text: 1- 3Farizɩan tiinə bam dɛɛn ma ni nɩ Zezi wʋra o paɩ nɔɔna zanzan tɔgɩ o kwaga kʋ dwe Zan, yɩ o ta kwəri o miisi-ba na wʋnɩ Wɛ ŋwaanɩ. Kʋ nan daɩ Zezi tɩtɩ mʋ miisi-ba na wʋnɩ, kʋ yɩ o karabiə bam mʋ miisi-ba. Zezi na maanɩ nɩ Farizɩan tiinə bam lwarɩ kʋntʋ tɩn, o ma zaŋɩ Zude nɩ o joori o maa ve Galile. 4O na maa ve kʋntʋ tɩn, o maŋɩ sɩ o tɔgɩ Samari wʋnɩ mʋ o kɛ. 5O ma vu o yi Samari tɩʋ kʋdoŋ, kʋ yɩrɩ mʋ Siswaarɩ. Kʋ batwarɩ dɩ tɩga kalʋ Zakɔbɩ dɛɛn na pɛ o bu Zʋzɛfʋ faŋa faŋa tɩn. 6Zakɔbɩ dɛɛn jɩgɩ vʋlɩ je sɩm kʋntʋ nɩ, dɩ ta na wʋra dɩ zɩm maama. Zezi na ve taan kʋntʋ tɩn, o ma bwəni. O ma vu o jəni vʋlɩ dɩm ni nɩ. Kʋ dɛɛn yɩ wɩa tɩtarɩ nɩ mʋ. 7- 8O karabiə bam maa kɛ tɩʋ kʋm wʋ sɩ ba yəgi wʋdiu. Zezi na je da kʋntʋ tɩn, Samari tiinə kaanɩ wʋdoŋ laan ma ba sɩ o mɔ na. Zezi ma ta dɩd-o o wɩ, o kɩ na o pa-o sɩ o nyɔ. 9Kaanɩ wʋm ma ta dɩ Zezi o wɩ: "Nmʋ yɩ Zwifu mʋ, yɩ amʋ yɩ Samari tu. Bɛɛ mʋ yɩ n ta n wɩ, a kɩ na a pa-m?" Kaanɩ wʋm tagɩ kʋntʋ, bɛŋwaanɩ Zwifə bam dɩ Samari tiinə dɛɛn warɩ daanɩ. 10Zezi ma lər-o o wɩ: "Nmʋ ya na ye pɛɛrɩ dɩlʋ Wɛ na lagɩ DƖ pa-m tɩn, yɩ nmʋ ya na ye wʋlʋ na loori nmʋ na tɩn, nmʋ tɩtɩ ya mʋ w'ʋ loori amʋ, yɩ a pa nmʋ na balʋ na paɩ nabiinə ŋwɩ-dʋŋa tɩn." 11Kaanɩ wʋm ma ta dɩd-o o wɩ: "A tu, nmʋ ba jɩgɩ goŋo yɩ vʋlɩ dɩm luunə. Nmʋ nan w'ʋ kɩ ta mʋ n mɔ na balʋ na paɩ nabiinə ŋwɩ-dʋŋa tɩn? 12Dɩbam nabaarʋ Zakɔbɩ mʋ kʋgɩ vʋlɩ dɩntʋ o pa dɩbam. Wʋntʋ tɩtɩ dɩ o biə dɩ o vara maama dɛɛn mɔɔnɩ na yo mʋ faŋa faŋa ba nyɔa. Nmʋ nan bʋŋɩ n paɩ n dwe Zakɔbɩ mʋ naa?" 13O ma lər-o o wɩ: "Kʋ na yɩ vʋlɩ dɩntʋ na bam, nɔɔnʋ wʋlʋ maama na nyɔgɩ-ba tɩn, na-nyɔm ta w'ʋ ja kʋntʋ tu. 14Kʋ nan na yɩ na balʋ amʋ na w'ʋ pa tɩn, na-nyɔm daa b'a ja wʋlʋ na nyɔgɩ-ba tɩn. Na balʋ a na w'ʋ pa tɩn w'ʋ ji nɩnɛɛnɩ buli-yi mʋ te o wʋnɩ, yɩ dɩ w'ʋ ta burə na balʋ na paɩ ŋwɩ-dʋŋa kalʋ na ba ti tɩn." 15Kaanɩ wʋm daa ma ta dɩd-o o wɩ: "A tu, nan pa-nɩ na bam kʋntʋ, sɩ na-nyɔm daa yɩ ja-nɩ sɩ a taa tui yo a mɔɔnɩ na." 16Zezi ma ta dɩd-o o wɩ: "Ve n bəŋi n barʋ sɩ 'a da daanɩ 'a ba." 17Kaanɩ wʋm ma ləri o wɩ, wʋm ba jɩgɩ barʋ. Zezi ma ta-o o wɩ: "Nmʋ na tagɩ nɩ n ba jɩgɩ barʋ tɩn yɩ cɩga mʋ. 18Nmʋ ya n zʋ banna banu mʋ, yɩ nmʋ na wʋ nɔɔnʋ wʋlʋ tee nɩ lele kʋntʋ tɩn daɩ n barʋ. Kʋ yɩ cɩga mʋ n tagɩ n brɩ-nɩ." 19Kaanɩ wʋm ma ta dɩd-o o wɩ: "A tu, amʋ lwarɩ nɩ n yɩ Wɛ nijoŋnu mʋ. 20Dɩbam Samari tiinə nabaara bam dɛɛn tui piu kʋntʋ yuu mʋ ba zuli Wɛ. Kʋ daarɩ abam Zwifə bam brɩ nɩ, kʋ maŋɩ sɩ nɔɔna taa zuli Wɛ Zeruzalɛm nɩ mʋ." 21Zezi laan ma ta dɩd-o o wɩ: "Kaanɩ, sɛ a taanɩ dɩm. Maŋa w'ʋ ba, yɩ abam daa b'a ta ve piu kʋntʋ yuu naa Zeruzalɛm sɩ 'a zuli d'ɩ Ko Wɛ da. 22Abam Samari tiinə yəri wʋlʋ 'a na zuli tɩn. Dɩbam Zwifə bam nan ye wʋlʋ d'ɩ na zuli tɩn, bɛŋwaanɩ Wɛ tɔgɩ Zwifə bam jɩŋa mʋ DƖ vrɩ nabiinə ba lwarɩm wʋnɩ. 23Kʋ daarɩ maŋa maa bɩɩnɩ lele kʋntʋ, yɩ balʋ na sɩɩnɩ ba zuli d'ɩ Ko Wɛ cɩga tɩn, ba'a zuli-DƖ dɩ Wɛ Joro dam dɩ cɩga. Mʋ d'ɩ Ko Wɛ na lagɩ sɩ nabiinə taa zuli-DƖ te tɩn. 24Wɛ yɩ joro mʋ. Balʋ maama na lagɩ ba zuli-DƖ tɩn maŋɩ sɩ ba zuli-DƖ dɩ Wɛ Joro dam dɩ cɩga mʋ." 25Kaanɩ wʋm ma ta o wɩ: "Amʋ ye sɩ Mesi wʋlʋ ba na bə nɩ Krisi tɩn w'ʋ ba. O nan na tuə, o'o ta Wɛ cɩga kam maama o brɩ dɩbam." 26Zezi ma lər-o o wɩ: "Kʋ yɩ amʋ mʋ kʋntʋ, a zɩgɩ a ŋɔɔnɩ dɩ nmʋ." 27Zezi karabiə bam laan ma joori ba ba. Ba na nɛ Zezi na zɩgɩ o ŋɔɔnɩ dɩ kaanɩ wʋm kʋntʋ tɩn, kʋ ma sʋ-ba. Dɩ kʋntʋ dɩ, ba wʋlʋwʋlʋ nan wʋ bwe o nii, 'bɛɛ mʋ o laga?' naa, 'bɛɛ mʋ yɩ Zezi ŋɔɔnɩ dɩ kaanɩ wʋm?' 28Kaanɩ wʋm laan ma yagɩ o kɔɔrʋ wʋm, yɩ o daarɩ o vu tɩʋ kʋm wʋ. O na yi da tɩn, o ma ta dɩ nɔɔna bam o wɩ: 29"Ba-na 'a nii nɔɔnʋ, o na tagɩ amʋ na kɩ kʋlʋ maama tɩn o brɩ-nɩ. A yəri wʋntʋ mʋ w'ʋ ta yɩ Krisi wʋm Wɛ na tʋŋɩ tɩn naa?" 30O na tagɩ o brɩ-ba kʋntʋ tɩn, ba ma nuŋi tɩʋ kʋm wʋnɩ ba maa ve Zezi te. 31Kantʋ maŋa kam nɩ Zezi karabiə bam ma ta dɩd-o sɩ o di wʋdiu. 32O ma ləri-ba o wɩ: "A maŋɩ a jɩgɩ wʋdiu. Abam nan yəri kʋ na yɩ wʋdiu kʋlʋ tɩn." 33O karabiə bam laan ma bwe daanɩ ba wɩ: "Nɔɔnʋ mʋ nan ga jaanɩ wʋdiu o ba o pa-o naa?" 34Zezi ma ta dɩ ba o wɩ: "Amʋ wʋdiu kʋm yɩ sɩ a tɔgɩ wʋlʋ wʋm na tʋŋɩ-nɩ tɩn wʋbʋŋa mʋ, sɩ a tʋŋɩ o tɩtʋŋa yam a ti. 35Abam yəni 'a tɛ nɩ: 'Kʋ daarɩ canɩ sɩna mʋ sɩ d'ɩ kɩ faa.' Amʋ nan lagɩ a ta abam sɩ 'a fɔgɩ 'a nii karɩ sɩm na yɩ te tɩn. Faa kʋm bɩga, kʋ laan daarɩ zagɩm mʋ. 36Maŋa kam yiə, sɩ wʋlʋ na kɩ faa kʋm tɩn joŋi o ŋwɩɩrʋ. Faa kʋm nyɩ dɩ nɔɔna balʋ Wɛ na vrɩ DƖ pa ba na ŋwɩ-dʋŋa kalʋ na ba ti tɩn mʋ, sɩ nɔɔnʋ wʋlʋ na dugi tɩn dɩ wʋlʋ na zagɩ tɩn maama wəli daanɩ ba na wʋpolo. 37Taanɩ dɩntʋ yɩ cɩga mʋ: 'Nɔɔnʋ mʋ dugə, yɩ wʋdoŋ zagɩ.' 38Kʋntʋ tɩn, a tʋŋɩ abam sɩ 'a vu 'a beeri nɔɔna mʋ 'a pa Wɛ. Kʋ nyɩ nɩnɛɛnɩ abam wʋ vagɩ mɩna, yɩ 'a laan w'ʋ vu 'a zagɩ-ya. Nɔɔna badonnə mʋ vagɩ-ya, yɩ abam di nyɔɔrɩ ba tɩtʋŋa yam baŋa nɩ." 39Samari tiinə kaanɩ wʋm dɛɛn na tagɩ o brɩ o tɩʋ kʋm tiinə nɩ Zezi tagɩ wʋm na kɩ kʋlʋ maama o brɩ-o tɩn, kʋ ma pa Samari tiinə zanzan kɩ ba wʋ-dɩdʋa dɩ Zezi. 40Samari tiinə bam ma vu Zezi te, ba loor-o sɩ o maŋɩ ba tee nɩ. O ma kɩ da yale dɩ ba. 41Nɔɔna zanzan daa ta ma kɩ ba wʋ-dɩdʋa dɩd-o o ni-taanɩ dɩm ŋwaanɩ. 42Ba ma ta dɩ kaanɩ wʋm ba wɩ: "Dɩbam laan kɩ d'ɩ wʋ-dɩdʋa dɩd-o, yɩ kʋ daa daɩ nmʋ na tagɩ kʋlʋ n brɩ dɩbam tɩn ŋwaanɩ. Dɩbam tɩtɩ ni o taanɩ dɩm, yɩ d'ɩ kwəri d'ɩ lwarɩ nɩ wʋntʋ mʋ sɩɩnɩ o yɩ wʋlʋ na vrɩ nabiinə lwarɩm wʋnɩ tɩn." 43Da yale yam dɛɛn na kɛ tɩn, Zezi ma zaŋɩ o maa ve o tɩtɩ tɩʋ Galile. 44Zezi tɩtɩ dɛɛn mʋ tagɩ o wɩ, ba ba nɩgɩ Wɛ nijoŋnu o tɩtɩ tɩʋ nɩ. 45Zezi nan na ve o yi Galile tɩn, nɔɔna ma jeer-o lanyɩranɩ, bɛŋwaanɩ ba ya na ve Zeruzalɛm sɩ ba di Pakɩ candiə kam tɩn, ba nɛ wo-kɩnkagɩla yalʋ maama o na kɩ da tɩn. 46Zezi laan ma joori o vu Kana, Galile tɩʋ nɩ. Kʋ yɩ jəgə kalʋ o ya na pɛ na bam ji tweeru biə sana tɩn mʋ. Dɩdɛɛrʋ wʋdoŋ maa wʋ Kapɛrnawum nɩ, yɩ o bu ba jɩgɩ yazurə. 47O na lwarɩ nɩ Zezi nuŋi Zude nɩ o ba Galile tɩn, o ma zaŋɩ o vu o te, o loor-o sɩ o vu Kapɛrnawum o pa o bu wʋm na yazurə, o na lagɩ o tɩ tɩn ŋwaanɩ. 48Zezi ma ta dɩd-o o wɩ: "Abam na wʋ nɛ wo-kɩnkagɩla yalʋ na brɩ nɩ Wɛ tʋŋɩ-nɩ tɩn, abam b'a fɔgɩ 'a sɛ amʋ." 49Dɩdɛɛrʋ wʋm daa ma ta o wɩ: "A tu, pa d'ɩ vu lɩla sɩ a bu wʋm w'ʋ zɩgɩ o tɩ." 50Zezi laan ma ta dɩd-o o wɩ: "Ve sɔŋɔ, sɩ n bu wʋm daa b'a tɩ." Nɔɔnʋ wʋm ma kɩ o wʋ-dɩdʋa dɩ Zezi na tagɩ te tɩn, yɩ o zaŋɩ o viiri. 51O ta na wʋ cwəŋə nɩ o maa ve sɔŋɔ tɩn, mʋ o tɩntʋŋna tu ba jeer-o, yɩ ba ta ba wɩ: "N bu wʋm nɛ yazurə." 52O ma bwe-ba o wɩ: "Maŋa kɔɔ mʋ kʋ garɩ bu wʋm yɩra nɩ?" Ba ma ta ba wɩ: "Kʋ yɩ diin, wɩa tɩtarɩ nɩ mʋ, o paa kam yag-o." 53Ba na tagɩ kʋntʋ tɩn, nɔɔnʋ wʋm ma guli nɩ kʋ yɩ maŋa kam kʋntʋ nɩ n'ɔɔ mʋ Zezi tagɩ o wɩ, o bu wʋm daa b'a tɩ. O dɩ o sɔŋɔ tiinə maama laan ma kɩ ba wʋ-dɩdʋa dɩ Zezi. 54Mʋ Zezi na kɩ wo-kɩnkagɩlɩ dɩlʋ, o kɩ kuni bɩle Galile nɩ, o na nuŋi Zude o joori o ba tɩn.


c: text/html

text: 1Balʋ maama na yɩ gambɛ yɩ ba tɔgɩ Wɛ cwəŋə tɩn maŋɩ sɩ ba taa paɩ ba yum tiinə bam zulə zanzan mʋ. Kʋntʋ w'ʋ pa nɔɔn-nɔɔnʋ b'a wanɩ o ŋɔɔnɩ o cɔgɩ Wɛ yɩrɩ dɩdaanɩ dɩbam zaasɩm dɩm. 2Gambɛ sɩlʋ na tʋŋɩ ba paɩ ba yum tiinə balʋ dɩ na tɔgɩ Wɛ tɩn, kʋ wʋ maŋɩ sɩ ba taa gooni-ba ba na yɩ ba ko-biə Wɛ cwəŋə wʋnɩ tɩn ŋwaanɩ. Ba nan maŋɩ sɩ ba taa tʋŋɩ lanyɩranɩ mʋ ba pa-ba, bɛŋwaanɩ ba yum tiinə balʋ ba na tʋŋɩ ba paɩ tɩn dɩ yɩ ba ko-bu-sonnu mʋ ba na tɔgɩ Zezi tɩn ŋwaanɩ, yɩ ba nii ba baŋa nɩ lanyɩranɩ. Nii wəənu tɩlʋ n na maŋɩ sɩ n brɩ nɔɔna bam sɩ ba taa kɩ tɩn. 3Nɔɔnʋ wʋlʋ maama na brɩ zaasɩm dɩdoŋ, yɩ o wʋ sɛ sɩ o tɔgɩ dɩbam Yuutu Zezi Krisi kwər-ywəŋə kam dɩdaanɩ Wɛ cwə-laa zaasɩm dɩm, 4kʋntʋ tu kɩ fɔŋɔ mʋ yɩ o yəri kʋlʋkʋlʋ. Wʋntʋ doŋ tiini o lagɩ sɩ o taa magɩ kantɔgɔ mʋ wəənu tɩlʋ na ba jɩgɩ kuri tɩn baŋa nɩ. Kəm dɩm kʋntʋ dwi mʋ pa nɔɔna wʋrʋ gwɩɩna dɩ ba donnə, yɩ kʋ pa nɔɔna jaanɩ daanɩ yɩ ba twɩ daanɩ, yɩ ba ta bʋŋɩ lwarɩm ba pa daanɩ, 5yɩ ba niə dɩ ba maŋɩ daanɩ. Ba yəni ba kɩ kʋntʋ, bɛŋwaanɩ ba jɩgɩ wʋbʋŋ-balwaarʋ mʋ, yɩ ba daa ba tɔgɩ cɩga cwəŋə. Kʋ maa paɩ ba bʋŋɩ nɩ Wɛ cwəŋə tɔgɩm yɩ woŋo kʋlʋ ba na w'ʋ na nadunni ka wʋnɩ tɩn mʋ. 6Kʋ nan sɩɩnɩ kʋ yɩ cɩga mʋ, Wɛ cwəŋə tɔgɩm jɩgɩ nadunni zanzan kʋ paɩ balʋ na kɩ wʋpolo dɩ kʋlʋ ba na jɩgɩ tɩn. 7Ba na lʋgɩ dɩbam tɩn, d'ɩ wʋ jaanɩ kʋlʋkʋlʋ d'ɩ ba lʋgʋ baŋa. D'ɩ nan ta b'a wanɩ d'ɩ ja kʋlʋkʋlʋ dɩ d'ɩ viiri. 8Kʋntʋ tɩn, d'ɩ na jɩgɩ d'ɩ ni-wʋdiu d'ɩ di yɩ d'ɩ jɩgɩ gwaarʋ d'ɩ zʋʋra, kʋ maŋɩ sɩ d'ɩ taa jɩgɩ wʋpolo sɩ tɩntʋ maŋɩ dɩbam. 9Kʋ daarɩ balʋ na lagɩ sɩ ba ji nadunə tɩn, səbu-laga mʋ yəni ka ganɩ-ba kʋ pa ba tʋ maŋɩm wʋnɩ. Kʋ maa paɩ ba fra zʋʋrɩ wo-yɔɔrʋ zanzan tɩlʋ na w'ʋ cɔgɩ-ba tɩn. Kəm dɩm kʋntʋ mʋ yəni kʋ paɩ ba y'aalɩ ba cɔgɩ. 10Bɛŋwaanɩ səbu-swənə mʋ yɩ lwarɩm dwi maama pulim je. Nɔɔna badaara wʋra ba na pɛ ba wʋbʋŋa zʋ səbu-lagɩ yɩ ba yagɩ Wɛ cɩga kam, kʋ pa ba jɩgɩ ba tɩtɩ ba yaarɩ zanzan. 11Kʋ daarɩ nmʋ Timoti na yɩ Wɛ nɔɔnʋ tɩn, n maŋɩ sɩ n ja n tɩtɩ mʋ dɩdaanɩ wəənu tɩm kʋntʋ. Kɩ n tɩtɩ n kɩ daanɩ sɩ n ta n tɔgɩ cɩga, sɩ n sɛ Wɛ ni, sɩ n kɩ n wʋ-dɩdʋa dɩ Wɛ, sɩ n ta n jɩgɩ sono dɩ pu-dɩa dɩ wʋ-bono. 12Pʋʋrɩ n yɩra n ta n tɔgɩ Wɛ cwəŋə lanyɩranɩ. Kʋntʋ mʋ nmʋ w'ʋ joŋi ŋwɩa kalʋ na ba ti tɩn Wɛ tee nɩ. Ŋwɩa kam kʋntʋ mʋ Wɛ bəŋi-m sɩ n ba n joŋi, dɩ nmʋ dɛɛn na zaŋɩ n zɩgɩ nɔn-kɔgɔ kʋm yigə nɩ n pa ba lwarɩ nɩ nmʋ tɔgɩ cɩga cwəŋə kam tɩn. 13Zezi Krisi tɩtɩ dɛɛn zɩgɩ Pɔnsɩ Pilatɩ yigə nɩ o pa o lwarɩ nɩ wʋm tɔgɩ cɩga cwəŋə kam mʋ. A nan lagɩ a ta dɩ nmʋ Zezi yigə nɩ, dɩdaanɩ Wɛ dɩlʋ na paɩ woŋo dwi maama ŋwɩa tɩn yigə nɩ, 14nɩ n maŋɩ sɩ n sɛ cɩga kam kʋntʋ sɩ n yɩ yagɩ-ka dɩ fɩnfɩɩn dɩ, sɩ nɔɔn-nɔɔnʋ yɩ wanɩ o na n wo-lɔŋɔ o ta, sɩ kʋ vu kʋ yi dɛ dɩm dɩbam Yuutu Zezi Krisi na w'ʋ joori o ba tɩn. 15Maŋa kalʋ na maŋɩ tɩn na yiə, Wʋpolo Tu Baŋa-Wɛ dɩlʋ yɩranɩ na yɩ dam-fɔrɔ tu tɩn laan w'ʋ pa Zezi Krisi joori o ba. Wɛ mʋ yɩ pwa maama Pɛ dɩ yum tiinə maama Yuutu. 16Dɩntʋ yɩranɩ mʋ ŋwɩ maŋa kalʋ na ba jɩgɩ pulim dɩ gurim tɩn. DƖ nan zʋʋrɩ pooni dɩlʋ na tiini dɩ daga tɩn wʋnɩ mʋ, yɩ nɔɔn-nɔɔnʋ b'a wanɩ o twɛ da. Nɔɔn-nɔɔnʋ tərə o na nɛ-DƖ, yɩ nɔɔn-nɔɔnʋ nan daa ta b'a wanɩ o na-DƖ. Dɩntʋ mʋ maŋɩ tiə dɩ zulə dɩ dam dɩlʋ na ba ti tɩn. Amina. 17Kʋ na yɩ balʋ na yɩ nadunə lʋgʋ kʋntʋ baŋa nɩ tɩn, n maŋɩ sɩ n kaanɩ-ba sɩ ba yɩ taa bʋŋɩ kamunni ba pa ba tɩtɩ. Ba wʋ maŋɩ sɩ ba tɩɩgɩ ba jɩjɩgɩrʋ tɩm, bɛŋwaanɩ tɩ nyɩ dɩ viu mʋ. Ba nan maŋɩ sɩ ba kwe ba wʋbʋŋa maama ba pa Wɛ mʋ, bɛŋwaanɩ dɩntʋ mʋ yəni DƖ pa dɩbam woŋo maama yɩ kʋ yi dɩbam, sɩ d'ɩ ta'a jɩgɩ wʋpolo d'ɩ di ywəəni. 18Kaanɩ-ba sɩ ba taa kɩ lanyɩranɩ, sɩ ba tɩtʋŋ-ŋʋna ji ba nadunni, sɩ ba taa jɩgɩ wʋ-yoŋo sɩ ba taa ma ba wəənu tɩm ba zəni daanɩ. 19Ba na kɩ kʋntʋ, kʋ brɩ nɩ ba tiŋi ba nadunni cɩga cɩga mʋ ba pa ba tɩtɩ jwa ŋwaanɩ, yɩ kʋ'ʋ pa ba na ŋwɩa kalʋ na yɩ cɩga tɩn Wɛ tee nɩ. 20A bu Timoti, fɔgɩ n ta n nii kʋlʋ maama Wɛ na kwe DƖ kɩ nmʋ jɩŋa nɩ tɩn baŋa nɩ. Ja n tɩtɩ dɩdaanɩ wəənu tɩlʋ nɔɔna na bʋŋɩ nɩ tɩ yɩ yi-pʋrʋ yɩ tɩ daɩ tɩn. Tɩntʋ mʋ yɩ bɩtar-yɔɔrʋ tɩlʋ na ba wəli Wɛ cwəŋə tɩn dɩdaanɩ taana yalʋ na ba jɩgɩ kuri tɩn. 21Nɔɔna badaara mʋ wʋra ba na paɩ ba jɩgɩ yi-pʋrʋ kʋm kʋntʋ, yɩ kʋ laan pa ba ywəri Wɛ cwəŋə kam wʋnɩ. Wɛ w'ʋ pa abam yu-yoŋo.

robotstxt: allowed

filter: keep


text: 1A badon-sonnu-ba, yɩ zaŋɩ-na 'a sɛ nɔɔnʋ wʋlʋ maama na tɛ o wɩ Wɛ Joro kʋm wʋ o tee nɩ tɩn. 'A nan maŋɩ sɩ 'a maasɩ mʋ 'a nii, sɩ 'a lwarɩ kʋ na yɩ Wɛ Joro kʋm naa kʋ na daɩ. Bɛŋwaanɩ vwa-Wɛ-nijoŋnə zanzan tu ba karɩ lʋgʋ baŋa nɩ ba ganɩ nɔɔna. 2A nan lagɩ a brɩ abam 'a na w'ʋ kɩ te, sɩ 'a lwarɩ kʋ na yɩ Wɛ Joro kʋm naa kʋ daɩ tɩn mʋ. Nɔɔnʋ wʋlʋ maama na sɛ o wɩ, Zezi Krisi dɛɛn jigi nabiinu o ba lʋgʋ baŋa tɩn, Wɛ Joro kʋm wʋ kʋntʋ tu tee nɩ. 3Kʋ daarɩ, nɔɔnʋ wʋlʋ maama na vɩn Zezi tɩn, Wɛ Joro kʋm təri kʋntʋ tu tee nɩ, yɩ joro kʋlʋ na wʋ o tee nɩ tɩn yɩ Zezi Krisi Dʋm wʋm nyɩm mʋ. Abam maŋɩ 'a lwarɩ nɩ Dʋm wʋm kʋntʋ lagɩ o ba lʋgʋ baŋa. Lele kʋntʋ o nan maŋɩ o ba o wʋra. 4A bu-sonnu-ba, abam yɩ Wɛ nɔɔna mʋ, yɩ 'a wanɩ vwa-nyɩna bam kʋntʋ, bɛŋwaanɩ Wɛ Joro na wʋ 'a wʋnɩ tɩn, kʋ dam dwe joro kʋlʋ na wʋra dɩ lʋgʋ nɔɔna bam tɩn dam. 5Vwa-nyɩna bam kʋntʋ kugu je wʋ lʋgʋ baŋa nɩ mʋ. Kʋntʋ ŋwaanɩ ba na yəni ba ŋɔɔnɩ kʋlʋ tɩn nuŋi lʋgʋ baŋa mʋ, yɩ kʋ nɔɔna bam yəni ba sɛ bantʋ na tɛ kʋlʋ tɩn. 6Kʋ nan na yɩ dɩbam, d'ɩ yɩ Wɛ nɔɔna mʋ. Wʋlʋ maama na ye Wɛ tɩn mʋ w'ʋ sɛ dɩbam na tɛ kʋlʋ tɩn. Wʋlʋ nan na daɩ Wɛ nɔɔnʋ tɩn ba sɛa. Kʋntʋ mʋ d'ɩ w'ʋ wanɩ d'ɩ lwarɩ Joro kʋlʋ na yɩ cɩga dɩ vwan joro kʋm daanɩ. 7A badon-sonnu-ba, pa-na d'ɩ ta'a soe daanɩ, bɛŋwaanɩ sono nuŋi Wɛ te mʋ. Wʋlʋ maama na soe o donnə tɩn, kʋntʋ tu yɩ Wɛ bu mʋ, yɩ o kwəri o ye Wɛ. 8Wʋlʋ maama nan na ba soe o donnə tɩn ta wʋ lwarɩ Wɛ, bɛŋwaanɩ Wɛ yɩ sono tu mʋ. 9Wɛ nan brɩ nɩ DƖ soe dɩbam, dɩ DƖ na tʋŋɩ DƖ Bu-dʋa sɩ o ba lʋgʋ baŋa sɩ d'ɩ wanɩ d'ɩ na DƖ ŋwɩ-dʋŋa kam wʋm ŋwaanɩ tɩn. 10Sono kʋm nan na yɩ te tɩn mʋ tɩntʋ: Kʋ daɩ nɩ dɩbam mʋ soe Wɛ, kʋ yɩ Wɛ mʋ soe dɩbam. Dɩntʋ sono kʋm mʋ pɛ DƖ tʋŋɩ DƖ Bu wʋm sɩ o ba o tɩ o ma o jana kam o saarɩ d'ɩ lwarɩm. 11A badon-sonnu-ba, Wɛ na tiini DƖ soe dɩbam kʋntʋ tɩn, kʋ maŋɩ sɩ dɩbam dɩ ta soe daanɩ mʋ. 12Nɔɔn-nɔɔnʋ tərə o yi na nɛ Baŋa-Wɛ. Nan dɩ kʋ dɩ, d'ɩ na soe daanɩ, Wɛ w'ʋ ta wʋra dɩ dɩbam, yɩ DƖ sono kʋm wʋ d'ɩ bɩcara nɩ cɩga cɩga. 13Wɛ na pɛ dɩbam DƖ Joro kʋm tɩn mʋ paɩ d'ɩ ye nɩ d'ɩ ŋwɩ dɩ Wɛ, yɩ Wɛ dɩ wʋra dɩ dɩbam. 14Dɩbam nɛ nɩ d'ɩ Ko Wɛ tʋŋɩ DƖ Bu wʋm sɩ o ba lʋgʋ baŋa o ji nabiinə Vɩrnʋ mʋ. Cɩga kam kʋntʋ mʋ dɩbam nan jɩgɩ d'ɩ brɩ nɔɔna. 15Wʋlʋ maama na brɩ jaja nɩ Zezi yɩ Wɛ Bu mʋ tɩn, Wɛ wʋra dɩ kʋntʋ tu, yɩ wʋntʋ dɩ ŋwɩ dɩ Wɛ. 16Dɩbam tɩtɩ lwarɩ Wɛ na soe dɩbam te tɩn, yɩ d'ɩ sɛ DƖ sono kʋm kʋntʋ. Wɛ yɩ sono tu mʋ. Wʋlʋ maama na ŋwɩ sono wʋnɩ tɩn, kʋntʋ tu ŋwɩ dɩ Wɛ mʋ, yɩ Wɛ dɩ wʋra dɩd-o. 17Wɛ sono kʋm na wʋ dɩbam bɩcara nɩ cɩga cɩga, kʋ'ʋ pa d'ɩ na baarɩ dɛ dɩm Wɛ na w'ʋ ba DƖ di nabiinə sarɩya tɩn. Bɛŋwaanɩ dɩbam ŋwɩ dɩ Wɛ lʋgʋ baŋa nɩ, nɩ Zezi dɩ na ŋwɩ dɩ DƖ te tɩn mʋ. 18Fʋʋnɩ b'a wanɩ dɩ taa wʋ sono wʋnɩ. Sono kʋlʋ na yɩ cɩga tɩn mʋ w'ʋ zəli fʋʋnɩ kʋ pa dɩ viiri. Zwɛ vaŋɩm mʋ paɩ fʋʋnɩ wʋra. Kʋntʋ tɩn, nɔɔnʋ wʋlʋ na kwarɩ fʋʋnɩ tɩn, kʋ brɩ nɩ Wɛ sono kʋm təri o bɩcarɩ nɩ cɩga cɩga mʋ. 19Wɛ na dɛ yigə DƖ soe dɩbam tɩn mʋ paɩ dɩbam dɩ jɩgɩ sono. 20Nɔɔnʋ na tɛ o wɩ, wʋm soe Wɛ, yɩ o ta na culi o donnə, kʋntʋ tu yɩ vwa-nyɩm mʋ. Bɛŋwaanɩ, nmʋ yi na naɩ n doŋ yɩ n ba so-o tɩn, n b'a wanɩ n ta n soe Wɛ yɩ n yi ba na-DƖ. 21Ni dɩlʋ Wɛ na pɛ dɩbam tɩn mʋ tɩntʋ: Wʋlʋ maama na soe dɩntʋ tɩn maŋɩ sɩ o ta soe o donnə dɩ mʋ.


text: 1Bɩ jɛ ʋ bɩ, mɔɔ malɛɛkarɔ yɩ si, ŋnɩ jɩm tara gʋrga si bɩ nɔ ʋ. Ŋ nɩ tara burə hɩnhɛr si bɩ nyasʋ, kʋ hɩnhɛr sɩ b'a da ma an hɔn tara burə ʋ, higʋta burə ʋ, gɛɛ gɔ deem taan••• burə ʋ y. 2Mɔɔ malɛɛka vanta yɩ, an a to dɔgʋr ʋ, an Woso mɩsɩr bɩ hɔ makra sa a wɔ ʋ. A n a leer busu gʋta an a hɩ malɛɛkarɔ siro kʋ ŋ nɩ paŋŋa m, ŋn'a dam ma, ŋn'a bʋnyaa ba tara kan higʋta kɩ m nɔ wɔɔ m, a ʋ: 3"A bɩ hɔsɩ ba tara m kan higʋta kɩ, gɔrɔ wɔɔ kɩ m, kʋ wɔɔ n makra da wɔɔ Woso zibəənyɩnɔ wɔɔ tusə ʋ y." 4Bɩ, mɔɔ gʋɔɔ kʋ ŋ Woso makra bɩ yɩ a tusə ma rɔ wɔɔ lɛ ma: Ŋ tisi-tisi zɔrɔ busi yaa si, ŋnɩ makra bɩ yɩ, Israyɛl nyɩnɔ paryaa bueerehɩɩya bɩ nɔ ʋ. 5Ziida paryaa ma, gʋaa tisi-tisi bueerehɩɩya, ŋ makra bɩ nɔ ŋ tusə ma. Rubɛn paryaa ma, ŋ tisi-tisi bueerehɩɩya; Gaad paryaa ma, ŋ tisi-tisi bueerehɩɩya; 6Asɛɛr paryaa ma, ŋ tisi-tisi bueerehɩɩya; Nɛftalii paryaa ma, ŋ tisi-tisi bueerehɩɩya; Manase paryaa ma, ŋ tisi-tisi bueerehɩɩya; 7Sɩmɩnyɔn paryaa ma, ŋ tisi-tisi bueerehɩɩya; Levii paryaa ma, ŋ tisi-tisi bueerehɩɩya; Isakaar paryaa ma, ŋ tisi-tisi bueerehɩɩya; 8Zabɩlɔn paryaa ma, ŋ tisi-tisi bueerehɩɩya; Zozɛf paryaa ma, ŋ tisi-tisi bueerehɩɩya; Bɛnzamɛn paryaa ma, ŋ tisi-tisi bueerehɩɩya, ŋnɩ makra bɩ m a tusə ma. 9Bɩ jɛ ʋ bɩ, mɔɔ gʋɔɔ cir gʋta yɩ, gʋaa b'a dam ma, an ŋ lɛ sa y. Tara y'a hʋnhɔ, do y'a hʋnhɔ, kʋrɔ y'a hʋnhɔ, lemim y'a hʋnhɔ gʋɔɔ m. Ŋ n jɩm brama cirbəəduu bɩ kan sinnyɛɛm bɩ kɩ taa, ŋnɩ zaba huuro du a ma, ŋn'ɩ bɛ lɛɛrɔ m a wɔ ʋ. 10Ŋ n a leer busu brama, ŋn'a hɩrɛ, ŋ ʋ: "Bʋmbɔrɛ bɩ, a to a ʋ wɔɔ Woso k'a nɩ nyɩntam cirbəəduu ra kan sinnyɛɛm bɩ kɩ zi!" 11Malɛɛkarɔ haay kʋ ŋ y'a zɛ kʋ ra ŋnɩ bɩr cirbəəduu bɩ ma rɔ wɔɔ kan gʋɔɔgusinno wɔɔ kɩ, hɔmɩsɩr siro wɔɔ kɩ kukurə zɛ ŋn'a meer ku tara ma duu bɩ lɛ ʋ, ŋn'ɩ Woso daŋ ʋ. 12Ŋ n'a hɩrɛ, ŋ ʋ: "Amina! Wɔɔ Woso n daʋrɛ yɩ kan lɛbɔʋrɛ kɩ, mindɔrɛ, barka yaa, cirbəə kan paŋŋa kɩ yɩ dɔɔraa k'a nyarɛ ba ʋ nɔ ʋ. Amina!" 13Gʋɔɔgusinno wɔɔ gʋaa deem meerbaa sa, an a hɩ mɔɔ m, a ʋ: Gʋɔɔ nɔɔn duro kʋ ŋ zaba furo du a ma rɔ wɔɔ, nkɔɔ nɩ? A to ŋ y'a ʋ ka? 14Mɔɔ n a nyɩ bɔ nʋ, mɔɔ ʋ: Mɔɔ Zuuba, ɩbɩɩ y'a dɔ! A n a hɩ mɔɔ m, a ʋ: Bɔ ŋ y'a ʋ fɩr gʋta bɩ nɔ ʋ. A huuro wɔɔ sʋrgɔ ŋ y'a ʋ, sinnyɛɛm ma bɩ nɔ ʋ, ŋ fu n bɔ. 15Bɩ minto y'a ka, ŋn'ɩ jɩnɩm Woso cirbəəduu bɩ lɛ ʋ, ŋn'ɩ daʋrɛ zi bam sinuu ʋ kan a gunuu ʋ kɩ a cɛ ʋ b'ʋ. Bɩ, bɔ nɩ nyɩntam a cirbəəduu bɩ ra bɩ dɔrɛ ŋ ma. 16Nɔ bɩ ŋ zɛm dɔ, mɩsɩ bɩ ŋ nyasʋm dɔ y, wosogure kan sɩnsɛɛm kɩ bɩ narɛ ŋ ma dɔ y. 17Bala, sinnyɛɛm k'a nɩ jɩnɩm cirbəəduu bɩ burə ʋ bɩ n nɩ yɩrɛ ŋ dundor. A karɛ ŋ lɛɛ, an ta ŋ nɩ mɩsɩrbaa himinyaarɔ bɩncɛ ʋ. Bɩ Woso yɩ ŋ nyifeer do haay gʋngʋm ma.


text: 1N tɩɛr ɩka yɩn tara nɩ ma naa a n dãbol yele pɔ bɩ̃lãa, tɩchɛ yɩ gba den nie ɩ a lɛ. 2N tara na nɩ yɩn nyuur a wʋ ɩ Nãaŋmɩn nyuur. N tɩr nɛɛ kʋ yɩ ɩka yɩ kul dabʋ̃'yen, na ɩ a Kɩrɩsɩto, ka n na de yɩ fɩka pɔɔsarbile na ba ta daba ɛ, na n kʋ wʋ. 3Tɩchɛ dãbɩ̃ɛ kʋrɔ ma naa, nɩtãa lɛ a waa na dɔ̃ɔ de a wʋ yɛ̃ yele bɛl a Hawa, wʋ taa mɩ wa lɩɛb a yɩ nyãa yin a yelmɩ̃ɛ yɩn tara turo nɩ a Kɩrɩsɩto dẽ dẽ dẽ pɔ ɛ. 4Bojũu ala ɩ nɩrɛ ɩ̃sʋɔ wan wa mʋɔl 'yɛr Yesu yuo 'yɛr kʋ yɩ, bɩɩ ka yɩ nyɛ a sɩyuo na ba ɩ a 'lɔ sɩn mʋɔl na ba ɩ a Nãaŋmɩn Sɩɛ 'lɔ yɩn nyɛ ɛ, bɩɩ 'yɛr nʋ̃ɔ yuo na ba ɩ a 'lɔ yɩn sɔɔ ɛ, yɩ ma sɔɔn jaa kayaan. 5Tɩchɛ n ba tɩɛr ɩka n ɩn pʋʋr a nɩtʋ̃n kpɩ̃ɛn bala jie ɛ. 6Amɩne sɛ̃ n ba jãn a 'yɛr 'yɛrfʋ ɛ, tɩchɛ n tara na bɔ̃ɔfʋ. Sɩ ma vɛ̃n ka a anyã chaar kʋ yɩ yele jaa pɔ. 7N maal dɛɛr a lɛ ɩn siir a n mɩ̃ɛ naa mʋɔl a Nãaŋmɩn 'yɛr nʋ̃ɔ nyã kʋ yɩ a pɔrɔ bɩɩ? 8N faan a pupuorbiir bamɩne ban dɔ̃ɔ sʋ̃ʋ ma ka n tʋ̃ɔ tʋ̃ a yɩ jie. 9Ka a lɛ ɩn dɔ̃ɔ be a yɩ sɛ̃, n bʋɔrɔ na bon, tɩ n ba ɩ tuor kʋ yɩ ɛ, bojũu a yɛɛr bala na dɔ̃ɔ yi a Masedonɩya wa ba kʋ man bon jaa ɩn bʋɔrɔ. N ba vɛ̃ ka n yele ɩ tuor kʋ a yɩ ɩ̃sʋɔ jaa ɛ, n kʋ̃ wa vɛ̃ ka a n yele dɔɔl yɩ jaa ɛ. 10A lɛ a Yesu yelmɩ̃ɛ na faa be a n sɛ̃ baar, nɩrɛ jaa ba be a be a Akaya paal pɔ, na ŋmaa ma sɔr nɩ a n nyãa chɛfʋ nyã pɔ ɛ. 11Baa 'yɔ̃ɔ lɛ n tʋ̃nɔ̃ a lɛ? Bojũu n ba nʋ̃ yɩ bɩɩ? Nãaŋmɩn bɔ̃ɔn naa ɩn nʋ̃ yɩ. 12Ɩn chɛnɛ na maala a lɛ ɩn ben maala naa tʋ̃ɔ ŋmaa a yobʋɔrbɔ sɔr, bala na bʋɔrɔ sɔr ɩka ba de a ba mɩ̃ɛ mana nɩ sɩ. 13Bojũu a nɩbɛ ba nyãna ɩn jir ŋmarba nɩtʋ̃nsɩ na ba ɩ tʋ̃tʋ̃nbɔ na bɛlɛ nɩbɛ, na ba maal a ba mɩ̃ɛ nɩtãa a Kɩrɩsɩto nɩtʋ̃nsɩ. 14A ba ɩ nɛ'maa yele ɛ, bojũu a Satan mɩ̃ɛ mɩ na tʋ̃ɔn maal a wʋ mɩ̃ɛ fɩka, a chãa malaka. 15A mɩ kʋ̃ ɩ nɛ'maa yele ɛ, ala ɩ a wʋ tʋ̃tʋ̃nɔ̃ ɩ̃sʋɔ mɩ pãa maal a wʋ mɩ̃ɛ a tʋ̃tʋ̃ toraa kaar ɛ. A ba baarfʋ daar, ban nyɛn a ba sãyar lɛ ban tʋ̃. 16Ɩn lɛ maal 'yɛr go. Yɩ ta vɛ̃ ka a ɩ̃sʋɔ jaa bʋɔl ma jɔl ɛ. Tɩchɛ ala ɩ yɩ gba wa bʋɔl man jɔl, yɩ chɛnɛ sɔɔ de ma fɩka lɛ yɩn na de a jɔl ka a n mɩ tʋ̃ɔ bɔ yuor bɩ̃lãa. 17N bar tɩɛr nɩ a n yobɔyele nyã pɔ, n ba 'yɛrɛ fɩka nɩtãa lɛ a sɩ Soro na ma 'yɛr ɛ, tɩchɛ nɩtãa lɛ jɔl na ma 'yɛrɛ. 18Yɔɔ jie jaa lɛ bʋɔrɔ yuor a wɛr nyã pɔ, n mɩn bɔn a yuor. 19Yɩ ma sɔɔn de jɔl vɩla jaa, yɩn ɩ yɛ̃ dẽme jũu. 20Yelmɩ̃ɛ, yɩ gba ma den nɩrɛ na maal yɩ gbãgbaa bɩɩ na yɩ ɩ tɔ̃nɔ̃ ka wʋ dire, bɩɩ dara ba mɩ̃ɛ yire nɩ a yɩ niem bɩɩ ma 'mara yɩ a tʋkpala pɔrɔ jaa. 21Vɩ̃ kʋrɔ ma naa ka n 'yɛr ɩka sɩn bal naa nɩ a yele nyã. A ala a nɩbɛ bamɩne na ma de bʋɔrɔ nɩ yuor, maa 'lɔ ma 'yɛr naa jɔl kaar, n mɩ na pãa 'lan bɔ yuor. 22Baa ɩ Heburu nɩbɛ ɛ? Lɛ lɛ n mɩ ɩ a ɩ̃sʋɔ. Baa ɩ Isɩral nɩbɛ ɛ? N mɩ ɩn a Isɩral nɩrɛ. A ba ɩ Abraham bal nɩbɛ lɛ ba ɩ ɛ? Lɛ lɛ n mɩ ɩ a ɩ̃sʋɔ. 23Baa ɩ a Kɩrɩsɩto tʋ̃tʋ̃nbɔ ɛ? N sʋrɔ naa anyãna fɩka nɩrɛ na ba tara tɩɛr ɛ. N ɩn a tʋ̃tʋ̃nɔ̃ gar ba. Naa tʋ̃ tʋ̃kpɩ̃ɛn gar ba jaa. Ka ba ma pɔɔrɔ ma die pɔ jaa tɔ̃tɔ̃. Ba ma ŋme man kpɛ̃ɛ gar ba. N ma nyuro na kũu bɩbir jaa. 24Gbɛɛ anũu jaa lɛ a Juu nɩbɛ fɔb ma nɩ a ba kpaara nɛɛr lɩjaayi for bir (39). 25Gbɛɛ ata jaa lɛ ba pɔb ma nɩ dakʋrsɩ, na ba lɔb ma nɩ kɔsɩbɛ gbɛbʋ̃'yen. Gbɛɛ ata mɩ lɛ a gbor kpɛ̃ɛ ŋmɛr wɛl sɩ 'yɔ̃ɔ be a man kpɛ̃ɛ pɔ. Tɩ̃sɔɔ gbul nɩ a mɔ̃tɔ̃gbul jaa lɛ n ma be a man kpɛ̃ɛ pɔ. 26Ɩn ba gala a yɔfʋ ɛ, n bɔ̃ɔn lɛ a põn kʋ̃ɔ dɔɔyɛ na be, naa tuor nãnyisɩ, ka a maa mɩ̃ɛ paal nɩbɛ ge ma, ka a bala na ba ɩ a Juu nɩbɛ mɩ ge ma. N din dɔɔyɛ a tẽe pɔ. Naa di dɔɔyɛ a mʋ̃ɔ pɔ. Naa di dɔɔyɛ a man pɔ. Naa di dɔɔyɛ a yɛɛr bala na ŋmara a jirsɩ sɛ̃. 27Tʋ̃kpɩ̃ɛn nɩ wõm pɔ, naa ma gal gʋ̃ɔ. N bɔ̃ɔn kɔ̃ nɩ kɔ̃nyũur naa ma gãna kɔ̃ tɔ̃tɔ̃. Ka ɔɔr ma kpɛ ma ka n ɩ sal'mʋɔr. 28A anyã a jaa puor, bɩbir jaa lɛ a pupuorbiir gbulsɩ ba jaa yele ma ɩ ma tɩɛr. 29An lɛ bal, ka n mɩ ba bal ɛ? A bala na faa maal yelbier, a ba lɩɛb bũu dire ma bɩɩ? 30Ala ɩ n mɩn bɔn yuor, ɩn bɔn yuor nɩ a yelsɩ ala na maal ma ka n bal. 31Nãaŋmɩn nyã na ɩ a sɩ Soro Yesu Sãa, 'lɔ lɛ a pɛɛfʋ wʋ ta bɩbir jaa, bɔ̃ɔn naa ɩka n ba ŋmara jirsɩ ɛ. 32A be a Damaskus tẽe pɔ, a nãa 'lɔ na turo a nãkpɛ̃ɛ Aretas, wʋ vɛ̃ naa ka ba gu a Damaskus tẽe wʋ jaa ɩka ba nyɔɔ ma. 33Ka ba 'mɔɔ ma 'yɔ̃ɔ pɩɛ pɔ tur bar tokoro pɔ ka n fʋɔl yi a wʋ nuur pɔ.


text: 1Ɩ́ nyənɩ ɩsəna mpi Tacaa sɔɔla-tʋ tɔ ɩ paasaa kɛ́ na ɩ́ sɔɔlɩ-tʋ na halɩ pá yaa-tʋ sɩ ɩ piya, na tə tɩɩ kɛ́ ɩ piya nsəɣɩ. Ɩ́ tá ná mpi pə tɔɔ antulinya nyə́ma ta nyɩ-tʋ tɔɣɔlɛ. Pa taa nyɩ Ɩsɔ tɔɣɔ pa ta nyɩ tá. 2Ma taapalaa, kaɣana tə kɛ́ Ɩsɔ piya kɛ́, ɩlɛ pə ta kulita ɩsəna tɩɩ tɛ na tə́ wɛɛ tɔ pə tɔɔ təkeelee na pə́cɔ́. Paa na mpʋ tə nyəmá sɩ Kilisiti kɔŋ na ɩ́ lɩɩ tɔ tɩɩ nəɣəsəna-ɩ kɛ́, mpi tɔ tɩɩ ná ɩ wɛɛtʋ. 3Yəlaa təna mpa pa tɛɛləɣɩ Kilisiti kɛ mpʋ tɔ pá taɣanəɣɩ pa təɣɩ na pá lá kʋpama ɩsɩɩ Yesu Kilisiti kɛʋ kʋpaŋ tɔ. 4Yəlaa təna mpa pa lakɩ ɩsaɣatʋ tɔ Ɩsɔ kʋsəsɩɩtʋ kɛ pa kpɛɛsəɣəna. Pə taɣa pʋlʋ, ɩsaɣatʋ lapʋ kɛna kʋsəsɩɩtʋ kpɛɛsənaʋ. 5Na ɩ́ nyəmá teu sɩ Yesu Kilisiti kɔmaɣa sɩ ɩ ləsəɣɩ yəlaa ɩsaɣatʋ na ɩ́ lɔ. Ɩ maɣamaɣa ɩ fɛɩna ɩsaɣatʋ kɛ paa pəcɔ. 6Pə tɔɔ kɛ́ ye ɩ na wei pa kpɛntaa, pə cɛpa pʋntʋ na ɩsaɣatʋ lapʋ kɛ́. Ama ye wei ɩ wɛɛ na ɩ́ tɔŋna ɩsaɣatʋ lapʋ, ɩ ta na Yesu na ɩ ta tɩɩ nyəmɩ-ɩ. 7Ma piya ɩ́ taa yele na nɔɣɔlʋ puɣusi-mɛ. Ye wei ɩ təŋəɣɩ tampana, pʋntʋ maɣamaɣa kɛ́ tampana tʋ kɛ́ ɩsɩɩ Yesu Kilisiti. 8Ye wei ɩ wɛɛ na ɩ́ tɔŋna ɩsaɣatʋ lapʋ, ɩlɔɣɔʋ tənna pʋntʋ. Pə taɣa pʋlʋ ɩlɔɣɔʋ lapəna ɩsaɣatʋ kɛ hatuu kancaalaɣa. Pə maɣamaɣa pə tɔɔ təkpem kɛ́ Ɩsɔ Pəyaɣa kɔma sɩ ka wakələɣɩ ɩlɔɣɔʋ təma tənaŋnaŋ. 9Wei ɩ kɛ́ Ɩsɔ pəyaɣa tɔ pə cɛpa-ɩ na ɩsaɣatʋ lapʋ kɛ́. Pə taɣa pʋlʋ, ɩ ta kɛ sətʋ tɔtɔ, ɩ tɛma weesuɣu tʋ kɛ pəsʋɣʋ kɛ́. Na Ɩsɔ kɛlɛ ɩ Caa, ɩlɛ ɩ kaa pəsɩ na ɩ́ tɔŋna ɩsaɣatʋ lapʋ. 10Ɩɩ naa mpi pə yeki na pá nyəŋ Ɩsɔ piya na ɩlɔɣɔʋ nyənsɩ tɔɣɔlɔ. Wei ɩɩ təŋəɣɩ tampana yaa ɩɩ sɔɔləɣɩ ɩ yʋlʋɣɔɣɔntəlɛ tɔ ɩ ta kɛ Ɩsɔ pəyaɣa. 11Nti ɩ́ nɩɩwa hatuu kancaalaɣa tɔɣɔlɛ sɩ tə́ sɔɔləɣɩ tá təma. 12Pə fɛɩ sɩ tə́ la ɩsɩɩ Kayini ka lapʋ tɔ, ɩ ka kɛ́ Ɩsaɣaʋ nyəŋ kɛ́ na ɩ́ kʋ́ ɩ neu. Na pepe tɔɔ kɛ́ ɩ tɩɩ kʋ-ɩ tɔ? Ɩ neu lakaɣa kʋsiɣisim na ɩnɩ ɩ lakaɣa ɩsaɣam tɔ pə tɔɔ kɛ́. 13Apalaa mɛ, ye antulinya yəlaa taa kpaana-mɛ, təlɛ tə taa la-mɛɣɛ piti. 14Tə nyəmá sɩ tə lɩɩ təsətɛ kɛ́ na tə́ sʋʋ weesuɣu təhikile. Tə sɔɔla ta yʋlʋtɔɣɔntəlɛnaa tɔɣɔ tə nyəmá mpʋ. Wei ɩɩ sɔɔləɣɩ ɩ lɛlʋ tɔ ɩ wɛ səm taa kɛ́, ɩ ta lɩɩta. 15Yʋlʋ wei ɩ taa kpaana ɩ yʋlʋtɔɣɔntəlɛ tɔ ɩ kɛ́ yʋlʋkʋlʋ kɛ́, na mə nyəmá sɩ yʋlʋkʋlʋ fɛɩna weesuɣu ŋku kɩɩ tɛŋ tɔ. 16Tá tɔɔ kɛ́ Yesu Kilisiti lɔ ɩ weesuɣu. Mpi tá nyəmá sɩ yʋlʋ sɔɔla ɩ lɛlʋ tɔɣɔlɛ. Ye mpʋ pə wɛɛ kɛ́ sɩ taa lɔ tá weesiŋ kɛ ta tɔɣɔntəlɛnaa tɔɔ. 17Ye yʋlʋ wɛna kɛlɛ, ɩlɛna ɩ́ ná pə caala ɩ yʋlʋtɔɣɔntəlɛ na ɩ́ ta toosi ɩ tɔm sɩ pʋlʋ, wɛɛntʋ ɩnɩ ɩ pəsəɣɩ na ɩ́ tɔ sɩ ɩ sɔɔla Ɩsɔ kɛlɛ? 18Ma piya tə taa makɩ nɔɔsɩ taa kɛ́ yem kɛ́ tá təma sɔɔlʋɣʋ tɔm. Ama tá lakasɩ ɩ́ hʋ́lə́ɣɩ́ tɔtɔ sɩ tə sɔɔla təma na tampana. 19Mpi pɩɩ yele na tə́ nyɩ sɩ tampana kɛ tə təŋəɣɩ tɔɣɔlɛ. Pɩɩ yele na tə́ wɛɛna naani kɛ́ Ɩsɔ ɩsɛntaa. 20Ye pə heeliɣi-tʋɣʋ hatuu tá lotu taa sɩ tə fɛɩ teu, tə nyəmá sɩ Ɩsɔ kəla tá lotu taa nyəntʋ tənaɣa tɔɔʋ na ɩ nyəmá pə təna təpaɩ. 21Ma taapalaa pə tɔɔ kɛ́ ye pə ta heeli-tʋɣʋ natələɣɩ hatuu tá lotu taa, tə kaa nya Ɩsɔ ɩsɛntaa kɛlɛ paa pəcɔ. 22Tə təŋəɣɩ ɩ kʋheelitu na tə́ lakɩ mpi ɩ caa tɔ pə tɔɔ kɛ́ ɩ ha-tʋɣʋ pə təna mpi tə sələməɣɩ-ɩ tɔ. 23Nti ɩ tʋ-tʋ tɔɣɔlɛ ɩ Pəyaɣa Yesu Kilisiti tɔm mʋɣʋ na sɩ tə́ sɔɔləɣɩ ta təma ɩsɩɩ Kilisiti tʋ-tʋ sɩ tə́ lakɩ tɔ. 24Ye wei ɩ təŋəɣɩ Ɩsɔ kʋsəsɩɩtʋ pʋntʋ kpɛntəna Ɩsɔ kɛ́ na Ɩsɔ wɛ pʋntʋ waalɩ. Ɩsɔ ha-tʋɣʋ ɩ Feesuɣu tɔɣɔ tə nyəmá sɩ Ɩsɔ wɛ tá waalɩ.


text: 1Waatʋ ɩnɩ ɩ taa Tacaa təŋlaa tɔŋna sɔɔsʋɣʋ. Ḿpʋ́ɣʋ́ pə lapa tɔmaɣa kɛ Yuta nyə́ma mpa pa yɔɣɔtaɣa Kəlɛɛkɩ tɔm tɔ na tɛtʋ Yuta nyə́ma pa hɛkʋ, sɩ tɛtʋ Yuta nyə́ma ɩɩ paasəɣəna mpɛ pa leelaa kɛ teu kɛ paa ɩfemle nte tə tɔɣɔnaɣa talʋɣʋ taa. 2Tənaɣa tillaa naanʋwa na naalɛ ɩnɩ ɩ kota Tacaa təŋlaa kpekəle təna na pá tɔ-wɛ sɩ: Pə ta mʋna sɩ tə́ yele Ɩsɔ Tɔm paasənaʋ na tə́ lakɩ kʋtɔɣɔŋ tɔm. 3Pə tɔɔ tɔ, apalaa mɛ, ɩ́ nyənɩ na ɩ́ ləsɩ mə taa kɛ́ yəlaa naatosompɔɣɔlaɣa, mpa yəlaa sama na Feesuɣu Naŋŋtʋ toŋ tɔɔ pa kiŋ na pá wɛna ləmaɣasɛɛ kɛ sɔsɔm tɔ, na tə́ tʋ-wɛɣɛ təmlɛ tənɛ. 4Ɩlɛ saa ɩnɩ táá hiki caɣalɛ na tə́ paasəɣəna Ɩsɔ sələmʋɣʋ na waasʋ lapʋ kɛ tam. 5Ḿpʋ́ɣʋ́ pa kpekəle təna laŋlɛ hɛɛna tɔm ntɩ, ɩlɛna pá ləsɩ Ɩtiyɛɛnɩ. Yʋlʋ ɩnɩ ɩ tisa ɩ yuŋ kɛ Ɩsɔ tɔɔ kɛ́ teu, na Feesuɣu Naŋŋtʋ toŋ tɔɔ ɩ kiŋ. Pa ləsa tɔtɔɣɔ Filipʋ, na Pʋlʋkʋlʋ, na Nikanɔɔ, na Timɔŋ, na Paləmenasɩ, na Antiyɔka Nikolaa, wei ɩ ka sʋʋ Yuta nyə́ma mpaaʋ taa kɛ́ kʋsʋʋ kɛ hatoo lɔŋ tɔ. 6Ɩlɛna pá pona-wɛɣɛ tillaa kiŋ, na pɛlɛ pá sələməna-wɛɣɛ Ɩsɔ na pá tənɩ pa tɔɔ kɛ́ niŋ. 7Ḿpʋ́ɣʋ́ Ɩsɔ Tɔm tɔŋna yɛkʋɣʋ na tə puki, na Tacaa təŋlaa nyɔɔŋ tɔŋna sɔɔsʋɣʋ kɛ sɔsɔm kɛ Yosalɛm taa. Haləna kɔtəlaa paɣaʋ tisi na pá mʋ Yesu tɔm kɛ teu.3 8Ɩsɔ wɛ Ɩtiyɛɛnɩ waalɩ na ɩ́ hikiɣi toma kɛ sɔsɔm, na ɩ́ lakɩ piti təma na Ɩsɔ kɔkɔlɔ nyəm kɛ yəlaa hɛkʋ taa. 9Ḿpʋ́ɣʋ́ Yuta nyə́ma təkotile nte pa yaa sɩ Yomaa Kʋhɛtaa təkotile tɔ, tə taa yəlaa napəlɩ mpa pa kɛ́ Silɛɛnɩ na Alɛkəsantilii nyə́ma tɔ, pá na Silisii na Asii tɛtʋ pə Yuta nyə́ma napəlɩ pa kʋla Ɩtiyɛɛnɩ tɔɔ, na pá na-ɩ pá sʋʋ tɔm hɔm taa. 10Ama Ɩtiyɛɛnɩ kəla-wɛ na tɔm. Pə taɣa pʋlʋ, Feesuɣu Naŋŋtʋ hana-ɩ ləmaɣasɛɛ na ɩ́ yɔɣɔtəɣəna. 11Ḿpʋ́ɣʋ́ yəlaa mpɛ pa ha yəlaa kɛ liɣitee sɩ pá yɔɣɔtɩ sɩ: Tə nɩɩwa ɩ saɣata Moisi na Ɩsɔ. 12Na pa sɔsa yəlaa na nyʋɣʋ nyə́ma na Ɩsɔ tɔm sɛɣɛsəlaa sɔsaa, na pɛlɛ pá kʋlɩ Ɩtiyɛɛnɩ tɔɔ, na pá kpa-ɩ na pá pona-ɩ təhʋʋlɛ sɔsɔɔlɛ taa. 13Ḿpʋ́ɣʋ́ pa caa yəlaa napəlɩ sɩ pɛlɛ pá suu Ɩtiyɛɛnɩ kɛ tɔm sɩ: Apalʋ ɩnɛ ɩ saɣatəɣɩ tá Ɩsɔ təsɛɛlɛ sɔsɔɔlɛ kʋpantɛ tənɛ na Ɩsɔ Tɔm kɛ tam kɛ́. 14Halɩ tə nɩɩ ɩ yɔɣɔtaa sɩ: Nasalɛtɩ Yesu ɩnɩ ɩ ká yɔkɩ tá Ɩsɔ təsɛɛlɛ sɔsɔɔlɛ tənɛ, na ɩ́ laɣasɩ kɔtasɩ nsi Moisi naa hʋla-tʋ tɔ. 15Ḿpʋ́ɣʋ́ təhʋʋlɛ taa caɣalaa təna pama Ɩtiyɛɛnɩ tɔɔ kɛ́ ɩsɛ, na pá ná sɩ ɩ ɩsɛntaa mʋ ɩsɔtaa tillu wɛɛtʋ.


text: 1An ɩ sɩn nɩ Nãaŋmɩn lɛ 'mataa tʋ̃nɔ̃, sɩ sʋɔrɔ yɩ naa ɩka yɩ ta kaa a Nãaŋmɩn wɩ̃ɛfʋ pɔrɔ ɛ. 2Bojũu a sɛb a Nãaŋmɩn gãn pɔ ɩka, "A n maal vɩla sɔ̃ɔ, n wõn a fʋ 'yɛr, ka a faafʋ bɩbir daar, n sʋ̃ʋ fʋ naa." N 'yɛrɛ na kʋrɔ yɩ ɩka, a pʋ̃pãanyã lɛ ɩ a Nãaŋmɩn maal vɩla sɔ̃ɔ, pʋ̃pãanyã lɛ ɩ a Nãaŋmɩn faafʋ bɩbir. 3Saa ŋmaara nɩrɛ jaa sɔr ɛ, ka ba taa wa kpɛrɛ a sɩ tʋ̃mɔ̃ ɛ. 4Tɩchɛ yele jaa pɔ, sɩ ma maal a sɩ mɩ̃ɛ wiil ɩka Nãaŋmɩn tʋ̃tʋ̃nbɔ lɛ sɩ ɩ. A anyãna lɛ a mɩ̃ɛ nyɔɔfʋ pɔ, wõm nɩ tuo nɩ nɩbaal yele pɔ, 5ba ma ŋme sɩ naa nyɔɔr sɩ pɔɔ tɩ ma dam nɩbɛ 'yɔ̃ɔ sɩ, ka sɩ ma tʋ̃ tʋ̃kpɩ̃ɛn na sɩ gal gʋ̃ɔ tɩ jɛ̃n kɔ̃, 6a sɩ chɛchɛ ɩfʋ nɩ a sɩ bɔ̃ɔfʋ nɩ a sɩ kãnyir nɩ a sɩ maal vɩla, nɩ a Nãaŋmɩn Sɩɛ wʋn kʋ sɩ pɔ, nɩ a nʋ̃fʋ sɩn tara sɩrɛ jaa, 7na sɩ ma 'yɛrɛ yelmɩ̃ɛ nɩ a Nãaŋmɩn kpɛ̃ɔ, torfʋ ɩn a sɩ tãjɛbon na ma be a sɩ nũsʋ̃n nɩ a gʋʋr pɔ, 8na ba ma kʋ sɩ tɩɩr tɩ lɛ kpɛ sɩ, na ba ma bʋɔl sɩ yovɩla nɩ a yodɛɛr. Sɩ ɩn yelmɩ̃ɛ dẽme tɩ ba maal sɩ nɩbɛlbɛ. 9Sɩ ɩn nɩbɔ̃ɔnsɩ tɩchɛ a ba maal sɩ fɩka baa bɔ̃ɔ sɩ ɛ. Sɩ ma kpire naa tɩchɛ na sɩ ma chɛnɛ vʋrɔ. Ba ma ŋme sɩn nɛ nɛ nɛ tɩ baa kʋ ɛ. 10Nɩbaal yele lɛ ba ma maal sɩ, tɩ sɩ chɛnɛ chɩlɛ. Nɔ̃ɔ ma kʋrɔ sɩ naa, tɩ sɩ maala nɩyɔɔ a ba lere. Saa tara bon jaa ɛ, tɩ so bomo a jaa. 11Saa 'mʋr 'mʋr yele jaa bar a yɩn Korɩntɩ dẽme sɛ̃ ɛ. Sɩ yuon a sɩ nyãn kʋ yɩ. 12Saa ɩ nɩbikuon dẽme kʋ yɩ ɛ, tɩchɛ yɩn lɛ nɩɩ ɩ nɩbikuon dẽme kʋ sɩ. 13A pãa kaara naa fɩka bʋʋr, naa 'yɛrɛ nɩ yɩ fɩka n bibiir. Yɩ yuo a yɩ nyãn mɩ. 14Yɩ taa ɩrɛ wa gbɛɛrɛ a bala na ba ɩ a Yesu turbo ɛ, ŋmɩnɛ lɛ a yeltorsɩ nɩ a putuyele na ɩrɛ wa 'mataa? Bɩɩ ŋmɩnɛ lɛ chãa nɩ libe na ɩrɛ wa 'mataa be jibʋ̃'yen? 15Ŋmɩnɛ lɛ a Yesu Kɩrɩsɩto nɩ a Satan na ɩrɛ wa tara guor taa? Ŋmɩnɛ lɛ a nyã na ɩ a Yesu turo, nɩ a 'lɔ na ba ɩ a Yesu turo ɛ, na ɩrɛ mɩ wa tara man taa? 16Ŋmɩnɛ lɛ fʋn ɩrɛ wa nyɛ tɩbɛ a Nãaŋmɩn puorfʋ yir? Bojũu sɩn lɛ ɩ a Nãaŋmɩn nyã na ba kpire ɛ, puorfʋ yir. Nɩtãa lɛ a Nãaŋmɩn na 'yɛr, "Ɩn ben a ba sɛ̃ 'mataa chiine nɩ ba, naa ɩ a ba Nãaŋmɩn, ka ba mɩ ɩ a n nɩbɛ." 17"Ala lɛ so ka a sɩ Soro 'yɛr, yɩ tɔɔ yi a ba pɔ, tɩ chɛ ba bar, na yɩ oo yɩ yõ. Yɩ taa ɩrɛ wa sɩrɛ bʋ̃dɛɛr jaa ɛ, ɩn de yɩ naa." 18"Ɩn ɩ naa a yɩ Sãa, ka a yɩn mɩ ɩ a n dabil nɩ a n pɔɔbil. Lɛ lɛ a Nãaŋmɩn na ɩ a Tʋ̃ɔfʋ Sʋɔ 'yɛr."


text: 1Ɛɛ rɛ Yesu yɩrɩ ʋ hatɩnna fi abee balɩya hʋ, a ko laŋŋɩ, a tɩya ba dee abee ŋmanɩɩ dɩ ba wuwo kɩ kile gyɩŋbɔmɔ, aŋ wuwo kɩ tɩɩbɩ wɩɩla tɩmma mɛ. 2Ɛɛ rɛ ʋ tɩŋ ba dɩ ba lɩɩ mʋ a basɩ Wɩɩsɩ koro hʋ wɩya aŋ pɛ tɩɩbɩ wɩɩla tɩmma mɛ. 3Aŋ bɩl basɩ tɩya ba a baa, "Ŋmanɩɩ no valɩɩ tɩyaŋ, ma ta paa daatɩgɩya, koo ma diikusi, a ta kol kɩdiiliye koo molbiye. Ma ta paa gannɩ pɛ gannɩ hʋ ma aa sɩ laalɩ tɩyaŋ. Kɩŋ buloŋ paalɩ bɩ maga dɩ ʋ tɩŋ ma hal. 4Dɩ mamaa rɛ ko mʋ tɔɔ buloŋ, dɩ tɔɔ hʋ nala ko kyaga laa ma abee nosi balɩya, lee hʋ ba aa sɩ kpa tɩya ma dɩ ma gyʋʋ, ʋ maga dɩ ma we doŋ nɛ a mʋ pele kyɛɛ hʋ ma aa sɩ lɩɩ tɔɔ hʋ tɩyaŋ. 5Dɩ mamaa rɛ ko mʋ tɔɔ buloŋ, dɩ tɔɔ hʋ nala bɩ tɔgɩmɔ ma, ma piisi ma naasɩ taŋha ta doŋ, aŋ lɩɩ tɔɔ hʋ tɩyaŋ. Ɛɛ sɩ leŋ dɩ ba gyɩma anɩɩ ba aa vɩya ma nyɛ, Wɩɩsɩ sɩ dɔgɩsɩ ba." 6Nyɛ rɛ ba sii gɔllɩ mʋ tɔnɩ, a kɩ basɩ Wɩɩsɩ wɩweliye hʋ, aŋ pɛ kɩ tɩɩbɩ nala mɛ, lee hʋ kɛ buloŋ ba aa mʋwa. 7Nal hʋ gyɩ aa deŋ Galili paalʋʋ ba kɩ yɩrɩ Hɛrɔtɩ gyɩ aa nɩɩ wɩya hʋ Yesu bee ʋ hatɩnna hʋ aa gɔllɔ kɩ yaa, ʋ hakɩla buloŋ gyɩ vʋgɩma rɛ, beewɩya nala badɔmɔŋ gyɩ aa basɩ rɛ anɩɩ Gyɔɔŋ Wɩɩsɩnɩɩfool hʋ rɛ mɩɩgɩ sii sʋʋ tɩyaŋ. 8Nala badɔmɔŋ mɛ gyɩ baa dɩ Ɛlaagya rɛ mɩɩgɩ ko, ka badɔmɔŋ mɛ baa dɩ faafaa Wɩɩsɩ tɩŋdaala hʋ kɩdɩgɩ rɛ mɩɩgɩ sii sʋʋ tɩyaŋ. 9Nyɛ rɛ Hɛrɔtɩ baa, "Ŋ gyɩ leŋ ba keri Gyɔɔŋ nyuu rɛ, ka kɩbee wɩya rɛ ŋ yaŋ bɩl kɩ nɩɩ nyɛ?" Ɛɛ rɛ ʋ kɩ lʋga dɩ ʋ na Yesu. 10Nyɛ rɛ Yesu kpambɩsɩ hʋ mɩɩgɩ ko ʋ lee, a yaa ba ŋmanɩɩ duwoso tɩya ʋ, ka ʋ beel-ba dʋŋ sii kpa tɩŋ Bɛsaada dɩɩlaŋ mʋ. 11Nala aa nɩɩ Yesu wɩya anɩɩ ʋ mʋʋ Bɛsaada, ba sii kile ʋ lugo mʋ doŋ. Ba aa mʋʋ pele doŋ, ʋ lɔllɩ ba weliŋ, aŋ basɩ Wɩɩsɩ koro hʋ wɩya tɩya ba, aŋ tɩɩbɩ wɩɩla tɩmma mɛ. 12Dɩdaana aa ko pele, Yesu kpambɩsɩ hʋ basɩ tɩya ʋ a baa, "Leŋ dɩ nala hʋ mʋ tɔnɩ hʋ abee bagɩsɩ hʋ aa kpaga daha, a kyɛ kɩdiiliye abee lɩpɩnɩya, beewɩya kɩŋ buloŋ tuwo daha ba aa sɩ di." 13Ɛɛ rɛ Yesu mɩɩgɩ basɩ tɩya ba a baa, "Ma tɩɩ mʋ kyɛ kɩdiiliye tɩya ba dɩ ba di." Ɛɛ rɛ ba basɩ tɩya ʋ a baa, "Kɩŋ hʋ á aa kana rɛ yaa paanʋʋ gama bɔnɔŋ abee fuwonaŋhɩlɩya balɩya. Ɛɛ rɛ á sɩ yaa a yɔbɔ kɩdiiliye tɩya nɩgyamaa no buloŋ?" 14Baala dʋŋ gyɩ aa we nala hʋ tɩyaŋ gyɩ pele tusi bʋnɔŋ nɛ. Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ʋ hatɩnna hʋ a baa, "Ma leŋ dɩ nala hʋ laŋŋɩ hɔŋ gulo gulo, a leŋ dɩ gul buloŋ yaa nala mɔllɩbalɩya abee fi." 15Ɛɛ rɛ ʋ hatɩnna hʋ leŋ nala hʋ buloŋ tuu hɔŋ gulo gulo. 16Ka Yesu kpa paanʋʋ hʋ bɔnɔŋ abee fuwonamɩɩsɩ hʋ balɩya, a wil deŋ wɩɩsɩnyuu aŋ kyʋwalɩ Wɩɩsɩ aŋgyʋwasʋ, aŋ kaŋ lɔgɔ lɔgɔ, a kpa tɩya ʋ hatɩnna hʋ, ba mɛ laa kaŋ kpaa nala hʋ. 17Nala hʋ buloŋ kyaŋ, a vɔgɔ aŋ ka. Ʋ hatɩnna hʋ paa kɩkaalɩya hʋ su simbiisi fi abee balɩya. 18Kyɛɛ kɩdɩgɩ rɛ Yesu dʋŋ mʋ kɩ kyʋwalɩ Wɩɩsɩ. Ɛɛ rɛ ʋ hatɩnna hʋ sii mʋ ʋ lee. Doŋ nɛ ʋ pɩyɛsɩ ba a baa, "Aŋnɛ rɛ nala baa ŋ yaa?" 19Ɛɛ rɛ ʋ hatɩnna hʋ baa, "Badɔmɔŋ baa dɩ ɩ rɛ yaa Gyɔɔŋ, Wɩɩsɩnɩɩfool hʋ. Badɔmɔŋ mɛ baa dɩ ɩ rɛ yaa Ɛlaagya. Badɔmɔŋ mɛ ha baa dɩ ɩ yaa faafaa Wɩɩsɩ tɩŋdaala hʋ kɩdɩgɩ rɛ, a mɩɩgɩ sii sʋʋ tɩyaŋ." 20Nyɛ rɛ Yesu mɩɩgɩ pɩyɛsɩ ʋ hatɩnna hʋ mɛ a baa, "Aŋka ma mɛ, aŋnɛ rɛ ma baa ŋ yaa?" Ɛɛ rɛ Piita baa, "Ɩ rɛ yaa Krisita hʋ, laataal hʋ Wɩɩsɩ aa lɩya dɩ ʋ laa dʋnɩya nala ta." 21Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ba abee sɩfɩyasɩ dɩ ba ta ko basɩ wɩɩ no kɩ tɩya nal buloŋ. 22Yesu bɩl basɩ tɩya ba a baa, "Mɩyaŋ Nihuwobiŋ Biye sɩ na tʋwara rɛ kɩŋkaŋ. Gyuuma nɩhɩyasɩ abee Gyuuma wɩɩkyʋwal sɩlaala nɩhɩyasɩ abee Wɩɩsɩ Teŋ dɩdagɩla buloŋ sɩ vɩya ŋ. Ba sɩ kpʋ ŋ, amɛ ŋ sɩ sii sʋʋ tɩyaŋ ʋ kyɛtoo kyɛɛ." 23Ɛɛ rɛ ʋ basɩ tɩya nala hʋ buloŋ a baa, "Dɩ nal buloŋ nɛ aa kyɛ dɩ ʋ tɩŋa ŋ, see dɩ ʋ vɩya ʋ tɩɩ ŋmanɩɩ ta aŋ kpa ʋ daagarɩɩ baasɩ kyɛɛ kɛ buloŋ, a kɩ tɩŋa ŋ hal. 24Nal hʋ buloŋ aa kyɛ dɩ ʋ laa ʋ tɩɩ mɩɩbol, ʋ bɩ sɩ kaŋ mɩɩbol hʋ aa bɩ kaŋ tenii, amɛ nal hʋ aa kuu ŋ wɩya a vɩya ʋ mɩɩbol ta, ʋ tɩɩna rɛ sɩ kaŋ mɩɩbol hʋ aa bɩ kaŋ tenii. 25Dɩ ɩ rɛ tɩŋ dʋnɩya no buloŋ, aŋka dɩ ɩ bɩ sɩ na mɩɩbol hʋ aa bɩ kaŋ tenii, bekiŋ tɔnɔ rɛ ɩ na? 26Dɩ nal buloŋ nɛ ko leŋ dɩ Mɩyaŋ Nihuwobiŋ Biye bee ŋ wɩbasɩya yaa ʋ hɩɩsɩ, ʋ tɩɩna wɩya mɛ sɩ yaa ŋ hɩɩsɩ kyɛɛ hʋ ŋ aa sɩ mɩɩgɩ ko dʋnɩya abee gaŋdarɩ abee ŋ kuwo Wɩɩsɩ gaŋdarɩ abee ʋ malɩkaweliye hʋ gaŋdarɩ. 27Wɩtɩɩ rɛ ŋ basɩ kɩ tɩya ma, nala badɔmɔŋ we daha, ba bɩ sɩ sʋba ka dɩ Wɩɩsɩ koro hʋ ko." 28Yesu aa basɩ wɩya no hal tɩyaŋ, ʋ kyɛyɛ kyori kyɛɛ, ʋ sii kaŋ Piita bee Gyɔɔŋ abee Gyemsi, a mʋ gyɩŋ dogimo kɩdɩgɩ nyuu dɩ ʋ kyʋwalɩ Wɩɩsɩ. 29Ʋ fa aa kyʋwalɩ Wɩɩsɩ hʋ tɩyaŋ nɛ, ʋ sɩya pirigi bɩrɩmɩ, a bɩl bɩ kɩɩ ʋ kɩyɩ. Ʋ gannɩ buloŋ mɩɩgɩ pʋrɩsɩ gɛɛ pogipogi, a kɩ tʋla gɛɛ nyʋlɩɩnyʋlɩɩ. 30- 31Doŋ tɩyaŋ nɛ Moosi bee Ɛlaagya pirigi lɩɩ wɩɩsɩbee, a ko pɛ Yesu tɩyaŋ, ba gannɩ mɛ kɩ tʋla gɛɛ tɩɩ. Ba beel-ʋ sɩŋ kɩ basɩ gɛɛ hʋ Yesu aa sɩ sʋba Gyerusalɛm tɩyaŋ, a leŋ dɩ wɩɩ hʋ wɩya Wɩɩsɩ aa tɩma ʋ ko su ʋ bʋwa. 32Piita bee ʋ dɔŋtɩŋsɩ hʋ fa aa pɩŋ doo rɛ, amɛ ba aa hirige sii, ba naa Yesu dɩ ʋ aa tʋl, a na baala hʋ balɩya mɛ aa sɩŋ ʋ lee. 33Nyɛ rɛ baala hʋ ta Yesu aŋ kpa dɩ ba mʋ. Ɛɛ rɛ Piita basɩ tɩya Yesu a baa, "Tɩɩna, ʋ yaa wɩwelii rɛ á aa we daha. Á sɩ we gyama boto, dɩ ɩ tɩŋ kɩdɩgɩ, dɩ Moosi mɛ tɩŋ kɩdɩgɩ, ka dɩ Ɛlaagya mɛ tɩŋ kɩdɩgɩ." (Piita aa basɩ wɩya no buloŋ, ka ʋ tɩɩ fa paalɩ bɩ gyɩŋ wɩɩ hʋ ʋ aa basɩ.) 34Piita ha fa aa basɩ wɩya hʋ tɩyaŋ nɛ, taalbal kɩdɩgɩ pirigi ko tuu tɔ ba. Ɛɛ rɛ kambɩŋ kaŋ Yesu hatɩnna hʋ. 35Ka taal kɩdɩgɩ lɩɩ taalbal hʋ tɩyaŋ a baa, "Ŋ Biye rɛ nyɛ. Ʋ rɛ yaa nal hʋ ŋ aa lɩya. Ma gyegili kɩ nɩɩ ʋ nyʋwa." 36Taal hʋ aa basɩ wɩya no ko teŋ, dɩ Yesu dʋŋ nɛ kaa sɩŋ doŋ. Ɛɛ rɛ ʋ hatɩnna hʋ tallɩ ba nyʋwa. Ba bɩ laa nyʋwa basɩ wɩɩ no ba aa naa a tɩya nal buloŋ. 37Ʋ sɩgballɩya, Yesu bee ʋ hatɩnna hʋ boto lɩɩ dogimo hʋ nyuu ko tuu dogimo hʋ naasɩ. Doŋ nɛ nɩgyamaa ko kyeŋ Yesu. 38Dɩ baal kɩdɩgɩ lɩɩ nɩgyamaa hʋ tɩyaŋ a huwori Yesu a baa, "Nɩhɩyawʋ, ŋ aa sʋla ɩ, deŋ ŋ biye no aŋ ha kyiyeli ŋ, beewɩya ŋ biye buloŋ nɛ gɛɛ. 39Gyɩŋbɔŋ nɛ kana ʋ, ʋ kɩ tele kpuŋkpuŋsi. Dɩ ʋ ko sii ʋ tɩyaŋ buloŋ, ʋ aa pirigi kyɩɩrɩ rɛ aŋ lɩɩ tele, a kɩ kyele, ka ʋ nyʋwa buloŋ tɔ naŋtʋwɔ-fʋŋfʋga. Ʋ aa villi kɩ sii ʋ tɩyaŋ nɛ saŋa buloŋ, a kɩ dɔgɩsɩ ʋ. 40Ɛɛ rɛ ŋ ko sʋla ɩ hatɩnna hʋ dɩ ba kile gyɩŋbɔŋ hʋ ta ʋ tɩyaŋ, amɛ ba bɩ wuwo kile." 41Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ba a baa, "Ma gyɩnaŋ nala, ma yaa nɩnyʋgɩsɩya rɛ, a bɩ laa Wɩɩsɩ mɛ di. Abaa! Kyɛyɛ baŋmɛ rɛ ŋ baa ŋ yaa ma lee?" Aŋ mɩɩgɩ basɩ tɩya baal hʋ a baa, "Kaŋ ɩ biye hʋ ko daha." 42Ɛɛ rɛ biye hʋ sii kpa dɩ ʋ mʋ. Doŋ nɛ gyɩŋbɔŋ hʋ lɩɩ ʋ lo taŋha ʋ pɩŋ kɩ kyele. Ɛɛ rɛ Yesu nɔsɩ gyɩŋbɔŋ hʋ dɩ ʋ lɩɩ biye hʋ tɩyaŋ. Ʋ lɩɩ, ka biye hʋ deye. Yesu mɩɩgɩ kpa ʋ tɩya ʋ kuwo. 43Nala hʋ buloŋ nyʋʋsɩ gyɩ fɩyɛla rɛ abee Wɩɩsɩ debal hʋ ba aa naa. Ɛɛ rɛ ba gyɩ sɩŋ kɩ bɩɩnɩ wɩkperiye hʋ buloŋ Yesu aa yaa. Ɛɛ tɩyaŋ nɛ Yesu basɩ tɩya ʋ hatɩnna hʋ a baa, 44"Ma ta ko yeŋŋi wɩɩ no ŋ aa kyɛ dɩ ŋ basɩ tɩya ma! Ba sɩ kpa mɩyaŋ, Nihuwobiŋ Biye a yallɩ tɩya dʋnɩya nala." 45Amɛ ʋ hatɩnna hʋ gyɩ bɩ gyɩŋ wɩɩ hʋ ʋ aa basa memii. Ʋ yaa wɩfaŋɩɩ rɛ ba lee. Ɛɛ rɛ tɩŋ ba gyɩ bɩ wuwo gyɩŋ ʋ memii. Amɛ ba kɩ fá kambɩŋ ba aa sɩ pɩyɛsɩ ʋ wɩɩ hʋ memii. 46Ɛɛ rɛ Yesu hatɩnna hʋ kaŋ ba tɩyaŋ nɩbal wɩya kɩ kpa dɔmɔŋ. 47Yesu fa gyɩŋ wɩɩ hʋ ba aa bɩɩnɩ rɛ, ɛɛ rɛ ʋ kaŋ biibiye ko sɩgɩ ʋ logiŋ, 48aŋ basɩ tɩya ba a baa, "Dɩ nal buloŋ nɛ kuu ŋ wɩya a kaŋ biibiye no weliŋ, mɩyaŋ nɛ ʋ tɩɩna kaŋ weliŋ gɛɛ. Nal hʋ mɛ buloŋ aa kana ŋ weliŋ, ŋ dʋŋ daa ʋ kaŋ weliŋ gɛɛ. Nal hʋ aa tɩma ŋ mɛ rɛ ʋ kaŋ weliŋ gɛɛ. Nal hʋ aa yaa nɩbiye ma tɩyaŋ, ʋ rɛ yaa ma tɩyaŋ nɩbal." 49Ɛɛ rɛ Gyɔɔŋ basɩ tɩya Yesu a baa, "Nɩhɩyawʋ, á fa naa baal kɩdɩgɩ rɛ dɩ ʋ kpaa ɩ feŋ a kɩ kile gyɩŋbɔmɔ nala tɩyaŋ. Á kile ʋ dɩ ʋ ta kɩ yaa gɛɛ, beewɩya ʋ bɩ yaa á kɩdɩgɩ." 50Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya Gyɔɔŋ abee ʋ hatɩnna hʋ nɩkaalɩya a baa, "Ma ta kile ʋ, beewɩya nal hʋ buloŋ aa bɩ lɩɩ á hal tɩyaŋ, ʋ yaa á kɩdɩgɩ rɛ." 51Kyɛɛ hʋ aa ko kpaga dɩ Wɩɩsɩ kpa Yesu gyɩŋ wɩɩsɩbee, Yesu sii yaa ʋ siri, a lɩɩ kpa ŋmanɩɩ kɩ mʋ Gyerusalɛm. 52Ʋ gyɩ taa nala rɛ dɩ ba laa sɩya mʋ marɩ lee bine ʋ Samaarɩya paalʋʋ tɔbiye kɩdɩgɩ tɩyaŋ. 53Amɛ doŋ nala gyɩ bɩ yaa siri dɩ ba laa ʋ, beewɩya ba gyɩ gyɩma anɩɩ Gyerusalɛm nɛ ʋ kɩ mʋ. 54Gyemsi abee Gyɔɔŋ aa naa wɩɩ no, ba pɩyɛsɩ Yesu a baa, "Á Tɩɩna, ɩ bɩ sɩ leŋ dɩ á sʋla Wɩɩsɩ dɩ ʋ leŋ diŋ lɩɩ wɩɩsɩnyuu ko tuu kpa ba di?" 55Ɛɛ rɛ Yesu mɩɩgɩ bɩrɩmɩ kyaasɩ ba, aŋ nɔsɩ ba. 56Ɛɛ hal lɛ ka ba parɩ mʋ tɔdɩma. 57Ba aa kpaa ŋmanɩɩ hʋ kɩ mʋ tɩyaŋ nɛ, baal kɩdɩgɩ basɩ tɩya Yesu a baa, "Ŋ yaa siri rɛ dɩ ŋ tɩŋa ɩ hal a mʋ lee kɛ buloŋ ɩ aa sɩ mʋ." 58Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ʋ a baa, "Ŋmanyɔnɩ kaŋ bʋʋsɩ rɛ a kɩ gyʋʋ, digibiisi mɛ kaŋ gyannɩ a kɩ pɩŋ, amɛ mɩyaŋ Nihuwobiŋ Biye kɛ bɩ kaŋ lee ŋ aa sɩ kpa ŋ nyuu biŋ a wiyesi." 59Ɛɛ rɛ Yesu mɩɩgɩ basɩ tɩya baal kɩdɩgɩ mɛ a baa, "Ko kɩ tɩŋa ŋ hal." Ʋ basɩ tɩya ʋ a baa, "Nɩhɩyawʋ, leŋ dɩ ŋ laa sɩya mʋ kpa ŋ kuwo hogo." 60Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ʋ a baa, "Leŋ dɩ sʋʋnɩ kɩ hogo ba tɩɩ sʋʋnɩ, aŋ ka dɩ ɩ mɛ mʋ basɩ Wɩɩsɩ koro hʋ wɩya kɩ tɩya nala." 61Nal kɩdɩgɩ mɛ bɩl basɩ tɩya Yesu a baa, "Nɩhɩyawʋ, ŋ sɩ tɩŋa ɩ hal, amɛ leŋ dɩ ŋ mʋ ta ŋ dɩya nala aŋ ko." 62Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ʋ a baa, "Nal hʋ buloŋ aa tɩga nɔpalɩya pal kɩ pala, aŋ kpa ʋ sɩya ta gama, ʋ tɩɩna bɩ kaŋ tɔnɔ buloŋ Wɩɩsɩ koro hʋ tɩyaŋ.


text: 1Ɩlɛ nyá wei n footiɣi nyá lɛlʋ tɔ, paa n kɛ́ we te, n fɛɩna tampana. Pə taɣa pʋlʋ, nyá footiɣi lɛlʋ pəyele ḿpʋ́ɣʋ́ nyá maɣamaɣa nyá lakɩ tɔ, n kʋɣɩ nyá tɩ tɔm kɛ́. 2Tə nyəmá sɩ tampana kɛ Ɩsɔ təŋəɣɩ na ɩ́ hʋʋkəna pa təna mpa pa lakɩ mpʋ ɩnɩ pə taka tɔ te. 3Ɩlɛ apaŋnya, ɩsɩɩ nyá footuɣuu mpa pa lakɩ mpʋ, pəcɔ nyá maɣamaɣa nyá lakɩ teitei ɩsɩɩ pɛlɛ tɔ, n hʋʋ sɩ Ɩsɔ kaa pɔɔsɩ-ŋ? 4Ɩsɔ kʋcɔɔʋ ntɛ́ n məla ń kpaləɣɩ na ń kisiɣi ɩ suulu sɩ ɩ́ taa wii nyá pətɔɔtəlɛ? N ta nyɩ sɩ Ɩsɔ lakɩ-ŋ kʋpantʋ kɛ ḿpʋ́ɣʋ́ sɩ ɩsɔwɛɛ n ká laɣasɩ tɔntɛ? 5Nyá laŋkpɩɩsəŋ ɩnɛ. Ama nn caa laɣasʋɣʋ se. N lakʋɣʋ mpʋ tɔ, saləka kʋkəlʋ kɛ n caakɩ na ń kɔŋna nyá nyʋɣʋ taa kɛ́ kʋyaŋku Ɩsɔ ká caɣa na ɩ́ hʋ́lɩ́ ɩ pááná na ɩsəna ɩ təŋəɣɩ siɣisuɣu na ɩ́ hʋʋkəna tɔ. 6Kʋyakʋ ŋkʋɣʋ Ɩsɔ ká fɛlɩ paa wei kɛ́ ɩ kʋlapʋtʋ. 7Mpa pa sɔɔla kʋpantʋ lapʋ kɛ tam, na pá pɛɛkəɣɩ Ɩsɔ kiŋ teeli, na sam na tam wɛɛtʋ tɔ, mpɛɣɛ Ɩsɔ ká ha weesuɣu ŋku kɩɩ tɛŋ tɔ. 8Ama mpa pa sɔpa nyʋɣʋ na pa nyəntʋ tɛləsʋɣʋ kɛ lɔlɔ, na paa təŋəɣɩ tampana, na pá lakɩ pə təna mpi pə fɛɩ teu tɔ, Ɩsɔ ká hʋ́lɩ́ pɛlɛɣɛ ɩsəna ɩ taa kpaana-wɛ na pa tɔm ta maɣa-ɩ tɔ. 9Wahala na laŋwakəllɛ sɔsɔɔlɛ ká kpa pa təna mpa pa lakɩ ɩsaɣatʋ tɔ. Yuta nyə́ma kɛ kancaalaɣa, pə waalɩ kɛ́ mpa pa ta kɛ Yuta nyə́ma tɔ. 10Ama mpa pa lakɩ kʋpantʋ tɔ, Ɩsɔ ká kʋsɩ pɛlɛ pa nyʋɣʋ na ɩ́ sa-wɛ na ɩ́ hʋləsɩ pa laŋa. Yuta nyə́ma kɛ kancaalaɣa, pa waalɩ kɛ́ mpa pa ta kɛ Yuta nyə́ma tɔ. 11Mpi tɔ Ɩsɔ ɩɩ faɣasəɣɩ yəlaa tɔ se. 12Mpa pa ta nyɩ Moisi kʋsəsɩɩtʋ na pá pəntəɣɩ tɔ, paa le na kʋsəsɩɩtʋ ntɩ tə tɔm ta na-wɛ. Ama mpa pɛlɛ pa nyəmá Moisi kʋsəsɩɩtʋ na pá tɔŋna pəntʋɣʋ tɔ, kʋsəsɩɩtʋ ntəɣɩ paa kɛɛsəna na pá hʋʋna-wɛɣɛ tɔm. 13Mpi tɔ pə taɣa yəlaa mpa pa nɩɩkɩ kʋsəsɩɩtʋ tɔm kɛ kʋnɩɩ tɔ mpɛɣɛ Ɩsɔ nyənəɣɩ kʋpama se. Ama mpa pa tɔka-tɩ tɔɣɔ. 14Ye piitim lɛmpɩ nyə́ma nɔkaa na pá təŋəɣɩ mpi Yuta nyə́ma kʋsəsɩɩtʋ kɛɛsəɣɩ tɔ, pəyele nɔɣɔlʋ ta hʋlɩ-wɛ, ɩlɛ pa kʋsəsɩɩtʋ wɛ pa maɣamaɣa pa taa kɛlɛ, paa na pa taa fɛɩna-tɩ tɔ. 15Pa lakʋɣʋ mpʋ tɔ, pa hʋ́lə́ɣɩ́ kɛlɛ sɩ, paa pa taa fɛɩna kʋsəsɩɩtʋ, pə tʋ Moisi nyəntʋ ntɛ́ pa lotunaa taa. Na pə naakɩ ḿpʋ́ɣʋ́ pa laakalənaa taa. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, wutee wutee pa pətəɣɩ pa kʋlapʋtʋ taa kɛ́, na wutee wutee pa wɛna naani. 16Ḿpʋ́ɣʋ́ pɩɩ lɩɩ teitei kɛ́ kʋyaŋku Ɩsɔ ká yele sɩ Yesu Kilisiti ɩ́ hʋʋna yəlaa kɛ pa mukaɣa tɛɛ kʋlapʋtʋ tɔɔ tɔ. Na pə maɣamaɣa kɛ Laapaalɩ Kʋpaŋ wei ma kpaaləɣɩ tɔ ɩ hʋ́lə́ɣɩ́. 17Ama nyá, n yaa nyá təɣɩ Yuta tʋ Yuta tʋ, na Moisi kʋsəsɩɩtʋ ntəɣəlɛ Moisi kʋsəsɩɩtʋ, na ń mʋɣʋləɣəna nyá Ɩsɔ. 18Pə́cɔ́ n nyəmá mpi Ɩsɔ caa sɩ ń la tɔ, na kʋsəsɩɩtʋ ntɩ tə kula nyá ɩsɛ kɛ teu sɩ ń cɛkəna kʋpantʋ. 19N nyənəɣɩ nyá təɣɩ yʋlʋmaa hɔntʋ na səkpɛtʋɣʋ tɛɛ nyə́ma ɩsɛntɔɔ cɛtʋ, 20na ɩsəkpɛɛtɛɛ nyə́ma ɩsəkullu, na piya sɛɣɛsəlʋ. Mpi pə tɔɔ n nyənəɣɩ nyá təɣɩ mpʋ tɔ, n tɛɛləɣɩ kɛ́ sɩ nyá nana pə tənaɣa kʋsəsɩɩtʋ ntɩ tə taa, paa nyəm, paa tampana. 21Aŋha, nyá wei n sɛɣɛsəɣɩ lɛlaa tɔ, nn sɛɣɛsəɣɩ nyá tɩ suwe? Nyá wei n lakɩ waasʋ sɩ pá taa ŋmɩɩlɩ tɔ, pepe tɔɔ kɛ́ nyá ŋmɩɩləɣɩ? 22Nyá wei n tɔŋ sɩ pá taa la wasaŋkalətʋ tɔ, pepe tɔɔ kɛ́ nyá lakɩ? Nyá wei nn caa tɩɩŋ tɔm kɛ paa pəcɔ tɔ, pepe tɔɔ kɛ́ n naɣaləɣɩ ɩ tɛɛ kʋpampam? 23Pə taɣa nyá mʋɣʋləɣəna sɩ n wɛna Ɩsɔ kʋsəsɩɩtʋ? Ɩlɛ pepe tɔɔ kɛ́ n pəntəɣɩ-tɩ na pə́ kʋɣɩ Ɩsɔ nyʋɣʋ? 24Ɩsɔ Tɔm taa pa ŋmaawa təkelekele sɩ: Yuta nyə́ma mɛ mə yelina na piitim lɛmpɩ nyə́ma tʋʋkɩ Ɩsɔ. 25Ye n tɔkəɣɩ Moisi kʋsəsɩɩtʋ kɛ pɛlʋɣʋ waasəɣɩ-ŋ. Ama ye nn tɔkəɣɩ-tɩ, pə wɛ ɩsɩɩ pa ta pɛlɩ-ŋ kɛlɛ, paa n pɛlaa. 26Ye yʋlʋ ɩ́ ta pɛlɩ, pəyele ɩ təŋəɣɩ teu kɛ Moisi kʋsəsɩɩtʋ kɛɛsa nti tɔ, Ɩsɔ kaa nyənɩ pʋntʋ ɩsɩɩ pɛllʋ? 27Wei ɩ ta pɛlɩ pəyele ɩ tɔka kʋsəsɩɩtʋ ntɩ tɔ, ɩ ká kʋ Yuta tʋ nyá nyá tɔm. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, nyá wɛna kʋsəsɩɩtʋ ntɩ tə takəlasɩ, na n pɛlaa pəyele nn təŋəɣɩ-tɩ. 28Tɔʋ, ɩsənaɣa Yuta tʋ siɣisiɣi ná wɛɛ? Pə taɣa ɩsɛntɔɔ na ɩ pɛlʋɣʋ kiŋ kɛ pa nyəŋna-ɩ sɩ Yuta tʋ. 29Ama Yuta tʋ siɣisiɣi ɩlɛ, pa nyəŋna-ɩ na ɩ taa kɛ́, na hatuu ɩ lotu taa kɛ́ pa pɛla-ɩ. Ɩsɔ Feesuɣu pɛləna-ɩ, pə taɣa Ɩsɔ kʋsəsɩɩtʋ nti pa ŋmaa kʋŋmaa tɔ tə tɔm tɔkʋɣʋ tɔɔ. Yuta tʋ siɣisiɣi kɛ mpʋ, Ɩsɔ saŋna-ɩ, pə taɣa yəlaa.


text: 1Tampana kɛ ma heeliɣi-mɛ yoo, maa cɛsəɣɩ, wei ɩ́ yela heeŋ kaləkʋ nɔnɔɣɔ kɛ sʋʋnaʋ na ɩ́ ŋmaana tiili tɔɔ na ɩ́ sʋʋ tɔ, pʋntʋ kɛ́ ŋmɩɩlʋ na wakəllʋ kɛ́. 2Ama wei ɩ təŋəɣəna nɔnɔɣɔ na ɩ́ sʋʋ tɔ, pʋntʋ ntɛ́ tiikulu. 3Nɔnɔɣɔ taŋlʋ tʋləɣɩ-ɩ na ɩ́ sʋʋ. Heeŋ nyəmá ɩ nɔɣɔ. Ɩ kaləɣɩ ɩ heeŋ həla kɛ kʋlʋm kʋlʋm na ɩ́ lɩɩkəna-ɩ awalɩ. 4Waatʋ wei ɩ tɛŋ ɩ heeŋ ɩnɩ ɩ tənaɣa lɩɩnaʋ tɔ, ɩlɛna ɩ́ tɛɛ-ɩ nɔɣɔ na heeŋ naa tʋ ɩ waalɩ. Pə taɣa pʋlʋ, ɩ nyəmá ɩ nɔɣɔ tɔ pə tɔɔ. 5Ama ye kpaɩ tʋ, ɩ kaa təŋ ɩ́lɛ́, halɩ ɩ ká se-ɩ sɔsɔm kɛ́. Mpi tɔ, ɩ ta nyɩ kpaɩ nyəmá nɔɔsɩ tɔ se. 6Yesu kɛɛsa-wɛɣɛ tənɛ ɩnɩ. Ama pa ta cɛkəna tə hʋwɛɛ. 7Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tasa yɔɣɔtaɣa sɩ: Tampana kɛ ma heeliɣi-mɛ yoo, maa cɛsəɣɩ. Maɣalɛ heeŋ kaləkʋ ŋkʋ kʋ nɔnɔɣɔ. 8Pa təna mpa pa laala-m kɔntɛ tɔ, paa kɛ́ ŋmɩɩlaa na wakəllaa kɛ́, heeŋ ta tɩɩ nɩɩna-wɛ. 9Maɣalɛ nɔnɔɣɔ, wei ɩ́ təŋna ma tɔɔ na ɩ́ sʋʋ, pɩɩ ya ɩ nyʋɣʋ. Ɩ ká sʋʋkɩ na ɩ́ lɩɩkɩ, na ɩ́ hikiɣi nyɩɩtʋ kʋpantʋ. 10Nmɩɩlʋɣʋ na lɛntʋɣʋ na wakəlʋɣʋ tɔɔ tike kɛ ŋmɩɩlʋ ná kɔŋ. Ama ma kɔmaɣa sɩ ma heeŋ ɩ́ wɛɛ alaafəya taa kɛ́ tam təpɔkɛɛɛ. 11Má kɛna ntɛɣɛ tiikulu kʋpaŋ ɩnɩ. Wei ɩ kɛ tiikulu kʋpaŋ tɔ, pʋntʋ ɩnɩ ɩɩ kisiɣi ɩ heeŋ səm səpʋ. 12Apaa tʋ wei ɩ ta kɛ tiikulu, na ɩ́ ta tɩ heeŋ tɔ, ye ɩ na taalɛ haɣa kɔŋ ɩ see kɛ́, na taalɛ haɣa kɔɔ na ka kpa heeŋ na ka yasɩ-ɩ yem yem. 13Apaa tʋ seeki tɔ, pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, liɣitee tɔɔ kɛ́ ɩ lakɩ, na heeŋ ɩnɩ ɩ tɔm ɩɩ caaləɣɩ-ɩ. 14Má kɛna ntɛɣɛ tiikulu kʋpaŋ ɩnɩ. Ma nyəmá ma heeŋ na ma heeŋ nyəma-m, 15teitei ɩsɩɩ ma Caa nyəmɩ-m na maa nyəma-ɩ tɔ. Ma sɔɔlʋ pɩɩwa sɩ má sɩ ma heeŋ səm. 16Ma wɛna heeŋ lɛləŋ wei ɩ fɛɩ kaləkʋ kʋnɛ kʋ taa tɔ, na ɩnɩ ɩnɩ, ɩsɩɩ ma polaa na ma kɔna-ɩ. Ɩ ká nyɩ ma nɔɣɔ na ɩ́ kpɛntɩ kaləkʋ kʋlʋmʋɣʋ na tiikulu kʋlʋm. 17Ma lɔɔ ma weesuɣu kɛ́ sɩ cele má taɣanɩ-kʋɣʋ hikuɣu. Ma sɔɔlʋ pɩɩwa sɩ má la mpʋ tɔɣɔ ma Caa luɣu wɛ-m. 18Pə taɣa ɩsɩɩ nɔɣɔlʋ lɛɛkəɣɩ-m-kʋɣʋ kʋlɛɛkʋ se. Ama na ma luɣu kɛ ma lɔɔna-kʋ. Ma wɛna pəsʋɣʋ sɩ má lɔ-kʋ. Pə́cɔ́ ma wɛna pəsʋɣʋ sɩ má taɣanɩ kʋ hikuɣu. Ḿpʋ́ɣʋ́ ma Caa heela-m sɩ má la. 19Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ tɔm tənɛ tə tɔɔ Yuta nyə́ma tasa faɣaʋ kɛ pa taa pa tike. 20Pa taa paɣalɛ ná tɔŋaɣa sɩ: Ɩ hii alɔɣaa, pə́cɔ́ ɩ sʋʋ kpaŋʋɣʋ. Pepe tɔɔ kɛ́ ɩ́ nɩɩkɩ ɩ tɔm? 21Lɛlaa sɩ pə taɣa ɩlɔɣɔhilu kʋyɔɣɔtʋtʋ ntɛ́ tənɛ ɩnɩ. Ɩlɔɣɔʋ ká pəsɩ na ɩ́ kuli yʋlʋmaa ɩsɛ na? 22Pa lakaɣa Yosalɛm kɛ Ɩsɔ təsɛɛlɛ taɣanʋɣʋ acima na pə pamna watʋ waatɩ. 23Na Yesu cɔɔkɩ Ɩsɔ təsɛɛlɛ taa kɛ́ Salʋmɔŋ laŋaɣa tɛɛ. 24Tənaɣa Yuta nyə́ma tama-ɩ kotaɣa na pá pɔɔsɩ-ɩ sɩ: Ye tampana nyaɣalɛ Mesii, pəlee kɛ́ n ka heeli-tʋ təfoo na tə hɛɛsɩ liɣiliɣi ɩnɛ? 25Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu cɔ-wɛ sɩ: Ma tɛma-mɛɣɛ heeluɣu ɩ́ ta mʋ. Təma nna ma lakəna ma Caa toŋ tɔ, alɛ a hʋləɣɩ ma kɛ́ wei tɔ. 26Ama ɩɩ saŋ mʋɣʋ, pə taɣa pʋlʋ, ɩ́ tá kɛ́ ma heeŋ tɔ se. 27Ma heeŋ nyəmá ma nɔɣɔ, na ma nyəma-ɩ, na ɩ́ təŋəɣɩ-m. 28Na má haa-ɩ weesuɣu ŋku kɩɩ tɛŋ tɔ, ɩ kaa le, pə́cɔ́ nɔɣɔlʋ kaa lɛɛkɩ-ɩ ma niŋ taa. 29Ma Caa wei ɩ hamɩ-ɩ tɔ ɩ kəla pə təna, na nɔɣɔlʋ kaa pəsɩ ɩ́ lɛɛkɩ-ɩ ma Caa niŋ taa. 30Ma na ma Caa tə wɛ kʋlʋm. 31Tənaɣa Yuta nyə́ma tasa pɛɛ kɛ kpaɣaʋ sɩ pa yakɩ-ɩ. 32Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tɔma-wɛ sɩ: Ma hʋla-mɛɣɛ təma kʋpana paɣalɛ nna ma lakəna ma Caa toŋ tɔ, a taa nte tə tɔɔ kɛ́ ɩ́ caa-m pɛɛ yaɣaʋ? 33Ɩlɛna Yuta nyə́ma cɔ-ɩ sɩ: Aaɩ, ta paa fɛɩna nyá təma kʋpana. Ama ɩsɩɩ n tɩɩ kpaʋ Ɩsɔ tɔɔ tɔɣɔ. Pə taɣa pʋlʋ, nyaɣa yʋlʋ na ń kɛɛsəɣəna Ɩsɔ kɛ́ nyá tɩ. 34Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu cɔ-wɛ sɩ: Pa ŋmaawa mə kʋsəsɩɩtʋ takəlasɩ taa maɣamaɣa sɩ Ɩsɔ yɔɣɔta napəlɩ sɩ pa kɛ́ ɩsɔnaa. 35Tɔʋ, pa ta kisi mpa pa heela Ɩsɔ tɔm tɔɣɔ yaaʋ sɩ ɩsɔnaa pə́cɔ́ tə nyəmá sɩ Ɩsɔ Tɔm Nmaatʋ kaa laɣasɩ, 36na má wei Tacaa paasaa na ɩ́ ləsɩ-m na ɩ́ tisi atɛ cənɛ tɔ ma yɔɣɔtaa sɩ ma kɛ́ Ɩsɔ Pəyalʋ, ɩlɛ pepe tɔɔ kɛ́ ɩ́ tɔŋ sɩ ma kpaa Ɩsɔ tɔɔ? 37Ye pə taɣa ma Caa təma kɛ ma lakɩ, ɩ́ taa mʋ ma tɔm. 38Ama ye ma tɔŋa ma Caa təma kɛ lapʋ, ɩ́ mʋ-yɛ, paa ɩ́ kaa mʋ ma maɣamaɣa. Ɩlɛ ɩ́ ká cɛkəna kpakpaa kɛ tam tɔɔ sɩ má na ma Caa tə wɛ təma taa. 39Tənaɣa pa tasa ŋmiluɣu sɩ pa kpaa-ɩ. Ama ɩ fita pa niŋ taa. 40Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu kʋlaa na ɩ́ məlɩ Yaatanɩ waalɩ, timpi Yohaanɩ ka caala Ɩsɔ lʋm sɔʋ tɔ, na ɩ́ caɣa təna. 41Na yəlaa paɣalɛ polo ɩ kiŋ na pá tɔŋ sɩ: Yohaanɩ ná táá lá piti təmlɛ natəlɩ. Ama nti ɩ tɩɩ yɔɣɔta apalʋ ɩnɛ ɩ tɔɔ tɔ tə wɛ tampana. 42Na yəlaa paɣalɛ mʋ ɩ tɔm kɛ təna.


text: 1Woŋo kʋlʋ a na lagɩ a da yigə a ta tɩn mʋ tɩntʋ. 'A maŋɩ sɩ 'a ta'a loori Wɛ 'a pa nɔɔna maama. Loori-na Wɛ sɩ DƖ taa nii ba baŋa nɩ, sɩ 'a daarɩ 'a ta'a kɩ DƖ le ba ŋwaanɩ. 2'A ta'a loori Wɛ 'a paɩ pwa dɩdaanɩ dɩdɛɛra balʋ maama na jɩgɩ dam nɔɔna baŋa nɩ tɩn, sɩ kʋ pa d'ɩ ta'a zʋʋrɩ dɩ yazurə dɩ ni-ywəm, sɩ d'ɩ wanɩ d'ɩ ta'a tɔgɩ Wɛ lanyɩranɩ, sɩ d'ɩ ta'a ŋwɩ nɩ kʋ na maŋɩ te tɩn. 3Kʋntʋ mʋ yɩ woŋo kʋlʋ na lamma yɩ kʋ poli Wɛ dɩlʋ na yɩ d'ɩ Vɩrnʋ tɩn wʋ. 4Dɩntʋ mʋ lagɩ sɩ nɔɔna maama na vrɩm, sɩ ba kwəri ba lwarɩ kʋlʋ na yɩ cɩga tɩn. 5Wɛ dɩdʋa yɩranɩ mʋ wʋra. Wʋlʋ dɩ na fɔgɩ nabiinə dɩ Wɛ daanɩ tɩn dɩ yɩ dɩdʋa yɩranɩ mʋ. Wʋntʋ mʋ yɩ Zezi Krisi wʋlʋ na yɩ nabiinu tɩn. 6Wʋm mʋ sɛ o tɩ o ma ŋwɩ nɔɔna maama lwarɩm jɩnɩ, yɩ ba pa o maana maŋa kalʋ Wɛ na lɩ tɩn. 7Kʋntʋ ŋwaanɩ mʋ Wɛ pɛ a ji DƖ tɩntʋŋnʋ, sɩ a tɔɔlɩ DƖ kwərə kam a brɩ nɔɔna. Cɩga mʋ a ŋɔɔna, sɩ kʋ daɩ vwan. Wɛ sɩɩnɩ DƖ tʋŋɩ-nɩ mʋ sɩ a taa brɩ dwi-gɛ tiinə, sɩ ba sɛ DƖ cɩga kam ba kɩ ba wʋ-dɩdʋa dɩ DƖ. 8Amʋ lagɩ sɩ jəgə maama baara taa warɩ Wɛ. Ba na zəŋi ba jɩa wɛɛnɩ sɩ ba warɩ Wɛ, sɩ ba taa jɩgɩ wʋ-poŋo mʋ, sɩ ba yɩ taa jɩgɩ ban-zɔŋɔ naa kantɔgɔ dɩ nɔɔn-nɔɔnʋ. 9Amʋ nan ta lagɩ sɩ kaana dɩ ja ba tɩtɩ dɩ ba gwaarʋ vɔɔm, sɩ ba taa kwarɩ cavɩɩra ba zʋʋrɩ gwaarʋ tɩlʋ na maŋɩ dɩ ba tɩn. Ba wʋ maŋɩ sɩ ba tiini ba kwɛ ba yum ba ja gaalɩ, naa ba zuli ba tɩtɩ dɩ nɩnwaŋa wəənu, kʋ na yɩ səbu-sɩŋa naa kandwa-ŋʋna naa gwaarʋ tɩlʋ səbiə na damma tɩn. 10Ba nan maŋɩ sɩ ba taa kɩ kəm-laarʋ mʋ, sɩ kʋ brɩ nɩ ba yɩ kaana balʋ na sɛ Wɛ cɩga cɩga tɩn. 11Kaana maŋɩ sɩ ba taa je cɩm mʋ ba cəgi balʋ na brɩ-ba Wɛ cwəŋə tɩn, sɩ ba daarɩ ba taa sɛ-ba. 12Amʋ wʋ sɛ sɩ kaana taa brɩ baara naa ba taa te-ba. Ba maŋɩ sɩ ba taa je cɩm mʋ. 13Bɛŋwaanɩ, Wɛ dɛɛn na kɩ nabiinə tɩn, DƖ kɩ Adam mʋ yigə, yɩ DƖ laan daarɩ DƖ kɩ Awa. 14Kʋ dɛɛn daɩ Adam mʋ sʋtaanɩ ganɩ, kʋ yɩ kaanɩ wʋm mʋ dɩ ganɩ dɩ pa o vɩn Wɛ ni. 15Kʋntʋ mʋ te kaana lʋrɩ dɩ cam, Wɛ nan w'ʋ vrɩ-ba, dɩ ba na sɛ ba tɔgɩ Wɛ dɩ wʋ-dɩdʋa dɩ sono dɩ wʋ-poŋo yɩ ba jɩgɩ ba tɩtɩ tɩn.


text: 1Mɩyaŋ Piita aa yaa Yesu Krisita kpambɩya rɛ sabɩ teŋ no a kɩ tɩya ma nala hʋ Wɩɩsɩ aa lɩya ma yaa ʋ nala, aŋ pɩsa mʋ we Pɔŋtusi paalʋʋ abee Galetiya paalʋʋ, abee Kapadoosɩya paalʋʋ, abee Esɩya paalʋʋ, abee Bitiiniya paalʋʋ buloŋ tɩyaŋ a yaa nɩhʋwala. 2Á kuwo Wɩɩsɩ foŋ gyɩŋ ma wɩya rɛ faafaa buloŋ a lɩɩ ma ʋ kyɛrɩ tɩyaŋ, ma yaa ʋ nala. Ʋ tɩŋ Wiyesi Welii hʋ tɩyaŋ nɛ a leŋ ma yaa tɩpʋlʋŋ tɩmma ʋ sɩya tɩyaŋ dɩ ma wuwo kɩ tɩŋ Yesu Krisita nyʋwa, ka dɩ ʋ kyal hʋ sasɩ ma wɩbɔmɔ ta dɩ ma ta kaŋ bisiŋ buloŋ Wɩɩsɩ sɩya tɩyaŋ. Wɩɩsɩ sɩ marɩ daga ʋ bɔnyɛ tɩya ma yʋga a leŋ dɩ ʋ fɩyɛlʋʋ we ma lee a kaŋ kɩ mʋ maakyiye buloŋ. 3Ma leŋ dɩ á dannɩ Wɩɩsɩ, ʋ rɛ yaa á Tɩɩna Yesu Krisita Kuwo abee ʋ Wɩɩsɩ. Ʋ fáá á sikii rɛ kɩŋkaŋ a tɩŋ Yesu Krisita sʋʋ tɩyaŋ mɩɩgɩ-siyi hʋ tɩyaŋ, a tɩya ma mɩɩbofalɩɩ. Nyɛ leŋ á kaŋ bayɩyɛla aa bɩ kaŋ tenii rɛ anɩɩ ʋ sɩ maakyiye kyisi ma mɛ sʋʋ tɩyaŋ. 4Ɛɛwɩya, á kaŋ bayɩyɛla rɛ anɩɩ á sɩ na kɩweliye hʋ Wɩɩsɩ aa marɩ biŋ ʋ nala wɩɩsɩbee tɩyaŋ. Kɩna no bɩ sɩ maakyiye pʋw koo a kyogi, ba weliŋ mɛ bɩ sɩ maakyiye teŋ. 5Kɩna no yaa ma kɩna rɛ, ma nala hʋ aa laa Wɩɩsɩ di, ʋ tɩŋ ma laadii hʋ tɩyaŋ a kɩ pɔ ma abee ʋ dee dɩ wɩɩ buloŋ ta wuwo yaa ma a mʋ pele dʋnɩya kyɛtenii. Ʋ yaa siri rɛ dɩ ʋ daga gɛɛ hʋ ʋ aa sɩ laa nala ta haŋ kyɛɛ hʋ. 6Ɛɛwɩya, ma leŋ dɩ ma tenni fɩyɛlɩ wɩya no wɩya. Amɛ lagɩlagɩ no kɛ, kapuwo, wɩgyʋʋlɩya iriŋ iriŋ hʋ aa gyʋʋ ma leŋ ma tɩsɩ kyogi rɛ. Amɛ ma gyɩma anɩɩ ma bɩ sɩ we tʋwara no tɩyaŋ kɩ mʋ deŋdeŋ. 7Wɩɩ hʋ aa tɩŋ wɩgyʋʋlɩya no kɩ gyʋʋ ma rɛ yaa dɩ ba magɩsɩ ma Wɩɩsɩ laadii, a leŋ dɩ ba na dɩ ma laadii hʋ kɔnɩ yaa wɩtɩɩ rɛ koo dɩ ʋ yaa wɩnyɩyɛl lɛ. Ʋ kɩɩ gɛɛ anɩɩ salɩŋ ba aa kpaa wasɩ aŋ na na dɩ ʋ yaa salɩŋ tɩɩ rɛ koo dɩ ʋ yaa salɩŋbɩŋ nɛ. Salɩŋ kɛ yaŋ, abee ba aa wasɩ nyɛ buloŋ, ka ʋ ha aa vɩya aŋ kyogi rɛ. Amɛ ma Wɩɩsɩ laadii rɛ yaa sɩfɩyaŋ kɩŋ a te salɩŋ. Dɩ ma Wɩɩsɩ laadii hʋ rɛ ko yaa wɩtɩɩ, haŋ kyɛɛ hʋ á Tɩɩna Yesu Krisita aa sɩ kaŋ ʋ tɩɩ daga nal buloŋ, Wɩɩsɩ sɩ tɩya ma gyaaŋbiye, a kpa ma yohuŋ, a leŋ ma yaa gaŋdaala. 8Ma ha bɩ maakyiye na Yesu Krisita, amɛ ma kyo ʋ rɛ. Abee ma aa bee na ʋ bee ma sii lagɩlagɩ no mɛ, ka ma laa ʋ wɩya di rɛ, ma tenni fɩyɛlɩ fɩyɛlɩɩ hʋ iriŋ ma aa bɩ sɩ wuwo kaŋ nyʋwa basɩ, 9beewɩya wɩɩ hʋ wɩya aa tɩŋ ma laa Wɩɩsɩ di, ʋ rɛ yaa laatayɩ hʋ Wɩɩsɩ aa laa ma kɩ ta. 10Laatayɩ no wɩya, Wɩɩsɩ tɩŋdaala gyɩ fɩyɛlɩ sɩya gbilli tenni tɩyaŋ nɛ abee sɩfɩyasɩ dɩ ba na gɛɛ hʋ Wɩɩsɩ aa sɩ laa ʋ nala ta. Ba gyɩ basɩ wɩya rɛ Wɩɩsɩ Wiyesi Welii hʋ dee tɩyaŋ a daga anɩɩ Wɩɩsɩ baa dɩ ʋ sɩ laa ma ta ʋ bɔnyɛ tɩyaŋ. 11Yesu Krisita Wiyesi Welii hʋ gyɩ aa we ba tɩyaŋ nɛ gyɩ basɩ tɩya ba gɛɛ Krisita hʋ aa sɩ na tʋwara, aŋ na ko na gaŋdarɩ. Ɛɛ rɛ ba gyɩ kɩ lʋga dɩ ba na saŋa hʋ wɩya no buloŋ aa sɩ yaa abee ɛɛ hʋ ba aa sɩ yaa. 12Wɩɩsɩ gyɩ kaŋ daga ʋ tɩŋdaala hʋ rɛ anɩɩ ma wɩya rɛ tɩŋ ba kɩ basɩ wɩya no buloŋ ba tɩɩ wɩya daa. Lagɩlagɩ no wɩya hʋ Wɩɩsɩ tɩŋdaala hʋ gyɩ aa basɩ, ba tɩɩ rɛ nala hʋ mɛ aa basɩ Wɩɩsɩ wɩweliye hʋ Wiyesi Welii hʋ aa lɩɩ wɩɩsɩbee ko tuu dee tɩyaŋ mɛ basɩ kɩ tɩya ma. Malɩkasɩ mɛ gba kyo dɩ ba fa gyɩŋ wɩya no memii rɛ. 13Ɛɛwɩya, ma kɩdɩgɩ buloŋ sɩŋ hakɩldɩgɩ tɩyaŋ a yaa siri dɩ ma tɩŋ Wɩɩsɩ kyɛrɩ, aŋ gyɩŋ kaŋ ma tɩɩ wɩɩ buloŋ tɩyaŋ. Ma kpa ma bayɩyɛla buloŋ we Wɩɩsɩ bɔnyɛ hʋ ʋ aa sɩ kpa yaa ma saŋa hʋ tɩyaŋ Yesu Krisita aa sɩ mɩɩgɩ ko dɩ nal buloŋ na ʋ. 14Saŋa hʋ tɩyaŋ ma gyɩ aa bɩ gyɩŋ Wɩɩsɩ, ma gyɩ aa tɩŋ ma teŋbii wɩkyɛɛlɩya tɩyaŋ nɛ. Amɛ lagɩlagɩ no kɛ ma aa yaa Wɩɩsɩ balɩya nyɛ ma kɩ tɩŋ Wɩɩsɩ nyʋwa aŋ ta bɩl kɩ tɩŋ ma teŋbii wɩkyɛɛlɩya tɩyaŋ. 15Wɩɩsɩ hʋ aa yɩrɩ ma yaa tɩpʋlʋŋ tɩɩna rɛ a bɩ kaŋ bisiŋ buloŋ, ɛɛwɩya ʋ maga dɩ ma mɛ yaa tɩpʋlʋŋ tɩmma rɛ a ta kaŋ bisiŋ buloŋ ma wɩyaalɩɩ buloŋ tɩyaŋ. 16Beewɩya ba saba rɛ Wɩɩsɩ teŋ tɩyaŋ a baa, di Wɩɩsɩ baa, "Ma yaa tɩpʋlʋŋ tɩmma a ta kaŋ bisiŋ, beewɩya ŋ yaa tɩpʋlʋŋ tɩɩna aa bɩ kaŋ bisiŋ nɛ." 17Ma aa kɩ kyʋwalɩ Wɩɩsɩ rɛ a kɩ yɩrɩ ʋ ma kuwo. Ʋ rɛ aa di nal buloŋ sarɩya, ʋ bee lugisi, ʋ bee fá nal sɩɩ mɛ. Ʋ aa tuŋ nal buloŋ maga gɛɛ hʋ ʋ tɩɩna aa tʋma maga rɛ. Ɛɛwɩya, ma aa yaa nɩhʋwala a we dʋnɩya no tɩyaŋ nyɛ, ma kɩ fá Wɩɩsɩ ma wɩyaalɩya buloŋ tɩyaŋ. 18Ma tɩɩ gyɩŋ kɩŋ hʋ Wɩɩsɩ aa kpa tuŋ laa ma lɩɩ ma wɩtɔɔnɩ hʋ ma naabaala fa aa kpa daga ma tɩyaŋ nɛ. Ʋ bɩ kɩɩ nɩɩ kɩna aa sɩ wuwo kyogi anɩɩ salma koo molbiye rɛ ʋ kpa tuŋ laa ma. 19Amɛ Yesu Krisita kyal hʋ aa kaŋ tɔnɔ a baŋ kɩŋ buloŋ nɛ Wɩɩsɩ kpa tuŋ laa ma. Yesu Krisita kɩɩ gɛɛ rɛ anɩɩ pebiye aa bɩ kaŋ bisiŋ koo gyoŋ buloŋ. 20Ka dɩ Wɩɩsɩ gyɩ na marɩ dʋnɩya, dɩ ʋ gyɩ foŋ lɩɩ Yesu Krisita rɛ dɩ ʋ maakyiye ko tuu sʋba a laa ma ta. Lagɩlagɩ no dʋnɩya aa kpaga tenii nyɛ, Wɩɩsɩ leŋ ʋ ko dʋnɩya rɛ ma wɩya. 21Ʋ tɩyaŋ nɛ ma tɩŋa a laa Wɩɩsɩ hʋ aa kyisi Yesu sʋʋ tɩyaŋ a tɩya ʋ feŋ a di. Ɛɛwɩya ma laadii abee ma bayɩyɛla buloŋ we Wɩɩsɩ tɩyaŋ nɛ. 22Akuu ma aa tɩŋ wɩtɩɩ ŋmanɩɩ hʋ wɩya, ma pɩɩsɩ ma bisiŋ buloŋ ta rɛ, aŋ kyo ma nɩmmabalɩya hʋ buloŋ aa laa Wɩɩsɩ di. Ɛɛwɩya, ma marɩ kyo dɔmɔŋ weliŋ abee ma tɩsɩ buloŋ. 23Beewɩya Wɩɩsɩ tɩŋ ʋ wɩbii hʋ aa tɩya mɩɩbol a we doŋ deŋdeŋ kɩ mʋ tɩyaŋ nɛ a mɩɩgɩ lʋl ma á yaa nɩfalɩya. Ɛɛwɩya á bɩ yaa nihuwobiŋ aa sʋʋ balɩya, amɛ á yaa Wɩɩsɩ hʋ aa bee sʋba balɩya rɛ. 24Ba sabɩ Wɩɩsɩ teŋ logiŋ kɩdɩgɩ tɩyaŋ nɛ a baa, "Nihuwobiŋ buloŋ kɩɩ gɛɛ rɛ anɩɩ ɔhɔ. Ʋ weliŋ buloŋ mɛ kɩɩ gɛɛ anɩɩ ɔfɩɩla. Ɔhɔ hʋ aa sʋba rɛ, ɔfɩɩla hʋ mɛ yuwori." 25Amɛ Wɩɩsɩ wɩbii hʋ kɛ sɩ we doŋ a kaŋ kɩ mʋ maakyiye buloŋ. Wɩbii no rɛ yaa Wɩɩsɩ wɩweliye hʋ ba aa basa tɩya ma.


text: 1Ma yʋlʋ Teufiili, ma takəlaɣa kancaalaɣa nyəŋka taa ma kɛɛsa mpi mpi Yesu caala lapʋ tɔ, na nti nti ɩ sɛɣɛsa pə kpaɣaʋ kancaalaɣa, 2na pə́ sɩɩna kʋyaŋku ɩ kpa ɩsɔ tɔ. Na pə́cɔ́ Yesu kpa ɩsɔ tɔ, ɩ ka heelina Feesuɣu Naŋŋtʋ toŋ kɛ mpi ɩ caa sɩ yəlaa mpa ɩ ləsaa sɩ ɩ tillaa tɔ pá la tɔ. 3Yesu səm waalɩ ɩ lɩɩkaɣa ɩ tillaa tɔɔ, na ɩ́ hʋ́lə́ɣə́na-wɛɣɛ yaasinaa paɣalɛ taa sɩ ɩ fema. Halɩ kʋyɛɛŋ nɩɩlɛ taa təcu kɛ́ Yesu lɩɩkaɣa ɩ tillaa tɔɔ na ɩ́ lakɩ-wɛɣɛ Ɩsɔ Kawulaɣa waasʋ. 4Ḿpʋ́ɣʋ́ kʋyakʋ nakʋlɩ Yesu na ɩ tillaa pa caɣaa na pá tɔŋna tɔɣɔʋ. Tənaɣa ɩ heela-wɛ sɩ: Ɩ́ taa hatələna Yosalɛm. Ama ɩ́ keŋna mpi Tacaa ka tɔma sɩ ɩ ká ha tɔ, kʋcɔɔʋ ŋku kʋ tɔm maa heela-mɛ tɔ. 5Mpi pə tɔɔ tɔ, lʋm maɣamaɣa kɛ Yohaanɩ naa sɔna yəlaa kɛ Ɩsɔ lʋm. Ama ye mɛ ɩlɛ, pɩɩ la wɛɛ naalɛ tɔ Feesuɣu Naŋŋtʋ maɣamaɣa kɛ paa kɛlɩ na pá sɔ-mɛ. 6Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu na mpa paa kota mpʋ tɔ pa pɔɔsa-ɩ sɩ: Tacaa, ye mpʋ pənɛɣɛlɛ n ká taɣanɩ Ɩsɛɣɛlɩ kawulaɣa ŋkɛɣɛ kʋsʋɣʋ na? 7Tənaɣa Yesu cɔ ɩ na mpa paa kota mpʋ tɔ sɩ: Pə taɣa sɩ mɩɩ nyəna kʋyɛɛŋ yaa waatʋnaa mpa Tacaa maɣamaɣa sɩɩna ɩ toŋ tɔ se. 8Ama kʋyaŋku Ɩsɔ Feesuɣu Naŋŋtʋ ka tii mə tɔɔ tɔ, ɩ́ ká hiki toma na ɩ́ hʋ́lɩ́ pə təna mpi ɩ́ nana mə ɩsəpee tɔ pə tampana kɛ Yosalɛm, na Yuta, na Samalii pə tɛtʋnaa təna taa. Haləna pə́ polo pə tala antulinya tənasɩ təna təpaɩ. 9Yesu tɛma ḿpʋ́ɣʋ́ yɔɣɔtʋɣʋ, ɩlɛna pə́ kpaasɩ-ɩ ɩsɔ na pá nyənəɣɩ-ɩ mpʋ. Haləna pʋlʋpʋ ɩsɩɩ ŋmʋntʋɣʋ kɔɔ pə takɩ ɩ tɔɔ, pa ta tasa-ɩ naʋ. 10Yesu kpa ɩsɔ na ɩ tillaa wɛɛ na pá tɔŋna nyənʋɣʋ təpiŋŋ kɛ mpʋ, ɩlɛ pa tuta apalaa naalɛɣɛ pa cɔlɔɣɔlɛ na pá suu wontu kʋhʋlʋmtʋ. 11Na apalaa mpɛ pá pɔɔsɩ tillaa sɩ: Kalilee nyə́ma mɛ, pepe tɔɔ kɛ́ ɩ́ səŋaa na ɩ́ nyənəɣɩ ɩsɔ kɛ́ mpʋ? Yesu wei pə ləsa mə hɛkʋ na pə́ kpaasɩ-ɩ ɩsɔ kɛ́ ɩsəntɔ tɔ, ɩ ká tɛ na ɩ́ məlɩ ḿpʋ́ɣʋ́ teitei ɩsɩɩ ɩ́ na-ɩ na ɩ́ kpaakɩ ɩsəntɔ tɔ. 12Ḿpʋ́ɣʋ́ tillaa kʋla tɩɩŋ wei pa yaa sɩ Olifinaa tɔ ɩ pʋɣʋ ŋku kʋ kiŋ paa wɛɛ tɔ na pá məlɩ Yosalɛm. Pʋɣʋ ŋkʋ na Yosalɛm pə fɛɩ pooluŋ. Pə ta kəlɩ kilomɛɛtəlɩ kʋlʋm. 13Pa talaa, ɩlɛna pá kpa pa ɩsɔtaa kutuluɣu ŋku kʋ taa paa sʋʋkaɣa tɔ. Mpa pa sʋʋkaɣa təna tɔɣɔlɛ Piyɛɛ, na Yohaanɩ, na Saakɩ, na Antəlɩɩ, na Filipʋ, na Tomaa, na Paatelemii, na Matiyee, na Aləfe pəyalʋ Saakɩ, na Simɔŋ wei ɩ kɛ́ mpa pa lʋkaɣa sɩ pa mʋɣɩ pa tɛtʋ tɔ pa taa lɛlʋ tɔ, na Saakɩ pəyalʋ Yuti. 14Pa təna pa kotaɣa təntəmlɛ kɛ tam na pá sələməɣɩ Ɩsɔ. Pa taa ka wɛ alaa napəlɩ, na Yesu too, na Yesu newaa. 15Kʋyɛɛŋ ɩnɩ ɩ taa, kʋyakʋ nakʋlɩ yəlaa kotaa, halɩ pa tala ɩsɩɩ yʋlʋnyɔɔŋ nɩɩnʋwa na hiu (120). Ɩlɛna Piyɛɛ kʋlɩ na ɩ́ səŋ ɩ taapalaa mpɛ pa hɛkʋ na ɩ́ tɔ sɩ: 16Ma taapalaa mɛ, tɔm nti Ɩsɔ Feesuɣu Naŋŋtʋ ka tʋ Tafiiti nɔɣɔ taa na ɩ́ yɔtɔtɩ, na tə́ wɛ Ɩsɔ Tɔm takəlaɣa taa kɛ́ Yutaasɩ wei ɩ tɛɛ Yesu kpalaa kɛ nɔɣɔ tɔ ɩ tɔm tɔ, pə wɛɛ kɛ́ sɩ tɩɩ la. 17Yutaasɩ ɩnɩ ɩ ka kɛ́ ta taa lɛlʋ, na tá na-ɩ tɩɩ kpɛnta təmlɛ tənɛ tə taa. 18Apalʋ ɩnɩ, waatʋ wei ɩ tɛma tɛtʋ yapʋ na ɩ tulum liɣitee anɩ tɔ, ɩ polaa na ɩ́ hoti tə taa kɛ́ ɩ nɔɣɔ tɔɔ, na ɩ lotu tʋlɩ, na ɩ taa lotu ya na tə́ ŋmaa. 19Tɔm tənɛ tə yɛka Yosalɛm nyə́ma təna kiŋ, haləna pá ha tɛtʋ ntəɣɩ hətɛ na pa tɛ taa sɩ: Akeletama. Caləm tɛtʋ kɛ pa yaa mpʋ na pa tɛ taa. 20Pa ŋmaa Yontu takəlaɣa taa sɩ: Ɩ təyaɣa ɩ́ təkɩ kaaʋ. Nɔɣɔlʋ ɩ́ taa kʋsɩ-kɛ. Na lɛntɩ tɔtɔ sɩ: Nɔɣɔlʋ ɩ́ lɛɛtɩ ɩ lonte. 21Ye mpʋ pə wɛɛ sɩ mpa pa təŋaɣa-tʋɣʋ waatʋ wei tá na Tacaa Yesu tə cɔɔkaɣa tɛtʋnaa tɔ, pa taa nɔɣɔlʋ ɩ́ sɔɔsɩ tá tɔɔ, na tá na-ɩ tə́ hʋ́lɩ́ Tacaa Yesu səpʋ na ɩ́ fe tɔ pə tampana. Pʋntʋ ɩnɩ ɩ ká wɛɛ wei kʋyɛɛŋ təna ɩ ka wɛ tá waalɩ kɛ́ pə kpaɣaʋ Yohaanɩ sɔʋ Yesu kɛ Ɩsɔ lʋm tɔ, haləna kʋyaŋku pə ləsa-ɩ tá hɛkʋ na pə́ kpaasɩ-ɩ ɩsɔ tɔ. 23Ḿpʋ́ɣʋ́ pa ləsa yəlaa naalɛ, Yosɛɛfʋ wei pa yaa sɩ Paasapasɩ na pá cuɣusi-ɩ sɩ Yutusi tɔ, na Matiyasɩ. 24Ɩlɛna pá sələmɩ sɩ: Tacaa, nyá nyəmna yəlaa lotunaa, hʋ́lɩ́-tʋɣʋ yəlaa panɛ pa naalɛ pa taa wei n ləsaa sɩ ɩ́ la tillu, 25na ɩ́ paasəna təmlɛ nte Yutaasɩ yelaa na ɩ́ tɛɛ ɩ nyəŋkʋ tɔ. 26Tənaɣa pa tɔ tɛtɛ na pə́ kpa Matiyasɩ, na ɩ́ sɔɔsɩ tillaa naanʋwa na kʋlʋm ɩnɩ ɩ tɔɔ.


text: 1Nyɛ lɛ a sɩ Sãa na nʋ̃ sɩ jɩ̃. Wʋ sɔɔn bʋɔlɔ sɩ a Nãaŋmɩn bibiir, ka sɩ mɩ sɩr ɩ! A lɛ jũu, a wɛr nɩbɛ ba bɔ̃ɔ wʋ ɛ, ala lɛ so ban ba bɔ̃ɔ sɩ ɛ. 2N barmɩne, pʋ̃pãanyã, sɩ ɩ naa Nãaŋmɩn bibiir, saa bɔ̃ɔ lɛ sɩn na be daar kɔ̃ɔ ɛ, tɩchɛ sɩ bɔ̃ɔn naa ɩka, a Yesu wa lɩɛb wa a wɛr nyã pɔ, sɩn nyɛ naa a lɛ wʋn na be, na sɩ kaara a wʋ kaar. 3Yɩ ɩ̃sʋɔ jaa na tara a tɩɛrtɔ nyãna a Yesu 'yɔ̃ɔ, wʋ ir wʋ mɩ̃ɛ yin dɛɛr pɔ, nɩtãa lɛ a Yesu na ɩ chɛchɛ. 4Nɩrɛ 'lɔ jaa na chɛnɛ ɩrɛ yeldɛɛr, a nɩnyɩnɛ sɔ̃ɔnɔ̃ naa a Nãaŋmɩn nɛbinsɩ ala wʋn bin, bojũu waa tara Nãaŋmɩn nɩ nɛbʋ̃'yen ɛ. 5Tɩchɛ yɩ bɔ̃ɔn ɩka Yesu ba maal dɛɛr ɛ, a lɛ ka wʋ wa ɩka wʋ wa de a sɩ dɛbɛ bar. 6A lɛ nɩrɛ 'lɔ jaa na tara Yesu nɩ nɛbʋ̃'yen, wʋ maa lɛ chɛnɛ ɩrɛ yeldɛɛr go ɛ, tɩchɛ a nɩnyɩnɛ wa chɛnɛ ɩrɛ yeldɛɛr, waa bɔ̃ɔ a Yesu nɩ a nɩnyɩnɛ wʋn ɩ ɛ. 7N bibiir yɩ bɔ̃ɔnɔ̃ sʋ̃, ka nɩrɛ jaa taa bɛlɛ yɩ ɛ. Nɩrɛ 'lɔ na maala a lɛ na tor, wʋ ɩ naa nɩtor nɩtãa lɛ Yesu na ɩ nɩtor. 8Nɩrɛ 'lɔ jaa na chɛnɛ ɩrɛ yeldɛɛr yi naa a tɩɩ sɛ̃, bojũu 'lɔ lɛ ɩrɛ yeldɛbɛ yi a wɛr pielfʋ. Ala lɛ so ka Yesu na ɩ Nãaŋmɩn Bie wa ɩka wʋ wa sɔ̃ɔ a tɩɩ tʋ̃mɔ̃. 9Nɩrɛ 'lɔ jaa na wa ɩ Nãaŋmɩn bie, maa lɛ sɛɛ ɩka wʋ lɛ ɩrɛ yeldɛbɛ go ɛ, bojũu Nãaŋmɩn befʋ be naa a wʋ yɔ̃ɔ. Wʋ kʋ̃ lɛ chɛnɛ ɩrɛ yeldɛbɛ go ɛ, bojũu wʋ ɩn Nãaŋmɩn bie. 10Nɩtɔ̃ lɛ sɩ de bɔ̃ɔn a Nãaŋmɩn bibiir nɩ a Tɩɩ bibiir. Nɩrɛ 'lɔ jaa na ba wa turo a Nãaŋmɩn nɛɛ 'lɔ wʋn bin bɩɩ na waa lɛ nʋ̃ a wʋ yɛɛr, waa ɩ Nãaŋmɩn bie ɛ. 11An yi a daar 'lɔ jaa yɩn piel sɔɔ Yesu, yɩ wõ naa a Nãaŋmɩn 'yɛr bie na 'yɛr ɩka sɩ nʋ̃ taa. 12Yɩ ta ɩ a sɩ kaara a Kain kaar ɛ, wʋ tara na a dɛɛr sʋɔ tɩɛr na wʋ kʋ a wʋ yɛbile. Bo lɛ so wʋn kʋ a yɛbile? Bojũu a Kain tʋ̃mɔ̃ ɩn dɛɛr, tɩchɛ ka a wʋ yɛbile tʋ̃mɔ̃ tor. 13N yɛɛr, yɩ ta vɛ̃ ka a fɛr yɩ ala ɩ a nɩbɛ na be a wɛr pɔ wa 'laar yɩ naa ɛ. 14Sɩ bɔ̃ɔn naa ɩka sɩ nʋ̃ naa a sɩ taaba. A wiil ɩka sɩ yin kũu pɔ, tɩ kpɛ nyɛvʋr na ba tara baarfʋ pɔ. Nɩrɛ 'lɔ na ba nʋ̃ a wʋ yɛbɛ ɛ, wʋ chɛnɛ na be kũu pɔ. 15Nɩrɛ 'lɔ jaa na 'laar a wʋ yɛɛr ɩn nɩkʋrɔ a wʋ nyãa pɔ, ka yɩ mɩ bɔ̃ɔn ɩka nɩkʋrɔ ba tara nyɛvʋr na ba tara baarfʋ ɛ. 16Sɩ bɔ̃ɔn lɛ a nʋ̃fʋ na be, bojũu Yesu sɔɔn kpi kʋ sɩ, ka a mɩ sɛɛ ɩka, sɩ mɩ sɔɔ kpi kʋ a sɩ yɛɛr. 17Ala ɩ a yɩ ɩ̃sʋɔ tara naa ka a sɛɛn wʋ, tɩ nyɛ a wʋ taa yɛɛr an wõnõ ka wʋ lɩɛb puor yɔ̃ɔ ba, a Nãaŋmɩn nʋ̃fʋ kʋ̃ tʋ̃ɔ be a wʋ sʋɔ 'yɔ̃ɔ ɛ. 18N bibiir, yɩ ta vɛ̃ ka sɩ nʋ̃fʋ ɩ 'yɛrbie nɩ jãlbir 'yɛrbie ɛ, tɩchɛ yɩ ɩ ka sɩ sʋ̃nɔ̃ taa nɩtãa lɛ a Nãaŋmɩn na nʋ̃ sɩ sɩrɛ jaa. 19A sɩ befʋ pɔ lɛ sɩn bɔ̃ɔ ɩka sɩ be naa a yelmɩ̃ɛ pɔ sɔ̃ɔ 'lɔ jaa sɩn wa ara a Nãaŋmɩn niem sʋɔrɔ wʋ, sɩ kʋ̃ lɛ joro dãbɩ̃ɛ ɛ, 20ala gba ɩ a sɩ tɩɛr 'yɛr ɩka sɩ maal dɛɛr. Bojũu Nãaŋmɩn bɔ̃ɔn yele jaa a sɩ nyãn pɔ, na wʋ bɔ̃ɔ yele jaa sɩn ɩrɛ. 21N barmɩne, ala ɩ sɩ bɔ̃ɔn naa a sɩ tɩɛr pɔ, ɩka sɩ maa chɛnɛ maala dɛɛr ɛ, sɩn wa sʋɔrɔ Nãaŋmɩn, sɩ kʋ̃ joro dãbɩ̃ɛ ɛ, 22sɩn nyɛn bon jaa sɩn sʋɔr yi a wʋ sɛ̃, bojũu sɩ turo naa a wʋ nɛɛ na sɩ ɩrɛ a lɛ na pɛlɛ a wʋ pʋɔ. 23Nãaŋmɩn nɛɛ wʋn bin nɩ nyã, ɩka sɩ sɔɔ a wʋ Bie Yesu Kɩrɩsɩto yuor na sɩ nʋ̃ a sɩ taaba, nɩtãa a lɛ wʋn 'yɛr sɩ. 24Bala jaa na turo a Nãaŋmɩn nɛɛ wʋn bin, ba ben a wʋ 'yɔ̃ɔ, ka wʋ mɩ be a ba 'yɔ̃ɔ. Sɩ bɔ̃ɔn naa ɩka wʋ ben a sɩ 'yɔ̃ɔ, a Sɩɛ 'lɔ wʋn de kʋ sɩ jũu.


text: 1Biə-ba, abam na sɛ d'ɩ Yuutu Zezi tɩn, kʋ maŋɩ sɩ 'a ta'a sɛ 'a tiinə ni, sɩ kʋ maŋɩ kʋntʋ mʋ. 2"Ta n zuli n ko dɩ n nu." Wɛ niə yam maama wʋnɩ, mʋ dayigə ni dɩlʋ DƖ na goni ni DƖ wəli da DƖ wɩ: 3"Nmʋ na zuli n ko dɩ n nu, n'n na ywəəni dɩ mʋmwɛ-dɛɛrɩ lʋgʋ baŋa nɩ." 4Kʋ daarɩ abam balʋ na yɩ biə kwə tɩn, sɩ 'a yɩ ta'a tiini 'a fɩ-ba 'a paɩ ba bana zaŋɩ. Nan ta'a kɔnɩ 'a biə bam lanyɩranɩ, sɩ 'a ta'a kwe-ba nɩ d'ɩ Yuutu Zezi cɩga kam na brɩ te tɩn. 5Kʋ na yɩ abam balʋ na yɩ gambɛ tɩn, 'a ta'a tʋŋɩ 'a tɔgɩ 'a yum tiinə wʋbʋŋa. Ta'a kwarɩ-na-ba sɩ 'a tʋŋɩ dɩ yawala, nɩnɛɛnɩ 'a na w'ʋ tʋŋɩ 'a pa d'ɩ Yuutu Zezi te tɩn. 6Kʋ nan daɩ ba na zɩgɩ ba nii abam maŋa kalʋ tɩn yɩranɩ mʋ 'a w'ʋ ta tʋŋɩ kʋntʋ sɩ ba tee abam. Ta'a tʋŋɩ-na dɩ 'a wʋ maama, sɩ 'a ta'a tɔgɩ Wɛ wʋbʋŋa na lagɩ te tɩn nɩnɛɛnɩ 'a yɩ Zezi Krisi tɩtɩ gambɛ mʋ te. 7Ta'a tʋŋɩ-na dɩ wʋpolo nɩnɛɛnɩ 'a tʋŋɩ d'ɩ Yuutu wʋm ŋwaanɩ mʋ te, sɩ kʋ daɩ nabiinə ŋwaanɩ. 8Bɛŋwaanɩ abam ye nɩ nɔɔnʋ maama w'ʋ na ŋwɩɩrʋ d'ɩ Yuutu wʋm tee nɩ dɩ kəm-laarʋ tɩlʋ maama o na kɩ tɩn, kʋ na yɩ gambaa naa nɔɔnʋ wʋlʋ na te o tɩtɩ tɩn dɩ. 9Kʋ daarɩ abam balʋ na yɩ gambɛ sɩm yum tiinə tɩn, 'a ta'a kɩ 'a gambɛ sɩm lanyɩranɩ dɩ kʋntʋ doŋ, sɩ 'a yɩ ta'a fugi-ba, bɛŋwaanɩ abam ye nɩ 'a maama jɩgɩ Yuutu dɩdʋa mʋ o na wʋ Wɛ-sɔŋɔ nɩ, yɩ wʋntʋ mʋ te abam dɩ 'a gambɛ sɩm maama. Wʋntʋ nan tɔgɩ cɩga mʋ, o ba kuri nɔɔna daanɩ. 10Amʋ na lagɩ a ta kʋlʋ a ma a kweeli tɩn mʋ yɩ sɩ 'a ta'a zɩgɩ kəŋkəŋ dɩ 'a na ŋwɩ dɩ d'ɩ Yuutu Zezi tɩn, sɩ 'a joŋi o dam-fɔrɔ kʋm. 11Kwaanɩ-na 'a joŋi Wɛ zənə yam maama nɩnɛɛnɩ jara zɩla te, sɩ 'a wanɩ 'a fɔgɩ 'a cɩ 'a tɩtɩ, sɩ sʋtaanɩ yɩ wanɩ abam dɩ dɩ sɩsɩɩna yam maama. 12Jara yam kʋntʋ nan daɩ dɩbam dɩ nabiinə jara. Kʋ yɩ dɩdaanɩ ciciri sɩlʋ maama na jɩgɩ dam wɛyuu tɩlampolo nɩ tɩn mʋ. Sɩntʋ mʋ yɩ sʋtaanɩ jɩŋa dɩdɛɛra, yɩ sɩ jɩgɩ dam lʋgʋ kʋntʋ na yɩ lim tɩn baŋa nɩ. 13Kʋntʋ ŋwaanɩ, joŋi-na Wɛ zənə yam maama 'a ma fɔgɩ 'a cɩ 'a tɩtɩ, sɩ 'a wanɩ 'a vɩn sʋtaanɩ sɩ 'a zɩgɩ dɩ baarɩ maŋa kalʋ na cana tɩn wʋnɩ, sɩ 'a na wanɩ jara yam, sɩ 'a ta ta'a zɩgɩ kəŋkəŋ 'a zɩga kam je nɩ. 14Nan fɔgɩ-na 'a zɩgɩ dɩ baarɩ, sɩ 'a ta'a jɩgɩ Wɛ cɩga kam, nɩ 'a na vɔgɩ 'a gwaarʋ dɩ kili te tɩn, sɩ 'a daarɩ 'a ta'a kɩ lanyɩranɩ Wɛ yigə nɩ, sɩ kʋ wanɩ kʋ cɩ abam dɩ wo-lwaanʋ, nɩnɛɛnɩ 'a na zʋ luguru gwaarʋ 'a ma kwəli 'a nyɔɔna jara wʋnɩ te tɩn. 15'A nan maŋɩ sɩ 'a kwaanɩ 'a tɔɔlɩ Wɛ kwər-ywəŋə kalʋ na paɩ nɔɔna dɩ Wɛ fɔgɩ daanɩ tɩn, nɩnɛɛnɩ 'a na zʋ natra sɩ kʋ zəni 'a vəŋə jara wʋnɩ te tɩn. 16'A ta'a jɩgɩ-na wʋ-dɩdʋa dɩ Wɛ maŋa maama, nɩnɛɛnɩ 'a na ze tɔn-tɩʋ kʋm ba na ma kɔŋɩ cɩna tɩn, sɩ 'a cɩ 'a tɩtɩ dɩ wo-lwaanʋ tu sʋtaanɩ cɩ-dɛɛra yam ya na jɩgɩ minə tɩn, sɩ 'a wanɩ 'a pa ya maama dwe. 17Ma-na Wɛ na vrɩ abam ŋwɩa te tɩn 'a ma cɩ 'a tɩtɩ, nɩ luguru yu-kwəli mʋ 'a pugə 'a yuu nɩ jara wʋnɩ te. 'A ma-na Wɛ taanɩ dɩm 'a ma wəli 'a tɩtɩ, nɩ sʋ-zɔɔ te, Wɛ Joro kʋm na kɩ abam jɩŋa nɩ tɩn. 18'A kɩ-na wəənu tɩm kʋntʋ maama dɩ Wɛ-loro sɩ Wɛ zəni abam. 'A ta'a warɩ Wɛ maŋa maama nɩ DƖ Joro kʋm na pɛ abam dam te tɩn. Ta'a jɩgɩ-na 'a tɩtɩ, sɩ 'a vɔ 'a wʋ lanyɩranɩ, sɩ 'a ta'a loori Wɛ DƖ nɔɔna bam maama ŋwaanɩ. 19Ta'a loori-na Wɛ 'a pa amʋ dɩ, sɩ a na puri a ni sɩ a ta taanɩ, sɩ DƖ pa-nɩ taanɩ dɩlʋ a na w'ʋ ŋɔɔnɩ tɩn, sɩ a daarɩ a na baarɩ a brɩ nɔɔna DƖ kwər-ywəŋə kam, sɩ a pa ba lwarɩ DƖ cɩga kalʋ ya na səgi tɩn. 20Kʋ yɩ kwər-ywəŋə kam kʋntʋ ŋwaanɩ mʋ Wɛ tʋŋɩ-nɩ sɩ a taa brɩ nɔɔna. Ba nan kɩ-nɩ pɩɩna digə nɩ a na brɩ-ka tɩn ŋwaanɩ mʋ. Nan ta'a loori-na Wɛ sɩ DƖ zəni-nɩ, sɩ a taa waɩ a tɔɔlɩ-ka dɩ baarɩ nɩ kʋ na maŋɩ sɩ a taa kɩ te tɩn. 21Amʋ nan lagɩ sɩ abam lwarɩ amʋ labaarɩ dɩ a na wʋra a kɩ kʋlʋ tɩn mʋ. Kʋntʋ ŋwaanɩ a lagɩ a tʋŋɩ d'ɩ ko-bu-sono Tisiki sɩ o ba abam te, sɩ o fɔgɩ o ta amʋ labaarɩ maama dɩ abam. Wʋntʋ tʋŋɩ o pa d'ɩ Yuutu Zezi dɩ yawala mʋ. 22Amʋ lagɩ sɩ o pa abam lwarɩ dɩbam labaarɩ, sɩ kʋ pa 'a bɩcara pəni tɩga nɩ. 23D'ɩ Ko Wɛ dɩ d'ɩ Yuutu Zezi Krisi w'ʋ pa d'ɩ ko-biə bam maama yazurə, sɩ ba taa jɩgɩ da-sono dɩ wʋ-dɩdʋa. 24Wɛ w'ʋ pa balʋ maama na jɩgɩ d'ɩ Yuutu Zezi Krisi sono kʋlʋ na ba ti tɩn yu-yoŋo.


text: 1Ɩɩ naa ɩsəna ɩsɔtaa Kawulaɣa nəɣəsənaa tɔɣɔlɔ. Sɔsɔ nɔɣɔlʋ ɩ kʋləna tanaŋ ahula tɛɛ təpam sɩ ɩ caa apaa nyə́ma na ɩ́ tʋ ɩ lɛsɛŋ taalɛ taa. 2Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ tisaa sɩ: Ilim ɩ́ tɛma maa fɛlɩ-mɛɣɛ liɣitee nyəɣəlʋɣʋ kʋlʋmʋɣʋ kʋlʋmʋɣʋ. Ɩlɛna ɩ́ heeli-wɛ sɩ: Ɩ́ tɛɛ na ɩ́ luŋ ma taalɛ taa. 3Ilim kɔma na pə́ kpa pəcɔ ɩlɛna ɩ́ tasa lɩɩʋ na ɩ́ maɣana napəlɩ, pɛlɛ pa caɣa yem kɛ́ nɔnɔɣɔ tɛɛ. 4Tənaɣa ɩ heela pɛlɛ sɩ: Ɩ́ tɛɛ ma lɛsɛŋ taa, maa fɛlɩ-mɛɣɛ ɩsəna pə nəɣəsənaa tɔ. 5Ɩlɛna pɛlɛ pá tɛɛ. Ḿpʋ́ɣʋ́ sɔsɔ ɩnɩ ɩ kɔma na ɩ́ tasa lɩɩʋ kɛ ilim sikuɣu na ɩ́ hiki napələɣɩ mpʋ tɔtɔ. Pə kɔma na pə́ tala ilim hʋʋʋ ɩlɛna ɩ́ tasa lɛlaa kɛ hikuɣu na ɩ́ pona ɩ taalɛ taa tɔtɔ. 6Pə kɔma taanaɣa ilim ɩlɛna ɩ́ lɩɩ na ɩ́ maɣana napəlɩ, pɛlɛ pa caɣa nɔnɔɣɔ tɛɛ. Ɩlɛna ɩ́ pɔɔsɩ-wɛ sɩ: Pepe tɔɔ kɛ́ ɩ́ caɣa yem kɛ mpʋ? 7Ḿpʋ́ɣʋ́ pɛlɛ pa cɔ-ɩ sɩ: Tə ta hiki wei ɩ ká kpaɣa-tʋɣʋ təmlɛ tɔɣɔ. Tənaɣa ɩ tɔma sɩ: Ye mpʋ, ɩ́ polo ma lɛsɛŋ taalɛ taa yaa. 8Ilim kɔma na pə́ tɛ ɩlɛna sɔsɔ ɩnɩ ɩ́ yaa ɩ təmlɛ tɔɔ nyənllʋ na ɩ́ tɔmɩ-ɩ sɩ: Tɔʋ, yaa apaa nyə́ma mpɛ na ń fɛlɩ-wɛɣɛ pa liɣitee. Caaləna mpa pa təkəna kpaɣaʋ tɔ na ń tɛɛsəna mpa pa caala kpaɣaʋ tɔ. 9Ḿpʋ́ɣʋ́ mpa ɩ ka hika taanaɣa ilim tɔ pɛlɛ pa kɔma na pá hiki liɣitee nyəɣəlʋɣʋ nyəɣəlʋɣʋ. 10Ḿpʋ́ɣʋ́ mpa pa caala təmlɛ taa kɛ́ sʋʋʋ tɔ pa hʋʋwa sɩ mpɛ pa nyəna ká kəlɩ panɛ pa nyəna. Ama liɣitee nyəɣəlʋɣʋ nyəɣəlʋɣʋ kɛ́ pa cɛla-wɛ. 11Sɔsɔ ɩnɩ ɩ fɛlʋɣʋ-wɛɣɛ mpʋ tɔ pə ta maɣa-wɛ. 12Ɩlɛna pá tɔ sɩ: Mpa pa kɔma nɔɔnɔɔ tɔ kalifu kʋlʋm kɛ pɛlɛ pa lapa təmlɛ, ɩlɛna ń məlɩ na ń kpɛntɩ-tʋɣʋ kʋfɛlʋɣʋ kʋlʋmʋɣʋ na? Pəyele tá kana na ilim nyaɣa-tʋɣʋ hatoo tanaŋ tɛɛ. 13Tənaɣa sɔsɔ ɩnɩ ɩ cɔ pa taa lɛlʋ sɩ: Ma taapalʋ, ma ta muɣuli-ŋ se. Ma na-ŋ tɩɩ sɩɩ ḿpʋ́ɣʋ́ sɩ ń lapa ilim na pə tɛm maa fɛlɩ-ŋ liɣitee nyəɣəlʋɣʋ, yaa pə taɣa mpʋ? 14Mʋ nyá liɣitee na ń tɛɛ ń fɛɛ-m. Má nɔkəna sɩ má cɛla wei pə təkənaa tɔtɔɣɔ teitei ɩsɩɩ ma cɛla nyá tɔ. 15Ma fɛɩna mpaaʋ sɩ má lana ma liɣitee kɛ ɩsəna ma sɔɔlaa tɔ? Ma lapa kʋpantʋ tɔɣɔ pə wɩɩkɩ-ŋ yaa? 16Tənaɣa Yesu tasaa sɩ: Waalɩ nyə́ma ká məlɩ lɔlɔ, na lɔlɔ nyə́ma náá məlɩ waalɩ. 17Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu pukaɣa Yosalɛm, ɩlɛna ɩ́ yaa ɩ ɩfalaa kɛ kpeeŋa kɛ waatʋ wei pa wɛ mpaaʋ taa tɔ na ɩ́ tɔ-wɛ sɩ: 18Tɔʋ, tə kpaa Yosalɛm ɩsəntɔ tɔ, paa kpaɣa Yʋlʋ Pəyaɣa má na pá tʋ kɔtəlaa sɔsaa na Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlaa pa niŋ taa. Paa tɔ sɩ pá kʋ-m. 19Paa tʋ-m ma ta nyɩ ɩsɔnaa niŋ taa, na pɛlɛ pá paana-m na pá casa-m akpatɛɛ na pá ka-m səm tesika tɔɔ. Na kʋyɛɛŋ tooso wule maa fe. 20Tənaɣa Sepetee pəyalaa na pa too pa pola Yesu kiŋ, ɩlɛna pa too luŋ Yesu tɛɛ na ɩ́ wiina-ɩ sɩ: La-m kʋpantʋ natəlɩ. 21Tənaɣa Yesu pɔɔsa-ɩ sɩ: Pepeɣe n caa má la-ŋ? Ɩlɛna alʋ cɔ-ɩ sɩ: Ma caa sɩ ń tɔ sɩ ma pəyalaa panɛ pa naalɛ paa caɣa nyá kiŋ kɛ waatʋ wei n ká tɔɣɔ nyá Kawulaɣa tɔ. Lɛlʋ kɛ nyá ntɔɣɔŋ tɔɔ, lɛlʋ kɛ nyá mpətəŋ tɔɔ. 22Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu cɔ-wɛ sɩ: Ɩ́ tá nyɩ mpi ɩ́ sələməɣɩ tɔ yɛɛ? Ɩ́ pəsəɣɩ na ɩ́ tɔɣɔ wahala sɔsɔ wei maa tɔɣɔ tɔ? Tənaɣa pa tɔma sɩ: Tɩɩ pəsɩ. 23Ɩlɛna Yesu cɔ-wɛ sɩ: Tampana ɩ́ ká tɔɣɔ wahala sɔsɔ wei maa tɔɣɔ tɔ. Ama pə taɣa má ləsəɣəna mpa paa caɣa ma ntɔɣɔŋ tɔɔ, na mpa paa caɣa ma mpətəŋ tɔɔ tɔ. Mpa pa tɔɔ ma Caa taɣana lona anɩ tɔ pɛlɛ pa kɛna a nyə́ma. 24Yesu ɩfalaa naanʋwa wei pə kaasaa tɔ pɛlɛ pa ná mpʋ, ɩlɛna pa taa wɩɩna Sepetee pəyalaa mpɛ pa naalɛ. 25Tənaɣa Yesu yaa pa təna na ɩ́ tɔ-wɛ sɩ: Ɩ́ nyəmá sɩ mpa pa kɛ́ yəlaa awulaa tɔ, pɛlɛ pa tɔkɩ kawulaɣa kɛ lɛlaa tɔɔ. Na mpa pɛlɛ pa kɛ́ kʋfeelaa tɔ, pɛlɛ pa ŋmakələɣɩ səkpema. 26Ama pə fɛɩ sɩ pɩɩ wɛɛ ḿpʋ́ɣʋ́ mə kiŋ. Nti tɔɣɔlɛ sɩ, ye mə taa wei ɩ́ caa ɩ la sɔsɔ kɛ mə hɛkʋ, pʋntʋ ɩ́ pəsɩ mə pəyalʋ. 27Na ye mə taa nɔɣɔlʋ ɩ́ caa ɩ la mə nɔɣɔ tʋ, pʋntʋ ɩ́ pəsɩ mə yom. 28Mpʋ tɔtɔɣɔ Yʋlʋ Pəyaɣa má, ma ta kɔɔ sɩ má tɔɣɔ cɛcɛɛlɛ. Ama ma kɔmaɣa sɩ má pəsɩ yəlaa təna təmlɛ tʋ, na má ha ma weesuɣu na pə cɛ yəlaa paɣalɛ kɛ pa yomle taa. 29Waatʋ wei Yesu lɩɩna Yeliko ɩcatɛ taa tɔ samaa tuutuuma təŋa ɩ waalɩ. 30Pə pamna yʋlʋmaa naalɛ ka caɣa mpaaʋ nɔɣɔ. Pa nɩɩwa sɩ Yesu tɛɛna ntɛ́, ɩlɛna pá sʋʋ koou sɩ: Tafiiti Pəyalʋ, Tacaa, nyənɩ tá pətɔɔtəlɛ. 31Tənaɣa samaa kaləna-wɛ na pá heeli-wɛ sɩ pa su. Ama pɛlɛ pa sɔɔsa koou kɛ sɔsɔm sɩ: Tafiiti Pəyalʋ, Tacaa, nyənɩ tá pətɔɔtəlɛ. 32Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu səŋaa na ɩ́ yaa-wɛ na ɩ́ pɔɔsɩ-wɛ sɩ: Ɩ́ caa ma la-mɛɣɛ-we? 33Ɩlɛna pɛlɛ pa cɔ-ɩ sɩ: Tacaa, tə caa kɛ́ sɩ ń kuli tá ɩsɛ. 34Ḿpʋ́ɣʋ́ pa tɔm lapa Yesu kɛ́ pətɔɔtəlɛ na ɩ́ takɩ pa ɩsɛ na pá sʋʋ naʋ kɛ tənɛ ɩnəɣɩ kpakpaa na pá təŋ ɩ waalɩ.


text: 1Pə kɔma na pə́ lɩɩ sɩ tɩɩ sʋʋ kpɩɩlʋɣʋ na tə́ polo Italii, ɩlɛna pá kpaɣa Pɔɔlɩ na saləkatʋnaa lɛlaa na pá tʋ yoolaa sɔsɔ nɔɣɔlʋ ɩ niŋ taa. Pa yaa y+o+olú ɩnɩ sɩ Yuliyusi. Ɩ kɛ́ Lom yoolaa tintiɣile nte pa yaa sɩ Lom wulaʋ sɔsɔ nyəntɛ tɔ tə taa nɔɣɔlʋ. 2Ḿpʋ́ɣʋ́ tə sʋʋ Atilamiti kpɩɩlʋɣʋ nakʋlɩ. Kʋlɛ kʋ pukina Asii tɛtʋ taa kpɩɩləŋ teesaŋnaa kiŋ. Tá na Masetoni tʋ nɔɣɔlʋ, pa yaa-ɩ sɩ Alisitaakɩ. Ɩ lɩɩna Tɛsalonikɩ, tá na-ɩ tə sʋʋna kpɩɩlʋɣʋ kɛ mpʋ. 3Tɛʋ fema ɩlɛna tə́ sʋʋ Sitɔŋ. Yuliyusi lakaɣa Pɔɔlɩ təpamm na suulu. Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ ha-ɩ nɔɣɔ sɩ ɩ́ polo na ɩ́ na ɩ taapalaa pá ná təma, na ye pʋlʋpʋ caala-ɩ pa waasɩ-ɩ. 4Tə kʋla təna na heelim suliɣi-tʋɣʋ kʋsulu, ɩlɛna tə cɔɔləna Sipili hɔɣɔlʋɣʋ lɛŋkʋ tɔɔ. 5Ɩlɛna tə́ polo tə́ faɣana teŋku taa kɛ́ Silisii na Pamfili pə cɔlɔ, na tə́ lɩɩ Mila kɛ Lisii tɛtʋ taa. 6Yolú nawa tənaɣa Alɛkəsantilii kpɩɩlʋɣʋ na kʋ caa Italii kɛ pote, ɩlɛna ɩ́ sʋsɩ-tʋɣʋ kʋlɛ kʋ taa. 7Kʋyɛɛŋ paɣalɛ taa ta tɔntɛ lapaɣa təniinɔɔ, na təcatɩ təyaʋ kɛ́ na pə́cɔ́ tə tala Kinite. Heelim tɔŋna-tʋɣʋ səŋʋɣʋ na tə kpisi təna tɔɔ kɛ́ tɔntɛ, ɩlɛna tə məŋna tɛtʋ paŋtaɣa ŋka ka sʋʋ teŋku taa na pá yaa-kɛ sɩ Saləmonee tɔ ka kiŋ. Tə lapa mpʋ sɩ tə́ cɔləna Kəlɛɛtɩ hɔɣɔlʋɣʋ tɔɔ. 8Ḿpʋ́ɣʋ́ tə mala kʋteŋ, na təcatɩ təyaʋ kɛ́ na pə́cɔ́ tə́ tala timpi pa yaa sɩ kpɩɩləŋ teesaŋ kʋpaŋ na pə́ kpətəna Lasee ɩcatɛ kiŋ tɔ. 9Pə məŋna-tʋɣʋ waalɩ kɛ́ sɔsɔm na tə́ tɔŋna pote na tə́ wɛ asola taa. Pə taɣa pʋlʋ, salaŋ nɔhɔkʋtʋ kʋyakʋ tɛma tɛɛʋ. Pə tɔɔ kɛ́ Pɔɔlɩ kpaala-wɛ sɩ: 10Apalaa mɛ, ma nawa sɩ tá mpaaʋ kʋnɛ kɩɩ la asola kɛ sɔsɔm. Asalaʋ sɔsɔ ká la. Pə taɣa kpɩɩlʋɣʋ na kʋ wontu tike ká lana yem. Ye pə ta səŋ təca, pɩɩ kpɛŋna ta maɣamaɣa tɔtɔ. 11Ama Lom yolú ɩnɩ ɩ nɩɩ kpɩɩlʋɣʋ tʋ na saalʋ pa nyəntʋ na pə kəlɩ Pɔɔlɩ nyəntʋ. 12Təna kpɩɩləŋ teesaŋ ta nəɣəsəna caɣaʋ kɛ hilimatɛ waatʋ. Pə tɔɔ kɛ́ pa taa paɣalɛ hʋʋwa sɩ ye pə wɛ pəsʋɣʋ paa kʋlɩ təna na pá tala Fenikisi kpɩɩləŋ teesaŋ kɛ Kəlɛɛtɩ tɛtʋ taa na pá caɣa hilimatɛ waatʋ. Təna teesaŋ təsʋʋlɛnaa nyənaɣana ilim tətʋlɛ tɔɔ tɔɔ. 13Pə pamna heelimaɣa nakəlɩ ka lɩɩna ilim mpətəŋ tɔɔ tɔɔ, ɩlɛna saalaa hʋʋ sɩ pɩɩ səna-wɛ. Tənaɣa pa kpɛsa kuula sɔsɔ wei paa kamna kpɩɩlʋɣʋ tɔ, na pá malɩ Kəlɛɛtɩ kʋteŋ təkpam na pá puki. 14Pə tasaa ɩlɛ heelimuɣu nakʋlɩ kʋ lɩɩna tɛtʋ nti lʋm cɔɔna mpʋ tɔ tə pɔɔŋ taa kɛlɛ na pə kɔŋ, pa yaa-wɩ sɩ Ɩlakətɔŋ. 15Ḿpʋ́ɣʋ́ heelimuɣu ŋkʋ kʋ tɛɛna kpɩɩlʋɣʋ, na pá maɣasɩ na pá kpisi, ɩlɛna pá yele na pə́ tɛɛna-tʋ ɩlɛ. 16Ḿpʋ́ɣʋ́ kpɩɩlʋɣʋ polaa na kʋ təŋna tɛtʋ nti lʋm cɔɔnaa na pá yaakɩ-tɩ sɩ Kota, na tə́ wɛ maɣana tɔ, tə pə tɛɛ tɔɔ. Ɩlɛna təlɛ tə kenti kpɩɩlʋɣʋ kɛ pəcɔ. Wahala na wahala kɛ́ na pə́cɔ́ saalaa pəsɩ na pá kpaasɩ kpiiliya. 17Ama waatʋ wei pa kɔma na pá kpaasɩ-kɛɣɛ ɩsɔ, ɩlɛna pá sɔɔsɩ ŋmɩɩsɩ kɛ nyɔɔsʋɣʋ kɛ kpɩɩlʋɣʋ hɛkʋ taa təkeŋkeŋ. Pa sɔɣɔmaɣaa Lipii tɛtʋ kanyəŋa huwa. Ɩlɛna pá tisi kpɩɩlʋɣʋ kuula wei ɩ tiiki lʋm hɛkʋ hɛkʋ tɔ, na pə́ kaasɩ na heelim pukina kpɩɩlʋɣʋ təpamm. 18Heelim tɔŋna kpɩɩlʋɣʋ kɛ cɛɣɛtʋɣʋ kɛ ḿpʋ́ɣʋ́ tam. Kʋ fema ɩlɛna pá pasəɣɩ kpɩɩlʋɣʋ səɣəla lɛnna na pá pɛtəɣɩ teŋku taa. 19Pəlɛ pə tɛʋ kʋfemuɣu, pa kpaɣa kpɩɩlʋɣʋ wontu na pa maɣamaɣa pa niŋ na pá lɔ. 20Halɩ wɛɛ paɣalɛ heelim tɔŋna mapʋ kɛ ḿpʋ́ɣʋ́ tam tə ta keesi ilim. Pəyele tə ta keesi ɩsɔtʋlʋŋa. Tənaɣa tə nyəmá kpakpaa sɩ tá tɔm tɛma kʋtɛm. 21Mpa paa wɛ kpɩɩlʋɣʋ ŋkʋ kʋ taa tɔ hatoo tete waalɩ pa taa nɔɣɔlʋ ta təŋ pʋlʋ. Ḿpʋ́ɣʋ́ Pɔɔlɩ səŋa pa hɛkʋ taa na ɩ́ tɔ sɩ: Apalaa mɛ, ye ɩ́ ka nɩɩna-m na tə́ caɣa Kəlɛɛtɩ, tə taa ná asalaʋ na taŋkaasi ɩnɛ. 22Tɔʋ, pənɛntɛ ma heeliɣi-mɛ sɩ ɩ́ tɔkɩ tɔnəŋ, tá taa nɔɣɔlʋ kaa sɩ. Ama kpɩɩlʋɣʋ tike ká lana asaala. 23Ɩsɔ wei ɩ tɩ-m na má lakɩ ɩ təmlɛ tɔ ɩ ɩsɔtaa tillu kɔma ma kiŋ kɛ ahoo taa. 24Na ɩ́ tɔ-m sɩ: Pɔɔlɩ taa nyá, pə wɛɛ sɩ n ká polo na ń səŋ Lom wulaʋ sɔsɔ ɩsɛntaa. Na ɩsɩɩ Ɩsɔ luɣu wɛ-ŋ teu tɔ, nyá tɔɔ ɩ ká ya nyá na mpa ɩ́ tɔŋ tɔ pa weesiŋ. 25Pə tɔɔ kɛ́ apalaa mɛ ɩ́ ká tɔkɩ tɔnəŋ, ma wɛna naani kɛ́ Ɩsɔ tɔɔ sɩ pɩɩ la teitei ɩsɩɩ pə hʋla-m tɔ. 26Ama pɩɩ lɔɣɔ-tʋɣʋ tɛtʋ səkpetu natəlɩ nti lʋm cɔɔnaa tɔ tə kʋteŋ tɔɔ kɛ́. 27Saŋa taa ahoo naanʋwa na liɣiti nyəna taɣanna ntɛɣɛ yuɣu na pə́ wɛɛ na pə́ tɔŋna-tʋɣʋ laŋtʋɣʋ kɛ Metitelanee teŋku tɔɔ. Pə kɔma ɩsɩɩ ahoo hɛka ɩlɛ, pə lapa kpɩɩlʋɣʋ saalaa ntɛ́ ɩsɩɩ tə wʋsəna tɛtʋ natəlɩ. 28Ḿpʋ́ɣʋ́ pa tisa kʋmaɣasʋɣʋ, ɩlɛna pá maɣana sɩ pə luma ɩsɩɩ mɛɛtələnaa hiu na naanʋwa na naatosompɔɣɔlaɣa. Pa tasa tɔntɛ na pá tasa maɣasʋɣʋ na pá maɣana mɛɛtələnaa pəlefɛɩ hiu na naanʋwa. 29Pa nyama sɩ pə́ taa kɔɔ na kpɩɩlʋɣʋ yoona kʋkpaməŋ, ɩlɛna pá tisi kuulanaa sɔsaa kɛ liɣiti na kpɩɩlʋɣʋ waalɩ tɔɔ, na pá taŋaa tətɛɣɛtɛɣɛ sɩ pə́ nyaalɩ. 30Kpɩɩlʋɣʋ saalaa caakaɣa sɩ pá se na pá yele kpɩɩlʋɣʋ kɛ təna. Tənaɣa pa tisa kpiiliya ŋkɛ na pá cɛsɩ sɩ pa caa pa tʋ kuulanaa lɛlaa kɛ kpɩɩlʋɣʋ ɩsɛntaa tɔɔ. 31Ɩlɛna Pɔɔlɩ heeli Lom yoolaa sɔsɔ ɩnɩ na ɩ yoolaa lɛlaa sɩ: Ye panɛ ɩnɩ pa se kpɩɩlʋɣʋ taa cənɛ mə taa nɔɣɔlʋ kaa tʋlɩ-tɩ. 32Tənaɣa yoolaa sɛta kpiiliya ŋkɛ ka ŋmɩɩsɩ na pá pɛtɩ-kɛ. 33Pa wɛ təna na pá taŋaa sɩ pə́ nyaalɩ, ɩlɛna Pɔɔlɩ tɔ-wɛ sɩ: Ɩ́ cáálɩ́ mə tɩ na ɩ́ tɔɣɔ tɔɣɔnaɣa. Na ɩ́ tɔ-wɛ sɩ: Saŋa taa kʋyɛɛŋ naanʋwa na liɣiti kɔlɔ ɩ́ wɛ kookalɩ taa, pʋlʋ ta sʋʋ mə nɔɔsɩ taa. 34Tɔʋ, ɩ́ cáálɩ́ mə tɩ na ɩ́ tɔɣɔ tɔɣɔnaɣa na ɩ́ hiki weesiŋ. Pə kaa cətəlɩ mə taa nɔɣɔlʋɣʋ cətəlʋɣʋ maɣamaɣa. 35Pɔɔlɩ tɛma ḿpʋ́ɣʋ́ yɔɣɔtaɣa, ɩlɛna ɩ́ kpaɣa potopoto na ɩ́ sɛɛ Ɩsɔ kɛ́ pa təna pa ɩsɛntaa, na ɩ́ faɣa-ɩ na ɩ́ sʋʋ tɔɣɔʋ. 36Tənaɣa pa təna pa hika apalʋtʋ na pá tɔɣɔ tɔtɔ. 37Mpa tá tá təna tɩɩ wɛ kpɩɩlʋɣʋ taa tɔ tɩɩ wɛ yəlaa pee ŋmʋnʋɣʋ na nɩɩtoso na naanʋwa na naatoso (276). 38Pa tɔɣaa na pá haɣa, ɩlɛna pá kpaɣa tɔɣɔnaɣa pee na pá lɔɔkɩ teŋku taa sɩ pə́ yele kpɩɩlʋɣʋ təfaɣafaɣa. 39Pə kɔma pə nyaalɩ ɩlɛ, kpɩɩlʋɣʋ saalaa ta nyɩ tɛtʋ ntɩ. Ama pa loosa tiili na teŋku kuɣutaa na pə kʋteŋ wɛ ɩhəntaʋ. Ɩlɛna pá tɔ sɩ: Ye tɩɩ pəsɩ tə́ pona tá kpɩɩlʋɣʋ kɛ təna. 40Ḿpʋ́ɣʋ́ pa hɛta kuulanaa na pá yele-wɛɣɛ lʋm taa, na pá kpɛntɩ pa ləsɩ kpatəŋ wei pa kɛɛkaɣana kpɩɩlʋɣʋ tɔ ɩ ŋmɩɩsɩ. Pəlɛ pə waalɩ pa tamsa pʋʋɣʋ kɛ kpɩɩlʋɣʋ nyʋɣʋ taa kɛ́ kʋ lɔlɔ tɔɔ sɩ pə́ la-wɛɣɛ heelim. Ɩlɛna pá kɛɛna kʋteŋ ŋkʋ kʋ tɔɔ tɔɔ. 41Ḿpʋ́ɣʋ́ pa polaa na pá yoona kanyəŋa huɣule natələɣɩ lʋm hola naalɛ hɛkʋ na pə́ saalɩ. Kpɩɩlʋɣʋ nyʋɣʋ ka sʋʋ kanyəŋa taa kɛ́ na pə tɔkɩ təkeŋ. Na lʋm hola náá tɔŋa kʋ waalɩ tɔɔ kɛ́ mapʋ na pə́ yɔkɩ təkpɔɣɔkpɔɣɔ. 42Yoolaa nyəmá sɩ pa kʋɣɩ saləkatʋnaa mpɛ sɩ pə́ taa kɔɔ na pá ya lʋm na pá se. 43Ama yoolaa sɔsɔ ɩnɩ ɩ́lɛ́ ɩ ta sɔɔlɩ sɩ Pɔɔlɩ ɩ́ sɩ, ɩlɛ ɩ ta tisina-wɛ. Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ tɔma sɩ mpa pa nyəmá lʋm tɔ pá hoti kancaalaɣa na pá ya na pá lɩɩ. 44Pə́ kaasa mpa, pɛlɛ pá papɩ kpatəŋ tɔɔ yaa kpɩɩlʋɣʋ hɔɣɔlasɩ tɔɔ na pá tɛsɩ. Ḿpʋ́ɣʋ́ tə lapa na tá təna tə́ tɛsəna alaafəya təmammam.


text: 1Ha ngimɔ ɛngi dɔka giliwi wesara may nɛ mbinga hapɛtɛ Jésus. Mbwa tɛ dung nɛ yɔngamɔ na. Mɛgi Jésus saa hio wan-yambimɔ pɛa nɛ tɔa ha mbwa: 2«Kobhe tɛ wi ndɔng ha dea mi, hazu tɛ bo mɛsɛ nɛ yala tar ka ɔ dung hinɛ mbwa. Nɛ mbwa bo nɛ ma mɔ mɛ yɔng na. 3Ka mi gde nde mbwa asi ha le nɛ wɔ, mbwa betek ngata ha wal, hazu hio ma gutɛ nɛyɛa tɛnɛ.» 4Hio wan-yambimɔ pɛa kiforo wen ha wɛnɛ: «Ɔ hakɛ ha zang bɛlɛ. Ɛ bekpa dɔka yɔngamɔ mɛ ha ha mbwa ha ndo?» 5Mɛgi Jésus ana mbwa: «Ɛnɛ nɛ mampa ge?» Nɛ mbwa kiforo wen: «Ɔ nɛ mampa mɔrkɔ zanga bwa.» 6Wɛnɛ haa nu ha giliwi nde mbwa adungnu. Nɛ wɛnɛ kaya mampa ndɔng mɔrkɔ zanga bwa. Ka wɛnɛ lukoso Sɔ hazua kari, a gbinɔ yo ha hio wan-yambimɔ pɛa nde, mbwa akapini. Nɛ mbwa kapana yo ha hio giliwi ndɔng. 7Mbwa dungɔ fin nɛ hio ma bebe kɔyɔ. Jésus wola dede wen ha zua nɛ wɛnɛ tɔa ha hio wan-yambimɔ pɛa nde, mbwa akapini yo fin ha giliwi. 8Nɛ hio wi yɔnga yo, zang mbwa don. Nɛ ɛ ndɛma oloa don gɛsɛ mɔrkɔ zanga bwa. 9Nɛ dɔka wi ndɔng lɛma nɛ tomay nar. Hapata, Jésus gdea wal ha mbwa nde mbwa asi. 10Nɛhasa, wɛnɛ lea sɔngu hinɛ hio wan-yambimɔ pɛa pen si ha kuli tɔ ha kandɔnu Dalmanuta. 11Hio Farizien tɛa ha pɛ Jésus nɛ mbwa angara zanga wen hinɛ wɛnɛ. Mɛgi, hazu we sila wa, mbwa ana wɛnɛ mɛ de ma mɔweka, ka osi nde ziomɔ pɛa tɛ nɛ wal Sɔ. 12Jésus pesa ɔmi nɛngaya lɛng-kpɛng, nɛ tɔa: «Wi mɔ ngimɔ ɛngɛ ani mɔweka hazu ge? Kpasawen mi tɔ ha ɛnɛ nde, hio wi mɔ ngimɔ ɛngɛ bekpa ma mɔweka ndang na.» 13Hapata a laka hio Farizien ndɔng gde, nɛ wɛnɛ lea sɔngu fin kifiri si ha kuli tɔ. 14Tazu hio wan-yambimɔ biso nɛ kuo yɔngamɔ. Mɛgi, mbwa dungɔ sɔna nɛ mampa ndang ha zang sɔngu. 15Nɛ Jésus mboa mbwa, nɛ tɔa: «Ɛnɛ pangay nɛ yina hasisi mampa pɛ hio Farizien nɛ pɛ Herode.» 16Hio wan-yambimɔ tɔa ha soko may: «Ɔ bo nɛ yɔngamɔ na.» 17Jésus zea wena, nɛ wɛnɛ ana mbwa: «Hazu ge ɛnɛ tɔ ha soko ɛnɛ nde, ɔ bo nɛ mampa na, ge nde? Ingɔmɔ nɛ mbaramɔ pɛ ɛnɛ bona nde? Sila ɛnɛ dung gdingbiti hazu ge? 18Gbali ɛnɛ ang fɛt, ma ɛnɛ zɔk mɔ na? Zala ɛnɛ ang fɛt, ma ɛnɛ ze mɔ na? Tazu ɛnɛ tɛ gba nɛ hio mɔ ka mi dea sɔngsi na nde? 19Ha ngimɔ ka mi kapana nɛ mampa mɔrkɔ ha soko hio wi tomay mɔrkɔ, ɛnɛ kaya hio titia don gɛsɛ ge?» Mbwa tɔa ha wɛnɛ: «Yo dona gɛsɛ bhukɔ gbala bwa.» 20«Nɛ ngimɔ ka mi kapana nɛ mampa mɔrkɔ zanga bwa ha soko hio wi tomay nar, ɛnɛ kaya titia don gɛsɛ ge?» Mbwa tɔa ha wɛnɛ: «Yo dona gɛsɛ mɔrkɔ zanga bwa.» 21Jésus ana mbwa fin: «Gbo kanɛ sising, ɛnɛ tɛ ing ka gotoa na?» 22Jésus hinɛ hio wan-yambimɔ pɛa hɔa ha le Betsaida. Nɛ hio wi kuo ma wan-gdɔka li tɛnɛ ha pɛa. Mbwa lokatɛ nde, wɛnɛ andɔ tɛ wa nɛ kpasisi wɛnɛ. 23Jésus baa kɔ wan-gdɔka li ɛngɛ, nɛ a ngbɔsa wɛnɛ nɛnɛ ha gdong le. Hapata, a aa tafu ha li wa, a gdea kɔ ha zu wa, nɛ a ana wɛnɛ: «Mɛ ha zɔka ma mɔ?» 24Wan-gdɔka li bhaa li nɛ tɔa: «Mi ha zɔka hio wi. Ma, mbwa dung tuka te, ka nɛ nɔ.» 25Hapata Jésus gdea kɔ ha li wa nɛ mbinga. Nɛ wɛnɛ angara zɔka mɔ nɛ saa, li wa bhaa kari. Wɛnɛ tɛ bo ha zɔka mɔ nɛdedea. 26Mɛgi Jésus tɔa ha wɛnɛ: «Mɛ si nzeng ha twa pɛ mɛ, ka mɛ ale ha zang le na!» 27Hapata ɛngi, Jésus hinɛ hio wan-yambimɔ pɛa baa wal hazu nɛ ha hio le hapɛtɛ gasa le Sezare pɛ Philippe. Nɛ ka mbwa boka ha liwal, a ana hio wan-yambimɔ: «Hio wi tɔ nde, mi nɛ̂ o?» 28Mbwa kiforo wen ha wɛnɛ: «Hio ma wi tɔ nde, mɛ nɛ̂ Jean wan-gdumsiwi. Hio ma nde, mɛ nɛ̂ Elie. Nɛ hio ma mbinga tɔ nde, mɛ nɛ̂ ma wi ndang ha soko hio wan-tɔkuliwen.» 29Nɛ wɛnɛ anamɔ fin: «Ma, ɛnɛ, ɛnɛ tɔ pɛ ɛnɛ nde, mi nɛ̂ o?» Pierre kiforo wen ha wɛnɛ: «Mɛ nɛ̂ Mesi.» 30Mɛgi Jésus mboa nu mbwa nɛngaya nde, mbwa atɔ wen ɛngɛ ha ma wi ndang na. 31Hapata ɛngi Jésus angara osamɔ ha hio wan-yambimɔ pɛa, a tɔa: «Lɛma nde, mi, Bewei pɛ Wi, akpa yeksamɔ nɛdɔka. Hio kotowi, hio gasa wan-hasadaka nɛ hio wan-osi mbonga bemul mi pi. Ɛ begbɛ mi, nɛ mi begutɛ hapata yala tar.» 32Wɛnɛ tɔa wen ndɔng long. Mɛgi, Pierre daka tɛ hinɛ wɛnɛ tikiring nɛ a angara sɛna wen ha wɛnɛ. 33Ma, Jésus kiforo tɛ zɔk hio wan-yambimɔ, nɛ wɛnɛ gaya Pierre, nɛ tɔa: «Mɛ pen ha li mi, Satan! Hazu takaramɔ pɛ mɛ tɛ nɛ wal Sɔ na, ma, nɛ wal pɛ wi.» 34Hapata, Jésus saa hio giliwi nɛ hio wan-yambimɔ pɛa. Nɛ wɛnɛ tɔa ha mbwa: «Ka ma wi ngoy mɛ ndari mi, lɛma nde wɛnɛ akafi wɔ mɔ nzan fɛt. Wɛnɛ agu getakate pɛa gde ha zu bhaka wa, nɛ wɛnɛ andari mi. 35Hazu wi, ka ngoy kpasisi tunɔ pɛa, a beyɔsisi yo. Ma, wi ka yɔsisi tunɔ pɛa hazu wɛnɛ mɛkara mi nɛ Dede Wen pɛ Sɔ, a bekpasisi yo. 36Ka ma wi kpaa mɔ nzan fɛt, nɛ ka wɛnɛ kɔpa tunɔ kpoo, kpaamɔ pɛa bede nɛ ge ha wɛnɛ ge nde? 37Wi lɛm hɛ fin tunɔ pɛa nɛ mbinga nɛ nge mɔ ge nde? 38Hio wi mɔ ngimɔ ɛngɛ bo nɛ mboazu na, nɛ mbwa nɛ̂ wan-de gdangamɔ. Ka mɛ de foy ha li mbwa hazu ling mi nɛ hazu wen pɔm, mɛgi mi, Bewei pɛ Wi, mi bede foy fin hazu mɛ, ha ngimɔ ka mi betɛ hinɛ hio nzɔy telenge ha zang lɛkɛ-lɛkɛmɔ pɛ Bafa mi.»


text: 1Yesu Krisita doho nala rɛ nyɛ. Ʋ naabaa rɛ gyɩ yaa Deviti, Deviti mɛ naabaa yaa Abɩraham. 2Abɩraham nɛ gyɩ lʋl Azɩkɩ. Azɩkɩ mɛ sii lʋl Gyeekɔbɩ. Gyeekɔbɩ mɛ sii lʋl Gyuda abee ʋ naabiisi. 3Gyuda mɛ sii lʋl Pɛrɛsɩ abee Zɛra. (Ba nɩɩna feŋ nɛ gyɩ yaa Tama.) Pɛrɛsɩ mɛ bɩl sii lʋl Hɛzʋrɔŋ. Hɛzʋrɔŋ mɛ sii lʋl Rami. 4Rami mɛ sii lʋl Amiinadabu. Amiinadabu mɛ sii lʋl Naasuŋ. Naasuŋ mɛ sii lʋl Salmɔŋ. 5Salmɔŋ mɛ sii lʋl Buwasi. (Buwasi nɩɩna feŋ nɛ gyɩ yaa Reehabɩ.) Buwasi mɛ sii lʋl Obɛdɩ. (Obɛdɩ nɩɩna feŋ nɛ gyɩ yaa Rufu.) Obɛdɩ mɛ sii lʋl Gyesi. 6Gyesi mɛ sii lʋl kuwori Deviti. Deviti mɛ sii lʋl Solomɔn. (Solomɔn nɩɩna rɛ fa yaa Yuriya haaŋ hʋ ʋ aa sʋba ka Deviti laa kpa). 7Solomɔn mɛ sii lʋl Rehobʋwam. Rehobʋwam mɛ sii lʋl Abigya. Abigya mɛ sii lʋl Asa. 8Asa mɛ sii lʋl Gyihosafati. Gyihosafati mɛ sii lʋl Gyɔram. Gyɔram mɛ sii lʋl Yuzaya. 9Yuzaya mɛ sii lʋl Gyotam. Gyotam mɛ sii lʋl Ahazɩ. Ahazɩ mɛ sii lʋl Hezikaya. 10Hezikaya mɛ sii lʋl Manaasi. Manaasi mɛ sii lʋl Amɔn. Amɔn mɛ sii lʋl Gyosaya. 11Gyosaya mɛ sii lʋl Gyekonaya abee ʋ naabiisi. Saŋa no tɩyaŋ nɛ ba kasɩ Iziral tɩmma mʋ Baabilɔŋ paalʋʋ. 12Ba gyɩ aa kasɩ Iziral tɩmma mʋ Baabilɔŋ paalʋʋ hal tɩyaŋ nɛ, Gyekonaya lʋl Siyatiil, Siyatiil mɛ sii lʋl Zerubabɛl. 13Zerubabɛl mɛ sii lʋl Abiyudi. Abiyudi mɛ sii lʋl Ɛliyakim. Ɛliyakim mɛ sii lʋl Azɔ. 14Azɔ mɛ sii lʋl Zadɔkɩ. Zadɔkɩ mɛ sii lʋl Akimu. Akimu mɛ sii lʋl Ɛliyudu. 15Ɛliyudu mɛ sii lʋl Ɛliyeza. Ɛliyeza mɛ sii lʋl Maataŋ. Maataŋ mɛ bɩl sii lʋl Gyeekɔbɩ. 16Gyeekɔbɩ mɛ rɛ yaŋ sii lʋl Gyosɛfʋ. Gyosɛfʋ mɛ sii kpa Mɛɛrɩ, nal hʋ aa lʋl Yesu, ba kɩ yɩrɩ Krisita, laataal hʋ Wɩɩsɩ aa lɩya. 17A piili Abɩraham a mʋ pele kuwori Deviti, Yesu Krisita naaba-doho fa yaa fi abee banaa rɛ. A yaŋ bɩl piili bee kuwori Deviti a mʋ kɩ pele saŋa hʋ ba aa kasɩ Iziral tɩmma mʋ Baabilɔŋ paalʋʋ hʋ, Yesu naaba-doho gyɩ yaa fi abee banaa rɛ. A bɩl lɩɩ haŋ saŋa hʋ mɛ a mʋ pele saŋa hʋ ba aa lʋl Krisita, laataal hʋ Wɩɩsɩ aa lɩya, ʋ naaba-doho gyɩ yaa fi abee banaa rɛ. 18Nyɛ rɛ Yesu Krisita lʋlɩɩ naasɩ tɩŋa: Ʋ naa Mɛɛrɩ abee Gyosɛfʋ gyɩ wee nyʋwa rɛ anɩɩ ba sɩ yal dɔmɔŋ. Amɛ ba ha gyɩ bɩ yal dɔmɔŋ, aŋka Wɩɩsɩ Wiyesi Welii hʋ dee leŋ Mɛɛrɩ kaŋ luwol. 19Gyosɛfʋ gyɩ yaa tɩpʋlʋŋ tɩɩna rɛ. Ɛɛ wɩya ʋ gyɩ bee kyɛ dɩ ʋ we Mɛɛrɩ hɩɩsɩ gyamaa tɩyaŋ, aŋ gyɩ kɩ kyɛ dɩ ʋ lʋwɔlɩ vɩya ʋ. 20Ʋ gyɩ aa bɩɩnɩ gɛɛ tɩyaŋ nɛ, malɩka ko ʋ lee duwoso tɩyaŋ a basɩ tɩya ʋ a baa, "Gyosɛfʋ, Kuwori Deviti doho nal, ta leŋ dɩ kambɩŋ kana ɩ, ɩ aa sɩ kpa Mɛɛrɩ a yaa ɩ haaŋ, beewɩya Wɩɩsɩ Wiyesi Welii hʋ dee rɛ tɩŋ ʋ kaŋ biye no luwol. 21Ʋ sɩ lʋl boyoŋbiye, dɩ ɩ we ʋ feŋ Yesu. Feŋ hʋ memii rɛ yaa Laataal, beewɩya ʋ rɛ sɩ laa ʋ nala ta ba wɩbɔmɔ tɩyaŋ." 22Wɩya no buloŋ gyɩ yaa rɛ dɩ wɩya hʋ á Tɩɩna Wɩɩsɩ gyɩ aa tɩŋ ʋ tɩŋdaal kɩdɩgɩ tɩyaŋ basɩ ko su ba bʋʋsɩ. Ʋ gyɩ tɩŋ ʋ tɩŋdaal no tɩyaŋ nɛ a baa, 23"Hatoluu kɩdɩgɩ ha aa bɩ gyɩŋ baal sɩ kaŋ luwol a lʋl boyoŋbiye dɩ ba kana ʋ kɩ yɩrɩ Imanuwɛl." (Feŋ hʋ memii rɛ yaa "Wɩɩsɩ we á lee.") 24Gyosɛfʋ aa sii doo sɩya tɩyaŋ, ʋ gyɩ yaa gɛɛ hʋ malɩka hʋ aa basɩ tɩya ʋ rɛ, a gyɩ kpa Mɛɛrɩ mʋ ʋ dɩya a yaa ʋ haaŋ. 25Amɛ ʋ beel-ʋ ha gyɩ bɩ gyɩŋ dɔmɔŋ anɩɩ baal bee haaŋ aŋka Mɛɛrɩ lʋl boyoŋbiye. Nyɛ rɛ Gyosɛfʋ we biye hʋ feŋ Yesu.


text: 1«Sɛb yel a Efɛɛzɩ tẽw Lãw-yir malkɩ: ‹A ŋa n'a a sob nɛ, na tɛr a ŋmar-bie ayopõi a ʋ dʋrʋ nũú ɛ cere a salmɛ̃ fɩ̃tɩlɩ ayopõi sɔgɔ a, yere: 2ɩ̃ bãw nɩ a fʋ tome, a balʋ fʋ na bal fʋ tʋɔra a, nɩ a fʋ kanyir. Ɩ̃ bãwnɩ a na fʋ̃ʋ nɩ a po-to-dem na kʋ̃ tʋ̃ɔ taa a; a bɛl na yel kɛ́ bɛ ɩ n nɩ-toni ɛ bɛ ɩ nɩ-toni a, fʋ ɩ bɛ na kaa nyɛ̃ bɛ ɩ zir-ŋmarbɛ. 3Fʋ tɛr ɩ kanyir, fʋ wõ n tuo a ɩ̃ ƴãw ɛ bɛ bal tɩɛ bɛr ɛ. 4Ɛ cɛ, ɩ̃ yere fʋ na: fʋ na bɛ cãa nɔnɛ mɛ̃ mɛ̃ a pɛr tib daar a. 5A na ɩ lɛ a, lɛ tɩɛrɩ a be za fʋ na yi kɛ wa lo a! Lɩɛbɩ a fʋ ɩb ɛ lɛb de a fʋ dãwdãw ɩ-ɩrɩ. Fʋ̃ʋ bɛ wa lɩɛbɩ a fʋ ɩb a, ɩ̃ waar ɩ a fʋ zie, ɛ ɩ̃ na wa ír ɩ a fʋ fɩ̃tɩlɛ a ʋ beba zie bɛr. 6Ɛ cɛ, yel-vla ŋa n'ʋ fʋ tɛr: fʋ bɛ nɔnɛ a Nɩkolayiti mɩnɛ tome mɛ̃ a mãa mɩ̀ na bɛ nɔnɛ a a ɩ.› » 7«Sob nɛ na tɛr tobe a, ʋ bɛrɛ wone a ʋlɩ bom nɛ a Naaŋmɩn Vʋʋrʋ na yere kʋ̀rɛ a Lãw-yie a.» «Sob nɛ na na zɛb tʋ̃ɔ a, ɩ̃ na kʋ̀ ʋ nɩ a nyɔ-vʋʋrʋ tɩɛ wɔmɛ ʋ dɩ, a nyɔ-vʋʋrʋ tɩɛ na ar a Naaŋmɩn zaardɛ̃ pʋɔ a.» 8«Sɛb yel a Sɩmɩɩr tẽw Lãw-yir malkɩ: ‹A ŋa n'a a niwn-diere nɩ a po-pawrɛ yere, a sob nɛ na tɩ kpi ɛ lɛb vʋʋrɛ a: 9ɩ̃ bãw nɩ a fʋ kpɩɛrʋ nɩ a fʋ nãw (ɛ cɛ, fʋ nɩ̃ɛ na kpɛ naalʋ). Ɩ̃ bãw nɩ a zʋmɛ, a bɛlɩ dem na yel kɛ bɛ ɩ n Zifʋ mɩnɛ ɛ bɛ ɩ Zifʋ a, na tʋʋr fʋ a: Sɩtaana lãw nɩbɛ nɛ bɛ. 10Ta zɔrɛ a tuo fʋ na na wõ a dɛ̃bɩ̃ɛ ɩ. Nyɛ̃, a Gɛgɛra na ƴãw nɩ nyɩ mɩnɛ gaso pʋɔ k'ʋʋ ɩ nyɩ kaa, ɛ́ nyɩ na nyɛ̃ nɩ kpɩɛrʋ bibie pie. Taa lɛbr pùor ɛ, ɛ tɩ ta a fʋ kũu daar, ɛ ɩ̃ na kʋ̀ b ɩ a zɛb-tʋ̃ɔfʋ kpa-wʋɔ, na ɩ a nyɔ-vʋʋrʋ a.› » 11«Sob nɛ na tɛr tobe a, ʋ bɛrɛ wone a ʋlɩ bom nɛ a Naaŋmɩn Vʋʋrʋ na yere kʋ̀rɛ a Lãw-yie a.» «Sob nɛ na na zɛb tʋ̃ɔ a, a kũu ayi sob bɛ páwr ʋ ɛ. » 12«Sɛb yel a Pɛrgam tẽw Lãw-yir malkɩ: ‹A ŋa n'a a sob nɛ na tɛr a zɛbr-sɔ-kpɛ̃ɛ na dɩrɛ a loge ayi, ɛ a nʋɔr ɩ ɓɩlɓɩl a, yere: 13ɩ̃ bãw nɩ a be fʋ na kpɩɛr a: a be a Sɩtaana naalʋ da-kɔw na be a n'a. Ɛ cɛ, fʋ ƴãw nɩ fãw tu a ɩ̃ pùor. A bibie al pʋɔ bɛ mɩ̀ na saa tɩ kʋ́ a ɩ̃ dãsɩɛ-dɩrɛ Ãtɩpasɩ na bɛ lɛbr pùor a nyɩ zie be a, a be a Sɩtaana na kpɩɛr a, fʋ bɛ saw de m ɛ lɛb wa zawrɩ bɛr ɛ. 14Ɛ cɛ, yele blã be n be, ɩ̃ na yere fʋ a al ƴãw: nɩbɛ be n a fʋ zie de a Balaam wulu. A Balaam ŋa n'ʋ tɩ wule a Balakɩ, k'ʋʋ bɛlɩ a Ɩsɩrayɛl nɩbɛ ƴãw bɛ 'wɔb tɩbɛ bawr-maal-nɛnɛ ɛ maalɩ pɩ̃ɔ yele. 15A fʋ zie mɩ̀ a, nɩbɛ be n be de a Nɩkolayiti mɩnɛ wulu. 16A na ɩ a ŋa a, lɩɛbɩ a fʋ ɩb. Alɛ bɛ ɩ lɛ a, ɩ̃ kʋ̃ yaa kɛ wa a fʋ zie ɩ, ɛ ɩ̃ na zɛb ɩ nɩ a nɩbɛ bɛl nɩ a zɛbr-sɔ-kpɛ̃ɛ na be a ɩ̃ nʋɔrɩ́ a.› » 17«Sob nɛ na tɛr tobe a, ʋ bɛrɛ wone a ʋlɩ bom nɛ a Naaŋmɩn Vʋʋrʋ na yere kʋ̀rɛ a Lãw-yie a.» «Sob nɛ na na zɛb tʋ̃ɔ a, ɩ̃ na kʋ̀ ʋ nɩ mãan sɔwla. Ɩ̃ mɩ̀ na kʋ̀ ʋ nɩ kʋsɛ-pla, ɛ yo-paala sɛb a kʋsɩɛr zu, yo-paala nɩr za na bɛ bãw, a bɛ ɩ a sob nɛ na páw ʋ a ɩ.» 18«Sɛb yel a Tɩatɩɩr tẽw Lãw-yir malkɩ: ‹ A ŋa n'a a Naaŋmɩn Bie yere, ʋl a mimie na ɩ mɛ̃ vũu-'lera ɛ a gbɛɛ nyɩwrɛ mɛ̃ kur-zɩɛ bɛ na kàr a. 19Ɩ̃ bãw nɩ a fʋ tome, a fʋ nɔ̃wfʋ, a fʋ saw-deb, a nɩbɛ sõwfʋ tɩɛrʋ fʋ na tɛr a, nɩ a fʋ kanyir. A tome fʋ na bɩɛrɩ tõ a, a yãwmɛ na zuo a al fʋ na de niwn tõ a. 20Ɛ cɛ, yel ŋa ƴãw n'a ɩ̃ yere fʋ: fʋ bɛr ɩ a Zezabɛl, a pɔw ŋa na yel k'ʋʋ ɩ n Naaŋmɩn-ƴɛr-manɛ ɛ tule a ɩ̃ tõ-tõ-biir, ɛ wule bɛ bɛ maalɛ a pɩ̃ɔ yele ɛ 'wɔbr a tɩbɛ bawr-maal-nɛnɛ a. 21Ɩ̃ bɛr ɩ vuo kʋ̀ ʋ k'ʋʋ lɩɛbɩ a ʋ ɩb, ɛ cɛ, ʋ bɛ bɔbr k'ʋʋ lɩɛbɩ a ʋ ɩb, bɛr a ʋ pɩ̃ɔ yele ɩ. 22Lɛ so ɩ̃ na lɔb ʋ dɔwlɩ kpɩɛrʋ na bɛ tɛr manʋ a gado zu, ʋlɛ nɩ a bɛlɩ dem na lãw maalɛ a pɔw-gaa yel-bebe, bɛlɛ bɛ wa bɛr a ɩ-faar ʋ na wule bɛ a. 23Ɩ̃ mɩ̀ na kʋ́ n a ʋ bibiir. Lɛ n'a a Lãw-yie za na bãw kɛ mãa n'ɩ a sob nɛ na jɛlɛ a pʋʋr, ɛ bãw a nɩsaalbɛ tɩɛrʋ a. Ɩ̃ na mɩ́ ya n a nyɩ za been been man nɩ a ʋ tome.› » 24«Ɛ cɛ, a nyɩɩm na be a Tɩatɩɩr a, ɛ́ bɛ tu a wul-ziri ŋa pùor a, ɛ́ bɛ zànɩ a ʋlɩ bom nɛ a nɩbɛ bɛ ŋa na bʋɔlɛ a ‹ Sɩtaana yel-sɔwlɩ sɔwlɩ › a, ɩ̃ yere nɩ a ŋa kʋ̀rɛ nyɩ: ɩ̃ bɛ lɛ dɔwlɛ nyɩ tuor ƴãw pʋɔ ɩ. 25Ɛ cɛ, a ʋlɩ bom nɛ nyɩ na tɛr a, nyɩ ƴãw fãw fɩɩr ʋ tɛr ɛ gu ɩ̃ wa wa.» 26«Sob nɛ na na zɛb tʋ̃ɔ, ɛ tõ a ɩ̃ tome tɩ ta n a baarʋ daar a, ɩ̃ na kʋ̀ ʋ nɩ fãw a nɩ-bʋʋrɛ zu, mɛ̃ a lɛ a mãa mɩŋa na páw fãw a ɩ̃ Sãà zie a; gãda-ɩb a ʋ na tɛr kaarɛ nɩ a bɛ zie, ɛ́ mɩ́ ŋmɛr bɛ bɛr mɛ̃ yawra bʋ̃-mɩɛrɩ a. Ɩ̃ mɩ̀ na kʋ̀ ʋ nɩ a zi-vɩɛ-ŋmara.» 29«Sob nɛ na tɛr tobe a, ʋ bɛrɛ wone a ʋlɩ bom nɛ a Naaŋmɩn Vʋʋrʋ na yere kʋ̀rɛ a Lãw-yie a. »


text: 1Zezi ma maŋɩ mɩmaŋa o brɩ nɔɔna bam o wɩ: "Nɔɔnʋ wʋdoŋ mʋ wʋra. O ma zaŋɩ o cɩ gaarɩ, yɩ o daarɩ o jəri tweeru tɩlʋ yɩrɩ na yɩ vinyə tɩn dɩ wʋnɩ. O ma daarɩ o kʋ goŋo tɩ-dɩa je nɩ, sɩ o na gwəri tweeru biə bam, sɩ o kɩ d'aanɩ o nɔ o kan tɩ na bam. O ma daarɩ o cwi dapala sɩ nɔɔnʋ taa je da o yɩrɩ gaarɩ dɩm. O na fɔgɩ o cɩ-dɩ kʋntʋ tɩn, o laan ma kwe nɔɔna o yagɩ da sɩ ba taa tʋŋa, yɩ o daarɩ o nuŋi o vu cwəŋə. 2Tweeru biə bam gwərim maŋa na yi tɩn, o ma tʋŋɩ o tɩntʋŋnʋ sɩ o vu nɔɔna balʋ na nii o gaarɩ dɩm baŋa nɩ tɩn te, sɩ ba cɛ o təri ba pa-o. 3Tɩntʋŋnʋ wʋm na yi ba te tɩn, ba ma ja-o ba magɩ, yɩ ba daarɩ ba pa o viiri dɩ jɩ-kʋrɩ. 4Nɔɔnʋ wʋm daa ma tʋŋɩ o tɩntʋŋnʋ wʋdoŋ. O na yi ba te tɩn, ba ma magɩ o yuu ba kaarɩ yɩ ba twɩ-o. 5O daa ta ma tʋŋɩ o tɩntʋŋnʋ wʋdoŋ o wəli da. Wʋntʋ na yi ba te tɩn, ba ma mag-o ba gʋ. Nɔɔnʋ wʋm ta ma tʋŋɩ o tɩntʋŋna zanzan nɔɔna bam tee nɩ, yɩ ba magɩ ba badonnə, ba daarɩ ba gʋ ba badaara. 6Kʋ laan ma daarɩ o tɩtɩ bu wʋlʋ o na so-o zanzan tɩn yɩranɩ. O ma tʋŋ-o ba tee nɩ o ma kweeli, yɩ o bʋŋɩ sɩ, ba'a nɩgɩ wʋntʋ. 7Nɔɔna bam na nɛ-o tɩn, ba maa ŋɔɔnɩ daanɩ ba wɩ: 'Mʋ gaarɩ dɩm tu bu, wʋntʋ mʋ lagɩ o ba o taa te o ko wʋm wəənu tɩm. Nan pa-na d'ɩ gʋ-o, sɩ d'ɩ daarɩ d'ɩ ta'a te o wəənu tɩm.' 8Ba laan ma gʋ-o, yɩ ba daarɩ ba vaŋ-o ba ja nuŋi gaarɩ dɩm wʋnɩ ba yagɩ. 9Kʋntʋ tɩn, gaarɩ dɩm tu wʋm laan w'ʋ kɩ nɔɔna bam kʋntʋ tɩta mʋ? O maŋɩ sɩ o ba o gʋ-ba mʋ, sɩ o daarɩ gaarɩ dɩm o pa nɔɔna badonnə sɩ ba taa niə. 10- 11Kʋ pʋpʋnɩ Wɛ tɔnɔ kʋm wʋnɩ kʋ wɩ: 'Kandwɛ dɩlʋ lwara na vɩn tɩn laan mʋ joori dɩ ba dɩ ji kandwɛ dɩlʋ na paɩ sɔŋɔ kʋm dana tɩn. Baŋa-Wɛ na kɩ te tɩn mʋ kʋntʋ, yɩ kʋ yɩ wo-kamunu kʋ pa dɩbam.' Abam maŋɩ 'a wʋ karɩmɩ kʋntʋ na?" 12Zwifə yigə tiinə bam na ni kʋntʋ tɩn, ba ma lwarɩ nɩ o maŋɩ mɩmaŋɩ dɩm bantʋ ŋwaanɩ mʋ. Ba laan maa beeri cwəŋə sɩ ba ja-o. Ba maa warɩ, ba na kwarɩ fʋʋnɩ dɩ nɔn-kɔgɔ kʋm tɩn ŋwaanɩ. Ba ma yag-o, yɩ ba daarɩ ba viiri. 13Zwifə bam dɛɛn ma lɩ Farizɩan tiinə badonnə dɩ Pɛ Erɔdɩ kwaga nɔɔna badonnə sɩ ba vu Zezi te. Ba maa lagɩ sɩ ba pa o ŋɔɔnɩ o tusi, sɩ ba wanɩ ba ja-o. 14Ba ma yi o te, yɩ ba ta dɩd-o ba wɩ: "Karanyɩna, d'ɩ ye nɩ nmʋ yɩ cɩga tu mʋ. Nmʋ yigə tərə dɩ nɔɔna na bʋŋɩ kʋlʋ ba pa nmʋ tɩn, nmʋ nan ba kuri nɔɔna daanɩ. Nmʋ nan yəni n brɩ nɔɔna Wɛ cwəŋə dɩ cɩga mʋ. D'ɩ lagɩ d'ɩ bwe d'ɩ nii, dɩbam Zwifə bam culu pɛ ni sɩ d'ɩ ŋwɩ lampoo d'ɩ pa lʋgʋ kʋm pa-farʋ wʋm naa kʋ wʋ maŋɩ? D'ɩ maŋɩ sɩ d'ɩ ŋwɩ naa d'ɩ wʋ maŋɩ sɩ d'ɩ ŋwɩ?" 15Zezi nan maŋɩ o ye ba na yɩ pipiri-nyɩna te tɩn. O ma ta dɩ ba o wɩ: "Bɛɛ nan mʋ yɩ 'a lagɩ sɩ 'a maŋɩ-nɩ 'a nii? Ja-na səbu-dalɩ dɩdʋa 'a ba sɩ a nii." 16Ba ma lɩ səbu-dalɩ dɩm ba brɩ-o. O ma nii yɩ o bwe-ba o wɩ: "Wɔɔ nyɩnyʋgʋ dɩ o yɩrɩ mʋ pʋpʋnɩ dɩ baŋa nɩ?" Ba ma lər-o ba wɩ: "Kʋ yɩ pa-farʋ wʋm mʋ." 17Zezi laan ma ta dɩ ba o wɩ: "Kʋ lamma. 'A nan ta'a ŋwɩ kʋlʋ na yɩ pa-farʋ wʋm nyɩm tɩn 'a pa-o, sɩ 'a daarɩ 'a ta'a paɩ Wɛ kʋlʋ dɩ na yɩ DƖ nyɩm tɩn." O na ləri-ba kʋntʋ tɩn, kʋ ma sʋ-ba zanzan. 18Sadusɩan tiinə badonnə dɛɛn ma zaŋɩ ba vu Zezi te. Bantʋ mʋ brɩ ba wɩ, nɔɔnʋ na tɩga, o daa b'a joori o bi. 19Ba ma vu ba ta dɩ Zezi ba wɩ: "Karanyɩna, Moyisi dɛɛn na pʋpʋnɩ kʋlʋ o tiŋi o pa dɩbam tɩn, kʋ brɩ nɩ, nɔɔnʋ nu-bu na tɩga yɩ o daarɩ o kaanɩ, ba na wʋ lʋgɩ biə daanɩ, tʋ wʋm cʋrʋ mʋ maŋɩ sɩ o di kaanɩ wʋm sɩ ba wanɩ ba lʋ biə o nu-bu wʋlʋ na tɩgɩ tɩn ŋwaanɩ. 20Kʋntʋ, nu-biə barpɛ ya mʋ wʋra. Ba dɩdʋa ma di kaanɩ, yɩ o tɩ o daar-o, yɩ o wʋ lʋgɩ bu. 21Wʋlʋ na saŋɩ tɩn laan ma di kadəm wʋm. O dɩ ma tɩ o daarɩ kaanɩ wʋm, yɩ ba dɩ wʋ lʋgɩ bu. Batɔ tu wʋm dɩ daa ma di-o. 22Ba maama barpɛ di kaanɩ wʋm, yɩ ba wʋ lʋgɩ bu dɩd-o. Ba maama na tɩgɩ tɩn, kaanɩ wʋm dɩ laan ma tɩ. 23Ba maama barpɛ na di kaanɩ wʋm tɩn, ba laan na tu ba bi ba yagɩ tʋʋnɩ, bantʋ wɔɔ mʋ w'ʋ ta te kaanɩ wʋm?" 24Zezi ma ləri-ba o wɩ: "Abam tiini 'a tusi mʋ. Abam wʋ lwarɩ Wɛ tɔnɔ kʋm zaasɩm dɩm kuri, yɩ 'a ta yəri Wɛ dam dɩm na yɩ te tɩn. 'A wʋ tusi cɩga na? 25Nɔɔna na tu ba bi ba yagɩ tʋʋnɩ, ba lagɩ ba taa nyɩ dɩ Wɛ malɛsɩ sɩm na yɩ te tɩn mʋ, ba ba di kaana, kaana dɩ nan ba zʋʋrɩ banna dɩ. 26Kʋ nan na yɩ twa biim dɩm dɩ, Moyisi na pʋpʋnɩ kʋlʋ tɩn brɩ nɩ nɔɔna w'ʋ sɩɩnɩ ba bi. Abam maŋɩ 'a wʋ karɩmɩ kʋlʋ Wɛ na tagɩ dɩ Moyisi DƖ na brɩ DƖ tɩtɩ dɩd-o sabarɩ puŋu kʋm wʋnɩ maŋa kalʋ tɩn na? Wɛ dɛɛn tagɩ DƖ wɩ: 'Amʋ yɩ Abraham Wɛ, dɩ Yizakɩ Wɛ, dɩ Zakɔbɩ Wɛ mʋ.' 27Kʋ brɩ nɩ bantʋ daa ta jɩgɩ ŋwɩa mʋ Wɛ tee nɩ, bɛŋwaanɩ Baŋa-Wɛ yɩ naŋʋna Wɛ mʋ, sɩ DƖ daɩ twa Wɛ. Mʋ kʋ kuri 'a tiini 'a tusi dɩ 'a na bʋŋɩ te tɩn." 28Ba na wʋra ba ŋɔɔnɩ kʋntʋ tɩn, Wɛ cullu karanyɩna tu wʋdoŋ ma yi ba te, yɩ o ni ba taanɩ dɩm. O ma lwarɩ nɩ Zezi tiini o kwaanɩ dɩ o na ləri Sadusɩan tiinə bam te tɩn. O laan ma twɛ Zezi te, yɩ o bwe o wɩ: "Wɛ niə yam maama wʋnɩ dɔɔ mʋ yɩ kamunu dɩ dwe?" 29Zezi ma lər-o o wɩ: "Wɛ ni dɩlʋ na yɩ kamunu dɩ dwe ya maama tɩn mʋ tɩntʋ: 'Yisɩrayɛlɩ tiinə-ba, cəgi-na. Yuutu Baŋa-Wɛ mʋ yɩ dɩbam Yuutu dɩdʋa m'a. 30Ta n soe n Yuutu Baŋa-Wɛ dɩ n bɩcarɩ maama, dɩ n wʋ maama, dɩ n wʋbʋŋa maama, dɩ n dam maama.' 31Wɛ ni dɩlʋ na saŋɩ tɩn mʋ tɩntʋ: 'Ta n soe n doŋ nɩ n tɩtɩ te.' Wɛ ni dɩdoŋ daa tərə dɩ na yɩ kamunu dɩ dwe niə yantʋ yale." 32Wɛ cullu karanyɩna tu wʋm ma ta dɩ Zezi o wɩ: "Karanyɩna, n tagɩ cɩga. Nmʋ na tagɩ n wɩ, Wɛ dɩdʋa yɩranɩ mʋ wʋra yɩ DƖ doŋ daa tərə tɩn, kʋ yɩ cɩga mʋ. 33Kʋ maŋɩ sɩ d'ɩ ta'a soe Wɛ dɩ d'ɩ wʋ maama, dɩ d'ɩ wʋbʋŋa maama, dɩ d'ɩ dam maama, sɩ d'ɩ daarɩ d'ɩ ta'a soe d'ɩ donnə nɩ d'ɩ tɩtɩ te. D'ɩ na kɩ kʋntʋ, d'ɩ kɩ lanyɩranɩ kʋ dwe d'ɩ na mɛ vara naa woŋo kʋlʋ maama d'ɩ ma kaanɩ-DƖ." 34Zezi na nɛ nɩ o ləri taanɩ dɩm lanyɩranɩ dɩ wʋbʋŋ-ŋʋna tɩn, o ma ta dɩd-o o wɩ: "Nmʋ batwarɩ dɩ Wɛ paarɩ dɩm." Kʋ na zɩgɩ maŋa kam kʋntʋ nɩ, nɔɔn-nɔɔnʋ daa maa kwarɩ sɩ o bwe-o taanɩ. 35Zezi dɛɛn maa wʋ Wɛ-di-kamunu kʋm nɩ o brɩ nɔɔna, yɩ o ta o wɩ: "Wɛ cullu karanyɩna tiinə bam yəni ba brɩ nɩ, Krisi wʋm Wɛ na tʋŋɩ tɩn yɩ Pɛ Davidi dwi tu mʋ. Kʋ nan w'ʋ wanɩ kʋ taa yɩ kʋntʋ na? 36Wɛ Joro kʋm dɛɛn pɛ Davidi tɩtɩ ta o wɩ: 'Yuutu Baŋa-Wɛ tagɩ dɩ a Yuutu DƖ wɩ: Ba n jəni amʋ jazɩm nɩ, sɩ a laan kɩ nmʋ dʋna maama n nɛ kuri nɩ.' 37Davidi tɩtɩ nan na sɩɩnɩ o bəŋi Krisi wʋm o wɩ o Yuutu tɩn, dɩbam nan daa w'ʋ kɩ ta mʋ d'ɩ bəŋ-o nɩ Davidi naa daga?" Zezi na brɩ Wɛ cɩga kam kʋntʋ tɩn, kʋ ma pa nɔn-kɔgɔ kʋlʋ na je kʋ cəgi tɩn wʋ poli zanzan. 38O daa ta ma brɩ-ba yɩ o wɩ: "Ta'a yɩrɩ-na 'a tɩtɩ dɩ cullu karanyɩna tiinə bam. Bantʋ soe sɩ ba taa zʋʋrɩ gwar-dɩdwaarʋ, sɩ ba taa beerə yɩ nɔɔna nii-ba. Ba na ve yaga, ba lagɩ sɩ nɔɔna maama taa tui ba zuli-ba mʋ. 39Ba na yəni ba zʋ ba Wɛ-di sɩm, ba lagɩ je-kamunnu mʋ sɩ ba taa je yigə nɩ. Ba na ve nɔɔnʋ sɔŋɔ sɩ ba di candiə, kʋ yɩ je-ŋʋŋa jəgə nɩ mʋ ba lagɩ sɩ ba taa je da. 40Ba maa yəni ba ganɩ kadənə ba joŋi kʋlʋ maama ba na jɩgɩ tɩn, yɩ ba kwəri ba loori Wɛ dɩ bɩtar-dɩdwaarʋ, sɩ kʋ taa nyɩ nɩ ba yɩ nɔn-ŋʋna mʋ te. Wɛ w'ʋ tiini DƖ pa bantʋ na cam kʋ ja gaalɩ." 41Zezi ma vu o jəni Wɛ-di-kamunu kʋm wʋnɩ, jəgə kalʋ daka na zɩgɩ da yɩ nɔɔna dɩ Wɛ pɛɛra ka wʋnɩ tɩn tɩkəri nɩ. O maa je o nii nɔɔna bam na ve ba dɩ ba səbiə ka wʋnɩ te tɩn. Nadunə zanzan ma ba ba dɩ səbu zanzan ka wʋnɩ. 42Kadəm wʋdoŋ na yɩ yinigə tu tɩn ma ja səbu-dal-balwa bale, o ja vu o dɩ da. 43Zezi na nɛ kʋntʋ tɩn, o ma bəŋi o karabiə bam, yɩ o ta dɩ ba o wɩ: "A lagɩ a ta cɩga mʋ dɩ abam sɩ, kadəm wʋntʋ na yɩ yinigə tu tɩn, o dɩ səbu kʋ dwəni nɔɔna balʋ maama na dɩ da tɩn. 44Bantʋ maama lɩ ba daarɩ səbiə mʋ tata. Kadəm wʋm nan yɩ yinigə tu mʋ, yɩ o kwe woŋo kʋlʋ maama o na jɩgɩ sɩ o ma yəgi o ni-wʋdiu tɩn o dɩ da."


text: 1Ha ndangtɛ ngimɔ ka kongapora mɔ Rome, Sezar Tibere, dea tom lɛm bɛlɛ bhukɔ zanga mɔrkɔ, Ponse Pilate dungɔ gɔfɔrma mɔ kandɔnu Judée, Herode dungɔ kongapora mɔ kandɔnu Galile, Philippe ya mɛ Herode dungɔ kongapora mɔ kandɔnu Iture nɛ mɔ kandɔnu Trakoni, Lisanias dungɔ kongapora mɔ kandɔnu Abilene, 2nɛ Anne nɛ Kaife dungɔ nɛ hio wan-zu hio wan-hasadaka. Ha ngimɔ ɛngi Sɔ wola wen ha Jean bewei pɛ Zakari ka dungɔ ha kpɛnu. 3Nɛ wɛnɛ ha yala dam kandɔnu mɔ li Jourdain fɛt. A gbaa tazu hio wi nɛ wen mɛgɛ: «Ɛnɛ tɛ, mi gdumsi ɛnɛ ha li hazu osi nde, ɛnɛ kiforo sila ɛnɛ. Mɛgi Sɔ bebisi sɛmbɔ pɛ ɛnɛ.» 4Gbesi tuka ka wan-tɔkuliwen Esaïe bangɛriki: «Gɛl wi ndang gdɔra ha kpɛnu: ‹Ɛnɛ bhɔngiri mbango pɛ Kongawan. Ɛnɛ yolsi hio bhɛtɛ-bhɛtɛ wal pɛa. 5Ɛnɛ donsi hio fongo fɛt nɛ ɛnɛ hilsi hio bhele-bhele ngari nɛ hio bebe ngari fɛt. Ɛnɛ yolsi ngbuo wal nɛ ɛnɛ lɔksi ngbukuru-ngbukuru wal. 6Nɛ wi fɛt bezɔk mɔkpasi ka Sɔ bekpasisi nɛ mbwa.› » 7Giliwi dungɔ ha tɛa ha pɛa hazu nde, wɛnɛ agdumsi mbwa ha li. Nɛ wɛnɛ tɔa ha mbwa: «Ɛnɛ kul pɛ da gɔk! Ngambi pɛ Sɔ tɛ bo sanga-sanga! O ha osi ha ɛnɛ nde, ɛnɛ lɛm kpɔy ha yo, o nde? 8Ɛnɛ de dedemɔ ka osi nde, ɛnɛ kiforo sila ɛnɛ! Nɛ ɛnɛ karsi lukoso tɛ nde, Abraham nɛ̂ ngbabafa ɛnɛ! Hazu Sɔ lɛma kifiri hio ta ndɔng gde nɛ hio bezang pɛ Abraham. 9Ɛ gdea kpe ha gunte kari, te ndang ndang fɛt ka way dede waya na, ɛ begɔn yo pi ha we.» 10Hio giliwi ana wɛnɛ: «Ɔ bede mɛng?» 11A kiforo wen ha mbwa: «Ka ma wi nɛ latɛ bwa, wɛnɛ aha ma ha wi kɛ ka bo nɛ yo na. Nɛ ka ma wi nɛ yɔngamɔ, wɛnɛ akapini ma ha wi kɛ ka bo nɛ yo na.» 12Hio wan-ndɛm mbɔli garama tɛa ha pɛa hazu nde, wɛnɛ agdumsi mbwa ha li. Nɛ mbwa ana wɛnɛ: «Wan-osimɔ, ɔ bede mɛng?» 13A kiforo wen ha mbwa: «Mbonga osa dɔka mbɔli garama ha ɛnɛ. Ka ɛnɛ aba pen zua na!» 14Hio wan-bibulo fin ana wɛnɛ nɛ mbwa tɔa: «Ma, pɛ ɔ, ɔ bede mɛng?» Nɛ wɛnɛ tɔa ha mbwa: «Ɛnɛ ba mɔ pɛ wi nɛ nga mbanzi na! Nɛ ɛnɛ fundi wi nɛ wen dalo na! Dea nde, mbɔli tom pɛ ɛnɛ alɛm nɛ ɛnɛ sɔna.» 15Hio giliwi dungɔ ha kera hɔa pɛ Mesi. Mɛgi mbwa ana ha sila mbwa nde, mana Jean nɛ̂ Mesi. 16Ma, Jean tɔa ha mbwa: «Pɔm, mi gdumsi nɛ ɛnɛ ha li. Ma wi kɛ ka betɛ ha pata mi, wɛnɛ nɛ gasaa pen mi. Mi bo nɛ zioa hazu bul pɛl nakala pɛa na. A begdumsi ɛnɛ ha zang Nzɔy-Sɔtɛ nɛ ha zang we. 17Wɛnɛ tɛ bo sanga mɛ pɛfi kpalmɔ pɛa. Hapata a besasisi bhandi pɛfi mɔ. Nɛ wɛnɛ bewesiri hongbongbo kpalmɔ gde ha zang gulo nɛ a bebesisi sara ha we ka bisi na.» 18Mɛgi Jean dungɔ ha bulo Dede Wen ha hio wi nɛ wal dɔka mbinga mbɔla fin. 19Nɛ Jean sɛna wen ha Herode, kongapora mɔ kandɔnu Galile, hazu wɛnɛ dea wanza nɛ wal sio Herodiade, ko pɛ ya wa. Nɛ wɛnɛ sɛna wen fin hazu hio mbinga gdangamɔ pɛ Herode fɛt. 20Mɛgi Herode aa ma gdangamɔ fin ha zu hio gdangamɔ pɛa fɛt, ka wɛnɛ pio Jean ha zɔbhɔ. 21Ka Jean tɛ le ka zɔbhɔ na, a gdumso hio wi fɛt ka tɛa ha pɛa. Nɛ a gdumso fin Jésus. Ha ngimɔ ka Jésus ha gɔa Sɔ, liswe gboa long. 22Nɛ Nzɔy-Sɔtɛ zilo ha zu Jésus tuka gbakuli. Nɛ ma gɛl gboa ha liswe nɛ tɔa: «Mɛ nɛ̂ bewei pɔm ka mi ngoya gdang. Mɛ gdea totɛ ha sila mi.» 23Ha ngimɔ ka Jésus angara tom pɛa, bɛlɛ pɛa hɔa mana bhukɔa tar. Ɛ takara nde, wɛnɛ nɛ̂ bem pɛ Joseph bewei pɛ Heli. 24Heli bewei pɛ Matate, Matate bewei pɛ Lévi, Lévi bewei pɛ Malki, Malki bewei pɛ Yanai, Yanai bewei pɛ Joseph, 25Joseph bewei pɛ Matatias, Matatias bewei pɛ Amos, Amos bewei pɛ Nahum, Nahum bewei pɛ Esli, Esli bewei pɛ Nagai, 26Nagai bewei pɛ Maat, Maat bewei pɛ Matatias, Matatias bewei pɛ Semein, Semein bewei pɛ Yosek, Yosek bewei pɛ Yoda, 27Yoda bewei pɛ Yoanan, Yoanan bewei pɛ Resa, Resa bewei pɛ Zorobabel, Zorobabel bewei pɛ Salatiel, Salatiel bewei pɛ Neri, 28Neri bewei pɛ Melki, Melki bewei pɛ Adi, Adi bewei pɛ Kosam, Kosam bewei pɛ Elmadam, Elmadam bewei pɛ Er, 29Er bewei pɛ Jésus, Jésus bewei pɛ Eliezer, Eliezer bewei pɛ Yorim, Yorim bewei pɛ Matate, Matate bewei pɛ Lévi, 30Lévi bewei pɛ Siméon, Siméon bewei pɛ Juda, Juda bewei pɛ Joseph, Joseph bewei pɛ Yonam, Yonam bewei pɛ Eliakim, 31Eliakim bewei pɛ Melea, Melea bewei pɛ Mena, Mena bewei pɛ Matata, Matata bewei pɛ Natan, Natan bewei pɛ David, 32David bewei pɛ Yese, Yese bewei pɛ Obed, Obed bewei pɛ Boaz, Boaz bewei pɛ Sala, Sala bewei pɛ Naason, 33Naason bewei pɛ Aminadab, Aminadab bewei pɛ Ademin, Ademin bewei pɛ Arni, Arni bewei pɛ Esrom, Esrom bewei pɛ Fares, Fares bewei pɛ Juda, 34Juda bewei pɛ Jacob, Jacob bewei pɛ Isaac, Isaac bewei pɛ Abraham, Abraham bewei pɛ Tera, Tera bewei pɛ Nakor, 35Nakor bewei pɛ Seruk, Seruk bewei pɛ Ragaum, Ragaum bewei pɛ Falek, Falek bewei pɛ Eber, Eber bewei pɛ Sela, 36Sela bewei pɛ Kainan, Kainan bewei pɛ Arpaksad, Arpaksad bewei pɛ Sem, Sem bewei pɛ Noe, Noe bewei pɛ Lamek, 37Lamek bewei pɛ Matusala, Matusala bewei pɛ Henok, Henok bewei pɛ Yared, Yared bewei pɛ Maleleel, Maleleel bewei pɛ Kainam, 38Kainam bewei pɛ Enos, Enos bewei pɛ Set, Set bewei pɛ Adam, Adam bewei pɛ Sɔ.