text: 1Pə waalɩ kɛ́ Yesu sʋʋ cɔɔʋ kɛ acalɛɛ sɔsɔɔna na səkpena na ɩ́ lakɩ waasʋ, na ɩ́ kpaaləɣɩ Ɩsɔ Kawulaɣa Laapaalɩ Kʋpaŋ. Na ɩ ɩfalaa naanʋwa na naalɛ, 2na alaa mpa pa alɔɣaa ɩ loowa, na ɩ waasa mpa pɛlɛɣɛ pa kʋtɔməŋ tɔ. Ɩsɩɩ Malɩ wei pa yaakaɣa Makətala tʋ na paa loo-ɩ alɔɣaa naatosompɔɣɔlaɣa tɔ, 3na Helɔtɩ pəyalʋ Cusa alʋ Saanɩ, na Susaanɩ, na lɛlaa kɛ paɣalɛ mpa pa səŋaɣana Yesu na ɩ ɩfalaa na pa wɛnaʋ tɔ. 4Yəlaa samaa lɩɩkaɣana acalɛɛ acalɛɛ na pá kɔŋ ɩ kiŋ, ɩlɛna ɩ́ sɛɛ-wɛɣɛ ɩsɔ sɩ: 5Tuulu poləna tuutu. Ɩ tuukaɣa ɩ mətutuuna, ɩlɛna lɛnna hoti mpaaʋ nɔɣɔ nɔɣɔ. Na pá fɛləɣɩ-yɛɣɛ nɔɔhɛɛ, na sumasɩ tii na sɩ tɔɔsɩ-yɛ. 6Ḿpʋ́ɣʋ́ lɛnna hota kʋwaʋ tɔɔ, ɩlɛna a nyɔ na a taɣanɩ wʋlʋɣʋ kɛ nikaɣa fɛɩ tɔ pə tɔɔ. 7Lɛnna náá hoti sɔwa taa na a na sɔwa pá kpɛntɩ nyɔʋ, ɩlɛna sɔwa náá kʋ-yɛ. 8Lɛnna náá hoti tɛtʋ mʋsʋŋ nyəntʋ taa, na a nyɔ na a lʋlɩ teu pə tɩɩ fɛɩ. Ɩ tɛma ḿpʋ́ɣʋ́ yɔɣɔtʋɣʋ, ɩlɛna ɩ́ cuɣusina nɔɣɔ sɔsaɣa sɩ: Ye wei ɩ kɛ́ tɔm nɩɩlʋ pʋntʋ ɩ́ nɩɩ. 9Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ ɩfalaa pɔɔsa-ɩ ɩsɔ sɛɛʋ mpɩ pə hʋwɛɛ. 10Ɩlɛna Yesu cɔ sɩ: Pə ha-mɛɣɛ sɩ ɩ́ nyɩ Ɩsɔ Kawulaɣa tɔm kʋŋmɛsətʋ. Ama pə kaasa lɛlaa tɔ, ɩsɔnaa kɛ paa sɛɛ-wɛ sɩ: Paa pa nyənəɣɩ ɩsəntɔ, pá taa ná. Paa pa nɩɩkɩ, pá taa cɛkəna pə hʋwɛɛ. 11Maa kilisi-mɛɣɛ ɩsɔ sɛɛʋ mpɩ pə hʋwɛɛ. Ɩsɔ Tɔm ntɛ́ mətutuuna anɩ. 12Wena wena a hota mpaaʋ nɔɣɔ nɔɣɔ tɔ, alɛ a wɛnna ɩsɩɩ mpa pa nɩɩkɩ Ɩsɔ Tɔm na Ɩlɔɣɔʋ təŋ na ɩ́ ləsɩ-təɣɩ kpakpaa kɛ pa lotu taa, sɩ pá taa kɔɔ na pá mʋ-tɩ na Ɩsɔ ya pa nyɔɔŋ. 13Nna alɛ a hota kʋwaʋ tɔɔ tɔ, alɛ a wɛnna ɩsɩɩ mpa pa nɩɩkɩ-tɩ na pá mʋ-tɩ na laŋhʋlʋmlɛ, ɩlɛ tə ta caɣa pa taa. Pa mʋɣɩ kɛ́ na pə́ la wɛɛ naalɛ, maɣasʋɣʋ kɔŋ kʋ kɔɔ, ɩlɛna pá lɩɩ Ɩsɔ sɛɛʋ kɛ kpakpaa. 14Wena a hota sɔwa taa tɔ, alɛ a wɛnna ɩsɩɩ mpa pa tɛŋ tə nɩɩʋ, ɩlɛna atɛ cənɛ nəɣəsɛɛ na pə wɛnaʋ na pə kʋnyɩɩləŋ pə tɔm kɔɔ na pə́ kʋ-təɣɩ pa taa, na pá kpisi pee kʋpana lʋlʋɣʋ tɔ. 15Wena alɛ a hota tɛtʋ mʋsʋŋ nyəntʋ taa tɔ, alɛ a wɛnna ɩsɩɩ mpa pa nɩɩ Ɩsɔ Tɔm na pá mʋ-tɩ na lotu kʋlʋmtʋ na hʋwɛɛ nna a tewa tɔ, na pá tɔka-tɩ təkpaŋkpaŋkpa, na pá lʋləɣɩ pee kʋpana kɛ teu tɔ. 16Awe mʋsəɣɩ fətəla na ɩ́ pamɩ-ɩ pʋlʋpʋ tɛɛ, yaa ɩ́ sʋsɩ-ɩ kato tɛɛ ye? Tesika tɔɔ kɛ́ paa pusi-ɩ sɩ pə́ ná mpa pa sʋʋkɩ təyaɣa taa tɔ. 17Kʋŋmɛləm napəlɩ pə fɛɩ sɩ pə kaa kuli pə tɔɔ. Pə́cɔ́ mukaɣa tɛɛ pʋlʋpʋ fɛɩ mpi pa kaa ləsɩ na paa awe na tɔ. 18Ɩ́ la laakalɩ na ɩsəna ɩ́ nɩɩkɩ tɔ. Pə taɣa pʋlʋ, wei ɩ wɛna tɔɣɔ paa ha, na pá lɛɛkɩ wei ɩ fɛɩna tɔɣɔ pəciimaɣa wei ɩ hʋʋ sɩ ɩ tɩ tɔ. 19Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu too na ɩ newaa pa kɔma ɩ kiŋ. Ama samaa tɔɔ pa ta pəsɩ pá tala ɩ kiŋ. 20Ḿpʋ́ɣʋ́ nɔɣɔlʋ heela-ɩ sɩ: Nyá too na nyá newaa pa wɛ awalɩ na pá caa pa na-ŋ. 21Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu cɔ-wɛ sɩ: Ma too na ma newaa ntɛ́ mpa pa nɩɩkɩ Ɩsɔ Tɔm na pá təŋəɣɩ-tɩ tɔ. 22Ḿpʋ́ɣʋ́ kʋyakʋ nakʋlɩ Yesu na ɩ ɩfalaa pa kpa kpɩɩlʋɣʋ taa, ɩlɛna ɩ́ tɔ-wɛ sɩ ɩ́ na-wɛ pá tɛsɩ lʋm. Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu na ɩ ɩfalaa pa tɛɛwa. 23Pa tɔŋna pote kɛ lʋm tɔɔ kɛ́ mpʋ, ɩlɛna Yesu too. Tənaɣa heelimuɣu hɔka lʋm tɔɔ təna, na lʋm faləɣɩ kpɩɩlʋɣʋ taa haləna kʋ caa suɣu, na lʋm caa pə tɔɣɔ-wɛ. 24Tənaɣa pa pola Yesu kiŋ na pá feesi-ɩ sɩ: Tacaa, Tacaa, tə lepaɣa. Yesu fema, ɩlɛna ɩ́ kaləna heelim na lʋm hola na pə təna pə́ hɛɛ təli. 25Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ pɔɔsa-wɛ sɩ: Mə taa tɛmnaʋ kɛ Ɩsɔ kɛlɛ le ɩlɛ? Tənaɣa sɔɣɔntʋ na piti kpa Yesu ɩfalaa, na pá tɔŋ təma sɩ: Aweɣelɛ ɩnɛ ɩnɩ na halɩ ɩ́ yɔɣɔtəɣəna heelim na lʋm na pə́ nɩɩkəna-ɩ? 26Ḿpʋ́ɣʋ́ pa tapəna pa kpɩɩlʋɣʋ kɛ Selasini nyə́ma tɛtʋ nti tə wɛ kʋtɛsʋɣʋ tɔɔ na tə́ nyənəɣɩ Kalilee tɔ. 27Yesu tii tɛtʋ tɔɔ, ɩlɛna ɩcatɛ ńtɛ́ tə yʋlʋ nɔɣɔlʋ wei ɩ hii alɔɣaa tɔ ɩ́ kɔɔ ɩ kiŋ. Hatoo tɔ yʋlʋ ɩnɩ ɩ ta nyɩ wontuɣu kɛ ɩ tɔɔ. Pə́cɔ́ ɩ təcaɣalɛ ntɛ́ pəlaaŋ taa, ɩ ta nyɩ təyaɣa. 28Ɩ na Yesu, ɩlɛna ɩ́ ma kapuka na ɩ́ hoti ɩ nɔɔhɛɛ tɛɛ na ɩ́ kooki sɩ: Ɩsɔtaa Ɩsɔ Sɔsɔ Pəyalʋ Yesu, ma na-ŋ suwe? Haɩ, la suulu taa tʋ-m wahala. 29Pə taɣa pʋlʋ, Yesu ka heela ɩlɔɣɔʋ sɩ ɩ́ se ɩ waalɩ tɔɣɔ ɩ yɔɣɔta mpʋ. Pə kɛɛsəɣɩ na pə́ kʋləɣəna-ɩ tɔ, pa hɔkəɣɩ-ɩ alukpala na ɩ́ cɛkɩ, na ɩlɔɣɔʋ sʋsʋɣɩ-ɩ nyɩɩtʋ. 30Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu pɔɔsa ɩlɔɣɔhilu sɩ: Pa yaa-ŋ suwe? Ɩlɛna ɩ́ cɔ sɩ: Pa yaa-m sɩ Kʋpiŋ. Pə taɣa pʋlʋ, alɔɣaa paɣalɛ ka wɛna ɩ waalɩ. 31Na alɔɣaa mpɛ pa wiikaɣana Yesu sɩ ɩ́ taa tɔ-wɛ sɩ pá məlɩ pa hɔɔʋ tɛɛ. 32Afanaa kaləkʋ sɔsɔɔʋ nakʋlɩ kɩɩ wɛ tənaɣa pɔ́ɔ́ŋ taa na kʋ tuliɣi. Ḿpʋ́ɣʋ́ alɔɣaa mpɛ pa wiina Yesu sɩ ɩ́ yele na mpɛ pá sʋʋ afanaa mpɛ pa taa, ɩlɛna Yesu tisi. 33Tənaɣa alɔɣaa mpɛ pa yela apalʋ ɩnɩ na pá sʋʋ afanaa taa. Ɩlɛna afanaa tʋ casəlɛ kɛ yem na pá tii kalakala na pá tʋ lʋm na pá sɩ. 34Afanaa tiikilaa ná mpʋ, ɩlɛna pɛlɛ pá lo kpakpaa na pá polo pá heeli tɔm ntɩ, na tɔm yɛkɩ kpakpaa kɛ acalɛɛ taa na cacakəŋ tɛɛ. 35Ḿpʋ́ɣʋ́ yəlaa kʋlaa sɩ mpɛ pa puki na pá ná mpi pə lapa tɔ. Pa pola Yesu kiŋ, ɩlɛna pá maɣana apalʋ wei ɩnɩ ɩ alɔɣaa pa loowa tɔ, na pə́ cɛpa ɩ tɔɔ, na ɩ́ caɣa Yesu nɔɔhɛɛ tɛɛ na ɩ́ suu wontu. Ɩlɛna sɔɣɔntʋ kpa-wɛ. 36Mpa pa ná tɔm ntɩ na pa ɩsəpəle tɔ, pa kɛɛsa-wɛɣɛ ɩsəna pə lapa na apalʋ ɩnɩ ɩ́ hiki alaafəya tɔ. 37Ḿpʋ́ɣʋ́ pə lapa Selasini tɛtʋ nyə́ma kɛ sɔɣɔntʋ kɛ sɔsɔm, ɩlɛna pá tɔ Yesu sɩ ɩ́ la suulu na ɩ́ tɛɛ. Ɩlɛna Yesu kpa kpɩɩlʋɣʋ sɩ ɩ tɛɛkɩ. 38Ḿpʋ́ɣʋ́ apalʋ wei ɩnɩ ɩ alɔɣaa pa loo mpʋ tɔ, ɩ sələma Yesu sɩ ɩ́ yele na ɩnɩ ɩ́ təŋɩ-ɩ. Ɩlɛna Yesu náá kisi na ɩ́ tɔmɩ-ɩ sɩ: 39Məlɩ nyá təyaɣa taa na ń heeli pə təna mpi Ɩsɔ lapa-ŋ tɔ. Ḿpʋ́ɣʋ́ apalʋ ɩnɩ ɩ tɛɛwa na ɩ́ heeli ɩcatɛ təna taa kɛ́ pə təna mpi Yesu lapa-ɩ tɔ. 40Yesu məla Kalilee taa, ɩlɛna samaa laŋa hɛɛ teu. Pə taɣa pʋlʋ, pa təna paa taŋa-ɩ teu kɛ́. 41Ḿpʋ́ɣʋ́ apalʋ nɔɣɔlʋ wei pa yaa sɩ Yailu na ɩ́ kɛ́ pa təkotile nyʋɣʋ tʋ tɔ ɩ kɔma na ɩ́ hoti Yesu nɔɔhɛɛ tɛɛ, na ɩ́ wiina-ɩ sɩ ɩ́ polo ɩnɩ ɩ tɛ. 42Pə taɣa pʋlʋ, ɩ ka wɛna pɛɛlɔ na ɩ́ caakɩ səpʋ. Pə́cɔ́ ɩ tike kɛ ɩ ka wɛna, na ɩ pɩɩsɩ wɛ naanʋwa na naalɛ. Yesu kʋlaa sɩ ɩ puki tɔ na samaa nyəkaa kɛ́ teu. 43Alʋ nɔɣɔlʋ náá wɛ təna wei hatoo pɩɩsɩ naanʋwa na naalɛ taa ɩ tɔŋna tɔɣɔlʋɣʋ na pə́ wɛ-ɩ toŋ tɔ. Alʋ ɩnɩ ɩ liɣitee təna tɛmna fɛtaa. Pə́cɔ́ nɔɣɔlʋ ta pəsɩ na ɩ́ waasɩ-ɩ. 44Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ kpətəna Yesu na ɩ waalɩ tɔɔ, na ɩ́ tokina ɩ capa ntʋmpile. Ɩlɛna pə tɛmɩ-ɩ kpakpaa ɩnɩ. 45Ntɛna Yesu pɔɔsɩ sɩ: Awe tokina-m ye? Mpʋɣʋlɛ yəlaa təna kpɛɛsaa. Ɩlɛna Piyɛɛ nɔɣɔ təkpaʋ sɩ: Tacaa, kɛ yəlaa timsina-ŋ na pá nyəkəɣɩ-ŋ? 46Ama Yesu cɔwa sɩ: Aaɩ, nɔɣɔlʋ tokina-m kɛ́. Ma nɩɩ ma toma lɛnna lɩɩwa. 47Alʋ kɔma na ɩ́ nyɩ sɩ pə nyəmá ɩ tɔɔ, ɩlɛna ɩ́ kʋlɩ na ɩ́ polo ɩ́ hoti Yesu nɔɔhɛɛ tɛɛ na ɩ́ seliɣi. Na ɩ́ yɔɣɔtɩ samaa təna ɩsɛntaa kɛ́ mpi pə tɔɔ ɩ tokina-ɩ, na ɩsəna pə tɩɩ waasa-ɩ kpakpaa tɔ. 48Mpʋɣʋlɛ Yesu tɔma-ɩ sɩ: N tɛma Ɩsɔ na nyá taa tɔɣɔ pə waasa-ŋ ma pu, tɛɛna laŋhʋlʋmlɛ. 49Yesu tɔŋa yɔɣɔtʋɣʋ kɛ mpʋ, ɩlɛna Yuta nyə́ma təkotile nyʋɣʋ tʋ ɩnɩ ɩ təyaɣa tʋ nɔɣɔlʋ kɔɔ na ɩ́ heeli-ɩ sɩ: Taa tʋ Tacaa kɛ kʋnyɔŋ kɛ yem, nyá pɛɛlɔ fɛɩ. 50Tənaɣalɛ Yesu nɔɣɔ təkpaʋ sɩ: Taa nyá, nyaa tɛ Ɩsɔ na nyá taa te, ɩ ká hiki alaafəya. 51Yesu-wɛ pa kɔma pá tala təyaɣa tɔ Yesu ta tisi sɩ samaa ɩ́ təŋɩ-ɩ na pá sʋʋ. Ama Piyɛɛ na Yohaanɩ na Saakɩ na pəyaɣa caa na ka too pa tike pa sʋʋna. 52Pa təna paa kpa pa laŋa kɛ́ na pá wiiki sɔsɔm. Ama Yesu heela-wɛ sɩ: Ɩ́ taa wii, ka too kʋtoo kɛ́, ka ta sɩ se. 53Yəlaa nyəmá sɩ yʋlʋ tɛma tɛɛʋ təkpataa, ɩlɛna pá woŋi-ɩ. 54Ama Yesu tɔka pəyaɣa niŋ taa na ɩ́ yɔɣɔtəna nɔɣɔ sɔsaɣa sɩ: Pəyaɣa nyá, kʋlɩ. 55Tənaɣa ka məlaa na ká kʋlɩ kpakpaa. Ɩlɛna Yesu sɩ pá ha-kɛɣɛ tɔɣɔnaɣa. 56Ɩlɛna piti kpa pɛɛlɔ ɩnɩ ɩ nyə́ma. Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu heela-wɛ sɩ pá taa yele na nɔɣɔlʋ nɩɩ nti ɩnɩ tə lapa mpʋ tɔ.


c: text/html

text: 1Pənɛntɛ tə́ paasəna tɔm nti ɩ́ ka pɔɔsa-m mə takəlaɣa taa tɔ ɩlɛ. Pə kəla teu sɩ yʋlʋ ɩ́ taa kpaɣa alʋ yaa. 2Ama asilima wena a tɔɔ sɔsɔm kɛ katatəlaɣa tɔ a tɔɔ, pə nəɣəsəna sɩ paa apalʋ wei ɩ́ wɛɛna ɩ alʋ, na paa alʋ wei ɩ́ wɛɛna ɩ paalʋ kɛ́ mpʋ tɔtɔ. 3Apalʋ ɩ́ la ɩ alʋ kɛ ɩsəna pə nəɣəsəna apalʋ ká la ɩ alʋ tɔ, na alʋ náá la ɩ paalʋ kɛ́ ɩsəna pə nəɣəsəna alʋ ká la ɩ paalʋ tɔ. 4Pə fɛɩ ɩsɩɩ alʋ ká lana ɩ təɣɩ ɩsəna ɩ sɔɔlaa tɔ. Ɩ paalʋ tənna-ɩ, ɩ niŋ na ɩ nɔɔhɛɛ. Na mpʋ tɔtɔɣɔ na apalʋ, pə fɛɩ sɩ ɩ ká lana ɩ təɣɩ ɩsəna ɩ sɔɔlaa tɔ, ɩ alʋ tənna-ɩ, ɩ niŋ na ɩ nɔɔhɛɛ. 5Ɩ́ taa pɛ təma, ye pə taɣa ɩsɩɩ mə təna ɩ́ lapa nɔɣɔ kʋlʋmaɣa na ɩ́ tisi təma sɩ: Tə́ yele ḿpʋ́ɣʋ́ wɛɛ naalɛ na tə́ paasəna Ɩsɔ sələmʋɣʋ. Ama pəlɛ pə waalɩ, ɩ́ məlɩ na ɩ́ kpɛntɩ naŋ. Ye ɩ́ ta kpɛntɩ naŋ kɛ lɔŋ kɛ mpʋ ɩ́ ká kɔɔ na ɩ́ kpisi tɔnəŋ na ɩ́ hoti Satanɩ maɣasəŋ taa. 6Nti ma yɔɣɔta ɩsəntɔ tɔ pə taɣa kʋcaalʋɣʋ tɔm, ama ayɛɛnɛɛ kɛ́. 7Tampana tɔɔ, ma nyɩɩlaa ɩsɩɩ paa yʋlʋ wei ɩ́ wɛɛ ɩsɩɩ ma wɛʋ ɩsəntɔ tɔ. Ama paa wei na ɩ Ɩsɔ hatɛ kɛ́. Pə haa ɩnɛɣɛ pənɛɣɛ, na pə́ ha ɩnɛɣɛ pənɛ. 8Tɔm nti tə wɛɛ sɩ má heeli atamɛɛ na alaa leelaa tɔɣɔlɛ sɩ, ye pa tɔka pa ɩtantʋ ɩsɩɩ ma tɔkʋɣʋ ma nyəntʋ tɔ pɩɩ kəlɩ-wɛɣɛ sɛɛʋ. 9Ama ye ɩ́ kaa pəsɩ tɔnəŋ tɔkʋɣʋ, ɩlɛ apalaa náá kpaɣa alaa, na leelaa náá saa apalaa. Pə kəla teu sɩ apalʋ ɩ́ kpaɣa alʋ, na alʋ náá saa, na mpi yʋlʋ ká caɣa na kɔtɔɩ kʋɣɩ-ɩ tɔ. 10Nti ma heeliɣi mpa pa tɛma təmaɣa kpaɣaʋ tɔɣɔlɛ sɩ: Alʋ ɩ́ tɛma saaʋ pə fɛɩ sɩ ɩ́ kisi ɩ paalʋ. Tacaa tɩɩ yɔɣɔtəna-tɩ. 11Na ɩ́ kisa-ɩ kɔlɔ, ɩ́ caɣa mpʋ, ɩ́ taa saa kʋfalʋ. Ye ɩ ká məlɩ kʋpəŋ ɩ́ məlɩ-ɩ. Apalʋ ná fɛɩna mpaaʋ sɩ ɩ́ tɔɣɔnɩ ɩ alʋ. 12Mpa pə kaasaa tɔ, ma heeliɣi pɛlɛ sɩ, ye apalʋ ɩ́ kɛ́ Ɩsɔ sɛɛlʋ na ɩ alʋ kɛ́ ma ta nyɩ Ɩsɔ, pəyele alʋ ɩnɩ ɩ luɣu wɛɛ sɩ ɩ́ na-ɩ pá caɣa, apalʋ ɩ́ taa tɔ sɩ ɩ kisiɣi-ɩ. 13Mpʋ tɔtɔɣɔ alʋ ɩ́ kɛ́ Ɩsɔ sɛɛlʋ na ɩ paalʋ náá kɛ́ ma ta nyɩ Ɩsɔ, pəyele apalʋ ɩnɩ ɩ luɣu wɛɛ sɩ ɩ́ na-ɩ pá caɣa, alʋ ɩ́ taa tɔ sɩ ɩ kisiɣi-ɩ. Ma maɣamaɣa ma yɔɣɔtəna təlɛ, tə ta lɩɩna Tacaa kiŋ. 14Ɩsɔ tá kisi apalʋ wei ɩ ta kɛ Ɩsɔ sɛɛlʋ tɔɣɔ ɩ́ na ɩ alʋ Ɩsɔ sɛɛlʋ pa caɣalɛ tɔɔ, pə́cɔ́ ɩ ta kisi alʋ wei ɩ ta kɛ Ɩsɔ sɛɛlʋ tɔɣɔ ɩ́ na ɩ paalʋ Ɩsɔ sɛɛlʋ pa caɣalɛ tɔɔ. Ye pə taɣa mpʋ pə tɔɔ pa piya ká wɛɛ ɩsɩɩ ma ta nyɩ ɩsɔnaa, pəyele sɩ kɛ́ Ɩsɔ nyənsɩ kɛ́. 15Ama ye wei ɩ ta kɛ Ɩsɔ sɛɛlʋ tɔ ɩ́lɛ́ ɩ caana faɣaʋ, waatʋ ɩnɩ pa taa wei ɩ kɛ́ Ɩsɔ sɛɛlʋ tɔ ɩ wɛna mpaaʋ sɩ ɩ́ yele na pá faɣa. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, Ɩsɔ yaa-mɛɣɛ sɩ ɩ́ caɣa təma kiŋ na leleŋ. 16Alʋ Ɩsɔ sɛɛlʋ nyá n nana-we sɩ nyaa tɛna na ń ya nyá paalʋ nyʋɣʋ? Na apalʋ Ɩsɔ sɛɛlʋ nyá n nana-we sɩ nyaa tɛna na ń ya nyá alʋ nyʋɣʋ? 17Ama nti tɔɣɔlɛ sɩ Tacaa ɩ́ ha-ŋ mpi náá təŋ pəlɛ. Na ye Ɩsɔ yaa-ŋ ɩ mpaaʋ taa na ń wɛ ɩsəna náá caɣa mpʋ. Sɛɣɛsʋɣʋ ŋku ma sɛɣɛsəɣɩ Yesu sɛɛlaa kpeka təna sɩ á təŋ tɔɣɔlɛ. 18Ye Ɩsɔ yaa wei kɛ́ ɩ mpaaʋ taa na ɩ́ tɛma pɛlʋɣʋ, pʋntʋ ɩ́ caɣa mpʋ, ɩ́ taa hʋʋ sɩ ɩ mələɣɩ ɩsɩɩ ɩ taa pɛlɩ. Na Ɩsɔ ɩ́ yaa wei kɛ́ ɩ mpaaʋ taa na ɩ́ tá pɛlɩ, pʋntʋ ɩ́ taa pɛɛkɩ sɩ ɩ pɛləɣɩ. 19Paa n pɛlaa, paa n ta pɛlɩ, təlɛ tə wɛ yem kɛ́. Ama Ɩsɔ kʋheelitu tɔkʋɣʋ ntɛ́ sɔsɔɔntʋ. 20Paa wei ɩ́ wɛɛ ɩsəna ɩ ka wɛɛ na pə́cɔ́ Ɩsɔ yaakɩ-ɩ ɩ mpaaʋ taa tɔ. 21Ye n ka kɛ́ yom kɛ́ na Ɩsɔ yaa-ŋ ɩ mpaaʋ taa, taa nəɣəsɩ sɩ n pəsəɣɩ kasaɣampu. Ama ye pə kɔma sɩ ń lɩɩ nyá yomle taa, ɩlɛ taa kisi. 22Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, ye Tacaa yaa yom kɛ ɩ mpaaʋ taa, pʋntʋ pəsa Tacaa kasaɣampu kɛ́. Ḿpʋ́ɣʋ́ pə wɛɛ tɔtɔ, ye Kilisiti ɩ́ yaa kasaɣampu, pʋntʋ pəsa ɩ yom kɛ́. 23Ɩsɔ yapa-mɛɣɛ haləna ɩ́ fɛlɩ, ɩlɛ ɩ́ taa pəsɩ mə təɣɩ yəlaa yomaa. 24Ma taapalaa, paa wei ɩ́ caɣa Ɩsɔ sɛɛʋ taa ɩsɩɩ ɩsəna ɩ ka wɛɛ na pə́cɔ́ Ɩsɔ yaa-ɩ ɩ mpaaʋ taa tɔ. 25Ye apalaa mpa pa ta kpaɣata alaa, na alaa mpa pa ta saata tɔ. Tacaa ta heeli-m pa tɔm sɩ pʋlʋ. Ama Tacaa pɛɛlɛɛ tɔɔ ma nəɣəsəna yʋlʋ wei ɩ́ yɔɣɔta nti pá mʋ-tɩ tɔɣɔ. Pə tɔɔ kɛ́ ma heeliɣi-mɛɣɛ nti ma maɣamaɣa ma hʋʋkɩ tɔ. 26Kaɣana wahalanaa panɛ pa tɔɔ ɩlɛ, ma hʋʋkɩ sɩ pə kəla teu sɩ yʋlʋ ɩ́ caɣa mpʋ. 27Ye n wɛna alʋ, taa lʋ sɩ n kisiɣi-ɩ, na ń tɩɩ fɛɩna taa pɛɛkɩ sɩ ń kpaɣa. 28Paa na mpʋ, ye n tɩɩ kpaɣa alʋ, na ye pɛɛlɔ saana, ɩ ta la ɩsaɣatʋ tɔtɔ. Ama apalaa mpa pa kpakəɣɩ alaa na alaa mpa pa saakɩ tɔ, paa ɩfemle nte pa naakɩ wahala kɛ́. Wahala ɩnəɣɩ ma caa ma kɛɛlɩ mə nyɔɔŋ tɔɔ. 29Ma taapalaa, nti ma yɔɣɔtəɣɩ tɔɣɔlɛ sɩ wʋlɛ pɩɩwaɣa. Pə tɔɔ tɔ, pə kpaɣaʋ saŋa waalɩ tɔ, mpa pa wɛna alaa tɔ pá la ɩsɩɩ pa fɛɩna, 30na mpa pɛlɛ pa wiliɣi tɔ pá la ɩsɩɩ pa fɛɩna laŋwakəllɛ. Mpa pa yakɩ tɔ pə́ la-wɛ ɩsɩɩ pə taɣa mpɛ pa tənna pa kʋyapəm mpɩ. 31Mpa pa tɔkəna antulinya ɩnɛ tɔ pá la ɩsɩɩ mpa paa tɔkəna-ɩ tɔ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, wɛɛtʋ nti tə taa antulinya ɩnɛ ɩ wɛɛ tɔ ɩ kaa tasa taaŋʋɣʋ se. 32Mpi ma nyɩɩləɣɩ tɔɣɔlɛ sɩ ɩ́ lɩɩ nəɣəsɛɛ tɔm taa təkpataa. Apalʋ wei ɩ ta kpaɣa alʋ tɔ Tacaa təmlɛ kɛ ɩ sɔkəna nyʋɣʋ, na ɩ́ lʋkɩ sɩ Tacaa luɣu ɩ́ lapɩ-ɩ. 33Ama wei ɩ kpaɣa alʋ tɔ atɛ cənɛ nyəm kɛ ɩ sɔkəna nyʋɣʋ, na ɩ́ lʋkɩ sɩ ɩ alʋ luɣu ɩ́ lapɩ-ɩ. 34Mpʋ ɩnɩ pə tʋ-ɩ hɛkʋ kɛ́. Mpʋ tɔtɔɣɔ na alʋ yaa pɛɛlɔ wei ɩ ta saa tɔ. Tacaa təmlɛ kɛ pa sɔpəna nyʋɣʋ. Pə taɣa pʋlʋ, pa caa kɛ́ sɩ Tacaa ɩ́ tɩ pa tɔnəŋ na pa ləsasɩ. Ama alʋ wei ɩ laalaa na ɩ́ saa tɔ atɛ cənɛ nyəm kɛ ɩ sɔkəna nyʋɣʋ, na ɩ́ pɛɛkəɣɩ sɩ ɩ paalʋ luɣu ɩ́ lapɩ-ɩ. 35Ma yɔɣɔtəɣɩ ḿpʋ́ɣʋ́ sɩ pə́ səna-mɛ, pə taɣa ɩsɩɩ katɔka kɛ ma tʋɣɩ-mɛ. Ama ma caa kɛ́ sɩ má tusi-mɛɣɛ mpi pə wɛ teu tɔ pə taa na ɩ́ kpɛntəna Tacaa kɛ teu na ɩ́ tɔ ɩsɩɩ pə mʋnaa tɔ. 36Tɔʋ, pənɛntɛ tə́ paasəna yʋlʋ wei ɩ luɣu fɛɩ sɩ ɩ pɛɛlɔ ɩ́ saa tɔ pə tɔm ɩlɛ. Ye ɩ kɔma na ɩ́ ná sɩ pə fɛɩ teu sɩ ɩ́ yele ɩ pɛɛlɔ na ɩ́ tɛɛ pə taa, ɩ́ la ɩsɩɩ ɩ luɣu wɛɛ tɔ. Ɩ́ yele-ɩ na ɩ́ saa, ɩ ta la ɩsaɣatʋ. 37Ama ye ɩnɩ ɩ nɔkəna na ɩ́ tɛma ɩ taa təkpataa sɩ ɩ pɛɛlɔ ɩ́ caɣa mpʋ, na pə tá kɛ́ nɔɣɔlʋ kisinana-ɩ kʋkisu, ɩnɩ ɩ tɔkəna tɔnʋɣʋ na ɩ́ kisina ɩ luɣu kɛ mpʋ, ɩ pɛɛlɔ ɩnɩ ɩ́ ta saa pə wɛ teu. 38Mpʋ tɔ, wei ɩ́ yelaa na ɩ pɛɛlɔ saa ɩ ta la taalɩ. Ama wei ɩ́ ta yele na ɩ́ saa pəlɛ pə kəla teu. 39Alʋ paalʋ ɩ́ wɛna ɩ weesuɣu, ɩ alʋ ɩnɩ ɩ fɛɩna mpaaʋ sɩ ɩ́ kʋlɩ-ɩ. Ama ye ɩ paalʋ səpa, pə ha-ɩ mpaaʋ kɛ́, ɩ luɣu ɩ́ wɛ wei, ɩ saa. Ɩlɛ kʋlʋmtʋ kɛ́, pɩɩ wɛɛ Ɩsɔ sɛɛlʋ kɛ́. 40Paa na mpʋ ma hʋʋ sɩ ye ɩ caɣaa ɩsɩɩ ɩ wɛɛ tɔ ɩ ká kəlɩ leleŋ nɩɩʋ. Ma nyəmá sɩ ma hʋwɛɛ anɛ a lɩɩna Feesuɣu Naŋŋtʋ kiŋ.

robotstxt: allowed

filter: keep


text: 1Ŋ naabalɩya, ma tɩɩ gyɩma rɛ anɩɩ á doŋ koyi gyɩ bɩ yaa waasʋ. 2Ma gyɩŋ ɛɛ hʋ ba gyɩ aa dɔgɩsɩ ma rɛ, á tʋʋsɩ ma weliŋ Filipi tɩyaŋ aŋka á na wuwo ko ma lee Tesaloniika tɩyaŋ. Abee nala gyɩ aa pɔɔ kpaŋkpaŋ dɩ á ta basɩ Wɩɩsɩ wɩweliye hʋ buloŋ mɛ, ka Wɩɩsɩ gyɩ leŋ á wuwo ko basɩ ʋ wɩweliye hʋ a tɩya ma rɛ aŋ bɩ fáá kambɩŋ buloŋ. 3Á gyɩ aa ko basɩ Wɩɩsɩ wɩweliye hʋ kɩ tɩya ma á gyɩ bɩ kpaa wɩnyɩyɛl. Ma funi mɛ bɩl daa á gyɩ ko dɩ a ŋmaa, tɩbɩɩŋbɔmɔ mɛ bɩl daa á gyɩ kaŋ ko ma lee dɩ ma laa Wɩɩsɩ wɩya di. 4Amɛ Wɩɩsɩ naa anɩɩ á yaa nɩtɩɩma rɛ, ɛɛ rɛ tɩŋ ʋ kpa ʋ Wɩweliye hʋ basɩɩ we á nosi tɩyaŋ. Wɩya hʋ á aa yaa ʋ bɩ kɩɩ nɩɩ nihuwobisi wɩkyɛɛlɩya rɛ á kɩ yaa. Amɛ Wɩɩsɩ wɩkyɛɛlɩya rɛ á kɩ yaa, beewɩya ʋ rɛ gyɩŋ á tɩbɩɩna aa kɩɩ gɛɛ. 5Ma tɩɩ gyɩma rɛ anɩɩ nyʋʋpɩŋsʋŋ daa á kpa ko ma lee. Á bɩl bɩ ko dɩ á fugo basɩ wɩya mɛ a laa kɩŋ buloŋ ma lee. Wɩɩsɩ rɛ yaa á daŋsɩya tɩɩna. 6Á bɩ ko ma lee a kɩ kyɛ dɩ ma tɩɩ koo nal kɩdɩgɩ buloŋ bigisi ma. 7Akuu á aa yaa Krisita kpambɩsɩ wɩya á fa aa wuwo á hɔŋ nɛ, ka dɩ ma yaa á wɩkyɛɛlɩya buloŋ kɩ tɩya ma, ka á gyɩ bɩ yaa gɛɛ. Amɛ á gyɩ leŋ á sɩya fɩyɛlɩ rɛ ma lee, anɩɩ haaŋ aa kɩ deŋ ʋ biisi nyuu abee sɩfɩyala gɛɛ. 8Á aa kyo ma wɩya, á tenni gyɩ fɩyɛla rɛ kɩŋkaŋ, á paalɩ kpa á tɩɩ tɩya ma, a pɛ Wɩɩsɩ wɩweliye hʋ á aa basɩ tɩya ma tɩyaŋ. Beewɩya, ma wɩya gyɩ kyɩl ma rɛ kɩŋkaŋ. 9Ŋ naabalɩya, ma tɩɩ gyɩma rɛ weliŋ anɩɩ saŋa hʋ á gyɩ aa ko dɩ á basɩ Wɩɩsɩ wɩweliye hʋ tɩya ma, ma tɩɩ naa gɛɛ hʋ á gyɩ aa tʋŋ tʋma suwoli rɛ. Á gyɩ tʋma kyɛɛ bee ʋ nyʋwa buloŋ nɛ, dɩ á ta yaa kyʋga nal buloŋ nyuu tɩyaŋ. 10Mamaa Krisitabiisi hʋ abee Wɩɩsɩ rɛ yaa á daŋsɩya tɩmma anɩɩ saŋa hʋ á gyɩ aa we ma lee á wɩyaalɩya buloŋ gyɩ yaa wɩtɩɩ rɛ a kpa Wɩɩsɩ ŋmanɩɩ mɛ a bɩ kaŋ wɩkyogii buloŋ. 11Ma gyɩma anɩɩ á gyɩ kaŋ ma kɩdɩgɩ buloŋ nɛ weliŋ anɩɩ biisi kuwo aa kaŋ ʋ biisi gɛɛ. 12Á gyɩ kyagɩlɩ ma kɩdɩgɩ buloŋ nɛ dɩ ma wuwo tɩŋ wɩtɩɩ hʋ aŋ pɛ basɩ teŋpolli wɩya mɛ tɩya ma buloŋ. Á kpaanɩ ma rɛ dɩ ma leŋ dɩ ma gyogo weliye Wɩɩsɩ sɩya tɩyaŋ, beewɩya Wɩɩsɩ rɛ yɩrɩ ma dɩ ma ko gyʋʋ ʋ koro hʋ tɩyaŋ aŋ pɛ di ʋ gaŋdarɩ mɛ. 13Wɩɩ hʋ mɛ aa pɛɛ tɩŋ á aa kɩ kyʋwalɩ Wɩɩsɩ aŋgyʋwasʋ saŋa buloŋ nɛ yaa á gyɩ aa ko basɩ Wɩɩsɩ wɩya hʋ tɩya ma, ma gyɩ nɩɩ ba rɛ, a laa mɛ. Ma gyɩ bɩ naa ba dɩ ba yaa nihuwobiŋ wɩya, amɛ ma gyɩ laa ba di rɛ anɩɩ ba kɔnɩ yaa Wɩɩsɩ wɩya rɛ. Ma nala hʋ aa laa Yesu wɩya di, Wɩɩsɩ wɩbii no rɛ aa bɩrɩgɩ ma hakɩllɩ gɛɛ. 14Ŋ naabalɩya, ma bee nala hʋ aa laa Yesu wɩya di a yaa Wɩɩsɩ nala a we Gyudɩya paalʋʋ tɩyaŋ buloŋ yaa kɩdɩgɩ rɛ. Beewɩya tʋwara hʋ ba aa na, ʋ tɩɩ rɛ ma mɛ kɩ na. Ɛɛ hʋ Gyuuma aa yaŋ kɩ dɔgɩsɩ nala hʋ aa laa Yesu Krisita wɩya di a yaa Wɩɩsɩ nala Gyudɩya paalʋʋ tɩyaŋ, ɛɛ tɩɩ rɛ ma mɛ kɩ na tʋwara ma bee nala tɩɩ nosi tɩyaŋ. 15Gyuuma no rɛ kpʋʋ á Tɩɩna Yesu abee Wɩɩsɩ tɩŋdaala hʋ. Ba tɩɩ rɛ bɩl aa dɔgɩsɩ ma aŋ kil ma kɩ ta mɛ. Ba leŋ Wɩɩsɩ baaŋ kɩ sii rɛ kɩŋkaŋ ka ba bee nal buloŋ mɛ bɩ wuwo kɩ kpaga dɔmɔŋ. Ba bee yaa Wɩɩsɩ wɩkyɛɛlɩya. 16Beewɩya ba paalɩ pɔ rɛ dɩ á ta basɩ Wɩɩsɩ wɩweliye hʋ tɩya nala hʋ aa bɩ yaa Gyuuma dɩ Wɩɩsɩ laa ba ta. Nyɛ rɛ yaŋ marɩ leŋ ba wɩbɔmɔ yʋga ba tɩyaŋ. Lagɩlagɩ no kɛ Wɩɩsɩ yaŋ naa baaŋ nɛ ba nyuu tɩyaŋ. 17Ŋ naabalɩya, ba aa leŋ á porigi dɔmɔŋ ʋ bɩ pɩɩsa. Abee aa bee na ma buloŋ, ka ma wɩya kyɩl ma rɛ kɩŋkaŋ á aa kɩ bɩɩnɩ ma wɩya saŋa buloŋ. Ɛɛwɩya, á aa yaa sɩfɩyaŋ nɛ, dɩ á fa bɩl ko na ma. 18Á fa aa kyɛ dɩ á mɩɩgɩ ko na ma rɛ. Mɩyaŋ Pɔɔl tɩɩ mɛ paalɩ lʋga lʋga rɛ dɩ ŋ fa bɩl ko na ma, aŋka Sɩtaanɩ tɔ á ŋmanɩɩ. 19Á fa aa kyɛ dɩ á ko na ma rɛ, beewɩya á gyɩma nɩɩ ma ha sɩŋ ma laadii tɩyaŋ nɛ kpaŋkpaŋ. Ɛɛwɩya á bayɩyɛla we ma tɩyaŋ nɛ anɩɩ mamaa rɛ sɩ leŋ dɩ á tenni fɩyɛlɩ, dɩ á na feŋ abee bigisii á Tɩɩna Yesu sɩya tɩyaŋ kyɛɛ hʋ ʋ aa sɩ mɩɩgɩ ko. 20Wɩtɩɩ rɛ, ma tɩyaŋ nɛ á teŋfɩyɛlʋʋ abee á bigisii buloŋ kɔnɩ we.


text: 1Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tɔma sɩ: Ma laalaa kɛ́ na má heeli-mɛɣɛ ɩsəntɔ sɩ pə́ taa kɔɔ na pʋlʋpʋ la-mɛ na ɩ́ kpisi Ɩsɔ sɛɛʋ. 2Paa tɔɣɔnɩ-mɛɣɛ pa təkotilenaa səkpena taa. Halɩ pɩɩ kɔɔ na wei ɩ pɛɛkəɣɩ mə kʋɣʋ tɔ, ɩ ka hʋʋ sɩ Ɩsɔ təmlɛ kɛ ɩnɩ ɩ tɔŋa lapʋ. 3Pa pəsəɣɩ pa lá mpʋ, pə taɣa pʋlʋ, pa ta nyɩ má na ma Caa tá taa nɔɣɔlʋ tɔ se. 4Ɩlɛ ma heela-mɛɣɛ ḿpʋ́ɣʋ́ sɩ pə́ kɔma na pə́ tala pə waatɩ, ɩ́ ká tɔɔsɩ sɩ maa tɛma-mɛɣɛ-təɣɩ heeluɣu. Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tɔma sɩ: Má na-mɛ tɩɩ wɛ təma kiŋ tɔɣɔ ma taa hulina-mɛɣɛ-təɣɩ heeluɣu. 5Ama pənɛntɛ ma mələɣɩ wei ɩ tila-m tɔ ɩ kiŋ. Mə taa nɔɣɔlʋ kaa pɔɔsɩ-m sɩ: Leɣe n puki? 6Ama ma heeluɣu-mɛɣɛ-tɩ tɔ, pə wakəla mə laŋa kɛ sɔsɔm. 7Paa na mpʋ tampana kɛ ma heeliɣi-mɛ yoo, pə kəla teu sɩ má tɛɛ. Pə taɣa pʋlʋ, ye ma ta tɛɛ, wei ɩnɩ ɩ ká səna-mɛɣɛ mpʋ tɔ ɩ kaa kɔɔ. Ɩlɛ ye ma tɛɛwa, maa yele na ɩ́ kɔɔ-mɛ. 8Na waatʋ wei ɩ ká kɔɔ tɔ, ɩ ká hʋ́lɩ́ antulinya samaa kɛ ɩsəna pa liɣitaa na pá tá cɛkəna ɩsaɣatʋ na tampana təŋʋɣʋ na Ɩsɔ hʋʋlɛ pə tɔm tɔ. 9Pa ta mʋ ma tɔm tɔɣɔ pa liɣita ɩsaɣatʋ tɔm. 10Na ma mələɣɩ ma Caa kiŋ na ɩ́ kaa tasa-m naʋ tɔɣɔ pa liɣita tampana təŋʋɣʋ tɔm. 11Pə́cɔ́ pa tɛma antulinya ɩnɛ ɩ wulaʋ tɔm kɛ kʋɣʋ tɔɣɔ pa liɣita hʋʋlɛ tɔm. 12Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tɔma sɩ: Tɔmnaa mpa pə kaasa-m sɩ má heeli-mɛ tɔ, tə tɔɔ paɣalɛ. Ama tə mʋɣʋ kɛ ɩ́ kaa pəsɩ nɔɔnɔɔ. 13Feesuɣu ŋku kʋ kɛ́ tampana tʋ tɔ kʋ kɔma na kʋ kɔɔ ɩlɛ, kɩɩ hʋ́lɩ́-mɛɣɛ tampana təna təcɛɩcɛɩ. Pə taɣa kʋ maɣamaɣa kʋ kaŋkantɛ nyəntʋ kɛ kɩɩ yɔɣɔtɩ. Ama nti kʋ nɩɩwa tɔɣɔ. Pəyele kɩɩ hʋ́lɩ́-mɛɣɛ nti tɩɩ kɔɔ tɔ. 14Kɩɩ tʋ-m teeli, ɩlɛ pə taɣa pʋlʋɣʋ ma tɔŋ mpʋ, nti ma kaɣa ma heeli-mɛ tɔ, ntɩ tə maɣamaɣa kɛ kɩɩ kpaɣa na kʋ tɛləsɩ-mɛ. 15Ma Caa nyəm təna kɛ ma nyəm kɛ́. Pə tɔɔ kɛ́ ma yɔɣɔtaa sɩ, nti ma kaɣa-mɛɣɛ heeluɣu tɔ tə maɣamaɣa kɛ kɩɩ kpaɣa na kʋ tɛləsɩ-mɛ. 16Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tɔma sɩ: Pə kaasa wɛɛ naalɛ, na ɩ́ kaa tasa-m naʋ, pə́cɔ́ pə kaa la wɛɛ naalɛ na ɩ́ taɣanɩ-m naʋ. 17Tənaɣa ɩ ɩfalaa taa napəlɩ pa pɔɔsa təma sɩ: Wentiɣilɛ ɩ yɔɣɔta mpʋ sɩ pə kaasa wɛɛ naalɛ na tə kaa tasa-ɩ naʋ, pə́cɔ́ pə kaa la wɛɛ naalɛ na tə taɣanɩ-ɩ naʋ? Sɩ ɩnɩ ɩ puki Tacaa kiŋ tɔ pə tɔɔ? 18Pepeɣelɛ ɩ yaakɩ wɛɛ naalɛ kɛ cənɛ? Tə ta cɛkəna nti ɩ yɔɣɔta mpʋ tɔ. 19Yesu cɛkənaa sɩ ɩ tɔm ntɩ tə lapa-wɛɣɛ piti na pa caakaɣa-ɩ tə pɔɔsʋɣʋ, ɩlɛna ɩ́ tɔ-wɛ sɩ: Ɩ́ pɔɔsəɣɩ təmaɣa nti ma yɔɣɔtaa sɩ, pə kaasa wɛɛ naalɛ na ɩ́ kaa tasa-m naʋ na pə kaa la wɛɛ naalɛ na ɩ́ taɣanɩ-m naʋ tɔɣɔ? 20Tampana kɛ ma heeliɣi-mɛ yoo, maa cɛsəɣɩ, ɩ́ ká wii na ɩ́ sɩ, na yəlaa ká woŋ teu. Ɩ́ ká wɛɛ laŋwakəllɛ taa, ama mə laŋwakəllɛ ká pəsɩ laŋhʋlʋmlɛ. 21Saa wei alʋ nɩɩkɩ lʋlʋɣʋ wʋsasɩ tɔ, ɩ wɛ piti taa kɛ́ sɔsɔm. Ama pə́ kɔma na pə́ tɔ-ɩ, ɩ sɔɔkɩ ɩ wʋsasɩ tɔɔ kɛ́. Pə taɣa pʋlʋ, ɩ laŋlɛ hɛɛkɩ sɔsɔm sɩ ɩ kɔna mʋʋlʋ tɔ pə tɔɔ. 22Teitei kɛ ḿpʋ́ɣʋ́ na mɛ, ɩsɩɩ ɩ́ wɛʋ laŋwakəllɛ taa kɛ́ ɩsəntɔ tɔ. Pə taɣa ɩ́ ká saalɩ mpʋ se, ama mə laŋa ká tɛ na a hʋlʋmɩ, haləna nɔɣɔlʋ kaa tasa mə laŋa kɛ wakəlʋɣʋ. Maa tasa-mɛɣɛ naʋ tɔ pə tɔɔ. 23Yesu sɩ: Pə wule ntɛ́ ɩ́ kaa tasa-m natələɣɩ pɔɔsʋɣʋ tɔtɔ. Tampana kɛ ma heeliɣi-mɛ yoo, maa cɛsəɣɩ. Pə təna mpi ɩ́ ká sələmɩ ma Caa na ɩ́ yaakɩ ma hətɛ tɔ, ɩ́ ká hiki-wɩ. 24Haləna saŋa ɩ́ ta yaata ma hətɛ na ɩ́ sələmɩ pʋlʋ. Ɩ́ sələmɩ ɩ́ ká hiki, na pɩɩ la na mə laŋa hʋlʋmɩ sɔsɔm kɛ tam tɔɔ. 25Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tɔma sɩ: Atuwa kɛ ma tukiɣi-mɛɣɛ kʋtuku kɛ tɔm tənɛ tə təna. Pɩɩ kɔɔ na ma kaa tasa-mɛɣɛ atuwa tukuɣu kɛ mpʋ. Ama maa tʋləsɩ-mɛɣɛ Tacaa tɔm kɛ kpakpaa təfoo. 26Pə wule ɩ́ talaa, ɩ́ ká yaa ma hətɛ na ɩ́ sələmɩ ma Caa, ma kaa heeli-mɛ sɩ maa sələməna-mɛɣɛ-ɩ. 27Ɩlɛ pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, ma Caa maɣamaɣa sɔɔla-mɛɣɛ. Ɩlɛ mə sɔɔla-m na ɩ́ tʋɣʋna sɩ ɩ cɔlɔɣɔ ma lɩɩnaa tɔɣɔ ɩ sɔɔla-mɛ. 28Ma Caa cɔlɔɣɔ ma lɩɩnaa na má tii atɛ cənɛ. Pənɛntɛ maa kʋlɩ atɛ cənɛ na má məlɩ ma Caa kiŋ. 29Tənaɣa Yesu ɩfalaa tɔma-ɩ sɩ: Aŋha, pənɛntɛ n yela atuwa tɔm, na ń tʋləsɩ-tʋɣʋ kpakpaa təfoo. 30Nɔɔnɔɔ tə nawa sɩ n nyəmá pə təna, na n cɛkəɣəna nti yʋlʋ caa-ŋ pɔɔsʋɣʋ tɔ na ɩ́ ta tɩɩ pɔɔsəta-ŋ-tɩ. Pə tɔɔ kɛ́ tə tɛma ta taa sɩ n lɩɩna Ɩsɔ kiŋ. 31Tənaɣa Yesu cɔwa sɩ: Mɛ sɩ pənɛntɛ ɩ́ tɛma-m na mə taa yaa? 32Ɩ́ yele ma heeli-mɛ, pə wɛɛ pɩɩ kɔɔ, halɩ pə tɩɩ tɛma kɔntɛ te. Ɩ́ ká ya mə təna na ɩ́ məlɩ mə tɛɛsɩ taa, na ɩ́ lɔ-m ma tike. Pə na pə mpʋ tɔ, n wiila teu n ká na sɩ pə ta yele-m ma tike. Ama má na ma Caa tə wɛnna. 33Tɔʋ, ma heela-mɛɣɛ pə tənaɣa ḿpʋ́ɣʋ́ sɩ má na-mɛ tá təma kpɛntənaʋ ɩ́ la na mə laŋa hʋlʋmɩ. Ɩ́ ká ná kʋnyɔməŋ kɛ antulinya taa cənɛ te. Ama paa na mpʋ ɩ́ tɔkɩ tɔnəŋ, ma kəla antulinya.


text: 1Mə na kilisiti kɛ pa feesaa. Pə tɔɔ ɩlɛ timpi Kilisiti caɣa ɩsɔtaa kɛ́ Ɩsɔ kɔŋkɔŋ taa tɔ təna nyəm ɩkpatɛ kɛ ɩ́ ká huli. 2Ɩ́ sɛɛsɩ ɩsəlɛ na ɩsɔtaa nyəm tɔm, ɩ́ taa sɛɛsɩ ɩsəlɛ na atɛ nyəm pɛɛkʋɣʋ. 3Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, ɩ səpʋ tɔ pə ŋmɛsa mə weesiŋ kɛ Kilisiti kiŋ kɛ Ɩsɔ cɔlɔɣɔ. 4Mə weesiŋ maɣamaɣa ntɛ́ Kilisiti, ɩ kɔŋ ɩ́ lɩɩkɩ tɔ mə na-ɩ ɩ́ lɩɩkəna, na ɩ́ ka hiki ɩ teeli taa kɛ́ mə paa nyəm. 5Ye mpʋ atɛ cənɛ nyəntʋ təna nti ɩ́ ka tɔkaa tɔ ɩ́ kʋ-təɣɩ mə kiŋ. Ntəɣəlɛ asilima, tɛtɛlakasɩ, wasaŋkalətʋ, na kʋnyɩɩləŋ ɩsaɣaŋ, na liɣitee kɔtɔɩ, halɩ liɣitee kɔtɔɩ tʋ na tɩɩŋ laalʋ pa ɩsaɣatʋ lɩɩ kʋlʋm kɛ́. 6Ɩsaɣatʋ tənɛwɛ tə tɔɔ kɛ́ Ɩsɔ ká mʋ pááná na ɩ́ má mpa paa nɩɩkəna-ɩ tɔ. 7Ɩsaɣatʋ tənɛ tɩɩ ŋmakəlʋɣʋ-mɛɣɛ lɔŋ tɔ, ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ́ təŋaɣa teitei. 8Ama pənɛntɛ ɩ́ lɔ pə təna mpi pə wɛ mpʋ tɔ, pááná mʋɣʋ na kakalaɣa kɛkɛkɛ na nyaŋ. Kʋtʋɣʋ yaa kɛɛsəlaɣa tɔm natəlɩ tə́ taa lɩɩna mə nɔɔsɩ taa. 9Ɩ́ taa pɛləɣɩ təmaɣa pɔpɔtʋ, pə taɣa pʋlʋ, ɩ́ hɔɣɔsa mə yʋlʋwɛɛtʋ kʋpəntʋ na tə yaasinaa tənaɣa na ɩ́ lɔ. 10Na yʋlʋwɛɛtʋ kʋfatʋ kɛ ɩ́ kpaɣaa na ɩ́ suu. Yʋlʋ kʋfalʋ ɩnɩ ɩ tɔŋna ɩ ŋmalʋ Ɩsɔ kɛ́ kɛlʋɣʋ tətɛŋɛlɛŋ kɛ́ sɩ pə́ yele na ɩ́ nyɩ Ɩsɔ kɛ́ teu təkpəsəkpəsɩ. 11Pə lapa mpʋ tɔ, pə fɛɩ sɩ pə tasəɣɩ tɔtɔ sɩ panɛ pa ta kɛ Yuta nyə́ma, Yuta nyə́ma ntɔ, na pɛllaa ntɔ kʋtapɛləŋ ntɔ, ɩsəkpɛɛtɛɛ nyə́ma ntɔ sɔsaa taa nyə́ma ntɔ, yomaa yaa kasaɣampiya ntɔ. Aaɩ, Kilisiti kɛna pə təna, na ɩ́ wɛ pa təna pa waalɩ. 12Ɩ́ kɛ́ Ɩsɔ yəlaa kɛ́. Ɩsɔ sɔɔləna-mɛ na ɩ́ ləsɩ-mɛ sɩ ɩ́ la ɩ nyə́ma. Pə tɔɔ ɩlɛ ɩ́ tɔkɩ kʋpantʋ taa kʋpantʋ na ɩ́ lakɩ. Ɩ́ hʋ́lə́ɣɩ́ yʋlʋtʋ, na ɩ́ pasəɣɩ mə tɩ, na ɩ́ wɛɛ təpamm, na ɩ́ tɔkɩ suulu. 13Ɩ́ tɔkɩ təma, mə taa lɛlʋ ɩ́ pənta lɛlʋ na nti ɩ́ hʋ́lɩ́ təmaɣa suulu. Ɩ́ hʋ́lə́ɣɩ́ təmaɣa suulu, Tacaa ná hʋla-mɛɣɛ ḿpʋ́ɣʋ́. 14Pə tənaɣa mpʋ təpaɩ ɩlɛ təma sɔɔlʋɣʋ kɛ ɩ́ ká tɔkɩ teu. Təma sɔɔlʋɣʋ mpɩ pɩɩ yelina na ɩ́ kpɛntɩ yʋlʋ kʋlʋm. 15Ɩ́ yele na Kilisiti sɔɔlʋɣʋ hʋ́lə́ɣɩ́ mə lotu taa kɛ́ mpi ɩ́ ká lakɩ tɔ. Hɛɛsʋɣʋ kʋnɛ kʋ maɣamaɣa kʋ tɔɔ kɛ́ Ɩsɔ kpɛnta-mɛ na ɩ́ yaa, na ɩ́ wɛ kɛ́ ɩsɩɩ yʋlʋ tɔnʋɣʋ tɔɔ niŋ na nɔɔhɛɛ na pə tənaɣa mpʋ pə wɛʋ na pə́ kpɛntaa tɔ. Ɩ́ sɛɛkɩ Ɩsɔ sɩ ɩ́ na təmlɛ. 16Kilisiti tɔm na tə tɔɔʋ təna ɩ́ wɛɛ mə kiŋ kɛ teu. Ɩ́ sɛɣɛsəɣɩ təma, ɩ́ kpaaləɣɩ təma na laɣatʋ sɔsɔɔntʋ. Ɩ́ yoona luɣu kʋlʋmʋɣʋ kɛ Ɩsɔ kɛ́ yontu na Ɩsɔ Tɔm yontu na Ɩsɔ sam nyəntʋ na yontu nti tə sɔɔsəɣɩ apalʋtʋ tɔ, na ɩ́ sɛɛna-ɩ ɩ́ na təmlɛ. 17Paa mpiɣi ɩ́ lakɩ, yaa paa ntiɣi ɩ́ yɔɣɔtəɣɩ, ɩ́ yaana tá Sɔsɔ Yesu hətɛ, na ɩ́ sɛɛkɩ Tacaa Ɩsɔ kɛ́ ɩ́ na təmlɛ kɛ ɩ tɔɔ. 18Alaa mɛ́ ɩ́ seeki mə paalaa, Tacaa ɩsɛntaa, nti pə mʋna ɩ́ la tɔɣɔlɛ. 19Apalaa mɩɩ sɔɔlɩ mə alaa na ɩ́ taa la-wɛɣɛ nyaŋ kɛ paa pəcɔ. 20Piya mɛ Tacaa ɩsɛntaa mə nyəntʋ ntɛ́ sɩ ɩ́ nɩɩna mə nyə́ma kɛ pə təna pə taa. Ye ɩ́ nɩɩkəna mə nyə́ma pə lakɩ Ɩsɔ kɛ́ teu kɛ́ pə tɩɩ fɛɩ. 21Cɛcɛnaa mɛ ɩ́ taa la na pááná kpa mə piya na sɩ kɔɔ sɩ lɔ apalʋtʋ. 22Yomaa, mɩɩ nɩɩkəna mə caanaa mpa pa tɔka-mɛɣɛ antulinya taa cənɛ tɔɣɔ pə təna pə taa. Ɩ́ taa seeki-wɛɣɛ waatʋ wei pa wɛɛkɩ tɔ tike sɩ pə́ la-wɛɣɛ leleŋ. Ama ɩ́ nɩɩna-wɛ na luɣu kʋlʋmʋɣʋ kɛ seu mpi ɩ́ seeki Tacaa tɔ pə tɔɔ. 23Paa təmlɛ nteɣe pa tʋ-mɛ te, ɩ́ la-tɛ na luɣu kʋlʋmʋɣʋ, na pə́ wɛɛ ɩsɩɩ Tacaa təmlɛ kɛ ɩ́ lakɩ, pə taɣa yəlaa nyəntɛ. 24Ɩ́ nyɩ teu sɩ ɩ́ lakʋɣʋ tɔ Tacaa ká tɛna na ɩ́ fɛlɩ-mɛɣɛ mə kʋfɛlʋɣʋ. Ɩ́ ká hiki kʋpantʋ nti ɩ sɩɩ ɩ nyə́ma tɔɔ tɔ. Pə taɣa pʋlʋ, Kilisiti kɛna mə Caa maɣamaɣa wei ɩ təmlɛ ɩ́ lakɩ tɔ. 25Pə tɔɔ kɛ́ ye wei ɩ lakɩ ɩsaɣatʋ, pɩɩ tɛ na pə́ fɛlɩ-ɩ ɩsaɣatʋ nti ɩ lapa tɔ. Ɩsɔ ɩɩ faɣasəɣɩ nɔɣɔlʋ se.


text: 1Pəlɛ pə waalɩ Yesu taɣana Yuta nyə́ma təkotile taa kɛ́ məlʋɣʋ. Pə pamna ŋkpaləkpɛkaɣa tʋ nɔɣɔlʋ ɩ ka wɛ təna. 2Na yəlaa mpa paa wɛ təna tɔ pá caɣaa na pá keŋna Yesu kɛ́ teu sɩ pa naa sɩ ɩ ká waasɩ apalʋ ɩnəɣɩ kʋyakʋ kʋhɛɛsʋɣʋ wule yaa ɩsəna? Pa lakaɣa ḿpʋ́ɣʋ́ sɩ pá hiki nti paa waana-ɩ tɔ. 3Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tɔma ŋkpaləkpɛkaɣa tʋ sɩ: Kʋlɩ na ń səŋ hɛkʋ taa. 4Ɩlɛna Yesu pɔɔsɩ mpa pa caɣa mpʋ tɔ sɩ: Ta mpaaʋ taa, kʋpantʋ kɛ pə mʋna pá la kʋyakʋ kʋhɛɛsʋɣʋ wule yaa ɩsaɣatʋ? Paa waasɩ yaa paa kʋ? Ama pa ta cɔ sɩ pʋlʋ. 5Tənaɣa ɩ nyəna pa təna pa ɩsɛntaa na pa tɔm lapɩ-ɩ pááná, na pa taa hʋwɛɛ asaɣɛɛ wakəlɩ ɩ laŋlɛ kɛ sɔsɔm tɔtɔ. Ɩlɛna ɩ́ tɔ ŋkpaləkpɛkaɣa tʋ ɩnɩ sɩ: Tɔʋ, loosi nyá niŋ. Ḿpʋ́ɣʋ́ ŋkpaləkpɛkaɣa tʋ loosa ɩ niŋ, ɩlɛna ɩ niŋ hɛtɩ. 6Tənaɣa Falisanaa lɩɩna Yuta nyə́ma təkotile taa kɛ́ kpakpaa, ɩlɛna pa na Helɔtɩ nyə́ma pá caɣa na pá maɣasɩ ɩsəna paa la na pá kʋ Yesu tɔ. 7Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu lɩɩ təna təfaʋ, na ɩ́ na ɩ ɩfalaa pá polo Kalilee teŋku nɔɣɔ, na samaa tuutuuma hu ɩ waalɩ. Samaa ɩnɩ ɩ ka lɩɩna Kalilee, na Yuta, 8na Yosalɛm, na Ɩtumee tɛtʋ taa, na Yaatanɩ pɔɣɔ waalɩ, na Tiii na Sitɔŋ pə acalɛɛ cɔlɔ hɔɣɔlʋɣʋ. Yəlaa panɛ pa nɩɩ mpi mpi Yesu tɔŋna lapʋ tɔɣɔ pa kotaɣa ɩ kiŋ kɛ sɔsɔm kɛ mpʋ. 9Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tɔma ɩ ɩfalaa sɩ pá taŋɩ-ɩ na kpɩɩlʋɣʋ, tɔfɔ samaa yuŋ ka nyəkɩ-ɩ. 10Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, yəlaa nawa sɩ Yesu tɔŋna lapʋ na kʋtɔntʋnaa hikiɣi alaafəya. Ɩlɛna pa təna mpa pə wɩɩkaɣa tɔ, pá huliɣi sɩ pá hiki-ɩ na pá tokina-ɩ. 11Ye alɔɣaa loosa Yesu, pa sʋʋkɩ kiisuɣu kɛ́ na pá luŋi-ɩ na pá tɔŋ sɩ ɩ kɛ́ Ɩsɔ Pəyalʋ kɛ́. 12Ama Yesu ná kaləna-wɛ sɩ pá taa yɔɣɔtəɣɩ mpʋ. 13Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu kpa pʋɣʋ tɔɔ na ɩ́ yaa mpa ɩ caa tɔɣɔ ɩ kiŋ, na pɛlɛ pá polo. 14Tənaɣa ɩ ləsa pa taa yəlaa naanʋwa na naalɛ na ɩ́ ha-wɛɣɛ hətɛ sɩ tillaa. Ɩ ləsa pɛlɛɣɛ sɩ pá wɛɛ ɩ kiŋ kɛ tam na ɩ́ tiliɣi-wɛɣɛ waasʋ lapʋ. 15Na ɩ́ ha-wɛɣɛ alɔɣaa tɔɣɔnʋɣʋ pəsʋɣʋ. 16Yəlaa naanʋwa na naalɛ wei ɩ ləsaa tɔ pa həla ntɔ. Simɔŋ wei Yesu ha hətɛ sɩ Piyɛɛ tɔ, 17na Sepetee pəyalʋ Saakɩ na ɩ neu Yohaanɩ. Pɛlɛ pa naalɛɣɛ Yesu ka ha hətɛ sɩ Pʋwanɛɛsɩ, na təlɛ tə hʋwɛɛ ntɛ́ sɩ tɛʋ holuɣu piya. 18Na pə́ kaasɩ Antəlɩɩ, na Filipʋ, na Paatelemii, na Matiyee, na Tomaa, na Aləfe pəyalʋ Saakɩ, na Tatee, na Simɔŋ wei ɩ ka lʋkaɣa tɛtʋ tɔkʋɣʋ tɔm taa tɔ, 19na Yutaasɩ Ɩsəkaleeu wei ɩ hʋlaa sɩ Yesu kolontunaa ɩ́ kpa-ɩ tɔ. 20Pəlɛ pə waalɩ Yesu məla təyaɣa, na yəlaa tuutuuma tasa kotuɣu pə tɩɩ fɛɩ. Haləna Yesu na ɩ ɩfalaa pa ta hiki tapacaɣalɛ sɩ pá tɔɣɔ tɔɣɔʋ maɣamaɣa. 21Ɩ nyə́ma nɩɩ mpʋ, ɩlɛna pá kʋlɩ sɩ pá puki na pá kpa-ɩ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, pa tɔŋaɣa kɛ́ sɩ pə lakɩ-ɩ kɛ́. 22Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlaa mpa pa lɩɩna Yosalɛm na pá kɔɔ tɔ pɛlɛ pa tɔŋaɣa sɩ: Yesu nyəna Pesepule kɛ́. Ɩlɛna lɛlaa náá tɔŋ sɩ: Alɔɣaa wulaʋ toŋ kɛ Yesu tɔɣɔnəɣəna alɔɣaa lɛmpa. 23Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu yaa-wɛ na ɩ́ sɛɛ-wɛɣɛ ɩsɔnaa sɩ: Ɩsənaɣa Satanɩ ká tɔɣɔnɩ ɩ tɩ? 24Ye kawulaɣa wɛɛ na ká fɛɩ nɔɣɔ kʋlʋmaɣa, nɔɔnɔɔ ka saaləɣɩ yem kɛ́. 25Na yəlaa ɩ́ wɛ təyaɣa taa na pá fɛɩ nɔɣɔ kʋlʋmaɣa, nɔɔnɔɔ təyaɣa ŋkɛ ka saaləɣɩ yem kɛ́. 26Mpʋ tɔtɔɣɔ ye Satanɩ wakələɣɩ ɩ tɩ na ɩ kawulaɣa nyə́ma yooki pa taa pa tike, ɩ kawulaɣa yaa kɛ́ na ɩ toŋ saalɩ yem təkpataa. 27Nɔɣɔlʋ kaa pəsɩ na ɩ́ sʋʋ yʋlʋ toŋ tʋ təyaɣa sɩ ɩ kuuki ɩ wontu na ɩ́ tá tɛ toŋ tʋ ɩnəɣɩ hɔkʋɣʋ kɛ ŋmɩɩsɩ. Ama ɩ kpaa-ɩ kɛ́ na ɩ́ hɔkɔ-ɩ təkeŋkeŋ na pə́cɔ́ ɩ́ sʋʋ ɩ wontu kuuu kɛ təyaɣa taa. 28Tampana kɛ ma heeliɣi-mɛ yoo maa cɛsəɣɩ, paa yəlaa kʋwakələm ká tɔɔ ɩsəna, yaa paa pa yɔɣɔta ɩsaɣatʋ ɩsɩɩ we, Ɩsɔ pəsəɣɩ na ɩ́ hʋ́lɩ́-wɛɣɛ suulu. 29Ama wei ɩ ká yɔɣɔtɩ ɩsaɣatʋ kɛ Feesuɣu Naŋŋtʋ tɔɔ tɔ pa kaa hɩɩsɩ pʋntʋ ɩsaɣatʋ kɛ paa pəcɔ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, pʋntʋ səɣəla ɩsaɣatʋ tam nyəntʋ kɛ́. 30Mpi pə tɔɔ Yesu yɔɣɔta mpʋ tɔ, pa tɔŋaɣa-ɩ kɛ́ sɩ ɩ nyəna ɩlɔɣɔʋ. 31Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu too na ɩ newaa apalaa nyə́ma pa kɔma na pá səŋ awalɩ na pá tili sɩ pá yaa-ɩ. 32Pə pamna yəlaa samaa caɣaa na pá cɔɔna Yesu. Tənaɣa pa heela Yesu sɩ: Tə taa cɛ nyá nɔɣɔ tɔɔ, nyá too na nyá newaa pa wɛnna ntɛɣɛ awalɩ na pá caa-ŋ. 33Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu nɔɣɔ təkpaʋ sɩ: Aweɣe ma too na mpaɣa ma newaa ye? 34Yesu nyəna mpa pa təna pa caɣaa na pá cɔɔna-ɩ kotaɣa tɔ, ɩlɛna ɩ́ tɔ sɩ: Ɩɩ naa ma toonaa na ma newaa ntɔ. 35Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, mpa pa lakɩ mpi Ɩsɔ caakɩ tɔ pʋntʋnaa ntɛ́ ma newaa na ma toonaa.


text: 1Ḿpʋ́ɣʋ́ kʋyakʋ kʋhɛɛsʋɣʋ nakʋlɩ Yesu sʋʋ Falisanaa sɔsɔ nɔɣɔlʋ ɩ tɛɣɛ tɔɣɔʋ. Mpa paa wɛ təna tɔ pa caɣaa na pá keŋna-ɩ teu. 2Yʋlʋ nɔɣɔlʋ ɩ ka səŋa ɩ ɩsɛntaa, na tɔnʋɣʋ tɔɔ asilima kʋtɔŋ wɛna-ɩ. 3Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu pɔɔsa Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlaa na Falisanaa sɩ: Ta mpaaʋ taa, pə mʋna pá waasɩ kʋtɔntʋ kɛ kʋyakʋ kʋhɛɛsʋɣʋ wule yaa pá taa waasɩ-ɩ? 4Ama Falisanaa mpɛ pa ta tisi cɔʋ. Tənaɣa Yesu hɔma kʋtɔntʋ na ɩ́ waasɩ-ɩ, na ɩ́ heeli-ɩ sɩ ɩ́ tɛɛ. 5Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu pɔɔsa Falisanaa sɩ: Kʋyakʋ kʋhɛɛsʋɣʋ wule, mə taa awe nawa ɩ pəyaɣa yaa ɩ naʋ hota lɔkɔ taa, na ɩ́ yele ləsʋɣʋ kɛ kpakpaa sɩ kʋyakʋ kʋhɛɛsʋɣʋ wule? 6Ɩlɛna pá maɣasɩ-təɣɩ cɔʋ na pá kpisi. 7Yesu nawa sɩ mpa pa yaa tɔɣɔʋ kɛ mpʋ tɔ, pa huliɣina təmaɣa kpelee kʋpana tɔɔ caɣaʋ. Ɩlɛna ɩ́ sɛɣɛsɩ-wɛ sɩ: 8Ye nɔɣɔlʋ kpaɣa alʋ na ɩ́ yaa-ŋ tɔɣɔʋ, ń talaa, taa hulina təcaɣalɛ kʋpantɛ na pə́cɔ́. Ntanyɩ ɩsəntɔ pa yaa nɔɣɔlʋ ɩ́lɛ́ na ɩ́ kəla-ŋ. 9Pə́ taa kɔɔ na wei ɩ yaa-mɛɣɛ tɔɣɔʋ tɔ ɩ́ heeli-ŋ sɩ: Kʋlɩ na ń kaasɩ ɩnɛɣɛ təcaɣalɛ. Ɩlɛ n kʋləna fɛɛlɛ ntɛ́ tənyɔɔmɩɩ, na ń caɣana waalɩ tɔɔ. 10Ama ye pa yaa-ŋ tɔɣɔʋ, ń talaa, caɣana waalɩ tɔɔ. Ɩlɛ wei ɩ yaa-mɛɣɛ tɔɣɔʋ tɔ ye ɩ kɔma ɩ́lɛ́ ɩ ká tɔna-ŋ sɩ: Apaŋ nyá, tuusina cənɛ tɔɔ na ń caɣa təcaɣalɛ kʋpantɛ. Saa ɩnɩ pa tʋ-ŋ teeli kɛ nyá na pa təna mpa ɩ́ caɣa ḿpʋ́ɣʋ́ tɔɣɔʋ tɔ pa ɩsɛntaa kɛ́. 11Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, wei ɩ́ hɔŋ ɩ tɩ paa tisi-ɩ, na wei ɩ́ pasəɣɩ ɩ tɩ, paa kʋsɩ ɩ nyʋɣʋ. 12Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu heela wei ɩ yaa-ɩ tɔɣɔʋ tɔ sɩ: Ye n lapa tɔɣɔnaɣa yaa acima, taa yaa nyá cewaa, yaa nyá tɛɛtʋnaa, yaa nyá lʋlʋɣʋ nyə́ma, yaa nyá toŋtʋnaa lɛlaa. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, pɛlɛ pa pəsəɣɩ tɔtɔ na pá yaa-ŋ tɔɣɔʋ, na pá lɛɛtɩ-ŋ nyá kʋcɔɔʋ kɛ kpakpaa. 13Ama ye n lapa acima, koti kʋnyɔntʋnaa, na acamaa, na kaakalasɩ, na yʋlʋmaa, na pá tɔɣɔ. 14Waatʋ ɩnəɣəlɛ n hika kʋpantʋ. Pə taɣa pa taa nɔɣɔlʋ ká pəsəna na ɩ́ lɛɛtɩ-ŋ-tɩ. Ama Ɩsɔ ká fɛləna-ŋ kʋyaŋku ɩ ká feesi sətaa mpa paa lapa kʋpantʋ tɔ. 15Pa nɩɩ tɔm tənɛ ɩnɩ ɩlɛna Yesu na mpa pa caɣa tɔɣɔʋ tɔ pa taa lɛlʋ yɔɣɔtɩ-ɩ sɩ: Wei ɩ ká caɣa tɔɣɔʋ kɛ Ɩsɔ Kawulaɣa taa tɔɣɔlɛ ɩsɩɩ leleŋ nɩɩlʋ te. 16Tənaɣa Yesu cɔ pʋntʋ ɩnɩ sɩ: Apalʋ nɔɣɔlʋ ɩ lapəna tɔɣɔnaɣa təkpɛtɛkpɛtɛ. Ɩlɛna ɩ́ yaa yəlaa samaa sɩ pá kɔɔ pá tɔɣɔ. 17Pə kɔma na pə pɩɩ, ɩlɛna ɩ́ tili ɩ pəyalʋ sɩ ɩ́ polo na ɩ́ heeli mpa ɩ yaa tɔɣɔʋ tɔ sɩ pá kɔɔ mpʋ, pə talaa. 18Ama pa təna pa sʋʋ-ɩ wiinaʋ sɩ pa kaa pəsɩ. Kancaalaɣa nyəŋ heela tillu sɩ: Ma yapa taalɛ, ye ma ta polo ma na-tɛ pə kaa la-m teu. Mpʋ tɔ, ma sələməɣɩ-ŋ mpaa, ma kaa pəsɩ na má kɔɔ. 19Lɛlʋ náá tɔ sɩ: Ma yapa naaŋ kʋhaləŋ kɛ naanʋwa, ma caa ma tamsɩ-ɩ naalɛ naalɛ na ma faləsɩ-ɩ. Mpʋ tɔ, ma sələməɣɩ-ŋ mpaa, ma kaa pəsɩ na má kɔɔ. 20Na lɛlʋ tɔ tɔtɔ sɩ: Nɔɔnɔɔ kɛ́ ma kpaɣa alʋ, ma kaa pəsɩ na má kɔɔ. 21Ḿpʋ́ɣʋ́ tillu məla ɩ caa kiŋ na ɩ́ kɛɛsɩ-ɩ ɩsəna pə lɩɩwa tɔ. Tənaɣa təyaɣa caa ɩnɩ pááná lapa-ɩ, na ɩ́ taɣanɩ tillu kɛ tiluɣu sɩ: Polo lɔŋ kɛ kʋyɛɛŋ taa na hapɛɛ nɔɔsɩ na ń kuu kʋnyɔntʋnaa, na acamaa, na yʋlʋmaa, na kaakalasɩ, na ń kɔna. 22Pə tasa pəcɔ ɩlɛna tillu taɣanɩ məlʋɣʋ na ɩ́ heelɩ-ɩ sɩ: Tacaa, ma lapa nti n kɛɛsaa tɔ, paa na mpʋ təcaɣalɛ kpisa yem kɛ́. 23Tənaɣa təyaɣa caa tasa-ɩ tɔm sɩ: Cɛ mpaaŋ taa na ń cɔɔ kutuluŋ kila kila, ye n hika mpa n kpa-wɛɣɛ yem yem na ń sʋʋna na ma təyaɣa su. 24Ma heeliɣi-mɛ sɩ yəlaa mpa pa hətɛ pa yaanaa tɔ, pa taa nɔɣɔlʋ kaa tɔɣɔ ma tɔɣɔnaɣa. 25Ḿpʋ́ɣʋ́ samaa tuutuuma hu Yesu waalɩ. Tənaɣa Yesu pəsaa na ɩ́ tɔ-wɛ sɩ: 26Ye yʋlʋ ɩ́ caa ɩ təŋɩ-m na ɩ́ ta lɩɩ luɣu kɛ ɩ caa na ɩ too, na ɩ alʋ na ɩ piya, na ɩ taalʋnaa na ɩ kɔɣɔnaa na ɩ newaa, haləna ɩ́ kpɛntəna ɩ maɣamaɣa ɩ tɩ, paa ɩ təŋa-m, ɩ kaa pəsɩ na ɩ́ la ma ɩfalʋ. 27Ye wei ɩ ta səɣəlɩ ɩ səm tesika na ɩ́ təŋɩ-m, pʋntʋ kaa pəsɩ na ɩ́ la ma ɩfalʋ. 28Ye mə taa nɔɣɔlʋ caa kutuluɣu sɔsɔɔŋkʋ ŋmaʋ, ɩ cakɩ kɛ́ na ɩ́ maɣasɩ pə təna pə liɣitee nyʋɣʋ, sɩ ɩ naa sɩ ɩ liɣitee ká tala-ɩ yaa a kaa tala-ɩ. 29Tɛfɛ ɩ kɔŋ ɩ́ tɛ kite sɩɩʋ, ɩlɛna ɩ́ kpisi kʋ kʋɣʋ, na tɛɛlaa kɔɔ na pá woŋi-ɩ, 30sɩ halɩ yʋlʋ ɩ́ sɩɩ kutuluɣu na ɩ́ kpisi kʋ kʋɣʋ na? 31Mpʋ tɔtɔɣɔ pə wɛɛ, ye wulaʋ nɔɣɔlʋ ɩ caa ɩ yoona wulaʋ lɛlʋ, ɩ cakɩ kɛ́ na ɩ́ maɣasɩ teu na ɩ́ ná sɩ yoolaa iyisi naanʋwa (10000) wei ɩ wɛna tɔ, ɩ pəsəɣɩ na ɩ́ yoona ɩ kolontu wei ɩ́lɛ́ ɩ wɛna yoolaa iyisi hiu (20000) tɔ, yaa ɩ kaa pəsɩ. 32Ye ɩ nawa sɩ ɩ kaa pəsɩ, ɩ kʋsəɣɩ yəlaa kɛ kʋtatʋɣʋ kɛ́ na ɩ́ tili sɩ pá heeli ɩ kolontu kɛ lɔŋ sɩ ɩ́ yele tɔm ntɩ, na pá suli tiili na pá taɣanɩ. 33Tənaɣa Yesu tasa-wɛɣɛ yɔɣɔtʋɣʋ sɩ: Mpʋ tɔtɔɣɔ mə taa nɔɣɔlʋ kaa pəsɩ na ɩ́ la ma ɩfalʋ, ye pʋntʋ ɩ́ ta ləsɩ ɩ kʋnyɩɩlʋɣʋ kɛ ɩ nyəm təna tɔɔ. 34Tɔm kɛ pʋlʋpʋ mpi pə waasəɣɩ tɔɣɔ. Ama ye tɔm mpɩ pə lɔŋ kɔma na ɩ́ sɩ, pepeɣe paa la na pə lɔŋ ɩnɩ ɩ́ məlɩ? 35Pəlɛ tɔ pɩɩ waasəɣɩ pʋlʋ. Paa n ŋmɩɩsa haləm taa, paa n pɛta hute taa, ɩsɩɩ pa lɔ-wɩ paasi. Mpa pa wɛna ləmaɣasɛɛ tɔ pá ke ŋkpaŋŋ na tɔm tənɛ.


text: 1Kantʋ maŋa kam nɩ Wɛ paarɩ dɩm w'ʋ ta nyɩ dɩ bukwa fugə na zaŋɩ ba vu sɩ ba jeeri kan-bar-dʋʋrʋ te tɩn. Ba ma kwe ba min-zwəənu ba ja wəli da ba vu. 2Bukwa bam banu maa yɩ jwəəru, yɩ banu bam yɩ swan tiinə. 3Balʋ na ba jɩgɩ swan tɩn ma wʋ kɩ nugə ba wəli da, sɩ ba taa kɩ ba min-zwəənu tɩm nɩ. 4Kʋ daarɩ swan tiinə bam ma kɩ nugə wəənu wʋnɩ ba ziə. 5Kan-barʋ wʋm na tiini o daanɩ yɩ o ba tui tɩn, kʋ ma pa ba maama tigi ba dɔa. 6Tɩga na tu ka kwɩɩrɩ tɩn, nɔɔna maa tɔɔlɩ ba wɩ: 'Kan-barʋ wʋm maa bɩɩna! Zaŋɩ-na 'a nuŋi 'a jeer-o.' 7Bukwa bam ma zaŋɩ ba tarɩgɩ ba min-zwəənu tɩm. 8Bukwa balʋ na ba jɩgɩ swan tɩn min-zwəənu tɩm maa lagɩ tɩ dwe. Ba ma ta dɩ ba donnə swan tiinə bam sɩ ba kɩ nugə ba pa-ba, sɩ ba min-zwəənu tɩm lagɩ tɩ dwe. 9Swan tiinə bam ma ləri ba wɩ: 'Aye, nugə kam ba daga sɩ ka yi dɩbam maama. Kʋntʋ ŋwaanɩ, abam dɩ ve balʋ na jɩgɩ nugə ba yəgi tɩn te 'a yəgi.' 10Ba laan ma kɛ sɩ ba yəgi. Ba na kɛ ba daarɩ tɩn, mʋ kan-barʋ wʋm yiə. Badaara bam na maŋɩ ba ti ba yigə tɩn, ba ma tɔgɩ dɩ kan-barʋ wʋm ba vu ba zʋ kadiri dim sɔŋɔ kʋm. Ba ma pɩ mancoŋo kʋm ni. 11Kʋ na kɩ fɩnfɩɩn tɩn, mʋ bukwa banu balʋ na ba jɩgɩ swan tɩn laan tuə, yɩ ba bəŋi kan-barʋ wʋm ba wɩ: 'D'ɩ yuutu, d'ɩ yuutu, pʋrɩ sɩ d'ɩ zʋ!' 12O ma ləri-ba o wɩ: 'A lagɩ a ta cɩga mʋ dɩ abam sɩ, a yəri abam.' 13Kʋntʋ ŋwaanɩ 'a maŋɩ sɩ 'a ta'a cʋ 'a tɩtɩ, bɛŋwaanɩ 'a yəri dɛ dɩlʋ naa maŋa kalʋ amʋ Nabiin-bu wʋm na w'ʋ joori a ba tɩn. 14Wɛ paarɩ dɩm daa ta nyɩ dɩ sɔŋɔ tu wʋdoŋ na lagɩ o nuŋi o vu cwəŋə. O ma bəŋi o tɩntʋŋna, yɩ o kwe o wəənu o pa-ba sɩ ba taa niə. 15O ma cɛ səbu-dala mʋrr-tɩnu (5.000) o pa ba dɩdʋa, yɩ o daarɩ o pa dɩdʋa səbu-dala mʋrr-tɩle (2.000). O ma pa dɩdʋa kam dɩ səbu-dala mʋrʋ dɩdʋa (1.000). O nan pɛ-ba səbu kʋm, sɩ kʋ maŋɩ ba dɩdʋa dɩdʋa dam na maɩ te tɩn mʋ. O laan ma daarɩ o viiri. 16Tɩntʋŋnʋ wʋlʋ na joŋi səbu-dala mʋrr-tɩnu tɩm tɩn ma kɩ lɩla o kwe səbu kʋm o ma kɩ pipiu, yɩ o na səbu-dala mʋrr-tɩnu nyɔɔrɩ o wəli da. 17Səbu-dala mʋrr-tɩle tu wʋm dɩ ma na səbu-dala mʋrr-tɩle nyɔɔrɩ o wəli da. 18Kʋ daarɩ səbu-dala mʋrʋ dɩdʋa kam tu wʋm ma kwe səbu kʋlʋ o tu wʋm na pɛ-o tɩn o kʋ goŋo o suli da. 19Kʋ na daanɩ tɩn, sɔŋɔ tu wʋm laan ma joori. O ma bəŋi o tɩntʋŋna bam sɩ ba ba ba jeeli o səbu kʋm ba nii. 20Səbu-dala mʋrr-tɩnu tɩm tu wʋm ma ja səbu-dala mʋrr-tɩnu nyɔɔrɩ dɩlʋ o na nɛ tɩn o wəli da o vu o pa-o. O ma ta dɩ o tu wʋm o wɩ: 'Amʋ yuutu, nii. Nmʋ ya n pɛ-nɩ səbu-dala mʋrr-tɩnu mʋ, yɩ a laan kɩ pipiu a na səbu-dala mʋrr-tɩnu nyɔɔrɩ a wəli da.' 21O tu wʋm ma lər-o o wɩ: 'Nmʋ kɩ cɩga, n jɩgɩ yawala, n yɩ tɩntʋŋ-ŋʋm. Nmʋ sɩɩnɩ n kɩ cɩga dɩ n na nii kʋlʋ fɩnfɩɩn a na kɩ n jɩŋa nɩ tɩn baŋa nɩ. Kʋntʋ, a laan w'ʋ pa n ta n nii a wəənu zanzan baŋa nɩ. Nan ba sɩ d'ɩ kɩ wʋpolo daanɩ.' 22Səbu-dala mʋrr-tɩle tu wʋm dɩ ma vu o te, yɩ o ta dɩd-o o wɩ: 'A yuutu, nmʋ ya n pɛ-nɩ səbu-dala mʋrr-tɩle mʋ, yɩ a laan kɩ pipiu a na səbu-dala mʋrr-tɩle a wəli da.' 23O tu wʋm ma lər-o o wɩ: 'Nmʋ kɩ cɩga, n jɩgɩ yawala, n yɩ tɩntʋŋ-ŋʋm. Nmʋ sɩɩnɩ n kɩ cɩga dɩ n na nii kʋlʋ fɩnfɩɩn a na kɩ n jɩŋa nɩ tɩn baŋa nɩ. Kʋntʋ, a laan w'ʋ pa n ta n nii a wəənu zanzan baŋa nɩ. Nan ba sɩ d'ɩ kɩ wʋpolo daanɩ.' 24Səbu-dala mʋrʋ dɩdʋa kam tu wʋm laan ma vu o ta dɩ o tu wʋm o wɩ: 'Amʋ yuutu, a ye nɩ nmʋ laŋa dana. N yəni n zagɩ mɩna yalʋ n tɩtɩ na wʋ dugi tɩn, yɩ n daarɩ n joŋi nyɔɔrɩ dɩlʋ na daɩ nmʋ tɩtʋŋa nyɩm tɩn. 25Kʋntʋ ŋwaanɩ a kwarɩ fʋʋnɩ dɩ nmʋ, yɩ a kwe nmʋ səbu kʋm a vu a suli tɩga nɩ. Nan joori n joŋi n səbu kʋm.' 26O tu wʋm ma ta dɩd-o o wɩ: 'Nmʋ yɩ tɩntʋŋ-balɔrɔ mʋ, yɩ n jɩgɩ yawɔrɔ zanzan. Nmʋ na ye nɩ amʋ laŋa dana, yɩ a yəni a zagɩ mɩna yalʋ a tɩtɩ na wʋ dugi tɩn, yɩ a lagɩ nyɔɔrɩ dɩlʋ na daɩ a tɩtʋŋa nyɩm tɩn, 27kʋ ya maŋɩ sɩ nmʋ kwe a səbu kʋm n tiŋi bankɩ nɩ. Nmʋ ya na kɩ kʋntʋ, a ya w'ʋ ba a joŋi-kʋ dɩ nyɔɔrɩ. 28Kʋntʋ tɩn, joŋi-na səbu-dala mʋrʋ dɩdʋa kam o tee nɩ 'a pa wʋlʋ na jɩgɩ səbu-dala mʋrr-fugə kam tɩn. 29Bɛŋwaanɩ, nɔɔnʋ na maŋɩ o jɩgɩ woŋo, o ta w'ʋ joŋi kʋdoŋ o wəli da sɩ kʋ tiini kʋ taa daga. Nɔɔnʋ wʋlʋ nan na maŋɩ o ba jɩgɩ kʋlʋkʋlʋ tɩn laan w'ʋ ba o ga kʋlʋ fɩnfɩɩn o ya na jɩgɩ tɩn dɩ mʋ. 30Kʋ nan na yɩ tɩntʋŋ-kayaa kantʋ, ja-o-na 'a nuŋi 'a dɩ 'a yagɩ lim jəgə nɩ, mɛ yaara na tiini ya wʋra yɩ nɔɔna keerə yɩ ba dʋnɩ ba nwa tɩn.' 31Nabiin-bu wʋm nan na joori o ba dɩ o paarɩ-zulə yam, yɩ Wɛ malɛsɩ sɩm maama tɔgɩ sɩ wʋ o tee nɩ, o laan w'ʋ ba o jəni o paarɩ jangɔŋɔ kʋm baŋa nɩ. 32Lʋgʋ baŋa dwi tiinə maama w'ʋ ba ba la daanɩ o yigə nɩ. O laan w'ʋ pɔɔrɩ-ba kuni bɩle, nɩ nayɩrʋ na pɔɔrɩ o peeni dɩ o bʋnɩ daanɩ te tɩn. 33O'o pɔɔrɩ peeni sɩm o pa sɩ taa wʋ o jazɩm nɩ, yɩ o daarɩ o yagɩ bʋnɩ dɩm o jagwiə nɩ. 34Nabiin-bu wʋm na yɩ pɛ kʋntʋ tɩn, o laan w'ʋ ta dɩ balʋ na wʋ o jazɩm nɩ tɩn o wɩ: 'Abam balʋ a Ko Wɛ na kɩ lanyɩranɩ tɩn, 'a ba-na 'a tɔgɩ 'a di paarɩ dɩlʋ DƖ na maŋɩ DƖ tiŋi DƖ pa abam, kʋ na sɩŋɩ lʋgʋ pulim nɩ tɩn. 35Bɛŋwaanɩ, kana dɛɛn jaanɩ amʋ, yɩ 'a pa-nɩ wʋdiu yɩ a di. Na-nyɔm dɛɛn jaanɩ-nɩ, yɩ 'a pa-nɩ na yɩ a nyɔ. A dɛɛn tu abam sam, yɩ 'a kɩ-nɩ voro lanyɩranɩ. 36A dɛɛn ba jɩgɩ gɔrɔ sɩ a zʋ, yɩ 'a pa-nɩ gɔrɔ. A dɛɛn ba jɩgɩ yazurə, yɩ 'a ba 'a nii-nɩ. Ba dɛɛn kɩ-nɩ pɩɩna digə nɩ, yɩ 'a ba 'a nii-nɩ.' 37Wɛ nɔn-ŋʋna bam laan w'ʋ zaŋɩ ba bwe-o ba nii: 'D'ɩ Yuutu, maŋa kɔɔ mʋ dɩbam nɛ kana jɩgɩ nmʋ yɩ d'ɩ pa-m wʋdiu yɩ n di, naa na-nyɔm jɩgɩ-m yɩ d'ɩ pa-m na yɩ n nyɔ? 38Maŋa kɔɔ mʋ nmʋ tu dɩbam sam yɩ d'ɩ kɩ nmʋ voro, naa maŋa kɔɔ mʋ n ba jɩgɩ gɔrɔ yɩ d'ɩ pa-m gɔrɔ, 39naa maŋa kɔɔ mʋ nmʋ ba jɩgɩ yazurə naa n wʋ pɩɩna digə nɩ yɩ d'ɩ ba d'ɩ nii-m?' 40Pɛ wʋm laan w'ʋ ləri o ta dɩ ba o wɩ: 'A lagɩ a ta cɩga mʋ dɩ abam sɩ, abam nan na kɩ kʋntʋ doŋ 'a ma 'a wəli a nɔɔna bam tɩn, kʋ na maŋɩ kʋ yɩ wʋlʋ na tiini o muri ba maama wʋnɩ tɩn dɩ, kʋ yɩ amʋ mʋ 'a kɩ kʋntʋ.' 41O laan ma w'ʋ daarɩ o ta dɩ balʋ na wʋ o jagwiə nɩ tɩn o wɩ: ''A ve daa a tee nɩ, sɩ abam mʋ yɩ balʋ Wɛ sɔɔla na wʋ 'a yuu nɩ tɩn. Kɛ-na 'a vu 'a zʋ mini dɩlʋ na ba dwe tɩn wʋ, Wɛ na maŋɩ DƖ tiŋi sɩ DƖ pa sʋtaanɩ dɩ dɩ malɛsɩ sɩm tɩn. 42Bɛŋwaanɩ, kana dɛɛn jaanɩ amʋ, yɩ 'a wʋ pɛ-nɩ wʋdiu sɩ a di. Na-nyɔm dɩ ma ja-nɩ, yɩ 'a wʋ pɛ-nɩ na sɩ a nyɔ. 43A dɛɛn tu abam sam, yɩ 'a wʋ kɩ-nɩ voro. A dɛɛn ba jɩgɩ gɔrɔ, yɩ 'a wʋ pɛ-nɩ gɔrɔ sɩ a zʋ. A dɛɛn ba jɩgɩ yazurə, yɩ ba ta kwəri ba kɩ-nɩ pɩɩna digə nɩ, yɩ 'a wʋ tu sɩ 'a nii-nɩ.' 44Ba ma w'ʋ ləri ba bwe-o ba wɩ: 'D'ɩ Yuutu, maŋa kɔɔ mʋ dɩbam kɩ nmʋ kʋntʋ? Maŋa kɔɔ mʋ d'ɩ nɛ kana dɩ na-nyɔm na jɩgɩ nmʋ, naa n na yɩ vəru, naa n ba jɩgɩ gɔrɔ, naa n ba jɩgɩ yazurə, naa ba kɩ-m pɩɩna digə nɩ, yɩ dɩbam wʋ zəni-m?' 45O ma w'ʋ ta dɩ ba o wɩ: 'A lagɩ a ta cɩga mʋ dɩ abam sɩ, abam na vɩn sɩ 'a wəli amʋ nɔɔna bam tɩn, kʋ na maŋɩ kʋ yɩ wʋlʋ na tiini o muri ba maama wʋnɩ tɩn dɩ, kʋ yɩ amʋ mʋ 'a vɩn sɩ 'a wəli.' 46Bantʋ laan w'ʋ kɛ ba vu cam dɩlʋ na b'a fɔgɩ dɩ ti tɩn wʋnɩ. Kʋ daarɩ Wɛ nɔn-ŋʋna bam ma w'ʋ zʋ DƖ te ba na ŋwɩa kalʋ na ba ti tɩn."


text: 1Fɛsitusi aa ko laa paalʋʋ hʋ, ʋ hɔŋ Sizaariya tɩyaŋ kyɛyɛ boto rɛ aŋ sii kpa mʋ Gyerusalɛm. 2Ʋ aa mʋ Gyerusalɛm gɛɛ, Gyuuma wɩɩkyʋwal sɩlaala nɩhɩyasɩ hʋ abee Gyuuma nɩhɩyasɩ buloŋ ko basɩ wɩɩ hʋ Pɔɔl aa yaa kyogi ba, a tɩya ʋ, aŋ sʋla ʋ dɩ ʋ pɛ ba tɩyaŋ, a leŋ dɩ Pɔɔl ko Gyerusalɛm. 3Ba gyɩ vʋʋla rɛ dɩ ba kyeŋ kpʋ Pɔɔl ŋmanɩɩ tɩyaŋ. Ɛɛ rɛ tɩŋ ba gyɩ kɩ sʋla Fɛsitusi dɩ ʋ leŋ dɩ Pɔɔl ko Gyerusalɛm gɛɛ. 4Ɛɛ rɛ Fɛsitusi mɩɩgɩ basɩ tɩya ba a baa, "Sizaariya tɩyaŋ nɛ ba kaŋ Pɔɔl tɔ dɩya tɩyaŋ. Ŋ mɛ sɩ mɩɩgɩ mʋ doŋ kyɛɛ no buloŋ. 5Ɛɛwɩya, ma leŋ dɩ ma nɩhɩyasɩ tɩŋ ŋ hal dɩ á buloŋ mʋ Sizaariya. Wɩɩ hʋ ma aa liise anɩɩ baal hʋ yaa kyogi, dɩ ba basɩ tɩya ŋ doŋ, dɩ ŋ nɩɩ." 6Fɛsitusi gyɩ we Gyerusalɛm tɩyaŋ kyɛyɛ kyori koo fi rɛ aŋ na mɩɩgɩ mʋ Sizaariya. Ʋ sɩgballɩya, ʋ mʋ hɔŋ sarɩya hʋ lidiilii tɩyaŋ aŋ leŋ ba kaŋ Pɔɔl ko. 7Pɔɔl aa ko, Gyuuma hʋ aa lɩɩ Gyerusalɛm ko buloŋ ko sɩŋ gol ʋ kyige aŋ baa dɩ wɩya hʋ Pɔɔl aa kyogo yʋga rɛ kɩŋkaŋ. Amɛ ba gyɩ bɩ wuwo daga anɩɩ wɩya hʋ ba aa baa dɩ ʋ kyogo yaa wɩtɩɩ rɛ. 8Ɛɛ rɛ Pɔɔl mɛ basɩ wɩya dɩ ʋ laa ʋ tɩɩ, a baa, "Ŋ bɩ kyogi wɩɩ kɩdɩgɩ buloŋ Gyuuma naabaala ŋmanɩɩ hʋ tɩyaŋ. Ŋ bɩ kyogi Wɩɩkyʋwaldɩɩbal hʋ sɩna buloŋ mɛ. Ŋ bɩl bɩ yaa wɩɩ buloŋ mɛ kyogi Roma paalʋʋ buloŋ kuworibal hʋ." 9Amɛ Fɛsitusi mɛ fa aa kyɛ dɩ ʋ yaa wɩya dɩ Gyuuma hʋ tenni fɩyɛlɩ rɛ. Ɛɛ rɛ ʋ pɩyɛsɩ Pɔɔl a baa, "Ɩ sɩ kɩ kyɛ dɩ ɩ mʋ Gyerusalɛm, dɩ ŋ mʋ dɩ wɩɩ no sarɩya doŋ tɩyaŋ, akuu wɩya no ba aa baa dɩ yaa kyogi wɩya koo?" 10Ɛɛ rɛ Pɔɔl baa, "Aayɩ, paalʋʋ hʋ buloŋ kuworibal sarɩya lidiilii tɩyaŋ nɛ ŋ sɩŋ nyɛ. Ɛɛwɩya, daha rɛ maga dɩ ma di ŋ sarɩya. Ɩ tɩɩtɩɩ gyɩma rɛ weliŋ anɩɩ ŋ bɩ yaa wɩɩ buloŋ kyogi Gyuuma. 11Dɩ mɩyaŋ nɛ fa yaa wɩɩ kyogi, a maga dɩ ba kpʋ ŋ, ŋ fa aa laa rɛ, amɛ dɩ wɩya hʋ buloŋ ba aa basa yaa wɩnyɩyɛl kɛ, nal buloŋ bɩ kaŋ ŋmanɩɩ dɩ ʋ kpa ŋ we ba nosi tɩyaŋ dɩ ba kpʋ ŋ. Ŋ aa sʋl lɛ, dɩ ɩ leŋ dɩ ŋ mʋ kuworibal hʋ lee dɩ ʋ di ŋ sarɩya." 12Ɛɛ rɛ Fɛsitusi bee ʋ nɩhɩyasɩ na dɔmɔŋ. Ka ʋ basɩ tɩya Pɔɔl a baa, "Na ɩ baa ɩ sɩ mʋ kuworibal hʋ lee dɩ ʋ di ɩ sarɩya. Ŋ mɛ kɔnɩ yaŋ sɩ leŋ dɩ ɩ mʋ." 13Kyɛyɛ baŋmana hal tɩyaŋ, kuwori kɩdɩgɩ ba aa yɩrɩ Agɩrɩpa bee ʋ dɩya toluu kɩdɩgɩ ba aa yɩrɩ Bɛɛnisi ko dɩ ba kyʋwalɩ Fɛsitusi Sizaariya tɩyaŋ. 14Ba aa we doŋ kyɛyɛ baŋmana, Fɛsitusi basɩ Pɔɔl wɩya buloŋ tɩya ba a baa, "Baal kɩdɩgɩ rɛ we daha. Fɛlisi rɛ fa leŋ ba kana ʋ tɔ dɩya tɩyaŋ. Ʋ ha we doŋ. 15Ŋ aa mʋ Gyerusalɛm, Gyuuma wɩɩkyʋwal sɩlaala nɩhɩyasɩ abee Gyuuma nɩhɩyasɩ ko basɩ wɩya hʋ ba aa baa dɩ ʋ yaa kyogi ba rɛ, a tɩya ŋ, aŋ baa dɩ ŋ di ʋ sarɩya a kpa kyogisi tɩya ʋ. 16Nyɛ rɛ ŋ basɩ tɩya ba anɩɩ á Roma tɩmma bɩ sɩ laa nyʋwa kpa kyogisi tɩya nal, aŋ kpa tɩɩna we ʋ dɔmɔ nosi tɩyaŋ, see dɩ á buloŋ hɔnɔ, dɩ kɩdɩgɩ buloŋ basɩ ʋ nyʋwa. 17Ɛɛ rɛ ba sii kpa ko daha. Ba aa ko, ŋ bɩ kaŋ wɩɩ hʋ pɩɩsɩ. Ʋ sɩgballɩya buloŋ nɛ, ŋ sii mʋ sarɩya hʋ lidiilii aŋ leŋ ba kaŋ baal hʋ ko lɩɩ. 18Nala hʋ bee Pɔɔl fa aa kaŋ wɩya kɩ kpa dɔmɔŋ hʋ, sii sɩŋ dɩ ba daga wɩya hʋ ba aa baa dɩ Pɔɔl yaa kyogi. Wɩbɔmɔ hʋ ŋ kɛ fa aa bɩɩna anɩɩ ba sɩ baa dɩ ʋ yaa, ba bɩ basa ba kɩdɩgɩ buloŋ. 19Amɛ wɩɩ hʋ ba aa basa yaa wɩkaŋtarɩya rɛ, ba sɩŋ kaŋ kɩ tarɩ a mʋ kɩ tile ba wɩɩkyʋwalɩ lugo tɩyaŋ abee baal kɩdɩgɩ aa sʋba ba kɩ yɩrɩ Yesu tɩyaŋ. Akuu Pɔɔl aa kɩ basɩ anɩɩ Yesu sii sʋʋ tɩyaŋ nɛ, a we ʋ mɩɩbol tɩyaŋ wɩya. 20Ŋ fa bɩ gyɩŋ ɛɛ hʋ buloŋ ŋ aa sɩ yaa, a gyɩŋ wɩɩ no naasɩ. Nyɛ rɛ ŋ pɩyɛsɩ Pɔɔl anɩɩ ʋ sɩ laa nyʋwa a mʋ Gyerusalɛm dɩ ba di ʋ sarɩya doŋ tɩyaŋ? 21Amɛ Pɔɔl bɩ laa nyʋwa, aŋ sʋla ŋ dɩ ŋ leŋ dɩ ba deŋ ʋ a kana ʋ mʋ kuworibal hʋ lee, dɩ ʋ di ʋ sarɩya. Ɛɛ rɛ ŋ leŋ ba kɩ deŋ ʋ. Dɩ mɩyaŋ nɛ ko na ŋmanɩɩ ŋ sɩ leŋ dɩ ba kana ʋ mʋ kuworibal hʋ lee dɩ ʋ di ʋ sarɩya." 22Ɛɛ rɛ kuwori Agɩrɩpa basɩ tɩya Fɛsitusi anɩɩ ʋ tɩɩ kyo dɩ ʋ mɛ nɩɩ baal hʋ nyʋwa rɛ. Nyɛ rɛ Fɛsitusi basɩ tɩya ʋ anɩɩ ʋ kyiye sɩ nɩɩ ʋ wɩbasɩɩ. 23Ʋ sɩya aa gballa, Kuwori Agɩrɩpa bee Bɛɛnisi sii mʋ sarɩya hʋ lidiilii. Ba gyɩ laalɩ ba kuwori gannɩ rɛ, ba sii ŋmaa kuwori kɩna tɩŋ ba hal, ba mʋ gyʋʋ dɩɩbal hʋ. Ba bee laalyuwolo nɩhɩyasɩ abee bee hʋ nɩhɩyasɩ buloŋ ko gyʋʋ hɔŋ dɩya hʋ tɩyaŋ. Ba buloŋ aa hɔnɔ ko teŋ, Fɛsitusi leŋ ba kaŋ Pɔɔl ko gyʋʋ. 24Ɛɛ rɛ Fɛsitusi baa, "Kuwori Agɩrɩpa, ɩ bee nala hʋ buloŋ aa we daha, ma na baal no. Ʋ wɩya rɛ tɩŋ Gyuuma hʋ aa we daha abee Gyuuma hʋ buloŋ aa lɩɩ Gyerusalɛm, ko kana ŋ bagɩna tɩyaŋ, a kɩ yaa kyagɩŋsɩ a baa dɩ ʋ bɩ maga dɩ ʋ we ʋ mɩɩbol tɩyaŋ. 25Ŋ kɛ bɩ naa wɩɩ hʋ ʋ aa yaa kyogi, a maga dɩ ba kpʋ ʋ. Amɛ ʋ tɩɩ rɛ sʋla ŋ anɩɩ ʋ sɩ mʋ kuworibal hʋ lee dɩ ʋ di ʋ sarɩya. Ŋ mɛ yaŋ sɩ leŋ dɩ ʋ mʋ. 26Amɛ ŋ paalɩ bɩ kyaasɩ gyɩŋ wɩɩ hʋ buloŋ ŋ aa sɩ sabɩ tɩya kuworibal hʋ baal no wɩya. Ɛɛ rɛ tɩŋ ŋ kana ʋ ko ma lee dɩ ma mɛ nɩɩ ʋ nyʋwa. Ɩ kuwori Agɩrɩpa lee rɛ ŋ yaŋ paalɩ kana ʋ ko. Ŋ bɩɩna anɩɩ dɩ ɩ mɛ gyʋʋ wɩɩ no tɩyaŋ, ɩ sɩ wuwo na wɩɩ dɩ ŋ wuwo sabɩ teŋ tɩya kuworibal hʋ. 27Ŋ kɛ lee, ʋ bɩ yaa ŋmanɩɩ abee ŋ aa sɩ leŋ dɩ ba kaŋ nal a lɩɩ nɩtɔdɩya tɩyaŋ a mʋ kuworibal hʋ lee, ka dɩ ŋ bɩ wuwo daga wɩɩ buloŋ ʋ aa yaa kyogi."


text: 1Ḿpʋ́ɣʋ́ ma ná ɩsɔtaa tillu nɔɣɔlʋ na ɩ́ lɩɩna ɩsɔtaa na ɩ́ tiiki, na ɩ́ tɔka ɩ niŋ taa kɛ́ lumaŋ pʋ́ʋ́ɣʋ́ sɔsɔɔʋ saafʋ na alukpalɩɩŋ taŋkɩɩŋ nɩɩlɩ. 2Tənaɣa ɩ siisaa na ɩ́ kpa tʋm sɔsɔ kʋpəŋ ɩnɩ na ɩ́ tʋ-ɩ alukpala sɩ ɩ́ caɣa ḿpʋ́ɣʋ́ pɩɩsɩ iyaɣa (1000). Ɩlɔɣɔʋ kɛ pa yaa mpʋ sɩ: Tʋm sɔsɔ kʋpəŋ, na kʋlʋm ɩnəɣəlɛ Satanɩ. 3Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩsɔtaa tillu kpaɣa-ɩ na ɩ́ pɛtɩ lumaŋ pʋ́ʋ́ɣʋ́ sɔsɔɔʋ taa na ɩ́ təkɩ, na ɩ́ kaləsɩ na ɩ́ tʋ pə tɔɔ kɛ́ kʋyʋsʋm sɩ tʋm sɔsɔ ɩ́ taa tasa mpaa hikuɣu na ɩ́ tolisi kateŋasɩ tɔɔ yəlaa, haləna pɩɩsɩ iyaɣa (1000) ŋkɛ ká tɛ na pə́cɔ́. Pə waalɩ ɩlɛ paa tʋlɩ-ɩ wɛɛ naalɛ. 4Ḿpʋ́ɣʋ́ ma ná kumlee na pə́ hawa a tɔɔ caɣalaa kɛ pəsʋɣʋ sɩ pá hʋʋkɩ tɔm. Na má ná tɔtɔɣɔ mpa pa heelaɣa tampana nna a tɔɔ Yesu kulaa tɔ na Ɩsɔ Tɔm na pá lɛntɩ-wɛɣɛ pə tɔɔ tɔ pa ləsasɩ. Pɛlɛ pa taa sɛɛ wontuɣu ŋkʋ na kʋ lɛɛsʋɣʋ. Pəyele pa ta tʋ wontuɣu ŋkʋ kʋ kʋyʋsʋm kɛ pa tokuŋ yaa pa niŋ taa. Ḿpʋ́ɣʋ́ pa fema na pá ná Kilisiti pá tɔɣɔ kawulaɣa kɛ pɩɩsɩ iyaɣa (1000). 5Ama pɩɩsɩ iyaɣa (1000) ŋkɛ kaa tɛma na pə́cɔ́ sətaa lɛlaa fe. Sətaa taa fem kancaalaɣa nyəm ntɛ́. 6Mpa paa fe fem kancaalaɣa nyəm pənɛ pə taa tɔ mpɛɣɛlɛ leleŋ nɩɩlaa, na mpɛɣɛlɛ pə paasaa na pə́ kooli koolee kʋpana. Səm kʋlɛləm ɩɩ tasəɣɩ-wɛɣɛ pəsʋɣʋ. Ama paa la Ɩsɔ na Kilisiti pa kɔtəlaa, na pá na-ɩ paa tɔɣɔ kawulaɣa kɛ pɩɩsɩ iyaɣa (1000) taa. 7Pɩɩsɩ iyaɣa (1000) ŋkɛ ka kɔŋ na ká yoosi ɩlɛna pá tʋ́lɩ́ Satanɩ kɛ ɩ saləka taa. 8Na ɩ ká cɔɔ antulinya piitimnaa təna tɔɔ təpaɩ na ɩ́ puɣusi yəlaa. Mpɛɣɛlɛ Kɔkɩ na Makɔkɩ. Ɩ ká koti-wɛ sɩ pá yoo, na paa wɛɛ paɣalɛ ɩsɩɩ teŋku nɔɣɔ kanyəŋa pee. 9Pa lɩɩna ntɛ́ na tɛtʋ təna tɔɔ kɛ́ paa le, na pá tá kotaɣa kɛ Ɩsɔ yəlaa təsikile na Ɩsɔ luɣu tɛɛ ɩcatɛ. Ama kɔkɔ lɩɩna ɩsɔtaa na ká kʋ pa təna tənaŋnaŋ. 10Ḿpʋ́ɣʋ́ pa pɛta Ɩlɔɣɔʋ wei ɩ puɣusaɣa-wɛ tɔɣɔ kɔkɔ na asimti pə teŋku wei ɩ taa paa tɛma wontuɣu na Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsʋlʋ pɔpɔtʋ kɛ pɛtʋɣʋ tɔ ɩ taa. Ilim na ahoo kɛ pɩɩ naasəɣɩ-wɛɣɛ tam tɔɔ kɛ́ mpʋ. 11Ḿpʋ́ɣʋ́ ma ná kumte sɔsɔɔlɛ kʋhʋlʋmlɛ na tə tɔɔ caɣalʋ. Tənaɣa tɛtʋ na ɩsɔtɔnʋɣʋ mʋka yem kɛ́ ɩ ɩsɛntaa təkpataa. 12Pə waalɩ kɛ́ ma ná sətaa sɔsaa na səkpema na pá səŋa kumte ɩsɛntaa. Ḿpʋ́ɣʋ́ pa hɛta takəlasɩ. Ɩlɛna pá hɛtɩ takəlaɣa lɛŋka tɔtɔ, kɛlɛɣɛlɛ weesuɣu nyəŋka. Ɩlɛna pá sʋʋ sətaa kɛ tɔm nti nti paa lapa na pá ŋmaa-təɣɩ takəlasɩ nsɩ sɩ taa tɔɣɔ hʋʋnaʋ. 13Ḿpʋ́ɣʋ́ teŋku ləsa sətaa mpa ɩ ka lipa tɔ. Na səm na sətaa təcaɣalɛ náá ləsɩ tɔtɔɣɔ yəlaa mpa paa wɛ pə taa tɔ. Ɩlɛna pá pɔɔsɩ paa wei kɛ́ nti ɩ ka lapa tɔ. 14Pə yela səm na sətaa təcaɣalɛ, ɩlɛna pá pɛtɩ pɛlɛɣɛ kɔkɔ teŋku taa. Kɔkɔ teŋku ɩnəɣəlɛ səm kʋlɛləm. 15Ye wei ɩ hətɛ ɩ́ fɛɩ weesuɣu takəlaɣa taa, kɔkɔ teŋku taa kɛ́ pa pɛtəɣɩ-ɩ.


text: 1Ʋ gyɩ bɩ pɩɩsa ka Yesu bee ʋ hatɩnna sii kyɛwiyesii hʋ kyɛɛ a tɩŋ nyoŋso baga kɩdɩgɩ tɩyaŋ a kɩ mʋ. Ɛɛ rɛ losi gyɩ kaŋ ʋ hatɩnna hʋ ba bori nyoŋso hʋ a piisi kɩ kyaŋ. 2Ɛɛ rɛ Farasiima badɔmɔŋ na ba a pɩyɛsɩ Yesu a baa, "Ɩ bɩ naa? Kyɛwiyesii hʋ kyɛɛ sɩna daa ɩ hatɩnna hʋ kɩ kyogi gɛɛ." 3Ɛɛ rɛ Yesu pɩyɛsɩ ba a baa, "Ma ha bɩ karɩmɩ wɩɩ hʋ Kuwori Deviti gyɩ aa yaa saŋa hʋ losi gyɩ aa kaŋ ʋ bee ʋ hatɩnna? 4Ʋ gyɩ mʋʋ gyʋʋ Wɩɩsɩ dɩya hʋ rɛ, a kpa paanʋʋ hʋ ba gyɩ aa kaŋ ko biŋ Wɩɩsɩ sɩya, a lɩɩ ʋ bee ʋ hatɩnna kyaŋ. Ʋ fa yaa sɩna rɛ dɩ nɩwaasɩ buloŋ kyaŋ haŋ paanʋʋ hʋ, see wɩɩkyʋwal sɩlaala hʋ dʋŋ. 5Ma tɩɩ gyɩma rɛ anɩɩ tʋma hʋ wɩɩkyʋwal sɩlaala hʋ aa kɩ tʋma Wɩɩkyʋwaldɩɩbal hʋ tɩyaŋ Kyɛwiyesii hʋ kyɛɛ yaa kyɛɛ no sɩna rɛ. Amɛ ma tɩɩ naa rɛ mɩrɩsɩ hʋ Moosi aa saba tɩyaŋ anɩɩ Wɩɩsɩ bɩ sɩ kpa kyogisi tɩya ba ɛɛwɩya. 6Wɩtɩɩ rɛ ŋ basɩ kɩ tɩya ma, "Nal aa tee Wɩɩkyʋwaldɩɩbal hʋ rɛ we daha nyɛ." 7Ba saba rɛ Wɩɩsɩ teŋ tɩyaŋ a baa, "Ma aa fá nala sikii, ʋ rɛ kpɩya ma aa lɩɩ wɩɩsʋllɩ kɩna a kpʋ tɩya ŋ." Dɩ mamaa rɛ kɔnɩ fa gyɩŋ wɩɩ no memii, ma fa bɩ sɩ kpa kyogisi kɩ tɩya nala hʋ aa bɩ kaŋ wɩkyogii. 8Mɩyaŋ Nihuwobiŋ Biye rɛ yaa Kyɛwiyesii hʋ kyɛɛ Tɩɩna." 9Ɛɛ rɛ Yesu lɩɩ doŋ, a mʋ gyʋʋ Gyuuma wɩɩkyʋwaldɩya kɩdɩgɩ, 10dɩ banosʋʋ kɩdɩgɩ tɩɩna mɛ we doŋ. Nala hʋ aa we wɩɩkyʋwaldɩya hʋ tɩyaŋ fa aa kyɛ ŋmanɩɩ rɛ dɩ ba basɩ tɩya Yesu anɩɩ ʋ kyogi ba mɩrɩsɩ rɛ. Ɛɛ rɛ ba pɩyɛsɩ ʋ a baa, "Ʋ yaa ŋmanɩɩ dɩ á tɩɩbɩ wɩɩla tɩmma kyɛwiyesii hʋ kyɛɛ koo ʋ bɩ yaa ŋmanɩɩ?" 11Ɛɛ rɛ Yesu pɩyɛsɩ ba a baa, "Dɩ ma kɩdɩgɩ rɛ kaŋ piyesi dɩ ʋ tele kɔlʋŋ tɩyaŋ Kyɛwiyesii hʋ kyɛɛ, na ɩ aa lɩɩ ʋ rɛ? 12Nihuwobiŋ nɛ tee piyesi. Ɛɛwɩya, dɩ ámaa rɛ aa yaa wɩweliye kyɛwiyesii hʋ kyɛɛ, mɩra buloŋ bɩ daga anɩɩ á yaa wɩɩ kyogi rɛ. 13Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya nosʋʋ hʋ tɩɩna a baa, 'Kaŋ ɩ noŋ hʋ tannɩ.' Nyɛ rɛ ʋ kaŋ ʋ noŋ tannɩ. Ʋ mɩɩgɩ kɩɩ noduwo hʋ." 14Ɛɛ rɛ Farasiima hʋ mɛ sii lɩɩ doŋ a mʋ dɩ ba vʋʋlɩ gɛɛ hʋ ba aa sɩ yaa a kpʋ Yesu. 15Yesu aa ko gyɩma anɩɩ nala hʋ aa vʋʋlɩ ʋ kpʋyɩ wɩya rɛ, ɛɛ rɛ ʋ sii lɩɩ doŋ. Amɛ nɩgyamaa ha gyɩ sii tɩŋa ʋ hal. Nyɛ rɛ ʋ tɩɩbɩ nala hʋ buloŋ fa aa wɩɩlɩ ba tɩyaŋ. 16Aŋ basɩ tɩya ba abee sɩfɩyasɩ a baa, "Ma ta ko gɔllɩ basɩ ŋ wɩya a kɩ tɩya nala." 17Ʋ gyɩ aa basɩ wɩɩ no leŋ wɩɩ hʋ Wɩɩsɩ gyɩ aa tɩŋ ʋ tɩŋdaal Azaaya tɩyaŋ basɩ kɔnɩ ko yaa wɩtɩɩ rɛ. 18Wɩɩsɩ gyɩ baa, "Ma na, nal hʋ ŋ aa lɩya dɩ ʋ yaa ŋ tʋŋtʋnnɩ rɛ nyɛ, ʋ rɛ ŋ kyo, ŋ teŋ fɩyɛla rɛ ʋ tɩyaŋ kɩŋkaŋ. Ŋ sɩ kpa ŋ Wiyesi Welii hʋ dee we ʋ tɩyaŋ. Dɩ ʋ basɩ tɩya dʋnɩya nala buloŋ anɩɩ saŋa hʋ ŋ aa sɩ laa ba ta pele rɛ. 19Ʋ bɩ sɩ gɔllɩ ŋmaa nyʋʋtaaduwo kɩ baŋ. Ʋ bɩ sɩ gɔllɩ lee buloŋ nɔsɩ wɩya kɩ baŋ gyamaa tɩyaŋ. 20Ʋ sɩya sɩ fɩyɛlɩ sikii tɩmma lee aŋ kaŋ bɔnyɛ mɛ a beel-ba. Ʋ bɩ sɩ yaa wɩya hʋ aa sɩ leŋ dɩ ba kpa ba bayɩyɛla hʋ ba aa kana ta, a mʋ pele saŋa hʋ dʋnɩya nala aa sɩ na Wɩɩsɩ laatayɩ hʋ ʋ aa kpaa tɩya ba. 21Ʋ tɩyaŋ nɛ dʋnɩya nala buloŋ sɩ kpa ba bayɩyɛla we dɩ ʋ laa ba ta." 22Ɛɛ hal tɩyaŋ nɛ nala badɔmɔŋ kaŋ baal kɩdɩgɩ gyɩŋbɔmɔ aa kana, ʋ nyʋlɩmɩ, aŋ bɩ wuwo kɩ basɩ wɩya mɛ, a ko Yesu lee. Nyɛ rɛ Yesu tɩɩbɩ baal hʋ, ʋ bɩl wuwo kɩ basɩ wɩya aŋ kɩ na mɛ. 23Yesu aa yaa gɛɛ, nɩgyamaa hʋ buloŋ aa we doŋ nyʋʋsɩ gyɩ fɩyɛla rɛ. Ɛɛ rɛ ba kɩ pɩyɛsɩ dɔmɔŋ a baa, "Kuwori Deviti nihii hʋ á aa gyegili dɩ ʋ ko laa ma ta hʋ rɛ nyɛ dʋ?" 24Amɛ Farasiima hʋ gyɩ aa nɩɩ gɛɛ Yesu aa tɩɩbɩ baal hʋ gyɩŋbɔmɔ hʋ gyɩ aa kana, ba baa dɩ gyɩŋbɔmɔ kuwori Bɛlizebul lɛ tɩya ʋ dee ɛɛ rɛ tɩŋ ʋ wuwo kɩ kile gyɩŋbɔmɔ gɛɛ. 25Yesu gyɩ gyɩŋ wɩɩ hʋ ba aa bɩɩnɩ ba tɩɩsɩ tɩyaŋ, a basɩ tɩya ba a baa, "Dɩ paalʋʋdɩgɩ nala rɛ we doŋ a bɩ kaŋ nyʋʋdɩgɩ, ba paalʋʋ hʋ bɩ sɩ pɩɩsɩ aŋ tele. Dɩ bedɩgɩ nala koo gyaŋwuwodɩgɩ nala mɛ rɛ we doŋ a bɩ kaŋ nyʋʋdɩgɩ, ba bee hʋ koo ba gyaŋwuwo hʋ bɩ sɩ pɩɩsɩ aŋ tele. 26Na ma baa dɩ Sɩtaanɩ dee rɛ ŋ kpaa kɩ kil gyɩŋbɔmɔ, ɛɛ daga anɩɩ Sɩtaanɩ gʋl kaŋ ʋ tɩɩ kɩ kaa kaasɩ rɛ gɛɛ. Dɩ gɛɛ rɛ we doŋ, ʋ koro hʋ bɩl bɩ sɩ pɩɩsɩ aŋ tele. 27Dɩ ɛɛ hʋ ma aa basɩ kɔnɩ yaŋ yaa wɩtɩɩ anɩɩ gyɩŋbɔmɔ kuwori Bɛlizebul lɛ tɩya ŋ dee ŋ kɩ kil gyɩŋbɔmɔ, ɛɛ kɛ aŋnɛ rɛ tɩya ma tɩɩ hatɩnna hʋ mɛ dee ba kɩ kil gyɩŋbɔmɔ. Ma hatɩnna hʋ wɩyaalɩya yaŋ daga anɩɩ ma wɩbasɩɩ hʋ buloŋ yaa wɩnyɩyɛl lɛ. 28Aayɩ Bɛlizebul daa tɩya ŋ dee hʋ, amɛ Wɩɩsɩ Wiyesi Welii hʋ dee tɩyaŋ nɛ ŋ wuwo kɩ kil gyɩŋbɔmɔ nala tɩyaŋ gɛɛ. Nyɛ rɛ yaŋ daga anɩɩ Wɩɩsɩ koro hʋ ko we ma lee rɛ. 29Nal buloŋ tuwo ʋ aa sɩ wuwo bori gyʋʋ gaduwogi dɩya a gaa ʋ kɩna, dɩ ʋ bɩ laa sɩya kaŋ gaduwogi hʋ vʋwa. 30Nal hʋ buloŋ aa bɩ yaa ŋ nal, ʋ tɩɩna lɩɩ ŋ hal lɛ. Nal hʋ buloŋ aa bɩ pɛ ŋ tɩyaŋ dɩ á gbaa nala kɩ we lɩdɩgɩ, ʋ tɩɩna leŋ nala kɩ vɩya Wɩɩsɩ ŋmanɩɩ rɛ gɛɛ. 31Ɛɛwɩya ma yaŋ leŋ dɩ ŋ basɩ tɩya ma, nal hʋ buloŋ aa yaa ʋ dɔŋtɩɩna wɩbɔŋ, koo a basɩ wɩya kyogi Wɩɩsɩ feŋ, Wɩɩsɩ sɩ wuwo kpa kyɛ ʋ. Amɛ nal hʋ buloŋ aa basɩ wɩya tʋʋsɩ Wɩɩsɩ Wiyesi Welii hʋ, Wɩɩsɩ bɩ sɩ maakyiye kpa kyɛ ʋ tɩɩna. 32Nal hʋ buloŋ aa sɩ basɩ wɩbɔmɔ a tɩya mɩyaŋ Nihuwobiŋ Biye, Wɩɩsɩ aa wuwo ʋ kpa kyɛ ʋ rɛ, amɛ nal hʋ buloŋ aa basɩ wɩya tʋʋsɩ Wɩɩsɩ Wiyesi Welii hʋ kɛ, Wɩɩsɩ bɩ sɩ kpa kyɛ ʋ tɩɩna, gyɩnaŋ koo maakyiye kɩdɩgɩ buloŋ." 33Ɛɛ rɛ Yesu bɩl baa, "Dɩ ɩ rɛ deŋ tɩya nyuu tɩyaŋ dɩ ʋ waa weliŋ a kaŋ laaŋfɩya, ʋ aa nɔŋ nɔŋweliye rɛ. Dɩ ɩ rɛ bɩ deŋ tɩya hʋ nyuu tɩyaŋ weliŋ ka dɩ wɩɩla kana ʋ, ʋ aa nɔŋ nɔŋbɔŋlɔrɩnɩ rɛ. Tɩya nɔnɔ rɛ aa daga tɩya hʋ iriŋ ʋ aa yaa. 34Ɛɛ rɛ ma mɛ yaŋ kɩɩ anɩɩ dʋma, ma bɔmɔ rɛ weliŋ, ɛɛwɩya ma bɩ sɩ wuwo basɩ wɩwelii kɩdɩgɩ buloŋ. Beewɩya, nihuwobiŋ wɩbasɩɩ tɩyaŋ nɛ ɩ aa gyɩŋ nihuwobiŋ hʋ iriŋ ʋ aa yaa. 35Nal hʋ aa kaŋ tɩbɩɩŋweliye ʋ tɩya tɩyaŋ, ʋ rɛ aa yaa wɩweliye. Nal hʋ mɛ aa kaŋ tɩbɩɩŋbɔmɔ ʋ tɩya tɩyaŋ ʋ tɩɩna mɛ rɛ aa yaa wɩbɔmɔ. 36Ŋ basɩ kɩ tɩya ma rɛ, nal hʋ buloŋ aa bɩ gyɩŋ ʋ nyʋwa kanɩɩ aŋ basɩ wɩɩ hʋ fa aa bɩ maga dɩ ʋ basɩ, sarɩya hʋ kyɛdiilii ʋ sɩ daga wɩɩ hʋ aa tɩŋ ʋ tɩɩna yaa gɛɛ a tɩya Wɩɩsɩ. 37Ma tɩɩ nyʋʋdaasɩ rɛ Wɩɩsɩ sɩ kpa di ma sarɩya, dɩ ma laa wɩsʋma koo ma laa kyogisi tɩya ma tɩɩ." 38Ɛɛ rɛ Wɩɩsɩ Teŋ dɩdagɩla abee Farasiima sii ko Yesu lee a basɩ tɩya ʋ a baa, "Nɩhɩyawʋ, á aa kyɛ dɩ ɩ yaa wɩmagɩl lɛ dɩ á na a gyɩma anɩɩ Wɩɩsɩ kɔnɩ we ɩ lee rɛ." 39Ɛɛ rɛ Yesu baa, "Ma gyɩnaŋ nala yaa nɩbɔmɔ rɛ, a bɩ gyɩŋ Wɩɩsɩ mɛ. Ma aa sɩ yaa gɛɛ gyɩŋ Wɩɩsɩ wɩya bɩ kyɩl ma see wɩmagɩla dʋŋ wɩya rɛ kyɩl ma. Wɩmagɩl hʋ buloŋ Wɩɩsɩ aa sɩ yaa dɩ ma na rɛ yaa wɩmagɩl hʋ ʋ gyɩ aa yaa ʋ tɩŋdaal Gyoona tɩyaŋ. 40Gyoona gyɩ aa yaŋ we fuwonaŋbal hʋ fuu tɩyaŋ kyɛyɛ kpaŋkpaŋ boto gɛɛ, ɛɛ tɩɩ rɛ mɩyaŋ Nihuwobiŋ Biye mɛ sɩ we bʋwa tɩyaŋ kyɛyɛ boto. 41Sarɩya hʋ kyɛdiilii, Ninive nala sɩ kpa kyogisi tɩya ma gyɩnaŋ nala. Beewɩya saŋa hʋ tɩyaŋ Gyoona gyɩ aa mʋʋ basɩ Wɩɩsɩ wɩya tɩya ba, ba gyɩ bɩrɩma lɩɩ ba wɩbɔmɔ tɩyaŋ nɛ aŋ tɩŋ Wɩɩsɩ. Ma yaŋ leŋ dɩ ŋ basɩ tɩya ma anɩɩ lagɩlagɩ no nal lɛ we ma tɩyaŋ a te Gyoona." 42Ɛɛ rɛ Yesu bɩl basɩ tɩya ba a baa, "Ma gyɩŋ haaŋ hʋ Siiba tɩmma gyɩ aa lɩya ʋ gyɩ yaa ba kuwori rɛ. Ʋ gyɩ sii mʋ lee bee ʋ dɔŋ nɛ dɩ ʋ mʋ nɩɩ wɩgyʋŋ hʋ kuwori Solomɔn gyɩ aa kpaa kɩ daga nala. Sarɩya hʋ kyɛdiilii, haaŋ no mɛ sɩ kpa kyogisi tɩya ma. Ma yaŋ gyɩma weliŋ anɩɩ lagɩlagɩ no nal lɛ we ma tɩyaŋ daha a te kuwori Solomɔn ka ma vɩya ʋ tɩŋɩɩ." 43Ɛɛ rɛ Yesu bɩl baa, "Dɩ ba ko kile gyɩŋbɔŋ dɩ ʋ lɩɩ nal tɩyaŋ, ʋ aa gɔllɩ taŋhahɩlɩɩ tɩyaŋ nɛ a kɩ kyɛ lee dɩ ʋ wiyesi, amɛ dɩ ʋ ko kyɛ lee lɔlɔ, 44ʋ aa mɩɩgɩ basɩ tɩya ʋ tɩɩ rɛ a baa, 'Ŋ sɩ mɩɩgɩ mʋ lee hʋ ŋ aa lɩya.' Dɩ ʋ rɛ ko mɩɩgɩ ko dɩ ba marɩ dɩya hʋ buloŋ weliŋ, ka nal buloŋ tuwo ʋ tɩyaŋ, 45ʋ aa mɩɩgɩ mʋ kaŋ gyɩŋbɔmɔ bapɛ aa bɔmɔ te ʋ tɩɩ rɛ a pɛ dɩ ba ko kɩ gyʋʋ. Ɛɛ hal tɩyaŋ, ba sɩ lɔrɩ ʋ tɩɩna tɩyaŋ a te ʋ fa aa kɩɩ gɛɛ. Ɛɛ tɩɩ rɛ ba sɩ kɩɩ ma gyɩnaŋ nɩbɔmɔ no mɛ tɩyaŋ." 46Yesu ha gyɩ aa basɩ wɩya kɩ tɩya nɩgyamaa hʋ gɛɛ, dɩ ʋ naa abee ʋ naabalɩya ko sɩŋ gyaŋhal tɩyaŋ a kɩ kyɛ dɩ ba na ʋ. 47Ɛɛ rɛ nala hʋ kɩdɩgɩ basɩ tɩya Yesu a baa, "Ɩ naa bee ɩ naabalɩya rɛ sɩŋ gyaŋhal tɩyaŋ a kɩ kyɛ dɩ ba na ɩ." 48Ɛɛ rɛ Yesu mɩɩgɩ pɩyɛsɩ ʋ a baa, "Kɩbee rɛ yaa ŋ naa? Kɩbeema rɛ yaa ŋ naabalɩya?" 49Nyɛ rɛ ka Yesu mɩɩgɩ lɩɩ ʋ noŋ a daga ʋ hatɩnna hʋ aŋ baa, "Ŋ naa abee ŋ naabalɩya rɛ nyɛ. 50Nal hʋ buloŋ aa yaa wɩya hʋ ŋ Kuwo Wɩɩsɩ aa we wɩɩsɩbee tɩyaŋ aa kyɛ, ʋ tɩɩna rɛ yaa ŋ naabiye abee ŋ naatoluu abee ŋ naa."


text: 1Mɩyaŋ Pɔɔl, abee á nɩɩnabiye Sɔsɩtɩnɛɛsɩ rɛ sabɩ teŋ no a kɩ tɩya ma. Wɩɩsɩ kyɛrɩ tɩyaŋ nɛ ʋ lɩɩ ŋ dɩ ŋ yaa Yesu Krisita kpambɩya. 2Á sabɩ teŋ no a kɩ tɩya ma Krisitabiisi hʋ aa we Koriŋti tɩyaŋ nɛ abee nala hʋ buloŋ aa we dʋnɩya logiŋ kɛ buloŋ a kɩ tɩŋ á Tɩɩna Yesu Krisita. Yesu Krisita yaa á beel-ba buloŋ Tɩɩna rɛ. Wɩɩsɩ tɩŋ Yesu Krisita tɩyaŋ nɛ a lɩɩ ma, a pɩɩsɩ ma bisiŋ buloŋ ta, dɩ ma yaa tɩpʋlʋŋ tɩmma ʋ sɩya tɩyaŋ. 3Á Kuwo Wɩɩsɩ abee á Tɩɩna Yesu Krisita lahɔrʋmɔ tɩyaŋ, ma hɔŋ abee laaŋfɩya. 4Saŋa buloŋ, ŋ aa kɩ kyʋwalɩ Wɩɩsɩ aŋgyʋwasʋ rɛ weliŋ ma wɩya, beewɩya Wɩɩsɩ tɩŋ Yesu Krisita tɩyaŋ nɛ a yaa wɩweliye yʋga tɩya ma. 5Ɛɛwɩya, akuu ma bee Krisita aa yaa kɩdɩgɩ wɩya, Wɩɩsɩ pɛɛ ma wɩɩ buloŋ tɩyaŋ nɛ, haalɩ a leŋ ma gyɩŋ wɩbasɩɩ, a kaŋ wɩɩ buloŋ gyɩmaa mɛ. 6Beewɩya, Krisita wɩya hʋ á aa basɩ tɩya ma, ma kaŋ ba weliŋ nɛ. 7Ɛɛwɩya, saŋa no tɩyaŋ ma aa gyegili á Tɩɩna Yesu Krisita mɩɩgɩ koyi abee teŋkyel nyɛ, Wɩɩsɩ leŋ ma na wɩweliye hʋ buloŋ aa lɩɩ ʋ lee rɛ. 8Wɩɩsɩ sɩ leŋ dɩ ma kaŋ wɩya hʋ ma aa laa di weliŋ, a mʋ pele saŋa hʋ á Tɩɩna Yesu Krisita aa sɩ mɩɩgɩ ko. Dɩ gɛɛ wuwo leŋ dɩ ma ta kaŋ wɩkyogii buloŋ haŋ kyɛɛ hʋ. 9Wɩɩsɩ kaŋ wɩtɩɩ rɛ, ʋ bee bɩrɩgɩ ʋ nyʋwa. Ʋ rɛ lɩɩ ma dɩ ma bee ʋ Biye, á Tɩɩna Yesu Krisita, yaa kɩdɩgɩ. 10Á Tɩɩna Yesu Krisita nyubaanɩŋ, ŋ aa sʋl ma, ŋ naabalɩya, ma buloŋ kaŋ nyʋʋdɩgɩ, a ta kɩ porigi dɔmɔŋ. Ma kaŋ nyʋʋdɩgɩ abee tɩdɩgɩ wɩɩ buloŋ tɩyaŋ. 11Ŋ naabalɩya, á nɩɩnabiye Kuloye dɩya nala basɩ tɩya ŋ anɩɩ ma gʋla kɩ kaa dɔmɔŋ nɛ. 12Ŋ aa kyɛ dɩ ŋ basɩ tɩya ma rɛ anɩɩ ma kɩdɩgɩ buloŋ bɩ sɩŋ ŋmaŋdɩgɩ tɩyaŋ. Ma kɩdɩgɩ aa baa dɩ ʋ aa tɩŋ Pɔɔl hal lɛ, kɩdɩgɩ mɛ baa dɩ ʋ aa tɩŋ Apolo hal lɛ. Kɩdɩgɩ mɛ baa dɩ ʋ aa tɩŋ Piita hal lɛ, kɩdɩgɩ mɛ baa dɩ ʋ aa tɩŋ Krisita hal lɛ. 13Ŋ baa ŋ pɩyɛsɩ ma rɛ: Á sɩ wuwo kaŋ Krisita kpaa? Ba mʋra rɛ. Koo mɩyaŋ Pɔɔl lɛ ba gyɩ kpaasɩ mal daagarɩɩ tɩyaŋ ma wɩya gɛɛ? Koo ba foo ma wɩɩkyʋwalnɩɩ dɩ ma yaa ŋ hatɩnna rɛ? 14Ŋ aa kyʋwalɩ Wɩɩsɩ aŋgyʋwasʋ rɛ abee ŋ aa bɩ foo ma kɩdɩgɩ buloŋ wɩɩkyʋwalnɩɩ, see á nɩɩnabiye Kirisipu abee Geyosi dʋŋ. 15Ɛɛwɩya, nal buloŋ yaŋ bɩ sɩ wuwo baa dɩ mɩyaŋ Pɔɔl feŋ tɩyaŋ nɛ ba fo ʋ wɩɩkyʋwalnɩɩ, ʋ yaa ŋ hatɩnnɩ. 16(Ŋ liise anɩɩ ŋ gyɩ foo á nɩɩnabiye Sɩtɩfanasɩ abee ʋ dɩya nala mɛ wɩɩkyʋwalnɩɩ rɛ. A lɩɩ gɛɛ hal tɩyaŋ, ŋ bɩ liise anɩɩ ŋ bɩl foo nal kɩdɩgɩ buloŋ wɩɩkyʋwalnɩɩ.) 17Beewɩya Krisita bɩ tɩma ŋ dɩ ŋ ko fo nala wɩɩkyʋwalnɩɩ. Ʋ tɩma ŋ nɛ dɩ ŋ ko basɩ Wɩɩsɩ wɩweliye hʋ a kɩ tɩya nala. Nihuwobiŋ wɩgyʋŋ daa ʋ kpa tɩya ŋ, ŋ kaŋ kɩ basɩ wɩya hʋ. Ʋ yaa gɛɛ rɛ dɩ ʋ sʋʋ daagarɩɩ tɩyaŋ ta yaa waasʋ. 18Krisita sʋʋ daagarɩɩ hʋ nyuu tɩyaŋ yaa wɩtɔɔ rɛ nala hʋ aa nyʋgɩsa lee. Amɛ á nala hʋ Wɩɩsɩ aa laa kɩ ta kɛ lee, wɩɩ no yaa Wɩɩsɩ dee rɛ. 19Wɩɩsɩ teŋ tɩyaŋ Wɩɩsɩ basa rɛ a baa, "Ŋ sɩ leŋ dɩ wɩgyʋnna wɩgyʋŋ yaa waasʋ, dɩ wɩgyʋŋ-kɩŋkaŋ tɩmma gyɩmaa mɛ yaa waasʋ." 20Dɩ nyɛ rɛ ba kɩɩ, lee rɛ gyɩnaŋ dʋnɩya no tɩyaŋ wɩgyʋnna bee dɩdagɩla abee wɩgyʋŋ-kɩŋkaŋ tɩmma sɩ we? Wɩɩsɩ daga anɩɩ dʋnɩya no wɩgyʋŋ yaa bambugi wɩgyʋŋ nɛ. 21Wɩɩsɩ tɩɩ wɩgyʋŋ tɩyaŋ nɛ ʋ leŋ nihuwobisi bɩ wuwo tɩŋ ba tɩɩ wɩgyʋŋ tɩyaŋ a gyɩma ʋ. Nala baa dɩ Wɩɩsɩ wɩweliye hʋ á aa basɩ yaa wɩtɔɔnɩ rɛ. Amɛ nala hʋ aa laa wɩya no di, ʋ yaa Wɩɩsɩ kyɛrɩ rɛ dɩ ʋ tɩŋ wɩya hʋ tɩyaŋ a laa ba ta. 22Gyuuma aa kyɛ dɩ ba na wɩmagɩla rɛ. Nala hʋ aa bɩ yaa Gyuuma mɛ kɩ kyɛ wɩgyʋŋ. 23Amɛ á kɛ, Krisita ba aa kpaasa mal daagarɩɩ hʋ nyuu tɩyaŋ wɩya rɛ á kɩ basɩ. Wɩɩ no wɩya leŋ Gyuuma baaŋ kɩ sii rɛ ba nyʋgɩsɩ Wɩɩsɩ ŋmanɩɩ tɩŋɩɩ tɩyaŋ aŋka nala hʋ aa bɩ yaa Gyuuma lee mɛ, ʋ yaa wɩtɔɔ. 24Amɛ nala hʋ buloŋ Wɩɩsɩ aa lɩya kɛ lee, Gyuuma abee nala hʋ aa bɩ yaa Gyuuma buloŋ, Krisita rɛ yaa Wɩɩsɩ dee abee Wɩɩsɩ wɩgyʋŋ. 25Wɩgyʋŋ hʋ aa lɩɩ Wɩɩsɩ lee, ka nihuwobisi lee ʋ yaa bambugi wɩɩ, ʋ rɛ baŋ nihuwobiŋ wɩgyʋŋ. Dee hʋ mɛ aa lɩɩ Wɩɩsɩ lee, ka nihuwobisi lee ʋ yaa yaarɩsɩ, ʋ rɛ baŋ nihuwobiŋ dee. 26Ŋ naabalɩya, ma liisi mʋ na gɛɛ hʋ ma fa aa kɩya saŋa hʋ tɩyaŋ Wɩɩsɩ aa lɩɩ ma. Nihuwobisi sɩya tɩyaŋ, ma tɩyaŋ nala baŋmɛ rɛ fa kaŋ wɩgyʋŋ, koo ma tɩyaŋ nala baŋmɛ rɛ nala fa kɩ kpa yohuŋ? Ma nala baŋmɛ mɛ rɛ fa yaa nɩbala nihuwobisi sɩya tɩyaŋ? 27Wɩɩsɩ paala rɛ a lɩɩ nala hʋ dʋnɩya nala aa baa dɩ ba yaa bambugo rɛ, dɩ ʋ we dʋnɩya wɩgyʋnna hɩɩsɩ tɩyaŋ. Wɩɩsɩ bɩl lɩɩ nala hʋ mɛ dʋnɩya nala aa baa dɩ ba yaa nɩtaaga rɛ, dɩ ʋ we gaduwogo hɩɩsɩ tɩyaŋ. 28Wɩɩsɩ lɩɩ nala hʋ dʋnɩya nala aa deŋ waasʋ rɛ abee nala hʋ aa bɩ kaŋ lee dʋnɩya tɩyaŋ, dɩ ʋ yalmɩ nala hʋ dʋnɩya nala a bɩɩna anɩɩ ba yaa nala rɛ. 29Ɛɛ daga anɩɩ nal buloŋ bɩ sɩ wuwo daga ʋ tɩɩ Wɩɩsɩ sɩya tɩyaŋ. 30Wɩɩsɩ rɛ leŋ ma bee Yesu Krisita yaa kɩdɩgɩ. Ma wɩgyʋŋ buloŋ lɩɩ Yesu Krisita lee rɛ. Ʋ nyubaanɩŋ, Wɩɩsɩ laa ma ta rɛ, a leŋ á yaa tɩpʋlʋŋ tɩmma ʋ sɩya tɩyaŋ, a yaa nala aa bɩ kaŋ bisiŋ. 31Ɛɛ wɩya ba saba Wɩɩsɩ teŋ tɩyaŋ nɛ a baa, "Dɩ nal buloŋ nɛ aa kyɛ dɩ ʋ daga ʋ tɩɩ, ʋ daga ʋ tɩɩ abee wɩɩ hʋ á Tɩɩna aa yaa tɩya ʋ."


text: 1Wɛ Joro kʋm dɛɛn na tu Zezi te kʋntʋ tɩn, kʋ laan ma ja-o kʋ vu kagʋa wʋnɩ, sɩ sʋtaanɩ maŋ-o dɩ nii. 2Zezi dɛɛn maa wʋra taan da fiinna, yɩ o ba di wʋdiu wɩa dɩ tɩtɩɩ maama. Kana maa jɩg-o. 3Sʋtaanɩ laan ma ba o te, yɩ dɩ ta dɩd-o dɩ wɩ: "Nmʋ na sɩɩnɩ n yɩ Baŋa-Wɛ Bu, sɩ n ta dɩ kandwa yantʋ sɩ ya ji wʋdiu sɩ n di." 4Zezi ma ləri o wɩ: "Kʋ nan pʋpʋnɩ Wɛ tɔnɔ kʋm wʋnɩ kʋ wɩ: 'Kʋ daɩ wʋdiu yɩranɩ mʋ paɩ nabiinu ŋwɩ, kʋ yɩ Wɛ ni-taanɩ dɩm maama mʋ paɩ nabiinu ŋwɩa.' " 5Sʋtaanɩ laan ma ja-o dɩ ja vu dɩ zʋ Wɛ tɩtɩ tɩʋ Zeruzalɛm wʋ. Dɩ ma ja-o dɩ vu dɩ di Wɛ-di-kamunu kʋm yuu mɛ na dwara tɩn dɩ zɩg-o da, 6yɩ dɩ wɩ: "Nmʋ na yɩ Wɛ Bu, sɩ n faŋɩ n cu tɩga nɩ sɩ d'ɩ nii. Bɛŋwaanɩ kʋ pʋpʋnɩ Wɛ tɔnɔ kʋm wʋnɩ kʋ wɩ: 'Wɛ w'ʋ pa DƖ malɛsɩ ba nmʋ ŋwaanɩ, sɩ lwəri-m dɩ sɩ jɩa, sɩ n yɩ tʋ tɩga nɩ n magɩ n naga dɩ kandwɛ.' " 7Zezi ma ləri o wɩ: "Kʋ ta pʋpʋnɩ kʋ wɩ: 'Yɩ zaŋɩ n maŋɩ n Yuutu Baŋa-Wɛ n nii.' " 8Sʋtaanɩ daa ma ja-o dɩ ja vu dɩ di piu kʋlʋ na tiini kʋ dwara tɩn yuu. Dɩ laan ma brɩ-o lʋgʋ baŋa tɩɩnɩ dɩm maama dɩ wo-laarʋ tɩlʋ maama na wʋra tɩn. 9Dɩ ma ta dɩd-o dɩ wɩ: "Nmʋ na sɛ n kuni doonə n zuli amʋ, a'a pa n ta n te wəənu tɩntʋ maama." 10Zezi laan ma ta dɩ-dɩ o wɩ: "Sʋtaanɩ, ve daa a tee nɩ! Sɩ kʋ pʋpʋnɩ Wɛ tɔnɔ kʋm wʋnɩ kʋ wɩ: 'Kʋ yɩ n Yuutu Baŋa-Wɛ yɩranɩ mʋ n maŋɩ sɩ n kuni doonə n zuli, sɩ n kɩ DƖ wʋbʋŋa na lagɩ te tɩn.' " 11Sʋtaanɩ laan ma viiri dɩ daar-o. Wɛ malɛsɩ laan ma ba Zezi te sɩ zən-o. 12Zezi dɛɛn na lwarɩ nɩ ba jaanɩ Zan ba kɩ pɩɩna digə nɩ tɩn, o ma joori o vu Galile. 13O maa daa wʋ maŋɩ Nazarɛtɩ nɩ, yɩ o kɛ o vu Galile tɩʋ kʋdoŋ, kʋ yɩrɩ mʋ Kapɛrnawum, o zʋʋrɩ da. Tɩʋ kʋm kʋntʋ wʋ nɩnɩʋ ni nɩ mʋ, dɩ je sɩlʋ Zabulɔn dwi tiinə dɩ Nɛfitali dwi tiinə ya na zʋʋrɩ tɩn. 14O na zʋʋrɩ da kʋntʋ tɩn, kʋ dɛɛn ma pa Wɛ nijoŋnu Ezayi na maŋɩ o tɔɔlɩ Wɛ kwərə faŋa faŋa te tɩn sɩɩnɩ kʋ kɩ. 15O dɛɛn tagɩ o wɩ: "Kʋ na yɩ Zabulɔn dɩ Nɛfitali tɩɩnɩ dɩm, dɩ je sɩlʋ na wʋ nɩnɩʋ kʋm seeni tɩn, dɩ je sɩlʋ na wʋ Zʋrdɛn bugə kam bubɛ dɩdoŋ dɩm kwaga nɩ tɩn, dɩ Galile je sɩlʋ dwi-gɛ tiinə na zʋʋrɩ da tɩn, 16jəgə kantʋ tiinə bam dɛɛn ya wʋ lim wʋnɩ mʋ, yɩ ba laan ba ba na pooni zanzan. Balʋ na zʋʋrɩ da tɩn ya ba jɩgɩ tɩɩna dɩ Wɛ, tʋʋnɩ mʋ ya te-ba. Pooni laan ma zəŋi ba baŋa nɩ." 17Zezi na joori o vu Galile tɩn, kʋ zɩgɩ maŋa kantʋ nɩ mʋ o puli o tɔɔlɩ Wɛ kwərə, o brɩ nɔɔna nɩ ba maŋɩ sɩ ba ləni ba wʋrʋ ba yagɩ kəm-balwaarʋ, bɛŋwaanɩ maŋa kam laan yiə Wɛ paarɩ dɩm na lagɩ dɩ ba nɔɔna tɩtarɩ nɩ tɩn. 18Zezi dɛɛn maa wʋ Galile nɩnɩʋ kʋm ni nɩ o veə. O ma na nɔɔna bale, ba yɩ cʋrʋ mʋ. Ba dɩdʋa yɩrɩ mʋ Simɔn, o yɩrɩ dɩdoŋ maa yɩ Pɩyɛɛrɩ. Wʋdoŋ wʋm maa yɩ o nyaanɩ, o yɩrɩ mʋ Andre. Ba yɩ kaləŋ-jara mʋ, yɩ ba wʋ na bam wʋnɩ ba dʋlɩ bʋrɩ ba ma jaanɩ kale. 19Zezi laan ma ta dɩ ba o wɩ: "Zaŋɩ-na 'a ba 'a ta'a tɔgɩ-nɩ. A'a pa 'a ta'a beeri nɔɔna mʋ 'a pa-nɩ sɩ ba da amʋ kwaga, nɩ 'a na yəni 'a jaanɩ kale te tɩn." 20O na tagɩ kʋntʋ tɩn, ba ma zaŋɩ lɩla ba yagɩ ba bʋrɩ sɩm, yɩ ba vu ba tɔgɩ o kwaga. 21Zezi na ve o maa kɛ tɩn, o daa ma na nɔɔna bale, ba dɩ yɩ cʋrʋ mʋ. Ba ko yɩrɩ mʋ Zebede. Ba dɩdʋa yɩrɩ mʋ Zakɩ. Wʋdoŋ wʋm maa yɩ o nyaanɩ, o yɩrɩ mʋ Zan. Bantʋ bale dɩ ba ko Zebede maa wʋ naboro wʋnɩ ba kwɛ ba bʋrɩ, sɩ ba ma ja kale. O ma bəŋi biə bam sɩ ba ba ba taa tɔg-o. 22O na bəŋi-ba kʋntʋ tɩn, ba ma zaŋɩ lɩla ba yagɩ ba ko wʋm dɩ naboro kʋm, yɩ ba vu ba tɔg-o. 23Zezi dɛɛn maa tʋlɩ Galile tɩɩnɩ dɩm maama. O maa yəni o ve Zwifə bam Wɛ-di sɩm sɩ o taa brɩ nɔɔna Wɛ cɩga kam. O maa tɔɔlɩ Wɛ kwər-ywəŋə kam dɩ Wɛ na lagɩ DƖ di paarɩ nɔɔna tɩtarɩ nɩ te tɩn. O maa kwəri o pa yawɩɩna na yazurə dɩ yawɩɩrʋ tɩlʋ dwi maama na jɩgɩ-ba tɩn. 24Nɔɔna ma ba ba ni o ŋwa je sɩm kʋntʋ nɩ, dɩ Siiri tɩʋ kʋm maama wʋnɩ. Ba maa yəni ba jaanɩ yawɩɩna dwi dwi ba tu o te, balʋ yɩra na tiini ya wɔɛ tɩn, kʋ wəli dɩ balʋ ciciri na yaarɩ-ba tɩn, dɩ balʋ na saɩ kɔɔrʋ tɩn, dɩ kwaarʋ. Ba na tu Zezi te kʋntʋ tɩn, o maa yəni o pa ba na yazurə. 25Nɔn-kɔgɔ zanzan dɛɛn ma nuŋi Galile tɩɩnɩ dɩm, dɩ je sɩlʋ ba na bə nɩ 'Tɩɩnɩ Fugə' tɩn, dɩ Zeruzalɛm, dɩ Zude maama, dɩ je sɩlʋ na wʋ Zʋrdɛn bugə kam bubɛ dɩdoŋ dɩm nɩ tɩn ba tɔgɩ dɩd-o.


text: 1Timoti, a lagɩ a ta nmʋ Wɛ dɩ Zezi Krisi yigə nɩ, sɩ n kwaanɩ n ta n tɔɔlɩ kwər-ywəŋə kam. Zezi mʋ yɩ wʋlʋ na w'ʋ ba o di naŋʋna dɩ twa maama sarɩya tɩn. O'o joori o ba o di paarɩ nɔɔna tɩtarɩ nɩ. 2Kʋntʋ, n maŋɩ sɩ n ta n tɔɔlɩ Wɛ kwər-ywəŋə kam. Nɔɔna na cəgi naa ba zɩ ba cəgi dɩ, sɩ n ta n kwaanɩ n brɩ-ba Wɛ cɩga kam. Nan pa ba lwarɩ nɩ ba tusi mʋ sɩ ba joori ba tɔgɩ cwəŋə, sɩ n kaanɩ-ba, sɩ n daarɩ n pa ba taa jɩgɩ baarɩ, sɩ n ta n brɩ-ba lanyɩranɩ dɩ wʋ-zuru zanzan. 3Bɛŋwaanɩ maŋa w'ʋ ba, yɩ nɔɔna daa b'a sɛ ba taa cəgi zaasɩm dɩlʋ na yɩ cɩga tɩn. Ba laan w'ʋ daarɩ ba taa tɔgɩ ba tɩtɩ wʋbʋŋa na lagɩ te tɩn mʋ, yɩ ba'a kikili vwan karanyɩna tiinə zanzan sɩ ba taa brɩ-ba wəənu tɩlʋ maama ba na lagɩ sɩ ba taa ni tɩn. 4Ba laan w'ʋ sɩn ba zwa sɩ ba yɩ taa cəgi Wɛ cɩga kam, yɩ ba daarɩ ba sɛ nabiinə sɩnswalɩ sɩlʋ na ba jɩgɩ kuri tɩn. 5Kʋ daarɩ nmʋ nan maŋɩ sɩ n ja n tɩtɩ mʋ wəənu maama wʋnɩ. Vɔ n wʋ yaara wʋnɩ. Kwaanɩ n ta n tʋŋɩ sɩ n pa nɔɔna lwarɩ Wɛ kwər-ywəŋə kam. Tɩtʋŋɩ dɩlʋ maama Wɛ na kɩ nmʋ jɩŋa nɩ tɩn, sɩ n tʋŋɩ-dɩ lanyɩranɩ. 6Kʋ nan na yɩ amʋ, amʋ ŋwɩa kam nyɩ nɩ ba na logi mun-na ba ma kɩ kaanɩm te tɩn mʋ. Kʋ lagɩ kʋ ta nɩ maŋa kam yiə sɩ a vu Wɛ te. 7A na tʋŋɩ a pa Wɛ te tɩn nyɩ dɩ a kwaanɩ a duri sɩ a di yigə mʋ te. Amʋ kwaanɩ mʋ a pɩɩnɩ a tɩtɩ a duri taan a vu a yi kweelim je, yɩ a daa ta wʋ yagɩ Wɛ cɩga kam. 8Kʋntʋ tɩn, amʋ pɛɛrɩ laan tigi Wɛ tee nɩ dɩ cəgi-nɩ. D'ɩ Yuutu Zezi mʋ yɩ wʋlʋ na w'ʋ tɔgɩ cɩga o ma di nabiinə taanɩ tɩn. O ma w'ʋ kwe a pɛɛrɩ dɩm kʋntʋ o pa-nɩ sarɩya dɛ dɩm nɩ. Kʋ nan daɩ amʋ yɩranɩ mʋ o'o pa pɛɛrɩ dɩm kʋntʋ. O'o pa balʋ maama dɩ na so-o yɩ ba jɩgɩ tɩɩna nɩ o'o joori o ba tɩn mʋ. 9Nan kwaanɩ lanyɩranɩ sɩ n ba amʋ te lɩla. 10Bɛŋwaanɩ Demasɩ yagɩ amʋ, o fra na tiini ya zʋ zɩm lʋgʋ baŋa wo-yɔɔrʋ tɩm tɩn ŋwaanɩ, yɩ o daarɩ o vu Tesaloniki mʋ. Kresan ma kɛ Galatɩ. Titi dɩ ma kɛ Dalɩmatɩ. 11Luki yɩranɩ mʋ wʋ a tee nɩ. Nmʋ nan na maa n bɩɩna, sɩ n pa Marɩkɩ tɔgɩ o ba, bɛŋwaanɩ wʋntʋ w'ʋ wanɩ o wəli-nɩ dɩ Wɛ tɩtʋŋa yam. 12Kʋ daarɩ amʋ tʋŋɩ Tisiki Efɛɛzɩ nɩ mʋ. 13Nmʋ na maa n bɩɩna, sɩ n kwe a gɔrɔ kʋm a na yagɩ Trʋasɩ nɩ Karɩpusi tee nɩ tɩn n ja n ba, dɩdaanɩ twaanʋ tɩm dɩ, kʋ na dwe dɩdɩ vara twaanʋ tɩlʋ ba na pʋpʋnɩ tɩ wʋnɩ ba pri tɩn. 14Alɛsandrɩ wʋlʋ na yɩ yarʋ tɩn tiini o kɩ amʋ lwarɩm kʋ ja gaalɩ. D'ɩ Yuutu wʋm nan w'ʋ pa o na cam o kənə yam kʋntʋ ŋwaanɩ. 15N dɩ nan cʋ n tɩtɩ dɩd-o, bɛŋwaanɩ o kwaanɩ sɩ o cɔgɩ dɩbam na yəni d'ɩ brɩ cɩga kalʋ tɩn mʋ. 16Maŋa kalʋ a na puli sɩ a tʋlɩ a taanɩ dɩm sarɩya yam jəgə kam nɩ tɩn, nɔɔn-nɔɔnʋ wʋ tu o zɩgɩ amʋ kwaga nɩ. Ba maama duri mʋ ba daarɩ amʋ yɩranɩ. Wɛ nan yɩ kwe ba taalɩ kʋntʋ ŋwaanɩ. 17D'ɩ Yuutu wʋm nan mʋ zəni-nɩ, yɩ o pa-nɩ dam yɩ a ma wanɩ a tɔɔlɩ Wɛ kwərə kam, yɩ dwi-gɛ tiinə maama ni-ka. Kʋntʋ tɩn, Wɛ mʋ vrɩ amʋ tʋʋnɩ jɩŋa nɩ DƖ yagɩ. 18D'ɩ Yuutu wʋm nan w'ʋ vrɩ amʋ wo-lwaanʋ maama wʋnɩ, yɩ o daarɩ o ja-nɩ o vu o zʋ Wɛ paarɩ dɩm wʋnɩ dɩ yazurə. Wʋntʋ mʋ maŋɩ dɩ zulə maŋa maama. Amina. 19Jɔɔnɩ Prisili dɩ Akwila n pa-nɩ, dɩdaanɩ Onisifɔɔrɩ dɩ o sɔŋɔ tiinə bam maama. 20Erasɩtɩ maŋɩ Korɛntɩ nɩ mʋ. Kʋ daarɩ amʋ yagɩ Trofim Mileti nɩ, o na ba jɩgɩ yazurə tɩn ŋwaanɩ. 21Kwaanɩ n kɩ lɩla n ba kʋ loori waarʋ mɩmaŋa. Yubulusi dɩ Pudan dɩ Linusi dɩ Kloodɩa dɩ d'ɩ ko-biə bam maama jɔɔnɩ-m lanyɩranɩ. 22D'ɩ Yuutu wʋm w'ʋ ta wʋra dɩ nmʋ. Wɛ w'ʋ pa abam yu-yoŋo.


text: 1Kʋ sinnyɛɛm bɩ lɛɛkarɛ kʋsɩrɛ bɩ hʋr saanhɩnarɔ wɔɔ bar la bɩ, mɔɔ yɩ, m a ma hɔɔmɩsɩɩrɔ siro wɔɔ lɛɛkarɛzaa bɩ həən si bramahəənsire m, a ʋ: "Bʋr!" 2Bɩ, mɔɔ sisi fu yɩ. Gʋaa k'a da ʋ bɩ n sa nyasʋ a wɔ ʋ. N n cirbəə firgə ka ʋ, an ta k'a yaa yar ba, a ɩ dama m, b'a dama yɩm. 3K'a kʋsɩrɛ hɩɩya hɔ bɩ hʋr bɩ, mɔɔ ma hɔmɩsɩr hɩɩya hɔ bɩ n həən si, a ʋ: "Bʋr!" 4Sisi vanta n a hɩnka piin•••: N lɛ ka gʋaa k'a da ʋ b'ʋ k'an laafɩɩ bɔ durnya ʋ kʋ gʋɔɔ n bɩr kʋ zɩnzɛm, n kargʋ jintə ka ʋ sɔ. 5K'a kʋsɩrɛ kaakʋ hɔ bɩ hʋr bɩ, mɔɔ ma, hɔmɩsɩr kaakʋ hɔ bɩ həən si, a ʋ: "Bʋr!" Bɩ, mɔɔ sisi kundə yɩ. Gʋaa k'a da ʋ bɩ nɩ hɔ kʋ n nɩ mɔr gore makra bam nɩ bɩ n'a wɔ ʋ. 6Bɩ, mɔɔ hɔ niŋŋə ma an bɔ kʋ ʋ kan leer kɩ hɔɔmɩsɩɩrɔ siro wɔɔ bire ʋ, an n'a hɩrɛ, a ʋ: "Yɩryaa makra ba deem, hindeem zibəə busoo ma, naanyaa makra kaakʋ, hindeem zibəə busoo ma. K'a gɔɔta nyɔɔ bɩ ma kan dɩvɛn bɩ kɩ, ɩ b'ɩ wɔ da ma y." 7K'a kʋsɩrɛ si hɔ bɩ hʋr bɩ, mɔɔ ma hɔmɩsɩr si hɔ bɩ m həən si, a ʋ: "Bʋr!" 8Bɩ, mɔɔ sisi vɔnnɩmɛzaa yɩ. Gʋaa k'a da ʋ bɩ bir n nawʋm "zɛ" gəənokʋ n zu a jɛ ʋ. Ŋ paŋŋa ka ŋ ʋ kʋ ŋ n'a so tara burə zɛkumbir si kər bɩ deem ʋ, kʋ ŋ nɩ gʋɔɔ zɩnzɛ kargʋ m, nɔ m, yaaba bʋnyaa m kan poohɔɔ kɩ m. 9K'a kʋsɩrɛ soor hɔ bɩ hʋr bɩ, mɔɔ gʋɔɔ kʋ ŋ yɩ ŋ zɩnzɛ Woso lemim kan kasɛtɩ kʋ ŋ y'a ka bɩ minto rɔ wɔɔ nyiro yɩ, mannɩduu bɩ lɛtaa. 10Ŋ n'ɩ zee dam kan paŋŋa kɩ, ŋ ʋ: "Zuuba mɩŋŋa, sɩrazaa, ɩbɩɩ maasɩrɛ barɛ an ta an dɔmɩm kara ku k'ɩ bɔkarɛ ɩ dʋdɔ ka, ɩ wɔɔ ma bɩ zɩm bɔ durnyazannɔ ma?" 11N n huu fu ka ŋ gʋaa biyəə ʋ, n n a hɩ ŋ nɩ, kʋ ŋ n'a ya, ŋnɩ bʋr a ma poore, k'an ta, an ŋ zibəəkɔɔnrɔ kan ŋ danyɩnɔ kʋ ŋ nɩ zɛm bɩ ŋ zɩnzɛ am ŋ hɔ bɩ m nɔ wɔɔ lɛzerle dɔmɩm ku. 12Bɩ, k'a kʋsɩrɛ sɔrdɩ hɔ bɩ hʋr bɩ, mɔɔ taranyiŋŋəre gʋta yɩ. Woso n a ba kundə ɩ ʋ pɛɛra kʋ n y'a ba hɔmɩsɩr ka kundə m, mom bɩ jilli n a ba ɩ ʋ ma m. 13Monyaarɔ n sur tara ʋ, ɩ ʋ, hɩnhɛr gandaara ɩ sɔɔn jɩngɩr sur. 14Brama n a gʋr ɩ ʋ, wʋtaa n y'a gʋr. Ciro haay kan tararɔ kʋ ŋ nɩ hi bire ʋ rɔ wɔɔ kɩ n'a gaa a bɩncɛrɔ ʋ. 15Tara burə cinno, gʋɔɔ gʋtɔɔ, yarbənno cinno, arzakazannɔ kan paŋŋazannɔ kɩ, lɔnnɔ kan soamɩŋŋaʋzannɔ kɩ, ŋ haay, a nyaakʋm dɩnda ciyaarɔ kan cigəəziro kɩ ʋ. 16Ŋ n a hɩ ciro kan jaarɔ wɔɔ kɩ m, ŋ ʋ: "K'a dɩnda wɔɔ ra, k'a wɔɔ nyaakʋm da laatʋ gʋaa k'a nɩ nyɩntam cirbəəduu burə ʋ bɩ meer ma, kan sinnyɛɛm bɩ nɔmaa kɩ. 17Bala, ŋ nɔmaa dɔmɩm gʋta ɩ bʋr, nka n n'a dam ma an bɔlɛ nɩ?"


text: 1Mɛlkisedɛki no gyɩ yaa tɔɔ kɩdɩgɩ ba aa yɩrɩ Salɛm kuwori rɛ, aŋ fa pɛ yaa Gyoribaŋa Bakɔɔ Wɩɩsɩ nala wɩɩkyʋwal sɩlaal mɛ. Saŋa kɩdɩgɩ, Mɛlkisedɛki gyɩ kyeŋ Abɩraham nɛ dɩ ʋ mʋʋ yuwo yuwo di taŋhasɩ badɔmɔŋ kuworo aŋ mɩɩgɩ kɩ ko. Ɛɛ rɛ ʋ sʋla Wɩɩsɩ tɩya Abɩraham. 2Doŋ nɛ Abɩraham kaŋ kɩna hʋ buloŋ ʋ aa yuwo laa yuwo hʋ tɩyaŋ kpaa leye fi, a kpa lɩdɩgɩ tɩya ʋ. Mɛlkisedɛki feŋ hʋ memii rɛ yaa kuwori hʋ aa kaŋ tɩpʋlʋŋ Wɩɩsɩ sɩya tɩyaŋ. Ʋ bɩl aa yaa Salɛm kuwori hʋ mɛ, ʋ feŋ hʋ memii rɛ yaa kuwori hʋ aa leŋ fɩyɛlʋʋ we ʋ paalʋʋ tɩyaŋ. 3Nal buloŋ fa bɩ gyɩŋ Mɛlkisedɛki kuwo koo ʋ naa. Nal buloŋ mɛ fa bɩ gyɩŋ ʋ doho aa lɩɩ doŋ. Nal buloŋ bɩ gyɩŋ saŋa hʋ ba aa lʋla ʋ, koo saŋa hʋ ʋ aa sʋba. Ʋ kɩɩ Wɩɩsɩ Biye hʋ rɛ, beewɩya ʋ mɛ yaa wɩɩkyʋwal sɩlaal lɛ a kaŋ kɩ mʋ deŋdeŋ. 4Ma bɩ naa anɩɩ ʋ fa yaa nɩbal lɛ koo? Á naabaa Abɩraham tɩɩ aa yaa nɩbal á lee gyɩ aa lɩɩ yuwo hʋ ko kyeme ʋ, ʋ gyɩ kaŋ ʋ kɩna buloŋ kpaa leye fi rɛ, a kpa lɩdɩgɩ tɩya ʋ. 5Levi doho nala hʋ aa yaa Iziral tɩmma wɩɩkyʋwal sɩlaala, Wɩɩsɩ mɩra daga anɩɩ Iziral tɩɩna kɩdɩgɩ buloŋ kaŋ ʋ kɩna kpaa leye fi rɛ, a kpa lɩdɩgɩ tɩya ba. Amɛ á gyɩma anɩɩ Levi doho nala hʋ abee Iziral tɩmma nɩkaalɩya hʋ buloŋ yaa Abɩraham doho nala rɛ, ka Wɩɩsɩ ha basɩ gɛɛ. 6Mɛlkisedɛki fa bɩ yaa Levi doho nal, aŋ laa kpaal hʋ Abɩraham, nal hʋ Wɩɩsɩ fa aa wee nyʋwa tɩya lee, aŋ sʋla Wɩɩsɩ tɩya ʋ. 7Nal buloŋ gyɩma rɛ anɩɩ nɩbal lɛ aa sʋla Wɩɩsɩ tɩya nɩbiye. 8Levi doho nala hʋ aa laa kpaal leye fi lɩdɩgɩ no, ba kɛ yaa nala aa sʋʋ rɛ. Amɛ Mɛlkisedɛki aa laa kpaal hʋ Abɩraham lee, ʋ kɛ bɩ yaa nal hʋ aa sʋʋ. Ba basɩ gɛɛ Wɩɩsɩ teŋ tɩyaŋ nɛ anɩɩ ʋ ha we ʋ mɩɩbol tɩyaŋ nɛ abee gyɩnaŋ. 9- 10Saŋa hʋ Levi naabaa Abɩraham gyɩ aa kyeŋ Mɛlkisedɛki a kaŋ ʋ kɩna kpaa leye fi a lɩɩ lɩdɩgɩ tɩya ʋ gɛɛ, dɩ ba ha gyɩ bɩ lʋl Levi, ʋ kɩɩ nɩɩ ʋ ha gyɩ we Abɩraham teŋ tɩyaŋ nɛ gɛɛ. Lagɩlagɩ no, ʋ doho nala rɛ aa laa kpaal leye fi lɩdɩgɩ hʋ ba nala lee. Amɛ Abɩraham gyɩ aa lɩɩ kɩna hʋ tɩya Mɛlkisedɛki gɛɛ, á sɩ wuwo baa dɩ Levi mɛ gyɩ lɩɩ kɩna tɩya Mɛlkisedɛki rɛ gɛɛ, beewɩya Levi yaa Abɩraham doho nal lɛ. 11Saŋa hʋ Wɩɩsɩ gyɩ aa kpaa ʋ mɩrɩsɩ hʋ tɩya Moosi, ʋ gyɩ lɩɩ Levi doho nala rɛ dɩ ba yaa Iziral tɩmma wɩɩkyʋwal sɩlaala a laa ba wɩɩsʋllɩ-kɩna sʋla Wɩɩsɩ kɩ tɩya ba anɩɩ mɩrɩsɩ hʋ fa aa daga gɛɛ. Dɩ Levi doho nala hʋ rɛ fa wuwo tʋŋ ba tʋma dɩ ba su anɩɩ Wɩɩsɩ aa kyɛ gɛɛ, ɛɛ kɛ ʋ fa bɩl bɩ maga dɩ nɩdɩma aa kɩɩ Mɛlkisedɛki ko a yaa Iziral tɩmma wɩɩkyʋwal sɩlaal. Amɛ Wɩɩsɩ baa dɩ nal kɩdɩgɩ aa bɩ lɩɩ Aarɔŋ doho tɩyaŋ sɩ ko a yaa ʋ nala wɩɩkyʋwal sɩlaal. 12Dɩ nɩdɩma aa bɩ lɩɩ Levi doho nala tɩyaŋ nɛ mɩɩgɩ ko yaa wɩɩkyʋwal sɩlaal, ɛɛ daga anɩɩ mɩrɩsɩ hʋ aa daga anɩɩ Levi doho nala dʋŋ nɛ sɩ wuwo yaa wɩɩkyʋwal sɩlaala hʋ mɛ maga ba bɩrɩmɩ rɛ. 13Wɩya no buloŋ, á Tɩɩna Krisita wɩya rɛ ba kɩ basɩ gɛɛ, beewɩya ʋ bɩ lɩɩ Levi doho nala tɩyaŋ. Ʋ doho nala mɛ we ba dʋŋ nɛ, ba kɩdɩgɩ buloŋ ha gyɩ bɩ maakyiye yaa Iziral tɩmma wɩɩkyʋwal sɩlaal aŋka. 14Nal buloŋ gyɩma anɩɩ ʋ lɩɩ Gyuda doho nala tɩyaŋ nɛ. Moosi gyɩ aa daga nala hʋ aa sɩ yaa Iziral tɩmma wɩɩkyʋwal sɩlaala, ʋ gyɩ bɩ daga Gyuda doho nala pɛ. 15Nyɛ kɛ wɩya hʋ á aa basɩ marɩ kyaanɩ tɩya ma rɛ, beewɩya nɩdɩma rɛ ko, a yaa wɩɩkyʋwal sɩlaal anɩɩ Mɛlkisedɛki aa yaa gɛɛ. 16Ɛɛ tɩɩna aa ko yaa wɩɩkyʋwal sɩlaal, ʋ bɩ kɩɩ nɩɩ ʋ doho wɩɩ rɛ. Amɛ ɛɛ dee lɩɩ ʋ mɩɩbol aa bɩ kaŋ tenii dee tɩyaŋ nɛ. 17Wɩɩsɩ Teŋ tɩyaŋ, Wɩɩsɩ basɩ tɩya ʋ rɛ a baa, "Ɩ sɩ yaa wɩɩkyʋwal sɩlaal a kaŋ kɩ mʋ deŋdeŋ anɩɩ Mɛlkisedɛki gɛɛ." 18Lagɩlagɩ no, á kpaa mɩrɩbɩnɩya hʋ Moosi aa bine ta rɛ, beewɩya ba bɩl bɩ kaŋ tɔnɔ koo yohuŋ buloŋ. 19Beewɩya mɩrɩsɩ hʋ Moosi fa aa bine bɩ wuwo leŋ nal buloŋ bɩl yaa tɩpʋlʋŋ tɩɩna anɩɩ Wɩɩsɩ gyɩ aa buŋ marɩ ʋ, ʋ kɩɩ gɛɛ. Amɛ lagɩlagɩ no, Wɩɩsɩ tɩya ma bayɩyɛl-falɩɩ aa kpɩya rɛ, bayɩyɛla no leŋ á kpaga Wɩɩsɩ. 20Wɩɩsɩ aa lɩɩ Yesu Krisita ʋ yaa wɩɩkyʋwal sɩlaal, ʋ ŋmɩyɛsa pɛ rɛ. Amɛ dɩ ba fa ko lɩɩ Iziral tɩmma wɩɩkyʋwal sɩlaala, Wɩɩsɩ aa bɩ ŋmɩyɛsa kɩ pɛ. 21Á Tɩɩna Wɩɩsɩ aa lɩɩ Yesu dɩ ʋ yaa wɩɩkyʋwal sɩlaal, ʋ ŋmɩyɛsa rɛ a basɩ tɩya ʋ a baa, "Ŋ ŋmɩyɛsa rɛ, ŋ bɩ sɩ maakyiye bɩrɩmɩ ŋ hakɩla, 'Ɩ sɩ yaa wɩɩkyʋwal sɩlaal a kaŋ kɩ mʋ deŋdeŋ."' 22Ŋmɩyɛsʋʋ no Wɩɩsɩ aa ŋmɩyɛsɩ pɛ nyʋwa hʋ ʋ aa tɩŋ Yesu tɩyaŋ we wɩya ɛɛ daga anɩɩ nyʋwa no rɛ kpɩya nyʋwa hʋ ʋ gyɩ aa tɩŋ Moosi tɩyaŋ a we. Yesu tɩyaŋ nɛ nyʋʋfalɩɩ no wɩɩ buloŋ sɩ na yayɩ. 23Faafaa wɩɩkyʋwal sɩlaala hʋ gyɩ yaa nɩgyamaa rɛ, beewɩya ba gyɩ aa sʋʋ rɛ. Ba gyɩ aa sʋʋ hʋ wɩya, ba kɩdɩgɩ buloŋ gyɩ bɩ wuwo tʋŋ tʋma hʋ kɩ mʋ deŋdeŋ. 24Amɛ Yesu kɛ aa yaa nal aa we doŋ kɩ mʋ deŋdeŋ wɩya, ʋ yaa wɩɩkyʋwal sɩlaal mɛ rɛ a kaŋ kɩ mʋ deŋdeŋ. 25Ɛɛwɩya, nala hʋ aa tɩŋa ʋ tɩyaŋ a ko Wɩɩsɩ lee, ʋ aa wuwo laa ba ta rɛ lagɩlagɩ no abee maakyiye buloŋ, beewɩya ʋ we doŋ nɛ saŋa buloŋ, a sʋla Wɩɩsɩ kɩ tɩya ba. 26Yesu aa yaa á wɩɩkyʋwal sɩlaala nɩhɩyawʋ wɩya, ʋ wuwo yaa á wɩkyɛɛlɩya buloŋ kɩ tɩya ma rɛ. Yesu yaa tɩpʋlʋŋ tɩɩna rɛ, a bɩ kaŋ wɩkyogii koo wɩbɔŋ buloŋ. Wɩɩsɩ kana ʋ porigi wɩbɔŋyaala tɩyaŋ nɛ, a kana ʋ gyɩŋ Wɩɩsɩbee, a leŋ ʋ yaa nɩbal doŋ. 27Yesu bɩ kɩɩ Gyuuma wɩɩkyʋwal sɩlaala nɩhɩyasɩ hʋ. Nala no gyɩ aa kpʋ pʋsɩ kɩ sʋla Wɩɩsɩ rɛ kyɛɛ kɛ buloŋ. Ʋ gyɩ yaa fɩlɩɩ rɛ dɩ ba kpʋ pʋsɩ sʋla Wɩɩsɩ ba tɩɩ wɩbɔmɔ wɩya aŋ bɩl kpʋ badɔmɔŋ mɛ nala hʋ wɩbɔmɔ wɩya kyɛɛ bee ʋ nyʋwa buloŋ. Amɛ ʋ bɩ yaa falɩɩ dɩ Yesu kɛ yaa gɛɛ. Ʋ kɛ gyɩ kpaa ʋ tɩɩ rɛ a sʋla Wɩɩsɩ dɩgɩ dʋŋ ʋ nala wɩya. 28Nala hʋ ba gyɩ aa tɩŋ Moosi mɩrɩsɩ hʋ tɩyaŋ a lɩɩ ba yaa wɩɩkyʋwal sɩlaala nɩhɩyasɩ, ba gyɩ kaŋ ba gyomo rɛ. Amɛ Moosi mɩrɩsɩ hʋ binii hal tɩyaŋ, Wɩɩsɩ bɩl mɩɩgɩ we nyʋwa rɛ, a ŋmɩyɛsɩ pɛ mɛ, a lɩɩ ʋ Biye dɩ ʋ yaa wɩɩkyʋwal sɩlaala nɩhɩyawʋ. Wɩɩsɩ leŋ ʋ biye no kɛ yaa nal aa bɩ kaŋ wɩbɔŋ koo gyoŋ buloŋ nɛ, a kaŋ kɩ mʋ maakyiye buloŋ.


text: 1Alahadi kyɛɛ sɩgballɩnyʋwa pipi, Mɛɛrɩ Magidalina sii foŋ mʋ bʋwa hʋ lee. Ʋ mʋwa dɩ dabʋyɩ hʋ ba aa kpaa tɔ bʋwa hʋ suro. 2Nyɛ rɛ ʋ mɩɩgɩ fá mʋ Siimɔŋ Piita abee Yesu hatɩnnɩ hʋ Yesu fa aa kyo kɩŋkaŋ hʋ lee, a basɩ tɩya ba a baa, "Ba lɩɩ á Tɩɩna Yesu bʋwa hʋ tɩyaŋ nɛ. Ka á bɩ gyɩŋ lee hʋ ba aa kpaa ʋ biŋ." 3Ɛɛ rɛ Piita bee Yesu hatɩnnɩ-kyoolii hʋ gyɩ sii fá kɩ mʋ bʋwa hʋ lee. 4Nyɛ rɛ kɩdɩgɩ hʋ tɩɩna fá kaŋ Piita ta, aŋ laa sɩya fá mʋ pele bʋwa hʋ lee. 5Amɛ ʋ gyɩ bɩ gyʋʋ bʋwa hʋ tɩyaŋ. Ʋ gyɩ tuu luŋ nɛ a deŋ na dɩ Yesu liŋe hʋ dʋŋ pɩŋ bʋwa hʋ tɩyaŋ. 6Amɛ Piita kɛ aa tɩŋ hal ko, ʋ bɩl bɩ gyegile aŋ mʋ gyʋʋ bʋwa hʋ a na dɩ Yesu liŋe hʋ dʋŋ pɩna. 7Ka gal hʋ ba fa aa kpaa vʋwa Yesu nyuu mɛ kulo pɩŋ ʋ dʋŋ. 8Ɛɛ rɛ nal hʋ aa laa sɩya mʋ bʋwa hʋ lee mɛ mʋ gyʋʋ bʋwa hʋ tɩyaŋ a na wɩɩ hʋ aa yaa, a laa di anɩɩ Yesu kɔnɩ sii sʋʋ tɩyaŋ nɛ. 9Amɛ ba ha gyɩ bɩ gyɩŋ wɩɩ hʋ ba fa aa saba Wɩɩsɩ teŋ tɩyaŋ memii anɩɩ ʋ maga dɩ Yesu sii sʋʋ tɩyaŋ nɛ. 10Ɛɛ rɛ Yesu hatɩnna hʋ mɩɩgɩ mʋ bee. 11Ka Mɛɛrɩ Magidalina ha sɩŋ bʋwa hʋ logiŋ a kɩ wii. Ʋ aa wii gɛɛ rɛ aŋ tuu luŋ dɩ ʋ deŋ bʋwa hʋ tɩyaŋ, 12dɩ ʋ naa malɩkasɩ balɩya bʋwa hʋ tɩyaŋ dɩ ba laalɩ gapʋllɩ a hɔŋ lee hʋ Yesu fa aa pɩna. Kɩdɩgɩ hɔŋ Yesu nyuu fa aa mʋʋ lee hʋ rɛ, ka kɩdɩgɩ mɛ hɔŋ ʋ naasɩ fa aa mʋʋ lee hʋ. 13Nyɛ rɛ ba pɩyɛsɩ ʋ a baa, "Haŋtolibiye, bee rɛ tɩŋ ɩ kɩ wii?" Ɛɛ rɛ ʋ baa, "Ba kpaa ŋ Tɩɩna bʋwa hʋ tɩyaŋ nɛ, ka ŋ bɩ gyɩŋ lee hʋ ba aa kpaa ʋ mʋ biŋ." 14Ɛɛ rɛ ʋ mɩɩgɩ dɩ ʋ bɩrɩmɩ, dɩ ʋ naa Yesu dɩ ʋ sɩŋ doŋ. Amɛ Mɛɛrɩ fa bɩ gyɩma anɩɩ Yesu rɛ gɛɛ. 15Ɛɛ rɛ Yesu mɛ pɩyɛsɩ Mɛɛrɩ a baa, "Haŋtolibiye, bee rɛ tɩŋ ɩ kɩ wii? Kɩbee rɛ ɩ kɩ kyɛ?" Mɛɛrɩ fa bɩɩna anɩɩ baal hʋ aa deŋ dipolo hʋ rɛ. Ɛɛ rɛ ʋ pɩyɛsɩ ʋ a baa, "Nɩhɩyawʋ, dɩ ɩ rɛ kpa ʋ, daga ŋ lee hʋ ɩ aa kana ʋ mʋ biŋ, dɩ ŋ mʋ kpa ʋ." 16Ɛɛ rɛ Yesu yɩrɩ ʋ feŋ a baa, "Mɛɛrɩ". Nyɛ rɛ Mɛɛrɩ mɩɩgɩ galdaasɩ aŋ basɩ Hiiburu taal tɩyaŋ a baa, "Rabboni" (Rabboni memii rɛ yaa dɩdagɩl.) 17Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ʋ a baa, "Ta dige ŋ, beewɩya ŋ ha bɩ mʋʋ ŋ Kuwo lee. Amɛ mʋ basɩ tɩya ŋ hatɩnna hʋ anɩɩ ŋ mɩɩgɩ kɩ gyɩŋ ŋ Kuwo lee rɛ. Ʋ rɛ yaa ŋ beel-ma buloŋ Kuwo a yaa ŋ beel-ma buloŋ Wɩɩsɩ mɛ." 18Ɛɛ rɛ Mɛɛrɩ Magidalina mʋ Yesu hatɩnna hʋ lee, a basɩ tɩya ba a baa dɩ ʋ naa Tɩɩna Yesu rɛ, a basɩ wɩya hʋ mɛ buloŋ ʋ aa basɩ tɩya ʋ a tɩya ba. 19Haŋ Alahadi hʋ kyɛɛ dɩdaana, ʋ hatɩnna hʋ gyɩ laŋŋa dɩya tɩyaŋ nɛ aŋ kaŋ dimbee hʋ lara, beewɩya ba gyɩ aa fá Gyuuma nɩhɩyasɩ hʋ rɛ. Ɛɛ rɛ Yesu ko sɩŋ ba tʋtʋʋ aŋ baa, "Fɩyɛlʋʋ we ma lee." 20Ʋ aa basɩ gɛɛ ko teŋ, ʋ kaŋ ʋ nosi abee ʋ logiŋ daga ba dɩ ba na fʋfʋʋnɩ hʋ. Ʋ hatɩnna hʋ buloŋ tenni gyɩ fɩyɛla rɛ weliŋ ba aa naa Tɩɩna hʋ nyuniŋ. 21Ɛɛ rɛ Yesu bɩl basɩ tɩya ba a baa, "Fɩyɛlʋʋ we ma lee." Ŋ Kuwo aa tɩma ŋ gɛɛ, ɛɛ tɩɩ rɛ ŋ mɛ kɩ tɩŋ ma. 22Ʋ aa basɩ gɛɛ teŋ, ʋ wiyesi we ba tɩyaŋ aŋ baa, "Ma laa Wɩɩsɩ Wiyesi Welii hʋ a leŋ dɩ ʋ we ma tɩsɩ tɩyaŋ. 23Dɩ mamaa rɛ ko kpa nal wɩbɔmɔ kyɛ ʋ, Wɩɩsɩ mɛ sɩ kpa ʋ tɩɩna wɩbɔmɔ kyɛ ʋ. Dɩ mamaa rɛ ko bɩ kpaa nal wɩbɔmɔ kyɛ ʋ, Wɩɩsɩ mɛ bɩ sɩ kpa ʋ tɩɩna wɩbɔmɔ kyɛ ʋ." 24Saŋa hʋ tɩyaŋ Yesu aa kaŋ ʋ tɩɩ ko daga ʋ hatɩnna hʋ, dɩ ʋ hatɩnna hʋ kɩdɩgɩ ba aa yɩrɩ Tɔmaasɩ kɛ fa tuwo. Ʋ feŋ kɩdɩgɩ mɛ rɛ fa yaa Daalɩyanɩ. 25Ɛɛ rɛ ʋ hatɩnnɩ-kaalɩya hʋ basɩ tɩya ʋ a baa, "Á naa á Tɩɩna rɛ." Ɛɛ rɛ Tɔmaasɩ basɩ tɩya ba a baa, "See dɩ ŋ na habibʋʋsɩ hʋ ʋ nosi tɩyaŋ, a kpa ŋ nonii dige doŋ fʋfʋʋnɩ, a kpa ŋ nonii tʋʋ ʋ logiŋ bʋwa hʋ mɛ tɩyaŋ, ka dɩ ŋ na laa ma wɩɩ hʋ di." 26Ʋ kyɛyɛ kyori hal tɩyaŋ, Yesu hatɩnna hʋ bɩl gyʋʋ dɩya a kaŋ dimbee hʋ lara. Saŋa no tɩyaŋ kɛ dɩ Tɔmaasɩ mɛ we ba tɩyaŋ. Ba ko yaa dɩ ba deŋ dɩ Yesu sɩŋ ba tʋtʋʋ aŋ baa, "Fɩyɛlʋʋ we ma lee." 27Ɛɛ rɛ ka ʋ basɩ tɩya Tɔmaasɩ a baa, "Kpa ɩ nonii a tʋʋ ŋ noŋ bʋwa hʋ tɩyaŋ aŋ deŋ ŋ nosi na, aŋ kpa ɩ nonii tʋʋ ŋ logiŋ bʋwa hʋ mɛ tɩyaŋ a na. Laa di, ta kɩ yaa sige." 28Ɛɛ rɛ Tɔmaasɩ baa, "Ɩ rɛ yaa ŋ tɩɩna abee ŋ Wɩɩsɩ." 29Ɛɛ rɛ Yesu pɩyɛsɩ ʋ baa, "Ɩ aa naa ŋ nɛ tɩŋ ɩ laa di nyɛ koo? Nyusʋŋtɩmma rɛ yaa nala hʋ aa bɩ naa ŋ, aŋ laa ŋ wɩya di." 30Yesu gyɩ yaa wɩmagɩla yʋga rɛ ʋ hatɩnna hʋ sɩɩ tɩyaŋ. Amɛ wɩya no buloŋ daa ŋ sabɩ we teŋ no tɩyaŋ. 31Amɛ ŋ sabɩ wɩya no rɛ dɩ ma wuwo laa di anɩɩ Yesu rɛ yaa Krisita hʋ, laataal hʋ Wɩɩsɩ aa lɩya, a yaa Wɩɩsɩ Biye mɛ. Dɩ mamaa rɛ laa ʋ wɩya di, ma sɩ kaŋ mɩɩbol aa bɩ kaŋ tenii.


text: 1Ba basɩ tɩya ŋ nɛ anɩɩ nala we ma tɩyaŋ a kɩ yaa sɔŋsɔŋ wɩya. Wɩɩ hʋ lɔrɔ rɛ kɩŋkaŋ, beewɩya nala hʋ aa bee kyʋwalɩ Wɩɩsɩ mɛ gba paalɩ bɩ sɩ laa nyʋwa yaa gɛɛ. Ba baa dɩ nal kɩdɩgɩ we ma tɩyaŋ a kaŋ ʋ kuwo haaŋ kɩ pɩŋ. 2Ka ma ha kɩ daga ma tɩɩ! Ʋ fa maga ma leŋ ma tɩsɩ kyogi rɛ, ka dɩ ma lɩɩ nal hʋ aa yaa gɛɛ a ta ma tɩyaŋ. 3Mɩyaŋ, abee ŋ aa tuwo ma tɩyaŋ nyɛ mɛ, amɛ ŋ hakɩla kɛ tɩyaŋ, ŋ we ma tɩyaŋ nɛ. Á Tɩɩna Yesu dee tɩyaŋ, ŋ kɛ teŋ dii nal hʋ aa yaa wɩbɔŋ no sarɩya rɛ, a kpa kyogisi tɩya ʋ anɩɩ ŋ aa we ma tɩyaŋ. 4Dɩ mamaa rɛ ko laŋŋɩ á Tɩɩna Yesu feŋ tɩyaŋ, ŋ hakɩla tɩyaŋ, ŋ mɛ aa we ma tɩyaŋ nɛ, á Tɩɩna Yesu Krisita dee mɛ we ma tɩyaŋ. Ɛɛ wɩya 5ma kpa baal no we Sɩtaanɩ nosi tɩyaŋ, dɩ ʋ dɔgɩsɩ ʋ teŋbii, ka dɩ Wɩɩsɩ laa ʋ dʋma kɛ ta kyɛɛ hʋ á Tɩɩna Krisita aa sɩ mɩɩgɩ ko. 6Ɛɛ hʋ ma aa daga ma tɩɩ hʋ bɩ weliye. Ma bɩ gyɩma anɩɩ sɩbʋl mʋhʋ rɛ ba aa kpa we paanʋʋ muŋ tɩyaŋ, ka ʋ sii pʋwarɩ a yʋga gɛɛ? 7Ma lɩɩ sɩbʋlbɩnɩɩ hʋ aa yaa wɩbɔŋ a ta ma tɩyaŋ. Ɛɛ rɛ sɩ leŋ dɩ ma yaa tɩpʋlʋŋ tɩmma, a kɩɩ gɛɛ anɩɩ paanʋʋ muŋfalɩɩ ba aa bɩ wee sɩbʋl. Nyɛ rɛ ma maga dɩ ma kɩɩ, beewɩya, Krisita, á Dɩɩsɩ-parɩ-banɩɩ Kyɛbal Pebiye hʋ rɛ ba kaŋ kpʋ a sʋla Wɩɩsɩ á wɩya. 8Ɛɛwɩya, ma ta leŋ dɩ á di á Dɩɩsɩ-parɩ-banɩɩ Kyɛbal hʋ abee paanʋʋ hʋ aa kaŋ sɩbʋlbɩnɩɩ. Sɩbʋlbɩnɩɩ no rɛ yaa wɩbɔmɔ abee tahaa. Amɛ ma leŋ dɩ á gbɩyalɩ abee paanʋʋ hʋ aa bɩ kaŋ sɩbʋl. Paanʋʋ no rɛ yaa wɩtɩɩ abee tɩpʋlʋŋ. 9Teŋ hʋ ŋ gyɩ aa saba tɩya ma tɩyaŋ, ŋ gyɩ basɩ tɩya ma a baa dɩ ma lɩɩ ma tɩɩ nala hʋ aa yaa sɔŋsɔŋ wɩya tɩyaŋ nɛ. 10Ŋ bɩ baa ma ta kɩ laŋŋɩ dʋnɩya nala aa yaa bisiŋ wɩya tɩyaŋ, koo nala hʋ aa kaŋ tɩbal, koo gaala, koo vʋgɩmarɩla tɩyaŋ. Dɩ mɩyaŋ nɛ baa ma ta kɩ laŋŋɩ nala no tɩyaŋ, ɛɛ kɛ ma bɩ sɩ we dʋnɩya no tɩyaŋ. 11Amɛ wɩɩ hʋ ŋ aa basa rɛ nyɛ: Ma ta kaŋ ma tɩɩ mʋ mal nal hʋ aa baa dɩ ʋ laa Wɩɩsɩ wɩya di rɛ aŋ kɩ yaa sɔŋsɔŋ wɩya, koo a kaŋ tɩbal, koo a kɩ marɩ vʋga, koo a gɔllɩ kɩ kyogi nala fene, koo a yaa sɩnyʋwal, koo a yaa gaal. Ʋ bɩ maga dɩ ma bee iriŋ nal no laŋŋɩ di kɩdiiliye mɛ gba. 12Ŋ tʋma daa yaa dɩ ŋ kɩ di nala hʋ aa bɩ yaa Krisitabiisi sarɩya. Wɩɩsɩ rɛ sɩ di ba sarɩya. Amɛ ma kɛ maga dɩ ma kɩ di dɔmɔŋ sarɩya rɛ. 13Beewɩya, Wɩɩsɩ teŋ tɩyaŋ ba baa, "Ma lɩɩ nɩbɔŋ buloŋ ta ma tɩyaŋ."


c: application/xml

text:
KEDEŊGA KPEEKPE YƆƆ ƐYƱ WALA TƆM
KUBUUZUTU
Yee ɖitisaa se pʊmʊna ɛyaa se pɛwɛɛ kɩmaŋ wala ɛsɩndaa nɛ pɩkɛna wazaɣ pʊyʊ kɔyɔ, ɖitisaa ɖɔɖɔ se peeɖe ɛjaɖɛ yɔɔ tɩ-yɔɔ wɛʊ, toovonum nɛ lahɛzɩyɛ palɩɣna;
Ɖɩnaa se ɛyʊ wala tɔm kɩɩsɩŋ nɛ tɩ-yɔɔ kɩɩɖɔŋ palabɩna nɛ kɩwɛɛkɩm tɔyɩ nɛ pɩcɛyɩɣ ɛyaa. Mbʊ pacaɣ se ɛjaɖɛ ɛlɛɣzɩ wɛtʊ, ɛyaa wɛɛ pa-tɩ yɔɔ, pɔyɔɔdʊʊ yem faaa nɛ pɩwɩlɩ se palɩ kʊñɔŋ taa, sɔɔndʊ ɛɛtasɩɣ-wɛ kpaʊ;
Yee waɖɛ kewiyaɣ ɛkandayɩɣ ɛyʊ wala yɔɔ camɩyɛ kɔyɔ, wiɖiyi pɩɩkaɣ ɛyʊ ɛnʊ kɛnaʊ kɩjɛyʊʊ se ɛkʊyɩ kewiyaɣ ŋga kɔ-yɔɔ se kalakɩ-ɩ ñaŋ;
Pʊwɛ camɩyɛ se pasɩna ajɛya, akpeeti nɛ ala taabalɩyɛ ɖʊʊ tʊmɩyɛ ɖeu nɛ puhuuna-yɛ;
Ɖinaa se ajɛya kɩgbɛndʊʊ ŋgbɛyɛ paɣtʊ takayaɣ taa kɛ ɛyaa kpeekpe tasɩ tisuu ɛyʊ wala nɛ ɛ-wazaɣ pɔ-tɔm, nɛ pɔtɔ se abalaa nɛ halaa pɛwɛ kɩmaŋ wala ana a-ɛsɩndaa; mbʊ labɩna nɛ paka ñʊʊ se pekpeetiɣ samaɣ sɩnaʊ tʊmɩyɛ yɔɔ nɛ pɩsa pɛwɛɛ pa-tɩ yɔɔ camɩyɛ;
Ajɛya kɩgbɛdʊʊ ŋgbɛyɛ taa ajɛya tisaa se alakɩ nɛ ɛyaa kpeekpe ña ɛyʊ wala, ɛlɛ pʊwɛɛ se ŋgbɛyɛ ɛɖʊ-yɛ nisi;
Yee ɛyaa tɩŋgɛ ɩwɛna lɩmaɣzɩyɛ kʊɖʊmɖɩyɛ ɛyʊ wala nɛ ɛ-tɩ yɔɔ wɛʊ tɔm yɔɔ kɔyɔ, pɩsaŋ nɛ pala tʊmɩyɛ nɖɩ.
MBƱ AJƐYA KIGBƐNDƱƱ ŊGBƐYƐ KEDIƔZAƔ SƆSƆƆ TƆM SE:
KEDEŊGA KPEEKPE YƆƆ ƐYƱ WALA TƆM tʊnɛ tɩkɛ ajɛya wena kedeŋga kpeekpe yɔɔ ɛyʊ wala tɔm wɛ a-ñʊŋ taa yɔ a-lɩmaɣzɩyɛ; nɛ pɩsa acɛyɩ a-tɩ, akuli ŋgbɛyɛ ɖɩnɛ ɖa-ajɛya ɛyaa nɛ ajɛya lɛɛna ɛyaa ɛsɛ nɛ paña ɛyʊ wala nɛ ɛ-tɩ yɔɔ wɛʊ tɔm.
Hɔɔlaɣ 1
Palʊlʊʊ ɛyaaa nɛ pa-tɩ yɔɔ wɛʊ kpaagbaa nɛ pɛwɛɛ kɩmaŋ wala ɛsɩndaa. Palʊlʊʊ-wɛ nɛ pɔ-lɔŋ nɛ pa-maɣzɩm; mbʊ yekina nɛ pɔsɔɔlɩ ɖama se pɛkɛ ɛyaa pa-tɩŋgɛ.
Hɔɔlaɣ 2
Paa ɛyʊ weyi, ɛkɛ kɩsɛm, kɩkpɛdʊ, kʊhʊlʊm, ñɩmdʊ, kɛdɛyaɣ, paa ɛkɛ cɔɔcɩ ŋgʊ kɩ-taa tʊ, ɛlaɣ sɩɩnaa, ɛpɩzɩɣ ɛtɔ se kedeŋga kpeekpe yɔɔ ɛyʊ wala wena pɔyɔɔdɩ a-tɔm cɩellnɛ yɔ, akɛ ɖɔɖɔ ɛ-ñɩna.
Mbʊ ɖɔɖɔ paa ɛyʊ ɛlɩna le, ɛkɛ ɛjaɖɛ nɖɩ ɖɩwɛ ɖɩ-tɩ yɔɔ yɔ, ɖɩfɛyɩ ɖɩ-tɩ yɔɔ yɔ ɖɩ-taa tʊ, yaa ɖɩ-poliitikii kɛ ŋgʊ, paapɩzɩɣ pɔtɔ se ɛyʊ wala tɔm tʊnɛ tɩdataɣna-ɩ.
Hɔɔlaɣ 3
Paa anɩ, ɛwɛna waɖɛ se ɛwɛɛna wezuu, ɛwɛɛ ɛ-tɩ yɔɔ nɛ ɛkandayɩ ɛ-tɩ yɔɔ.
Hɔɔlaɣ 4
Pɩfɛyɩ se nɔɔyʊ ɛwɛɛ yomiye taa; ɛlɛ padaaɖʊ-ɩ ɖɔɖɔ kʊñɔŋ. Pekizi yomiye tɔm.
Hɔɔlaɣ 5
Pɩfɛyɩ se paɖʊ nɔɔyʊ kʊñɔŋ, pɛkpɛŋgɛsɩ-ɩ, yaa palabɩ-ɩ mbʊ pɩdamʊna se pala ɛyʊ yɔ.
Hɔɔlaɣ 6
Paa anɩ, ɛwɛna waɖɛ se paa le, paya-ɩ se caa akele.
Hɔɔlaɣ 7
Ɛyaa kpeekpe wɛ kɩmaŋ paɣtʊ ɛsɩndaa nɛ pɛwɛɛna waɖɛ ɖɔɖɔ se paɣtʊ ɛkandayɩ pɔ-yɔɔ kɩmaŋ. Yee palakɩ-wɛ nabʊyʊ nɛ pɩfɛyɩ ɖeu, yaa pɩɩɖɔŋ paɣtʊ nʊmaʊ ta, pɩwɛɛ ɖɔɖɔ se pakandayɩ pɔ-yɔɔ kɩmaŋ.
Hɔɔlaɣ 8
Paa anɩ, ɛwɛna waɖɛ se pacaɣ-ɩ tɔm yaa pomuluu-i faŋŋŋ wala wena paɣtʊ ha-ɩ yɔ a-nʊmaʊ taa, ewolo eheyi ɛjaɖɛ taa tɔm hʊyaa.
Hɔɔlaɣ 9
Paapɩzɩɣ pakpa nɔɔyʊ faŋŋ paɖɩɣ yaa pɛkɛzɩ-ɩ tɛtʊ.
Hɔɔlaɣ 10
Yee pakpa ɛyʊ nɔɔyʊ se ɛlabɩ nabʊyʊ, ɛwɛna waɖɛ se pahʊʊ ɛ-tɔm fayɩɩ nɛ pana; tiɖeɣ yaa tɩsɩkɩ.
Hɔɔlaɣ 11
Ɛyʊ weyi pakpa-ɩ nɛ padahʊda ɛ-tɔm yɔ, pɔcɔŋna-ɩ se ɛdɛwɛɛkɩ pʊyʊ; a-aseɣɖe tɩnaa nɛ ɛ-yɔɔ kandɩyaa pasɩŋgɩɣ ɛ-wayɩ, pahʊʊ ɛ-tɔm fayɩɩ ɛzɩ paɣtʊ pɔzʊʊ yɔ, nɛ pana toovonum.
Paakpaɣ ɛyʊ sɔnɔ ɖooo mbʊ ɛɛlaba nɛ pɩdaafɛyɩ paɣtʊ taa yɔ, pʊ-yɔɔ; yee pʊ-wayɩ pʊkɔma pɩlɩɩ se ɛɛlabɩ mbʊ yɔ pɩkɛ kɩwɛɛkɩm, nɛ pʊpɔzʊʊ se pɔhɔ ɛ-naŋgbaŋgʊʊ kɔyɔ, paɣtʊ kɩbɩndʊ yɔɔ patɩŋgɩɣ.
Hɔɔlaɣ 12
Pɩfɛyɩ ɖeu se ɛyʊ nɔɔyʊ ɛɖʊ ɛ-nɔɔ lɛlʊ tɔm taa yem yem.
Hɔɔlaɣ 13
Paa anɩ, ɛwɛna waɖɛ se ewolo paa le, ɛcaɣ ɖenɖe e-liu wɛɛ yɔ paa ɛjaɖe nɖɩ lɛ ɖɩ-taa.
Paa ɛyʊ weyi, ɛwɛna waɖɛ se ɛkʊyɩ ɛjaɖɛ nɖɩ ɛwɛ ɖɩ-taa yɔ, paa pɩkɛ ɛ-ñɩnɖɛ, nɛ pɩmaɣ-ɩ ɖooye lɛ, ɛpɩsɩ.
Hɔɔlaɣ 14
Yee palɩ ɛyʊ nɔɔyʊ wayɩ ɖoli faŋŋŋ, ɛwɛna waɖɛ sɛ eñɩnɩ kʊyʊʊ ɖʊɖʊyɛ. Ɛtalɩ le, padaalɔ-ɩ.
Ɛlɛ, yee toovonum, ɛwɛɛkɩ nabʊyʊ nɛ pañɩnɩɣ-ɩ se pakpa-ɩ, ɛfɛyɩna waɖɛ se ɛɖʊ kʊyʊʊ ɖoli.
Hɔɔlaɣ 15
Paa ɛyʊ weyi, ɛwɛna waɖɛ se ɛyaa ɛjaɖɛ naɖɩyɛ se ɛ-tɛ.
Pɩfɛyɩ se pekizina nɔɔyɔ se ɛdaayaa ɛ-ɛjaɖɛ se ɛ-tɛ yaa ɛdaa lɛɣzɩ tɛ.
Hɔɔlaɣ 16
Halɩbiya nɛ abalɩbɩya, paa pɛ-tɛ le, palakɩ cɔɔcɩ ŋgʊ, patalɩɣ pe-ɖeɖe lɛ, pɛwɛna waɖɛ se pawalɩ, pakpaɣ halaa nɛ papɩsɩ ɖɩsɩ nɛ sɩ-tɩnaa. Pa-wala wɛ kɩmaŋ halɩkpaɣyɛ ɖeɖe; abalʊ wɛna waɖɛ se ekizi ɛ-halʊ nɛ ɛɖɔɔnɩ-ɩ; halʊ ñɛwɛna waɖɛ ɖɔɖɔ se ekizi ɛ-walʊ nɛ ɛkʊɩ ɛ-yɔɔ.
Pɛlɔ nɛ evebu, petisiɣ se pɔsɔɔlɩ ɖama nɛ pʊcɔ palabɩ-wɛ halɩkpaɣyɛ sɔnzɩ. Pɩfɛyɩ pakpa pa-taa nɔɔyɔ nɛ ɖoŋ.
Mɩzaɣ kɛna samaɣ hoye; kɛwɛna waɖɛ se samaɣ nɛ kewiyaɣ pakandayɩ kɔ-yɔɔ.
Hɔɔlaɣ 17
Ɛyʊ paa weyi, paa ɛwɛ e-ɖeke, paa ɛwɛ lalaa hɛkʊdaa, ɛwɛna waɖɛ se ɛwɛɛna ñɩm.
Pɩfɛyɩ ɖeu se pɛlɛɣ nɔɔyʊ ɛ-ñɩm faŋŋŋ.
Hɔɔlaɣ 18
Paa anɩ, ɛwɛna waɖɛ se elɩzɩ ɛ-lɩmaɣza faaa, ɛtɩŋ ɛsɔ tɔm nʊmaʊ ŋgʊ ɛsɔɔlaa yɔ. Pʊ-tɔbʊʊ se waɖɛ ɖɩnɛ ɖiyekina nɛ ɛyʊ pɩzɩ eyele ɛsɔ tɔm nʊmaʊ nakʊyʊ nɛ ɛtɩŋ lɛɛkʊ, ɛpɩzɩ ɛwɩlɩ ɛsɔ tɔm nʊmaʊ ŋgʊ ɛtɩŋgɩɣ-kʊ yo kʊ-tɔm lalaa faaa; paa ɛwɛ e-ɖeke yaa ɛ nɛ lalaa, ɛpɩzɩɣ ɛla pʊ-tʊmɩyɛ.
Hɔɔlaɣ 19
Paa ɛyʊ weyi, ɛwɛna waɖɛ se ɛyɔɔdɩ faaa ndʊ ɛmaɣzɩɣ yɔ; pʊ-tɔbʊʊ se sɔɔndʊ ɛdaakpa ɛyʊ nɔɔyʊ se ɛɛyɔɔdɩ natʊyʊ nɛ palabɩ-ɩ nabʊyʊ. Pʊ-tɔbʊʊ ɖɔɖɔ se ɛyʊ wɛna waɖɛ se ɛkɛdɩ lalaa ndʊ ɛsɩma, ɛnaa yaa ɛnɩwa yɔ.
Hɔɔlaɣ 20
Paa anɩ, ɛwɛna waɖɛ se ewolo kediɣzaɣ nɛ ɛwɛɛna ŋgbɛyɛ.
Pɩfɛyɩ se pakpa nɔɔyʊ nɛ ɖoŋ se ɛsʊʊ ŋgbɛyɛ naɖɩyɛ taa.
Hɔɔlaɣ 21
Paa ɛyʊ weyi, ɛwɛna waɖɛ se ɛɖʊ ɛ-nɔɔ ɛ-ɛjaɖɛ ɖɔkʊʊ tʊmɩyɛ tɔm taa. Ɛmaɣmaɣ ɛpɩzɩɣ ɛla lɩmaɣza yaa ɛtɩŋna samaɣ lɩzɩ ɛyaa mba se pɔɖɔkɩ ɛjaɖɛ yɔ pɔ-yɔɔ.
Paa anɩ, ɛwɛna waɖɛ se ɛla kewiyaɣ tʊmɩyɛ naɖɩyɛ.
Samaɣ sɔɔlɩm kɛna kewiyaɣ ɖoŋ tigiɖe. Takayɩsɩ ɖʊzʊʊ panaɣna samaɣ sɔɔlɩm mbʊ.
Hɔɔlaɣ 22
Paa ɛyʊ weyi, ɛwɛna waɖɛ se samaɣ ɛkandayɩ ɛ-yɔɔ. Kandayʊʊ mbʊ piyekina nɛ ɛyʊ wɛɛ ɛ-tɩ yɔɔ, ɛhɛzɩ ñɩm nɛ ɛsɛkuliye pa-ñɩnʊʊ nʊmaʊ taa.
Hɔɔlaɣ 23
Paa anɩ, ɛwɛna waɖɛ se ehiɣ tʊmɩyɛ, tʊmɩyɛ nɖɩ ɛsɔɔlaa yɔ, ɛlabɩ-ɖɩ nɛ mulum ɛdaawɛɛ.
Ɛyaa kpeekpe wɛna waɖɛ se, palakɩ tʊmɩyɛ kʊɖʊmɖɩyɛ kɔyɔ, pɛhɛyɩ-wɛ kɩmaŋ, mulum ɛdaawɛɛ.
Ɛyʊ weui ɛlakɩ tʊmɩyɛ yɔ, pʊmʊnaa se pɛhɛyɩ-ɩ camɩyɛ, pɩtalɩ ɛ nɛ ɛ-mɩzaɣ nɛ padaala kʊñɔŋ samaɣ taa.
Paa anɩ, ɛwɛna waɖɛ se ɛ nɛ lalaa paɖʊ ŋgbɛyɛ; ɛ-ŋgbɛyɛ ɛkpɛndɩ aŋgba lɛɛna yɔɔ, aŋgba ana awɛɛ ɖoŋ nɛ akandayɩ ɛ-yɔɔ.
Hɔɔlaɣ 24
Paa anɩ, ɛwɛna waɖɛ se ɛhɛzɩ nɛ ɛcalasɩ ɛ-ɛsɛ, padaakɩlɩ-ɩ nazʊʊ tʊmɩyɛ taa; ɛwɛna waɖɛ ɖɔɖɔ se paa pɩnaɣ ŋga, paha-ɩ fenaɣ kʊɖʊmaɣ, ɛhɛzɩ nɛ pɛtɛ pɛhɛyɩ-ɩ ke-liidiya.
Hɔɔlaɣ 25
Paa anɩ, ɛwɛna waɖɛ se ɛwɛɛna ñɩm nɛ pɩwazɩ ɛ nɛ ɛ-ñɩmba pe-wezuu caɣʊ taa; ɛzɩ tɔɔnaɣ, tɔɔla, ɖʊzʊyɛ nɛ kɔ yɔ. Ɛwɛna waɖɛ se ɛlakɩ kʊñɔŋ, pɩwɩɣ-ɩ, ɛlabi ɛjam, ɛpɩsɩ ɛɖanɛ yaa leluu, ɛkpadayaa, pala nabʊyʊ nɛ pasɩna-ɩ.
Asɔŋ nɛ piya pʊmʊnaa se pasɩna pɩŋŋŋ.
Hɔɔlaɣ 26
Paa ɛyʊ weyi, ɛwɛna waɖɛ se pokuli ɛ-ɛsɛ. Pɩdamʊna se pɛhɛyɩ kɔɔnɔɔ sukuli yɔɔ. Pɩkɛna paa anɩ kɩjɛyʊʊ se ewolo-kʊ. Pʊwɛɛ se lɛɣtʊ nɛ tʊma kpasʊʊ sukuli pɔtɔyɩ. Pʊpɔzʊʊ ɖɔɖɔ se patʊlɩ sukuli kɩtɛzʊʊ nɔnɔsɩ paa anɩ.
Ɛyʊ woki sukuli se ɛ-ɛsɛ ikuli, pɩwazɩ-ɩ e-wezuu caɣʊ taa, pɩsɩna-ɩ nɛ ɛña ɛyʊ wala. Kɩsɩɣna ɛyaa nɛ panɩɣna ɖama, pekpeɣu ɖama pa-kɩwɛɛkɩm, paɖʊʊ ŋgbɛyɛ. Kɩsɩɣna ɖɔɖɔ ajɛya kɩgbɛndʊʊ ŋgbɛyɛ tʊma wena añɩnɩɣ laŋhɛzɩyɛ yɔ.
Piya ñɩmba wɛna waɖɛ se palɩzɩ sukuli ŋgʊ pɔsɔɔla se pepiya iwobi-kʊ yɔ.
Hɔɔlaɣ 27
Paa anɩ, ɛwɛna waɖɛ se ɛɖʊ nɔɔ faaa ɛ-ɛjaɖɛ sɔnzɩ tɔm taa nɛ mbʊ pɩlɩɣ pɩ-taa yɔ, pɩwazɩ-ɩ.
Paa anɩ ɛwɛna waɖɛ se ɛkandayɩ mbʊ ɛlaba nɛ ɛ-hɩɖɛ sɛɛ yɔ pʊ-yɔɔ.
Hɔɔlaɣ 28
Paa anɩ, ɛwɛna waɖɛ se ɛñaɣ pana nɛ yɛɖɛyɛɖɛtʊ ɛdaawɛ ɛjaɖɛ yɔɔ, ɛzɩ pɔyɔɔdʊʊ kedeŋga kpeekpe yɔɔ ɛyʊ wala tɔm takayaɣ taa yɔ.
Hɔɔlaɣ 29
Paa anɩ, ɛtɩlɩ ɛsɩɩ se ɛwɛ samaɣ ŋga ka-taa fɛɛɛ nɛ pɩkɛdɩɣna-ɩ yɔ, ɛtɔɔ-kɛ kɩmɩyɛ.
Paa ɛyʊ weyi, eɖiɣzina se ɛ-wala ñɩnʊʊ nʊmaʊ nɛ ɛ-tɩ yɔɔ wɛʊ leleŋ nɩʊ pa-taa lɛ, kamaɣ wɛɛ; pɩfɛyɩ se ɛcɛzɩ-kɛ; paɣtʊ ɖʊna-kɛ. Mbʊ yekina nɛ ɛyaa ñaŋ ɖama wala; mbʊ haɣna mʊmaʊ ɖɔɖɔ se demookrasii samaɣ taa ɛyaa ɩnɩɩna ɖama.
Ɛyʊ nɔɔyʊ ɛɛpɩzɩɣ ɛtɔ se ɛñaŋ wala ana nɛ pʊdɔɖɔ ɛzɩ ajɛya kɩgbɛndʊʊ ŋgbɛyɛ sɔɔlʊʊ yɔ.
Hɔɔlaɣ 30
Kedeŋga kpeekpe yɔɔ ɛyʊ wala tɔm tʊnɛ, tɩ-taa tʊ kpayɩ kpayɩ. Ɛyʊ nɔɔyʊ fɛyɩ ɛtɔŋ se hɔɔlʊʊ kʊnɛ, yaa ŋgʊ yɔ, kʊtɔŋna se padaaña wala naayɛ ɛjaɖɛ ɖɩnɛ,yaa nɖɩ yɔ ɖɩ-taa.


text: 1Kyɛwiyesii hʋ kyɛɛ kɩdɩgɩ, Yesu mʋ dɩ ʋ di kɩna Farasiima nɩhɩyawʋ kɩdɩgɩ dɩya tɩyaŋ. Ɛɛ rɛ nala hʋ buloŋ gyɩ aa we doŋ lɩɩ sɩya pɔ ʋ tɩyaŋ, a kɩ deŋ dɩ ba na wɩɩ hʋ ʋ aa sɩ yaa. 2Dɩ baal kɩdɩgɩ naasɩ bee ʋ nosi buloŋ aa pʋʋsa mɛ gyɩ we doŋ. Ɛɛ rɛ ʋ sii kpa mʋ Yesu lee. 3Doŋ nɛ Yesu pɩyɛsɩ Wɩɩsɩ Teŋ dɩdagɩla abee Farasiima hʋ a baa, "Wɩɩsɩ mɩrɩsɩ hʋ tɩya ŋmanɩɩ dɩ á kɩ tɩɩbɩ nala Kyɛwiyesii hʋ kyɛɛ koo gɛɛ ŋmanɩɩ tuwo?" 4Ba buloŋ tallɩ ba nyʋʋsɩ. Ɛɛ rɛ Yesu kaŋ baal hʋ, a tɩɩbɩ ʋ aŋ leŋ ʋ mʋ dɩya. 5Ɛɛ rɛ ʋ bɩl pɩyɛsɩ ba a baa, "Ma kɩbee biye koo ʋ nʋhʋ rɛ sɩ tele kɔlʋŋ tɩyaŋ Kyɛwiyesii hʋ kyɛɛ, dɩ ʋ tɩɩna vɩya ʋ lɩyɩ?" 6Ʋ aa basɩ nyɛ, ba kɩdɩgɩ buloŋ bɩ wuwo laa wɩɩ basɩ. 7Doŋ nɛ Yesu na dɩ nala hʋ ba aa yɩra ko gyʋʋ bagɩsɩ lɩɩ nɩbala lɩhɔnɩya a kɩ hɔŋ. Ɛɛ rɛ ʋ maga namaga no tɩya ba a baa, 8"Dɩ ba yɩrɩ ɩ dɩ ɩ ko laŋŋɩbal, ta laa sɩya mʋ bagɩsɩ lɩɩ nɩbal lɩhɔnɩɩ a hɔŋ. Kapuwo ba yɩrɩ nal mɛ aa te ɩ rɛ dɩ ʋ ko laŋŋʋʋ hʋ. 9Ɛɛwɩya, nal hʋ aa yɩrɩ ma sɩ wuwo ko basɩ tɩya ɩ a baa, 'Sii ka dɩ nal no hɔŋ ɩ lɩhɔnɩɩ hʋ.' Dɩ gɛɛ rɛ yaa, ɩ sɩ na dɩ ʋ yaa ɩ hɩɩsɩ, beewɩya, ɩ aa mɩɩgɩ ɩ mʋ hɔŋ nɩbiisi lɩhɔnɩɩ rɛ. 10Ɛɛwɩya, dɩ ba aa rɛ ko yɩrɩ ɩ dɩ ɩ ko laŋŋɩbal, dɩ ɩ ko mʋ, laasɩya mʋ hɔŋ nɩbiisi lɩhɔnɩɩ. Dɩ nal hʋ aa yɩrɩ ɩ hʋ rɛ ko na ɩ, ʋ sɩ basɩ tɩya ɩ a baa, 'Ŋ kyana, sii ko hɔŋ lɩhɔŋwelii no.' Dɩ ʋ rɛ yaa gɛɛ, ʋ tɩya ɩ yohuŋ nɛ gɛɛ nala hʋ buloŋ sɩya tɩyaŋ. 11Nal hʋ buloŋ aa gyigisi ʋ tɩɩ, Wɩɩsɩ sɩ kana ʋ hʋwɔlɩ. Nal hʋ mɛ aa kaŋ ʋ tɩɩ kɩ hʋwɔlɩ, Wɩɩsɩ sɩ kpa ʋ yohuŋ." 12Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya nal hʋ aa yɩrɩ ʋ dɩ ʋ ko di kɩdiiliye hʋ a baa, "Dɩ ɩ rɛ ko yaa kɩdiiliye, ta yɩrɩ ɩ kyaŋsɩ koo ɩ naabalɩya, koo ɩ lʋlla, koo ɩ dɔŋtɩŋsɩ kɩna tɩmma. Beewɩya ba mɛ sɩ wuwo maakyiye yɩrɩ ɩ dɩ ɩ ko di kɩdiiliye ba lee a tuŋ ɩ kyɩŋ. 13Dɩ ɩ ko baa ɩ yɩrɩ nala dɩ ba ko gbɩyalɩ gbɩyala, a di kɩdiiliye, yɩrɩ nyaaba abee gbarɩga abee nala naasɩ koo nosi aa sʋba abee nyʋlɩma buloŋ. 14Dɩ ɩ rɛ yaa gɛɛ, Wɩɩsɩ mɛ sɩ pɛ ɩ tɩyaŋ, beewɩya ba aa rɛ bɩ sɩ wuwo tuŋ ɩ kyɩŋ. Wɩɩsɩ sɩ tuŋ ɩ kyɩŋ kyɛɛ hʋ tɩpʋlʋŋ tɩmma aa sɩ sii sʋʋ tɩyaŋ." 15Yesu aa basɩ wɩɩ no, ɛɛ rɛ nala hʋ aa hɔŋ kɩ di kɩna hʋ kɩdɩgɩ basɩ tɩya ʋ a baa, "Nyusʋŋtɩmma rɛ yaa nala hʋ aa sɩ di kɩna Wɩɩsɩ koro hʋ tɩyaŋ." 16Ɛɛ rɛ Yesu maga namaga no a baa, "Baal kɩdɩgɩ rɛ gyɩ sii yɩrɩ laŋŋɩbal, a leŋ ba yaa kɩdiiliye su lee buloŋ. 17Kɩdiiliye hʋ gyɩ aa ko yaa siri, ʋ tɩŋ ʋ tʋŋtʋnna kɩdɩgɩ dɩ ʋ mʋ basɩ tɩya nala hʋ ʋ aa yɩra anɩɩ wɩɩ buloŋ yaa siri rɛ, dɩ ba kɩ ko. 18Ʋ aa mʋʋ yɩrɩ ba, ba buloŋ vɩya, ka kɩdɩgɩ buloŋ kɩ daga wɩɩ hʋ aa tɩŋ ʋ bɩ sɩ wuwo mʋ. Laa sɩya nal hʋ baa, 'Baga rɛ ŋ yɔbɔ a kɩ kyɛ dɩ ŋ mʋ na. Ɛɛwɩya, ŋ aa sʋla ɩ rɛ, ŋ bɩ sɩ wuwo ko.' 19Kɩdɩgɩ mɛ baa, 'Nɔpalɩya tʋŋnyʋwa bʋnɔŋ nɛ ŋ yɔbɔ a kɩ kyɛ dɩ ŋ kaŋ mʋ pala na. Ɛɛwɩya, sʋlɩɩ rɛ, ŋ mɛ bɩ sɩ wuwo ko.' 20Kɩdɩgɩ tɩɩna mɛ baa, 'Kyɛɛ no rɛ ŋ kpaa haaŋ. Ɛɛ wɩya ŋ mɛ bɩ sɩ wuwo ko.' 21Ɛɛ rɛ tʋŋtʋnnɩ hʋ mɩɩgɩ mʋ basɩ tɩya ʋ nɩhɩyawʋ hʋ. Ʋ aa nɩɩ gɛɛ, ʋ baaŋ sii kɩŋkaŋ. Ɛɛ rɛ ʋ bɩl basɩ tɩya ʋ a baa, 'Lɩɩ lagɩlagɩ, a mʋ ŋmaŋbala hʋ nyʋʋsɩ abee bee hʋ tɩyaŋ ŋmaŋbiisi buloŋ, a yɩrɩ nyaaba abee gbarɩga abee nyʋlɩma, abee nala hʋ naasɩ abee ba nosi aa sʋba buloŋ.' 22Lagɩlagɩ dɩ tʋŋtʋnnɩ hʋ lɩya rɛ, a yɩrɩ nala hʋ buloŋ ba ko gyʋʋ. Ka ʋ gyʋʋ basɩ tɩya ʋ nɩhɩyawʋ hʋ anɩɩ nala hʋ ko rɛ, dɩ amɛ lee ha kaa rɛ. 23Ɛɛ rɛ ʋ nɩhɩyawʋ hʋ bɩl basɩ tɩya ʋ a baa, 'Bɩl lɩɩ mʋ bagɩsɩ ŋmaŋsɩ abee bagɩsɩ hʋ tɩɩ, a yɩrɩ nala dɩ ba ko gyʋʋ, dɩ dɩya hʋ su.' 24Ŋ basɩ kɩ tɩya ma rɛ, nala hʋ ŋ aa laa sɩya yɩrɩ hʋ, ba kɩdɩgɩ buloŋ nyʋwa paalɩ bɩ sɩ dige kɩdiiliye no." 25Yesu bɩl aa lɩɩ kpa ŋmanɩɩ kɩ mʋ, nɩgyamaa sii paa tɩŋa ʋ hal. Nyɛ rɛ ʋ mɩɩgɩ basɩ tɩya ba a baa, 26"Dɩ nal buloŋ nɛ sɩ ko ŋ lee, see dɩ ʋ tɩɩna kyo ŋ a te gɛɛ ʋ aa kyo ʋ kuwo abee ʋ naa, abee ʋ haaŋ bee ʋ balɩya, abee ʋ naabalɩya abee ʋ tɩɩ. Dɩ gɛɛ daa, ʋ bɩ sɩ wuwo yaa ŋ hatɩnnɩ. 27Nal hʋ buloŋ aa bɩ kpaa ʋ tɩɩ daagarɩɩ baasɩ a kɩ tɩŋa ŋ hal, ʋ bɩ maga dɩ ʋ yaa ŋ hatɩnnɩ. 28Dɩ nal lɛ aa kyɛ dɩ ʋ saa dɩya, ʋ aa laa sɩya hɔŋ nɛ, a bɩɩnɩ na dɩ molbiye hʋ ʋ aa kana sɩ wuwo saa dɩya hʋ teŋ koo ba bɩ sɩ wuwo. 29Dɩ ʋ rɛ bɩ yaa gɛɛ, aŋ piili dɩya hʋ sayɩ, dɩ molbiye hʋ ko buwo dɩ ʋ bɩ saa dɩya hʋ teŋ, nala sɩ na wɩboriye hʋ ʋ aa yaa, a mʋma ʋ. 30Ba sɩ baa, 'Baal no piile dɩ ʋ saa dɩya rɛ aŋ bɩ wuwo saa teŋ.' 31Ɛɛ rɛ Yesu bɩl maga namaga kɩdɩgɩ a baa, 'Dɩ kuwori rɛ sii kaŋ nala tusi fi, a kɩ mʋ dɩ ʋ yuwo ʋ kuwori dɔŋtɩɩna, ka dɩ ʋ kuwori dɔŋtɩɩna hʋ mɛ kaŋ nala tusi mɔlɩya, see dɩ ʋ ha laa sɩya hɔŋ a bɩɩnɩ na dɩ ʋ sɩ wuwo yuwo di ʋ dɔŋtɩɩna hʋ koo ʋ bɩ sɩ wuwo yuwo di ʋ, ka dɩ ʋ na mʋ yuwo hʋ. 32Dɩ ʋ rɛ ko bɩɩnɩ na anɩɩ ʋ bɩ sɩ wuwo yuwo di ʋ kuwori dɔŋtɩɩna hʋ, see dɩ ʋ ta tɩŋdaala dɩ ba mʋ kyeŋ ʋ kuwori dɔŋtɩɩna hʋ libolii tɩyaŋ, a sʋla ʋ dɩ ʋ leŋ dɩ ba marɩ dɔmɔŋ.' 33Nyɛ rɛ Yesu yaŋ basɩ tɩya ba a baa, 'Ɛɛ tɩɩ rɛ, ma kɩdɩgɩ buloŋ bɩ sɩ wuwo yaa ŋ hatɩnnɩ, see dɩ ɩ vɩya kɩŋ buloŋ ɩ aa kana a ta."' 34"Yɩsɩ sʋma, amɛ dɩ ʋ sʋmɩŋ nɛ ko lɩɩ, ɩ bɩl bɩ sɩ wuwo yaa dɩ ʋ sʋma. 35Ɩ bɩl bɩ sɩ wuwo kpa ʋ we baga tɩyaŋ mɛ gba dɩ ʋ leŋ dɩ kɩna marɩ. See ɩ aa kpaa yuwo ta, beewɩya ʋ bɩl bɩ kaŋ tɔnɔ buloŋ. Nala hʋ aa kaŋ dɩgɩna, ma gyegili nɩɩ wɩya no weliŋ."