text: 1Ba dɛɛn laan na lɩ wʋbʋŋa sɩ ba pa d'ɩ zʋ naboro d'ɩ vu Yitali tɩn, ba ma ja Pooli dɩ pɩɩna badonnə ba kɩ pamaŋna yigə tu wʋdoŋ jɩŋa nɩ, o yɩrɩ mʋ Zuliyusi. O nuŋi pa-farʋ wʋm pamaŋna bam kɔgɔ kʋm wʋnɩ mʋ. 2D'ɩ ma na naboro, kʋ nuŋi Adramiti yɩ kʋ lagɩ kʋ vu tɩɩnɩ dɩlʋ na wʋ Azi nɩnɩʋ kʋm ni nɩ tɩn. D'ɩ ma vu d'ɩ zʋ kʋ wʋ d'ɩ tɔgɩ d'ɩ kɛ. Arisarɩkɩ dɩ ma tɔgɩ dɩbam o kɛ. Wʋntʋ nuŋi Masɩdʋanɩ tɩʋ kʋdoŋ mʋ, kʋ yɩrɩ na yɩ Tesaloniki tɩn. 3Tɩga na pʋʋrɩ tɩn, d'ɩ ma vu d'ɩ yi Sidɔn. Zuliyusi ma duri Pooli ŋwaŋa, yɩ o pa-o cwəŋə sɩ o vu o badonnə te, sɩ ba kɩ kʋlʋ o na lagɩ tɩn ba pa-o. 4D'ɩ ma zaŋɩ d'ɩ nuŋi d'aanɩ d'ɩ zʋ nɩnɩʋ kʋm wʋ. Vu-dɩʋ maa jeeri dɩbam kʋ maga. Kʋntʋ ŋwaanɩ d'ɩ ma dalɩ Sipri tɩʋ buburu kʋm yɩra d'ɩ kɛ. 5D'ɩ ma daarɩ d'ɩ tɔgɩ nɩnɩʋ kʋm wʋ d'ɩ vu d'ɩ da Silisi dɩ Pamfili te d'ɩ kɛ. D'ɩ ma vu d'ɩ yi Liizi tɩʋ kʋdoŋ, kʋ yɩrɩ mʋ Miira. 6D'ɩ na yi da tɩn, pamaŋna yigə tu wʋm ma na naboro kʋdoŋ kʋ na nuŋi Alɛsandrɩ kʋ maa ve Yitali. O ma pa d'ɩ zʋ kʋ wʋ. 7D'ɩ maa wʋ nɩnɩʋ kʋm wʋnɩ d'ɩ ve fɩɩn fɩɩn yɩ d'ɩ kɩ da kɔgɔ kɔgɔ, kʋ na tiini kʋ camma tɩn ŋwaanɩ. D'ɩ ma vu d'ɩ yi Kinidi na batwarɩ mɛ tɩn. Viu kʋm na jeeri dɩbam kʋ magɩ kʋntʋ tɩn, d'ɩ daa ma warɩ d'ɩ yɔɔrɩ d'ɩ yigə d'ɩ vu. Kʋntʋ ŋwaanɩ d'ɩ ma vu d'ɩ dalɩ Krɛtɩ buburu kʋm yɩra d'ɩ kɛ d'ɩ da Salɩmɔnɩ je sɩm. 8D'ɩ ma yɔɔrɩ d'ɩ dalɩ buburu kʋm yɩra yɩ d'ɩ na cam zanzan, yɩ d'ɩ laan vu d'ɩ yi jəgə kalʋ yɩrɩ na yɩ 'Nabwəəru Zɩgɩm Je-ŋʋŋa' tɩn. Laazɩ tɩʋ kʋm batwarɩ dɩ jəgə kam kʋntʋ. 9Dɩbam ma tiini d'ɩ daanɩ je sɩm kʋntʋ nɩ. Kʋ ma ba kʋ yi maŋa kam kʋ na damma sɩ nɔɔna ja naboro ba zʋ nɩnɩʋ kʋm wʋ tɩn. Zwifə bam ni-vɔɔm dɛ dɩm maŋɩ dɩ kɛ yɩ kʋ daarɩ fɩɩn sɩ bɩnɩ dɩm ti. Pooli ma kaanɩ-ba o wɩ: 10"A badonnə-ba, a na nɛ kʋlʋ tɩn, d'ɩ na zaŋɩ sɩ d'ɩ daa kɛ, d'ɩ w'ʋ na yaara zanzan. D'ɩ wəənu tɩm maama lagɩ tɩ cɔgɩ mʋ. Kʋ daɩ naboro kʋm dɩ kʋ zɩla yam yɩranɩ m'a, kʋ waɩ sɩ dɩbam tɩtɩ dɩ ga d'ɩ ŋwɩa." 11Pooli na tagɩ kʋntʋ tɩn, pamaŋna yigə tu wʋm ma wʋ sɛ o na tagɩ kʋlʋ tɩn, yɩ o daarɩ o sɛ naboro kʋm tu wʋm dɩ wʋlʋ na co-kʋ tɩn taanɩ dɩm. 12Nabwəəru gugoro kʋm mɛ ba na wʋra tɩn ba lana sɩ ba taa tigi da, sɩ vu-dɩʋ kʋm maŋa kam ba ka kɛ. Nɔɔna bam zanzan ma lɩ wʋbʋŋa sɩ ba zaŋɩ ba kɛ nɩnɩʋ kʋm wʋ, sɩ ba kwaanɩ ba nii ba'a wanɩ ba yi Feniki na. Feniki wʋ Krɛtɩ nɩ mʋ, yɩ kʋ jɩgɩ nabwəəru gugoro kʋlʋ kwaga na yagɩ viu kʋm tɩn. Ba na yi d'aanɩ, ba'a wanɩ ba taa tigi da sɩ viu kʋm maŋa kɛ. 13Viu laan ma zaŋɩ jagwiə baŋa nɩ kʋ fulə. Nɔɔna bam maa bʋŋɩ nɩ ba'a wanɩ ba na cwəŋə ba kɩ kʋlʋ ba na bʋŋɩ tɩn mʋ. Ba ma ti ba yigə sɩ ba kwe naboro kʋm ba kɛ. Ba maa dalɩ Krɛtɩ buburu kʋm yɩra ba maa kɛa. 14Dɩbam ma wʋ yi yigə, yɩ vu-dɩʋ zaŋɩ kʋ zɩgɩ bubɛ dɩm nɩ kʋ ba kʋ magɩ dɩbam. Ba dɛɛn bə viu kʋm kʋntʋ yɩrɩ nɩ 'Yurakilo' mʋ. 15Viu kʋm na tiini kʋ magɩ dɩbam kʋntʋ tɩn, d'ɩ daa ma warɩ sɩ d'ɩ pa naboro kʋm yɔɔrɩ viu kʋm na nuŋi mɛ tɩn. D'ɩ na kwaanɩ d'ɩ ga tɩn, d'ɩ ma yagɩ naboro kʋm d'ɩ pa viu kʋm. 16Viu kʋm ma ja dɩbam kʋ vu kʋ pa d'ɩ dalɩ buburu kʋdoŋ yɩra, yɩ viu kʋm daa ba magɩ dɩbam zanzan. Bubɛ dɩm kʋntʋ yɩrɩ mʋ Kɔda. Kʋ tiini kʋ cɛ d'ɩ yɩra mʋ, yɩ d'ɩ laan wanɩ d'ɩ liiri naboro balaŋa kam d'ɩ kɩ naboro kamunu kʋm wʋnɩ sɩ ka yɩ cɔgɩ. 17Ba na pɛ kʋ zʋ naboro kʋm wʋnɩ tɩn, ba ma kwe ŋʋnɩ ba pa sɩ tɔgɩ naboro kamunu kʋm kuri yɩ ba vɔ kʋ maama. Ba maa kwarɩ fʋʋnɩ nɩ kʋ'ʋ ja-ba kʋ vu na-kʋla je sɩlʋ yɩrɩ na yɩ Siriti tɩn. Kʋntʋ ŋwaanɩ ba ma kwaanɩ ba cəŋi naboro kʋm ba pa kʋ daa ba tiini kʋ durə, yɩ ba yagɩ-kʋ ba pa viu kʋm. 18Vu-dɩʋ daa ta ma tiini kʋ magɩ dɩbam. Tɩga na pʋʋrɩ tɩn, ba ma sɩŋɩ sɩ ba lɩ naboro kʋm zɩla yam ba dʋlɩ ba yagɩ na bam wʋnɩ, sɩ kʋ daa yɩ ta dunə. 19Tɩga daa na pʋʋrɩ tɩn, ba tɩtɩ ma ma ba jɩa ba lɩ naboro kʋm yɩra wəənu ba dɩ na bam wʋnɩ. 20Kʋ dɛɛn yɩ da kɔgɔ kɔgɔ mʋ dɩbam na wʋ nɛ wɩa dɩ calɩcwɩ. Vu-dɩʋ kʋm daa ta maa tiini kʋ magɩ dɩbam yɩ kʋ ba yaga. Dɩbam daa ba tɩɩna nɩ d'ɩ w'ʋ wəri. 21Nɔɔna bam maa na ve taan yɩ ba ba di wʋdiu tɩn, Pooli ma zaŋɩ o zɩgɩ ba wʋnɩ o ta dɩ ba o wɩ: "A badonnə-ba, abam ya na sɛ a ni yɩ d'ɩ wʋ zaŋɩ d'ɩ yagɩ Krɛtɩ, d'ɩ ya b'a na cɔgɩm dɩ yaara yantʋ doŋ. 22A laan nan loori abam sɩ 'a ta'a jɩgɩ pu-dɩa. Amʋ ye sɩ abam wʋlʋwʋlʋ b'a ga o ŋwɩa, kʋ yɩ naboro kʋm yɩranɩ mʋ w'ʋ cɔgɩ. 23Kʋ yɩ diin tɩtɩɩ nɩ mʋ, Wɛ dɩlʋ na te amʋ yɩ a yɩ DƖ tɩntʋŋnʋ tɩn tʋŋɩ DƖ malɛka amʋ tee nɩ. 24Ka ma ta ka wɩ: 'Pooli, yɩ ta n kwarɩ fʋʋnɩ, sɩ nmʋ maŋɩ sɩ n vu n zɩgɩ pa-farʋ wʋm yigə nɩ mʋ. Wɛ yɩ ŋwaŋa tu, yɩ DƖ w'ʋ pa nɔɔna balʋ na tɔgɩ ba wʋ naboro kʋm wʋnɩ tɩn dɩ na ŋwɩa.' 25Kʋntʋ ŋwaanɩ, a badonnə-ba, 'a ta'a jɩgɩ-na pu-dɩa. A jɩgɩ tɩɩna dɩ Wɛ, nɩ malɛka kam na tagɩ kʋlʋ ka brɩ-nɩ tɩn w'ʋ sɩɩnɩ kʋ kɩ. 26Dɩ kʋntʋ dɩ, viu kʋm maŋɩ sɩ kʋ magɩ dɩbam kʋ ja vu kʋ zɩgɩ bubɛ dɩdoŋ yuu nɩ mʋ." 27Viu kʋm dɛɛn maa magɩ dɩbam taan, kʋ jɩgɩ kʋ maa ve Adrɩa nɩnɩʋ kʋm wʋnɩ. Kʋ dɛɛn yɩ tɩtɩɩ dɩlʋ na kɩ dɩbam da fugə yana na bam wʋnɩ tɩn mʋ. Tɩtɩɩ kʋnkʋrʋ nɩ balʋ na co naboro kʋm tɩn maa bʋŋɩ nɩ d'ɩ wʋra d'ɩ twɛ bubɛ mʋ. 28Ba ma kwe kandwɛ na ləgə ŋʋna ni nɩ ba dɩ na bam wʋnɩ, sɩ ba lwarɩ na bam na luunə te tɩn. Ba ma na nɩ ba luunə ba maŋɩ nɩ mɛtra fiinna mʋ te. Kʋ na kɩ fɩɩn tɩn, ba daa ma dɩ ŋʋna kam sɩ ba nii, yɩ ba na nɩ na bam ta luunə ba maŋɩ nɩ mɛtra fiintɔ mʋ te. 29Ba maa kwarɩ fʋʋnɩ sɩ viu kʋm w'ʋ magɩ naboro kʋm, kʋ ja vu kʋ magɩ dɩ pweeru. Kʋntʋ ŋwaanɩ ba ma lɩ naboro kʋm zɩgɩm luguru tɩna kʋ kwaga nɩ ba dɩ na bam wʋnɩ sɩ kʋ ma zɩgɩ. Ba ma daarɩ ba loori Wɛ sɩ tɩga pʋʋrɩ lɩla. 30Naboro kʋm coonə bam ma bʋŋɩ sɩ ba lu sɩ ba daarɩ naboro kʋm. Ba ma lɩ naboro balaŋa kam ba dɩ na bam wʋnɩ, yɩ ba kɩ nɩnɛɛnɩ ba lagɩ ba vu ba lɩ naboro kʋm yigə luguru tɩm mʋ sɩ ba ma zɩgɩ-kʋ te. 31Pooli na lwarɩ ba na bʋŋɩ sɩ ba kɩ te tɩn, o ma ta dɩ pamaŋna yigə tu wʋm dɩ o nɔɔna bam o wɩ: "Nɔɔna bantʋ na nuŋi ba daarɩ naboro kʋm, abam daa b'a wanɩ 'a lu." 32Pooli na tagɩ kʋntʋ tɩn, pamaŋna bam ma go ŋʋnɩ sɩlʋ ba na mɛ ba lə boro balaŋa kam tɩn ba dɩ-ka ba yagɩ. 33Tɩga na wʋra ka pʋʋrɩ tɩn, Pooli ma loori ba maama sɩ ba zaŋɩ ba di wʋdiu. O ma ta dɩ ba o wɩ: "Zɩm mʋ jɩgɩ da fugə yana liə zanzan na jɩgɩ abam yɩ 'a warɩ wʋdiu sɩ 'a di. 34A nan loori abam sɩ 'a zaŋɩ 'a di wʋdiu. 'A na wʋ kɩ kʋntʋ, 'a b'a wəri. 'A ta'a ye nɩ abam wʋlʋwʋlʋ b'a lagɩ 'a yuuyuə tɩtɩ dɩ 'a ga." 35Pooli na tagɩ kʋntʋ o ti tɩn, o ma kwe dɩpɛ o zɩgɩ ba maama yigə nɩ o kɩ Wɛ le, yɩ o daarɩ o fɔ-dɩ o wʋra o di. 36Kʋ ma pa ba maama pu-dɩa yɩ ba dɩ di wʋdiu. 37Dɩbam maama ni dɛɛn yɩ nɔɔna biə-yale dɩ fusɩrpɛ bardʋ mʋ (276) naboro kʋm wʋnɩ. 38Ba maama na di ba zaŋɩ tɩn, ba ma lɩ mɩna ywəəlu tɩm naboro kʋm wʋnɩ ba dɩ na bam wʋnɩ, sɩ kʋ daa yɩ ta dunə. 39Tɩga laan na pʋʋrɩ tɩn, nɔɔna bam maa yəri buburu kʋlʋ ni nɩ ba na wʋra tɩn. Ba ma nii ba na gugoro na na ve ba tigi da tɩn. Ba maa bʋŋɩ sɩ ba nii ba na w'ʋ wanɩ ba pa naboro kʋm tɔgɩ d'aanɩ kʋ bɛ. 40Ba ma go ŋʋnɩ sɩlʋ na ləgi naboro kʋm zɩgɩm luguru tɩm tɩn ba yagɩ na bam wʋnɩ. Ba ma daarɩ ba bwəli ŋʋnɩ sɩlʋ na vɔgɩ naboro kʋm naywi sɩm tɩn, sɩ ba taa paɩ kʋ ve nɩ ba na lagɩ te tɩn. Ba laan ma kwe naboro gɔrɔ ba lə naboro kʋm yigə nɩ sɩ viu kʋm taa magɩ-kʋ, sɩ naboro kʋm wanɩ kʋ bɛ. 41Naboro kʋm ma vu kʋ yi na-kʋla jəgə kʋ cəŋi da. Kʋ yigə kam maa mʋʋrɩ kasʋla wʋnɩ, yɩ ka daa warɩ ka lɩ. Kʋ daarɩ na bam maa tiini ba pɔgɩla, yɩ ba magɩ naboro kʋm kwaga kam ba pa ka wʋra ka cɔga. 42Pamaŋna bam dɛɛn ma kɩ ni daanɩ sɩ ba ja pɩɩna bam ba gʋ, sɩ ba wʋlʋwʋlʋ yɩ zaŋɩ o dɩn na bam o vrɩ o tɩtɩ ba jɩa nɩ. 43Ba yigə tu wʋm maa lagɩ sɩ o vrɩ Pooli ŋwɩa o yagɩ. O ma cɩ-ba sɩ ba yɩ kɩ kʋlʋ ba na bʋŋɩ tɩn. O ma daarɩ o pa ni, sɩ nɔɔna balʋ na w'ʋ wanɩ ba dɩn ba nuŋi tɩn da yigə ba faŋɩ ba cu na bam wʋnɩ sɩ ba dɩn ba bɛ, 44sɩ balʋ na daarɩ tɩn kwe naboro kʋm da-dɩdwaarʋ tɩm naa kʋ wəənu tɩlʋ na bwəri tɩn ba ma dɩn ba bɛ. Kʋntʋ mʋ dɩbam maama kɩ d'ɩ ma joŋi d'ɩ tɩtɩ.


c: text/html

text: 1N tɩɛr ɩka yɩn tara nɩ ma naa a n dãbol yele pɔ bɩ̃lãa, tɩchɛ yɩ gba den nie ɩ a lɛ. 2N tara na nɩ yɩn nyuur a wʋ ɩ Nãaŋmɩn nyuur. N tɩr nɛɛ kʋ yɩ ɩka yɩ kul dabʋ̃'yen, na ɩ a Kɩrɩsɩto, ka n na de yɩ fɩka pɔɔsarbile na ba ta daba ɛ, na n kʋ wʋ. 3Tɩchɛ dãbɩ̃ɛ kʋrɔ ma naa, nɩtãa lɛ a waa na dɔ̃ɔ de a wʋ yɛ̃ yele bɛl a Hawa, wʋ taa mɩ wa lɩɛb a yɩ nyãa yin a yelmɩ̃ɛ yɩn tara turo nɩ a Kɩrɩsɩto dẽ dẽ dẽ pɔ ɛ. 4Bojũu ala ɩ nɩrɛ ɩ̃sʋɔ wan wa mʋɔl 'yɛr Yesu yuo 'yɛr kʋ yɩ, bɩɩ ka yɩ nyɛ a sɩyuo na ba ɩ a 'lɔ sɩn mʋɔl na ba ɩ a Nãaŋmɩn Sɩɛ 'lɔ yɩn nyɛ ɛ, bɩɩ 'yɛr nʋ̃ɔ yuo na ba ɩ a 'lɔ yɩn sɔɔ ɛ, yɩ ma sɔɔn jaa kayaan. 5Tɩchɛ n ba tɩɛr ɩka n ɩn pʋʋr a nɩtʋ̃n kpɩ̃ɛn bala jie ɛ. 6Amɩne sɛ̃ n ba jãn a 'yɛr 'yɛrfʋ ɛ, tɩchɛ n tara na bɔ̃ɔfʋ. Sɩ ma vɛ̃n ka a anyã chaar kʋ yɩ yele jaa pɔ. 7N maal dɛɛr a lɛ ɩn siir a n mɩ̃ɛ naa mʋɔl a Nãaŋmɩn 'yɛr nʋ̃ɔ nyã kʋ yɩ a pɔrɔ bɩɩ? 8N faan a pupuorbiir bamɩne ban dɔ̃ɔ sʋ̃ʋ ma ka n tʋ̃ɔ tʋ̃ a yɩ jie. 9Ka a lɛ ɩn dɔ̃ɔ be a yɩ sɛ̃, n bʋɔrɔ na bon, tɩ n ba ɩ tuor kʋ yɩ ɛ, bojũu a yɛɛr bala na dɔ̃ɔ yi a Masedonɩya wa ba kʋ man bon jaa ɩn bʋɔrɔ. N ba vɛ̃ ka n yele ɩ tuor kʋ a yɩ ɩ̃sʋɔ jaa ɛ, n kʋ̃ wa vɛ̃ ka a n yele dɔɔl yɩ jaa ɛ. 10A lɛ a Yesu yelmɩ̃ɛ na faa be a n sɛ̃ baar, nɩrɛ jaa ba be a be a Akaya paal pɔ, na ŋmaa ma sɔr nɩ a n nyãa chɛfʋ nyã pɔ ɛ. 11Baa 'yɔ̃ɔ lɛ n tʋ̃nɔ̃ a lɛ? Bojũu n ba nʋ̃ yɩ bɩɩ? Nãaŋmɩn bɔ̃ɔn naa ɩn nʋ̃ yɩ. 12Ɩn chɛnɛ na maala a lɛ ɩn ben maala naa tʋ̃ɔ ŋmaa a yobʋɔrbɔ sɔr, bala na bʋɔrɔ sɔr ɩka ba de a ba mɩ̃ɛ mana nɩ sɩ. 13Bojũu a nɩbɛ ba nyãna ɩn jir ŋmarba nɩtʋ̃nsɩ na ba ɩ tʋ̃tʋ̃nbɔ na bɛlɛ nɩbɛ, na ba maal a ba mɩ̃ɛ nɩtãa a Kɩrɩsɩto nɩtʋ̃nsɩ. 14A ba ɩ nɛ'maa yele ɛ, bojũu a Satan mɩ̃ɛ mɩ na tʋ̃ɔn maal a wʋ mɩ̃ɛ fɩka, a chãa malaka. 15A mɩ kʋ̃ ɩ nɛ'maa yele ɛ, ala ɩ a wʋ tʋ̃tʋ̃nɔ̃ ɩ̃sʋɔ mɩ pãa maal a wʋ mɩ̃ɛ a tʋ̃tʋ̃ toraa kaar ɛ. A ba baarfʋ daar, ban nyɛn a ba sãyar lɛ ban tʋ̃. 16Ɩn lɛ maal 'yɛr go. Yɩ ta vɛ̃ ka a ɩ̃sʋɔ jaa bʋɔl ma jɔl ɛ. Tɩchɛ ala ɩ yɩ gba wa bʋɔl man jɔl, yɩ chɛnɛ sɔɔ de ma fɩka lɛ yɩn na de a jɔl ka a n mɩ tʋ̃ɔ bɔ yuor bɩ̃lãa. 17N bar tɩɛr nɩ a n yobɔyele nyã pɔ, n ba 'yɛrɛ fɩka nɩtãa lɛ a sɩ Soro na ma 'yɛr ɛ, tɩchɛ nɩtãa lɛ jɔl na ma 'yɛrɛ. 18Yɔɔ jie jaa lɛ bʋɔrɔ yuor a wɛr nyã pɔ, n mɩn bɔn a yuor. 19Yɩ ma sɔɔn de jɔl vɩla jaa, yɩn ɩ yɛ̃ dẽme jũu. 20Yelmɩ̃ɛ, yɩ gba ma den nɩrɛ na maal yɩ gbãgbaa bɩɩ na yɩ ɩ tɔ̃nɔ̃ ka wʋ dire, bɩɩ dara ba mɩ̃ɛ yire nɩ a yɩ niem bɩɩ ma 'mara yɩ a tʋkpala pɔrɔ jaa. 21Vɩ̃ kʋrɔ ma naa ka n 'yɛr ɩka sɩn bal naa nɩ a yele nyã. A ala a nɩbɛ bamɩne na ma de bʋɔrɔ nɩ yuor, maa 'lɔ ma 'yɛr naa jɔl kaar, n mɩ na pãa 'lan bɔ yuor. 22Baa ɩ Heburu nɩbɛ ɛ? Lɛ lɛ n mɩ ɩ a ɩ̃sʋɔ. Baa ɩ Isɩral nɩbɛ ɛ? N mɩ ɩn a Isɩral nɩrɛ. A ba ɩ Abraham bal nɩbɛ lɛ ba ɩ ɛ? Lɛ lɛ n mɩ ɩ a ɩ̃sʋɔ. 23Baa ɩ a Kɩrɩsɩto tʋ̃tʋ̃nbɔ ɛ? N sʋrɔ naa anyãna fɩka nɩrɛ na ba tara tɩɛr ɛ. N ɩn a tʋ̃tʋ̃nɔ̃ gar ba. Naa tʋ̃ tʋ̃kpɩ̃ɛn gar ba jaa. Ka ba ma pɔɔrɔ ma die pɔ jaa tɔ̃tɔ̃. Ba ma ŋme man kpɛ̃ɛ gar ba. N ma nyuro na kũu bɩbir jaa. 24Gbɛɛ anũu jaa lɛ a Juu nɩbɛ fɔb ma nɩ a ba kpaara nɛɛr lɩjaayi for bir (39). 25Gbɛɛ ata jaa lɛ ba pɔb ma nɩ dakʋrsɩ, na ba lɔb ma nɩ kɔsɩbɛ gbɛbʋ̃'yen. Gbɛɛ ata mɩ lɛ a gbor kpɛ̃ɛ ŋmɛr wɛl sɩ 'yɔ̃ɔ be a man kpɛ̃ɛ pɔ. Tɩ̃sɔɔ gbul nɩ a mɔ̃tɔ̃gbul jaa lɛ n ma be a man kpɛ̃ɛ pɔ. 26Ɩn ba gala a yɔfʋ ɛ, n bɔ̃ɔn lɛ a põn kʋ̃ɔ dɔɔyɛ na be, naa tuor nãnyisɩ, ka a maa mɩ̃ɛ paal nɩbɛ ge ma, ka a bala na ba ɩ a Juu nɩbɛ mɩ ge ma. N din dɔɔyɛ a tẽe pɔ. Naa di dɔɔyɛ a mʋ̃ɔ pɔ. Naa di dɔɔyɛ a man pɔ. Naa di dɔɔyɛ a yɛɛr bala na ŋmara a jirsɩ sɛ̃. 27Tʋ̃kpɩ̃ɛn nɩ wõm pɔ, naa ma gal gʋ̃ɔ. N bɔ̃ɔn kɔ̃ nɩ kɔ̃nyũur naa ma gãna kɔ̃ tɔ̃tɔ̃. Ka ɔɔr ma kpɛ ma ka n ɩ sal'mʋɔr. 28A anyã a jaa puor, bɩbir jaa lɛ a pupuorbiir gbulsɩ ba jaa yele ma ɩ ma tɩɛr. 29An lɛ bal, ka n mɩ ba bal ɛ? A bala na faa maal yelbier, a ba lɩɛb bũu dire ma bɩɩ? 30Ala ɩ n mɩn bɔn yuor, ɩn bɔn yuor nɩ a yelsɩ ala na maal ma ka n bal. 31Nãaŋmɩn nyã na ɩ a sɩ Soro Yesu Sãa, 'lɔ lɛ a pɛɛfʋ wʋ ta bɩbir jaa, bɔ̃ɔn naa ɩka n ba ŋmara jirsɩ ɛ. 32A be a Damaskus tẽe pɔ, a nãa 'lɔ na turo a nãkpɛ̃ɛ Aretas, wʋ vɛ̃ naa ka ba gu a Damaskus tẽe wʋ jaa ɩka ba nyɔɔ ma. 33Ka ba 'mɔɔ ma 'yɔ̃ɔ pɩɛ pɔ tur bar tokoro pɔ ka n fʋɔl yi a wʋ nuur pɔ.

robotstxt: allowed

filter: keep


text: 1Ŋ naabalɩya, teŋ hʋ ma aa saba tɩya ŋ tɩyaŋ, ma pɩyɛsɩ ŋ bɔnyɛ kɩna hʋ Wiyesi Welii aa kpaa tɩya ma wɩya rɛ. Lagɩlagɩ no, ŋ aa kyɛ dɩ ma gyɩŋ wɩtɩɩ hʋ aa we wɩya no lugo tɩyaŋ nɛ. 2Ma tɩɩ gyɩma anɩɩ saŋa hʋ tɩyaŋ ma fa aa bɩ yaa Krisitabiisi, ma fa nyʋgɩsa rɛ, a fa kɩ marɩ vʋga aa bɩ kaŋ mɩɩbol. 3Ŋ aa kyɛ dɩ ma gyɩma anɩɩ dɩ Wɩɩsɩ Wiyesi Welii hʋ rɛ we nal tɩyaŋ, ʋ tɩɩna bɩ sɩ wuwo basɩ wɩbɔŋ a tɩya Yesu. Nal buloŋ mɛ bɩ sɩ wuwo baa dɩ Yesu rɛ yaa á Tɩɩna, see dɩ Wɩɩsɩ Wiyesi Welii hʋ we ʋ tɩɩna tɩyaŋ. 4Wiyesi Welii hʋ aa kpa bɔnyɛ kɩna iriŋ iriŋ nɛ a tɩya ma amɛ ba buloŋ aa lɩɩ haŋ Wiyesi Welidɩgɩ hʋ dʋŋ lee rɛ. 5Tʋma iriŋ iriŋ yʋga rɛ á tʋma kɩ tɩya Wɩɩsɩ, amɛ Wɩɩdɩgɩ rɛ á tʋŋ ba buloŋ kɩ tɩya. 6Nal buloŋ kaŋ ʋ tʋma rɛ ʋ aa sɩ wuwo tʋma a tɩya Wɩɩsɩ, amɛ Wɩɩsɩ rɛ aa tɩya nal buloŋ dee ʋ kaŋ kɩ tʋŋ tʋma hʋ. 7Nal buloŋ kaŋ ʋ wɩɩ rɛ Wɩɩsɩ Wiyesi Welii hʋ aa kpaa tɩya ʋ, dɩ ʋ kaŋ kɩ pɛ ʋ dɔŋtɩŋsɩ Krisitabiisi tɩyaŋ. 8Wɩɩsɩ Wiyesi Welii hʋ aa wuwo leŋ nal kɩdɩgɩ kɩ basɩ wɩya bee wɩgyʋŋ nɛ ka kɩdɩgɩ mɛ kɩ basɩ bee gyɩmaa. 9Wɩɩsɩ Wiyesi Welii no tɩɩ rɛ aa wuwo leŋ nal kɩdɩgɩ laa Wɩɩsɩ di weliŋ, a leŋ nal kɩdɩgɩ mɛ kaŋ dee a kɩ tɩɩbɩ wɩɩla tɩmma, 10a leŋ nal kɩdɩgɩ mɛ wuwo kɩ yaa wɩmagɩla, a leŋ nal kɩdɩgɩ mɛ wuwo kɩ basɩ Wɩɩsɩ wɩya, a leŋ nal kɩdɩgɩ mɛ bɩl kaŋ wɩgyʋŋ, a gyɩŋ wɩya hʋ aa lɩɩ Wɩɩsɩ Wiyesi Welii hʋ lee abee wɩya hʋ aa bɩ lɩɩ ʋ lee. Wɩɩsɩ Wiyesi Welii hʋ aa leŋ nal kɩdɩgɩ mɛ wuwo kɩ basɩ wɩya taakperiye tɩyaŋ nɛ, a leŋ nal kɩdɩgɩ wuwo kɩ daga wɩya hʋ ba aa basɩ taakperiye hʋ tɩyaŋ memii. 11Tʋŋ iriŋ iriŋ noma buloŋ lɩɩ Wiyesi Welidɩgɩ hʋ dʋŋ lee rɛ. Ʋ tɩɩ kyɛrɩ tɩyaŋ nɛ ʋ tɩŋa a kpa wɩ-iriŋ iriŋ no ma a tɩya nal buloŋ. 12Nihuwobiŋ teŋbii yaa kɩdɩgɩ rɛ, aŋ ta kaŋ logiŋgyamaa. Anɩɩ á teŋbii logimo aa yʋga, ka ba buloŋ ko pɛ dɔmɔŋ a yaa teŋdɩgɩ gɛɛ, ɛɛ tɩɩ rɛ Krisita mɛ kɩɩ. 13Nyɛ tɩɩ rɛ á Krisitabiisi mɛ kɩɩ. Á yaa nɩgyamaa rɛ, amɛ á yaa kɩdɩgɩ rɛ. Wiyesi Welidɩgɩ hʋ dee tɩyaŋ nɛ ba fo á buloŋ wɩɩkyʋwalnɩɩ, á nala hʋ aa yaa Gyuuma abee nala hʋ aa bɩ yaa Gyuuma, nala hʋ aa yaa yosi abee nala hʋ aa tɩŋ ba tɩɩ buloŋ. Wɩɩsɩ kpaa ʋ Wiyesi Welidɩgɩ hʋ a we á buloŋ tɩyaŋ nɛ. 14Nihuwobiŋ teŋbii buloŋ bɩ yaa logiŋdɩgɩ dʋŋ. Ʋ kaŋ logiŋgyamaa rɛ. 15Dɩ nihuwobiŋ naaŋ nɛ sii baa, "Ŋ bɩ yaa noŋ, ɛɛ wɩya ŋ bɩ pɛɛ nihuwobiŋ teŋ tɩyaŋ", nyɛ basɩɩ sɩ wuwo leŋ dɩ ʋ bɩ yaa nihuwobiŋ teŋ logiŋ kɩdɩgɩ? 16Dɩ dɩgɩŋ nɛ sii baa "Ŋ bɩ yaa sii, ɛɛ wɩya ŋ bɩ pɛɛ nihuwobiŋ teŋ tɩyaŋ, ʋ nyɛ basɩɩ sɩ wuwo leŋ dɩ ʋ bɩ yaa nihuwobiŋ logiŋ kɩdɩgɩ? 17Dɩ nihuwobiŋ teŋbii buloŋ fa yaa sii dʋŋ, ɛɛ rɛ nihuwobiŋ fa sɩ yaa a kɩ nɩɩ wɩya? Dɩ nihuwobiŋ teŋbii buloŋ mɛ rɛ fa yaa dɩgɩŋ, ɛɛ rɛ ʋ fa sɩ yaa a kɩ nɩɩ sʋwala? 18Amɛ wɩɩ hʋ aa we doŋ nɛ nyɛ, Wɩɩsɩ marɩ nihuwobiŋ logimo buloŋ nɛ a leŋ ba kɩdɩgɩ buloŋ we lee hʋ ʋ aa kyɛ gɛɛ. 19Dɩ nihuwobiŋ teŋbii buloŋ fa yaa logiŋdɩgɩ dʋŋ, ʋ fa sɩ kpere? 20Amɛ wɩɩ hʋ aa we doŋ nɛ nyɛ: nihuwobiŋ teŋbii yaa kɩdɩgɩ dʋŋ nɛ aŋ kaŋ logiŋgyamaa. 21Ɛɛwɩya, sɩɩ bɩ sɩ wuwo basɩ tɩya noŋ anɩɩ noŋ bɩ kaŋ tɔnɔ tɩya ʋ. Ɛɛ tɩɩ rɛ nyuu mɛ bɩ sɩ wuwo basɩ tɩya naasɩ anɩɩ naasɩ bɩ kaŋ tɔnɔ tɩya ʋ. 22Nihuwobiŋ teŋ leye badɔmɔŋ kɩɩ gɛɛ rɛ anɩɩ ba bɩ yaa sɩfɩyaŋ kɩna, amɛ dɩ ba aa rɛ tuwo ʋ teŋ tɩyaŋ, ʋ bɩ sɩ wuwo yaa wɩɩ buloŋ. 23Á teŋ leye hʋ á aa bɩɩnɩ anɩɩ ba bɩ yaa sɩfɩyaŋ leye, leye no nyuu tɩyaŋ nɛ á yaŋ kɩ deŋ abee á sɩfɩyaŋ buloŋ. Á leye hʋ mɛ nala aa bɩ maga dɩ ba kɩ na, á aa kaŋ kɩŋ tɔ ba rɛ a kɩ deŋ ba nyuu weliŋ abee á sɩfɩyaŋ buloŋ, amɛ á leye hʋ nala aa naa, ʋ bɩ yaa kparaama dɩ a kɩ deŋ ba nyuu abee sɩfɩyaŋ no iriŋ. 24Wɩɩsɩ tɩɩ rɛ kpaa nihuwobiŋ teŋbii leye buloŋ pɛ dɔmɔŋ, a kpa yohuŋ tɩya leye hʋ á aa bɩɩnɩ ba bɩ yaa sɩfɩyaŋ leye. 25Wɩɩsɩ yaa gɛɛ rɛ dɩ nihuwobiŋ teŋ lɩgyamaa hʋ buloŋ ta gʋl kɩ kaa dɔmɔŋ, ka dɩ ba kyɩl dɔmɔŋ wɩya a maga dɔmɔŋ. 26Dɩ nihuwobiŋ logiŋdɩgɩ rɛ ko kɩ na tʋwara, ʋ teŋ lɩkaalɩya hʋ buloŋ mɛ aa we haŋ tʋwara hʋ tɩyaŋ nɛ, dɩ ba aa rɛ bɩl bigisi nihuwobiŋ teŋ logiŋdɩgɩ, ʋ teŋ leye buloŋ tenni mɛ aa fɩyɛlɩ rɛ. 27Ma buloŋ pɛɛ dɔmɔŋ a yaa Yesu teŋbii rɛ. Ma kɩdɩgɩ buloŋ yaa ʋ teŋbii logiŋ kɩdɩgɩ rɛ. 28Ɛɛwɩya, á Krisitabiisi tɩyaŋ, Wɩɩsɩ kpaa nala buloŋ we bolo bolo tɩyaŋ nɛ: Nala hʋ aa laa sɩya rɛ yaa Yesu kpambɩsɩ hʋ. Nala aa tɩŋ ba tɩyaŋ nɛ yaa Wɩɩsɩ tɩŋdaala. Nala hʋ mɛ aa tɩŋa rɛ yaa nala hʋ aa daga nala Wɩɩsɩ wɩya, abee nala hʋ mɛ aa yaa wɩmagɩla abee nala hʋ mɛ Wɩɩsɩ Wiyesi Welii hʋ aa kpaa dee tɩya ba kɩ tɩɩbɩ wɩɩla tɩmma, abee nala hʋ aa pɛ nala tɩyaŋ, abee sɩlaala hʋ aa laa nala sɩya kɩ deŋ ba nyuu, abee nala aa basɩ wɩya taakperiye tɩyaŋ. 29Ɛɛ kɛ, Krisitabiisi buloŋ nɛ yaŋ yaa Yesu kpambɩsɩ? Koo ba buloŋ nɛ yaa Wɩɩsɩ tɩŋdaala, koo nala hʋ aa daga nala Wɩɩsɩ wɩya. Ba buloŋ nɛ kaŋ dee a kɩ yaa wɩmagɩla? 30Koo ba buloŋ nɛ kaŋ dee a kɩ tɩɩbɩ wɩɩla tɩmma. Ba buloŋ nɛ wuwo kɩ basɩ wɩya taakperiye tɩyaŋ? Koo ba buloŋ nɛ wuwo kɩ gyɩŋ taakperiye hʋ memii? 31Ɛɛwɩya, ma yaa sɩfɩyaŋ kɩ kyɛ bɔnyɛ kɩna hʋ Wɩɩsɩ Wiyesi Welii hʋ aa kpaa kɩ tɩya nala. Amɛ ŋ yaŋ sɩ daga ma ŋmanɩɩ hʋ aa baŋ ŋmaŋsɩ buloŋ dɩ ma kɩ tɩŋa.


text: 1A bu-sonnu-ba, a pʋpʋnɩ tɔnɔ kʋntʋ a pa abam, sɩ 'a yɩ kɩ lwarɩm mʋ. Dɩbam wʋlʋ nan na kɩ lwarɩm, d'ɩ jɩgɩ wʋlʋ na w'ʋ fɔgɩ dɩbam dɩ d'ɩ Ko Wɛ daanɩ tɩn. Wʋntʋ mʋ yɩ Zezi Krisi wʋlʋ na ba jɩgɩ lwarɩm dɩ fɩnfɩɩn dɩ tɩn. 2Wʋntʋ mʋ mɛ o tɩtɩ o kaanɩ Baŋa-Wɛ, yɩ DƖ yagɩ dɩbam lwarɩm DƖ ma cɛ dɩbam. Kʋ nan daɩ dɩbam yɩranɩ lwarɩm m'a, kʋ yɩ lʋgʋ baŋa nɔɔna maama lwarɩm ŋwaanɩ mʋ. 3Dɩbam na sɛ Wɛ niə yam mʋ, kʋ'ʋ brɩ nɩ d'ɩ sɩɩnɩ d'ɩ ye-DƖ. 4Nɔɔnʋ nan na tɛ o wɩ, wʋm ye Wɛ, yɩ o na ba sɛ Wɛ niə yam, kʋntʋ tu yɩ vwa-nyɩm mʋ, yɩ cɩga təri o tee nɩ. 5Kʋ daarɩ, nɔɔnʋ wʋlʋ nan na sɛ Wɛ taanɩ dɩm tɩn, kʋntʋ tu yɩ wʋlʋ na jɩgɩ Wɛ sono kʋm cɩga cɩga tɩn mʋ. Kʋntʋ mʋ w'ʋ brɩ nɩ d'ɩ sɩɩnɩ d'ɩ ŋwɩ dɩ Wɛ. 6Nɔɔnʋ wʋlʋ nan na tɛ o wɩ, o ŋwɩ dɩ Wɛ, kʋntʋ tu maŋɩ sɩ o taa ŋwɩ nɩ Zezi Krisi dɛɛn na ŋwɩ te tɩn mʋ. 7A badon-sonnu-ba, ni dɩlʋ a na pʋpʋnɩ a pa abam tɩn daɩ ni-dʋʋrɩ. Dɩ yɩ ni-doori mʋ, dɩ maŋɩ dɩ wʋra dɩ abam mʋ pulim nɩ. Ni dɩm kʋntʋ yɩ taanɩ dɩlʋ abam na maŋɩ 'a ni tɩn mʋ. 8Kʋ daarɩ, dɩ nan daa ta yɩ ni-dʋʋrɩ mʋ amʋ na pʋpʋnɩ a pa abam, bɛŋwaanɩ Zezi mʋ brɩ ni dɩm kʋntʋ cɩga kam, yɩ abam dɩ brɩ cɩga kam kʋntʋ. Kʋ maa pa lim maa kɛa, yɩ pooni dɩlʋ na yɩ cɩga tɩn laan zəŋi. 9Nɔɔnʋ wʋlʋ maama na tɛ o wɩ, o ŋwɩ pooni wʋnɩ, yɩ o na culi o donnə, kʋntʋ tu ta wʋ lim wʋnɩ mʋ dɩ zɩm maama. 10Kʋ daarɩ, nɔɔnʋ wʋlʋ nan na soe o donnə tɩn, kʋntʋ tu mʋ ŋwɩ pooni wʋnɩ. Kʋlʋkʋlʋ təri o ŋwɩa wʋnɩ, kʋ na w'ʋ pa nɔɔnʋ tʋ lwarɩm wʋnɩ. 11Nɔɔnʋ wʋlʋ nan na culi o donnə tɩn wʋ lim wʋnɩ mʋ o veə, o yəri o na ve mɛ tɩn, bɛŋwaanɩ lim dɩm mʋ pɛ o yiə daa ba naɩ. 12A bu-sonnu-ba, a pʋpʋnɩ tɔnɔ kʋntʋ a pa abam, bɛŋwaanɩ Wɛ yagɩ 'a lwarɩm DƖ ma cɛ abam Zezi yɩrɩ ŋwaanɩ mʋ. 13A pʋpʋnɩ a pa abam balʋ na yɩ kwə tɩn, bɛŋwaanɩ 'a maŋɩ 'a ye wʋlʋ na maŋɩ o wʋra pulim nɩ tɩn. A pʋpʋnɩ a pa abam nɔn-dʋnnʋ tɩm, bɛŋwaanɩ 'a wanɩ wo-lwaanʋ tu sʋtaanɩ. 14A biə-ba, a pʋpʋnɩ a pa abam, bɛŋwaanɩ abam maŋɩ 'a ye d'ɩ Ko Wɛ. A pʋpʋnɩ a pa abam balʋ na yɩ kwə tɩn, bɛŋwaanɩ abam maŋɩ 'a ye wʋlʋ na maŋɩ o wʋra pulim nɩ tɩn. Nɔn-dʋnnʋ tɩm, a pʋpʋnɩ a pa abam, bɛŋwaanɩ abam dana. Wɛ taanɩ dɩm maa wʋ 'a wʋnɩ, yɩ 'a wanɩ wo-lwaanʋ tu sʋtaanɩ. 15Yɩ zaŋɩ-na 'a ta'a soe lʋgʋ baŋa dɩ kʋ wo-yɔɔrʋ tɩm. Nɔɔnʋ wʋlʋ na soe lʋgʋ baŋa wo-yɔɔrʋ tɩm tɩn, kʋntʋ tu daa ba jɩgɩ d'ɩ Ko Wɛ sono o bɩcarɩ nɩ. 16Bɛŋwaanɩ lʋgʋ baŋa wəənu tɩm maama, kʋ na yɩ nabiinə fra na yəni ya zʋʋrɩ wo-yɔɔrʋ tɩlʋ tɩn, naa nabiinə yiə na sui wəənu tɩlʋ tɩn, naa nabiinə na magɩ ba nyɔɔna dɩ ba jɩjɩgɩrʋ te tɩn, tɩntʋ maama daɩ d'ɩ Ko Wɛ nyɩm, tɩ yɩ lʋgʋ baŋa nyɩm mʋ. 17Lʋgʋ baŋa dɩ kʋ wo-yɔɔrʋ tɩm nabiinə fra na zʋʋrɩ tɩn lagɩ tɩ kɛ mʋ. Kʋ daarɩ wʋlʋ nan na kɩ kʋlʋ Wɛ wʋbʋŋa na lagɩ tɩn mʋ w'ʋ ta ŋwɩ sɩ kʋ taa ve maŋa kalʋ na ba ti tɩn. 18A biə-ba, lʋgʋ baŋa kweelim da yam twɛ ya ti. Abam nan maŋɩ 'a ni nɩ Zezi Krisi Dʋm wʋm maa bɩɩna. Lele kʋntʋ, Zezi Krisi dʋna zanzan mʋ laan nan tu ba wʋra. Kʋ ma pa d'ɩ ye nɩ da yam kʋntʋ twɛ ya ti. 19Nɔɔna bam kʋntʋ pwɛ ba tɩtɩ mʋ dɩbam kɔgɔ kʋm wʋnɩ, ba nan maŋɩ ba daɩ dɩbam kɔgɔ kʋm nɔɔna cɩga cɩga. Ba ya na yɩ dɩbam kɔgɔ kʋm nɔɔna, ba ya b'a yagɩ dɩbam te. Ba nan pwɛ ba tɩtɩ kʋntʋ, sɩ kʋ brɩ lanyɩranɩ nɩ bantʋ wʋlʋwʋlʋ ya maŋɩ o daɩ dɩbam kɔgɔ kʋm wʋ nɔɔnʋ mʋ. 20Kʋ nan na yɩ abam, 'a maŋɩ 'a joŋi Wɛ Joro kʋm Krisi na pɛ abam tɩn, yɩ kʋ pa 'a maama lwarɩ Wɛ cɩga kam. 21Kʋntʋ, a nan na pʋpʋnɩ a pa abam tɩn, kʋ daɩ nɩ a wɩ, 'a yəri cɩga mʋ. Woŋo kʋlʋ ŋwaanɩ a na pʋpʋnɩ tɩn mʋ yɩ sɩ 'a maŋɩ 'a ye kʋlʋ na yɩ cɩga, yɩ 'a ye nɩ kʋlʋ maama na yɩ vwan tɩn b'a wanɩ kʋ nuŋi cɩga wʋnɩ. 22Wɔɔn nan yɩ vwa-nyɩm tɩn? Kʋ yɩ wʋlʋ na tɛ nɩ Zezi daɩ Krisi wʋm Wɛ na tʋŋɩ tɩn mʋ. Kʋntʋ tu yɩ Zezi Krisi dʋm mʋ, yɩ o vɩn d'ɩ Ko Wɛ dɩ DƖ Bu wʋm dɩ. 23Wʋlʋ maama nan na vɩn Wɛ Bu wʋm tɩn, o vɩn o Ko Wɛ dɩ mʋ. Kʋ daarɩ, wʋlʋ maama na brɩ nɩ o sɛ Wɛ Bu wʋm tɩn, o Ko Wɛ dɩ wʋra dɩ kʋntʋ tu. 24Kʋntʋ, 'a ta'a jɩgɩ zaasɩm dɩlʋ 'a na maŋɩ 'a ni pulim nɩ tɩn 'a bɩcara nɩ. 'A na sɛ 'a jɩgɩ zaasɩm dɩm kʋntʋ, kʋ'ʋ pa abam dɩ Wɛ Bu wʋm dɩ o Ko Wɛ taa ŋwɩ daanɩ. 25Mʋ Wɛ Bu wʋm na goni ni sɩ o pa dɩbam kʋlʋ tɩn, kʋ yɩ Wɛ ŋwɩ-dʋŋa kalʋ na ba ti tɩn mʋ. 26Amʋ pʋpʋnɩ wəənu tɩm kʋntʋ a pa abam, sɩ 'a wanɩ 'a lwarɩ balʋ na lagɩ ba ganɩ abam tɩn woŋo mʋ. 27Kʋ nan na yɩ abam, Wɛ Joro kʋm Zezi na pɛ abam tɩn wʋ 'a bɩcara nɩ, yɩ 'a daa wʋ maŋɩ sɩ nɔɔn-nɔɔnʋ zaasɩ abam. Wɛ Joro kʋm brɩ abam woŋo maama kuri. Kʋ zaasɩm dɩm yɩ cɩga mʋ, dɩ daɩ vwan. Kʋntʋ tɩn, 'a ta'a ŋwɩ dɩ Zezi, nɩnɛɛnɩ kʋ na brɩ abam te tɩn. 28A bu-sonnu-ba, pa-na d'ɩ ta'a ŋwɩ dɩd-o, sɩ maŋa kam o na w'ʋ joori o ba tɩn, d'ɩ w'ʋ na baarɩ yɩ cavɩɩra b'a ja dɩbam o yigə nɩ. 29Abam na ye nɩ Zezi yɩ cɩga tu tɩn, lwarɩ-na nɩ wʋlʋ maama kikiə na tɔgɩ cɩga Wɛ cwəŋə nɩ tɩn yɩ Wɛ bu mʋ.


text: 1Kɛɛrɛ naa, m danyɩnɔ, k'a a heer nyɔɔ, k'awɔɔ a zɛ kʋ ra kan Zuuba kɩ bɩ tɔ ma. Meerbaarɔ kʋ mɔɔ ŋ ba kan awɔɔ kɩ rɔ wɔɔ mɔɔ m ya m nɩ sore ŋ la, bɩ naa bɩr mɔɔ kɔrɛ y, bala, a y'a darɛ awɔɔ han. 2K'a dundo a zi kan gʋɔɔ kʋ ŋ n'a bʋnyaa bam nɔ wɔɔ kɩ, jino m, ŋʋaar baŋŋʋgasʋrɛ bɩ hɔdɩndarɛzannɔ m, k'a dundo a zi kan ŋ kɩ. 3Wɔɔ nɩ baŋŋʋgasʋrɛ paan••• bɩ zi bam. Bala, zu wɔɔ nawʋm Woso ʋ Sɛnt-Ɛspri paŋŋa m. Krista Yeezuu n wɔɔ lɛbɔʋrɛ, wɔɔ bɩr yom zɩɩfʋrɔ yɩnnɩbayɩrɔ ma k'ʋ lɛ bɔ ʋ mɩŋŋɔɔ ʋ y. 4A n bɔkarɛ, mɔɔ m da ma m yo yɩnnɩbayɩrɔ wɔɔ duro ma sɔ. Kʋ gʋaa y'a gɩngarɛ a ʋ, a hɔ yɩm yɩnnɩbayɩrɔ wɔɔ zibəə nɔ ʋ, k'a maam mɔɔ ɩ lɛ da. 5Mɔɔ yɩrɛ dɔmɩm sinnyə hinni ʋ, m mɔɔ gasʋ ʋ baŋŋʋ ʋ. Israyɛl gʋaa paan••• m mɔɔ m, Bɛnzamɛn do gʋaa m mɔɔ m, mɔɔ yaabɔɔ wɔɔ haay zɩɩfʋrɔ nɩ ŋ mɩ. Kʋ Moyiisi lɛrɔ wɔɔ zuure nɩ, nyɩnta mɔɔ ʋ farizɛn m nɩ zure ŋ ʋ paan•••. 6Wɔɔ yɩnnɩbayɩrɔ wɔɔ kʋ mɔɔ ŋ ŋʋa gʋta bɩ, a a ka mɔɔ m fɩr ka kristagʋɔɔ sokʋma bɩ ma. Kʋ tɩrgabaa kʋ n n'a kam ma lɛrɔ nɔ ʋ bɩ nɩ, mɔɔ nyɩnta mɩŋŋa fasɩ, gɔsɩ n mim yɩ k'a hɩ mɔɔ ma y. 7A n bɔkarɛ, hɔɔ nɔɔn duro kʋ ŋ nyɔɔdʋ n ta mɔɔ ma biisi bɩ, mɔɔ ɩ dɩgarɛ ŋ ma dore hɔɔ kɛɛrɛ, Krista kʋ mɔɔ dɔ bɩ tɔ ma. 8Sɩra m, mɔɔ ɩ dɩgam hɔ haay woo••• ma dore hɔ, mɔɔ Zuuba Krista Yeezuu dɔrɛ mɩŋŋabaa k'a lɛ da hɔ haay ra bɩ tɔ ma. A tɔ ma m mɔɔ m hɔ haay to, m nɩ dɩgam hɔɔ wɔɔ duro ma bʋtʋrɔ, kʋ Krista n yɩ mɔɔ hɔ haay. 9K'an a so mɔɔ ʋ jilli sɔ. Mɔɔ bɩr a gɩngam dɔ, mɔɔ ʋ, m tɩrga Woso mɩm ʋ lɛrɔ wɔɔ zuure tɔ ma y. Sɩra kʋ mɔɔ ka Krista ʋ b'ɩ mɔɔ ba tɩrga Woso mɩm ʋ. Tɩrgabaa kʋ Woso n'a kam sɩrakarɛ tɔ ma bɩ m. 10Hɔ kʋ mɔɔ nɩ m kam ma bɩ, m ka mɔɔ nawʋm ma kʋ m Krista mɩŋŋa dɔ, kʋ m a mɩmbɔʋrɛ bɩ paŋŋa dɔ. Kʋ m m na ma a fɩryɩrɛ nɔ ʋ, kʋ m bɔ kʋ ʋ kan kɩ a zɛ bɩ nɔ ʋ. 11K'an bɩr yɩrɛ ɩ ʋ, mɔɔ bɩ m da ma sɔ, m bɩ m mɩm bɔ ʋ gəəno bire ʋ. 12Mɔɔ n a hɩ mɔɔ ʋ, mɔɔ hɔ kʋ mɔɔ nɩ m kam ma bɩ yɩ m wɔ ʋ wa. Gɛɛ, mɔɔ m ba mɩŋŋa fasɩ wa. Bɩ, m tɔ mɔɔ nawʋŋ ʋ, kʋ m brasire ganwʋrɛ bɩ ku m wɔ ʋ, bala, Krista-Yeezuu mɔɔ ku a wɔ ʋ. 13Ayy••• m danyɩnɔ, mɔɔ bɩr a gɩngarɛ m ʋ, mɔɔ brasire ganwʋrɛ bɩ ku m wɔ ʋ y. Bɩ hɔ deem mɔɔ n'a bam, hɔ k'a ba an cem bɩ bɔ mɔɔ nawʋrɛ m nɔ ʋ, m nɩ m tɔŋ ʋ kʋ m hɔ k'a nɩ lɛɛ bɩ ku. 14M tɔ mɔɔ nawʋŋ ʋ, kʋ m hɔ kʋ ŋ y'a cɩnta wɔɔ m lɛɛ bɩ ku. Brasire ganwʋrɛ kʋ Woso wɔɔ bir ma Krista Yeezuu nɔ ʋ, k'a b'a ka wɔɔ ʋ arzana ʋ bɩ m. 15Wɔɔ gʋɔɔ k'ʋ yaa ka sɩrakarɛ nɔ ʋ rɔ wɔɔ, ʋ bɩr hɔɔndarɛ deem naa m. Bɩ, k'awɔɔ y'a hɔɔn darɛ a hɔ, mim naa do nɔ ʋ, Woso y'awɔɔ hɔɔn gum ma. 16Bɩ, hɔ k'an ta ʋ bɩ, ʋ gɔɔta ʋ bɩr tam lɛɛ kan kʋ kɩ, hɔ kʋ wɔɔ dɔ bɩ nɔ ʋ. 17M danyɩnɔ, awɔɔ haay k'a mɔɔ hɔbaa sa, k'a dɩga gʋɔɔ kʋ ŋ n'a mɩsɩrbaa bam am wɔɔ m nɔ wɔɔ ma, wɔɔ hɔbaa ŋ y'a sa. 18Gʋɔɔ gʋta, ŋn'a mɩsɩrbaa bam ɩ ʋ, Krista gɔdarkʋra bɩ jɩnnɔ m. Mɔɔ hɩ awɔɔ m hɔɔ gallɛm hɔka, m m ya m nɩ som la kɛɛrɛ kan nyikəre kɩ. 19Gʋɔɔ wɔɔ duro nyambʋrlɛ bɩ, nyaanlɛ m, ŋ nɔ nɩ ŋ woso, hɔ k'a nyannɩ n ta ʋ bɩ n ŋ lɛbɔʋrɛ, durnya naa do hɔ ŋn'a hɔɔn dam ma bala. 20Bɩ kʋ wɔɔ nɩ, wɔɔ kʋ bɩ m arzana m. Wɔɔ bʋmbɔrɛzaa, Zuuba Yeezuu Krista kʋ wɔɔ nɩ dɔm ma bɩ, a to a nawʋm arzana ʋ b'ʋ an bʋr. 21K'a bɩ bʋr, a wɔɔ mɛrɔ kʋ ŋ nɩ paŋŋawar nɔ ʋ rɔ nɔɔm lʋrlɛ, an ŋ ba, an a mɩŋŋa lɛbɔʋrɛ mɛ bɩ m. Naa ba a nawʋm paŋŋa k'an ta m k'a a so hɔ haay ʋ bɩ m.


text: 1Mɩyaŋ Pɔɔl lɛ sabɩ teŋ no a kɩ tɩya ɩ Titusi. Ŋ yaa Wɩɩsɩ tʋŋtʋnnɩ rɛ, a yaa Yesu Krisita kpambɩya mɛ. Wɩɩsɩ rɛ lɩɩ ŋ, a tɩma ŋ dɩ ŋ ko pɛ nala hʋ ʋ aa lɩya tɩyaŋ, dɩ ba marɩ sɩŋ ba laadii tɩyaŋ, a leŋ dɩ ba gyɩŋ wɩtɩɩ hʋ buloŋ aa we á wɩɩkyʋwal ŋmanɩɩ hʋ tɩyaŋ. Nyɛ rɛ sɩ leŋ dɩ ba kɩ yaa wɩya hʋ aa kpaa ŋmanɩɩ Wɩɩsɩ sɩya tɩyaŋ. 2Dɩ gɛɛ wuwo leŋ dɩ ba kaŋ bayɩyɛla anɩɩ ba sɩ kaŋ mɩɩbol hʋ aa bɩ kaŋ tenii. Dʋnɩya ha fa bɩ piili ka Wɩɩsɩ gyɩ we nyʋwa anɩɩ ʋ sɩ kpa mɩɩbol hʋ aa bɩ kaŋ tenii a tɩya nala. Wɩɩsɩ mɛ yaŋ bee nyɩya wɩya. Wɩɩsɩ wɩtɩɩ hʋ ba aa gyɩma abee ba laadii no buloŋ dɔbɔ ba bayɩyɛla hʋ ba aa kana anɩɩ Wɩɩsɩ sɩ tɩya ba mɩɩbol hʋ aa bɩ kaŋ tenni tɩyaŋ nɛ. 3Saŋa hʋ tɩyaŋ Wɩɩsɩ aa kyo rɛ, ʋ kpa mɩɩbol no wɩya daga ma ʋ wɩweliye hʋ tɩyaŋ. Wɩɩsɩ á laataal lɛ kpaa wɩɩ no we ŋ nosi tɩyaŋ, dɩ ŋ laa basɩ tɩya nala. 4Ŋ sabɩ teŋ no a kɩ tɩya ɩ Titusi rɛ. Akuu á buloŋ aa laa Yesu wɩya di wɩya, ɩ yaa ŋ biye tɩɩ rɛ. Á Kuwo Wɩɩsɩ abee á Laataal Yesu Krisita sɩ kyiyeli ɩ a leŋ dɩ ɩ hɔŋ abee laaŋfɩya. 5Wɩɩ hʋ aa tɩŋ ŋ leme ɩ Kiriti paalʋʋ tɩyaŋ nɛ yaa dɩ ɩ wuwo kaŋ wɩya hʋ fa aa maga dɩ a yaa ka á bɩ wuwo yaa, a pɛ pɛ dɔmɔŋ. Ka dɩ tɔɔ buloŋ tɩyaŋ mɛ dɩ ɩ lɩɩ Krisitabiisi sɩlaala doŋ anɩɩ ŋ aa daga ɩ gɛɛ. 6Sɩlaal buloŋ maga dɩ ʋ kaŋ gyogiweliye rɛ, a ta kaŋ wɩkyogii buloŋ nala lee. Ʋ maga dɩ tɩɩna kaŋ hadɩgɩ rɛ, ka ʋ biisi mɛ buloŋ laa Yesu Krisita wɩya di. Ʋ maga dɩ ʋ tɩɩna kaŋ gyogiweliye rɛ, a ta leŋ dɩ nal buloŋ basɩ wɩbɔŋ a mʋ kɩ tile ʋ tɩyaŋ, a ta kɩ yaa wɩlaama koo a bee tɩŋ nɩhɩyasɩ nyʋʋsɩ. 7Wɩɩsɩ tʋŋtʋnnɩ-hɩyawʋ buloŋ yaa nal hʋ Wɩɩsɩ aa kpaa ʋ tʋma we ʋ nʋsɩ tɩyaŋ nɛ. Ɛɛwɩya ʋ bɩ maga dɩ ʋ tɩɩna kaŋ wɩkyogii buloŋ nala sɩya tɩyaŋ. Ʋ bɩ maga dɩ ʋ kɩ daga ʋ tɩɩ, koo ʋ yaa baaŋtoso tɩɩna, koo ʋ yaa sɩnyʋwal, koo ʋ yaa nal aa kɩɩ girigiri koo nal hʋ aa kyo molbiye wɩya kɩŋkaŋ. 8Amɛ ʋ maga dɩ ʋ tɩɩna kɩ deŋ nɩhʋwala nyuu weliŋ nɛ, a kyo wɩweliye yayɩ dʋŋ. Ʋ maga dɩ ʋ gyɩŋ ʋ tɩɩ kanɩɩ rɛ, a yaa nɩtɩɩ mɛ. Ʋ maga dɩ ʋ yaa tɩpʋlʋŋ tɩɩna rɛ, a ta kaŋ bisiŋ buloŋ Wɩɩsɩ sɩya tɩyaŋ, a gyɩma ʋ tɩɩ kanɩɩ weliŋ nala tɩyaŋ. 9Ʋ maga dɩ ʋ tɩɩna kaŋ Wɩɩsɩ wɩweliye hʋ aa kaŋ wɩtɩɩ weliŋ nɛ anɩɩ á aa daga ʋ gɛɛ, a wuwo daga ʋ dɔŋtɩŋsɩ wɩtɩɩ hʋ ba kɩ tɩŋa. Ʋ bɩl maga dɩ ʋ wuwo daga nala hʋ aa basɩ wɩya kɩ kyogi wɩtɩɩ hʋ á aa tɩŋ, dɩ ba gyɩma anɩɩ ba wɩdagɩya hʋ bɩ yaa wɩtɩɩ. 10Ʋ maga dɩ ɩ kɩ yaa wɩya no buloŋ nɛ, beewɩya nala yʋga a we ma tɩyaŋ doŋ a kaŋ kalɩŋbaanɩ, a bee kyɛ dɩ ba kɩ tɩŋ nal buloŋ nyʋwa, aŋ gɔllɩ mʋrɩ nala kɩ baŋ abee wɩtɔɔnɩ basɩɩ. Amarɩkpatɩya nala hʋ fa aa tɩŋ Gyuuma wɩɩkyʋwal ŋmanɩɩ hʋ aŋ mɩɩgɩ ko laa Yesu wɩya di. 11Ʋ maga dɩ ba leŋ wɩya hʋ buloŋ ba aa basɩ rɛ, beewɩya ba aa daga wɩya hʋ aa bɩ maga dɩ ba kɩ daga rɛ, a leŋ gyaŋwuwo pilime nala kpa wɩya hʋ ba aa laa di a kɩ ta. Ba buloŋ mɛ yaŋ, molbiye wɩya rɛ tɩŋ ba kɩ yaa gɛɛ. 12Kiriti tɩmma vʋgɩl kɩdɩgɩ tɩɩ gba gyɩ basɩ doŋ nala wɩya rɛ a baa, Kiriti tɩmma buloŋ yaa wɩnyɩyɛla rɛ, a yaa nɩbɔmɔ, a yaa naboliŋ tɩmma, a yaa teŋwɩɩ tɩmma mɛ. 13Wɩɩ hʋ ʋ aa basa yaa wɩtɩɩ rɛ. Ɛɛwɩya, nɔsɩ ba abee sɩfɩyasɩ dɩ ba sɩŋ wɩtɩɩ hʋ ba aa laa di tɩyaŋ weliŋ. 14Bil basɩ tɩya ba dɩ ba ta kpaa ba nyuni we Gyuuma naabaala wɩkanɩya tɩyaŋ, a ta kɩ tɩŋ nala hʋ aa vɩya Wɩɩsɩ wɩtɩɩ hʋ nyʋwa mɛ. 15Nala hʋ aa kaŋ tɩpʋlʋŋ, kɩŋ buloŋ mɛ weliye rɛ ba lee. Amɛ bisiŋ tɩmma hʋ aa bɩ laa Wɩɩsɩ wɩya di kɛ lee, kɩŋ buloŋ yaa kɩbɔŋ nɛ. Wɩtɩɩ rɛ, ba tɩsɩ bee ba hakɩllɩ buloŋ nɛ birise. Ba bɩ gyɩŋ wɩbɔŋ buloŋ. 16Ba aa basɩ anɩɩ ba gyɩŋ Wɩɩsɩ rɛ, amɛ ba wɩyaalɩya daga anɩɩ ba bɩ gyɩŋ Wɩɩsɩ. Ba wɩyaalɩya lɔrɔ, ba bee nɩɩ nal buloŋ nyʋwa, ba paalɩ bɩ sɩ wuwo yaa wɩwelii buloŋ mɛ.


text: 1Pə waalɩ kɛ́ ma na Ɩwəyaɣa kɔɔla kʋtaalətʋ naatosompɔɣɔlaɣa ɩnɩ ɩ taa kʋlʋmtʋ. Ḿpʋ́ɣʋ́ ma nɩɩ weesiŋ nyə́ma liɣiti mpɛ pa taa nɔɣɔlʋ nɔɣɔ. Pə lapaɣa ɩsɩɩ tɛʋ holuɣu taka, na ɩ́ tɔŋ sɩ: Kɔɔ. 2Ma nyənaɣa mpʋ ɩlɛ ma ná kpaɣanʋhʋlʋmaɣa ntɛ́, na wei ɩ caɣa ka tɔɔ tɔ ɩ tɔka tɔɔʋ. Ḿpʋ́ɣʋ́ pa ha-ɩ teeli ntenuɣu. Ɩ kɛ́ kəllʋ kɛ́, na ɩ́ tɛɛ sɩ ɩ tasəɣɩ kəlʋɣʋ tɔtɔ. 3Pə waalɩ kɛ́ Ɩwəyaɣa kɔɔla kʋtaalətʋ naalɛ nyəntʋ. Ɩlɛna má nɩɩ weesiŋ nyə́ma mpɛ pa taa naalɛ nyəŋ nɔɣɔ sɩ: Kɔɔ. 4Ma nyənaɣa ɩlɛna má ná kpaɣanʋsɛɛmaɣa lɩɩwa. Na pá ha ka tɔɔ caɣalʋ kɛ pəsʋɣʋ sɩ ɩ́ yoosi tɛtʋ tɔɔ yəlaa təna na pá yoo na pá kʋ təma. Ɩlɛna pá cɛlɛ-ɩ laɣatɛ taa laɣatɛ. 5Pə waalɩ kɛ́ Ɩwəyaɣa kɔɔla kʋtaalətʋ tooso nyəntʋ, na má nɩɩ weesiŋ nyə́ma tooso nyəŋ tɔma sɩ: Kɔɔ. Ma nyənaɣa mpʋ ɩlɛna má ná kpaɣanʋkpɛɛtaɣa lɩɩwa na ka tɔɔ caɣalʋ tɔka sanəya kɛ ɩ niŋ taa. 6Ḿpʋ́ɣʋ́ ma nɩɩwa ɩsɩɩ nɔɣɔlʋ nɔɣɔ taka na ka lɩɩna weesiŋ nyə́ma liɣiti mpɛ pa hɛkʋ na ká tɔ sɩ: Kʋyakʋ kʋlʋmʋɣʋ təmlɛ lapʋ kʋfɛlʋɣʋ ntɛ́ tɔɣɔnaɣa pee kiloo kʋlʋm. Ɩlɛna tɔɣɔnaɣa pee lɛŋka kɛ kiloonaa tooso kɛ́ kʋyakʋ kʋlʋmʋɣʋ təmlɛ. Ama pə kpaɣaʋ nim na sʋlʋm tɔ, taa ke pə́lɛ́. 7Pə waalɩ kɛ Ɩwəyaɣa kɔɔla kʋtaalətʋ liɣiti nyəntʋ, na má nɩɩ weesiŋ nyə́ma liɣiti nyəŋ tɔma sɩ: Kɔɔ. 8Ma nyənaɣa mpʋ ɩlɛna má ná kpaɣanʋ atɔntɔɔtɛ taka lɩɩwa. Na pa yaa ɩ tɔɔ caɣalʋ sɩ səm, na wei ɩ hʋ́lə́ɣɩ́ sətaa təcaɣalɛ tɔ ɩ́lɛ́ ɩ təŋəɣɩ ɩ waalɩ. Ḿpʋ́ɣʋ́ pa ha-wɛɣɛ toma kɛ tɛtʋ hɔɣɔləŋ liɣiti táá kʋlʋmʋɣʋ tɔɔ, sɩ pá kʋ yəlaa na laɣatɛ na nyɔɣɔsɩ sɔsɔɔnsɩ na kʋtɔməŋ, na pá lá na taalɛ wontu kʋ yəlaa. 9Pə waalɩ kɛ́ Ɩwəyaɣa kɔɔla kʋtaalətʋ kakpasɩ nyəntʋ. Ḿpʋ́ɣʋ́ ma ná kɔtaɣa təlatɛ tɛɛ kɛ́ mpa paa kʋwa tɔ pa ləsasɩ. Ɩsɔ Tɔm na tampana nna pa nawa na pá heeliɣi-yɛ tɔ pə tɔɔ kɛ́ pa kʋ-wɛ. 10Na pá yɔɣɔtəɣəna nɔɔsɩ sɔsɔɔnsɩ sɩ: Tacaa naŋŋ tʋ na tampana tʋ, pəlee kɛ́ n ká hʋʋna atɛ nyə́ma, na pa kʋɣɩ-tʋɣʋ ɩsəntɔ tɔ, ń tʋ-wɛɣɛ saləka? 11Ḿpʋ́ɣʋ́ pa ha paa pa taa wei kɛ́ capa kʋhʋlʋm na pá heeli-wɛ sɩ pá yele na pə́cɔ́. Pə kaasa pəcɔɣɔ, haləna pa taapalaa na pa təmlɛ taa akpelenaa mpa paa kʋ ɩsɩɩ pa kʋɣʋ mpɛ tɔ pa nyʋɣʋ kɔɔ na kʋ yoosi na pə́cɔ́. 12Pə waalɩ kɛ́ Ɩwəyaɣa kɔɔla naatoso nyəntʋ. Ḿpʋ́ɣʋ́ tɛtʋ paasaa na tə sele teu, na ilim náá məlɩ piliŋ ɩsɩɩ pa piisuɣu pʋʋɣʋ tɔ, na ɩsɔtʋ náá məlɩ sɛɛʋ ɩsɩɩ caləm. 13Na ɩsɔtʋlʋŋasɩ náá lɩɩ ɩsɔtaa na sɩ hotiɣi atɛ ɩsɩɩ heelim ciɣituɣu fiki tʋɣʋ na fikinaa akaa cɛkɩ na á hotiɣi tɔ. 14Na ɩsɔtɔnʋɣʋ kɛɛlɩ ɩsɩɩ pa kpiluɣu takəlaɣa na paa naa-kɛ tɔ. Ḿpʋ́ɣʋ́ pə kpɛsa pɔ́ɔ́ŋ tənaɣa ɩ lona taa na pə́ ləsa tɛtʋ nti lʋm cɔɔnaa tɔɣɔ tə lona taa. 15Atɛ awulaa sɔsaa na nyʋɣʋ nyə́ma nyʋɣʋ nyə́ma na yoolaa taa sɔsaa na apila na pəsəlaa na yəlaa lɛlaa təna, paa yomaa paa kasaɣampiya pa sewa na pá ŋmɛlɩ kʋkpaməŋ taa na pɔ́ɔ́ŋ sɩɩlasɩ taa. 16Na pá tɔŋ pɔ́ɔ́ŋ na kʋkpaməŋ sɩ: Ɩ́ kpətɩ tá tɔɔ, ɩ́ takɩ tá tɔɔ kɛ́ teu təkulakula na tə́ taa lɩɩ wei ɩ caɣa kumte tɔɔ tɔ ɩ ɩsɛntaa, na pə́ hatələna-tʋ na Ɩwəyaɣa pááná tɔtɔ. 17Pə taɣa pʋlʋ, pa pááná kʋyakʋ sɔsɔɔŋkʋ tapəna. Awe pəsəɣəna na ɩ́ kantəlɩ?


text: 1Ɩ̃ nɩ-nɔnɩ ɩ, a a ŋa za a Naaŋmɩn na yel k'ʋʋ na ɩ na kʋ̀ tɩ a zũú, nyɩ ɩ a tɩɩm tɛɛ za so a dɛwr za na dɛwr a ƴãgan nɩ a sɩ́ɛ a, tɩ so a za bɛr, ɛ ƴãw fãw ɩ nɩ-son ƴãwnɛ a Naaŋmɩn. 2Nyɩ tɛr a tɩ tɩɛrʋ a nyɩ socie pʋɔ. Tɩ bɛ sãw nɩr kãw za ɩ, bɛ dɩ nɩr kãw za lɔb ɛ, bɛ nɛb nɩr za ɩ. 3Ɩ̃ bɛ yere a a ŋa k'ɩ̃ɩ yel kɛ́ nyɩ sãw na ɩ. Bʋ̃ʋ n'ʋ vɛ̃, mɛ̃ a lɛ ɩ̃ na dãw yel a, tɩ nɔnɛ nyɩ na bɛ dɩ vuo ɩ, lãw baa bɩɩ lãw kpi n'a. 4Ɩ̃ bɛr ɩ tɩɛrʋ yaga za a nyɩ ƴãw, ɛ nyʋʋr yaga za a nyɩ ƴãw. A tɩ kpɩɛrʋ za pʋɔ a, ɩ̃ nyɛ̃ nɩ mɔwlʋ yaga ɛ nʋ̃ɔ̀ kpɛ m bɛ dɩ vuo ɩ. 5Tɩ na tɩ ta a Masedʋan a, tɩ bɛ nyɛ̃ pɩɛnʋ towtow ɛ, kpɩɛrʋ bʋʋrɛ za n'a tɩ nɩ̃ɛ nyɛ̃ a ziir za: zɛbr tɩ n'a a yẽw, ɛ a tɩ pʋ̃ɔmɩ́ a ɩ dɛ̃bɩ̃ɛ. 6Ɛ cɛ Naaŋmɩn na mɔwlɛ a bɛlɩ dem na mɩ́ siwre bɛ tʋɔra a, mɔwlɩ tɩ nɩ a Títɩ̀ waa pʋɔ. 7Ɛ cɛ a ʋ waa pʋɔ tɛwr bɛ n'a tɩ nyɛ̃ a mɔwlʋ ɛ, tɩ mɩ̀ nyɛ̃ nɩ mɔwlʋ, a mɔwlʋ ʋl mɩŋa na páw a nyɩ zie a pʋɔ. Ʋ manɩ na kʋ̀ m kɛ́ nyɩ bɔbr ɩ tuotuo kɛ́ nyɩ nãa lɛ nyɛ̃ m, ɛ manɩ a nyɩ pʋ-sãwna lãw nɩ a lɛ nyɩ na tʋlɛ a ɩ̃ ƴãw a. Alɛ n'a so nʋ̃ɔ̀ lɛb bãw kpɩɛr mɛ̃ yaga za. 8A sɛb-tʋɔla ɩ̃ na sɛb nyɩ a wa ƴãw nyɩ pʋ-sãwna a, ɩ̃ bɛ yere k'ɩ̃ɩ nãá bãw kɛ lɛ ɩ. Ɩ̃ na wa nyɛ̃ ʋ ƴãw nyɩ pʋ-sãwna blã lɛ tɛwr ƴãw a, ɩ̃ yel a kɛ mãa tɩ bãw kɛ lɛ. 9Ɛ cɛ ƴɛrɛ ŋa a, ɩ̃ cɩlɛ na, ɛ a bɛ kaar mɛ̃ a nyɩ pʋ-sãwna ƴãw n'a ɩ̃ cɩlɛ ɩ, ɩ̃ cɩlɛ na a pʋ-sãwna ŋa na ɩ nyɩ lɩɛbɩ a nyɩ ɩb a ƴãw. Bʋ̃ʋ n'ʋ vɛ̃, a pʋ-sãwna ŋa tu n a lɛ a Naaŋmɩn na bɔbr a. Lɛ so, tɩ bɛ sãw nyɩ bom za ƴãw ɛ. 10A pʋ-sãwna na tu a Naaŋmɩn pʋ-tɩɛrʋ a waar ɩ nɩ ɩb-lɩɛbʋ na tɩrɛ faafʋ a, ɛ nãa-bãw-kɛ-lɛ kãw za bɛ ka ʋ pʋɔ ɩ. A pʋ-sãwna na tu a tẽ-daa ŋa a waar ɩ nɩ kũu. 11Nyɩ nyɛ̃ bom nɛ a pʋ-sãwna na tu Naaŋmɩn a na ƴãw nyɩ ɩ a: ʋ ƴãw na nyɩ tʋlɛ, ɛ zɛlɛ a nyɩ sãwna suur; bʋ̃ʋ suur nɩ bʋ̃ʋ dɛ̃bɩ̃ɛ n'a ʋ bɛ ƴãw nyɩ! Ʋ ƴãw na nyɩ bɔbr kɛ nyɩ nãa lɛ nyɛ̃ m, nyɩ tʋlɛ a yel-fa-maalɛ kpãafʋ ƴãw. Nyɩ ɩ n bom za wul kɛ́ nyɩ bɛ tɛr sãwna a yel ŋa pʋɔ ɩ. 12A na ɩ a ŋa a, a sɛb-tʋɔla ɩ̃ na sɛb nyɩ a, bɛ ɩ a yel-fa-maalɛ ƴãw ɛ, bɛ lɛ ɩ a ʋlɩ sob nɛ ʋ na sãw a ƴãw ɛ. Ɩ̃ tɩ bɔbr a, a Naaŋmɩn niŋé, kɛ́ nyɩ nyɛ̃ a lɛ nyɩ na sɩrɩ tʋlɛ a tɩ ƴãw a. 13Alɛ n'a so tɩ na nyɛ̃ a mɔwlʋ a. Mɔwlʋ tɛwr bɛ n'a tɩ nyɛ̃ ɩ. A Títɩ̀ nʋ̃ɔ̀ ɩ na nʋ̃ɔ̀ kpɛ tɩ tɩ dɔwlɩ. Sɩza n'a, a nyɩ za ɩb ɩ na ʋ bɛr tɩɛrʋ. 14Bʋ̃ʋ n'ʋ vɛ̃, vĩ bɛ ɩrɛ mɛ̃ ɩ̃ na nyʋʋr a nyɩ ƴãw a ʋ zie a ɩ. Ɛ cɛ mɛ̃ a lɛ tɩ na mɩ́ yel a yel-mɩŋa kʋra lɛ a, lɛ n'a a nyʋʋr, tɩ na nyʋʋr a nyɩ ƴãw a Títɩ̀ zie a, wa ɩ sɩza. 15A nɔ̃wfʋ ʋ na nɔ̃w nyɩ a mɩ́ lɛb a ɩ kpɛ̃ɛ dɔwlɩ, ʋ na mɩ́ lɛ tɩɛrɩ a lɛ nyɩ za na saw a ʋ nʋɔr nɩ a lɛ nyɩ na tuori nyɔw ʋ nɩ ƴãwfʋ lãw nɩ zɔba a. 16Ɩ̃ cɩlɛ na ɩ̃ na na tʋ̃ɔ bɛr tɩɛrʋ a nyɩ ƴãw a yele za pʋɔ a.


text: 1Kyɛɛ kɩdɩgɩ lampolaala abee wɩbɔŋyaala yʋga sii ko Yesu lee rɛ, dɩ ba gyegili nɩɩ ʋ wɩbasɩɩ. 2Ɛɛ rɛ Farasiima abee Wɩɩsɩ Teŋ dɩdagɩla hʋ piili kɩ gʋrɩmɩ wɩya a baa, "Baal no leŋ wɩbɔŋyaala kɩ ko ʋ lee rɛ, haalɩ ʋ beel-ba laŋŋɩ kɩ di kɩna." 3Yesu aa nɩɩ gɛɛ, ʋ maga namaga no tɩya ba a baa, 4"Ma leŋ á kpa anɩɩ ma kɩdɩgɩ rɛ kaŋ piyese kɔɔ, dɩ kɩdɩgɩ nyʋgɩsɩ, ɛɛ rɛ ʋ sɩ yaa? Ʋ aa leŋ piyese mɔllɩbanaa bee fi abee nibi hʋ rɛ ʋ ta pogo tɩyaŋ, ka dɩ ʋ gɔllɩ kyɛ piyesi hʋ aa nyʋgɩsa hʋ. Dɩ ʋ rɛ ko bɩ na ʋ, ʋ bɩ sɩ laa nyʋwa mɩɩgɩ ko bee. 5Dɩ ʋ rɛ ko na ʋ, ʋ aa kpa ʋ rɛ ʋ baasɩ mʋ dɩya abee teŋfɩyɛlʋʋ. 6Dɩ ʋ ko pele dɩya, ʋ aa yɩrɩ ʋ kyaŋsɩ abee ʋ dɔŋtɩŋsɩ rɛ, ʋ basɩ tɩya ba a baa, 'Ma leŋ dɩ á buloŋ tenni fɩyɛlɩ. Beewɩya, ŋ naa ŋ piyesi hʋ aa nyʋgɩsa hʋ rɛ.' 7Ɛɛ tɩɩ rɛ, 'Dɩ wɩbɔŋyaaldɩgɩ dʋŋ mɛ rɛ bɩrɩma lɩɩ ʋ wɩbɔmɔ tɩyaŋ, nala hʋ aa we Wɩɩsɩbee tɩyaŋ tenni sɩ fɩyɛlɩ ʋ wɩya, a te nala mɔllɩbanaa bee fi abee nibi aa bɩɩna anɩɩ ba kaŋ tɩpʋlʋŋ nɛ, a bɩ maga dɩ ba bɩrɩma lɩɩ ba wɩbɔmɔ tɩyaŋ."' 8"Koo ma leŋ á kpa anɩɩ haaŋ kɩdɩgɩ rɛ kaŋ molbinʋʋ kɩna fi, dɩ kɩdɩgɩ nyʋgɩsɩ, ɛɛ rɛ ʋ sɩ yaa? Ʋ aa kyol diŋ nɛ, dɩ ʋ tige ʋ dɩya buloŋ, a deŋ weliŋ a ko mʋ na ʋ. 9Dɩ ʋ rɛ ko na ʋ, ʋ aa yɩrɩ ʋ kyaŋsɩ abee ʋ dɔŋtɩŋsɩ buloŋ nɛ ʋ ko laŋŋɩ, a basɩ tɩya ba a baa, 'Ma leŋ dɩ á buloŋ tenni fɩyɛlɩ. Ŋ molbii hʋ aa nyʋgɩsa hʋ, ŋ naa ʋ rɛ.' 10Ɛɛ rɛ Yesu baa, 'Ŋ basɩ kɩ tɩya ma rɛ, nyɛ tɩɩ rɛ Wɩɩsɩ malɩkasɩ mɛ tenni aa fɩyɛlɩ, dɩ wɩbɔŋyaaldɩgɩ rɛ ko bɩrɩma lɩɩ ʋ wɩbɔmɔ tɩyaŋ."' 11Yesu bɩl maga namaga kɩdɩgɩ a baa, "Baal kɩdɩgɩ rɛ gyɩ we doŋ a kaŋ ʋ biibaala balɩya. 12Ɛɛ rɛ haŋbiye hʋ tɩɩna sii basɩ tɩya ʋ kuwo a baa, 'Ŋ kuwo, kyaŋ hʋ ɩ aa sɩ sʋba aŋ ka tɩya ma, kpa ŋ tol tɩya ŋ.' Ɛɛ rɛ ʋ kaŋ kɩna hʋ kpaa ba. 13Ʋ bɩ pɩɩsa, ka haŋbiye hʋ tɩɩna sii kpa kɩna hʋ buloŋ ʋ aa laa, a yallɩ, a sii kpa mʋ we paalʋʋ bolii kɩdɩgɩ tɩyaŋ. Doŋ nɛ ʋ kaŋ molbiye hʋ mʋ, a kpa yaa wɩvɩyagyɩmɩya, ba buloŋ teŋ. 14Saŋa hʋ ʋ kɩŋ kɩŋ buloŋ aa tene tɩyaŋ nɛ losi sii gyʋʋ doŋ paalʋʋ kɩŋkaŋ, ʋ kyɛ kɩdiilii buloŋ lɔlɔ dɩ ʋ di. 15Nyɛ rɛ ʋ sii mʋ na tʋma tɔɔ hʋ tɩmma baal kɩdɩgɩ lee. Baal hʋ kana ʋ mʋ dɩ ʋ kɩ deŋ ʋ porikusi ʋ baga tɩyaŋ. 16Ʋ aa deŋ porikusi hʋ mɛ, ka nal buloŋ bee tɩya ʋ kɩdiiliye. Ʋ aa hɔŋ deŋ anɩɩ dɩ ʋ rɛ fa naa porikusi hʋ kɩdiiliye badɔmɔŋ mɛ gba, ʋ aa dii rɛ. 17Doŋ tɩyaŋ nɛ ʋ hakɩla yaŋ ko wɩɩ hʋ ʋ aa yaa, abee tʋwara hʋ tɩyaŋ ʋ aa wee. Ɛɛ rɛ ʋ bɩɩnɩ ʋ tɩya tɩyaŋ a baa, 'Ŋ kuwo mɛ kaŋ tʋŋtʋnna rɛ yʋga. Ba buloŋ nʋrɩgɩ kɩdiiliye tɩyaŋ, a di aŋ kɩ ka, aŋka ŋ ko we daha a kɩ sʋba losi. 18Ŋ sɩ sii a mɩɩgɩ mʋ ŋ kuwo lee. Dɩ mɩyaŋ nɛ ko mʋ, ŋ sɩ basɩ tɩya ʋ a baa, Ŋ kuwo, wɩɩ hʋ ŋ aa yaa, ŋ yaa kyogi Wɩɩsɩ rɛ, a yaa kyogi ɩ mɛ. 19Ŋ bɩl bɩ maga dɩ ɩ kana ŋ yaa ɩ biye. Kpa ŋ dɩ ŋ yaa ɩ tʋŋtʋnna hʋ kɩdɩgɩ á tʋma kɩ tɩya ɩ.' Ɛɛ rɛ ka ʋ sii kpa kɩ mʋ ʋ kuwo lee. 20Ʋ ha gyɩ mʋʋ we libolii rɛ a kɩ ko, ka ʋ kuwo hʋ na ʋ. Sikii buloŋ kana ʋ. Ʋ sii fá mʋ guwori ʋ. 21Ɛɛ rɛ biye hʋ basɩ tɩya ʋ kuwo a baa, 'Ŋ yaa kyogi Wɩɩsɩ rɛ, a yaa kyogi ɩ mɛ. Ŋ bɩl bɩ maga dɩ ɩ kana ŋ yaa ɩ biye.' 22Amɛ ʋ kuwo basɩ tɩya ʋ dɩya tʋŋtʋnna a baa, 'Ma mʋ lagɩlagɩ, a paa gaweliye kaŋ ko laalɩ ʋ. Ma kpa nonipiri a we ʋ noŋ aŋ paa naatɔbɔ mɛ a we ʋ. 23Ma lɩɩ kaŋ nɔfara ko gyʋʋ kpʋ, dɩ á buloŋ kyaŋ, dɩ á tenni fɩyɛlɩ. 24Ʋ kɩɩ gɛɛ anɩɩ ŋ biye no fa sʋba rɛ aŋ sii. Ʋ fa nyʋgɩsa rɛ, ka á bɩl na ʋ nyɛ. Ɛɛ rɛ ba kɩ di kɩna, a kɩ gbɩyalɩ abee teŋfɩyɛlʋʋ."' 25Saŋa no tɩyaŋ dɩ biye hʋ maana mɛ we baga tɩyaŋ. Ʋ bee koyi saŋa aa ko pele, ʋ sii kɩ ko bee. Ʋ ko kɩ kpaga dɩya, dɩ ʋ nɩɩ ba aa ŋmaa kɩna a kɩ gʋwa. 26Ɛɛ rɛ ʋ yɩrɩ ʋ kuwo dɩya tʋŋtʋnna kɩdɩgɩ a pɩyɛsɩ ʋ a baa, "Bekine wɩya rɛ ba kɩ yaa daha?" 27Ɛɛ rɛ ʋ basɩ tɩya ʋ a baa, "Ɩ naabiye hʋ rɛ mɩɩgɩ ko. Ɛɛ rɛ ɩ kuwo kaŋ nɔfara kpʋ a tɩya ʋ, beewɩya ʋ mɩɩgɩ ko dɩya abee laaŋfɩya rɛ." 28Nyɛ rɛ biye hʋ maana hʋ na baaŋ kɩŋkaŋ, aŋ vɩya dɩya gyʋʋyɩ. Ɛɛ rɛ ʋ kuwo ko lɩɩ, a sʋla ʋ dɩ ʋ ko gyʋʋ dɩya. 29Doŋ nɛ ʋ basɩ tɩya ʋ kuwo a baa, "Bɩsɩ no buloŋ tɩyaŋ ŋ tʋŋ tʋma rɛ weliŋ a tɩya ɩ anɩɩ yoŋ. Ŋ ha bɩ maakyiye vɩya ɩ nyʋwa kyɛdɩgɩ mɛ. Ba buloŋ tɩyaŋ, bekiŋ nɛ ɩ yaa tɩya ŋ? Ɩ ha bɩ kaŋ bʋʋŋ mɛ gba tɩya ŋ dɩ ŋ bee ŋ kyaŋsɩ mɛ kpʋ kyaŋ. 30Ka ɩ biye no kaŋ ɩ kɩna buloŋ mʋ kyogi ta gyaŋtɩrɩsɩ tɩyaŋ, aŋ mɩɩgɩ ko dɩya, ɩ ha bɩl sii kaŋ nɔfara kpʋ tɩya ʋ." 31Ɛɛ rɛ biye hʋ kuwo basɩ tɩya ʋ a baa, "Ŋ biye, ɩ kɛ we dɩya tɩyaŋ nɛ saŋa buloŋ. Kɩŋ buloŋ ŋ aa kana, ɩ rɛ tɩŋa ʋ. 32Amɛ ʋ maga dɩ á leŋ á tenni fɩyɛlɩ rɛ dɩ á gbɩyalɩ, beewɩya ʋ kɩɩ gɛɛ anɩɩ ɩ naabiye no fa sʋba rɛ aŋ sii. Ʋ fa nyʋgɩsa rɛ, ka á bɩl na ʋ nyɛ."


text: 1Ḿpʋ́ɣʋ́ kʋyakʋ nakʋlɩ Yesu sɛɣɛsaɣa samaa kɛ Ɩsɔ təsɛɛlɛ taa na ɩ́ heeliɣi Laapaalɩ Kʋpaŋ. Ɩlɛna kɔtəlaa taa sɔsaa sɔsaa, na Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlaa, na sɔsaa pa polo 2pá pɔɔsɩ-ɩ sɩ: Heeli-tʋɣʋ kaŋkantɛ nte n makɩ nyá taa na ń lakɩ ɩsəntɔ tɔ. Yaa awe tɩɩ hana-ŋ pə mpaaʋ? 3Tənaɣa Yesu cɔwa sɩ: Tɔʋ, ma maɣamaɣa maa pɔɔsɩ-mɛɣɛ tɔm. 4Ɩsɔ yaa yəlaa tilina Yohaanɩ sɩ ɩ́ sɔɔkɩ yəlaa kɛ Ɩsɔ lʋm? Ɩ́ cɔ-m ma nɩɩ. 5Ḿpʋ́ɣʋ́ Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlaa maɣasa-təɣɩ pa taa pa tike, ɩlɛna pá tɔ sɩ: Ye tə tɔma sɩ Ɩsɔ tilina-ɩ ɩ ká pɔɔsɩ-tʋ sɩ: Na pepe tɔɔ kɛ́ ɩ́ ta mʋ ɩ tɔm? 6Pəyele tə́ tɔma sɩ: Yʋlʋ tilina-ɩ kɔlɔ, samaa təna ká kʋ-tʋ na pɛɛ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, pɛlɛ pa tɛma pa taa təkpataa kɛ́ sɩ Yohaanɩ kɛ́ Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsʋlʋ. 7Ḿpʋ́ɣʋ́ Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlaa pəsənaa sɩ: Tə ta nyɩ wei ɩ tila-ɩ Ɩsɔ lʋm sɔʋ tɔ se. 8Tənaɣa Yesu ná cɔ-wɛ sɩ: Aŋha, ma kaa heeli-mɛɣɛ kaŋkantɛ nte ma makɩ na má lakɩ ɩsəntɔ tɔ. 9Pə waalɩ kɛ́ Yesu sɛɛ samaa kɛ ɩsɔ sɩ: Yʋlʋ nɔɣɔlʋ ka sɔna lɛsɛŋ tɩɩŋ kɛ taalɛ təcu. Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ caa yəlaa na ɩ́ sɩɩ tə taa, ɩlɛna ɩ́ kʋlɩ na ɩ́ tɛɛ yɛla na pə́ taaŋɩ. 10Pə kɔma na pə́ tala tɩɩŋ ɩnɩ ɩ kooluɣu waatʋ, ɩlɛna ɩ́ kʋsɩ ɩ tillu nɔɣɔlʋ, sɩ ɩ́ polo təmlɛ nyə́ma kiŋ na pá cɛlɛ-ɩ ɩnɩ ɩ tete. Tənaɣa təmlɛ nyə́ma mpɛ pa kpa tillu ɩnɩ na pá má, ɩlɛna pá tɔɣɔnɩ-ɩ niŋ naanʋwa təyələyəlɩ. 11Ḿpʋ́ɣʋ́ taalɛ tʋ ɩnɩ ɩ tasa ɩ tillu nɔɣɔlʋɣʋ kʋsʋɣʋ na ɩ́ tili. Ɩlɛna təmlɛ nyə́ma mpɛ pá má ɩ́lɛ́, na pá tʋʋ-ɩ, na pá tɔɣɔnɩ-ɩ niŋ naanʋwa təyələyəlɩ. 12Ɩ tasa tooso nyəŋ kɛ tiluɣu, ɩlɛna təmlɛ nyə́ma ma ɩ́lɛ́, na pə́ kʋ ɩ təna, ɩlɛna pá pɛtɩ-ɩ haləm na waalɩ. 13Tənaɣa haləm tʋ tɔma sɩ: Tɔʋ, ɩsənaɣalɛ maa la ɩlɛ? Ma maɣamaɣa ma kʋlʋlʋ wei ma luɣu sʋʋ teu tɔɣɔ maa tili. Ntanyɩ paa nya ɩ ɩsəlɛ. 14Ama təmlɛ nyə́ma ná kɔma na pá loosi ɩ pəyalʋ na ɩ́ puki, ɩlɛna pá heeli təma sɩ: Ɩɩ loosiɣi kpancoou tʋ kɔŋna ntɛ́. Ɩ́ kɔɔ tə kʋ-ɩ, na taalɛ pəsɩ ta nyəntɛ. 15Ḿpʋ́ɣʋ́ pa kpa-ɩ, na pá ləsɩ-ɩ taalɛ na waalɩ na pá kʋ-ɩ. Tənaɣa Yesu pɔɔsaa sɩ: Taalɛ tʋ ɩnɩ, ɩsənaɣa ɩ ká la təmlɛ nyə́ma mpɛ? 16Ɩ́ kɔma na ɩ́ kɔɔ, ɩ ká kʋ təmlɛ nyə́ma mpɛɣɛ, ɩlɛna ɩ́ caa yəlaa kʋfama na ɩ́ sɩɩ taalɛ taa. Samaa nɩɩ tɔm tənɛ ɩlɛna pá tɔ sɩ: Ɩsɔ ɩ́ pona təlɛɣɛ pooluŋ. 17Tənaɣa Yesu caa pa ɩsɛntaa, ɩlɛna ɩ́ tɔ sɩ: Ɩsɔ Tɔm taa pa ŋmaawa sɩ: Pəlɛ nte tɛtʋ ŋmalaa ŋmaakaɣa na pá lɔ tɔ, ńtɛ́ tə tɔɔ kɔlɔ ŋmatʋ təna məlaa na tə́ səŋ. Suweɣelɛ mpʋ? 18Ye pə cəpa wei na ɩ́ hoti pəlɛ ńtɛ́ tə tɔɔ, pə pʋtʋtəɣɩ-ɩ kɛ́, ɩ kaa wɛɛ hiiu. Ye pə cəpa yʋlʋ nɔɣɔlʋ na pəlɛ ńtɛ́ tə hoti ɩ tɔɔ, tə taaləɣɩ-ɩ na tɛtʋ kɛ́. 19Tənɛ ɩnəɣɩ kpakpaa tɔ Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlaa na kɔtəlaa taa sɔsaa sɔsaa caakaɣa Yesu kɛ́ kpaʋ ntɛ́. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, pa nyəmá teu sɩ mpɛɣɛ ɩ kpəpənaa na ɩ́ sɛɛna ɩsɔ ɩnɩ. Ama pa nyámna samaa. 20Ḿpʋ́ɣʋ́ pa sʋʋ Yesu kɛ cɔŋʋɣʋ, haləna pá caŋ pá tili feŋlaa sɩ pá feŋiɣi-ɩ. Ɩlɛna feŋlaa mpɛ pɛlɛ pá cɛsɩ ɩsɩɩ pa kɛ́ kʋpama napəlɩ pəyele yem. Pa makaɣa Yesu nɔɣɔ tɔɔ na pa tɔm kʋpɔɔsʋtʋ sɩ pá ná. Pa caakaɣa kɛ́ sɩ pá hiki mpi pə tɔɔ paa kpa-ɩ tɔ, na pá tʋ-ɩ kʋfənɛɛ niŋ taa. 21Tənaɣa pa tɔma-ɩ sɩ: Tacaa, tə nyəmá teu sɩ nyá kʋyɔɣɔtʋtʋ na nyá kʋsɛɣɛsətʋ pə təna kʋpantʋ kɛ́. Nn paasəɣəna tɔɔ, nn faɣasəɣɩ yəlaa. Ama ɩsəna mpi maɣamaɣa Ɩsɔ caa sɩ yəlaa ɩ́ la tɔ, pə tampana kɛ n heeliɣi. 22Pə wɛ mpʋ tɔ, ta mpaaʋ taa pə mʋna tə́ fɛlɩ lampuu kɛ Lom wulaʋ sɔsɔ na? 23Yesu tɛma Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlaa acilaɣatʋ tənaɣa nyəm, ɩlɛna ɩ́ tɔ-wɛ sɩ: 24Ɩ́ hʋlɩ-m liɣitee nyəɣəlʋɣʋ na má ná. Awe nyʋɣʋ fotoo na ɩ hətɛ kɛ pa ŋmaa pə tɔɔ? 25Ḿpʋ́ɣʋ́ Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlaa cɔwa sɩ: Lom wulaʋ sɔsɔ. Tənaɣa Yesu cɔ-wɛ sɩ: Aŋha, ɩ́ cɛla Lom wulaʋ sɔsɔ kɛ mpi ɩ tɩ tɔ, na ɩ́ cɛla Ɩsɔ ɩlɛɣɛ mpi ɩ tɩ tɔ. 26Tə təna nti Yesu yɔɣɔta samaa taa tɔ, feŋlaa ta na ɩsaɣatʋ natələɣɩ tə taa. Ama Yesu kʋcɔcɔtʋ mələna-wɛɣɛ təmsʋɣʋ na pá su təkulum. 27Ḿpʋ́ɣʋ́ Satusee nyə́ma napəlɩ pa kɔma Yesu kiŋ. Satusee nyə́ma mpɛ pa tɔŋaɣana sɩ, sətaa kaa tɛ na pá fe. Ḿpʋ́ɣʋ́ pa pɔɔsa Yesu sɩ: 28Tacaa, Moisi sɩɩna-tʋɣʋ kʋsəsɩɩtʋ kɛ takəlasɩ taa sɩ, yʋlʋ ɩ́ wɛna neu, na yʋlʋ ɩnɩ ɩ́ sɩ na ɩ́ yele ɩ alʋ, na alʋ ɩnɩ ɩ fɛɩna-ɩ na pəyaɣa, neu ká hɔ leelu ɩnɩ na ɩ́ hikina ɩ taalʋ sɔlʋ kɛ piya. 29Tɔʋ, Yʋlʋ nɔɣɔlʋ na ɩ newaa, paa kɛna yʋlʋ nyɔɔŋ naatosompɔɣɔlaɣa. Ḿpʋ́ɣʋ́ taalʋ kpaɣa alʋ, ɩlɛna ɩ́ sɩ, ɩ fɛɩ pəyaɣa. 30Tənaɣa naalɛ nyəŋ hɔma leelu, haləna tooso nyəŋ náá hɔ tɔtɔ. 31Pa naatosompɔɣɔlaɣa ŋkɛ ka təna ka səpaɣa, alʋ ɩnɩ ɩ ta hiki pa taa nɔɣɔlʋ na pəyaɣa. 32Pə waalɩ kɛ́ alʋ ɩnɩ ɩ tɛɛsa səpʋ. 33Tɔʋ, pa təna pa kpaɣaʋ-ɩ mpʋ tɔ, sətaa fem wule pa taa aweɣelɛ alʋ tʋ? 34Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu cɔ-wɛ sɩ: Antulinya ɩnɛ ɩ taa cənɛɣɛ apalaa kpakəɣɩ alaa, na alaa náá saakɩ apalaa. 35Ama apalaa na alaa mpa pa kɛ́ sɩ paa tɛ na pá fe na pá caɣa cele antulinya wei ɩ kɔŋ tɔ ɩ taa tɔ, akpaɣalɛ kaa wɛɛ təna. 36Mpɛ ɩnɩ paa tasəɣɩ səpʋ tɔtɔ, paa wɛɛ kɛ́ ɩsɩɩ ɩsɔtaa tillaa wɛʋ tɔ. Pa fem mpʋ tɔ pa pəsa Ɩsɔ piya kɛ́. 37Moisi hʋlaa təkelekele kɛ́ sɩ sətaa ká tɛ na pá fe. Pə tɔɔ kɛ́ ɩ yaa Tacaa sɩ: Apəlaham na Ɩsaaka na Yakɔpʋ pa Ɩsɔ, kɛ́ timpi pə yɔɣɔta hotiya tɔm tɔ. 38Ɩsɔ kɛ́ weesuɣu nyə́ma nyəŋ kɛ́, ɩ ta kɛ sətaa Ɩsɔ. Ɩsɔ ɩnɩ ɩ tɔɔ kɛ́ pa təna pa wɛna weesiŋ sɩ pá lakɩ ɩ təmlɛ. 39Tənaɣa Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlaa taa napəlɩ pa tɔma sɩ: Tacaa, n tɩɩ yɔɣɔta teu kɛ́. 40Pə taɣa pʋlʋ, pa taa nyɩ nti pá pɔɔsɩ-ɩ tɔ. 41Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu pɔɔsa Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlaa sɩ: Ɩsənaɣa pa tɔŋ mpʋ sɩ Mesii kɛ Tafiiti pəyaɣa ye? 42Pəyele Tafiiti maɣamaɣa ná ŋmaa ɩ yontu takəlaɣa taa kɛ́ sɩ: Tacaa Ɩsɔ heela ma Sɔsɔ sɩ, caɣa ma kɔŋkɔŋ taa. 43Haləna má kɔna nyá kolontunaa na ń loosi nyá nɔɔhɛɛ kɛ pa tɔɔ. 44Tɔʋ, Tafiiti ná yaawa sɩ Tacaa kɛlɛ, ɩsənaɣa Mesii náá məlɩ na ɩ́ kɛ́ Tafiiti pəyaɣa? 45Samaa təna tɔŋna Yesu tɔm nɩɩʋ, ɩlɛna Yesu tɔ ɩ ɩfalaa sɩ: 46Ɩ́ lana Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlaa mpɛ na laakalɩ. Pa sɔɔla tokonaa sɔsaa suuu kɛ́ na pá cɔɔkɩ. Pa caakɩ sɩ pá sɛɛkɩ-wɛɣɛ kʋyɛɛŋ taa kɛ́. Yuta nyə́ma təkotilenaa taa, teeli teeli təcaɣalɛ kɛ pa pɛɛkəɣɩ. Acima taa, sɔsaa təcaɣalɛ kɛ pa pɛɛkəɣɩ na pá cakɩ. 47Mpɛ pa lɛɛkəɣəna leelaa kɛ pə təna mpi pɛlɛ pa wɛna tɔ. Ɩlɛna pá sʋʋ Ɩsɔ sələmʋɣʋ na pə taɣalɩ, sɩ pə hʋ́lɩ́ sɩ mpɛɣɛ kʋpama. Pə tɔɔ kɛ́ paa tɛ na pá ná katatəlaɣa.


text: 1Maŋa kam kʋntʋ nɩ Zezi karabiə bam kɔgɔ kʋm maa wʋra kʋ pulə zanzan. Ba kɔgɔ kʋm wʋnɩ Zwifə balʋ na yɩ vərə yɩ ba ŋɔɔnɩ Grɛkɩ tiinə taanɩ dɩm tɩn maa jɩgɩ balʋ na ŋɔɔnɩ ba tɩtɩ Zwifə taanɩ dɩm tɩn ba pʋʋna, dɩ ba na ba paɩ ba kadənə kʋlʋ na maŋɩ sɩ ba pa-ba ba ni-wʋdiu ŋwaanɩ dɛ maama tɩn. 2Zezi tɩntʋŋna fugə-bale bam ma bəŋi ba kɔgɔ kʋm maama ba kɩ daanɩ, yɩ ba ta ba wɩ: "Kʋ wʋ maŋɩ sɩ dɩbam yagɩ Wɛ taanɩ dɩm zaasɩm, sɩ d'ɩ daarɩ d'ɩ ta'a maŋɩ wʋdiiru. 3D'ɩ ko-biə-ba, 'a maŋɩ sɩ 'a lɩ nɔɔna barpɛ mʋ 'a wʋnɩ, sɩ d'ɩ pa ba taa nii wəənu tɩntʋ baŋa nɩ. Ba nan maŋɩ sɩ ba taa yɩ nɔɔna balʋ nɔɔna maama na ye nɩ ba yɩ nɔn-ŋʋna yɩ Wɛ Joro kʋm wʋ ba tee nɩ lanyɩranɩ yɩ ba jɩgɩ wʋbʋŋ-ŋʋna tɩn. 4Sɩ dɩbam d'ɩ daarɩ d'ɩ kwaanɩ d'ɩ nii Wɛ warɩm dɩ DƖ taanɩ dɩm zaasɩm baŋa nɩ." 5Ba na tagɩ kʋntʋ tɩn, kʋ ma poli ba kɔgɔ kʋm maama wʋ. Ba ma kuri nɔɔnʋ wʋdoŋ, o yɩrɩ mʋ Etiyɛnɩ. Wʋntʋ jɩgɩ wʋ-dɩdʋa dɩ Zezi yɩ Wɛ Joro kʋm wʋ o tee nɩ. Ba ma wəli Filipi dɩ Prokori dɩ Nikano dɩ Timɔn dɩ Pamɩna dɩ Nikola wʋlʋ na nuŋi Antɩɔsɩ, o yɩ dwi-gɛ tu yɩ o ba o tɔgɩ cullu tɩlʋ Wɛ na pɛ dɩbam Zwifə bam tɩn. 6Ba ma lɩ-ba ba ja vu ba zɩgɩ Zezi tɩntʋŋna bam yigə nɩ. Ba ma warɩ Wɛ ba pa-ba yɩ ba daŋɩ ba jɩa ba baŋa nɩ. 7Wɛ kwərə kam dɛɛn ma fɔgɩ ka jagɩ ka ve yigə yɩ nɔɔna sɛ-ka. Zezi karabiə bam kɔgɔ kʋm maa pulə zanzan Zeruzalɛm nɩ. Zwifə kaanɩm tiinə zanzan dɩ dɛɛn ma ba ba sɛ Zezi cɩga kam. 8Etiyɛnɩ dɛɛn yɩ nɔɔnʋ wʋlʋ Wɛ na pɛ-o zaanɩ dɩ dam zanzan tɩn. O maa tiini o kɩ wo-kɩnkagɩla dɩ wəənu tɩlʋ na brɩ Wɛ dam tɩn nɔɔna tɩtarɩ nɩ. 9Nɔɔna badonnə maa zaŋɩ ba magɩ kantɔgɔ dɩd-o. Bantʋ nuŋi Zwifə kɔgɔ kʋlʋ ya na yɩ gambɛ yɩ ba laan ba ba te ba tɩtɩ tɩn wʋnɩ mʋ. Ba dɛɛn nuŋi Sirɛɛnɩ dɩ Alɛsandrɩ mʋ. Ba ma tɔgɩ ba wəli dɩ Zwifə badaara na nuŋi Silisi dɩ Azi tɩn. 10Ba na magɩ kantɔgɔ dɩd-o tɩn, o ma ŋɔɔnɩ dɩ bʋŋɩm dam nɩ Wɛ Joro kʋm na pɛ-o te tɩn, kʋ pa ba daa warɩ o taanɩ ba ləri. 11Ba laan ma nuŋi ba kɩ ni dɩdaanɩ nɔɔna badonnə, sɩ ba fɔ vwan ba ta wɩ: "Dɩbam ni nɔɔnʋ wʋntʋ na ŋɔɔnɩ o twɩ Moyisi dɩ Wɛ." 12Ba ma pa tɩʋ kʋm nɔɔna dɩ ba nakwa bam dɩ ba cullu karanyɩna tiinə bam bana zaŋɩ, yɩ ba ja Etiyɛnɩ ba ja vu ba sarɩya-dirə nakwa bam yigə sɩ ba di o taanɩ. 13Ba ma pa nɔɔna badonnə zʋ ba fɔ vwan ba pa-o, yɩ ba ta ba wɩ: "Maŋa maama nɔɔnʋ wʋntʋ sɩɩnɩ o ŋɔɔnɩ ta-balwaarʋ mʋ o paɩ dɩbam Wɛ-di-kamunu kʋm dɩ Wɛ cullu tɩlʋ DƖ na kɩ Moyisi jɩŋa nɩ dɩbam ŋwaanɩ tɩn. 14D'ɩ ma ni o na tagɩ o wɩ, Nazarɛtɩ tu Zezi mʋ w'ʋ ba o cɔgɩ Wɛ-di-kamunu kʋm, yɩ o pipiri mɩʋ kʋlʋ maama Moyisi dɛɛn na brɩ d'ɩ nabaara sɩ d'ɩ ta'a tɔgɩ tɩn." 15Zwifə nakwa balʋ maama na je da tɩn laan maa yɔɔrɩ ba nii Etiyɛnɩ cɔɔn. Ba ma nii ba na o yibiyə na ləni nɩ malɛka yibiyə te.


text: 1Pa tɔŋna mə tɔm kɛ yɔɣɔtʋɣʋ kɛ teu kɛ́ sɩ mə kʋlapʋtʋ wɛ asilima kɛ sɔsɔm. Paa ma ta nyɩ ɩsɔnaa maɣamaɣa kiŋ pa kaa na asilima anɩ a taka. Pa yɔɣɔtaa sɩ mə taa nɔɣɔlʋ ná kpaɣa ɩ caa alʋ. 2Paa na mpʋ mɩɩ tɔŋna mə təɣɩ sam pə tɩɩ fɛɩ. Pɩɩ nəɣəsəna kɛ́ ɩsɩɩ kʋlapʋtʋ ntɩ tə́ wakəlɩ mə laŋa kɛ sɔsɔm, na ɩ́ ləsɩ mə hɛkʋ kɛ wei ɩnɩ ɩ lapa mpʋ tɔ. 3Paa ma na-mɛ tə wɛ təma na pooluŋ tɔ, ma ləsaɣa wɛ mə kiŋ kɛ tam kɛ́. Ye ma, na Tacaa Yesu toma taa ma tɛma apalʋ ɩnɩ ɩ tɔm kʋɣʋ kɛ́ ɩsɩɩ ye maa wɛ mə kiŋ maa lapa tɔ. Waatʋ wei ɩ́ ká koti na ma ləsaɣa ká wɛɛ mə hɛkʋ tɔ, Tacaa toma ká wɛɛ tá təna tá hɛkʋ taa təna. 5Ɩ́ kpaɣa apalʋ ɩnɩ na ɩ́ pɛtɩ Satanɩ niŋ taa na pə́ naasɩ-ɩ na ɩ ɩsɛ, ɩlɛna pə́ waasɩ-ɩ kʋyaŋku Tacaa Yesu Kilisiti ká kɔɔ tɔ. 6Kʋkʋsʋm pəciimaɣa kpaasəɣəna somtu təna təfʋʋ. 7Ɩ́ ləsɩ mə hɛkʋ taa kɛ́ mpi pə lapa-mɛɣɛ asaɣaa tɔ, ɩlɛna ɩ́ pəsɩ kʋpama təkpataa. Waatʋ ɩnɩ ɩ́ ká nəɣəsəna somtu kʋfatʋ nti tə taa kʋkʋsʋm fɛɩ tɔ. Mpʋ pə maɣamaɣa kɛ ɩ́ tɩɩ wɛɛ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, tə nika tá Tɛɛʋ acima tɔɣɔʋ kɛ́. Mpi tɔ pa tɛma tá Tɛɛʋ acima ɩwəyaɣa kʋɣʋ tɔ se, ŋkɛɣɛlɛ Kilisiti. 8Ye mpʋ ɩlɛ tə́ tɔɣɔ ta acima. Ye tə tɔkɩ-yɛ, tə́ taa tɔɣɔ-yɛ na potopoto wei ɩ taa kʋkʋsʋm kʋpəm wɛɛ tɔ. Ɩsaɣatʋ na asilima pə lite ntɛ́. Ama tə́ tɔɣɔ tá acima na potopoto wei ɩ taa kʋkʋsʋm fɛɩ tɔ. Ɩnɩ ɩ kɛna potopoto kʋpaŋ na tampana nyəŋ. 9Takəlaɣa ŋka maa ŋmaa-mɛ tɔ ka taa ma heela-mɛ sɩ mə na yəlaa mpa pa lakɩ asilima tɔ ɩ́ taa kpɛntɩ. 10Pə taɣa yəlaa tənaɣa yem kɛ́ ma yɔɣɔtəɣɩ. Mpi tɔ, antulinya taa cənɛ mə na asilima nyə́ma na nyɩɩllaa na ŋmɩɩlaa na tɩɩŋ laalaa ɩ́ sitina. Ye ɩ́ tɔma sɩ ɩ́ cɔləɣɩ-wɛ, pə wɛɛ sɩ ɩ́ ká lɩɩ antulinya ɩnɛ ɩ taa kɛlɛ. 11Nti tɔɣɔlɛ sɩ ye yʋlʋ nyənəɣɩ ɩ təɣɩ Ɩsɔ sɛɛlʋ pəyele ɩ lakɩ asilima, na ɩ́ ta yele nyɩɩlʋɣʋ na tɩɩŋ laaʋ na yəlaa tʋʋʋ na sʋlʋm nyɔɔʋ na ŋmɩɩləm, ɩ́ taa kpətəna pʋntʋ. Mə na yʋlʋ ɩsɩɩ mpʋ ɩ́ taa tɔɣɔ tɔɣɔʋ maɣamaɣa. 12Ye pə kaasa mpa pa ta kɛ Ɩsɔ sɛɛlaa tɔ, pə taɣa maa lana pɛlɛ pa tɔm. Ama Ɩsɔ ká hʋʋnana pɛlɛ. Mə na mpa ɩ́ kaa kpekəle tɔ pə taɣa pa tɔm kɛ ɩ́ ka la? Pa ŋmaawa Ɩsɔ Tɔm taa sɩ: Yʋlʋ ɩ́ lakɩ ɩsaɣatʋ ɩ́ ləsɩ-ɩ mə hɛkʋ.


text: 1Ma taapalaa, ma sɔɔla teu sɩ pənɛntɛ má tɔɔsɩ-mɛɣɛ Laapaalɩ Kʋpaŋ wei maa kpaala-mɛ tɔ, wei ɩ́ nɩɩwa na ɩ́ tɛmna-ɩ mə taa kɛ́ teu təkpataa tɔ. 2Laapaalɩ Kʋpaŋ ɩnɩ ɩ tɔɔ kɛ́ pə yapa mə nyʋɣʋ, ye ɩ́ tɔka-ɩ teu ɩsɩɩ maa sɛɣɛsʋɣʋ-mɛɣɛ-ɩ tɔ. Ye pə taɣa mpʋ ɩ́ tɛm mə taa tɔ yem tɔɔ kɛ́. 3Sɛɣɛsʋɣʋ sɔsɔɔʋ ŋku pa sɛɣɛsa má na maa sɛɣɛsɩ-mɛɣɛ-kʋ tɔɣɔlɛ sɩ: Kilisiti səpa tá ɩsaɣatʋ tɔɔ ɩsɩɩ Ɩsɔ Tɔm taa yɔɣɔtaa tɔ. 4Pa pima-ɩ ɩlɛna kʋyɛɛŋ tooso wule ɩ́ fe, na Ɩsɔ Tɔm taa ka yɔɣɔta ḿpʋ́ɣʋ́. 5Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ lɩɩ Piyɛɛ tɔɔ, pə waalɩ kɛ́ ɩ lɩɩ tillaa naanʋwa na naalɛ tɔɔ. 6Pə waalɩ waalɩ kɛ́ ɩ lɩɩ ɩ ɩfalaa mpa pa nyʋɣʋ kəla nasəlɛ na nɩɩnʋwa (500) tɔ pa tɔɔ kɛ́ nɔɣɔ kʋlʋmaɣa. Pa taa lɛlaa wɛna pa ɩsɛ, ama lɛlaa ná səpa. 7Pə waalɩ kɛ́ ɩ lɩɩ Saakɩ tɔɔ, Saakɩ tɔɔ lɩɩʋ waalɩ kɛ́ ɩ lɩɩ tillaa təna tɔɔ. 8Ɩ lɩɩ ḿpʋ́ɣʋ́ pa təna pa tɔɔ na pə́ tɛ, ɩlɛna ɩ́ lɩɩ ma wei ma wɛ ɩsɩɩ yʋlʋ wei pə hɔlʋsa kʋhɔlʋsʋ tɔ ma tɔɔ tɔtɔ. 9Tillaa taa səkpelu ntɛ́ má, na ma ta tɩɩ nəɣəsəna pá yaa-m tillu. Mpi tɔ, má naasaɣana Ɩsɔ sɛɛlaa kpeka. 10Ama Ɩsɔ pɛɛlɛɛ tɔɔ ɩlɛ, ma kɛ́ mpi ma kɛ́ ɩsəntɔ tɔ. Na pɛɛlɛɛ nna Ɩsɔ lapa-m mpʋ tɔ, a ta saalɩ yem. Ama a tɔɔ ma lapa təmlɛ na pə́ kəlɩ tillaa lɛmpa təna. Tampana pə taɣa ma toŋ taa kɛ́ ma lapənaa. Ama Ɩsɔ pɛɛlɛɛ nna ɩ hʋla-m tɔ a tɔɔ kɛ́. 11Pə tɔɔ kɛ́ paa ma cɔlɔɣɔ pɩɩ lɩɩnaa yaa pɛlɛ pa cɔlɔ, tá waasʋ ɩnəɣəlɛ, na nti ɩ́ mʋwa tɔɣɔlɛ. 12Ɩsənaɣa pə wɛɛ na mə taa lɛlaa tɔŋ sɩ sətaa kaa tɛ na pá fe? Pəyele Kilisiti fem na səm taa tɔ pə waasʋ kɛ tə wɛɛ na tə́ lakɩ. 13Ye tampana sətaa kaa tɛ na pá fe ɩlɛ pə wɛɛ sɩ Kilisiti ná tá fe ntɛ́. 14Na ye tampana Kilisiti taa fe ntɔ, tá waasʋ táá fɛɩna nyʋɣʋ tətʋlɛ, na ɩ́ taa nyɩ nti ɩ́ ká lana naani tɔ. 15Ye tampana sɩ sətaa kaa tɛ na pá fe, pɩɩ kula tá waalɩ kɛ́. Mpi tɔ, pə wɛ ɩsɩɩ tə tʋ Ɩsɔ kɛ́ tɔm ntɛ́. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, tá yɔɣɔtəna na tá nɔɔsɩ sɩ Ɩsɔ feesa Kilisiti pəyele yem. 16Mpi tɔ, ye sətaa ɩ taa tɛŋ sɩ pa fe, Kilisiti ná taa fe mpʋ. 17Na ye Kilisiti ɩ́ taa fe ntɔ, ɩ́ tɛm ḿpʋ́ɣʋ́ mə taa tɔ pə puɣusa-mɛɣɛ, na ɩ́ lepa mə ɩsaɣatʋ taa tɔtɔɣɔ. 18Na pə wɛɛ tɔtɔ sɩ mpa pa tɛma pa taa na Kilisiti haləna pa səm tɔ pa lepa. 19Ye tə wɛʋ na tá ɩsɛ kɛ ɩsəntɔ tɔ pə tɔɔ tike kɛ tə tɛɛləɣɩ Kilisiti kiŋ ɩlɛ yəlaa təna taa taɣalɛ asalaʋ nyə́ma maɣamaɣa. 20Ama tampana tɔɔ Kilisiti femaɣa sɩ pə́ hʋ́lɩ́ təkpataa sɩ mpa pa səpa tɔ paa tɛ na pá fe mpʋ tɔtɔ. 21Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, yʋlʋ lɛlʋ kɔnna səm, na lɛlʋ náá kɔna tɔtɔɣɔ sətaa feesuɣu tɔm. 22Yəlaa təna na Atam pa kpɛntaa kɛ́, pə tɔɔ kɛ́ pa səkɩ. Ama pá na Kilisiti pa kpɛntaa tɔɣɔ pa təna paa tɛ na pá kʋlɩ. 23Ama paa wei na ɩ looŋa kɛ́. Kilisiti kɛ pa taaləna feesuɣu kɛ pa təna pa taa, na kʋyaŋku ɩ ká kɔɔ tɔɣɔ pa təna mpa ɩ tɩ tɔ pɛlɛ paa fe. 24Pə waalɩ ɩlɛ pə kɔŋ tɛm ntɛ́. Pə taɣa pʋlʋ, Kilisiti ká wakəlɩ kawulasɩ təna, ɩ ká ləsɩ pəsʋɣʋ təna na ɩ́ yɔkɩ toma sɔsɔɔna təna na ɩ́ məŋna kawulaɣa na ɩ́ cɛla Tacaa Ɩsɔ. 25Pə taɣa pʋlʋ, pə wɛɛ sɩ Kilisiti ká tɔkɩ kawulaɣa kɛ ḿpʋ́ɣʋ́ haləna Ɩsɔ tɛ kolontunaa tənaɣa kəlʋɣʋ na ɩ́ məŋna-wɛɣɛ Kilisiti tɛɛ. 26Kantəkaɣa kolontu wei paa wakəlɩ tɔɣɔlɛ səm. 27Ḿpʋ́ɣʋ́ mɛɛ, Ɩsɔ Tɔm taa yɔɣɔtaa sɩ: Ɩsɔ məŋna pə tənaɣa Kilisiti tɛɛ. Na pa yɔɣɔtʋɣʋ mpʋ sɩ pə təna tɔ, pə hʋ́lə́ɣɩ́ təkelekele sɩ pa ta kpɛŋna Ɩsɔ wei ɩ tʋ pə tənaɣa Kilisiti tɛɛ tɔ. 28Pə təna pə kɔŋ pə́ məlɩ Kilisiti tɛɛ ɩlɛna Kilisiti maɣamaɣa wei ɩ kɛ́ pəyalʋ tɔ ɩ́ məlɩ Ɩsɔ wei ɩ məŋna pə tənaɣa ɩ tɛɛ tɔ ɩ́lɛ́ ɩ tɛɛ. Ɩlɛna Ɩsɔ tɔɣɔ kawulaɣa təkpataa kɛ pə təna pə tɔɔ. 29Ɩ́ maɣasɩ mpa pa yeki sɩ pá sɔɔ-wɛɣɛ Ɩsɔ lʋm kɛ sətaa lona tɔ na ɩ́ na. Pa tɛɛləɣɩ sɩ paa hiki weɣelɛ ɩlɛ yee? Na ye tampana tɔɔ sɩ sətaa kaa fe, pepe tɔɔ kɛ́ pa yeki na pá sɔɔ-wɛɣɛ Ɩsɔ lʋm kɛ pa lona? 30Na tá, pepe maɣamaɣa nyʋɣʋ tɔɔ kɛ́ tə wɩɩ tá tɩ na tə wɛ səm nɔɣɔ taa kɛ́ paa kʋyaŋku? 31Ma taapalaa, paa kʋyaŋku mɛʋmɛʋ taa kɛ́ ma wɛɛ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ kɛ́ ma heeliɣi-mɛɣɛ mpʋ, ma mʋɣʋləɣəna mə Yesu Kilisiti təŋʋɣʋ kɛ teu kɛ́. 32Ye atɛ cənɛ kawaaɣa nakəlɩ ka tɔɔ kɛ́ ma na taalɛ wontu tə suu haŋ kɛ Ɩfeesu cənɛ ɩlɛ pepeɣelɛ pə waasa-m? Ye sətaa kaa tɛ na pá fe tə́ la ɩsɩɩ yəlaa yɔɣɔtʋɣʋ tɔ sɩ: Tə́ tɔɣɔ na tə́ nyɔɔ kpakpaa, cele tɩɩ sɩ tɔ pə tɔɔ. 33Ɩ́ taa puɣusi mə tɩ, taapalaa asaɣaa kiŋ kɛ yaasi ɩsaɣaʋ tɛɛkəna. 34Ɩ́ cʋkɩ mə taa kɛ́ teu kɛ ɩsəna mpi pə wɛɛ tɔ na ɩ́ yele ɩsaɣatʋ. Mə taa lɛlaa ta nyɩ Ɩsɔ, ɩ́ tɛɛ ɩ́ fɛɩ fɛɛlɛ. 35Ntanyɩ nɔɣɔlʋ ná wɛɛ na ɩ́ maɣasəɣɩ sɩ ɩsənaɣa sətaa ká tɛ na pá fe ɩlɛ yee? Na pa tɔnəŋ ká wɛɛ ɩsənaɣalɛ? 36Kʋmɛlɛŋ nyá, n tuukuɣu pʋlʋ pəle kɛ atɛ tɔ, pəle ńtɛ́ tə saaləɣɩ tɛtʋ tɛɛ kɛ́ ɩlɛna hoole náá nyɔ. 37Pə taɣa pəle kɛ yem kɛ́ n tuuki? Pə pəsəɣɩ pə wɛɛ sɩ tɔɣɔnaɣa pəle yaa pʋlʋ kʋtutuum paa mpi. N ka tuukaɣa tɔ, pə fɛɩ ɩsɩɩ kaɣana pə nyɔʋ ɩsəntɔ na pə wɛ hatʋ tɔ. 38Mpi Ɩsɔ nɔkaa tɔ mpəɣɩ ɩ lakɩ na pəle ńtɛ́ tə́ nyɔ, na ɩ́ yeki na paa pəle nte tə nyɔ ɩsɩɩ tə wɛʋ tɔ. 39Weesiŋ nyəm təna tɔnəŋ fɛɩ kʋlʋməŋ, yəlaa tɔnəŋ wɛna ɩ mpaa na wontu nyəŋ ná wɛna ɩ́lɛ́ ɩ mpaa tɔtɔ. Sumasɩ tɔnəŋ wɛna ɩ mpaa kɛ́ na tiina tɔnəŋ náá wɛnna ɩ́lɛ́ ɩ mpaa tɔtɔ. 40Ɩsɔtɔnʋɣʋ taa nyəm wɛɛtʋ wɛɛ kɛ́ na atɛ nyəm wɛɛtʋ náá wɛɛ, na ɩsɔtɔnʋɣʋ taa nyəm wɛɛtʋ teu faɣana atɛ nyəm wɛɛtʋ teu. 41Ilim wɛna pə maɣamaɣa pə teu kɛ́, na ɩsɔtʋ náá wɛna ɩ́lɛ́ ɩ nyəm, na ɩsɔtʋlʋŋasɩ náá wɛna səlɛ sɩ nyəm na sɩ mpaa, na ɩsɔtʋlʋŋasɩ maɣamaɣa teu tɛɛ təma. 42Sətaa ká tɛ na pá fe tɔ ḿpʋ́ɣʋ́ paa wɛɛ. Pa piŋuɣu yʋlʋ tɔ, ɩ səpaɣa. Ama pɩɩ kɔɔ na yʋlʋ fe səm taa tɔ ɩɩ tasəɣɩ səpʋ. 43Pa piŋuɣu yʋlʋ tɔ ɩ fɛɩ teu se. Pəyele ɩ kɛ́ ɩcam kɛ́, ama pɩɩ kɔɔ na ɩ́ fe səm taa tɔ ɩ teu na ɩ toma pə taka. 44Pa piŋuɣu yʋlʋ tɔ, tɔnʋɣʋ kʋnɛɣɛ pa piŋ. Ama pɩɩ kɔɔ na yʋlʋ fe səm taa tɔ tɔnʋɣʋ ŋku ɩ ká lɩɩna tɔ kʋ kɛ́ ŋku Feesuɣu tɩ tɔɣɔ. Pə taɣa pʋlʋ, tɔnʋɣʋ kʋnɛ kʋ wɛɛtʋ wɛɛ kɛ́ na tɔnʋɣʋ ŋku Feesuɣu tɩ tɔ kʋlɛ kʋ wɛɛtʋ náá wɛɛ. 45Kʋpam kɛ́, Ɩsɔ Tɔm taa yɔɣɔtəɣɩ sɩ: Kancaalaɣa yʋlʋ ntɛ́ Atam na pə ŋma-ɩ tɔ pə tʋ-ɩ weesuɣu kɛ́. Ama waalɩ waalɩ Atam ná kɛ́ Ɩsɔ Feesuɣu ŋku kʋ haa weesuɣu tɔɣɔ. 46Pə taɣa wei Feesuɣu tɩ tɔ ɩnɩ ɩ caaləna lɩɩʋ. Ama tɔnʋɣʋ kʋnɛɣɛ, pə waalɩ kɛ́ wei Feesuɣu tɩ tɔ ɩ lɩɩwa. 47Atɛ tɛtʋ kɛ pa ŋmana kancaalaɣa Atam. Ama waalɩ waalɩ Atam ná lɩɩna ɩsɔtaa kɛ́. 48Mpa pa kɛ́ tɛtʋ tɔɔ nyə́ma tɔ pa nəɣəsəna wei pa ŋmana tɛtʋ tɔɣɔ, na mpa pa kɛ́ ɩsɔtaa nyə́ma tɔ pa nəɣəsəna wei ɩ lɩɩna ɩsɔtaa tɔɣɔ. 49Ɩsɩɩ tə nəɣəsənaʋ yʋlʋ wei pa ŋmana tɛtʋ tɔ, ḿpʋ́ɣʋ́ tɩɩ tɛ na tə́ nəɣəsəna wei ɩ lɩɩna ɩsɔtaa tɔ. 50Ma taapalaa nti ma yɔɣɔtəɣɩ tɔɣɔlɛ sɩ, yʋlʋ tɔnʋɣʋ ŋku pə ŋmawa na kʋ taa na caləm tɔ kɩɩ pəsəɣɩ na kʋ tɔɣɔ Ɩsɔ Kawulaɣa kɛ paa pəcɔ. Pəyele kʋsəpəm ná kaa pəsɩ na pə́ caɣa tam na pə́ kaa sɩ. 51Natəlɩ tə wɛnna na tə́ ŋmɛlaa, maa kuli-tɩ na ɩ́ ná. Ntəɣəlɛ sɩ tá təna tə kaa sɩ. Ama tá təna pɩɩ tɛ na pə́ laɣasɩ-tʋɣʋ wɛɛtʋ kɛ 52tɔm kʋlʋm tɔɔ kɛ́ kpakpaa ɩsɩɩ ɩsɛ cəpəlʋɣʋ kɛ waatʋ wei paa hʋlɩ akantəlɛ sɩ pə təna pə́ sɩɩ tənaɣa tɔ. Pə taɣa pʋlʋ, pá kɔma na pá hʋlɩ-tɛ, sətaa feŋ kɛ́, pa kaa tasa səpʋ, na pɩɩ laɣasɩ taɣa wɛɛtʋ kɛ kʋlaɣasʋ. 53Tampana tɔɔ ḿpʋ́ɣʋ́ mɛɛ, ɩsɩɩ mpi pɩɩ cakɩ tam tɔ pə kpaɣa mpi pə cakɩ tam tɔ na pə tʋ pə tɔɔ, na mpi pə səkɩ tɔ ɩsɩɩ pə kpaɣa mpi pɩɩ səkɩ tɔ na pə́ tʋ pə tɔɔ. 54Pə́ kɔma na mpi pɩɩ cakɩ tam tɔ pə́ kpaɣa mpi pə cakɩ tam tɔ na pə́ tʋ pə tɔɔ, na mpi pə səkɩ tɔ pə́ kpaɣa mpi pɩɩ səkɩ tɔ, ɩlɛ nti pa ŋmaawa Ɩsɔ Tɔm taa sɩ pa naŋta səm tənaŋnaŋ tɔ tə lapa tampana ntɛ́. 55Səm leɣe nyá akaɩtʋ wɛɛ? Səm leɣe nyá toma wɛɛ sɩ ń kʋ́? 56Ɩsaɣatʋ haana səm kɛ toma sɩ pə́ kʋ, na kʋsəsɩɩtʋ sɔsəɣəna ɩsaɣatʋ. 57Ama Ɩsɔ fɔɔ. Ɩnɩ ɩ yelina na Tacaa Yesu Kilisiti lakɩ na tə́ kələɣɩ. 58Pə tɔɔ ɩlɛ ma taapalaa kʋpama, ɩ́ tɔkɩ mə təɣɩ teu na pʋlʋ ɩ́ taa ciɣiti-mɛ. Paa kʋyaŋku ɩ́ sɛɛsɩ ɩsəlɛ na Tacaa təmlɛ lapʋ. Pə taɣa pʋlʋ, ɩ́ nyə́má sɩ mə́ na Tacaa ɩ́ kpɛntaa na ɩ́ lakɩ təmlɛ nte tɔ pə kaa saalɩ yem.


text: 1Ŋ naabalɩya, kyɛɛ hʋ abee saŋa hʋ tɩyaŋ wɩya no aa sɩ yaa, ʋ bɩ yaa wɩɩ ŋ bɩl aa sɩ sabɩ basɩ kɩ tɩya ma, 2beewɩya ma tɩɩ gyɩma rɛ weliŋ anɩɩ kyɛɛ hʋ á Tɩɩna Yesu aa sɩ mɩɩgɩ ko sɩ pirigi ma tɩyaŋ gɛɛ anɩɩ gaal aa pirigi ko tebine gɛɛ. 3Haŋ saŋa hʋ nala aa sɩ kɩ bɩɩnɩ anɩɩ lee fɩyɛla rɛ dɩ wɩɩ buloŋ tuwo, ɛɛ tɩyaŋ nɛ baloo sɩ pirigi gyʋʋ ba, anɩɩ haaŋ halʋllɩ-luwol aa pirigi kɩ wɩɩ ʋ gɛɛ. Ka nal buloŋ mɛ bɩ sɩ wuwo fá lɩɩ baloo no tɩyaŋ. 4Amɛ ŋ naabalɩya, ma kɛ tuwo bilhuu tɩyaŋ. Ɛɛwɩya ʋ bɩ maga dɩ kyɛɛ hʋ ko pirigi ma tɩyaŋ anɩɩ gaal. 5Ma buloŋ yaa nala aa we pʋlʋŋ tɩyaŋ nɛ, a yaa sɩgballɩya nala. Á bɩ yaa tebine koo bilhuu tɩyaŋ nala. 6Ɛɛwɩya, ʋ bɩ maga dɩ á pɩŋ doo kɩ yeŋŋi á tɩɩ abee á Tɩɩna mɩɩgɩ koyi wɩya anɩɩ nala hʋ aa bɩ laa Krisita di aa yaa gɛɛ. Amɛ ʋ maga dɩ á werigi rɛ a gyɩŋ á tɩɩ kanɩɩ wɩɩ buloŋ tɩyaŋ. 7Tebine rɛ nala kɩ pɩŋ doo. Tebine mɛ rɛ nala nyʋwa sɩŋ kɩ bugo. 8Amɛ á kɛ aa yaa sɩgballɩya nala wɩya, ʋ maga dɩ á gyɩŋ kaŋ á tɩɩ rɛ wɩɩ buloŋ tɩyaŋ. Ʋ maga dɩ á kpa á laadii abee kyori hʋ á aa kana a pɔ á tɩɩ rɛ anɩɩ hɔgɩgyalɩɩ hʋ bayuwol aa kaŋ tɔ ʋ bembii gɛɛ. Ka dɩ ma leŋ dɩ bayɩyɛla hʋ ma aa kana anɩɩ Wɩɩsɩ sɩ laa ma ta mɛ kɩɩ gɛɛ anɩɩ hɔgɩ nyupugi ma kpa kyige. 9Beewɩya Wɩɩsɩ bɩ lɩɩ ma dɩ ʋ dɔgɩsɩ ma, ʋ lɩɩ ma rɛ dɩ ʋ tɩŋ á Tɩɩna Yesu Krisita tɩyaŋ a laa ma ta. 10Á wɩya rɛ Yesu sʋba dɩ gɛɛ leŋ dɩ a beel-ʋ we doŋ a kɩ mʋ deŋdeŋ, di ámaa rɛ sʋba koo dɩ ámaa rɛ weye saŋa hʋ ʋ aa sɩ mɩɩgɩ ko. 11Ɛɛ wɩya ma basɩ teŋ polli wɩya no kɩ tɩya dɔmɔŋ, a kɩ kyiyeli dɔmɔŋ mɛ Wɩɩsɩ ŋmanɩɩ tɩŋɩɩ tɩyaŋ anɩɩ ma aa yaŋ kɩ yaa gɛɛ. 12Á nɩmmabalɩya, á aa sʋl ma, nala hʋ Wɩɩsɩ aa lɩya ba yaa ma sɩlaala, ka ba kpa ba sɩfɩyaŋ buloŋ we tʋma no tɩyaŋ, a kɩ deŋ ma nyuu tɩyaŋ a kɩ daga ma mɛ, ʋ maga dɩ ma kɩ tɩya ba gyɩrɩma rɛ. 13Ma kɩ tɩya ba gyɩrɩma, a kyo ba mɛ weliŋ akuu tʋma hʋ ba aa tʋŋ wɩya. Ma leŋ fɩyɛlʋʋ we ma hɔnɩɩ tɩyaŋ. 14Á nɩmmabalɩya, á aa sʋl ma abee sɩfɩyasɩ dɩ ma kɩ kʋrɩsɩ teŋwɩɩ tɩmma dɩgɩna, a basɩ wɩya kɩ nyaasɩ nala hʋ aa fá kambɩŋ nyuni, aŋ kɩ kyiyeli nala hʋ aa bɩ sɩŋ weliŋ Wɩɩsɩ wɩya hʋ tɩyaŋ. Ma kaŋ kenyiri abee nal buloŋ. 15Ma pɔ dɩ nal buloŋ ta ko yaa wɩbɔŋ tuŋ ʋ dɔŋtɩɩna. Amɛ saŋa kɛ buloŋ, ma yaa wɩweliye kɩ tɩya dɔmɔŋ abee nal buloŋ. 16- 17Ma leŋ dɩ ma tenni fɩyɛlɩ saŋa buloŋ, ka dɩ ma kɩ kyʋwalɩ Wɩɩsɩ saŋa buloŋ mɛ. 18Wɩɩ kɛ buloŋ tɩyaŋ, ma kyʋwalɩ Wɩɩsɩ aŋgyʋwasʋ, beewɩya nyɛ rɛ Wɩɩsɩ kɩ kyɛ dɩ ma nala hʋ bee Yesu Krisita aa yaa kɩdɩgɩ kɩ yaa. 19Ma ta kɩ tɔ Wiyesi Welii hʋ tʋma ma tɩyaŋ. 20Wɩya hʋ ba aa basɩ Wɩɩsɩ Wiyesi Welii hʋ dee tɩyaŋ, ma ta kɩ kpaa ba waasʋ. 21Amɛ ma sʋnnɩ wɩya no buloŋ na, a lɩɩ wɩya hʋ aa weliye. 22Ma lɩɩ ma tɩɩma wɩbɔmɔ iriŋ kɛ buloŋ tɩyaŋ. 23Á aa sʋla Wɩɩsɩ rɛ, fɩyɛlʋʋ tɩtɩyal hʋ, dɩ ʋ sasɩ ma wɩbɔmɔ buloŋ ta aŋ leŋ dɩ ma yaa tɩpʋlʋŋ tɩmma ma wɩɩ buloŋ tɩyaŋ, a ta kaŋ bisiŋ koo wɩkyogii buloŋ ma mɩɩbol tɩyaŋ haalɩ a mʋ pele kyɛɛ hʋ á Tɩɩna Yesu Krisita aa sɩ mɩɩgɩ ko. 24Nal hʋ aa yɩrɩ ma kɔnɩ sɩ yaa wɩɩ no tɩya ma rɛ, beewɩya ʋ yaa wɩtɩɩ Tɩɩna rɛ. 25Á nɩmmabalɩya, ma mɛ sʋla Wɩɩsɩ kɩ tɩya ma. 26Ma kyʋwalɩ á nɩmmabalɩya hʋ buloŋ weliŋ, weliŋ. 27Ŋ aa sʋla ma abee sɩfɩyasɩ rɛ á Tɩɩna Yesu Krisita feŋ tɩyaŋ dɩ ma karɩmɩ teŋ no a tɩya á nɩmmabalɩya hʋ buloŋ. 28Á Tɩɩna Yesu Krisita bɔnyɛ sɩ we ma lee.


text: 1Ŋ naabalɩya, ŋ gyɩma anɩɩ ma yaa nala hʋ aa gyɩŋ Wɩɩsɩ Mɩrɩsɩ hʋ Moosi fa aa saba biŋ nɛ. Ma gyɩma anɩɩ dɩ nihuwobiŋ buloŋ nɛ we ʋ mɩɩbol tɩyaŋ, ʋ yaa fɩlɩɩ rɛ dɩ ʋ kɩ tɩŋ mɩrɩsɩ no. 2Ma leŋ dɩ á kpa ʋ magɩsɩ anɩɩ haaŋ aa yala bala. Dɩ haaŋ nɛ ko yala bala, mɩra daga anɩɩ ʋ bɩl bɩ tɩŋa ʋ tɩɩ ʋ bala hal tɩyaŋ saŋa hʋ ʋ bala hʋ aa we ʋ mɩɩbol tɩyaŋ. Amɛ dɩ ʋ bala hʋ rɛ ko sʋba, ɛɛ daga nɩɩ ʋ laa ʋ tɩɩ rɛ haŋ bala yalɩɩ mɩra hʋ tɩyaŋ. 3Ɛɛ wɩya dɩ ʋ bala hʋ rɛ ha we ʋ mɩɩbol tɩyaŋ, ka dɩ ʋ vɩya ʋ aŋ mʋ yala badɩma, ba aa yɩrɩ ʋ hasɔŋsɔnnɩ rɛ. Amɛ dɩ ʋ bala hʋ rɛ ko sʋba, mɩra daga anɩɩ ʋ laa ʋ tɩɩ rɛ. Ɛɛwɩya, dɩ ʋ rɛ yaŋ mʋ yala badɩma mɛ, nal buloŋ bɩ sɩ wuwo baa dɩ ʋ yaa sɔŋsɔnnɩ rɛ. 4Ŋ naabalɩya, nyɛ tɩɩ rɛ ʋ kɩɩ ma mɛ lee, beewɩya Krisita aa sʋba gɛɛ daga anɩɩ ma mɛ kpʋʋ mɩrɩsɩ hʋ Moosi aa bine tɩŋɩɩ ta rɛ gɛɛ. Lagɩlagɩ no, Krisita, laataal hʋ Wɩɩsɩ aa kyise sʋʋ tɩyaŋ nɛ tɩŋ ma, dɩ gɛɛ leŋ dɩ á wuwo kɩ yaa wɩya aa kaŋ tɔnɔ a tɩya Wɩɩsɩ. 5Saŋa hʋ á teŋbii wɩyaabɔmɔ fa aa kaŋ dee á nyuu tɩyaŋ, Wɩɩsɩ Mɩrɩsɩ hʋ Moosi fa aa saba biŋ fa leŋ wɩbɔmɔ yayɩ yʋwaŋ kaŋ ma rɛ, a kaŋ á buloŋ mʋ we sʋʋ bʋwa tɩyaŋ. 6Amɛ lagɩlagɩ no, Wɩɩsɩ laa ma ta wɩya hʋ fa aa kaŋ ma yaa yosi tɩyaŋ nɛ akuu á aa kpʋʋ mɩrɩsɩ no tɩŋɩɩ ta wɩya, dɩ á wuwo kɩ tɩŋ ŋmaŋfalɩɩ hʋ Wɩɩsɩ Wiyesi Welii hʋ aa daga ma aŋ ta kɩ tɩŋ ŋmaŋbɩnɩɩ hʋ Wɩɩsɩ Mɩrɩsɩ hʋ Moosi fa aa saba biŋ aa daga ma. 7Wɩbee rɛ á yaŋ sɩ basɩ? Á sɩ wuwo baa dɩ Wɩɩsɩ Mɩrɩsɩ hʋ yaa wɩbɔmɔ rɛ koo? Aayɩ, ba mʋra rɛ! Amɛ Wɩɩsɩ mɩrɩsɩ hʋ rɛ leŋ ŋ gyɩŋ wɩɩ hʋ aa yaa wɩbɔŋ. Dɩ Wɩɩsɩ mɩrɩsɩ hʋ rɛ fa bɩ baa dɩ á ta kpaa á hakɩllɩ we nala kɩna tɩyaŋ, ŋ fa bɩ sɩ gyɩma anɩɩ gɛɛ yaa wɩbɔŋ nɛ. 8Amɛ mɩra no aa we doŋ wɩya, wɩbɔmɔ tɩŋ ʋ tɩyaŋ nɛ a mʋrɩ ŋ we, ŋ kpa ŋ hakɩla we kɩna iriŋ buloŋ tɩyaŋ. Dɩ mɩrɩsɩ rɛ fa tuwo, wɩbɔmɔ fa yaa wɩsʋʋnɩ rɛ. 9Saŋa hʋ ŋ fa aa bɩ gyɩŋ Wɩɩsɩ mɩrɩsɩ hʋ ʋ fa kɩɩ gɛɛ anɩɩ ŋ aa bɩ kaŋ wɩkyogii buloŋ. Amɛ ŋ aa ko gyɩŋ mɩra no ko teŋ, ɛɛ tɩyaŋ nɛ ŋ yaŋ na anɩɩ ŋ yaa wɩbɔŋyaal lɛ, a sʋba Wɩɩsɩ sɩya tɩyaŋ. 10Ŋ naa anɩɩ mɩra hʋ fa aa maga dɩ ʋ tɩya ŋ mɩɩbol, ʋ rɛ mɩɩgɩ ko kana ŋ we sʋʋ bʋwaŋ. 11Mɩra no aa we doŋ wɩya, wɩbɔmɔ tɩŋ ʋ tɩyaŋ nɛ, a mʋrɩ kpʋ ŋ. 12Ɛɛ nyuniŋ, Wɩɩsɩ mɩrɩsɩ hʋ tɩɩ kɛ bɩ kaŋ wɩbɔŋ buloŋ, ba kɩdɩgɩ buloŋ mɛ bɩ yaa wɩbɔŋ. Ba buloŋ lɩɩ Wɩɩsɩ lee rɛ, a yaa wɩya aa kpaa ŋmanɩɩ, a weliye mɛ. 13Nyɛ yaŋ daga anɩɩ wɩya hʋ aa yaa wɩweliye rɛ kana ŋ we sʋʋ bʋwaŋ koo? Aayɩ, ɛɛ daa! Wɩbɔmɔ yayɩ rɛ kpʋʋ ŋ. Wɩbɔmɔ tɩŋ wɩya hʋ aa yaa wɩweliye tɩyaŋ nɛ a kpʋ ŋ dɩ á wuwo gyɩŋ gɛɛ wɩbɔmɔ kɔnɩ aa kɩya. Wɩɩsɩ mɩrɩsɩ hʋ rɛ leŋ á marɩ gyɩma anɩɩ wɩbɔmɔ yayɩ lɔrɔ rɛ kɩŋkaŋ. 14Á gyɩma anɩɩ Mɩrɩsɩ hʋ lɩɩ Wɩɩsɩ lee rɛ. Amɛ ŋ kɛ yaa nihuwobiŋ aa sɩ maakyiye sʋba rɛ, a yaa wɩbɔmɔ yoŋ. 15Ŋ bɩ gyɩŋ wɩɩ hʋ buloŋ aa kana ŋ kɩ yaa, beewɩya ŋ bee yaa wɩya hʋ ŋ aa kyo dɩ ŋ kɩ yaa, amɛ wɩya hʋ ŋ aa bɩ kyo, ba aa rɛ ŋ kɩ yaa. 16Ŋ aa yaa wɩya hʋ ŋ aa bɩ kyo nyɛ, ɛɛ daga anɩɩ ŋ laa di anɩɩ Wɩɩsɩ mɩrɩsɩ hʋ kpaa ŋmanɩɩ rɛ. 17Ɛɛwɩya, ba aa kɩɩ nyɛ, ŋ tɩɩ daa aa yaa wɩya no, amɛ bɔŋlɩŋ hʋ aa we ŋ tɩya tɩyaŋ nɛ leŋ ŋ kɩ yaa gɛɛ. 18Ŋ gyɩma anɩɩ wɩwelii buloŋ tuwo ŋ nihuwobiŋlɩŋ tɩyaŋ. Beewɩya ŋ fa kyo dɩ ŋ kɩ yaa wɩweliye rɛ, aŋ bɩ wuwo kɩ yaa ba. 19Wɩweliye hʋ ŋ aa kyo dɩ ŋ kɩ yaa, ba daa ŋ kɩ yaa amɛ wɩbɔmɔ hʋ ŋ aa bɩ kyo ŋ kɩ yaa ba aa rɛ ŋ kɩ yaa. 20Dɩ mɩyaŋ nɛ yaŋ aa yaa wɩya hʋ ŋ aa bɩ kyo, ɛɛ daga anɩɩ ŋ daa aa yaa, amɛ bɔŋlɩŋ hʋ aa we ŋ tɩya tɩyaŋ nɛ leŋ ŋ kɩ yaa ba. 21Nyɛ kɛ, ŋ naa anɩɩ wɩɩ hʋ aa yaa ŋ nɛ nyɛ: Dɩ mɩyaŋ nɛ ko kɩ kyɛ dɩ ŋ yaa wɩwelii, wɩbɔŋ nɛ ŋ aa mɩɩgɩ kpa yaa. 22Ŋ tɩya tɩyaŋ, ŋ kyo Wɩɩsɩ mɩrɩsɩ hʋ rɛ, a kyo dɩ ŋ kɩ tɩŋ ba mɛ. 23Amɛ ŋ naa anɩɩ wɩdʋma rɛ mɩɩgɩ we ŋ tɩyaŋ, a kana ŋ kɩ tʋma, a kaŋ wɩɩ hʋ ŋ aa kyo ŋ hakɩla tɩyaŋ kɩ lʋga. Wɩɩ no leŋ ŋ yaa wɩɩ hʋ aa leŋ ŋ kɩ yaa wɩbɔmɔ yoŋ nɛ. 24Ŋ wɩya kaŋ sikii rɛ. Ŋ teŋbii wɩyaalɩya kana ŋ kɩ mʋ dɩ ba we sʋʋ bʋwaŋ nɛ. Aŋnɛ rɛ sɩ laa ŋ ta? 25Ŋ aa kyʋwalɩ Wɩɩsɩ aŋgyʋwasʋ rɛ, beewɩya ʋ rɛ sɩ wuwo laa ŋ ta wɩɩ no tɩyaŋ, á Tɩɩna Yesu Krisita nyubaanɩŋ. Wɩɩ hʋ tɩyaŋ ŋ aa wee rɛ nyɛ: Ŋ hakɩla tɩyaŋ ŋ kyo dɩ ŋ tɩŋ Wɩɩsɩ mɩrɩsɩ hʋ rɛ amɛ ŋ nihuwobiŋlɩŋ tɩyaŋ ŋ yaa wɩbɔmɔ yoŋ nɛ.


text:
12Ɔci maka bootti ɛkkɛn ŋotkɛnti bala daŋkun. Yukonaayayɛ, ɛkɛ a wey Caltayiiln. Ɔci Caltayiilyɛ, ɛkɛ a wey Jɛroobabiln. Ɔci Jɛroobabilyɛ, ɛkɛ a wey Abiyahudn. Ɔci Abiyahudyɛ, ɛkɛ a wey Ilaayakimn. Ɔci Ilaayakimyɛ, ɛkɛ a wey Ajurn. Ɔci Ajuryɛ, ɛkɛ a wey Cɛdɔkn. Ɔci Cɛdɔkyɛ, ɛkɛ a wey Ekimn. Ɔci Ekimyɛ, ɛkɛ a wey Ilaayodn. Ɔci Ilaayodyɛ, ɛkɛ a wey Ɛliyeejɛrn. Ɔci Ɛliyeejɛryɛ, ɛkɛ a wey Mattann. Ɔci Mattanyɛ, ɛkɛ a wey Yaakubn. Ɔci Yaakubyɛ, ɛkɛ a wey Yuocipn ‘war Moryam. Ɔci Yaccu mena bartan ma a Kiṭɔyɛ, ɛkɛ jiennɛ Moryam.
FREE!
One App.
1550 Languages.


text: 1Hatuu lɔŋ Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa pɔpɔtʋnaa ka lɩɩwa yəlaa hɛkʋ. Mpʋ tɔtɔɣɔ sɛɣɛsəlaa pɔpɔtʋnaa ká lɩɩ mə hɛkʋ taa tɔtɔ. Pɔpɔtʋ sɛɣɛsəŋ na wei ɩ́ kɔŋna wakəlʋɣʋ tɔɣɔ paa sʋʋ sɛɣɛsʋɣʋ. Na paa kisi Tacaa wei ɩ́ yapa-wɛ tɔ. Mpʋ ɩnɩ pɩɩ yelina na pá kɔna wakəlʋɣʋ kɛ kpakpaa kɛ pa maɣamaɣa pa nyɔɔŋ taa. 2Paɣalɛ ká təŋna-wɛɣɛ pa tɛtɛlakasɩ mpaaʋ ŋkʋ kʋ taa, na paa tʋʋ tampana mpaaʋ kɛ pa yaasi wei pá tɔkaa na pá lakəna tɔ ɩ tɔɔ. 3Sɛɣɛsəlaa pɔpɔtʋnaa mpɛ paa lu tɔmnaa na pá heeliɣi-mɛɣɛ pɔɣɔlaɣa nyənʋɣʋ tɔɔ sɩ pá tɔɣɔ mə tɔɔ. Ama pa Hʋʋnlʋ sɔɔlʋ tɛma pɩɩʋ kɛ hatuu lɔŋ sɩ ɩ ká la, na pa Wakəllʋ ná taŋaa tətɛɣɛtɛɣɛ. 4Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, Ɩsɔ tá yele ɩsɔtaa tillaa mpa pa wakəlaa tɔɣɔ yem. Ama ɩ pɛta-wɛɣɛ saləka sɔsɔ taa kɛ́, na pá hɔka-wɛɣɛ alukpala kɛ səkpɛtʋɣʋ taa sɩ pá taŋ Hʋʋlɛ wule. 5Ɩsɔ tá yele antulinya kʋpəŋ kɛ yem. Ama ɩ lapa na lʋm sɔsɔɔm waasɩ antulinya ɩnɛ na ɩ yəlaa asaɣaa pa tɔɔ təwasawasa. Nowee wei ɩ lakaɣa tampana təŋʋɣʋ waasʋ tɔ na lɛlaa naatosompɔɣɔlaɣa tike nyɔɔŋ kɛ ɩ yapa. 6Ɩsɔ kʋ́ Sɔtɔm na Kɔmɔɔ pa acalɛɛ tɔm, na ɩ́ wakəlɩ-yɛ na kɔkɔ. Na ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ hʋləna asaɣaa sɩ ɩsəna mpi pə wɛɛ sɩ ɩ ká la-wɛ tɔɣɔlɛ. 7Ama ɩ yapa Lɔɔtɩ. Yʋlʋpaŋ ɩnɛ, yəlaa asaɣaa yaasi asilima nyəŋ ka tɔka-ɩ kɛ́ na pə́ cɔɔsəɣɩ. 8Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, yʋlʋpaŋ ɩnɛ ɩ ka wɛʋ pa hɛkʋ tɔ, paa kʋyaŋku ɩ naakaɣa kɛ́ na ɩ́ nɩɩkɩ yaasinaa asaɣaa panɛ, na lakasɩ ɩsaɣasɩ nsɩ sɩ pɛkəlaɣaa-ɩ kɛ́. 9Ḿpʋ́ɣʋ́ pə wɛɛ mɛɛ, Tacaa nyəmna ɩsəna mpi ɩ ká ləsɩ mpa pa matəna-ɩ tɔɣɔ maɣasəŋ taa, na ɩsəna mpi ɩ ká sɩɩ asaɣaa sɩ Kʋyakʋ Kʋhʋʋnaʋ wule ɩlɛ ɩ ká tʋ-wɛɣɛ saləka tɔ. 10Pə tɩɩ kələna mpa pa təŋəɣɩ pa tɔnəŋ kʋnyɩɩləŋ ɩsaɣaŋ na pá footiɣi Ɩsɔ sɔsɔɔntʋ tɔ. Sɛɣɛsəlaa pɔpɔtʋnaa panɛ pa kɛ́ apalaa taa apalaa kɛ́. Timpi pa ta tala tɔɣɔ pa kpaasəɣɩ pa tɩ. Paa tɩɩ see ɩsɔtaa teeli nyə́ma na ń ná, pa tʋʋkɩ-wɛɣɛ. 11Ɩsɔtaa tillaa maɣamaɣa kələna sɛɣɛsəlaa panɛɣɛ toma na pəsʋɣʋ, paa cakəna teeli nyə́ma mpɛɣɛ Tacaa ɩsɛntaa. 12Yəlaa panɛ pa lakɩ kɛ́ ɩsɩɩ ləmaɣasɛɛ fɛɩnaa, pa wɛ yem kɛ́ ɩsɩɩ pə lʋlʋɣʋ taalɛ wontu sɩ pá kpa-tɩ na pá kʋ tɔ. Mpi mpi pa ta cɛkəna tɔɣɔ pa tʋʋkɩ. Pa kɔŋ saalʋɣʋ kɛ yem kɛ́ ɩsɩɩ taalɛ wontu. 13Kʋnyɔntɔɣɔlɛnaa mpa mpɛ pa kɔŋna tɔɣɔ pɩɩ tɛ na pə́ lɛɛtɩ-wɛ. Ilim na pə ɩsəlɛ kɛ pa kʋnyɩɩləŋ ɩsaɣaŋ kʋləɣəna-wɛ na pá lakɩ-ɩ na pa laŋa hɛɛ pamm. Pa muɣuliɣina pa puɣusuɣu kɛ́ na mə na-wɛ ɩ́ tɔkɩ mə tɔɣɔnasɩ. Ye pa wɛ timpi, fɛɛlɛ na tusuɣu wɛnna. 14Alaa yem yem nyə́ma kɛ pa pɛɛkəɣɩ tam. Paa nyəɣəsəɣɩ ɩsaɣatʋ lapʋ, na pá tʋsəɣɩ acamaa acamaa. Pa pɔɣɔlaɣa nyənʋɣʋ fɛɩ yɔɣɔtʋɣʋ. Ɩsɔ təŋsa-wɛɣɛ mpusi kɛ́. 15Pa yela mpaaʋ kʋpaŋkʋ kɛ́ na pá tooliɣi. Posɔɔ pəyalʋ Palaam ɩkpatɛ kɛ pa təŋaa. Ɩ́lɛ́ ɩ ka sɔɔləna liɣitee na ɩ́ nyɩ sɩ kawalaɣa lapʋ taa kɛ́ ɩ ká hikina-yɛ. 16Ama pa kaləna-ɩ ɩ kaanɩɩtʋ tənɛ tə tɔɔ. Kʋpam, kpaŋaɣa alʋnyəŋka ŋka kaa yɔɣɔtəɣɩ tɔ ka yɔɣɔtaa ɩsɩɩ yʋlʋ, na pə́ kpa Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsʋlʋ kɛ ɩ kʋmɛləkʋlapʋtʋ ntɩ tə təlatɛ, na ɩ́ yele lapʋ. 17Yəlaa panɛ pa wɛɛ kɛ́ ɩsɩɩ hila nna a nyɔɔwa tɔ, na ɩsɩɩ tɛʋ piluɣuu na heelimuɣu kʋsɩ-kʋ tɔ. Ɩsɔ tɛma-wɛɣɛ pa təcaɣalɛ caaʋ kɛ səkpɛtiile anaam taa. 18Kalampaanɩ tɔm na kʋmɛlənyəntʋ kɛ pa kpaaləɣɩ. Yʋlʋwɛɛtʋ kʋnyɩɩləŋ asilima nyəŋ kɛ pa tʋsəɣəna mpa pa lɩɩ nɔɔnɔɔ kɛ́ yəlaa toollaa hɛkʋ tɔ. 19Na pá heeliɣi pɛlɛ sɩ paa waasɩ-wɛ na pá pəsɩ kasaɣampiya. Pəyele yaasi kʋwakəlʋ kpa mpɛ pa maɣamaɣa kɛ yomle kɛ́. Pə taɣa pʋlʋ, ye mpi pə maləna yʋlʋ, ɩ pəsa pə yom kɛ́. 20Tampana tɔɔ, ye yəlaa nyəmá Tacaa na tá Yatʋ Yesu Kilisiti na pə́ ləsa-wɛɣɛ antulinya ɩsaɣaŋmakəlʋɣʋ taa, na pə́ kɔɔ ɩlɛna antulinya tasa-wɛɣɛ ɩsaɣaŋmakəlʋɣʋ mpɩ na pə kpa-wɛɣɛ yomle, kancaalaɣa nyəm lapa sooci na waalɩ nyəntʋ. 21Ye pa taa nyɩ tampana mpaaʋ, sana kɛlɛ na mpi pa tɛma-kʋɣʋ nyəm na pá ha kʋheelitu kʋpampantʋ nti pa tɛləsa-wɛ tɔɣɔ siɣile tɔ. 22Nti tə maɣana-wɛ tɔ tə lapa teitei kɛ́ ɩsɩɩ pa tukuɣu ɩtuule tɔɣɔlɛ sɩ: Haɣa məlaa na ká tɔɣɔ ka tɔtʋ. Pa sɔ afa təpaɩpaɩ na ɩ́ məlɩ afəla taa na ɩ́ tasa həntʋɣʋ.


text: 1Ala ɩ n ma tʋ̃ɔ 'yɛr a nɩbɛ kɔkɔ bʋrsɩ a jaa, naa tʋ̃ɔ 'yɛr a malakasɩ kɔkɔɛ, tɩchɛ naa ba tara nʋ̃fʋ ɛ, ɩn kaara naa fɩka kur ban ŋmiere a wʋ pɔɔrɔ gɔ̃mɔ̃. 2Ala ɩ n tara naa a Nãaŋmɩn 'yɛr 'yɛrfʋ kʋfʋ, naa bɔ̃ɔ a yelsɔɔlsɩ a jaa, naa bɔ̃ɔ yɛ̃ jaa bʋrɔ, ka ala ɩ n mɩ tara na sɔɔfʋ naa ma 'yɛr tɔ̃n ka a ir, tɩchɛ naa ba tara nʋ̃fʋ ɛ, n ɩn bʋ̃pɔrɔ. 3Ala ɩ n den a n bʋ̃tarsɩ a jaa põ nɔ̃n dẽme, naa sɔɔ ɩka ba de a n ɩ̃gãn 'yɔ̃ɔ bũu 'lɩraa pɔ, tɩchɛ naa ba tara nʋ̃fʋ ɛ, n ba tara tɔ̃nɔ̃ ɛ. 4Nʋ̃fʋ ma tara na kãnyir, nʋ̃fʋ ma maala na vɩla, waa jɩɛlɛ nɩrɛ bon ɛ, waa bʋɔrɔ yuor ɛ, waa 'mɔɔrɔ wʋ mɩ̃ɛ ɛ. 5Nʋ̃fʋ ba tara nɛtuo ɛ, waa bʋɔrɔ wʋ yõ tɛɛ bomo ɛ, wʋ maa nyɛ suur fɔɔ ɛ, waa 'yɔ̃ɔnɔ̃ nɩrɛ pʋ̃ɔm ɛ. 6Nʋ̃fʋ ba nʋ̃ yelbier jie ɛ, tɩchɛ wʋ ma nʋ̃n yelmɩ̃ɛ jie. 7Nʋ̃fʋ ma gun taa lɛ sɔ̃ɔ jaa, wʋ ma sɔɔn yele a jaa, waa baala ɛ, nʋ̃fʋ ma sɔɔn ka a wõ wʋ. 8Nʋ̃fʋ maa ɩ faa ɛ, Nãaŋmɩn 'yɛr 'yɛrfʋ na wa ŋmaa naa, ka a kɔkɔ dɩ̃gɩlsɩ 'yɛrfʋ mɩ wa tɛɛ, ka a bɔ̃ɔfʋ mɩ wa po chen. 9Bojũu a bɔ̃ɔfʋ kʋfʋ ɩn ŋmaa, ka a Nãaŋmɩn 'yɛr 'yɛrfʋ mɩ ɩ ŋmaa, 10tɩchɛ a bʋ̃mɩ̃ɛ wa wa, a bʋ̃gãagiel na bɔr naa. 11A lɛ daar ɩn ɩ a bibile, bibi'yɛr lɛ n ma 'yɛrɛ, naa tara a bibiyɛ̃ naa ma tɩɛrɛ a bibitɩɛr. Tɩchɛ ɩn wa ɩ nɩkpɛ̃ɛ baar, n lɔb a bibiyele a jaa bar. 12Pʋ̃pãanyã 'lɔ, chãana pɔ lɛ sɩ kaara jaa tũfuru, tɩchɛ sɩn wa tuor taa nɩ gbie. Pʋ̃pãanyã 'lɔ ŋmaa lɛ n bɔ̃ɔ, tɩchɛ ɩn pãa wa bɔ̃ɔ wʋn baar nɩtãa lɛ wʋ mɩn bɔ̃ɔ ma. 13Pʋ̃pãanyã a yelsɩ ata anyãna lɛ ba tɛɛrɛ ɛ, sɔɔfʋ, tɩɛrtɔfʋ jie nɩ nʋ̃fʋ. Tɩchɛ a anyãna a jaa pɔ, nʋ̃fʋ lɛ gar a jaa.


text: 1- 2Yesu aa naa nɩgyamaa hʋ gɛɛ, ʋ mʋ gyɩŋ hɔŋ dogimo nyuu tɩyaŋ, ka ʋ hatɩnna hʋ mɛ ko hɔŋ gol ʋ, ʋ piili kɩ daga ba abaa, 3"Nyusʋŋtɩmma rɛ yaa nala hʋ aa kpaa ba bayɩyɛla buloŋ we Wɩɩsɩ tɩyaŋ, ba aa rɛ sɩ di wɩɩsɩbee koro hʋ tɔnɔ. 4Nyusʋŋtɩmma rɛ yaa nala hʋ aa wii, Wɩɩsɩ sɩ fɩyɛlɩ ba bembiye. 5Nyusʋŋtɩmma rɛ yaa nala hʋ aa kaŋ ba tɩɩ kɩ hʋwɔlɩ, ba sɩ na kɩŋ hʋ wɩya Wɩɩsɩ aa wee nyʋwa baa ʋ sɩ kpa tɩya ba. 6Nyusʋŋtɩmma rɛ yaa nala hʋ aa kyo dɩ nal buloŋ yaa tɩpʋlʋŋ tɩɩna Wɩɩsɩ sɩya tɩyaŋ, Wɩɩsɩ sɩ tɩya ba ba wɩkyɛɛlɩɩ. 7Nyusʋŋtɩmma rɛ yaa nala hʋ aa fá nala sikii, Wɩɩsɩ mɛ sɩ fá ba sikii. 8Nyusʋŋtɩmma rɛ yaa nala hʋ aa kaŋ tɩpʋlʋŋ Wɩɩsɩ sɩya tɩyaŋ ba aa rɛ sɩ na Wɩɩsɩ. 9Nyusʋŋtɩmma rɛ yaa nala hʋ aa marɩ nala dɔmɔŋ. Wɩɩsɩ sɩ kaŋ ba yaa ʋ balɩya. 10Nyusʋŋtɩmma rɛ yaa nala hʋ ba aa dɔgɩsɩ akuu ba aa yaa wɩya hʋ aa kpaa ŋmanɩɩ Wɩɩsɩ sɩya tɩyaŋ wɩya. ba aa rɛ sɩ na wɩɩsɩbee koro hʋ tɔnɔ. 11Dɩ ba aa rɛ kuu ŋ wɩya a kɩ tʋʋsɩ ma, a nyɩya wɩya kɩ tɩya ma, ka wɩbɔŋ buloŋ aa bɩ maga dɩ ba kpa tɩya nihuwobiŋ ba kpa tɩya ma, aŋ pɛ kɩ dɔgɩsɩ ma, ma leŋ dɩ ma tenni fɩyɛlɩ. 12Ma leŋ dɩ ma tenni fɩyɛlɩ, dɩ ma kɩ gyʋwɔsɩ, beewɩya ma tuno yʋga rɛ wɩɩsɩbee tɩyaŋ. Ba aa dɔgɩsɩ ma nyɛ, ɛɛ tɩɩ rɛ ba fa dɔgɩsɩ Wɩɩsɩ tɩŋdaala hʋ aa laa sɩya ko ma tɩyaŋ mɛ. 13Ma kɩɩ gɛɛ rɛ anɩɩ yɩsɩ dʋnɩya nala buloŋ lee. Yɩsɩ sʋma, amɛ dɩ ʋ sʋmɩŋ nɛ ko lɩɩ, ɩ bɩl bɩ sɩ wuwo yaa dɩ ʋ sʋma. Ʋ aa mɩɩgɩ bɩrɩmɩ kɩtɔɔ rɛ, ba kpa yuwo ta nala nʋwɔsɩ kɩ baŋ. 14Ma kɩɩ gɛɛ rɛ anɩɩ pʋlʋŋ dʋnɩya nala buloŋ lee. Tɔɔ buloŋ aa sɩŋ dogimo nyuu tɩyaŋ, ʋ bɩ sɩ wuwo faŋa. 15Nal buloŋ mɛ aa kyɛ pʋlʋŋ ʋ dɩya tɩyaŋ, ʋ bɩ sɩ nyɔgɔ fɩŋtɩna gyʋʋ biŋ aŋ kpa gbaha kyige tɔ. Ʋ aa kpa saga fɩŋtɩŋdaaŋ tɩyaŋ nɛ, dɩ ʋ kyaanɩ tɩya nal buloŋ aa we dɩya hʋ tɩyaŋ. 16Ɛɛ tɩɩ rɛ ma mɛ maga dɩ ma kyaanɩ nala lee dɩ ba na wɩweliye hʋ ma aa yaa, a dannɩ ma Kuwo aa we wɩɩsɩbee tɩyaŋ. 17Ma ta bɩɩna anɩɩ ŋ ko dɩ ŋ paa Mɩrɩsɩ hʋ Moosi fa aa saba biŋ koo Wɩɩsɩ tɩŋdaala wɩdagɩya hʋ kɩdɩgɩ buloŋ ta rɛ? Ŋ bɩ ko dɩ ŋ paa ba ta, amɛ ŋ ko rɛ dɩ ŋ leŋ wɩya no su ba bʋʋsɛ. 18Wɩtɩɩ rɛ ŋ basɩ kɩ tɩya ma, dʋnɩya abee wɩɩsɩnyuu aa sɩ pɩɩsɩ mɔɔgɛɛ, Mɩrɩsɩ hʋ Moosi fa aa saba biŋ, ba bɩ sɩ lɩɩ ba kɩdɩgɩ, koo ba kɩdɩgɩ libiye mɛ gba ta, see dɩ mɩrɩsɩ no buloŋ su ba bʋʋsɩ. 19Nal hʋ buloŋ aa sɩ vɩya mɩrɩsɩ no kɩdɩgɩ ta, aŋ baa dɩ ʋ bɩ kaŋ tɔnɔ, aŋ kɩ daga ʋ dɔŋtɩŋsɩ dɩ ba kɩ yaa gɛɛ tɩɩ, ʋ tɩɩna bɩ sɩ na lee wɩɩsɩbee koro hʋ tɩyaŋ. Amɛ nal hʋ mɛ buloŋ aa tɩŋ Mɩrɩsɩ no, aŋ kɩ daga ʋ dɔŋtɩŋsɩ dɩ ba mɛ kɩ yaa gɛɛ, ʋ tɩɩna rɛ sɩ yaa nɩbal wɩɩsɩbee koro hʋ tɩyaŋ. 20Ŋ basɩ kɩ tɩya ma rɛ, see dɩ ma kaŋ tɩpʋlʋŋ a te Wɩɩsɩ Teŋ dɩdagɩla abee Farasiima hʋ, aŋ kɩ yaa wɩya hʋ Wɩɩsɩ aa kyɛ, dɩ gɛɛ daa, ma bɩ sɩ wuwo gyʋʋ wɩɩsɩbee koro hʋ. 21Ɛɛ rɛ Yesu bɩl basɩ tɩya ʋ hatɩnna hʋ a baa, "Ma nɩya anɩɩ faafaa hʋ tɩyaŋ Wɩɩsɩ gyɩ basɩ tɩya ma naabaala rɛ a baa, 'Ma ta kɩ kpʋʋ nala. Dɩ nal buloŋ nɛ ko kpʋ nal, ŋ sɩ di ʋ tɩɩna sarɩya."' 22Amɛ lagɩlagɩ no, ŋ basɩ kɩ tɩya ma rɛ, nal hʋ buloŋ aa naa baaŋ ʋ dɔŋtɩɩna nyuu tɩyaŋ, Wɩɩsɩ sɩ di ʋ tɩɩna sarɩya. Nal hʋ mɛ buloŋ aa baa dɩ ʋ dɔŋtɩɩna yaa nɩgyɔrɩ rɛ, ba sɩ kana ʋ mʋ di ʋ sarɩya. Nal hʋ mɛ buloŋ aa baa dɩ ʋ dɔŋtɩɩna yaa nɩtɔɔ rɛ, ʋ tɩɩna sɩ mʋ gyʋʋ diŋ. 23Ɛɛwɩya, dɩ ɩ rɛ kaŋ wɩɩsʋllɩ kɩna kɩ mʋ wɩɩsʋllɩ-kogu hʋ nyuu dɩ ɩ sʋla Wɩɩsɩ, aŋ liisi mʋ na anɩɩ ɩ yaa wɩɩ kyogi ɩ dɔŋtɩɩna rɛ, 24ʋ maga dɩ ɩ leŋ wɩɩsʋllɩ kɩna hʋ kogu hʋ sɩya tɩyaŋ nɛ aŋ mɩɩgɩ mʋ, dɩ ɩ bee ɩ dɔŋtɩɩna hʋ marɩ dɔmɔŋ, ka dɩ ɩ na mɩɩgɩ mʋ kpa kɩna hʋ a sʋla Wɩɩsɩ. 25Dɩ nal lɛ sama ɩ, a kana ɩ kɩ mʋ sarɩya lidiilii, yaa kuwokeri aŋ leŋ dɩ ma basɩ wɩɩ hʋ marɩ dɔmɔŋ ŋmanɩɩ tɩyaŋ lagɩ lagɩ aŋ na mʋ. Dɩ gɛɛ daa, ʋ sɩ kana ɩ mʋ we sarɩdiile nosi tɩyaŋ. Sarɩdiile hʋ mɛ sɩ kpa ɩ we porisi nosi tɩyaŋ, dɩ ba mɛ kana ɩ mʋ tɔ dɩyaŋ. 26Wɩtɩɩ rɛ ŋ basɩ kɩ tɩya ma, doŋ tɩyaŋ nɛ ɩ sɩ we a mʋ pele saŋa hʋ ɩ aa sɩ tuŋ kyɩŋ hʋ ba aa kere tɩya ɩ buloŋ teŋ. 27Ma nɩya dɩ ba baa dɩ ma ta kɩ sɔnnɔ 28Amɛ ŋ basɩ kɩ tɩya ma rɛ, nal hʋ buloŋ aa naa haaŋ a yaa ʋ kaŋ-pɩnɩɩ wɩya kayalŋa, ɩ tɩɩna kana ʋ pɩŋ nɛ gɛɛ. 29Dɩ ɩ sɩɩ rɛ kana ɩ we wɩbɔmɔ yayɩ tɩyaŋ, lɩɩ ta. Ɩ aa sɩ gyʋʋ wɩɩsɩbee koro hʋ abee sɩtogo, ʋ rɛ kpɩya ba aa kpaa ɩ yuwo we diŋ tɩyaŋ abee sɩya balɩya. 30Dɩ ɩ noŋ nɛ kana ɩ we wɩbɔmɔ yayɩ tɩyaŋ, kere ta. Ɩ aa sɩ gyʋʋ wɩɩsɩbee koro hʋ tɩyaŋ abee nokuu, ʋ rɛ kpɩya ba aa kpaa ɩ yuwo we diŋ tɩyaŋ abee nosi balɩya. 31Ba basa Wɩɩsɩ teŋ tɩyaŋ nɛ a baa, "Dɩ nal hʋ buloŋ nɛ aa kyɛ dɩ ʋ vɩya ʋ haaŋ, ʋ maga dɩ ʋ tɩɩna sabɩ haaŋ vɩyayɩ teŋ tɩya haaŋ hʋ anɩɩ ɩ vɩya ʋ rɛ." 32Amɛ lagɩlagɩ no, ŋ basɩ kɩ tɩya ma rɛ, dɩ baal buloŋ nɛ ko kuu wɩɩ kɩdɩgɩ buloŋ wɩya a vɩya ʋ haaŋ, dɩ haaŋ hʋ aa sɔnnɩ wɩya daa, ka dɩ haaŋ hʋ mɩɩgɩ mʋ yala badɩma, ʋ tɩɩna leŋ haaŋ hʋ yaa sɔŋsɔnnɩ rɛ. Nal hʋ mɛ buloŋ aa kpaa haaŋ ʋ bala aa vɩya, ʋ tɩɩna yaa sɔŋsɔnnɩ rɛ Wɩɩsɩ sɩya tɩyaŋ. 33Ma bɩl nɩya dɩ Wɩɩsɩ gyɩ basɩ tɩya faafaa nala rɛ a baa, "Dɩ ɩ rɛ ŋmɩyɛsɩ Wɩɩsɩ anɩɩ ɩ sɩ yaa wɩɩ, ta ko vɩya wɩɩ hʋ yayɩ. Amɛ yaa wɩɩ hʋ ɩ aa ŋmɩyɛsa baa dɩ ɩ sɩ yaa hʋ." 34Amɛ ŋ basɩ kɩ tɩya ma rɛ, dɩ mamaa rɛ aa kyɛ dɩ ma yaa wɩɩ, ma ta ŋmɩyɛsa Wɩɩsɩ. Ma ta ŋmɩyɛsɩ wɩɩsɩbee mɛ, beewɩya doŋ nɛ Wɩɩsɩ hɔŋ a kɩ deŋ dʋnɩya buloŋ. 35Ma ta ko ŋmɩyɛsɩ taŋha nyuu mɛ, beewɩya Wɩɩsɩ naasɩ liwiyesii rɛ gɛɛ. Ma ta ŋmɩyɛsɩ Gyerusalɛm mɛ, beewɩya Wɩɩsɩ, á Kuworibal hʋ, bee rɛ gɛɛ. 36Ma ta paalɩ ko kɩ ŋmɩyɛsɩ ma nyuni mɛ, beewɩya ma bɩ sɩ wuwo leŋ dɩ ma nyupʋŋdɩgɩ bɩl koo dɩ ʋ pʋllɩ. 37Dɩ wɩɩ rɛ ko maga dɩ ma baa 'Waa,' ma baa 'Waa.' Dɩ wɩɩ mɛ rɛ ko maga dɩ ma baa 'Aayɩ,' ma baa 'Aayɩ.' A lɩɩ gɛɛ hal tɩyaŋ, dɩ mamaa rɛ bɩl ko basɩ wɩɩ buloŋ, Sɩtaanɩ lee rɛ ʋ lɩɩ. 38Ma nɩya anɩɩ Wɩɩsɩ teŋ hʋ gyɩ bɩl daga rɛ abaa, "Dɩ nal lɛ tɔbɔ ɩ sɩɩ pʋrɩ, ɩ mɛ tɔbɔ tɩɩna sɩɩ pʋrɩ, dɩ nal lɛ ŋmaa ɩ nyɩŋ kyuri, ɩ mɛ ŋmaa ʋ nyɩŋ kyuri." 39Amɛ ŋ basɩ kɩ tɩya ma rɛ anɩɩ dɩ nal lɛ yaa ɩ wɩbɔŋ, ta yaa wɩbɔŋ tuŋ ʋ tɩɩna. Dɩ nal lɛ ŋmaa ɩ noduu kyaŋkpaŋ tɩyaŋ, kaŋ ɩ nogɔbɔ kyaŋkpaŋ mɛ bɩrɩmɩ tɩya ʋ dɩ ʋ ŋmaa. 40Dɩ nal lɛ sama ɩ, dɩ ʋ laa ɩ gabiye, wuri ɩ gabal mɛ pɛ tɩya ʋ. 41Dɩ nal lɛ fɩla ɩ dɩ ɩ kyʋŋ ʋ kyʋgɩsɩ a vala meeldaaŋ, leŋ dɩ ma bɩl vala meeldaaŋ a pɛ. 42Dɩ ɩ rɛ kaŋ kɩŋ, dɩ nal sʋla, kpa tɩya ʋ. Dɩ nal lɛ ko ɩ lee a kɩ kyɛ kɩŋ dɩ ʋ kyɩma, dɩ ɩ rɛ kana, kpa kyɩma ʋ. 43Ma nɩya dɩ ba baa dɩ ma kyo ma dɔŋtɩŋsɩ aŋ haasɩ ma dɔmɔ. 44Amɛ ŋ basɩ kɩ tɩya ma rɛ, ma kyo ma dɔmɔ aŋ kyʋwalɩ Wɩɩsɩ kɩ tɩya nala hʋ mɛ aa dɔgɩsɩ ma. 45Ɛɛ sɩ leŋ dɩ ma yaa ma Kuwo Wɩɩsɩ aa we wɩɩsɩbee tɩyaŋ balɩya. Ʋ leŋ ʋ wɩɩsɩ pɔsɔ kɩ we nɩbɔmɔ abee niweliye buloŋ tɩyaŋ nɛ, a leŋ duwoŋ nɩɩ kɩ tɩya niweliye abee nɩbɔmɔ buloŋ. 46Dɩ ɩ rɛ kyo nala hʋ aa kyo ɩ dʋŋ, ɩ bɩ sɩ kaŋ tuno wɩɩsɩbee tɩyaŋ. Beewɩya nɩbɔmɔ mɛ gba aa daga kyori no iriŋ nɛ. 47Dɩ ɩ rɛ tʋwasɩ ɩ kyaŋsɩ dʋŋ dɩ ba yaa ɩ nɩkyooliye, ɛɛ bɩ daga anɩɩ ɩ yaa wɩkyirikyi kɩdɩgɩ buloŋ beewɩya, nala hʋ aa bɩ gyɩŋ Wɩɩsɩ mɛ gba aa yaa gɛɛ rɛ. 48Ɛɛ wɩya ʋ maga dɩ ma yaa tɩpʋlʋŋ tɩmma rɛ aŋ ta kaŋ wɩkyogii buloŋ anɩɩ ma kuwo aa we wɩɩsɩbee tɩyaŋ aa yaa tɩpʋlʋŋ Tɩɩna gɛɛ.


text: 1Ŋ naabalɩya, nyɛ kɛ ŋ aa kyɛ dɩ ŋ basɩ á Tɩɩna Yesu Krisita mɩɩgɩ koyi abee gɛɛ hʋ ʋ aa sɩ kaŋ á beel-ʋ buloŋ laŋŋɩ dɔmɔŋ haŋ kyɛɛ hʋ wɩya polli weliŋ nɛ a tɩya ma. 2Nala badɔmɔŋ aa basɩ rɛ anɩɩ á tɩɩna Yesu teŋ mɩɩgɩ ko rɛ, amɛ á aa sʋl ma, ma ta leŋ dɩ gɛɛ kaŋ ma hakɩllɩ vʋgɩmɩ koo dɩ gɛɛ leŋ ma bembiye kɩ sii. Kapuwo, nala aa nyɩya wɩya anɩɩ ámaa rɛ baa dɩ Wiyesi Welii hʋ rɛ basɩ wɩya no tɩya ma á mɛ laa basɩ kɩ tɩya ma, koo dɩ á tɩɩ rɛ basɩ wɩɩ no tɩya ma, koo dɩ ámaa rɛ sabɩ teŋ tɩya ma anɩɩ Yesu teŋ mɩɩgɩ ko rɛ. 3Ma ta leŋ dɩ nal buloŋ mʋrɩ ma ŋmanɩɩ kɩdɩgɩ buloŋ tɩyaŋ, beewɩya ka dɩ kyɛɛ hʋ Yesu aa sɩ mɩɩgɩ ko na pele, nala yʋga sɩ vɩya Wɩɩsɩ, ka dɩ Tahaa Tɩɩna hʋ, nal wɩɩdagɩ aa daga anɩɩ diŋ nɛ ʋ sɩ gyʋʋ, ko lɩɩ lɩgyalɩɩ dɩ nal buloŋ na ʋ. 4Ʋ sɩ lɩɩ Wɩɩsɩ hal a kpa ʋ tɩɩ nɩɩ ʋ rɛ yʋga te kɩna kɛ buloŋ nihuwobisi aa marɩ koo a kɩ kyʋwalɩ anɩɩ ba aa rɛ yaa Wɩɩsɩ. Ʋ gba sɩ gyʋʋ hɔŋ Wɩɩkyʋwaldɩɩbal hʋ tɩyaŋ aŋ baa dɩ ʋ rɛ yaa Wɩɩsɩ. 5Ma bɩ liise anɩɩ ŋ gyɩ aa we ma lee, ŋ gyɩ basɩ wɩya no buloŋ tɩya ma rɛ? 6Ma tɩɩ gyɩŋ wɩɩ hʋ aa tɔɔ tahaa tɩɩna no koyi ŋmanɩɩ rɛ? Amɛ dɩ saŋa hʋ rɛ ko pele, ʋ sɩ kana ʋ tɩɩ ko lɩɩ lɩgyalɩɩ dɩ nal buloŋ na ʋ. 7Nala teŋ paalɩ piili lʋwɔlɩ kɩ yaa tahaa wɩya rɛ amɛ wɩɩ hʋ aa sɩ yaa bɩ sɩ wuwo yaa see dɩ ba aa kaŋ nal hʋ aa tɔɔ wɩya no yayɩ ŋmanɩɩ turi ta. 8Ɛɛ tɩyaŋ nɛ tahaa tɩɩna hʋ yaŋ sɩ kana ʋ tɩɩ ko lɩɩ lɩgyalɩɩ dɩ nal buloŋ na ʋ. Amɛ saŋa hʋ á Tɩɩna Yesu aa sɩ mɩɩgɩ ko, ʋ nyʋwa puwo dʋŋ sɩ kpʋ tahaa tɩɩna hʋ, ka dɩ ʋ tʋla hʋ ʋ aa sɩ kana a we doŋ mɛ kyogi ʋ ta. 9Tahaa tɩɩna hʋ sɩ ko Sɩtaanɩ dee tɩyaŋ, a yaa wɩnyɩyɛ-wɩmagɩla abee wɩkperiye iriŋ buloŋ. 10Ʋ sɩ nyɩya tahaa wɩnyɩyɛ-iriŋ buloŋ a mʋrɩ nala hʋ aa nyʋgɩsɩ Wɩɩsɩ ŋmanɩɩ tɩyaŋ. Ba aa nyʋgɩsɩ rɛ, beewɩya ba vɩya ba aa sɩ kyo wɩtɩɩ hʋ aa sɩ leŋ dɩ Wɩɩsɩ laa ba ta rɛ. 11Ɛɛwɩya, Wɩɩsɩ leŋ wɩnyɩyɛl kaŋ dee ba hakɩllɩ tɩyaŋ nɛ ba kɩ tɩŋ wɩnyɩyɛl dʋŋ. 12Ɛɛwɩya, nal hʋ buloŋ aa bɩ laa wɩtɩɩ hʋ di, aŋ kpa ʋ hakɩla we wɩbɔmɔ tɩyaŋ, Wɩɩsɩ sɩ di ʋ tɩɩna sarɩya a kpa kyogisi tɩya ʋ. 13Á nɩmmabalɩya Wɩɩsɩ aa kyo, ʋ maga dɩ á kɩ kyʋwalɩ Wɩɩsɩ aŋgyʋwasʋ rɛ saŋa buloŋ ma wɩya beewɩya Wɩɩsɩ foŋ lɩɩ ma rɛ a lɩɩ piilii hʋ tɩyaŋ buloŋ dɩ ʋ laa ma ta. Wɩɩsɩ tɩŋ ʋ Wiyesi Welii hʋ dee tɩyaŋ nɛ a laa ma ta a leŋ ma yaa tɩpʋlʋŋ tɩmma ʋ sɩya tɩyaŋ akuu ma aa laa wɩtɩɩ hʋ dɩ wɩya. 14Wɩɩsɩ tɩŋ ʋ wɩweliye hʋ á aa basɩ tɩya ma tɩyaŋ nɛ a yɩrɩ ma dɩ ma yaa ʋ nala a mɛ kaŋ tol á Tɩɩna Yesu Krisita gaŋdarɩ hʋ tɩyaŋ. 15Ŋ naabalɩya, wɩtɩɩ hʋ á aa gʋnna rɛ á mɛ kpa kɩ daga ma. Ɛɛwɩya ma sɩŋ ʋ tɩyaŋ weliŋ, dɩ ʋ yaa á wɩbasɩɩ tɩyaŋ koo dɩ wɩya hʋ á saba tɩya ma tɩyaŋ nɛ. 16Á kuwo Wɩɩsɩ kyo ma rɛ. Ʋ bɔnyɛ tɩyaŋ nɛ ʋ leŋ á bembiye pɩŋ lɩdɩgɩ kɩ mʋ deŋdeŋ ka ʋ tɩya ma bayɩyɛla hʋ aa weliye. 17Á aa sʋla á kuwo Wɩɩsɩ abee á Tɩɩna Yesu Krisita rɛ dɩ ba leŋ dɩ ma tenni polli, a tɩya ma dee dɩ ma wɩyaalɩya abee ma wɩbasɩya buloŋ weliye saŋa buloŋ.


text: 1Ʋ kyɛyɛ bɔnɔŋ hal tɩyaŋ nɛ Gyuuma wɩɩkyʋwal sɩlaala nɩhɩyawʋ ba aa yɩrɩ Ananiyasɩ abee bee hʋ nɩhɩyasɩ badɔmɔŋ abee sarɩdiil kɩdɩgɩ ba aa yɩrɩ Tɛɛtulusi, sii kpa mʋ Sizaariya, dɩ ba na Roma nɩhɩyawʋ Fɛlisi. Ba mʋ kpa wɩya hʋ ba aa baa dɩ Pɔɔl kyogo, a biŋ Fɛlisi sɩya tɩyaŋ. 2Tɛɛtulusi rɛ ba gyɩ laa sɩya yɩrɩ dɩ ʋ ko lɩɩ daga wɩɩ hʋ Pɔɔl aa kyogo. Nyɛ rɛ ʋ piili a baa, "Ŋ nɩhɩyawʋ, ɩ wɩgyʋŋ nyuniŋ, ɩ wuwo kɩ deŋ á paalʋʋ no weliŋ nɛ, a leŋ á hɔŋ abee laaŋfɩya. Ɩ bɩl marɩ wɩya mɛ rɛ yʋga á paalʋʋ no tɩyaŋ, ba yaa wɩweliye tɩya ma. 3Wɩya no buloŋ nyuniŋ, nal nal buloŋ teŋ fɩyɛla rɛ weliŋ paalʋʋ no logiŋ buloŋ tɩyaŋ. Ɛɛwɩya, á aa kyʋwalɩ ɩ rɛ kɩŋkaŋ. 4Ŋ bee kyɛ dɩ ŋ basɩ wɩgyamaa. Ŋ yaŋ aa sʋla ɩ rɛ dɩ ɩ di kenyiri aŋ gyegili nɩɩ wɩɩ hʋ á aa kana dɩ á basɩ. Wɩɩ hʋ á aa kyɛ dɩ á basɩ hʋ mɛ, á sɩ kaŋ keri kɩkuu. 5Á naa dɩ baal no yaa wɩweel lɛ. Gyuuma aa we dʋnɩya logiŋ buloŋ tɩyaŋ, ʋ aa mʋ doŋ nɛ, a kaŋ ba we ba kɩ kaa kaasɩ. Ʋ mɛ rɛ yaa Nazarɛti tɩmma paati hʋ sɩlaal. 6Ʋ fa aa kyɛ dɩ ʋ yaa bisiŋ wɩya rɛ Wɩɩkyʋwaldɩya hʋ tɩyaŋ. Ɛɛ rɛ á kana ʋ, a fa kɩ kyɛ dɩ á di ʋ sarɩya á naabaala lesiri tɩyaŋ. 7Ɛɛ rɛ laalyuwolo nɩhɩyawʋ hʋ ba aa yɩrɩ Lisiyasɩ ko nyasa, a kana ʋ lorigi laa á nosi tɩyaŋ. 8Ʋ rɛ basɩ tɩya á nala hʋ buloŋ aa basɩ Pɔɔl wɩya dɩ á ko ɩ lee a basɩ tɩya ɩ wɩɩ hʋ aa tɩŋ á kɩ basɩ ʋ wɩya. Dɩ ɩ rɛ pɩyɛsɩ baal no, ɩ tɩɩtɩɩ mɛ sɩ gyɩma anɩɩ wɩya hʋ buloŋ á aa basa a mʋ kɩ tile ʋ tɩyaŋ yaa wɩtɩɩ rɛ." 9Nyɛ rɛ Gyuuma hʋ buloŋ sii sɩŋ pɛ, a basɩ baa dɩ wɩya hʋ buloŋ Tɛɛtulusi aa basa kɔnɩ yaa wɩtɩɩ rɛ. 10Ɛɛ rɛ paalʋʋ hʋ didenni hʋ tɩya Pɔɔl mɛ ŋmanɩɩ dɩ ʋ mɛ ko lɩɩ basɩ wɩɩ hʋ ʋ aa kana. Ɛɛ rɛ Pɔɔl baa, "Ŋ tɩɩ gyɩma rɛ anɩɩ ɩ aa di sarɩya taŋha no tɩyaŋ ʋ bɩsɩ bɩ kpaga daha. Ŋ teŋ yaŋ fɩyɛla rɛ abee ŋ aa sɩ basɩ wɩya a laa ŋ tɩɩ ɩ sɩya tɩyaŋ. 11Ɩ tɩɩ sɩ wuwo pɩyɛsɩ na, anɩɩ saŋa hʋ ŋ aa ko mʋ Gyerusalɛm dɩ ŋ kyʋwalɩ Wɩɩsɩ, ʋ ha bɩ para kyɛyɛ fi abee balɩya. 12Gyuuma bɩ naa dɩ ŋ bee ba bee nal buloŋ kaŋ wɩya kɩ kpa dɔmɔŋ Wɩɩkyʋwaldɩɩbal hʋ tɩyaŋ. Ba mɛ bɩl bɩ naa dɩ ŋ we kaasɩ wɩɩkyʋwaldɩɩsɩ tɩyaŋ mɛ koo lee kɩdɩgɩ buloŋ tɩyaŋ. 13Wɩɩ buloŋ tuwo ba aa sɩ wuwo kpa daga anɩɩ wɩya hʋ ba aa baa dɩ ŋ yaa kyogi mɛ kɔnɩ yaa wɩtɩɩ rɛ. 14Wɩɩ hʋ ŋ aa sɩ basɩ tɩya ɩ anɩɩ ʋ yaa wɩtɩɩ rɛ nyɛ: Ŋ kɛ gyɩma anɩɩ ŋmanɩɩ no ŋ aa tɩŋ nyɛ, á naabaala Wɩɩsɩ hʋ rɛ ŋ kɩ kyʋwalɩ gɛɛ. Beewɩya, mɩrɩsɩ hʋ buloŋ Moosi aa biŋ tɩya ma, abee wɩya hʋ buloŋ Wɩɩsɩ tɩŋdaala aa saba, ŋ mɛ laa ba buloŋ dɩ rɛ. Amɛ ba kɛ baa dɩ ŋmanɩɩ hʋ ŋ aa tɩŋ hʋ yaa wɩnyɩyɛl lɛ. 15Ŋ mɛ laa di rɛ anɩɩ Wɩɩsɩ sɩ kyisi niweliye abee nɩbɔmɔ buloŋ sʋʋ tɩyaŋ anɩɩ nala no buloŋ aa sɩŋ daha mɛ aa laa di gɛɛ. 16Ŋ aa lʋgɩ rɛ saŋa buloŋ dɩ ŋ gyɩma ŋ hakɩla tɩyaŋ anɩɩ ŋ bɩ kaŋ wɩkyogii buloŋ Wɩɩsɩ abee nihuwobiŋ sɩya tɩyaŋ. 17Ŋ lɩɩ Gyerusalɛm tɩyaŋ pɩɩsɩ rɛ, a pel bɩŋgyamaa, aŋ na mɩɩgɩ mʋ doŋ, dɩ ŋ kaŋ kɩna mʋ tɩya ŋ nala ka dɩ ŋ pɛ kpʋ pʋsɩ tɩya Wɩɩsɩ mɛ. 18Ɛɛ tɩyaŋ nɛ ba na ŋ Wɩɩkyʋwaldɩɩbal hʋ tɩyaŋ. Saŋa hʋ tɩyaŋ ba aa naa ŋ dɩ ŋ pɩɩsɩ ŋ bisiŋ teŋ nɛ. Nɩgyamaa mɛ daa ŋ kaŋ gyʋʋ doŋ. Ŋ bɩ wee kaasɩ buloŋ mɛ. 19Gyuuma badɔmɔŋ mɛ aa lɩɩ Esɩya paalʋʋ mɛ rɛ fa we doŋ. Dɩ ba aa rɛ fa kaŋ wɩɩ buloŋ abeel-ŋ, ʋ fa maga dɩ ba tɩɩ ko basɩ rɛ daha tɩyaŋ. 20Dɩ ɛɛ mɛ ko daa, leŋ dɩ nala no aa we daha basɩ wɩɩ hʋ ba mɛ aa naa dɩ ŋ yaa kyogi, saŋa hʋ ba aa kana ŋ mʋ nɩhɩyasɩ hʋ aa laŋŋɩ kɩ vʋʋlɩ wɩya sɩya. 21Wɩɩ hʋ buloŋ ŋ aa yaa rɛ nyɛ: Ba sɩya tɩyaŋ, ŋ fa nɔsɔ basɩ tɩya ba rɛ a baa, 'Gyɩnaŋ ma aa di ŋ sarɩya rɛ, dɩ ma kpa kyogisi tɩya ŋ, akuu ŋ aa laa di anɩɩ sʋʋnɩ sɩ mɩɩgɩ sii sʋʋ tɩyaŋ a kaŋ mɩɩbol wɩya."' 22Fɛlisi aa nɩɩ gɛɛ, ʋ basɩ tɩya ba a baa, "Ma sii. See dɩ ŋ leŋ dɩ Lisiyasɩ, laalyuwolo nɩhɩyawʋ hʋ ko, ka dɩ ŋ na dɩ wɩɩ no sarɩya." Fɛlisi fa gyɩŋ ŋmanɩɩ hʋ Pɔɔl aa tɩŋ wɩya rɛ weliŋ, ɛɛ rɛ tɩŋ ʋ basɩ gɛɛ. 23Ʋ leŋ laalyuwolo hʋ kɩdɩgɩ kɩ deŋ Pɔɔl, aŋ basɩ tɩya ʋ dɩ ʋ kana ʋ tɔ aŋ leŋ dɩ ʋ kɩ na wiyese, dɩ ʋ tɩya ʋ kyaŋsɩ ŋmanɩɩ dɩ ba ko kɩ na ʋ. Dɩ ʋ rɛ aa kyɛ kɩŋ mɛ, dɩ ba wuwo pɛ ʋ tɩyaŋ abee haŋ kɩbalɩɩ hʋ. 24Ʋ gyɩ bɩ pɩɩsa ka Fɛlisi bee ʋ haaŋ Durusila mɛ ko doŋ. Durusila fa yaa Gyuu rɛ. Nyɛ rɛ Fɛlisi tɩma yɩrɩ Pɔɔl dɩ ʋ ko. Pɔɔl aa ko, ʋ leŋ ʋ basɩ Yesu Krisita laadii memii a tɩya ʋ. 25Pɔɔl gyɩ basɩ wɩya mɛ rɛ a mʋ kɩ tile wɩweliye yayɩ tɩyaŋ, a bee ɛɛ ɩ aa sɩ wuwo kaŋ ɩ tɩɩ, a bɩl basɩ kyɛɛ hʋ Wɩɩsɩ aa sɩ di dʋnɩya nala sarɩya wɩya mɛ. Ʋ aa basɩ wɩya no, kambɩŋ buloŋ kaŋ Fɛlisi. Ɛɛ rɛ ʋ baa dɩ ʋ leŋ mɔɔgɛɛ aŋ kɩ mʋ, dɩ amɛ dɩ ʋ rɛ ko na sɩnɩɩ, dɩ ʋ sɩ bɩl yɩrɩ ʋ. 26Ʋ kɛ fa bɩɩna anɩɩ Pɔɔl sɩ kaŋ molbiye ko kpala ʋ rɛ. Ɛɛwɩya, ʋ gyɩ aa kɩ yɩrɩ ʋ bʋlɩya bʋlɩya, dɩ ba kɩ basɩ wɩya. 27Ʋ bɩsɩ balɩya hal tɩyaŋ, baal kɩdɩgɩ ba aa yɩrɩ Pɔɔkɩyɔsɩ Fɛsitusi rɛ fa mɩɩgɩ ko laa Fɛlisi nyuu, a kɩ deŋ paalʋʋ hʋ. Fɛlisi fa aa kyɛ dɩ Gyuuma hʋ kyo ʋ rɛ. Ɛɛ rɛ tɩŋ ʋ gyɩ leŋ ba ha leŋ Pɔɔl nɩtɔdɩya hʋ tɩyaŋ gɛɛ.


text: 1A mãa Pol, na be a gaso pʋɔ a Yeezu Kɩrɩta ƴãw a, nɩ a tɩ yɛb Timote, tɩ tɩrɛ nɩ a sɛbɛ ŋa kʋ̀rɛ fʋ, fʋ̃ʋ Filemɔ̃, na ɩ a tɩ ba-nɔna nɩ tɩ lãw-tõ-tɔ a, 2fʋ̃ʋ nɩ a tɩ yeepuule Afɩa, nɩ a Asɩpɩ na ɩ a tɩ soja-tɔ a, de nɩ a Lãw-yir nɩbɛ na mɩ́ ɓã taa a fʋ yir a. 3A Naaŋmɩn tɩ Sãà nɩ a Sore Yeezu Kɩrɩta, bɛ kʋ̀ nyɩ a maalʋ nɩ a ƴã-ɓaarʋ. 4Kʋra lɛ mãa wa puore a, ɩ̃ mɩ́ tɩɛrɛ nɩ a fʋ yele, ɛ puore a ɩ̃ Naaŋmɩn yaanɩ. 5Bʋ̃ʋ n'ʋ vɛ̃, ɩ̃ wone na bɛ na manɛ a lɛ fʋ na nɔ̃w a Kɩrɩta-nɩbɛ za a, nɩ a lɛ fʋ na saw de a Sore Yeezu a. 6Ɩ̃ zɛlɛ nɩ a Naaŋmɩn k'aa saw-deb tɩɩm nɩ fʋ̃ʋ na lãw a, ʋ tɛr ɩ-ɩrɩ a fʋ zie, mɩ́ tʋ̃ɔ ɩ bɛ bãw vla a yel-vɩɛlɩ al za tɩ na tɛr a tɩ nyɔ-vʋʋrʋ pʋɔ lãw nɩ a Kɩrɩta a. 7Yɛb ɩ, a fʋ nɔ̃wfʋ kʋ̀ m ɩ nʋ̃ɔ̀ yaga nɩ mɔwlʋ, bʋ̃ʋ n'ʋ vɛ̃, a fʋ nɔ̃wfʋ sɩrɩ na ɩ a Kɩrɩta-nɩbɛ socie a lɛ kpɛmɛ. 8Alɛ n'a so, mãa saa na tʋ̃ɔ yel bom nɛ a na fɛr kɛ fʋ ɩ a kʋ b a, a Kɩrɩta ɩ̃ na lãw nɩ a zũú a, 9ɩ̃ nyɛ̃ na a sa, k'ɩ̃ɩ zɛlɩ fʋ bʋ̃-kãw a nɔ̃wfʋ zũú. A a ŋa ɩ̃ na ŋmɛ̃ a, a mãa Pol na ɩ dɛ-nyãw a, ɛ be a gaso pʋɔ ƴɛrɛ ŋa a Yeezu Kɩrɩta ƴãw a, 10ɩ̃ lɔbr ɩ nuru zɛlɛ nɩ fʋ yãayãa a Onezim ƴãw, ʋl na saw de a Yeezu Kɩrɩta lɩɛbɩ a ɩ̃ bi-dɛb a gaso pʋɔ ka a. 11Koro za a, ʋ bɛ tɩ tɛr yel-ɩra a fʋ zie ɩ, ɛ ƴɛrɛ ŋa a, ʋ tɛr ɩ yel-ɩra mãa nɩ a fʋ̃ʋ za zie. 12Ɩ̃ bɛrɛ ʋ na, ʋʋ lɛb wa a fʋ zie, ʋl na ɩ mɛ̃ a mãa mɩŋa a. 13Ɩ̃ nãá tɩ tɛr ʋ nɩ a ɩ̃ zie ka, ʋ lɩɛrɩ fʋ sõwne mɛ̃ a gaso pʋɔ ka ɩ̃ na be a Yel-nʋ̃ɔ̀ ƴãw a. 14Ɛ cɛ, ɩ̃ bɛ tɩ bɔbr k'ɩ̃ɩ ɩ bom za a fʋ pùorí ɛ, k'aa yel-vla ŋa ta ɩ mɛ̃ fɛrʋ n'a a fʋ zie ɩ, ɛ ɩ fʋ̃ʋ n'ʋ nɔnɛ. 15A mɩnɛ kãw, a Onezim zɔ na zãá nɩ fʋ blã lɛ tɛwr ƴãw, kɛ́ fʋ wa tʋ̃ɔ lɛb páw ʋ, ʋ be a fʋ zie kʋra lɛ, 16ʋʋ ta cãa ɩ gbãgbaa ɩ, ɛ zuo gbãgbaa: ʋ ɩ yɛb-nɔna za. Ʋ ɩ ʋ nɩ yaga za mãa zie, ŋmɩŋmɩn n'a ʋ kʋ̃ ɩ ʋ a fʋ zie zuo lɛ, a ʋ nɩsaalʋ pʋɔ nɩ a ʋ Kɩrɩta-nɩɩlʋ pʋɔ. 17Fʋ̃ʋ wa sɩrɩ nyɛ̃ m ɩ̃ ɩ a fʋ yɛb a Naaŋmɩn sawfʋ pʋɔ a, fʋ̃ʋ saw de a Onezim mɛ̃ a mãa mɩŋa n'ʋ fʋ de a. 18Ʋlɛ wa sãw fʋ a, bɩɩ tɛr fʋ san a, fʋ̃ʋ de a za dɔwlɩ a ɩ̃ zu. 19A mãa Pol, mãa mɩŋa n'ʋ sɛbr ɩ a ɩ̃ nũu yere kʋ̀rɛ fʋ: mãa n'ʋ na ya b. Ɛ ɩ̃ bɛ yere kʋ̀rɛ fʋ a fʋ nyɔ-vʋʋrʋ san fʋ na dɩ a ɩ̃ zie a ɩ. 20Sɩza, yɛb ɩ, ɩ̃ zɛlɛ fʋ na, saw kʋ̀ m a maalʋ ŋa a Sore nɔ̃wfʋ zũú: ɩ a ɩ̃ socir nyɛ̃ mɔwlʋ, tɩɩm nɩ a Kɩrɩta na lãw taa a ƴãw. 21Ɩ̃ na bãwnɩ a fʋ nʋɔr sawfʋ a n'a, ɩ̃ sɛbr fʋ, ɛ ɩ̃ mɩ̀ bãwnɩ a na fʋ na na maalɩ zuo a lɛ ɩ̃ na yere a. 22Mɩ̀ maalɩ gaa-zie bɛr mɛ̃, bʋ̃ʋ n'ʋ vɛ̃, ɩ̃ tɩɛrɛ k'aa nyɩ puoru zũú a, bɛ na lɛb a bɛr mɛ̃ kʋ̀ nyɩ. 23A Epafarasɩ na lãw nɩ mɛ̃ be a gaso pʋɔ a, a Yeezu Kɩrɩta ƴãw a, puore fʋ na, 24a Markɩ, Arɩsɩtakɩ, Demasɩ nɩ a Luka, na ɩ a ɩ̃ lãw-tõ-taabɛ a, mɩ̀ puore fʋ na. 25A Sore Yeezu Kɩrɩta maalʋ, ʋ be a nyɩ zie.


text: 1Pʋpʋnɩ tɔnɔ n pa Wɛ tɩntʋŋnʋ wʋlʋ na nii Zezi kɔgɔ kʋlʋ na wʋ Sarɩdɛsɩ nɩ tɩn. Pʋpʋnɩ nɩ: 'Taanɩ dɩntʋ nuŋi wʋlʋ na te Wɛ dɩdɛɛra barpɛ bam yɩ o kwəri o jɩgɩ calɩcwɩ sɩrpɛ sɩm o jɩŋa nɩ tɩn te mʋ. Amʋ ye kʋlʋ maama abam na kɩ tɩn. Abam yɩrɩ zaŋɩ kʋ pa nɔɔna bʋŋɩ nɩ 'a jɩgɩ ŋwɩa mʋ Wɛ tee nɩ, yɩ abam nan nyɩ dɩ twa mʋ te Wɛ yigə nɩ. 2A nɛ nɩ abam na ŋwɩ te tɩn daa ta wʋ yi Wɛ wʋbʋŋa. Kʋntʋ ŋwaanɩ, kwaanɩ-na 'a zaŋɩ sɩ 'a cɩ 'a tɩtɩ, sɩ 'a ta na jɩgɩ kʋlʋ fɩnfɩɩn tɩn daa yɩ zaŋɩ kʋ ba kʋ cɔgɩ kʋ ti. 3Nan guli-na ba na brɩ abam Wɛ cwəŋə dɩ 'a na ni kʋlʋ ka wʋnɩ tɩn, sɩ 'a kwaanɩ 'a ta'a tɔgɩ-ka. Ləni-na 'a wʋrʋ dɩ 'a kəm-balwaarʋ tɩm. Kʋ na daɩ kʋntʋ, amʋ w'ʋ ba a darɩ abam nɩ ŋwɩɩnʋ te, yɩ 'a b'a lwarɩ maŋa kam amʋ na w'ʋ ba tɩn. 4Kʋ daarɩ abam badaara na wʋ Sarɩdɛsɩ kɔgɔ kʋm wʋnɩ tɩn kɩ lanyɩranɩ. Ba cɩgɩ ba tɩtɩ dɩ wo-digiru. Amʋ w'ʋ pa ba zʋ gwar-pwəənu yɩ ba taa tɔgɩ dɩ amʋ. Bantʋ yɩ balʋ na maŋɩ dɩ kʋntʋ tɩn mʋ. 5Wʋlʋ maama na wanɩ balɔrɔ tɩn w'ʋ zʋ gwar-pwəənu tɩntʋ doŋ. Amʋ daa b'a saarɩ kʋntʋ tu yɩrɩ Wɛ-sɔŋɔ ŋwɩa tɔnɔ kʋm wʋnɩ. Amʋ nan w'ʋ ta jaja a Ko Wɛ dɩ DƖ malɛsɩ sɩm yigə nɩ, nɩ wʋntʋ yɩ amʋ nɔɔnʋ mʋ. 6Nɔɔnʋ maama nan kwaanɩ o pʋrɩ o zwa, sɩ o cəgi Wɛ Joro kʋm na tɛ kʋlʋ dɩ Zezi nɔɔna bam tɩn.' 7Pʋpʋnɩ tɔnɔ n pa Wɛ tɩntʋŋnʋ wʋlʋ na nii Zezi kɔgɔ kʋlʋ na wʋ Filadɛlɩfi nɩ tɩn. Pʋpʋnɩ nɩ: 'Taanɩ dɩntʋ nuŋi wʋlʋ na yɩ wʋ-poŋo tu dɩ cɩga tu tɩn te mʋ. Wʋntʋ mʋ ze borbu wʋlʋ Wɛ dɛɛn na goni ni sɩ DƖ pa Pɛ Davidi naa tɩn. O na pʋrɩ, nɔɔn-nɔɔnʋ b'a wanɩ o pɩ. O nan daa na pɩ dɩ, nɔɔn-nɔɔnʋ b'a wanɩ o pʋrɩ. 8Amʋ ye kʋlʋ maama abam na kɩ tɩn. Nii-na, amʋ pʋrɩ cwəŋə mʋ abam yigə nɩ, yɩ nɔɔn-nɔɔnʋ b'a wanɩ-ka o cɩ. Amʋ ye nɩ abam dam ba daga, yɩ 'a ta'a kwaanɩ 'a kɩ amʋ zaasɩm dɩm 'a bɩcara nɩ, yɩ 'a wʋ səgi amʋ yɩrɩ dɩm. 9Kʋ na yɩ balʋ na paɩ ba yɩ Zwifə yɩ ba yagɩ ba daɩ tɩn, ba wʋ sʋtaanɩ cwəŋə wʋnɩ mʋ yɩ ba fɔ vwan. Amʋ w'ʋ pa ba ba ba kuni doonə abam yigə nɩ, yɩ ba'a lwarɩ nɩ amʋ soe abam. 10Abam na sɛ amʋ ni dɩm dɩ pu-dɩa 'a cam wʋnɩ tɩn ŋwaanɩ, amʋ w'ʋ lɩ abam yaara yalʋ na w'ʋ ba ya maŋɩ lʋgʋ baŋa nabiinə maama tɩn wʋnɩ. 11Amʋ ma bɩɩnɩ lele. 'A nan fɔgɩ 'a ta'a jɩgɩ 'a na maŋɩ 'a jɩgɩ te tɩn, sɩ nɔɔn-nɔɔnʋ yɩ wanɩ o cɩ pɛɛrɩ dɩlʋ 'a na lagɩ 'a joŋi Wɛ tee nɩ tɩn. 12Wʋlʋ maama na wanɩ balɔrɔ tɩn, amʋ w'ʋ pa kʋntʋ tu ji nɩnɛɛnɩ digə wʋ ywe amʋ Ko Wɛ sɔŋɔ kʋm nɩ, yɩ o daa b'a nuŋi da maŋa dɩ maŋa. Amʋ w'ʋ daarɩ a pʋpʋnɩ amʋ Ko Wɛ yɩrɩ dɩm dɩ DƖ tɩʋ kʋm yɩrɩ dɩm kʋntʋ tu yɩra nɩ. Wɛ tɩʋ kʋm kʋntʋ mʋ yɩ Zeruzalɛm-dʋŋʋ kʋlʋ na lagɩ kʋ nuŋi wɛyuu nɩ amʋ Ko Wɛ te kʋ ba tɩn. Amʋ ta w'ʋ pʋpʋnɩ amʋ yɩrɩ-dʋʋrɩ dɩm kʋntʋ tu yɩra nɩ. 13Nɔɔnʋ maama nan kwaanɩ o pʋrɩ o zwa, sɩ o cəgi Wɛ Joro kʋm na tɛ kʋlʋ dɩ Zezi nɔɔna bam tɩn.' 14Pʋpʋnɩ tɔnɔ n pa Wɛ tɩntʋŋnʋ wʋlʋ na nii Zezi kɔgɔ kʋlʋ na wʋ Lawodise nɩ tɩn. Pʋpʋnɩ nɩ: 'Taanɩ dɩntʋ nuŋi wʋlʋ yɩrɩ na yɩ 'Amina' yɩ o tɔɔlɩ Wɛ kwərə kam dɩ cɩga tɩn te mʋ. Wɛ na kɩ kʋlʋ maama tɩn dɛ wʋntʋ jɩŋa mʋ. 15Amʋ ye kʋlʋ maama abam na kɩ tɩn. Abam ba tɔgɩ amʋ dɩ 'a wʋ maama, 'a nan b'a yagɩ-nɩ dɩ. 'A ya na tɔgɩ cwəŋə dɩdʋa, kʋ'ʋ ta lana kʋ garɩ 'a na tɔgɩ sɩ maama tɩn. 16'A nan na ba jɩgɩ wʋbʋŋ-dɩdwɩ dɩ amʋ tɩn, a lagɩ a vɩn abam, nɩnɛɛnɩ nɔɔnʋ na twɩ na-bulu o ni nɩ o yagɩ te tɩn mʋ. 17Abam yəni 'a tɛ nɩ, 'a yɩ nadunə mʋ kʋlʋkʋlʋ wʋ muri abam. 'A nan wʋ lwarɩ nɩ 'a yɩ zʋra mʋ ŋwaŋa yɩranɩ. 'A nyɩ dɩ loorə mʋ, yɩ yinigə jɩgɩ abam, yɩ 'a kwəri 'a yɩ lilwə. 'A maa ta yɩ kalambwəəlu dɩ. 18Kʋntʋ ŋwaanɩ, ba-na amʋ te sɩ 'a yəgi səbu-sɩŋa kalʋ ba na wɔgɩ mini nɩ yɩ ka nyɩɩnɩ tɩn. Kʋntʋ mʋ w'ʋ pa 'a sɩɩnɩ 'a ta'a yɩ nadunə cɩga cɩga Wɛ yigə nɩ. Ba-na 'a yəgi gwar-pwəənu dɩ amʋ tee nɩ 'a zʋ sɩ tɩ kwəli 'a cavɩɩra yam, dɩ yiə tiu kʋlʋ 'a na w'ʋ dɩ 'a yiə nɩ sɩ ya taa naɩ tɩn. 19Amʋ na soe balʋ tɩn, a yəni a kaanɩ-ba mʋ, yɩ a daarɩ a vaŋɩ ba zwa. Nan ləni-na 'a wʋrʋ 'a yagɩ kəm-balwaarʋ tɩm, sɩ 'a daarɩ 'a ta'a tɔgɩ Wɛ cwəŋə lanyɩranɩ. 20Nii-na, amʋ zɩgɩ digə ni nɩ mʋ a kʋkɔga. Wʋlʋ maama nan na ni amʋ kwərə yɩ o ba o pʋrɩ cwəŋə o pa-nɩ tɩn, amʋ w'ʋ zʋ kʋntʋ tu te, yɩ d'ɩ jəni daanɩ d'ɩ di wʋdiu. 21Wʋlʋ maama na wanɩ balɔrɔ tɩn, amʋ w'ʋ pa kʋntʋ tu cwəŋə sɩ o tɔgɩ o jəni amʋ paarɩ jəŋə kam je nɩ, nɩnɛɛnɩ amʋ dɩ na wanɩ balɔrɔ yɩ a tɔgɩ a jəni a Ko Wɛ paarɩ jəŋə kam je nɩ te tɩn. 22Nɔɔnʋ maama nan kwaanɩ o pʋrɩ o zwa, sɩ o cəgi Wɛ Joro kʋm na tɛ kʋlʋ dɩ Zezi nɔɔna bam tɩn.' "


text: 1- 3Farizɩan tiinə bam dɛɛn ma ni nɩ Zezi wʋra o paɩ nɔɔna zanzan tɔgɩ o kwaga kʋ dwe Zan, yɩ o ta kwəri o miisi-ba na wʋnɩ Wɛ ŋwaanɩ. Kʋ nan daɩ Zezi tɩtɩ mʋ miisi-ba na wʋnɩ, kʋ yɩ o karabiə bam mʋ miisi-ba. Zezi na maanɩ nɩ Farizɩan tiinə bam lwarɩ kʋntʋ tɩn, o ma zaŋɩ Zude nɩ o joori o maa ve Galile. 4O na maa ve kʋntʋ tɩn, o maŋɩ sɩ o tɔgɩ Samari wʋnɩ mʋ o kɛ. 5O ma vu o yi Samari tɩʋ kʋdoŋ, kʋ yɩrɩ mʋ Siswaarɩ. Kʋ batwarɩ dɩ tɩga kalʋ Zakɔbɩ dɛɛn na pɛ o bu Zʋzɛfʋ faŋa faŋa tɩn. 6Zakɔbɩ dɛɛn jɩgɩ vʋlɩ je sɩm kʋntʋ nɩ, dɩ ta na wʋra dɩ zɩm maama. Zezi na ve taan kʋntʋ tɩn, o ma bwəni. O ma vu o jəni vʋlɩ dɩm ni nɩ. Kʋ dɛɛn yɩ wɩa tɩtarɩ nɩ mʋ. 7- 8O karabiə bam maa kɛ tɩʋ kʋm wʋ sɩ ba yəgi wʋdiu. Zezi na je da kʋntʋ tɩn, Samari tiinə kaanɩ wʋdoŋ laan ma ba sɩ o mɔ na. Zezi ma ta dɩd-o o wɩ, o kɩ na o pa-o sɩ o nyɔ. 9Kaanɩ wʋm ma ta dɩ Zezi o wɩ: "Nmʋ yɩ Zwifu mʋ, yɩ amʋ yɩ Samari tu. Bɛɛ mʋ yɩ n ta n wɩ, a kɩ na a pa-m?" Kaanɩ wʋm tagɩ kʋntʋ, bɛŋwaanɩ Zwifə bam dɩ Samari tiinə dɛɛn warɩ daanɩ. 10Zezi ma lər-o o wɩ: "Nmʋ ya na ye pɛɛrɩ dɩlʋ Wɛ na lagɩ DƖ pa-m tɩn, yɩ nmʋ ya na ye wʋlʋ na loori nmʋ na tɩn, nmʋ tɩtɩ ya mʋ w'ʋ loori amʋ, yɩ a pa nmʋ na balʋ na paɩ nabiinə ŋwɩ-dʋŋa tɩn." 11Kaanɩ wʋm ma ta dɩd-o o wɩ: "A tu, nmʋ ba jɩgɩ goŋo yɩ vʋlɩ dɩm luunə. Nmʋ nan w'ʋ kɩ ta mʋ n mɔ na balʋ na paɩ nabiinə ŋwɩ-dʋŋa tɩn? 12Dɩbam nabaarʋ Zakɔbɩ mʋ kʋgɩ vʋlɩ dɩntʋ o pa dɩbam. Wʋntʋ tɩtɩ dɩ o biə dɩ o vara maama dɛɛn mɔɔnɩ na yo mʋ faŋa faŋa ba nyɔa. Nmʋ nan bʋŋɩ n paɩ n dwe Zakɔbɩ mʋ naa?" 13O ma lər-o o wɩ: "Kʋ na yɩ vʋlɩ dɩntʋ na bam, nɔɔnʋ wʋlʋ maama na nyɔgɩ-ba tɩn, na-nyɔm ta w'ʋ ja kʋntʋ tu. 14Kʋ nan na yɩ na balʋ amʋ na w'ʋ pa tɩn, na-nyɔm daa b'a ja wʋlʋ na nyɔgɩ-ba tɩn. Na balʋ a na w'ʋ pa tɩn w'ʋ ji nɩnɛɛnɩ buli-yi mʋ te o wʋnɩ, yɩ dɩ w'ʋ ta burə na balʋ na paɩ ŋwɩ-dʋŋa kalʋ na ba ti tɩn." 15Kaanɩ wʋm daa ma ta dɩd-o o wɩ: "A tu, nan pa-nɩ na bam kʋntʋ, sɩ na-nyɔm daa yɩ ja-nɩ sɩ a taa tui yo a mɔɔnɩ na." 16Zezi ma ta dɩd-o o wɩ: "Ve n bəŋi n barʋ sɩ 'a da daanɩ 'a ba." 17Kaanɩ wʋm ma ləri o wɩ, wʋm ba jɩgɩ barʋ. Zezi ma ta-o o wɩ: "Nmʋ na tagɩ nɩ n ba jɩgɩ barʋ tɩn yɩ cɩga mʋ. 18Nmʋ ya n zʋ banna banu mʋ, yɩ nmʋ na wʋ nɔɔnʋ wʋlʋ tee nɩ lele kʋntʋ tɩn daɩ n barʋ. Kʋ yɩ cɩga mʋ n tagɩ n brɩ-nɩ." 19Kaanɩ wʋm ma ta dɩd-o o wɩ: "A tu, amʋ lwarɩ nɩ n yɩ Wɛ nijoŋnu mʋ. 20Dɩbam Samari tiinə nabaara bam dɛɛn tui piu kʋntʋ yuu mʋ ba zuli Wɛ. Kʋ daarɩ abam Zwifə bam brɩ nɩ, kʋ maŋɩ sɩ nɔɔna taa zuli Wɛ Zeruzalɛm nɩ mʋ." 21Zezi laan ma ta dɩd-o o wɩ: "Kaanɩ, sɛ a taanɩ dɩm. Maŋa w'ʋ ba, yɩ abam daa b'a ta ve piu kʋntʋ yuu naa Zeruzalɛm sɩ 'a zuli d'ɩ Ko Wɛ da. 22Abam Samari tiinə yəri wʋlʋ 'a na zuli tɩn. Dɩbam Zwifə bam nan ye wʋlʋ d'ɩ na zuli tɩn, bɛŋwaanɩ Wɛ tɔgɩ Zwifə bam jɩŋa mʋ DƖ vrɩ nabiinə ba lwarɩm wʋnɩ. 23Kʋ daarɩ maŋa maa bɩɩnɩ lele kʋntʋ, yɩ balʋ na sɩɩnɩ ba zuli d'ɩ Ko Wɛ cɩga tɩn, ba'a zuli-DƖ dɩ Wɛ Joro dam dɩ cɩga. Mʋ d'ɩ Ko Wɛ na lagɩ sɩ nabiinə taa zuli-DƖ te tɩn. 24Wɛ yɩ joro mʋ. Balʋ maama na lagɩ ba zuli-DƖ tɩn maŋɩ sɩ ba zuli-DƖ dɩ Wɛ Joro dam dɩ cɩga mʋ." 25Kaanɩ wʋm ma ta o wɩ: "Amʋ ye sɩ Mesi wʋlʋ ba na bə nɩ Krisi tɩn w'ʋ ba. O nan na tuə, o'o ta Wɛ cɩga kam maama o brɩ dɩbam." 26Zezi ma lər-o o wɩ: "Kʋ yɩ amʋ mʋ kʋntʋ, a zɩgɩ a ŋɔɔnɩ dɩ nmʋ." 27Zezi karabiə bam laan ma joori ba ba. Ba na nɛ Zezi na zɩgɩ o ŋɔɔnɩ dɩ kaanɩ wʋm kʋntʋ tɩn, kʋ ma sʋ-ba. Dɩ kʋntʋ dɩ, ba wʋlʋwʋlʋ nan wʋ bwe o nii, 'bɛɛ mʋ o laga?' naa, 'bɛɛ mʋ yɩ Zezi ŋɔɔnɩ dɩ kaanɩ wʋm?' 28Kaanɩ wʋm laan ma yagɩ o kɔɔrʋ wʋm, yɩ o daarɩ o vu tɩʋ kʋm wʋ. O na yi da tɩn, o ma ta dɩ nɔɔna bam o wɩ: 29"Ba-na 'a nii nɔɔnʋ, o na tagɩ amʋ na kɩ kʋlʋ maama tɩn o brɩ-nɩ. A yəri wʋntʋ mʋ w'ʋ ta yɩ Krisi wʋm Wɛ na tʋŋɩ tɩn naa?" 30O na tagɩ o brɩ-ba kʋntʋ tɩn, ba ma nuŋi tɩʋ kʋm wʋnɩ ba maa ve Zezi te. 31Kantʋ maŋa kam nɩ Zezi karabiə bam ma ta dɩd-o sɩ o di wʋdiu. 32O ma ləri-ba o wɩ: "A maŋɩ a jɩgɩ wʋdiu. Abam nan yəri kʋ na yɩ wʋdiu kʋlʋ tɩn." 33O karabiə bam laan ma bwe daanɩ ba wɩ: "Nɔɔnʋ mʋ nan ga jaanɩ wʋdiu o ba o pa-o naa?" 34Zezi ma ta dɩ ba o wɩ: "Amʋ wʋdiu kʋm yɩ sɩ a tɔgɩ wʋlʋ wʋm na tʋŋɩ-nɩ tɩn wʋbʋŋa mʋ, sɩ a tʋŋɩ o tɩtʋŋa yam a ti. 35Abam yəni 'a tɛ nɩ: 'Kʋ daarɩ canɩ sɩna mʋ sɩ d'ɩ kɩ faa.' Amʋ nan lagɩ a ta abam sɩ 'a fɔgɩ 'a nii karɩ sɩm na yɩ te tɩn. Faa kʋm bɩga, kʋ laan daarɩ zagɩm mʋ. 36Maŋa kam yiə, sɩ wʋlʋ na kɩ faa kʋm tɩn joŋi o ŋwɩɩrʋ. Faa kʋm nyɩ dɩ nɔɔna balʋ Wɛ na vrɩ DƖ pa ba na ŋwɩ-dʋŋa kalʋ na ba ti tɩn mʋ, sɩ nɔɔnʋ wʋlʋ na dugi tɩn dɩ wʋlʋ na zagɩ tɩn maama wəli daanɩ ba na wʋpolo. 37Taanɩ dɩntʋ yɩ cɩga mʋ: 'Nɔɔnʋ mʋ dugə, yɩ wʋdoŋ zagɩ.' 38Kʋntʋ tɩn, a tʋŋɩ abam sɩ 'a vu 'a beeri nɔɔna mʋ 'a pa Wɛ. Kʋ nyɩ nɩnɛɛnɩ abam wʋ vagɩ mɩna, yɩ 'a laan w'ʋ vu 'a zagɩ-ya. Nɔɔna badonnə mʋ vagɩ-ya, yɩ abam di nyɔɔrɩ ba tɩtʋŋa yam baŋa nɩ." 39Samari tiinə kaanɩ wʋm dɛɛn na tagɩ o brɩ o tɩʋ kʋm tiinə nɩ Zezi tagɩ wʋm na kɩ kʋlʋ maama o brɩ-o tɩn, kʋ ma pa Samari tiinə zanzan kɩ ba wʋ-dɩdʋa dɩ Zezi. 40Samari tiinə bam ma vu Zezi te, ba loor-o sɩ o maŋɩ ba tee nɩ. O ma kɩ da yale dɩ ba. 41Nɔɔna zanzan daa ta ma kɩ ba wʋ-dɩdʋa dɩd-o o ni-taanɩ dɩm ŋwaanɩ. 42Ba ma ta dɩ kaanɩ wʋm ba wɩ: "Dɩbam laan kɩ d'ɩ wʋ-dɩdʋa dɩd-o, yɩ kʋ daa daɩ nmʋ na tagɩ kʋlʋ n brɩ dɩbam tɩn ŋwaanɩ. Dɩbam tɩtɩ ni o taanɩ dɩm, yɩ d'ɩ kwəri d'ɩ lwarɩ nɩ wʋntʋ mʋ sɩɩnɩ o yɩ wʋlʋ na vrɩ nabiinə lwarɩm wʋnɩ tɩn." 43Da yale yam dɛɛn na kɛ tɩn, Zezi ma zaŋɩ o maa ve o tɩtɩ tɩʋ Galile. 44Zezi tɩtɩ dɛɛn mʋ tagɩ o wɩ, ba ba nɩgɩ Wɛ nijoŋnu o tɩtɩ tɩʋ nɩ. 45Zezi nan na ve o yi Galile tɩn, nɔɔna ma jeer-o lanyɩranɩ, bɛŋwaanɩ ba ya na ve Zeruzalɛm sɩ ba di Pakɩ candiə kam tɩn, ba nɛ wo-kɩnkagɩla yalʋ maama o na kɩ da tɩn. 46Zezi laan ma joori o vu Kana, Galile tɩʋ nɩ. Kʋ yɩ jəgə kalʋ o ya na pɛ na bam ji tweeru biə sana tɩn mʋ. Dɩdɛɛrʋ wʋdoŋ maa wʋ Kapɛrnawum nɩ, yɩ o bu ba jɩgɩ yazurə. 47O na lwarɩ nɩ Zezi nuŋi Zude nɩ o ba Galile tɩn, o ma zaŋɩ o vu o te, o loor-o sɩ o vu Kapɛrnawum o pa o bu wʋm na yazurə, o na lagɩ o tɩ tɩn ŋwaanɩ. 48Zezi ma ta dɩd-o o wɩ: "Abam na wʋ nɛ wo-kɩnkagɩla yalʋ na brɩ nɩ Wɛ tʋŋɩ-nɩ tɩn, abam b'a fɔgɩ 'a sɛ amʋ." 49Dɩdɛɛrʋ wʋm daa ma ta o wɩ: "A tu, pa d'ɩ vu lɩla sɩ a bu wʋm w'ʋ zɩgɩ o tɩ." 50Zezi laan ma ta dɩd-o o wɩ: "Ve sɔŋɔ, sɩ n bu wʋm daa b'a tɩ." Nɔɔnʋ wʋm ma kɩ o wʋ-dɩdʋa dɩ Zezi na tagɩ te tɩn, yɩ o zaŋɩ o viiri. 51O ta na wʋ cwəŋə nɩ o maa ve sɔŋɔ tɩn, mʋ o tɩntʋŋna tu ba jeer-o, yɩ ba ta ba wɩ: "N bu wʋm nɛ yazurə." 52O ma bwe-ba o wɩ: "Maŋa kɔɔ mʋ kʋ garɩ bu wʋm yɩra nɩ?" Ba ma ta ba wɩ: "Kʋ yɩ diin, wɩa tɩtarɩ nɩ mʋ, o paa kam yag-o." 53Ba na tagɩ kʋntʋ tɩn, nɔɔnʋ wʋm ma guli nɩ kʋ yɩ maŋa kam kʋntʋ nɩ n'ɔɔ mʋ Zezi tagɩ o wɩ, o bu wʋm daa b'a tɩ. O dɩ o sɔŋɔ tiinə maama laan ma kɩ ba wʋ-dɩdʋa dɩ Zezi. 54Mʋ Zezi na kɩ wo-kɩnkagɩlɩ dɩlʋ, o kɩ kuni bɩle Galile nɩ, o na nuŋi Zude o joori o ba tɩn.