text: 1Bojũu n ba bʋɔrɔ ɩka a yele nyã wʋ sɔɔl yɩ ɛ, n yɛɛr. A julõjuur dɔ̃ɔ geru pɔɔ a sɩ sãakpãmɩne ba jaa ka ba jaa tɩ kpɛ a man jɩɛ pɔ gɔ̃ɔ. 2Ba jaa tun a Mosesɩ puor ka a julõjuur geru pɔɔ ba, a ba tɩ kpɛ a man jɩɛ gɔ̃ɔ. 3Ba jaa lɛ di a Nãaŋmɩn Sɩɛ bʋ̃dibʋ̃'yen 'lɔ̃nɔ̃, 4na ba nyũ a Nãaŋmɩn Sɩɛ bʋ̃nyũ bʋ̃'yen 'lɔ̃nɔ̃, bojũu ba jaa nyũn yi a Nãaŋmɩn Sɩɛ 'lɔ̃nɔ̃ na dɔ̃ɔ ɩ a kʋsɩr pie 'mataa chiine ba, a kʋsɩr pie 'lɔ̃nɔ̃ lɛ ɩ a Yesu Kɩrɩsɩto. 5A anyã a jaa pɔ, tɩ Nãaŋmɩn pʋɔ ba pɛl ba ɛ, na wʋ nyɛ suur kʋn ba, ka a ba kũn yɛ̃yɛl be a mɔgɔ̃ɔ pɔ. 6Pʋ̃pãanyã, a yele anyãna ɩn kpãafʋ gã, ɩka sɩ taa de a sɩ tɩɛr 'yɔ̃ɔ yelbier pɔ ɛ, nɩtãa lɛ ban dɔ̃ɔ ɩ ɛ. 7Yɩ taa puoro tɩbɛ nɩtãa lɛ a bamɩne na dɔ̃ɔ puor a tɩɩ ɛ, nɩtãa lɛ an sɛb a Nãaŋmɩn gãn pɔ, "A nɩbɛ jɛ̃n na ba di na ba nyũ, tɩ pãa ir sɛ bɩ̃nɛ." 8Yɩ taa vɛ̃ nɛ ka sɩ wa sɛ̃nɛ nɩtãa lɛ a bamɩne na dɔ̃ɔ sɛ̃ kaar ɛ. A ba nɩbɛ turo lɩjaata (23,000) dɔ̃ɔ lo kpi bɩbir bʋ̃'yen. 9Yɩ taa vɛ̃ nɛ ka sɩ wa bɛɛrɛ a sɩ Soro kaara nɩtãa lɛ a bamɩne na dɔ̃ɔ ɩ, a wʋ vɛ̃ ka a waba dʋ̃ ba kʋ ɛ, 10na yɩ taa vʋ̃ nɛɛr 'yɔ̃ɔ Nãaŋmɩn ɛ, nɩtãa lɛ a bamɩne na dɔ̃ɔ vʋ̃n wʋ a nɛɛ ka wʋ vɛ̃ ka kũu malaka wa sɔ̃ɔ ba jaa. 11A yele anyãna pɔɔ ba naa, naa ɩ kpãafʋ gã, ka ba sɛb bin ka a na ɩ kpãafʋ kʋ sɩ. Bojũu a ber baaraa gbʋrɔ sɩ naa. 12A lɛ jũu, ala ɩ fʋ tɩɛr ɩka fʋ bɔ̃ɔn ara, bɔ̃ɔnɔ̃ sʋ̃, na fʋ taa lo ɛ. 13Bɛɛrkaa tuo jaa ba wa a yɩ sɛ̃, ka a ba ɩ a ala mɩn ma wa a nɩrɛ jaa sɛ̃ lɛ ɛ. Nãaŋmɩn ɩn yelmɩ̃ɛ sʋɔ, wʋ kʋ̃ sɔɔ ka a bɛɛrkaa tuo 'lɔ yɩn kʋ̃ tʋ̃ɔ ɛ, wa nyɔɔ yɩ ɛ. Tɩchɛ bɛɛrkaa wa nyɔɔ yɩ, wʋn wiil yɩn a sɔr ka yɩ tu yi, na yɩ tʋ̃ɔ ara. 14A lɛ jũu n taa Yesu turbo, yɩ taa ɩrɛ wa puoro tɩbɛ ɛ. 15N bɔ̃ɔn naa yɩn ɩ yɛ̃ dẽme ka n 'yɛrɛ a nɩtɔ̃ kʋrɔ yɩ, yɩn mɩ̃ɛ yɩ pɛkaa a lɛ ɩn 'yɛr. 16A ŋmele 'lɔ sɩn ma de puor a Nãaŋmɩn yãan, a Yesu kũu bʋ̃diir sɔ̃ɔ ma vɛ̃n ka sɩ lɔ̃ɔ põ a Yesu Kɩrɩsɩto jɩ̃ɩ. Ka a paanʋ̃ɔ 'lɔ sɩ mɩn ma ŋma, ma vɛ̃ ka sɩ lɔ̃ɔ põ a Yesu Kɩrɩsɩto ɩ̃gãn. 17Bojũu paanʋ̃ɔ bʋ̃'yen tɛɛ lɛ, sɩn sɔɔ waa tɩ sɩ ɩn ɩ̃gãn bʋ̃'yen, sɩ jaa lɛ a paanʋ̃ɔ bʋ̃'yen 'lɔ̃nɔ̃ ma ta. 18Yɩ tɩɛr kaa a Isɩral nɩbɛ pɔ. A ba ɩ a bala na ma di a Nãaŋmɩn bɔɔrlo bomo ma pʋɔn a bɔɔr lofʋ jie ɛ? 19N pãa 'yɛrɛ na ɩka a bomo ban lon bɔɔr kʋ a tɩɩ ɩn bon bɩɩ a tɩɩ ɩn bon? 20Kai, tɩchɛ a bɔɔrlo bomo ala a tɩbɛ dẽme na ma lon a ba bɔɔr, a sɩdɛbɛ lɛ ba ma lon a bɔɔr kʋ a ba ɩ Nãaŋmɩn lɛ ɛ, ala lɛ so n ba bʋɔrɔ ɩka yɩ 'matãan a sɩdɛbɛ ɛ. 21Yɩ kʋ̃ tʋ̃ɔ lɔ̃ɔn a sɩ Soro nyũn a wʋ ŋmele, tɩ lɛ lɔ̃ɔn a sɩdɛbɛ nyũn a ba ŋmele ɛ. Yɩ kʋ̃ tʋ̃ɔ lɔ̃ɔn a sɩ Soro a wʋ bʋ̃diir difʋ jie, tɩ lɛ 'mataa lɔ̃ɔn a sɩdɛbɛ bʋ̃diir difʋ jie go ɛ. 22Sɩ bʋɔrɔ naa ɩka a ɩrɛ a sɩ Soro nyuur bɩɩ? Bɩɩ sɩn lɛ tara kpɛ̃ɔ gar wʋ? 23Yɩ ma 'yɛr ɩka, saa chire yele jaa maalfʋ ɛ. Tɩchɛ a ba ɩ yele a jaa lɛ vɩɛlɛ maalfʋ ɛ. Yele jaa ba chire ɛ, tɩchɛ a ba ɩ yele jaa lɛ sʋ̃nɔ̃ ɛ. 24Nɩrɛ jaa wʋ ta bʋɔrɔ a wʋ mɩ̃ɛ tɛɛ vɩla ɛ, tɩchɛ wʋ mɩ ma bʋɔrɔ a wʋ taaba vɩla. 25Nʋ̃n jaa ban daara a daa pɔ, fʋ̃ʋ wa da ɔɔrɔ ta sʋʋr ɛ, ka a taa ɩ fʋ tɩɛr ɛ. 26Bojũu a sɛb a Nãaŋmɩn gãn pɔ ɩka, "A sɩ Soro lɛ so a tẽe nɩ bon jaa na be a pɔ." 27Ala ɩ nɩrɛ ba ɩ Yesu turo ɛ, wa maal bʋ̃diir bʋɔl fʋ, a fʋ bʋɔrɔ a chenfʋ, fʋ̃ʋ wa chen, bon jaa wʋn wa bin a fʋ niem, dire, ta sʋʋr ɛ, ka a taa ɩ fʋ tɩɛr ɛ. 28Tɩchɛ ala ɩ nɩrɛ wa 'yɛr kʋ fʋ ɩka tɩɩ nʋ̃n lɛ, ta lɛ di a bʋ̃diir ala ɛ, a fʋ̃ʋ nɩ a nɩnyɩnɛ tɩɛr jũu. 29A nɩrɛ 'lɔ na 'yɛr kʋ fʋ tɩɛr lɛ n 'yɛrɛ, a ba ɩ fʋ̃ʋ tɩɛr ɛ. Bãa 'yɔ̃ɔ lɛ nɩbɛ na jɛ̃ kporo ma nɩ a maa mɩ̃ɛ so fʋ? 30Ala ɩ n puor Nãaŋmɩn yãan 'yɔ̃ɔ a bʋ̃diir ala ɩn dire, bãa 'yɔ̃ɔ lɛ nɩrɛ na lɛ kporo ma a bon ɩn puor Nãaŋmɩn yãan tɩ dire? 31A lɛ jũu ka yɩ nyuro na bɩɩ yɩ dire naa, bon jaa yɩn maala, yɩ maala a jaa kʋrɔ Nãaŋmɩn tɩɩr. 32Yɩ taa wa maala ka ɩ̃sʋɔ jaa wa bãr lo ɛ, ka Juu nɩrɛ lɛ bɩɩ waa ɩ Juu nɩrɛ ɛ, bɩɩ a Nãaŋmɩn puorbo ɛ. 33Lɛ gba lɛ n mʋɔrɔ naa maala pɛlɛ nɩrɛ jaa pʋɔ yele a jaa pɔ. Bojũu n ba bʋɔrɔ a maa mɩ̃ɛ vɩla ɛ, tɩchɛ a lɛ mɩ na ɩ vɩla kʋ a nɩyɔɔ ka ban tʋ̃ɔ nyɛ faafʋ.


c: text/html

text: 1Tɔm nti tə kɛ́ tampana nyəntʋ təkelekele tɔɣɔlɛ sɩ, ye yʋlʋ caa ɩ́ la Ɩsɔ yəlaa kpekəle sɔsɔ pə kɛ́ təmlɛ kʋpantɛ kɛ́. 2Wei ɩ kiŋ pa kaa na kawaliya nakəlɩ tɔ ɩnɩ ɩ ká tɔɣɔna Ɩsɔ təsɛɛlɛ sɔsɔɔntʋ. Na alʋ kʋlʋm kɛ pʋntʋ ɩnɩ ɩ ká wɛɛna. Ɩ ká kpaakɩ ɩ təɣɩ paa mpi pə taa, na ɩ́ wɛɛ ləmaɣasɛɛ tʋ na wei ɩ nyəmá pə təna pə taɣanʋɣʋ kɛ teu tɔ. Ɩ ká wɛɛ wei ɩ nyəmá mʋʋllɛ lapʋ tɔ, na ɩ pəsəɣɩ sɛɣɛsʋɣʋ. 3Ɩ kaa wɛɛ sʋlʋnyɔɔlʋ yaa mʋsʋŋ tʋ. Ama ɩ ká wɛɛ təpamm kɛ́, na ɩ́ wɛna yəllɛ. Ɩ kaa wɛɛ pɔɣɔlaɣa nyənlʋ. 4Ɩ ká wɛɛ wei ɩ paasaa na ɩ́ pəsa ɩ təyaɣa kɛ teu teu, na ɩ́ məŋna ɩ piya kɛ ɩ nɔɔhɛɛ tɛɛ na sɩ nɩɩkəna-ɩ na sɩ nyaŋna-ɩ teu tɔ. 5Mpi tɔ, ye yʋlʋ ta pəsɩ ɩ maɣamaɣa ɩ təyaɣa, ɩsənaɣa ɩ ká pəsɩ na ɩ́ paasəna Ɩsɔ sɛɛlaa kpekəle? 6Ye pʋntʋ kɛ́ Ɩsɔ sɛɛlʋ kʋfalʋ pə kaa la. Pə taɣa pʋlʋ, ɩ ká kɔɔ kɛ́ na ɩ́ saŋ ɩ tɩ na ɩ tɔm nana səpʋ ɩsɩɩ Ɩlɔɣɔʋ nyəntʋ ka lapʋ tɔ. 7Ɩ ká wɛɛ wei ɩ kʋpantʋ ma ta nyɩ ɩsɔnaa maɣamaɣa sama tɔ, pə́cɔ́ pə́ taa kɔɔ na pá footiɣi-ɩ, na ɩ́ kɔɔ ɩ́ nana Ɩlɔɣɔʋ nyəpətʋ taa kɛ́ tiiu. 8Mpa mpa pa lakɩ təma kɛ Yesu sɛɛlaa kpeka taa tɔ paa wɛɛna yaasi kʋpaŋ kɛ mpʋ tɔtɔɣɔ. Pa kaa wɛɛ ataa na a waalɩ nyə́ma, pa kaa wɛɛ sʋlʋnyɔɔlaa, yaa mpa pa muɣuliɣi sɩ pá hiki liɣitee tɔ. 9Paa wɛɛ mpa pa təŋəɣəna laakalɩ kʋpaŋ kɛ Ɩsɔsɛɛlɛ mpaaʋ tampana nna a tɔɔ Ɩsɔ kulaa tɔ. 10Pá maɣasɩ-wɛ na pə́cɔ́, ye pa ta na ɩsaɣatiya nakələɣɩ pa kiŋ ɩlɛ pa sʋʋ Yesu sɛɛlaa kpekəle təmlɛ lapʋ taa. 11Pa alaa tɔtɔ ká wɛɛna yaasi kʋpaŋ, pa kaa cakəna yəlaa. Paa kpaakɩ pa tɩ na pá wɛɛ kʋpama kɛ pə təna pə taa. 12Wei ɩ lakɩ Yesu sɛɛlaa kpekəle təmlɛ tɔ ɩ ká wɛɛna alʋ kʋlʋm kɛ́, na ɩ ká wɛɛ wei ɩ paasaa na ɩ́ pəsa ɩ piya na ɩ təyaɣa kɛ teu teu tɔ. 13Yesu sɛɛlaa kpekəle təmlɛ lataa mpa pa lapa pa təma kɛ teu tɔ, pa nyɔɔŋ kʋləɣɩ kɛ́. Na pa pəsəɣɩ na pá yɔɣɔtɩ tá na Yesu Kilisiti tá kpɛntʋɣʋ lapa na tə́ wɛ Ɩsɔ sɛɛʋ mpi pə taa tɔ pə tɔm na paa nyaŋna pʋlʋ. 14Ma ŋmaakɩ-ŋ takəlaɣa kanɛ na má tɛɛləɣɩ kɛ́ sɩ maa kɔɔ nɔɔnɔɔ na má na-ŋ. 15Ama ye pə kɔma na n ta nɩɩ ma taŋ, ɩlɛ takəlaɣa kanɛ kaa kɛɛsəna-ŋ yaasinaa mpa n ka tɔkɩ Ɩsɔ sɛɛlaa kpeka taa tɔ. Weesuɣu Ɩsɔ sɛɛlaa mpa pa kɛ́ kite nte tə tɔɔ tampana səŋaa na pə́ tɔka-yɛɣɛ teu təkpa tɔɣɔ ma tɔŋ. 16Ama tampana tɔɔ ɩsəntɔ tá Ɩsɔsɛɛlɛ mpaaʋ tɔm kʋŋmɛsətʋ wɛ piti kɛ́ teu kɛ́, yʋlʋ ɩɩ pəsəɣɩ na ɩ́ kpɛɛsɩ təlɛ. Ɩ kɔma tɔ yʋlʋwɛɛtʋ kɛ ɩ wɛna. Feesuɣu ná hʋləna sɩ ɩ kɛ́ tampana təŋlʋ. Ɩsɔtaa tillaa maɣamaɣa ná na-ɩ. Ɩ waasʋ kɛ pa lapa kateŋasɩ təna taa. Pa mʋ ɩ tɔm kɛ antulinya təna taa. Pə kpaasa-ɩ na ɩ́ sʋʋ ɩ teeli taa.

robotstxt: allowed

filter: keep


text: 1Mɔɔ mɩŋŋa Simɔn Pɩyɛɛr, mɔɔ nɩ ci bɩ bam, Yeezuu Krista zibəənyɩ m mɔɔ m, a zibəəzaa m mɔɔ m sɔ. Ci bɩ ba mɔɔ nawʋm awɔɔ ma, awɔɔ k'a sɩrakarɛ n hɔdeem kan wɔɔ hɔ kɩ rɔ wɔɔ. Yeezuu Krista m wɔɔ Woso, a m wɔɔ Bʋmbɔrɛzaa sɔ, a tɩrgabaa y'a ka, awɔɔ n sɩra ka. 2A yɛ mɔɔ nawʋm k'awɔɔ n bɩr Woso dɔm, kan wɔɔ Zuuba Yeezuu kɩ, k'a a da ma a barka kan laafɩɩ kɩ yɩ gʋta. 3Woso zi ba a paŋŋa bɩ m, an a ka wɔɔ nɩ hɔ haay kʋ wɔɔ ʋ ga m ʋ a yɩ, k'ʋ ʋ da ma, ʋ mɩsɩrbaa ba a zuure nɔ ʋ mɩŋŋa bɩ m. A ka k'a ʋ wɔɔ n Krista dɔ bɩ nɔ ʋ. Bɩ mɩŋŋa ɩ wɔɔ bir a lɛbɔʋrɛ kan a paŋŋa kɩ m. 4Yɩ a ʋ, ncɩnaaʋ, an hɔɔ mɩŋŋɔɔ kʋ ŋ nɩ gʋtɔɔ Woso n ŋ ler bɔ rɔ wɔɔ ka wɔɔ ʋ, ŋ ka a ʋ, k'awɔɔ n a da ma a a yɔ lɛtaamarɔ bʋnyaarɔ kʋ ŋ nɩ durnya ʋ, ŋn'ɩ gʋɔɔ zaar bam nɔ wɔɔ m. K'a wɔ ʋ, a Woso mɩŋŋa mɩsɩrbaa ba. 5Naa tɔ ma bɩ, k'a a tɔ ʋ paan••• a mɩsɩrbaa zore na a sɩrakarɛ bɩ ma, a Woso dɔrɛ na mɩsɩrbaa zore bɩ ma. 6A a tɔ ʋ gʋta, a a da a mɩŋŋa ma, k'a tʋntɔʋrɛ na daamɩŋŋama bɩ ma, k'a mɩsɩrbaa k'a Woso nɔ yɩ na tʋntɔʋrɛ bɩ ma, 7k'a a tɔ ʋ sɔ, a bakʋmmɩŋŋa na mɩsɩrbaa k'a Woso nɔ yɩ bɩ ma, k'a ŋʋarɛ na bakʋmmɩŋŋa bɩ ma. 8K'awɔɔ ɩ hɔɔ nɔɔn duro bam tee•••, ŋ y'a karɛ awɔɔ n ziro ba gʋta a bɩr wɔɔ Zuuba Yeezuu Krista dɔm tee•••. 9Bala, gʋaa kʋ hɔɔ nɔɔn duro ba zi bɩ, bʋʋ n a zaa m, an n'a wɔ dɩndam, a tɔ ba a nɔ ʋ dɔ, a ʋ, n y'a mimbʋnyaarɔ gʋngʋ a ma biisi y. 10Naa tɔ ma bɩ, m danyɩnɔ, Woso y'awɔɔ bɔ ʋ, k'a a tɔ ʋ, a gɔɔta a zuure nɔ ʋ kɔɔkɔɔ. K'awɔɔ ba ncɩnaaʋ, awɔɔ b'a dom fɩɩga y. 11Yɩ a nawʋrɛ ncɩnaaʋ, Woso n zaa ka awɔɔ ʋ fasɩ, awɔɔ n gasʋ wɔɔ Zuuba Yeezuu Krista kʋ wɔɔ Bʋmbɔrɛzaa m bɩ cirbəə kʋ k'a nyarɛ ba ʋ b'ʋ. 12Naa tɔ ma m, mɔɔ n'a ŋʋam kʋ m bɩr hɔɔ nɔɔn duro tɔ darɛ awɔɔ nɔ ʋ, baa k'awɔɔ ŋ dɔ kara, an nɩ zum sɩra naa do ʋ kɔɔkɔɔ bɩ kɩ. 13Bɩ, mɔɔ y'a gɩngam m ʋ, a a ga m kʋ m bɩr hɔɔ nɔɔn duro tɔ darɛ awɔɔ nɔ ʋ tee•••, kʋ mɔɔ gɔɔta m m mɩsɩr naa dɔmɩm ʋ, k'awɔɔ b'a zu a ʋ y. 14Mɔɔ dɔ mɔɔ ʋ, mɔɔ hʋrlɛ a zɔ durnya naa ʋ, amba wɔɔ Zuuba Yeezuu Krista nyɩnta an a hɩ mɔɔ m bɩ m. 15Bɩ, mɔɔ yɩ m tɔŋ ʋ, k'an bɩr yɩrɛ ɩ ʋ, mɔɔ baʋrɛ jɛ ʋ, awɔɔ a da ma dɔmɩm haay nɔ ʋ a hɔdɩndarɛrɔ nɔɔn duro tɔ da a nɔ ʋ. 16Bala, yo bɛɛ wɔɔ ʋ ŋʋaar dɔrɛ noonno ma, ʋ wɔɔ Zuuba Yeezuu Krista k'a nɩ zɛm kan paŋŋa gʋta kɩ bɩ dɩnda awɔɔ nɩ y. A mɩŋŋa yɩ wɔɔ ʋ ʋ zim a lɛbɔʋrɛ gʋta nɔ ʋ. 17Wakatɩ kʋ Zɩ Woso daʋrɛ kan lɛbɔʋrɛ kɩ ka ʋ bɩ, wɔɔ nyɩnta b'ʋ. Woso mɩŋŋa nyɩnta a lɛbɔʋrɛ gʋta nɔ ʋ, an meer ba kan kɩ, a ʋ: "Mɔɔ Nyɩ m naa do, mɔɔ n'a ŋʋam gʋta." 18Nyɩnta kʋ wɔɔ ʋ kan kɩ ci mɩŋŋa bɩ burə ʋ bɩ, wɔɔ leer naa do k'a a to brama bɩ ma ʋ zim. 19Ncɩnaaʋ bɩ, wɔɔ sɩra ka gʋta, ʋ ʋ, lemim kʋ wosolɛsinnɩsorazannɔ wɔɔ a hɩ bɩ, sɩra m. A a ga m, k'awɔɔ n lemim bɩ si mɩŋŋa, bala, fɩtɩrɛ m, an nɩ yɔm monsigə ʋ, k'a gɔɔta a lemim bɩ si kʋ lɛɛgure dɔmɩm n a ku, kʋ Krista k'a bɔ kʋ ʋ kan dɔgta monyaa kɩ bɩ n bʋr, an lɛɛ gu awɔɔ heerlɔ wɔɔ ʋ. 20A n cem haay bɩ, k'a dɔ a ʋ, gɔsɩ b'a dam ma an wosolɛsinnɩsorameerbaarɔ kʋ ŋ nɩ Wosoci b'ʋ rɔ wɔɔ jɩ dɩnda a zim nɩ y. 21Bala, gʋaa bɛɛ hɔɔn bɔ ʋ a zim, k'a wosolɛsinnɩsora meer ba y, fɩɩga. Bɩ, Sɛnt-Ɛspri y'a ka gʋɔɔ n wɔ ʋ, ŋnɩ Woso lɛ si, ŋnɩ so ra.


text: 1A dɔ mɩŋŋa ɩ ʋ, dɔmɩnnɔ jɛzannɔ ʋ, mɩsɩrbaa bɩ yɩm kɔɔkɔɔ. 2Bala, gʋɔɔ y'a kam a mɩŋŋɔɔ daahan ma bala, busoo ŋʋarɛ n'a so ŋ ʋ, nyɩnta ŋ nawʋm lɛ bɔ a mɩŋŋa ʋ zannɔ, mɩŋŋabusurezannɔ, Woso sʋnsɔwʋrɛzannɔ, bɩsɩ ka a zɩrɔ ma zannɔ, bajindɔrɛzannɔ, Woso hɔ gore bɔʋrɛzannɔ. 3Ŋ bɩ nyɩntam ŋʋarɛ m y, ŋ nyɩntam bacicirzɛrɛzannɔ, gʋɔɔtɔzarlɛzannɔ, badaamɩŋŋazannɔ, ŋ nyɩntam bʋnyaa gʋta, zi mɩŋŋa barɛ jɩnnɔ, 4bɩmbɩrkʋmazannɔ, badundoamɩŋŋazizannɔ, mɩŋŋabusure n'a so ŋ ʋ maam-maam, ŋ y'a mɛsim lɛtaamarɔ ŋʋarɛ an lɛ da Woso ŋʋarɛ m. 5Ŋ y'a hɔ barɛ ɩ ʋ, wosozuurezannɔ nɩ ŋ mɩ, bɩ ŋ zibəəro y'a hɩnkarɛ a ʋ, Woso paŋŋa bɩ n ŋ mɩsɩrbaa lʋr y. Ɩ gʋ gʋɔɔ ncɩnaaʋ rɔ wɔɔ ma. 6Ŋ gʋɔɔ gɔsɩnnɔ ɩ gasʋm gʋɔɔ hadrɔ ʋ sɩɩ•••, ŋnɩ lannɔ hɔɔnwarzannɔ kum hɔɔnkarɛ m, lannɔ wɔɔ duro mimbʋnyaarɔ gʋta, ŋn'ɩ zum a mɛsim lɛtaamarɔ haay ʋ. 7Ŋ yɩ hɔ dɩndam tee•••, bɩ ŋ bɩr a dam ma ŋn'ɩ sɩra dɔrɛ y. 8Amba Zanɛs kan Zambrɛs kɩ a da Moyiisi lɛ ʋ ŋ bɩr yɛm bɩ, gʋɔɔ nɔɔn duro sɔ, a da ŋ nawʋm sɩra lɛ ʋ ŋ bɩr yɛrɛ y. Hɔɔn nyaanlɛzannɔ m, ŋ n sɩra ka Woso ʋ denter y. 9Bɩ, ŋ b'a dam ma ŋnɩ ta lɛɛ y, bala, gʋaa woo••• sʋrlɛ ŋ hɔɔnwar zibəə bɩ ra, amba n nyɩnta n nɩ sʋr Zanɛs kan Zambrɛs kɩ hɔ ra bɩ m. 10Bɩ, k'ɩbɩɩ nɩ, ɩbɩɩ zu mɔɔ hɔdɩndarɛ ʋ mɩŋŋa, ɩ mɔɔ mɩsɩrbaa barɛ dɔ, kan mɔɔ gɩngarɔ kɩ, m sɩrakarɛ kɩ, m bʋr m mɩŋŋa ma kɩ, m ŋʋarɛ kɩ, m tʋntɔʋrɛ kɩ. 11Ɩbɩɩ fɩr kʋ gʋɔɔ a ka mɔɔ ma, kan cicir kʋ mɔɔ yɩ Antɩyɔs kʋ ʋ, kan Ikoniyɔm kʋ ʋ kɩ, Listɩr kʋ ʋ kɩ bɩ dɔ. Mɔɔ fɩr do haay yɩ, bɩ Zuuba mɔɔ yɔ ŋ haay nɔ ʋ. 12Pakra m hɔɔ, kʋ gʋɔɔ haay kʋ ŋ lɛ n taa k'a zu Woso ʋ mɩŋŋa, Krista Yeezuu nɔ ʋ rɔ wɔɔ n fɩr yɩ gʋɔɔ wɔ ʋ. 13Bɩ, kʋ gʋɔɔ bʋnyaarɔ, bra bɩmba gʋɔɔ m zannɔ wɔɔ nɩ, ŋ gɔɔtarɛ ŋnɩ bɩr tam lɛɛ zi bʋnyaa barɛ nɔ ʋ, ŋnɩ bɩr bra bɩmbam gʋɔɔ m ŋnɩ bɩr tarɛ, ŋnɩ bɩr bra bɩmbarɛ a mɩŋŋɔɔ m sɔ. 14K'ɩbɩɩ nɩ, jɩm hɔ k'ɩbɩɩ dɩnda ɩ sɩra ka ʋ paan••• bɩ nɔ ʋ kɔɔkɔɔ. Bala, ɩbɩɩ gʋɔɔ kʋ ŋ y'a dɩnda ɩbɩɩ m nɔ wɔɔ sɩra bɩ. 15A n a sa ɩbɩɩ nyɩbaa ma, ɩbɩɩ Wosoci bɩ dɔ, a y'a dam ma an hɔɔn ka ɩbɩɩ ʋ, ɩbɩɩ m sɩra ka Krista Yeezuu ʋ, ɩ bʋmbɔrɛ yɩ. 16Hɔ kʋ n y'a da Wosoci bɩ nɔ ʋ haay bɩ, Woso Ɛspri y'a ka n n'a da ʋ, bɩ, ta an a wʋ ʋ gʋɔɔ hɔdɩndarɛ minto, k'a nyʋnnyɔɔrɛ da jɩm ʋ, k'a gʋaa bɔ zaa ʋ, k'a mɩsɩrbaa tɩrga barɛ dɩnda gʋaa m. 17Kʋ Woso gʋaa mɩsɩrbaa n bankarɛ yɩ mɩŋŋa, k'a n a da ma an zi mɩŋŋa do haay ba.


text: 1Ka Jésus karsa bulo wen ndɔng fɛt ha hio wi, a nɛa ha Kapernaum. 2Haki, ma kagama-bulo dungɔ nɛ ma bala, ka wɛnɛ ngoya pentɛ. Nɛ bala ɛngɛ dungɔ nɛ zɛlɛ hapɛtɛ fio. 3Ka kagama-bulo ɛngi zea kasi tɛ Jésus, a tomsa hio ma kotowi pɛ hio zuife mɛ ani nde, Jésus atɛ tɛ kpasisi bala pɛa. 4Mbwa hɔa ha pɛ Jésus, nɛ mbwa lokatɛ ha wɛnɛ nɛ tɔa: «Wi ɛngɛ nɛ zioa nde, mɛ akpasisi bala pɛa. 5Hazu a ngoya kandɔ pɛ ɔ, nɛ yo nɛ̂ wɛnɛ ka bɛa twa gɔ Sɔ ha ɔ.» 6Jésus nɛa hinɛ mbwa. Ma, ka wɛnɛ hɔa sanga nɛ twa, kagama-bulo tomsa hio ma dan wa hazu tɔ ha wɛnɛ: « Kongawan, mɛ yeksi tɛ mɛ na, hazu mi bo nɛ zioa nde, mɛ ale ha zang twa pɔm na. 7Nɛ fin, mi kpaa nde, mi bo nɛ zioa mɛ tɛ ha pɛ mɛ na. Ma, mɛ tɔ ma wen ndang sɔna, nɛ bala pɔm bekpasi. 8Hazu mi fin, mi dung ha si ma zio wi, nɛ hio wan-bibulo dung ha si mi. Ka mi tɔ ha ma wan-bibulo pɔm: ‹Nɛ!› A nɛa. Nɛ ka mi tɔ ha ma mbinga fin: ‹Tɛ!› A tɛa. Nɛ ka mi tɔ ha ma bala pɔm fin: ‹De ɛngɛ!› A dea yo.» 9Jésus yaksa ka wɛnɛ zea wen ndɔng. A kiforo tɛ zɔk giliwi ka ndara wɛnɛ, nɛ a tɔa ha mbwa: «Mi tɔ ha ɛnɛ nde, mi tɛ kpa ka ma wi ndang ka mɛkiri Sɔ nɛkpasa tuka ɛngɛ na, ngase ha soko hio wi mɔ Israel yo bona.» 10Ka wi ndɔng ka kagama-bulo tomsa kiforo si ha twa pɛa, mbwa kpaa nde, zɛlɛ pɛ bala pɛa kara. 11Hapata, Jésus nɛa ha ma le linga nde Naine. Hio wan-yambimɔ pɛa nɛ ma gasa zugiliwi nɛa hinɛ wɛnɛ. 12Ka wɛnɛ hɔa ha nu le, a kpaa nde ɛ ha kuo ma wɔl wi gbo nɛ. Yo nɛ̂ ndanga bewei pɛ ma nagula. Nɛ dɔka wi mɔ le nɛa hinɛ nagula ɛngɛ ha gunɔ bem. 13Ka Kongawan Jésus zɔka nagula ɛngɛ, sila wa doya nɛ kobhe. Nɛ a tɔa ha wɛnɛ: «Mɛ he kwa na!» 14Nɛ a tiko nɛ nɛ gde kɔ ha zu kubha fio. Nɛ wi ndɔng ka ba yo nɛnɛ yola, nɛ Jésus tɔa: «Pɔlɔmbɔ wi, mi ha nu ha mɛ, gutɛ mɛ!» 15Mɛgi fiowi kiforo ha tunɔ, a dungɔnu, nɛ wɛnɛ angara wolamɔ. Nɛ Jésus haa wɛnɛ ha nana wa. 16Ke baa wi fɛt. Mbwa lukoso Sɔ nɛ tɔa: «Gasa wan-tɔkuliwen hɔa ha soko ɔ!» nɛ fin «Sɔ tɛa hazu kpasisi kandɔ pɛa!» 17Kasi mɔ ɛngɛ yambala dam kandɔnu Judée nɛ kandɔnu fɛt ka zikiri Judée. 18Hio wan-yambimɔ pɛ Jean wan-gdumsiwi tɔa ha wɛnɛ wen mɔ ka Jésus dea. Jean saa hio ma wan-yambimɔ pɛa bwa, 19nɛ a tomsa mbwa ha pɛ Jésus hazu ani wɛnɛ: «Mɛ nɛ̂ Mesi ka betɛ nde? Mana ɔ akeri ma mbinga?» 20Ka mbwa hɔa ha pɛ Jésus, mbwa tɔa: «Jean wan-gdumsiwi tomsa ɔ hazu ani mɛ nde, mɛ nɛ̂ Mesi ka betɛ, mana ɔ akeri ma mbinga?» 21Ha ndangtɛ ngimɔ, Jésus kpasasa hio dɔka wan-zɛlɛ nɛ wan-kumɔ. Nɛ wɛnɛ yinɔ fin hio gdanga sɔtɛ gbosisi ha tɛ hio wi, nɛ wɛnɛ gbosasa li hio dɔka wan-gdɔka li. 22Jésus tɔa ha hio wan-nɛkasara pɛ Jean: «Ɛnɛ nɛ, nɛ tɔ ha wɛnɛ, mɔ ka ɛnɛ zɔka nɛ zea: ‹Hio wan-gdɔka li zɔka mɔ, hio kumɔ wi nɛa nɔ, tɛ hio wan-doko saa, hio wan-gdɔka zala zea mɔ, hio fiowi kiforo ha tunɔ, nɛ hio fabha wi ha zea Dede Wen.› 23Totɛ ha wi kɛ ka kafi mɛkara mi na!» 24Ka hio wan-nɛkasara pɛ Jean sio, Jésus angara tɔa kasi tɛ Jean ha giliwi, a tɔa: «Ɛnɛ nɛa ha kpɛnu ha zɔka ge? Bɛlɛ ka bok fesi nde? Way! 25Ma, ɛnɛ nɛa ha zɔka ge? Ma wi ka yol lɛkɛ-lɛkɛ la nde? Way, hazu hio wi ka yol lɛkɛ-lɛkɛ la, nɛ ka de le ha zang yɛbhɛ-yɛbhɛ kpaamɔ dung ha zang twa pɛ kongapora. 26Ma, ɛnɛ nɛa ha zɔka nɛ o? Wan-tɔkuliwen? Ey, yo gɔ. Nɛ mi tɔ ha ɛnɛ fin nde, wɛnɛ nɛ gasaa pen wan-tɔkuliwen. 27Hazu Sɔ tɔa wen hazu Jean ha zang takarata pɛa nde, ‹Mi betomsi wan-nɛkasara pɔm ha li mɛ hazu bhɔngiri wal ha mɛ.› 28Mi tɔ ha ɛnɛ nde, ɛ tɛ bhɛ ma wi ka dung nɛ gasaa pen Jean ndang na. Ma, wi kɛ ka dung nɛ bebea fɛt ha zang Kongakandɔ pɛ Sɔ, nɛ zioa pen Jean. 29«Hio wi fɛt hinɛ hio wan-ndɛm mbɔli garama fin zea Jean, nɛ mbwa mɛkara nde, Sɔ nɛ nzeng. Mɛgi mbwa tɛa tuka nde, Jean agdumsi mbwa ha li. 30Ma, hio Farizien nɛ hio wan-osi mbonga kafa mɔ ka Sɔ bhɔngara ha mbwa, nɛ mbwa tɛ ngoy nde Jean agdumsi mbwa ha li na.» 31Nɛ Jésus tɔa fin ha mbwa: «Mi beweki hio wi mɔ sising nɛ nge wi ge? Mbwa dung tuka o? 32Mbwa dung tuka hio bhobem ka dungnu ha binsila dɛl ha gdɔra ha may: ‹Ɔ mɛla bio nganmɔ ha ɛnɛ, nɛ ɛnɛ tɛ yo yula na! Ɔ bea gima ngɔtɛ ha ɛnɛ, nɛ ɛnɛ tɛ he kwa na!› 33Hazu, ka Jean wan-gdumsiwi hɔa, a kafa dɔkɔ nɛ hio ma yɔngamɔ. Nɛ ɛnɛ tɔa nde, wɛnɛ dung bala ha kɔ gdanga sɔtɛ. 34Ka mi, Bewei pɛ Wi, hɔa, mi yɔnga nɛ nɔa mɔ. Nɛ ɛnɛ tɔa nde, mi nɛ̂ wan-yɔngmɔ nɛdɔka nɛ wan-nguru dɔkɔ. Nɛ fin nde, mi de sɔy hinɛ hio wan-de gdangamɔ nɛ hio wan-ndɛm mbɔli garama. 35Ma, deamɔ pɛ hio bem pɛ Sɔ gbasi nde, mbaramɔ pɛ Sɔ nɛ nzeng.» 36Ma Farizien saa Jésus hazu yɔng mɔ hinɛ wɛnɛ. Jésus nɛa ha pɛa nɛ a dungɔnu hapɛtɛ tabolo. 37Ha le ɛngi ma bhoko-de mɔ nɛ tum ang. Nɛ ka wɛnɛ zea nde, Jésus ha yɔnga mɔ ha twa pɛ Farizien ɛngɛ, a kuo bebe dak ka dona nɛ liyama tɛnɛ. Ɛ sɛka dak ɛngɛ nɛ ma ta ka ɛ sa nde, albatre. 38Nɛ a tiko tɛ ha gdong Jésus hapɛtɛ nanga wa. Wɛnɛ hea kwa nɛ milikwa huyo ha nanga Jésus. Nɛ a dio yo nɛ bumɔzu wa. A duyo nanga Jésus nɛ hɔnga yo nɛ liyama. 39Nɛ ka Farizien ɛngɛ ka saa Jésus, zɔka mɛgi, a takara ha sila wa nde, ka bo se nde, wi ɛngɛ abo nɛ̂ wan-tɔkuliwen, a ingɔ nde, bhoko ɛngɛ ka baa tɛ wa, nɛ̂ bhoko-de mɔ nɛ tum. 40Mɛgi Jésus tɔa ha Simon: «Mi nɛ ma wen mɛ tɔ ha mɛ.» Simon kɔa nɛ tɔa: «Wan-osimɔ, mɛ tɔ yo.» 41Jésus tɔa ha wɛnɛ: «Wi bwa dungɔ nɛ mbee pɛ ma wi ha zu mbwa, ndang nɛ lafu mbɔli gɔmmay mɔrkɔ, nɛ ma nɛ lafu mbɔli bhukɔa mɔrkɔ. 42Ma, ka wan-ha mbee zɔka nde, mbwa fɛt kpa wal mɛ kpe yo na, a laka mbee bwa fɛt gde. Mɛ tɔ ha mi, ha soko wi ndɔng bwa, yo nɛ̂ o ka bengoy wan-ha mbee pen mbinga, o nde?» 43Simon kiforo wen ha wɛnɛ: «Mi takiri nde, wi ka bengoy wɛnɛ pen mbinga nɛ̂ wi ɛngɛ ka dungɔ nɛ gasa mbee ha zu wa.» Jésus tɔa ha Simon: «Mɛ tɔa kpasawen.» 44Nɛ Jésus kiforo tɛ zɔk bhoko ɛngɛ nɛ wɛnɛ tɔa ha Simon: «Zɔk bhoko ɛngɛ nɛdedea! A dea mɔ ka mɛ tɛ de na. Hazu, ka mi lea twa pɛ mɛ, mɛ tɛ ha mi li mɛ fal nɛ nanga mi na. Ma, a taya nanga mi nɛ milikwa pɛa, nɛ a dio yo nɛ bumɔzu wa. 45Mɛ tɛ duy mbuku mi na. Ma, ha ngimɔ ka mi lea twa pɛ mɛ kanɛ sising, bhoko ɛngɛ tɛ karsi duyo nanga mi na. 46Mɛ tɛ a nɔ ha zu mi na, ma, yo nɛ̂ wɛnɛ ka aa liyama ha zu nanga mi. 47Hazu ɛngi, mi tɔ ha mɛ nde, Sɔ biso dɔka sɛmbɔ pɛa kari. Yo nɛ̂ ɛngi ka wɛnɛ osa ngoy ha mi nɛdɔka. Hazu wi ka sɛmbɔ pɛa biso tikiring, beosi ngoy fin tikiring.» 48Nɛ Jésus tɔa ha bhoko ɛngɛ: «Sɛmbɔ pɛ mɛ biso fɛt.» 49Mɛgi, wi ndɔng ka dungɔ hinɛ wɛnɛ ha tabolo angara tɔa ha sila mbwa: «Wi ɛngɛ ba tɛ wa tuka o mɛ bisi sɛmbɔ, o nde?» 50Ma, Jésus tɔa ha bhoko ɛngɛ: «Mɛ kpasa hazu mɛ mɛkara mi. Mɛ si nɛdedea.»


text: 1Yomaa caanaa mɛ, ɩ́ tɔkɩ mə yomaa kɛ ɩsəna mpi pə kɛɛsaa na pə siɣisa teu tɔ. Ɩ́ nyɩ teu sɩ mɛ́ tɔtɔ mə wɛna Caa kɛ ɩsɔtaa. 2Ɩ́ sələmɣɩ Ɩsɔ, ɩ́ taa yele. Ɩ́ feŋiɣi na ɩ́ sɛɛkɩ-ɩ ɩ́ na təmlɛ kɛ mə Ɩsɔ sələmʋɣʋ taa. 3Ɩ́ kpɛntəna tá na ɩ́ sələməɣəna Ɩsɔ na ɩ́ ha-tʋɣʋ ɩkpatɛ na tə́ la ɩ waasʋ na tə́ kpaalɩ Kilisiti tɔm kʋŋmɛsətʋ. Tɔm kʋŋmɛsətʋ tənɛ tə tɔɔ kɛ́ ma wɛ saləka taa kɛ́ ɩsəntɔ. 4Ɩ́ sələmɩ Ɩsɔ na má, ɩlɛna má yasɩ ɩ tɔm təcɛɩcɛɩ na pá nyəmɩ-ɩ teu, mpi pə tʋ má sɩ má la tɔɣɔlɛ. 5Ɩ́ nyɩ mə tɔntɛ kɛ mpa pa ta kɛ Ɩsɔ sɛɛlaa tɔ pa kiŋ, na ɩ́ taa yele na aləsɛkɛ kʋyɛɛŋ fiti-mɛɣɛ yem. 6Paa kʋyaŋku ɩ́ yɔɣɔtəɣɩ kʋpantʋ, na kawaaɣa nyəntʋ ɩ́ lɩɩkəna mə nɔɔsɩ taa. Ɩ́ nyɩ ɩsəna pə mʋna ɩ́ cɔ tɔm tɔ na ɩ́ cɔɔkɩ paa wei. 7Tá taapalʋ kʋpaŋ Tisikɩ ká heelina-mɛɣɛ ma tɔm təna təpaɩpaɩ. Ma na-ɩ tə lakəna Tacaa təmlɛ na ɩ kɛ təmlɛ latʋ kʋpaŋ kɛ́. 8Pə maɣamaɣa pə nyʋɣʋ tɔɔ kɛ́ ma kʋsa-ɩ sɩ ɩ́ polo ɩ́ na-mɛ na ɩ́ heeli-mɛɣɛ tá alaafəya tɔm na pə́ hɛɛsɩ mə laŋa. 9Tá taapalʋ kʋpampaŋ Honesim wei ɩ kɛ́ mə taa lɛlʋ tɔ ɩ́lɛ́ ɩ sɩɩna-ɩ. Ɩ ká kɛɛsɩ-mɛɣɛ tə təna nti tə lakɩ cənɛ tɔ. 10Ma saləka taa akpele Alisitaakɩ na Paanapasɩ kɔɣɔ pəyaɣa Maləkɩ sɩ pá sɛɛ-mɛ yoo. Pa tɛma-mɛɣɛ Maləkɩ ɩnɩ ɩ tɔm heeluɣu, ɩlɛ ye ɩ tala mə tɛ ɩ́ tɔkɩ-ɩ teu. 11Yesu wei pa yaa sɩ Yutusi tɔ ɩ sɛɛ-mɛ tɔtɔ. Yəlaa tooso ɩnɛ ɩ tike ɩ lɩɩna Yuta nyə́ma mpa pa laɣasaa tɔ pa taa, na má na-wɛ tə lakəna Ɩsɔ Kawulaɣa təmlɛ, na pa paasaa kɛ́ na pá sɔɔsɩ-m apalʋtʋ. 12Ɩpafəlasɩ wei ɩ kɛ́ mə taa lɛlʋ tɔ ɩ sɛɛ-mɛ. Ɩ kɛ́ Yesu Kilisiti təmlɛ tʋ kɛ́ na ɩ sɛɛsa ɩsəlɛ na Ɩsɔ sələmʋɣʋ kɛ mə tɔɔ kɛ́ teu sɩ ɩ́ səŋ təca na pʋlʋ ɩ́ taa ciɣiti-mɛ, na ɩ́ pɩɩ Ɩsɔ nyəntʋ taa, na ɩ́ taŋaa tətɛɣɛtɛɣɛ sɩ ɩ́ la pə təna mpi Ɩsɔ caa tɔ. 13Ma ləsəɣɩ ɩ nyɩɩlʋɣʋ, ye n na ɩsəna ɩ kʋɣɩ ɩ təɣɩ mə na Layotisee na Hiyelapolisi nyə́ma mə tɔɔ tɔ pə fɛɩ kɛɛsʋɣʋ. 14Tá lokotulo kʋpaŋ Luku na Temasɩ sɩ pá sɛɛ-mɛ. 15Ɩ́ sɛɛ tá taapalaa mpa pa wɛ Layotisee tɔ, na ɩ́ sɛɛ Nɛmfa na Yesu sɛɛlaa kpekəle nte tə kotiɣi ɩ təyaɣa kɛ Ɩsɔ sɛɛʋ tɔ. 16Ye mɩɩ tɛma takəlaɣa kanɛɣɛ kalʋɣʋ ɩlɛ ɩ́ tɛləsɩ Layotisee Yesu sɛɛlaa na pɛlɛ pá kala-kɛ tɔtɔ. Mɛ tɔtɔ mɩɩ mʋ Layotisee nyə́ma nyəŋka na ɩ́ kala. 17Ɩ́ heeli Aasipi sɩ ɩ́ paasəna Tacaa təmlɛ nte pa tʋ-ɩ sɩ ɩ́ la tɔɣɔ teu. 18Ma maɣamaɣa ma niŋ ŋmaatʋ ntɛ́ cənɛ. Pɔɔlɩ má ma sɛɛ-mɛ. Ɩ́ taa sɔɔ sɩ ma wɛ saləka taa yoo. Ɩsɔ ɩ́ hʋ́lɩ́-mɛɣɛ pɛɛlɛɛ.


text: 1Ha ngimɔ ɛngi, Herode, kongapora mɔ kandɔnu Galile zea kasi tɛ Jésus. 2Nɛ wɛnɛ tɔa ha hio wan-tom pɛa: «Wi ɛngɛ nɛ̂ Jean wan-gdumsiwi ka guotɛ ha kɔfio. Yo nɛ̂ ɛngi, ka wɛnɛ kpaa ziomɔ mɛ de hio mɔkifi ndɔng.» 3- 4Fio pɛ Jean wan-gdumsiwi dungɔ se mɛgɛ: Kongapora Herode basi Herodiade, ko pɛ bebe ya wa Philippe, ngase ka wɛnɛ bhɔna nɛ zutunɔ. Mɛgi Jean tɔa ha Herode nde, wɛnɛ lɛm si ko pɛ ya wa na. Nɛ Herode haa nu nde, ɛ aba Jean sang nɛ pi ha zɔbhɔ. 5Nɛ Herode ngoya gbɛ wɛnɛ, ma, a yuo ke giliwi hazu mbwa takara nde, Jean nɛ̂ wan-tɔkuliwen. 6Ha swe yenga bhɛ pɛa, Herode saa hio dɔka wi. Nɛ bem pɛ Herodiade mɔ bebhoko yɔa yula nɛdedea ha li mbwa. Yo dea totɛ ha sila Herode pentɛ. 7Mɛgi Herode kana mɔ nde, a beha wɛnɛ mɔ fɛt ka wɛnɛ beani. 8Nɛ wal mbɔla pɛ nana wa, a ana Herode mɛ ha zu Jean wan-gdumsiwi ha zang libhang ha wɛnɛ. 9Ngɔtɛ baa kongapora, ma, a kana mɔ ha li wi fɛt, ka wɛnɛ saa ha fada. Mɛgi a haa nu nde, ɛ aha zu Jean ha bebhoko ɛngɛ. 10Nɛ wɛnɛ tomsa ma wi ha twa zɔbhɔ mɛ gɔn zu Jean wan-gdumsiwi. 11Ɛ kuo yo ha zang libhang tɛnɛ, nɛ haa yo ha bebhoko ɛngɛ, ka kuo yo nɛnɛ ha nana wa. 12Nɛ hio wan-yambimɔ pɛ Jean tɛa tɛ ku wɔl wa, nɛ nɛ gun. Nɛ mbwa nɛa nɛ ba kasia ha Jésus. 13Ka Jésus zea wen ɛngi, a pena haki. A lea sɔngu hazu nɛ ha ma bhandi ka wi bo ang na. Ma, hio giliwi zea ɛngɛ. Nɛ mbwa gboa ha le pɛ mbwa nɛ ndara Jésus nɛ nanga hapɛtɛ tɔ. 14Ka Jésus gboa ha sɔngu, wɛnɛ zɔka giliwi ndɔng. Nɛ sila wa doya nɛ kobhe hazu mbwa. Mɛgi wɛnɛ kpasasa hio wan-zɛlɛ ha soko mbwa. 15Ka mbolo dea, hio wan-yambimɔ tiko tɛ hapɛtɛ Jésus tɛ tɔ ha wɛnɛ: «Mɛ zɔk, ngimɔ pena kari. Nɛ ɔ hakɛ ha kpɛnu. Mɛ gde wi ndɔng anɛ ha hio le ka mbwa ahɛ yɔngamɔ.» 16Jésus kiforo wen ha mbwa: «Ma mɔ ka de nde mbwa anɛ bona. Ɛnɛ ha yɔngamɔ ha mbwa nɛ pɛ ɛnɛ tɛ!» 17Ma, mbwa tɔa ha wɛnɛ: «Hakɛ, ɔ nɛ mampa mɔrkɔ nɛ kɔyɔ bwa sɔna.» 18Jésus tɔa: «Ɛnɛ ku yo tɛnɛ ha mi!» 19Hapata a haa nu nde, hio wi fɛt adungnu ha zu ndungulu. A kuo mampa ndɔng mɔrkɔ nɛ kɔyɔ bwa. A guoli ha ngɔn nɛ wola dede wen ha zua. A gbinɔ yo ha hio wan-yambimɔ nɛ mbwa kapana yo ha giliwi. 20Nɛ wi fɛt yɔngamɔ zang mbwa don. Hio wan-yambimɔ kaya hio titia ka ngbɔla, don gɛsɛ bhukɔ gbala bwa. 21Dɔka wei ndɔng ka yɔngamɔ lɛma nɛ tomay mɔrkɔ. Ɛ tɛ tɔl dɔka bhoko nɛ bhobem ha zanga na. 22Nɛhasa hapata ɛngi, Jésus nɔsasa hio wan-yambimɔ pɛa nde, mbwa ale sɔngu hazu nɛ ha kuli tɔ. Ma, wɛnɛ nɛ pɛa tɛ ngoy bhɔn hazu gde wal ha giliwi asi. 23Ka wɛnɛ gdea mbwa si fɛt kari, a danga nɛ ha zu ma ngari ha gɔa Sɔ. Ka mbolo dea, a dungɔ haki gbatɛ. 24Nɛ sɔngu tɛ bo nisi ha binsila tɔ. Bok yuo sungiri sɔngu, nɛ tongbasali ilo yo. 25Ha nu ngimɔ, Jésus nɛa nɛ zu li ha pɛ hio wan-yambimɔ pɛa. 26Ka mbwa zɔka wɛnɛ ha nɛa nɔ ha zu li, sila mbwa bhunzoko, nɛ mbwa tɔa: «Ɛngɛ nɛ̂ sɔtɛ wi!» Nɛ mbwa gdɔra nɛ ke. 27Nɛhasa, a wolamɔ ha mbwa nɛ tɔa: «Ɛnɛ ba da. Yo nɛ̂ mi Jésus. Ɛnɛ yu ke na!» 28Nɛ Pierre tɔa ha wɛnɛ: «Kongawan, ka yo nɛ̂ mɛ, mɛ aha nu nde, mi anɛ ha pɛ mɛ nɛ zu li.» 29Jésus tɔa: «Mɛ tɛ wa!» Pierre gboa ha zang sɔngu, nɛ nɛ nɔ ha zu li ha pɛ Jésus. 30Ma, ka wɛnɛ zɔka gbabok, ke dea wɛnɛ nɛ wɛnɛ angara lea li. A gdɔra: «Kpasisi mi wa, Kongawan!» 31Nɛhasa Jésus yafafa kɔ, ba wɛnɛ, nɛ tɔa: «Mɛ nɛ bebe mɛkaramɔ! Mɛ sikafɛ hazu ge?» 32Nɛ ka mbwa lea sɔngu, bok kara. 33Mɛgi hio wan-yambimɔ ha zang sɔngu hilo ha si Jésus, nɛ mbwa tɔa: «Kpasawen, mɛ nɛ̂ Bewei pɛ Sɔ!» 34Ka mbwa kuo li kari, mbwa hɔa ha le Genezaret. 35Hio wi mɔ lea ingɔ wɛnɛ, nɛ mbwa gbaa tazu wi mɔ kandɔnu ɛngi fɛt. Mɛgi, ɛ kaya hio wan-zɛlɛ fɛt tɛnɛ ha pɛa. 36Nɛ ɛ lokatɛ ha wɛnɛ nde, mbwa lɛma ndɔ sɔna nɛ ngbunzɛ-ngbunzɛ nu la pɛa. Nɛ wi ndɔng fɛt ka ndɔa yo, kpasa.


text: 1Nyɛ rɛ Kuwori Agɩrɩpa basɩ tɩya Pɔɔl a baa, "Ŋmanɩɩ we doŋ nɛ anɩɩ ɩ aa sɩ wuwo basɩ wɩya a laa ɩ tɩɩ." Ɛɛ rɛ Pɔɔl kaŋ ʋ noŋ gye, aŋ baa, 2"Kuwori Agɩrɩpa, wɩya hʋ ŋ aa bɩ yaa, ba aa rɛ Gyuuma baa dɩ ŋ yaa rɛ. Ɛɛwɩya, ŋ sɩ baa dɩ ŋ nyuu sʋma rɛ gyɩnaŋ, ŋ aa sɩ wuwo basɩ wɩya ɩ sɩya tɩyaŋ a laa ŋ tɩɩ, 3beewɩya ɩ kɛ paalɩ gyɩŋ Gyuuma lesiri buloŋ nɛ abee ba wɩkaŋtarɩya buloŋ. Ŋ yaŋ aa sʋla ɩ rɛ dɩ ɩ di kenyiri aŋ gyegili nɩɩ ŋ nyʋwa. 4Gyuuma buloŋ gyɩŋ ɛɛ hʋ ŋ aa kɩya rɛ a lɩɩ ŋ haŋbiri tɩyaŋ buloŋ. Ba gyɩŋ ɛɛ ŋ gyogo aa kɩya rɛ, a lɩɩ saŋa hʋ ŋ aa yaa biibiye ŋ bee tɩyaŋ, abee saŋa hʋ buloŋ ŋ aa we Gyerusalɛm tɩyaŋ. 5Dɩ ba aa rɛ fa sɩ laa nyʋwa basɩ wɩtɩɩ, ba tɩɩ gyɩma rɛ anɩɩ piilii hʋ tɩyaŋ buloŋ, Farasiima paati hʋ tɩyaŋ nɛ ŋ we. Paati no nala rɛ fa aa tɩŋ á wɩɩkyʋwal ŋmanɩɩ hʋ abee wɩtɩɩ a te nɩkaalɩya hʋ buloŋ. 6Ka lagɩlagɩ no, ba leŋ ŋ sɩŋ daha rɛ dɩ ba di ŋ sarɩya akuu ŋ aa kaŋ bayɩyɛla abee wɩɩ hʋ Wɩɩsɩ aa wee nyʋwa dɩ ʋ sɩ yaa tɩya á naabaala wɩya. 7Ŋ kuwo kpɩyana, á Iziral tɩmma dimbeye fi abee balɩya hʋ buloŋ laa di rɛ anɩɩ Wɩɩsɩ sɩ yaa wɩɩ no tɩya ma. Ɛɛ rɛ tɩŋ á yaa sɩfɩyaŋ a kɩ kyʋwalɩ Wɩɩsɩ wɩɩhaa bee tebine buloŋ. Ŋ mɛ aa laa wɩya no dɩ wɩya rɛ tɩŋ, Gyuuma baa dɩ ŋ kyogo rɛ, aŋ kɩ basɩ ŋ wɩya gɛɛ. 8Bee rɛ tɩŋ ma kɩdɩgɩ buloŋ bɩ sɩ wuwo laa di anɩɩ Wɩɩsɩ sɩ kyisi nala hʋ aa sʋba dɩ ba sii sʋʋ tɩyaŋ? 9Ŋ mɛ tɩɩ fa laa di rɛ anɩɩ ʋ maga dɩ ŋ yaa wɩɩ hʋ buloŋ ŋ aa sɩ wuwo yaa rɛ a kyogi Yesu aa lɩɩ Nazarɛti feŋ. 10Ɛɛ rɛ ŋ yaa Gyerusalɛm tɩyaŋ. Gyuuma wɩɩkyʋwal sɩlaala nɩhɩyasɩ fa tɩya ŋ ŋmanɩɩ rɛ, ŋ kasɩ Wɩɩsɩ nala yʋga a tɔ dɩya tɩyaŋ. Dɩ ba aa rɛ fa ko kɩ kyɛ dɩ ba kpʋ ba mɛ, ŋ aa laa nyʋwa rɛ ba kpʋ ba. 11Ŋ vala dɔgɩsɩ ba rɛ yʋga Gyuuma wɩɩkyʋwaldɩɩsɩ buloŋ tɩyaŋ, a kɩ lʋga dɩ ba basɩ baa ba bɩl bɩ laa Yesu Krisita wɩya di. Ŋ baaŋ gyɩ siye rɛ kɩŋkaŋ ba nyuu tɩyaŋ. Ŋ paalɩ kile ba lugo mʋ tɔnɩ hʋ badɔmɔŋ aa tuwo Gyuuma paalʋʋ tɩyaŋ, a dɔgɩsɩ ba doŋ tɩyaŋ mɛ." 12"Wɩɩ no tɩɩ wɩya, ŋ gyɩ sii mʋ Gyuuma wɩɩkyʋwal sɩlaala nɩhɩyasɩ lee rɛ, ba tɩya ŋ ŋmanɩɩ dɩ ŋ mʋ Damaasiku. 13Ŋ kuwo kpɩyana, ŋ aa mʋ ŋmanɩɩ hʋ tɩyaŋ nɛ, anɩɩ wɩɩhaa keserige saŋa gɛɛ, ŋ na pʋlʋŋ dɩ ʋ lɩɩ wɩɩsɩnyuu a kyaanɩ we ŋ bee nala hʋ fa aa val tɩyaŋ. Ʋ gyɩ kyaana te wɩɩpɔsɩɩ. 14Ɛɛ rɛ á buloŋ tuu tele taŋha. Ka ŋ nɩɩ nal taal dɩ ʋ basɩ kɩ tɩya ŋ Hiiburu taal tɩyaŋ a baa, 'Sɔɔl, Sɔɔl! Bee rɛ tɩŋ ɩ kɩ dɔgɩsɩ ŋ nyɛ? Ɩ tɩɩ rɛ ɩ kɩ lɔlɔ. Ɩ kɩɩ gɛɛ rɛ anɩɩ gbuŋgbogo ba aa kaŋ we ŋmaŋ, ka ʋ bɩ laa nyʋwa dɩ ʋ vala, aŋ kɩ lɔlɔ ʋ tɩɩ gɛɛ.' 15Ɛɛ rɛ ŋ pɩyɛsɩ, 'Aŋnɛ rɛ, Tɩɩna?' Ɛɛ rɛ Tɩɩna hʋ baa, 'Mɩyaŋ Yesu rɛ, nal hʋ ɩ aa tɩŋ naasɩ kɩ dɔgɩsɩ hʋ. 16Amɛ sii sɩŋ. Ŋ kaŋ ŋ tɩɩ ko daga ɩ rɛ, dɩ ŋ lɩɩ ɩ, dɩ ɩ tʋŋ tʋma kɩ tɩya ŋ, a yaa ŋ daŋsɩya tɩɩna, a basɩ kɩ tɩya nala, ɩ aa naa ŋ nyɛ gyɩnaŋ, abee wɩya hʋ ŋ aa sɩ maakyiye kpa daga ɩ. 17Ŋ sɩ tɩma ɩ, dɩ ɩ mʋ Iziral tɩmma lee abee nala hʋ aa bɩ yaa Gyuuma buloŋ lee. Dɩ ba aa rɛ ko kɩ dɔgɩsɩ ɩ, ŋ sɩ laa ɩ ta ba nosi tɩyaŋ. 18Ŋ sɩ tɩma ɩ dɩ ɩ mʋ leŋ dɩ ba sɩya suri, a kaŋ ba dɩ ba bɩrɩmɩ lɩɩ bilhuu tɩyaŋ a ko gyʋʋ pʋlʋŋ tɩyaŋ, a leŋ dɩ ba lɩɩ Sɩtaanɩ nosi tɩyaŋ a ko Wɩɩsɩ lee. Dɩ ba aa rɛ yaa gɛɛ, aŋ laa ŋ wɩya di, Wɩɩsɩ sɩ kpa ba wɩbɔmɔ buloŋ kyɛ ba, ka dɩ ba wuwo na lee nala hʋ Wɩɩsɩ aa lɩya tɩyaŋ."' 19"Ɛɛ wɩya kuwori, ŋ bɩ vɩya taal hʋ aa lɩɩ wɩɩsɩnyuu. 20Doŋ nɛ ŋ piili basɩ Wɩɩsɩ wɩya Damaasiku tɩyaŋ abee Gyerusalɛm tɩyaŋ abee Gyudɩya paalʋʋ buloŋ tɩyaŋ, abee nala hʋ aa bɩ yaa Gyuuma tɩyaŋ mɛ. Ŋ basɩ tɩya ba rɛ dɩ ba bɩrɩmɩ lɩɩ ba wɩbɔmɔ tɩyaŋ aŋ tɩŋ Wɩɩsɩ, aŋ kɩ yaa wɩya hʋ aa daga anɩɩ ba kɔnɩ bɩrɩma lɩɩ ba wɩbɔmɔ tɩyaŋ nɛ. 21Wɩɩ no wɩya rɛ tɩŋ Gyuuma kana ŋ Wɩɩkyʋwaldɩya hʋ tɩyaŋ a kɩ kyɛ dɩ ba kpʋ ŋ gɛɛ. 22Amɛ abee gyɩnaŋ buloŋ Wɩɩsɩ ha aa pɛ ŋ tɩyaŋ nɛ. Ɛɛ rɛ tɩŋ ŋ wuwo sɩŋ daha a kɩ basɩ wɩya no buloŋ ŋ aa yaa daŋsɩya, a kɩ tɩya ma, ma nɩbala abee ma nɩbiisi buloŋ. Wɩɩ no ŋ aa basɩ nyɛ, ʋ tɩɩtɩɩ rɛ Wɩɩsɩ tɩŋdaala abee Moosi buloŋ fa basɩ anɩɩ ʋ kɔnɩ sɩ yaa. 23Nala no fa basa rɛ anɩɩ Krisita hʋ sɩ na tʋwara, a sʋba, aŋ laa sɩya sii sʋʋ tɩyaŋ nala hʋ buloŋ aa sʋba tɩyaŋ. A bɩl baa dɩ Krisita no tɩyaŋ nɛ Gyuuma abee nala hʋ aa bɩ yaa Gyuuma buloŋ sɩ tɩŋa a na Wɩɩsɩ kyaanʋʋ hʋ aa sɩ laa ba ta." 24Pɔɔl aa basɩ wɩya dɩ laa ʋ tɩɩ gɛɛ, Fɛsitusi nɔsɩ ʋ, aŋ basɩ tɩya ʋ baa, "Pɔɔl, ɩ aa yaarɩ rɛ dʋ? Ɩ wɩgyʋŋ kɩŋkaŋ hʋ rɛ leŋ ɩ kɩ yaarɩ gɛɛ." 25Nyɛ rɛ Pɔɔl baa, "Ŋ kuwo kpɩyana, ŋ kɛ paalɩ bee yaarɩ. Wɩtɩɩ rɛ ŋ kɩ basɩ. 26Kuwori Agɩrɩpa, ɩ gyɩŋ wɩya no buloŋ tɩyaŋ nɛ. Ɛɛ rɛ tɩŋ ŋ wuwo kɩ basɩ ba abee nyuduwo gɛɛ. Ŋ gyɩma rɛ anɩɩ wɩya no buloŋ tɩyaŋ wɩɩ buloŋ tuwo ɩ aa bɩ gyɩma, beewɩya wɩya no aa yaa kɩdɩgɩ buloŋ bɩ yaa wɩfaŋɩɩ. 27Kuwori Agɩrɩpa, ɩ laa Wɩɩsɩ tɩŋdaala hʋ wɩbasɩya dɩ rɛ? Ŋ gyɩma anɩɩ ɩ laa di rɛ." 28Ɛɛ rɛ kuwori Agɩrɩpa pɩyɛsɩ Pɔɔl a baa, "Ɩ liise anɩɩ lagɩlagɩbiye no ɩ teŋ sɩ wuwo leŋ dɩ ŋ laa Yesu wɩya di a kɩ tɩŋa ʋ koo?" 29Ɛɛ rɛ Pɔɔl baa, "Dɩ lagɩlagɩbiye no rɛ, koo dɩ lagɩlagɩbiye no daa, ŋ kɛ wɩɩsʋlɩɩ rɛ yaa dɩ ɩ bee nɩkaalɩya hʋ buloŋ aa gyegile kɩ nɩɩ ŋ taal no gyɩnaŋ, dɩ ma ko laa Yesu wɩya di anɩɩ ŋ aa laa ʋ wɩya di gɛɛ. Amɛ ŋ bee sʋla Wɩɩsɩ dɩ ba kaŋ ma kɛ we kyɔrʋmɔ tɩyaŋ anɩɩ mɩyaŋ nyɛ." 30Pɔɔl aa basɩ wɩya no ko teŋ, ɛɛ rɛ ba paalʋʋ Kuwori hʋ abee Roma nɩhɩyawʋ hʋ aa deŋ paalʋʋ hʋ abee Bɛɛnisi abee nala hʋ buloŋ fa aa hɔnɔ sii dɩ ba mʋ. 31Ba aa lɩɩ lɩgyalɩɩ ko teŋ, ba basɩ kɩ tɩya dɔmɔŋ a baa, "Baal no bɩ kyogo wɩɩ buloŋ a maga dɩ ba kpʋ ʋ koo dɩ ba kana ʋ tɔ dɩya tɩyaŋ." 32Ɛɛ rɛ Kuwori Agɩrɩpa basɩ tɩya Fɛsitusi a baa, "Dɩ baal no fa bɩ sʋla ŋmanɩɩ anɩɩ ʋ sɩ mʋ kuworibal hʋ lee dɩ ʋ di ʋ sarɩya rɛ, ŋ kɛ fa aa baa ɩ kpa ʋ ta rɛ."


text: 1Pɔɔlɩ tala Tɛləpɩ, ɩlɛna ɩ́ tɛɛ Lisitəla. Ɩsɔ sɛɛlʋ nɔɣɔlʋ ɩ ka wɛ təna na pá yaa-ɩ sɩ Timotee. Ɩ too ka kɛ́ Yuta tʋ, ama ɩ ka pəsa Kilisiti təŋlʋ, ɩ caa ná kɛ́ Kəlɛɛkɩ tʋ. 2Ta taapalaa mpa paa wɛ Lisitəla na Ɩkʋniyɔm tɔ pa pʋɣʋlaɣa-ɩ teu. 3Pɔɔlɩ luɣu lapa sɩ ɩ təŋsəɣɩ-ɩ ɩ waalɩ, ɩlɛna ɩ kpaɣa-ɩ. Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ pɛla-ɩ Yuta nyə́ma mpa paa wɛ hɔɣɔləŋ ɩnɩ ɩ taa tɔ pa tɔɔ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, pa təna paa nyəmá sɩ ɩ caa kɛ́ Kəlɛɛkɩ tʋ. 4Ye Pɔɔlɩ-wɛ, pa tala paa ɩcatɛ nte, pa kɛɛsəɣɩ Ɩsɔ sɛɛlaa kɛ pə təna mpi Yosalɛm tillaa na nyʋɣʋ nyə́ma pa sɩɩwa tɔ, na pa heeliɣi-wɛ sɩ pá təŋ nti pɛlɛ pa yɔɣɔtaa tɔ. 5Yesu sɛɛlaa tɔŋna toŋ hikuɣu kɛ pa Ɩsɔ sɛɛʋ taa na pa nyɔɔŋ tɔŋna sɔɔsʋɣʋ kɛ paa ɩfemle nte. 6Feesuɣu Naŋŋtʋ kisina-wɛ sɩ pá taa heeli Ɩsɔ Tɔm kɛ Asii tɛtʋ taa. Ɩlɛna pá faɣana Filicii na Kalatɩ tɛtʋ taa na pá tɛɛ. 7Pa tala Misii cɔlɔ ɩlɛna pá lʋ sɩ pá tɛɛ Pitinii. Ama Yesu Feesuɣu ta ha-wɛɣɛ mpaa. 8Ɩlɛna pá təŋna Misii na pá tala Tʋlʋwasɩ kɛ kpɩɩləŋ təsəŋlɛ. 9Ḿpʋ́ɣʋ́ pə lapa Pɔɔlɩ ɩsɩɩ toosee taka kɛ ahoo taa, na ɩ́ ná Masetoni apalʋ nɔɣɔlʋ na ɩ́ səŋaa na ɩ́ wiikina-ɩ sɩ: Kɔɔ Masetoni na ń waasɩ-tʋ. 10Pɔɔlɩ tɛma ḿpʋ́ɣʋ́ naʋ ɩlɛna tə́ la sɔɔlʋ sɩ tə tɛɛkɩ Masetoni. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, tə nawaɣa təkelekele sɩ Ɩsɔ yaa-tʋɣʋ sɩ tə́ polo tə́ heeli Laapaalɩ Kʋpaŋ kɛ hɔɣɔlʋɣʋ ŋkʋ kʋ nyə́ma. 11Tə sʋʋ kpɩɩlʋɣʋ kɛ Tʋlʋwasɩ ɩcatɛ, ɩlɛna tə́ tɛɛ kpakpaa kɛ tɛtʋ nti lʋm cɔɔnaa na pá yaakɩ-tɩ sɩ Samatʋlasɩ tɔ. Tɛʋ fema, ɩlɛna tə́ polo Neyapolisi ɩcatɛ. 12Tə kʋla təna ɩlɛna tə́ polo Masetoni hɔɣɔlʋɣʋ kancaalaɣa nyəŋkʋ ɩcatɛ nte Lom nyə́ma tɔkaa na pá yaa-tɛ sɩ Filipʋ tɔ. Tə caɣa wɛɛ paɣalɛ kɛ ɩcatɛ ńtɛ́ tə taa. 13Ḿpʋ́ɣʋ́ kʋyakʋ kʋhɛɛsʋɣʋ wule tə lɩɩ ɩcatɛ taa na tə́ polo pɔɣɔ nɔɣɔ sɩ ntanyɩ tɩɩ ná Yuta nyə́ma Ɩsɔ təsələmlɛ natəlɩ. Tə caɣaa ɩlɛna tə́ yɔɣɔtəna alaa mpa pa kota təna tɔ. 14Pa yaa alaa mpɛ pa taa nɔɣɔlʋ sɩ Liti. Ɩ lɩɩna ɩcatɛ nte pa yaa sɩ Tiyatii tɔ, na ɩ paɣataɣaa pɔɔŋ kʋpampaŋ wei ɩ sɛɛwa tɔ, na ɩ sɛɛkaɣa Ɩsɔ. Ɩ caɣaa na ɩ́ keŋna tá tɔm, ɩlɛna Tacaa tʋ ɩ lotu taa kɛ́ nyəm sɩ ɩ́ cɛkəna nti Pɔɔlɩ tɔŋna yɔɣɔtʋɣʋ tɔ. 15Tənaɣa pa sɔ Liti kɛ Ɩsɔ lʋm na halɩ pə́ kpɛŋna ɩ təyaɣa nyə́ma. Ḿpʋ́ɣʋ́ alʋ ɩnɩ ɩ tɔma-tʋ sɩ: Ye ɩ́ tɛma-m na mə taa sɩ ma mʋ Tacaa tɔm na tampana, ɩ́ kɔɔ ɩ́ sʋʋ ma tɛ. Liti sɛɛsa ɩsəlɛ kɛ sɔsɔm, ɩlɛna táá polo na tə́ sʋʋ ɩ tɛ. 16Kʋyakʋ nakʋlɩ tə pukaɣa təsələməlɛ, ɩlɛna yom alʋ nyəŋ nɔɣɔlʋ ɩ́ suli-tʋ. Ɩ ka nyəna ɩlɔɣɔʋ na ɩ́ lakɩ na ɩ́ naakɩ mpi pɩɩ la cele tɔ. Na ɩ nyə́ma hikaɣaa liɣitee kɛ sɔsɔm kɛ ɩ pee naʋ tɔɔ. 17Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ sʋʋ tá na Pɔɔlɩ kɛ təŋʋɣʋ, na ɩ́ təkəɣɩ tá ŋkpaŋŋ sɩ: Apalaa panɛ pa kɛ́ ɩsɔtaa Ɩsɔ Sɔsɔ təmlɛ lataa kɛ́. Mpaaʋ ŋku kʋ puki waasʋɣʋ kiŋ tɔ ŋkʋɣʋ pa hʋ́lə́ɣɩ́-mɛ. 18Alʋ ɩnɩ ɩ təkaɣa tá ŋkpaŋŋ kɛ ḿpʋ́ɣʋ́ wɛɛ paɣalɛ kɛ́. Pə kɔma na pə́ nɩɩ Pɔɔlɩ na pááná kpa-ɩ, ɩlɛna ɩ́ pəsəna ɩ tɔɔ na ɩ́ tɔ ɩlɔɣɔʋ sɩ: Na Yesu Kilisiti toŋ, se alʋ ɩnɩ ɩ waalɩ. Tənaɣa ɩlɔɣɔʋ se alʋ waalɩ kɛ́ kpakpaa ɩnɩ. 19Alʋ ɩnɩ ɩ nyə́ma kɔma na pá ná sɩ pa liɣitee təhikile lepa, ɩlɛna pá tɔkɩ Pɔɔlɩ na Silaasɩ təkem, na pá hɔ-wɛ na pá pona ɩcatɛ sɔsaa ɩsɛntaa kɛ́ ɩcatɛ patəma taa. 20Ḿpʋ́ɣʋ́ pa kpaɣa-wɛ na pá pona-wɛɣɛ Lom toŋtʋnaa kiŋ, na pá tɔ-wɛ sɩ: Ɩ́ naa yəlaa panɛ tɔ, pa kɔŋna yooŋ kɛ tá ɩcatɛ taa. Pa kɛ́ Yuta nyə́ma. 21Na Lom nyə́ma tá, mpi pə kisina-tʋ sɩ tə taa mʋ yaa tə taa la tɔ, ntəɣɩ mpɛ pa hʋ́lə́ɣɩ́ yəlaa sɩ pá la. 22Ḿpʋ́ɣʋ́ samaa maɣamaɣa ná təna pa tɔɔ, ɩlɛna toŋtʋnaa mpɛ pá tɔ sɩ pá wɔɣɔsɩ Pɔɔlɩ na Silaasɩ pa wontu na pá ma-wɛɣɛ akpatɛɛ. 23Pa tɛma-wɛɣɛ mapʋ kɛ ḿpʋ́ɣʋ́ teu, ɩlɛna pá sʋsɩ-wɛɣɛ saləka taa, na pá heeli taŋlʋ sɩ ɩ́ nyənəɣɩ-wɛɣɛ teu. 24Taŋlʋ ná nɩɩ mpʋ ɩlɛna ɩ́ pona-wɛɣɛ saləka naŋya ŋka ka wɛ hatoo lɔlɔ tɔ, na pá ka-wɛɣɛ ŋkeɣelee. 25Pɔɔlɩ na Silaasɩ pa tɔŋna sələmʋɣʋ na pá yooki yontu na pá saŋ Ɩsɔ, na saləkatʋnaa lɛlaa keŋna-wɛ, na ahoo pɩɩ a taa kɛ́ teu. 26Pə kɛɛsaa ɩlɛ tɛtʋ ciɣitaa kɛlɛ sɔsɔm, halɩ saləka kutuluɣu kite sele, na saləka nɔnɔɔsɩ təna tʋlɩ kpakpaa, na alukpala nna pa tʋ saləka nyə́ma təna tɔ a hɛtɩ. 27Tənaɣa saləka taŋlʋ fema na ɩ́ ná saləka nɔnɔɔsɩ tʋlaa. Ɩlɛna ɩ́ kpɛɛ laɣatɛ sɩ ɩ kʋɣɩ ɩ tɩ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, ɩ hʋʋwa sɩ ɩsəntɔ saləkatʋnaa lɩɩwa na pá se. 28Tənaɣa Pɔɔlɩ holina toŋ sɩ: Kaɩ, taa la nyá təɣɩ asalaʋ, tá təna təpaɩ tə wɛɛ. 29Ḿpʋ́ɣʋ́ saləka taŋlʋ tɔma sɩ pá kɔna-ɩ kɔkɔ. Ɩlɛna ɩ́ sʋʋ saləka naŋya ŋkɛ ka taa kɛ́ lɔŋ. Na ɩ́ hoti Pɔɔlɩ na Silaasɩ pa tɛɛ, na ɩ́ seliɣina sɔɣɔntʋ. 30Ɩlɛna ɩ́ kpaɣa-wɛ na ɩ́ lɩɩna na ɩ́ pɔɔsɩ-wɛ sɩ: Ma cɛnaa, ɩsənaɣa maa la na pə́ ya-m? 31Ḿpʋ́ɣʋ́ Pɔɔlɩ na Silaasɩ pa cɔ-ɩ sɩ: Mʋ Yesu tɔm na pə́ ya nyá na nyá təyaɣa nyə́ma. 32Pəlɛ pə waalɩ pa lapa ɩ́ na ɩ təyaɣa nyə́ma tənaɣa waasʋ. 33Taŋlʋ kpaɣa-wɛɣɛ ahoo anɩ a maɣamaɣa na ɩ́ polo ɩ́ nyaalɩ pa hiŋnaa. Ḿpʋ́ɣʋ́ Pɔɔlɩ-wɛ pa sɔ ɩ́ na ɩ təyaɣa nyə́ma kɛ Ɩsɔ lʋm kɛ kʋyakʋ ŋkʋ kʋ maɣamaɣa. 34Ɩlɛna ɩ́ kpaana Pɔɔlɩ na Silaasɩ kɛ ɩ təyaɣa na ɩ́ cɛlɛ-wɛɣɛ tɔɣɔnaɣa. Apalʋ ɩnɩ na ɩ təyaɣa nyə́ma pa laŋhʋlʋmlɛ fɛɩna taka. Pə taɣa pʋlʋ, pa tɛma Ɩsɔ na pa taa tɔ pə tɔɔ kɛ́. 35Pə kɔma na pə nyaalɩ, ɩlɛna Lom toŋtʋnaa mpɛ pá tili sɩ taŋlʋ ɩ́ tʋlɩ Pɔɔlɩ-wɛ. 36Tənaɣa taŋlʋ polaa na ɩ́ heeli Pɔɔlɩ sɩ: Sɔsaa tɔma sɩ má cɛ-mɛ. Mpʋ tɔ ɩ́ lɩɩ na ɩ́ tɛɛ mə nyəŋkʋ. 37Ḿpʋ́ɣʋ́ Pɔɔlɩ tɔma mpa pa tila mpʋ tɔ sɩ: Halɩ taɣa Lom nyə́ma na pá yele na pá ma-tʋɣʋ samaa taa. Pəyele pa ta tɩɩ wiili tá tɔm taa sɩ pa naa sɩ ɩsənaɣa pə wɛɛ. Pə́cɔ́ pəlɛ pə waalɩ na pá kpaɣa-tʋ na pá tʋ saləka. Ɩlɛna nɔɔnɔɔ pá caakɩ sɩ pá cɛ-tʋɣʋ mukaɣa tɛɛ? Pə ta la. Pá kɔɔ pa maɣamaɣa na pá cɛ-tʋ. 38Pa kpaɣa tɔm ntɩ na pá polo pa heeli toŋtʋnaa. Pɛlɛ pa nɩɩ mpʋ sɩ Pɔɔlɩ na Silaasɩ pa kɛ́ Lom nyə́ma. Ɩlɛna sɔɣɔntʋ kpa-wɛɣɛ sɔsɔm. 39Ḿpʋ́ɣʋ́ pa kɔma pa maɣamaɣa na pá həntɩ-wɛɣɛ atɛ, na pá tʋlɩ-wɛ, na pá tɔ-wɛ sɩ: Ɩ́ la suulu na ɩ́ lɩɩ tá ɩcatɛ taa. 40Pɔɔlɩ na Silaasɩ pa lɩɩ saləka taa kɛ́ mpʋ, ɩlɛna pá polo Liti tɛ na pá ná pa taapalaa na pá sɔɔsɩ-wɛɣɛ apalʋtʋ. Ɩlɛna mpɛ pa tɛɛ pa nyəŋkʋ.


text: 1Jésus tɔa fin ha hio wan-yambimɔ pɛa: «Ma wan-kpamɔ dungɔ se nɛ wan-pam mɔ pɛa. Nɛ ɛ tɛa tɛ tɔ ha wɛnɛ nde, wan-pam mɔ ha gdangsa toy pɛa. 2Mɛgi wan-kpamɔ saa wɛnɛ nɛ tɔa: ‹Mi zea nɛ ge hazu mɛ ge nde? Mɛ osi ha mi pata mɔ fɛt ka mɛ dea nɛ toy pɔm. Hazu mɛ lɛm dung wan-pam mɔ pɔm fin na.› 3Nɛ wan-pam mɔ tɔa ha sila wa: ‹Wan pɔm begbosisi mi ha tom, mi bede mɛng? Mi bo nɛ ngaya mɛ gɔm fɔ na, nɛ mi nɛ foy mɛ gɔ mɔ. 4Mi ingɔ mɔ ka mi bede tuka nde, hio wi apam mi ha twa pɛ mbwa, ka wan pɔm begbosisi mi ha tom.› 5Mɛgi, a saa wi ndang ndang fɛt ka mbee pɛ wan pɛa ha zu mbwa. A ana bosia: ‹Mbee pɛ wan pɔm ha zu mɛ ge?› 6Wɛnɛ kiforo wen: ‹Yo nɛ̂ ngbakpana nɔ gɔmmay ndang.› Nɛ wan-pam mɔ tɔa: ‹Takarata mbee pɛ mɛ gɔ. Mɛ dungnu nɛhasa, nɛ mɛ gɔn bhukɔa mɔrkɔ.› 7Nɛ a ana ma mbinga: ‹Mbee pɛ wan pɔm ha kɔ mɛ ge?› Wɛnɛ kiforo wen: ‹Yo nɛ̂ gasa gɛsɛ kpalmɔ gɔmmay ndang.› Nɛ wan pam mɔ tɔa: ‹Takarata mbee pɛ mɛ gɔ. Mɛ gɔn bhukɔa mɔrkɔ zu bhukɔa tar.› 8Nɛ wan pɛ gdanga wan-pam mɔ lukoso wɛnɛ hazu a dea mɔ nɛ zɔma. Tɛwen, hio wi mɔ nzan de mɔ ha soko may nɛ zɔma, pen hio wi mɔ saamɔ pɛ Sɔ. 9«Nɛ mi tɔ ha ɛnɛ nde, ɛnɛ aku kpaamɔ mɔ nzan de nɛ dedemɔ ha tɛ hio wi nde, ɛnɛ atɛ dede dan mbwa. Mɛgi, ha ngimɔ ka yo bekari, Sɔ beba ɛnɛ nɛ dede kɔ ha twa pɛa kpoo.» 10«Wi ka dung nɛ mboazu ha bebe mɔ, a bedung fin nɛ mboazu ha gasa mɔ. Nɛ wi ka de nzeng mɔ nɛ bebe mɔ na, lɛm de fin nzeng mɔ nɛ gasa mɔ na. 11Mɛgi, ka ɛnɛ dea mɔ nɛ yambala zu nɛ kpaamɔ mɔ nzan, Sɔ begde kpasa kpaamɔ ha kɔ ɛnɛ mɛng? 12Nɛ ka ɛnɛ pama kpaamɔ pɛ mbing wi nɛ yambala zu, Sɔ beha ɛnɛ kpaamɔ ka dung nɛ pɛ ɛnɛ nɛ tɛ ɛnɛ mɛng? 13Bala ndang lɛm dung nɛ wan bwa na. Hazu, a bengoy ma ndang nɛ sɛn mbinga, mana a beze nu ma ndang nɛ de kpandele sungiri nɛ mbinga. Ɛnɛ lɛm de tom ha kɔ Sɔ nɛ ha kɔ mbɔli na.» 14Hio Farizien zea wen ndɔng fɛt, nɛ mbwa mama Jésus hazu mbwa ngoya mbɔli gdang. 15Ma, Jésus tɔa ha mbwa: «Ɛnɛ ha osa tɛ ɛnɛ ha li wi tuka nzeng wi. Ma, Sɔ ingɔ sila ɛnɛ. Mɔ ka dung nɛ zioa ha li wi, dung nɛ̂ mɔ nyɛl ha li Sɔ.» 16«Sɔngsi hɔa pɛ Jean wan-gdumsiwi, yo nɛ̂ mbonga pɛ Moïse nɛ hio takarata pɛ wan-tɔkuliwen sɔna ka osa mɔ ka Sɔ ngoy. Ma, angiri nɛ Jean wan-gdumsiwi, ɛ ha bulo Dede Wen Kongakandɔ pɛ Sɔ. Mɛgi, hio wi fɛt kio wal mɛ le ang nɛ nga mbanzi. 17Ma, ngɔn nɛ nu bepen nɛhasa sɔngsi nde, ɛ abisi ma mbuli ngɛrakamɔ ndang ha mbonga pɛ Moïse. 18«Wi ka yangsi ko pɛa nɛ si ma mbinga, dea wanza. Nɛ wi ka si bhoko ka ɛ yangsa kari, dea wanza fin.» 19«Ma wei mɛgi badung nɛ̂ wan-kpamɔ. A yola nɛ dede zio la, nɛ a dea fada swe fɛt ha zang tandamɔ pɛa. 20Ma wei mɛgi fin, ling wa nde, Lazare, wɛnɛ nɛ̂ fabha wi, nɛ tɛ wa fɛt nɛ gbadalɛ. A dungɔ ha ɔanu swe fɛt ha nutwa pɛ wan-kpamɔ. 21Hazu wɛnɛ nɛ hɛl mɛ yɔng mbuli yɔngamɔ ka gɔy ha si tabolo pɛ wan-kpamɔ. Haki hio tolo dungɔ ha yala dalɛ pɛa. 22Ngimɔ hapata, fabha wi ɛngɛ fea, nɛ hio telenge kuo wɛnɛ nɛnɛ gde ha ngbolokɔ Abraham. Nɛ wan-kpamɔ fea fin, ɛ gunɔ wɛnɛ. 23A zilo ha bhandi pɛ hio fiowi, nɛ haki wɛnɛ yɔnga nzata nɛdɔka. Ka wɛnɛ guo li, a zɔka Abraham nɛyɛa nɛ Lazare ha ngbolokɔ wa. 24A gdɔra: ‹Bafa Abraham, de kobhe tɛ mi wa! Mɛ tomsi Lazare atɛ tɛ pi ndɔng kɔ wa ha li mɛ gasisi nɛ lembe mi, hazu hakɛ we ha bea mi bulum-bulum.› 25Nɛ Abraham tɔa: ‹Bem pɔm, tazu mɛ agba nde, ha ngimɔ tunɔ pɛ mɛ ha nu, mɛ kpaa dedemɔ pɛ mɛ kari. Ma, Lazare dungɔ pɛa nɛ ngɔtɛ. Sising ɛ ha yɔkala wɛnɛ hakɛ, ma, pɛ mɛ, mɛ ha yɔnga nzata. 26Nɛ fin, gasa gduko gbongo kɛtana soko ɔ hinɛ ɛnɛ. Mɛgi hio wi hakɛ ka ngoy nɛ ha pɛ ɛnɛ, kpa wal na. Nɛ hio wi haki lɛm tɛ ha pɛ ɔ na.› 27Nɛ wan-kpamɔ tɔa fin: ‹Bafa mi, mi lokitɛ ha mɛ nde, mɛ atomsi Lazare ha twa pɛ bafa mi. 28Hazu mi nɛ hio ya mi mɔrkɔ haki. Dea nde, Lazare anɛ nɛ mbo mbwa tuka nde, mbwa atɛ ha bhandi yɔnga nzata ɛngɛ fin na.› 29Ma, Abraham tɔa: ‹Hio ya mɛ nɛ takarata pɛ Moïse nɛ pɛ hio wan-tɔkuliwen. Lɛma sɔna nde, mbwa aze nu mbwa.› 30Nɛ wan-kpamɔ kiforo wen fin: ‹Dalo, bafa Abraham. Ma, ka ma wi ha soko fiowi hɔa ha pɛ mbwa, mbwa bekifiri sila mbwa.› 31Nɛ Abraham tɔa ha wɛnɛ fin: ‹Ka mbwa ze wen takarata pɛ Moïse nɛ pɛ hio wan-tɔkuliwen na, mbwa lɛm ze ndang na, ngase wen pɛ ma wi ka guotɛ ha soko hio fiowi.› »


text: 1Ma taapalaa, ye nɔɣɔlʋ ɩ́ pənta natəlɩ, mɛ mpa ɩ́ təŋəɣɩ Ɩsɔ Feesuɣu kɛ teu tɔ ɩ́ məŋna pʋntʋ kɛ mpaaʋ kʋpaŋkʋ taa na ɩ́ lapɩ-ɩ təpamm. Ma tasəɣɩ-mɛɣɛ sɛɣɛsʋɣʋ sɩ paa mə taa wei ɩ́ feŋ ɩ tɩ na ɩ́lɛ́ ɩ́ taa kɔɔ na ɩ́ tasa maɣasʋɣʋ taa kɛ́ hotuɣu tɔtɔ. 2Ɩ́ səŋna təmaɣa mə kʋpɛkələmnaa taa. Ye ɩ́ lapa mpʋ ɩ yoosa Kilisiti kʋsəsɩɩtʋ təna ntɛ́. 3Ye yʋlʋ hɔŋ ɩ tɩ, pəyele ɩ ta tala pʋlʋ, pʋntʋ puɣusiɣi ɩ təɣɩ. 4Ye wei ɩ caa ɩ́ yɔɔləna ɩ yaasi teu nyəŋ pʋntʋ ɩ́ taa tʋʋ lɛlaa na ɩ́ sa ɩ təɣɩ yem. Ama ɩ́ wiili ɩ maɣamaɣa ɩ yaasi taa na ye pə nəɣəsəna yɔɔlʋɣʋ ɩlɛ ɩ yɔɔlɩ. 5Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, paa wei ɩ kʋlapʋtʋ mələɣɩ ɩ nyʋɣʋ taa kɛ́. 6Ye nɔɣɔlʋ sɛɣɛsəɣɩ wei kɛ́ Ɩsɔ Tɔm pʋntʋ ɩ́ cosiɣi ɩ wɛnaʋ təna taa na ɩ́ haakɩ ɩ sɛɣɛsəlʋ ɩnɩ. 7Hei ɩ taa puɣusi mə tɩ yoo, paa nyənəɣɩ Ɩsɔ kɛ́ yem fa. Yʋlʋ ɩ́ tuu mpi mpəɣɩ ɩ kʋŋ. 8Ye yʋlʋwɛɛtʋ kʋnyɩɩləm kɛ ɩ təŋaa na ɩ́ tuu, yʋlʋwɛɛtʋ ntɩ tɩɩ yelina na ɩ́ kɔɔ ɩ́ kʋ səm. Ama ye mpi Ɩsɔ Feesuɣu caakɩ tɔɣɔ ɩ təŋaa na ɩ́ tuu, kʋlɛ kɩɩ yelina na ɩ́ kɔɔ ɩ́ kʋ weesuɣu ŋku kɩɩ tɛŋ tɔ. 9Tə́ taa la felentu na kʋpantʋ lapʋ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, ye tə ta lɔ tá apalʋtʋ haləna pə́ tala pə waatʋ mpi tɩɩ kʋ tɔ pɩɩ tɔɔ sɔsɔm. 10Pə tɔɔ kɛ́ ye tə hika mpaa kɛ timpi tə́ la yəlaa tənaɣa kʋpantʋ. Ɩlɛ pə́ kələna tá na mpa tə kaa Ɩsɔ sɛɛʋ tɔ. 11Tɔʋ, ɩ́ ná ɩsəna ma ŋmaakɩ-mɛ na ma maɣamaɣa ma niŋ kɛ cənɛ na ŋmaatʋ pee kʋyasəlɛɛ tɔ. 12Mpa pa yɔɔləɣəna tɔɔ nyəm na pá caa yəlaa ɩ́ sa-wɛ tɔ mpɛ pa caana sɩ pá caalɩ-mɛ na ɩ́ pɛlɩ. Ɩlɛ paa caa sɩ pá tʋ-wɛɣɛ kʋnyɔməŋ kɛ Kilisiti səm tesika tɔm tɔɔ tɔɣɔ. 13Yəlaa mpa ɩnɩ pa pɛləɣɩ mpʋ tɔ paa təŋəɣɩ kʋsəsɩɩtʋ se. Ama pa caa kɛ́ sɩ ye mɩɩ nɩɩna-wɛ na ɩ́ pɛlɩ ɩlɛ pa sa pa tɩ sɩ mpɛ pa yelina ɩ́ kɔta mə tɔnʋɣʋ tɔɔ kɛ́ kʋkɔtəm pənɛ. 14Ma ɩlɛ ye pə taɣa Yesu Kilisiti səm tesika ma kaa yɔɔləna pʋlʋ. Tesika ŋkɛ ka tɔɔ kɛ́ má na antulinya tə faɣana təma təkpatakpata na lɛlʋ ta nyɩ sɩ lɛlʋ wɛɛ. 15Paa n pɛlaa paa n ta pɛlɩ pə lɩɩ kʋlʋm kɛ́. Ama nti tə wɛɛ tɔɣɔlɛ sɩ ń laɣasɩ na ń pəsɩ yʋlʋ kʋfalʋ. 16Mpa paa tɛləsəɣɩ pɛlʋɣʋ tɔm kɛ lɔlɔ kɛ pa weesuɣu taa tɔ ma kooliɣi kɛ́ sɩ Ɩsɔ ɩ́ ha pa tənaɣa alaafəya na ɩ́ la-wɛɣɛ kʋpantʋ na ɩ́ kpɛnna ɩ yəlaa samaa təna təpaɩ na ɩ́ la mpʋ. 17Pə kaasʋɣʋ tɔ, nɔɣɔlʋ ɩ́ taa tasa-m wahala tʋɣʋ tɔtɔ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, tɔntɔɔləŋ wei ɩ wɛ ma tɔɔ ɩsəntɔ tɔ ɩ hʋ́lə́ɣɩ́ kpakpaa kɛ́ sɩ ma kɛ́ Yesu yom. 18Ma taapalaa mɛ Tacaa Yesu Kilisiti ɩ́ hʋ́lɩ́ mə tənaɣa pɛɛlɛɛ. Ami.


text: 1Yesu tɛma tɔm tənɛ tə tənaɣa yɔɣɔtʋɣʋ, ɩlɛna ɩ́ na ɩ ɩfalaa pá kʋlɩ na pá tɛɛ, na pá tɛsɩ Setəlɔŋ lɔɔʋ waalɩ. Ɩlɛna pá sʋʋ tɩɩŋ taalɛ natəlɩ nte tɩɩ wɛ təna tɔ tə taa. 2Ɩ kɔlɔmɔtɔ tʋ Yutaasɩ nyəmá tənɛ ɩnɩ. Mpi tɔ, tənaɣa Yesu na ɩ ɩfalaa pa kotaɣa tam tam. 3Yutaasɩ kpaɣa yoolaa na Ɩsɔ təsɛɛlɛ taŋlaa kɛ caŋa, mpa kɔtəlaa sɔsaa na Falisanaa pa tilaa tɔ, na pá polo təna na pá tɔka yoou wontu na fətəlanaa na kahulasɩ. 4Yesu nyəmá pə təna mpi pɩɩ maɣana-ɩ tɔ, ɩlɛna ɩ́ kpətəna-wɛ na ɩ́ pɔɔsɩ-wɛ sɩ: Aweɣe ɩ́ pɛɛkəɣɩ? 5Ḿpʋ́ɣʋ́ Ɩsɔ təsɛɛlɛ taŋlaa mpɛ pa cɔ-ɩ sɩ: Nasalɛtɩ Yesu. Tənaɣa Yesu tɔma-wɛ sɩ: Maɣalɔ. Yesu kɔlɔmɔtɔ tʋ Yutaasɩ ka wɛ pa hɛkʋ taa təna. 6Tuu ɩsɩɩ Yesu heeluɣu-wɛ sɩ: Maɣalɔ tɔ, pa sʋʋ tapəŋ tuluɣu ntɛ́ na pá hoti atɛ. 7Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tasa-wɛɣɛ pɔɔsʋɣʋ sɩ: Aweɣe ɩ́ pɛɛkəɣɩ ye? Ɩlɛna taŋlaa mpɛ pá cɔ-ɩ sɩ: Nasalɛtɩ Yesu. 8Yesu cɔ-wɛ sɩ: Ma tɛma-mɛɣɛ heeluɣu sɩ maɣalɔ. Ye maɣa ɩ́ pɛɛkəɣɩ, ɩlɛ ɩ́ yele panɛ na pá tɛɛ. 9Yesu yɔɣɔta mpʋ, sɩ pə́ la teitei na nti ɩ ka yɔɣɔtaa tɔ sɩ: Mpa n ha-m tɔ pa taa nɔɣɔlʋ ta la asaala. 10Simɔŋ Piyɛɛ ka wɛna laɣatɛ. Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ kpɛɛ-tɛ na ɩ́ sɛtɩ kɔtʋlʋ sɔsɔ təmlɛ tʋ ŋkpaŋʋɣʋ ntɔɣɔŋ nyəŋkʋ. (Pa yaa təmlɛ tʋ ɩnɩ sɩ Maləkusi.) 11Tənaɣa Yesu tɔma Piyɛɛ sɩ: Məŋna nyá laɣatɛ kɛ tə suɣute taa. N hʋʋ sɩ ma kaa tɔɣɔ wahala sɔsɔ wei ma Caa tʋ-m sɩ má tɔɣɔ tɔ? 12Ḿpʋ́ɣʋ́ yoolaa caŋa təna, na pa sɔsɔ, na Yuta nyə́ma filisinaa pa kpa Yesu na pá hɔkɔ-ɩ. 13Ɩlɛna pá laaləna-ɩ Ana tɛɣɛ ponaʋ, na Ana ɩnɩ ɩ ka kɛ Kayifi wei pa kpa pənaɣa ŋkɛ ka taa kɔtʋlʋ sɔsɔ tɔ ɩ yətɩ. 14Na Kayifi ɩnɩ ɩ ka sɛɣɛsəna Yuta nyə́ma sɩ: Pə kəla teu sɩ yʋlʋ kʋlʋm ɩ́ sɩ yəlaa təna səm. 15Simɔŋ Piyɛɛ na Yesu ɩfalʋ lɛlʋ pa təŋaɣa ɩ waalɩ. Kɔtʋlʋ sɔsɔ ɩsəm kɛ ɩfalʋ ɩnɩ tɔɣɔ ɩ pəsaa na ɩ́ təŋ Yesu na ɩ́ sʋʋ ɩ taɣa tɔɔ. 16Ama Piyɛɛ ná maləna nɔnɔkeelasɩ na awalɩ tɔɔ. Ɩfalʋ wei na kɔtʋlʋ sɔsɔ pa wɛ ɩsəmlɛ kɛ mpʋ tɔ, ɩ lɩɩwa na ɩ́ yɔɣɔtəna alʋ wei ɩ taŋa nɔnɔɣɔ tɔ, na ɩ́lɛ́ ɩ́ yele na Piyɛɛ sʋʋ. 17Tənaɣa təmlɛ tʋ alʋ nyəŋ nɔnɔɣɔ taŋlʋ ɩnɩ ɩ pɔɔsa Piyɛɛ sɩ: Ɩsɩɩ apalʋ ɩnɩ ɩ ɩfalaa mə taa wɛɣɛlɛ? Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ cɔwa sɩ: Aaɩ, ma fɛɩ pa taa yoo. 18Ḿpʋ́ɣʋ́ təmlɛ nyə́ma na taŋlaa mpa paa wɛ təna tɔ pa taɣana kɔkɔ na pá holiɣi, watʋ ka wɛɛ tɔ pə tɔɔ. Na Piyɛɛ ka səŋa pa hɛkʋ na ɩ́ holiɣi tɔtɔ. 19Ḿpʋ́ɣʋ́ kɔtʋlʋ sɔsɔ pɔɔsa Yesu kɛ́ ɩ ɩfalaa na ɩ kʋsɛɣɛsətʋ pə tɔɔ. 20Ɩlɛna Yesu cɔ-ɩ sɩ: Ma yɔɣɔta samaa taa təfoo, na tam ma sɛɣɛsaɣa Yuta nyə́ma təkotilenaa taa na Ɩsɔ təsɛɛlɛ taa, timpi Yuta nyə́ma kotiɣi tɔ, ma ta ŋmɛsɩ natəlɩ. 21Pepe tɔɔ kɛ́ n pɔɔsəɣɩ-m mpʋ? Pɔɔsɩ mpa pa nɩɩ ma tɔm tɔɣɔ nti ma heela-wɛ tɔ. Pɛlɛ pa nyəmá teu kɛ nti ma heela-wɛ tɔ. 22Yesu cɔ mpʋ, ɩlɛna taŋlʋ nɔɣɔlʋ wei ɩ ka səŋa təna tɔ ɩ́ casa-ɩ kataŋa, na ɩ́ tɔ sɩ: Kɔtʋlʋ sɔsɔ kɛ n cɔ mpʋ? 23Tənaɣa Yesu tɔma-ɩ sɩ: Ma yɔɣɔtʋɣʋ mpʋ tɔ, ye ma lapa taalɩ hʋ́lɩ́-tʋɣʋ timpi ma lapəna taalɩ tɔ. Na ye taalɩ fɛɩ nti ma yɔɣɔtaa tɔ tə taa, ɩlɛ pepe tɔɔ kɛ́ n mapa-m? 24Ḿpʋ́ɣʋ́ Ana kpaɣa Yesu na ɩ́ pona-ɩ kɔtʋlʋ sɔsɔ Kayifi na ɩ hɔkətʋ kɛ mpʋ. 25Pə́ na pə lapʋ tənaɣa mpʋ tɔ, Simɔŋ Piyɛɛ wɛɛ na ɩ́ holiɣi kɔkɔ. Ḿpʋ́ɣʋ́ pa pɔɔsa-ɩ sɩ: Hei nyá tɔ, pə taɣa apalʋ ɩnɩ ɩ ɩfalaa mə taa wɛɣɛlɛ? Tənaɣa Piyɛɛ kpɛɛsaa sɩ: Ma fɛɩ pa taa yoo. 26Kɔtʋlʋ sɔsɔ təmlɛ nyə́ma taa nɔɣɔlʋ, wei ɩ lʋlʋɣʋ tʋ ŋkpaŋʋɣʋ Piyɛɛ ka sɛtaa tɔ, ɩ pɔɔsa-ɩ sɩ: Pə taɣa nyá na-ɩ kɛ́ ma ná tɩɩŋ taalɛ ńtɛ́ tə taa təna? 27Ḿpʋ́ɣʋ́ Piyɛɛ tasa kpɛɛsʋɣʋ sɩ: Aaɩ. Ɩlɛna kampaaʋ koo kpakpaa. 28Pəlɛ pə waalɩ pa kpaɣa Yesu kɛ́ Kayifi tɛɣɛ tanaŋ ahula tɛɛ na pá pona-ɩ kʋfənɛɛ tɛ. Ama pa maɣamaɣa pa ta sʋʋ təhʋʋlɛ taa, sɩ pə́ taa kɔɔ na pá taa pa təɣɩ asilima na pá yele Tɛɛʋ acima tɔɣɔʋ. 29Pə tɔɔ kɛ́ kʋfənɛɛ Pilatɩ lɩɩwa na ɩ́ səŋ-wɛɣɛ kʋsəŋ na ɩ́ pɔɔsɩ-wɛ sɩ: Suweɣe mə na apalʋ ɩnɩ? 30Tənaɣa Yuta nyə́ma cɔ Pilatɩ sɩ: N nyəmá sɩ ɩ́ taa kɛ́ ɩsaɣaʋ ɩlɛ tɩɩ kɔna-ŋɩ-ɩ kɛ? 31Ɩlɛna Pilatɩ tɔ Yuta nyə́ma sɩ: Ɩ́ kpaɣa Yesu kɛ mə maɣamaɣa na ɩ́ təŋ ɩsəna mə seliya wɛɛ tɔ na ɩ́ hʋʋna-ɩ. Ḿpʋ́ɣʋ́ Yuta nyə́ma tɔma Pilatɩ sɩ: Tə fɛɩna mpaaʋ sɩ tə́ kʋ nɔɣɔlʋ. 32Pə lapa ḿpʋ́ɣʋ́ sɩ pə la teitei na tɔm nti Yesu ka yɔɣɔta saa wei ɩ kɛɛsaɣaa səm mpi ɩ ka sɩ tɔ. 33Ḿpʋ́ɣʋ́ Pilatɩ məla təyaɣa na ɩ́ yaa Yesu na ɩ́ pɔɔsɩ-ɩ sɩ: Nyaɣalɛ Yuta nyə́ma wulaʋ sɔsɔ na? 34Tənaɣa Yesu cɔwa Pilatɩ sɩ: Nyá hʋʋna-təɣɩ nyá maɣamaɣa yaa nɔɣɔlʋ heelina-ŋ ma tɔm kɛ kʋheelu? 35Ɩlɛna Pilatɩ cɔ Yesu sɩ: Ha, nyá Yuta tʋ ntɛ́ ma na? Nyá piitim nyə́ma maɣamaɣa na kɔtəlaa sɔsaa kɔnna-ŋ ma kiŋ. N wakəla we? 36Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu cɔwa sɩ: Ma kawulaɣa ta kɛ atɛ cənɛ nyəŋka. Ye ma kawulaɣa ka kɛ́ cənɛ nyəŋka, ma ɩfalaa ka yoo ma yoou, sɩ má taa sʋʋ Yuta nyə́ma niŋ taa. Ama, pə taɣa atɛ cənɛ kawulaɣa kɛ ma tɔkɩ. 37Tənaɣa Pilatɩ tɔma Yesu sɩ: Sɛsɛ n kɛ́ wulaʋ kɛ? Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu cɔ Pilatɩ sɩ: Ntəɣəlɛ n yɔɣɔta mpʋ, ma kɛ́ wulaʋ sɔsɔ. Tampana yɔtɔtʋɣʋ tɔɔ kɛ́ pa lʋla-m, na pə maɣamaɣa pə tɔɔ kɛ́ ma tɩɩ tii atɛ cənɛ. Mpa pa təŋəɣɩ tampana tɔ pa nɩɩkɩ ma tɔm. 38Tənaɣa Pilatɩ nɔɣɔ təkpaʋ sɩ: Pepeɣe nyá tɩɩ yaa tampana ye? Ɩ tɛma ḿpʋ́ɣʋ́ yɔɣɔtaɣa, ɩlɛna ɩ́ tasa lɩɩʋ kɛ Yuta nyə́ma tɔɔ na ɩ́ heeli-wɛ sɩ: Ma ta na ɩsaɣatiya ŋka ɩ lapa na ɩ́ mʋna səm tɔ. 39Pə wɛɛ sɩ paa Tɛɛʋ acima nna ma cɛ-mɛɣɛ saləka tʋ tɔ, ɩlɛ ɩ́ caa sɩ má cɛ-mɛɣɛ mə Yuta nyə́ma wulaʋ sɔsɔ na? 40Tənaɣa pa tasa kokoole sɩ: Tɩɩ caa ɩnɩ. Ama Palapaasɩ kɛ tə caa n cɛ. Pəyele Palapaasɩ ka kɛ́ ŋmɩɩlʋ kpitikpiti kɛ́.


text: 1Mɔɔ mɩŋŋa Pol nɩ ci naa do barɛ. Woso kʋ wɔɔ bʋmbɔrɛzaa m bɩ kan Krista Yeezuu k'an wɔɔ taaheerlɛ bɩ k'ɩ zaa ka, mɔɔ nɩ m ba Krista Yeezuu zibəəzaa. 2Ci bɩ ba mɔɔ nawʋrɛ ɩbɩɩ ma, Timote, mɔɔ nyɩ paan••• sɩrakarɛ nɔ ʋ, a yɛ mɔɔ nawʋrɛ kʋ Zɩ Woso kan wɔɔ Zuuba Krista Yeezuu kɩ n barka, kan cicirzɛrɛ kɩ, kan laafɩɩ kɩ ka ɩ ʋ. 3Amba mɔɔ yɛ ɩ han, m hʋrlɛ ma, kʋ m ta Masedʋan ʋ bɩ, gɔɔta ɩ nyɩnta Efɛɛzɩ ʋ, k'ɩ gʋɔɔ kʋ ŋ nɩ ŋʋaar hɔ dɩndam nɔ wɔɔ da jɩm ʋ. 4A hɩ ŋ nɩ sɔ kʋ ŋ nɩ biisi minno kan yaabɔɔ tɔrɔ gaandarɛrɔ sʋʋra jintoo wɔɔ kɩ to. Minno wɔɔ duro, bɩsɩkarɛ ŋn'ɩ zɛm nɩ bala, ŋ bɩr a dam Woso hɔɔnhɔ barɛ kʋ wɔɔ n'a dɔm sɩrakarɛ nɔ ʋ bɩ han y. 5Meerbaa naa do ba ɩbɩɩ nawʋm kan ŋ kɩ, kʋ ŋ n'a da ma, ŋnɩ heer hu yɩ, kʋ ŋʋarɛ n nyɩnta ŋ heer ʋ, kʋ ŋ nɩ hɔɔndarɛ mɩŋŋa yɩ, ŋnɩ sɩra ka paan•••. 6Gʋɔɔ gɔsɩnnɔ a gʋ zaa kʋ wɔɔ hɩnka naa ma, ŋnɩ nyaam, meerbaa yaarsɩrɔ nɔ ʋ. 7Ŋ ʋ, Woso lɛrɔ hɔdonno n a mɩ, an bɔkarɛ hɔ kʋ ŋ mɩŋŋɔɔ n'a hɩm, ŋn'ɩ som la kan paŋŋa kɩ bɩ, ŋn'a jɩ dɔ y. 8Wɔɔ dɔ wɔɔ ʋ Moyiisi lɛrɔ wɔɔ mɩŋŋa, k'a ɩ yɩrɛ ɩ ʋ, gʋaa ɩ zuŋ ʋ amba a a ga m bɩ m. 9Ʋ a tɔ da ʋ nɔ ʋ, ʋ ʋ, n nɩ lɛrɔ wɔɔ ka gʋɔɔ tɩrgɔɔ tɔ ma y, a ka n y'a ʋ bayɛrɛzannɔ tɔ ma, kan bɩsɩkənno kɩ, gʋɔɔ bʋnyaarɔ kɩ, mimbʋnyaabənno kɩ, kan gʋɔɔ kʋ ŋ bɩr Woso daŋ ʋ rɔ wɔɔ kɩ, kan gʋɔɔ kʋ ŋ nɩ Woso hɔ gore bɔŋ ʋ rɔ wɔɔ kɩ, gʋɔɔ kʋ ŋ n'a zɩrɔ kan a dɔɔ kɩ meeyaa bɔŋ ʋ rɔ wɔɔ kɩ kan gərzenno kɩ, 10jaandənno kɩ, kan gʋɔɔ yaarɔ wʋta kan kʋ kɩ zannɔ kɩ, kan gʋɔɔ kʋna ŋnɩ ŋ hɛɛ zannɔ kɩ, ŋʋaarzannɔ kɩ, kan ŋʋaarkasɛtɩzannɔ kɩ. Lɛ bɩ ka n y'a ʋ sɔ mim haay k'a nɩ hɔdɩndarɛ mɩŋŋa bɩ zarm tɔ ma. 11Hɔdɩndarɛ naa do a ga kʋ ʋ kan lemim nyɩnta kʋ Woso a da mɔɔ wɔ ʋ bɩ kɩ. Lemim bɩ do nɩ Woso k'a a so heernyɔɔ ʋ bɩ lɛbɔʋrɛ hɩnkarɛ. 12Mɔɔ ɩ yaa dam wɔɔ Zuuba Krista Yeezuu m barka, k'a paŋŋa ka mɔɔ ʋ kʋ m a zi ba bɩ minto. Mɔɔ ɩ yaa dam nɩ barka k'a gɩnga a ʋ, mɔɔ n ga a zibəə bɩ m an mɔɔ da ʋ bɩ minto. 13A n bɔkarɛ biisi bɩ, mɔɔ nyɩnta n meerbaa bʋnyaa ba ma, m fɩr ka a gʋɔɔ ma, m a sʋnsɔ wʋ. Bɩ, a mɔɔ cicir zɛ, bala, badɔ ɩ mɔɔ da naa haay barɛ ma, kʋ mɔɔ n sɩra ka bɩ tɔ ma. 14Wɔɔ Zuuba bɩ barka ka mɔɔ ʋ gʋta, an a ka mɔɔ n sɩra ka, m nɩ ŋʋarɛ m Krista Yeezuu nɔ ʋ. 15Meerbaa kʋ mɔɔ ʋ kʋ ma ba naa, sɩra m, gʋaa haay a ga m, an a si mɩŋŋa: "Krista Yeezuu bʋr durnya ʋ, k'a bɩ mimbʋnyaabənno bʋmbɔ." Bɩ, mɔɔ mimbʋnyaa barɛ ɩ lɛ da. 16Bɩ, Woso mɔɔ cicir zɛ, k'an bɩr yɩrɛ ɩ ʋ, Krista Yeezuu a bʋraama gʋta hɩnka mɔɔ gʋr zi mɔɔ kʋ mɔɔ m mimbʋnyaabər gʋta k'a lɛ da bɩ, kʋ mɔɔ m yɩ makra gʋɔɔ kʋ ŋ nɩ zɛm bɩ sɩra ka ŋnɩ mɩsɩrbaa k'a nyarɛ ba ʋ yɩ rɔ wɔɔ tɔ ma. 17Bɩ, kʋ gʋɔɔ n a a lɛ bɔ Woso ʋ, ŋn'a da ʋ dɔmɩm haay, an cir an nɩ cirbəə m dɔmɩm haay, an nɩ mɩsɩrbaa m tee•••, gʋaa bɩr a mɩŋŋa yɩrɛ y, a deem m Woso. Amina. 18M nyɩ Timote, ɩ b'ɩ dʋndɔ mɔɔ nawʋm, amba wosolɛsinnɩsora ganwʋrɛ meerbaa zannɔ nyɩnta ŋ n'ɩbɩɩ mim hɩ bɩ m, hɔ kʋ ŋ y'a hɩ bɩ tɔ da ɩ nɔ ʋ, ɩ sa ɩ zoobarɛ mɩŋŋa bɩ bam. 19Zoo bɩ ba sɩrakarɛ m, kan hɔɔndarɛ mɩŋŋa kɩ m. Hɔɔndarɛ mɩŋŋa bɩ do, gʋɔɔ gɔsɩnnɔ a to, a tore bɩ n a ka ŋ sɩrakarɛ n a zar. 20Yimene kan Alɛsandɩr k'ɩ gʋɔɔ wɔɔ duro barla, mɔɔ wɔ daa ŋ ma Sʋtaana wɔ ʋ, kʋ ŋ nɩ hɔɔn ka, kʋ ŋ b'a ya ŋnɩ Woso sʋnsɔ wʋ y.


text: 1Pə tɔɔ kɛ́ ma tʋwa ma taa sɩ ma kaa kɔɔ mə tɛ, pə́cɔ́ má taa kɔɔ má tasa mə laŋa wakəlʋɣʋ. 2Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, ye ma wakəla mə laŋa, awe ká hɛɛsəna ma nyəntɛ tɔtɔ? Ye pə taɣa mpa pa nyəna ma wakələɣɩ tɔ pa tike? 3Pə tɔɔ kɛ́ maa ŋmaa-mɛɣɛ mpʋ. Ma taa caa sɩ ye ma kɔma na má tala mə tɛ, mpa pə mʋna pá ha-m laŋhʋlʋmlɛ tɔ pá məlɩ-m laŋwakəllɛ haʋ. Ma nyəmá teu sɩ ye ma wɛna laŋhʋlʋmlɛ, mə təna təpaɩ mə nyəna ná hʋlʋmaa tɔtɔɣɔ. 4Pɔpɔtʋ fɛɩ, piti sɔsɔ na laŋwakəllɛ sɔsɔɔlɛ na ɩsəlʋm pə taa kɛ́ ma ŋmaana-mɛɣɛ takəlaɣa ŋkɛ, na pə taɣa sɩ má taɣanɩ mə laŋa wakəlʋɣʋ. Ama sɩ ɩ́ nyɩ kɛ́ sɩ ma sɔɔla-mɛ pə tɩɩ fɛɩ. 5Wei ɩ yelaa na piti kɔɔ mə hɛkʋ tɔ pə taɣa ma laŋlɛ kɛ ɩ wakəlaa, ama mə təna mə laŋa kɛ ɩ wakəlaa. Na paa pə ta tɩɩ kɛʋ mə təna, mə taa paɣalɛ laŋa kɛ ɩ wakəlaa. 6Mə taa paɣalɛ tisaa sɩ pá hɔ yʋlʋ ɩnɛ ɩ ŋkpaŋʋɣʋ tɔ, pə maɣaa kɛ́. 7Ama pənɛntɛ ɩ́ cɛpɩ-ɩ mpʋ, na ɩ́ sɔɔsɩ-ɩ apalʋtʋ, pə́cɔ́ pə́ taa kɔɔ na ɩ laŋlɛ wakəlɩ sɔsɔm na ɩ́ lɔ tɔ́ɔ́ŋ. 8Pə tɔɔ kɛ́ ma sɛɣɛsəɣɩ-mɛ sɩ ɩ́ lana yaasinaa mpa paa hʋ́lɩ́-ɩ sɩ ɩ́ sɔɔla-ɩ tɔ. 9Ma caakaɣa kɛ́ sɩ má maɣasɩ-mɛ na má na mə waalɩ, sɩ mə luɣu wɛ tam kɛ́ ma kʋsɛɣɛsətʋ təŋʋɣʋ yaa mə luɣu fɛɩ. Pə maɣamaɣa pə nyʋɣʋ tɔɔ kɛ́ maa ŋmaa-mɛ. 10Ye nɔɣɔlʋ ɩ́ pənta natəlɩ na mɩɩ cɛpɩ-ɩ ma maɣamaɣa ma cɛkɩ-ɩ tɔtɔɣɔ. Pə taɣa pʋlʋ, ye yʋlʋ pənta natəlɩ na má cɛpɩ-ɩ ɩsɩɩ ma cɛpʋ ɩsəntɔ tɔ, mə tɔɔ kɛ́ ma lakɩ ḿpʋ́ɣʋ́ Kilisiti ɩsɛntaa, 11pəcɔ Satanɩ ɩ́ taa kɔɔ na ɩ́ kəlɩ-tʋ. Anɩ tə nyəmá ɩsəna ɩ kʋlapʋtʋ wɛɛ tɔ. 12Waatʋ wei ma tala Tʋlʋwasɩ sɩ ma kpaaləɣɩ Kilisiti tɔɔ Laapaalɩ Kʋpaŋ tɔ, Tacaa tɔɔ ma maɣanaa sɩ mpaaʋ wɛɛ faa sɩ má la təmlɛ kɛ teu. 13Paa na mpʋ tɔ, ɩsɩɩ ma ta maɣana tá taapalʋ Titʋ tɔ ma laakalɩ kʋla sɔsɔm kɛ́. Pə tɔɔ kɛ́ ma yela Tʋlʋwasɩ nyə́ma na má tɛɛ Masetoni. 14Ɩsɔ fɔɔ, pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, tá na Kilisiti tá kpɛntʋɣʋ tɔɔ ɩ tʋ-tʋɣʋ ɩ akaɩtʋ looŋa taa kɛ́ na ɩ́ tɛɛna-tʋɣʋ tam. Kʋlʋm ɩnɩ ɩ maɣamaɣa ɩ yekina sɩ tə́ la na pá nyɩ Kilisiti kɛ paa timpi ɩsɩɩ tulaalʋ sɔɔsʋŋ nɩɩkʋɣʋ paa le tɔ. 15Mpa pa wɛ mpaaʋ kʋwaasʋɣʋ taa na mpa pɛlɛ pa tɔŋna lepu tɔ, tə wɛ pa təna pa kiŋ kɛ́ ɩsɩɩ tulaalʋ kʋpaŋ wei Kilisiti hawa Ɩsɔ tɔ ɩ sɔɔsʋŋ. 16Mpa pa tɔŋna lepu tɔ tə wɛ pɛlɛ pa kiŋ kɛ́ ɩsɩɩ səm sɔŋ wei ɩ kɔŋna səm tɔ. Ama mpa pa wɛ mpaaʋ kʋwaasʋɣʋ taa tɔ tə wɛ pɛlɛ pa kiŋ kɛ́ ɩsɩɩ weesuɣu sɔɔsʋŋ, wei ɩ haakɩ weesuɣu tɔ. Awe pəsəɣɩ na ɩ́ la təmlɛ tənɛ tə taka? 17Tá fɛɩ ɩsɩɩ lɛlaa paɣalɛ kpakʋɣʋʋ Ɩsɔ Tɔm na pá kɛɛkɩ sɩ pə́ lana-wɛ tɔ. Ama tampana kɛ tá yɔɣɔtəɣɩ na Ɩsɔ naa mpʋ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, ɩnɩ ɩ tilina-tʋ, na Kilisiti təmlɛ kɛ tə lakɩ.


text: 1Teofil, m lɛɛkarɛ ci bɩ nɔ ʋ, mɔɔ Yeezuu zibəə haay k'a ba kan hɔ haay k'a dɩnda bɩ da ʋ, an a sa a sɩŋŋɩda ʋ, 2an ta, an hinni k'a zibəəzannɔ bɔ ʋ, an a lɛrɔ ka ŋ ʋ, kan Sɛnt-Ɛspri paŋŋa kɩ, an ta an a dɔmɩm k'a der ʋ arzana ʋ bɩ ku. 3Brɔɔ a a hɩnka ŋ nɩ mɩsɩr a zɛ bɩ kur, kan makrarɔ gʋtɔɔ kʋ ŋ bɩsɩkarɛ ba ʋ kɩ, a ʋ: a a mɩm bɔ ʋ, a m mɩsɩr. A kasɛtɩ nyɩnta ʋ gʋta. Dɔmɩm busi nɔ ʋ, a a hɩnka ŋ nɩ, an nɩ Woso cirbəə bɩ mim dɩndarɛ ŋ nɩ. 4A nyɩnta an nɩ hɔbɩrɛ bɩm kan ŋ kɩ hindeem ʋ, an lɛ ka ŋ ʋ, a ʋ: ŋ bɩ bɔ Zerizalɛm nɔ ʋ y, bɩ kʋ ŋ nɩ gɔɔta ŋnɩ dɔ Zɩ Woso lerbɔrɛ bɩ ma. "Hɔ niŋŋə k'awɔɔ ma, mɔɔ n a hɩ m lɛ m bɩ. 5Zaan hi batɛm ka denter, b'awɔɔ, naa kan dɔmɩm poore kɩ, awɔɔ batɛm sim Sɛnt-Ɛspri nɔ ʋ." 6Ŋ nyɩnta, ŋn'a zɛ kʋ ra, ŋnɩ laaka naa do da han, ŋ ʋ: "Zuuba, naa ma ɩbɩɩ n nɩ Israyɛl cirbəə bɩ bankaŋ ʋ gɛ?" 7A n a hɩ ŋ nɩ, a ʋ: "Awɔɔ n a ga m k'a dɔmɩnnɔ kan wakatɩrɔ kɩ kʋ Zɩ Woso a cɩnta a mɩŋŋa paŋŋa m bɩ dɔ y. 8Bɩ, awɔɔ paŋŋa yɩrɛ, Sɛnt-Ɛspri hɔ m, an nɩ zɛm bɩ zer awɔɔ mim ʋ, a paŋŋa karɛ awɔɔ ʋ. Awɔɔ nyɩntam mɔɔ kasɛtɩzannɔ Zerizalɛm ʋ, Zidee haay kan Samarii kɩ haay, kan tara lɛ cɩnta jɩ kɩ." 9Kʋ Yeezuu minno nɔɔn duro hɩ ŋ nɩ bɩ, a der ŋ mɩnyaa m, warkʋ bʋr an b'a nyaam ŋ lɛɛ. 10Kʋ ŋ gɔɔta ŋn'ɩ dɩgam brama ma bɩ, gʋɔɔ hɩɩyɔɔ bʋr ŋnɩ huu fu du a ma, ŋnɩ bɩ jɩm ŋ jɩr ʋ. 11Ŋ n a hɩ ŋ nɩ, ŋ ʋ: "Galilee gʋɔɔ ra, bɔ minto m, awɔɔ n gɔɔta an nɩ dɩgam brama ncɩnaaʋ? Yeezuu naa do kʋ n y'a bɔ awɔɔ bire ʋ an der brama bɩ y'a bɔrɛ an bʋr maam, amba awɔɔ yɩ an der brama bɩ m." 12Kʋ ŋ zer ci kʋ n n'a birm Oliviyee ci bɩ ra bɩ, ŋ y'a wusigə, ŋnɩ ta Zerizalɛm ʋ. Bɩ ci bɩ do, a ga a ʋ sabaa dɔmɩm tarɛ m, amba n lɛ ka bɩ m. 13Kʋ ŋ yaa lee ku bɩ, ŋ der cɛ k'a nɩ mim ʋ b'ʋ, amba ŋ tɩr a ba biisi bɩ m. Bɩncɛ bɩ do, Pɩyɛɛr kan Zaan kɩ, Zakkɩ kɩ, Andɩr kɩ, Filipi kan Toma kɩ, Bartelemii kan Matiyee kɩ, Alfee nyɩ Zakkɩ kan Sɩmɔɔn kʋ n n'a birm Zelɔtɩ bɩ kɩ, kan Zakkɩ nyɩ Ziidi kɩ tɩr kʋ zɛ ʋ. 14Ŋ haay a zɛ kʋ ra lɛ deem ŋn'a tɔŋ ʋ kan yaadarɛ kɩ, kan lannɔ gɔsɩnnɔ kɩ Yeezuu da Maarii kɩ, kan Yeezuu danyɩnɔ kɩ. 15Dɔmɩm bɩ do ʋ, gʋɔɔ a so kʋ ma b'ʋ, ŋ lɛ n a zɔ zɔrɔ buhɩra ma. Pɩyɛɛr n wuti a danyɩnɔ wɔɔ bire ʋ, an a hɩ, a ʋ: 16"M danyɩnɔ, a ga a wʋm kʋ Sɛnt-Ɛspri mim k'a hɩ Davɩd lɛ m Wosoci nɔ ʋ Zidas k'a ka lɛɛ, ŋnɩ Yeezuu nyasʋ bɩ minto bɩ n kʋ yɩ. 17A nyɩnta wɔɔ bire ʋ, an a hɔ jirle hɔ yɩ, wɔɔ zibəə bɩ nɔ ʋ. 18Bɩ, gʋaa bɩ do, zibəə bʋnyaa k'a a ba bɩ, a bɩ busoo bɩ sa, an tara si m. A do a ʋ a nɔ ra, a nɔ bɩ n haan, a nɔbaarɔ haay n bɔ, ŋnɩ sur tara ʋ. 19Zerizalɛm gʋɔɔ haay a dɔ. Bɩ y'a ka ŋn'ɩ tara bɩ birm a lemim m Hakɛldamaa, a lɛ taa k'a hɩ, a ʋ: Ma tara. 20Sɩra m, n y'a gʋrsɩra ba ncɩnaaʋ laarɔ ci nɔ ʋ: K'a har n gɔɔta zer, kʋ gɔsɩ bɩ nyɩnta ʋ y. Bɩ, a a ya an a hɩ, a ʋ: Kʋ gʋaa vanta n a zibəə bɩ sa. 21Gʋɔɔ kʋ ŋ wɔɔ da zaa ʋ lɛɛ haay ʋ dɔmɩm kʋ Zuuba Yeezuu mɩsɩrbaa ba ʋ wɔɔ bire ʋ bɩ, 22an a sa Yeezuu batɛm k'a a si Zaan zi bɩ ma, an ta an dɔmɩm k'a der ʋ arzana ʋ bɩ ku bɩ, a a ga m, kʋ ŋ gʋaa deem n a ba kan wɔɔ kɩ a mɩmbɔʋrɛ kasɛtɩzaa." 23N ŋ hɩnka hɩɩya, Zozɛf kʋ n n'a birm Barsabas, n nɩ so ra, n n'a tɔ ka Zistus bɩ m kan Matɩyas kɩ. 24Ŋ n yaa da ncɩnaaʋ: "Zuuba, ɩbɩɩ k'ɩ gʋaa haay heer dɔ, dɩga gʋaa hɩɩya naa bire ʋ ɩ gʋaa k'ɩbɩɩ bɔ ʋ bɩ hɩnka wɔɔ m, 25k'an nyɩnta lemim nyɩnta zibəəzaa, bɩncɛ kʋ Zidas a to an ta a bɩncɛ ʋ bɩ." 26Ŋ n pʋɛɛga da, an jɩm Matɩyas mim ʋ. Bɩ y'a da kristazibəəzannɔ bueeredeenno wɔɔ barla.


text: 1Ɛɛ hal tɩyaŋ nɛ Yesu lɩɩ nala mɔllɩboto abee fi abee balɩya a kaŋ ba kpaa balɩya balɩya, a tɩŋ ba dɩ ba laa sɩya mʋ tɔnɩ hʋ abee leye hʋ buloŋ ʋ tɩɩ aa kyɛ dɩ ʋ mʋ. 2Ɛɛ rɛ ka ʋ basɩ tɩya ba a baa, "Baga hʋ kɩkʋmɩya yʋga, amɛ kɩkʋnna hʋ bɩ yʋga. Ɛɛ wɩya ma sʋla baga hʋ tɩɩna dɩ ʋ ta tʋŋtʋnna dɩ ba ko kʋŋ kɩna hʋ. 3Ma sii mʋ! Ma kɩɩ gɛɛ rɛ anɩɩ pebiisi, ŋ kɩ tɩŋ ma dɩ ma mʋ guwosi gboni tɩyaŋ. 4Ma ta kol molbiye, a ta paa diikusi mɛ. Ma ta paa naatɔbɔ pɛ kɩna hʋ ma aa sɩ tʋʋ tɩyaŋ, a ta sɩŋ kyʋwalɩ nala mɛ kɩ pɩɩsɩ ŋmanɩɩ tɩyaŋ. 5Dɩ mamaa rɛ ko mʋ gyʋʋ dɩya buloŋ, ma laa sɩya basɩ tɩya dɩya hʋ nala a baa, 'Wɩɩsɩ sɩ leŋ dɩ ʋ fɩyɛlʋʋ we dɩya no tɩyaŋ.' 6Dɩ nal lɛ ko we doŋ, a kyo fɩyɛlʋʋ hʋ ma aa sʋla tɩya ba, ma leŋ dɩ ʋ hɔŋ abee laaŋfɩya anɩɩ ma aa sʋla gɛɛ. Amɛ dɩ nal ko tuwo dɩya hʋ tɩyaŋ a kyo fɩyɛlʋʋ hʋ, ma leŋ dɩ fɩyɛlʋʋ hʋ ma aa sʋla mɩɩgɩ ko ma lee. 7Dɩ ba aa rɛ ko tɩya ma lɩpɩnɩɩ, ma we doŋ, a di aŋ kɩ nyʋwa kɩŋ hʋ kɛ buloŋ ba aa sɩ tɩya ma. Beewɩya tʋŋtʋnnɩ buloŋ maga dɩ ba tun-ʋ rɛ. Ma ta gɔllɩ kɩ pɩŋ nala dɩɩsɩ tɩyaŋ. 8Dɩ mamaa rɛ ko mʋ tɔɔ buloŋ, dɩ ba laa ma weliŋ, kɩŋ kɛ buloŋ ba aa sɩ tɩya ma, ma di. 9Ma tɩɩbɩ wɩɩla tɩmma aa we tɔɔ hʋ tɩyaŋ aŋ basɩ tɩya bee hʋ nala a baa, 'Wɩɩsɩ koro hʋ ko kpaga ma rɛ.' 10Amɛ dɩ mamaa rɛ ko mʋ tɔɔ buloŋ, dɩ ba bɩ laa ma weliŋ, ma lɩɩ sɩŋ ŋmanɩɩ tɩyaŋ aŋ basɩ tɩya ba a baa, 11'Ma bee hʋ taŋha aa mal á naasɩ tɩyaŋ, ba aa rɛ á piisi we ma tɩyaŋ nyɛ. Amɛ ʋ maga dɩ ma gyɩma rɛ anɩɩ Wɩɩsɩ koro hʋ ko kpaga ma rɛ.' 12Ŋ basɩ kɩ tɩya ma rɛ, Sarɩya hʋ kyɛdiilii, Wɩɩsɩ sɩ dɔgɩsɩ haŋ tɔɔ hʋ nala a te Sodɔm nala." 13Ɛɛ rɛ Yesu bɩl basɩ baa, "Mamaa Kɔrazɩŋ tɩmma, ma tʋwara sɩ yʋga! Mamaa Bɛsaada tɩmma mɛ, ma tʋwara mɛ sɩ yʋga! Wɩmagɩla hʋ ba aa yaa ma tɩyaŋ, dɩ ba aa rɛ fa yaa ba Taaya abee Siidɔŋ nala tɩyaŋ, ba fa bɩ sɩ yaa gyegye ka dɩ ba paa ba logannɩ laalɩ, aŋ yaa tʋwɔl bʋgɩ ba tɩɩ a daga anɩɩ ba tɩsɩ kyogo rɛ, ba bɩrɩmɩ lɩɩ ba wɩbɔmɔ tɩyaŋ. 14Sarɩya hʋ kyɛdiilii, Wɩɩsɩ sɩ fá Taaya abee Siidɔŋ nala sikii a te ma. 15Mamaa Kapɛɛnam tɩmma, ma aa kyɛ dɩ ma kaŋ ma tɩɩ gyɩŋ wɩɩsɩbee rɛ. Amɛ Wɩɩsɩ sɩ kpa ma yuwo ta dɩ ma tuu gyʋʋ diŋ." 16Ɛɛ rɛ ka Yesu bɩl basɩ tɩya ʋ hatɩnna hʋ a baa, "Nal hʋ buloŋ aa gyegile nɩɩ ma nyʋwa, ŋ nyʋwa mɛ rɛ ʋ gyegile nɩɩ gɛɛ. Nal hʋ buloŋ mɛ aa vɩya ma nyʋwa, ŋ nyʋwa rɛ ʋ vɩya gɛɛ. Haŋ nal hʋ buloŋ mɛ aa vɩya ŋ nyʋwa, nal hʋ aa tɩma ŋ nyʋwa mɛ rɛ ʋ tɩɩna vɩya gɛɛ." 17Ɛɛ rɛ Yesu hatɩnna mɔllɩboto abee fi abee balɩya hʋ mɩɩgɩ ko ʋ lee abee teŋfɩyɛlʋʋ, a basɩ tɩya ʋ a baa, "Á Tɩɩna, á aa mʋwa, dɩ ámaa rɛ ko nɔsɩ gyɩŋbɔmɔ ɩ feŋ tɩyaŋ, ba aa tɩŋ á nyʋwa rɛ, a yaa wɩɩ hʋ buloŋ á aa baa dɩ ba yaa." 18Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ba a baa, "Ŋ naa Sɩtaanɩ rɛ dɩ ʋ lɩɩ wɩɩsɩnyuu ko tuu tele gɛɛ anɩɩ duwoŋ aa lɩgɩsa." 19Ɛɛ rɛ Yesu bɩl basɩ tɩya ba a baa, "Ma gyegile nɩɩ daha. Ŋ tɩya ma dee rɛ dɩ ma wuwo vala dʋma abee nʋʋŋsɩ nyuni tɩyaŋ, ka dɩ ba bɩ sɩ wuwo dʋŋ ma. A bɩl tɩya ma dee mɛ dɩ ma wuwo Sɩtaanɩ abee ʋ wɩɩ buloŋ. Ɛɛwɩya, wɩɩ buloŋ bɩ sɩ wuwo dɔŋ ma. 20Amɛ ma ta leŋ dɩ ma tenni fɩyɛlɩ akuu gyɩŋbɔmɔ aa tɩŋ ma nyʋwa wɩya, ma leŋ dɩ ma tenni fɩyɛlɩ ba aa sabɩ ma fene biŋ wɩɩsɩbee tɩyaŋ wɩya." 21Saŋa no tɩyaŋ, dɩ Wɩɩsɩ Wiyesi Welii hʋ leŋ Yesu teŋ fɩyɛlɩ. Nyɛ rɛ ʋ baa, "Ŋ Kuwo, ɩ rɛ yaa wɩɩsɩnyuu abee taŋha buloŋ Tɩɩna. Ŋ aa kyʋwalɩ ɩ aŋgyʋwasʋ rɛ yʋga, beewɩya, wɩya hʋ ɩ aa kpaa faŋa wɩgyʋnna, ba aa rɛ ɩ kpaa daga nala hʋ aa bɩ yaa wɩgyʋnna. Wɩtɩɩ rɛ ŋ Kuwo, ɩ tɩɩ kyɛrɩ tɩyaŋ nɛ ɩ yaa wɩya no buloŋ." 22Ɛɛ rɛ ʋ bɩl basɩ tɩya ʋ hatɩnna hʋ a baa, "Ŋ Kuwo kpaa kɩŋ buloŋ dee tɩya ŋ nɛ. Nal buloŋ tuwo a gyɩŋ gɛɛ hʋ mɩyaŋ biye hʋ aa kɩya, see ŋ kuwo dʋŋ. Ŋ dʋŋ mɛ rɛ gyɩŋ gɛɛ ŋ kuwo aa kɩya, abee nala hʋ ŋ aa daga ɛɛ ŋ Kuwo hʋ aa kɩya a tɩya ŋ kyɛrɩ tɩyaŋ." 23Nyɛ rɛ Yesu mɩɩgɩ bɩrɩmɩ kyaasɩ ʋ hatɩnna hʋ dʋŋ aŋ basɩ tɩya ba a baa, "Ma nyuu sʋma rɛ abee ma aa na wɩya no. 24Ŋ basɩ kɩ tɩya ma rɛ, Wɩɩsɩ tɩŋdaala abee kuworo buloŋ fa aa kyɛ dɩ ba na wɩya no ma aa naa rɛ, amɛ ba bɩ wuwo na ba; a fa lʋga mɛ dɩ ba nɩɩ wɩya no ma aa nɩɩ, aŋ bɩ wuwo nɩɩ ba." 25Ɛɛ rɛ Wɩɩsɩ Teŋ dɩdagɩl kɩdɩgɩ ko kɩ kyɛ dɩ ʋ magɩsɩ Yesu, a pɩyɛsɩ ʋ a baa, "Nɩhɩyawʋ, ɛɛ rɛ ŋ sɩ yaa a kaŋ mɩɩbol hʋ aa bɩ kaŋ tenii?" 26Nyɛ rɛ Yesu pɩyɛsɩ ʋ a baa, "Ɛɛ rɛ ba sabɩ biŋ Wɩɩsɩ teŋ hʋ tɩyaŋ? Wɩya hʋ ba aa saba biŋ memii rɛ yaa bee ɩ lee?" 27Doŋ nɛ baal hʋ basɩ tɩya Yesu a baa, "Ba saba baa 'Kyo ɩ tɩɩna Wɩɩsɩ abee ɩ tɩya buloŋ, abee ɩ dʋma buloŋ, abee ɩ dee buloŋ, abee ɩ hakɩla buloŋ, aŋ kyo ɩ dɔŋtɩɩna mɛ anɩɩ ɩ aa kyo ɩ tɩɩ gɛɛ."' 28Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ʋ a baa, "Wɩya hʋ buloŋ ɩ aa basa yaa wɩtɩɩ rɛ. Dɩ ɩ rɛ aa tɩŋ ba, ɩ sɩ kaŋ mɩɩbol." 29Nyɛ rɛ Wɩɩsɩ Teŋ dɩdagɩl hʋ ha kɩ kyɛ dɩ ʋ daga anɩɩ ʋ yaa nɩtɩɩ rɛ. Ɛɛ rɛ ʋ bɩl pɩyɛsɩ Yesu a baa, "Aŋnɛ rɛ yaa ŋ dɔŋtɩɩna?" 30Doŋ tɩyaŋ nɛ Yesu maga namaga no a baa, "Baal kɩdɩgɩ rɛ gyɩ siye, a lɩɩ Gyerusalɛm a kɩ mʋ Gyɛriko. Ʋ aa mʋʋ hʋ tɩyaŋ nɛ, gaala ko lɩɩ bori ʋ ŋmanɩɩ, a kaŋ ʋ kɩŋ kɩŋ buloŋ laa, aŋ ŋmaa ʋ a bɔŋsɩ, aŋ vɩya ʋ ta doŋ, ʋ pɩŋ kɩ kyɛ dɩ ʋ sʋba. 31Ɛɛ rɛ dɩ Gyuuma wɩɩkyʋwal sɩlaal kɩdɩgɩ mɛ kpaa ŋmanɩɩ hʋ kɩ ko. Ʋ aa ko a na baal hʋ, ʋ tɩŋ gama, a kpala baŋ mʋ. 32Ɛɛ rɛ Wɩɩkyʋwaldɩɩbal tʋŋtʋnnɩ kɩdɩgɩ mɛ bɩl kɩ ko, a na ʋ, a mɛ kpala tɩŋ gama baŋ mʋ. 33Ɛɛ rɛ dɩ Samaarɩya tɩmma baal kɩdɩgɩ mɛ fa kpaa ŋmanɩɩ hʋ kɩ ko. Ʋ aa ko na baal hʋ, sikii kana ʋ. 34Ʋ kpa mʋ pele ʋ, a sasɩ ʋ dʋgʋlɩya hʋ, a we luliye aŋ vʋwa, aŋ kpa ʋ saga ʋ tɩɩ kokumo tɩyaŋ a kana ʋ mʋ nɩhʋwala dɩya kɩdɩgɩ, a leŋ ba kɩ deŋ ʋ. 35Ʋ sɩgballɩya, ʋ sii kpa molbii tɩya dɩya hʋ tɩɩna aŋ basɩ tɩya ʋ a baa, 'Kɩ deŋ ʋ nyuu tɩyaŋ weliŋ. Dɩ mɩyaŋ nɛ ko mɩɩgɩ ko, kyɩŋ mɔɔgɛɛ buloŋ ɩ aa ŋmaa pɛ baal hʋ nyuu tɩyaŋ, ŋ sɩ tuŋ tɩya ɩ.' 36Ɛɛ rɛ Yesu pɩyɛsɩ Wɩɩsɩ Teŋ dɩdagɩl hʋ a baa, 'Ɩ aa naa, nala no boto tɩyaŋ, kɩbee rɛ yaa baal hʋ gaala aa ŋmaa hʋ dɔŋtɩɩna?' 37Ɛɛ rɛ Wɩɩsɩ Teŋ dɩdagɩl hʋ baa, 'Baal hʋ aa fáá ʋ sikii hʋ.' Yesu yaŋ basɩ tɩya ʋ, 'Tɔɔ, ɩ mɛ mʋ a kɩ yaa gɛɛ tɩɩ."' 38Yesu bee ʋ hatɩnna hʋ sii kpa ŋmanɩɩ kɩ mʋ, a ko pele tɔɔ kɩdɩgɩ. Haaŋ kɩdɩgɩ gyɩ we tɔɔ no tɩyaŋ, ba kɩ yɩrɩ Maata. Ɛɛ rɛ ʋ kaŋ Yesu gyʋʋ ʋ dɩya. 39Maata nɩɩnatoluu mɛ fa we doŋ, ba kɩ yɩrɩ Mɛɛrɩ. Yesu aa hɔŋ dɩya hʋ tɩyaŋ, Mɛɛrɩ ko hɔŋ ʋ logiŋ a kɩ gyegile wɩya hʋ ʋ aa basɩ, 40ka Maata sii mɛ fɩyɛsɩ, ʋ kɩ tʋŋ tʋma dɩya hʋ tɩyaŋ. Ɛɛ rɛ ʋ na dɩ tʋma hʋ yʋga tɩya ʋ, ʋ ko basɩ tɩya Yesu a baa, "Ŋ Tɩɩna, ɩ bɩ naa ŋ naabiye aa leŋ tʋma hʋ buloŋ tɩya ŋ dʋŋ? Leŋ dɩ ʋ sii ko lɩɩ kyiyeli ŋ." 41Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ʋ a baa, "Maata, ɩ leŋ wɩgyamaa rɛ kɩ dɔm-ɩ. 42Amɛ wɩdɩgɩ dʋŋ nɛ yaa sɩfɩyaŋ wɩɩ. Haŋ wɩɩ hʋ rɛ Mɛɛrɩ kɛ kpa gɛɛ. Nal buloŋ mɛ bɩ sɩ wuwo kaŋ wɩɩ no laa ʋ lee."


text: 1Ŋ kaŋ wɩɩ rɛ dɩ ŋ basɩ tɩya ma Krisitabiisi sɩlaala. Ŋ mɛ tɩɩ yaa sɩlaal lɛ. Ŋ sii tɩyaŋ nɛ Krisita na tʋwara. Ŋ mɛ sɩ na gaŋdarɩ hʋ Krisita aa sɩ na saŋa hʋ ʋ aa sɩ mɩɩgɩ ko abee gaŋdarɩ. Ŋ aa sʋl ma sɩlaala hʋ buloŋ aa we doŋ nɛ abee sɩfɩyasɩ, 2dɩ ma kɩ deŋ Wɩɩsɩ nala hʋ ʋ aa kpa we ma nosi tɩyaŋ nyuu weliŋ, anɩɩ pedaal aa kɩ deŋ ʋ piyese nyuu tɩyaŋ gɛɛ. Ma ta leŋ dɩ ʋ kɩɩ gɛɛ anɩɩ ba aa fɩl ma rɛ dɩ ma kɩ deŋ ba, amɛ ma kɩ deŋ ba ma tɩɩ kyɛrɩ tɩyaŋ anɩɩ Wɩɩsɩ aa kyɛ dɩ ma kɩ yaa gɛɛ. Ma leŋ dɩ ʋ yaa nɩɩ ma aa kyɛ dɩ ma tʋŋ tɩya Wɩɩsɩ abee ma dɔŋtɩŋsɩ Krisitabiisi rɛ tɩŋ ma yaa sɩlaala, amɛ ma ta leŋ dɩ ʋ kɩɩ nɩɩ molbiye rɛ ma tʋma kɩ kyɛ. 3Ma ta kaŋ nala hʋ Wɩɩsɩ aa kpaa we ma nosi tɩyaŋ kɩ gyɩŋ. Amɛ ma leŋ dɩ ba na ma gyogiweliye a kɩ tɩŋ ma naabʋʋsɩ. 4Dɩ mamaa rɛ aa yaa gɛɛ, kyɛɛ hʋ Yesu Krisita, nal hʋ aa yaa pedaalhɩyawʋ hʋ aa sɩ mɩɩgɩ ko, ʋ sɩ kpa gaŋdaa-kuwori-nyupugi aa bɩ sɩ maakyiye kyogi a siili ma. 5Ɛɛ tɩɩ rɛ mamaa hambiisi mɛ, ʋ maga dɩ ma kɩ tɩŋ ma nɩhɩyasɩ nyʋwa rɛ a leŋ dɩ ma sɩya fɩyɛlɩ abee dɔmɔŋ, beewɩya Wɩɩsɩ teŋ tɩyaŋ ba saba rɛ a baa, "Wɩɩsɩ kpaa sɩya kyeŋ dagɩŋtɩɩ tɩmma rɛ, aŋ sɩŋ nala hʋ aa kaŋ ba tɩɩ kɩ hʋwɔlɩ kɛ hal." 6Ɛɛwɩya, ma kaŋ ma tɩɩ kɩ hʋwɔlɩ Wɩɩsɩ lee. Ʋ rɛ yaa dee buloŋ tɩɩna. Dɩ saŋa hʋ ʋ aa bine rɛ ko pele, ʋ sɩ kpa ma yohuŋ. 7Wɩɩ hʋ buloŋ aa dɔŋ ma, ma kpa we Wɩɩsɩ nosi tɩyaŋ, beewɩya ʋ kyɩl ma wɩya rɛ. 8Ma leŋ dɩ ma sɩya fɩyɛlɩ, aŋ ka dɩ ma pɔ ma tɩɩ weliŋ. Ma dɔŋ Sɩtaanɩ gɔllɩ kɩ kyɛ ma rɛ anɩɩ naakyigi aa gɔllɩ gerisi kɩ kyɛ nal dɩ ʋ kaŋ kyaŋ gɛɛ. 9Ma sɩŋ wɩya hʋ ma aa laa di tɩyaŋ kpaŋkpaŋ aŋ vɩya Sɩtaanɩ, a ta tɩya ʋ ŋmanɩɩ. Ma gyɩma anɩɩ nala hʋ mɛ aa laa Wɩɩsɩ wɩya di a yaa ma nɩmmabalɩya a we dʋnɩya logiŋ kɛ buloŋ, ba mɛ aa na tʋwara no tɩɩ rɛ. 10Tʋwara no ma aa naa bɩ sɩ pɩɩsɩ. Ʋ gɛɛ hal tɩyaŋ, Wɩɩsɩ hʋ aa kaŋ bɔnyɛ kɩŋkaŋ, a yɩrɩ ma dɩ ma mɛ ko na ʋ gaŋdarɩ aa bɩ kaŋ tenii akuu ma bee Krisita aa yaa kɩdɩgɩ wɩya, ʋ tɩɩ rɛ sɩ kaŋ ma marɩ sɩgɩ, a leŋ dɩ ma sɩŋ weliŋ abee dee. 11Ma leŋ dɩ á dannɩ Wɩɩsɩ beewɩya ʋ rɛ kaŋ dee a kaŋ kɩ mʋ deŋdeŋ. 12Silaasi rɛ kyiyeli ŋ ŋ sabɩ teŋkuubiye no kɩ tɩya ma. Ŋ gyɩma anɩɩ ʋ mɛ yaa á Krisitabii-dɔŋtɩɩna tɩɩ rɛ a kaŋ wɩtɩɩ. Ŋ sabɩ wɩya no kɩ tɩya ma rɛ dɩ ba leŋ ma tenni polli, ka dɩ ŋ leŋ dɩ ma gyɩma anɩɩ wɩya hʋ buloŋ ŋ aa basɩ daga anɩɩ Wɩɩsɩ bɔnyɛ hʋ ʋ aa kana beel-ma kɔnɩ yaa wɩtɩɩ rɛ. Ɛɛwɩya, ma sɩŋ wɩya no tɩyaŋ kpaŋkpaŋ. 13Krisitabiisi hʋ aa we Baabilɔŋ tɩyaŋ, a mɛ yaa nala Wɩɩsɩ aa lɩya anɩɩ ʋ aa lɩɩ ma mɛ gɛɛ, ba aa kyʋwalɩ ma. Ŋ biibaal Maakɩ mɛ aa kyʋwalɩ ma. 14Ma kɩ kyʋwalɩ dɔmɔŋ abee kyori. Ma nala hʋ buloŋ aa laa Krisita wɩya di, Wɩɩsɩ fɩyɛlʋʋ sɩ we ma lee.


text: 1Kyɛyɛ balɩya rɛ fa kaa ka dɩ Dɩɩsɩ parɩ-banɩɩ kyɛbal hʋ fa pele. Kyɛɛ no rɛ ba aa kyaŋ paanʋʋ hʋ ba aa bɩ wee sɩbʋl. Ɛɛ rɛ wɩɩkyʋwal sɩlaala hʋ abee Wɩɩsɩ Teŋ dɩdagɩla kɩ kyɛ ŋmanɩɩ dɩ ba lʋwɔlɩ kaŋ Yesu kpʋ. 2Amɛ ba mɩɩgɩ vʋʋlɩ dɩ ba ta kana ʋ ba kyɛbal hʋ kyɛɛ, beewɩya dɩ ba aa rɛ yaa gɛɛ nala hʋ sɩ laa taawɛɛ. 3Nyɛ rɛ Yesu sii mʋ Bɛɛtani a gyʋʋ hɔŋ Siimɔŋ dɩyaŋ a kɩ di kɩna. Siimɔŋ gyɩ yaa gbegi-werisi rɛ. Ʋ aa di kɩna hʋ tɩyaŋ nɛ dɩ haaŋ kɩdɩgɩ kaŋ tʋranɩɩ bee pʋrʋŋtʋwa ko gyʋʋ. Tʋranɩɩ hʋ sʋwala gyɩ sʋma rɛ weliŋ, ka ʋ yalɩɩ mɛ hayɛ. Nyɛ rɛ haaŋ hʋ kaŋ pʋrʋŋtʋwa hʋ nyʋwa suri, a bɩsɩ tʋranɩɩ hʋ we Yesu nyuu tɩyaŋ. 4Ɛɛ rɛ nala hʋ badɔmɔŋ hɔŋ kɩ gʋrɩmɩ wɩya, aŋ kɩ pɩyɛsɩ dɔmɔŋ a baa, "Bee rɛ tɩŋ haaŋ no kaŋ tʋranɩɩ no kyogi ta nyɛ? 5Dɩ ba aa rɛ fa ta kpa tʋranɩɩ no yallɩ, ʋ fa sɩ yaa mogyamaa, dɩ ba fa kpa tɩya nyaaba." Nyɛ rɛ ba sii kɩ basɩ haaŋ hʋ wɩya abee baaŋ. 6Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ba a baa, "Ma leŋ haaŋ hʋ bee laaŋfɩya. Bee rɛ tɩŋ ma kɩ dɔmɔ ʋ gɛɛ? Wɩwelii rɛ ʋ yaa tɩya ŋ gɛɛ. 7Ma bee nyaaba sɩ we doŋ saŋa kɛ buloŋ. Saŋa hʋ buloŋ dɩ mamaa rɛ aa kyɛ ma yaa wɩwelii tɩya ba, ma sɩ wuwo yaa. Amɛ ŋ beel-ma kɛ bɩ sɩ we doŋ kɩ mʋ deŋdeŋ. 8Haaŋ hʋ yaa kuwokeri rɛ. Ʋ yaa wɩɩ hʋ ʋ aa sɩ wuwo yaa rɛ. Ʋ tɩsɩ ŋ teŋ a kɩ pɔ saŋa hʋ ba aa sɩ hogo ŋ nɛ, dɩ ŋ ha bɩ sʋba. 9Wɩtɩɩ rɛ ŋ basɩ kɩ tɩya ma, dʋnɩya logiŋ kɛ buloŋ ba aa sɩ mʋ basɩ Wɩɩsɩ wɩweliye hʋ, ba sɩ lɩɩ wɩɩ no haaŋ no aa yaa a basɩ." 10Ɛɛ rɛ Gyudasɩ Isɩkarɔtɩ aa yaa Yesu hatɩnna fi abee balɩya hʋ kɩdɩgɩ sii mʋ wɩɩkyʋwal sɩlaala nɩhɩyasɩ hʋ lee dɩ ʋ kpa Yesu yallɩ tɩya ba. 11Ba aa nɩɩ gɛɛ, ba tenni fɩyɛlɩ. Ba baa dɩ ba sɩ tɩya ʋ molbiye. Doŋ tɩyaŋ nɛ Gyudasɩ sii piili kɩ kyɛ ŋmanɩɩ hʋ ʋ aa sɩ wuwo tɩŋa a kpa Yesu yallɩ tɩya ba. 12Ba kyɛbal hʋ kyɛbuŋbuŋ kyɛɛ, ba aa dɩ paanʋʋ ba aa bɩ we sɩbʋl aŋ kpʋ piyese hʋ ba aa sɩ kaŋ yaa kyɛbal hʋ kɩdiiliye, Yesu hatɩnna hʋ pɩyɛsɩ ʋ a baa, "Lee rɛ ɩ kyo dɩ á mʋ yaa Dɩɩsɩ parɩ-banɩɩ kyɛbal hʋ kɩdiiliye?" 13Ɛɛ rɛ ʋ tɩŋ ʋ hatɩnna hʋ balɩya a basɩ tɩya ba a baa, "Ma mʋ gyʋʋ tɔɔ hʋ tɩyaŋ. Dɩ mamaa rɛ ko kɩ mʋ, ma sɩ kyeŋ baal kɩdɩgɩ dɩ ʋ kyʋŋ nɩɩvii bee nɩɩ. Ma tɩŋa ʋ hal. 14Dɩya hʋ buloŋ ʋ aa sɩ mʋ gyʋʋ, ma tɩŋa ʋ gyʋʋ, a basɩ tɩya dɩya hʋ tɩɩna a baa, 'Á Tɩɩna baa dɩ á pɩyɛsɩ ɩ dɩ lee rɛ ɩ nɩhʋwala dɩya we, dɩ ʋ bee ʋ hatɩnna ko gyʋʋ hɔŋ di Dɩɩsɩ-parɩ-banɩɩ kyɛbal hʋ kɩdiiliye?' 15Ʋ sɩ daga ma dɩɩbal kɩdɩgɩ. Ʋ yaa salnyuu dɩya rɛ. Ba marɩ ʋ buloŋ nɛ. Doŋ nɛ ma sɩ yaa kɩdiiliye hʋ."' 16Ɛɛ rɛ ʋ hatɩnna hʋ sii lɩɩ a mʋ tɔɔ hʋ, a na wɩya hʋ buloŋ Yesu aa basɩ tɩya ba, dɩ ba yaa gɛɛ tɩɩ, ka ba yaa Dɩɩsɩ-parɩ-banɩɩ kyɛbal hʋ kɩdiiliye. 17Wɩɩsɩ aa ko gyʋʋ, Yesu bee ʋ hatɩnna hʋ gyʋʋ hɔŋ a kɩ di kɩna hʋ. 18Ba aa di kɩna hʋ tɩyaŋ nɛ, Yesu basɩ tɩya ba a baa, "Wɩtɩɩ rɛ ŋ basɩ kɩ tɩya ma, ma nala no aa di kɩna hʋ, ma kɩdɩgɩ rɛ sɩ kpa ŋ yallɩ. Ŋ beel-ʋ buloŋ nɛ laŋŋɩ kɩ di kɩna hʋ lagɩlagɩ no nyɛ." 19Ba aa nɩɩ wɩɩ hʋ, ba tɩsɩ kyogi. Ba buloŋ kɩ pɩyɛsɩ ʋ kɩŋ kɩŋ a baa, "Mɩyaŋ nɛ?" 20Yesu basɩ tɩya ba a baa, "Ma fi abee balɩya no kɩdɩgɩ rɛ, ŋ bee nal hʋ aa kyala kaŋ paanʋʋ tuu yuu gbaha hʋ tɩyaŋ nɛ. 21Mɩyaŋ Nihuwobiŋ Biye, ŋ sɩ sʋba anɩɩ ba aa saba ŋ wɩya gɛɛ. Amɛ nal hʋ aa kpaa mɩyaŋ Nihuwobiŋ Biye yallɩ, ʋ sɩ na tʋwara yʋga. Ba fa aa bɩ lʋla ʋ rɛ kpɩya." 22Ba aa hɔŋ kɩ di kɩna hʋ tɩyaŋ nɛ, Yesu kpa paanʋʋ a kyʋwalɩ Wɩɩsɩ aŋgyʋwasʋ aŋ kaŋ lɔgɔ lɔgɔ, a kpa tɩya ʋ hatɩnna hʋ, aŋ basɩ tɩya ba a baa, "Ma laa. Ŋ teŋbii rɛ nyɛ." 23Ɛɛ rɛ ʋ bɩl kpa nɩɩnyʋwagbaŋbiye bee sɩŋ mɛ a kyʋwalɩ Wɩɩsɩ aŋgyʋwasʋ aŋ kpa tɩya ba, ba buloŋ nyʋwa nɩɩnyʋwagbaŋbiidɩgɩ hʋ tɩyaŋ. 24Ka Yesu basɩ tɩya ba a baa, "Ŋ kyal lɛ gɛɛ. Kyal no rɛ Wɩɩsɩ kpa we nyʋʋfalɩɩ hʋ. Ŋ kyal sɩ gyaasɩ nɩgyamaa wɩya, dɩ Wɩɩsɩ kpa ba wɩbɔmɔ kyɛ ba. 25Wɩtɩɩ rɛ ŋ basɩ kɩ tɩya ma, ŋ bɩl bɩ sɩ maakyiye nyʋwa sɩŋ no iriŋ a kaŋ kɩ mʋ kyɛɛ hʋ ŋ aa sɩ nyʋwa sɩfalɩɩ Wɩɩsɩ koro hʋ tɩyaŋ." 26Ɛɛ rɛ ba yɩɩ wɩɩkyʋwal yɩɩl aŋ sii lɩɩ a mʋ gyɩŋ Olivi dogimo hʋ. 27Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ba baa, "Ma buloŋ sɩ fá aŋ ka ŋ. Beewɩya ba saba Wɩɩsɩ teŋ tɩyaŋ nɛ a baa dɩ Wɩɩsɩ sɩ kpʋ pedaal hʋ ka dɩ piyese hʋ fá pɩsa. 28Amɛ Wɩɩsɩ sɩ kyisi ŋ sʋʋ tɩyaŋ. Dɩ mɩyaŋ nɛ ko sii, ŋ sɩ laa ma sɩya a mʋ Galili." 29Ɛɛ rɛ Piita basɩ tɩya Yesu a baa, "Dɩ ba buloŋ sɩ fá vɩya ɩ ta mɛ, ŋ kɛ bɩ sɩ maakyiye mɩɩgɩ ɩ hal." 30Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ʋ a baa, "Wɩtɩɩ rɛ, gyɩnaŋ tebine no, ɩ Piita, ɩ sɩ tʋwa naaŋsɩɩnyʋwa bʋto anɩɩ ɩ bɩ gyɩma ŋ, ka dɩ gyibal na wii naaŋsɩɩnyʋwa bʋlɩya." 31Ɛɛ rɛ Piita basɩ abee sɩfɩyasɩ baa, "Dɩ ŋ beel-ɩ sɩ paalɩ sʋba mɛ, ŋ bɩ sɩ laa nyʋwa baa ŋ bɩ gyɩma ɩ." Nɩkaalɩya hʋ buloŋ mɛ basɩ gɛɛ tɩɩ. 32Ɛɛ rɛ ba mʋ gyʋʋ lee kɩdɩgɩ ba aa yɩrɩ Gesamani. Yesu basɩ tɩya ʋ hatɩnna hʋ a baa, "Ma hɔŋ daha ka dɩ ŋ mʋ kyʋwalɩ Wɩɩsɩ aŋ ko." 33Ka ʋ kaŋ Piita abee Gyemsi abee Gyɔɔŋ a mʋ doŋ. Yesu tɩya gyɩ kyogo rɛ kɩŋkaŋ, haalɩ ʋ hakɩla buloŋ gyarɩ. 34Ʋ basɩ tɩya ʋ hatɩnna hʋ a baa, "Ŋ tɩya buloŋ nɛ kyogo, ŋ bembii kɩ kyɛ dɩ ʋ bori. Ma hɔŋ daha pɔ." 35Ba hɔŋ ka ʋ fasɩ mʋ sɩya mʋhʋ a tuu gbinni taŋha a sʋla Wɩɩsɩ a baa, "Saŋa hʋ pele rɛ, amɛ ɩ dee tɩyaŋ, leŋ dɩ tʋwara no parɩ ŋ mʋ." 36A bɩl baa, "Ŋ Kuwo, ɩ wuwo kɩ yaa wɩɩ buloŋ nɛ. Lɩɩ tʋwara no aa sɩ ko ŋ tɩyaŋ. Amɛ, ŋ kyɛrɩ tɩyaŋ daa, ɩ kyɛrɩ tɩyaŋ nɛ." 37Ʋ kyʋwalɩ Wɩɩsɩ hʋ teŋ aŋ sii ko ʋ hatɩnna hʋ lee, dɩ ba pɩŋ doo. Ɛɛ rɛ ʋ pɩyɛsɩ Piita a baa, "Ɩ pɩna rɛ? Ɩ bɩ sɩ wuwo bara doo mʋhʋ anɩɩ hawadɩgɩ mɛ? 38Ma kɩ kyʋwalɩ Wɩɩsɩ, a kɩ pɔ dɩ Sɩtaanɩ ta wuwo mʋrɩ ma. Ma tɩsɩ tɩyaŋ ma kyo dɩ ma aa yaa wɩweliye rɛ, amɛ ma bɩ kaŋ gɛɛ dee ma tɩɩ." 39Ʋ bɩl mʋ a kyʋwalɩ Wɩɩsɩ, a bɩl basɩ gɛɛ tɩɩ. 40Ʋ mɩɩgɩ kɩ ko dɩ ba bɩl pɩŋ doo, beewɩya doo gyɩ kaŋ ba rɛ weliŋ. Ba bɩ gyɩŋ ba aa sɩ basɩ wɩɩ hʋ buloŋ a tɩya ʋ. 41Ʋ mɩɩgɩ mʋ tootɩɩna aŋ ko pɩyɛsɩ ba a baa, "Ma ha pɩŋ kɩ wiyesi rɛ? Ʋ maga rɛ. Ma sii, saŋa hʋ pele rɛ. Ba sɩ kaŋ mɩyaŋ Nihuwobiŋ Biye a mʋ tɩya wɩbɔŋyaala. 42Ma sii dɩ á mʋ. Ma na! Nal hʋ aa sɩ kpa ŋ yallɩ rɛ aa ko." 43Yesu aa basɩ gɛɛ ʋ nyʋwa ha bɩ tele taŋha dɩ Gyudasɩ rɛ mʋ kɩ ko gɛɛ. Ʋ fa yaa Yesu hatɩnna fi abee balɩya hʋ kɩdɩgɩ rɛ. Nɩgyamaa gyɩ giri kɩ tɩŋa ʋ hal. Badɔmɔŋ kolo takoobiye abee daŋgulo. Wɩɩkyʋwal sɩlaala nɩhɩyasɩ abee Wɩɩsɩ Teŋ dɩdagɩla abee ba bee-nɩhɩyasɩ rɛ gyɩ tɩŋ ba, ba ko. 44Minaafigi tɩɩna hʋ gyɩ tɩya nala hʋ magɩl lɛ a baa, "Nal hʋ ŋ aa sɩ mʋ guwori, ʋ rɛ gɛɛ. Ma gurigi ʋ kɩ mʋ." 45Gyudasɩ aa pele lee hʋ Yesu aa we, ʋ degini ʋ lee mʋ aŋ baa, "Ŋ nɩhɩyawʋ," aŋ guwori ʋ. 46Ba buloŋ giri ko kana ʋ. 47Nala hʋ aa sɩŋ doŋ ba kɩdɩgɩ lɩɩ ʋ takoobii, a ŋmaŋ nal kɩdɩgɩ dɩgɩŋ kyɔl. Nal hʋ dɩgɩŋ ba gyɩ aa ŋmaŋ kyɔl hʋ fa yaa wɩɩkyʋwal sɩlaala nɩhɩyawʋ dɩya yoŋ nɛ. 48Ɛɛ rɛ Yesu pɩyɛsɩ ba a baa, "Ŋ yaa biibɔŋ nɛ, ma kol takoobiye abee daŋgulo a kɩ ko dɩ ma kana ŋ? 49Na kyɛɛ kɛ buloŋ nɛ ŋ beel-ma aa we Wɩɩkyʋwaldɩɩbal hʋ tɩyaŋ, ŋ kɩ daga ma Wɩɩsɩ wɩya, aŋka ma bɩ lʋga dɩ ma kana ŋ doŋ. Amɛ ŋ wɩya hʋ buloŋ ba aa saba Wɩɩsɩ teŋ tɩyaŋ, see ba buloŋ aa yaa." 50Ɛɛ rɛ ʋ hatɩnna hʋ buloŋ vɩya ʋ ta aŋ fá. 51Ka bapʋwasɩɩ kɩdɩgɩ mɛ aa baasɩ ʋ wagyɛ a kɩ tɩŋa Yesu hal, ba kɩ lʋga dɩ ba kana ʋ. 52Ɛɛ rɛ ʋ wuri ʋ wagyɛ hʋ ta aŋ kaŋ teŋbil a fá nyʋgɩsɩ. 53Ba gyɩ kaŋ Yesu mʋ wɩɩkyʋwal sɩlaala nɩhɩyawʋ hʋ dɩya rɛ. Ba aa ko doŋ dɩ wɩɩkyʋwal sɩlaala nɩhɩyasɩ, abee ba wɩɩkyʋwaldɩya nɩhɩyasɩ, abee Wɩɩsɩ Teŋ dɩdagɩla buloŋ laŋŋa. 54Ba aa kana ʋ kɩ mʋ gɛɛ, ka Piita lʋwɔlɩ kɩ tɩŋ ba hal a mʋ gyʋʋ wɩɩkyʋwal sɩlaala nɩhɩyawʋ hʋ gyaŋwuwo. Ʋ gyʋwa dɩ nala hʋ aa pɔ gyaŋwuwo hʋ hɔnɔ a kɩ wiyeni diŋ. Ʋ mɛ mʋ pɛ ba tɩyaŋ. 55Ɛɛ rɛ dɩ wɩɩkyʋwal sɩlaala nɩhɩyasɩ hʋ abee nɩkaalɩya hʋ buloŋ laŋŋa kɩ vʋʋlɩ wɩya, a kɩ kyɛ dɩ ba na wɩɩ hʋ Yesu aa yaa kyogi, a maga dɩ ba kpʋ ʋ. Aŋ kyɛ kyɛ wɩɩ lɔlɔ. 56Nɩgyamaa gyɩ nyɩya wɩya tɩya ʋ rɛ. Amɛ ba buloŋ gyɩ aa basɩ nyʋʋlɩyaba rɛ. 57Ɛɛ rɛ nala badɔmɔŋ sii sɩŋ a nyɩya wɩya kɩ tɩya ʋ a baa, 58"Á nɩɩ dɩ baal no baa dɩ ʋ sɩ ŋmaa Wɩɩkyʋwaldɩɩbal hʋ nala aa saa a lo, aŋ bɩl wuwo saa kɩdɩgɩ kyɛyɛ boto bʋwaŋ ʋ dʋŋ bee ʋ dʋŋ." 59Amɛ ba mɛ ha gyɩ basɩ wɩya kɩ bɩ dɔmɔŋ nɛ. 60Ɛɛ rɛ wɩɩkyʋwal sɩlaala nɩhɩyawʋ hʋ sii lɩɩ sɩŋ nala hʋ tʋtʋʋ tɩyaŋ a pɩyɛsɩ Yesu a baa, "Ɩ bɩ nɩɩ nala no aa basɩ ɩ wɩya mɔɔ gɛɛ? Ɩ kɛ bɩ kaŋ wɩɩ ɩ aa sɩ basɩ?" 61Ɛɛ rɛ Yesu tallɩ ʋ nyʋwa a bɩ laa wɩɩ buloŋ basɩ. Ɛɛ rɛ baal hʋ bɩl pɩyɛsɩ ʋ a baa, "Ɩ rɛ yaa Krisita, laataal hʋ Wɩɩsɩ aa lɩya? Ɩ rɛ yaa Wɩɩsɩ Biye hʋ?" 62Ɛɛ rɛ Yesu baa, "Mɩyaŋ nɛ. Ma sɩ na mɩyaŋ Nihuwobiŋ Biye, dɩ ŋ hɔŋ Wɩɩsɩ noduu logiŋ lɩhɔnɩɩ, a tɩŋ taala tɩyaŋ a ko kɩ tuu." 63Ʋ aa basɩ gɛɛ, baal hʋ kaŋ ʋ tɩɩ gannɩ kɩyɛsɩ aŋ baa, "Ʋ bɩ maga dɩ a bɩl kɩ kyɛ daŋsɩya tɩmma. 64Ma buloŋ nɩɩ ʋ aa tʋʋsɩ Wɩɩsɩ gɛɛ rɛ? Ɛɛ rɛ ma na?" Ɛɛ rɛ nala hʋ buloŋ baa dɩ ʋ kyogo rɛ, a maga dɩ ba kpʋ ʋ. 65Badɔmɔŋ sii, a tʋ naŋtʋwɔl we ʋ sɩya tɩyaŋ, aŋ vʋwa ʋ sɩya tɔ, aa ŋmaa ʋ, aŋ pɩyɛsɩ ʋ dɩ ʋ daga nal hʋ aa ŋmaa ʋ. Ɛɛ hal tɩyaŋ nɛ ba kana ʋ mʋ tɩya laalyuwolo hʋ, ba mɛ ŋmaa ʋ kyaŋkpaŋa tɩyaŋ. 66Piita aa hɔŋ gyaŋwuwo hʋ tɩyaŋ gɛɛ rɛ, wɩɩkyʋwal sɩlaala nɩhɩyawʋ hʋ dɩya tʋŋtʋnnɩ-toluu kɩdɩgɩ ko lɩɩ 67a na Piita dɩ ʋ hɔŋ kɩ wiyeni diŋ hʋ. Ʋ deŋ ʋ weliŋ aŋ basɩ tɩya ʋ a baa, "Ɩ mɛ fa aa tɩŋ Yesu aa lɩɩ Nazarɛti hal lɛ." 68Piita tʋwa a baa, "Ŋ bɩ gyɩŋ wɩɩ hʋ ɩ aa basɩ tɩyaŋ," aŋ sii lɩɩ sɩŋ paganyʋwa hʋ tɩyaŋ dɩ gyibalbuŋ wiye. 69Piita aa sɩŋ doŋ ɛɛ rɛ tʋŋtʋnnɩ toluu hʋ bɩl na ʋ a basɩ tɩya nala hʋ aa sɩŋ kpaga ʋ a baa, "Baal no mɛ yaa Yesu hatɩnna hʋ kɩdɩgɩ rɛ." 70Piita bɩl tʋwa a baa dɩ ʋ daa. Mʋhʋ sʋwaa, dɩ nala hʋ aa sɩŋ doŋ mɛ basɩ tɩya ʋ a baa, "Wɩtɩɩ rɛ, ɩ mɛ yaa ba kɩdɩgɩ rɛ, ɩ lɩɩ Galili rɛ." 71Ɛɛ rɛ Piita kaabɩ tɩya ʋ tɩɩ, aŋ ŋmɩyɛsɩ a baa, "Ŋ bɩ gyɩŋ baal no ma aa dagɩ." 72Ʋ aa basɩ gɛɛ teŋ dɩ gyibal wiye ʋ lɩya tɩɩna. Piita liisi wɩɩ hʋ Yesu aa basɩ tɩya ʋ anɩɩ ʋ sɩ tʋwa ʋ naaŋsɩɩnyʋwa bʋto, ka dɩ gyibal na wii naaŋsɩɩnyʋwa bʋlɩya. Ɛɛ rɛ ʋ kaŋ ʋ nyuu gʋra a wii weliŋ.


text: 1Dɩ mɩyaŋ nɛ wuwo kɩ basɩ dʋnɩya no taanɩ buloŋ, abee malɩkasɩ taanɩ buloŋ mɛ, aŋka dɩ ŋ bɩ kyo nala, ŋ wɩbasɩɩ hʋ buloŋ kɩɩ gɛɛ rɛ anɩɩ tahaŋkpaa rɛ ŋ ŋmaa kɩ yaa kyagɩŋsɩ waasʋ. 2Dɩ mɩyaŋ nɛ wuwo kɩ basɩ wɩduwoni Wiyesi Welii hʋ dee tɩyaŋ, a wuwo gyɩŋ wɩfaŋɩɩ buloŋ memii, a kaŋ wɩɩ buloŋ gyɩmaa, a kaŋ laadii ŋ aa sɩ wuwo leŋ dɩ dogiŋsi kyuri, aŋka dɩ ŋ bɩ kaŋ kyori abee nala, ŋ bɩ dɔbɔ wɩɩ buloŋ tɩyaŋ. 3Dɩ mɩyaŋ nɛ kpaa ŋ kɩna buloŋ tɩya nyaaba, aŋ ha kpa ŋ tɩɩ mɛ tɩya dɩ ba kpa ŋ nyɔgɔ, aŋka dɩ ŋ bɩ kyo nala, ʋ bɩ sɩ kaŋ tɔnɔ buloŋ tɩya ŋ. 4Dɩ ɩ rɛ kyo nal, ɩ aa kaŋ kenyiri rɛ abee bɔnyɛ tɩɩna lee. Ɩ tɩya bɩ sɩ kɩ hɔllɩ tɩɩna, ɩ bɩ sɩ kɩ daga ɩ tɩɩ tɩɩna lee, ɩ bɩ sɩ kpa ɩ tɩɩ anɩɩ ɩ rɛ kpɩya tɩɩna. 5Dɩ ɩ rɛ kyo nal, ɩ bɩ ŋmaa pʋw kɩ tɩya tɩɩna, ɩ bɩ sɩ kyɩla ɩ dʋŋ wɩya aŋ yeŋŋi tɩɩna wɩya, ɩ baaŋ bɩ sɩ kɩ sii tɩɩna lagɩlagɩ. Dɩ ɩ rɛ kyo nal, ɩ aa bɩ laa wɩya hʋ tɩɩna aa yaa kyogi ɩ a kɩ we ɩ fuu tɩyaŋ. 6Dɩ ɩ rɛ kyo nal, ɩ teŋ bɩ sɩ fɩyɛlɩ dɩ tɩɩna rɛ yaa wɩbɔŋ, amɛ dɩ tɩɩna ko yaa wɩɩ hʋ aa kpaa ŋmanɩɩ, ɩ teŋ aa fɩyɛlɩ rɛ. 7Kyori aa leŋ á kaŋ mala rɛ wɩɩ buloŋ tɩyaŋ, a leŋ á laadii abee á bayɩyɛla abee á kenyiri mɛ sɩŋ weliŋ wɩɩ buloŋ tɩyaŋ, saŋa buloŋ. 8Wɩɩsɩ wɩya hʋ Wiyesi Welii hʋ aa leŋ á wuwo kɩ basɩ, abee taakperiye hʋ ʋ aa leŋ á wuwo kɩ basɩ, abee gyɩmaa hʋ buloŋ á aa kana, ba buloŋ sɩ maakyiye teŋ. Amɛ kyori kɛ bɩ sɩ maakyiye teŋ. 9Gyɩmaa hʋ á aa kana abee dee hʋ Wiyesi Welii hʋ aa kpaa tɩya ma á wuwo kɩ basɩ Wɩɩsɩ wɩya, ba buloŋ ha yaa wɩboriye rɛ. 10Amɛ dɩ wɩpiliŋ hʋ rɛ ko ko, wɩboriye hʋ buloŋ sɩ nyʋgɩsɩ. 11Saŋa hʋ ŋ fa aa yaa haŋbiye, ŋ fa aa kɩ basɩ haŋbiiwɩya rɛ, a kaŋ haŋbii-hakɩla, a fa kɩ yaa wɩya abee haŋbiri. Amɛ ŋ aa ko waa teŋ, ŋ kpaa haŋbiiwɩya no buloŋ ta rɛ. 12Wɩɩsɩ wɩya hʋ á aa na lagɩlagɩ no, ba kɩɩ gɛɛ rɛ anɩɩ kɩŋ á aa na liine liine nyagɩsa tɩyaŋ. Amɛ á beel-ʋ sɩya sɩ maakyiye pɔ dɔmɔŋ dɩ á na ʋ weliŋ. Wɩya hʋ ŋ aa gyɩma lagɩlagɩ no, ba ha yaa wɩboriye rɛ, amɛ ŋ sɩ maakyiye gyɩŋ ba teŋ, anɩɩ Wɩɩsɩ aa gyɩma ŋ teŋ gɛɛ. 13Amɛ wɩtɩɩ kɛ, wɩya boto rɛ we doŋ a bɩ sɩ maakyiye teŋ. Ba aa rɛ nyɛ: Laadii, Bayɩyɛla abee Kyori. Amɛ ba buloŋ tɩyaŋ sɩfɩyaŋ wɩɩ rɛ yaa KYORI.


text: 1N yɛɛr, ala ɩ ɩ̃sʋɔ wa maal yelbier bɔr a sɔɔfʋ sɔr pɔ, fʋ̃ʋ nyã na tara a Nãaŋmɩn Sɩɛ, tɔɔ wʋ 'yɔ̃ɔ a sɔr pɔ nɩ mɩ̃ɛ siirfʋ. Tɩchɛ gu a fʋ mɩ̃ɛ na fʋ mɩ taa lo a bɛɛr kaa pɔ ɛ. 2Yɩ tuoro taa a yelwõnsɩ. Yɩn wa ɩrɛ a lɛ, yɩ turo naa a Kɩrɩsɩto nɛɛ. 3Ala ɩ nɩrɛ wa tɩɛr ɩka wʋ ɩn bon kɔ̃ɔ a sɔ̃ɔ 'lɔ wʋn ba ɩ bon jaa ɛ, wʋ mɩ̃ɛ lɛ wʋ bɛlɛ. 4Nɩrɛ jaa wʋ ma bɛɛr a wʋ mɩ̃ɛ tʋ̃mɔ̃ kaa tɩ na wʋ pãa chɩɛrɛ a nyãa na wʋ ta de a wʋ tʋ̃mɔ̃ mana nɩ a wʋ taaba tʋ̃mɔ̃ ɛ. 5Bojũu ɩ̃sʋɔ na ma tuon a wʋ mɩ̃ɛ tuor. 6A bala ban wiil, ba mɩ põ a ba bʋ̃tarsɩ kʋ a bala na wile ba. 7Yɩ ta bɛlɛ yɩ mɩ̃ɛ ɛ, nɩrɛ kʋ̃ tʋ̃ɔ la Nãaŋmɩn ɛ. A bon 'lɔ fʋn bʋr, 'lɔ lɛ fʋn ŋma. 8Fʋ̃ʋ nyã na bʋr a ala na ɩ a ɩ̃gãn vɔlaa, fʋn ŋman bʋ̃dɛbɛ. Ala ɩ fʋ bʋr a ala na pɛlɛ a Nãaŋmɩn Sɩɛ pʋɔ, na tun a Sɩɛ pɔ ŋma nyɛvʋr na ba tara baarfʋ ɛ. 9Yɩ ta vɛ̃ ka sɩ bal nɩ vɩla maalfʋ ɛ, bojũu sɩn ŋma naa a ŋmafʋ sɔ̃ɔ, sɩn baa wa tɛɛ bar ɛ. 10A lɛ jũu, sɩn wa nyɛ vuo, yɩ vɛ̃ a sɩ de maal vɩla kʋ nɩrɛ jaa, na sɩ mɔ̃ maal yɔɔ jaa kʋ a bala na be a sɔɔfʋ pɔ. 11Maa wa sɛɛrɛ nɩ a maa mɩ̃ɛ nũu, nyɛ lɛ a sɛbie na ma ɩ a bɛrɛ jɩ̃. 12A bala na bʋɔrɔ ɩka ba wile a ba mɩ̃ɛ a ɩ̃gãn pɔ, bala lɛ bʋɔrɔ ɩka ba fɩr yɩ ka yɩ ŋma a yɔɩ. A yele 'lɔ yɔɔ ban ɩrɛ a lɛ, baa bʋɔrɔ ɩka ba nyɛ gefʋ a Kɩrɩsɩto daa jũu ɛ. 13A bala gba mɩ na ŋma a yɔɩ ba turo a nɛbinãa ɛ, tɩchɛ ba bʋɔrɔ naa ɩka yɩn yɩ ŋma a yɩ yɔɩ ka ba na chɩɛrɛ nyãa ɩka bala lɛ ŋma yɩ. 14N taa ɩrɛ wa chɩɛrɛ nyãa bon jaa 'yɔ̃ɔ ka ala ba wa ɩ a sɩ Soro Yesu Kɩrɩsɩto daa ba lɛ ɛ. A lɛ jũu lɛ so, ka a wɛr nyã ju ba tara tɔ̃nɔ̃ kʋ ma ɛ, ka mɩ ba ɩ bon jaa kʋ a wɛr ɛ. 15Ala ɩ nɩrɛ ŋmaan yʋɔr bɩɩ ka 'lɔ ba ŋmaa yʋɔr ɛ, a ba wiil yele jaa ɛ, tɩchɛ a lɛ na sɛɛ lɛ ɩka nɩrɛ wʋ nyɛ dɔɔ paalaa. 16A bala jaa na turo a sɔr nyãna, nyã'maar nɩ nɩbaal kaafʋ wʋ be a ba sɛ̃. Ba la lɛ a Nãaŋmɩn kaa ir. 17An yi a pʋ̃pãanyã chiine, nɩrɛ jaa wʋ ta lɛ 'yɔ̃ɔ ma yele go ɛ, bojũu a Yesu fɛlsɩ ben a n ɩ̃gãn pɔ. 18N yɛɛr, ka a sɩ Soro Yesu Kɩrɩsɩto wɩ̃ɛfʋ, a be a yɩ sɩɩr pɔ. A ɩ a lɛ.


text: 1Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu yaa ɩ ɩfalaa naanʋwa na naalɛ kɛ ɩ́ kiŋ, na ɩ́ ha-wɛɣɛ pəsʋɣʋ sɩ pá tɔɣɔnɩ alɔɣaa na pá waa kʋtɔməŋ təna na acamaa təna. 2Tillaa mpɛ pa naanʋwa na naalɛ həla ntɔ. Kancaalaɣa nyəŋ ntɛ́ Simɔŋ wei pa yaa sɩ Piyɛɛ tɔ, na ɩ neu Antəlɩɩ, na Sepetee pəyalʋ Saakɩ na ɩ neu Yohaanɩ, 3na Filipʋ na Paatelemii, na Tomaa na lampuu mʋlʋ Matiyee, na Aləfe pəyalʋ Saakɩ na Tatee, 4na Selotɩ tʋ Simɔŋ, na Yutaasɩ Ɩsəkaleeu wei ɩ tʋ Yesu kɛ ɩ kolontunaa niŋ taa tɔ. 5Yesu tila yəlaa naanʋwa na naalɛ ɩnɩ na ɩ́ sɛɣɛsɩ-wɛ sɩ: Ɩ́ taa polo tɛtʋ nti tə ta kɛ Yuta nyə́ma nyəntʋ tɔ tə taa, ɩ́ taa sʋʋ Samalii acalɛɛ taa. 6Ama ɩ́ polo Ɩsɛɣɛlɩ nyə́ma mpa pa lepa ɩsɩɩ heeŋ tɔ pa cɔlɔ. 7Ɩ́ ká lakɩ waasʋ na ɩ́ heeliɣi mə mpaaʋ taa sɩ: Ɩsɔtaa Kawulaɣa wʋsa kɔntɛ. 8Ɩ́ waa kʋtɔntʋnaa, na ɩ́ feesi sətaa, na ɩ́ waasɩ asilima kʋtɔŋ nyə́ma, na ɩ́ tɔɣɔnɩ alɔɣaa. Mə hika faalaa kɛ́, ɩ ha tɔtɔɣɔ faalaa. 9Ɩ́ taa tʋ mə sipanaa taa kɛ́ liɣitee, paa nna. 10Ɩ́ yele mə mpaaʋ huluŋ. Ɩ́ taa tənɩ tokonaa, ɩ́ taa lɛɛ ntaŋkpala, ɩ́ taa tɔkɩ kpátʋ́ɣʋ́. Mpi tɔ, təmlɛ latʋ na ɩ caləsʋɣʋ kɛ́. 11Ye ɩ́ sʋʋ ɩcatɛ yaa ɩcaliya nakəlɩ ka taa, ɩ́ pɛɛkɩ wei ɩ luɣu wɛɛ sɩ ɩ ká mʋ-mɛ tɔ, na ɩ́ caɣa təna haləna mə tɛɛʋ. 12Ye ɩ́ sʋʋ təyaɣa nakəlɩ ka taa ɩlɛ ɩ́ tɔ sɩ: Ɩsɔ ɩ́ ha-mɛɣɛ alaafəya. 13Ye təyaɣa ŋkɛ ka nyə́ma ɩ́ mʋ-mɛ, pɩɩ la-wɛ ɩsɩɩ ɩ́ kooluɣu tɔ. Ama ye pa kisa-mɛ, mə koolee ɩ́ məlɩ mə tɔɔ. 14Ye pa kisa-mɛɣɛ mʋɣʋ yaa mə tɔm nɩɩʋ kɛ təyaɣa nakəlɩ yaa ɩcatɛ natəlɩ tə taa, ɩ́ lɩɩ na ɩ́ kpiisi-wɛɣɛ mə nɔɔhɛɛ mʋsʋɣʋ na ɩ́ tɛɛ. 15Tampana kɛ ma heeliɣi-mɛ yoo maa cɛsəɣɩ, Sɔtɔm na Kɔmɔɔ tɛtʋ kaa na wahala kɛ Hʋʋlɛ wule na pə́ kəlɩ ɩcatɛ ńtɛ́. 16Ɩ́ nyənɩ, ma tiliɣi-mɛ ɩsɩɩ heeŋ kɛ sʋnsʋməŋ hɛkʋ. Ɩ́ la laɣatʋ ɩsɩɩ tomaa, na təpamm ɩsɩɩ alukukunaa. 17Ɩ́ la laakalɩ, yəlaa ká yaa-mɛɣɛ puloonaa taa. Paa ma-mɛɣɛ akpatɛɛ kɛ Yuta nyə́ma təkotilenaa taa. 18Paa yaa-mɛɣɛ nɔnɔɔsɩ kɛ tɛtʋ tɔkəlaa na awulaa sɔsaa pa kiŋnaa kɛ ma tɔɔ. Ɩlɛna pə́cɔ́ ɩ́ hʋ́lɩ́ ma tɔm tampana kɛ pa na mpa pa ta kɛ Yuta nyə́ma tɔ pa ɩsɛntaa. 19Waatʋ wei paa pona-mɛɣɛ puloonaa taa kɛ́ mpʋ tɔ, ɩ́ taa nəɣəsɩ nti ɩ́ ká yɔɣɔtɩ na ɩsəna ɩ́ ká yɔɣɔtɩ-tɩ tɔ. Pə waatʋ ɩ́ talaa, pɩɩ tʋ mə luuŋ tɛɛ kɛ́ kpakpaa kɛ nti ɩ́ ká yɔɣɔtɩ tɔ. 20Mpi tɔ, pə taɣa mə kiŋ kɛ mə kʋyɔɣɔtʋtʋ ka lɩɩna. Ama mə Caa Feesuɣu ká yɔɣɔtəna na mə nɔɔsɩ. 21Yəlaa ká kʋlɩ na pá hʋ́lɩ́ pa taalʋnaa yaa pa newaa sɩ pá kʋ-wɛ. Cɛcɛnaa ká la pa piya kɛ mpʋ tɔtɔ. Piya səlɛ sɩɩ kʋlɩ sɩ nyə́ma tɔɔ sɩ pá kʋ-wɛ. 22Yəlaa təna taa ká kpana-mɛɣɛ ma tɔɔ. Ama wei ɩ́ nyaɣa apalʋtʋ na ɩ́ tala tənaɣa, pʋntʋ nyʋɣʋ kɛ pɩɩ ya. 23Ye pə kɔma na pá tʋ-mɛɣɛ kʋnyɔŋ kɛ ɩcatɛ natəlɩ tə taa, ɩ́ se na ɩ́ polo lɛntɛ taa. Tampana kɛ ma heeliɣi-mɛ yoo maa cɛsəɣɩ, ɩ́ kaa tɛ Ɩsɛɣɛlɩ acalɛɛ kɛ cɔɔʋ na pə́cɔ́ Yʋlʋ Pəyaɣa má ma kɔɔ. 24Təmlɛ kpɛləməlʋ ta kəlɩ ɩ hʋllʋ. Pə́cɔ́ ɩfalʋ nɔɣɔlʋ ɩ fɛɩ wei ɩ kəla ɩ caa tɔ. 25Ye pə lapa təmlɛ kpɛləməlʋ ɩsɩɩ wei ɩ hʋ́lə́ɣɩ́ tɔ, pə maɣanaa kɛ́. Na ye pə lapa ɩfalʋ ɩsɩɩ ɩ caa pə maɣanaa tɔtɔɣɔ. Pa ta kisi təyaɣa Caa kɛ tʋʋʋ sɩ Pesepule, kacaŋfana təyaɣa nyə́ma na? 26Ye mpʋ ɩlɛ, ɩ́ taa nyana yəlaa. Pə təna mpi pə ŋmɛlaa tɔ, ɩsɩɩ pə tɛma na pə́ kuli pə tɔɔ. Pə təna mpi pə lapa mukaɣa tɛɛ tɔ, ɩsɩɩ pa tɛma na pá nyɩ-wɩ. 27Pə tɔɔ kɛ́ tɔm nti ma ŋmɛsəɣɩ na má heeliɣi-mɛɣɛ ahoo tɔ, ɩ́ kpaalɩ-təɣɩ ilim taa. Na nti pa wɛləta mə ŋkpaŋŋ taa tɔ, ɩ́ kpaalɩ-tɩ na nɔɣɔ sɔsɔɣa. 28Ɩ́ taa nyana mpa pa pəsəɣɩ na pá ləsɩ yʋlʋ weesuɣu tike, na pə waalɩ paa pəsəɣɩ pʋlʋ tɔ. Ama ɩ́ se Ɩsɔ, ɩnɩ ɩ pəsəɣəna na ɩ́ kʋ yʋlʋ. Pəyele ɩ pəsəɣɩ na ɩ́ tʋ-ɩ tənaaasəlɛ sɔsɔɔlɛ taa. 29Pə taɣa sumpɩʋpɩʋnaa naalɛɣɛ pa pɛɛtəɣɩ santii kʋlʋm taa? Pəyele kʋlʋm nyʋɣʋ ɩɩ leki na pə́ tá lɩɩna mə Caa kiŋ. 30Mpʋ ɩnɩ tɔtɔɣɔ na mə nyʋɣʋ taa nyɔɔɔsɩ, Ɩsɔ nyəmá sɩ təna sɩ nyʋɣʋ kɛ́. 31Ye mpʋ ɩ́ taa nəɣəsɩ. Ɩ́ kəla sumpɩʋpɩʋnaa təcaɣacaɣa. 32Ye yʋlʋ ta ŋmɛsɩ sɩ ɩ kɛ́ ma nyəŋ, ma maɣamaɣa maa tisi ma Caa wei ɩ wɛ ɩsɔtaa tɔ ɩ ɩsɛntaa sɩ pʋntʋ kɛ́ ma nyəŋ tɔtɔ. 33Ama wei ɩ́ kpɛɛsa yəlaa ɩsɛntaa sɩ ɩ ta nyɩ-m, ma maɣamaɣa maa tɔ ma Caa wei ɩ wɛ ɩsɔtaa tɔ ɩ ɩsɛntaa sɩ ma ta nyəmɩ-ɩ tɔtɔ. 34Ɩ́ hʋʋ sɩ hɛɛsʋɣʋ kɛ ma kɔna antulinya taa? Aaɩ, yoou kɛ ma kɔnaa. 35Ma kɔmaɣa sɩ ma yoosiɣi cɛcɛ na ɩ pəyaɣa, na pɛɛlɔ na ɩ too, na poolu na paŋ alʋ nyəŋ. 36Yʋlʋ təyaɣa nyə́ma maɣamaɣa ká pəsəna ɩ kolontunaa. 37Ye wei ɩ sɔɔləɣɩ ɩ caa yaa ɩ too na pə́ kəlɩ ma, ɩ ta tala ɩ́ la ma ɩfalʋ. Na ye wei ɩ sɔɔləɣɩ ɩ pəyalʋ yaa ɩ pɛɛlɔ na pə́ kəlɩ ma, ɩ ta tala ɩ́ la ma ɩfalʋ. 38Ye wei ɩ ta səɣəlɩ ɩ səm tesika na ɩ́ təŋɩ-m, pʋntʋ kaa pəsɩ na ɩ́ la ma ɩfalʋ. 39Wei ɩ́ nyəna ɩ weesuɣu təcututu, ɩ tɛŋna səpʋ. Ama wei ɩ́ lapa ɩ təɣɩ awusa kɛ ma tɔɔ, pʋntʋ ká hikina weesuɣu. 40Ye wei ɩ́ mʋ-mɛ, maɣa ɩ mʋwa. Na ye wei ɩ mʋ-ma, pʋntʋ mʋ wei ɩ tila-m tɔɣɔ. 41Ye wei ɩ mʋ Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsʋlʋ nɔɣɔlʋ sɩ ɩ kɛ́ Ɩsɔ nyəŋ tɔ pə tɔɔ, pʋntʋ ká hiki kasəyaɣa ŋka Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsʋlʋ ká mʋ tɔ. Na ye wei ɩ́ mʋ yʋlʋ wei Ɩsɔ nyənəɣɩ kʋpaŋ tɔ sɩ ɩ kɛ́ kʋpaŋ tɔ pə tɔɔ, pʋntʋ ká hiki kasəyaɣa ŋka paa ha yʋlʋ kʋpaŋ tɔ. 42Tampana kɛ má, ma heeliɣi-mɛ, wei ɩ́ ha lʋm sasala anɛ a maɣamaɣa kɛ piya sənɛ sɩ taa nakəlɩ kɛ ka kɛ́ ma ɩfalʋ tɔ pə tɔɔ, pʋntʋ kaa laŋ pə kasəyaɣa.


text: 1Ḿpʋ́ɣʋ́ kʋyakʋ kʋhɛɛsʋɣʋ tɛɛwa, ɩlɛna Makətala Malɩ na Saakɩ too Malɩ na Salomee pá ya nim sɔɔsʋŋ nyəm sɩ pa puki na pá saɣalɩ Yesu kɛ́ pəlaaʋ taa. 2Ḿpʋ́ɣʋ́ cimaasɩ wule pa kʋla tanaŋ təpam na pá polo pəlaaʋ kiŋ kɛ ilim lɩɩʋ waatʋ. 3Pa pɔɔsaɣa təma sɩ: Awe ká tʋlɩ-tʋɣʋ pɩɩʋ ŋkʋɣʋ pəlaaʋ nɔɣɔ ɩlɛ? 4Pa kʋsa pa ɩsɛ ɩlɛna pá na sɩ pa tɛma pɩɩʋ sɔsɔɔʋ ŋkʋɣʋ pilimuɣu na pá sɩɩ kpeeŋa. Kɩɩ tɔɔ teu kɛ́. 5Ɩlɛna pá sʋʋ pəlaaʋ taa na pá maɣana ɩfepu nɔɣɔlʋ na ɩ́ suu capa kʋhʋlʋm na ɩ́ caɣa ntɔɣɔŋ tɔɔ. Ḿpʋ́ɣʋ́ sɔɣɔntʋ lapa-wɛ. 6Ɩlɛna ɩfepu ɩnɩ ɩ́ heeli-wɛ sɩ: Sɔɣɔntʋ ɩ́ taa la-mɛ. Nasalɛtɩ Yesu wei pa kama səm tesika tɔɔ tɔɣɔ ɩ́ pɛɛkəɣɩ. Ɩ fema, ɩ fɛɩ cənɛ. Ɩ́ nyənɩ, ɩɩ naa timpi paa hɩɩsa-ɩ tɔ. 7Tɔʋ, ɩ́ polo ɩ́ heeli ɩ ɩfalaa lɛlaa na Piyɛɛ sɩ ɩ tɛɛ-mɛɣɛ nɔɣɔ kɛ Kalilee, tənaɣa ɩ́ ká maɣana-ɩ ɩsɩɩ ɩ ka heela-mɛ tɔ. 8Pa lɩɩ pəlaaʋ taa na sɔɣɔntʋ pɩɩ-wɛ təkaŋkaŋ na pá seliɣi. Ḿpʋ́ɣʋ́ pa sewa na pa sɔɣɔntʋ katatəlaɣa tɔɔ pa ta pəsɩ na pá heeli nɔɣɔlʋ sɩ pʋlʋ. [ 9Yesu fem ḿpʋ́ɣʋ́ cimaasɩ tanaŋ kʋpaŋkʋ tɛɛ tɔ, Makətala Malɩ tɔɔ kɛ́ ɩ caala lɩɩʋ. Alʋ ɩnɩ ɩ waalɩ kɛ́ Yesu ka tɔɣɔna alɔɣaa naatosompɔɣɔlaɣa. 10Tənaɣa Malɩ ɩnɩ ɩ kʋlaa na ɩ́ pona laapaalɩ kɛ ɩ́ na mpa paa wɛɛ na pá caɣa ləyaɣa na pá wiiki tɔ. 11Alʋ ɩnɩ ɩ heela-wɛɣɛ mpʋ sɩ Yesu wɛna ɩ weesuɣu na ɩnɩ ɩ maɣamaɣa ɩ na-ɩ tɔ. Pa ta mʋ ɩ tɔm. 12Pəlɛ pə waalɩ Yesu lɩɩ pa taa naalɛ tɔɔ na wɛɛtʋ lɛntɩ kɛ waatʋ wei pɛlɛ pa wɛ mpaaʋ taa na pá puki tawa taa tɔ. 13Ḿpʋ́ɣʋ́ pɛlɛ pa məlaa na pá heeli lɛlaa, na pɛlɛ tɔtɔ pa ta mʋ-tɩ. 14Pə waalɩ kɛ́ Yesu lɩɩ ɩ ɩfalaa naanʋwa na kʋlʋm tɔɔ kɛ́ waatʋ wei pa caɣa tɔɣɔʋ tɔ, na ɩ́ kaləna-wɛ sɩ: Pepe tɔɔ kɛ́ ɩ́ lapa katɛ na mə laŋa la kpɩɩsəŋ na pá heeli-mɛ sɩ ma fema na ɩ́ ta tisi. 15Pəlɛ pə waalɩ ɩ tɔma-wɛ sɩ: Ɩ́ ya antulinya təna taa na ɩ́ heeli paa wei kɛ́ ma Laapaalɩ Kʋpaŋ. 16Ye wei ɩ mʋwa na pá sɔ-ɩ Ɩsɔ lʋm, pɩɩ ya pʋntʋ nyʋɣʋ. Ama ye wei ɩ kisa tə mʋɣʋ, paa kʋ pʋntʋ tɔm. 17Ye mpa pa mʋwa, piti təma nna paa la tɔɣɔlɔ. Paa tɔɣɔnɩ alɔɣaa na ma toŋ, na pá yɔɣɔtɩ nsəma lɛnna. 18Paa kpa tʋmaa na pa niŋ, yaa pá nyɔɔ kɔɔ wena a kʋɣɩ yəlaa tɔ, pə kaa la-wɛɣɛ pʋlʋ. Paa tənɩ kʋtɔntʋnaa tɔɔ kɛ́ niŋ na pə́ waa-wɛ. 19Tacaa Yesu tɛma ɩ ɩfalaa kɛ yɔɣɔtənaʋ kɛ mpʋ, ɩlɛna pə kpaasɩ-ɩ ɩsɔtaa na ɩ́ caɣa Ɩsɔ kɔŋkɔŋ taa. 20Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ ɩfalaa ná tɛɛwa na pá heeliɣi Laapaalɩ Kʋpaŋ kɛ paa timpi. Tacaa ka wɛ pa waalɩ kɛ́ pa kʋlapʋtʋ taa na ɩ́ kʋsəɣɩ pa waasʋnaa nyɔɔŋ na piti təma wena a tɔŋna lapʋ tɔ.]


text: 1Gʋɔɔ haay kʋ ŋ nɩ lɔmbaa kɔrɛ nɔ ʋ rɔ wɔɔ a ga m, ŋn'a dɔ ŋ ʋ, a soʋrezannɔ wɔɔ a ga daʋrɛ m. Kʋ gʋɔɔ bɩ Woso tɔ zar y, kʋ ŋ bɩ wɔɔ hɔdɩndarɛ bɩ tɔ zar sɔ y. 2Lɔnnɔ kʋ ŋ soʋrezannɔ wɔɔ sɩrakarɛ zannɔ m nɔ wɔɔ, ŋ b'a hɩ ŋ ʋ, a hɔdeem kan ŋ kɩ Krista danyɩbaa nɔ ʋ, ŋnɩ ŋ gore bɔ ʋ y. A ga a ʋ m, ŋnɩ ŋ zi ba mɩŋŋa-mɩŋŋa denter an lɛ da, kʋ sɩrakarɛzannɔ m, ŋ bɔɔ m ŋnɩ ŋ ŋʋam, ŋn'ɩ ŋ zi bam bɩ tɔ ma. Hɔ k'ɩbɩɩ ga m, ɩ dɩnda gʋɔɔ m, ɩ ŋ dʋndɔ m bɩ n naa. 3Kʋ gʋaa ɩ hɔ vanta dɩndam, a bɩr yɛm wɔɔ Zuuba Yeezuu Krista sɩra meerbaarɔ wɔɔ ma y, b'a bɩr yɛm hɔdɩndarɛ k'a ga kʋ ʋ ba kan mɩsɩrbaa k'a Woso nɔ yɩ bɩ kɩ ma sɔ, 4gʋaa bɩ do bɩ, mɩŋŋabusurezaa m. A n hɔsɩ dɔ y, bɩsɩkarɛ waasɩ yaaba n ta m, an n'a kam ma k'a nyaa ba meerbaanyɩrɔ tɔ ma. Naa nɩ zɛm lɛtaama bʋnyaa m kan kʋmarɛwar kɩ, kʋ tɔ zarlɛ kɩ, hɔɔn da kʋ ma bʋnyaa kɩ m. 5A ɩ gʋɔɔ kʋ ŋ hɔɔn m daŋŋada rɔ wɔɔ dam bɩsɩkarɛ jintoo ma, bala, ŋ n sɩra dɔ y, ŋn'a gɩngarɛ ŋ ʋ, sɩrakawosoʋ bɩ, hɔnyɩ yɩrɛ zaa m. 6Denter m, sɩrakawosoʋ bɩ, hɔnyɩ gʋta m, k'a ɩ yɩrɛ ʋ, ɩ y'ɩ zergam hɔ k'ɩ m ta m bɩ rɛ. 7Bala, bʋr kʋ wɔɔ ʋ durnya ʋ bɩ, wɔɔ n bʋr hɔsɩ nɩ y, wɔɔ y'ʋ bɔm sɔ ʋ wɔ m vam. 8Naa tɔ ma bɩ, kʋ wɔɔ ɩ hɔbɩrɛ m kan huu kɩ m, naa a ga m, an wɔɔ bɔ. 9Bɩ, gʋɔɔ kʋ ŋ n'a kam ma k'a ba hɔnyɩzannɔ wɔɔ, a do ŋ nawʋm makra nɔ ʋ, ŋn'ɩ gasʋm lɛtaamarɔ nɩbɩɩrɔ kʋ ŋ nɩ bʋnyaa baŋŋa nɔ ʋ. Lɛtaamarɔ wɔɔ duro nɩ gʋɔɔ dam zaarbarɛ kan nyaanlɛ kɩ ma. 10Bala, mimbʋnyaarɔ do haay məsi m busoo ŋʋarɛ m. Gʋɔɔ gɔsɩnnɔ a nyʋnnyɔɔ ŋn'a ba sɩrakarɛ ma laatʋ, ŋn'ɩ fɩr do y'a hʋnhɔ yɩm a mɩsɩrbaa nɔ ʋ, busoo ŋʋarɛ kʋ ŋ gasʋ ʋ bɩ tɔ ma. 11B'ɩbɩɩ, Woso gʋaa n'ɩ mɩ, ɩ ba laatʋ naa woo••• ma, ɩ ɩ tɔ ʋ kan tɩrgabaa zibəə kɩ, mɩsɩrbaa k'a Woso nɔ yɩ kɩ, kan sɩrakarɛ kɩ, ŋʋarɛ kɩ, tʋntɔʋrɛ kɩ, nyɩntabaa kɩ. 12Zoo mɩŋŋa kʋ sɩrakarɛ zoo m bɩ ba, mɩsɩrbaa k'a nyarɛ ba ʋ bɩ nyasʋ kɔɔkɔɔ. Ɩbɩɩ bir Woso ʋ bɩ tɔ ma, ɩbɩɩ m nyɩnta ɩ yɛ ma, ɩ ɩ sɩrakarɛ bɔ ɩ lɛ ma mɩŋŋa gʋɔɔ cir lɛɛ. 13Kʋ m lɛ cɩnta ɩ m, Woso k'a nɩ mɩsɩrbaa kam hɔ haay ʋ bɩ taa, kan Krista Yeezuu kɩ taa, bɩ nyɩnta an a sɩrakarɛ kasɛtɩ ka mɩŋŋa Pɔns Pɩlatɩ taa. 14Lɛ kʋ mɔɔ n'a karɛ ɩbɩɩ ʋ bɩ ba n nɩ: Zu hɔ kʋ mɔɔ hɩ ɩbɩɩ m haay b'ʋ, ɩ nyasʋ m kʋ dintim b'a nɔ ma y, kʋ minsi bɩ nyɩnta ɩ gʋr zi sɔ y, kʋ wɔɔ Zuuba Yeezuu Krista n tolle ba an a bɔ an bʋr. 15A zɛm dɔmɩm kʋ Woso a cɩnta k'an b'ʋr ma b'ʋ, Woso mɩŋŋa ɩ lɛ da haay, a y'a so heernyɔɔ ʋ, a m cinno haay Cir, a m zuubarɔ haay Zuuba, 16a mɩŋŋa y'a deem taan••• ɩ bɩr garɛ y, lɛɛgure kʋ gɔsɩ b'a dam ma an a zɔ ma nɔ an nɩ nyɩntaŋ ʋ, gɔsɩ n a yɩ y, bɩ gɔsɩ b'a dam ma an a yɩ y. A y'a so lɛbɔʋrɛ ʋ kan paŋŋa k'a nyarɛ ba ʋ kɩ! Amina. 17A hɩ gʋɔɔ kʋ ŋ nɩ hɔ m durnya naa do nɔ ʋ rɔ wɔɔ m, ɩ ʋ, ŋ b'a mɩŋŋɔɔ busu, bɩ ŋ bɩ yo hɔnyɩ ma y, bala hɔ cenlezaa m. Bɩ, kʋ ŋ nɩ yo Woso ma, a m nɩ hɔ woo••• kam wɔɔ ʋ gʋta, kʋ wɔɔ m bɩr ta ŋ nɩ, ʋ ʋ heer nyɔɔ ŋ nɩ. 18A hɩ ŋ nɩ ɩ ʋ, ŋnɩ zi mɩŋŋa ba, ŋn'a ba zi mɩŋŋa barɛzannɔ gʋtɔɔ, ŋnɩ yɩ hɔkarɛzannɔ, ŋn'a da gʋɔɔ vantɔɔ han a hɔnyɩ bɩ m. 19Kʋ ŋ y'a barɛ ncɩnaaʋ, hɔnyɩ mɩŋŋa k'a b'a zarlɛ, ŋn'a cɩntarɛ a mɩŋŋɔɔ m booti hinni tɔ ma, k'a bɩ mɩsɩrbaa paan••• yɩ. 20Timote ra, nyasʋ hɔ kʋ Woso a da ɩ wɔ ʋ bɩ m, ɩ b'ɩ lɛ zu meerbaarɔ yaarsɩrɔ kʋ bɩsɩkawosoma meerbaarɔ m nɔ wɔɔ ʋ y, kan bɩsɩkarɛ kʋ n n'a hɩm ma hɔdɔrɛ, bɩ ŋʋaar hɔdɔrɛ m b'ʋ y. 21Gʋɔɔ gɔsɩnnɔ sɩrakarɛ to ŋn'a nyʋnnyɔɔ, kʋ ŋ ʋ, a ta hɔdɔrɛ naa do m bɩ tɔ ma. Bɩ, kʋ Woso barka n nyɩnta kan ɩ kɩ!


text: 1Ma taapalaa, pənɛntaa ɩ́ yɔɔləɣɩ Tacaa tɔm taa ɩlɛ. Kʋlʋmtʋ tənɛ tə ŋmaaʋ kɛ tam ɩɩ kʋɣʋ ma, na ntɩ ɩnɩ tə tɩɩ kələɣəna-mɛɣɛ tampana hʋlʋɣʋ. 2Ɩ́ la laakalɩ na ɩsaɣalataa, hasɩ nsɩ, yəlaa mpa pa kama nyʋɣʋ sɩ pɛlʋɣʋ kɛ pɛlʋɣʋ tɔ. 3Mpɛ pa pɛlʋɣʋ kɛ mpi? Taɣalɛ pɛllaa na tampana. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, Ɩsɔ Feesuɣu wɛnna tá kiŋ na táá lakɩ Ɩsɔ təmlɛ. Na Yesu Kilisiti kɛ ta lakɩ na taa taakɩ, na pə taɣa yʋlʋ kʋlapəlɛ haana taɣa naani. 4Ye maa nɔkaa kɔlɔ, ma pəsəɣɩ na má tʋ kʋlapəlɛnaa panɛɣɛ naani. Na ye nɔɣɔlʋ wɛɛ na ɩ́ hʋʋkɩ sɩ yʋlʋ kʋlapəlɛ ká yelina na ɩ́ tʋlɩ-tɩ ɩlɛ, ma tɛɛ pʋntʋ kɛ kʋlapəlɛnaa kɛ́ təpaɩpaɩ. 5Nyənɩ, ma lʋlʋɣʋ kʋyɛɛŋ pəlefɛɩ wule kɛ pa pɛla-m, na ma kɛ́ Ɩsɛɣɛlɩ tʋ kɛ́ təsiɣisiɣi. Na ma kpekəle ntɛ́ Pɛnsamɛɛ nyəntɛ, na ma kɛ́ Hepəla tʋ kɛ́ təsiɣisiɣi. Na taɣalɛ Falisanaa kɛ Yuta nyə́ma Ɩsɔsɛɛlɛ təŋʋɣʋ taa. 6Na maa sɛɛsa ɩsəlɛ kɛ́ pə taa kɛ́ pə fɛɩna, haləna má tʋkaɣana Yesu sɛɛlaa kpeka kɛ kʋnyɔŋ. Na ye pa tɔma sɩ kʋsəsɩɩtʋ taa tɔm təŋʋɣʋ sɩ yʋlʋ ɩ́ təŋ na pə́ lapɩ-ɩ kʋpaŋ tɔ tá təŋaɣana, taalɩ nɔɣɔlʋ ɩ taa wɛɛ ma kiŋ. 7Pənɛntɛ Kilisiti tɔɔ ɩlɛ, ma nyənəɣɩ kʋpantʋnaa mpa ma mʋɣʋlaɣana tɔɣɔ mpi pɩɩ waasəɣɩ pʋlʋ tɔɣɔ. 8Na pə taɣa kʋpantʋnaa panɛ pa tike kɛ ma nyənəɣɩ mpʋ, na kawaasɩ nsɩ sɩ tənaɣa ma nyənəɣɩ mpi pɩɩ waasəɣɩ pʋlʋ tɔɣɔ ma nyəm ma Sɔsɔ Yesu Kilisiti tɔ pə tɔɔ. Təpantɛ taa təpantɛ ntɛ́ tənɛ ɩnɩ. Ɩ tɔɔ kɛ́ ma kɛɛla pə təna mpi pə kʋsəɣɩ ma nyʋɣʋ tɔ na má sɩɩna kpeeŋa, na ma nyənəɣɩ pə təna ɩsɩɩ hute sɩ pə́ yele na má hiki Yesu Kilisiti, 9na má na-ɩ tə́ kpɛntɩ teu kɛ kʋlʋm. Maa yɔɔləɣɩ sɩ ma kʋsəsɩɩtʋ tɔkʋɣʋ tɔɔ kɛ́ pá yaa-m kʋpaŋ. Ama ma tɛma ma taa na Kilisiti tɔɣɔ ma lapa kʋpaŋ. Tənaɣa Ɩsɔ hana pəsʋɣʋ sɩ yəlaa ɩ́ la kʋpama, na ye wei ɩ́ mʋwa tá Sɔsɔ tɔm, pʋntʋ kɛ Ɩsɔ haa pə pəsʋɣʋ. 10Mpi ma nyɩɩləɣɩ teu tɔɣɔlɛ sɩ má nyɩ Kilisiti na ɩ səm taa fem toma, sɩ maa hiki ɩ wahalanaa taa kɛ́ ma nyə́ma na máá tɔɣɔ, na má sɩ ɩsɩɩ ɩ səpʋ tɔ. 11Na má tɛɛləɣɩ sɩ paa feesi maɣa mpʋ tɔtɔ. 12Maa yɔɔləɣɩ sɩ ma tɛma hikuɣu kɛ mpi ma pɛɛkaɣa tɔ se, yaa ma tɛma teu təkpataa. Ama ma tɔŋna lʋpʋ kɛ́ na má kaasəɣɩ ma tɩ sɩ má hiki ma asewa fɔɔtɔ. Mpi pə tɔɔ tɔ, Yesu Kilisiti tɛma-m hikuɣu na ɩ́ kpa-m ɩ kpa-m kɛ́. 13Ma taapalaa, maa hʋʋkɩ sɩ ma tɛma pə fɔɔtɔ hikuɣu se. Ama kʋlʋmtʋ nti ma nyəmá tɔɣɔlɛ sɩ, ma yela ma waalɩ nyəntʋ kɛ́, na má kaasəɣɩ ma tɩ sɩ má hiki mpi pə wɛ ma nɔɣɔ tɔɔ tɔ. 14Pə tɔɔ kɛ́ ma see na má pukina mpi pə sɩɩwa tɔ pə tɔɔ, sɩ má hiki pə fɔɔtɔ wei Ɩsɔ yaa-tʋ sɩ tə́ hiki ɩsɔtaa kɛ Yesu Kilisiti kiŋ tɔ. 15Tá təna mpa tá tə kɛ́ yʋlʋkpasaa kɛ Ɩsɔ nyəntʋ taa tɔ, tə́ hʋʋ hʋwɛɛ kʋlʋmɛɛ anɛ. Na ye mə taa lɛlaa ɩɩ hʋʋ ḿpʋ́ɣʋ́ hʋwɛɛ anɛ a tɔɔ, ɩlɛ Ɩsɔ ká kilisi-mɛɣɛ-tɩ. 16Mpaaʋ ŋku tə təŋəɣɩ haləna saŋa tɔ, paa pə la ɩsəna tə́ təŋəɣɩ-kʋɣʋ mpʋ. 17Ma taapalaa, ɩ́ kɛɛsəna-m mə təna. Tə tɛma hʋ́lʋ́ɣʋ́ kɛ ɩsəna ɩ́ ká la tɔ, ɩlɛ ɩ́ nyənəɣəna mpa pa lakɩ ɩsɩɩ tə hʋlʋɣʋ sɩ pá lakɩ tɔ. 18Tam kɛ́ ma heeliɣi-mɛɣɛ-tɩ, na pənɛntaa ɩsəlʋm kɛ ma tasəɣəna-mɛɣɛ-təɣɩ heeluɣu kɛ ɩsəntɔ. Paɣalɛ wɛnna na pá wakələɣɩ mpi Kilisiti lapa ɩ səm tesika tɔɔ tɔ na pa yaasinaa asaɣaa. 19Pa tɔm ka tɛ tənaŋnaŋ, pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, pa hiliŋ kɛ pa təŋəɣɩ, pə taɣa Ɩsɔ. Na mpi pə nəɣəsəna pə́ la-wɛɣɛ fɛɛlɛ tɔɣɔ pa yɔɔləɣəna. Na atɛ cənɛ nyəm tike tɔɔ kɛ́ pa laakalənaa wɛɛ. 20Pə kaasa tá tɔ tá tɛɣɛlɛ ɩsɔtaa, na tə taŋa teu tətɛɣɛtɛɣɛ sɩ tá Yatʋ tá Sɔsɔ Yesu Kilisiti ɩ́ lɩɩna ɩsɔtaa na ɩ́ tii. 21Ɩ toma nna ɩ hʋlaa na ɩ́ məŋna pə tənaɣa ɩ tɛɛ tɔ, anəɣɩ ɩ ká hʋ́lɩ́ na ɩ́ laɣasɩ tá atɛ tɔnəŋ pətɔɔtəlɛ nyəŋ ɩnɛ, na tə́ nəɣəsəna tɔnʋɣʋ teeli nyəŋkʋ.


text: 1Alahadi kyɛɛ sɩgballɩnyʋwa pipi, Mɛɛrɩ Magidalina sii foŋ mʋ bʋwa hʋ lee. Ʋ mʋwa dɩ dabʋyɩ hʋ ba aa kpaa tɔ bʋwa hʋ suro. 2Nyɛ rɛ ʋ mɩɩgɩ fá mʋ Siimɔŋ Piita abee Yesu hatɩnnɩ hʋ Yesu fa aa kyo kɩŋkaŋ hʋ lee, a basɩ tɩya ba a baa, "Ba lɩɩ á Tɩɩna Yesu bʋwa hʋ tɩyaŋ nɛ. Ka á bɩ gyɩŋ lee hʋ ba aa kpaa ʋ biŋ." 3Ɛɛ rɛ Piita bee Yesu hatɩnnɩ-kyoolii hʋ gyɩ sii fá kɩ mʋ bʋwa hʋ lee. 4Nyɛ rɛ kɩdɩgɩ hʋ tɩɩna fá kaŋ Piita ta, aŋ laa sɩya fá mʋ pele bʋwa hʋ lee. 5Amɛ ʋ gyɩ bɩ gyʋʋ bʋwa hʋ tɩyaŋ. Ʋ gyɩ tuu luŋ nɛ a deŋ na dɩ Yesu liŋe hʋ dʋŋ pɩŋ bʋwa hʋ tɩyaŋ. 6Amɛ Piita kɛ aa tɩŋ hal ko, ʋ bɩl bɩ gyegile aŋ mʋ gyʋʋ bʋwa hʋ a na dɩ Yesu liŋe hʋ dʋŋ pɩna. 7Ka gal hʋ ba fa aa kpaa vʋwa Yesu nyuu mɛ kulo pɩŋ ʋ dʋŋ. 8Ɛɛ rɛ nal hʋ aa laa sɩya mʋ bʋwa hʋ lee mɛ mʋ gyʋʋ bʋwa hʋ tɩyaŋ a na wɩɩ hʋ aa yaa, a laa di anɩɩ Yesu kɔnɩ sii sʋʋ tɩyaŋ nɛ. 9Amɛ ba ha gyɩ bɩ gyɩŋ wɩɩ hʋ ba fa aa saba Wɩɩsɩ teŋ tɩyaŋ memii anɩɩ ʋ maga dɩ Yesu sii sʋʋ tɩyaŋ nɛ. 10Ɛɛ rɛ Yesu hatɩnna hʋ mɩɩgɩ mʋ bee. 11Ka Mɛɛrɩ Magidalina ha sɩŋ bʋwa hʋ logiŋ a kɩ wii. Ʋ aa wii gɛɛ rɛ aŋ tuu luŋ dɩ ʋ deŋ bʋwa hʋ tɩyaŋ, 12dɩ ʋ naa malɩkasɩ balɩya bʋwa hʋ tɩyaŋ dɩ ba laalɩ gapʋllɩ a hɔŋ lee hʋ Yesu fa aa pɩna. Kɩdɩgɩ hɔŋ Yesu nyuu fa aa mʋʋ lee hʋ rɛ, ka kɩdɩgɩ mɛ hɔŋ ʋ naasɩ fa aa mʋʋ lee hʋ. 13Nyɛ rɛ ba pɩyɛsɩ ʋ a baa, "Haŋtolibiye, bee rɛ tɩŋ ɩ kɩ wii?" Ɛɛ rɛ ʋ baa, "Ba kpaa ŋ Tɩɩna bʋwa hʋ tɩyaŋ nɛ, ka ŋ bɩ gyɩŋ lee hʋ ba aa kpaa ʋ mʋ biŋ." 14Ɛɛ rɛ ʋ mɩɩgɩ dɩ ʋ bɩrɩmɩ, dɩ ʋ naa Yesu dɩ ʋ sɩŋ doŋ. Amɛ Mɛɛrɩ fa bɩ gyɩma anɩɩ Yesu rɛ gɛɛ. 15Ɛɛ rɛ Yesu mɛ pɩyɛsɩ Mɛɛrɩ a baa, "Haŋtolibiye, bee rɛ tɩŋ ɩ kɩ wii? Kɩbee rɛ ɩ kɩ kyɛ?" Mɛɛrɩ fa bɩɩna anɩɩ baal hʋ aa deŋ dipolo hʋ rɛ. Ɛɛ rɛ ʋ pɩyɛsɩ ʋ a baa, "Nɩhɩyawʋ, dɩ ɩ rɛ kpa ʋ, daga ŋ lee hʋ ɩ aa kana ʋ mʋ biŋ, dɩ ŋ mʋ kpa ʋ." 16Ɛɛ rɛ Yesu yɩrɩ ʋ feŋ a baa, "Mɛɛrɩ". Nyɛ rɛ Mɛɛrɩ mɩɩgɩ galdaasɩ aŋ basɩ Hiiburu taal tɩyaŋ a baa, "Rabboni" (Rabboni memii rɛ yaa dɩdagɩl.) 17Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ʋ a baa, "Ta dige ŋ, beewɩya ŋ ha bɩ mʋʋ ŋ Kuwo lee. Amɛ mʋ basɩ tɩya ŋ hatɩnna hʋ anɩɩ ŋ mɩɩgɩ kɩ gyɩŋ ŋ Kuwo lee rɛ. Ʋ rɛ yaa ŋ beel-ma buloŋ Kuwo a yaa ŋ beel-ma buloŋ Wɩɩsɩ mɛ." 18Ɛɛ rɛ Mɛɛrɩ Magidalina mʋ Yesu hatɩnna hʋ lee, a basɩ tɩya ba a baa dɩ ʋ naa Tɩɩna Yesu rɛ, a basɩ wɩya hʋ mɛ buloŋ ʋ aa basɩ tɩya ʋ a tɩya ba. 19Haŋ Alahadi hʋ kyɛɛ dɩdaana, ʋ hatɩnna hʋ gyɩ laŋŋa dɩya tɩyaŋ nɛ aŋ kaŋ dimbee hʋ lara, beewɩya ba gyɩ aa fá Gyuuma nɩhɩyasɩ hʋ rɛ. Ɛɛ rɛ Yesu ko sɩŋ ba tʋtʋʋ aŋ baa, "Fɩyɛlʋʋ we ma lee." 20Ʋ aa basɩ gɛɛ ko teŋ, ʋ kaŋ ʋ nosi abee ʋ logiŋ daga ba dɩ ba na fʋfʋʋnɩ hʋ. Ʋ hatɩnna hʋ buloŋ tenni gyɩ fɩyɛla rɛ weliŋ ba aa naa Tɩɩna hʋ nyuniŋ. 21Ɛɛ rɛ Yesu bɩl basɩ tɩya ba a baa, "Fɩyɛlʋʋ we ma lee." Ŋ Kuwo aa tɩma ŋ gɛɛ, ɛɛ tɩɩ rɛ ŋ mɛ kɩ tɩŋ ma. 22Ʋ aa basɩ gɛɛ teŋ, ʋ wiyesi we ba tɩyaŋ aŋ baa, "Ma laa Wɩɩsɩ Wiyesi Welii hʋ a leŋ dɩ ʋ we ma tɩsɩ tɩyaŋ. 23Dɩ mamaa rɛ ko kpa nal wɩbɔmɔ kyɛ ʋ, Wɩɩsɩ mɛ sɩ kpa ʋ tɩɩna wɩbɔmɔ kyɛ ʋ. Dɩ mamaa rɛ ko bɩ kpaa nal wɩbɔmɔ kyɛ ʋ, Wɩɩsɩ mɛ bɩ sɩ kpa ʋ tɩɩna wɩbɔmɔ kyɛ ʋ." 24Saŋa hʋ tɩyaŋ Yesu aa kaŋ ʋ tɩɩ ko daga ʋ hatɩnna hʋ, dɩ ʋ hatɩnna hʋ kɩdɩgɩ ba aa yɩrɩ Tɔmaasɩ kɛ fa tuwo. Ʋ feŋ kɩdɩgɩ mɛ rɛ fa yaa Daalɩyanɩ. 25Ɛɛ rɛ ʋ hatɩnnɩ-kaalɩya hʋ basɩ tɩya ʋ a baa, "Á naa á Tɩɩna rɛ." Ɛɛ rɛ Tɔmaasɩ basɩ tɩya ba a baa, "See dɩ ŋ na habibʋʋsɩ hʋ ʋ nosi tɩyaŋ, a kpa ŋ nonii dige doŋ fʋfʋʋnɩ, a kpa ŋ nonii tʋʋ ʋ logiŋ bʋwa hʋ mɛ tɩyaŋ, ka dɩ ŋ na laa ma wɩɩ hʋ di." 26Ʋ kyɛyɛ kyori hal tɩyaŋ, Yesu hatɩnna hʋ bɩl gyʋʋ dɩya a kaŋ dimbee hʋ lara. Saŋa no tɩyaŋ kɛ dɩ Tɔmaasɩ mɛ we ba tɩyaŋ. Ba ko yaa dɩ ba deŋ dɩ Yesu sɩŋ ba tʋtʋʋ aŋ baa, "Fɩyɛlʋʋ we ma lee." 27Ɛɛ rɛ ka ʋ basɩ tɩya Tɔmaasɩ a baa, "Kpa ɩ nonii a tʋʋ ŋ noŋ bʋwa hʋ tɩyaŋ aŋ deŋ ŋ nosi na, aŋ kpa ɩ nonii tʋʋ ŋ logiŋ bʋwa hʋ mɛ tɩyaŋ a na. Laa di, ta kɩ yaa sige." 28Ɛɛ rɛ Tɔmaasɩ baa, "Ɩ rɛ yaa ŋ tɩɩna abee ŋ Wɩɩsɩ." 29Ɛɛ rɛ Yesu pɩyɛsɩ ʋ baa, "Ɩ aa naa ŋ nɛ tɩŋ ɩ laa di nyɛ koo? Nyusʋŋtɩmma rɛ yaa nala hʋ aa bɩ naa ŋ, aŋ laa ŋ wɩya di." 30Yesu gyɩ yaa wɩmagɩla yʋga rɛ ʋ hatɩnna hʋ sɩɩ tɩyaŋ. Amɛ wɩya no buloŋ daa ŋ sabɩ we teŋ no tɩyaŋ. 31Amɛ ŋ sabɩ wɩya no rɛ dɩ ma wuwo laa di anɩɩ Yesu rɛ yaa Krisita hʋ, laataal hʋ Wɩɩsɩ aa lɩya, a yaa Wɩɩsɩ Biye mɛ. Dɩ mamaa rɛ laa ʋ wɩya di, ma sɩ kaŋ mɩɩbol aa bɩ kaŋ tenii.