛ an sɛb a Nãaŋmɩn gãn pɔ ɩka, "Nɩbir jaa ba nyɛ ɛ, toor jaa ba wõ ɛ, tɩɛr jaa mɩ ba bɔ̃ɔn a ala a Nãaŋmɩn na chɔɔr kʋ a bala na nʋ̃ wʋ ɛ." 10Tɩchɛ anyãna lɛ a Nãaŋmɩn Sɩɛ wiil kʋ sɩ, Nãaŋmɩn Sɩɛ ma bɩɛr naa a yelsɩ a jaa, na wʋ gba ma bɔ̃ɔ a ala na be a Nãaŋmɩn pʋɔm. 11Nɩbuor lɛ bɔ̃ɔ lɛ na be a wʋ tɔ sʋɔ tɩɛr pɔ, ka a nɩrɛ 'lɔ mɩ̃ɛ ba lɛ ɛ? A lɛ mɩ lɛ nɩrɛ ba bɔ̃ɔ lɛ na be a Nãaŋmɩn tɩɛr pɔ ɛ, ka a Nãaŋmɩn mɩ̃ɛ Sɩɛ ba lɛ ɛ. 12A ba ɩ a wɛr nyã sɩɛ lɛ sɩ tara ɛ, tɩchɛ a Sɩɛ 'lɔ na yi a Nãaŋmɩn sɛ̃ a sɩ de bɔ̃ɔn a ala a Nãaŋmɩn na kʋ sɩ a pɔrɔ. 13A anyãna lɛ sɩ 'yɛrɛ, a ba ɩ nɩrɛ 'yɛrbie sɩn jãn ɛ, tɩchɛ 'yɛrbie ala sɩn jãn a Nãaŋmɩn Sɩɛ sɛ̃ na sɩ wile nɩ a Nãaŋmɩn Sɩɛ yelmɩ̃ɛ nɩ a Sɩɛ 'yɛrbie. 14Nɩrɛ 'lɔ jaa na ba tara a Nãaŋmɩn Sɩɛ ɛ, maa sɔɔ a ala na yi a Nãaŋmɩn Sɩɛ sɛ̃ ɛ, bojũu a ɩn dãbol yele kʋ wʋ a wʋ maa bɔ̃ɔ a par ɛ, bojũu nɩrɛ na tʋ̃ɔn bɔ̃ɔ ala ɩ wʋ tara naa Nãaŋmɩn Sɩɛ. 15A nɩrɛ 'lɔ na tara a Nãaŋmɩn Sɩɛ ma vɩɛr naa a yele a jaa kaa, tɩchɛ nɩrɛ 'lɔ na ba tara a Nãaŋmɩn Sɩɛ ɛ, wʋ kʋ̃ bɔ̃ɔ a nɩrɛ 'lɔ na tara a Nãaŋmɩn Sɩɛ tɩɛr ɛ. 16Bojũu a sɛb a Nãaŋmɩn gãn pɔ ɩka, "An lɛ bɔ̃ɔ a sɩ Soro tɩɛr, na wʋn kpãa wʋ?" Tɩchɛ sɩn lɛ tara a Yesu Kɩrɩsɩto tɩɛr.


text: 1Zezi na tagɩ taanɩ dɩm kʋntʋ o ti tɩn, o ma kwəni o yuu wɛɛnɩ yɩ o wɩ: "Amʋ Ko, a tʋʋnɩ maŋa kam laan yiə. Amʋ yɩ nmʋ Bu mʋ. Nan pa a na zulə, sɩ amʋ dɩ w'ʋ pa n na zulə. 2Bɛŋwaanɩ nmʋ pɛ-nɩ dam nabiinə maama baŋa nɩ, sɩ a wanɩ a pa balʋ maama nmʋ na pɛ-nɩ tɩn na ŋwɩa kalʋ na ba ti tɩn. 3Ŋwɩa kalʋ na ba ti tɩn mʋ yɩ sɩ nabiinə wanɩ ba lwarɩ nmʋ wʋlʋ yɩranɩ na yɩ Cɩga Tu Baŋa-Wɛ tɩn, sɩ ba daarɩ ba taa ye amʋ Zezi Krisi wʋlʋ nmʋ na tʋŋɩ tɩn. 4A pɛ nɔɔna lwarɩ nmʋ zulə yam lʋgʋ baŋa nɩ. A ti tɩtʋŋɩ dɩm nmʋ na pɛ-nɩ sɩ a tʋŋɩ tɩn. 5Amʋ Ko, pa a na paarɩ-zulə nmʋ tee nɩ lele kʋntʋ, paarɩ-zulə yalʋ a na maŋɩ a jɩgɩ dɩ nmʋ kʋ loori lʋgʋ baŋa ta na wʋ kɩ tɩn. 6Amʋ pɛ nɔɔna balʋ nmʋ na kuri lʋgʋ baŋa nɔɔna bam wʋnɩ n kɩ amʋ jɩŋa nɩ tɩn lwarɩ nmʋ na yɩ wʋlʋ. Bantʋ yɩ nmʋ nyɩm mʋ, yɩ n kwe-ba n kɩ amʋ jɩŋa nɩ. Ba nan sɛ nmʋ ni-taanɩ dɩm. 7Lele kʋntʋ ba lwarɩ nɩ, kʋlʋ maama nmʋ na pɛ amʋ tɩn nuŋi nmʋ te mʋ. 8Bɛŋwaanɩ kwərə kalʋ nmʋ na pɛ amʋ tɩn mʋ a pɛ-ba, yɩ ba sɛ. Ba nan lwarɩ lanyɩranɩ nɩ amʋ nuŋi nmʋ te mʋ, yɩ ba ta sɛ nɩ nmʋ tʋŋɩ-nɩ. 9A nan loori nmʋ bantʋ ŋwaanɩ mʋ, sɩ a ba loori nmʋ lʋgʋ baŋa nɔɔna bam ŋwaanɩ. Kʋ yɩ nɔɔna balʋ nmʋ na kɩ a jɩŋa nɩ tɩn ŋwaanɩ mʋ, bɛŋwaanɩ bantʋ yɩ nmʋ nyɩm mʋ. 10Woŋo kʋlʋ maama a na jɩgɩ tɩn yɩ nmʋ nyɩm mʋ, yɩ nmʋ dɩ na jɩgɩ woŋo kʋlʋ maama tɩn yɩ amʋ nyɩm. Nɔɔna balʋ na yɩ nmʋ nyɩm yɩ n kɩ-ba amʋ jɩŋa nɩ tɩn mʋ pɛ a na zulə. 11Amʋ daa b'a ta wʋ lʋgʋ baŋa nɩ, bantʋ nan ta wʋra mʋ. A maa bɩɩnɩ nmʋ te mʋ. Amʋ Ko, Wʋ-poŋo Tu Baŋa-Wɛ, maɩ nmʋ yɩrɩ dam dɩm n ta n maɩ n nii n nɔɔna bam baŋa nɩ, yɩrɩ dɩlʋ nmʋ na pɛ amʋ tɩn, sɩ kʋ pa ba taa yɩ woŋo dɩdʋa, nɩ nmʋ dɩ amʋ na yɩ dɩdʋa te tɩn. 12A na wʋra dɩ ba maŋa kalʋ tɩn, nmʋ yɩrɩ dam dɩm n na pɛ-nɩ tɩn mʋ a mɛ a nii ba baŋa nɩ, a ma cɩ-ba yɩ ba wʋlʋwʋlʋ wʋ je, kʋ na daɩ wʋlʋ wʋm na maŋɩ sɩ o cɔgɩ tɩn yɩranɩ. Nmʋ tɔnɔ kʋm brɩ nɩ wʋntʋ maŋɩ sɩ o cɔgɩ mʋ. 13Lele kʋntʋ amʋ maa bɩɩnɩ nmʋ te, a nan tagɩ wəənu tɩntʋ lʋgʋ baŋa nɩ mʋ, sɩ kʋ pa nmʋ nɔɔna bam taa jɩgɩ amʋ wʋpolo kʋm doŋ ba wʋnɩ, sɩ ba taa jɩgɩ wʋpolo kʋ gaalɩ. 14A ma pa-ba nmʋ taanɩ dɩm. Balʋ kugu je na wʋ lʋgʋ baŋa nɩ tɩn ma culi-ba, ba na daɩ lʋgʋ baŋa nyɩm tɩn ŋwaanɩ, nɩ amʋ dɩ na daɩ lʋgʋ baŋa nyɩm te tɩn. 15Kʋ nan daɩ nɩ a loori nmʋ sɩ n lɩ-ba lʋgʋ baŋa nɩ. A loori nmʋ sɩ n cɩ-ba sʋtaanɩ na yɩ wo-lwaanʋ tu tɩn jɩŋa nɩ mʋ. 16Ba daɩ lʋgʋ baŋa nyɩm, nɩ amʋ dɩ na daɩ lʋgʋ baŋa nyɩm te tɩn. 17Fɔgɩ n kwɛ-ba dɩ n cɩga kam sɩ ba taa yɩ nmʋ nyɩm. Nmʋ taanɩ dɩm yɩ cɩga mʋ. 18Amʋ tʋŋɩ-ba lʋgʋ wʋnɩ, nɩ nmʋ dɩ na tʋŋɩ amʋ lʋgʋ baŋa nɩ te tɩn mʋ. 19Kʋ nan yɩ bantʋ ŋwaanɩ mʋ a kwe a tɩtɩ a kɩ nmʋ jɩŋa nɩ, sɩ kʋ pa bantʋ dɩ wanɩ ba taa yɩ nmʋ nyɩm cɩga cɩga. 20A nan ba loori nmʋ a paɩ bantʋ yɩranɩ m'a, kʋ yɩ balʋ dɩ na w'ʋ ba ba kɩ ba wʋ-dɩdʋa dɩ amʋ bantʋ taanɩ dɩm ŋwaanɩ tɩn dɩ mʋ. 21A nan loori nmʋ, sɩ kʋ pa ba maama taa yɩ woŋo dɩdʋa mʋ. Amʋ Ko, nmʋ ŋwɩ amʋ wʋnɩ, yɩ amʋ dɩ ŋwɩ nmʋ wʋnɩ. Nan pa bantʋ dɩ taa ŋwɩ dɩ dɩbam kʋntʋ doŋ, sɩ ba taa yɩ woŋo dɩdʋa, sɩ kʋ pa lʋgʋ baŋa nɔɔna sɛ nɩ nmʋ tʋŋɩ-nɩ. 22A pɛ-ba zulə yalʋ nmʋ na pɛ amʋ tɩn, sɩ ba wanɩ ba taa yɩ woŋo dɩdʋa, nɩ amʋ dɩ nmʋ na yɩ dɩdʋa te tɩn. 23Amʋ ŋwɩ ba wʋnɩ yɩ nmʋ ŋwɩ amʋ wʋnɩ, sɩ kʋ pa ba sɩɩnɩ ba taa yɩ woŋo dɩdʋa, sɩ lʋgʋ baŋa nɔɔna wanɩ ba lwarɩ nɩ nmʋ mʋ tʋŋɩ-nɩ, yɩ nmʋ soe nmʋ nɔɔna bam, nɩnɛɛnɩ nmʋ na soe amʋ te tɩn. 24Amʋ Ko, a lagɩ sɩ balʋ nmʋ na kɩ a jɩŋa nɩ tɩn taa tɔgɩ ba wʋ amʋ na wʋ mɛ tɩn, sɩ kʋ pa ba na amʋ paarɩ-zulə yalʋ nmʋ na pɛ-nɩ tɩn. Bɛŋwaanɩ nmʋ maŋɩ n soe amʋ kʋ loori lʋgʋ baŋa daa ta na wʋ kɩ tɩn. 25Amʋ Ko, nmʋ yɩ Cɩga Tu. Lʋgʋ kʋm nɔɔna bam nan yəri nmʋ. A nan ye nmʋ, yɩ a nɔɔna bam dɩ ye nɩ nmʋ tʋŋɩ-nɩ. 26Amʋ nan pɛ ba lwarɩ nmʋ na yɩ wʋlʋ tɩn, yɩ a daa ta w'ʋ pa ba lwarɩ nmʋ, sɩ kʋ pa sono kʋlʋ nmʋ na jɩgɩ amʋ ŋwaanɩ tɩn taa wʋ ba wʋnɩ, sɩ amʋ tɩtɩ taa ŋwɩ ba wʋnɩ."


text: 1Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu kota pa naanʋwa na naalɛ na ɩ́ tʋ alɔɣaa kɛ pa niŋ taa, na ɩ́ ha-wɛɣɛ toma sɩ pá looki-wɛ paa mpa, na pá waakɩ kʋtɔməŋ. 2Na ɩ́ tili-wɛ sɩ pá polo pá kpaalɩ Ɩsɔ Kawulaɣa tɔm, na pá waasəɣɩ kʋtɔntʋnaa kɛ pa kʋtɔməŋ. 3Ɩlɛna ɩ tɔ-wɛ sɩ: Ye ɩ́ tɛɛkɩ ɩ́ taa kpaɣa pʋlʋ, paa kpátʋ́ɣʋ́, paa huluɣu, paa tɔɣɔnaɣa, paa liɣitee, pə́cɔ́ ɩ́ taa kpaɣa capanaa kɛ naalɛ naalɛ. 4Ye ɩ́ tala timpi na ɩ́ laalɩ na ɩ́ sʋʋ təyaɣa ŋka ka taa, ɩ́ saalɩ təna halɩ mə tɛɛʋ. 5Na ye ɩ́ tala timpi na yəlaa ɩ́ ta mʋ-mɛ, ɩ́ lɩɩ na ɩ́ kpiisi-wɛɣɛ mə nɔɔhɛɛ mʋsʋɣʋ, na pə́ hʋ́lɩ́ sɩ ɩ́ lapa-wɛɣɛ tɔʋ, ɩ́ yele. 6Ḿpʋ́ɣʋ́ pa tɛɛwa na pá cɔɔkɩ ɩcatɛ ɩcatɛ na pá heeliɣi Laapaalɩ Kʋpaŋ, na pá waasəɣɩ kʋtɔntʋnaa kɛ pa kʋtɔməŋ. 7Wulaʋ Helɔtɩ nɩɩ pə təna mpi pə tɔŋa lapʋ kɛ mpʋ tɔ, ɩlɛna pə liɣiti-ɩ sɔsɔm, ɩ ta nyɩ ɩsəna ɩ́ la tɔ. Pə taɣa pʋlʋ, lɛlaa ná tɔŋaɣa kɛ́ sɩ Yohaanɩ wei paa kʋwa tɔ ɩnɩ ɩ femna. 8Lɛlaa sɩ Ilii lɩɩna. Haləna lɛlaa sɩ Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa kʋpəma taa nɔɣɔlʋ lɩɩna. 9Ɩlɛna Helɔtɩ sɩ: Ma yelaa na pá sɛtɩ Yohaanɩ nyʋɣʋ ɩlɛ, aweɣelɛ pʋntʋ wei ɩnɩ ɩ tɔm ma nɩɩ pa yɔɣɔtəɣɩ ɩsəntɔ tɔ? Haləna ɩ́ pɛɛkəɣɩ sɩ ɩ́ na-ɩ. 10Yesu Tillaa kɔma pá məlɩ Yesu kiŋ, ɩlɛna pá kɛɛsɩ-ɩ pə təna mpi pa lapa tɔ. Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ kpaɣa-wɛ na ɩ́ pona-wɛɣɛ kpeeŋa kɛ ɩcatɛ nte pa yaa sɩ Pɛtɛsaita tɔ tə kiŋ. 11Paa na mpʋ tɔ, samaa nɩɩwa na pá hu ɩ waalɩ, na ɩ laŋlɛ hʋlʋməna pa kɔntɛ. Na ɩ́ heela-wɛɣɛ Ɩsɔ Kawulaɣa tɔm, na ɩ́ waasɩ pa təna mpa pa fɛɩna alaafəya tɔ. 12Pə kɔma na ilim caa tɛm, ɩlɛ ɩ ɩfalaa naanʋwa na naalɛ kɔma ɩ kiŋ ntɛ́, na pá tɔmɩ-ɩ sɩ: Tɔɣɔnɩ samaa ɩnɛ ɩnɩ na ɩ́ polo acalɛɛ taa na pə cɔlɔ cacakəŋ tɛɛ na pá hiki təsʋʋlɛnaa na tɔɣɔnasɩ. Pə taɣa pʋlʋ, cənɛ kɛ́ nyɩɩtʋ taa kɛ́. 13Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu cɔwa sɩ: Mɩɩ hana samaa ɩnəɣɩ tɔɣɔnaɣa kɛ mə maɣamaɣa. Tənaɣalɛ pa cɔ-ɩ sɩ: Ntɔŋ potopotonaa kakpasɩ na tiina naalɛɣɛ tə wɛna yaa? Yaa n caa sɩ táá yana tɔɣɔnaɣa na tə cɛla samaa tuutuuma ɩnɛ ɩ təna? 14Apalaa ka wɛ ɩsɩɩ yʋlʋpee iyisi kakpasɩ (5000) kɛ mpʋ. Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu heela ɩ ɩfalaa sɩ: Ɩ́ caɣasɩ-wɛɣɛ tintika tintika ɩsɩɩ yʋlʋpee nɩɩlɛ na naanʋwa naanʋwa. 15Ɩlɛna Yesu ɩfalaa nɩɩ ntɩ na pá caɣasɩ pa təna təmam. 16Tənaɣa Yesu kpaɣa potopotonaa kakpasɩ na tiina naalɛ ɩnɩ, na ɩ́ teki ɩ ɩsɛ na ɩ́ sɛɛ Ɩsɔ kɛ́ ɩ na təmlɛ. Ɩlɛna ɩ́ faɣa-wɛ na ɩ́ cɛla ɩ ɩfalaa sɩ pá tala samaa ɩnɩ. 17Ḿpʋ́ɣʋ́ pa təna pa tɔɣaa na pá haɣa. Haləna pá tɔɔsɩ hɔɣɔlasɩ kʋkpisasɩ kɛ tɔkəŋ naanʋwa na naalɛ. 18Kʋyakʋ nakʋlɩ Yesu sələmaɣa Ɩsɔ kɛ́ ɩ tike kɛ kpeeŋa. Ɩlɛna ɩ ɩfalaa polo ɩ kiŋ. Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ pɔɔsa-wɛ sɩ: Yəlaa tɔŋ sɩ ma kɛ́ awe? 19Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu ɩfalaa cɔwa sɩ: Pa tɔŋ sɩ Ɩsɔ lʋm sɔlʋ Yohaanɩ, na lɛlaa sɩ Ilii, na lɛlaa sɩ Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa kʋpəma taa nɔɣɔlʋ lɩɩna. 20Tənaɣa Yesu pɔɔsa ɩ ɩfalaa sɩ: Na mɛ se, mə hʋʋkɩ sɩ ma kɛ́ awe? Ḿpʋ́ɣʋ́ Piyɛɛ nɔɣɔ təkpaʋ sɩ: N kɛ́ Ɩsɔ Mesii. 21Tənaɣa Yesu kpaala-wɛɣɛ teu sɩ pá taa heeli-təɣɩ nɔɣɔlʋ. 22Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ heela-wɛ tɔtɔ sɩ: Yʋlʋ Pəyaɣa má maa tɔɣɔ kʋnyɔŋ kɛ sɔsɔm. Nyʋɣʋ nyə́ma na kɔtəlaa sɔsaa na Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlaa ká lɔ-m, halɩ pá kʋ-m. Ama maa fe kʋyɛɛŋ tooso wule. 23Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tasa pa tənaɣa heeluɣu sɩ: Wei ɩ caa sɩ ɩ́ təŋɩ-m pʋntʋ ɩ́ la ɩ təɣɩ awusa, na ɩ́ səɣələɣɩ ɩ səm tesika kɛ paa ɩfemle nte, na ɩ́ təŋəɣəna-m. 24Pə taɣa pʋlʋ, ye wei ɩ pɛɛkəɣɩ ɩ weesuɣu təcututu, ɩ tɛŋna səpʋ. Ama wei ɩ́ lapa ɩ təɣɩ awusa kɛ ma tɔɔ, pʋntʋ ká hikina weesuɣu. 25Ye yʋlʋ pəsaa na ɩ́ hiki antulinya nyəm təna, na ɩ maɣamaɣa ɩ́ wakəlaa, yaa ɩ lapa yem, leɣelɛ pʋntʋ kasəyaɣa ɩlɛ? 26Ye wei ɩ səpa ma fɛɛlɛ yaa ma kʋsɛɣɛsətʋ fɛɛlɛ, Yʋlʋ Pəyaɣa má maa sɩ pʋntʋ fɛɛlɛ tɔtɔɣɔ waatʋ wei maa kɔnna ma teeli na ma Caa nyəŋ na ma ɩsɔtaa tillaa naŋŋ nyə́ma nyəŋ tɔ. 27Tampana kɛ ma heeliɣi-mɛ, mpa pa wɛ cənɛ tɔ pa taa napəlɩ ká ná Ɩsɔ Kawulaɣa na pə́cɔ́ pá sɩ. 28Ɩ tɛma tɔm ntəɣɩ yɔɣɔtʋɣʋ na kʋyakʋ siki kɛ́ ɩlɛna ɩ́ kpaɣa Piyɛɛ na Yohaanɩ na Saakɩ na pá kpa pʋɣʋ tɔɔ kɛ́ Ɩsɔ sələmʋɣʋ. 29Ɩ tɔŋna sələmʋɣʋ, ɩlɛna ɩ ɩsɛntaa laɣasɩ, na ɩ wontu hʋlʋmɩ, haləna tə tee kɔkɔ kɛ sɔsɔm. 30Tənaɣa pa tuta apalaa napələɣɩ ɩ kiŋ kɛ naalɛ na pá na-ɩ pá yɔɣɔtəɣɩ. Apalaa mpɛ sɛsɛ Moisi na Ilii kɛlɛ. 31Mpɛ pa kɔmna na ɩsɔtaa teu sɔsɔɔm, na pá yɔɣɔtəɣəna-ɩ ɩ kpente nte tə caa Yosalɛm kɛ lapʋ ɩsɩɩ Ɩsɔ ka sɩɩwa tɔ tə tɔm. 32Mpʋ tɔ na Piyɛɛ na ɩ taapalaa pa tɔŋa tom kɛ pə fɛɩna. Paa na mpʋ pa fema, na pá ná Yesu teu sɔsɔɔm na apalaa mpa pa naalɛ pa səŋa ɩ kiŋ tɔ. 33Pə kɔma ɩsɩɩ apalaa mpɛ pa yeki Yesu, ɩlɛna Piyɛɛ tɔ sɩ: Tacaa, ɩsɩɩ tə wɛʋ cənɛ ɩnɩ ɩsəntɔ tɔ, pə wɛ teu napələɣɩ te. Ɩlɛ pə mʋna ɩsɩɩ tə́ siki coka toosoɣo. Nyaɣa lɛntɛ, Moisi kɛ lɛntɛ, na Ilii kɛ lɛntɛ. Nti ɩnɩ ɩ yɔɣɔtʋɣʋ mpʋ tɔ tə lɩɩ yem kɛ́, ɩ ta na-tɩ. 34Ɩ tɔŋa ḿpʋ́ɣʋ́ yɔɣɔtaɣa, ɩlɛna ɩsɔŋmʋntʋɣʋ nakʋlɩ kʋ kɔɔ na kʋ takɩ pa tɔɔ. Kʋ tɔŋa pa tɔɔ kɛ́ tiiu, ɩlɛna sɔɣɔntʋ kpa Piyɛɛ-wɛɣɛ sɔsɔm. 35Ḿpʋ́ɣʋ́ pa nɩɩ pə yɔɣɔta ɩsɔŋmʋntʋɣʋ tɛɛ sɩ: Ɩnəɣəlɛ ma Pəyaɣa kʋləsaɣa, ɩ́ nɩɩna-kɛ. 36Pə yɔɣɔtʋɣʋ mpʋ na pə tɛ tɔ, Yesu tike ntɛ́ pa naakɩ. Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ ɩfalaa tɔka pə təna mpi pa nɩɩ mpʋ tɔɣɔ pa taa, pa ta yele na nɔɣɔlʋ nɩɩ-tɩ. 37Pə kɔma pə fe na pá tiikina pʋɣʋ tɔɔ, ɩlɛna samaa anaam nɔɣɔlʋ ɩ́ katɩ Yesu. 38Ḿpʋ́ɣʋ́ yʋlʋ nɔɣɔlʋ ɩ yɔɣɔtəna nɔɣɔ sɔsaɣa kɛ samaa ɩnɩ ɩ taa sɩ: Tacaa, ma wiina-ŋ nyənɩ ma pəyalʋ yee. Anɩ ɩ tike kɛ ma lʋlaa. 39Ye ɩlɔɣɔʋ kʋla ɩ tɔɔ ɩ makɩ kapusi kɛ́, na pə́ pɛtɩ-ɩ atɛ na kuhulaŋ lɩɩkəna ɩ nɔɣɔ. Ye pə lapa-ɩ mpʋ, pə wɛɛ kɛ́ na pə tʋɣʋ-ɩ wahala, pɩɩ cɛkɩ ɩ tɔɔ kɛ́ lɔŋ. 40Ma wiina nyá ɩfalaa sɩ pá loo-ɩ, pa ta pəsɩ. 41Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tɔma-wɛ sɩ: Laŋkpɩɩsəŋ nyə́ma na kʋtakɛɛsəŋ mɛ, wɛɛ ɩsənaɣa má na-mɛ tɩɩ caɣa na má tɔkɩ mə kʋnyɔŋ? Kɔna nyá pəyalʋ ɩnəɣɩ cənɛ. 42Pəyaɣa kpɛɣɛtəna-ɩ, ɩlɛna ɩlɔɣɔʋ selisi-kɛɣɛ teu, na ɩ́ pɛtɩ-kɛɣɛ atɛ. Ama Yesu ná kaləna ɩlɔɣɔʋ na toŋ, na ɩ́ la na pəyaɣa hiki alaafəya, na ɩ́ cɛla-kɛɣɛ ka caa. 43Ɩlɛna Ɩsɔ toma sɔsɔɔna anɛ a tɔm kpa pa tənaɣa sɔɣɔntʋ. Pa təna pa tɔŋna ɩ kʋlapʋtʋ tənaɣa sam, ɩlɛna Yesu heeli ɩ ɩfalaa sɩ: 44Paa tʋ Yʋlʋ Pəyaɣa maɣa yəlaa niŋ taa, ɩ́ nɩɩ ḿpʋ́ɣʋ́ teu yoo. 45Ama Yesu ɩfalaa ná tá cɛkəna tɔm tənɛ ɩnɩ. Tə hʋwɛɛ ka wɛ-wɛɣɛ ɩŋmɛsaʋ kɛ́, sɩ pá taa cɛkəna tə tapʋɣʋ. Paa na mpʋ pa nyámna tə pɔɔsʋɣʋ. 46Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu ɩfalaa hɔma sɔsɔɔntʋ tɔɔ sɩ pa naa sɩ pa taa aweɣelɛ sɔsɔ. 47Yesu ná cɛkəna pa lotu taa hʋwɛɛ, ɩlɛna ɩ́ kpaɣa peiya na ɩ́ səŋsɩ-kɛɣɛ ɩ cɔlɔ, 48na ɩ tɔ sɩ: Ye wei ɩ mʋ peiya kanɛɣɛ ma nyʋɣʋ tɔɔ, maɣa pʋntʋ mʋwa. Na wei ɩ́ tɩɩ mʋ-m, ɩ mʋ wei ɩ tila-m tɔɣɔ. Pə taɣa pʋlʋ, wei ɩ́ pəsa ɩsɩɩ mə taa səkpelu, pʋntʋ ntɛ́ sɔsɔ. 49Tənaɣalɛ Yohaanɩ nɔɣɔ təkpaʋ sɩ: Tacaa tə na nɔɣɔlʋ na ɩ́ looki alɔɣaa na nyá hətɛ, pə́cɔ́ ɩɩ təŋəɣɩ-tʋ. Ɩlɛna taa kisina-ɩ. 50Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu cɔwa sɩ: Ɩ́ taa taŋɩ-ɩ sɩ ɩ́ taa la. Pə taɣa pʋlʋ, yʋlʋ ɩ́ ta kɛ mə kolontu, mə nyəŋ kɛ́ te. 51Pə kɔma pə kpɛɣɛtəna Yesu kʋlʋɣʋ kɛ antulinya taa, ɩlɛna ɩ́ sɩɩ sɩ ɩ ká polo Yosalɛm. 52Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ kʋsa yəlaa na ɩ́ tɛləsɩ nɔɣɔ sɩ pá polo Samalii ɩcaliya kalɩ ka taa, na pá caa-ɩ təsʋʋlɛ. 53Ama pɛlɛ pa kisa-ɩ mʋɣʋ, sɩ ɩ pukina Yosalɛm tɔɔ tɔ pə tɔɔ. 54Ɩ ɩfalaa Saakɩ na Yohaanɩ pa ná mpʋ, ɩlɛna pá tɔ sɩ: Tacaa, yaa tə yele na ɩsɔtaa kɔkɔ tii na ká nyaɣa-wɛ? 55Ama Yesu pəsa pa tɔɔ na ɩ́ kaləna-wɛ. 56Ɩlɛna pá tɛɛ ɩcatɛ lɛntɛ taa. 57Yesu na ɩ ɩfalaa pa wɛ mpaaʋ taa na pá tɔŋa pote tɔ nɔɣɔlʋ tɔma Yesu sɩ: Maa təŋəɣɩ-ŋ nyá təpote təna taa. 58Mpʋɣʋlɛ Yesu cɔ-ɩ sɩ: Taalɛ hasɩ wɛna sɩ lona na sumasɩ ná wɛna sɩ tana. Ama Yʋlʋ Pəyaɣa má, ma fɛɩna nyʋɣʋ tətʋlɛ maɣamaɣa. 59Ɩlɛna Yesu tɔ lɛlʋ sɩ: Nyaa kɔɔ na ń təŋɩ-m. Ḿpʋ́ɣʋ́ apalʋ ɩnɩ ɩ́ tɔma sɩ: Tacaa, yele má polo má pi ma caa na pə́cɔ́. 60Tənaɣalɛ Yesu tɔma-ɩ sɩ: Yele na sətaa pi pa sətaa. Ama nyaa polo na ń kpaalɩ Ɩsɔ Kawulaɣa tɔm. 61Ɩlɛna lɛlʋ náá tɔ sɩ: Tacaa maa təŋɩ-ŋ, ɩlɛ yele na má polo má la ma nyə́ma kɛ pə lapa wulee na pə́cɔ́. 62Ama Yesu cɔ ɩ́lɛ́ sɩ: Ye yʋlʋ kpaɣa akuɣu sɩ ɩ haləɣɩ na ɩ́ nyənəɣəna kpaɩ taa, pʋntʋ ta mʋna Ɩsɔ Kawulaɣa.