text: 1N yɛɛr, ala ɩ ɩ̃sʋɔ wa maal yelbier bɔr a sɔɔfʋ sɔr pɔ, fʋ̃ʋ nyã na tara a Nãaŋmɩn Sɩɛ, tɔɔ wʋ 'yɔ̃ɔ a sɔr pɔ nɩ mɩ̃ɛ siirfʋ. Tɩchɛ gu a fʋ mɩ̃ɛ na fʋ mɩ taa lo a bɛɛr kaa pɔ ɛ. 2Yɩ tuoro taa a yelwõnsɩ. Yɩn wa ɩrɛ a lɛ, yɩ turo naa a Kɩrɩsɩto nɛɛ. 3Ala ɩ nɩrɛ wa tɩɛr ɩka wʋ ɩn bon kɔ̃ɔ a sɔ̃ɔ 'lɔ wʋn ba ɩ bon jaa ɛ, wʋ mɩ̃ɛ lɛ wʋ bɛlɛ. 4Nɩrɛ jaa wʋ ma bɛɛr a wʋ mɩ̃ɛ tʋ̃mɔ̃ kaa tɩ na wʋ pãa chɩɛrɛ a nyãa na wʋ ta de a wʋ tʋ̃mɔ̃ mana nɩ a wʋ taaba tʋ̃mɔ̃ ɛ. 5Bojũu ɩ̃sʋɔ na ma tuon a wʋ mɩ̃ɛ tuor. 6A bala ban wiil, ba mɩ põ a ba bʋ̃tarsɩ kʋ a bala na wile ba. 7Yɩ ta bɛlɛ yɩ mɩ̃ɛ ɛ, nɩrɛ kʋ̃ tʋ̃ɔ la Nãaŋmɩn ɛ. A bon 'lɔ fʋn bʋr, 'lɔ lɛ fʋn ŋma. 8Fʋ̃ʋ nyã na bʋr a ala na ɩ a ɩ̃gãn vɔlaa, fʋn ŋman bʋ̃dɛbɛ. Ala ɩ fʋ bʋr a ala na pɛlɛ a Nãaŋmɩn Sɩɛ pʋɔ, na tun a Sɩɛ pɔ ŋma nyɛvʋr na ba tara baarfʋ ɛ. 9Yɩ ta vɛ̃ ka sɩ bal nɩ vɩla maalfʋ ɛ, bojũu sɩn ŋma naa a ŋmafʋ sɔ̃ɔ, sɩn baa wa tɛɛ bar ɛ. 10A lɛ jũu, sɩn wa nyɛ vuo, yɩ vɛ̃ a sɩ de maal vɩla kʋ nɩrɛ jaa, na sɩ mɔ̃ maal yɔɔ jaa kʋ a bala na be a sɔɔfʋ pɔ. 11Maa wa sɛɛrɛ nɩ a maa mɩ̃ɛ nũu, nyɛ lɛ a sɛbie na ma ɩ a bɛrɛ jɩ̃. 12A bala na bʋɔrɔ ɩka ba wile a ba mɩ̃ɛ a ɩ̃gãn pɔ, bala lɛ bʋɔrɔ ɩka ba fɩr yɩ ka yɩ ŋma a yɔɩ. A yele 'lɔ yɔɔ ban ɩrɛ a lɛ, baa bʋɔrɔ ɩka ba nyɛ gefʋ a Kɩrɩsɩto daa jũu ɛ. 13A bala gba mɩ na ŋma a yɔɩ ba turo a nɛbinãa ɛ, tɩchɛ ba bʋɔrɔ naa ɩka yɩn yɩ ŋma a yɩ yɔɩ ka ba na chɩɛrɛ nyãa ɩka bala lɛ ŋma yɩ. 14N taa ɩrɛ wa chɩɛrɛ nyãa bon jaa 'yɔ̃ɔ ka ala ba wa ɩ a sɩ Soro Yesu Kɩrɩsɩto daa ba lɛ ɛ. A lɛ jũu lɛ so, ka a wɛr nyã ju ba tara tɔ̃nɔ̃ kʋ ma ɛ, ka mɩ ba ɩ bon jaa kʋ a wɛr ɛ. 15Ala ɩ nɩrɛ ŋmaan yʋɔr bɩɩ ka 'lɔ ba ŋmaa yʋɔr ɛ, a ba wiil yele jaa ɛ, tɩchɛ a lɛ na sɛɛ lɛ ɩka nɩrɛ wʋ nyɛ dɔɔ paalaa. 16A bala jaa na turo a sɔr nyãna, nyã'maar nɩ nɩbaal kaafʋ wʋ be a ba sɛ̃. Ba la lɛ a Nãaŋmɩn kaa ir. 17An yi a pʋ̃pãanyã chiine, nɩrɛ jaa wʋ ta lɛ 'yɔ̃ɔ ma yele go ɛ, bojũu a Yesu fɛlsɩ ben a n ɩ̃gãn pɔ. 18N yɛɛr, ka a sɩ Soro Yesu Kɩrɩsɩto wɩ̃ɛfʋ, a be a yɩ sɩɩr pɔ. A ɩ a lɛ.


c: text/html

text: 1Pɔɔlɩ tala Tɛləpɩ, ɩlɛna ɩ́ tɛɛ Lisitəla. Ɩsɔ sɛɛlʋ nɔɣɔlʋ ɩ ka wɛ təna na pá yaa-ɩ sɩ Timotee. Ɩ too ka kɛ́ Yuta tʋ, ama ɩ ka pəsa Kilisiti təŋlʋ, ɩ caa ná kɛ́ Kəlɛɛkɩ tʋ. 2Ta taapalaa mpa paa wɛ Lisitəla na Ɩkʋniyɔm tɔ pa pʋɣʋlaɣa-ɩ teu. 3Pɔɔlɩ luɣu lapa sɩ ɩ təŋsəɣɩ-ɩ ɩ waalɩ, ɩlɛna ɩ kpaɣa-ɩ. Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ pɛla-ɩ Yuta nyə́ma mpa paa wɛ hɔɣɔləŋ ɩnɩ ɩ taa tɔ pa tɔɔ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, pa təna paa nyəmá sɩ ɩ caa kɛ́ Kəlɛɛkɩ tʋ. 4Ye Pɔɔlɩ-wɛ, pa tala paa ɩcatɛ nte, pa kɛɛsəɣɩ Ɩsɔ sɛɛlaa kɛ pə təna mpi Yosalɛm tillaa na nyʋɣʋ nyə́ma pa sɩɩwa tɔ, na pa heeliɣi-wɛ sɩ pá təŋ nti pɛlɛ pa yɔɣɔtaa tɔ. 5Yesu sɛɛlaa tɔŋna toŋ hikuɣu kɛ pa Ɩsɔ sɛɛʋ taa na pa nyɔɔŋ tɔŋna sɔɔsʋɣʋ kɛ paa ɩfemle nte. 6Feesuɣu Naŋŋtʋ kisina-wɛ sɩ pá taa heeli Ɩsɔ Tɔm kɛ Asii tɛtʋ taa. Ɩlɛna pá faɣana Filicii na Kalatɩ tɛtʋ taa na pá tɛɛ. 7Pa tala Misii cɔlɔ ɩlɛna pá lʋ sɩ pá tɛɛ Pitinii. Ama Yesu Feesuɣu ta ha-wɛɣɛ mpaa. 8Ɩlɛna pá təŋna Misii na pá tala Tʋlʋwasɩ kɛ kpɩɩləŋ təsəŋlɛ. 9Ḿpʋ́ɣʋ́ pə lapa Pɔɔlɩ ɩsɩɩ toosee taka kɛ ahoo taa, na ɩ́ ná Masetoni apalʋ nɔɣɔlʋ na ɩ́ səŋaa na ɩ́ wiikina-ɩ sɩ: Kɔɔ Masetoni na ń waasɩ-tʋ. 10Pɔɔlɩ tɛma ḿpʋ́ɣʋ́ naʋ ɩlɛna tə́ la sɔɔlʋ sɩ tə tɛɛkɩ Masetoni. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, tə nawaɣa təkelekele sɩ Ɩsɔ yaa-tʋɣʋ sɩ tə́ polo tə́ heeli Laapaalɩ Kʋpaŋ kɛ hɔɣɔlʋɣʋ ŋkʋ kʋ nyə́ma. 11Tə sʋʋ kpɩɩlʋɣʋ kɛ Tʋlʋwasɩ ɩcatɛ, ɩlɛna tə́ tɛɛ kpakpaa kɛ tɛtʋ nti lʋm cɔɔnaa na pá yaakɩ-tɩ sɩ Samatʋlasɩ tɔ. Tɛʋ fema, ɩlɛna tə́ polo Neyapolisi ɩcatɛ. 12Tə kʋla təna ɩlɛna tə́ polo Masetoni hɔɣɔlʋɣʋ kancaalaɣa nyəŋkʋ ɩcatɛ nte Lom nyə́ma tɔkaa na pá yaa-tɛ sɩ Filipʋ tɔ. Tə caɣa wɛɛ paɣalɛ kɛ ɩcatɛ ńtɛ́ tə taa. 13Ḿpʋ́ɣʋ́ kʋyakʋ kʋhɛɛsʋɣʋ wule tə lɩɩ ɩcatɛ taa na tə́ polo pɔɣɔ nɔɣɔ sɩ ntanyɩ tɩɩ ná Yuta nyə́ma Ɩsɔ təsələmlɛ natəlɩ. Tə caɣaa ɩlɛna tə́ yɔɣɔtəna alaa mpa pa kota təna tɔ. 14Pa yaa alaa mpɛ pa taa nɔɣɔlʋ sɩ Liti. Ɩ lɩɩna ɩcatɛ nte pa yaa sɩ Tiyatii tɔ, na ɩ paɣataɣaa pɔɔŋ kʋpampaŋ wei ɩ sɛɛwa tɔ, na ɩ sɛɛkaɣa Ɩsɔ. Ɩ caɣaa na ɩ́ keŋna tá tɔm, ɩlɛna Tacaa tʋ ɩ lotu taa kɛ́ nyəm sɩ ɩ́ cɛkəna nti Pɔɔlɩ tɔŋna yɔɣɔtʋɣʋ tɔ. 15Tənaɣa pa sɔ Liti kɛ Ɩsɔ lʋm na halɩ pə́ kpɛŋna ɩ təyaɣa nyə́ma. Ḿpʋ́ɣʋ́ alʋ ɩnɩ ɩ tɔma-tʋ sɩ: Ye ɩ́ tɛma-m na mə taa sɩ ma mʋ Tacaa tɔm na tampana, ɩ́ kɔɔ ɩ́ sʋʋ ma tɛ. Liti sɛɛsa ɩsəlɛ kɛ sɔsɔm, ɩlɛna táá polo na tə́ sʋʋ ɩ tɛ. 16Kʋyakʋ nakʋlɩ tə pukaɣa təsələməlɛ, ɩlɛna yom alʋ nyəŋ nɔɣɔlʋ ɩ́ suli-tʋ. Ɩ ka nyəna ɩlɔɣɔʋ na ɩ́ lakɩ na ɩ́ naakɩ mpi pɩɩ la cele tɔ. Na ɩ nyə́ma hikaɣaa liɣitee kɛ sɔsɔm kɛ ɩ pee naʋ tɔɔ. 17Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ sʋʋ tá na Pɔɔlɩ kɛ təŋʋɣʋ, na ɩ́ təkəɣɩ tá ŋkpaŋŋ sɩ: Apalaa panɛ pa kɛ́ ɩsɔtaa Ɩsɔ Sɔsɔ təmlɛ lataa kɛ́. Mpaaʋ ŋku kʋ puki waasʋɣʋ kiŋ tɔ ŋkʋɣʋ pa hʋ́lə́ɣɩ́-mɛ. 18Alʋ ɩnɩ ɩ təkaɣa tá ŋkpaŋŋ kɛ ḿpʋ́ɣʋ́ wɛɛ paɣalɛ kɛ́. Pə kɔma na pə́ nɩɩ Pɔɔlɩ na pááná kpa-ɩ, ɩlɛna ɩ́ pəsəna ɩ tɔɔ na ɩ́ tɔ ɩlɔɣɔʋ sɩ: Na Yesu Kilisiti toŋ, se alʋ ɩnɩ ɩ waalɩ. Tənaɣa ɩlɔɣɔʋ se alʋ waalɩ kɛ́ kpakpaa ɩnɩ. 19Alʋ ɩnɩ ɩ nyə́ma kɔma na pá ná sɩ pa liɣitee təhikile lepa, ɩlɛna pá tɔkɩ Pɔɔlɩ na Silaasɩ təkem, na pá hɔ-wɛ na pá pona ɩcatɛ sɔsaa ɩsɛntaa kɛ́ ɩcatɛ patəma taa. 20Ḿpʋ́ɣʋ́ pa kpaɣa-wɛ na pá pona-wɛɣɛ Lom toŋtʋnaa kiŋ, na pá tɔ-wɛ sɩ: Ɩ́ naa yəlaa panɛ tɔ, pa kɔŋna yooŋ kɛ tá ɩcatɛ taa. Pa kɛ́ Yuta nyə́ma. 21Na Lom nyə́ma tá, mpi pə kisina-tʋ sɩ tə taa mʋ yaa tə taa la tɔ, ntəɣɩ mpɛ pa hʋ́lə́ɣɩ́ yəlaa sɩ pá la. 22Ḿpʋ́ɣʋ́ samaa maɣamaɣa ná təna pa tɔɔ, ɩlɛna toŋtʋnaa mpɛ pá tɔ sɩ pá wɔɣɔsɩ Pɔɔlɩ na Silaasɩ pa wontu na pá ma-wɛɣɛ akpatɛɛ. 23Pa tɛma-wɛɣɛ mapʋ kɛ ḿpʋ́ɣʋ́ teu, ɩlɛna pá sʋsɩ-wɛɣɛ saləka taa, na pá heeli taŋlʋ sɩ ɩ́ nyənəɣɩ-wɛɣɛ teu. 24Taŋlʋ ná nɩɩ mpʋ ɩlɛna ɩ́ pona-wɛɣɛ saləka naŋya ŋka ka wɛ hatoo lɔlɔ tɔ, na pá ka-wɛɣɛ ŋkeɣelee. 25Pɔɔlɩ na Silaasɩ pa tɔŋna sələmʋɣʋ na pá yooki yontu na pá saŋ Ɩsɔ, na saləkatʋnaa lɛlaa keŋna-wɛ, na ahoo pɩɩ a taa kɛ́ teu. 26Pə kɛɛsaa ɩlɛ tɛtʋ ciɣitaa kɛlɛ sɔsɔm, halɩ saləka kutuluɣu kite sele, na saləka nɔnɔɔsɩ təna tʋlɩ kpakpaa, na alukpala nna pa tʋ saləka nyə́ma təna tɔ a hɛtɩ. 27Tənaɣa saləka taŋlʋ fema na ɩ́ ná saləka nɔnɔɔsɩ tʋlaa. Ɩlɛna ɩ́ kpɛɛ laɣatɛ sɩ ɩ kʋɣɩ ɩ tɩ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, ɩ hʋʋwa sɩ ɩsəntɔ saləkatʋnaa lɩɩwa na pá se. 28Tənaɣa Pɔɔlɩ holina toŋ sɩ: Kaɩ, taa la nyá təɣɩ asalaʋ, tá təna təpaɩ tə wɛɛ. 29Ḿpʋ́ɣʋ́ saləka taŋlʋ tɔma sɩ pá kɔna-ɩ kɔkɔ. Ɩlɛna ɩ́ sʋʋ saləka naŋya ŋkɛ ka taa kɛ́ lɔŋ. Na ɩ́ hoti Pɔɔlɩ na Silaasɩ pa tɛɛ, na ɩ́ seliɣina sɔɣɔntʋ. 30Ɩlɛna ɩ́ kpaɣa-wɛ na ɩ́ lɩɩna na ɩ́ pɔɔsɩ-wɛ sɩ: Ma cɛnaa, ɩsənaɣa maa la na pə́ ya-m? 31Ḿpʋ́ɣʋ́ Pɔɔlɩ na Silaasɩ pa cɔ-ɩ sɩ: Mʋ Yesu tɔm na pə́ ya nyá na nyá təyaɣa nyə́ma. 32Pəlɛ pə waalɩ pa lapa ɩ́ na ɩ təyaɣa nyə́ma tənaɣa waasʋ. 33Taŋlʋ kpaɣa-wɛɣɛ ahoo anɩ a maɣamaɣa na ɩ́ polo ɩ́ nyaalɩ pa hiŋnaa. Ḿpʋ́ɣʋ́ Pɔɔlɩ-wɛ pa sɔ ɩ́ na ɩ təyaɣa nyə́ma kɛ Ɩsɔ lʋm kɛ kʋyakʋ ŋkʋ kʋ maɣamaɣa. 34Ɩlɛna ɩ́ kpaana Pɔɔlɩ na Silaasɩ kɛ ɩ təyaɣa na ɩ́ cɛlɛ-wɛɣɛ tɔɣɔnaɣa. Apalʋ ɩnɩ na ɩ təyaɣa nyə́ma pa laŋhʋlʋmlɛ fɛɩna taka. Pə taɣa pʋlʋ, pa tɛma Ɩsɔ na pa taa tɔ pə tɔɔ kɛ́. 35Pə kɔma na pə nyaalɩ, ɩlɛna Lom toŋtʋnaa mpɛ pá tili sɩ taŋlʋ ɩ́ tʋlɩ Pɔɔlɩ-wɛ. 36Tənaɣa taŋlʋ polaa na ɩ́ heeli Pɔɔlɩ sɩ: Sɔsaa tɔma sɩ má cɛ-mɛ. Mpʋ tɔ ɩ́ lɩɩ na ɩ́ tɛɛ mə nyəŋkʋ. 37Ḿpʋ́ɣʋ́ Pɔɔlɩ tɔma mpa pa tila mpʋ tɔ sɩ: Halɩ taɣa Lom nyə́ma na pá yele na pá ma-tʋɣʋ samaa taa. Pəyele pa ta tɩɩ wiili tá tɔm taa sɩ pa naa sɩ ɩsənaɣa pə wɛɛ. Pə́cɔ́ pəlɛ pə waalɩ na pá kpaɣa-tʋ na pá tʋ saləka. Ɩlɛna nɔɔnɔɔ pá caakɩ sɩ pá cɛ-tʋɣʋ mukaɣa tɛɛ? Pə ta la. Pá kɔɔ pa maɣamaɣa na pá cɛ-tʋ. 38Pa kpaɣa tɔm ntɩ na pá polo pa heeli toŋtʋnaa. Pɛlɛ pa nɩɩ mpʋ sɩ Pɔɔlɩ na Silaasɩ pa kɛ́ Lom nyə́ma. Ɩlɛna sɔɣɔntʋ kpa-wɛɣɛ sɔsɔm. 39Ḿpʋ́ɣʋ́ pa kɔma pa maɣamaɣa na pá həntɩ-wɛɣɛ atɛ, na pá tʋlɩ-wɛ, na pá tɔ-wɛ sɩ: Ɩ́ la suulu na ɩ́ lɩɩ tá ɩcatɛ taa. 40Pɔɔlɩ na Silaasɩ pa lɩɩ saləka taa kɛ́ mpʋ, ɩlɛna pá polo Liti tɛ na pá ná pa taapalaa na pá sɔɔsɩ-wɛɣɛ apalʋtʋ. Ɩlɛna mpɛ pa tɛɛ pa nyəŋkʋ.

robotstxt: allowed

filter: keep


text: 1Farizɛɛnrɔ kan wosocikarɩnsaambɔɔ gɔsɩnnɔ kɩ y'a to Zerizalɛm ʋ, ŋn'a zɛ kʋ ra, ŋnɩ bʋr Yeezuu zi, 2ŋnɩ Yeezuu karɩndanyɩnɔ gɔsɩnnɔ yɩ, ŋn'ɩ hɔ bɩm kan dintim kɩ, a lɛ taa k'a hɩ, a ʋ: ŋ n a wɔ hir y. 3Kʋ sɩra nɩ, farizɛɛnrɔ kan zɩɩfʋrɔ kɩ haay hɔbɩrɛ bɩrɛ bɩ, a wɔ ŋn'a hirm mɩŋŋa, amba ŋ yaabɔɔ yɩnnɩbayɩ m. 4Kʋ ŋ y'a to daasɩ ʋ, ŋnɩ bʋr, ŋ bɩr hɔ bɩm kʋ ŋ n dintim gʋ a ma y. Ŋ yɩnnɩbayɩrɔ vantɔɔ ta ʋ gʋta, amba hɛrɔ sʋrgɔrɛ, gərlo kan hɔbɩrɛ mɔdrɔ kɩ. 5Farizɛɛnrɔ kan wosocikarɩnsaambɔɔ wɔɔ kɩ laaka da Yeezuu han, ŋ ʋ: "Bɔ m, ɩbɩɩ karɩndanyɩnɔ wɔɔ bɩr zum wɔɔ yaabɔɔ yɩnnɩbayɩ b'ʋ, ŋnɩ bɔkarɛ ŋn'ɩ hɔ bɩm, bɩ ŋ n hi nyasʋ?" 6Yeezuu n a hɩ ŋ nɩ, a ʋ: "Zambʋzannɔ, Ezayii gumə ta ʋ, Woso lɛ k'a a si an so ra, an awɔɔ mim hɩ bɩ nɔ ʋ, bala, a a gʋrsɩra ba ncɩnaaʋ, a ʋ: Gʋɔɔ nɔɔn duro, mɔɔ da ŋ nawʋŋ ʋ a lɛ m, bɩ ŋ heer laatʋ mɔɔ ma, 7bɩ mɔɔ daʋrɛ bɩ vam m. Durnya mim ŋ n'a dɩndam gʋɔɔ m, Woso hɔ bɛɛ y. 8Woso lɛrɔ wɔɔ awɔɔ to, an nɩ zum gʋɔɔ yɩnnɩbayɩrɔ ʋ." 9Yeezuu n a hɩ ŋ nɩ, a ʋ: "Woso lɛrɔ wɔɔ bɔ awɔɔ ʋ a jɛ m, an nɩ zum a yɩnnɩbayɩ ʋ. 10Bala, Moyiisi a hɩ, a ʋ: 'Ɩ zɩ kan ɩ da kɩ da ʋ,' bɩ, 'Gʋaa k'a zɩ bɔ ʋ kan a da kɩ, kʋ ŋ n a zɛ gər.' 11B'awɔɔ, awɔɔ y'a hɩm, a ʋ: Kʋ gʋaa a hɩ a zɩ m gɛɛ a da m, a ʋ: hɔ kʋ mɔɔ m ga m, m m dam ɩbɩɩ han bɩ 'kɔrbaan m' a lɛ taa k'a hɩ, a ʋ: 'Woso mannɩ hɔ m.' 12A n a ga m, k'an a da a zɩ han gɛɛ a da han dɔ y. 13A ba awɔɔ nawʋm ncɩnaaʋ an nɩ Woso lemim bɩ zaar bam a yɩnnɩbayɩrɔ wɔɔ m. Ziro ncɩnaaʋ rɔ wɔɔ lɔɔrɔ awɔɔ nɩ ŋ bam gʋta." 14Bɩ jɛ ʋ bɩ, Yeezuu zamaa bɩ bir, an a hɩ ŋ nɩ, a ʋ: "K'a tʋr ka mɔɔ ma, k'a da a heer ʋ. 15Hɔ ba ʋ, an n'a tom garga ra, an gasʋ gʋaa nɔ ʋ k'a dintim ka ma y. Bɔ n'a tom gʋaa nɔ ʋ bɩ nɩ dintim kam ma. [ 16Gʋaa k'a nɩ tʋr m bɩ, k'an a tʋr ka ma.]" 17K'a a gʋ zamaa bɩ ma, an gasʋ har ʋ bɩ, a karɩndanyɩnɔ wɔɔ a lar hɔbɔkʋrɛnoom naa do jɩ ma. 18A n a nyɩ bɔ ŋ nʋ, a ʋ: "Awɔɔ sɔ, awɔɔ n naa do jɩ dɔ ra? Awɔɔ n a dɔ, a ʋ: hɔ k'a n'a tore, an nɩ gasʋm gʋaa nɔ ʋ bɩ b'a dam ma, an dintim ka ma ra? 19Bala, a nɔ an nɩ gasʋŋ ʋ, an ta, an nɩ bɔm garga ra, a bɩr gasʋrɛ a heer ʋ y." Ncɩnaaʋ bɩ, Yeezuu y'a hɩnkarɛ, a ʋ: "hɔbɩrɛ haay mɩŋŋa." 20A a ya, an a hɩ, a ʋ: "Bɔ nɩ bɔm gʋaa nɔ ʋ bɩ nɩ dintim kam ma. 21Bala, gʋaa heer hɔɔndarɛ bʋnyaa bɩ n nɩ bɔŋ ʋ: so a mɩŋŋa ʋ, koorbarɛ, gərzɛrɛ, 22jaandarɛ, gʋaa hɔ ŋʋarɛ, zibʋnyaa do haay barɛ, bra ba gʋaa m, mɩsɩrbaa bʋnyaa barɛ, jɩm barɛ, gʋaa tɔ zarlɛ, mɩŋŋa busure kan yarmabaa kɩ. 23Hɔɔ bʋnyaarɔ nɔɔn duro haay, bɔ ŋ nawʋm gʋaa heer ʋ, ŋn'ɩ dintim kam ma." 24Yeezuu k'a cem b'ʋ bɩ, a ta Tiir kʋ ʋ, an aa gasʋ har ʋ, a lɛ baa kʋ ŋ n a yɩ y. Bɩ, a n a da ma, an a nyaakʋm da y. 25Bala, lʋ nɩ nyɩmbʋɛɛrɛ m, zinə nɩ kan kɩ. Bɩ, lʋ bɩ Yeezuu mim ma, an bra si, an bɩ kukurə zɛ Yeezuu taa. 26Lʋ bɩ, grɛkkɩ do m, yɩ a ʋ Siirii kʋ Fenisii ʋ. A n a yɛ Yeezuu han k'an la zinə bɩ ra nyɩmbʋɛɛrɛ bɩ mɛ ʋ. 27Yeezuu n a hɩ m, a ʋ: "A to kʋ nyɩnɔ wɔɔ ŋ hɔ bɩ, an ŋ ka. A n a ga m, ŋnɩ nyɩnɔ hɔbɩrɛ sa, ŋn'a ka jinnyɩnɔ ʋ y." 28Lʋ bɩ n a nyɩ bɔ ʋ, a ʋ: "Sɩra m, Zuuba, bɩ, jinnyɩnɔ wɔɔ tɩr hɔbɩrɛ kuuro kʋ ŋ y'a lunlo taabɩr bɩ taa bɩ gʋr, ŋn'a bɩ." Yeezuu n a hɩ m, a ʋ: 29"Meerbaa naa do minto, doo, zinə bɩ bɔ ɩ nyɩmbʋɛɛrɛ bɩ mɛ ʋ." 30Lʋ bɩ n a hʋr, an doo, an aa a nyɩ bɩ yɩ, an nɩ wʋtam gargʋ burə ʋ. Zinə bɩ n bɔ a mɛ ʋ. 31Yeezuu a hʋr Tiir kʋ ʋ, an a bɔ, an bɔ Sidɔn ʋ kan Taraburo wɔɔ kɩ nɔ ʋ, an ta Galilee higʋta zeezi. 32N bʋr tikki m Yeezuu zi. Tikki bɩ, bɛkka m sɔ. N n a yɛ han k'an a wɔ ka a mim la, k'an a waa. 33Yeezuu n a gaa zamaa bɩ jɩr ʋ, an bɔ m toore ma, an a nyʋkʋnnyɩnɔ dundu tikki bɩ tʋr ʋ, an lihi da, a nyʋkʋr ma, an a nɔ a nɛɛm ma, 34an a bɔɔta an dɩga brama, an hoonsi bɔ a rɛ, an a hɩ m, a ʋ: "Ɛfata!" 35A lɛ taa k'a hɩ, a ʋ: "Ɩ gʋ!" A tʋʋrɔ wɔɔ n a gʋ lɛɛm, a nɛɛm bɩ n a bɔ kʋ zi, an nɩ meer bam mɩŋŋa. 36Yeezuu n a hɩ ŋ nɩ, a ʋ: "K'a b'a hɩ gɔsɩ nɩ y." Yeezuu k'a lɛ ka ŋ ʋ, a ʋ: ŋ b'a hɩ bɩ, ŋ y'a pa da, an lɛ da biisi ra. 37Gʋɔɔ wɔɔ zɛ kədə, ŋn'a hɩrɛ, ŋ ʋ: "A ɩ hɔ haay bam mɩŋŋa; A ɩ tikkiro tʋr gʋm, a a ka bəətinno nɩ meer bam!"


text: 1Yɩn 'lɔ, yɩ dɔ̃ɔ kpi be a yɩ maal dɛbɛ nɩ a yɩ yeldɛbɛ pɔ, 2ala pɔ lɛ yɩ dɔ̃ɔ be, na yɩ turo a wɛr nyã sɔɩ nɩ a 'lɔ na di a sɛsɛbɛ nãa Satan. A sɩɛ nyã lɛ tʋ̃nɔ̃ a bawõnsɩ pɔ. 3Sɩ jaa mɩ dɔ̃ɔ be a lɛ a ba kaar maala a lɛ a ɩ̃gãn na bʋɔrɔ, na sɩ turo a sɩ tɩɛr nɩ a ɩ̃gãn vɔlaa. Ka a Nãaŋmɩn suur mɩ dire nɩ sɩ a ba kaar. 4Tɩchɛ a Nãaŋmɩn nɩbaal na waa jũu, ka wʋ nʋ̃ sɩ yɔɔ jaa. 5Wʋ maal sɩn ka sɩ 'mataa ir a Kɩrɩsɩto a kũu pɔ an ɩ sɩ dɔ̃ɔ kpi a yeldɛbɛ pɔ, a wʋ wɩ̃ɛfʋ lɛ wʋ faan sɩ. 6Nãaŋmɩn 'mantaa sɩ̃ɩn sɩ nɩ a Kɩrɩsɩto ka sɩ 'mataa jɩ̃nɛ nɩ wʋ be a saaju. 7A ɩ naa nɩtɔ̃ ɩka a ber ala na waara ka wʋ na wiil sɩ a wʋ wɩ̃ɛfʋ na bɛr ma nɩ a wʋ maal vɩla a Yesu Kɩrɩsɩto 'yɔ̃ɔ. 8Bojũu a wʋ wɩ̃ɛfʋ lɛ so yɩn nyɛ faafʋ tu a yɩ sɔɔfʋ pɔ, a ba yi a yɩ mɩ̃ɛ sɛ̃ ɛ, Nãaŋmɩn kʋfʋ lɛ. 9A ba ɩ yɩn tʋ̃mɔ̃ kɔ̃ɔ lɛ ka ɩ̃sʋɔ na chɛ nyãa ɛ. 10Sɩ ɩ naa Nãaŋmɩn nũu bʋ̃maalsɩ wʋn mɛ a Kɩrɩsɩto 'yɔ̃ɔ, ka sɩn tʋ̃nɔ̃ tʋ̃sʋ̃n ala wʋn de nie chɔɔr bar ka sɩ tʋ̃nɔ̃. 11A lɛ jũu, yɩ tɩɛr kaa a kõro a yɩn na ba ɩ a Juu nɩbɛ ɛ, ka a Juu nɩbɛ bʋɔlɔ yɩ a, yɔrwʋʋr dẽme, tɩ bʋɔlɔ a ba mɩ̃ɛ a yɔrŋmaar dẽme, na ɩ a ɩ̃gãn nyã tɛɛ yele. 12Yɩ tɩɛr kaa a sɔ̃ɔ 'lɔ̃nɔ̃ ɩka yaa bɔ̃ɔ a Kɩrɩsɩto ɛ, ka yɩn yaa mɩ pʋɔ a Isɩral nɩbɛ pɔ ɛ, na yaa pʋɔ a nɛtɩrsɩ ala a Nãaŋmɩn na tɩr a wʋ nɛɛ kʋ a Juu nɩbɛ ɛ. Yaa tara tɩɛrtɔ jie ɛ, na yaa lɛ bɔ̃ɔ Nãaŋmɩn ɛ. 13Yɩn bala na dɔ̃ɔ jãa tɩchɛ pʋ̃pãanyã, yɩ wa gbʋr a Yesu Kɩrɩsɩto na yɩ be a wʋ 'yɔ̃ɔ a wʋ jɩ̃ɩ jũu. 14Bojũu, a Yesu mɩ̃ɛ lɛ ɩ a sɩ nyã'maar, na wʋ maal a nɩbʋrsɩ ayi ka ba ɩ bʋ̃'yen, na wʋ ŋmɛr a dachin 'lɔ na dɔ̃ɔ var a sɩ ɩ a dɔ̃dẽme. 15A Juu nɩbɛ nɛbinãa tara na chire yɔɔ, tɩchɛ Kɩrɩsɩto kũu sɔ̃ɔn a jaa. A wʋ bɔfʋ lɛ ɩka wʋ vɛ̃ ka a Juu nɩbɛ nɩ a bala na ba ɩ a Juu nɩbɛ ɩ nɩpaalaa bʋ̃'yen, lɛ lɛ wʋ maal a nyã'maar. 16Wʋ 'maal Nãaŋmɩn kʋ ba ka ba ɩ bʋ̃'yen. A kũu wʋn kpi a daa ju lɛ wʋ de kʋn a ba 'laar taa. 17Wʋ wa mʋɔl naa a nyã'maar 'yɛr kʋ yɩn bala na jãa nɩ a bala na gbʋr. 18Bojũu a tu naa a wʋ 'yɔ̃ɔ ka sɩ tara sɔr na ta a Sãa sɛ̃ nɩ a Sɩɛ bʋ̃'yen 'lɔ̃nɔ̃. 19A lɛ jũu, yaa lɛ chɛnɛ ɩ sãanba nɩ nɩyʋɔrsɩ go ɛ, tɩchɛ yɩn nɩ a Nãaŋmɩn nɩbɛ lɔ̃ɔn tẽe na yɩ ɩ a wʋ yir dẽme. 20Ba mɩ mɛn dɔɔl a dachin par kparaa na ɩ a nɩtʋ̃nsɩ nɩ a 'yɛ'yɛrbɛ, ka a Yesu ɩ a sãlsɔɔ wɛɛ. 21A wʋ 'yɔ̃ɔ lɛ a yir wʋ jaa choo taa na wʋ ɩ a Nãaŋmɩn puorfʋ yir chɛchɛ 'lɔ a sɩ Soro 'yɔ̃ɔ. 22Bojũu yɩ jaa ɩ naa a Kɩrɩsɩto tʋɔr, ka wʋ mɩ mɛ yɩ 'matãan a yir nyã pɔ, ka Nãaŋmɩn Sɩɛ kpɩɛrɛ.


text: 1Tɔm tooso nyəm ntɛ́ ma caa kɔntɛ kɛ mə tɛ tɔ. Aseeta nyə́ma naalɛ yaa tooso ká hʋləna tɔmnaa təna mpa pa wɛɛ tɔ pa tampana na pə́cɔ́. Pa ŋmaa ḿpʋ́ɣʋ́ Ɩsɔ Tɔm taa kɛ́. 2Ma kpaaləɣɩ tuu mpa paa lapa ɩsaɣatʋ tɔ na lɛlaa sɩ ye ma kɔma na má kɔɔ sɩ ma naa-mɛ, ma kaa wii nɔɣɔlʋ pətɔɔtəlɛ. Maa kɔma tɔm naalɛ nyəm tɔ ma tɛma-mɛɣɛ kpaalʋɣʋ kɛ mpʋ. Pənɛntɛ ma fɛɩ mə kiŋ ɩlɛ ma tasəɣɩ-mɛɣɛ kpaalʋɣʋ. 3Ntɔŋ ɩ́ caa ɩ́ ná sɩ Kilisiti toŋ kɛ ma yɔɣɔtəɣəna yaa pə taɣa Kilisiti toŋ yaa? Ɩ́ ká ná mɛɛ. Kilisiti ɩɩ hʋ́lə́ɣɩ́ ɩcantʋ natələɣɩ mə tɔm taa se. Ama toma kɛ ɩ hʋ́lə́ɣɩ́ mə hɛkʋ. 4Paa na mpʋ ɩ ɩcantʋ tɔɔ kɛ́ pa kama-ɩ səm tesika tɔɔ. Ama ɩ wɛna ɩ weesuɣu kɛ Ɩsɔ toma taa. Tá na-ɩ tə kpɛntaa kɛ́, na tə kɛ́ acamaa tɔtɔɣɔ. Ama yaasi wei tə lakəna mə kiŋ tɔ pə hʋ́lə́ɣɩ́ kɛ́ sɩ tá na-ɩ tə wɛna weesuɣu kɛ Ɩsɔ toma tɔɔ. 5Ɩ́ maɣasɩ mə maɣamaɣa mə tɩ na ɩ́ feŋ mə tɩ na ɩ́ ná sɩ ɩ́ tɔka Ɩsɔsɛɛlɛ mpaaʋ yaa ɩ́ tá tɔkɩ. Ntɔŋ ɩ́ nyəmá teu sɩ Kilisiti wɛ mə kiŋ na? Tɔʋ, ɩ́ tɛmna Ɩsɔ na mə taa tɔ, ye ɩ́ pəsaa na ɩ́ hʋ́lɩ́ tampana kɛ mpʋ ɩlɛ, mpʋɣʋlɛ. 6Ma hʋʋ sɩ ɩ́ nyəmá teu sɩ tá kiŋ, tə pəsəɣɩ na tə́ hʋ́lɩ́ mpʋ mɛɛ. 7Ɩsɔ kɛ́ tə sələməɣɩ sɩ ɩ́ yele na ɩ́ taa la kawalaɣa nakəlɩ. Tɩɩ caa sɩ tə́ hʋ́lɩ́ tənɛ tə taa kɛ́ mpi tə pəsəɣɩ tɔ, paa pɩɩ lɩɩ sɩ pəsʋɣʋ kɛ tɩɩ pəsəɣɩ, kʋpantʋ kɛ tə caa mɩɩ lakɩ. 8Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, tə kaa pəsɩ na tə́ lɩɩ Ɩsɔ tampana waalɩ. Ɩsɔ tampana anəɣɩ tɩɩ lana. 9Tá kɛʋ acamaa na mɩɩ kɛ́ toŋtʋnaa tɔ, tá laŋa hʋlʋmaa kɛ́. Pə tɔɔ tɔtɔɣɔ tə sələməɣɩ sɩ ɩ́ la kʋpantʋ kɛ teu. 10Mpi pə tɔɔ ma wɛ-mɛ na pooluŋ na ma ŋmaa-mɛɣɛ takəlaɣa tɔɣɔlɛ sɩ waatʋ wei maa kɔɔ mə kiŋ tɔ ma taa lana-mɛ na toŋ kɛ toma nna Tacaa ha-m tɔ. Pə ha-m toma anəɣɩ sɩ pə́ la na ɩ́ polo lɔlɔ, pə ta ha-m-yɛ sɩ pə wakəlɩ-mɛ. 11Pənɛntɛ ma taapalaa pə lapa wulee. Ɩ́ lʋ sɩ ɩ́ té teu. Ɩ́ sɔɔsəɣɩ təmaɣa apalʋtʋ. Ɩ́ wɛɛ nɔɣɔ kʋlʋmaɣa, na ɩ́ wɛɛ təma na leleŋ. Ɩsɔ wei ɩ sɔɔləɣɩ na ɩ́ haa alaafəya tɔ ɩ́ wɛɛ mə kiŋ. 12Ɩ́ sɛɛ təmaɣa teu na ɩ́ lɛlɩ. Ɩsɔ yəlaa təna sɛɛ-mɛ. 13Tacaa Yesu Kilisiti pɛɛlɛɛ na Ɩsɔ sɔɔlʋɣʋ na kpɛntʋɣʋ ŋku Feesuɣu Naŋŋtʋ kɔŋna tɔ pə́ wɛɛ mə təna mə kiŋ.


text: 1A na ɩ a ŋa a, a Zifʋ ɩb tɛr ɩ tɔnɛ kãw bɩɩ? A yʋɔr-ŋmãafʋ tɛr ɩ yel-ɩra bɩɩ? 2A tɔnɛ bɛ dɩ vuo ɩ, a za lɛ pʋɔ. A dãw-niwn sob a, Zifʋ mɩnɛ nɛ bɛ a Naaŋmɩn ƴɛr a ʋ ƴɛrʋ kʋ̀ kɛ́ bɛ maal tɛr. 3Ɛ bʋnʋ? Bɛ mɩnɛ kãw wa lɛb pùor a bɛ Naaŋmɩn-saw-deb pʋɔ a, a bɛ pùor-lɛbrʋ na ɩ na a Naaŋmɩn mɩ̀ lɛb pùor bɩɩ? 4Lɛ bɛ n'a towtow ɛ! A fɛr a kɛ Naaŋmɩn mɩ́ sãá ɩ yel-mɩŋa sob, nɩsaal za saa ɩ zi-ŋmarɛ a, mɛ̃ a ŋa a Sɛb-sõw na yel a Naaŋmɩn ƴãw a: «A fɛr a kɛ bɛ mɩ́ nyɛ̃ b fʋ tɛr yel-mɩŋa a fʋ ƴɛrʋ pʋɔ, fʋ mɩ́ tʋ̃ɔ ƴɛr yi, bɛlɛ wa maalɛ nɩ fʋ ƴɛrʋ a.» 5Ɛ cɛ a tɩ yel-mɩŋa bɛ-tɛrʋ mɩ́ wa ɩ a Naaŋmɩn yel-mɩŋa sãá a, tɩ lɛ yel kɛ bo? A wul a kɛ a Naaŋmɩn bɛ tɛr yel-mɩŋa ʋ na mɩ́ nyɛ̃ nɩ tɩ suur a bɩɩ? (Ɩ̃ ƴɛrɛ na mɛ̃ nɩsaalbɛ a.) 6Lɛ bɛ n'a towtow ɛ! Alɛ bɛ ɩ lɛ, ŋmɩŋmɩn n'a a Naaŋmɩn na tʋ̃ɔ maal ɩ a tẽ-daa a ƴɛrʋ? 7Ɛ cɛ, a ɩ̃ ziri mɩ́ wa ɩ a Naaŋmɩn yel-mɩŋa ʋ sãá cãàmɩ́, a ʋ yúor-vɩɛlʋ-danʋ ƴãw a, bʋnʋ ƴãw n'a bɛ cãa dɔwrɛ mɛ̃, mɛ̃ yel-bier sob a? 8Alɛ wa ɩ a ŋa a, bʋnʋ ƴãw n'a tɩ kʋ̃ maalɛ a faa k'aa vla wa tʋ̃ɔ yi a be, mɛ̃ a lɛ bɛ mɩnɛ kãw na ŋmarɛ ziri ƴãwn tɩ kɛ́ lɛ n'a tɩ yere a? A nɩbɛ bɛ ŋa sɛwnɩ nɩ a dɔwrʋ bɛ na na páw a. 9Ɛ́ bʋnʋ? A tɩɩm Zifʋ mɩnɛ, tɩ zuo nɩ a nɩbɛ bɩɩ? Lɛ bɛ n'a ɩ! Ɩ̃ dãw na manɩ wul k'aa nɩbɛ za, a Zifʋ mɩnɛ nɩ a bɛl na bɛ ɩ Zifʋ a, k'aa yel-bier dɩ n naalʋ a bɛ za zu, 10mɛ̃ a lɛ tɔr za a Sɛb-sõw na yel a: «Nɩ-mɩŋa bɛ ka be a ŋan ʋʋ ɩ been ɛ, 11ƴã-bãwnɛ bɛ ka be ɩ, nɩr kãw za bɛ su zu bɔbr a Naaŋmɩn ɛ. 12Bɛ za bɛr ɩ a sɔr vla, bɛ lãw na lɩɛbɩ nɩbɛ na bɛ tɛr bir a. Kãw za bɛ ɩrɛ vla ɩ, fʋ kʋ̃ nyɛ̃ ʋ, ʋʋ ɩ been ɛ. 13A bɛ kɔkɔrpʋɔ ɩ na mɛ̃ yaa bɔw-kpol a, bɛlʋ nʋɔr ʋ bɛ ƴãw, dɔpan lɔw n'a yire a bɛ nʋɔrɩ́, 14a bɛ nʋɔr ƴɛrɛ nɩ ŋmɛ-ƴãw ƴɛrʋ nɩ nɔ-tuo tɛwr. 15A bɛ gbɛɛ tʋ̃ɔ nɩ zɔba a nɩr kʋ́b ƴãw, 16be n za bɛ na tuur tɔlɛ a, yel-sãwnɩ nɩ kpɩɛrʋ mɩ́ gã na, 17bɛ bɛ bãw a ƴã-ɓaarʋ sɔr ɛ. 18Bɛ bɛ zɔrɛ a Naaŋmɩn towtow ɛ.» 19Tɩ bãw na k'aa alɩ bome nɛ za a Naaŋmɩn-Wulu na yere a, ʋ yere na kʋ̀rɛ a Zifʋ mɩnɛ a Wulu ŋa na fɛrɛ a, kɛ́ nɩr za ta tʋ̃ɔ haa nʋɔr manɩ a ʋ yel-mɩŋa ɩ, ɛ́ bɛ nyɛ̃ a tẽ-daa za na tɛr sãwna a Naaŋmɩn niŋé a. 20A lɛ n'a so nɩr za kʋ̃ tʋ̃ɔ lɛ ɩ nɩ-mɩŋa a Naaŋmɩn niŋé, a Wulu ʋ na na ƴãw fãw sawr a ƴãw ɛ; bʋ̃ʋ n'ʋ vɛ̃, a yel-bier tɛwr ʋ a Naaŋmɩn-Wulu mɩ́ ɩ bɛ bãw. 21Ɛ cɛ ƴɛrɛ ŋa a, a Naaŋmɩn wul tɩ nɩ a lɛ ʋ na mɩ́ ɩ tɩ ɩ nɩ-mɩn a ʋ niŋé, ɛ a bɛ yi a Wulu zie a. A Naaŋmɩn-Wulu nɩ a Naaŋmɩn-ƴɛr-manbɛ sɛbr tɩ dãw na dɩ a yel ŋa dãsɩɛ a ŋa: 22Naaŋmɩn mɩ́ ɩ na a nɩsaalbɛ ɩ nɩ-mɩn a ʋ niŋé, a Yeezu Kɩrɩta bɛ na mɩ́ saw de a zũú. A bɛlɩ dem za na saw de a Kɩrɩta a ƴãw n'a ʋ mɩ́ ɩ a lɛ, bʋ̃ʋ n'ʋ vɛ̃, ʋ bɛ owre ɩ: 23bɛ za nɛ bɛ maalɩ a yel-bier, bɛ za nɛ bɛ bɛ páw a Naaŋmɩn yúor-vɩɛlʋ-danʋ ɛ. 24Ɛ cɛ, a ʋ nɔ̃wfʋ zũú a, Naaŋmɩn ɩ na bɛ ɩ nɩ-mɩn a ʋ niŋé zawla lɛ, a faafʋ bɛ na páw a Yeezu Kɩrɩta ƴãw a zũú. 25A Naaŋmɩn maal ɩ ʋ nɩ bawr, k'aa Kɩrɩta zɩ̃ɩ ƴãw, ʋ páw a yel-bebe suur kʋ̀ a bɛlɩ dem na saw de ʋ a. A ŋa n'a a Naaŋmɩn wul k'ʋʋ ɩ n nɩ-mɩŋa kʋra lɛ: ʋ tɩ ɩ ʋ nɩ a koro za, a lɛn daar ʋ na tɩ nyɔw ʋ tʋɔra bɛ dɔwrɩ a nɩsaalbɛ a bɛ yel-bebe ƴãw a; ʋ ɩ ʋ nɩ a dɩ̃a zie ŋa pʋɔ, ʋ na ɩ nɩ-mɩŋa, ɛ mɩ̀ ɩ a bɛlɩ dem za na saw de a Yeezu a bɛ ɩ nɩ-mɩn a. 27Nyɩn lowr a tɩ na lɛ cãa ɩrɛ pɔ̀lʋ? A yi na zaa! Bʋnʋ zũú? A Wulu ɩ-ɩrɩ zũú bɩɩ? Towtow! Ɛ cɛ a Kɩrɩta saw-deb zũú n'a. 28Bʋ̃ʋ n'ʋ vɛ̃, tɩ tɩɛrɛ na k'aa Naaŋmɩn mɩ́ ɩ na a nɩsaal ɩ nɩ-mɩŋa a ʋ niŋé ʋ na saw de a zũú, ɛ a bɛ ɩ a Wulu ʋ na sawr a ƴãw n'a ɩ. 29Bɩɩ a Naaŋmɩn taa ɩrɛ wa ɩ Zifʋ mɩnɛ tɛwr Naaŋmɩn ʋ? A nɩ-bʋʋr-yoru Naaŋmɩn mɩ̀ bɛ tʋ̃ɔ n'ʋ ɛ? Bʋnʋ ɩ! A nɩ-bʋʋr-yoru Naaŋmɩn mɩ̀ n'ʋ, 30bʋ̃ʋ n'ʋ vɛ̃, Naaŋmɩn been yõ n'ʋ be. A saw-deb a ʋ na ɩ n a Zifʋ mɩnɛ ɩ nɩ-mɩn a ʋ niŋé, a saw-deb cãa n'a ʋ na ɩ n a bɛlɩ dem na bɛ ɩ Zifʋ mɩnɛ a, bɛ ɩ nɩ-mɩn a ʋ niŋé. 31A pãa ɩ lɛ, a saw-deb zũú, tɩ yel k'aa Wulu bɛ cãa tɛr pɛr towtow ʋ? Lɛ bɛ n'a ɩ, tɩ nɩ̃ɛ na ɩ a Wulu pɛr sɩza ʋ sãá.


text: 1Ɩlɛ ma pɔɔsəɣɩ sɩ pə wɛ ɩsɩɩ Ɩsɔ lɔ ɩ yəlaa ntɛ? Aaɩ, pə fɛɩ ḿpʋ́ɣʋ́ paa pəcɔ. Ma maɣamaɣa ma kɛ́ Ɩsɛɣɛlɩ tʋ mɛɛ, na ma kɛ́ Apəlaham lʋlʋɣʋ taa tʋ. Pɛncamɛɛ kpekəle taa kɛ́ ma lɩɩwa. 2Aaɩ, Ɩsɔ tá lɔ ɩ yəlaa mpa ɩ ləsa hatuu lɔŋ sɩ ɩ nyə́ma tɔ se. Mə maɣamaɣa ɩ́ nyəmá Ɩsɔ Tɔm taa timpi Ɩlii sʋʋ Ɩsɛɣɛlɩ nyə́ma kɛ Ɩsɔ tɔ sɩ: 3Tacaa, pa kʋ́ nyá kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa, pa yɔka nyá kɔtasɩ təlatɛ. Ma tike təkoŋ kɛ́ pə sɔɔwa, na pa tɩɩ tɔŋna kɛ́ sɩ paa kʋ-m. 4Ɩsɔ cɔ-ɩ suwee? Ɩ cɔ-ɩ sɩ: Ma sɩɩ yəlaa iyisi naatosompɔɣɔlaɣa (7000) kɛ ma tɩ tɔɔ. Pɛlɛ pa ta luŋ tʋɣʋ Paalɩ. 5Paa kaɣana taa tɔtɔ, yəlaa pəcɔ kaasaa mpa Ɩsɔ ləsa ɩ pɛɛlɛɛ tɔɔ tɔ. 6Pə taɣa pa lapa kʋpantʋ natəlɩ tɔɣɔ Ɩsɔ ləsa-wɛ. Ama pɛɛlɛɛ tɔɔ kɛ́ ɩ ləsa-wɛ. Ye pə taa wɛɛ mpʋ Ɩsɔ pɛɛlɛɛ taa kɛ́ pɛɛlɛɛ naalɩ tɔtɔ. 7Ɩlɛ pə lɩɩwa suwe? Pə lɩɩwa sɩ mpi Ɩsɛɣɛlɩ nyə́ma pɛɛkaɣa tɔ, pa ta hiki-wɩ. Ama mpa Ɩsɔ ləsaa tɔ pa tike pa hikina. Na mpa pɛlɛ pa kaasaa tɔ, pɛlɛ pa ta pəsɩ na pá cɛkəna. 8Pa ŋmaawa ḿpʋ́ɣʋ́ Ɩsɔ Tɔm taa sɩ: Ɩsɔ yelaa na pə́ mɛləmɩ-wɛ, ɩ yelaa paa naana pa ɩsɛ, paa nɩɩkəna pa ŋkpaŋŋ haləna saŋa. 9Tafiiti ná yɔɣɔtaa tɔtɔ sɩ: Pa kʋtɔɣɔʋ ɩ́ pəsɩ-wɛ ɩsɩɩ katɔka, yaa puluɣu, yaa mpi pɩɩ pɛtɩ-wɛ tɔ. Pə́ tʋsɩ-wɛ na pə́ sɛɣɛsɩ-wɛ na pá ná. 10Pa ɩsɛntɔɔ ɩ́ nyala təkpam, pá taa tasa naʋ. Pá saləməɣəna wahala kɛ tam. 11Ɩlɛ ma tɩɩ pɔɔsəɣɩ sɩ: Yuta nyə́ma mpɛ pə tuuluɣu-wɛ na pá hoti mpʋ tɔ pə tɛmaɣalɛ? Aaɩ, pə taɣa mpʋ se, paa pəcɔ. Pa hotuɣu yelina na pə́ ya piitim lɛmpɩ nyə́ma nyʋɣʋ, ɩlɛna ɩsəsɛɛmlɛ kpa-wɛɣɛ pɛlɛ pa tɔɔ. 12Ye Yuta nyə́ma hotuɣu yelaa na yəlaa təna hiki Ɩsɔ kʋpantʋ kɛ sɔsɔm, na ye pa pasʋɣʋ waasa piitim lɛmpɩ na pá hiki Ɩsɔ kʋpantʋ kɛ sɔsɔm, na pə́ kɔma na Yuta nyə́ma mpɛ pa təna təpaɩ pá taɣanɩ, ɩlɛ awe ká pəsɩ kɛɛsʋɣʋ kɛ kʋpantʋ nti pəlɛ pɩɩ kɔna tɔ? 13Pənɛntɛ mpa mɛ ɩ́ tá kɛ́ Yuta nyə́ma tɔ, mɛɣɛ ma yɔɣɔtəɣəna. Maɣalɛ tillu kɛ mə kiŋ. Na ɩsɩɩ ma kɛʋ mpʋ tɔ, ma laŋlɛ hʋlʋma sɔsɔm na ma təmlɛ ntɛɣɛ. 14Ma caa sɩ ma sʋsɩ ma piitim yəlaa kɛ ɩsəsɛɛmlɛ taa, ɩlɛna pə́ ya pa taa lɛlaa. 15Pə kɛɛlʋɣʋ-wɛ na pə́ sɩɩ kpeeŋa tɔ, pə kaasa yəlaa mpa tɔ pɛlɛ na Ɩsɔ pa ciikaa kɛ́. Pɩɩ kɔɔ na pá taɣanɩ məlʋɣʋ tɔ, pepe ká lana? Pəlɛɣɛlɛ sətaa ká hiki weesuɣu te. 16Ye pa faɣa potopoto na pá cɛlɛ Ɩsɔ kɛ́ nɔɣɔ tɔɔ, pə kaasa mpi tɔ, ɩnɩ ɩ tənna pə təna tɔtɔ. Mpʋ tɔtɔɣɔ na tʋɣʋ, ye pa hʋla Ɩsɔ kɛ́ kite sɩ ɩnɩ ɩ tənna, pə kpaɣaʋ pəliŋasɩ təna tɔ ɩnɩ ɩ tənna pə təna. 17Ɩsɛɣɛlɩ piitim wɛ kɛ́ ɩsɩɩ olifi tʋɣʋ ŋku pa tuuwa na pá kɔ kʋ pəliŋasɩ lɛnsɩ tɔ. Na nyá wei n ta kɛ Yuta tʋ tɔ nyá wɛ kɛ́ ɩsɩɩ taalɛ olifi tʋɣʋ pəliŋa ŋka pa sɛtaa na pá kɔna na pá nyɔsɩ olifi tʋɣʋ maɣamaɣa pəliŋasɩ kʋsɛtasɩ lona tɔ. Ɩsɩɩ n lapʋ pənɛntɛ tɔ təyaɣa olifi tʋɣʋ lite kɛ n sɛɛkɩ. 18Pə tɔɔ kɛ́ n kaa nyənɩ yem kɛ́ mpa pa wɛ ɩsɩɩ pəliŋasɩ kʋsɛtasɩ tɔ. Ɩlɛ timpi n ka sana nyá tɩ tɔ pə fɛɩ. Pə taɣa kite nyɔna nyá tɔɔ se. Ama nyá nyɔna kite tɔɔ. 19Ntanyɩ n ká tɔ-m sɩ pəliŋasɩ nsɩ, pa sɛta-səɣɩ sɩ pá lɛɛtɩ nyaɣa sɩ lona. 20Tampana mɛɛ sɩ ta tɛ Ɩsɔ na sɩ taa tɔɣɔ pa sɛta-sɩ, na nyá tɛma Ɩsɔ na nyá taa tɔɣɔ n wɛ sɩ lona taa. Mpʋ tɔ la laakalɩ na nyá tɩ hɔm. Ama caɣana nyamnaʋ. 21Pə taɣa pʋlʋ, Ɩsɔ tá yele Yuta nyə́ma, pəyele pɛlɛ pa kɛna tʋɣʋ ŋkʋ kʋ maɣamaɣa kʋ pəliŋasɩ, kacaŋfana nyá na? 22Maɣasɩ teu na ń ná ɩsəna Ɩsɔ lakɩ lɛmpa kɛ kʋpantʋ na ɩ́ kpɩɩləɣɩ lɛmpa tɔ. Mpa pa hotaa tɔ ɩ kpɩɩləɣɩ-wɛ, na ɩ́ lakɩ nyaɣa kʋpantʋ. Ama wɛɛ ɩ niŋ taa kɛ́ tam. Tɔfɔ paa sɛtɩ-ŋ ɩsɩɩ pa sɛtʋɣʋʋ pəliŋa tɔ. 23Na ye pə kɔma na Yuta nyə́ma yele pa laŋkpɩɩsəŋ ɩnɩ, paa məŋna-wɛ na pá nyɔsɩ-wɛɣɛ pa lona kʋpənɛɛ taa. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, Ɩsɔ pəsəɣɩ na ɩ́ kpaɣa-wɛ na ɩ́ tasa-wɛɣɛ nyɔsʋɣʋ tɔtɔ. 24Nyá wei n ta kɛ Yuta tʋ tɔ n wɛ kɛ́ ɩsɩɩ taalɛ olifi tʋɣʋ pəliŋa ŋka pa sɛtaa na pá pona na pá nyɔsɩ kʋnyɔsʋ kɛ olifi tʋɣʋ ŋku pa tuuwa tɔ kʋ tɔɔ tɔ. Ama pə taɣa kʋ maɣamaɣa kʋ pəliŋa. Yuta nyə́ma ná wɛ kɛ́ ɩsɩɩ olifi tʋɣʋ ŋku pa tuuwa mpʋ tɔ kʋ pəliŋasɩ maɣamaɣa. Ye pa kɔma na pá taɣanəɣɩ-wɛɣɛ nyɔsʋɣʋ kɛ tʋɣʋ ŋku kʋ tɔɔ paa sɛta-wɛ tɔ, pə kaa la katɛ kɛ paa pəcɔ. 25Ma taapalaa mɛ ɩ́ taa kɔɔ na ɩ́ nyənɩ mə təɣɩ nyəntaa kɛ yem, ɩ́ yele na má kɛɛsɩ-mɛɣɛ tampana naalɩ wena a ŋmɛlaa tɔ na ɩ́ ná. Ɩsɛɣɛlɩ taa yəlaa lɛlaa kpisa cɛkənaʋ. Ama pə kaa wɛɛ ḿpʋ́ɣʋ́ tam. Waatʋ wei pɩɩ ya piitim lɛmpɩ nyə́ma nyɔɔŋ na pə tɛ ɩlɛ, pɩɩ cɛ pa ɩsɛntɔɔ. 26Ɩɩ naa ɩsəna Ɩsɛɣɛlɩ nyə́ma təna ká hikina pa yapʋ tɔɣɔlɔ. Ɩsɔ Tɔm taa maɣamaɣa pa ŋmaawa mpʋ sɩ: Siyɔŋ kɛ waasʋlʋ ká lɩɩna. Ɩ ká kpiisi Yakɔpʋ kʋlʋlaa təna ɩsaɣatʋ təpaɩ. 27Nɔɣɔ ŋka ma na-wɛ tɩɩ kpɛntɩ na tə́ pɛɛlɩ tɔɣɔlɛ. Waatʋ wei maa tɛ pa kʋpəntəŋ kpiisuɣu tɔ. 28Yuta nyə́ma tɩɩ kisuɣu Laapaalɩ Kʋpaŋ kɛ ɩsəna tɔ, pa pəsa Ɩsɔ kolontunaa kɛ́ na pə́ waasɩ-mɛ. Ama ye n nyənna ɩsəna Ɩsɔ ləsʋɣʋʋ yəlaa tɔ ɩlɛ pa kɛ́ mpa ɩsɔ luɣu wɛ tam kɛ́ pa caanaa caanaa tɔɔ tɔɣɔ. 29Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, Ɩsɔ ɩ́ ha mpi, ɩɩ lɛɛkəɣɩ-wɩ. Pəyele ye ɩ yaa mpa, ɩ taa ɩɩ cʋkəɣəna-wɛ. 30Tuu lɔŋ ɩ́ taa nɩɩkəna Ɩsɔ. Ama kaɣana Ɩsɔ hʋla-mɛɣɛ suulu kɛ Yuta nyə́ma ta nɩɩna-ɩ tɔ pə tɔɔ. 31Mpʋ pə lapəna kaɣana pa ta nɩɩna-ɩ tɔɣɔ Ɩsɔ hʋla-mɛɣɛ suulu. Pə lapa ḿpʋ́ɣʋ́ sɩ Ɩsɔ ɩ́ tasa pɛlɛɣɛ ɩ suulu kʋlʋm ɩnəɣɩ hʋ́lʋ́ɣʋ́ kɛ pənɛntɛ tɔtɔ. 32Ɩsɔ yelaa kɛ́ sɩ kaanɩɩtʋ ɩ́ hɔkɔ yəlaa təna na ɩ́ hʋ́lɩ́ pa tənaɣa suulu tɔtɔ. 33Aaa, Ɩsɔ kʋpantʋ tɔɔwaɣalɛ yaa, ɩ laɣatʋ na ɩ nyəm fɛɩ kɛɛsʋɣʋ. Awe ká pəsɩ na ɩ́ kɛɛsɩ sɩ pənɛ na pənɛɣɛ Ɩsɔ caa ɩ la? Yaa awe ká cɛkəna ɩsəna ɩ sɩɩwa na ɩ́ təŋ na ɩ́ lakɩ tɔ? 34Ɩsɔ Tɔm taa pa yɔɣɔta mpʋ sɩ: Awe nyəmá Tacaa hʋwɛɛ? Yaa awe ká pəsɩ na ɩ́ sɛɣɛsɩ-ɩ sɩ la pənɛ, yele pənɛ? 35Yaa awe tɩɩ pəsaa na ɩ́ caalɩ-ɩ pʋlʋpʋ haʋ na pə́cɔ́ ɩ́ lɛɛtəɣɩ pʋntʋ kɛ kʋlɛɛtʋ? 36Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, ɩ kiŋ kɛ pə təna pə lɩɩnaa, na ɩ toŋ tɔɔ kɛ́ pə təna pə wɛɛkɩ, na ɩ tɔɔ kɛ́ pə wɛɛ. Tə́ tʋ́ Ɩsɔ kɛ́ teeli kɛ tamm. Ami.


text: 1Zezi dɛɛn ma bəŋi o karabiə fugə-bale bam sɩ ba la daanɩ jəgə dɩdʋa. O ma pa-ba dam sɩ ba wanɩ ciciri maama ba zəli nɔɔna yɩra nɩ, sɩ ba daarɩ ba pa nɔɔna na yazurə ba yawɩɩrʋ wʋnɩ. 2O ma tʋŋɩ-ba sɩ ba vu ba tɔɔlɩ Wɛ kwərə kam ba brɩ DƖ na lagɩ DƖ di paarɩ tɩte nɔɔna tɩtarɩ nɩ tɩn, sɩ ba daarɩ ba pa yawɩɩna na yazurə. 3O ma ta dɩ ba o wɩ: "'A na maa ve, 'a yɩ zaŋɩ 'a kwe kʋlʋkʋlʋ 'a wəli da 'a ja vu. 'A yɩ kwe nacəgə naa tampɔgɔ naa wʋdiu naa səbu. 'A yɩ kwe gwaarʋ tɩle tɩle 'a wəli da. 4'A na ve 'a zʋ sɔŋɔ kʋlʋ maama 'a pəni da, sɩ 'a ta'a zʋʋrɩ d'aanɩ sɩ kʋ ba kʋ yi 'a viirim mɩmaŋa. 5Ba nan daa na wʋ sɛ sɩ ba jeeri abam lanyɩranɩ, sɩ 'a nuŋi tɩʋ kʋm kʋntʋ nɩ. 'A na maa viirə, sɩ 'a pɩɩsɩ 'a nɛ fogo kʋm 'a yagɩ da, sɩ kʋ pa nɔɔna bam lwarɩ nɩ ba wʋ kɩ lanyɩranɩ." 6Zezi na tagɩ kʋntʋ dɩ ba o ti tɩn, ba laan ma nuŋi ba tʋlɩ tɩ-balɛ sɩm maama. Je sɩlʋ maama ba na ve tɩn, ba ma tɔɔlɩ Wɛ kwər-ywəŋə kam, yɩ ba pa nɔɔna yawɩɩrʋ je. 7Galile Pɛ Erɔdɩ dɛɛn ni kʋlʋ maama Zezi dɩ o karabiə bam na wʋra ba kɩ tɩn. Kʋ ma pa o wʋbʋŋa vugimi daanɩ, bɛŋwaanɩ nɔɔna badaara tɛ Zezi woŋo ba wɩ, Zan mʋ joori o bi o yagɩ tʋʋnɩ. 8Babam maa tɛ ba wɩ, Wɛ nijoŋnu Eli mʋ joori o ba lʋgʋ baŋa. Badonnə dɩ maa tɛ ba wɩ, kʋ yɩ faŋa faŋa Wɛ nijoŋnə bam dɩdʋa mʋ joori o bi. 9Erɔdɩ ma ta o wɩ: "Kʋ nan na yɩ Zan, a maŋɩ a pa ba go o yuu. Nɔɔnʋ wʋntʋ nan yɩ nɔɔnʋ wɔɔ mʋ, yɩ o kɩ wo-kɩnkagɩla yalʋ maama a na ni ya ŋwa tɩn?" O maa tiini o kwaana, sɩ o na wʋlʋ na kɩ wəənu tɩntʋ maama tɩn. 10Zezi karabiə bam dɛɛn ma joori ba vu o te. Ba ma ta ba brɩ-o ba na kɩ kʋlʋ maama tɩn. O ma pa ba tɔgɩ dɩd-o ba vu jəgə kadoŋ ba yɩranɩ, yɩ ba daarɩ nɔn-kɔgɔ kʋm. Jəgə kam ba na ve tɩn batwarɩ dɩ tɩʋ kʋdoŋ, kʋ yɩrɩ mʋ Betisayida. 11Nɔn-kɔgɔ kʋm ma lwarɩ Zezi dɩ o karabiə bam na ve mɛ tɩn. Ba laan ma tɔgɩ ba kwaga. Ba ma vu ba yi Zezi te. O ma jeeri-ba lanyɩranɩ. O ma ŋɔɔnɩ o brɩ-ba Wɛ paarɩ dɩm na yɩ te tɩn, yɩ o daarɩ o pa balʋ maama na lagɩ yazurə tɩn na yazurə. 12Maŋa kalʋ wɛ na wʋra dɩ zʋʋrɩ tɩn, Zezi karabiə fugə-bale bam ma ba o te ba wɩ: "Pa nɔɔna bam vu sam wʋnɩ ba lagɩ wʋdiu ba di, dɩ pwəgə je ba pəni, bɛŋwaanɩ jəgə kalʋ dɩbam na wʋra tɩn yɩ gaa wʋ mʋ. Wʋdiu təri yo." 13O ma ləri-ba o wɩ: "Abam tɩtɩ mʋ w'ʋ pa-ba wʋdiu sɩ ba di." Ba ma lər-o ba wɩ: "D'ɩ jɩgɩ dɩpwa yanu dɩ kale sɩle m'a m'a mʋ, kʋ na daɩ sɩ d'ɩ vu d'ɩ yəgi wʋdiu d'ɩ ja ba d'ɩ pa nɔn-kɔgɔ kʋntʋ maama." 14Kɔgɔ kʋm dɛɛn yɩ nɩnɛɛnɩ baara mʋrr-tɩnu mʋ (5.000), kʋ wəli dɩ kaana dɩ biə dɩ. Zezi ma ta dɩ o karabiə bam o wɩ, ba pa nɔɔna bam pɔɔrɩ fiinnu fiinnu ba jəni tɩga nɩ. 15Ba ma kɩ kʋntʋ. Nɔɔna bam maama ma jəni tɩga nɩ. 16Zezi laan ma kwe dɩpwa yanu yam dɩ kale sɩle sɩm, yɩ o kwəni o yuu wɛɛnɩ o kɩ Wɛ le tɩ ŋwaanɩ. O ma fɔ fɔ wʋdiiru tɩm o maŋɩ o pa o karabiə bam, sɩ ba ja vu ba pa nɔɔna bam. 17Nɔɔna bam maama ma di ba su ba daarɩ. Ba na di ba daarɩ kʋlʋ tɩn, ba ma pɛ cicwəəru tɩlʋ na daarɩ tɩn ba su tɩtwarʋ fugə-tɩle. 18Dɛ dɩdwɩ mʋ Zezi dɛɛn wʋra o warɩ Wɛ o yɩranɩ. O karabiə bam dɩ maa wʋ jəgə kam kʋntʋ nɩ. O ma bwe-ba o wɩ: "Nɔɔna yəni ba tɛ ba wɩ, amʋ yɩ wɔɔ mʋ?" 19Ba ma lər-o ba wɩ: "Badaara tɛ ba wɩ, nmʋ yɩ Zan wʋlʋ dɛɛn na miisi nɔɔna na wʋnɩ Wɛ ŋwaanɩ tɩn mʋ. Babam dɩ maa tɛ ba wɩ, nmʋ yɩ Wɛ nijoŋnu Eli mʋ. Badonnə dɩ maa tɛ ba wɩ, nmʋ yɩ faŋa faŋa Wɛ nijoŋnə bam dɩdʋa mʋ n joori n bi n yagɩ tʋʋnɩ." 20O laan ma bwe-ba o wɩ: "Kʋ nan na yɩ abam, 'a bʋŋɩ sɩ amʋ yɩ wɔɔ mʋ?" Pɩyɛɛrɩ ma lər-o o wɩ: "Nmʋ yɩ Krisi wʋm Wɛ na tʋŋɩ tɩn mʋ." 21Zezi laan ma tiini o kaanɩ-ba, sɩ ba yɩ ta woŋo kʋntʋ ba brɩ nɔɔn-nɔɔnʋ. 22O daa ma ta o wɩ: "Kʋ fɩn mʋ sɩ amʋ Nabiin-bu wʋm na yaara zanzan. Zwifə nakwa bam dɩ ba kaanɩm yigə tiinə bam dɩ ba cullu karanyɩna tiinə bam mʋ w'ʋ culi amʋ. Ba'a gʋ-nɩ, yɩ a laan w'ʋ joori a bi da yatɔ dɛ nɩ." 23Zezi laan ma ta dɩ nɔɔna bam maama o wɩ: "Nɔɔnʋ wʋlʋ maama na lagɩ sɩ o taa tɔgɩ amʋ kwaga tɩn, kʋntʋ tu maŋɩ sɩ o vɩn o tɩtɩ wʋbʋŋa, sɩ o sɛ yaara dɛ maama, nɩ wʋlʋ na zɩŋɩ dagara o maa ve o tʋʋnɩ jəgə te tɩn, sɩ o laan taa tɔgɩ-nɩ. 24Wʋlʋ maama nan na lagɩ sɩ o yɩrɩ o ŋwɩa tɩn, kʋntʋ tu w'ʋ ga-ka mʋ. Kʋ daarɩ, wʋlʋ maama na sɛ sɩ o ga o ŋwɩa amʋ ŋwaanɩ tɩn, kʋntʋ tu w'ʋ na ŋwɩa Wɛ tee nɩ. 25Nɔɔnʋ nan na nɛ lʋgʋ baŋa wəənu tɩm maama, yɩ o laan na gɛ ŋwɩa Wɛ tee nɩ, kʋ jɩgɩ bɛɛ nyɔɔrɩ mʋ kʋ pa-o? 26Wʋlʋ maama na kwarɩ cavɩɩra amʋ ŋwaanɩ dɩ a taanɩ dɩm ŋwaanɩ tɩn, cavɩɩra w'ʋ ta jɩgɩ amʋ Nabiin-bu wʋm kʋntʋ tu ŋwaanɩ, maŋa kam a na w'ʋ joori a ba lʋgʋ baŋa dɩ paarɩ-zulə, nɩ a Ko Wɛ dɩ DƖ malɛsɩ sɩm na jɩgɩ paarɩ-zulə te tɩn. 27A lagɩ a ta cɩga mʋ dɩ abam sɩ, nɔɔna balʋ zɩm na wʋ yo seeni tɩn badaara b'a tɩ, yɩ ba'a na nɩ Wɛ paarɩ dɩm tu nɔɔna tɩtarɩ nɩ." 28Zezi na tagɩ kʋntʋ tɩn, kʋ maŋɩ dɩ da nana na kɛ tɩn, o laan ma ja Pɩyɛɛrɩ dɩ Zan dɩ Zakɩ o vu o di piu yuu sɩ o warɩ Wɛ. 29Maŋa kam o na wʋra o warɩ Wɛ tɩn, o yibiyə ma ləni. O gwaarʋ tɩm dɩ maa pɩɩrɩ parɩ parɩ, yɩ tɩ nyɩɩna. 30- 31Nɔɔna bale ma da ba nuŋi ba yigə nɩ, ba na tiini ba jɩgɩ Wɛ paarɩ-zulə pooni lanyɩranɩ. Bantʋ yɩ Moyisi dɩ Eli mʋ. Ba ma zɩgɩ ba ŋɔɔnɩ dɩ Zezi. Ba maa wʋra ba tɛ o na w'ʋ vu o tɩ Zeruzalɛm nɩ, sɩ o ma ti kʋlʋ o na tu sɩ o tʋŋɩ tɩn. 32Pɩyɛɛrɩ dɩ o donnə bam ma cɛ dɩ dɔɔnɩ. Ba laan na dɔ ba zaŋɩ tɩn, mʋ ba nɛ Zezi na jɩgɩ Wɛ paarɩ-zulə pooni kʋ gaalɩ te. Ba ma daarɩ ba na nɔɔna bale bam na zɩgɩ o tee nɩ. 33Maŋa kam nɔɔna bale bam na lagɩ ba viiri tɩn, Pɩyɛɛrɩ ma ta dɩ Zezi o wɩ: "D'ɩ Yuutu, d'ɩ na wʋ yo seeni tɩn, kʋ tiini kʋ lana kʋ pa dɩbam. Nan pa d'ɩ pu vwə yatɔ yo seeni, sɩ nmʋ dɩ Moyisi dɩ Eli taa zʋʋrɩ da." O dɛɛn garɩ o ŋɔɔnɩ mʋ, sɩ o yəri kʋlʋ o na jɩgɩ o tɛ tɩn. 34O na wʋra o ŋɔɔnɩ kʋntʋ tɩn mʋ kunkwəənu tu tɩ ba tɩ kwəli-ba. Tɩ na kwəli-ba tɩn, fʋʋnɩ ma ja Zezi karabiə bam lanyɩranɩ. 35Ba ma ni kwərə na ŋɔɔnɩ kunkwəənu tɩm wʋnɩ ka wɩ: "Wʋntʋ mʋ yɩ amʋ Bu wʋm a na kuri tɩn. 'A nan ta'a cəgi o taanɩ lanyɩranɩ." 36Kwərə kam na ŋɔɔnɩ ka ti tɩn, ba ma daa wʋ nɛ nɔɔn-nɔɔnʋ ba wəli Zezi nɩ. Da yam kʋntʋ ni nɩ ba ma cɩm, yɩ ba wʋ tagɩ kʋlʋ ba na nɛ tɩn ba brɩ nɔɔn-nɔɔnʋ. 37Tɩga na pʋʋrɩ tɩn, Zezi ma tu piu kʋm yuu nɩ dɩ o karabiə bam. Nɔn-kɔgɔ zanzan ma jeer-o. 38Nɔɔnʋ wʋdoŋ maa tɔgɩ o wʋ kɔgɔ kʋm wʋnɩ. O ma ta dɩ kwər-dɩa o wɩ: "Karanyɩna, popo, ba n nii a bu baŋa nɩ. Mʋ amʋ bu dɩdʋa, yɩ cicirə laan jɩg-o. 39Maŋa kam cicirə kam na yəni ka zaŋ-o tɩn, o da o kaasɩ mʋ, yɩ o yɩra saɩ pɔgɩ pɔgɩ, yɩ lile-puŋə tɔgɩ o ni ka nuŋə. Ka ma tiini ka yaar-o maŋa maama, yɩ ka na yəni ka zaŋ-o, ka ba nuŋi o yɩra nɩ mwalɩ mwalɩ. 40Kʋntʋ ŋwaanɩ mʋ a loori nmʋ karabiə bam sɩ ba zəli-ka o yɩra nɩ, yɩ ba wʋ wanɩ." 41Zezi ma ləri o wɩ: "Abam zɩm nɔɔna bam brɩ 'a ba jɩgɩ wʋ-dɩdʋa dɩ amʋ, yɩ 'a ba kɩ lanyɩranɩ. Amʋ w'ʋ daanɩ abam tɩtarɩ nɩ a kɩ wʋ-zuru dɩ abam sɩ kʋ taa ve maŋa kɔɔ?" O laan ma ta dɩ nɔɔnʋ wʋm o wɩ: "Ja n bu wʋm n ba." 42Bu wʋm na maa ve o te kʋntʋ tɩn, cicirə kam daa ta ma dʋl-o ka dɩ tɩga nɩ, yɩ ka paɩ o yɩra saɩ pɔgɩ pɔgɩ. Zezi ma bagɩ cicirə kam o pa ka yag-o. O ma pa bu wʋm na yazurə. O laan ma joori o kɩ-o o ko wʋm jɩŋa nɩ. 43Nɔɔna bam maama ma na Wɛ dam dɩm na gaalɩ te, yɩ kʋ sʋ-ba zanzan. Nɔɔna maama dɛɛn yɩ yəəu dɩ kʋlʋ maama Zezi na kɩ tɩn. O laan ma ta dɩ o karabiə bam o wɩ: 44"Cəgi-na taanɩ dɩlʋ a na lagɩ a ta dɩ abam tɩn, sɩ 'a joŋi-dɩ lanyɩranɩ. Ba'a ja amʋ Nabiin-bu wʋm ba kɩ nɔɔna jɩŋa nɩ." 45Ba ma wʋ ni o taanɩ dɩm kuri. Dɩ kuri dɩm səgi mʋ dɩ ba, yɩ ba wʋ wanɩ ba joŋi-dɩ. Ba ma kwarɩ sɩ ba bwe-o ba nii. 46Kantɔgɔ dɛɛn ma ba Zezi karabiə bam wʋ. Ba dɛɛn lagɩ sɩ ba lwarɩ, bantʋ wʋnɩ wɔɔ mʋ w'ʋ ta yɩ nɔn-kamunu o dwe ba maama. 47Zezi ma lwarɩ ba na jɩgɩ kʋlʋ ba wʋbʋŋa nɩ tɩn. O ma ja bu balaŋa o pa o zɩgɩ o tee nɩ. 48O laan ma ta dɩ ba o wɩ: "Wʋlʋ maama na nɩgɩ bu wʋntʋ doŋ amʋ yɩrɩ ŋwaanɩ tɩn, kʋntʋ tu nɩgɩ amʋ mʋ. Wʋlʋ maama nan na nɩgɩ amʋ tɩn, kʋ yɩ o nɩgɩ Baŋa-Wɛ dɩlʋ na tʋŋɩ-nɩ tɩn dɩ mʋ. Wʋlʋ nan na yɩ balaŋa abam maama wʋnɩ tɩn mʋ yɩ nɔn-kamunu cɩga cɩga." 49Zan ma ta o wɩ: "D'ɩ Yuutu, d'ɩ ya nɛ nɔɔnʋ na zəli ciciri nɔɔna yɩra nɩ dɩ nmʋ yɩrɩ. O nan na daɩ dɩbam kɔgɔ kʋm wʋ nɔɔnʋ tɩn, d'ɩ ma kwaanɩ sɩ d'ɩ cɩ-o, sɩ o daa yɩ taa kɩ kʋntʋ." 50Zezi ma ləri o wɩ: "'A ya wʋ maŋɩ sɩ 'a cɩ-o. Wʋlʋ maama na ba culi abam tɩn yɩ abam nɔɔnʋ mʋ." 51Maŋa kam dɛɛn ma ba ka twɛ sɩ Wɛ kwe Zezi DƖ ja di DƖ sɔŋɔ. Zezi ma lɩ bʋŋa sɩ o yɔɔrɩ o kwe cwəŋə o vu Zeruzalɛm. 52O ma tʋŋɩ nɔɔna sɩ ba da o yigə ba vu. Ba ma vu ba yi Samari tiinə tɩʋ kʋdoŋ, sɩ ba ti wəənu maama yigə sɩ o laan ba. 53Tɩʋ kʋm nɔɔna bam ma wʋ sɛ sɩ ba jeer-o, ba na lwarɩ dɩ o maa ve Zeruzalɛm tɩn ŋwaanɩ. 54O karabiə bam bale Zakɩ dɩ Zan na ni kʋntʋ tɩn, ba ma ta ba wɩ: "D'ɩ Yuutu, n lagɩ sɩ d'ɩ pa mini nuŋi wɛyuu nɩ dɩ ba dɩ cɔgɩ-ba na?" 55Zezi ma pipiri o nii-ba, yɩ o bagɩ-ba ((o wɩ: "Abam yəri joro kʋlʋ na jɩgɩ abam tɩn. 56Amʋ Nabiin-bu wʋm wʋ tu sɩ a cɔgɩ nɔɔna ŋwɩa, a tu sɩ a vrɩ-ba lwarɩm wʋnɩ mʋ.")) Ba daa ma yɔɔrɩ tɩʋ kʋdoŋ ba vu. 57Dɛ dɩdwɩ ba na wʋ cwəŋə nɩ ba maa kɛ tɩn, nɔɔnʋ wʋdoŋ ma ta dɩ Zezi o wɩ: "Nmʋ na lagɩ n vu je sɩlʋ maama tɩn, a'a da a vu." 58Zezi ma lər-o o wɩ: "Kʋ na yɩ yirə, bantʋ jɩgɩ bɔɔna ba tigi da. Zunə dɩ jɩgɩ pwəru ba tigi da. Kʋ daarɩ amʋ Nabiin-bu wʋm ba jɩgɩ jəgə sɩ a pəni da a sin." 59Zezi daa ma ta dɩ nɔɔnʋ wʋdoŋ o wɩ: "Zaŋɩ n ta n tɔgɩ-nɩ." Nɔɔnʋ wʋm ma ta o wɩ: "A Yuutu, yagɩ sɩ a vu a kɩ a ko luə, sɩ a laan ba a tɔgɩ nmʋ." 60Zezi ma ləri o wɩ: "Nan yagɩ, sɩ balʋ na ba jɩgɩ ŋwɩa Wɛ tee nɩ tɩn taa kɩ ba lwi, sɩ nmʋ daarɩ n vu n tɔɔlɩ Wɛ kwərə kam n brɩ DƖ na lagɩ DƖ di paarɩ tɩte nɔɔna tɩtarɩ nɩ tɩn." 61Nɔɔnʋ wʋdoŋ dɩ ma ta dɩd-o o wɩ: "A Yuutu, a'a ba a taa tɔgɩ nmʋ. Nan pa-nɩ cwəŋə sɩ a vu a banɩ a sɔŋɔ tiinə, sɩ a laan joori a ba." 62Zezi ma ta dɩd-o o wɩ: "Nɔɔnʋ wʋlʋ na jɩgɩ naan-vɔrɔ o maa vara yɩ o pipiri o nii o kwaga nɩ tɩn, kʋ brɩ sɩ kʋntʋ tu wʋbʋŋa pɔɔrɩ bɩle mʋ. Nɔɔnʋ wʋntʋ doŋ b'a wanɩ Wɛ paarɩ dɩm tɩtʋŋa o tʋŋɩ."


text: 1Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu sɛɛ ɩ ɩfalaa kɛ ɩsɔ sɩ: Apalʋ toŋ tʋ nɔɣɔlʋ ka wɛnna təmlɛ tʋ nɔɣɔlʋ wei ɩ niŋ taa toŋ tʋ ɩnɩ ɩ mələna ɩ wɛnaʋ təna na ɩ́ tʋ tɔ. Tənaɣa yəlaa polaa na pá maɣana toŋ tʋ ɩnɩ na pá heeli-ɩ sɩ: Nyá təmlɛ tʋ ɩnɩ ɩ wakələɣɩ nyá wɛnaʋ kɛ́. 2Tənaɣa toŋ tʋ yaa ɩ təmlɛ tʋ na ɩ́ pɔɔsɩ-ɩ sɩ: Nti nti ma nɩɩkɩ sɩ n lakɩ tɔ, tə wɛ tampana yaa pɔpɔtʋ? Ama maa ləsɩ-ŋ ma təmlɛ taa. Mpʋ tɔ, kɛɛsɩ-m ɩsəna nyá təmlɛ yaasi lapa tɔ na pə́cɔ́ ń tɛɛ nyá nyəŋkʋ. 3Ḿpʋ́ɣʋ́ təmlɛ tʋ ɩnɩ ɩ caɣaa na ɩ́ hʋʋ ɩ taa sɩ: Tacaa ləsəɣɩ-m təmlɛ taa tɔ, nteɣelɛ maa la ɩlɛ? Anɩ ma kaa pəsɩ haləm. Pəyele pala lapʋ ná wɛ fɛɛlɛ. 4Ɛɛhɛɛ, ma nyəmá nti maa la, na pá kɔma na pá tɔɣɔnɩ-m, má taa laŋ yəlaa mpa paa tɔɔkɩ-m tɔ. 5Tənaɣa ɩ yaa mpa mpa paa wɛna ɩ caa kɛ kəmlɛ tɔɣɔ kʋlʋm kʋlʋm, na ɩ́ pɔɔsɩ kancaalaɣa nyəŋ sɩ: Ɩsənaɣa n wɛna ta caa kɛ kəmlɛ? 6Ɩ́lɛ́ sɩ: Olifinaa nim tonoonaa nɩɩnʋwa (100) kɛ ma wɛna-ɩ kəmlɛ. Tənaɣa təmlɛ tʋ ɩnɩ ɩ heela-ɩ sɩ: Nn naa pə takəlaɣa ntɔ, caɣa lɔŋ na ń ŋmaa sɩ nim tonoonaa nɩɩlɛ na naanʋwa. 7Ɩ yela ɩ́lɛ́ na ɩ́ ŋmaa lɛlʋ tɔɔ sɩ: Na nyá se, ɩsənaɣa nyá nyəntɛ wɛɛ? Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ́lɛ́ ɩ cɔ-ɩ sɩ: Tɔɣɔnaɣa pee saakənaa nɩɩnʋwa (100). Ɩlɛna ɩ́ heeli ɩ́lɛ́ sɩ: Nn naa pə takəlaɣa ntɔ, ŋmaa sɩ tɔɣɔnaɣa pee saakənaa nɩɩnaasa. 8Ḿpʋ́ɣʋ́ toŋ tʋ ɩnɩ ɩ sama ɩ təmlɛ tʋ ɩsaɣaʋ ɩnəɣɩ ɩ laɣatʋ tɔɔ. Pə taɣa pʋlʋ, antulinya ɩnɛ ɩ yəlaa wɛna nyəm kɛ ɩsəna pa lakəna təma tɔɣɔ, na pə́ kəlɩ mpa pa ta kɛ antulinya ɩnɛ ɩ nyə́ma tɔ. 9Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tasa-wɛɣɛ heeluɣu sɩ: Má, ma heeliɣi-mɛ sɩ ɩ́ kpaɣa wɛnaʋ ŋku ɩ́ wɛna atɛ cənɛ tɔ na ɩ́ lana na ɩ́ hiki taapalaa, na pə́ kɔma na ɩ́ laŋ-wɩ pa mʋ-mɛɣɛ ɩcatɛ nte tə wɛ tam tɔɔ tɔ tə taa. 10Wei ɩ́ te səkpetu taa, mpʋ ɩnɩ tɔtɔɣɔ ɩ te sɔsɔɔntʋ taa. Na wei ɩ ta te səkpetu taa, mpʋ ɩnɩ tɔtɔɣɔ ɩ kaa te sɔsɔɔntʋ taa. 11Ye ɩ́ lapa cakəlɩ cakəlɩ na atɛ cənɛ wɛnaʋ, pa kaa nɔkɩ-mɛɣɛ ɩsɔtaa nyəm kɛ cɛlʋɣʋ. 12Ye ɩ́ ta pəsɩ lɛlʋ nyəm tɔkʋɣʋ kɛ teu na tampana, leɣe ɩ́ ká hiki mə maɣamaɣa mə niŋ nyəm. 13Təmlɛ tʋ kaa pəsɩ na ɩ́ kpɩ yəlaa naalɛ na ɩ́ lakɩ pa təma. Ye ɩ kpəpa mpʋ, ɩ ləmaɣasɛɛ kɔŋ a wɛɛ lɛlʋ tɔɔ kɛ́, na ɩ́ yele lɛlʋ. Yaa ntanyɩ, ɩ paasəna lɛlʋ na ɩ́ kisi lɛlʋ. Mɛ ɩ kaa pəsɩ na ɩ́ kpɩ Ɩsɔ na liɣitee na ɩ́ təŋ mpʋ. 14Falisanaa nɩɩ tɔm ntɩ tə təna, ɩlɛna pá woŋ Yesu. Pə taɣa pʋlʋ, mpɛ paa wɛna liɣitee kɔtɔɩ kɛ́. 15Tənaɣa Yesu tɔma-wɛ sɩ: Ɩ́ lakɩ sɩ yəlaa ɩ́ nyənɩ-mɛɣɛ tampana nyə́ma. Ama Ɩsɔ nyəmá mə lotu taa hʋwɛɛ. Pə taɣa pʋlʋ, mpi yəlaa ná nyənəɣɩ sɔsɔɔm tɔ, Ɩsɔ ɩsɛntaa pəlɛ pə ta kɛ pʋlʋ. 16Moisi kʋsəsɩɩtʋ na Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa kʋŋmaŋmaatʋ lapa tə waatʋ haləna Ɩsɔ lʋm sɔlʋ Yohaanɩ náá kɔɔ. Pə kpaɣaʋ waatʋ ɩnɩ tɔɣɔ pa sʋʋ Ɩsɔ Kawulaɣa Laapaalɩ Kʋpaŋ tɔm kpaalʋɣʋ, na paa wei ɩ lʋkəna ɩsəlɛ kʋsɛɛmlɛ sɩ ɩ́ sʋʋ Kawulaɣa ŋkɛ ka taa. 17Ɩsɔtɔnʋɣʋ na atɛ pə tɛɛʋ ta tala katɛ kɛ Ɩsɔ tɔm taa tɔmiya kʋlʋmaɣa saalʋɣʋ. 18Ye yʋlʋ tɔɣɔna ɩ alʋ na ɩ́ kpaɣa kʋfalʋ, ɩ lapa wasaŋkalətʋ kɛ́. Ye pa kisa alʋ na nɔɣɔlʋ náá təŋ na ɩ́ kpaɣa-ɩ, pʋntʋ lapa wasaŋkalətʋ kɛ́. 19Apalʋ toŋ tʋ nɔɣɔlʋ ɩ ka wɛnna, na ɩ́ suuki liɣitee wontu tənyənənyənɩ kɛ teu. Paa ɩfemle nte leleŋ taa kɛ́ ɩ wɛɛ, na ɩ́ tɔkɩ tɔɣɔnaɣa kʋpaŋka. 20Pə kaasɩ kʋyɔntʋ nɔɣɔlʋ ɩ ka wɛɛ tɔtɔ, na pá yaa-ɩ sɩ Lasaa. Ɩ təna ɩsəntɔ tɔ hiŋ kɛ́, na ɩ həntaɣa toŋ tʋ ɩnɩ ɩ təyaɣa nɔɣɔ. 21Na ɩ́ taŋaa sɩ, ye toŋ tʋ ɩnɩ ɩ kɔma na ɩ tɔkɩ ɩ tɔɣɔnaɣa na cəɣəlasɩ hoti atɛ, ɩlɛ ɩ tɔɔsɩ na ɩ́ tɔɣɔ. Haləna hasɩ maɣamaɣa kɔŋaɣa na sɩ niisiɣi kʋnyɔntʋ ɩnɩ ɩ hiŋ taa. 22Tənaɣa kʋnyɔntʋ ɩnɩ ɩ kɔma na ɩ́ sɩ, na ɩsɔtaa tillaa kpaɣa-ɩ na pá pona-ɩ Apəlaham cɔlɔɣɔ aləsanna taa. Ḿpʋ́ɣʋ́ toŋ tʋ ɩnɩ ɩ kɔma na ɩ́ sɩ tɔtɔ, na pá pimi-ɩ. 23Na ɩ́ sʋʋ wahala taa kɛ́ atɛtəlɛ taa təna. Tənaɣa toŋ tʋ teka ɩ ɩsɛ na ɩ́ loosi Apəlaham, na Lasaa caɣa ɩ kɔŋkɔŋ taa. 24Ɩlɛna ɩ́ wuli na ɩ́ yaa sɩ: Haɩ ta caa Apəlaham, nyənɩ ma pətɔɔtəlɛ na ń tili Lasaa na ɩ́ lii ɩ mpəle nɔɣɔ taa kɛ́ lʋm, na ɩ́ tosi ma nsəmlɛ tɔɔ na pə tɩɩ niɣiti-m niɣituɣu maɣamaɣa. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, pə haŋa-m kɔkɔ kanɛ ka taa kɛ́ pə tɩɩ fɛɩ. 25Tənaɣa Apəlaham cɔ-ɩ sɩ: Ma pəyalʋ, tɔɔsɩ sɩ, n ka wɛʋ atɛ tɔ, n tɔɣɔ nyá leleŋ kɛ teu, na Lasaa ɩ́lɛ́ ɩ tɔɣɔ nyaŋ kɛ́ pə tɩɩ fɛɩ. Nɔɔnɔɔ kɛlɛ pə tala ɩ́lɛ́ ɩ leleŋ sɩ ɩ laŋlɛ ɩ́ hɛɛ, na pə tala nyá wahala. 26Pəlɛ pə paasi tá na-mɛ tá hɛkʋ wɛ pʋ́ʋ́ɣʋ́ kɛ yem təlemm, ŋku kʋ lumaŋ na kʋ walasɩ fɛɩ tənaɣa tɔ. Mpʋ tɔ, yʋlʋ kaa pəsɩ na ɩ́ lɩɩ cənɛ na ɩ́ polo mə kiŋ, na mə cɔlɔ tʋ kaa pəsɩ na ɩ́ lɩɩ na ɩ́ kɔɔ tá kiŋ cənɛ. 27Ḿpʋ́ɣʋ́ toŋ tʋ ɩnɩ ɩ tasa-ɩ yɔɣɔtʋɣʋ sɩ: Tacaa la suulu na ń tili Lasaa kɛ ma caa təyaɣa taa. 28Ma wɛna newaa kɛ kakpasɩ kɛ təna. Ɩ́ polo na ɩ́ kpaalɩ-wɛɣɛ teu, na pɛlɛ pá taa kɔɔ pá tasa wahala ɩnɛ ɩ taa kɛ́ sʋʋʋ tɔtɔ. 29Ḿpʋ́ɣʋ́ Apəlaham cɔ-ɩ sɩ: Ye kpaalʋɣʋ kɛ pa caa, Moisi na Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa pa wɛɛ ɩlɛ, pá nɩɩna pɛlɛ. 30Tənaɣa toŋ tʋ tɔma sɩ: Aaɩ haɩ, ta caa Apəlaham. Ye ɩsɩɩ atɛtʋnaa taa nɔɣɔlʋ ka mələna na ɩ́ maɣana-wɛ, paa laɣasa tɔntɛ. 31Apəlaham tasa-ɩ heeluɣu sɩ: Ye pa kpɛɛsa Moisi na Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa pa tɔm, paa atɛtʋnaa taa nɔɣɔlʋ ka pona, pa kaa tʋna.


text: 1Ɩsɔ tɛma-tʋɣʋ heeluɣu təkpataa sɩ tə pəsəɣɩ na tə́ sʋʋ timpi tá na-ɩ tɩɩ caɣa na tə́ hɛɛsɩ tɔ. Mpʋ tɔ tə́ la laakalɩ na pə́ taa kɔɔ na mə taa nɔɣɔlʋ ɩ́ wɩɩna hɛɛsʋɣʋ ŋkʋ kʋ taa kɛ́ sʋʋʋ. 2Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, tə nɩɩ Laapaalɩ Kʋpaŋ ɩnəɣɩ teitei kɛ́ ɩsɩɩ wʋlaɣa tɛtʋ taa nyə́ma mpɛ. Pa nɩɩ tɔm ntɩ tɔ tə ta waasɩ-wɛɣɛ pʋlʋ. Mpi tɔ, pa nɩɩʋ-tɩ tɔ pa ta mʋ-tɩ na pá tɛ́ Ɩsɔ na pa taa. 3Ta mpa tə tɛmna Ɩsɔ kɛ́ tá taa tɔ tɩɩ sʋʋ hɛɛsʋɣʋ ŋkʋ kʋ taa. Hɛɛsʋɣʋ ŋkʋ kʋ tɔm kɛ Ɩsɔ yɔɣɔtaa sɩ: Pááná kpa-m na má tuu sɩ, pa kaa sʋʋ ma hɛɛsʋɣʋ tete kɛ paa pəcɔ. Ɩ yɔɣɔta mpʋ, pəyele ɩ təmlɛ tɛma tɛm kɛ hatuu waatʋ wei ɩ lapa antulinya tɔ. 4Pa yɔɣɔta kʋyakʋ naatosompɔɣɔlaɣa nyəŋkʋ tɔm kɛ Ɩsɔ Tɔm taa kɛ́ tiili sɩ: Ɩsɔ yela ɩ təmlɛ təna na ɩ́ hɛɛsɩ kʋyakʋ naatosompɔɣɔlaɣa nyəŋkʋ wule. 5Na pá tasa tiiliɣi yɔɣɔtʋɣʋ sɩ: Pa kaa sʋʋ ma hɛɛsʋɣʋ tete kɛ paa pəcɔ. 6Mpa pa caala Laapaalɩ Kʋpaŋ ɩnəɣɩ nɩɩʋ tɔ pa ta sʋʋ hɛɛsʋɣʋ ŋkʋ kʋ taa, mpi tɔ pa ta tɛ Ɩsɔ na pa taa. Pə na pə mpʋ tɔ pə wɛ pəsʋɣʋ sɩ lɛlaa ɩ́ sʋʋ. 7Pə tɔɔ kɛ́ Ɩsɔ tasa kʋyakʋ kʋfalʋɣʋ kɛ sɩɩʋ na ɩ́ yaa-kʋ sɩ Saŋa. Tə maɣamaɣa tə tɔm kɛ pɩɩsɩ kɔma na sɩ́ siki sɔsɔm ɩlɛna Ɩsɔ yele na Tafiiti yɔɣɔtɩ tɔm nti tə tɛma nɩɩʋ tɔ sɩ: Ye ɩ́ nɩɩ Ɩsɔ nɔɣɔ kɛ saŋa, ɩ́ taa tasa ŋkpantɛɛləŋ lapʋ. 8Ye Yosuwee ka sʋsa yəlaa mpɛɣɛ hɛɛsʋɣʋ ŋkʋ kʋ taa, Ɩsɔ taa tasa kʋyakʋ lɛŋkʋ tɔm kɛ yɔɣɔtʋɣʋ. 9Ama hɛɛsʋɣʋ nakʋlɩ kʋ wɛɛ na pa hʋla-kʋɣʋ Ɩsɔ yəlaa, na kʋ nəɣəsəna Ɩsɔ kʋyakʋ naatosompɔɣɔlaɣa wule nyəŋkʋ. 10Pə wɛɛ kɛ́ sɩ ye wei ɩ sʋʋ Ɩsɔ hɛɛsʋɣʋ tete ntɛ́ tə taa pʋntʋ ká yele ɩ təma na ɩ́ hɛɛsɩ ɩsɩɩ Ɩsɔ maɣamaɣa yepu ɩ́lɛ́ ɩ nyəna na ɩ́ hɛɛsɩ tɔ. 11Pə tɔɔ kɛ́ tɩɩ la kookalɩ na tə́ sʋʋ hɛɛsʋɣʋ ŋkʋ kʋ taa. Tə́ taa yele na tá taa nɔɣɔlʋ kɔɔ na ɩ́ la kpɛɛsʋlʋ ɩsɩɩ lɛlaa lapʋ wʋlaɣa tɛtʋ taa tɔ na ɩ́ laŋ hɛɛsʋɣʋ ŋkʋ kʋ taa sʋʋʋ. 12Ɩsɔ Tɔm wɛna toma na tə lakɩ təmlɛ. Tə kəla laɣatɛ nte tə sɛtəɣɩ taa na waalɩ tɔɣɔ lɔŋ. Ɩsɔ Tɔm ntɩ tə sʋʋkɩ na halɩ tə takɩ timpi ləsaɣa na ləmaɣasəlɛ pə nyəm suliɣi tɔ. Tə fakɩ atama na mʋɣʋlɛ taa pɛɛləm, na tə faɣasəɣɩ nti yʋlʋ nyɩɩləɣɩ na nti ɩ hʋʋkɩ ɩ lotu taa tɔ. 13Kʋŋmaŋmam napəlɩ pə fɛɩ mpi Ɩsɔ ɩɩ naakɩ tɔ. Ɩsɔ ɩ́lɛ́ ɩ naa pə tənaɣa təyaɩɩ, pʋlʋ ta ŋmɛlɩ-ɩ. Ɩ kiŋ kɛ tá təna tɩɩ polo na tə́ kɛɛsɩ ta kʋlapʋtʋ təna. 14Ye mpʋ tə́ tɔkɩ tá Ɩsɔ sɛɛʋ ŋku kʋ tɔm tə hʋləɣɩ ɩsəntɔ tɔɣɔ teu. Mpi tɔ, tə wɛna kɔtəlaa sɔsaa taa sɔsɔ wei ɩ tɔma na ɩ́ tala Ɩsɔ cɔlɔ maɣamaɣa tɔ, ɩnəɣəlɛ Ɩsɔ Pəyalʋ Yesu. 15Ta kɔtʋlʋ sɔsɔ ɩnɩ ɩ kɛ́ wei ɩ pəsəɣɩ na ɩ́ cɛkəna ta ɩcantʋ tete tɔ. Pə maɣasa ɩ maɣamaɣa kɛ pə təna pə taa ɩsɩɩ ta, ɩ ta la ɩsaɣatʋ kɛ paa pəcɔ. 16Ye mpʋ tə́ kpətəna Ɩsɔ pɛɛlɛɛ kumte na naani, tɩɩ hiki suulu na pɛɛlɛɛ na pə́ waasɩ-tʋɣʋ waatʋ wei pə nəɣəsənaa tɔ.


text: 1Amʋ badon-sonnu-ba, tɔnɔ kʋntʋ amʋ na pʋpʋnɩ a pa abam tɩn laan kɩ tɩle mʋ. Twaanʋ tɩm kʋntʋ maama wʋnɩ amʋ kwaanɩ sɩ a guli abam Wɛ cɩga kam na yɩ te tɩn, sɩ kʋ pa 'a ta'a jɩgɩ wʋbʋŋ-ŋʋna mʋ. 2Kʋ yɩ sɩ a ma guli abam faŋa faŋa Wɛ nijoŋnə bam na maŋɩ ba brɩ kʋlʋ tɩn mʋ, sɩ 'a daarɩ 'a guli d'ɩ Yuutu dɩ d'ɩ Vɩrnʋ Zezi ni dɩm o tɩntʋŋna bam na brɩ abam tɩn. 3Kʋlʋ na dwe dɩdɩ tɩn, 'a ta'a ye nɩ, lʋgʋ baŋa tiim da yam na yiə, nɔɔna badonnə w'ʋ ta wʋra ba na tɔgɩ wo-yɔɔrʋ tɩlʋ ba tɩtɩ fra na zʋʋrɩ tɩn, yɩ ba'a ta jɩgɩ abam ba mwana ba wɩ: 4"Wɛ goni ni nɩ DƖ Bu wʋm ta w'ʋ joori o ba lʋgʋ baŋa. Bɛɛ mʋ nan kɩa yɩ o ta wʋ tu? D'ɩ kwə maŋɩ ba tɩ, yɩ wəənu maama nan taa yɩ nɩ tɩ na maŋɩ tɩ yɩ te lʋgʋ baŋa pulim nɩ tɩn mʋ." 5Balʋ na ŋɔɔnɩ kʋntʋ tɩn paalɩ ba swe mʋ. Ba ba lagɩ sɩ ba sɛ nɩ wɛyuu dɩ tɩga baŋa maŋɩ tɩ wʋra faŋa faŋa mʋ, yɩ Wɛ ni dɩm mʋ pɛ tɩ wʋra kʋntʋ. Wɛ dɛɛn pɛ tɩga kam nuŋi na wʋnɩ mʋ, yɩ na bam ŋwaanɩ pa lʋgʋ baŋa ta wʋra. 6Kʋ nan ta yɩ na mʋ Wɛ dɛɛn mɛ DƖ cɔgɩ faŋa faŋa lʋgʋ kʋm, dɩ DƖ na pɛ dʋ-fara kam nɩ yɩ ka na bam li-kʋ tɩn. 7Kʋ nan ta yɩ Wɛ ni dɩm kʋntʋ mʋ paɩ zɩm wɛyuu dɩ tɩga baŋa kam ta wʋra, sɩ kʋ taa ve maŋa kam DƖ na w'ʋ pa mini cɔgɩ-tɩ tɩn. Kʋntʋ, Wɛ tiŋi-tɩ sɩ kʋ vu kʋ yi dɛ dɩlʋ DƖ na w'ʋ di nabiinə sarɩya, yɩ DƖ daarɩ DƖ cɔgɩ balʋ na vɩ-DƖ tɩn mʋ. 8A badon-sonnu-ba, 'a maŋɩ sɩ 'a lwarɩ woŋo kʋntʋ ni nɩ, kʋ na yɩ dɩ d'ɩ Yuutu Baŋa-Wɛ, dɛ dɩdwɩ nyɩ dɩ bɩna mʋrʋ mʋ, yɩ bɩna mʋrʋ dɩ nyɩ dɩ dɛ dɩdʋa mʋ te Wɛ tee nɩ. 9Nɔɔna badaara bʋŋɩ nɩ d'ɩ Yuutu wʋm daanɩ yɩ o wʋ tu nɩ o na goni ni te tɩn. O nan kɩ wʋ-zuru mʋ dɩ abam, bɛŋwaanɩ o ba lagɩ sɩ nɔɔn-nɔɔnʋ cɔgɩ, o lagɩ sɩ nɔɔna maama mʋ na cwəŋə ba ləni ba wʋrʋ ba yagɩ kəm-balwaarʋ tɩm. 10D'ɩ Yuutu Zezi tum dɛ dɩm nan w'ʋ ba dɩ darɩ dɩbam nɩ ŋwɩɩnʋ na yəni o ba te tɩn mʋ. Dɛ dɩm kʋntʋ nɩ sɔɔ zanzan w'ʋ kɩ wɛyuu nɩ, yɩ wɛyuu kʋm w'ʋ ba kʋ je maama. Kʋ daarɩ mini mʋ w'ʋ di wəənu tɩlʋ maama na wʋ wɛyuu nɩ, yɩ tɩga dɩ wəənu tɩlʋ maama na wʋ ka baŋa nɩ tɩn je. 11Wəənu tɩntʋ maama nan na lagɩ tɩ ba tɩ cɔgɩ kʋntʋ tɩn, 'a ye 'a laan na maŋɩ sɩ 'a ta'a yɩ te. 'A maŋɩ sɩ 'a ta'a tɔgɩ Wɛ dɩ wʋ-poŋo mʋ, sɩ 'a ta'a kɩ DƖ wʋbʋŋa na lagɩ te tɩn. 12Abam nan na cəgi dɛ dɩm Wɛ na w'ʋ pa Zezi joori o ba tɩn, sɩ 'a kwaanɩ 'a ta'a kɩ te na w'ʋ pa o ba lɩla tɩn. Dɛ dɩm kʋntʋ na yiə, mini mʋ w'ʋ di wɛyuu maama dɩ cɔgɩ, yɩ kʋ'ʋ pa kʋ wəənu maama lʋnɩ yɩ tɩ nyɩɩnɩ tɩ cɔgɩ. 13Wɛ nan goni ni sɩ DƖ kɩ wɛyuu-dʋŋʋ dɩ tɩ-dʋŋa mʋ. D'aanɩ mʋ DƖ w'ʋ pa wəənu maama taa tɔgɩ cɩga. Tɩntʋ wəənu tɩm mʋ dɩbam nan cəgə yɩ d'ɩ tɩɩna. 14Kʋntʋ ŋwaanɩ, a badon-sonnu-ba, 'a na cəgi wəənu tɩm kʋntʋ sɩ tɩ ba tɩ kɩ tɩn, 'a kwaanɩ 'a pa 'a wʋrʋ taa lana, sɩ 'a yɩ ta'a jɩgɩ tusim Wɛ yigə nɩ, sɩ 'a daarɩ 'a ta'a ŋwɩ dɩ ywəəni dɩ Wɛ. 15D'ɩ Yuutu wʋm nan na kɩ wʋ-zuru yɩ kʋ daanɩ tɩn, lwarɩ-na nɩ kʋ yɩ sɩ kʋ ma pa nɔɔna mʋ na cwəŋə ba na vrɩm. Dɩbam ko-bu-sono Pooli maŋɩ o pʋpʋnɩ kʋntʋ doŋ mʋ o pa abam, kʋ nan tɔgɩ dɩ Wɛ na pɛ-o swan yalʋ tɩn mʋ. 16O na pʋpʋnɩ twaanʋ tɩlʋ maama o ma brɩ wəənu tɩm kʋntʋ cɩga kam tɩn, o yəni o tɛ kʋntʋ doŋ mʋ tɩ wʋnɩ. O nan pʋpʋnɩ wəənu tɩdonnə tɩ na dana sɩ nɔɔna wanɩ ba ni tɩ kuri, kʋ pa balʋ na yəri Wɛ cɩga kam lanyɩranɩ yɩ ba wʋbʋŋa bwənə tɩn jɩgɩ o zaasɩm dɩm kʋntʋ ba pipirə, nɩ ba na yəni ba pipiri Wɛ twaanʋ tɩdaara dɩ te tɩn. Kʋ nan w'ʋ ja ba tɩtɩ cɔgɩm mʋ kʋ ba. 17Kʋ nan na yɩ abam, a badon-sonnu-ba, 'a laan ye kʋ na w'ʋ ba kʋ taa yɩ te tɩn. Kʋntʋ ŋwaanɩ, ta'a cʋ-na 'a tɩtɩ, sɩ 'a yɩ pa nɔn-balwaarʋ na cwəŋə ba dɩ abam ba tusim dɩm wʋnɩ sɩ kʋ pa 'a ga jəgə kalʋ 'a ya na zɩgɩ da tɩn. 18'A nan ta ve yigə, sɩ 'a ta'a ŋwɩ Zezi Krisi zaanɩ dɩm wʋnɩ, sɩ 'a fɔgɩ 'a lwar-o 'a wəli da. Wʋntʋ mʋ yɩ dɩbam Yuutu dɩ d'ɩ Vɩrnʋ. Zulə yɩ wʋntʋ nyɩm mʋ lele kʋntʋ sɩ kʋ taa ve maŋa kalʋ na ba ti tɩn. Amina.


text: 1Yesu kɔma sɩ ɩ́ lɩɩkəna Ɩsɔ təsɛɛlɛ taa, ɩlɛna ɩ ɩfalaa taa nɔɣɔlʋ tɔmɩ-ɩ sɩ: Tacaa, nyənɩ ŋmatʋ tənɛ tə tɔɔʋ, na tə pɛɛ kʋpana teu yee? 2Tənaɣa Yesu cɔ-ɩ sɩ: Matɔŋ n na ŋmatʋ sɔsɔɔntʋ tənɛ? Pə kaa kaasɩ pəlɛ lɛntɛ na tə təna lɛntɛ tɔɔ, paa tusi pə təna. 3Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu caɣa Olifinaa pʋɣʋ tɔɔ kɛ́ Ɩsɔ təsɛɛlɛ ɩsɛntaa. Pə pamna Piyɛɛ na Saakɩ na Yohaanɩ na Antəlɩɩ pa liɣiti pa wɛnna ɩ kiŋ. Tənaɣa pa pɔɔsa Yesu sɩ: 4Pəlee kɛ́ mpʋ ɩnɩ pɩɩ la? Na ŋmaatəlɛ nteɣe pɩɩ hʋ́lɩ́ na tə́ nyəna sɩ pə wʋsaa? 5Tənaɣa Yesu sʋʋ-wɛɣɛ kpaalʋɣʋ sɩ: Ɩ́ la laakalɩ, ɩ́ taa yele na nɔɣɔlʋ kɔɔ na ɩ́ tolisi-mɛ. 6Mpi tɔ paɣalɛ ká kɔɔ na pá ha pa təɣɩ ma hətɛ sɩ mpɛɣɛlɛ Mesii, na paa tolisi paɣalɛ. 7Ye ɩ́ kɔma na ɩ́ nɩɩ yooŋ taŋ kɛ mə cɔlɔ mə cɔlɔ, na pá heeliɣi-mɛɣɛ pooluŋ nyəŋ tɔmnaa, sɔɣɔntʋ ɩ́ taa la-mɛ. Pə wɛɛ sɩ mpʋ ɩnɩ pəlɛ pɩɩ la kɛ́. Ama waalɩ waalɩ kɛ́ antulinya náá kɔŋ na ɩ́ tɛŋ. 8Tɛtʋ kateŋa lɛŋka ká yoona lɛŋka nyə́ma. Kawulaɣa lɛŋka ká kʋlɩ lɛŋka tɔɔ, na tɛtʋ ká sele tiiliwɛ tiiliwɛ, na nyɔɣɔsənaa ká la. Na mpʋ ɩnɩ pəlɛ pɩɩ wɛɛ ɩsɩɩ alʋ kʋlʋɣʋʋ lʋlʋɣʋ na pə́ caalɩ-ɩ wɩɩʋ kɛ səŋŋsəŋŋ tɔɣɔlɛ. 9Mə maɣamaɣa ɩ́ la laakalɩ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, paa yaa-mɛɣɛ puloonaa taa. Paa ma-mɛɣɛ kpatəŋ kɛ Yuta nyə́ma təkotilenaa taa. Paa yaa-mɛɣɛ nɔnɔɔsɩ kɛ tɛtʋ tɔkəlaa na awulaa sɔsaa pa kiŋnaa kɛ ma tɔɔ, na ɩ́ ká hʋ́lɩ́ ma tɔm tampana. 10Ama pə wɛɛ sɩ paa heeli Laapaalɩ Kʋpaŋ kɛ kateŋasɩ təna taa yəlaa kɛ́ na pə́cɔ́. 11Saa wei paa kpa-mɛ na pá pona-mɛɣɛ puloonaa taa kɛ mpʋ tɔ, ɩ́ taa nəɣəsɩ nti ɩ́ ká yɔɣɔtɩ tɔ na pə ta tata. Ama ye pə talaa, ɩ́ yɔɣɔtɩ nti tɩɩ kɔɔ mə luuŋ tɛɛ tɔ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, Ɩsɔ Feesuɣu Naŋŋtʋ ka tʋna-təɣɩ mə luuŋ tɛɛ, pə taɣa mə cɔlɔɣɔ tɩɩ lɩɩna. 12Halɩ yəlaa ká kʋlɩ na pá hʋ́lɩ́ pa taalʋnaa yaa pa newaa maɣamaɣa sɩ pá kʋ-wɛ. Na cɛcɛnaa ká la pa piya kɛ mpʋ tɔtɔ. Piya səlɛ sɩɩ kʋlɩ sɩ nyə́ma tɔɔ na sɩ la na pá kʋ-wɛ. 13Yəlaa təna taa ká kpana-mɛɣɛ ma tɔɔ. Ama ye wei ɩ́ nyaɣa apalʋtʋ na ɩ́ tala tənaɣa, pʋntʋ nyʋɣʋ kɛ pɩɩ ya. 14Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tɔma sɩ: Ɩ́ ká kɔɔ na ɩ́ na acaalətʋ taa acaalətʋ kɛ timpi pə ta nəɣəsəna tə wɛɛ tɔ. Wei ɩ kaləɣɩ tɔ ɩ́ cɛkəna-təɣɩ teu. Mpʋ ɩnɩ tɔ, mpa paa wɛɛ Yuta tɔ pá se na pá kpa pɔ́ɔ́ŋ. 15Ye pə maɣana wei na ɩ́ wɛ kutuluɣu tɔɔ na ɩ́ tiiwa, ɩ́ taa tɔ sɩ ɩ sʋʋkɩ təyaɣa na ɩ́ kpaɣa pʋlʋ. 16Na wei pɩɩ maɣana ɩ wɛ taalɛ tɔ, ɩ́ taa tɔ sɩ ɩ kpeŋ ɩ tɛ na ɩ́ kɛlɩ ɩ kpaɩ. 17Ahusitonaa na asɔŋ tɔm ká la waɩyo kɛ waatʋ ɩnɩ. 18Ɩ́ sələmɩ Ɩsɔ na kʋyɛɛŋ ɩnɩ ɩ́ taa pamsəna watʋ waatʋ. 19Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, wahala ká la kʋyɛɛŋ ɩnɩ ɩ taa kɛ́ sɔsɔm kɛ́ pə tɩɩ fɛɩ. Wahala wei ɩ taka hatoo Ɩsɔ lapʋ antulinya tɔ pa ta nata, pəyele pa kaa tasa ɩ taka kɛ́ naʋ tɔ. 20Na ye pə taɣa ɩsɩɩ Tacaa hʋʋwa sɩ ɩ ká pasa kʋyɛɛŋ ɩnɩ ɩ tɔɔ nɔɣɔlʋ kaa tʋlɩ-tɩ. Ama ɩ pasa pə kʋyɛɛŋ ɩnəɣɩ yəlaa mpa ɩ ləsaa sɩ pá pəsɩ ɩ nyə́ma tɔ pa tɔɔ. 21Na ye yʋlʋ tɔma-mɛ sɩ: Ɩ́ nyənɩ, Mesii wɛ cənɛ yaa cənɛ, ɩ́ taa nɩɩ. 22Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, Mesiinaa na Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa pɔpɔtʋnaa ká lɩɩ na pá la kɔkɔlɔ nyəm na piti təma. Halɩ paa pəsaɣa pa puɣusiɣi mpa pa maɣamaɣa Ɩsɔ ləsaa tɔɣɔ. 23Mpʋ tɔ ɩ́ la laakalɩ, ma tɛma-mɛɣɛ kpaalʋɣʋ. 24Wahala ɩnɩ ɩ waalɩ kɛ́ kʋyɛɛŋ ɩnɩ ɩ taa, ilim ká sɩ təkpitii, ɩsɔtʋ kaa tasa hʋlʋmʋɣʋ. 25Ɩsɔtʋlʋŋasɩ ká lɩɩna ɩsɔtaa na sɩ hoti, pɩɩ ciɣiti ɩsɔtaa kɔkɔlɔnaa. 26Waatʋ ɩnəɣɩ paa na Yʋlʋ Pəyaɣa má ma səŋa ɩsɔŋmʋntʋ tɔɔ na má tiiki na ma toma kɛ sɔsɔm na ma teeli. 27Maa tili ma ɩsɔtaa tillaa sɩ pá koti ma ləsəlaa kɛ antulinya hɔɣɔləŋ təna taa. Pə kpaɣaʋ ilim təlɩɩlɛ na pə tətʋlɛ na pə polo pə ntɔɣɔŋ na pə mpətəŋ tɔɔ tɔ. 28Ɩ́ nyənna fiki tʋɣʋ na ɩ́ cɛkəna, saa wei kʋ nɛɣɛtəɣɩ na hatʋ yɛɣɛləɣɩ tɔ ɩ́ nyəmá kpakpaa sɩ hɛɛsʋɣʋ talaa kɛlɛ. 29Mpʋ tɔtɔɣɔ waatʋ wei ɩ́ ká ná tɔmnaa panɛ pa lakɩ tɔ ɩ́ nyɩ sɩ pə wʋsaa kɛlɛ, pə caa lapʋ ntɛ́. 30Tampana kɛ ma heeliɣi-mɛ yoo maa cɛsəɣɩ, yəlaa mpa pa wɛ ɩsəntɔ tɔ pa kaa sɩ pa təna na pə́cɔ́ pə tənaɣa mpʋ pə la. 31Ɩsɔtɔnʋɣʋ na atɛ ká mʋkɩ yem. Ama ma kʋyɔɣɔtʋtʋ kaa saalɩ paa pəcɔ. 32Nɔɣɔlʋ fɛɩ wei ɩ nyəmá pə waatʋ yaa pə wʋlɛ tɔ, paa ɩsɔtaa tillaa, na Pəyaɣa má ma maɣamaɣa. Ama Tacaa tike koŋ nyəmna. 33Mpʋ tɔ, ɩ́ la laakalɩ na ɩ́ feŋ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, ɩ́ ta nyɩ wʋlɛ nte mpʋ ɩnɩ pɩɩ tii təkpili tɔ. 34Pɩɩ wɛɛ ɩsɩɩ yʋlʋ sɔsɔ kʋlʋɣʋʋ ɩ təyaɣa sɩ ɩ puki mpaa na ɩ́ yaa ɩ pəyalaa mpa pa lakɩ ɩ kiŋ kɛ təmlɛ tɔ, na ɩ́ tʋ pə tənaɣa pa niŋ taa, na ɩ́ hʋ́lɩ́ paa wei kɛ́ nte ɩ ká la tɔ, na ɩ́ heeli təyaɣa tɔɔ nyənlʋ sɩ ɩ́ feŋ teu. 35Ye ɩ ta nyɩ waatʋ wei təyaɣa caa ká kɔɔ tɔ ɩlɛ ɩ́ feŋ teu. Taanaɣa kɛ ɩ ká kɔɔ, ahoo hɛka kɛ, kampaaŋ koou na, yaa tanaŋ kɛ́, nɔɣɔlʋ ta nyɩ. 36Ye ɩ ká kɔɔ tɔm kʋlʋm tɔɔ tənyɔsɔ, ɩlɛ ɩ́ taa yele na ɩ́ maɣana ɩ́ tɔŋna tom. 37Nti ma heeliɣi-mɛ ɩsəntɔ tɔ ntəɣɩ ma heeliɣi paa wei sɩ ɩ́ feŋ yoo.


text: 1Ɛɛ rɛ malɩka hʋ bɩl daga ŋ fuwo hʋ nɩɩ aa tɩya mɩɩbol. Ŋ na nɩɩ hʋ dɩ ʋ pʋlla gɛɛ peretete aŋ kyaanɩ gɛɛ anɩɩ nyagɩsa, a pallɩ lɩɩ Wɩɩsɩ abee Pebiye hʋ kuworikpasa hʋ tɩyaŋ, 2a tɩŋ tɔbal hʋ ŋmaŋbal tʋtʋʋ kɩ tuu, ka Mɩɩbol Tɩya hʋ mɛ sɩŋ fuwo hʋ kyolli balɩya hʋ buloŋ tɩyaŋ. Tɩya hʋ aa nɔnɔ naaŋsɩɩnyʋwa fi bee balɩya rɛ bɩna buloŋ. Ɛɛ daga nɩɩ pene buloŋ, ʋ aa nɔnɔ rɛ. Tɩya hʋ paaponni yaa luliye rɛ paalʋʋsɩ buloŋ nala ba kpa kɩ tɩɩbɩ ba tɩɩ. 3Kɩŋ kɛ buloŋ aa yaa Wɩɩsɩ sɩna bɩ sɩ we bee no tɩyaŋ. Wɩɩsɩ abee Pebiye hʋ kuworikpasa hʋ sɩ sɩŋ doŋ, ka ʋ nala kɩ kyʋwalɩ ʋ. 4Ba sɩ na Wɩɩsɩ abee ba sɩbii, ka dɩ ʋ feŋ we ba tilli tɩyaŋ. 5Tebine bɩl bɩ sɩ we doŋ, dɩ ba bɩl kɩ kyɛ fɩŋtɩŋsɩ koo wɩɩpɔsɩɩ, beewɩya á Tɩɩna Wɩɩsɩ rɛ sɩ yaa ba pʋlʋŋ, ka dɩ ba di koro a kaŋ kɩ mʋ maakyiye buloŋ. 6Ɛɛ rɛ malɩka hʋ bɩl basɩ tɩya ŋ a baa, "Wɩya no yaa wɩtɩɩ rɛ, a maga dɩ nal buloŋ laa ba di. Á Tɩɩna Wɩɩsɩ, nal hʋ aa kpa ʋ Wiyesi Welii hʋ we ʋ tɩŋdaala tɩyaŋ, ʋ rɛ tɩma ŋ dɩ ŋ ko basɩ wɩya hʋ aa bɩ sɩ pɩɩsɩ aŋ yaa a tɩya ʋ nala." 7Yesu baa, "Ma na! Ŋ bɩ sɩ pɩɩsɩ ka dɩ ŋ ko! Nyusʋŋtɩmma rɛ yaa nala hʋ aa tɩŋ wɩya hʋ ba aa basa teŋ no tɩyaŋ anɩɩ ba sɩ yaa lagɩlagɩ no abee maakyiye." 8Mɩyaŋ Gyɔɔŋ nɛ yaa nal hʋ aa nɩɩ aŋ na wɩya no buloŋ. Ŋ aa nɩɩ aŋ na wɩya no buloŋ ko teŋ, ŋ tuu gbinni malɩka hʋ aa kpaa wɩya no daga ŋ sɩya tɩyaŋ, a kɩ kyɛ dɩ ŋ kyʋwalɩ ʋ. 9Ɛɛ rɛ ʋ basɩ tɩya ŋ abaa, "Ta yaa gɛɛ! Ŋ beel-ɩ, abee ɩ dɔŋtɩŋsɩ Wɩɩsɩ tɩŋdaala abee nala hʋ buloŋ aa tɩŋ wɩya hʋ aa we teŋ no tɩyaŋ, á buloŋ yaa Wɩɩsɩ tʋŋtʋnna rɛ. Wɩɩsɩ dʋŋ nɛ maga ɩ kɩ kyʋwalɩ ʋ." 10Ɛɛ rɛ ʋ bɩl basɩ tɩya ŋ abaa, "Ta kpaa wɩya no ba aa basa teŋ no tɩyaŋ anɩɩ ba sɩ yaa lagɩlagɩ no abee maakyiye a faŋa, beewɩya saŋa hʋ wɩya no aa sɩ yaa kpaga rɛ. 11Ɛɛ wɩya, ma leŋ dɩ nala hʋ aa yaa wɩbɔmɔ marɩ kɩ yaa wɩbɔmɔ, a leŋ dɩ nala hʋ aa yaa bisiŋ wɩya mɛ marɩ kɩ yaa bisiŋ wɩya. Ma leŋ dɩ nala hʋ aa yaa wɩya hʋ aa kpaa ŋmanɩɩ mɛ marɩ kɩ yaa wɩya hʋ aa kpaa ŋmanɩɩ, a leŋ dɩ nala hʋ aa kpaa ba tɩɩ tɩya Wɩɩsɩ mɛ marɩ kpa ba tɩɩ tɩya Wɩɩsɩ." 12Yesu baa, "Ma na! Ŋ bɩ sɩ pɩɩsɩ ka dɩ ŋ ko! Ŋ sɩ ko tuŋ nal buloŋ a maga wɩya hʋ ʋ aa yaa. 13Mɩyaŋ nɛ yaa Alfa abee Omega, nal hʋ aa laasɩya abee nal hʋ aa laa hal, wɩɩ buloŋ lipiilii abee wɩɩ buloŋ litenii. 14Nyusʋŋtɩmma rɛ yaa nala hʋ aa sasɩ ba gannɩ ba kyaanɩ, dɩ ba na ŋmanɩɩ a tɩŋ tɔbal hʋ pagɩsɩ a gyʋʋ bee hʋ a di mɩɩbol tɩya hʋ nɔnɔ. 15Amɛ nala no iriŋ kɛ rɛ sɩ sɩŋ bee hʋ gyaŋhal tɩyaŋ. Ba aa rɛ yaa nala hʋ aa yaa bisiŋ wɩya, abee daaluliye tɩmma, abee sɔŋsɔnnɔ, abee nɩkpʋʋla, abee vʋgɩmarɩla, abee nala hʋ buloŋ aa kyo wɩnyɩyɛl a kɩ nyɩya wɩya." 16Ɛɛ rɛ Yesu baa, "Mɩyaŋ nɛ tɩma ŋ malɩka ma lee dɩ ʋ ko basɩ wɩya no tɩya nala hʋ aa laa ŋ wɩya di a kɩ laŋŋɩ lee buloŋ tɩyaŋ. Ŋ yaa Deviti doho nal lɛ. Mɩyaŋ nɛ yaa nɔnyʋwa aa kyaanɩ sɩgballɩnyʋwa." 17Ɛɛ rɛ Wiyesi Welii hʋ abee haaŋ hʋ Pebiye hʋ aa kyɛ dɩ ʋ kpa basɩ abaa, "Ko." Nal hʋ buloŋ aa nɩɩ wɩɩ no, ʋ mɛ baa, "Ko." Nal hʋ buloŋ nɩɩnyʋwasɩ a kana, ʋ ko. Nal hʋ buloŋ mɛ aa kyɛ, ʋ laa nɩɩ hʋ aa tɩya mɩɩbol ba aa kpaa kɩ tɩya waasʋ waasʋ. 18Nala hʋ buloŋ aa nɩɩ wɩya hʋ ba aa basa teŋ no tɩyaŋ anɩɩ ba sɩ yaa lagɩlagɩ no abee maakyiye, mɩyaŋ Gyɔɔŋ nɛ basɩ kɩ tɩya ma abee ŋ sɩfɩyasɩ buloŋ dɩ ma gyɩŋ tɩya ma tɩɩ weliŋ abee wɩya no. Dɩ nal buloŋ nɛ ko kpa wɩdʋma pɛ wɩya no tɩyaŋ, Wɩɩsɩ sɩ kpa baloni hʋ wɩya ba aa basa teŋ no tɩyaŋ a pɛ dɔgɩsɩ ʋ. 19Dɩ nal buloŋ mɛ rɛ ko lɩɩ wɩdɩgɩ ta wɩya no tɩyaŋ, tol hʋ ʋ aa kana Mɩɩbol Tɩya hʋ wɩya ba aa basa teŋ no tɩyaŋ nɔnɔ tɩyaŋ, Wɩɩsɩ sɩ kaŋ ba laa, aŋ bɩ sɩ leŋ dɩ ʋ gyʋʋ Wɩɩsɩ tɔbal hʋ wɩya mɛ ba aa basa teŋ no tɩyaŋ. 20Nal hʋ aa dii wɩya no buloŋ daŋsɩya, ʋ basa rɛ abaa, "Wɩtɩɩ rɛ! Ŋ bɩ sɩ pɩɩsɩ ka dɩ ŋ ko." Ɛɛ rɛ ŋ baa, "Amɩ! Ko, á Tɩɩna Yesu." 21Á Tɩɩna Yesu bɔnyɛ sɩ we Wɩɩsɩ nala buloŋ lee. Amɩ.


text: 1Zezi ma vu o tɔgɩ Zeriko tɩʋ kʋm wʋ o maa kɛa. 2Nɔɔnʋ wʋdoŋ mʋ wʋ tɩʋ kʋm wʋnɩ, o yɩrɩ mʋ Zase. O maa yɩ lampo-joŋnə yigə tu, yɩ o yɩ nadum. 3O dɛɛn ma lagɩ sɩ o lwarɩ Zezi na yɩ wʋlʋ tɩn. O ma kwaanɩ o ga, o na yɩ nɔn-kukulə yɩ kɔgɔ kʋm daga tɩn ŋwaanɩ. 4O ma duri o kɛ kɔgɔ kʋm yigə, o vu o di kapʋrʋ yuu sɩ o kwaanɩ o na Zezi, o na lagɩ o ba o da d'aanɩ o kɛ tɩn ŋwaanɩ. 5Zezi ma vu o yi jəgə kam. O ma kwəni o yuu wɛɛnɩ o nii, yɩ o wɩ: "Zase, kɩ lɩla n tu tɩga, sɩ zɩm a maŋɩ sɩ a ba a pəni nmʋ sɔŋɔ nɩ mʋ." 6Zase na ni kʋntʋ tɩn, o ma kɩ lɩla o tu tɩga, yɩ o vu o jeeri Zezi lanyɩranɩ o sɔŋɔ nɩ dɩ wʋpolo. 7Nɔɔna bam na nɛ Zezi na kɩ te tɩn, ba maama maa pʋʋnɩ ba wɩ: "Ta'a nii o na ve o zʋ nɔn-cɩcɔgɔ sɔŋɔ sɩ o taa yɩ o vəru." 8Zase laan ma zaŋɩ wɛɛnɩ o ta dɩ d'ɩ Yuutu Zezi o wɩ: "A tu, nii amʋ na lagɩ a kɩ te tɩn. A'a pɔɔrɩ a jɩjɩgɩrʋ tɩm cicoro mʋ a maŋɩ a pa yinigə tiinə. A ya na pini wʋlʋ maama a joŋi lampoo zanzan o tee nɩ tɩn, a'a joori a ŋwɩ-kʋ kuni bɩna mʋ a pa kʋ tu." 9Zezi ma ta dɩd-o o wɩ: "Zɩm dɛ dɩm nɩ sɔŋɔ kʋntʋ tiinə nɛ vrɩm, bɛŋwaanɩ nɔɔnʋ wʋntʋ brɩ sɩ o dɩ tɔgɩ o yɩ Abraham dwi tu cɩga cɩga. 10Amʋ Nabiin-bu wʋm na tu lʋgʋ baŋa tɩn, kʋ yɩ sɩ a beeri balʋ na je tɩn mʋ, sɩ a daarɩ a vrɩ-ba a kɩ Wɛ jɩŋa nɩ." 11Nɔɔna bam ta na wʋra ba cəgi o taanɩ dɩm kʋntʋ tɩn, Zezi daa ma maŋɩ mɩmaŋa o brɩ-ba. O na tu o twɛ Zeruzalɛm tɩn, nɔɔna bam ga bʋŋɩ sɩ Wɛ paarɩ dɩm w'ʋ ba lɩla mʋ ba yibiyə nɩ kantʋ maŋa kam nɩ. 12Kʋntʋ ŋwaanɩ mʋ o ma maŋɩ o brɩ-ba o wɩ: "Nɔɔnʋ wʋdoŋ mʋ wʋra o na yɩ pabu. Dɛ dɩdwɩ o ma zaŋɩ sɩ o vu tɩʋ kʋdoŋ yigə yigə sɩ ba pa-o paarɩ, sɩ o laan joori o ba. 13O ma bəŋi o tɩntʋŋna fugə, yɩ o kwe səbu-sɩŋa dala fugə o pa-ba, yɩ o wɩ: 'Ma-na səbu kʋntʋ 'a ta'a maa pipiə, sɩ kʋ taa ve maŋa kalʋ a na w'ʋ joori a ba tɩn.' 14O tɩʋ kʋm tiinə nan cul-o zanzan. Ba ma tʋŋɩ nɔɔna sɩ ba da o kwaga ba vu ba ta wɩ, ba ba lagɩ sɩ o taa yɩ ba pɛ. 15Dɩ kʋ dɩ, ba ta pɛ-o paarɩ. O ma joori o tɩtɩ tɩʋ kʋm. O laan ma pa ba bəŋi o tɩntʋŋna balʋ o ya na pɛ-ba səbu kʋm tɩn, sɩ ba ba o te ba brɩ-o nyɔɔrɩ dɩlʋ ba na nɛ kʋ baŋa nɩ tɩn. 16Dayigə nɔɔnʋ wʋm ma ba o ta dɩd-o o wɩ: 'A yuutu, a kwe səbu-sɩŋa dalɩ dɩm nmʋ na pɛ-nɩ tɩn, a ma na dala fugə nyɔɔrɩ mʋ a wəli da.' 17O yuutu wʋm ma lər-o o wɩ: 'N kɩ cɩga n jɩgɩ yawala, n yɩ tɩntʋŋ-ŋʋm. Nmʋ na kɩ cɩga dɩ kʋlʋ fɩnfɩɩn a na kɩ n jɩŋa nɩ tɩn, a laan w'ʋ pa n ta n te tɩɩnɩ fugə.' 18Bale-tu wʋm ma ba o ta dɩ o yuutu wʋm o wɩ: 'A yuutu, a kwe səbu-sɩŋa dalɩ dɩm a ma na dala yanu nyɔɔrɩ mʋ a wəli da.' 19O yuutu wʋm ma lər-o o dɩ o wɩ: 'A'a pa n ta n te tɩɩnɩ dɩnu.' 20Wʋlʋ na yɩ batɔ-tu wʋm tɩn dɩ ma daa ba o ta dɩd-o o wɩ: 'A yuutu, nan joŋi nmʋ səbu-sɩŋa dalɩ dɩm. A kwe-dɩ mʋ a kukuli dɩ yu-kwala a tiŋi, 21a na ye nɩ nmʋ laŋa damma, yɩ a kwarɩ fʋʋnɩ dɩ nmʋ tɩn ŋwaanɩ. Nmʋ yəni n joŋi nyɔɔrɩ wəənu tɩlʋ nmʋ yɩra na wʋ cɛ tɩ baŋa nɩ tɩn, yɩ n zagɩ mɩna yalʋ n tɩtɩ na wʋ dugi tɩn.' 22O yuutu wʋm laan ma ta dɩd-o o wɩ: 'Nmʋ yɩ tɩntʋŋ-balɔrɔ mʋ. N tɩtɩ ni-taanɩ dɩm mʋ brɩ nɩ n ba jɩgɩ bʋra. Nmʋ ya na ye nɩ a laŋa damma, yɩ a joŋi nyɔɔrɩ wəənu tɩlʋ a yɩra na wʋ cɛ tɩ baŋa nɩ tɩn, yɩ a zagɩ mɩna yalʋ a tɩtɩ na wʋ dugi tɩn, 23bɛɛ nan yɩ nmʋ wʋ kwe a səbu kʋm n tiŋi bankɩ nɩ. Nmʋ ya na tiŋi-kʋ bankɩ nɩ, a ya w'ʋ ba a joŋi-kʋ dɩ nyɔɔrɩ.' 24O laan ma ta dɩ balʋ na zɩgɩ da tɩn o wɩ: 'Joŋi-na səbu-sɩŋa dalɩ dɩm o tee nɩ 'a pa wʋlʋ na nɛ dala fugə kam tɩn tu.' 25Ba ma ta dɩd-o ba wɩ: 'D'ɩ yuutu, wʋntʋ maŋɩ o jɩgɩ dala fugə mʋ.' 26O ma ləri o wɩ: 'A lagɩ a ta abam sɩ wʋlʋ maama na maŋɩ o jɩgɩ woŋo tɩn, o ta w'ʋ joŋi kʋdoŋ o wəli da. Wʋlʋ nan na maŋɩ o ba jɩgɩ kʋlʋkʋlʋ tɩn laan w'ʋ ba o ga kʋlʋ fɩnfɩɩn o ya na jɩgɩ tɩn dɩ. 27Kʋ daarɩ, kʋ na yɩ a dʋna balʋ na ba lagɩ sɩ a taa yɩ ba pɛ tɩn, ve-na 'a ja-ba 'a ba yo seeni sɩ 'a gʋ-ba a yigə nɩ.' " 28Zezi dɛɛn na tagɩ wəənu tɩm kʋntʋ maama o ti tɩn, o ma zaŋɩ o kwe cwəŋə o tɔgɩ nɔɔna bam yigə o maa ve Zeruzalɛm. 29Ba ma vu ba yi tɩ-balwa bale, ba yɩra mʋ Betifaazɩ dɩ Betani. Je sɩm kʋntʋ wʋ piu kʋdoŋ saŋa nɩ mʋ, kʋ yɩrɩ mʋ Olivi piu. Zezi ma tʋŋɩ nɔɔna bale o karabiə bam wʋnɩ, 30yɩ o ta dɩ ba o wɩ: "Ve-na 'a zʋ tɩʋ kʋlʋ na wʋ abam yigə nɩ tɩn. 'A na zʋ kʋ wʋ, 'a w'ʋ na bɩna-pɔla na ləgi da, yɩ nɔɔn-nɔɔnʋ daa ta wʋ garɩ ka baŋa. Ve-na 'a bwəli-ka 'a ja ba 'a pa-nɩ. 31Nɔɔnʋ nan na bwe abam o wɩ: 'Bɛɛ mʋ yɩ 'a bwəli-ka?', sɩ 'a ta dɩd-o nɩ: 'Kʋ yɩ d'ɩ Yuutu wʋm mʋ lagɩ-ka.' " 32Nɔɔna bale balʋ o na tʋŋɩ tɩn ma zaŋɩ ba vu sɩ ba nii. Ba ma sɩɩnɩ ba na nɩ kʋ yɩ o na tagɩ te tɩn. 33Ba na wʋra ba bwəli bɩna-pɔla kam tɩn, ka tiinə ma bwe-ba ba wɩ: "Bɛŋwaanɩ mʋ yɩ 'a wʋra 'a bwəli bɩnaga kam?" 34Ba ma ləri ba wɩ: "Kʋ yɩ d'ɩ Yuutu wʋm mʋ lagɩ-ka." 35Ba ma ja-ka ba ja vu Zezi te. Ba laan ma kwe ba gwaarʋ ba daŋɩ ka baŋa nɩ, yɩ ba pa Zezi di ka baŋa. 36O na maa kɛ tɩn, nɔɔna bam ma zul-o, yɩ ba kwe ba gwaarʋ ba lwarɩ cwəŋə kam yuu nɩ, sɩ o taa ve tɩ baŋa nɩ o kɛa. 37O na gɛ fɩnfɩɩn sɩ o yi Zeruzalɛm tɩn, o ma da cwəŋə kalʋ na kwe ka tu Olivi piu kʋm seeni tɩn. O karabiə kɔgɔ kʋm maama laan ma puli sɩ ba taa zuli Baŋa-Wɛ dɩ kwər-dɛ. Ba maa tee Wɛ dɩ wʋpolo, dɩ wo-kamunnu tɩlʋ zanzan DƖ na kɩ yɩ ba yiə na tɩn ŋwaanɩ, 38yɩ ba wɩ: "Zuli-na pɛ wʋlʋ na tu d'ɩ Yuutu Wɛ yɩrɩ ŋwaanɩ tɩn. Ywəəni taa wʋ Wɛ-sɔŋɔ nɩ. Zulə dɩ taa wʋ Baŋa-Wɛ tee nɩ." 39Farizɩan tiinə badonnə na tɔgɩ ba wʋ kɔgɔ kʋm wʋnɩ tɩn ma ta dɩ Zezi ba wɩ: "Karanyɩna, bagɩ n karabiə bam sɩ ba yɩ taa tɛ kʋntʋ doŋ." 40O ma ləri-ba o wɩ: "A lagɩ a ta abam sɩ, bantʋ na cɩm, kandwa yam tɩtɩ w'ʋ kaasɩ dɩ kwər-dɛ." 41Zezi ma vu o twɛ Zeruzalɛm. O na nɛ tɩʋ kʋm tɩn, o ma keeri kʋ nɔɔna bam ŋwaanɩ, 42yɩ o wɩ: "Zeruzalɛm tiinə-ba, 'a ya na lwarɩ zɩm dɛ dɩm nɩ wəənu tɩlʋ ya na w'ʋ pa sɩ 'a ta'a zʋʋrɩ dɩ ywəəni tɩn, kʋ ya w'ʋ ta lana. Wo-laarʋ tɩm kʋntʋ nan səgi abam tee nɩ mʋ. 43Ta'a ye-na sɩ maŋa w'ʋ ba, yɩ 'a dʋna w'ʋ ba ba gilimi 'a tɩʋ kʋm maama. Ba'a cɩ kʋ niə yam maama sɩ nɔɔn-nɔɔnʋ daa yɩ wanɩ o nuŋi kʋ wʋnɩ, 44yɩ ba'a tiini ba cɔgɩ tɩʋ kʋm dɩdaanɩ abam balʋ na zʋʋrɩ kʋ wʋnɩ tɩn. Ba na cɔgɩ-kʋ ba ti, tɩʋ kʋm kandwɛ daa b'a daŋɩ dɩdoŋ baŋa nɩ. Kʋ yɩ abam na wʋ lwarɩ nɩ maŋa kam yiə, sɩ Wɛ ba DƖ vrɩ abam tɩn ŋwaanɩ mʋ wəənu tɩm kʋntʋ maama w'ʋ kɩ abam baŋa nɩ." 45Zezi ma vu o zʋ Wɛ-di-kamunu kʋm wʋ. O ma na balʋ na je da ba pipi tɩn. O ma puli sɩ o zəli-ba sɩ ba nuŋi. 46O ma ta dɩ ba o wɩ: "Kʋ pʋpʋnɩ Wɛ tɔnɔ kʋm wʋnɩ, nɩ Wɛ mʋ wɩ: 'Amʋ digə kantʋ maŋɩ sɩ ka taa yɩ jəgə kalʋ nɔɔna na w'ʋ ta tui ba warɩ amʋ da tɩn mʋ.' Abam nan pɛ ka ji ŋwɩɩna joro jəgə." 47Dɛ maama Zezi maa wʋ Wɛ-di-kamunu kʋm wʋnɩ o brɩ nɔɔna Wɛ taanɩ dɩm. Kʋ daarɩ Zwifə kaanɩm yigə tiinə dɩ ba cullu karanyɩna tiinə bam dɩ tɩʋ kʋm dɩdɛɛra bam maa kwaana, sɩ ba na cwəŋə ba gʋ-o. 48Ba maa yəri ba na w'ʋ kɩ te, bɛŋwaanɩ nɔɔna bam maama cəgi o taanɩ dɩm lanyɩranɩ.


text: 1Ḿpʋ́ɣʋ́ yəlaa napəlɩ pa lɩɩna Yuta na pá kɔɔ Antiyɔka, na pá sʋʋ tá taapalaa kɛ sɛɣɛsʋɣʋ sɩ: Ye ɩ́ ta pɛlɩ ɩsɩɩ Moisi sɩɩwa tɔ, pə kaa ya mə nyɔɔŋ. 2Tənaɣa Pɔɔlɩ na Paanapasɩ pa kpɛɛsəna-wɛɣɛ-tɩ. Ɩlɛna pá hɔ pə tɔɔ kɛ́ sɔsɔm pə tɩɩ fɛɩ. Tənaɣa pa tɔma sɩ: Ye mpʋ Pɔɔlɩ na Paanapasɩ na Antiyɔka nyə́ma napəlɩ paa polo Yosalɛm, na pá pɔɔsɩ tɔm tənɛɣɛ tillaa na nyʋɣʋ nyə́ma. 3Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu sɛɛlaa kʋsa Pɔɔlɩ-wɛ na pá tili, na pá təŋna Fenisii na Samalii, na pá kɛɛsəɣɩ yəlaa kɛ ɩsəna mpa pa ta kɛ Yuta nyə́ma tɔ kaɣana pa pəsəna Ɩsɔ tɔɔ tɔ. Tá taapalaa təna nɩɩ tɔm tənɛ, ɩlɛna pa laŋa hʋlʋmɩ sɔsɔm. 4Pa tala Yosalɛm, ɩlɛna Yesu sɛɛlaa mʋ-wɛɣɛ teu, na pə́ kpɛŋna tillaa na nyʋɣʋ nyə́ma. Ɩlɛna pá kɛɛsɩ-wɛɣɛ ɩsəna Ɩsɔ lapəna pa niŋ tɔ. 5Tənaɣa Falisanaa kpekəle nyə́ma napəlɩ, mpa pa mʋ Tacaa tɔm tɔ, pa kʋlaa na pá tɔ sɩ: Mpa pa ta kɛ Yuta nyə́ma na pá sʋʋ Ɩsɔ sɛɛʋ tɔ, pə wɛɛ sɩ pá pɛlɩ kɛ́, na pá təŋ Moisi kʋsəsɩɩtʋ. 6Ḿpʋ́ɣʋ́ tillaa na nyʋɣʋ nyə́ma pa kotaa sɩ pa paasəɣəna tɔm tənɛ. 7Pa hɔma tə tɔɔ kɛ́ teu, ɩlɛna Piyɛɛ kʋlɩ na ɩ́ yɔɣɔtɩ sɩ: Ma taapalaa mɛ, mə maɣamaɣa ɩ́ nyəmá sɩ saa nɔɣɔlʋ Ɩsɔ ləsa-m mə hɛkʋ, sɩ má polo má heeli mpa pa ta kɛ Yuta nyə́ma tɔɣɔ Laapaalɩ Kʋpaŋ na pá nɩɩ na pá mʋ. 8Na Ɩsɔ wei ɩ nyəmá yəlaa lotunaa tɔ, ɩ ha-wɛɣɛ Feesuɣu Naŋŋtʋ ɩsɩɩ ɩ ka ha tá tɔ, sɩ pə́ hʋ́lɩ́ sɩ ɩ mʋ-wɛ. 9Ɩ ta faɣasɩ ta na-wɛɣɛ paa pəcɔ. Ɩ taɣana pa lotunaa taa kɛ́ pa mʋɣʋ Ɩsɔ Tɔm tɔ pə tɔɔ. 10Ye mpʋ ɩlɛ, ɩ́ caa ɩ́ maɣasɩ Ɩsɔ na ɩ́ sʋkəna Ɩsɔ sɛɛlaa kɛ təlasɩ kɛ səɣəla nna ta na ta caanaa caanaa tə ta pəsɩ na tə́ səɣəlɩ tɔ suwe? 11Ama tə nyəmá teu sɩ pə yapa tá nyɔɔŋ kɛ Yesu pɛɛlɛɛ tɔɔ kɛ́ teitei ɩsɩɩ pə lapʋ pɛlɛ pa kiŋ tɔ. 12Ḿpʋ́ɣʋ́ kotuɣu taa yəlaa suma təkulum na pá keŋ ŋkpaŋŋ. Ɩlɛna Pɔɔlɩ na Paanapasɩ pá kɛɛsəɣɩ-wɛɣɛ ɩsəna Ɩsɔ lapəna pa niŋ kɛ kɔkɔlɔ nyəm na piti təma kɛ mpa pa ta kɛ Yuta nyə́ma tɔ pa hɛkʋ tɔ. 13Pɔɔlɩ-wɛ pa tɛma kɛɛsʋɣʋ kɛ pa nyəntʋ, ɩlɛna Saakɩ náá kʋlɩ na ɩ́ tɔ sɩ: Ma taapalaa ɩ́ nɩɩ ma tɔm. 14Simɔŋ kɛɛsa ɩsəna hatoo pə kancaalaɣa Ɩsɔ paasəna mpa pa ta kɛ Yuta nyə́ma tɔ sɩ ɩ ləsəɣɩ pa taa kɛ́ yəlaa na pá pəsɩ ɩ nyə́ma tɔ. 15Na mpʋ ɩnɩ pə lɩɩ teitei ɩsɩɩ Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa ka yɔɣɔtaa tɔ. Mpʋ ɩnəɣɩ pa tɩɩ ŋmaa Ɩsɔ Tɔm taa sɩ: 16Tacaa yɔɣɔta mpʋ sɩ, pəlɛ pə waalɩ ɩlɛ maa məlɩ. Na maa kʋsɩ Tafiiti təyaɣa ŋka kaa yɔkaa tɔ. Maa taɣanɩ ɩ ncaa. Maa səŋsɩ ɩ təyaɣa ŋkɛ. 17Na pə́ ha mpaaʋ kɛ yəlaa lɛlaa təna na pá pɛɛkɩ Tacaa. Ɩlɛna pə́ kpɛŋna piitimnaa təna mpa ma yaawa sɩ pá pəsɩ ma nyə́ma tɔ. 18Tacaa wei ɩ yelaa na pá nyɩ tɔm tənɛɣɛ hatoo lɔŋ tɔ, ɩnɩ ɩ yɔɣɔtəna mpʋ. 19Ḿpʋ́ɣʋ́ Saakɩ tasaa sɩ: Pə tɔɔ kɛ́ má, ma nawa sɩ, pə fɛɩ ɩsɩɩ pá tʋ wahala kɛ mpa pa ta kɛ Yuta nyə́ma na pá pəsəna Ɩsɔ tɔɔ tɔ. 20Ama nti tɔɣɔlɛ sɩ, tɩɩ la-wɛɣɛ takəlaɣa sɩ pá kii asilima nantʋ kʋlalaatʋ, na pá yele tɛtɛlakasɩ. Pá taa tɔɣɔ mpi pa ta lɛntɩ tɔ pə nantʋ, na caləm tɔtɔ. 21Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, hatoo sɔsaa taa yəlaa tɔŋna Moisi kʋsəsɩɩtʋ sɛɣɛsʋɣʋ kɛ paa ɩcatɛ nte tə taa, na pá kaləɣɩ-təɣɩ Yuta nyə́ma təkotilenaa taa kɛ́ paa kʋyakʋ kʋhɛɛsʋɣʋ ŋku. 22Ḿpʋ́ɣʋ́ tillaa na nyʋɣʋ nyə́ma na Yesu sɛɛlaa təna tɔma sɩ paa ləsɩ pa hɛkʋ kɛ napələɣɩ, na pá na Pɔɔlɩ na Paanapasɩ pá polo Antiyɔka. Ḿpʋ́ɣʋ́ pa ləsa Yuti wei pa yaa sɩ Paasapasɩ tɔ na Silaasɩ. Tá taapalaa tʋkaɣana apalaa mpɛ pa naalɛɣɛ. 23Ɩlɛna pá tʋ takəlaɣa kɛ pa niŋ taa. Pa yɔɣɔta ka taa sɩ: Tá taapalaa mpa mɛ ɩ́ tá kɛ́ Yuta nyə́ma na ɩ́ wɛ Antiyɔka na Silii na Silisii pə tɛtʋ taa tɔ, taɣa tillaa na nyʋɣʋ nyə́ma kɛ cənɛ, tə ha-mɛɣɛ sɛɛtʋ. 24Tə nɩɩwa sɩ yəlaa lɩɩ tá hɛkʋ cənɛ na pá pona-mɛɣɛ tɔmnaa, na pə́ liɣiti-mɛ na pə́ tʋ-mɛɣɛ piti. Nti pa heela-mɛɣɛ mpʋ ɩnɩ tɔ tə ta lɩɩna tá kiŋ yoo. 25Pə tɔɔ kɛ́ tə maɣasaa na tá təna təpaɩ tə́ tisi sɩ tə́ ləsɩ yəlaa na tə́ tili-wɛɣɛ mə cɔlɔ. Tə caa sɩ pá təŋ tá taapalaa kʋpama Paanapasɩ na Pɔɔlɩ, 26mpa səm cɛɛ Tacaa Yesu Kilisiti təmlɛ tɔɔ tɔ, na pá kpɛntɩ mpaaʋ. 27Pə tɔɔ kɛ́ tə tiliɣi Yuti na Silaasɩ sɩ pá kɛɛsɩ-mɛ na pa nɔɔsɩ kɛ tɔmnaa mpa tə ŋmaa takəlaɣa taa cənɛ tɔ. 28Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, Feesuɣu Naŋŋtʋ na tá maɣamaɣa tə sɩɩwa sɩ, tə kaa sʋkɩ-mɛɣɛ səɣəla naalɩ na pə tá kɛ́ nti tə kɛ́ sɔsɔɔntʋ na tə́ kɛ́ paa wei ɩ́ tɔkɩ tɔ. 29Ntəɣəlɛ sɩ ɩ́ kii nantʋ kʋlalaatʋ, na caləm, na wontu nti pa ta lɛntɩ tɔ. Ɩ́ yele tɛtɛlakasɩ təkpataa. Ye ɩ kii mpʋ ɩnɩ pə təna pə maɣaa. Pə lapa wulee. 30Ḿpʋ́ɣʋ́ pa ya təma, na mpa pa tila mpʋ tɔ pá tɛɛ Antiyɔka, na pá tala na pá koti Ɩsɔ sɛɛlaa kpekəle təna, na pá cɛlɛ-wɛɣɛ takəlaɣa kanɛ. 31Pa kala takəlaɣa kanɛ, ɩlɛna pa laakalənaa caɣa təntəmlɛ na pa laŋa hʋlʋmɩ. 32Yuti na Silaasɩ pɛlɛ pa maɣamaɣa paa kɛ́ Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa kɛ́, tənaɣa pa lapa tá taapalaa kɛ faaci kɛ sɔsɔm, na pə́ ha-wɛɣɛ apalʋtʋ na toŋ. 33Pa caɣa tənaɣa wɛɛ naalɛ, ɩlɛna tá taapalaa yele-wɛ sɩ pá məlɩ mpa paa tila-wɛ tɔ pa kiŋ, na pá kooli sɩ Ɩsɔ ɩ́ ha-wɛɣɛ mpaaʋ kʋpaŋkʋ. [ 34Ama Silaasɩ luɣu ná lapa na ɩ́ saalɩ təna.] 35Ḿpʋ́ɣʋ́ Pɔɔlɩ na Paanapasɩ pa caɣa Antiyɔka na pá sɛɣɛsəɣɩ Tacaa tɔm na pá lakɩ waasʋ. Pá na yəlaa lɛlaa paɣalɛ pa lakaɣana pə tənaɣa mpʋ. 36Pə kɔma na pə́ leeli, ɩlɛna Pɔɔlɩ tɔ Paanapasɩ sɩ: Tə məlɩ tə cɔɔ acalɛɛ nna a taa tə heela Tacaa tɔm tɔ, na tə́ ná ta taapalaa cakəlɛ wɛ ɩsəna tɔ. 37Ḿpʋ́ɣʋ́ Paanapasɩ luɣu ná lapa sɩ pá kpɛŋna Yohaanɩ wei pa cuɣusaa sɩ Maləkɩ tɔ. 38Ama Pɔɔlɩ ná nawa sɩ pə ta nəɣəsəna pá tasa-ɩ kpaɣaʋ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, ɩ ka tɛma-wɛɣɛ yeluɣu kɛ hatoo Pamfili na ɩ́ tɛɛ. Ɩ ta tasa-wɛɣɛ təŋʋɣʋ kɛ pa təmlɛ təlatɛ taa kɛ́ tiili. 39Ḿpʋ́ɣʋ́ pa hɔma tə tɔɔ kɛ́ sɔsɔm na pá ya təma, na Paanapasɩ kpaɣa Maləkɩ na pá sʋʋ kpɩɩlʋɣʋ na pá tɛɛ Sipili. 40Ɩlɛna Pɔɔlɩ náá nyənɩ na ɩ́ kpaɣa Silaasɩ na tá taapalaa sələməna-wɛɣɛ Ɩsɔ. Ɩlɛna pá kpaɣa mpaaʋ. 41Ḿpʋ́ɣʋ́ pa tɔma Silii na Silisii pa tɛtʋnaa taa, na pá sɔɔsəɣɩ Yesu sɛɛlaa kɛ apalʋtʋ kɛ Ɩsɔ mpaaʋ taa.


text: 1Bʋgʋr bɩ k'a b'a da bar ʋ bɩ, Pol karɩndanyɩnɔ wɔɔ so kʋ ma, a nɩ ŋ dʋndɔ. Bɩ jɛ ʋ bɩ, a a leer so ŋ nɩ, an Masedʋan zaa sa. 2A a da a gʋrgarɔ zi, an danyɩnɔ wɔɔ dʋndɔ gʋta, an bɔkarɛ an lee ku Grɛsɩ ʋ, 3an aa nyɩnta b'ʋ mom kaakʋ. Dɔmɩm k'a nɩ daŋ ʋ kɔɔlʋʋ ʋ k'a ta Siirii ʋ bɩ, zɩɩfʋrɔ wɔɔ kʋ ŋ kʋ ma k'a nyasʋ bɩ, a a hɔɔn da, an a bɔ an bɔ Masedʋan ʋ. 4Gʋɔɔ kʋ ŋ zu kʋ ʋ kan kɩ rɔ wɔɔ, Beree kʋ gʋaa Piirus nyɩ Sopatrɔs kan Tesaloniki kʋ gʋɔɔ Aristarkɩ kan Sekundus kɩ, Derbe kʋ gʋaa Gayus kɩ, kan Timote kɩ, kan Azii kʋ gʋɔɔ Tisikkɩ kɩ, Trofim kɩ sɔ. 5Gʋɔɔ nɔɔn duro lɛɛ ka lɛɛ, ŋnɩ ta, ŋn'ɩ dɔm wɔɔ ma Trowas ʋ. 6Kʋ wɔɔ nɩ, wɔɔ ʋ hʋr Filipii ʋ, bur kʋ n n nyʋnyɔɔ da ma bɩ dɔmɩnnɔ kur, ʋ da kɔɔlʋʋ ʋ k'ʋ aa n ŋ ku. Dɔmɩm soor jɛ ʋ bɩ, wɔɔ lee ku Trowas ʋ. Wɔɔ n gɔɔta b'ʋ dɔmɩm saanhɩna. 7Hatʋ hinni ʋ, wɔɔ ʋ zɛ kʋ ra, k'ʋ bur zɩnzɛ ra. A dɔ k'a nɩ mɛm kʋ Pol n a hʋr bɩ, a meerbaa sa, an n'a bam kan danyɩnɔ wɔɔ kɩ, meerbaa bɩ maasɩrɛ ba, an ta an a zɔ dibsir zeezi ma. 8Fɩtɩrɛrɔ nyɩnta ʋ gʋta cɛmim kaakʋ hɔ kʋ wɔɔ ʋ so kʋ ma ʋ b'ʋ. 9Nyukumbueere deem k'a tɔ m Etikɩ bɩ nyɩnta cɛ bɩ tokoro lɛ ra, hinceem gʋta n a nyasʋ. Bɩ ma bɩ, Pol meerbaa bɩ n nya y. Hinceem bɩ k'a a nyasʋ gʋta bɩ, a bra cɛmim kaakʋ hɔ b'ʋ, an a da tara ʋ. Kʋ ŋ bʋr k'a b'a busu bɩ, ŋ yaa dɩga a a ga. 10Pol n zer, an bra si an ta zi, an aa a busu a za ʋ, an n'a hɩrɛ, a ʋ: "A da bɩ bɔ ʋ y. A mɩsɩr!" 11Pol k'a a bɔ an der bɩ, a bur bɩ zɛ ra, an a bɩ. Bɩ jɛ ʋ bɩ, a meerbaa bɩ maasɩrɛ ba an ta an wutigʋta ku. Bɩ kur bɩ, a cem. 12Bɩ, nyukumbueere k'a mɩm bɔ ʋ bɩ, ŋ y'a gaa, ŋnɩ doo m. B'a yɩ heernyɔɔ gʋta, ŋ haay minto. 13Wɔɔ kɔɔlʋʋ sa, ʋ lɛɛ ka lɛɛ, k'ʋ aa zer Asɔs ʋ, kʋ aa Pol k'a zaa sa a gam ma bɩ zɛ ʋ b'ʋ, ʋ a busu, amba a cɩnta bɩ m. 14K'a wɔɔ zɛ ʋ Asɔs ʋ bɩ, wɔɔ busu kɔɔlʋʋ b'ʋ k'ʋ ta Mitilɛnnɩ ʋ. 15B'ʋ bɩ, dɔ k'a mɛ bɩ, wɔɔ da kɔɔlʋʋ b'ʋ, ʋ ʋ zɔ Kiyo ma. A dɔmɩm hɩɩya hinni ʋ, wɔɔ bɔ Samɔs ʋ, bɩ dɔ k'a mɛ bɩ, wɔɔ jɩm poore Trogiliyɔn ʋ, ʋ cem, ʋ lee ku Milɛ ʋ. 16Pol a cɩnta k'a bɩ jɩm Efɛɛzɩ ʋ y, k'a lɛ baa k'a maasɩrɛ ba Azii ʋ bɩ minto. Nyɩnta a ʋ, an n'a bam zɔɔ-zɔɔ k'a a da ma, k'a lee ku Zerizalɛm ʋ, Pantɩkɔtɩ dɔmɩm bɩ minto. 17Pol a to Milɛ ʋ, an Efɛɛzɩ kristagʋɔɔ sokʋma lɛɛzannɔ wɔɔ bir. 18Kʋ ŋ b'a zɛ ʋ bɩ, a a hɩ ŋ nɩ, a ʋ: "Awɔɔ mɩsɩrbaa kʋ mɔɔ ba dɔmɩm haay, mɔɔ leekure sɩŋŋɩda ʋ Azii ʋ bɩ dɔ. 19Mɔɔ Zuuba zi ba kan mɩŋŋa zerle kɩ, kan nyifeer kɩ, kan fɩryɩrɛ do haay kʋ zɩɩfʋrɔ a cɩnta k'a mɔɔ nyasʋ, a mɔɔ zɛ bɩ kɩ. 20Mɔɔ n hɔsɩ k'a zibəə m ta awɔɔ ma bɩ nyaakʋm da awɔɔ nɩ y. Mɔɔ lemim nyɩnta pa da, m hɔ dɩnda awɔɔ m gʋɔɔ bire ʋ, amba harlɔ ʋ. 21Mɔɔ kasɛtɩ ka, m zɩɩfʋrɔ kan grɛkkɩrɔ kɩ bir, kʋ ŋ n'a bɔ a taam ŋnɩ zu Woso ʋ, kʋ ŋ nɩ sɩra ka wɔɔ Zuuba Yeezuu ʋ. 22Bɩ naa ma bɩ, Sɛnt-Ɛspri mɔɔ ba a lɔ, kʋ m zaa sa, m ta Zerizalɛm ʋ. Mɔɔ n a dɔ kʋ bɔ n n'aa ba mɔɔ m b'ʋ y. 23Kan bɩ kɩ haay, Sɛnt-Ɛspri a hɩ mɔɔ m, kʋ haay kʋ mɔɔ nɩ bɔŋ ʋ, a ʋ, baŋŋarɔ kan fɩryɩrɛ kɩ ɩ dɔm mɔɔ ma. 24Bɩ, mɔɔ bɩr kɔm sɩ ma, m mɩŋŋa mɩsɩrbaa minto y. Mɔɔ lɛ n taa bɩ, kʋ m zu m zaa ʋ mɩŋŋa, kan zibəə kʋ Zuuba Yeezuu a ka mɔɔ ʋ bɩ kɩ. Kʋ m Woso barka lemim nyɩnta bɩ kasɛtɩ ka." 25"Mɔɔ dɔ mɩŋŋa kɛɛrɛ, mɔɔ ʋ, awɔɔ b'a yarɛ a mɔɔ meer yɩ y, awɔɔ haay, awɔɔ kʋ mɔɔ bɔ, m Woso cirbəə pa da a m nɔ wɔɔ. 26Mɔɔ m da ma, m a hɩ awɔɔ taa her: Awɔɔ gɔsɩ taar ba mɔɔ mim ʋ y. 27Mɔɔ n hɔsɩ nyaakʋm da awɔɔ m fɩɩga y. A n lɛ da bɩ, mɔɔ hɔ kʋ Woso a cɩnta haay k'a ba bɩ hɩ awɔɔ m. 28Bɩ minto bɩ, k'a dundo a mɩŋŋɔɔ zi, kan bakʋ bɩ haay kʋ Sɛnt-Ɛspri awɔɔ ba a dɔmazannɔ wɔɔ kɩ, k'a nyɩnta Woso gʋɔɔ sokʋma k'a cɩnta kan a mɩŋŋa ma kɩ bɩ dundonno. 29Mɔɔ dɔ mɩŋŋa, mɔɔ ʋ, mɔɔ hʋrlɛ jɛ ʋ, poojino bʋnyaarɔ gasʋrɛ awɔɔ zi, ŋnɩ bakʋ bɩ zar. 30Baa gʋɔɔ bɔrɛ awɔɔ mɩŋŋɔɔ barla, ŋnɩ karɩndanyɩnɔ wɔɔ hɔɔn lʋr kan meerbaa bʋnyaarɔ kɩ, ŋnɩ ŋ da a tar la. 31Bɩ minto bɩ, k'a dundo a zi, k'a tɔ da a nɔ ʋ: Dɔɔraa kaakʋ nɔ ʋ, mɔɔ awɔɔ gʋaa biyəə dʋndɔ gunuu ʋ kan a sinuu ʋ kɩ, m nyifeer nɔ ʋ, bɩ mɔɔ n mɛnyɔɔ da y. 32Bɩ naa ma kɛɛrɛ bɩ, mɔɔ awɔɔ ka Woso ʋ kan a meerbaa barka k'a paŋŋa n ta ʋ, an n'a dam ma, an awɔɔ sɩrakarɛ da ra, k'a b'a zɛ kʋ ra kan wosogʋɔɔ wɔɔ kɩ hɔjirle nɔ ʋ. 33Mɔɔ hɔɔn n a ka gɔsɩ wanzurfu zi, gɛɛ sarma, gɛɛ huu y. 34Awɔɔ mɩŋŋɔɔ a dɔ a ʋ, m wɔ naa mɔɔ zi ba m, m a yɩ, an a ga mɔɔ m kan m zukuuzannɔ kɩ. 35Mɔɔ hɔ haay hɩnka awɔɔ m, k'ɩ zi ba ncɩnaaʋ, ɩ hɔ yɩrɛ, ɩ ɩ dam paŋŋawarzannɔ han, k'a Zuuba Yeezuu minno k'a ŋ hɩ rɔ wɔɔ tɔ da a nɔ ʋ sɔ: Hɔ ka gʋaa ʋ jɩra gʋaa n'a ka ɩ ʋ m." 36K'a minno nɔɔn duro hɩ bɩ, a sʋnta kan ŋ kɩ haay an yaa da. 37Ŋ haay n zɛ nyi da ʋ, ŋn'a burgu Pol wer ma. 38K'a hɩ, a ʋ, awɔɔ b'a yarɛ a mɔɔ meer yɩ bɩ, yɩ ŋ heer zar an lɛ da. Bɩ jɛ ʋ bɩ, ŋnɩ zu kʋ ʋ kan kɩ, ŋn'aa a da zaa ʋ kɔɔlʋʋ bɩ jir ʋ.


text: 1Ɛɛwɩya, ma leŋ dɩ á leŋ wɩya hʋ á aa gʋnna á Krisita laadii falɩŋ tɩyaŋ, ka dɩ á gyʋʋ wɩya hʋ nala hʋ laadii aa bɩra Krisita tɩyaŋ aa maga dɩ ba gyɩma. Ma ta leŋ dɩ á bɩl piili kɩ basɩ sʋʋkpʋŋ wɩbɔmɔ tɩyaŋ bɩrɩmɩ lɩɩ wɩya abee Wɩɩsɩ laadii wɩya. 2Ma leŋ dɩ á leŋ wɩya hʋ á aa gʋnna wɩɩkyʋwalnɩɩ foyi lugo tɩyaŋ, abee gɛɛ ba aa kpa nosi dɔbɔ nala tɩyaŋ wɩya, abee sʋʋ tɩyaŋ mɩɩgɩ-siyi wɩya, abee Wɩɩsɩ aa sɩ di nihuwobisi sarɩya a kpa kyogisi tɩya badɔmɔŋ a kaŋ kɩ mʋ maakyiye buloŋ, aŋ kpa mɩɩbol aa bɩ kaŋ tenii mɛ a tɩya badɔmɔŋ. 3Dɩ Wɩɩsɩ rɛ laa nyʋwa, á sɩ leŋ buŋbuŋ wɩya hʋ aŋ kɩ mʋ sɩya. 4Dɩ Wɩɩsɩ rɛ suri nala sɩya ba wuwo gyɩma ʋ wɩya, a leŋ ba na ʋ bɔnyɛ mɛ, a bɩl leŋ ba kaŋ ʋ Wiyesi Welii hʋ mɛ, 5a leŋ ba nɩɩ Wɩɩsɩ wɩya a gyɩŋ ʋ wɩya hʋ aa weliye maga gɛɛ a leŋ ba bɩl na Wɩɩsɩ Koro hʋ (aa sɩ ko) dee aa maga gɛɛ ba mɩɩbol tɩyaŋ lagɩlagɩ no, 6dɩ nala no rɛ yaŋ gyɩŋ wɩya no buloŋ aŋ ko mɩɩgɩ kpa hal yɩya Wɩɩsɩ wɩweliye hʋ, wɩɩ buloŋ tuwo nal bɩl aa sɩ yaa dɩ ba bɩl mɩɩgɩ ko Wɩɩsɩ lee. Ba bɩl bɩ sɩ wuwo bɩrɩmɩ lɩɩ ba wɩbɔmɔ tɩyaŋ a mɩɩgɩ ko Wɩɩsɩ lee. Ʋ kɩɩ gɛɛ rɛ anɩɩ ba bɩl aa marɩ kpaasɩ Wɩɩsɩ Biye hʋ mal daagarɩɩ tɩyaŋ, a leŋ ʋ bɩl di hɩɩsɩ nala sɩya tɩyaŋ. 7Wɩɩsɩ aa leŋ taŋha hʋ tɩyaŋ duwoŋ aa nɩɩ kɩ we weliye rɛ. Taŋha no aa lɩɩ kɩweliye aa kaŋ tɔnɔ rɛ a tɩya nala hʋ aa pala ʋ. 8Amɛ dɩ ɔhɔ abee sɔsɩ dʋŋ nɛ ko mɩɩgɩ nyʋ taŋha hʋ tɩyaŋ, ɛɛ daga anɩɩ taŋha hʋ bɩl bɩ kaŋ tɔnɔ buloŋ. Amɛ dɩ ɩ ko bɩ gyɩma Wɩɩsɩ sɩ ŋmɩyɛsɩ we taŋha hʋ tɩyaŋ, a leŋ dɩ diŋ kpa ʋ di. 9Á kyaŋkpɩyanama, abee á aa basɩ wɩya no buloŋ mɛ, ka á gyɩma anɩɩ ma we ŋmaŋwelii hʋ tɩyaŋ nɛ. Ma sɩ na kɩweliye hʋ buloŋ aa we laatayɩ ŋmanɩɩ no tɩyaŋ. 10Wɩɩsɩ kaŋ wɩtɩɩ rɛ. Ʋ bɩ sɩ yeŋŋi tʋma hʋ ma aa tʋma tɩya ʋ abee kyori hʋ ma aa daga beel-ʋ, beewɩya ma kyiyele ma dɔŋtɩŋsɩ hʋ aa laa Yesu wɩya di rɛ aŋ ha kɩ kyiyeli ba abee gyɩnaŋ. 11Á yaŋ kyo dɩ ma kɩdɩgɩ buloŋ kaŋ sɩfɩyasɩ no rɛ, a mʋ teŋ. Ɛɛ rɛ ma sɩ gyɩma weliŋ anɩɩ kɩna hʋ wɩya ma aa yɩyɛlɩ, ma kɔnɩ sɩ na ba. 12Á bee kyɛ dɩ ma kɩdɩgɩ buloŋ ko mɩɩgɩ kaŋ teŋwɩɩ. Á aa kyɛ dɩ ma kɩ tɩŋ nala hʋ aa kaŋ mala ba Wɩɩsɩ laadii tɩyaŋ naabʋʋsɩ rɛ. Nala no aa sɩŋ wɩya hʋ ba aa laa di tɩyaŋ nɛ abee kenyiri, a ko mʋ na kɩna hʋ Wɩɩsɩ aa wee nyʋwa dɩ ʋ sɩ tɩya ba. 13Saŋa hʋ Wɩɩsɩ gyɩ aa wee nyʋwa tɩya Abɩraham, ʋ gyɩ ŋmɩyɛsa rɛ anɩɩ ʋ sɩ yaa wɩya hʋ buloŋ ʋ baa dɩ ʋ sɩ yaa. Nal buloŋ tuwo a te Wɩɩsɩ, ɛɛ rɛ tɩŋ ʋ gyɩ kpa ʋ tɩɩ feŋ a ŋmɩyɛsɩ. 14Ʋ gyɩ ŋmɩyɛsa rɛ a baa, "Wɩtɩɩ, ŋ sɩ pɛ ɩ tɩyaŋ a leŋ dɩ ɩ doho nala wala yʋga." 15Ɛɛ rɛ Abɩraham gyɩ gyegili bee kenyiri a ko mʋ na wɩɩ hʋ Wɩɩsɩ fa aa wee nyʋwa dɩ ʋ sɩ yaa tɩya ʋ. 16Dɩ nihuwobiŋ nɛ aa kyɛ dɩ ʋ daga anɩɩ wɩtɩɩ rɛ ʋ kɩ basɩ ʋ aa ŋmɩyɛsɩ nal aa te ʋ rɛ. Dɩ ʋ rɛ ko ŋmɩyɛsɩ gɛɛ, nyʋʋtaaduwo buloŋ aa teŋ doŋ nɛ. 17Wɩɩsɩ fa aa kyɛ dɩ nala hʋ aa sɩ na kɩna hʋ wɩya ʋ aa wee nyʋwa tɩya ba kyaasɩ gyɩma rɛ anɩɩ wɩɩ hʋ ʋ aa basa, ʋ bɩ sɩ maakyiye mɩɩgɩ hal. Ɛɛ rɛ tɩŋ ʋ we nyʋwa hʋ tɩya ba, aŋ ha ŋmɩyɛsɩ dɔbɔ. 18Wɩɩsɩ aa wee nyʋwa aŋ bɩl ŋmɩyɛsɩ pɛ, ʋ bɩ sɩ maakyiye kaŋ wɩya no balɩya kɩdɩgɩ buloŋ bɩrɩmɩ, beewɩya Wɩɩsɩ bee nyɩya wɩya. Ɛɛwɩya, á nala hʋ aa fáá gyʋʋ Wɩɩsɩ ʋ kɩ deŋ á nyuu, nyɛ leŋ á tenni polli rɛ á marɩ kaŋ bayɩyɛla hʋ Wɩɩsɩ aa kpaa tɩya ma weliŋ. 19Bayɩyɛla no á aa kana rɛ kaŋ á mɩɩbolo sɩgɩ weliŋ. Ʋ rɛ leŋ á wuwo gyʋʋ Wɩɩsɩ liweelii, lee hʋ patɩɩsɩbal hʋ fa aa boro, nɩwaasɩma bee gyʋʋ doŋ hʋ. 20Yesu ko yaa wɩɩkyʋwal sɩlaala nɩhɩyawʋ rɛ a kaŋ kɩ mʋ deŋdeŋ, anɩɩ Mɛlkisedɛki fa aa yaa wɩɩkyʋwal sɩlaala nɩhɩyawʋ a kaŋ kɩ mʋ deŋdeŋ gɛɛ. Yesu laa sɩya gyʋʋ Wɩɩsɩ liweelii hʋ rɛ á wɩya, dɩ á mɛ wuwo tɩŋa ʋ hal a gyʋʋ doŋ.


text: 1Amʋ laan ma na tɔnɔ kʋ na pri kʋ wʋ wʋlʋ wʋm na je paarɩ jangɔŋɔ kʋm baŋa nɩ tɩn jazɩm nɩ. Tɔnɔ kʋm yigə dɩ kʋ kwaga maama pʋpʋnɩ mʋ. Ba ma məəni kʋ ni dɩm dɩ maarʋ kuni bɩrpɛ. 2A ma daarɩ a na Wɛ malɛka kalʋ na dana tɩn, yɩ ka tɔɔlɩ dɩ kwər-dɩa ka wɩ: "Wɔɔ mʋ yi sɩ o wanɩ o dwanɩ maarʋ tɩlʋ na məəni tɔnɔ kʋm ni dɩm nɩ tɩn, sɩ o daarɩ o puri-kʋ?" 3Nɔɔn-nɔɔnʋ təri Wɛ-sɔŋɔ nɩ naa tɩga baŋa nɩ naa curu nɩ, o na w'ʋ wanɩ o puri tɔnɔ kʋm sɩ o daarɩ o karɩmɩ-kʋ. 4A wʋ ma tiini kʋ cɔgɩ dɩ ba na wʋ nɛ nɔɔnʋ wʋlʋ na yi sɩ o puri tɔnɔ kʋm sɩ o daarɩ o karɩmɩ-kʋ tɩn. 5Nakwa fiinle-bana bam wʋ dɩdʋa ma ta dɩ amʋ o wɩ: "Yɩ pa n wʋ cɔgɩ. Nii, Zuda dwi tu wʋlʋ ba na bəi nɩ Zuda nyoŋo yɩ o yɩ Pɛ Davidi naa tɩn mʋ wanɩ o dʋna maama, yɩ wʋntʋ yi sɩ o puri tɔnɔ kʋm ni maarʋ tɩrpɛ tɩm." 6Amʋ daa ma na Pəlbu, o na zɩgɩ paarɩ jangɔŋɔ kʋm dɩ wəənu tɩna tɩlʋ na ŋwɩ tɩn dɩ nakwa bam tɩtarɩ nɩ. O maa nyɩ nɩ ba ya gʋ-o mʋ te. O jɩgɩ nyɩa yarpɛ mʋ dɩdaanɩ yiə yarpɛ. O yiə yarpɛ yam mʋ brɩ Wɛ dɩdɛɛra barpɛ bam, yɩ bantʋ mʋ Wɛ tʋŋɩ lʋgʋ baŋa je sɩm maama nɩ. 7Pəlbu wʋm laan ma vu wʋlʋ na je paarɩ jangɔŋɔ kʋm baŋa nɩ tɩn te, o joŋi tɔnɔ kʋm na wʋ o jazɩm nɩ tɩn. 8O na joŋi-kʋ kʋntʋ tɩn, wəənu tɩna tɩlʋ na ŋwɩ tɩn dɩdaanɩ nakwa fiinle-bana bam ma kuni doonə o yigə nɩ. Ba maama dɩdʋa dɩdʋa maa jɩgɩ kɔnɔ, yɩ ba ze səbu-sɩŋa zwɩ sɩ ni na su dɩ wəənu tɩlʋ ba na zwɛ yɩ tɩ lwəm ywənə tɩn. Lwəm dɩm kʋntʋ mʋ brɩ Wɛ nɔɔna bam na warɩ-DƖ te tɩn. 9Ba ma daarɩ ba leeni ləŋ-dʋŋa ba zuli Pəlbu wʋm ba wɩ: "Nmʋ yi sɩ n joŋi tɔnɔ kʋm, sɩ n daarɩ n dwanɩ kʋ maarʋ tɩm. Bɛŋwaanɩ ba ya gʋ nmʋ, yɩ nmʋ jana kam na nuŋi tɩn ŋwaanɩ mʋ n mɛ n ŋwɩ nabiinə lwarɩm jɩnɩ, yɩ n joŋi-ba n kɩ Wɛ jɩŋa nɩ. Balʋ nmʋ na joŋi tɩn nuŋi nabiinə dwi maama wʋnɩ, dɩ taana dwi maama wʋnɩ, dɩ tɩɩnɩ dwi maama wʋnɩ, dɩ je təri təri mʋ, 10yɩ nmʋ pa ba tɔgɩ ba di paarɩ, yɩ ba zɩgɩ d'ɩ Yuutu Wɛ yigə nɩ ba zuli-DƖ. Ba ma w'ʋ ta te nabiinə lʋgʋ baŋa nɩ." 11Amʋ daa ma nii a na Wɛ malɛsɩ kɔgɔ zanzan, yɩ a ni sɩ kwəri. Sɩ daga lanyɩranɩ, sɩ yɩ kuni mʋrrʋ zanzan mʋrrʋ yirrr mʋ. Sɩ maa zɩgɩ sɩ gilimi paarɩ jangɔŋɔ kʋm, dɩdaanɩ wəənu tɩna tɩlʋ na ŋwɩ tɩn dɩ nakwa bam. 12Sɩ laan ma leeni baŋa baŋa sɩ wɩ: "Pəlbu wʋm ba na gʋ tɩn sɩɩnɩ o maŋɩ sɩ o joŋi paarɩ dɩ dam dɩ nadunni dɩ swan dɩ baarɩ, kʋ wəli dɩ zulə dɩ tiə." 13Amʋ daa ma ni wəənu tɩlʋ maama na wʋ Wɛ-sɔŋɔ nɩ dɩ tɩlʋ maama na wʋ lʋgʋ baŋa nɩ dɩ curu nɩ tɩn, kʋ wəli dɩ tɩlʋ maama na wʋ na-fara wʋnɩ tɩn dɩ. Wəənu tɩlʋ maama Wɛ na kɩ tɩn ma leeni tɩ wɩ: "Wʋlʋ na je paarɩ jangɔŋɔ kʋm baŋa nɩ tɩn dɩ Pəlbu wʋm maŋɩ dɩ paarɩ dɩ tiə dɩ zulə dɩ dam, sɩ kʋ taa ve maŋa kalʋ na ba ti tɩn." 14Wəənu tɩna tɩlʋ na ŋwɩ tɩn ma wɩ: "Amina, kʋ yɩ kʋntʋ mʋ." Kʋ daarɩ nakwa bam ma kuni doonə ba zuli Wɛ.


text: 1Fɛsətusi tala tɛtʋ ntɩ tə taa na pə la wɛɛ tooso, ɩlɛna ɩ́ kʋlɩ Sesalee na ɩ́ polo Yosalɛm. 2Ḿpʋ́ɣʋ́ kɔtəlaa sɔsaa na Yuta nyə́ma taa nyʋɣʋ nyə́ma pa kʋlaa na pá pona Pɔɔlɩ tɔm kɛ ɩ kiŋ. Ɩlɛna pá wiina Fɛsətusi sɩ 3ɩ́ la suulu na ɩ́ yele na pá pona Pɔɔlɩ kɛ Yosalɛm. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, paa caɣa ɩ acaɣa kɛ́ sɩ ɩ́ lɩɩ mpaa ɩlɛ pa kʋ-ɩ. 4Ama Fɛsətusi ná tɔma-wɛ sɩ: Pɔɔlɩ wɛ saləka taa kɛ́ Sesalee, ma mələɣɩ tənaɣa nɔɔnɔɔ. 5Mpʋ tɔ, mə taa sɔsaa ɩ́ təŋ ma waalɩ kɛ́ Sesalee na pá lana-ɩ tɔm, ye ɩsɩɩ tampana ɩ wakəla pʋlʋ. 6Fɛsətusi caɣa pa kiŋ kɛ wɛɛ pəlefɛi yaa naanʋwa kɛ mpʋ, ɩlɛna ɩ́ məlɩ Sesalee. Tɛʋ fema ɩlɛna ɩ́ kpa puloo, na ɩ́ tili sɩ pá kɔna Pɔɔlɩ. 7Pɔɔlɩ talaa, ɩlɛna Yuta nyə́ma mpa pa lɩɩna Yosalɛm tɔ pá kotina-ɩ. Ɩlɛna pá sʋʋ-ɩ tɔm yuŋ nyəntʋ kɛ sʋkʋɣʋ. Pəyele paa pəsəɣɩ na pá hʋ́lɩ́ tə tampana təsiɣisiɣi. 8Ḿpʋ́ɣʋ́ Pɔɔlɩ kpɛɛsaa sɩ: Ma ta coti Yuta nyə́ma kiiu taa kɛ́ natəlɩ. Pəyele ma ta wakəlɩ Ɩsɔ təsɛɛlɛ, ma ta pəntəna Lom wulaʋ sɔsɔ kɛ tiili. 9Fɛsətusi caakaɣa sɩ Yuta nyə́ma laŋa ɩ́ hɛɛna-ɩ, ɩlɛna ɩ́ pɔɔsɩ Pɔɔlɩ sɩ: N caa sɩ pá pona-ŋ Yosalɛm na pá hʋʋna-ŋ tɔm tənɛɣɛ ma ɩsɛntaa? 10Ḿpʋ́ɣʋ́ Pɔɔlɩ cɔwa sɩ: Lom wulaʋ sɔsɔ puloo taa kɛ́ ma səŋa cənɛ, na ɩ puloo taa kɛ́ pə wɛɛ sɩ pá hʋʋna-m tɔm. Ma ta la Yuta nyə́ma kɛ pʋlʋ, nyá maɣamaɣa n nyəmá mpʋ təkelekele. 11Ye ma lapa ɩsaɣatʋ natəlɩ, yaa ma lapa pʋlʋ na pə́ tala pá kʋ-m, ma ta kisi səm se. Ama ye tɔm nti pa tʋ-m na tə́ fɛɩna tapʋɣʋ tə fɛɩ nɔɣɔ tɔ tə tɔɔ ɩlɛ, nɔɣɔlʋ fɛɩ wei ɩ ká kpaɣa-m na ɩ́ cɛlɛ-wɛɣɛ yem tɔ. Lom wulaʋ sɔsɔ kiŋ kɛ pɩɩ tɛna. 12Ḿpʋ́ɣʋ́ Fɛsətusi na ɩ laɣatʋ tasəlaa pa lapa təmaɣa saawala, ɩlɛna ɩ́ tɔ Pɔɔlɩ sɩ: Timpi n tɔma sɩ Lom wulaʋ sɔsɔ kiŋ kɛ pɩɩ tɛna tɔ, tɔʋ, tənaɣa n ká tɛɛ. 13Pə lapa wɛɛ naalɛ, ɩlɛ wulaʋ Akilipa na Pelenisi pa kɔma Sesalee kɛlɛ sɩ pa sɛɛkɩ Fɛsətusi. 14Pa caɣalɛ tɔɔwa təna, ɩlɛna kʋyakʋ nakʋlɩ Fɛsətusi kpaɣa Pɔɔlɩ tɔm na ɩ́ kɛɛsɩ wulaʋ Akilipa sɩ: Felikisi ka təka apalʋ nɔɣɔlʋɣʋ saləka taa kɛ́ cənɛ, na ɩ́ wɛ haləna saŋa. 15Ma pola Yosalɛm, ɩlɛna kɔtəlaa sɔsaa na Yuta nyʋɣʋ nyə́ma kɔɔ ma kiŋ sɩ mpɛ pa wɛna tɔm sɩ paa lana Pɔɔlɩ, na pá tɔŋna-m sɩ má yele na pá kʋ-ɩ. 16Ḿpʋ́ɣʋ́ ma cɔ-wɛ sɩ: Pə fɛɩ sɩ Lom nyə́ma ɩ́ yele na pá kʋ yʋlʋ kɛ yem na ɩ́ na mpa pa lapa tɔm tɔ pá tá səŋ na pá kaalɩ pa tɔm na pá nɩɩ. 17Tənaɣa pa təŋa-m na pá kɔɔ cənɛ, ma ta la kaninika. Kʋ fema kpakpaa tɔ, ma kpa puloo na má tili sɩ pá kɔna apalʋ ɩnɩ. 18Ama ɩ kolontunaa kɔma tɔ, pa ta hʋ́lɩ́ ɩsaɣatʋ natəlɩ na pə́ tala ɩsɩɩ ma tɛɛlaɣaa tɔ. 19Pa Ɩsɔ sɛɛʋ tɔm tɔɔ kɛ́ pá na-ɩ pa hɔŋ. Na pə́ kaasɩ nɔɣɔlʋ ɩ tɔm, pa yaa ɩ́lɛ́ sɩ Yesu. Sɩ ɩ́lɛ́ ɩ ka səpa na Pɔɔlɩ náá sɛɛsa ɩsəlɛ sɩ ɩ wɛna ɩ weesuɣu. 20Ma ta cɛkəna ɩsəna maa paasəna tɔm ɩsɩɩ mpʋ pə taka tɔ. Pə tɔɔ kɛ́ maa pɔɔsa Pɔɔlɩ sɩ yaa ɩ ká tisi na pá pona-ɩ Yosalɛm na pá paasəna ɩ tɔm tənɛɣɛ təna. 21Ama Pɔɔlɩ tɔma sɩ Lom wulaʋ sɔsɔ kiŋ kɛ pɩɩ tɛna. Ɩlɛna ɩ́ kisi sɩ pá taa tʋlɩ-ɩ, pá pona ɩ tɔm kɛ Lom wulaʋ sɔsɔ na ɩ́ paasəna-tɩ. Pə tɔɔ kɛ́ ma tɔma sɩ pá sɩɩ-ɩ saləka taa, haləna kʋyaŋku maa pona-ɩ Lom wulaʋ sɔsɔ kiŋ tɔ. 22Tənaɣa Akilipa tɔma Fɛsətusi sɩ: Ma sɔɔlaa sɩ ye pə wɛ pəsʋɣʋ ma nɩɩ ɩ tɔm. Ɩlɛna Fɛsətusi cɔ-ɩ sɩ: Cele n ká nɩɩ ɩ tɔm. 23Kʋ fema ɩlɛna Akilipa na Pelenisi pá sɔ lʋm kɛ teu. Ɩlɛna pá na pa yoolaa sɔsaa na ɩcatɛ nyʋɣʋ nyə́ma pá pɩɩlɩ na pá sʋʋ təkotile na pə na pə yuŋ kɛ sɔsɔm. Tənaɣa Fɛsətusi tilaa na pá kɔna Pɔɔlɩ. 24Ḿpʋ́ɣʋ́ Fɛsətusi tɔma sɩ: Wulaʋ Akilipa, nyá na mə təna mpa mɛ tá na-mɛ tə wɛ cənɛ ɩnɩ ɩsəntɔ tɔ, ɩ́ naa apalʋ ɩnɛ tɔ, Yuta samaa təna kpaɣana ɩ tɔm na pá kɔna ma cɔlɔɣɔ Yosalɛm na cənɛ tɔtɔ, na pá makɩ kapusi sɩ paa ləsɩ ɩ weesuɣu kɛ́. 25Ma wiila ɩ tɔm taa, ɩlɛ ma ta na pʋlʋpʋ mpi ɩ lapa na pə́ tala pá kʋ-ɩ tɔ. Ɩsɩɩ ɩ maɣamaɣa ɩ tɔma sɩ Lom wulaʋ sɔsɔ kiŋ kɛ pɩɩ tɛna tɔ, ma tisaa tɔtɔ sɩ pá pona-ɩ təna. 26Ma fɛɩna tɔm siɣisiɣi wei maa tʋ takəlaɣa na má cɛla Lom wulaʋ sɔsɔ tɔ. Pə tɔɔ kɛ́ ma ləsa-ɩ saŋa kɛ mə ɩsɛntaa na nyá maɣamaɣa nyá tɔɔ kɛ́ ma lapa mpʋ. Wulaʋ Akilipa, ye waatʋ wei n tɛma ɩ tɔm maɣasʋɣʋ ɩlɛ, ma hiki nti maa tʋ takəlaɣa taa tɔ. 27Ye ma pona saləka tʋ kɛ ḿpʋ́ɣʋ́ yem kɛ́ səkpɛtʋɣʋ, na má tá kɛɛsɩ mpi pə tɔɔ pa kpa-ɩ tɔ, pə ta maɣa.


text: 1Maɣa Pɔɔlɩ, Ɩsɔ luɣu lapəna na má lá Yesu Kilisiti tillu. Má na tá taapalʋ Timotee tə ŋmaakəna takəlaɣa kanɛɣɛ. 2Ɩsɔ yəlaa mpa mɛ ɩ́ wɛ kolosi na ɩ́ kɛ́ tá taapalaa kʋpama kɛ Kilisiti təŋʋɣʋ taa tɔ. Tacaa Ɩsɔ ɩ́ hʋ́lɩ́-mɛɣɛ pɛɛlɛɛ na ɩ́ ha-mɛɣɛ alaafəya. 3Ye tə kʋla mə tɔɔ kɛ́ sʋlʋmʋɣʋ, sɛɛtʋ kɛ tə sɛɛkɩ tam kɛ́ tá Sɔsɔ Yesu Kilisiti Caa Ɩsɔ. 4Pa heela-tʋɣʋ ɩsəna ɩ́ tɛma mə taa na Yesu Kilisiti, na ɩsəna ɩ́ sɔɔla Ɩsɔ yəlaa təna tɔ. 5Waatʋ wei tampana tɔm Laapaalɩ Kʋpaŋ caala mə tɛɣɛ tatɛ tɔ pa hʋla-mɛɣɛ tɛɛlʋɣʋ ŋku kʋ wɛ tampana tɔm ntɩ tə taa tɔ. Pə tɔɔ kɛ́ mə taa tɛmnaʋ kɛ Ɩsɔ na mə sɔɔlʋɣʋ teesina mpi pa sɩɩ-mɛɣɛ hatuu ɩsɔtaa na ɩ́ tɛɛləɣɩ-wɩ tɔ. 6Laapaalɩ Kʋpaŋ yɛkəɣɩ kɛ́, na paa ɩ tala timpiɣi antulinya təna taa ɩ lakɩ kʋpantʋ kɛ́. Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ lapa mə hɛkʋ kɛ kʋyaŋku ɩ́ taala Ɩsɔ pɛɛlɛɛ tɔm kɛ nɩɩʋ tɔ, ɩ́ hii lɔŋ na ɩ́ nyɩ pɛɛlɛɛ anɩ a tampana. 7Ta təmlɛ taa taapalʋ kʋpaŋ Ɩpafəlasɩ sɛɣɛsəna-mɛɣɛ mpʋ. Tá nɔɣɔ kɛ ɩ lakəna təmlɛ ɩsɩɩ Kilisiti təmlɛ tʋ kʋpaŋ. 8Ɩ heela-tʋɣʋ təma sɔɔlʋɣʋ ŋku Ɩsɔ Feesuɣu tʋ-mɛ tɔ kʋ tɔm. 9Pə tɔɔ kɛ́ tɩɩ hɛɛsəɣɩ Ɩsɔ sələmʋɣʋ kɛ mə tɔɔ kɛ́ tuu kʋyaŋku pa heela-tʋɣʋ mə tɔm tɔ. Tə sələməɣɩ Ɩsɔ kɛ́ sɩ ɩ́ ha-mɛɣɛ ɩ Feesuɣu haakɩ nyəm na laɣatʋ nti tɔ tə təna na pə́ yele na ɩ́ nyɩ ɩ luɣu nyəntʋ kɛ teu. 10Mpʋ pɩɩ yelina na mə tɔntɛ maɣa Tacaa na mə kʋlapʋtʋ lapɩ-ɩ teu kɛ tam. Na pɩɩ yele na ɩ́ lakɩ təma kʋpana anɩ a təna, a nɔɣɔ na a suka, na ɩ́ ká sɔɔsəɣɩ Ɩsɔ kɛ́ nyəm. 11Tə sələməɣɩ Ɩsɔ kɛ́ sɩ ɩ́ la-mɛ na ɩ́ nyɔɔ toŋ kɛ teu na ɩ pəsʋɣʋ teeli nyəŋkʋ toŋ taa, na ɩ́ pəsɩ na ɩ́ kantəlɩ pə təna mpi pɩɩ maɣana-mɛ tɔ pə taa na suulu. 12Ɩ́ sɛɛ Tacaa kɛ ɩ́ na təmlɛ na laŋhʋlʋmlɛ, ɩnɩ ɩ yelina na mɛ ɩ́ mʋna sɩ ɩ́ hiki mə paa nyəm kɛ kʋpantʋnaa mpa Ɩsɔ sɩɩ ɩ yəlaa kɛ tənaŋŋ taa tɔ pa taa. 13Ɩnɩ ɩ lɛɛkəna-tʋɣʋ ahoo səkpɛtʋɣʋ tɛɛ asaɣaa sɔsaa niŋ taa na ɩ́ sʋsɩ-tʋɣʋ ɩ luɣu tɛɛ Pəyaɣa kawulaɣa taa. 14Na ɩ pəyaɣa ŋkɛ ka tɔɔ kɛ́ pə yapa-tʋ na pə́ hɩɩsɩ tá ɩsaɣatʋ. 15Kilisiti kɛləna Ɩsɔ wei paa naakɩ tɔ tətɛŋɛlɛŋ. Ɩnəɣəlɛ Ɩsɔ kancaalaɣa kʋlʋlʋ wei ɩ kəla pə təna mpi Ɩsɔ lapa tɔ. 16Ɩnəɣɩ Ɩsɔ lapəna pə təna, paa ɩsɔtaa na atɛ pə nyəm mpi pa naa na mpi paa naa tɔ. Pə kpaɣaʋ pəsəlaa na sɔsaa na awulaa na toŋtʋnaa pə loosi təna tɔ ɩ niŋ kɛ Ɩsɔ lapəna pə təna, na ɩ tɔɔ kɛ́ Ɩsɔ lapa-wɩ. 17Pə təna pə lɩɩwaɣa na pə́ maɣana-ɩ, na pə təna mpi pə lapa tɔ pə tamsəna-ɩ tɔɣɔ pə wɛ pə lona taa. 18Yesu sɛɛlaa kpeka kɛna tɔnʋɣʋ na ɩnəɣəlɛ nyʋɣʋ. Ɩnɩ ɩ yelina na a təna a wɛɛ. Ɩnɩ ɩ kɛna Ɩsɔ kancaalaɣa kʋlʋlʋ wei ɩ səpa na pə́ taaləna-ɩ feesuɣu sɩ ɩ́ la pə təna təpaɩpaɩ pə nɔɣɔ tʋ tɔ. 19Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, Ɩsɔ luɣu lapəna sɩ ɩ wɛɛtʋ təna ɩ́ maɣalɩ ɩ Pəyaɣa taa. 20Na ɩ luɣu lapa tɔtɔ sɩ ɩ Pəyaɣa ká yelina na ɩ na kʋŋmaŋmam təna pá ciiki. Na Ɩsɔ Pəyaɣa caləm lɩ́ɩ́ səm tesika tɔɔ tɔɣɔ Ɩsɔ yelaa na pə́ lá hɛɛsʋɣʋ tɔm. Mpʋ pə yelina na Ɩsɔ na pə təna təpaɩpaɩ pa ciiki, paa ɩsɔtaa nyəm paa atɛ nyəm. 21Mɛ tɔtɔ tuu lɔŋ mɩɩ hatələna Ɩsɔ kɛ́, na mə hʋwɛɛ asaɣɛɛ na mə ɩsaɣakʋlapʋtʋ ka lapəna-mɛɣɛ ɩ kolontunaa. 22Ama ɩ Pəyaɣa səpʋ ka tɔnʋɣʋ kʋnɛ kʋ səm tɔ pənɛntɛ Ɩsɔ ciika mə na-ɩ kɛ́, sɩ pə́ yele na ɩ́ ləsɩ-mɛɣɛ ɩ ɩsɛntaa na ɩ́ wɛ tənaŋŋ na ɩ́ kɛ́ kʋpama na paa kawaliya ka fɛɩ mə kiŋ. 23Ama kʋlʋmtʋ kɛ́ sɩ mɩɩ tɔkɩ Ɩsɔ sɛɛʋ kɛ ḿpʋ́ɣʋ́ tam, na ɩ́ səŋ təca kɛ teu kɛ ḿpʋ́ɣʋ́ tam, pʋlʋpʋ ɩ́ taa ciɣiti-mɛ, na ɩ́ taa yele na pə́ kʋ́ mə tɛɛlʋɣʋ ŋku ɩ́ tɛɛləɣɩ tuu kʋyaŋku ɩ́ nɩɩ Laapaalɩ Kʋpaŋ tɔ. Laapaalɩ Kʋpaŋ ɩnəɣɩ pa heela antulinya taa yəlaa təna, na Pɔɔlɩ má ma pəsəna ɩ heellu. 24Kaɣana kʋnyɔntɔɣɔlɛnaa mpa ma tɔkɩ mə tɔɔ tɔ pa hʋləsəɣɩ ma laŋlɛ kɛ́. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, Yesu sɛɛlaa kpekəle kɛna Kilisiti tɔnʋɣʋ, na ɩ tɔɣa kʋnyɔŋ kɛ pa tɔɔ na mpi pə́ kaasɩ tɔ pə tɔɔ kɛ́ ma saləməɣəna kʋnyɔŋ kɛ ma tɔnʋɣʋ taa, sɩ má səna na pə́ yoosi-wɩ. 25Ɩsɔ tʋ-m təmlɛ nte sɩ má yoosi-tɛɣɛ mə cɔlɔ tɔ, mpʋ tɔtɔɣɔ pə tʋ-m sɩ má la Ɩsɔ yəlaa kpekəle təmlɛ tʋ, na ɩ tʋ-m kɛ́ sɩ má heeli ɩ tɔm təfoo, má taa ŋmɛsɩ. 26Ɩ ŋmɛsa ɩ tɔm kʋŋmɛsətʋ tənɛɣɛ yəlaa tənaɣa təkulakula kɛ hatuu lɔŋ, na pənɛntɛɣɛ ɩ kula tə tɔɔ na ɩ́ hʋ́lɩ́ mpi ɩ tɩ tɔ. 27Mpi pə tɔɔ tɔ, Ɩsɔ sɔɔlaa kɛ́ sɩ ɩ́ la na pá nyɩ ɩsəna ɩ sɩɩwa na ɩ́ təŋəɣɩ na ɩ́ lakɩ na pə́ wɛ ɩŋmɛlaʋ tɔ pə tɔɔʋ na pə teu sɔsɔɔm. Ɩ sɩɩ mpɩ ɩnəɣɩ sɩ ɩ ká la yəlaa təna. Kʋŋmɛsətʋ ntəɣəlɛ sɩ Kilisiti wɛ mə waalɩ na ɩnɩ ɩ yekina na mɩɩ taakɩ sɩ ɩ́ ká hiki Ɩsɔ teeli taa kɛ́ mə paa tete. 28Pə tɔɔ kɛ́ tə heeliɣi yəlaa tənaɣa Kilisiti tɔm. Na tə́ lakəna tá laɣatʋ təna, na tə́ kpaaləɣɩ paa wei kɛ́ pə tɔm taa, na tə́ sɛɣɛsəɣɩ sɩ pə́ táná paa wei kɛ́ Ɩsɔ ɩsɛntaa na ɩ́ tɛma pɩɩʋ kɛ ɩ́ na Kilisiti pa kpɛntʋɣʋ tɔm taa. 29Təmlɛ tənɛ tə yoosuɣu tɔɔ kɛ́ ma lakɩ na má lʋkəna toma taa toma nna Kilisiti haakɩ tɔ, toma anɛ a wɛnna ma taa.


text: 1Zezi Krisi nabaara bam kuri na puli te tɩn mʋ tɩntʋ: Zezi Krisi yɩ Davidi dwi tu mʋ, Davidi dɩ maa yɩ Abraham dwi tu. 2Abraham ma lʋ Yizakɩ. Yizakɩ ma lʋ Zakɔbɩ. Zakɔbɩ ma lʋ Zuda dɩ o zɩmbaara dɩ o nyaana. 3Zuda dɩ Tamaarɩ ma lʋ Farɛsɩ dɩ Zara. Farɛsɩ ma lʋ Esrɔm. Esrɔm ma lʋ Aram. 4Aram ma lʋ Amɩnadabɩ. Amɩnadabɩ ma lʋ Naasɔn. Naasɔn ma lʋ Salɩmɔn. 5Salɩmɔn dɩ o kaanɩ Rahabɩ ma lʋ Bʋazɩ. Bʋazɩ dɩ o kaanɩ Ruuti ma lʋ Obɛdɩ. Obɛdɩ ma lʋ Zese. 6Zese ma lʋ Davidi wʋlʋ na jigi pɛ tɩn. Davidi dɛɛn di kadəm wʋlʋ na yɩ Yuri kaanɩ tɩn, yɩ ba lʋ Salɔmɔn. 7Salɔmɔn ma lʋ Robʋam. Robʋam ma lʋ Abɩa. Abɩa ma lʋ Aza. 8Aza ma lʋ Zʋzafatɩ. Zʋzafatɩ ma lʋ Zʋram. Zʋram ma lʋ Yozɩasɩ. 9Yozɩasɩ ma lʋ Zʋatam. Zʋatam ma lʋ Asasɩ. Asasɩ ma lʋ Ezekɩasɩ. 10Ezekɩasɩ ma lʋ Manasɩ. Manasɩ ma lʋ Amɔn. Amɔn ma lʋ Zʋzɩasɩ. 11Zʋzɩasɩ ma lʋ Yɩkonɩa dɩ o nyaana. Yɩkonɩa mɩmaŋa kam nɩ mʋ ba jaanɩ Yisɩrayɛlɩ tiinə bam ba vu ba yagɩ Babilɔnɩ tɩʋ nɩ. 12Yisɩrayɛlɩ tiinə bam viirim dɩm kwaga nɩ mʋ Yɩkonɩa lʋgɩ Salatɩyɛlɩ. Salatɩyɛlɩ ma lʋ Zorobabɛlɩ. 13Zorobabɛlɩ ma lʋ Abidu. Abidu ma lʋ Eliyakɩm. Eliyakɩm ma lʋ Azori. 14Azori ma lʋ Sadoki. Sadoki ma lʋ Akimi. Akimi ma lʋ Eliyudi. 15Eliyudi ma lʋ Eleyazaarɩ. Eleyazaarɩ ma lʋ Matan. Matan ma lʋ Zakɔbɩ. 16Zakɔbɩ ma lʋ Zʋzɛfʋ, wʋntʋ mʋ jigi Mari barʋ. Mari dɛɛn ma ba o lʋ Zezi wʋlʋ ba na bəŋi nɩ Krisi. 17Kʋntʋ maa brɩ nɩ, kʋ na zɩgɩ Abraham nɩ kʋ vu kʋ yi Davidi tɩn, ba dwi dɩm yɩ kuni fugə-bɩna mʋ. Kʋ na zɩgɩ Davidi nɩ kʋ vu kʋ yi Yisɩrayɛlɩ tiinə bam viirim dɩm maŋa kam nɩ tɩn, bantʋ dɩ dwi dɩm yɩ kuni fugə-bɩna mʋ. Kʋ na zɩgɩ maŋa kam kʋntʋ nɩ sɩ kʋ vu kʋ yi ba na lʋgɩ Zezi Krisi maŋa kalʋ tɩn, bantʋ dɩ dwi dɩm maa yɩ kuni fugə-bɩna. 18Ba na lʋgɩ Zezi Krisi te tɩn mʋ tɩntʋ. O nu Mari dɩ Zʋzɛfʋ tiinə maama dɛɛn ya sɛ sɩ ba pa ba zʋ daanɩ, yɩ Mari daa ta wʋ ve o barʋ wʋm te. Maŋa kam kʋntʋ nɩ o ma ba o ja pugə dɩ Wɛ Joro dam. 19Zʋzɛfʋ wʋlʋ o na lagɩ o zʋ tɩn maa yɩ nɔn-ŋʋm. O maa ba lagɩ sɩ o pa cavɩɩra ja o kaanɩ wʋm nɔɔna maama yigə nɩ. O ma bʋŋɩ sɩ o daanɩ o yag-o, sɩ nɔɔna yɩ zaŋɩ ba lwarɩ. 20O na bʋŋɩ kʋntʋ tɩn, Baŋa-Wɛ malɛka ma ba o te o dɩndwɩa wʋnɩ, yɩ ka ta dɩd-o ka wɩ: "Zʋzɛfʋ, Pɛ Davidi dwi tu, yɩ pa n wʋ cɔgɩ sɩ n joŋi Mari n ma n ji n kaanɩ. Bɛŋwaanɩ, o na jɩgɩ pugə kam tɩn, kʋ yɩ Wɛ Joro kʋm dam ŋwaanɩ mʋ. 21O lagɩ o lʋ bəkərə mʋ, sɩ n pa o yɩrɩ nɩ Zezi, bɛŋwaanɩ o'o ba o vrɩ o nɔɔna ba lwarɩm wʋnɩ o yagɩ." 22Zezi lʋra kam dɛɛn sɩɩnɩ ka tɔgɩ kʋntʋ doŋ mʋ, sɩ kʋ pa Baŋa-Wɛ dɛɛn na tagɩ kʋlʋ tɩn sɩɩnɩ kʋ kɩ. Faŋa faŋa tɩn, DƖ nijoŋnu wʋdoŋ dɛɛn tɔɔlɩ DƖ kwərə kam o wɩ: 23"Bukɔ wʋlʋ ta na yəri baarʋ tɩn w'ʋ ba o ja pugə o lʋ bəkərə, yɩ ba'a bəŋi bu wʋm yɩrɩ nɩ Emanuyɛlɩ." O yɩrɩ dɩm kʋntʋ kuri mʋ yɩ Wɛ wʋra dɩdaanɩ dɩbam. 24Zʋzɛfʋ na dɔ o zaŋɩ tɩn, o ma sɛ o kɩ Baŋa-Wɛ malɛka kam na tagɩ nɩ o kɩ te tɩn. O ma sɛ o joŋi Mari o ja vu sɔŋɔ. 25O ma wʋ pəni dɩd-o sɩ kʋ vu kʋ yi o na lʋgɩ bu wʋm maŋa kalʋ tɩn. O laan ma pa o yɩrɩ nɩ Zezi.


text: 1Tá taapalaa, pə fɛɩ ɩsɩɩ paa nɔkɩ-mɛɣɛ takəlaɣa ŋmaaʋ na pá kɛɛsɩ-mɛɣɛ waatʋ yaa wɛɛ nna a taa mpʋ ɩnɩ pɩɩ la tɔ pə tɔm. 2Ɩsɩɩ mə maɣamaɣa ɩ́ tɛma nyəm kɛ teu tɔ, Tacaa kʋyakʋ ká la kɛ́ ɩsɩɩ ŋmɩɩlʋ kɛɛsʋɣʋʋ na ɩ́ kɔɔ ahoo tɔ. 3Waatʋ wei yəlaa ká kɔɔ na pá tɔŋ sɩ: Nhnn, pənɛntɛɣɛlɛ antulinya caɣa ɩ tete, na pənɛntɛɣɛlɛ tə hɛɛsaa tɔ. Waatʋ ɩnəɣɩ pɩɩ tii pa tɔɔ təkpili kɛ tɔm kʋlʋm tɔɔ, na pə́ la-wɛɣɛ sakasaka pa kaa fiti. Pɩɩ la kɛ́ ɩsɩɩ lʋlʋɣʋ wʋsasɩ takʋɣʋ ahonto tɔ. 4Ama tá taapalaa, kaɣana ɩ́ tá kɛ́ səkpɛtʋɣʋ tɛɛ nyə́ma, na pə fɛɩ sɩ kʋyakʋ kʋnɛ kʋ tuti-mɛɣɛ kʋtutu ɩsɩɩ ŋmɩɩlʋ tutuɣuu tɔ. 5Nɔɔnɔɔ taa ɩsəntɔ pə nyaala mə tɔɔ kɛ́ na ɩ́ pəsa ilim taa nyə́ma kɛ́. Tə ta kɛ mpa pa wɛ ahoo taa na səkpɛtʋɣʋ tɛɛ tɔ. 6Mpʋ tɔ tə́ taa paasəna tom ɩsɩɩ lɛlaa lakʋɣʋ tɔ. Ama tə́ caɣana tá ɩsɛ na tə́ feŋ na tə́ lakɩ pə təna na laakalɩ. 7Ahoo kɛ toolaa tooki, na ahoo kɛ sʋlʋm kʋɣɩ pə nyɔɔlaa. 8Ama tá mpa pə nyaala tá tɔɔ na tə́ pəsɩ ilim taa nyə́ma tɔ tɩɩ lakɩ pə təna na laakalɩ kɛ́. Tə́ yele na tá Ɩsɔ taa tɛmnaʋ na tá təma sɔɔlʋɣʋ pəsɩ-tʋ ɩsɩɩ nyəɣəlʋɣʋ toko. Tə́ caɣana naani sɩ pɩɩ ya-tʋ, na pəlɛ pɩɩ wɛɛ ɩsɩɩ tə paŋʋɣʋ yoou kahuka tɔ. 9Tə ta kɛ mpa Ɩsɔ sɩɩwa sɩ cele pɩɩ fɛlɩ nyaŋ tɔ se. Ama sɩ pə́ ya tá nyɔɔŋ kɛ Tacaa Yesu Kilisiti tɔɔ kɛ́. 10Kilisiti ɩnɩ ɩ səpa tá tɔɔ kɛ́ sɩ ye pə tala ɩ kɔntɛ wule na ɩ́ maɣana tá na tá ɩsɛ, yaa paa tə tɛma səpʋ, tá na-ɩ tə́ kpɛntɩ na tə kaa təcaɣalɛ kɛ tam tɔɔ. 11Pə tɔɔ ɩlɛ ɩ́ sɔɔsəɣɩ təmaɣa apalʋtʋ, na ɩ́ tuliɣi təmaɣa teitei ɩsɩɩ ɩ́ tɔŋna lapʋ tɔ. 12Tá taapalaa, tə heeliɣi-mɛ sɩ ɩ́ tʋna mpa pa lakɩ təmlɛ kɛ mə hɛkʋ tɔ, mpa Tacaa kpawa sɩ pá tiikiɣi-mɛ na pá sɛɣɛsɩ-mɛ tɔ. 13Mə luuŋ ɩ́ la-wɛ, na ɩ́ sɔɔlɩ-wɛɣɛ teu kɛ təmlɛ nte pa tɔŋna lapʋ tɔ tə tɔɔ. Ɩ́ wɛɛna təma na leleŋ. 14Tá taapalaa, haɩ, ɩ́ kaləna mpa paa caa pʋlʋ lapʋ tɔ. Ɩ́ la na mpa pa kəla fɛɛlɛ tɔ pa fɛɛlɛ ya, ɩ́ teŋ acamaa, ɩ́ hʋ́lə́ɣɩ́ yəlaa tənaɣa suulu. 15Ɩ́ la laakalɩ na mə taa nɔɣɔlʋ ɩ́ taa lɛɛtɩ lɛlʋ kɛ ɩsaɣatʋ. Ama ɩ́ lʋ sɩ ɩ́ lakɩ təmaɣa kʋpantʋ kɛ tam, paa mə maɣamaɣa mə təma, paa kpaɩ nyə́ma. 16Mə laŋa ɩ́ hʋlʋmɩ tam. 17Ɩ́ sələməɣɩ Ɩsɔ kɛ́ tam, ɩ́ taa yele. 18Ɩ́ sɛɛ Ɩsɔ sɩ ɩ́ na təmlɛ kɛ paa mpi pə taa. Ɩsəna Ɩsɔ caa sɩ ye ɩ́ təŋəɣɩ Yesu Kilisiti ɩ́ lakɩ tɔɣɔlɛ. 19Ɩ́ taa kaɣatɩ Feesuɣu Naŋŋtʋ, ɩ́ yele-ɩ na ɩ́ la ɩ təmlɛ. 20Ɩ́ taa nyənɩ Ɩsɔ kʋheelitu kpaalʋɣʋ kɛ yem. 21Ɩ́ wɛsɩ paa mpi pə taa kɛ́ teu na ɩ́ ná nti nti tə wɛ teu tɔ na ɩ́ tɔkɩ təlɛ. 22Na ɩ́ lɔ nti tə fɛɩ teu tɔ paa tə kɛ́ nti. 23Ɩsɔ wei ɩ lakɩ na tə́ nɩɩkɩ leleŋ tɔ ɩ́ yele na ɩ́ pəsɩ ɩ nyə́ma təkpataa. Ɩsɔ ɩnɩ ɩ́ paasəna mə ləmaɣasɛɛ na mə tɔnəŋ, na mə wɛɛtʋ ntɩ tə təna tə́ wɛɛ tənaŋŋ kɛ́ Tacaa Yesu Kilisiti kɔntɛ wule. 24Wei ɩ yaa-mɛ tɔ ɩ kɛ́ kʋpaŋ. Pə tɔɔ kɛ́ ɩ kaa yele-mɛɣɛ taɣanʋɣʋ kɛ mpʋ. 25Tá taapalaa ɩ́ sələməna-tʋɣʋ Ɩsɔ tɔtɔ. 26Ɩ́ sɛɛ tá taapalaa tənaɣa teu na ɩ́ lɛlɩ. 27Haɩ, ma wiikina-mɛɣɛ, Tacaa tɔɔ sɩ ɩ́ kala takəlaɣa kanɛ na yəlaa təna nɩɩ. 28Tacaa Yesu Kilisiti ɩ́ la-mɛɣɛ pɛɛlɛɛ.


text: 1Ʋ sɩgballɩya kyɩkyʋwala pipi, wɩɩkyʋwal sɩlaala nɩhɩyasɩ hʋ, abee bee nɩhɩyasɩ, abee Wɩɩsɩ Teŋ dɩdagɩla, abee nala hʋ buloŋ aa laŋŋɩ kɩ vʋʋlɩ wɩya, ba buloŋ nɛ gyɩ ko laŋŋɩ a vʋʋlɩ gɛɛ hʋ ba aa sɩ yaa Yesu. Ɛɛ hal tɩyaŋ nɛ ba kana ʋ vʋwa, aŋ kana ʋ mʋ Pilato lee. 2Ɛɛ rɛ Pilato pɩyɛsɩ Yesu a baa, "Ɩ rɛ yaa Gyuuma kuwori hʋ?" Yesu basɩ tɩya ʋ a baa, "Waa, ɛɛ rɛ ɩ tɩɩ basɩ gɛɛ." 3Ɛɛ rɛ wɩɩkyʋwal sɩlaala nɩhɩyasɩ hʋ daga wɩya yʋga ba aa baa dɩ Yesu yaa kyogi, ka ʋ bɩ laa wɩɩ basɩ. 4Ɛɛ rɛ Pilato bɩl pɩyɛsɩ Yesu a baa, "Ɩ bɩ kaŋ wɩɩ buloŋ ɩ aa sɩ basɩ tɩya ba? Deŋ na wɩya mɔɔgɛɛ ba baa dɩ ɩ kyogo." 5Amɛ Yesu bɩl bɩ suri ʋ nyʋwa. Wɩɩ hʋ kperi Pilato. 6Dɩ Dɩɩsɩ-parɩ-banɩɩ kyɛbal hʋ rɛ ko pele buloŋ, Pilato aa lɩɩ nala ba aa kaŋ tɔ dɩyaŋ kɩdɩgɩ rɛ a ta, nal hʋ nala hʋ aa kyɛɛ. 7Nala badɔmɔŋ gyɩ kaa kasɩ rɛ a kpʋ nala, ba gyɩ kasɩ tɔ dɩyaŋ. Ba kɩdɩgɩ feŋ nɛ yaa Barabaasɩ. 8Ɛɛ rɛ nala hʋ yʋga sii giri mʋ Pilato lee a baa dɩ ʋ yaa gɛɛ hʋ ʋ aa yaa kɩ tɩya ba saŋa buloŋ. 9- 10Pilato gyɩ gyɩma anɩɩ wɩɩkyʋwal sɩlaala nɩhɩyasɩ hʋ tɩya aa hɔllɩ Yesu rɛ, ɛɛ rɛ tɩŋ ba kana ʋ ko ʋ lee. Ɛɛ rɛ ʋ pɩyɛsɩ nala hʋ baa, "Ma aa kyɛ dɩ ŋ lɩɩ Gyuuma kuwori hʋ rɛ tɩya ma?" 11Ɛɛ rɛ wɩɩkyʋwal sɩlaala nɩhɩyasɩ hʋ mʋrɩ nala hʋ we anɩɩ ba leŋ ba lɩɩ Barabaasɩ ta, aŋ leŋ Yesu. 12Ɛɛ rɛ Pilato bɩl pɩyɛsɩ nala hʋ baa, "Aŋka baal hʋ ma aa yɩrɩ Gyuuma kuwori hʋ, bee rɛ ma baa ŋ yaa ʋ?" 13Ɛɛ rɛ ba buloŋ nɔsɩ yʋga a baa, "Kpaasɩ ʋ mal daagarɩɩ tɩyaŋ." 14Ɛɛ rɛ Pilato pɩyɛsɩ ba a baa, "Bekiŋ wɩbɔŋ nɛ ʋ yaa?" Ɛɛ rɛ ba marɩ nɔsɩ yʋga a baa, "Kpaasɩ ʋ mal daagarɩɩ tɩyaŋ." 15Pilato gyɩ aa kyɛ dɩ ʋ yaa nala hʋ wɩkyɛɛlɩɩ wɩya, ʋ lɩɩ Barabaasɩ ta aŋ leŋ ba vɩɩrɩ Yesu aŋ baa dɩ ba kana ʋ mʋ kpaasɩ mal daagarɩɩ tɩyaŋ. 16Ɛɛ rɛ laalyuwolo hʋ kana ʋ lɩɩ ba kuworibal hʋ gyaŋwuwo tɩyaŋ, a yɩrɩ ba laalyuwolo buloŋ ko laŋŋɩ. 17Ɛɛ rɛ ka ba kpa gafɩyaŋ a laalɩ ʋ, a kyɛ sɔsɩ a kaŋ sʋwa nyupugi, ʋ kɩɩ kuwori nyupugi gɛɛ, ba kpa kyige ʋ. 18Ka ba aa tuu gbinni ʋ sɩya, a yaa ʋ sɩya a baa, "Gyuuma kuwori, Wɩɩsɩ sɩ tɩya ɩ mɩɩbodolii!" 19Ba kpa kyapɩya a vɩɩrɩ ʋ nyuu tɩyaŋ, a tʋ naŋtʋwɔl we ʋ tɩyaŋ, a tuu gbinni, a tɩya ʋ gyɩrɩma. 20Ba aa yaa ʋ sɩya hʋ ko teŋ, ba wuri gafɩyaŋ hʋ aŋ paa ʋ tɩɩ gannɩ laalɩ ʋ, a kana ʋ lɩɩ ŋmanɩɩ dɩ ba kana ʋ mʋ kpaasɩ daagarɩɩ hʋ tɩyaŋ. 21Ba aa ko kɩ lɩɩ hʋ tɩyaŋ nɛ ba kyeŋ baal kɩdɩgɩ ba aa yɩrɩ Siimɔŋ, a lɩɩ Sariini. Ʋ rɛ fa yaa Alizaŋda abee Rufusi kuwo. Dɩ ʋ lɩɩ baga a kɩ ko bee. Ba kana ʋ, a fɩla ʋ, ʋ laa daagarɩɩ hʋ baasɩ. 22Ba gyɩ kaŋ Yesu mʋ lee kɩdɩgɩ rɛ, ba kɩ yɩrɩ doŋ Golgota. (Golgota memii rɛ yaa Nyukuŋkogilo.) 23Ba aa ko pele doŋ, ba kpa musa kɩdɩgɩ ba aa yɩrɩ "mɩɩra" a we sɩŋ tɩyaŋ a tɩya ʋ dɩ nyʋwa. Ɛɛ rɛ ʋ vɩya. 24- 25Haŋ saŋa hʋ dɩ wɩɩsɩ maga gyinyɛ, ba kana ʋ kpaasɩ mal daagarɩɩ hʋ tɩyaŋ. Aŋka ba kaŋ Yesu gannɩ kpaal wɩya kɩ yuwo gbaŋŋa, a kɩ kyɛ dɩ ba gyɩŋ gal hʋ nal buloŋ aa maga dɩ ʋ laa. 26Ba aa baa Yesu yaa wɩya hʋ kyogi, ba aa rɛ ba gyɩ sabɩ mal daagarɩɩ hʋ tɩyaŋ a baa, "Gyuuma kuwori hʋ rɛ nyɛ." 27Gaala balɩya mɛ rɛ ba gyɩ kpaasɩ pɛ Yesu tɩyaŋ. Kɩdɩgɩ we ʋ noduu dɩɩlaŋ, kɩdɩgɩ mɛ we ʋ nogɔbɔ dɩɩlaŋ. 28Nyɛ leŋ wɩɩ hʋ ba aa saba Wɩɩsɩ Teŋ tɩyaŋ a baa dɩ ʋ bee gaala sɩ sʋba sʋʋdɩgɩ hʋ ko yaa wɩtɩɩ rɛ gɛɛ. 29Ba aa kpaasɩ ʋ mal daagarɩɩ hʋ tɩyaŋ gɛɛ, nala hʋ aa tɩŋ doŋ kɩ baŋ, ba kɩ tʋʋsɩ ʋ aŋ kaŋ ba nyuni kɩ kyugisi a baa, "Oyi, ɩ rɛ yaa nal hʋ aa baa dɩ ɩ sɩ ŋmaa Wɩɩkyʋwaldɩɩbal hʋ lo aŋ bɩl wuwo saa ʋ kyɛyɛ boto pagaŋ. 30Ko tuu daagarɩɩ hʋ tɩyaŋ, a laa ɩ tɩɩ ta." 31Wɩɩkyʋwal sɩlaala nɩhɩyasɩ abee Wɩɩsɩ Teŋ dɩdagɩla hʋ mɛ kɩ huuri Yesu aŋ basɩ kɩ tɩya dɔmɔŋ a baa, "Ʋ wuwo laa nala kɩ ta rɛ, aŋ bɩ wuwo laa ʋ tɩɩ kɛ kɩ ta." 32"Ma leŋ Krisita hʋ, Gyuuma kuwori hʋ ko tuu daaŋ hʋ nyuu tɩyaŋ, dɩ á na a laa ʋ wɩya di." Nala hʋ balɩya mɛ ba aa kpaasɩ pɛ Yesu tɩyaŋ mɛ gyɩ tʋʋsɩ ʋ rɛ. 33Wɩɩsɩ gyɩ aa ko maga nyutʋtʋʋ, lee buloŋ gyɩ bile gɛɛ rɛ a mʋ pele ʋ dɩdaana, ka lee bɩl kyaanɩ. 34Ɛɛ rɛ Yesu nɔsɩ yɩrɩ ʋ taal tɩyaŋ a baa, "Ɛloyi, Ɛloyi, lama sabakitani." Ʋ memii rɛ yaa, "Ŋ Tɩɩna Wɩɩsɩ, bee rɛ tɩŋ ɩ vɩya ŋ ta?" 35Dɩ nala badɔmɔŋ mɛ sɩŋ doŋ a nɩɩ wɩɩ hʋ ʋ aa basa. Ɛɛ rɛ ba basɩ tɩya dɔmɔŋ a baa, "Na, Ilaagya rɛ ʋ kɩ yɩrɩ gɛɛ." 36Nala hʋ kɩdɩgɩ fa aa sɩŋ doŋ mʋ kpa gbara a kaŋ mʋ yuu sɩkyaakyaa, a kpa vʋwa kaakelii tɩyaŋ, a kaŋ mʋ we ʋ nyʋwa tɩyaŋ dɩ ʋ nyʋwa. Ʋ aa yaa gɛɛ, ʋ baa, "Ma leŋ dɩ á gyegili na dɩ Ilaagya sɩ ko kana ʋ tuu daaŋ hʋ tɩyaŋ." 37Ɛɛ rɛ Yesu kyiyesi yʋga aŋ wiyesi ʋ wiyesi kateŋse. 38Patɩɩsa hʋ fa aa bori Wɩɩkyʋwaldɩɩbal hʋ kɩyɛsɩ balɩya. Ʋ sɩŋ ʋ nyuu tɩyaŋ nɛ a kɩyɛsɩ ko tuu ta. 39Laalyuwolo nɩhɩyawʋ kɩdɩgɩ fa aa sɩŋ pɔ Yesu aa naa gɛɛ ʋ aa kyiyese abee gɛɛ ʋ aa sʋba, ʋ baa, "Wɩtɩɩ, baal no rɛ kɔnɩ yaa Wɩɩsɩ Biye hʋ." 40Haana badɔmɔŋ mɛ fa sɩŋ libolii rɛ a kɩ deŋ ʋ. Mɛɛrɩ Magidalina abee Salome fa we ba tɩyaŋ. Gyemsi abee Gyoose nɩɩna Mɛɛrɩ mɛ fa we doŋ. Ba fa kaŋ Gyemsi kɩ yɩrɩ bapʋwasɩɩ rɛ. 41Haana no buloŋ fa aa tɩŋ Yesu hal lɛ, a kɩ kyiyeli ʋ Galili tɩyaŋ. Haana hʋ mɛ fa aa tɩŋ Yesu hal a ko Gyerusalɛm, ba gyeniŋ buloŋ mɛ fa we doŋ nɛ. 42- 43Haŋ kyɛɛ hʋ ba aa yaa siri pɔ ba Kyɛwiyesii hʋ kyɛɛ dɩdaana, baal kɩdɩgɩ aa lɩɩ Arimatɩya ba kɩ yɩrɩ Gyosɛfʋ, sii mʋ Pilato lee abee bembiduwo a sʋla Yesu teŋbii. Ʋ fa yaa ba bee nɩhɩyasɩ hʋ aa laŋŋɩ kɩ vʋʋlɩ wɩya kɩdɩgɩ rɛ, nala kɩ tɩya ʋ gyɩrɩma. Ʋ mɛ fa aa gyegili Wɩɩsɩ koro hʋ koyi rɛ. 44Pilato nyʋwa gyɩ fɩyɛla rɛ Yesu teŋ aa sʋba? Ɛɛ rɛ ʋ yɩrɩ laalyuwolo hʋ nɩhɩyawʋ a pɩyɛsɩ ʋ a baa, "Yesu teŋ sʋba rɛ?" 45Laalyuwolo hʋ aa basɩ tɩya Pilato dɩ Yesu sʋba rɛ, ʋ tɩya Gyosɛfʋ ŋmanɩɩ dɩ ʋ mʋ kpa Yesu teŋbii ko tuu taŋha. 46Ɛɛ rɛ Gyosɛfʋ mʋ yɔbɔ liŋe a kaŋ mʋ we ʋ, a kpa ʋ hogo. Ʋ kana ʋ mʋ hogo bʋwa ba aa lurigo dabʋyɩ tɩyaŋ nɛ aŋ biliŋsi dabʋbal a tɔ bʋwa hʋ nyʋwa. 47Mɛɛrɩ Magidalina abee Gyoose nɩɩna Mɛɛrɩ gyɩ we doŋ a na lee hʋ ba aa kpaa ʋ hogo.


text: 1Maa Jɔɔn sɛɛrɛ na kʋrɔ a yɩn na turo a Yesu. A 'yɛr na dɔ̃ɔ be be a wɛr pielfʋ daar, 'lɔ lɛ sɩ wõ a wʋ yele na sɩ nyɛ wʋ. Sɩ nyɛ wʋ naa nɩ a sɩ nɩbie na sɩ sɩɩr wʋ nɩ a sɩ mɩ̃ɛ nuur. A 'yɛr nyã lɛ ɩ a nyɛvʋr. 2A nyɛvʋr nyã lɛ yi a Nãaŋmɩn sɛ̃ ka wʋ de wiil sɩ a sɩ nyɛ wʋ, 'lɔ lɛ sɩ dire a wʋ dãasɩɛ na sɩ mʋɔlɔ kʋrɔ yɩ ɩka 'lɔ lɛ ɩ a nyɛvʋr na ba tara baarfʋ ɛ. 'Lɔ lɛ dɔ̃ɔ be a Sãa Nãaŋmɩn sɛ̃, ka wʋ wa ir wʋ wiil sɩ. 3Sɩ 'yɛrɛ na kʋrɔ yɩ a lɛ a sɩn mɩ̃ɛ na nyɛ tɩ wõ, ka a lɛ na vɛ̃ ka sɩn nɩ yɩn na tara nɛbʋ̃'yen, ka a sɩn nɩ a Sãa Nãaŋmɩn 'matãan a wʋ Bie Yesu Kɩrɩsɩto tara a nɛbʋ̃'yen. 4A nyã lɛ sɩ sɛɛrɛ kʋrɔ yɩ kaa sɩ chɩlfʋ na sɛɛ. 5A 'yɛr wʋn kʋ sɩ ka sɩ mʋɔlɔ kʋrɔ yɩ nɩ nyã, Nãaŋmɩn ɩn chãa ka libe ba be a wʋ 'yɔ̃ɔ jaa ɛ. 6Ala ɩ sɩ 'yɛr naa ɩka sɩn nɩ 'lɔ tara na nɛbʋ̃'yen tɩ chɛnɛ chiine a libe pɔ, sɩ ɩn jir ŋmarba na saa turo a yelmɩ̃ɛ ɛ. 7Tɩchɛ ala ɩ sɩ chiine naa a chãa pɔ nɩtãa lɛ a 'lɔ na be a chãa pɔ, sɩn tara na nɛbʋ̃'yen ka a wʋ Bie Yesu jɩ̃ɩ pɛɛ a sɩ yeldɛbɛ a jaa bar. 8Ala ɩ sɩ 'yɛr ɩka saa tara yeldɛɛr jaa ɛ, sɩ bɛlɛ na sɩ mɩ̃ɛ, na saa tara yelmɩ̃ɛ ɛ. 9Ala ɩ sɩ 'yɛr naa a sɩ yeldɛbɛ kʋ Nãaŋmɩn, wʋn vɛ̃n kʋ sɩ, tɩ pɛɛ a sɩ yeldɛbɛ a jaa bar, bojũu Nãaŋmɩn ɩn yelmɩ̃ɛ sʋɔ nɩ nɩtor. 10Ala ɩ sɩ 'yɛr naa ɩka saa maal yeldɛɛr jaa ɛ, sɩ bʋɔlɔ na Nãaŋmɩn jir ŋmara, na saa de a wʋ 'yɛr a sɩ nyãa pɔ ɛ.