text: 1Paa yʋlʋ wei ɩ́ tʋna tɛtʋ tɔkəlaa. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, ye pə taɣa Ɩsɔ nɔkʋɣʋ tɔɔ, tɛtʋ tɔkʋlʋ nɔɣɔlʋ ɩ taa wɛɛ. Na mpa pa tɩɩ wɛɛ tɔ, Ɩsɔ kʋlʋm ɩnɩ ɩ sɩɩna-wɛ. 2Pə tɔɔ kɛ́ wei ɩ́ ta se tɛtʋ tɔkəlaa, Ɩsɔ kʋsəsɩɩtʋ kɛ ɩ kisiɣi. Na mpa paa see-wɛ tɔ, pʋntʋnaa kɔŋna pa maɣamaɣa pa nyɔɔŋ taa kɛ́ pulaɣa kɛ́. 3Kʋpantʋ lataa kaa seliɣina tɛtʋ tɔkəlaa. Ama ɩsaɣalataa tike ká seliɣinana-wɛ. Ntɔŋ nyá luɣu fɛɩ sɩ nyá laŋlɛ ɩ́ pɛləɣəna tɛtʋ tɔkəlaa? Ye mpʋ la kʋpantʋ, ɩlɛ halɩ pəlɛɣɛ paa tɩɩ pʋɣʋlɩ-ŋ. 4Mpi tɔ Ɩsɔ təmlɛ kɛ pɛlɛ pa lakɩ mpʋ sɩ pə́ pona nyaɣa kʋpantʋ lapʋ taa. Ama ye n lakɩ ɩsaɣatʋ nyá laŋlɛ ká pɛləɣəna-wɛɣɛ. Mpi tɔ pə taɣa yem tɔɔ kɛ́ pa wɛna pəsʋɣʋ sɩ pá tʋ-ŋ saləka. Pa tʋkʋɣʋ asaɣaa kɛ saləka tɔ, Ɩsɔ təmlɛ kɛ pɛlɛ pa lakɩ sɩ pá hʋ́lɩ́ ɩ pááná. 5Pə tɔɔ kɛ́ pə wɛɛ sɩ ń tʋna tɛtʋ tɔkəlaa, ɩlɛ pə taɣa sɩ Ɩsɔ ɩ́ taa kɔɔ ɩ́ mʋna-ŋ pááná tɔ pə tɔɔ tike, ama sɩ nyá laakalɩ ɩ́ caɣa ɩ təcaɣalɛ tɔ pə tɔɔ tɔtɔ. 6Pə tɔɔ tɔtɔɣɔ ɩ́ fɛləɣɩ lampuu, na mpa pɛlɛ pa tʋ lampuu mʋɣʋ kɛ mpʋ tɔ pá paasəna-tɛɣɛ teu təcʋŋŋ, Ɩsɔ təmlɛ kɛ pɛlɛ pa lakɩ tɔtɔ. 7Ɩ́ cɛla paa wei kɛ́ ɩ nyəm, ɩ́ fɛlɩ lampuu mʋlaa kɛ pa lampuu, na ɩ́ fɛlɩ patantɩ nyə́ma kɛ pa patantɩ. Ye pə wɛɛ sɩ ɩ́ se wei ɩ́ se-ɩ, na pə́ wɛɛ sɩ ɩ́ tʋ wei kɛ́ teeli ɩ́ tʋ ɩ́lɛ́. 8Ɩ́ taa tɔɣɔ nɔɣɔlʋɣʋ kəmlɛ. Ama ye mə təma sɔɔlʋɣʋ tɔm ɩlɛ, təlɛ tə caala-mɛɣɛ tam kɛ́ ɩsɩɩ kəmlɛ sɔsɔɔlɛ nte ɩ́ kaa tɛ fɛlʋɣʋ tɔ. Wei ɩ sɔɔləɣɩ lɛlaa tɔ ɩ tɔka kʋsəsɩɩtʋ tənaɣa təpaɩ. 9Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, Ɩsɔ kʋheelitu wɛɛ sɩ: Taa la wasaŋkalətʋ, taa kʋ yʋlʋ, taa ŋmɩɩlɩ, taa ləsɩ pɔpɔtʋ aseeta, taa nyɩɩlɩ, na lɛntənaa tɔtɔ. Ama tə tənaɣa mpʋ tə nyʋɣʋ ntɛ́ sɩ: Sɔɔlɩ nyá tɔɣɔntəlɛ ɩsɩɩ n ka sɔɔlɩ nyá tɩ tɔ. 10Wei ɩ sɔɔləɣɩ ɩ tɔɣɔntəlɛ tɔ ɩɩ lakɩ-ɩ ɩsaɣatʋ natəlɩ. Pə tɔɔ kɛ́, ye n sɔɔləɣɩ yəlaa, n tɛma Ɩsɔ kʋsəsɩɩtʋ tənaɣa tɔkʋɣʋ kɛ́. 11Ɩ́ tɛma nyəm kɛ kʋyɛɛŋ wei ɩ taa tə wɛ ɩsəntɔ tɔ, ɩlɛ ɩ́ tɔkɩ tənɛ ɩnəɣɩ mpʋ yoo. Kaɣana pə tala ɩ́ fena mə tom tɔɔ kɛ́ mpʋ. Pə taɣa pʋlʋ, pə kpaɣaʋ kʋyaŋku tə caala Ɩsɔ kɛ́ ta taa tɛmnaʋ na pə́ sɩɩna saŋa tɔ, tá nyʋɣʋ yapʋ kʋyakʋ tɔŋna-tʋɣʋ kpətənaʋ kɛ́. 12Tʋlʋmalʋɣʋ kpawa, pə caa fem. Ye mpʋ tə́ yele səkpɛtʋɣʋ tɛɛ təma asaɣɛɛ, na tə́ kpaɣa yoou wontu nti ye pə nyaalaa, tɩɩ yoona tɔ. 13Tə́ təŋ siɣisuɣu kɛ pə təna pə lapʋ taa, ɩsɩɩ yʋlʋpaŋ lakʋɣʋ pə təna təyɛkɛɛ tɔ. Tə́ yele tɔɣɔʋ katatəlaɣa, na sʋlʋnyɔɔlɛ, na asilima, na fɛɛlɛ fɛɩ, na yooŋ, na ɩsɛsɛɛmɛɛ pə tɔm. 14Ama tə́ sɛɛsɩ ɩsəlɛ na tɔntɛ kʋfatɛ nte Tacaa Yesu Kilisiti kɔnaa tɔ, tə́ taa paasəna tá tɔnəŋ nyəntʋ na ɩ́ tusi-tʋɣʋ ɩ kʋsɔɔləm lapʋ taa.


c: text/html

text: 1Waatʋ wei Yesu tɛma ḿpʋ́ɣʋ́ sɛɣɛsʋɣʋ, ɩlɛna ɩ́ kʋlɩ Kalilee tɛtʋ na ɩ́ tɛɛ Yuta tɛtʋ nti tə wɛ Yaatanɩ waalɩ tɔ tə taa. 2Tənaɣa samaa kɛ sɔsɔm təŋa-ɩ na ɩ́ waa pa kʋtɔməŋ. 3Ḿpʋ́ɣʋ́ Falisanaa napəlɩ pa polaa sɩ pa kuuki Yesu nɔɣɔ, ɩlɛna pá pɔɔsɩ-ɩ sɩ: Tá mpaaʋ taa yʋlʋ pəsəɣɩ na ɩ́ tɔɣɔnɩ ɩ alʋ kɛ natəlɩ tə tɔɔ? 4Tənaɣa Yesu pɔɔsa-wɛ sɩ: Ɩ́ ta kala nti pa ŋmaa Ɩsɔ Tɔm taa tɔ? Pa ŋmaawaɣa sɩ: Hatoo kancaalaɣa, antulinya ɩnɛ ɩ latʋ lapa-wɛɣɛ apalʋ na alʋ kɛ́. 5Ɩlɛna ɩ́ tɔ sɩ: Mpʋ pə tɔɔ kɛ́ apalʋ ká yele ɩ caa na ɩ too na ɩ́ na ɩ alʋ pá caɣa na pa naalɛ pá pəsɩ yʋlʋ kʋlʋm. 6Saa ɩnɩ apalʋ na alʋ pa ta kɛ yəlaa naalɛ tɔtɔ. Ama pa pəsa yʋlʋ kʋlʋm kɛ́ təkoŋ. Ye mpʋ ɩlɛ, yʋlʋ ɩ́ taa yasɩ mpi Ɩsɔ kpɛntaa tɔ. 7Ḿpɣʋ́ɣʋ́ Falisanaa pɔɔsa-ɩ sɩ: Pepe tɔɔ kɛ́ Moisi naa ha mpaa sɩ apalʋ pəsəɣɩ na ɩ́ la ɩ alʋ kɛ kisuɣu takəlaɣa na ɩ́ tɔɣɔnɩ-ɩ? 8Tənaɣa Yesu cɔ-wɛ sɩ: Mə laŋkpɩɩsəŋ tɔɔ kɛ́ Moisi ka ha-mɛɣɛ mpaaʋ sɩ ɩ́ tɔɣɔnɩ mə alaa. Ama hatoo kancaalaɣa pə taa wɛɛ mpʋ. 9Ma heeliɣi-mɛ təfoo sɩ, ye yʋlʋ tɔɣɔna ɩ alʋ na pə́ tá kɛ́ sɩ alʋ ɩnɩ ɩ́ lapa wasaŋkalətʋ tɔ pə tɔɔ, ɩlɛna apalʋ tɛɛ na ɩ́ kpaɣa alʋ lɛlʋ, pʋntʋ lapa wasaŋkalətʋ kɛ́. 10Tənaɣa Yesu ɩfalaa tɔma sɩ: Ye ḿpʋ́ɣʋ́ pə wɛ apalʋ na alʋ pa hɛkʋ, ɩlɛ pə kəla teu sɩ yʋlʋ ɩ́ caɣa ɩtantɛ ɩlɛ. 11Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu cɔ-wɛ sɩ: Yəlaa təna ɩɩ pəsəɣɩ na pá mʋ sɛɣɛsʋɣʋ kʋnɛ. Ama mpa Ɩsɔ ná ha pə toma tɔ pɛlɛ pa pəsəɣɩ. 12Mpi pə kaɣatəɣɩ yəlaa kɛ alaa kpaɣaʋ tɔ pə wɛ ŋkaŋka kɛ́. Lɛlaa kiŋ ɩlɛ, pa lʋləɣɩ-wɛɣɛ mpʋ na pá fɛɩna pa tɩ. Lɛlaa ɩlɛ, yəlaa lapəna-wɛɣɛ kataasɩ. Pə kaasɩ lɛlaa ná kisa alaa kpaɣaʋ kɛ kʋkisu kɛ ɩsɔtaa Kawulaɣa tɔɔ. Ye wei ɩ ká pəsɩ na ɩ́ mʋ sɛɣɛsʋɣʋ kʋnɛ, ɩ́ mʋ-kʋ. 13Yəlaa pukaɣana piya kɛ́ sɩ Yesu ɩ́ tənɩ sɩ tɔɔ kɛ́ niŋ na ɩ́ sələməna-səɣɩ Ɩsɔ. Tənaɣa ɩ ɩfalaa kaləna sɩ kɔntaa. 14Ɩlɛna Yesu tɔ ɩ ɩfalaa sɩ: Ɩ́ yele na piya kɔɔ ma kiŋ, ɩ́ taa kaɣatɩ-sɩ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, mpa pa wɛ ɩsɩɩ piya tɔ mpɛ pa tənna ɩsɔtaa Kawulaɣa. 15Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ təna niŋ kɛ sɩ tɔɔ. Ɩlɛna ɩ́ kʋlɩ təna na ɩ́ tɛɛ. 16Ḿpʋ́ɣʋ́ apalʋ nɔɣɔlʋ pola Yesu kiŋ na ɩ́ pɔɔsɩ-ɩ sɩ: Tacaa, kʋpantʋ ntiɣi pə wɛɛ sɩ maa la na má hiki weesuɣu ŋku kɩɩ tɛŋ tɔ? 17Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu cɔ-ɩ sɩ: Pepe tɔɔ kɛ́ n pɔɔsəɣɩ-m kʋpantʋ tɔɔ? Yʋlʋ kʋlʋm təkoŋ kɛna kʋpaŋ. Ye n caa sɩ ń hiki weesuɣu, təŋ mpi pa kɛɛsa kʋsəsɩɩtʋ taa tɔ. 18Tənaɣalɛ apalʋ ɩnɩ ɩ pɔɔsa Yesu sɩ: Kasɩ ntiɣi pa kɛɛsaa ye? Ɩlɛna Yesu cɔ apalʋ ɩnɩ sɩ: Taa kʋ yʋlʋ, taa la wasaŋkalətʋ, taa ŋmɩɩlɩ, taa suu lɛlʋ kɛ tɔm. 19Se nyá caa na nyá too. Sɔɔlɩ nyá tɔɣɔntəlɛ ɩsɩɩ nyá tɩ. 20Tənaɣa ɩfepu ɩnɩ ɩ tɔma sɩ: Ma tɔka kʋsəsɩɩtʋ ntɩ tə tənaɣa. Ɩlɛ pepeɣe pə kaasa má la tɔtɔ? 21Tənaɣa Yesu tɔma-ɩ sɩ: Ye n caa n te təkpataa, polo na ń pɛɛtɩ pə təna mpi n wɛna tɔ na ń tala kʋnyɔntʋnaa kɛ pə liɣitee, na cele ń sʋʋ toŋ kɛ ɩsɔtaa. Ń tɛma mpʋ pə lapʋ ɩlɛ n kɔɔ na ń təŋɩ-m. 22Ama ɩfepu ɩnɩ ɩ nɩɩ mpʋ, ɩlɛna ɩ laŋlɛ wakəlɩ tətɔɣɔtɔɣɔ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, ɩ ka wɛna kɛ́ pə tɩɩ fɛɩ. 23Tənaɣa Yesu tɔma ɩ ɩfalaa sɩ: Tampana kɛ ma heeliɣi-mɛ yoo maa cɛsəɣɩ, liɣitee tʋ ɩsɔtaa Kawulaɣa sʋʋʋ wɛ katɛ kɛ́ pə tɩɩ fɛɩ. 24Ma tasəɣɩ-mɛɣɛ heeluɣu sɩ: Ɩsəna mpi pə wɛ yooyoo kɛ́ katɛ sɩ ɩ́ sʋʋna pənyalaɣa pʋ́ʋ́ɣʋ́ na ɩ́ lɩɩ tɔ, mpʋ tɔtɔɣɔ pə wɛ liɣitee tʋ kɛ katɛ sɩ ɩ́ sʋʋ Ɩsɔ Kawulaɣa taa, halɩ pə tɩɩ tɛɛ mpʋ. 25Ɩ ɩfalaa nɩɩ tɔm ntɩ ɩlɛna pə́ la-wɛɣɛ piti na pá tɔ sɩ: Ɩlɛ awe ka tʋləna ntɛɣɛ-tɩ ɩlɛ? 26Tənaɣa Yesu nyəna-wɛ, ɩlɛna ɩ́ tɔ sɩ: Yəlaa kiŋ kɛ pə fɛɩ pəsʋɣʋ. Ama Ɩsɔ ɩ́lɛ́, pə təna təlɛʋ kɛ́. 27Ḿpʋ́ɣʋ́ Piyɛɛ nɔɣɔ təkpaʋ sɩ: Pepeɣe taa hiki ɩlɛ? 28Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu cɔ-wɛ sɩ: Tampana kɛ ma heeliɣi-mɛ yoo maa cɛsəɣɩ, waatʋ wei Yʋlʋ Pəyaɣa ma maa caɣa ma teeli kumte tɔɔ kɛ́ aləsanna taa tɔ, mɛ mpa ɩ́ təŋa-m mə naanʋwa na naalɛ tɔ, ɩ́ ká caɣa mə kumlee tɔɔ tɔtɔ, na ɩ́ hʋʋna Ɩsɛɣɛlɩ kpeka naanʋwa na naalɛɣɛ tɔm. 29Na pa təna mpa paa yele pa tɛɛsɩ, yaa pa taalʋnaa, na pa kɔɣɔnaa, na pa newaa, yaa pa caanaa, yaa pa toonaa, yaa pa piya, yaa pa tawa kɛ ma tɔɔ tɔ, paa hiki mpi mpi pa yela mpʋ tɔ pə tɔm nɩɩnʋwa (100). Pəyele paa hiki pa paa nyəm kɛ weesuɣu ŋku kɩɩ tɛŋ tɔ kʋ taa. 30Mpa pa wɛ lɔlɔ kɛ́ kaɣana tɔ pa taa paɣalɛ ká məlɩ waalɩ. Na waalɩ nyə́ma taa paɣalɛ náá məlɩ lɔlɔ.

robotstxt: allowed

filter: keep


text: 1Nyɛ rɛ ba kyɛbal hʋ ba aa yɩrɩ Pɛŋtikosi kyɛɛ ko pele. Kyɛɛ no dɩ nala hʋ buloŋ aa laa Yesu wɩya di doŋ tɩyaŋ ko laŋŋɩ dɩɩdɩgɩ tɩyaŋ nɛ. 2Ba ko baa dɩ ba deŋ, dɩ dɔmɔ kɩdɩgɩ lɩɩ wɩɩsɩnyuu, a kɩɩ gɛɛ anɩɩ puwobal lɛ aa dɔŋ. Dɔmɔ hʋ ko gyʋʋ tɔ dɩya hʋ buloŋ. 3Ɛɛ rɛ ka ba na kɩna badɔmɔŋ aa kɩɩ gɛɛ anɩɩ diŋtʋlnɩ, a ko pɩsa saga ba kɩdɩgɩ kɩdɩgɩ buloŋ tɩyaŋ. 4Nala hʋ buloŋ tɩyaŋ diŋtʋlnɩ hʋ gyɩ aa saga, Wɩɩsɩ gyɩ kpaa ʋ Wiyesi Welii hʋ we ba tɩyaŋ nɛ, ʋ gyɩ leŋ ba piili kɩ basɩ wɩya abee taanɩ ba aa bɩ gyɩma. 5Gyuuma badɔmɔŋ mɛ fa we Gyerusalɛm tɩyaŋ, a yaa wɩɩkyʋwalla aa lɩɩ dʋnɩya logiŋ kɛ buloŋ. 6Nɩgyamaa no buloŋ gyɩ aa nɩɩ kyagɩŋsɩ hʋ, ba buloŋ ko kyige doŋ. Ba aa kyige gɛɛ, ba kɩdɩgɩ buloŋ gyɩ nɩɩ Yesu Krisita hatɩnna wɩbasɩɩ hʋ rɛ ʋ tɩɩ taal tɩyaŋ. Ʋ gyɩ yaa ba wɩkperii. 7- 8Nyɛ rɛ wɩɩ hʋ marɩ yaa ba wɩkperii, ba kɩ pɩyɛsɩ dɔmɔŋ, a baa, "Ka nala no buloŋ aa basɩ wɩya hʋ yaa Galili tɩmma rɛ, ɛɛ rɛ á kɩdɩgɩ buloŋ yaŋ yaa kɩ nɩɩ ba wɩbasɩɩ hʋ á tɩɩ taanɩ tɩyaŋ nyɛ? 9Á buloŋ lɩɩ paalʋʋ dʋŋsɩ rɛ. Á badɔmɔŋ lɩɩ Paatɩya rɛ, á badɔmɔŋ lɩɩ Midiisi, á badɔmɔŋ mɛ lɩɩ Ilam. Á badɔmɔŋ lɩɩ Mesopotemiya rɛ, á badɔmɔŋ lɩɩ Gyudɩya, á badɔmɔŋ mɛ lɩɩ Kapadoosɩya, á badɔmɔŋ mɛ lɩɩ Pɔŋtusi, á badɔmɔŋ mɛ lɩɩ Esɩya. 10Á badɔmɔŋ lɩɩ Firigyiya rɛ, á badɔmɔŋ mɛ lɩɩ Pamfilɩya, á badɔmɔŋ lɩɩ Igyipiti, ka á badɔmɔŋ mɛ lɩɩ Libiya logiŋ kɩdɩgɩ aa kpaga tɔɔ hʋ ba aa yɩrɩ Sariini. Á badɔmɔŋ mɛ yaa nɩhʋwala rɛ, a lɩɩ Roma. Á badɔmɔŋ yaa Gyuuma, á badɔmɔŋ mɛ bɩ yaa Gyuuma, aŋ ta kɩ kyʋwalɩ Gyuuma Wɩɩsɩ, a kɩ tɩŋ ba lesiri mɛ. 11Á badɔmɔŋ lɩɩ Kiriti rɛ, á badɔmɔŋ mɛ lɩɩ Areebɩya. Á kɩdɩgɩ buloŋ mɛ yaŋ bee ʋ taal lɛ, ka á nɩɩ dɩ ba aa basɩ Wɩɩsɩ wɩduwoni hʋ ʋ aa yaa á tɩɩ taanɩ tɩyaŋ." 12Nyɛ rɛ wɩɩ hʋ ha kperi ba, ba hakɩllɩ buloŋ vʋgɩmɩ, ba kɩ pɩyɛsɩ dɔmɔŋ a baa, "Wɩya no buloŋ memii rɛ yaa bee?" 13Ɛɛ rɛ ka nala hʋ badɔmɔŋ mɛ kɩ yaa Yesu hatɩnna hʋ sɩya a baa dɩ ba nyʋwa sɩŋ bugo rɛ. 14Nyɛ rɛ Yesu kpambɩsɩ hʋ sii sɩŋ, ka Piita heeli basɩ tɩya gyamaa hʋ a baa, "Ŋ kuwobalɩya Gyuuma abee nala hʋ buloŋ aa we Gyerusalɛm tɩyaŋ, ma wuwoli ma dɩgɩna, dɩ ŋ basɩ wɩya no aa yaa memii tɩya ma. 15Ma aa bɩɩnɩ anɩɩ nala no bugo rɛ? Amɛ, ma yaŋ gyɩma anɩɩ ba bɩ bugo. Beewɩya, ʋ ha yaa kyɩkyʋwala kerifi nibi rɛ, ɛɛ rɛ nal sɩ yaa bugo? 16Amɛ Wɩɩsɩ tɩŋdaal Gyowɛl gyɩ basa wɩya no aa yaa wɩya rɛ anɩɩ nyɛ sɩ maakyiye yaa. Ʋ basa anɩɩ, 17Wɩɩsɩ baa, 'Dɩ dʋnɩya rɛ ko kpaga tenii, nyɛ rɛ ŋ sɩ yaa. Ŋ sɩ kpa ŋ Wiyesi Welii hʋ we nala iriŋ buloŋ tɩyaŋ. Ma biibaala abee ma toliye sɩ basɩ wɩya ŋ Wiyesi Welii hʋ dee tɩyaŋ. Ma bapʋwasɩya abee ma banɩhɩyasɩ buloŋ mɛ sɩ kɩ na Wɩɩsɩ wɩtɩɩ hʋ ba duwoso tɩyaŋ. 18Haŋ saŋa hʋ, ŋ sɩ kpa ŋ Wiyesi Welii hʋ tɩya baala abee haana hʋ aa tɩŋa ŋ kyɛrɩ, dɩ ba buloŋ kɩ basɩ wɩya ŋ Wiyesi Welii hʋ dee tɩyaŋ. 19Ŋ sɩ kɩ yaa wɩkperiye Wɩɩsɩnyuu tɩyaŋ, aŋ kɩ yaa wɩmagɩla mɛ dʋnɩya abee taŋhanyuu tɩyaŋ daha. Kyal, diŋ, abee nyʋwɔsɩ sɩ we doŋ. 20Sɩgballɩya sɩ kɩɩ gɛɛ anɩɩ tebine. Ka dɩ pene mɛ fɩyɛsɩ gɛɛ anɩɩ kyal. Wɩya no buloŋ sɩ yaa rɛ, ka dɩ á Tɩɩna Kyɛbal hʋ yaŋ na pele. 21Haŋ kyɛɛ hʋ, nal hʋ buloŋ aa yɩrɩ á Tɩɩna Wɩɩsɩ, ʋ sɩ laa ʋ ta.' 22Ɛɛ hal tɩyaŋ nɛ Piita bɩl baa, 'Iziral tɩmma, ma ha marɩ wuwoli ma dɩgɩna weliŋ a nɩɩ wɩya no ŋ aa basɩ kɩ tɩya ma: Yesu aa lɩɩ Nazarɛti, Wɩɩsɩ rɛ kɔnɩ tɩma ʋ. Wɩmagɩla hʋ abee wɩkperiye hʋ buloŋ Wɩɩsɩ aa leŋ ʋ wuwo yaa, ba aa rɛ daga gɛɛ. Ma buloŋ mɛ gyɩŋ wɩya no tɩyaŋ nɛ, beewɩya ma sɩɩ tɩyaŋ nɛ ʋ yaa ba buloŋ. 23Wɩɩsɩ kyɛrɩ tɩyaŋ nɛ, ʋ gyɩmaa mɛ we doŋ, ka ba kaŋ Yesu Krisita we ma nosi tɩyaŋ. Ɛɛ rɛ ma kpa ʋ tɩya wɩbɔŋyaala, ba kpaasɩ ʋ mal daagarɩɩ tɩyaŋ, ʋ sʋba. 24Amɛ Wɩɩsɩ kyisi ʋ sʋʋ tɩyaŋ nɛ, a lɩɩ tʋwara hʋ buloŋ ʋ aa naa ʋ sʋʋ saŋa ta. Beewɩya sʋʋ bɩ kaŋ dee ʋ aa sɩ wuwo kana ʋ biŋ dɩ ʋ ta siye.' 25Deviti fa basɩ ʋ wɩya rɛ a baa, 'Ŋ gyɩ naa ŋ Tɩɩna rɛ dɩ ʋ laa ŋ sɩya, aŋ we ŋ lee saŋa buloŋ, dɩ nal buloŋ ta wuwo yaa ŋ wɩbɔŋ. 26Nyɛ aa leŋ ŋ bembii pɩŋ lɩdɩgɩ rɛ, ŋ kɩ basɩ wɩya abee teŋfɩyɛlʋʋ. Ŋ yaa nihuwobiŋ nɛ, a gyɩma anɩɩ ŋ sɩ maakyiye sʋba. Amɛ ŋ bayɩyɛla buloŋ mɛ we wɩya hʋ Wɩɩsɩ aa sɩ yaa tɩya ŋ tɩyaŋ nɛ. 27Dɩ mɩyaŋ nɛ ko sʋba, ɩ Wɩɩsɩ bɩ sɩ laa nyʋwa vɩya ŋ ta lalɩyabee tɩyaŋ. Ɩ bɩ sɩ laa nyʋwa leŋ dɩ ɩ tʋŋtʋnnɩ hʋ aa kaŋ wɩtɩɩ pɩŋ bʋwa tɩyaŋ a pʋwa. 28Ɩ daga ŋ ŋmanɩɩ hʋ ŋ aa sɩ tɩŋa a kaŋ mɩɩbol lɛ. Ɩ aa we ŋ lee mɛ rɛ yaŋ sɩ leŋ dɩ ŋ kaŋ teŋfɩyɛlʋʋ.' 29Nyɛ rɛ Piita bɩl basɩ baa, Ŋ kuwobalɩya, ŋ sɩ basɩ á naabaa Deviti wɩya a kaŋ polli tɩya ma. Deviti sʋba rɛ, ba kpa ʋ hogo, ʋ bil ha pɩŋ á bee tɩyaŋ daha a kaŋ kɩ ko gyɩnaŋ. 30Ʋ fa yaa Wɩɩsɩ tɩŋdaal lɛ, a gyɩŋ wɩya hʋ buloŋ Wɩɩsɩ aa wee nyʋwa dɩ ʋ sɩ yaa tɩya ʋ. Wɩɩsɩ wee nyʋwa rɛ anɩɩ ʋ sɩ leŋ dɩ Deviti doho nal dɩ koro a kɩɩ gɛɛ anɩɩ Deviti fa aa kɩya. 31Deviti fa aa naa wɩɩ hʋ Wɩɩsɩ fa aa kyɛ dɩ ʋ yaa, ʋ wuwo basɩ Krisita sʋʋ tɩyaŋ mɩɩgɩ siiyi wɩya rɛ a baa, 'Wɩɩsɩ bɩ laa nyʋwa vɩya ʋ ta lalɩyabee tɩyaŋ. Ʋ bɩ laa nyʋwa leŋ ʋ teŋbii pɩŋ bʋwa tɩyaŋ a pʋwa.' 32Yesu no tɩɩ rɛ yaŋ Wɩɩsɩ kyisi sʋʋ tɩyaŋ gɛɛ. Á buloŋ nɛ yaa wɩɩ no daŋsɩya beewɩya á naa wɩya no buloŋ aa yaa rɛ. 33Wɩɩsɩ kyisi ʋ sʋʋ tɩyaŋ nɛ ʋ sii gyɩŋ hɔŋ ʋ kuwo Wɩɩsɩ noduu logiŋ tɩyaŋ, ka ʋ kpa Wiyesi Welii hʋ wɩya ʋ fa aa wee nyʋwa a tɩya ʋ. Wiyesi Welii no rɛ Yesu kpa we á tɩyaŋ gyɩnaŋ, ʋ rɛ yaa wɩya hʋ ma aa na abee wɩya hʋ ma aa nɩɩ gɛɛ. 34Deviti tɩɩ fa bɩ gyɩŋ mʋ Wɩɩsɩbee anɩɩ Yesu aa mʋwa gɛɛ, amɛ Yesu wɩya rɛ ʋ fa basɩ a baa, 'Á Tɩɩna basɩ tɩya ŋ Tɩɩna rɛ, a baa Ko hɔŋ ŋ noduu logiŋ tɩyaŋ,' 35Ka dɩ ŋ yuwo di ɩ dɔmɔ buloŋ teŋ. 36Ɛɛwɩya, Iziral tɩmma, ma buloŋ yaŋ gyɩma anɩɩ ʋ yaa wɩtɩɩ rɛ anɩɩ Yesu no ma aa kaŋ kpaasɩ mal daagarɩɩ hʋ tɩyaŋ, ʋ tɩɩ rɛ Wɩɩsɩ leŋ ʋ yaa á Tɩɩna. Ʋ rɛ bɩl yaa nal hʋ Wɩɩsɩ aa lɩya dɩ ʋ laa dʋnɩya nala ta." 37Nala no aa nɩɩ wɩya hʋ buloŋ Piita fa aa basa, ʋ fa yaa ba dɔgɩsɩɩ rɛ kɩŋkaŋ. Ɛɛ rɛ ba mɩɩgɩ pɩyɛsɩ Piita bee Yesu kpambɩsɩ hʋ nɩkaalɩya hʋ a baa, 'Á nɩmmabalɩya, wɩya no yaŋ aa kɩɩ nyɛ, ɛɛ rɛ maga dɩ á yaa?' 38Nyɛ rɛ Piita basɩ tɩya ba a baa, 'Ma bɩrɩmɩ lɩɩ ma wɩbɔmɔ tɩyaŋ, aŋ leŋ dɩ ba fo ma wɩɩkyʋwalnɩɩ Yesu Krisita feŋ tɩyaŋ, dɩ Wɩɩsɩ kpa ma wɩbɔmɔ kyɛ ma, aŋ kpa ʋ Wiyesi Welii hʋ we ma tɩyaŋ. 39Beewɩya, Wiyesi Welii hʋ wɩya Wɩɩsɩ aa wee nyʋwa a baa dɩ ʋ sɩ tɩya ma bee ma doho nala, abee nala hʋ buloŋ aa lɩɩ liboliye, abee nal hʋ kɛ buloŋ Wɩɩsɩ aa yɩra dɩ ʋ ko ʋ lee, ma wɩya rɛ ʋ we haŋ nyʋwa hʋ."' 40Ɛɛ hal tɩyaŋ, Piita bɩl basɩ wɩya rɛ kɩŋkaŋ a kpaanɩ ba abee sɩfɩyasɩ, aŋ ha sʋl ba a baa, "Ma lɩɩ ma tɩɩma nɩbɔmɔ no tɩyaŋ, dɩ tʋwara hʋ aa sɩ ko ba nyuu tɩyaŋ ta ko daagɩ ma." 41Piita wɩbasɩɩ hʋ hal tɩyaŋ, nɩgyamaa gyɩ ko laa wɩya hʋ ʋ aa basa di rɛ, aŋ leŋ ba fo ba wɩɩkyʋwalnɩɩ. Nala hʋ gyɩ aa laa Yesu wɩya di haŋ kyɛɛ hʋ, ba gyɩ pele nala tusi bʋto rɛ, a pɛ nɩbɩnɩya hʋ tɩyaŋ. 42Ba gyɩ kaŋ nyʋʋdɩgɩ rɛ, a kaŋ sɩfɩyala mɛ, aŋ kpa ba nyuni we wɩya hʋ buloŋ Yesu kpambɩsɩ hʋ aa daga ba tɩyaŋ. Ba buloŋ nɛ gyɩ aa laŋŋɩ kɩ di kɩdiiliye hʋ Yesu fa aa baa dɩ ba di a kɩ liisi ʋ wɩya, aŋ pɛ dɔmɔŋ kɩ kyʋwalɩ Wɩɩsɩ, a kɩ gʋnnɩ Wɩɩsɩ Teŋ wɩya hʋ mɛ. 43Yesu kpambɩsɩ hʋ gyɩ aa yaa wɩmagɩla abee wɩkperiye rɛ yʋga, ʋ gyɩ yaa nal buloŋ nyʋʋfɩyɛlɩ. 44Saŋa kɛ buloŋ, nala hʋ aa laa Yesu wɩya di aa ko laŋŋɩ dɔmɔŋ nɛ, a kpa ba kɩna buloŋ mɛ we lɩdɩgɩ, a kpa kɩ kpaa dɔmɔŋ. 45Dɩ ba ko yallɩ ba kɩna mɛ, ba aa kaŋ molbiye hʋ kpaa dɔmɔŋ nɛ, a maga gɛɛ hʋ nal buloŋ aa kyɛɛ. 46- 47Kyɛɛ buloŋ ba aa laŋŋɩ ba dɩɩsɩ tɩyaŋ nɛ, a kɩ di kɩdiiliye abee teŋfɩyɛlʋʋ, abee tɩdɩgɩ, aŋ kɩ dannɩ Wɩɩsɩ. Aŋ ha bɩl aa kɩ laŋŋɩ Wɩɩkyʋwaldɩɩbal hʋ tɩyaŋ, a kɩ kyʋwalɩ Wɩɩsɩ aŋ kɩ bigisi ʋ. Ka nala mɛ kɩ bigisi ba abee ba wɩyaalɩya buloŋ tɩyaŋ. Kyɛɛ buloŋ nɛ á Tɩɩna aa laa nɩfalɩya ta, ba ko kɩ pɛ nala hʋ aa laa Yesu wɩya di tɩyaŋ.


text: 1Mɩyaŋ Pɔɔl abee Silaasi abee Timoti rɛ sabɩ teŋ no a kɩ tɩya ma Krisitabiisi hʋ buloŋ aa we Tesaloniika tɩyaŋ, a yaa á Kuwo Wɩɩsɩ abee á Tɩɩna Yesu Krisita nala. Wɩɩsɩ bɔnyɛ abee ʋ fɩyɛlʋʋ sɩ we ma lee. 2Saŋa kɛ buloŋ dɩ ámaa rɛ ko kɩ kyʋwalɩ Wɩɩsɩ á aa liisi ma wɩya rɛ a kɩ kyʋwalɩ ʋ aŋgyʋwasʋ. 3Á aa liisi ma wɩya rɛ saŋa buloŋ, aŋ kɩ kyʋwalɩ Wɩɩsɩ á kuwo aŋgyʋwasʋ abee wɩya hʋ ma aa yaa akuu ma aa laa Yesu wɩya di nyubaanɩŋ, abee gɛɛ hʋ ma aa kyo Yesu a kɩ tʋŋ ʋ tʋma, a bee mala hʋ ma aa kana akuu ma bayɩyɛla aa we á tɩɩna Yesu Krisita tɩyaŋ wɩya. 4Ŋ naabalɩya, á gyɩma anɩɩ Wɩɩsɩ kyo ma rɛ weliŋ, a lɩɩ ma dɩ ma yaa ʋ nala. 5Beewɩya, á gyɩ aa ko basɩ Yesu Krisita wɩweliye hʋ tɩya ma, ʋ bɩ kɩɩ nɩɩ wɩbasɩɩ dʋŋ nɛ á gyɩ ko basɩ, amɛ á gyɩ daga Wiyesi Welii hʋ dee mɛ rɛ. Á gyɩ daga anɩɩ á kɔnɩ laa di rɛ anɩɩ Wɩɩsɩ wɩweliye hʋ yaa wɩtɩɩ rɛ. Ma gyɩŋ wɩya hʋ á gyɩ aa yaa rɛ saŋa hʋ á aa we ma lee. Ma wɩya rɛ tɩŋ á gyɩ yaa haŋ wɩya hʋ buloŋ. 6Ma aa tɩŋ á bee á Tɩɩna Krisita naabʋʋsɩ rɛ. Ɛɛwɩya abee tʋwara hʋ buloŋ ma aa naa mɛ gba, ka ma ha laa Yesu Krisita wɩweliye hʋ di rɛ abee teŋfɩyɛlʋʋ hʋ aa lɩɩ Wiyesi Welii hʋ lee. 7Ɛɛwɩya, ma wɩyaalɩya rɛ nala hʋ buloŋ aa laa Yesu wɩya di a we Masidooniya abee Akaaya paalʋʋ tɩyaŋ kɩ kyesi. 8Ma wɩyaalɩya leŋ á Tɩɩna Wɩɩsɩ wɩweliye hʋ taalɩ Masidooniya abee Akaaya paalʋʋ buloŋ nɛ. Ʋ gɛɛ mɛ dʋŋ daa, lee buloŋ tɩyaŋ, ba aa basɩ gɛɛ hʋ ma aa laa Wɩɩsɩ wɩya di rɛ. Ɛɛwɩya, á kɛ bɩl bɩ kaŋ wɩɩ buloŋ á aa sɩ basɩ. 9Nala no tɩɩ aa basɩ gɛɛ hʋ ma aa kaŋ ma weliŋ nɛ saŋa hʋ á aa ko ma lee, abee ɛɛ hʋ ma aa vɩya ma vʋga marɩɩ, aŋ mɩɩgɩ ko kɩ tɩŋ Wɩɩsɩ hʋ aa weye. 10Ba bɩl baa dɩ ma aa gyegili ʋ Biye Yesu rɛ nal hʋ ʋ aa kyise sʋʋ tɩyaŋ dɩ ʋ mɩɩgɩ lɩɩ wɩɩsɩbee ko. Ʋ rɛ sɩ laa ma ta kyɛɛ hʋ Wɩɩsɩ aa sɩ di dʋnɩya nala sarɩya abee baaŋ.


text: 1Mɩyaŋ Pɔɔl lɛ sabɩ teŋ no a kɩ tɩya Ɩ Timoti. Wɩɩsɩ, á laataal abee Yesu Krisita, laataal hʋ tɩyaŋ á bayɩyɛla aa we, ba aa rɛ lɩɩ ŋ ba dee tɩyaŋ, ŋ yaa Yesu Krisita kpambɩya. 2Timoti, akuu á buloŋ aa laa Krisita di wɩya, ɩ bɩrɩmɩ ŋ biye tɩɩ rɛ. Á Kuwo Wɩɩsɩ abee á Tɩɩna Yesu Krisita bɔnyɛ tɩyaŋ, ba sɩ fá ɩ sikii, a leŋ dɩ ɩ hɔŋ abee laaŋfɩya. 3Saŋa hʋ tɩyaŋ ŋ gyɩ aa ko baŋ kɩ mʋ Masidooniya paalʋʋ, ŋ gyɩ kpaanɩ ɩ rɛ weliŋ anɩɩ ɩ hɔŋ Ɛfiso tɩyaŋ. Ha hɔŋ doŋ, beewɩya nala badɔmɔŋ nɛ we doŋ a kpa wɩnyɩyɛl ŋmaŋsɩ a kɩ daga nala. Ɛɛ wɩya, ŋ aa kyɛ dɩ ɩ basɩ kil nala no rɛ dɩ ba leŋ ba wɩnyɩyɛl hʋ. 4Basɩ tɩya ba dɩ ba ta kpaa ba nyuni we ba faafaa lesiri wɩya basɩɩ abee ba naabaala fene dɩɩsɩɩ tɩyaŋ, beewɩya nyʋʋtaaduwo dʋŋ nɛ wɩya no iriŋ kaŋ kɩ ko. Ka wɩya no mɛ bɩ sɩ wuwo leŋ dɩ nal buloŋ tɩŋ Wɩɩsɩ kyɛrɩ see tɩɩna Wɩɩsɩ laadii dʋŋ nɛ sɩ leŋ dɩ ʋ wuwo tɩŋ Wɩɩsɩ kyɛrɩ. 5Wɩɩ hʋ aa tɩŋ ŋ basɩ nyɛ kɩ tɩya ɩ rɛ yaa ŋ aa kyɛ dɩ ma kyo dɔmɔŋ abee hakɩlwelii abee tɩpʋlʋŋ nɛ. Nyɛ sɩ daga anɩɩ ma kɔnɩ laa Wɩɩsɩ wɩya hʋ á aa daga ma dɩ weliŋ nɛ. 6Nala badɔmɔŋ vɩya wɩya no tɩŋɩɩ rɛ aŋ mɩɩgɩ gɔllɩ we wɩvɩyagyɩmɩya basɩɩ tɩyaŋ. 7Ba aa kyɛ dɩ ba kɩ daga nala Wɩɩsɩ mɩrɩsɩ rɛ, amɛ ba tɩɩ mɛ gba bɩ gyɩŋ wɩya hʋ ba aa basɩ memii. Wɩya hʋ tɩyaŋ mɛ gba ba aa sɩna kpaŋkpaŋ, ba bɩ gyɩŋ ba memii. 8Á gyɩma anɩɩ mɩrɩsɩ hʋ weliye rɛ dɩ nala rɛ kɔnɩ aa tɩŋ ba anɩɩ gɛɛ hʋ aa maga. 9Á bɩl gyɩma rɛ anɩɩ nɩtɩɩma wɩya daa ba kɩ biŋ mɩrɩsɩ. Amɛ nala aa kyogi mɩrɩsɩ, abee nɩbɔmɔ, abee nala hʋ aa bee fá Wɩɩsɩ abee wɩbɔŋyaala, abee nala hʋ aa bee tɩŋ Wɩɩsɩ, abee nala hʋ aa kpʋ ba kuwoma abee ba nɩmma, abee nɩkpʋʋla kɛ iriŋ buloŋ, 10abee sɔŋsɔnnɔ, abee baala aa gʋla kɩ kyɛ dɔmɔŋ, abee nala hʋ aa gɔllɩ gaa kasɩ nala mʋ kɩ yallɩ, abee wɩnyɩyɛla abee wɩnyɩyɛ-daŋsɩya diile, abee nala hʋ wɩyaalɩya aa bee tɩŋ Wɩɩsɩ wɩtɩɩ hʋ, nala no iriŋ wɩya rɛ ba kɩ biŋ mɩrɩsɩ. 11Wɩya no ŋ aa dagɩ ma, ba lɩɩ Wɩɩsɩ, gaŋdaal hʋ aa maga dannɩɩ, wɩweliye hʋ ʋ aa kpaa we ŋ nosi tɩyaŋ dɩ ŋ basɩ tɩya nala tɩyaŋ nɛ. 12Ŋ aa kyʋwalɩ á Tɩɩna Yesu Krisita aŋgyʋwasʋ rɛ abee dee hʋ ʋ aa tɩya ŋ, ŋ kɩ tʋŋ tʋma no, a bɩl kɩ kyʋwalɩ ʋ aŋgyʋwasʋ mɛ ʋ aa naa dɩ ŋ maga ʋ lɩɩ ŋ dɩ ŋ yaa ʋ tʋŋtʋnnɩ. 13Faafaa hʋ tɩyaŋ, ŋ gyɩ paalɩ kyogi ʋ feŋ nɛ weliŋ, a tʋʋsɩ ʋ, aŋ ha bɩl dɔgɩsɩ ʋ hatɩnna hʋ mɛ pɛ. Amɛ abee gɛɛ buloŋ, Krisita ha fáá ŋ sikii rɛ beewɩya, ŋ fa bɩ gyɩŋ wɩɩ hʋ ŋ aa yaa, a fa bɩ laa ʋ wɩya mɛ di. 14Aŋka á Tɩɩna Wɩɩsɩ ha pɛɛ ŋ tɩyaŋ nɛ kɩŋkaŋ, a kpa ʋ bɔnyɛ wirisi ŋ, a leŋ ŋ laa Yesu Krisita wɩya di, aŋ pɛ kaŋ kyori hʋ mɛ ʋ aa kana. 15Wɩɩ no ŋ aa kyɛ dɩ ŋ basɩ yaa wɩtɩɩ rɛ, a maga dɩ nal buloŋ laa ʋ di weliŋ. Ʋ rɛ nyɛ: Yesu Krisita ko tuu dʋnɩya dɩ ʋ laa wɩbɔŋyaala rɛ ta. Mɩyaŋ Pɔɔl lɛ yaa wɩbɔŋyaala buloŋ kuwori. 16Amɛ ɛɛ tɩɩ rɛ tɩŋ Wɩɩsɩ fá mɩyaŋ wɩbɔŋyaala kuwori sikii, dɩ Krisita daga gɛɛ hʋ ʋ aa kaŋ kenyiri beel-ŋ a mʋ parɩ. Ʋ yaa gɛɛ ŋ tɩyaŋ nɛ dɩ ʋ leŋ dɩ ʋ yaa magɩl a tɩya nala hʋ buloŋ aa sɩ maakyiye ko laa ʋ wɩya di, a kaŋ mɩɩbol hʋ aa bɩ kaŋ tenni. 17Ma leŋ dɩ á dannɩ á Kuwo Wɩɩsɩ, ʋ rɛ yaa kuwori hʋ aa sɩ we doŋ kɩ mʋ maakyiye buloŋ, beewɩya ʋ bee sʋba, nihuwobisi mɛ bee na ʋ. Ʋ dʋŋ nɛ yaa Wɩɩsɩ hʋ aa maga dɩ á dannɩ, a kɩ kpa ʋ yohuŋ a kaŋ kɩ mʋ maakyiye buloŋ. Amɩ. 18Ŋ biye Timoti, wɩya no ŋ aa kpaa kɩ we ɩ nosi tɩyaŋ nyɛ, ba yaa wɩya hʋ Wɩɩsɩ nala gyɩ aa basa a mʋ kɩ tile ɩ tɩyaŋ nɛ. Ɛɛwɩya, leŋ dɩ wɩya no yaa ɩ bayuwo kɩna dɩ ɩ kpa kyeŋ nala hʋ aa daga wɩnyɩyɛl ŋmaŋsɩ hʋ weliŋ. 19Sɩŋ wɩya hʋ ɩ aa laa di tɩyaŋ weliŋ aŋ kaŋ hakɩlwelii. Nala badɔmɔŋ vɩya wɩya no tɩŋɩɩ rɛ ɛɛ leŋ ba laadii vʋgɩmɩ. 20Hamineyo abee Alizaŋda yaa nala no badɔmɔŋ nɛ. Ɛɛ wɩya, ŋ kpaa ba we Sɩtaanɩ nosi tɩyaŋ dɩ ʋ dɔgɩsɩ ba, dɩ ba gʋnnɩ wɩgyʋŋ, a ta bɩl kɩ kyogi Wɩɩsɩ feŋ.


text: 1Yisa Masia chɔɔŋkʊʊlɩŋ saara wʊnna: die ʊ yiwo Davidi haagɩŋ ta Davidi dɩaŋ dɩ yi Abarahami haagɩŋ. 2Abarahami die dɩ mɩɩrɩ Aziki, ta Aziki dɩaŋ dɩ mɩɩrɩ Jakobu, ta Jakobu dɩaŋ dɩ mɩɩrɩ Juda aŋaŋ ʊ nɩmballɩ. 3Juda die mɩɩrɩ wa Perezi aŋaŋ Zera ta ba nuŋ dɩ yi Tamari: Perezi die mɩɩrɩ wa Hezironi, ta Hezironi die mɩɩrɩ wa Rami. 4Rami die mɩɩrɩ wa Aminadabi, Aminadabi die mɩɩrɩ wa Naasoni, ta Naasoni die dɩ mɩɩrɩ Salimoni. 5Salimoni die mɩɩrɩ wa Buasi vuodieke nuŋ dɩ yine Rahabi; ta Buasi dɩaŋ dɩ mɩɩrɩ wa Obedi, vuodieke nuŋ dɩ yine Rufi; ta Obedi dɩaŋ dɩ mɩɩrɩ wa Jese. 6Jese die mɩɩrɩ wa naaŋ Davidi. 7Solomoni die mɩɩrɩ wa Rehobuami, ta Rehobuami dɩaŋ dɩ mɩɩrɩ Abia, ta Abia dɩaŋ dɩ mɩɩrɩ Asa. 8Asa die mɩɩrɩ wa Jehosafati, ta Jehosafati dɩaŋ dɩ mɩɩrɩ Jorami, ta Jorami dɩaŋ dɩ mɩɩrɩ Yuzaya. 9Yuzaya die mɩɩrɩ wa Jotami, ta Jotami dɩaŋ dɩ mɩɩrɩ Ahazi, ta Ahazi dɩaŋ dɩ mɩɩrɩ Hezekaya. 10Hezekaya die mɩɩrɩ wa Manase, ta Manase dɩaŋ dɩ mɩɩrɩ Amoni, ta Amoni dɩaŋ dɩ mɩɩrɩ Josaya, 11ta Josaya die mɩɩrɩ wa Jekonaya aŋaŋ ʊ nɩmballɩ, saŋŋa gie die ba yigi Izara vuosi a bɩrɩŋ ba yɔŋɩsɩ a yaa ba ga Babiloni tɩŋgbaŋ ma. 12Die ba yalla ba ga Babiloni tɩŋgbaŋ ma kʊaŋ chaaŋ, Jekonaya die dɩ mɩɩrɩ Salatieli, ta Salatieli dɩaŋ dɩ mɩɩrɩ Zerubabeli. 13Zerubabeli die dɩ mɩɩrɩ Abuyidi, ta Abuyidi dɩaŋ dɩ mɩɩrɩ Eliakimi, ta Eliakimi dɩaŋ dɩ mɩɩrɩ Azori. 14Azori die mɩɩrɩ wa Zadoki, ta Zadoki dɩaŋ dɩ mɩɩrɩ Achimi, ta Achimi dɩaŋ dɩ mɩɩrɩ Eludi. 15Eludi die mɩɩrɩ wa Eliaza, ta Eliaza dɩaŋ dɩ mɩɩrɩ Matani, ta Matani dɩaŋ dɩ mɩɩrɩ Jakobu. 16Jakobu die mɩɩrɩ wa Josefu, vuodieke die dɩ yine Meri chʊrʊ, ta Meri dɩ mɩɩrɩna Yisa vuodieke ba wasɩnana Ŋmɩŋ vuovʊarɩkɩŋ Masia wa. 17Die dɩ nyɩnna Abarahami saŋŋa a ga tʊga Davidi saŋŋa die yiwo chɔɔŋkʊʊlɩba baŋ aŋaŋ banɩɩsa. Davidi saŋŋa a ga tʊga saŋŋa dieke die ba yigine be a bɩrɩŋ ba yɔŋɩsɩ a yaa ba ga Babiloni die yiwo chɔɔŋkʊʊlɩba baŋ aŋaŋ banɩɩsa. Die dɩ nyɩŋ saŋŋa mi a yaa a ga tʊga Masia maarɩŋ saŋŋa die yiwo chɔɔŋkʊʊlɩba baŋ aŋaŋ banɩɩsa. 18Die ba mɩɩrɩna Yisa Masia die wonde. Yisa nuŋ daa die wone Josefu ama die ba ye ka faarɩ tamba, ta Meri die dɩ mɩŋŋɩ sɩba dɩ ʊ yigi wo nyuuti, die Ŋmɩŋ Halɩkasɩka die vana ʊ yigi kanɩŋ nyuuti mi. 19Josefu die yiwo daa dieke die dɩ mɩŋŋɩna a dɩɩsa Ŋmɩŋ sieŋ, ta die ʊ ka yaala ʊ nagɩ Meri a yi viivi me vuoŋ mana nine me. Naa chɩaŋ ma die ʊ yile ʊ sʊŋ ma dɩ ʊ lɔbɩrɩ a zeti wo. 20Die ʊ yilinene naa, Ŋmɩŋ malaka die dɩ nyɩŋ ʊ jigiŋ daansa ma a baarɩ, “Josefu, vuodieke dɩ nyɩnna Davidi buuriŋ ma, da zeti fʊ balla fʊ nagɩ Meri a bɩrɩŋ fʊ hɔgʊ wa. Dama Ŋmɩŋ Halɩkasɩka yɩna wa nyuutiti. 21Ʊ nan mɩɩrɩ bʊadembiŋ aŋ nɩ wa wa Yisa, dama ʊ nan vʊarɩ ʊ vuosi a nyɩŋ ba tʊmbɩatɩ ma ma.” 22Wɩaha gie mana die keŋ yi mɩŋ sɩba Ŋmɩŋ die dɩ vana ʊ naazʊalɩba wʊnyɩ die dɩ balɩna die wo, dɩ 23“Hɔgʊ dieke dɩ zɩna dembiŋ nan yigi nyuuti a mɩɩrɩ bʊadembiŋ aŋ ʊ saaŋ yi Emmanueli.” (Emmanueli chɩaŋ wone “Ŋmɩŋ bie tɩ jigiŋ”.) 24Die wɩa die Josefu die dɩ hagɩna ʊ daansaha ma die ʊ faarɩ Meri sɩba Ŋmɩŋ malakaka die dɩ bala wa dɩ ʊ yi die wo. 25Ama die Josefu aŋaŋ Meri die ka dʊagɩ taŋ a ga tʊgɩ saŋŋa dieke die ʊ mɩɩrɩna ʊ bʊadembike. Josefu die dɩ yɩ wa saarɩ, dɩ Yisa.


text: 1D'ɩ nan w'ʋ ta nɩ bɛɛ mʋ? D'ɩ w'ʋ ta kɩ lwarɩm mʋ, sɩ kʋ wanɩ kʋ pa Wɛ zaanɩ dɩm tiini dɩ puli d'ɩ tee nɩ na? 2Aye, d'ɩ b'a ta kɩ kʋntʋ doŋ. Kʋ na yɩ dɩ lwarɩm jəgə nɩ, dɩbam nyɩ dɩ twa mʋ. Kʋntʋ tɩn, d'ɩ daa w'ʋ kɩ ta mʋ d'ɩ ta'a ŋwɩ lwarɩm wʋnɩ? 3Abam yəri nɩ, dɩbam balʋ maama ba na miisi na wʋnɩ Zezi Krisi yɩrɩ ŋwaanɩ tɩn, kʋ brɩ nɩ d'ɩ tɔgɩ d'ɩ wəli dɩd-o o tʋʋnɩ dɩm wʋnɩ mʋ na? 4Kʋntʋ, ba na miisi dɩbam na wʋnɩ tɩn, kʋ nyɩ dɩ d'ɩ tɩgɩ dɩd-o mʋ yɩ ba kɩ dɩbam dɩd-o. Kʋntʋ ma pa d'ɩ tɔgɩ dɩ Zezi Krisi d'ɩ ŋwɩ Wɛ ŋwɩ-dʋŋa kam, nɩ d'ɩ Ko Wɛ na mɛ DƖ paarɩ dam dɩm DƖ ma bi Zezi DƖ pa o yagɩ tʋʋnɩ yɩ o na ŋwɩa te tɩn. 5Kʋntʋ, dɩbam na tɔgɩ dɩ Zezi d'ɩ tɩ tɩn, d'ɩ laan jigi woŋo dɩdʋa mʋ dɩd-o, yɩ d'ɩ daa ta w'ʋ tɔgɩ dɩd-o d'ɩ bi d'ɩ yagɩ tʋʋnɩ. 6D'ɩ ye nɩ, ba na pagɩ Zezi tʋʋn-dagara kam baŋa nɩ ba gʋ tɩn, dɩbam lwarɩm ŋwɩ-doŋə kam dɩ tɔgɩ ka tɩ mʋ, kʋ pa lwarɩm daa warɩ dɩbam. Kʋntʋ tɩn, d'ɩ laan te d'ɩ tɩtɩ mʋ lwarɩm jɩŋa nɩ, 7bɛŋwaanɩ lwarɩm daa b'a wanɩ dɩ taa te wʋlʋ na tɔgɩ dɩ Zezi o tɩ tɩn. 8D'ɩ na tɔgɩ dɩ Zezi Krisi d'ɩ tɩ tɩn, d'ɩ jɩgɩ tɩɩna nɩ d'ɩ w'ʋ tɔgɩ dɩd-o d'ɩ na ŋwɩa. 9Bɛŋwaanɩ d'ɩ ye nɩ Zezi Krisi bi o yagɩ tʋʋnɩ yɩ o daa b'a joori o tɩ. Kʋntʋ ŋwaanɩ tʋʋnɩ daa ba jɩgɩ dam o baŋa nɩ. 10Zezi na tɩgɩ kʋntʋ tɩn, kʋ yɩ sɩ o cɔgɩ lwarɩm dam mʋ. O tɩgɩ bɩdwɩ yɩranɩ mʋ o ma kweeli. O laan nan na ŋwɩ tɩn, o ŋwɩa kam zuli Wɛ mʋ. 11Kʋ yɩ kʋntʋ mʋ dɩ abam dɩ. Kʋ na yɩ dɩ lwarɩm jəgə nɩ, lwarɩ-na nɩ 'a nyɩ dɩ twa mʋ te. Kʋ nan na yɩ abam dɩ Wɛ laŋa nɩ, 'a ŋwɩ mʋ Zezi Krisi ŋwaanɩ. 12Kʋntʋ ŋwaanɩ abam daa yɩ pa lwarɩm di dam 'a yɩra yalʋ na tʋ tɩn baŋa nɩ. 'A nan yɩ sɛ 'a pa wo-balwaarʋ tɩlʋ 'a fra na zʋʋrɩ tɩn wanɩ abam. 13Yɩ sɛ-na 'a pa lwarɩm taa te abam sɩ kʋ pa 'a ta'a kɩ kəm-balwaarʋ. Nan kwe-na 'a tɩtɩ 'a kɩ Wɛ jɩŋa nɩ, sɩ 'a nyɩ nɩ balʋ na tɩgɩ yɩ Wɛ pa 'a joori 'a bi 'a na ŋwɩa tɩn mʋ. Kwe-na 'a maama 'a pa Wɛ, sɩ DƖ ma tʋŋɩ kʋlʋ na yɩ cɩga tɩn. 14Lwarɩm daa ba te abam, bɛŋwaanɩ 'a na jɩgɩ ŋwɩa Wɛ tee nɩ tɩn, kʋ daɩ sɩ 'a ta'a ŋwɩ DƖ cullu tɩm tɔgɩm ŋwaanɩ, kʋ yɩ DƖ zaanɩ dɩm ŋwaanɩ mʋ. 15Kʋ nan brɩ dɩbam nɩ bɛɛ mʋ? D'ɩ na jɩgɩ ŋwɩa Wɛ tee nɩ DƖ zaanɩ dɩm ŋwaanɩ yɩ kʋ daɩ sɩ d'ɩ ta'a ŋwɩ DƖ cullu tɩm tɔgɩm ŋwaanɩ tɩn, kʋ brɩ nɩ d'ɩ jɩgɩ cwəŋə sɩ d'ɩ ta'a kɩ lwarɩm mʋ na? Awo, kʋ daɩ kʋntʋ. 16'A ye lanyɩranɩ nɩ, 'a na kwe 'a tɩtɩ 'a kɩ nɔɔnʋ jɩŋa nɩ sɩ 'a ta'a yɩ o gambɛ yɩ 'a sɛ o ni, 'a sɩɩnɩ 'a yɩ 'a na sɛ wʋlʋ tɩn gambɛ mʋ. Kʋntʋ tɩn, 'a na yɩ lwarɩm gambɛ, tʋʋnɩ laan mʋ w'ʋ ba dɩ ja abam. 'A nan daa na yɩ balʋ na sɛ Wɛ ni tɩn, 'a w'ʋ na cɩga DƖ tee nɩ. 17A nan kɩ Wɛ le, dɩ abam dɛɛn ya na yɩ lwarɩm gambɛ yɩ 'a laan kwe 'a tɩtɩ 'a pa Wɛ cɩga kam zaasɩm yɩ 'a sɛ-ka dɩ 'a wʋ maama tɩn. 18Wɛ mʋ vrɩ abam lwarɩm jɩŋa nɩ, yɩ 'a laan ji DƖ cɩga kam tɩntʋŋna. 19Abam wʋbʋŋa ta na wʋ bɩgɩ tɩn mʋ pɛ a kwe nabiinə mɩmaŋa a ma maŋɩ a brɩ abam kʋntʋ doŋ. Abam dɛɛn kwe 'a maama mʋ 'a pa wo-digiru dɩ lwarɩm kikiə yɩ 'a yɩ tɩ gambɛ, yɩ 'a tʋŋɩ wo-lwaanʋ kʋ ja gaalɩ. Lele kʋntʋ, 'a laan nan maŋɩ sɩ 'a kwe 'a maama mʋ 'a pa Wɛ cɩga kam, sɩ 'a ta'a yɩ ka gambɛ sɩ 'a ta'a ŋwɩ dɩ wʋ-poŋo. 20Abam dɛɛn na yɩ lwarɩm gambɛ tɩn, Wɛ cɩga kam ya ba te abam. 21Abam na kɩ wo-yɔɔrʋ tɩlʋ tɩn dɛɛn jɩgɩ bɛɛ nyɔɔrɩ mʋ tɩ pa abam? Tɩ laan nan jɩgɩ cavɩɩra mʋ dɩ abam. Wəənu tɩntʋ kweelim je nan yɩ tʋʋnɩ mʋ. 22Kʋ daarɩ lele kʋntʋ Wɛ vrɩ abam lwarɩm gambɛɛm wʋnɩ, yɩ 'a laan yɩ DƖ gambɛ-sonnu mʋ. Kʋntʋ ŋwaanɩ 'a jɩgɩ nyɔɔrɩ dɩ 'a na ŋwɩ dɩ wʋ-poŋo tɩn, yɩ kʋ kweelim je nɩ 'a w'ʋ na ŋwɩa kalʋ na ba ti tɩn Wɛ tee nɩ. 23Lwarɩm ŋwɩɩrʋ yɩ tʋʋnɩ mʋ. Kʋ daarɩ Wɛ pɛɛrɩ dɩlʋ DƖ na pɛ dɩbam zaanɩ tɩn mʋ yɩ ŋwɩa kalʋ na ba ti tɩn Wɛ tee nɩ, d'ɩ na ŋwɩ dɩ d'ɩ Yuutu Zezi Krisi tɩn ŋwaanɩ.


text: 1Kyɛwiyesii hʋ kyɛɛ kɩdɩgɩ, Yesu bee ʋ hatɩnna hʋ gyɩ sii mʋ tɩŋ nyoŋso baga kɩdɩgɩ tɩyaŋ nɛ a kɩ mʋ. Ɛɛ rɛ ʋ hatɩnna hʋ bori nyoŋso hʋ, a piisi kɩ kyaŋ. 2Dɩ Farasiima badɔmɔŋ mɛ gyɩ we doŋ a na ba. Doŋ nɛ ba pɩyɛsɩ ba a baa, "Bee rɛ tɩŋ ma kɩ yaa nyɛ? Kyɛwiyesii hʋ kyɛɛ sɩna daa ma kɩ kyogi gɛɛ?" 3Ɛɛ rɛ Yesu pɩyɛsɩ ba a baa, "Ma ha bɩ karɩma na wɩɩ hʋ Deviti gyɩ aa yaa? 4Losi gyɩ kaŋ ʋ bee ʋ hatɩnna rɛ, ʋ gyɩ mʋ gyʋʋ Wɩɩsɩ dɩya hʋ, a kpa paanʋʋ hʋ ba fa aa kaŋ ko sʋla Wɩɩsɩ, a lɔgɔ kyaŋ aŋ kpa tɩya ʋ hatɩnna hʋ mɛ, ba mɛ laa kyaŋ. Ʋ fa yaa sɩna rɛ anɩɩ nɩwaasɩ aa sɩ kpa haŋ paanʋʋ hʋ dige ʋ nyʋwa, see wɩɩkyʋwal sɩlaala dʋŋ, ka Deviti bee ʋ nala hʋ gyɩ kyaŋ ba gɛɛ." 5Ka Yesu yaŋ basɩ tɩya ba a baa, "Mɩyaŋ Nihuwobiŋ Biye rɛ yaa Kyɛwiyesii hʋ kyɛɛ tɩɩna." 6Kyɛwiyesii hʋ kyɛɛ kɩdɩgɩ Yesu bɩl sii gyʋʋ Gyuuma wɩɩkyʋwaldɩya, a kɩ daga nala, dɩ baal kɩdɩgɩ mɛ gyɩ we doŋ, ʋ noduu noŋ sʋba. 7Wɩɩsɩ Teŋ dɩdagɩla abee Farasiima badɔmɔŋ mɛ gyɩ we doŋ. Ba gyɩ aa kyɛ wɩɩ rɛ dɩ ba tɩŋ gɛɛ tɩyaŋ a kaŋ Yesu, a baa dɩ ʋ kyogo ba sɩŋsɩ rɛ. Ɛɛwɩya, ba buloŋ gyɩ lɩɩ sɩya pɔ ʋ tɩyaŋ, dɩ ba na dɩ ʋ sɩ tɩɩbɩ baal hʋ Kyɛwiyesii hʋ kyɛɛ rɛ koo? 8Amɛ Yesu fa gyɩŋ ba tɩbɩɩna buloŋ nɛ. Ɛɛ rɛ ʋ basɩ tɩya nosʋʋ hʋ tɩɩna a baa dɩ ʋ sii ko lɩɩ sɩŋ ba sɩya tɩyaŋ. Nyɛ rɛ baal hʋ sii mʋ lɩɩ sɩŋ doŋ. 9Doŋ nɛ Yesu pɩyɛsɩ ba a baa, "Ɛɛ rɛ Wɩɩsɩ mɩrɩsɩ hʋ daga dɩ á kɩ yaa Kyɛwiyesii hʋ kyɛɛ? Dɩ á kɩ kyiyeli nala koo dɩ á kɩ dɔgɩsɩ ba? Dɩ á kɩ laa nala mɩɩbolo koo dɩ á kɩ kpʋ ba?" 10Yesu aa basɩ gɛɛ, ʋ mɩɩgɩ deŋ nala hʋ aa hɔŋ doŋ buloŋ aŋ basɩ tɩya nosʋʋ hʋ tɩɩna dɩ ʋ kaŋ ʋ noŋ tannɩ. Ʋ kaŋ tannɩ. Nosʋʋ hʋ mɩɩgɩ kɩɩ kɩduwo hʋ. 11Yesu aa yaa gɛɛ, nala hʋ buloŋ baaŋ sii kɩŋkaŋ. Ba kɩ vʋʋlɩ wɩɩ hʋ ba aa sɩ yaa ʋ. 12Kyɛɛ kɩdɩgɩ Yesu sii mʋ gyɩŋ dogimo kɩdɩgɩ nyuu dɩ ʋ kyʋwalɩ Wɩɩsɩ. Ʋ we doŋ, a kyʋwalɩ Wɩɩsɩ gɛɛ deŋdeŋ sɩya mʋ gballɩ. 13Sɩya aa gballa, ʋ yɩrɩ ʋ hatɩnna buloŋ ba ko ʋ lee. Ɛɛ rɛ ʋ lɩɩ ba tɩyaŋ nala fi abee balɩya dɩ ba yaa ʋ kpambɩsɩ. 14Nala hʋ ʋ gyɩ aa lɩya rɛ nyɛ: Siimɔŋ (Yesu fa kana ʋ kɩ yɩrɩ Piita rɛ) abee ʋ naabiibaal Aŋduru, abee Gyemsi abee Gyɔɔŋ abee Fɩlɩpɩ abee Batolomi 15abee Matiwu abee Tɔmaasɩ abee Alfiyasɩ biibaal Gyemsi, abee Siimɔŋ, nal hʋ aa kyɩl ʋ nala wɩya kɩŋkaŋ, 16abee Gyemsi biibaal Gyudasɩ, abee Gyudasɩ Isɩkarɔtɩ, nal hʋ aa ko yaa minaafigi tɩɩna hʋ. 17Ɛɛ rɛ Yesu bee ʋ kpambɩsɩ hʋ sii lɩɩ dogimo hʋ nyuu ko tuu, dɩ ʋ hatɩnna badɔmɔŋ mɛ sɩŋ dogimo hʋ naasɩ tɩyaŋ. Nɩgyamaa mɛ gyɩ sɩŋ doŋ, ba badɔmɔŋ gyɩ lɩɩ Gyudɩya paalʋʋ rɛ, ba badɔmɔŋ mɛ gyɩ lɩɩ Gyerusalɛm, ba badɔmɔŋ mɛ gyɩ lɩɩ Taaya bee Siidɔŋ aa kpaga fuwobal hʋ nyʋwa. 18Nala no buloŋ gyɩ ko dɩ ba gyegili nɩɩ wɩya hʋ Yesu aa basɩ rɛ aŋ ka dɩ ʋ tɩɩbɩ ba. Nala badɔmɔŋ mɛ gyɩŋbɔmɔ aa kana mɛ gyɩ ko rɛ dɩ Yesu tɩɩbɩ ba. 19Nala hʋ buloŋ gyɩ aa we doŋ kɩ lʋga dɩ ba dige ʋ, beewɩya ba gyɩ naa anɩɩ dee kɩdɩgɩ rɛ aa lɩɩ ʋ tɩyaŋ, a leŋ nala buloŋ kɩ na laaŋfɩya. 20Nyɛ rɛ Yesu mɩɩgɩ deŋ ʋ hatɩnna hʋ aŋ baa, "Nyusʋŋtɩmma rɛ yaa ma nala hʋ a yaa nyaaba, mamaa rɛ sɩ gyʋʋ Wɩɩsɩ koro hʋ. 21Nyusʋŋtɩmma rɛ yaa ma nala hʋ losi aa kpʋʋ gyɩnaŋ, Wɩɩsɩ sɩ leŋ dɩ ma vɔgɔ. Nyusʋŋtɩmma rɛ yaa ma nala hʋ aa wii gyɩnaŋ, Wɩɩsɩ sɩ leŋ dɩ ma mʋma. 22Nyusʋŋtɩmma rɛ yaa ma nala hʋ ba aa haasa, a lɩɩ ma kɩ ta nala tɩyaŋ a kɩ tʋʋsɩ ma a kɩ kyogi ma feŋ aŋ baa dɩ ma yaa nɩbɔmɔ rɛ, akuu ma aa tɩŋ mɩyaŋ Nihuwobiŋ Biye hal wɩya. 23Dɩ gɛɛ rɛ ko puu ma, ma leŋ dɩ ma tenni fɩyɛlɩ, dɩ ma kɩ gʋwa a kɩ gyʋwɔsɩ, beewɩya ma tuno yʋga rɛ a pɩŋ wɩɩsɩbee tɩyaŋ. Ɛɛ tɩɩ rɛ ba naabaala mɛ gyɩ dɔgɩsɩ Wɩɩsɩ tɩŋdaala hʋ gyɩ aa laa sɩya ko. 24Amɛ ma nala hʋ aa yaa kɩna tɩmma gyɩnaŋ, ma sɩ na tʋwara beewɩya ma laa sɩya di ma sʋma buloŋ teŋ nɛ. 25Ma nala hʋ mɛ aa vɔgɔ gyɩnaŋ, ma mɛ sɩ na tʋwara dɩ losi kpʋ ma. Ma nala hʋ mɛ aa mʋŋ gyɩnaŋ, ma sɩ na tʋwara. Ma tɩsɩ sɩ kyogi, dɩ ma wii sɩnɩɩl. 26Dɩ dʋnɩya nala buloŋ nɛ ko kɩ bigisi ma, ma gyɩma anɩɩ tʋwara tɩyaŋ nɛ ma we gɛɛ, beewɩya, ɛɛ tɩɩ rɛ ba naabaala gyɩ kɩ bigisi nala hʋ gyɩ aa nyɩya wɩya baa dɩ ba yaa Wɩɩsɩ tɩŋdaala rɛ." 27"Amɛ ma nala no aa we daha, a gyegili kɩ nɩɩ ŋ wɩbasɩɩ no, ma leŋ dɩ ŋ basɩ tɩya ma, ma kyo ma dɔmɔ aŋ yaa wɩweliye kɩ tɩya nala hʋ aa haasɩ ma. 28Ma sʋl Wɩɩsɩ kɩ tɩya nal buloŋ aa basɩ wɩbɔmɔ kɩ tɩya ma, aŋ kyʋwalɩ Wɩɩsɩ kɩ tɩya nala hʋ buloŋ aa dɔgɩsɩ ma. 29Dɩ nal lɛ ŋmaa ɩ nogɔbɔ kyaŋkpaŋ, kaŋ ɩ noduu kyaŋkpaŋ mɛ tɩya ʋ dɩ ʋ ŋmaa. Dɩ nal lɛ kaŋ ɩ gabal fasɩ, wuri ɩ gabiye mɛ pɛ tɩya ʋ. 30Dɩ nal lɛ ko sʋla ɩ kɩŋ, kpa tɩya ʋ. Dɩ nal mɛ rɛ kyɩma ɩ kɩŋ, ta pɩyɛsɩ ʋ laa. 31Wɩya hʋ ma aa kyɛ dɩ nala kpa kɩ yaa ma, ma mɛ kpa ba tɩɩ kɩ yaa nala. 32Dɩ mamaa rɛ kyo nala hʋ aa kyo ma dʋŋ, ma bɩ kaŋ tuno buloŋ Wɩɩsɩ lee, beewɩya wɩbɔŋyaala mɛ gba kyo nala hʋ aa kyo ba rɛ. 33Dɩ mamaa rɛ yaa wɩweliye kɩ tɩya nala hʋ aa yaa wɩweliye kɩ tɩya ma dʋŋ, ma bɩ kaŋ tuno buloŋ Wɩɩsɩ lee, beewɩya wɩbɔŋyaala mɛ gba aa yaa gɛɛ rɛ. 34Dɩ mamaa rɛ kpaa kɩna kɩ kyɩŋ nala hʋ ma aa gyɩma anɩɩ ba sɩ wuwo tuŋ tɩya ma dʋŋ, ma bɩ kaŋ tuno buloŋ Wɩɩsɩ lee, beewɩya wɩbɔŋyaala mɛ gba aa kpa kɩna kyɩŋ ba dɔŋtɩŋsɩ rɛ aŋ kɩ yɩyɛlɩ dɩ ba mɩɩgɩ tuŋ gɛɛ tɩɩ tɩya ba. 35Amɛ wɩya hʋ ŋ aa kyɛ dɩ ma kɛ kɩ yaa rɛ nyɛ: Ma kyo ma dɔmɔ, a yaa wɩweliye kɩ tɩya ba, a kɩ kyɩŋ ba kɩna aŋ ta kɩ yɩyɛla dɩ ba tuŋ ma. Dɩ mamaa rɛ ko kɩ yaa nyɛ, ma tuno bɩ sɩ kyallɩ Wɩɩsɩ lee, ka dɩ Wɩɩsɩ ha leŋ dɩ ma yaa ʋ Wɩɩbal hʋ tɩɩ balɩya. Beewɩya tahaa tɩmma abee nɩbɔmɔ buloŋ nɛ Wɩɩsɩ yaa wɩweliye kɩ tɩya. 36Ma kɩ fá nala sikii anɩɩ ma Kuwo Wɩɩsɩ aa fá nala sikii gɛɛ. 37Ta dii ɩ dɔŋtɩɩna sarɩya, dɩ Wɩɩsɩ mɛ ta dii ɩ sarɩya. Ta kpaa kyogisi tɩya ɩ dɔŋtɩɩna dɩ Wɩɩsɩ mɛ ta kpaa kyogisi tɩya ɩ. Ma kpa wɩya kɩ kyɛ ma dɔŋtɩŋsɩ. Dɩ mamaa rɛ aa yaa gɛɛ, Wɩɩsɩ mɛ sɩ kpa wɩya kɩ kyɛ ma. 38Ma kpa kɩna kɩ tɩya nala. Dɩ mamaa rɛ aa yaa gɛɛ, Wɩɩsɩ mɛ sɩ kpa kɩna kɩ tɩya ma. Ʋ sɩ magɩsɩ kɩna a su kɩŋ yurutu, a nyagɩ we, ka dɩ ba ha yuwori kɩ tuu, dɩ ʋ kpa tɩya ma. Amɛ kɩŋ hʋ ɩ aa kaŋ magɩsɩ kɩna tɩya ɩ dɔŋtɩɩna, ʋ tɩɩ rɛ Wɩɩsɩ mɛ sɩ kaŋ magɩsɩ tɩya ɩ." 39Ɛɛ rɛ Yesu bɩl maga namaga tɩya ba a baa, "Nyʋlʋŋ bɩ sɩ wuwo kaŋ ʋ dɔŋtɩɩna nyʋlʋŋ daaŋ. Dɩ ʋ rɛ yaa gɛɛ, ba buloŋ balɩya sɩ tele bootogi tɩyaŋ. 40Nal hʋ aa gʋnnɩ wɩɩ bɩ sɩ wuwo te nal hʋ aa daga ʋ, amɛ dɩ ʋ rɛ ko gʋnnɩ wɩɩ hʋ teŋ, ʋ mɛ aa kɩɩ nal hʋ aa daga ʋ rɛ. 41Ɛɛ rɛ ɩ sɩ yaa na gyagɩŋ hʋ aa we ɩ dɔŋtɩɩna sɩɩ tɩyaŋ, aŋ bɩ naa daakuu hʋ aa we ɩ tɩɩ sɩɩ tɩyaŋ. 42Ɛɛ rɛ ɩ sɩ yaa baa dɩ ɩ dɔŋtɩɩna leŋ dɩ ɩ lɩɩ gyagɩŋ hʋ aa we ʋ sɩɩ tɩyaŋ ta tɩya ʋ, aŋ bee na daakuu hʋ kɛ aa gɩrɩga ɩ tɩɩ sɩɩ tɩyaŋ. Ɛɛdɔŋ minaafigi tɩɩna kɩdɩgɩ! Laasɩya lɩɩ daakuu hʋ aa we ɩ tɩɩ sɩɩ tɩyaŋ, ka dɩ ɩ wuwo kɩ na weliŋ, a na lɩɩ gyagɩŋ hʋ aa we ɩ dɔŋtɩɩna sɩɩ tɩyaŋ." 43Ɛɛ rɛ Yesu bɩl maga namaga tɩya ba a baa, "Tɩya hʋ aa bee wɩɩlɩ, ʋ bee nɔŋ nɔŋbɔŋlɔrɩnɩ. Ɛɛ rɛ tɩya hʋ mɛ aa kaŋ wɩɩla, ʋ mɛ bee nɔŋ nɔŋweliye. 44Tɩya nɔnɔ rɛ aa daga tɩya hʋ doho ʋ aa yaa. Sɔgyaŋ bee nɔŋ tutogo nɔnɔ, kanɩɩ mɛ bee nɔŋ babɩlɩya. 45Niwelii aa kaŋ tɩbɩɩŋweliye rɛ ʋ tɩya tɩyaŋ, ɛɛ rɛ tɩŋ ʋ kɩ yaa wɩweliye. Nɩbɔŋ mɛ aa kaŋ tɩbɩɩŋbɔmɔ rɛ ʋ tɩya tɩyaŋ, ɛɛ rɛ tɩŋ ʋ mɛ kɩ yaa wɩbɔmɔ. Beewɩya, wɩɩ hʋ aa we ɩ tɩya tɩyaŋ, ʋ rɛ ɩ nyʋwa kɩ basɩ." 46Ɛɛ rɛ Yesu bɩl baa, "Bee rɛ tɩŋ ma kɩ yɩrɩ ŋ ma Tɩɩna, aŋ bee yaa wɩya hʋ ŋ aa basɩ kɩ tɩya ma? 47Nal hʋ buloŋ aa ko ŋ lee a gyegile nɩɩ ŋ wɩbasɩya, a kɩ tɩŋ ba, ŋ sɩ daga ma gɛɛ ʋ tɩɩna aa kɩya. 48Ʋ kɩɩ gɛɛ rɛ anɩɩ nal aa kyɛ dɩ ʋ saa dɩya, a hulo dɩya hʋ memii ʋ tuu yɩ bʋyɩ, ka ʋ na saa. Ɛɛ rɛ duwoŋ ko nɩɩ, fuwo su gbarɩ, nɩɩ ko gyɩŋ sɩna dɩya hʋ, ka ʋ bɩ gyigise mɛ gba, beewɩya, ba saa ʋ weliŋ nɛ. 49Amɛ nal hʋ aa gyegile nɩɩ ŋ wɩbasɩya aŋ bee tɩŋ ba, ʋ tɩɩna kɩɩ gɛɛ rɛ anɩɩ nal hʋ aa saa ʋ dɩya, aŋ bɩ hulo dɩya hʋ memii ʋ tuu aŋ saa dɩya hʋ. Ɛɛ rɛ duwoŋ ko nɩɩ, fuwo su gbarɩ, nɩɩ ko gyɩŋ sɩna dɩya hʋ, ʋ tele wuroo, a muŋsi ʋ buloŋ muno muno."


text: 1Bʋgʋr bɩ k'a b'a da bar ʋ bɩ, Pol karɩndanyɩnɔ wɔɔ so kʋ ma, a nɩ ŋ dʋndɔ. Bɩ jɛ ʋ bɩ, a a leer so ŋ nɩ, an Masedʋan zaa sa. 2A a da a gʋrgarɔ zi, an danyɩnɔ wɔɔ dʋndɔ gʋta, an bɔkarɛ an lee ku Grɛsɩ ʋ, 3an aa nyɩnta b'ʋ mom kaakʋ. Dɔmɩm k'a nɩ daŋ ʋ kɔɔlʋʋ ʋ k'a ta Siirii ʋ bɩ, zɩɩfʋrɔ wɔɔ kʋ ŋ kʋ ma k'a nyasʋ bɩ, a a hɔɔn da, an a bɔ an bɔ Masedʋan ʋ. 4Gʋɔɔ kʋ ŋ zu kʋ ʋ kan kɩ rɔ wɔɔ, Beree kʋ gʋaa Piirus nyɩ Sopatrɔs kan Tesaloniki kʋ gʋɔɔ Aristarkɩ kan Sekundus kɩ, Derbe kʋ gʋaa Gayus kɩ, kan Timote kɩ, kan Azii kʋ gʋɔɔ Tisikkɩ kɩ, Trofim kɩ sɔ. 5Gʋɔɔ nɔɔn duro lɛɛ ka lɛɛ, ŋnɩ ta, ŋn'ɩ dɔm wɔɔ ma Trowas ʋ. 6Kʋ wɔɔ nɩ, wɔɔ ʋ hʋr Filipii ʋ, bur kʋ n n nyʋnyɔɔ da ma bɩ dɔmɩnnɔ kur, ʋ da kɔɔlʋʋ ʋ k'ʋ aa n ŋ ku. Dɔmɩm soor jɛ ʋ bɩ, wɔɔ lee ku Trowas ʋ. Wɔɔ n gɔɔta b'ʋ dɔmɩm saanhɩna. 7Hatʋ hinni ʋ, wɔɔ ʋ zɛ kʋ ra, k'ʋ bur zɩnzɛ ra. A dɔ k'a nɩ mɛm kʋ Pol n a hʋr bɩ, a meerbaa sa, an n'a bam kan danyɩnɔ wɔɔ kɩ, meerbaa bɩ maasɩrɛ ba, an ta an a zɔ dibsir zeezi ma. 8Fɩtɩrɛrɔ nyɩnta ʋ gʋta cɛmim kaakʋ hɔ kʋ wɔɔ ʋ so kʋ ma ʋ b'ʋ. 9Nyukumbueere deem k'a tɔ m Etikɩ bɩ nyɩnta cɛ bɩ tokoro lɛ ra, hinceem gʋta n a nyasʋ. Bɩ ma bɩ, Pol meerbaa bɩ n nya y. Hinceem bɩ k'a a nyasʋ gʋta bɩ, a bra cɛmim kaakʋ hɔ b'ʋ, an a da tara ʋ. Kʋ ŋ bʋr k'a b'a busu bɩ, ŋ yaa dɩga a a ga. 10Pol n zer, an bra si an ta zi, an aa a busu a za ʋ, an n'a hɩrɛ, a ʋ: "A da bɩ bɔ ʋ y. A mɩsɩr!" 11Pol k'a a bɔ an der bɩ, a bur bɩ zɛ ra, an a bɩ. Bɩ jɛ ʋ bɩ, a meerbaa bɩ maasɩrɛ ba an ta an wutigʋta ku. Bɩ kur bɩ, a cem. 12Bɩ, nyukumbueere k'a mɩm bɔ ʋ bɩ, ŋ y'a gaa, ŋnɩ doo m. B'a yɩ heernyɔɔ gʋta, ŋ haay minto. 13Wɔɔ kɔɔlʋʋ sa, ʋ lɛɛ ka lɛɛ, k'ʋ aa zer Asɔs ʋ, kʋ aa Pol k'a zaa sa a gam ma bɩ zɛ ʋ b'ʋ, ʋ a busu, amba a cɩnta bɩ m. 14K'a wɔɔ zɛ ʋ Asɔs ʋ bɩ, wɔɔ busu kɔɔlʋʋ b'ʋ k'ʋ ta Mitilɛnnɩ ʋ. 15B'ʋ bɩ, dɔ k'a mɛ bɩ, wɔɔ da kɔɔlʋʋ b'ʋ, ʋ ʋ zɔ Kiyo ma. A dɔmɩm hɩɩya hinni ʋ, wɔɔ bɔ Samɔs ʋ, bɩ dɔ k'a mɛ bɩ, wɔɔ jɩm poore Trogiliyɔn ʋ, ʋ cem, ʋ lee ku Milɛ ʋ. 16Pol a cɩnta k'a bɩ jɩm Efɛɛzɩ ʋ y, k'a lɛ baa k'a maasɩrɛ ba Azii ʋ bɩ minto. Nyɩnta a ʋ, an n'a bam zɔɔ-zɔɔ k'a a da ma, k'a lee ku Zerizalɛm ʋ, Pantɩkɔtɩ dɔmɩm bɩ minto. 17Pol a to Milɛ ʋ, an Efɛɛzɩ kristagʋɔɔ sokʋma lɛɛzannɔ wɔɔ bir. 18Kʋ ŋ b'a zɛ ʋ bɩ, a a hɩ ŋ nɩ, a ʋ: "Awɔɔ mɩsɩrbaa kʋ mɔɔ ba dɔmɩm haay, mɔɔ leekure sɩŋŋɩda ʋ Azii ʋ bɩ dɔ. 19Mɔɔ Zuuba zi ba kan mɩŋŋa zerle kɩ, kan nyifeer kɩ, kan fɩryɩrɛ do haay kʋ zɩɩfʋrɔ a cɩnta k'a mɔɔ nyasʋ, a mɔɔ zɛ bɩ kɩ. 20Mɔɔ n hɔsɩ k'a zibəə m ta awɔɔ ma bɩ nyaakʋm da awɔɔ nɩ y. Mɔɔ lemim nyɩnta pa da, m hɔ dɩnda awɔɔ m gʋɔɔ bire ʋ, amba harlɔ ʋ. 21Mɔɔ kasɛtɩ ka, m zɩɩfʋrɔ kan grɛkkɩrɔ kɩ bir, kʋ ŋ n'a bɔ a taam ŋnɩ zu Woso ʋ, kʋ ŋ nɩ sɩra ka wɔɔ Zuuba Yeezuu ʋ. 22Bɩ naa ma bɩ, Sɛnt-Ɛspri mɔɔ ba a lɔ, kʋ m zaa sa, m ta Zerizalɛm ʋ. Mɔɔ n a dɔ kʋ bɔ n n'aa ba mɔɔ m b'ʋ y. 23Kan bɩ kɩ haay, Sɛnt-Ɛspri a hɩ mɔɔ m, kʋ haay kʋ mɔɔ nɩ bɔŋ ʋ, a ʋ, baŋŋarɔ kan fɩryɩrɛ kɩ ɩ dɔm mɔɔ ma. 24Bɩ, mɔɔ bɩr kɔm sɩ ma, m mɩŋŋa mɩsɩrbaa minto y. Mɔɔ lɛ n taa bɩ, kʋ m zu m zaa ʋ mɩŋŋa, kan zibəə kʋ Zuuba Yeezuu a ka mɔɔ ʋ bɩ kɩ. Kʋ m Woso barka lemim nyɩnta bɩ kasɛtɩ ka." 25"Mɔɔ dɔ mɩŋŋa kɛɛrɛ, mɔɔ ʋ, awɔɔ b'a yarɛ a mɔɔ meer yɩ y, awɔɔ haay, awɔɔ kʋ mɔɔ bɔ, m Woso cirbəə pa da a m nɔ wɔɔ. 26Mɔɔ m da ma, m a hɩ awɔɔ taa her: Awɔɔ gɔsɩ taar ba mɔɔ mim ʋ y. 27Mɔɔ n hɔsɩ nyaakʋm da awɔɔ m fɩɩga y. A n lɛ da bɩ, mɔɔ hɔ kʋ Woso a cɩnta haay k'a ba bɩ hɩ awɔɔ m. 28Bɩ minto bɩ, k'a dundo a mɩŋŋɔɔ zi, kan bakʋ bɩ haay kʋ Sɛnt-Ɛspri awɔɔ ba a dɔmazannɔ wɔɔ kɩ, k'a nyɩnta Woso gʋɔɔ sokʋma k'a cɩnta kan a mɩŋŋa ma kɩ bɩ dundonno. 29Mɔɔ dɔ mɩŋŋa, mɔɔ ʋ, mɔɔ hʋrlɛ jɛ ʋ, poojino bʋnyaarɔ gasʋrɛ awɔɔ zi, ŋnɩ bakʋ bɩ zar. 30Baa gʋɔɔ bɔrɛ awɔɔ mɩŋŋɔɔ barla, ŋnɩ karɩndanyɩnɔ wɔɔ hɔɔn lʋr kan meerbaa bʋnyaarɔ kɩ, ŋnɩ ŋ da a tar la. 31Bɩ minto bɩ, k'a dundo a zi, k'a tɔ da a nɔ ʋ: Dɔɔraa kaakʋ nɔ ʋ, mɔɔ awɔɔ gʋaa biyəə dʋndɔ gunuu ʋ kan a sinuu ʋ kɩ, m nyifeer nɔ ʋ, bɩ mɔɔ n mɛnyɔɔ da y. 32Bɩ naa ma kɛɛrɛ bɩ, mɔɔ awɔɔ ka Woso ʋ kan a meerbaa barka k'a paŋŋa n ta ʋ, an n'a dam ma, an awɔɔ sɩrakarɛ da ra, k'a b'a zɛ kʋ ra kan wosogʋɔɔ wɔɔ kɩ hɔjirle nɔ ʋ. 33Mɔɔ hɔɔn n a ka gɔsɩ wanzurfu zi, gɛɛ sarma, gɛɛ huu y. 34Awɔɔ mɩŋŋɔɔ a dɔ a ʋ, m wɔ naa mɔɔ zi ba m, m a yɩ, an a ga mɔɔ m kan m zukuuzannɔ kɩ. 35Mɔɔ hɔ haay hɩnka awɔɔ m, k'ɩ zi ba ncɩnaaʋ, ɩ hɔ yɩrɛ, ɩ ɩ dam paŋŋawarzannɔ han, k'a Zuuba Yeezuu minno k'a ŋ hɩ rɔ wɔɔ tɔ da a nɔ ʋ sɔ: Hɔ ka gʋaa ʋ jɩra gʋaa n'a ka ɩ ʋ m." 36K'a minno nɔɔn duro hɩ bɩ, a sʋnta kan ŋ kɩ haay an yaa da. 37Ŋ haay n zɛ nyi da ʋ, ŋn'a burgu Pol wer ma. 38K'a hɩ, a ʋ, awɔɔ b'a yarɛ a mɔɔ meer yɩ bɩ, yɩ ŋ heer zar an lɛ da. Bɩ jɛ ʋ bɩ, ŋnɩ zu kʋ ʋ kan kɩ, ŋn'aa a da zaa ʋ kɔɔlʋʋ bɩ jir ʋ.


text: 1Yeezuu a hʋr b'ʋ, an ta Zidee ʋ, Zʋrdɛn kur, zamaa n a ya, an a so kʋ ma a jɩr ʋ, an a ya, an nɩ hɔ dɩndarɛ ŋ nɩ, am dɔmɩm haay hɔ bɩ m. 2Farizɛɛnrɔ n a zɔ k'a nyasʋ meerbaa nɔ ʋ. Bɩ minto y'a ka, ŋn'a larlɛ, ŋ ʋ: "Yar a da ma an la a lʋ ra gɛ?" 3A n a nyɩ bɔ ʋ, a ʋ: "Bɔ Moyiisi a gʋrsɩra ba awɔɔ nɩ?" 4Ŋ n a nyɩ bɔ ʋ, ŋ ʋ: "Moyiisi ʋ, n n harcɩntarɛ kaansʋrɛ ci ba, kʋ n n bɔkarɛ, n n la lʋ ra." 5Yeezuu n a hɩ ŋ nɩ, a ʋ: "Awɔɔ heerkarɛ minto y'a ka, an lɛ naa do gʋrsɩra ba. 6Durnya sɩŋŋɩda ma bɩ, Woso yar da kan lʋ kɩ. 7Bɩ minto y'a ka, yar n n'a gʋm a zɩ ma kan a da kɩ, k'a nyɩnta kan a lʋ kɩ. 8Bɩ, ŋ gʋaa hɩɩya bɩ y'a bam mɛsim deem. Ncɩnaaʋ bɩ, ŋ bɩ gʋaa hɩɩya dɔ y, mɛsim deem zannɔ m. 9Hɔ kʋ Woso a zɛ kʋ ra bɩ, a b'a ka gʋaa n a gʋngʋ kʋ ma y." 10Kʋ ŋ y'a bɔ, ŋnɩ doo har ʋ bɩ, karɩndanyɩnɔ wɔɔ a ya, ŋn'a lar mim naa do jɩ ma. 11A n a hɩ ŋ nɩ, a ʋ: "Gʋaa k'a la a lʋ ra, an a vanta sa bɩ, jaan an n'a dam kan bɩ kɩ. 12Bɩ, kʋ lʋ a gʋ a zim ma, an a vanta sa, jaan an n'a dam kan bɩ kɩ sɔ." 13Gʋɔɔ bʋr nyɩnɔ poorero m Yeezuu zi, ŋn'a yɛ han k'an a wɔ da ŋ ma, b'a karɩndanyɩnɔ wɔɔ n yɛ gʋɔɔ wɔɔ nɩ y. 14Yeezuu k'a naa yɩ bɩ, a nɔ ma ʋ, an a hɩ ŋ nɩ, a ʋ: "K'a nyɩnɔ wɔɔ to ŋnɩ bʋr mɔɔ zi, a b'a ta ŋ nɩ tolle y, bala, gʋɔɔ kʋ ŋ bɔ kʋ ʋ kan nawɔnnɔ kɩ rɔ wɔɔ, ŋ hɔ m Woso cirbəə bɩ m. 15Sɩra mɔɔ n'a hɩrɛ awɔɔ m, gʋaa k'a n Woso cirbəə bɩ si am nyɩ poore hɔ bɩ m bɩ, a bɩ gasʋŋ ʋ y." 16Bɩ kur bɩ, a a wɔ burgu ŋ ma, an a wɔ ka ŋ mim la, an nɩ ŋ barka daŋ ʋ. 17Kʋ Yeezuu kan a karɩndanyɩnɔ wɔɔ kɩ zaa sa, ŋn'ɩ tam bɩ, gʋaa n a si, an bɩ kukurə zɛ a taa, an a yɛ han, a ʋ: "Karɩnsaamba mɩŋŋa, bɔ mɔɔ m ga m, m a ba, kʋ m mɩsɩrbaa k'a nyarɛ ba ʋ bɩ yɩ?" 18Yeezuu n a hɩ m, a ʋ: "Bɔ minto, ɩ n nɩ mɔɔ birm mɩŋŋa? Gʋaa mɩŋŋa ba ʋ kʋ Woso deem bɛɛ y. 19Ɩbɩɩ Woso lɛrɔ wɔɔ dɔ. 'Ɩ bɩ gʋaa zɛ y, ɩ bɩ jaan da y, ɩ bɩ koor ba y, ɩ bɩ ŋʋaar ba y, ɩ b'ɩ hɔɔn da gʋaa hɔ ma k'an yɩ ɩ hɔ y, ɩ zɩ kan ɩ da kɩ da ʋ.' " 20Gʋaa bɩ n a hɩ m, a ʋ: "Karɩnsaamba, mɔɔ naa haay sɩŋŋɩda sa m nyɩbaa ma, m n'a barɛ." 21Yeezuu n dɩga gʋaa bɩ ma, an a ŋʋa, an a hɩ m, a ʋ: "Hɔ deem ɩ jɩra ɩbɩɩ ma: ta, hɔ k'a n'ɩbɩɩ ʋ bɩ hɛɛ haay, ɩ jir ŋʋazannɔ m. Ɩbɩɩ yaa arzaka yɩ Woso zi, k'ɩ bʋr ɩ zu mɔɔ ʋ." 22Yeezuu k'a naa hɩ bɩ, gʋaa bɩ heer a zar gʋta, an a hʋr kan heerzarlɛ kɩ, bala, a arzaka nyɩnta ʋ gʋta. 23Yeezuu k'a dɩga a jɩr ʋ bɩ, a a hɩ a karɩndanyɩnɔ wɔɔ m, a ʋ: "Woso cirbəə gasʋʋrɛ nyɩntam arzakazannɔ ma kaŋŋɩda!" 24A karɩndanyɩnɔ wɔɔ zɛ kədə a meer naa do barɛ minto. Yeezuu n a ya, an so ra, a ʋ: "M danyɩnɔ, Woso cirbəə gasʋʋrɛ kɔɔkɔɔ. 25Yoonde gasʋ huuka yaa m nyɩntam zanta an lɛ da arzakazaa gasʋ Woso cirbəə ʋ m." 26Karɩndanyɩnɔ wɔɔ a ya ŋnɩ zɛ kədə an lɛ da, ŋn'a hɩm kʋ m, ŋ ʋ: "Nka n nɩ bɔm lɛ nɩ?" 27Yeezuu n dɩga ŋ ma, a ʋ: "Gʋaa b'a dam ma, an a mɩŋŋa bʋmbɔ y, bɩ Woso y'a da hɔ haay ma." 28Pɩyɛɛr n a hɩ m, a ʋ: "Dɩga, wɔɔ hɔ haay to, k'ʋ zu ɩbɩɩ ʋ." 29Yeezuu n a hɩ Pɩyɛɛr m, a ʋ: "Sɩra mɔɔ n'a hɩrɛ awɔɔ m, kʋ gʋaa a gʋ a har, kan a zɩ kɩ, a da kɩ, a dakumbonno kɩ, a danlʋrɔ kɩ, a nyɩnɔ kɩ, a tara kɩ ma mɔɔ minto kan lemim nyɩnta bɩ minto kɩ, 30a zaa har, kan da kɩ, dakumbonno kɩ, danlʋrɔ kɩ, nyɩnɔ kɩ, tara kɩ yɩm gallɛm zɔrɔ dɔmɩnnɔ nɔɔn duro ʋ, kan fɩryɩrɛ kɩ. Durnya k'a nɩ zɛm bɩ nɔ ʋ, a mɩsɩrbaa k'a nyarɛ ba ʋ bɩ yɩm sɔ. 31Lɛɛkarɛzannɔ gʋta nyɩntam jɛzannɔ, jɛzannɔ nyɩntam lɛɛkarɛzannɔ." 32Ŋ y'a hʋr, ŋnɩ zaa sa ŋn'ɩ tam Zerizalɛm ʋ. Yeezuu nɩ tarɛ ŋ lɛɛ. Dabɔʋ a karɩndanyɩnɔ wɔɔ nyasʋ, nyibəə gʋɔɔ kʋ ŋ zu kʋ ʋ kan ŋ kɩ rɔ wɔɔ nyasʋ. Yeezuu a ya, an bueerehɩɩyɔɔ wɔɔ bir a jɩr ʋ, an nɩ mim k'a nɩ zɛm k'a bɩ ba m bɩ hɩrɛ ŋ nɩ, a ʋ: 33"K'a dɩga, ta kʋ wɔɔ nawʋm Zerizalɛm ʋ naa, n yaa Gʋaanyɩ bɩ nyasʋ n a ka wosocɛmannɩbənno jɩtannɔ ʋ kan wosocikarɩnsaambɔɔ kɩ ʋ. Ŋ y'a dʋdɔ yarlɛ k'a zɛ gər, ŋn'a da do vantɔɔ gʋɔɔ wɔ ʋ. 34Ŋ yaa wʋm ma, ŋ lihi dam ma, ŋ y'a zɛm madɩɩrɔ m, ŋ y'a zɛrɛ an ga, bɩ, dɔmɩm kaakʋ hinni ʋ, a y'a mɩm bɔŋ ʋ." 35Zebedee nyɩnɔ Zakkɩ kan Zaan kɩ a zɔ Yeezuu ma, ŋn'a hɩ m, ŋ ʋ: "Karɩnsaamba, hɔ kʋ wɔɔ n'a yɛrɛ ɩbɩɩ han naa ma bɩ, ɩ bɩ zɛ wɔɔ m ma y." 36A n a hɩ ŋ nɩ, a ʋ: "Bɔ awɔɔ lɛ n taa kʋ mɔɔ n a ba awɔɔ minto?" 37Ŋ n a hɩ m, ŋ ʋ: "K'ʋ a yɛ ɩbɩɩ han, ɩbɩɩ cirbəə bɩncɛ ʋ, k'ɩ ka kʋ wɔɔ gʋaa deem n nyɩnta ɩbɩɩ bɩsɩ, deem ɩbɩɩ jɩsa." 38Yeezuu n a hɩ ŋ nɩ, a ʋ: "Awɔɔ n hɔ k'a n'a yɛm bɩ dɔ y. Awɔɔ a da ma, a hɔ kʋ mɔɔ n n'a mim laaga ʋ bɩ mi ra? Gɛɛ awɔɔ a da ma a fɩryɩrɛ kʋ mɔɔ n n'a yɩm bɩ yɩ ra?" 39Ŋ n a nyɩ bɔ ʋ, ŋ ʋ: "Wɔɔ ʋ da ma." Yeezuu n a hɩ ŋ nɩ, a ʋ: "Laaga hɔ kʋ mɔɔ n n'a mim bɩ, awɔɔ y'a mim, fɩr kʋ mɔɔ n n'a yɩm bɩ, awɔɔ y'a yɩm sɔ, 40bɩ, k'a gɔɔta mɔɔ jɩsa kan mɔɔ bɩsɩ bɩ kɩ nyɩntarɛ nɩ, mɔɔ n m da ma m zaa ka y, bala, mɔɔ n m so ʋ y. Bɩncɛ bɩ banka Woso ʋ ŋ zannɔ minto." 41Karɩndanyɩnɔ buro wɔɔ kʋ ŋ naa ma bɩ, ŋ nɔ ma ʋ kan Zakkɩ kɩ, Zaan kɩ. 42Yeezuu n ŋ bir, an a hɩ ŋ nɩ, a ʋ: "Awɔɔ dɔ, a ʋ: gʋɔɔ k'awɔɔ nɩ dɩgarɛ ŋ ma cinno wɔɔ, brɔɔ nɩ paŋŋa barɛ a kʋrɔ ma, paŋŋazannɔ n'a hɔɔnhɔ barɛ a gʋɔɔ ma. 43B'a bɩ nyɩntarɛ ncɩnaaʋ awɔɔ bire ʋ y. Bɩ, kʋ gʋaa lɛ taa k'a bɩr jɩtaarɛ awɔɔ bire ʋ, k'an a ba zibəənyɩ. 44Bɩ, kʋ gʋaa lɛ taa k'a bɩr lɛɛkarɛzaa awɔɔ bire ʋ, k'an a ba awɔɔ haay lɔ. 45Bala, Gʋaanyɩ bɩ n bʋr kʋ gʋɔɔ n b'a hɔɔnhɔ ba y, bʋr a ʋ k'a b'a da gʋɔɔ han, k'a a mɩsɩrbaa ka gʋɔɔ gʋta bʋmbɔrɛ minto." 46Yeezuu kan a karɩndanyɩnɔ wɔɔ kɩ, zamaa bɩ kɩ yaa lee ku Zeriko ʋ. Kʋ ŋ nɩ bɔm kʋnɔ ʋ b'ʋ bɩ, bʋʋ ɩ nyɩnta zaa lezi b'ʋ, a tɔ m Bartimee, Time nyɩ m, an nɩ hɔ yɩnyɛm. 47K'a a ma ŋ ʋ: Nazarɛtɩ Yeezuu m bɩ, an nɩ zee darɛ, a ʋ: "Davɩd Nyɩ, mɔɔ cicir zɛ!" 48Gʋɔɔ wɔɔ nɩ bʋgʋr bam ma, ŋ ʋ, an a tʋr ka, b'a a banka, an a da ra: "Davɩd Nyɩ, mɔɔ cicir zɛ!" 49Yeezuu n jɩm, an a hɩ, a ʋ: "K'a bir!" N n a bir, n n a hɩ m, n ʋ: "Ɩ tɔ ʋ, wuti, a y'ɩ birm." 50Bʋʋ bɩ n a gɔbga bɔ a ra, an a zo, an wuti kan bra kɩ, an bʋr Yeezuu zi. 51Yeezuu n a lar, a ʋ: "Ɩbɩɩ lɛ n taa kʋ m bɔ ba ɩ nɩ?" Bʋʋ bɩ n a nyɩ bɔ ʋ, a ʋ: "Karɩnsaamba, a ka kʋ m m ya, m lɛɛ yɩ." 52Yeezuu n a hɩ m, a ʋ: "Ta, ɩ sɩrakarɛ ɩ bʋmbɔ." Lɛɛm bɩ, a mɩnyaa ɩ lɛɛ yɩm, an zu Yeezuu ʋ, an nɩ tam.


text: 1Pə tɔɔ kɛ́ Pɔɔlɩ má wei ma kɛ́ saləka tʋ kɛ Yesu Kilisiti tɔɔ sɩ pə́ waasɩ mpa mɛ ɩ́ tá kɛ́ Yuta nyə́ma tɔ, ma sələməɣɩ Ɩsɔ. 2Ma hʋʋ teu sɩ ɩsəntɔ ɩ́ nɩɩwa ɩsəna Ɩsɔ lapa-m suulu na ɩ́ tʋ-m sɩ má la təmlɛ kɛ mə kiŋ tɔ. 3Ɩsɔ sɩɩ ɩsəna mpi na ɩ́ təŋəɣɩ na ɩ́ lakɩ na pə́ ŋmɛlaa tɔɣɔ ɩ kulaa na ɩ́ hʋ́lɩ́-m na má nyɩ. Halɩ ma tɛma-mɛɣɛ pə tɔm kɛɛsʋɣʋ kɛ cənɛ ɩnəɣɩ pəcɔ. 4Na ye ɩ́ kalaa ɩ́ ká ná ɩsəna mpi ma nyəmá Kilisiti tɔm nti ɩnɩ nɔɣɔlʋ taa cɛkəna mpʋ tɔ. 5Ɩsɔ táá hʋ́lɩ́-təɣɩ sɔsaa taa yəlaa ɩsɩɩ kaɣana ɩ lapa na ɩ Feesuɣu kuli-tɩ na kʋ́ hʋ́lɩ́ tillaa na Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa mpa pa kɛ́ ɩ yəlaa kʋpama tɔ. 6Na tɔm kʋŋmɛlətʋ ntəɣəlɛ sɩ: Laapaalɩ Kʋpaŋ lapa na mpa pa ta kɛ Yuta nyə́ma tɔ na Yuta nyə́ma pa təna pá hiki pa paa tete kɛ kʋpantʋ nti Ɩsɔ sɩɩ ɩ yəlaa tɔ tə taa, na pá pəsɩ kʋlʋm təkpataa, na Ɩsɔ tɔma sɩ ɩ lakɩ mpi na Yesu Kilisiti kiŋ tɔ piitim lɛmpɩ nyə́ma ná wɛ pə taa tɔtɔɣɔ. 7Suulu kɛ Ɩsɔ hʋlaa na ɩ́ tʋna-m na ɩ́ paasɩ na ɩ́ ha-m toma sɩ má la Laapaalɩ Kʋpaŋ ɩnɛ ɩ təmlɛ. 8Maɣalɛ Ɩsɔ yəlaa səkpema taa səkpelu, paa na mpʋ ma ɩnəɣɩ Ɩsɔ tʋnaa na ɩ́ hʋ́lɩ́ suulu ɩnɛ sɩ má cɔɔ na má heeli mpa pa ta kɛ Yuta nyə́ma tɔɣɔ Kilisiti teu sɔsɔɔm mpi pə fɛɩna akpele tɔ pə Laapaalɩ Kʋpaŋ. 9Na má la na yəlaa təna cɛkəna Ɩsɔ sɩɩ ɩsəna mpi na ɩ́ təŋəɣɩ na ɩ́ lakɩ na pə́ ŋmɛlaa tɔ, ɩsəna pə wɛɛ sɩ pə́ la tɔ. Ɩsɔ wei ɩ lapa pə təna na pə́ wɛɛ tɔ ɩ ŋmɛsa hatuu lɔŋtaa kɛ́ ɩsəna mpi ɩ sɩɩwa na ɩ́ təŋəɣɩ na ɩ́ lakɩ mpʋ tɔɣɔ. 10Sɩ pə́ kɔma na pə́ tala waatʋ ɩnɛ ɩlɛ ɩ yele na ɩsɔtaa kawulaɣa nyʋɣʋ nyə́ma na ka toŋtʋnaa nana Yesu sɛɛlaa kpeka kiŋ kɛ Ɩsɔ nyəm yaasi təna. 11Ɩ ka hʋʋkaɣa ntiɣi tam tɔ Tacaa Yesu Kilisiti kiŋ kɛ ɩ lapa-tɩ. Na pə nɔɣɔ taa təkʋlʋŋkʋlʋ kɛ́ ɩ lapa. 12Na tá na-ɩ tə kpɛntaa na tə́ tɛmɩ-ɩ na tá taa tɔɣɔ tə hika mpaaʋ na tə́ səŋ Ɩsɔ ɩsɛntaa na naani kɛ teu. 13Ye mpʋ ɩlɛ ma wiikəna-mɛ sɩ ɩ́ taa lɔ tɔɔŋ kɛ kʋnyɔŋ ŋku ma tɔkɩ mə tɔɔ tɔ kʋ tɔɔ. Pə taɣa pʋlʋ pɩɩ tɛ na pə́ kʋsɩ mə nyʋɣʋ. 14Pə tɔɔ kɛ́ ma luŋa akula kɛ Tacaa 15wei ɩ haakɩ atɛ na ɩsɔtaa piitimnaa tənaɣa pə həla tɔ, 16sɩ ɩ teeli sɔsɔ tɔɔ ɩ́ yele na ɩ Feesuɣu la na mɩɩ hiki pəsʋɣʋ na ɩ́ nyɔɔ toŋ kɛ hatuu mə ləmaɣasɛɛ taa, 17na ɩ́ tɛ Ɩsɔ na mə́ taa kɛ́ teu, na Kilisiti wɛɛ mə waalɩ kɛ́ tam. Na ma sələməɣɩ Ɩsɔ kɛ́ sɩ ɩ́ sɔɔləɣɩ təma na ɩ́ səŋ pə taa kɛ́ teu təkeŋkeŋ. 18Na mə na Ɩsɔ yəlaa təna ɩ́ kpɛntɩ na ɩ́ hiki pəsʋɣʋ na ɩ́ cɛkəna ɩsəna Kilisiti sɔɔlʋɣʋ tɔɔwa tɔ haləna kʋ fɛɩ tənaɣa. Nwaaŋ na mpəlɛ, ɩsɔtaa na atɛ. 19Na paa Kilisiti sɔɔlʋɣʋ fɛɩ sɩ nɔɣɔlʋ pəsəɣɩ na ɩ́ cɛkəna kʋ təna tɔ, mɩɩ cɛkəna-kʋ, na ɩ́ hiki Ɩsɔ nyəm təna na pə́ maɣalɩ mə taanaa təpampam. 20Tɔʋ, toma nna a wɛ tá taa na á waasəɣɩ-tʋɣʋ tam tɔ anəɣɩ Ɩsɔ pəsəɣɩ na ɩ́ lana-tʋɣʋ kʋpantʋ na pə́ tɛɛ tá sələmʋɣʋ tɔɔ təcaɣacaɣa, haləna pə́ tɩɩ tɛɛ mpi mpi tə pəsəɣɩ na tə́ hʋʋ tá taa tɔ. 21Ɩsɔ ɩnɩ ɩ sɛɛlaa təna təpaɩ, na Yesu Kilisiti pá tʋɣɩ-ɩ teeli na pə́ polo ḿpʋ́ɣʋ́ tam haləna tam. Ami.


text: 1Dɛ dɩdwɩ lampo-joŋnə dɩ nɔn-cɩcɔgɩrʋ zanzan ma fɔɔrɩ ba yi Zezi te, sɩ ba taa cəgi o taanɩ dɩm. 2Farizɩan tiinə dɩ Wɛ cullu karanyɩna tiinə na nɛ kʋntʋ tɩn, ba maa pʋʋna ba wɩ: "Ta'a nii nɔɔnʋ wʋntʋ na je dɩ nɔn-cɩcɔgɩrʋ, yɩ o ta kwəri o di wʋdiu dɩ ba." 3Zezi laan ma maŋɩ mɩmaŋa o brɩ-ba o wɩ: 4"Abam wʋlʋ na jɩgɩ peeni bi (100), yɩ sɩ dɩdʋa na je, o b'a yagɩ peeni funʋgʋ-nʋgʋ kʋm (99) gaa nɩ, yɩ o daarɩ o vu o beeri pi-jiə kam na? 5O nan na beeri o na-ka, o laan w'ʋ kwe-ka o daŋɩ o bakala baŋa nɩ dɩ wʋpolo o ja vu sɔŋɔ. 6O na tu o yi sɔŋɔ, o'o bəŋi o cilonnə dɩ o sɔŋɔ tiinə maama, yɩ o ta dɩ ba o wɩ: ''A kɩ wʋpolo dɩ amʋ, a na nɛ piə kalʋ ya na je tɩn ŋwaanɩ.' 7Kʋntʋ tɩn, a lagɩ a ta abam sɩ, kʋ yɩ bɩdwɩ mʋ dɩ nɔn-cɩcɔgɔ dɩdʋa na ləni o wʋ o yagɩ kəm-balwaarʋ, kʋ'ʋ pa wʋpolo taa daga Wɛ-sɔŋɔ nɩ. Ba'a ta jɩgɩ wʋpolo zanzan dɩd-o kʋ dwe nɔn-ŋʋna funʋgʋ-nʋgʋ na ba bʋŋɩ sɩ ba maŋɩ sɩ ba ləni ba wʋrʋ Wɛ ŋwaanɩ. 8Asawɛ, kaanɩ na jɩgɩ səbu-dala fugə, yɩ dɩdʋa na je, o b'a tarɩgɩ kanɩa o zuri o yɩra o zwarɩ digə kam wʋ maama, sɩ o nii o'o na-dɩ na? 9O nan na nɛ-dɩ, o laan w'ʋ bəŋi o cilonnə dɩ o sɔŋɔ tiinə maama, yɩ o ta dɩ ba o wɩ: ''A kɩ wʋpolo dɩ amʋ, a na nɛ səbu-dalɩ dɩlʋ ya na je tɩn ŋwaanɩ.' 10Kʋntʋ tɩn, a lagɩ a ta abam sɩ, kʋ yɩ bɩdwɩ mʋ dɩ nɔn-cɩcɔgɔ dɩdʋa na ləni o wʋ o yagɩ kəm-balwaarʋ, kʋ'ʋ pa wʋpolo kʋntʋ doŋ taa wʋ Wɛ malɛsɩ sɩm tee nɩ." 11Zezi daa ta ma ta o wɩ: "Nɔɔnʋ mʋ wʋra o na jɩgɩ bəkəri sɩle. 12Dɛ dɩdwɩ nyaanɩ wʋm ma zaŋɩ o ta dɩ o ko o wɩ: 'A ko, a loori-m sɩ n maŋɩ a təri nmʋ wəənu tɩm wʋnɩ n pa-nɩ'. O ko ma sɛ. O ma maŋɩ o jɩjɩgɩrʋ tɩm o pa-ba. 13Da fɩnfɩɩn na kɛ tɩn, nyaanɩ wʋm ma zaŋɩ o kwalɩmɩ o wəənu maama o ja nuŋi o vu tɩʋ kʋdoŋ yigə yigə. O maa zʋʋrɩ da, yɩ o kɩ paweeni yɩranɩ. O maa jɩgɩ o wəənu tɩm o cɔgɩ yɔɔ yɔɔ. 14O laan ma ba o cɔgɩ o wəənu tɩm o ti maama. Kana ma tiini ka zʋ tɩʋ kʋm, yɩ o daa ba jɩgɩ kʋlʋkʋlʋ. 15O ma vu tɩʋ kʋm nɔɔnʋ dɩdʋa te, o loor-o sɩ o wəl-o. Nɔɔnʋ wʋm ma pa o vu o tɔgɩ o tərə gaa nɩ. 16Kana na tiini ka cɛ o yɩra nɩ tɩn, o ma bʋŋɩ sɩ o tɔgɩ o di tərə yam wʋdiu kʋm, yɩ nɔɔn-nɔɔnʋ ba pa-o-kʋ. 17O wʋbʋŋa laan ma joori. O ma bwɛ o tɩtɩ nɩ o wɩ: 'A ko yəni o paɩ o tɩntʋŋna wʋdiu zanzan yɩ ba ba di ba tiə, yɩ a laan wʋ yo seeni kana lagɩ ka gʋ-nɩ. 18A'a zaŋɩ a joori a vu a ko wʋm te mʋ, sɩ a ta dɩd-o nɩ: "A ko, a kɩ a cɔgɩ Wɛ yigə, yɩ a kɩ a cɔgɩ nmʋ dɩ wʋ. 19Kʋntʋ tɩn, kʋ daa wʋ maŋɩ sɩ n kɩ-nɩ nɩ nmʋ bu te. Nan pa a taa tɔgɩ a yɩ nmʋ tɩntʋŋna bam dɩdʋa." ' 20O na bʋŋɩ kʋntʋ tɩn, o laan ma zaŋɩ o maa ve o ko wʋm te. O ta na wʋ yigə yigə tɩn, mʋ o ko wʋm tʋlɩ o na-o. O na nɛ-o tɩn, o ŋwaŋa ma zʋ-o. O ma zaŋɩ o duri o vu o jeeri o bu wʋm, o kukwər-o dɩ wʋpolo zanzan. 21Bu wʋm laan ma ta dɩd-o o wɩ: 'A ko, a kɩ a cɔgɩ Wɛ yigə, yɩ a kɩ a cɔgɩ nmʋ dɩ wʋ. Kʋntʋ tɩn, kʋ daa wʋ maŋɩ sɩ n kɩ-nɩ nɩ n bu te.' 22O ko wʋm ma ta dɩ o tɩntʋŋna bam o wɩ: ''A kɩ lɩla 'a zʋ 'a kwe gɔrɔ kʋlʋ na lana kʋ dwe tɩ maama tɩn, 'a ja ba 'a zʋ-o. Kwe-na jafʋlɩ 'a kɩ o jɩŋa nɩ, sɩ 'a kwe natra 'a pa o zʋ. 23Ve-na 'a ja na-paalɩ kamunu kʋm 'a ja ba 'a gʋ, sɩ d'ɩ ma kɩ wʋdiu d'ɩ di candiə dɩ wʋpolo. 24Bɛŋwaanɩ a bu wʋntʋ ya tɩgɩ mʋ, yɩ o joori o bi. O ya je mʋ, yɩ a joori a na-o.' Ba ma puli wʋdiiru tɩm dim yɩ ba kwɛɛra dɩ wʋpolo. 25Maŋa kalʋ nyaanɩ wʋm na tu o yi sɔŋɔ tɩn, o zɩmbaarʋ wʋm ya wʋ kara nɩ mʋ o vara. O na nuŋi kara kam nɩ o maa bɩɩnɩ sɔŋɔ tɩn, mʋ o ni ba na magɩ wəənu yɩ ba saɩ. 26O ma bəŋi o ko tɩntʋŋna bam dɩdʋa o bwe-o woŋo kʋlʋ na kɩ yɩ ba kwɛɛrɩ tɩn. 27Tɩntʋŋnʋ wʋm ma lər-o o wɩ: 'Nmʋ nyaanɩ wʋm mʋ tuə. Nmʋ ko ma ja na-paalɩ kamunu kʋm o gʋ sɩ ba di candiə, o na nɛ-o yɩ o jɩgɩ yazurə tɩn ŋwaanɩ.' 28Bu-kwɩan kam na ni kʋntʋ tɩn, o bam ma zaŋɩ. O ma ba lagɩ sɩ o zʋ digə. O ko wʋm ma nuŋi o vu o koor-o sɩ o zʋ. 29O ma ta dɩ o ko wʋm o wɩ: 'Ta n niə, bɩna yantʋ maama amʋ tiini a tʋŋɩ zanzan a pa nmʋ. A yəni a sɛ nmʋ ni maŋa maama. Nmʋ nan wʋ pɛ amʋ dɩ bʋbala dɩ sɩ a gʋ, sɩ amʋ dɩ a cilonnə ma kɩ candiə. 30Kʋ daarɩ nmʋ bu wʋntʋ na tu tɩn, n jaanɩ na-paalɩ kamunu kʋm n gʋ n pa-o, yɩ o yɩ wʋlʋ na kwe nmʋ jɩjɩgɩrʋ o vu o cɔgɩ ka-bwəəru kwaga nɩ yɩ o laan joori o ba tɩn.' 31O ko wʋm ma lər-o o wɩ: 'A bu, nmʋ wʋ amʋ tee nɩ mʋ maŋa maama. Wəənu tɩlʋ maama amʋ na jɩgɩ tɩn yɩ nmʋ nyɩm mʋ. 32D'ɩ nan maŋɩ sɩ d'ɩ kɩ wʋpolo candiə mʋ zɩm, bɛŋwaanɩ nmʋ nyaanɩ wʋm ya tɩgɩ mʋ, yɩ o joori o bi. O ya je mʋ, yɩ d'ɩ joori d'ɩ na-o.' "


text: 1Alahadi kyɛɛ sɩgballɩnyʋwa, haana hʋ sii, a kaŋ kɩna hʋ ba aa mara ba sʋwala sʋma gɛɛ anɩɩ tʋranɩɩ hʋ, a kaŋ mʋ bil hʋ lee. 2Ba mʋwa dɩ bʋyɩ hʋ ba fa aa kpaa tɔ bʋbʋwa hʋ nyʋwa suro. 3Ɛɛ rɛ ba mʋ gyʋʋ bʋbʋwa hʋ, amɛ ba bɩ naa á Tɩɩna Yesu teŋbii. 4Ɛɛ rɛ ba sɩŋ doŋ, a bɩ gyɩŋ wɩɩ hʋ buloŋ ba aa sɩ yaa. Ba yaa dɩ ba deŋ, dɩ baala balɩya rɛ pirigi ko sɩŋ ba logiŋ gɛɛ, ka ba gannɩ buloŋ kɩ tʋla gɛɛ nyʋlɩɩnyʋlɩɩ. 5Nyɛ rɛ kambɩŋ kaŋ haana hʋ, ba kaŋ ba nyuni gʋra gʋra. Ɛɛ rɛ baala hʋ pɩyɛsɩ ba a baa, "Bee rɛ tɩŋ ma deŋ kɩ kyɛ nal hʋ aa weye nɩsʋʋnɩ tɩyaŋ? 6Ʋ tuwo daha. Ʋ siye rɛ. Ma liisi wɩɩ hʋ ʋ gyɩ aa basɩ tɩya ma, saŋa hʋ tɩyaŋ ʋ gyɩ aa we Galili tɩyaŋ. 7Ʋ gyɩ basɩ tɩya ma rɛ anɩɩ ba sɩ kpa ʋ Nihuwobiŋ Biye we wɩbɔŋyaala nosi tɩyaŋ dɩ ba kpaasɩ ʋ mal daagarɩɩ tɩyaŋ, dɩ ʋ sʋba, dɩ amɛ dɩ ʋ sɩ sii sʋʋ tɩyaŋ ʋ kyɛtoo kyɛɛ." 8Doŋ nɛ haana hʋ liisi wɩɩ hʋ ʋ gyɩ aa basɩ tɩya ba. 9Ɛɛ rɛ ba lɩɩ bʋbʋwa hʋ tɩyaŋ, a mʋ basɩ wɩya hʋ buloŋ aa yaa a tɩya Yesu kpambɩsɩ fi abee kɩdɩgɩ hʋ, abee nɩkaalɩya hʋ buloŋ fa aa tɩŋ ʋ hal. 10Haana hʋ gyɩ aa mʋʋ bil hʋ lee rɛ nyɛ: Mɛɛrɩ Magidalina, Gyuwana abee Gyemsi nɩɩna Mɛɛrɩ. Ba bee ba hadɔŋtɩŋsɩ hʋ gyɩ aa mʋʋ na wɩya hʋ rɛ gyɩ ko basɩ wɩya no tɩya Yesu kpambɩsɩ hʋ. 11Amɛ Yesu kpambɩsɩ hʋ fa bɩɩna anɩɩ wɩɩ hʋ haana hʋ aa basa yaa wɩnyɩyɛl lɛ. Ɛɛwɩya, ba gyɩ bɩ laa di. 12Amɛ Piita sii a fá mʋ bʋwa hʋ lee, a mʋ tuu lurimi bʋwa hʋ, a na liŋe hʋ ba fa aa kpaa we Yesu dɩ ʋ pɩna, aŋka ʋ bɩ naa kɩŋ buloŋ. Ɛɛ rɛ wɩɩ hʋ kpere ʋ, ʋ mɩɩgɩ mʋ dɩya. 13Haŋ kyɛɛ hʋ tɩɩ rɛ Yesu hatɩnna balɩya sii kɩ mʋ tɔɔ kɩdɩgɩ ba aa yɩrɩ Imayosi. Imayosi bee Gyerusalɛm fa yaa anɩɩ meeldaasɩ bapɛ rɛ. 14Ba aa mʋʋ hʋ tɩyaŋ nɛ, ba vala a basɩ wɩya hʋ aa yaa a kɩ tɩya dɔmɔŋ. 15Ba aa basɩ wɩya hʋ a vala kɩ mʋ tɩyaŋ nɛ Yesu tɩɩ ko pɛ ba tɩyaŋ ba buloŋ kɩ vala. 16Ba gyɩ na ʋ rɛ, amɛ ba gyɩ bɩ wuwo gyɩma anɩɩ ʋ rɛ. 17Ɛɛ rɛ Yesu pɩyɛsɩ ba a baa, "Bekine wɩya rɛ ma vala kɩ basɩ gɛɛ?" Ɛɛ rɛ ba mɩɩgɩ sɩŋ, ba tɩsɩ buloŋ kyogi. 18Nyɛ rɛ ba kɩdɩgɩ tɩɩna ba aa yɩrɩ Kiliyopasi pɩyɛsɩ ʋ a baa, "Ɩ dʋŋ nɛ yaa nɩhʋwal Gyerusalɛm tɩyaŋ a bɩ gyɩŋ wɩɩ hʋ aa yaa doŋ kyɛbʋʋsɩ no koo?" 19Ɛɛ rɛ ʋ pɩyɛsɩ ba a baa, "Wɩbee rɛ gɛɛ?" Ɛɛ rɛ ba basɩ tɩya ʋ a baa, "Ka wɩɩ hʋ ba aa yaa Yesu aa lɩɩ Nazarɛti. Baal no fa yaa Wɩɩsɩ tɩŋdaal lɛ. Ʋ wɩbasɩya abee ʋ wɩyaalɩya buloŋ tɩyaŋ, ʋ fa yaa nal hʋ aa kaŋ dee rɛ Wɩɩsɩ abee nihuwobisi buloŋ sɩya tɩyaŋ. 20Á Gyuuma wɩɩkyʋwal sɩlaala nɩhɩyasɩ abee Gyuuma nɩhɩyasɩ kpa ʋ we Pilato nosi tɩyaŋ dɩ ʋ kpʋ ʋ. Ɛɛ rɛ Pilato leŋ ba kpaasɩ ʋ mal daagarɩɩ tɩyaŋ, ʋ sʋba. 21Amɛ á fa aa yɩyɛlɩ anɩɩ ʋ rɛ yaa nal hʋ aa ko dɩ ʋ laa Iziral tɩmma ta. Ka ba aa kpʋ ʋ, ʋ kyɛyɛ boto rɛ yaa gyɩnaŋ. 22Wɩya no buloŋ hal tɩyaŋ mɛ, á bee haana hʋ fa aa tɩŋ Yesu hal badɔmɔŋ ko basɩ wɩɩ rɛ tɩya ma, wɩɩ hʋ kperi ma. Ba baa dɩ ba sii mʋ bʋwa hʋ lee rɛ sɩgballɩnyʋwa, aŋ bɩ naa Yesu teŋbii bʋwa hʋ tɩyaŋ. 23Ba baa dɩ ba naa malɩkasɩ rɛ ba basɩ tɩya ba anɩɩ Yesu weye rɛ. 24Ɛɛ rɛ á badɔmɔŋ mɛ sii mʋ bʋwa hʋ lee a na anɩɩ wɩɩ hʋ haana hʋ aa basa hʋ yaa wɩtɩɩ. Amɛ ba mɛ gyɩ bɩ naa Yesu." 25Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ba a baa, "Ma yaa bambugo rɛ kɩŋkaŋ, a bɩ wuwo dɩ ma laa wɩya hʋ Wɩɩsɩ tɩŋdaala aa basa mɛ di. 26Ma bɩ gyɩma anɩɩ ʋ maga dɩ Krisita hʋ, laataal hʋ Wɩɩsɩ aa lɩya, na tʋwara rɛ aŋ na di ʋ gaŋdaa-feŋ Wɩɩsɩ lee tɩyaŋ koo?" 27Ɛɛ rɛ Yesu basɩ wɩya hʋ buloŋ ba aa saba Wɩɩsɩ teŋ tɩyaŋ a mʋ kɩ tile ʋ tɩyaŋ, a tɩya ba. Ʋ gyɩ piile tenni hʋ Moosi aa saba tɩyaŋ nɛ a kaŋ mʋ pele tenni hʋ buloŋ Wɩɩsɩ tɩŋdaala mɛ aa saba, a daga wɩya no buloŋ memiye mɛ tɩya ba. 28Ba aa ko kpaga Imayosi, Yesu fugo yaa gɛɛ anɩɩ ʋ aa kyɛ dɩ ʋ parɩ mʋ. 29Ɛɛ rɛ ba kana ʋ biŋ, aŋ baa dɩ lee bile rɛ, dɩ ʋ pɩŋ sɩya gballɩ. Ɛɛ rɛ ba beel-ʋ buloŋ kpa gyʋʋ dɩya. 30Ɛɛ tɩyaŋ nɛ ba hɔŋ dɩ ba di kɩna. Nyɛ rɛ Yesu kpa paanʋʋ, a kyʋwalɩ Wɩɩsɩ aŋgyʋwasʋ aŋ kaŋ lɔgɔ lɔgɔ tɩya ba. 31Ʋ aa yaa gɛɛ tɩyaŋ nɛ, ba sɩya yaŋ polli ba gyɩma anɩɩ Yesu rɛ. Haŋ lagɩlagɩbiye hʋ, ʋ pirigi dɩɩgɩ ba sɩɩ tɩyaŋ. 32Ɛɛ rɛ ba basɩ tɩya dɔmɔŋ a baa, "Saŋa hʋ ʋ fa aa basɩ wɩya kɩ tɩya ma aŋ daga Wɩɩsɩ teŋ wɩya hʋ memiye kɩ tɩya ma ŋmanɩɩ hʋ tɩyaŋ, á tenni fa fɩyɛla rɛ kɩŋkaŋ buloŋ." 33Ɛɛ rɛ ba sii lagɩ lagɩ, a mɩɩgɩ mʋ Gyerusalɛm, a na Yesu kpambɩsɩ fi abee kɩdɩgɩ hʋ, abee nɩkaalɩya hʋ buloŋ fa aa tɩŋ Yesu hal dɩ ba laŋŋa lɩdɩgɩ. 34Ɛɛ rɛ Yesu hatɩnna hʋ fi abee kɩdɩgɩ hʋ basɩ tɩya ba a baa, "Á Tɩɩna Yesu kɔnɩ sii sʋʋ tɩyaŋ nɛ, beewɩya, ʋ kaŋ ʋ tɩɩ ko daga Siimɔŋ nɛ!" 35Doŋ nɛ baala hʋ balɩya mɛ basɩ wɩɩ hʋ aa yaa ŋmanɩɩ hʋ tɩyaŋ, abee gɛɛ ba aa ko gyɩma anɩɩ á Tɩɩna Yesu rɛ. Ba basɩ tɩya ba rɛ anɩɩ saŋa hʋ ʋ aa kaŋ paanʋʋ lɔgɔ a tɩya ba hʋ tɩyaŋ nɛ ba gyɩma anɩɩ ʋ rɛ. 36Saŋa hʋ baala hʋ balɩya aa tɩya ba ŋmanɩɩ duwoso tɩyaŋ nɛ dɩ Yesu tɩɩ rɛ bɩl pirigi ko sɩŋ ba buloŋ sɩya tɩyaŋ gɛɛ, aŋ basɩ tɩya ba a baa, "Fɩyɛlʋʋ we ma lee." 37Ɛɛ rɛ kambɩŋ kaŋ ba, beewɩya ba kɛ fa bɩɩna anɩɩ nɩdʋma rɛ ba na gɛɛ. 38Nyɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ba a baa, "Ma ta leŋ dɩ kambɩŋ kaŋ ma, a ta kaŋ wɩya mɛ kɩ kyɩɩsɩ ma hakɩllɩ tɩyaŋ. 39Ma deŋ ŋ nosi bee ŋ naasɩ na, ma sɩ gyɩma anɩɩ ŋ tɩɩ rɛ. Ma dige ŋ na weliŋ, ma sɩ gyɩma anɩɩ ŋ tɩɩ rɛ kɔnɩ, beewɩya nɩdʋma bɩ kaŋ hogo bee naŋpʋna anɩɩ ma aa naa dɩ ŋ kana nyɛ." 40Ʋ aa basɩ gɛɛ ko teŋ, ʋ kaŋ ʋ nosi abee ʋ naasɩ buloŋ a daga ba. 41Wɩɩ no fa yaa ba wɩkperii rɛ, a bɩl yaa ba teŋfɩyɛlʋʋ mɛ kɩŋkaŋ. Amɛ ba ha fa bɩ laa ʋ di. Ɛɛ rɛ Yesu mɩɩgɩ pɩyɛsɩ ba a baa, "Ma kaŋ kɩdiiliye daha rɛ?" 42Ɛɛ rɛ ba kpa fuwonaŋ-kyabɩɩ, a tɩya ʋ. 43Ʋ laa kyaŋ ba sɩɩ tɩyaŋ. 44Ɛɛ rɛ ʋ basɩ tɩya ba a baa, "Saŋa hʋ tɩyaŋ ŋ beel-ma aa we doŋ, wɩya no buloŋ nɛ ŋ laa sɩya basɩ tɩya ma. Wɩya hʋ buloŋ Moosi aa saba a mʋ kɩ tile ŋ tɩyaŋ, abee wɩya hʋ buloŋ Wɩɩsɩ tɩŋdaala aa saba, abee wɩya hʋ ba aa saba Wɩɩsɩ teŋ logiŋ hʋ ba aa yɩrɩ Yɩɩla tɩyaŋ, ba buloŋ maga dɩ ba ko su ba bʋʋsɩ rɛ." 45Doŋ nɛ Yesu leŋ ba hakɩllɩ suri dɩ ba wuwo gyɩŋ wɩya hʋ ba aa saba Wɩɩsɩ teŋ tɩyaŋ memiye. 46Aŋ bɩl basɩ tɩya ba a baa, "Nyɛ rɛ ba sabɩ biŋ: Ʋ maga dɩ Krisita hʋ, laataal hʋ Wɩɩsɩ aa lɩya na tʋwara rɛ, a sʋba aŋ sii sʋʋ tɩyaŋ ʋ kyɛtoo kyɛɛ." 47"Ba bɩl saba rɛ dɩ nala sɩ basɩ Wɩɩsɩ wɩya, nal hʋ Wɩɩsɩ aa lɩya feŋ tɩyaŋ, dʋnɩya logiŋ buloŋ tɩyaŋ. Ba sɩ piili Gyerusalɛm tɩyaŋ a basɩ tɩya nala dɩ ba bɩrɩmɩ lɩɩ ba wɩbɔmɔ tɩyaŋ dɩ Wɩɩsɩ kpa ba wɩbɔmɔ kyɛ ba. 48Mamaa rɛ yaa wɩya no buloŋ aa yaa daŋsɩya diile. 49Wiyesi Welii hʋ ŋ Kuwo aa wee nyʋwa dɩ ʋ sɩ kpa tɩya ma hʋ, ŋ sɩ kpa ʋ we ma tɩyaŋ. Amɛ ʋ maga dɩ ma gyegili Gyerusalɛm tɩyaŋ, a mʋ pele saŋa hʋ Wiyesi Welii no aa sɩ lɩɩ Wɩɩsɩ lee a ko tuu gyʋʋ ma tɩyaŋ, a tɩya ma dee." 50Ɛɛ rɛ Yesu kaŋ ʋ hatɩnna hʋ ba lɩɩ tɔbal hʋ tɩyaŋ a kpa mʋ Bɛɛtani dɩɩlaŋ. Ba aa we doŋ tɩyaŋ nɛ ʋ kaŋ ʋ nosi gyarɩ tɔ ba, a sʋla Wɩɩsɩ tɩya ba dɩ ʋ pɛ ba tɩyaŋ. 51Saŋa hʋ ʋ gyɩ aa sʋla Wɩɩsɩ kɩ tɩya ba hʋ tɩyaŋ nɛ, ʋ leŋ ba ta, ka Wɩɩsɩ kpa ʋ kaŋ gyɩŋ Wɩɩsɩbee. 52Nyɛ rɛ ba kyʋwalɩ ʋ doŋ aŋ mɩɩgɩ mʋ Gyerusalɛm abee teŋfɩyɛlʋʋ yʋga. 53Ba gyɩ aa we Wɩɩkyʋwaldɩɩbal hʋ tɩyaŋ nɛ saŋa buloŋ, a kɩ dannɩ Wɩɩsɩ, aŋ kɩ kyʋwalɩ ʋ aŋgyʋwasʋ.


text: 1Yesu tɛma tɔm tənɛ tə tənaɣa yɔɣɔtʋɣʋ, ɩlɛna ɩ́ heeli ɩ ɩfalaa sɩ: 2Ntɔŋ ɩ́ nyəmá teu sɩ pə kaasa kʋyɛɛŋ naalɛ na pá tɔɣɔ Tɛɛʋ acima na? Tɛɛʋ acima anɩ a tɔɔ kɛ́ paa tʋ Yʋlʋ Pəyaɣa maɣa yəlaa niŋ taa na pá ka-m səm tesika tɔɔ. 3Ḿpʋ́ɣʋ́ kɔtəlaa sɔsaa na Yuta nyʋɣʋ nyə́ma nyʋɣʋ nyə́ma pa kota kɔtəlaa wulaʋ wei pa yaa sɩ Kayifi tɔ ɩ təyaɣa. 4Na pá caɣa na pá maɣasɩ na pá sɩɩ ɩsəna paa kpa Yesu təhɛɛ na nɔɣɔlʋ ta na tɔ, na pá kʋ-ɩ. 5Pa yɔɣɔtaɣa pa taa sɩ: Tə taa kpa-ɩ acima waatʋ, tɔfɔ pɩɩ la yoou kɛ yəlaa taa. 6Yesu ka wɛ Petanii kɛ tɔnʋɣʋ tɔɔ asilima kʋtɔŋ tʋ Simɔŋ təyaɣa taa. 7Tənaɣa alʋ nɔɣɔlʋ ɩ kɔma ɩ kiŋ na ɩ́ tɔka tulaalʋ kʋpampaŋ na pá lapa ɩ akpaləpiya kɛ liɣitee pəlɛ kʋhʋlʋməlɛ tɔ. Yesu caɣaa na ɩ́ tɔŋna tɔɣɔʋ, ɩlɛna alʋ ɩnɩ ɩ́ pəlɩ tulaalʋ ɩnəɣɩ Yesu nyʋɣʋ taa. 8Yesu ɩfalaa ná mpʋ tɔ pə ta maɣa-wɛ, na pá tɔ sɩ: Pa wakəlʋɣʋ tulaalʋ ɩnɛɣɛ ɩsəntɔ tɔ suweɣelɛ? 9Ye paa pɛɛta-ɩ pə taa la liɣitee kɛ sɔsɔm na pá ha kʋnyɔntʋnaa? 10Yesu cɛkənaa sɩ pa yɔɣɔtəɣɩ mpʋ, ɩlɛna ɩ́ pɔɔsɩ-wɛ sɩ: Pepe tɔɔ kɛ́ ɩ́ pəsəɣɩ alʋ ɩnɛ ɩ laŋlɛ kɛ mpʋ? Mpi ɩ lapa-m mpʋ tɔ pə tewaɣa halɩ. 11Mə na kʋnyɔntʋnaa ɩ́ wɛnna tam. Ama má na-mɛ tə kaa wɛɛ təma kiŋ kɛ tam. 12Ma pim tɔɔ kɛ́ ɩ pəla tulaalʋ kɛ ma tɔnʋɣʋ tɔɔ kɛ́ mpʋ. 13Tampana kɛ ma heeliɣi-mɛ yoo maa cɛsəɣɩ, paa timpiɣi paa heeli Laapaalɩ Kʋpaŋ ɩnɛɣɛ antulinya təna taa, paa kɛɛsɩ alʋ ɩnɛ ɩ lapa mpi tɔ pə tɔm na pá tɔɔsəɣɩ ɩ tɔɔ. 14Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu ɩfalaa naanʋwa na naalɛ taa lɛlʋ wei pa yaa sɩ Yutaasɩ Ɩsəkaleeu tɔ, ɩ kʋlaa na ɩ́ polo na ɩ́ maɣana kɔtəlaa sɔsaa, 15na ɩ́ pɔɔsɩ-wɛ sɩ: Ye ma tʋ Yesu kɛ́ mə niŋ taa pepeɣe ɩ́ ka ha-m? Ḿpʋ́ɣʋ́ pɛlɛ pa kala liɣitee nyəɣətʋ kɛ hiu na naanʋwa na pá cɛlɛ-ɩ. 16Pə kpaɣa kʋyaŋku tɔɣɔ Yutaasɩ sʋʋ kʋyakʋ kʋpaŋkʋ kɛ pɛɛkʋɣʋ sɩ ɩ́ tʋ Yesu kɛ́ pa niŋ taa. 17Pə tala potopotonaa mpa pa taa kʋkʋsʋm fɛɩ tɔ pə acima kʋyakʋ kancaalaɣa nyəŋkʋ wule. Ɩlɛna Yesu ɩfalaa polo na pá pɔɔsɩ-ɩ sɩ: Leɣe n caa sɩ tə́ polo na tə́ la-ŋ Tɛɛʋ acima kʋtɔɣɔʋ? 18Tənaɣa Yesu tɔma-wɛ sɩ: Ɩ́ polo ɩcatɛ taa kɛ́ akele tɛ na ɩ́ heeli-ɩ sɩ: Ma wʋlɛ talaa, nyá tɛɣɛ má na ma ɩfalaa tɩɩ tɔɣɔ Tɛɛʋ acima. 19Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu ɩfalaa lapa nti ɩ kɛɛsa-wɛ tɔ. Pa polaa na pá lá Tɛɛʋ acima kʋtɔɣɔʋ. 20Pə kɔma ɩsɩɩ taanaɣa ɩlɛ, ɩ́ na pa naanʋwa na naalɛ pa caɣa tɔɣɔʋ ntɛ́. 21Pa tɔŋna tɔɣɔʋ kɛ mpʋ, ɩlɛna Yesu yɔɣɔtɩ sɩ: Tampana kɛ ma heeliɣi-mɛ yoo maa cɛsəɣɩ, mə taa nɔɣɔlʋ ká la-m kɔlɔmɔtɔ. 22Tənaɣa ɩ ɩfalaa ɩsɛntaa nyəŋa sɔsɔm na tɔm tənɛ. Ɩlɛna pá sʋʋ-ɩ pɔɔsʋɣʋ kɛ kʋlʋm kʋlʋm. Ɩnɛ sɩ: Matɔŋ pə taɣa má, Tacaa? 23Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu cɔ-wɛ sɩ: Ma na wei ta niŋ kpɛnta sʋsʋɣʋ kɛ nyənaɣa taa tɔ pʋntʋ ká lana-m kɔlɔmɔtɔ. 24Yʋlʋ Pəyaɣa má, ma səkɩ teitei kɛ́ ɩsɩɩ pa kɛɛsa ma tɔm kɛ Ɩsɔ Tɔm taa tɔ. Ama wei ɩ ká la Yʋlʋ Pəyaɣa maɣa kɔlɔmɔtɔ kɛ mpʋ tɔ ɩ tɔm ká la waɩyo kɛ́ sɔsɔm. Pʋntʋ ɩnɩ, ye pa taa lʋlɩ-ɩ, pəlɛ pɩɩ lapa sana. 25Pə kpɛŋna Yutaasɩ wei ɩ lakɩ-ɩ kɔlɔmɔtɔ tɔ na ɩ́ pɔɔsɩ Yesu sɩ: Matɔŋ pə taɣa má, Tacaa? Ɩlɛna Yesu cɔ-ɩ sɩ: Ntəɣəlɛ mpʋ. 26Ḿpʋ́ɣʋ́ waatʋ wei pa tɔkaɣa tɔ Yesu kpaɣa potopoto na ɩ́ sɛɛ Ɩsɔ kɛ́ ɩ́ na təmlɛ, na ɩ́ faɣa-ɩ na ɩ́ cɛla ɩ ɩfalaa, na ɩ́ heeli-wɛ sɩ: Ɩ́ mʋ na ɩ́ tɔɣɔ, ma tɔnʋɣʋ ntɛ́. 27Pəlɛ pə waalɩ kɛ́ Yesu kpaɣa kɔpʋ na ɩ́ sɛɛ Ɩsɔ kɛ́ ɩ na təmlɛ. Ɩlɛna ɩ́ cɛlɛ-wɛ na ɩ́ tɔ sɩ: Ɩ́ nyɔɔ-wəɣɩ mə təna. 28Ma caləm ntɛ́ mpi pə hʋ́lə́ɣɩ́ Ɩsɔ nɔɣɔ pɛɛlʋɣʋ tampana tɔ. Mpɩ pə kpemna yəlaa paɣalɛ tɔɔ sɩ pə́ hɩɩsɩ ɩsaɣatʋnaa. 29Tampana kɛ ma heeliɣi-mɛ yoo, saŋa waalɩ ma kaa tasa sʋlʋm pənɛɣɛ nyɔɔʋ. Haləna kʋyaŋku má na-mɛ tɩɩ nyɔɔ sʋlʋm kʋfam kɛ ma Caa Kawulaɣa taa tɔ. 30Pa tɛma mpʋ ɩlɛna pá yoo acima yontu, ɩlɛna pá tɛɛ Olifinaa pʋɣʋ tɔɔ. 31Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tɔma ɩ ɩfalaa sɩ: Saŋa ahoo anɛ a maɣamaɣa ɩ́ ká yele-m mə təna na ɩ́ se. Pa ŋmaa ḿpʋ́ɣʋ́ Ɩsɔ Tɔm taa sɩ: Maa kʋ tiikilu na heeŋ ká ya yem yem. 32Ama waatʋ wei maa fe ɩlɛna, má tɛɛ-mɛɣɛ nɔɣɔ kɛ Kalilee. 33Tənaɣa Piyɛɛ nɔɣɔ təkpaʋ sɩ: Paa pa təna paa yele-ŋ na pá se, má, ma kaa la mpʋ. 34Ama Yesu tɔma-ɩ sɩ: Tampana kɛ ma heeliɣi-ŋ yoo maa cɛsəɣɩ, n ka kpɛɛsɩ tɔm tooso kɛ́ ahoo anɛ sɩ n ta nyɩ-m kɛ́ n ta nyɩ-m na pə́cɔ́ kampaaʋ koo. 35Tənaɣa Piyɛɛ tɔma-ɩ sɩ: Paa ma na-ŋ tɩɩ sɩ tɩɩ sɩ kɛ́, ma kaa kpɛɛsɩ sɩ ma ta nyɩ-ŋ. Ḿpʋ́ɣʋ́ pa təna pa yɔɣɔta mpʋ. 36Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu na ɩ ɩfalaa pa tala timpi pa yaa sɩ Kɛtəsemanee tɔ. Ɩlɛna ɩ́ tɔ-wɛ sɩ: Ɩ́ caɣa cənɛ na má polo Ɩsɔ sələmʋɣʋ kɛ hatoo cənɛ. 37Ɩlɛna ɩ́ kpaɣa Piyɛɛ na Sepetee pəyalaa naalɛ. Tənaɣa ɩsənyəŋlɛ na laŋwakəllɛ sɔsɔɔlɛ sʋʋ-ɩ kpaʋ. 38Ɩlɛna ɩ́ tɔ-wɛ sɩ: Ma laŋlɛ wakəlaa kɛ́ tətɔɣɔtɔɣɔ pə fɛɩ kɛɛsʋɣʋ. Ɩ́ caɣa cənɛ na má na-mɛ tə́ feŋiɣi. 39Ɩ tuusa ɩ nɔɣɔ tɔɔ kɛ́ pəcɔ, ɩlɛna ɩ́ luŋ na ɩ́ sələmɩ sɩ: Ma Caa, ye pə wɛ pəsʋɣʋ kɛɛlɩ wahala sɔsɔ ɩnɛɣɛ ma nyʋɣʋ tɔɔ. Paa na mpʋ mpi n nɔkaa tɔ pəlɛ pə la, pə́ taa la ma luɣu nyəntʋ. 40Ɩ tɛma mpʋ, ɩlɛna ɩ́ məlɩ ɩ ɩfalaa tooso ɩnɩ ɩ kiŋ na ɩ́ maɣana pa tɔŋna tom. Ɩlɛna ɩ́ tɔ Piyɛɛ sɩ: Ɩ́ kpisa caɣaʋ ntɛ́ sɩ má na-mɛ tə́ feŋ paa pəcɔ maɣamaɣa. 41Ɩ́ feŋ na ɩ́ sələmɩ, tɔfɔ ɩ́ ká hoti waatʋ wei maɣasʋɣʋ kɔŋ-mɛ tɔ. Pááná wɛɛ, ama tɔnʋɣʋ ɩɩ pəsəɣəna. 42Ɩ tasa tuusuɣu, ɩlɛna ɩ́ tasa Ɩsɔ kɛ́ sələmʋɣʋ sɩ: Ma Caa, ye pə fɛɩ pəsʋɣʋ sɩ wahala sɔsɔ ɩnɛ ɩ́ hatələna-m, nyá luɣu nyəntʋ ɩ́ la. 43Ɩ tasa ɩ ɩfalaa kiŋ kɛ məlʋɣʋ, ɩlɛna ɩ́ maɣana pa tɔŋna tom tɔtɔ, pa kpisa pá caɣana pa ɩsɛ. 44Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ tasa-wɛɣɛ yeluɣu na ɩ́ tuusi na ɩ́ tasa Ɩsɔ sələmʋɣʋ kɛ tɔm tooso nyəm kɛ tɔm kʋlʋmtʋ ntɩ. 45Tənaɣa ɩ məla ɩ ɩfalaa kiŋ na ɩ́ pɔɔsɩ-wɛ sɩ: Ɩ́ tɔŋna tom na ɩ́ hɛɛsəɣɩ yaa? Ɩɩ naa, pə talaa kɛlɛ. Paa tʋ Yʋlʋ Pəyaɣa maɣa asaɣaa niŋ taa. 46Ɩ́ kʋlɩ na tə́ tɛɛ. Ɩ́ nyənɩ kɔlɔmɔtɔ tʋ tala cənɛ. 47Yesu tɔŋna yɔɣɔtaɣa kɛ mpʋ ɩlɛ, ɩ ɩfalaa naanʋwa na naalɛ taa lɛlʋ Yutaasɩ talaa kɛlɛ. Na ɩ waalɩ kɛ́ yəlaa samaa tuutuuma, na pá tɔka laɣalɛɛ na kpatəŋ. Kɔtəlaa sɔsaa na Yuta nyʋɣʋ nyə́ma nyʋɣʋ nyə́ma pa tilina yəlaa mpɛ. 48Yutaasɩ wei ɩnɩ ɩ lakɩ Yesu kɛ́ kɔlɔmɔtɔ kɛ mpʋ tɔ ɩ ka kɛɛsa samaa ɩnəɣɩ ɩsəna ɩ ka la tɔ. Ɩ heela-wɛɣɛ sɩ: Ye ma polaa na má waɣala wei ɩlɛ, ɩnəɣəlɛ, ɩ́ kpa-ɩ. 49Tənaɣa Yutaasɩ kpətəna Yesu kɛ kpakpaa na ɩ́ sɛɛ-ɩ sɩ: Fɔɔ Tacaa. Ɩlɛna ɩ́ waɣalɩ-ɩ. 50Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tɔma-ɩ sɩ: Ma taapalʋ, la nti n kɔma lapʋ tɔ. Tənaɣa ɩ́ na mpa tɔ, pɛlɛ pa tʋ niŋ kɛ Yesu tɔɔ na pá kpa-ɩ. 51Ɩlɛna Yesu na mpa paa wɛɛ tɔ pa taa nɔɣɔlʋ kpɛɛ ɩ laɣatɛ na ɩ́ lo kɔtʋlʋ sɔsɔ təmlɛ tʋ ŋkpaŋʋɣʋ na ɩ́ kɔɔlɩ təfeŋ. 52Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tɔma-ɩ sɩ: Suu nyá laɣatɛ kɛ tə suɣute taa. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, ye wei ɩ́ kpaɣa laɣatɛ, pʋntʋ ká səna laɣatɛ. 53N ta nyɩ sɩ, má sɔɔlaa, maa yaa ma Caa na ɩ́ ha-m ɩsɔtaa tillaa kɛ iyisi naatoso (6000) kɛ loosi naanʋwa na naalɛɣɛ cənɛɣɛ kpakpaa yɛɛ? 54Ama ye ma lapa mpʋ nti paa kɛɛsa Ɩsɔ Tɔm taa sɩ tɩɩ la tɔ, ɩsənaɣa pɩɩ la na təlɛ tə́ lá ɩlɛ? 55Tənaɣa Yesu pɔɔsa samaa ɩnɩ sɩ: Ɩ́ kɔŋɩ-m kpaʋ na ɩ́ nɔkɩ na ɩ́ kpakəɣɩ laɣalɛɛ na kpatəŋ tɔ, maɣa ŋmɩɩlʋ ɩsaɣaʋ kɛ? Kʋyɛɛŋ təna Ɩsɔ təsɛɛlɛ taa kɛ́ ma caɣaa na má sɛɣɛsəɣɩ, ɩ́ tá kpa-m. 56Ama pə təna ɩsəntɔ pə lapaɣa sɩ pə́ la nti Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa ka yɔɣɔtaa na tə́ wɛ Ɩsɔ Tɔm taa tɔ. Tənaɣa ɩ ɩfalaa təna yela-ɩ na pá se na pá tɛɛ. 57Mpa pa kpa Yesu tɔ pa pona-ɩ kɔtəlaa wulaʋ Kayifi tɛ na pá maɣana Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlaa na nyʋɣʋ nyə́ma nyʋɣʋ nyə́ma pa kotaa. 58Piyɛɛ təŋaɣa Yesu kɛ́ táálə́ḿ tɔɔ, haləna ɩ́ tala kɔtəlaa wulaʋ taɣa tɔɔ. Ɩlɛna ɩ́ sʋʋ na ɩ́ caɣa təmlɛ nyə́ma kiŋ sɩ ɩ naa sɩ pɩɩ tɛna-we. 59Ḿpʋ́ɣʋ́ kɔtəlaa sɔsaa na Kotuɣu sɔsɔɔŋkʋ nyə́ma pa pɛɛkaa sɩ paa tɔm suuu pa suu Yesu na pá hiki mpaaʋ na pá kʋ-ɩ. 60Paa na yəlaa paɣalɛ kʋlaa na pá suuki-ɩ pɔpɔtʋ tɔmnaa tɔ, pa ta hiki nti paa waana-ɩ tɔ. Waalɩ waalɩ kɛ́ yəlaa napəlɩ pa kʋla naalɛ 61na pá tɔ sɩ: Apalʋ ɩnɛ ɩ ka tɔma sɩ ɩnɩ ɩ pəsəɣɩ na ɩ́ yɔkɩ Ɩsɔ təsɛɛlɛ sɔsɔɔlɛ na ɩ taɣanɩ-tɛɣɛ ŋmaʋ kɛ kʋyɛɛŋ tooso taa. 62Ḿpʋ́ɣʋ́ kɔtəlaa wulaʋ kʋlaa na ɩ́ tɔ Yesu sɩ: N kaa yɔɣɔtɩ? Suweɣe yəlaa panɛ pa yɔɣɔtəɣəna-ŋ ye? 63Ama Yesu suma. Tənaɣa kɔtəlaa wulaʋ tɔma-ɩ sɩ: Na Ɩsɔ wei ɩ wɛna weesuɣu tɔ, ye n kɛ́ Ɩsɔ Pəyalʋ Mesii heelɩ-tʋ təfoo. 64Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu cɔ-ɩ sɩ: Ntəɣɩ n yɔɣɔtaa. Ma heeliɣi-mɛ təfoo sɩ pə kpaɣaʋ pənɛntɛ tɔ ɩ́ ká ná Yʋlʋ Pəyaɣa má na má caɣa Ɩsɔ Toŋ təna tʋ kɔŋkɔŋ taa. Na ɩ́ ká na-m ɩsɔtaa ŋmʋntʋɣʋ tɔɔ na má tiiki. 65Tənaɣa kɔtəlaa wulaʋ cəla ɩ wontu na ɩ́ tɔ sɩ: Ɩ kpa Ɩsɔ tɔɔ. Tə tasəɣɩ aseeta nyə́ma kɛ pɛɛkʋɣʋ sɩ tə lepe? Mə maɣamaɣa ɩ́ ná ɩsəna ɩ kpa Ɩsɔ tɔɔ tɔɣɔlɛ. 66Tɔʋ, ɩ́ na-we? Ḿpʋ́ɣʋ́ pa tɔma sɩ ɩ tɔm səpa, paa kʋ-ɩ kɛ́. 67Tənaɣa pa sʋʋ ntaɣama tɔʋ kɛ ɩ ɩsɛntaa, na pá makɩ-ɩ ŋkuma, na lɛlaa náá mapɩ-ɩ kataasɩ. 68Na pá tɔŋ sɩ: Mesii kpeɣe, heeli-tʋɣʋ wei ɩ mapa-ŋ tɔ. 69Piyɛɛ ka caɣa awalɩ kɛ́ taɣa tɔɔ. Tənaɣa kɔtəlaa wulaʋ təmlɛ tʋ alʋ nyəŋ nɔɣɔlʋ kpətəna-ɩ na ɩ́ tɔmɩ-ɩ sɩ: Nyá tɔtɔ n ka wɛ Kalilee tʋ Yesu ɩnɩ ɩ kiŋ. 70Ḿpʋ́ɣʋ́ Piyɛɛ kpɛɛsa yəlaa təna ɩsɛntaa sɩ: Ma ta nyɩ nti n yɔɣɔtəɣɩ mpʋ tɔ. 71Pəlɛ pə waalɩ kɛ́ Piyɛɛ kʋlaa na ɩ́ polo nɔnɔkeelasɩ. Ɩlɛna təmlɛ tʋ alʋ nyəŋ lɛlʋ náá na-ɩ na ɩ́ heeli mpa paa wɛ təna tɔ sɩ: Ɩnɛ ɩnɩ ɩ ka wɛ Nasalɛtɩ Yesu ɩnɩ ɩ kiŋ kɛ́. 72Ḿpʋ́ɣʋ́ Piyɛɛ taɣana kpɛɛsʋɣʋ sɩ: Na Ɩsɔ, ma ta nyɩ apalʋ ɩnɩ. 73Pə lapa laasaɣa ɩlɛna mpa paa wɛ təna tɔ pá kpətəna Piyɛɛ na pá tɔmɩ-ɩ sɩ: Nyá n ta laŋ yəlaa mpɛ pa taa nɔɣɔlʋ. Nyá yɔɣɔtaɣa hʋləɣəna timpi n lɩɩnaa tɔ. 74Ḿpʋ́ɣʋ́ Piyɛɛ kpɛɛsaa təlalala na ɩ́ tuu na ɩ́ tɔ sɩ: Na Ɩsɔ, ma ta nyɩ apalʋ ɩnɩ. Tənaɣa kampaaʋ koo kpakpaa. 75Ɩlɛna Piyɛɛ tɔɔsɩ nti Yesu ka yɔɣɔta-ɩ tɔ tə tɔɔ sɩ: Mpi pɩɩ takɩ kampaaʋ koou tɔ n tɛma tɔm toosoɣo kpɛɛsʋɣʋ sɩ n ta nyɩ-m kɛ́ n ta nyɩ-m. Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ tukaa na ɩ́ lɩɩ, ɩlɛna ɩ́ wii ɩsɩɩ ɩ səkɩ ɩ səkɩ.


text: 1Wɩɩsɩ Wiyesi Welii hʋ paalɩ basɩ polli rɛ anɩɩ dɩ dʋnɩya rɛ ko kpaga tenii nala sɩ kpa ba Wɩɩsɩ laadii ta aŋ kɩ tɩŋ gyɩŋbɔmɔ aa mʋrɩ nala abee Sɩtaanɩ wɩdagɩya tɩyaŋ. 2Minaafigitɩmma hʋ aa gɔllɩ nyɩya wɩya kɩ baŋ nɛ aa daga wɩya no. Ba hakɩllɩ buloŋ sʋba rɛ, ba bɩl bɩ gyɩŋ dɩ wɩwelii rɛ nyɛ koo wɩbɔŋ nɛ nyɛ. 3Nala no aa kɩ daga nala rɛ anɩɩ ʋ bɩ yaa ŋmanɩɩ dɩ ba kɩ paa haana koo ba kɩ yala balama, koo dɩ ba kɩ di kɩdiiliye badɔmɔŋ iriŋ. Amɛ Wɩɩsɩ taa kɩdiiliye no buloŋ nɛ, dɩ nala hʋ aa laa Yesu wɩya di a gyɩŋ wɩtɩɩ hʋ mɛ kɩ di abee teŋfɩyɛlʋʋ aŋ kɩ kyʋwalɩ ʋ aŋgyʋwasʋ. 4Kɩŋ kɛ buloŋ Wɩɩsɩ aa taa weliye rɛ, ɛɛwɩya ʋ bɩ maga dɩ á kɩ sɩŋ kɩŋ buloŋ. Amɛ ʋ maga dɩ á aa kyʋwalɩ Wɩɩsɩ aŋgyʋwasʋ rɛ aŋ di. 5Beewɩya Wɩɩsɩ wɩbii hʋ abee á kyʋwala hʋ aa leŋ ʋ yaa kɩdiwelii rɛ Wɩɩsɩ sɩya tɩyaŋ. 6Dɩ ɩ rɛ kpaa wɩya no ŋ aa daga ɩ a kɩ daga nala hʋ buloŋ aa laa Krisita wɩya di, aŋ kaŋ Krisita wɩya hʋ ɩ aa laa di abee wɩtɩɩ hʋ á aa daga ɩ hakɩla tɩyaŋ weliŋ, ɩ sɩ yaa Yesu Krisita tʋŋtʋnnɩ aa kaŋ wɩtɩɩ. Ɩ foŋ paalɩ kɩ tɩŋ wɩya no abee ɩ wɩtɩɩ buloŋ nɛ. 7Lɩɩ ɩ noŋ nɩlaaŋ lesiri wɩya hʋ basɩɩ aa bɩ kaŋ tɔnɔ tɩyaŋ. Gyɩŋ ɩ tɩɩ kanɩɩ a kɩ daŋsɩ ɩ tɩɩ gɛɛ ɩ aa sɩ tɩŋ Wɩɩsɩ ŋmanɩɩ weliŋ. 8Dɩ ɩ rɛ kaŋ ɩ teŋbii kɩ daŋsɩ, ʋ kaŋ tɔnɔ kɩdɩgɩ rɛ, amɛ dɩ ɩ rɛ kaŋ ɩ tɩɩ kɩ daŋsɩ Wɩɩsɩ ŋmanɩɩ tɩyaŋ, ɛɛ kɛ kaŋ tɔnɔ wɩɩ buloŋ tɩyaŋ nɛ, beewɩya ɛɛ sɩ leŋ dɩ ɩ kaŋ mɩɩbol aa kaŋ tɔnɔ dʋnɩya no tɩyaŋ, a ha bɩl leŋ dɩ ɩ maakyiye kaŋ mɩɩbol aa bɩ kaŋ tenii mɛ. 9Wɩɩ no ŋ aa basɩ yaa wɩtɩɩ rɛ, a maga dɩ nal buloŋ gyɩma ʋ, a laa ʋ di weliŋ. 10Ɛɛwɩya rɛ á kɩ lʋga, a kɩ tʋma abee sɩfɩyasɩ, beewɩya á kpaa á bayɩyɛla buloŋ we Wɩɩsɩ aa weye tɩyaŋ nɛ. Ʋ rɛ yaa nal buloŋ Laataal, amarɩkpatɩya nala hʋ aa laa Yesu wɩya di. 11Kpa wɩya no kɩ daga nala, aŋ sɩŋ pɔ dɩ nal buloŋ kɩ tɩŋ ba. 12Ta leŋ dɩ nal buloŋ kpa sɩɩ gyʋʋ ɩ akuu ɩ aa yaa biibiye wɩya. Amɛ leŋ dɩ ɩ wɩyaalɩya abee ɩ wɩbasɩya abee ɩ kyori abee ɩ laadii abee tɩpʋlʋŋ hʋ ɩ aa kana yaa wɩya nala hʋ aa laa Krisita wɩya di aa sɩ wuwo kɩ kyesi. 13Ka dɩ ŋ na ko, kpa ɩ sɩfɩyaŋ buloŋ a kɩ karɩmɩ Wɩɩsɩ wɩbii hʋ gyamaa tɩyaŋ, aŋ basɩ Wɩɩsɩ wɩya kɩ tɩya ba aŋ kɩ daga ba mɛ saŋa buloŋ. 14Bɔnyɛ kɩŋ hʋ Wiyesi Welii hʋ aa kpaa tɩya ɩ saŋa hʋ nala hʋ aa basɩ wɩya Wiyesi Welii hʋ dee tɩyaŋ aa basɩ ɩ maakyiye wɩya, ka Krisitabiisi nɩhɩyasɩ hʋ mɛ kpa ba nosi a dɔbɔ ɩ tɩyaŋ, ta ko yeŋŋi ʋ wɩya. 15Kpa ɩ nyuu buloŋ we wɩya no yayɩ tɩyaŋ dɩ ɩ wɩkanɩya buloŋ kɩ mʋ sɩya dɩ nal buloŋ na. 16Kana ɩ tɩɩ weliŋ, a pɔ ɩ tɩɩ abee ɩ wɩdagɩya tɩyaŋ, a leŋ dɩ ɩ sɩɩ fɩyɛsɩ gɛɛ yayɩ tɩyaŋ, beewɩya dɩ ɩ rɛ aa yaa gɛɛ, Wɩɩsɩ sɩ laa ɩ bee nala hʋ aa gyegile kɩ nɩɩ wɩya hʋ ɩ aa basɩ buloŋ ta.


text: 1Abam dɛɛn yɩ nɔɔna balʋ na ba jɩgɩ ŋwɩa kalʋ na nuŋi Wɛ te, 'a na vɩn Wɛ ni yɩ 'a kɩ lwarɩm tɩn ŋwaanɩ. 2'A dɛɛn ma tɔgɩ cwe sɩlʋ na yɩ lʋgʋ baŋa wo-yɔɔrʋ cwe tɩn, yɩ 'a daarɩ 'a tɔgɩ sʋtaana-pɛ wʋlʋ na te wɛyuu tɩlampolo ciciri sɩm tɩn. Wʋntʋ mʋ yɩ sʋtaanɩ dɩlʋ laan na te balʋ na vɩn Wɛ ni tɩn. 3Dɩbam maama dɛɛn tɔgɩ nɔɔna bam kʋntʋ cwe sɩm mʋ, yɩ d'ɩ kɩ wo-zɔɔna yalʋ d'ɩ fra na zʋʋrɩ tɩn. D'ɩ ma yəni d'ɩ kɩ wo-zɔɔna nɩ d'ɩ wʋbʋŋa dɩ d'ɩ yɩra na lagɩ te tɩn. Dɩbam dɛɛn na yɩ te tɩn mʋ brɩ nɩ Wɛ ban-zɔŋɔ kʋm ya maŋɩ sɩ kʋ ba dɩbam baŋa, nɩnɛɛnɩ nɔɔna maama dɩ te. 4Kʋ daarɩ Wɛ nan tiini DƖ jɩgɩ nɔɔna ŋwaŋa kʋ gaalɩ. DƖ maa soe dɩbam zanzan. 5Kʋntʋ ŋwaanɩ mʋ DƖ pɛ dɩbam maama DƖ ŋwɩ-dʋŋa kam Zezi Krisi ŋwaanɩ. Wɛ na zəni dɩbam kʋntʋ tɩn, kʋ yɩ maŋa kalʋ dɩbam dɛɛn na je d'ɩ lwarɩm dɩm wʋnɩ tɩn mʋ. Wɛ vrɩ dɩbam DƖ yagɩ zaanɩ mʋ. 6Wɛ pɛ d'ɩ tɔgɩ dɩ Zezi d'ɩ bi d'ɩ na DƖ ŋwɩ-dʋŋa kam, yɩ DƖ daarɩ DƖ zəŋi dɩbam sɩ d'ɩ tɔgɩ dɩd-o d'ɩ na jəŋə je DƖ sɔŋɔ kʋm nɩ. 7Wɛ na kɩ dɩbam lanyɩranɩ Zezi ŋwaanɩ kʋntʋ tɩn, kʋ yɩ sɩ kʋ taa brɩ nɔɔna maŋa kalʋ na bɩɩnɩ tɩn nɩ DƖ zaanɩ dɩm tiini dɩ daga mʋ. 8Bɛŋwaanɩ Wɛ vrɩ abam lwarɩm wʋnɩ zaanɩ mʋ, 'a na kɩ 'a wʋ-dɩdʋa dɩ Zezi tɩn ŋwaanɩ. Kʋ daɩ abam tɩtɩ dam, kʋ yɩ Wɛ pɛɛrɩ mʋ. 9Kʋ daɩ abam tɩtʋŋ-ŋʋna ŋwaanɩ, sɩ nɔɔn-nɔɔnʋ yɩ zaŋɩ o ba o tee o tɩtɩ Wɛ yigə nɩ. 10Wɛ mʋ mɔɔnɩ dɩbam. DƖ ma pa dɩbam DƖ ŋwɩ-dʋŋa kam Zezi Krisi ŋwaanɩ, sɩ d'ɩ ta'a kɩ kəm-laarʋ tɩlʋ DƖ na maŋɩ DƖ tiŋi DƖ pa dɩbam sɩ d'ɩ kɩ tɩn. 11Abam nan maŋɩ sɩ 'a guli 'a dɛɛn na yɩ te yɩ Wɛ ya ta wʋ vrɩ abam lwarɩm wʋnɩ tɩn. Ba wʋ lʋgɩ abam Zwifə bam wʋnɩ. 'A yɩ dwi-gɛ tiinə mʋ, yɩ Zwifə bam na brɩ ba tɩtɩ nɩ ba yɩ Wɛ nɔɔna yɩ ba goni ba bəkəri tɩn mʋ y'aalɩ abam dɩ 'a na yəri 'a bəkəri gonim tɩn. Bantʋ na goni ba bəkəri te tɩn, kʋ yɩ nyɩnyʋgʋ kʋlʋ nabiinə na kɩ tɩn mʋ. 12Kantʋ maŋa kam nɩ, abam dɛɛn yəri Zezi Krisi. 'A dɛɛn tɔgɩ 'a təri Yisɩrayɛlɩ dwi tiinə balʋ Wɛ na kuri tɩn wʋnɩ. Abam yigə dɛɛn tɔgɩ ka tərə dɩ Wɛ cullu tɩlʋ DƖ na mɛ DƖ go ni dɩ DƖ nɔɔna bam tɩn wʋnɩ. 'A dɛɛn na ŋwɩ ŋwɩa kalʋ lʋgʋ baŋa nɩ tɩn, Wɛ təri 'a tee nɩ, yɩ 'a ba jɩgɩ tɩɩna dɩ kʋlʋkʋlʋ. 13Kʋ daarɩ lele kʋntʋ abam na ŋwɩ dɩ Zezi Krisi tɩn, kʋ yɩ wʋntʋ na tɩgɩ yɩ o jana kam nuŋi tɩn ŋwaanɩ mʋ pɛ 'a twɛ dɩ Baŋa-Wɛ, yɩ abam dɛɛn ya baŋwɛ dɩ DƖ. 14Zezi Krisi mʋ pɛ dɩbam wʋ-zuru, yɩ o paɩ ywəəni wʋ dɩbam tɩtarɩ nɩ. Wʋntʋ mʋ pɛ Zwifə bam dɩ dwi-gɛ tiinə bam maama ji dwi dɩdʋa. O ma saarɩ sisəni dɩlʋ ya na pwɛ-ba yɩ ba culi daanɩ tɩn. 15O na sɛ o pa o tɩtɩ sɩ ba gʋ-o tɩn mʋ pɛ Zwifə bam cullu tɩm dɩ tɩ na brɩ kʋlʋ maama tɩn ji kafɛ. Kʋntʋ mʋ o fɔgɩ Zwifə bam dɩ dwi-gɛ tiinə bam o kɩ daanɩ, sɩ ba maama ji dwi dɩdʋa ba na ŋwɩ dɩd-o tɩn ŋwaanɩ. 16Ba maama laan na jigi dwi dɩdʋa kʋntʋ tɩn, o ma kwɛ ba dɩ Wɛ daanɩ, o na tɩgɩ tʋʋn-dagara kam baŋa nɩ tɩn ŋwaanɩ. O tʋʋnɩ dɩm ŋwaanɩ mʋ o pɛ ba daa ba culi daanɩ. 17Zezi Krisi mʋ tu o tɔɔlɩ Wɛ kwər-ywəŋə kam sɩ dɩbam maama dɩ Wɛ fɔgɩ daanɩ, kʋ na yɩ abam dwi-gɛ tiinə balʋ dɛɛn na baŋwɛ dɩ DƖ tɩn, naa dɩbam Zwifə balʋ na maŋɩ d'ɩ batwarɩ dɩ DƖ tɩn. 18Zezi Krisi ŋwaanɩ mʋ, dɩbam maama jɩgɩ cwəŋə sɩ d'ɩ twɛ d'ɩ Ko Wɛ te, Wɛ Joro kʋm na yɩ dɩdʋa yɩ kʋ wʋ d'ɩ maama tee nɩ tɩn ŋwaanɩ. 19Kʋntʋ, abam balʋ na yɩ dwi-gɛ tiinə tɩn, 'a daa daɩ vərə, 'a nan daɩ dwi-gɛ tiinə daga. Abam laan yɩ dwi dɩdʋa mʋ dɩ Wɛ nɔɔna bam, yɩ 'a tɔgɩ 'a yɩ DƖ sɔŋɔ kʋm biə. 20Abam tɔgɩ 'a yɩ Wɛ kɔgɔ kʋm nɔɔna mʋ, yɩ kɔgɔ kʋm kʋntʋ nyɩ dɩ digə mʋ te. Zezi tɩntʋŋna bam dɩ Wɛ nijoŋnə bam mʋ cwi digə kam kʋntʋ kuri. Zezi Krisi mʋ yɩ kandwɛ dɩlʋ na paɩ digə kam zɩga lana tɩn. 21O maa pa digə kam lɔɔm maama tɔgɩ daanɩ lanyɩranɩ, yɩ o pa ka puli ka daga, sɩ ka taa yɩ d'ɩ Yuutu wʋm nyɩm o nɔɔna bam na w'ʋ ta zul-o da tɩn ŋwaanɩ. 22Abam dɩ tɔgɩ 'a wəli Wɛ nɔɔna bam wʋnɩ mʋ 'a na ŋwɩ dɩ Zezi tɩn ŋwaanɩ. Kʋntʋ, abam nyɩ dɩ Wɛ digə kalʋ DƖ na wʋra DƖ lɔa, sɩ DƖ taa zʋʋrɩ ka wʋnɩ dɩ DƖ Joro kʋm tɩn mʋ.


text: 1Abam nan kwaanɩ sɩ 'a ja 'a bɩcara dɩ amʋ na lagɩ a ta jwərim dɩlʋ fɩnfɩɩn tɩn. 'A nan ja 'a bɩcara dɩ amʋ! 2Amʋ ba sɛ abam ŋwaanɩ, nɩ Wɛ dɩ na ba sɛ DƖ nɔɔna ŋwaanɩ te tɩn. Amʋ lagɩ sɩ a kɩ abam Zezi Krisi jɩŋa nɩ mʋ, sɩ kʋlʋkʋlʋ yɩ cɔgɩ abam. Kʋ maa nyɩ dɩ abam yɩ nɩ bukɔ wʋlʋ na wʋ cɔgɩ tɩn mʋ amʋ na goni ni sɩ a kwe a pa nɔɔnʋ dɩdʋa, yɩ nɔɔnʋ wʋm kʋntʋ mʋ yɩ Zezi Krisi. 3Amʋ nan jɩgɩ liə mʋ dɩ abam nɩ nɔɔna badaara w'ʋ sʋgɩ abam sɩ 'a daa yɩ sɛ Zezi Krisi dɩ 'a bɩcara maama, nɩnɛɛnɩ sʋtaanɩ dɛɛn na jigi bɩsankwɩa dɩ kɩ swan dɩ ganɩ Awa te tɩn. 4Bɛŋwaanɩ, nɔɔnʋ wʋdoŋ na tu abam te yɩ o brɩ abam wəənu Zezi yɩrɩ ŋwaanɩ yɩ tɩ ba tɔgɩ dɩbam zaasɩm dɩm, 'a yəni 'a sɛ mʋ mwalɩ mwalɩ. 'A maa yəni 'a sɛ joro kʋlʋ na daɩ Wɛ Joro kʋm 'a na maŋɩ 'a joŋi tɩn, yɩ 'a daa ta sɛ kwər-ywəŋə kadoŋ, ka na daɩ Zezi kwər-ywəŋə kalʋ dɩbam na brɩ abam tɩn. 5Kʋ na yɩ balʋ na paɩ ba yɩ Zezi tɩntʋŋna yɩ ba pa ba dwe maama tɩn, amʋ ye sɩ a wʋ muri ba yigə nɩ dɩ fɩnfɩɩn dɩ. 6Amʋ na maŋɩ a warɩ a ŋɔɔnɩ nɩ bantʋ te, a swan vɩɩrɩ a ye kʋlʋ a na ŋɔɔnɩ tɩn, yɩ maŋa maama d'ɩ maa yəni d'ɩ pa 'a lwarɩ nɩ d'ɩ jɩgɩ swan woŋo maama wʋnɩ jaja. 7Amʋ na tu abam te a brɩ Wɛ kwər-ywəŋə kam tɩn, kʋ yɩ zaanɩ mʋ a tʋŋɩ a pa abam. Amʋ tu a tɩtɩ sɩ kʋ pa abam mʋ na yɩrɩ. 'A bʋŋɩ nɩ a kɩ a tusi mʋ na? 8Amʋ dɛɛn na wʋ abam tee nɩ a tʋŋɩ kʋntʋ tɩn, a joŋi a ŋwɩɩrʋ je-gɛ mʋ Zezi nɔɔna bam tee nɩ, nɩnɛɛnɩ a vrɩ bantʋ mʋ sɩ a ma tʋŋɩ a pa abam te. 9Amʋ na yəni a ga woŋo maŋa kam a na wʋ 'a tee nɩ tɩn, a ba yaarɩ abam wʋlʋwʋlʋ. Kʋ nan yɩ d'ɩ ko-biə balʋ na nuŋi Masɩdʋanɩ ba ba tɩn mʋ jaanɩ kʋlʋ maama a na lagɩ tɩn ba ba ba pa-nɩ. Amʋ dɛɛn na maŋɩ a ba yaarɩ abam tɩn, a daa ta b'a yaarɩ abam. 10Amʋ na jɩgɩ Zezi Krisi cɩga kam te tɩn, a na beeri a vu je dɩ je Akayi nɩ, nɔɔn-nɔɔnʋ b'a wanɩ o cɩ amʋ yigə dɩ wʋpolo kʋlʋ a na jɩgɩ a ma tɔɔlɩ Wɛ kwər-ywəŋə kam zaanɩ tɩn. 11Amʋ nan na kɩ kʋntʋ tɩn, kʋ brɩ nɩ a ba soe abam mʋ na? Wɛ nan ye nɩ amʋ soe abam. 12Amʋ nan ta w'ʋ ta tʋŋɩ zaanɩ nɩ a na maŋɩ a kɩ te tɩn, sɩ kʋ pa balʋ na lagɩ sɩ ba brɩ ba tɩtɩ nɩ ba tʋŋɩ nɩ dɩbam te tɩn daa yɩ na cwəŋə ba brɩ ba tɩtɩ kʋntʋ. 13Bantʋ na kɩ te tɩn, kʋ yɩ ba ganɩ nɔɔna mʋ. Ba maa paɩ ba yɩ Zezi Krisi tɩntʋŋna mʋ, yɩ kʋ nan yɩ vwan mʋ. 14Kʋntʋ nan daɩ wo-kɩnkagɩlɩ. Sʋtaanɩ tɩtɩ waɩ dɩ ləni dɩ brɩ nɩ dɩ yɩ malɛka kalʋ na jɩgɩ Wɛ pooni tɩn mʋ. 15Kʋntʋ ŋwaanɩ kʋ ba cana sɩ sʋtaanɩ tɩntʋŋna dɩ ləni ba brɩ ba tɩtɩ nɩ ba yɩ tɩntʋŋna balʋ na tɔgɩ Wɛ cɩga kam tɩn. Kʋ kweelim je nɩ mʋ bantʋ nan w'ʋ ba na cam sɩ kʋ maŋɩ dɩ ba tɩtʋŋa na yɩ te tɩn. 16Amʋ daa ta joori a loori abam sɩ 'a yɩ bʋŋɩ nɩ amʋ yɩ joro mʋ. Abam nan na maŋɩ 'a bʋŋɩ nɩ a yɩ kʋntʋ mʋ, sɩ 'a kwaanɩ 'a ja 'a bɩcara, sɩ a wanɩ a na cwəŋə a brɩ a tɩtɩ fɩnfɩɩn nɩ bantʋ te. 17Amʋ na lagɩ a ŋɔɔnɩ te a ma brɩ a tɩtɩ dagɩm tɩn, kʋ ba tɔgɩ d'ɩ Yuutu wʋm wʋbʋŋa, kʋ nyɩ dɩ jwərim mʋ te. 18Nɔɔna zanzan nan na yəni ba tɔgɩ nabiinə wʋbʋŋa ba ma brɩ ba tɩtɩ tɩn, amʋ dɩ waɩ a brɩ kʋntʋ doŋ. 19Abam yəni 'a sɛ balʋ na yɩ jwəəru tɩn mwalɩ mwalɩ dɩ wʋpolo, yɩ 'a paɩ kʋ yɩ swan mʋ 'a jɩga. 20Abam yəni 'a sɛ wʋlʋ maama na tu abam te yɩ o jɩgɩ fɩfɩʋn naa o di nyɔɔrɩ 'a baŋa nɩ tɩn, naa o na ganɩ abam o vrɩ tɩn, naa o na gooni abam tɩn, naa o na lɔɛ abam pʋpwaanʋ tɩn. 21Kʋ nan na yɩ dɩbam, d'ɩ bwənə sɩ d'ɩ sɛ d'ɩ kɩ abam kʋntʋ doŋ. Kʋntʋ nan w'ʋ ta jɩgɩ cavɩɩra na? Nɔɔnʋ nan na wʋ kwarɩ cavɩɩra sɩ o brɩ o tɩtɩ dɩ kʋlʋ o na kɩ tɩn, amʋ dɩ b'a kwarɩ cavɩɩra sɩ a kɩ kʋntʋ doŋ, sɩ a ŋɔɔnɩ jwərim. 22Bantʋ brɩ nɩ ba yɩ Zwifə cɩga cɩga mʋ, amʋ dɩ nan sɩɩnɩ a yɩ Zwifu mʋ. Bantʋ brɩ nɩ ba yɩ Yisɩrayɛlɩ tiinə mʋ, amʋ dɩ nan yɩ Yisɩrayɛlɩ tu mʋ. Ba wɩ ba kuri nuŋi Abraham dwi tiinə wʋnɩ mʋ, amʋ dɩ kuri nan nuŋi daanɩ mʋ. 23Bantʋ brɩ nɩ ba tʋŋɩ Zezi Krisi tɩtʋŋa mʋ, amʋ nan tʋŋɩ-ya a dwe-ba. (Amʋ na ŋɔɔnɩ te tɩn nyɩ dɩ a yuu mʋ tərə te.) Amʋ na tʋŋɩ a pa Zezi te tɩn tiini kʋ cɛ a yɩra kʋ dwəni bantʋ. Ba jaanɩ amʋ ba kɩ pɩɩna digə nɩ kuni zanzan kʋ dwəni bantʋ. Ba daa ta ma magɩ amʋ zanzan kʋ dwəni bantʋ. Amʋ dɛ tʋʋnɩ te kuni zanzan a kɛ. 24Zwifə yigə tiinə bam jaanɩ amʋ kuni bɩnu ba magɩ balaarɩ yi fiintɔ-nʋgʋ (39). 25Rom tiinə bam dɩ ma ja-nɩ kuni bɩtɔ ba magɩ dɩ da-lɔŋɔ. Maŋa kadoŋ nɩ nɔn-kɔgɔ ma dʋlɩ-nɩ dɩ kandwa sɩ ba gʋ. Kuni bɩtɔ mʋ a zʋ naboro a tɔgɩ nɩnɩʋ kʋm wʋ, yɩ kʋ ba kʋ cɔgɩ kʋ maŋɩ na bam wʋnɩ. Kuni bɩdwɩ mʋ amʋ dɩn na bam baŋa nɩ tɩtɩɩ dɩ wɩa maama. 26Amʋ na yəni a beeri maŋa maama tɩn, a nɛ cana zanzan, kʋ na yɩ dɩ bwi na su sɩ pɛɛlɩ, dɩ vɩnvɩrna tee nɩ, kʋ wəli dɩ amʋ tɩtɩ dwi tiinə Zwifə bam tee nɩ dɩ dwi-gɛ tiinə dɩ tee nɩ. Amʋ daa ta nɛ cana tɩɩnɩ dɩm wʋnɩ dɩ kagʋa wʋnɩ dɩ nɩnɩʋ kʋm wʋnɩ, kʋ ta wəli dɩ nɔɔna balʋ na paɩ ba yɩ d'ɩ ko-biə yɩ ba yagɩ ba daɩ tɩn tee nɩ. 27Amʋ yəni a tiini a tʋŋɩ zanzan kʋ cɛ a yɩra nɩ. Kuni zanzan kʋ ma pa a ba dɔ a sui. Kana dɩ na-nyɔm dɩ maa jaanɩ-nɩ yɩ a pɩɩnɩ a tɩtɩ kuni zanzan. Waarʋ maa yəni tɩ zʋ-nɩ yɩ a ba jɩgɩ gwaarʋ. 28Amʋ nan b'a wanɩ a ta wəənu tɩm maama a ti. Kʋlʋ nan na wəli da tɩn, Zezi nɔɔna bam na wʋ je sɩlʋ maama nɩ tɩn wʋbʋŋa mʋ tiini ya jɩgɩ-nɩ dɛ maama. 29Nɔɔnʋ na bwənə Wɛ cwəŋə kam tɔgɩm wʋnɩ, kʋ cɔgɩ amʋ wʋ mʋ nɩnɛɛnɩ kʋ yɩ amʋ tɩtɩ mʋ te. Nɔɔnʋ na tusi o yagɩ Wɛ cwəŋə kam tɔgɩm, kʋ yəni kʋ tiini kʋ cɔgɩ a wʋ mʋ. 30Kʋ nan na fɩn sɩ a brɩ a tɩtɩ tɩn, amʋ w'ʋ brɩ a tɩtɩ dɩ wəənu tɩlʋ na brɩ nɩ a bwənə tɩn mʋ. 31Baŋa-Wɛ ye nɩ amʋ ba fɔ vwan. Dɩntʋ mʋ yɩ d'ɩ Yuutu Zezi Ko, yɩ DƖ maŋɩ dɩ zulə sɩ kʋ taa ve maŋa kalʋ na ba ti tɩn. 32Amʋ dɛɛn na wʋ Damasɩ tɩʋ kʋm wʋnɩ tɩn, gʋvɩrma tu wʋlʋ na nii tɩʋ kʋm o pa Pɛ Arɩta tɩn mʋ tiŋi nɔɔna tɩʋ kʋm niə yam nɩ, sɩ ba yɩrɩ amʋ ba ja ba pa-o. 33Zezi karabiə bam ma kwe-nɩ ba kɩ tɩtɔgɔ wʋnɩ, yɩ ba lə ŋʋna kʋ ni nɩ ba pa a tɔgɩ tɩʋ kʋm kəbrə kam təkoro a tu yɩ a lu.


text: 1Sising, mi betɔ wen wesara mbɔli hazu tomsi ha hio wi pɛ Sɔ ha Jérusalem. Ɛnɛ fin, ɛnɛ ade mɔ gbesi tuka mi tɔa ha hio eglize ha kandɔnu Galasi. 2Ha swe dimasi fɛt lɛma nde, ɛnɛ ndang ndang fɛt aku ma mbɔli ka lɛm nɛ kpaamɔ pɛ ɛnɛ, gde nɛtɛ hazu pam ha twa. Ɛnɛ ade mɛgi tuka nde, ka mi behɔ ha pɛ ɛnɛ, ɛnɛ awesiri fin ma mbɔli ha li mi na. 3Ɛnɛ aweki hio ma wi hazu nɛ ha Jérusalem nɛ mbɔli ka ɛnɛ wesara. Ka mi hɔa ha pɛ ɛnɛ, mi betomsi mbwa nɛ hio ma takarata hazu gba nɛ tazu hio wi haki. 4Nɛ ka lɛma nde, mi fin anɛ, ɔ benɛ gbesi. 5Mi bepen nɛ wal kandɔnu Masedoane. Nɛ ka mi gɔna haki kari, mi behɔ ha pɛ ɛnɛ. 6Mi nɛ hɛl mɛ dung hinɛ ɛnɛ ma ngimɔ, mana ngimɔ gangmɔ fɛt. Hapata, ɛnɛ lɛma gde mi ha wal ka mi ngoya nɛ ang. 7Kpasawen, mi ngoy pen ha soko ɛnɛ nɛhasa na. Ma, mi ngoy bhɔn hinɛ ɛnɛ ma ngimɔ ing, ka Kongawan ngoya. 8Mi bedung hakɛ ha Efeze gbo ha swe Pantekote. 9Hazu hakɛ, Sɔ gbosasa dede wal ha mi tuka nde, mi ade tom pɛa nɛkpasa, ngase wi nɛdɔka ha sungoro mi. 10Ka Timothée hɔa ha pɛ ɛnɛ, ɛnɛ aba wɛnɛ nɛ dede kɔ tuka nde, wɛnɛ adung nɛ totɛ. Hazu wɛnɛ ha dea tom pɛ Kongawan gbesi tuka mi. 11Hazu ɛngi, ka ma wi ndang abhɛsiri wɛnɛ na. Hapata, ɛnɛ gde wɛnɛ ha wal nɛdedea tuka nde, wɛnɛ akifiri nɛ dede sila tɛ kpa mi. Hazu ɔ hinɛ hio ya ha Christ hakɛ ha kera wɛnɛ. 12Ka bo nɛ̂ pɛ ya ɔ, Apolos, mi nɔsasa wɛnɛ ngimɔ nɛdɔka nde, wɛnɛ anɛ hinɛ hio olo ya ha pɛ ɛnɛ. Ma, a ngoy nɛa sising na. Ka wɛnɛ kpaa dede ngimɔ, a benɛ bin. 13Ɛnɛ ayang la, nɛ dung nɛ nɔa nging ha mɛkara Christ. Ɛnɛ de mɔ fɛt tuka hio kpasa wei, nɛ ɛnɛ adung nɛ ngatɛ. 14Ɛnɛ angoy may ha deamɔ pɛ ɛnɛ fɛt. 15Hio ya mi, ɛnɛ ingɔ nde, Stefanas hinɛ hio wi mɛ twa pɛa fɛt nɛ̂ hio bosi wi ka mɛkara Christ ha kandɔnu Akai. Nɛ mbwa haa tɛ mbwa fɛt ha tom gbakara hio wi pɛ Sɔ. Mi mbo ɛnɛ nde, 16ɛnɛ aze nu hio wi tuka mbwa, nɛ nu wi fɛt ka gbɛngsi tɛ ha dea tom hinɛ mbwa. 17Mi nɛ totɛ hazu tɛa pɛ Stefanas, Fortunatus nɛ Akaikus. Mbwa hapɛtɛ mi ha bhandi pɛ ɛnɛ. 18Mbwa gasasa sila mi gbesi tuka mbwa bagasisi sila ɛnɛ. Ɛnɛ aba hio wi tuka mbwa nɛ zioa. 19Hio giliwi mɔ hio eglize ha nu Azi fana ɛnɛ. Akilas nɛ Priscille hinɛ giliwi mɔ eglize ka wesiri may ha twa pɛ mbwa fana ɛnɛ nɛdedea nɛ ling Kongawan. 20Hio ya ha Christ hakɛ fɛt fana ɛnɛ. Ɛnɛ fan may nɛ duyo mbuku tuka hio nzɔy wi pɛ Sɔ. 21Yo nɛ̂ mi Paul, ka ngɛriki fani ɛngɛ nɛ tɛ kɔ mi. 22Ka ma wi ngoy Kongawan na, fomi pɛ Sɔ aba wɛnɛ. Maranata! Kongawan pɛ ɔ, mɛ tɛ! 23Kongawan Jésus ade dede sila ha tɛ ɛnɛ. 24Mi ngoya ɛnɛ fɛt! Nɛ wal Jésus-Christ ɔ ha dea sɔy hinɛ may!


text: 1Sɔsɔ ma, má ŋmaakəna takəlaɣa kanɛɣɛ alʋ wei nyá Ɩsɔ ləsaa tɔ, na nyá piya mpa ma sɔɔlaa na tampana tɔ. Pə taɣa ma tike ma sɔɔləna-mɛ, ama pa təna mpa pa nyəmá tampana tɔ pa sɔɔla-mɛɣɛ. 2Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, tampana kɛ tə tɔkaa na anəɣɩ tɩɩ tɔkɩ tam. 3Tacaa Ɩsɔ na Tacaa ɩnɩ ɩ Pəyalʋ Yesu Kilisiti pá hʋ́lɩ́-tʋɣʋ pɛɛlɛɛ na suulu na pá ha-tʋɣʋ alaafəya na pə́cɔ́ tə́ hiki kʋcɔɔŋ ɩnɛɣɛ tampana na sɔɔlʋɣʋ pə taa. 4Ma laŋlɛ hʋlʋma sɔsɔm kɛ timpi ma nawa nyá piya taa lɛnsɩ tɔka tampana ɩsɩɩ Tacaa tʋ-tʋ sɩ tə́ tɔkɩ tɔ. 5Ma wiikina-ŋ alʋ nyá, sɩ tə́ sɔɔlɩ tá təmaɣa. Ɩlɛ pə taɣa kʋsəsɩɩtʋ kʋfatʋ natəlɩ tə tɔɔ kɛ́ ma ŋmaakɩ. Ama nti pə sɩɩ-tʋɣʋ tuu kancaalaɣa tɔɣɔlɛ. 6Ɩsɔ kʋsəsɩɩtʋ tɔkʋɣʋ ntɛ́ sɔɔlʋɣʋ təŋʋɣʋ, na kʋsəsɩɩtʋ nti pə sɩɩ-mɛɣɛ hatuu kancaalaɣa tɔɣɔlɛ sɩ ɩ́ wɛɛna sɔɔlʋɣʋ. 7Pɔpɔtʋnaa paɣalɛ yana antulinya kɛ́, paa caa pá nɩɩ sɩ Yesu Kilisiti pəsa yʋlʋ tətɛŋɛlɛŋ kɛ tampana. Yʋlʋ wei ɩɩ caa ɩ́ nɩɩ mpʋ tɔ pʋntʋ kɛ́ pɔpɔtʋ kɛ́, na ɩnəɣəlɛ Kilisiti kolontu. 8Mpʋ tɔ ɩ́ la laakalɩ na mə tɩ, ɩ́ taa yele na mə təmlɛ kawaaɣa le. Pɩɩ tɛ na pə́ fɛlɩ-mɛɣɛ kʋpantʋ kɛ sɔsɔm. 9Ye wei ɩ́ ŋmaana Kilisiti sɛɣɛsʋɣʋ tɔɔ sɩ kʋ ta maɣa-ɩ, pʋntʋ na Ɩsɔ pa faɣaa kɛ́. Ama ye wei ɩ təŋa Kilisiti sɛɣɛsʋɣʋ, pʋntʋ kpɛntəna Tacaa na ɩ Pəyalʋ kɛ́. 10Ye nɔɣɔlʋ kɔma na pə́ tá kɛ́ sɛɣɛsʋɣʋ kʋnɛɣɛ ɩ sɛɣɛsəɣɩ, ɩ́ taa tɛɛ pʋntʋ waalɩ sɩ ɩ́ sʋʋ mə təyaɣa, na paa sɛɛtʋ maɣamaɣa ɩ́ taa sɛɛ-ɩ. 11Pə taɣa pʋlʋ, ye wei ɩ sɛɛ-ɩ pə wɛ ɩsɩɩ ɩ́ na pʋntʋ pa pɛɛla nɔɣɔ kɛ ɩsaɣatʋ təma nna ɩ lakɩ tɔ a taa kɛ́. 12Tɔm nti ma wɛna sɩ ma heeliɣi-mɛ tɔ tə tɔɔwa, ɩlɛ ma nyɩɩləɣɩ sɩ maa kɔɔ mə tɛɣɛ na má heeli-mɛɣɛ-tɩ na nɔɣɔ na pə́ ha-tʋɣʋ laŋhʋlʋmlɛ sɔsɔɔlɛ. Ma kaa ŋmaa-təɣɩ kʋŋmaa kɛ takəlaɣa taa na ŋmaalaɣa. 13Nyá kɔɣɔ wei Ɩsɔ ləsaa tɔtɔ tɔ, ɩ piya sɛɛkɩ-ŋ.


text: 1Ma taapalaa, tampana tɔɔ ɩsəntɔ, ma ɩlɛ ma ta pəsɩ na má yɔɣɔtəna-mɛ ɩsɩɩ pa yɔɣɔtʋɣʋna mpa pa wɛna Ɩsɔ Feesuɣu tɔ. Ama ma yɔɣɔtəna-mɛɣɛ ɩsɩɩ pa yɔɣɔtʋɣʋna mpa pa təŋəɣɩ antulinya ɩnɛ ɩ hʋwɛɛ tɔ, ɩsɩɩ piya kɔsəkɔsənaa kɛ Ɩsɔ sɛɛʋ taa. 2Pə wɛ ɩsɩɩ kafa kɛ ma suukaɣa-mɛ, pə taɣa mʋtʋ. Ɩ́ taa nyənta tɔɣɔʋ tɔ pə tɔɔ, na haləna saŋa ɩ́ ta nyənta tɔɣɔʋ. 3Mpi tɔ, ɩ́ tɔŋna antulinya ɩnɛ ɩ hʋwɛɛ kɛ təŋʋɣʋ kɛ́. Ɩsəsɛɛmlɛ na yoou pə wɛʋ ḿpʋ́ɣʋ́ mə hɛkʋ tɔ, mpʋ ɩnɩ pɩɩ hʋ́lə́ɣɩ́ sɩ antulinya hʋwɛɛ kɛ ɩ́ təŋəɣɩ? Pɩɩ hʋ́lə́ɣɩ́ tɔtɔ sɩ ɩ́ lakɩ kɛ́ ɩsɩɩ yəlaa kɛ yem, pə taɣa Ɩsɔ sɛɛlaa? 4Pə taɣa pʋlʋ, lɛlʋ tɔŋʋɣʋ sɩ Pɔɔlɩ tɔɔ kɛ́ ma wɛɛ, na ɩnɛ ɩ́lɛ́ sɩ Apɔlɔɔsɩ tɔɔ kɛ́ ma wɛɛ tɔ, pə taɣa ma ta nyɩ ɩsɔnaa kʋlapʋtʋ kɛ ɩ́ lakɩ mpʋ? 5Aweɣe pa yaa Apɔlɔɔsɩ? Na aweɣe Pɔɔlɩ ye? Ta naalɛ tə kɛ́ Ɩsɔ təmlɛ nyə́ma mpa pa lapa-mɛ na ɩ́ tɛ Ɩsɔ na mə taa tɔɣɔ. Paa tá taa wei ɩ lapa na ɩ́ yoosi nti Tacaa tʋ-ɩ sɩ ɩ́ la tɔɣɔ. 6Maɣalɛ tʋɣʋ sɔlʋ na Apɔlɔɔsɩ pələna lʋm kɛ kʋ tɔɔ. Ama Ɩsɔ lapəna na kʋ tɛɛ. 7Pə tɔɔ kɛ́ tʋɣʋ sɔlʋ na lʋm pəllʋ pa ta kɛ pʋlʋ. Ama Ɩsɔ kɛlɛ tɔm tʋ, ɩnɩ ɩ lapəna na tʋɣʋ tɛɛ. 8Tʋɣʋ sɔlʋ na kʋ tɔɔ lʋm pəllʋ pa teitei kɛ́. Ɩsɔ ká kɛɛsəna paa wei ɩ təmlɛ na ɩ́ fɛlɩ-ɩ. 9Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, tá təmlɛ taa tə kɛ́ təma taapalaa kɛ́, na Ɩsɔ kɛ́ tə lakɩ təmlɛ, na mə kɛna Ɩsɔ təmlɛ. Ɩ́ wɛɛ tɔtɔɣɔ ɩsɩɩ kutuluɣu ŋku Ɩsɔ ŋmaakɩ tɔ. 10Ɩsɔ yelina na pə saa-m, na ma tɩɩ paasaa kɛ́ na má sɩɩ kite ɩsɩɩ ŋmalʋ kʋpaŋ sɩɩkʋɣʋ tɔ. Ama pənɛntɛ lɛlʋ tənəɣəna pə tɔɔ. Paa wei ɩ́ la laakalɩ na ɩ́ kena ɩsəna ɩ tənəɣɩ tɔ yoo. 11Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, Yesu Kilisiti maɣamaɣa kɛna kite, na pə fɛɩ ɩsɩɩ yʋlʋ nɔɣɔlʋ pəsəɣɩ na ɩ́ tasa kʋfatɛ natələɣɩ sɩɩʋ. 12Lɛlaa wɛɛ na wʋlanaa na nyəɣəlʋɣʋ kʋhʋlʋmʋɣʋ na liɣitee pɛɛ kɛ pa tənəɣɩ pə tɔɔ. Ama lɛlaa ɩlɛ taasɩ na nyɩɩtʋ na kiisi kɛ pɛlɛ pa tənəɣɩ. 13Ama hʋʋlɛ wule pɩɩ kuli paa wei ɩ təmlɛ tɔɔ na pá ná tə cakəlɛ. Kʋyakʋ kʋhʋʋnaʋ ŋkʋ kʋ wule tɔ kɔkɔ kɛ́. Kɔkɔ ká maɣasəna paa wei ɩ təmlɛ sɩ ka naa mpi tə kɛnaa tɔ. 14Ye wei ɩ təna kite tɔɔ kɛ́ təmlɛ nte kɔkɔ kaa nyaɣa tɔ, ɩ ká hiki ɩ kʋfɛlʋɣʋ. 15Ama wei ɩ nyəntɛ ɩ́ mʋwa, ɩ́lɛ́ ɩ kʋfɛlʋɣʋ lepa-ɩ kɛ́. Ama paa ya ɩ maɣamaɣa na pə́ maɣana ɩsɩɩ kɔkɔ mpee pɔɔŋ kɛ ɩ lɩɩnaa. 16Ɩ́ nyɩ teu sɩ ɩ́ kɛ́ Ɩsɔ təcaɣalɛ, na Ɩsɔ Feesuɣu cakəna mə taa. 17Ye pə cəpa wei na ɩ́ wakəlɩ Ɩsɔ təcaɣalɛ, Ɩsɔ ká wakəlɩ pʋntʋ. Pə taɣa pʋlʋ, Ɩsɔ təcaɣalɛ wɛ kɛ́ tənaŋŋ na mə kiŋ kɛ ɩ cakɩ. 18Mə taa nɔɣɔlʋ ɩ́ taa puɣusi ɩ tɩ. Ye mə taa nɔɣɔlʋ hʋʋ sɩ antulinya ɩnɛ ɩ taa pʋntʋ ntɛ́ ləmaɣasɛɛ tʋ ɩ́ pəsɩ kʋmɛlɛŋ, ɩlɛna ɩ́ wɛɛna ləmaɣasɛɛ kɛ tampana. 19Pə taɣa pʋlʋ, Ɩsɔ ná nyənəɣɩ antulinya ɩnɛ ɩ taa ləmaɣasɛɛ kɛ kʋmɛlɛntʋ kɛ́. Pa ŋmaawa Ɩsɔ Tɔm taa kɛ́ mpʋ sɩ: Ləmaɣasɛɛ nyə́ma ləmaɣasɛɛ kɛ Ɩsɔ nyəkəna-wɛɣɛ katɔsɩ na ɩ́ kpaa-wɛ. 20Pa tasa ŋmaaʋ tɔtɔ sɩ: Tacaa nyə́ma sɩ ləmaɣasɛɛ nyə́ma hʋwɛɛ ta kɛ pʋlʋ. 21Pə tɔɔ kɛ́ yʋlʋ kaa yɔɔləna yəlaa lɛlaa. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, mə tənna pə təna. 22Paa Pɔɔlɩ, paa Apɔlɔɔsɩ, paa Piyɛɛ, paa antulinya, paa weesuɣu, paa səm paa saŋa nyəm, paa cele nyəm, mə tənna pə təna. 23Ama Kilisiti tənna-mɛ, na Ɩsɔ tənna Kilisiti ɩ́lɛ́.


text: 1Amʋ Pooli na yɩ Zezi Krisi tɩntʋŋnʋ tɩn mʋ pʋpʋnɩ tɔnɔ kʋntʋ a pa nmʋ Timoti. Wɛ tɩtɩ mʋ kuri-nɩ dɩ DƖ wʋbʋŋa sɩ a taa yɩ DƖ tɩntʋŋnʋ, sɩ a pa nɔɔna lwarɩ nɩ Wɛ goni ni sɩ DƖ pa-ba ŋwɩa, ba na ŋwɩ dɩ Zezi Krisi tɩn ŋwaanɩ. 2Nmʋ Timoti yɩ a bu-sono mʋ. D'ɩ Ko Wɛ dɩ d'ɩ Yuutu Zezi Krisi w'ʋ pa nmʋ yazurə dɩ yu-yoŋo, yɩ DƖ daarɩ DƖ duri nmʋ ŋwaŋa. 3Amʋ nan kɩ Wɛ dɩlʋ a na tʋŋɩ a pa-DƖ yɩ a ye a bɩcarɩ nɩ nɩ kʋ lamma tɩn le, nɩ a nabaara bam dɩ dɛɛn na tʋŋɩ ba pa-DƖ te tɩn. A maa yəni a loori-DƖ maŋa maama wɩa dɩ tɩtɩɩ, yɩ a guli nmʋ gulə a Wɛ-loro kʋm wʋnɩ. 4A guli nmʋ yi-na bam woŋo dɩbam na pwɛ da-tee nɩ maŋa kalʋ tɩn. Kʋntʋ ŋwaanɩ mʋ a tiini a lagɩ sɩ a joori a ba a na nmʋ, sɩ a wanɩ a taa jɩgɩ wʋpolo lanyɩranɩ. 5Amʋ wʋ swe nɩ n kɩ n wʋ-dɩdʋa dɩ Zezi cɩga cɩga, nɩ n nu-nakwɩ Loyisi dɩ n nu Yunisi dɩ dɛɛn na jɩgɩ wʋ-dɩdʋa dɩ Zezi te tɩn. A ye lanyɩranɩ nɩ nmʋ dɩ yɩ kʋntʋ mʋ. 6Kʋntʋ ŋwaanɩ mʋ a lagɩ sɩ n guli a dɛɛn na daŋɩ a jɩa nmʋ baŋa nɩ yɩ Wɛ pa nmʋ zənə yalʋ tɩn. Nan fɔgɩ n nii pɛɛrɩ dɩm kʋntʋ baŋa nɩ, sɩ n ta n ma n tʋŋɩ Wɛ tɩtʋŋa yam lanyɩranɩ. 7Bɛŋwaanɩ d'ɩ daa b'a ta kwarɩ fʋʋnɩ, Wɛ na zəni dɩbam dɩ DƖ Joro kʋm tɩn ŋwaanɩ. Kʋntʋ mʋ paɩ d'ɩ jɩgɩ baarɩ dɩ sono, yɩ d'ɩ waɩ d'ɩ tɩtɩ d'ɩ jaana. 8Yɩ ta n kwarɩ cavɩɩra sɩ n ta d'ɩ Yuutu Zezi cɩga kam n brɩ nɔɔna. Yɩ pa fʋʋnɩ zʋ-m dɩ ba na kɩ amʋ pɩɩna digə nɩ Zezi cɩga kam ŋwaanɩ tɩn. Kʋ nan maŋɩ sɩ n dɩ sɛ yaara mʋ Wɛ kwər-ywəŋə kam zaasɩm dɩm ŋwaanɩ. Wɛ w'ʋ pa-m baarɩ yaara yam wʋnɩ. 9Dɩntʋ mʋ vrɩ dɩbam yɩ DƖ bəŋi dɩbam sɩ d'ɩ ta'a yɩ DƖ nɔɔna, sɩ kʋ daɩ dɩbam tɩtʋŋ-ŋʋna ŋwaanɩ. Kʋ yɩ DƖ tɩtɩ mʋ maŋɩ DƖ lɩ wʋbʋŋa kʋ loori lʋgʋ pulim, sɩ DƖ pa d'ɩ tɔgɩ Zezi Krisi ŋwaanɩ d'ɩ na vrɩm zaanɩ. 10Wɛ laan mʋ nan pɛ d'ɩ na DƖ zaanɩ dɩm kʋntʋ d'ɩ Vɩrnʋ Zezi Krisi na tu lʋgʋ baŋa tɩn ŋwaanɩ. Wʋntʋ mʋ cɔgɩ tʋʋnɩ dam, yɩ o daarɩ o tɔgɩ Wɛ kwər-ywəŋə kam ŋwaanɩ o pa d'ɩ lwarɩ nɩ d'ɩ w'ʋ na ŋwɩa kalʋ na b'a ti tɩn Wɛ tee nɩ. 11Wɛ nan mʋ pɛ a ji DƖ tɩntʋŋnʋ sɩ a taa tɔɔlɩ DƖ kwər-ywəŋə kam kʋntʋ, sɩ a brɩ nɔɔna DƖ cɩga kam. 12Kʋ yɩ kʋntʋ ŋwaanɩ mʋ a nɛ yaara yam kʋntʋ. A nan ba kwarɩ cavɩɩra. Bɛŋwaanɩ amʋ ye nɩ a kɩ a wʋ-dɩdʋa dɩ Zezi mʋ, yɩ a ye nɩ wʋntʋ w'ʋ wanɩ o nii kʋlʋ maama Wɛ na kwe DƖ kɩ a jɩŋa nɩ tɩn baŋa nɩ, sɩ kʋ taa ve dɛ dɩm o na w'ʋ joori o ba tɩn. 13Nan fɔgɩ n ta n tɔgɩ cɩga kalʋ a na maŋɩ a brɩ nmʋ tɩn sɩ n ma n zaasɩ nɔɔna, sɩ n kwəri n ta n jɩgɩ wʋ-dɩdʋa dɩ sono n na ŋwɩ dɩ Zezi Krisi tɩn ŋwaanɩ. 14Fɔgɩ n ta n nii cɩga kalʋ Wɛ na kwe DƖ kɩ nmʋ jɩŋa nɩ tɩn baŋa nɩ dɩ Wɛ Joro kʋlʋ na ŋwɩ dɩbam wʋnɩ tɩn dam, sɩ nɔɔn-nɔɔnʋ yɩ cɔgɩ-ka. 15Nmʋ maŋɩ n ye nɩ Wɛ nɔɔna balʋ maama na zʋʋrɩ Azi tɩɩnɩ dɩm nɩ tɩn joori amʋ kwaga nɩ, kʋ wəli dɩ Fizɛɛlɩ dɩ Ɛrmɔzɛnɩ. 16Wɛ nan w'ʋ duri Onisifɔɔrɩ dɩ o sɔŋɔ tiinə maama ŋwaŋa, bɛŋwaanɩ wʋntʋ mʋ yəni o paɩ a jɩgɩ wʋ-zuru. Ba na kɩ-nɩ pɩɩna digə nɩ tɩn, o wʋ kwarɩ cavɩɩra sɩ o zəni-nɩ. 17O nan na tu o yi Rom maŋa kalʋ tɩn, o tiini o kwaanɩ o beeri amʋ je mʋ taan, yɩ o laan ba o na-nɩ. 18Wɛ nan w'ʋ duri o ŋwaŋa sarɩya dɛ dɩm nɩ. Nmʋ maŋɩ n ye lanyɩranɩ Onisifɔɔrɩ na tiini o zəni amʋ te Efɛɛzɩ nɩ tɩn.


text: 1Fɛsətusi tala tɛtʋ ntɩ tə taa na pə la wɛɛ tooso, ɩlɛna ɩ́ kʋlɩ Sesalee na ɩ́ polo Yosalɛm. 2Ḿpʋ́ɣʋ́ kɔtəlaa sɔsaa na Yuta nyə́ma taa nyʋɣʋ nyə́ma pa kʋlaa na pá pona Pɔɔlɩ tɔm kɛ ɩ kiŋ. Ɩlɛna pá wiina Fɛsətusi sɩ 3ɩ́ la suulu na ɩ́ yele na pá pona Pɔɔlɩ kɛ Yosalɛm. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, paa caɣa ɩ acaɣa kɛ́ sɩ ɩ́ lɩɩ mpaa ɩlɛ pa kʋ-ɩ. 4Ama Fɛsətusi ná tɔma-wɛ sɩ: Pɔɔlɩ wɛ saləka taa kɛ́ Sesalee, ma mələɣɩ tənaɣa nɔɔnɔɔ. 5Mpʋ tɔ, mə taa sɔsaa ɩ́ təŋ ma waalɩ kɛ́ Sesalee na pá lana-ɩ tɔm, ye ɩsɩɩ tampana ɩ wakəla pʋlʋ. 6Fɛsətusi caɣa pa kiŋ kɛ wɛɛ pəlefɛi yaa naanʋwa kɛ mpʋ, ɩlɛna ɩ́ məlɩ Sesalee. Tɛʋ fema ɩlɛna ɩ́ kpa puloo, na ɩ́ tili sɩ pá kɔna Pɔɔlɩ. 7Pɔɔlɩ talaa, ɩlɛna Yuta nyə́ma mpa pa lɩɩna Yosalɛm tɔ pá kotina-ɩ. Ɩlɛna pá sʋʋ-ɩ tɔm yuŋ nyəntʋ kɛ sʋkʋɣʋ. Pəyele paa pəsəɣɩ na pá hʋ́lɩ́ tə tampana təsiɣisiɣi. 8Ḿpʋ́ɣʋ́ Pɔɔlɩ kpɛɛsaa sɩ: Ma ta coti Yuta nyə́ma kiiu taa kɛ́ natəlɩ. Pəyele ma ta wakəlɩ Ɩsɔ təsɛɛlɛ, ma ta pəntəna Lom wulaʋ sɔsɔ kɛ tiili. 9Fɛsətusi caakaɣa sɩ Yuta nyə́ma laŋa ɩ́ hɛɛna-ɩ, ɩlɛna ɩ́ pɔɔsɩ Pɔɔlɩ sɩ: N caa sɩ pá pona-ŋ Yosalɛm na pá hʋʋna-ŋ tɔm tənɛɣɛ ma ɩsɛntaa? 10Ḿpʋ́ɣʋ́ Pɔɔlɩ cɔwa sɩ: Lom wulaʋ sɔsɔ puloo taa kɛ́ ma səŋa cənɛ, na ɩ puloo taa kɛ́ pə wɛɛ sɩ pá hʋʋna-m tɔm. Ma ta la Yuta nyə́ma kɛ pʋlʋ, nyá maɣamaɣa n nyəmá mpʋ təkelekele. 11Ye ma lapa ɩsaɣatʋ natəlɩ, yaa ma lapa pʋlʋ na pə́ tala pá kʋ-m, ma ta kisi səm se. Ama ye tɔm nti pa tʋ-m na tə́ fɛɩna tapʋɣʋ tə fɛɩ nɔɣɔ tɔ tə tɔɔ ɩlɛ, nɔɣɔlʋ fɛɩ wei ɩ ká kpaɣa-m na ɩ́ cɛlɛ-wɛɣɛ yem tɔ. Lom wulaʋ sɔsɔ kiŋ kɛ pɩɩ tɛna. 12Ḿpʋ́ɣʋ́ Fɛsətusi na ɩ laɣatʋ tasəlaa pa lapa təmaɣa saawala, ɩlɛna ɩ́ tɔ Pɔɔlɩ sɩ: Timpi n tɔma sɩ Lom wulaʋ sɔsɔ kiŋ kɛ pɩɩ tɛna tɔ, tɔʋ, tənaɣa n ká tɛɛ. 13Pə lapa wɛɛ naalɛ, ɩlɛ wulaʋ Akilipa na Pelenisi pa kɔma Sesalee kɛlɛ sɩ pa sɛɛkɩ Fɛsətusi. 14Pa caɣalɛ tɔɔwa təna, ɩlɛna kʋyakʋ nakʋlɩ Fɛsətusi kpaɣa Pɔɔlɩ tɔm na ɩ́ kɛɛsɩ wulaʋ Akilipa sɩ: Felikisi ka təka apalʋ nɔɣɔlʋɣʋ saləka taa kɛ́ cənɛ, na ɩ́ wɛ haləna saŋa. 15Ma pola Yosalɛm, ɩlɛna kɔtəlaa sɔsaa na Yuta nyʋɣʋ nyə́ma kɔɔ ma kiŋ sɩ mpɛ pa wɛna tɔm sɩ paa lana Pɔɔlɩ, na pá tɔŋna-m sɩ má yele na pá kʋ-ɩ. 16Ḿpʋ́ɣʋ́ ma cɔ-wɛ sɩ: Pə fɛɩ sɩ Lom nyə́ma ɩ́ yele na pá kʋ yʋlʋ kɛ yem na ɩ́ na mpa pa lapa tɔm tɔ pá tá səŋ na pá kaalɩ pa tɔm na pá nɩɩ. 17Tənaɣa pa təŋa-m na pá kɔɔ cənɛ, ma ta la kaninika. Kʋ fema kpakpaa tɔ, ma kpa puloo na má tili sɩ pá kɔna apalʋ ɩnɩ. 18Ama ɩ kolontunaa kɔma tɔ, pa ta hʋ́lɩ́ ɩsaɣatʋ natəlɩ na pə́ tala ɩsɩɩ ma tɛɛlaɣaa tɔ. 19Pa Ɩsɔ sɛɛʋ tɔm tɔɔ kɛ́ pá na-ɩ pa hɔŋ. Na pə́ kaasɩ nɔɣɔlʋ ɩ tɔm, pa yaa ɩ́lɛ́ sɩ Yesu. Sɩ ɩ́lɛ́ ɩ ka səpa na Pɔɔlɩ náá sɛɛsa ɩsəlɛ sɩ ɩ wɛna ɩ weesuɣu. 20Ma ta cɛkəna ɩsəna maa paasəna tɔm ɩsɩɩ mpʋ pə taka tɔ. Pə tɔɔ kɛ́ maa pɔɔsa Pɔɔlɩ sɩ yaa ɩ ká tisi na pá pona-ɩ Yosalɛm na pá paasəna ɩ tɔm tənɛɣɛ təna. 21Ama Pɔɔlɩ tɔma sɩ Lom wulaʋ sɔsɔ kiŋ kɛ pɩɩ tɛna. Ɩlɛna ɩ́ kisi sɩ pá taa tʋlɩ-ɩ, pá pona ɩ tɔm kɛ Lom wulaʋ sɔsɔ na ɩ́ paasəna-tɩ. Pə tɔɔ kɛ́ ma tɔma sɩ pá sɩɩ-ɩ saləka taa, haləna kʋyaŋku maa pona-ɩ Lom wulaʋ sɔsɔ kiŋ tɔ. 22Tənaɣa Akilipa tɔma Fɛsətusi sɩ: Ma sɔɔlaa sɩ ye pə wɛ pəsʋɣʋ ma nɩɩ ɩ tɔm. Ɩlɛna Fɛsətusi cɔ-ɩ sɩ: Cele n ká nɩɩ ɩ tɔm. 23Kʋ fema ɩlɛna Akilipa na Pelenisi pá sɔ lʋm kɛ teu. Ɩlɛna pá na pa yoolaa sɔsaa na ɩcatɛ nyʋɣʋ nyə́ma pá pɩɩlɩ na pá sʋʋ təkotile na pə na pə yuŋ kɛ sɔsɔm. Tənaɣa Fɛsətusi tilaa na pá kɔna Pɔɔlɩ. 24Ḿpʋ́ɣʋ́ Fɛsətusi tɔma sɩ: Wulaʋ Akilipa, nyá na mə təna mpa mɛ tá na-mɛ tə wɛ cənɛ ɩnɩ ɩsəntɔ tɔ, ɩ́ naa apalʋ ɩnɛ tɔ, Yuta samaa təna kpaɣana ɩ tɔm na pá kɔna ma cɔlɔɣɔ Yosalɛm na cənɛ tɔtɔ, na pá makɩ kapusi sɩ paa ləsɩ ɩ weesuɣu kɛ́. 25Ma wiila ɩ tɔm taa, ɩlɛ ma ta na pʋlʋpʋ mpi ɩ lapa na pə́ tala pá kʋ-ɩ tɔ. Ɩsɩɩ ɩ maɣamaɣa ɩ tɔma sɩ Lom wulaʋ sɔsɔ kiŋ kɛ pɩɩ tɛna tɔ, ma tisaa tɔtɔ sɩ pá pona-ɩ təna. 26Ma fɛɩna tɔm siɣisiɣi wei maa tʋ takəlaɣa na má cɛla Lom wulaʋ sɔsɔ tɔ. Pə tɔɔ kɛ́ ma ləsa-ɩ saŋa kɛ mə ɩsɛntaa na nyá maɣamaɣa nyá tɔɔ kɛ́ ma lapa mpʋ. Wulaʋ Akilipa, ye waatʋ wei n tɛma ɩ tɔm maɣasʋɣʋ ɩlɛ, ma hiki nti maa tʋ takəlaɣa taa tɔ. 27Ye ma pona saləka tʋ kɛ ḿpʋ́ɣʋ́ yem kɛ́ səkpɛtʋɣʋ, na má tá kɛɛsɩ mpi pə tɔɔ pa kpa-ɩ tɔ, pə ta maɣa.


text: 1Saŋa no tɩyaŋ, Gyuuma paalʋʋ kuworibal feŋ nɛ fa yaa Hɛrɔtɩ. Ɛɛ rɛ ʋ mɛ sii piili a kɩ dɔgɩsɩ Krisitabiisi hʋ badɔmɔŋ. 2Ʋ gyɩ leŋ ba kaŋ Gyɔɔŋ maana Gyemsi rɛ, a keri ʋ nyuu abee takoobii. 3Ʋ gyɩ aa na dɩ Gyuuma hʋ teŋ fɩyɛla abee wɩɩ hʋ ʋ aa yaa tɩyaŋ, ʋ bɩl leŋ ba kaŋ Piita mɛ tɔ dɩyaŋ. (Ba kyɛbal hʋ tɩyaŋ ba aa kyaŋ paanʋʋ ba aa bɩ wee sɩbʋl hʋ, ʋ tɩyaŋ nɛ ba gyɩ kaŋ Piita gɛɛ). 4Ba gyɩ aa kaŋ Piita, ba gyɩ kana ʋ mʋ tɔ dɩya tɩyaŋ nɛ. Ka Kuwori Hɛrɔtɩ leŋ laalyuwolo fi abee badʋ sɩŋ kɩ pɔ ʋ. Ba nala banaa gyɩ aa deŋ ʋ mʋ maga gɛɛ rɛ ka banaa mɛ bɩl ko laa ba. Kuwori Hɛrɔtɩ fa aa kyɛ dɩ Dɩɩsɩ-parɩ-banɩɩ Kyɛbal hʋ rɛ fa baŋ, ka dɩ ʋ yaŋ lɩɩ Piita nɩtɔdɩya hʋ tɩyaŋ, a tɩya nala hʋ dɩ ba di ʋ sarɩya. 5Piita gyɩ we nɩtɔdɩya hʋ tɩyaŋ nɛ, ka Krisitabiisi hʋ aa laŋŋɩ saŋa buloŋ, a kyʋwalɩ Wɩɩsɩ kɩ tɩya ʋ sɩfɩyaŋ abee ba tɩsɩ buloŋ. 6Nyɛ rɛ kyɛɛ kɩdɩgɩ tebine, Piita gyɩ pɩŋ laalyuwol hʋ aa deŋ ʋ balɩya tʋtʋʋ, ka ba kaŋ kyɔrʋmɔ balɩya vʋwa ʋ a mʋ mal ba kɩdɩgɩ buloŋ tɩyaŋ. Ka laalyuwolo mɛ ha sɩŋ pɔ nɩtɔdɩya hʋ dimbeenyʋwa. Ʋ sɩya rɛ fa sɩ sii gballɩ dɩ Hɛrɔtɩ lɩɩ ʋ nɩtɔdɩya hʋ tɩyaŋ a tɩya bee hʋ nala dɩ ba di ʋ sarɩya. 7Nyɛ rɛ malɩka kɩdɩgɩ pirigi ko sɩŋ Piita lee. Nɩtɔdɩya hʋ buloŋ kyaanɩ. Nyɛ rɛ malɩka hʋ ko pɩyɛsɩ Piita vaaŋ tɩyaŋ, a kyisi ʋ, a basɩ tɩya ʋ dɩ ʋ sii lagɩ. Nyɛ rɛ kyɔrʋmɔ hʋ pirigi yɔrɩmɩ lɩɩ Piita nosi tɩyaŋ a tuu tele. 8Ɛɛ rɛ malɩka hʋ basɩ tɩya ʋ a baa, "Sii paa ɩ kɩna laalɩ aŋ paa ɩ naatɔbɔ mɛ we. Doŋ nɛ Piita yaa gɛɛ. Malɩka hʋ bɩl basɩ tɩya ʋ a baa, 'Kpa ɩ wagyɛ tɔ, a kɩ tɩŋa ŋ hal."' 9Nyɛ rɛ ʋ tɩŋa ʋ hal lɩɩ nɩtɔdɩya hʋ tɩyaŋ. Ʋ aa tɩŋ malɩka hʋ hal gɛɛ, ka ʋ ha fa bɩ gyɩma dɩ wɩɩ hʋ malɩka hʋ aa yaa yaa wɩtɩɩ rɛ, koo ʋ aa duwoso rɛ. 10Ba mʋ gallɩ laalyuwolo hʋ aa sɩŋ sɩya a kɩ deŋ nɩtɔdɩya hʋ a bɩl mʋ gallɩ laalyuwolo hʋ badɔmɔŋ mɛ aa sɩŋ hal a mɛ ha kɩ deŋ nɩtɔdɩya hʋ, a mʋ pele hɔgɩ boro hʋ aa tɔɔ pagɩbal hʋ aa gyʋʋ bee hʋ. Ɛɛ rɛ boro hʋ suri ʋ tɩɩ tɩyaŋ ba mʋ lɩɩ. Ba lɩɩ kpa ŋmanɩɩ kɩdɩgɩ a vala kɩ mʋ. Ba aa kpa vala mʋhʋ malɩka hʋ leŋ Piita ta doŋ, aŋ mʋ. 11Doŋ tɩyaŋ nɛ Piita hakɩla yaŋ ko, ʋ gyɩma anɩɩ wɩya hʋ aa yaa hʋ yaa wɩtɩɩ rɛ. Ɛɛ rɛ ʋ baa, "Nyɛ kɛ, ŋ gyɩma anɩɩ Wɩɩsɩ rɛ tɩŋ ʋ malɩka dɩ ʋ ko laa ŋ ta Kuwori Hɛrɔtɩ nosi tɩyaŋ abee wɩbɔmɔ hʋ buloŋ Gyuuma hʋ fa aa liisi dɩ ba yaa ŋ." 12Piita aa ko gyɩŋ nyɛ tɩyaŋ, ʋ kpa mʋ Gyɔɔŋ Maakɩ nɩɩna Mɛɛrɩ dɩya. Ʋ mʋʋ doŋ dɩ nɩgyamaa laŋŋa a kɩ kyʋwalɩ Wɩɩsɩ. 13Ɛɛ rɛ Piita mʋ ŋmaa pagɩbal hʋ boro. Haŋtolibiye kɩdɩgɩ aa yaa dʋŋdɔbɩɩ haŋ dɩya hʋ tɩyaŋ, ba kɩ yɩrɩ Roda, ko lɩɩ dɩ ʋ na nal hʋ aa ŋmaa boro hʋ. 14Ʋ aa ko nɩɩ tɩɩna taal, ʋ gyɩma anɩɩ Piita rɛ. Ʋ teŋ buloŋ fɩyɛlɩ kɩŋkaŋ. Ɛɛ rɛ ʋ bɩl bɩ suro boro hʋ, aŋ mɩɩgɩ fá gyʋʋ basɩ tɩya nala hʋ aa we dɩya hʋ tɩyaŋ anɩɩ Piita rɛ sɩŋ gyaŋhala tɩyaŋ. 15Ɛɛ rɛ ba mɩɩgɩ basɩ tɩya ʋ dɩ ʋ aa yaarɩ rɛ. Ka ʋ ha vɩya aŋ baa dɩ wɩtɩɩ rɛ ʋ kɩ basɩ. Ɛɛ rɛ ba baa dɩ gɛɛ kɛ Piita dʋma rɛ ʋ na gɛɛ. 16Ba aa basɩ wɩya no buloŋ gɛɛ, ka Piita mɛ ha sɩŋ kɩ ŋmaa boro hʋ. Ɛɛ rɛ ba ko kaŋ boro hʋ suri dɩ ʋ rɛ sɩna gɛɛ, ba buloŋ nyʋʋsɩ fɩyɛlɩ kɩŋkaŋ. 17Ɛɛ rɛ Piita kaŋ ʋ noŋ viri ba dɩ ba leŋ kyagɩŋsɩ, aŋ basɩ tɩya ba ɛɛ hʋ Wɩɩsɩ aa lɩɩ ʋ nɩtɔdɩya hʋ tɩyaŋ. Ʋ baa dɩ ba basɩ wɩɩ no tɩya Gyemsi abee ba nɩkaalɩya hʋ mɛ aa laa Yesu wɩya di. Ʋ aa basɩ wɩya no buloŋ ko teŋ ʋ leŋ ba aŋ mʋ lee kɩdɩgɩ. 18Ʋ sɩya aa gballa kyɩkyʋwala ba kyɛ Piita lɔlɔ. Ɛɛ rɛ nyʋʋtaaduwo gyʋʋ ba, ba hakɩllɩ buloŋ vʋgɩmɩ, ba kɩ pɩyɛsɩ dɔmɔŋ anɩɩ lee rɛ Piita we? 19Ɛɛ rɛ Kuwori Hɛrɔtɩ baa dɩ ba kyɛ kaŋ Piita ko. Nyɛ rɛ ba kyɛ ʋ lɔlɔ. Kuwori Hɛrɔtɩ marɩ pɩyɛsɩ laalyuwolo hʋ dɩ ʋ gyɩŋ ɛɛ hʋ wɩya hʋ aa vala, aŋ baa dɩ ba kpʋ ba. Ɛɛ hal tɩyaŋ nɛ Kuwori Hɛrɔtɩ sii Gyudɩya paalʋʋ tɩyaŋ, a kpa mʋ Sizaariya, a hɔŋ doŋ. 20Saŋa no tɩyaŋ, Kuwori Hɛrɔtɩ gyɩ naa baaŋ nɛ kɩŋkaŋ Taaya bee Siidɔŋ tɩmma nyuu tɩyaŋ. Ɛɛ rɛ ba sii yaa nyʋʋdɩgɩ mʋ dɩ ba na Kuwori Hɛrɔtɩ. Nyɛ rɛ ba laa sɩya mʋ na Bilasitu, nal hʋ aa deŋ Kuwori hʋ dɩya, dɩ ʋ pɛ ba tɩyaŋ. Ɛɛ rɛ ʋ laa nyʋwa dɩ ʋ sɩ pɛ ba tɩyaŋ. Nyɛ rɛ ba kpa mʋ Hɛrɔtɩ lee, a sʋla ʋ dɩ ʋ leŋ dɩ ba beel-ʋ mɩɩgɩ marɩ dɔmɔŋ. Kuwori Hɛrɔtɩ paalʋʋ rɛ Taaya bee Siidɔŋ tɩmma kɩdiiliye fa aa lɩɩ kɩ ko. Ɛɛ rɛ tɩŋ ba gyɩ ko dɩ ba beel-ʋ mɩɩgɩ marɩ dɔmɔŋ gɛɛ. 21Nyɛ rɛ Kuwori Hɛrɔtɩ tɩya ba kyɛɛ dɩ ba ko. Kyɛɛ hʋ aa ko pele, Kuwori Hɛrɔtɩ sii laalɩ ʋ kuwori gannɩ a lɩɩ hɔŋ ʋ kuworikpasa nyuu tɩyaŋ a basɩ wɩya kɩ tɩya nala hʋ. 22Ɛɛ rɛ nala hʋ buloŋ kyɩɩrɩ yʋga, a kɩ basɩ, "Nihuwobiŋ wɩbasɩɩ daa nyɛ, Wɩɩsɩ rɛ aa basɩ." 23Ba gyɩ aa basɩ gɛɛ, Kuwori Hɛrɔtɩ gyɩ bɩ basɩ tɩya ba anɩɩ ʋ bɩ yaa Wɩɩsɩ, aŋ mɩɩgɩ laa Wɩɩsɩ yohuŋ tɩya ʋ tɩɩ. Ɛɛ rɛ tɩŋ, haŋ lagɩlagɩbiye hʋ, malɩka ko tuu ŋmaa ʋ biŋ wɩɩla, kyaaŋkyʋwana gyʋʋ kpa ʋ tɩya buloŋ di ʋ sʋba. 24Ka Wɩɩsɩ wɩya hʋ kɛ ha marɩ taalɩ gyʋʋ kɩ mʋ lee buloŋ, nɩgyamaa nɩɩ a laa di. 25Saŋa no tɩyaŋ, dɩ Banabaasɩ bee Sɔɔl mɛ gyɩ teŋ wɩɩ hʋ ba aa ko Gyerusalɛm dɩ ba yaa rɛ. Ɛɛ rɛ ba kaŋ Gyɔɔŋ Maakɩ pɛ ba tɩyaŋ, a mɩɩgɩ mʋ Aŋtiyɔki.