text: 1Kʋyakʋ nakʋlɩ yəlaa nyəkaɣaa Yesu kɛ́ Ɩsɔ Tɔm nɩɩʋ tɔɔ, na ɩ́ səŋa Kenesalɛtɩ lʋm nɔɣɔ. 2Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ nawa kpɩɩləŋ naalɛ səŋa kʋteŋ tɔɔ, na tiina kpalaa lɩɩ ɩ taa na pá polo pa puluŋ cɔtʋɣʋ. 3Ɩlɛna ɩ́ kpa ɩ taa lɛŋkʋ taa, na kpɩɩlʋɣʋ ŋkʋ kɩɩ kɛ́ Simɔŋ nyəŋkʋ. Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ sələma-ɩ sɩ ɩ́ hatələna-ɩ-kʋɣʋ kʋteŋ kɛ pəcɔ. Ɩlɛna ɩ́ caɣa kʋ taa na ɩ́ sʋʋ ɩ sɛɣɛsʋɣʋ taa. 4Waatʋ wei ɩ tɛma-wɛɣɛ sɛɣɛsʋɣʋ tɔ ɩ heela Simɔŋ sɩ: Tuusi na ń polo lumaŋ taa na ɩ́ tʋ mə puluŋ na ɩ́ puu tiina. 5Simɔŋ cɔ-ɩ sɩ: Tacaa, tə tɛma wɩɩʋ kɛ yem kɛ́ tɛʋ na kʋ fem, tə ta puu pʋlʋ. Paa na mpʋ n tɔma sɩ má tʋ tɔ, maa tʋ. 6Pa tʋ mpʋ ɩlɛna pá puu tiina kɛ sɔsɔm pə tɩɩ fɛɩ, halɩ pa puluŋ caakaɣa cəlʋɣʋ. 7Ḿpʋ́ɣʋ́ pa hata pa taapalaa mpa paa wɛ kpɩɩlʋɣʋ lɛŋkʋ taa tɔɣɔ niŋ sɩ pá kɔɔ pá səna-wɛ. Pɛlɛ pa kɔma ɩlɛna pá ləsɩ tiina na pá suuli kpɩɩləŋ ɩnɩ ɩ naalɛ, haləna pə ŋmilisiɣi-wɛ. 8Simɔŋ Piyɛɛ nawa mpʋ, ɩlɛna ɩ luŋ Yesu kɛ akula kɛ kpakpaa na ɩ́ tɔ sɩ: Tacaa, taa kpətəna-m, ma kɛ́ ɩsaɣaʋ maɣamaɣa kɛ́. 9Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, tiina nna pa kpa mpʋ tɔ, a tɔɔʋ ka lapa ɩ́ na mpa paa wɛɛ tɔɣɔ sɔɣɔntʋ kɛ sɔsɔm. 10Haləna pə la mpʋ tɔtɔɣɔ ɩ taapalaa Sepetee pəyalaa Saakɩ na Yohaanɩ. Tənaɣa Yesu heela Simɔŋ sɩ: Taa nyá pənɛntɛ yəlaa kɛ n ká puu. 11Pa ləsa kpɩɩləŋ kɛ lʋm taa, ɩlɛna pá yele pə təna təpaɩ na pá hu ɩ waalɩ. 12Yesu ka wɛ ɩcatɛ natəlɩ tə taa, na yʋlʋ wei tɔnʋɣʋ tɔɔ asilima kʋtɔŋ waasa ɩ təna tɔ ɩ ka wɛ təna. Ɩ na Yesu ɩlɛna ɩ́ polo na ɩ́ həntɩ-ɩ atɛ na ɩ́ wiina-ɩ təkpɛɛ sɩ: Tacaa, ye n ka tisaɣa n taa waasɩ-m? 13Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu kʋsa ɩ niŋ na ɩ́ tokəna-ɩ na ɩ́ tɔmɩ-ɩ sɩ: Teu ma tisaa, alaafəya ɩ́ la. Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ kʋtɔŋ tɛma kpakpaa. 14Ɩlɛna Yesu kpaalɩ-ɩ sɩ: Taa heeli nɔɣɔlʋ. Ama tɛɛ kpakpaa na kɔtʋlʋ na-ŋ, ɩlɛna ń yiɣisi ɩsɩɩ Moisi ka kɛɛsʋɣʋ tɔ, na pə́ la yəlaa kɛ aseeta. 15Paa na mpʋ tɔ, ɩ hətɛ tɔŋna yaaʋ na pə puki, na samaa kotiɣi ɩ kiŋ kɛ sɔsɔm sɔsɔm sɩ pa nɩɩkɩ ɩ sɛɣɛsʋɣʋ, na ɩ́ waasəɣɩ-wɛɣɛ pa kʋtɔməŋ. 16Ama ɩnɩ ɩ pukaɣa waatʋ waatʋ kɛ timpi timpi yəlaa fɛɩ tɔ, na ɩ sələməɣɩ Ɩsɔ. 17Kʋyakʋ nakʋlɩ Yesu sɛɣɛsaɣa. Pə pamna Falisanaa na Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlaa mpa pa lɩɩna Kalilee na Yuta pa acalɛɛ təna taa na Yosalɛm tɔ paa wɛ təna na pa caɣaa. Na Tacaa toma ka wɛ Yesu kiŋ na ɩ lakɩ na kʋtɔntʋnaa hikiɣi alaafəya. 18Ḿpʋ́ɣʋ́ yəlaa səɣəla kʋtɔŋ kʋtʋʋlʋɣʋ tʋ nɔɣɔlʋ na kpatəlɛ, na pá pɛɛkəɣɩ sɩ pá tana-ɩ Yesu kiŋ kɛ kutuluɣu taa na pá sɩɩ-ɩ ɩ ɩsɛntaa. 19Ama yəlaa samaa tɔɔ pa ta na timpi tɔɔ paa sʋsəna-ɩ tɔ. Ɩlɛna pá kpaana-ɩ lɔpʋtʋ tɔɔ na pá wɛsɩ-tɩ, na pá tisi ɩ́ na ɩ kpatəlɛ kɛ samaa hɛkʋ kɛ Yesu ɩsɛntaa. 20Waatʋ wei Yesu ná pa naani tɔ ɩ tɔma sɩ: Ma taapalʋ, nyá ɩsaɣatʋ hɩɩsaa. 21Tənaɣa Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlaa na Falisanaa pa sʋʋ miituɣu sɩ: Aweɣelɛ ɩnɛ ɩnɩ na ɩ́ kpakəɣɩ ɩ tɩ na ɩ́ kɛɛsəɣəna Ɩsɔ? Awe pəsəɣɩ na ɩ́ hɩɩsɩ ɩsaɣatʋ, ye pə taɣa Ɩsɔ paasi? 22Ama Yesu ná cɛkəna pa hʋwɛɛ, ɩlɛna ɩ́ pɔɔsɩ-wɛ sɩ: Pepe tɔɔ kɛ́ ɩ́ hʋʋkɩ ḿpʋ́ɣʋ́ mə taa? 23Nti tə yɔɣɔtʋɣʋ kələna təlɛʋ? Nyá ɩsaɣatʋ hɩɩsaa, yaa kʋlɩ na ń tɔ? 24Tɔʋ, maa hʋlɩ-mɛ sɩ Yʋlʋ Pəyaɣa má, ma pəsəɣɩ na má hɩɩsɩ ɩsaɣatʋ kɛ atɛ cənɛ. Tənaɣa ɩ tɔma kʋtɔntʋ sɩ: Kʋlɩ na ń kpaɣa nyá kpatəlɛ na ń kpe. 25Tənaɣa ɩ kʋla kpakpaa kɛ pa təna pa ɩsɛntaa, na ɩ́ kpaɣa kpatəlɛ nte tə tɔɔ paa hɩɩsa-ɩ tɔ na ɩ́ saŋ Ɩsɔ na ɩ́ kpeŋ. 26Ḿpʋ́ɣʋ́ pə lapa pa tənaɣa piti kɛ́ sɔsɔm na pá saŋ Ɩsɔ. Halɩ pə́ la-wɛɣɛ sɔɣɔntʋ na pá caŋ pá yɔɣɔtɩ sɩ: Ama pʋwɛ, saŋa kɛ tá na kɔkɔlɔ tɔm. 27Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu lɩɩwa na ɩ́ maɣana lampuu mʋlʋ nɔɣɔlʋ wei pa yaa sɩ Lefii tɔ, na ɩ́ caɣa ɩ lampuu təmʋlɛ. Ɩlɛna ɩ́ tɔmɩ-ɩ sɩ: Kʋlɩ na ń təŋɩ-m. 28Ḿpʋ́ɣʋ́ Lefii kʋlaa na ɩ́ yele pə təna na ɩ́ hu ɩ waalɩ. 29Ḿpʋ́ɣʋ́ Lefii lapa-ɩ mʋʋllɛ kɛ teu kɛ ɩ təyaɣa taa, na pá na lampuu mʋlaa paɣalɛ na yəlaa lɛlaa pá caɣa tɔɣɔʋ. 30Ḿpʋ́ɣʋ́ Falisanaa na pɛlɛ pa Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlaa pa kɔma na pá pɔɔsɩ ɩ ɩfalaa kɛ ɩmiitaʋ sɩ: Pepe tɔɔ kɛ́ mə na lampuu mʋlaa na asaɣaa ɩ́ kpɛnta tətɔɣɔlɛ na tənyɔɔlɛ? 31Ama Yesu cɔ-wɛ sɩ: Pə taɣa alaafəya nyə́ma nyɩɩləɣəna fɛtaa, ama kʋtɔntʋnaa kɛ́. 32Ma kɔmaɣa sɩ ma heeliɣi asaɣaa sɩ pá laɣasɩ, pə taɣa kʋpama. 33Ḿpʋ́ɣʋ́ yəlaa napəlɩ pa tɔma Yesu sɩ: Yohaanɩ ɩfalaa na Falisanaa nyə́ma pa hɔkəɣɩ nɔɔsɩ kɛ tam na pa sələməɣɩ pə waatʋnaa, na nyá nyə́ma náá tɔkɩ na pá nyɔɔkɩ yem. 34Ɩlɛna ɩ́ cɔ-wɛ sɩ: Ɩ́ ká pəsɩ na ɩ́ la na akpaɣalʋ taapalaa hɔkɔ nɔɣɔ na ɩ́ na-wɛ pá wɛɛ? Aaɩ. 35Ama pɩɩ kɔɔ pə kɛɛsɩ kʋyakʋ nakʋlɩ, ɩlɛna pá ləsɩ-ɩ pa hɛkʋ, ɩlɛ waatʋ ɩnəɣɩ paa hɔkɔ nɔɣɔ. 36Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ tasa-wɛɣɛ ɩtuule kɛ tukuɣu tɔtɔ sɩ: Paa cələɣɩ pʋʋɣʋ kʋfalʋɣʋ tɔɔ na pá tɔ kʋpənʋɣʋ. Pá lapa mpʋ, pa wakəla kʋfalʋɣʋ. Pəyele saaliya kaa mʋna kʋpənʋɣʋ. 37Nɔɣɔlʋ kaa suu sʋlʋm kʋfam kɛ sʋlʋm huluŋ kʋpəŋ taa, tɔfɔ sʋlʋm kʋfam yasəɣɩ huluŋ kʋpəŋ ɩnəɣɩ na pə ti na huluŋ wakəlɩ yem. 38Ama huluŋ kʋfaŋ taa kɛ́ pa suuki sʋlʋm kʋfam. 39Yʋlʋ wei ɩ tɛma sʋlʋm kʋpəpɩɩm kɛ nyɔɔʋ tɔ, ɩ luɣu ɩɩ lakɩ apila. Pə taɣa pʋlʋ, kʋpəpɩɩm kɛ yəlaa saŋ.


c: text/html

text: 1A na ɩ a ŋa a, ɩ̃ yel a k'ɩ̃ɩ bɛ lɛbr waar a nyɩ zie ɩ, ɩ̃ na bɛ bɔbr kɛ́ nyɩ lɛb tɛr pʋ-sãwna a ƴãw. 2Bʋ̃ʋ n'ʋ vɛ̃, mãa wa ɩ nyɩ tɛr pʋ-sãwna a, ãa n'ʋ na lɛb ɩ nʋ̃ɔ̀ kpɛ m, a bɛ ɩ a sob nɛ ɩ̃ na ɩ ʋ tɛr pʋ-sãwna a? 3Alɛ so ɩ̃ sɛb nyɩ a a ŋa, k'aa bɛlɩ dem nãá tɩ ƴãw mɛ̃ nʋ̃ɔ̀ a, bɛ ta ɩ pʋ-sãwna tɛr mɛ̃ a lɛn daar ɩ̃ nãa ta a nyɩ zie a ɩ. A nyɩɩm ƴãw a, ɩ̃ bɛ bʋnɛ ɩ, a ɩ̃ nʋ̃ɔ̀ mɩ̀ na ɩ n a nyɩ za dem. 4Sɩza n'a, kpɩɛrʋ nɩ pʋ-sãwna yaga tɛr mɛ̃ na, ɩ̃ sɛbr nyɩ kone nɩ marmar ƴãw pʋɔ, ɛ cɛ a bɛ ɩ k'ɩ̃ɩ ɩ nyɩ tɛr pʋ-sãwna ɩ, ɛ ɩ k'ɩ̃ɩ ɩ nyɩ bãw ɩ̃ na nɔnɛ nyɩ bɛ tɛr manʋ a. 5Nɩr wa n'ʋ so pʋ-sãwna be be a, mãa bɛ n'ʋ ʋ ƴãw a pʋ-sãwna ɩ, a nyɩ za nɛ bɛ, bɩɩ, tɩ ta dɔwlɩ kʋ̃ɔ ɛ, a nyɩ mɩnɛ nɛ bɛ. 6A nyɩ yaga zie wa yel k'aa nɩr ŋa tɔ sãw na a, a man ʋ na. 7Ɛ cɛ nyɩ nɩ̃ɛ dɩ suur kʋ̀ ʋ ɛ mɔwl ʋ, k'ʋ taa wa mab tɛr pʋ-sãwna zuo ɛ. 8Alɛ so ɩ̃ zɛlɛ nyɩ, kɛ́ nyɩ wul nɔ̃wfʋ ɩb a ʋ zie. 9Bom ŋa ƴãw n'a ɩ̃ tɩ sɛb nyɩ: ɩ̃ tɩ bɔbr a k'ɩ̃ɩ ɩ nyɩ kaa nyɛ̃, nyɩ cãa na sawr a ɩ̃ nʋɔr kʋra lɛ bɩɩ. 10Sob nɛ sãwna nyɩ na mɩ́ de bɛr a baarɩ a, ɩ̃ mɩ̀ mɩ́ de na bɛr a baarɩ, sãwna wa sɩrɩ be be a fɛr k'ɩ̃ɩ de bɛr a baar a. Ɛ mãa a, mãa wa de nɩr sãwna bɛr a baarɩ a, a nyɩ ƴãw n'a ɩ̃ ɩ a lɛ a Kɩrɩta niŋé, 11k'aa Sɩtaana ta bɛ̀lɩ tɩ nyɔw ɛ; bʋ̃ʋ n'ʋ vɛ̃, tɩ bɛ ɩ zɔn a ʋ pʋ-tɩɛrʋ ƴãw ɛ. 12Ɩ̃ na tɩ ta a Tʋrʋwasɩ a Yeezu Kɩrɩta Yel-nʋ̃ɔ̀ hieru ƴãw a, a Sore na saa tɩ saw ɩ̃ na tʋ̃ɔ tone vla vla za a, 13a ɩ̃ tɩɛrʋ bɛ tɩ gã zi-been ɛ, ɩ̃ na bɛ tɩ nyɛ̃ a ɩ̃ yɛb Títɩ̀ a zũú. Lɛ so ɩ̃ tɩ bɛr a Tʋrʋwasɩ tẽw dem ɛ cen a Masedʋan. 14Naaŋmɩn so yaanɩ! A Kɩrɩta ƴãw a, ʋ mɩ́ ƴãw na tɩ pʋɔ a ʋ zɛb-tʋ̃ɔfʋ nɩbɛ pʋɔ kʋra lɛ, ɛ a tɩɩm zũú, ʋ ɩ bɛ bãw a Kɩrɩta ziir za mɛ̃ tʋrali a nyũu na yi pàw a ziir za a. 15Sɩza n'a a Naaŋmɩn zie a, tɩ ɩ na mɛ̃ tʋrali na nyuur vla a Kɩrɩta de kʋ̀rɛ a Naaŋmɩn a. Tɩ ɩ n a lɛ a bɛlɩ dem na be a faafʋ sɔr zu a ƴãw, nɩ a bɛlɩ dem na bɔrɛ a ƴãw. 16Bɛ ŋa zie a, kũu nyũu na waar ɩ kũu a n'a, ɛ bɛ ŋa zie a ɩ nyɔ-vʋʋrʋ nyũu na waar ɩ nyɔ-vʋʋrʋ a. Ɛ ãa n'ʋ sɛw taa nɩ a ton ŋa tɔ? 17Tɩɩm bɛ ŋmɛ̃ mɛ̃ a nɩbɛ yaga zie na de a Naaŋmɩn ƴɛrʋ ʋ ɩ yɛ̀rʋ́ bom a ɩ. Tɩɩm a, a Naaŋmɩn n'ʋ tõ tɩ, tɩ ƴɛrɛ a ʋ ƴɛrʋ nɩ yel-mɩŋa a ʋ niŋé, lãw nɩ a Kɩrɩta.

robotstxt: allowed

filter: keep


text: 1Kʋntʋ kwaga nɩ, Pooli dɛɛn ma zɩgɩ Atɛɛnɩ nɩ o vu Korɛntɩ. 2O na yi da tɩn, o ma maŋɩ dɩdaanɩ Zwifu wʋdoŋ, o yɩrɩ mʋ Akwila. Ba dɛɛn lʋg-o Pɔn nɩ mʋ. Maŋa kalʋ Pooli na nɛ-o tɩn, o ya nuŋi Yitali mʋ o ba, dɩ o kaanɩ Prisili, bɛŋwaanɩ Rom pa-farʋ Kloodi dɛɛn ya zəli Zwifə bam maama o pa ba nuŋi Rom nɩ ba viiri. Pooli ma zaŋɩ o vu ba te, 3yɩ o zʋʋrɩ dɩ ba sɩ ba taa tʋŋɩ daanɩ, ba dɛɛn na tʋŋɩ tɩtʋŋɩ dɩdwɩ tɩn ŋwaanɩ. Ba dɛɛn nyaanɩ gwaarʋ mʋ yɩ ba yəgi ba ma pu vwə. 4Zwifə bam siun dɛ maama o maa yəni o zʋ ba Wɛ-digə kam o ŋɔɔnɩ Wɛ taanɩ dɩ ba. O maa kwaanɩ sɩ o pa Zwifə bam dɩ Grɛkɩ tiinə bam maama sɛ o taanɩ dɩm. 5Silasɩ dɩ Timoti dɛɛn zɩgɩ Masɩdʋanɩ nɩ ba ba Pooli te. Ba na tu tɩn, Pooli laan ma cɛ dɩ Wɛ taanɩ dɩm zaasɩm. O maa kwaanɩ o pa Zwifə bam lwarɩ nɩ Zezi yɩ Krisi wʋm Wɛ na tʋŋɩ tɩn. 6Ba ma wʋ sɛ o taanɩ dɩm yɩ ba twɩ-o. O laan ma ja o gwaarʋ tɩm o pupugi tɩ fogo kʋm ba yigə nɩ, yɩ o ta dɩ ba o wɩ: "Abam na nɛ lɛɛrʋ Wɛ tee nɩ, kʋ yɩ abam tɩtɩ yigə mʋ. Kʋ daa daɩ amʋ yigə. Kʋ na sɩŋɩ lele kʋntʋ tɩn, a laan w'ʋ vu dwi-gɛ tiinə bam te a daarɩ abam." 7O ma sɩɩnɩ o nuŋi Zwifə bam tee nɩ o daarɩ o vu o zʋʋrɩ dwi-gɛ tu wʋdoŋ sɔŋɔ nɩ, o yɩrɩ mʋ Titiu Zusitu. Wʋntʋ maa nɩgɩ Wɛ. O sɔŋɔ kʋm maa zɩgɩ Zwifə bam Wɛ-digə kam tɩkəri nɩ. 8Wɛ-digə kam yuutu wʋm yɩrɩ mʋ Krisipu. Wʋntʋ dɩ o sɔŋɔ tiinə bam maama dɛɛn tu ba tɔgɩ d'ɩ Yuutu Zezi. Korɛntɩ tiinə zanzan dɩ dɛɛn ma ni Wɛ kwər-ywəŋə kam yɩ ba sɛ. Ba laan ma pa ba miisi-ba na wʋnɩ Zezi yɩrɩ ŋwaanɩ. 9Dɛ dɩdwɩ tɩtɩɩ nɩ mʋ Pooli dwɛ o na vɩɩrɩm wʋnɩ d'ɩ Yuutu wʋm na ŋɔɔnɩ dɩd-o o wɩ: "Yɩ ta n kwarɩ fʋʋnɩ. Ta ta n ŋɔɔna, sɩ n yɩ ta n cɩm, 10sɩ amʋ wʋ nmʋ tee nɩ. Nɔɔn-nɔɔnʋ b'a wanɩ o kɩ nmʋ lwarɩm, bɛŋwaanɩ tɩʋ kʋntʋ wʋnɩ nɔɔna zanzan mʋ wʋra ba na yɩ amʋ tɩtɩ nɔɔna." 11Pooli dɛɛn maa zʋʋrɩ da taan bɩnɩ dɩ canɩ sɩrdʋ. O na wʋra tɩn, o ma brɩ-ba Wɛ taanɩ dɩm. 12Nɔɔnʋ wʋdoŋ dɛɛn tu o ji Akayi tɩɩnɩ dɩm gʋvɩrma tu, o yɩrɩ mʋ Galɩʋ. O na wʋra maŋa kalʋ tɩn, Zwifə bam ma kɩ ni-dɩdwɩ yɩ ba ja Pooli ba vu saŋɩ o tee nɩ. 13Ba ma ta dɩ Galɩʋ ba wɩ: "Nɔɔnʋ wʋntʋ mʋ jɩgɩ nɔɔna o sʋga, o pa ba tɔgɩ Wɛ kʋ na wʋ maŋɩ dɩ cullu na brɩ te tɩn." 14Pooli ya maa bʋŋɩ sɩ o ŋɔɔnɩ, yɩ Galɩʋ wuuri o ta dɩ Zwifə bam o wɩ: "Kʋ ya na yɩ ŋwɩɩnʋ taanɩ naa kəm-balɔrɔ kʋdoŋ taanɩ mʋ 'a jɩgɩ sɩ 'a ŋɔɔnɩ, kʋ ya'a maŋɩ sɩ a zuri a yɩra a cəgi abam. 15Kʋ nan na yɩ abam na magɩ kantɔgɔ abam tɩtɩ cullu tɩm baŋa nɩ yɩ kʋ yɩ bɩtarbiə dɩ nɔɔna yɩra ŋwaanɩ mʋ tɩn, abam tɩtɩ mʋ maŋɩ sɩ 'a nii kʋ baŋa nɩ. A b'a sɛ sɩ a di abam taana yantʋ donnə." 16O na tagɩ kʋntʋ tɩn, o ma zəli-ba sɩ ba nuŋi taanɩ dɩm dim jəgə kam nɩ. 17Nɔɔna bam maama laan ma zaŋɩ ba ja Sositɛnɩ wʋlʋ na yɩ ba Wɛ-digə kam yuutu tɩn, ba mag-o taanɩ dɩm dim jəgə kam nɩ. Galɩʋ yigə nan maŋɩ ka tərə dɩ ba kəm dɩm. 18Pooli dɛɛn ma kɩ da kɔgɔ kɔgɔ Korɛntɩ nɩ Zezi karabiə bam tee nɩ. O laan ma zaŋɩ o banɩ-ba sɩ o viiri. O ma pa Prisili dɩ Akwila tɔgɩ dɩd-o ba zʋ naboro sɩ ba vu Siiri. Ba ta na wʋ zʋ naboro kʋm sɩ ba kɛ tɩn, Pooli ya zɩgɩ Sankrɩ nɩ o pa ba fanɩ o yuu, sɩ kʋ brɩ nɩ o goni o ni dɩ Wɛ. 19Ba ma tɔgɩ nɩnɩʋ kʋm wʋ ba vu ba yi Efɛɛzɩ. Pooli ma yagɩ Prisili dɩ Akwila d'aanɩ. O ma vu o zʋ Zwifə bam Wɛ-digə kam o ŋɔɔnɩ dɩ ba. 20Ba ma loor-o sɩ o maŋɩ ba tee nɩ maŋa fɩnfɩɩn. O ma wʋ sɛ. 21O ma banɩ-ba, yɩ o ta o wɩ: "Wɛ na sɛ, a'a joori a ba a na abam." O daa ma zʋ naboro Efɛɛzɩ nɩ o kɛ. 22O dɛɛn ma vu o yi Sezaarɩ. O ma zɩgɩ d'aanɩ o vu tɩga nɩ o vu o yi Zeruzalɛm. O ma jɔɔnɩ Zezi kɔgɔ kʋm, yɩ o daarɩ o kɛ o vu Antɩɔsɩ. 23O ma daanɩ da da fɩnfɩɩn, yɩ o laan zaŋɩ o kɛ. O ma vu o tʋlɩ Galatɩ dɩ Friizi tɩɩnɩ dɩm wʋ, yɩ o pa Zezi karabiə bam maama fɔgɩ ba zɩgɩ kəŋkəŋ. 24Zwifu wʋdoŋ dɛɛn mʋ wʋra, o yɩrɩ mʋ Apolɔsɩ. Ba lʋg-o Alɛsandrɩ nɩ mʋ. Wʋntʋ ma ba Efɛɛzɩ. O dɛɛn yɩ wʋlʋ na waɩ taanɩ o ŋɔɔnɩ pʋrɩ pʋrɩ tɩn mʋ. O maa kwəri o ye Wɛ tɔnɔ kʋm wəənu tɩm kuri maama lanyɩranɩ. 25Nɔɔna dɛɛn maŋɩ ba brɩ-o d'ɩ Yuutu wʋm cɩga kam na yɩ te tɩn. O maa wʋra o brɩ nɔɔna dɩ o wʋ maama, sɩ o pa ba lwarɩ wəənu tɩlʋ maama na brɩ Zezi cɩga kam tɩn. Kʋ nan na yɩ nɔɔna na pa ba miisi-ba na wʋnɩ Wɛ ŋwaanɩ te tɩn, o ye Zan na miisi nɔɔna na wʋnɩ te tɩn yɩranɩ mʋ. 26O ma puli sɩ o ta ŋɔɔnɩ Wɛ cɩga kam dɩ baarɩ Zwifə bam Wɛ-digə kam nɩ. Prisili dɩ Akwila ma ba ba lwarɩ o zaasɩm dɩm na yɩ te tɩn. Ba ma pa o tɔgɩ o zʋʋrɩ dɩ ba, yɩ ba fɔgɩ ba maŋɩ Wɛ cwəŋə kam cɩga na yɩ te tɩn ba brɩ-o. 27Apolɔsɩ laan ma bʋŋɩ sɩ o nuŋi Efɛɛzɩ nɩ o kɛ o vu Akayi. Zezi karabiə bam ma pu o wʋbʋŋa yam kwaga nɩ. Ba ma pʋpʋnɩ tɔnɔ sɩ ba pa Zezi karabiə balʋ na wʋ Akayi nɩ tɩn, ba ta dɩ ba sɩ ba fɔgɩ ba jeer-o lanyɩranɩ. O ma sɩɩnɩ o zaŋɩ o kɛ. O na yi Akayi tɩn, o ma tiini o wəli balʋ na sɛ Wɛ zaanɩ dɩm tɩn sɩ ba kɩ ba wʋ-dɩdʋa dɩ Zezi. 28O ma kwaanɩ o ŋɔɔnɩ dɩ Zwifə bam nɔɔna maama yigə nɩ, yɩ o magɩ kantɔgɔ o wanɩ-ba, dɩ o na mɛ Wɛ tɔnɔ kʋm o brɩ-ba nɩ Zezi sɩɩnɩ o yɩ Krisi wʋm Wɛ na tʋŋɩ tɩn.


text: 1Mɩyaŋ Pɔɔl abee Silaasi abee Timoti rɛ sabɩ teŋ no kɩ tɩya ma Krisitabiisi hʋ aa we Tesaloniika tɩyaŋ, a yaa á Kuwo Wɩɩsɩ abee á Tɩɩna Yesu Krisita nala. 2Á Kuwo Wɩɩsɩ abee á Tɩɩna Yesu Krisita bɔnyɛ abee ba fɩyɛlʋʋ sɩ we ma lee. 3Ŋ naabalɩya, ʋ yaa kparaama rɛ dɩ á kɩ kyʋwalɩ Wɩɩsɩ aŋgyʋwasʋ saŋa buloŋ ma wɩya anɩɩ gɛɛ aa maga. Beewɩya laadii hʋ ma aa kana abee kyori hʋ ma kɩdɩgɩ buloŋ aa kana bee dɔmɔŋ marɩ yʋga kɩ pɛ rɛ. 4Ɛɛwɩya, á aa kɩ bigisi ma rɛ ma dɔŋtɩŋsɩ Wɩɩsɩ nala lee, beewɩya abee tʋwara hʋ bee dɔgɩsɩɩ hʋ buloŋ ma aa na, ka ma ha kaŋ mala rɛ ma laadii tɩyaŋ. 5Wɩya no buloŋ daga anɩɩ Wɩɩsɩ kaŋ wɩtɩɩ rɛ ʋ sarɩya dii tɩyaŋ. Nyɛ rɛ sɩ leŋ dɩ ma maga wɩɩsɩbee koro hʋ wɩya ma aa na tʋwara no gyʋʋyɩ. 6Wɩɩsɩ yaa wɩtɩɩ tɩɩna rɛ, ɛɛwɩya ʋ sɩ dɔgɩsɩ nala hʋ buloŋ aa dɔgɩsɩ ma. 7Ka dɩ ʋ tɩya á bee ma nala hʋ buloŋ aa na tʋwara wiyese kyɛɛ hʋ á Tɩɩna Yesu bee ʋ malɩka-gaduwogo diŋgel aa sɩ baarɩ ba, dɩ ba lɩɩ wɩɩsɩbee ko, 8a dɔgɩsɩ nala hʋ aa vɩya ʋ nyʋwa abee nala hʋ aa bee tɩŋ á Tɩɩna Yesu wɩweliye hʋ. 9Nala no rɛ Wɩɩsɩ sɩ leŋ dɩ ba na dɔgɩsɩɩ hʋ aa bɩ kaŋ tenii, ka dɩ ʋ kaŋ ba porigi lɩɩ á Tɩɩna Yesu bee ʋ gaŋdarɩ hʋ buloŋ tɩyaŋ. 10Haŋ Kyɛɛ hʋ ʋ aa sɩ mɩɩgɩ ko, nala hʋ buloŋ aa laa ʋ wɩya di a yaa tɩpʋlʋŋ tɩmma ba sɩ kyʋwalɩ ʋ a leŋ dɩ ʋ feŋ yɩrɩ. Ma mɛ pɛɛ nala no tɩyaŋ nɛ, beewɩya ma laa wɩya hʋ á basɩ tɩya ma dɩ rɛ. 11Ɛɛ rɛ tɩŋ á kyʋwalɩ Wɩɩsɩ kɩ tɩya ma saŋa buloŋ. Á aa sʋl Wɩɩsɩ rɛ dɩ ʋ leŋ ma maga bee wɩya hʋ wɩya ʋ aa yɩrɩ ma yayɩ, aŋ tɩya ma dee dɩ ma kɩ yaa wɩweliye hʋ buloŋ ma aa kyɛ dɩ ma yaa, ka dɩ ma tʋŋ tʋma hʋ mɛ ma aa tʋŋ ma laadii nyubaanɩŋ a mʋ teŋ. 12Nyɛ rɛ sɩ leŋ dɩ á Tɩɩna Yesu feŋ tɩŋ ma tɩyaŋ a yɩrɩ, ka dɩ ʋ leŋ ma mɛ feŋ yɩrɩ. Á Kuwo Wɩɩsɩ abee á Tɩɩna Yesu Krisita lahɔrʋmɔ tɩyaŋ nɛ wɩɩ no sɩ yaa.


text: 1Tɔʋ pənɛntɛ apila mɛ, mɩɩ nɩɩ. Ɩ́ wii na ɩ́ mɔləɣɩ kpakpaa. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, asalaʋ ká maɣana-mɛ. 2Mə wɛnaʋ pʋɣʋta yem, pə mʋʋ mə tɔɔ wontu. 3Kakɔtaɣa sɛɛsa mə wʋlanaa na mə liɣitee. Kakɔtaɣa ŋkɛ kaa kulina mə waalɩ na ká nyaɣa mə tɔnəŋ ɩsɩɩ kɔkɔ. Ɩ́ kaa wɛnaʋ kɛ yem kɛ́ kʋyɛɛŋ kantəkaɣa nyəŋ ɩnɛ ɩ taa. 4Ɩ́ kisa mə təmlɛ nyə́ma mpa pa hala mə tawa tɔɣɔ fɛlʋɣʋ, ɩ́ nɩɩ pɛlɛ pa tɔŋna wula tɔ. Mpa pa taɣanəɣɩ mə tawa kʋlʋlʋm tɔ pa kakiisasɩ tala Pə təna pə tʋ Tacaa Ɩsɔ ŋkpaŋŋ taa. 5Ɩ́ tɔɣa leleŋ na ɩ́ lá ɩsəna ɩ́ sɔɔlaa tɔɣɔ atɛ cənɛ. Ɩ́ paɣalaa ɩsɩɩ pá kʋ-mɛ na pá tɔɣɔ. 6Ɩ́ tʋ tasəkəlɛ kɛ wei ɩ fɛɩna taalɩ tɔ, na ɩ́ yele na pá kʋ-ɩ na ɩ́lɛ́ ɩ tɩɩ suma mpʋ. 7Ma taapalaa ɩ́ caɣana suulu na haləna Tacaa kɔntɛ tala. Ɩ́ nyənna ɩsəna hatʋ kantələɣɩ na ɩ́ caɣana suulu na haləna ɩ haləm kʋtɔɣɔʋ kʋpaŋkʋ pɩɩ tɔ. Ɩ taŋəɣəna suulu kɛ toomaɣa tɛʋ na salaŋ nyəŋkʋ. 8Mɛ tɔtɔ mɩɩ caɣana suulu kɛ mpʋ. Ɩ́ nyaɣa apalʋtʋ kɛ sɔsɔm, Tacaa kɔntɛ wʋsaa. 9Ma taapalaa, nɔɣɔlʋ ɩ́ taa pooli ɩ tɔɣɔntəlɛ, pə́ taa kɔɔ na Ɩsɔ hʋʋna-mɛ. Tɔm hʋʋlʋ wʋsaa ɩnɩ ɩ caana ntɛɣɛ sʋʋʋ. 10Ma taapalaa mɛ ɩ́ nyənna Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa mpa pa yɔɣɔta Tacaa tɔm tɔ na ɩ́ təŋ pa akpaa na ɩ́ kantəlɩ waatʋ wei wahala makəna-mɛ tɔ. 11Pa kantəlʋɣʋ tɔɔ kɛ́ tə tɔŋna-wɛɣɛ yaaʋ sɩ leleŋ nɩɩlaa. Ɩ nɩɩwa Soopu tɔm kɛ ɩsəna ɩ kantələna suulu tɔ. Na ɩ́ nyəmá pə kɔma na pə́ tɛ́ na Tacaa ha-ɩ mpi tɔ. Tacaa wɛna yʋlʋ pətɔɔtəlɛ kɛ sɔsɔm kɛ́, na ɩ kʋpantʋ fɛɩ kɛɛsʋɣʋ. 12Ma taapalaa mɛ ɩ́ taa tuuna pʋlʋpʋɣʋ paa pəcɔ. Ɩ́ taa tuuna ɩsɔtɔnʋɣʋ, pəyele ɩ́ taa tuuna atɛ tɔtɔ, ɩ́ taa tɩɩ tuuna pʋlʋpʋ te. Ye pə kɛ́ n ká tisi, ɩlɛ n tisi sɩ: Nn. Na ye pə fɛɩ n ka tisi, ɩlɛ n tɔ́ sɩ: Aaɩ. Tɔfɔ ɩ́ kɔŋ na ɩ́ caŋ ɩ́ sʋʋ Ɩsɔ hʋʋnaʋ taa. 13Ye wahala maɣana mə taa wei, pʋntʋ ɩ́ sələmɩ Ɩsɔ. Na ye wei ɩ nɩɩkɩ leleŋ, pʋntʋ náá yoo sam yontu. 14Ye pə wɩɩkɩ mə taa wei, pʋntʋ ɩ́ yaa Yesu sɛɛlaa kpekəle nyʋɣʋ nyə́ma na pɛlɛ pá sələməna-ɩ Ɩsɔ, na pá yaa Tacaa hətɛ na pá pəlɩ nim kɛ ɩ tɔɔ. 15Sələmʋɣʋ ŋku pa sələma mpʋ na pá tɛma Tacaa na pa taa tɔ kɩɩ waasɩ kʋtɔntʋ. Tacaa ká ha-ɩ alaafəya na pá hɩɩsɩ ɩsaɣatʋnaa mpa ɩ ka lapa tɔ. 16Ye ɩ́ wakələna təma, ɩ́ həntɩ təmaɣa atɛ. Ɩ́ sələməɣəna mə təmaɣa Ɩsɔ na ɩ́ ká hiki alaafəya. Ye yʋlʋpaŋ ɩ́ sələma Ɩsɔ na ɩsəlɛ kʋsɛɛmlɛ pə lakɩ təmlɛ kɛ sɔsɔm kɛ́. 17Ilii ka kɛ́ yʋlʋ ɩsɩɩ tá tɔtɔɣɔ. Ɩ sələma Ɩsɔ na ɩsəlɛ kʋsɛɛmlɛ sɩ tɛʋ ɩ́ taa nɩɩ, na tɛʋ ta tosi atɛɣɛ halɩ pɩɩsɩ tooso na hɔɣɔlʋɣʋ. 18Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ kɔma na ɩ́ tasa Ɩsɔ kɛ́ sələmʋɣʋ, ɩlɛna tɛʋ lɩɩna ɩsɔtaa na kʋ nɩɩ na kʋtɔɣɔʋ lá. 19Ma taapalaa, ye mə taa nɔɣɔlʋ ha tampana kɛ siɣile na ɩ tɔɣɔntəlɛ kpa-ɩ na ɩ́ məŋna, 20mɩɩ nyɩ sɩ wei ɩnɩ ɩ kpa-ɩ ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ tətoolle na ɩ́ məŋna tɔ, pʋntʋ yapa ɩ ləsaɣa kɛ səm nɔɣɔ taa kɛ́, na ɩ lapʋ mpʋ tɔ pə hɩɩsa ɩsaɣatʋ tuutuuma kɛ́.


text: 1A ko-biə-ba, d'ɩ lagɩ sɩ d'ɩ pa abam lwarɩ Wɛ na kɩ Zezi nɔɔna balʋ na wʋ Masɩdʋanɩ tɩɩnɩ dɩm nɩ tɩn yu-yoŋo te tɩn mʋ. 2Ba nɛ maŋɩm zanzan dɩ yaara yalʋ na yi-ba tɩn, yɩ ba nan ta jɩgɩ wʋpolo kʋ ja gaalɩ. Dɩ yinigə na tiini ka jɩgɩ-ba tɩn dɩ, ba daa ta zəni nɔɔna lanyɩranɩ dɩ wʋ-yoŋo. 3Kʋ yɩ cɩga mʋ, ba wəli nɔɔna kʋ maŋɩ dɩ ba tɩtɩ na jɩgɩ te tɩn, yɩ ba ta yəni ba paɩ kʋ dwəni ba tɩtɩ na w'ʋ daarɩ kʋlʋ tɩn. 4Ba tɩtɩ nan mʋ mɛ ba wʋbʋŋa ba loori dɩbam sɩ d'ɩ pa-ba cwəŋə, sɩ ba taa tɔgɩ ba wəli Wɛ nɔɔna balʋ yinigə na jɩgɩ-ba Zeruzalɛm nɩ tɩn. 5Ba na pɛ te tɩn tiini kʋ dwe dɩbam ya na tɩɩnɩ nɩ ba'a pa te tɩn. Ba nan maŋɩ ba da yigə ba kɩ ba tɩtɩ d'ɩ Yuutu wʋm jɩŋa nɩ mʋ, yɩ ba daarɩ ba kɩ ba tɩtɩ dɩbam dɩ jɩŋa nɩ, sɩ kʋ maŋɩ dɩ Wɛ wʋbʋŋa na lagɩ te tɩn. 6Kʋntʋ ŋwaanɩ mʋ d'ɩ loori Titi wʋlʋ na maŋɩ o puli o joŋi abam səbu-lɩʋ kʋm tɩn, sɩ o joori o ba abam te o wəli abam sɩ 'a tʋŋɩ tɩtʋŋɩ dɩm kʋntʋ 'a ti. 7Abam na tɔgɩ Wɛ cwəŋə te tɩn maŋɩ kʋ lana kʋ ja gaalɩ, dɩ 'a na jɩgɩ wʋ-dɩdʋa dɩ Wɛ yɩ 'a tɔɔlɩ DƖ kwərə kam lanyɩranɩ yɩ 'a jɩgɩ yəno te tɩn. 'A ta kwəri 'a kwaanɩ dɩ Wɛ tɩtʋŋa yam, yɩ 'a tiini 'a soe dɩbam. Kʋntʋ ŋwaanɩ kwaanɩ-na sɩ 'a ta'a pa 'a wʋrʋ ywəmmə dɩ tɩtʋŋɩ dɩm kʋntʋ. 8Amʋ nan ba lagɩ sɩ a fɩn abam dɩ 'a na w'ʋ la səbu kʋm te tɩn. Amʋ nan pɛ abam mʋ lwarɩ nɔɔna badaara na tiini ba kwaanɩ ba wəli ba donnə te tɩn. Kʋntʋ mʋ abam w'ʋ wanɩ 'a brɩ nɩ 'a sɩɩnɩ 'a soe 'a donnə. 9Abam maŋɩ 'a ye yu-yoŋo kʋlʋ d'ɩ Yuutu Zezi Krisi na pɛ o nɔɔna bam tɩn. Wʋntʋ mʋ sɛ o yagɩ o na maŋɩ o jɩgɩ jɩjɩgɩrʋ tɩlʋ maama tɩn, yɩ o daarɩ o ji yinigə tu abam ŋwaanɩ, sɩ kʋ wanɩ kʋ pa abam ji jɩjɩgɩrʋ tiinə Wɛ tee nɩ o yinigə kam ŋwaanɩ. 10Amʋ nan na bʋŋɩ te tɩn, kʋ'ʋ ta lana sɩ 'a kwaanɩ 'a ti tɩtʋŋɩ dɩlʋ abam na maŋɩ 'a puli tɩn. Bɩm dɩlʋ na kɛ tɩn, abam mʋ yɩ balʋ na dɛ yigə 'a la səbu, yɩ abam daa ta mʋ dɛ yigə 'a jɩgɩ kʋ wʋbʋŋa. 11Nan tʋŋɩ-na tɩtʋŋɩ dɩm kʋntʋ 'a vu 'a ti dɩ wʋbʋŋ-ŋʋna, nɩ 'a na maŋɩ 'a lɩ wʋbʋŋa te tɩn, sɩ 'a ta'a paɩ kʋ maŋɩ dɩ 'a na jɩgɩ te tɩn. 12Bɛŋwaanɩ, abam na lɩ wʋbʋŋa sɩ 'a wəli nɔɔna tɩn, kʋ ba cɔga dɩ woŋo kʋm na maɩ te tɩn maama. 'A nan maŋɩ sɩ 'a wəli nɔɔna kʋ maŋɩ dɩ kʋlʋ 'a na jɩgɩ tɩn mʋ, sɩ kʋ daɩ nɩ kʋ gaalɩ te 'a na jɩgɩ tɩn. Zənə yam kʋntʋ doŋ lana Wɛ tee nɩ. 13Kʋ nan daɩ nɩ amʋ lagɩ sɩ a pa abam ta'a wəli nɔɔna sɩ bantʋ sin, sɩ abam tɩtɩ daarɩ 'a ji yinigə tiinə mʋ. Kʋ yɩ sɩ 'a ta'a təli daanɩ mʋ. 14Lele kʋntʋ abam jɩŋa gara, yɩ 'a w'ʋ wanɩ 'a wəli balʋ yinigə na jɩgɩ-ba tɩn. Kʋ daarɩ, yinigə na tu ka ja abam dɩ, bantʋ dɩ daa w'ʋ wanɩ ba wəli abam dɩ ba na jɩgɩ kʋlʋ tɩn. Kʋntʋ mʋ 'a maama w'ʋ ta təli daanɩ. 15Kʋ nyɩ dɩ kʋ na pʋpʋnɩ Wɛ tɔnɔ kʋm wʋnɩ kʋ wɩ: "Nɔɔnʋ wʋlʋ na nɛ wʋdiu zanzan tɩn daa wʋ daarɩ kʋlʋkʋlʋ. Wʋlʋ nan na nɛ fɩnfɩɩn tɩn nyɩm daa wʋ mur-o." 16D'ɩ nan kɩ Wɛ le dɩ DƖ na pɛ Titi wʋbʋŋa sɩ o kwaanɩ o wəli abam, nɩnɛɛnɩ dɩbam na lagɩ sɩ d'ɩ wəli abam te tɩn. 17O ma sɛ dɩbam na loor-o sɩ o kɩ kʋlʋ abam wəlim ŋwaanɩ tɩn. Wʋntʋ tɩtɩ nan maŋɩ o lɩ wʋbʋŋa sɩ o ba abam te, bɛŋwaanɩ o tiini o lagɩ sɩ o wəli abam. 18D'ɩ nan lagɩ sɩ d'ɩ pa d'ɩ ko-bu wʋdoŋ mʋ tɔgɩ dɩ wʋntʋ o ba. O maa yɩ wʋlʋ Zezi nɔɔna bam maama na nɩg-o dɩ o na brɩ Wɛ kwər-ywəŋə kam te tɩn. 19Ba ta ma kwəri ba lɩ-o sɩ o taa tɔgɩ dɩ dɩbam o jaanɩ səbu kʋlʋ d'ɩ na ma d'ɩ zəni yinigə tiinə tɩn o ve Zeruzalɛm. D'ɩ na wəli nɔɔna bam kʋntʋ tɩn, kʋ yɩ sɩ d'ɩ Yuutu wʋm mʋ na zulə, yɩ kʋ brɩ nɩ d'ɩ lagɩ sɩ d'ɩ ta'a wəli nɔɔna. 20D'ɩ nan kwaanɩ d'ɩ yɩrɩ d'ɩ tɩtɩ mʋ, sɩ nɔɔn-nɔɔnʋ yɩ na cwəŋə o y'aalɩ dɩbam, dɩ d'ɩ na laɩ səbu-fɔrɔ kʋm yɩ d'ɩ cɛ-kʋ d'ɩ ma tʋŋɩ te tɩn baŋa nɩ. 21D'ɩ nan kwaanɩ sɩ d'ɩ kɩ kʋlʋ na lana d'ɩ Yuutu wʋm yigə nɩ dɩ nabiinə dɩ yigə nɩ tɩn mʋ. 22Kʋntʋ mʋ d'ɩ daa ta lagɩ sɩ d'ɩ tʋŋɩ d'ɩ ko-bu wʋdoŋ sɩ o tɔgɩ dɩ bantʋ o ba 'a te. Wəənu zanzan wʋnɩ mʋ d'ɩ maas-o, yɩ d'ɩ lwarɩ nɩ o kwaana dɩ Wɛ tɩtʋŋa yam. O jɩgɩ abam cɩga lanyɩranɩ, yɩ kʋ pa o tiini o bʋŋɩ sɩ o wəli abam. 23Kʋ na yɩ Titi, dɩbam mʋ tɔgɩ daanɩ d'ɩ tʋŋɩ abam ŋwaanɩ. Kʋ daarɩ kʋ na yɩ badaara bam, kʋ yɩ Zezi nɔɔna bam mʋ lɩ-ba sɩ ba taa tʋŋa, sɩ kʋ pa Zezi Krisi na zulə. 24Kʋntʋ, kwaanɩ-na sɩ kʋ pa ba lwarɩ nɩ 'a soe 'a donnə, sɩ Zezi nɔɔna bam lwarɩ kʋ ni nɩ. Kʋntʋ, ba laan w'ʋ lwarɩ nɩ, d'ɩ na jɩgɩ wʋpolo dɩ abam te tɩn sɩɩnɩ kʋ yɩ cɩga mʋ.


text: 1Ma piya, ma ŋmaa-mɛɣɛ tənɛ ɩnəɣɩ sɩ pə́ la na ɩ́ taa la ɩsaɣatʋ. Ama ye pə tɩɩ yelaa na nɔɣɔlʋ la ɩsaɣatʋ, ɩlɛ tə wɛna ta tɔm taɣanlʋ kɛ Tacaa kiŋ. Ɩnəɣəlɛ Yesu Kilisiti wei ɩ kɛ́ tampana təŋlʋ tɔ. 2Pə taɣa pʋlʋ, Yesu Kilisiti ɩnəɣɩ pa lapa kɔtaɣa sɩ pə́ taɣanɩ tá ɩsaɣatʋ, na pə taɣa tá tike tá ɩsaɣatʋ, ama na yəlaa təna təpaɩ ɩsaɣatʋ tɔtɔɣɔ. 3Ye tə təŋəɣɩ Ɩsɔ kʋheelitu ɩlɛ tɩɩ cɛkəna sɩ tampana tə nyəmá Ɩsɔ. 4Ye nɔɣɔlʋ tɔma sɩ ɩ nyəmá Ɩsɔ, na pəyele pʋntʋ ɩɩ təŋəɣɩ ɩ kʋheelitu, pʋntʋ kɛ́ pɔpɔtʋ kɛ́, na tampana fɛɩ ɩ kiŋ. 5Ama wei ɩ təŋəɣɩ Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɔ pʋntʋ sɔɔləna Ɩsɔ na tampana təkpataa. Mpi pə yeki na tə nyəŋ sɩ tá na Ɩsɔ tə kpɛntaa yaa tə ta kpɛntɩ tɔɣɔlɛ. 6Ye wei ɩ yɔɣɔtaa sɩ ɩ́ na Ɩsɔ pa kpɛntaa, pʋntʋ ɩ́ tɔ tɔntɛ nte Yesu ka tɔma tɔ. 7Ma taapalaa, pə taɣa kʋsəsɩɩtʋ kʋfatʋ natələɣɩ ma ŋmaa takəlaɣa sɩ ma heeliɣi-mɛ. Ama kʋsəsɩɩtʋ kʋpəntʋ nti pə heela-mɛɣɛ hatuu kancaalaɣa tɔɣɔ. Na kʋsəsɩɩtʋ kʋpəntʋ ntəɣəlɛ tɔm nti ɩ́ tɛma nɩɩʋ tɔ. 8Paa na mpʋ pə wɛ ɩsɩɩ kʋsəsɩɩtʋ kʋfatʋ tɔɔ kɛ́ ma ŋmaa-mɛɣɛ takəlaɣa, pə hʋla tə tampana kɛ Kilisiti kiŋ na mə kiŋ tɔtɔ. Səkpɛtʋɣʋ kɛɛlaa na tampana kɔkɔ tɛma naʋ tənyaɩɩ. 9Ye wei ɩ yɔɣɔtəɣɩ sɩ ɩ wɛ tənaŋŋ taa na pəyele ɩ taa kpaana ɩ yʋlʋtʋɣʋntəlɛ, səkpɛtʋɣʋ ta cɛta pʋntʋ tɔɔ se. 10Ama ye wei ɩ sɔɔləɣɩ ɩ yʋlʋtɔɣɔntəlɛ, pʋntʋ wɛnna tənaŋŋ taa, na pʋlʋ mpi pɩɩ pəsɩ na pə́ tusi lɛlʋ na ɩ́lɛ́ ɩ́ lá ɩsaɣatʋ tɔ pə fɛɩ ɩ kiŋ. 11Ama səkpɛtʋɣʋ nyaləna wei ɩnɩ ɩ taa kpaana ɩ yʋlʋtɔɣɔntəlɛ tɔ ɩ tɔɔ. Kʋ taa kɛ́ ɩ tɔŋ, ɩ ta cɛkəna ɩ təpote. Mpi tɔ, səkpɛtʋɣʋ yʋlʋsa ɩ ɩsɛ tɔ se. 12Ma piya, pə hɩɩsa mə ɩsaɣatʋ kɛ Kilisiti tɔɔ tɔɣɔ ma ŋmaa takəlaɣa na má heeliɣi-mɛ. 13Caanaa mɛ mə nyəmna wei ɩ ka wɛ hatuu kancaalaɣa tɔ, pə tɔɔ kɛ́ ma ŋmaa takəlaɣa sɩ má heeliɣi-mɛ. Ɩfepiya mɛ, mə kəla Ɩsaɣaʋ tɔɣɔ ma ŋmaa takəlaɣa sɩ má heeliɣi-mɛ. 14Piya, mə nyəmá Tacaa tɔɣɔ ma ŋmaa takəlaɣa na má heeliɣi-mɛ. Caanaa mɛ, mə nyəmá wei ɩ ka wɛ hatuu pə kancaalaɣa tɔ, pə tɔɔ kɛ́ ma ŋmaa takəlaɣa na má heeliɣi-mɛ. Ɩfepiya, mə wɛnna toma, na Ɩsɔ Tɔm cakɩ mə taa, na ɩ́ kəla Ɩsaɣaʋ, pə tɔɔ kɛ́ ma ŋmaa-mɛɣɛ takəlaɣa. 15Ɩ́ taa sɔɔlɩ antulinya, paa mpi pə tɩɩ kɛ́ antulinya nyəm maɣamaɣa tɔ, ɩ́ taa sɔɔlɩ. Ye nɔɣɔlʋ sɔɔla antulinya, pʋntʋ ta sɔɔlɩ Tacaa tɔtɔ. 16Pə təna mpi pə kɛ́ antulinya nyəm tɔɣɔlɔ, yʋlʋ tɔnʋɣʋ kʋnyɩɩləŋ ɩsaɣaŋ, na yʋlʋ naakʋɣʋ pʋlʋ na pə ɩsəsɛɛmlɛ kpa-ɩ tɔ, pə taɣa Tacaa kiŋ kɛ pə lɩɩnaa. 17Antulinya na pə təna mpi yəlaa naakɩ ɩ taa na pá nyɩɩləɣɩ tɔ pə tɔŋna tɛm kɛ́. Ama wei ɩ lakɩ Ɩsɔ luɣu nyəntʋ tɔ pʋntʋ cakəna tam. 18Ma piya, antulinya tɛm wʋsaa kɛ́. Ɩ́ tɛma nɩɩʋ sɩ Kilisiti kolontu ka lɩɩ. Tɔʋ, kaɣana ɩ kolontunaa mpɛ pa lɩɩ paɣalɛ kɛ́ tənyɔɔ. Pə tɔɔ kɛ́ tə nyəmnaa sɩ pə wʋsa tɛm kɛ́. 19Yəlaa panɛ pa taa kɛ́ ta nyə́ma na tampana se, pə tɔɔ kɛ́ pa lɩɩ tá taa. Ḿpʋ́ɣʋ́ mɛɛ, ye paa kɛ́ tá nyə́ma, pa taa lɩɩ tá taa se. Ama pa lɩɩ ta taa kɛ́ sɩ pə́ hʋ́lɩ́ teu sɩ pa taa nɔɣɔlʋ taa kɛ́ tá nyəŋ na tampana. 20Ye mɛ ɩlɛ Feesuɣu Naŋŋtʋ wei Kilisiti tisa paa mə taa wei ɩ tɔɔ tɔ ɩnəɣɩ ɩ́ hikaa, na mpʋ pə yelina mə təna ɩ́ nyəmá tampana. 21Ye mpʋ pə taɣa ɩsɩɩ ɩ́ tá nyɩ tampana tɔɣɔ ma ŋmaa-mɛ sɩ má heeliɣi-mɛ. Ama ɩsɩɩ ɩ́ nyəma-yɛ, na ɩ́ nyəmá tɔtɔ sɩ pɔpɔtʋ natəlɩ tə fɛɩ tampana taa tɔ pə tɔɔ kɛ́. 22Aweɣelɛ pɔpɔtʋ ɩlɛ? Wei ɩ yɔɣɔtəɣɩ təfoo sɩ Yesu tá kɛ́ Kilisiti tɔ pʋntʋ ntɛ́ pɔpɔtʋ. Na ɩnəɣəlɛ Kilisiti kolontu. Pʋntʋ kpɛŋna Tacaa na ɩ Pəyaɣa kɛ́ na ɩ́ kisi. 23Ḿpʋ́ɣʋ́ mɛɛ, ye wei ɩ́ kisa Pəyaɣa, pʋntʋ kisa Tacaa tɔtɔɣɔ. Na ye wei ɩ́ nyəmá Pəyaɣa, pʋntʋ nyəmá Tacaa tɔtɔɣɔ. 24Pə tɔɔ kɛ́ ɩ́ ká la kookalɩ na ɩ́ tɔkɩ tɔm nti ɩ nɩɩ hatuu kancaalaɣa tɔɣɔ mə taa kɛ́ teu. Ye ɩ tɔka wenti ɩ́ nɩɩ kancaalaɣa tɔɣɔ mə taa ɩlɛ mə na Pəyaɣa na Tacaa ɩ́ ká kpɛntɩ na ɩ́ caɣa mpʋ. 25Kilisiti tɔma sɩ ɩ ká ha-tʋɣʋ mpi tɔɣɔlɛ weesuɣu ŋku kʋ kaa tɛ́ tɔ. 26Mpa pa pɛɛkəɣɩ sɩ pá puɣusi-mɛ tɔ, pa tɔɔ kɛ́ ma ŋmaa-mɛɣɛ tənɛ ɩnɩ sɩ má heeliɣi-mɛ. 27Ye mɛ ɩlɛ Kilisiti tisa ɩ Feesuɣu kɛ mə tɔɔ kɛ́. Na ɩ Feesuɣu wɛʋ mə kiŋ tɔ nɔɣɔlʋ ɩɩ nɔkəɣɩ-mɛɣɛ natələɣɩ hʋ́lʋ́ɣʋ́ tɔtɔ. Feesuɣu hʋləɣəna-mɛɣɛ pə təna na tampana kɛ kʋ sɛɣɛsəɣɩ, kɩɩ sɛɣɛsəɣɩ pɔpɔtʋ. Pə tɔɔ ɩlɛ ɩ́ təŋ Feesuɣu kʋsɛɣɛsətʋ na mə na Kilisiti ɩ́ kpɛntɩ mpʋ. 28Nn ma piya, mə na Kilisiti ɩ́ kpɛntɩ na ɩ́ caɣa mpʋ, na tɩɩ tʋ-ɩ naani kɛ́ waatʋ wei ɩ ka lɩɩ tɔ, tə kaa kuu fɛɛlɛ kɛ ɩ ɩsɛntaa kɛ́ kʋyaŋku ɩ ká kɔɔ tɔ. 29Ɩ́ nyəmá teu sɩ siɣisuɣu kɛ Kilisiti ná təŋəɣɩ, mpʋ tɔtɔɣɔ ɩ́ ká nyɩ sɩ yəlaa təna mpa pa təŋəɣɩ siɣisuɣu tɔ pa kɛ́ Ɩsɔ piya kɛ́.


text: 1Pəlɛ pə waalɩ Tacaa tasa apalaa nɩɩtoso na naanʋwa na naalɛɣɛ ləsʋɣʋ, na ɩ́ tili-wɛɣɛ naalɛ naalɛɣɛ acalɛɛ na timpiwɛ ɩ wɛɛ sɩ ɩ puki tɔ. 2Na ɩ́ heeli-wɛ sɩ: Kʋmtʋ tɔɔwaɣa, ama kʋntaa fɛɩna. Ɩ́ sələmɩ hatʋcɛ na ɩ́ sɔɔsɩ kʋntaa kɔnaʋ kɛ lɔŋ kɛ ɩ kʋmtʋ taa. 3Tɔʋ, ɩ́ polo, ɩsɩɩ ma tiluɣu-mɛ ɩsəntɔ tɔ, ɩ́ pəsaa kɛ́ ɩsɩɩ heeŋ kɛ taalɛ hasɩ hɛkʋ. 4Ɩ́ taa kpaɣa liɣitee yaa huluɣu, ɩ́ taa kpɩ ntaŋkpala, pə́cɔ́ ɩ́ taa paasəna yəlaa sɛɛʋ kɛ mpaaʋ taa. 5Ye ɩ́ sʋʋ təyaɣa ŋka ka taa ɩ́ kooliɣi sɩ: Alaafəya ɩ́ tɔɔ təyaɣa kanɛ ka tɔɔ, na pə́cɔ́. 6Ɩlɛ ye pə kɛ́ sɩ təyaɣa tʋ sɔɔla alaafəya, mə koolee anɩ a ka təŋɩ-ɩ. Tɔfɔ ye pə taɣa mpʋ, kʋlʋmaa mɛ mə tɔɔ kɛ́ mə koolee anɩ a taɣanəɣɩ məlʋɣʋ. 7Ɩ́ caɣa təyaɣa ŋka ka taa na pá cɛla-mɛɣɛ mpi, ɩ́ tɔɣɔ na ɩ́ nyɔɔ. Pə taɣa pʋlʋ, təmlɛ tʋ mʋna pá fɛlɩ-ɩ kɛ́. Ɩ́ taa laɣasəɣɩ tɛɛsɩ kɛ yem yem. 8Paa ɩcatɛ nte tə taa kɛ́ ɩ sʋʋwa na pá mʋ-mɛ na pá cɛla-mɛɣɛ pʋlʋ, ɩ́ tɔɣɔ. 9Ɩ́ waasɩ pa kʋtɔntʋnaa, na ɩ́ heeli-wɛ sɩ: Ɩsɔ Kawulaɣa sʋʋ mə tɛɛ kɛ́. 10Ye ɩ́ sʋʋ ɩcatɛ nte tə taa na tə yəlaa ɩ́ ta mʋ-mɛ, ɩ́ lɩɩ na ɩ́ tɔ sɩ: 11Tə kpiisiɣi mə tɔɔ kɛ́ mə maɣamaɣa mə ɩcatɛ mʋsʋɣʋ ŋku kʋ taana ta nɔɔhɛɛ tɔ. Ɩlɛ paa na mpʋ, ɩ́ nyɩ teu kɛ́ sɩ Ɩsɔ Kawulaɣa sʋʋ mə tɛɛ mə tɛɛ na ká lɩɩ. 12Ma heeliɣi-mɛ sɩ Sɔtɔm ká la sana na ɩcatɛ ntɛɣɛ tənaɣa hʋʋlɛ wule kɛ suulu hʋlʋɣʋ tɔm taa. 13Haɩ, Colasɛŋ nyə́ma mɛ, mə tɔm wɛ waɩyo. Haɩ, Pɛtɛsaita nyə́ma mɛ, mə tɔm wɛ waɩyo kɛ́. Piti təma nna pa lapa-yɛɣɛ mə hɛkʋ taa tɔ, ye ɩsɩɩ ɩsəntɔ Tiii na Sitɔŋ kɛ paa lapa-yɛ, paa tɛma pa ɩsaɣatʋ lɔʋ kɛ lɔŋ, halɩ pá suu fɔlətɔnaa na pá caɣa hula taa. 14Pə tɔɔ kɛ́ paa hʋlɩ suulu kɛ Tiii na Sitɔŋ pə nyə́ma kɛ hʋʋlɛ kʋyakʋ wule na pə kəlɩ-mɛ. 15Pə kaasʋɣʋ Kapənahum nyá tɔ, n hʋʋ sɩ n ká pɩɩ na ń kaləsəna hatoo ɩsɔtɔnʋɣʋ na? Ama paa tisi-ŋ kɛ́ təfɛ kɛ tuu tənaasəlɛ sɔsɔɔlɛ taa. 16Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ tasa ɩ ɩfalaa kɛ heeluɣu sɩ: Yʋlʋ ɩ́ nɩɩkəna-mɛ, maɣa pʋntʋ nɩɩkəna. Wei ɩ́ kisa-mɛ, ma ɩnɩ tɔtɔɣɔ pʋntʋ kisaa. Na wei ɩ́ kisa-m, ɩ́ kisa wei ɩ tila-m tɔɣɔ. 17Ḿpʋ́ɣʋ́ pa nɩɩtoso na naanʋwa na naalɛ məla ɩ kiŋ na laŋhʋlʋmlɛ sɔsɔɔlɛ, na pá tɔŋ sɩ: Tacaa nyá tɔɔ alɔɣaa maɣamaɣa nɩɩna-tʋ. 18Tənaɣa Yesu tɔma-wɛ sɩ: Ma nawa Satanɩ na ɩ́ hotiɣina ɩsɔtaa ɩsɩɩ tɛʋ nyəɣəsʋɣʋ tɔ. 19Ɩlɛ ma ha-mɛɣɛ toma sɩ ɩ́ tɔ tʋmaa tɔɔ, na pəcɛsɩ tɔɔ, na kolontu toma təna tɔɔ, pʋlʋ kaa la-mɛ. 20Ɩlɛ paa na mpʋ mə laŋa ɩ́ taa hʋləmɩ sɩ alɔɣaa se-mɛ. Ama a hʋləmɩ kɛ́ sɩ pa ŋmaa mə həla kɛ ɩsɔtaa tɔ pə tɔɔ. 21Tənaɣa Feesuɣu Naŋŋtʋ lapa na Yesu laŋlɛ hʋləmɩ sɔsɔm. Ɩlɛna ɩ́ tɔ sɩ: Ma Caa, ɩsɔtaa na atɛ pə tʋ, ma sɛɛ-ŋ. N ŋmɛsa tɔm tənɛɣɛ ləmaɣasɛɛ nyə́ma na nyəntaa, ɩlɛna ń kuli-təɣɩ piya. Ma Caa, pɔpɔtʋ fɛɩ, ma sɛɛ-ŋ, nyá ɩnɩ nyá luɣu tɩɩ lapəna mpʋ. 22Ama ma Caa cɛla-m pə tənaɣa. Ye pə taɣa ma Caa tike, nɔɣɔlʋ ta nyɩ sɩ aweɣelɛ Pəyalʋ. Na ye pə taɣa Pəyalʋ tike, nɔɣɔlʋ ta nyɩ sɩ aweɣelɛ Cɛcɛ. Aŋha, ye Pəyalʋ nɔkənaa sɩ ɩ hʋləɣɩ wei pə paasi. 23Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ pəsəna ɩ ɩfalaa tike tɔɔ na ɩ́ tɔ-wɛ sɩ: Mpi mpi mə ɩsəpee naakɩ ɩsəntɔ tɔ, leleŋ kɛ ɩ́ nɩɩwa. 24Ma heeliɣi-mɛ sɩ, Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa paɣalɛ na awulaa sɔsaa paɣalɛ nyɩɩlaa sɩ pá ná mpi mə naakɩ ɩsəntɔ tɔ, na pá laŋ. Pəyele pa nyɩɩlaa tɔtɔ sɩ pá nɩɩ nti mə nɩɩkɩ tɔ, na pá kpisi. 25Ḿpʋ́ɣʋ́ Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlʋ nɔɣɔlʋ ɩ kʋlaa sɩ ɩ maɣasəɣɩ Yesu. Ɩlɛna ɩ́ tɔ sɩ: Tacaa, ntiɣi má la na má hiki weesuɣu ŋku kɩɩ tɛŋ tɔ? 26Yesu cɔ-ɩ sɩ: Susuweɣe pa ŋmaa Ɩsɔ Tɔm taa? Na n kaləɣɩ tɔ, hʋwɛɛ nnaɣa n nɩɩkɩ pə taa? 27Ɩlɛna ɩ́ cɔ-ɩ sɩ: Ma nɩɩkɩ sɩ n ká sɔɔlɩ Tacaa nyá Ɩsɔ na luɣu kʋlʋmʋɣʋ na nyá ləsaɣa sʋʋ-ɩ təmamam kɛ paa mpi pə taa, na n sɔɔlɩ nyá tɔɣɔntəlɛ ɩsɩɩ nyá tɩ. 28Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tɔma-ɩ sɩ: Ama n cɔ teu. Aŋha, lakɩ mpʋ, n ka hiki weesuɣu. 29Ɩnɩ ɩ caakaɣa sɩ paa na mpʋ ɩ tɔm ɩ te, ḿpʋ́ɣʋ́lɛ ɩ tasa Yesu kɛ́ pɔɔsʋɣʋ sɩ: Na aweɣelɛ ɩsɩɩ ma tɔɣɔntəlɛ ɩnɩ ɩlɛ? 30Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu cɔ-ɩ sɩ: Tɔʋ, yʋlʋ nɔɣɔlʋ ɩ lɩɩnna Yosalɛm na ɩ́ pukina Yeliko, na ɩ́ lɩɩ ŋmɩɩlaa tɔɔ na pá kpa-ɩ na pá wɔɣɔsɩ ɩ wontu na pá mapɩ-ɩ ɩsɩɩ ɩsəna mpi pə wɛɛ tɔ. Ɩlɛna pá tɛɛ pa yele-ɩ na ɩ́ kaasa weesuɣu kʋlʋmʋɣʋ. 31Pə pamna kɔtʋlʋ nɔɣɔlʋ ná təŋaɣa mpaaʋ ŋkʋ. Ɩ́lɛ́ ɩ na-ɩ, ɩlɛna ɩ cɔlɔ na ɩ́ tɛɛ. 32Ḿpʋ́ɣʋ́ Lefii tʋ nɔɣɔlʋ ná talaa na ɩ́ maɣana-ɩ mpʋ. Ɩlɛna ɩ́lɛ́ ɩ cɔlɔ tɔtɔ na ɩ́ tɛɛ. 33Ama Samalii tʋ tɔntʋ nɔɣɔlʋ ná tala təna na ɩ́ na apalʋ ɩnɩ, ɩlɛna ɩ tɔm lapɩ-ɩ pətɔɔtəlɛ kɛ sɔsɔm. 34Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ hɛla ɩ kiŋ, na ɩ́ taa nim na kɔɔlɛ kɛ ɩ hiŋ taa. Ɩlɛna ɩ́ kpɛɛlɩ-ɩ saalasɩ, na ɩ́ caɣasɩ-ɩ ɩ kpaŋaɣa tɔɔ, na ɩ́ pona-ɩ mʋʋlaa təsʋʋlɛ na ɩ́ paasəna-ɩ teu. 35Kʋ fema ɩlɛna ɩ́ ləsɩ liɣitee nyəɣətʋ naalɛ na ɩ́ cɛla mʋʋlaa təsʋʋlɛ tʋ, na ɩ́ heeli-ɩ sɩ: Paasəna-ɩ teu, na ń tɩɩ tɔɣa ɩ nyʋɣʋ tɔɔ na pə tɛɛ mpʋ, ma kɔma, maa fɛlɩ-ŋ yoo. 36Tɔʋ, pa tooso ɩnɩ pa taa, aweɣe n hʋʋ sɩ ŋmɩɩlaa mapa wei ɩnɩ tɔ ɩ tɔɣɔntəlɛ ɩlɛ? 37Ɩlɛna Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsʋlʋ ɩnɩ ɩ cɔ-ɩ sɩ: Wei ɩnɩ ɩ lapa-ɩ kʋpantʋ tɔ. Mpʋɣʋlɛ Yesu sɩ: Tɔʋ, polo na nyá maɣamaɣa ń lakɩ mpʋ. 38Yesu na ɩ ɩfalaa pa tɔŋna pote, ɩlɛna pá tala ɩcatɛ natəlɩ na alʋ nɔɣɔlʋ ɩ́ lapɩ-ɩ mʋʋllɛ. Pa yaa alʋ ɩnɩ sɩ Maləta. 39Ɩ wɛna neu, pa yaa-ɩ sɩ Malɩ. Ɩ́lɛ́ ɩ ka caɣa Tacaa nɔɔhɛɛ tɛɛ kɛ́ na ɩ́ nɩɩkɩ ɩ sɛɣɛsʋɣʋ. 40Taɣa tɔɔ təma kpəpa Maləta, ɩlɛna pə pɛkəlɩ-ɩ ɩ taa. Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ kɔma Tacaa kiŋ na ɩ́ tɔ sɩ: Ɩsɩɩ ma neu yeluɣu-m ma tike na má cɔɔkəna taɣa kɛ ɩsəntɔ ɩnɩ tɔ pə wɛ-ŋ teu ntɛ́ ma cɛ? Pəlɛ pə tɔɔ tɔ, heeli-ɩ sɩ ɩ́ səna-m. 41Mpʋɣʋlɛ Tacaa ná cɔ-ɩ sɩ: Haɩ, Maləta, n kʋɣɩ nyá təɣɩ yem kɛ́ na ń kpetiliɣina təma paɣalɛ. 42Pəyele mpi pə waasəɣɩ tɔ pə kɛ́ kʋlʋməm tike kɛ́. Malɩ ləsəna təpantɛ, ɩ́ na nɔɣɔlʋ pa kaa hɔ.


text: 1Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu sʋʋ kɔtəlaa sɔsaa kɛ ɩsɔ sɛɛʋ sɩ: Yʋlʋ nɔɣɔlʋ ɩ ka sɔna lɛsɛŋ tɩɩŋ kɛ taalɛ təcu. Na ɩ́ ŋma koluŋa na ɩ́ cɔɔna, na ɩ́ la timpi ɩ ká nyaasəɣɩ pə lʋm tɔ. Na ɩ́ ŋma akele taŋkaʋ nɔɣɔlʋ, wei ɩ tɔɔ pa səŋəɣɩ na pá feŋiɣi tɔ. Ɩ tɛma mpʋ, ɩlɛna ɩ́ caa yəlaa na ɩ́ sɩɩ tə taa, ɩlɛna ɩ́ tɛɛ yɛla. 2Pə kɔma na pə́ tala tɩɩŋ ɩnɩ ɩ kooluɣu waatʋ, ɩlɛna ɩ́ kʋsɩ ɩ tillu nɔɣɔlʋ sɩ ɩ́ polo təmlɛ nyə́ma kiŋ na pá cɛlɛ-ɩ ɩnɩ ɩ tete. 3Tənaɣa təmlɛ nyə́ma mpɛ pa kpa tillu ɩnɩ na pá má. Ɩlɛna pá tɔɣɔnɩ-ɩ ɩ niŋ naanʋwa təyələyəlɩ. 4Ḿpʋ́ɣʋ́ taalɛ tʋ ɩnɩ ɩ tasa tillu lɛlʋ kɛ kʋsʋɣʋ na ɩ́ tili. Ɩlɛna pá kpa ɩ́lɛ́ na pá má ɩ nyʋɣʋ kɛ teu na pá tʋʋ-ɩ. 5Ḿpʋ́ɣʋ́ taalɛ tʋ tasa lɛlʋ kɛ tiluɣu, ɩlɛna pá kpa ɩ́lɛ́ na pá kʋ. Pa lapa ḿpʋ́ɣʋ́ tɔm paɣalɛ tɔtɔ. Pa mapa lɛlaa na pá kʋ lɛlaa. 6Yʋlʋ wei pɩɩ kaasa taalɛ tʋ ɩnɩ ɩ kiŋ tɔɣɔlɛ ɩ maɣamaɣa ɩ kʋlʋlʋ wei ɩ luɣu sʋʋ teu tɔ. Ɩlɛɣɛ ɩ tɛɛsa tiluɣu kɛ pa kiŋ, na ɩ́ hʋʋkɩ sɩ paa nya ɩ pəyaɣa ɩsəlɛ. 7Ama təmlɛ nyə́ma mpɛ pa heela təma sɩ: Ɩɩ loosiɣi kpancoou tʋ kɔŋna ntɛ́. Ɩ́ kɔɔ na tə kʋ-ɩ na taalɛ pəsɩ tá nyəntɛ. 8Tənaɣa pa kpa taalɛ tʋ pəyalʋ ɩnɩ na pá kʋ-ɩ, na pá lɔ taalɛ na waalɩ. 9Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu pɔɔsa-wɛ sɩ: Ɩsənaɣa taalɛ tʋ ɩnɩ ɩ ka la? Ɩ ká kɔɔ kɛ́ na ɩ́ kʋ təmlɛ nyə́ma mpɛ, ɩlɛna ɩ́ caa yəlaa kʋfama na ɩ́ sɩɩ taalɛ taa. 10Matɔŋ ɩ́ tɛma kalʋɣʋ kɛ Ɩsɔ tɔm taa sɩ: Pəlɛ nte tɛtʋ ŋmalaa ŋmaakaɣa na pá lɔ tɔ, ntɛ́ tə tɔɔ kɔlɔ ŋmatʋ təna məlaa na tə səŋ. 11Mpi Tacaa lapa na tə nyənəɣɩ na pə́ wɛ-tʋɣʋ piti tɔɣɔlɛ. 12Tənaɣa Yuta nyə́ma taa sɔsaa pɛɛka ɩsəna paa la na pá kpa Yesu tɔ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, pa nyəmá teu sɩ mpɛɣɛ ɩ sɛɛna ɩsɔ ɩnɩ. Ama pa nyamna samaa. Ɩlɛna pá yele-ɩ na ɩ́ tɛɛ. 13Ḿpʋ́ɣʋ́ Yuta nyə́ma taa sɔsaa tila Falisanaa napəlɩ na Helɔtɩ kpekəle taa nyə́ma napəlɩ tɔtɔ sɩ pá polo na pá má Yesu nɔɣɔ tɔɔ na pá ná. 14Pɛlɛ pa talaa, ɩlɛna pá tɔ Yesu sɩ: Tacaa, tə nyəmá sɩ tampana kɛ n yɔɣɔtəɣɩ. Nn sɔɣɔməɣəna mpi yəlaa hʋʋkɩ pa taa tɔ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, nn paasəɣəna tɔɔ, nn faɣasəɣɩ yəlaa. Ama ɩsəna mpi maɣamaɣa Ɩsɔ caa sɩ yəlaa ɩ́ la tɔ pə tampana kɛ n heeliɣi. Tɔʋ, pə wɛ mpʋ tɔ, tá mpaaʋ taa pə wɛɛ sɩ ye lampuu tə́ fɛlɩ Lom wulaʋ sɔsɔ na? Tə́ fɛlɩ yaa tə́ taa fɛlɩ? Tə caa sɩ ń heeli-tʋ. 15Ama Yesu ná nyəmá pa taa laɣatʋ, ɩlɛna ɩ́ pɔɔsɩ-wɛ sɩ: Pepe tɔɔ kɛ́ ɩ́ nyəkɩ-m katɔka kɛ kʋnyəpʋ? Ɩ́ kɔna-m liɣitee nyəɣəlʋɣʋ na má na. 16Tənaɣa yəlaa kɔna-ɩ-kʋ, ɩlɛna ɩ́ pɔɔsɩ Yuta nyə́ma taa sɔsaa sɩ: Awe nyʋɣʋ fotoo na ɩ hətɛ kɛ pa ŋmaa liɣitee nyəɣəlʋɣʋ tɔɔ cənɛ? Ḿpʋ́ɣʋ́ pa cɔ-ɩ sɩ: Lom wulaʋ sɔsɔ kɛ́. 17Tənaɣa Yesu tɔma-wɛ sɩ: Aŋhaa, ɩ́ cɛla Lom wulaʋ sɔsɔ kɛ mpi ɩ tɩ tɔ, na ɩ́ cɛla Ɩsɔ ɩlɛɣɛ mpi ɩ tɩ tɔ. Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu kʋcɔcɔtʋ ntɩ tə məla-wɛɣɛ təmsʋɣʋ kɛ sɔsɔm. 18Ḿpʋ́ɣʋ́ Satusee nyə́ma napəlɩ pa kɔma Yesu kiŋ. Satusee nyə́ma mpɛ pa tɔŋaɣana sɩ paa pə la ɩsəna sətaa kaa tɛ na pá fe. Ḿpʋ́ɣʋ́ pa pɔɔsa Yesu sɩ: 19Tacaa, Moisi sɩɩ-tʋɣʋ kʋsəsɩɩtʋ kɛ takəlasɩ taa sɩ: Yʋlʋ ɩ́ wɛna neu, na yʋlʋ ɩnɩ ɩ́ sɩ na ɩ́ yele ɩ alʋ, na alʋ ɩnɩ ɩ́ fɛɩna-ɩ na pəyaɣa, neu ká hɔ leelu ɩnɩ na ɩ́ hikina-ɩ piya. Ɩlɛna pa yaakɩ-sɩ na ɩ taalʋ sɔlʋ hətɛ. 20Tɔʋ, yʋlʋ nɔɣɔlʋ na ɩ newaa paa kɛna yʋlʋnyɔɔŋ naatosompɔɣɔlaɣa. Ḿpʋ́ɣʋ́ taalʋ kpaɣa alʋ, ɩlɛna ɩ́ sɩ, ɩ fɛɩ pəyaɣa. 21Tənaɣa ɩ waalɩ nyəŋ hɔma leelu, na ɩ́lɛ́ ɩ caŋ ɩ sɩ tɔtɔ, ɩ fɛɩ pəyaɣa. Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ́lɛ́ ɩ waalɩ nyəŋ ná kpaɣa alʋ ɩnɩ na ɩ́lɛ́ ɩ sɩ mpʋ tɔtɔ. 22Haləna pə polo pə siɣili pa naatosompɔɣɔlaɣa ŋkɛ ka tənaɣa mpʋ təpaɩ na pá səkɩ mpʋ, nɔɣɔlʋ ta hiki pəyaɣa. Pəlɛ pə waalɩ kɛ́ alʋ ɩnɩ ɩ tɛɛsa səpʋ. 23Tɔʋ, pa təna pa kpaɣa-ɩ mpʋ tɔ, sətaa fem wule pa naatosompɔɣɔlaɣa ɩnɩ ɩ taa aweɣelɛ alʋ tʋ? 24Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu cɔ-wɛ sɩ: Ɩ́ nyəmá mpi pə tɔɔ pə liɣitiɣi-mɛ tɔ? Ɩ́ ta nyɩ Ɩsɔ Tɔm na Ɩsɔ toma tɔ pə tɔɔ kɛ́. 25Waatʋ wei sətaa ká fe tɔ akpaɣalɛ tɔm kaa wɛɛ. Ama apalaa na alaa paa wɛɛ kɛ́ ɩsɩɩ ɩsɔtaa tillaa wɛʋ tɔ. 26Ye sətaa fem tɔm ɩlɛ, ɩ ta kaləta Moisi takəlaɣa taa kɛ́ timpi pa yɔɣɔta sɔwa hotiya tɔm tɔ yɛɛ? Pa ŋmaa təna sɩ Ɩsɔ tɔma Moisi sɩ: Ma kɛ́ Apəlaham na Ɩsaaka na Yakɔpʋ pa Ɩsɔ kɛ́. 27Ɩsɔ kɛ́ weesuɣu nyə́ma nyəŋ kɛ́, ɩ ta kɛ sətaa Ɩsɔ. Pə liɣita-mɛɣɛ yem kɛ́. 28Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlʋ nɔɣɔlʋ ɩ ka wɛ təna na ɩ́ naakɩ ɩsəna pá na Yesu pa lakɩ tɔ. Ɩ nawa sɩ Yesu cɔwa Satusee nyə́ma kɛ teu. Ɩlɛna ɩ́ polo na ɩ́ pɔɔsɩ-ɩ sɩ: Ɩsɔ kʋsəsɩɩtʋ təna taa ntiɣilɛ sɔsɔɔntʋ təkpem? 29Tənaɣa Yesu cɔ-ɩ sɩ: Kʋsəsɩɩtʋ taa sɔsɔɔntʋ ntɛ́ sɩ, Ɩsɛɣɛlɩ nyə́ma ɩ́ nɩɩ, Tacaa Ɩsɔ tike kɛna Sɔsɔ təkoŋ. 30N ka sɔɔlɩ Tacaa nyá Ɩsɔ na luɣu kʋlʋmʋɣʋ, na nyá ləsaɣa sʋʋ-ɩ təmammam kɛ paa mpi pə taa. 31Təlɛ tə waalɩ nti tə wɛɛ tɔɣɔlɔ. N ká sɔɔlɩ nyá tɔɣɔntəlɛ ɩsɩɩ nyá tɩ. Kʋsəsɩɩtʋ natəlɩ tə fɛɩ tɔtɔ na tə́ kəla tənɛ tə naalɛ ɩnɛ. 32Ḿpʋ́ɣʋ́ Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlʋ tɔma Yesu sɩ: Tacaa n cɔ teu pə tɩɩ fɛɩ. Timpi n yɔɣɔtaa sɩ Tacaa tike kɛna Ɩsɔ na ɩ paasi Ɩsɔ nɔɣɔlʋ ɩ fɛɩ tɔ tampana kɛ n yɔɣɔtaa. 33Mpʋ tɔ yʋlʋ ká sɔɔlɩ Ɩsɔ na luɣu kʋlʋmʋɣʋ na ɩ ləsaɣa sʋʋ-ɩ paa mpi pə taa. Na pəlɛ pə waalɩ ɩ́ sɔɔlɩ ɩ tɔɣɔntəlɛ ɩsɩɩ ɩ tɩ. Mpʋ ɩnɩ pə kəla ɩsɩɩ pa lakʋɣʋ Ɩsɔ kɛ́ kɔtaɣa ŋka kɔkɔ nyaɣa ka təna tɔ, na kɔtasɩ nsɩ sɩ təna təpaɩ tɔtɔ. 34Yesu nawa sɩ ɩ cɔna ləmaɣasɛɛ ɩlɛna ɩ́ tɔmɩ-ɩ sɩ: Nyá na Ɩsɔ Kawulaɣa sʋʋʋ ɩ́ fɛɩ pooluŋ. Pəlɛ pə waalɩ nɔɣɔlʋ ɩɩ nyɩɩləɣɩ sɩ ɩ́ tasa-ɩ tɔm pɔɔsʋɣʋ. 35Yesu tɔŋna sɛɣɛsʋɣʋ kɛ Ɩsɔ təsɛɛlɛ taa, ɩlɛna ɩ́ pɔɔsɩ sɩ: Ɩsənaɣa Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlaa tɔŋ mpʋ sɩ Mesii kɛ Tafiiti pəyaɣa ye? 36Pəyele Feesuɣu Naŋŋtʋ ná tʋna Tafiiti taa kɛ́ tɔm na ɩ́lɛ́ ɩ maɣamaɣa ɩ́ yɔɣɔtɩ sɩ: Tacaa heela ma Sɔsɔ sɩ, caɣa ma kɔŋkɔŋ taa, haləna má kɔɔ na má sɩɩ nyá kolontunaa kɛ nyá nɔɔhɛɛ tɛɛ. 37Tafiiti maɣamaɣa ná yaa-ɩ sɩ Sɔsɔ ntɛ́, ɩlɛ ɩsənaɣa Mesii ná məlaa na ɩ́ kɛ́ Tafiiti ɩnɩ ɩ pəyaɣa tɔtɔ ɩlɛ? Ḿpʋ́ɣʋ́ samaa tuutuuma nɩɩ Yesu tɔm na laŋhʋlʋmlɛ. 38Ɩ kpaalaɣa yəlaa mpa ɩ sɛɣɛsaɣa tɔ sɩ: Ɩ́ lana Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlaa mpɛ na laakalɩ. Pa sɔɔla tokonaa sɔsaa suuu kɛ́ na pá cɔɔkɩ, na pá caakɩ pa sɛɛkɩ-wɛɣɛ samaa taa na pá luŋiɣi. 39Na Yuta nyə́ma təkotilenaa taa teeli teeli təcaɣalɛnaa kɛ pa pɛɛkəɣɩ, na acimanaa taa sɔsaa sɔsaa təcaɣalɛ kɛ pa pɛɛkəɣɩ na pá cakɩ. 40Mpɛ pa lɛɛkəɣəna leelaa kɛ pə təna mpi pɛlɛ pa wɛna tɔ. Ɩlɛna pá sʋʋ Ɩsɔ sələmʋɣʋ na pə taɣalɩ sɩ pə hʋ́lɩ́ sɩ mpɛɣɛ kʋpama. Pə tɔɔ kɛ́ paa tɛ na pá ná katatəlaɣa naʋ napələɣɩ teu. 41Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu caɣa Ɩsɔ təsɛɛlɛ sɔsɔɔlɛ taa kɛ́ kʋhaaŋ atakaanaa ɩsɛntaa, na yəlaa samaa kɔŋ na pá tʋɣɩ liɣitee na ɩ́ nyənəɣɩ. Ḿpʋ́ɣʋ́ toŋtʋnaa paɣalɛ kɔna liɣitee kɛ sɔsɔm na pá tʋ. 42Tənaɣa leelu kʋnyɔntʋ nɔɣɔlʋ ɩ kɔna santiinaa kɛ naalɛ na ɩ́ pɛtɩ. 43Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu yaa ɩ ɩfalaa na ɩ heeli-wɛ sɩ: Tampana kɛ ma heeliɣi-mɛ yoo maa cɛsəɣɩ, leelu kʋnyɔntʋ ɩnɛ ɩ tʋ mpiɣi kʋhaaŋ atakaa taa tɔ pə kəla pa təna pa nyəm. 44Pə taɣa pʋlʋ, yəlaa lɛlaa ná kpaɣa pa liɣitee nna a kpisa yem tɔɣɔ na pá tʋ. Ama alʋ ɩnɛ ɩlɛ paa na ɩ kɛ́ kʋnyɔntʋ tɔ pə təna mpi ɩ ka wɛna tɔɣɔ ɩ kpaɣaa na ɩ tʋ. Pə ta kaasɩ-ɩ pʋlʋ sɩ ɩ́ yana tɔɣɔnaɣa maɣamaɣa.


text: 1Waatʋ ɩnəɣɩ Yesu ɩfalaa pola ɩ kiŋ na pá pɔɔsɩ-ɩ sɩ: Aweɣelɛ sɔsɔ kɛ ɩsɔtaa Kawulaɣa taa? 2Tənaɣa Yesu yaa peiya na ɩ́ sɩɩ-kɛɣɛ pa ɩsɛntaa, 3na ɩ́ tɔ-wɛ sɩ: Tampana kɛ ma heeliɣi-mɛ yoo maa cɛsəɣɩ, ye ɩ́ tá laɣasɩ na ɩ́ pəsɩ ɩsɩɩ peisi, ɩ́ kaa sʋʋ ɩsɔtaa Kawulaɣa. 4Wei ɩ pasəɣɩ ɩ tɩ na ɩ́ pəsɩ ɩsɩɩ peiya kanɛ tɔ, ɩnəɣəlɛ ɩsɔtaa Kawulaɣa taa sɔsɔ. 5Na wei ɩ ká mʋ peiya ɩsɩɩ kanɛɣɛ ma nyʋɣʋ tɔɔ tɔ, maɣa pʋntʋ mʋwa. 6Ye wei ɩ́ lapa na piya nsi sɩ mʋ ma tɔm kɛ ɩsəntɔ tɔ sɩ taa nakəlɩ pəntɩ, pə nəɣəsəna pá tʋ pʋntʋ luɣu tɛɛ kɛ́ namlɛ sɔsɔɔlɛ na pá tʋsɩ-ɩ teŋku taa. 7Ama antulinya ɩnɛ ɩ tɔm wɛ waɩyo kɛ́. Mpi tɔ, mpi pɩɩ la na yəlaa hoti ɩsaɣatʋ taa tɔ pə wɛɛ kɛ́. Mpi pɩɩ tusi yəlaa kɛ ɩsaɣatʋ taa tɔ pə kaa laŋ. Ama wei ɩ́ lapa na ɩ tɔɣɔntəlɛ la ɩsaɣatʋ, pʋntʋ ká ná. 8Ye nyá niŋ yaa nyá nɔɔhəlɛ tusiɣina-ŋ ɩsaɣatʋ lapʋ taa, sɛtɩ-tɛ na ń lɔ pooluŋ. Sana kɛlɛ sɩ ń sʋʋ weesuɣu kʋpaŋkʋ taa na niŋ kʋlʋməŋ yaa nɔɔhəlɛ kʋlʋmtəlɛ, na mpi n ká wɛɛna nyá niŋ naalɛ yaa nɔɔhɛɛ naalɛ na pá pɛtɩ-ŋ kɔkɔ tam nyəŋka taa tɔ. 9Ye nyá ɩsəlɛ tusiɣina-ŋ ɩsaɣatʋ lapʋ taa, hɔɣɔsɩ-tɛ na ń lɔ pooluŋ. Sana ń hiki weesuɣu kʋpaŋkʋ na ɩsəlɛ kʋlʋmtəlɛ, na mpi n ká wɛɛna ɩsɛ naalɛ na pá pɛtɩ-ŋ kɔkɔ ŋka ka wɛ tənaasəlɛ sɔsɔɔlɛ taa tɔ. 10Ɩ́ la laakalɩ na piya sənɛ sɩ taa nakələɣɩ nyənʋɣʋ kɛ yem. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, ma heeliɣi-mɛ sɩ tampana tɔɔ sɩ ɩsɔtaa tillaa səŋa tam kɛ́ ma Caa wei ɩ wɛ ɩsɔtaa tɔ ɩ ɩsɛntaa kɛ́. [ 11Mpi pə lepa tɔ pə maɣamaɣa pə nyʋɣʋ yapʋ tɔɔ kɛ́ Yʋlʋ Pəyaɣa má ma kɔma.] 12Awe wɛna heeŋ nɩɩnʋwa (100) na ɩ taa kʋlʋm le, na ɩ́ kaa yele pɔɣɔlaɣafɛi nɩɩnʋwa ɩnɛɣɛ pulaɣa tɔɔ na ɩ́ tɛɛ na ɩ́ sʋʋ kʋlepu ɩnɛɣɛ pɛɛkʋɣʋ? 13Ye ɩ kɔma na ɩ́ hii-ɩ, pɔpɔtʋ fɛɩ, ɩ laŋlɛ hʋlʋməɣəna-ɩ kɛ́ na pə́ kəlɩ pɔɣɔlaɣafɛi nɩɩnʋwa wei ɩ ta le tɔ. 14Mpʋ tɔtɔɣɔ mə Caa wei ɩ wɛ ɩsɔtaa tɔ ɩɩ caa sɩ piya sənɛ sɩ taa nakəlɩ ɩ́ le. 15Ye nyá tɔɣɔntəlɛ pəntəna-ŋ, polo na ń yaa-ɩ mə naalɛ na ń hʋlɩ-ɩ timpi ɩ pəntəna-ŋ tɔ. Ye ɩ nɩɩna-ŋ, pə lapa n waasa-ɩ kɛlɛ. 16Ama ye ɩ kisaa, n yaa nɔɣɔlʋ yaa napələɣɩ naalɛ na ɩ́ na-ɩ na pə́cɔ́ pə́ lá ɩsɩɩ pa ŋmaaʋ Ɩsɔ Tɔm taa tɔ sɩ: Paa tɔm nti tɩɩ wɛɛna seliya nyə́ma kɛ naalɛ yaa tooso. 17Ye saa ɩnɩ ɩ tasa kisuɣu, ɩlɛ n heeli Yesu sɛɛlaa kpekəle. Na ɩ́ kisa Yesu sɛɛlaa kpekəle kɛ nɩɩnaʋ tɔtɔ, ɩlɛ n nyənɩ-ɩ ɩsɩɩ ma ta nyɩ Ɩsɔ yaa ɩsɩɩ lampuu mʋlʋ. 18Tampana kɛ ma heeliɣi-mɛ yoo maa cɛsəɣɩ, pə təna mpi ɩ́ kaa ha mpaa kɛ atɛ cənɛ tɔ, pə kaa na mpaa kɛ ɩsɔtaa. Na pə təna mpi ɩ́ ká ha mpaaʋ kɛ atɛ cənɛ tɔ, pɩɩ ná mpaaʋ kɛ ɩsɔtaa. 19Ma tasəɣɩ-mɛɣɛ heeluɣu sɩ: Ye mə taa naalɛ lapa nɔɣɔ kʋlʋmaɣa na pá sələmɩ pʋlʋ, ma Caa wei ɩ wɛ ɩsɔtaa tɔ ɩ ká ha-wɛɣɛ-wɩ. 20Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, yəlaa naalɛ yaa tooso ɩ́ kota timpiɣi ma pʋlʋ lapʋ tɔɔ, ma wɛ pa hɛkʋ kɛ́. 21Ḿpʋ́ɣʋ́ Piyɛɛ pola Yesu kiŋ na ɩ́ pɔɔsɩ-ɩ sɩ: Tacaa, ye ma tɔɣɔntəlɛ pəntəɣəna-m tam na má suma, tɔm ɩsənaɣa pə́ talaa ma kaa su? Tɔm naatosompɔɣɔlaɣa na? 22Tənaɣa Yesu cɔ-ɩ sɩ: Ma heeliɣi-ŋ sɩ pə taɣa tɔm naatosompɔɣɔlaɣa se. Ama tɔm nɩɩtoso na naanʋwa naanʋwa kɛ tɔm naatosompɔɣɔlaɣa kɛ́. 23Pə tɔɔ kɛ́ ɩsɔtaa Kawulaɣa nəɣəsəna ɩsɩɩ wulaʋ sɔsɔ nɔɣɔlʋ wei ɩ caakaɣa sɩ ɩ́ mʋ ɩ kəma kɛ ɩ təmlɛ nyə́ma kiŋ tɔ. 24Ɩ caɣaa na ɩ́ tɔŋna ɩ kəma kɛ mapʋ, ɩlɛna pá kɔna-ɩ apalʋ nɔɣɔlʋ. Apalʋ ɩnɩ ɩlɛ ɩ wɛna-ɩ kəmlɛ kɛ liɣitee nyəɣətʋ iyisi iyisi. 25Ɩ ta nyɩ ɩsəna ɩ ká la na ɩ́ hiki liɣitee anɩ na ɩ́ fɛlɩ tɔ. Ɩlɛna wulaʋ tɔ sɩ: Ɩ́ kpa kəmlɛ tʋ ɩnɩ na ɩ alʋ na ɩ piya na ɩ wontu təna na ɩ́ pɛɛtɩ, na má hiki ma liɣitee. 26Tənaɣa apalʋ ɩnɩ ɩ hota wulaʋ tɛɛ na ɩ́ wiina-ɩ sɩ: Haɩ, tacaa, la-m suulu, ye ma hikaa maa fɛlɩ-ŋ pə təna təcɩʋcɩʋ. 27Ḿpʋ́ɣʋ́ wulaʋ ɩnɩ ɩ nyəna təmlɛ tʋ pətɔɔtəlɛ na ɩ́ cɛpɩ-ɩ, na ɩ́ yele-ɩ na ɩ́ tɛɛ. 28Təmlɛ tʋ ɩnɩ ɩ tɛɛ mpʋ, ɩlɛna ɩ́ sulina ɩ təmlɛ taa taapalʋ nɔɣɔlʋ, ɩ́lɛ́ ɩ ka wɛna ɩnəɣɩ kəmlɛ kɛ liɣitee nyəɣətʋ ŋmʋnʋɣʋ (200). Tənaɣa təmlɛ tʋ ɩnɩ ɩ́ ləla ɩ taapalʋ luɣu tɛɛ təkem, sɩ ɩ́ fɛlɩ-ɩ ɩ kəmlɛ kɛ ɩ́ fɛlɩ-ɩ. 29Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ taapalʋ ɩnɩ ɩ hota ɩnɩ ɩ tɛɛ na ɩ wiina-ɩ sɩ: Haɩ, la-m suulu, ye ma hikaa maa fɛlɩ-ŋ. 30Ama təmlɛ tʋ ɩnɩ ɩ kisaa na ɩ́ kpa ɩ taapalʋ ɩnɩ na ɩ́ pona na ɩ́ təkɩ saləka taa, sɩ ɩ́ fɛlɩ ɩnəɣɩ ɩ kəmlɛ. 31Wulaʋ sɔsɔ ɩnɩ ɩ təmlɛ nyə́ma lɛlaa ná mpʋ, ɩlɛna pa laŋa wakəlɩ sɔsɔm, haləna pá polo pá heeli-təɣɩ pa caa. 32Tənaɣa pa caa ɩnɩ ɩ yaa təmlɛ tʋ ɩnɩ na ɩ́ tɔmɩ-ɩ sɩ: Təmlɛ tʋ ɩsaɣaʋ nyá, nyá wiina-m na má cɛ-ŋ təkpatakpata. 33Pə nəɣəsəna ɩsɩɩ nyá tɔtɔ nyaa nyənɩ nyá taapalʋ pətɔɔtəlɛ ɩsɩɩ má nyənʋɣʋ nyá nyəntɛ tɔ. 34Tənaɣa pááná kpa pa caa ɩnəɣɩ sɔsɔm na ɩ́ kpa təmlɛ tʋ ɩnɩ na ɩ́ tʋ-ɩ naasəlaa niŋ taa sɩ ɩ́ fɛlɩ ɩ kəmlɛ təna təcɩʋcɩʋ na pə́cɔ́ ɩ́ lɩɩ. 35Tənaɣa Yesu tɔma-wɛ sɩ: Ḿpʋ́ɣʋ́ ma Caa wei ɩ wɛ ɩsɔtaa tɔ ɩ ká la-mɛ. Ye ɩɩ hʋləɣɩ mə tɔɣɔntəlɛnaa kɛ suulu na lotu kʋlʋmtʋ.


text: 1Maɣa Pɔɔlɩ, Yesu Kilisiti tillu. Tá Yatʋ Ɩsɔ na Yesu Kilisiti wei tə tɛɛləɣɩ tɔ mpɛ pa kpana-m sɩ má la tillu. 2Má ŋmaakəna takəlaɣa kanɛɣɛ Timotee. Nyá kɛna ma pəyaɣa təsiɣisiɣi kɛ́ Ɩsɔ sɛɛʋ taa. Tacaa Ɩsɔ na tá Sɔsɔ Yesu Kilisiti pá hʋlɩ-ŋ pɛɛlɛɛ na suulu na pá ha-ŋ alaafəya. 3Ma tɛɛkaɣa Masetoni na má heeli-ŋ sɩ ń saalɩ Ɩfeesu tɔ, saalɩ ḿpʋ́ɣʋ́ təna, na ń heeli pa taa mpa ɩnɩ tɔ sɩ pá taa sɛɣɛsɩ pa pɔpɔtʋ sɛɣɛsəŋ. 4Heeli-wɛ sɩ pá yele lɔŋ taa tɔmnaa mpa pa tɔkaa tɔ, na hatuu lɔŋ taa lʋlʋɣʋ loosi nsi pa tamsəɣɩ tɔ. Təlɛ tə kɔŋna ntɔŋkpɛɛsaɣa kɛ yem kɛ́, tɩɩ kʋsəɣɩ yapʋ tɔm nti Ɩsɔ sɩɩwa na ɩ́ lakɩ tɔ. Yʋlʋ tɛŋ ɩ taa na Ɩsɔ kɛ́ na pə́cɔ́ ɩ́ nyɩ pəlɛ pə tɔm. 5Ma tʋ-wɛɣɛ ḿpʋ́ɣʋ́ sɩ pá wɛɛna lotu kʋlʋmtʋ, na pá təŋəɣɩ siɣisuɣu, na pá tɛ́ Ɩsɔ na pa taa kɛ́ teu, na pá lá na pá wɛɛna sɔɔlʋɣʋ. 6Lɛlaa yela yaasi kʋpaŋ ɩnɛɣɛ tɔkʋɣʋ, na pá tooli na pá sʋʋ kʋmɛləntɔŋkpɛɛsaɣa taa kɛ́ yem. 7Pa lʋkɩ yem sɩ mpɛɣɛlɛ Ɩsɔ kʋsəsɩɩtʋ sɛɣɛsəlaa, pəyele paa cɛkəɣəna pa maɣamaɣa pa kʋyɔɣɔtʋtʋ. Pa ta cɛkəna mpi mpi pə tɔm pa tɩɩ yɔɣɔtəɣɩ mpʋ na apalʋtʋ tɔ. 8Tə nyəmá sɩ ye n təŋa Ɩsɔ kʋsəsɩɩtʋ kɛ teitei ɩsɩɩ tə wɛʋ tɔ, tə wɛ teu kɛ́. 9Na pɩɩ tɔɔsɩ-ŋ sɩ kʋsəsɩɩtʋ fɛɩ nti pə paasaa na pə́ sɩɩ kʋpantʋ lataa tɔɔ tɔ. Ama ɩsaɣalataa, na kaanɩɩtʋnaa, na nyaŋ nyə́ma, na kawalaɣa nyə́ma, na mpa paa seeki Ɩsɔ na paa seeki ɩ nyəm tɔ, na mpa pa kʋɣɩ pa caanaa yaa pa toonaa tɔ, na yʋlʋkʋlaa, 10na apalaa mpa pa sʋʋkəna apalaa lɛlaa tɔ, na yʋlʋpɛɛtəlaa, na pɔpɔtʋnaa, na mpa pa sɩɩkɩ pa nɔɔsɩ kɛ yem tɔ, yaa mpa pa takəɣɩ ntiwɛ tə ta təŋ sɛɣɛsʋɣʋ kʋpaŋkʋ ŋku kʋ waasəɣɩ yəlaa tɔ, pa tɔɔnaa kɛ pa sɩɩ kʋsəsɩɩtʋ. 11Laapaalɩ Kʋpaŋ wei pə yelina-m tɔ ɩnɩ ɩ sɛɣɛsəɣəna sɛɣɛsʋɣʋ kʋnɛ. Teeli Ɩsɔ na kʋpantʋ tʋ tɔɔ Laapaalɩ Kʋpaŋ ntɛ́. 12Tacaa Yesu Kilisiti wei ɩ ha-m toma kɛ sɔsɔm na má lakəna ma təmlɛ tɔɣɔ ma sɛɛ ɩ́ na təmlɛ. Ɩ tʋnaʋ má sɩ ma nəɣəsəna pá tɛ-m na taa, na ɩ́ kpa-m sɩ má la təmlɛ tɔ, ma sɛɛ-ɩ ɩ́ na təmlɛ. 13Tuu lɔŋ má yɔɣɔtaɣana ɩsaɣatʋ kɛ ɩ tɔɔ, na má tʋna-ɩ kʋnyɔŋ, na má tʋʋ-ɩ. Ama Ɩsɔ wii ma pətɔɔtəlɛ. Pə taɣa pʋlʋ, ma taa tɛ́ ma taa na Ɩsɔ tɔɣɔ ma ta nyɩ ma kʋlapʋtʋ ntɩ. 14Tacaa hʋla-m ɩ pɛɛlɛɛ kɛ sɔsɔm, na ɩ lapa na má tɛŋ ma taa na Ɩsɔ na má sɔɔləɣɩ yəlaa ɩsɩɩ tə kpɛntənaʋ Yesu Kilisiti na tə wɛna tɔ. 15Tɔm nti tə kɛ́ tampana nyəntʋ təkelekele na tə́ mʋna pá mʋ-tɩ təkpem na pá tɛ-tɩ na taa tɔɣɔlɛ sɩ: Yesu Kilisiti kɔma antulinya taa sɩ ɩ yakɩ ɩsaɣalataa nyɔɔŋ, na maɣalɛ pa taa acɛpa. 16Pə tɔɔ kɛ́ Ɩsɔ wii ma pətɔɔtəlɛ, ɩnɩ ɩ sɔɔləna sɩ Yesu Kilisiti ɩ́ hʋ́lɩ́ ɩsaɣalataa taa acɛpa maɣa ɩ suulu təna, na pɩɩ hʋ́lɩ́ waalɩ nyə́ma mpa paa tɛ na pá mʋ ɩ tɔm na pá hiki weesuɣu kɛ tam tɔɔ tɔ sɩ pá nyənəɣəna-m na pá ná. 17Aaa, Kawulaɣa tʋ, ɩnɩ ɩ wɛnna tam tɔɔ, ɩɩ səkɩ, paa naa-ɩ, ɩ tike təkoŋ ntɛ́ Ɩsɔ. Yəlaa təna ɩ́ samɩ-ɩ na pá tʋɣʋ-ɩ teeli kɛ tam tɔɔ. Ami. 18Tɔʋ, ma pu Timotee, Ɩsɔ ka lapa hatuu lɔŋ na pá ná nyá tɔm nti na pá yɔɣɔtɩ tɔɣɔ ma tɔkaa na má kpaaləɣɩ-ŋ ɩsəntɔ, sɩ ń tɔkɩ tɔmnaa mpɛɣɛ teu, na ń paasɩ na ń yoo yoou kɛ teu. 19N tɛma Ɩsɔ na nyá taa tɔ tɔkɩ mpʋ na ń wɛɛna lotu kʋlʋmtʋ. Lɛlaa tá tɔkɩ lotu kʋlʋmtʋ ɩlɛna pa Ɩsɔ sɛɛʋ pəsɩ yem. 20Pa taa mpɛɣɛlɛ na Himenee na Alɛkəsantəlɩ. Satanɩ kɛ ma yilina-wɛ sɩ ɩ́ la-wɛ na pə́cɔ́ pá nyɩ sɩ pa yɔɣɔtʋɣʋ ɩsaɣatʋ kɛ Ɩsɔ tɔɔ tɔ pə fɛɩ teu.


text: 1Dede Théophile, ha bosi takarata ka mi bangɛriki ha mɛ, mi batɔ ngbak wen mɔ, ka Jésus dea nɛ osa, angiri ha bosi ngimɔ, 2kanɛ swe ka Sɔ guo wɛnɛ si ha ngɔn. Jésus baweki se hio wan-nɛtom pɛa. Nɛ sɔngsi ka wɛnɛ tɛ si ka ha ngɔn na, a osa ha mbwa nɛ wal ngatɛ pɛ Nzɔy-Sɔtɛ mɔ ka mbwa bede. 3Hapata fio pɛa, a dungɔ ha gbasa tɛ ha mbwa ha zang yala bhukɔa nar. A osa ha mbwa nɛ dɔka wal nɛtɛ-nɛtɛ nde, wɛnɛ nɛ zutunɔ. Nɛ wɛnɛ tɔa wen Kongakandɔ pɛ Sɔ ha mbwa. 4Ma swe ka wɛnɛ ha yɔngamɔ hinɛ mbwa, a haa nu ha mbwa: «Ɛnɛ bhɔn hakɛ ha Jérusalem keri nɛ mɔ, ka Bafa mi bagɔn nua, nɛ ka mi batɔ wena ha ɛnɛ. 5Jean gdumso hio wi ha li, ma, yala dɔk na, Sɔ begdumsi ɛnɛ ha zang Nzɔy-Sɔtɛ.» 6Hio wan-nɛtom wesara may hapɛtɛ Jésus, nɛ ana wɛnɛ mɛgɛ: «Kongawan, sising mɛ bebhɔngiri kongakandɔ pɛ ɔ, Israel, nɛ mbinga, na nde?» 7Ma, Jésus kiforo wen ha mbwa: «Ɛnɛ lɛm ing swe nɛ ngimɔ ka mɔ ndɔng behɔ nɛ na. Yo nɛ̂ Bafa mi ha weki yo nɛ wal ziomɔ pɛa. 8Ma, ka Nzɔy-Sɔtɛ zilo ha zu ɛnɛ, ɛnɛ bekpa ngatɛ, nɛ ɛnɛ bedung hio wan-bul wen tɛ mi ha hio wi mɛ Jérusalem, hio wi mɛ kandɔnu Judée nɛ kandɔnu Samari fɛt, gbo ha kpogio nzan.» 9Ka wɛnɛ tɔa wen ndɔng ha mbwa kari, a danga ha li mbwa fɛt si ha ngɔn. Nɛ buswe kuo wɛnɛ nɛ gdɔka pata wa ha li mbwa. 10Ka mbwa boka ha gɛramɔ ha ngɔn ha danga pɛa, nɛhasa wi bwa nɛ bu latɛ yola ha soko mbwa. 11Nɛ mbwa tɔa: «Ɛnɛ, wi mɛ Galile, ɛnɛ yol hakɛ ha gɛramɔ ha ngɔn hazu ge? Jésus ɛngɛ ka Sɔ guo wɛnɛ si nɛ ha ngɔn, a bekifiri bin gbesi tuka ka ɛnɛ zɔka wɛnɛ ha danga.» 12Hapata hio wan-nɛtom laka zu ngari Olivier gde, nɛ mbwa zilo nɛ ha Jérusalem. Yɛa soko Jérusalem nɛ ngari ɛngɛ lɛma kilomɛtɛrɛ ndang. 13Nɛ ka mbwa hɔa haki, mbwa danga nɛ ha pimbi ha ngɔn mɔ twa ka mbwa dungɔ mɛ wesiri may ang. Wi ndɔng nɛ̂: Pierre, Jean, Jacques, André, Philippe, Thomas, Barthélemy, Matthieu, Jacques bewei pɛ Alfe, Simon ka ɛ sa nde «Wan-yin gɛnɛ kongawan», hinɛ Jude bewei pɛ Jacques. 14Mbwa fɛt dungɔ ha wesara may nɛ gɔ Sɔ nɛting nɛ sila ndang. Marie, nana mɛ Jésus, nɛ hio ma bhoko dungɔ hinɛ mbwa, tɛ ba nɛ hio ya mɛ Jésus. Sɔ, Nzɔy-Sɔtɛ bagbasi nɛ wal nu David ma mɔ hazu Judas, wi ka baosi wal ha hio wan-ba Jésus. Dea nde, mɔ ɛngɛ alɛmsiri tɛ. 15Ha ma yala ndɔng ndang, hio ya ha Christ wesara may lɛm nɛ wi gɔmmay zu bhuze bwa. Pierre guo tɛ tɔ ha mbwa: 16«Hio ya mi, ha zang takarata pɛhomas, Barthélemy, Matthieu, Jacques bewei pɛ Alfe, Simon kaɛ sa nde «Wan-yin gɛnɛ kongawan», hinɛ Jude bewei pɛ Jacques. 17Ɛ tɔla wɛnɛ ha sokoɔ, nɛ wɛnɛ dea ndangtɛ tom ɛngɛ hinɛ ɔ. 18Sɔngsi, wi ɛngɛ hɛa fɔ nɛ mbɔli ka ɛ kɛa nɛ wɛnɛ hazu gdanga tom pɛa. Hapata, a teka gɔm zu ha nu. Zang wa mbanga nɛ wazang wa sɛa a ha dɛl. 19Hio wi mɛ Jérusalem fɛt ingɔ wen mɔ ɛngɛ nɛdedea. Mɛgi, mbwa saa ling fɔ ɛngɛ nɛ nu le pɛ mbwa nde, Hakeldama. Ling ɛngɛ tɔ nde, fɔ tɔk. 20«Hazu ɛ ngɛraka ha zang takarata gima pɛ David tuka ɛngɛ: ‹Dea nde, twa pɛa adung nɛ gomboa. Ka ma wi aɔ ang fin na.› Nɛ fin nde, ‹Ma mbing wi aba bhandi tom ka wɛnɛ laka gde.› 21- 22«Dea nde, ma wei ale ha soko ɔ. Wɛnɛ fin bebul wen guotɛ pɛ Jésus ha soko hio fiowi. Lɛma nde, wɛnɛ adung nɛ̂ wi ka nɛa hinɛ ɔ ha ngimɔ fɛt ka Kongawan Jésus yala ha soko ɔ, angiri ha ngimɔ ka Jean gdumso nɛ wɛnɛ ha li, kanɛ ngimɔ ka wɛnɛ danga nɛ si ha ngɔn.» 23Mɛgi, mbwa saa ling wi bwa: Joseph, ka ɛ sa nde Barsabas, ma ling wa fin nde Yustus, hinɛ Matthias. 24Hapata, mbwa gɔa Sɔ nɛ tɔa: «Kongawan, mɛ ingɔ mɔ fɛt ha zang sila wi, mɛ osi ha ɔ wi ka mɛ weka ha soko wi ndɔng bwa. 25Wɛnɛ bedung wan-nɛtom nɛ a bede tom ha bhandi ka Judas laka gde pen si ha bhandi ka lɛma nɛ wɛnɛ.» 26Mbwa dea mbela nɛ yo teka ha zu Matthias. Mɛgi, mbwa gdea wɛnɛ ha soko wan-nɛtom bhukɔ gbala ndang.


text: 1Pəlɛ pə waalɩ Yuta nyə́ma Ɩsɔ sɛɛʋ acima naalɩ a talaa, na Yesu polo Yosalɛm. 2Lɩɩlɛ natəlɩ tə wɛ heeŋ nɔnɔɣɔ cɔlɔɣɔ Yosalɛm, na akelenaa sakasɩ taka kakpasɩ səŋa təna. Tənɛ ɩnəɣɩ pa yaa sɩ Pɛtasata kɛ Alaamee nyə́ma tɔm taa. 3Na kʋtɔntʋnaa sɛləta laŋasɩ nsɩ sɩ tɛɛ kɛ́ sɔsɔm. Yʋlʋmaa na kaakalasɩ, na mpa kʋtɔməŋ tʋʋlaa tɔ. [Pa taŋa lʋm laŋtʋɣʋ. 4Pə taɣa pʋlʋ, ɩsɔtaa tillu tiikaɣa waatʋ waatʋ kɛ lɩɩlɛ taa, na ɩ́ lakɩ na lʋm laŋtəɣɩ. Na wei ɩ́ laala tiiu kɛ waatʋ wei lʋm laŋtəɣɩ kpakpaa tɔ pə waa-ɩ, paa ɩ kʋtɔŋ kɛ ŋku.] 5Apalʋ nɔɣɔlʋ ɩ ka wɛ təna na ɩ hənta kʋtɔŋ tɔ pɩɩsɩ pəlefɛɩ nɩɩlɛ kɔlɔ. 6Yesu na-ɩ na ɩ́ hənta mpʋ, na ɩ nyəmá sɩ ɩ taaŋa tənaɣa sɔsɔm, ɩlɛna ɩ́ pɔɔsɩ-ɩ sɩ: N caa pə waa-ŋ kɛ? 7Ḿpʋ́ɣʋ́ kʋtɔntʋ cɔ Yesu sɩ: Ma cɛ, ma fɛɩna nɔɣɔlʋ sɩ ɩ́ tisi-m lʋm taa kɛ́ waatʋ wei pə laŋtəɣɩ tɔ. Na má polaa sɩ ma tiiki, nɔɣɔlʋ náá laalɩ-m. 8Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu heela-ɩ sɩ: Kʋlɩ na ń kpaɣa nyá kʋhəntʋɣʋ na ń tɔ. 9Tənaɣa pə waa kʋtɔntʋ kɛ kpakpaa, na ɩ́ kɛlɩ ɩ kʋhəntʋɣʋ na ɩ́ tɔŋ. Pə pamna kʋyakʋ kʋhɛɛsʋɣʋ wule. 10Ḿpʋ́ɣʋ́ Yuta nyə́ma tɔma wei pə waa mpʋ tɔ sɩ: Saŋa kʋyakʋ kʋhɛɛsʋɣʋ kɛ́, pə fɛɩ sɩ ń səɣəlɩ nyá kʋhəntʋɣʋ kɛ mpʋ. 11Ama kʋtɔntʋ na cɔ-wɛ sɩ: Wei ɩ waasa-m tɔ ɩnɩ ɩ heelina-m sɩ má kɛlɩ ma kʋhəntʋɣʋ na má tɔ. 12Ḿpʋ́ɣʋ́ Yuta nyə́ma cɔ kʋtɔntʋ sɩ: Aweɣe pʋntʋ na ɩ́ heela-ŋ sɩ ń kɛlɩ nyá kʋhəntʋɣʋ na ń tɔ? 13Ama wei pə waawa tɔ ɩ ta nyɩ Yesu. Pə taɣa pʋlʋ, ɩ́lɛ́ ɩ ka saala samaa wei ɩ suwa təna tɔ ɩ taa. 14Pəlɛ pə waalɩ Yesu ná apalʋ ɩnəɣɩ Ɩsɔ təsɛɛlɛ taa na ɩ́ heeli-ɩ sɩ: Nyənɩ, pənɛntɛ pə waa-ŋ ɩsəntɔ tɔ, taa tasa ɩsaɣatʋ lapʋ tɔtɔ. Pə́cɔ́ pə taa kɔɔ na ŋku kʋlɛ kʋ kəla mpʋ tɔ kʋ maɣana-ŋ. 15Tənaɣa apalʋ ɩnɩ ɩ polaa na ɩ́ heeli Yuta nyə́ma sɩ: Yesu waasəna-m. 16Pə tɔɔ kɛ́ Yuta nyə́ma sʋʋ Yesu kɛ́ kʋnyɔŋ tʋɣʋ kɛ ɩ lapʋ ḿpʋ́ɣʋ́ kʋyakʋ kʋhɛɛsʋɣʋ wule tɔ pə tɔɔ. 17Mpʋ pə yelina na Yesu yɔɣɔtɩ sɩ: Ma Caa ná tɔŋa təmlɛ lapʋ kɛ tam kɛ́. Pə tɔɔ kɛ́ ma tɔtɔ ma tɔŋna lapʋ. 18Tɔm tənɛ tə maɣamaɣa tə tɔɔ Yuta nyə́ma mʋ sɔɣɔna kɛ teu sɩ pa ləsəɣɩ Yesu weesuɣu. Sɩ pə taɣa kʋyakʋ kʋhɛɛsʋɣʋ tike kɛ ɩ wakəlaa, pə kpɛnna ɩsəna ɩ kɛɛsa ɩ tɩ na Ɩsɔ na ɩ́ yaa-ɩ ɩ maɣamaɣa ɩ Caa tɔ pə tɔɔ tɔtɔ. 19Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tɔma-wɛ sɩ: Tampana kɛ ma heeliɣi-mɛ yoo, maa cɛsəɣɩ. Pəyaɣa ma ma kaa lu natəlɩ na má la. Ama nti ma Caa tɔŋa lapʋ na má naakɩ tɔ ntəɣɩ ma təŋəɣɩ. Ma Caa lakɩ pə təna mpi tɔ, Pəyaɣa ma ma lakɩ-wɩ tɔtɔɣɔ. 20Pə taɣa pʋlʋ, ma Caa sɔɔla-m kɛ́, na ɩ́ hʋ́lɩ́-m pə təna mpi ɩ lakɩ tɔ. Ɩ ká hʋ́lɩ́-m təma sɔsɔɔna nna a kəla anɛ tɔ sɩ má la, na pɩɩ la-mɛɣɛ ha. 21Ɩsɩɩ ma Caa feesiɣi sətaa na ɩ́ mənna-wɛɣɛ weesuɣu nyə́ma hɛkʋ tɔ, mpʋ ɩnɩ tɔtɔɣɔ Pəyaɣa má ma tʋɣɩ weesuɣu kɛ mpa ma nɔkaa tɔ. 22Təlɛ tə paasi ma Caa ɩɩ hʋʋkəna nɔɣɔlʋ. Ama ɩ tʋ hʋʋlɛ tənaɣa Pəyaɣa ma ma niŋ taa. 23Ɩlɛna pa təna pa se-m ɩsɩɩ pa seekuɣu ma Caa tɔ. Yʋlʋ ɩ́ ta se Pəyaɣa ma, ɩ kaa pəsɩ na ɩ́ se ma Caa wei ɩ tila-m tɔ. 24Tampana kɛ ma heeliɣi-mɛ yoo, maa cɛsəɣɩ, ye wei ɩ nɩɩ ma tɔm na ɩ́ tɛ ɩ taa na wei ɩ tila-m tɔ, ɩ tɛma weesuɣu ŋku kɩɩ tɛŋ tɔɣɔ hikuɣu, pa kaa hʋʋna-ɩ. Ama ɩ tɛma weesuɣu tʋ kɛ pəsʋɣʋ kɛ́. 25Tampana kɛ ma heeliɣi-mɛ yoo maa cɛsəɣɩ, pə wɛɛ pɩɩ kɔɔ, halɩ pə tɩɩ tɛma kɔntɛ te. Sətaa ká nɩɩ Ɩsɔ Pəyaɣa má ma nɔɣɔ, mpa paa nɩɩ-kɛ tɔ, paa fe na pá kʋləna pa ɩsɛ. 26Ɩsɩɩ Tacaa Ɩsɔ wɛna weesuɣu kɛ ɩ taa tɔ, mpʋ tɔtɔɣɔ ɩ yelaa sɩ Pəyaɣa ma má wɛɛna weesuɣu kɛ ma taa. 27Ma kɛ́ Yʋlʋ Pəyaɣa tɔɣɔ ɩ ha-m mpaaʋ sɩ má hʋʋna yəlaa kɛ tɔm. 28Ɩlɛ pə́ taa la-mɛɣɛ ha. Mpi tɔ pɩɩ kɔɔ na pa təna mpa pa wɛ pəlaaŋ taa tɔ pá nɩɩ ma nɔɣɔ, 29na pá lɩɩ ɩ taa. Mpa pa lapa kʋpantʋ tɔ paa fe sɩ pá wɛɛ tam tɔɔ. Mpa pɛlɛ pa lapa ɩsaɣatʋ tɔ, paa fe sɩ pá hʋʋna-wɛ na pá tʋ-wɛɣɛ saləka. 30Maa pəsəɣɩ na má lu tələɣɩ ma maɣamaɣa. Ama ɩsɩɩ Ɩsɔ kɛɛsəɣɩ-m tɔ, ḿpʋ́ɣʋ́ ma hʋʋkəna, na ma hʋʋlɛ tewa. Mpi tɔ, pə taɣa ma maɣamaɣa ma luɣu nyəntʋ kɛ ma pɛɛkəɣɩ lapʋ. Ama wei ɩ tila-m tɔ ɩ luɣu nyəntʋ kɛ́. 31Ye ma yɔɣɔtəɣɩ ma tɩ tɔm, nɔɣɔlʋ kaa sa tampana wena maa hʋ́lɩ́ tɔ. 32Ama nɔɣɔlʋ wɛnna na ɩ́lɛ́ ɩ hʋ́lə́ɣɩ́ sɩ ma kɛ́ tampana tʋ. Na ma nyəmá sɩ nti ɩ yɔɣɔtəɣɩ ma tɔɔ tɔ tə wɛ tampana. 33Halɩ mə maɣamaɣa ɩ́ tila mə tillaa kɛ Yohaanɩ kiŋ na ɩ́lɛ́ ɩ hʋla-mɛɣɛ tampana. 34Ye ma, pə taɣa ɩsɩɩ ma nyɩɩlaa sɩ yʋlʋ nɔɣɔlʋ ɩ́ hʋ́lɩ́ ma tampana. Ama sɩ pə səna-mɛ na pə ya mə nyʋɣʋ tɔɔ kɛ́ ma yɔɣɔtəɣɩ mpʋ. 35Yohaanɩ naa wɛ kɛ́ ɩsɩɩ fətəla wei ɩ mʋɣɩ na pə naakɩ tɔ. Ɩ́ tisaa na ɩ́ yɔɔləna fətəla ɩnɩ ɩ naʋ kɛ pəcɔ. 36Ama ma wɛna mpi pə hʋ́lə́ɣɩ́ ma tampana na pə kəlɩ tə təna nti Yohaanɩ yɔɣɔta ma tɔɔ tɔ. Təma nna ɩnɩ ma Caa hʋla-m sɩ má la na ma tɔŋna a lapʋ kɛ ɩsəntɔ tɔ, anɩ a hʋləɣəna ma tampana sɩ ma Caa tilina-m. 37Ma Caa wei ɩ tila-m tɔ ɩ hʋ́lə́ɣɩ́ ma tampana tɔtɔ. Mɛ ɩ́ ta nɩɩ ɩ nɔɣɔ kɛ paa tɔm kʋlʋm. Pə́cɔ́ ɩ́ ta loosi ɩ ɩsɛntaa kɛ́ paa tɔm kʋlʋm tɔtɔ. 38Pəyele ɩɩ saŋ ɩ tɔm mʋɣʋ sɩ tə́ caɣa mə taa kɛ́ paa pəcɔ. Ɩlɛ ɩɩ tɛŋ mə taa na wei Ɩsɔ tilaa tɔ, pə tɔɔ kɛ́ pə wɛ mpʋ. 39Ɩ́ pɛɛkəɣɩ Ɩsɔ Tɔm takəlasɩ taa təcututu, na ɩ́ tɛɛləɣɩ sɩ pə taa kɛ́ ɩ́ ká hikina weesuɣu ŋku kɩɩ tɛŋ tɔ. Anɩ tá takəlasɩ kʋlʋmasɩ nsɩ sɩ yɔɣɔtəɣəna ma tɔm. 40Pə na pə mpʋ tɔ, ɩɩ saŋ sɩ ɩ́ kɔɔ ma kiŋ na ɩ́ hiki weesuɣu kʋpaŋkʋ. 41Pə taɣa yəlaa ɩsantɛ kɛ ma pɛɛkəɣɩ. 42Ama ma nyəma-mɛ, ma nyəmá sɩ ɩɩ caa Ɩsɔ. 43Ma Caa kɔntɛ kɛ ma kɔma na mɩɩ saŋ ma mʋɣʋ. Ama ye nɔɣɔlʋ ná lɩɩ yem na ɩ́ kɔɔ, ɩ́ mʋ ɩ́lɛ́ təkpa. 44Mɛ mə sɔɔla mə təma ɩsantɛ kɛ́, ɩɩ pɛɛkəɣɩ Ɩsɔ wei ɩ tike ntɛ́ Ɩsɔ tɔ ɩ nyəntɛ. Ɩlɛ ɩsənaɣa ɩ́ ká la na ɩ́ mʋ ma tɔm. 45Ɩ́ taa hʋʋ sɩ maa polo má kuli mə waalɩ kɛ́ Ɩsɔ ɩsɛntaa. Ama Moisi wei ɩ́ tɛɛləɣɩ tɔ ɩnɩ ɩ ká kulina mə waalɩ. 46Ye ɩ́ ka mʋwa Moisi tɔm na tampam, ɩsəntɔ tɔ ɩ́ ka mʋ ma nyəntʋ tɔtɔ. Pə taɣa pʋlʋ, ma tɔm kɛ ɩ́lɛ́ ɩ ŋmaawa. 47Ɩ́ ta tisi na ɩ́ mʋ nti Moisi ŋmaawa tɔ, ɩlɛ ɩsənaɣa ɩ́ ká tisi na ɩ́ tʋna ma tɔm nti ma heeliɣi-mɛ tɔ.


text: 1Lemim nyɩnta k'a nɩ Woso Nyɩ Yeezuu Krista bɩ mim dɩndam bɩ n naa do. 2Mim bɩ, a sɩŋŋɩda a ba, amba wosolɛsinnɩsorazaa Ezayii a gʋrsɩra ba biisi bɩ m, a ʋ: Mɔɔ nɩ m zibəəzaa nyɔɔrɛ ɩbɩɩ lɛɛ, k'an b'ɩ zaa banka. 3A mɩŋŋa leer nɩ bɔm poohɔɔn ʋ, an n'a hɩrɛ, a ʋ: k'a Zuuba zaa banka, k'a a zaarɔ kʋ ŋ y'a tʋntɔ rɔ wɔɔ banka, k'a ŋ zɛ kʋ ŋ n yɩ tɩrga. 4Kɛɛrɛ bɩ, Zaan a hɩnka poohɔɔn ʋ b'ʋ, an nɩ pa dam, a ʋ: "K'a a bɔ a taam, k'a batɛm si, k'a a mimbʋnyaarɔ sugur yɩ." 5Zidee kʋ zannɔ kan Zerizalɛm kʋ zannɔ kɩ bʋr Zaan zi, ŋnɩ batɛm si Zʋrdɛn kɔ ʋ, ŋn'a mimbʋnyaarɔ hɩrɛ. 6Zaan bɩ, yoonde ka huu a du a ma, an kʋmbar so a ʋ. Bɩsɩnɔ kan zɔɔn kɩ a n'a bɩrɛ. 7A hɔdɩndarɛ nɔ ʋ bɩ, a y'a hɩm gʋɔɔ wɔɔ m, a ʋ: "Gʋaa nɩ mɔɔ jɛ ʋ, an nɩ zɛm, bɩ, a zaa paŋŋa cem mɔɔ han. Mɔɔ n m ga m, m sʋnta a taa, m a kʋsɔrɔ bar tɔkkɛ hʋnhʋr y. 8Mɔɔ batɛm ka awɔɔ ʋ hi nɔ ʋ, bɩ, a mɩŋŋa zɛm bɩ batɛm ka awɔɔ ʋ Sɛnt-Ɛspri m." 9Dɔmɩm bɩ do ʋ bɩ, Yeezuu a to Nazarɛtɩ ʋ, Galilee kʋ nɔ ʋ, an bʋr Zʋrdɛn kɔ ʋ k'a bɩ batɛm si Zaan zi. 10Bɩ, k'a bɩ batɛm si an a nya, an nɩ bɔm hi b'ʋ bɩ, brama a gʋ, Sɛnt-Ɛspri n zer a mim ʋ, am cirpʋʋrɛ hɔ bɩ m. 11Bɩ leer a to mim ʋ, an n'a hɩrɛ, a ʋ: "Mɔɔ Nyɩ kʋ mɔɔ ŋʋa bɩ n'ɩbɩɩ m, mɔɔ ɩbɩɩ ŋʋa kan m heer kɩ haay." 12Lɛɛm bɩ, Sɛnt-Ɛspri a ka an ta poohɔɔn ʋ. 13A gɔɔta b'ʋ dɔmɩm busi, Sʋtaana n'a gɩngam ma. A mɩsɩrbaa ba a nawʋm poohɔɔ barla, bɩ malɛɛkarɔ bʋr k'a b'a da han. 14N Zaan nyasʋ, n n a du, Yeezuu n bɔkarɛ an bʋr Galilee ʋ, 15an nɩ Woso lemim nyɩnta pa dam gʋɔɔ m, a ʋ: "Dɔmɩm b'a ku, Woso cirbəə b'a zɔ. K'a bɔ a taam, k'a lemim nyɩnta bɩ si." 16Kʋ Yeezuu nɩ tam Galilee higʋta lɛ ra bɩ, a zɔbənno yɩ hɩɩya, Sɩmɔɔn kan a danzaa Andɩr kɩ, ŋn'ɩ zɔ bam, ŋn'ɩ zaŋŋa zom higʋta b'ʋ, bala, zɔbənno m. 17Yeezuu n a hɩ ŋ nɩ, a ʋ: "K'a bʋr a zu mɔɔ ʋ, mɔɔ y'awɔɔ bam gʋɔɔkamazannɔ!" 18Lɛɛm bɩ, ŋ zaŋŋarɔ wɔɔ to, ŋn'ɩ zum kʋ ʋ kan kɩ. 19K'a ta lɛɛ poore bɩ, a Zebedee nyɩnɔ yɩ, Zakkɩ kan a danzaa Zaan kɩ, ŋn'ɩ zaŋŋarɔ bankarɛ a kɔɔlʋʋ nɔ ʋ. 20Yeezuu n ŋ bir lɛɛm, ŋn'a zɩ Zebedee to kɔɔlʋʋ bɩ nɔ ʋ kan zibənno wɔɔ kɩ, ŋn'a hʋr, ŋn'ɩ zum kʋ ʋ kan kɩ. 21Ŋ gasʋ Kapɛrnawum kʋ nɔ ʋ, sabaa hinni ʋ, Yeezuu n gasʋ zɩɩfʋrɔ sokʋmacɛ ʋ, an hɔ dɩnda. 22Gʋɔɔ wɔɔ n zɛ kədə a hɔdɩndarɛ bɩ minto. Bala Woso paŋŋa an nɩ hɔ bɩ dɩndam nɩ, a bɩ hɔdeem kan wosocikarɩnsaambɔɔ wɔɔ hɔ kɩ y. 23Dɔmɩm bɩ do ʋ bɩ, gʋaa kʋ zinəro n ta m nɩ ŋ sokʋmacɛ b'ʋ, an nɩ zee darɛ, an n'a hɩrɛ, a ʋ: 24"Bɔ ɩbɩɩ lɛ n taa k'ɩ ba wɔɔ nɩ, Nazarɛtɩ Yeezuu? Bʋr ɩbɩɩ ʋ k'ɩ bɩ wɔɔ zibəə zar gɛ? Kʋ nka n'ɩbɩɩ m, mɔɔ dɔ: Woso gʋaa mɩŋŋa n'ɩbɩɩ m." 25Yeezuu n meer ba ma, a ʋ: "Ɩ tʋr ka, k'ɩ bɔ gʋaa bɩ mɛ ʋ!" 26Zinə bɩ n gʋaa bɩ hinkə kan paŋŋa kɩ, an bɔ a mɛ ʋ kan zee kɩ. 27Gʋɔɔ wɔɔ haay zɛ kədə, ŋn'ɩ laaka dɩndam kʋ han, ŋ ʋ: "Bɔ m naa? Hɔdɩndarɛ daa kan paŋŋa gʋta kɩ bɩ ba n nɩ! A m lɛ da bɩ, Yeezuu ɩ həən sim zinəro wɔɔ ma, ŋn'a lɛ sire." 28Yeezuu tɔ bɔ lɛɛ haay ʋ, Galilee kʋ ʋ. 29Kʋ ŋ bɔ sokʋmacɛ ʋ lɛɛm bɩ, ŋ ta Sɩmɔɔn kan Andɩr kɩ har ʋ, kan Zakkɩ kɩ Zaan kɩ. 30Bɩ ma bɩ, Sɩmɔɔn dində ɩ wʋtam kan mɛmarɛ kɩ. Lɛɛm bɩ, n yaabazaa bɩ mim hɩ Yeezuu m. 31Yeezuu a zɔ, an a wɔ nyasʋ, an a ka an wuti. Mɛmarɛ bɩ n bɔ a mɛ ʋ, an wuti, an nyasʋ ŋ nɩ. 32Yirbəəre m bɩ, woso lɛzore dɔmɩm ʋ bɩ, n bʋr yaabazannɔ m kan hɔɔzannɔ kɩ m haay Yeezuu zi. 33Kʋ bɩ zannɔ haay a so kʋ ma har bɩ lɛ ma. 34A yaabazannɔ kʋ ŋ nɩ cicir bam yaaba do haay m nɔ ʋ rɔ wɔɔ waa gʋta, an la zinəro ra gʋta gʋɔɔ mɛ ʋ. Yeezuu n zinəro wɔɔ to ŋn'ɩ meer barɛ y, kʋ ŋ y'a dɔ bɩ minto. 35Dɔgta mɩŋŋa m, Yeezuu wuti, an bɔ, an ta poohɔɔn ʋ, an nɩ yaa dam b'ʋ. 36Sɩmɔɔn wuti kan a muno kɩ, ŋn'a dɩndaŋ ʋ, 37ŋn'aa yɩ, ŋn'a hɩ m, ŋ ʋ: "Gʋɔɔ wɔɔ haay y'a karɛ ɩbɩɩ ma!" 38Bɩ, Yeezuu a nyɩ bɔ ʋ, a ʋ: "Ʋ ta kʋrɔ kʋ ŋ nɩ lezima rɔ wɔɔ ʋ sɔ, kʋ m aa Woso lemim nyɩnta dɩnda ŋ nɩ. Bala, bʋr mɔɔ ʋ bɩ minto." 39A a da Galilee kʋrɔ wɔɔ zi haay, an nɩ hɔ dɩndarɛ ŋ nɩ ŋ sokʋmacɛrɔ wɔɔ ʋ, an nɩ lam zinəro ra. 40Kusimə deem n b'a zɔ Yeezuu ma, an sʋnta, an a zuutə a taa, an n'a yɛm han, a ʋ: "K'ɩbɩɩ lɛ taa, ɩbɩɩ ɩ da ma, ɩ mɔɔ waa." 41Yeezuu a cicir zɛ, an a wɔ hʋr, an a da ma, an a hɩ m, a ʋ: "Mɔɔ lɛ taa ma k'ɩ laafɩɩ yɩ." 42Lɛɛm bɩ, yaaba bɩ bɔ kusimə bɩ mɛ ʋ, an a ba mɩŋŋa. 43Bɩ jɛ ʋ bɩ, Yeezuu a nyɔɔ, an lɛ ka ʋ, 44an n'a hɩrɛ, a ʋ: "Dundo ɩ zi, ɩ b'a ka ɩ hɩ gɔsɩ nɩ y. Ta ɩ yaa ɩ hɩnka wosocɛmannɩbər bɩ m, hubɔrɛ mannɩ kʋ Moyiisi lɛ ka awɔɔ ʋ k'a ba bɩ, k'ɩ bɩ ba, kʋ gʋaa biyəə n a dɔ, a ʋ, ɩbɩɩ laafɩɩ yɩ." 45Bɩ, gʋaa bɩ bɔ, an a hʋr, an a sɩŋŋɩda sa, an nɩ mim bɩ dɩndam gʋɔɔ m lɛɛ haay ʋ. Naa do minto ma, Yeezuu b'a dam ma, an a hɩnka, an gasʋ kʋnɔ ʋ y. Gɔɔta a tɩr a ʋ bɔlɛɛmarɔ ʋ. Bɩ, gʋɔɔ a to lɛɛ haay ʋ, ŋn'ɩ zɛm Yeezuu zi.


text: 1Saŋa kɩdɩgɩ nɩgyamaa bɩl ko laŋŋɩ ʋ lee tɩyaŋ nɛ. Ʋ kyɛtoo kyɛɛ dɩ ba bɩl bɩ kaŋ kɩdiiliye dɩ ba di. Ɛɛ rɛ Yesu yɩrɩ ʋ hatɩnna hʋ a basɩ tɩya ba a baa, 2"Ŋ aa naa nala hʋ sikii kana ŋ nɛ. Ba aa we ŋ lee ʋ kyɛyɛ boto rɛ nyɛ, dɩ ba bɩ dii kɩŋ buloŋ. 3Dɩ ba aa rɛ bɩ dii kɩŋ buloŋ, ka dɩ ŋ baa dɩ ba mɩɩgɩ, ba sɩ mʋ yiyegi ŋmanɩɩ tɩyaŋ, beewɩya ba badɔmɔŋ lɩɩ liboliye rɛ." 4Ɛɛ rɛ ʋ hatɩnna hʋ pɩyɛsɩ ʋ a baa, "Ɛɛ rɛ ɩ sɩ yaa a na kɩdiiliye dɩ nala no buloŋ di vɔgɔ ɔhɔ no tɩyaŋ?" 5Ʋ pɩyɛsɩ ba abaa, "Paanʋʋ baŋmɛ rɛ we doŋ?" Ba baa, "Kɩna bapɛ." 6Ɛɛ rɛ ʋ leŋ nala hʋ tuu hɔŋ taŋha, ka ʋ mʋ paa paanʋʋ hʋ bapɛ, a kyʋwalɩ Wɩɩsɩ aŋgyʋwasʋ, aŋ kaŋ lɔgɔ lɔgɔ a tɩya ʋ hatɩnna hʋ dɩ ba laa kpaa nala hʋ. Ba laa kpaa ba. 7Dɩ ba kaŋ fuwonamɩɩsɩ mɛ baŋmana. Ʋ kpa ba mɛ a kyʋwalɩ Wɩɩsɩ, aŋ leŋ ʋ hatɩnna hʋ laa kpaa nala hʋ buloŋ. 8Nal buloŋ di a vɔgɔ, ka ba paa kɩkaalɩya hʋ a su simbiisi bapɛ. 9Nala hʋ fa aa dii kɩna hʋ pele nala tusi bʋnaa. 10Ɛɛ rɛ ʋ ta ba, aŋ kaŋ ʋ hatɩnna hʋ ba mʋ gyʋʋ nɩɩduworiboro hʋ a mʋ Dalmanuta paalʋʋ. 11Ɛɛ rɛ Farasiima badɔmɔŋ sii ko Yesu lee, a kɩ pɩyɛsɩ ʋ wɩya. Ba gyɩ aa kyɛ dɩ ba magɩsɩ ʋ na wɩya, ba baa dɩ ʋ yaa wɩmagɩl dɩ ba na a gyɩma anɩɩ ʋ dee hʋ lɩɩ Wɩɩsɩ lee rɛ. 12Yesu tɩya buloŋ kyogi. Ʋ kyigi ʋ wiyesi aŋ pɩyɛsɩ ba a baa, "Ma lagɩlagɩ no nala, bee rɛ tɩŋ ma aa kɩ kyɛ dɩ ŋ yaa wɩmagɩl dɩ ma na? Wɩtɩɩ rɛ ŋ basɩ kɩ tɩya ma, ŋ bɩ sɩ yaa wɩmagɩl buloŋ dɩ ma na anɩɩ ŋ dee hʋ lɩɩ Wɩɩsɩ lee rɛ." 13Ɛɛ rɛ ʋ leŋ ba aŋ mɩɩgɩ mʋ gyʋʋ nɩɩduworiboro, a duwori kyol fuwo hʋ kyolo. 14Yesu bee ʋ hatɩnna hʋ aa duwori kyol fuwo hʋ kyolo tɩyaŋ nɛ, ʋ hatɩnna hʋ liisi anɩɩ ba yeŋŋi ba kɩdiiliye ta rɛ, aŋ kpa paanʋʋ dɩgɩ dʋŋ we nɩɩduworiboro hʋ tɩyaŋ. 15Ɛɛ rɛ Yesu basɩ abee sɩfɩyasɩ a baa, "Ma pɔ ma tɩɩ abee Farasiima abee Hɛrɔtɩ wɩya. Ba wɩyaalɩya kɩɩ gɛɛ rɛ anɩɩ sɩbʋl. Dɩ ɩ rɛ kpaa ʋ we kɩŋ buloŋ tɩyaŋ, ʋ aa sii pʋʋsɩ rɛ." 16Ʋ aa basɩ gɛɛ rɛ, ba hɔŋ kɩ vʋʋlɩ a baa, "Á bɩ kaŋ paanʋʋ, ɛɛ rɛ tɩŋ ʋ basɩ gɛɛ." 17Yesu wuwo gyɩŋ wɩɩ hʋ ba aa vʋʋlɩ, a pɩyɛsɩ ba a baa, "Bee rɛ tɩŋ ma hɔŋ kɩ vʋʋlɩ baa ma bɩ kaŋ paanʋʋ? Ma sɩya ha bɩ suro? Bee rɛ tɩŋ ma nyuni sʋba gɛɛ? 18Ma kaŋ sɩya rɛ, ma bee na? Ma kaŋ dɩgɩna rɛ, ma bee nɩɩ wɩya? Ma bɩ liisi wɩɩ hʋ? 19Ŋ kpaa paanʋʋ bɔnɔŋ nɛ a lɔgɔ kpaa baala tusi bɔnɔŋ. Ma aa paa kɩkaalɩya hʋ, simbiisi baŋmɛ rɛ ma paa su?" Ba baa, "Simbiisi fi abee balɩya." 20Ʋ bɩl pɩyɛsɩ ba, "Ŋ bɩl aa kpaa paanʋʋ bapɛ a lɔgɔ kpaa nala tusi banaa, ma aa paa kɩkaalɩya hʋ, simbiisi baŋmɛ rɛ ma paa su?" Ba baa "Simbiisi bapɛ." 21Ɛɛ rɛ ʋ pɩyɛsɩ ba a baa, "Ma ha bɩ wuwo kɩ gyɩŋ wɩya memii?" 22Yesu bee ʋ hatɩnna hʋ bɩl ko pele Bɛsaada. Ɛɛ rɛ nala badɔmɔŋ kaŋ nyʋlʋŋ kɩdɩgɩ, a ko sʋla Yesu dɩ ʋ kpa ʋ nosi a dige ʋ. 23Yesu kaŋ nyʋlʋŋ hʋ noŋ tɩyaŋ a kana ʋ lɩɩ tɔɔ hʋ tɩyaŋ a tʋ naŋtʋwɔl we ʋ sɩya tɩyaŋ, aŋ kpa ʋ noŋ dige bal hʋ sɩya aŋ pɩyɛsɩ ʋ dɩ ʋ aa na lee rɛ? 24Baal hʋ deŋ lee aŋ baa, "Ŋ aa na nala rɛ, amɛ ba kɩɩ gɛɛ rɛ anɩɩ tɩɩsɩ rɛ aa gɔllɩ." 25Ɛɛ rɛ Yesu bɩl kpa ʋ nosi dige bal hʋ sɩya. Baal hʋ marɩ kyirigi sɩya weliŋ. Ʋ sɩya bɩl kɩ na, ʋ na kɩŋ kɩŋ buloŋ weliŋ. 26Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ʋ dɩ ʋ ta bɩl gyʋʋ tɔɔ hʋ tɩyaŋ, dɩ ʋ kɩ mʋ ʋ bee. 27Yesu bee ʋ hatɩnna hʋ bɩl sii doŋ a kɩ mʋ Sizaariya Filipi paalʋʋ. Ba aa mʋʋ hʋ tɩyaŋ nɛ, Yesu pɩyɛsɩ ʋ hatɩnna hʋ a baa, "Aŋnɛ rɛ nala baa dɩ ŋ yaa?" 28Ba baa, "Badɔmɔŋ baa dɩ ɩ rɛ yaa Gyɔɔŋ, Wɩɩsɩnɩɩfool hʋ. Badɔmɔŋ mɛ baa dɩ ɩ rɛ yaa Ilaagya, Wɩɩsɩ tɩŋdaal hʋ. Badɔmɔŋ mɛ baa dɩ ɩ yaŋ ta yaa Wɩɩsɩ tɩŋdaala hʋ kɩdɩgɩ rɛ." 29Ɛɛ rɛ Yesu bɩl pɩyɛsɩ ʋ hatɩnna hʋ mɛ a baa, "Ka ma mɛ, ma baa ŋ yaa aŋnɛ rɛ?" Piita baa "Ɩ rɛ yaa Krisita hʋ, laataal hʋ Wɩɩsɩ a lɩya." 30Piita a basɩ gɛɛ rɛ, Yesu basɩ tɩya ba abee sɩfɩyasɩ dɩ ba pɔ dɩ ba ta ko basɩ wɩɩ no tɩya nal buloŋ. 31Ɛɛ rɛ Yesu piili kɩ daga ʋ hatɩnna hʋ a baa, "Mɩyaŋ Nihuwobiŋ biye, ŋ sɩ na tʋwara kɩŋkaŋ. Bee nɩhɩyasɩ abee wɩɩkyʋwal sɩlaala nɩhɩyasɩ, abee Wɩɩsɩ Teŋ dɩdagɩla, ba buloŋ sɩ vɩya ŋ aŋ leŋ dɩ ba kpʋ ŋ. Dɩ ba aa rɛ ko kpʋ ŋ, ŋ sɩ yaa kyɛyɛ boto aŋ mɩɩgɩ sii sʋʋ tɩyaŋ." 32Ʋ kyaasɩ basɩ wɩɩ no rɛ tɩya ba. Ɛɛ rɛ Piita kana ʋ gɩɩgɩ lɩɩ, a nɔsɩ ʋ, aŋ basɩ tɩya ʋ anɩɩ ʋ ta basɩ gɛɛ, dɩ ʋ bɩ basɩ weliŋ. 33Ɛɛ rɛ Yesu bɩrɩmɩ kyaasɩ ʋ hatɩnna hʋ lee aŋ nɔsɩ Piita a baa, "Sɩtaanɩ, fasɩ lɩɩ ŋ sɩya tɩyaŋ. Wɩya hʋ ɩ aa basa, nihuwobiŋ tɩbɩɩna rɛ, Wɩɩsɩ tɩbɩɩna daa." 34Nyɛ rɛ Yesu yɩrɩ ʋ hatɩnna hʋ abee nala hʋ buloŋ ba ko, ʋ basɩ tɩya ba a baa, "Dɩ nal buloŋ nɛ aa kyɛ dɩ ʋ tɩŋa ŋ, see dɩ ʋ vɩya ʋ tɩɩ ŋmanɩɩ aŋ kpa ʋ daagarɩɩ baasɩ, a tɩŋa ŋ. 35Nal hʋ buloŋ aa kyɛ dɩ ʋ laa ʋ mɩɩbol, ʋ bɩ sɩ na ʋ. Amɛ nal hʋ aa vɩya ʋ mɩɩbol ta ŋ wɩya, abee Wɩɩsɩ wɩweliye hʋ wɩya, ʋ sɩ kɔnɩ laa ʋ mɩɩbol. 36Dɩ ɩ rɛ tɩŋ dʋnɩya no buloŋ aŋ bɩ sɩ na mɩɩbol hʋ aa bɩ kaŋ tenii, bekiŋ tɔnɔ rɛ ɩ sɩ na? 37Dʋnɩya no tɩyaŋ, bekiŋ nɛ ɩ sɩ wuwo kpa lenni ɩ mɩɩbol? 38Ma lagɩlagɩ no wɩbɔŋyaala aa vɩya ŋ wɩya hʋ, na ŋ bee ŋ wɩbasɩya buloŋ aa yaa ma hɩɩsɩ rɛ. Amɛ kyɛɛ kɩdɩgɩ, mɩyaŋ Nihuwobiŋ biye, ŋ bee malɩkasɩ buloŋ sɩ ko abee ŋ Kuwo gaŋdarɩ. Haŋ saŋa hʋ tɩyaŋ, ŋ wɩya aa yaa nal hʋ buloŋ hɩɩsɩ, ʋ tɩɩna wɩya mɛ sɩ yaa ŋ hɩɩsɩ."


text: 1Wɩɩsɩ nyʋwa hʋ ʋ aa wee anɩɩ ʋ sɩ leŋ dɩ á ko ʋ lee á na wiyese hʋ, ʋ ha we doŋ nɛ. Ɛɛwɩya, ma leŋ dɩ á gyɩŋ tɩya á tɩɩ weliŋ, dɩ wiyese no ta ko buwo á kɩdɩgɩ buloŋ. 2Beewɩya Wɩɩsɩ wɩweliye hʋ ba aa basɩ tɩya ma, ba gyɩ laa sɩya basɩ ba tɩya á naabaala mɛ rɛ, amɛ ba gyɩ aa bɩ laa di wɩya, wɩya hʋ gyɩ bɩ kaŋ tɔnɔ buloŋ tɩya ba. 3Amɛ á nala hʋ aa laa wɩya hʋ di, ámaa rɛ naa Wɩɩsɩ wiyese hʋ anɩɩ Wɩɩsɩ aa basɩ gɛɛ. Ʋ baa, "Ŋ gyɩ naa baaŋ nɛ, ɛɛ rɛ tɩŋ ŋ gyɩ ŋmɩyɛsɩ anɩɩ ba bɩ sɩ maakyiye gyʋʋ lee hʋ ŋ fa aa sɩ leŋ dɩ ba na wiyese." Abee ʋ aa basɩ nyɛ buloŋ, ka á gyɩma anɩɩ ʋ yaa wɩɩ buloŋ teŋ nɛ a lɩɩ saŋa hʋ ʋ taa dʋnɩya buloŋ. 4Wɩya hʋ ba aa basa Wɩɩsɩ teŋ tɩyaŋ a tile kyɛpɛɛ hʋ kyɛɛ rɛ nyɛ: Ba baa, "Wɩɩsɩ kpaa kyɛyɛ badʋ rɛ a marɩ dʋnɩya teŋ, aŋ wiyesi kyɛpɛɛ hʋ kyɛɛ." 5Ʋ bɩl basɩ wiyese no tɩɩ wɩya rɛ Wɩɩsɩ teŋ logiŋ kɩdɩgɩ tɩyaŋ a baa, "Ba bɩ sɩ maakyiye gyʋʋ lee hʋ ŋ fa aa sɩ leŋ dɩ ba na wiyese." 6Ɛɛ daga anɩɩ nala badɔmɔŋ nɛ sɩ na haŋ wiyese hʋ. Amɛ nala hʋ gyɩ aa laa sɩya nɩɩ Wɩɩsɩ wɩweliye hʋ, ba bɩ naa wiyese no beewɩya ba gyɩ bɩ tɩŋ wɩya hʋ ba aa nɩya. 7Ɛɛ rɛ tɩŋ Wɩɩsɩ bɩl lɩɩ kyɛɛ kɩdɩgɩ a kɩ yɩrɩ ʋ Gyɩnaŋ. Ɛɛ hal tɩyaŋ ʋ gyɩ pɩɩsa rɛ weliŋ ka ʋ bɩl tɩŋ á naabaa Deviti tɩyaŋ a bɩl basɩ kyɛɛ no wɩya anɩɩ ba gyɩ aa laa sɩya basɩ Wɩɩsɩ Teŋ logiŋ kɩdɩgɩ tɩyaŋ gɛɛ a baa, "Gyɩnaŋ, dɩ mamaa rɛ ko nɩɩ Wɩɩsɩ taal, ma ta yaa faasɩŋ" 8Saŋa hʋ tɩyaŋ Gyoosʋwa gyɩ aa yaa Iziral tɩmma sɩlaal, ʋ gyɩ bɩ wuwo tɩya haŋ wiyese hʋ. Dɩ ʋ rɛ fa wuwo tɩya ba haŋ wiyese hʋ, Wɩɩsɩ fa bɩl bɩ sɩ basɩ wiyese kyɛɛ kɩdɩgɩ wɩya gɛɛ hal tɩyaŋ. 9Nyɛ daga anɩɩ kyɛɛ kɩdɩgɩ rɛ we doŋ, Wɩɩsɩ nala aa sɩ wiyesi anɩɩ Wɩɩsɩ aa wiyese kyɛpɛɛ hʋ kyɛɛ gɛɛ. 10Nal hʋ buloŋ Wɩɩsɩ aa sɩ leŋ ʋ na wiyese, dɩ ʋ tɩɩna ko tʋŋ tʋma teŋ ʋ sɩ wiyesi anɩɩ Wɩɩsɩ mɛ aa tʋŋ ʋ tʋma teŋ aŋ wiyesi gɛɛ. 11Faafaa nala hʋ gyɩ aa bɩ tɩŋ ʋ nyʋwa wɩya, ba gyɩ bɩ naa wiyese no. Ɛɛwɩya, ma leŋ dɩ á kɛ we dee a kɩ tɩŋ ʋ nyʋwa dɩ wiyese no ta ko buwo ma mɛ. 12Wɩɩsɩ wɩbii hʋ aa tɩya mɩɩbol lɛ. Ʋ kɩɩ gɛɛ anɩɩ kɩweyi, a kaŋ dee mɛ, a di kɩ te takoobii aa di nyʋʋkpara. Ʋ aa wuwo tɔbɔ gyʋʋ nihuwobiŋ nɛ anɩɩ takoobii a tuu mʋ pele ʋ tɩya liluŋii buloŋ, a wuwo gyɩŋ ʋ hakɩla wɩɩ buloŋ abee ʋ tɩbɩɩna buloŋ. 13Dʋnɩya wɩɩ koo kɩŋ buloŋ tuwo a faŋa Wɩɩsɩ lee. Ʋ aa na ba buloŋ nɛ anɩɩ ba aa pɩŋ lɩgyalɩɩ tɩyaŋ penteeŋ. Ʋ rɛ á sɩ maakyiye daga á wɩyaalɩya buloŋ tɩya. 14Akuu á wɩɩkyʋwal sɩlaal Yesu aa yaa Wɩɩsɩ Biye, a bɩl yaa wɩɩkyʋwal sɩlaala nɩhɩyasɩ buloŋ nɩhɩyawʋ wɩya, abee ʋ aa we Wɩɩsɩbee tɩyaŋ wɩya, ma leŋ dɩ á kaŋ wɩya hʋ á aa laa di weliŋ. 15Á wɩɩkyʋwal sɩlaala nɩhɩyawʋ hʋ kɛ yaa nal aa gyɩŋ wɩya hʋ buloŋ aa yaa á gyomo rɛ, a ŋmaŋ kɩ tɩya ma mɛ, beewɩya Sɩtaanɩ gyɩ kpaa wɩya no buloŋ magɩsɩ ʋ mɛ rɛ dɩ ʋ fa yaa wɩbɔŋ anɩɩ gɛɛ tɩɩ ʋ aa kɩ magɩsɩ ma, amɛ ʋ kɛ gyɩ bɩ maakyiye yaa wɩbɔŋ buloŋ. 16Ɛɛ wɩya ma leŋ dɩ á tarɩ pele Wɩɩsɩ abee tɩdɩgɩ, beewɩya á gyɩma anɩɩ ʋ sɩ fá á sikii, aŋ leŋ dɩ á na ʋ kyiyeli saŋa hʋ buloŋ aa maga.


text: 1Da yale dɛɛn na kɛ tɩn, ba maa wʋra ba kɩ kadiri candiə Galile tɩʋ kʋdoŋ nɩ, kʋ yɩrɩ mʋ Kana. Zezi nu maa tɔgɩ o wʋra. 2Ba dɛɛn bəŋi Zezi dɩ o karabiə bam kadiri candiə kam kʋntʋ nɩ. 3Ba na wʋra tɩn, tweeru biə sana kalʋ yɩrɩ na yɩ vɛn ba ya na jɩgɩ ba nyɔ tɩn ma ti. Zezi nu ma ta dɩd-o o wɩ: "Ba daa ba jɩgɩ sana sɩ ba nyɔ." 4Zezi ma ləri o wɩ: "A nu, nmʋ lagɩ n brɩ-nɩ a na w'ʋ kɩ kʋlʋ tɩn na? A maŋa kam daa ta wʋ yi." 5O nu wʋm laan ma ta dɩ wʋdi-maŋna bam o wɩ: "O na tagɩ kʋlʋ maama dɩ abam, sɩ 'a kɩ." 6Kandwa kambi-zɛ sɩrdʋ dɛɛn maa zɩgɩ da. Sɩ dɩdʋa maama jɩgɩ nɩnɛɛnɩ litra fusɩrdʋ naa bi mʋ. Sɩ dɛɛn zɩgɩ da sɩ nɔɔna ta maa sɩn ba jɩa dɩ ba zwɩ mʋ, nɩ Zwifə bam cullu tɩm na brɩ te tɩn. 7Zezi ma ta dɩ wʋdi-maŋna bam sɩ ba mɔ na ba su kambi sɩm ni. Ba ma mɔ na ba su sɩ ni ba pɛɛlɩ. 8O daa ma ta-ba o wɩ, ba laan mɔ na bam ba vu ba pa wʋlʋ na nii candiə kam wəənu tɩm baŋa nɩ tɩn. Ba ma mɔ ba pa-o. 9O ma nyɔ na bam, dɩdaanɩ ba maŋɩ ba ji tweeru biə sana. O ma wʋ lwarɩ sana kam kʋntʋ na nuŋi mɛ, yɩ wʋdi-maŋna balʋ na mɔɔnɩ na bam tɩn nan ye. Nɔɔnʋ wʋlʋ na nii candiə kam baŋa nɩ tɩn laan ma bəŋi kan-barʋ wʋm o ta dɩd-o o wɩ: 10"Nɔɔnʋ maama yəni o pa sa-ŋʋŋa mʋ yigə yɩ ba nyɔ. Ba laan na yəni ba nyɔ ba su, o ma pa-ba sana kalʋ na ba tiini ka ywənə tɩn yɩ ba nyɔ. Nmʋ nan kwe sa-ŋʋŋa kam mʋ n zɩgɩ, yɩ n laan ba n kwe-ka n pa dɩbam kʋ kwaga nɩ." 11Mʋ Zezi na dɛ yigə o kɩ wo-kɩnkagɩlɩ dɩlʋ tɩn. O dɛɛn kɩ-dɩ Kana nɩ mʋ, Galile tɩʋ nɩ, sɩ kʋ brɩ nɔɔna nɩ o nuŋi Wɛ te mʋ. Kʋ ma pa nɔɔna lwarɩ o dam na yɩ te tɩn. O karabiə bam na nɛ kʋntʋ tɩn, ba ma kɩ ba wʋ-dɩdʋa dɩd-o. 12Kʋntʋ dɛɛn na kɛ tɩn, Zezi dɩ o nu dɩ Zezi nyaana dɩ o karabiə bam ma vu Kapɛrnawum ba kɩ da fɩnfɩɩn da. 13Kʋ dɛɛn ma daarɩ fɩɩn sɩ Zwifə bam di ba candiə kalʋ yɩrɩ na yɩ Pakɩ tɩn. Zezi ma zaŋɩ o vu Zeruzalɛm. 14O na yi da tɩn, o ma vu Wɛ-di-kamunu kʋm nɩ. O ma na nɔɔna na jɩgɩ naanɩ dɩ peeni dɩ kunkwən-pulə ba yəgə ka kʋnkɔlɔ kʋm nɩ. Səbu-lənnə dɩ maa je da ba ləni ba səbiə. 15O ma kwe ŋʋnɩ o ma kɩ balaarɩ o zəli peeni sɩm dɩ naanɩ dɩm maama, o pa dɩ nuŋi. O ma daarɩ o yigi səbu-lənnə bam taabʋllʋ tɩm o dɩ tɩga nɩ, o pa ba səbu kʋm jagɩ. 16O ma daarɩ o ta nɔɔna balʋ dɩ na jɩgɩ kunkwən-pulə bam ba yəgi tɩn o wɩ: "Ja-na-ba 'a ja nuŋi yo. 'A yɩ zaŋɩ 'a pa a Ko Wɛ digə kam taa yɩ pipiu jəgə." 17Zezi na kɩ kʋntʋ tɩn, o karabiə bam laan ma ba ba guli kʋ na pʋpʋnɩ Wɛ tɔnɔ kʋm wʋnɩ kʋ wɩ te: "Amʋ na tiini a jɩgɩ sono kʋlʋ nmʋ Wɛ-di-kamunu kʋm ŋwaanɩ tɩn nyɩ nɩnɛɛnɩ mini na di-nɩ te tɩn mʋ." 18Zwifə yigə tiinə bam laan ma bwe Zezi ba wɩ: "Wo-kɩnkagɩlɩ dɔɔ nmʋ w'ʋ kɩ, sɩ kʋ pa dɩbam lwarɩ nɩ nmʋ jɩgɩ ni sɩ n zəli nɔɔna bam kʋntʋ?" 19Zezi ma ləri-ba o wɩ: "Abam na magɩ Wɛ-digə kantʋ maama 'a dɩ tɩga nɩ, amʋ w'ʋ ma da yatɔ mʋ a joori a lɔ-ka a zɩgɩ." 20Ba laan ma ta ba wɩ: "Ba mɛ bɩna fiinna yardʋ mʋ (46) ba ma lɔ Wɛ-di-kamunu kʋntʋ ba ti. Nmʋ nan w'ʋ kɩ ta mʋ n ma da yatɔ yɩranɩ n joori n lɔ-ka n zɩgɩ?" 21Zezi nan ya na ŋɔɔnɩ Wɛ-digə kam taanɩ kʋntʋ tɩn, kʋ yɩ o tɩtɩ yɩra yam taanɩ mʋ o taga. 22Kʋ dɛɛn na tu kʋ yi maŋa kam Zezi na tɩgɩ yɩ o joori o bi tɩn, o karabiə bam ma guli o dɛɛn na tagɩ te tɩn. Ba ma sɛ kʋlʋ na pʋpʋnɩ Wɛ tɔnɔ kʋm wʋnɩ tɩn, dɩ Zezi na tagɩ kʋlʋ tɩn. 23Zezi dɛɛn na wʋ Zeruzalɛm nɩ Pakɩ candiə kam maŋa nɩ tɩn, nɔɔna zanzan ma na wo-kɩnkagɩla yalʋ o na kɩ tɩn, yɩ ba laan sɛ-o. 24Zezi dɛɛn nan wʋ pɛ-ba o wʋ maama, bɛŋwaanɩ o ye nɔɔnʋ maama na yɩ te tɩn. 25O maa ba lagɩ sɩ nɔɔn-nɔɔnʋ brɩ-o nabiinə na yɩ te tɩn, o na maŋɩ o ye kʋlʋ na wʋ nabiinu maama bɩcarɩ nɩ tɩn ŋwaanɩ.


text: 1Dɛ dɩdwɩ mʋ Zezi dɛɛn ve jəgə kadoŋ sɩ o warɩ Wɛ. O na warɩ Wɛ o ti tɩn, o karabiə bam dɩdʋa ma ta dɩd-o o wɩ: "D'ɩ Yuutu, brɩ dɩbam d'ɩ na w'ʋ ta warɩ Wɛ te tɩn, nɩ Zan dɩ na brɩ o karabiə bam sɩ ba taa warɩ Wɛ te tɩn." 2Zezi ma ta dɩ ba o wɩ: "Abam na lagɩ 'a warɩ Wɛ, sɩ 'a ta'a warɩ tɩntʋ doŋ: 'Dɩbam Ko, sɩ nmʋ yɩrɩ na tiə dɩ zulə, sɩ n paarɩ ba. 3Ta n pa dɩbam wʋdiu dɛ maama sɩ kʋ maŋɩ dɩbam. 4Yagɩ d'ɩ lwarɩm n ma n cɛ dɩbam, nɩ dɩbam dɩ na yagɩ d'ɩ cɛ balʋ na kɩ dɩbam lwarɩm tɩn. Yɩ pa d'ɩ na maŋɩm dɩlʋ na w'ʋ pa d'ɩ tʋ tɩn.' " 5Zezi daa ma ta dɩ o karabiə bam o wɩ: "Wɛ-loro nyɩ dɩ nmʋ na jɩgɩ n ciloŋ yɩ n zaŋɩ n vu o te tɩtɩɩ kʋrʋ nɩ n ta dɩd-o n wɩ: 'A ciloŋ, popo a loori-m sɩ n pa-nɩ dɩpwa yatɔ, 6sɩ vəru mʋ nuŋi yigə yigə o ba a te, yɩ a ba jɩgɩ kʋlʋkʋlʋ sɩ a pa-o sɩ o di.' 7Nmʋ ciloŋ wʋm maa zɩgɩ digə kam wʋnɩ o ta dɩ nmʋ o wɩ: 'Yɩ ta n jɩgɩ-nɩ n yaara, sɩ mancoŋo pɩ yɩ amʋ dɩ a biə maama nan tigi d'ɩ dɔ mʋ. A b'a wanɩ a zaŋɩ a wəli-m.' 8N ciloŋ wʋm w'ʋ wanɩ o ta kʋntʋ doŋ na? A nan lagɩ a ta abam sɩ, o ya zɩ wʋ zaŋɩ o pa nmʋ wʋdiu kʋm 'a ciloŋo kʋm ŋwaanɩ dɩ, nmʋ na zɩgɩ da taan n loor-o dɩ baarɩ tɩn, o laan w'ʋ sɛ o zaŋɩ o pa-m kʋlʋ maama n na lagɩ tɩn. 9A nan lagɩ a ta abam sɩ 'a loori-na Wɛ, sɩ DƖ w'ʋ pa abam kʋlʋ 'a na lagɩ tɩn. Beeri-na kʋlʋ 'a na lagɩ tɩn, sɩ 'a w'ʋ na. Magɩ-na boro, sɩ ba'a pʋrɩ ba pa abam. 10Bɛŋwaanɩ wʋlʋ maama na loori Wɛ sɩ DƖ pa-o woŋo tɩn w'ʋ joŋi. Wʋlʋ maama na beeri woŋo Wɛ tee nɩ tɩn w'ʋ na-kʋ. Ba'a pʋrɩ ba pa wʋlʋ maama na magɩ boro tɩn. 11Abam wʋlʋ na jɩgɩ bu yɩ o na loori-m kaləŋə, nmʋ w'ʋ sɛ n pa-o bɩsankwɩa na? 12O na loori cɩcarɩ, n'n sɛ n kwe nɔŋɔ n pa-o na? 13Aye. Abam wʋrʋ na ba lana yɩ 'a ta ye sɩ 'a pa 'a biə wo-laarʋ tɩlʋ ba na lagɩ tɩn, d'ɩ Ko Wɛ dɩlʋ na wʋ wɛyuu nɩ yɩ DƖ lana DƖ dwe abam tɩn b'a pa nɔɔna balʋ na loori-DƖ DƖ Joro kʋm tɩn na?" 14Dɛ dɩdʋa mʋ Zezi dɛɛn zəli cicirə nɔɔnʋ wʋdoŋ yɩra nɩ. Cicirə kam ya pɛ nɔɔnʋ wʋm ji mɩmaa mʋ. Ka na yagɩ o yɩra tɩn, o laan maa ŋɔɔna. Kʋ ma sʋ nɔn-kɔgɔ kʋm lanyɩranɩ. 15Nɔɔna badaara na nɛ tɩn ba maa wɩ: "O na waɩ o zəli sʋtaana tɩn, kʋ yɩ sʋtaana-pɛ Belizebuli dam ŋwaanɩ mʋ." 16Ba badaara maa kwaanɩ sɩ ba maŋɩ o dam dɩm ba nii, yɩ ba wɩ, o maŋɩ sɩ o kɩ wo-kɩnkagɩlɩ dɩlʋ na w'ʋ brɩ-ba nɩ o dam dɩm sɩɩnɩ dɩ nuŋi Wɛ te tɩn mʋ. 17Zezi ma lwarɩ ba wʋbʋŋa na yɩ te tɩn. O ma ta dɩ ba o wɩ: "Tɩʋ kʋlʋ paarɩ na pɔɔrɩ kuni bɩle yɩ ba jɩgɩ daanɩ tɩn, kʋ b'a daanɩ kʋ cɔgɩ. Kampwara na zʋ sɔŋɔ kʋlʋ wʋ tɩn, kʋ'ʋ tʋ mʋ. 18Sʋtaana-pɛ dam dɩm na sɩɩnɩ dɩ pɔɔrɩ bɩle, dɩ paarɩ dɩm b'a daanɩ dɩ cɔgɩ. Abam na tɛ 'a wɩ, kʋ yɩ Belizebuli dam ŋwaanɩ mʋ a waɩ a zəli sʋtaana tɩn, mʋ pɛ a ta kʋntʋ doŋ. 19Kʋ na sɩɩnɩ kʋ yɩ amʋ jɩgɩ Belizebuli dam mʋ a maa zəli sʋtaana, abam nɔɔna bam dɩ nan maɩ dam dɩm kʋntʋ mʋ ba maa zəli-ya na? Abam tɩtɩ nɔɔna bam na kɩ te tɩn mʋ brɩ sɩ cɩga təri 'a tee nɩ. 20Kʋ nan yɩ Wɛ tɩtɩ dam mʋ a maɩ a zəli sʋtaana. Kʋ maa brɩ nɩ Wɛ maŋɩ DƖ ba abam te DƖ di paarɩ nɔɔna tɩtarɩ nɩ. 21Sʋtaana-pɛ nan nyɩ dɩ nɔn-dɩdɛɛrʋ na jɩgɩ taŋa dɩ cɩna o maa yɩrɩ o sɔŋɔ te tɩn. O na yɩrɩ-kʋ tɩn, o jɩjɩgɩrʋ tɩm b'a je. 22Nɔɔnʋ wʋdoŋ nan na tuə, yɩ o dam na dwe nɔn-dɩdɛɛrʋ wʋm, kʋntʋ tu w'ʋ wanɩ nɔn-dɩdɛɛrʋ wʋm. O laan w'ʋ vrɩ o taŋa dɩ o cɩna yalʋ o na tɩɩgɩ tɩn maama. O daarɩ o kwalɩmɩ o jɩjɩgɩrʋ tɩm maama o maŋɩ o pa nɔɔna. 23Nɔɔnʋ wʋlʋ maama nan na daɩ a nɔɔnʋ tɩn yɩ a dʋm mʋ. Nɔɔnʋ wʋlʋ maama nan na ba tɔgɩ o laɩ a nɔɔna o kɩ jəgə dɩdʋa tɩn, o jagɩ-ba mʋ." 24"Cicirə na nuŋi nɔɔnʋ yɩra nɩ, ka laan w'ʋ vu ka beeri kapwərə yigə mʋ, sɩ ka lagɩ je ka sin da. Ka nan na beeri ka ga, ka laan w'ʋ ta ka wɩ: 'A'a joori a vu a na nuŋi mɛ tɩn mʋ, a taa wʋra.' 25Ka na joori ka vu nɔɔnʋ wʋm te yɩ ka na sɩ jəgə kam fɔgɩ ka kwɛ lanyɩranɩ, 26ka laan w'ʋ joori ka vu ka lagɩ ciciri sɩrpɛ sɩlʋ na tiini sɩ yɩ balwaarʋ sɩ dwe ka tɩtɩ tɩn. Sɩ ma tɔgɩ daanɩ sɩ vu sɩ zʋʋrɩ da. Kʋntʋ, nɔɔnʋ wʋm laan w'ʋ tiini o na cam kʋ dwəni faŋa." 27Zezi na zɩgɩ o ŋɔɔnɩ kʋntʋ tɩn, kaanɩ wʋdoŋ tɔgɩ o wʋ kɔgɔ kʋm wʋnɩ, o ma ta dɩ kwər-dɩa o wɩ: "Kaanɩ wʋlʋ na lʋgɩ-m yɩ n ŋɔgɩ o yɩlɩ tɩn mʋ yɩ yu-yoŋo tu." 28Zezi ma ləri o wɩ: "Balʋ na ni Wɛ kwərə yɩ ba sɛ tɩn mʋ jɩgɩ yu-yoŋo ba dwe dɩdɩ." 29Nɔn-kɔgɔ kʋm ma tiini kʋ pɩɩnɩ daanɩ. Zezi daa ma ta o wɩ: "Zɩm nɔɔna yɩ nɔn-balwaarʋ mʋ. Ba lagɩ sɩ a kɩ wo-kɩnkagɩlɩ mʋ a brɩ-ba, sɩ kʋ taa yɩ maana kʋ pa-ba. Ba nan b'a na, kʋ na daɩ wo-kɩnkagɩlɩ dɩlʋ na maŋɩ dɩ kɩ Wɛ nijoŋnu Zonasɩ tee nɩ faŋa faŋa tɩn. 30Wʋntʋ dɛɛn brɩ Wɛ dam Niniivi tiinə tee nɩ, sɩ kʋ taa yɩ maana kʋ pa-ba. Amʋ Nabiin-bu wʋm dɩ w'ʋ ji maana zɩm nɔɔna bam ŋwaanɩ, nɩ kʋ dɛɛn na kɩ Zonasɩ te tɩn. 31Wɛ sarɩya dɛ dɩm na yiə, pa-kana kalʋ dɛɛn na te Saba tɩʋ faŋa faŋa tɩn w'ʋ zaŋɩ o di zɩm nɔɔna bantʋ sarɩya, yɩ o vɩ-ba bʋra. Wʋntʋ dɛɛn zaŋɩ o tɩtɩ tɩʋ kʋlʋ na tiini kʋ yɩ yigə yigə nɩ tɩn o ba Pɛ Salɔmɔn te, sɩ o cəgi o swan taanɩ dɩm. Wʋlʋ nan na dwe Salɔmɔn tɩn wʋ abam tee nɩ, yɩ 'a ba lagɩ sɩ 'a cəg-o. 32Niniivi tiinə dɩ w'ʋ zaŋɩ dɛ dɩm kʋntʋ nɩ ba di zɩm nɔɔna bantʋ sarɩya, bɛŋwaanɩ Zonasɩ na ve ba te o tɔɔlɩ-ba Wɛ kwərə kam tɩn, ba ləni ba wʋrʋ ba yagɩ kəm-balwaarʋ. Wʋlʋ na dwe Zonasɩ tɩn nan wʋ abam tee nɩ, yɩ 'a wʋ sɛ-o. 33Nɔɔnʋ na jɩgɩ kanɩa, o b'a sɛ o tarɩgɩ-ka o zɩgɩ gugoro nɩ, naa o pu-ka tɩtɔgɔ kuri nɩ. O nan w'ʋ kwe-ka o palɩ wɛɛnɩ mʋ, sɩ balʋ na zʋ digə kam wʋ tɩn taa naɩ pooni dɩm. 34Nmʋ yiə mʋ nyɩ nɩnɛɛnɩ kanɩa kalʋ na paɩ n yɩra jɩgɩ pooni te tɩn. Kʋntʋ tɩn, n yiə na lana, kʋ paɩ n yɩra maama wʋ pooni wʋnɩ mʋ. N yiə nan na ba lana, kʋ paɩ n yɩra maama wʋ lim wʋnɩ mʋ. 35Kʋntʋ ŋwaanɩ, ta n yɩrɩ n tɩtɩ sɩ pooni dɩlʋ na wʋ nmʋ wʋnɩ tɩn daa yɩ zaŋɩ dɩ ji lim. 36Nmʋ yɩra maama na jɩgɩ pooni yɩ lim dɩ fɩnfɩɩn tərə, kʋ'ʋ pa n yɩra maama wʋ pooni wʋnɩ mʋ, nɩnɛɛnɩ kanɩa na paɩ pooni wʋra te tɩn." 37Zezi dɛɛn na ŋɔɔnɩ wəənu tɩm kʋntʋ o ti tɩn, Farizɩan tu dɩdʋa ma bəŋ-o, sɩ o da o vu o sɔŋɔ o di wʋdiu. O ma vu o zʋ sɔŋɔ kʋm o jəni sɩ o di. 38Farizɩan tu wʋm ma na sɩ Zezi wʋ sanɩ o jɩa sɩ kʋ tɔgɩ ba cullu tɩm cwəŋə. Kʋ ma sʋ-o. 39D'ɩ Yuutu Zezi ma ta dɩd-o o wɩ: "Ei! Abam Farizɩan tiinə na lagɩ 'a di wʋdiu, 'a yəni 'a fɔgɩ 'a sɩn 'a zwɩ dɩ 'a kabəli kwɛ lanyɩranɩ. Kʋ daarɩ abam tɩtɩ nan su dɩ digiru mʋ. 'A wʋrʋ su dɩ ŋwɩɩnɩ dɩ wo-balwaarʋ kəm. 40Abam yɩ jwəəru mʋ. Wɛ nan mʋ wʋ kɩ wəənu maama wʋrʋ dɩ tɩ kwɛ na? 41'A nan maŋɩ sɩ 'a kwe 'a na jɩgɩ kʋlʋ tɩn 'a pa yinigə tiinə dɩ 'a wʋrʋ maama. 'A na kɩ kʋntʋ, 'a kʋlʋkʋlʋ daa b'a ta jɩgɩ digiru. 42Abam Farizɩan tiinə-ba, lɛɛrʋ wʋ 'a yuu nɩ. Bɛŋwaanɩ, kʋ na maŋɩ kʋ yɩ dwə dwi maama ba zɩ ba daga dɩ, 'a yəni 'a lɩ kʋlʋ na yɩ Wɛ nyɩm tɩn 'a pa-DƖ. Kʋ lana. Kʋ daarɩ abam yigə tərə dɩ cɩga tɔgɩm dɩ Wɛ sono. Kʋ ya maŋɩ sɩ 'a ta'a kɩ tɩntʋ wəənu tɩm mʋ, sɩ 'a yɩ yagɩ Wɛ niə yadaara yam. 43Abam Farizɩan tiinə-ba, lɛɛrʋ wʋ 'a yuu nɩ. Bɛŋwaanɩ, 'a na zʋ 'a Wɛ-di sɩm, 'a lagɩ je-kamunnu mʋ sɩ 'a ta'a je yigə nɩ. 'A na ve yaga, 'a lagɩ sɩ nɔɔna maama taa tui ba zuli abam. 44Lɛɛrʋ wʋ 'a yuu nɩ. Bɛŋwaanɩ 'a nyɩ dɩ yibeelə yalʋ na saarɩ ya daarɩ tɩga yɩ nɔɔna tɔgɩ ya baŋa ba kɛa yɩ ba yəri ya ni nɩ tɩn mʋ." 45Wɛ cullu karanyɩna dɩdʋa ma ləri Zezi taanɩ dɩm o wɩ: "Karanyɩna, nmʋ na jɩgɩ wəənu tɩlʋ n ŋɔɔnɩ tɩn, n twɩ dɩbam dɩ mʋ." 46Zezi ma ləri o wɩ: "Abam balʋ na yɩ Wɛ cullu karanyɩna tiinə tɩn, lɛɛrʋ wʋ 'a dɩ yuu nɩ. Bɛŋwaanɩ abam yəni 'a yaarɩ nɔɔna dɩ wo-dɛɛrʋ sɩ ba taa tɔga. Kʋ maa nyɩ dɩ 'a na pa ba zɩŋɩ zɩla yalʋ na dunə ya dwe ba zɩŋɩm tɩn, yɩ abam tɩtɩ ba sɛ sɩ 'a twəri zɩla yam fɩnfɩɩn dɩ 'a zəŋi. 47Lɛɛrʋ wʋ 'a yuu nɩ. Bɛŋwaanɩ abam yəni 'a fɔgɩ 'a kɩ faŋa faŋa Wɛ nijoŋnə bam yibeelə. Kʋ nan yɩ 'a kwə-nakwa mʋ gʋ-ba. 48'A kəm dɩm brɩ nɩ 'a sɛ kəm-balwaarʋ tɩlʋ 'a kwə-nakwa bam na kɩ tɩn. Bantʋ dɛɛn gʋ Wɛ nijoŋnə bam, yɩ abam tɩtɩ laan fɔgɩ 'a kwɛ ba yibeelə yam. 49Abam na tɔgɩ 'a kwə kənə kʋntʋ tɩn, Wɛ dɩlʋ na maŋɩ DƖ ye wəənu maama tɩn tagɩ abam ŋwaanɩ DƖ wɩ: 'A'a tʋŋɩ a nijoŋnə dɩ a tɩntʋŋna ba tee nɩ. Ba ma w'ʋ ja ba badaara ba gʋ, yɩ ba'a yaarɩ badaara.' 50Kʋntʋ ŋwaanɩ Wɛ w'ʋ pa 'a na cam zanzan, nɩ kʋ yɩ abam tɩtɩ mʋ gʋ Wɛ nijoŋnə balʋ maama ba na gʋ lʋgʋ pulim nɩ sɩ kʋ ba kʋ yi zɩm tɩn, 51kʋ na puli Abɛlɩ nɩ sɩ kʋ ba kʋ kweeli dɩ Zakari wʋlʋ ba na gʋ Wɛ kaanɩm bimbim dɩm dɩ DƖ di-laa kʋm tɩtarɩ nɩ tɩn. A lagɩ a ta cɩga mʋ dɩ abam sɩ, kəm-balwaarʋ tɩm kʋntʋ maama caa w'ʋ ta wʋ zɩm nɔɔna bam yuu nɩ. 52Wɛ cullu karanyɩna tiinə-ba, lɛɛrʋ wʋ 'a yuu nɩ. Bɛŋwaanɩ 'a yəni 'a cɩ nɔɔna sɩ ba yɩ lwarɩ Wɛ cɩga kam. Abam tɩtɩ wʋ sɛ sɩ 'a joŋi-ka, yɩ 'a daarɩ 'a wʋ pɛ balʋ na lagɩ ba joŋi-ka tɩn cwəŋə sɩ ba joŋi." 53Zezi laan ma nuŋi jəgə kam kʋntʋ nɩ o viiri. Wɛ cullu karanyɩna tiinə bam dɩ Farizɩan tiinə bam maa ba lagɩ o taanɩ dɩ fɩnfɩɩn dɩ. Ba ma yaar-o dɩ bwiə zanzan. 54Ba maa lagɩ sɩ ba pa o ŋɔɔnɩ o tusi, sɩ ba wanɩ ba ja-o.


text: 1Saul bhɔna ha sɛna hio wan-yambimɔ pɛ Kongawan nɛngaya, nɛ a tɔa wen gbɛ mbwa. Ma swe ndang, a nɛa ha pɛ wan-zu hio wan-hasadaka. 2A ana ha kɔ wa takarata ka beha wɛnɛ ziomɔ mɛ kay ha gasa le Damas hio zuife ndɔng ka ndara wal pɛ Kongawan Jésus. Haki, a beosi takarata ɛngɛ ha hio wan-zu hio twa gɔ Sɔ. Nɛ ka wɛnɛ bekpa hio ma wei nɛ bhoko ndɔng, a beku mbwa nɛ sanga kɔ sinɛ ha Jérusalem. 3Mɛgi, ka wɛnɛ boka ha liwal sanga nɛ Damas, ma gasa saamɔ zilo nɛhasa ha ngɔn tɛ, tɛ ba zikiri wɛnɛ kpɛluɛ-kpɛluɛ. 4A teka ha nu nɛ zea ma gɛl ka ana wɛnɛ: «Saul, Saul, mɛ namili mi ha zu ge?» 5Saul kɔa nɛ anamɔ: «Kongawan, mɛ nɛ̂ o?» Gɛl ɛngɛ kiforo wen: «Mi nɛ̂ Jésus, ka mɛ ha namala. 6Ma, gutɛ mɛ, nɛ ha zang le. Haki, ɛ beosi ha mɛ mɔ ka mɛ bede.» 7Hio wi ndɔng ka nɛa hinɛ Saul ha liwal, yola nɛ kara sɛm, hazu mbwa zea sɔna nɛ gɛl wi, ma, mbwa zɔk ma wi ndang na. 8Saul guotɛ ha nu, nɛ ngase a bhaa li wa long, a zɔk mɔ ndang na. Ɛ baa kɔ wa, nɛ ngbɔsa wɛnɛ nɛnɛ ha Damas. 9Haki, ha zang yala tar, a zɔk mɔ na, a yɔngmɔ na, nɛ a nɔ mɔ na. 10Ha ngimɔ ɛngi, ma wan-yambimɔ pɛ Jésus dungɔ ha Damas ling wa nde, Ananias. Kongawan saa wɛnɛ nɛ lisɔ: «Ananias!» Nɛ wɛnɛ kɔa: «Kongawan, mi ga.» 11Mɛgi, Kongawan tɔa ha wɛnɛ: «Gutɛ, mɛ ba wal ka ɛ sa nde, nzeng wal. Mɛ nɛ ha twa pɛ Judas, nɛ mɛ ani ma wi mɛ Tarse, ling wa nde, Saul. Wɛnɛ haki ha gɔa Sɔ. 12Wɛnɛ zɔka nɛ lisɔ nde, ma wei, ling wa nde Ananias, lea twa nɛ gdea kɔ ha zu wa tuka nde, wɛnɛ azɔk mɔ nɛ mbinga.» 13Ananias kiforo wen: «Kongawan, dɔka wi tɔa lingtɛ wei ɛngɛ ha mi. Yo nɛ̂ wen gdangamɔ ka wɛnɛ dea sungiri nɛ hio wi pɛ mɛ ha Jérusalem. 14Hio gasa wan-hasadaka haa wɛnɛ ziomɔ nde, wɛnɛ atɛ hakɛ, tɛ kay wi fɛt ka mɛkiri ling mɛ a ha twa zɔbhɔ.» 15Ma, Kongawan tɔa ha wɛnɛ: «Mɛ nɛ, hazu mi weka wi ɛngɛ tuka wan-tom pɔm. A begbasi ling mi ha hio kandɔ ka bo nɛ̂ zuife na, ha hio kongapora pɛ mbwa, nɛ fin ha kandɔ zuife. 16Nɛ mi beosi ha wɛnɛ dɔka yeksamɔ, ka lɛma nde, wɛnɛ akpa hazu ling mi.» 17Mɛgi, Ananias pena nɛ lea twa ɛngi. A gdea kɔ ha zu Saul nɛ tɔa: «Saul, ya mi, yo nɛ̂ Kongawan Jésus ha tomsi mi ha mɛ. Yo nɛ̂ wɛnɛ ka gbasa tɛ ha mɛ ka mɛ ha tɛa ha liwal. A tomsa mi nde, mɛ azɔk mɔ nɛ mbinga, nɛ nde, mɛ adon nɛ Nzɔy-Sɔtɛ.» 18Nɛhasa, ma mɔ tuka koko kɔyɔ gboa ha li Saul tek ha nu. A zɔka mɔ nɛ mbinga. Mɛgi, a guotɛ, nɛ Ananias gdumso wɛnɛ ha li nɛ ling Jésus. 19Hapata a yɔngamɔ, nɛ a kpaa ngatɛ fin. Saul bhɔna ha Damas hinɛ hio wan-yambimɔ pɛ Jésus lɛm nɛ ma yala. 20Nɛhasa wɛnɛ angara bulo wen ha hio twa gɔ Sɔ nde, Jésus nɛ̂ Bewei pɛ Sɔ. 21Hio wi fɛt ka zea wɛnɛ, yaksa nɛ mbwa anamɔ ha soko may: «Yo bo nɛ̂ wei kɛ, ka dungɔ ha bhondasa hio wi ka mɛkara Jésus ha Jérusalem na nde? Bo nɛ̂ wɛnɛ tɛa hakɛ hazu sang mbwa sinɛ ha hio gasa wan-hasadaka na nde?» 22Ma, Saul dungɔ ha bulo wen nɛngaya pen mɔ sɔngsi. A tɔa ha mbwa long nde, Jésus nɛ̂ Mesi. Mɛgi, hio zuife ka dung ha Damas ing fin wen ka mbwa betɔ na. 23Hapata ma yala, hio zuife kpoa zuwen nɛ sila ndang mɛ gbɛ wɛnɛ. 24Ma, Saul zea wena. Mbwa pɛma nu kin gasa le swe nɛ zɛ hazu ba wɛnɛ mɛ gbɛ. 25Mɛgi, ma zɛ, hio wan-yambimɔ pɛ Saul gdea wɛnɛ ha zang gasa gɛsɛ. Mbwa kpoa pɛl ha nua, nɛ mbwa zilso yo nɛ zu kin gde ha gdonga. 26Ka Saul hɔa ha Jérusalem, a kio wal mɛ wesiri may hinɛ hio wan-yambimɔ pɛ Jésus. Ma, mbwa fɛt dungɔ nɛ ke hazu mbwa tɛ mɛkiri nde, wɛnɛ nɛ̂ tɛ wan-yambimɔ pɛ Jésus, na. 27Ma, Barnabas kuo wɛnɛ nɛnɛ ha pɛ hio wan-nɛtom nɛ tɔa ha mbwa: «Saul zɔka Kongawan ha liwal Damas nɛ Kongawan wolamɔ ha wɛnɛ. Hapata Saul bulo wen nɛ da nɛ ling Jésus ha hio wi mɛ Damas.» 28Angiri ha ngimɔ ɛngi, Saul tɛ bo ha dea sɔy hinɛ hio wan-nɛtom ha Jérusalem. A dungɔ ha bulo wen nɛ da nɛ ling Kongawan. 29A wola wen nɛ sio kafɛ hinɛ hio zuife ka wol nu greke, ma, mbwa kio wal mɛ gbɛ wɛnɛ. 30Ka hio wi pɛ Christ zea wena, mbwa kuo Saul nɛnɛ ha Sezare, haki mbwa tomsa wɛnɛ ha Tarse. 31Mɛgi, giliwi mɔ eglize dungɔ ha zang gaamɔ ha Judée, ha Galile nɛ ha Samari. Mbwa kpɔatɛ ha wal mɔ Sɔ, mbwa yuo ke Kongawan ha deamɔ pɛ mbwa fɛt, nɛ dɔka mbwa yɛbha nɛnɛ hazu Nzɔy-Sɔtɛ gbakara mbwa. 32Pierre dungɔ ha yali ha kandɔnu ɛngi fɛt. Ma swe, a nɛa fin ha pɛ hio wi pɛ Christ ka de le ha Lida. 33Haki a kpaa ma wan-zɛlɛ mɛla, ling wa nde Ene, ka dungɔ ha ɔanu ha zu yala lɛm bɛlɛ mɔrkɔ zanga tar. 34Pierre tɔa ha wɛnɛ: «Ene, Jésus-Christ kpasasa mɛ. Mɛ gutɛ, mɛ bhɔngiri yala pɛ mɛ.» Nɛ ha ndangtɛ ngimɔ, a guotɛ. 35Hio wi mɛ Lida nɛ hio wi mɛ kandɔnu Saron fɛt zɔka wɛnɛ ha nɛa nɔ. Nɛ mbwa kiforo sila mbwa nɛ mɛkara Kongawan. 36Ma wan-yambimɔ bhoko dungɔ ang ha Zope, ling wa nde, Tabita. Ling ɛngɛ tɔ nɛ nu greke nde, Dorkas, gotoa nde, dɛngbɛ. Wɛnɛ dea dedemɔ swe fɛt nɛ a gbakara hio fabha wi. 37Ha ngimɔ ɛngi, zɛlɛ baa wɛnɛ nɛ a fea. Kaɛ fala wɔl wa kari, ɛ kuo yo nɛ nɛ gde ha ma pimbi, kaɛ bɛa ha zu twa ha ngɔn. 38Ma, ka hio wan-yambimɔ pɛ Jésus ha Zope zea nde, Pierre tɛ bo sanga nɛ mbwa ha le Lida, mbwa tomsa hio wi bwa mɛ ba nanga wa nde, wɛnɛ atɛ nɛhasa. 39Pierre guotɛ nɛhasa nɛ hinɛ mbwa. Ka wɛnɛ hɔa, ɛ kuo wɛnɛ nɛnɛ ha zang pimbi, kaɛ bɛa ha zu twa ha ngɔn. Hio nagula fɛt ka dungɔ haki zikoro Pierre nɛ hea kwa. Mbwa osa ha wɛnɛ tili la nɛtɛ-nɛtɛ, ka Dorkas fulo hazu mbwa ka wɛnɛ dungɔ nɛ zutunɔ. 40Mɛgi, Pierre haa nu nde, wi fɛt agbo. A ngbio zigolo ha nu nɛ gɔa Sɔ. Hapata, a kiforo tɛ zɔk wɔl nɛ tɔa: «Tabita, mɛ gutɛ!» Nɛ wɛnɛ bhaa li. Ka wɛnɛ zɔka Pierre, a guotɛ dung nu. 41Pierre yafafa kɔ, baa wɛnɛ gu gde ha ngɔn. Hapata a saa hio wi pɛ Christ nɛ hio nagula ndɔng, nɛ wɛnɛ osa Tabita ha mbwa nɛ zutunɔ. 42Wi mɛ le Zope fɛt zea wena, nɛ dɔka wi mɛkara Kongawan. 43Pierre dungɔ haki ngimɔ nɛzikoa ha pɛ ma wan-de tom kotu, ling wa nde, Simon.


text: 1Yesu caa ɩ hʋlɩ-wɛ sɩ pá sələməɣɩ Ɩsɔ kɛ́ tam, pá taa tɔ sɩ pə nɩɩ-wɛ, ɩlɛna ɩ́ sɛɛ-wɛɣɛ ɩsɔ ɩnɛ sɩ: 2Wulaʋ nɔɣɔlʋ ɩ ka wɛnna ɩcatɛ natəlɩ tə taa, ɩ paa fɛɩna Ɩsɔ. Pəyele ɩɩ nyənəɣɩ yʋlʋ sɩ ɩ kɛ́ pʋlʋ. 3Pə pamma alʋ leelu nɔɣɔlʋ naa wɛ ɩcatɛ ńtɛ́ tə taa, tam kɛ́ ɩ pukaɣa ɩ kiŋ na ɩ́ sələməɣɩ-ɩ sɩ ɩ́ waasɩ-ɩ. Sɩ nɔɣɔlʋ tɔkəna ɩ ɩsɛ, na ɩ́ caa sɩ ɩ́ waasɩ-ɩ. 4Paa alʋ ɩnɩ ɩ puki tam kɛ mpʋ tɔ, wulaʋ ɩnɩ ɩ kisa-ɩ nɩɩnaʋ. Pə waalɩ kɛ́ ɩ maɣasa ɩ taa sɩ: Anɩ ma paa fɛɩna Ɩsɔ, pəyele maa nyənəɣɩ yʋlʋ sɩ ɩ kɛ́ pʋlʋ. 5Ama ɩsɩɩ leelu ɩnɛ ɩ kɔŋʋɣʋ tam na ɩ́ pɛkələɣɩ-m tɔ pə tɔɔ, maa paasəna ɩ tɔm na má waasɩ-ɩ. Tɛfɛ ɩ ka kɔŋ ɩsənɔɣɔ tam kɛ́ na ɩ́ cɔɔsəɣɩ-m. 6Ḿpʋ́ɣʋ́ Tacaa tasaa sɩ: Ɩ́ ta nɩɩ nti wulaʋ ɩsaɣaʋ ɩnɛ ɩ yɔɣɔtaa tɔ taa? 7Ɩlɛ Ɩsɔ ká yelina ntɛɣɛ waasʋɣʋ kɛ mpa ɩ ləsaa na pá wiikina-ɩ ilim na ahoo tɔ? Ɩ ká la kaninika na pa sənaʋ na? 8Ma heeliɣi-mɛ sɩ: Ɩsɔ ká taɣanɩ pa tɔm kɛ lɔŋ təlɛʋ. Ɩlɛ waatʋ wei Yʋlʋ Pəyaɣa ma maa kɔɔ tɔ, maa maɣana atɛ cənɛɣɛ yəlaa mpa pa tɛmna Ɩsɔ kɛ́ pa taa tɔɣɔlɛ yee? 9Yəlaa lɛlaa ka tɛma pa taa təkpataa sɩ mpɛ pa kɛna kʋpama kɛ Ɩsɔ ɩsɛntaa, haləna pá nyənəɣɩ lɛlaa kɛ yem. Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu sɛɛ-wɛɣɛ ɩsɔ sɩ: 10Yəlaa naalɛ kpana Ɩsɔ təsɛɛlɛ taa kɛ́ Ɩsɔ sələmʋɣʋ. Lɛlʋ kɛ Falisa na lɛlʋ kɛ lampuu mʋlʋ. 11Ḿpʋ́ɣʋ́ Falisa səŋna ɩ mpaa na ɩ́ sələmɩ Ɩsɔ sɩ: Ɩsɔ nyana təmlɛ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, ma fɛɩ ɩsɩɩ yəlaa lɛlaa wɛʋ tɔ. Pɛlɛ pa kɛ́ ŋmɩɩlaa na asaɣaa na wasaŋkalənaa kɛ́. Pə́cɔ́ ma fɛɩ ɩsɩɩ lampuu mʋlʋ ɩnɛ ɩ wɛʋ tɔ. 12Cimaasɩ na cimaasɩ, kʋyɛɛŋ naalɛ naalɛɣɛ ma hɔkəɣɩ nɔɣɔ. Na pə təna mpi ma hikiɣi tɔ, ma ləsəɣɩ pə hɔɣɔləŋ naanʋwa taa kʋlʋmʋɣʋ kɛ́ na má ha-ŋ. 13Ḿpʋ́ɣʋ́ lampuu mʋlʋ ná cɔɔsa kpeeŋa na ɩ́ kama nyʋɣʋ na kʋsʋɣʋ fɛɩ, na ɩ́ tɛkəɣɩ niŋ sɩ: Haɩ Ɩsɔ, ma kɛ́ ɩsaɣaʋ kɛ́, wii ma pətɔɔtəlɛ. 14Ma heeliɣi-mɛ sɩ Ɩsɔ na apalʋ ɩnɛ pa taɣanaa, na ɩ́ kʋlɩ na ɩ́ kpe. Ama ɩ́ na Falisa pa ta taɣanɩ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, wei ɩ hɔŋ ɩ tɩ, paa tisi-ɩ. Na wei ɩ́ pasəɣɩ ɩ tɩ, paa kʋsɩ ɩ nyʋɣʋ. 15Yəlaa pukaɣana piya səkpesi tɔtɔɣɔ Yesu sɩ ɩ́ tənɩ sɩ tɔɔ kɛ́ niŋ. Ama Yesu ɩfalaa na yəlaa mpɛ ɩlɛna pá kaləna-wɛ. 16Tənaɣa Yesu yelaa na pá kpətəna piya kɛ ɩ kiŋ, na ɩ́ tɔ-wɛ sɩ: Ɩ́ yele na piya kɔɔ ma kiŋ, ɩ́ taa kaɣatɩ-sɩ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, mpa pa wɛ ɩsɩɩ piya tɔ, mpɛ pa tənna Ɩsɔ Kawulaɣa. 17Ma heeliɣi-mɛɣɛ tampana sɩ, ye wei ɩ ta pəsɩ ɩsɩɩ pəyaɣa na Ɩsɔ tɔɣɔ ɩ tɔɔ kɛ́ kawulaɣa, pʋntʋ kaa la kawulaɣa ŋkɛ ka tʋ kɛ paa pəcɔ. 18Tənaɣa Yuta nyə́ma nyʋɣʋ tʋ nɔɣɔlʋ ɩ pɔɔsa Yesu sɩ: Tacaa kʋpaŋ, pepeɣe pə wɛɛ sɩ maa la ɩlɛna má hiki weesuɣu ŋku kɩɩ tɛŋ tɔ? 19Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu cɔ-ɩ sɩ: Pə lapa ɩsəna na ń yaa-m kʋpaŋ? Nɔɣɔlʋ ta kɛ kʋpaŋ ye pə taɣa Ɩsɔ tike təkoŋ. 20Ntɔŋ n nyəmá nti pa sɩɩwa sɩ: Taa la wasaŋkalətʋ, taa kʋ yʋlʋ, taa ŋmɩɩlɩ, taa suu lɛlʋ kɛ tɔm. Se nyá caa na nyá too. 21Tənaɣa apalʋ toŋ tʋ ɩnɩ ɩ cɔwa Yesu sɩ: Ma tɔka kʋsəsɩɩtʋ ntɩ tə tənaɣa hatoo ma pəcaatʋ kɛ́. 22Yesu nɩɩ mpʋ ɩlɛna ɩ́ tɔmɩ-ɩ sɩ: Ama kʋlʋmtʋ tike təkoŋ kaasəna-ŋ lapʋ. Polo ń pɛɛtɩ pə təna mpi n wɛna tɔ na ń tala kʋnyɔntʋnaa kɛ pə liɣitee, na cele ń sʋʋ toŋ kɛ ɩsɔtaa. Ń tɛma mpʋ pə lapʋ ɩlɛ n kɔɔ na ń təŋɩ-m. 23Apalʋ ɩnɩ ɩ nɩɩ tɔm tənɛ, ɩlɛna ɩ laŋlɛ wakəlɩ tətɔɣɔtɔɣɔ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, ɩ ka wɛna kɛ́ pə tɩɩ fɛɩ. 24Yesu nawa sɩ apalʋ ɩnɩ ɩ laŋlɛ wakəlaa, ɩlɛna ɩ́ tɔ sɩ: Ama liɣitee nyə́ma Ɩsɔ Kawulaɣa sʋʋʋ wɛ katɛ pə tɩɩ fɛɩ. 25Ɩsəna mpi pə wɛ yooyoo kɛ́ katɛ sɩ ɩ́ sʋʋna pənyálaɣa pʋ́ʋ́ɣʋ́ na ɩ́ lɩɩ tɔ, mpʋ tɔtɔɣɔ pə wɛ liɣitee tʋ kɛ katɛ sɩ ɩ́ sʋʋ Ɩsɔ Kawulaɣa taa, halɩ pə tɩɩ tɛɛ mpʋ. 26Tənaɣa mpa pa caɣaa na pá nɩɩkɩ ɩ tɔm tɔ, pa tɔma sɩ: Ɩlɛ awe ká tʋləna ntɛɣɛ-tɩ? 27Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu cɔwa sɩ: Mpi yəlaa tɔŋ sɩ pə fɛɩ pəsʋɣʋ tɔ, Ɩsɔ kiŋ təlɛʋ kɛ́. 28Ḿpʋ́ɣʋ́ Piyɛɛ nɔɣɔ təkpaʋ sɩ: Tɔʋ, ta yela pə təna təkpataa kɛ́ na taa hu nyá waalɩ. 29Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu cɔ-wɛ sɩ: Ma heeliɣi-mɛɣɛ tampana tɔɔ sɩ, ye nɔɣɔlʋ yela ɩ təyaɣa yaa ɩ alʋ, yaa ɩ taalʋnaa yaa ɩ kɔɣɔnaa yaa ɩ newaa, yaa ɩ nyə́ma yaa ɩ piya kɛ Ɩsɔ Kawulaɣa nyʋɣʋ tɔɔ, 30pɩɩ ha pʋntʋ na pə kəlɩ ḿpʋ́ɣʋ́ pə kpaɣaʋ nɔɔnɔɔ tɔ. Pəyele ɩ səm waalɩ ɩ ká wɛɛna weesuɣu ŋku kɩɩ tɛŋ tɔ. 31Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu yaa ɩ ɩfalaa naanʋwa na naalɛɣɛ ɩ kiŋ, na ɩ́ heeli-wɛ sɩ: Tɔʋ, tə kpaa Yosalɛm kɛlɛ. Pə təna mpi Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa ka ŋmaawa sɩ pɩɩ maɣana Yʋlʋ Pəyaɣa má tɔ, tənaɣa pɩɩ la. 32Paa tʋ-m ma ta nyɩ ɩsɔnaa niŋ taa. Pɛlɛ paa paana-m, paa tʋʋ-m, paa tɔ-m ntaɣama. 33Paa casa-m hikasɩ, paa kʋ-m. Ama kʋyɛɛŋ tooso wule, maa fe. 34Ama Yesu ɩfalaa ta cɛkəna tɔm ntɩ. Tɔm ntɩ tə hʋwɛɛ tɛɛ pa tɔɔ kɛ́, ɩlɛ pa ta tɩɩ nyəm mpi pə tɔm Yesu yɔɣɔtaa tɔ. 35Yesu kɔma na ɩ́ kpɛɣɛtəna Yeliko ɩlɛ, sɛsɛ yʋlʋm nɔɣɔlʋ ɩ ka caɣa mpaaʋ nɔɣɔ ntɛ́ na ɩ́ lakɩ pala. 36Ɩ nɩɩ yəlaa samaa taŋ na pá tɛɛkɩ, ɩlɛna ɩ́ pɔɔsɩ sɩ: Pepe lapa ye? 37Ḿpʋ́ɣʋ́ pa heela-ɩ sɩ: Nasalɛtɩ Yesu tɛɛkəna. 38Tənaɣa ɩ koo sɔsɔm sɩ: Tafiiti Pəyaɣa Yesu, nyənɩ ma pətɔɔtəlɛ. 39Mpa paa tɛɛ nɔɣɔ tɔ, pɛlɛ pa kaləna yʋlʋm na pá heeli-ɩ sɩ: Su. Ama ɩ́lɛ́ ɩ sɔɔsa koou kɛ sɔsɔm sɩ: Tafiiti Pəyaɣa, nyənɩ ma pətɔɔtəlɛ. 40Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu səŋaa, na ɩ́ tɔ sɩ: Ɩ́ kɔna-ɩ ma kiŋ. Yʋlʋm tala Yesu kiŋ, ɩlɛna Yesu pɔɔsɩ-ɩ sɩ: 41N caa má la-ŋ we? Yʋlʋm cɔwa sɩ: Tacaa, ma caa kɛ́ sɩ ń la na má naakɩ ɩsɩɩ maa wɛʋ ma wule taa tɔ. 42Tənaɣa Yesu tɔma-ɩ sɩ: Tɔʋ, naa ɩlɛ, nyá taa tɛmnaʋ kɛ Ɩsɔ waasa-ŋ kɛ. 43Ɩ sʋʋ naʋ ntɛ́ tənɛ ɩnəɣɩ kpakpaa, na ɩ́ təŋəɣɩ Yesu na ɩ́ saŋ Ɩsɔ. Samaa təna ná mpʋ, ɩlɛna pá sʋʋ Ɩsɔ kɛ́ sam tɔtɔ.


text: 1Maɣa Saakɩ Ɩsɔ na Tacaa Yesu Kilisiti pa yom. Má ŋmaakəna takəlaɣa kanɛ. Ma sɛɛ Ɩsɔ yəlaa təna mpa pa ya antulinya təna taa tɔ. 2Ma taapalaa, ye maɣasəŋ ɩ́ kɔma na ɩ́ maɣasəɣɩ-mɛɣɛ ŋka ŋka, ɩ́ caɣana laŋhʋlʋmlɛ kɛ sɔsɔm. 3Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, ɩ́ nyəmá sɩ ye ɩ́ səŋa teu təca kɛ naani wei ɩ́ tʋwa Ɩsɔ tɔ ɩ taa, ɩlɛ ɩ́ pəsa kantəllaa ntɛ́. 4Ama ɩ́ yele na paa wei ɩ́ ná sɩ ɩ́ kantələna tampana. Saa ɩnɩ ɩ́ ká la yəlaa mpa pa tewa təkpataa na pá wɛ təmammam na pá tá laŋ pʋlʋ tɔ. 5Paa na mpʋ ye mə taa nɔɣɔlʋ laŋa nyəm, ɩ́ sələmɩ Ɩsɔ na ɩ ká ha-ɩ-wɩ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, Ɩsɔ ɩ́lɛ́ ɩ fɛɩ felentu kɛ paa pəcɔ. Pəyele ɩɩ kootiɣi nɔɣɔlʋ. 6Ama ye pʋntʋ ɩ́ sələməɣɩ Ɩsɔ, ɩ́ sələmɩ na ɩ́ tɛ ɩ taa, ɩ́ taa la sika. Ye yʋlʋ ɩ́ sələməɣəna sika, pʋntʋ wɛ kɛ́ ɩsɩɩ teŋku lʋm hola nna heelim lakɩ na á laŋtəɣɩ yem tɔ. 7Yʋlʋ ɩsɩɩ mpʋ pə taka ɩ́ taa tɛɛlɩ sɩ Tacaa ká ha-ɩ pʋlʋ cəcəka. 8Mpi tɔ, ɩ kɛ́ yɛlɛyɛlɛ tʋ na tutulu kɛ ɩ yaasɩ təna taa kɛ́. 9Ye kʋnyɔntʋ ɩ́ wɛ tá taa, ɩ́lɛ́ ɩ́ mʋɣʋlɩ sɩ Ɩsɔ ká kʋsɩ ɩ nyʋɣʋ tɔ pə tɔɔ. 10Na ye apite ɩ́ wɛ ta taa, təlɛ tə́ mʋɣʋlɩ sɩ Ɩsɔ ká tisi-tɛ tɔ pə tɔɔ. Apite kɔŋ na tə́ saalɩ yem kɛ́ ɩsɩɩ nyɩɩlʋɣʋ hɛtʋ kɛ taalɛ taa. 11Ilim lɩɩkɩ na pə́ kɔɔ pə́ haŋ sɔsɔm, ɩlɛna pə́ nyaɣa nyɩɩlʋɣʋ ŋkʋ na kʋ wʋlɩ, ɩlɛna hɛtʋɣʋ ŋkʋ kʋ hoti, na kʋ kacɔka saalɩ yem. Mpʋ ɩnəɣɩ pɩɩ kɔɔ na apite na tə kʋlapʋtʋ təna saalɩ yem. 12Maɣasəŋ ɩ́ maɣana wei na pə́ tá ciɣiti-ɩ, pʋntʋ nɩɩ leleŋ kɛ́. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, waatʋ wei pə tɛŋɩ-ɩ maɣasʋɣʋ na pə́ tá ciɣiti-ɩ tɔ, Ɩsɔ haakɩ-ɩ weesuɣu teeli ntenuɣu ŋku kʋ kɛ́ mpi Ɩsɔ tɔma sɩ ɩ haa mpa pa sɔɔləɣɩ-ɩ tɔɣɔ. 13Ye maɣasʋɣʋ ɩ́ maɣana wei, pʋntʋ ɩ́ taa tɔ sɩ: Ɩsɔ maɣasəɣəna-m. Mpi tɔ, pɩɩ maɣasəɣɩ Ɩsɔ sɩ ɩ́ la ɩsaɣatʋ, pəyele Ɩsɔ maɣamaɣa naa maɣasəɣɩ nɔɣɔlʋ. 14Pa tɔŋ sɩ pə maɣasəɣɩ yʋlʋ tɔ, ɩ maɣamaɣa ɩ kʋnyɩɩlʋɣʋ ɩsaɣaʋ hɔŋna-ɩ na pə́ kpa-ɩ ɩsɩɩ katɔka. 15Kʋnyɩɩlʋɣʋ ŋkʋ kʋlɛ kʋ wɛɛkɩ mpʋ ɩlɛna kʋ́ kɔɔ kʋ́ lʋlɩ ɩsaɣatʋ. Na ɩsaɣatʋ ná kɔŋ tə́ pɩɩ təmammam ɩlɛna təlɛ tə́ lʋlɩ səm. 16Ma taapalaa kʋpama, ɩ́ taa puɣusi mə tɩ yoo. 17Ɩsɔtaa kɛ́ kʋpantʋnaa mpa tə hikiɣi faalaa tɔ na kʋcɔɔŋ kʋpampaŋ ɩnɩ ɩ təna ɩ lɩɩkəna. Ɩsɔ wei ɩ ŋma ɩsɔtɔnʋɣʋ taa kɔkɔsɩ tɔ ɩ niŋ taa kɛ́ pə lɩɩna. Ɩsɔ naa laɣasəɣɩ ye ɩ səŋa nti tə taa, tə taa kɛ́ ɩ səŋaa. Səkpɛtiya nakəlɩ ka fɛɩ ɩ kiŋ. 18Ɩnɩ ɩ nɔkəna na ɩ́ ha-tʋɣʋ weesuɣu na ɩ tampana tɔm kiŋ. Ɩ lapa ḿpʋ́ɣʋ́ sɩ tə́ mʋ kʋŋmaŋmam mpɩ pə tənaɣa nɔɣɔ. 19Ma taapalaa kʋpama, ɩ́ tɔɔsɩ tɔm tənɛ ɩnɩ sɩ paa wei ɩ́ wɛɛ lɔŋ kɛ nɩɩʋ taa. Ama ɩ́ taa wɛɛ wei ɩ pəsəɣɩ yɔɣɔtaɣa tɔ. Pəyele ɩ́ taa wɛɛ wei ɩɩ laɣasəɣɩ pááná mʋɣʋ tɔ. 20Ye yʋlʋ ɩ́ mʋ pááná ɩɩ pəsəɣɩ na ɩ́ la mpi Ɩsɔ caa tɔ. 21Pə tɔɔ kɛ́ ɩ́ ká kisi mpi pə lakɩ yʋlʋ kɛ ɩsaɣaʋ tɔ, na ɩ́ lɔ kʋlapʋtʋ nti tə ta kɛɛsɩ tɔ. Ɩ́ pasa mə tɩ na ɩ́ mʋ tɔm nti Ɩsɔ sɔtəɣɩ mə taa tɔ, tɔm ntɩ tɩɩ yana mə nyɔɔŋ. 22Ɩ́ taa nɩɩkɩ Ɩsɔ Tɔm kɛ kʋnɩɩ kɛ yem. Ye ɩ́ lakɩ mpʋ ɩ́ puɣusiɣi mə təɣɩ. Ama ɩ́ təŋ teitei ɩsɩɩ ɩ́ nɩɩkɩ tɔ. 23Wei ɩ nɩɩkɩ-təɣɩ kʋnɩɩ tɔ ɩ wɛ kɛ́ ɩsɩɩ yʋlʋ nyənʋɣʋ ɩ təɣɩ tiŋ taa na ɩ́ ná ɩsəna ɩ wɛɛ tɔ, 24na ɩ́ tɛ ɩ təɣɩ nyənʋɣʋ na ɩ́ tɛɛ, ɩlɛna ɩ́ sɔɔ ɩsəna ɩ ka wɛɛ tɔɣɔ kpakpaa. 25Ama wei ɩ kɛləɣɩ Ɩsɔ Tɔm nti tə tewa mpʋ na tə hɛtəɣɩ-tʋɣʋ tá yomle taa na ɩ́ wiili tə taa kɛ́ teu, na ɩ́ nyɔɔna-tɩ təkpaŋkpaŋkpa tɔ. Pʋntʋ ɩɩ nɩɩkɩ-təɣɩ kʋnɩɩ kɛ yem na ɩ́ tɛɛwa pə tɛma. Ama ɩ təŋəɣɩ-təɣɩ teu kɛ́, pʋntʋ ká ná sɩ Ɩsɔ wɛ ɩ́ waalɩ kɛ́ ɩ kʋlapʋtʋ taa. 26Ye yʋlʋ hʋʋkɩ sɩ ɩ kɛ́ Ɩsɔ sɛɛlʋ na ɩ́ tá nyɩ ɩ nɔɣɔ tɔɔ suluɣu, pʋntʋ puɣusiɣi ɩ təɣɩ, na ɩ Ɩsɔ sɛɛtʋ wɛ yem. 27Ɩsɔ sɛɛʋ mpi pə te Tacaa Ɩsɔ na pə́ maɣa-ɩ tɔɣɔlɛ suluwaa na alaa mpa pə səpa na pə́ yele yem tɔ pa tɔkʋɣʋ kɛ pa wahalanaa taa. Pə kaasaa tɔtɔ sɩ yʋlʋ ɩ́ taa yele na antulinya kʋlapʋtʋ asilima taana-ɩ paa pəcɔ.


text: 1A na ɩ lɛ a, a nɩbɛ, bɛ jɩrɛ tɩ mɛ̃ a Kɩrɩta tõ-tõ-biir na kaarɛ a Naaŋmɩn yel-sɔwlɩ zie a. 2Ɛ cɛ bom nɛ bɛ na mɩ́ bɔbr a bʋ̃-kaarbɛ zie a, ʋlɛ n'ɩ kɛ́ bɛ tone a bɛ tome vla taa lɛbr pùor ɛ. 3Mãa ƴãw a, ɩ̃ bɛ zɔrɛ a ƴɛrʋ nyɩ na na maal ɩ mɛ̃ a ɩ, bɩɩ a nɩsaalbɛ ƴɛrʋ-maalʋ ɛ. A mãa tɔr za a, ɩ̃ bɛ maalɛ nɩ ɩ̃ tʋɔra ƴɛrʋ ɛ. 4Sɩza n'a, a ɩ̃ pʋɔ bɛ tɛr yel ɛ, ɛ cɛ al ƴãw bɛ n'a ɩ̃ na yel k'ɩ̃ɩ ɩ n nɩ-mɩŋa ɩ. A sob nɛ na maalɛ nɩ mɛ̃ a ƴɛrʋ a, ʋlɛ n'ɩ a Sore. 5A na ɩ lɛ a, nyɩ ta de niwn maalɛ a ƴɛrʋ ɛ a daar bɛ ta sɛr ɛ, ɛ a Sore waa bɛ ta sɛr ɛ. Ʋlɛ n'ʋ na caalɩ bom za na sɔwlɩ be lige pʋɔ a, ɛ ɩ a nɩsaalbɛ yel-sɔwlɩ a sãá. Lɛ n'a ŋa na mɩ́ páw a danʋ na sɛw taa nɩ ʋ a, a Naaŋmɩn zie. 6Yɛbr ɩ, a nyɩ wulu ƴãw n'a ɩ̃ dãw de a yele man cɔwr ɩ mãa nɩ a Apɔlɔsɩ. Ɩ̃ bɔbr a k'ɩ̃ɩ man cɔwr ɩ tɩ a ŋa nyɩ tʋ̃ɔ bãw a zʋkpar ŋa pɛr: «A sɛw na kɛ́ bɛ ta mɩ́ gãw a lɛ na sɛb a bɛr ɛ.» A bɛ tɛr sɔr k'aa nyɩ kãw zɛwr ʋ tʋɔra, mɩ́ kpɛ a tɩ kãw ɛ bɛr a ƴẽn sob ɛ. 7Ãa n'ʋ ɩ fʋ zuo a fʋ taabɛ? Bʋ̃ʋ n'a fʋ tɛr ɛ a bɛ ɩ kʋ̀b a bɛ kʋ̀ b? Ɛ alɛ wa ɩ kʋ̀b a bɛ kʋ̀ b a, bʋnʋ ƴãw n'a fʋ na zɛwr ɩ fʋ tʋɔra mɛ̃ kʋ̀b bɛ n'a bɛ kʋ̀ b a? 8Mɛ̃ nyɩ taa tɩw baarɩ! Mɛ̃ nyɩ taa kpɛ naalʋ baarɩ! Nyɩ lɩɛb ɩ na-mɩnɛ baarɩ ɛ bɛr tɩ! Mɛ̃ a ŋa a ʋ? Bʋ̃ʋ pãa ɩ nyɩ bɛ sɩrɩ ɩ a na-mɩnɛ a? Tɩ mɩ̀ nãa lãw nɩ nyɩ na dɩrɛ a naalʋ. 9Sɩza n'a, a tɩɩm nɩ-toni a, a ɩ na mɛ̃ a Naaŋmɩn ɩ na tɩ pàw pùor a. Tɩ ɩ na mɛ̃ nɩbɛ bɛ na ƴãw kũu dɔwrʋ a: tɩ ɩ n nɩbɛ bɛ na wul k'aa tẽ-daa, a malkɩ mɩnɛ nɩ a nɩsaalbɛ jɩrɛ a. 10Tɩ ɩ n gẽgemi dem a Kɩrɩta ƴãw, ɛ́ nyɩɩm ɩ yã-bãwnbɛ nyɩ na lãw nɩ a Kɩrɩta a; tɩ bɛ tɛr fãw ɛ, ɛ́ nyɩɩm tɛr fãw; nyɩ tɛr ɩ yúor, ɛ́ tɩɩm bɛ nyɛrɛ ƴãwfʋ ɛ. 11Cãa wa tɩ tɔ a ƴɛrɛ ŋa a, kɔ̃ nɩ kʋ̃ɔ-nyuur kpɩɛr tɩ na, tɩ ɩ n ƴãgã-zawlɛ ɛ́ bɛ dɔwrɛ tɩ, tɩ ɩ n nɩ-yʋɔrɩ 12ɛ hanɛ tone nɩ a tɩ nuru. Bɛ mɩ́ tʋʋr tɩ na, ɛ́ tɩ ƴɛrɛ nɔ-vla; dɔwrɛ tɩ, ɛ́ tɩ saw de a nɩ kanyir. 13Bɛ ŋmarɛ nɩ ziri ƴãwn tɩ, ɛ́ tɩ mɔwlɛ bɛ. Cãa wa tɩ tɔ a ƴɛrɛ ŋa a, tɩ ɩ na mɛ̃ a tẽ-daa sagɛ a, nɩbɛ za tã-púo. 14Ɩ̃ bɛ sɛbr nyɩ a ŋa k'ɩ̃ɩ ƴãw nyɩ vĩ ɛ, ɩ̃ bɔbr a k'ɩ̃ɩ kpaalɩ nyɩ mɛ̃ ɩ̃ bi-nɔnɩ a. 15Sɩza n'a, nyɩmɛ saa na tɛr wul-wulbɛ bɛ ta tur pie a Kɩrɩta pʋɔ a, ɛ cɛ nyɩ bɛ tɛr sãà yaga ɩ. Mãa n'ʋ ɩ nyɩ lɩɛbɩ Kɩrɩta-nɩbɛ, a Yel-nʋ̃ɔ̀ ɩ̃ na hieri kʋ̀ nyɩ a zũú. 16Lɛ so ɩ̃ zɛlɛ nyɩ: nyɩ cɔwrɛ mɛ̃. 17Al ƴãw sɩrɩ n'a ɩ̃ tõ a ɩ̃ bi-nɔna Timote, na bɛ lɛbr pùor a Sore tome pʋɔ a, a nyɩ zie; ʋ na lɛb a sɩ̃w a nyɩ tɩɛrʋ a sɛɛ al ɩ̃ na tuur a ɩ̃ Kɩrɩta-nɩr nyɔ-vʋʋrʋ pʋɔ a ƴãw, mɛ̃ a lɛ ɩ̃ na wule a a ziir za, a Lãw-yie za pʋɔ a. 18Bɛ mɩnɛ na tɩ tɩɛr k'ɩ̃ɩ kʋ̃ lɛb wa wa nyɛ̃ nyɩ a, tɩ ɩ n pɔl-ɩb bɛ dɩ vuo ɩ; 19ɛ cɛ a Sore wa saw a, ɩ̃ kʋ̃ yaa kɛ wa a nyɩ zie ɩ, ɛ a lɛn daar a, a nɩbɛ bɛ ŋa na zɛw bɛ tʋɔra a, a bɛ ƴɛrʋ tɛwr bɛ n'a ɩ̃ na bãw ɛ, ɩ̃ mɩ̀ na bãw nɩ a bɛ ɩ-ɩrɩ. 20Bʋ̃ʋ n'ʋ vɛ̃, a Naaŋmɩn-Naalʋ bɛ ɩ ƴɛrʋ yele ɩ, ɩ-ɩrɩ yele n'a. 21Abobe sob a nyɩ bɔbr: k'ɩ̃ɩ wa a nyɩ zie nɩ dabɔl bɩɩ k'ɩ̃ɩ wa nɩ nɔ̃wfʋ nɩ su-baalʋ?


text: 1Ɛɛ rɛ Yesu baa, "Ma ta leŋ dɩ ma tɩsɩ kyogi. Ma laa Wɩɩsɩ di, a laa ŋ mɛ di. 2Ŋ Kuwo bee tɩyaŋ dɩɩgyamaa rɛ we doŋ. Dɩ gɛɛ fa daa, ŋ fa bɩ sɩ basɩ tɩya ma anɩɩ ŋ sɩ mʋ marɩ lee a biŋ ma. 3Dɩ mɩyaŋ nɛ mʋwa a marɩ lee hʋ biŋ ma ko teŋ, ŋ sɩ mɩɩgɩ ko a kaŋ ma mʋ ŋ lee dɩ á buloŋ we lɩdɩgɩ. 4Lee hʋ mɛ ŋ aa sɩ mʋ, ma gyɩŋ ŋmanɩɩ hʋ rɛ." 5Ɛɛ rɛ Tɔmaasɩ basɩ tɩya ʋ a baa, "Á Tɩɩna, á bɩ gyɩŋ lee hʋ ɩ aa mʋʋ, ɛɛ rɛ á sɩ wuwo yaa gyɩŋ ʋ ŋmanɩɩ?" 6Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ʋ a baa, "Mɩyaŋ nɛ yaa ŋmanɩɩ hʋ, abee Wɩɩsɩ wɩtɩɩ, a kɩ tɩya mɩɩbol mɛ. Nal buloŋ bɩ sɩ wuwo mʋ ŋ Kuwo lee, dɩ ʋ tɩɩna bɩ tɩŋa ŋ tɩyaŋ. 7Dɩ mamaa rɛ kɔnɩ gyɩma ŋ, ma sɩ gyɩŋ ŋ Kuwo mɛ. A lɩɩ gyɩnaŋ kaŋ kɩ mʋ, ma paalɩ gyɩma ʋ rɛ, a na ʋ mɛ." 8Ɛɛ rɛ Fɩlɩpɩ basɩ tɩya ʋ a baa, "Ŋ Tɩɩna, daga ma Kuwo hʋ, wɩɩ hʋ á aa kyɛɛ buloŋ nɛ gɛɛ." 9Ɛɛ rɛ Yesu pɩyɛsɩ ʋ a baa, "Fɩlɩpɩ, ŋ beel-ma buloŋ sɩ we doŋ a pɩɩsɩ maga nyɛ, ka ɩ ha bɩ gyɩma ŋ? Nal hʋ buloŋ aa naa ŋ, ʋ tɩɩna naa ŋ Kuwo mɛ rɛ. Bee rɛ yaŋ tɩŋ ɩ baa dɩ ŋ daga ma ŋ Kuwo? 10Ɩ bɩ laa di anɩɩ ŋ bee ŋ Kuwo buloŋ yaa kɩdɩgɩ rɛ koo? Wɩya hʋ buloŋ ŋ aa basɩ tɩya ma, ŋ tɩɩ dee tɩyaŋ daa ŋ basɩ ba. Wɩya hʋ mɛ ŋ aa yaa, ŋ Kuwo tɩɩ rɛ tɩŋa ŋ ŋ kɩ yaa ba gɛɛ. 11Ma laa di anɩɩ ŋ aa baa ŋ bee ŋ kuwo buloŋ yaa kɩdɩgɩ rɛ. Dɩ mamaa bɩ sɩ laa ŋ di akuu ŋ aa baa ŋ bee ŋ kuwo yaa kɩdɩgɩ wɩya, amɛ ma laa ŋ di akuu wɩya hʋ ŋ aa yaa nyubaanɩŋ. 12Wɩtɩɩ rɛ ŋ basɩ kɩ tɩya ma, nal hʋ buloŋ aa laa ŋ wɩya di, ʋ tɩɩna sɩ wuwo kɩ yaa wɩya hʋ ŋ aa yaa. Ʋ tɩɩna gba sɩ paalɩ wuwo yaa wɩya a te wɩya hʋ ŋ aa yaa, beewɩya ŋ aa mʋʋ ŋ Kuwo lee rɛ. 13Wɩɩ kɛ buloŋ ma aa sʋla kɩ kyɛ ŋ feŋ tɩyaŋ, ŋ sɩ yaa tɩya ma. Ŋ sɩ yaa gɛɛ dɩ nala tɩŋa ŋ tɩyaŋ a na ŋ Kuwo gaŋdarɩ aa maga gɛɛ. 14Dɩ mamaa rɛ sʋla kɩ kyɛ wɩɩ buloŋ ŋ feŋ tɩyaŋ, ŋ sɩ yaa tɩya ma." 15Ɛɛ rɛ Yesu bɩl baa, "Dɩ mamaa rɛ kyo ŋ, ma sɩ kɩ tɩŋa ŋ nyʋwa. 16Dɩ mamaa rɛ aa yaa gɛɛ, ŋ sɩ sʋla ŋ Kuwo dɩ ʋ kpa kyɩkyagɩl kɩdɩgɩ mɛ tɩya ma. Ʋ sɩ we ma lee a kaŋ kɩ mʋ deŋdeŋ. 17Ʋ rɛ yaa Wɩɩsɩ Wiyesi Welii hʋ aa daga ma Wɩɩsɩ aa kɩɩ gɛɛ. Dʋnɩya nala bɩ sɩ wuwo laa ʋ we ba tɩsɩ tɩyaŋ, beewɩya ba bee na ʋ, ba bɩ gyɩma ʋ mɛ. Amɛ ma kɛ gyɩma ʋ rɛ. Beewɩya ʋ we ma lee rɛ, a we ma tɩsɩ tɩyaŋ a kɩ mʋ deŋdeŋ. 18Dɩ mɩyaŋ nɛ ko mʋ, ŋ bɩ sɩ vɩya ma ta dɩ ma kɩɩ gɛɛ anɩɩ busuluŋbiisi. Ŋ sɩ mɩɩgɩ ko ma lee. 19Ʋ kaa mʋhʋ ka dʋnɩya nala bɩl bɩ sɩ na ŋ, amɛ ma kɛ sɩ na ŋ. Ŋ aa sɩ kaŋ mɩɩbol wɩya, ma mɛ sɩ kaŋ mɩɩbol. 20Kyɛɛ hʋ ŋ aa sɩ sii sʋʋ tɩyaŋ a bɩl kaŋ mɩɩbol, haŋ kyɛɛ hʋ rɛ ma sɩ gyɩma nɩɩ ŋ beel-ma yaa kɩdɩgɩ rɛ anɩɩ ŋ bee ŋ kuwo aa yaa kɩdɩgɩ gɛɛ. 21Nal hʋ buloŋ aa nɩɩ ŋ nyʋwa, a kɩ tɩŋa ŋ, ʋ tɩɩna rɛ kyo ŋ. Ŋ Kuwo mɛ yaŋ sɩ kyo nal hʋ aa kyo ŋ. Ŋ mɛ sɩ kyo tɩɩna a kaŋ ŋ tɩɩ daga ʋ." 22Ɛɛ rɛ Gyudasɩ baa "Ŋ Tɩɩna, ɛɛ rɛ ɩ sɩ yaa a kaŋ ɩ tɩɩ daga ma, aŋ bɩ sɩ kaŋ ɩ tɩɩ daga dʋnɩya nala." (Gyudasɩ no daa yaa Isɩkarɔtɩ biibaal hʋ). 23Nyɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ʋ a baa, "Nal hʋ buloŋ aa kyo ŋ, ʋ sɩ kɩ tɩŋa ŋ nyʋwa. Ŋ Kuwo mɛ sɩ kyo ʋ. Ŋ bee ŋ Kuwo buloŋ sɩ ko we ʋ tɩɩna lee. 24Nal hʋ buloŋ aa bɩ kyo ŋ, ʋ bee tɩŋa ŋ nyʋwa. Wɩya hʋ buloŋ ŋ aa daga ma bɩ yaa ŋ tɩɩ wɩdagɩya. Amɛ ba lɩɩ ŋ kuwo aa tɩma ŋ lee rɛ. 25Ŋ ha aa we ma lee rɛ tɩŋ ŋ basɩ wɩya no kɩ tɩya ma nyɛ. 26Amɛ kyɩkyagɩl hʋ ŋ Kuwo aa sɩ tɩma ŋ feŋ tɩyaŋ, ʋ rɛ yaa ʋ Wiyesi Welii hʋ. Ʋ sɩ kɩ pɛ ma tɩyaŋ a daga ma wɩɩ buloŋ, a leŋ dɩ ma kɩ liisi wɩya hʋ buloŋ ŋ aa basɩ tɩya ma. 27Fɩyɛlʋʋ we ma lee. Ŋ fɩyɛlʋʋ hʋ ŋ aa kana tɩɩ rɛ ŋ kpaa kɩ tɩya ma. Fɩyɛlʋʋ no ŋ aa kpaa kɩ tɩya ma, ʋ bee dʋnɩya nala fɩyɛlʋʋ bɩ kɩɩ dɔmɔŋ. Ma ta leŋ dɩ ma hakɩllɩ kɩ viisi, a ta leŋ dɩ kambɩŋ mɛ kaŋ ma akuu wɩɩ hʋ aa sɩ puu ma wɩya. 28Ŋ basɩ tɩya ma rɛ a baa, 'Ŋ aa mʋʋ rɛ ka dɩ ŋ bɩl mɩɩgɩ ko ma lee.' Dɩ mamaa rɛ fa kyo ŋ, ma tenni fa sɩ fɩyɛlɩ, ŋ aa mʋʋ ŋ kuwo lee nyɛ wɩya, beewɩya ʋ rɛ tee ŋ. 29Ŋ basɩ wɩya no buloŋ kɩ tɩya ma rɛ, ka dɩ ba na yaa. Dɩ ba aa rɛ ko kɩ yaa, ma sɩ laa di anɩɩ wɩya hʋ buloŋ ŋ aa basɩ kɔnɩ yaa wɩtɩɩ rɛ. 30Ŋ bɩ sɩ wuwo basɩ wɩya ma lee pɩɩsɩ, beewɩya dʋnɩya kuwori hʋ aa ko rɛ. Amɛ ʋ bɩ kaŋ ŋ dee wɩɩ buloŋ tɩyaŋ. 31Amɛ ŋ aa kyɛ dɩ dʋnɩya nala gyɩma rɛ anɩɩ ŋ kyo ŋ Kuwo rɛ. Ɛɛ rɛ tɩŋ ŋ kɩ yaa wɩya hʋ buloŋ ʋ aa baa dɩ ŋ yaa. Ma sii dɩ á lɩɩ daha tɩyaŋ."