text: 1Pə kaasa kʋyɛɛŋ naatoso sɩ Tɛɛʋ acima ɩ́ tala, ɩlɛna Yesu məlɩ Petanii ɩcatɛ taa timpi Lasaa wei ɩ ka feesa sətaa taa tɔ ɩ wɛɛ tɔ. 2Na tənaɣa pa lapa-ɩ ɩkɔntʋ, na Maləta náá pukina kʋtɔɣɔʋ. Lasaa wɛ ɩ́ na mpa pa caɣa tətɔɣɔlɛ tɔ pa taa. 3Ḿpʋ́ɣʋ́ Malɩ kpaɣa liɣitee tulaalʋ nɔɣɔlʋ na akpaləpa. Ɩ wɛ ɩsɩɩ liitili titite. Tʋɣʋ ŋku pa yaa sɩ naatɩ tɔɣɔ pa lapa tulaalʋ ɩnɩ. Ḿpʋ́ɣʋ́ Malɩ pəla-ɩ Yesu nɔɔhɛɛ tɔɔ, na ɩ́ taɣanɩ-yɛɣɛ hɩɩsʋɣʋ na ɩ nyɔɔsɩ. Ɩlɛna tulaalʋ sɔɔsʋŋ nyaləna təyaɣa təkpɛmm. 4Yesu ɩfalaa taa lɛlʋ, Ɩsəkaleeu pəyalʋ Yutaasɩ wei ɩ ká tɛ na ɩ́ lapɩ-ɩ kɔlɔmɔtɔ tɔ, ɩ tɔma sɩ: 5Pepe tɔɔ kɛ́ pa taa pɛɛtɩ tulaalʋ ɩnɩ ɩsɩɩ liɣitee nyəɣətʋ ŋmʋnʋɣʋ na nɩɩnʋwa (300) na pá ha kʋnyɔntʋnaa? 6Pə taɣa ɩsɩɩ ɩ wiikaɣa kʋnyɔntʋnaa tɔɣɔ ɩ yɔɣɔta mpʋ, ama ɩ kɛ́ ŋmɩɩlʋ tɔɣɔ. Halɩ ɩnɩ ɩ tɔkaɣana huluɣu, na ɩ ŋmɩɩlaɣa mpi pa tʋɣʋ kʋ taa tɔ. 7Ama Yesu tɔma sɩ: Ɩ́ yele-ɩ təkpi yoo, ma kʋyakʋ kʋpimuɣu tɔɔ kɛ́ ɩ sɩɩ tulaalʋ ɩnɛ. 8Mə na kʋnyɔntʋnaa ɩ́ wɛ tam kɛ́. Ama má na-mɛ tə fɛɩ tam. 9Ḿpʋ́ɣʋ́ Yuta nyə́ma samaa tuutuuma nɩɩwa sɩ Yesu wɛ Petanii ɩcatɛ taa, ɩlɛna pá kɔɔ. Pə taɣa Yesu tike tɔɔ kɛ́ pa kɔma. Ama na Lasaa wei ɩ ka feesa sətaa taa tɔ ɩ naʋ tɔɔ tɔtɔ. 10Tənaɣa kɔtəlaa sɔsaa tʋ Lasaa pəlɛ sɩ pa kʋɣɩ ɩ́lɛ́ tɔtɔ. 11Pə taɣa pʋlʋ, ɩ tɔɔ kɛ́ Yuta nyə́ma paɣalɛ lɩɩkaɣa pa hɛkʋ na pá təŋəɣɩ Yesu. 12Pə fema ɩlɛna yəlaa samaa paɣalɛ mpa pa kɔma Tɛɛʋ acima tɔ pá nɩɩ sɩ Yesu tɔŋna Yosalɛm kɛ kɔntɛ. 13Ɩlɛna pá kpaɣa pacʋntʋ na pá səŋəɣɩ-ɩ, na pá yɔɣɔtəɣəna nɔɔsɩ sɔsɔɔnsɩ sɩ: Paa wei ɩ́ tʋ Ɩsɔ kɛ́ teeli. Ɩsɔ ɩ́ wɛɛ wei ɩ kɔŋna Tacaa toŋ tɔ ɩ waalɩ. Ɩnəɣəlɛ Ɩsɛɣɛlɩ wulaʋ sɔsɔ. 14Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu hika kpaŋaɣa na ɩ́ caɣa ka tɔɔ, ɩlɛna pə́ lɩɩ teitei ɩsɩɩ paa ŋmaaʋ Ɩsɔ Tɔm taa tɔ sɩ: 15Siyɔŋ ɩcatɛ nyə́ma mɛ, ɩ́ taa nəɣəsɩ. Ɩ́ nyənɩ, mə wulaʋ kɔŋna ntɛ́, na ɩ́ caɣa kpaŋaɣa pile. 16Yesu ɩfalaa ná tá cɛkəna-tɩ na pə́cɔ́. Ama pə kɔma na Yesu tɛ ɩ teeli taa kɛ́ sʋʋʋ tɔɣɔ pa tɔɔsaa sɩ paa kɛɛsa-təɣɩ Ɩsɔ Tɔm taa. Halɩ pa tɩɩ tɛma-ɩ pə tənaɣa ḿpʋ́ɣʋ́ lapʋ. 17Pa təna mpa paa wɛ waatʋ wei Yesu yaa Lasaa kɛ pəlaaʋ taa na ɩ́ feesi-ɩ tɔ, pa yɔɣɔtaɣa pə təna mpi pa nawa tɔ. 18Pə tɔɔ kɛ́ samaa səŋa-ɩ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, pa nɩɩwaɣa sɩ ɩ lapa piti təmlɛ tənɛ. 19Ḿpʋ́ɣʋ́ Falisanaa tɔma sɩ: Ɩ́ nawaa, tə wɩɩ ɩ tɔm ntɛ́. Samaa təna pəsəna ɩ tɔɔ kɛlɛ fa. 20Kəlɛɛkɩ nyə́ma napəlɩ paa wɛ mpa pa kɔma acima tɔɔ sɩ pa sɛɛ Ɩsɔ tɔ pa taa. 21Ḿpʋ́ɣʋ́ pa kpətəna Filipʋ wei ɩ kɛ́ Kalilee Pɛtɛsaita ɩcatɛ tʋ tɔ, na pá tɔmɩ-ɩ sɩ: Tacaa, tə caa tə́ ná Yesu. 22Tənaɣa Filipʋ polaa na ɩ́ heeli Antəlɩɩ, na pa naalɛ pá polo pá heeli-təɣɩ Yesu. 23Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu cɔ-wɛ sɩ: Pə tala Yʋlʋ Pəyaɣa má ma teeli taa sʋʋ ntɛ́. 24Tampana kɛ ma heeliɣi-mɛ yoo, maa cɛsəɣɩ, ye tɔɣɔnaɣa pile nte pa tuuwa tɔ tə ta tasa, kʋfatɛ ɩɩ laɣasəɣɩ. Ama ye tə tasaa, pə lʋləɣɩ teu kɛ́ təyʋʋ. 25Ye wei ɩ sɔɔla ɩ weesuɣu, pʋntʋ ká le. Ama wei ɩ́ lapa ɩ weesuɣu kɛ awusa kɛ atɛ cənɛ, kɩɩ wɛɛ tamm kʋ kaa tɛ, paa pəlee. 26Ye wei ɩ caakɩ ma təmlɛ lapʋ, ɩsɩɩ pʋntʋ təŋa-m, na timpi maa wɛɛ tɔ ɩ ka wɛɛ təna tɔtɔ. Ye wei ɩ lakɩ ma təmlɛ ma Caa ká samɩ-ɩ. 27Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tɔma sɩ: Pənɛntɛ pə pɛkəla-m ma hʋwɛɛ taa kɛ́, pə tɩɩ fɛɩ. Ɩlɛ ntiɣi maa yɔɣɔtɩ? Maa yɔɣɔtɩ sɩ: Ma Caa ya-m mpi pə kɔŋ ɩsəntɔ tɔ pə niŋ taa? Ama kʋnyɔŋ kʋnɛ kʋ maɣamaɣa kʋ tɔɣɔʋ kɛ ma tɩɩ kɔma. 28Ma Caa, ma caa kɛ́ sɩ, ń yele na nyá hətɛ yaa. Tənaɣa pə yɔɣɔtəna ɩsɔtaa sɩ: Ma yelaa na ma hətɛ yaa, na maa yele na tə tasa yaaʋ. 29Samaa wei ɩ ka wɛ təna na ɩ́ nɩɩkɩ tɔ, ɩ yɔɣɔtaa sɩ: Tɛʋ hola kɛ́. Lɛlaa sɩ ɩsɔtaa tillu yɔɣɔtənana-ɩ. 30Tənaɣa Yesu tɔma-wɛ sɩ: Pə taɣa ma tɔɔ kɛ́ pə yɔɣɔtaa yoo, ama mə tɔɔ kɛ́. 31Pənɛntɛɣɛlɛ paa kʋ antulinya ɩnɛ ɩ tɔm. Pənɛntɛɣɛ paa tɔɣɔnɩ wei ɩ tɔkɩ kawulaɣa kɛ antulinya ɩnɛ ɩ taa tɔ. 32Na waatʋ wei paa tɛ maɣa kpaasʋɣʋ na ɩsɔ tɔ, maa hɔ yəlaa tənaɣa ma kiŋ. ( 33Ɩsəna pɩɩ la na Yesu sɩ tɔɣɔ ɩ kɛɛsa mpʋ.) 34Ḿpʋ́ɣʋ́ samaa cɔ-ɩ sɩ: Tuu ta kʋsəsɩɩtʋ takəlasɩ taa tə nɩɩwa sɩ: Mesii ká caɣa tam. Ɩlɛ ɩsənaɣa nyá tɔŋ sɩ pə wɛɛ sɩ paa kpaasɩ Yʋlʋ Pəyaɣa? Aweɣelɛ Yʋlʋ Pəyaɣa ŋkɛ ɩlɛ? 35Tənaɣa Yesu tɔma-wɛ sɩ: Kɔkɔ ŋka ka naa-mɛ tɔ pə kaasa-kɛɣɛ wɛɛ naalɛ tike kɛ mə hɛkʋ kɛ́. Pə tɔɔ ɩlɛ ɩ́ kaasɩ mə təɣɩ waatʋ wei ka tɔŋna-mɛɣɛ naʋ tɔ. Pə́ taa kɔɔ na səkpɛtʋɣʋ tuti-mɛ. Pə taɣa pʋlʋ, wei ɩ tɔŋna səkpɛtʋɣʋ, ɩ ta nyɩ timpi ɩ puki tɔ. 36Ɩ́ təŋəɣɩ kɔkɔ kʋnanaɣa ŋkɛɣɛ waatʋ wei ka wɛ mə cɔlɔ tɔ, na ɩ́ ká pəsɩ kɔkɔ ŋkɛ ka nyə́ma. Yesu tɛma-təɣɩ yɔɣɔtʋɣʋ, ɩlɛna ɩ́ polo pooluŋ na ɩ́ ŋmɛlɩ-wɛ. 37Paa na ɩ ka lapa piti təma kɛ sɔsɔm kɛ pa ɩsɛntaa tɔ, pa ta mʋ-ɩ. 38Pə lapa mpʋ sɩ pə la teitei na tɔm nti Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsʋlʋ Ɩsayii ka yɔɣɔtaa tɔ sɩ: Haɩ, Tacaa, pa taa kʋlʋm tɩɩ mʋ tá tɔm ntɔ? Pa taa nɔɣɔlʋ tɩɩ hika Ɩsɔ toŋ ntɔ? 39Pa ta tɩɩ pəsʋ na pá mʋ ɩ tɔm tɔtɔ. Halɩ Ɩsayii tasa yɔɣɔtʋɣʋ sɩ: 40Ɩsɔ yʋlʋsa pa ɩsɛ, na ɩ́ kʋ pa ləmaɣasɛɛ, sɩ pa ɩsɛ ɩ́ taa ná, na pá taa cɛkəna pə yaasi. Pa taa kɔɔ na pá pəsəna ma tɔɔ sɩ má la na pə́ waa-wɛ. 41Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ kɛ́ Ɩsayii yɔɣɔta mpʋ, ɩ nawa Yesu teeli, na ɩ kɛɛsaɣaa Yesu ɩnɩ ɩ tɔm tɔɣɔ. 42Waatʋ ɩnɩ ɩ taa Yuta nyʋɣʋ nyə́ma maɣamaɣa taa paɣalɛ mʋ ɩ tɔm. Ama Falisanaa tɔɔ pa ta hɛtɩ pa tɩ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, pa nəɣəsaɣa sɩ pə́ taa kɔɔ pá tɔɣɔnɩ-wɛɣɛ Yuta nyə́ma təkotilenaa taa. 43Paa sɔɔla yəlaa ɩsantɛ na pə́ kəlɩ Ɩsɔ nyəntɛ tɔɣɔ. 44Yesu yɔɣɔtəna nɔɣɔ sɔsaɣa sɩ: Wei ɩ́ mʋ ma tɔm pə taɣa ma tike ma nyəntʋ kɛ pʋntʋ mʋwa. Ama na wei ɩ tila-m tɔ ɩ nyəntʋ tɔtɔɣɔ. 45Na wei ɩ́ na-m, ɩ na wei ɩ tila-m tɔtɔɣɔ. 46Ma kɔma antulinya taa kɛ́ ɩsɩɩ kɔkɔ ŋka ka naa yəlaa tɔ, sɩ ye wei ɩ təŋa-m, pʋntʋ ɩ́ taa saalɩ səkpɛtʋɣʋ tɛɛ. 47Ye wei ɩ nɩɩkɩ ma tɔm na ɩɩ tɔkəɣɩ-tɩ, pə taɣa maa kʋna pʋntʋ tɔm. Pə taɣa pʋlʋ, ma ta kɔɔ yəlaa tɔm kʋɣʋ tɔɔ, ama pa yapʋ tɔɔ kɛ́. 48Wei ɩ́ kisa-m na ɩ́ lɔɔ ma kʋyɔɣɔtʋtʋ pʋntʋ tɔm kʋlʋ wɛ ɩ tɛɛ tənaɣa. Pə taɣa pʋlʋ, tɔm nti ma kpaalaa tɔ, ntɩ ɩnɩ tɩɩ kʋna pʋntʋ tɔm kɛ kʋyakʋ kantəkaɣa nyəŋkʋ wule. 49Pə taɣa ma maɣamaɣa ma kaŋkantɛ nyəntʋ kɛ ma yɔɣɔtaa. Ama Tacaa wei ɩ tila-m tɔ ɩnɩ ɩ maɣamaɣa ɩ kɛɛsəna-m nti maa yɔɣɔtɩ na má hʋ́lɩ́ yəlaa tɔ. 50Ma nyəmá sɩ ɩ kʋtʋtʋtʋ yekina na tə lataa hikiɣi weesuɣu ŋku kɩɩ tɛŋ tɔ. Ye mpʋ tə təna nti ma yɔɣɔtəɣɩ tɔ tə wɛ teitei kɛ́ ɩsɩɩ nti Tacaa heela-m sɩ má yɔɣɔtɩ tɔ.


c: text/html

text: 1Paa yʋlʋ toma ta tɔɔ Ɩsɔsɛɛlɛ mpaaʋ taa ɩ́ mʋ-ɩ ḿpʋ́ɣʋ́ mə hɛkʋ, ɩ́ taa yəpəlɩ-ɩ tə tɔɔ. 2Ntanyɩ nɔɣɔlʋ ná tɔkɩ kʋtɔɣɔŋ, na lɛlʋ wei ɩ wɛ ɩcantʋ kɛ Ɩsɔsɛɛlɛ mpaaʋ taa tɔ, ɩ́lɛ́ ɩ kii nantʋ təna. 3Wei ɩɩ tɔkɩ pə tənaɣa mpʋ tɔ, pə fɛɩ ɩsɩɩ ɩ́ tʋʋ wei ɩ kiiki tɔɣɔnasɩ lɛnsɩ tɔ. Na wei ɩ kii tɔɣɔnasɩ lɛnsɩ kɛ mpʋ tɔ, ɩ́lɛ́ ɩ́ taa caɣana wei ɩɩ kii tɔ. Pə taɣa pʋlʋ, Ɩsɔ mʋ ɩ́lɛ́ tɔ se. 4Ɩlɛ nyaɣa awe na ń footiɣi lɛlʋ təmlɛ tʋ? Ye ɩ ká pəsɩ ɩ təmlɛ lapʋ, yaa ɩ kaa pəsɩ, pə na-ŋ? Pə kɛ́ ɩ́ na ɩ caa pa tɔm kɛ́. Ɩ kaa kpisi-tɛ se. Tacaa wɛna toma sɩ ɩ́ səna-ɩ tɔ pə tɔɔ. 5Ntanyɩ nɔɣɔlʋ ná faɣasəɣɩ kʋyɛɛŋ sɩ kʋnɛ kʋ kəla kʋnɛ. Na nɔɣɔlʋ náá nyənəɣɩ kʋyɛɛŋ tənaɣa teitei. Paa wei ɩ́ ləsɩ nti ɩ ká tɛna ɩ taa tɔ na ɩ́ təŋ-tɩ. 6Wei ɩ faɣasəɣɩ kʋyakʋ na ɩ́ tɔ sɩ kʋnɛ kʋ kəla kʋnɛ tɔ, Tacaa tɔɔ kɛ́. Ḿpʋ́ɣʋ́ na wei ɩ tɔkɩ pə təna tɔ. Tacaa tɔɔ kɛ́ ɩ lakɩ mpʋ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, ɩ sɛɛ Ɩsɔ kɛ́ ɩ́ na təmlɛ kɛ pə tɔɔ tɔ se. Na wei ɩ́lɛ́ ɩ kiiki tɔ, Tacaa kʋlʋm ɩnɩ ɩ tɔɔ kɛ́ ɩ lakɩ mpʋ, na ɩ sɛɛkɩ Ɩsɔ kɛ́ ɩ́ na təmlɛ kɛ pə tɔɔ tɔɣɔɣɔ. 7Kʋpam, ta taa nɔɣɔlʋ fɛɩ wei ɩ tɩ ɩ tɩ, na ɩ́ nɔkaa ɩ wɛɛ, ɩ́ nɔkaa ɩ sɩ tɔ. Ye tə tɩɩ wɛɛ, Tacaa tɔɔ kɛ́. 8Paa tə tɩɩ fɛɩ, Tacaa kʋlʋm ɩnɩ ɩ tɔɔ kɛ́. Pə tɔɔ ɩnəɣɩ, paa tə wɛɛ, paa tə fɛɩ, Tacaa tənna-tʋ. 9Pə taɣa pʋlʋ, Kilisiti səpa na ɩ́ fe tɔ, ɩ pəsa weesuɣu nyə́ma na sətaa pa Sɔsɔ kɛ́. 10Ɩlɛ nyá, pepe tɔɔ kɛ́ n footiɣi nyá lɛlʋ kɛ mpʋ? Na pepe tɔɔ kɛ́ n nyənəɣɩ-ɩ yem? Ɩsɔ ɩsɛntaa kɛ́ tá təna tɩɩ səŋ na ɩ́ hʋʋna-tʋ. 11Kʋpam, pa ŋmaawa Ɩsɔ Tɔm taa kɛ́ mpʋ sɩ: Yəlaa təna ká luŋ ma tɛɛ kɛ́ akula. Paa wei ɩ ká tisina nɔɣɔ sɔsaɣa sɩ maɣalɛ Ɩsɔ. Tacaa yɔɣɔtəna mpʋ na tuunaʋ. 12Tá taa paa wei ɩ ká heeli Ɩsɔ kɛ́ nti ɩ ka lapa tɔɣɔ ɩ maɣamaɣa. 13Ye mpʋ ɩlɛ, tə yele təma footuɣu kɛ ḿpʋ́ɣʋ́ ta taa. Ama hʋwɛɛ nna a kəla teu sɩ ɩ́ maɣasəɣɩ mə taa tɔɣɔlɛ sɩ, pə taa kɔɔ na ɩ́ la natəlɩ nti tɩɩ hu mə lɛlaa, yaa tɩɩ pona-wɛɣɛ ɩsaɣatʋ lapʋ taa tɔ. 14Kaɣana má na Tacaa Yesu tə kpɛntaa tɔɣɔ ma nyəmá teu sɩ pʋlʋ ta kɛ asilima kɛ pə maɣamaɣa se. Ama ye wei ɩ hʋʋkɩ sɩ pʋlʋ kɛ́ asilima, pə pəsəɣɩ asilima kɛ ɩ kiŋ kɛ́. 15Ye n tɔkɩ pʋlʋ na pə́ wɩɩkɩ nyá lɛlʋ kɛ pə tɔɣɔʋ taa, pə ta kɛ sɔɔlʋɣʋ kɛ təna se. Pə tɔɔ tɔ taa la na wei ɩ tɔɔ Kilisiti səpa tɔ ɩ́ nana lepu kɛ nyá kpaɩ tɔɣɔnaɣa ŋkɛ ka tɔɔ. 16Pə fɛɩ ɩsɩɩ mə təpantɛ ká pəsɩ ɩsaɣatʋ kɛ lɛlaa nɔɔsɩ taa. 17Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, Ɩsɔ Kawulaɣa ta kɛ tɔɣɔʋ na nyɔɔʋ tɔm. Ama siɣisuɣu təŋʋɣʋ na hɛɛsʋɣʋ na laŋhʋlʋmlɛ pə tɔm kɛ́. Na Feesuɣu Naŋŋtʋ kɔŋnana pə tənaɣa mpʋ. 18Ye wei ɩ lakɩ Kilisiti təmlɛ ɩsɩɩ ma kɛɛsʋɣʋ ɩsəntɔ tɔ, pʋntʋ te Ɩsɔ kɛ́ na yəlaa maɣamaɣa saŋɩ-ɩ. 19Ye mpʋ tə́ siɣisina mpi pə kɔŋna-tʋɣʋ alaafəya, na pɩɩ səna-tʋɣʋ təma apalʋtʋ sɔɔsʋɣʋ taa kɛ́ Ɩsɔ mpaaʋ taa tɔ. 20Taa wakəlɩ Ɩsɔ təmlɛ na nyá kʋtɔɣɔm. Kʋpam yaa, tɔɣɔnasɩ təna wɛ tɔɣɔʋ mɛɛ. Ama pə fɛɩ teu sɩ ń tɔɣɔ mpi pɩɩ tusi nyá lɛlʋ kɛ ɩsaɣatʋ taa tɔ. 21Nti tə wɛ teu tɔɣɔlɛ sɩ, ye nantʋ tɔɣɔʋ na sʋlʋm nyɔɔʋ yaa paa mpi pɩɩ tusi nyá lɛlʋ, taa tɔɣɔ, taa nyɔɔ. 22Ye nyá maɣamaɣa n hʋʋ ntiɣi tənɛ ɩnɩ tə tɔɔ, sɩɩ-təɣɩ nyá taa na pə́ wɛɛ nyá na Ɩsɔ mə naalɛ mə tɔm tike. Ye yʋlʋ tʋ mpi pə pəlɛ sɩ ɩ lakɩ, na ɩ laŋlɛ ɩɩ pɛləɣɩ sɩ pə kɛ́ ɩsaɣatʋ, leleŋ nɩɩlʋ ntɛ́. 23Ama ye ɩ pətəɣɩ tɔɣɔnaɣa nakəlɩ ka tɔɔ na ɩ́ tɔɣɔ-kɛ, Ɩsɔ kʋ ɩ tɔm. Mpi tɔ, ɩ ta la Ɩsɔ tɔɔ tɔ pə tɔɔ. Pə təna mpi yʋlʋ lakɩ na pə́ tá kɛ́ Ɩsɔ tɔɔ kɛ́ ɩ lakɩ tɔ, pə kɛ́ ɩsaɣatʋ kɛ́.

robotstxt: allowed

filter: keep


text: 1Sabaa vanta hinni ʋ, Yeezuu a ya, an gasʋ zɩɩfʋrɔ sokʋmacɛ ʋ. B'ʋ bɩ, gʋaa deem n ta ʋ, a wɔ n ga. 2Gʋɔɔ kʋ ŋ bʋr b'ʋ rɔ wɔɔ ɩ dɩgam Yeezuu ma, hɔ k'a n'a bam sabaa hinni ʋ, k'a gʋaa bɩ waam k'a yɩ. A ka brɔɔ nawʋm ma, k'a mim ka Yeezuu ra, mim naa do jɛ ʋ. 3Yeezuu n a hɩ wɔgərzaa bɩ m, a ʋ: "Wuti, ɩ bʋr bireyaa ʋ naa ʋ!" 4B'a a hɩ gʋɔɔ wɔɔ m, a ʋ: "Sabaa hinni ʋ, bɔ barɛ n mɩŋŋa? Zibəə mɩŋŋa barɛ m gɛɛ, zibəə bʋnyaa barɛ nɩ? Gʋaa meeyaa bʋmbɔrɛ m gɛɛ, gʋaa zɛrɛ nɩ?" Bɩ ŋ bɩr a nyɩ bɔŋ ʋ y. 5A ɩ dɩgarɛ ŋ ma a jɩr ʋ kan nɔmaa kɩ, a heer n a zar ŋ heerkarɛ bɩ minto. A n a hɩ gʋaa bɩ m, a ʋ: "Ɩ wɔ bɩ hʋr!" B'a a hʋr, a wɔ bɩ n a banka. 6Farizɛɛnrɔ wɔɔ kʋ ŋ bɔ sokʋmacɛ b'ʋ bɩ, ŋ y'a zɛ kʋ ra kan Hɩrɔɔdɩ gʋɔɔ wɔɔ kɩ, ŋn'a hɔɔn dam hɔ k'a n'a bam, k'a Yeezuu ku a zɛ bɩ ma. 7Yeezuu ta kan a karɩndanyɩnɔ wɔɔ kɩ Galilee higʋta lɛ ra. Zamaa gʋta n zu a jɛ ʋ. Zamaa bɩ, a to ŋ y'a ʋ Galilee ʋ, Zidee ʋ, 8Zerizalɛm ʋ, Idumee ʋ, kan Zʋrdɛn kɔ kur zannɔ kɩ, Tiir kʋ kan Sidɔn kʋ zannɔ kɩ. Gʋɔɔ gʋta n bʋr zi, hɔ haay k'a a ba bɩ minto. 9A a hɩ a karɩndanyɩnɔ wɔɔ m, a ʋ, k'a a zɔ kɔɔlʋʋ bɩ m mɔɔ jɩr ʋ, kʋ zamaa bɩ b'a da ma, ŋn'a so mɔɔ ʋ y. 10Yeezuu k'a gʋɔɔ waa gʋta bɩ minto y'a ka, yaabazannɔ wɔɔ haay lɛ n taa k'a lɛɛ ka a a zɔ ma, a a wɔ da ma. 11Zinəro wɔɔ kʋ ŋ y'a yɩ bɩ, ŋ kukurə zɛ, ŋn'ɩ zee dam, ŋ ʋ: "Woso Nyɩ n'ɩbɩɩ m!" 12A həən si ŋ ma kan paŋŋa kɩ, a ʋ, ŋ b'a ka n n'a dɔ y. 13Yeezuu der ci ra, an nɩ gʋɔɔ k'a lɛ n taa ŋ ma rɔ wɔɔ birm. Brɔɔ ŋ bʋr zi. 14A n ŋ nyʋkɔ ʋ gʋaa bueerehɩɩya, kʋ ŋ nɩ gɔɔta kan a kɩ, k'a bɩr ŋ nyɔɔm, kʋ ŋ nɩ bɩr Woso lemim nyɩnta bɩ dɩndam, 15kʋ ŋ n paŋŋa yɩ, ŋnɩ wɔ ʋ, ŋnɩ la zinəro ra. 16Bueerehɩɩyɔɔ wɔɔ kʋ Yeezuu ŋ bir lɔ wɔɔ ba n nɩ: Sɩmɔɔn kʋ n n'a hɩm ma Pɩyɛɛr ta ʋ, 17Zebedee nyɩ Zakkɩ ta ʋ, kan a danzaa Zaan kɩ. Yeezuu tɔ vanta ka brɔɔ ma, a ʋ: Bʋanɛrgɛs, a lɛ taa k'a hɩ: bramahəənsire nyɩnɔ. 18Andɩr ta ʋ sɔ, kan Filipi kɩ, Bartelemii kɩ, Matiyee kɩ, Toma kɩ, kan Alfee nyɩ Zakkɩ kɩ, Tade kɩ, Sɩmɔɔn Zelɔtɩ kɩ sɔ, 19kan Iskarɩyɔtɩ kʋ gʋaa Zidas, k'a Yeezuu zambʋ zɛ bɩ kɩ. 20Yeezuu a wusigə, an bʋr har ʋ, zamaa bɩ n a ya, an a so kʋ ma. Bɩ minto nɩ, Yeezuu kan a karɩndanyɩnɔ wɔɔ kɩ ba toore m k'a hɔ bɩ y. 21Bɩ k'a danyɩnɔ wɔɔ a ma bɩ, ŋ bʋr, k'a b'a gaa, bala ŋ y'a hɔɔndarɛ, ŋ ʋ: "A mim n'a wusigəm!" 22Wosocikarɩnsaambɔɔ kʋ ŋ y'a to Zerizalɛm nɔ ʋ rɔ wɔɔ, ŋ y'a hɩ, ŋ ʋ: "Bɛlzebul nɩ kan kɩ!" Ŋ y'a hɩ sɔ, ŋ ʋ: "Zinəro cir daahan minto y'a ka, an wɔ ʋ, an nɩ lam zinəro ra." 23Yeezuu n ŋ bir, an hɔbɔkʋrɛnoom da ŋ nɩ, a ʋ: "Sʋtaana y'a bam lɔ, an zoo ba kan a mɩŋŋa kɩ? 24Kʋ k'a gʋɔɔ bɩr kʋ mam bɩ y'a darɛ. 25Kʋ har gʋɔɔ a gʋngʋ, har bɩ do b'a dam ma, an ta lɛɛ y. 26Kʋ Sʋtaana bʋr, an nɩ yar bam kan a mɩŋŋa kɩ, kʋ gʋngʋrɛ ta ʋ, a b'a dam ma, an jɩm mim ʋ dʋntɔ y, bɩ, a cirbəə bɩ nyam. 27Gʋaa ba ʋ, an b'a dam ma, an gasʋ gʋaa paŋŋazaa har ʋ, k'a mɔrlɔ gʋr, k'a n ser ka, an bʋr la an a sʋr y. K'a sʋr an a nya, b'a bɔkarɛ an gasʋ, an mɔrlɔ wɔɔ gʋr. 28Sɩra mɔɔ n'a hɩrɛ awɔɔ m: Woso mimbʋnyaarɔ haay kan sʋnsɔrɔ haay kɩ sugur kam gʋɔɔ ʋ. 29Bɩ gʋaa biyəə k'a nɩ Sɛnt-Ɛspri sʋnsɔ wʋm bɩ, a b'a sugur yɩm fɩɩga y. A mimbʋnyaa bɩ gɔɔtarɛ a mim ʋ dɔmɩm k'a nyarɛ ba ʋ bɩ nɔ ʋ." 30Yeezuu naa do hɩ, kʋ ŋ ʋ: Sʋtaana nɩ kan kɩ bɩ minto. 31Bɩ jɛ ʋ bɩ, Yeezuu da kan Yeezuu danyɩnɔ kɩ bʋr, ŋnɩ jɩm garga ra, ŋ n nyɔɔ da kʋ ŋ n Yeezuu bir. 32Zamaa bɩ nyɩnta, n nɩ bɩr ma, n n'a hɩm nɩ, n ʋ: "Gaafra, ɩbɩɩ da kan ɩbɩɩ danyɩnɔ kɩ y'ɩbɩɩ birm garga ra." 33Yeezuu n a nyɩ bɔ ʋ ŋ nʋ, a ʋ: "Nka m mɔɔ da? Nkɔɔ m mɔɔ danyɩnɔ?" 34A n bɔkarɛ, an a bɔ, an nɩ dɩgam gʋɔɔ kʋ ŋ nyɩnta ŋnɩ bɩr ma rɔ wɔɔ ma, an n'a hɩrɛ, a ʋ: "Mɔɔ da bɩ ba n nɩ, kan mɔɔ danyɩnɔ wɔɔ kɩ! 35Gʋaa niŋŋə k'a nɩ Woso hɔɔnhɔ bam bɩ, mɔɔ danyɩ m, mɔɔ danlʋ m, mɔɔ da m."


text: 1Pə waalɩ kɛ́ ma na Ɩwəyaɣa kɔɔla kʋtaalətʋ naatosompɔɣɔlaɣa ɩnɩ ɩ taa kʋlʋmtʋ. Ḿpʋ́ɣʋ́ ma nɩɩ weesiŋ nyə́ma liɣiti mpɛ pa taa nɔɣɔlʋ nɔɣɔ. Pə lapaɣa ɩsɩɩ tɛʋ holuɣu taka, na ɩ́ tɔŋ sɩ: Kɔɔ. 2Ma nyənaɣa mpʋ ɩlɛ ma ná kpaɣanʋhʋlʋmaɣa ntɛ́, na wei ɩ caɣa ka tɔɔ tɔ ɩ tɔka tɔɔʋ. Ḿpʋ́ɣʋ́ pa ha-ɩ teeli ntenuɣu. Ɩ kɛ́ kəllʋ kɛ́, na ɩ́ tɛɛ sɩ ɩ tasəɣɩ kəlʋɣʋ tɔtɔ. 3Pə waalɩ kɛ́ Ɩwəyaɣa kɔɔla kʋtaalətʋ naalɛ nyəntʋ. Ɩlɛna má nɩɩ weesiŋ nyə́ma mpɛ pa taa naalɛ nyəŋ nɔɣɔ sɩ: Kɔɔ. 4Ma nyənaɣa ɩlɛna má ná kpaɣanʋsɛɛmaɣa lɩɩwa. Na pá ha ka tɔɔ caɣalʋ kɛ pəsʋɣʋ sɩ ɩ́ yoosi tɛtʋ tɔɔ yəlaa təna na pá yoo na pá kʋ təma. Ɩlɛna pá cɛlɛ-ɩ laɣatɛ taa laɣatɛ. 5Pə waalɩ kɛ́ Ɩwəyaɣa kɔɔla kʋtaalətʋ tooso nyəntʋ, na má nɩɩ weesiŋ nyə́ma tooso nyəŋ tɔma sɩ: Kɔɔ. Ma nyənaɣa mpʋ ɩlɛna má ná kpaɣanʋkpɛɛtaɣa lɩɩwa na ka tɔɔ caɣalʋ tɔka sanəya kɛ ɩ niŋ taa. 6Ḿpʋ́ɣʋ́ ma nɩɩwa ɩsɩɩ nɔɣɔlʋ nɔɣɔ taka na ka lɩɩna weesiŋ nyə́ma liɣiti mpɛ pa hɛkʋ na ká tɔ sɩ: Kʋyakʋ kʋlʋmʋɣʋ təmlɛ lapʋ kʋfɛlʋɣʋ ntɛ́ tɔɣɔnaɣa pee kiloo kʋlʋm. Ɩlɛna tɔɣɔnaɣa pee lɛŋka kɛ kiloonaa tooso kɛ́ kʋyakʋ kʋlʋmʋɣʋ təmlɛ. Ama pə kpaɣaʋ nim na sʋlʋm tɔ, taa ke pə́lɛ́. 7Pə waalɩ kɛ Ɩwəyaɣa kɔɔla kʋtaalətʋ liɣiti nyəntʋ, na má nɩɩ weesiŋ nyə́ma liɣiti nyəŋ tɔma sɩ: Kɔɔ. 8Ma nyənaɣa mpʋ ɩlɛna má ná kpaɣanʋ atɔntɔɔtɛ taka lɩɩwa. Na pa yaa ɩ tɔɔ caɣalʋ sɩ səm, na wei ɩ hʋ́lə́ɣɩ́ sətaa təcaɣalɛ tɔ ɩ́lɛ́ ɩ təŋəɣɩ ɩ waalɩ. Ḿpʋ́ɣʋ́ pa ha-wɛɣɛ toma kɛ tɛtʋ hɔɣɔləŋ liɣiti táá kʋlʋmʋɣʋ tɔɔ, sɩ pá kʋ yəlaa na laɣatɛ na nyɔɣɔsɩ sɔsɔɔnsɩ na kʋtɔməŋ, na pá lá na taalɛ wontu kʋ yəlaa. 9Pə waalɩ kɛ́ Ɩwəyaɣa kɔɔla kʋtaalətʋ kakpasɩ nyəntʋ. Ḿpʋ́ɣʋ́ ma ná kɔtaɣa təlatɛ tɛɛ kɛ́ mpa paa kʋwa tɔ pa ləsasɩ. Ɩsɔ Tɔm na tampana nna pa nawa na pá heeliɣi-yɛ tɔ pə tɔɔ kɛ́ pa kʋ-wɛ. 10Na pá yɔɣɔtəɣəna nɔɔsɩ sɔsɔɔnsɩ sɩ: Tacaa naŋŋ tʋ na tampana tʋ, pəlee kɛ́ n ká hʋʋna atɛ nyə́ma, na pa kʋɣɩ-tʋɣʋ ɩsəntɔ tɔ, ń tʋ-wɛɣɛ saləka? 11Ḿpʋ́ɣʋ́ pa ha paa pa taa wei kɛ́ capa kʋhʋlʋm na pá heeli-wɛ sɩ pá yele na pə́cɔ́. Pə kaasa pəcɔɣɔ, haləna pa taapalaa na pa təmlɛ taa akpelenaa mpa paa kʋ ɩsɩɩ pa kʋɣʋ mpɛ tɔ pa nyʋɣʋ kɔɔ na kʋ yoosi na pə́cɔ́. 12Pə waalɩ kɛ́ Ɩwəyaɣa kɔɔla naatoso nyəntʋ. Ḿpʋ́ɣʋ́ tɛtʋ paasaa na tə sele teu, na ilim náá məlɩ piliŋ ɩsɩɩ pa piisuɣu pʋʋɣʋ tɔ, na ɩsɔtʋ náá məlɩ sɛɛʋ ɩsɩɩ caləm. 13Na ɩsɔtʋlʋŋasɩ náá lɩɩ ɩsɔtaa na sɩ hotiɣi atɛ ɩsɩɩ heelim ciɣituɣu fiki tʋɣʋ na fikinaa akaa cɛkɩ na á hotiɣi tɔ. 14Na ɩsɔtɔnʋɣʋ kɛɛlɩ ɩsɩɩ pa kpiluɣu takəlaɣa na paa naa-kɛ tɔ. Ḿpʋ́ɣʋ́ pə kpɛsa pɔ́ɔ́ŋ tənaɣa ɩ lona taa na pə́ ləsa tɛtʋ nti lʋm cɔɔnaa tɔɣɔ tə lona taa. 15Atɛ awulaa sɔsaa na nyʋɣʋ nyə́ma nyʋɣʋ nyə́ma na yoolaa taa sɔsaa na apila na pəsəlaa na yəlaa lɛlaa təna, paa yomaa paa kasaɣampiya pa sewa na pá ŋmɛlɩ kʋkpaməŋ taa na pɔ́ɔ́ŋ sɩɩlasɩ taa. 16Na pá tɔŋ pɔ́ɔ́ŋ na kʋkpaməŋ sɩ: Ɩ́ kpətɩ tá tɔɔ, ɩ́ takɩ tá tɔɔ kɛ́ teu təkulakula na tə́ taa lɩɩ wei ɩ caɣa kumte tɔɔ tɔ ɩ ɩsɛntaa, na pə́ hatələna-tʋ na Ɩwəyaɣa pááná tɔtɔ. 17Pə taɣa pʋlʋ, pa pááná kʋyakʋ sɔsɔɔŋkʋ tapəna. Awe pəsəɣəna na ɩ́ kantəlɩ?


text: 1Teofil, m lɛɛkarɛ ci bɩ nɔ ʋ, mɔɔ Yeezuu zibəə haay k'a ba kan hɔ haay k'a dɩnda bɩ da ʋ, an a sa a sɩŋŋɩda ʋ, 2an ta, an hinni k'a zibəəzannɔ bɔ ʋ, an a lɛrɔ ka ŋ ʋ, kan Sɛnt-Ɛspri paŋŋa kɩ, an ta an a dɔmɩm k'a der ʋ arzana ʋ bɩ ku. 3Brɔɔ a a hɩnka ŋ nɩ mɩsɩr a zɛ bɩ kur, kan makrarɔ gʋtɔɔ kʋ ŋ bɩsɩkarɛ ba ʋ kɩ, a ʋ: a a mɩm bɔ ʋ, a m mɩsɩr. A kasɛtɩ nyɩnta ʋ gʋta. Dɔmɩm busi nɔ ʋ, a a hɩnka ŋ nɩ, an nɩ Woso cirbəə bɩ mim dɩndarɛ ŋ nɩ. 4A nyɩnta an nɩ hɔbɩrɛ bɩm kan ŋ kɩ hindeem ʋ, an lɛ ka ŋ ʋ, a ʋ: ŋ bɩ bɔ Zerizalɛm nɔ ʋ y, bɩ kʋ ŋ nɩ gɔɔta ŋnɩ dɔ Zɩ Woso lerbɔrɛ bɩ ma. "Hɔ niŋŋə k'awɔɔ ma, mɔɔ n a hɩ m lɛ m bɩ. 5Zaan hi batɛm ka denter, b'awɔɔ, naa kan dɔmɩm poore kɩ, awɔɔ batɛm sim Sɛnt-Ɛspri nɔ ʋ." 6Ŋ nyɩnta, ŋn'a zɛ kʋ ra, ŋnɩ laaka naa do da han, ŋ ʋ: "Zuuba, naa ma ɩbɩɩ n nɩ Israyɛl cirbəə bɩ bankaŋ ʋ gɛ?" 7A n a hɩ ŋ nɩ, a ʋ: "Awɔɔ n a ga m k'a dɔmɩnnɔ kan wakatɩrɔ kɩ kʋ Zɩ Woso a cɩnta a mɩŋŋa paŋŋa m bɩ dɔ y. 8Bɩ, awɔɔ paŋŋa yɩrɛ, Sɛnt-Ɛspri hɔ m, an nɩ zɛm bɩ zer awɔɔ mim ʋ, a paŋŋa karɛ awɔɔ ʋ. Awɔɔ nyɩntam mɔɔ kasɛtɩzannɔ Zerizalɛm ʋ, Zidee haay kan Samarii kɩ haay, kan tara lɛ cɩnta jɩ kɩ." 9Kʋ Yeezuu minno nɔɔn duro hɩ ŋ nɩ bɩ, a der ŋ mɩnyaa m, warkʋ bʋr an b'a nyaam ŋ lɛɛ. 10Kʋ ŋ gɔɔta ŋn'ɩ dɩgam brama ma bɩ, gʋɔɔ hɩɩyɔɔ bʋr ŋnɩ huu fu du a ma, ŋnɩ bɩ jɩm ŋ jɩr ʋ. 11Ŋ n a hɩ ŋ nɩ, ŋ ʋ: "Galilee gʋɔɔ ra, bɔ minto m, awɔɔ n gɔɔta an nɩ dɩgam brama ncɩnaaʋ? Yeezuu naa do kʋ n y'a bɔ awɔɔ bire ʋ an der brama bɩ y'a bɔrɛ an bʋr maam, amba awɔɔ yɩ an der brama bɩ m." 12Kʋ ŋ zer ci kʋ n n'a birm Oliviyee ci bɩ ra bɩ, ŋ y'a wusigə, ŋnɩ ta Zerizalɛm ʋ. Bɩ ci bɩ do, a ga a ʋ sabaa dɔmɩm tarɛ m, amba n lɛ ka bɩ m. 13Kʋ ŋ yaa lee ku bɩ, ŋ der cɛ k'a nɩ mim ʋ b'ʋ, amba ŋ tɩr a ba biisi bɩ m. Bɩncɛ bɩ do, Pɩyɛɛr kan Zaan kɩ, Zakkɩ kɩ, Andɩr kɩ, Filipi kan Toma kɩ, Bartelemii kan Matiyee kɩ, Alfee nyɩ Zakkɩ kan Sɩmɔɔn kʋ n n'a birm Zelɔtɩ bɩ kɩ, kan Zakkɩ nyɩ Ziidi kɩ tɩr kʋ zɛ ʋ. 14Ŋ haay a zɛ kʋ ra lɛ deem ŋn'a tɔŋ ʋ kan yaadarɛ kɩ, kan lannɔ gɔsɩnnɔ kɩ Yeezuu da Maarii kɩ, kan Yeezuu danyɩnɔ kɩ. 15Dɔmɩm bɩ do ʋ, gʋɔɔ a so kʋ ma b'ʋ, ŋ lɛ n a zɔ zɔrɔ buhɩra ma. Pɩyɛɛr n wuti a danyɩnɔ wɔɔ bire ʋ, an a hɩ, a ʋ: 16"M danyɩnɔ, a ga a wʋm kʋ Sɛnt-Ɛspri mim k'a hɩ Davɩd lɛ m Wosoci nɔ ʋ Zidas k'a ka lɛɛ, ŋnɩ Yeezuu nyasʋ bɩ minto bɩ n kʋ yɩ. 17A nyɩnta wɔɔ bire ʋ, an a hɔ jirle hɔ yɩ, wɔɔ zibəə bɩ nɔ ʋ. 18Bɩ, gʋaa bɩ do, zibəə bʋnyaa k'a a ba bɩ, a bɩ busoo bɩ sa, an tara si m. A do a ʋ a nɔ ra, a nɔ bɩ n haan, a nɔbaarɔ haay n bɔ, ŋnɩ sur tara ʋ. 19Zerizalɛm gʋɔɔ haay a dɔ. Bɩ y'a ka ŋn'ɩ tara bɩ birm a lemim m Hakɛldamaa, a lɛ taa k'a hɩ, a ʋ: Ma tara. 20Sɩra m, n y'a gʋrsɩra ba ncɩnaaʋ laarɔ ci nɔ ʋ: K'a har n gɔɔta zer, kʋ gɔsɩ bɩ nyɩnta ʋ y. Bɩ, a a ya an a hɩ, a ʋ: Kʋ gʋaa vanta n a zibəə bɩ sa. 21Gʋɔɔ kʋ ŋ wɔɔ da zaa ʋ lɛɛ haay ʋ dɔmɩm kʋ Zuuba Yeezuu mɩsɩrbaa ba ʋ wɔɔ bire ʋ bɩ, 22an a sa Yeezuu batɛm k'a a si Zaan zi bɩ ma, an ta an dɔmɩm k'a der ʋ arzana ʋ bɩ ku bɩ, a a ga m, kʋ ŋ gʋaa deem n a ba kan wɔɔ kɩ a mɩmbɔʋrɛ kasɛtɩzaa." 23N ŋ hɩnka hɩɩya, Zozɛf kʋ n n'a birm Barsabas, n nɩ so ra, n n'a tɔ ka Zistus bɩ m kan Matɩyas kɩ. 24Ŋ n yaa da ncɩnaaʋ: "Zuuba, ɩbɩɩ k'ɩ gʋaa haay heer dɔ, dɩga gʋaa hɩɩya naa bire ʋ ɩ gʋaa k'ɩbɩɩ bɔ ʋ bɩ hɩnka wɔɔ m, 25k'an nyɩnta lemim nyɩnta zibəəzaa, bɩncɛ kʋ Zidas a to an ta a bɩncɛ ʋ bɩ." 26Ŋ n pʋɛɛga da, an jɩm Matɩyas mim ʋ. Bɩ y'a da kristazibəəzannɔ bueeredeenno wɔɔ barla.


text: 1A yele za pʋɔ a, ɩ̃ zɛlɛ na kɛ́ bɛ mɩ́ de niwn tɛr zɛlʋ puoru, yãayãa zɛlʋ nɩ barka puoru a nɩsaalbɛ za ƴãw, 2a na-mɩnɛ nɩ a bɛlɩ dem za na dɩ nɩ-kpɛ̃ɛnʋ a ƴãw: kɛ̀ tɩ taa nyɛrɛ damnʋ ɛ, ɛ tɛr ƴã-ɓaarʋ a tɩ nyɔ-vʋʋrʋ pʋɔ, ƴãwnɛ a Naaŋmɩn ɛ tɛr ɩb na sɛw taa nɩ a. 3A ŋa n'a vɩɛl ɛ pɛlɩ a Naaŋmɩn tɩ Faarɛ pʋɔ, 4ʋl na bɔbr kɛ a nɩsaalbɛ za tʋ̃ɔ nyɛ̃ a faafʋ, ɛ páw a yel-mɩŋa bãw a. 5Bʋ̃ʋ n'ʋ vɛ̃, Naaŋmɩn been yõ n'ʋ be, lɔ̃lʋɔrɛ been yõ n'ʋ mɩ̀ be, a Naaŋmɩn nɩ a nɩsaalbɛ cará: ʋlɛ n'ɩ a Kɩrɩta Yeezu na ɩ nɩsaal a, 6ʋlɛ n'ʋ de ʋ tʋɔra tɩr k'ʋʋ ya de a nɩsaalbɛ za. A daar na wa ta a, ʋ dɩ n a dãsɩɛ ŋa 7bɛ na ír mɛ̃ k'ɩ̃ɩ hiere yere, ɛ ɩ a nɩ-tona a, ɛ ɩ a nɩ-bʋʋr-yoru wul-wule, kɛ́ bɛ tʋ̃ɔ saw de a Naaŋmɩn ɛ bãw a yel-mɩŋa a. Yel-mɩŋa n'a ɩ̃ yere, ziri bɛ n'a ɩ. 8Lɛ so, ɩ̃ bɔbr kɛ a ziir za, a dɛbr mɩ́ zɛw nũ-vɩɛlɩ cɔw a salom ɛ puore, ɛ bɛr a suur nɩ a taw-taa. 9Ɩ̃ mɩ̀ bɔbr a k'aa pɔwbɛ mɩ́ su suuru na sɛw taa nɩ a, ɛ ƴãw a pɩɛmɛ a man: ta 'lẽ zu tɩ ƴãw bʋ̃-ƴãwnɩ ɛ, ta ƴãw salmɛ̃ tokpamɛ bɩɩ lɛw-vɩɛlɩ ɛ, ta su dɛpaal-kpar-vɩɛlɩ vɩɛlɩ ɛ. 10Ɛ cɛ a bɛ ɩ-vɩɛlɩ, a nɩ̃ɛ mɩ́ ɩ a bɛ pɩɛmɛ, mɛ̃ a lɛ a na sɛw taa nɩ pɔwbɛ na yel kɛ bɛ ƴãwnɛ nɩ Naaŋmɩn a. 11A fɛr a kɛ a pɔw mɩ́ saw bom za ɛ zɩ̃ gbili a wulu daar. 12Ɩ̃ bɛ sawr kɛ pɔw wule nɩbɛ ɩ, bɩɩ ʋ dɩrɛ nɩ-kpɛ̃ɛnʋ a dɛb zu ɛ. A na ɩ a ŋa a, a pɔw, ʋ mɩ́ zɩ̃ gbili. 13Bʋ̃ʋ n'ʋ vɛ̃, Adama n'ʋ bɛ de niwn ír, ɛ wa ír a Awa a pùorí. 14Ɛ Adama bɛ n'ʋ bɛ bɛlɩ nyɔw ɛ, a pɔw n'ʋ bɛ bɛlɩ nyɔw ʋ zawrɩ a Naaŋmɩn nʋɔr. 15Ɛ cɛ ʋlɛ wa dɔw bibiir a, ʋ na nyɛ̃ nɩ faafʋ, ʋlɛ wa sɩrɩ saw be a Naaŋmɩn-saw-deb pʋɔ, a nɔ̃wfʋ nɩ a sonu pʋɔ nɩ tʋɔra siwru a.


text: 1Dɩ ma kɩdɩgɩ rɛ kaŋ wɩɩ abee ʋ dɔŋtɩɩna Krisitabiye, ʋ paalɩ bɩ maga dɩ ʋ tɩɩna kaŋ wɩɩ hʋ mʋ nala hʋ aa bee kyʋwalɩ Wɩɩsɩ lee dɩ ba basɩ. Amɛ ʋ maga dɩ ʋ tɩɩna kaŋ wɩɩ hʋ mʋ Krisitabiisi lee rɛ dɩ ba basɩ marɩ ba dɔmɔŋ. 2Ma bɩ gyɩma anɩɩ Wɩɩsɩ nala rɛ sɩ di dʋnɩya nala buloŋ sarɩya? Dɩ mamaa rɛ yaŋ sɩ di dʋnɩya nala sarɩya, bee rɛ sɩ tɩŋ dɩ ma bɩ wuwo basɩ wɩbiibiisi no kɩ marɩ dɔmɔŋ? 3Ma bɩ gyɩma anɩɩ ámaa Wɩɩsɩ nala rɛ sɩ di malɩkasɩ mɛ sarɩya, aŋ yaŋ ko kɩ deŋ dʋnɩya wɩbiibiisi no nyɛ? 4Ɛɛwɩya, dɩ wɩɩ no iriŋ nɛ ko we ma balɩya paga tɩyaŋ, ʋ bɩ maga dɩ ma aa sii kaŋ mʋ dʋnɩya nala hʋ aa bɩ kaŋ lɩsɩnɩɩ Krisitabiisi sɩya tɩyaŋ, dɩ ba marɩ wɩɩ hʋ tɩya ma. 5Ma wɩɩ no yaa hɩɩsɩ rɛ. Ɛɛ kɛ nɩdɩgɩ mɛ tuwo ma tɩyaŋ a kaŋ wɩgyʋŋ, dɩ wɩɩ rɛ ko we Krisitabiisi balɩya paga tɩyaŋ, dɩ ʋ wuwo basɩ a marɩ ba dɔmɔŋ koo? 6Amɛ dɩ Wɩɩsɩ nala balɩya rɛ ko kaŋ wɩɩ, kɩdɩgɩ aa kaŋ ʋ dɔŋtɩɩna mʋ nala hʋ aa bee kyʋwalɩ Wɩɩsɩ lee rɛ ba laa wɩɩ hʋ basɩ tɩya ba, bee rɛ tɩŋ gɛɛ. 7Ma aa vala kaŋ dɔmɔŋ kɩ mʋ nala lee ba di ma dɔŋtɩŋsɩ sarɩya kɩ tɩya ma gɛɛ, ɛɛ daga anɩɩ ma buloŋ nyʋgɩsa rɛ Wɩɩsɩ ŋmanɩɩ tɩyaŋ. Dɩ nal lɛ yaa wɩɩ kyogi ɩ, bee rɛ tɩŋ ɩ bɩ sɩ wuwo di kenyiri? Dɩ nal lɛ gɩrɩma laa ɩ kɩŋ, bee rɛ tɩŋ ɩ bɩ sɩ wuwo leŋ kɩŋ hʋ tɩya ʋ? 8Amɛ ma tɩɩ gʋla yaa wɩya kɩ kyogi dɔmɔŋ nɛ, a firimi kɩ laa dɔmɔŋ kɩna mɛ. Ma dɔŋtɩŋsɩ Krisitabiisi rɛ gba ma kɩ yaa gɛɛ. 9Wɩtɩɩ rɛ ŋ basɩ kɩ tɩya ma. Ma ta kɩ mʋrɩ ma tɩɩ. Beewɩya, ma bɩ gyɩma anɩɩ nɩbɔŋ buloŋ bɩ sɩ wuwo gyʋʋ Wɩɩsɩ koro hʋ? Nala hʋ aa yaa sɔŋsɔŋ wɩya, koo nala hʋ aa marɩ vʋga, koo nala hʋ aa gɔllɩ kɩ kyɛ nala haana, koo baala koo haana balɩya aa gʋl kɩ kyɛ dɔmɔŋ, 10abee gaala abee tɩbal tɩmma, abee sɩnyʋwala, abee nala hʋ aa kyogi nala fene, abee nala hʋ aa firimi kɩ laa nala kɩna, nala no kɩdɩgɩ buloŋ bɩ sɩ wuwo gyʋʋ Wɩɩsɩ koro hʋ tɩyaŋ. 11Ma badɔmɔŋ fa aa yaa wɩya no rɛ. Amɛ Wɩɩsɩ sasɩ ma wɩbɔmɔ ta rɛ. Wɩɩsɩ rɛ tɩŋ ma. Á Tɩɩna Yesu Krisita nyubaanɩŋ, abee á Tɩɩna Wɩɩsɩ Wiyesi Welii hʋ dee tɩyaŋ, ma bɩrɩmɩ tɩpʋlʋŋ tɩmma rɛ, a bɩ kaŋ wɩkyogii buloŋ Wɩɩsɩ sɩya tɩyaŋ. 12Ŋ kaŋ ŋmanɩɩ rɛ ŋ aa sɩ wuwo yaa wɩɩ kɛ buloŋ ŋ aa kyɛ. Amɛ ŋ wɩyaalɩya buloŋ daa rɛ aa kaŋ tɔnɔ tɩya ŋ. Ŋ kaŋ ŋmanɩɩ rɛ ŋ aa sɩ wuwo yaa wɩɩ buloŋ ŋ aa kyɛ, amɛ ŋ bɩ sɩ leŋ dɩ wɩɩ buloŋ kana ŋ bɩrɩmɩ ʋ yoŋ. 13Kɩdiiliye wɩya rɛ tɩŋ luwol we doŋ, luwol wɩya mɛ rɛ tɩŋ kɩdiiliye we doŋ. Wɩtɩɩ rɛ, amɛ ba buloŋ kaŋ kyɛɛ rɛ Wɩɩsɩ aa sɩ leŋ ba yaa waasʋ. Wɩɩsɩ bɩ kpaa teŋ tɩya nihuwobiŋ dɩ ʋ kaŋ kɩ sɔnnɩ, amɛ ʋ baa dɩ ʋ kaŋ ʋ teŋ a tʋma kɩ tɩya ʋ rɛ. Beewɩya Wɩɩsɩ rɛ tɩŋ ʋ teŋ hʋ mɛ. 14Wɩɩsɩ dee tɩyaŋ nɛ ʋ kyisi á Tɩɩna Krisita sʋʋ tɩyaŋ. Ʋ sɩ kyisi ma mɛ sʋʋ tɩyaŋ. 15Ma bɩ gyɩma anɩɩ ma tenni yaa Krisita teŋ logiŋ kɩdɩgɩ rɛ? Ma bɩɩna anɩɩ ma yaŋ sɩ wuwo kpa Krisita teŋ logiŋ kɩdɩgɩ a mʋ mal gyaŋtɩra teŋ tɩyaŋ koo? Ba mʋra rɛ! 16Koo ma bɩ gyɩma anɩɩ dɩ baal lɛ kaŋ gyaŋtɩra pɩŋ, ba buloŋ bɩrɩmɩ nɩdɩgɩ rɛ? Beewɩya Wɩɩsɩ teŋ tɩyaŋ ba basɩ polli rɛ a baa, "Baal bee ʋ haaŋ sɩ yaa kɩdɩgɩ." 17Ɛɛ tɩɩ rɛ nal hʋ aa kaŋ ʋ tɩɩ mʋ mal á Tɩɩna Krisita tɩyaŋ, ʋ bee Krisita yaa kɩdɩgɩ rɛ ʋ hakɩla tɩyaŋ. 18Ma lɩɩ ma tɩɩ sɔŋsɔŋ tɩyaŋ. Wɩbɔŋ kɛ buloŋ nihuwobiŋ aa yaa, ʋ bee kyogi ʋ teŋ, amɛ nal hʋ buloŋ aa sɔnnɩ, ʋ tɩɩna yaa wɩbɔŋ kɩ kyogi ʋ tɩɩ teŋbii rɛ. 19Ma bɩ gyɩma anɩɩ ma tenni yaa Wɩɩsɩ Wiyesi Welii hʋ ʋ aa kpaa we ma tɩyaŋ dɩya rɛ? Ma bɩ tɩŋ ma tɩɩ. Wɩɩsɩ rɛ tɩŋ ma. 20Wɩɩsɩ kpaa ʋ kyal lɛ a yɔbɔ ma. Ɛɛwɩya, ma kaŋ ma teŋbiye kɩ yaa wɩya hʋ aa fɩyɛlɩ Wɩɩsɩ teŋ.


text: 1A Kɩrɩsɩto faa sɩ naa, ala lɛ so ka sɩ so sɩ mɩ̃ɛ. A lɛ jũu, yɩ pãa ara kpɛ̃ɔ na yɩ ta lɛ de yɩ mɩ̃ɛ 'yɔ̃ɔ gbãgbaa tʋ̃mɔ̃ pɔ ɛ. 2Yɩ 'yɔ̃ɔ a n 'yɛrbie jɩ̃nɛ. Maa Pɔɔl lɛ 'yɛrɛ kʋrɔ yɩ ɩka ala ɩ yɩ ŋman a yɩ yɔɩ, a Kɩrɩsɩto kʋ tara tɔ̃nɔ̃ kʋ yɩ ɛ. 3N lɛ bɔ̃ɔ 'yɛrɛ kʋrɔ yɩ yelmɩ̃ɛ jaa ɩka nɩrɛ 'lɔ jaa na ŋmaa yʋɔr tara na sɔr ɩka wʋ sɔɔ a Juu nɩbɛ nɛbinsɩ a jaa. 4A yɩn bala na bʋɔrɔ ɩka yɩ nyɛ faafʋ tu a nɛbinãa 'yɔ̃ɔ, ŋmaan yi a Kɩrɩsɩto 'yɔ̃ɔ, yɩ ŋmaan yi a Nãaŋmɩn wɩ̃ɛfʋ pɔ. 5Tɩchɛ a sɔɔfʋ jũu, sɩ chɩlɛ na nɩbijɩɛ ɩka sɩn nyɛn a Sɩɛ tɩɛrtɔ jie yeltorsɩ. 6A Yesu Kɩrɩsɩto 'yɔ̃ɔ, ka nɩrɛ ŋmaan yʋɔr bɩɩ ka waa ŋmaa yʋɔr ɛ, a ba wiil yele jaa ɛ. A yele 'lɔ na fɛr lɛ ɩka sɔɔfʋ na wile wʋ mɩ̃ɛ tun nʋ̃fʋ pɔ. 7Yɩ dɔ̃ɔ joro jovɩla, an lɛ ŋmaa yɩ sɔr ɩka yɩ ta sɔɔ a yelmɩ̃ɛ ɛ? 8A sʋɔrfʋ nyã bʋrɔ ba yi a nɩrɛ 'lɔ na bʋɔl yɩ sɛ̃ ɛ. 9Fɩka dãbɩl bɩ̃lãa na ma vɛ̃ ka jɔ̃ vʋ̃, lɛ lɛ yele jaa pʋʋr bile ma sɔ̃ɔ yelyɔɔ. 10N tara na sɔɔfʋ a sɩ Soro 'yɔ̃ɔ ɩka yɩ kʋ tɩɛr tɩɛr yuo ɛ. A nɩrɛ 'lɔ jaa na vɛ̃ ka a yɩ tɩɛr va vire na nyɛn gefʋ. 11N yɛɛr, ba kʋ̃ ge ma ɛ, ala ɩ n 'yɛr yʋɔr ŋmaafʋ 'yɛr. A lɛ wiil ɩka a Yesu daa suur difʋ baar naa. 12Ɩn naa bʋɔrɔ na ɩka a bala na ba vɛ̃ ka a yɩ tɩɛr gãna jibʋ̃'yen nɩ a ba yʋɔr ŋmaafʋ yele ɛ, ba ŋme a ba mɩ̃ɛ lãma. 13Yɩn a n yɛɛr Nãaŋmɩn na bʋɔl ka yɩ so yɩ mɩ̃ɛ, tɩchɛ yɩ ta de a yɩ mɩ̃ɛ sofʋ nyãna maala nɩ yelbier ɛ, tɩchɛ yɩ de a mɩ̃ɛ sofʋ nyã, na yɩ tʋ̃nɔ̃ kʋrɔ taa nɩ nʋ̃fʋ. 14A Nãaŋmɩn nɛbinsɩ a jaa, ba den sɛb 'yɛrbibʋ̃'yen tɛɛ, "Nʋ̃ a fʋ tɔ sʋɔ a fʋ mɩ̃ɛ kaar." 15Yɩn maa wa sɔɔ dʋ̃nɔ̃ taa na yɩ ɔɔrɔ taa, yɩ bɔ̃ɔnɔ̃ sʋ̃, na yɩ taa sɔ̃ɔ taar ɛ. 16A lɛ jũu, n 'yɛrɛ na kʋrɔ yɩ ɩka yɩ kpɩɛrɛ lɛ a Nãaŋmɩn Sɩɛ na wile, na yɩ ta maala a lɛ a ɩ̃gãn na bʋɔr ɛ. 17Bojũu bon 'lɔ a ɩ̃gãn na bʋɔrɔ ba ɩ a bon 'lɔ a Nãaŋmɩn Sɩɛ na bʋɔr ɛ. Bon 'lɔ a Nãaŋmɩn Sɩɛ mɩ na bʋɔrɔ ba ɩ a bon 'lɔ a ɩ̃gãn mɩ na bʋɔr ɛ. A ma jɛɛrɛ nɩ taa na a na ŋmaa yɩ sɔr ka yɩ kʋ tʋ̃ɔ maal a lɛ yɩn bʋɔr ɛ. 18Tɩchɛ ala ɩ Nãaŋmɩn Sɩɛ ben a yɩ pɔ, yaa lɛ chɛnɛ ɩ a nɛbinãa gbãgbaar ɛ. 19A ɩ̃gãn bʋ̃bʋɔrsɩ ma gãn chãa pɔ, ala lɛ a anyãna sɛ̃fʋ, nɩ dɛɛr maalfʋ, nɩ jɔl dɩ̃ɛn, 20nɩ tɩbɛ puorfʋ, nɩ sɔyele, nɩ 'laarfʋ, nɩ nɛchɩrɛ, nɩ nyuur, nɩ suur, nɩ mɩ̃ɛ 'mɔɔfʋ, nɩ ootaa, 21nɩ nyuur, nɩ dãa buufʋ, nɩ dãnyugbulo, nɩ a ala na nyɛtãan a anyãna. N kpãana yɩ naa nɩtãa a lɛ ɩn dɔ̃ɔ de nie kpãa yɩ ɩka, a bala na maala a anyãna, kʋ̃ kpɛ a Nãaŋmɩn nãalʋ̃ʋ pɔ ɛ. 22Tɩchɛ anyã lɛ ɩ a Nãaŋmɩn Sɩɛ wɔ̃mɔ̃, nɩ nʋ̃fʋ, nɩ chɩlfʋ, nɩ nyã'maar, nɩ kãnyir, nɩ nɩbaal kaafʋ, nɩ vɩla maalfʋ, nɩ yelmɩ̃ɛ, 23nɩ jomm ɩfʋ, nɩ mɩ̃ɛ nyɔɔfʋ. Nɛɛ jaa ba be be gar a anyãna ɛ. 24A bala na be a Yesu Kɩrɩsɩto 'yɔ̃ɔ kpan a ba ɩ̃gãn nɩ a wʋ vɔlaa a daa ju. 25Ala ɩ sɩn nɩ a Nãaŋmɩn Sɩɛ lɛ 'mataa kpɩɛrɛ, yɩ vɛ̃ ka sɩn nɩ a 'lɔ 'mataa chiine. 26Yɩ ta vɛ̃ ka sɩ wile sɩ mɩ̃ɛ na sɩ 'yɔ̃ɔnɔ̃ taa suur, tara taa nɩ nyuur ɛ.


text: 1Ɛngɛ nɛ̂ nzɔng ling hio ngbabafa mɛ Jésus-Christ, bezang pɛ kongapora David nɛ pɛ Abraham fin. 2Abraham bhɛa Isaac. Isaac bhɛa Jacob. Jacob bhɛa Juda nɛ hio ya wa. 3Juda nɛ ko pɛa Tamar bhɛa Fares nɛ Zara. Fares bhɛa Esron. Esron bhɛa Aram. 4Aram bhɛa Aminadab. Aminadab bhɛa Naason. Naason bhɛa Salmon. 5Salmon nɛ ko pɛa Rahab bhɛa Boaz. Boaz nɛ ko pɛa Ruth bhɛa Obed. Obed bhɛa Yese. 6Yese bhɛa kongapora David. David nɛ ko pɛa ka dungɔ sɔngsi ko pɛ Uri, bhɛa Salomon. 7Salomon bhɛa Roboam. Roboam bhɛa Abia. Abia bhɛa Asa. 8Asa bhɛa Yozafat. Yozafat bhɛa Yoram. Yoram bhɛa Ozias. 9Ozias bhɛa Yoatam. Yoatam bhɛa Akaz. Akaz bhɛa Ezekias. 10Ezekias bhɛa Manase. Manase bhɛa Amon. Amon bhɛa Yosias. 11Yosias bhɛa Yekonia nɛ hio ya wa. Yo nɛ̂ ha ngimɔ ɛngi ka ɛ baa kandɔ Israel tuka bala nɛnɛ ha kandɔnu Babilone. 12Nɛ ka mbwa hɔa ha Babilone, Yekonia bhɛa Salatiel. Salatiel bhɛa Zorobabel. 13Zorobabel bhɛa Abiud. Abiud bhɛa Eliakim. Eliakim bhɛa Azor. 14Azor bhɛa Sadok. Sadok bhɛa Akim. Akim bhɛa Eliud. 15Eliud bhɛa Eleazar. Eleazar bhɛa Matan. Matan bhɛa Jacob. 16Jacob bhɛa Joseph, wei pɛ Marie nana mɛ Jésus, ka ɛ sa nde Mesi. 17Mɛgi angiri ha tɛ Abraham kanɛ David, yo dungɔ nɛ̂ tanga bhɛ bhukɔ gbala nar. Nɛ angiri ha tɛ David kanɛ ngimɔ ka ɛ baa kandɔ Israel tuka bala nɛnɛ ha Babilone, yo dungɔ nɛ̂ tanga bhɛ bhukɔ gbala nar fin. Angiri ha ngimɔ ɛngi kanɛ Mesi, yo dungɔ tanga bhɛ bhukɔ gbala nar fin. 18Kasi bhɛ pɛ Jésus-Christ, yo tuka ɛngɛ: Joseph hala Marie, ka bedung bin nana mɛ Jésus. Sɔngsi ka mbwa tɛ ing ka may na, zang hɔa ha tɛ Marie nɛ wal ngatɛ pɛ Nzɔy-Sɔtɛ. 19Wei pɛa Joseph dungɔ nɛ̂ nzeng wi. A takara nde, ka wɛnɛ kafi Marie ha li wi fɛt, ki yo bedung nɛ̂ mɔ foy. Mɛgi a ngoya mɛ kafi wɛnɛ nɛ wuso. 20Ma, ka wɛnɛ ha takara mɔ ndɔng, ma telenge pɛ Kongawan Sɔ gbasa tɛ ha wɛnɛ nɛ lisɔ, nɛ tɔa: «Joseph, bezang pɛ David, ka mɛ ayu sio Marie nɛnɛ ha twa pɛ mɛ na. Hazu bem ka dung ha zang wa tɛa nɛ wal Nzɔy-Sɔtɛ. 21Wɛnɛ bebhɛ nɛ bewei. Nɛ mɛ begbal ling wa nde Jésus. Hazu yo nɛ̂ wɛnɛ ka bekpasisi wi mɔ kandɔ pɛa ha sɛmbɔ pɛ mbwa.» 22Mɔ ndɔng fɛt hɔa tuka nde, mɔ ka Kongawan Sɔ batɔ nɛ wal hio wan-tɔkuliwen alɛmsiri tɛ. A batɔ: 23«Bhinzi bhoko beba zang, nɛ a bebhɛ bewei. Ɛ begbal ling wa nde, Emmanuel.» Ling ɛngɛ tɔ nde, Sɔ hinɛ ɔ. 24Nɛ ka Joseph tunɔ ha la, a dea gbesi tuka telenge pɛ Kongawan Sɔ tɔa ha wɛnɛ. Nɛ wɛnɛ sio Marie nɛnɛ ha twa pɛa. 25Ma, a ing wɛnɛ tuka bhoko na, kanɛ ngimɔ ka wɛnɛ bhɛa nɛ bewei. Nɛ Joseph gbala ling wa nde Jésus.


text: 1Ye mpʋ ɩlɛ ɩ́ yele paa ɩsaɣatʋ ntiɣi lapʋ, na pɔpɔtʋ, na cɛsʋɣʋ, na ɩsɛsɛɛmɛɛ, na caɣanaʋ. 2Ɩ́ wɛɛ ɩsɩɩ piya ahʋlʋmnaa na ɩ́ nyɩɩləɣɩ tam kɛ́ hələm mpi pə kɛ́ Ɩsɔ nyəm na pə́ kɛ́ kʋpam tɔ, na ɩ́ mʋsɩ na ɩ́ pɩɩ na pə́ ya mə nyɔɔŋ. 3Pa ŋmaa ḿpʋ́ɣʋ́ Ɩsɔ Tɔm taa kɛ́ sɩ: Ɩ́ təŋa Tacaa kʋpantʋ. 4Ɩ́ kpətəna Tacaa, ɩnəɣəlɛ pəlɛ nte yəlaa lɔwa na tə́ wɛna weesuɣu tɔ. Pəyele tə kɛ́ Ɩsɔ ɩlɛɣɛ kʋpampantɛ tɔɣɔ ɩ ləsa-tɛ. 5Mɩɩ kpətəna-ɩ na ɩ́ wɛɛ ɩsɩɩ pɛɛ nna a wɛna weesiŋ tɔ, na pá kpaɣa-mɛ na pá ŋmana Ɩsɔ kɛ́ kutuluɣu. Na ɩ́ ká la kʋ taa tənaɣa kɔtəlaa naŋŋ nyə́ma mpa pə tʋwa sɩ pá lakɩ Ɩsɔ kɛ́ ɩ kɔtasɩ kɛ Yesu Kilisiti tɔɔ na pə́ lapɩ-ɩ teu tɔ pa kpekəle. 6Pə taɣa pʋlʋ, pa ŋmaa Ɩsɔ Tɔm taa sɩ: Pəlɛ kʋpantɛ taa kʋpantɛ kɛ ma ləsaa. Pənɛntɛ ma sɩɩ-tɛɣɛ Siyɔŋ, sɩ tə́ wɛɛ kite tɛɛ pəlɛ. Na ye wei ɩ tɛma-tɛ na ɩ taa, pʋntʋ kaa kɔɔ na ɩ́ yɔɣɔtɩ sɩ ye maa nyəmá. 7Mɛ mpa ɩ́ tɛma-tɛ na mə taa tɔ, tə kɛ-mɛɣɛ kʋpam taa kʋpam kɛ́. Pə yela mpa pɛlɛ na pá tá tɛ pa taa tɔ tə kɛ́ pɛlɛɣɛ pəlɛ nte ŋmalaa lɔwa na tə́ pəsɩ nte tə tɔɔ pə təna pə́ səŋaa tɔɣɔ. 8Pa tasa tiiliɣi ŋmaaʋ tɔtɔ sɩ: Pəlɛ nte tə coki yəlaa tɔɣɔlɔ. Kʋkpamʋɣʋ ŋku kʋ huɣi tɔ. Pa kisa Ɩsɔ Tɔm mʋɣʋ tɔɣɔ pə coki-wɛ, na ḿpʋ́ɣʋ́ tuu pɩɩ sɩɩwa sɩ pɩɩ la-wɛ. 9Ama mɛ ɩlɛ mə kɛ́ piitim mpi pa ləsaa tɔɣɔ, na Wulaʋ Sɔsɔ kɔtəlaa, na ɩ piitim naŋŋ nyəm, na Ɩsɔ yəlaa kɛ́. Na pə ləsa-mɛɣɛ sɩ ɩ́ kpaaləɣɩ Ɩsɔ wei ɩ yaa-mɛ sɩ ɩ́ lɩɩ səkpɛtʋɣʋ taa na ɩ́ sʋʋ ɩ tənaŋŋ tete tɔ ɩ təma sɔsɔɔna tɔm. 10Lɔŋ ɩ́ taa kɛ́ Ɩsɔ yəlaa, ama pənɛntɛ ɩ́ kɛ́ Ɩsɔ yəlaa. Lɔŋ ɩ́ taa nyɩ sɩ Ɩsɔ wɛna pətɔɔtəlɛ yaa ɩ fɛɩna tɔ. Ama pənɛntɛ ɩ́ nyəmá sɩ ɩ wɛna. 11Ma taapalaa, ɩsɩɩ ɩ́ kɛʋ mʋʋlaa na cɔɔsəlaa kɛ atɛ cənɛ tɔ, ma wiikina-mɛ sɩ ɩ́ la laakalɩ na tɔnʋɣʋ kʋnyɩɩləŋ wei ɩ wakələɣɩ mə Ɩsɔsɛɛlɛ tɔ. 12Ɩ́ tɔkɩ yaasi kʋpaŋ kɛ ma ta nyɩ ɩsɔnaa hɛkʋ, ɩlɛ paa ná mə təma kʋpana kɛ timpi pa tʋɣʋna-mɛ sɩ ɩ́ kɛ́ asaɣaa tɔ, na paa sa Ɩsɔ kɛ́ kʋyaŋku ɩ ká kɔɔ tɔ. 13Ɩ́ tʋɣʋna sɔsaa mpa yəlaa sɩɩwa tɔɣɔ Tacaa tɔɔ, paa Lom wulaʋ sɔsɔ wei ɩ tɩ pə təna tɔ. 14Paa kʋfənɛɛnaa mpa ɩ sɩɩwa tɛtʋ taa sɩ pá hɔŋ asaɣaa ŋkpaŋŋ na pá saŋ kʋpantʋ lataa tɔ. 15Tampana tɔɔ ɩsəntɔ, Ɩsɔ caa kɛ́ sɩ mɩɩ tɔkɩ kʋpantʋ na ɩ́ lakɩ-tɩ, na pə́ mɔtɩ ɩsəkpɛɛtɛɛ nyəma na kʋmɛlɛməŋ pa nɔɔsɩ na pá taa na kʋyɔɣɔtʋtʋ. 16Ɩ́ tɔŋ ɩsɩɩ kasaɣampiya. Ama ɩ́ taa nyənɩ mə kasaɣampiitu kɛ mpi ye ɩ́ lapa ɩsaɣatʋ pɩɩ takɩ mə waalɩ tɔ. Ama ɩ́ la ɩsɩɩ Ɩsɔ təmlɛ nyəma lakʋɣʋ tɔ. 17Ɩ́ seekɩ yəlaa təna, na ɩ́ sɔɔləɣɩ mə Ɩsɔsɛɛlɛ taa lɛlaa, na ɩ́ nyaŋna Ɩsɔ, na ɩ́ seeki Lom wulaʋ sɔsɔ. 18Təma lataa, mɩɩ nɩɩna mə caanaa na ɩ́ se-wɛɣɛ teu. Pə taɣa mpa pa kɛ́ kʋpama na pá wɛna suulu tɔ pa tike kɛ ɩ́ ká nɩɩkəna na ɩ́ ká seeki, ama na mpa pa wɛna nyaŋ tɔtɔ tɔɣɔ. 19Pa tʋkʋɣʋ yʋlʋ kɛ kʋnyɔŋ kɛ yem na ɩ́ suma sɩ Ɩsɔ tɔɔ tɔ pə wɛ teu kɛ́. 20Ama ye yʋlʋ lapa ɩsaɣatʋ kɛ́ na pá makɩ-ɩ tə tɔɔ, ɩlɛ ɩ ɩsantɛ ntɛ́ ɩsəna tɔtɔ? Yʋlʋ lakɩ kʋpantʋ kɛ́ na pá tʋ-ɩ kʋnyɔŋ kɛ kʋpantʋ nti ɩ lapa mpʋ tɔ tə tɔɔ na ɩ́ suma, ɩlɛna pə́ lá Ɩsɔ ɩlɛɣɛ leleŋ. 21Pə tɔɔ maɣamaɣa kɛ Ɩsɔ yaa-mɛ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, Kilisiti maɣamaɣa ná tɔɣɔ kʋnyɔŋ kɛ ḿpʋ́ɣʋ́ mə tɔɔ kɛ́, na ɩ́ hʋlɩ-mɛ sɩ ɩ́ təŋ ɩ ɩkpatɛ. 22Ɩ ta la ɩsaɣatʋ natəlɩ, ɩ nɔɣɔ taa tá lɩɩ pɔpɔtʋ tɔm natəlɩ kɛ paa fəŋ. 23Pa tʋʋ-ɩ tɔ, ɩ ta lɛɛtɩ. Pa tʋ-ɩ kʋnyɔŋ tɔ, ɩ ta nyaasɩ-wɛ. Ama ɩ yelina pə tənaɣa Ɩsɔ wei ɩ təŋəɣɩ tampana na ɩ́ hʋʋkəna tɔɣɔ. 24Na Kilisiti maɣamaɣa səɣələna tá ɩsaɣatʋ kɛ ɩ nyʋɣʋ taa kɛ́ səm tesika tɔɔ, sɩ tə́ sɩ na pə́ cɛ tá na ɩsaɣatʋ, na tə́ fe na tə́ təŋ siɣisuɣu. Pə kʋ ɩlɛɣɛ kʋɣʋ kʋɣʋ tɔɣɔ pə waa-mɛ. 25Pə taɣa pʋlʋ, ɩ́ ka wɛɛ kɛ́ ɩsɩɩ heeŋ kʋtooluŋ. Ama pənɛntɛ pa keeta-mɛ na pá məŋna wei ɩ kɛ́ tiikulu na ləsasɩ tɔɔ feŋlu tɔ ɩ kiŋ.


text: 1Waatʋ ɩnɩ ɩ taa kɛ́ Kalilee kʋfənɛɛ Helɔtɩ nɩɩ Yesu taŋ. 2Ɩlɛna ɩ́ yɔɣɔtɩ ɩ təmlɛ nyə́ma kiŋ sɩ: Lʋm Sɔlʋ Yohaanɩ ɩ́lɛ́ ɩ taɣanna fem. Pə tɔɔ kɛ́ ɩ pəsəɣɩ na ɩ́ lakɩ piti təma. 3Kʋpam Helɔtɩ ɩnɩ ɩ ka tɔmna sɩ pá kpa Yohaanɩ na pá hɔkɔ-ɩ na pá tʋ-ɩ saləka taa. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ kɛ́ Helɔtɩ lapa mpʋ, ɩ ka kpaɣa ɩ taalʋ Filipʋ alʋ Helɔtiyatɩ kɛ́, 4na Yohaanɩ yɔɣɔtɩ-ɩ sɩ: Pə ta mʋna sɩ ń la Helɔtiyatɩ kɛ alʋ. 5Tənaɣa Helɔtɩ nyɩɩlaa sɩ ɩ kʋɣɩ Yohaanɩ. Ama ɩ nyaŋaɣana Yuta nyə́ma. Mpi tɔ, pɛlɛ pa maɣamaɣa pa nyənaɣa-ɩ Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsʋlʋ kɛ́. 6Ḿpʋ́ɣʋ́ Helɔtɩ lʋlʋɣʋ acima wule Helɔtiyatɩ pɛɛlɔ polaa na ɩ́ paakɩ mpa pa yaa tɔɣɔʋ tɔ pa ɩsɛntaa. Tənaɣa pə lapa Helɔtɩ kɛ leleŋ. 7Haləna ɩ́ yɔtɔtɩ na ɩ́ tuu sɩ: Paa mpiɣi n sələma-m maa ha-ŋ-wɩ. 8Ɩlɛna ɩ too sɛɣɛsɩ-ɩ sɩ: Polo sɩ ɩ́ ha-ŋ Lʋm Sɔlʋ Yohaanɩ nyʋɣʋ kɛ nyənaɣa taa. 9Ḿpʋ́ɣʋ́ wulaʋ laŋlɛ wakəlaa. Ama ɩsɩɩ ɩ ka tɛma tuunaʋ kɛ ɩ mʋʋlaa ɩsɛntaa ɩlɛ, pə fɛɩ sɩ ɩ ká kisi. 10Tənaɣa ɩ kʋsa yʋlʋ na ɩ́ polo ɩ́ sɛtɩ Lʋm Sɔlʋ Yohaanɩ nyʋɣʋ kɛ saləka taa. 11Na pá tʋ-kʋɣʋ nyənaɣa taa na pá cɛla pɛɛliya ŋkɛ, na ká polo ká cɛla ka too. 12Ḿpʋ́ɣʋ́ Yohaanɩ ɩfalaa kɔma na pá kpaɣa-ɩ na pá polo pa pi. Ɩlɛna pá polo pá kɛɛsɩ Yesu kɛ́ ɩsəna pə lapa tɔ. 13Yesu nɩɩ tɔm tənɛ, ɩlɛna ɩ́ sʋʋ kpɩɩlʋɣʋ na ɩ́ tɛɛ ɩ tike kɛ kpeeŋa. Samaa nɩɩ mpʋ, ɩlɛna pá lɩɩna acalɛɛ taa na pá maləɣɩ lʋm na pá təŋəɣɩ Yesu waalɩ. 14Yesu lɩɩna kpɩɩlʋɣʋ taa na ɩ́ ná yəlaa kɛ sɔsɔm kɛ mpʋ, ɩlɛna pa tɔm lapɩ-ɩ pətɔɔtəlɛ na ɩ́ waa pa kʋtɔntʋnaa. 15Pə kɔma taanaɣa, ɩlɛna Yesu ɩfalaa polo na pá tɔmɩ-ɩ sɩ: Cənɛ kɛ́ nyɩɩtʋ taa kɛ́ na ilim tɛma. Tɔɣɔnɩ yəlaa panɛ na pá polo acalɛɛ taa na pá ya kʋtɔɣɔʋ na pá tɔɣɔ. 16Tənaɣa Yesu cɔwa ɩ ɩfalaa sɩ: Yəlaa ɩ́ taa nɔkɩ tɛɛʋ, mɩɩ hana-wɛɣɛ tɔɣɔnaɣa kɛ mə maɣamaɣa. 17Tənaɣa Yesu ɩfalaa cɔwa sɩ: Ntɔŋ potopotonaa kakpasɩ na tiina naalɛɣɛ tə wɛna yaa. 18Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tɔma ɩfalaa sɩ: Ɩ́ kɔna potopotonaa kakpasɩ na tiina naalɛ ɩnɩ. 19Ɩlɛna Yesu heeli yəlaa sɩ: Ɩ́ caɣa atɛɣɛ nyɩɩtʋ tɔɔ. Tənaɣa ɩ kpaɣa potopotonaa kakpasɩ na tiina naalɛ ɩnɩ, na ɩ́ teki ɩsɛ na ɩ́ sɛɛ Ɩsɔ kɛ́ ɩ́ na təmlɛ. Ɩlɛna ɩ́ faɣa-wɛ na ɩ́ cɛla ɩ ɩfalaa sɩ pá tala samaa ɩnɩ. 20Ḿpʋ́ɣʋ́ pa təna pa tɔɣaa na pá haɣa na pə́ kpisi hɔɣɔlasɩ, haləna ɩ ɩfalaa koti-sɩ na sɩ su tɔkʋŋ naanʋwa na naalɛ. 21Pəyele mpa pa tɔɣɔ mpʋ tɔ pa nyɔɔŋ tala ɩsɩɩ iyisi kakpasɩ. Alaa na piya pa paasi. 22Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tɔma ɩ ɩfalaa kɛ pə waalɩ kɛ́ kpakpaa sɩ: Ɩ́ sʋʋ kpɩɩlʋɣʋ na ɩ́ tɛɛ-m nɔɣɔ na ɩ́ tɛsɩ kʋteŋ lɛŋkʋ. Ɩlɛna ɩnɩ ɩ́ saalɩ təna na ɩ́ paasəna samaa yasʋɣʋ. 23Yesu tɛma samaa kɛ yasʋɣʋ, ɩlɛna ɩ́ kpa pʋɣʋ nakʋlɩ kʋ tɔɔ kɛ́ ɩ tike sɩ ɩ sələməɣɩ, haləna ahoo caŋ na a yu-ɩ tənaɣa ɩ tike. 24Saa ɩnəɣɩ mpʋ tɔ na kpɩɩlʋɣʋ náá tɛma pote kɛ pooluŋ kɛ lʋm hɛkʋ taa na lʋm hola taŋ-kʋ. Mpi tɔ, heelim makɩ tuluŋa kɛ́ na pə́ mələɣəna-wɛ na waalɩ waalɩ. 25Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tɔma lʋm tɔɔ na ɩ́ puki ɩ ɩfalaa kiŋ. Waatʋ ɩnɩ tɔ pə wʋsəna kampaaŋ koou kɛ mpʋ. 26Pa ná ɩ tɔŋ lʋm tɔɔ, ɩlɛna sɔɣɔntʋ kpa-wɛɣɛ sɔsɔm sɩ asənaalɩɩ kɛ́, na pá sʋʋ kapusi mapʋ. 27Ama ɩ tɔma-wɛɣɛ kpakpaa sɩ: Ɩ́ tɔkɩ tɔnəŋ, maɣa, ɩ́ taa nyá. 28Tənaɣa Piyɛɛ tɔma Yesu sɩ: Tacaa, ye nyaɣa tampana, tɔ sɩ má tɔ lʋm tɔɔ na má kɔɔ nyá kiŋ. 29Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tɔma-ɩ sɩ: Ɛɛ, kɔɔ. Tənaɣa Piyɛɛ lɩɩ kpɩɩlʋɣʋ taa na ɩ́ sʋʋ lʋm tɔɔ kɛ́ tɔntɛ na ɩ́ puki Yesu kiŋ. 30Ama Piyɛɛ kɔma na ɩ ləmaɣasɛɛ polo heelim kiŋ, ɩlɛna sɔɣɔntʋ kpa-ɩ. Tənaɣa pə sʋʋ-ɩ tisuɣu kɛ lʋm tɛɛ na ɩ́ kiisi sɩ: Haɩ, Tacaa, ya-m. 31Ɩlɛna Yesu siisi kpakpaa na ɩ́ kpa ɩ niŋ taa na ɩ́ pɔɔsɩ-ɩ sɩ: Pepe tɔɔ kɛ́ n lapa sika. Ama n ta tɛ nyá taa na Ɩsɔ na pə́ tɔɔ yoo. 32Ḿpʋ́ɣʋ́ pa naalɛ pa kpa kpɩɩlʋɣʋ taa, ɩlɛna heelim hɛɛ təli. 33Tənaɣa Yesu ɩfalaa mpa paa wɛ kpɩɩlʋɣʋ taa tɔ pa luŋa akula kɛ ɩ tɛɛ na pá tɔmɩ-ɩ sɩ: Tampana n kɛ́ Ɩsɔ Pəyaɣa. 34Yesu na ɩ ɩfalaa pa tɛɛsa tɛsʋɣʋ kɛ lʋm, ɩlɛna pá tala Kenesalɛtɩ tɛtʋ taa. 35Təna nyə́ma nyəmá sɩ Yesu, ɩlɛna pá heeli na pə tɛləsɩ təmaɣa pa tɛtʋ təna taa sɩ Yesu kɔma. Ɩlɛna pá kɔna-ɩ kʋtɔntʋnaa mpɛ pa təna. 36Na pa wiikaɣana-ɩ sɩ ɩ́ yele na pá tokina ɩ kpaɩ ntʋmpee maɣamaɣa. Na pa təna mpa pa tokina ɩ kpaɩ ɩnɩ tɔ pə waa-wɛ.


text: 1Yesu lɩɩ təna, ɩlɛna ɩ́ polo Yuta tɛtʋ taa na Yaatanɩ pɔɣɔ waalɩ. Ɩlɛna samaa tasa kotuɣu kɛ ɩ kiŋ kɛ sɔsɔm, na ɩ́ niki-wɛɣɛ sɛɣɛsʋɣʋ ɩsɩɩ ɩ tɩɩ lakɩ tɔ. 2Ḿpʋ́ɣʋ́ Falisanaa napəlɩ pa polaa sɩ pa kuuki ɩ nɔɣɔ. Ɩlɛna pá pɔɔsɩ-ɩ sɩ: Ta mpaaʋ taa yʋlʋ pəsəɣɩ na ɩ́ tɔɣɔnɩ ɩ alʋ na? 3Tənaɣa ɩ pɔɔsa-wɛ sɩ: Ntiɣi Moisi ka heela-mɛ sɩ ɩ́ la? 4Ɩlɛna pɛlɛ pá cɔ-ɩ sɩ: Moisi ná ha mpaaʋ sɩ yʋlʋ pəsəɣɩ na ɩ́ ŋmaa ɩ alʋ kɛ kisuɣu takəlaɣa na ɩ́ tɔɣɔnɩ-ɩ. 5Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu cɔ-wɛ sɩ: Mə laŋkpɩɩsəŋ tɔɔ kɛ́ Moisi ŋmaa-mɛɣɛ kʋsəsɩɩtʋ ntɩ. 6Ama hatoo antulinya ŋmaʋ kancaalaɣa taa Ɩsɔ ŋma apalʋ na alʋ kɛ́. 7Pə tɔɔ kɛ́ apalʋ ká yele ɩ caa na ɩ too, na ɩ́ na ɩ alʋ pá caɣa. 8Na pa naalɛ pá pəsɩ yʋlʋ kʋlʋm. Saa ɩnɩ pa ta kɛ yəlaa naalɛ tɔtɔ. Ama pa pəsa yʋlʋ kʋlʋm kɛ́ təkoŋ. 9Ye mpʋ ɩlɛ, yʋlʋ ɩ́ taa yasɩ mpi Ɩsɔ kpɛntaa tɔ. 10Pa kɔma na pá sʋʋ təyaɣa, ɩlɛna ɩ ɩfalaa taɣanɩ-ɩ tɔm pɔɔsʋɣʋ kɛ ntɩ ɩnɩ tə taa. 11Ɩlɛna ɩ́ cɔ-wɛ sɩ: Ye yʋlʋ tɔɣɔna ɩ alʋ na ɩ́ kpaɣa lɛlʋ, ɩ wakələna kancaalaɣa nyəŋ, pə́cɔ́ ɩ lapa wasaŋkalətʋ. 12Na mpʋ tɔtɔɣɔ na alʋ, ye ɩ́ kisa ɩ paalʋ na ɩ́ saa kʋfalʋ, ɩ lapa wasaŋkalətʋ. 13Yəlaa pukaɣana piya kɛ Yesu sɩ ɩ́ tənɩ sɩ tɔɔ kɛ́ niŋ. Ama ɩ ɩfalaa kaləna sɩ kɔntaa. 14Yesu ná mpʋ, ɩlɛ pə ta maɣa-ɩ. Ɩlɛna ɩ́ tɔ ɩ ɩfalaa sɩ: Ɩ́ yele na piya kɔɔ ma kiŋ, ɩ́ taa kaɣatɩ-sɩ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, mpa pa wɛ ɩsɩɩ piya tɔ, mpɛ pa tənna Ɩsɔ Kawulaɣa. 15Ma heeliɣi-mɛɣɛ tampana sɩ ye wei ɩ ta pəsɩ ɩsɩɩ pəyaɣa na Ɩsɔ tɔɣɔ ɩ tɔɔ kɛ́ kawulaɣa, pʋntʋ kaa la ka tʋ kɛ paa pəcɔ. 16Ɩlɛna Yesu kpaɣa-səɣɩ ɩ niŋ taa na ɩ́ tənɩ niŋ kɛ sɩ tɔɔ, na ɩ́ kooli-səɣɩ kʋpantʋ. 17Yesu tʋkaɣa mpaaʋ, ɩlɛna apalʋ nɔɣɔlʋ ɩ́ kpaɣa asewa na ɩ́ kɔɔ ɩ́ luŋ ɩ tɛɛ na ɩ́ pɔɔsɩ-ɩ sɩ: Tacaa kʋpaŋ, pepeɣe pə wɛɛ sɩ maa la na má hiki weesuɣu ŋku kɩɩ tɛŋ tɔ? 18Tənaɣa Yesu pɔɔsa-ɩ sɩ: Pə lapa ɩsəna na ń yaa-m sɩ kʋpaŋ? Nɔɣɔlʋ ta kɛ kʋpaŋ ye pə taɣa Ɩsɔ tike. 19Ntɔŋ n nyəmá nti pa sɩɩwa sɩ: Taa kʋ yʋlʋ, taa la wasaŋkalətʋ, taa ŋmɩɩlɩ, taa suu lɛlʋ kɛ tɔm, taa puɣusi lɛlaa. Se nyá caa na nyá too tɔ? 20Ḿpʋ́ɣʋ́ apalʋ ɩnɩ ɩ cɔ-ɩ sɩ: Tacaa, ma tɔka kʋsəsɩɩtʋ ntɩ tə tənaɣa hatoo ma pəcaatʋ kɛ́. 21Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu nyəna-ɩ təpiŋŋ, ɩlɛna ɩ luɣu lapɩ-ɩ, na ɩ́ tɔmɩ-ɩ sɩ: Kʋlʋmtʋ tike təkoŋ kaasəna-ŋ lapʋ. Polo na ń pɛɛtɩ pə təna mpi n wɛna tɔ, na ń tala kʋnyɔntʋnaa kɛ pə liɣitee, na cele ń sʋʋ toŋ kɛ ɩsɔtaa. Ye n tɛma ḿpʋ́ɣʋ́ lapʋ, ɩlɛ n kɔɔ na ń təŋɩ-m. 22Ama apalʋ ɩnɩ ɩ nɩɩ mpʋ, ɩlɛna ɩ ɩsɛntaa nyəŋ na ɩ laŋlɛ wakəlɩ tətɔɣɔtɔɣɔ na ɩ tɛɛ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, ɩ ka wɛna kɛ́ pə tɩɩ fɛɩ. 23Yesu caa ɩ ɩfalaa ɩsɛntaa, ɩlɛna ɩ́ heeli-wɛ sɩ: Ama liɣitee nyə́ma Ɩsɔ Kawulaɣa sʋʋʋ wɛ katɛ kɛ́ pə tɩɩ fɛɩ. 24Tɔm nti ɩ yɔɣɔta mpʋ tɔ tə lapa ɩ ɩfalaa kɛ piti. Ɩlɛna Yesu tasa-wɛɣɛ heeluɣu sɩ: Nnn, ma piya, sɩ yʋlʋ ɩ́ sʋʋ Ɩsɔ Kawulaɣa taa tɔ pə wɛ katɛ kɛ́ fa. 25Ɩsəna mpi pə wɛ yooyoo kɛ́ katɛ sɩ ɩ́ sʋʋna pənyalaɣa pʋʋɣʋ na ɩ́ lɩɩ tɔ, mpʋ tɔtɔɣɔ pə wɛ liɣitee tʋ kɛ katɛ sɩ ɩ́ sʋʋ Ɩsɔ Kawulaɣa taa. Halɩ pə tɩɩ tɛɛ mpʋ. 26Tənaɣa pə tasa-wɛɣɛ piti lapʋ kɛ sɔsɔm, na pá tɔŋ təma sɩ: Ɩlɛ awe ka tʋləna ntɛɣɛ-tɩ ɩlɛ? 27Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu nyəna-wɛ, ɩlɛna ɩ́ tɔ-wɛ sɩ: Yəlaa kiŋ kɛ pə fɛɩ pəsʋɣʋ. Ama Ɩsɔ kiŋ pə fɛɩ mpʋ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, Ɩsɔ ɩɩ kpisiɣi pʋlʋ. 28Tənaɣa Piyɛɛ tɔma-ɩ sɩ: Tɔʋ, ta yela pə təna təkpataa kɛ́ na taa hu nyá waalɩ. 29Ɩlɛna Yesu cɔ-ɩ sɩ: Tampana kɛ ma heeliɣi-mɛ yoo maa cɛsəɣɩ, ye nɔɣɔlʋ yela ɩ təyaɣa, yaa ɩ taalʋnaa na ɩ kɔɣɔnaa, yaa ɩ newaa, yaa ɩ too, yaa ɩ caa, yaa ɩ piya, yaa ɩ haləmnaa kɛ ma tɔɔ, na Laapaalɩ Kʋpaŋ tɔɔ, 30pɩɩ ha pʋntʋ kɛ pə tɔm nɩɩnʋwa (100) kɛ́ atɛ cənɛ na pəcɔ. Paa tɛɛsɩ, paa taalʋnaa, paa kɔɣɔnaa, paa newaa, paa toonaa, paa piya, paa haləmnaa, na pə tənaɣa ḿpʋ́ɣʋ́ wahalanaa taa. Pəyele ɩ səm waalɩ ɩ ká wɛɛna weesuɣu ŋku kɩɩ tɛŋ tɔ. 31Mpa pa wɛ lɔlɔ kɛ́ kaɣana tɔ, pa taa paɣalɛ ká məlɩ waalɩ. Na waalɩ nyə́ma paɣalɛ náá məlɩ lɔlɔ. 32Pa wɛ mpaaʋ taa na pá puki Yosalɛm, ɩlɛna Yesu tɛɛ ɩ ɩfalaa kɛ nɔɣɔ, na pɛlɛ pá tɔŋna piti. Na mpa pɛlɛ pa təŋaɣa-wɛ tɔ pɛlɛ pa caɣana sɔɣɔntʋ. Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu taɣana yaaʋ kɛ pa naanʋwa na naalɛɣɛ ɩ kiŋ, na ɩ́ heeli-wɛɣɛ mpi pɩɩ maɣana-ɩ nɔɔnɔɔ tɔ. 33Nti ɩ heela-wɛ tɔɣɔlɛ sɩ: Tɔʋ, tə puki Yosalɛm ɩsəntɔ tɔ, paa kpaɣa Yʋlʋ Pəyaɣa má na pá tʋ-m kɔtəlaa sɔsaa na Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlaa pa niŋ taa. Paa tɔ sɩ pá kʋ-m. Paa kpaɣa-m na pá tʋ-m mpa pa ta nyɩ Ɩsɔ tɔ pa niŋ taa. 34Pɛlɛ paa paana-m na pá tɔ-m ntaɣama, na pá casa-m akpatɛɛ. Pəlɛ pə waalɩ ɩlɛna pá kʋ-m. Ama maa fe pə kʋyɛɛŋ tooso wule. 35Pəlɛ pə waalɩ, Sepetee pəyalaa Saakɩ, na Yohaanɩ, pa pola Yesu kiŋ na pá tɔmɩ-ɩ sɩ: Tacaa, tə caa sɩ ń la-tʋɣʋ mpi tɩɩ sələmɩ-ŋ tɔ. 36Tənaɣa Yesu pɔɔsa-wɛ sɩ: Pepeɣe ɩ́ caa sɩ má la-mɛ? 37Ḿpʋ́ɣʋ́ pa cɔwa sɩ: Saa wei n ka wɛɛ nyá teeli kawulaɣa taa tɔ tə caa sɩ ń yele na tə́ caɣa nyá cɔlɔ. Lɛlʋ kɛ nyá ntɔɣɔŋ tɔɔ, na lɛlʋ kɛ nyá mpətəŋ tɔɔ. 38Tənaɣa Yesu pɔɔsa-wɛ sɩ: Ɩ́ ta nyɩ mpi ɩ́ sələməɣɩ tɔ yɛɛ? Ɩ́ pəsəɣɩ na ɩ́ tɔɣɔ wahala sɔsɔ wei maa tɔɣɔ tɔ? Paa sɔ-m Ɩsɔ lʋm mpi tɔ, ɩ́ pəsəɣɩ na ɩ́ sɔ-wɩ? 39Ḿpʋ́ɣʋ́ pa cɔwa sɩ: Tɩɩ pəsɩ. Ɩlɛna Yesu cɔ-wɛ sɩ: Tampana, ɩ́ ká tɔɣɔ wahala sɔsɔ wei maa tɔɣɔ tɔ, na ɩ́ sɔ Ɩsɔ lʋm mpi paa sɔ-m tɔ yaa. 40Ama pə taɣa ma ləsəɣəna mpa paa caɣa ma ntɔɣɔŋ tɔɔ yaa mpa paa caɣa ma mpətəŋ tɔɔ tɔ. Mpa pa tɔɔ Ɩsɔ taɣana lona anɛ tɔ pɛlɛ pa kɛna a nyə́ma. 41Yesu ɩfalaa naanʋwa wei ɩ kaasaa tɔ ɩ́lɛ́ ɩ na mpʋ, ɩlɛna ɩ taa wɩɩna Saakɩ na Yohaanɩ. 42Tənaɣa Yesu yaa pa təna na ɩ́ tɔ-wɛ sɩ: Ɩ́ nyəmá sɩ mpa pa nyənəɣɩ ɩsɩɩ yəlaa awulaa tɔ pɛlɛ pa tɔkɩ kawulaɣa kɛ lɛlaa tɔɔ. Na mpa pɛlɛ pa kɛ́ kʋfeelaa tɔ pɛlɛ pa ŋmakələɣɩ səkpema. 43Pə fɛɩ ḿpʋ́ɣʋ́ mə kiŋ se. Nti tɔɣɔlɛ sɩ, ye mə taa wei ɩ́ caa ɩ la sɔsɔ kɛ mə hɛkʋ, pʋntʋ ɩ́ pəsɩ mə təmlɛ tʋ. 44Na ye mə taa nɔɣɔlʋ ɩ́ caa ɩ la mə nɔɣɔ tʋ, pʋntʋ ɩ́ pəsɩ mə təna mə yom. 45Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, Yʋlʋ Pəyaɣa ma tɔtɔ ma ta kɔɔ sɩ má tɔɣɔ cɛcɛɛlɛ. Ama ma kɔmaɣa sɩ ma pəsəɣɩ yəlaa təna təmlɛ tʋ, na má ha ma weesuɣu na pə́ cɛ yəlaa paɣalɛ kɛ pa yomle taa. 46Ḿpʋ́ɣʋ́ pa tala Yeliko. Yesu na ɩ ɩfalaa, na yəlaa samaa pa kɔma sɩ pa lɩɩkɩ ɩcatɛ ńtɛ́ tə nɔɣɔ ɩlɛna pá maɣana yʋlʋm nɔɣɔlʋ, Timee pəyalʋ Paatimee, na ɩ́ caɣa mpaaʋ nɔɣɔ tɔɔ na ɩ́ lakɩ pala. 47Ḿpʋ́ɣʋ́ pa heela-ɩ sɩ: Nasalɛtɩ Yesu tɛɛkəna. Tənaɣa ɩ koo sɔsɔm sɩ: Tafiiti Pəyaɣa Yesu, nyənɩ ma pətɔɔtəlɛ. 48Tənaɣa paɣalɛ kaləna-ɩ na pá heelɩ-ɩ sɩ ɩ́ su. Ama ɩ sɔɔsa koou kɛ sɔsɔm sɩ: Tafiiti Pəyalʋ, nyənɩ ma pətɔɔtəlɛ. 49Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu səŋaa, na ɩ́ tɔ sɩ pá yaa-ɩ. Tənaɣa pa heela yʋlʋm sɩ: Nyaɣa apalʋtʋ na ń kʋlɩ, ɩ yaa-ŋ. 50Ɩlɛna ɩ́ lɔ ɩ kpaɩ na ɩ́ kʋlɩ təwaka na ɩ́ polo Yesu kiŋ. 51Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu pɔɔsa-ɩ sɩ: N caa ma la-ŋ we? Ɩlɛna yʋlʋm cɔ-ɩ sɩ: Tacaa, ma caa kɛ́ sɩ n la na má naakɩ. 52Tənaɣa Yesu tɔma-ɩ sɩ: Polo, nyá taa tɛmnaʋ kɛ Ɩsɔ waasa-ŋ kɛ́. Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ sʋʋ naʋ kɛ təna ɩnəɣɩ kpakpaa na ɩ́ təŋəɣɩ Yesu kɛ mpaaʋ taa.


text: 1A lɛ jũu, a Kɩrɩsɩto na di dɔɔyɛ a wʋ ɩ̃gãn pɔ, yɩ mɩ su a tãjɛbonsɩ ala gun a tɩɛr 'lɔ̃nɔ̃, bojũu a 'lɔ na di dɔɔyɛ a wʋ ɩ̃gãn pɔ ba lɛ pʋɔ yelbier pɔ ɛ. 2Ala lɛ so, wʋ ta lɛ kpɩɛrɛ a wɛr pɔ nɩ a ɩ̃gãn vɔlaa ɛ, tɩchɛ wʋ kpɩɛrɛ a lɛ a Nãaŋmɩn na bʋɔrɔ. 3Bojũu a kõro jaa, yɩ mɩ sɔ̃ɔn sɔ̃ɔ na yɩ maala a lɛ a bala na ba puoro ɛ, na maala, na baa tʋɔrɔ a ba mɩ̃ɛ nyɔɔrɔ ɛ. Ka a ɩ̃gãn vɔlaa, nɩ dãburo, nɩ a pepe dib, na yɩ pʋɔ a dãnyurbo gbul pɔ, na yɩ maala tɩbɛ na sɔ̃ɔnɔ̃ a Nãaŋmɩn nɛɛ. 4Ban tɩɛr naa ɩka yelsãan lɛ, yɩn ba lɛ pʋɔ ba a befʋ 'lɔ̃nɔ̃ pɔ ɛ, ka ba pãa piel tʋrɔ yɩ. 5Tɩchɛ ban man a ba nɛɛ 'yɛr kʋ a Nãaŋmɩn na wa tɔɔr a vʋɛ nɩ a kpĩisɩ 'yɛr. 6A anyãna jũu lɛ so ka ba gba mɩ mʋɔl a 'yɛr nʋ̃ɔ kʋ a kpĩisɩ, ɩka ban tɔɔr a ba 'yɛr nɩtãa lɛ ban na tɔɔr nɩrɛ jaa 'yɛr, tɩchɛ ka ba kpɩɛrɛ a sɩɩr pɔ Nãaŋmɩn kaar. 7A bonsɩ a jaa baarfʋ tara naa, a lɛ jũu yɩ mʋ̃ɔ nɩbir na yɩ kpãa a yɩ mɩ̃ɛ tʋ̃ɔ sʋɔrɔ Nãaŋmɩn. 8A ala na gar a jaa lɛ a anyã, yɩ chɛnɛ vɛ̃ ka a nʋ̃fʋ be a yɩ pɔ, bojũu nʋ̃fʋ ma pɔɔn yeldɛbɛ yɔɔ. 9Yɩ ma diere taa a yɩ yie tɩ ta ma ɩrɛ gbʋrɔ̃ gbʋrɔ̃ ɛ. 10Ɩ̃sʋɔ jaa wʋ de a Nãaŋmɩn kʋfʋ wʋn nyɛ tʋ̃nɔ̃ kʋrɔ nɩ a wʋ taaba nɩ yelmɩ̃ɛ nɩ a Nãaŋmɩn wɩ̃ɛfʋ a jaa. 11Ala ɩ nɩrɛ jaa 'yɛrɛ na, wʋ 'yɛrɛ a Nãaŋmɩn 'yɛrbie ala. Ala ɩ wʋ ɩn tʋ̃tʋ̃nɔ̃, wʋ tʋ̃nɔ̃ nɩ a kpɛ̃ɔ 'lɔ a Nãaŋmɩn na kʋ wʋ, ka a yele a jaa pɔ, ka Nãaŋmɩn nyɛ tɩɩr tu a Yesu Kɩrɩsɩto pɔ. 'Lɔ lɛ so a tɩɩr nɩ kpɛ̃ɔ bɩbir bɩbir jaa. A ɩ a lɛ. 12N yɛɛr nʋ̃nʋ̃nbɔ, yɩ ta vɛ̃ ka nɛɛ 'maa yɩ nɩ a bɛɛr kaa tuo na vulo yɩ fɩka yelsãan kɔ̃ɔ lɛ ɩrɛ yɩ ɛ. 13Tɩchɛ yɩ chɩlɛ an ɩ yɩ pʋɔ naa a Kɩrɩsɩto dɔɔyɛ difʋ pɔ, ka nʋ̃ɔ na kpɛ yɩ a wʋ tɩɩr wa nyɩr. 14Ala ɩ ba tʋ yɩ naa yɩn bʋɔlɔ a Kɩrɩsɩto yuor jũu, Nãaŋmɩn na sʋ̃ʋ yɩ naa, bojũu Nãaŋmɩn Sɩɛ ben a yɩ 'yɔ̃ɔ. 15Ala ɩ yɩ din dɔɔyɛ, a ta ɩ fɩka nɩkʋrɔ, bɩɩ nãnyie, bɩɩ nɩdɛɛr, bɩɩ tɔ'yɔ̃ɔnbɔ lɛ yɩ ɩ ɛ. 16Tɩchɛ ala ɩ a yɩ ɩ̃sʋɔ jaa wa dire na dɔɔyɛ wʋn turo Kɩrɩsɩto jũu, wʋ ta vɛ̃ ka vɩ̃ kpɛ wʋ ɛ, tɩchɛ wʋ pɛɛrɛ Nãaŋmɩn a yuor nyã wʋn di jũu. 17Bojũu a 'yɛr tɔɔrfʋ sɔ̃ɔ ta naa, ka Nãaŋmɩn na piel tɔɔrɔ a wʋ nɩbɛ 'yɛr. Ala ɩ sɩn lɛ wʋn piel, ŋmɩnɛ lɛ an kaara kʋ a bala na tɔr a Nãaŋmɩn 'yɛr nʋ̃ɔ? 18A sɛb ɩka, "Ala ɩ an ɩn kpɛ̃ɔ kʋ a nɩtor, ŋmɩnɛ lɛ an kaara kʋ a bala na ba puor ɛ, nɩ a yelbe-ɩrbɛ?" 19A lɛ jũu, vɛ̃ a bala na dire a dɔɔyɛ a Nãaŋmɩn bɔfʋ jũu, de ba mɩ̃ɛ kʋ a Nãaŋmɩn yelmɩ̃ɛ sʋɔ na mɛ ba, tɩ mʋ̃ɔ nɩbir maala vɩla.


text: 1Apolo fa aa we Koriŋti tɩyaŋ gɛɛ rɛ, Pɔɔl bɩl gɔllɩ gɛɛ a ko pele Ɛfiso. Doŋ tɩyaŋ nɛ ʋ na nala badɔmɔŋ aa laa Yesu wɩya di. 2Ɛɛ rɛ Pɔɔl pɩyɛsɩ ba a baa, "Saŋa hʋ ma aa laa Yesu wɩya di, Wɩɩsɩ kpa ʋ Wiyesi Welii hʋ we ma tɩyaŋ nɛ?" Nyɛ rɛ ba baa, "Aayɩ, á kɛ ha bɩ maakyiye nɩɩ Wɩɩsɩ Wiyesi Welii no wɩya gba." 3Ɛɛ rɛ Pɔɔl bɩl pɩyɛsɩ ba, "Nyʋʋbee rɛ ma tɩŋa, ka ba na fo ma wɩɩkyʋwalnɩɩ hʋ?" Ɛɛ rɛ ba basɩ baa, "Á tɩŋ wɩya hʋ buloŋ Gyɔɔŋ Wɩɩsɩ nɩɩfool hʋ aa daga ma rɛ." 4Ɛɛ rɛ Pɔɔl bɩl baa, "Nala hʋ aa mɩɩgɩ lɩɩ ba wɩbɔmɔ tɩyaŋ nɛ Gyɔɔŋ gyɩ kɩ fo wɩɩkyʋwalnɩɩ. Amɛ ʋ fa basɩ tɩya Iziral tɩmma rɛ anɩɩ ʋ koyi no hal tɩyaŋ, nal sɩ ko dɩ ba kɩ yɩrɩ ʋ tɩɩna Yesu, aŋ bɩl baa dɩ ʋ rɛ ko ko, dɩ ba laa ʋ wɩya di." 5Ba aa nɩɩ wɩɩ no Pɔɔl aa basa, ba leŋ ʋ fo ba wɩɩkyʋwalnɩɩ á Tɩɩna Yesu feŋ tɩyaŋ. 6Ɛɛ rɛ Pɔɔl kpa ʋ nosi dɔbɔ ba tɩyaŋ. Ʋ aa yaa gɛɛ rɛ, Wɩɩsɩ Wiyesi Welii hʋ ko tuu gyʋʋ ba tɩyaŋ. Ba piili kɩ basɩ taanɩ hʋ ba kɩdɩgɩ buloŋ aa bɩ gyɩma, aŋ bɩl basɩ wɩya hʋ mɛ Wɩɩsɩ aa kpaa tɩya ba a baa dɩ ba laa basɩ. 7Nala no buloŋ gyɩ yaa anɩɩ baala fi abee balɩya rɛ. 8Pɔɔl aa we Ɛfiso tɩyaŋ, ʋ vala kɩ gyʋʋ wɩɩkyʋwaldɩya gɛɛ rɛ deŋdeŋ ʋ peŋsi boto, aa paalɩ kɩ basɩ Wɩɩsɩ koro hʋ wɩya abee nyuduwo. Ʋ bee nala hʋ aa kaŋ wɩya no kɩ kpa dɔmɔŋ nɛ ʋ kɩ lʋga dɩ ba laa wɩɩ hʋ ʋ aa basɩ di. 9Amɛ nala hʋ badɔmɔŋ gyɩ kaŋ nyuduwo rɛ kɩŋkaŋ. Akuu ba nyuduwo no wɩya, ba gyɩ bɩ laa Wɩɩsɩ wɩya hʋ di, aŋ ha hɔŋ gyamaa hʋ tɩyaŋ, a basɩ wɩbɔmɔ a mʋ kɩ tile á Tɩɩna Yesu ŋmanɩɩ hʋ tɩŋɩɩ tɩyaŋ. Ɛɛ rɛ Pɔɔl sii leŋ nyuduwo tɩmma hʋ ta doŋ, ka ʋ bee nala hʋ aa laa Yesu wɩya di sii kpa mʋ Tiraanusi dɩɩbal hʋ. Dɩya no tɩyaŋ nɛ Pɔɔl bee nala hʋ fa aa sɩŋ kaŋ wɩya kɩ kpa dɔmɔŋ kyɛɛ bee ʋ nyʋwa buloŋ. 10Ʋ val yaa gɛɛ rɛ a mʋ pele bɩsɩ balɩya. Gyuuma abee Giriki tɩmma hʋ buloŋ aa we Esɩya paalʋʋ tɩyaŋ wuwo nɩɩ á Tɩɩna Yesu wɩya. 11Wɩɩsɩ gyɩ leŋ Pɔɔl wuwo kɩ yaa wɩmagɩla rɛ kɩŋkaŋ. 12Haalɩ, ba aa paa gannɩ bee gakɔsʋŋsɩ hʋ Pɔɔl aa dige rɛ a kaŋ mʋ tɩya wɩɩla tɩmma, ba dige, a na laaŋfɩya. Dɩ gyɩŋbɔmɔ rɛ fa kaŋ nal mɛ, ba aa lɩɩ ʋ tɩɩna tɩyaŋ nɛ ka ʋ na laaŋfɩya. 13Gyuuma badɔmɔŋ mɛ fa we doŋ a gɔllɩ kɩ kile gyɩŋbɔmɔ nala tɩyaŋ. Ba mɛ kɩ lʋga dɩ ba yaa gɛɛ á Tɩɩna Yesu feŋ tɩyaŋ. Dɩ ba ko kɩ kyɛ dɩ ba kile gyɩŋbɔmɔ, ba aa basɩ baa, "Ŋ baa ma lɩɩ Yesu feŋ tɩyaŋ, nal hʋ wɩya Pɔɔl aa basɩ." 14Baala bapɛ rɛ fa aa yaa gɛɛ. Ba kuwo feŋ nɛ Siiva. Ʋ fa yaa Gyuuma wɩɩkyʋwal sɩlaala nɩhɩyawʋ rɛ. 15Ɛɛ rɛ kyɛɛ kɩdɩgɩ gyɩŋbɔŋ kɩdɩgɩ basɩ tɩya ba a baa, "Ŋ gyɩŋ Yesu rɛ, a gyɩŋ Pɔɔl mɛ, aŋka ma mɛ yaa kɩbeema rɛ?" 16Nyɛ rɛ gyɩŋsɩ hʋ aa kaŋ baal hʋ sii kaŋ ba, a ŋmaa ba weliŋ, aŋ pɩrɩ ba pɛ. Ka ba gannɩ mɛ buloŋ kɩyɛsɩ, ba buloŋ lɩɩ fá dɩya hʋ tɩyaŋ abee teŋkpelli. 17Gyuuma hʋ bee Giriki tɩmma hʋ abee nala hʋ buloŋ aa we Ɛfiso tɩyaŋ aa nɩɩ wɩɩ no, kambɩŋ gyɩ gyʋʋ ba buloŋ nɛ. Doŋ tɩyaŋ nɛ ba marɩ kɩ kpa á Tɩɩna Yesu yohuŋ weliŋ. 18Nala hʋ aa laa Yesu wɩya di yʋga ko, a basɩ ba wɩbɔmɔ hʋ buloŋ ba aa yaa a tɩya Pɔɔl, haŋ nɩgyamaa hʋ sɩya tɩyaŋ. 19Ba tɩyaŋ nala fa yʋga a yaa daaluliye tɩmma. Ɛɛ rɛ ba buloŋ paa tenni hʋ ba fa aa karɩmɩ a kɩ yaa daaluliye hʋ ko we diŋ nala hʋ sɩya tɩyaŋ. Dɩ ba kaŋ tenni hʋ buloŋ yalɩɩ ko pɛ dɔmɔŋ, ʋ sɩ yaa mogyamaa. 20Wɩmagɩla no buloŋ leŋ á Tɩɩna nyʋwa hʋ taalɩ lee buloŋ, aŋ kaŋ dee mɛ weliŋ. 21Wɩya no hal tɩyaŋ nɛ Pɔɔl na anɩɩ ʋ sɩ tɩŋ Masidooniya paalʋʋ abee Akaaya paalʋʋ a mʋ Gyerusalɛm. Ɛɛ rɛ ʋ baa, "Dɩ mɩyaŋ nɛ mʋ doŋ, ʋ maga dɩ ŋ mʋ Roma mɛ rɛ." 22Nyɛ rɛ Pɔɔl tɩŋ nala hʋ fa aa kɩ pɛ ʋ tɩyaŋ ba tɩyaŋ nala balɩya dɩ ba mʋ Masidooniya. Timoti bee Irasitu rɛ ʋ tɩma. Aŋka ʋ tɩɩ kɛ ha hɔŋ Ɛfiso tɩyaŋ. 23Saŋa no tɩyaŋ nɛ nyʋʋtaaduwo gyɩ gyʋʋ Ɛfiso nala abee sɩfɩyasɩ a mʋ kɩ tile á Tɩɩna Yesu ŋmanɩɩ hʋ tɩŋɩɩ tɩyaŋ. 24Lugil kɩdɩgɩ rɛ fa we doŋ ba kɩ yɩrɩ Dɛmitiriyo. Salma rɛ ʋ fa aa kpa kɩ lugo kɩna aa kɩɩ Atɛmɩsɩ, ba vʋgɩbal hʋ dɩya. Tʋma no tɩyaŋ nɛ ʋ bee ʋ tʋŋtʋnna buloŋ ko yaa kɩna tɩmma. 25Nyɛ rɛ kyɛɛ kɩdɩgɩ ʋ yɩrɩ ʋ tʋŋtʋnna abee ʋ tʋŋtʋnnɩ dɔŋtɩŋsɩ a ko laŋŋɩ, a basɩ tɩya ba a baa, "Ŋ kyaŋsɩ, ma gyɩma anɩɩ tʋma no tɩyaŋ nɛ á dʋwa buloŋ lɩɩ. Beewɩya tʋma no rɛ aa tɩya ma molbiye. 26Ma tɩɩ mɛ nɩya rɛ, a kɩ na mɛ wɩya hʋ Pɔɔl aa yaa. Ʋ baa dɩ vʋga hʋ nihuwobiŋ aa lugo bɩ yaa Wɩɩsɩ. Ɛfiso abee Esɩya paalʋʋ gyeniŋ buloŋ nɛ ʋ wuwo kaŋ nɩgyamaa hakɩllɩ bɩrɩmɩ ba ko laa wɩɩ no di. 27Wɩɩ hʋ ŋ aa fá rɛ nyɛ: Nala sɩ kyogi á tʋma no feŋ, a bɩl kɩ fá mɛ anɩɩ á vʋgɩbal hʋ Atɛmɩsɩ sɩ ko yaa kɩtɔɔ. Nala bɩl bɩ sɩ kɩ tɩya ʋ gyɩrɩma, koo a kɩ bigisi ʋ. Beewɩya, lagɩlagɩ no, Esɩya nala abee dʋnɩya nal kɛ buloŋ nɛ nɩɩ ʋ wɩya a kɩ tɩya ʋ gyɩrɩma." 28Nala hʋ aa nɩɩ wɩɩ no, ba buloŋ baaŋ sii. Ba kɩ yaa kyagɩŋsɩ a baa, "Á vʋgɩbal hʋ Atɛmɩsɩ aa we Ɛfiso tɩyaŋ nɛ kaŋ dee." 29Ɛɛ rɛ ba kaŋ bee hʋ buloŋ vʋgɩmɩ. Haŋ nɩgyamaa hʋ buloŋ kaŋ Geyosi abee Arisitaakusi aa lɩɩ Masidooniya a kɩ tɩŋa Pɔɔl hal. Nyɛ rɛ ba tarɩ ba kaŋ mʋ lee hʋ bee hʋ nala aa kɩ laŋŋɩ. 30Ba aa kaŋ ba mʋ doŋ gɛɛ, Pɔɔl tɩɩ fa aa kyɛ dɩ ʋ mʋ gyʋʋ nala hʋ tɩyaŋ nɛ, amɛ nala hʋ aa laa Yesu wɩya di hʋ bɩ laa nyʋwa. 31Esɩya paalʋʋ nɩhɩyasɩ badɔmɔŋ bee Pɔɔl aa yaa kyaŋsɩ, tɩma dɩ ba mʋ basɩ tɩya Pɔɔl dɩ ʋ ta ko gyʋʋ nala hʋ tɩyaŋ. 32Nala hʋ buloŋ aa laŋŋa doŋ fa bɩ gyɩŋ wɩɩ hʋ aa yaa. Ba badɔmɔŋ aa yaa kyagɩŋsɩ baa nyɛ rɛ, ka ba badɔmɔŋ mɛ baa dɩ ɛɛ daa, dɩ wɩɩ no rɛ. Ba gyeniŋ buloŋ fa paalɩ bɩ gyɩŋ wɩɩ hʋ aa tɩŋ ba ko laŋŋɩ doŋ tɩyaŋ. 33Gyuu kɩdɩgɩ rɛ fa we nala hʋ tɩyaŋ ba kɩ yɩrɩ Alizaŋda. Ʋ rɛ Gyuuma hʋ gyɩ leŋ ʋ lɩɩ sɩŋ ba sɩya tɩyaŋ. Ɛɛ rɛ tɩŋ nala hʋ badɔmɔŋ gyɩ liisi anɩɩ ʋ rɛ yaa wɩɩ hʋ tɩyaŋ nɩbal. Ɛɛ rɛ Alizaŋda kaŋ nosi viri dɩ ba leŋ kyagɩŋsɩ, aŋ kɩ lʋga dɩ ʋ basɩ tɩya nala hʋ anɩɩ wɩɩ buloŋ tuwo ba beel-ʋ paga tɩyaŋ. 34Ʋ aa yaa gɛɛ, ba na nɩɩ ʋ yaa Gyuu rɛ. Ɛɛ rɛ ba buloŋ bɩl yaa kyagɩŋsɩ we dɔmɔŋ a mʋ maga gɛɛ aŋ kɩ basɩ, "Á vʋgɩbal hʋ Atɛmɩsɩ aa we Ɛfiso tɩyaŋ nɛ kaŋ dee." 35Nyɛ rɛ ba bee kerikyi-hɩyawʋ kɩdɩgɩ ko lɩɩ a wuwo leŋ ba leŋ kyagɩŋsɩ hʋ, ka ʋ basɩ tɩya ba a baa, "Ɛfiso nala, nal buloŋ gyɩma rɛ anɩɩ ámaa rɛ tɩŋ á Atɛmɩsɩ, á vʋgɩbal hʋ, abee ʋ toŋo hʋ aa yaa bʋyɩ a lɩɩ wɩɩsɩ nyuu ko tuu buloŋ. 36Nal buloŋ bɩ sɩ wuwo kaŋ wɩɩ no kyɩɩsɩ. Ɛɛwɩya, ma leŋ kyagɩŋsɩ aŋ ta kɩ yaa wɩɩ hʋ aa bɩ kaŋ memii. 37Nala no bɩ gaa kpa kɩŋ buloŋ á vʋgɩbal hʋ lɩmarɩɩ tɩyaŋ, ba bɩl bɩ basɩ wɩɩ mɛ kyogi á vʋgɩbal hʋ feŋ, ka ma kasɩ ba kaŋ ko daha nyɛ. 38Dɩ Dɛmitiriyo bee ʋ tʋŋtʋnna rɛ kaŋ wɩɩ bee nal buloŋ mɛ, ka sarɩya mɛ kaŋ ʋ kyɛdiilii rɛ, ma bee hɩyarɩ mɛ we doŋ ba aa sɩ di sarɩya hʋ. Ma leŋ dɩ ba mʋ doŋ kɩ nyaŋ dɔmɔŋ. 39Amɛ dɩ wɩɩ kɩdɩgɩ mɛ dɔŋ nɛ we doŋ ma kɩ kyɛ dɩ ma basɩ, ma kaŋ mʋ lee hʋ bee hʋ nala aa laŋŋɩ a kɩ vʋʋlɩ wɩya. 40Dɩ ba aa rɛ pɩyɛsɩ ma, á bɩ sɩ wuwo basɩ wɩɩ buloŋ a mʋ kɩ tile taawɛɛ no aa siye gyɩnaŋ. Wɩɩ hʋ ŋ aa faa rɛ nyɛ, ba sɩ baa dɩ ámaa rɛ we taawɛɛ hʋ." 41Ʋ aa basɩ gɛɛ ko teŋ, ʋ leŋ nala hʋ buloŋ fa aa laŋŋa sii mʋ ba dɩɩsɩ.


text: 1A hɩ sɩrakarɛzannɔ wɔɔ m haay, ɩ ʋ, ŋnɩ yɛ kʋ lɛɛzannɔ haay ma, ŋnɩ ŋ lɛ si, ŋnɩ bɩr zibəəro mɩŋŋɔɔ do haay barɛ ŋʋarɛ. 2Ŋ bɩ gɔsɩ sʋnsɔ wʋ y, ŋ bɩ nyaa ba y, ŋnɩ bɩr mɩŋŋabaa bam, ŋnɩ bɩr nyɩnta kan gʋɔɔ haay kɩ. 3Bala, wɔɔ nyɩnta biisi sɔ, ʋ n nɩ hɔɔnwar zi bam, ʋ m bayɛrɛzannɔ, ʋ nyaam, mɛsim lɛtaamarɔ do haay kan a hɔɔnhɔrɔ kɩ n'a so wɔɔ ʋ, ʋ n nɩ bʋnyaabaa bam, ʋ n n'ʋ kam ma k'ʋ yɩ am gʋɔɔ vantɔɔ m, ʋ a ka gʋɔɔ m sɔ ʋ m, ʋ sɔ kʋ m. 4Bɩ, Woso wɔɔ bʋmbɔrɛzaa bɩ, k'a b'a mɩŋŋabaa kan a ŋʋarɛ k'an ta m gʋɔɔ haay tɔ ma bɩ hɩnka bɩ, 5a wɔɔ bʋmbɔ vam, a n wɔɔ bʋmbɔ zibəə tɩrga kʋ wɔɔ ba barɛ m tɔ ma y, wɔɔ bʋmbɔ a ʋ, k'awɔɔ cicir zɛ bɩ tɔ ma. Wɔɔ bʋmbɔ a ʋ, an wɔɔ mimbʋnyaarɔ sʋrgɔ, Sɛnt-Ɛspri n yɩrɛ daa ka wɔɔ ʋ, an mɩsɩrbaa daa ka wɔɔ ʋ. 6Bala, Woso a ka Sɛnt-Ɛspri n zer wɔɔ ra gʋta wɔɔ bʋmbɔrɛzaa Yeezuu Krista tɔ ma. 7A ba a ʋ ncɩnaaʋ, k'awɔɔ ba tɩrga a mɩm ʋ, a barka tɔ ma, kʋ wɔɔ n yɩ mɩsɩrbaa k'a nyarɛ ba ʋ bɩ hɔjirlezannɔ, wɔɔ taaheerlɛ bɩ m bɩ sɔ. 8Meerbaa kʋ mɔɔ ba naa, sɩra m, mɔɔ lɛ taa k'ɩbɩɩ m bɩr a hɩm paan•••, ɩ bɩr som la, kʋ gʋɔɔ kʋ ŋ sɩra ka Woso ʋ rɔ wɔɔ n bɩr a tʋntɔŋ ʋ ŋnɩ bɩr lɛɛ, kan zibəəro mɩŋŋɔɔ barɛ kɩ tee•••. Zi mɩŋŋa barɛ bɩ, hɔ mɩŋŋa m, a y'a dam gʋɔɔ han sɔ. 9Bɩ, ɩ bɩ yɛ bɩsɩkarɛ yaarsɩrɔ ma y, yaabɔɔ tɔrɔ gaandarɛrɔ sʋʋrarɔ ma y, Moyiisi lɛrɔ nyaabarɛ kan ŋ bakʋmarɛ rɔ wɔɔ kɩ y, ŋ nyɔɔdʋ ba ʋ, bɩ ŋ bɩr a dam gʋaa han sɔ y. 10Kʋ gʋaa ɩ gʋɔɔ gʋngʋ kʋ ma zi bam, k'ɩ həən si ma, k'a gɔɔta an nɩ tam lɛɛ, k'ɩ ɩ ya ɩ həən si ma, k'a a gu an nɩ tam lɛɛ k'ɩ bɔ ɩ zi. 11Ɩbɩɩ dɔ ɩ ʋ, gʋɔɔ ncɩnaaʋ rɔ wɔɔ, ŋ zaa tɩrga bɩ to, ŋ mimbʋnyaarɔ wɔɔ nɩ ŋ nyaanlɛ hɩnkarɛ. 12Mɔɔ Artemas gɛɛ Tisikkɩ nyɔɔrɛ ɩbɩɩ zi. K'a bɩ lee ku, k'ɩ tɔ ʋ ɩ bʋr Nikopolis ʋ mɔɔ zi. Bala, kʋ bɩ do mɔɔ hɔɔn bɔ ʋ, kʋ m nyɩnta ʋ nyɛɛm dɔmɩm ʋ. 13Ɩ tɔ ʋ, k'ɩ ɩ da lɛrɔ karɩnsaamba Zenas han, kan Apolɔs kɩ, kʋ hɔsɩ bɩ jɩra ŋ ma, ŋ zaakʋrɛ bɩ dɔmɩm ʋ y. 14Wɔɔ gʋɔɔ wɔɔ a ga m sɔ, ŋnɩ bɩr a kam ma k'a bɩr lɛɛ kan zibəəro mɩŋŋɔɔ barɛ dɩndarɛ kɩ, kʋ ŋ n'a da ma, ŋn'a da gʋɔɔ kʋ hɔ jɩra ŋ ma rɔ wɔɔ han. Ncɩnaaʋ bɩ, ŋ bɩ mɩsɩrbaa k'a nyɔɔdʋ ba ʋ barɛ y. 15Gʋɔɔ kʋ ŋ nɩ kan mɔɔ kɩ haay rɔ wɔɔ ɩ yaa darɛ ɩ m. Yaa da gʋɔɔ kʋ ŋ nɩ wɔɔ ŋʋam sɩrakarɛ nɔ ʋ rɔ wɔɔ m. Bɩ, Kʋ Woso barka n bɩr kan awɔɔ haay kɩ.


text: 1Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu na ɩ ɩfalaa pa faɣana tɔɣɔnaɣa pee taalɛ natəlɩ tə taa kɛ́ kʋyakʋ kʋhɛɛsʋɣʋ kʋlɩ kʋ wule. Tənaɣa ɩ ɩfalaa sʋʋ tɔɣɔnaɣa pee nyəŋka kɛ pɛlʋɣʋ, na pá nuɣutiɣi pa niŋ taa na pá saləɣɩ. 2Ḿpʋ́ɣʋ́ Falisanaa napəlɩ pa pɔɔsa-wɛ sɩ: Pepe tɔɔ kɛ́ ɩ́ lakɩ mpi pə fɛɩ lapʋ kɛ kʋyakʋ kʋhɛɛsʋɣʋ wule tɔ? 3Tənaɣa Yesu cɔ-wɛ sɩ: Ye mpʋ ɩ́ ta kala mpi Tafiiti lapa waatʋ wei nyɔɣɔsɩ pɩɩ ɩ́ na mpa paa wɛ ɩ cɔlɔ tɔ? 4Ɩsəna ɩ sʋʋ Ɩsɔ təyaɣa taa na ɩ́ kpaɣa potopotonaa mpa paa sɩɩ Ɩsɔ tɔ na ɩ́ tɔɣɔ na ɩ́ ha ɩ taapalaa tɔ. Pəyele pə fɛɩ sɩ nɔɣɔlʋ ɩ́ tɔɣɔ-wɛɣɛ yem na pə ta kɛ́ kɔtəlaa. 5Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tasa-wɛɣɛ heeluɣu tɔtɔ sɩ: Yʋlʋ Pəyaɣa maɣalɛ kʋyakʋ kʋhɛɛsʋɣʋ sɔsɔ tɔtɔ. 6Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu sʋʋ Yuta nyə́ma təkotile taa kɛ́ kʋyakʋ kʋhɛɛsʋɣʋ kʋlɩ kʋ wule na ɩ́ sɛɣɛsəɣɩ. Pə pamna apalʋ nɔɣɔlʋ ɩ wɛ təna na ɩ ŋkpalaɣa ntɔɣɔŋ nyəŋka kpɛkaa. 7Na Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlaa na Falisanaa caɣaa na pá keŋna-ɩ teu, sɩ pa naa sɩ ɩ ká waasɩ yʋlʋ kɛ kʋyakʋ kʋhɛɛsʋɣʋ wule yaa ɩsəna. Pa lakɩ mpʋɣʋlɛ sɩ pá hiki nti paa waanna-ɩ tɔ. 8Ama ɩ cɛkəna pa hʋwɛɛ, ɩlɛna ɩ́ tɔ ŋkpaləkpɛkaɣa tʋ ɩnɩ sɩ: Kʋlɩ na ń səŋ hɛkʋ taa cənɛ. Ɩlɛna ŋkpaləkpɛkaɣa tʋ ɩnɩ ɩ kʋlɩ na ɩ́ polo ɩ́ səŋ təna. 9Na Yesu tɔ-wɛ sɩ: Ma pɔɔsəɣɩ-mɛ sɩ tá mpaaʋ taa, kʋpantʋ kɛ pə mʋna pá la kʋyakʋ kʋhɛɛsʋɣʋ wule yaa ɩsaɣatʋ? Paa waasɩ yaa paa kʋ? 10Tənaɣa Yesu nyəna pa təna pa ɩsɛntaa, na ɩ́ tɔ apalʋ ɩnɩ sɩ: Tɔʋ, loosi nyá niŋ. Ḿpʋ́ɣʋ́ ŋkpaləkpɛkaɣa tʋ ɩnɩ ɩ lapa mpʋ, ɩlɛna ɩ niŋ hɛtɩ. 11Ḿpʋ́ɣʋ́ pááná kpa-wɛɣɛ sɔsɔm, na pá maɣasəɣɩ ɩsəna pá la Yesu tɔ. 12Waatʋ ɩnɩ ɩ taa kɛ́ Yesu kpa pʋɣʋ taa kɛ́ Ɩsɔ sələmʋɣʋ, na ɩ́ sələmɩ ḿpʋ́ɣʋ́ tɛʋ na kʋ fem. 13Pə kɔma pə fe ɩlɛna, ɩ́ yaa ɩ ɩfalaa na ɩ́ ləsɩ pa taa kɛ́ yəlaa naanʋwa na naalɛ, na ɩ́ ha-wɛɣɛ hətɛ sɩ tillaa. 14Mpɛ ɩnɩ pa həla ntɔ. Simɔŋ wei ɩ cuɣusaa sɩ Piyɛɛ tɔ, na ɩ́lɛ́ ɩ neu Antəlɩɩ, na Saakɩ na Yohaanɩ, na Filipʋ, na Paatelemii, 15na Matiyee, na Tomaa, na Aləfe pəyalʋ Saakɩ, na Simɔŋ wei pa cuɣusaa sɩ Selotɩ tɔ, 16na Saakɩ pəyalʋ Yutaasɩ, na Yutaasɩ Ɩsəkaleeu wei ɩ lapa Yesu kɛ kɔlɔmɔtɔ tɔ. 17Yesu na ɩ ɩfalaa pa tiikaɣana pʋɣʋ tɔɔ, ɩlɛna ɩ́ səŋ timpi taa pʋɣʋ fɛɩ ɩpilisaʋ na pə́ walaa tɔ. Təna ɩnəɣɩ ɩ ɩfalaa paɣalɛ na Yuta təna samaa na Yosalɛm nyə́ma na Tiii na Sitɔŋ lʋm nɔɣɔ nyə́ma pa təna paa timsaa. 18Paa kɔmaɣa sɩ pa nɩɩkɩ ɩ sɛɣɛsʋɣʋ, na ɩ́ waasɩ-wɛɣɛ pa kʋtɔməŋ tɔtɔ. Na ɩ waasa mpa pɛlɛ alɔɣaa tʋkaɣa wahala tɔ tɔtɔ. 19Samaa ɩnɩ ɩ təna ɩ lʋkaɣa kɛ́ sɩ ɩ́ tokiɣina-ɩ. Pə taɣa pʋlʋ, toma naalɩ a ka wɛ ɩ kiŋ na pá nɩɩkɩ a taŋ, na a waasəɣɩ pa tənaɣa pa kʋtɔməŋ. 20Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu kʋsa ɩsɛ na ɩ́ nyənɩ ɩ ɩfalaa na ɩ́ tɔ sɩ: Mpa mɛ ɩ́ kɛ́ kʋnyɔntʋnaa tɔ, ɩ́ nɩɩ leleŋ kɛ́. Mə tənna Ɩsɔ Kawulaɣa. 21Mɛ mpa nyɔɣɔsɩ wɛna kaɣana tɔ, ɩ́ nɩɩ leleŋ kɛ́. Mɩɩ tɛna na ɩ́ haɣa teu. Mɛ mpa ɩ́ wiiki kaɣana tɔ, ɩ́ nɩɩ leleŋ kɛ́. Ɩ́ ká tɛ na ɩ́ woŋ teu. 22Paa yəlaa taa huuna-mɛ, yaa pa tɔɣɔna-mɛ, yaa pa tʋʋ-mɛ, yaa pa kʋ mə nyɔɔŋ kɛ Yʋlʋ Pəyaɣa má ma tɔɔ, ɩ́ nɩɩ leleŋ kɛ́. 23Waatʋ ɩnɩ mə laŋa ɩ́ hɛɛ sɔsɔm na ɩ́ paa teu. Pə taɣa pʋlʋ, mə kasəyaɣa ká tɔɔ sɔsɔm kɛ ɩsɔtaa kɛ́. Mpʋ ɩnɩ pə maɣamaɣa kɛ pa caanaa ka lapa Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa. 24Toŋtʋnaa mɛ mə tɔm wɛ waɩyo kɛ́, ɩ́ tɛma mə leleŋ tɔɣɔʋ tɔ se. 25Haɣalaa mɛ mə tɔm ná wɛ waɩyo kɛ́ mpʋ ɩnəɣɩ. Ɩ́ ká ná nyɔɣɔsɩ kɛ teu tɔ se. Mpa mɛ mə woŋiɣi kaɣana tɔ, mə tɔm wɛ waɩyo kɛ́ ḿpʋ́ɣʋ́. Ɩ́ tɛŋ ɩ́ caɣa ləyaɣa na ɩsəlʋm pə taa kɛ́. 26Yəlaa təna ɩ́ kɔma na pá saŋ-mɛ, mə tɔm ká la waɩyo kɛ́. Mpʋ ɩnɩ pə maɣamaɣa kɛ mpɛ pa caanaa ka lapa Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa pɔpɔtʋnaa. 27Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tɔma sɩ: Ma heeliɣi mpa mɛ ɩ́ nɩɩkɩ ma tɔm tɔ sɩ: Ɩ́ sɔɔlɩ mə kolontunaa, na ɩ́ lá mpa paa caa-mɛ tɔɣɔ kʋpantʋ. 28Ɩ́ kooli kʋpantʋ kɛ mpa pa kooliɣi-mɛɣɛ mpusi tɔ. Ɩ́ sələməna mə ɩsaɣalataa kɛ Ɩsɔ. 29Wei ɩ́ mapa nyá ləkpaɣasaɣa, kɛɛsɩ-ɩ lɛŋka. Nɔɣɔlʋ ɩ́ lɛɛka nyá kpaɩ, cɛlɛ-ɩ nyá capa tɔtɔ. 30Wei ɩ́ sələma-ŋ, taa pɛmɩ-ɩ, wei ɩ́ lɛɛka nyá kʋwɛnam, taa pɔɔsɩ-ɩ pə tɔm. 31Mpi mə caa sɩ yəlaa ɩ́ la-mɛ tɔ, mɩɩ la pɛlɛɣɛ-wɩ tɔtɔ. 32Ye mpa pa sɔɔləɣɩ-mɛ tɔ pa tike kɛ́ mə sɔɔləɣɩ, ɩlɛ pepeɣe ɩ́ tɛɛwa tɔtɔ? Asaɣaa maɣamaɣa ná sɔɔləɣɩ mpa pa sɔɔla-wɛ tɔ pa tike tɔtɔɣɔ. 33Ye mpa pa lakɩ-mɛɣɛ kʋpantʋ tɔ pa tike kɛ ɩ́ ká təŋəɣɩ na ɩ́ lakɩ, ɩlɛ pepeɣelɛ ɩ́ tɛɛwa? Ḿpʋ́ɣʋ́ asaɣaa maɣamaɣa ná lakɩ tɔtɔ mɛɛ. 34Ye mpa ɩ́ tɛɛləɣɩ sɩ paa tɛ na pá fɛlɩ-mɛ tɔɣɔ ɩ təŋəɣɩ na ɩ́ kəntəɣɩ, ɩlɛ pepeɣelɛ mə tɛɛwa? Asaɣaa maɣamaɣa ná tɛɛləɣɩ sɩ paa tɛ na pá fɛlɩ pɛlɛ tɔɣɔ pa kəntəɣɩ pa təma mɛɛ. 35Aaɩ, ɩ́ sɔɔləɣɩ mə kolontunaa na ɩ́ lakɩ-wɛɣɛ kʋpantʋ. Ɩ́ kəntəɣɩ, ɩ́ taa tɛləsɩ fɛlʋɣʋ tɔm kɛ lɔlɔ. Pɩɩ yele na mə kasəyaɣa tɔɔ sɔsɔm, na ɩ́ ká pəsɩ ɩsɔtaa Ɩsɔ Sɔsɔ pəyalaa. Paa fɔɔfɛɩnaa na asaɣaa, ɩ́lɛ́ ɩ lakɩ kʋpantʋ kɛ́. 36Ɩ́ lakɩ təmaɣa kʋpantʋ kɛ teu ɩsɩɩ mə Caa lakɩ-mɛɣɛ kʋpantʋ tɔ. 37Ɩ́ taa footi lɛlaa, pə́ taa kɔɔ na Ɩsɔ footi-mɛ. Ɩ́ taa tʋ lɛlaa kɛ tasəkəlɛ, pə taa kɔɔ na Ɩsɔ tʋ-mɛɣɛ tasəkəlɛ. Ɩ́ hʋ́lɩ́ təmaɣa suulu kɛ timpi ɩ́ pəntəɣəna təma tɔ, na Ɩsɔ ká hʋ́lɩ́-mɛɣɛ suulu. 38Ɩ́ haakɩ na Ɩsɔ ká haakɩ-mɛ. Pə taɣa pʋlʋ, Ɩsɔ ká maɣasɩ kɛ́ na pə́ su na pə́ watɩ na ɩ́ ciɣiti na ɩ́ nyəkɩ na ɩ́ pəlɩ-mɛ. Maɣasəlaɣa ŋka mə maɣasəɣəna lɛlaa tɔ, ŋkɛɣɛ Ɩsɔ ná kɔŋ na ɩ́ maɣasəna-mɛ tɔtɔ. 39Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tasa-wɛɣɛ lɛntɩ sɩ: Ntɔŋ ɩ́ nyəmá teu sɩ yʋlʋm kaa pəsɩ na ɩ́ hɔ ɩ lɛlʋ, tɔfɔ pa naalɛ paa hoti pʋ́ʋ́ɣʋ́ taa kɛ́. 40Təmlɛ kpɛlɛməlʋ ta kəlɩ ɩ hʋllʋ. Ama kpɛlɛməlʋ ɩ́ kɔma na ɩ́ nyɩ təkpəsəkpəsɩ, ɩ́ na ɩ hʋllʋ pa pəsa kʋlʋm kɛ́. 41Ɩsənaɣa pə lapa na ń naakɩ nyɩɩliim wei ɩ wɛ nyá tɔɣɔntəlɛ ɩsəpəle taa tɔ, na ń kaa na kpátʋ́ɣʋ́ ŋku kʋ wɛ nyá maɣamaɣa nyá nyəntɛ taa tɔ? 42Ɩsənaɣalɛ nyá pəsəɣɩ na ń tɔ sɩ: Apaŋ nyá səŋ təkpi na má ləsɩ nyá ɩsəlɛ taa nyɩɩliim, na kpátʋ́ɣʋ́ wɛ nyá nyəntɛ taa? Cɛsəlʋ nyá, ləsɩ kpátʋ́ɣʋ́ ŋku kʋ wɛ nyá maɣamaɣa nyá ɩsəpəle taa tɔ, ɩlɛna pə́cɔ́ ń ná teu təcɛɩcɛɩ na ń ləsɩ nyá tɔɣɔntəlɛ ɩsəlɛ taa nyɩɩliim ɩnɩ. 43Tʋɣʋ kʋpaŋkʋ ɩɩ lʋləɣɩ kpaɩ pile se, pə́cɔ́ kpaɩ tʋɣʋ naa lʋləɣɩ pile kʋpantɛ tɔtɔ. 44Pa nyəŋna paa tʋɣʋ ŋku na kʋ pile cɔlɔɣɔ. Yʋlʋ kaa kooli tʋɣʋ ŋku pa yaa sɩ fiki tɔ kʋ pee kɛ sɔsɔʋ tɔɔ se, pə́cɔ́ paa kooliɣi tʋɣʋ ŋku pa yaa sɩ lɛsɛŋ tɔ kʋ pee kɛ kɔlɔŋ tɔɔ tɔtɔ. 45Yʋlʋpaŋ kʋpantʋ lɩɩkəna tuu ɩ lotu taa kʋpantʋ kiŋ kɛ́. Ɩlɛna ɩsaɣaʋ ɩnɩ ɩ ɩsaɣatʋ lɩɩna tuu ɩ lotu taa ɩsaɣatʋ kiŋ. Pə taɣa pʋlʋ, ɩsəna yʋlʋ lotu taa tɔɔwa tɔ ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ yɔɣɔtaɣa hʋ́lə́ɣɩ́. 46Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tɔma sɩ: Ɩ́ yaa-m Tacaa Tacaa suwe na ɩɩ təŋəɣɩ ma kʋyɔɣɔtʋtʋ? 47Maa hʋ́lɩ́-mɛɣɛ yʋlʋ ɩ́ kɔma ma kiŋ na ɩ́ nɩɩ ma tɔm na ɩ́ təŋ-tɩ pʋntʋ wɛ ɩsəna tɔ. 48Ɩ nəɣəsəna kɛ́ ɩsɩɩ yʋlʋ caakʋɣʋ kutuluɣu ŋmaʋ na ɩ́ huli na ɩ́ tala atɛ kʋkpamʋɣʋ na pə́cɔ́ ɩ́ sɩɩ kite tɔɣɔ. Pɔɣɔ kɔma na ká su ɩlɛna lʋm watɩ, haləna pə hola ma-kʋ. Paa na mpʋ pə ta ciɣiti-kʋɣʋ kʋ ŋmatʋ teu tɔɔ. 49Ama wei ɩ nɩɩkɩ ma tɔm na ɩɩ təŋəɣɩ-tɩ tɔ, ɩ́lɛ́ ɩ wɛ kɛ́ ɩsɩɩ wei ɩ ŋma kutuluɣu kɛ atɛɣɛ yem tɔ, kite kʋpantɛ fɛɩ. Lʋm hola mapa-kʋ, ɩlɛna kʋ ti kpakpaa na kʋ la asaala sɔsɔ kɛ yem.


text: 1Wɩɩ no wɩya, mɩyaŋ Pɔɔl sʋla Wɩɩsɩ kɩ tɩya ma rɛ. Ŋ aa yaa Yesu Krisita tʋŋtʋnnɩ a basɩ Wɩɩsɩ wɩweliye hʋ kɩ tɩya ma nala hʋ aa bɩ yaa Gyuuma wɩya rɛ tɩŋ ba kana ŋ tɔ dɩyaŋ. 2Ŋ gyɩma anɩɩ ma mɛ nɩɩ gɛɛ hʋ Wɩɩsɩ aa tɩŋ ʋ bɔnyɛ tɩyaŋ a lɩɩ ŋ nɛ, a kpa tʋma no tɩyaŋ dɩ ŋ kɩ tʋma ma wɩya. 3- 4Wɩɩsɩ kpaa ʋ bampaga wɩya hʋ fa aa yaa wɩfaŋɩya a daga ŋ nɛ, a leŋ ŋ gyɩŋ ba. (Ŋ laa sɩya sabɩ wɩɩ no wɩya mʋhʋ tɩya ma rɛ. Ɛɛwɩya, dɩ mamaa rɛ karɩmɩ wɩya hʋ ŋ aa saba weliŋ, ma sɩ na ɛɛ Wɩɩsɩ aa leŋ ŋ gyɩŋ Krisita wɩya hʋ fa aa yaa wɩfaŋɩya memii.) 5Wɩɩsɩ fa bɩ leŋ faafaa nala gyɩŋ wɩya no, amɛ nyɛ kɛ, ʋ tɩŋ ʋ Wiyesi Welii hʋ tɩyaŋ nɛ a kpa ba daga ʋ kpambɩsɩ abee ʋ tɩŋdaala hʋ aa kaŋ tɩpʋlʋŋ. 6Wɩɩsɩ bampaga hʋ fa aa yaa wɩfaŋɩɩ hʋ rɛ nyɛ: Wɩɩsɩ tɩŋ ʋ wɩweliye hʋ tɩyaŋ nɛ a leŋ Gyuuma abee nala hʋ aa bɩ yaa Gyuuma buloŋ yaa nɩmmabalɩya a kaŋ tol wɩweliye hʋ ʋ aa mara biŋ ʋ nala tɩyaŋ. Lagɩlagɩ no, ba buloŋ nɛ kaŋ tol wɩweliye hʋ Wɩɩsɩ aa tɩŋ Yesu Krisita tɩyaŋ a we nyʋwa baa ʋ sɩ kpa tɩya ma hʋ tɩyaŋ. 7Wɩɩsɩ bɔnyɛ tɩyaŋ, ʋ leŋ ŋ yaa ʋ tʋŋtʋnnɩ rɛ aŋ tɩya ŋ dee mɛ dɩ ŋ basɩ ʋ wɩweliye hʋ a tɩya nala. 8Wɩɩsɩ nala buloŋ tɩyaŋ, mɩyaŋ nɛ yaa ba nɩbiye, ka Wɩɩsɩ lɩɩ ŋ ʋ bɔnyɛ tɩyaŋ dɩ ŋ mʋ basɩ ʋ wɩweliye hʋ aa daga anɩɩ wɩweliye hʋ aa we Krisita gyɩmɩɩ tɩyaŋ bɩ kaŋ magɩsɩɩ a tɩya nala hʋ aa bɩ yaa Gyuuma, 9aŋ leŋ dɩ nal buloŋ na gɛɛ hʋ Wɩɩsɩ aa sɩ kpa ʋ bampaga wɩya hʋ fa aa yaa wɩfaŋɩya a sii tʋŋ tʋma. Wɩɩsɩ, nal hʋ aa taa kɩŋ kɩŋ buloŋ, kpaa wɩya no buloŋ faŋa nihuwobisi rɛ a lɩɩ faafaa tɩyaŋ buloŋ. 10Ʋ yaa gɛɛ rɛ dɩ gyɩnaŋ sɩgballɩya no dɩ ʋ tɩŋ nala hʋ aa laa Krisita wɩya di tɩyaŋ a leŋ dɩ kɩbɔmɔ hʋ á aa bee na ka ba kaŋ dee aŋ kɩ deŋ leye na Wɩɩsɩ wɩgyʋŋ wɩɩ buloŋ tɩyaŋ. 11Wɩɩsɩ vʋʋlɩ wɩɩ no yayɩ biŋ nɛ a lɩɩ piili hʋ tɩyaŋ buloŋ, aŋ ko tɩŋ á Tɩɩna Yesu Krisita tɩyaŋ a leŋ wɩɩ hʋ kɔnɩ yaa. 12Á bee Krisita aa yaa kɩdɩgɩ wɩya abee á aa laa ʋ di wɩya, á aa wuwo mʋ Wɩɩsɩ sɩya rɛ, aŋ bee fa kambɩŋ. 13Ɛɛwɩya ŋ yaŋ aa sʋla ma rɛ ma ta leŋ dɩ ma tenni ko kɩ yʋwɔrɩ akuu tʋwara hʋ ŋ aa naa ma wɩya wɩya. Beewɩya ma weliŋ wɩya rɛ ŋ kɩ na tʋwara no buloŋ. 14Ɛɛwɩya, dɩ mɩyaŋ nɛ ko bɩɩnɩ na á kuwo Wɩɩsɩ bampaga wɩya hʋ ʋ aa kpaa daga ma, ŋ aa tuu gbinni ʋ sɩya tɩyaŋ nɛ, a kyʋwalɩ ʋ. 15Kɩwiyesii buloŋ doho aa we wɩɩsɩbee tɩyaŋ abee taŋha nyuu tɩyaŋ, ʋ rɛ yaa ba buloŋ kuwo. 16Wɩɩsɩ gaŋdarɩ abee ʋ wɩweliye bɩ kyalla. Ɛɛwɩya, ŋ aa sʋla ʋ rɛ dɩ ʋ leŋ dɩ ʋ Wiyesi Welii hʋ leŋ dɩ ma kaŋ dee ma laadii tɩyaŋ a wuwo kɩ tɩŋa ʋ weliŋ, 17dɩ Krisita tɩŋ ma laadii tɩyaŋ a we ma tɩsɩ tɩyaŋ. Ŋ bɩl aa sʋla ʋ rɛ dɩ ma wɩyaalɩɩ buloŋ lɩɩ kyori tɩyaŋ, 18dɩ gɛɛ leŋ dɩ ma bee ʋ nala buloŋ kaŋ dee a wuwo gyɩŋ kyori hʋ Krisita aa kana beel-ma gyalɩŋ abee ʋ doluŋ abee ʋ gyɩnɩɩ abee ʋ luŋiŋ. 19Ŋ wɩɩsʋlɩɩ rɛ bɩl yaa dɩ ʋ leŋ dɩ ma gyɩŋ kyori no aa bɩ kaŋ magɩsɩɩ dɩ gɛɛ leŋ dɩ ma ko kɩɩ Wɩɩsɩ tɩɩ kɩɩ mʋ teŋ. 20Ma leŋ dɩ á dannɩ Wɩɩsɩ. Ʋ rɛ aa wuwo yaa wɩɩ buloŋ tɩya ma, haalɩ a paalɩ yaa mʋ parɩ gɛɛ hʋ á aa sʋla, abee wɩya hʋ wɩya á gba aa bee yɩyɛlɩ. Ʋ dee hʋ ʋ aa kpaa tɩya ma tɩyaŋ nɛ ʋ aa tɩŋa a yaa wɩya no buloŋ kɩ tɩya. 21Á nala hʋ buloŋ aa laa Yesu Krisita wɩya di, ka á beel-ʋ yaa kɩdɩgɩ, ma leŋ dɩ ʋ feŋ yɩrɩ saŋa buloŋ, a kaŋ kɩ mʋ maakyiye buloŋ. Amɩ.


text: 1Pə waalɩ kɛ́ ma ná ɩsɔtaa tillu toŋ tʋ lɛlʋ na ɩ́ lɩɩna ɩsɔtaa na ɩ́ tii, na pʋlʋpʋ ɩsɩɩ ɩsɔŋmʋntʋɣʋ nyala ɩ tɔɔ na kaɣalʋ cɔɔna ɩ nyʋɣʋ. Ɩ ɩsɛntaa wɛ kɛ́ ɩsɩɩ ilim na ɩ nɔɔhɛɛ ɩsɩɩ kɔkɔ nsəma sɔsɔɔna kʋlʋɣʋʋ tɔ. 2Ɩ ka tɔka ɩ niŋ taa kɛ́ takiliya na ká hɛtaa, na ɩ́ sɩɩ ɩ ntɔɣɔŋ nɔɔhəlɛ kɛ teŋku tɔɔ na ɩ mpətəŋ nyəntɛ kɛ tɛtʋ tɔɔ. 3Ɩlɛna ɩ́ má kapuka na nɔɣɔ sɔsɔɣa ɩsɩɩ tɔɣɔlaɣa wiikuɣu tɔ. Ɩ tɛma ḿpʋ́ɣʋ́ ka mapʋ ɩlɛna tɛʋ hola naatosompɔɣɔlaɣa ɩnɩ ɩ́ cɔna hola. 4Pə tɛma yɔɣɔtaɣa kɛ mpʋ ɩlɛna má taɣanɩ ma tɩ sɩ ma ŋmaakɩ. Ḿpʋ́ɣʋ́ ma nɩɩ pə yɔɣɔtəna-m na ɩsɔtaa sɩ: Nmɛsɩ nti tɛʋ hola naatosompɔɣɔlaɣa ɩnɩ ɩ yɔɣɔtaa tɔ, taa ŋmaa. 5Ɩsɔtaa tillu wei maa nawa na ɩ səŋa teŋku na tɛtʋ pə tɔɔ tɔ, ɩ kpaasa ɩ niŋ ntɔɣɔŋ na ɩsɔ, 6na ɩ́ tuuna Ɩsɔ wei ɩ wɛ tam tɔɔ tɔ, wei ɩ ŋma ɩsɔtɔnʋɣʋ na pə təna mpi pə wɛ kʋ taa tɔ, na tɛtʋ na pə təna mpi pə wɛ tə taa tɔ, na teŋku na pə təna mpi pə wɛ ɩ́lɛ́ ɩ taa tɔ, sɩ pə fɛi wʋlɛ sɩɩʋ tɔtɔ. 7Waatʋ wei ɩsɔtaa tillu naatosompɔɣɔlaɣa nyəŋ ká hʋlɩ ɩ akantəlɛ tɔɣɔ Ɩsɔ ká yoosi lapʋ kɛ mpi ɩ sɩɩwa na ɩ́ təŋəɣɩ na ɩ́ lakɩ na pə́ ŋmɛlaa tɔ. Ɩ ka tɛma pə tɔm heeluɣu kɛ Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa mpa pa kɛ ɩ pəyalaa tɔ. 8Pə waalɩ kɛ́ yɔɣɔtʋɣʋ mpi pɩɩ tɛma ɩsɔtaa kɛ yɔɣɔtənaʋ na má nɩɩ tɔ pə tasa-m sɩ: Polo na ń mʋ ɩsɔtaa tillu wei ɩ səŋa teŋku na tɛtʋ pə tɔɔ tɔ ɩ niŋ taa kɛ́ takiliya ŋka ka hɛta mpʋ tɔ. 9Ḿpʋ́ɣʋ́ ma kʋlaa na má polo ɩsɔtaa tillu kiŋ na má tɔmɩ-ɩ sɩ: Cɛlɛ-m takiliya ŋkɛ. Tənaɣa ɩ tɔma-m sɩ: Mʋ-kɛ, na ń tɔɣɔ-kɛ. Kaa la leleŋ ɩsɩɩ tɩɩŋ kɛ nyá nɔɣɔ taa. Ama kaa la nyaŋ kɛ nyá hiluɣu taa. 10Ma mʋ takiliya ŋkɛɣɛ ɩsɔtaa tillu niŋ taa ɩlɛna má tɔɣɔ-kɛ. Ka lapa leleŋ kɛ ma nɔɣɔ taa ɩsɩɩ tɩɩŋ. Ama ma kɔma na má li-kɛ ɩlɛna ká lá nyaŋ kɛ ma hiluɣu taa. 11Ḿpʋ́ɣʋ́ pə tɔma-m sɩ: Pə wɛɛ sɩ n ká tasa tɔtɔɣɔ Ɩsɔ kʋheelitu kpaalʋɣʋ kɛ yəlaa paɣalɛ na piitimnaa paɣalɛ na nsəma paɣalɛ na awulaa sɔsaa paɣalɛ kɛ́. Tə kɛ pa nyəntʋ kɛ.


text: 1Makətala Malɩ kʋla lɔŋ kɛ cimaasɩ tanaŋ ahula tɛɛ, na ɩ́ polo pəlaaʋ tɔɔ na ɩ́ maɣana sɩ pɩɩʋ fɛɩ pʋ́ʋ́ɣʋ́ nɔɣɔ. 2Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ kpaɣa asewa na ɩ́ polo Simɔŋ Piyɛɛ na ɩfalʋ lɛlʋ wei Yesu sɔɔlaa tɔ pa kiŋ, na ɩ́ heeli-wɛ sɩ: Pa ləsa Tacaa kɛ pəlaaʋ taa tə ta nyɩ timpi pa sɩɩ-ɩ tɔ. 3Tənaɣa Piyɛɛ na ɩfalʋ lɛlʋ pa lɩɩwa na pá polo pəlaaʋ tɔɔ. 4Pa naalɛ pa seekaɣa. Ama ɩfalʋ lɛlʋ ɩnɩ ɩ kəla Piyɛɛ kɛ sewa, na ɩ́ laalɩ-ɩ pəlaaʋ kiŋ kɛ tatɛ. 5Ɩ luŋaa na ɩ́ wiili, ɩlɛna ɩ́ ná kponkpontu toŋ nyəntʋ saalasɩ kɛ atɛ. Ama ɩ ta tii pə taa. 6Simɔŋ Piyɛɛ kɔma na ɩ́ tala, ɩlɛna ɩ́ tii pəlaaʋ taa kɛ́ kpakpaa na ɩ́ ná saalasɩ nsəɣɩ atɛ. 7Na saalaɣa ŋka paa taka Yesu nyʋɣʋ tɔɔ tɔ. Saalaɣa ŋkɛ ka fɛɩ saalasɩ lɛŋsɩ kiŋ. Ama pa kpila-kɛ na pá sɩɩ-kɛ na ka mpaa. 8Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩfalʋ wei ɩ ka laala pəlaaʋ kiŋ kɛ tatɛ tɔ, ɩ́lɛ́ ɩ tɛɛsa tiiu na ɩ́ ná na ɩ́ tisi. ( 9Pə taɣa pʋlʋ, tuu tɔ pa ta cɛkənta nti pa ŋmaa Ɩsɔ Tɔm taa sɩ Yesu ká sɩ na ɩ́ fe tɔ tə tɔm.) 10Tənaɣa ɩ ɩfalaa mpɛ pa məla pa tɛɣɛ pa naalɛ. 11Ḿpʋ́ɣʋ́ Malɩ ná saala pəlaaʋ tɔɔ na ɩ́ wiiki. Ɩ wiikaɣa mpʋ, ɩlɛna ɩ́ luŋ na ɩ́ wiili pəlaaʋ taa. 12Ɩlɛna ɩ́ ná ɩsɔtaa tillaa kɛ naalɛ na pá suu wontu kʋhʋlʋmtʋ na pá caɣa timpi paa hɩɩsa Yesu tɔ, lɛlʋ kɛ ɩ nyʋɣʋ tɔɔ, na lɛlʋ na ɩ nɔɔhɛɛ kiŋ. 13Tənaɣa ɩsɔtaa tillaa mpɛ pa pɔɔsa-ɩ sɩ: Alʋ nyá, pepe lapa-ŋ na ń wiiki? Ḿpʋ́ɣʋ́ alʋ cɔ-wɛ sɩ: Ma Caa kɛ pa ləsa pəlaaʋ taa, ma ta nyɩ timpi pa sɩɩ-ɩ tɔ. 14Ɩ yɔɣɔtaɣa mpʋ, ɩlɛna ɩ́ pəsɩ ɩ waalɩ na ɩ́ na Yesu səŋaa. Ama ɩ ta nyɩ sɩ ɩnɩ. 15Tənaɣa Yesu pɔɔsa-ɩ sɩ: Alʋ nyá, pepe lapa-ŋ na ń wiiki mpʋ? Aweɣe n pɛɛkəɣɩ? Alʋ hʋʋkaɣa sɩ haləm tʋ kɛ́. Ɩlɛna ɩ́ tɔmɩ-ɩ sɩ: Ye nyá kpaɣana-ɩ, heeli-m timpi n sɩɩ-ɩ tɔ na má polo má kpaɣa-ɩ. 16Tənaɣa Yesu yaa-ɩ sɩ: Malɩ. Ɩlɛna Malɩ pəsəna Yesu tɔɔ na ɩ́ yaa-ɩ na Hepəla taa sɩ: Laponi, Tacaa kɛ pa yaa mpʋ na Hepəla taa. 17Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tɔma-ɩ sɩ: Yele-m, taa tɔkɩ-m mpʋ. Ma ta kpata ma Caa kiŋ na pə́cɔ́. Ama polo na ń heeli ma taapalaa sɩ ma kpaa ma Caa na ma Ɩsɔ wei ɩ kɛ́ mə Caa na mə Ɩsɔ tɔtɔ tɔ ɩ kiŋ. 18Tənaɣa Makətala Malɩ kʋlaa na ɩ́ polo ɩ́ heeli ɩ ɩfalaa sɩ: Ma nawa Tacaa. Ɩlɛna ɩ́ kɛɛsɩ-wɛɣɛ nti Yesu ka heela-ɩ tɔ. 19Cimaasɩ ɩnɩ ɩ taanaɣa tɔɔ ɩ ɩfalaa ka kota kutuluɣu nakʋlɩ kʋ taa, na pá kaləsɩ pa tɔɔ kɛ́ pa nyaŋaɣana Yuta nyə́ma tɔ pə tɔɔ. Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu lɩɩ pa hɛkʋ taa təsɛlɩ, ɩlɛna ɩ́ tɔ-wɛ sɩ: Ɩsɔ ɩ́ hɛɛsɩ laŋa. 20Ɩ tɛma-wɛɣɛ sɛɛʋ kɛ mpʋ, ɩlɛna ɩ́ hʋlɩ-wɛɣɛ ɩ ntantakəŋ na ɩ kɔŋkɔŋ. Ɩ ɩfalaa na-ɩ mpʋ, ɩlɛna pa laŋa hʋlʋmɩ teu. 21Na Yesu tasa-wɛɣɛ sɛɛʋ na ɩ́ tɔ-wɛ sɩ: Ɩsɔ ɩ́ hɛɛsɩ mə laŋa. Ɩsɩɩ ma Caa tila-m tɔ, ma maɣamaɣa ma tiliɣi-mɛɣɛ mpʋ tɔtɔ. 22Ɩ tɛma ḿpʋ́ɣʋ́ yɔɣɔtaɣa, ɩlɛna ɩ́ woso heelim kɛ pa tɔɔ, na ɩ́ heeli-wɛ sɩ: Feesuɣu Naŋŋtʋ ɩ́ tii mə tɔɔ. 23Mpa mpa paa la ɩsaɣatʋ na ɩ́ hʋlɩ-wɛɣɛ suulu tɔ, paa na suulu. Ama mpa mpa ɩ́ kaa hʋlɩ suulu tɔ pɛlɛ pa kaa na suulu. 24Yesu kɔm pa naanʋwa na naalɛ kiŋ tɔ, pa taa lɛlʋ Tomaa (wei ɩ kɛ́ tompu tɔ,) ɩ fɛɩ pa hɛkʋ. 25Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩfalaa lɛlaa heela Tomaa sɩ: Tə nawa Tacaa. Tənaɣa Tomaa tɔma sɩ: Ye ma ta na ɩ ntantakəŋ taa kɛ́ nyəma lona, na má tʋ ma mpəle kɛ lona anɩ a taa, na má takɩ ɩ kɔŋkɔŋ taa, ma kaa mʋ-təɣɩ paa pəcɔ. 26Cimaasɩ sikaa, ɩlɛna Yesu ɩfalaa tasa kotuɣu kɛ təyaɣa taa na Tomaa wɛ pa hɛkʋ. Na Yesu lɩɩ pa hɛkʋ təsɛlɩ na ɩ́ səŋ, na nɔnɔɔsɩ kaləsa mpʋ. Na ɩ́ tɔ-wɛ sɩ: Ɩsɔ ɩ́ hɛɛsɩ laŋa. 27Ɩlɛna ɩ́ tɔ Tomaa sɩ: Tʋ nyá mpəle kɛ cənɛ, na ń ná ma niŋ taa. Na ń kɔna nyá niŋ na ń takɩ ma kɔŋkɔŋ taa. Taa la sika tɔtɔ, ama tisi. 28Ḿpʋ́ɣʋ́ Tomaa tɔma sɩ: Haɩ ma Caa na ma Ɩsɔ. 29Na Yesu pɔɔsɩ-ɩ sɩ: N na-m tɔɣɔlɛ n tisaa? Mpa pa ta na-m pə́cɔ́ pa tisaa tɔ, pa nɩɩ leleŋ kɛ́. 30Yesu lapa ɩ ɩfalaa ɩsɛntaa kɛ́ piti təma paɣalɛ tɔtɔ, nna pa ta ŋmaa takəlaɣa kanɛ ka taa tɔ. 31Ama pa ŋmaa tənɛ təlɛɣɛ sɩ, pə la na ɩ́ tisi sɩ Yesu kɛlɛ Ɩsɔ Pəyaɣa Mesii. Na ɩ́ tisa mpʋ ɩ́ hiki weesuɣu kɛ ɩ tɔɔ.


text: 1Bɛtɩlɛhɛm Jude dɩɩra wɩ kɔɔ kɔ̃ Jeju, dɩ dabɔɔlera Ɛrɔɔdɩ kɔɔ do fãgadaar. Dɩ hɩnɛ, tɩɩ kpɛsɛsɔɔkɛ jɛnɩ thɩ̃ɛ ƴepələ̃berə kɔɔ ther kɩrrɔ a pɔ dã Jerujalɛm, 2dɩ wa-n bule ayɩ: Juifisɔɔ fãgadaarɩkɛ wɩ kɔnɩ, kana a ha? Gɩdonɩ ɔɔ ƴepələ̃bi sɩ kɔɔ yɩ kɩrrɔ a ɩ̃ sɩ fʋɔrʋʋ. 3Ɔbɔɔkɛ Ɛrɔɔdɩ fãgadaar nɩɛnɩ gele, ɔɔ kpɩɛr nyanyaanɛ na wɩrɛ fɛʋʋkɛ hanaanɩ kha le Jerujalɛm. 4Dɩ a kpar bonɩ jidaar kɔ̃tɩna fɛʋ nakha tɩbɩlaa jɔfʋ dɩɩrdaarsɔ, a bule wi ka teananɩ wɩ kɔna Kirisitira. 5Dɩ wɩ sʋʋraa: Bɛtɩlɛhɛm Jude dɩɩra gɩ, gɩdonɩ gɛr dɔ gɩrɛ Thãgbaa bobon kɔɔ kherenɩ, gɩ sor ayɩ: 6“Fɛr Bɛtɩlɛhɛmɩkɛ dɔnɩ Juda dɩɩ, sobɔr gɩ, fa do dɩɩkɛ 'lunoni a jɔ Juda dɩ kɔ̃tɩ̃sɔa'. Gɩdonɩ afɩ pa kɔ̃tɩnɩkɛ na thɔɔnɩ mɛr Thãgbaa tookɛ dɔnɩ Ɩjɩrayɛldara na the.” 7Le Ɛrɔɔdɩ wolõ a we tɩɩ kpɛsɛsɔ, a jɩɩ bule wi a jɩɩ jɩ bɔɔbɔɔ bɔɔkɛ ƴepələ̃bireelera phanɩ. 8Agɩpɩ dɩ thɔ̃ wɩ Bɛtɩlɛhɛm dɩɩra ayɩ: Nɩ jala a jɩɛ 'lo bɩsaanɩdaalera; ado nɩ yɩɩ, nɩ dɔ ɩ̃ nɩɛ ɩ̃ jal dakha mer ɩ̃ fʋɔrʋʋ. 9Ɔbɔɔkɛ wɩ nɩɛnɩ gelela fãgadaarɩle so warnɩ pɩ, wɩ jaal. Dɩ hɩnɛ, ƴepələ̃bireekɛ wɩ kɔɔ yɩnɩ kɩrrɔ, ɔr kʋlɛ wɩ ƴɩɛ a jal phaphapha a dã ka bɩsaanna hanɩ a jɩɩl ƴũ. 10Ɔbɔɔkɛ wɩ yɩnɩ ƴepələ̃bireele, da kɔ̃tɩ̃ɩ kɔɔ fʋ wɛr na sobɔr. 11Dɩ wɩ pɔ dã a lõ cʋɔrɔɔlera a yɩ bɩsã buurə nakha ɔɔ nɩ Marɩ, dɩ wɩ gburõkure a fʋɔrʋʋ, sɩ agɩpɩ, wɩ thʋbɩrɛ thɩ̃ɛɛkɛ wɩ pɔnanɩ a haa khaardaa, dɛ gɩ na thɩ̃ɛɛkɛ n hʋnanɩ daʋ, nakha thɩ̃ɛɛkɛ hɔnɩ latɩkolo ni caar. 12Sɩ Thãgba kɔɔ mɩɩna wɛr dəəlela wa-n bir jal Ɛrɔɔdɩɩ pa bã, dɩ wɩ bire gba hʋ kpɩɩ a kɔ̃ awɩ dʋɔ. 13Ɔbɔɔkɛ tɩɩ kpɛsɛsɔ kɔnɩ pɩ, hɩnɛ Kɔ̃tɩnɩ thɔ̃thɔ̃daar thu bɩɛl pɔr Jojɛfɩra dəəlela a sʋʋraa ayɩ: Ɩrɛ, gba biikɛra na ɔɔ nɩ, a fuo jala Ejipiti, a tɔɔ le gɩ dana bɔɔkɛ ma so farnɩ fɩ kɛr fɩ ɩ̃, gɩdonɩ Ɛrɔɔdɩ n ƴaalɛ a kʋ biikɛra. 14Dɩ Jojɛfɩ ɩɩr dɩtɩnɔna, a gba biile na ɔɔ nɩ a jal Ejipiti. 15Dɩ le a too phaphapha Ɛrɔɔdɩ khinə, dɩ mɛ̃ gɩrɛɛkɛ Kɔ̃tɩn kɔɔ gbanɩ ɔɔ bobonɩ nɔ a mɩɩna dã otirə, gɩ sor: “Mɛr Kɔ̃tɩn kɔɔ wɛ ɩ̃ Bikuun dɩ the Ejipiti.” 16Ɔbɔɔkɛ Ɛrɔɔdɩ yɩnɩ mɔ̃ kpɛsɛsɔɔle fɩɩlʋʋnɩ, nĩkhii fʋʋrɛ dɩɩ pho ka, dɩ hɩɩnɔ bɔɔkɛ tɩɩ kpɛsɛsɔ kɔɔ mɩɛnɩ, sa thɔ̃ Bɛtɩlɛhɛm dɩ bɩnɔ na Bɛtɩlɛhɛm dɩ khuirə fɛʋ, a kʋʋr bɩsã kuuminə fɛʋ phaphapha a jalna dana yɛna yenyɔdara. 17Dɩ mɛ̃ gɩrɛ Thãgbaa bobon Jeremɩ kɔɔ mɩɩnɩ dã a ha oti, gɩ sor: 18“Hulẽbe kɔɔ ther Rama, khɩsa na benɩɛ jɔɔ. Rasɛl gɩ da-n bɩ ɔɔ bɩsãsɔra. A bor ayɩ, ɩna faa haara', gɩdonɩ wa hale bã.” 19Ɔbɔɔkɛ Ɛrɔɔdɩ khini pɩ, hɩnɛ Kɔ̃tɩnɩ thɔ̃thɔ̃daar thu bɩɛl bire pɔ Jojɛfɩra Ejipiti, a sʋʋraa dəəlela ayɩ: 20Ɩrɛ, gba biikɛra na ɔɔ nɩ a kɛra birə Ɩjɩrayɛl dɩɩra, gɩdonɩ wɩrɛ n kɔɔ ƴaalɛnɩ bɩsã buukɛraa yʋ wɩ khiire. 21Dɩ Jojɛfɩ ɩɩr a gba bɩsã buurə na ɔɔ nɩ a kɛr bir Ɩjɩrayɛl dɩɩra. 22Sɩ ɔbɔɔkɛ a kɔɔ nɩɛnɩ dɩ wɩ yɩ Arkɛlayʋsɩ kɔɔ gbaan ɔɔ thɩ Ɛrɔɔdɩɩ too pa a do fãgadaar Jude dɩɩra, maar fʋʋrɛ, aa 'la na lõ la', sɩ Thãgba kɔɔ mɩɩnaanɛ dəəlela, dɩ kɛr jal lõ Galile khʋra, 23a pɔ too dɩ bɩɛllaakɛ wɩ-n wenɩ Najarɛtɩ mɛ̃ gɩrɛ Thãgbaa bobona kɔɔ mɩɩnɩ na dã oti, gɩ sor: “Wa-n wɩɩrɛ Najarɛtɩdaar.”


text: 1Paa yʋlʋ wei ɩ́ tʋna tɛtʋ tɔkəlaa. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, ye pə taɣa Ɩsɔ nɔkʋɣʋ tɔɔ, tɛtʋ tɔkʋlʋ nɔɣɔlʋ ɩ taa wɛɛ. Na mpa pa tɩɩ wɛɛ tɔ, Ɩsɔ kʋlʋm ɩnɩ ɩ sɩɩna-wɛ. 2Pə tɔɔ kɛ́ wei ɩ́ ta se tɛtʋ tɔkəlaa, Ɩsɔ kʋsəsɩɩtʋ kɛ ɩ kisiɣi. Na mpa paa see-wɛ tɔ, pʋntʋnaa kɔŋna pa maɣamaɣa pa nyɔɔŋ taa kɛ́ pulaɣa kɛ́. 3Kʋpantʋ lataa kaa seliɣina tɛtʋ tɔkəlaa. Ama ɩsaɣalataa tike ká seliɣinana-wɛ. Ntɔŋ nyá luɣu fɛɩ sɩ nyá laŋlɛ ɩ́ pɛləɣəna tɛtʋ tɔkəlaa? Ye mpʋ la kʋpantʋ, ɩlɛ halɩ pəlɛɣɛ paa tɩɩ pʋɣʋlɩ-ŋ. 4Mpi tɔ Ɩsɔ təmlɛ kɛ pɛlɛ pa lakɩ mpʋ sɩ pə́ pona nyaɣa kʋpantʋ lapʋ taa. Ama ye n lakɩ ɩsaɣatʋ nyá laŋlɛ ká pɛləɣəna-wɛɣɛ. Mpi tɔ pə taɣa yem tɔɔ kɛ́ pa wɛna pəsʋɣʋ sɩ pá tʋ-ŋ saləka. Pa tʋkʋɣʋ asaɣaa kɛ saləka tɔ, Ɩsɔ təmlɛ kɛ pɛlɛ pa lakɩ sɩ pá hʋ́lɩ́ ɩ pááná. 5Pə tɔɔ kɛ́ pə wɛɛ sɩ ń tʋna tɛtʋ tɔkəlaa, ɩlɛ pə taɣa sɩ Ɩsɔ ɩ́ taa kɔɔ ɩ́ mʋna-ŋ pááná tɔ pə tɔɔ tike, ama sɩ nyá laakalɩ ɩ́ caɣa ɩ təcaɣalɛ tɔ pə tɔɔ tɔtɔ. 6Pə tɔɔ tɔtɔɣɔ ɩ́ fɛləɣɩ lampuu, na mpa pɛlɛ pa tʋ lampuu mʋɣʋ kɛ mpʋ tɔ pá paasəna-tɛɣɛ teu təcʋŋŋ, Ɩsɔ təmlɛ kɛ pɛlɛ pa lakɩ tɔtɔ. 7Ɩ́ cɛla paa wei kɛ́ ɩ nyəm, ɩ́ fɛlɩ lampuu mʋlaa kɛ pa lampuu, na ɩ́ fɛlɩ patantɩ nyə́ma kɛ pa patantɩ. Ye pə wɛɛ sɩ ɩ́ se wei ɩ́ se-ɩ, na pə́ wɛɛ sɩ ɩ́ tʋ wei kɛ́ teeli ɩ́ tʋ ɩ́lɛ́. 8Ɩ́ taa tɔɣɔ nɔɣɔlʋɣʋ kəmlɛ. Ama ye mə təma sɔɔlʋɣʋ tɔm ɩlɛ, təlɛ tə caala-mɛɣɛ tam kɛ́ ɩsɩɩ kəmlɛ sɔsɔɔlɛ nte ɩ́ kaa tɛ fɛlʋɣʋ tɔ. Wei ɩ sɔɔləɣɩ lɛlaa tɔ ɩ tɔka kʋsəsɩɩtʋ tənaɣa təpaɩ. 9Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, Ɩsɔ kʋheelitu wɛɛ sɩ: Taa la wasaŋkalətʋ, taa kʋ yʋlʋ, taa ŋmɩɩlɩ, taa ləsɩ pɔpɔtʋ aseeta, taa nyɩɩlɩ, na lɛntənaa tɔtɔ. Ama tə tənaɣa mpʋ tə nyʋɣʋ ntɛ́ sɩ: Sɔɔlɩ nyá tɔɣɔntəlɛ ɩsɩɩ n ka sɔɔlɩ nyá tɩ tɔ. 10Wei ɩ sɔɔləɣɩ ɩ tɔɣɔntəlɛ tɔ ɩɩ lakɩ-ɩ ɩsaɣatʋ natəlɩ. Pə tɔɔ kɛ́, ye n sɔɔləɣɩ yəlaa, n tɛma Ɩsɔ kʋsəsɩɩtʋ tənaɣa tɔkʋɣʋ kɛ́. 11Ɩ́ tɛma nyəm kɛ kʋyɛɛŋ wei ɩ taa tə wɛ ɩsəntɔ tɔ, ɩlɛ ɩ́ tɔkɩ tənɛ ɩnəɣɩ mpʋ yoo. Kaɣana pə tala ɩ́ fena mə tom tɔɔ kɛ́ mpʋ. Pə taɣa pʋlʋ, pə kpaɣaʋ kʋyaŋku tə caala Ɩsɔ kɛ́ ta taa tɛmnaʋ na pə́ sɩɩna saŋa tɔ, tá nyʋɣʋ yapʋ kʋyakʋ tɔŋna-tʋɣʋ kpətənaʋ kɛ́. 12Tʋlʋmalʋɣʋ kpawa, pə caa fem. Ye mpʋ tə́ yele səkpɛtʋɣʋ tɛɛ təma asaɣɛɛ, na tə́ kpaɣa yoou wontu nti ye pə nyaalaa, tɩɩ yoona tɔ. 13Tə́ təŋ siɣisuɣu kɛ pə təna pə lapʋ taa, ɩsɩɩ yʋlʋpaŋ lakʋɣʋ pə təna təyɛkɛɛ tɔ. Tə́ yele tɔɣɔʋ katatəlaɣa, na sʋlʋnyɔɔlɛ, na asilima, na fɛɛlɛ fɛɩ, na yooŋ, na ɩsɛsɛɛmɛɛ pə tɔm. 14Ama tə́ sɛɛsɩ ɩsəlɛ na tɔntɛ kʋfatɛ nte Tacaa Yesu Kilisiti kɔnaa tɔ, tə́ taa paasəna tá tɔnəŋ nyəntʋ na ɩ́ tusi-tʋɣʋ ɩ kʋsɔɔləm lapʋ taa.


text: 1Dɩbam balʋ wʋbʋŋa na bɩgɩ Wɛ cwəŋə kam wʋnɩ tɩn maŋɩ sɩ d'ɩ ta'a wəli balʋ wʋbʋŋa ta na wʋ bɩgɩ tɩn mʋ, ba wʋbʋŋa ta na bwənə tɩn ŋwaanɩ. D'ɩ wʋ maŋɩ sɩ d'ɩ ta'a kɩ kʋlʋ na poli dɩbam yɩranɩ wʋrʋ tɩn. 2Dɩbam maama nan maŋɩ sɩ d'ɩ ta'a kɩ kʋlʋ na w'ʋ poli d'ɩ donnə wʋrʋ tɩn mʋ, d'ɩ maŋɩ sɩ d'ɩ kɩ-ba lanyɩranɩ mʋ sɩ kʋ pa ba fɔgɩ ba bɩ Wɛ cwəŋə wʋnɩ. 3Zezi Krisi dɛɛn nan wʋ kɩ kʋlʋ na poli o yɩranɩ wʋ tɩn, nɩ Wɛ tɔnɔ kʋm na tagɩ te kʋ wɩ: "Trʋ tɩlʋ nɔɔna na twɩ nmʋ Baŋa-Wɛ tɩn mʋ joori tɩ tʋ amʋ yuu nɩ." 4Kʋlʋ maama dɛɛn na pʋpʋnɩ Wɛ tɔnɔ kʋm wʋnɩ tɩn yɩ sɩ kʋ taa brɩ dɩbam Wɛ cɩga kam mʋ, sɩ kʋ pa d'ɩ na pu-dɩa dɩ baarɩ sɩ d'ɩ ta'a jɩgɩ tɩɩna Wɛ tee nɩ. 5Wɛ mʋ yɩ wʋlʋ na paɩ nɔɔna pu-dɩa dɩ baarɩ tɩn, yɩ dɩntʋ w'ʋ pa 'a ta'a jɩgɩ wʋbʋŋ-dɩdwɩ nɩ Zezi Krisi na lagɩ te tɩn. 6Kʋntʋ, kʋ'ʋ pa abam maama sɛ daanɩ yɩ 'a ta'a jɩgɩ ni dɩdwɩ 'a ma zuli Wɛ dɩlʋ na yɩ d'ɩ Yuutu Zezi Krisi Ko tɩn. 7Joŋi-na daanɩ lanyɩranɩ nɩ Zezi Krisi na joŋi abam te tɩn. Kʋntʋ w'ʋ pa Wɛ na zulə. 8Amʋ nan lagɩ a ta abam nɩ Zezi Krisi tu sɩ o tʋŋɩ o pa Zwifə bam mʋ, sɩ kʋ pa Wɛ na goni ni dɩ ba nabaara bam te tɩn sɩɩnɩ kʋ kɩ, sɩ kʋ brɩ nɩ Wɛ yɩ cɩga tu. 9O tum dɩm ta yɩ sɩ kʋ pa dwi-gɛ tiinə bam dɩ mʋ ba ba zuli Wɛ DƖ na jɩgɩ ba yibwənə tɩn ŋwaanɩ, nɩ Wɛ tɔnɔ kʋm na tagɩ te kʋ wɩ: "Amʋ w'ʋ wəli dɩ dwi-gɛ tiinə bam a zuli nmʋ, yɩ a leeni a tee nmʋ yɩrɩ." 10Kʋ ta pʋpʋnɩ kʋ wɩ: "Abam dwi-gɛ tiinə bam wəli-na dɩ Wɛ nɔɔna bam maama 'a ta'a kɩ wʋpolo." 11Kʋ ta wɩ: "Abam dwi-gɛ tiinə bam maama ta'a zuli-na Yuutu Baŋa-Wɛ. Pa-na lʋgʋ baŋa dwi maama taa tee-DƖ." 12Ezayi dɩ dɛɛn tagɩ o wɩ: "Zese dwi dɩm tu dɩdʋa w'ʋ zaŋɩ o ba sɩ o taa te lʋgʋ baŋa dwi tiinə maama, yɩ bantʋ w'ʋ ta jɩgɩ tɩɩna o ŋwaanɩ." 13Wɛ dɩlʋ na paɩ 'a jɩgɩ tɩɩna tɩn w'ʋ pa 'a tiini 'a ta'a jɩgɩ wʋpolo dɩ wʋ-zuru, 'a na kɩ 'a wʋ-dɩdʋa dɩ DƖ tɩn ŋwaanɩ. Wɛ Joro kʋm dam laan w'ʋ pa 'a na jɩgɩ tɩɩna dɩ Wɛ te tɩn fɔgɩ kʋ puli kʋ ja gaalɩ. 14A ko-biə-ba, amʋ tɩtɩ ye nɩ abam kɩ kəm-laarʋ zanzan mʋ, yɩ 'a tiini 'a jɩgɩ yəno kʋ paɩ 'a waɩ 'a brɩ daanɩ dɩ Wɛ cɩga kam. 15Amʋ pʋpʋnɩ wəənu tɩdonnə dɩ baarɩ mʋ tɔnɔ kʋntʋ wʋnɩ, sɩ a maa guli abam wəənu tɩlʋ 'a na maŋɩ 'a zaasɩ tɩn. Amʋ pʋpʋnɩ kʋntʋ dɩ Wɛ na pɛ-nɩ yu-yoŋo, 16sɩ a taa yɩ Zezi Krisi tɩntʋŋnʋ dwi-gɛ tiinə bam ŋwaanɩ tɩn mʋ. Amʋ na tʋŋɩ a pa Wɛ te tɩn yɩ sɩ a yəni a tɔɔlɩ DƖ kwər-ywəŋə kam mʋ, sɩ a wanɩ a joŋi dwi-gɛ tiinə a kɩ-ba Wɛ jɩŋa nɩ, sɩ ba pa DƖ wʋ poli, DƖ Joro kʋm na fɔgɩ kʋ kwɛ ba bɩcara tɩn ŋwaanɩ. 17Kʋntʋ, amʋ na ŋwɩ dɩ Zezi Krisi tɩn ŋwaanɩ, a kɩ wʋpolo dɩ a na tʋŋɩ a pa Wɛ te tɩn. 18Amʋ nan ba jɩgɩ baarɩ sɩ a ŋɔɔnɩ kʋlʋkʋlʋ, kʋ na daɩ Zezi Krisi na mɛ amʋ o kɩ kʋlʋ tɩn yɩranɩ. Kʋ yɩ Zezi mʋ pɛ kʋ tɔgɩ dɩ a ni-taanɩ dɩ a tɩtʋŋa yɩ dwi-gɛ tiinə bam sɛ Wɛ. 19Ba ma sɛ Wɛ dɩ DƖ na dɛ DƖ Joro kʋm dam ŋwaanɩ DƖ pa ba na wo-kɩnkagɩla dɩ maana yalʋ na brɩ DƖ dam tɩn. Kʋ yɩ kʋntʋ doŋ mʋ amʋ zɩgɩ Zeruzalɛm nɩ a tʋlɩ je sɩm maama a vu a yi Yiliiri, yɩ a brɩ Wɛ cɩga kalʋ maama na yɩ Zezi Krisi kwər-ywəŋə kam nyɩm tɩn. 20Maŋa maama amʋ lagɩ sɩ a kwaanɩ a taa tɔɔlɩ Zezi kwər-ywəŋə kam je sɩlʋ nɩ, ba daa ta na wʋ ni Zezi Krisi taanɩ dɩm da tɩn mʋ. Amʋ ba lagɩ sɩ a tɔɔlɩ-ka je sɩlʋ nɩ, ba na maŋɩ ba ni-ka tɩn, sɩ kʋ yɩ taa nyɩ nɩ, nɔɔnʋ wʋdoŋ kəbrə yuu nɩ mʋ amʋ tu a lɔ, 21nɩ kʋ na maŋɩ kʋ pʋpʋnɩ Wɛ tɔnɔ kʋm wʋnɩ te kʋ wɩ: "Ba ta na wʋ tɔɔlɩ o kwərə ba brɩ balʋ tɩn laan w'ʋ ba ba lwarɩ-ka. Balʋ ta na wʋ ni o ŋwa tɩn laan w'ʋ ba ba ni o cɩga kam kuri." 22Mʋ kʋ kuri amʋ gɛ laŋa kuni zanzan sɩ a ba abam te. 23Kʋ daarɩ lele kʋntʋ, je sɩm kʋntʋ nɩ jəgə daa tərə ba na wʋ ni Zezi kwər-ywəŋə kam da. Abam fra na maŋɩ ya jɩgɩ amʋ bɩna zanzan sɩ a ba a na abam tɩn, 24amʋ laan bʋŋɩ sɩ a ba maŋa kalʋ a na lagɩ a zaŋɩ a vu Ɛsɩpanyɩ tɩn. Amʋ lagɩ sɩ a tɔgɩ abam te, sɩ a wanɩ a kɩ wʋpolo dɩ abam maŋa fɩnfɩɩn, sɩ 'a laan wanɩ 'a wəli-nɩ sɩ a kwe cwəŋə a kɛ. 25Kʋ daarɩ lele kʋntʋ amʋ lagɩ a vu Zeruzalɛm mʋ, sɩ a tʋŋɩ a wəli Zezi nɔɔna balʋ na wʋ d'aanɩ tɩn. 26Zezi kɔgɔ kʋm nɔɔna balʋ na wʋ Masɩdʋanɩ dɩ Akayi tɩɩnɩ dɩm nɩ tɩn mʋ mɛ ba wʋbʋŋa ba la səbu, sɩ ba ma wəli Zezi nɔɔna balʋ na wʋ Zeruzalɛm nɩ yɩ yinigə jɩgɩ-ba tɩn. 27Kʋ yɩ ba tɩtɩ mʋ mɛ ba wʋbʋŋa ba kɩ kʋntʋ. Kʋ nan maŋɩ sɩ ba wəli-ba kʋntʋ doŋ, bɛŋwaanɩ Zwifə bam ya maŋɩ ba kwe wəənu tɩlʋ Wɛ Joro na pɛ-ba tɩn mʋ ba cɛ dɩ dwi-gɛ tiinə bam. Kʋntʋ ŋwaanɩ dwi-gɛ tiinə bam maŋɩ sɩ ba dɩ daa wəli Zwifə bam dɩ wəənu tɩlʋ na yɩ ba yɩra zənə nyɩm tɩn. 28Amʋ na ti tɩtʋŋɩ dɩntʋ yɩ a kwe səbu kʋm maama a kɩ nɔɔna bam jɩŋa nɩ, amʋ laan w'ʋ tɔgɩ abam te, yɩ a daarɩ a kɛ a vu Ɛsɩpanyɩ. 29Amʋ nan ye nɩ, a na tu abam te, Zezi Krisi w'ʋ kɩ abam lanyɩranɩ kʋ ja gaalɩ. 30A ko-biə-ba, amʋ nan lagɩ a loori abam d'ɩ Yuutu Zezi Krisi yɩrɩ ŋwaanɩ, dɩ sono kʋlʋ Wɛ Joro kʋm na pɛ dɩbam tɩn ŋwaanɩ, sɩ 'a tɔgɩ 'a wəli-nɩ 'a ta'a tiini 'a loori Wɛ 'a pa-nɩ a tɩtʋŋ-cɛɛra yam wʋnɩ. 31Loori-na Wɛ, sɩ DƖ joŋi-nɩ balʋ na wʋ Zude nɩ yɩ ba vɩn Zezi tɩn jɩŋa nɩ, sɩ DƖ daarɩ DƖ pa Zezi nɔɔna balʋ na wʋ Zeruzalɛm nɩ tɩn joŋi kʋlʋ amʋ na w'ʋ pa-ba tɩn dɩ wʋpolo. 32Wɛ na sɛ, amʋ laan w'ʋ wanɩ a ba abam te dɩ wʋpolo, yɩ a di ywəəni dɩ abam. 33Bɩcarɩ-zuru Tu Baŋa-Wɛ w'ʋ ta wʋ abam tee nɩ. Amina.


text: 1Amʋ na maŋɩ a waɩ a ŋɔɔnɩ nabiinə dwi təri təri taana, dɩ malɛsɩ sɩm taanɩ dɩ, yɩ a na ba jɩgɩ sono, kʋ nyɩ dɩ sɔɔ mʋ a kɩa, nɩnɛɛnɩ ba na magɩ kwaŋa dɩ loŋini yɩ tɩ kɩ sɔɔ te tɩn. 2Amʋ na maŋɩ a jɩgɩ Wɛ-pɛɛrɩ dɩlʋ na paɩ a waɩ a ŋɔɔnɩ Wɛ yiyiu-ŋwɛ tɩn, yɩ a jɩgɩ yəno maama, yɩ a kwəri a ye cɩga kalʋ maama na səgi nabiinə yigə nɩ tɩn, yɩ a na maŋɩ a jɩgɩ wʋ-dɩdʋa dɩ Wɛ sɩ a taa waɩ a paɩ pweeru zaŋɩ tɩ je nɩ tɩ ve tɩ tʋ mɛ a na lagɩ tɩn, yɩ a na ba jɩgɩ sono, kʋ yɩ kafɛ mʋ. 3Amʋ na maŋɩ a kwe a jɩjɩgɩrʋ maama a maŋɩ a pa yinigə tiinə, yɩ a ta kwəri a sɛ sɩ ba kwe a yɩra yam ba dɩ mini nɩ, yɩ a na ba jɩgɩ sono, kʋ ta maŋɩ kʋ ba jɩgɩ kuri kʋ pa-nɩ. 4Sono tu jɩgɩ wʋ-zuru mʋ, yɩ o kɩ nɔɔna lanyɩranɩ. Sono tu ba jɩgɩ pu-sɩŋa naa o magɩ o nyɔɔnɩ, o nan ba jɩgɩ kamunni dɩ. 5Sono tu ba kɩ kʋlʋ na wʋ maŋɩ tɩn, o nan ba beeri o tɩtɩ yɩranɩ zənə m'a. O nan jɩgɩ ban-pʋnʋ. Nɔɔnʋ na kɩ-o lwarɩm, o ba kwe o kɩ o wʋnɩ. 6Sono tu ba kɩ wʋpolo dɩ woŋo kʋlʋ na yɩ balɔrɔ tɩn, o kɩ wʋpolo dɩ woŋo kʋlʋ na yɩ cɩga tɩn mʋ. 7Sono tu waɩ o vɔ o wʋ woŋo maama baŋa nɩ, yɩ o jɩgɩ wʋ-dɩdʋa dɩ tɩɩna dɩ wʋ-zuru woŋo maama baŋa nɩ. 8Sono ba tiə. Wɛ yiyiu-ŋwɛ sɩlʋ nɔɔna na ŋɔɔnɩ tɩn w'ʋ ba sɩ kɛ. Wɛ-pɛɛrɩ dɩlʋ nɔɔna na maa ŋɔɔnɩ ta-gɛ tɩn dɩ w'ʋ ba dɩ kɛ. Yəno dɩ w'ʋ ba kʋ kɛ. 9Lele kʋntʋ yəno kʋlʋ dɩbam na jɩgɩ tɩn yɩ cicoro mʋ. Wɛ yiyiu-ŋwɛ sɩlʋ d'ɩ na ŋɔɔnɩ tɩn dɩ yɩ cicwəəru mʋ. 10Kʋ daarɩ maŋa kalʋ Wɛ na w'ʋ ba fɔgɩ wəənu maama DƖ pa tɩ maŋɩ fasɩ tɩn, wo-cicwəəru tɩm maama laan w'ʋ je mʋ. 11Maŋa kalʋ a na yɩ bu tɩn, a dɛɛn ŋɔɔnɩ biim mʋ, yɩ a kwəri a bʋŋɩ nɩ bu te, yɩ a jeeli nɩ bu te. Lele kʋntʋ, a na kɩ nɔɔnʋ tɩn, a kwe busɔɔnɩ wəənu tɩm maama a yagɩ mʋ. 12Lele kʋntʋ, d'ɩ na lwarɩ Wɛ cɩga kam te tɩn, kʋ taa nyɩ dɩ niu mʋ d'ɩ jɩgɩ d'ɩ nii kʋ wʋnɩ liirə liirə. Kʋ daarɩ maŋa kam kʋntʋ na yiə, d'ɩ laan w'ʋ ta naɩ jaja mʋ. Lele kʋntʋ yəno kʋlʋ a na jɩgɩ tɩn yɩ cicoro mʋ. Maŋa kam kʋntʋ nɩ, a laan w'ʋ ta ye wəənu maama kuri a tiə, nɩ Wɛ na ye amʋ DƖ ti te tɩn. 13Kʋ daarɩ wəənu tɩtɔ mʋ w'ʋ ta wʋra maŋa maama. Wəənu tɩntʋ mʋ yɩ wʋ-dɩdʋa dɩ tɩɩna dɩ sono. Kʋlʋ nan na dwe tɩ maama tɩn mʋ yɩ sono.


text: 1Amɛ ɩ Titusi kɛ maga dɩ ɩ kɩ daga wɩtɩɩ hʋ aa kpaa ŋmanɩɩ Wɩɩsɩ sɩya tɩyaŋ nɛ. 2Basɩ tɩya banɩhɩyasɩ hʋ aa we ma tɩyaŋ dɩ ba leŋ dɩ ba sɩya fɩyɛlɩ, a kaŋ gyogiweliye, dɩ nala tɩya ba gyɩrɩma, a kaŋ ba tɩɩ weliŋ, a gyɩŋ wɩtɩɩ hʋ ba aa laa di weliŋ, a kyo nala, a kaŋ mala ba laadii tɩyaŋ. 3Basɩ tɩya hanɩhɩyasɩ hʋ mɛ dɩ ba kɩ yaa wɩya hʋ aa daga anɩɩ ba aa fá Wɩɩsɩ rɛ. Ʋ bɩ maga dɩ ba kɩ gaa nala hala, koo dɩ ba yaa sɩnyʋwala. Amɛ ʋ maga dɩ ba kɩ daga wɩya hʋ aa weliye rɛ, dɩ gɛɛ wuwo leŋ 4dɩ ba wuwo daga hatoliye mɛ dɩ ba kyo ba balama abee ba biisi, 5a wuwo kaŋ ba tɩɩ weliŋ, a ta kɩ yaa wɩlaama, aŋ kɩ deŋ ba dɩya nala nyuu tɩyaŋ weliŋ, a kaŋ bɔnyɛ, a kɩ tɩŋ ba balama nyʋʋsɩ weliŋ, dɩ nal buloŋ ta wuwo basɩ wɩbɔŋ buloŋ Wɩɩsɩ wɩweliye hʋ lugo tɩyaŋ. 6Basɩ gɛɛ tɩɩ tɩya bapʋwasɩya hʋ mɛ, abee sɩfɩyasɩ dɩ ba mɛ kaŋ ba tɩɩ weliŋ wɩɩ kɛ buloŋ tɩyaŋ. 7Ɩ Titusi, wɩɩ kɛ buloŋ tɩyaŋ, leŋ dɩ nala na ɩ wɩyaalɩya aa weliye dɩ ba kɩ tɩŋa. Wɩya hʋ buloŋ ɩ aa dagɩ tɩyaŋ, leŋ dɩ ba na anɩɩ ɩ kaŋ wɩtɩɩ rɛ abee sɩfɩyasɩ. 8Leŋ dɩ ɩ wɩbasɩya buloŋ yaa wɩtɩɩ, dɩ nal buloŋ ta wuwo kaŋ wɩɩ tarɩ ba tɩyaŋ. Nyɛ rɛ sɩ leŋ dɩ hɩɩsɩ kaŋ nala hʋ aa bɩ sɩŋ ma kɩŋ tɩyaŋ, beewɩya ba bɩ sɩ na wɩbɔŋ buloŋ á tɩyaŋ a basɩ. 9Basɩ tɩya yosi mɛ dɩ ba kɩ tɩŋ ba tɩmma nyʋʋsɩ wɩɩ kɛ buloŋ tɩyaŋ, dɩ ba tɩmma tenni fɩyɛlɩ ba nyuu tɩyaŋ. Ʋ bɩ maga dɩ ba laa wɩya kɩ basɩ ba nyʋʋsɩ tɩyaŋ. 10Ba ta kɩ gaa ba tɩmma kɩna. Amɛ ba wɩyaalɩya buloŋ tɩyaŋ, ʋ maga dɩ ba leŋ dɩ ba tɩmma laa ba di rɛ anɩɩ ba kaŋ wɩtɩɩ rɛ. Dɩ ba aa rɛ aa yaa gɛɛ, ɛɛ rɛ sɩ leŋ dɩ nal buloŋ gyɩma anɩɩ á Laataal Wɩɩsɩ wɩweliye hʋ yaa wɩya aa kaŋ tɩŋɩɩ rɛ. 11Ʋ maga dɩ ba kɩ yaa wɩya no buloŋ nɛ, beewɩya á Tɩɩna Wɩɩsɩ kaŋ ʋ bɔnyɛ dagɩ ma rɛ, dɩ ʋ tɩŋ gɛɛ tɩyaŋ a laa nal buloŋ ta. 12Wɩɩsɩ tɩŋ ʋ bɔnyɛ no tɩyaŋ nɛ aa daga ma dɩ á vɩya wɩya hʋ aa bɩ kpaa ŋmanɩɩ ʋ sɩya tɩyaŋ. A bɩl daga ma dɩ á ta kpaa á nyuu we dʋnɩya wɩkanɩya tɩyaŋ, amɛ ʋ maga dɩ á gyɩŋ kaŋ á tɩɩ weliŋ nɛ, a kaŋ wɩtɩɩ mɛ, aŋ kɩ tɩŋ Wɩɩsɩ ŋmanɩɩ dʋnɩya no tɩyaŋ. 13Á aa we dʋnɩya no tɩyaŋ nyɛ, á aa gyegili haŋ kyɛbal hʋ á Wɩɩbal abee á Laataal Yesu Krisita, aa sɩ ko abee ʋ gaŋdarɩ rɛ. 14Á wɩya rɛ tɩŋ ʋ sʋba, dɩ ʋ laa ma ta á wɩbɔmɔ buloŋ tɩyaŋ a pɩɩsɩ á bisiŋ buloŋ ta, dɩ á yaa ʋ tɩɩ nala, a yaa nala hʋ aa kpaa ba nyuu we wɩweliye yayɩ dʋŋ tɩyaŋ. 15Ɛɛwɩya, wɩya no rɛ maga dɩ ɩ kpa kɩ daga nala. Kpa Wɩɩsɩ dee hʋ ʋ aa kpaa tɩya ɩ a basɩ teŋ polli wɩya kɩ tɩya ba, aŋ basɩ nala hʋ aa yaa wɩbɔmɔ mɛ sɩya wɩya kɩ tɩya ba. Ta leŋ dɩ nal buloŋ kpa sɩɩ gyʋʋ ɩ.


text: 1Ḿpʋ́ɣʋ́ ma nɩɩ pə yɔɣɔtəna ɩsɔtaa tillaa naatosompɔɣɔlaɣa na nɔɣɔ sɔsɔɣa kɛ Ɩsɔ təsɛɛlɛ sɔsɔɔlɛ taa sɩ: Ɩ́ polo na ɩ́ pəlɩ Ɩsɔ pááná kɔpʋnaa naatosompɔɣɔlaɣa ɩnəɣɩ atɛ. 2Tənaɣa kancaalaɣa nyəŋ tɛɛwa na ɩ́ pəlɩ ɩ kɔpʋ kɛ atɛ. Ɩlɛna səmola asaɣɛɛ na kʋwəwɩɩna kpa yəlaa mpa paa yʋsa wontuɣu kʋyʋsʋm kɛ pa tɔɔ na pa sɛɛkaɣa kʋ lɛɛsʋɣʋ tɔ. 3Ɩsɔtaa tillu naalɛ nyəŋ ná pəla ɩ kɔpʋ kɛ teŋku taa, ɩlɛna lʋm pəsɩ ɩsɩɩ yʋlʋ sətʋ caləm, na weesuɣu nyəm mpi pɩɩ wɛ teŋku taa tɔ pə́ sɩ pə təna təpaɩpaɩ. 4Ɩsɔtaa tillu tooso nyəŋ ná pəla ɩ kɔpʋ kɛ pusi sɔsɔɔŋsɩ na sɛɛlaa təna taa, ɩlɛna pə lʋm pəsɩ caləm. 5Ḿpʋ́ɣʋ́ ma nɩɩ ɩsɔtaa tillu wei ɩ nyənəɣəna lʋmnaa tɔɔ tɔ ɩ tɔma sɩ: Nyá wei n wɛ tənaŋŋ tɔ, nyá wɛnna, na nyaa wɛnna. N təŋa siɣisuɣu kɛ nyá hʋʋlɛ tənɛ tə taa kɛ́. 6Ɩsɩɩ paa lɛnta Ɩsɔ yəlaa na Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa tɔɣɔ n cɛləɣɩ-wɛɣɛ caləm kɛ pənɛntaa sɩ pá nyɔɔ. Mpi paa lapa tɔ mpɩ pə fɛləɣəna-wɛ. 7Ḿpʋ́ɣʋ́ ma nɩɩ pə yɔɣɔta kɔtaɣa təlatɛ sɩ: Ḿpʋ́ɣʋ́ mɛɛ, Tacaa Ɩsɔ Kawulaɣa tʋ, tampana na siɣisuɣu kɛ n təŋəɣɩ na ń hʋʋkəna. 8Ɩsɔtaa tillu liɣiti nyəŋ ná pəla ɩ kɔpʋ kɛ ilim tɔɔ, ɩlɛna pə́ kpaasɩ-wəɣɩ toŋ sɩ pə kɔkɔ ɩ́ nyaɣa yəlaa. 9Ḿpʋ́ɣʋ́ haŋaɣa paasaa na ká haŋ yəlaa, haləna pá yaa Ɩsɔ wei ɩ tɔka kʋnaasənam pənɛ pə takanaa na ɩ pəsʋɣʋ tɔ ɩ hətɛ na pá tʋʋ-ɩ. Ama pa ta yele pa ɩsaɣatʋ na pá tʋ Ɩsɔ kɛ́ teeli. 10Ɩsɔtaa tillu kakpasɩ nyəŋ ná pəla ɩ kɔpʋ kɛ wontuɣu ŋkʋ kʋ kawulaɣa kumte tɔɔ, ɩlɛna səkpɛtʋɣʋ nyala kʋ kawulaɣa taa, na yəlaa paasɩ na pá sʋʋləɣəna wʋsasɩ pə tɩɩ fɛɩ. 11Na pá tʋʋ ɩsɔtaa Ɩsɔ kɛ́ pa wahala na pa səmola pə tɔɔ. Paa na mpʋ tɔ, pa ta yele pa lakasɩ ɩsaɣasɩ. 12Ɩsɔtaa tillu naatoso nyəŋ ná pəla ɩ kɔpʋ kɛ Ɩfəlatɩ pɔɣɔ sɔsɔɣa taa, ɩlɛna ka lʋm nyɔɔ na pə́ ha mpaaʋ kɛ awulaa sɔsaa mpa pa lɩɩkəna tɛʋ kite tɔɔ tɔ. 13Ḿpʋ́ɣʋ́ ma ná alɔɣaa tooso na pá nəɣəsəna salɛɛ, na pa lɩɩna tʋm sɔsɔ na wontuɣu na Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsʋlʋ pɔpɔtʋ pa nɔɔsɩ taa. 14Alɔɣaa mpɛɣɛlɛ mpa pa lakɩ piti təma tɔ. Tənaɣa alɔɣaa mpɛ pa tooso pa kʋlaa na pá cɔɔkɩ tɛtʋ təna awulaa sɔsaa tɔɔ sɩ pa kotiɣi-wɛɣɛ Ɩsɔ Kawulaɣa tʋ kʋyakʋ sɔsɔɔʋ wule yoonaʋ tɔɔ. 15Nyənɩ, ma kɔŋ kɔntɛ kɛ́ ɩsɩɩ ŋmɩɩlʋ. Ɩlɛ ye wei ɩ tɔka ɩ wontu sɩ ye pə talaa ɩ́ taa tɛɛ tapakpɛtɛ, ɩlɛ pʋntʋ ntɛ́ leleŋ nɩɩlʋ. Mpi tɔ, ye pa na-ɩ ḿpʋ́ɣʋ́ tapakpɛtɛ fɛɛlɛ ká lapɩ-ɩ. 16Ḿpʋ́ɣʋ́ alɔɣaa mpɛ pa kota awulaa mpɛɣɛ timpi pa yaakəna Hepəla taa sɩ Haamaketɔŋ tɔ. 17Ɩsɔtaa tillu naatosompɔɣɔlaɣa nyəŋ ná pəla ɩ kɔpʋ kɛ heelim tɔɔ, ɩlɛna pə́ yɔɣɔtəna Ɩsɔ təsɛɛlɛ sɔsɔɔlɛ taa na kumte kiŋ na nɔɣɔ sɔsɔɣa sɩ: Pə lapaɣalɛ. 18Ḿpʋ́ɣʋ́ tɛʋ nyəɣəsaa, na pə́ yɔɣɔtɩ, na tɛʋ holi, na tɛtʋ sele sɔsɔm. Hatuu pə ŋmaʋ yʋlʋ tɔ tɛtʋ ta selita seluɣu pənɛ pə taka. Pənɛ ɩnɩ pə kəla kpakpaa. 19Tənaɣa pə faɣa ɩcatɛ sɔsɔɔlɛ kɛ hɔɣɔləŋ tooso na pə yɔkɩ. Na acalɛɛ sɔsɔɔna hoti tɛtʋ təna taa. Ɩsɔ tɔɔsa Papiloni sɔsɔ tɔɔ, ɩlɛna ɩ́ nyɔɔsɩ-ɩ ɩ kɔpʋ taa pááná sɔsɔɔna sʋlʋm. 20Na tɛtʋnaa mpa lʋm ka cɔɔnaa tɔ pá mʋkɩ yem, pa ta tasa pá keesi pɔ́ɔ́ŋ tɔtɔ. 21Tɛʋ tɔmpɩɩŋ hotaɣana ɩsɔtaa kɛ́ na ɩ́ nyəkəɣɩ yəlaa. Tɔmpəlɛ kʋlʋmtəlɛ yuŋ ka wɛ ɩsɩɩ kiloonaa nɩɩlɛ. Ḿpʋ́ɣʋ́ yəlaa tʋʋ Ɩsɔ kɛ́ naasʋɣʋ mpi tɔmpɛɛ anɩ a naasaɣa-wɛ tɔ pə tɔɔ. Pə taɣa pʋlʋ, naasʋɣʋ mpɩ pəlɛ pɩɩ kəla kpakpaa kɛ́.


text: 1Ba Kyɛwiyesii hʋ kyɛɛ a tene, Alahadi kyɛɛ sɩgballɩnyʋwa, Mɛɛrɩ Magidalina abee Mɛɛrɩ kɩdɩgɩ tɩɩna hʋ sii mʋ bil hʋ lee. 2Ba aa mʋʋ pele doŋ, mʋhʋ sʋwaa dɩ lee pirigi gyigili. Doŋ nɛ malɩka lɩɩ wɩɩsɩnyuu ko tuu a biliŋsi bʋyɩ hʋ ta aŋ hɔŋ bʋyɩ hʋ nyuu tɩyaŋ. 3Ʋ sɩya gyɩ kɩɩ gɛɛ rɛ anɩɩ duwoŋ aa lɩgɩsa, aŋka ʋ gannɩ mɛ pʋrɩsɩ gɛɛ kpil kpil. 4Ɛɛ rɛ kambɩŋ kaŋ laalyuwolo hʋ gyɩ aa hɔŋ pɔ bʋwa hʋ. Ba kyele gɛɛ a mʋ kpaŋa anɩɩ ba aa sʋba. 5Ɛɛ rɛ malɩka hʋ basɩ tɩya haana hʋ a baa, "Ma ta leŋ dɩ kambɩŋ kaŋ ma. Ŋ gyɩma anɩɩ Yesu rɛ ma kɩ kyɛ, nal hʋ ba aa kaŋ kpaasɩ mal daagarɩɩ hʋ tɩyaŋ. 6Amɛ ʋ tuwo daha! Wɩɩsɩ kyisi ʋ sʋʋ tɩyaŋ nɛ anɩɩ gɛɛ hʋ ʋ aa basɩ tɩya ma. Ma ko na lee hʋ ʋ fa aa pɩna. 7Aŋ mʋ lagɩ lagɩ a basɩ tɩya ʋ hatɩnna hʋ anɩɩ Wɩɩsɩ kyisi ʋ sʋʋ tɩyaŋ nɛ. Ʋ laa sɩya kɩ mʋ Galili rɛ. Doŋ nɛ ma sɩ na ʋ. Wɩɩ hʋ ŋ aa kana dɩ ŋ basɩ tɩya ma rɛ nyɛ." 8Ɛɛ rɛ ba lɩɩ bil hʋ lee a yʋwasɩ kɩ mʋ dɩ ba mʋ basɩ tɩya Yesu hatɩnna hʋ wɩɩ hʋ aa yaa. Kambɩŋ gyɩ kaŋ ba rɛ, ka ba tenni mɛ fɩyɛlɩ. 9Doŋ nɛ Yesu pirigi kyeŋ ba a basɩ tɩya ba a baa, "Fɩyɛlʋʋ we ma lee." Ba mʋ kaŋ ʋ naasɩ tɩyaŋ a kyʋwalɩ ʋ abee gyɩrɩma. 10Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ba a baa, "Ma ta leŋ dɩ kambɩŋ kaŋ ma. Ma mʋ basɩ tɩya ŋ hatɩnna hʋ dɩ ba mʋ Galili, ba sɩ na ŋ doŋ." 11Haana hʋ aa mɩɩgɩ kɩ mʋ hʋ tɩyaŋ nɛ, laalyuwolo hʋ fa aa sɩŋ pɔ bʋwa hʋ, badɔmɔŋ mɩɩgɩ mʋ bee hʋ a basɩ wɩya hʋ buloŋ aa yaa a tɩya Gyuuma wɩɩkyʋwal sɩlaala nɩhɩyasɩ hʋ. 12Ɛɛ rɛ Gyuuma wɩɩkyʋwal sɩlaala nɩhɩyasɩ abee Gyuuma bee-nɩhɩyasɩ hɔŋ a vʋʋlɩ wɩɩ hʋ ba aa sɩ yaa. Ba gyɩ kpaa molbiye yʋga rɛ a kpala laalyuwolo hʋ fa aa sɩŋ pɔ bʋwa hʋ aŋ basɩ tɩya ba a baa, 13"Ma basɩ tɩya nala anɩɩ ma pɩŋ doo rɛ tebine aŋka Yesu hatɩnna ko gaa lɩɩ ʋ. 14Dɩ paalʋʋ hʋ nɩbal hʋ rɛ ko nɩɩ wɩɩ no, á sɩ basɩ pɛ ma tɩyaŋ a laa ma ta aŋ leŋ dɩ ʋ gyɩma anɩɩ ma mɛ wɩɩ daa." 15Nyɛ rɛ laalyuwolo hʋ laa molbii hʋ aŋ basɩ gɛɛ hʋ ba aa baa dɩ ba basɩ. Wɩɩ no ba aa basa rɛ Gyuuma kɛ ha kaŋ gɔllɩ kɩ basɩ lee buloŋ abee gyɩnaŋ. 16Ɛɛ rɛ Yesu hatɩnna fi abee kɩdɩgɩ hʋ sii mʋ Galili paalʋʋ a gyɩŋ dogimo hʋ nyuu, lee hʋ Yesu fa aa daga ba. 17Ba aa na ʋ ba kyʋwalɩ ʋ abee gyɩrɩma, amɛ ba badɔmɔŋ kɛ ha fa aa yaa ʋ sige rɛ. 18Doŋ nɛ Yesu ko kpaga ba a basɩ tɩya ba baa, "Wɩɩsɩ kpaa wɩɩsɩbee abee dʋnɩya no buloŋ dee tɩya ŋ nɛ. 19Ɛɛwɩya ma mʋ dʋnɩya logiŋ kɛ buloŋ a leŋ dɩ nala buloŋ bɩrɩmɩ ŋ hatɩnna ka dɩ ma fo ba wɩɩkyʋwalnɩɩ, Kuwo abee Biye abee Wiyesi Welii hʋ feŋ tɩyaŋ. 20Ma daga ba dɩ ba kɩ tɩŋ wɩya hʋ buloŋ ŋ aa daga ma. Aŋka ma gyɩma anɩɩ ŋ kɔnɩ we ma lee rɛ saŋa buloŋ a kaŋ kɩ mʋ dʋnɩya tenii."


text: 1Tɔʋ, tə́ nyənna tá caanaa caa sɔsɔ Apəlaham kiŋ na tə́ ná. Pepeɣe ɩ hikaa? 2Ye təma kʋlapɛɛ tɔɔ kɛ́ Ɩsɔ ka nyəna-ɩ yʋlʋpaŋ ɩlɛ ɩ taa laŋ mpi ɩ ká sana ɩ tɩ tɔ. Ama ɩ kaa tɩɩ pəsɩ na ɩ́ sa ɩ təɣɩ Ɩsɔ ɩsɛntaa mɛɛ. 3Pə taɣa pʋlʋ, pa yɔɣɔta Ɩsɔ Tɔm taa kɛ́ sɩ, Apəlaham tɛma Ɩsɔ na ɩ taa, na ɩ taa tɛm mpəɣɩ Ɩsɔ ná nawa na ɩ́ yaa-ɩ yʋlʋpaŋ na ɩ́ mʋ-ɩ. 4Yʋlʋ ɩ́ lakɩ təmlɛ, pa fɛləɣɩ-ɩ kɛ́ mɛɛ. Ɩlɛ pa kaa yaa ɩ kʋfɛlʋɣʋ ŋkʋ sɩ kʋhaʋ, ɩ ɩwɩɩlɛ lonte kɛ pa fɛla-ɩ. 5Ɩlɛ paa yʋlʋ ta la təmlɛ na ɩ́ tɛ Ɩsɔ wei ɩ wiiki asaɣaa kʋnyɔŋ tɔ na ɩ taa kɛ́ kʋtɛm, Ɩsɔ nyənəɣɩ pʋntʋ taa tɛm tɔtɔɣɔ, na ɩ́ mʋ-ɩ sɩ ɩ kɛ́ kʋpaŋ. 6Pə tɔɔ maɣamaɣa kɛ Tafiiti yɔɣɔtəɣɩ wei Ɩsɔ mʋwa sɩ ɩ kɛ́ yʋlʋpaŋ na ɩ́ tá kɛɛsəna ɩ təma tɔ ɩ laŋhʋlʋmlɛ tɔm sɩ: 7Leleŋ nɩɩlaa ntɛ́ mpa pa pəntaa na Ɩsɔ hʋ́lɩ́-wɛɣɛ suulu tɔ. Pəyele ɩ hɩɩsa pa ɩsaɣatʋ. 8Leleŋ nɩɩlʋ ntɛ́ wei ɩ ɩsaɣatʋ Ɩsɔ lɔwa tɔ. 9Pɛllaa tike nɩɩkəna leleŋ ɩnɛ? Kʋtapɛləŋ naa nɩɩkɩ-ɩ? Tə tɛma yɔɣɔtʋɣʋ kɛ nɔɔnɔɔ sɩ Apəlaham tɛma Ɩsɔ na ɩ taa, na ɩ taa tɛm mpəɣɩ Ɩsɔ ná nawa na ɩ́ yaa-ɩ yʋlʋpaŋ na ɩ́ mʋ-ɩ. 10Ɩlɛ waatʋ wei kɛ́ pə lapa mpʋ? Waatʋ wei ɩ pɛlaa tɔ, yaa na pə́cɔ́ ɩ́ pɛləɣɩ? Aaɩ na pə́cɔ́ ɩ́ pɛləɣɩ kɛ́. 11Waalɩ waalɩ kɛ́ pa pɛla-ɩ, na ɩ pɛlʋɣʋ mpɩ pə hʋlaa kɛ́ sɩ ɩ laalaa na ɩ́ tɛ Ɩsɔ na ɩ taa tɔɣɔ ɩ́lɛ́ ɩ mʋ-ɩ sɩ yʋlʋpaŋ. Pə́cɔ́ waatʋ ɩnɩ ɩ taa pɛləta. Ḿpʋ́ɣʋ́ pə lapa na Apəlaham pəsɩ pa təna mpa pa tɛŋna Ɩsɔ kɛ́ pa taa kɛ́ mpʋ na ɩ́ mʋɣɩ-wɛ sɩ kʋpama tɔ pa caa, paa pa ta pɛlɩ. 12Ɩ pəsa pɛllaa caa tɔtɔ. Ɩlɛ pə taɣa mpa pa mʋɣʋləɣəna pɛlʋɣʋ tɔm tike tɔɣɔ ma tɔŋ. Ama mpa pa təŋa tá caa Apəlaham ɩkpatɛ na pá tɛ Ɩsɔ na pa taa ɩsɩɩ ɩ́lɛ́ ɩ ka tɛmnaʋ Ɩsɔ na ɩ taa na pə́cɔ́ pá pɛləɣɩ-ɩ tɔɣɔ. 13Ɩsɔ ka heela Apəlaham na ɩ piya sɩ kateŋa kanɛ ka təna kaa tɛ na ká pəsɩ pa nyəm təkpataa. Ɩlɛ pə taɣa kʋsəsɩɩtʋ təŋʋɣʋ tɔɔ kɛ́ pa heela Apəlaham kɛ mpʋ. Ama ɩ tɛmna Ɩsɔ kɛ́ ɩ taa na ɩ́lɛ́ ɩ́ mʋ-ɩ sɩ yʋlʋpaŋ tɔɣɔ. 14Ye kateŋa ŋkɛ kaa tɛ na ká pəsɩ kʋsəsɩɩtʋ təŋlaa tike nyəŋka, ɩlɛ taa tɛmnaʋ kɛ Ɩsɔ ɩɩ waasəɣɩ pʋlʋɣʋlɛ, na mpi Ɩsɔ tɔŋ sɩ ɩ ká la tɔ pəlɛ pə məla yem. 15Kʋsəsɩɩtʋ yekina na Ɩsɔ pááná kɔŋ, na kʋsəsɩɩtʋ wɛnna na tə pəntʋɣʋ wɛɛ tɔtɔ. 16Mpi Ɩsɔ ka sɩɩwa sɩ ɩ ká la tɔ, taa tɛmnaʋ tɔɔ kɛ́, ɩlɛna pə́ pəsɩ pʋlʋ mpi Ɩsɔ haa faalaa tɔ, pə taa wɛɛ kʋsəsɩɩtʋ təŋlaa tike nyəm. Ama na pa təna mpa pa tɛŋ pa taa na Ɩsɔ kɛ́ teitei ɩsɩɩ Apəlaham lapʋ tɔ pa nyəm tɔtɔɣɔ. Apəlaham kɛ́ tá təna tá caa kɛ́. 17Halɩ pa ŋmaawa ḿpʋ́ɣʋ́ Ɩsɔ Tɔm taa sɩ: Ma lapa na ń pəsɩ piitimnaa paɣalɛ caa. Ɩsɔ wei Apəlaham tɛmna ɩ taa kɛ́ mpʋ tɔ, ɩ́lɛ́ ɩ ɩsɛntaa Apəlaham ɩnəɣəlɛ tá caa. Ɩsɔ ɩnɩ ɩ feesiɣina sətaa na ɩ́ lakɩ na mpi pə taa wɛɛ tɔ pə́ wɛɛ. 18Na paa na pɩɩ tɛɛ pə tɔɔ tɔ, Apəlaham tɛma-tɩ na ɩ taa na ɩ́ tɛɛləɣɩ. Pə tɔɔ kɛ́ ɩ pəsa piitim paɣalɛ caa, ɩsɩɩ Ɩsɔ ka yɔɣɔtʋɣʋ tɔ sɩ: Nyá piya nyʋɣʋ ká wɛɛ mpʋ. 19Paa na ɩ pɩɩsɩ ka wʋsəna ɩsɩɩ nɩɩnʋwa (100) na ɩ́ kpatəla təkuŋkuŋku, na Saala ná taa fɛɩ lʋlʋɣʋ tɔm taa tɔ, ɩ ta nyənna təna. Ama ɩ tisa ɩ yuŋ kɛ Ɩsɔ tɔɔ kɛ́ tam. 20Ɩ taa tɛm mpɩ pə ta pasa. Pəyele ɩ ta la sika na mpi Ɩsɔ tɔma sɩ ɩ ká la tɔ. Halɩ ɩ naani sɔɔsa kʋsɔɔsʋ kɛ́, na ɩ́ nyɔɔ toŋ, na ɩ́ tɔŋna Ɩsɔ kɛ́ sam. 21Ɩ ka tɛma ɩ taa təkpataa sɩ Ɩsɔ pəsəɣɩ na ɩ́ la pə təna mpi ɩ ka tɔma sɩ ɩ ká la tɔ. 22Mpi pə tɔɔ Ɩsɔ mʋ-ɩ sɩ ɩ kɛ́ yʋlʋ kʋpaŋ kɛ ɩ taa tɛm tɔɔ tɔɣɔlɛ. 23Ɩlɛ pə taɣa ɩ nyʋɣʋ tɔɔ tike kɛ pa ŋmaa mpʋ sɩ: Pa mʋ-ɩ sɩ ɩ kɛ́ yʋlʋ kʋpaŋ. 24Ama na tá mpa tá taa tɛmna wei ɩ kʋsa Tacaa Yesu kɛ sətaa taa na paa mʋ-tʋ sɩ kʋpama kɛ mpʋ tɔtɔ tɔ, tá tɔɔ kɛ́ pa ŋmaawa tɔtɔ. 25Tá ɩsaɣatʋ tɔɔ kɛ́ pa kʋ-ɩ, na pa feesa-ɩ sətaa taa kɛ́ sɩ ɩ́ la na tə́ pəsɩ kʋpama kɛ Ɩsɔ ɩsɛntaa.


text: 1Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tɔma sɩ: Ma laalaa kɛ́ na má heeli-mɛɣɛ ɩsəntɔ sɩ pə́ taa kɔɔ na pʋlʋpʋ la-mɛ na ɩ́ kpisi Ɩsɔ sɛɛʋ. 2Paa tɔɣɔnɩ-mɛɣɛ pa təkotilenaa səkpena taa. Halɩ pɩɩ kɔɔ na wei ɩ pɛɛkəɣɩ mə kʋɣʋ tɔ, ɩ ka hʋʋ sɩ Ɩsɔ təmlɛ kɛ ɩnɩ ɩ tɔŋa lapʋ. 3Pa pəsəɣɩ pa lá mpʋ, pə taɣa pʋlʋ, pa ta nyɩ má na ma Caa tá taa nɔɣɔlʋ tɔ se. 4Ɩlɛ ma heela-mɛɣɛ ḿpʋ́ɣʋ́ sɩ pə́ kɔma na pə́ tala pə waatɩ, ɩ́ ká tɔɔsɩ sɩ maa tɛma-mɛɣɛ-təɣɩ heeluɣu. Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tɔma sɩ: Má na-mɛ tɩɩ wɛ təma kiŋ tɔɣɔ ma taa hulina-mɛɣɛ-təɣɩ heeluɣu. 5Ama pənɛntɛ ma mələɣɩ wei ɩ tila-m tɔ ɩ kiŋ. Mə taa nɔɣɔlʋ kaa pɔɔsɩ-m sɩ: Leɣe n puki? 6Ama ma heeluɣu-mɛɣɛ-tɩ tɔ, pə wakəla mə laŋa kɛ sɔsɔm. 7Paa na mpʋ tampana kɛ ma heeliɣi-mɛ yoo, pə kəla teu sɩ má tɛɛ. Pə taɣa pʋlʋ, ye ma ta tɛɛ, wei ɩnɩ ɩ ká səna-mɛɣɛ mpʋ tɔ ɩ kaa kɔɔ. Ɩlɛ ye ma tɛɛwa, maa yele na ɩ́ kɔɔ-mɛ. 8Na waatʋ wei ɩ ká kɔɔ tɔ, ɩ ká hʋ́lɩ́ antulinya samaa kɛ ɩsəna pa liɣitaa na pá tá cɛkəna ɩsaɣatʋ na tampana təŋʋɣʋ na Ɩsɔ hʋʋlɛ pə tɔm tɔ. 9Pa ta mʋ ma tɔm tɔɣɔ pa liɣita ɩsaɣatʋ tɔm. 10Na ma mələɣɩ ma Caa kiŋ na ɩ́ kaa tasa-m naʋ tɔɣɔ pa liɣita tampana təŋʋɣʋ tɔm. 11Pə́cɔ́ pa tɛma antulinya ɩnɛ ɩ wulaʋ tɔm kɛ kʋɣʋ tɔɣɔ pa liɣita hʋʋlɛ tɔm. 12Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tɔma sɩ: Tɔmnaa mpa pə kaasa-m sɩ má heeli-mɛ tɔ, tə tɔɔ paɣalɛ. Ama tə mʋɣʋ kɛ ɩ́ kaa pəsɩ nɔɔnɔɔ. 13Feesuɣu ŋku kʋ kɛ́ tampana tʋ tɔ kʋ kɔma na kʋ kɔɔ ɩlɛ, kɩɩ hʋ́lɩ́-mɛɣɛ tampana təna təcɛɩcɛɩ. Pə taɣa kʋ maɣamaɣa kʋ kaŋkantɛ nyəntʋ kɛ kɩɩ yɔɣɔtɩ. Ama nti kʋ nɩɩwa tɔɣɔ. Pəyele kɩɩ hʋ́lɩ́-mɛɣɛ nti tɩɩ kɔɔ tɔ. 14Kɩɩ tʋ-m teeli, ɩlɛ pə taɣa pʋlʋɣʋ ma tɔŋ mpʋ, nti ma kaɣa ma heeli-mɛ tɔ, ntɩ tə maɣamaɣa kɛ kɩɩ kpaɣa na kʋ tɛləsɩ-mɛ. 15Ma Caa nyəm təna kɛ ma nyəm kɛ́. Pə tɔɔ kɛ́ ma yɔɣɔtaa sɩ, nti ma kaɣa-mɛɣɛ heeluɣu tɔ tə maɣamaɣa kɛ kɩɩ kpaɣa na kʋ tɛləsɩ-mɛ. 16Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tɔma sɩ: Pə kaasa wɛɛ naalɛ, na ɩ́ kaa tasa-m naʋ, pə́cɔ́ pə kaa la wɛɛ naalɛ na ɩ́ taɣanɩ-m naʋ. 17Tənaɣa ɩ ɩfalaa taa napəlɩ pa pɔɔsa təma sɩ: Wentiɣilɛ ɩ yɔɣɔta mpʋ sɩ pə kaasa wɛɛ naalɛ na tə kaa tasa-ɩ naʋ, pə́cɔ́ pə kaa la wɛɛ naalɛ na tə taɣanɩ-ɩ naʋ? Sɩ ɩnɩ ɩ puki Tacaa kiŋ tɔ pə tɔɔ? 18Pepeɣelɛ ɩ yaakɩ wɛɛ naalɛ kɛ cənɛ? Tə ta cɛkəna nti ɩ yɔɣɔta mpʋ tɔ. 19Yesu cɛkənaa sɩ ɩ tɔm ntɩ tə lapa-wɛɣɛ piti na pa caakaɣa-ɩ tə pɔɔsʋɣʋ, ɩlɛna ɩ́ tɔ-wɛ sɩ: Ɩ́ pɔɔsəɣɩ təmaɣa nti ma yɔɣɔtaa sɩ, pə kaasa wɛɛ naalɛ na ɩ́ kaa tasa-m naʋ na pə kaa la wɛɛ naalɛ na ɩ́ taɣanɩ-m naʋ tɔɣɔ? 20Tampana kɛ ma heeliɣi-mɛ yoo, maa cɛsəɣɩ, ɩ́ ká wii na ɩ́ sɩ, na yəlaa ká woŋ teu. Ɩ́ ká wɛɛ laŋwakəllɛ taa, ama mə laŋwakəllɛ ká pəsɩ laŋhʋlʋmlɛ. 21Saa wei alʋ nɩɩkɩ lʋlʋɣʋ wʋsasɩ tɔ, ɩ wɛ piti taa kɛ́ sɔsɔm. Ama pə́ kɔma na pə́ tɔ-ɩ, ɩ sɔɔkɩ ɩ wʋsasɩ tɔɔ kɛ́. Pə taɣa pʋlʋ, ɩ laŋlɛ hɛɛkɩ sɔsɔm sɩ ɩ kɔna mʋʋlʋ tɔ pə tɔɔ. 22Teitei kɛ ḿpʋ́ɣʋ́ na mɛ, ɩsɩɩ ɩ́ wɛʋ laŋwakəllɛ taa kɛ́ ɩsəntɔ tɔ. Pə taɣa ɩ́ ká saalɩ mpʋ se, ama mə laŋa ká tɛ na a hʋlʋmɩ, haləna nɔɣɔlʋ kaa tasa mə laŋa kɛ wakəlʋɣʋ. Maa tasa-mɛɣɛ naʋ tɔ pə tɔɔ. 23Yesu sɩ: Pə wule ntɛ́ ɩ́ kaa tasa-m natələɣɩ pɔɔsʋɣʋ tɔtɔ. Tampana kɛ ma heeliɣi-mɛ yoo, maa cɛsəɣɩ. Pə təna mpi ɩ́ ká sələmɩ ma Caa na ɩ́ yaakɩ ma hətɛ tɔ, ɩ́ ká hiki-wɩ. 24Haləna saŋa ɩ́ ta yaata ma hətɛ na ɩ́ sələmɩ pʋlʋ. Ɩ́ sələmɩ ɩ́ ká hiki, na pɩɩ la na mə laŋa hʋlʋmɩ sɔsɔm kɛ tam tɔɔ. 25Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tɔma sɩ: Atuwa kɛ ma tukiɣi-mɛɣɛ kʋtuku kɛ tɔm tənɛ tə təna. Pɩɩ kɔɔ na ma kaa tasa-mɛɣɛ atuwa tukuɣu kɛ mpʋ. Ama maa tʋləsɩ-mɛɣɛ Tacaa tɔm kɛ kpakpaa təfoo. 26Pə wule ɩ́ talaa, ɩ́ ká yaa ma hətɛ na ɩ́ sələmɩ ma Caa, ma kaa heeli-mɛ sɩ maa sələməna-mɛɣɛ-ɩ. 27Ɩlɛ pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, ma Caa maɣamaɣa sɔɔla-mɛɣɛ. Ɩlɛ mə sɔɔla-m na ɩ́ tʋɣʋna sɩ ɩ cɔlɔɣɔ ma lɩɩnaa tɔɣɔ ɩ sɔɔla-mɛ. 28Ma Caa cɔlɔɣɔ ma lɩɩnaa na má tii atɛ cənɛ. Pənɛntɛ maa kʋlɩ atɛ cənɛ na má məlɩ ma Caa kiŋ. 29Tənaɣa Yesu ɩfalaa tɔma-ɩ sɩ: Aŋha, pənɛntɛ n yela atuwa tɔm, na ń tʋləsɩ-tʋɣʋ kpakpaa təfoo. 30Nɔɔnɔɔ tə nawa sɩ n nyəmá pə təna, na n cɛkəɣəna nti yʋlʋ caa-ŋ pɔɔsʋɣʋ tɔ na ɩ́ ta tɩɩ pɔɔsəta-ŋ-tɩ. Pə tɔɔ kɛ́ tə tɛma ta taa sɩ n lɩɩna Ɩsɔ kiŋ. 31Tənaɣa Yesu cɔwa sɩ: Mɛ sɩ pənɛntɛ ɩ́ tɛma-m na mə taa yaa? 32Ɩ́ yele ma heeli-mɛ, pə wɛɛ pɩɩ kɔɔ, halɩ pə tɩɩ tɛma kɔntɛ te. Ɩ́ ká ya mə təna na ɩ́ məlɩ mə tɛɛsɩ taa, na ɩ́ lɔ-m ma tike. Pə na pə mpʋ tɔ, n wiila teu n ká na sɩ pə ta yele-m ma tike. Ama má na ma Caa tə wɛnna. 33Tɔʋ, ma heela-mɛɣɛ pə tənaɣa ḿpʋ́ɣʋ́ sɩ má na-mɛ tá təma kpɛntənaʋ ɩ́ la na mə laŋa hʋlʋmɩ. Ɩ́ ká ná kʋnyɔməŋ kɛ antulinya taa cənɛ te. Ama paa na mpʋ ɩ́ tɔkɩ tɔnəŋ, ma kəla antulinya.