text: 1Ɛɛ rɛ Yesu bɩl maga namaga tɩya ʋ hatɩnna hʋ, a daga ba anɩɩ ba aa yaa ba kɩ kyʋwalɩ Wɩɩsɩ saŋa buloŋ, aŋ ta leŋ dɩ ba tenni kɩ yʋwɔrɩ. 2Ʋ baa, "Sarɩdiil kɩdɩgɩ rɛ gyɩ we tɔɔ kɩdɩgɩ tɩyaŋ. Ʋ gyɩ bee fá Wɩɩsɩ, a bee tɩya nihuwobisi mɛ gyɩrɩma. 3Lohaaŋ kɩdɩgɩ mɛ rɛ gyɩ we tɔɔ hʋ tɩyaŋ. Saŋa buloŋ, ʋ gyɩ aa sii mʋ sarɩdiil no lee, a kɩ sʋla ʋ dɩ ʋ kyiyeli ʋ, a di sarɩya lo ʋ dɔŋtɩɩna kɩdɩgɩ tɩya ʋ. 4Piili hʋ tɩyaŋ, lohaaŋ no gyɩ ville sarɩdiil no lee rɛ yʋga, ka ʋ vɩya ʋ kyiyelii. Amɛ akuu lohaaŋ hʋ aa vala kɩ ko ʋ lee kyɛɛ bee ʋ nyʋwa buloŋ wɩya, sarɩdiil hʋ bɩɩnɩ ʋ tɩya tɩyaŋ a baa, 'Ŋ paalɩ bee fá Wɩɩsɩ, ŋ bee tɩya nihuwobisi mɛ gyɩrɩma, 5Amɛ lohaaŋ no aa vala kɩ dɔmɔ ŋ nyɛ, ŋ sɩ pɛ ʋ tɩyaŋ, a di sarɩya no tɩya ʋ. Dɩ gɛɛ daa, ʋ ha sɩ vɩya aŋ vala kɩ dɔmɔ ŋ dɩ ŋ lɔgʋ mʋ lɩɩ.' 6Ɛɛ rɛ á Tɩɩna Yesu mɩɩgɩ basɩ tɩya ʋ hatɩnna hʋ a baa, Sarɩdiil no aa ta bɩ kaŋ wɩtɩɩ, amɛ ma gyegili nɩɩ wɩɩ hʋ ʋ aa basa. 7Ma yaŋ bɩɩna anɩɩ Wɩɩsɩ kɛ rɛ bɩ sɩ wuwo pɛ ʋ nala tɩyaŋ dɩ ba laa wɩsʋma koo? Dɩ ba aa rɛ ŋmaa wulo kɩ tɩya ʋ wɩɩhaa abee tebine buloŋ, ʋ bɩ sɩ yaa gyegye, ka dɩ ʋ pɛ ba tɩyaŋ. 8Ŋ basɩ kɩ tɩya ma rɛ, ʋ sɩ di ba sarɩya lagɩlagɩ, a kpa wɩsʋma tɩya ba. Amɛ kyɛɛ hʋ Mɩyaŋ Nihuwobiŋ Biye aa sɩ mɩɩgɩ ko, ŋ sɩ na nala aa laa Wɩɩsɩ di?" 9Nyɛ rɛ Yesu bɩl maga namaga no a tɩya nala hʋ aa laa ba tɩɩ di anɩɩ ba aa rɛ kaŋ tɩpʋlʋŋ a te nal buloŋ, aŋ kaŋ ba dɔŋtɩŋsɩ kɩ kʋwasɩ. 10Ʋ baa, "Baala balɩya rɛ gyɩ sii mʋ Wɩɩkyʋwaldɩɩbal hʋ dɩ ba kyʋwalɩ Wɩɩsɩ. Kɩdɩgɩ gyɩ yaa Farasii rɛ, ka kɩdɩgɩ hʋ mɛ yaa lampolaal. 11Ɛɛ rɛ Farasii hʋ sii sɩŋ, a kyʋwalɩ Wɩɩsɩ ʋ tɩya tɩyaŋ a baa, 'Ŋ Tɩɩna Wɩɩsɩ, ŋ aa kyʋwalɩ ɩ aŋgyʋwasʋ rɛ, beewɩya ŋ bɩ kɩɩ nala hʋ aa gɔllɩ kaŋ nala kɩna kɩ fasɩ, koo nala hʋ aa bɩ kaŋ wɩtɩɩ, koo nala hʋ aa gɔllɩ kyɛ nala haana kɩ baŋ. Ŋ bɩ kɩɩ lampolaal no mɛ aa we daha. 12Ŋ aa vʋwa nyʋwa bʋlɩya rɛ yɔbɔ buloŋ tɩyaŋ. Kɩŋ hʋ buloŋ mɛ ŋ aa naa, ŋ aa kaŋ kpaa leye fi rɛ, a kpa lɩdɩgɩ tɩya ɩ.' 13Ka lampolaal hʋ mɛ mʋ sɩŋ libolii, a paalɩ bɩ kaŋ ʋ nyuu mɛ gye, aŋ paa ʋ nosi vʋwa ʋ nyuu aŋ baa, 'Wɩɩsɩ, fá ŋ sikii. Ŋ yaa wɩbɔŋyaal lɛ.' 14Ɛɛ rɛ Yesu bɩl baa, "Wɩtɩɩ rɛ ŋ basɩ kɩ tɩya ma, saŋa hʋ ba aa kyʋwalɩ Wɩɩsɩ hʋ teŋ, ba balɩya tɩyaŋ, lampolaal hʋ rɛ yaa tɩpʋlʋŋ tɩɩna Wɩɩsɩ sɩya tɩyaŋ. Nal hʋ buloŋ aa kpa ʋ tɩɩ yohuŋ, Wɩɩsɩ sɩ kana ʋ fʋŋɩsɩ. Amɛ nal hʋ buloŋ aa kaŋ ʋ tɩɩ kɩ hʋwɔlɩ, Wɩɩsɩ sɩ kpa ʋ yohuŋ." 15Nala badɔmɔŋ mɛ rɛ gyɩ sii kaŋ ba biibiisi ko Yesu lee dɩ ʋ kpa ʋ nosi dɔbɔ ba tɩyaŋ, a sʋla Wɩɩsɩ tɩya ba. Yesu hatɩnna hʋ na ba, a nɔsɩ ba. 16Ɛɛ rɛ Yesu yɩrɩ biibiisi hʋ, aŋ basɩ tɩya ʋ hatɩnna hʋ a baa, "Ma leŋ dɩ biibiisi hʋ ko ŋ lee. Ma ta kil ba. Nala hʋ aa kɩɩ biibiisi no, ba aa rɛ we Wɩɩsɩ koro hʋ tɩyaŋ." 17Nyɛ rɛ ʋ bɩl basɩ tɩya nala hʋ a baa, "Wɩtɩɩ rɛ ŋ basɩ kɩ tɩya ma, dɩ ɩ bɩ yelli Wɩɩsɩ anɩɩ biibiye aa yelli ʋ kuwo abee ʋ naa gɛɛ, ɩ bɩ sɩ wuwo na Wɩɩsɩ koro hʋ gyʋʋ." 18Ɛɛ rɛ Gyuuma nɩhɩyawʋ kɩdɩgɩ ko Yesu lee a pɩyɛsɩ ʋ a baa, "Nɩhɩyawelii, ɛɛ rɛ ŋ sɩ yaa a kaŋ mɩɩbol aa bɩ kaŋ tenii?" 19Ɛɛ rɛ Yesu pɩyɛsɩ ʋ a baa, "Bee rɛ tɩŋ ɩ yɩrɩ ŋ nɩhɩyawelii? Nal buloŋ bɩ weliye, see Wɩɩsɩ dʋŋ. 20Na ɩ gyɩŋ wɩya hʋ Moosi aa saba biŋ dɩ ma kɩ tɩŋa hʋ rɛ? Ba aa rɛ nyɛ: Ta kyɛɛ nal haaŋ koo nal bala. Ta kpʋʋ nal. Ta gaa. Dɩ ɩ rɛ yaa daŋsɩya wɩɩ tɩyaŋ, ta nyɩya wɩya, kɩ fá ɩ kuwo abee ɩ naa." 21Ɛɛ rɛ baal hʋ baa, "Ŋ aa tɩŋ wɩya no kɛ buloŋ nɛ a lɩɩ ŋ biibiri tɩyaŋ buloŋ." 22Ʋ aa basɩ gɛɛ, Yesu bɩl basɩ tɩya ʋ a baa, "Wɩdɩgɩ rɛ kaa ɩ ha aa sɩ yaa. Mʋ kpa ɩ kɩŋ kɩŋ buloŋ yallɩ, a kpa molbiye hʋ tɩya nyaaba, aŋ ko kɩ tɩŋa ŋ. Dɩ ɩ rɛ yaa gɛɛ, ɩ sɩ kaŋ kɩna wɩɩsɩbee tɩyaŋ." 23Baal hʋ aa nɩɩ wɩɩ no, ʋ tɩya buloŋ kyogi, beewɩya ʋ gyɩ kaŋ kɩna rɛ weliŋ. 24Yesu aa naa dɩ ʋ tɩya kyogo gɛɛ, ʋ baa, "Ʋ yaa wɩduwo rɛ anɩɩ kɩna tɩmma aa sɩ wuwo gyʋʋ Wɩɩsɩ koro hʋ tɩyaŋ. 25Nyɔgɩmaa aa sɩ tɩŋ gahaŋ sɩɩ lɩɩ, ʋ rɛ yaa mɔl a te gɛɛ kɩna tɩɩna aa sɩ yaa a gyʋʋ Wɩɩsɩ koro hʋ." 26Nala hʋ aa nɩɩ Yesu aa basɩ gɛɛ, ba pɩyɛsɩ ʋ a baa, "Kɩbee rɛ yaŋ Wɩɩsɩ sɩ laa ta?" 27Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ba a baa, "Wɩɩ hʋ aa kperi nihuwobiŋ, ʋ bɩ kpere Wɩɩsɩ kɛ." 28Ɛɛ rɛ Piita basɩ tɩya ʋ a baa, "Deŋ na, á kɛ leŋ á kɩŋ kɩŋ buloŋ ta rɛ aŋ kɩ tɩŋa ɩ hal." 29Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ba a baa, "Wɩtɩɩ rɛ ŋ basɩ kɩ tɩya ma, nal hʋ buloŋ aa sɩ kuu Wɩɩsɩ koro hʋ wɩya a leŋ ʋ dɩya abee ʋ haaŋ koo ʋ naabalɩya koo ʋ kuwo abee ʋ naa koo ʋ biisi, 30Wɩɩsɩ sɩ tɩya ʋ tɩɩna kɩna yʋga a te kɩna hʋ ʋ aa leŋ ta. Dɩ ʋ rɛ ko sʋba mɛ, Wɩɩsɩ sɩ tɩya ʋ mɩɩbol hʋ aa bɩ kaŋ tenii." 31Ɛɛ rɛ Yesu kaŋ ʋ hatɩnna fi abee balɩya hʋ gɩɩgɩ lɩɩ, a basɩ tɩya ba a baa, "Ma gyegili nɩɩ daha. Á aa mʋ Gyerusalɛm nɛ. Doŋ tɩyaŋ, Mɩyaŋ Nihuwobiŋ Biye wɩya hʋ Wɩɩsɩ tɩŋdaala hʋ aa saba biŋ, ba buloŋ sɩ ko su ba bʋʋsɩ. 32Ba sɩ kpa ŋ we nala hʋ aa bɩ yaa Gyuuma nosi tɩyaŋ dɩ ba yaa ŋ sɩya. Ba sɩ tʋʋsɩ ŋ aŋ pɛ tʋ naŋtʋwɔl mɛ we ŋ tɩyaŋ. 33Ba sɩ vɩɩrɩ ŋ aŋ kpʋ ŋ, amɛ ŋ sɩ sii sʋʋ tɩyaŋ ʋ kyɛtoo kyɛɛ." 34Amɛ Yesu hatɩnna hʋ gyɩ bɩ gyɩŋ wɩya no memii. Wɩya no buloŋ gyɩ yaa wɩfaŋɩya rɛ ba lee. Ba gyɩ bɩ gyɩŋ wɩɩ hʋ wɩya Yesu aa basɩ. 35Yesu bee ʋ hatɩnna hʋ aa mʋʋ hʋ tɩyaŋ nɛ, ba mʋ kpaga tɔɔ kɩdɩgɩ ba aa yɩrɩ Gyɛriko. Dɩ banyʋlʋŋ kɩdɩgɩ mɛ hɔŋ ŋmanɩɩ hʋ nyʋwa a kɩ sʋla kɩna. 36Nyʋlʋŋ hʋ aa nɩɩ nɩgyamaa hʋ aa baŋ dɔmɔ, ʋ pɩyɛsɩ a baa, "Bee rɛ aa yaa?" 37Ɛɛ rɛ ba basɩ tɩya ʋ anɩɩ Yesu aa lɩɩ Nazarɛti rɛ aa baŋ. 38Ɛɛ rɛ ʋ yɩrɩ Yesu a baa, "Yesu, Deviti nihii, fá ŋ sikii." 39Nala hʋ aa we ʋ sɩya nɔsɩ ʋ, dɩ ʋ leŋ ʋ kyagɩŋsɩ hʋ. Amɛ ʋ marɩ yɩrɩ yʋga a te gɛɛ a baa, "Yesu, Deviti nihii, fá ŋ sikii." 40Ɛɛ rɛ Yesu sɩŋ aŋ baa dɩ ba kaŋ nyʋlʋŋ hʋ ko ʋ lee. 41Ba aa kana ʋ ko pele, Yesu pɩyɛsɩ ʋ a baa, "Bekiŋ nɛ ɩ kɩ kyɛ dɩ ŋ yaa tɩya ɩ?" Ʋ basɩ tɩya ʋ a baa, "Ŋ nɩhɩyawʋ, ŋ aa kyɛ dɩ ŋ bɩl kɩ na rɛ." 42Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ʋ, "Ɩ sɩya suro rɛ. Ɩ aa laa Wɩɩsɩ dɩ rɛ rɛ tɩŋ ɩ deye." 43Doŋ nɛ ʋ sɩya pirigi suri, ʋ sii kɩ tɩŋ Yesu hal a kɩ dannɩ Wɩɩsɩ. Nɩgyamaa hʋ buloŋ aa naa gɛɛ, ba buloŋ mɛ kɩ dannɩ Wɩɩsɩ.


c: text/html

text: 1Yɩn 'lɔ, yɩ dɔ̃ɔ kpi be a yɩ maal dɛbɛ nɩ a yɩ yeldɛbɛ pɔ, 2ala pɔ lɛ yɩ dɔ̃ɔ be, na yɩ turo a wɛr nyã sɔɩ nɩ a 'lɔ na di a sɛsɛbɛ nãa Satan. A sɩɛ nyã lɛ tʋ̃nɔ̃ a bawõnsɩ pɔ. 3Sɩ jaa mɩ dɔ̃ɔ be a lɛ a ba kaar maala a lɛ a ɩ̃gãn na bʋɔrɔ, na sɩ turo a sɩ tɩɛr nɩ a ɩ̃gãn vɔlaa. Ka a Nãaŋmɩn suur mɩ dire nɩ sɩ a ba kaar. 4Tɩchɛ a Nãaŋmɩn nɩbaal na waa jũu, ka wʋ nʋ̃ sɩ yɔɔ jaa. 5Wʋ maal sɩn ka sɩ 'mataa ir a Kɩrɩsɩto a kũu pɔ an ɩ sɩ dɔ̃ɔ kpi a yeldɛbɛ pɔ, a wʋ wɩ̃ɛfʋ lɛ wʋ faan sɩ. 6Nãaŋmɩn 'mantaa sɩ̃ɩn sɩ nɩ a Kɩrɩsɩto ka sɩ 'mataa jɩ̃nɛ nɩ wʋ be a saaju. 7A ɩ naa nɩtɔ̃ ɩka a ber ala na waara ka wʋ na wiil sɩ a wʋ wɩ̃ɛfʋ na bɛr ma nɩ a wʋ maal vɩla a Yesu Kɩrɩsɩto 'yɔ̃ɔ. 8Bojũu a wʋ wɩ̃ɛfʋ lɛ so yɩn nyɛ faafʋ tu a yɩ sɔɔfʋ pɔ, a ba yi a yɩ mɩ̃ɛ sɛ̃ ɛ, Nãaŋmɩn kʋfʋ lɛ. 9A ba ɩ yɩn tʋ̃mɔ̃ kɔ̃ɔ lɛ ka ɩ̃sʋɔ na chɛ nyãa ɛ. 10Sɩ ɩ naa Nãaŋmɩn nũu bʋ̃maalsɩ wʋn mɛ a Kɩrɩsɩto 'yɔ̃ɔ, ka sɩn tʋ̃nɔ̃ tʋ̃sʋ̃n ala wʋn de nie chɔɔr bar ka sɩ tʋ̃nɔ̃. 11A lɛ jũu, yɩ tɩɛr kaa a kõro a yɩn na ba ɩ a Juu nɩbɛ ɛ, ka a Juu nɩbɛ bʋɔlɔ yɩ a, yɔrwʋʋr dẽme, tɩ bʋɔlɔ a ba mɩ̃ɛ a yɔrŋmaar dẽme, na ɩ a ɩ̃gãn nyã tɛɛ yele. 12Yɩ tɩɛr kaa a sɔ̃ɔ 'lɔ̃nɔ̃ ɩka yaa bɔ̃ɔ a Kɩrɩsɩto ɛ, ka yɩn yaa mɩ pʋɔ a Isɩral nɩbɛ pɔ ɛ, na yaa pʋɔ a nɛtɩrsɩ ala a Nãaŋmɩn na tɩr a wʋ nɛɛ kʋ a Juu nɩbɛ ɛ. Yaa tara tɩɛrtɔ jie ɛ, na yaa lɛ bɔ̃ɔ Nãaŋmɩn ɛ. 13Yɩn bala na dɔ̃ɔ jãa tɩchɛ pʋ̃pãanyã, yɩ wa gbʋr a Yesu Kɩrɩsɩto na yɩ be a wʋ 'yɔ̃ɔ a wʋ jɩ̃ɩ jũu. 14Bojũu, a Yesu mɩ̃ɛ lɛ ɩ a sɩ nyã'maar, na wʋ maal a nɩbʋrsɩ ayi ka ba ɩ bʋ̃'yen, na wʋ ŋmɛr a dachin 'lɔ na dɔ̃ɔ var a sɩ ɩ a dɔ̃dẽme. 15A Juu nɩbɛ nɛbinãa tara na chire yɔɔ, tɩchɛ Kɩrɩsɩto kũu sɔ̃ɔn a jaa. A wʋ bɔfʋ lɛ ɩka wʋ vɛ̃ ka a Juu nɩbɛ nɩ a bala na ba ɩ a Juu nɩbɛ ɩ nɩpaalaa bʋ̃'yen, lɛ lɛ wʋ maal a nyã'maar. 16Wʋ 'maal Nãaŋmɩn kʋ ba ka ba ɩ bʋ̃'yen. A kũu wʋn kpi a daa ju lɛ wʋ de kʋn a ba 'laar taa. 17Wʋ wa mʋɔl naa a nyã'maar 'yɛr kʋ yɩn bala na jãa nɩ a bala na gbʋr. 18Bojũu a tu naa a wʋ 'yɔ̃ɔ ka sɩ tara sɔr na ta a Sãa sɛ̃ nɩ a Sɩɛ bʋ̃'yen 'lɔ̃nɔ̃. 19A lɛ jũu, yaa lɛ chɛnɛ ɩ sãanba nɩ nɩyʋɔrsɩ go ɛ, tɩchɛ yɩn nɩ a Nãaŋmɩn nɩbɛ lɔ̃ɔn tẽe na yɩ ɩ a wʋ yir dẽme. 20Ba mɩ mɛn dɔɔl a dachin par kparaa na ɩ a nɩtʋ̃nsɩ nɩ a 'yɛ'yɛrbɛ, ka a Yesu ɩ a sãlsɔɔ wɛɛ. 21A wʋ 'yɔ̃ɔ lɛ a yir wʋ jaa choo taa na wʋ ɩ a Nãaŋmɩn puorfʋ yir chɛchɛ 'lɔ a sɩ Soro 'yɔ̃ɔ. 22Bojũu yɩ jaa ɩ naa a Kɩrɩsɩto tʋɔr, ka wʋ mɩ mɛ yɩ 'matãan a yir nyã pɔ, ka Nãaŋmɩn Sɩɛ kpɩɛrɛ.

robotstxt: allowed

filter: keep


text: 1Ɛɛ hal tɩyaŋ nɛ ŋ na wɩɩsɩnyufalɩɩ abee taŋhafalɩɩ. Wɩɩsɩnyuu hʋ abee taŋha hʋ fa aa we doŋ gyɩ nyʋgɩsa rɛ, mpʋwɔnʋʋ mɛ dɩɩgɩ. 2Ɛɛ rɛ ŋ na Wɩɩsɩ Tɔbal hʋ, Gyerusalɛmfalɩɩ hʋ, dɩ ʋ lɩɩ Wɩɩsɩ lee wɩɩsɩbee tɩyaŋ a ko kɩ tuu. Wɩɩsɩ marɩ ʋ buloŋ gɛɛ rɛ anɩɩ ba aa sal hafalɩɩ a kaŋ kɩ mʋ dɩ ba tɩya ʋ bala gɛɛ. 3Ɛɛ rɛ ka ŋ nɩɩ taabal kɩdɩgɩ dɩ ʋ lɩɩ kuworikpasa hʋ nyuu, a baa, "Ma na! Lagɩlagɩ no Wɩɩsɩ saa ʋ bee nihuwobisi tɩyaŋ nɛ. Ʋ beel-ba sɩ pɛ hɔŋ dɩ ba yaa ʋ nala. Wɩɩsɩ tɩɩ sɩ we ba lee, a yaa ba Wɩɩsɩ. 4Ʋ sɩ tɩɩgɩ ba sɩnɩɩl buloŋ ta. Sʋʋ koo tɩkyogi koo wiile bɩl bɩ sɩ we doŋ, ba teŋ lee kɩdɩgɩ buloŋ mɛ bɩl bɩ sɩ wɩɩ, beewɩya wɩbɩnɩya buloŋ para rɛ." 5Ɛɛ rɛ nal hʋ aa hɔŋ kuworikpasa hʋ nyuu baa, "Ma na! Lagɩlagɩ no ŋ kaŋ kɩna buloŋ kɩ bɩrɩmɩ kɩfalɩya rɛ." Aŋ bɩl basɩ tɩya ŋ a baa, "Sabɩ wɩya no ŋ aa basa, beewɩya ba yaa wɩtɩɩ rɛ, a maga dɩ nal buloŋ laa ba di." 6Ɛɛ rɛ ka ʋ bɩl basɩ tɩya ŋ a baa, "Wɩɩ buloŋ tene rɛ! Mɩyaŋ nɛ yaa Alfa abee Omega, wɩɩ buloŋ lipiilii abee wɩɩ buloŋ litenii. Nal hʋ buloŋ nɩɩnyʋwasɩ a kana, ŋ sɩ yaa nɩɩ bulo hʋ tɩyaŋ nɩɩ hʋ aa tɩya mɩɩbol aa bul a tɩya ʋ waasʋ. 7Nal hʋ buloŋ aa ko wuwo yuwo di, ʋ rɛ sɩ na kɩna no buloŋ. Ŋ sɩ yaa ʋ Wɩɩsɩ, dɩ ʋ mɛ yaa ŋ biye. 8Amɛ kambɩnna, abee nala hʋ aa bɩ laa ŋ di, abee nala hʋ aa yaa bisiŋ wɩya, abee nɩkpʋʋla, abee sɔŋsɔnnɔ, abee daaluliye tɩmma, abee vʋgɩmarɩla, abee wɩnyɩyɛla, lee hʋ ba aa sɩ we rɛ yaa gyɩrɩbʋyɩ diŋ hʋ aa pɩna gɛɛ anɩɩ nɩɩpaal tɩyaŋ. Nyɛ rɛ yaa sʋʋlɩya hʋ." 9Ɛɛ rɛ malɩkasɩ bapɛ hʋ aa kolo tahaŋsɩ bapɛ hʋ aa suwo abee balo-kateŋse bapɛ hʋ kɩdɩgɩ ko basɩ tɩya ŋ a baa, "Ko dɩ ŋ daga ɩ haaŋ hʋ Pebiye hʋ aa sɩ kpa." 10Ɛɛ rɛ Wiyesi Welii hʋ ko laa ŋ tɩŋa, ka malɩka hʋ kpa ŋ kaŋ gyɩŋ dogiŋbal kɩdɩgɩ aa gyɩna yʋga nyuu. Doŋ nɛ ʋ daga ŋ Wɩɩsɩ Tɔbal hʋ ba aa yɩrɩ Gyerusalɛm, Wɩɩsɩ aa leŋ ʋ lɩɩ wɩɩsɩbee ko kɩ tuu. 11Wɩɩsɩ gaŋdarɩ gyɩ we tɔɔ hʋ tɩyaŋ a leŋ ʋ buloŋ kyaanɩ, a kɩ nyʋlsɩ gɛɛ anɩɩ sɩfɩyaŋ bʋyɩ kɩdɩgɩ ba aa yɩrɩ gyasɩpa, aŋ kyaanɩ gɛɛ anɩɩ nyagɩsa. 12Ba gyɩ saa gyebibal aa gyɩna rɛ a baarɩ tɔɔ hʋ ko baŋ. Gyebii hʋ gyɩ kaŋ pagɩsɩ fi abee balɩya rɛ, malɩkasɩ fi abee balɩya sɩŋ kɩ pɔ pagɩsɩ hʋ, ka ba sabɩ Iziral tɩmma bekyige fi abee balɩya hʋ fene a we pagɩsɩ hʋ borisi tɩyaŋ. 13Tɩɩmemii dɩɩlaŋ gyɩ kaŋ pagɩsɩ boto rɛ, tɩɩnyuu dɩɩlaŋ mɛ kaŋ pagɩsɩ boto, wɩɩpɔsɩɩ noduu dɩɩlaŋ kaŋ pagɩsɩ boto, ka wɩɩpɔsɩɩ nogɔbɔ dɩɩlaŋ mɛ kaŋ pagɩsɩ boto. 14Bʋwa fi abee balɩya rɛ ba gyɩ kpa biŋ gyebii hʋ aa barɩ tɔɔ hʋ memii, ka ba sabɩ Pebiye hʋ kpambɩsɩ fi abee balɩya hʋ fene a we bʋwa no tɩyaŋ. 15Malɩka hʋ aa basɩ wɩya ŋ lee kol salɩŋ daamagɩsɩɩ rɛ dɩ ʋ kaŋ magɩsɩ tɔbal hʋ abee ʋ pagɩsɩ abee ʋ gyebiye buloŋ. 16Tɔɔ hʋ gyalɩŋ abee ʋ doluŋ buloŋ maga dɔmɔŋ nɛ. Ɛɛ rɛ ʋ magɩsɩ bee hʋ abee salɩŋ daamagɩsɩɩ hʋ dɩ ʋ yaa meeldaasɩ tusi abee kɔɔsɩ bɔnɔŋ (1,500). Ʋ doluŋ abee ʋ gyalɩŋ abee ʋ gyɩnɩɩ buloŋ maga dɔmɔŋ nɛ. 17Malɩka hʋ gyɩ magɩsɩ bee hʋ gyebii mɛ rɛ anɩɩ nihuwobisi aa magɩsɩ kɩna gɛɛ, dɩ ʋ gyɩnɩɩ yaa naaŋsɩɩnyʋwa kɔɔsɩ balɩya abee fi bee badʋ. 18Bʋyɩ hʋ ba aa yɩrɩ gyasɩpa rɛ ba kpa saa gyebii hʋ aa baarɩ bee hʋ, aŋka bee hʋ tɩɩ buloŋ kɛ yaa salma, ʋ buloŋ kyaanɩ gɛɛ anɩɩ nyagɩsa. 19Ba kpaa sɩfɩyaŋ bʋwa iriŋ iriŋ aa weliye rɛ a kpɩyɛrɩ gyebii hʋ aa baarɩ bee hʋ gyememii. Laasɩya bʋyɩ hʋ ba aa kpaa biŋ gyebii hʋ memii feŋ nɛ gyasɩpa, lɩya tɩɩna hʋ mɛ feŋ nɛ safaaya, too tɩɩna hʋ mɛ feŋ nɛ agɛtɩ, naa tɩɩna hʋ mɛ feŋ nɛ ɛmaraldi, 20nɔɔ tɩɩna hʋ feŋ nɛ onisi, dʋʋ tɩɩna hʋ mɛ feŋ nɛ kanɛɛlɩyaŋ, pɛɛ tɩɩna hʋ mɛ feŋ nɛ kirisolati, kyori tɩɩna hʋ mɛ feŋ nɛ bɛril, nibi tɩɩna hʋ mɛ feŋ nɛ topasɩ, fi tɩɩna hʋ mɛ feŋ nɛ kirisopirasi, fi bee kɩdɩgɩ tɩɩna hʋ mɛ feŋ nɛ gyasinti, fi bee balɩya tɩɩna hʋ mɛ feŋ nɛ amɛtisi. 21Pagɩsɩ fi bee balɩya hʋ buloŋ yaa gyiiŋbiweliye ba aa yɩrɩ pɛɛlɩsɩ fi bee balɩya rɛ, ba kpa pɛɛl-dɩgɩ a marɩ paga buloŋ. Ŋmaŋbal hʋ aa pɩŋ bee hʋ tɩyaŋ buloŋ mɛ yaa salɩŋtɩɩ dʋŋ nɛ, a kɩ kyaanɩ gɛɛ anɩɩ nyagɩsa. 22Ŋ fa bɩ naa wɩɩkyʋwaldɩya buloŋ bee hʋ tɩyaŋ beewɩya á Tɩɩna Wɩɩsɩ, dee buloŋ tɩɩna abee Pebiye hʋ tɩɩtɩɩ we doŋ nɛ ba kɩ kyʋwalɩ ba lee kɛ buloŋ tɩyaŋ. 23Wɩɩpɔsɩɩ koo pene daa leŋ bee hʋ kyaanɩ, beewɩya Wɩɩsɩ gaŋdarɩ rɛ kyaana kɩ we ʋ tɩyaŋ, Pebiye hʋ mɛ yaa ʋ fɩŋtɩna. 24Ʋ pʋlʋŋ tɩyaŋ nɛ dʋnɩya nala buloŋ sɩ we. Dʋnɩya kuworo buloŋ mɛ sɩ kaŋ ba dʋwa ko gyʋʋ ʋ tɩyaŋ. 25Ba bɩ sɩ maakyiye kaŋ bee hʋ paga tɔ kyɛɛ kɩdɩgɩ buloŋ, beewɩya tebine tuwo doŋ. 26Ba sɩ kaŋ paalʋʋsɩ buloŋ nala dʋwa abee ba gaŋdaa-kɩna ko gyʋʋ doŋ. 27Amɛ kɩŋ kɛ buloŋ aa kaŋ bisiŋ, koo nal buloŋ aa yaa hɩɩsɩ wɩya koo a kɩ nyɩya wɩya, ba kɩdɩgɩ buloŋ bɩ sɩ maakyiye gyʋʋ bee no, see nala hʋ fene ba aa saba we Pebiye hʋ Mɩɩbol Teŋ hʋ tɩyaŋ.


text: 1D'ɩ na kɩ d'ɩ wʋ-dɩdʋa dɩ Zezi tɩn mʋ pɛ d'ɩ na cɩga Wɛ tee nɩ. Kʋntʋ, dɩbam dɩ Wɛ fɔgɩ daanɩ d'ɩ Yuutu Zezi Krisi ŋwaanɩ mʋ. 2Zezi mʋ pɛ dɩbam yi Wɛ yigə, yɩ Wɛ kɩ dɩbam yu-yoŋo d'ɩ na kɩ d'ɩ wʋ-dɩdʋa dɩd-o tɩn ŋwaanɩ. Kʋntʋ tɩn, d'ɩ jɩgɩ tɩɩna nɩ d'ɩ w'ʋ na paarɩ-zulə Wɛ tee nɩ, yɩ kʋ paɩ dɩbam jɩgɩ wʋpolo lanyɩranɩ. 3D'ɩ nan ta jɩgɩ wʋpolo d'ɩ yaara yam wʋnɩ, bɛŋwaanɩ d'ɩ ye nɩ yaara waɩ ya paɩ d'ɩ fɔgɩ d'ɩ zɩgɩ dɩ pu-dɩa. 4D'ɩ pu-dɩa kam yaara yam wʋnɩ tɩn laan maa pa d'ɩ zɩgɩ kəŋkəŋ maŋɩm wʋnɩ. D'ɩ na zɩgɩ kəŋkəŋ maŋɩm wʋnɩ tɩn laan maa pa d'ɩ jɩgɩ tɩɩna Wɛ tee nɩ. 5D'ɩ na jɩgɩ tɩɩna kʋntʋ tɩn, kʋ b'a pa d'ɩ na d'ɩ cavɩɩra, bɛŋwaanɩ Wɛ tiini DƖ kɩ DƖ sono dɩbam bɩcara nɩ, dɩ DƖ na pɛ DƖ Joro kʋm wʋ dɩbam wʋnɩ tɩn. 6Dɩbam na bwənə yɩ d'ɩ warɩ d'ɩ joŋi d'ɩ tɩtɩ tɩn, mʋ Zezi Krisi tɩga o ma vrɩ dɩbam na yɩ nɔn-balwaarʋ tɩn, maŋa kalʋ Wɛ wʋbʋŋa na lagɩ tɩn. 7Kʋ cana sɩ nɔɔnʋ sɛ o tɩ o doŋ ŋwaanɩ, dɩ o na w'ʋ tɩ wʋlʋ ŋwaanɩ tɩn na maŋɩ o yɩ cɩga tu te dɩ. Kʋ nan waɩ kʋ kɩ sɩ nɔɔnʋ b'a kwarɩ fʋʋnɩ sɩ o tɩ nɔn-ŋʋm ŋwaanɩ. 8Kʋ nan na yɩ Baŋa-Wɛ, dɩntʋ brɩ dɩbam DƖ na tiini DƖ soe dɩbam te tɩn, dɩ DƖ na pɛ Zezi Krisi ba o tɩ dɩbam ŋwaanɩ maŋa kalʋ d'ɩ ya ta na yɩ lwarɩm kərə tɩn. 9Zezi na tɩga yɩ o jana kam nuŋi tɩn mʋ pɛ d'ɩ na cɩga Wɛ tee nɩ. Kʋ nan na dwe dɩdɩ tɩn, o laan w'ʋ joŋi dɩbam Wɛ ban-zɔŋɔ kʋm wʋnɩ. 10Dɩbam ya yɩ Wɛ dʋna mʋ. DƖ Bu wʋm tʋʋnɩ dɩm nan mʋ pɛ dɩbam dɩ Wɛ fɔgɩ daanɩ. Kʋ nan na dwe dɩdɩ, dɩbam laan na jigi Wɛ nɔɔna tɩn, DƖ Bu wʋm w'ʋ vrɩ dɩbam, o na joori o bi o yagɩ tʋʋnɩ tɩn ŋwaanɩ. 11Kʋlʋ ta na wəli da tɩn, d'ɩ jɩgɩ wʋpolo lanyɩranɩ dɩ Wɛ, dɩ d'ɩ Yuutu Zezi Krisi na pɛ dɩbam dɩ Wɛ fɔgɩ daanɩ tɩn ŋwaanɩ. 12Nabiinu dɩdʋa ŋwaanɩ mʋ pɛ lwarɩm ba lʋgʋ baŋa, yɩ lwarɩm dɩ ja tʋʋnɩ dɩ wəli da dɩ ba. Kʋntʋ tɩn, nabiinə maama maŋɩ sɩ ba tɩ mʋ, ba maama na kɩ lwarɩm tɩn ŋwaanɩ. 13Kʋ na w'ʋ loori sɩ Wɛ kɩ DƖ cullu tɩm DƖ nɔɔna bam jɩŋa nɩ tɩn, dɩ lwarɩm maŋɩ dɩ wʋ lʋgʋ baŋa nɩ mʋ. Cullu tɩm nan ya ta na tərə tɩn, Wɛ ba jeeli nɔɔna lwarɩm. 14Kʋ na zɩgɩ Adam maŋa kam nɩ sɩ kʋ vu kʋ yi Moyisi maŋa kam tɩn, tʋʋnɩ ya maŋɩ dɩ wʋra mʋ yɩ dɩ waɩ nabiinə. Dɩ maa waɩ balʋ dɩ na kɩ ba tusi, yɩ kʋ daɩ nɩ Adam dɛɛn na kɩ lwarɩm o vɩn Wɛ ni te tɩn. Adam nan brɩ dɩbam Zezi na lagɩ o ba tɩn nyɩnyʋgʋ mʋ. 15Ba nan daɩ bɩdwɩ. Bɛŋwaanɩ Adam dɛɛn na kɩ lwarɩm dɩlʋ tɩn daɩ bɩdwɩ dɩ Wɛ na pɛ dɩbam pɛɛrɩ dɩlʋ zaanɩ tɩn. Nabiinu dɩdʋa kam kʋntʋ lwarɩm dɩm ŋwaanɩ mʋ pɛ nɔɔna zanzan tɩ. Wɛ zaanɩ dɩm nan dwe kʋntʋ, yɩ DƖ tʋŋɩ nabiinu dɩdʋa, wʋntʋ mʋ yɩ Zezi Krisi, sɩ o kɩ nɔɔna zanzan yu-yoŋo kʋ ja gaalɩ. 16Wɛ na pɛ pɛɛrɩ dɩm nɔɔna zaanɩ kʋntʋ tɩn, kʋ daɩ bɩdwɩ nɩ Adam na kɩ lwarɩm te tɩn. Wʋntʋ na kɩ lwarɩm o vɩn Wɛ ni bɩdwɩ tɩn mʋ pɛ Wɛ di nɔɔna sarɩya. Kʋ daarɩ nɔɔna zanzan na kɩ ba tusi tɩn, Wɛ pɛɛrɩ dɩm nan pɛ ba lwarɩm zanzan ti yɩ ba na cɩga DƖ tee nɩ. 17Nabiinu dɩdʋa kam lwarɩm ŋwaanɩ mʋ pɛ tʋʋnɩ tɔgɩ da dɩ jaanɩ nɔɔna. Kʋ nan na dwe dɩdɩ tɩn, balʋ maama Wɛ na kɩ-ba yu-yoŋo kʋ ja gaalɩ, yɩ DƖ kwəri DƖ pa ba na cɩga DƖ tee nɩ tɩn, mʋ w'ʋ ta ŋwɩ Wɛ paarɩ dɩm wʋnɩ nabiinu dɩdʋa wʋlʋ na yɩ Zezi Krisi tɩn ŋwaanɩ. 18D'ɩ nan lwarɩ nɩ Adam na kɩ o tusi bɩdwɩ tɩn mʋ pɛ nabiinə maama na cɔgɩm Wɛ tee nɩ. Zezi Krisi yɩranɩ kəm-laa kʋm dɩ nan mʋ pɛ nɔɔna na cɩga yɩ ba jɩgɩ ŋwɩa Wɛ tee nɩ. 19Nabiinu dɩdʋa kam na vɩn Wɛ ni dɩm tɩn mʋ pɛ nɔɔna zanzan yɩ lwarɩm kərə. Nɔɔnʋ dɩdʋa kam na yɩ Zezi Krisi tɩn nan na sɛ Wɛ ni tɩn dɩ w'ʋ pa nɔɔna zanzan na cɩga Wɛ tee nɩ. 20Wɛ dɛɛn kɩ DƖ cullu tɩm nɔɔna jɩŋa nɩ, sɩ kʋ pa lwarɩm fɔgɩ dɩ puli. Lwarɩm nan na puli kʋntʋ tɩn, Wɛ na kɩ nɔɔna zaanɩ te tɩn w'ʋ tiini kʋ puli zanzan kʋ dwəni. 21Kʋntʋ tɩn, lwarɩm tɔgɩ tʋʋnɩ ŋwaanɩ mʋ dɩ maa te nɔɔna. Wɛ zaanɩ dɩm nan tɔgɩ DƖ na paɩ nɔɔna cɩga te tɩn ŋwaanɩ mʋ dɩ maa di paarɩ nɔɔna tɩtarɩ nɩ, sɩ ba taa jɩgɩ ŋwɩa kalʋ na ba ti tɩn Wɛ tee nɩ d'ɩ Yuutu Zezi Krisi ŋwaanɩ.


text: 1N kʋ̃ wa bar a yobɔyele nyã jaa ɛ, ala ɩ n gba kʋ̃ nyɛ tɔ̃nɔ̃ ɛ. A nyɛfʋsɩ nɩ a yelwiilsɩ ala ɩn nyɛrɛ yire naa a sɩ Soro sɛ̃. 2N bɔ̃ɔn nɩrɛ kɔ̃ɔ na sɔɔ Kɩrɩsɩto a wʋ yuom pie nɩ anaar (14) lɛ a dɩna, Nãaŋmɩn 'mɔɔ wʋn don be a saaju 'lɔ na tu a ata sʋɔ pɔ. Ka wʋ chɛnɛ na tara ɩ̃gãn bɩɩ waa lɛ tara ɩ̃gãn ɛ, n ba bɔ̃ɔ ɛ. Nãaŋmɩn tɛɛ lɛ bɔ̃ɔ. 3N bɔ̃ɔn naa ɩka a daba nyãna ɩn ben 'yɛrɛ, ka wʋ ben ɩ̃gãn pɔ, bɩɩ waa be ɩ̃gãn pɔ ɛ, n ba bɔ̃ɔ ɛ, tɩchɛ Nãaŋmɩn bɔ̃ɔ naa. 4Nãaŋmɩn 'mɔɔ wʋn don be a wʋ tẽe. Be lɛ wʋ wõnõ yelsɩ wʋn kʋ̃ tʋ̃ɔ man nɛɛ ɛ, yelsɩ nɩrɛ na ba tara sɔr ɩka wʋ man ɛ. 5A nɩrɛ nyãna tɔ sʋɔ 'yɔ̃ɔ lɛ n bʋɔrɔ a yuor, n kʋ̃ tʋ̃ɔ bɔ a n mɩ̃ɛ yuor ɛ, ka maa balfʋsɩ tɛɛ ba lɛ ɛ. 6Maa ɩka ɩn bɔn yuor gba, n kʋ̃ ɩ jɔl ɛ, bojũu yelmɩ̃ɛ lɛ ɩn 'yɛrɛ. Tɩchɛ n bar a lɛ, ka nɩrɛ taa tɩɛrɛ a n yele gar a ala ɩn maala bɩɩ a ala ɩn ma 'yɛrɛ ɛ. 7Lɛ an na ɩ ka n pɔɔ a n mɩ̃ɛ 'mɔɔfʋ sɔr, a yelwiilbɛrɛ anyã jũu, ka a pãa kaara fɩka gʋɔ na chɔɔrɔ ma a ɩ̃gãn pɔ, ka a kaara a Satan 'yɛ'yɛrɛ kaar, ka a ge ma. 8Gbɛɛ ata jaa lɛ n sʋɔr a n Soro ɩka wʋ vʋ̃ɔ a gʋɔ nyã bar ma. 9Tɩchɛ ka wʋ 'yɛr kʋ ma, "A n wɩ̃ɛfʋ sɛɛ fʋ naa, bojũu a n kpɛ̃ɔ ma sɛɛn kʋ a nɩrɛ na bɔ̃ɔn ɩka wʋ bal naa." A lɛ jũu, ɩn bɔn yuor gar bon jaa a n balfʋsɩ pɔ, ka a Kɩrɩsɩto kpɛ̃ɔ pãa pɔɔ ma. 10Ala lɛ so a Yesu Kɩrɩsɩto jũu, n pʋɔ pɛl naa, a n balfʋsɩ pɔ, tʋbie pɔ, tuo pɔ, gefʋ pɔ, nɩ wõmsɩ a jaa pɔ. Bojũu maa wa bal, lɛ lɛ n pãa ma kpɛ̃mɛ. 11N maal n mɩ̃ɛ jɔl, tɩchɛ a yɩn yele lɛ tɩɛ ma 'yɔ̃ɔ. Yɩ gba sɛɛn nɩ naa bʋɔlɔ ma yovɩla, bojũu n ba ɩ pʋʋr a nɩtʋ̃n kpɩ̃ɛn bala sɛ̃ ɛ, ala ɩ n gba ba ɩ bon jaa ɛ. 12A yelsɩ ala na ma ɩ a nɩtʋ̃nsɩ jɩ̃nɛ lɛ jɩ̃nsɩ, tʋ̃fɛrsɩ nɩ nɛ'maa tʋ̃mɔ̃. A anyãna lɛ n mɩ dɔ̃ɔ tara kãnyir tʋ̃n a yɩ sɛ̃. 13Pupuorbiir gbulsɩ ba boo lɛ dɔ̃ɔ gar yɩ, ka a ba ɩ ɩn ba dɔ̃ɔ ɩ tuor kʋ yɩ lɛ ɛ? Yɩ vɛ̃ a n dɛɛr nyã kʋ ma. 14Pʋ̃pãanyã, n chɔɔr baar ɩka n tɩ piir yɩ kaa, a gbɛɛ ata sʋɔ lɛ a nyã, n kʋ̃ tɩ ɩ tuor kʋ yɩ ɛ. Bojũu a ba ɩ a yɩ bʋ̃tarsɩ lɛ n bʋɔrɔ ɛ, tɩchɛ yɩn mɩ̃ɛ lɛ n bʋɔrɔ. Fʋ̃ʋ kaa bibiir maa bɔ gun a ba sãamɩne ɛ, tɩchɛ sãamɩne lɛ ma bɔ gun a ba bibiir. 15A lɛ n pʋɔ na pɛl naa ka n sɔ̃ɔ bon jaa ɩn tara a yɩ nyɛvʋr jũu, 'matãan a maa mɩ̃ɛ wʋ jaa. Ala ɩ n nʋ̃ yɩn yɔɔ jaa, yɩn 'lɔ na nʋ̃ man bɩ̃lãa bɩɩ? 16A lɛ an be, lɛ a chɛnɛ be, n ba dɔ̃ɔ ɩ tuor kʋ yɩ jaa ɛ. Tɩchɛ ɩn ɩ yɛ̃ sʋɔ jũu, n den a yɛ̃ yele nyɔɔn yɩ. 17N den a yɩ bʋ̃kɔ̃ɔ tu a nɩbɛ bala ɩn dɔ̃ɔ tʋ̃ a ba wa a yɩ sɛ̃ bɩɩ? 18N sʋɔr Titusɩ ɩka wʋ tɩ a yɩ sɛ̃, naa 'mataa tʋ̃n a sɩ yɛbɛ ɩka ba 'mataa tɩ. Titusɩ den a yɩ bon kɔ̃ɔ bɩɩ? A ba ɩ a Nãaŋmɩn Sɩbʋ̃'yen 'lɔ̃nɔ̃ lɛ sɩ jaa tara na sɩ tʋ̃nɔ̃ a tʋ̃bʋ̃'yen ɛ? 19Yɩ tɩɛr man tãa sɩ 'yɛrɛ na 'yɔ̃ɔnɔ̃ a sɩ mɩ̃ɛ a yɩ sɛ̃ bɩɩ? Nãaŋmɩn niem lɛ sɩ 'yɛrɛ na sɩ be a Kɩrɩsɩto 'yɔ̃ɔ, bon jaa sɩn maala, sɩ barmɩne a yɩ ɩ̃kpɩ̃ɛn 'yɔ̃ɔfʋ jũu lɛ. 20Bojũu dãbɩ̃ɛ kʋrɔ ma naa ɩka maa wa tɩ, n kʋ̃ tɩ nyɛ a yɩ be a lɛ ɩn bʋɔrɔ ɛ. Ka yɩ mɩ kʋ̃ nyɛ ma ka n be a lɛ yɩn bʋɔrɔ ɛ. Dãbɩ̃ɛ chɛnɛ na kʋrɔ ma ɩka, jɛɛr, nyuur, suur nyɛfʋ, ootaa, yobɔyele, gagar yele, mɩ̃ɛ 'mɔɔfʋ nɩ buburfʋ be a yɩ pɔ ɛ. 21N lɛ joro na dãbɩ̃ɛ ɩka maa wa lɩɛb waara, Nãaŋmɩn wʋ maal ma ka n siir n mɩ̃ɛ a yɩ niem. Ka n tara pʋsɔ̃ɔ nɩ a nɩyɔɔ bala na dɔ̃ɔ maal a yeldɛɛr tɩ ba lɩɛb a ba tɩɛr yin a yele anyãna pɔ ɛ. Ban bʋ̃nɔ̃ gãna nɩ taa nɩ a ba pepe yelsɩ pɔ.


text: 1Ɛɛ rɛ ŋ na malɩka dɩ ʋ lɩɩ wɩɩsɩbee a ko tuu taŋha, a kol bootogiluŋii hʋ saafɩɩbii abee kyɔrʋŋbal kɩdɩgɩ. 2Ɛɛ rɛ ʋ kaŋ dʋŋ hʋ aa kɩɩ parinyeŋŋi hʋ, dʋŋ hʋ fa aa we doŋ a lɩɩ piilii hʋ tɩyaŋ buloŋ, a vʋwa ʋ biŋ bɩsɩ tusi. Dʋŋ no rɛ yaa feŋkyogil hʋ koo Sɩtaanɩ. 3Ɛɛ rɛ malɩka hʋ kpa dʋŋ hʋ yuwo we bootogi hʋ tɩyaŋ a kaŋ lara, a taarɩ bootogi hʋ nyʋwa tɔ dɩ nal buloŋ ta wuwo suri. Ba kaŋ dʋŋ hʋ tɔ rɛ dɩ ʋ ta bɩl wuwo mʋrɩ dʋnɩya nala, see dɩ bɩsɩ tusi hʋ bana. Dɩ bɩsɩ tusi hʋ rɛ ko baŋ, ba sɩ puri ʋ ta dɩ ʋ we doŋ mʋhʋ tʋlɩɩ. 4Ɛɛ rɛ ŋ na nala dɩ ba hɔŋ kuworikpasɩnɩ tɩyaŋ. Nala no rɛ ba tɩya ŋmanɩɩ dɩ ba di nala sarɩya. Ɛɛ rɛ ka ŋ na nala dʋŋsɩ mɛ. Nala hʋ dʋŋsɩ ŋ aa naa rɛ yaa nala hʋ nyuni ba aa kere akuu ba aa basɩ Wɩɩsɩ wɩya aŋ kɩ tɩŋ Yesu abee wɩtɩɩ wɩya. Nala no kɛ fa bee kyʋwalɩ ɔhɔ-kɩŋ hʋ koo kɩŋ hʋ ba aa mɔɔ ʋ kɩɩ ʋ. Ba bɩ kaŋ ɔhɔ-kɩŋ hʋ magɩl mɛ ba tilli koo ba nosi tɩyaŋ. Nala no fa sʋba rɛ aŋ sii sʋʋ tɩyaŋ, ba bee Krisita di koro a kɩ deŋ dʋnɩya nala bɩsɩ tusi. 5Laasɩya sʋʋ tɩyaŋ mɩɩgɩ sii hʋ rɛ nyɛ. (Sʋʋkaalɩya hʋ kɛ buloŋ gyɩ bɩ sii sʋʋ tɩyaŋ, a kaŋ mʋ pele saŋa hʋ bɩsɩ tusi hʋ aa suwo.) 6Nala hʋ aa pɛ sʋʋnɩ hʋ aa laa sɩya sii sʋʋ tɩyaŋ, ba yaa nyusʋŋtɩmma rɛ a yaa nɩtɩɩma Wɩɩsɩ sɩya tɩyaŋ. Ba kɛ, sʋʋlɩya hʋ bɩl bɩ kaŋ dee ba nyuu tɩyaŋ. Ba sɩ yaa wɩɩkyʋwal sɩlaala a tʋma kɩ tɩya Wɩɩsɩ abee Krisita, ka dɩ ba bee Krisita di koro a kaŋ kɩ mʋ bɩsɩ tusi. 7Dɩ bɩsɩ tusi hʋ rɛ ko parɩ, ba sɩ lɩɩ Sɩtaanɩ ʋ daŋsarɩga hʋ tɩyaŋ. 8Ʋ sɩ ko lɩɩ a mʋ mʋrɩ nala aa we dʋnɩya paalʋʋ paalʋʋ buloŋ tɩyaŋ dɩ ʋ leŋ ba ko pɛ dɔmɔŋ a yuwo yuwo. Ba kaŋ paalʋʋsɩ no kɩ yɩrɩ Gɔgɩ abee Magɔgɩ rɛ. Ba nala yʋga gɛɛ rɛ anɩɩ mpʋwɔnʋʋ nyʋwa bumbugulo. 9Ba nala talla laa dʋnɩya buloŋ nɛ a mʋ gol tɔɔ hʋ Wɩɩsɩ aa kyo, lee hʋ ʋ nala aa laŋŋa. Amɛ diŋ lɩɩ wɩɩsɩnyuu a ko tuu kpa ba di. 10Ɛɛ rɛ ba kpa Sɩtaanɩ hʋ aa mʋrɩ ba a yuwo we gyɩrɩbʋyɩ aa di diŋ a pɩŋ gɛɛ anɩɩ nɩɩpaal. Lee hʋ ba gyɩ aa laasɩya kpa ɔhɔ-kɩŋ hʋ abee nal hʋ aa nyɩya wɩya anɩɩ ʋ yaa Wɩɩsɩ tɩŋdaal hʋ mɛ yuwo we. Ba sɩ na tʋwara doŋ wɩɩhaa abee tebine buloŋ a kaŋ kɩ mʋ maakyiye buloŋ. 11Ɛɛ rɛ ka ŋ na kuworikpasɩpʋlʋŋbal dɩ ʋ sɩna, a na nal hɔŋ ʋ tɩyaŋ mɛ. Ɛɛ rɛ ŋ na dɩ taŋha abee wɩɩsɩnyuu buloŋ fáá nyʋgɩsɩ nal hʋ sɩya tɩyaŋ, nal buloŋ bɩl bɩ naa ba. 12Ɛɛ rɛ ka ŋ na nala hʋ aa sʋba, nɩbala abee nɩbiisi buloŋ, dɩ ba sɩŋ kuworikpasa hʋ sɩya tɩyaŋ. Ɛɛ rɛ ba suri teŋgyamaa, aŋ bɩl suri Mɩɩbol Teŋ hʋ mɛ. Nal buloŋ wɩyaalɩya ba aa saba biŋ tenni no tɩyaŋ, ba aa rɛ ba kpa di ʋ sarɩya. 13Ɛɛ rɛ mpʋwɔnʋʋ ugo nala hʋ buloŋ aa sʋba ʋ tɩyaŋ ba ko lɩɩ. Sʋʋ bee lalɩyabee mɛ fa aa kaŋ sʋʋnɩ hʋ buloŋ biŋ, ba mɛ kpa ba ta ba ko lɩɩ. Ɛɛ rɛ ba deŋ tenni hʋ tɩyaŋ a na wɩya hʋ buloŋ ba aa yaa dʋnɩya tɩyaŋ a kpa ba di ba sarɩya. 14Ɛɛ rɛ ka ba kpa sʋʋ abee lalɩyabee a yuwo we diŋbal hʋ aa pɩna gɛɛ anɩɩ nɩɩpaal tɩyaŋ. Nal hʋ buloŋ aa sɩ gyʋʋ diŋbal no, sʋʋlɩya hʋ rɛ ʋ sʋba gɛɛ. 15Dɩ nal buloŋ feŋ nɛ ko tuwo Mɩɩbol Teŋ hʋ tɩyaŋ, ba aa kpa ʋ yuwo we diŋbal hʋ aa pɩna gɛɛ anɩɩ nɩɩpaal tɩyaŋ nɛ.


text: 1Kʋ Yeezuu meer ba ncɩnaaʋ bɩ, a a bɔɔta an dɩga brama, an a hɩ, a ʋ: "M Zɩ, wakatɩ a ku, ɩ Nyɩ bɩ tɔ busu, k'ɩ Nyɩ bɩ n a da ma, an ɩ tɔ busu sɔ. 2Paŋŋa k'ɩbɩɩ ka ʋ gʋaa haay burə ʋ bɩ, a mɩsɩrbaa k'a nyarɛ ba ʋ bɩ kam gʋɔɔ haay k'ɩbɩɩ ŋ ka ʋ rɔ wɔɔ ʋ. 3Bala, mɩsɩrbaa k'a nyarɛ ba ʋ bɩ, kʋ ŋ y'ɩbɩɩ dɔ bɩ m, ɩbɩɩ k'ɩ m Woso a deem paan••• kan gʋaa k'ɩbɩɩ nyɔɔ Yeezuu Krista bɩ kɩ. 4Mɔɔ m lɛ bɔ ɩbɩɩ ʋ tara burə ʋ. Zibəə k'ɩbɩɩ ka mɔɔ ʋ kʋ ma ba bɩ, mɔɔ ba, m a nya. 5Kɛɛrɛ bɩ, Zɩ, mɔɔ da ʋ ɩ zi, cirbəə niŋŋə kʋ mɔɔ n ta m ɩ zi, bɩ ma bɩ, durnya n nyɩnta ʋ bɩ m." 6"Gʋɔɔ niŋŋoo k'ɩbɩɩ ŋ bɔ ʋ durnya nɔ ʋ, ɩ ŋ ka mɔɔ ʋ rɔ wɔɔ, mɔɔ ɩbɩɩ tɔ hɩnka ŋ nɩ. Nyɩnta ŋ y'a ʋ ɩbɩɩ gʋɔɔ, ɩ ŋ ka mɔɔ ʋ, bɩ ŋ zu ɩbɩɩ lemim b'ʋ. 7Ŋ y'a dɔ kɛɛrɛ, ŋ ʋ, hɔ haay k'ɩbɩɩ ka mɔɔ ʋ bɩ, a to a ʋ ɩbɩɩ zi. 8Lemim kʋ mɔɔ hɩ ŋ nɩ bɩ, ɩbɩɩ n a ka mɔɔ ʋ bɩ m. Ŋ y'a si, ŋn'a dɔ sɩra paan••• ŋ ʋ, bɔ mɔɔ ʋ ɩbɩɩ zi, ŋn'a si, ŋ ʋ, ɩbɩɩ ɩ mɔɔ nyɔɔ. 9Mɔɔ ɩ yaa darɛ ŋ minto. Mɔɔ bɩr yaa dam durnya minto y, yaa mɔɔ n'a dam gʋɔɔ k'ɩbɩɩ ŋ ka mɔɔ ʋ rɔ wɔɔ minto. Ɩbɩɩ gʋɔɔ m. 10Bɩ, hɔ haay k'an mɔɔ hɔ bɩ, ɩbɩɩ hɔ m sɔ, amba hɔ haay k'a n'ɩbɩɩ hɔ bɩ, mɔɔ hɔ m. Mɔɔ lɛbɔʋrɛ yɩ ŋ gʋr zi. 11Bɩ, mɔɔ bɩ maasɩrɛ bam durnya nɔ ʋ dɔ y, ŋ mɩŋŋɔɔ gɔɔtarɛ ŋ n bɩr durnya nɔ ʋ. Zɛ mɔɔ nawʋrɛ ɩbɩɩ zi. M Zɩ mɩŋŋa, dɔ ŋ ma ɩ tɔ k'ɩbɩɩ ka mɔɔ ʋ bɩ minto, kʋ ŋ nɩ bɩr deem, amba wɔɔ n deem bɩ m. 12Kʋ mɔɔ nyɩnta kan ŋ kɩ bɩ, dɔ mɔɔ nawʋrɛ ŋ ma ɩbɩɩ tɔ k'ɩbɩɩ ka mɔɔ ʋ bɩ minto. Mɔɔ ku ŋ la, bɩ ŋ gʋaa deem n nyaam nɩ y, kʋ n bɩ m, nyaanlɛzaa bɩ m, kʋ Wosoci meerbaarɔ wɔɔ n kʋ yɩ." 13"Zɛ mɔɔ nawʋrɛ ɩbɩɩ zi kɛɛrɛ, bɩ meerbaarɔ nɔɔn duro ba mɔɔ nawʋm durnya nɔ ʋ kʋ ŋ nɩ mɔɔ heernyɔɔ yɩ haay. 14Mɔɔ ɩbɩɩ lemim bɩ ka ŋ ʋ, durnya n sɔ ŋ nɩ, kʋ durnya hɔɔ bɛɛ nɩ ŋ mɩ, amba durnya hɔ bɛɛ m mɔɔ m bɩ minto. 15Mɔɔ n a yɛ k'ɩbɩɩ nɩ ŋ bɔ durnya ʋ y, bɩ, k'ɩ dɔ ŋ ma Sʋtaana minto. 16Durnya hɔɔ bɛɛ y, amba durnya hɔ bɛɛ m mɔɔ m bɩ m. 17A ka k'ɩ sɩra bɩ n ŋ ba a hɔ. Ɩbɩɩ lemim bɩ sɩra m. 18Amba ɩbɩɩ mɔɔ nyɔɔ durnya nɔ ʋ bɩ, ŋ nyɔɔ mɔɔ nawʋm durnya nɔ ʋ sɔ. 19Ŋ minto, mɔɔ yɩ m mɩŋŋa kam, kʋ ŋ mɩŋŋɔɔ n a mɩŋŋɔɔ ka sɩra minto." 20"Yaa bɛɛ mɔɔ n'a darɛ ŋ minto bala y. Yaa mɔɔ n'a dam gʋɔɔ kʋ ŋ nɩ zɛm bɩ sɩra ka mɔɔ ʋ, ŋ meerbaarɔ wɔɔ tɔ ma rɔ wɔɔ minto sɔ. 21Zɩ, kʋ ŋ haay n bɩr deem amba ɩbɩɩ n nɩ kan mɔɔ kɩ, mɔɔ nɩ kan ɩbɩɩ kɩ bɩ m. Kʋ ŋ n nyɩnta kan wɔɔ kɩ sɔ, kʋ durnya n a si, a ʋ, ɩbɩɩ ɩ mɔɔ nyɔɔ. 22Bɩ mɔɔ, mɔɔ lɛbɔʋrɛ k'ɩbɩɩ ka mɔɔ ʋ bɩ ka ŋ ʋ, kʋ ŋ nɩ bɩr deem amba wɔɔ n deem bɩ m. 23Kʋ mɔɔ n bɩr kan ŋ kɩ amba ɩbɩɩ nɩ kan mɔɔ kɩ bɩ m. Kʋ ŋn'a zɛ kʋ ra deem kʋ durnya n a dɔ a ʋ, ɩbɩɩ mɔɔ nyɔɔ, ɩ ŋ ŋʋa amba ɩbɩɩ ɩ mɔɔ ŋʋa bɩ m." 24"Zɩ, mɔɔ lɛ taa bɩncɛ kʋ mɔɔ n ta ʋ bɩ, kʋ gʋɔɔ k'ɩbɩɩ ŋ ka mɔɔ ʋ rɔ wɔɔ n bɩ nyɩnta kan mɔɔ kɩ b'ʋ sɔ, kʋ ŋ nɩ lɛbɔʋrɛ k'ɩbɩɩ ka mɔɔ bɩ yɩ, bala, ɩbɩɩ lɛɛ ka ɩ mɔɔ ŋʋa bɩ ma bɩ, durnya n nyɩnta ʋ y. 25M Zɩ k'an tɩrga, durnya k'a n ɩbɩɩ dɔ bɩ, mɔɔ ɩbɩɩ dɔ. Bɩ, nawɔnnɔ a dɔ, ŋ ʋ, ɩbɩɩ ɩ mɔɔ nyɔɔ. 26Mɔɔ ka ŋn'ɩbɩɩ dɔ, bɩ mɔɔ yɩ m yarɛ m a ka ŋn'ɩ dɔ, kʋ ŋʋarɛ k'ɩbɩɩ mɔɔ ŋʋam bɩ m nyɩnta ŋ ʋ, kʋ mɔɔ n bɩr kan ŋ kɩ."


text: 1Amʋ laan ma na malɛka kadoŋ ka na nuŋi Wɛ-sɔŋɔ ka maa tu lʋgʋ baŋa. Ka maa ze borbu sɩ ka ma pʋrɩ goŋ-canluŋu kʋm ni dɩm, yɩ ka kwəri ka ze capʋn-zɔŋɔ. 2Ka ma ja prənyoŋ-kɩnkagɩlɩ dɩm ka vɔ, sɩ ka ja vu ka dɩ goŋ-canluŋu kʋm wʋnɩ, sɩ kʋ taa wʋ d'aanɩ bɩna mʋrʋ. Prənyoŋo kʋm kʋntʋ mʋ yɩ bɩsankwɩa kalʋ na maŋɩ ka wʋra faŋa faŋa tɩn. Kantʋ kam mʋ yɩ vwa-nyɩna pɛ, yɩ ka kwəri ka yɩ sʋtaanɩ tɩtɩ. 3Malɛka kam ma dɩ-kʋ goŋ-canluŋu kʋm wʋnɩ ka pɩ. Ka ma daarɩ ka kwəni bɔɔnɩ dɩm ni, sɩ kʋ yɩ wanɩ kʋ nuŋi kʋ daa ganɩ lʋgʋ baŋa dwi tiinə bam, sɩ kʋ vu kʋ yi bɩna mʋrʋ kʋm na w'ʋ ti tɩn. Maŋa kam kʋntʋ na kɛ, kʋ maŋɩ sɩ ba bwəli-kʋ ba yagɩ maŋa fɩnfɩɩn yɩranɩ. 4Amʋ ma daarɩ a na paarɩ jangwaanʋ yɩ nɔɔna je tɩ baŋa nɩ. Wɛ ma pa-ba dam sɩ ba di nɔɔna taanɩ. A ma daarɩ a na ba na goni balʋ yuni Zezi cɩga kam dɩ Wɛ kwərə kam tɔɔlɩm ŋwaanɩ tɩn jwəəru Wɛ tee nɩ. Bantʋ mʋ yɩ balʋ na wʋ sɛ ba zuli varɩm wʋm naa o kamɔgɔ kʋm tɩn. Ba nan wʋ sɛ ba kɩ varɩm wʋm nyɩnyʋgʋ kʋm ba trə nɩ naa ba jɩa nɩ. Ba ma joori ba bi ba na ŋwɩa, yɩ ba tɔgɩ ba di paarɩ dɩ Zezi Krisi sɩ kʋ yi bɩna mʋrʋ. 5Twa biim dɩm kʋntʋ mʋ yɩ dɩlʋ na dɛ yigə dɩ kɩ tɩn. (Twa balʋ maama na daarɩ tɩn ta wʋ bi maŋa kam kʋntʋ nɩ. Bɩna mʋrʋ kʋm na tu kʋ ba kʋ kɛ mʋ bantʋ dɩ laan w'ʋ bi.) 6Balʋ maama na tɔgɩ ba wəli dayigə twa biim dɩm wʋnɩ tɩn jɩgɩ yu-yoŋo, yɩ ba'a ta yɩ Wɛ tɩtɩ nɔɔna. Tʋʋnɩ dɩlʋ na lagɩ dɩ kɩ bɩle tɩn daa b'a ja-ba. Bantʋ w'ʋ ta zɩgɩ Wɛ dɩ Zezi Krisi yigə nɩ mʋ ba zuli-ba, yɩ ba'a tɔgɩ dɩ Zezi ba di paarɩ sɩ kʋ yi bɩna mʋrʋ kʋm. 7Bɩna mʋrʋ kʋm na tu kʋ kɛ, ba laan w'ʋ bwəli sʋtaanɩ ba yagɩ, sɩ dɩ nuŋi goŋ-canluŋu kʋm ba na pɩ-dɩ da tɩn wʋnɩ. 8Dɩ ma w'ʋ vu dɩ ganɩ dwi tiinə balʋ na wʋ lʋgʋ baŋa je sɩm maama nɩ tɩn. Tɩɩnɩ dɩm kʋntʋ yɩra mʋ yɩ Gɔgɩ dɩ Magɔgɩ. Sʋtaanɩ ma w'ʋ pa ba la daanɩ sɩ ba kɩ jara, yɩ ba kɔgɔ kʋm nɔn-biə w'ʋ ta dagɩ nɩ bugə ni kasʋllʋ na yɩ te tɩn. 9Ba ma w'ʋ nuŋi lʋgʋ baŋa je maama nɩ ba vu ba gilimi Wɛ nɔɔna bam kɔgɔ kʋm na lagɩ daanɩ mɛ tɩn. Tɩʋ kʋm kʋntʋ mʋ yɩ kʋlʋ Wɛ na soe zanzan tɩn. Mini laan ma nuŋi wɛyuu nɩ dɩ ba dɩ cɔgɩ Wɛ dʋna bam kɔgɔ kʋm maama. 10Ba ma daarɩ ba dʋlɩ sʋtaanɩ na ganɩ-ba tɩn ba dɩ min-nɩnɩʋ kʋlʋ na jɩgɩ ciribi tɩn wʋnɩ. Kʋntʋ mʋ yɩ min-nɩnɩʋ kʋlʋ ba na maŋɩ ba dɩ varɩm wʋm dɩ wʋlʋ na brɩ nɩ o yɩ Wɛ nijoŋnu yɩ o yagɩ o daɩ tɩn ba yagɩ kʋ wʋnɩ tɩn. Ba maama w'ʋ ta wʋ mini dɩm wʋnɩ ba yaarɩ wɩa dɩ tɩtɩɩ maama mʋ, sɩ kʋ taa ve maŋa kalʋ na ba ti tɩn. 11Amʋ daa ma na paarɩ jangɔŋ-kamunu kʋlʋ na yɩ napoŋo tɩn dɩ wʋlʋ na je kʋ baŋa nɩ tɩn. Tɩga baŋa dɩ wɛyuu maama ma duri tɩ kɛ o yigə nɩ, yɩ tɩ daa tərə. 12Amʋ ma na balʋ na tɩgɩ tɩn, dɩdɛɛra dɩ nabwənə maama, ba zɩgɩ paarɩ jangɔŋɔ kʋm yigə nɩ. Ba ma puri twaanʋ sɩ ba nii. Ba ma daarɩ ba puri tɔnɔ kʋlʋ na yɩ Wɛ ŋwɩ-dʋŋa kam tɔnɔ kʋm tɩn. Ba ma di twa bam taanɩ sɩ kʋ maŋɩ dɩ ba na kɩ kʋlʋ tɩn, nɩnɛɛnɩ kʋ na pʋpʋnɩ kʋ tiŋi twaanʋ tɩm wʋnɩ te tɩn. 13Curu dɩ tʋʋnɩ ma yagɩ balʋ dɩ na jaanɩ tɩn. Na-fara bam dɩ ma pa twa balʋ na maŋɩ ba wʋnɩ tɩn cwəŋə sɩ ba nuŋi. Ba ma di twa bam kʋntʋ maama sarɩya sɩ kʋ maŋɩ dɩ ba na kɩ kʋlʋ tɩn. 14Ba laan ma ja Tʋʋnɩ dɩ Curu ba dʋlɩ ba dɩ min-nɩnɩʋ kʋm wʋnɩ. Min-nɩnɩʋ kʋm kʋntʋ yɩ tʋʋnɩ bɩle tu mʋ. 15Nɔɔnʋ wʋlʋ maama yɩrɩ na maŋɩ dɩ wʋ pʋpʋnɩ dɩ kɩ Wɛ ŋwɩ-dʋŋa tɔnɔ kʋm wʋnɩ tɩn, ba'a dʋlɩ kʋntʋ tu ba dɩ min-nɩnɩʋ kʋm kʋntʋ wʋnɩ mʋ.


text: 1A kʋ̃ lɛ kor ɛ, tɩ a Gõl Bar Difʋ ta, Yesu bɔ̃ɔn naa ɩka a wʋ bɩbir vɩɛ naa ka wʋn yi ka a wɛr nyã pɔ lɩɛb chen a Sãa sɛ̃. Wʋ nʋ̃ naa bala na ɩ a wʋ tʋɔr a wɛr nyã pɔ, wʋ nʋ̃ ban tɩ tãn a wʋ kũu. 2Ba põn a jãanʋɔr bʋ̃diir, ka a ɩ tɩɩ de nie kpɛ Judas na ɩ Simon na yi Isɩkariyot bidaba ka wʋ tɩ gar 'yɔ̃ɔ a Yesu. 3Yesu bɔ̃ɔn naa ɩka a Sãa den bomo a jaa 'yɔ̃ɔ a wʋ nũu pɔ, an ɩ a Nãaŋmɩn sɛ̃ lɛ wʋ yi na wʋ lɛ lɩɛb chiine a wʋ sɛ̃. 4Be lɛ wʋ bar a bʋ̃diir tɩ ir na wʋ yaa a fuu bar tɩ de fɔfɩɛlaa sɛ a sɩɛ pɔ. 5Na wʋ pʋr kʋ̃ɔ 'yɔ̃ɔ la'yɛlma pɔ piel pɛɛrɛ a wʋ poturbo gbɛɛ tɩ ma fɩɛl a fɔfɩɛlaa 'lɔ wʋn sɛ a sɩɛ pɔ bar. 6Wʋn wa ta a Simon Pita ka wʋ 'yɛr, "N Soro, fʋ̃ʋ lɛ na pɛɛ a maa gbɛɛ ɔ?" 7A Yesu 'yɛr wʋ, "Faa bɔ̃ɔ a lɛ ɩn ɩrɛ a pʋ̃pãanyã ɛ, tɩchɛ fʋn wa bɔ̃ɔn daar kɔ̃ɔ." 8Ka a Pita 'yɛr, "Kai, faa be na wa pɛɛ a n gbɛɛ ɛ." A Yesu 'yɛr kʋ wʋ, "Maa ba pɛɛ a fʋ gbɛɛ ɛ, saa lɛ be taa ɛ." 9Ka Simon Pita pãa 'yɛr, "N Soro ala be lɛ, a ta ɩ a gbɛɛ tɛɛ ɛ, pɛɛ a nuur nɩ a ju mɩ." 10A Yesu 'yɛr, "Nɩrɛ na so kʋ̃ɔ baar gbɛɛ tɛɛ lɛ wʋ ma wa pɛɛ, a wʋ ɩ̃gãn wʋ jaa yi naa. A yɩn mɩ yi naa an ba ɩ yɩ jaa lɛ ɛ." 11Yesu bɔ̃ɔn a lɔn na gar 'yɔ̃ɔ wʋ, ala lɛ so ka wʋ 'yɛr ɩka a ba ɩ ba jaa lɛ yi ɛ. 12Wʋn wa pɛɛ a ba jaa gbɛɛ baar, wʋ lɛ den a fuu su tɩ jɩ̃nɛ nɩ a wʋ jie, tɩ sʋʋr ba, "Yɩ bɔ̃ɔn a nɩtɔ̃ ɩn ɩ par ɔ? 13Yɩ ma bʋɔl ma naa Wiwile bɩɩ Soro, yelmɩ̃ɛ yɩ 'yɛr an ɩ a lɛ n ɩ. 14Ala ɩ maa na ɩ a yɩ Soro nɩ a yɩ Wiwile pɛɛn a yɩ gbɛɛ, yɩ mɩ pɛɛrɛ taa gbɛɛ. 15N maal wiil yɩ ɩka yɩ maala a lɛ ɩn ɩ kʋ yɩ. 16Yelmɩ̃ɛ lɛ n 'yɛrɛ kʋrɔ yɩ ɩka, gbãgbaa ba ɩ kpɛ̃ɛ gar a wʋ soro ɛ. Tʋ̃tʋ̃nɔ̃ mɩ ba ɩ kpɛ̃ɛ gar a 'lɔ na tʋ̃ wʋ ɛ. 17Pʋ̃pãanyã yɩn bɔ̃ɔ a anyãna, an ɩn sʋ̃ʋfʋ ala ɩ yɩ ɩrɛ yaa naa. 18"Yɩ jaa ba lɛ n 'yɛrɛ ɛ, n bɔ̃ɔ naa a bala ɩn ir. Tɩchɛ lɛ an sɛb a Nãaŋmɩn gãn pɔ na ɩ naa a lɛ an sɛb, 'A 'lɔ ɩn lɔ̃ɔ dire nɩ na lɩɛb ɩ ma bier.' 19"N 'yɛr yɩn a pʋ̃pãanyã tɩchɛ ka a ba ta sɛrɛ ɛ, ala wa ta ka yɩ sɔɔ de ma ɩka Maa lɛ. 20Yelmɩ̃ɛ lɛ n 'yɛrɛ kʋrɔ yɩ, nɩrɛ 'lɔ na sɔɔ de a 'lɔ ɩn tʋ̃, maa lɛ wʋ sɔɔ de. Nɩrɛ 'lɔ mɩ na sɔɔ de ma mɩ sɔɔn de a 'lɔ na tʋ̃ ma." 21Yesu na 'yɛr a nɩtɔ̃ baar a wʋ pʋɔ sɔ̃ɔ naa ka wʋ 'yɛr kʋ ba, "Yelmɩ̃ɛ lɛ n 'yɛrɛ kʋrɔ yɩ, a yɩ ɩ̃sʋɔ na tɩ gar 'yɔ̃ɔ ma." 22Ka a poturbo kaara taa bʋɔrɔ ɩka ba bɔ̃ɔ a buor sɔɔ wʋn 'yɛrɛ. 23A Yesu poturo ɩ̃sʋɔ wʋn nʋ̃ na jɛ̃ gbɛb wʋ, 24'lɔ lɛ a Simon Pita 'lɩɩr 'yɛr, "Sʋʋr wʋ kaa, an lɛ wʋ 'yɛrɛ?" 25Ka a poturo 'lɔ dɩɛl a Yesu tɩ sʋʋr wʋ, "N Soro, an lɛ fʋ 'yɛrɛ?" 26A Yesu 'yɛr, "A 'lɔ ɩn na ŋmaa a paanʋ̃ɔ suun a jɩɛr kʋ, 'lɔ lɛ." Wʋ ŋmaa naa a paanʋ̃ɔ suun a jɩɛr de kʋ a Judas na yi Isɩkariyot na ɩ Simon bie. 27Judas na 'wɔb a paanʋ̃ɔ baar ka Satan kpɛ wʋ. Ka Yesu 'yɛr wʋ, "A lɛ fʋn bʋɔrɔ ɩka fʋ maal, pɔɔ fɔɔ maal." 28Tɩchɛ a bala na be a bʋ̃diir jie, ɩ̃sʋɔ jaa ba bɔ̃ɔ a par a lɛ Yesu na 'yɛr kʋ wʋ ɛ. 29An ɩ a Judas lɛ tara a ba libie wʋɔ, ka bamɩne tɩɛr ɩka Yesu tɔ̃ɔ 'yɛrɛ wʋ ɩka wʋ da bon kɔ̃ɔ waan a ba wa maal a lɔ̃ɔ di jie bɩɩ wʋ kʋ nɔ̃n dẽme bon kɔ̃ɔ. 30A lɛ a Judas na wa de a paanʋ̃ɔ baar wʋ yi naa, tɩ̃sɔɔ mɩ lɛ. 31Wʋn wa yi baar, Yesu 'yɛr naa, "Pʋ̃pãanyã maa Nɩsaal Bie nyɛn tɩɩr ka Nãaŋmɩn mɩ nyɛ tɩɩr tu a wʋ 'yɔ̃ɔ. 32Ala ɩ Nãaŋmɩn nyɛn tɩɩr tu a wʋ 'yɔ̃ɔ, Nãaŋmɩn na kʋ naa a Bie tɩɩr, wʋn maal naa lɛ ajienaa. 33"N bibiir, n kʋ̃ lɛ be a yɩ sɛ̃ kor ɛ. Yɩn wa yʋɔrɔ na bʋɔrɔ ma tɩ a lɛ ɩn 'yɛr kʋ a Juu nɩbɛ, lɛ mɩ lɛ n 'yɛr kʋ yɩ a pʋ̃pãanyã. A jie 'lɔ ɩn chiine yɩ kʋ̃ tʋ̃ɔ wa be ɛ. 34"Bin paalaa lɛ n kʋrɔ yɩ, yɩ nʋ̃ taa nɩtãa lɛ ɩn nʋ̃ yɩ. Yɩ mɩ nʋ̃ taa. 35Yɩn wa nʋ̃ taa, nɩbɛ ba jaa na bɔ̃ɔn naa ɩka yɩn lɛ ɩ a n poturbo." 36Ka a Simon Pita sʋʋr wʋ, "N Soro, nyɩnɛ fʋ chiine?" A Yesu 'yɛr, "A jie ɩn chiine, fʋ kʋ̃ tʋ̃ɔ tu a pʋ̃pãanyã ɛ, tɩchɛ daar kɔ̃ɔ fʋn tu naa." 37Ka a Pita sʋʋr wʋ, "N Soro, bo lɛ so ka n kʋ̃ tʋ̃ɔ tu fʋ a pʋ̃pãanyã ɛ? Ɩn sɔɔn kpi a fʋ jũu?" 38A Yesu 'yɛr wʋ, "Fʋn sɔɔn kpi kʋ ma? Yelmɩ̃ɛ lɛ n 'yɛrɛ kʋrɔ fʋ ɩka nɔraa kʋ̃ kõ sɛrɛ ɛ, tɩ fʋ chiir gbɛɛ ata ɩka faa bɔ̃ɔ ma ɛ."


text: 1Ḿpʋ́ɣʋ́ apalʋ nɔɣɔlʋ ɩ́lɛ́, pa yaa-ɩ sɩ Ananiyasɩ, na ɩ alʋ sɩ Safila. Ɩ pɛɛta pa tɛtʋ natəlɩ na ɩ alʋ wɛna pə nyəm. 2Ɩ tɛma pɛɛtʋɣʋ, ɩlɛna ɩ́ faɣa liɣitee taa na ɩ́ sɩɩ. Ɩlɛna ɩ́ pona wena a kaasaa tɔ, na ɩ́ cɛla tillaa na ɩ alʋ wɛna pə tənaɣa mpʋ pə nyəm. 3Tənaɣa Piyɛɛ pɔɔsa-ɩ sɩ: Ananiyasɩ pepe tɔɔ kɛ́ Satanɩ hika-ŋ ḿpʋ́ɣʋ́ katatəlaɣa, na ń kaasɩ nyá təɣɩ tɛtʋ nti n pɛɛtaa tɔ tə liɣitee, na ń puɣusi Feesuɣu Naŋŋtʋ? 4N taa pɛɛtəta-tɩ tɔ, nyá tɛtʋ kɛ́ mɛɛ. Na n tɩɩ tɛma-təɣɩ pɛɛtʋɣʋ tɔ, awe tɩ liɣitee, pə taɣa nyá? Ɩlɛ ɩsənaɣa pə lapa na ń paasɩ na ń maɣasɩ nyá taa na ń la yaasi ɩsaɣaʋ ɩnɛ ɩ taka? Ɩsɔ kɛ ń puɣusaa pə taɣa yəlaa se. 5Ananiyasɩ nɩɩ tɔm tənɛ ɩnɩ, ɩlɛna ɩ́ hoti na ɩ́ sɩ. Ḿpʋ́ɣʋ́ pə lapa pa təna mpa pa nɩɩ tɔm tənɛ ɩnɩ tɔɣɔ keniŋa nakəlɩ pə tɩɩ fɛɩ. 6Ɩlɛna ɩfepiya kʋlɩ na pá takɩ-ɩ pʋʋɣʋ na pá pona-ɩ pim. 7Pə lapa laasaɣa ɩsɩɩ kaləfunaa tooso, ɩlɛ Ananiyasɩ ɩnɩ ɩ alʋ sʋʋwaɣalɛ. Ama ɩ ta nɩɩta nti tə tɛma lapʋ tɔ. 8Ḿpʋ́ɣʋ́ Piyɛɛ pɔɔsa-ɩ sɩ: Ɩ́ pɛɛta mə tɛtʋ ntɩ tɔ tə liɣitee tənaɣalɔ? Heeli-m. Ɩlɛna Ananiyasɩ alʋ cɔ sɩ: Anəɣəlɛ mpʋ. 9Tənaɣa Piyɛɛ yɔɣɔta-ɩ sɩ: Ɩsənaɣa mə lapa na ɩ́ kpɛntɩ na ɩ́ paasɩ na ɩ́ hʋʋ sɩ ɩ́ maɣasəɣɩ Tacaa Feesuɣu Naŋŋtʋ sɩ ɩ́ naa ɩ waalɩ? Nyənɩ, mpa pa pima nyá paalʋ tɔ pa tɛma kɔntɛ, mpɛɣɛlɛ nɔnɔɣɔ tɛɛ. Paa tɛɛsɩ nyaɣa tɛɛnaʋ. 10Tənaɣa Ananiyasɩ alʋ ɩnɩ ɩ hota Piyɛɛ nɔɔhɛɛ tɛɛ kɛ́ kpakpaa na ɩ́ sɩ́. Ɩfepiya sʋʋwa, ɩlɛna pá maɣana ɩ səpa. Ɩlɛna pɛlɛ pá kpaɣa-ɩ na pá polo pá pimi-ɩ ɩ paalʋ kɔŋkɔŋ taa. 11Ḿpʋ́ɣʋ́ tɔm ntɩ tə lapa Yesu sɛɛlaa kpekəle təna na mpa pa nɩɩ-tɩ tɔ pa tənaɣa keniŋa nakəlɩ pə fɛɩna. 12Tillaa lapa Ɩsɔ kɔkɔlɔ nyəm, na piti təma paɣalɛ kɛ yəlaa hɛkʋ taa. Ɩsɔ sɛɛlaa təna kotaɣa Salʋmɔŋ sakaɣa sɔsaɣa tɛɛ. 13Samaa pʋɣʋlaɣa-wɛɣɛ pə tɩɩ fɛɩ, paa na mpʋ yʋlʋ kpaɩ tʋ kɛ yem nyaŋaɣana pa taa sʋʋʋ. 14Ama apalaa na alaa samaa mpa pa mʋkaɣa Tacaa tɔm na pá sɔɔsəɣɩ ɩsɔ sɛɛlaa kpekəle tɔɔ tɔ, pa nyɔɔŋ tɔŋna hukuɣu kɛ sɔsɔm. 15Ɩlɛna yəlaa náá sʋʋ kʋtɔntʋnaa kɛ lɩɩnaʋ, na pá hɩɩsɩ-wɛɣɛ katonaa na nyaaləŋ tɔɔ kɛ́ hapɛɛ nɔɔsɩ, sɩ ye Piyɛɛ tɛɛkəna təna, ɩ ɩlɛɛmʋɣʋ maɣamaɣa tɩɩ tokina kʋtokinaʋ kɛ pa taa lɛlaa. 16Yəlaa samaa lɩɩkaɣana Yosalɛm cɔlɔ acalɛɛ taa na pá kɔŋna kʋtɔntʋnaa na mpa alɔɣaa cɔɔsaɣa tɔ, na pa təna pa hikiɣi alaafəya. 17Tənaɣa ɩsəsɛɛmlɛ kpa kɔtʋlʋ sɔsɔ kɛ sɔsɔm kɛ tillaa tɔɔ, na ɩ kiŋ caɣalaa təna mpa pa kɛ́ Satusee kpekəle nyə́ma tɔ. Haləna pá hʋʋ sɩ paa kʋlɩ pa tɔɔ. 18Ḿpʋ́ɣʋ́ pa kpa tillaa na pá təkɩ-wɛɣɛ timpi pa təkəɣɩ samaa təna tɔ. 19Ama Tacaa ɩsɔtaa tillu nɔɣɔlʋ kɔma ahoo taa na ɩ́ tʋlɩ saləka nɔnɔɔsɩ, na ɩ́ ləsɩ tillaa. Ɩlɛna ɩ́ heeli-wɛ sɩ: 20Ɩ́ polo Ɩsɔ təsɛɛlɛ taa təkaa na ɩ́ kɛɛsɩ samaa kɛ laɣasʋɣʋ mpaaʋ kʋnɛ kʋ tɔm. 21Ḿpʋ́ɣʋ́ tillaa lapa nti ɩsɔtaa tillu heela-wɛ tɔ. Pa kʋla tanaŋ ahula tɛɛ na pá polo Ɩsɔ təsɛɛlɛ taa na pá niki waasʋ lapʋ. Tənaɣa kɔtʋlʋ sɔsɔ na ɩ kiŋ caɣalaa təna pa kota Yuta Kotuɣu sɔsɔɔʋ nyə́ma. Ɩlɛna pá tili sɩ pá ləsɩ tillaa kɛ saləka taa na pá kɔna. 22Waatʋ wei filisinaa ná tala saləka taa tɔ, pa ta maɣana-wɛ. Ɩlɛna pɛlɛ pa məlɩ kpakpaa na pá heeli hʋʋlɛ sɔsaa mpɛ sɩ: 23Tə talaa na tə́ maɣana saləka nɔnɔɔsɩ kaləsa mpʋ təkeŋkeŋ, na taŋlaa náá səŋa pa təsəŋlɛnaa kɛ nɔnɔɔsɩ təna. Ama tə tʋla nɔnɔɔsɩ, ɩlɛ nɔɣɔlʋ fɛɩ pə taa. 24Ɩsɔ təsɛɛlɛ taŋlaa nyʋɣʋ tʋ na kɔtəlaa sɔsaa pa nɩɩ mpʋ, ɩlɛna tillaa mʋkʋɣʋ mpɩ pə tʋ-wɛɣɛ piti kɛ teu. Haləna pa ta nyɩ mpi tɔm tənɛ tii tɛna tɔ. 25Tənaɣa nɔɣɔlʋ ná lɩɩ yem na ɩ́ heeli-wɛ sɩ: Ɩ́ nawaa, mpa ɩnɩ ɩ́ ka tʋ saləka tɔ, pa wɛnna ntɛɣɛ Ɩsɔ təsɛɛlɛ sɔsɔɔlɛ taa na pá lakɩ yəlaa kɛ waasʋ. 26Ḿpʋ́ɣʋ́ taŋlaa nyʋɣʋ tʋ ɩnɩ na ɩ yəlaa pa polaa na pá kɔna tillaa təhɛɛ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, paa wɛna yəlaa sɔɣɔntʋ sɩ pá taa kɔɔ pá yoo mpɛɣɛ pɛɛ. 27Taŋlaa nyʋɣʋ tʋ tana tillaa, ɩlɛna pá səŋsɩ-wɛɣɛ təhʋʋlɛ taa, na kɔtʋlʋ sɔsɔ sʋʋ-wɛɣɛ tɔm pɔɔsʋɣʋ. 28Tənaɣa ɩ tɔma-wɛ sɩ: Ɩsɩɩ tə kisina-mɛ təsaɣasaɣa sɩ ɩ́ taa tasa apalʋ ɩnɩ ɩ tɔm kɛ yɔɣɔtʋɣʋ ya? Na pepeɣelɛ ɩ́ lapa ɩsəntɔ? Ɩ́ yasa mə sɛɣɛsʋɣʋ ntɛ́ Yosalɛm ɩcatɛ təna təmam, na ɩ́ caa ɩ́ məŋna ɩ səm tɔm ntɛ́ ta nyɔɔŋ taa. 29Ntɛna Piyɛɛ na tillaa lɛlaa pa cɔ kɔtʋlʋ sɔsɔ sɩ: Pə wɛɛ sɩ Ɩsɔ kɛ́ tə se, pə taɣa yəlaa. 30Ta caanaa caanaa Ɩsɔ feesa Yesu wei ɩnɩ mə kama tesika tɔɔ na ɩ́ sɩ́ tɔ. 31Ɩsɔ kʋsa ɩ nyʋɣʋ na ɩ́ caɣasɩ-ɩ ɩ kɔŋkɔŋ taa, na ɩ́ lapɩ-ɩ wulaʋ na waasʋlʋ sɔsɔ, sɩ pə́ la na Ɩsɛɣɛlɩ nyə́ma laɣasɩ tɔntɛ na Ɩsɔ hɩɩsɩ pa ɩsaɣatʋ. 32Tə kɛ́ pə təna mpi pə lapa mpʋ tɔ pə aseeta nyə́ma. Pə taɣa tá tike. Ama tá na Feesuɣu Naŋŋtʋ wei Ɩsɔ ha mpa mpa pa nɩɩkəna-ɩ tɔɣɔ. 33Kotuɣu sɔsɔɔʋ kotilaa mpɛ pa nɩɩ mpʋ, ɩlɛna pa pááná huu sɔsɔm, haləna pa caakaɣa pa kʋ tillaa sɔsaa. 34Ama pa taa ka wɛ Falisa nɔɣɔlʋ wei pa yaa sɩ Kamaliyɛɛ tɔ, ɩ kɛ́ pa Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlʋ sɔsɔ, na yəlaa seekaɣa-ɩ. Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ kʋlaa na ɩ́ səŋ hʋʋlɛ taa, na ɩ́ tɔ sɩ pá ləsɩ tillaa na awalɩ tɔɔ na pə́cɔ́. 35Ɩlɛna ɩ́ heeli kotilaa sɩ: Ɩsɛɣɛlɩ nyə́ma mɛ, ɩ́ la laakalɩ na mpi ɩ́ caa ɩ́ la yəlaa panɛ tɔ. 36Matɔŋ wulenaa taa kɛ́ Teutasɩ kʋlaa na ɩ́ nyənɩ ɩ tɩ ɩsɩɩ yʋlʋ nɔɣɔlʋ, na yəlaa ɩsɩɩ nasəlɛ (400) təŋ ɩ waalɩ. Ḿpʋ́ɣʋ́ pa kʋ-ɩ, na mpa pɛlɛ pa təŋaɣa ɩ waalɩ tɔ pá ya ŋkaŋka, na pə təna pə saalɩ yem. 37Ɩ́lɛ́ ɩ waalɩ kɛ́ Kalilee tʋ Yutaasɩ ná kʋla kʋkalʋɣʋ waatʋ, na ɩ́ təŋsɩ yəlaa kʋpiŋ kɛ ɩ waalɩ. Ama pa kʋ ɩ́lɛ́ tɔtɔ, na pə́ yasɩ pa təna mpa pa təŋaɣa-ɩ tɔ. 38Pə tɔɔ kɛ́ pənɛntɛ ma heeliɣi-mɛ sɩ, ɩ́ taa paasəna yəlaa panɛ ɩnɩ pa tɔm tɔtɔ. Ɩ́ yele-wɛ na pá tɛɛ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, ye yəlaa kiŋ kɛ pa kookalɩ na pa təma lɩɩnaa, pɩɩ saalɩ kɛ́. 39Ama ye tampana Ɩsɔ kiŋ kɛ pə lɩɩnaa, ɩ́ kaa pəsɩ na ɩ́ la-wɛɣɛ pʋlʋ. Ɩ́ la laakalɩ, pə́ taa kɔɔ na ɩ́ yoona Ɩsɔ. Ḿpʋ́ɣʋ́ kotilaa mʋ Kamaliyɛɛ tɔm. 40Ɩlɛna pá yaa tillaa na pá hɔɔkɩ-wɛ, na pá heeli-wɛ sɩ: Yesu tɔm ɩ́ taa tasa mə nɔɔsɩ taa kɛ́ lɩɩʋ. Ɩlɛna pá yele-wɛ sɩ pá tɛɛ. 41Ḿpʋ́ɣʋ́ tillaa lɩɩ kotuɣu taa na laŋhʋlʋmlɛ kʋɣʋ-wɛ ɩsɩɩ Ɩsɔ tʋna-wɛ na ɩ́ yele na pá ná kʋnyɔŋ kɛ Yesu tɔɔ tɔ. 42Paa ɩfemle nte, pa ta hɛɛsɩ Yesu wei ɩ kɛ́ Mesii tɔ ɩ Laapaalɩ Kʋpaŋ heeluɣu, na waasʋ lapʋ kɛ tɛɛsɩ taa na Ɩsɔ təsɛɛlɛ taa.


text: 1Wɩya no ŋ aa basɩ nyɛ bɩ kɩɩ anɩɩ á tɩɩ rɛ á bɩl kɩ daga. Ʋ aa maga dɩ nala badɔmɔŋ kaŋ tenni aa daga nala hʋ iriŋ ba aa yaa rɛ a ko ma lee, koo dɩ ba aa rɛ ko kɩ mʋ lee kɩdɩgɩ ʋ aa maga dɩ ma sabɩ tenni aa daga nala hʋ iriŋ ba aa yaa rɛ a tɩya ba ba kaŋ mʋ. Amɛ á kɛ bɩ kɩɩ nala no, tenni no iriŋ wɩya bɩ yaa kparaama tɩya ma. 2Ma tɩɩ bee ma nyuu rɛ yaa tenni hʋ aa daga gɛɛ á aa kɩya, á sabɩ we á tɩsɩ tɩyaŋ. Nal buloŋ aa karɩmɩ rɛ a gyɩŋ gɛɛ á aa kɩya. 3Ma kɩɩ gɛɛ rɛ anɩɩ teŋ Krisita aa saba a kpa tɩmma dɩ á kaŋ ko. Teŋ no wɩya bɩ kɩɩ nɩɩ wɩya nal kɩdɩgɩ aa kpaa kɩŋ a sabɩ mal bʋtala tɩyaŋ. Amɛ Krisita tɩɩ rɛ kpaa Wɩɩsɩ Wiyesi Welii hʋ a sabɩ teŋ no we nihuwobisi tɩsɩ tɩyaŋ. 4Krisita lahɔrʋmɔ tɩyaŋ, á laa Wɩɩsɩ di rɛ, ɛɛ rɛ tɩŋ á wuwo kɩ basɩ wɩya no buloŋ gɛɛ. 5Ʋ gɛɛ bɩ kɩɩ nɩɩ tʋma hʋ á aa tʋŋ, dɩ á tɩɩ dee rɛ á kaŋ kɩ tʋma. Dee hʋ á aa kaŋ kɩ tʋŋ tʋma no lɩɩ Wɩɩsɩ lee rɛ. 6Wɩɩsɩ tɩɩ rɛ tɩya ma ŋmanɩɩ abee dee dɩ á yaa nyʋʋfalɩɩ hʋ ʋ aa kpaa tɩya nihuwobisi tʋŋtʋnna. Nyʋwa no wɩya á aa basɩ bɩ yaa mɩra ba aa saba biŋ. Nyʋʋfalɩɩ no dee lɩɩ Wɩɩsɩ Wiyesi Welii hʋ tɩyaŋ nɛ. Mɩrɩsɩ hʋ Moosi aa saba biŋ dɩ nala kɩ tɩŋa litenii rɛ yaa sʋʋ, amɛ Wɩɩsɩ Wiyesi Welii hʋ kɛ aa tɩya mɩɩbol lɛ. 7- 8Mɩrɩsɩ hʋ Moosi aa saba biŋ dɩ nala kɩ tɩŋa, ba gyɩ sabɩ mal bʋtala tɩyaŋ nɛ. Mɩrɩsɩ no litenii rɛ yaa sʋʋ. Amɛ saŋa hʋ Wɩɩsɩ gyɩ aa kpaa ba kɩ tɩya Moosi, Wɩɩsɩ gyɩ daga ʋ gaŋdarɩ mɔgɩ rɛ Moosi tɩyaŋ. Ɛɛ rɛ Moosi sɩya buloŋ gyɩ kɩ tʋla, haalɩ Iziral tɩmma hʋ gyɩ bɩ wuwo dɩ ba deŋ ʋ sɩya tɩyaŋ. Amɛ haŋ tʋla hʋ gyɩ aa we Moosi sɩya tɩyaŋ, ʋ kɛ gyɩ aa dɩsɩ rɛ. Dɩ Wɩɩsɩ rɛ yaŋ daga ʋ gaŋdarɩ mɩrɩsɩ hʋ litenii aa yaa sʋʋ tɩyaŋ mɔɔnyɛ, maga gɛɛ rɛ ʋ sɩ daga ʋ gaŋdarɩ Wiyesi Welii hʋ aa tɩya mɩɩbol tʋma tɩyaŋ. 9Mɩrɩsɩ hʋ Moosi gyɩ aa saba biŋ, Wɩɩsɩ gyɩ daga ʋ gaŋdarɩ rɛ ba tɩyaŋ. Amɛ mɩrɩsɩ no fa kpaa kyogisi tɩya nala hʋ fa aa tɩŋ ba rɛ akuu ba aa bee tɩŋ ba weliŋ wɩya. Ɛɛwɩya, wɩya hʋ aa leŋ nala kaŋ tɩpʋlʋŋ Wɩɩsɩ lee, ba tɩyaŋ nɛ Wɩɩsɩ sɩ marɩ daga ʋ gaŋdarɩ yʋga a baŋ Moosi mɩrɩsɩ hʋ. 10Ɛɛ wɩya Wɩɩsɩ gaŋdarɩ hʋ aa we doŋ gyɩnaŋ aa yʋga kɩŋkaŋ wɩya, buŋbuŋ gaŋdarɩ hʋ kɛ bɩl tuwo. 11Dɩ Wɩɩsɩ rɛ daga ʋ gaŋdarɩ wɩya aa yaa wɩparɩbanɩya tɩyaŋ, ɛɛ kɛ Wɩɩsɩ sɩ marɩ daga ʋ gaŋdarɩ wɩya hʋ a we doŋ deŋdeŋ kɩ mʋ tɩyaŋ. 12Á aa kaŋ bayɩyɛla no wɩya rɛ tɩŋ á kɩ basɩ Wɩɩsɩ wɩya abee nyuduwo. 13Á kɛ bɩ kɩɩ Moosi, a paa gannɩ tɔ á sɩya. Beewɩya saŋa hʋ Wɩɩsɩ gyɩ aa daga ʋ gaŋdarɩ Moosi tɩyaŋ, Moosi sɩya gyɩ aa tʋl lɛ. Amɛ tʋla hʋ gyɩ ko kɩ dɩsɩ ʋ sɩya tɩyaŋ nɛ, ɛɛ rɛ ʋ gyɩ kpa gal tɔ ʋ sɩya, dɩ Iziral tɩmma hʋ ta naa anɩɩ tʋla hʋ aa dɩsɩ rɛ. 14Amɛ Iziral tɩmma hakɩllɩ fa tɔɔ rɛ Wɩɩsɩ ŋmanɩɩ tɩyaŋ, ba bɩ wuwo gyɩŋ Wɩɩsɩ wɩya hʋ memii. Abee gyɩnaŋ buloŋ, ɛɛ rɛ ba hakɩllɩ ha kɩɩ. Ɛɛwɩya, dɩ ba aa rɛ ko kɩ karɩmɩ mɩrɩsɩ hʋ Wɩɩsɩ fa aa kpaa tɩya Moosi, ʋ ha aa kɩɩ gɛɛ rɛ anɩɩ haŋ gal hʋ Moosi gyɩ aa kpaa tɔ ʋ sɩya, ʋ tɩɩ rɛ ha tɔ ba sɩya. Beewɩya Yesu Krisita laadii dʋŋ nɛ sɩ wuwo leŋ gal hʋ polli nal sɩya tɩyaŋ dɩ ʋ gyɩŋ Wɩɩsɩ wɩya memii. 15A ha bee gyɩnaŋ buloŋ, dɩ ba aa rɛ ko karɩmɩ mɩrɩsɩ hʋ Wɩɩsɩ fa aa kpaa tɩya Moosi, ʋ aa kɩɩ gɛɛ rɛ anɩɩ kɩŋ nɛ ha tɔɔ ba hakɩllɩ, ba bɩ wuwo kɩ gyɩŋ wɩya hʋ memii. 16Amɛ dɩ nal lɛ ko bɩrɩmɩ a kɩ tɩŋ á Tɩɩna Krisita, gal hʋ aa polli rɛ. 17Á Tɩɩna Krisita bee Wiyesi Welii hʋ yaa kɩdɩgɩ rɛ. Nal hʋ aa kaŋ Wɩɩsɩ Wiyesi Welii hʋ, ʋ tɩɩna laa ʋ tɩɩ rɛ Moosi mɩrɩsɩ hʋ tɩyaŋ. 18Gal hʋ fa aa tɔɔ á buloŋ sɩya, ʋ pollo rɛ, ka Krisita gaŋdarɩ we á tɩyaŋ, á kɩ daga ʋ gaŋdarɩ. Wɩɩsɩ Wiyesi Welii kaŋ ma kɩ bɩrɩmɩ rɛ saŋa buloŋ, dɩ á marɩ kɩ kɩɩ Krisita á wɩɩ buloŋ tɩyaŋ, a marɩ kɩ daga ʋ gaŋdarɩ mɛ. Wɩya no buloŋ lɩɩ á Tɩɩna Krisita lee rɛ ʋ rɛ yaa Wɩɩsɩ Wiyesi Welii hʋ.


text: 1Mɩyaŋ Pɔɔl abee Silaasi abee Timoti rɛ sabɩ teŋ no kɩ tɩya ma Krisitabiisi hʋ aa we Tesaloniika tɩyaŋ, a yaa á Kuwo Wɩɩsɩ abee á Tɩɩna Yesu Krisita nala. 2Á Kuwo Wɩɩsɩ abee á Tɩɩna Yesu Krisita bɔnyɛ abee ba fɩyɛlʋʋ sɩ we ma lee. 3Ŋ naabalɩya, ʋ yaa kparaama rɛ dɩ á kɩ kyʋwalɩ Wɩɩsɩ aŋgyʋwasʋ saŋa buloŋ ma wɩya anɩɩ gɛɛ aa maga. Beewɩya laadii hʋ ma aa kana abee kyori hʋ ma kɩdɩgɩ buloŋ aa kana bee dɔmɔŋ marɩ yʋga kɩ pɛ rɛ. 4Ɛɛwɩya, á aa kɩ bigisi ma rɛ ma dɔŋtɩŋsɩ Wɩɩsɩ nala lee, beewɩya abee tʋwara hʋ bee dɔgɩsɩɩ hʋ buloŋ ma aa na, ka ma ha kaŋ mala rɛ ma laadii tɩyaŋ. 5Wɩya no buloŋ daga anɩɩ Wɩɩsɩ kaŋ wɩtɩɩ rɛ ʋ sarɩya dii tɩyaŋ. Nyɛ rɛ sɩ leŋ dɩ ma maga wɩɩsɩbee koro hʋ wɩya ma aa na tʋwara no gyʋʋyɩ. 6Wɩɩsɩ yaa wɩtɩɩ tɩɩna rɛ, ɛɛwɩya ʋ sɩ dɔgɩsɩ nala hʋ buloŋ aa dɔgɩsɩ ma. 7Ka dɩ ʋ tɩya á bee ma nala hʋ buloŋ aa na tʋwara wiyese kyɛɛ hʋ á Tɩɩna Yesu bee ʋ malɩka-gaduwogo diŋgel aa sɩ baarɩ ba, dɩ ba lɩɩ wɩɩsɩbee ko, 8a dɔgɩsɩ nala hʋ aa vɩya ʋ nyʋwa abee nala hʋ aa bee tɩŋ á Tɩɩna Yesu wɩweliye hʋ. 9Nala no rɛ Wɩɩsɩ sɩ leŋ dɩ ba na dɔgɩsɩɩ hʋ aa bɩ kaŋ tenii, ka dɩ ʋ kaŋ ba porigi lɩɩ á Tɩɩna Yesu bee ʋ gaŋdarɩ hʋ buloŋ tɩyaŋ. 10Haŋ Kyɛɛ hʋ ʋ aa sɩ mɩɩgɩ ko, nala hʋ buloŋ aa laa ʋ wɩya di a yaa tɩpʋlʋŋ tɩmma ba sɩ kyʋwalɩ ʋ a leŋ dɩ ʋ feŋ yɩrɩ. Ma mɛ pɛɛ nala no tɩyaŋ nɛ, beewɩya ma laa wɩya hʋ á basɩ tɩya ma dɩ rɛ. 11Ɛɛ rɛ tɩŋ á kyʋwalɩ Wɩɩsɩ kɩ tɩya ma saŋa buloŋ. Á aa sʋl Wɩɩsɩ rɛ dɩ ʋ leŋ ma maga bee wɩya hʋ wɩya ʋ aa yɩrɩ ma yayɩ, aŋ tɩya ma dee dɩ ma kɩ yaa wɩweliye hʋ buloŋ ma aa kyɛ dɩ ma yaa, ka dɩ ma tʋŋ tʋma hʋ mɛ ma aa tʋŋ ma laadii nyubaanɩŋ a mʋ teŋ. 12Nyɛ rɛ sɩ leŋ dɩ á Tɩɩna Yesu feŋ tɩŋ ma tɩyaŋ a yɩrɩ, ka dɩ ʋ leŋ ma mɛ feŋ yɩrɩ. Á Kuwo Wɩɩsɩ abee á Tɩɩna Yesu Krisita lahɔrʋmɔ tɩyaŋ nɛ wɩɩ no sɩ yaa.


text: 1Nyɛ rɛ Pɔɔl sii mʋ Dɛɛbi, a lɩɩ doŋ a kpa mʋ Lisitira. Lisitira tɩyaŋ, ʋ na Yesu hatɩnnɩ kɩdɩgɩ aa we doŋ ba kɩ yɩrɩ Timoti. Timoti nɩɩna fa yaa Gyuu rɛ, a mɛ fa laa Yesu wɩya di, aŋka ʋ kuwo kɛ fa yaa Giriki tɩɩna. 2Krisitabiisi aa we Liisira abee Ikoniya buloŋ tɩyaŋ fa aa bigisi Timoti rɛ weliŋ. 3Pɔɔl gyɩ aa kyɛ dɩ ʋ kaŋ Timoti tɩŋa ʋ hal lɛ. Ɛɛ rɛ tɩŋ ʋ gyɩ leŋ ba keri Timoti peŋ. Beewɩya Gyuuma hʋ buloŋ aa we doŋ paalʋʋ tɩyaŋ gyɩ gyɩma rɛ anɩɩ Timoti bɩ keri ʋ peŋ, beewɩya ʋ kuwo gyɩ yaa Giriki tɩɩna rɛ, ka Giriki tɩmma mɛ bee keri ba biisi pene. 4Saŋa hʋ ba aa mʋ tɔnɩ no buloŋ, ba gyɩ basɩ wɩya tɩya Krisitabiisi hʋ aa we doŋ ma tɩyaŋ nɛ. Wɩya hʋ Yesu kpambɩsɩ hʋ abee Krisitabiisi nɩhɩyasɩ aa we Gyerusalɛm tɩyaŋ aa biŋ tɩya ba dɩ ba kɩ tɩŋa, ba aa rɛ ba basɩ tɩya ba. 5Nyɛ rɛ Krisitabiisi hʋ buloŋ aa we doŋ marɩ laa Yesu wɩya di weliŋ, aŋ marɩ wala kɩ pɛ kyɛɛ bee ʋ nyʋwa buloŋ. 6Pɔɔl bee ʋ dɔŋtɩŋsɩ hʋ gyɩ gɔllɔ rɛ weliŋ, a tɩŋ Firigyiya bee Galetiya paalʋʋ, beewɩya Wɩɩsɩ Wiyesi Welii hʋ gyɩ bɩ tɩya ba ŋmanɩɩ dɩ ba basɩ Wɩɩsɩ wɩya Esɩya paalʋʋ tɩyaŋ. 7Ɛɛ rɛ ba vala gɛɛ, a mʋ kpaga Maasɩya paalʋʋ. Doŋ tɩyaŋ nɛ ba lʋga dɩ ba fa tɩŋ Bitiiniya paalʋʋ mʋ, amɛ Yesu Wiyesi Welii hʋ gyɩ bɩ tɩya ba ŋmanɩɩ. 8Nyɛ rɛ ba tɩŋ Maasɩya paalʋʋ a mʋ pele Turowasɩ. 9Ʋ tebine, Pɔɔl na anɩɩ ʋ aa duwosi, a na dɩ baal kɩdɩgɩ lɩɩ Masidooniya paalʋʋ, a ko sɩŋ ʋ sɩya tɩyaŋ, a kɩ sʋla ʋ, a baa, "Ko kyiyeli ma Masidooniya paalʋʋ tɩyaŋ." 10Pɔɔl aa naa gɛɛ ko teŋ, á beel-ʋ yaa siri dɩ á mʋ Masidooniya paalʋʋ, beewɩya á naa anɩɩ Wɩɩsɩ rɛ kɔnɩ daga ma baa dɩ á mʋ basɩ Wɩɩsɩ wɩweliye hʋ a tɩya nala hʋ aa we doŋ tɩyaŋ. 11Nyɛ rɛ á bɩl sii doŋ a kpa mʋ gyʋʋ nɩɩduworiboribal, a duwori kyol a kpa mʋ Samotiresi. Ʋ sɩgballɩya á bɩl sii kpa mʋ Niyapoli. 12Á bɩl lɩɩ doŋ a vala mʋ Filipi. Doŋ fa yaa tɔbal lɛ a we Masidooniya paalʋʋ logiŋ kɩdɩgɩ tɩyaŋ. Roma kuwori rɛ fa ta tɩŋ doŋ taŋha buloŋ. Ɛɛ rɛ á gyɩ bɩl hɔŋ doŋ mɛ kyɛyɛ baŋmana. 13Kyɛwiyesii hʋ kyɛɛ gyɩ pele ma doŋ nɛ. Ɛɛ rɛ á gyɩ lɩɩ bee hʋ tɩyaŋ, a tuu mʋ fuwo hʋ nyʋwa. Á fa bɩɩna á sɩ na Wɩɩsɩ lɩkyʋwalɩɩ rɛ doŋ. Nyɛ rɛ á mʋ hɔŋ doŋ, a basɩ Wɩɩsɩ wɩya kɩ tɩya haana hʋ fa aa laŋŋa doŋ dɩ ba kyʋwalɩ Wɩɩsɩ. 14Haana hʋ gyɩ aa gyegili nɩɩ wɩya hʋ á aa basɩ, ba kɩdɩgɩ feŋ nɛ gyɩ yaa Liidiya. Ʋ gyɩ lɩɩ Tiyatira rɛ. Ʋ fa aa yallɩ gannɩ rɛ, aŋ fa kɩ kyʋwalɩ Wɩɩsɩ mɛ. Ɛɛ rɛ Wɩɩsɩ gyɩ suri ʋ dɩgɩna abee ʋ hakɩla, ʋ gyegili nɩɩ wɩya hʋ buloŋ Pɔɔl fa aa basɩ, a laa ba buloŋ mɛ di. 15Doŋ tɩyaŋ nɛ ba fo ʋ bee ʋ dɩya nala buloŋ wɩɩkyʋwalnɩɩ. Ɛɛ rɛ ka haaŋ hʋ sʋl ma a baa, "Dɩ mamaa rɛ laa di anɩɩ ŋ kɔnɩ laa Yesu wɩya di rɛ, ma ko gyʋʋ ŋ dɩya." Ʋ gyɩ sʋl ma rɛ weliŋ abee sɩfɩyasɩ ka á na mʋ gyʋʋ ʋ dɩya. 16Nyɛ rɛ kyɛɛ kɩdɩgɩ, á bɩl kɩ mʋ Wɩɩsɩ lɩkyʋwalɩɩ. Ɛɛ rɛ haŋtolibiye kɩdɩgɩ aa yaa yoŋ ko kyem-ma. Gyɩŋsɩ rɛ gyɩ kana ʋ, ʋ vʋga kɩ tɩya nala. Ʋ vʋgʋ hʋ fa leŋ ʋ tɩmma kɩ na molbiye rɛ weliŋ. 17Nyɛ rɛ ʋ kɩ tɩŋ á bee Pɔɔl hal, aŋ kyɩɩrɩ kɩ basɩ, "Nala no yaa Wɩɩbal hʋ aa tee kɩŋ buloŋ tʋŋtʋnna rɛ. Ɛɛ hʋ ma aa sɩ yaa dɩ Wɩɩsɩ laa ma ta rɛ ba kɩ basɩ gɛɛ." 18Nyɛ rɛ haŋtolibiye no aa kɩ yaa kyɛɛ bee ʋ nyʋwa buloŋ. Ɛɛ rɛ Pɔɔl baaŋ ko sii, ʋ mɩɩgɩ bɩrɩmɩ kyaasɩ haŋtolibiye hʋ aŋ basɩ tɩya gyɩna hʋ a baa, "Yesu Krisita feŋ tɩyaŋ nɛ ŋ kɩ basɩ nyɛ, lɩɩ haŋtolibiye hʋ tɩyaŋ." Ɛɛ rɛ gyɩna hʋ lɩɩ haŋtolibiye hʋ tɩyaŋ haŋ lagɩlagɩbiye hʋ. 19Haŋtolibiye hʋ tɩmma aa na dɩ ba bɩl bee na molbiye, ba sii kaŋ Pɔɔl bee Silaasi tarɩ mʋ ba bee hɩyarɩ sɩya. 20Nyɛ rɛ ba kaŋ ba mʋ ba Roma nɩhɩyasɩ sɩya, a basɩ tɩya ba a baa, "Nala no yaa Gyuuma rɛ aŋ ko kaŋ á bee buloŋ kɩ dɔŋ. 21Ba aa daga ma rɛ dɩ á kɩ yaa wɩya hʋ á Roma tɩmma aa sɩŋ, ka á mɛ bɩ sɩ laa nyʋwa yaa ba, beewɩya á mɛ yaa Roma tɩmma rɛ." 22Haŋ nɩgyamaa hʋ buloŋ fa aa laŋŋa sii pɛ ba nɩhɩyasɩ hʋ tɩyaŋ ba kaŋ Pɔɔl bee Silaasi. Nyɛ rɛ Roma tɩmma nɩhɩyasɩ hʋ leŋ ba kaŋ Pɔɔl bee Silaasi gannɩ wuri, aŋ leŋ ba vɩɩrɩ ba kɩŋkaŋ. 23Ba fa aa vɩɩrɩ ba ko teŋ, ba kaŋ ba tɔ dɩya tɩyaŋ, aŋ basɩ tɩya nɩtɔdɩya didenni hʋ dɩ ʋ tɔ ba weliŋ dɩ ba ta ko wuwo lɩɩ. 24Ʋ mɛ nɩɩ ba nyʋwa hʋ, a kaŋ Pɔɔl bee Silaasi gallɩ gyʋʋ sɩya dɩya hʋ, a kaŋ ba naasɩ balɩya balɩya buloŋ we kuliye. 25Anɩɩ ʋ tekere saŋa gɛɛ, Pɔɔl bee Silaasi sii kɩ kyʋwalɩ Wɩɩsɩ, a yɩɩ yɩɩla kɩ dannɩ Wɩɩsɩ. Nala hʋ aa we nɩtɔdɩya hʋ tɩyaŋ mɛ gyegili kɩ nɩɩ. 26Ɛɛ rɛ taŋha buloŋ pirigi gyigili, aŋ kaŋ nɩtɔdɩya hʋ mɛ gyigisi. Borisi hʋ buloŋ suri suri. Nala buloŋ kuliye mɛ lɩɩ tele tele ba naasɩ tɩyaŋ. 27Nal hʋ aa deŋ nɩtɔdɩya hʋ hirigi sii doo sɩya tɩyaŋ, a na dɩ nɩtɔdɩya hʋ borisi buloŋ suro. Ʋ kɛ fa liise anɩɩ nala hʋ buloŋ ba aa kaŋ tɔ dɩya hʋ tɩyaŋ lɩɩ fá mʋ rɛ gɛɛ. Ɛɛ rɛ ʋ lɩɩ ʋ takoobii dɩ ʋ kpʋ ʋ tɩɩ. 28Ɛɛ rɛ Pɔɔl nɔsɩ ʋ a baa, "Ta kpʋ ɩ tɩɩ. Á buloŋ nɛ we doŋ." 29Nal hʋ aa deŋ nɩtɔdɩya hʋ leŋ ba kaŋ fɩŋtɩna ko. Ʋ laa fá gyʋʋ, a tuu tele Pɔɔl bee Silaasi naasɩ tɩyaŋ, a kɩ kyele. 30Ʋ kaŋ ba lɩɩ pɩyɛsɩ ba a baa, "Ŋ kyaŋsɩ, ɛɛ rɛ ŋ sɩ yaa dɩ Wɩɩsɩ laa ŋ ta?" 31Ɛɛ rɛ ba basɩ tɩya ʋ a baa, "Laa á Tɩɩna Yesu wɩya di, dɩ Wɩɩsɩ mɛ laa ɩ bee ɩ dɩya nala buloŋ ta." 32Ɛɛ rɛ ba basɩ á Tɩɩna Yesu wɩya tɩya ʋ bee ʋ dɩya nala buloŋ. 33Haŋ tebine hʋ tɩɩ rɛ nal hʋ aa deŋ nɩtɔdɩya hʋ kaŋ ba a sasɩ ba teŋ dʋgʋlɩya, ka ba fo ʋ bee ʋ dɩya nala buloŋ wɩɩkyʋwalnɩɩ. 34Nal hʋ aa deŋ nɩtɔdɩya hʋ kaŋ Pɔɔl abee Silaasi, a mʋ ʋ dɩya, a tɩya ba kɩdiiliye ba di. Ka ʋ bee ʋ dɩya nala buloŋ tenni fɩyɛlɩ abee ba aa wuwo laa Wɩɩsɩ wɩya di. 35Ʋ sɩya aa gballa, Roma nɩhɩyasɩ hʋ tɩŋ porisi nɩhɩyasɩ dɩ ba mʋ basɩ tɩya nal hʋ aa deŋ nɩtɔdɩya hʋ dɩ ʋ lɩɩ Pɔɔl bee Silaasi ta dɩ ba kɩ mʋ. 36Nyɛ rɛ nal hʋ aa deŋ nɩtɔdɩya hʋ basɩ tɩya Pɔɔl baa dɩ Roma nɩhɩyasɩ hʋ tɩma rɛ dɩ ba basɩ tɩya ʋ dɩ ʋ lɩɩ ʋ bee Silaasi ta. Ɛɛ wɩya dɩ ba sii kɩ mʋ abee laaŋfɩya. 37Nyɛ rɛ Pɔɔl basɩ tɩya porisi nɩhɩyasɩ hʋ a baa, "Ba vɩɩrɩ ma rɛ nala sɩya tɩyaŋ, aŋ bɩ daga á wɩkyogii, aŋka á mɛ yaa Roma tɩmma, aŋka ba ha kaŋ ma tɔ dɩya tɩyaŋ. Ka nyɛ kɛ, ba kɩ kyɛ dɩ ba lʋwɔlɩ lɩɩ ma ta. Aayɩ, á bee laa! Ʋ maga dɩ Roma nɩhɩyasɩ hʋ tɩɩ rɛ ko daha, a lɩɩ ma." 38Ɛɛ rɛ porisi nɩhɩyasɩ hʋ mʋ basɩ tɩya Roma nɩhɩyasɩ hʋ anɩɩ Pɔɔl bee Silaasi mɛ yaa Roma tɩmma rɛ. Ba aa nɩɩ gɛɛ, kambɩŋ kaŋ ba. 39Nyɛ rɛ ba sii mʋ sʋla ba anɩɩ ba kyogo rɛ, aŋ lɩɩ ba nɩtɔdɩya hʋ tɩyaŋ, aŋ basɩ tɩya ba dɩ ba lɩɩ ba bee hʋ tɩyaŋ. 40Ba aa lɩɩ nɩtɔdɩya hʋ tɩyaŋ nɛ, ba kpa mʋ Liidiya dɩya. Doŋ nɛ ba na Krisitabiisi badɔmɔŋ. Pɔɔl bee Silaasi basɩ wɩya tɩya nala hʋ. Ba wɩbasɩɩ gyɩ leŋ nala hʋ tenni polli rɛ weliŋ. Ɛɛ hal tɩyaŋ nɛ ba lɩɩ doŋ, a bɩl kpa kɩ mʋ ba lɩmʋʋlɩya.


text: 1Ḿpʋ́ɣʋ́ kʋyakʋ nakʋlɩ Yesu caɣa tiili na ɩ́ sələməɣɩ Ɩsɔ. Ɩ kɔma na ɩ́ tɛ, ɩlɛna ɩ ɩfalʋ nɔɣɔlʋ ɩ tɔmɩ-ɩ sɩ: Tacaa, hʋ́lɩ́-tʋɣʋ Ɩsɔ sələmʋɣʋ ɩsɩɩ Yohaanɩ ná hʋ́lʋ́ɣʋ́ ɩ ɩfalaa tɔ. 2Mpʋɣʋlɛ Yesu heela-wɛ sɩ: Ye ɩ caa sələmʋɣʋ ɩ́ sələmɩ sɩ: Tacaa, nyá hətɛ ɩ́ wɛɛ katɛ. Tɔɣɔ nyá kawulaɣa. 3Haakɩ-tʋɣʋ paa ɩfemle nteɣe tɔɣɔnaɣa. 4Hʋ́lə́ɣɩ́-tʋɣʋ suulu kɛ timpi tə pəntəɣəna-ŋ tɔ, ɩsɩɩ tá tɔtɔ tá hʋlʋɣʋʋ suulu kɛ mpa pa pəntəɣəna ta tɔ. Taa yele na tə́ sʋʋ maɣasʋɣʋ ɩsaɣaʋ taa. 5Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tasa-wɛɣɛ heeluɣu tɔtɔ sɩ: Ye ɩsɩɩ mə taa nɔɣɔlʋ wɛna taapalʋ ntɛ́, na pʋntʋ polo ahoo hɛka na ɩ́ maɣana-ɩ sɩ: Haɩ, ma taapalʋ, kəntɩ-m potopotonaa tooso. 6Ma taapalʋ nɔɣɔlʋ ɩ lɩɩnna ntɛɣɛ mpaa na ɩ́ tala-m nɔɔnɔɔ, pə́cɔ́ ma fɛɩna mpi maa cɛlɛ-ɩ tɔ. 7Ɩlɛna ɩ tɔɣɔntəlɛ náá cɔ-ɩ hatoo pə taa sɩ: Taa caalɩ-m mpʋ. Má na ma piya tə tɛma sʋʋʋ na tə́ təkɩ na tə́ kaləsɩ. Maa pəsəɣɩ má tasa kʋlʋɣʋ kɛ nyá tɔɣɔnaɣa cɛlʋɣʋ tɔɔ. 8Ma heeliɣi-mɛ sɩ, paa ɩ kɔma ɩ́ kʋlɩ na ɩ́ cɛlɛ-ɩ ɩ kʋlaŋəm təna, pə taɣa taapallɛ tɔɔ kɛ́ ɩ lapa mpʋ, ama caalʋɣʋ kɛ ɩ kisaa. 9Ɩlɛ ma heeliɣi-mɛɣɛ sɩ ɩ́ sələməɣɩ, paa ha-mɛɣɛ, ɩ́ pɛɛkəɣɩ, ɩ́ hikiɣi kɛ́, ɩ́ makɩ, pa tʋləɣɩ-mɛɣɛ. 10Sələməlʋ kɛ pa haakɩ, na pɛɛkəlʋ hikiɣina, na matʋ kɛ pa tʋ́lə́ɣɩ́. 11Wulee mə taa awe pəyaɣa sələma-ɩ potopoto na pʋntʋ cɛlɛ-kɛɣɛ pəlɛ ye? Yaa ye ka sələma-ɩ tinte pʋntʋ cɛlɛ-kɛɣɛ tʋm. 12Yaa mə taa awe pəyaɣa sələməna-ɩ yatɛ, na pʋntʋ cɛlɛ-kɛɣɛ pəcɛka? 13Ye asaɣaa mɛ mɩɩ pəsa mə piya kɛ kʋpantʋ lapʋ, Tacaa wei ɩ wɛ ɩsɔtaa tɔ ɩ kaa cɛla ɩ Feesuɣu Naŋŋtʋ kɛ mpa pa sələməɣɩ-ɩ tɔ? 14Yesu loo ɩlɔɣɔhilu kaayɔɣɔtaɣa, ɩlɛna ɩlɔɣɔʋ se. Ɩ se ḿpʋ́ɣʋ́ ɩlɛna kamumuka sʋʋ yɔɣɔtʋɣʋ na pə la samaa kɛ piti kɛ́ sɔsɔm. 15Mpʋɣʋlɛ pa taa lɛlaa pəsənaa sɩ: Pesepule toŋ kɛ ɩnɩ ɩ tɔɣɔnəɣəna alɔɣaa lɛmpa. 16Ɩlɛna Yesu tɔm tʋlaa taa lɛlaa náá tɔmɩ-ɩ sɩ: La piti təmlɛ na pə́ hʋ́lɩ́ sɩ Ɩsɔ toŋ kɛ n lakəna. Pa yɔɣɔta ḿpʋ́ɣʋ́ sɩ pa naa ɩ waalɩ. 17Yesu ná cɛkəna pa taa hʋwɛɛ, ɩlɛna ɩ́ tɔ-wɛ sɩ: Ye kawulaɣa wɛɛ na ká fɛɩ nɔɣɔ kʋlʋmaɣa, nɔɔnɔɔ ka yawaɣa. Təyaɣa ɩ́ wɛ mpʋ, kɛlɛ ka yɔkəɣɩ kɛ́. 18Ye Satanɩ kawulaɣa nyə́ma yooki pa taa pa tike, ɩ kawulaɣa nyʋɣʋ ntɛ́ ka ɩsəna? Mpi tɔ, mə tɔŋ sɩ Pesepule toŋ kɛ ma lookina alɔɣaa. 19Ye Pesepule toŋ kɛ ma lookina alɔɣaa ɩsɩɩ mə hʋʋkʋɣʋ tɔ, ɩlɛ awe toŋ kɛ mə pəyalaa ná lookina pa nyə́ma? Tənaɣa pa maɣamaɣa paa kʋna mə tɔm. 20Ama ye Ɩsɔ toŋ taa kɛ́ ma lookina alɔɣaa, ɩlɛ Ɩsɔ Kawulaɣa wɛ mə tɛɛ mə tɛɛ kɛlɛ. 21Yʋlʋ toŋ tʋ ɩ́ taŋa ɩ təyaɣa kɛ teu na yoou wontu, pʋlʋpʋ ɩɩ tokiɣina ɩ wɛnaʋ. 22Ama wei ɩ kəla-ɩ toŋ tɔ ɩ́ kɔma na ɩ́ kʋlɩ ɩ tɔɔ na ɩ́ pəsɩ-ɩ, ɩlɛ ɩ lɛɛkəɣɩ ɩ yoou wontu nti ɩnɩ ɩ taakaɣa tɔɣɔ, na ɩ́ məŋna ɩ wɛnaʋ mpɩ, na ɩ́ tala lɛlaa. 23Wei ɩ fɛɩ ma tɔɔ, pʋntʋ kɛ́ ma kolontu kɛ́. Wei ɩɩ səŋna-m tɔɔsʋɣʋ tɔ, ɩ yaasəɣɩ kɛ́. 24Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tɔma sɩ: Ye pa loowa ɩlɔɣɔʋ, wʋlaɣa taa kɛ́ ɩ cɔɔkɩ sɩ ɩ́ hɛɛsɩ. Ɩ laŋəɣɩ, ɩlɛna ɩ́ taɣanɩ ɩ taa sɩ: Maa məlɩ təyaɣa ŋka ka taa maa lɩɩwa tɔɣɔ. 25Ɩ takɩ kɛlɛ ka taa, ɩlɛ ɩ ká maɣana pa hasa-kɛ na pá taɣanɩ pə tənaɣa teu. 26Pəlɛ tɔ, ɩ puki kɛ́ na ɩ́ caa alɔɣaa lɛlaa mpa pa kəla ɩnəɣɩ ɩsaɣatʋ tɔɣɔ naatosompɔɣɔlaɣa, na pá kɔɔ na pá caɣa təyaɣa ŋkɛ ka taa. Ɩlɛna lɔŋ nyəntʋ náá məlɩ na tə́ la sana na nɔɔnɔɔ nyəntʋ. 27Yesu tɔŋna ḿpʋ́ɣʋ́ yɔɣɔtʋɣʋ, ɩlɛna alʋ nɔɣɔlʋ ɩ yɔɣɔtəna nɔɣɔ sɔsaɣa kɛ samaa taa sɩ: Pʋwɛ nyá too wei ɩ lʋla-ŋ na ń mʋsɩ-ɩ tɔ, ɩ nyʋleleŋ wɛ sɔɣɔntʋ. 28Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu cɔ alʋ ɩnɩ sɩ: Mpa pa nɩɩ Ɩsɔ Tɔm na pá tɔkɩ-tɩ, pʋntʋnaa ntɛ́ nyʋleleŋ nyə́ma te. 29Samaa tɔŋna-ɩ nyəkʋɣʋ kɛ sɔsɔm, ɩlɛna ɩ́ sʋʋ ɩ faaci taa sɩ: Kʋfalaŋ yəlaa panɛ asaɣaa kɛ́. Piti təmlɛ nte tə hʋ́lə́ɣɩ́ sɩ Ɩsɔ lakəna tɔɣɔ mpɛ pa caakɩ. Ɩlɛ pa kaa na natəlɩ, ye pə taɣa Yonaasɩ nyəntɛ. 30Ɩsəna mpi pə lapa Yonaasɩ kiŋ tɔ pə hʋla Ninifi nyə́ma kɛ́ sɩ Ɩsɔ lakəna. Na mpʋ ɩnɩ tɔtɔɣɔ Yʋlʋ Pəyaɣa má ma nyəntʋ ká hʋ́lɩ́ kʋfalaŋ yəlaa tɔtɔ sɩ Ɩsɔ lakəna. 31Ye pə tala hʋʋlɛ wule, ilim mpətəŋ tɔɔ wulaʋ alʋ nyəŋ ká kʋ kʋfalaŋ yəlaa panɛ pa tɔm kɛ mpi pə tɔɔ ɩ́lɛ́ ɩ ka lɩɩ hatoo tɛtʋ pooluŋ taa na ɩ́ kɔɔ, sɩ ɩ nɩɩkɩ ɩsəna Salʋmɔŋ yɔɣɔtəna ləmaɣasɛɛ tɔ. Pə́cɔ́ pʋlʋpʋ wɛ cənɛ na pə́ tɛɛ Salʋmɔŋ təcaɣacaɣa. 32Ye pə tala hʋʋlɛ wule Ninifi nyə́ma ká kʋ kʋfalaŋ yəlaa panɛ pa tɔm. Pə taɣa pʋlʋ, kʋyaŋku pɛlɛ pa nɩɩ Yonaasɩ waasʋ tɔ, pa yela pa ɩsaɣatʋ kɛ kpakpaa kɛ́. Pə́cɔ́ pʋlʋpʋ wɛ cənɛ na pə tɛɛ Yonaasɩ ɩnɩ. 33Nɔɣɔlʋ ɩɩ mʋsəɣɩ fətəla na ɩ́ ŋmɛsɩ-ɩ, yaa ɩ́ pamɩ-ɩ nyanaɣa tɛɛ. Ama ɩ sɩɩ-ɩ timpi taa ɩ́ wɛɛ pɩɩ naa yəlaa təna tɔɣɔ. Ɩlɛna mpa pa kɔŋ tɔ, fətəla kɔkɔ na-wɛ. 34Ḿpʋ́ɣʋ́ pə wɛɛ na nyá ɩsɛ. Anɩ a kɛna nyá tɔnʋɣʋ pəlimile fətəla. Ye nyá ɩsɛ ɩ́ naakɩ teu, pə waasəɣɩ nyá tɔnʋɣʋ tənaɣa. Ama ye nyá ɩsɛ ɩ́ yʋlʋmaa, nyá tɔnʋɣʋ təna pəlimile wɛ səkpɛtʋɣʋ tɛɛ kɛ́. 35La laakalɩ, pə taa kɔɔ na ɩsəna n naakɩ tɔ pə məlɩ səkpɛtʋɣʋ. 36Pə wɛ mpʋ tɔ, ye n naa təcɛɩcɛɩ, na pə fɛɩ-ŋ təyuɣulee, n naa teu kɛ́, ɩsɩɩ fətəla kɔkɔ naakʋɣʋ yʋlʋ tɔ səkpɛtʋɣʋ fɛɩ. 37Yesu tɛma yɔɣɔtʋɣʋ kɛ mpʋ, ɩlɛna Falisa nɔɣɔlʋ ɩ́ yaa-ɩ sɩ ɩ́ sʋʋ ɩ tɛ na ɩ́ nyɔɔ lʋm. Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu sʋʋwa Falisa tɛ na ɩ́ niki tɔɣɔʋ. 38Falisa nawa ɩ tɔkɩ na ɩ́ nyɔɔkəna asilima, ɩlɛna pə lapɩ-ɩ ha. 39Tənaɣa Tacaa tɔma-ɩ sɩ: Anɩ Falisanaa mə nyəntʋ ntɛ́ mpʋ. Iyisi na nyənasɩ waalənaa kɛ ɩ́ nyaaləɣɩ təlaɩlaɩ. Ama pə kpaɣaʋ mə taanaa tɔ, ŋmɩɩləm na ɩsaɣatʋ pə hʋwɛɛ maɣaləna. 40Ləmaɣasɛɛ fɛɩnaa mɛ, Ɩsɔ wei ɩ ŋma yʋlʋ tɔɔ tɔ, ɩ́lɛ́ ɩ wɛna ɩ tɩ na wei ɩ ŋma yʋlʋ lotu taa tɔ yɛɛ? 41Pə kəla teu sɩ ɩ́ ha mpi ɩ wɛna mə iyisi na mə nyənasɩ taa tɔɣɔ kʋnyɔntʋnaa, ɩlɛ pə təna pɩɩ wɛɛ-mɛɣɛ teu. 42Pɔpɔtʋ fɛɩ, Falisanaa mɛ, mə tɔm wɛ waɩyo kɛ́. Ɩ́ kpɛsəɣɩ nyɩɩtʋ nti pa yaakɩ sɩ mantɩ na luu tɔ na tuusi hatʋ təna na ɩ́ hiliɣi na ɩ́ ləsəɣɩ Ɩsɔ kɛ́ pə hɔɣɔləŋ naanʋwa taa kʋlʋm. Pəyele mə paa fɛɩna tampana təŋʋɣʋ na Ɩsɔ sɔɔlʋɣʋ tɔm. Ama tampana təŋʋɣʋ na Ɩsɔ sɔɔlʋɣʋ tɔm kɛ pɩɩ mʋna ɩ́ sɛɛsəna ɩsəlɛ, ɩlɛ ɩ́ taa sɔɔ hɔɣɔləŋ naanʋwa taa kʋlʋm ɩnɩ ɩ tɔɔ. 43Falisanaa mɛ, mə tɔm wɛ waɩyo kɛ́. Yuta nyə́ma təkotilenaa taa, teeli teeli təcaɣalɛnaa kɛ ɩ́ pɛɛkəɣɩ. Na ɩ́ sɔɔla pa sɛɛkɩ-mɛɣɛ samaa taa kɛ́ na pá luŋiɣi. 44Falisanaa mɛ, mə tɔm wɛ waɩyo kɛ́. Ɩ́ wɛ kɛ́ ɩsɩɩ pəlaaŋ wei ɩ salətaa na pá tɔŋ ɩ tɔɔ kɛ́ yem, na pá ta nyɩ sɩ pəlaaŋ tɔ. 45Tənaɣa Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlʋ sɔsɔ nɔɣɔlʋ ɩ pəsəna-ɩ sɩ: Tacaa, n yɔɣɔtʋɣʋ mpʋ tɔ n kpɛntəna tá tɔtɔɣɔ na ń tʋʋ. 46Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu cɔwa sɩ: Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlaa sɔsaa mɛ, mə tɔm ná wɛ waɩyo tɔtɔɣɔ. Ɩ́ sʋkəɣɩ yəlaa kɛ səɣəla yuŋ nyəna. Pəyele mɩɩ tɩɩ taa-wɛɣɛ taaʋ maɣamaɣa. 47Waɩyo na mə tɔm kɛ́, mə caanaa ná kʋna Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa, na mɩɩ hələɣɩ pa pəlaaŋ na ɩ́ taɣanəɣɩ tətetete. 48Ɩsɩɩ ɩ́ lakʋɣʋ mpʋ tɔ, pə hʋ́lə́ɣɩ́ kɛ́ sɩ mə laŋa hɛɛna mə caanaa lapa mpi tɔ. Pɛlɛ pa kʋna Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa, na mə hələɣəna pa pəlaaŋ. 49Pə maɣamaɣa pə tɔɔ kɛ́ Ɩsɔ ləmaɣasɛɛ ka hʋla mpʋ sɩ: Ɩsɔ má, maa tili Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa na tillaa kɛ pa kiŋ. Ama paa kʋ lɛlaa, na paa tʋ lɛlaa kɛ kʋnyɔŋ kɛ kʋtʋɣʋ. 50Tuu pə ŋmaʋ antulinya na Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa mpa pá kʋ tɔ, kaɣana nyə́ma nyɔɔŋ taa kɛ́ pa səm tɔm ká tɛna. 51Kpaɣa Apɛɛlɩ kʋɣʋ, haləna Sakalɩ wei pa kʋ kɔtaɣa təlatɛ na Ɩsɔ təsɛɛlɛ sɔsɔɔlɛ pə hɛkʋ taa tɔ pa səm, ma heeliɣi-mɛ təfoo kɛ́ sɩ, ɩsɩɩ pə tɛma pa nyɔɔŋ taa. 52Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlaa sɔsaa mɛ, mə tɔm wɛ waɩyo kɛ́. Ɩ́ tɔka saafʋ wei pa tʋləɣəna Ɩsɔ Tɔm nyəm tɔɔ tɔ, na mə luɣu fɛɩ sʋʋʋ. Pəyele ɩɩ tisiɣi sɩ mpa pɛlɛ pa caa tɔ pá sʋʋ. 53Yesu kʋla təna, ɩlɛna Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlaa na Falisanaa pá səŋ ɩ tɔɔ kɛ́ nɔɔhɛɛ naalɛ na pááná, na pá makɩ ɩ nɔɣɔ tɔɔ na kʋpɔɔsʋtʋ kɛ yem yem. 54Na pá kuuki ɩ nɔɣɔ sɩ ɩ́ cotaa ɩlɛ pa kpa-ɩ na təna.


text: 1Ɩsɔ tɛma-tʋɣʋ heeluɣu təkpataa sɩ tə pəsəɣɩ na tə́ sʋʋ timpi tá na-ɩ tɩɩ caɣa na tə́ hɛɛsɩ tɔ. Mpʋ tɔ tə́ la laakalɩ na pə́ taa kɔɔ na mə taa nɔɣɔlʋ ɩ́ wɩɩna hɛɛsʋɣʋ ŋkʋ kʋ taa kɛ́ sʋʋʋ. 2Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, tə nɩɩ Laapaalɩ Kʋpaŋ ɩnəɣɩ teitei kɛ́ ɩsɩɩ wʋlaɣa tɛtʋ taa nyə́ma mpɛ. Pa nɩɩ tɔm ntɩ tɔ tə ta waasɩ-wɛɣɛ pʋlʋ. Mpi tɔ, pa nɩɩʋ-tɩ tɔ pa ta mʋ-tɩ na pá tɛ́ Ɩsɔ na pa taa. 3Ta mpa tə tɛmna Ɩsɔ kɛ́ tá taa tɔ tɩɩ sʋʋ hɛɛsʋɣʋ ŋkʋ kʋ taa. Hɛɛsʋɣʋ ŋkʋ kʋ tɔm kɛ Ɩsɔ yɔɣɔtaa sɩ: Pááná kpa-m na má tuu sɩ, pa kaa sʋʋ ma hɛɛsʋɣʋ tete kɛ paa pəcɔ. Ɩ yɔɣɔta mpʋ, pəyele ɩ təmlɛ tɛma tɛm kɛ hatuu waatʋ wei ɩ lapa antulinya tɔ. 4Pa yɔɣɔta kʋyakʋ naatosompɔɣɔlaɣa nyəŋkʋ tɔm kɛ Ɩsɔ Tɔm taa kɛ́ tiili sɩ: Ɩsɔ yela ɩ təmlɛ təna na ɩ́ hɛɛsɩ kʋyakʋ naatosompɔɣɔlaɣa nyəŋkʋ wule. 5Na pá tasa tiiliɣi yɔɣɔtʋɣʋ sɩ: Pa kaa sʋʋ ma hɛɛsʋɣʋ tete kɛ paa pəcɔ. 6Mpa pa caala Laapaalɩ Kʋpaŋ ɩnəɣɩ nɩɩʋ tɔ pa ta sʋʋ hɛɛsʋɣʋ ŋkʋ kʋ taa, mpi tɔ pa ta tɛ Ɩsɔ na pa taa. Pə na pə mpʋ tɔ pə wɛ pəsʋɣʋ sɩ lɛlaa ɩ́ sʋʋ. 7Pə tɔɔ kɛ́ Ɩsɔ tasa kʋyakʋ kʋfalʋɣʋ kɛ sɩɩʋ na ɩ́ yaa-kʋ sɩ Saŋa. Tə maɣamaɣa tə tɔm kɛ pɩɩsɩ kɔma na sɩ́ siki sɔsɔm ɩlɛna Ɩsɔ yele na Tafiiti yɔɣɔtɩ tɔm nti tə tɛma nɩɩʋ tɔ sɩ: Ye ɩ́ nɩɩ Ɩsɔ nɔɣɔ kɛ saŋa, ɩ́ taa tasa ŋkpantɛɛləŋ lapʋ. 8Ye Yosuwee ka sʋsa yəlaa mpɛɣɛ hɛɛsʋɣʋ ŋkʋ kʋ taa, Ɩsɔ taa tasa kʋyakʋ lɛŋkʋ tɔm kɛ yɔɣɔtʋɣʋ. 9Ama hɛɛsʋɣʋ nakʋlɩ kʋ wɛɛ na pa hʋla-kʋɣʋ Ɩsɔ yəlaa, na kʋ nəɣəsəna Ɩsɔ kʋyakʋ naatosompɔɣɔlaɣa wule nyəŋkʋ. 10Pə wɛɛ kɛ́ sɩ ye wei ɩ sʋʋ Ɩsɔ hɛɛsʋɣʋ tete ntɛ́ tə taa pʋntʋ ká yele ɩ təma na ɩ́ hɛɛsɩ ɩsɩɩ Ɩsɔ maɣamaɣa yepu ɩ́lɛ́ ɩ nyəna na ɩ́ hɛɛsɩ tɔ. 11Pə tɔɔ kɛ́ tɩɩ la kookalɩ na tə́ sʋʋ hɛɛsʋɣʋ ŋkʋ kʋ taa. Tə́ taa yele na tá taa nɔɣɔlʋ kɔɔ na ɩ́ la kpɛɛsʋlʋ ɩsɩɩ lɛlaa lapʋ wʋlaɣa tɛtʋ taa tɔ na ɩ́ laŋ hɛɛsʋɣʋ ŋkʋ kʋ taa sʋʋʋ. 12Ɩsɔ Tɔm wɛna toma na tə lakɩ təmlɛ. Tə kəla laɣatɛ nte tə sɛtəɣɩ taa na waalɩ tɔɣɔ lɔŋ. Ɩsɔ Tɔm ntɩ tə sʋʋkɩ na halɩ tə takɩ timpi ləsaɣa na ləmaɣasəlɛ pə nyəm suliɣi tɔ. Tə fakɩ atama na mʋɣʋlɛ taa pɛɛləm, na tə faɣasəɣɩ nti yʋlʋ nyɩɩləɣɩ na nti ɩ hʋʋkɩ ɩ lotu taa tɔ. 13Kʋŋmaŋmam napəlɩ pə fɛɩ mpi Ɩsɔ ɩɩ naakɩ tɔ. Ɩsɔ ɩ́lɛ́ ɩ naa pə tənaɣa təyaɩɩ, pʋlʋ ta ŋmɛlɩ-ɩ. Ɩ kiŋ kɛ tá təna tɩɩ polo na tə́ kɛɛsɩ ta kʋlapʋtʋ təna. 14Ye mpʋ tə́ tɔkɩ tá Ɩsɔ sɛɛʋ ŋku kʋ tɔm tə hʋləɣɩ ɩsəntɔ tɔɣɔ teu. Mpi tɔ, tə wɛna kɔtəlaa sɔsaa taa sɔsɔ wei ɩ tɔma na ɩ́ tala Ɩsɔ cɔlɔ maɣamaɣa tɔ, ɩnəɣəlɛ Ɩsɔ Pəyalʋ Yesu. 15Ta kɔtʋlʋ sɔsɔ ɩnɩ ɩ kɛ́ wei ɩ pəsəɣɩ na ɩ́ cɛkəna ta ɩcantʋ tete tɔ. Pə maɣasa ɩ maɣamaɣa kɛ pə təna pə taa ɩsɩɩ ta, ɩ ta la ɩsaɣatʋ kɛ paa pəcɔ. 16Ye mpʋ tə́ kpətəna Ɩsɔ pɛɛlɛɛ kumte na naani, tɩɩ hiki suulu na pɛɛlɛɛ na pə́ waasɩ-tʋɣʋ waatʋ wei pə nəɣəsənaa tɔ.


text: 1Ɛɛ rɛ ŋ bɩl deŋ a na Pebiye hʋ dɩ ʋ sɩŋ Zaayɔŋ dogimo hʋ tɩyaŋ, ʋ bee nala tusi kɔɔ abee tusi mɔllɩbalɩya abee banaa (144,000). Ba sabɩ Pebiye hʋ feŋ abee ʋ Kuwo feŋ a mal nala no tilli tɩyaŋ. 2Ɛɛ rɛ ka ŋ nɩɩ taal dɩ ʋ lɩɩ wɩɩsɩbee a kɩɩ gɛɛ anɩɩ kyuuribal aa kyuuri, a bɩl kɩɩ gɛɛ anɩɩ duwoŋ aa nɔsɩ, a bɩl kɩɩ gɛɛ anɩɩ koniŋmaala aa ŋmaa konima. 3Nala no sɩŋ kuworikpasa hʋ abee nɩhɩyasɩ hʋ abee kɩweye hʋ sɩya tɩyaŋ nɛ, a kɩ yɩɩ yɩɩfalɩɩ kɩdɩgɩ. Nal buloŋ fa bɩ wuwo gʋnnɩ yɩɩl hʋ, see nala tusi kɔɔ abee tusi mɔllɩbalɩya abee banaa hʋ dʋŋ, nala hʋ Wɩɩsɩ aa tuŋ laa nihuwobisi doho nala buloŋ tɩyaŋ. 4Ba aa rɛ bɩ leŋ haana bisiŋ laga ba, beewɩya ba kɩdɩgɩ buloŋ bɩ maakyiye kyɛ haaŋ. Lee hʋ buloŋ Pebiye hʋ ko kɩ mʋ ba aa kɩ tɩŋa ʋ hal lɛ. Ba aa rɛ yaa nala hʋ Wɩɩsɩ aa tuŋ laa nihuwobisi buloŋ tɩyaŋ. Ba kpaa ba tɩya Wɩɩsɩ abee ʋ Pebiye hʋ rɛ anɩɩ nal aa kpaa ʋ panyʋwa laa sɩya kɩna a lɩɩ wɩɩsʋlɩɩ tɩya Wɩɩsɩ gɛɛ. 5Ba kɩdɩgɩ buloŋ bɩ maakyiye nyɩya wɩya; ba bɩ kaŋ wɩkyogii buloŋ mɛ. 6Ɛɛ rɛ ŋ bɩl na malɩka kɩdɩgɩ dɩ ʋ aa gyaarɩ wɩɩsɩnyuu tɩyaŋ, a kol Wɩɩsɩ Wɩweliye hʋ aa we doŋ a kaŋ kɩ mʋ maakyiye buloŋ, dɩ ʋ kaŋ mʋ basɩ tɩya nal buloŋ aa we dʋnɩya lee buloŋ tɩyaŋ: nihuwobisi iriŋ buloŋ aa we paalʋʋ iriŋ buloŋ tɩyaŋ a kɩ basɩ taanɩ iriŋ iriŋ buloŋ. 7Ɛɛ rɛ malɩka hʋ nɔsɩ abaa, "Ma kɩ fá Wɩɩsɩ, a kɩ kpa ʋ yohuŋ, beewɩya saŋa hʋ ʋ aa sɩ di dʋnɩya nala sarɩya pele rɛ. Ma kɩ kyʋwalɩ Wɩɩsɩ, ʋ rɛ taa wɩɩsɩnyuu abee taŋha nyuu abee mpʋwɔnʋʋ abee bulli buloŋ." 8Ka malɩka-lɩya hʋ tɩɩna mɛ tɩŋ laasɩya kɩŋ hʋ tɩyaŋ a kɩ basɩ, "Baabilɔŋ tele rɛ! Baabilɔŋ tele rɛ! Tɔbal hʋ ba aa yɩrɩ Baabilɔŋ tele rɛ! Ʋ rɛ kpa ʋ sɔŋsɔŋbɔŋ hʋ a kyol dʋnɩya nala buloŋ. Ʋ sɔŋsɔŋ hʋ kɩɩ gɛɛ rɛ anɩɩ sɩduwo ʋ aa kpaa tɩya dʋnɩya nala buloŋ ba nyʋwa bugo." 9Ɛɛ rɛ malɩka-too hʋ mɛ kɩ tɩŋ ba hal, a mɛ kɩ nɔsɩ abaa, "Nala hʋ buloŋ aa kyʋwalɩ ɔhɔ-kɩŋ hʋ abee kɩŋ hʋ ba aa mɔɔ ʋ kɩɩ ʋ, aŋ kaŋ ʋ magɩl hʋ ba tilli tɩyaŋ koo ba nosi tɩyaŋ, 10Wɩɩsɩ sɩ na baaŋ kɩŋkaŋ ba nyuu tɩyaŋ, a dɔgɩsɩ ba kɩŋkaŋ. Ʋ sɩ kɩɩ gɛɛ anɩɩ ba aa nyʋwa sɩduwo Wɩɩsɩ baaŋ nɩɩnyʋwagbaŋbiye tɩyaŋ. Ba sɩ kpa diŋ bee gyɩrɩbʋyɩ a kɩ dɔgɩsɩ ba malɩkasɩ abee Pebiye hʋ sɩya tɩyaŋ. 11Nyʋwɔsɩ hʋ aa lɩɩ diŋ hʋ ba aa kpaa kɩ dɔgɩsɩ ba tɩyaŋ sɩ sii kɩ gyɩŋ wɩɩsɩnyuu deŋdeŋ kɩ mʋ. Nala buloŋ aa kyʋwalɩ ɔhɔ-kɩŋ hʋ abee kɩŋ hʋ ba aa mɔɔ ʋ kɩɩ ʋ, abee nala hʋ aa kaŋ ʋ feŋ magɩl hʋ, ba bɩ sɩ maakyiye na wiyese wɩɩhaa abee tebine buloŋ." 12Ba nyɛ tɩyaŋ ʋ maga dɩ Wɩɩsɩ nala buloŋ kaŋ mala rɛ, nala hʋ aa tɩŋ Wɩɩsɩ nyʋwa, aŋ kaŋ wɩtɩɩ Yesu tɩŋɩɩ tɩyaŋ. 13Ɛɛ rɛ ka ŋ bɩl nɩɩ taal kɩdɩgɩ dɩ ʋ lɩɩ wɩɩsɩbee aa baa, "Sabɩ wɩɩ no biŋ: Nyusʋŋtɩmma rɛ yaa nala hʋ aa sʋba a lɩɩ gyɩnaŋ kaŋ kɩ mʋ akuu ba aa tɩŋ á Tɩɩna Yesu abee wɩtɩɩ wɩya." Doŋ nɛ Wiyesi Welii hʋ mɛ laa baa, "Wɩtɩɩ rɛ, ba kɔnɩ yaa nyusʋŋtɩmma rɛ! Ba sɩ wiyesi ba tʋma tɩyaŋ, beewɩya ba wɩyaalɩya sɩ tɩŋ ba hal." 14Ɛɛ rɛ ŋ bɩl deŋ a na taalpʋlʋŋ. Nal aa kɩɩ Nihuwobiŋ hɔŋ taal hʋ tɩyaŋ, a kyige salma kuworinyupugi, aŋ kolo gyasiye aa di nyamanyama ʋ noŋ tɩyaŋ. 15Ɛɛ rɛ malɩka kɩdɩgɩ lɩɩ Wɩɩkyʋwaldɩɩbal hʋ tɩyaŋ a ko lɩɩ, a nɔsɩ basɩ tɩya nal hʋ aa hɔŋ taal hʋ tɩyaŋ abaa, "Kpa ɩ gyasiye hʋ a kʋŋ kɩna beewɩya kɩna hʋ kʋmɩɩ saŋa pele rɛ. Dʋnɩya buloŋ bɩya a yaa kʋmɩɩ rɛ." 16Ɛɛ rɛ nal hʋ aa hɔŋ taal hʋ tɩyaŋ kpa ʋ gyasiye hʋ a viri kʋma dʋnɩya buloŋ. 17Ɛɛ rɛ malɩka kɩdɩgɩ mɛ lɩɩ Wɩɩkyʋwaldɩɩbal hʋ aa we wɩɩsɩbee tɩyaŋ a ko lɩɩ, a mɛ kol gyasiye aa dɩ nyamanyama. 18Ɛɛ rɛ malɩka hʋ aa deŋ diŋ hʋ nyuu mɛ lɩɩ Wɩɩkyʋwaldɩɩbal kogu hʋ logiŋ a ko lɩɩ, a yɩrɩ nal hʋ aa kol gyasiye hʋ aa di nyamanyama a nɔsɩ basɩ tɩya ʋ abaa, "Kpa ɩ gyasiye hʋ a keri vaanɩ tɩya hʋ nɔŋ-kyɩga, beewɩya ba bɩya rɛ." 19- 20Ɛɛ rɛ malɩka hʋ kaŋ ʋ gyasiye hʋ a viri taŋha a keri vaanɩ nɔŋ-kyɩga hʋ buloŋ, a paa kaŋ mʋ we bʋwa hʋ ba aa hulo a kɩ kyaga vaanɩ nɔnɔ we a kɩ kyɔ sɩŋ tɩyaŋ. Wɩɩsɩ baaŋ sɩŋbʋwa rɛ. Sɩŋbʋwa no gyɩ we bee hʋ gyaŋhala tɩyaŋ nɛ. Ba aa kyaga tɩɩnɔnɔ hʋ, ba nɩɩ lɩɩ a bɩrɩmɩ kyal, a kɩ pallɩ taŋha gɛɛ anɩɩ fuwo, a doliye pele meeldaasɩ kɔɔsɩ balɩya, ʋ gyɩnɩɩ mɛ maga nɩɩ gyaagʋ dal.


text: 1A ko-biə-ba, abam zanzan yɩ zaŋɩ 'a ta'a kwaana sɩ 'a ji karanyɩna tiinə. Bɛŋwaanɩ 'a ye nɩ, Wɛ sarɩya dɛ dɩm nɩ kʋ'ʋ ta tiini kʋ cana kʋ pa dɩbam balʋ na yɩ karanyɩna tiinə tɩn kʋ dwe nɔɔnʋ maama. 2Dɩbam maama yəni d'ɩ kɩ d'ɩ tusə mʋ. Kʋ daarɩ nɔɔnʋ wʋlʋ nan na ba kɩ o tusə o ni-taanɩ wʋnɩ tɩn yɩ nɔn-ŋʋm mʋ, yɩ o waɩ o tɩtɩ o jaanɩ lanyɩranɩ. 3Nɔɔnʋ na yəni o lagɩ o di sisəŋə, o'o kwe gara mʋ o kɩ ka ni nɩ, sɩ o wanɩ o pa ka vu mɛ dɩ mɛ o na lagɩ tɩn. 4Nan bʋŋɩ-na 'a nii, naboro na yɩ kamunu te yɩ vu-dɩʋ ta yəni kʋ jɩgɩ-kʋ kʋ maga, yɩ wʋlʋ na co-kʋ tɩn ta waɩ o ma nanyuŋ-balaŋa o maa paɩ kʋ ve o na lagɩ mɛ tɩn. 5Kʋ nan ta yɩ bɩdwɩ mʋ dɩ nɔɔnʋ dindəlimi na yɩ te tɩn. Dɩ yɩ balaŋ-laŋa mʋ, yɩ dɩ waɩ dɩ tɛ wo-kamunnu dɩ paɩ dɩ tɩtɩ. Nan ta bʋŋɩ-na 'a nii kagʋa na maɩ te, yɩ min-ciŋo na tʋ ka wʋnɩ, kʋ'ʋ di ka maama mʋ. 6Nɔɔnʋ dindəlimi dɩ nan nyɩ dɩ mini mʋ, yɩ dɩ su dɩ lʋgʋ baŋa wo-lwaanʋ tɩm dwi maama. Dɩ yɩ yɩra yam daa dɩdʋa mʋ, yɩ dɩ wo-lwaanʋ tɩm laan waɩ tɩ loŋi yɩra yam maama. Dindəlimi jɩgɩ mini mʋ dɩ maa zwɛ nɔɔnʋ dɩ o ŋwɩa maama dɩ pa ka ba lana. Mini dɩm kʋntʋ nan nuŋi sʋtaanɩ te mʋ. 7Nabiinu waɩ wəənu dwi maama. Kʋ na yɩ ga-vara dɩ zunə dɩ tɩga wo-vəəlu dɩ kale, o sɩɩnɩ o wanɩ tɩ maama. 8Kʋ nan na yɩ dindəlimi, nɔɔn-nɔɔnʋ tərə o na waɩ o dindəlimi. Dɩ yɩ wo-lɔŋɔ kʋlʋ na warɩ kʋ cɩ tɩn mʋ, yɩ dɩ kwəri dɩ jɩgɩ coŋo kʋlʋ na gʋɩ nɔɔna tɩn. 9D'ɩ yəni d'ɩ ma dɩntʋ mʋ d'ɩ maa tee Wɛ dɩlʋ na yɩ d'ɩ Yuutu dɩdaanɩ d'ɩ Ko tɩn, yɩ dɩntʋ mʋ d'ɩ ta maa sɔɔlɩ d'ɩ cɔgɩ d'ɩ donnə balʋ Wɛ na kɩ nɩ DƖ nyɩnyʋgʋ te tɩn. 10Kʋntʋ tɩn, tiə dɩ cɔgɩm maama nuŋi ni dɩm kʋntʋ dɩdʋa wʋnɩ mʋ. A ko-biə-ba, kʋ wʋ maŋɩ sɩ kʋ taa yɩ kʋntʋ. 11Buli-yi dɩdʋa b'a wanɩ dɩ taa buri na-ywənə dɩ na-cɛɛra dɩ wʋnɩ. 12A ko-biə-ba, kapʋrʋ b'a wanɩ kʋ lə swan. Kakɔnɔ dɩ nan b'a wanɩ kʋ lə mɔɔla. Kʋ nan yɩ bɩdwɩ mʋ dɩ n na b'a wanɩ n mɔ na-ŋʋna bwəru wʋnɩ te tɩn. 13Nɔɔnʋ na wʋ abam wʋnɩ yɩ o jɩgɩ swan dɩ yəno, kʋntʋ tu maŋɩ sɩ o taa tɔgɩ cwə-laa mʋ, sɩ o tu o tɩtɩ o kɩ kəm-laarʋ, sɩ kʋ brɩ nɩ o jɩgɩ swan. 14Abam nan na jɩgɩ wʋ-gʋʋ dɩ pu-sɩŋa yɩ 'a lagɩ 'a yɩranɩ zənə, sɩ 'a yɩ zaŋɩ 'a brɩ 'a tɩtɩ nɩ 'a jɩgɩ swan. 'A na kɩ kʋntʋ, 'a fɔgɩ vwan mʋ sɩ kʋ daɩ cɩga. 15Swan yantʋ doŋ daɩ swan yalʋ na nuŋi Wɛ te tɩn. Ya yɩ lʋgʋ baŋa nyɩm mʋ. Ya maa yɩ nabiinə swan yalʋ na nuŋi sʋtaanɩ te tɩn mʋ. 16Bɛŋwaanɩ, jəgə kalʋ maama nɔɔna na lagɩ ba tɩtɩ yɩranɩ zənə yɩ ba jɩgɩ wʋ-gʋʋ dɩ ba donnə tɩn, d'aanɩ mʋ vuvugə dɩ kəm-lwaanʋ dwi maama wʋra. 17Kʋ daarɩ nɔɔnʋ wʋlʋ na jɩgɩ swan yalʋ na nuŋi Wɛ te tɩn jɩgɩ wʋ-poŋo mʋ. O maa paɩ ywəəni wʋ nɔɔna tɩtarɩ nɩ, yɩ o jɩgɩ wʋ-bono, yɩ o nɩgɩ nɔɔna. O maa jɩgɩ o donnə ŋwaŋa lanyɩranɩ, yɩ o kɩ kəm-laarʋ dɩ o wəli da. O ba kuri nɔɔna daanɩ, o nan daɩ pipiri-nyɩm. 18Balʋ na jɩgɩ wʋ-zuru yɩ ba paɩ ywəəni wʋ nɔɔna tɩtarɩ nɩ tɩn w'ʋ ta yɩ cɩga tiinə Wɛ yigə nɩ.


text: 1Saŋa kɩdɩgɩ nɩgyamaa bɩl ko laŋŋɩ ʋ lee tɩyaŋ nɛ. Ʋ kyɛtoo kyɛɛ dɩ ba bɩl bɩ kaŋ kɩdiiliye dɩ ba di. Ɛɛ rɛ Yesu yɩrɩ ʋ hatɩnna hʋ a basɩ tɩya ba a baa, 2"Ŋ aa naa nala hʋ sikii kana ŋ nɛ. Ba aa we ŋ lee ʋ kyɛyɛ boto rɛ nyɛ, dɩ ba bɩ dii kɩŋ buloŋ. 3Dɩ ba aa rɛ bɩ dii kɩŋ buloŋ, ka dɩ ŋ baa dɩ ba mɩɩgɩ, ba sɩ mʋ yiyegi ŋmanɩɩ tɩyaŋ, beewɩya ba badɔmɔŋ lɩɩ liboliye rɛ." 4Ɛɛ rɛ ʋ hatɩnna hʋ pɩyɛsɩ ʋ a baa, "Ɛɛ rɛ ɩ sɩ yaa a na kɩdiiliye dɩ nala no buloŋ di vɔgɔ ɔhɔ no tɩyaŋ?" 5Ʋ pɩyɛsɩ ba abaa, "Paanʋʋ baŋmɛ rɛ we doŋ?" Ba baa, "Kɩna bapɛ." 6Ɛɛ rɛ ʋ leŋ nala hʋ tuu hɔŋ taŋha, ka ʋ mʋ paa paanʋʋ hʋ bapɛ, a kyʋwalɩ Wɩɩsɩ aŋgyʋwasʋ, aŋ kaŋ lɔgɔ lɔgɔ a tɩya ʋ hatɩnna hʋ dɩ ba laa kpaa nala hʋ. Ba laa kpaa ba. 7Dɩ ba kaŋ fuwonamɩɩsɩ mɛ baŋmana. Ʋ kpa ba mɛ a kyʋwalɩ Wɩɩsɩ, aŋ leŋ ʋ hatɩnna hʋ laa kpaa nala hʋ buloŋ. 8Nal buloŋ di a vɔgɔ, ka ba paa kɩkaalɩya hʋ a su simbiisi bapɛ. 9Nala hʋ fa aa dii kɩna hʋ pele nala tusi bʋnaa. 10Ɛɛ rɛ ʋ ta ba, aŋ kaŋ ʋ hatɩnna hʋ ba mʋ gyʋʋ nɩɩduworiboro hʋ a mʋ Dalmanuta paalʋʋ. 11Ɛɛ rɛ Farasiima badɔmɔŋ sii ko Yesu lee, a kɩ pɩyɛsɩ ʋ wɩya. Ba gyɩ aa kyɛ dɩ ba magɩsɩ ʋ na wɩya, ba baa dɩ ʋ yaa wɩmagɩl dɩ ba na a gyɩma anɩɩ ʋ dee hʋ lɩɩ Wɩɩsɩ lee rɛ. 12Yesu tɩya buloŋ kyogi. Ʋ kyigi ʋ wiyesi aŋ pɩyɛsɩ ba a baa, "Ma lagɩlagɩ no nala, bee rɛ tɩŋ ma aa kɩ kyɛ dɩ ŋ yaa wɩmagɩl dɩ ma na? Wɩtɩɩ rɛ ŋ basɩ kɩ tɩya ma, ŋ bɩ sɩ yaa wɩmagɩl buloŋ dɩ ma na anɩɩ ŋ dee hʋ lɩɩ Wɩɩsɩ lee rɛ." 13Ɛɛ rɛ ʋ leŋ ba aŋ mɩɩgɩ mʋ gyʋʋ nɩɩduworiboro, a duwori kyol fuwo hʋ kyolo. 14Yesu bee ʋ hatɩnna hʋ aa duwori kyol fuwo hʋ kyolo tɩyaŋ nɛ, ʋ hatɩnna hʋ liisi anɩɩ ba yeŋŋi ba kɩdiiliye ta rɛ, aŋ kpa paanʋʋ dɩgɩ dʋŋ we nɩɩduworiboro hʋ tɩyaŋ. 15Ɛɛ rɛ Yesu basɩ abee sɩfɩyasɩ a baa, "Ma pɔ ma tɩɩ abee Farasiima abee Hɛrɔtɩ wɩya. Ba wɩyaalɩya kɩɩ gɛɛ rɛ anɩɩ sɩbʋl. Dɩ ɩ rɛ kpaa ʋ we kɩŋ buloŋ tɩyaŋ, ʋ aa sii pʋʋsɩ rɛ." 16Ʋ aa basɩ gɛɛ rɛ, ba hɔŋ kɩ vʋʋlɩ a baa, "Á bɩ kaŋ paanʋʋ, ɛɛ rɛ tɩŋ ʋ basɩ gɛɛ." 17Yesu wuwo gyɩŋ wɩɩ hʋ ba aa vʋʋlɩ, a pɩyɛsɩ ba a baa, "Bee rɛ tɩŋ ma hɔŋ kɩ vʋʋlɩ baa ma bɩ kaŋ paanʋʋ? Ma sɩya ha bɩ suro? Bee rɛ tɩŋ ma nyuni sʋba gɛɛ? 18Ma kaŋ sɩya rɛ, ma bee na? Ma kaŋ dɩgɩna rɛ, ma bee nɩɩ wɩya? Ma bɩ liisi wɩɩ hʋ? 19Ŋ kpaa paanʋʋ bɔnɔŋ nɛ a lɔgɔ kpaa baala tusi bɔnɔŋ. Ma aa paa kɩkaalɩya hʋ, simbiisi baŋmɛ rɛ ma paa su?" Ba baa, "Simbiisi fi abee balɩya." 20Ʋ bɩl pɩyɛsɩ ba, "Ŋ bɩl aa kpaa paanʋʋ bapɛ a lɔgɔ kpaa nala tusi banaa, ma aa paa kɩkaalɩya hʋ, simbiisi baŋmɛ rɛ ma paa su?" Ba baa "Simbiisi bapɛ." 21Ɛɛ rɛ ʋ pɩyɛsɩ ba a baa, "Ma ha bɩ wuwo kɩ gyɩŋ wɩya memii?" 22Yesu bee ʋ hatɩnna hʋ bɩl ko pele Bɛsaada. Ɛɛ rɛ nala badɔmɔŋ kaŋ nyʋlʋŋ kɩdɩgɩ, a ko sʋla Yesu dɩ ʋ kpa ʋ nosi a dige ʋ. 23Yesu kaŋ nyʋlʋŋ hʋ noŋ tɩyaŋ a kana ʋ lɩɩ tɔɔ hʋ tɩyaŋ a tʋ naŋtʋwɔl we ʋ sɩya tɩyaŋ, aŋ kpa ʋ noŋ dige bal hʋ sɩya aŋ pɩyɛsɩ ʋ dɩ ʋ aa na lee rɛ? 24Baal hʋ deŋ lee aŋ baa, "Ŋ aa na nala rɛ, amɛ ba kɩɩ gɛɛ rɛ anɩɩ tɩɩsɩ rɛ aa gɔllɩ." 25Ɛɛ rɛ Yesu bɩl kpa ʋ nosi dige bal hʋ sɩya. Baal hʋ marɩ kyirigi sɩya weliŋ. Ʋ sɩya bɩl kɩ na, ʋ na kɩŋ kɩŋ buloŋ weliŋ. 26Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ʋ dɩ ʋ ta bɩl gyʋʋ tɔɔ hʋ tɩyaŋ, dɩ ʋ kɩ mʋ ʋ bee. 27Yesu bee ʋ hatɩnna hʋ bɩl sii doŋ a kɩ mʋ Sizaariya Filipi paalʋʋ. Ba aa mʋʋ hʋ tɩyaŋ nɛ, Yesu pɩyɛsɩ ʋ hatɩnna hʋ a baa, "Aŋnɛ rɛ nala baa dɩ ŋ yaa?" 28Ba baa, "Badɔmɔŋ baa dɩ ɩ rɛ yaa Gyɔɔŋ, Wɩɩsɩnɩɩfool hʋ. Badɔmɔŋ mɛ baa dɩ ɩ rɛ yaa Ilaagya, Wɩɩsɩ tɩŋdaal hʋ. Badɔmɔŋ mɛ baa dɩ ɩ yaŋ ta yaa Wɩɩsɩ tɩŋdaala hʋ kɩdɩgɩ rɛ." 29Ɛɛ rɛ Yesu bɩl pɩyɛsɩ ʋ hatɩnna hʋ mɛ a baa, "Ka ma mɛ, ma baa ŋ yaa aŋnɛ rɛ?" Piita baa "Ɩ rɛ yaa Krisita hʋ, laataal hʋ Wɩɩsɩ a lɩya." 30Piita a basɩ gɛɛ rɛ, Yesu basɩ tɩya ba abee sɩfɩyasɩ dɩ ba pɔ dɩ ba ta ko basɩ wɩɩ no tɩya nal buloŋ. 31Ɛɛ rɛ Yesu piili kɩ daga ʋ hatɩnna hʋ a baa, "Mɩyaŋ Nihuwobiŋ biye, ŋ sɩ na tʋwara kɩŋkaŋ. Bee nɩhɩyasɩ abee wɩɩkyʋwal sɩlaala nɩhɩyasɩ, abee Wɩɩsɩ Teŋ dɩdagɩla, ba buloŋ sɩ vɩya ŋ aŋ leŋ dɩ ba kpʋ ŋ. Dɩ ba aa rɛ ko kpʋ ŋ, ŋ sɩ yaa kyɛyɛ boto aŋ mɩɩgɩ sii sʋʋ tɩyaŋ." 32Ʋ kyaasɩ basɩ wɩɩ no rɛ tɩya ba. Ɛɛ rɛ Piita kana ʋ gɩɩgɩ lɩɩ, a nɔsɩ ʋ, aŋ basɩ tɩya ʋ anɩɩ ʋ ta basɩ gɛɛ, dɩ ʋ bɩ basɩ weliŋ. 33Ɛɛ rɛ Yesu bɩrɩmɩ kyaasɩ ʋ hatɩnna hʋ lee aŋ nɔsɩ Piita a baa, "Sɩtaanɩ, fasɩ lɩɩ ŋ sɩya tɩyaŋ. Wɩya hʋ ɩ aa basa, nihuwobiŋ tɩbɩɩna rɛ, Wɩɩsɩ tɩbɩɩna daa." 34Nyɛ rɛ Yesu yɩrɩ ʋ hatɩnna hʋ abee nala hʋ buloŋ ba ko, ʋ basɩ tɩya ba a baa, "Dɩ nal buloŋ nɛ aa kyɛ dɩ ʋ tɩŋa ŋ, see dɩ ʋ vɩya ʋ tɩɩ ŋmanɩɩ aŋ kpa ʋ daagarɩɩ baasɩ, a tɩŋa ŋ. 35Nal hʋ buloŋ aa kyɛ dɩ ʋ laa ʋ mɩɩbol, ʋ bɩ sɩ na ʋ. Amɛ nal hʋ aa vɩya ʋ mɩɩbol ta ŋ wɩya, abee Wɩɩsɩ wɩweliye hʋ wɩya, ʋ sɩ kɔnɩ laa ʋ mɩɩbol. 36Dɩ ɩ rɛ tɩŋ dʋnɩya no buloŋ aŋ bɩ sɩ na mɩɩbol hʋ aa bɩ kaŋ tenii, bekiŋ tɔnɔ rɛ ɩ sɩ na? 37Dʋnɩya no tɩyaŋ, bekiŋ nɛ ɩ sɩ wuwo kpa lenni ɩ mɩɩbol? 38Ma lagɩlagɩ no wɩbɔŋyaala aa vɩya ŋ wɩya hʋ, na ŋ bee ŋ wɩbasɩya buloŋ aa yaa ma hɩɩsɩ rɛ. Amɛ kyɛɛ kɩdɩgɩ, mɩyaŋ Nihuwobiŋ biye, ŋ bee malɩkasɩ buloŋ sɩ ko abee ŋ Kuwo gaŋdarɩ. Haŋ saŋa hʋ tɩyaŋ, ŋ wɩya aa yaa nal hʋ buloŋ hɩɩsɩ, ʋ tɩɩna wɩya mɛ sɩ yaa ŋ hɩɩsɩ."


text: 1Daba dɔ̃ɔ be be a Faraseemɩne pɔ, ka a wʋ yuor di Nikodimasɩ, wʋ mɩ ɩ naa a Juu nɩbɛ nɩdiere ɩ̃sʋɔ. 2Wʋ dɔ̃ɔ chen a Yesu sɛ̃ tɩ̃sɔɔ na wʋ tɩ 'yɛr, "Wiwile, sɩ bɔ̃ɔn naa ɩka Nãaŋmɩn lɛ tʋ̃ fʋ ɩka, fʋ wa wiil sɩ. Fʋ kʋ̃ naa tʋ̃ɔ a nɛ'maa tʋ̃mɔ̃ anyãna tʋ̃ ɛ, ka Nãaŋmɩn ba be a fʋ sɛ̃ ɛ." 3Ka a Yesu haa 'yɛr, "Yelmɩ̃ɛ lɛ n 'yɛrɛ kʋrɔ fʋ, fʋ̃ʋ ba nyɛ dɔɔ paalaa ɛ, fʋ kʋ̃ tʋ̃ɔ kpɛ a Nãaŋmɩn nãalʋ̃ʋ pɔ ɛ." 4A Nikodimasɩ sʋʋr wʋ, "Ŋmɩnɛ lɛ ban lɛ ɩ dɔɔ nɩkoraa gbɛɛ ayi? Wʋ kʋ̃ lɛ tʋ̃ɔ kpɛ a wʋ ma pʋɔ pɔ ka wʋ lɛ bɔ̃ɔ dɔɔ wʋ go ɛ." 5Ka a Yesu 'yɛr, "Yelmɩ̃ɛ lɛ n 'yɛrɛ kʋrɔ fʋ, fʋ̃ʋ na kpɛ a Nãaŋmɩn nãalʋ̃ʋ pɔ, ka baa dɔɔ wʋ nɩ a kʋ̃ɔ nɩ a Sɩɛ ɛ. 6A 'lɔ a nɩrɛ na dɔɔ ɩ naa nɩrɛ bie, Nãaŋmɩn Sɩɛ mɩ lɛ na tʋ̃ɔ nɩrɛ lɩɛb ka wʋ ɩ Nãaŋmɩn bie. 7Ta ɩ a nɛɛ 'maa fʋ ɩn 'yɛr ɩka a sɛɛ naa ka ba dɔɔfʋ dɔɔ paalaa ɛ. 8Nãaŋmɩn Sɩɛ tɛɛ lɛ tɩrɛ a nyɛvʋr paalaa. A Sɩɛ kaar naa sɛsɛbɛ na furo chiine jie 'lɔ wʋn bʋɔrɔ, fʋn tʋ̃ɔn wõ a dɔɔn, tɩchɛ fʋ kʋ̃ tʋ̃ɔ bɔ̃ɔ a jie wʋn yi ɛ, bɩɩ a jie wʋn chiine ɛ." 9Ka a Nikodimasɩ sʋʋr wʋ, "Ŋmɩnɛ an ɩ wa ɩ a lɛ?" 10Ka a Yesu haa 'yɛr, "Ŋmɩnɛ fʋ ɩ a Isɩral nɩbɛ wiwile tɩ ba bɔ̃ɔ a anyãna ɛ? 11Yelmɩ̃ɛ lɛ n 'yɛrɛ kʋrɔ fʋ, sɩ 'yɛrɛ naa ala sɩn bɔ̃ɔ, na sɩ di a ala sɩn 'yɛrɛ dãasɩɛ, tɩchɛ yɩ ɩ̃sʋɔ jaa ba de a lɛ sɩn 'yɛr ɛ. 12Ala ɩ yaa sɔɔ de a wɛr nyã bonsɩ 'yɛr ɛ, ŋmɩnɛ yɩn ɩrɛ wa sɔɔ de ala ɩ, n 'yɛr naa saaju bonsɩ 'yɛr? 13Nɩrɛ ba do saaju jaa ɛ, ka a Nɩsaal Bie na yi a be wa tɛɛ ba lɛ ɛ. 14A Nɩsaal Bie na 'mɔɔn saaju nɩtãa lɛ a Mosesɩ na maal a kur jɩɛ 'mɔɔ a mɔgɔ̃ɔ pɔ. 15Ka nɩrɛ 'lɔ jaa na pãa sɔɔ de a Nɩsaal Bie na tara na nyɛvʋr 'lɔ na ba tara baarfʋ ɛ, Nãaŋmɩn sɛ̃. 16"Nãaŋmɩn nʋ̃ naa a nɩbɛ na be ka a wɛr pɔ yɔɔ jaa, na wʋ de a wʋ Bidabʋ̃'yen tɛɛ kʋ sɩ, nɩrɛ jaa wa sɔɔ de wʋ, wʋ kʋ̃ wɛ ɛ, tɩ tara a nyɛvʋr 'lɔ na ba tara baarfʋ ɛ, Nãaŋmɩn sɛ̃. 17Bojũu, Nãaŋmɩn ba tʋ̃ a wʋ Bidabʋ̃'yen nyã a wɛr pɔ ɩka wʋ wa sɔ̃ɔ a nɩbɛ ɛ, tɩchɛ wʋ wa naa ɩka wʋ wa faa ba. 18Nɩrɛ 'lɔ jaa na wa sɔɔ de a Nãaŋmɩn Bidabʋ̃'yen nyã, wʋ kʋ̃ sɔ̃ɔ wʋ ɛ, tɩchɛ nɩrɛ 'lɔ jaa na ba wa sɔɔ de wʋ ɛ, wʋn sɔ̃ɔ wʋn bar, bojũu waa sɔɔ de a Nãaŋmɩn Bidabʋ̃'yen tɛɛ nyã yuor ɛ. 19A baaraa nɩ nyã, chãa wan ka a wɛr pɔ, tɩchɛ a nɩbɛ nʋ̃n libe gar a chãa, bojũu a ba maalfʋ ɩn bier. 20A nɩbɛ bala na ɩrɛ a bier 'laar chãa, ba kʋ̃ sɔɔ yi chãa pɔ ɛ, bojũu a chãa na wiil naa a lɛ ban be. 21Tɩchɛ ɩ̃sʋɔ jaa na be be nɩ yelmɩ̃ɛ ma wan chãa pɔ, bojũu ba bʋɔrɔ naa ɩka a ba taaba ba bɔ̃ɔ ɩka Nãaŋmɩn lɛ maala a lɛ ban maala." 22A nyã puor, Yesu nɩ a wʋ poturbo 'mantaa chen Judiya be lɛ wʋ jɛ̃n ba bɩ̃lãa, na wʋ suoro nɩbɛ a Nãaŋmɩn kʋ̃ɔ. 23Jɔɔn mɩ dɔ̃ɔ suoro a nɩbɛ a Nãaŋmɩn kʋ̃ɔ be a Ainon, a be ba jãa naa Salim ɛ, bojũu kʋ̃ɔ dɔ̃ɔ be be yɔɔ. Nɩbɛ dɔ̃ɔ chiine a wʋ sɛ̃ ka wʋ suoro ba a Nãaŋmɩn kʋ̃ɔ. 24Baa na nyɔɔ a Jɔɔn pɔɔ sɛrɛ ɛ. 25Jɔɔn poturbo bamɩne nɩ a Juu nɩrɛ ɩ̃sʋɔ chɩrɛ nɩ taa nɩ a ɩ̃gãn pɛɛfʋ yele. 26Ba chen a Jɔɔn sɛ̃ tɩ 'yɛr, "Wiwile, fʋ 'yɛr a daba 'lɔ sɛ̃ fʋn dɔ̃ɔ be a Jordan man gɔ̃ɔn. Wʋ suoro na nɩbɛ a Nãaŋmɩn kʋ̃ɔ ka nɩrɛ jaa chiine a wʋ sɛ̃." 27Ka Jɔɔn haa 'yɛr, "Nɩrɛ jaa kʋ̃ tʋ̃ɔ ɩ bon jaa ɛ, ka Nãaŋmɩn na be a saaju baa sɔɔ ɛ. 28Yɩn mɩ̃ɛ chɛnɛ na tɩɛr a ŋmɩnɛ ɩn dɔ̃ɔ 'yɛr yɩ ɩka n ba ɩ a Nɩ-iraa ɛ. Tɩchɛ wʋ tʋ̃ ma naa ka n de a wʋ nie. 29A 'lɔ na kulo a pɔɔ, 'lɔ lɛ ɩ a pɔɔ sʋɔ. A wʋ bɩbɩɛlɛ pʋɔ ma pɛl naa wʋn ara a be wõnõ a pɔɔ sʋɔ kɔkɔr. Ala lɛ so ka a n pʋɔ mɩ pɛl. 30A sɛɛ naa ɩka Yesu wʋ do, tɩchɛ ka maa suu. 31"Nãaŋmɩn Bie nyã lɛ yi a saaju, 'lɔ lɛ gar ba jaa, nɩrɛ na yi ka a tẽe ɩn a tẽe tʋɔr na wʋ ma 'yɛrɛ a tẽe bomo 'yɛr. A 'lɔ na yi a saaju wa gar a bomo a jaa. 32Wʋ ma 'yɛr naa a lɛ wʋn nyɛ nɩ a lɛ wʋn wõ tɩ ɩ̃sʋɔ jaa maa sɔɔ de wʋ ɛ. 33Nɩrɛ 'lɔ jaa na wa sɔɔ de, a wiil naa ɩka Nãaŋmɩn ɩ naa yelmɩ̃ɛ sʋɔ. 34Bojũu, Nãaŋmɩn tʋ̃ naa a wʋ Bie ka wʋ wa 'yɛr a wʋ 'yɛr. Nãaŋmɩn vɛ̃ naa ka a wʋ Sɩɛ sɛɛ wʋ. 35A Sãa nʋ̃ naa Bie na wʋ de yele a jaa 'yɔ̃ɔ a wʋ nũu pɔ. 36Nɩrɛ jaa na sɔɔ de a Bie tara na nyɛvʋr 'lɔ na ba tara baarfʋ ɛ, Nãaŋmɩn sɛ̃, tɩchɛ nɩrɛ 'lɔ na tɔr wʋ, ba tara a nyɛvʋr nyã ɛ, tɩ Nãaŋmɩn suur be a wʋ sɛ̃."


text: 1Ɛɛ rɛ Yesu bee ʋ hatɩnna hʋ lɩɩ haŋ paalʋʋ hʋ tɩyaŋ a kpa mʋ ʋ bee tɩɩ. 2Kyɛwiyesii hʋ kyɛɛ, ʋ sii mʋ gyʋʋ Gyuuma wɩɩkyʋwaldɩya a kɩ daga nala. Ba aa nɩɩ ʋ wɩbasɩɩ hʋ, ba gyeniŋ buloŋ hirige rɛ, a baa "Ɛɛ rɛ ʋ yaa a gyɩŋ wɩya no? Aŋnɛ rɛ tɩya ʋ wɩgyʋŋ no? 3Ɛɛ rɛ ʋ yaa a wuwo kɩ yaa wɩmagɩla no? Á gyɩma ʋ rɛ! Kapiŋta hʋ daa gɛɛ? Mɛɛrɩ biibaal daa gɛɛ. Gyemsi abee Gyoose abee Gyuda abee Siimɔŋ daa yaa ʋ naabalɩya? Ʋ naatoliye we daha." Ɛɛ rɛ ba sii bee su ʋ. 4Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ba a baa, "Wɩɩsɩ tɩŋdaal kɛ buloŋ, ʋ aa kaŋ yohuŋ nɛ lee buloŋ tɩyaŋ, amɛ ʋ bee nala abee ʋ dɩya nala tɩɩ kɛ sɩɩ aa bee su ʋ." 5Akuu ba aa bɩ laa ʋ di wɩya, ʋ bɩ wuwo yaa wɩduwoni buloŋ doŋ tɩyaŋ. Ʋ yaŋ ta kpa ʋ nosi a dɔbɔ wɩɩla tɩmma baŋmana tɩyaŋ nɛ ba deye. 6Yesu nyʋwa gyɩ fɩyɛla rɛ abee ʋ tɩɩ bee nala aa bɩ laa ʋ di. 7Ɛɛ rɛ ʋ sii mʋ gɔllɩ tɔnɩ hʋ buloŋ aa kpaga doŋ a kɩ daga nala. Ʋ yɩrɩ ʋ hatɩnna fi abee balɩya hʋ a laŋŋɩ, a tɩŋ ba balɩya balɩya a tɩya ba dee gyɩŋbɔmɔ nyuu tɩyaŋ. 8Ɛɛ rɛ ʋ basɩ tɩya ba a baa, "A lɩɩ ma daatɩgɩya hal, ma ta bɩl kpaa kɩŋ buloŋ pɛ a vala ŋmanɩɩ hʋ. Ma ta kaŋ kɩdiiliye mʋ, a ta kpaa diiku mɛ kolo, a ta kpaa molbii mɛ. 9Amɛ ma paa ma naatɔbɔ we, aŋ ta bɩl kpaa gal pɛ kɩna hʋ ma aa laala tɩyaŋ. 10Dɩ mamaa rɛ ko mʋ gyʋʋ tɔɔ buloŋ, ma gyʋʋ dɩya hʋ nala aa kyo ma wɩya, a we dɩɩdɩgɩ tɩyaŋ gɛɛɛ dɩ saŋa hʋ ma aa sɩ lɩɩ tɔɔ hʋ tɩyaŋ mʋ pele. 11Dɩ ma ko mʋ tɔɔ buloŋ dɩ ba pɔ dɩ ma ta gyʋwa, a bɩ sɩ gyegili nɩɩ wɩya hʋ mɛ ma aa basɩ, ma gallɩ mʋ. Dɩ ma ko lɩɩ bee hʋ tɩyaŋ, ma piisi ma naasɩ taŋha ta. Ɛɛ rɛ sɩ leŋ dɩ ba gyɩma anɩɩ ba aa vɩya ma nyɛ Wɩɩsɩ sɩ dɔgɩsɩ ba." 12Ʋ aa tɩya ba ʋ nyʋʋdaasɩ ko mʋ teŋ, ba lɩɩ mʋ a basɩ kɩ tɩya nala dɩ ba bɩrɩmɩ lɩɩ ba wɩbɔmɔ tɩyaŋ. 13Ba gyɩ kile gyɩŋbɔmɔ yʋga rɛ nala tɩyaŋ, ba lɩɩ. Ba kpaa nʋʋ mɛ a tɩsɩ wɩɩla tɩmma ba na laaŋfɩya. 14Ɛɛ rɛ Yesu feŋ taalɩ lee hʋ buloŋ, Kuwori Hɛrɔtɩ mɛ nɩɩ ʋ wɩya. Nala badɔmɔŋ kɩ basɩ a baa, "Ʋ rɛ yaa Gyɔɔŋ, Wɩɩsɩnɩɩfool hʋ. Wɩɩsɩ kyisi ʋ sʋʋ tɩyaŋ nɛ, ɛɛ rɛ tɩŋ ʋ kaŋ dee a kɩ yaa wɩmagɩla no buloŋ." 15Ka badɔmɔŋ mɛ baa dɩ Ilaagya rɛ, nal hʋ fa aa yaa Wɩɩsɩ tɩŋdaala hʋ kɩdɩgɩ. Badɔmɔŋ mɛ baa dɩ ʋ yaŋ ta yaa Wɩɩsɩ tɩŋdaal lɛ anɩɩ faafaa nala hʋ kɩdɩgɩ gɛɛ. 16Kuwori Hɛrɔtɩ aa nɩɩ ʋ wɩya, ʋ baa, "Gyɔɔŋ nɛ gɛɛ. Ʋ rɛ yaa nal hʋ ŋ gyɩ aa leŋ ba keri ʋ nyuu hʋ. Ʋ rɛ sii sʋʋ tɩyaŋ gɛɛ." Wɩɩ hʋ aa tɩŋ Hɛrɔtɩ gyɩ leŋ ba keri Gyɔɔŋ nyuu rɛ nyɛ: 17Hɛrɔtɩ tɩɩtɩɩ gyɩ leŋ ba kaŋ Gyɔɔŋ tɔ dɩyaŋ nɛ ʋ haaŋ Hɛrodiya wɩya. Beewɩya Hɛrodiya gyɩ yaa ʋ maana Fɩlɩpɩ haaŋ nɛ, ʋ kaŋ fasɩ. 18Ɛɛ rɛ Gyɔɔŋ basɩ tɩya Hɛrɔtɩ a baa, "Ʋ bɩ yaa ŋmanɩɩ dɩ ɩ kaŋ ɩ maana haaŋ fasɩ." 19Ɛɛ rɛ tɩŋ Hɛrodiya laa wɩɩ hʋ we ʋ tɩya tɩyaŋ a kɩ kyɛ dɩ ba kpʋ Gyɔɔŋ. Amɛ ʋ gyɩ bɩ naa ŋmanɩɩ dɩ ʋ kpʋ ʋ, beewɩya Hɛrɔtɩ gyɩ aa pɔ Gyɔɔŋ nɛ. 20Hɛrɔtɩ gyɩ aa tɩya Gyɔɔŋ gyɩrɩma rɛ, beewɩya ʋ naa dɩ ʋ yaa tɩpʋlʋŋ tɩɩna rɛ a kɩ yaa wɩya hʋ aa kpaa ŋmanɩɩ. Gyɔɔŋ wɩbasɩɩ buloŋ gyɩ aa kperi Hɛrɔtɩ rɛ, ka abee gɛɛ buloŋ, ʋ ha kyo dɩ ʋ gyegili nɩɩ wɩya hʋ ʋ aa basɩ rɛ. 21Amɛ kyɛɛ kɩdɩgɩ Hɛrodiya ha vɩya aŋ na ʋ ŋmanɩɩ rɛ. Kuwori Hɛrɔtɩ kyɛlʋlɩɩ kyɛɛ rɛ gyɩ ko baŋ pele. Ɛɛ rɛ ʋ sii yaa kɩdiiliye yʋga, a yɩrɩ ʋ kuworibiisi abee ʋ laalyuwolo nɩhɩyasɩ, abee Galili nɩhɩyasɩ, ba buloŋ ko laŋŋɩ a hɔŋ kɩ di kɩna hʋ. 22Ba hɔnɩɩ hʋ tɩyaŋ nɛ Hɛrodiya toluu ko gyʋʋ gʋwa. Hɛrɔtɩ bee nala hʋ buloŋ kɩ deŋ ʋ, ba tenni fɩyɛlɩ ʋ nyuu tɩyaŋ. Ɛɛ rɛ Hɛrɔtɩ basɩ tɩya haŋtolibiye hʋ dɩ ʋ kɛ daga kɩŋ hʋ buloŋ ʋ aa kyɛ, dɩ ʋ sɩ tɩya ʋ. 23Ʋ paalɩ ŋmɩyɛsɩ rɛ a baa, "Ɩ aa kyɛ kɩŋ hʋ buloŋ ŋ sɩ tɩya ɩ. Dɩ ɩ rɛ aa kyɛ ŋ taŋha logiŋ kɩdɩgɩ, haalɩ a pele faŋ mɛ, ŋ sɩ kpa tɩya ɩ." 24Haŋtolibiye hʋ sii lɩɩ, a mʋ pɩyɛsɩ ʋ naa a baa, "Ŋ basɩ baa bekiŋ nɛ ŋ kɩ kyɛ?" Ɛɛ rɛ Hɛrodiya baa, "Basɩ tɩya ʋ dɩ Gyɔɔŋ Wɩɩsɩnɩɩfool hʋ nyuu rɛ ɩ kɩ kyɛ." 25Haŋtolibiye hʋ mɩɩgɩ lagɩlagɩ a mʋ kuwori hʋ lee a basɩ tɩya ʋ a baa, "Ŋ aa kyɛ dɩ ɩ keri Gyɔɔŋ Wɩɩsɩnɩɩfool hʋ nyuu rɛ, a we parɩtɩ tɩyaŋ, a kaŋ ko tɩya ŋ." 26Kuwori hʋ aa nɩɩ wɩɩ no, ʋ tɩya buloŋ kyogi. Amɛ ʋ aa ŋmɩyɛsa nala hʋ buloŋ sɩɩ tɩyaŋ gɛɛ, ʋ bɩl bɩ sɩ wuwo lugisi ʋ nyʋwa. 27Ɛɛ rɛ ʋ yɩrɩ laalyuwol kɩdɩgɩ, a tɩma ʋ dɩ ʋ mʋ keri Gyɔɔŋ nyuu kaŋ ko. 28Laalyuwol hʋ sii a mʋ lee hʋ ba aa kaŋ Gyɔɔŋ mʋ tɔ hʋ, a keri ʋ nyuu a we parɩtɩ tɩyaŋ, a kaŋ ko tɩya haŋtolibiye hʋ. Ʋ laa a kaŋ mʋ tɩya ʋ naa. 29Gyɔɔŋ hatɩnna hʋ aa nɩɩ wɩɩ no, ba sii ko a laa ʋ teŋbii a kaŋ mʋ hogo. 30Yesu hatɩnna hʋ ʋ fa aa tɩma hʋ, ba mɩɩgɩ ko ʋ lee, a basɩ wɩya hʋ buloŋ ba aa yaa abee wɩya hʋ buloŋ ba aa daga, a tɩya ʋ. 31Nala hʋ badɔmɔŋ gyɩ aa yaŋ kɩ lɩɩ rɛ ka badɔmɔŋ mɛ ko kɩ gyʋʋ. Yesu abee ʋ hatɩnna paalɩ bɩ naa sɩnɩɩ dɩ ba di kɩna mɛ gba. Ɛɛ rɛ ʋ basɩ tɩya ba a baa, "Ma leŋ dɩ á mʋ lee hʋ nala aa tuwo dɩ ma wiyesi mʋhʋ." 32Ɛɛ rɛ ba sii a gyʋʋ nɩɩduworiboro a kɩ mʋ lee hʋ nala aa tuwo. 33Amɛ nala yʋga gyɩ naa ba a wuwo gyɩma anɩɩ ba aa rɛ. Ɛɛ rɛ ba lɩɩ tɔgyamaa a fa mʋ lee hʋ Yesu fa aa mʋʋ, a laa ʋ bee ʋ hatɩnna hʋ sɩya a pele doŋ. 34Ba mɛ mʋ ko, a lɩɩ nɩɩduworiboro hʋ tɩyaŋ. Yesu aa ko lɩɩ nɩɩduworiboro hʋ tɩyaŋ, dɩ ʋ naa nɩgyamaa dɩ ba hɔŋ kɩ gyegili ʋ. Ba sikii buloŋ kana ʋ, beewɩya ba gyɩ kɩɩ gɛɛ rɛ anɩɩ piyese aa bɩ kaŋ pedaal. Ʋ sii piili kɩ daga ba wɩya yʋga. 35Ʋ dɩdaana aa ko pele, ʋ hatɩnna hʋ ko basɩ tɩya ʋ a baa, "Lee no yaa ɔhɔ rɛ, ka wɩɩsɩ fɩyɛlɩ nyɛ. 36Ta nala hʋ dɩ ba mʋ tɔnɩ hʋ abee bagɩsɩ aa kpaga daha, a mʋ yɔbɔ kɩdiiliye a di." 37Yesu mɩɩgɩ basɩ tɩya a baa, "Ma mʋ kyɛ kɩdiiliye tɩya ba dɩ ba di." Ba pɩyɛsɩ ʋ a baa, "Gbo! Dɩ ámaa sɩ kpa molbii yɔbɔ kɩdiiliye tɩya nala no dɩ ba wuwo di vɔgɔ, ʋ sɩ te nɩdɩgɩ bɩŋpiliŋ tuno." 38Nyɛ rɛ Yesu pɩyɛsɩ ba a baa, "Paanʋʋ baŋmɛ rɛ we doŋ? Ma mʋ na." Ba mʋ, aŋ mɩɩgɩ ko basɩ tɩya ʋ abaa, "Kɩna bɔnɔŋ nɛ abee fuwonamɩɩsɩ balɩya." 39Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ʋ hatɩnna hʋ dɩ ba leŋ nala hʋ buloŋ tuu hɔŋ kyige gulo gulo ɔfɩyɛl hʋ nyuu tɩyaŋ. 40Nyɛ rɛ badɔmɔŋ hɔŋ nala kɔɔ, kɔɔ, badɔmɔŋ mɛ mɔllɩbalɩya bee fi fi. 41Ɛɛ rɛ ʋ kpa paanʋʋ hʋ bɔnɔŋ abee fuwonamɩɩsɩ hʋ balɩya, a wil deŋ wɩɩsɩnyuu, aŋ kyʋwalɩ Wɩɩsɩ aŋgyʋwasʋ, aŋ kaŋ paanʋʋ hʋ lɔgɔ a tɩya ʋ hatɩnna hʋ dɩ ba laa mʋ kpaa nala hʋ. Ʋ bɩl kaŋ fuwonamɩɩsɩ hʋ balɩya mɛ a kpaa ba. 42Ba buloŋ di a vɔgɔ. 43Ka ba mʋ paa paanʋʋ hʋ abee fuwonamɩɩsɩ hʋ kɩkaalɩya, a su simbiisi fi abee balɩya. 44Nala hʋ gyɩ aa dii kɩdiiliye hʋ, ba tɩyaŋ baala dʋŋ gyɩ yaa tusi bʋnɔŋ nɛ. 45Ɛɛ rɛ ʋ leŋ ʋ hatɩnna hʋ mʋ gyʋʋ nɩɩduworiboro, a laa ʋ sɩya duwori kyol fuwo hʋ kyolo, a kɩ mʋ Bɛsaada. Ka ʋ ta nɩgyamaa hʋ buloŋ ba mʋ. 46Ʋ aa taa nala hʋ ba mʋ teŋ, ʋ sii mʋ gyɩŋ dogimo kɩdɩgɩ nyuu dɩ ʋ kyʋwalɩ Wɩɩsɩ. 47Ʋ dɩdaana ko kɩ pele dɩ nɩɩduworiboro hʋ we nɩɩ hʋ tʋtʋʋ bee tʋtʋʋ, aŋka Yesu dʋŋ ha we dogimo tɩyaŋ. 48Ɛɛ rɛ Yesu deŋ na dɩ puwo kaŋ ʋ hatɩnna hʋ kɩ lʋga, a pɔ dɩ nɩɩduworiboro hʋ ta mʋwa. Ʋ sɩgballɩnyʋwa, ʋ sii a vala nɩɩ hʋ nyuu a kɩ mʋ, a ko kpaga ba, a kɩ kyɛ dɩ ʋ parɩ ba baŋ. 49Ba aa na ʋ dɩ ʋ aa vala nɩɩ hʋ nyuu, ba bɩɩna anɩɩ nɩdɩma rɛ. Kambɩŋ kaŋ ba, ba yaga kyiyesuu. 50Ɛɛ rɛ ʋ piliŋsi basɩ tɩya ba a baa, "Ma kaŋ ma tɩɩ. Mɩyaŋ nɛ. Ma ta leŋ dɩ kambɩŋ kaŋ ma." 51Ka ʋ yaŋ mʋ gyʋʋ nɩɩduworiboro hʋ. Ʋ aa gyʋʋ ko teŋ, puwo hʋ sige. Ʋ yaa ʋ hatɩnna hʋ wɩkperii. 52Ba gyɩ naa dɩ Yesu kaŋ paanʋʋ gama bɔnɔŋ a kpaa nala tusi bʋnɔŋ nɛ, ka ba ha gyɩ bɩ gyɩŋ wɩɩ hʋ memii, beewɩya ba ha bɩ gyɩŋ nal hʋ Yesu aa yaa. 53Ɛɛ rɛ ba kyol fuwo hʋ kyolo, a ko pele tɔɔ kɩdɩgɩ ba aa yɩrɩ Gyɛnɛsarɛtɩ, a lɩɩ nɩɩduworiboro hʋ tɩyaŋ aŋ kaŋ vʋwa nɩɩ hʋ nyʋwa. 54Ba aa lɩɩ ko teŋ, dɩ nala gyɩma anɩɩ Yesu rɛ. 55Ba fá mʋ gbɛ ba paalʋʋ buloŋ, a paa wɩɩlɩ tɩmma abee ba wasɩnɩ, a kaŋ mʋ lee kɛ buloŋ ba aa nɩya dɩ Yesu we. 56Lee kɛ buloŋ Yesu a mʋwa, tɔbala koo tɔbiisi koo bagɩsɩ, nala aa paa ba wɩɩla tɩmma rɛ a kaŋ lɩɩ biŋ lɩgyalɩya tɩyaŋ, a sʋla ʋ dɩ ʋ leŋ dɩ ba dige ʋ gal nyʋwa mɛ gba. Ba nala hʋ buloŋ gyɩ aa wuwo dige ʋ, ba gyɩ naa laaŋfɩya rɛ.


text: 1D'ɩ ko-biə-ba, kʋlʋ na daarɩ tɩn, d'ɩ loori abam d'ɩ Yuutu Zezi ŋwaanɩ sɩ 'a da cwəŋə sɩ kʋ poli Wɛ wʋ. D'ɩ maŋɩ d'ɩ brɩ abam cwəŋə kam kʋntʋ, yɩ 'a tɔgɩ-ka dɩ zɩm maama. D'ɩ nan ta tiini d'ɩ loori abam sɩ 'a kwaanɩ sɩ kʋ dwəni 'a na maŋɩ 'a kɩ te tɩn. 2Abam ye wəənu tɩlʋ d'ɩ na brɩ abam yɩ tɩ yɩ d'ɩ Yuutu Zezi nyɩm tɩn. 3Wɛ na lagɩ sɩ 'a ta'a yɩ te tɩn mʋ tɩntʋ: DƖ lagɩ sɩ 'a ta'a jɩgɩ wʋ-poŋo mʋ DƖ yigə nɩ, sɩ 'a yɩ ta'a boorə. 4Abam nɔɔnʋ maama maŋɩ sɩ o lwarɩ, o na w'ʋ ja o tɩtɩ te sɩ o ma di o kaanɩ sɩ kʋ taa jɩgɩ zulə yɩ digiru təri kʋ wʋnɩ tɩn. 5'A nan yɩ pa boorim wʋbʋŋa wanɩ abam, nɩ nɔɔna balʋ na yəri Wɛ tɩn. 6Kadiri laŋa nɩ, nɔɔn-nɔɔnʋ yɩ zaŋɩ o kɩ kʋlʋ na w'ʋ cɔgɩ o ko-bu wʋ tɩn, naa o joŋi kʋlʋ na yɩ o ko-bu nyɩm tɩn. D'ɩ maŋɩ d'ɩ kaanɩ abam lanyɩranɩ nɩ, nɔɔnʋ na kɩ wo-zɔɔna yantʋ doŋ, d'ɩ Yuutu wʋm w'ʋ pa o na cam. 7Wɛ na kuri dɩbam sɩ d'ɩ ta'a tɔgɩ-DƖ tɩn, kʋ daɩ sɩ d'ɩ ta'a kɩ wo-zɔɔna. DƖ nan kuri dɩbam sɩ d'ɩ ta'a jɩgɩ wʋ-poŋo mʋ DƖ yigə nɩ. 8Kʋntʋ ŋwaanɩ, nɔɔnʋ wʋlʋ na vɩn d'ɩ na brɩ kʋlʋ tɩn, kʋ daɩ nabiinə mʋ o vɩa, kʋ yɩ Wɛ dɩlʋ na kɩ DƖ Joro kʋm abam bɩcara nɩ tɩn mʋ o vɩa. 9Kʋ nan na yɩ 'a na w'ʋ ta soe 'a ko-biə te tɩn, kʋ daa daɩ fɩfɩʋn sɩ d'ɩ pʋpʋnɩ d'ɩ brɩ abam. Wɛ tɩtɩ maŋɩ DƖ brɩ abam 'a na w'ʋ ta soe daanɩ te. 10Kʋ yɩ cɩga mʋ, 'a sɩɩnɩ 'a soe 'a ko-biə balʋ maama na zʋʋrɩ Masɩdʋanɩ tɩɩnɩ dɩm nɩ tɩn. D'ɩ ko-biə-ba, d'ɩ nan ta loori abam sɩ 'a tiini 'a ta'a soe daanɩ kʋ dwəni faŋa. 11Kwaanɩ-na sɩ 'a ta'a zʋʋrɩ daanɩ dɩ wʋ-zuru. 'A ta'a nii 'a tɩtɩ baŋa nɩ. Nɔɔnʋ maama kwaanɩ o tʋŋɩ sɩ o na o ni-wʋdiu, nɩ d'ɩ na maŋɩ d'ɩ ta abam te tɩn. 12Kʋntʋ mʋ w'ʋ pa balʋ na daɩ Zezi kɔgɔ kʋm nɔɔna tɩn taa nɩgɩ abam lanyɩranɩ, yɩ kʋ'ʋ pa 'a daa b'a tɩɩgɩ nɔɔn-nɔɔnʋ. 13D'ɩ ko-biə-ba, kʋ na yɩ nɔɔna balʋ na tɩgɩ tɩn, d'ɩ lagɩ sɩ 'a lwarɩ cɩga mʋ sɩ 'a daa yɩ ta'a bwɛa, sɩ 'a wʋ daa yɩ cɔgɩ tʋʋnɩ ŋwaanɩ, nɩ balʋ na yəri Wɛ tɩn na ba jɩgɩ tɩɩna te tɩn. 14Dɩbam sɛ nɩ Zezi tɩgɩ mʋ, yɩ o laan joori o bi o yagɩ tʋʋnɩ. Kʋntʋ ŋwaanɩ, kʋ na yɩ balʋ na sɛ-o yɩ ba tɩ tɩn, d'ɩ ye nɩ Wɛ w'ʋ pa ba taa wʋ Zezi tee nɩ. 15Bɛŋwaanɩ d'ɩ na brɩ abam kʋlʋ tɩn yɩ d'ɩ Yuutu wʋm kwərə mʋ. Dɛ dɩm d'ɩ Yuutu Zezi na w'ʋ joori o ba tɩn, dɩbam balʋ na daarɩ lʋgʋ baŋa nɩ yɩ d'ɩ ta ŋwɩ tɩn b'a loori balʋ na maŋɩ ba tɩ tɩn Wɛ tee nɩ. 16D'ɩ w'ʋ ba d'ɩ ni kwərə na bagɩ wɛyuu nɩ, dɩ malɛsɩ pɛ wʋm kwərə, dɩdaanɩ Wɛ nabɔn-zɔŋɔ kʋm wum, yɩ d'ɩ Yuutu wʋm tɩtɩ zɩgɩ wɛyuu nɩ o tu. Balʋ na sɛ Zezi Krisi yɩ ba tɩ tɩn w'ʋ da yigə ba bi ba yagɩ tʋʋnɩ. 17Wɛ laan w'ʋ pa dɩbam balʋ na daarɩ yɩ d'ɩ daa ta ŋwɩ tɩn la daanɩ dɩ bantʋ, yɩ DƖ zəŋi dɩbam kunkwəənu wʋnɩ sɩ d'ɩ vu d'ɩ jeeri d'ɩ Yuutu wʋm wɛyuu nɩ. Kʋntʋ, d'ɩ w'ʋ ta wʋ d'ɩ Yuutu wʋm tee nɩ maŋa maama. 18Kʋntʋ ŋwaanɩ, 'a ta'a maɩ cɩga kam kʋntʋ 'a kwe daanɩ, sɩ 'a bɩcara taa tigi jəgə dɩdʋa.


text: 1Ba nyɛ tɩyaŋ, dɩ nal lɛ yaa Gyuu, wɩbee rɛ ʋ kpa kpɩya nal hʋ aa bɩ yaa Gyuu. Gyuu yayɩ tɔnɔ rɛ yaa bee? Koo peŋ kerii tɔnɔ rɛ yaa bee? 2Wɩtɩɩ rɛ Gyuu yayɩ kaŋ tɔnɔ rɛ ŋmanɩɩ buloŋ tɩyaŋ. Tɔnɔ hʋ aa laasɩya rɛ nyɛ: Gyuuma nosi tɩyaŋ nɛ Wɩɩsɩ gyɩ kpa ʋ wɩya we. 3Wɩtɩɩ rɛ, ba badɔmɔŋ gyɩ bɩ kaŋ wɩtɩɩ Wɩɩsɩ wɩya hʋ tɩŋɩɩ tɩyaŋ. Amɛ nyɛ yaŋ sɩ wuwo leŋ dɩ Wɩɩsɩ ta yaa wɩya hʋ ʋ aa baa ʋ sɩ yaa? 4Aayɩ, ba mʋra rɛ! Abee nihuwobisi buloŋ aa yaa wɩnyɩyɛla mɛ, Wɩɩsɩ kɛ kaŋ wɩtɩɩ rɛ. Ba saba Wɩɩsɩ wɩtɩɩ wɩya rɛ Wɩɩsɩ teŋ tɩyaŋ a baa, "Dɩ ɩ ko kɩ basɩ wɩya, nal buloŋ aa na ba yaa wɩtɩɩ rɛ, dɩ ɩ rɛ dii nal buloŋ sarɩya mɛ, ba aa na nɩɩ ɩ kɩna sʋma rɛ." 5Amɛ dɩ á wɩbɔmɔ yayɩ rɛ leŋ nala na weliŋ anɩɩ Wɩɩsɩ kɛ kaŋ wɩtɩɩ rɛ, á sɩ wuwo baa dɩ Wɩɩsɩ bee yaa weliŋ ʋ aa dɔgɩsɩ ma á wɩbɔmɔ wɩya? (Wɩɩ hʋ nal buloŋ aa sɩ pɩyɛsɩ rɛ nyɛ:) 6Aayɩ, ba mʋra rɛ! Beewɩya dɩ Wɩɩsɩ rɛ fa bɩ kaŋ wɩtɩɩ, ɛɛ rɛ ʋ sɩ yaa a di dʋnɩya nala sarɩya? 7Ka dɩ ŋ wɩnyɩyɛl lɛ leŋ Wɩɩsɩ wɩtɩɩ kyaasɩ lɩɩ sɩŋ, a daga ʋ gaŋdarɩ, bee rɛ sɩ tɩŋ dɩ ʋ ha di ŋ sarɩya a kpa kyogisi tɩya ŋ a baa dɩ ŋ yaa wɩbɔŋyaal lɛ. 8Dɩ gɛɛ rɛ fa, bee rɛ tɩŋ á fa bɩ sɩ baa dɩ ma leŋ dɩ á kɩ yaa wɩbɔmɔ, dɩ wɩweliye ko. Nala badɔmɔŋ paalɩ kyogi ŋ feŋ nɛ anɩɩ ŋ tɩɩ gba basɩ nyɛ rɛ. Kyogisi hʋ aa maga bee nala no, ʋ rɛ Wɩɩsɩ sɩ kpa tɩya ba. 9Dɩ nyɛ rɛ yaŋ, ma bɩɩna anɩɩ á nala hʋ aa yaa Gyuuma kɛ kpɩya nala hʋ aa bɩ yaa Gyuuma rɛ? Aayɩ, á mɛ bɩ kpɩya ba. Ŋ laa sɩya leŋ ma gyɩma rɛ anɩɩ Gyuuma abee nala hʋ aa bɩ yaa Gyuuma buloŋ yaa wɩbɔmɔ yosi rɛ. 10Ba sabɩ gɛɛ rɛ Wɩɩsɩ teŋ tɩyaŋ a baa, "Nal buloŋ bɩ yaa tɩpʋlʋŋ tɩɩna Wɩɩsɩ sɩya tɩyaŋ, haalɩ nɩdɩgɩ mɛ. 11Nal buloŋ tuwo a kaŋ wɩgyʋŋ, nal buloŋ mɛ tuwo a kyo dɩ ʋ tɩŋ Wɩɩsɩ. 12Nal buloŋ kpaa hal yɩya Wɩɩsɩ rɛ. Ba buloŋ yaa wɩbɔmɔ nyʋgɩsɩ gyʋʋ mʋ rɛ. Nal buloŋ tuwo a kɩ yaa wɩweliye, haalɩ nɩdɩgɩ mɛ. 13Ba nyʋʋsɩ wɩbasɩya mʋrɩ nala kɩ kpʋ rɛ. Wɩnyɩyɛ-bɔŋlɔrɩnɩ dʋŋ nɛ we ba nyʋʋsɩ tɩyaŋ Wɩɩ buloŋ ba aa basɩ kaŋ hʋwoŋ nɛ anɩɩ dʋŋ hʋwoŋ. 14Ba aa ŋmɩyɛsɩ ŋmɩyɛsɩ-bɔŋlɔrɩnɩ rɛ kɩ tɩya nala. 15Ba bee yaa gyegye nala kpʋyɩ tɩyaŋ. 16Dɩ ba aa rɛ ko mʋ lee kɛ buloŋ, kyogisi dʋŋ nɛ ba aa kyogi, a leŋ nala tɩsɩ kyogi. 17Ba bɩ sɩ laa nyʋwa yaa wɩɩ buloŋ aa sɩ leŋ dɩ ba bee nala sʋma. 18Ba bee fá Wɩɩsɩ mɛ." 19Á gyɩma anɩɩ dɩ Wɩɩsɩ mɩrɩsɩ hʋ Moosi aa saba biŋ nɛ aa daga wɩɩ buloŋ mɛ, nala hʋ aa tɩŋ ba rɛ ba daga kɩ tɩya. Ɛɛ wɩya nal buloŋ bɩl bɩ sɩ wuwo baa dɩ ʋ kɛ bɩ yaa wɩɩ maga dɩ Wɩɩsɩ dɔgɩsɩ ʋ. Ɛɛ daga anɩɩ dʋnɩya nal buloŋ sarɩya rɛ Wɩɩsɩ sɩ di. 20Nal buloŋ bɩ sɩ wuwo tɩŋ Wɩɩsɩ mɩrɩsɩ hʋ Moosi aa saba biŋ, dɩ ba leŋ dɩ ʋ yaa tɩpʋlʋŋ tɩɩna Wɩɩsɩ sɩya tɩyaŋ. Wɩɩ hʋ mɩrɩsɩ no aa yaa buloŋ nɛ dɩ ba leŋ nal buloŋ gyɩma nɩɩ ʋ yaa wɩbɔŋyaal lɛ. 21Amɛ lagɩlagɩ no, Wɩɩsɩ daga ŋmanɩɩ hʋ nala aa sɩ tɩŋa a wuwo yaa tɩpʋlʋŋ tɩmma ʋ sɩya tɩyaŋ nɛ. Ʋ ŋmanɩɩ hʋ bɩ lɩɩ Wɩɩsɩ mɩrɩsɩ hʋ Moosi aa saba biŋ tɩŋɩɩ tɩyaŋ. Amɛ Wɩɩsɩ mɩrɩsɩ hʋ Moosi aa saba biŋ abee Wɩɩsɩ tɩŋdaala buloŋ gyɩ dii ŋmanɩɩ no wɩya daŋsɩya rɛ. 22Nala Yesu Krisita laadii tɩyaŋ nɛ Wɩɩsɩ aa tɩŋa a leŋ dɩ nala yaa tɩpʋlʋŋ tɩmma ʋ sɩya tɩyaŋ. Nal buloŋ aa laa Yesu Krisita wɩya di, dɩ ʋ tɩɩna yaa Gyuu koo ʋ bɩ yaa Gyuu, ʋ rɛ yaa tɩpʋlʋŋ tɩɩna Wɩɩsɩ sɩya tɩyaŋ, beewɩya Wɩɩsɩ kɛ lee nal buloŋ yaa kɩdɩgɩ rɛ. 23Nal nal buloŋ yaa wɩbɔmɔ rɛ, ɛɛ rɛ tɩŋ á bɩ kaŋ Wɩɩsɩ gaŋdarɩ hʋ fa aa maga dɩ á kana. 24Amɛ Wɩɩsɩ tɩɩ bɔnyɛ tɩyaŋ nɛ ʋ tɩŋ Yesu Krisita tɩyaŋ a laa ma ta a leŋ á yaa tɩpʋlʋŋ tɩmma ʋ sɩya tɩyaŋ. Á bɩ yaa wɩɩ buloŋ a maga dɩ ʋ yaa nyɛ tɩya ma. 25Wɩɩsɩ tɩɩ rɛ leŋ Yesu Krisita kpa ʋ mɩɩbol a lɩɩ wɩɩsʋlɩɩ dɩ Wɩɩsɩ tɩŋ ʋ sʋʋ hʋ tɩyaŋ a kpa á wɩbɔmɔ kyɛ ma. Ɛɛwɩya nal hʋ buloŋ aa laa Yesu Krisita wɩya di, Wɩɩsɩ aa kpa ʋ tɩɩna wɩbɔmɔ kyɛ ʋ rɛ. Wɩɩsɩ yaa wɩɩ no rɛ dɩ ʋ daga anɩɩ ʋ yaa tɩpʋlʋŋ tɩɩna rɛ. Faafaa tɩyaŋ, ʋ fa kaŋ kenyiri rɛ a kpa ʋ nyuŋgolo yɩya nihuwobisi wɩbɔmɔ yayɩ. 26Amɛ lagɩlagɩ no kɛ, Wɩɩsɩ bɩrɩmɩ ʋ sɩya kyaasɩ á wɩbɔmɔ rɛ. Nyɛ tɩyaŋ ʋ daga anɩɩ ʋ yaa tɩpʋlʋŋ tɩɩna rɛ, aŋ bɩl daga anɩɩ dɩ nal buloŋ nɛ ko laa Yesu wɩya di, ʋ aa leŋ ʋ tɩɩna yaa tɩpʋlʋŋ tɩɩna rɛ ʋ sɩya tɩyaŋ. 27Wɩbee rɛ á yaŋ kana, a kɩ daga á tɩɩ? Á bɩ kaŋ wɩɩ buloŋ, beewɩya mɩrɩsɩ hʋ tɩŋɩɩ daa sɩ leŋ dɩ nal yaa tɩpʋlʋŋ tɩɩna Wɩɩsɩ sɩya tɩyaŋ, see ʋ tɩɩna Wɩɩsɩ laadii. 28Ɛɛwɩya, wɩya hʋ tɩyaŋ á aa sɩna rɛ yaa nal Wɩɩsɩ laadii rɛ sɩ wuwo leŋ dɩ ʋ tɩɩna yaa tɩpʋlʋŋ tɩɩna Wɩɩsɩ sɩya tɩyaŋ, mɩrɩsɩ hʋ tɩŋɩɩ kɛ daa. 29Koo ma bɩɩna anɩɩ Wɩɩsɩ yaa Gyuuma dʋŋ Wɩɩsɩ rɛ? Aayɩ. Ʋ yaa nala hʋ aa bɩ yaa Gyuuma mɛ Wɩɩsɩ rɛ. 30Wɩɩsɩ yaa Wɩɩdɩgɩ dʋŋ nɛ. Gyuuma abee nala hʋ aa bɩ yaa Gyuuma buloŋ, ba laadii tɩyaŋ nɛ ʋ aa tɩŋa, a leŋ dɩ ba yaa tɩpʋlʋŋ tɩmma ʋ sɩya tɩyaŋ. 31Nyɛ yaŋ daga anɩɩ á laadii leŋ á kpa Wɩɩsɩ mɩrɩsɩ hʋ Moosi aa saba biŋ ta rɛ koo? Aayɩ, ba mʋra rɛ! Amɛ á Wɩɩsɩ laadii hʋ rɛ sɩ leŋ dɩ á marɩ gyɩŋ tɩŋ mɩrɩsɩ hʋ Moosi aa saba biŋ weliŋ.


text: 1Gʋrsɩra ba Efɛɛzɩ kristagʋɔɔ sokʋma malɛɛka bɩ ma ncɩnaaʋ: Gʋaa k'an ta monyaa saanhɩnarɔ wɔɔ m a bɩsɩ ʋ, an nɩ tam sarma fɩtɩrɛ saanhɩnarɔ bire ʋ, 2bɩ y'a hɩ, a ʋ: Mɔɔ ɩbɩɩ kɔrɛ kan ɩ tʋntɔʋrɛ kɩ dɔ, ɩbɩɩ bɩr yɛm gʋɔɔ bʋnyaarɔ ma y. Ɩbɩɩ gʋɔɔ kʋ ŋ n'a hɩrɛ a ma kristazibəəzannɔ, bɩ kristazibəəzannɔ bɛɛ nɩ ŋ mɩ rɔ wɔɔ ka lɛɛ. Ɩbɩɩ bɩ ŋ dɔ ŋʋaarzannɔ. 3Tʋntɔʋrɛ ta ɩbɩɩ ʋ: ɩbɩɩ fɩr yɩ mɔɔ tɔ ma, b'ɩbɩɩ n ɩ bɔ ɩ jɛ nɩ y. 4Bɩ mim kʋ mɔɔ n ta m kan ɩbɩɩ kɩ bɩ, ɩbɩɩ wɔ saa ɩ lɛɛkarɛ ŋʋarɛ kan mɔɔ kɩ bɩ ma. 5Bɩncɛ k'ɩbɩɩ nyɩnta ʋ, ɩ ɩ bɔ ʋ bɩ tɔ da ɩ nɔ ʋ. Ɩ ɩ bɔ ɩ taam k'ɩ biisi zibəəro wɔɔ bɔɔta. Kʋ n bɛɛ nɩ, mɔɔ zɛrɛ ɩbɩɩ zi. Bɩ k'ɩbɩɩ n ɩ bɔ ɩ taam, mɔɔ y'ɩbɩɩ fɩtɩrɛ bɩ sarɛ a bɩncɛ ʋ. 6Hɔ niŋŋə k'ɩbɩɩ n ta m bɩ, ɩbɩɩ nyi sɔ Nikola gʋɔɔ wɔɔ zibəəro m, amba mɔɔ hɔ bɩ m. 7Gʋaa k'a lɛ n taa, k'an hɔ kʋ Sɛnt-Ɛspri n'a hɩm kristagʋɔɔ sokʋmarɔ wɔɔ m bɩ ma. Damazaa bɩ, mɔɔ mɩsɩrbaa gɔ k'a nɩ arzana ʋ nyɩ kaŋ ʋ an a bɩ. 8Gʋrsɩra ba Simɩrnɩ kristagʋɔɔ sokʋma malɛɛka bɩ ma ncɩnaaʋ: A m lɛɛkarɛzaa, a m jɛzaa. A nyɩnta an ga, an a bɔ an bʋr mɩsɩrbaa nɔ ʋ, bɩ n nɩ meer naa do barɛ: 9Mɔɔ ɩbɩɩ fɩryɩrɛ dɔ kan ɩ ŋʋa kɩ. Bɩ arzakazaa n'ɩbɩɩ m, mɔɔ gʋɔɔ kʋ ŋ ʋ zɩɩfʋrɔ n'a mɩ, ŋnɩ bɔkarɛ zɩɩfʋrɔ bɛɛ nɩ ŋ mɩ rɔ wɔɔ tɔzarlɛ zibəə kʋ ŋ nɩ ta m bɩ dɔ, Sʋtaana sokʋmacɛ nɩ ŋ mɩ. 10Ɩ bɩ nyi ba hɔ k'a n'a kam k'ɩ fɩr yɩ bɩ ma y. Sʋtaana y'ɩbɩɩ gʋɔɔ gɔsɩnnɔ dum lɔnnɔcɛ ʋ, k'a a gɩnga awɔɔ ma, b'awɔɔ fɩr yɩm dɔmɩm bu. Jɩm kɔɔkɔɔ k'an ta an ɩ zɛ ku. Mɔɔ mɩsɩrbaa firgə karɛ ɩ ʋ. 11Gʋaa k'a lɛ n taa, k'an hɔ kʋ Sɛnt-Ɛspri n'a hɩm kristagʋɔɔ sokʋmarɔ wɔɔ m bɩ ma. Damazaa bɩ bɩ fɩr yɩm zɛ hɩɩya hɔ ma fɩɩga y. 12Gʋrsɩra ba Pɛrgam kristagʋɔɔ sokʋma malɛɛka bɩ ma ncɩnaaʋ: A n nɩ kargʋ lɛ hɩɩyazaa m bɩ nɩ meer naa do barɛ: 13Mɔɔ bɩncɛ k'ɩbɩɩ n ta ʋ bɩ dɔ. Sʋtaana cirbəəduu bɩncɛ m. Ɩbɩɩ gɔɔta ɩ nɩ nyasʋm mɔɔ tɔ m, ɩbɩɩ n sɩra ka mɔɔ ʋ to y, baa dɔmɩm niŋŋə kʋ ŋ mɔɔ kasɛtɩzaa paan••• Antipas zɛ ʋ gər awɔɔ zi bɩncɛ kʋ Sʋtaana n ta ʋ b'ʋ. 14Bɩ mɔɔ ɩ mim m kan ɩbɩɩ kɩ. Gʋɔɔ gɔsɩnnɔ y'awɔɔ bire ʋ, ŋnɩ yɛ Balam mim ma. A ɩ dʋndɔrɛ bʋnyaa ka Balak ʋ k'an Israyɛl nyɩnɔ nyʋnnyɔɔta kʋ ŋ nɩ wosobaawɔnnɔ mannɩ sim sʋ kan jaandarɛ do haay kɩ. 15Ɩbɩɩ zi sɔ bɩ, gʋɔɔ gɔsɩnnɔ ta ʋ, ŋnɩ yɛ Nikola gʋɔɔ hɔdɩndarɛ ma. 16Bɩ minto bɩ, ɩ bɔ ɩ taam, kʋ n bɛɛ mɔɔ zɛrɛ ɩbɩɩ zi dɩɩtaa, m bɩ yar ba kan ŋ kɩ, m lɛ kargʋ bɩ m. 17Gʋaa k'a lɛ n taa, k'an hɔ kʋ Sɛnt-Ɛspri n'a hɩm sokʋmarɔ wɔɔ m bɩ ma. Damazaa bɩ, mɔɔ mann k'a nyaakʋm da kaŋ ʋ, m jaa fu kʋ n tɔdaa gʋrsɩra ba ma bɩ ka ʋ. Gɔsɩ n tɔ bɩ do dɔ kʋ gʋaa k'a a si bɩ bɛɛ y. 18Gʋrsɩra ba Tɩyatɩɩr kristagʋɔɔ sokʋma malɛɛka bɩ ma ncɩnaaʋ: Woso Nyɩ k'a mɩnyaarɔ bɔ kʋ ʋ kan sɛwurə kɩ, a gannɔ m bɔ kʋ ʋ kan zaantɔzaa kɩ bɩ nɩ meer naa do barɛ: 19Mɔɔ ɩbɩɩ zibəəro, ɩbɩɩ ŋʋarɛ, ɩ sɩrakarɛ, ɩ zibəə kan ɩ tʋntɔʋrɛ kɩ dɔ. Ɩ zibəəro k'ɩbɩɩ ŋ ba jɛ ʋ rɔ wɔɔ lɛ da biisi hɔɔ wɔɔ ra. 20Bɩ, mɔɔ heer bɩ nyɩnta kan ɩbɩɩ kɩ y. Ɩbɩɩ k'ɩ yɛ Zezabɛl ma. Lʋ naa do n'a hɩrɛ a ma wosolɛsinnɩsorazaa, an nɩ mɔɔ zibəənyɩnɔ nyʋnnyɔɔm, an nɩ hɔ dɩndarɛ ŋ nɩ kʋ ŋ nɩ jaan da, kʋ ŋ nɩ wosobaawɔnnɔ mannɩ sim sʋ. 21Mɔɔ toore ka ʋ k'an a bɔ a taam, b'a lɛ baa k'a a bɔ taam a jaandarɛ nɔ ʋ y. 22Dɩga! Mɔɔ y'a karɛ an wʋta yaaba m, an fɩr yɩ, a muno jaandənno wɔɔ maam sɔ, kʋ ŋ n a bɔ a taam a zibəəro wɔɔ nɔ ʋ y. 23Mɔɔ y'a nyɩnɔ wɔɔ zɩnzɛm. Bɩ kristagʋɔɔ sokʋmarɔ wɔɔ haay y'a dɔrɛ ŋ ʋ: mɔɔ m gʋaa k'a gʋaa haay lɛtaama dɔ kan a heer kɩ. Bɩ mɔɔ y'awɔɔ gʋaa biyəə hɔ kaŋ ʋ, an a ga kʋ ʋ kan a zaa zibəə kɩ. 24B'awɔɔ gʋɔɔ k'a nɩ Tɩyatɩɩr ʋ, a gɔɔta a n yɛ hɔdɩndarɛ naa do ma bɩ, awɔɔ n yɛ hɔ kʋ n'a hɩm ma Sʋtaana minno kʋ ŋ y'a nyaakʋm da rɔ wɔɔ ma y, awɔɔ n a ka ma k'a ŋ dɔ y. Maam bɩ mɔɔ bɩ m yarɛ m mɔr gorezaa ka awɔɔ m la y. 25Bɩ, k'a nyasʋ hɔ k'awɔɔ n ta m bɩ m bala kɔɔkɔɔ, k'an ta an mɔɔ zɛrɛ dɔmɩm ku. 26Damazaa bɩ, gʋaa k'a nyasʋ mɔɔ zibəə bɩ m an ta an a nyarɛ ku, mɔɔ paŋŋa kʋ mɔɔ mɩŋŋa a yɩ m Zɩ zi bɩ kaŋ ʋ: Mɔɔ y'a karɛ an a so do gʋta ʋ, a y'a sore ŋ ʋ kʋsɩ-kʋsɩ, a yɩ ŋ zɔrɛ amba nɩ gedro zɔm bɩ m. Mɔɔ dɔmɩrɛ monyaa kaŋ ʋ. 29Gʋaa k'a lɛ n taa, k'an hɔ kʋ Sɛnt-Ɛspri n'a hɩm kristagʋɔɔ sokʋmarɔ wɔɔ m bɩ ma.


text: 1Ma aa yaa Wɩɩsɩ biikyooliye wɩya, ʋ maga dɩ ma yaa sɩfɩyaŋ nɛ aŋ kɩɩ ʋ ma wɩyaalɩya buloŋ tɩyaŋ. 2Ma kyo dɔmɔŋ anɩɩ gɛɛ hʋ Krisita tɩɩ aa kyo ma, a kpa ʋ tɩɩ mɩɩbol lɩɩ wɩɩsʋlɩɩ tɩya Wɩɩsɩ á wɩya. Wɩɩsʋlɩɩ no kɩɩ kɩŋ sʋwala aa sʋma rɛ a leŋ Wɩɩsɩ teŋ fɩyɛlɩ. 3Ma aa yaa Wɩɩsɩ nala wɩya, ʋ bɩ maga dɩ sɔŋsɔŋ wɩya koo bisiŋ wɩya koo tɩbawɩya iriŋ kɛ buloŋ we ma tɩyaŋ. 4Ʋ bɩ maga dɩ ma kɩ basɩ nɩlaaŋ-wɩya koo wɩvɩyagyɩmɩya koo dɩ ma kɩ yaa sɩya bɔŋlɔrɩnɩ, amɛ ʋ maga dɩ ma kɩ kyʋwalɩ Wɩɩsɩ aŋgyʋwasʋ rɛ. 5Ma gyɩŋ tɩya ma tɩɩ weliŋ anɩɩ sɔŋsɔnnɔ abee nɩlaama abee nala hʋ aa kaŋ tɩbal bɩ sɩ maakyiye kaŋ lee Krisita bee Wɩɩsɩ koro hʋ tɩyaŋ, beewɩya nal hʋ buloŋ aa kaŋ tɩbal kɩ kyɛ kɩna, kɩna hʋ aa mɩɩgɩ bɩrɩmɩ ʋ tɩɩna vʋga rɛ ʋ kɩ marɩ. 6Ma ta leŋ dɩ nal buloŋ kpa wɩtɔɔnɩ a mʋrɩ ma. Beewɩya wɩya no tɩɩ wɩya rɛ tɩŋ Wɩɩsɩ baaŋ sɩ sii nala hʋ aa bee tɩŋ ʋ nyʋwa tɩyaŋ. 7Ɛɛwɩya, ma ta leŋ dɩ ma bee nɩtesi no kɩ pɛ wɩɩ buloŋ. 8Saŋa kɩdɩgɩ tɩyaŋ ma tɩɩ mɛ fa we bilhuu tɩyaŋ nɛ. Amɛ akuu ma bee Krisita aa yaa kɩdɩgɩ wɩya, nyɛ kɛ ma we pʋlʋŋ tɩyaŋ nɛ. Ɛɛwɩya, ma leŋ dɩ ma wɩyaalɩya daga anɩɩ ma kɔnɩ we pʋlʋŋ tɩyaŋ nɛ. 9Beewɩya pʋlʋŋ no rɛ aa leŋ nal kɩ yaa weliye iriŋ kɛ buloŋ, a kaŋ tɩpʋlʋŋ abee wɩtɩɩ. 10Ʋ maga dɩ ma yaa sɩfɩyaŋ nɛ a gyɩŋ wɩya hʋ aa fɩyɛlɩ á Tɩɩna Wɩɩsɩ teŋ. 11Ma lɩɩ ma tɩɩ bilhuu tɩyaŋ wɩyaalɩya hʋ aa bɩ kaŋ tɔnɔ tɩyaŋ aŋ leŋ dɩ nala gyɩma anɩɩ wɩya no yayɩ bɩ weliye. 12(Beewɩya wɩya hʋ ba aa lʋwɔla kɩ yaa basɩɩ gba paalɩ kaŋ hɩɩsɩ rɛ.) 13Amɛ dɩ pʋlʋŋ nɛ ko kyaanɩ we kɩŋ tɩyaŋ, nal buloŋ aa gyɩŋ kɩŋ hʋ iriŋ ʋ aa yaa rɛ. 14Beewɩya pʋlʋŋ nɛ aa leŋ kɩ buloŋ lɩɩ lɩgyalɩɩ. Ɛɛ rɛ tɩŋ ba basɩ baa, "Ɩ nal hʋ aa pɩŋ doo, sii sʋʋ tɩyaŋ, Krisita sɩ kyaanɩ we ɩ." 15Ɛɛwɩya, ma gyɩŋ tɩya ma tɩɩ weliŋ ma wɩyaalɩya tɩyaŋ. Ma ta kɩɩ gɛɛ anɩɩ bambugo. Ma kɩ yaa wɩya anɩɩ nala aa kaŋ wɩgyʋŋ. 16Gyɩnaŋ sɩgballɩya no, wɩbɔmɔ suu lee buloŋ nɛ. Ɛɛwɩya, dɩ mamaa rɛ ko na ŋmanɩɩ buloŋ, ma kɩ yaa wɩweliye. 17Ma ta yaa bambugo. Ʋ maga dɩ ma yaa sɩfɩyaŋ nɛ dɩ ma gyɩŋ wɩɩ hʋ á Tɩɩna Wɩɩsɩ aa kyɛ dɩ ma yaa. 18Ma ta nyʋwa sɩŋ kɩ bugo, beewɩya yalmɩɩ dʋŋ nɛ bugii kaŋ kɩ ko. Amɛ ma leŋ dɩ Wɩɩsɩ Wiyesi Welii su ma tɩsɩ tɩyaŋ. 19Ma kpa teŋpolli yɩɩla abee Wɩɩsɩ wɩbii hʋ a kɩ kyagɩlɩ dɔmɔŋ. Ma yɩɩ yɩɩla kɩ dannɩ Wɩɩsɩ ma tɩsɩ tɩyaŋ. 20Saŋa kɛ buloŋ abee wɩɩ kɛ buloŋ tɩyaŋ, ma kɩ kyʋwalɩ á kuwo Wɩɩsɩ aŋgyʋwasʋ á Tɩɩna Yesu Krisita feŋ tɩyaŋ. 21Ma aa tɩya á Tɩɩna Krisita gyɩrɩma wɩya, ʋ maga dɩ ma kaŋ ma tɩɩ kɩ hʋwɔlɩ dɔmɔŋ lee rɛ. 22Haana, ma kaŋ ma tɩɩ hʋwɔlɩ ma balama lee anɩɩ ma aa kaŋ ma tɩɩ hʋwɔlɩ á Tɩɩna Krisita lee gɛɛ, 23beewɩya baal kaŋ dee ʋ haaŋ nyuu tɩyaŋ anɩɩ Krisita mɛ aa kaŋ dee nala hʋ aa laa ʋ wɩya di nyuu tɩyaŋ gɛɛ. Krisita rɛ yaa nala hʋ aa laa ʋ wɩya di a yaa ʋ teŋbii hʋ buloŋ laataal. 24Ɛɛ hʋ nala hʋ aa laa Yesu wɩya di aa kaŋ ba tɩɩ kɩ hʋwɔlɩ Krisita lee, ɛɛ tɩɩ rɛ haaŋ buloŋ mɛ maga dɩ ʋ kaŋ ʋ tɩɩ hʋwɔlɩ ʋ bala lee wɩɩ buloŋ tɩyaŋ. 25Baala, ma kyo ma haana anɩɩ Krisita aa kyo nala hʋ aa laa ʋ wɩya di gɛɛ, a sʋba ba wɩya. 26Ʋ sʋba ba wɩya gɛɛ dɩ ʋ wuwo kpa ba tɩya Wɩɩsɩ rɛ, a kpa ʋ tɩɩ wɩbii hʋ a sasɩ ba wɩbɔmɔ ta anɩɩ gɛɛ hʋ ba aa kpa nɩɩ a fo nal. 27Dɩ ʋ bɩl leŋ dɩ nala hʋ aa laa ʋ wɩya di yaa ʋ tɩɩ nala, a yaa nɩtɩɩma a weliye mʋ teŋ a bɩ kaŋ gyoŋ kɛ iriŋ buloŋ. 28Ɛɛ tɩɩ rɛ ʋ maga dɩ baal buloŋ mɛ kyo ʋ haaŋ anɩɩ ʋ aa kyo ʋ tɩɩ gɛɛ. Baal hʋ buloŋ aa kyo ʋ haaŋ, ʋ kyo ʋ tɩɩ rɛ. 29Nal buloŋ tuwo a haasɩ ʋ tɩɩ. Nal buloŋ kyo ʋ tɩɩ rɛ, a kɩ deŋ ʋ tɩɩ nyuu weliŋ. Ɛɛ tɩɩ rɛ Krisita kɩ deŋ nala hʋ aa laa ʋ wɩya nyuu tɩyaŋ mɛ, 30beewɩya ámaa rɛ yaa ʋ teŋbii logimo. 31Ba basɩ nyɛ rɛ Wɩɩsɩ teŋ tɩyaŋ a baa, "Wɩɩ no wɩya rɛ tɩŋ baal aa leŋ ʋ naa abee ʋ kuwo, ka ʋ bee ʋ haaŋ mal dɔmɔŋ a bɩrɩmɩ nɩdɩgɩ." 32Wɩɩ no yaa wɩduwo rɛ a yaa wɩfaŋɩɩ mɛ. Amɛ ŋ kɛ gyɩma anɩɩ Krisita bee nala hʋ aa laa ʋ wɩya di wɩya rɛ ba basɩ doŋ gɛɛ. 33Ɛɛwɩya ʋ maga dɩ ma kɩdɩgɩ buloŋ kyo ʋ haaŋ nɛ anɩɩ ʋ aa kyo ʋ tɩɩ gɛɛ, a maga dɩ haaŋ buloŋ mɛ kɩ tɩya ʋ bala gyɩrɩma.