text: 1Maŋa kam kʋntʋ nɩ lʋgʋ kʋm pa-farʋ wʋlʋ yɩrɩ na yɩ Ogusi tɩn dɛɛn ma pa ni, sɩ ba ga o tɩʋ kʋm maama nɔn-biə bam sɩ o lwarɩ ba ni. 2Garɩm dɩntʋ maa yɩ pulim garɩm, yɩ dɩ kɩ maŋa kalʋ Kwirini dɩ dɛɛn na yɩ Siiri tɩɩnɩ dɩm yuutu tɩn. 3Garɩm dɩm maŋa na yi tɩn, nɔɔnʋ maama ma vu o tɩtɩ tɩʋ sɩ ba ga-o. 4Zʋzɛfʋ dɩ dɛɛn ma zaŋɩ o nuŋi Nazarɛtɩ kʋ na yɩ Galile tɩʋ tɩn. O ma vu Zude tɩʋ kʋdoŋ, kʋ yɩrɩ mʋ Betelɩhɛm, ba na lʋgɩ faŋa faŋa Pɛ Davidi mɛ tɩn. O dɛɛn ve daanɩ, o na yɩ Davidi dwi tu tɩn ŋwaanɩ mʋ. 5Mari wʋlʋ ba na sɛ sɩ o taa yɩ Zʋzɛfʋ kaanɩ tɩn dɩ ma tɔgɩ dɩd-o o vu sɩ ba ga-ba. O dɛɛn jɩgɩ pugə mʋ. 6Ba na wʋ Betelɩhɛm nɩ kʋntʋ tɩn, kʋ ma yi sɩ o lʋ bu wʋm. 7O ma lʋ bəkərə. Mʋ o dayigə bu. O ma kwe bu wʋm o ma gwaarʋ o kukwər-o o tiŋi vara wʋdiu dim jəgə nɩ. Ba dɛɛn tigi vara digə nɩ mʋ, bɛŋwaanɩ vərə mʋ su tɩʋ kʋm maama, yɩ ba wʋ nɛ digə sɩ ba zʋ. 8Nayɩra dɩ dɛɛn mʋ wʋ je sɩm kʋntʋ nɩ, gaa kʋm wʋnɩ, ba yɩrɩ ba vara tɩtɩɩ nɩ. 9Baŋa-Wɛ malɛka ma nuŋi ba yigə nɩ, yɩ Wɛ zəŋi DƖ paarɩ-zulə yam pooni ba baŋa nɩ, yɩ dɩ nyɩɩnɩ dɩ gilimi-ba. Fʋʋnɩ ma tiini dɩ zʋ-ba zanzan. 10Malɛka kam laan ma ta dɩ ba ka wɩ: "'A yɩ ta'a kwarɩ fʋʋnɩ. Kʋ yɩ wʋpolo taanɩ mʋ a tu sɩ a ta a brɩ abam, yɩ dɩ lagɩ dɩ pa nɔɔna maama wʋ mʋ poli zanzan. 11Bɛŋwaanɩ zɩm dɛ dɩm nɩ ba lʋgɩ abam Vɩrnʋ wʋm Davidi tɩʋ Betelɩhɛm nɩ. Wʋntʋ yɩ Krisi wʋm Wɛ na tʋŋɩ tɩn mʋ. Wʋm mʋ yɩ abam Yuutu. 12'A na ve 'a nii, 'a w'ʋ na bu-sɩsɩŋa ba na kukwəri dɩ gwaarʋ ba tiŋi vara wʋdiu dim jəgə nɩ. Mʋ kʋlʋ na w'ʋ brɩ abam nɩ kʋ yɩ cɩga mʋ a taga." 13Malɛka kam na tagɩ kʋntʋ tɩn, Wɛ malɛsɩ kɔgɔ zanzan ma da sɩ nuŋi sɩ wəli dɩ ka. Sɩ maama ma tee Wɛ sɩ wɩ: 14"Wɛ maŋɩ dɩ zulə wɛyuu nɩ. Kʋ daarɩ tɩga baŋa nɩ, balʋ na tigi Wɛ bɩcarɩ nɩ tɩn w'ʋ ta zʋʋrɩ lanyɩranɩ dɩ wʋ-zuru." 15Malɛsɩ sɩm laan ma joori Wɛ-sɔŋɔ. Sɩ na kɛ tɩn, nayɩra bam ma ta daanɩ ba wɩ: "Ba-na d'ɩ vu Betelɩhɛm d'ɩ nii kʋlʋ na kɩ da yɩ Wɛ pa d'ɩ lwarɩ tɩn." 16Ba ma zaŋɩ lɩla ba kɛ tɩʋ kʋm wʋ. Ba ma vu ba na Mari dɩdaanɩ Zʋzɛfʋ. Ba ma na bu wʋm na tigi vara wʋdiu dim jəgə nɩ. 17Ba na nɛ-o kʋntʋ tɩn, ba laan ma ta malɛka kam na maŋɩ ka ta bu wʋm taanɩ te tɩn. 18Balʋ maama na ni nayɩra bam na tagɩ kʋlʋ tɩn, kʋ ma sʋ-ba. 19Mari dɩ na ni wəənu tɩlʋ na kɩ tɩn, o maa bʋŋɩ-tɩ o wʋ nɩ. 20Nayɩra bam ma joori ba viiri yɩ ba zuli Wɛ, yɩ ba tee-DƖ dɩ kʋlʋ ba na ni yɩ ba ta kwəri ba na tɩn. Kʋ dɛɛn sɩɩnɩ kʋ kɩ nɩnɛɛnɩ malɛka kam na tagɩ ka brɩ-ba te tɩn. 21Bu wʋm na yi da nana tɩn, ba ma pa sɩ ba go-o, nɩ Moyisi cullu tɩm na brɩ sɩ ba taa goni ba bəkəri te tɩn. Ba ma pa o yɩrɩ ba wɩ Zezi. Mʋ yɩrɩ dɩlʋ malɛka kam na maŋɩ ka pa-o, yɩ ba ta wʋ jaanɩ o pugə tɩn. 22Maŋa kam laan ma yi sɩ Mari zarɩ o digiru tɩm sɩ o kwɛ o tɩtɩ dɩ Wɛ, sɩ kʋ tɔgɩ Wɛ cullu tɩlʋ DƖ na kɩ Moyisi jɩŋa nɩ na brɩ te tɩn. Zʋzɛfʋ dɩ Mari ma zaŋɩ ba ja bu wʋm ba vu Zeruzalɛm, sɩ ba vu ba zʋ Wɛ-di-kamunu kʋm wʋ, sɩ ba pa-o ba Yuutu Baŋa-Wɛ. 23Ba kɩ kʋntʋ, bɛŋwaanɩ Wɛ ni dɩm na brɩ te tɩn mʋ kʋntʋ: "Bəkərə kalʋ maama na yɩ o nu dayigə bu tɩn maŋɩ sɩ o taa yɩ Baŋa-Wɛ nyɩm mʋ." 24Ba ma vu sɩ ba kaanɩ Baŋa-Wɛ, nɩ DƖ ni dɩm na brɩ te tɩn. Ba maŋɩ sɩ ba kwe kunkwənə bale mʋ ba ma kaanɩ-DƖ, naa kunkwən-puli sɩle ba ma kaanɩ-DƖ. 25Nɔɔnʋ wʋdoŋ dɛɛn maa zʋʋrɩ Zeruzalɛm tɩʋ kʋm wʋnɩ, o yɩrɩ mʋ Simeyon. O yɩ nɔn-ŋʋm mʋ, yɩ o kwarɩ Wɛ lanyɩranɩ. O maa yɔɔrɩ o cəgi dɛ dɩm Wɛ na w'ʋ ba DƖ joŋi Yisɩrayɛlɩ dwi tiinə bam tɩn. Wɛ Joro kʋm maa wʋ o tee nɩ. 26Kʋ dɛɛn ya pɛ o lwarɩ sɩ o b'a tɩ, yɩ o'o na Krisi wʋm d'ɩ Yuutu Baŋa-Wɛ na lagɩ DƖ tʋŋɩ tɩn. 27Wɛ Joro kʋm dɛɛn ma pa Simeyon zaŋɩ o vu o zʋ Wɛ-di-kamunu kʋm wʋ. O na wʋra kʋntʋ tɩn, Zezi nu dɩ o ko ma ja-o ba vu ba zʋ, sɩ ba kɩ kʋlʋ Wɛ ni dɩm na brɩ sɩ ba kɩ o ŋwaanɩ tɩn. 28Ba na jaanɩ bu wʋm ba vu ba zʋ kʋntʋ tɩn, Simeyon ma vu o kwe-o o ziə, yɩ o daarɩ o zuli Wɛ o wɩ: 29"A Yuutu Baŋa-Wɛ, lele kʋntʋ a nɛ kʋlʋ nmʋ dɛɛn na tagɩ nɩ a'a na tɩn. A laan jɩgɩ wʋ-zuru. Kʋntʋ ŋwaanɩ nmʋ laan waɩ n paɩ amʋ na yɩ nmʋ tɩntʋŋnʋ tɩn na cwəŋə, sɩ a yagɩ lʋgʋ baŋa sɩ a ba nmʋ te. 30Amʋ yi nɛ Vɩrnʋ wʋm nmʋ na tʋŋɩ sɩ o vrɩ nɔɔna lwarɩm wʋnɩ tɩn. 31Nabiinə maama lʋgʋ baŋa nɩ w'ʋ lwarɩ nmʋ vrɩm dɩm na yɩ te tɩn. 32Kʋ'ʋ ta nyɩ nɩ wɩa pooni mʋ te, sɩ kʋ pa dwi maama lwarɩ nmʋ cwəŋə kam. Kʋ'ʋ pa nmʋ tɩtɩ nɔɔna Yisɩrayɛlɩ dwi dɩm na zulə." 33Simeyon na tagɩ bu wʋm taanɩ kʋntʋ tɩn, o nu dɩ o ko maa yɩ yəəu dɩ o taanɩ dɩm. 34Simeyon daa ta ma ta dɩ ba o wɩ, Wɛ w'ʋ kɩ-ba lanyɩranɩ. O ma daarɩ o ta dɩ bu wʋm nu Mari o wɩ: "Nii, Wɛ sɩɩnɩ DƖ tʋŋɩ bu wʋm sɩ o ba o pa Yisɩrayɛlɩ tiinə zanzan mʋ tʋ tɩga nɩ, ba na tusi tɩn ŋwaanɩ. O nan daa ta w'ʋ pa ba zanzan zaŋɩ wɛɛnɩ. Wɛ w'ʋ pa o brɩ nɔɔna cɩga, yɩ ba zanzan ta w'ʋ vɩ-o. 35Mʋ kʋ kuri nɔɔna zanzan wʋbʋŋa ya na səgi tɩn w'ʋ ba ya lwarɩ jaja. Kʋ daarɩ, kʋ na yɩ nmʋ tɩtɩ, n wʋ w'ʋ di nɩ sʋ-zɔɔ na zɔgɩ nɔɔnʋ bɩcɔŋɔ nɩ te tɩn." 36- 37Kaanɩ wʋdoŋ dɩ dɛɛn mʋ wʋra, o yɩrɩ mʋ Annɩ. O ko yɩrɩ mʋ Fanuyɛlɩ, o yɩ Asɛɛrɩ dwi tu mʋ. Annɩ dɛɛn ya zʋ barʋ. Ba maa wʋra daanɩ bɩna yarpɛ, yɩ o barʋ wʋm tɩ o daar-o. O daa ma wʋ zʋ barʋ. O kwɩn zanzan yɩ o jɩgɩ bɩna funɔnɔ-yana (84). O ma yɩ Wɛ nijoŋnu. O maa zʋʋrɩ Wɛ-di-kamunu kʋm wʋnɩ maŋa maama. Wɩa dɩ tɩtɩɩ maama o ma zuli Wɛ dɩ ni-vɔɔm dɩ Wɛ-loro. 38Maŋa kam kʋntʋ nɩ n'ɔɔ, mʋ o ve o yi bu wʋm na wʋ mɛ tɩn. O ma kɩ Wɛ le, yɩ o wʋra o ŋɔɔnɩ bu wʋm woŋo o brɩ balʋ maama na wʋra yɩ ba cəgi maŋa kalʋ Wɛ na w'ʋ ba DƖ vrɩ Yisɩrayɛlɩ tiinə bam lwarɩm wʋnɩ DƖ yagɩ tɩn. 39Zezi nu dɩ o ko dɛɛn ma kɩ kʋlʋ maama Baŋa-Wɛ cullu tɩm na brɩ sɩ ba kɩ tɩn. Ba na kɩ ba ti tɩn, ba ma joori ba vu Nazarɛtɩ na yɩ ba tɩtɩ tɩʋ yɩ kʋ wʋ Galile nɩ tɩn. 40Ba na joori ba vu ba wʋra tɩn, bu wʋm ma kɩ nɔɔnʋ dɩ ya-dɛɛra. O yiə ma pʋʋrɩ, Wɛ na kɩ-o yu-yoŋo tɩn ŋwaanɩ. 41Zwifə bam candiə kalʋ yɩrɩ na yɩ Pakɩ tɩn ma yi. Bɩnɩ maama wuu, Zezi nu dɩ o ko dɛɛn yəni ba vu Zeruzalɛm mʋ, sɩ ba di candiə kam kʋntʋ. 42Zezi dɛɛn na yi bɩna fugə-yale tɩn, o ma da dɩ ba o vu candiə kam, nɩnɛɛnɩ ba na yəni ba ve ba di-ka te tɩn. 43Ba na di candiə kam ba ti tɩn, ba ma zaŋɩ ba maa joori sɔŋɔ. Zezi ma maŋɩ Zeruzalɛm nɩ, yɩ o nu dɩ o ko yəri kʋ ni nɩ. 44Ba ma vu taan dɛ dɩdwɩ, yɩ ba bʋŋɩ sɩ o'o ta wʋ ba kɔgɔ kʋm wʋnɩ mʋ. Ba na wʋ nɛ-o ba tee nɩ tɩn, ba laan ma puli sɩ ba beeri o je ba nu-biə bam dɩ ba badonnə bam tee nɩ. 45Ba ma wʋ nɛ-o. Ba ma joori ba vu Zeruzalɛm tɩʋ kʋm wʋ sɩ ba beer-o. 46Ba ma beer-o taan da yatɔ, yɩ ba laan vu ba na-o Wɛ-di-kamunu kʋm wʋnɩ, o je karanyɩna tiinə bam tɩtarɩ nɩ. O na je da kʋntʋ tɩn, o maa cəgi ba na brɩ te tɩn, yɩ o bwe-ba wəənu zanzan. 47Balʋ maama na je ba cəgi o taanɩ dɩm tɩn maa yɩ yəəu, dɩ o na jɩgɩ yəno dɩ taanɩ dɩm lərim te tɩn. 48Zezi nu dɩ o ko na nɛ-o kʋntʋ tɩn, kʋ ma sɔɔrɩ-ba. O nu wʋm ma ta dɩd-o o wɩ: "A bu, bɛɛ mʋ yɩ n kɩ kʋntʋ dɩdaanɩ dɩbam? Ta n nii, amʋ dɩ nmʋ ko na tiini d'ɩ beeri nmʋ taan, yɩ liə dɩ wʋ-cɔgɔ jɩgɩ dɩbam." 49Zezi ma ləri-ba o wɩ: "Bɛɛ mʋ yɩ abam karɩ 'a beeri amʋ je? Amʋ maŋɩ sɩ a taa wʋ a Ko sɔŋɔ kʋm nɩ mʋ. Abam yəri kʋntʋ na?" 50O na tagɩ kʋntʋ tɩn, ba ma wʋ ni o taanɩ dɩm kuri. 51Zezi dɛɛn ma tɔgɩ dɩ ba o joori Nazarɛtɩ, yɩ o sɛ ba ni. O nu wʋm maa jɩgɩ wəənu tɩm kʋntʋ maama o wʋ nɩ. 52Zezi dɛɛn bɩra o yɩra wʋnɩ, yɩ o yəno dɩ bɩra kʋ wəli da, yɩ Baŋa-Wɛ dɩ nabiinə dɛɛn so-o.


c: text/html

text: 1Ḿpʋ́ɣʋ́ ma na wontuɣu nakʋlɩ na kʋ lɩɩkəna teŋku taa. Kʋ həŋ wɛ naanʋwa na kʋ nyɔɔŋ kɛ naatosompɔɣɔlaɣa. Na nteniŋ tema paa kʋ həlʋɣʋ ŋku kʋ tɔɔ. Na pə́ ŋmaa kʋ nyɔɔŋ tɔɔ kɛ́ hətɛ nte tə tʋʋkɩ Ɩsɔ tɔ. 2Wontuɣu ŋku ma na mpʋ tɔ kʋ nəɣəsəna kpou kɛ́, na kʋ nɔɔhɛɛ ná nəɣəsəna wontuɣu ŋku pa yaa sɩ wusi tɔ kʋ nyəna, kʋ nɔɣɔ ɩsɩɩ tɔɣɔlaɣa nyəŋka. Ḿpʋ́ɣʋ́ tʋm sɔsɔ ha-kʋɣʋ ɩ toma na ɩ kawulaɣa kumte na ɩ pəsʋɣʋ sɔsɔɔŋkʋ. 3Wontuɣu ŋkʋ kʋ nyɔɔŋ taa lɛŋkʋ caɣa kɛ́ ɩsɩɩ pɩɩ kʋ-kʋɣʋ ɩsaɣakʋɣʋ. Ama timpi pɩɩ kʋ-kʋɣʋ ɩsaɣakʋɣʋ kɛ mpʋ tɔ pə waawa. Ḿpʋ́ɣʋ́ antulinya təna pʋɣʋla wontuɣu ŋkʋ na pá wɛ kʋ waalɩ. 4Tənaɣa yəlaa təna sʋʋ tʋm sɔsɔ kɛ sɛɛʋ kɛ ɩ haʋ ɩ pəsʋɣʋ kɛ wontuɣu tɔ pə tɔɔ. Na pa sɛɛkaɣa wontuɣu tɔtɔ na pá faaləɣɩ sɩ: Wontuɣu kʋnɛ kʋ taka wɛɛ kɛlɛ? N kɛ awe na nyá na-kʋ ɩ́ səŋ na ɩ́ yoo? 5Ḿpʋ́ɣʋ́ pə ha wontuɣu kɛ mpaaʋ na kʋ́ yɔɣɔtɩ kalampaanɩ tɔm na kʋ tʋʋ Ɩsɔ. Na pə́ ha-kʋɣʋ pəsʋɣʋ sɩ kʋ paasɩ na kʋ́ lá ɩsɔtʋnaa nɩɩlɛ na naalɛ taa. 6Tənaɣa kʋ sʋʋ Ɩsɔ kɛ́ footuɣu, na kʋ yaa ɩ hətɛ na timpi ɩ wɛɛ tɔ na pa təna mpa pa wɛ ɩsɔtaa tɔ na kʋ tʋʋ. 7Na pə́ ha-kʋɣʋ mpaa sɩ kʋ yoona Ɩsɔ yəlaa na kʋ́ kəlɩ-wɛ. Na pə́ ha-kʋɣʋ pəsʋɣʋ sɩ kʋ kpiliki kpeka təna na piitim təna na nsəma təna yəlaa na kateŋasɩ təna yəlaa. 8Atɛ yəlaa təna ká sɛɛna-kʋ. Mpa pa həla pa ta ŋmaa Ɩwəyaɣa ŋka pa kʋwa tɔ ka weesuɣu takəlaɣa taa kɛ́ tuu antulinya kancaalaɣa tɔ mpɛ paa sɛɛna-kʋ. 9Ye wei ɩ kɛ́ tɔm nɩɩlʋ pʋntʋ ɩ́ nɩɩ. 10Ye pə tʋ yʋlʋ wei kɛ́ hatuu ɩ tanaŋ tɛɛ sɩ paa təkɩ-ɩ saləka, ɩsɩɩ pa təka-ɩ saləka ɩnɩ, pɩɩ saaləɣɩ. Na ye pə tʋ wei ɩlɛɣɛ hatuu ɩ tanaŋ tɛɛ sɩ paa kʋ-ɩ na laɣatɛ, ɩsɩɩ pa kʋ-ɩ na-tɛ, pɩɩ saaləɣɩ. Pə tɔɔ kɛ́ Ɩsɔ yəlaa ka tɔkɩ suulu na pá tʋ Ɩsɔ kɛ́ naani kɛ́ ḿpʋ́ɣʋ́ tam. 11Ḿpʋ́ɣʋ́ ma ná wontuɣu lɛŋkʋ na kʋ lɩɩna tɛtʋ tɛɛ. Kʋ həŋ wɛ naalɛ na ɩ́ nəɣəsəna ɩwəyaɣa həŋ, na kʋ yɔɣɔtaɣa ɩsɩɩ tʋm sɔsɔ. 12Kʋ lapəna kancaalaɣa wontuɣu pəsʋɣʋ tənaɣa kʋlɛ kʋ ɩsɛntaa. Na kʋ caalaɣaa tɛtʋ na tə tɔɔ yəlaa sɩ pá sɛɛ kancaalaɣa wontuɣu ŋku pɩɩ kʋwa ɩsaɣakʋɣʋ na pə́ waa tɔ. 13Ḿpʋ́ɣʋ́ wontuɣu naalɛ nyəŋkʋ kʋnɛ kʋ lapa piti təma sɔsɔɔna. Haləna kʋ lakaɣa na kɔkɔ lɩɩkəna ɩsɔtaa na ká tiiki atɛɣɛ yəlaa təna ɩsɛntaa. 14Pə ha-kʋɣʋ mpaaʋ sɩ kʋ́ la piti təma nnaɣa kancaalaɣa wontuɣu ɩsɛntaa tɔ, kʋ tolisa atɛ yəlaa kɛ́ na-yɛ. Kʋ heelaɣa atɛ yəlaa sɩ pá lu wontuɣu ŋku laɣatɛ hikaa na paa na mpʋ kʋ wɛna kʋ weesuɣu tɔ kʋ lɛɛsʋɣʋ. 15Ɩlɛna pə́ há wontuɣu naalɛ nyəŋkʋ ŋkʋɣʋ pəsʋɣʋ sɩ kʋ woso weesuɣu feesiŋ kɛ kancaalaɣa wontuɣu lɛɛsʋɣʋ tɔɔ, na lɛɛsʋɣʋ ŋkʋ kʋ yɔɣɔtəɣɩ, na kʋ́ pəsɩ na kʋ́ kʋ́ pa təna mpa paa sɛɛkɩ-kʋ tɔ. 16Ḿpʋ́ɣʋ́ wontuɣu ŋkʋ kʋ caala yəlaa təna təpaɩ, piya na sɔsaa na apila na kʋnyɔntʋnaa na yomaa na kasaɣampiya, sɩ paa yʋsɩ paa wei ɩ niŋ ntɔɣɔŋ taa na ɩ tokuɣu taa. 17Ye pa ta yʋsɩ wei kɛ́ kʋyʋsʋm pənɛ, pʋntʋ ɩɩ pəsəɣɩ na ɩ́ ya yaa ɩ́ pɛɛtɩ pʋlʋ. Kʋyʋsʋm mpəɣəlɛ wontuɣu ŋkʋ kʋ hətɛ, yaa kʋkalətʋ nti tə hʋ́lə́ɣɩ́ sɩ kʋ hətɛ tɔ. 18Ləmaɣasɛɛ təhʋllɛ ntɛ́ cənɛ. Ye wei ɩ wɛna laɣatʋ pʋntʋ pəsəɣɩ na ɩ́ cɛkəna wontuɣu ŋkʋ kʋ kʋkalətʋ, pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, kʋkalətʋ ntɩ tə lɩɩ yʋlʋ hətɛ kɛ́. Kʋkalətʋ ntəɣəlɛ nasətoso na nɩɩtoso na naatoso (666).

robotstxt: allowed

filter: keep


text: 1Ɛɛ rɛ ŋ nɩɩ taal kɩdɩgɩ dɩ ʋ lɩɩ Wɩɩkyʋwaldɩɩbal hʋ tɩyaŋ, a nɔsɩ basɩ tɩya malɩkasɩ hʋ bapɛ abaa, "Ma kaŋ tahaŋsɩ hʋ bapɛ tɩyaŋ Wɩɩsɩ baaŋ aa we, a kaŋ mʋ wirisi dʋnɩya." 2Ɛɛ rɛ malɩka buŋbuŋ hʋ tɩɩna kpa balo-kɩna hʋ aa we ʋ tahana hʋ tɩyaŋ, a kaŋ mʋ bɩsɩ we dʋnɩya. Ɛɛ rɛ dʋgʋlɩbɔŋlɔrɩnɩ aa wɩɩ kɩŋkaŋ lɔgɔ nala hʋ buloŋ aa kaŋ ɔhɔ-kɩŋ hʋ magɩl, aŋ kɩ kyʋwalɩ kɩŋ hʋ ba aa mɔɔ ʋ kɩɩ ʋ mɛ. 3Ɛɛ rɛ malɩka-lɩya hʋ tɩɩna mɛ kpa ʋ tahana hʋ kɩna a kaŋ mʋ bɩsɩ we mpʋwɔnʋʋ tɩyaŋ. Doŋ nɛ mpʋwɔnʋʋ nɩɩ buloŋ bɩrɩmɩ kyal gɛɛ anɩɩ nihuwobiŋ aa sʋba kyal. Ɛɛ rɛ kɩwiyesii buloŋ aa we mpʋwɔnʋʋ tɩyaŋ sʋba. 4Ɛɛ rɛ malɩka-too hʋ tɩɩna mɛ kaŋ ʋ tahana hʋ kɩna mʋ bɩsɩ we fuwoni abee bulli tɩyaŋ, ba buloŋ bɩrɩmɩ kyal. 5Ɛɛ rɛ ŋ nɩɩ dɩ malɩka hʋ aa deŋ nɩɩ hʋ basa a baa "Á Tɩɩna Wɩɩsɩ, ɩ dʋŋ nɛ yaa Tɩpʋlʋŋ Tɩɩna, ɩ rɛ we doŋ faafaa buloŋ abee lagɩlagɩ no buloŋ, ɛɛ hʋ ɩ aa dɔgɩsɩ ba, ʋ kpaa ŋmanɩɩ rɛ a maga mɛ, 6beewɩya ba kpʋʋ ɩ nala abee ɩ tɩŋdaala rɛ, ɛɛ rɛ tɩŋ ɩ kpa kyal tɩya ba dɩ ba nyʋwa. Ba pɩwasɩya rɛ aa bil ba nyʋʋsɩ gɛɛ." 7Ɛɛ rɛ ŋ bɩl nɩɩ taal kɩdɩgɩ dɩ ʋ lɩɩ kogu hʋ nyuu a laa basɩ abaa, "Wɩtɩɩ rɛ, á Tɩɩna Wɩɩsɩ, dee buloŋ tɩɩna, ɛɛ hʋ ɩ aa dɔgɩsɩ ba, ʋ kpaa ŋmanɩɩ rɛ a maga mɛ." 8Ɛɛ rɛ malɩka-naa tɩɩna hʋ mɛ kpa ʋ tahana hʋ kɩna a bɩsɩ we wɩɩpɔsɩɩ tɩyaŋ. Ɛɛ leŋ wɩɩsɩ pɔsɔ yʋga a kɩ nyɔgɔ nala anɩɩ diŋ. 9Wɩɩsɩ aa lɩɩ yʋga yʋga a kɩ nyɔgɔ nala gɛɛ, ba kɩ tʋʋsɩ Wɩɩsɩ, beewɩya ba gyɩma anɩɩ ʋ rɛ kaŋ balo-iriŋ noma buloŋ dee. Amɛ ba bɩ bɩrɩma ba hakɩllɩ a lɩɩ wɩbɔmɔ yayɩ tɩyaŋ, aŋ bee kpa Wɩɩsɩ yohuŋ mɛ. 10Ɛɛ rɛ malɩka-nɔɔ hʋ tɩɩna mɛ kpa ʋ tahana hʋ kɩna a mʋ bɩsɩ we ɔhɔ-kɩŋ hʋ kuworikpasa tɩyaŋ. Ɛɛ rɛ bilhuu tɔ lee hʋ ʋ aa deŋ buloŋ. Nala hʋ buloŋ aa we doŋ kɩ na tʋwara kɩŋkaŋ, a kɩ dʋŋ ba naŋdelime, 11a kɩ tʋʋsɩ Wɩɩsɩ aa we wɩɩsɩbee tɩyaŋ, akuu ba dʋgʋlɩya hʋ aa wɩɩ wɩya. Amɛ ba bɩ bɩrɩmɩ ba hakɩllɩ a lɩɩ wɩbɔmɔ yayɩ tɩyaŋ. 12Ɛɛ rɛ malɩka-dʋʋ hʋ tɩɩna mɛ kpa ʋ tahana hʋ kɩna a mʋ bɩsɩ we Yufireti fuwobal hʋ tɩyaŋ ʋ hɩɩsɩ. Dɩ ɛɛ wuwo leŋ dɩ kuworo hʋ aa lɩɩ wɩɩpɔsɩɩ dɩɩlaŋ na ŋmanɩɩ a tɩŋ fuwo hʋ tɩyaŋ ko. 13Ɛɛ rɛ ŋ na gyɩŋbɔmɔ boto aa kɩɩ gɛɛ anɩɩ saŋpɔllɩ dɩ ba lɩɩ parinyeŋŋi hʋ nyʋwa tɩyaŋ, abee laasɩya ɔhɔ-kɩŋ hʋ nyʋwa tɩyaŋ, abee ɔhɔ-kɩlɩya hʋ aa nyɩya wɩya hʋ nyʋwa tɩyaŋ. 14Ba yaa gyɩŋbɔmɔ aa yaa wɩmagɩla bee wɩkperiye rɛ. Ba aa rɛ lɩɩ mʋ dʋnɩya kuworo buloŋ lee, dɩ ba kaŋ ba ko pɛ dɔmɔŋ a yuwo yuwo hʋ aa sɩ sii Wɩɩsɩ dee buloŋ tɩɩna Kyɛbal hʋ, kyɛɛ no rɛ yaa kyɛɛ hʋ Wɩɩsɩ aa sɩ di dʋnɩya nala sarɩya. 15Á tɩɩna baa; "Ma na! Ŋ sɩ ko pirigi ma tɩyaŋ anɩɩ gaal. Nyusʋŋtɩɩna rɛ yaa nal hʋ aa barɩ doo, aŋ paa ʋ gannɩ a yaa siri pɔ, dɩ ʋ ta ko kaŋ teŋbil gyamaa tɩyaŋ, dɩ hɩɩsɩ kana ʋ." 16Ɛɛ rɛ ba kaŋ dʋnɩya kuworo mʋ laŋŋɩ lee kɩdɩgɩ ba aa yɩrɩ Amagadɔŋ Gyuuma taal tɩyaŋ. 17Ɛɛ rɛ malɩka-pɛɛ hʋ tɩɩna mɛ kpa ʋ tahana hʋ kɩna bɩsɩ we puwo tɩyaŋ. Ɛɛ rɛ taal kɩdɩgɩ lɩɩ lee hʋ kuworikpasa hʋ aa sɩna Wɩɩkyʋwaldɩɩbal hʋ tɩyaŋ a nɔsɩ basɩ abaa, "Wɩya hʋ lɩtenii rɛ nyɛ." 18Ɛɛ rɛ duwoŋ kɩ lɩgɩsɩ, a kɩ nɔsɩ, kyagɩŋsɩ tɔ lee buloŋ, ka taŋha mɛ gyigili yʋga. Nihuwobisi aa we dʋnɩya tɩyaŋ buloŋ, taŋha ha bɩ maakyiye gyigili nyɛ aŋka. 19Taŋha aa gyegile gɛɛ, ʋ kaŋ tɔbal hʋ kpaa leye boto, ka dʋnɩya paalʋʋ paalʋʋ buloŋ tɔbala mɛ tele teŋ. Doŋ nɛ Wɩɩsɩ liisi tɔbal hʋ baa yɩrɩ Baabilɔŋ wɩya, a dɔgɩsɩ ʋ kɩŋkaŋ abee baaŋ anɩɩ gɛɛ aa maga. Ʋ kɩɩ gɛɛ anɩɩ ʋ aa nyʋwa sɩh Wɩɩsɩ baaŋ nɩɩnyʋwagbaŋbiye tɩyaŋ. 20Ɛɛ rɛ taŋhasɩ hʋ nɩɩ aa golo kyige buloŋ nyʋgɩsɩ. Dogiŋsi buloŋ mɛ dɩɩgɩ. 21Ka duwoŋbʋwa aa yoho gɛɛ gbiŋgbiŋ anɩɩ nɔnnɩ lɩɩ wɩɩsɩnyuu ko tuu kɩ tele nala nyuni tɩyaŋ. Ɛɛ rɛ nala kɩ tʋʋsɩ Wɩɩsɩ akuu balo-duwoŋbʋwa hʋ ʋ aa leŋ ba tele kɩ yagɩ ba wɩya.


text: 1Wɩbee rɛ á sɩ basɩ á Gyuuma naabaa Abɩraham lugo tɩyaŋ? Ʋ mɩɩbol tɩyaŋ, wɩgɛɛma rɛ ʋ na wɩya no á aa basɩ tɩyaŋ. 2Dɩ ʋ wɩyaalɩya rɛ fa tɩŋ Wɩɩsɩ leŋ ʋ yaa tɩpʋlʋŋ tɩɩna ʋ sɩya tɩyaŋ, ɛɛ kɛ ʋ fa kaŋ wɩɩ ʋ aa sɩ wuwo kpa kɩ daga ʋ tɩɩ, amɛ Wɩɩsɩ kɛ sɩya tɩyaŋ fa ta daa. 3Amɛ Wɩɩsɩ teŋ tɩyaŋ ba basa rɛ anɩɩ Abɩraham gyɩ aa laa Wɩɩsɩ di rɛ tɩŋ Wɩɩsɩ gyɩ leŋ ʋ yaa tɩpʋlʋŋ tɩɩna ʋ sɩya tɩyaŋ. 4Dɩ nal lɛ tʋŋ tʋma dɩ ba tun-ʋ, tuno hʋ ʋ aa laa bɩ yaa kyɔgɩta. Ʋ tʋma rɛ a laa. 5Amɛ dɩ nal lɛ bee deŋ ʋ wɩyaalɩya tɩyaŋ aŋ laa Wɩɩsɩ di anɩɩ ʋ rɛ aa leŋ wɩbɔŋyaal yaa tɩpʋlʋŋ tɩɩna ʋ sɩya tɩyaŋ, ʋ tɩɩna laadii no tɩyaŋ nɛ Wɩɩsɩ sɩ tɩŋa a leŋ dɩ ʋ yaa tɩpʋlʋŋ tɩɩna ʋ sɩya tɩyaŋ. 6Wɩɩ no rɛ Kuwori Deviti gyɩ basɩ, a daga anɩɩ dɩ Wɩɩsɩ rɛ leŋ dɩ nal yaa tɩpʋlʋŋ tɩɩna ʋ sɩya tɩyaŋ, aŋ bɩ yaa gɛɛ akuu tɩɩna wɩyaalɩya wɩya, dɩ ʋ tɩɩna yaa nyusʋŋtɩɩna rɛ. Nyɛ rɛ Kuwori Deviti basɩ: 7"Nyusʋŋtɩmma rɛ yaa nala hʋ wɩyaakyogiye Wɩɩsɩ aa kpaa kyɛ ba. Nala hʋ wɩbɔmɔ Wɩɩsɩ bɩl aa bee liisi, 8Nyusʋŋtɩɩna rɛ yaa nal hʋ Wɩɩsɩ aa bɩ magɩlɩ ʋ wɩbɔmɔ kɩ biŋ." 9Nyusʋŋ no wɩya Kuwori Deviti aa basa, ʋ yaa nala hʋ aa keri ba pene dʋŋ kɩŋ nɛ? Aayɩ, nala hʋ aa bɩ keri ba pene mɛ pɛɛ rɛ. Á aa kɩ basɩ saŋa buloŋ nɛ anɩɩ Abɩraham Wɩɩsɩ laadii rɛ gyɩ leŋ ʋ yaa tɩpʋlʋŋ tɩɩna Wɩɩsɩ sɩya tɩyaŋ. 10Saŋa bee tɩyaŋ nɛ Wɩɩsɩ gyɩ leŋ Abɩraham yaa tɩpʋlʋŋ tɩɩna no? Haŋ saŋa hʋ tɩyaŋ, dɩ ʋ gyɩ keri ʋ peŋ nɛ koo dɩ ʋ ha gyɩ bɩ keri ʋ peŋ? Wɩɩsɩ gyɩ aa leŋ ʋ yaa tɩpʋlʋŋ tɩɩna gɛɛ dɩ ʋ ha gyɩ bɩ keri ʋ peŋ. 11Abɩraham peŋ hʋ kerii gyɩ yaa magɩl lɛ, a daga anɩɩ ʋ aa laa Wɩɩsɩ di rɛ tɩŋ ʋ yaa tɩpʋlʋŋ tɩɩna Wɩɩsɩ sɩya tɩyaŋ, dɩ ʋ ha bɩ keri ʋ peŋ. Ɛɛ wɩya nala hʋ buloŋ aa bɩ keri ba pene aŋ laa Wɩɩsɩ di, ʋ leŋ ba mɛ yaa tɩpʋlʋŋ tɩmma ʋ sɩya tɩyaŋ, Abɩraham nɛ yaa ba naabaa. 12Ʋ rɛ yaa nala hʋ aa keri ba pene mɛ naabaa. Amɛ ʋ bɩ kɩɩ nɩɩ ba aa keri ba pene dʋŋ wɩya rɛ tɩŋ ʋ yaa ba naabaa. Ba mɩɩbol tɩyaŋ, ba laa Wɩɩsɩ di a pɛ ba pene hʋ kerii tɩyaŋ nɛ, anɩɩ á naabaa Abɩraham mɛ gyɩ aa laa Wɩɩsɩ di aŋ na keri ʋ peŋ gɛɛ. 13Nyʋwa hʋ Wɩɩsɩ gyɩ aa wee tɩya Abɩraham bee ʋ doho nala anɩɩ ʋ sɩ kpa dʋnɩya buloŋ tɩya ba, ʋ bɩ kɩɩ Abɩraham gyɩ aa tɩŋ mɩrɩsɩ hʋ Moosi gyɩ aa saba biŋ nɛ tɩŋ Wɩɩsɩ gyɩ we nyʋwa no. Amɛ Abɩraham gyɩ aa laa Wɩɩsɩ di ka Wɩɩsɩ leŋ ʋ yaa tɩpʋlʋŋ tɩɩna ʋ sɩya tɩyaŋ nɛ tɩŋ ʋ gyɩ we nyʋwa no. 14Dɩ nala hʋ aa tɩŋ mɩrɩsɩ hʋ Moosi gyɩ aa saba biŋ dʋŋ nɛ Wɩɩsɩ fa we nyʋwa no tɩya, ɛɛ kɛ Wɩɩsɩ laadii fa yaa waasʋ rɛ, ka nyʋwa hʋ Wɩɩsɩ aa we mɛ fa bee kaŋ tɔnɔ buloŋ. 15Beewɩya Wɩɩsɩ mɩrɩsɩ hʋ Moosi gyɩ aa saba biŋ leŋ Wɩɩsɩ baaŋ kɩ sii nala nyuu tɩyaŋ nɛ. Dɩ mɩrɩsɩ rɛ fa tuwo, wɩkyogiye mɛ fa bee we doŋ. 16Ɛɛwɩya, nyʋwa hʋ Wɩɩsɩ aa wee, nala laadii tɩyaŋ nɛ ʋ sɩ tɩŋa a yaa wɩɩ hʋ wɩya ʋ aa wee nyʋwa hʋ, dɩ ʋ yaa wɩɩ Wɩɩsɩ aa yaa tɩya ma waasʋ ʋ bɔnyɛ tɩyaŋ. Nyɛ yaŋ daga anɩɩ Abɩraham doho nala buloŋ kɔnɩ sɩ na wɩɩ hʋ wɩya ʋ aa wee nyʋwa hʋ. Ʋ bɩ kɩɩ nɩɩ ba nala hʋ aa tɩŋ Wɩɩsɩ mɩrɩsɩ hʋ dʋŋ nɛ ʋ sɩ yaa wɩɩ no tɩya, amɛ abee ba nala hʋ buloŋ aa laa Wɩɩsɩ di anɩɩ Abɩraham gyɩ aa laa Wɩɩsɩ di gɛɛ. Beewɩya Abɩraham nɛ yaa á buloŋ naabaa Wɩɩsɩ sɩya tɩyaŋ. Ba basɩ nyɛ rɛ Wɩɩsɩ teŋ tɩyaŋ abaa, 17"Ŋ leŋ ɩ yaa paalʋʋ gyamaa nala kuwo rɛ." Wɩɩsɩ sɩya tɩyaŋ Abɩraham nɛ yaa á buloŋ kuwo. Wɩɩsɩ hʋ aa wuwo leŋ sʋʋnɩ mɩɩgɩ sii sʋʋ tɩyaŋ, aŋ bɩl wuwo leŋ kɩna gyɩ aa tuwo mɛ we doŋ, Wɩɩsɩ no rɛ Abɩraham gyɩ laa di gɛɛ. 18Wɩɩ buloŋ gyɩ tuwo aa sɩ leŋ dɩ Abɩraham kɩ yɩyɛlɩ anɩɩ wɩɩ no Wɩɩsɩ aa baa ʋ sɩ yaa, kɔnɩ sɩ yaa, amɛ ʋ gyɩ laa Wɩɩsɩ di rɛ, a ha kɩ yɩyɛlɩ. Ɛɛwɩya, ʋ kɔnɩ gyɩ ko yaa paalʋʋ gyamaa nala kuwo rɛ anɩɩ Wɩɩsɩ gyɩ aa basɩ tɩya ʋ dɩ ʋ doho nala sɩ yʋga anɩɩ kyɩŋwʋlɩya gɛɛ. 19Saŋa hʋ tɩyaŋ Wɩɩsɩ gyɩ aa basɩ wɩɩ no tɩya Abɩraham, dɩ Abɩraham gyɩ yaa nɩɩ bɩsɩ kɔɔ rɛ. Ʋ gyɩ gyɩma anɩɩ ʋ hɩyasa rɛ, a bɩl bɩ kaŋ dee aa sɩ wuwo lʋl biye. Ʋ haaŋ Saara mɛ gyɩ yaa hapɩrɩ rɛ, a mɛ hɩyasɩ. Abee gɛɛ buloŋ, Abɩraham ha gyɩ laa Wɩɩsɩ di rɛ. 20Abɩraham gyɩ bɩ yaa Wɩɩsɩ sige nyʋwa hʋ ʋ aa wee tɩyaŋ. Amɛ ʋ gyɩ marɩ laa Wɩɩsɩ di rɛ weliŋ, a kɩ dannɩ ʋ wɩɩ hʋ ʋ aa sɩ yaa tɩya ʋ wɩya. 21Beewɩya ʋ gyɩ laa Wɩɩsɩ di rɛ weliŋ, a bee yaa sige mʋhʋ mɛ anɩɩ Wɩɩsɩ kaŋ dee rɛ ʋ aa sɩ yaa wɩɩ hʋ wɩya ʋ aa wee nyʋwa hʋ. 22Ʋ gyɩ aa laa Wɩɩsɩ di nyɛ rɛ tɩŋ Wɩɩsɩ gyɩ leŋ ʋ yaa tɩpʋlʋŋ tɩɩna ʋ sɩya tɩyaŋ. 23Ba aa saba a baa dɩ Wɩɩsɩ leŋ ʋ yaa tɩpʋlʋŋ tɩɩna ʋ sɩya tɩyaŋ, Abɩraham dʋŋ wɩya daa ba sabɩ gɛɛ. 24Ba saba gɛɛ á nala hʋ mɛ Wɩɩsɩ aa sɩ leŋ dɩ á yaa tɩpʋlʋŋ tɩmma akuu á aa laa ʋ di wɩya rɛ. Wɩɩsɩ rɛ yaa nal hʋ aa kyisi á Tɩɩna Yesu sʋʋ tɩyaŋ. 25Ʋ leŋ Yesu sʋba á wɩbɔmɔ wɩya rɛ, a bɩl leŋ ʋ sii sʋʋ tɩyaŋ mɛ dɩ á wuwo yaa tɩpʋlʋŋ tɩmma ʋ sɩya tɩyaŋ.


text: 1Ba dɛɛn ma da Afipolisi dɩ Apoloni ba kɛ ba vu ba yi Tesaloniki. Tɩʋ kʋm kʋntʋ nɩ mʋ Zwifə bam Wɛ-digə wʋra. 2Pooli ma vu da, nɩ o na maŋɩ o yəni o kɩ te tɩn. O dɛɛn kɩ siun da yatɔ mʋ dɩ ba. O maa karɩmɩ Wɛ tɔnɔ kʋm, yɩ o brɩ-ba kʋ kuri sɩ ba ni. 3O ma maŋɩ o brɩ-ba o wɩ, kʋ dɛɛn ya maŋɩ sɩ Krisi wʋm Wɛ na tʋŋɩ tɩn yaarɩ mʋ o tɩ, sɩ o joori o bi o yagɩ tʋʋnɩ. O ma ta dɩ ba o wɩ: "Zezi wʋlʋ a na jɩgɩ o taanɩ a tɛa a brɩ abam tɩn mʋ sɩɩnɩ o yɩ Krisi wʋm Wɛ na tʋŋɩ tɩn." 4Zwifə bam na ni kʋntʋ tɩn, ba badonnə ma sɛ o na tagɩ kʋlʋ tɩn, yɩ ba laan tɔgɩ ba wəli Pooli dɩ Silasɩ nɩ. Grɛkɩ tiinə balʋ na nɩgɩ Wɛ tɩn kɔgɔ zanzan dɩ ma sɛ Pooli taanɩ dɩm, dɩdaanɩ kaana zanzan balʋ jɩa na garɩ tɩn. 5Zwifə badaara maa jɩgɩ wʋ-gʋrʋ dɩ ba. Ba ma vu yaga ba la zwabani-nyɩna ba pa ba tɔgɩ daanɩ, yɩ ba kɔgɔ kʋm ma pa tɩʋ kʋm maama vugimi dɩ sɔɔ bɔgɩ bɔgɩ. Ba ma vu ba ciŋi jara Zazɔn sɔŋɔ nɩ, yɩ ba kwaanɩ ba lagɩ Pooli dɩ Silasɩ jəgə, sɩ ba ja-ba ba ja nuŋi ba kɩ nɔɔna bam jɩŋa nɩ. 6Ba ma wʋ nɛ-ba. Ba ma ja Zazɔn dɩ Zezi karabiə badonnə ba ja vu tɩʋ kʋm dɩdɛɛra bam te, yɩ ba tɔɔlɩ ba wɩ: "Nɔɔna bantʋ mʋ yəni ba beeri lʋgʋ baŋa je maama ba vugimi nɔɔna wʋbʋŋa. Bantʋ nan mʋ tu yo. 7Zazɔn mʋ pɛ ba zʋʋrɩ o sɔŋɔ nɩ. Bantʋ maama mʋ vɩn d'ɩ pa-farʋ wʋm cullu tɩm, yɩ ba tɛ ba wɩ, pɛ wʋdoŋ mʋ wʋra, o yɩrɩ mʋ Zezi." 8Tɩʋ kʋm dɩdɛɛra bam dɩ kɔgɔ kʋm maama na ni kʋntʋ tɩn, ba bana ma zaŋɩ zanzan dɩ ba. 9Dɩdɛɛra bam ma pa Zazɔn dɩ o donnə bam tiŋi səbu kʋlʋ na w'ʋ pa-ba cwəŋə sɩ ba vrɩ ba tɩtɩ tɩn. Ba laan ma yagɩ-ba ba pa ba viiri. 10Tɩga na tu ka yi tɩn, Zezi karabiə bam ma pa Pooli dɩ Silasɩ nuŋi tɩʋ kʋm nɩ ba vu Beere. Ba na ve ba yi da tɩn, ba ma vu ba zʋ Zwifə bam Wɛ-digə kam wʋ. 11Tɩʋ kʋm kʋntʋ Zwifə bam maa jɩgɩ wʋbʋŋ-ŋʋna ba dwe Tesaloniki nɔɔna bam. Ba ma cəgi Wɛ kwərə kam lanyɩranɩ dɩ ba wʋ maama. Dɛ maama wʋnɩ ba yəni ba karɩmɩ Wɛ tɔnɔ kʋm sɩ ba nii, Pooli na brɩ kʋlʋ tɩn sɩɩnɩ kʋ yɩ cɩga na. 12Ba zanzan ma sɛ Pooli taanɩ dɩm, Grɛkɩ tiinə zanzan dɩ maa sɛ, baara dɩ kaana balʋ jɩa na garɩ tɩn zanzan dɩ maa sɛ. 13Tesaloniki Zwifə bam ma ni nɩ Pooli wʋ Beere nɩ o tɔɔlɩ Wɛ kwərə kam. Ba ma zaŋɩ ba vu Beere ba la kɔgɔ ba pa tɩʋ kʋm nɔɔna bam bana zaŋɩ dɩ Pooli. 14Zezi karabiə bam na nɛ kʋntʋ tɩn, ba ma pa Pooli zaŋɩ lɩla o nuŋi o vu nɩnɩʋ kʋm ni. Kʋ ma daarɩ Silasɩ dɩ Timoti mʋ maŋɩ Beere nɩ. 15Nɔɔna balʋ na kogili Pooli tɩn ma da dɩd-o ba vu ba yi Atɛɛnɩ. Ba na maa joori tɩn, Pooli ma pa-ba ni sɩ ba vu ba ta Silasɩ dɩ Timoti nɩ ba zaŋɩ ba tɔgɩ o kwaga ba ba lɩla. 16Pooli dɛɛn na wʋ Atɛɛnɩ nɩ o cəgi Silasɩ dɩ Timoti sɩ ba ba tɩn, o wʋ ma tiini kʋ cɔgɩ dɩ o na nɛ nɩ jwənə zanzan su tɩʋ kʋm tɩn. 17O maa yəni o zʋ Zwifə bam Wɛ-digə kam wʋ o ŋɔɔnɩ dɩ ba dɩdaanɩ dwi-gɛ tiinə balʋ na nɩgɩ Wɛ tɩn. Dɛ maama o maa yəni o ve yaga ni o ŋɔɔnɩ dɩ balʋ na wʋra tɩn. 18Yi-pʋrʋ tiinə badonnə dɩ ma ba ba maŋɩ dɩd-o. Ba badaara dɛɛn tɔgɩ Epikuri zaasɩm dɩm mʋ, babam dɩ maa tɔgɩ Sitoyisi zaasɩm dɩm. Ba badaara ma ta ba wɩ: "Ŋwaŋ-fara tu wʋntʋ bʋŋɩ sɩ o brɩ bɛɛ mʋ?" Badonnə dɩ ma ta ba wɩ: "Kʋ nyɩ dɩ o ŋɔɔnɩ dwi-gɛ tiinə jwənə taanɩ mʋ te." Ba tagɩ kʋntʋ, bɛŋwaanɩ o tɔɔlɩ Zezi kwər-ywəŋə kam dɩ twa biim taanɩ mʋ. 19Ba laan ma ja-o ba vu Arɩpaazɩ, (mɛ ba yigə tiinə bam na jeeri da tɩn). Ba ma ta-o ba wɩ: "Dɩbam ya lagɩ sɩ d'ɩ lwarɩ zaasɩm-dʋʋrɩ dɩm nmʋ na jɩgɩ n zaasɩ tɩn kuri mʋ. 20Wəənu tɩlʋ nmʋ na brɩ tɩn, d'ɩ ta wʋ fɔgɩ d'ɩ ni tɩ dwi. Kʋntʋ mʋ d'ɩ lagɩ sɩ d'ɩ lwarɩ tɩ kuri na yɩ te tɩn." 21Atɛɛnɩ tiinə bam maama dɩdaanɩ vərə balʋ na zʋʋrɩ ba tee nɩ tɩn dɛɛn tiini ba lagɩ sɩ ba taa larɩ daanɩ mʋ maŋa maama, sɩ ba taa cəgi wəənu tɩlʋ na yɩ wo-dʋnnʋ tɩn. 22Pooli ma zaŋɩ o zɩgɩ Arɩpaazɩ yigə tiinə bam tɩtarɩ nɩ o wɩ: "Atɛɛnɩ tiinə-ba, amʋ na nii tɩn, abam ŋwɩa kam maama wʋnɩ 'a tiini 'a zuli jwənə mʋ zanzan. 23A na beeri abam tɩʋ kʋm wʋnɩ tɩn, a nɛ je sɩm maama 'a na zuli 'a jwənə da tɩn. A na beeri tɩn mʋ a nɛ kaanɩm bimbim dɩdʋa, yɩ kʋ pʋpʋnɩ dɩ yɩra nɩ kʋ wɩ: 'Wɛ dɩlʋ d'ɩ na yəri tɩn'. Kʋntʋ, Wɛ dɩlʋ abam na jɩgɩ 'a zuli yɩ 'a ta yəri-DƖ tɩn kwərə mʋ a lagɩ a tɔɔlɩ a brɩ abam. 24Dɩntʋ mʋ yɩ Wɛ dɩlʋ na kɩ lʋgʋ baŋa dɩ wəənu tɩlʋ maama na wʋ kʋ wʋnɩ tɩn. DƖ maa te wɛyuu dɩ tɩga baŋa maama, yɩ DƖ ba zʋʋrɩ di sɩlʋ nabiinə na lɔgɩ ba pa-DƖ tɩn wʋnɩ. 25Wɛ nan wʋ gɛ kʋlʋkʋlʋ sɩ nabiinə taa tʋŋa ba pa-DƖ, kʋ na yɩ dɩntʋ tɩtɩ mʋ kwe ŋwɩa dɩ siun dɩ woŋo maama DƖ pa nabiinə tɩn ŋwaanɩ. 26Wɛ nan kɩ nabiinu dɩdʋa mʋ, yɩ DƖ laan pa nabiinə dwi maama zɩgɩ wʋntʋ yɩra nɩ. DƖ ma pa ba jagɩ ba zʋʋrɩ lʋgʋ baŋa maama wʋnɩ. Kʋntʋ tɩn, dɩntʋ mʋ maŋɩ DƖ lɩ wʋbʋŋa yɩ DƖ lɩ mɩmaŋa kalʋ dɩ je sɩlʋ dwi maama na w'ʋ ta zʋʋrɩ da tɩn. 27Wɛ na kɩ nabiinə kʋntʋ tɩn, kʋ yɩ sɩ ba taa lagɩ-DƖ mʋ. Ba maŋɩ sɩ ba beeri-DƖ mʋ ba na DƖ jəgə, sɩ ba ma wanɩ ba lwarɩ-DƖ. Wɛ nan maŋɩ DƖ daɩ yigə yigə dɩdaanɩ dɩbam maama. 28Kʋ nyɩ nɩ nɔɔnʋ wʋdoŋ na tagɩ o wɩ: 'Dɩntʋ ŋwaanɩ mʋ d'ɩ ŋwɩ, d'ɩ wʋra yɩ d'ɩ veə.' Abam tɩtɩ ləŋ-leenu dɩdʋa dɩ tagɩ kʋntʋ doŋ o wɩ: 'Dɩbam dɩ maŋɩ d'ɩ yɩ DƖ dwi tiinə mʋ.' 29Dɩbam na sɩɩnɩ d'ɩ yɩ Wɛ dwi tiinə tɩn, d'ɩ wʋ maŋɩ sɩ d'ɩ bʋŋɩ nɩ Wɛ w'ʋ ta nyɩ dɩ kamɔgɔ kʋlʋ nabiinu na mɛ səbu-sɩŋa naa luguru naa kandwa o ma o kɩ dɩ o tɩtɩ wʋbʋŋa tɩn. 30Faŋa faŋa yɩ nabiinə ta yəri kʋlʋ na lana sɩ ba taa kɩ tɩn, Wɛ wʋ kwe-kʋ DƖ kɩ DƖ wʋbʋŋa nɩ. Kʋ daarɩ lele kʋntʋ, DƖ laan pɛ ni nɩ nɔɔna maama lʋgʋ baŋa nɩ maŋɩ sɩ ba ləni ba wʋrʋ ba yagɩ wo-balwaarʋ kəm. 31Bɛŋwaanɩ DƖ lɩ dɛ mʋ sɩ DƖ ma DƖ di nabiinə maama taanɩ. DƖ nan w'ʋ tɔgɩ cɩga mʋ DƖ ma di ba taanɩ dɩm. DƖ nan maŋɩ DƖ kuri wʋlʋ DƖ na w'ʋ tɔgɩ o ŋwaanɩ DƖ ma di ba taanɩ tɩn. DƖ pɛ nɔɔnʋ wʋm kʋntʋ mʋ bi o yagɩ tʋʋnɩ, sɩ kʋ pa nɔɔna maama lwarɩ nɩ kʋ sɩɩnɩ kʋ yɩ cɩga mʋ." 32Pooli na ŋɔɔnɩ twa biim taanɩ kʋntʋ tɩn, nɔɔna bam badonnə maa jɩg-o ba mwana. Kʋ daarɩ badaara maa tɛ ba wɩ: "D'ɩ lagɩ sɩ n joori n ŋɔɔnɩ taanɩ dɩm kʋntʋ doŋ mʋ sɩ d'ɩ cəgi dɛ dɩdoŋ nɩ." 33Pooli laan ma zaŋɩ o nuŋi ba tee nɩ. 34Nɔɔna badonnə dɛɛn ma sɛ ba tɔgɩ Pooli, yɩ ba kɩ ba wʋ-dɩdʋa dɩ Zezi. Ba dɩdʋa yɩrɩ mʋ Denisi. O tɔgɩ o wʋ Arɩpaazɩ kɔgɔ kʋm wʋnɩ mʋ. Kaanɩ wʋdoŋ dɩ wʋra, o yɩrɩ mʋ Damarisi. Nɔɔna badonnə dɩ tɔgɩ ba wəli da ba na sɛ Zezi.


text: 1Faafaa nyʋwa hʋ Wɩɩsɩ gyɩ aa wee tɩya ʋ nala tɩyaŋ, ʋ gyɩ daga ŋmaŋsɩ hʋ ba aa sɩ tɩŋa a kɩ kyʋwalɩ ʋ rɛ, abee lee hʋ mɛ ba aa sɩ kɩ kyʋwalɩ ʋ taŋha nyuu tɩyaŋ daha. 2Ba gyɩ saa wɩɩkyʋwaldɩya rɛ a kaŋ bori dɩɩsɩ balɩya. Ba gyɩ aa yɩrɩ laasɩya lee hʋ ɩ aa mʋ gyʋʋ Dɩɩwelii rɛ. Doŋ nɛ fɩŋtɩŋdaaŋ hʋ abee teebʋl hʋ abee paanʋʋ hʋ ba aa kpa kɩ tɩya Wɩɩsɩ gyɩ we. 3Dɩɩsɩya hʋ mɛ ba gyɩ aa kaŋ patɩɩsa bori hʋ mɛ gyɩ feŋ nɛ Dɩɩweliye buloŋ Dɩɩwelii. 4Dɩɩsɩya no tɩyaŋ nɛ salma kogu hʋ tɩyaŋ ba gyɩ aa nyɔgɔ wɩsɩnaaŋ sʋwala aa sʋma a kɩ tɩya Wɩɩsɩ hʋ gyɩ sɩŋ. Daga hʋ aa yaa Wɩɩsɩ bee ʋ nala nyʋʋfalɩɩ hʋ magɩl mɛ gyɩ sɩŋ doŋ nɛ. Ba gyɩ kpaa salma rɛ a waalɩ tɔ daga no buloŋ. Salma viibiye hʋ gyɩ we daga no tɩyaŋ. Viibiye no tɩyaŋ nɛ ba gyɩ kpa paanʋʋ hʋ gyɩ aa lɩɩ wɩɩsɩbee ko tuu a we. Aarɔŋ daatɩgɩɩ hʋ gyɩ aa tɔsɔ mɛ fa we daga hʋ tɩyaŋ. Bʋtala hʋ balɩya tɩyaŋ Wɩɩsɩ fa aa sabɩ ʋ mɩrɩsɩ we mɛ fa we daga hʋ tɩyaŋ nɛ. 5Daga hʋ nyuu tɩyaŋ, ba gyɩ mɔɔ kɩna balɩya aa kɩɩ malɩkasɩ rɛ a sɩgɩ doŋ. Kɩna no rɛ gyɩ daga anɩɩ Wɩɩsɩ we lee hʋ tɩyaŋ nɛ. Ba gyɩ kaŋ ba kɩŋkanɩya rɛ a gyarɩ tɔ lee hʋ Wɩɩsɩ gyɩ aa kpa nala hʋ wɩbɔmɔ kɩ kyɛ ba. (Doŋ nɛ yaa lee hʋ aa we kɩmɔɔlɩya hʋ ba aa mɔɔ tʋtʋʋ). Amɛ lagɩlagɩ no, á bɩ sɩ wuwo basɩ wɩya no mʋ sɩya yʋga. 6Nyɛ rɛ ba gyɩ sɩgɩ wɩɩkyʋwaldɩya hʋ tɩya kɩna buloŋ. Wɩɩkyʋwal sɩlaala hʋ aa villi Laasɩya dɩya hʋ rɛ a kɩ tʋŋ ba tʋma. 7Amɛ wɩɩkyʋwal sɩlaala nɩhɩyawʋ hʋ dʋŋ nɛ gyɩ maga dɩ ʋ gyʋʋ sɩya dɩya hʋ. Ʋ mɛ gba, dɩgɩ dʋŋ nɛ ʋ aa gyʋʋ doŋ bɩna buloŋ. Ʋ aa kaŋ kyal lɛ gyʋʋ sʋla Wɩɩsɩ, ʋ tɩɩ wɩbɔmɔ abee nala hʋ buloŋ wɩbɔmɔ ba aa yaa aŋ bɩ gyɩma wɩya. 8Wɩya no buloŋ tɩyaŋ, Wɩɩsɩ Wiyesi Welii hʋ kyaasa daga anɩɩ ŋmanɩɩ hʋ ba aa tɩŋ kɩ gyʋʋ Dɩɩweliye buloŋ Dɩɩweliye hʋ ha bɩ suro, beewɩya laasɩya wɩɩkyʋwaldɩya hʋ ha we doŋ nɛ. 9Wɩya no buloŋ yaa wɩya á aa sɩ wuwo kpa á gyɩnaŋ dʋnɩya no mʋ magɩsɩ rɛ. Ba daga anɩɩ kɩna hʋ abee pʋsɩ hʋ nala aa kpa kɩ sʋla Wɩɩsɩ, ba bɩ sɩ wuwo leŋ dɩ nala hʋ aa lɩɩ wɩɩsʋlɩɩ hʋ tɩsɩ pʋllɩ, dɩ ba bɩ kaŋ wɩbɔŋ buloŋ Wɩɩsɩ sɩya tɩyaŋ. 10Beewɩya, kɩdiiliye abee kɩnyʋwalɩya abee bisiŋ pɩɩsɩɩ ŋmaŋsɩ dʋŋ nɛ wɩya no kɩ daga. Wɩya no buloŋ yaa wɩya hʋ á aa kaŋ á nosi abee á sɩya dʋŋ kɩ yaa rɛ. Ba sɩ we doŋ a mʋ pele saŋa hʋ Wɩɩsɩ bɩl aa sɩ biŋ wɩfalɩya. 11Amɛ lagɩlagɩ no, Krisita yaa wɩɩkyʋwal sɩlaala nɩhɩyawʋ rɛ. Wɩɩ hʋ ʋ aa kaŋ ko, ʋ rɛ weliye a te faafaa wɩya hʋ. Wɩɩkyʋwaldɩya hʋ tɩyaŋ mɛ ʋ aa tʋŋ ʋ tʋma, doŋ nɛ yaa lɩbal, a bɩ kaŋ bisiŋ, a weliye mɛ a te laa sɩya kɩŋ hʋ. Ʋ bɩ yaa wɩɩkyʋwaldɩya nihuwobisi aa saa. Ɛɛ daga anɩɩ ʋ paalɩ bɩ yaa dʋnɩya no kɩŋ. 12Saŋa hʋ Krisita aa gyʋʋ wɩɩkyʋwaldɩya hʋ, ʋ gyɩ mʋʋ gyʋʋ dɩɩsɩya hʋ rɛ dɩgɩ dʋŋ. Bʋʋna koo nɔbolli kyal daa ʋ gyɩ kaŋ gyʋʋ sʋla Wɩɩsɩ. Amɛ ʋ tɩɩ kyal lɛ ʋ gyɩ kaŋ gyʋʋ tuŋ á wɩbɔmɔ kyɩŋ, a laa ma ta a kaŋ kɩ mʋ maakyiye buloŋ. 13Faafaa hʋ tɩyaŋ, dɩ nal lɛ fa ko yaa wɩbɔŋ koo bisiŋ wɩɩ, ba aa kpa bʋʋŋ abee nɔboliye kyal lɛ a pɛ nɔpɛbiye ba aa fise tʋwɔl tɩyaŋ a mɩsɩ tɩɩna, a pɩɩsɩ ʋ wɩbɔmɔ koo ʋ bisiŋ ta. 14Dɩ wɩya no yayɩ rɛ wuwo pɩɩsɩ nala bisiŋ kɩ ta, ɛɛ daga anɩɩ Krisita kyal kɛ rɛ yaŋ sɩ wuwo pɩɩsɩ nala bisiŋ ta a te bʋʋna koo nʋsɩ kyal. Beewɩya Krisita fa bɩ kaŋ bisiŋ buloŋ. Wɩɩsɩ Wiyesi Welii hʋ aa we doŋ maakyiye buloŋ dee tɩyaŋ, ʋ kpaa ʋ tɩɩ mɩɩbol lɛ a sʋla Wɩɩsɩ á wɩya. Ʋ kyal hʋ rɛ sɩ wuwo sasɩ ŋmaŋtɔɔnɩ tɩŋɩɩ ta á hakɩllɩ tɩyaŋ, aŋ leŋ dɩ á wuwo kɩ tɩŋ Wɩɩsɩ hʋ aa weye. 15Wɩɩ no wɩya, Krisita tɩyaŋ nɛ Wɩɩsɩ tɩŋa a we nyʋʋfalɩɩ a tɩya ʋ nala. Wɩɩsɩ yaa gɛɛ rɛ dɩ nala hʋ buloŋ ʋ aa yɩra wuwo na kɩna hʋ ʋ aa baa ʋ sɩ kpa tɩya ba Wɩɩsɩbee tɩyaŋ. Kɩna no sɩ we doŋ a kaŋ kɩ mʋ maakyiye buloŋ. Wɩya no buloŋ aa wuwo ba yaa rɛ, beewɩya lagɩlagɩ no, Krisita sʋba rɛ a laa nihuwobisi wɩbɔmɔ ta, wɩbɔmɔ ba aa yaa saŋa hʋ ba fa aa tɩŋ laasɩya nyʋwa hʋ Wɩɩsɩ aa wee tɩya ʋ nala tɩyaŋ. 16Dɩ ɩ ko baa dɩ nal kyaŋ nɛ ɩ di, ɛɛ daga anɩɩ tɩɩna sʋba rɛ, beewɩya dɩ nal bɩ sʋba, ɩ bɩ sɩ wuwo di ʋ kyaŋ. 17Dɩ kɩŋ tɩɩna rɛ weye, nal hʋ ʋ aa baa ʋ sɩ di ʋ kyaŋ bɩ sɩ wuwo di kyaŋ hʋ, see dɩ kɩŋ hʋ tɩɩna sʋba. 18Ɛɛ rɛ tɩŋ Wɩɩsɩ gyɩ kpa kyal a we laasɩya nyʋwa hʋ mɛ. 19Wɩya hʋ buloŋ Wɩɩsɩ aa kyɛ dɩ ʋ nala kɩ tɩŋa, ba aa rɛ Moosi gyɩ laa sɩya heeli basɩ tɩya nala hʋ Mɩrɩsɩ hʋ ʋ aa saba tɩyaŋ. Ɛɛ hal tɩyaŋ ʋ yaŋ kpa nʋsɩ abee bʋʋna kyal, a guwosi nɩɩ tɩyaŋ, aŋ kpa paaponni bee pʋŋfɩyɛsɩ ba aa kaŋ vʋwa pɛ dɔmɔŋ, a yuu kyal hʋ, a mɩsɩ nala hʋ buloŋ abee teŋ hʋ tɩyaŋ ʋ aa sabɩ mɩrɩsɩ hʋ we. 20Aŋ basɩ tɩya nala hʋ a baa, "Kyal no rɛ Wɩɩsɩ kpa we nyʋwa hʋ ʋ aa biŋ tɩya ma dɩ ma kɩ tɩŋa." 21Ɛɛ rɛ ka Moosi bɩl yaa kyal hʋ a mɩsɩ wɩɩkyʋwaldɩya hʋ abee kɩna hʋ buloŋ ba aa kaŋ kɩ tʋŋ Wɩɩsɩ tʋma wɩɩkyʋwaldɩya hʋ tɩyaŋ mɛ. 22Wɩtɩɩ, Wɩɩsɩ mɩrɩsɩ hʋ buloŋ Moosi aa saba biŋ dɩ nala kɩ tɩŋa, ba daga anɩɩ kyal lɛ sɩ wuwo sasɩ wɩbɔŋ koo bisiŋ wɩɩ buloŋ ta. Dɩ kyal lɛ bɩ lɩya, wɩbɔmɔ kpakyɛyɩ mɛ bee we doŋ. 23Ɛɛwɩya, kɩna hʋ buloŋ ba aa kyesi Wɩɩsɩbee kɩna a marɩ, ʋ maga dɩ ba kpa pʋsɩ kyal lɛ a sasɩ ba bisiŋ ta. Amɛ kɩtɩɩma hʋ aa we Wɩɩsɩbee tɩyaŋ kɛ, ʋ maga dɩ ba kpa kɩŋ aa weliye te pʋsɩ kyal lɛ a lɩɩ wɩɩsʋlɩɩ a sasɩ ba bisiŋ ta. 24Beewɩya Krisita gyɩ bɩ gyʋʋ Wɩɩsɩ Liwelii hʋ nihuwobisi aa saa. Wɩɩsɩbee wɩɩkyʋwaldɩya rɛ ba gyɩ kyesi a saa dʋnɩya kɩŋ hʋ. Amɛ Wɩɩsɩbee tɩɩ rɛ Krisita gyʋʋ, a sɩŋ Wɩɩsɩ sɩya á wɩya, a sʋla ʋ kɩ tɩya ma. 25Bɩna buloŋ Gyuuma wɩɩkyʋwal sɩlaala nɩhɩyawʋ hʋ gyɩ aa kpa pʋna kyal lɛ gyʋʋ wɩɩkyʋwaldɩya hʋ dɩɩsɩya, a sʋla Wɩɩsɩ. Amɛ Krisita kɛ gyɩ bɩ ville kɩ gyʋʋ doŋ bɩna buloŋ, a kpa ʋ tɩɩ kɩ sʋla Wɩɩsɩ. 26Dɩ ʋ rɛ fa yaa gɛɛ, ʋ fa sɩ na tʋwara bɩna kɛ buloŋ a lɩɩ dʋnɩya lipiilii a kaŋ kɩ ko bee gyɩnaŋ. Amɛ ba aa sɩŋ maga nyɛ, dʋnɩya buloŋ tenii kpaga rɛ. Ɛɛ rɛ ʋ ko dɩgɩ dʋŋ, a kpa ʋ tɩɩ mɩɩbol a sʋla Wɩɩsɩ, a laa nala wɩbɔmɔ ta. 27Dɩgɩ dʋŋ nɛ nal buloŋ sɩ sʋba, ka dɩ gɛɛ hal tɩyaŋ Wɩɩsɩ di ʋ tɩɩna sarɩya. 28Ɛɛ tɩɩ rɛ ba kpʋ Krisita mɛ dɩgɩ dʋŋ dɩ ʋ wuwo laa nɩgyamaa wɩbɔmɔ ta. Ʋ sɩ bɩl mɩɩgɩ ko. Dɩ ʋ rɛ ko ko, ʋ bɩl bɩ sɩ laa nala wɩbɔmɔ amɛ nala hʋ aa yaa siri a gbala ʋ rɛ ʋ sɩ laa ta.


text: 1Amʋ Pooli wʋlʋ Wɛ na kuri dɩ DƖ tɩtɩ wʋbʋŋa sɩ a taa yɩ Zezi Krisi tɩntʋŋnʋ tɩn mʋ pʋpʋnɩ tɔnɔ kʋntʋ, yɩ d'ɩ ko-bu Timoti mʋ tɔgɩ o wəli-nɩ. D'ɩ pʋpʋnɩ sɩ d'ɩ pa abam balʋ na yɩ Wɛ kɔgɔ kʋm wʋ nɔɔna yɩ 'a zʋʋrɩ Korɛntɩ nɩ tɩn, kʋ wəli dɩ Wɛ nɔɔna maama balʋ na zʋʋrɩ Akayi tɩɩnɩ dɩm maama nɩ tɩn. 2D'ɩ Ko Wɛ dɩ d'ɩ Yuutu Zezi Krisi w'ʋ pa abam yazurə dɩ yu-yoŋo. 3Pa-na d'ɩ kɩ Wɛ le. Dɩntʋ mʋ yɩ d'ɩ Yuutu Zezi Krisi Ko, yɩ DƖ yɩ dɩbam Ko wʋlʋ na jɩgɩ dɩbam ŋwaŋa tɩn. DƖ maa yɩ Wɛ dɩlʋ na zəni nɔɔna sɩ ba bɩcara taa zurə maŋa maama tɩn. 4D'ɩ na wʋ yaara yalʋ maama wʋnɩ, dɩntʋ mʋ yəni DƖ pa d'ɩ bɩcara zurə, sɩ kʋ pa d'ɩ wanɩ d'ɩ zəni balʋ dɩ na wʋ yaara dwi maama wʋnɩ tɩn sɩ ba dɩ bɩcara taa zurə, nɩ Wɛ na zəni dɩbam dɩ te tɩn. 5Zezi Krisi na yaarɩ zanzan tɩn, dɩbam dɩ tɔgɩ d'ɩ na yaara yantʋ doŋ mʋ. D'ɩ nan na ŋwɩ dɩd-o tɩn, d'ɩ ta w'ʋ tɔgɩ d'ɩ na zənə Wɛ tee nɩ, nɩnɛɛnɩ DƖ na zəni Zezi Krisi lanyɩranɩ te tɩn. 6Kʋntʋ ŋwaanɩ, dɩbam na wʋ yaara wʋnɩ, kʋ yɩ sɩ kʋ zəni abam mʋ sɩ 'a bɩcara taa zurə, sɩ 'a daarɩ 'a ta'a tɔgɩ Wɛ cwəŋə lanyɩranɩ. Wɛ nan na pɛ dɩbam dɩ bɩcara zurə, kʋ yɩ sɩ abam dɩ na zənə yantʋ doŋ mʋ, sɩ 'a wanɩ 'a na dam 'a vɔ 'a wʋ 'a zɩgɩ kəŋkəŋ yaara yam wʋnɩ, nɩ dɩbam dɩ na nɛ yaara te tɩn. 7Kʋntʋ, dɩbam jɩgɩ tɩɩna dɩ abam, bɛŋwaanɩ d'ɩ ye nɩ, abam na tɔgɩ 'a na dɩbam yaara yam doŋ tɩn, 'a dɩ w'ʋ tɔgɩ 'a na zənə Wɛ tee nɩ. 8D'ɩ ko-biə-ba, d'ɩ lagɩ d'ɩ pa abam lwarɩ yaara yalʋ maama d'ɩ na nɛ Azi tɩɩnɩ dɩm nɩ tɩn mʋ. D'ɩ na nɛ cam dɩlʋ tɩn tiini dɩ dana dɩ dwe dɩbam, yɩ d'ɩ ya'a bʋŋɩ nɩ d'ɩ w'ʋ ga d'ɩ ŋwɩa. 9D'ɩ nan na zɩgɩ tʋʋnɩ yigə nɩ kʋntʋ tɩn, kʋ yɩ sɩ kʋ pa d'ɩ daa yɩ ta'a tɩɩgɩ d'ɩ tɩtɩ dam mʋ, sɩ d'ɩ daarɩ d'ɩ kɩ d'ɩ wʋ-dɩdʋa dɩ Wɛ dɩlʋ na jɩgɩ dam DƖ paɩ nɔɔna bi ba yagɩ tʋʋnɩ tɩn. 10Wɛ nan mʋ vrɩ dɩbam yaara yalʋ na cana nɩ tʋʋnɩ te tɩn wʋnɩ, yɩ DƖ ta w'ʋ vrɩ dɩbam kʋntʋ doŋ mʋ. D'ɩ maa jɩgɩ tɩɩna Wɛ tee nɩ, nɩ DƖ ta w'ʋ vrɩ dɩbam tʋʋnɩ jɩŋa nɩ. 11Abam nan w'ʋ zəni dɩbam dɩ 'a na w'ʋ loori Wɛ 'a pa dɩbam tɩn. Kʋntʋ, nɔɔna zanzan na loori Wɛ, kʋ pa d'ɩ na zənə, kʋ nan w'ʋ pa nɔɔna zanzan dɩ kɩ Wɛ le, dɩ DƖ na joŋi ba loro kʋm ba na loori dɩbam ŋwaanɩ tɩn. 12Dɩbam na jɩgɩ wʋpolo tɩn, kʋ yɩ sɩ d'ɩ ye d'ɩ bɩcarɩ nɩ, nɩ d'ɩ tɔgɩ cwəŋə dɩ wʋ-poŋo mʋ, dɩ d'ɩ na brɩ d'ɩ wʋ dɩ abam te tɩn. Kʋ nan yɩ Wɛ mʋ zəni dɩbam yɩ d'ɩ yɩ kʋntʋ. Kʋ daɩ dɩ nabiinə swan, kʋ yɩ Wɛ zaanɩ dɩm ŋwaanɩ mʋ d'ɩ tɔgɩ cwəŋə kʋntʋ doŋ nɔɔna maama yigə nɩ, kʋ na dwe dɩdɩ abam yigə nɩ. 13D'ɩ na pʋpʋnɩ kʋlʋ d'ɩ pa abam tɩn ba jɩgɩ wo-səgiru. 'A w'ʋ wanɩ 'a karɩmɩ yɩ 'a ni tɩ kuri. 14Abam nan ni dɩbam na kɩ kʋlʋ tɩn fɩnfɩɩn yɩranɩ mʋ. Amʋ nan jɩgɩ tɩɩna nɩ 'a w'ʋ ba 'a ni kʋ kuri fasɩ fasɩ, sɩ dɛ dɩm d'ɩ Yuutu Zezi Krisi na w'ʋ joori o ba tɩn, sɩ abam laan ta'a jɩgɩ wʋpolo dɩbam ŋwaanɩ, nɩ dɩbam dɩ na jɩgɩ wʋpolo dɩ abam te tɩn. 15- 16Amʋ na tiini a jɩgɩ abam cɩga kʋntʋ tɩn, a ya dɛ yigə a bʋŋɩ sɩ a ba abam te mʋ, sɩ a daarɩ a kɛ a vu Masɩdʋanɩ, sɩ a na zɩgɩ da a maa joorə, sɩ a daa ta tɔgɩ 'a te, sɩ kʋ pa 'a na zənə kuni bɩle. Kʋntʋ 'a laan ya w'ʋ wanɩ 'a wəli-nɩ sɩ a kɛ a vu Zude. 17Amʋ na bʋŋɩ sɩ a ba yɩ a wʋ wanɩ a na cwəŋə tɩn, 'a paɩ sɩ amʋ yɩ niə yale yale tu mʋ na? Amʋ na yəni a bʋŋɩ sɩ a kɩ kəm dɩlʋ tɩn, 'a paɩ sɩ kʋ yɩ amʋ tɩtɩ yɩranɩ zənə ŋwaanɩ mʋ na? Abam bʋŋɩ nɩ amʋ yɩ wʋlʋ na yəni o wɩ 'ɛɛn' yɩ o joori o wɩ 'aye' tɩn mʋ na? 18Wɛ nan yɩ cɩga tu yɩ DƖ ye nɩ dɩbam na tɛ kʋlʋ d'ɩ brɩ abam tɩn daɩ niə yale, nɩnɛɛnɩ 'ɛɛn' dɩ 'awo' na gwaanɩ daanɩ te tɩn. 19Dɩbam nan na brɩ abam Wɛ cɩga kam te tɩn, amʋ dɩ Silivɛn dɩ Timoti pɛ 'a lwarɩ Zezi Krisi wʋlʋ na yɩ Wɛ Bu wʋm tɩn na yɩ te. Wʋntʋ daɩ niə yale yale tu. Wʋntʋ nan mʋ yɩ wʋlʋ na wɩ 'ɛɛn' yɩranɩ tɩn. 20Zezi na wɩ 'ɛɛn' tɩn, d'ɩ maŋɩ sɩ d'ɩ lwarɩ nɩ Wɛ na goni ni sɩ DƖ kɩ kʋlʋ maama DƖ pa dɩbam tɩn yɩ cɩga mʋ. Kʋntʋ ŋwaanɩ mʋ, d'ɩ na yəni d'ɩ warɩ Wɛ, d'ɩ tɔgɩ Zezi Krisi ŋwaanɩ d'ɩ wɩ "Amina", sɩ kʋ pa Wɛ taa jɩgɩ zulə dɩbam tee nɩ. 21Kʋ yɩ Wɛ mʋ paɩ dɩbam dɩ abam maama zɩgɩ kəŋkəŋ Zezi Krisi tɔgɩm dɩm wʋnɩ. Kʋ ta yɩ dɩntʋ mʋ kuri dɩbam sɩ d'ɩ ta'a yɩ DƖ tɩntʋŋna. 22Wɛ ma kɩ DƖ Joro kʋm d'ɩ bɩcara nɩ sɩ kʋ brɩ nɩ d'ɩ yɩ DƖ nɔɔna. DƖ Joro kʋm ma pa d'ɩ da yigə d'ɩ lwarɩ nɩ d'ɩ laan w'ʋ ba d'ɩ na Wɛ wo-laarʋ tɩlʋ maama DƖ na tiŋi dɩbam ŋwaanɩ tɩn. 23Wɛ mʋ yɩ amʋ maana tu. Amʋ na tɛ kʋlʋ tɩn na yɩ vwan, sɩ DƖ gʋ-nɩ. Amʋ na joori a ləni a wʋbʋŋa sɩ a daa yɩ ba abam te Korɛntɩ nɩ tɩn, kʋ yɩ sɩ a yɩ ba a pa 'a daa na wʋ-cɔgɔ mʋ. 24Kʋ nan daɩ nɩ dɩbam yɩ balʋ na w'ʋ fɩn abam dɩ 'a na maŋɩ sɩ 'a kɩ 'a wʋ-dɩdʋa dɩ Wɛ te tɩn, bɛŋwaanɩ abam maŋɩ 'a sɛ-DƖ dɩ pu-dɩa. D'ɩ nan yɩ balʋ na w'ʋ wəli dɩ abam d'ɩ tʋŋɩ, sɩ 'a ta'a jɩgɩ wʋpolo Wɛ ŋwaanɩ tɩn mʋ.


text: 1Mɔɔ mɩŋŋa Pol ɩ ci naa do ba, Woso ɩ mɔɔ bɔ ʋ, kʋ mɔɔ n yɩ Krista Yeezuu zibəəzaa, kʋ m mɩsɩrbaa kʋ Woso a ler bɔ, wɔɔ n'a yɩm Krista Yeezuu nɔ ʋ bɩ pa da. 2Ci bɩ ba mɔɔ nawʋrɛ ɩbɩɩ ma, Timote, mɔɔ nyɩ n'ɩbɩɩ m, m n'ɩ ŋʋam, a yɛ mɔɔ nawʋrɛ kʋ Zɩ Woso, kan wɔɔ Zuuba Krista Yeezuu kɩ n barka, kan cicirzɛrɛ kɩ, kan laafɩɩ kɩ ka ɩ ʋ. 3Mɔɔ ɩ yaa dam Woso m barka, a zi mɔɔ n'a bam kan noom hu kɩ, amba mɔɔ yaabɔɔ zu ʋ bɩ m. Sinuu ʋ kan gunuu ʋ kɩ mɔɔ yaadarɛ nɔ ʋ haay, mɔɔ ɩ yaa darɛ ɩbɩɩ tɔ ma, m n'a barka darɛ. 4Nyi k'ɩbɩɩ ka bɩ tɔ ɩ mɔɔ nɔ ʋ, mɔɔ n'a ŋʋam paan••• kʋ m m ya, m ɩ yɩ, kʋ m heer n nyɔɔ gʋta. 5Sɩra k'ɩbɩɩ ka denter bɩ, a tɔ ɩ mɔɔ nɔ ʋ, ɩbɩɩ yaabalʋ Loyis ɩ nyɩnta sɩrakarɛ bɩ do m, ɩ da Enis nyɩntam sɔ. Bɩ, mɔɔ dɔ mɔɔ ʋ, ɩbɩɩ ta sɩrakarɛ bɩ do m sɔ. 6Naa minto m, mɔɔ nɩ m ya, m n'a hɩrɛ ɩbɩɩ m, m ʋ, ganwʋrɛ kʋ Woso a ka ɩ ʋ k'ɩ zi ba m, mɔɔ nɩ m wɔ ka ɩbɩɩ ra ɩbɩɩ n a yɩ bɩ, zi ba m. 7Bala, Ɛspri kʋ Woso a ka wɔɔ ʋ bɩ bɩr wɔɔ dam nyibəə ma y, bɩ, paŋŋa kan ŋʋarɛ kɩ, daamɩŋŋama kɩ an n'a kam wɔɔ ʋ. 8Naa tɔ ma bɩ, ɩ bɩ nyannɩ zɛ wɔɔ Zuuba kasɛtɩ karɛ ma y, ɩ bɩ nyannɩ zɛ mɔɔ tɔ ma kʋ mɔɔ nɩ lɔnnɔcɛ ʋ a tɔ ma bɩ minto sɔ y. Bɩ, yo Woso paŋŋa ma, ɩ yɛ fɩr ma lemim nyɩnta bɩ tɔ ma am mɔɔ hɔ bɩ m. 9Woso mɩŋŋa ɩ wɔɔ yɔ, wɔɔ bir a ʋ, kʋ wɔɔ n yɩ a gʋɔɔ. A n naa ba, wɔɔ zibəəro mɩŋŋɔɔ tɔ ma y, a mɩŋŋa hɔɔnhɔ kan barka k'a n'a kam bɩ kɩ tɔ ma m. Barka bɩ do ka a ʋ wɔɔ ʋ, Krista Yeezuu nɔ ʋ, bɩ ma bɩ, durnya n a sɩŋŋɩda ba y. 10Bɩ kɛɛrɛ naa, wɔɔ bʋmbɔrɛzaa Krista Yeezuu k'a bʋr bɩ, barka bɩ do a hɩnka garga ra. Bala, a zɛ paŋŋa zaar ba, an mɩsɩrbaa k'a nyarɛ ba ʋ hɩnka lemim nyɩnta bɩ m. 11Lemim nyɩnta bɩ do padarɛ tɔ ma m, Woso n mɔɔ bɔ ʋ, kʋ m yɩ a padarɛzaa, kristazibəəzaa, a hɔdɩndarɛzaa. 12Bɩ tɔ ma m, mɔɔ nɩ fɩr naa yɩm, bɩ fɩr bɩ yɩrɛ nyannɩ ba mɔɔ nɩ y, bala, gʋaa kʋ mɔɔ sɩra ka ʋ bɩ, mɔɔ bɩ zaa dɔ mɩŋŋa, bɩ mɔɔ heer kookoo sɔ, m a dɔ m ʋ, a ɩ paŋŋa m k'a dɔ hɔ k'a a da mɔɔ wɔ ʋ bɩ ma, k'an ta an a zɛrɛ hinni ku. 13Yo sɩra meerbaarɔ kʋ mɔɔ ŋ ba kan ɩ kɩ rɔ wɔɔ ma, ɩ jɩm sɩrakarɛ kan ŋʋarɛ kʋ wɔɔ n ta ŋ nɩ Krista Yeezuu nɔ ʋ bɩ nɔ ʋ kɔɔkɔɔ. 14Dɔ hɔdɩndarɛ mɩŋŋa kʋ n y'a da ɩ wɔ ʋ bɩ ma, ɩ dɔ ma Sɛnt-Ɛspri paŋŋa k'a nɩ kan wɔɔ kɩ bɩ m. 15Ɩbɩɩ dɔ ɩ ʋ, kristagʋɔɔ kʋ ŋ nɩ Azii kʋ b'ʋ rɔ wɔɔ haay a bɔ mɔɔ ʋ, Fizɛl kan Hɛrmozɛnnɩ kɩ yɩ ŋ barla sɔ. 16A yɛ mɔɔ nawʋm kʋ Woso n'a cicirzɛrɛ kərgu Onezifɔɔr hargʋɔɔ ra, bala, a tɩr mɔɔ heer ba kookoo dɔmɩm niŋŋoo ʋ, nyannɩ n a nyasʋ mɔɔ dure bɩ tɔ ma y. 17Bala, bʋr k'a ʋ Rɔm ʋ naa ʋ bɩ, a a ka mɔɔ bɩncɛ ma paan•••, an aa mɔɔ yɩ. 18A yɛ mɔɔ nawʋm kʋ Zuuba n a ka, k'an Woso ba mɩŋŋa yɩ, Zuuba mɩŋŋa zɛrɛ hinni ʋ. Ɩbɩɩ dɔ mɩŋŋa sɔ ɩ ʋ, nyɩnta kʋ mɔɔ ʋ Efɛɛzɩ ʋ bɩ, a a da mɔɔ han gʋta.


text: 1Ḿpʋ́ɣʋ́ Falisanaa na Satusee nyə́ma pa kɔma Yesu kiŋ na pá tɔmɩ-ɩ sɩ: La piti təmlɛ natəlɩ na pə́ hʋ́lɩ́ sɩ nyá toŋ lɩɩna Ɩsɔ kiŋ. Pa kuukaɣa Yesu nɔɣɔ kɛ kʋkuu kɛ́. 2Tənaɣa Yesu cɔ-wɛ sɩ: Ilim ɩ́ kɔma tʋɣʋ na ɩsɔtʋlʋŋasɩ sɛɛwa, ɩ́ tɔŋ sɩ: Cele ɩsɔtaa ká cɛ tənaŋŋ. 3Na ye tanaŋ təhulu kɛ́ pə sɛɛwa na pə́ wɛ təsutii, ɩ́ tɔŋ sɩ Tɛʋ ká kɔɔ saŋa. Mpi tɔ, ɩsɔtɔnʋɣʋ sɛɛwa na pə́ wɛ səkpɛtʋɣʋ. Pə lapa ɩsəna na ɩ́ nyəŋ mpi mpi pə lakɩ ɩsɔtɔnʋɣʋ taa tɔ, na ɩɩ nyəŋ mpi pə lakɩ kʋyɛɛŋ ɩnɛ ɩ taa tɔ. 4Kʋfalaŋ yəlaa asaɣaa mpa paa tɛŋ Ɩsɔ na pa taa tɔ pa pɛɛkəɣɩ sɩ pá la-wɛɣɛ piti təmlɛ. Ama pa kaa na piti təmlɛ natəlɩ se. Ye pə taɣa Yonaasɩ nyəntɛ. Ɩ yɔɣɔta mpʋ, ɩlɛna ɩ́ yele-wɛ na ɩ́ tɛɛ. 5Yesu ɩfalaa kɔma na pá tɛsɩ lʋm kʋteŋ lɛŋkʋ tɔɔ, ɩlɛna pá sɔɔ potopotonaa kpaɣaʋ. 6Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tɔma-wɛ sɩ: Ɩ́ la laakalɩ na Falisanaa na Satusee nyə́ma pa kʋkʋsʋm. 7Ɩlɛna Yesu ɩfalaa sʋʋ təmaɣa tɔm sɩ: Tə ta kpaɣa potopotonaa tɔɣɔ ɩ yɔɣɔtəɣɩ mpʋ. 8Yesu nɩɩ nti pa tɔŋna yɔɣɔtʋɣʋ kɛ mpʋ tɔ, ɩlɛna ɩ́ pɔɔsɩ-wɛ sɩ: Pepe tɔɔ kɛ́ ɩ́ tɔŋ sɩ ɩ́ fɛɩna potopotonaa tɔ pə tɔɔ? Ama ɩ́ ta tɛ Ɩsɔ na mə taa na pə tɔɔ yoo. 9Haləna saŋa ɩ́ tá cɛkəna kɛlɛ? Ɩ́ tá tɔɔsɩ potopotonaa kakpasɩ wei ma faɣaa na apalʋnyɔɔŋ iyisi kakpasɩ tɔɣɔ tɔ ɩ tɔɔ? Na tɔkʋŋ ɩsəna pə kpisaa na ɩ́ kpaɣa tɔ, ɩ́ sɔɔ ɩ́lɛ́ ɩ nyʋɣʋ na? 10Na ɩ́ ta tɔɔsɩ tɔtɔɣɔ potopotonaa naatosompɔɣɔlaɣa wei ma faɣaa na apalʋnyɔɔŋ iyisi liɣiti (4000) tɔɣɔ tɔ ɩ́lɛ́ ɩ tɔɔ? Na tɔkʋŋ ɩsəna pə kpisaa na ɩ́ kpaɣa tɔ, ɩ́ sɔɔ ɩ́lɛ́ ɩ nyʋɣʋ na? 11Ɩsənaɣa pə lapa na ɩ́ ta cɛkəna sɩ pə taɣa potopotonaa tɔm kɛ ma yɔɣɔtəɣɩ? Ɩ́ taa yele na Falisanaa na Satusee nyə́ma kʋkʋsʋm sʋʋ-mɛ. 12Waatʋ ɩnəɣɩ Yesu ɩfalaa cɛkənaa sɩ pə taɣa kʋkʋsʋm maɣamaɣa tɔm kɛ Yesu yɔɣɔtaɣa. Ama Falisanaa na Satusee nyə́ma pa kʋsɛɣɛsətʋ kɛ ɩ tɔŋ. 13Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu pola Sesalee Filipʋ tɛtʋ taa kɛ́ tiili. Ɩlɛna ɩ́ pɔɔsɩ ɩ ɩfalaa sɩ: Yəlaa tɔŋ sɩ Yʋlʋ Pəyaɣa má ma kɛ́ awe? 14Ḿpʋ́ɣʋ́ pɛlɛ sɩ: Pa tɔŋ sɩ n kɛ́ Lʋm Sɔlʋ Yohaanɩ. Lɛlaa sɩ Ilii kɛ́, na lɛlaa sɩ n kɛ́ Selemii yaa Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa taa nɔɣɔlʋ. 15Tənaɣa Yesu pɔɔsa-wɛ sɩ: Na mɛ se, mə hʋʋkɩ sɩ ma kɛ́ awe? 16Ḿpʋ́ɣʋ́ Simɔŋ nɔɣɔ təkpaʋ sɩ: N kɛ́ Ɩsɔ weesuɣu tʋ Pəyalʋ Mesii. 17Tənaɣa Yesu tɔma-ɩ sɩ: Yohaanɩ pəyaɣa Simɔŋ, n nɩɩ leleŋ kɛ́. Mpi tɔ, pə taɣa yʋlʋ cəpəna-ŋ tampana anɛ. Ama ma Caa wei ɩ wɛ ɩsɔtaa tɔɣɔ. 18Na má, má heeliɣi-ŋ təfoo sɩ nyá hətɛ yɔɣɔtəɣɩ sɩ, Pəlɛ, na pəlɛ nyá nyá tɔɔ kɛ́ maa sɩɩ ma yəlaa kpekəle. Na səm kaa pəsɩ na pə la-wɛɣɛ pʋlʋ cəcəka. 19Maa cɛlɛ-ŋ ɩsɔtaa Kawulaɣa saafʋnaa. Na mpi n kaa ha mpaaʋ kɛ atɛ cənɛ tɔ, pə kaa na mpaaʋ kɛ ɩsɔtaa. Na mpi n ká ha mpaaʋ kɛ atɛ cənɛ tɔ, pɩɩ hiki mpaaʋ kɛ ɩsɔtaa. 20Ɩlɛna Yesu kpaalɩ ɩ ɩfalaa sɩ: Ɩ́ taa heeli nɔɣɔlʋ sɩ ma kɛ́ Mesii. 21Pə kpaɣaʋ waatʋ ɩnɩ tɔɣɔ Yesu sʋʋ ɩ ɩfalaa kɛ heeluɣu təfoo sɩ: Pə wɛɛ sɩ má polo Yosalɛm na nyʋɣʋ nyə́ma na kɔtəlaa sɔsaa na Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlaa pá tʋ-m kʋnyɔŋ kɛ tənaɣa sɔsɔm. Paa kʋ-m, na maa fe pə kʋyɛɛŋ tooso wule. 22Ḿpʋ́ɣʋ́ Piyɛɛ yaa Yesu na ɩ́ lɩɩna kpeeŋa na ɩ́ təkɩ-ɩ-tɩ, sɩ: Aaɩ Tacaa, Ɩsɔ ɩ́ taa yele na təlɛ tə́ kɔɔ. 23Tənaɣa Yesu pəsaa təkpɛʋ na ɩ́ tɔ Piyɛɛ sɩ: Satanɩ tɛɛ ma tɔɔ. Ɩsaɣatʋ taa kɛ́ n caa n tusi-m. Nyá hʋwɛɛ ta kɛ Ɩsɔ nyəna, yəlaa nyəna kɛ́. 24Pəlɛ pə waalɩ, ɩlɛna Yesu pəsəna ɩ ɩfalaa tɔɔ sɩ: Ye wei ɩ caa sɩ ɩ́ təŋɩ-m pʋntʋ ɩ́ la ɩ təɣɩ awusa na ɩ́ səɣəlɩ ɩ səm tesika na ɩ́ təŋəɣəna-m. 25Pə taɣa pʋlʋ, ye wei ɩ́ pɛɛkəɣɩ ɩ weesuɣu təcututu ɩ tɛŋna səpʋ. Ama wei ɩ́ lapa ɩ təɣɩ awusa kɛ ma tɔɔ, pʋntʋ ká hikina weesuɣu. 26Ye yʋlʋ pəsaa na ɩ́ hiki antulinya nyəm təna ɩlɛna ɩnɩ ɩ sɩ, ɩ kawaaɣa ntɛ́ we? Pʋlʋpʋ wɛɛ mpi yʋlʋ ká kpaɣa na ɩ́ laɣasəna ɩ weesuɣu tɔ? 27Mpi tɔ Yʋlʋ Pəyaɣa má, maa kpaɣa ma Caa teeli na má na ma ɩsɔtaa tillaa tə kɔɔ na má fɛlɩ paa wei kɛ́ ɩsəna ɩ kʋlapʋtʋ wɛɛ tɔ. 28Tampana kɛ ma heeliɣi-mɛ yoo maa cɛsəɣɩ, mpa pa wɛ cənɛ tɔ pa taa lɛlaa ká ná Yʋlʋ Pəyaɣa má na má kɔŋ ɩsɩɩ wulaʋ sɔsɔ na pə́cɔ́ pá sɩ.


text: 1Maa Simon Pita na ɩ a Yesu Kɩrɩsɩto gbãgbaa nɩ a wʋ nɩtʋ̃nãa lɛ sɛɛrɛ a gãn nyã kʋrɔ a yɩn na tu a sɩ Nãaŋmɩn yeltorsɩ pɔ, nɩ a sɩ Fafaara Yesu Kɩrɩsɩto na yɩ nyɛ a sɔɔfʋ 'lɔ na kpɛ̃mɛ a sɩ kaar. 2Wɩ̃ɛfʋ nɩ nyã'maar a dɔɔlɔ yɩ taa tu a bɔ̃ɔfʋ yɩn bɔ̃ɔ Nãaŋmɩn nɩ a sɩ Soro Yesu. 3A Wʋ kpɛ̃ɔ lɛ wʋ kʋn sɩ bon jaa sɩn bʋɔrɔ a nyɛvʋr nyã jũu nɩ Nãaŋmɩn puor vɩla tu a sɩ bɔ̃ɔfʋ sɩn bɔ̃ɔ a 'lɔ na bʋɔl sɩ, nɩ a wʋ mɩ̃ɛ tɩɩr nɩ a wʋ maal vɩla. 4Tu anyãna pɔ lɛ wʋ kʋn sɩ a bon na bɛrma nɩ a bʋ̃sʋ̃n wʋn tɩr a nɛɛ ɩka, a tu a pɔ, ka yɩn pʋɔ a befʋ 'lɔ na ba sɔ̃ɔnɔ̃ ɛ, na yɩ jo yi a wɛr nyã a yelbier vɔlaa na sɔ̃ɔ. 5A anyãna jũu, yɩ mɔ̃ na yɩ de vɩla maalfʋ pʋɔ a yɩ sɔɔfʋ pɔ, na yɩ de bɔ̃ɔfʋ mɩ pʋɔ a vɩla maalfʋ pɔ, 6ka a mɩ̃ɛ nyɔɔfʋ mɩ pʋɔ a vɩla maalfʋ pɔ, ka a nɩbir mʋɔfʋ pʋɔ a mɩ̃ɛ nyɔɔfʋ pɔ, ka a Nãaŋmɩn puor vɩla pʋɔ a nɩbir mʋɔfʋ pɔ, 7ka a yɛɛr maal vɩla pʋɔ a Nãaŋmɩn puor vɩla pɔ, na yɩ de nʋ̃fʋ pʋɔ a yɛɛr maal vɩla pɔ. 8Bojũu ala ɩ yɩ tara naa anyãna a jaa ka a pʋɔrɔ 'yɔ̃ɔnɔ̃, an sʋ̃ʋ yɩ naa ka yɩ kʋ̃ tara yãan na yaa tʋ̃ɔnɔ̃ wɔ̃nɔ̃ wɔ̃mɔ̃ a bɔ̃ɔfʋ yɩn bɔ̃ɔ a sɩ Soro Yesu Kɩrɩsɩto ɛ. 9Tɩchɛ ala ɩ nɩrɛ baa tara a anyãna ɛ, waa nyɛrɛ ɛ, na wʋ ɩ jɔ̃ɔ, na wʋ ĩin ɩka Nãaŋmɩn pɛɛn a wʋ kõro jaa yeldɛbɛ bar. 10A lɛ jũu n yɛɛr, yɩ ba gbɛr ka a yɩ bʋɔlfʋ nɩ a yɩ chɛl irfʋ ɩ yelmɩ̃ɛ. Ala ɩ yɩn maala a anyãna, yaa be jaa na wa lo ɛ. 11Ka a sɔr yuo kʋ yɩ a yɩ kpɛ a sɩ Soro nɩ a Fafaara Yesu Kɩrɩsɩto nãalʋ̃ʋ na ba tara baarfʋ pɔ. 12A lɛ ɩn ma jɛɔ yɩ naa a yelsɩ anyãna, yɩ gba na bɔ̃ɔ yaa ka yɩ ba gbɛr ara a yelmɩ̃ɛ yɩn tara pɔ. 13A tara na sɔr ka n jɛɔ a yɩ tɩɛr ɩn chɛnɛ vʋrɔ a ɩ̃gãn vaar pɔ, 14bojũu n bɔ̃ɔn naa ɩka a kʋ̃ lɛ kor ɛ tɩchɛ ka n kpi ɛ, nɩtãa lɛ a sɩ Soro Yesu Kɩrɩsɩto na man kʋ ma. 15Ɩn ɩ naa lɛ jaa ɩn na tʋ̃ɔ, maa wa sɔɔ kpi, tɩ ka yɩ ma chɛnɛ tʋ̃ɔ tɩɛrɛ a yelsɩ anyãna. 16A ba ɩ fuol nɩ yɛ̃ 'yɛr lɛ sɩ de 'yɛr kʋ yɩ a kpɛ̃ɔ nɩ a sɩ Soro Yesu Kɩrɩsɩto waa ɛ, tɩchɛ sɩn mɩ̃ɛ lɛ nyɛ a wʋ kpɛ̃ɛ nɩ nɩbir. 17Wʋ nyɛn 'yɔ̃ɔfʋ nɩ tɩɩr yi a Sãa Nãaŋmɩn sɛ̃ lɛ a kɔkɔr na yi a tɩɩr jikpɛ̃ɛ jie wa a wʋ sɛ̃ 'yɛrɛ, "Nyã lɛ ɩ a n Bie 'lɔ ɩn nʋ̃, a wʋ yele pɛl naa n pʋɔ." 18Sɩn mɩ̃ɛ wõn a kɔkɔr nyãna na yi a saaju wa, an ɩ sɩn nɩ 'lɔ jaa lɛ dɔ̃ɔ be a tɔ̃chɛchɛ par. 19Sɩn lɛ tara a Nãaŋmɩn 'yɛ'yɛrbɛ na dɔ̃ɔ be be 'yɛr na chaar, yɩ yuo toor chɛlɛ a 'yɛr. A kaara naa fɩka chãa na chaara libe pɔ, tɩ tãn a wɛr na chaar ka a bivɩɛ ŋmɛrbir pur 'yɔ̃ɔ a yɩ nyãn pɔ. 20A yelkpɛ̃ɛ lɛ ɩka, yɩ bɔ̃ɔ a par ɩka Nãaŋmɩn 'yɛ'yɛrɛ jaa kʋ̃ tʋ̃ɔ de a wʋ yɛ̃ wiil a ala na sɛb a Nãaŋmɩn gãn pɔ par ɛ. 21Bojũu nɩrɛ maa kpu 'yɛr a Nãaŋmɩn 'yɛr ɛ, tɩchɛ nɩrɛ ma 'yɛr a lɛ na yi a Nãaŋmɩn sɛ̃, an ɩ a wʋ Sɩɛ lɛ tara ba.


text: 1Ncɩnaaʋ bɩ, nka n'ɩbɩɩ nɩ, ɩbɩɩ k'ɩ n'ɩ gʋɔɔ dʋdɔ yarlɛ? Ɩbɩɩ bɩ gumə yɩrɛ y, gʋɔɔ dʋdɔ k'ɩbɩɩ n'a yarm bɩ, ɩ mɩŋŋa dʋdɔ ɩ n'a yarm, bala, ɩbɩɩ yɩ ŋ dʋdɔ yarm, b'ɩbɩɩ ɩ zi kʋ ŋ n'a bam bɩ bam sɔ. 2Wɔɔ dɔ denter m, ʋ ʋ, gʋɔɔ kʋ ŋ nɩ minno nɔɔn duro bam nɔ wɔɔ, Woso yɩm dʋdɔ yarm sɩra m, amba ŋ zibəə bʋnyaa b'a ga m bɩ m. 3Ɩbɩɩ k'ɩ nɩ gʋɔɔ kʋ ŋ nɩ minno nɔɔn duro bam nɔ wɔɔ dʋdɔ yarm bɩ, b'ɩbɩɩ y'a barɛ, am ŋ hɔ bɩ m bɩ, ɩ hɔɔn ɩbɩɩ da ɩ ʋ, ɩ bɔm lɛm Woso dʋdɔyarlɛ bɩ nɔ ʋ ra? 4Gɛɛ, ɩbɩɩ bɩr dɩgam Woso ŋʋarɛ gʋta k'an ta m ɩbɩɩ minto, an nɩ bʋrlɛ a ma, k'a mɩŋŋa ba ɩbɩɩ m bɩ ma hɔsɩ ra? Ɩbɩɩ n a dɔ ɩ ʋ, a ba k'a nawʋrɛ ɩbɩɩ m mɩŋŋa bɩ, a hɩ a ʋ, k'ɩbɩɩ m toore yɩ, ɩ ɩ bɔ ɩ taam la? 5B'ɩbɩɩ da bɩr bɔŋ ʋ y, ɩ lɛ baa k'ɩ ɩ bɔ ɩ taam y, bɩ, a ba k'ɩbɩɩ n nawʋrɛ ncɩnaaʋ naa, hʋnhʋrlɛ gʋta ɩbɩɩ n'a bankarɛ ɩ minto, dɔmɩm kʋ Woso n n'a heerbusu hɩnkaŋ ʋ, an dʋdɔ ka kan sɩra kɩ bɩ nɔ ʋ. 6Hinni bɩ do ʋ bɩ, a gʋaa biyəə zibəə nyɔɔdʋ kaŋ ʋ, amba a a ga m bɩ m. 7Gʋɔɔ kʋ ŋ n'a tɔŋ ʋ, k'a mɩŋŋa ba tee•••, ka Woso nɔ yɩ, ŋn'a kam Woso lɛbɔʋrɛ ma, kan a daʋrɛ kɩ ma, kan mɩsɩrbaa k'a bɩr a zaar bam kɩ ma rɔ wɔɔ, Woso mɩsɩrbaa k'a nyarɛ ba ʋ karɛ ŋ ʋ. 8Bɩ, kʋ gʋɔɔ kʋ ŋ nɩ bɩsɩ kam Woso ma, ŋ bɩr zum sɩra ʋ y, ŋn'a bʋnyaa bam nɔ wɔɔ nɩ, Woso y'a nɔmaa kan a heerbusu kɩ hɩnkarɛ ŋ nɩ. 9Kʋsɩ kan fɩr kɩ gʋɔɔ kʋ ŋ n'a bʋnyaa bam nɔ wɔɔ yɩm, zɩɩfʋrɔ n nɩ lɛɛ kam, do vantɔɔ wɔɔ n a nya ŋ ʋ. 10Bɩ, Woso lɛbɔʋrɛ, daʋrɛ, kan laafɩɩ kɩ kam gʋaa haay k'a n'a mɩŋŋa bam b'ʋ, zɩɩfʋrɔ n nɩ lɛɛ kam, do vantɔɔ wɔɔ n a nya ŋ ʋ. 11Bala, Woso bɩr gʋɔɔ jirə bɔrɛ y. 12Gʋɔɔ kʋ ŋ nɩ mimbʋnyaa bam, ŋ n Moyiisi lɛrɔ wɔɔ dɔ rɔ wɔɔ, ŋ gɩngam sɔ, bɩ Moyiisi lɛrɔ bɛɛ n nɩ nyɩntarɛ ŋ dʋdɔ karɛ zaa y, bɩ gʋɔɔ kʋ ŋ lɛrɔ wɔɔ dɔ, ŋn'a gu ŋn'ɩ mimbʋnyaa bam nɔ wɔɔ, lɛrɔ wɔɔ n nɩ nyɩntarɛ ŋ dʋdɔ karɛ zaa. 13Bala, gʋɔɔ kʋ ŋ n'a tʋr kam lɛrɔ wɔɔ ma bala rɔ wɔɔ bɛɛ m tɩrga Woso mɩm ʋ y, gʋɔɔ kʋ ŋ nɩ zure ŋ ʋ rɔ wɔɔ m. 14A a da ma, gʋɔɔ kʋ zɩɩfʋrɔ bɛɛ nɩ ŋ mɩ y, ŋ n Moyiisi lɛrɔ wɔɔ dɔ rɔ wɔɔ, nɔɔ m hɔ kʋ lɛrɔ wɔɔ n'a hɩm bɩ ba, bɩ ŋ n a dɔ y. A ba kʋ ŋ nawʋrɛ ncɩnaaʋ bɩ ŋ n lɛrɔ wɔɔ dɔ bɩ, naa y'a hɩnkarɛ a ʋ, ŋ lɛ cɩnta a mɩŋŋɔɔ m. 15Ncɩnaaʋ bɩ, ŋ y'a hɩnkarɛ ŋ ʋ, hɔ kʋ lɛrɔ wɔɔ lɛ n taa bɩ, n y'a gʋrsɩra ba a heer ʋ, ŋ heer ɩ kasɛtɩ kam, kan ba ŋ mɩŋŋɔɔ tɩr a dɔ ŋ ʋ, a mɩŋŋa ba gɛɛ a bʋnyaa ba bɩ kɩ. 16Nyɩnta a nawʋrɛ ncɩnaaʋ dʋdɔkarɛ hinni ʋ, amba lemim nyɩnta kʋ mɔɔ n'a pa dam bɩ n'a hɩm bɩ m, Woso zaa kam Krista Yeezuu ʋ k'an hɔ haay k'a nyaakʋm da gʋɔɔ heer ʋ bɩ dʋdɔ ka. 17Ɩbɩɩ k'ɩ n'a hɩrɛ ɩ ma zɩɩfʋ, ɩ nɩ yom lɛrɔ wɔɔ ma, ɩ n'ɩ lɛ bɔrɛ ɩ mɩŋŋa ʋ, ɩ ʋ, ɩ Woso dɔ, 18ɩbɩɩ k'ɩ hɔɔnhɔ dɔ, lɛrɔ wɔɔ tɔ ma bɩ, ɩbɩɩ hɔ k'a ga barɛ m bɩ dɔ ɩ bɔ kʋ la m. 19Ɩbɩɩ y'ɩ hɔɔn darɛ ɩ ʋ, zaa hɩnka bʋʋrɔ m zaa n'ɩbɩɩ m, ɩ nɩ lɛɛ gum monsigəzannɔ m, 20ɩ ʋ, bahɔdonno dʋndɔrɛzaa n'ɩ mɩ, gʋɔɔ poorero karɩnsaamba, a gɩnga ɩbɩɩ nawʋm ɩ ʋ, ɩbɩɩ hɔ dɔ, ɩ sɩra dɔ mɩŋŋa lɛrɔ wɔɔ minto. 21A lɔ ɩbɩɩ nɩ hɔ dɩndam gʋɔɔ m, ɩ bɩr a dɩndarɛ ɩ mɩŋŋa nɩ? Ɩbɩɩ y'a hɩm gʋɔɔ m, ŋ bɩ koor ba y, ɩ bɔkarɛ ɩ nɩ koor barɛ. 22Ɩbɩɩ y'a hɩrɛ ŋ bɩ jaan da y, ɩ bɔkarɛ ɩ n'a darɛ, ɩbɩɩ sɔ wosobaawɔnnɔ daʋrɛ m, ɩ bɔkarɛ ɩ nɩ gasʋrɛ ŋ daʋrɛ cɛrɔ ʋ, ɩ nɩ ŋ bɔm. 23Ɩbɩɩ y'ɩ heer nyɔɔm lɛrɔ wɔɔ k'ɩbɩɩ ŋ dɔ bɩ tɔ ma, b'ɩbɩɩ ɩ Woso gore bɔŋ ʋ, k'ɩbɩɩ nɩ bɩsɩ kam lɛrɔ wɔɔ ma bɩ tɔ ma. 24Amba n y'a gʋrsɩra ba Wosoci nɔ ʋ bɩ, n ʋ: 'Awɔɔ zɩɩfʋrɔ, awɔɔ y'a kam, do vantɔɔ wɔɔ nɩ Woso sʋnsɔ wʋm.' 25K'ɩbɩɩ ɩ zum lɛrɔ wɔɔ ʋ, gasʋ k'ɩbɩɩ ʋ baŋŋʋ ʋ bɩ jɩ ta ʋ, bɩ k'ɩbɩɩ y'ɩ gum lɛrɔ wɔɔ zuure ma, baa k'ɩbɩɩ gasʋ baŋŋʋ ʋ, a bɔ kʋ ʋ, ɩ ʋ, ɩbɩɩ n gasʋ baŋŋʋ ʋ y. 26Bɩ, kʋ gʋaa k'a n gasʋ baŋŋʋ ʋ ɩ hɔ kʋ lɛrɔ wɔɔ n'a hɩm bɩ barɛ, Woso bɩ dɩgarɛ a zaa ma ɩ ʋ, gasʋ a ʋ baŋŋʋ ʋ ra? 27Bɩ, gʋaa k'a nɩ zum lɛrɔ wɔɔ ʋ b'a n gasʋ baŋŋʋ ʋ bɩ, a y'ɩbɩɩ dam nyannɩ ʋ, bala, ɩbɩɩ gasʋ baŋŋʋ ʋ, ɩ nɩ lɛrɔ wɔɔ m, bɩ, ɩbɩɩ bɩr zure ŋ ʋ y. 28Zɩɩfʋ paan••• bɩ, gʋaa k'a m zɩɩfʋ gʋɔɔ mɩm ʋ bɩ bɛɛ y, mɛsim gasʋ baŋŋʋ ʋ bɛɛ m baŋŋʋgasʋrɛ paan••• y. 29Bɩ, zɩɩfʋ paan••• bɩ, heer an ta ʋ, baŋŋʋgasʋrɛ paan••• bɩ, heer hɔ bɩ m. A to a nawʋm Sɛnt-Ɛspri zi, a bɩr a tom Moyiisi lɛrɔ wɔɔ nɔ ʋ y. Zɩɩfʋ bɩ do lɛbɔʋrɛ bɩr a tom gʋɔɔ zi y, a to a nawʋm Woso zi.


text: 1Nɩbɛ bamɩne yin be a Judiya suun wa a Antiok wa wile a yɛɛr 'yɛrɛ, "Yɩn baa sɔɔ ka ba ŋmaa yɩ a yʋɔr nɩtãa lɛ a Mosesɩ na bin ɛ, yɩ kʋ̃ nyɛ faafʋ ɛ." 2A anyãna vɛ̃ naa ka a Pɔɔl nɩ a Banabasɩ nɩ a nɩbɛ mĩi 'yɔ̃ɔ taa ka a ɩ nɛchɩrɛ. Be lɛ a ba ir Pɔɔl nɩ a Banabasɩ nɩ a pupuorbiir bamɩne 'yɔ̃ɔ ɩka ba chen a Jerusalɛm tɩ nyɛ a nɩtʋ̃nsɩ nɩ a nɩbɛrɛ nɩ a 'yɛr nyãna. 3A pupuorbiir na wa bar ba a sɔr, ba chen tɩ yi a Fonisiya nɩ a Samariya na ba man a lɛ a bala na ba ɩ a Juu nɩbɛ ɛ, na lɩɛb puoro a Nãaŋmɩn. Ka a yɛɛr ba jaa pʋɔ pɛl nɩ a 'yɛr nyã. 4Ban wa ta Jerusalɛm, a pupuorbiir nɩ a nɩtʋ̃nsɩ nɩ a nɩbɛrɛ de ban nuur ayi, ka ba man a lɛ jaa a Nãaŋmɩn na de ba tʋ̃n. 5Ka a pupuorbiir bamɩne na chɛnɛ tara a Farasee wiilfʋ ir ara tɩ 'yɛr, "A nɩyor banyãna, a sɛɛ naa ka ban ŋma a ba yɔɩ na ba tu a lɛ a Mosesɩ na bin." 6A nɩtʋ̃nsɩ nɩ a nɩbɛrɛ lɔ̃ɔn taa na ban guor a 'yɛr nyãna. 7A lɛ ban mana taa tɩ ta sɔ̃ɔ, Pita ir 'yɛr kʋ ba, "Yɛɛr, yɩ bɔ̃ɔ naa ɩka sɔ̃ɔ kɔ̃ɔ Nãaŋmɩn ir man a yɩ pɔ, ka a bala na ba sɩ a Juu nɩbɛ ɛ, mɩ na wõ a faafʋ 'yɛr nʋ̃ɔ 'yɛr yi a n nɛɛ pɔ, na ba sɔɔ de. 8Nãaŋmɩn na bɔ̃ɔ nɩrɛ jaa nyãa lɛ wiil ɩka wʋ sɔɔn de ba na wʋ kʋ ba a wʋ Sɩɛ nɩtãa lɛ wʋn kʋ sɩ. 9Waa maal a sɩn nɩ a bala ka sɩ tɛɛ taa ɛ, wʋ pɛɛn a ba nyãa ban sɔɔ jũu. 10A lɛ jũu, bãa 'yɔ̃ɔ lɛ yɩ mʋɔrɔ ɩka yɩ bɛɛr Nãaŋmɩn kaa, na yɩ tuo a poturbo tuor a sɩ sãakpãmɩne na ba dɔ̃ɔ tʋ̃ɔ tuo ɛ? 11Kai, sɩn sɔɔ naa ɩka a tu naa a sɩ Soro Yesu wɩ̃ɛfʋ jũu lɛ sɩ nyɛ faafʋ nɩtãa a bala kaar." 12Ka a nɩyɔɔ bala na duo ɩ jaa gbulo, tɩ chɛlɛ a lɛ a Pɔɔl nɩ a Banabasɩ na mana a yelfɛrsɩ nɩ a nɛ'maa tʋ̃mɔ̃ a Nãaŋmɩn na de ba tʋ̃n a bala na ba ɩ a Juu nɩbɛ bala pɔ. 13Ban wa 'yɛr baar ka a Jemesɩ mɩ 'yɛr, "Yɛɛr, yɩ chɛlɛ ka. 14Simon man kʋ sɩ a lɛ a Nãaŋmɩn na dɔ̃ɔ tɩɛrtɔ a bala na ba ɩ a Juu nɩbɛ ɛ ɩka wʋn ir nɩbɛ a ba pɔ, kʋ a wʋ mɩ̃ɛ. 15Ka a lɛ na dɔ̃ɔ sɛb a Nãaŋmɩn gãn pɔ nɩ a 'yɛr nyã ɩ yelmɩ̃ɛ. 16'A anyã puor, ɩn lɩɛb tɩ mɛ a Nãa David yir 'lɔ na lo. Ɩn mɛn a 'lɔ na ŋmɛr, naa lɛ maal wʋ. 17Ka a nɩbɛ bala na chɛ pãa na yɔ bɔ a Soro nɩ a bala na ba ɩ a Juu nɩbɛ ɛ na bʋɔlɔ a n yuor, lɛ lɛ a sɩ Soro 'yɛr na maal a yele anyãna,' 18ka ba bɔ̃ɔn a kõr jaa jaa. 19"Maa 'yɛr nɩ nyã ɩka sɩ ta vɛ̃ ka a ɩ tuo kʋ a nɩyor banyãna na lɩɛrɛ waara a Nãaŋmɩn sɛ̃ ɛ. 20Tɩchɛ yɩ ɩ a sɩ sɛb kʋ ba ɩka yaa, ba taa dire tɩɩ bon ɛ, na ba taa sɛ̃nɛ ɛ, dʋ̃ɔ na var kpi ba taa ɔɔrɔ ɛ, na ba taa ɔɔrɔ jɩ̃ɩ ɛ. 21Bojũu, lɛ lɛ a Mosesɩ bin a nɛɛ ka a Juu nɩbɛ ma mʋɔlɔ a 'yɛr nyãna a tẽn a jaa ka ba mɩ ma kar naa a ba lɔ̃ɔfʋ jiir a Pɛ̃nfʋ Bɩbir Daar jaa." 22Ka a nɩtʋ̃nsɩ nɩ a nɩbɛrɛ lɔ̃ɔn a pupuorbiir ba jaa pãa kaa ir nɩbɛ a ba pɔ, ka ban 'matãan a Pɔɔl nɩ a Banabasɩ tʋ̃ ka ba chen a Antiok. Judas ban bʋɔlɔ Basabasɩ nɩ Silasɩ lɛ ba ir, a nɩbɛ ayi banyãna mɩ dɔ̃ɔ ɩ nɩbɛrɛ pʋɔ a yɛɛr. 23Bala lɛ ba tʋ̃n a gãn nyãna, "A sɩn nɩtʋ̃nsɩ nɩ a nɩbɛrɛ na ɩ a yɩ yɛɛr puor naa a yɩn na ba ɩ a Juu nɩbɛ ɛ, na ɩ a sɩ yɛɛr be a Antiok nɩ a Siriya nɩ a Sɩlɩsɩya paal pɔ. 24Sɩ wõn a bamɩne na yi a sɩ sɛ̃ sɩn ba kʋ ba sɔr ɛ, tɩ vuro yɩ dɔ̃ɔnɔ̃ nɩ yɩ 'yɛrɛ. 25Ala lɛ so ka sɩ jaa sɔɔ ir nɩbɛ bamɩne tʋ̃ ka ban wa a yɩ sɛ̃, 'matãan a sɩ barmɩne Pɔɔl nɩ a Banabasɩ, 26a nɩbɛ banyãna lɛ sɔɔ kũu a sɩ Soro Yesu Kɩrɩsɩto yuor jũu. 27A lɛ jũu lɛ sɩ tʋ̃n a Judas nɩ a Silasɩ ka ban tɩ man a ba nɛɛ a lɛ sɩn sɛb. 28A vɩɛlɛ na kʋ a Nãaŋmɩn Sɩɛ nɩ a sɩn mɩ sɛ̃, ka sɩ kʋ̃ lɛ tuo yɩ tuor dɔɔl a anyãna ju ɛ. 29Yɩ taa dire tɩɩ bon ɛ, yɩ taa ɔɔrɔ jɩ̃ɩ ɛ, na yɩ taa ɔɔrɔ dʋ̃ɔ na var kpi nʋ̃n ɛ, bɩɩ sɛ̃nɛ ɛ. Yɩ mɔ̃ na yɩ nyɔɔ yɩ mɩ̃ɛ a yelsɩ anyãna pɔ. Yɩ jɛ̃ vɩla." 30Ban wa bar a Pɔɔl, nɩ a Banabasɩ, nɩ a Judas nɩ a Silasɩ sɔr, ka ba suu chen be a Antiok, be lɛ ba tɩ lɔ̃ɔ taa a bala na puoro ba jaa na ba de a gãn kʋ ba. 31A nɩbɛ na wa kar a gãn a 'yɔ̃ɔ ban ɩ̃kpɩ̃ɛn ka ba pʋɔ pɛl. 32Judas nɩ a Silasɩ mɩ na ɩ a Nãaŋmɩn 'yɛ'yɛrbɛ 'yɛr 'yɛr yɔɔ 'yɔ̃ɔn a yɛɛr ɩ̃kpɩ̃ɛn. 33Ban wa jɛ̃ a be kor bɩ̃lãa, ka a yɛɛr lɛ bar ba sɔr nɩ nyã'maar ka ba lɩɛb chen a bala na tʋ̃ ba sɛ̃. 35Tɩchɛ ka a Pɔɔl nɩ a Banabasɩ jɛ̃ be a Antiok, be lɛ a bala nɩ a ba taaba bamɩne wile tɩ mʋɔlɔ a sɩ Soro 'yɛr. 36A mɩn lɛ wa kor bɩ̃lãa ka a Pɔɔl 'yɛr kʋ a Banabasɩ, "Vɛ̃ ka sɩ lɛ chen tɩ piir a yɛɛr kaa a tẽn ala pɔ sɩn mʋɔl a sɩ Soro 'yɛr na sɩ kaa ŋmɩnɛ lɛ ba irɛ." 37Ka a Banabasɩ bʋɔrɔ ɩka wʋ de a Jɔɔn Maakɩ ka ba 'mataa chen. 38Tɩchɛ ka a Pɔɔl ba tɩɛr ɩka a ba tara sɔr ɛ, bojũu wʋ dɔ̃ɔ bar ba be a Pamfiliya ba lɛ pɔɔ ba chen a tʋ̃mɔ̃ jie ɛ. 39Be lɛ ba tãn tãn taa na ba ŋma dẽdẽme, ka a Banabasɩ de a Jɔɔn Maakɩ na wʋ kpɛ̃n a gboro chiin be a Sipurusɩ. 40Tɩchɛ ka a Pɔɔl mɩ ir a Silasɩ ka a yɛɛr de ba 'yɔ̃ɔ a sɩ Soro nũu pɔ, ka wʋn sʋ̃ʋ ba. 41Wʋ tun a Siriya nɩ a Sɩlɩsɩya 'yɔ̃ɔnɔ̃ a bala na puoro ɩ̃kpɩ̃ɛn.


text: 1Kʋntʋ na kɛ tɩn, a ma na Wɛ malɛsɩ sɩna na zɩgɩ tɩga baŋa sapala yana yam nɩ. Malɛsɩ sɩm maa jɩgɩ lʋgʋ baŋa viu kʋm maama, sɩ kʋ yɩ taa fuli kʋ paɩ je dɩ je tɩga baŋa nɩ naa nɩnɩʋ wʋnɩ, dɩ tweeru dɩ lʋgʋ baŋa nɩ. 2A daa ma na Wɛ malɛka kadoŋ na nuŋi wa-puli je nɩ ka maa bɩɩna. Ka ma jɩgɩ Ŋwɩa-Tu Baŋa-Wɛ nyɩnyʋgʋ, sɩ ka pa balʋ na yɩ DƖ nɔɔna tɩn. Ka ma tɔɔlɩ dɩ kwər-dɩa ka ta dɩ Wɛ malɛsɩ sɩna sɩm, Wɛ na pɛ-sɩ dam sɩ sɩ wanɩ sɩ cɔgɩ tɩga baŋa dɩ nɩnɩʋ kʋm tɩn, ka wɩ: 3"Zɩgɩ-na. 'A ta yɩ cɔgɩ tɩga baŋa naa nɩnɩʋ kʋm naa tweeru tɩm dɩ. 'A cəgi sɩ d'ɩ ba d'ɩ kɩ balʋ na tɔgɩ d'ɩ Tu Wɛ tɩn nyɩnyʋgʋ kʋm ba trə nɩ, sɩ d'ɩ daarɩ." 4Amʋ laan ma ni balʋ na jɩgɩ Wɛ nyɩnyʋgʋ kʋm tɩn ni na ma te. Kʋ yɩ nɔɔna mʋrrʋ bi dɩ fiinna-tɩna (144.000) mʋ jɩgɩ DƖ nyɩnyʋgʋ kʋm Yisɩrayɛlɩ tiinə dwi fugə-bɩle kʋm maama wʋnɩ. 5Nɔɔna bam kʋntʋ maa yɩ: nɔɔna mʋrrʋ fugə-tɩle (12.000) Zuda dwi dɩm wʋnɩ, nɔɔna mʋrrʋ fugə-tɩle (12.000) Ruban dwi dɩm wʋnɩ, nɔɔna mʋrrʋ fugə-tɩle (12.000) Gadɩ dwi dɩm wʋnɩ, 6nɔɔna mʋrrʋ fugə-tɩle (12.000) Asɛɛrɩ dwi dɩm wʋnɩ, nɔɔna mʋrrʋ fugə-tɩle (12.000) Nɛfitali dwi dɩm wʋnɩ, nɔɔna mʋrrʋ fugə-tɩle (12.000) Manasɩ dwi dɩm wʋnɩ, 7nɔɔna mʋrrʋ fugə-tɩle (12.000) Simeyon dwi dɩm wʋnɩ, nɔɔna mʋrrʋ fugə-tɩle (12.000) Leevi dwi dɩm wʋnɩ, nɔɔna mʋrrʋ fugə-tɩle (12.000) Yisakaarɩ dwi dɩm wʋnɩ, 8nɔɔna mʋrrʋ fugə-tɩle (12.000) Zabulɔn dwi dɩm wʋnɩ, nɔɔna mʋrrʋ fugə-tɩle (12.000) Zʋzɛfʋ dwi dɩm wʋnɩ, nɔɔna mʋrrʋ fugə-tɩle (12.000) Bɛnzamɛn dwi dɩm wʋnɩ. 9Kʋntʋ na kɛ tɩn, a ma daa na nɔn-kɔgɔ, kʋ na tiini kʋ daga yɩ nɔɔn-nɔɔnʋ b'a wanɩ nɔɔna bam o ga o ti. Nɔɔna bam kʋntʋ nuŋi tɩɩnɩ dwi təri təri maama wʋnɩ, dɩ nabiinə dwi maama wʋnɩ, dɩ je təri təri, dɩ taana dwi maama wʋnɩ mʋ. Ba maa zɩgɩ paarɩ jangɔŋɔ kʋm dɩ Pəlbu wʋm yigə nɩ. Ba zʋ gwar-pwən-dɩdwaarʋ mʋ, yɩ ba daarɩ ba ze kʋrʋ-vɔɔrʋ ba jɩa nɩ. 10Ba laan maa ŋɔɔnɩ baŋa baŋa dɩ kwər-dɩa ba wɩ: "Dɩbam Tu Wɛ mʋ je paarɩ jangɔŋɔ kʋm baŋa nɩ. Dɩntʋ dɩ Pəlbu wʋm mʋ vrɩ nɔɔna sʋtaanɩ jɩŋa nɩ ba yagɩ." 11Wɛ malɛsɩ sɩm maama maa zɩgɩ sɩ gilimi paarɩ jangɔŋɔ kʋm dɩ nakwa bam, dɩdaanɩ wəənu tɩna tɩlʋ na ŋwɩ tɩn. Sɩ maama laan ma kuni doonə sɩ cɔɔlɩ sɩ yuni tɩga nɩ sɩ yɔɔrɩ paarɩ jangɔŋɔ kʋm sɩ zuli Wɛ sɩ wɩ: 12"Kʋ yɩ cɩga mʋ. Dɩbam Tu Wɛ maŋɩ dɩ tiə dɩ zulə dɩ swan dɩ le kəm, kʋ wəli dɩ paarɩ dɩ dam dɩ baarɩ, sɩ kʋ taa ve maŋa kalʋ na ba ti tɩn. Amina." 13Kʋntʋ na kɛ tɩn, nakwa bam dɩdʋa ma bwe amʋ o wɩ: "Nɔɔna balʋ na zʋ gwar-pwən-dɩdwaarʋ tɩm tɩn yɩ bra mʋ? Ba nuŋi yən mʋ?" 14A ma lər-o a wɩ: "Amʋ tu, ta n brɩ-nɩ, sɩ nmʋ mʋ ye-ba." O laan ma ta o brɩ amʋ o wɩ: "Nɔɔna bantʋ mʋ yɩ balʋ na nuŋi can-kamunə wʋnɩ lʋgʋ baŋa nɩ tɩn. Ba zarɩ ba gwaarʋ tɩm dɩ Pəlbu wʋm jana kam mʋ yɩ tɩ pɩɩrɩ carɩ carɩ. 15Kʋntʋ nan mʋ pɛ bantʋ ba ba zɩgɩ Wɛ paarɩ jangɔŋɔ kʋm yigə nɩ, yɩ ba tʋŋɩ ba pa-DƖ wɩa dɩ tɩtɩɩ maama DƖ sɔŋɔ kʋm nɩ. Wʋlʋ wʋm o na je paarɩ jangɔŋɔ kʋm baŋa nɩ tɩn w'ʋ pa ba jəni o woro nɩ. 16Kana daa b'a fɔgɩ ka ja bantʋ. Na-nyɔm dɩ nan b'a ja-ba. Wɩa nan daa b'a ja-ba, naa fʋnyʋgʋ. 17Bɛŋwaanɩ Pəlbu wʋm o na wʋ paarɩ jangɔŋɔ kʋm je sɩm tɩtarɩ nɩ tɩn w'ʋ ta nii ba baŋa nɩ nɩ nayɩrʋ te. O nan w'ʋ tɔgɩ ba yigə o ja-ba o vu o pa ba nyɔ na buli-yi dɩlʋ na paɩ ŋwɩa tɩn wʋnɩ, yɩ Wɛ w'ʋ guguni ba yi-na maama."


text: 1Hapata ma yala fin, Jésus gbasa tɛ ha hio wan-yambimɔ pɛa ha nukolo tɔ Tiberiade. A gbasa tɛ mɛgɛ: 2Hio ma wan-yambimɔ wesara may haki. Yo dungɔ nɛ̂ Simon-Pierre, Thomas ka ɛ sa fin nde bedan, Natanael wi mɔ le Kanaan mɔ kandɔnu Galile, hio bewei pɛ Zebede bwa, tɛ ba nɛ hio ma wan-yambimɔ pɛ Jésus bwa. 3Simon-Pierre tɔa ha mbwa: «Mi ha nɛa ha pio yɔk li.» Mbwa kiforo wen ha wɛnɛ: «Ɔ fin, ɔ benɛ hinɛ mɛ.» Nɛ mbwa pena nɛ le zang sɔngu pi nɛ yɔk. Ma, mbwa tɛ gbɛ ma kɔyɔ nɛ zɛ ɛngi ndang na. 4Nɛ ka hɔa ha nu ngimɔ, Jésus hɔa tɛ yol ha nu bɛlɛ. Hio wan-yambimɔ zɔka wɛnɛ, ma, mbwa ing nde, yo nɛ̂ Jésus, na. 5Jésus ana mbwa: «Hio dan mi, ɛnɛ tɛ gbɛ ka ma kɔyɔ na nde?» Nɛ mbwa kiforo wen ha wɛnɛ: «Way! Ɔ tɛ gbɛ ka ma kɔyɔ ndang na.» 6A tɔa ha mbwa: «Ɛnɛ pi yɔk ha wal wekɔ, nɛ ɛnɛ begbɛ kɔyɔ.» Nɛ mbwa pio yɔk tuka ka wɛnɛ tɔa nɛ ha mbwa. Mɛgi, yɔk baa kɔyɔ nɛdɔka, nɛ mbwa lɛm dak yo fin ha li gbo nɛ na. 7Mɛgi, wan-yambimɔ ɛngɛ ka Jésus ngoya pentɛ tɔa ha Pierre: «Wei kɛ nɛ̂ Kongawan.» Ka Simon-Pierre zea nde, wei kɛ nɛ̂ Kongawan, a yola gasa la ka wɛnɛ kpɔsa hazu dea tom, nɛ a kpera tek ha li. 8Nɛ hio olo wan-yambimɔ dungɔ ha zang sɔngu dak nɛ yɔk nɛnɛ ha nu bɛlɛ. Mbwa yɛ nɛ nu bɛlɛ na, yo nɛ̂ mɛtɛrɛ gɔmmay ndang sɔna. 9Nɛ ka mbwa gboa ha nu bɛlɛ, mbwa kpaa kɛwe nɛ we ang, ka ɛ gdea kɔyɔ ha zua, nɛ mampa ang fin. 10Jésus tɔa ha mbwa: «Ɛnɛ kay ma kɔyɔ ndɔng ka ɛnɛ gbɛa sising tɛnɛ.» 11Mɛgi Simon-Pierre lea zang sɔngu, nɛ wɛnɛ daka yɔk pi ha nu bɛlɛ. Gasa kɔyɔ gɔmmay zu bhukɔa mɔrkɔ gbala tar dona zang yɔk. Ngase dɔka kɔyɔ ndɔng, yɔk tɛ gɔn na. 12Jésus saa mbwa: «Ɛnɛ tɛ tɛ yɔngmɔ!» Ma, ma wi ndang tɛ gu nu mɛ ani wɛnɛ nde, mɛ nɛ̂ o, na. Hazu mbwa ingɔ kari nde, yo nɛ̂ Kongawan. 13Jésus tiko tɛ tɛ ba mampa kapini ha mbwa. Hapata, a baa fin kɔyɔ kapini ha mbwa. 14Ɛngɛ nɛ̂ mɔ zetara, ka Jésus gbasa tɛ ha hio wan-yambimɔ pɛa, hapata ka wɛnɛ guotɛ ha soko hio fiowi. 15Hapata yɔngamɔ, Jésus ana Simon-Pierre: «Simon bewei pɛ Jean, mɛ ngoya mi pen pɛ wi ndɔng nde?» Simon-Pierre kiforo wen ha wɛnɛ: «Ey! Kongawan, mɛ ingɔ nde, mi ngoya mɛ.» Jésus tɔa ha wɛnɛ: «Mɛ day hio besami pɔm.» 16Jésus ana wɛnɛ fin ha zebwa: «Simon bewei pɛ Jean, mɛ ngoya mi nde?» Pierre kiforo wen ha wɛnɛ: «Ey! Kongawan, mɛ ingɔ nde, mi ngoya mɛ.» Jésus tɔa ha wɛnɛ: «Mɛ pam hio sami pɔm.» 17Hapata, Jésus ana wɛnɛ ha zetara: «Simon bewei pɛ Jean, mɛ ngoya mi nde?» Ngɔtɛ dea Pierre hazu Jésus ana wɛnɛ tɛ bo zetar nde, Simon mɛ ngoya mi nde? Mɛgi, Pierre kiforo wen ha wɛnɛ: «Kongawan, mɛ ingɔ mɔ fɛt, nɛ mɛ ingɔ nde, mi ngoya mɛ.» Jésus tɔa ha wɛnɛ: «Mɛ day hio sami pɔm. 18Kpasawen, mi tɔ ha mɛ nde, ha ngimɔ ka mɛ bhɔna pɔlɔmbɔ, mɛ dungɔ ha bhɔngara tɛ nɛ tɛ mɛ hazu yal ha bhandi ka sila mɛ ngoya. Ma, ka mɛ gbɛla kari, mɛ beyafifi hio kɔ mɛ, nɛ ma mbing wi bebhɔngiri tɛ mɛ hazu ku mɛ nɛnɛ ha ma bhandi ka mɛ ngoy na.» 19Jésus tɔa mɛgi, hazu osi nɛ tili fio ka Pierre befe nɛ hazu lukisi nɛ Sɔ. Hapata, Jésus tɔa ha Pierre: «Mɛ ndari mi!» 20Ka Pierre kiforo tɛ, a zɔka wan-yambimɔ ka Jésus ngoya pentɛ. Yo nɛ̂ wɛnɛ ka bagɛngili tɛ ha li sila Jésus ha ngimɔ kpogio yɔngamɔ, nɛ ana nde, Kongawan, wi ka beha kasatɛ mɛ kɛ nɛ̂ o? 21Ka Pierre zɔka wɛnɛ, a ana Jésus: «Kongawan, pɛa, nge mɔ behɔ ha wɛnɛ ge?» 22Jésus tɔa ha Pierre: «Ka mi ngoy nde, wɛnɛ abhɔn nɛ zutunɔ tee kanɛ mi pea, wen pɛ mɛ ang nɛ̂ ge? Pɛ mɛ, mɛ ndari nɛ mi!» 23Mɛgi, wen ɛngɛ yambala dam nu hio wi pɛ Christ fɛt nde, wan-yambimɔ ɛngɛ lɛm mɛ fe na. Ma, Jésus tɛ tɔ ha Pierre mɛgi ndang na. A tɔa pɛa tɔ nde, ka ɛ ngoy nde, wɛnɛ abhɔn nɛ zutunɔ tee kanɛ ɛ pea, wen pɛ Pierre ang nɛ̂ ge nde? 24Yo nɛ̂ ndangtɛ wan-yambimɔ ɛngɛ ka zɔka mɔ ndɔng fɛt nɛ ka kɛ wena. A ngɛraka yo fɛt ha zang takarata ɛngɛ, nɛ ɔ ingɔ nde, yo nɛ̂ tɛwen. 25Hio mbing mɔ ka Jésus bade ang nɛdɔka fin. Mi takiri nde, ka ɛ angɛriki se mɔ ndɔng ndang ndang fɛt, ki hio takarata, ka ɛ lɛma ngɛriki lɛm kpa bhandi fɛt ha zang nzan na.


text: 1Ma tasəɣɩ-mɛɣɛ lɛntɩ, ntəɣəlɛ Ɩsɔ yəlaa mpa pa wɛ Yosalɛm tɔ pa sənaʋ tɔm. Ɩ́ la teitei ɩsɩɩ maa kɛɛsʋɣʋ Kalatɩ Yesu sɛɛlaa kpeka tɔ. 2Paa mə taa wei ɩ́ ləsəɣɩ liɣitee kɛ cimaasɩ cimaasɩ na pə́ kɛɛsəna ɩsəna mpi ɩ hikaa tɔ na ɩ́ sɩɩkəna a mpaa. Ye ma kɔma má tala, pə́ taa wɛɛ sɩ ɩ́ kɔna mə kʋhaʋ mə kʋhaʋ. 3Má kɔma ma kɔɔ maa tili yəlaa mpa ɩ́ ká ləsɩ tɔ na má la-wɛɣɛ takəlaɣa na pá kpɛntəna mə kʋcɔɔʋ na pá pona Yosalɛm. 4Na ye pə tɩɩ wɛɛ sɩ máá pona, paa sɩɩ-m na má na-wɛ tə́ polo. 5Maa kɔɔ mə tɛ te, ama Masetoni tɛtʋ taa kɛ́ maa təŋna na pə́cɔ́ má kɔɔ. Ɩsɩɩ ma təŋna Masetoni na pə́cɔ́. 6Ntanyɩ maa caɣa wɛɛ naalɛɣɛ mə tɛ. Pə ta tɩɩ səŋ təca, hilimatɛ waatʋ təna maa wɛɛ, na má tɩɩ kɔma sɩ ma puki paa timpi, ɩ́ ká səna-m kɛ́ na má polo. 7Pə taɣa pʋlʋ, maa caa sɩ pə́ wɛɛ sɩ tɛɛʋ taa kɛ́ ma təŋaa na má na-mɛɣɛ kʋnaʋ. Ma taa wɛɛ sɩ ye Tacaa luɣu ɩ́ lapa, má talaa maa caɣa mə tɛɣɛ wɛɛ naalɛ. 8Paa na mpʋ ma hʋʋ sɩ Ɩfeesu taa cənɛɣɛ Pɛntakɔnta ká maɣana-m. 9Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, paa na kolontunaa tɔɔ cənɛ tɔ, pə ha-m mpaaʋ kɛ teu kɛ́ sɩ má la təmlɛ sɔsɔɔlɛ. 10Timotee ɩ́ kɔma ɩ tala, ɩ́ mʋ-ɩ teu na ɩ laŋlɛ hɛɛ. Pə taɣa pʋlʋ, ɩ lakɩ Tacaa təmlɛ kɛ teu kɛ́ ɩsɩɩ ma lakʋɣʋ tɔ. 11Nɔɣɔlʋ ɩ́ taa kpɛɛna-ɩ. Ɩ́ səna-ɩ na pə səna-ɩ ɩ mpaaʋ taa na laŋhʋlʋmlɛ na ɩ́ məlɩ ma cɔlɔ, má na tá taapalaa tə taŋa-ɩ kɛ́. 12Ye tá taapalʋ Apɔlɔɔsɩ tɔm ɩlɛ, tam kɛ́ ma kaana-ɩ sɩ ɩ́ na tá taapalaa lɛlaa pa kɔɔ mə tɛ. Ama ɩ luɣu fɛɩ paa pəcɔ sɩ ɩ́ kɔɔ nɔɔnɔɔ. Ama ɩ́ hika pə kʋyakʋ ɩ tɛŋ ɩ́ kɔɔ. 13Ɩ́ feŋ na ɩ́ tɔkɩ Ɩsɔ sɛɛʋ mpaaʋ kɛ teu. Ɩ́ nyaɣa apalʋtʋ, ɩ́ nyɔɔ toŋ. 14Paa mpiɣi ɩ́ lakɩ ɩ́ la təma sɔɔlʋɣʋ tɔɔ. 15Ntɔŋ ɩ́ nyəmá Sətefanasɩ na ɩ nyə́ma na? Ɩ́ nyəmá sɩ Akayi tɛtʋ taa mpɛ pa caaləna Ɩsɔ sɛɛʋ mʋɣʋ, na pa lapa Ɩsɔ yəlaa paɣalɛ kɛ kookalɩ. Ma taapalaa ma heeliɣi-mɛ sɩ, 16yəlaa ɩsɩɩ mpɛ na pa təna mpa pá na-wɛ pa ɩsəlɛ sɛɛna təmlɛ lapʋ tɔ, ɩ́ təŋəɣɩ nti pa heeliɣi-mɛ tɔ. 17Ma laŋlɛ hɛɛna Sətefanasɩ na Fɔɔtunatusi na Akaikusi pa kɔntɛ kɛ́. Ye mɩɩ wɛnna ma kiŋ timpi ɩ́ kaa ɩ́ səna-m tɔ mpɛ pa kɔma ɩlɛ pa səna-m yoo. 18Pa kpaasa ma apalʋtʋ ɩsɩɩ pa kpaasʋɣʋ mə nyəntʋ tɔ. Yəlaa ɩsɩɩ mpʋ pə taka kɛ́ pə mʋna ɩ́ saŋ teu. 19Asii tɛtʋ taa Yesu sɛɛlaa kpeka sɛɛ-mɛ. Akilaasɩ na Pilisila na Ɩsɔ sɛɛlaa mpa pa kotiɣi pa təyaɣa tɔ pa ha-mɛɣɛ Ɩsɔ sɛɛlaa sɛɛtʋ kʋpantʋ. 20Ta taapalaa təna mpa pa wɛ cənɛ tɔ pa sɛɛ-mɛ. Ɩ́ sɛɛ təmaɣa teu na ɩ́ lɛlɩ. 21Pɔɔlɩ má ma maɣamaɣa ma niŋ kɛ ma ŋmaana tɔm tənɛ sɩ ma sɛɛ-mɛ. 22Ye wei ɩɩ caa Tacaa, mpusi ɩ́ təŋɩ-ɩ. Malanata, Tacaa kɔɔ mpʋ. 23Tacaa Yesu ɩ́ la-mɛɣɛ pɛɛlɛɛ. 24Yesu Kilisiti tɔm taa ma sɔɔla mə tənaɣa.


text: 1Ŋ biye, kɩ sʋl Wɩɩsɩ dɩ ʋ tɩŋ Krisita bɔnyɛ tɩyaŋ a tɩya ɩ dee. 2Wɩya hʋ buloŋ ɩ aa nɩya dɩ ŋ basa nɩgyamaa tɩyaŋ, ɩ mɛ kpa ba tɩɩ a daga nala aa kaŋ wɩtɩɩ dɩ ba mɛ wuwo kpa ba a daga ba dɔŋtɩŋsɩ. 3Ɩ aa yaa Yesu Krisita laalyuwol aa kaŋ wɩtɩɩ wɩya, kaŋ weliŋ a mɛ na ɩ tʋwara tol. 4Laalyuwol buloŋ ha aa we yuwo tɩyaŋ, ʋ aa kɩ lʋga rɛ dɩ ʋ yuwo yuwo hʋ dɩ ʋ nɩhɩyawʋ teŋ fɩyɛlɩ. Ɛɛ wɩya, ʋ bɩl aa bee kpa ʋ sɩya kɩ we wɩdʋŋsɩ tɩyaŋ. 5Ɛɛ tɩɩ rɛ nala hʋ aa fá kɩ pagɩsɩ dɔmɔŋ mɛ. Dɩ kɩdɩgɩ buloŋ nɛ bɩ tɩŋ mɩrɩsɩ hʋ ba aa biŋ tɩya ba fáyɩ hʋ tɩyaŋ, ʋ bɩ sɩ wuwo fá di. 6Pɩparɩ hʋ mɛ buloŋ aa yaa sɩfɩyaŋ tɩɩna, ʋ rɛ maga dɩ ʋ laa sɩya di ʋ baga kɩna. 7Kpa wɩya no ŋ aa basɩ kɩ tɩya ɩ a we ɩ nyuu tɩyaŋ a kɩ bɩɩnɩ beewɩya á Tɩɩna Yesu sɩ suri ɩ hakɩla dɩ ɩ wuwo gyɩŋ ba memii weliŋ. 8Ta yeŋŋe anɩɩ Wɩɩsɩ kyisi Yesu Krisita aa yaa Deviti doho nal sʋʋ tɩyaŋ nɛ. Wɩweliye hʋ Wɩɩsɩ aa kpaa tɩya ŋ, ŋ kɩ basɩ rɛ gɛɛ. 9Wɩweliye no basɩɩ rɛ tɩŋ ŋ kɩ na tʋwara nyɛ, ba paalɩ vʋwa ŋ abee kyɔrʋmɔ anɩɩ ŋ aa yaa wɩbɔŋyaal. Amɛ ba bɩ sɩ wuwo kaŋ Wɩɩsɩ wɩbii hʋ kɛ vʋwa. 10Ɛɛwɩya, dɩ wɩɩ buloŋ aa yaa ŋ mɛ, ka ŋ aa kaŋ mala rɛ akuu nala hʋ Wɩɩsɩ aa lɩya wɩya, dɩ Wɩɩsɩ tɩŋ Yesu Krisita tɩyaŋ a laa ba mɛ ta dɩ ba we Wɩɩsɩ lee, a na ʋ gaŋdarɩ hʋ aa we doŋ kɩ mʋ deŋdeŋ. 11Wɩɩ no ŋ aa basɩ kɩ tɩya ma yaa wɩtɩɩ rɛ, Dɩ á bee Yesu buloŋ nɛ sʋba, ɛɛ kɛ, á beel-ʋ buloŋ mɛ rɛ bɩl sɩ kaŋ mɩɩbol. 12Dɩ ámaa rɛ kaŋ mala, á beel-ʋ buloŋ nɛ sɩ di ʋ koro hʋ. Dɩ ámaa rɛ baa á bɩ gyɩŋ Yesu, ʋ mɛ sɩ maakyiye baa dɩ ʋ bɩ gyɩŋ ma. 13Dɩ ámaa rɛ bee tɩŋa ʋ abee wɩtɩɩ, ʋ kɛ ha kaŋ wɩtɩɩ rɛ, beewɩya ʋ bɩ sɩ wuwo mʋrɩ ʋ tɩɩ. 14Basɩ tɩya Krisitabiisi hʋ buloŋ anɩɩ ba ta ko kɩ yeŋŋi wɩya no kɩdɩgɩ buloŋ, aŋ kʋrɩsɩ ba dɩgɩna abee sɩfɩyasɩ Wɩɩsɩ sɩya tɩyaŋ dɩ ba leŋ nyʋʋtaaduwo wɩbasɩɩ bee dɔmɔŋ. Beewɩya wɩya no bɩ kaŋ tɔnɔ kɩdɩgɩ buloŋ tɩya nala hʋ aa nɩɩ ba see kyogisi dʋŋ. 15Yaa ɩ sɩfɩyaŋ buloŋ dɩ Wɩɩsɩ laa ɩ we anɩɩ ɩ yaa tʋŋtʋnnɩ hʋ tʋma aa fɩyɛl ʋ teŋ nɛ, a yaa tʋŋtʋnnɩ hʋ aa bɩ kaŋ wɩɩ buloŋ aa sɩ leŋ dɩ hɩɩsɩ kana ɩ ɩ tʋma tʋmɩɩ tɩyaŋ, a yaa nal hʋ aa daga Wɩɩsɩ wɩtɩɩ hʋ mɛ ʋ bʋwaŋ. 16Lɩɩ ɩ tɩɩ lɩɩ wɩya hʋ aa bee fɩyɛlɩ Wɩɩsɩ teŋ basɩɩ tɩyaŋ. Beewɩya wɩya no aa leŋ nala marɩ kpa ba hal yɩya Wɩɩsɩ rɛ. 17Nala no iriŋ wɩdagɩya aa pɩsa gɛɛ rɛ anɩɩ naawal aa kpa nal naŋpʋŋ buloŋ di gɛɛ. Hamineyo abee Filetusi rɛ yaa nala no badɔmɔŋ. 18Nala no balɩya nyʋgɩsa wɩtɩɩ hʋ ŋmanɩɩ tɩyaŋ nɛ, aŋ kaŋ nala hʋ aa laa Yesu wɩya di badɔmɔŋ mɛ hakɩllɩ kɩ vʋgɩmɩ abee wɩya hʋ ba aa basɩ tɩyaŋ. Beewɩya ba aa daga nala rɛ anɩɩ saŋa hʋ nala aa sɩ sii sʋʋ tɩyaŋ teŋ para rɛ. 19Amɛ Wɩɩsɩ wɩtɩɩ hʋ kɛ sɩna gɛɛ rɛ anɩɩ gyememiduwo aa bɩ sɩ maakyiye gyigisi. Wɩɩ hʋ ba aa saba ʋ tɩyaŋ nɛ nyɛ: "Á Tɩɩna Wɩɩsɩ gyɩŋ nala hʋ aa yaa ʋ nala rɛ," a bɩl baa, "Nal hʋ buloŋ aa baa ʋ yaa ʋ nal, ʋ tɩɩna maga dɩ ʋ leŋ wɩbɔmɔ yayɩ rɛ." 20Dɩɩbal kɛ buloŋ tɩyaŋ, kɩdigbaŋsɩ iriŋ iriŋ buloŋ nɛ aa we doŋ. Badɔmɔŋ aa yaa salma kɩmarɩya rɛ, badɔmɔŋ yaa sɩlbasɩ, badɔmɔŋ mɛ yaa daasɩ kɩmarɩya, badɔmɔŋ mɛ yaa kyʋl kɩmɔɔlɩya. Ba aa kpa gbaŋsɩ no badɔmɔŋ biŋ nɛ a kaŋ kɩ we kɩdiiliye kyɛbala kyɛɛ dʋŋ, aŋ kaŋ badɔmɔŋ mɛ kɩ we kɩdiiliye kyɛɛ kɛ buloŋ. 21Ɛɛ tɩɩ rɛ dɩ nal lɛ lɩɩ ʋ tɩɩ wɩbɔmɔ yayɩ tɩyaŋ, Wɩɩsɩ sɩ kana ʋ tɩɩna kɩ tʋŋ ʋ sɩfɩyaŋ tʋma dʋŋ. Beewɩya ɛɛ daga nɩɩ Wɩɩsɩ leŋ ʋ yaa tɩpʋlʋŋ tɩɩna rɛ a bɩ kaŋ bisiŋ buloŋ ʋ sɩya tɩyaŋ. Ɛɛ wɩya, ʋ yaa siri rɛ dɩ Wɩɩsɩ kana ʋ tʋŋ tʋŋweliye kɛ iriŋ buloŋ. 22Lɩɩ ɩ tɩɩ a lɩɩ wɩbɔmɔ hʋ bapʋwasɩya bee hatoliye aa kɩ yaa tɩyaŋ. Amɛ ɩ bee nala hʋ aa kyʋwalɩ Wɩɩsɩ abee ma tɩdɩgɩ buloŋ maga dɩ ma kaŋ tɩpʋlʋŋ nɛ a sɩŋ ma laadii tɩyaŋ weliŋ a kaŋ kyori abee nyʋʋdɩgɩ. 23Ta kpaa ɩ tɩɩ kɩ mal nala hʋ aa kaŋ nyʋʋtaaduwo laama, beewɩya ɩ tɩɩ gyɩma anɩɩ kaasɩ rɛ yaa wɩya no kateŋ. 24Ka Wɩɩsɩ tʋŋtʋnnɩ mɛ bɩ maga dɩ ʋ kɩ kaa kaasɩ. Ʋ maga dɩ ʋ kaŋ bɔnyɛ bee nal buloŋ nɛ, a wuwo kɩ daga nala weliŋ, aŋ kaŋ kenyiri mɛ. 25Ʋ maga dɩ ʋ kpa sɩfɩyala rɛ a daga wɩya sɩya a kɩ tɩya nala hʋ aa bɩ sɩŋ ʋ wɩɩ tɩyaŋ. Kapuwo kyɛɛ kɩdɩgɩ Wɩɩsɩ sɩ suri ba sɩya dɩ ba bɩrɩmɩ lɩɩ ba wɩbɔmɔ tɩyaŋ a ko gyɩŋ wɩtɩɩ hʋ. 26Nyɛ rɛ sɩ leŋ dɩ ba bɩrɩmɩ ba hakɩllɩ a marɩ kaŋ wɩgyʋŋ a kaŋ ba tɩɩ lɩɩ Sɩtaanɩ barɩgɩ hʋ tɩyaŋ, beewɩya ʋ fa bara kaŋ ba rɛ, a leŋ ba kɩ tɩŋ ʋ kyɛrɩ.


text: 1Mɔɔ mɩŋŋa Ziidi m nɩ ci bɩ bam, Yeezuu Krista zibəənyɩ m mɔɔ m, Zakkɩ dam m mɔɔ m sɔ. Ci bɩ ba mɔɔ nawʋrɛ awɔɔ ma, awɔɔ kʋ Zɩ Woso a ŋʋa, an awɔɔ bir k'a yɩ a gʋɔɔ, an nɩ dɔrɛ awɔɔ ma Yeezuu Krista tɔ ma rɔ wɔɔ. 2Bɩ, kʋ Woso n a cicirzɛrɛ kan a laafɩɩ kɩ, a ŋʋarɛ kɩ ka awɔɔ ʋ gʋta. 3M gʋaasɩbɔɔ ŋʋarɛ nɔ ʋ, mɔɔ ŋʋa gʋta kʋ m ci ba awɔɔ ma, kʋ m bʋmbɔrɛ kʋ wɔɔ ʋ da kʋ ʋ, ʋ n ta m bɩ mim dɩnda. Bɩ, mɔɔ bɩ dɩga a, pakra m kʋ m ci bɩ ba awɔɔ ma dɩɩtaa, kʋ m a yɛ a han k'a zoo ba sɩrakarɛ kʋ Woso a ka a gʋɔɔ wɔɔ ʋ gallɛm deem taan••• dɔmɩm haay minto bɩ tɔ ma. 4Bala, gʋɔɔ bʋnyaarɔ a da wɔɔ zi, Woso barka lemim bɩ ŋ n'a nʋkʋm, k'a a da ma a mɩsɩrbaa ba a hɔɔnhɔ ma mimbʋnyaa barɛ nɔ ʋ, bɩsɩ ŋn'a kam Yeezuu Krista ma, an bɔkarɛ a mɩŋŋa y'a deem n soʋrezaa, a m wɔɔ Zuuba sɔ. Bɩ, Wosoci bɩ lɛɛ ka an gʋɔɔ nɔɔn duro dʋdɔyarlɛ kʋ ŋ n'a yɩm mim hɩ laatʋ. 5Hɔ kʋ mɔɔ n'a ŋʋam kʋ m a hɩ kɛɛrɛ naa, awɔɔ dɔ mɩŋŋa, bɩ, mɔɔ lɛ n taa kʋ m a tɔ da a nɔ ʋ. Zuuba k'a gʋɔɔ wɔɔ bʋmbɔ lɔmbaa nɔ ʋ Eziptɩ kʋ ʋ bɩ, a a ya an so ra an gʋɔɔ kʋ ŋ n yɛ ŋnɩ sɩra ka ʋ rɔ wɔɔ zɩnzɛ. 6Bɩ, malɛɛkarɔ kʋ ŋ y'a bɩncɛrɔ to, ŋn'a zerga paŋŋa kʋ Woso a ka ŋ ʋ bɩ rɛ rɔ wɔɔ, awɔɔ dɔ a ʋ, Woso brɔɔ da baŋŋarɔ ʋ monsigə nɔ ʋ dɔmɩm haay minto, k'a bɩ ŋ dʋdɔ ka dʋdɔkarɛ hinni gʋta b'ʋ. 7Kʋ Sodɔm kan Gomɔɔr kɩ, kan kʋrɔ kʋ ŋ nɩ ŋ jɩr ma rɔ wɔɔ kɩ mim nɩ, awɔɔ dɔ sɔ. Kʋrɔ nɔɔn duro a mɩŋŋɔɔ sa, ŋn'a ka dintim zibəəro wɔɔ ʋ sɔ, ŋn'ɩ jaandarɛ k'an bʋnyaa maam-maam bam. Naa tɔ ma m, Woso n ŋ dʋdɔ yar, ŋn'ɩ sɛ k'a lihire ba ʋ fɩryɩrɛ nɔ ʋ, ŋ fɩryɩrɛ bɩ, makra m sɔ, k'a gʋaa haay zɛ kəbə. 8Kan naa kɩ haay, gʋɔɔ kʋ ŋ y'a da wɔɔ zi rɔ wɔɔ, a ba ŋ nawʋrɛ am kʋrɔ nɔɔn duro hɔ bɩ m. A hɔɔn ŋ n'a dam mim daŋŋadɔɔ ma, bɩ n'a kam ŋn'ɩ jaan dam, ŋ bɩr yɛm Zuuba ma y, malɛɛkarɔ paŋŋazannɔ ŋn'ɩ ŋ sʋnsɔ wʋm sɔ. 9A n bɔkarɛ, Malɛɛkarɔ haay cir Misɛl mɩŋŋa, bʋr k'a ʋ, an nɩ bɩsɩ kam kan Sʋtaana kɩ Moyiisi gər sarɛ ma bɩ, a n yɛ an meerbaa bʋnyaa ba Sʋtaana ma y. A hɩ a ʋ bala, a ʋ: "Zuuba fɩr karɛ ɩ ma." 10Bɩ, gʋɔɔ nɔɔn duro, hɔ kʋ ŋ n a dɔ bɩ ŋn'a sʋnsɔ wʋm. Bɔ ŋ y'a ʋ kʋ ʋ kan poohɔɔ kɩ, ŋ ba hɔɔndarɛ zore nɩ y, hɔ k'a bʋr ŋ heer ʋ bɩ n'a bam, hɔ bɩ do bɔkarɛ an nɩ nyaanlɛ ŋ nɩ. 11Kʋsɩ ɩ kan ŋ kɩ, bala, zu ŋ y'a ʋ Kayɛn hɔbaa ʋ, zi bʋnyaa ŋn'a bam k'a busoo yɩ am Balam hɔ bɩ m. A mɩŋŋɔɔ ŋ n'a zarm, bala, ŋ y'a da a nyaa ma kan Woso kɩ, amba Kooree a ba bɩ m. 12B'awɔɔ tɩr a so kʋ ma k'a hɔ bɩ danyɩbaa zɛkʋra nɔ ʋ bɩ, kʋ ŋ y'awɔɔ barla nyannɩ m, nyannɩ ba ŋ mɩŋŋɔɔ nɩ kan hɔ bɩ bɩ maam-maam kɩ y, a hɔɔn ŋn'a darɛ a mɩŋŋɔɔ ma bala. Bɔ ŋ y'a ʋ kʋ ʋ, kan warkʋ kʋ hɩnhɛr n'a gaam, bɩ la bɩ bam bɩ kɩ. Ŋ bɔ kʋ ʋ sɔ kan gɔ k'a bɩr nyɩ darɛ y, baa a nyɩdarɛ dɔmɩm ʋ, bɔ ŋ y'a ʋ kʋ ʋ kan gɔrɔ kʋ ŋ yɩ ŋ wʋnwʋr ŋnɩ gɩnga fɩɩgaa rɔ kɩ. 13Amba higʋta kurəro tɩr a fur bɔ a rɛ bɩ, a nyannɩ zibəəro wɔɔ kərgu ŋ nawʋm lɛɛ ra maam sɔ. Bɔ ŋ y'a ʋ kʋ ʋ kan monyaarɔ kʋ ŋ n a tajɩ dɔ rɔ kɩ, Woso n ŋ to kʋ ŋ nɩ gɔɔta monsigə gʋta maam-maam nɔ ʋ dɔmɩm haay. 14Adam yaŋŋa tɔɔlɛma saanhɩnazaa Enɔk lɛɛ ka an gʋɔɔ nɔɔm mim hɩ laatʋ hɔɔ, Woso lɛsinnɩsora meerbaa nɔ ʋ, a ʋ: "A ba n nɩ, Zuuba ɩ zɛm kan malɛɛkarɔ kɩ miliyɔn bam hɔka, 15k'a bɩ durnya jilli dʋdɔ ka. A gʋɔɔ kʋ ŋ n Woso dɔ rɔ wɔɔ dʋdɔ yarm, ŋ zibəə bʋnyaarɔ kʋ ŋ yɩ ŋ ba haay bɩsɩ ka Woso ma nɔ ʋ rɔ wɔɔ tɔ ma. A yɩ ŋ dʋdɔ yarm sɔ meerbaarɔ bʋnyaarɔ kʋ bawosodɔrɛzannɔ nɔɔm ŋ ba Woso ma rɔ wɔɔ tɔ ma." 16Gʋɔɔ nɔɔn duro nɔ bɩr nyɔɔm fɩɩga y, kukur ŋn'a bam can, a mɩsɩrbaa bɩ ba ŋ nawʋm a lɛtaamarɔ barɛ nɔ ʋ bala. Mɩŋŋabusure meerbaarɔ ŋn'ɩ ŋ bam, ŋn'ɩ bra bɩmbam gʋɔɔ m k'a hɔ yɩ. 17B'awɔɔ, m gʋaasɩbɔɔ ŋʋarɛ nɔ ʋ, k'a meerbaarɔ kʋ wɔɔ Zuuba Yeezuu Krista zibəəzannɔ wɔɔ lɛɛ ka ŋnɩ ŋ ba kan awɔɔ kɩ rɔ wɔɔ tɔ da a nɔ ʋ. 18Ŋ y'a hɩ awɔɔ m, ŋ ʋ: "Dɔmɩm jɛzannɔ ʋ, gʋɔɔ nyɩntaŋ ʋ, ŋnɩ bɩr yaa wʋrɛ awɔɔ ma, ŋnɩ bɩr a mɩsɩrbaa bam a mɛsim lɛtaamarɔ nɔ ʋ, bawosodɔrɛ nɔ ʋ." 19Gʋɔɔ wɔɔ duro nɩ zɛm gʋngʋrɛrɔ m bɩ, durnya hɔɔndarɛrɔ y'a so ŋ ʋ, ŋ ba Woso Ɛspri nɩ y. 20B'awɔɔ, m gʋaasɩbɔɔ, k'a gɔɔta a bɩr tam lɛɛ tee••• a sɩrakarɛ k'an mɩŋŋa an cem bɩ nɔ ʋ, k'a bɩr yaa dam Sɛnt-Ɛspri paŋŋa nɔ ʋ. 21K'a gɔɔta Woso ŋʋarɛ bɩ nɔ ʋ, a bɩr dɔm wɔɔ Zuuba Yeezuu Krista ma, an nɩ zɛm bɩ mɩsɩrbaa k'a nyarɛ ba ʋ bɩ ka awɔɔ ʋ, a cicirzɛrɛ nɔ ʋ. 22K'a bɩr gʋɔɔ kʋ ŋ nɩ sɩnsɩm kam nɔ wɔɔ cicir zɛm. 23K'a ŋ yɔ sɛ zaa ra, a ŋ bʋmbɔ. Gɔsɩnnɔ n ta ʋ, k'a brɔɔ cicir zɛ, bɩ k'a dundo a zi kʋ ŋ b'awɔɔ da a kʋrɔmarɔ wɔɔ nɔ ʋ y. K'a sɔ ŋ zibəə bʋnyaarɔ wɔɔ m, bala, kʋ mimbʋnyaabənno nɩ ŋ mɩ bɩ, ŋ dintim ka a mɩŋŋɔɔ ma. 24Bɩ kʋ Woso k'an deem an nɩ wɔɔ yɔm wɔɔ Zuuba Yeezuu Krista tɔ ma bɩ n lɛbɔʋrɛ yɩ. A a da ma, an a ka awɔɔ b'a dore y, an a ka sɔ, awɔɔ n bɩ jɩm a lɛɛ, bɩ, kʋrɔma sɩ ba awɔɔ ma y, heernyɔɔ gʋta nɔ ʋ, a lɛbɔʋrɛ nɔ ʋ. Bɩ k'a tɔ n lɛbɔʋrɛ yɩ, kan gʋtabaa kɩ, paŋŋa kɩ, a y'a so hɔ haay ʋ. Biisi tee•••, dɩɩtaa kan dɔmɩm haay kɩ nɔ ʋ. Amina.


text: 1Maɣa Pɔɔlɩ, Yesu Kilisiti yom. Maɣa Ɩsɔ kpa tillu na ɩ́ ləsɩ-m na ma mpaa kɛ Laapaalɩ Kʋpaŋ kpaalʋɣʋ tɔɔ. Má ŋmaana-mɛɣɛ takəlaɣa kanɛ. 2Hatuu lɔŋ kɛ Ɩsɔ ka tɔma sɩ ɩ ká kɔna Laapaalɩ Kʋpaŋ ɩnɩ. Halɩ Ɩsɔ yelaa na ɩ Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa ŋmaa ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ takəlasɩ taa. 3Laapaalɩ Kʋpaŋ ɩnəɣəlɛ ɩ Pəyaɣa Tacaa Yesu Kilisiti tɔm. Ye Yesu yʋlʋwɛɛtʋ tɔm ɩlɛ, wulaʋ Tafiiti lʋlʋɣʋ taa tʋ kɛ́. 4Ama Feesuɣu Naŋŋtʋ kiŋ ɩlɛ, Ɩsɔ hʋləna toma sɩ Yesu kɛ́ ɩ Pəyaɣa kɛ waatʋ wei Yesu səpa na ɩ́ feesi-ɩ tɔ. 5Kilisiti ɩnɩ ɩ tɔɔ kɛ́ Ɩsɔ hʋla-m pɛɛlɛɛ na má la tillu sɔsɔ kɛ kʋlʋm ɩnɩ ɩ tɔɔ, sɩ má la na kateŋasɩ təna yəlaa mʋ ɩ tɔm na pá nɩɩna-ɩ. 6Mɛ tɔtɔ ɩ́ wɛ pa taa, mɛ mpa Ɩsɔ ləsa Lom sɩ ɩ́ pəsɩ Yesu Kilisiti nyə́ma tɔ. 7Mə təna mpa mɛ ɩ́ wɛ Lom na Ɩsɔ sɔɔlaa na ɩ́ yaa sɩ ɩ́ pəsɩ ɩ nyə́ma tɔ, mə takəlaɣa ntɔ. Tacaa Ɩsɔ, na Tacaa Yesu Kilisiti pá hʋ́lɩ́-mɛɣɛ pɛɛlɛɛ na pá la na mə laŋa hʋlʋmɩ. 8Kancaalaɣa ɩlɛ, Yesu Kilisiti tɔɔ ma sɛɛ ma Ɩsɔ kɛ́ mə təna mə tɔɔ. Mpi pə tɔɔ tɔ, pa pʋɣʋləɣɩ antulinya təna taa kɛ́ ɩsəna ɩ́ nɩɩkəna Ɩsɔ kɛ́ teu tɔ. 9Ɩsɔ wei ɩ Pəyaɣa Laapaalɩ Kʋpaŋ kpaalʋɣʋ təmlɛ ma lakəna luɣu kʋlʋmʋɣʋ tɔ, ɩ nyəmá sɩ maa looliɣi. Ɩsɔ nyəmá mpʋ sɩ tam ma tɔɔsəɣɩ mə tɔm 10kɛ paa waatʋ wei ma sələməɣɩ tɔ. Ma wiikina-ɩ sɩ ɩ́ la luɣu na má hiki mpaa kɛ pənɛntɛ na má polo mə kiŋ. 11Ma nyɩɩləɣɩ teu sɩ má ná-mɛ. Ɩlɛna ɩ́ hiki kʋcɔɔʋ kɛ Feesuɣu Naŋŋtʋ kiŋ, na ɩ́ la toma. 12Nti ma tɩɩ kələɣɩ nyɩɩlʋɣʋ tɔɣɔlɛ sɩ má wɛɛ mə hɛkʋ, na tə́ nyənəɣəna təma naani tʋɣʋ kɛ Ɩsɔ tɔɔ, na pə sɔɔsəɣɩ-tʋɣʋ apalʋtʋ. 13Ma taapalaa mɛ, ɩ́ nyɩ teu sɩ tam ma hʋʋkaɣa sɩ ma puki mə kiŋ, ɩlɛ pə tuu-m, haləna saŋa. Ma nyɩɩləɣɩ sɩ ma təmlɛ ɩ́ lʋlɩ pʋlʋpʋɣʋ mə tɛ, ɩsɩɩ tə lʋla piitim lɛmpɩ nyə́ma kiŋ tɔ. 14Pə taɣa pʋlʋ, pə caala-m kɛ́ sɩ má polo yəlaa təna kiŋ. Paa acalɛɛ sɔsɔɔna taa, paa cacakəŋ tɛɛ, paa ɩsəkullaa cɔlɔ, paa ɩsəkpɛɛtɛɛ nyə́ma cɔlɔ. 15Pə tɔɔ kɛ́ ma nyɩɩləɣɩ teu sɩ má pona mɛ mpa ɩ́ wɛ Lom tɔɣɔ Laapaalɩ Kʋpaŋ tɔtɔ. 16Laapaalɩ Kʋpaŋ kpaalʋɣʋ tɔm fɛɩ-m fɛɛlɛ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, Ɩsɔ toma ntɛ́ təna. Ɩ waasəɣɩ pa təna mpa pa tɛŋɩ-ɩ na pa taa tɔ. Yuta nyə́ma kɛ kancaalaɣa, pa waalɩ kɛ́ mpa pa ta kɛ Yuta nyə́ma tɔ. 17Kʋpam Laapaalɩ Kʋpaŋ tɔɔ kɛ́ tə nyəŋ ɩsəna Ɩsɔ lakɩ na yəlaa pəsəɣɩ kʋpama kɛ ɩ ɩsɛntaa tɔ. Pə kpaɣaʋ hatuu kancaalaɣa haləna pə tɛm tɔ, yʋlʋ tɛŋ ɩ taa na Ɩsɔ kɛ́ ɩlɛna Ɩsɔ la, pə ta kaasɩ pʋlʋ tɔtɔ. Ɩsɔ Tɔm taa maɣamaɣa kilisa mpʋ təcɛɩcɛɩ sɩ: Ye Ɩsɔ nyəna wei kɛ́ yʋlʋpaŋ sɩ ɩ tɛma ɩ taa tɔ pə tɔɔ, pʋntʋ tike tʋləɣəna-tɩ. 18Ɩsɔ mʋɣɩ pááná kɛ hatuu ɩsɔtaa kɛ́ yəlaa kʋpəntəŋ na pa ɩsaɣatʋnaa təna tɔɔ na pə́ naa mpʋ. Pə taɣa pʋlʋ, yəlaa tɛtɛlakasɩ nyəkəɣɩ tampana na a mələɣɩ yem. 19Mpʋ pə yelina na Ɩsɔ tʋɣɩ-wɛɣɛ naʋya. Mpi tɔ pa nyəmá timpiwɛ pə wɛɛ sɩ pá nyaŋna Ɩsɔ tɔ, ɩ tɛma-wɛɣɛ-wəɣɩ hʋ́lʋ́ɣʋ́ kɛ teu tɔ pə tɔɔ. 20Kʋpam hatuu Ɩsɔ lapa antulinya tɔ, ɩ mukaɣa tɛɛ wɛɛtʋ, ɩsɩɩ ɩ toma tamm nyəna na ɩsəna ɩ maɣamaɣa ɩ wɛɛ tɔ, pə naakɩ ɩ kʋlapəm mpɩ pə kiŋ kɛ́. Tənaɣa pə wɛɛ sɩ yəlaa ɩ́ nyəna ɩ toma na ɩ wɛɛtʋ, pə tɔɔ kɛ́ pa fɛɩna tampana. 21Pa nyəmá Ɩsɔ, ama paa see-ɩ, pəyele paa sɛɛ-ɩ ɩ́ na təmlɛ ɩsɩɩ pə nəɣəsəna yəlaa ɩ́ la Ɩsɔ tɔ. Pa hʋwɛɛ liɣita yem, paa laɣatiya ka fɛɩ. 22Pa tɔŋ sɩ pa nyəm tɔɔwa, ama ɩwɛɛŋ kɛ́. 23Ɩsɩɩ paa tʋ Ɩsɔ wei ɩɩ səkɩ tɔɣɔ teeli tɔ, yʋlʋ wei ɩ səkɩ tɔ ɩ lɛɛsəŋ na sumasɩ na nɔɔhɛɛ liɣiti wontu na nti tə tuuki atɛ tɔɣɔ pa seeki. 24Pə tɔɔ kɛ́ Ɩsɔ yela-wɛɣɛ pa tɛtɛlakasɩ ɩsaɣasɩ nsi pa luuŋ sʋʋwa tɔ sɩ taa, na pá lakɩ təmaɣa mpi pə wɛ fɛɛlɛ tɔ. 25Mpɛ pa məlaa kɛ́ na pá kpaɣa Ɩsɔ tɔɔ tampana na pá pəsəna pɔpɔtʋ. Pa sɛɛkɩ na pá təŋəɣɩ mpi mpi Ɩsɔ lapa tɔ, na pá yele Ɩsɔ wei ɩ lapa-wɩ tɔ ɩ maɣamaɣa. Pəyele pɩɩ mʋna ɩsɩɩ ɩnəɣɩ pá saŋ tam. 26Pə tɔɔ kɛ́ Ɩsɔ ná yela-wɛɣɛ pa taaləntʋtʋ taa. Na pa alaa maɣamaɣa náá yeki apalaa na pá sʋʋkəna təma. 27Mpʋ tɔtɔɣɔ na pa apalaa, pɛlɛ pa yeki alaa tɔm, na pa kʋnyɩɩləŋ ɩ́ kpa pa nyɔɔŋ taa pa ketitiɣi təma. Apalaa lakəna təmaɣa fɛɛlɛ fɛɩ nyəntʋ. Na pa taaləntʋtʋ ntɩ tə naasʋɣʋ makəna pa nyɔɔŋ taa. 28Ɩsɩɩ pa kisa Ɩsɔ kɛ́ nyəm təkelekele tɔ, pə tɔɔ kɛ́ Ɩsɔ ná yela-wɛɣɛ pa kʋmɛləlaɣatʋ taa na pá lakɩ acaalətʋ. 29Pa kəla kawalasɩ, na ɩsaɣatʋ, na kʋnyɩɩləŋ, na nyaŋ, na ɩsɛsɛɛmlɛ, na yʋlʋkʋlɛ, na yoou, na puɣusuɣu, na muɣuluɣu tike kɛ pa nyəmá. Pa kɛ́ yɔɣɔtəlaa. 30Pa cakəna təma. Pa kɛ́ Ɩsɔ kolontunaa, na kalampaanɩ nyə́ma na ɩsəcaʋ nyə́ma na təhɔntaa. Pa lʋləsəɣɩ ɩsaɣatʋ kʋfatʋ, paa see pa caanaa. 31Pa fɛɩna laakalɩ, paa tɔkəɣɩ nti pa tɔŋ sɩ paa la tɔ. Pa lakɩ təkatɩɩ, pa fɛɩna lɛlaa pətɔɔtəlɛ. 32Pa nyəmá Ɩsɔ tɔɔ sɩ mpa pa lakɩ mpʋ tɔ pa kɛ́ sɔlʋnaa. Paa na mpʋ pa tɔŋna lapʋ, haləna pá saŋ pə lataa tɔtɔ.


text: 1A ko-biə-ba, 'a na nɛ nɩ nɔɔnʋ kɩ kəm o tusi, abam balʋ Wɛ Joro kʋm na vaŋɩ tɩn maŋɩ sɩ 'a zuri 'a yɩra mʋ 'a brɩ-o dɩ wʋ-bono, sɩ o joori o tɔgɩ cɩga cwəŋə. 'A nan ta'a yɩrɩ 'a tɩtɩ, sɩ kʋ yɩ zaŋɩ kʋ pa abam dɩ daa tusi. 2'A ta'a zəni daanɩ 'a cana wʋnɩ, sɩ 'a na kɩ kʋntʋ mʋ 'a sɛ Zezi Krisi ni dɩm o na pɛ tɩn. 3Abam wʋlʋ na bʋŋɩ o paɩ o yɩ kamunu yɩ o yagɩ o daɩ kʋlʋkʋlʋ tɩn, kʋntʋ tu ganɩ o tɩtɩ mʋ. 4Nɔɔnʋ maama maŋɩ sɩ o taa nii o tɩtɩ tɩtʋŋa na yɩ te tɩn mʋ. Kʋntʋ tu nan na nɛ nɩ o tɩtʋŋa yam lana, o laan w'ʋ wanɩ o taa jɩgɩ wʋpolo dɩ o tɩtɩ na kɩ kʋlʋ tɩn m'a, kʋ daɩ sɩ o kwe o maŋɩ dɩ o doŋ tɩtʋŋa na yɩ te tɩn. 5Bɛŋwaanɩ nɔɔnʋ maama maŋɩ sɩ o tʋŋɩ tɩtʋŋɩ dɩlʋ Wɛ na pɛ-o tɩn mʋ. 6Nɔɔnʋ wʋlʋ ba na zaas-o Wɛ taanɩ tɩn maŋɩ sɩ o kɩ o na jɩgɩ kʋlʋ tɩn mʋ o pa wʋlʋ na zaas-o tɩn. 7'A yɩ zaŋɩ 'a ganɩ 'a tɩtɩ, sɩ nɔɔn-nɔɔnʋ b'a wanɩ o səgi o na kɩ kʋlʋ tɩn Wɛ yigə nɩ. Nɔɔnʋ tɩtʋŋa na w'ʋ pa o na nyɔɔrɩ dɩlʋ tɩn nyɩ dɩ valʋ na dugi o kara yɩ o maŋɩ sɩ o joori o ba o zagɩ wəənu tɩlʋ dwi o na dugi tɩn mʋ. 8Nɔɔnʋ nan na tʋŋɩ wo-yɔɔrʋ tɩlʋ o tɩtɩ wʋbʋŋa na lagɩ tɩn, o nyɔɔrɩ mʋ w'ʋ ba taa yɩ tʋʋnɩ. Kʋ daarɩ nɔɔnʋ nan na tʋŋɩ tɩtʋŋa yalʋ Wɛ Joro kʋm wʋbʋŋa na lagɩ tɩn, kʋntʋ tu nyɔɔrɩ mʋ w'ʋ ta yɩ Wɛ ŋwɩ-dʋŋa kalʋ na ba tiə DƖ Joro kʋm na w'ʋ pa-o tɩn. 9Kʋntʋ ŋwaanɩ, d'ɩ nan yɩ pa yawɔrɔ zʋ dɩbam sɩ d'ɩ yagɩ lanyɩranɩ kəm. D'ɩ na fɔgɩ d'ɩ zɩgɩ kəŋkəŋ, d'ɩ laan w'ʋ ba d'ɩ na nyɔɔrɩ dɩlʋ na lana tɩn. 10Kʋntʋ ŋwaanɩ, d'ɩ na nɛ pwələ maŋa dɩ maŋa, d'ɩ maŋɩ sɩ d'ɩ ta'a kɩ lanyɩranɩ dɩ nɔɔna maama, kʋ na dwe dɩdɩ dɩ d'ɩ ko-biə balʋ dɩ na jɩgɩ wʋ-dɩdʋa dɩ Zezi Krisi tɩn. 11Nii-na, amʋ tɩtɩ laan mʋ mɛ a jɩŋa a pʋpʋnɩ pʋpʋn-bu-kamunə yantʋ sɩ a pa abam. 12Kʋ na yɩ nɔɔna balʋ na kwaanɩ sɩ ba fɩn abam sɩ 'a ta'a gonə Zwifə bam cullu tɩm ŋwaanɩ tɩn, bantʋ yɩ balʋ na lagɩ sɩ ba na yɩrɩ mʋ nɔɔna tee nɩ dɩ ba na kɩ ba tɩtɩ te tɩn. Ba nan ba lagɩ sɩ nɔɔna taa bɛɛsɩ-ba. Kʋntʋ ŋwaanɩ mʋ ba b'a sɛ sɩ ba brɩ nɔɔna nɩ Wɛ w'ʋ vrɩ-ba lwarɩm wʋnɩ Zezi Krisi na tɩgɩ tʋʋn-dagara kam baŋa nɩ tɩn ŋwaanɩ. 13Balʋ bam ba na sɛ sɩ ba taa goni tɩn tɩtɩ nan ba tɔgɩ Wɛ cullu tɩm cɩga cɩga. Ba nan lagɩ sɩ ba pa abam dɩ sɛ gwəŋə kam mʋ, sɩ kʋ pa ba na cwəŋə ba taa ŋɔɔnɩ ba magɩ ba nyɔɔna nɩ abam sɛ 'a go nɩ bantʋ te. 14Kʋ nan na yɩ amʋ, woŋo kʋlʋ yɩranɩ amʋ na w'ʋ ta jɩgɩ a ŋɔɔnɩ dɩ wʋpolo tɩn yɩ d'ɩ Yuutu Zezi Krisi na tɩgɩ tʋʋn-dagara kam baŋa nɩ o ma vrɩ nɔɔna te tɩn mʋ. Kʋ nan yɩ Zezi Krisi tʋʋn-dagara kam ŋwaanɩ lʋgʋ kʋntʋ wəənu tɩm nyɩ nɩ tɩ tɩgɩ mʋ, tɩ daa ba jɩgɩ kuri dɩ amʋ, yɩ a dɩ nyɩ dɩ tʋ mʋ dɩ wəənu tɩntʋ. 15Nmʋ na gonə, naa n na wʋ goni dɩ, kʋntʋ daɩ kʋlʋkʋlʋ. Woŋo kʋlʋ nan na jɩgɩ kuri tɩn mʋ yɩ sɩ n na ŋwɩ-dʋŋa Wɛ tee nɩ. 16Kʋ nan na yɩ balʋ na sɛ kwiə yam kʋntʋ tɩn, Wɛ w'ʋ pa-ba wʋ-zuru yɩ DƖ duri ba ŋwaŋa lanyɩranɩ, kʋ wəli dɩ balʋ maama na yɩ DƖ tɩtɩ nɔɔna cɩga cɩga tɩn. 17A daa ba lagɩ sɩ nɔɔn-nɔɔnʋ joori o yaarɩ-nɩ, bɛŋwaanɩ amʋ na maŋɩ a jɩgɩ ŋwandaala yalʋ a yɩra nɩ tɩn brɩ nɩ Zezi mʋ te-nɩ. 18A ko-biə-ba, d'ɩ Yuutu Zezi Krisi w'ʋ pa abam yu-yoŋo. Amina.


text: 1Mə na Kilisiti ɩ́ kpɛntʋɣʋ mpʋ tɔ pə sɔɔsəɣɩ-mɛɣɛ toŋ ntɛ? Ɩ sɔɔlʋɣʋ sɔɔsəɣɩ-mɛɣɛ apalʋtʋ ntɛ? Mə na Feesuɣu Naŋŋtʋ ɩ́ kpɛnta kʋlʋm na? Ɩ́ lakɩ təmaɣa yəllɛ na kʋpantʋ na? 2Tɔʋ, ye pə wɛ mpʋ ɩlɛ, ma wiina-mɛ sɩ ɩ́ kpɛntɩ teu, na ɩ́ sɔɔləɣɩ mə təma, na ɩ́ wɛna lotu kʋlʋmtʋ na hʋwɛɛ kʋlʋmɛɛ, na pə́ hʋlʋsɩ ma laŋlɛ kɛ sɔsɔm. 3Ɩ́ taa la pʋlʋɣʋ təma kəlʋɣʋ tɔɔ, yaa teeli yem tɔɔ. Ama ɩ́ pasa mə tɩ, na paa wei ɩ́ nyənɩ ɩ lɛlʋ ɩsɩɩ wei ɩ kəla-ɩ tɔ. 4Nɔɣɔlʋ ɩ́ taa pɛɛkɩ ɩ maɣamaɣa ɩ nyʋɣʋ nyəntʋ tike, ama ɩ́ tɔɔsəɣɩ ɩ tɔɣɔntəlɛnaa tɔɔ. 5Ɩ́ wɛɛna hʋwɛɛ nna Yesu Kilisiti ka hʋʋkaɣa tɔɣɔ mə taa. 6Hatuu tɔ ɩ ka tɩɩ wɛna Ɩsɔ wɛɛtʋ kɛ́. Pə na pə mpʋ tɔ, pə ta tʋ-ɩ sɩ ɩ pɛɛkəɣɩ na ɩ́ lana toŋ na ɩ́ kpa Ɩsɔ tɔɔ sɩ ɩ saala. 7Ama ɩ maɣamaɣa ɩ yelina pə təna mpi ɩ ka wɛna tɔ na ɩ́ kpaɣa yom wɛɛtʋ. Ɩ kpaɣa yəlaa wɛɛtʋ kɛ́ tətɛŋɛlɛŋ, na ɩ kɔmaɣa ɩsɩɩ yʋlʋ wɛʋ tɔ. 8Ɩ tisaa na ɩ́ pasa ɩ tɩ na ɩ́ nɩɩna Ɩsɔ kɛ́ ḿpʋ́ɣʋ́, haləna ɩ səm, səm mpi ɩ səpa tesika tɔɔ tɔ. 9Pə tɔɔ kɛ́ Ɩsɔ kʋsa ɩ nyʋɣʋ kɛ teu kɛ sɔsɔm, na ɩ́ ha-ɩ hətɛ nte tə kəla həla təna təpaɩpaɩ tɔ. 10Pə təna mpi pə wɛna weesuɣu na pə wɛ ɩsɔtaa na tɛtʋ tɔɔ na tɛtʋ tɛɛ tɔ pə́ həntɩ-ɩ atɛ. 11Na pə təna pə́ tisi sɩ Yesu kɛlɛ Sɔsɔ, na pə́ ha Tacaa Ɩsɔ kɛ́ teeli. 12Ye mpʋ ɩlɛ ma taapalaa, waatʋ wei maa wɛ mə cɔlɔ tɔ ɩ́ nɩɩna-m pə təna pə taa kɛ́. Na paa pənɛntɛ ma fɛɩ mə cɔlɔ, pə kəla teu sɩ ɩ́ nɩɩna-m mpʋ tɔtɔ. Ɩ́ pɛɛkəɣɩ mə nyɔɔŋ yapʋ tɔm na sɔɣɔntʋ na seluɣu. 13Pə taɣa pʋlʋ, Ɩsɔ wɛɛ kɛ́ na ɩ́ lakɩ mə taa kɛ́ tam, sɩ mɛ mɩɩ pəsɩ na ɩ́ sɔɔlɩ na ɩ́ lá mpi ɩ ka sɩɩwa na ɩ́ təŋəɣɩ na ɩ́ lakɩ tɔ. 14Kʋntʋɣʋ na ntɔŋkpɛɛsaɣa ɩ́ taa wɛɛ pə təna mpi ɩ́ lakɩ tɔ pə taa. 15Ɩlɛ ɩ́ ká pəsɩ yəlaa mpa pa fɛɩna taalɩ na pá wɛ tənaŋŋ tɔ, na ɩ́ pəsɩ Ɩsɔ piya nsi sɩ fɛɩna kawalaɣa nakələɣɩ antulinya yəlaa kʋtakɛɛsəŋ na asaɣaa pa hɛkʋ taa tɔ. Pə́cɔ́ pə wɛɛ kɛ́ sɩ mɩɩ mʋɣʋna kɔkɔ kɛ pa hɛkʋ taa kɛ́ nyənənyənɩ ɩsɩɩ ɩsɔtʋlʋŋasɩ kɛ ɩsɔtaa 16na ɩ́ heeliɣina-wɛɣɛ weesuɣu tɔm. Ye ɩ́ lakɩ mpʋ, maa pəsɩ na má yɔɔləna-mɛɣɛ Kilisiti kʋyakʋ wule kɛ teu. Tampana tɔɔ ɩsəntɔ, mpʋ pɩɩ hʋləna sɩ ma təma təna na ma lʋpʋ təna ta məlɩ yem. 17Ntanyɩ ma caləm ká lɩɩ, ma səm tɔm kɛ ma wɛna mpʋ. Na ye pɩɩ tɩɩ lapa mpʋ, pə wɛ ɩsɩɩ kɔtaɣa ŋka mə Ɩsɔ sɛɛtʋ tasa Ɩsɔ kɛ́ lapʋ tɔɣɔlɛ. Ye pɩɩ la mpʋ, ma laŋlɛ hɛɛwaɣa. Na má na mə təna tá laŋa hɛɛna. 18Na mpʋ tɔtɔɣɔ na mɛ, pə wɛɛ kɛ́ sɩ mə laŋa ɩ́ hɛɛ, pə wɛɛ sɩ má na mɛ tá laŋa ɩ́ hɛɛna. 19Ma hʋʋ sɩ, na Ɩsɔ toŋ taa ye pə wɛ ɩsəna, maa tili Timotee kɛ mə tɛɣɛ nɔɔnɔɔ na má nɩɩ mə cakəlɛ tɔm, na pə́ sɔɔsɩ ma maɣamaɣa kɛ apalʋtʋ. 20Ɩ tike ɩ wɛnna, na ɩ səna-m mpi ma sɔpəna nyʋɣʋ tɔ pə taa, na ɩ paasəɣəna mə tɔm kɛ na tampana. 21Lɛlaa ɩlɛ, pɛlɛ pa maɣamaɣa pa niŋ nyəm tike tɔɔ kɛ́ pa nəɣəsəɣɩ, pə taɣa Yesu Kilisiti nyəm tɔɔ. 22Mə maɣamaɣa ɩ́ nyəmá ɩsəna Timotee ɩnɩ ɩ hʋlaa sɩ ɩ kɛ́ yʋlʋpaŋ tɔ, na ɩsəna má na-ɩ tə lapa təmlɛ ɩsɩɩ yʋlʋ na ɩ pəyaɣa kɛ Laapaalɩ Kʋpaŋ tɔm taa tɔ. 23Ma hʋʋ sɩ ye ma kɔma na má cɛkəna teu kɛ nti tə taa ma wɛɛ tɔ, ɩlɛ maa tili-ɩ mə cɔlɔ. 24Na ma wɛna naani kɛ́ teu kɛ Tacaa toŋ tɔɔ sɩ ma maɣamaɣa maa polo mə tɛɣɛ nɔɔnɔɔ na má ná-mɛ. 25Ma maɣasaa na má ná sɩ pə kəla teu sɩ tá taapalʋ Ɩpafəlotitɩ, wei mɛ ɩ́ ka ha-m mpi maa laŋaa na ɩ́ tilina-m sɩ ɩ́ kɔna-m, na má na-ɩ tə lakəna təmlɛ na tə́ yooki yoou tɔ, ɩnəɣɩ maa yele na ɩ́ məlɩ mə kiŋ. 26Ɩ nyɩɩləɣɩ kɛ́ sɩ ɩ́ ná mə təna, haləna pə pɛkəla-ɩ. Mpi tɔ, mɛ ɩ́ ka nɩɩʋ ɩ wʋsasɩ tɔ pə tɔɔ. 27Tampana tɔɔ ɩsəntɔ, pə wɩɩ-ɩ teu kɛ́, haləna ɩ caakaɣa səm. Ama Ɩsɔ wii ɩ pətɔɔtəlɛ. Na pə taɣa ɩ tike ɩ nyəntɛ, na ma nyəntɛ tɔtɔɣɔ, sɩ pə́ taa kɔɔ pə́ sɔɔsɩ-m laŋwakəllɛ kɛ lɛntɛ tɔɔ. 28Pə tɔɔ kɛ́ ma hʋʋ sɩ maa kʋsɩ-ɩ lɔŋ təcaʋ na ɩ́ məlɩ mə tɛ, na mɩɩ na-ɩ na mə laŋa tasa hʋlʋmʋɣʋ, na ma maɣamaɣa ma laŋwakəllɛ tɛ mpʋ. 29Pə tɔɔ ɩlɛ ɩ́ mʋ-ɩ niŋ naalɛ na laŋhʋlʋmlɛ sɔsɔɔlɛ, ɩsɩɩ pa mʋkʋɣʋ taapalʋ kɛ Tacaa tɔm taa tɔ. Yəlaa ɩsɩɩ panɛ ɩnɩ wɛɣɛ pə wɛɛ sɩ ɩ́ seeki. 30Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, Kilisiti təmlɛ nyʋɣʋ tɔɔ kɛ́ səm cɛɛ-ɩ. Ɩ lapa ɩ weesuɣu kɛ awusa kɛ́ na ɩ́ kɔna-m kʋsənam mpi mə maɣamaɣa ɩ́ taa pəsəɣɩ sɩ ɩ́ kɔna-m tɔ.


text: 1Zezi dɛɛn ma bəŋi o karabiə fugə-bale bam sɩ ba ba o te. O ma pa-ba dam sɩ ba wanɩ ciciri ba zəli nɔɔna yɩra nɩ, sɩ ba daarɩ ba pa nɔɔna na yazurə dɩ ba yawɩɩrʋ dwi maama. 2O karabiə fugə-bale bam yɩra mʋ tɩntʋ: O ma da yigə o bəŋi Simɔn wʋlʋ yɩrɩ dɩdoŋ na yɩ Pɩyɛɛrɩ tɩn, dɩ Andre wʋlʋ na yɩ Simɔn nyaanɩ tɩn, dɩ Zakɩ, dɩ o nyaanɩ Zan balʋ na yɩ Zebede biə tɩn, 3Filipi dɩ Batelemi, Toma dɩ Matiyu wʋlʋ ya na yɩ lampo-joŋnu tɩn, Zakɩ wʋlʋ na yɩ Alɩfɩ bu tɩn, dɩ Tadɩ, 4Simɔn wʋlʋ na yɩ Zelɔtɩ nɔɔna bam wʋ nɔɔnʋ tɩn, dɩ Zudasɩ Yiskarɩyo wʋlʋ na w'ʋ ba o yəgi Zezi o pa nɔɔna tɩn. 5Zezi laan ma tʋŋɩ bantʋ fugə-bale bam sɩ ba nuŋi ba vu ba tɔɔlɩ Wɛ kwərə kam. Ba na lagɩ ba kɛ tɩn, o ma pa-ba ni o wɩ: "Yɩ zaŋɩ 'a vu dwi-gɛ tiinə na zʋʋrɩ mɛ tɩn, naa 'a vu Samari tiinə tɩʋ. 6'A nan maŋɩ sɩ 'a vu Yisɩrayɛlɩ dwi tiinə bam te, bɛŋwaanɩ bantʋ nyɩ dɩ peeni sɩlʋ na je tɩn mʋ. 7Nan ve-na 'a brɩ-ba nɩ maŋa kam yiə, Wɛ paarɩ dɩm lagɩ dɩ ba nɔɔna tɩtarɩ nɩ. 8Ve-na 'a ta'a pa yawɩɩna na yazurə, sɩ 'a daarɩ 'a ta'a bi balʋ na tɩgɩ tɩn, sɩ 'a pa nanywaanʋ joori tɩ na yazurə tɩ ji lanyɩranɩ, sɩ 'a daarɩ 'a ta'a zəli ciciri nɔɔna yɩra nɩ. 'A nan maŋɩ sɩ 'a zəni nɔɔna zaanɩ mʋ, nɩ abam dɩ na joŋi Wɛ dam dɩm zaanɩ te tɩn. 9'A na maa ve, sɩ 'a yɩ zaŋɩ 'a kwe səbu-sɩŋa naa səbu 'a kɩ 'a gwar-fwɛɛla nɩ 'a wəli da. 10Nan yɩ kwe-na tampɔgɔ kʋlʋ ba na kɩ wʋdiu da tɩn. 'A nan yɩ kwe gwaarʋ tɩle tɩle naa natra naa nacəgə 'a wəli da. Bɛŋwaanɩ tɩntʋŋnʋ maŋɩ dɩ o ni-wʋdiu mʋ. 11Abam nan na ve 'a yi tɩʋ kʋlʋ maama, sɩ 'a lagɩ nɔɔnʋ wʋlʋ na w'ʋ jeeri abam dɩ wʋpolo tɩn, 'a vu o sɔŋɔ 'a ta'a wʋra sɩ kʋ ba kʋ yi 'a viirim. 12'A nan na ve 'a zʋ sɔŋɔ kʋlʋ, sɩ 'a jɔɔnɩ-ba 'a ta nɩ: 'Wɛ w'ʋ pa abam yazurə.' 13Sɔŋɔ kʋm tiinə nan na jeeri abam lanyɩranɩ, yazurə yam w'ʋ ta wʋra dɩ ba. Kʋ daarɩ, ba na wʋ jeeri abam lanyɩranɩ, yazurə yam w'ʋ joori ya ba abam te. 14Abam nan na ve sɔŋɔ kʋlʋ naa tɩʋ kʋlʋ, yɩ ba na wʋ sɛ sɩ ba jeeri abam naa ba cəgi abam taanɩ, sɩ 'a nuŋi je sɩm kʋntʋ nɩ. 'A na maa viirə, sɩ 'a pɩɩsɩ 'a nɛ fogo kʋm 'a yagɩ da. 15A nan lagɩ a ta cɩga mʋ dɩ abam sɩ, Wɛ sarɩya dɛ dɩm na yiə, Sodɔm dɩ Gomɔɔrɩ tiinə b'a tiini ba na lɛɛrʋ nɩ tɩʋ kʋm kʋntʋ nɔɔna te. 16Cəgi-na, a lagɩ a tʋŋɩ abam nɩnɛɛnɩ peeni na maa ve sɩ sɩ gwaanɩ nywənkuri wʋnɩ te tɩn mʋ. Kʋntʋ ŋwaanɩ 'a maŋɩ sɩ 'a ta'a cʋ 'a tɩtɩ, sɩ 'a ta'a jɩgɩ swan nɩ bɩsankwɩ te, sɩ 'a daarɩ 'a pa 'a wʋrʋ taa lana nɩ kunkwənə na yɩ te tɩn. 17'A ta'a cʋ 'a tɩtɩ, sɩ nɔɔna w'ʋ ja abam ba vu ba saŋɩ sarɩya-dirə nakwa bam tee nɩ, yɩ ba daarɩ ba magɩ abam ba Wɛ-di sɩm wʋnɩ. 18Abam na tɔgɩ amʋ tɩn ŋwaanɩ, ba'a ja abam ba vu ba saŋɩ dɩdɛɛra dɩ pwa tee nɩ. Kʋntʋ mʋ 'a w'ʋ wanɩ 'a brɩ-ba Wɛ cɩga kam, yɩ 'a daarɩ 'a brɩ dwi-gɛ tiinə bam dɩ. 19Ba nan na jaanɩ abam ba vu ba saŋɩ, sɩ 'a yɩ ta'a liə dɩ 'a na w'ʋ ta kʋlʋ tɩn naa 'a na w'ʋ ta te tɩn. 'A na w'ʋ ta'a zɩgɩ ba yigə nɩ maŋa kalʋ tɩn, Wɛ w'ʋ pa 'a lwarɩ 'a na w'ʋ ta kʋlʋ tɩn. 20Kʋ daɩ abam tɩtɩ mʋ w'ʋ ŋɔɔnɩ, kʋ yɩ 'a Ko Wɛ Joro kʋm mʋ w'ʋ pa abam taanɩ dɩlʋ 'a na w'ʋ ŋɔɔnɩ tɩn. 21Nɔɔna badonnə w'ʋ ja ba tɩtɩ cʋrrʋ ba kɩ nɔɔna jɩa nɩ sɩ ba gʋ-ba. Kwə dɩ w'ʋ kɩ ba biə kʋntʋ doŋ. Biə dɩ w'ʋ zaŋɩ ba pa ba ja ba niinə dɩ ba kwə ba gʋ. 22Nɔɔna maama w'ʋ ta culi abam, 'a na yɩ amʋ nɔɔna tɩn ŋwaanɩ. Wʋlʋ maama nan na tiini o zɩgɩ kəŋkəŋ sɩ kʋ vu kʋ yi yaara yam tiim tɩn, Wɛ w'ʋ vrɩ kʋntʋ tu ŋwɩa. 23Ba nan na bɛɛsɩ abam tɩʋ kʋlʋ nɩ, sɩ 'a duri 'a vu kʋdoŋ. A lagɩ a ta cɩga mʋ dɩ abam sɩ, abam b'a wanɩ 'a tʋlɩ tɩɩnɩ dɩlʋ maama na wʋ Yisɩrayɛlɩ nɩ tɩn 'a ti, yɩ amʋ Nabiin-bu wʋm daa ta wʋ joori a ba. 24Karabu nan tərə o na dwe o karanyɩna. Tɩntʋŋnʋ dɩ nan tərə o na dwe o yuutu. 25Karabu nan na tu o yɩ nɩ o karanyɩna te, kʋ maŋɩ kʋntʋ. Tɩntʋŋnʋ dɩ nan na tu o yɩ nɩ o yuutu te, kʋ maŋɩ kʋntʋ. Ba na jɩgɩ sɔŋɔ tu ba bə ba wɩ 'Sʋtaana-pɛ Belizebuli' tɩn, ba laan w'ʋ tiini ba twɩ o sɔŋɔ tiinə bam sɩ kʋ dwəni kʋntʋ. 26'A nan yɩ ta'a fʋna dɩ nabiinə. Woŋo kʋlʋ maama na səgi nɔɔna tee nɩ tɩn jwa w'ʋ ba kʋ lwarɩ jaja. Woŋo kʋlʋ na pugi tɩn jwa w'ʋ ba kʋ puri. 27A na səgi a brɩ abam cɩga kalʋ maama tɩn, 'a maŋɩ sɩ 'a pa ka nuŋi pooni mʋ. A na waasɩ kʋlʋ dɩ abam tɩn, 'a maŋɩ sɩ 'a di nayuu mʋ 'a tɔɔlɩ-kʋ. 28Abam yɩ ta'a kwarɩ fʋʋnɩ dɩ nɔɔna balʋ na w'ʋ wanɩ ba gʋ 'a yɩra yam yɩ ba b'a wanɩ 'a jwəəru ba gʋ tɩn. 'A nan maŋɩ sɩ 'a ta'a kwarɩ Wɛ mʋ, bɛŋwaanɩ dɩntʋ mʋ w'ʋ wanɩ DƖ pa 'a yɩra dɩ 'a jwəəru maama cɔgɩ min-tɩʋ nɩ. 29Kʋ na yɩ kabəmbəli, sɩntʋ yəlo yɩ mwalɩ mwalɩ mʋ. 'A Ko Wɛ nan nii sɩ baŋa nɩ, yɩ sɩ dɩdʋa b'a wanɩ ka tʋ tɩga nɩ ka tɩ dɩ Wɛ na wʋ sɛ. 30Kʋ nan na yɩ abam, Wɛ ye abam yuuywe sɩm ni na maɩ te tɩn. 31Kʋntʋ ŋwaanɩ, 'a yɩ ta'a kwarɩ fʋʋnɩ, sɩ abam dɩdʋa dɩdʋa tiini 'a jɩgɩ kuri 'a dwe kabəmbəli zanzan. 32Nɔɔnʋ wʋlʋ maama na zɩgɩ nabiinə yigə nɩ o brɩ jaja nɩ wʋntʋ yɩ amʋ nɔɔnʋ tɩn, amʋ dɩ nan w'ʋ zɩgɩ kʋntʋ tu kwaga nɩ a brɩ nɩ o yɩ a nɔɔnʋ a Ko Wɛ yigə nɩ. 33Kʋ daarɩ, nɔɔnʋ wʋlʋ maama na vɩn amʋ nabiinə yigə nɩ tɩn, amʋ dɩ w'ʋ vɩn kʋntʋ tu a Ko Wɛ yigə nɩ. 34A na tu lʋgʋ baŋa tɩn, 'a yɩ ta'a bʋŋɩ nɩ, kʋ yɩ sɩ a pa nɔɔna mʋ na ywəəni daanɩ. A nan tu sɩ a pa nabiinə mʋ pɔɔrɩ daanɩ. 35A tu sɩ a pa nɔɔna dɩ ba kwə mʋ pɔɔrɩ daanɩ, sɩ a daarɩ a pa bukwa dɩ ba niinə dɩ pɔɔrɩ daanɩ, kʋ daarɩ sɩ kaana dɩ ba banna niinə dɩ pɔɔrɩ daanɩ. 36Kʋ ma w'ʋ pa nɔɔnʋ dɩ o tɩtɩ sɔŋɔ tiinə taa culi daanɩ. 37Wʋlʋ na soe o nu dɩ o ko o dwe amʋ tɩn, kʋntʋ tu wʋ maŋɩ sɩ o taa yɩ a nɔɔnʋ. Wʋlʋ maama na soe o biə o dwe amʋ tɩn, kʋntʋ tu wʋ maŋɩ sɩ o taa yɩ a nɔɔnʋ. 38Wʋlʋ maama na wʋ sɛ sɩ o tɔgɩ amʋ kwaga, sɩ o na yaara nɩ wʋlʋ na zɩŋɩ tʋʋn-dagara o maa ve o tʋʋnɩ jəgə te tɩn, kʋntʋ tu wʋ maŋɩ sɩ o taa yɩ amʋ nɔɔnʋ. 39Wʋlʋ maama nan na lagɩ sɩ o yɩrɩ o tɩtɩ ŋwɩa tɩn, o'o ga-ka mʋ. Kʋ daarɩ, wʋlʋ na sɛ sɩ o ga o ŋwɩa amʋ ŋwaanɩ tɩn, o'o na ŋwɩa Wɛ tee nɩ. 40Nɔɔnʋ wʋlʋ na jeeri abam lanyɩranɩ tɩn, kʋ tu jeeri amʋ mʋ. Nɔɔnʋ wʋlʋ na jeeri amʋ lanyɩranɩ tɩn, kʋ tu jeeri Baŋa-Wɛ dɩlʋ na tʋŋɩ-nɩ tɩn mʋ. 41Nɔɔnʋ wʋlʋ maama na jeeri Wɛ nijoŋnu lanyɩranɩ tɩn, dɩ Wɛ na tʋŋ-o tɩn ŋwaanɩ, Wɛ w'ʋ pa kʋntʋ tu dɩ tɔgɩ o na nyɔɔrɩ nɩ DƖ nijoŋnu wʋm te. Kʋ daarɩ, nɔɔnʋ wʋlʋ na jeeri nɔn-ŋʋm lanyɩranɩ o nɔn-ŋʋnɩm dɩm ŋwaanɩ tɩn, Wɛ w'ʋ pa kʋntʋ tu dɩ tɔgɩ o na nyɔɔrɩ dɩlʋ DƖ na w'ʋ pa nɔn-ŋʋm wʋm tɩn. 42A lagɩ a ta cɩga mʋ dɩ abam sɩ, nɔɔnʋ wʋlʋ na maŋɩ o kɩ na-zurə fɩnfɩɩn dɩ o pa amʋ nɔɔna bam wʋ dɩdʋa, o na yɩ a karabu tɩn ŋwaanɩ, kʋ tu w'ʋ na nyɔɔrɩ Wɛ tee nɩ."


text: 1Dɔmɩnnɔ kʋ ŋ cem nɔ wɔɔ nɔ ʋ, Yeezuu a wusigə, an bʋr Kapɛrnawum kʋnɔ ʋ, bɩ gʋɔɔ a ma ŋ ʋ, a lee ku an nɩ har ʋ. 2Gʋɔɔ cir gʋta bʋr, ŋnɩ b'a so kʋ ma b'ʋ, lɛ ba b'ʋ y, baa cɛlɛ ma bɩ, lɛ ba ʋ sɔ y. Yeezuu nɩ Woso lemim dɩndam gʋɔɔ wɔɔ m. 3Gʋɔɔ gɔsɩnnɔ bʋr zi mɛgarɛzaa m, ŋn'a busu gʋaa si. 4Kʋ ŋ n a da ma, ŋn'ɩ tam nɩ Yeezuu zi bɩ, zamaa bɩ minto m, ŋ n cɛ mim bɩ hɔn ra, bɩncɛ kʋ Yeezuu n ta ʋ b'ʋ, ŋnɩ mɛgarɛzaa bɩ busu kan a wʋtarahɔ bɩ kɩ, ŋn'a zer cɛ bɩ yaa bɩ m. 5Kʋ Yeezuu ŋ sɩrakarɛ bɩ yɩ bɩ, a a hɩ mɛgarɛzaa bɩ m, a ʋ: "M nyɩnnɩ, ɩ ɩ mimbʋnyaarɔ wɔɔ sugur yɩ!" 6Wosocikarɩnsaambɔɔ gɔsɩnnɔ nɩ b'ʋ, ŋn'ɩ nyɩntam, ŋn'a hɔɔn darɛ a heer ʋ, ŋ ʋ: 7"Bɔ m, gʋaa naa do nɩ meer naa do barɛ? Woso sʋnsɔ a n'a wʋm! Nka y'a da ma, an gʋaa mimbʋnyaarɔ sugur ka ʋ, kʋ Woso deem bɛɛ?" 8Zɔɔ-zɔɔ bala, hɔ kʋ ŋ n'a hɔɔn dam ma a heer ʋ bɩ, Yeezuu a dɔ a zim, an ŋ lar, a ʋ: "Bɔ minto m awɔɔ n'a hɔɔn darɛ ncɩnaaʋ? 9Kara m naanaa? Mɔɔ n b'a hɩm mɛgarɛzaa bɩ m, mɔɔ ʋ: ɩ ɩ mimbʋnyaarɔ sugur yɩ bɩ m gɛɛ, ɩ wuti, ɩ ɩ wʋtarahɔ bɩ gʋr, ɩ ta bɩ nɩ? 10Bɩ, awɔɔ y'a dɔrɛ, a ʋ: Gʋaanyɩ b'a da ma, an gʋɔɔ mimbʋnyaarɔ sugur ka ŋ ʋ, tara burə ʋ naa ʋ." 11A n a hɩ mɛgarɛzaa bɩ m, a ʋ: "Ɩbɩɩ, mɔɔ n'a hɩrɛ ɩbɩɩ m, ɩ wuti, ɩ ɩ wʋtarahɔ bɩ gʋr, ɩ doo ɩ har ʋ!" 12Lɛɛm bɩ, a wuti, an a wʋtarahɔ bɩ gʋr, an bɔ m, gʋaa biyəə mɩm m. Gʋɔɔ wɔɔ n zɛ kədə, ŋn'a lɛ bɔ Woso ʋ, ŋ ʋ: "Wɔɔ n mim naa do lɔɔ yɩ deem y." 13Yeezuu a ya, an ta Galilee higʋta lɛ ra. Gʋɔɔ wɔɔ haay bʋr zi, an nɩ Woso lemim dɩndarɛ ŋ nɩ. 14K'a nɩ cenim bɩ, a Alfee nyɩnnɩ Levii yɩ. A n nɩ nyɩntarɛ a yawʋrsire bɩncɛ ʋ b'ʋ. Yeezuu n a hɩ m, a ʋ: "Zu mɔɔ ʋ!" Levii bɩ n wuti, an nɩ zum kʋ ʋ kan kɩ. 15Kʋ Yeezuu nɩ nyɩntam Levii har ʋ b'ʋ k'a hɔ bɩ bɩ, yawʋrsinno kan mimbʋnyaabənno kɩ gʋta nyɩnta kan kɩ, kan a karɩndanyɩnɔ wɔɔ kɩ. Bala, gʋɔɔ gʋta zu kʋ ʋ kan Yeezuu kɩ. 16Zɛkʋrazannɔ n ta ʋ, ŋn'ɩ ŋ birm farizɛɛnrɔ. Kʋ farizɛɛnrɔ wɔɔ kan wosocikarɩnsaambɔɔ wɔɔ kɩ a yɩ, an nɩ hɔbɩrɛ bɩm kan yawʋrsinno wɔɔ kɩ, mimbʋnyaabənno wɔɔ kɩ bɩ, ŋ y'a hɩ a karɩndanyɩnɔ wɔɔ m, ŋ ʋ: "A lɔ, an nɩ hɔbɩrɛ bɩm kan yawʋrsinno wɔɔ kɩ, mimbʋnyaabənno wɔɔ kɩ?" 17Yeezuu k'a mim bɩ ma bɩ, a a hɩ ŋ nɩ, a ʋ: "Laafɩɩzannɔ lɛ baa lɔɔtɔr ma y, bɩ yaabazannɔ lɛ n taa lɔɔtɔr ma. Mɔɔ n bʋr kʋ m bɩ gʋɔɔ mɩŋŋɔɔ bir y, bʋr mɔɔ ʋ, kʋ m bɩ mimbʋnyaabənno bir." 18Dɔmɩm bɩ do ʋ bɩ, Zaan karɩndanyɩnɔ kan farizɛɛnrɔ karɩndanyɩnɔ kɩ y'a lɛ kʋsɩm. Ŋ bʋr, ŋnɩ bɩ Yeezuu lar, ŋ ʋ: "Bɔ minto nɩ, Zaan karɩndanyɩnɔ wɔɔ kan farizɛɛnrɔ hɔɔ wɔɔ kɩ n'a lɛ kʋsɩm, b'ɩbɩɩ hɔɔ wɔɔ bɩr a lɛ kʋsɩrɛ?" 19Yeezuu n a nyɩ bɔ ŋ nʋ, hɔbɔkʋrɛnoom darɛ m, a ʋ: "Kʋ gʋaa ɩ lʋsarɛ cibsa barɛ, lʋ bɩ zim bɩ n gɔɔta, an nɩ gʋɔɔ wɔɔ bire ʋ, ŋ y'a lɛ kʋsɩm na? Kʋ lʋ bɩ zim bɩ nɩ b'ʋ bɩ, ŋ b'a dam ma ŋn'a lɛ kʋsɩ y. 20Dɔmɩnnɔ niŋŋoo zɛm bɩ nyɩnta ʋ, kʋ n bɩ lʋ bɩ zim bɩ gʋ ŋ ma, ŋ y'a lɛ kʋsɩm dɔmɩm bɩ do ʋ." 21A n a ya, an a hɩ, a ʋ: "Gʋaa ba ʋ, an nɩ pɛɛra daa kər sam, an a sɩnsar kan huu gusire kɩ y. Pɛɛra daa kər bɩ n nɩ huu gusire hɔ bɩ gaam, an n'a kaansʋm, an nɩ cenim biisi han." 22A n a ya, an a vanta hɩ ŋ nɩ, a ʋ: "Gʋaa ba ʋ, an nɩ dɩvɛn daa sam k'a tɔ hibɔɔnrɔ gusinno ʋ y. Kʋ n bɛɛ m, dɩvɛn bɩ hibɔɔnrɔ wɔɔ hɩnhaanm. Dɩvɛn bɩ kan hibɔɔnrɔ wɔɔ kɩ, ŋ y'a zaar bam. Bɩ, k'a dɩvɛn daa tɔ hibɔɔnrɔ daarɔ ʋ." 23Hindeem ʋ, sabaa hinni ʋ, Yeezuu bɔ hɔsɩrarɔ ʋ. A karɩndanyɩnɔ wɔɔ kʋ ŋ zaa sa ŋn'ɩ tam bɩ, ŋ y'a sɩŋŋɩda ba, ŋn'ɩ hɔyaa gɔyir yɩnyarm. 24Farizɛɛnrɔ wɔɔ n a hɩ ŋ nɩ, ŋ ʋ: "Dɩga, hɔ kʋ ŋ n'a bam sabaa hinni ʋ! A n a ga m, ŋn'a ba a hinni ʋ y." 25Yeezuu n a hɩ ŋ nɩ, a ʋ: "Mim k'a pakra ba Davɩd m kan a gʋɔɔ kɩ bɩ dɔmɩm ʋ, hɔ niŋŋə k'a a ba, nɔ k'a ŋ nyasʋ bɩ, 26gasʋ k'a ʋ Wosocɛ ʋ kan a gʋɔɔ wɔɔ kɩ, wosocɛmannɩbər jɩtaarɛ Abɩyataar dɔmɩm ʋ, an bur kʋ ŋ y'a cɩnta Woso m bɩ gʋr, an a bɩ kan a gʋɔɔ wɔɔ kɩ, awɔɔ n a karɩnda ba ra? Bɩ, ŋ n a ga m, ŋn'a bɩ, kʋ wosocɛmannɩbənno wɔɔ bɛɛ m bala y." 27Yeezuu a ya, an a hɩ ŋ nɩ, a ʋ: "Hoonsire dɔmɩm bɩ ba Woso ʋ, gʋaa minto, bɩ, a n gʋaa ba hoonsire dɔmɩm minto y. 28Bɩ y'a ka, Gʋaanyɩ bɩ m sabaa hinni bɩ minzaa."


text: 1Pulim nɩ tɩn, Bɩtara kam maŋɩ ka wʋra mʋ, yɩ lʋgʋ baŋa daa ta tərə. Ka maŋɩ ka wʋ Wɛ tee nɩ mʋ. Wʋlʋ na yɩ Bɩtara kam tɩn dɩ Wɛ maama yɩ bɩdwɩ mʋ. 2O maŋɩ o wʋ Wɛ tee nɩ mʋ pulim nɩ. 3Kʋ dɛ dɩ wʋntʋ mʋ yɩ Baŋa-Wɛ dɛɛn kɩ woŋo maama. Kʋlʋkʋlʋ tərə Wɛ na kɩa, yɩ kʋ wʋ dɛ dɩ wʋntʋ. 4Wʋm mʋ paɩ nabiinə na ŋwɩa. Ŋwɩa kam kʋntʋ nan mʋ paɩ nabiinə na pooni. 5Pooni dɩm kʋntʋ na tu tɩn, dɩ zəli lim, yɩ lim daa warɩ pooni dɩm dɩ zəli. 6Wɛ dɛɛn tʋŋɩ nɔɔnʋ wʋdoŋ, o yɩrɩ mʋ Zan. 7O tu sɩ o ta wʋlʋ na yɩ pooni dɩm tɩn taanɩ mʋ o brɩ nɔɔna, sɩ nabiinə maama wanɩ ba lwar-o sɩ ba daarɩ ba sɛ-o. 8Zan tɩtɩ daɩ pooni dɩm. O nan tu sɩ o ta wʋlʋ na yɩ pooni dɩm tɩn taanɩ mʋ o brɩ nɔɔna. 9Wʋlʋ na yɩ pooni dɩm cɩga cɩga tɩn dɛɛn nuŋi Wɛ te mʋ o ba lʋgʋ baŋa. Wʋntʋ mʋ paɩ nabiinə maama na pooni sɩ ba wanɩ ba lwarɩ Wɛ. 10O dɛɛn ma ba lʋgʋ baŋa o wʋra. Kʋ ya dɛ dɩ wʋntʋ mʋ yɩ Wɛ kɩ lʋgʋ. Dɩ kʋntʋ dɩ, nabiinə daa ta wʋ lwar-o. 11O ma ba o tɩtɩ tɩʋ, yɩ o dwi tiinə wʋ jeer-o lanyɩranɩ. 12Kʋ daarɩ balʋ maama na sɛ-o yɩ ba kɩ ba wʋ-dɩdʋa dɩd-o tɩn, o ma pa-ba ni sɩ ba ji Baŋa-Wɛ biə. 13Ba na jigi Wɛ biə kʋntʋ tɩn, kʋ daɩ nabiinə na lʋrɩ te tɩn, naa nɔɔna yɩra lagɩm, naa nɔɔna wʋbʋŋa na lagɩ te tɩn. Kʋ nan yɩ Baŋa-Wɛ tɩtɩ mʋ pɛ ba ji DƖ biə. 14Bɩtara kam dɛɛn ma ji nabiinu, yɩ o zʋʋrɩ dɩbam tɩtarɩ nɩ. Wɛ zaanɩ dɩ DƖ cɩga maama tiini ka wʋ o tee nɩ. D'ɩ ma na o paarɩ-zulə na dagɩ te, o na yɩ o Ko Wɛ Bu-dʋa tɩn ŋwaanɩ. 15Zan dɛɛn ŋɔɔnɩ wʋntʋ taanɩ, yɩ o ta dɩ kwər-dɩa o wɩ: "Mʋ wʋlʋ wʋm a na maŋɩ a ta o taanɩ a wɩ, nɔɔnʋ wʋdoŋ w'ʋ saŋɩ amʋ kwaga o ba. Wʋntʋ yɩ kamunu o dwe amʋ, bɛŋwaanɩ o maŋɩ o wʋra yɩ amʋ yaa ta tərə." 16Wʋntʋ mʋ yəni o pa dɩbam maama na zaanɩ zanzan, o na tiini o jɩgɩ Wɛ zaanɩ lanyɩranɩ tɩn ŋwaanɩ. 17Bɛŋwaanɩ Wɛ pɛ DƖ cullu tɩm Moyisi mʋ yɩ o pa dɩbam. Kʋ daarɩ, kʋ na yɩ Wɛ zaanɩ dɩ DƖ cɩga kam, DƖ dɛ DƖ Bu Zezi Krisi ŋwaanɩ mʋ DƖ pa dɩbam ka. 18Nɔɔn-nɔɔnʋ ta maŋɩ o wʋ nɛ Baŋa-Wɛ. Kʋ daarɩ DƖ Bu-dʋa kam mʋ pɛ d'ɩ lwarɩ-DƖ. Wʋntʋ dɩ Wɛ yɩ bɩdwɩ mʋ. O maa wʋ o Ko Baŋa-Wɛ tɩkəri nɩ. 19Zan dɛɛn na pɛ nɔɔna lwarɩ Zezi te tɩn mʋ tɩntʋ: Zwifə yigə tiinə balʋ na zʋʋrɩ Zeruzalɛm nɩ tɩn dɛɛn ma tʋŋɩ ba kaanɩm yigə tiinə dɩ Leviti tiinə sɩ ba vu Zan te. Ba ma vu ba bwe-o ba wɩ: "Nmʋ yɩ wɔɔ mʋ?" 20Zan ma vɩɩrɩ o ta-ba o wɩ: "Kʋ daɩ amʋ mʋ yɩ Krisi wʋm Wɛ na tʋŋɩ tɩn." 21Ba ta ma joori ba bwe-o ba wɩ: "Nmʋ nan yɩ wɔɔ mʋ za? Nmʋ yɩ Eli mʋ na?" O ma ləri-ba o wɩ, wʋm daɩ Eli. Ba daa ma bwe-o ba wɩ: "Nmʋ yɩ Wɛ nijoŋnu wʋlʋ na maŋɩ sɩ o ba tɩn mʋ na?" O maa wɩ: "Awo." 22Ba laan ma ta ba wɩ: "Nmʋ nan yɩ wɔɔ? D'ɩ maŋɩ sɩ d'ɩ ja nmʋ na ləri te tɩn mʋ, d'ɩ vu d'ɩ ta d'ɩ brɩ balʋ na tʋŋɩ dɩbam tɩn. Ta n brɩ dɩbam nmʋ na yɩ wʋlʋ tɩn." 23Ba na bwe-o kʋntʋ tɩn, Zan ma ləri-ba o wɩ: "Amʋ yɩ wʋlʋ na tɔɔlɩ kwərə kagʋa wʋnɩ a wɩ: 'Zaŋɩ-na 'a kwɛ cwəŋə kalʋ d'ɩ Yuutu wʋm na lagɩ o ba o tɔgɩ da tɩn, 'a pa ka fɔgɩ ka yɔɔrɩ lanyɩranɩ.' Mʋ Wɛ nijoŋnu Ezayi na maŋɩ o ta amʋ taanɩ te tɩn." 24Nɔɔna badonnə dɩ dɛɛn tɔgɩ ba wʋ ba wʋnɩ, ba na nuŋi Farizɩan tiinə kɔgɔ kʋm wʋnɩ. 25Ba ma bwe Zan ba wɩ: "Nmʋ nan na sɩɩnɩ n daɩ Krisi wʋm Wɛ na tʋŋɩ tɩn, yɩ n daɩ Eli naa Wɛ nijoŋnu wʋlʋ na maŋɩ sɩ o ba tɩn, wɔɔ mʋ pɛ nmʋ ni sɩ n miisi nɔɔna na wʋnɩ?" 26Zan ma ləri-ba o wɩ: "Kʋ na yɩ amʋ, a yəni a miisi nɔɔna na wʋnɩ mʋ. Abam nan na zɩgɩ tɩn, nɔɔnʋ wʋ 'a tɩtarɩ nɩ yɩ 'a yər-o. 27Wʋntʋ mʋ lagɩ o saŋɩ amʋ kwaga o ba, yɩ a wʋ maŋɩ sɩ a lɩ o nɛ natra dɩ." 28Kʋntʋ maama dɛɛn kɩ Betani nɩ mʋ, Zʋrdɛn bugə kam bubɛ dɩm nɩ, mɛ Zan na miisi nɔɔna na wʋnɩ Wɛ ŋwaanɩ tɩn. 29Tɩga na pʋʋrɩ tɩn, Zan ma na Zezi na ve o maa bɩɩnɩ o te. O ma ta dɩ balʋ na wʋra tɩn o wɩ: "Nii-na Wɛ Pəlbu wʋlʋ na lɩ nabiinə lwarɩm tɩn. 30A ya tagɩ a wɩ: 'Nɔɔnʋ w'ʋ saŋɩ amʋ kwaga o ba, yɩ o yɩ kamunu o dwe amʋ, bɛŋwaanɩ o maŋɩ o wʋra yɩ amʋ yaa ta tərə.' Kʋ nan yɩ wʋntʋ taanɩ mʋ a tɛa. 31Amʋ tɩtɩ dɛɛn maŋɩ a yəri o na yɩ wʋlʋ tɩn, yɩ a laan ba a lwar-o. A nan tu sɩ a pa Yisɩrayɛlɩ dwi tiinə mʋ lwar-o. Kʋntʋ ŋwaanɩ mʋ a yəni a miisi nɔɔna na wʋnɩ." 32- 33Zan daa ta ma ŋɔɔnɩ Zezi taanɩ o brɩ-ba o wɩ: "A ya yəri Wɛ Bu wʋm na yɩ wʋlʋ tɩn. Wʋlʋ nan na tʋŋɩ-nɩ sɩ a ba a miisi nɔɔna na wʋnɩ tɩn tagɩ o wɩ, a na nɛ Wɛ Joro kʋm tu kʋ wʋ nɔɔnʋ wʋlʋ baŋa nɩ tɩn, wʋntʋ mʋ yɩ wʋlʋ na w'ʋ miisi nɔɔna Wɛ Joro kʋm wʋnɩ tɩn. A laan nan nɛ Wɛ Joro kʋm na nuŋi wɛyuu nɩ kʋ tu kʋ ba kʋ wʋ nɔɔnʋ wʋntʋ baŋa nɩ, yɩ kʋ nyɩ dɩ kunkwəŋə te. 34Amʋ sɩɩnɩ a na kʋlʋ Wɛ na tagɩ tɩn, yɩ a lagɩ a ta cɩga dɩ abam sɩ wʋntʋ mʋ yɩ Wɛ Bu wʋm." 35Tɩga na pʋʋrɩ tɩn, Zan dɩ o karabiə bale daa ta maa wʋra. 36Zan ma na Zezi na ve o maa kɛa. O ma ta o wɩ: "Nii-na Wɛ Pəlbu wʋm." 37Zan karabiə bale bam ma ni o na tagɩ kʋlʋ tɩn. Ba ma pɛ Zezi kwaga ba pu. 38Zezi ma pipiri o nii o na ba na tɔg-o tɩn. O ma bwe-ba o wɩ: "Abam beeri bɛɛ mʋ?" Ba ma ləri ba wɩ: "Rabi, nmʋ zʋʋrɩ yən mʋ?" ('Rabi' kuri mʋ 'Karanyɩna'.) 39O ma ləri-ba o wɩ: "Ba-na sɩ 'a w'ʋ na." Ba ma tɔgɩ dɩd-o ba vu ba na o na zʋʋrɩ mɛ tɩn. Kʋ yɩ dɩdaan-ni nɩ mʋ. Ba ma maŋɩ o tee nɩ ba tʋ wɛ. 40Nɔɔna bale balʋ na ni Zan na tagɩ Zezi taanɩ dɩm te yɩ ba daarɩ ba tɔg-o tɩn dɩdʋa yɩrɩ mʋ Andre. O yɩ Simɔn Pɩyɛɛrɩ nyaanɩ mʋ. 41Ba na joori tɩn, Andre ma kɩ lɩla o vu o zɩmbaarʋ Simɔn te, o ta dɩd-o o wɩ: "Dɩbam nɛ Mesi wʋm." (Yɩrɩ dɩm kʋntʋ dɩ 'Krisi' yɩ bɩdwɩ mʋ.) 42O laan ma ja-o o vu Zezi te. Zezi ma nii o yibiyə nɩ yɩ o wɩ: "Nmʋ yɩ Simɔn wʋlʋ na yɩ Zan bu tɩn mʋ. Nmʋ yɩrɩ laan w'ʋ ta yɩ Sɩfasɩ mʋ." (Yɩrɩ dɩm kʋntʋ dɩ Pɩyɛɛrɩ yɩ bɩdwɩ mʋ, yɩ dɩ kuri mʋ 'Pulɔrɔ'.) 43Tɩga dɛɛn na pʋʋrɩ tɩn, Zezi ma bʋŋɩ sɩ o vu Galile. O ma vu o jeeri Filipi, yɩ o ta dɩd-o o wɩ: "Ba n ta n tɔgɩ amʋ." 44Filipi nuŋi Betisayida mʋ, tɩʋ kʋlʋ Andre dɩ Pɩyɛɛrɩ dɩ na nuŋi da tɩn. 45Filipi laan ma zaŋɩ o vu o jeeri nɔɔnʋ wʋdoŋ, o yɩrɩ mʋ Natanayɛlɩ. O ma ta dɩd-o o wɩ: "Dɩbam nɛ wʋlʋ wʋm Moyisi na pʋpʋnɩ o taanɩ faŋa faŋa Wɛ cullu tɔnɔ kʋm wʋnɩ tɩn, yɩ Wɛ nijoŋnə dɩ dɛɛn pʋpʋnɩ ba ta o taanɩ tɩn. Wʋntʋ mʋ yɩ Zezi, o yɩ Zʋzɛfʋ bu mʋ. O nuŋi Nazarɛtɩ." 46Natanayɛlɩ ma ta dɩd-o o wɩ: "Wo-laa kʋntʋ w'ʋ wanɩ kʋ nuŋi Nazarɛtɩ na?" Filipi ma ləri o wɩ: "Ba sɩ n na." 47Ba na maa ve tɩn, Zezi ma na Natanayɛlɩ na maa bɩɩnɩ o te. O ma ta o taanɩ o wɩ: "Wʋntʋ sɩɩnɩ o yɩ Yisɩrayɛlɩ dwi tu mʋ cɩga cɩga, o wʋ lana." 48Natanayɛlɩ ma bwe-o o wɩ: "Nmʋ kɩ ta mʋ n ye amʋ?" O ma lər-o o wɩ: "A ya nɛ nmʋ maŋa kam n na wʋ kapʋrʋ kʋm kuri nɩ kʋ loori Filipi na bəŋi nmʋ tɩn." 49Natanayɛlɩ ma lər-o o wɩ: "Karanyɩna, nmʋ yɩ Baŋa-Wɛ Bu mʋ, yɩ n ta yɩ Yisɩrayɛlɩ tiinə pɛ." 50Zezi ma ta dɩd-o o wɩ: "Nmʋ na sɛ amʋ tɩn, kʋ yɩ a na tagɩ a wɩ, a ya nɛ nmʋ kapʋrʋ kʋm kuri nɩ tɩn ŋwaanɩ mʋ. Nmʋ nan w'ʋ na wo-kɩnkagɩla yalʋ na tiini ya dana ya dwe kʋntʋ tɩn." 51O laan ma ta o wɩ: "A lagɩ a ta cɩga mʋ dɩ abam sɩ, abam w'ʋ ba 'a na wɛyuu na pʋrɩ, yɩ Wɛ malɛsɩ tɔgɩ da sɩ diinə yɩ sɩ tuə Nabiin-bu wʋm baŋa nɩ."