text: 1Amʋ lagɩ sɩ abam lwarɩ a na tiini a tʋŋɩ te abam ŋwaanɩ, kʋ wəli dɩ Wɛ nɔɔna balʋ na wʋ Lawodise nɩ, dɩ nɔɔna zanzan balʋ yi ta na wʋ nɛ amʋ tɩn dɩ ŋwaanɩ. 2Amʋ tiini a kwaanɩ kʋntʋ, sɩ kʋ pa Wɛ nɔɔna bam maama wanɩ ba taa jɩgɩ baarɩ mʋ, sɩ ba daarɩ ba taa ŋwɩ daanɩ dɩ sono. Kʋntʋ w'ʋ pa ba zɩgɩ lanyɩranɩ dɩ ba na tiini ba lwarɩ Wɛ cɩga kam te tɩn, sɩ ba lwarɩ Wɛ cɩga kalʋ ya na səgi tɩn, yɩ cɩga kam kʋntʋ mʋ yɩ Zezi Krisi tɩtɩ. 3Wʋntʋ mʋ yɩ wʋlʋ na paɩ nɔɔna lwarɩ swan dɩ yəno kʋlʋ maama na yɩ Wɛ nyɩm, tɩ na jɩgɩ kuri zanzan yɩ tɩ səgi tɩn. 4A nan tagɩ kʋntʋ a brɩ abam, sɩ 'a yɩ pa nɔɔn-nɔɔnʋ ganɩ abam, dɩ o na maŋɩ o ŋɔɔnɩ swan taanɩ te maama dɩ. 5Kʋ nan na yɩ amʋ na təri abam tee nɩ tɩn dɩ, a wʋbʋŋa maama wʋra dɩ abam. Kʋntʋ ŋwaanɩ kʋ pɛ-nɩ wʋpolo dɩ a na lwarɩ nɩ 'a tɔgɩ cwəŋə yɩ 'a zɩgɩ kəŋkəŋ, 'a na jɩgɩ wʋ-dɩdʋa dɩ Zezi Krisi tɩn ŋwaanɩ. 6Abam nan na sɛ sɩ Zezi Krisi taa yɩ abam Yuutu tɩn, kʋ maŋɩ sɩ 'a ta'a ŋwɩ dɩd-o mʋ. 7Nan fɔgɩ-na 'a zɩgɩ kəŋkəŋ nɩ tiu bʋnnʋ na zʋ tɩga te tɩn, sɩ 'a daarɩ 'a kwaanɩ 'a ta'a jɩgɩ wʋ-dɩdʋa dɩd-o nɩ ba na maŋɩ ba zaasɩ abam te tɩn, sɩ 'a ta'a kɩ Wɛ le zanzan maŋa maama. 8'A nan cʋ 'a tɩtɩ, sɩ 'a yɩ pa nɔɔn-nɔɔnʋ ganɩ abam dɩ o swan yalʋ na ba jɩgɩ kuri tɩn. Yantʋ yɩ nabiinə wʋbʋŋa yalʋ na tɔgɩ ba nabaara mɩʋ tɩn mʋ. Ya yɩ lʋgʋ baŋa nyɩm mʋ, sɩ ya daɩ Krisi nyɩm. 9Bɛŋwaanɩ, Baŋa-Wɛ na yɩ tɩte maama tɩn, Zezi Krisi dɩ yɩ kʋntʋ doŋ mʋ fasɩ. 10Abam na ŋwɩ dɩ Zezi tɩn, 'a maŋɩ 'a na Wɛ wo-laarʋ tɩm maama 'a joŋi o tee nɩ. Wʋntʋ mʋ te woŋo kʋlʋ maama na jɩgɩ dam nabiinə baŋa nɩ tɩn. 11Abam na ŋwɩ dɩ Zezi Krisi tɩn, o lɩ 'a wʋbʋŋ-lwaanʋ tɩm maama mʋ, sɩ tɩ daa yɩ taa jɩgɩ dam 'a baŋa nɩ. O na fɔgɩ o kwɛ abam kʋntʋ tɩn, kʋ nyɩ dɩ ba na goni bəkəri te tɩn mʋ. Kʋ nan daɩ nɩ nabiinə na goni te tɩn, kʋ yɩ Zezi Krisi ŋwaanɩ mʋ. 12Bɛŋwaanɩ, ba na miisi abam na wʋnɩ tɩn, kʋ brɩ nɩ ba ya kɩ abam dɩ, nɩnɛɛnɩ Zezi Krisi na tɩgɩ yɩ ba kɩ-o te tɩn mʋ. Kʋ kwəri kʋ brɩ nɩ 'a joori 'a bi 'a na Wɛ ŋwɩ-dʋŋa kam, bɛŋwaanɩ 'a jɩgɩ wʋ-dɩdʋa dɩ Wɛ na mɛ DƖ dam dɩm DƖ bi Zezi DƖ pa o yagɩ tʋʋnɩ tɩn. 13Abam dɛɛn ya ba jɩgɩ ŋwɩa Wɛ tee nɩ 'a na kɩ kəm-balwaarʋ tɩn ŋwaanɩ. Abam dɛɛn ya tɔgɩ 'a daɩ Wɛ nɔɔna 'a na daɩ Zwifə tɩn ŋwaanɩ. Wɛ laan nan pɛ 'a na DƖ ŋwɩ-dʋŋa kam 'a na ŋwɩ dɩ Zezi tɩn ŋwaanɩ. Wɛ nan yagɩ dɩbam lwarɩm maama DƖ ma cɛ dɩbam. 14Ba na pagɩ Zezi Krisi tʋʋn-dagara baŋa nɩ tɩn, kʋ yɩ nɩnɛɛnɩ ba pagɩ cullu tɔnɔ kʋlʋ na brɩ nɩ dɩbam kɩ d'ɩ cɔgɩ tɩn mʋ. Wɛ brɩ nɩ tɔnɔ kʋm kʋntʋ daa ba jɩgɩ kuri, yɩ dɩbam lwarɩm dɩm maama ti. 15Zezi mʋ wanɩ woŋo kʋlʋ maama na jɩgɩ dam nabiinə baŋa nɩ tɩn, yɩ o cɔgɩ tɩ maama dam. O tʋʋnɩ dagara kam baŋa nɩ mʋ Wɛ mɛ DƖ brɩ nɔɔna jaja nɩ o jɩgɩ dam wəənu tɩm kʋntʋ maama baŋa nɩ, nɩ nɔɔnʋ na wanɩ o dʋna yɩ o ja-ba o vɔ te tɩn. 16Kʋntʋ ŋwaanɩ, abam yɩ sɛ sɩ nɔɔn-nɔɔnʋ pa abam culu dɩ 'a na di kʋlʋ naa 'a na nyɔ kʋlʋ tɩn. 'A yɩ pa nɔɔn-nɔɔnʋ brɩ abam 'a na w'ʋ lɩ da yalʋ sɩ ya taa yɩ candiə da naa can-dʋŋa dɛ naa siun dɛ ŋwaanɩ tɩn. 17Cullu tɩm kʋntʋ daa ba jɩgɩ kuri. Tɩ dɛɛn yɩ luluŋu mʋ, sɩ tɩ brɩ cɩga kalʋ na lagɩ ka ba tɩn. Cɩga kam kʋntʋ nan mʋ yɩ Zezi Krisi. 18'A yɩ sɛ 'a pa nɔɔna balʋ na yaarɩ ba tɩtɩ yɩ ba zuli malɛsɩ dɩ vwan tu-n-tɩtɩ tɩn ganɩ abam. Ba yəni ba tɛ ba wɩ, Wɛ mʋ brɩ-ba kʋntʋ woŋo, yɩ ba wʋbʋŋa nan daɩ Wɛ nyɩm. Kʋ yɩ ba zəŋi-n-tɩtɩ wʋbʋŋ-kamunə mʋ ba jɩga, kʋ nan yɩ kafɛ mʋ. 19Bantʋ nan daa ba ŋwɩ dɩ Zezi. Wʋntʋ mʋ yɩ dɩbam Yuutu, yɩ d'ɩ ŋwɩ dɩd-o nɩnɛɛnɩ nɔɔnʋ yɩra na toŋi dɩ o yuu te tɩn. Zezi ŋwaanɩ mʋ d'ɩ wəli daanɩ d'ɩ tʋŋa, nɩ nɔɔnʋ yɩra na jɩgɩ pɔɔrɩm dwi təri təri yɩ ya tʋŋɩ tɩtʋŋɩ dɩdʋa te tɩn. Wʋntʋ mʋ zəni dɩbam yɩ d'ɩ ve yigə Wɛ cwəŋə kam wʋnɩ nɩ Wɛ na lagɩ te tɩn. 20Abam na sɛ Zezi Krisi tɩn, kʋ nyɩ dɩ 'a tɔgɩ dɩd-o 'a tɩ mʋ te. Kʋntʋ ŋwaanɩ lʋgʋ baŋa wʋbʋŋ-yɔɔrʋ tɩm daa ba jɩgɩ dam abam baŋa nɩ. Bɛɛ mʋ yɩ 'a nan ta kɩ nɩnɛɛnɩ 'a yɩ lʋgʋ baŋa nyɩm mʋ te? 21Bɛɛ mʋ yɩ 'a sɛ cullu tɩlʋ na brɩ nɩ 'yɩ kwe kʋntʋ' naa 'yɩ ta n di kʋntʋ' naa 'yɩ dwe kʋntʋ' tɩn? 22Cullu tɩm kʋntʋ nan wʋra wəənu tɩlʋ na w'ʋ ba tɩ cɔgɩ tɩn ŋwaanɩ mʋ. Cullu tɩlʋ ba na brɩ abam kʋntʋ doŋ tɩn yɩ nabiinə wʋbʋŋa mʋ. Tɩ wʋ nuŋi Wɛ te. 23Wəənu tɩm kʋntʋ nyɩ nɩ swan mʋ ba na maɩ ba tɩtɩ wʋbʋŋa ba ma zuli-tɩ. Ba ma tu ba tɩtɩ yɩ ba bɛɛsɩ ba yɩra. Cullu tɩm kʋntʋ yɩ nɩnɛɛnɩ tɩ jɩgɩ kuri mʋ te, tɩ nan yɩ kafɛ mʋ. Tɩ warɩ tɩ wəli nɔɔna sɩ ba ja ba tɩtɩ dɩ wo-zɔɔna yalʋ ba fra na zʋʋrɩ tɩn.


c: text/html

text: 1Farizɛɛnrɔ kan wosocikarɩnsaambɔɔ gɔsɩnnɔ kɩ a to Zerizalɛm ʋ, ŋnɩ bʋr Yeezuu zi, ŋnɩ b'a hɩ m, ŋ ʋ: 2"Bɔ m, ɩbɩɩ karɩndanyɩnɔ wɔɔ bɩr zum wɔɔ yaabɔɔ yɩnnɩbayɩrɔ wɔɔ ʋ? Ŋ n'ɩ hɔ bɩm, bɩ ŋ n a wɔ hir y. A n a ga nɩ y." 3Yeezuu n a hɩ ŋ nɩ, a ʋ: "B'awɔɔ, a lɔ awɔɔ bɩr zum Woso lɛrɔ wɔɔ ʋ, a bɔkarɛ, an nɩ zum a yɩnnɩbayɩrɔ wɔɔ ʋ? 4Woso a hɩ, a ʋ: 'Ɩ zɩ kan ɩ da kɩ da ʋ. Bɩ gʋaa k'a zɩ bɔ ʋ gɛɛ a da a bɔ ʋ, pakra m, kʋ n n a zɛ gər.' 5B'awɔɔ ʋ, kʋ gʋaa a hɩ a zɩ m, gɛɛ a da m, a ʋ: 'Daahan kʋ mɔɔ m ga m, m a ka ɩbɩɩ ʋ bɩ, Woso hɔ nɩ.' 6Pakra bɛɛ m kʋ gʋaa bɩ do m a da a zɩ kan a da kɩ han y. Woso lemim bɩ zar awɔɔ nawʋrɛ ncɩnaaʋ a yɩnnɩbayɩrɔ wɔɔ minto. 7Zambʋzannɔ, Ezayii gumə ta ʋ, an awɔɔ mim hɩ, a ʋ: 8Gʋɔɔ nɔɔn duro, mɔɔ da ŋ nawʋŋ ʋ a lɛ m, bɩ ŋ heer laatʋ mɔɔ ma. 9Daʋrɛ kʋ ŋ n'a kam mɔɔ ʋ bɩ, vam m. Bala, durnya mim ŋn'a dɩndam gʋɔɔ m, ɩ ʋ Woso hɔ m." 10Bɩ jɛ ʋ bɩ, Yeezuu zamaa bɩ bir, an a hɩ ŋ nɩ, a ʋ: "K'a tʋr ka mɩŋŋa k'a jɩ ma! 11Hɔ k'a nɩ gasʋm gʋaa lɛ ʋ an ta a nɔ ʋ bɩ bɛɛ nɩ dintim kam ma y, bɩ hɔ k'a nɩ bɔm gʋaa lɛ ʋ bɩ nɩ dintim kam ma." 12A m naa, karɩndanyɩnɔ wɔɔ n a zɔ ma, ŋn'a hɩ m, ŋ ʋ: "Farizɛɛnrɔ wɔɔ kʋ ŋ naa ma bɩ, ɩbɩɩ dɔ ɩ ʋ, a busu ŋ ma ra?" 13A n a nyɩ bɔ ʋ, a ʋ: "Hɔ haay kʋ mɔɔ Zɩ k'a nɩ arzana ʋ bɩ n a sɔɔn bɩ, n y'a wʋrm. 14K'a ŋ to, bʋʋrɔ nɩ bʋʋrɔ gaam. Bɩ, kʋ bʋʋ bʋr, an nɩ bʋʋ gaarɛ, ŋ gʋaa hɩɩya haay y'a zarm yaa ʋ!" 15Pɩyɛɛr n a hɩ m, a ʋ: "Hɔbɔkʋrɛnoom naa do jɩ hɩ ʋ m." 16Yeezuu n a hɩ, a ʋ: "Awɔɔ gɔɔta, awɔɔ n a jɩ dɔ ra? 17Awɔɔ n a dɔ, a ʋ, hɔ haay k'a nɩ gasʋm gʋaa lɛ ʋ, an nɩ tarɛ a nɔ ʋ bɩ, ta an nawʋm, an nɩ bɔm garga ra ra? 18Bɩ, hɔ k'a nɩ bɔm gʋaa lɛ ʋ bɩ, a to a nawʋm gʋaa heer ʋ, bɩ nɩ dintim kam ma. 19Bala, gʋaa heer hɔɔndarɛ bʋnyaarɔ wɔɔ nɩ bɔŋ ʋ: gərzɛrɛ, jaandarɛ, koorbarɛ, gʋɔɔ tɔ zarlɛ, kan sʋnsɔwʋrɛ kɩ. 20Nawɔnnɔ nɩ dintim kam gʋaa ma, bɩ hɔbɩrɛ bɩ, ɩ n ɩ wɔ hir bɩ bɩr dintim kam gʋaa ma y." 21Yeezuu k'a cem b'ʋ bɩ, a ta Tiir kan Sidɔn kɩ kʋrɔ wɔɔ ʋ. 22Lʋ nɩ b'ʋ an ta Yeezuu zi, zɩɩfʋ bɛɛ nɩ y, Kanaan do nyɩ m, an a hɩ Yeezuu m, a ʋ: "M cicir zɛ Zuuba, Davɩd Nyɩ, mɔɔ nyɩmbʋɛɛrɛ zinə n ta m, an nɩ fɩr kam ma gʋta." 23Yeezuu n a nyɩ bɔ nʋ y. A karɩndanyɩnɔ wɔɔ n a zɔ ma, ŋn'a yɛ han, ŋ ʋ: "La lʋ naa do ra, bala, a ɩ wɔɔ kɔm kan a zeedarɛ kɩ." 24Yeezuu n a nyɩ bɔ ʋ, a ʋ: "Mɔɔ nyɔɔ n y'a ʋ Israyɛl gʋɔɔ kʋ ŋ bɔ kʋ ʋ kan seero kʋ ŋ nyaam nɔ wɔɔ kɩ zi." 25Bɩ, lʋ b'a gu an bɩ kukurə zɛ a taa, an a hɩ m, a ʋ: "Zuuba, bʋr ɩ da mɔɔ han!" 26Yeezuu n a nyɩ bɔ ʋ, a ʋ: "A n a ga m, n nɩ nyɩnɔ hɔbɩrɛ sa, n n a ka jinnyɩnɔ ʋ y." 27Lʋ bɩ n a nyɩ bɔ ʋ, a ʋ: "Sɩra m, Zuuba, baa jinnyɩnɔ wɔɔ ɩ hɔbɩrɛ bʋtʋ k'a a lo ŋ zuubarɔ wɔɔ taa bɩ gʋrlɛ, ŋn'a bɩrɛ." 28A m naa Yeezuu n a nyɩ bɔ ʋ, a ʋ: "Lʋ, ɩ sɩrakarɛ gandaa ʋ! Ɩ hɔ k'ɩ lɛ n taa bɩ yɩm!" Lɛɛm bɩ, a nyɩmbʋɛɛrɛ b'a waa wakatɩ bɩ do ʋ. 29Yeezuu a hʋr b'ʋ, an ta Galilee higʋta lɛ ra, an aa der ci ra, an nyɩnta. 30Gʋɔɔ cir gʋta bʋr zi, lʋgɔrɔ m, bʋʋrɔ m, gandeenzannɔ m, bəətinno kan yaabazannɔ vantɔɔ kɩ m, ŋnɩ bɩ ŋ nyɩnta Yeezuu taa, an ŋ waa. 31Gʋɔɔ wɔɔ n zɛ kədə, kʋ bəətinno nɩ meer barɛ, gandeenzannɔ n a gannɔ yɩ, lʋgɔrɔ nɩ tam mɩŋŋa, bʋʋrɔ nɩ lɛɛ yɩm bɩ minto. Ŋ y'a lɛ bɔ Israyɛl Woso ʋ. 32Yeezuu a karɩndanyɩnɔ wɔɔ bir an a hɩ ŋ nɩ, a ʋ: "Zamaa bɩ cicir ɩ mɔɔ zɛm, bala, a dɔmɩm kaakʋ hɔ m naa, ŋ nɩ kan mɔɔ kɩ, hɔsɩ ba ŋ ʋ, ŋn'a bɩrɛ y. Mɔɔ lɛ baa kʋ m ŋ da zaa ra kan nɔ kɩ y. Kʋ n bɛɛ nɩ, ŋ y'a dundom zaa ra." 33Karɩndanyɩnɔ wɔɔ n a hɩ m, ŋ ʋ: "K'ʋ bur yɩ ka pooyaa ʋ naa ʋ, ʋ a ka gʋɔɔ cir naa ʋ, k'an ŋ ka?" 34Yeezuu n ŋ lar, a ʋ: "Bur karɔ n ta awɔɔ ʋ?" Ŋ n a nyɩ bɔ ʋ, ŋ ʋ: "Saanhɩna kan zɔ poorenyɩnɔ kɩ." 35A n lɛ ka kʋ zamaa bɩ n nyɩnta tara ʋ. 36A n bur saanhɩna bɩ sa kan zɔnɔ wɔɔ kɩ an yaa da Woso m barka, an n'a zɩnzɛm la, an n'a kam a karɩndanyɩnɔ wɔɔ ʋ, ŋn'a kam, zamaa b'ʋ. 37Ŋ n a bɩ, an ŋ ka, an a yɔ, ŋn'a kuuro gʋr kasɩ lɛ ma saanhɩna. 38Zamaa bɩ gʋɔɔyaarɔ a zɔ tisi si ma, n n lannɔ kan nyɩnɔ kɩ lɛ sa y. 39Bɩ jɛ ʋ bɩ, Yeezuu ŋ da zaa ra, an da kɔɔlʋʋ b'ʋ an ta Magadaan ʋ.

robotstxt: allowed

filter: keep


text: 1Ikonɩyɔm ʋ bɩ, ŋ y'a ba am biisi hɔ bɩ m. Pol ta kan Barnabas kɩ, ŋn'aa gasʋ zɩɩfʋrɔ sokʋmacɛ ʋ. Ŋ meerbaa b'a ka, gʋɔɔ gʋta kʋ ŋ nɩ zɩɩfʋrɔ kan grɛkkɩrɔ kɩ n a ba sɩrakarɛzannɔ. 2Bɩ, zɩɩfʋrɔ niŋŋoo kʋ ŋ n yɛ sɩrakarɛ bɩ ma rɔ wɔɔ do vantɔɔ gʋɔɔ wɔɔ nyʋnnyɔɔta, ŋ heer nɩ busum kan danyɩnɔ wɔɔ kɩ. 3Pol kan Barnabas kɩ gɔɔta b'ʋ tee•••, ŋn'ɩ meer bam kan heerkoodəbaa kɩ Zuuba minto. Zuuba a kasɛtɩ ka ŋ ʋ. Bala, a mɩŋŋa yɩ ŋ meerbaa sɩra hɩnka, an a ka, ŋn'a da ma, ŋn'ɩ hoserlo bam kan makrarɔ kɩ. 4Tara nɔ zannɔ wɔɔ n a jir lɛ hɩɩya: gɔsɩnnɔ nɩ kan zɩɩfʋrɔ wɔɔ kɩ, gɔsɩnnɔ nɩ kan kristazibəəzannɔ wɔɔ kɩ. 5Do vantɔɔ gʋɔɔ wɔɔ kan zɩɩfʋrɔ wɔɔ kɩ, a cinno kɩ, lɛ sa k'a zibəə bʋnyaa ba kristazibəəzannɔ wɔɔ m, k'a ŋ gʋngʋɛɛn jaarɔ m. 6Kʋ Barnabas kan Pol kɩ hɔ kʋ ŋ ʋ k'a ba bɩ dɔ bɩ, ŋ y'a si, ŋnɩ ta Likawonii kʋrɔ ʋ, Listɩr kan Derbe kɩ, kan ŋ bɔlɛɛmarɔ kɩ. 7B'ʋ sɔ bɩ, ŋ y'ɩ lemim nyɩnta bɩ pa darɛ. 8Listɩr kʋ gʋaa deem n ta ʋ, a b'a dam ma an jɩm a gannɔ ra y. Yɩ a ʋ lʋgɔbaa bɩ m, a n ta fɩɩgaa y. 9Hindeem ʋ, an nyɩnta an n'a tʋr kam Pol meerbaa ma. Pol nɩ dɩgam ma sɩɩ•••. K'a yɩ a nɩ sɩrakarɛ m k'a laafɩɩ yɩ bɩ, 10a a hɩ kan paŋŋa kɩ, a ʋ: "Wuti ɩ jɩm, ɩ gannɔ ra!" Gʋaa bɩ n wuti lɛ deem, an nɩ tam. 11Gʋɔɔ wɔɔ kʋ ŋ hɔ kʋ Pol a ba bɩ yɩ bɩ, ŋ y'a leer busu brama, ŋn'a hɩm Likawonii lemim m, ŋ ʋ: "Wosoro y'a ba gʋɔɔ, ŋnɩ zer wɔɔ bire ʋ." 12Ŋ n'ɩ Barnabas birm 'Zes', ŋn'ɩ Pol birm 'Hermɛs', bala, a ɩ nyɩnta meerbaazaa. 13Zes yaadarɛcɛ bɩ, pəŋŋə kʋ n y'a bɩr kʋ bɩ ma bɩ lɛ ma n ta ʋ. A mannɩbər b'a ka ŋnɩ ta ŋʋannɔ m, ŋnɩ lɛɛrɔ waa, ŋn'a dɩnda ŋ wer, ŋnɩ ta ŋ nɩ kʋ bɩ lɛ ma. A n a zɛ kʋ ra kan gʋɔɔ wɔɔ kɩ, k'a mannɩ ba. 14Kristazibəəzannɔ Barnabas kan Pol kɩ kʋ ŋ mim naa do ma bɩ, ŋ heer a zar gʋta, ŋn'a huuro kɩnkaansʋm, ŋnɩ bra si, ŋn'ɩ tam gʋɔɔ wɔɔ zi kan zee kɩ. 15Ŋ ʋ: "Gʋɔɔ ra, bɔ awɔɔ n'a bam naa? Wɔɔ, gʋɔɔ m wɔɔ m sɔ am awɔɔ hɔ bɩ m! Lemim nyɩnta kʋ wɔɔ n'a pa darɛ awɔɔ m naa, k'a wɔ saa hɔbaarɔ nɩbɩɩrɔ nɔɔn duro ma, k'a zu Woso k'an mɩsɩr, an brama da kan tara kɩ, higʋta kɩ kan hɔ haay k'an a nɔ ʋ bɩ kɩ b'ʋ. 16Kʋ biisi bɩ nɩ, a do haay to, ŋn'ɩ zure a zaarɔ ʋ, 17b'a hɔ mɩŋŋa ba awɔɔ m, bala, a lahi ka awɔɔ ʋ, kan mɔsa kɩ, a hɔbɩrɛ ka awɔɔ ʋ, an n'awɔɔ heer nyɔɔm." 18Meerbaarɔ nɔɔn duro bʋraama ka gʋɔɔ wɔɔ ʋ. B'a n nyɩnta naanaa k'a gʋɔɔ wɔɔ da jɩm ʋ kʋ ŋ bɩ mannɩ bɩ ba y. 19Bɩ jɛ ʋ bɩ, zɩɩfʋrɔ y'a to Antɩyɔs ʋ kan Ikonɩyɔm kɩ, ŋnɩ bɩ gʋɔɔ wɔɔ nyʋnnyɔɔta. Ŋ n Pol gʋngʋɛɛn jaarɔ m, ŋn'a gɩngaata, ŋnɩ bɔ m tara nɔ ʋ, ŋn'ɩ dɩgam ma, ŋ ʋ, ga a ʋ. 20Bɩ, karɩndanyɩnɔ wɔɔ kʋ ŋ y'a zɛ kʋ ra, ŋnɩ bɩr ma bɩ, a wuti, an gasʋ tara nɔ ʋ. Dɔ k'a mɛ bɩ, a a hʋr kan Barnabas kɩ, ŋnɩ ta Derbe ʋ. 21Kʋ ŋ lemim nyɩnta bɩ pa da Derbe ʋ ŋnɩ karɩndanyɩnɔ yɩ gʋta bɩ, ŋ y'a bɔ, ŋnɩ bɔ Listɩr ʋ, Ikonɩyɔm kan Pisidii Antɩyɔs kɩ ʋ. 22Ŋ karɩndanyɩnɔ wɔɔ heer yo, ŋnɩ ŋ dʋndɔ kʋ ŋ nɩ gɔɔta a sɩrakarɛ nɔ ʋ, ŋn'a hɩ, ŋ ʋ: "A a ga m, wɔɔ n fɩr yɩ gʋta, k'ʋ bɔkarɛ, ʋ gasʋ Woso cirbəə nɔ ʋ." 23Ŋ lɛɛzannɔ bɔ ʋ kristagʋɔɔ sokʋma biyəə nɔ ʋ, ŋnɩ yaarɔ da ŋn'a lɛ kʋsɩ, ŋnɩ yaa da lɛɛzannɔ wɔɔ tɔ ma, ŋnɩ ŋ da Zuuba kʋ ŋ sɩra ka ʋ bɩ wɔ ʋ. 24Ŋ bɔ Pisidii ʋ, ŋnɩ ta Panfilii ʋ, 25ŋnɩ lemim nyɩnta bɩ pa da Pɛrzee ʋ, ŋnɩ cem, ŋnɩ ta Atalɩyaa ʋ. 26Ŋ n a to b'ʋ, ŋnɩ da kɔɔlʋʋ ʋ, ŋnɩ ta Antɩyɔs ʋ, tara niŋŋə kʋ ŋ y'a yɛ ʋ Woso han, k'a nɩ ŋ barka da ʋ zibəə kʋ ŋ y'a ba naa minto b'ʋ. 27Kʋ ŋ lee ku bɩ, ŋ sokʋma bɩ bir, ŋnɩ hɔ haay kʋ Woso a da ŋ han ŋn'a ba bɩ dɩnda ŋ nɩ, an lɛ da bɩ, hɔ kʋ Woso a ba, do vantɔɔ ŋn'a ba sɩrakarɛzannɔ bɩ. 28Ŋ maasɩrɛ ba b'ʋ kan karɩndanyɩnɔ wɔɔ kɩ.


text: 1Wɔɔ danlʋ Febe k'a nɩ zi bam Sankre kristagʋɔɔ sokʋma bɩ nɔ ʋ bɩ, mɔɔ n'a hɩ m, a kasɛtɩ mɩŋŋa. 2K'a si a zi Zuuba tɔ ma, amba a a ga barɛ m wosogʋɔɔ kan kʋ kɩ bire ʋ bɩ m, k'a bʋr a lɛ n taa awɔɔ daahan ma, k'a a da han a mim haay nɔ ʋ. A mɩŋŋa a da gʋɔɔ han gʋta, a a da mɔɔ mɩŋŋa han sɔ. 3K'a yaa da Priska kan Akilas kɩ m, mɔɔ zibəəkɔɔnrɔ m Krista Yeezuu zibəə bɩ nɔ ʋ. 4Ŋ y'a mɩŋŋɔɔ mee ka zɛ ma, k'a mɔɔ bɔ lɛm. Mɔɔ yɩ m deem bɛɛ nɩ ŋ barka darɛ y, do vantɔɔ wɔɔ kristagʋɔɔ sokʋmarɔ wɔɔ haay yɩ ŋ barka dam sɔ. 5K'a yaa da sɩrakarɛzannɔ kʋ ŋ n'a som kʋ ma ŋ har ʋ rɔ wɔɔ m. K'a yaa da mɔɔ gʋaasɩba Epayinɛtɩ bɩ m, a ɩ lɛɛ ka an sɩra ka Krista ʋ Azii kʋrɔ wɔɔ ʋ. 6K'a yaa da Maarii k'a zi ba gʋta awɔɔ tɔ ma bɩ m. 7K'a yaa da Andronikus kan Zuniyas kɩ m, mɔɔ danyɩnɔ m, bɩ, n nyɩnta n nɩ ŋ du lɔnnɔcɛ ʋ kan mɔɔ kɩ. Kristazibəəzannɔ wɩsɩrɔ m, ŋ lɛɛ ka mɔɔ m ŋn'a ba kristagʋɔɔ. 8K'a yaa da Ampliyatus m, mɔɔ ŋʋarɛzaa m Zuuba zuure nɔ ʋ. 9K'a yaa da Urbɛn m, wɔɔ zibəəkɔɔn m Krista zibəə bɩ nɔ ʋ, kan mɔɔ ŋʋarɛzaa Sɩtakɩs kɩ m. 10K'a yaa da Apelɛs m, a a sɩra ka Krista ʋ hɩnka hɔ gʋta nɔ ʋ. K'a yaa da Aristobul hargʋɔɔ m. 11K'a yaa da Herodɩnyɔ m, mɔɔ danyɩ m. K'a yaa da Narsis hargʋɔɔ kʋ ŋ sɩra ka Zuuba ʋ rɔ wɔɔ m. 12K'a yaa da Trifɛn kan Trifozɩ kɩ m, Zuuba zi ŋn'a bam. K'a yaa da Pɛrzidɩ m mɩŋŋa, a zi ba gʋta Zuuba tɔ ma. 13K'a yaa da Rufus m, Zuuba zibəənyɩ wɩsɩ m. K'a yaa da a da bɩ m, mɔɔ da m sɔ. 14K'a yaa da Asɩnkritɩ m, Flegɔn m, Hermɛs m, Patrobas m, Hermas m, kan danyɩnɔ vantɔɔ kʋ ŋ nɩ kan ŋ kɩ rɔ wɔɔ m. 15K'a yaa da Filolɔg kan Zuli kɩ m, Neere kan a danlʋ kɩ m, Olɩmpas kan wosogʋɔɔ kʋ ŋ nɩ kan ŋ kɩ rɔ wɔɔ m haay. 16K'a yaa da kʋ m mɩŋŋa danyɩbaa nɔ ʋ, kan kʋ daʋrɛ kɩ, ŋʋarɛ kɩ. Krista sokʋmarɔ wɔɔ haay ɩ yaa darɛ awɔɔ m. 17M danyɩnɔ, a yɛ mɔɔ nawʋrɛ awɔɔ han k'a dundo a zi, kan gʋɔɔ kʋ ŋ nɩ gʋɔɔ gʋngʋ kʋ ma zi bam nɔ wɔɔ kɩ, ŋnɩ sɩrakarɛzannɔ nyʋnnyɔɔ m, bɩsɩ kʋ ŋ n'a kam hɔdɩndarɛ k'awɔɔ yɩ bɩ ma. K'a gʋ ŋ ma laatʋ. 18Bala, gʋɔɔ ncɩnaaʋ rɔ wɔɔ, Zuuba Krista zi bɛɛ ŋ n'a barɛ y, a mɩŋŋɔɔ nɔ zi ŋn'a bam. Bra ŋ n'a bam bahɔdonno m, meerbaarɔ nyɩntɔɔ kan a ŋʋaar mindɩndarɛrɔ kɩ nɔ ʋ. 19Gʋaa haay a dɔ, a ʋ, awɔɔ ɩ yɛm Zuuba ma. Mɔɔ heer nyɩnta kan awɔɔ kɩ naa tɔ ma, bɩ mɔɔ lɛ n taa k'awɔɔ m yɩ mindɔrɛzannɔ, zi mɩŋŋa barɛ nɔ ʋ. K'a yɩ gʋɔɔ kʋ mim bɩr zar darɛ ŋ ma zannɔ, mimbʋnyaa nɔ ʋ. 20Woso k'a a so laafɩɩ ʋ bɩ Sʋtaana hɔɔnsɩrɛ awɔɔ gannɔ taa dɩɩtaa. Bɩ kʋ wɔɔ Zuuba Yeezuu barka m bɩr kan awɔɔ kɩ. 21Mɔɔ zibəəkɔɔn Timote ɩ yaa darɛ awɔɔ m, mɔɔ danyɩnɔ Lusiyus, Zasɔn, kan Sosipatɛɛr k'ɩ yaa darɛ awɔɔ m. 22Bɩ, mɔɔ mɩŋŋa Tɛɛrtiyus, kʋ Pol a da ci naa do barɛ ʋ bɩ, mɔɔ ɩ yaa darɛ awɔɔ m Zuuba k'a nɩ wɔɔ zɛm kʋ ra bɩ nɔ ʋ. 23Gayus k'a mɔɔ si a har ʋ, kristagʋɔɔ sokʋma bɩ haay n nɩ kʋ zɛŋ ʋ a har ʋ b'ɩ yaa darɛ awɔɔ m. Erastɩ, kʋ bɩ busoocɩntər bɩ, kan Kaartus kɩ ɩ yaa darɛ a m. [ 24A yɛ mɔɔ nawʋm, kʋ wɔɔ Zuuba Yeezuu Krista barka m nyɩnta kan awɔɔ haay kɩ. Amina!] 25Woso ɩ paŋŋa m k'awɔɔ sɩrakarɛ paŋŋa da ra, amba lemim nyɩnta kʋ mɔɔ n n'a pa dam bɩ n n'a hɩm bɩ m, Yeezuu Krista lemim kʋ mɔɔ n'a pa dam, Woso hɔ k'a nyaakʋm da gɔsɩ n a dɔ y, an a hɩnka wɔɔ m, ʋ a dɔ bɩ m. Hɔ bɩ do Woso nyɩnta an a nyaakʋm da biisi tee••• bɩ, 26kɛɛrɛ naa, wosolɛsinnɩsorazannɔ ciro wɔɔ a hɩnka lɛɛgure nɔ ʋ gʋaa haay m, amba Woso k'a nyarɛ ba ʋ lɛ ka bɩ m, a lɛ ka kʋ n nɩ ta m doro haay zi kʋ ŋ n'a dɔ, ŋnɩ sɩra ka, ŋnɩ zu ʋ. 27Kʋ Woso y'a deem k'an ta mindɔrɛ m bɩ m lɛbɔʋrɛ yɩ, Yeezuu Krista tɔ ma, dɔmɩm haay! Amina!


text: 1Zezi laan ma zaŋɩ o nuŋi Wɛ-di-kamunu kʋm wʋnɩ. O na maa kɛ tɩn, o karabiə bam dɩdʋa ma ta dɩd-o o wɩ: "Karanyɩna, nii kandwa yantʋ ba na mɛ ba lɔ digə kam tɩn na lana te. Nii ka lɔɔm dɩm na dana te." 2Zezi ma lər-o o wɩ: "Nmʋ wʋ nɛ ka na daga te tɩn na? Ka maama nan w'ʋ ba ka tʋ tɩga nɩ ka cɔgɩ. Kandwɛ daa b'a daŋɩ dɩ doŋ baŋa nɩ." 3Zezi dɛɛn ma vu o jəni Olivi piu kʋm yuu nɩ, yɩ o tʋlɩ o na Wɛ-di-kamunu kʋm o yigə nɩ. O na je kʋntʋ tɩn, Pɩyɛɛrɩ dɩ Zakɩ dɩ Zan dɩ Andre yɩranɩ ma vu o te, yɩ ba bwe-o ba wɩ: 4"Maŋa kɔɔ mʋ Wɛ-digə kam w'ʋ ba ka cɔgɩ kʋntʋ? Bɛɛ mʋ lagɩ kʋ kɩ maana kʋ brɩ dɩbam, sɩ d'ɩ lwarɩ nɩ wəənu tɩntʋ maama lagɩ tɩ kɩ?" 5Zezi ma ləri-ba o wɩ: "'A fɔgɩ 'a cɩ 'a tɩtɩ, sɩ 'a yɩ pa nɔɔn-nɔɔnʋ ganɩ abam. 6Bɛŋwaanɩ nɔɔna zanzan w'ʋ ba abam te, yɩ ba'a ma amʋ yɩrɩ ba ma ganɩ abam ba wɩ, bantʋ dɩdʋa dɩdʋa mʋ yɩ Krisi wʋm Wɛ na tʋŋɩ tɩn, yɩ ba'a ganɩ nɔɔna zanzan. 7'A w'ʋ ba 'a na tigurə na wʋ abam tɩɩnɩ dɩm nɩ, yɩ 'a kwəri 'a ni ka ŋwa tɩɩnɩ dɩlʋ na baŋwɛ tɩn nɩ. 'A nan na ni kʋntʋ, sɩ 'a yɩ pa fʋʋnɩ zʋ abam. Wəənu tɩm kʋntʋ maŋɩ sɩ tɩ kɩ mʋ, yɩ kʋ ta daɩ lʋgʋ tiim maŋa. 8Dwi w'ʋ zaŋɩ dɩ kɩ jara dɩ dwi dɩdoŋ, yɩ tɩʋ dɩ kʋ doŋ w'ʋ zaŋɩ tɩ magɩ jara. Tɩga dɩ w'ʋ sisiŋi je sɩdonnə nɩ, yɩ kana dɩ w'ʋ ba ka taa wʋ je zanzan nɩ. Yaara yam kʋntʋ maama nan nyɩ dɩ kaanɩ na sɩŋɩ o vri pugə yɩ ka wɔɛ yɩ cam daa ta wʋ kwaga nɩ te tɩn mʋ. 9'A fɔgɩ 'a cɩ 'a tɩtɩ, sɩ nɔɔna w'ʋ ja abam ba vu ba saŋɩ sarɩya-dirə nakwa tee nɩ. Ba ta w'ʋ ja abam ba magɩ ba Wɛ-di sɩm wʋnɩ. Ba'a ja abam ba vu ba saŋɩ dɩdɛɛra dɩ pwa tee nɩ, abam na tɔgɩ amʋ tɩn ŋwaanɩ. Kʋntʋ mʋ w'ʋ pa 'a wanɩ 'a brɩ-ba Wɛ cɩga kam. 10Kʋ nan fɩn mʋ sɩ ba da yigə ba tɔɔlɩ Wɛ kwər-ywəŋə kam ba brɩ dwi maama tiinə, sɩ woŋo maama tiim laan yi. 11Ba na jaanɩ abam ba vu ba saŋɩ, sɩ 'a yɩ ta'a liə dɩ 'a na w'ʋ ta kʋlʋ tɩn. 'A na w'ʋ ta'a zɩgɩ ba yigə nɩ maŋa kalʋ tɩn, sɩ 'a laan ŋɔɔnɩ kʋlʋ Wɛ na w'ʋ pa abam tɩn. Kʋ daɩ abam tɩtɩ mʋ w'ʋ ŋɔɔnɩ, kʋ yɩ Wɛ Joro kʋm mʋ w'ʋ pa abam kʋlʋ 'a na w'ʋ ŋɔɔnɩ tɩn. 12Nɔɔna badonnə w'ʋ ja ba tɩtɩ cʋrrʋ ba kɩ nɔɔna jɩa nɩ sɩ ba gʋ-ba. Kwə dɩ w'ʋ kɩ ba biə kʋntʋ doŋ. Biə dɩ w'ʋ zaŋɩ ba pa ba ja ba niinə dɩ ba kwə ba gʋ. 13Nɔɔna maama w'ʋ ta culi abam, 'a na yɩ a nɔɔna tɩn ŋwaanɩ. Wʋlʋ maama nan na kɩ pu-dɩa o zɩgɩ kəŋkəŋ sɩ kʋ vu kʋ yi kweelim tɩn, Wɛ w'ʋ vrɩ kʋntʋ tu ŋwɩa. 14Abam nan w'ʋ ba 'a na wo-lɔŋɔ kʋlʋ na yɩ cɔgɩnʋ tɩn na w'ʋ ba kʋ zɩgɩ jəgə kalʋ na wʋ maŋɩ sɩ kʋ taa zɩgɩ da tɩn." (A tɛ abam sɩ wʋlʋ na karɩmɩ tɩn, sɩ o kwaanɩ o ni kʋ kuri lanyɩranɩ.) "Abam na nɛ wo-lɔŋɔ kʋm kʋntʋ, sɩ abam balʋ na zʋʋrɩ Zude nɩ tɩn kɩ lɩla 'a nuŋi 'a duri 'a vu pweeru yum 'a səgi da. 15Nɔɔnʋ nan na wʋ nayuu nɩ, o daa yɩ tu o zʋ digə sɩ o kwe kʋlʋkʋlʋ. 16Nɔɔnʋ wʋlʋ nan na wʋ kara nɩ tɩn, o daa yɩ joori sɔŋɔ sɩ o kwe o gɔrɔ o zʋ. 17Kantʋ maŋa kam nɩ kʋ'ʋ ta tiini kʋ yɩ lɛɛrʋ dɩ kaana balʋ na jɩgɩ pwi tɩn, dɩ balʋ na jɩgɩ biə yɩ ba ŋɔgɩ yɩlɩ tɩn. 18Nan ta'a loori-na Wɛ, sɩ cam dɩm kʋntʋ yɩ ba waarʋ mɩmaŋa nɩ. 19Bɛŋwaanɩ yaara yalʋ na lagɩ ya ba da yam kʋntʋ nɩ tɩn w'ʋ ta tiini ya camma ya dwe yalʋ na maŋɩ ya kɩ pulim nɩ Wɛ na kɩ lʋgʋ sɩ kʋ ba kʋ yi zɩm tɩn. Yaara yantʋ nan na kɛ, yadonnə daa b'a ba nɩnɛɛnɩ yantʋ te. 20Baŋa-Wɛ nan na wʋ pɛ yaara yam da yam tri, nɔɔn-nɔɔnʋ b'a wəri. Kʋ nan yɩ Wɛ tɩtɩ nɔɔna balʋ DƖ na kuri tɩn ŋwaanɩ mʋ, DƖ w'ʋ pa yaara yam da yam tri. 21Kantʋ maŋa kam nɩ, nɔɔnʋ wʋlʋ maama na tagɩ dɩ abam o wɩ: 'Nii Krisi wʋm Wɛ na tʋŋɩ tɩn, o wʋ yo seeni' naa 'o wʋ jəgə kantʋ nɩ', sɩ 'a yɩ sɛ kʋntʋ tu. 22Nɔɔna badaara w'ʋ zaŋɩ ba brɩ nɩ bantʋ dɩdʋa dɩdʋa mʋ yɩ Krisi wʋm, yɩ ba yagɩ ba daɩ. Badonnə dɩ w'ʋ brɩ nɩ bantʋ mʋ yɩ Wɛ nijoŋnə, yɩ ba yagɩ ba daɩ. Ba'a kɩ wo-kɩnkagɩla yalʋ na w'ʋ sʋ nɔɔna tɩn, sɩ ba ya na waɩ, sɩ ba sʋgɩ Wɛ tɩtɩ nɔɔna balʋ DƖ na kuri tɩn. 23'A ta'a cʋ 'a tɩtɩ, sɩ a wuuri a ta a brɩ abam mʋ yɩ wəənu tɩm maŋa daa ta wʋ yi. 24Yaara yam kʋntʋ maŋa na tu ka kɛ, da yantʋ wʋnɩ 'wɩa kam laan w'ʋ ji nazono tim tim, cana dɩ daa b'a fuŋi sɩ pooni taa wʋra. 25Wɛyuu w'ʋ sisiŋi yɩ calɩcwɩ sɩm kwəri sɩ tʋ tɩga nɩ, yɩ wəənu tɩlʋ maama na wʋ wɛyuu nɩ tɩn w'ʋ vugimi daanɩ.' 26Maŋa kam kʋntʋ nɩ nɔɔna w'ʋ na Nabiin-bu wʋm na maa bɩɩnɩ lʋgʋ baŋa. O'o ta wʋ kunkwəənu wʋnɩ o bɩɩnɩ dɩ dam, yɩ Wɛ paarɩ-zulə wʋ o tee nɩ zanzan. 27O laan w'ʋ pa o malɛsɩ sɩm nuŋi sɩ jagɩ sɩ vu lʋgʋ baŋa je maama, kʋ na yɩ wa-puli dɩ wa-zʋʋrɩ, jazɩm dɩ jagwiə, sɩ la o nɔɔna balʋ Wɛ na kuri tɩn je maama sɩ kɩ daanɩ. 28Nan maanɩ-na 'a nii kapʋrʋ na yɩ te tɩn. Kʋntʋ na yəni kʋ wʋra kʋ kwi vɔɔrʋ, 'a yəni 'a lwarɩ nɩ kʋ twɛ yadɛ. 29Kʋ nan yɩ bɩdwɩ mʋ dɩ 'a na tu 'a na wəənu tɩlʋ a na tagɩ a brɩ abam tɩn na wʋra tɩ kɩa, sɩ 'a lwarɩ nɩ maŋa kam laan twɛ ka ti. 30A lagɩ a ta cɩga mʋ dɩ abam sɩ, wəənu tɩm kʋntʋ maama w'ʋ ba tɩ wʋra tɩ kɩa, yɩ zɩm nɔɔna bam ta wʋ tɩgɩ ba ti. 31Wɛyuu dɩ tɩga baŋa maama w'ʋ ba tɩ kɛ, yɩ amʋ taanɩ dɩm b'a kɛ maŋa dɩ maŋa. 32Nɔɔn-nɔɔnʋ nan yəri dɛ dɩlʋ Nabiin-bu wʋm na lagɩ o joori o ba tɩn, yɩ nɔɔn-nɔɔnʋ yəri dɛ dɩm wʋnɩ maŋa kam o na w'ʋ ba tɩn, kʋ na maŋɩ kʋ yɩ Wɛ malɛsɩ sɩm naa DƖ Bu wʋm tɩtɩ dɩ. Kʋ yɩ a Ko Baŋa-Wɛ yɩranɩ mʋ ye. 33'A ta'a fɔgɩ 'a cʋ 'a tɩtɩ, sɩ 'a yəri maŋa kam o na w'ʋ joori o ba tɩn. 34Kʋ'ʋ ta nyɩ dɩ sɔŋɔ tu na nuŋi sɩ o beeri o vu yigə yigə te tɩn. O ma pa o tɩntʋŋna bam ni sɩ ba taa nii o sɔŋɔ kʋm baŋa nɩ. O ma pa ba nɔɔnʋ maama o tɩtʋŋɩ. O ma ta dɩ ba dɩdʋa, sɩ o taa yɩrɩ o mancoŋo kʋm lanyɩranɩ. 35Abam dɩ maŋɩ sɩ 'a fɔgɩ 'a ta'a yɩrɩ kʋntʋ doŋ mʋ. Bɛŋwaanɩ 'a yəri maŋa kalʋ sɔŋɔ tu wʋm na w'ʋ joori o ba tɩn. O waɩ o tui dɩdaan-ni nɩ naa tɩtɩɩ kʋnkʋrʋ nɩ, naa tɩ-bra-pʋra nɩ naa wa-puli maŋa nɩ. 36Kʋntʋ tɩn, o na tu bɩdwɩ baŋa nɩ, sɩ o yɩ darɩ abam dɩ 'a tigi 'a dɔa. 37A lagɩ a ta dɩ abam dɩ nɔɔna bam maama nɩ, 'a maŋɩ sɩ 'a ta'a cʋ 'a tɩtɩ mʋ."


text: 1Pə tənaɣa mpʋ ɩlɛ tá taapalaa mɛ ɩ́ ná tá kiŋ kɛ ɩsəna pə wɛɛ sɩ ɩ́ ká tɔ na pə́ maɣa Ɩsɔ tɔ, halɩ ɩ́ tɔŋna ḿpʋ́ɣʋ́ lapʋ mɛɛ. Ama nti nɔɔnɔɔ ma wiikina-mɛ tɔɣɔlɛ sɩ, haɩ, Tacaa Yesu tɔɔ ɩ́ sɔɔsɩ lʋpʋ kɛ pə taa. 2Anɩ ɩ́ nyəmá Tacaa Yesu kʋsɛɣɛsətʋ nti tə sɛɣɛsa-mɛ sɩ ɩ́ təŋ tɔ. 3Mpi Ɩsɔ caakɩ tɔɣɔlɛ sɩ ɩ́ pəsɩ ɩ nyə́ma na ɩ́ yele asilima kʋlapʋtʋ təkpataa. 4Paa mə taa wei ɩ́ nyɩ ɩsəna ɩ ká kpaɣa alʋ na pə́ wɛ tənaŋŋ na pə́ wɛna nyʋɣʋ tɔ. 5Pə́ taa wɛɛ kɔtɔɩnaa tike tɔm ɩsɩɩ yəlaa mpa pa ta nyɩ Ɩsɔ tɔ pɛlɛ pa lakʋɣʋ tɔ. 6Nɔɣɔlʋ ɩ́ taa pəntəna ɩ tɔɣɔntəlɛ kɛ tɔm tənɛ tə taa na ɩ́ taa wakəlɩ-ɩ pʋlʋ. Tə tɛma-mɛɣɛ tɔm tənɛɣɛ heeluɣu na tə kpaala-mɛɣɛ teu sɩ Tacaa ká tʋ saləka kɛ mpa pa lakɩ ɩsaɣatʋ ntənaa tɔ. 7Ɩsɔ tá yaa-tʋɣʋ ɩ mpaaʋ taa sɩ tə́ lakɩ asilima kʋlapʋtʋ, ama sɩ tə́ la tá tɩ tənaŋŋ kɛ́. 8Pə tɔɔ kɛ́ ye wei ɩ kpaɣa tɔm tənɛ na ɩ́ lɔɣɔna lumaɣa waalɩ, pə taɣa yʋlʋ kʋheelitu kɛ pʋntʋ lɔwa. Ama Ɩsɔ wei ɩ ha-tʋɣʋ ɩ Feesuɣu Naŋŋtʋ tɔ ɩ nyəntʋ kɛ ɩ lɔwa. 9Ye mə taa mə tike təma sɔɔlʋɣʋ tɔm ɩlɛ, paa ŋmaa-mɛ na pá sɔɔsɩ-mɛɣɛ nti tɔtɔ? Ɩsɔ maɣamaɣa tɔŋna-mɛɣɛ pə tənaɣa ḿpʋ́ɣʋ́ sɛɣɛsʋɣʋ ɩlɛ. 10Halɩ ntɩ ɩnɩ tə maɣamaɣa kɛ ɩ́ tɔŋna mə taapalaa mpa pa təna pa wɛ Masetoni təna taa tɔɣɔ lapʋ. Ama tá taapalaa mɛ, tə tasəɣɩ-mɛɣɛ wiinaʋ sɩ ɩ́ sɔɔsɩ lʋpʋ kɛ pə taa. 11Paa mə taa wei ɩ́ lʋ sɩ ɩ́ na ɩ tɔɣɔntəlɛ pá wɛɛna təma na leleŋ, na paa wei ɩ́ paasəna ɩ nyəntɛ na ɩ́ hiki ɩ maɣamaɣa kɛ mpi ɩ ká suu ɩ nɔɣɔ tɔ. Ntɩ ɩnəɣɩ tɩɩ tɛma-mɛɣɛ heeluɣu. 12Mpʋ ɩnɩ pɩɩ yelina na ma ta nyɩ ɩsɔnaa tʋna-mɛ, na ɩ́ kaa caɣa na ɩ́ tɛɛlɩ nɔɣɔlʋɣʋ pʋlʋ taa. 13Ta taapalaa tə caa sɩ ɩ́ cɛkəna mpa pa səpa tɔ pa tɔm na ɩ́ taa wɛɛ piti taa ɩsɩɩ mpa pa fɛɩna tɛɛlʋɣʋ kɛ Ɩsɔ kiŋ tɔ. 14Ɩsɩɩ tə tɛma tá taa sɩ Yesu səpa na ɩ́ taɣanɩ fem tɔ, mpʋ tɔtɔɣɔ tə tɛma tá taa tɔtɔ sɩ Ɩsɔ ká kpɛnna Yesu na mpa pa səpa Yesu mpaaʋ taa tɔ na ɩ́ məŋna. 15Tacaa kʋheelitu maɣamaɣa kɛ tə caa-mɛɣɛ sɔɔsʋɣʋ kɛ cənɛ, sɩ tá mpa tɩɩ wɛɛna tá ɩsɛ kɛ Tacaa kʋyakʋ kʋkɔmʋɣʋ wule tɔ tə kaa tɛɛ nɔɣɔ kɛ mpa pa tɛma səpʋ tɔ. 16Pə kɔŋ pə́ kɛɛsɩ na pə́ holi na pá nɩɩ ɩsɔtaa tillu sɔsɔ taŋ na Ɩsɔ akantəlɛ, ɩlɛna Tacaa maɣamaɣa lɩɩna ɩsɔtaa na ɩ́ tiiki. Mpa pa səpa Kilisiti mpaaʋ taa tɔ pɛlɛ paa fe kancaalaɣa. 17Pə waalɩ kɛ́ pɩɩ kɛlɩ ɩsɛ nyə́ma tá, na tá na-wɛ tə́ kpɛntɩ na tə́ sʋʋ ŋmʋntʋ tɛɛ na tə́ suli Tacaa kɛ ɩsɔtaa. Na tá na-ɩ tɩɩ caɣa tam. 18Ɩ́ hɛɛsəɣɩ təma laŋa na tɔm tənɛ.


text: 1Alaa mɛ tɔtɔ, ɩ́ seeki mə paalaa kɛ mpʋ. Pɩɩ la na pa taa mpa pa ta mʋ Ɩsɔ Tɔm tɔ, pá ná mə yaasinaa na pə́ hɔ-wɛ na pá sʋʋ Ɩsɔ sɛɛʋ taa. Pə taɣa ɩsɩɩ ɩ́ ká yɔɣɔtɩ natəlɩ na mə nɔɔsɩ na pəcɔ. 2Aaɩ, paa ná ɩsəna mə yaasi maɣaa na ɩ́ seeki mə paalaa tɔɣɔ pɩɩ hɔ-wɛ. 3Ɩ́ taa pɛɛkəɣɩ sɩ ɩ́ tʋɣɩ mə tɔɔnaa kɛ kacɔka nyəm, ɩsɩɩ nyɔɔsɩ taɣanʋɣʋ na wʋla nyəmnaa tʋɣʋ, yaa wontu kʋpantʋ suuu sɩ pə́ la-mɛ na ɩ́ te. 4Ama ɩ́ pɛɛkəɣɩ sɩ hatuu mə lotu taa ɩ́ tena. Na teu mpɩ, pə wɛɛ ləmaɣasəlɛ nte tə wɛ teu na tə wɛ təpamm tɔ tə teu, mpi pɩɩ saaləɣɩ yem tɔ. Tə kɛ́ liɣitihutaɣa pʋlʋ kɛ Ɩsɔ ɩsɛntaa kɛ́. 5Ḿpʋ́ɣʋ́ lɔŋtaa alaa mpa pa təŋaɣa Ɩsɔ mpaaʋ kɛ teu na pa tɛɛlaɣaa ɩ kiŋ tɔ pa taɣanaɣana pa tɩ. Pa seekaɣa pa paalaa kɛ́. 6Ḿpʋ́ɣʋ́ Saala lapa, ɩ nɩɩna Apəlaham kɛ́, haləna ɩ́ yaakɩ-ɩ sɩ: Ma cɛ. Ye mɩɩ lakɩ kʋpantʋ na ɩ́ tá yele na pʋlʋ sɔɣɔntʋ kpaa-mɛ, ɩ́ wɛɛ kɛ́ ɩsɩɩ ɩ pɛɛlaa. 7Apalaa mɛ tɔtɔ, ɩ́ tɔkɩ mə alaa na ɩ́ nyɩ pa tɔɔ sɩ pə ŋma-wɛ tɔ pa toma ta tala mə nyəna. Ɩ́ seeki pa ɩsɛ, pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, mə na-wɛɣɛ Ɩsɔ ká ha weesuɣu kɛ faalaa. Ɩ́ lakɩ mpʋ, na pʋlʋ ɩ́ taa kɔɔ na pə́ kaɣatɩ-mɛɣɛ mə sələməŋ taa. 8Pə tənaɣa mpʋ ɩlɛ ɩ́ hʋʋkɩ hʋwɛɛ kʋlʋmɛɛ na kʋsɔɔləm kʋlʋməm. Ɩ́ sɔɔlɩ təma ɩsɩɩ yʋlʋ na ɩ neu. Ɩ́ tɔkɩ təmaɣa teu. Ɩ́ taa la təma na kalampaanɩ. 9Ye yʋlʋ ɩ́ lapa-mɛɣɛ ɩsaɣatʋ ɩ́ taa fɛlɩ-ɩ, paa kʋtʋɣʋ, ɩ́ taa lɛɛtɩ-ɩ. Ama ɩ́ kooli pʋntʋ tɔɔ kɛ́ kʋpantʋ, pə taɣa pʋlʋ, Ɩsɔ yaaʋ-mɛ tɔ, ɩ maɣamaɣa ɩ kʋpantʋ kɛ ɩ tɔma sɩ ɩ ká ha-mɛ. 10Pa ŋmaa Ɩsɔ Tɔm taa kɛ́ mpʋ sɩ: Ye wei ɩ caa sɩ ɩ nɩɩ leleŋ na ɩ́ ná kʋyɛɛŋ kʋpaŋ kɛ atɛ cənɛ, pʋntʋ ɩ́ yele ɩsaɣatʋ yɔɣɔtaɣa, na ɩ́ taa tasa pɔpɔtʋ pɛlʋɣʋ. 11Ɩ́ ha ɩsaɣatʋ kɛ siɣile na ɩ́ sʋʋ kʋpantʋ lapʋ taa. Ɩ́ pɛɛkɩ lɛlaa na leleŋ na ɩ́ huli pə ɩkpatɛ. 12Pə taɣa pʋlʋ, Tacaa kama ɩsɛ kɛ yʋlʋpama tɔɔ kɛ́, na ɩ́ nɩɩkɩ pa sələməŋ. Ama ɩ haa siɣile kɛ mpa pa lakɩ ɩsaɣatʋ tɔɣɔ. 13Ye ɩ́ sɛɛsa ɩsəlɛ na kʋpantʋ lapʋ, awe ká la-mɛɣɛ ɩsaɣatʋ? 14Paa pə wɛɛ sɩ ɩ́ lapa kʋpantʋ nti tɔ tə tɔɔ kɛ́ pa məla-mɛɣɛ kʋnyɔŋ tʋɣʋ, ɩ́ nɩɩ leleŋ kɛ́. Ɩ́ taa nyana yəlaa kɛ paa pəcɔ, na ɩ́ taa yele na pə́ liɣiti-mɛ. 15Kilisiti kɛna mə Caa, ɩlɛ ɩ́ samɩ-ɩ hatuu mə lotunaa taa kɛ́ mpʋ. Ɩ́ taŋ tətɛɣɛtɛɣɛ kɛ́ tam, na ye mpa pa pɔɔsa-mɛɣɛ mpi ɩ tɛɛləɣɩ tɔ pə tɔm, ɩlɛ ɩ́ kɛɛsɩ-wɛ tətetete. 16Ɩ́ kɛɛsɩ-wɛ təpamm na ɩ́ se-wɛ. Ɩ́ wɛɛna lotu kʋlʋmtʋ, ɩlɛ mpa pa tɔŋ sɩ ɩ́ kɛ́ taalɩ nyə́ma na pá tʋʋkɩ-mɛɣɛ mə yaasi kʋpaŋ wei Kilisiti ha-mɛ tɔ ɩ tɔɔ tɔ, fɛɛlɛ ká məlɩ-wɛɣɛ kpaʋ kɛ pa nɔɔsɩ taa tɔm pee tɔɔ. 17Pə taɣa pʋlʋ, ye yʋlʋ tɔkɩ kʋnyɔŋ kɛ kʋpantʋ nti ɩ lapa tɔ tə tɔɔ, na pə́ kɛ́ Ɩsɔ luɣu nyəntʋ sɩ ɩ́ tɔɣɔ mpʋ, pəlɛ pə kəla teu na mpi ɩ ká tɔɣɔ-kʋɣʋ ɩsaɣatʋ nti ɩ lapa tɔ tə tɔɔ tɔ. 18Haləna mə tɔɔ kɛ́ Kilisiti maɣamaɣa ná səpa, na yəlaa ɩsaɣatʋ tɔɔ kɛ ɩ səpa tɔm kʋlʋm kɛ ɩ kpakpaa səpʋ. Ɩnəɣəlɛ yʋlʋpaŋ wei ɩ səpa asaɣaa tɔɔ tɔ, sɩ ɩ́ kpaɣa-mɛ na ɩ́ pona Ɩsɔ kiŋ. Ɩ tɔnʋɣʋ kʋnɛɣɛ pa kʋwa, ama Feesuɣu Naŋŋtʋ ná feesa-ɩ. 19Feesuɣu kʋnɛɣɛ ɩ tɔkaa na ɩ́ polo na ɩ́ lana waasʋ kɛ ləsasɩ nsi sɩ wɛ saləka taa tɔ. 20Ləsasɩ nsi sɩ taa nɩɩna Ɩsɔ kɛ́ tuu lɔŋ kɛ kʋyɛɛŋ wei ɩ taa Nowee tɔŋna ɩ atakaa pɔɣɔlʋɣʋ sɔsɔɔʋ saakʋɣʋ na Ɩsɔ taŋna suulu tɔɣɔ ma tɔŋ. Na yəlaa mpa pa sʋʋ kpɩɩlʋɣʋ ŋkʋ kʋ taa na lʋm ta tɔɣɔ-wɛ tɔ pa wɛ pəcɔ kɛ́, yəlaa pəlefɛɩ naanʋwa tike. 21Lʋm pənɛ pə nəɣəsəna Ɩsɔ lʋm sɔʋ mpi pə yakɩ mə nyɔɔŋ kɛ kaɣana tɔɣɔ. Na Ɩsɔ lʋm sɔʋ pənɛ pə ta kɛ tɔnʋɣʋ tɔɔ asilima ləsʋɣʋ. Ama pə kɛ́ mpi pə hʋ́lə́ɣɩ́ sɩ yʋlʋ wiikina Ɩsɔ sɩ ɩ́ ha-ɩ lotu kʋlʋmtʋ tɔɣɔ. Yesu Kilisiti fema tɔɣɔ Ɩsɔ lʋm sɔʋ yakɩ mə nyɔɔŋ. 22Ɩnɩ ɩ kpana ɩsɔtaa na ɩ́ caɣa Ɩsɔ kɔŋkɔŋ taa, na ɩ́ tɔkɩ kawulaɣa kɛ ɩsɔtaa tillaa na ɩsɔtaa kawulasɩ na pə toŋtʋnaa tɔɔ.


text: 1Yesu gyɩ aa sii lɩɩ Wɩɩkyʋwaldɩɩbal hʋ tɩyaŋ a kɩ mʋ, ɛɛ rɛ ʋ hatɩnna hʋ ko ʋ lee a basɩ tɩya ʋ a baa, "Tɩɩna, deŋ na Wɩɩkyʋwaldɩɩbal no bee dɩɩsɩ no buloŋ aa sɩŋ doŋ aa weliye gɛɛ." 2Ɛɛ rɛ Yesu baa, "Ma tɩɩ naa gɛɛ ba aa weliye rɛ, amɛ wɩtɩɩ rɛ ŋ basɩ kɩ tɩya ma, ba sɩ maakyiye ŋmaa dɩɩsɩ no buloŋ lo. Bʋdɩgɩ mɛ gba bɩl bɩ sɩ ka a dɔbɔ ʋ dɔŋtɩɩna tɩyaŋ." 3Ɛɛ rɛ Yesu gyɩ mʋ hɔŋ Olivi dogimo hʋ nyuu tɩyaŋ, doŋ nɛ ʋ hatɩnna hʋ dʋŋ sii ko ʋ lee a pɩyɛsɩ ʋ a baa, "Saŋa bee tɩyaŋ nɛ wɩya no sɩ yaa? Bekiŋ wɩmagɩl lɛ á sɩ na a gyɩŋ saŋa hʋ tɩyaŋ ɩ aa sɩ mɩɩgɩ ko, abee saŋa hʋ dʋnɩya aa sɩ teŋ?" 4Doŋ nɛ Yesu basɩ tɩya ba a baa, "Ma gyɩŋ tɩya ma tɩɩ weliŋ dɩ nal buloŋ ta ko mʋrɩ ma. 5Beewɩya, nala yʋga aa sɩ ko kpa ŋ feŋ anɩɩ ba aa rɛ yaa Krisita hʋ, a mʋrɩ nɩgyamaa. 6Ma sɩ nɩɩ yuwo dɔmɔ lee buloŋ tɩyaŋ. Dɩ mamaa rɛ ko nɩɩ gɛɛ, ma ta leŋ dɩ ma bembiye kɩ sii. Beewɩya wɩya no buloŋ sɩ yaa, amɛ ɛɛ bɩ daga anɩɩ dʋnɩya tenii pele rɛ. 7Yuwo sɩ we dʋnɩya logiŋ buloŋ tɩyaŋ. Losi mɛ sɩ gyʋʋ, ka dɩ taŋha mɛ gyigili lɩgyamaa tɩyaŋ. 8Wɩya no buloŋ kɩɩ gɛɛ rɛ anɩɩ haluwokannɩ luwol aa piile kɩ wɩɩ. 9Ɛɛ tɩyaŋ ba sɩ kasɩ ma a kpa ma we nala nosi tɩyaŋ dɩ ba dɔgɩsɩ ma aŋ kpʋ ma. Dʋnɩya nala buloŋ sɩ kuu ŋ wɩya a haasɩ ma. 10Haŋ saŋa hʋ tɩyaŋ nɩgyamaa sɩ kpa ba Wɩɩsɩ laadii ta. Ba sɩ kaŋ gyamba bee dɔmɔŋ a haasɩ dɔmɔŋ. 11Nala hʋ aa nyɩya wɩya a baa ba yaa Wɩɩsɩ tɩŋdaala rɛ, ba sɩ yʋga a ko a mʋrɩ nɩgyamaa. 12Wɩbɔmɔ yayɩ sɩ pʋrɩgɩ, dɩ ɛɛ leŋ nala kyori mɛ teŋ abee dɔmɔŋ. 13Amɛ nal hʋ buloŋ aa sɩ wuwo di kenyiri a kaŋ mala a mʋ teŋ, Wɩɩsɩ sɩ laa ʋ ta. 14Ba sɩ laa sɩya basɩ Wɩɩsɩbee koro hʋ wɩweliye lee buloŋ tɩyaŋ dɩ dʋnɩya nal buloŋ nɩɩ, ɛɛ hal tɩyaŋ nɛ dʋnɩya tenii sɩ pele. 15Dɩ mamaa rɛ ko na kɩbɔŋlɔrɩ hʋ aa yaa sɩna hʋ wɩya Wɩɩsɩ gyɩ aa tɩŋ ʋ tɩŋdaal Danɩyɛl tɩyaŋ a basɩ, dɩ ʋ sɩŋ Wɩɩkyʋwaldɩɩbal hʋ tɩyaŋ, ʋ maga dɩ ma nala hʋ aa karɩmɩ wɩya no lʋga rɛ aŋ gyɩŋ ba memii. 16Dɩ mamaa rɛ ko na gɛɛ, ʋ maga dɩ nala hʋ aa we Gyudɩya paalʋʋ tɩyaŋ fá gyɩŋ dogiŋsi nyuni rɛ a faŋa. 17Dɩ nal lɛ we salnyuu tɩyaŋ, ʋ ta bɩl baa ʋ tuu gyʋʋ dɩya a paa ʋ kɩna. 18Dɩ nal buloŋ nɛ we ʋ baga tɩyaŋ, ʋ ta bɩl baa ʋ mɩɩgɩ mʋ dɩya a paa ʋ gannɩ. 19Haŋ saŋa hʋ tɩyaŋ, haluwokanna bee biifɩllɩ nɩmma sɩ na tʋwara kɩŋkaŋ. 20Ma kɩ sʋla Wɩɩsɩ dɩ kyɛ hʋ ma aa si fá ta ko yaa puwo saŋa koo Kyɛwiyesii hʋ kyɛɛ. 21Beewɩya Wɩɩsɩ aa mara dʋnɩya a kaŋ kɩ ko gyɩnaŋ, nal buloŋ ha bɩ naa tʋwara no iriŋ, nal mɛ bɩl bɩ sɩ na tʋwara no iriŋ a kaŋ kɩ mʋ maakyiye buloŋ. 22Dɩ Wɩɩsɩ rɛ fa bɩ kere kyɛyɛ hʋ wɩya no aa sɩ yaa ta, nɩdɩgɩ mɛ fa bɩ sɩ ka beewɩya tʋwara hʋ aa sɩ ko sɩ lɔrɩ rɛ kɩŋkaŋ. Amɛ akuu nala hʋ ʋ aa lɩya wɩya, ʋ sɩ kere kyɛyɛ hʋ ta. 23Saŋa no tɩyaŋ dɩ nal buloŋ nɛ ko basɩ tɩya ɩ a baa, 'Na Krisita hʋ we daha, koo ʋ we lee kɩdɩgɩ, ta laa ʋ tɩɩna di.' 24Beewɩya nala badɔmɔŋ sɩ sii nyɩya wɩya dɩ ba aa rɛ yaa Krisita hʋ, laataal hʋ Wɩɩsɩ aa lɩya. Dɩ badɔmɔŋ mɛ sɩ sii fugo baa dɩ ba yaa Wɩɩsɩ tɩŋdaala rɛ. Ba sɩ yaa wɩmagɩla abee wɩkperiye buloŋ a kɩ kyɛ dɩ ba mʋrɩ nala hʋ Wɩɩsɩ aa lɩya mɛ gba. 25Ma gyegil daha! Ŋ basɩ wɩya no buloŋ kɩ tɩya ma rɛ, ka dɩ saŋa hʋ na pele. 26Ɛɛwɩya, dɩ nal buloŋ nɛ ko basɩ tɩya ma anɩɩ laataal hʋ Wɩɩsɩ aa lɩya rɛ we pogo tɩyaŋ, ma ta mʋʋ doŋ, koo dɩ ba aa rɛ basɩ tɩya ma anɩɩ ʋ rɛ faŋa daha, ma ta laa di, 27beewɩya saŋa hʋ tɩyaŋ mɩyaŋ Nihuwobiŋ Biye aa sɩ mɩɩgɩ ko, ʋ sɩ kɩɩ gɛɛ rɛ anɩɩ duwoŋ aa lɩgɩsa, a kyaanɩ wɩɩsɩnyuu buloŋ. 28Lee hʋ buloŋ kɩpʋwa aa pɩna, doŋ nɛ duuno aa kɩ laŋŋɩ." 29Ɛɛ rɛ Yesu bɩl basɩ tɩya ba a baa, "Tʋwara no tenii hal tɩyaŋ, ʋ bɩl bɩ sɩ pɩɩsɩ ka dɩ wɩɩsɩ bɩl bɩ sɩ kɩ pɔsɔ, pene mɛ bɩl bɩ sɩ kɩ pɔsɔ. Kyɩŋwʋlɩya sɩ lɩɩ wɩɩsɩnyuu a ko tuu kɩ tele. Wɩɩsɩnyuu kɩna buloŋ sɩ sii lɩɩ ba liweeliye tɩyaŋ. 30Ɛɛ tɩyaŋ nɛ ma sɩ na mɩyaŋ Nihuwobiŋ Biye magɩl wɩɩsɩnyuu tɩyaŋ. Dɩ dʋnɩya nala rɛ ko na magɩl no ba buloŋ sɩ wii. Ɛɛ tɩyaŋ nɛ ma yaŋ sɩ na mɩyaŋ Nihuwobiŋ Biye, dɩ ŋ ko kɩ tuu abee gaŋdarɩ abee dee. 31Ɛɛ tɩyaŋ ba sɩ mʋʋ kabɩl dɩ ʋ kyɩyamɩ laa lee buloŋ, ka dɩ Wɩɩsɩ tɩŋ ʋ malɩkasɩ dɩ ba mʋ lee kɛ buloŋ a kaŋ nala hʋ buloŋ ʋ aa lɩya dɩ ba kɩ tɩŋa ʋ ko laŋŋɩ. 32Dɩ ma ko na tɩɩsɩ aa tɔsɩ, ma aa gyɩma anɩɩ yʋʋ kpaga rɛ. Ʋ maga dɩ ma gʋnnɩ wɩgyʋŋ nɛ a lɩɩ wɩɩ no tɩyaŋ. 33Ɛɛ tɩɩ rɛ dɩ mamaa rɛ ko na wɩya no buloŋ aa yaa, ma gyɩma anɩɩ mɩyaŋ nihuwobiŋ Biye koyi mɛ kɔnɩ kpaga rɛ. 34Wɩtɩɩ rɛ ŋ basɩ kɩ tɩya ma, ma gyɩnaŋ nala aa we ma mɩɩbol tɩyaŋ, ma buloŋ bɩ sɩ sʋba ka dɩ wɩya no yaa baŋ. 35Wɩɩsɩnyuu abee taŋha buloŋ sɩ teŋ, amɛ wɩya hʋ ŋ aa basa kɛ sɩ we doŋ a kaŋ kɩ mʋ maakyiye buloŋ. 36Nal buloŋ bɩ gyɩŋ kyɛɛ hʋ wɩya no aa sɩ yaa. Malɩkasɩ aa we wɩɩsɩbee tɩyaŋ mɛ gba paalɩ bɩ gyɩma, see ŋ Kuwo Wɩɩsɩ dʋŋ. 37Saŋa hʋ tɩyaŋ mɩyaŋ Nihuwobiŋ Biye aa sɩ mɩɩgɩ ko, ʋ sɩ kɩɩ gɛɛ anɩɩ wɩya hʋ gyɩ aa yaa saŋa hʋ Nowa gyɩ aa we ʋ mɩɩbol tɩyaŋ. 38Ka dɩ duwoŋ hʋ gyɩ na nɩɩ a su dʋnɩya buloŋ, nala gyɩ aa di kɩdiiliye rɛ, a kɩ nyʋwa sɩŋ. Baala kɩ paa haana, haana mɛ kɩ yala balama, a mʋ pele kyɛɛ hʋ Nowa gyɩ aa gyʋʋ nɩɩduworiboro hʋ. 39Ba gyɩ bɩ gyɩŋ wɩɩ hʋ buloŋ aa yaa see saŋa hʋ tɩyaŋ nɩɩ hʋ aa ko paa ba buloŋ mʋ. Ɛɛ tɩɩ rɛ sɩ yaa saŋa hʋ mɩyaŋ Nihuwobiŋ Biye aa sɩ mɩɩgɩ ko. 40Saŋa no tɩyaŋ baala balɩya sɩ kɩ pala baga tɩyaŋ dɩ Wɩɩsɩ ko kpa kɩdɩgɩ aŋ leŋ kɩdɩgɩ ta. 41Haana balɩya mɛ sɩ kɩ nɔŋ muŋ nɔŋ tɩyaŋ dɩ Wɩɩsɩ ko kpa kɩdɩgɩ aŋ leŋ kɩdɩgɩ ta. 42Ɛɛwɩya ma yaŋ gyɩŋ tɩya ma tɩɩ weliŋ, beewɩya ma bɩ gyɩŋ kyɛɛ hʋ ma Tɩɩna aa sɩ mɩɩgɩ ko. 43Ma tɩɩ gyɩma rɛ weliŋ anɩɩ dɩ nal lɛ gyɩŋ saŋa hʋ tɩyaŋ gaal aa sɩ ko bori ʋ dɩya gyʋʋ a gaa ʋ kɩna, ʋ sɩ bara doo, a hɔŋ pɔ dɩ gaal hʋ ta ko bori ʋ dɩya a gyʋʋ gaa ʋ kɩna hʋ. 44Ma mɛ yaŋ yaa siri pɔ, beewɩya mɩyaŋ Nihuwobiŋ Biye sɩ mɩɩgɩ ko saŋa hʋ tɩyaŋ ma aa bɩ yɩyɛla." 45Ɛɛ rɛ á Tɩɩna Yesu mɩɩgɩ basɩ tɩya ba a baa, "Ŋ aa kyɛ dɩ ma kɩɩ tʋŋtʋnnɩ hʋ aa gyɩŋ wɩya a kɩ tɩŋ ʋ nɩhɩyawʋ nyʋwa rɛ. Ʋ rɛ yaa tʋŋtʋnnɩ hʋ ʋ nɩhɩyawʋ hʋ aa sɩ lɩɩ dɩ ʋ kɩ deŋ ʋ dɩya, aŋ pɛ kɩ tɩya ʋ tʋŋtʋnnɩ-dɔŋtɩŋsɩ hʋ mɛ ba kɩdiiliye saŋa hʋ aa maga dɩ ʋ tɩya ba. 46Dɩ tʋŋtʋnnɩ no rɛ yaa wɩya hʋ ʋ nɩhɩyawʋ hʋ aa daga ʋ dɩ ʋ yaa, ʋ teŋ sɩ fɩyɛlɩ weliŋ kyɛɛ hʋ ʋ nɩhɩyawʋ hʋ aa sɩ mɩɩgɩ ko. 47Wɩtɩɩ rɛ ŋ basɩ kɩ tɩya ma, ʋ nɩhɩyawʋ hʋ sɩ kpa ʋ kɩna buloŋ we tʋŋtʋnnɩ no nosi tɩyaŋ dɩ ʋ kɩ deŋ. 48Amɛ dɩ ʋ rɛ yaa tʋŋtʋnnɩbɔŋ, ʋ aa basɩ tɩya ʋ tɩɩ rɛ a baa, 'Ŋ nɩhɩyawʋ hʋ bɩ sɩ ko lagɩlagɩ no. Ʋ sɩ pɩɩsɩ.' 49Ka dɩ ʋ yaŋ piili kɩ dɔgɩsɩ ʋ tʋŋtʋnnɩ-dɔŋtɩŋsɩ hʋ aŋ kɩ di kɩdiiliye hʋ yʋga yʋga, aŋ gɔllɩ tɩŋ sɩnyʋwala hal a nyʋwa sɩŋ bugo kɩ baŋ, 50wɩya no tɩyaŋ nɛ ʋ sɩ we kɩ yaa dɩ ʋ nɩhɩyawʋ hʋ mɩɩgɩ ko pirigi ʋ tɩyaŋ dɩ ʋ bɩ yɩyɛla. 51Ʋ sɩ dɔgɩsɩ ʋ weliŋ aŋ leŋ dɩ ʋ mɛ na tʋwara hʋ nala aa fugo baa ba aa tɩŋ Wɩɩsɩ aa naa. Haŋ tʋwara hʋ tɩyaŋ nɛ ba sɩ we a kɩ wii aŋ kɩ kyaŋ ba nyɩŋa."


text: 1"A b'a heer zar y. K'a sɩra ka Woso ʋ, k'a sɩra ka mɔɔ ʋ sɔ. 2Cɛrɔ ta ʋ gʋta mɔɔ Zɩ har ʋ. Kʋ n bɛɛ mɔɔ b'a hɩrɛ awɔɔ m, kʋ m aa bɩncɛ k'awɔɔ n nɩ zɛm bɩ nyɩnta ʋ bɩ banka y. 3Kʋ mɔɔ bɩ ta, m aa a banka awɔɔ minto, mɔɔ yɩ m bɔrɛ, m b'awɔɔ gaa, bɩncɛ niŋŋə kʋ mɔɔ m ta ʋ bɩ, k'awɔɔ n bɩr b'ʋ sɔ. 4Awɔɔ bɩncɛ kʋ mɔɔ n nɩ taŋ ʋ bɩ zaa dɔ." 5Toma n a hɩ m, a ʋ: "Zuuba, wɔɔ n a dɔ kʋ ta ɩbɩɩ nawʋm ka y. Wɔɔ y'a bam lɔ, k'ʋ zaa bɩ dɔ?" 6Yeezuu n a hɩ m, a ʋ: "Mɔɔ n zaa, kan sɩra kɩ, mɩsɩrbaa kɩ. Gʋaa b'a dam ma, an ta Zɩ zi kʋ mɔɔ minto bɛɛ y. 7Kʋ nyɩnta awɔɔ ʋ a mɔɔ dɔ, awɔɔ mɔɔ Zɩ bɩ dɔm sɔ. Bɩ dɩɩtaa naa, awɔɔ dɔ, a yɩ sɔ." 8Filipi n a hɩ m, a ʋ: "Zuuba, Zɩ bɩ hɩnka wɔɔ m, bɩ wɔɔ bɔ." 9Yeezuu n a hɩ m, a ʋ: "Mɔɔ nyɩnta kan awɔɔ kɩ laatʋ, ɩbɩɩ n gɔɔta, ɩ n mɔɔ dɔ ra, Filipi! Gʋaa k'a mɔɔ yɩ bɩ, a Zɩ bɩ yɩ sɔ. Bɔ minto ɩbɩɩ n'a hɩrɛ ɩ ʋ, n n Zɩ hɩnka ɩ nɩ? 10Ɩbɩɩ n sɩra ka, ɩ ʋ, mɔɔ ɩ kan Zɩ kɩ, Zɩ bɩ nɩ kan mɔɔ kɩ ra? Meerbaarɔ kʋ mɔɔ nɩ ŋ bam kan awɔɔ kɩ rɔ wɔɔ, mɔɔ bɩr ŋ barɛ, m mɩŋŋa paŋŋa nɩ y! Zɩ k'a nɩ kan mɔɔ kɩ bɩ n'a mɩŋŋa zi barɛ. 11K'a mɔɔ mim si a ʋ, mɔɔ ɩ kan Zɩ kɩ, Zɩ nɩ kan mɔɔ kɩ, bɩ, k'awɔɔ n mɔɔ meerbaa bɩ si, k'a si zibəəro nɔɔn duro minto. 12Sɩra paan••• mɔɔ n'a hɩrɛ awɔɔ m, gʋaa k'a sɩra ka mɔɔ ʋ, a zibəəro kʋ mɔɔ nɩ ŋ bam nɔ wɔɔ barɛ. A zibəəro bam gʋta, ŋnɩ lɛ da nawɔnnɔ m, bala, ta mɔɔ nawʋm Zɩ zi. 13Hɔ haay k'awɔɔ n n'a yɛm mɔɔ tɔ ma, mɔɔ y'a barɛ, kʋ Zɩ m lɛbɔʋrɛ yɩ Nyɩ bɩ zi. 14K'awɔɔ hɔ niŋŋə yɛ mɔɔ tɔ ma, mɔɔ y'a barɛ. 15K'awɔɔ ɩ mɔɔ ŋʋarɛ, k'a mɔɔ lɛrɔ si, a zu ŋ ʋ. 16Mɔɔ y'a yɛrɛ m Zɩ han k'an Daahanzaa vanta ka a ʋ, k'an gɔɔta kan awɔɔ kɩ dɔmɩm haay. 17A m sɩra Ɛspri, durnya b'a dam ma an a si y. Bala, n bɩr a yɩrɛ, bɩ n n a dɔ sɔ y. B'awɔɔ dɔ, bala, a ɩ kan awɔɔ kɩ, an n'awɔɔ heer ʋ. 18Mɔɔ b'awɔɔ tom sʋnnɔ y, mɔɔ zɛrɛ awɔɔ zi. 19A gɔɔta poore, durnya b'a yarɛ an mɔɔ yɩ y. B'awɔɔ mɔɔ yɩm mɩsɩr, awɔɔ mɩsɩrbaa bam sɔ. 20Hinni bɩ do ʋ, awɔɔ y'a dɔrɛ a ʋ, mɔɔ ɩ kan Zɩ kɩ, awɔɔ nɩ kan mɔɔ kɩ, mɔɔ nɩ kan awɔɔ kɩ. 21Gʋaa k'a nɩ mɔɔ lɛrɔ wɔɔ m, an nɩ zure ŋ ʋ bɩ, a zaa ɩ mɔɔ ŋʋam. Gʋaa k'a nɩ mɔɔ ŋʋarɛ, mɔɔ Zɩ bɩ y'a ŋʋam sɔ, kʋ mɔɔ nɩ, mɔɔ y'a ŋʋarɛ, m m hɩnka m." 22Ziidi, Zidas Iskarɩyɔtɩ kʋ gʋaa bɩ bɛɛ y, bɩ n a hɩ m, a ʋ: "Zuuba, ɩbɩɩ y'a bam lɔ ɩ ɩ hɩnka wɔɔ m, b'ɩbɩɩ b'ɩ hɩnkam durnya nɩ?" 23Yeezuu n a nyɩ bɔ nʋ, a ʋ: "Kʋ gʋaa ɩ mɔɔ ŋʋarɛ, a zum mɔɔ lemim ʋ, bɩ mɔɔ Zɩ y'a ŋʋarɛ. Wɔɔ zɛm zi, ʋ bɩ gɔɔta kan kɩ. 24Gʋaa k'a n mɔɔ ŋʋa bɩ bɩr zum mɔɔ lemim ʋ y. Bɩ lemim k'awɔɔ n'a mam naa, mɔɔ hɔ bɛɛ y, a to a ʋ Zɩ k'a mɔɔ nyɔɔ bɩ zi. 25Nawɔnnɔ hɩ mɔɔ nawʋrɛ awɔɔ m kʋ mɔɔ gɔɔta m nɩ kan awɔɔ kɩ bɩ minto. 26Daahanzaa Sɛnt-Ɛspri kʋ Zɩ n n'a nyɔɔm mɔɔ tɔ minto bɩ hɔ haay dɩndarɛ awɔɔ m, a hɔ haay kʋ mɔɔ hɩ awɔɔ m nɔ wɔɔ tɔ darɛ awɔɔ nɔ ʋ. 27Mɔɔ laafɩɩ to awɔɔ m, m nɩ m laafɩɩ karɛ awɔɔ ʋ. Mɔɔ bɩr a karɛ amba durnya n'a kam bɩ nɩ y. A b'a ka a heer n a zar gɛɛ, a da n bɔ ʋ y. 28Awɔɔ ma mɔɔ n a hɩ awɔɔ m, mɔɔ ʋ, mɔɔ cenim, bɩ mɔɔ yɩ m bɔrɛ, m bʋr awɔɔ zi. K'awɔɔ ɩ mɔɔ ŋʋarɛ, awɔɔ y'a heer nyɔɔm kʋ mɔɔ nɩ tam Zɩ zi bɩ minto. Bala, Zɩ bɩ lɛ da mɔɔ ra. 29Minno nɔɔn duro hɩ mɔɔ nawʋrɛ awɔɔ m naa ma, bɩ ŋ n a ku cɩna y. Kʋ ŋ b'a ku, k'a ŋ si. 30Naa ma kɛɛrɛ bɩ, mɔɔ bɩ m yarɛ, m meer gʋta ba kan awɔɔ kɩ y. Bala, durnya cir b'ɩ zɛrɛ. B'a hɔsɩ ba mɔɔ gʋr zi y. 31Bɩ, kʋ durnya n a dɔ a ʋ, mɔɔ yɩ m Zɩ ŋʋarɛ, m nɩ zi barɛ amba Zɩ lɛ ka mɔɔ ʋ bɩ m. K'a wuti, k'ʋ cem."


text: 1Lɔŋ Ɩsɔ ka wɛ Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa kiŋ kɛ́ na ɩ́ yɔɣɔtəna tá caanaa caanaa kɛ tɔm paɣalɛ taa na yaasinaa paɣalɛ taa. 2Ama pə tala kaɣana kʋyɛɛŋ kʋtɛɛsəŋ ɩnɛ ɩ taa tɔ ɩ maɣamaɣa ɩ Pəyaɣa kiŋ kɛ ɩ wɛɛ na ɩ́ yɔɣɔtəna-tʋ. Na ɩ Pəyaɣa ŋkɛ ka niŋ kɛ ɩ lapəna ɩsɔtaa na atɛ, na ŋkɛɣɛ ɩ ləsaa sɩ ká tɩ pə təna təpaɩ. 3Nkɛ ka kiŋ kɛ Ɩsɔ teeli naakɩ na pə́ tee ɩsɩɩ kɔkɔ. Na ka kiŋ tɔtɔɣɔ pə hʋ́lə́ɣɩ́ teitei kɛ́ ɩsəna Ɩsɔ wɛɛtʋ maɣamaɣa wɛɛ tɔ. Ɩ nɔɣɔ taa tɔm toma kɛ ɩ tɔkəna ɩsɔtaa na atɛ na pə́ səŋaa. Ɩ tɛma yəlaa ɩsaɣatʋ kpiisuɣu təkpatakpata ɩlɛna ɩ́ kpa na ɩ́ caɣa Ɩsɔ Kawulaɣa tʋ kɔŋkɔŋ taa. 4Ɩsɩɩ Ɩsɔ Pəyaɣa ŋkɛ ka kəla ɩsɔtaa tillaa təcaɣacaɣa tɔ, ḿpʋ́ɣʋ́ Ɩsɔ ha-kɛɣɛ hətɛ nte tə kəla ɩsɔtaa tillaa nyəna tɔ. 5Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, Ɩsɔ ta yɔɣɔtəta ɩsɔtaa tillu nɔɣɔlʋ sɩ: Nyaɣalɛ ma Pəyaɣa, saŋa kɛ ma pəsa nyá Caa. Ɩ ta yɔɣɔtəta ɩsɔtaa tillu nɔɣɔlʋ ɩ tɔm tɔtɔ sɩ: Maa la nyá Caa na nyaa pəsɩ ma Pəyaɣa. 6Ama waatʋ wei Ɩsɔ kɔŋaɣana ɩ Pəyaɣa kancaalaɣa nyəŋka kɛ antulinya taa tɔ ɩ tɔma sɩ: Ɩsɔ ɩsɔtaa tillaa təna ká sɛɛ-ɩ kɛ́. 7Mpi Ɩsɔ yɔɣɔta ɩsɔtaa tillaa tɔɔ tɔɣɔlɛ sɩ: Ɩsɔ kpaɣa ɩsɔtaa tillaa na ɩ́ lana-wɛ na pá pəsɩ heelim. Ɩ lapa na ɩ təmlɛ nyə́ma náá pəsɩ kɔkɔsɩ nsi sɩ mʋɣɩ kemkem tɔ. 8Ama pə tala ɩ Pəyaɣa ɩlɛna ɩ́ yɔɣɔtɩ təfoo sɩ: Ɩsɔ, aa, nyá kumte wɛ tam kɛ́. Tampana taa kɛ́ n tɔkɩ nyá kawulaɣa. 9N sɔɔla kʋpantʋ na ń kisi ɩsaɣatʋ təcaɣacaɣa. Ɩsɔ, pə tɔɔ kɛ́ nyá Ɩsɔ ləsa-ŋ na nyá mpaa. Ɩ sɩɩ-ŋ teeli təcaɣalɛ taa sɩ nyá laŋlɛ ɩ́ hʋlʋmɩ sɔsɔm. Təcaɣalɛ nte tə taa ɩ sɩɩ-ŋ mpʋ tɔ, tə kəla nte tə taa ɩ sɩɩ nyá taapalaa lɛlaa tɔ təcaɣacaɣa. 10Ɩ yɔɣɔtaa tɔtɔ sɩ: Tacaa, nyá lapəna tɛtʋ tənaɣa kancaalaɣa. Nyá maɣamaɣa nya niŋ lapəna ɩsɔtaa. 11Pə tənaɣa mpʋ pɩɩ saalɩ yem. Ama nyaa caɣa tam. Pə tənaɣa mpʋ pɩɩ cɛɣɛtɩ ɩsɩɩ wontu kususuutu cɛɣɛtʋɣʋ tɔ. 12N ká kpili-wɩ ɩsɩɩ pa kpiluɣu kpaɩ tɔ. Paa laɣasɩ-wɩ ɩsɩɩ yʋlʋ laɣasʋɣʋ ɩ tɔɔ wontu kʋsusuutu tɔ. Ama nyá, nyaa wɛɛ tam kɛ́ ḿpʋ́ɣʋ́, n kaa kpatəlɩ. 13Tuu tɔ Ɩsɔ ta yɔɣɔtəta ɩ ɩsɔtaa tillaa taa nɔɣɔlʋ sɩ: Caɣa ma kɔŋkɔŋ taa haləna má kɔna nyá kolontunaa na ń loosi nyá nɔɔhɛɛ kɛ pa tɔɔ. 14Mpʋ tɔ, ɩsɔtaa tillaa ná kɛ́ weɣelɔ? Pa təna pa kɛ́ Ɩsɔ təmlɛ nyə́ma kɛ́, na paa naa ɩsɛntɔɔ. Mpɛɣɛ Ɩsɔ tiliɣi sɩ pá teŋ mpa pə kɛ́ sɩ pɩɩ ya pa nyɔɔŋ tɔ.


text: 1Ba yaŋ aa maga nyɛ, ma leŋ dɩ ŋ pɩyɛsɩ wɩɩ no: Wɩɩsɩ vɩya ʋ tɩɩ nala hʋ ta rɛ koo? Aayɩ ʋ bɩ vɩya ba ta, beewɩya ŋ mɛ tɩɩ yaa Iziral tɩɩna rɛ, a yaa Abɩraham doho nal, a lɩɩ Bɛngyamin bekyigi tɩyaŋ. 2Wɩɩsɩ bɩ vɩya ʋ nala hʋ ʋ aa lɩya a lɩɩ dʋnɩya piili tɩyaŋ buloŋ ta. Ma bee liisi Wɩɩsɩ tɩŋdaal Ɛlaagya wɩya hʋ ba aa sabɩ Wɩɩsɩ teŋ tɩyaŋ? Ba saba anɩɩ Ɛlaagya gyɩ basɩ Iziral tɩmma wɩbɔmɔ yayɩ wɩya tɩya Wɩɩsɩ rɛ, 3a baa, "Ŋ Tɩɩna Wɩɩsɩ, deŋ na, ba kpʋʋ ɩ tɩŋdaala buloŋ nɛ, a ŋmaa kogini hʋ mɛ buloŋ ba aa saa tɩya ɩ, a lo. Ŋ dʋŋ nɛ kaa, ba kɩ lʋga dɩ ba kpʋ ŋ mɛ." 4Wɩbee rɛ Wɩɩsɩ mɛ gyɩ basɩ tɩya ʋ? Wɩɩsɩ gyɩ basɩ tɩya ʋ a baa, "Ɛlaagya, ɩ dʋŋ daa kaa. Ŋ lɩɩ nala tusi bapɛ rɛ ba yaa ŋ nala. Nala no kɩdɩgɩ buloŋ ha bɩ maakyiye marɩ vʋgɩ hʋ ba aa yɩrɩ Beel." 5Ɛɛ tɩɩ rɛ ʋ kɩɩ gyɩnaŋ mɛ. Wɩɩsɩ lɩɩ nala baŋmana rɛ ʋ bɔnyɛ tɩyaŋ, ba yaa ʋ nala. 6Ʋ aa lɩɩ ba gɛɛ, ʋ bɔnyɛ tɩyaŋ nɛ ʋ lɩɩ ba, ʋ bɩ kɩɩ nɩɩ ba wɩyaalɩya rɛ tɩŋ. Dɩ ʋ rɛ fa kuu nala wɩyaalɩya ba aa yaa wɩya a kɩ lɩɩ ba, ɛɛ kɛ, Wɩɩsɩ bɔnyɛ hʋ fa bɩ yaa bɔnyɛ tɩɩ. 7Wɩbee rɛ á yaŋ sɩ basɩ? Wɩtɩɩ rɛ, wɩɩ hʋ Iziral tɩmma fa aa hiine kɩ kyɛ, ba bɩ na ʋ. Amɛ nala baŋmana hʋ Wɩɩsɩ aa lɩya rɛ na ʋ. Nikaalɩya hʋ kɛ tɔɔ ba dɩgɩna rɛ, a vɩya Wɩɩsɩ yɩra hʋ. 8Ba basɩ wɩɩ no rɛ Wɩɩsɩ teŋ tɩyaŋ a baa, "Wɩɩsɩ leŋ ba hakɩllɩ sʋba rɛ, ba bɩ wuwo kɩ nɩɩ wɩya memiye. Ɛɛwɩya, abee gyɩnaŋ, ba hakɩllɩ bee na, ba dɩgɩna mɛ bee nɩɩ wɩya." 9Kuwori Deviti mɛ gyɩ sʋla Wɩɩsɩ rɛ a baa, "Saŋa hʋ tɩyaŋ ba tenni aa ko fɩyɛlɩ ba ko laŋŋɩ a kɩ di kɩna gɛɛ, leŋ dɩ ba teŋfɩyɛlʋʋ hʋ bɩrɩgɩ tɩkyogi ba tɩyaŋ, Leŋ dɩ ba na tʋwara tuŋ ba wɩbɔmɔ hʋ kyɩŋ. 10Leŋ dɩ ba sɩya tɔ dɩ ba ŋmaa naaŋ, leŋ dɩ wɩya nyagɩ ba, dɩ ba na tʋwara kɩ mʋ deŋdeŋ." 11Ma yaŋ leŋ dɩ ŋ pɩyɛsɩ wɩɩ no: Iziral tɩmma gyɩ ŋmaa naaŋ tele dɩ ta bɩl wuwo sii rɛ koo? Aayɩ ba gyɩ bɩl siye rɛ. Amɛ Gyuuma wɩbɔmɔ yayɩ rɛ suri ŋmanɩɩ tɩya nala hʋ aa bɩ yaa Gyuuma dɩ ba mɛ na Wɩɩsɩ laatayɩ. Wɩɩsɩ yaa gɛɛ rɛ dɩ Gyuuma tɩsɩ kɩ hɔllɩ ba. 12Gyuuma wɩbɔmɔ yayɩ rɛ suri ŋmanɩɩ tɩya dʋnɩya nala buloŋ ba na Wɩɩsɩ kyiyelii yʋga. Ba aa tele gɛɛ, ʋ leŋ nala hʋ aa bɩ yaa Gyuuma ŋmaa naasuŋ nɛ. Dɩ ʋ rɛ yaŋ kɩɩ nyɛ, saŋa hʋ tɩyaŋ Gyuuma buloŋ aa sɩ ko laa Wɩɩsɩ wɩya di, ɛɛ kɛ, dʋnɩya nal buloŋ sɩ marɩ na Wɩɩsɩ kyiyelii yʋga. 13Nyɛ kɛ, ma nala hʋ aa bɩ yaa Gyuuma rɛ ŋ basɩ wɩya no kɩ tɩya. Ŋ aa yaa Krisita kpambɩya hʋ aa basɩ Wɩɩsɩ wɩya kɩ tɩya nala hʋ aa bɩ yaa Gyuuma wɩya, ŋ kpaa tʋma no ba yaa sɩfɩyaŋ tʋma rɛ a tɩya ŋ. 14Kapuwo, ŋ tʋma no tʋmɩɩ sɩ leŋ dɩ ŋ naabalɩya Gyuuma tɩsɩ kɩ hɔllɩ ma, dɩ gɛɛ wuwo leŋ dɩ Wɩɩsɩ laa ba badɔmɔŋ ta. 15Gyuuma aa vɩya Wɩɩsɩ wɩya rɛ tɩŋ dʋnɩya nala nɩkaalɩya buloŋ bee Wɩɩsɩ mɩɩgɩ sʋma. Dɩ Gyuuma rɛ yaŋ bɩl ko laa Wɩɩsɩ wɩya di, ɛɛ rɛ yaŋ ʋ sɩ kɩɩ? Ʋ sɩ kɩɩ gɛɛ anɩɩ nala aa sɩ sii sʋʋ tɩyaŋ. 16Dɩ ɩ rɛ kaŋ kɩŋ, a laa sɩya kpa ʋ mʋhʋ a tɩya Wɩɩsɩ, ɛɛ daga anɩɩ kɩŋ hʋ buloŋ bɩrɩmɩ Wɩɩsɩ kɩŋ nɛ. Ɛɛ tɩɩ rɛ dɩ tɩya naaliliye rɛ yaa Wɩɩsɩ kɩŋ, tɩya hʋ buloŋ aa yaa ʋ kɩŋ nɛ. 17Gyuuma kɩɩ gɛɛ rɛ anɩɩ Olivi tɩya Wɩɩsɩ aa pɔɔ. Nala hʋ aa bɩ yaa Gyuuma mɛ kɩɩ gɛɛ rɛ anɩɩ ɔhɔ Olivi tɩya. Lagɩlagɩ no ʋ kɩɩ gɛɛ rɛ anɩɩ Wɩɩsɩ aa kere Olivi tɩya no ʋ aa pɔɔ naasɩ badɔmɔŋ ta, aŋ mɩɩgɩ mʋ kere ɔhɔ Olivi tɩya hʋ naasɩ a kaŋ ko kyosi ʋ tɩyaŋ. Ɛɛwɩya, lagɩlagɩ no, ma nala hʋ aa bɩ yaa Gyuuma mɛ pɛɛ kaŋ dee hʋ tɩya hʋ aa kana rɛ, a pɛ kɩ nyʋwa nɩɩ hʋ mɛ aa lɩɩ tɩya hʋ tɩyaŋ. 18Ɛɛwɩya, ma ta kɩ daga ma tɩɩ anɩɩ ma kpɩya tɩɩnaasɩ hʋ ba aa kere ta hʋ rɛ. Ʋ maga dɩ ma gyɩma anɩɩ tɩya hʋ naasɩ daa kaŋ tɩya hʋ naaliliye sɩgɩ, amɛ tɩya hʋ naaliliye rɛ kaŋ tɩya hʋ naasɩ sɩgɩ. 19Ma sɩ wuwo baa dɩ ba keri tɩya hʋ naasɩ ta rɛ, aŋ kpa ma mal ba lee tɩyaŋ. 20Wɩtɩɩ rɛ, Wɩɩsɩ keri Gyuuma ta akuu ba aa bɩ laa ʋ di wɩya rɛ. Amɛ ma nala hʋ aa bɩ yaa Gyuuma kɛ, ma aa laa Wɩɩsɩ di dʋŋ wɩya rɛ tɩŋ ma sɩŋ lee hʋ ma aa sɩna. Ɛɛwɩya, ma ta kɩ daga ma tɩɩ, ka dɩ ma gyɩŋ tɩya ma tɩɩ weliŋ, beewɩya dɩ 21Wɩɩsɩ rɛ bɩ fáá tɩya hʋ ʋ tɩɩ aa pɔɔ naasɩ sikii, aŋ keri ba ta, ʋ bɩ sɩ fá ma mɛ sikii dɩ mamaa rɛ bɩ fɩyɛlɩ sɩya. 22Wɩɩ no tɩyaŋ, á naa gɛɛ Wɩɩsɩ aa kaŋ bɔnyɛ rɛ, aŋ bɩl na gɛɛ ʋ sarɩya mɛ aa deye. Ʋ sarɩya deye tɩya nala hʋ aa bee tɩŋa ʋ nyʋwa rɛ. Amɛ, dɩ mamaa rɛ laa nyʋwa a kɩ tɩŋa ʋ bɔnyɛ hʋ tɩyaŋ anɩɩ ma aa piile gɛɛ, ʋ sɩ daga ma ʋ bɔnyɛ. Dɩ gɛɛ daa, ʋ sɩ keri ma mɛ ta. 23Dɩ Gyuuma rɛ paalɩ mɩɩgɩ ko kɩ tɩŋ Wɩɩsɩ, Wɩɩsɩ sɩ bɩl kaŋ ba mal Olivi tɩya hʋ ʋ aa pɔɔ hʋ tɩyaŋ, beewɩya Wɩɩsɩ kaŋ dee ʋ aa sɩ wuwo yaa gɛɛ rɛ. 24Ma nala hʋ aa bɩ yaa tɩya hʋ Wɩɩsɩ aa pɔɔ naasɩ aŋ yaa ɔhɔ Olivi tɩya hʋ naasɩ, Wɩɩsɩ kaŋ ma rɛ ko kyosi tɩya hʋ ʋ aa pɔɔ tɩyaŋ, abee ba aa bee yaa gɛɛ buloŋ. Ɛɛwɩya, ʋ bɩ sɩ yaa wɩduwo tɩya Wɩɩsɩ dɩ ʋ bɩl mɩɩgɩ paa naasɩ hʋ ʋ aa kere ta, a ko mal ba lee. 25Ŋ naabalɩya, wɩɩ kɩdɩgɩ rɛ we doŋ a yaa wɩfaŋɩɩ, ŋ kɩ kyɛ dɩ ma gyɩma ʋ. Wɩɩ no sɩ leŋ dɩ ma ta kɩ daga ma tɩɩ. Wɩɩ hʋ rɛ nyɛ: Iziral tɩmma aa vɩya Wɩɩsɩ laadii gɛɛ, ba bɩ sɩ kaŋ gɛɛ kɩ mʋ deŋdeŋ. Amɛ dɩ saŋa hʋ rɛ ko pele, dɩ Wɩɩsɩ aa yɩrɩ nala hʋ aa bɩ yaa Gyuuma ko pele ba nyʋwa a laa Wɩɩsɩ wɩya di, Iziral tɩmma mɛ bɩl bɩ sɩ vɩya Wɩɩsɩ laadii. 26Nyɛ tɩyaŋ nɛ Wɩɩsɩ sɩ tɩŋa a laa Iziral tɩmma buloŋ ta. Ba sabɩ gɛɛ Wɩɩsɩ teŋ tɩyaŋ nɛ a baa, "Laataal hʋ sɩ lɩɩ Zaayɔŋ. A lɩɩ Iziral tɩmma ba wɩbɔmɔ buloŋ tɩyaŋ." 27Haŋ saŋa hʋ rɛ ŋ sɩ laa ba ta ba wɩbɔmɔ buloŋ tɩyaŋ a daga anɩɩ nyʋwa hʋ ŋ aa wee tɩya ba suwo rɛ. 28Iziral tɩmma aa vɩya Wɩɩsɩ wɩweliye hʋ wɩya, ba bɩrɩmɩ Wɩɩsɩ dɔmɔ rɛ ma nala hʋ aa bɩ yaa Gyuuma wɩya. Amɛ ʋ aa lɩɩ ba wɩya ba yaa ʋ nikyooliye rɛ ba naabaala nyubaanɩŋ, 29beewɩya dɩ Wɩɩsɩ rɛ lɩɩ ɩ koo dɩ ʋ rɛ kpaa kɩŋ tɩya ɩ abee bɔnyɛ, ʋ bɩl bee bɩla hal. 30Amɛ, mamaa nala hʋ aa bɩ yaa Gyuuma, ma fa vɩya Wɩɩsɩ nyʋwa rɛ, amɛ lagɩlagɩ no Wɩɩsɩ fáá ma sikii rɛ, akuu Iziral tɩmma aa vɩya ʋ nyʋwa wɩya. 31Ɛɛ tɩɩ rɛ Iziral tɩmma mɛ aa bee tɩŋ Wɩɩsɩ nyʋwa lagɩlagɩ no, Wɩɩsɩ sɩ maakyiye fá ba sikii mɛ, anɩɩ ʋ aa fáá ma sikii gɛɛ. 32Beewɩya Wɩɩsɩ leŋ dʋnɩya nala buloŋ hakɩllɩ tɔ rɛ ba vɩya ʋ nyʋwa dɩ gɛɛ wuwo leŋ dɩ ʋ fá ba buloŋ sikii. 33Ma yaŋ bɩ naa! Wɩɩsɩ bɔnyɛ abee ʋ wɩgyʋŋ abee ʋ gyɩmaa bɩ kaŋ magɩsɩɩ. Kɩbee rɛ sɩ wuwo gyɩŋ Wɩɩsɩ hakɩla wɩɩ? Kɩbee rɛ sɩ wuwo gyɩŋ Wɩɩsɩ wɩyaalɩya memii? 34Kɩbee rɛ sɩ wuwo gyɩŋ Wɩɩsɩ tɩbɩɩna? Kɩbee rɛ sɩ wuwo basɩ wɩya kyagɩlɩ Wɩɩsɩ? 35Kɩbee rɛ ha maakyiye kpa kɩŋ kyɩma Wɩɩsɩ, aŋ kɩ gyegili dɩ ʋ mɩɩgɩ tuŋ tɩya ʋ? 36Beewɩya Wɩɩsɩ rɛ marɩ kɩŋ buloŋ. Ʋ dee tɩyaŋ nɛ kɩŋ buloŋ we doŋ. Ʋ rɛ tɩŋ kɩŋ buloŋ. Ʋ rɛ maga dɩ á kɩ bigisi ʋ deŋdeŋ. Amɩ.


text: 1Mɛgi, Pilate haa nu nde, ɛ azuri Jésus nɛ zambala. 2Hapata, hio wan-bibulo pana ma ndutu wan nɛ yak ngombia a ha zu Jésus. Nɛ mbwa aa ma gbɛ gbambusa pɛ wan-bibulo ha tɛ wa. 3Mbwa tiko tɛ hapɛtɛ wa nɛ mbwa tɔa: «Wolmɔe, kongapora pɛ hio zuife!» Nɛ mbwa angara mɛla li wa. 4Nɛ Pilate gboa fin nɛ ha pɛ hio giliwi. A tɔa ha mbwa: «Ɛnɛ ze, mi beku wɛnɛ tɛnɛ ha ɛnɛ hakɛ ha dɛl hazu osi ha ɛnɛ nde, mi tɛ kpa ma gdangamɔ pɛa ka lɛma nɛ kita fio ndang na.» 5Nɛ Jésus gboa. A dungɔ nɛ ndutu wan mɔ yak ngombia ha zu wa, nɛ gbɛ gbambusa ha tɛ wa. Pilate tɔa ha mbwa: «Ɛnɛ zɔk, wi kɛ ga.» 6Ka hio gasa wan-hasadaka nɛ hio nasara zɔka mɛgi, mbwa gdɔra: «Ngba wɛnɛ ha getakate! Ngba wɛnɛ ha getakate!» Pilate tɔa ha mbwa: «Ɛnɛ ku wɛnɛ nɛ tɛ ɛnɛ, nɛ nɛ ngba ha getakate. Hazu pɔm, mi tɛ kpa ma gdangamɔ pɛa ka lɛma nɛ kita fio na.» 7Mɛgi, hio zuife kiforo wen ha wɛnɛ: «Mbonga pɛ ɔ tɔa nde, a lɛma nɛ fio, hazu a tɔa nde, wɛnɛ nɛ̂ Bewei pɛ Sɔ.» 8Nɛ ka Pilate zea mɛgi, ke baa wɛnɛ pen mɔ sɔngsi. 9A lea fin twa, nɛ a ana Jésus: «Mɛ guotɛ ha nge bhandi tɛnɛ ge?» Ma, Jésus tɛ kifiri ma wen ha wɛnɛ ndang na. 10Mɛgi, Pilate ana wɛnɛ: «Mɛ kafi tɔa wen ha mi, hazu ge? Mɛ ing nde, mi nɛ ziomɔ mɛ ha nu nde, ɛ adaksi kɔ ha tɛ mɛ, mana nde, ɛ angba mɛ ha getakate, na nde?» 11Jésus kiforo wen ha wɛnɛ: «Mɛ bo nɛ ziomɔ ha zu mi na, ka Sɔ tɛ ha yo ha mɛ na. Hazu ɛngi, wi kɛ ka gdea mi ha kɔ mɛ, gdangamɔ pɛa pena pɛ mɛ.» 12Hazu wen ɛngi, Pilate kio wal mɛ daksi kɔ ha tɛ Jésus. Ma, hio wan-le zuife gdɔra: «Ka mɛ daksa kɔ ha tɛ wa, ki mɛ bo fin nɛ̂ dan mɛ kongapora Sezar na. Hazu wi fɛt ka ba tɛ wa tuka kongapora, a tɛ bo ha sungoro nɛ kongapora Sezar.» 13Ka Pilate zea wen ɛngɛ, a haa nu nde, ɛ aba Jésus gbo nɛ ha dɛl. Nɛ Pilate dungɔnu ha zu solo gɔn kita ha bhandi ka ɛ sa nde, dɛl tɛlɛfɛn ta. Ɛ sa ling bhandi ɛngi nɛ nu Hebro nde, Gabata. 14Yo nɛ̂ gangli yenga Pake. Nɛ ka swe tɛ bo ha sila zu, Pilate tɔa ha hio zuife: «Ɛnɛ zɔk, kongapora pɛ ɛnɛ ga!» 15Nɛ mbwa gdɔra gbɔ ɔ: «Gbɛ wɛnɛ gbɛ! Gbɛ wɛnɛ gbɛ! Mɛ ngba wɛnɛ ha getakate!» Pilate tɔa ha mbwa: «Ɛnɛ ngoy nde, mi angba kongapora pɛ ɛnɛ ha getakate?» Hio gasa wan-hasadaka tɔa: «Ɔ bo nɛ ma mbing kongapora na, kanɛ kongapora Sezar sɔna.» 16Mɛgi, Pilate gdea Jésus ha ko mbwa nde, ɛ angba wɛnɛ ha getakate. Hio wan-bibulo kuo Jésus pen nɛ. 17Jésus guo getakate pɛa gbonɛ, nɛ wɛnɛ hɔa ha bhandi ka ɛ sa nde, «bhandi gbala zu wi.» Ɛ sa ling bhandi ɛngi nɛ nu Hebro nde, Golgota. 18Haki mbwa ngbaa Jésus ha getakate. Mbwa ngbaa fin hio ma wi bwa ha getakate pɛ mbwa hapɛtɛ wa, ma, pɛ Jésus ha binsila. 19Pilate haa nu nde, ɛ agde ma papote ha ngɔn ha zu getakate pɛ Jésus. Ɛ ngɛraka ha zua nde: «Jésus wi mɔ Nazaret, kongapora pɛ hio zuife.» 20Hio wi nɛdɔka tɔla papote ɛngɛ, hazu bhandi ka ɛ ngbaa Jésus ang, dungɔ sanga-sanga hapɛtɛ Jérusalem. Nɛ ɛ ngɛraka papote ɛngɛ nɛ nu Hebro, nɛ nu laten, nɛ nu greke fin. 21Mɛgi, hio gasa wan-hasadaka pɛ hio zuife tɔa ha Pilate: «Ka mɛ angɛriki ha papote ɛngɛ nde, kongapora pɛ hio zuife, na. Ma, mɛ ngɛriki nde, wi kɛ tɔa nde, wɛnɛ nɛ̂ kongapora pɛ hio zuife.» 22Pilate kiforo wen: «Mɔ ka mi ngɛraka, mi ngɛraka.» 23Ka hio wan-bibulo ngbaa Jésus kari, mbwa kuo hio latɛ pɛa kapini ha soko mbwa nar. Ma, gasa la mɔ sia bo nɛ bhandi gbara na. Yo dungɔ kanɛ dilbhinding, angiri ha ngɔn gbo ha nu. 24Mɛgi, mbwa tɔa ha soko may: «Ɔ gba soko gasa la ɛngɛ na. Ma, ɔ de yo nɛ mbela hazu zɔk wi ka beku yo.» Mɔ hɔa mɛgi hazu lɛmsiri nɛ wen ɛngɛ ha zang takarata pɛ Sɔ: «Mbwa kapana hio latɛ pɔm ha soko may, nɛ mbwa kuo gasa la pɔm de nɛ mbela.» Ɛngi nɛ̂ mɔ ka hio wan-bibulo dea. 25Marie nana mɛ Jésus, nɛ Marie ko pɛ Klopas, nɛ Marie Magdala, mbwa dungɔ ha yola hapɛtɛ getakate pɛ Jésus. 26Jésus zɔka nana wa hinɛ wan-yambimɔ ka wɛnɛ ngoya pentɛ. A tɔa ha nana wa: «Nana mi, mɛ zɔk, bem pɛ mɛ ga!» 27A tɔa fin ha wan-yambimɔ ɛngɛ: «Mɛ zɔk, nana mɛ ga!» Ha ndangtɛ swe ɛngi, wan-yambimɔ ɛngɛ kuo nana mɛ Jésus ha twa pɛa. 28Hapata, Jésus ingɔ nde, a karsa tom pɛa ha nzan kari. Ma, hazu lɛmsiri nɛ wen fɛt ha zang takarata pɛ Sɔ, a tɔa: «Wɔ li ha dea mi.» 29Ma kpana ka dona nɛ kpaya dɔkɔ dungɔ haki. Hio wan-bibulo kuo nzambu pi ha li dɔkɔ ɛngɛ. Mbwa hɛla yo ha ma ndɔng te sisongo, yafifi yo gde ha nu Jésus ha ngɔn. 30Nɛ ka Jésus zɔbha yo kari, a tɔa: «Mɔ fɛt lɛma!» Hapata, a gɛsa zu wa, nɛ a fea. 31Yo dungɔ nɛ̂ gangli swe ɔmtɛ. Hio wan-le zuife ngoy nde, wɔl wi adung ha getakate ha swe ɔmtɛ na, hazu swe ɔmtɛ ɛngɛ nɛ̂ gasa yenga. Mɛgi, mbwa ana ha Pilate nde, ɛ agbin bele hio wi ha getakate ka mbwa afe nɛhasa nde, ɛ azilsi mbwa yunɛ. 32Mɛgi, hio wan-bibulo nɛa nɛ gbin bele wi ndɔng bwa ka ɛ ngbaa ha getakate hapɛtɛ Jésus. 33Nɛ ka mbwa tiko nɛ hapɛtɛ Jésus, mbwa kpaa nde, a fea kari. Yo nɛ̂ ɛngi, ka mbwa tɛ gbin hio bele wa na. 34Ma, ma wan-bibulo ndang baa sɛ tok nɛ mbanzi Jésus. Nɛhasa, tɔk nɛ li sɛa. 35Wan-yambimɔ ɛngɛ, ka zɔka mɔ ɛngɛ nɛ tɛ li wa, kɛa wena nde, yo nɛ̂ tɛwen. Wɛnɛ ingɔ nde, a tɔa tɛwen tuka nde, ɛnɛ fin amɛkiri yo. 36Hazu mɔ hɔa mɛgi tuka nde, wen ɛngɛ ha takarata pɛ Sɔ alɛmsiri tɛ: «Ɛ lɛm gbin ma gbala tɛ wa ndang na.» 37Nɛ ma mbing wen ha takarata pɛ Sɔ tɔa: «Mbwa bezɔk wi kɛ ka mbwa batok tɛ wa.» 38Joseph wi mɔ le Arimate dungɔ nɛ̂ ma wan-yambimɔ pɛ Jésus nɛ wuso, hazu wɛnɛ ha yuo ke hio wan-le zuife. Hapata fio pɛ Jésus, a nɛa nɛ ani Pilate nde, ka wɛnɛ azilsi wɔl Jésus. Pilate mɛkara. Mɛgi, Joseph nɛa nɛ zilsi wɔl Jésus, nɛ wɛnɛ guo yo pen nɛ. 39Nikodeme ka banɛ se nɛ zɛ nɛ zɔk Jésus, tɛa fin nɛ ma kulo pɛlmɔ, ka ɛ dea nɛ Mire nɛ aloes. Zio kulo pɛlmɔ ɛngɛ lɛma kilo bhukɔa tar. 40Joseph hinɛ Nikodeme baa wɔl Jésus. Mbwa luo yo nɛ pɛl la, nɛ mbwa pɛla kulo pɛlmɔ ɛngɛ ha tɛ wa, lɛm nɛ ndɔki gunɔ wi pɛ hio zuife. 41Ma fɔ dungɔ sanga-sanga nɛ bhandi ka ɛ ngbaa Jésus ang. Nɛ ha zang fɔ ɛngɛ, ma mbombe zupisi dungɔ ang, ka ɛ tɛ gde ka wɔl wi ang sɔngsi na. 42Hazu yo nɛ̂ gangli swe ɔmtɛ, nɛ zupisia dungɔ sanga, mbwa gdea wɔl Jésus ha zanga.


text: 1Ye mə taa nɔɣɔlʋ na ɩ taapalʋ pa wɛna tɔm, pə mʋna pá yaa təmaɣa nɔnɔɣɔ kɛ ma ta nyɩ ɩsɔnaa kiŋ na Ɩsɔ yəlaa wɛɛ? 2Ɩ́ tá nyɩ sɩ Ɩsɔ yəlaa ká hʋʋnana yəlaa tənaɣa tɔm kɛ cele? Ye mɩɩ hʋʋnana yəlaa kɛ tɔm kɛ cele, ɩlɛ pepe tɔɔ kɛ́ ɩ́ kaa pəsɩ na ɩ́ hʋʋ wenti tə wɛ pəciiu tɔ? 3Ɩ́ tá nyɩ sɩ taa hʋʋnana ɩsɔtaa tillaa kɛ tɔm? Tə kaa kpisi ɩsɔtaa tillaa kɛ tɔm hʋʋnaʋ, kacaŋfana antulinya taa cənɛ nyəntʋ na? 4Tɔmnaa ɩsɩɩ mpʋ pə taka maɣana-mɛ, ɩlɛna ɩ́ məlɩ na ɩ́ kpaɣa-tɩ na ɩ́ pukina mpa pa ta kɛ Yesu sɛɛlaa kpekəle pʋlʋ tɔ? 5Ma yɔɣɔtəɣɩ ḿpʋ́ɣʋ́ sɩ fɛɛlɛ ɩ́ kpa-mɛ. Ɩsɩɩ ɩ́ wɛʋ mpʋ tɔ ləmaɣasɛɛ tʋ nɔɣɔlʋ ɩ fɛɩ mə taa kɛlɛ sɩ yəlaa ɩ yoowa ɩ taɣanɩ-wɛ? 6Pə nəɣəsəna mə taa nɔɣɔlʋ ɩ́ wɛna ɩ tɔɣɔntəlɛ na tɔm, pá yaa təmaɣa nɔnɔɔsɩ kɛ ma ta nyɩ ɩsɔnaa kiŋ na? 7Ɩsɩɩ ɩ́ yaakʋɣʋ təmaɣa nɔnɔɔsɩ kɛ mpʋ tɔ pə hʋ́lə́ɣɩ́ kpakpaa kɛ́ sɩ ɩ kpisaa təkpataa. Pepe tɔɔ kɛ́ yʋlʋ ɩ́ lapa-mɛɣɛ nti ɩɩ haakɩ mə təɣɩ suulu? Paa pɩɩ nəɣəsəna ɩ́ yaa-ɩ nɔnɔɣɔ? Pepe tɔɔ kɛ́ ɩɩ yeki sɩ ye pa ŋmɩɩləɣɩ-mɛ pa ŋmɩɩlɩ? 8Pəyele mə tɔŋna ɩsaɣatʋ lapʋ na ŋmɩɩləm kɛ mə taa mə tike. 9Anɩ mə maɣamaɣa ɩ́ nyəma teu sɩ ɩsaɣalataa kaa na Ɩsɔ Kawulaɣa. Ɩ́ taa puɣusi mə tɩ, asilima lataa, na tɩɩŋ laalaa, na wasaŋkalənaa, na apalaa mpa pa sʋʋkəna təma tɔ, 10na ŋmɩɩlaa, na nyɩɩllaa, na sʋlʋnyɔɔlaa, na tʋʋlaa, na ŋmɩɩlaa kpitikpitinaa, pa tənaɣa mpʋ pa taa nɔɣɔlʋ kaa keesi Ɩsɔ Kawulaɣa. 11Anɩ mə taa lɛlaa ka wɛ ḿpʋ́ɣʋ́. Ama pa ləsa-mɛɣɛ ɩsaɣatʋ taa na ɩ́ pəsɩ kʋpama. Na pə́ faɣasa-mɛ na mə mpaa sɩ ɩ́ pəsɩ Ɩsɔ nyə́ma. Tacaa Yesu Kilisiti toŋ taa, tá Ɩsɔ Feesuɣu yelaa na ɩ́ pəsɩ kʋpama kɛ Ɩsɔ ɩsɛntaa. 12Mə taa lɛlaa tɔŋ sɩ ye pa nɔka mpi pa la. Tampana mpaaʋ wɛɛ yaa, ɩlɛ pə taɣa pə təna pə taa kɛ́ ɩ́ ká waa. Ma pəsəɣɩ má yɔɣɔtɩ sɩ ma wɛna mpaa sɩ má la pə təna yaa. Ama ma kaa yele kɛ́ sɩ pʋlʋpʋ ɩ́ pəsɩ-m pə yom. 13Mɛ ɩ́ tɔŋ sɩ hiluɣu tɔɔ kɛ́ pə ləsa kʋtɔɣɔʋ na kʋtɔɣɔʋ tɔɔ kɛ́ pə tʋ hiluɣu. Mm, pə wɛ mpʋ mɛɛ. Paa na mpʋ Ɩsɔ ká wakəlɩ pə tɔm naalɛ ɩnɩ. Pə ta la yʋlʋ tɔnʋɣʋ kɛ asilima lapʋ tɔɔ, ama Tacaa tɔɔ kɛ́. Na tɔnʋɣʋ ŋkʋ kʋ tɔɔ kɛ́ Tacaa wɛɛ. 14Na ɩsɩɩ Ɩsɔ feesuɣu Tacaa tɔ, ɩ ká tɛ na ɩ́ feesi taɣa mpʋ tɔtɔ na ɩ toma taa. 15Anɩ ɩ́ nyəmá sɩ mə tɔnəŋ kɛ́ Kilisiti tɔnʋɣʋ hɔɣɔləŋ kɛ́. Ma wɛʋ ɩsəntɔ tɔ pə nəɣəsəna má kpaɣa Kilisiti tɔnʋɣʋ tɔɔ pʋlʋ na má kpətəna apalaa təna alʋ na? Pəlɛ pə kaa la paa pəcɔ. 16Yaa ɩ́ tá nyɩ sɩ yʋlʋ ɩ́ sʋʋna apalaa təna alʋ, ɩ́ na-ɩ pa kpɛnta tɔnʋɣʋ kʋlʋmʋɣʋ? Pa ŋmaawa Ɩsɔ Tɔm taa sɩ: Pa naalɛ pa pəsa tɔnʋɣʋ kʋlʋmʋɣʋ kɛ́. 17Ama wei na Tacaa pa kpɛntaa tɔ pa pəsa kʋlʋm kɛ pa ləmaɣasɛɛ taa kɛ́. 18Ɩ́ taa kpətəna asilima. Ɩsaɣatʋnaa mpa pə kaasaa na yʋlʋ lakɩ tɔ tɩɩ tokiɣina ɩ tɔnʋɣʋ. Ama yʋlʋ wei ɩ ha ɩ təɣɩ asilima lapʋ taa tɔ ɩ maɣamaɣa ɩ tɔnʋɣʋ kɛ ɩ lakɩ ɩsaɣatʋ. 19Ɩ́ ta nyɩ sɩ mə tɔnəŋ wɛ ɩsɩɩ Feesuɣu Naŋŋtʋ təcaɣalɛ yɛɛ? Feesuɣu Naŋŋtʋ wei Ɩsɔ ha-mɛ na ɩ́ wɛ mə taa tɔɣɔ ma tɔŋ. Ɩ́ tá tɩ mə tɩ se. 20Ɩsɔ yapa-mɛɣɛ haləna ɩ́ fɛlɩ. Mpʋ tɔ, ɩ́ lana mə tɔnəŋ kɛ mpi pə hʋ́lə́ɣɩ́ Ɩsɔ teeli tɔ.


text: 1Zezi dɛɛn na brɩ nɔn-kɔgɔ kʋm o zaasɩm dɩm o ti tɩn, o ma vu Kapɛrnawum. 2Pamaŋna yigə tu wʋdoŋ dɛɛn mʋ wʋra, o na jɩgɩ tɩntʋŋnʋ. O maa so-o lanyɩranɩ. O tɩntʋŋnʋ wʋm dɛɛn ba jɩgɩ yazurə, kʋ gɛ fɩɩn sɩ o tɩ. 3Pamaŋnʋ wʋm ma ba o ni Zezi ŋwa. O ma tʋŋɩ Zwifə bam nakwa o tee nɩ sɩ ba vu ba loor-o, sɩ o ba o pa o tɩntʋŋnʋ wʋm na yazurə. 4Ba ma vu Zezi te ba tiini ba loor-o, sɩ o ba o pa ba dɩdɛɛrʋ wʋm tɩntʋŋnʋ wʋm na yazurə. Ba ma ta dɩd-o ba wɩ: "O yɩ nɔn-ŋʋm. 5O soe dɩbam balʋ na yɩ Zwifə tɩn zanzan, yɩ o lɔ Wɛ-digə o pa dɩbam. Kʋntʋ ŋwaanɩ, kwaanɩ sɩ n duri o yibwənə." 6Zezi ma sɛ. O ma tɔgɩ dɩdaanɩ ba o maa ve pamaŋnʋ wʋm sɔŋɔ. O na ma twɛ sɔŋɔ kʋm tɩn, dɩdaanɩ pamaŋnʋ wʋm daa tʋŋɩ o cilonnə o tee nɩ o wɩ: "Amʋ tu, yɩ yaarɩ n tɩtɩ n ba. A wʋ maŋɩ sɩ n ba n zʋ amʋ sɔŋɔ. 7Kʋntʋ mʋ pɛ a bʋŋɩ sɩ kʋ wʋ maŋɩ sɩ a tɩtɩ ba nmʋ te. Nan weeni n ta dɩ n ni nɩ a tɩntʋŋnʋ wʋm zaŋɩ. N na tagɩ kʋntʋ, o'o na yazurə. 8Bɛŋwaanɩ, amʋ dɩ yɩ nɔɔnʋ wʋlʋ nɔɔna badonnə na jɩgɩ dam a baŋa nɩ tɩn, yɩ amʋ dɩ ta jɩgɩ dam pamaŋna badaara baŋa nɩ. A na tagɩ a wɩ, nɔɔnʋ wʋlʋ ve, o maŋɩ sɩ o vu mʋ. A nan daa na wɩ, nɔɔnʋ wʋlʋ ba, o dɩ w'ʋ ba mʋ. Kʋ daa zɩ yɩ a tɩntʋŋnʋ, a na wɩ o kɩ woŋo, o'o kɩ mʋ." 9Zezi na ni kʋntʋ tɩn, kʋ ma sʋ-o. O ma pipiri o nii kɔgɔ kʋlʋ na tɔg-o tɩn, yɩ o ta o wɩ: "A lagɩ a ta abam sɩ, amʋ wʋ nɛ nɔɔn-nɔɔnʋ o na jɩgɩ wʋ-dɩdʋa dɩ amʋ nɩnɛɛnɩ wʋntʋ na jɩgɩ wʋ-dɩdʋa te tɩn, kʋ na maŋɩ kʋ yɩ Yisɩrayɛlɩ dwi tiinə bam wʋnɩ dɩ." 10Pamaŋnʋ wʋm cilonnə bam o na tʋŋɩ tɩn laan ma joori sɔŋɔ. Ba na yi da tɩn, ba nɛ dɩ o tɩntʋŋnʋ wʋm jɩgɩ yazurə. 11Kʋntʋ na kɛ tɩn, Zezi daa ma zaŋɩ o vu tɩʋ kʋdoŋ, kʋ yɩrɩ mʋ Nayim. O na maa ve tɩn, o karabiə bam dɩdaanɩ kɔ-fɔrɔ mʋ tɔg-o ba veə. 12O na yi tɩʋ kʋm ni tɩn, o ma jeeri nɔɔna na zɩŋɩ tʋ dɩ gandwa ba ma nuŋə. Tʋ wʋm nu yɩ kadəm mʋ. Mʋ o bu dɩdʋa. Tɩʋ kʋm kɔ-fɔrɔ dɩ maa tɔgɩ tʋ wʋm kwaga. 13D'ɩ Yuutu Zezi na nɛ kadəm wʋm tɩn, o ŋwaŋa ma zʋ-o. O ma ta dɩd-o o wɩ: "Yɩ ta n keerə." 14O ma vu o dwe gandwa yam. O na dwe-ya tɩn, balʋ na zɩŋɩ tʋ wʋm tɩn ma zɩgɩ. Zezi ma ta dɩ tʋ wʋm o wɩ: "Bu-dʋŋʋ, a tɛ dɩ nmʋ: Zaŋɩ wɛɛnɩ!" 15O na tagɩ kʋntʋ tɩn, tʋ wʋm ma sɩɩnɩ o zaŋɩ yɩ o sɩŋɩ o ŋɔɔna. Zezi ma joŋ-o o pa o nu wʋm. 16Nɔɔna bam maama na nɛ kʋntʋ tɩn, fʋʋnɩ jaanɩ-ba lanyɩranɩ. Ba ma tee Wɛ ba wɩ: "Wɛ nijoŋnu kamunu mʋ tu dɩbam tɩtarɩ nɩ. Wɛ tu sɩ DƖ zəni DƖ nɔɔna bam." 17Ba laan ma ni Zezi ŋwa Zude tɩɩnɩ dɩm maama wʋnɩ dɩ je sɩm maama nɩ. 18Zan dɩ dɛɛn ma ni Zezi ŋwa. O karabiə bam ma ta ba brɩ-o Zezi na kɩ kʋlʋ maama tɩn. O laan ma lɩ o karabiə bam bale, 19yɩ o tʋŋɩ-ba d'ɩ Yuutu Zezi tee nɩ, sɩ ba vu ba bwe-o ba nii, wʋntʋ mʋ yɩ wʋlʋ Wɛ na brɩ-ba sɩ o'o ba tɩn naa ba ta w'ʋ ta cəgi nɔɔnʋ wʋdoŋ mʋ? 20Nɔɔna bam ma vu Zezi te ba ta dɩd-o ba wɩ: "Zan wʋlʋ na miisi nɔɔna na wʋnɩ tɩn mʋ tʋŋɩ dɩbam nmʋ tee nɩ, sɩ d'ɩ ba d'ɩ bwe d'ɩ nii, nmʋ mʋ yɩ wʋlʋ Wɛ na brɩ dɩbam sɩ n ba tɩn naa d'ɩ ta w'ʋ ta cəgi nɔɔnʋ wʋdoŋ mʋ?" 21Kantʋ maŋa kam nɩ n'ɔɔ, mʋ Zezi dɛɛn pɛ nɔɔna zanzan na yazurə dɩ ba yawɩɩrʋ dwi dwi. O ma zəli ciciri sɩlʋ na yaarɩ nɔɔna tɩn, yɩ o daarɩ o pa lilwə zanzan yiə puri. 22O laan ma ləri Zan karabiə bam o wɩ: "Ve-na 'a ta dɩ Zan kʋlʋ maama 'a na nɛ tɩn yɩ 'a kwəri 'a ni tɩn. 'A ta 'a brɩ-o nɩ lilwə yiə puri, kwaarʋ dɩ waɩ tɩ veə, nanywaanʋ yɩra dɩ kwɛ lanyɩranɩ, zwa-kwarʋ dɩ zwa ni, twa dɩ joori ba bi. Kʋlʋ na wəli da tɩn, yinigə tiinə dɩ maa ni Wɛ kwər-ywəŋə kam. 23Wʋlʋ maama na ba joori amʋ kwaga nɩ tɩn mʋ yɩ yu-yoŋo tu." 24Zan karabiə bam ma joori ba viiri. Zezi laan ma ta Zan taanɩ o brɩ nɔn-kɔgɔ kʋm o wɩ: "Abam dɛɛn na ve Zan te kagʋa kam wʋnɩ tɩn, 'a bʋŋɩ sɩ 'a w'ʋ na bɛɛ mʋ? 'A ve sɩ 'a nii miu kʋlʋ viu na jɩgɩ kʋ zuuli tɩn mʋ na? Aye, kʋ daɩ kʋntʋ. 25Sɩ bɛɛ mʋ? 'A ve sɩ 'a nii nɔɔnʋ wʋlʋ na zʋ gwar-ŋʋnnʋ tɩn mʋ na? Aye, kʋ daɩ kʋntʋ. Nɔɔna balʋ na zʋ gwar-ŋʋnnʋ yɩ ba ŋwɩa ywənə tɩn zʋʋrɩ sɔ-ŋʋnnʋ wʋnɩ mʋ, sɩ kʋ daɩ kagʋa wʋnɩ. 26Bɛɛ nan mʋ 'a ve sɩ 'a nii? 'A ve sɩ 'a na Wɛ nijoŋnu mʋ na? Ɛɛn, kʋ yɩ kʋntʋ mʋ. 'A nan na nɛ wʋlʋ tɩn tiini o dwe faŋa faŋa Wɛ nijoŋnə bam na yɩ te tɩn. 27Wɛ tɔnɔ kʋm nan maŋɩ kʋ ta wʋntʋ taanɩ kʋ wɩ: 'Nii, amʋ Wɛ lagɩ a tʋŋɩ a tɩntʋŋnʋ mʋ, sɩ o da nmʋ yigə o vu o kwɛ cwəŋə kalʋ nmʋ na w'ʋ ba n tɔgɩ da tɩn.' 28A lagɩ a ta abam sɩ, nabiinə balʋ maama ba na maŋɩ ba lʋ tɩn wʋnɩ nɔɔn-nɔɔnʋ tərə o na dwe Zan na yɩ te tɩn. Kʋ daarɩ lele kʋntʋ, nɔn-nabwəm wʋlʋ maama na zʋ Baŋa-Wɛ paarɩ dɩm wʋnɩ tɩn laan tu o dwe Zan. 29Nɔɔna bam maama dɩdaanɩ lampo-joŋnə bam dɛɛn dɩ na ni Zan taanɩ tɩn, ba ma sɛ sɩ Wɛ jɩgɩ cɩga dɩ ba na maŋɩ ba pa Zan miisi-ba na wʋnɩ tɩn ŋwaanɩ. 30Kʋ daarɩ Farizɩan tiinə bam dɩ cullu karanyɩna tiinə bam dɛɛn wʋ sɛ sɩ Zan miisi-ba na wʋnɩ, yɩ ba vɩn Wɛ na bʋŋɩ kʋlʋ sɩ DƖ kɩ DƖ pa-ba tɩn." 31Zezi daa ma ta o wɩ: "Amʋ nan w'ʋ kɩ ta mʋ a maŋɩ zɩm nɔɔna bam kəm na yɩ te tɩn? Ba nyɩ dɩ bɛɛ mʋ? 32Zɩm nɔɔna bam nyɩ nɩnɛɛnɩ biə na je yaga kaporo nɩ ba kwɛɛrɩ te tɩn mʋ. Ba maa tɛ daanɩ ba wɩ: 'D'ɩ magɩ gullu mʋ sɩ 'a sa, yɩ 'a wʋ sagɩ. D'ɩ ma daarɩ d'ɩ leeni luə le, yɩ 'a yigə wʋ nywanɩ.' 33Zɩm nɔɔna bam dɩ yɩ kʋntʋ mʋ. Bɛŋwaanɩ, Zan na tu tɩn, o dɛɛn pɩɩnɩ o kana mʋ yɩ o kwəri o ba nyɔ sana. Abam na nɛ-o tɩn, 'a maa jɩg-o 'a y'aala sɩ kʋ yɩ cicirə mʋ tɔg-o. 34Kʋ daarɩ, amʋ Nabiin-bu wʋm nan na tu tɩn, a wʋ vɔgɩ ni. Abam daa ta ma y'aalɩ amʋ dɩ 'a wɩ, a yɩ nɔn-kolo mʋ, yɩ a yɩ sa-nyɔrʋ dɩ. 'A daa ta maa wɩ, a yɩ lampo-joŋnə dɩ nɔn-balwaarʋ ciloŋ mʋ. 35Balʋ maama nan na tɔgɩ Wɛ cwəŋə tɩn mʋ lwarɩ nɩ Wɛ jɩgɩ cɩga." 36Farizɩan tu dɩdʋa dɛɛn mʋ wʋra, o yɩrɩ mʋ Simɔn. O ma bəŋi Zezi sɩ o ba o vu o sɔŋɔ o di wʋdiu. Zezi ma vu o zʋ o sɔŋɔ kʋm o jəni sɩ o di. 37Ka-cɩcwaka dɛɛn mʋ wʋ tɩʋ kʋm kʋntʋ nɩ. O ma lwarɩ sɩ Zezi wʋ Farizɩan tu wʋm sɔŋɔ nɩ o di wʋdiu. O ma kwe kunkwələ na su dɩ tralɩ nugə tɩn o ja vu Zezi te. 38O ma vu o zɩgɩ Zezi nɛ ni nɩ, yɩ o keerə. O yi-na maa lurə ba bugi Zezi nɛ. O ma tiiri o ma o yuuywe o guguni o yi-na bam Zezi nɛ nɩ, yɩ o kukwəri Zezi nɛ sɩm. O ma daarɩ o pwəri tralɩ nugə kam o ma turi o nɛ sɩm. 39Farizɩan tu wʋlʋ na bəŋi Zezi o sɔŋɔ nɩ tɩn na nɛ kʋntʋ tɩn, o laan ma bʋŋɩ o wʋnɩ o wɩ: "Nɔɔnʋ wʋntʋ ya na yɩ Wɛ nijoŋnu, o ya w'ʋ lwarɩ kaanɩ wʋntʋ kəm na yɩ te tɩn, yɩ o ya w'ʋ lwarɩ nɩ kaanɩ wʋlʋ na dwe-o tɩn yɩ ka-cɩcwaka mʋ." 40Zezi ma ta dɩd-o o wɩ: "Simɔn a lagɩ a bwe nmʋ woŋo." O maa wɩ: "Karanyɩna, nan bwe." 41Zezi laan ma maŋɩ mɩmaŋa o wɩ: "Nɔɔna bale mʋ jɩnɩ səbu nɔɔnʋ tee nɩ, dɩdʋa jɩnɩ mʋrr-fiinnu, wʋdoŋ wʋm ma jɩnɩ mʋrr-tɩnu. 42Ba maa warɩ ba ŋwɩ jɩnɩ dɩm, yɩ o yagɩ o ma cɛ ba maama. Kʋntʋ tɩn, bantʋ wʋnɩ wɔɔ mʋ w'ʋ ta so-o o dwe?" 43Simɔn ma lər-o o wɩ: "A bʋŋɩ sɩ wʋlʋ jɩnɩ na daga yɩ o yagɩ o ma cɛ-o tɩn mʋ w'ʋ taa so-o o dwe." Zezi maa wɩ: "N sɩɩnɩ n ta cɩga." 44O laan ma pipiri kaanɩ wʋm seeni, yɩ o ta dɩ Simɔn o wɩ: "Nmʋ nɛ kaanɩ wʋntʋ na kɩ te tɩn na? A na tu a zʋ n sɔŋɔ kʋm tɩn, nmʋ wʋ pɛ-nɩ na sɩ a ma sɩn a nɛ. Kaanɩ wʋntʋ nan bugi a nɛ dɩdaanɩ o yi-na mʋ, yɩ o daarɩ o guguni-sɩ dɩdaanɩ o yuuywe. 45A na tu tɩn, nmʋ wʋ kukwəri-nɩ sɩ kʋ brɩ nɩ n jeeri-nɩ lanyɩranɩ. Kaanɩ wʋntʋ nan kukwəri a nɛ mʋ taan, kʋ na puli dɩ maŋa kam a na tu nmʋ sɔŋɔ tɩn. 46A na tu nmʋ te tɩn, nmʋ wʋ kɩ nugə a yuu nɩ sɩ kʋ pa-nɩ zulə. Kaanɩ wʋntʋ nan kwe tralɩ nugə mʋ o lo o ma turi a nɛ. 47Kʋntʋ ŋwaanɩ a lagɩ a ta nmʋ sɩ, o sono kamunu kʋm mʋ brɩ nɩ Wɛ yagɩ o lwarma yam zanzan DƖ ma cɛ-o. Kʋ daarɩ wʋlʋ Wɛ na yagɩ o lwarɩm fɩnfɩɩn DƖ ma cɛ-o tɩn jɩgɩ sono fɩnfɩɩn yɩranɩ mʋ." 48Zezi laan ma daarɩ o ta dɩ kaanɩ wʋm o wɩ: "N lwarɩm dɩm ti." 49O na tagɩ kʋntʋ tɩn, nɔɔna balʋ dɩ na tɔgɩ ba wʋra tɩn ma ŋɔɔnɩ daanɩ ba wɩ: "Wʋntʋ nan brɩ o tɩtɩ nɩ o yɩ wɔɔ mʋ, yɩ o yagɩ nɔɔnʋ lwarɩm o ma cɛ-o?" 50O laan ma ta dɩ kaanɩ wʋm o wɩ: "Nmʋ na kɩ n wʋ-dɩdʋa dɩ amʋ tɩn mʋ pɛ n na vrɩm. Ve dɩ yazurə."


text: 1"Woso cirbəə bɩ bɔ kʋ rɛ kan gʋaa k'a wuti dɔgta mɩŋŋa m, k'a gʋɔɔ sa a dɩvɛnsɩra zibəə ma bɩ kɩ. 2A n lɛ sa kan zibəəzannɔ wɔɔ kɩ k'a deniyee deem ka ŋ ʋ hindeem zibəə busoo. A n ŋ nyɔɔ a hɔsɩra b'ʋ. 3A n a ya, an a bɔ dɔgta wakatɩ nɛɛhʋ ma an gʋɔɔ gɔsɩnnɔ yɩ, ŋn'ɩ jɩnɩm daasɩyaa ʋ, bɩ ŋ ba zibəə nɩ y. 4A n a hɩ ŋ nɩ, a ʋ: 'K'a ta mɔɔ hɔsɩra b'ʋ sɔ, mɔɔ y'awɔɔ zibəə busoo k'a a ga m karɛ awɔɔ ʋ.' 5Ŋ n ta hɔsɩra b'ʋ. A n a ya, an bɔ sinsebir ʋ kan yirbəə wakatɩ kaakʋ kɩ ma, an a ya, an a ba maam sɔ. 6Yirbəə wakatɩ soor k'a a ku bɩ, a a ya, an bɔ, an gʋɔɔ vantɔɔ yɩ ŋn'ɩ jɩnɩm daasɩyaa b'ʋ, an a hɩ ŋ nɩ, a ʋ: 'Bɔ m, awɔɔ n gɔɔta naa ʋ dɔgta m saa•••, b'awɔɔ ba zibəə nɩ y?' 7Gʋɔɔ wɔɔ n a hɩ m, ŋ ʋ: 'Gɔsɩ n wɔɔ sa zibəə ma y.' A n a hɩ ŋ nɩ, a ʋ: 'K'a ta mɔɔ hɔsɩra b'ʋ sɔ a yaa zi ba.' 8Lɛɛ k'a bʋr k'a lihi bɩ, dɩvɛnsɩra zaa b'a hɩ a zibəədɩgamazaa bɩ m, a ʋ: 'Zibəəzannɔ wɔɔ bir, ɩ ŋ busoo ka ŋ ʋ. A sɩŋŋɩda ba gʋɔɔ kʋ ŋ bʋr jɛ ʋ rɔ wɔɔ ma, k'ɩ nyambʋr lɛɛkarɛzannɔ wɔɔ ma.' 9Gʋɔɔ kʋ ŋ bʋr yirbəə wakatɩ soor ma rɔ wɔɔ a zɔ, n nɩ deniyee deem-deem ka ŋ ʋ. 10Lɛɛkarɛzannɔ wɔɔ kʋ ŋ y'a zɔ bɩ, ŋ y'a hɔɔn darɛ ŋ ʋ, a y'a yɩrɛ an lɛ da. Bɩ, deniyee deem-deem ŋ y'a ka ŋ ʋ sɔ. 11Busoo bɩ kʋ ŋ n'a sim bɩ, ŋn'ɩ kukur bam hɔsɩrazaa bɩ ma. 12Ŋ ʋ: 'Gʋɔɔ nɔɔn duro, bʋr ŋ y'a ʋ jɛ ʋ, ŋ n zi ba wakatɩ deem taan•••, ɩbɩɩ n bɔkarɛ, ɩ busoo ka ŋ ʋ hɔdeem kan wɔɔ kɩ, bɩ zi wɔɔ ba, ʋ kɔ dɔgta m tee••• woso n wɔ wɔɔ ʋ, am sɛ hɔ bɩ m!' 13Hɔsɩrazaa bɩ n a hɩ ŋ gʋaa deem m, a ʋ: 'M gʋaa, mɔɔ n tu ta ɩbɩɩ rɛ y, ɩbɩɩ n lɛ sa kan mɔɔ kɩ kʋ m deniyee deem ka ɩ ʋ hindeem zibəə busoo ra? 14Ɩ zibəə busoo si k'ɩ hʋr. Mɔɔ lɛ taa kʋ m busoo ka gʋaa k'a bʋr jɛ ʋ naa ʋ, amba mɔɔ lɛ n taa kʋ m a ka ɩbɩɩ ʋ naa m. 15Mɔɔ ba lɛ m kʋ m m hɔɔnhɔ ba m busoo m na? Gɛɛ nɔntaama n ta ɩbɩɩ m kʋ mɔɔ m mɩŋŋa bɩ minto ra!' " 16Yeezuu n a ya, an a hɩ, a ʋ: "Ncɩnaaʋ bɩ, jɛzannɔ yɩm lɛɛkarɛzannɔ, lɛɛkarɛzannɔ n yɩ jɛzannɔ." 17Yeezuu a hʋr, an nɩ tam Zerizalɛm ʋ. A n karɩndanyɩnɔ bueerehɩɩyɔɔ wɔɔ gaa a hɔ, ŋn'ɩ tarɛ, an n'a hɩrɛ ŋ nɩ, a ʋ: 18"K'a tʋr ka, ta kʋ wɔɔ nawʋm Zerizalɛm ʋ naa, bɩ n nɩ zɛm bɩ Gʋaanyɩ bɩ nyasʋ ʋ, n n a ka wosocɛmannɩbənno jɩtannɔ wɔɔ ʋ kan wosocikarɩnsaambɔɔ wɔɔ kɩ. Brɔɔ n a ka zɛ ma. 19Ŋ y'a kam kɩfɩɩrɔ ʋ, brɔɔ n yaa wʋ ma, ŋn'a zɛ madɩr m, ŋn'a wɔ gɔdarkʋra ma, b'a dɔmɩm kaakʋ hinni ʋ, Woso y'a mɩm bɔŋ ʋ gəəno bire ʋ." 20Zebedee nyɩnɔ da a zɔ Yeezuu ma kan a nyɩnɔ wɔɔ kɩ, an kukurə zɛ a taa, k'a hɔ yɛ han. 21Yeezuu n a lar, a ʋ: "Bɔ ɩ lɛ n taa?" A n a nyɩ bɔ ʋ, a ʋ: "Lɛ ka kʋ mɔɔ nyɩnɔ hɩɩyɔɔ nɔɔm n bɩ nyɩnta ɩbɩɩ cirbəə bɩ nɔ ʋ. Deem ɩ bɩsɩ, deem ɩ jɩsa." 22Yeezuu n a hɩ ŋ nɩ, a ʋ: "Awɔɔ n hɔ k'a n'a yɛm bɩ dɔ y. Awɔɔ y'a dam ma, a fɩryɩrɛ kʋ mɔɔ n n'a yɩm bɩ yɩ ra?" Ŋ n a nyɩ bɔ ʋ, ŋ ʋ: "Wɔɔ ʋ da ma." 23Yeezuu n a hɩ ŋ nɩ, a ʋ: "Fɩryɩrɛ kʋ mɔɔ n n'a yɩm bɩ, awɔɔ y'a yɩrɛ. Bɩ, k'a gɔɔta mɔɔ jɩsa kan mɔɔ bɩsɩ bɩ kɩ nyɩntarɛ nɩ, mɔɔ n m da ma, m zaa ka y, bala, mɔɔ n m so ŋ ʋ y. N zɛm bɩ ŋ ka gʋɔɔ kʋ mɔɔ Zɩ bɩncɛrɔ wɔɔ banka ŋ minto rɔ wɔɔ ʋ." 24Karɩndanyɩnɔ buro kʋ ŋ gɔɔta rɔ wɔɔ kʋ ŋ naa ma bɩ, ŋ nɔ ma ʋ kan danyɩnɔ hɩɩyɔɔ wɔɔ kɩ. 25Yeezuu n ŋ bir, an a hɩ ŋ nɩ, a ʋ: "Awɔɔ dɔ, a ʋ: gʋɔɔ k'awɔɔ nɩ dɩgarɛ ŋ ma kɩfɩɩrɔ wɔɔ, ŋ cinno ɩ paŋŋa barɛ ŋ ma, paŋŋazannɔ n n'a hɔɔnhɔ bam gʋɔɔ wɔɔ ma sɔ. 26B'a n a ga m, an yɩ ncɩnaaʋ awɔɔ bire ʋ y. Bɩ, kʋ gʋaa lɛ taa k'a yɩ jɩtaarɛ awɔɔ bire ʋ, k'an a ba awɔɔ zibəənyɩ. 27Bɩ, kʋ gʋaa lɛ taa k'a yɩ lɛɛkarɛzaa awɔɔ bire ʋ, k'an a ba awɔɔ lɔ. 28Bala, Gʋaanyɩ bɩ n bʋr kʋ gʋɔɔ n'a hɔɔnhɔ ba y, bʋr a ʋ k'a b'a ba gʋɔɔ zibəənyɩ, k'a ga, kʋ gʋɔɔ gʋta n bʋmbɔrɛ yɩ." 29Bɔ kʋ ŋ y'a ʋ Zeriko ʋ bɩ, gʋaa cir gʋta zu Yeezuu jɛ ʋ. 30Bʋʋrɔ nyɩnta hɩɩya zaa bɩ lezi. Kʋ ŋ y'a ma, ŋ ʋ: Yeezuu n nɩ cenim bɩ, ŋn'a sɩŋŋɩda ba ŋn'ɩ zee dam, ŋ ʋ. "Karɩnsaamba, Davɩd Nyɩ, wɔɔ cicir zɛ!" 31Gʋɔɔ wɔɔ nɩ bʋgʋr barɛ ŋ ma, ŋ ʋ, ŋn'a tʋr ka, bɩ ŋ y'a banka ŋn'a da ra: "Karɩnsaamba, Davɩd Nyɩ, wɔɔ cicir zɛ!" 32Yeezuu n jɩm, an ŋ bir, an ŋ lar, a ʋ: "Awɔɔ lɛ n taa kʋ m bɔ ba awɔɔ minto?" 33Ŋ n a nyɩ bɔ ʋ, ŋ ʋ: "Karɩnsaamba, a ka kʋ wɔɔ n lɛɛ yɩ." 34Yeezuu n ŋ cicir zɛ, an a wɔ da ŋ mɩnyaarɔ wɔɔ ma. Lɛɛm bɩ, gʋɔɔ hɩɩyɔɔ wɔɔ ɩ lɛɛ yɩrɛ, ŋn'ɩ zum Yeezuu ʋ.


text: 1Mɔɔ gɔɔtarɛ m m lɛ bɔ m mɩŋŋa ʋ ra? Mɔɔ dɔ mɔɔ ʋ a nyɔɔdʋ ba ʋ y, bɩ kɛɛrɛ naa, mɔɔ hɔɔ kʋ Zuuba ŋ hɩnka mɔɔ m nɩnnarɛ nɔ ʋ rɔ wɔɔ mim hɩm. 2Mɔɔ kristagʋaa dɔ, Woso n a busu an ta m a zi arzana ʋ, a busure dɔɔraa bueeresi hɔ m naa. Mɔɔ n a dɔ kʋ ta a ʋ arzana ʋ paan•••, gɛɛ hɔhɩnkarɛ a a yɩ y, Woso ɩ naa dɔ. 3Denter m, mɔɔ dɔ mɔɔ ʋ, Woso a busu an ta m arzana ʋ, a a da ma hɔhɩnkarɛ a a yɩ, a a da ma Woso a busu paan••• an ta m arzana ʋ b'ʋ, Woso ɩ naa dɔ mɔɔ n a dɔ y. 4Arzana ʋ b'ʋ bɩ, a meerbaarɔ niŋŋoo ma, gʋaa n a ga m an so ŋ la y, bɩ, zaa ba ʋ, gʋaa n ŋ mim hɩrɛ y. 5M lɛ mɔɔ n'a bɔrɛ m mɩŋŋa ʋ, gʋaa ncɩnaaʋ bɩ tɔ ma, bɩ mɔɔ bɩ m lɛ bɔrɛ m mɩŋŋa ʋ y. Kʋ mɔɔ ʋ kʋ m m lɛ bɔ m mɩŋŋa ʋ, m paŋŋawar minno mɔɔ nɩ ŋ hɩm. 6K'a hɩ mɔɔ ʋ kʋ m m lɛ bɔ m mɩŋŋa ʋ, mɔɔ bɩ yɩm hɔɔzaa y, bala, mɔɔ sɩra hɩm. Bɩ, mɔɔ lɛ baa kʋ m m lɛ bɔ m mɩŋŋa ʋ y, bala, mɔɔ lɛ baa kʋ gʋaa n a hɔɔn da mɔɔ ma an lɛ da m bɩncɛ ra, zi kʋ mɔɔ ba an n'a yɩm nɔ ʋ, gɛɛ meer kʋ mɔɔ n'a bam an n'a mam nɔ ʋ y. 7Hɔɔ gʋtɔɔ nɔɔn duro kʋ Woso ŋ hɩnka mɔɔ m b'a da ma an a ka mɩŋŋabusure n a so mɔɔ ʋ. Naa tɔ ma m Woso n yaaba da mɔɔ zi an nɩ mɔɔ kɔm, kʋ mɔɔ bɩ m mɩŋŋa busu y. Yaaba bɩ, bɔ a ʋ kʋ ʋ ɩ ʋ, Sʋtaana zibəəzaa deem zibəə m, an nɩ mɔɔ zɛm, kʋ mɔɔ bɩ m mɩŋŋa busu y. 8Mɔɔ yaa da Woso m gallɛm kaakʋ k'an mɔɔ yɔ fɩryɩrɛ naa do wɔ ʋ. 9A n a nyɩ bɔ mɔɔ n'ʋ, a ʋ: "Mɔɔ barka b'ɩbɩɩ bɔ, bala, k'ɩbɩɩ ɩ paŋŋawar nɔ ʋ, bɩ mɔɔ barka b'a zi ba fasɩ." Naa tɔ ma bɩ, mɔɔ yɩ m heer nyɔɔm m m lɛ bɔ m mɩŋŋa ʋ, m paŋŋawarlɔ tɔ ma, kʋ Krista paŋŋa bɩ n nyɩnta mɔɔ gʋr zi fasɩ. 10Naa y'a ka Krista tɔ ma mɔɔ nɩ m heer nyɔɔm, kʋ mɔɔ ɩ paŋŋawarlɔ nɔ ʋ, kʋ gʋɔɔ ɩ mɔɔ sʋnsɔ wʋrɛ, kʋ minno a hʋnhɔ ɩ mɔɔ yɩrɛ, kʋ gʋɔɔ ɩ fɩr kam mɔɔ ma, kʋ minno ɩ mɔɔ heer kɔm sɔ. Bala, kʋ mɔɔ ɩ paŋŋawar nɔ ʋ, bɩ mɔɔ paŋŋa n ta ʋ. 11Mɔɔ ɩ meerbaa bɩ barɛ ɩ ʋ, hɔɔzaa m mɔɔ m, b'awɔɔ ɩ mɔɔ da ʋ paŋŋa m. Awɔɔ y'a ga m hɔɔ a mɔɔ nyaa ba. Bala, baa kʋ hɔsɩ bɛɛ m mɔɔ nɩ, gʋɔɔ k'awɔɔ nɩ dɩgarɛ ŋ ma zibəəzannɔ wɩsɩrɔ wɔɔ, ŋ n lɛ da mɔɔ m hɔsɩ nɔ ʋ y. 12Zibəəro kʋ ŋ n'a hɩnkarɛ ŋ ʋ, kristazibəəzaa m mɔɔ m nɔ wɔɔ, ziro wɔɔ duro ba mɔɔ ʋ gʋɔɔ bire ʋ kan bʋraama gʋta kɩ. Zibəəro wɔɔ duro, hoserlo do y'a hʋnhɔ m kan gɩngarɛ do y'a hʋnhɔ kɩ. 13Bɔ n ta ʋ mɔɔ n a ba kristagʋɔɔ sokʋmarɔ vantɔɔ wɔɔ m, mɔɔ n a ba awɔɔ nɩ? K'a maam kʋ mɔɔ n yɛ k'awɔɔ n dɩga mɔɔ mɩsɩrbaa mim ma bɩ m. K'a kʋrɔma naa do sugur ka m ʋ. 14Dɩɩtaa naa, mɔɔ m banka m a nya kʋ m bʋr awɔɔ zi b'ʋ, a gallɛm kaakʋ hɔ mɔɔ nɩ zɛm b'ʋ naa, bɩ kʋ mɔɔ bɩ bʋr, mɔɔ bɩ yɛm awɔɔ n dɩga mɔɔ mim ma y. Awɔɔ mɩŋŋɔɔ mɔɔ nɩ m karɛ a ma, awɔɔ busoo bɛɛ y. Bala, nyɩnɔ bɛɛ n'a kam busoo ma k'a nyasʋ a zɩrɔ nɩ y, zɩrɔ wɔɔ n'a kam ma ŋn'ɩ nyasʋrɛ a nyɩnɔ m. 15Kʋ mɔɔ nɩ, heernyɔɔ m kan mɔɔ kɩ, kʋ m hɔ kʋ mɔɔ n ta m haay sa kan m mɩŋŋa kɩ, m m da m awɔɔ han. Awɔɔ ŋʋa kʋ mɔɔ nawʋm gʋta ncɩnaaʋ naa y'a ka awɔɔ bɩr mɔɔ ŋʋam na? 16Awɔɔ yɛ a dɔ a ʋ, mɔɔ n yɛ k'awɔɔ n kɔ mɔɔ nyasʋm tɔ ma y. B'a da ma gʋaa n a hɩ a ʋ, hɔɔnkarɛ zi mɔɔ ba kʋ m awɔɔ ku m wɔ ʋ, ŋʋaarlɔ m. 17Mɔɔ ŋʋaar ba awɔɔ m kʋ m hɔ yɩ awɔɔ gʋr zi ra? Mɔɔ gʋɔɔ kʋ mɔɔ ŋ nyɔɔ awɔɔ zi rɔ wɔɔ gʋaa deem da ʋ k'an ŋʋaar ba awɔɔ m na? 18Mɔɔ yɛ Tiitɩ han an ta awɔɔ zi b'ʋ, kan wɔɔ danyɩ kʋ mɔɔ mim hɩ awɔɔ m biisi bɩ kɩ. Awɔɔ a da ma a hɩ a ʋ, Tiitɩ ŋʋaar ba awɔɔ m k'a hɔ yɩ ra? A mɩŋŋa kan mɔɔ kɩ, tar deem wɔɔ sa, ʋ ʋ mɩsɩrbaa bɩ ba m, kan ʋ zibəə kɩ. 19A hɔɔn k'awɔɔ n'a darɛ a ʋ, ʋ ka wɔɔ nawʋm ma kʋ gumə ka ʋ mɩŋŋɔɔ ʋ awɔɔ lɛɛ bɩ, a dɔmɩm laatʋ. Ayy•••, ʋ meerbaa bɩ ba wɔɔ nawʋm Woso taa amba Krista n'a ŋʋam bɩ m, bɩ, ʋ gʋaasɩbɔɔ, naa haay hɩ wɔɔ nawʋrɛ awɔɔ m, k'awɔɔ n ta lɛɛ sɩrakarɛ nɔ ʋ. 20Mɔɔ da ɩ bɔŋ ʋ, m ʋ, ɩ b'a ka mɔɔ n bʋr awɔɔ zi b'ʋ m bɩ dɩga a hɔ kʋ mɔɔ n'a gɩngarɛ awɔɔ zi bɩ bɩ maam nɩ y, awɔɔ n a yɩ sɔ a ʋ, hɔ k'awɔɔ n'a gɩngam mɔɔ zi bɩ, a bɩ maam sɔ y. Mɔɔ da ɩ bɔŋ ʋ, m ʋ, ɩ b'a ka nyaa n bɩ nyɩnta ʋ, kan jɩmbaa kɩ, nɔmaa kɩ, mɩmbɔkʋma kɩ, kan sʋnsɔwʋrɛ kɩ, gʋɔɔtɔzarlɛ kɩ, kan mɩŋŋabusure kɩ, warkʋma kɩ y. 21Mɔɔ da ɩ bɔŋ ʋ sɔ, m ʋ, m ya kʋ mɔɔ ʋ m nɩ zɛrɛ awɔɔ zi b'ʋ naa, ɩ b'a ka Woso n mɔɔ da nyannɩ ʋ awɔɔ bire ʋ wa. M m ya m nyi ka gʋɔɔ gʋta kʋ ŋ mimbʋnyaa ba hɔɔ, ŋnɩ gɔɔta ŋn'a bɔ a taam a dintim zibəəro wɔɔ nɔ ʋ rɔ wɔɔ tɔ ma wa, a a da ma ŋnɩ gɔɔta ŋn'ɩ jaan dam, ŋn'a zibʋnyaarɔ wɔɔ bam.


text: 1Sol k'a gɔɔta an nɩ fɩr kam Zuuba karɩndanyɩnɔ wɔɔ ma, a lɛ n taa k'a ŋ zɩnzɛ bɩ, a ta wosocɛmannɩbər jɩtaarɛ bɩ zi, 2an aa yɛ han, k'an ciro ba Damas zɩɩfʋrɔ sokʋmacɛrɔ wɔɔ minto, k'a yaa gʋɔɔ yɩ, ŋn'ɩ zum zaa daa b'ʋ, kʋ lʋ m gɛɛ yar nɩ, k'a nyasʋ a sur, a bʋr m Zerizalɛm ʋ. 3A zaa sa, an nɩ tarɛ, an aa a zɔ Damas ma. Lɛɛm bɩ, lɛɛgure a to mim ʋ, an yɔ, an a ku ra. 4A n a do tara ʋ, an a to, an leer ma, an n'a hɩrɛ, a ʋ: "Sol, Sol, bɔ minto, ɩ nɩ fɩr kam mɔɔ ma?" 5A n a nyɩ bɔ ʋ, a ʋ: "Nka n'ɩbɩɩ nɩ, Zuuba?" "Mɔɔ m Yeezuu, gʋaa k'ɩbɩɩ nɩ fɩr kam ma bɩ. 6Bɩ, wuti, ɩ gasʋ tara nɔ ʋ b'ʋ, n hɔ k'ɩbɩɩ ɩ ga m, ɩ ba bɩ hɩrɛ ɩbɩɩ m." 7Gʋɔɔ kʋ ŋ zu kʋ ʋ kan kɩ rɔ wɔɔ jɩm, dabɔʋ bɩ n a ka, ŋ n a dɔ kʋ bɔ an n'a hɩrɛ y. Ŋ yɩ leer bɩ mam, bɩ ŋ bɩr gɔsɩ yɩrɛ y. 8Sol n wuti tara ʋ b'ʋ, baa kan a mɩnyaa gaa ra bɩ kɩ haay, a bɩr lɛɛ yɩrɛ y. A zukuuzannɔ wɔɔ n a gaa a wɔ ma, ŋnɩ gasʋ m Damas ʋ. 9A n gɔɔta b'ʋ kan mɩm war bɩ kɩ dɔmɩm kaakʋ, a n hɔsɩ bɩ, b'a n hi mi sɔ y. 10Karɩndanyɩ deem ɩ nyɩnta Damas ʋ b'ʋ, a tɔ m Ananɩyas. Zuuba n a bir hɔhɩnkarɛ nɔ ʋ: "Ananɩyas!" A n a nyɩ bɔ ʋ, a ʋ: "Zuuba, ba mɔɔ n na!" 11Zuuba n a ya, an a hɩ, a ʋ: "Ɩ zaa kʋ n n'a birm 'Zaa tɩrga' bɩ sa, ɩ ta Zidas har ʋ, ɩ gʋaa kʋ n n'a birm Sol bɩ laaka da. Tarsɩ gʋaa m. A ɩ b'ʋ, an nɩ yaa dam, 12a gʋaa k'a tɔ m Ananɩyas bɩ yɩ hɔhɩnkarɛ nɔ ʋ, an gasʋ, an a wɔ ka ra k'a mɩm n lɛɛ yɩ." 13Ananɩyas n a nyɩ bɔ ʋ, a ʋ: "Zuuba, mɔɔ ma mɩŋŋa, gʋɔɔ nɩ gʋaa naa do mim dɩndam, ŋn'a zibəəro bʋnyaarɔ k'a ŋ ba ɩbɩɩ gʋɔɔ wɔɔ m bɩ mim dɩndam sɔ Zerizalɛm nɔ ʋ. 14Bɩ, wosocɛmannɩbənno jɩtannɔ wɔɔ zaa ka ʋ an bʋr naa ʋ, k'a bɩ gʋɔɔ haay kʋ ŋ nɩ yaa darɛ ɩbɩɩ tɔ ma rɔ wɔɔ sur." 15Bɩ, Zuuba a hɩ m, a ʋ: "Ta bala, gʋaa naa do makra hɔ m, mɔɔ n a bɔ ʋ k'an mɔɔ tɔ hɩ kɩfɩɩrɔ kan cinno kɩ, Israyɛl zannɔ kɩ bire ʋ. 16Bɩ, mɔɔ mɩŋŋa fɩryɩrɛ do haay k'a n'a yɩm mɔɔ tɔ minto bɩ hɩnkam nɩ." 17Ananɩyas n ta, an aa gasʋ har ʋ b'ʋ, an a wɔrɔ ka ra, an n'a hɩrɛ, a ʋ: "M danyɩ Sol, Zuuba Yeezuu niŋŋə k'a hɩnka ɩbɩɩ m, ɩ zaa sa, ɩ nɩ zɛm b'ɩ mɔɔ nyɔɔ, kʋ m b'a ka k'ɩ mɩm n lɛɛ yɩ, kʋ Sɛnt-Ɛspri n'ɩbɩɩ heer han." 18Lɛɛm bɩ, bɔ a kʋ ʋ ɩ ʋ zɔ kapra y'a to a mɩm ʋ an sur tara ʋ, a mɩm nɩ lɛɛ yɩm. A n wuti, an batɛm si. 19Bɩ, Sol k'a hɔbɩrɛ bɩ bɩ, a a ya, an paŋŋa yɩ. A gɔɔta an dɔmɩnnɔ ba kan karɩndanyɩnɔ kʋ ŋ nɩ Damas nɔ ʋ rɔ wɔɔ kɩ poore, 20bɩ, a a hɩ zɩɩfʋrɔ sokʋmacɛrɔ wɔɔ ʋ lɛɛm, a ʋ Yeezuu bɩ Woso Nyɩ m. 21Gʋɔɔ haay kʋ ŋ n'a tʋr kam ma rɔ wɔɔ zɛ kədə, ŋn'a hɩrɛ, ŋ ʋ: "Gʋaa naa do bɛɛ nyɩnta an nɩ fɩr kam gʋɔɔ kʋ ŋ nɩ yaa dam tɔ naa do minto Zerizalɛm ʋ rɔ wɔɔ ma bɩ ra? Bʋr bɛɛ a ʋ tɔkkɛ k'a bɩ ŋ gʋr, a ŋ sur a ta ŋ nɩ wosocɛmannɩbənno jɩtannɔ wɔɔ zi ra?" 22Bɩ, Sol paŋŋa y'a dam la, an nɩ bʋr m zɩɩfʋrɔ kʋ ŋ nɩ Damas ʋ b'ʋ rɔ wɔɔ ra kan a meerbaa bɩ kɩ, an n'a hɩrɛ, a ʋ: Yeezuu bɩ, a m Krista. 23K'a maasɩrɛ ba bɩ, zɩɩfʋrɔ wɔɔ duro a dɩnda kan kʋ kɩ, k'a Sol zɛ k'an ga. 24Sol n hɔ kʋ ŋ ʋ k'a ba bɩ dɔ. Ŋ nɩ dɔ tara bɩ cɛlɛrɔ wɔɔ ma sinuu ʋ kan gunuu ʋ kɩ, k'a a da ma, a ku a zɛ. 25Bɩ, gunuu deem ʋ, karɩndanyɩnɔ wɔɔ a da kasɩ ʋ, ŋn'a busu, ŋn'a zer bar m pəŋŋə bɩ kur. 26Sol k'a lee ku Zerizalɛm ʋ bɩ, a a ŋʋa k'a a zɛ kʋ ra kan karɩndanyɩnɔ wɔɔ kɩ. Bɩ, ŋ haay ɩ nyi bam nɩ, bala ŋ n yɛ, ŋn'a si paan••• karɩndanyɩ y. 27Barnabas n a gaa, an ta m kristazibəəzannɔ wɔɔ zi, an Zuuba k'a hɩnka m hɔ niŋŋə zaa bire ʋ bɩ dɩnda ŋ nɩ, kan meerbaa niŋŋə k'a ba bɩ kɩ. A Yeezuu tɔ dɩnda Damas ʋ kan sɩra kɩ. 28Bɩ kur kɛɛrɛ bɩ, Sol ɩ minkarɛ ŋ nɩ, an nɩ zum kʋ ʋ kan ŋ kɩ Zerizalɛm ʋ, an nɩ Zuuba tɔ hɩm kan nyɛɛsʋm kɩ. 29A tɩr kan zɩɩfʋrɔ kʋ ŋ nɩ grɛkkɩ lemim hɩm nɔ wɔɔ kɩ, ŋn'ɩ bɩr bɩsɩ kam kan kʋ kɩ. Brɔɔ n bɔkarɛ ŋn'a kam ma k'a zɛ gər. 30Danyɩnɔ wɔɔ kʋ ŋ naa ma bɩ, ŋ y'a gaa, ŋnɩ ta m Sezaree ʋ, b'ʋ bɩ ŋ y'a ka, an ta Tarsɩ ʋ. 31Sɩrakarɛzannɔ kʋ ŋ nɩ Zidee ʋ kan Galilee kɩ, Samarii kɩ ʋ rɔ wɔɔ ɩ mɩsɩrbaa bam kan laafɩɩ kɩ, ŋn'ɩ paŋŋa yɩm, ŋn'ɩ tam kan Zuuba nyibəə kɩ, Sɛnt-Ɛspri paŋŋa minto y'a ka, ŋ lɛ n n'a dam la. 32Pɩyɛɛr k'a nɩ bɩrm lɛɛ haay ʋ bɩ, a ta wosogʋɔɔ kʋ ŋ nɩ Lida ʋ rɔ wɔɔ zi. 33A n aa gʋaa yɩ b'ʋ a tɔ m Enee. Yɩnyar a ʋ an nɩ wʋtam kan mɛgarɛ kɩ a gargʋ burə ʋ dɔɔraa sinnyə. 34Pɩyɛɛr n a hɩ m, a ʋ: "Enee, Yeezuu Krista y'ɩ waam. Wuti, ɩ ɩ wʋtarahɔ bɩ gʋr ɩ zi m." A n wuti lɛɛm sɔ. 35Lida gʋɔɔ wɔɔ haay kan Sarɔɔn kʋ bɩncɛ fapɩda zannɔ wɔɔ kɩ bɩ kʋ ŋ naa yɩ bɩ, ŋ y'a bɔ a taam, ŋnɩ zu Zuuba ʋ. 36Lʋ ɩ nyɩnta ʋ Zoppee ʋ, karɩndanyɩ m, a tɔ m Tabɩta, a lɛ taa k'a hɩ, a ʋ: 'Dɔrkas' grɛkkɩ lemim m. (A jɩ k'a hɩ a ʋ: 'Mee'). A ziro mɩŋŋɔɔ ba gʋta, an n'a dam cicirzannɔ han sɔ. 37Bala, dɔmɩnnɔ wɔɔ duro ʋ, a yaaba zɛ, an ga. Kʋ ŋ y'a gər bɩ zʋr, ŋn'a nya bɩ, ŋ yaa a wʋta cɛ nɔ k'a nɩ mim ʋ b'ʋ. 38Lida k'an jɩnjɛɛm Zoppee ma bɩ, karɩndanyɩnɔ wɔɔ a ma ŋ ʋ, Pɩyɛɛr ta b'ʋ. Ŋ nɩ gʋɔɔ yaarɔ hɩɩyɔɔ nyɔɔ ma kʋ ŋ n'aa a bir ncɩnaaʋ: "Ɩ tɔ ʋ ɩ wɔɔ zɛ ʋ dɩɩtaa-dɩɩtaa." 39Lɛɛm bɩ, Pɩyɛɛr wuti, an zu kʋ ʋ kan ŋ kɩ. K'a yaa lee ku bɩ, ŋ y'a ka an ta cɛ k'a nɩ mim ʋ b'ʋ, zonno wɔɔ haay n jɩm a lɛɛ, ŋn'ɩ nyi karɛ. Ŋ nɩ huuro kan gɔbgarɔ kɩ kʋ Dɔrkas nyɩnta an nɩ bam dɔmɩm k'a nyɩnta ʋ kan ŋ kɩ rɔ wɔɔ hɩnka m. 40Pɩyɛɛr n a ka gʋaa haay n bɔ, an sʋnta, an yaa da. A n a wusigə an a nya gər bɩ rɛ, an a hɩ, a ʋ: "Tabɩta, wuti!" A n a mɩm gʋ, k'a Pɩyɛɛr yɩ bɩ, a wuti an nyɩnta. 41Pɩyɛɛr n a wɔ dɔ rɛ, an wuti an jɩm. A n wosogʋɔɔ wɔɔ bir kan zonno wɔɔ kɩ, an a hɩnka ŋ nɩ mɩsɩr. 42Zoppee zannɔ haay a ma, gʋɔɔ gʋta n sɩra ka Zuuba ʋ. 43Pɩyɛɛr gɔɔta an maasɩrɛ ba Zoppee ʋ, zappa kʋ n n'a birm Sɩmɔɔn bɩ har ʋ.


text: 1Yesu aa kyʋwalɩ Wɩɩsɩ hʋ ko teŋ, ʋ bee ʋ hatɩnna hʋ sii kyol fuwonaaŋ kɩdɩgɩ ba aa yɩrɩ Kidirɔŋ, a mʋ gyʋʋ baga kɩdɩgɩ tɩyaŋ ba aa pɔɔ olivi tɩɩsɩ. 2Gyudasɩ, nal hʋ aa ko kpa Yesu yallɩ hʋ gyɩ gyɩŋ baga no lee rɛ, beewɩya ba bee Yesu gyɩ aa kɩ mʋ doŋ nɛ saŋa buloŋ. 3Ɛɛ rɛ Gyuuma wɩɩkyʋwal sɩlaala nɩhɩyasɩ abee Farasiima hʋ sii lɩɩ Roma laalyuwolo badɔmɔŋ abee Wɩɩkyʋwaldɩɩbal hʋ pʋpɔɔlɔ badɔmɔŋ, dɩ Gyudasɩ kaŋ ba mʋ dɩ ba kaŋ Yesu. Ba gyɩ nyʋgɩlɩ ba bakɩna rɛ, aŋ kolo fɩŋtɩŋsɩ abee kapɩla. 4Yesu gyɩ gyɩŋ wɩɩ hʋ buloŋ ba aa sɩ yaa ʋ rɛ. Ɛɛ rɛ ʋ lɩɩ kyeŋ ba a pɩyɛsɩ ba a baa, "Aŋnɛ rɛ ma kɩ kyɛ?" 5Ɛɛ rɛ ba baa, "Yesu aa lɩɩ Nazarɛti rɛ á kɩ kyɛ." Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ba a baa, "Mɩyaŋ nɛ nyɛ." Gyudasɩ, gyambatɩɩna hʋ mɛ fa pɛɛ ba tɩyaŋ nɛ a sɩŋ doŋ. 6Yesu aa basɩ baa mɩyaŋ nɛ nyɛ, ba mɩɩgɩ mʋ hal, a lɩɩ tele. 7Ɛɛ rɛ Yesu bɩl pɩyɛsɩ ba a baa, "Aŋnɛ rɛ ma kɩ kyɛ?" Ba baa, "Yesu aa lɩɩ Nazarɛti." 8Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ba a baa, "Ŋ foŋ basɩ tɩya ma rɛ anɩɩ mɩyaŋ nɛ nyɛ. Dɩ mɩyaŋ kɛ rɛ ma kɩ kyɛ, ma leŋ dɩ ŋ hatɩnna no kɛ kɩ mʋ." 9Ʋ basɩ gɛɛ rɛ dɩ wɩɩ hʋ ʋ fa aa laa sɩya basɩ kɔnɩ ko yaa wɩtɩɩ. Ʋ fa baa "Ŋ kuwo, nala hʋ buloŋ ɩ aa lɩɩ tɩya ŋ, ba kɩdɩgɩ buloŋ bɩ nyʋgɩsa." 10Dɩ Siimɔŋ Piita fa kol takoobii doŋ. Ɛɛ rɛ ʋ tʋʋrɩ, a ŋmaŋ Gyuuma wɩɩkyʋwal sɩlaala nɩhɩyawʋ kɩdɩgɩ yoŋ ba aa yɩrɩ Malku noduu dɩgɩŋ a kyɔl. 11Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya Piita a baa, "Kpa ɩ takoobii hʋ tʋʋ ʋ tʋʋl tɩyaŋ. Ɩ bɩɩna anɩɩ ŋ bee kyɛ dɩ ŋ na tʋwara hʋ ŋ kuwo aa kpaa bine ŋ nɛ koo?" 12Ɛɛ rɛ Roma laalyuwolo hʋ abee ba nɩhɩyawʋ abee Wɩɩkyʋwaldɩɩbal hʋ pʋpɔɔlɔ kaŋ Yesu, a vʋwa ʋ, 13a laa sɩya kana ʋ mʋ Anaasɩ lee. Anaasɩ fa yaa Kayifasɩ hɩɩla rɛ. Haŋ bɩna hʋ, Kayifasɩ rɛ fa yaa Gyuuma wɩɩkyʋwal sɩlaala nɩhɩyasɩ buloŋ nɩhɩyawʋ. 14Kayifasɩ no rɛ gyɩ basɩ tɩya Gyuuma nɩhɩyasɩ anɩɩ dɩ nɩdɩgɩ rɛ laa paalʋʋ no nala buloŋ nyuu sʋba, ʋ rɛ sɩ kpɩya ba paalʋʋ hʋ nala buloŋ aa sɩ sʋba. 15Siimɔŋ Piita bee Yesu hatɩnna hʋ kɩdɩgɩ gyɩ tɩŋ Yesu hal lɛ. Wɩɩkyʋwal sɩlaala nɩhɩyawʋ hʋ gyɩ gyɩŋ haŋ hatɩnnɩ hʋ rɛ weliŋ. Ɛɛwɩya, ʋ kɛ gyɩ tɩŋ Yesu hal a gyʋʋ gyaŋwuwo hʋ rɛ. 16Ka Piita kɛ sɩŋ paga hʋ nyʋwa tɩyaŋ. Ɛɛ rɛ Yesu hatɩnnɩ no mɩɩgɩ lɩɩ, a basɩ wɩya tɩya haŋtolibiye hʋ aa pɔɔ paga hʋ nyʋwa, aŋ kaŋ Piita ko gyʋʋ. 17Ɛɛ rɛ haŋtolibiye hʋ aa sɩŋ pɔ paganyʋwa hʋ pɩyɛsɩ Piita a baa, "Ka ɩ yaa baal no hatɩnna hʋ kɩdɩgɩ rɛ?" Ɛɛ rɛ Piita baa, "Aayɩ, ŋ bɩ yaa ba kɩdɩgɩ." 18Saŋa no tɩyaŋ waal gyɩ we doŋ nɛ weliŋ. Ɛɛ rɛ dɩya hʋ tʋŋtʋnna abee Wɩɩkyʋwaldɩɩbal hʋ pʋpɔɔlɔ we diŋ a sɩŋ gol a kɩ wiyeni. Nyɛ rɛ Piita mɛ mʋ sɩŋ ba lee a kɩ wiyeni diŋ hʋ. 19Ɛɛ rɛ Gyuuma wɩɩkyʋwal sɩlaala nɩhɩyawʋ hʋ pɩyɛsɩ Yesu ʋ hatɩnna hʋ wɩya abee wɩya hʋ ʋ fa aa dagɩ. 20Ɛɛ rɛ Yesu baa, "Ŋ bɩ lʋwɔlɩ basɩ wɩɩ buloŋ a tɩya nal buloŋ. Ŋ aa sɩŋ lɩgyalɩɩ tɩyaŋ nɛ a basɩ wɩya kɩ tɩya nala. Ŋ aa kɩ daga nala Gyuuma wɩɩkyʋwaldɩɩsɩ tɩyaŋ nɛ abee Wɩɩkyʋwaldɩɩbal hʋ tɩyaŋ lee hʋ nala aa kɩ laŋŋɩ. 21Bee rɛ yaŋ tɩŋ ɩ kɩ pɩyɛsɩ ŋ nyɛ? Pɩyɛsɩ nala hʋ aa nɩɩ wɩya hʋ ŋ aa basa, dɩ ba daga ɩ. Beewɩya ba gyɩŋ wɩya hʋ ŋ aa basa rɛ." 22Yesu aa basɩ gɛɛ, Wɩɩkyʋwaldɩɩbal pʋpɔɔlɔ hʋ kɩdɩgɩ ŋmaa ʋ kyaŋkpaŋ tɩyaŋ aŋ baa, "Aŋnɛ rɛ yaa ɩ, ɩ basɩ wɩya nyɛ kɩ tɩya Gyuuma wɩɩkyʋwal sɩlaala nɩhɩyawʋ hʋ?" 23Ɛɛ rɛ Yesu baa, "Dɩ mɩyaŋ nɛ basɩ wɩɩ kyogi, ʋ maga dɩ ɩ basɩ dɩ nal buloŋ nɩɩ rɛ. Amɛ dɩ wɩɩ hʋ ŋ aa basa rɛ yaa wɩtɩɩ, bee rɛ tɩŋ ɩ leŋ ba ŋmaa ŋ kyaŋkpaŋ?" 24Ɛɛ rɛ Anaasɩ ha leŋ Yesu vʋwa gɛɛ, ka ʋ leŋ ba kana ʋ mʋ Gyuuma wɩɩkyʋwal sɩlaala nɩhɩyawʋ Kayifasɩ lee. 25Piita ha gyɩ sɩŋ gyaŋwuwo hʋ tɩyaŋ nɛ a kɩ wiyeni diŋ hʋ. Ɛɛ rɛ nala hʋ badɔmɔŋ pɩyɛsɩ ʋ a baa, "Ka ɩ mɛ yaa baal no hatɩnna hʋ kɩdɩgɩ rɛ." Piita tʋwa a baa, "Aayɩ, ŋ bɩ yaa ba kɩdɩgɩ." 26Dɩ Gyuuma wɩɩkyʋwal sɩlaala nɩhɩyawʋ hʋ yoŋ kɩdɩgɩ mɛ gyɩ we doŋ. Ʋ gyɩ yaa nal hʋ dɩgɩŋ Piita gyɩ aa ŋmaŋ kyɔl hʋ lʋllɩ rɛ. Ɛɛ rɛ ʋ pɩyɛsɩ Piita a baa, "Na ŋ gyɩ naa ɩ bee Yesu no rɛ olivi tɩɩsɩ baga hʋ tɩyaŋ?" 27Ɛɛ rɛ Piita bɩl tʋwa a baa dɩ aayɩ. Piita aa basɩ gɛɛ ko teŋ dɩ gyibal wiye. 28Ʋ kyɩkyʋwala pipi, ba sii kaŋ Yesu lɩɩ Kayifasɩ dɩya tɩyaŋ, a mʋ Pilato dɩya. Pilato rɛ fa laa Roma kuworibal hʋ naasɩ sɩŋ doŋ paalʋʋ tɩyaŋ. Gyuuma hʋ gyɩ bɩ gyʋʋ gyaŋwuwo hʋ. Beewɩya ba gyɩ bee kyɛ dɩ ba ko kyogi ba sɩna, ka dɩ ba wuwo di Dɩɩsɩ-parɩ-banɩɩ Kyɛbal kɩdiiliye hʋ. 29Ɛɛ rɛ Pilato ko lɩɩ pɩyɛsɩ ba a baa, "Wɩbee rɛ ma baa baal no yaa kyogi?" 30Ɛɛ rɛ ba basɩ tɩya ʋ a baa, "Dɩ ʋ rɛ fa bɩ yaa wɩɩ kyogi, á fa bɩ sɩ kana ʋ ko ɩ lee." 31Ɛɛ rɛ Pilato basɩ tɩya ba a baa, "Ɛɛ kɛ, ma kana ʋ mʋ di ʋ sarɩya ma tɩɩ lesiri tɩyaŋ." Ɛɛ rɛ ba basɩ tɩya ʋ a baa, "Mamaa Roma nala bɩ tɩya ma ŋmanɩɩ dɩ á kpʋ nal buloŋ". 32Wɩya no buloŋ yaa rɛ dɩ wɩya hʋ buloŋ Yesu aa basa a mʋ tile ɛɛ hʋ ʋ aa sɩ sʋba kɔnɩ koo yaa wɩtɩɩ. 33Ɛɛ rɛ Pilato mɩɩgɩ gyʋʋ dɩya, aŋ leŋ ba kaŋ Yesu ko ʋ sɩya ʋ pɩyɛsɩ ʋ a baa, "Ɩ rɛ yaa Gyuuma kuwori hʋ?" 34Ɛɛ rɛ Yesu pɩyɛsɩ ʋ a baa, "Ɩ tɩɩ rɛ basɩ wɩɩ no koo nal lɛ basɩ ŋ wɩya tɩya ɩ?" 35Ɛɛ rɛ Pilato bɩl baa, "Ŋ bɩ yaa Gyuu. Ɩ tɩɩ nala abee ma wɩɩkyʋwal sɩlaala nɩhɩyasɩ rɛ kana ɩ ko we ŋ nosi tɩyaŋ. Wɩbee rɛ ɩ yaa kyogi?" 36Ɛɛ rɛ Yesu baa, "Ŋ koro tuwo dʋnɩya no tɩyaŋ. Dɩ ŋ koro rɛ fa we dʋnɩya no tɩyaŋ, ŋ nala fa sɩ yuwo laa ŋ, dɩ Gyuuma ta wuwo kana ŋ. Amɛ ŋ koro tuwo daha." 37Ɛɛ rɛ Pilato pɩyɛsɩ ʋ a baa, "Ɩ yaŋ yaa kuwori rɛ koo?" Ɛɛ rɛ Yesu baa, "Ɩ tɩɩ rɛ basa. Wɩdɩgɩ dʋŋ wɩya rɛ ŋ kuu ko, ba lʋla ŋ dʋnɩya no tɩyaŋ. Wɩɩsɩ wɩtɩɩ hʋ rɛ ŋ ko dɩ ŋ basɩ tɩya nala. Nal hʋ buloŋ aa kyɛ wɩtɩɩ no, ʋ tɩɩna aa gyegile nɩɩ ŋ nyʋwa rɛ." 38Ɛɛ rɛ Pilato pɩyɛsɩ ʋ a baa, "Wɩtɩɩ rɛ yaa bee?" Ɛɛ rɛ Pilato mɩɩgɩ lɩɩ Gyuuma hʋ lee a basɩ tɩya ba a baa, "Ŋ bɩ naa wɩɩ hʋ baal no aa yaa a maga dɩ ŋ kpa kyogisi tɩya ʋ. 39Amɛ bɩna kɛ buloŋ, dɩ Dɩɩsɩ-parɩ-banɩɩ Kyɛbal hʋ rɛ ko pele, ŋ aa kuu ma wɩya rɛ aa lɩɩ nala hʋ ba aa kaŋ tɔ dɩya tɩyaŋ nɩdɩgɩ a ta, anɩɩ ma lesiri aa daga gɛɛ. Ma aa kyɛ dɩ ŋ kpa Gyuuma kuwori hʋ rɛ ta koo?" 40Ɛɛ rɛ ba nɔsɩ a baa, "Aayɩ, baal no kɛ daa! Lɩɩ Barabaasɩ ta tɩya ma. (Barabaasɩ gyɩ yaa nɩbɔŋ nɛ ba kaŋ tɔ dɩyaŋ.)"


text: 1Tɔm tooso nyəm ntɛ́ ma caa kɔntɛ kɛ mə tɛ tɔ. Aseeta nyə́ma naalɛ yaa tooso ká hʋləna tɔmnaa təna mpa pa wɛɛ tɔ pa tampana na pə́cɔ́. Pa ŋmaa ḿpʋ́ɣʋ́ Ɩsɔ Tɔm taa kɛ́. 2Ma kpaaləɣɩ tuu mpa paa lapa ɩsaɣatʋ tɔ na lɛlaa sɩ ye ma kɔma na má kɔɔ sɩ ma naa-mɛ, ma kaa wii nɔɣɔlʋ pətɔɔtəlɛ. Maa kɔma tɔm naalɛ nyəm tɔ ma tɛma-mɛɣɛ kpaalʋɣʋ kɛ mpʋ. Pənɛntɛ ma fɛɩ mə kiŋ ɩlɛ ma tasəɣɩ-mɛɣɛ kpaalʋɣʋ. 3Ntɔŋ ɩ́ caa ɩ́ ná sɩ Kilisiti toŋ kɛ ma yɔɣɔtəɣəna yaa pə taɣa Kilisiti toŋ yaa? Ɩ́ ká ná mɛɛ. Kilisiti ɩɩ hʋ́lə́ɣɩ́ ɩcantʋ natələɣɩ mə tɔm taa se. Ama toma kɛ ɩ hʋ́lə́ɣɩ́ mə hɛkʋ. 4Paa na mpʋ ɩ ɩcantʋ tɔɔ kɛ́ pa kama-ɩ səm tesika tɔɔ. Ama ɩ wɛna ɩ weesuɣu kɛ Ɩsɔ toma taa. Tá na-ɩ tə kpɛntaa kɛ́, na tə kɛ́ acamaa tɔtɔɣɔ. Ama yaasi wei tə lakəna mə kiŋ tɔ pə hʋ́lə́ɣɩ́ kɛ́ sɩ tá na-ɩ tə wɛna weesuɣu kɛ Ɩsɔ toma tɔɔ. 5Ɩ́ maɣasɩ mə maɣamaɣa mə tɩ na ɩ́ feŋ mə tɩ na ɩ́ ná sɩ ɩ́ tɔka Ɩsɔsɛɛlɛ mpaaʋ yaa ɩ́ tá tɔkɩ. Ntɔŋ ɩ́ nyəmá teu sɩ Kilisiti wɛ mə kiŋ na? Tɔʋ, ɩ́ tɛmna Ɩsɔ na mə taa tɔ, ye ɩ́ pəsaa na ɩ́ hʋ́lɩ́ tampana kɛ mpʋ ɩlɛ, mpʋɣʋlɛ. 6Ma hʋʋ sɩ ɩ́ nyəmá teu sɩ tá kiŋ, tə pəsəɣɩ na tə́ hʋ́lɩ́ mpʋ mɛɛ. 7Ɩsɔ kɛ́ tə sələməɣɩ sɩ ɩ́ yele na ɩ́ taa la kawalaɣa nakəlɩ. Tɩɩ caa sɩ tə́ hʋ́lɩ́ tənɛ tə taa kɛ́ mpi tə pəsəɣɩ tɔ, paa pɩɩ lɩɩ sɩ pəsʋɣʋ kɛ tɩɩ pəsəɣɩ, kʋpantʋ kɛ tə caa mɩɩ lakɩ. 8Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, tə kaa pəsɩ na tə́ lɩɩ Ɩsɔ tampana waalɩ. Ɩsɔ tampana anəɣɩ tɩɩ lana. 9Tá kɛʋ acamaa na mɩɩ kɛ́ toŋtʋnaa tɔ, tá laŋa hʋlʋmaa kɛ́. Pə tɔɔ tɔtɔɣɔ tə sələməɣɩ sɩ ɩ́ la kʋpantʋ kɛ teu. 10Mpi pə tɔɔ ma wɛ-mɛ na pooluŋ na ma ŋmaa-mɛɣɛ takəlaɣa tɔɣɔlɛ sɩ waatʋ wei maa kɔɔ mə kiŋ tɔ ma taa lana-mɛ na toŋ kɛ toma nna Tacaa ha-m tɔ. Pə ha-m toma anəɣɩ sɩ pə́ la na ɩ́ polo lɔlɔ, pə ta ha-m-yɛ sɩ pə wakəlɩ-mɛ. 11Pənɛntɛ ma taapalaa pə lapa wulee. Ɩ́ lʋ sɩ ɩ́ té teu. Ɩ́ sɔɔsəɣɩ təmaɣa apalʋtʋ. Ɩ́ wɛɛ nɔɣɔ kʋlʋmaɣa, na ɩ́ wɛɛ təma na leleŋ. Ɩsɔ wei ɩ sɔɔləɣɩ na ɩ́ haa alaafəya tɔ ɩ́ wɛɛ mə kiŋ. 12Ɩ́ sɛɛ təmaɣa teu na ɩ́ lɛlɩ. Ɩsɔ yəlaa təna sɛɛ-mɛ. 13Tacaa Yesu Kilisiti pɛɛlɛɛ na Ɩsɔ sɔɔlʋɣʋ na kpɛntʋɣʋ ŋku Feesuɣu Naŋŋtʋ kɔŋna tɔ pə́ wɛɛ mə təna mə kiŋ.


text: 1Nɩgyamaa no buloŋ gyɩ aa laa Wɩɩsɩ di yaa daŋsɩya tɩmma rɛ a tɩya ma anɩɩ Wɩɩsɩ kaŋ wɩtɩɩ rɛ. Ɛɛwɩya, á Wɩɩsɩ ŋmanɩɩ tɩŋɩɩ tɩyaŋ ma leŋ dɩ á paa wɩya hʋ buloŋ aa tɔ á ŋmanɩɩ ta, a leŋ wɩbɔmɔ hʋ buloŋ aa vʋwa ma mɛ yayɩ. Ma leŋ dɩ á kɩ mʋ sɩya a kɩ yaa wɩya hʋ Wɩɩsɩ aa baa dɩ á kɩ yaa abee mala. 2Á ŋmanɩɩ no tɩŋɩɩ tɩyaŋ ma leŋ dɩ á kpa á hakɩllɩ we Yesu dʋŋ tɩyaŋ, beewɩya ʋ rɛ yaa nal hʋ tɩyaŋ á Wɩɩsɩ laadii aa piile, ʋ rɛ bɩl yaa nal hʋ mɛ aa sɩ kaŋ á laadii no sɩgɩ dɩ ʋ ko mʋ su. Ba gyɩ kpaasɩ ʋ daagarɩɩ tɩyaŋ nɛ, ʋ na tʋwara weliŋ. Amɛ ʋ gyɩ dii kenyiri rɛ, a bɩ leŋ ba aa kpaasɩ ʋ daagarɩɩ hʋ tɩyaŋ yaa ʋ hɩɩsɩ, beewɩya ʋ gyɩ gyɩma anɩɩ ba buloŋ hal tɩyaŋ, Wɩɩsɩ sɩ leŋ dɩ ʋ teŋ fɩyɛlɩ. Lagɩlagɩ no ʋ hɔŋ Wɩɩsɩ noduu logiŋ tɩyaŋ nɛ Wɩɩsɩbee tɩyaŋ. 3Ma liisi na tʋwɔra hʋ Yesu gyɩ aa naa. Ma sʋnnɩ na ɛɛ hʋ wɩbɔŋyaala gyɩ aa kpaa haasʋʋ kyeme ʋ, ka ʋ ha gyɩ kaŋ kenyiri abee mala. Ɛɛwɩya, ma mɛ ta leŋ dɩ ma tenni kɩ yʋwɔrɩ, dɩ ma ko mɩɩgɩ Wɩɩsɩ hal. 4Ma aa laa Yesu di wɩya ma bee wɩbɔmɔ aa lʋgɩ rɛ. Amɛ ma kɩdɩgɩ buloŋ ha bɩ lʋga a mʋ maga ba kpʋ ɩ. 5Teŋpolli wɩya hʋ Wɩɩsɩ aa basɩ tɩya ʋ biisi, ma yeŋŋi ba rɛ? Wɩɩsɩ baa, "Ŋ biye, dɩ Tɩɩna hʋ rɛ ko kɩ kyagɩlɩ ɩ gyegili nɩɩ weliŋ. Dɩ ʋ rɛ ko na baaŋ ɩ nyuu tɩyaŋ a basɩ ɩ sɩya wɩya tɩya ɩ, ta leŋ dɩ ɩ teŋ kɩ yʋwɔrɩ, dɩ ɩ kpa laadii hʋ ta. 6Beewɩya, nala hʋ buloŋ Tɩɩna hʋ aa kyo, ba aa rɛ ʋ kɩ daga. Nal hʋ buloŋ mɛ ʋ aa kpaa ʋ yaa ʋ biye, ʋ rɛ ʋ kɩ dɔgɩsɩ." 7Dɩ Wɩɩsɩ rɛ ko kɩ dɔgɩsɩ ɩ, kaŋ kenyiri aŋ kpa ʋ nɩɩ ʋ aa dagɩɩ rɛ. Beewɩya, ʋ kpa ɩ nɩɩ ɩ yaa ʋ biye rɛ, ɛɛ rɛ tɩŋ ʋ kɩ dɔgɩsɩ ɩ. Bii bee rɛ we doŋ ʋ kuwo bee dɔgɩsɩ ʋ? 8Wɩɩsɩ aa kɩ dɔgɩsɩ ʋ biisi buloŋ nɛ. Ɛɛwɩya, dɩ ʋ ko bee dɔgɩsɩ ma, ɛɛ daga anɩɩ ma bɩ yaa ʋ biisi tɩɩ. 9Á buloŋ kaŋ kuwoma rɛ dʋnɩya no tɩyaŋ ba kɩ dɔgɩsɩ ma, á kɩ tɩya ba gyɩrɩma ɛɛ wɩya. Ɛɛ daga anɩɩ á kuwo Wɩɩsɩ aa we Wɩɩsɩbee tɩyaŋ kɛ rɛ yaŋ maga dɩ á kpa á tɩɩma buloŋ tɩya ʋ, a kaŋ mɩɩbol. 10Á dʋnɩya kuwoma mɛ gba aa lʋl ma, ba aa dɔgɩsɩ ma kyɛyɛ baŋmana dʋŋ nɛ ba kyɛrɩ tɩyaŋ. Amɛ á tɩɩ weliŋ wɩya rɛ Wɩɩsɩ kɩ dɔgɩsɩ ma, beewɩya ʋ aa kyɛ dɩ á mɛ ko yaa nɩtɩɩma rɛ, a bɩ kaŋ bisiŋ buloŋ anɩɩ ʋ tɩɩ aa kɩɩ gɛɛ. 11Dɩ ba aa rɛ aa dɔgɩsɩ nal, ʋ tɩya aa kyogi rɛ, beewɩya, dɔgɩsɩɩ hʋ aa hayɛ tɩya ʋ rɛ. Amɛ dɩ ʋ rɛ laa dɔgɩsɩɩ hʋ, a kɩ tɩŋ ba abee kenyiri ba sɩ ko leŋ dɩ ʋ wɩyaalɩya degini, dɩ ʋ hɔŋ bee laaŋfɩya. 12Ɛɛwɩya, ma sii sɩŋ bɩŋbaŋ aŋ leŋ dɩ ma tenni polli. 13Wɩtɩɩ hʋ ma aa nɩya, ma kana ʋ kɩ tʋŋ tʋma a kɩ mʋ sɩya. Dɩ ma wuwo pɛ nala hʋ aa we ma tɩyaŋ a laa Wɩɩsɩ wɩya di aŋ ha bɩ sɩŋ weliŋ wɩya hʋ tɩyaŋ. Ma pɛ ba tɩyaŋ dɩ ba marɩ laa Wɩɩsɩ di weliŋ, a ta kɩ biyege. 14Ma yaa sɩfɩyaŋ dɩ ma bee nal buloŋ wɩya weliye, a yaa nɩtɩɩma. Beewɩya nal hʋ buloŋ aa bɩ yaa nɩtɩɩ ʋ bɩ sɩ wuwo na Wɩɩsɩ. 15Ma pɔ ma tɩɩ dɩ Wɩɩsɩ bɔnyɛ hʋ ta ko buwo ma kɩdɩgɩ buloŋ. Aŋ bɩl pɔ ma tɩɩ dɩ nɩbɔŋ buloŋ ta ko we ma tɩyaŋ a kɩ dɔŋ ma, a mʋrɩ ma gyeniŋ buloŋ we wɩbɔmɔ tɩyaŋ. 16Ma pɔ ma tɩɩ dɩ ma tɩyaŋ kɩdɩgɩ buloŋ ta ko yaa nɩlaaŋ, a bɩl pɔ dɩ ma tɩyaŋ kɩdɩgɩ buloŋ ta ko yaa nal aa bee fá Wɩɩsɩ anɩɩ Isawʋ gɛɛ. Isawʋ gyɩ bɩ fáá Wɩɩsɩ aŋ kpa ʋ hɩyarɩ lenni kɩdiiliye ʋ katɩyal lee. 17Ʋ gɛɛ hal tɩyaŋ, ma gyɩma anɩɩ ba gyɩ aa ko pele dɩ ʋ kuwo sʋla Wɩɩsɩ tɩya ʋ, akuu ʋ aa yaa ʋ biihɩyawʋ wɩya, ʋ kuwo gyɩ vɩya rɛ. Ɛɛ rɛ ʋ gyɩ wii weliŋ, a fa kɩ kyɛ dɩ ʋ kuwo sʋla Wɩɩsɩ tɩya ʋ amɛ wɩɩ buloŋ gyɩ tuwo ʋ aa sɩ wuwo yaa a kaŋ wɩɩ hʋ ʋ kuwo aa yaa bɩrɩmɩ. 18Ma ko Wɩɩsɩ lee rɛ. Amɛ ma bɩ ko ʋ lee dogimo hʋ tɩyaŋ ma aa sɩ wuwo dige anɩɩ Iziral tɩmma hʋ gyɩ aa ko ʋ lee Saana dogimo hʋ naasɩ tɩyaŋ gɛɛ. Ba gyɩ aa ko doŋ ba gyɩ na diŋ aa di diŋgel lɛ, a na dɩ lee buloŋ bile gɛɛ timm, ka ba nɩɩ puwobal mɛ dɔmɔ. 19Ba gyɩ nɩya dɩ ba mʋʋ kabɩl lɛ, a nɩɩ taal mɛ. Ba gyɩ aa nɩɩ taal hʋ, ɛɛ rɛ kambɩŋ gyɩ gyʋʋ ba, ba sʋla dɩ taal hʋ ta bɩl basɩ wɩya tɩya ba. 20Beewɩya wɩɩ hʋ ʋ gyɩ aa basɩ tɩya nala hʋ gyɩ yaa wɩduwo rɛ tɩya ba. Ʋ gyɩ baa: "Dɩ pʋna koo dɩ kɩŋ kɛ buloŋ nɛ ko dige dogimo hʋ, ʋ maga dɩ ba yaga ʋ kpʋ rɛ." 21Wɩya hʋ ba gyɩ aa naa gyɩ leŋ kambɩŋ gyʋʋ ba buloŋ nɛ. Ɛɛ rɛ tɩŋ Moosi tɩɩ gyɩ baa, "Kambɩŋ kana ŋ nɛ ŋ kɩ kyele." 22Amɛ ma nala hʋ aa laa Yesu wɩya di, ma ko pele dogimo hʋ ba aa yɩrɩ Zaayɔŋ nɛ. Ma ko pele tɔɔ hʋ ba aa yɩrɩ Gyerusalɛm aa we Wɩɩsɩbee tɩyaŋ nɛ. Wɩɩsɩ hʋ aa weye sɩya rɛ gɛɛ. Malɩkasɩ tusi tusi tusi mɛ laŋŋa doŋ nɛ abee teŋfɩyɛlʋʋ. 23Ma ko lee hʋ Wɩɩsɩ-biihɩyasɩ aa ko laŋŋɩ abee teŋ fɩyɛlʋʋ rɛ. Ba sabɩ ba fene rɛ a biŋ wɩɩsɩbee tɩyaŋ. Ma ko Wɩɩsɩ lee rɛ, nal hʋ aa sɩ di dʋnɩya nal buloŋ sarɩya. Lee no tɩyaŋ nɛ tɩpʋlʋŋ tɩmma hʋ aa tɩŋ Wɩɩsɩ bee wɩtɩɩ a mʋ teŋ mɛ we. 24Ma ko Yesu lee rɛ, nal hʋ tɩyaŋ Wɩɩsɩ aa tɩŋa a we nyʋʋfalɩɩ tɩya nihuwobisi. Ʋ sʋba rɛ ʋ kyal gyaasɩ nal buloŋ wɩya. Ʋ kyal hʋ aa gyaasa tɩyaŋ nɛ wɩweliye sɩ tɩŋa a ko, a te Abɛl kyal hʋ gyɩ aa gyaasa. 25Ma kɩ gyɩma dɩ ma ta ko vɩya nal hʋ aa basɩ wɩya hʋ nyʋwa. Beewɩya nala hʋ gyɩ aa vɩya ʋ nyʋwa taŋha nyuu daha gyɩ bɩ wuwo fá lɩɩ dɔgɩsɩɩ tɩyaŋ. Ɛɛwɩya, dɩ ámaa rɛ yaŋ vɩya nal hʋ aa we Wɩɩsɩbee tɩyaŋ taal, á bɩŋ bɩ sɩ kyaŋlɩ. 26Haŋ saŋa hʋ, Wɩɩsɩ taal hʋ gyɩ leŋ taŋha buloŋ gyigili rɛ. Lagɩlagɩ no, Wɩɩsɩ wee nyʋwa rɛ anɩɩ ʋ sɩ leŋ dɩ taŋha bɩl gyigili, amɛ taŋha dʋŋ daa sɩ gyigili. Wɩɩsɩnyuu abee taŋha buloŋ nɛ sɩ gyigili. 27Ʋ aa baa dɩ ʋ sɩ bɩl leŋ dɩ taŋha gyigili hʋ, ʋ kaŋ memii rɛ. Ɛɛ daga anɩɩ Wɩɩsɩ sɩ kaŋ dʋnɩya no kɩna hʋ ʋ aa mara buloŋ gyigisi a paa ba ta, ka dɩ kɩna hʋ aa bee gyigisi dʋŋ we doŋ. 28Wɩɩsɩ leŋ á we ʋ koro hʋ aa bee gyigisi tɩyaŋ nɛ. Ɛɛwɩya, ma leŋ dɩ á kɩ fá ʋ, a kɩ kyʋwalɩ ʋ aŋgyʋwasʋ, aŋ pɛ kɩ kyʋwalɩ ʋ gɛɛ ʋ aa kyɛ. 29Beewɩya Wɩɩsɩ kɩɩ gɛɛ rɛ anɩɩ diŋ aa dii.


text: 1Ye mpʋ ɩlɛ ɩ́ niina ɩsɛ kɛ sɔɔlʋɣʋ tɔm. Ɩ́ nyɩɩlɩ teu sɩ pʋlʋ lapʋ ɩ́ saa-mɛɣɛ Ɩsɔ mpaaʋ taa tɔtɔ, ɩlɛ pə́ kələna Ɩsɔ kʋheelitu kpaalʋɣʋ. 2Wei ɩ yɔɣɔtəɣɩ tɔmnaa mpa nɔɣɔlʋ ɩɩ nɩɩkɩ tɔ pə taɣa yəlaa kɛ ɩ yɔɣɔtəɣəna, ama Ɩsɔ kɛ́. Pə taɣa pʋlʋ, ɩ́ na ɩ yɔɣɔtʋɣʋ na ɩ tɛm nɔɣɔlʋ ɩɩ nɩɩ ɩ tɔm tɔ se. Tampana nna a ka pama tɔ anəɣɩ ɩ kuliɣina Ɩsɔ Feesuɣu toŋ. 3Ama wei ɩ kpaaləɣɩ Ɩsɔ kʋheelitu tɔ ɩ lakɩ kɛ́ na yəlaa nyɔɔkɩ toŋ kɛ Ɩsɔsɛɛlɛ mpaaʋ taa. Ɩ kpaasəɣɩ pa apalʋtʋ na ɩ́ hɛɛsəɣɩ pa laŋa kɛ́. 4Ama wei ɩ́lɛ́ ɩ yɔɣɔtəɣɩ tɔmnaa mpa nɔɣɔlʋ ɩɩ nɩɩkɩ tɔ ɩ təɣɩ ɩ sɔɔsəɣɩ toŋ, na wei ɩ́lɛ́ ɩ kpaaləɣɩ Ɩsɔ kʋheelitu tɔ Yesu sɛɛlaa kpekəle tənaɣa ɩ sɔɔsəɣɩ toŋ. 5Ma sɔɔla teu sɩ mə təna ɩ́ yɔɣɔtəɣɩ tɔmnaa mpa nɔɣɔlʋ ɩɩ nɩɩkɩ tɔ. Ama ma kəla nyɩɩlʋɣʋ kɛ teu sɩ Ɩsɔ kʋheelitu kpaalʋɣʋ ɩ́ saa-mɛ. Pɔpɔtʋ fɛɩ, wei ɩ kpaaləɣɩ Ɩsɔ kʋheelitu tɔ ɩ waasəɣɩ na pə́ kəlɩ wei ɩ yɔɣɔtəɣɩ tɔmnaa mpa nɔɣɔlʋ ɩɩ nɩɩkɩ tɔ. Ama ye nɔɣɔlʋ wɛɛ na ɩ́ ká pəsɩ na ɩ́ tɛləsɩ na Yesu sɛɛlaa sɔɔsɩ toŋ pə paasi. 6Ma taapalaa ma pɔɔsəɣɩ-mɛ sɩ ye ma kɔma mə tɛ na má yɔɣɔtəɣəna-mɛɣɛ tɔmnaa mpa nɔɣɔlʋ ɩɩ nɩɩkɩ tɔ nti tə taa kɛlɛ ma waasa-mɛ ɩlɛ? Ma ta waasɩ-mɛɣɛ natəlɩ tə taa kɛ́ paa pəcɔ pəcɔ. Ama ye ma kɔma na má heela-mɛɣɛ tɔm kʋŋmɛsətʋ natəlɩ, yaa nyəm tɔm natəlɩ, yaa Ɩsɔ kʋheelitu natəlɩ, yaa sɛɣɛsʋɣʋ, ɩlɛ teu ntɛ́. 7Tə́ kɛɛsəna paalɛ wontu na tə́ ná. Ye pa hʋləɣɩ həlaɣa yaa pa makɩ saŋkʋ, na pə hʋlʋɣʋ na pə mapʋ ta təŋ, ɩsənaɣa paa cɛkəna sɩ tənɛɣɛ həlaɣa hʋllʋ hʋləɣɩ na saŋkʋ matʋ makɩ? 8Tutuɣu hʋllʋ ɩ́ ta yaɣa apalʋ tutuɣu, ɩsənaɣa yʋlʋ ká nyəna sɩ ɩ taɣanəɣɩ ɩ təɣɩ yoou tɔɔ? 9Mpʋ tɔtɔɣɔ pə wɛɛ, ɩsənaɣa yʋlʋ ká pəsɩ na ɩ́ cɛkəna tɔm nti lɛlʋ yɔɣɔtəɣɩ tɔ, ye tɔm nti nɔɣɔlʋ ɩɩ nɩɩkɩ tɔɣɔ ɩ yɔɣɔtəɣəna ɩ tɔm ntɩ? Ye mpʋ yɔɣɔtʋlʋ lɔɔ ɩ tɔm kɛ yem kɛ́. 10Antulinya taa cənɛ nsəma tɔɔwaɣa, na a taa kʋlʋmtəlɛ fɛɩ nte tə ta kɛ tɔm tɔ. 11Paa na mpʋ ye wei ɩ yɔɣɔtəɣəna-m na maa nɩɩkɩ ɩ tɔm, tə nyənəɣɩ təma na ɩsɛ kɛ́. 12Mpʋ tɔ ɩsɩɩ ɩ́ sɔpʋ nyʋɣʋ sɩ Ɩsɔ Feesuɣu ɩ́ yele na pʋlʋ lapʋ saa-mɛ tɔ, ɩ́ pɛɛkəɣɩ sɩ pə saa-mɛɣɛ teu. Ama pə́ kələna mpi pɩɩ sɔɔsɩ Yesu sɛɛlaa kɛ toŋ tɔ. 13Pə tɔɔ kɛ́ wei ɩ yɔɣɔtəɣɩ tɔmnaa mpa nɔɣɔlʋ ɩɩ nɩɩkɩ tɔ, pʋntʋ ɩ́ sələmɩ Ɩsɔ na ɩ́ hiki tɔm ntɩ tə tɛləsʋɣʋ nyəm tɔtɔ. 14Pə taɣa pʋlʋ, ye ma sələməɣəna tɔmnaa mpa nɔɣɔlʋ ɩɩ nɩɩkɩ tɔ, ma taa kɛ́ pə sələməɣɩ yem na ma ləmaɣasəlɛ náá caɣa kpɛtɛ. 15Ye mpʋ ɩsənaɣa maa la? Maa sələmɩ hatuu ma taa kɛ́, na má sələməna ma ləmaɣasəlɛ tɔtɔ. Ye yontu ma yoo ma taa, na má yoona ma ləmaɣasəlɛ tɔtɔ. 16Ḿpʋ́ɣʋ́ pə wɛɛ mɛɛ, ye hatuu nyá taa tike kɛ n sɛɛ Ɩsɔ kɛ́ ɩ́ na təmlɛ, ɩsənaɣa wei ɩ wɛ samaa taa kɛ́ yem na ɩ́ tá cɛkəna tɔ ɩ ká nyəna timpi ɩ́lɛ́ ɩ ká tɔ sɩ: Ami, tɔɣɔ nyá sɛɛtʋ tənɛ tə taa? Ɩ kaa pəsɩ na ɩ́ nyɩ nti n yɔɣɔtəɣɩ tɔ. 17Paa na nyá Ɩsɔ sɛɛʋ sɩ ɩ́ na təmlɛ tewa teu tɔ, lɛlʋ ná ta waa pʋlʋɣʋ pə taa. 18Ma sama Ɩsɔ, mpi tɔ ma yɔɣɔtəɣɩ tɔmnaa mpa nɔɣɔlʋ ɩɩ nɩɩkɩ tɔ na pə kəlɩ mə təna təpaɩ. 19Ama ɩsɩɩ Yesu sɛɛlaa sɛɛkʋɣʋ təcəɣəcəɣɩ tɔ pə kəla-m teu sɩ má yɔɣɔtɩ tɔm pee kakpasɩ tike nti paa nɩɩ teu na pə kuliɣi lɛlaa ɩsɛ tɔ, na mpi maa hutiɣi tɔməŋ tɔməŋ na tɔmnaa mpa nɔɣɔlʋ ɩɩ nɩɩkɩ tɔ pa taa tɔ. 20Ma taapalaa, ye ɩ́ hʋʋkɩ hʋwɛɛ, ɩ́ yele pəcɛ nyəna. Ama ye ɩsaɣatʋ tɔm taa ɩlɛ, ɩ́ lakɩ ɩsɩɩ piya nsi sɩ ta nyɩ ɩsaɣatʋ lapʋ tɔ. Ama ɩ́ wɛɛna sɔsɔhʋwɛɛ kɛ mə hʋwɛɛ taa. 21Ɩsɔ Tɔm taa pa ŋmaawa sɩ: Tacaa tɔma sɩ maa yɔɣɔtəna piitim pənɛɣɛ. Maa yele na yəlaa kpaɩ nyə́ma yɔɣɔtəna-wɛ na pɛlɛ pa tɛ taa. Kpaɩ nyə́ma ká yɔɣɔtəna-wɛ. Paa na mpʋ tɔ ma yəlaa kaa nɩɩna-m. 22Pə tɔɔ kɛ́ tɔmnaa mpa nɔɣɔlʋ ɩɩ nɩɩkɩ tɔ pa yɔɣɔtʋɣʋ saakʋɣʋ yʋlʋ na ɩ́ yɔɣɔtəɣɩ tɔ, ɩ yɔɣɔtəɣɩ kɛ́ sɩ pə hʋ́lɩ́ mpa pa ta kɛ Ɩsɔ sɛɛlaa tɔɣɔ pʋlʋɣʋ. Ama mpa pa kɛ́ Ɩsɔ sɛɛlaa tɔ pɩɩ hʋ́lə́ɣɩ́ pɛlɛɣɛ mpʋ. Na Ɩsɔ kʋheelitu kpaalʋɣʋ saaʋ ná hʋ́lə́ɣɩ́ Ɩsɔ sɛɛlaa kiŋ kɛ pʋlʋɣʋ. Ama mpa pa ta kɛ Ɩsɔ sɛɛlaa tɔ pɩɩ hʋ́lə́ɣɩ́ pɛlɛɣɛ mpʋ. 23Ye Yesu sɛɛlaa kpekəle təna ɩ́ kotaa na pá təna pá sʋʋ tɔmnaa mpa nɔɣɔlʋ ɩɩ nɩɩkɩ tɔɣɔ yɔɣɔtʋɣʋ, na mpa pa ta cɛkəna yaa mpa pa ta kɛ Ɩsɔ sɛɛlaa tɔ pá maɣana-mɛ, pa kaa yaa-mɛɣɛ kpaŋtʋnaa? 24Ama ye Ɩsɔ kʋheelitu kɛ mə təna ɩ́ kpaaləɣɩ, na wei ɩ taa kɛ́ Ɩsɔ sɛɛlʋ yaa yʋlʋ wei ɩ ta cɛkəna pʋlʋ tɔ ɩ́ sʋʋ, tə təna nti ɩ nɩɩkɩ mpʋ tɔ tɩɩ yele na pə́ kuli ɩ waalɩ na ɩ́ ná sɩ ɩsaɣatʋ kɛ ɩ lakɩ. 25Na pɩɩ kuli ɩ taa hʋwɛɛ tɔɔ təkelekele na ɩ́ həntɩ Ɩsɔ tɛɛ na ɩ́ sɛɛ-ɩ na ɩ́ tɔŋ sɩ tampana Ɩsɔ wɛ panɛ pa hɛkʋ. 26Pənɛntɛ ma taapalaa suweɣe tɩɩ yɔtɔtɩ na tə́ sɩɩ yee? Ɩ́ kotiɣi Ɩsɔ sɛɛʋ tɔ, nɔɣɔlʋ ná wɛna yontu, nɔɣɔlʋ ɩlɛɣɛ sɛɣɛsʋɣʋ, nɔɣɔlʋ ɩlɛɣɛ tɔm kʋŋmɛsətʋ natəlɩ nɔɣɔlʋ ɩlɛɣɛ tɔmnaa mpa nɔɣɔlʋ ɩɩ nɩɩkɩ tɔ tə yɔɣɔtʋɣʋ, na nɔɣɔlʋ ɩlɛɣɛ tə tɛləsʋɣʋ nyəm. Tɔʋ pə tənaɣa mpʋ pə wɛɛ kɛ́ sɩ pə́ səna Yesu sɛɛlaa kpekəle na tə́ polo lɔlɔ. 27Ye pa yɔɣɔtəɣəna tɔmnaa mpa nɔɣɔlʋ ɩɩ nɩɩkɩ tɔɣɔlɔ, yəlaa naalɛ yaa tooso ɩ́ yɔɣɔtəɣɩ na pá kaasəɣɩ təma, pa taa tɛɛ mpʋ. Na nɔɣɔlʋ náá tɛləsəɣɩ-tɩ. 28Ye nɔɣɔlʋ fɛɩ sɩ ɩ ká pəsɩ na ɩ́ tɛləsɩ pə hʋwɛɛ ɩlɛ yɔɣɔtəlaa mpɛ pa taa nɔɣɔlʋ ɩ́ taa yɔɣɔtəna nɔɣɔ sɔsɔɣa kɛ samaa taa. Ama ɩ́ yɔɣɔtəɣɩ ɩ taa na pə́ wɛɛ ɩ́ na Ɩsɔ pa naalɛ pa tɔm. 29Ye Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa ɩlɛ, yəlaa naalɛ yaa tooso ɩ́ yɔɣɔtəɣɩ na pə́ kaasa mpa, pɛlɛ pa maɣasəɣɩ teu kɛ nti yɔɣɔtəlaa yɔɣɔtəɣɩ tɔ na pá ná. 30Ama ye yʋlʋ nɔɣɔlʋ wɛ samaa taa təna na Ɩsɔ hʋla-ɩ tɔm kʋŋmɛsətʋ natəlɩ, wei ɩ ka yɔɣɔtaɣa tɔ ɩ́lɛ́ ɩ́ su na pə́cɔ́. 31Ɩ́ pəsəɣɩ na ɩ́ kpaalɩ Ɩsɔ kʋheelitu kɛ mə tənaɣa kʋlʋm kʋlʋm, ɩlɛna pə́ kuliɣi yəlaa ɩsɛ na pə́ ha-wɛɣɛ apalʋtʋ. 32Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa mpɛ, pá nyɩ pa tɩ kpaʋ kɛ pə taa. 33Mpi tɔ, hɛɛsʋɣʋ kɛ Ɩsɔ kɔŋna pə taɣa liɣituɣu. Yesu sɛɛlaa kpeka təna taa ḿpʋ́ɣʋ́ pə wɛɛ. 34Ye Yesu sɛɛlaa ɩ́ kotaa, alaa nɔɔsɩ taa ɩ́ taa lɩɩ fɛŋ. Pa fɛɩna mpaa sɩ pá yɔɣɔtəɣɩ. Kʋsəsɩɩtʋ yɔɣɔta mpʋ sɩ alaa ká pasa pa təɣɩ. 35Ama ye pa caa natələɣɩ pɔɔsʋɣʋ, pá kpema təyaɣa ɩlɛ paa pɔɔsɩ pa paalaa. Yesu sɛɛlaa ɩ́ kotaa, pə ta mʋna alaa ɩ́ yɔɣɔtɩ. 36Pə lapa mpʋ tɔ mə kiŋ kɛ Ɩsɔ Tɔm ka lɩɩnaa kɛ́ yee? Yaa mə tike ɩ́ nɩɩna-tɩ? 37Ye nɔɣɔlʋ hʋʋ sɩ ɩ kɛ Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsʋlʋ, yaa ɩnəɣɩ Ɩsɔ mpaaʋ taa pʋlʋ lapʋ saawa, pʋntʋ ɩ́ nyɩ teu sɩ, nti ma ŋmaa-mɛ tɔ Tacaa kʋsəsɩɩtʋ kɛ́. 38Ama wei ɩ́ ta nyɩ mpʋ, pá taa nyənɩ-ɩ sɩ pʋlʋ. 39Pə tɔɔ ɩlɛ ma taapalaa ɩ́ ká nyɩɩləɣɩ Ɩsɔ kʋheelitu kpaalʋɣʋ kɛ́, ɩlɛ ɩ́ taa kisi tɔmnaa mpa nɔɣɔlʋ ɩɩ nɩɩkɩ tɔ pa yɔɣɔtʋɣʋ tɔtɔ. 40Pə təna mpi ɩ lakɩ tɔ ɩ́ la ɩsɩɩ pə nəɣəsənaa tɔ, ɩ́ taa la yem yem.


text: 1A ko-biə-ba, d'ɩ lagɩ sɩ d'ɩ pa abam lwarɩ Wɛ na kɩ Zezi nɔɔna balʋ na wʋ Masɩdʋanɩ tɩɩnɩ dɩm nɩ tɩn yu-yoŋo te tɩn mʋ. 2Ba nɛ maŋɩm zanzan dɩ yaara yalʋ na yi-ba tɩn, yɩ ba nan ta jɩgɩ wʋpolo kʋ ja gaalɩ. Dɩ yinigə na tiini ka jɩgɩ-ba tɩn dɩ, ba daa ta zəni nɔɔna lanyɩranɩ dɩ wʋ-yoŋo. 3Kʋ yɩ cɩga mʋ, ba wəli nɔɔna kʋ maŋɩ dɩ ba tɩtɩ na jɩgɩ te tɩn, yɩ ba ta yəni ba paɩ kʋ dwəni ba tɩtɩ na w'ʋ daarɩ kʋlʋ tɩn. 4Ba tɩtɩ nan mʋ mɛ ba wʋbʋŋa ba loori dɩbam sɩ d'ɩ pa-ba cwəŋə, sɩ ba taa tɔgɩ ba wəli Wɛ nɔɔna balʋ yinigə na jɩgɩ-ba Zeruzalɛm nɩ tɩn. 5Ba na pɛ te tɩn tiini kʋ dwe dɩbam ya na tɩɩnɩ nɩ ba'a pa te tɩn. Ba nan maŋɩ ba da yigə ba kɩ ba tɩtɩ d'ɩ Yuutu wʋm jɩŋa nɩ mʋ, yɩ ba daarɩ ba kɩ ba tɩtɩ dɩbam dɩ jɩŋa nɩ, sɩ kʋ maŋɩ dɩ Wɛ wʋbʋŋa na lagɩ te tɩn. 6Kʋntʋ ŋwaanɩ mʋ d'ɩ loori Titi wʋlʋ na maŋɩ o puli o joŋi abam səbu-lɩʋ kʋm tɩn, sɩ o joori o ba abam te o wəli abam sɩ 'a tʋŋɩ tɩtʋŋɩ dɩm kʋntʋ 'a ti. 7Abam na tɔgɩ Wɛ cwəŋə te tɩn maŋɩ kʋ lana kʋ ja gaalɩ, dɩ 'a na jɩgɩ wʋ-dɩdʋa dɩ Wɛ yɩ 'a tɔɔlɩ DƖ kwərə kam lanyɩranɩ yɩ 'a jɩgɩ yəno te tɩn. 'A ta kwəri 'a kwaanɩ dɩ Wɛ tɩtʋŋa yam, yɩ 'a tiini 'a soe dɩbam. Kʋntʋ ŋwaanɩ kwaanɩ-na sɩ 'a ta'a pa 'a wʋrʋ ywəmmə dɩ tɩtʋŋɩ dɩm kʋntʋ. 8Amʋ nan ba lagɩ sɩ a fɩn abam dɩ 'a na w'ʋ la səbu kʋm te tɩn. Amʋ nan pɛ abam mʋ lwarɩ nɔɔna badaara na tiini ba kwaanɩ ba wəli ba donnə te tɩn. Kʋntʋ mʋ abam w'ʋ wanɩ 'a brɩ nɩ 'a sɩɩnɩ 'a soe 'a donnə. 9Abam maŋɩ 'a ye yu-yoŋo kʋlʋ d'ɩ Yuutu Zezi Krisi na pɛ o nɔɔna bam tɩn. Wʋntʋ mʋ sɛ o yagɩ o na maŋɩ o jɩgɩ jɩjɩgɩrʋ tɩlʋ maama tɩn, yɩ o daarɩ o ji yinigə tu abam ŋwaanɩ, sɩ kʋ wanɩ kʋ pa abam ji jɩjɩgɩrʋ tiinə Wɛ tee nɩ o yinigə kam ŋwaanɩ. 10Amʋ nan na bʋŋɩ te tɩn, kʋ'ʋ ta lana sɩ 'a kwaanɩ 'a ti tɩtʋŋɩ dɩlʋ abam na maŋɩ 'a puli tɩn. Bɩm dɩlʋ na kɛ tɩn, abam mʋ yɩ balʋ na dɛ yigə 'a la səbu, yɩ abam daa ta mʋ dɛ yigə 'a jɩgɩ kʋ wʋbʋŋa. 11Nan tʋŋɩ-na tɩtʋŋɩ dɩm kʋntʋ 'a vu 'a ti dɩ wʋbʋŋ-ŋʋna, nɩ 'a na maŋɩ 'a lɩ wʋbʋŋa te tɩn, sɩ 'a ta'a paɩ kʋ maŋɩ dɩ 'a na jɩgɩ te tɩn. 12Bɛŋwaanɩ, abam na lɩ wʋbʋŋa sɩ 'a wəli nɔɔna tɩn, kʋ ba cɔga dɩ woŋo kʋm na maɩ te tɩn maama. 'A nan maŋɩ sɩ 'a wəli nɔɔna kʋ maŋɩ dɩ kʋlʋ 'a na jɩgɩ tɩn mʋ, sɩ kʋ daɩ nɩ kʋ gaalɩ te 'a na jɩgɩ tɩn. Zənə yam kʋntʋ doŋ lana Wɛ tee nɩ. 13Kʋ nan daɩ nɩ amʋ lagɩ sɩ a pa abam ta'a wəli nɔɔna sɩ bantʋ sin, sɩ abam tɩtɩ daarɩ 'a ji yinigə tiinə mʋ. Kʋ yɩ sɩ 'a ta'a təli daanɩ mʋ. 14Lele kʋntʋ abam jɩŋa gara, yɩ 'a w'ʋ wanɩ 'a wəli balʋ yinigə na jɩgɩ-ba tɩn. Kʋ daarɩ, yinigə na tu ka ja abam dɩ, bantʋ dɩ daa w'ʋ wanɩ ba wəli abam dɩ ba na jɩgɩ kʋlʋ tɩn. Kʋntʋ mʋ 'a maama w'ʋ ta təli daanɩ. 15Kʋ nyɩ dɩ kʋ na pʋpʋnɩ Wɛ tɔnɔ kʋm wʋnɩ kʋ wɩ: "Nɔɔnʋ wʋlʋ na nɛ wʋdiu zanzan tɩn daa wʋ daarɩ kʋlʋkʋlʋ. Wʋlʋ nan na nɛ fɩnfɩɩn tɩn nyɩm daa wʋ mur-o." 16D'ɩ nan kɩ Wɛ le dɩ DƖ na pɛ Titi wʋbʋŋa sɩ o kwaanɩ o wəli abam, nɩnɛɛnɩ dɩbam na lagɩ sɩ d'ɩ wəli abam te tɩn. 17O ma sɛ dɩbam na loor-o sɩ o kɩ kʋlʋ abam wəlim ŋwaanɩ tɩn. Wʋntʋ tɩtɩ nan maŋɩ o lɩ wʋbʋŋa sɩ o ba abam te, bɛŋwaanɩ o tiini o lagɩ sɩ o wəli abam. 18D'ɩ nan lagɩ sɩ d'ɩ pa d'ɩ ko-bu wʋdoŋ mʋ tɔgɩ dɩ wʋntʋ o ba. O maa yɩ wʋlʋ Zezi nɔɔna bam maama na nɩg-o dɩ o na brɩ Wɛ kwər-ywəŋə kam te tɩn. 19Ba ta ma kwəri ba lɩ-o sɩ o taa tɔgɩ dɩ dɩbam o jaanɩ səbu kʋlʋ d'ɩ na ma d'ɩ zəni yinigə tiinə tɩn o ve Zeruzalɛm. D'ɩ na wəli nɔɔna bam kʋntʋ tɩn, kʋ yɩ sɩ d'ɩ Yuutu wʋm mʋ na zulə, yɩ kʋ brɩ nɩ d'ɩ lagɩ sɩ d'ɩ ta'a wəli nɔɔna. 20D'ɩ nan kwaanɩ d'ɩ yɩrɩ d'ɩ tɩtɩ mʋ, sɩ nɔɔn-nɔɔnʋ yɩ na cwəŋə o y'aalɩ dɩbam, dɩ d'ɩ na laɩ səbu-fɔrɔ kʋm yɩ d'ɩ cɛ-kʋ d'ɩ ma tʋŋɩ te tɩn baŋa nɩ. 21D'ɩ nan kwaanɩ sɩ d'ɩ kɩ kʋlʋ na lana d'ɩ Yuutu wʋm yigə nɩ dɩ nabiinə dɩ yigə nɩ tɩn mʋ. 22Kʋntʋ mʋ d'ɩ daa ta lagɩ sɩ d'ɩ tʋŋɩ d'ɩ ko-bu wʋdoŋ sɩ o tɔgɩ dɩ bantʋ o ba 'a te. Wəənu zanzan wʋnɩ mʋ d'ɩ maas-o, yɩ d'ɩ lwarɩ nɩ o kwaana dɩ Wɛ tɩtʋŋa yam. O jɩgɩ abam cɩga lanyɩranɩ, yɩ kʋ pa o tiini o bʋŋɩ sɩ o wəli abam. 23Kʋ na yɩ Titi, dɩbam mʋ tɔgɩ daanɩ d'ɩ tʋŋɩ abam ŋwaanɩ. Kʋ daarɩ kʋ na yɩ badaara bam, kʋ yɩ Zezi nɔɔna bam mʋ lɩ-ba sɩ ba taa tʋŋa, sɩ kʋ pa Zezi Krisi na zulə. 24Kʋntʋ, kwaanɩ-na sɩ kʋ pa ba lwarɩ nɩ 'a soe 'a donnə, sɩ Zezi nɔɔna bam lwarɩ kʋ ni nɩ. Kʋntʋ, ba laan w'ʋ lwarɩ nɩ, d'ɩ na jɩgɩ wʋpolo dɩ abam te tɩn sɩɩnɩ kʋ yɩ cɩga mʋ.