text: 1Ma aa naa ŋ nyɛ, ŋ bɩ tɩŋa ŋ tɩɩ? Ŋ bɩ yaa Yesu Krisita kpambɩya? Ŋ ha bɩ naa á Tɩɩna Yesu? Ma daa yaa tɔnɔ hʋ aa lɩɩ ŋ Wɩɩsɩ tʋma tʋmɩɩ tɩyaŋ? 2Dɩ nala badɔmɔŋ nɛ baa ŋ bɩ yaa Wɩɩsɩ kpambɩya mɛ, amɛ ma kɛ lee ŋ yaa rɛ. Ma aa laa á Tɩɩna Yesu wɩya di ma beel-ʋ yaa kɩdɩgɩ wɩya, mamaa rɛ yaa magɩl hʋ aa dagɩ anɩɩ ŋ yaa Krisita kpambɩya rɛ. 3Ɛɛwɩya, dɩ nal buloŋ nɛ ko kɩ kyogi ŋ feŋ anɩɩ ŋ bɩ yaa Yesu Krisita kpambɩya, nyɛ rɛ ŋ aa kpa, a basɩ laa ŋ tɩɩ. 4Ŋ aa gɔllɩ basɩ Wɩɩsɩ wɩya kɩ tɩya nala nyɛ, ɛɛ kɛ ʋ bɩ maga dɩ ba kɩ tɩya ŋ nyʋwa kɩdiiliye koo? 5Ɛɛ kɛ, ŋ aa gɔllɩ kɩ basɩ Wɩɩsɩ wɩya nyɛ, ŋ kɛ bɩ kaŋ ŋmanɩɩ dɩ ŋ kpa haaŋ aa yaa Krisitabiye dɩ ʋ kɩ tɩŋ ŋ hal anɩɩ ŋ dɔŋtɩŋsɩ Yesu Krisita kpambɩsɩ hʋ badɔmɔŋ abee Yesu nɩmmabalɩya abee Piita aa yaa gɛɛ koo? 6Koo ŋ bee Banabaasɩ dʋŋ nɛ maga dɩ á kɩ basɩ Wɩɩsɩ wɩya, aŋ ha tʋma kɩ kyɛ á nyʋwa kɩdiiliye? 7Laalyuwol bee rɛ we doŋ a tʋŋ kɩ tuŋ ʋ tɩɩ? Pɩparɩ bee rɛ bee di ʋ tɩɩ panyʋwa kɩna? Nɔdaal bee rɛ bɩ faa ʋ tɩɩ nʋsɩ ɩl kɩ nyʋwa? 8Wɩɩ no ŋ aa basɩ nyɛ, ʋ bɩ yaa nihuwobiŋ hakɩla dʋŋ wɩɩ, beewɩya Wɩɩsɩ mɩrɩsɩ hʋ Moosi aa saba biŋ Wɩɩsɩ Teŋ tɩyaŋ mɛ basɩ wɩɩ no tɩɩ rɛ? 9Mɩrɩsɩ hʋ Moosi aa saba biŋ tɩyaŋ, ba basa a baa "Ba bee vʋwa nɔpalɩɩ hʋ aa ŋmaa mɩya nyʋwa." Nɔpalɩɩ hʋ wɩya daa kyɩla Wɩɩsɩ. 10Wɩɩsɩ aa basɩ wɩɩ no, ámaa rɛ ʋ kɩ daga gɛɛ. Wɩtɩɩ rɛ ámaa rɛ ʋ kɩ daga. Pɩpara abee kʋkʋnna buloŋ kaŋ bayɩyɛla rɛ anɩɩ ba kaŋ ba tol lɛ kɩkʋmɩya hʋ tɩyaŋ. 11Ɛɛ tɩɩ rɛ, Wɩɩsɩ wɩweliye hʋ á aa basa tɩya ma, ba kɩɩ gɛɛ anɩɩ kɩdoho rɛ á kpa doho ma tɩyaŋ gɛɛ. Ɛɛwɩya, dɩ mamaa rɛ aa kyiyeli ma abee dʋnɩya kɩna, ma ta bɩɩna anɩɩ mɛ yaa kɩ parɩ rɛ. 12Dɩ mamaa rɛ aa kɩ kyiyeli nala badɔmɔŋ, á kɛ gba paalɩ maga dɩ ma kɩ kyiyeli ma a baŋ ba rɛ. Amɛ á kɛ bɩ kpaa ʋ anɩɩ ʋ yaa kparaama rɛ dɩ ma kyiyeli ma. Á kaŋ kenyiri hʋ aa maga rɛ á wɩɩ buloŋ tɩyaŋ, dɩ gɛɛ wuwo suri ŋmanɩɩ dɩ Krisita wɩweliye pele lee hʋ buloŋ aa maga lagɩ. 13Nal buloŋ aa di ʋ tʋma lee rɛ. Ma gyɩma anɩɩ nal hʋ aa tʋŋ tʋma Wɩɩkyʋwaldɩɩbal hʋ tɩyaŋ, doŋ nɛ ʋ kɩ di, ka nala hʋ mɛ aa kpʋʋ pʋsɩ kɩ tɩya Wɩɩsɩ kogu hʋ nyuu tɩyaŋ, ba mɛ kaŋ tol lɛ pʋsɩ hʋ tɩyaŋ. 14Ɛɛ tɩɩ rɛ á Tɩɩna Krisita mɛ baa dɩ nala hʋ aa basɩ Wɩɩsɩ wɩya, dɩ ba mɛ tɩŋ doŋ a kɩ na ba kɩdiiliye. 15Amɛ ŋ ha bɩ tɩŋ ŋmanɩɩ no a kɩ kyɛ ŋ kɩkyɛɛlɩya. Ŋ aa sabɩ teŋ no kɩ tɩya ma nyɛ, ʋ bɩ kɩɩ nɩɩ ŋ aa yɩyɛlɩ nɩɩ ma yaa wɩya no tɩya ŋ nɛ. Ŋ aa sʋba rɛ kpɩya nal kɩdɩgɩ buloŋ aa kpaa kɩŋ tɩya ŋ, dɩ gɛɛ leŋ dɩ ŋ bɩ sɩ wuwo daga ŋ tɩɩ ŋmanɩɩ no ŋ aa tɩŋ tɩyaŋ. 16Amɛ ŋ bɩ kaŋ ŋmanɩɩ dɩ ŋ kɩ daga ŋ tɩɩ akuu ŋ aa basɩ Wɩɩsɩ wɩweliye hʋ wɩya. Beewɩya, ʋ yaa fɩlɩɩ rɛ dɩ ŋ kɩ basɩ Wɩɩsɩ wɩya. Ba sɩ lɔrɩ ŋ tɩyaŋ dɩ mɩyaŋ nɛ vɩya Wɩɩsɩ wɩweliye hʋ basɩɩ. 17Dɩ ʋ fa kɩɩ nɩɩ ŋ tɩɩ kyɛrɩ tɩyaŋ nɛ ŋ kɩ basɩ Wɩɩsɩ wɩya, ɛɛ rɛ ŋ fa sɩ kɩ kyɛ dɩ ŋ laa tuno. Amɛ ŋ tɩɩ kyɛrɩ tɩyaŋ daa, Wɩɩsɩ rɛ lɩɩ ŋ a kpa tʋma no we ŋ nosi tɩyaŋ ŋ kɩ tʋma. 18Ŋ tuno rɛ yaŋ yaa bee? Ŋ tuno rɛ yaa dɩ ŋ basɩ Wɩɩsɩ wɩweliye hʋ a tɩya ma aŋ ta laa kɩŋ buloŋ. Nyɛ daga anɩɩ ŋ bee laa tuno hʋ aa maga dɩ ŋ laa akuu ŋ aa basɩ Wɩɩsɩ wɩweliye hʋ wɩya. 19Ŋ tɩŋa ŋ tɩɩ rɛ. Ŋ bɩ yaa nal buloŋ yoŋ. Amɛ ŋ kaŋ ŋ tɩɩ bɩrɩmɩ nal buloŋ yoŋ nɛ dɩ ŋ wuwo na nala yʋga dɩ ba ko tɩŋ Yesu Krisita. 20Dɩ mɩyaŋ nɛ ko mʋ Gyuuma lee, ŋ aa kaŋ ŋ tɩɩ bɩrɩmɩ gyuu rɛ, dɩ ŋ wuwo basɩ Wɩɩsɩ wɩya tɩya ba, dɩ ba ko tɩŋ Wɩɩsɩ. Dɩ mɩyaŋ nɛ ko mʋ nala hʋ aa tɩŋ Moosi mɩrɩsɩ hʋ lee, ŋ aa kaŋ ŋ tɩɩ bɩrɩmɩ ba kɩdɩgɩ rɛ, amɛ ŋ hakɩla tɩyaŋ kɛ ŋ tɩɩ gyɩma anɩɩ ŋ bee tɩŋ ba ŋmanɩɩ hʋ. Ŋ aa yaa gɛɛ rɛ dɩ ŋ wuwo leŋ dɩ ba badɔmɔŋ ko tɩŋ Yesu Krisita. 21Ɛɛ tɩɩ rɛ, dɩ mɩyaŋ nɛ ko mʋ nala hʋ aa bɩ yaa Gyuuma lee, ŋ aa kaŋ ŋ tɩɩ bɩrɩmɩ ba kɩdɩgɩ rɛ, aŋ ta bee tɩŋ Gyuuma mɩrɩsɩ hʋ dɩ ŋ wuwo leŋ dɩ ba badɔmɔŋ ko tɩŋ Yesu Krisita. Wɩɩ no bɩ kɩɩ nɩɩ ŋ bee tɩŋ Wɩɩsɩ mɩrɩsɩ hʋ. Amɛ ŋ kɔnɩ aa tɩŋ wɩya hʋ Krisita aa basa rɛ. 22Dɩ mɩyaŋ nɛ ko mʋ nala hʋ Wɩɩsɩ laadii ha aa bɩ deye lee, ŋ aa kaŋ ŋ tɩɩ bɩrɩmɩ ba kɩdɩgɩ rɛ, dɩ ŋ wuwo leŋ dɩ ba ko tɩŋ Yesu Krisita. Dɩ mɩyaŋ nɛ ko mʋ nala iriŋ buloŋ lee, ŋ aa kaŋ ŋ tɩɩ bɩrɩmɩ ba kɩdɩgɩ rɛ, a kpa ŋmanɩɩ hʋ buloŋ ŋ aa sɩ kpa dɩ ŋ wuwo leŋ dɩ ba badɔmɔŋ ko tɩŋ Yesu Krisita. 23Wɩya no buloŋ ŋ aa yaa nyɛ, Wɩɩsɩ wɩweliye hʋ rɛ ŋ kɩ kyɛ dɩ ba pel lee buloŋ. Dɩ gɛɛ wuwo leŋ dɩ ŋ mɛ pɛ na wɩweliye hʋ nala hʋ aa laa Wɩɩsɩ wɩweliye hʋ dɩ aa sɩ na Wɩɩsɩ lee. 24Ma buloŋ gyɩma anɩɩ dɩ nɩgyamaa rɛ aa fá, amɛ ba tɩyaŋ nɩdɩgɩ rɛ aa mʋ di. Ɛɛwɩya, nal buloŋ kɩ fá ʋ fáyɩ buloŋ, dɩ ʋ yaa nal hʋ aa sɩ fá mʋ di kɩŋ hʋ wɩya ma aa fá. 25Fɩfaal buloŋ ba aa dagɩ, ʋ aa wuwo kaŋ ʋ tɩɩ rɛ wɩɩ kɛ buloŋ tɩyaŋ, dɩ ʋ wuwo fá a di. Amɛ ʋ aa yaa wɩya no buloŋ dɩ ʋ mʋ laa kɩŋ aa sɩ kyogi rɛ. Amɛ ámaa Krisitabiisi kɛ aa tuŋ Krisita tʋma dɩ á mʋ laa kɩŋ aa bɩ sɩ maakyiye kyogi rɛ. 26Ɛɛ rɛ tɩŋ ŋ fá kɩ mʋ sɩdeŋ, a kɩ deŋ lɩmʋtenii hʋ. Ɛɛ rɛ tɩŋ ŋ kɩɩ gɛɛ anɩɩ nal aa ŋmaa kyɔrɩya, ŋ bɩ viri ŋ noŋ kɩ ta waasʋ waasʋ. 27Ŋ fɩla ŋ tɩɩ rɛ, a kana ŋ teŋbii bɩrɩmɩ ŋ yoŋ. Ŋ yaa gɛɛ rɛ dɩ ŋ ta ko basɩ Wɩɩsɩ wɩweliye hʋ tɩya nala teŋ, ka dɩ ŋ tɩɩ bɩ kaŋ tol Wɩɩsɩ koro hʋ tɩyaŋ.


c: text/html

text: 1Ɛɛ rɛ Yesu bee ʋ hatɩnna hʋ sii kyol Galili fuwobal hʋ kyolo a mʋ pele Gɛrasa tɩmma paalʋʋ a lɩɩ nɩɩduworiboro hʋ tɩyaŋ. 2Yesu aa lɩɩ dɩ ʋ sɩŋ, dɩ baal kɩdɩgɩ gyɩŋbɔmɔ gyɩ aa kana rɛ gɛɛ. 3Ʋ gyɩ lɩɩ bilni tɩyaŋ nɛ a kɩ ko dɩ ʋ kyem-ʋ. Bilni hʋ nyuni tɩyaŋ nɛ ʋ gyɩ aa gɔllɩ we. 4Ba gyɩ aa kaŋ kyɔrʋmɔ vʋwa ʋ rɛ, a mʋ lɔlɔ, beewɩya ba aa ko vʋwa ʋ buloŋ, ʋ aa kaŋ tɔrɩ rɛ. Ba aa kana ʋ we kpɩyasɩ mɛ, ʋ ŋmaa kpɩyasɩ hʋ bori. Nal buloŋ tuwo aa sɩ wuwo kana ʋ. 5Wɩɩhaa abee tebine buloŋ, ʋ gyɩ aa we bilni abee dogiŋsi nyuu tɩyaŋ nɛ a kɩ gbɛ, a kɩ kyɩɩrɩ aŋ paa bʋwa kɩ paasɩ ʋ tɩɩ. 6Ʋ aa naa Yesu dɩ ʋ we libolii, ʋ fá mʋ kyem-ʋ, a tuu gbinni ʋ sɩya tɩyaŋ. 7- 8Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya gyɩŋbɔŋ hʋ dɩ ʋ lɩɩ baal hʋ tɩyaŋ. Baal hʋ kyɩɩrɩ a baa, "Yesu, Wɩɩbal hʋ biye, bee rɛ ɩ kɩ kyɛ dɩ ɩ yaa ŋ? Ŋ kpaa Wɩɩsɩ kyʋgɩ ɩ! Ta dɔgɩsɩ ŋ." 9Ɛɛ rɛ Yesu pɩyɛsɩ ʋ a baa, "Ɩ feŋ nɛ bee?" Ʋ baa, "Ŋ feŋ nɛ kɩgyamaa, beewɩya á yʋga rɛ daha." 10Ɛɛ rɛ ʋ sʋla Yesu kɩŋkaŋ dɩ ʋ ta leŋ dɩ gyɩŋsɩ hʋ lɩɩ doŋ paalʋʋ tɩyaŋ. 11Dɩ porikulaal mɛ sɩŋ doŋ, a kɩ di kɩna dogimo hʋ nyuu. 12Gyɩŋsɩ hʋ sʋla Yesu dɩ ʋ leŋ dɩ ba mʋ gyʋʋ porikusi hʋ tɩyaŋ. 13Ʋ laa nyʋwa. Ɛɛ rɛ ba lɩɩ baal hʋ tɩyaŋ a mʋ gyʋʋ porikusi hʋ tɩyaŋ. Porikusi hʋ buloŋ sii fá lɩɩ dogimo hʋ nyuu, a mʋ tuu gyʋʋ fuwo hʋ tɩyaŋ, a nyʋwa nɩɩ sʋba. Porikusi hʋ fa pele tusi bʋlɩya. 14Ɛɛ rɛ porikudaala hʋ fá mʋ heeli tɩya bagɩdaala abee tɔɔ hʋ nala buloŋ. Ba buloŋ sii ko lɩɩ Yesu lee. 15Ba aa ko dɩ baal hʋ gyɩŋsɩ fa aa kana hʋ, dɩ ʋ hɔnɔ a laalɩ gal a kaŋ laaŋfɩya. Ba aa naa gɛɛ, kambɩŋ gyʋʋ ba. 16Nala hʋ fa aa we doŋ a naa wɩɩ hʋ aa yaa baal hʋ abee porikusi hʋ, ba basɩ wɩɩ hʋ tɩya nala hʋ buloŋ. 17Ba aa nɩɩ gɛɛ rɛ, ba ko sʋla Yesu dɩ ʋ lɩɩ ba paalʋʋ tɩyaŋ. 18Ɛɛ rɛ Yesu mʋ dɩ ʋ gyʋʋ nɩɩduworiboro hʋ. Baal hʋ gyɩŋsɩ hʋ fa aa kana hʋ sʋla ʋ a baa dɩ ʋ leŋ dɩ ʋ ko dɩ ba mʋ. 19Yesu kaŋ vɩya, aŋ basɩ tɩya ʋ dɩ ʋ mɩɩgɩ mʋ dɩya a basɩ tɩya ʋ dɩya nala wɩɩ hʋ buloŋ á Tɩɩna Wɩɩsɩ aa yaa ʋ tɩyaŋ, abee ʋ aa fáá ʋ sikii maga gɛɛ. 20Baal hʋ mɩɩgɩ mʋ tɔnɩ fi hʋ aa we doŋ paalʋʋ tɩyaŋ, a basɩ wɩɩ hʋ buloŋ Yesu a yaa tɩya ʋ. Nala nɩɩ, ʋ yaa ba wɩkperii. 21Ɛɛ rɛ Yesu mɩɩgɩ mʋ gyʋʋ nɩɩduworiboro hʋ a kyol fuwo hʋ kyolo a mʋ hɔŋ fuwo hʋ nyʋwa. Nala giri ko kyige ʋ. 22Ɛɛ rɛ dɩ baal kɩdɩgɩ we doŋ, ba kɩ yɩrɩ Gyerusi. Ʋ fa yaa Gyuuma wɩɩkyʋwaldɩya nɩhɩyawʋ rɛ. Ʋ aa naa Yesu, ʋ tuu tele ʋ naasɩ tɩyaŋ, 23a sʋla ʋ a baa, "Ŋ toluu rɛ aa wɩɩlɩ, a pɩŋ kɩ kyɛ dɩ ʋ sʋba. Ŋ aa sʋla ɩ dɩ ɩ ko kpa ɩ nosi dɔbɔ ʋ tɩyaŋ, dɩ ʋ deye." 24Yesu sii tɩŋa ʋ hal ba kɩ mʋ. Nɩgyamaa mɛ sii kɩ tɩŋa ʋ hal a gol-ʋ kyige. 25Haaŋ kɩdɩgɩ gyɩ we gyamaa hʋ tɩyaŋ a kaŋ wɩɩl kɩdɩgɩ. Ʋ gyɩ aa yaa ʋ hawɩya ba bee teŋ ʋ bɩsɩ fi abee balɩya rɛ gɛɛ. 26Ʋ gyɩ gɔllɩ yaa luliye kɩŋkaŋ, a na tʋwara weliŋ, a paalɩ kyogi ʋ molbiye buloŋ ta waasʋ, ka wɩɩl hʋ gba marɩ gyʋʋ ʋ tɩyaŋ. 27Ʋ gyɩ nɩɩ Yesu wɩya rɛ, a mɛ ko kɩ tɩŋ nala hʋ tɩyaŋ, aŋ kɩ bɩɩnɩ ʋ tɩya tɩyaŋ a baa, 28"Dɩ ŋ yaŋ wuwo dige ʋ gal mɛ, ŋ sɩ deye." Ɛɛ rɛ ʋ pɩyɛgɩ nala hʋ a mʋ sɩŋ Yesu hal a kaŋ noŋ a dige ʋ gal. 29Ʋ aa dige ʋ gal hʋ tɩyaŋ nɛ, ʋ wɩɩl hʋ pirigi teŋ. Ɛɛ rɛ ʋ tɩɩ gyɩma anɩɩ ʋ wɩɩl hʋ tene rɛ. 30Ka Yesu mɛ gyɩma ʋ tɩya tɩyaŋ anɩɩ dee kɩdɩgɩ lɩɩ ʋ tɩyaŋ nɛ. Ʋ bɩrɩmɩ nala hʋ lee a pɩyɛsɩ ba a baa, "Aŋnɛ rɛ dige ŋ gal gɛɛ?" 31Ɛɛ rɛ ʋ hatɩnna baa, "Ɩ bɩ naa nala aa yʋga gɛɛ a gol-ɩ kyige? Ka ɩ bɩl kɩ pɩyɛsɩ dɩ aŋnɛ rɛ dige ɩ gal?" 32Aŋka Yesu ha vɩya aŋ kɩ deŋ dɩ ʋ na nal hʋ a dige ʋ. 33Amɛ haaŋ hʋ gyɩ aa gyɩŋ wɩɩ hʋ aa yaa ʋ tɩyaŋ wɩya, ʋ ko a kɩ kyele, a tuu tele Yesu naasɩ tɩyaŋ aŋ basɩ wɩɩ hʋ buloŋ tɩya ʋ. 34Ɛɛ rɛ Yesu mɩɩgɩ basɩ tɩya ʋ a baa, "Ŋ toluu, ɩ laadii rɛ leŋ ɩ deye. Kɩ mʋ abee laaŋfɩya. Wɩɩl hʋ bɩl bɩ sɩ kana ɩ." 35Yesu ha aa basɩ wɩya haaŋ hʋ lee gɛɛ, dɩ tɩŋdaala lɩɩ Gyerusi dɩya, a ko basɩ tɩya Gyerusi a baa, "Ɩ toluu hʋ sʋba rɛ, ta bɩl kɩ dɔŋ Tɩɩna hʋ." 36Yesu aa nɩɩ ba aa basɩ gɛɛ, ka ʋ basɩ tɩya Gyerusi a baa, "Ta leŋ dɩ ɩ bembii kɩ sii, laa ŋ di." 37Ɛɛ rɛ Yesu sii, a bɩ leŋ nal buloŋ tɩŋa ʋ hal see Piita, abee Gyemsi, abee ʋ naabiye Gyɔɔŋ. 38Ɛɛ rɛ ba ko pele Gyerusi dɩya. Ba aa ko dɩ ba kaŋ kyagɩŋsɩ a kɩ ŋmaa nyʋʋsɩ bagɩbagɩ, a kɩ wii lee buloŋ. 39Ʋ mʋ gyʋʋ a pɩyɛsɩ ba a baa, "Bee rɛ tɩŋ ma kɩ yaa kyagɩŋsɩ no buloŋ? Biye hʋ bɩ sʋba. Ʋ ta kɩ pɩŋ doo rɛ." 40Ba buloŋ mɩɩgɩ sɩŋ kɩ mʋma ʋ. Ɛɛ rɛ ʋ kile ba ta ba lɩɩ, aŋka ʋ kaŋ biye hʋ kuwo, abee ʋ naa, abee ʋ hatɩnna hʋ boto, ba gyʋʋ dɩya hʋ tɩyaŋ biye hʋ aa pɩna. 41Ba aa gyʋʋ dɩya hʋ, Yesu mʋ kaŋ biye hʋ noŋ tɩyaŋ aŋ baa, "Talita kumi." Ʋ memii rɛ yaa "Haŋtolibiye, ŋ baa ɩ sii." 42Biye hʋ nyagɩ sii a kɩ vala, nala hʋ buloŋ nyʋʋsɩ fɩyɛlɩ. Biye hʋ fa yaa bɩsɩ fi abee balɩya rɛ. 43Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ba abee sɩfɩyasɩ, dɩ ba ta leŋ dɩ nal buloŋ nɩɩ wɩɩ no, aŋ basɩ tɩya ba dɩ ba kyɛ kɩdiiliye tɩya biye hʋ dɩ ʋ di.

robotstxt: allowed

filter: keep


text: 1Pʋ̃pãanyã, a bomo ala ban ma lon bɔɔr kʋ a tɩbɛ 'yɛr lɛ n bʋɔrɔ ɩka n 'yɛr. Sɩ bɔ̃ɔn naa ɩka sɩ jaa tara na bɔ̃ɔfʋ, ka a bɔ̃ɔfʋ ma wile wʋ mɩ̃ɛ, tɩchɛ nʋ̃fʋ ma vɛ̃n ka sɩ baa. 2Nɩrɛ na tɩɛr ɩka wʋ bɔ̃ɔn bon kɔ̃ɔ, waa bɔ̃ɔ bon jaa sɛrɛ ɛ, a lɛ wʋn tɩɛr ɩka wʋ bɔ̃ɔ naa ɛ. 3Tɩchɛ nɩrɛ 'lɔ na nʋ̃ Nãaŋmɩn, Nãaŋmɩn bɔ̃ɔn naa nɩnyɩnɛ. 4A bomo ala ban lon a tɩbɛ bɔɔr nʋ̃nɔ̃ 'wɔfʋ yele. Sɩ bɔ̃ɔn naa ɩka a tɩɩ ba ɩ bon jaa a ka a wɛr pɔ ɛ, ka Nãaŋmɩn ba lɛ be be go ɛ, ka a Nãaŋmɩn bʋ̃'yen nyã tɛɛ ba lɛ ɛ. 5Ka ba gba bʋɔlɔ ŋmɩnsɩ, ka saaju lɛ, bɩɩ a ka a tẽe lɛ, sɩrɛ jaa lɛ ɩka ŋmɩn yɔɔ ben be, nɩ sorbo yɔɔ. 6Tɩchɛ sɩn sɛ̃ 'lɔ, Nãaŋmɩn bʋ̃'yen, na ɩ a Sãa bʋ̃'yen, 'lɔ sɛ̃ lɛ a bonsɩ a jaa yi, 'lɔ jũu lɛ sɩ be be, Soro bʋ̃'yen tɛɛ na ɩ a Yesu Kɩrɩsɩto, a wʋ 'yɔ̃ɔ lɛ bonsɩ a jaa tu wa, ka sɩ mɩ be be a wʋ jũu. 7Tɩchɛ nɩrɛ jaa ba lɛ bɔ̃ɔ a anyãna ɛ. Nɩbɛ bamɩne chɛnɛ na mɩlʋ̃ nɩ a tɩbɛ, bala wa ɔɔrɔ nʋ̃n jaa, ba ma tɩɛr ɩka tɩɩ nʋ̃n lɛ, ka a ba tɩɛr na bal a lɛ jũu, ba ma sɔ̃ɔ naa. 8Tɩchɛ bʋ̃diir kʋ̃ vɛ̃ ka sɩ gbʋr Nãaŋmɩn ɛ, sɩn di yele jaa ba ɩrɛ sɩ ɛ. Sɩn mɩ baa di ɛ, yele jaa ba ɩrɛ sɩ mɩ ɛ. 9Yɩ bɔ̃ɔnɔ̃ sʋ̃ ka a lɛ yɩn maala nɩ a yɩ mɩ̃ɛ sofʋ taa lɩɛb kʋsɩr bãraa kʋ a bala na ba kpɛ̃mɛ a ba sɔɔfʋ pɔ ɛ. 10Ala wa ɩ nɩrɛ ɩ̃sʋɔ na ba kpɛ̃mɛ a wʋ sɔɔfʋ pɔ ɛ, wa nyɛ naa a fʋ̃ʋ na tara a bɔ̃ɔfʋ nyãna a fʋ tɩ dire a tɩɩ yir, a mɩ kʋ̃ 'yɔ̃ɔ wʋ ɩ̃kpɛ̃ɔ ka wʋ tɩ dire a ala ban lon a bɔɔr kʋ a tɩbɛ ɛ? 11Ka a fʋ yɛbɛ nyã a wʋ sɔɔfʋ na ba kpɛ̃mɛ ɛ, 'lɔ a Kɩrɩsɩto na kpi kʋ, fʋ sɔ̃ɔ wʋ naa nɩ a fʋ bɔ̃ɔfʋ nyã bar. 12Fʋ̃ʋ wa maal a bier nyã tɔ kʋ a fʋ yɛɛr, fʋ 'yɔ̃ɔn a ba tɩɛrsɩ baal, Yesu Kɩrɩsɩto mɩ̃ɛ lɛ fʋ maal a bier a lɛ nɛ. 13A lɛ jũu, ala ɩ bon ɩn na di na vɛ̃n ka a n yɛbɛ lo yelbier pɔ, n kʋ̃ lɛ 'wɔb nʋ̃n jaa ɛ, na n taa wa vɛ̃ ka wʋ lo ɛ.


text: 1Amʋ Pooli mʋ pʋpʋnɩ tɔnɔ kʋntʋ yɩ Timoti wʋ a tee nɩ. Dɩbam yɩ Zezi Krisi tɩntʋŋna mʋ. D'ɩ pʋpʋnɩ sɩ d'ɩ pa abam balʋ maama na wʋ Filipi nɩ yɩ 'a tɔgɩ Zezi Krisi ŋwaanɩ 'a ji Wɛ nɔɔna tɩn, dɩ 'a kɔgɔ kʋm yigə tiinə bam dɩ ba zənzənnə bam dɩ. 2D'ɩ Ko Wɛ dɩ d'ɩ Yuutu Zezi Krisi w'ʋ pa abam yazurə dɩ yu-yoŋo. 3Maŋa maama amʋ na guli abam gulə, a yəni a kɩ a Tu Wɛ le mʋ abam ŋwaanɩ. 4Maŋa maama a na loori Wɛ a pa abam maama, a jɩgɩ wʋpolo mʋ, 5dɩ abam na tɔgɩ 'a wəli-nɩ dɩ Wɛ kwər-ywəŋə kam tɩtʋŋa yam kʋ zɩgɩ pulim nɩ kʋ ba kʋ yi zɩm tɩn. 6Amʋ ye lanyɩranɩ nɩ, Wɛ dɩlʋ na maŋɩ DƖ puli tɩtʋŋ-ŋʋna yam kʋntʋ abam bɩcara nɩ tɩn, dɩntʋ daa ta w'ʋ pa ya vu ya guri dɛ dɩm Zezi Krisi na w'ʋ joori o ba tɩn. 7Amʋ tiini a soe abam dɩ a bɩcarɩ maama. Kʋntʋ ŋwaanɩ mʋ paɩ kʋ maŋɩ sɩ amʋ taa jɩgɩ 'a wʋbʋŋa a wʋnɩ kʋntʋ doŋ. Bɛŋwaanɩ abam maama tɔgɩ 'a na yu-yoŋo kʋm nɩ amʋ dɩ na nɛ te tɩn, lele kʋntʋ ba na kɩ-nɩ pɩɩna digə nɩ tɩn, dɩ maŋa kalʋ a ya na kaagɩ a beeri je maama a ŋɔɔnɩ cɩga a pa Wɛ kwər-ywəŋə kam jɩgɩ kuri tɩn. 8Abam fra jɩgɩ amʋ, nɩ Zezi Krisi tɩtɩ na soe abam te tɩn mʋ. Wɛ tɩtɩ ye nɩ a na tagɩ kʋlʋ tɩn yɩ cɩga mʋ. 9A na loori Wɛ a pa abam kʋlʋ ŋwaanɩ tɩn yɩ sɩ abam sono kʋm mʋ fɔgɩ kʋ puli zanzan, kʋ wəli dɩ yəno sɩ kʋ pa 'a ta'a waɩ 'a lwarɩ kʋlʋ maama na yɩ cɩga tɩn. 10Kʋntʋ mʋ 'a w'ʋ wanɩ 'a kuri kʋlʋ na lamma tɩn 'a kɩ, sɩ Zezi Krisi dɛ dɩm na yiə, sɩ digiru yɩ taa wʋ 'a bɩcara nɩ, sɩ nɔɔn-nɔɔnʋ yɩ zaŋɩ o na 'a wo-lɔŋɔ o ta. 11Kʋlʋ na wəli da tɩn, 'a pa 'a kəm maama taa tɔgɩ cɩga lanyɩranɩ nɩ Zezi Krisi na zəni abam te tɩn. Kʋntʋ w'ʋ pa Wɛ na zulə dɩ tiə. 12A ko-biə-ba, a lagɩ sɩ 'a lwarɩ nɩ yaara yalʋ na yi amʋ tɩn nan pɛ Wɛ kwər-ywəŋə kam jagɩ ka yi yigə mʋ. 13Kʋ na kɩ amʋ te tɩn pɛ pamaŋna balʋ na nii pɛ wʋm sɔŋɔ kʋm tɩn dɩ balʋ maama na wʋra tɩn lwarɩ nɩ, kʋ yɩ amʋ na tɔgɩ Zezi Krisi tɩn ŋwaanɩ mʋ ba kɩ-nɩ pɩɩna digə nɩ. 14Kʋlʋ na wəli da tɩn, amʋ na wʋ pɩɩna digə nɩ tɩn pɛ d'ɩ ko-biə bam zanzan tiini ba kɩ ba wʋ-dɩdʋa dɩ d'ɩ Yuutu wʋm, kʋ pa ba jɩgɩ baarɩ zanzan ba maa brɩ Wɛ taanɩ dɩm yɩ ba ba kwarɩ fʋʋnɩ. 15Kʋ yɩ cɩga mʋ sɩ nɔɔna badaara tɔɔlɩ Zezi Krisi kwərə kam dɩ wʋ-gʋʋ dɩ kantɔgɔ mʋ amʋ ŋwaanɩ. Kʋ daarɩ badaara nan tɔɔlɩ-ka dɩ ba wʋbʋŋ-laarʋ mʋ. 16Bantʋ tɔɔlɩ dɩ sono mʋ, bɛŋwaanɩ ba ye nɩ Wɛ mʋ pɛ-nɩ ni sɩ a ŋɔɔnɩ cɩga a pa DƖ kwər-ywəŋə kam ja kuri. 17Badonnə bam nan tɔɔlɩ Zezi kwərə kam sɩ kʋ pa ba tɩtɩ mʋ kamunni, sɩ ba ba jɩgɩ wʋ-poŋo. Ba nan bʋŋɩ sɩ ba pa amʋ yaara yam mʋ tiini ya puli, a na wʋ pɩɩna digə nɩ tɩn ŋwaanɩ. 18Kʋ nan ba cɔga. A ta jɩgɩ wʋpolo dɩ ba maama na jɩgɩ Zezi Krisi kwərə kam ba tɔɔlɩ ba brɩ nɔɔna te tɩn. Ba na tɔɔlɩ-ka dɩ wʋbʋŋ-laarʋ naa wʋbʋŋ-balwaarʋ dɩ, kʋ yɩ Zezi kwərə kam mʋ ba tɔɔla. Amʋ nan ta tiini a jɩgɩ wʋpolo, 19bɛŋwaanɩ amʋ ye nɩ Wɛ w'ʋ joŋi-nɩ DƖ yagɩ, abam na loori-DƖ 'a pa-nɩ yɩ Zezi Krisi Joro kʋm dɩ zəni-nɩ tɩn ŋwaanɩ. 20Amʋ nan tiini a jɩgɩ tɩɩna nɩ a b'a kɩ woŋo kʋlʋ na w'ʋ pa a na a cavɩɩra tɩn. Kʋ na yɩ lele kʋntʋ dɩ maŋa maama, a'a ta jɩgɩ pu-dɩa, sɩ a na ŋwɩ naa a na tɩga, sɩ Zezi Krisi na zulə a ŋwɩa kam maama wʋnɩ. 21Kʋ na yɩ amʋ, a ŋwɩ Zezi Krisi ŋwaanɩ mʋ. A nan na tɩgɩ dɩ, kʋ'ʋ ta jɩgɩ nyɔɔrɩ kʋ pa-nɩ. 22Amʋ nan ta na ŋwɩ lʋgʋ baŋa nɩ, a tɩtʋŋɩ dɩm w'ʋ wanɩ dɩ wəli nɔɔna lanyɩranɩ. Kʋntʋ tɩn, a yəri a na w'ʋ twəri kʋlʋ sɩ a daarɩ kʋlʋ. 23Wəənu tɩntʋ tɩle mʋ jɩgɩ-nɩ tɩ pa a yəri a na w'ʋ lɩ kʋlʋ tɩn. Kʋlʋ na jɩgɩ fra kʋ pa-nɩ tɩn mʋ yɩ sɩ a yagɩ lʋgʋ baŋa, sɩ a daarɩ a vu Zezi Krisi te a taa wʋra. Kʋntʋ w'ʋ tiini kʋ taa lana. 24Kʋ daarɩ, a ta na wʋ lʋgʋ baŋa nɩ, kʋ'ʋ ta jɩgɩ zənə zanzan kʋ pa abam. 25A ye nɩ kʋntʋ yɩ cɩga mʋ, yɩ kʋ pɛ a lwarɩ nɩ kʋ maŋɩ sɩ a ta wʋ lʋgʋ baŋa nɩ. Amʋ w'ʋ ta wʋ abam maama tee nɩ, sɩ kʋ pa 'a fɔgɩ 'a tɔgɩ Wɛ cɩga kam, sɩ 'a ta'a jɩgɩ wʋpolo ka ŋwaanɩ. 26Kʋntʋ tɩn, amʋ na joori a ba a wʋ abam tee nɩ, kʋ'ʋ pa 'a tiini 'a ta'a zuli Zezi Krisi dɩ wʋpolo amʋ yagɩm dɩm ŋwaanɩ. 27Woŋo kʋlʋ yɩranɩ na jɩgɩ kuri tɩn mʋ yɩ sɩ 'a pa 'a tɩtʋŋa maama taa tɔgɩ dɩ Zezi Krisi kwər-ywəŋə kam na brɩ te tɩn. Kʋntʋ, amʋ na nɛ cwəŋə sɩ a ba abam te, naa a na wʋ nɛ, a ta w'ʋ lwarɩ nɩ abam zɩgɩ kəŋkəŋ dɩ wʋbʋŋ-dɩdwɩ, yɩ 'a wəli daanɩ 'a kwaana 'a tʋŋa, sɩ kʋ pa nɔɔna kɩ ba wʋ-dɩdʋa dɩ Wɛ kwər-ywəŋə kam. 28'A yɩ sɛ sɩ 'a dʋna bam pa fʋʋnɩ zʋ abam dɩ fɩnfɩɩn dɩ. 'A na jɩgɩ baarɩ, kʋ'ʋ brɩ nɩ bantʋ w'ʋ ba ba cɔgɩ yɩ abam na vrɩm. Wɛ tɩtɩ mʋ w'ʋ pa kʋ kɩ kʋntʋ. 29Wɛ na pɛ abam yu-yoŋo kʋlʋ tɩn, kʋ daɩ sɩ 'a sɛ Zezi Krisi dɩ 'a wʋ-dɩdʋa yɩranɩ m'a, kʋ yɩ sɩ 'a kwəri 'a na yaara dɩ mʋ o ŋwaanɩ. 30Abam dɛɛn nɛ amʋ na yəni a yaarɩ te a tʋŋɩ Wɛ ŋwaanɩ, yɩ 'a ta kwəri 'a ni nɩ kʋ yɩ kʋntʋ mʋ dɩ zɩm maama. Abam dɩ laan nan wəli dɩ amʋ 'a wʋ yantʋ yaara yam wʋnɩ mʋ.


text: 1Yʋlʋ wei ɩ tɛma ɩ taa sɩ Yesu kɛlɛ Kilisiti tɔ, pʋntʋ kɛna Ɩsɔ pəyaɣa, na ye wei ɩ sɔɔla piya caa, pʋntʋ sɔɔla piya tɔtɔɣɔ. 2Tə sɔɔlʋɣʋ Ɩsɔ na tə́ lakɩ ɩ kʋsəsɩɩtʋ tɔɣɔ tə nyəmá sɩ tə sɔɔla ɩ piya. 3Tə təŋəɣɩ Ɩsɔ kʋsəsɩɩtʋ tɔɣɔ pə hʋ́lə́ɣɩ́ sɩ tə sɔɔla Ɩsɔ. Na Ɩsɔ kʋsəsɩɩtʋ ta kəlɩ-tʋɣʋ katɛ. 4Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ paa Ɩsɔ pəyaɣa ŋka ká pəsəɣɩ na ká kəlɩ antulinya kɛ́. Tə tɛma Ɩsɔ na ta taa tɔɣɔ tə kəla antulinya. 5Awe pəsəɣəna na ɩ́ kəlɩ antulinya, ye pə taɣa wei ɩ́ tɛŋ ɩ taa sɩ: Yesu kɛlɛ Ɩsɔ Pəyalʋ tɔ ɩ paasi? 6Yesu Kilisiti kɛlɛ wei ɩ kɔmna lʋm na caləm tɔ. Pə taɣa lʋm tike kɛ ɩ kɔmnaa, ama na caləm tɔtɔɣɔ. Na Feesuɣu ləsəɣəna seliya sɩ ḿpʋ́ɣʋ́ pə wɛɛ. Pə taɣa pʋlʋ Feesuɣu kɛna tampana tʋ. 7Seliya nyəm wɛ tɔm tooso kɛ́. 8Feesuɣu na lʋm na caləm, na pə təna pə tooso ɩsəntɔ ɩɩ kpɛɛsəɣəna təma. 9Ye yəlaa ləsəɣɩ seliya tə mʋɣɩ. Tɔʋ, Ɩsɔ nyəŋ ná kəla yəlaa nyə́ma təcaɣacaɣa. Ɩsɔ seliya kɛlɛ wei ɩ ləsa ɩ Pəyaɣa tɔɔ tɔ. 10Pə tɔɔ kɛ́ wei ɩ tɛŋ Ɩsɔ Pəyaɣa na ɩ taa tɔ pʋntʋ cɛkənna seliya ɩnɛɣɛ hatuu ɩ taa. Ama ye wei ɩɩ tɛŋ ɩ taa na Ɩsɔ, pʋntʋ yaa Ɩsɔ kɛ́ pɔpɔtʋ kɛ́. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, ɩ ta mʋ seliya wei Ɩsɔ ləsa ɩ Pəyaɣa tɔɔ tɔ. 11Na seliya wei Ɩsɔ ləsəɣɩ tɔɣɔlɛ sɩ: Ɩ ha-tʋɣʋ weesuɣu ŋku kɩɩ tɛŋ tɔ, na ɩ Pəyaɣa cɛləna-tʋɣʋ-kʋ. 12Ye wei ɩ kpɛntəna Pəyaɣa, ɩ hika weesuɣu kʋnɛ ɩnəɣɩ. Na wei ɩ ta kpɛntəna Ɩsɔ Pəyaɣa tɔ pʋntʋ kaa na-kʋ. 13Ma ŋmaa takəlaɣa na má heeli-mɛɣɛ ḿpʋ́ɣʋ́ sɩ mɛ mpa ɩ́ tɛma mə taa na Ɩsɔ Pəyaɣa tɔ ɩ́ hika weesuɣu ŋku kɩɩ tɛŋ tɔɣɔ. 14Tə nyəmá sɩ ye tə sələməɣɩ Ɩsɔ kɛ́ mpi pə kɛ́ ɩ luɣu nyəm tɔ, ɩ nɩɩkɩ tɔɔ kɛ́ tá naani tɔɔ sɔsɔm kɛ ɩ tɔɔ. 15Ɩsəna mpi tə nyəm sɩ ye tə sələməɣɩ-ɩ pʋlʋ ɩ nɩɩkɩ tɔ, mpʋ tɔtɔɣɔ tə nyəmá sɩ ɩ haa-tʋɣʋ mpi tə sələməɣɩ-ɩ tɔ. 16Ye nɔɣɔlʋ nawa ɩ taapalʋ na ɩ́ lakɩ ɩsaɣatʋ nti tɩɩ kɔŋna səm tɔ, pə wɛɛ sɩ pʋntʋ ɩ́ sələməna ɩ taapalʋ na Ɩsɔ kɛ́, na Ɩsɔ ha-ɩ weesuɣu. Ɩsaɣatʋ nti tɩɩ kɔŋna səm tɔɣɔ ma tɔŋ. Ɩsaɣatʋ nti tə kɔŋna səm tɔ pə taɣa təlɛ tə tɔɔ kɛ́ ma tɔŋ sɩ ɩ́ sələməna. 17Pə təna mpi pə ta siɣisi tɔ pə kɛ́ ɩsaɣatʋ kɛ́. Ama ɩsaɣatʋ lɛntənaa wɛɛ na tɩɩ kɔŋna səm. 18Tə nyəmá sɩ Ɩsɔ pəyaɣa nakəlɩ ka kaa wɛɛ na ká tɔŋna ɩsaɣatʋ lapʋ. Pə taɣa pʋlʋ, Ɩsɔ pəyaɣa kentina ɩ tɔɔ, na Ɩsaɣaʋ kaa kpaɣa pʋlʋɣʋ ɩ tɔɔ. 19Tə nyəmá sɩ Ɩsɔ tənna-tʋ, na Ɩsaɣaʋ niŋ taa kɛ́ antulinya təna ná wɛɛ. 20Tə nyəmá sɩ Ɩsɔ Pəyaɣa kɔma na ká lá na tə hii laɣatʋ sɩ tə nyɩ tampana Ɩsɔ. Na ta na-ɩ na ɩ Pəyaɣa Yesu Kilisiti tə kpɛntaa na tə́ wɛɛ mpʋ. Ɩnəɣəlɛ tampana Ɩsɔ, ɩnəɣəlɛ weesuɣu ŋku kɩɩ tɛŋ tɔ. 21Ma piya, ɩ́ la laakalɩ na tɩɩŋ.


text: 1Bala jaa na be a gbãgbaar tʋ̃mɔ̃ pɔ, ba 'yɔ̃ɔnɔ̃ a bala na tʋ̃ɔ ba, ka nɩrɛ kʋ̃ tʋ̃ɔ 'yɛr a Nãaŋmɩn yuor 'yɛrdɛɛr ɛ, nɩ a sɩ wiilfʋ ɛ. 2A gbãgbaar bala na tara a nɩbɛrɛ a ba ɩ Yesu turbo, ba ta vɛ̃ ba 'yɔ̃ɔfʋ ɛ, ban 'mataa puoro jũu ɛ, ba ir nyãa 'yɔ̃ɔ tʋ̃nɔ̃ kʋrɔ ba, bojũu ba puoro naa ka ba nʋ̃ ba. Wile a anyãna na fʋ kpãkpãana ba. 3Ala ɩ nɩrɛ wiil wiil yor na ba tu a sɩ Soro Yesu Kɩrɩsɩto wiilfʋ ɛ, nɩ lɛ a Nãaŋmɩn 'yɛrbie na 'yɛr ɛ, 4a nɩbɛ nyã wile na wʋ mɩ̃ɛ, na waa bɔ̃ɔ bon jaa ɛ. Wʋ ma chɩrɛ na nɩ a 'yɛrbie, bojũu a nyɛntãan fɩka a wʋ tɩɛr sɔ̃ɔ naa. A lɛ vɛ̃ naa ka wʋ tara nyuur na wʋ ma jɛɛrɛ, na wʋ ma tʋrɔ a wʋ taaba, na wʋ ma tara tɩɛr dɛɛr nɩ a wʋ taaba. 5Na ba pãa ma chɩrɛ taa nɩ tɩɛr sɔ̃ɔnsɩ. Baa bɔ̃ɔ a yelmɩ̃ɛ ɛ, na ba tɩɛr ɩka a Nãaŋmɩn puorfʋ ɩn lefʋ yele lɛ. 6Tɩchɛ Nãaŋmɩn sɔr tufʋ ɩn lefʋ bon, ala ɩ a ala fʋn tara sɛɛn fʋ naa. 7Bojũu saa waan bon jaa a wɛr nyã pɔ ɛ, na sɩ kʋ̃ lɛ de bon jaa yin a wɛr pɔ ɛ. 8A lɛ jũu, ala ɩ sɩ tara na bʋ̃diir nɩ bʋ̃sursɩ, sɩ vɛ̃ ka a sɛɛn sɩ. 9A bala na bʋɔrɔ ɩka ba ɩ tara dẽme, ma lon bɛɛr kaa chɛbaa pɔ, ka jɔl tɩɛr nɩ vɔldɛbɛ ma tɔɔ a nɩbɛ chiine sɔ̃ɔfʋ nɩ a wɛfʋ jie. 10Bojũu libie nʋ̃fʋ ɩ naa yelbier jaa bʋrɔ nyɩɩr, ka a bamɩne na bʋɔrɔ ɩka ba le, ba tɔɔn jãan a yelmɩ̃ɛ, na ba kpɛ wõm pɔ. 11Tɩchɛ a fʋ̃ʋ 'lɔ na ɩ Nãaŋmɩn nɩrɛ, tɔɔ yi a anyãna a jaa pɔ, na fʋ turo yeltorsɩ, na fʋ ɩ Nãaŋmɩn nɩrɛ, tara sɔɔfʋ na fʋ tara nʋ̃fʋ, na fʋ tara kãnyir, na fʋ ɩ nɩ hɛ lɛ lɛ lɛ. 12Jɛb a sɔɔfʋ jɛɛr na fʋ nyɔɔ a nyɛvʋr na ba tara baarfʋ taa lɛɛ. 'Lɔ pɔ lɛ a Nãaŋmɩn bʋɔl fʋ a daar 'lɔ̃nɔ̃ fʋn chiir a fʋ pʋɔ a nɩyɔɔ niem. 13N kpãkpãana fʋ naa a Nãaŋmɩn nyã na kʋrɔ a bonsɩ a jaa nyɛvʋr niem, nɩ a Yesu Kɩrɩsɩto na 'yɛr a wʋ yelmɩ̃ɛ na wʋ chiir a wʋ pʋɔ a nãa Pontius Pilate niem, 14n kpãkpãana fʋ naa ɩka fʋ bɔ̃ɔ tara a Nãaŋmɩn nɛbinsɩ ka a ta tara dɛɛr, bɩɩ 'mabfʋ ɛ, tɩ tãn a sɩ Soro Yesu Kɩrɩsɩto waa daar. 15'Lɔ lɛ a Nãaŋmɩn na waan a sɔ̃ɔ 'lɔ wʋn 'yɔ̃ɔ. Nãaŋmɩn tɛɛ lɛ sɛɛn dãnfʋ nɩ a kpɛ̃ɔ, na wʋ ɩ a nãmɩne ba jaa Nãa, nɩ a sorbo ba jaa Soro. 16'Lɔ tɛɛ lɛ be be ba kpire ɛ, na wʋ be chãa 'lɔ pɔ nɩrɛ na kʋ̃ tʋ̃ɔ gbʋr ɛ, a 'lɔ nɩrɛ na ba nyɛrɛ ɛ, bɩɩ na tʋ̃ɔ nyɛ wʋ ɛ. 'Lɔ lɛ a 'yɔ̃ɔfʋ nɩ a kpɛ̃ɔ sɛɛn sɔ̃ɔ jaa. A ɩ a lɛ. 17A bala na ɩ a taraa dẽme a pʋ̃pãanyã, kpãa ba ɩka ba ta wile ba mɩ̃ɛ bɩɩ de a ba tɩɛr 'yɔ̃ɔ a bʋ̃tarsɩ ala pɔ ɛ, tɩchɛ ba dɩɛl Nãaŋmɩn nyã na kʋ sɩ a bʋ̃bʋrɔ bʋrɔsɩ a jaa a sɩ de chɩlɛ nɩ. 18Kpãa ba a ba tʋ̃nɔ̃ vɩla na ba nʋ̃ɔ a vɩla tʋ̃mɔ̃ pɔ, na ba ɩ yɛ̃bɔ̃ɔnbɔ põnõ a ba bonsɩ. 19A lɛ ban bine na nãbonsɩ guro nɩ a nɩdaar, ka ba na nyɛ a nyɛvʋr 'lɔ na ɩ a yelmɩ̃ɛ nyɛvʋr. 20A fʋ̃ʋ Timoti, gu a ala ban de 'yɔ̃ɔ a fʋ nũu pɔ, na fʋ bar a 'yɛrvor nɩ a nɛchɩrɛ ala na ba tara par ɛ, ban bʋɔlɔ a bɔ̃ɔfʋ, 21bamɩne na kpãkpãana nɩ a yelsɩ anyãna, ba bar a sɔɔfʋ sɔr. Nãaŋmɩn wɩ̃ɛfʋ wʋ be a fʋ sɛ̃.


text: 1Dɛ dɩdwɩ mʋ Zezi dɛɛn ve jəgə kadoŋ sɩ o warɩ Wɛ. O na warɩ Wɛ o ti tɩn, o karabiə bam dɩdʋa ma ta dɩd-o o wɩ: "D'ɩ Yuutu, brɩ dɩbam d'ɩ na w'ʋ ta warɩ Wɛ te tɩn, nɩ Zan dɩ na brɩ o karabiə bam sɩ ba taa warɩ Wɛ te tɩn." 2Zezi ma ta dɩ ba o wɩ: "Abam na lagɩ 'a warɩ Wɛ, sɩ 'a ta'a warɩ tɩntʋ doŋ: 'Dɩbam Ko, sɩ nmʋ yɩrɩ na tiə dɩ zulə, sɩ n paarɩ ba. 3Ta n pa dɩbam wʋdiu dɛ maama sɩ kʋ maŋɩ dɩbam. 4Yagɩ d'ɩ lwarɩm n ma n cɛ dɩbam, nɩ dɩbam dɩ na yagɩ d'ɩ cɛ balʋ na kɩ dɩbam lwarɩm tɩn. Yɩ pa d'ɩ na maŋɩm dɩlʋ na w'ʋ pa d'ɩ tʋ tɩn.' " 5Zezi daa ma ta dɩ o karabiə bam o wɩ: "Wɛ-loro nyɩ dɩ nmʋ na jɩgɩ n ciloŋ yɩ n zaŋɩ n vu o te tɩtɩɩ kʋrʋ nɩ n ta dɩd-o n wɩ: 'A ciloŋ, popo a loori-m sɩ n pa-nɩ dɩpwa yatɔ, 6sɩ vəru mʋ nuŋi yigə yigə o ba a te, yɩ a ba jɩgɩ kʋlʋkʋlʋ sɩ a pa-o sɩ o di.' 7Nmʋ ciloŋ wʋm maa zɩgɩ digə kam wʋnɩ o ta dɩ nmʋ o wɩ: 'Yɩ ta n jɩgɩ-nɩ n yaara, sɩ mancoŋo pɩ yɩ amʋ dɩ a biə maama nan tigi d'ɩ dɔ mʋ. A b'a wanɩ a zaŋɩ a wəli-m.' 8N ciloŋ wʋm w'ʋ wanɩ o ta kʋntʋ doŋ na? A nan lagɩ a ta abam sɩ, o ya zɩ wʋ zaŋɩ o pa nmʋ wʋdiu kʋm 'a ciloŋo kʋm ŋwaanɩ dɩ, nmʋ na zɩgɩ da taan n loor-o dɩ baarɩ tɩn, o laan w'ʋ sɛ o zaŋɩ o pa-m kʋlʋ maama n na lagɩ tɩn. 9A nan lagɩ a ta abam sɩ 'a loori-na Wɛ, sɩ DƖ w'ʋ pa abam kʋlʋ 'a na lagɩ tɩn. Beeri-na kʋlʋ 'a na lagɩ tɩn, sɩ 'a w'ʋ na. Magɩ-na boro, sɩ ba'a pʋrɩ ba pa abam. 10Bɛŋwaanɩ wʋlʋ maama na loori Wɛ sɩ DƖ pa-o woŋo tɩn w'ʋ joŋi. Wʋlʋ maama na beeri woŋo Wɛ tee nɩ tɩn w'ʋ na-kʋ. Ba'a pʋrɩ ba pa wʋlʋ maama na magɩ boro tɩn. 11Abam wʋlʋ na jɩgɩ bu yɩ o na loori-m kaləŋə, nmʋ w'ʋ sɛ n pa-o bɩsankwɩa na? 12O na loori cɩcarɩ, n'n sɛ n kwe nɔŋɔ n pa-o na? 13Aye. Abam wʋrʋ na ba lana yɩ 'a ta ye sɩ 'a pa 'a biə wo-laarʋ tɩlʋ ba na lagɩ tɩn, d'ɩ Ko Wɛ dɩlʋ na wʋ wɛyuu nɩ yɩ DƖ lana DƖ dwe abam tɩn b'a pa nɔɔna balʋ na loori-DƖ DƖ Joro kʋm tɩn na?" 14Dɛ dɩdʋa mʋ Zezi dɛɛn zəli cicirə nɔɔnʋ wʋdoŋ yɩra nɩ. Cicirə kam ya pɛ nɔɔnʋ wʋm ji mɩmaa mʋ. Ka na yagɩ o yɩra tɩn, o laan maa ŋɔɔna. Kʋ ma sʋ nɔn-kɔgɔ kʋm lanyɩranɩ. 15Nɔɔna badaara na nɛ tɩn ba maa wɩ: "O na waɩ o zəli sʋtaana tɩn, kʋ yɩ sʋtaana-pɛ Belizebuli dam ŋwaanɩ mʋ." 16Ba badaara maa kwaanɩ sɩ ba maŋɩ o dam dɩm ba nii, yɩ ba wɩ, o maŋɩ sɩ o kɩ wo-kɩnkagɩlɩ dɩlʋ na w'ʋ brɩ-ba nɩ o dam dɩm sɩɩnɩ dɩ nuŋi Wɛ te tɩn mʋ. 17Zezi ma lwarɩ ba wʋbʋŋa na yɩ te tɩn. O ma ta dɩ ba o wɩ: "Tɩʋ kʋlʋ paarɩ na pɔɔrɩ kuni bɩle yɩ ba jɩgɩ daanɩ tɩn, kʋ b'a daanɩ kʋ cɔgɩ. Kampwara na zʋ sɔŋɔ kʋlʋ wʋ tɩn, kʋ'ʋ tʋ mʋ. 18Sʋtaana-pɛ dam dɩm na sɩɩnɩ dɩ pɔɔrɩ bɩle, dɩ paarɩ dɩm b'a daanɩ dɩ cɔgɩ. Abam na tɛ 'a wɩ, kʋ yɩ Belizebuli dam ŋwaanɩ mʋ a waɩ a zəli sʋtaana tɩn, mʋ pɛ a ta kʋntʋ doŋ. 19Kʋ na sɩɩnɩ kʋ yɩ amʋ jɩgɩ Belizebuli dam mʋ a maa zəli sʋtaana, abam nɔɔna bam dɩ nan maɩ dam dɩm kʋntʋ mʋ ba maa zəli-ya na? Abam tɩtɩ nɔɔna bam na kɩ te tɩn mʋ brɩ sɩ cɩga təri 'a tee nɩ. 20Kʋ nan yɩ Wɛ tɩtɩ dam mʋ a maɩ a zəli sʋtaana. Kʋ maa brɩ nɩ Wɛ maŋɩ DƖ ba abam te DƖ di paarɩ nɔɔna tɩtarɩ nɩ. 21Sʋtaana-pɛ nan nyɩ dɩ nɔn-dɩdɛɛrʋ na jɩgɩ taŋa dɩ cɩna o maa yɩrɩ o sɔŋɔ te tɩn. O na yɩrɩ-kʋ tɩn, o jɩjɩgɩrʋ tɩm b'a je. 22Nɔɔnʋ wʋdoŋ nan na tuə, yɩ o dam na dwe nɔn-dɩdɛɛrʋ wʋm, kʋntʋ tu w'ʋ wanɩ nɔn-dɩdɛɛrʋ wʋm. O laan w'ʋ vrɩ o taŋa dɩ o cɩna yalʋ o na tɩɩgɩ tɩn maama. O daarɩ o kwalɩmɩ o jɩjɩgɩrʋ tɩm maama o maŋɩ o pa nɔɔna. 23Nɔɔnʋ wʋlʋ maama nan na daɩ a nɔɔnʋ tɩn yɩ a dʋm mʋ. Nɔɔnʋ wʋlʋ maama nan na ba tɔgɩ o laɩ a nɔɔna o kɩ jəgə dɩdʋa tɩn, o jagɩ-ba mʋ." 24"Cicirə na nuŋi nɔɔnʋ yɩra nɩ, ka laan w'ʋ vu ka beeri kapwərə yigə mʋ, sɩ ka lagɩ je ka sin da. Ka nan na beeri ka ga, ka laan w'ʋ ta ka wɩ: 'A'a joori a vu a na nuŋi mɛ tɩn mʋ, a taa wʋra.' 25Ka na joori ka vu nɔɔnʋ wʋm te yɩ ka na sɩ jəgə kam fɔgɩ ka kwɛ lanyɩranɩ, 26ka laan w'ʋ joori ka vu ka lagɩ ciciri sɩrpɛ sɩlʋ na tiini sɩ yɩ balwaarʋ sɩ dwe ka tɩtɩ tɩn. Sɩ ma tɔgɩ daanɩ sɩ vu sɩ zʋʋrɩ da. Kʋntʋ, nɔɔnʋ wʋm laan w'ʋ tiini o na cam kʋ dwəni faŋa." 27Zezi na zɩgɩ o ŋɔɔnɩ kʋntʋ tɩn, kaanɩ wʋdoŋ tɔgɩ o wʋ kɔgɔ kʋm wʋnɩ, o ma ta dɩ kwər-dɩa o wɩ: "Kaanɩ wʋlʋ na lʋgɩ-m yɩ n ŋɔgɩ o yɩlɩ tɩn mʋ yɩ yu-yoŋo tu." 28Zezi ma ləri o wɩ: "Balʋ na ni Wɛ kwərə yɩ ba sɛ tɩn mʋ jɩgɩ yu-yoŋo ba dwe dɩdɩ." 29Nɔn-kɔgɔ kʋm ma tiini kʋ pɩɩnɩ daanɩ. Zezi daa ma ta o wɩ: "Zɩm nɔɔna yɩ nɔn-balwaarʋ mʋ. Ba lagɩ sɩ a kɩ wo-kɩnkagɩlɩ mʋ a brɩ-ba, sɩ kʋ taa yɩ maana kʋ pa-ba. Ba nan b'a na, kʋ na daɩ wo-kɩnkagɩlɩ dɩlʋ na maŋɩ dɩ kɩ Wɛ nijoŋnu Zonasɩ tee nɩ faŋa faŋa tɩn. 30Wʋntʋ dɛɛn brɩ Wɛ dam Niniivi tiinə tee nɩ, sɩ kʋ taa yɩ maana kʋ pa-ba. Amʋ Nabiin-bu wʋm dɩ w'ʋ ji maana zɩm nɔɔna bam ŋwaanɩ, nɩ kʋ dɛɛn na kɩ Zonasɩ te tɩn. 31Wɛ sarɩya dɛ dɩm na yiə, pa-kana kalʋ dɛɛn na te Saba tɩʋ faŋa faŋa tɩn w'ʋ zaŋɩ o di zɩm nɔɔna bantʋ sarɩya, yɩ o vɩ-ba bʋra. Wʋntʋ dɛɛn zaŋɩ o tɩtɩ tɩʋ kʋlʋ na tiini kʋ yɩ yigə yigə nɩ tɩn o ba Pɛ Salɔmɔn te, sɩ o cəgi o swan taanɩ dɩm. Wʋlʋ nan na dwe Salɔmɔn tɩn wʋ abam tee nɩ, yɩ 'a ba lagɩ sɩ 'a cəg-o. 32Niniivi tiinə dɩ w'ʋ zaŋɩ dɛ dɩm kʋntʋ nɩ ba di zɩm nɔɔna bantʋ sarɩya, bɛŋwaanɩ Zonasɩ na ve ba te o tɔɔlɩ-ba Wɛ kwərə kam tɩn, ba ləni ba wʋrʋ ba yagɩ kəm-balwaarʋ. Wʋlʋ na dwe Zonasɩ tɩn nan wʋ abam tee nɩ, yɩ 'a wʋ sɛ-o. 33Nɔɔnʋ na jɩgɩ kanɩa, o b'a sɛ o tarɩgɩ-ka o zɩgɩ gugoro nɩ, naa o pu-ka tɩtɔgɔ kuri nɩ. O nan w'ʋ kwe-ka o palɩ wɛɛnɩ mʋ, sɩ balʋ na zʋ digə kam wʋ tɩn taa naɩ pooni dɩm. 34Nmʋ yiə mʋ nyɩ nɩnɛɛnɩ kanɩa kalʋ na paɩ n yɩra jɩgɩ pooni te tɩn. Kʋntʋ tɩn, n yiə na lana, kʋ paɩ n yɩra maama wʋ pooni wʋnɩ mʋ. N yiə nan na ba lana, kʋ paɩ n yɩra maama wʋ lim wʋnɩ mʋ. 35Kʋntʋ ŋwaanɩ, ta n yɩrɩ n tɩtɩ sɩ pooni dɩlʋ na wʋ nmʋ wʋnɩ tɩn daa yɩ zaŋɩ dɩ ji lim. 36Nmʋ yɩra maama na jɩgɩ pooni yɩ lim dɩ fɩnfɩɩn tərə, kʋ'ʋ pa n yɩra maama wʋ pooni wʋnɩ mʋ, nɩnɛɛnɩ kanɩa na paɩ pooni wʋra te tɩn." 37Zezi dɛɛn na ŋɔɔnɩ wəənu tɩm kʋntʋ o ti tɩn, Farizɩan tu dɩdʋa ma bəŋ-o, sɩ o da o vu o sɔŋɔ o di wʋdiu. O ma vu o zʋ sɔŋɔ kʋm o jəni sɩ o di. 38Farizɩan tu wʋm ma na sɩ Zezi wʋ sanɩ o jɩa sɩ kʋ tɔgɩ ba cullu tɩm cwəŋə. Kʋ ma sʋ-o. 39D'ɩ Yuutu Zezi ma ta dɩd-o o wɩ: "Ei! Abam Farizɩan tiinə na lagɩ 'a di wʋdiu, 'a yəni 'a fɔgɩ 'a sɩn 'a zwɩ dɩ 'a kabəli kwɛ lanyɩranɩ. Kʋ daarɩ abam tɩtɩ nan su dɩ digiru mʋ. 'A wʋrʋ su dɩ ŋwɩɩnɩ dɩ wo-balwaarʋ kəm. 40Abam yɩ jwəəru mʋ. Wɛ nan mʋ wʋ kɩ wəənu maama wʋrʋ dɩ tɩ kwɛ na? 41'A nan maŋɩ sɩ 'a kwe 'a na jɩgɩ kʋlʋ tɩn 'a pa yinigə tiinə dɩ 'a wʋrʋ maama. 'A na kɩ kʋntʋ, 'a kʋlʋkʋlʋ daa b'a ta jɩgɩ digiru. 42Abam Farizɩan tiinə-ba, lɛɛrʋ wʋ 'a yuu nɩ. Bɛŋwaanɩ, kʋ na maŋɩ kʋ yɩ dwə dwi maama ba zɩ ba daga dɩ, 'a yəni 'a lɩ kʋlʋ na yɩ Wɛ nyɩm tɩn 'a pa-DƖ. Kʋ lana. Kʋ daarɩ abam yigə tərə dɩ cɩga tɔgɩm dɩ Wɛ sono. Kʋ ya maŋɩ sɩ 'a ta'a kɩ tɩntʋ wəənu tɩm mʋ, sɩ 'a yɩ yagɩ Wɛ niə yadaara yam. 43Abam Farizɩan tiinə-ba, lɛɛrʋ wʋ 'a yuu nɩ. Bɛŋwaanɩ, 'a na zʋ 'a Wɛ-di sɩm, 'a lagɩ je-kamunnu mʋ sɩ 'a ta'a je yigə nɩ. 'A na ve yaga, 'a lagɩ sɩ nɔɔna maama taa tui ba zuli abam. 44Lɛɛrʋ wʋ 'a yuu nɩ. Bɛŋwaanɩ 'a nyɩ dɩ yibeelə yalʋ na saarɩ ya daarɩ tɩga yɩ nɔɔna tɔgɩ ya baŋa ba kɛa yɩ ba yəri ya ni nɩ tɩn mʋ." 45Wɛ cullu karanyɩna dɩdʋa ma ləri Zezi taanɩ dɩm o wɩ: "Karanyɩna, nmʋ na jɩgɩ wəənu tɩlʋ n ŋɔɔnɩ tɩn, n twɩ dɩbam dɩ mʋ." 46Zezi ma ləri o wɩ: "Abam balʋ na yɩ Wɛ cullu karanyɩna tiinə tɩn, lɛɛrʋ wʋ 'a dɩ yuu nɩ. Bɛŋwaanɩ abam yəni 'a yaarɩ nɔɔna dɩ wo-dɛɛrʋ sɩ ba taa tɔga. Kʋ maa nyɩ dɩ 'a na pa ba zɩŋɩ zɩla yalʋ na dunə ya dwe ba zɩŋɩm tɩn, yɩ abam tɩtɩ ba sɛ sɩ 'a twəri zɩla yam fɩnfɩɩn dɩ 'a zəŋi. 47Lɛɛrʋ wʋ 'a yuu nɩ. Bɛŋwaanɩ abam yəni 'a fɔgɩ 'a kɩ faŋa faŋa Wɛ nijoŋnə bam yibeelə. Kʋ nan yɩ 'a kwə-nakwa mʋ gʋ-ba. 48'A kəm dɩm brɩ nɩ 'a sɛ kəm-balwaarʋ tɩlʋ 'a kwə-nakwa bam na kɩ tɩn. Bantʋ dɛɛn gʋ Wɛ nijoŋnə bam, yɩ abam tɩtɩ laan fɔgɩ 'a kwɛ ba yibeelə yam. 49Abam na tɔgɩ 'a kwə kənə kʋntʋ tɩn, Wɛ dɩlʋ na maŋɩ DƖ ye wəənu maama tɩn tagɩ abam ŋwaanɩ DƖ wɩ: 'A'a tʋŋɩ a nijoŋnə dɩ a tɩntʋŋna ba tee nɩ. Ba ma w'ʋ ja ba badaara ba gʋ, yɩ ba'a yaarɩ badaara.' 50Kʋntʋ ŋwaanɩ Wɛ w'ʋ pa 'a na cam zanzan, nɩ kʋ yɩ abam tɩtɩ mʋ gʋ Wɛ nijoŋnə balʋ maama ba na gʋ lʋgʋ pulim nɩ sɩ kʋ ba kʋ yi zɩm tɩn, 51kʋ na puli Abɛlɩ nɩ sɩ kʋ ba kʋ kweeli dɩ Zakari wʋlʋ ba na gʋ Wɛ kaanɩm bimbim dɩm dɩ DƖ di-laa kʋm tɩtarɩ nɩ tɩn. A lagɩ a ta cɩga mʋ dɩ abam sɩ, kəm-balwaarʋ tɩm kʋntʋ maama caa w'ʋ ta wʋ zɩm nɔɔna bam yuu nɩ. 52Wɛ cullu karanyɩna tiinə-ba, lɛɛrʋ wʋ 'a yuu nɩ. Bɛŋwaanɩ 'a yəni 'a cɩ nɔɔna sɩ ba yɩ lwarɩ Wɛ cɩga kam. Abam tɩtɩ wʋ sɛ sɩ 'a joŋi-ka, yɩ 'a daarɩ 'a wʋ pɛ balʋ na lagɩ ba joŋi-ka tɩn cwəŋə sɩ ba joŋi." 53Zezi laan ma nuŋi jəgə kam kʋntʋ nɩ o viiri. Wɛ cullu karanyɩna tiinə bam dɩ Farizɩan tiinə bam maa ba lagɩ o taanɩ dɩ fɩnfɩɩn dɩ. Ba ma yaar-o dɩ bwiə zanzan. 54Ba maa lagɩ sɩ ba pa o ŋɔɔnɩ o tusi, sɩ ba wanɩ ba ja-o.


text: 1Mɩyaŋ Gyemsi aa yaa Wɩɩsɩ abee á Tɩɩna Yesu Krisita tʋŋtʋnnɩ rɛ saba teŋ no a kɩ tɩya nala hʋ buloŋ aa laa Yesu Krisita wɩya di, aŋ pɩsa we dʋnɩya no logiŋ buloŋ tɩyaŋ. Ŋ aa kyʋwalɩ ma buloŋ. 2Ŋ naabalɩya, dɩ wɩɩ kɛ buloŋ nɛ ko gyʋʋ ma, ma leŋ dɩ ʋ yaa ma teŋfɩyɛlʋʋ, 3beewɩya dɩ mamaa rɛ ko kɩ na tʋwara wɩɩ tɩyaŋ, aŋ ha wuwo laa Wɩɩsɩ di, ma sɩ na dɩ ma kaŋ kenyiri, a marɩ sɩŋ ma laadii hʋ tɩyaŋ. 4Ma leŋ di kenyiri vɔgɔ ma, dɩ ma kaŋ mala a mʋ teŋ. Ɛɛ rɛ sɩ leŋ dɩ ma wuwo yaa tɩpʋlʋŋ tɩmma, a bɩ sɩ nyaa gyogiweliye tɩyaŋ. 5Amɛ dɩ nal lɛ we ma tɩyaŋ a bɩ kaŋ wɩgyʋŋ ʋ aa sɩ wuwo gyɩŋ wɩɩ hʋ aa maga dɩ ʋ yaa, ma leŋ dɩ ʋ tɩɩna sʋla Wɩɩsɩ, dɩ Wɩɩsɩ tɩya ʋ wɩgyʋŋ. Beewɩya Wɩɩsɩ kaŋ kyori abee bɔnyɛ rɛ, ʋ aa sɩ kpa wɩgyʋŋ tɩya nal kɛ buloŋ aa sʋla ʋ. Wɩɩsɩ bee lugisi nala. 6Ɛɛwɩya dɩ ɩ rɛ sʋla Wɩɩsɩ kɩ kyɛ wɩɩ, laa di anɩɩ ʋ sɩ yaa wɩɩ hʋ tɩya ɩ. Ta kɩ yaa sige anɩɩ ʋ sɩ yaa koo ʋ bɩ sɩ yaa. Beewɩya, nal hʋ buloŋ aa sʋla Wɩɩsɩ kɩ kyɛ kɩŋ, aŋ kɩ yaa sige, ʋ tɩɩna tɩbɩɩna kɩɩ gɛɛ rɛ anɩɩ fuwo nɩɩ puwo aa kaŋ gɔllɩ kɩ yeŋŋi. 7- 8Nal hʋ buloŋ aa yaa Wɩɩsɩ sige, aŋ bɩ sɩŋ wɩdɩgɩ naaŋ tɩyaŋ, ʋ tɩɩna ta ko kɩ yɩyɛlɩ anɩɩ ʋ sɩ na kɩŋ buloŋ a lɩɩ Wɩɩsɩ lee. 9Nal hʋ aa bɩ kaŋ lee dʋnɩya no tɩyaŋ ma nala hʋ aa laa Yesu wɩya di tɩyaŋ, ʋ maga dɩ ʋ tɩɩna leŋ dɩ ʋ teŋ fɩyɛlɩ rɛ, beewɩya Wɩɩsɩ kpaa ʋ yohuŋ nɛ. 10Nal hʋ mɛ aa yaa kɩna tɩɩna ma nala hʋ aa laa Yesu wɩya di tɩyaŋ, ʋ tɩɩna leŋ dɩ ʋ teŋ fɩyɛlɩ abee Wɩɩsɩ aa leŋ ʋ bee nyaaba kɩɩ dɔmɔŋ nyɛ. Beewɩya ʋ tɩɩna bɩ sɩ pɩɩsɩ aŋ sʋba anɩɩ ɔhɔ aa fɩɩlɩ, a bɩ pɩɩsa kɛ fɩɩla hʋ yuwori gɛɛ. 11Beewɩya, Wɩɩsɩ aa ko pɔsɔ, lee buloŋ aa nɩma rɛ parɩparɩ. Ʋ nʋŋ hʋ aa leŋ ɔhɔ hʋ buloŋ hɩla rɛ, Ʋ fɩɩla hʋ buloŋ mɛ yuwori, ka ʋ weliŋ hʋ buloŋ mɛ nyʋgɩsɩ. Ɛɛ rɛ nal hʋ aa kaŋ kɩna mɛ yaŋ kɩɩ. Ʋ ha sɩ we ʋ tʋma tɩyaŋ ka dɩ sʋʋ kana ʋ. 12Nyusʋŋtɩɩna rɛ yaa nal hʋ tʋwara aa gyʋwa, aŋka ʋ ha wuwo kaŋ mala ʋ Wɩɩsɩ laadii tɩyaŋ. Ʋ aa yaŋ wuwo kaŋ mala gɛɛ, Wɩɩsɩ sɩ tɩya ʋ mɩɩbol hʋ aa bɩ kaŋ tenii. Mɩɩbol hʋ ʋ aa baa dɩ ʋ sɩ kpa tɩya nala hʋ buloŋ aa kyo ʋ. 13Dɩ wɩɩ rɛ ko gyʋʋ nal buloŋ, ʋ bɩ maga dɩ ʋ tɩɩna baa dɩ Wɩɩsɩ rɛ kpa wɩbɔŋ kɩ magɩsɩ ʋ. Beewɩya kɩŋ buloŋ bɩ sɩ wuwo turo Wɩɩsɩ we dɩ ʋ yaa wɩbɔŋ, ʋ tɩɩtɩɩ mɛ bɩ sɩ laa nyʋwa mʋrɩ nal dɩ ʋ yaa wɩbɔŋ. 14Amɛ nal buloŋ tɩliisibɔmɔ hʋ aa we ʋ tɩya tɩyaŋ nɛ aa wuwo mʋrɩ ʋ tɩɩna ʋ yaa wɩbɔŋ. Nal buloŋ tɩliisibɔmɔ rɛ aa wuwo leŋ ʋ tɩɩna nyʋgɩsɩ. 15Dɩ ʋ rɛ ko kɩ tɩŋa ʋ tɩliisibɔmɔ hʋ tɩyaŋ, ʋ tɩɩna aa gyʋʋ wɩbɔmɔ yayɩ tɩyaŋ nɛ. Dɩ ʋ wɩbɔmɔ hʋ rɛ ko yʋga ʋ tɩyaŋ, ʋ kateŋse buloŋ nɛ yaa sʋʋ. 16Ŋ naabiikpɩyanama, ma ta kɩ mʋrɩ ma tɩɩma. 17Kɩwelii kɛ buloŋ aa lɩɩ Wɩɩsɩ lee rɛ. Kɩna hʋ buloŋ aa kyaanɩ wɩɩsɩnyuu tɩyaŋ, ʋ rɛ ta ba. Amɛ dɩ ba aa rɛ ko gyʋʋ, bilhuu aa we doŋ nɛ. Wɩɩsɩ tɩɩtɩɩ bɩ kɩɩ nyɛ, beewɩya ʋ bee bɩrɩmɩ mʋhʋ buloŋ mɛ dɩ á we bilhuu tɩyaŋ. 18Ʋ kyɛrɩ tɩyaŋ nɛ ʋ laa sɩya basɩ wɩtɩɩ hʋ aa we ʋ nyʋwa tɩyaŋ a tɩya ma dɩ á kɩ tɩŋa. Nyɛ rɛ ʋ yaa á yaa ʋ biisi, ka ʋ kɩmarɩya buloŋ na kɩ tɩŋa. 19Ŋ naabiikpɩyanama, ma gyegili nɩɩ wɩya no weliŋ. Ma leŋ nal buloŋ kaŋ dɩgɩŋgyegil, aŋ ta kɩ tuwoŋi wɩbasɩɩ, a ta kaŋ baaŋ toso mɛ. 20Beewɩya nal hʋ aa kaŋ baaŋ bɩ sɩ wuwo yaa wɩya hʋ aa kpaa ŋmanɩɩ Wɩɩsɩ sɩya tɩyaŋ. 21Ɛɛwɩya, ma lɩɩ wɩbɔŋ buloŋ ta ma tɩsɩ tɩyaŋ aŋ vɩya wɩbɔŋgyamaa hʋ buloŋ aa vʋwa ma. Ma kaŋ ma tɩɩ hʋwɔlɩ Wɩɩsɩ sɩya tɩyaŋ aŋ laa ʋ wɩbii hʋ ʋ aa kpaa we ma tɩsɩ tɩyaŋ di. Beewɩya, wɩbii no kaŋ dee rɛ ʋ aa sɩ wuwo laa ma ta. 22Amɛ ʋ maga dɩ ma kɩ tɩŋ wɩya hʋ buloŋ Wɩɩsɩ aa baa ma kɩ yaa rɛ. Ʋ bɩ maga dɩ ma kɩ nɩɩ wɩya hʋ bee dɩgɩna dʋŋ. Dɩ mamaa rɛ ko nɩɩ wɩya hʋ aŋ bee tɩŋ ba, ma aa mʋrɩ ma tɩɩma rɛ. 23Dɩ nal buloŋ nɛ nɩɩ wɩya no aŋ vɩya ba tɩŋɩɩ, ʋ tɩɩna kɩɩ gɛɛ rɛ anɩɩ nal aa kpaa nyagɩsa deŋ na ʋ tɩɩ. 24Amɛ dɩ ʋ rɛ ko gɩɩgɩ mʋhʋ, ʋ guu yeŋŋi gɛɛ hʋ ʋ aa kɩya. 25Amɛ nal hʋ aa kpaa ʋ hakɩla buloŋ we Wɩɩsɩ wɩbii hʋ aa laa nala kɩ ta tɩyaŋ, a kaŋ mala abee ʋ tɩŋɩɩ tɩyaŋ, a bɩ nɩya aŋ kɩ yeŋŋi, aŋ wuwo kana ʋ kɩ tʋŋ tʋma, Wɩɩsɩ sɩ pɛ ʋ tɩɩna abee ʋ wɩyaalɩɩ buloŋ tɩyaŋ. 26Dɩ nal lɛ baa ʋ aa kyʋwalɩ Wɩɩsɩ rɛ, aŋ bee kana ʋ tɩɩ abee ʋ wɩbasɩya tɩyaŋ, ʋ tɩɩ rɛ ʋ kɩ mʋrɩ. Ɛɛ daga anɩɩ ʋ Wɩɩsɩ hʋ kyʋwalɩɩ mɛ yaa waasʋ rɛ. 27Wɩɩkyʋwalɩ hʋ á kuwo Wɩɩsɩ aa daga anɩɩ ʋ rɛ yaa wɩɩkyʋwal kyirikyi abee Wɩɩsɩ ŋmanɩɩ tɩŋɩɩ tɩɩ rɛ nyɛ: Dɩ ɩ kɩ kyiyeli lohaana abee nɩtaaga abee busuluŋbiisi ba tʋwara tɩyaŋ aŋ lɩɩ ɩ tɩɩ dʋnɩya bisiŋ tɩyaŋ.


text: 1Tampana kɛ ma heeliɣi-mɛ yoo, maa cɛsəɣɩ, wei ɩ́ yela heeŋ kaləkʋ nɔnɔɣɔ kɛ sʋʋnaʋ na ɩ́ ŋmaana tiili tɔɔ na ɩ́ sʋʋ tɔ, pʋntʋ kɛ́ ŋmɩɩlʋ na wakəllʋ kɛ́. 2Ama wei ɩ təŋəɣəna nɔnɔɣɔ na ɩ́ sʋʋ tɔ, pʋntʋ ntɛ́ tiikulu. 3Nɔnɔɣɔ taŋlʋ tʋləɣɩ-ɩ na ɩ́ sʋʋ. Heeŋ nyəmá ɩ nɔɣɔ. Ɩ kaləɣɩ ɩ heeŋ həla kɛ kʋlʋm kʋlʋm na ɩ́ lɩɩkəna-ɩ awalɩ. 4Waatʋ wei ɩ tɛŋ ɩ heeŋ ɩnɩ ɩ tənaɣa lɩɩnaʋ tɔ, ɩlɛna ɩ́ tɛɛ-ɩ nɔɣɔ na heeŋ naa tʋ ɩ waalɩ. Pə taɣa pʋlʋ, ɩ nyəmá ɩ nɔɣɔ tɔ pə tɔɔ. 5Ama ye kpaɩ tʋ, ɩ kaa təŋ ɩ́lɛ́, halɩ ɩ ká se-ɩ sɔsɔm kɛ́. Mpi tɔ, ɩ ta nyɩ kpaɩ nyəmá nɔɔsɩ tɔ se. 6Yesu kɛɛsa-wɛɣɛ tənɛ ɩnɩ. Ama pa ta cɛkəna tə hʋwɛɛ. 7Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tasa yɔɣɔtaɣa sɩ: Tampana kɛ ma heeliɣi-mɛ yoo, maa cɛsəɣɩ. Maɣalɛ heeŋ kaləkʋ ŋkʋ kʋ nɔnɔɣɔ. 8Pa təna mpa pa laala-m kɔntɛ tɔ, paa kɛ́ ŋmɩɩlaa na wakəllaa kɛ́, heeŋ ta tɩɩ nɩɩna-wɛ. 9Maɣalɛ nɔnɔɣɔ, wei ɩ́ təŋna ma tɔɔ na ɩ́ sʋʋ, pɩɩ ya ɩ nyʋɣʋ. Ɩ ká sʋʋkɩ na ɩ́ lɩɩkɩ, na ɩ́ hikiɣi nyɩɩtʋ kʋpantʋ. 10Nmɩɩlʋɣʋ na lɛntʋɣʋ na wakəlʋɣʋ tɔɔ tike kɛ ŋmɩɩlʋ ná kɔŋ. Ama ma kɔmaɣa sɩ ma heeŋ ɩ́ wɛɛ alaafəya taa kɛ́ tam təpɔkɛɛɛ. 11Má kɛna ntɛɣɛ tiikulu kʋpaŋ ɩnɩ. Wei ɩ kɛ tiikulu kʋpaŋ tɔ, pʋntʋ ɩnɩ ɩɩ kisiɣi ɩ heeŋ səm səpʋ. 12Apaa tʋ wei ɩ ta kɛ tiikulu, na ɩ́ ta tɩ heeŋ tɔ, ye ɩ na taalɛ haɣa kɔŋ ɩ see kɛ́, na taalɛ haɣa kɔɔ na ka kpa heeŋ na ka yasɩ-ɩ yem yem. 13Apaa tʋ seeki tɔ, pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, liɣitee tɔɔ kɛ́ ɩ lakɩ, na heeŋ ɩnɩ ɩ tɔm ɩɩ caaləɣɩ-ɩ. 14Má kɛna ntɛɣɛ tiikulu kʋpaŋ ɩnɩ. Ma nyəmá ma heeŋ na ma heeŋ nyəma-m, 15teitei ɩsɩɩ ma Caa nyəmɩ-m na maa nyəma-ɩ tɔ. Ma sɔɔlʋ pɩɩwa sɩ má sɩ ma heeŋ səm. 16Ma wɛna heeŋ lɛləŋ wei ɩ fɛɩ kaləkʋ kʋnɛ kʋ taa tɔ, na ɩnɩ ɩnɩ, ɩsɩɩ ma polaa na ma kɔna-ɩ. Ɩ ká nyɩ ma nɔɣɔ na ɩ́ kpɛntɩ kaləkʋ kʋlʋmʋɣʋ na tiikulu kʋlʋm. 17Ma lɔɔ ma weesuɣu kɛ́ sɩ cele má taɣanɩ-kʋɣʋ hikuɣu. Ma sɔɔlʋ pɩɩwa sɩ má la mpʋ tɔɣɔ ma Caa luɣu wɛ-m. 18Pə taɣa ɩsɩɩ nɔɣɔlʋ lɛɛkəɣɩ-m-kʋɣʋ kʋlɛɛkʋ se. Ama na ma luɣu kɛ ma lɔɔna-kʋ. Ma wɛna pəsʋɣʋ sɩ má lɔ-kʋ. Pə́cɔ́ ma wɛna pəsʋɣʋ sɩ má taɣanɩ kʋ hikuɣu. Ḿpʋ́ɣʋ́ ma Caa heela-m sɩ má la. 19Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ tɔm tənɛ tə tɔɔ Yuta nyə́ma tasa faɣaʋ kɛ pa taa pa tike. 20Pa taa paɣalɛ ná tɔŋaɣa sɩ: Ɩ hii alɔɣaa, pə́cɔ́ ɩ sʋʋ kpaŋʋɣʋ. Pepe tɔɔ kɛ́ ɩ́ nɩɩkɩ ɩ tɔm? 21Lɛlaa sɩ pə taɣa ɩlɔɣɔhilu kʋyɔɣɔtʋtʋ ntɛ́ tənɛ ɩnɩ. Ɩlɔɣɔʋ ká pəsɩ na ɩ́ kuli yʋlʋmaa ɩsɛ na? 22Pa lakaɣa Yosalɛm kɛ Ɩsɔ təsɛɛlɛ taɣanʋɣʋ acima na pə pamna watʋ waatɩ. 23Na Yesu cɔɔkɩ Ɩsɔ təsɛɛlɛ taa kɛ́ Salʋmɔŋ laŋaɣa tɛɛ. 24Tənaɣa Yuta nyə́ma tama-ɩ kotaɣa na pá pɔɔsɩ-ɩ sɩ: Ye tampana nyaɣalɛ Mesii, pəlee kɛ́ n ka heeli-tʋ təfoo na tə hɛɛsɩ liɣiliɣi ɩnɛ? 25Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu cɔ-wɛ sɩ: Ma tɛma-mɛɣɛ heeluɣu ɩ́ ta mʋ. Təma nna ma lakəna ma Caa toŋ tɔ, alɛ a hʋləɣɩ ma kɛ́ wei tɔ. 26Ama ɩɩ saŋ mʋɣʋ, pə taɣa pʋlʋ, ɩ́ tá kɛ́ ma heeŋ tɔ se. 27Ma heeŋ nyəmá ma nɔɣɔ, na ma nyəma-ɩ, na ɩ́ təŋəɣɩ-m. 28Na má haa-ɩ weesuɣu ŋku kɩɩ tɛŋ tɔ, ɩ kaa le, pə́cɔ́ nɔɣɔlʋ kaa lɛɛkɩ-ɩ ma niŋ taa. 29Ma Caa wei ɩ hamɩ-ɩ tɔ ɩ kəla pə təna, na nɔɣɔlʋ kaa pəsɩ ɩ́ lɛɛkɩ-ɩ ma Caa niŋ taa. 30Ma na ma Caa tə wɛ kʋlʋm. 31Tənaɣa Yuta nyə́ma tasa pɛɛ kɛ kpaɣaʋ sɩ pa yakɩ-ɩ. 32Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tɔma-wɛ sɩ: Ma hʋla-mɛɣɛ təma kʋpana paɣalɛ nna ma lakəna ma Caa toŋ tɔ, a taa nte tə tɔɔ kɛ́ ɩ́ caa-m pɛɛ yaɣaʋ? 33Ɩlɛna Yuta nyə́ma cɔ-ɩ sɩ: Aaɩ, ta paa fɛɩna nyá təma kʋpana. Ama ɩsɩɩ n tɩɩ kpaʋ Ɩsɔ tɔɔ tɔɣɔ. Pə taɣa pʋlʋ, nyaɣa yʋlʋ na ń kɛɛsəɣəna Ɩsɔ kɛ́ nyá tɩ. 34Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu cɔ-wɛ sɩ: Pa ŋmaawa mə kʋsəsɩɩtʋ takəlasɩ taa maɣamaɣa sɩ Ɩsɔ yɔɣɔta napəlɩ sɩ pa kɛ́ ɩsɔnaa. 35Tɔʋ, pa ta kisi mpa pa heela Ɩsɔ tɔm tɔɣɔ yaaʋ sɩ ɩsɔnaa pə́cɔ́ tə nyəmá sɩ Ɩsɔ Tɔm Nmaatʋ kaa laɣasɩ, 36na má wei Tacaa paasaa na ɩ́ ləsɩ-m na ɩ́ tisi atɛ cənɛ tɔ ma yɔɣɔtaa sɩ ma kɛ́ Ɩsɔ Pəyalʋ, ɩlɛ pepe tɔɔ kɛ́ ɩ́ tɔŋ sɩ ma kpaa Ɩsɔ tɔɔ? 37Ye pə taɣa ma Caa təma kɛ ma lakɩ, ɩ́ taa mʋ ma tɔm. 38Ama ye ma tɔŋa ma Caa təma kɛ lapʋ, ɩ́ mʋ-yɛ, paa ɩ́ kaa mʋ ma maɣamaɣa. Ɩlɛ ɩ́ ká cɛkəna kpakpaa kɛ tam tɔɔ sɩ má na ma Caa tə wɛ təma taa. 39Tənaɣa pa tasa ŋmiluɣu sɩ pa kpaa-ɩ. Ama ɩ fita pa niŋ taa. 40Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu kʋlaa na ɩ́ məlɩ Yaatanɩ waalɩ, timpi Yohaanɩ ka caala Ɩsɔ lʋm sɔʋ tɔ, na ɩ́ caɣa təna. 41Na yəlaa paɣalɛ polo ɩ kiŋ na pá tɔŋ sɩ: Yohaanɩ ná táá lá piti təmlɛ natəlɩ. Ama nti ɩ tɩɩ yɔɣɔta apalʋ ɩnɛ ɩ tɔɔ tɔ tə wɛ tampana. 42Na yəlaa paɣalɛ mʋ ɩ tɔm kɛ təna.


text: 1Abam Galatɩ tiinə-ba, 'a kikiə nyɩ dɩ ba tulimi abam mʋ ba pa 'a swan daa tərə te. Ba dɛɛn tɔɔlɩ ba brɩ abam jaja kʋ na kɩ te yɩ Zezi Krisi tɩ tʋʋn-dagara kam baŋa nɩ tɩn. 2A nan lagɩ a bwe abam woŋo dɩdʋa yɩranɩ mʋ a nii. Abam dɛɛn na joŋi Wɛ Joro kʋm yɩ kʋ wʋ 'a wʋnɩ tɩn, kʋ yɩ 'a tɩtʋŋa na tɔgɩ cullu tɩm tɩn ŋwaanɩ mʋ na? Awo. Kʋ yɩ 'a na ni Wɛ kwər-ywəŋə kam yɩ 'a sɛ tɩn ŋwaanɩ mʋ. 3Bɛɛ mʋ yɩ 'a ba jɩgɩ swan kʋntʋ? Abam na puli 'a tɔgɩ Zezi dɩ Wɛ Joro kʋm dam tɩn, 'a laan lagɩ sɩ 'a pipiri 'a da-o dɩ 'a tɩtɩ dam mʋ 'a vu 'a guri na? 4Wəənu tɩlʋ maama na kɩ abam tɩtarɩ nɩ tɩn w'ʋ ji kafɛ mʋ na? Aye. Amʋ bʋŋɩ nɩ tɩ b'a ji kafɛ. 5Wɛ na pɛ abam DƖ Joro kʋm yɩ DƖ daarɩ DƖ kɩ wo-kɩnkagɩla abam tɩtarɩ nɩ tɩn, DƖ kɩ kʋntʋ abam tɩtʋŋa na tɔgɩ cullu tɩm tɩn ŋwaanɩ mʋ na? Aye. Kʋ yɩ 'a na ni Wɛ kwər-ywəŋə kam yɩ 'a kɩ 'a wʋ-dɩdʋa dɩ Zezi tɩn ŋwaanɩ mʋ. 6Kʋntʋ mʋ kʋ pʋpʋnɩ Wɛ tɔnɔ kʋm wʋnɩ kʋ wɩ: Abraham kɩ o wʋ-dɩdʋa dɩ Wɛ, yɩ Wɛ pa o na cɩga kʋ ŋwaanɩ. 7Kʋntʋ mʋ w'ʋ pa 'a lwarɩ nɩ Abraham dwi tiinə cɩga cɩga yɩ balʋ na kɩ ba wʋ-dɩdʋa dɩ Wɛ tɩn mʋ. 8Faŋa faŋa tɩn kʋ maŋɩ kʋ pʋpʋnɩ Wɛ tɔnɔ kʋm wʋnɩ kʋ wɩ: Wɛ w'ʋ pa dwi-gɛ tiinə dɩ na cɩga DƖ tee nɩ, dɩ ba na kɩ ba wʋ-dɩdʋa dɩ DƖ tɩn ŋwaanɩ. Mʋ kʋ kuri Wɛ dɛ yigə DƖ ta DƖ kwər-ywəŋə kam dɩ Abraham DƖ wɩ: "Amʋ w'ʋ ta nmʋ ŋwaanɩ mʋ a kɩ lʋgʋ baŋa dwi maama lanyɩranɩ." 9Kʋntʋ tɩn, balʋ maama dɩ na kɩ ba wʋ-dɩdʋa dɩ Wɛ nɩ Abraham dɛɛn na kɩ o wʋ-dɩdʋa dɩ DƖ te tɩn, Wɛ dɩ w'ʋ kɩ-ba lanyɩranɩ. 10Kʋ daarɩ balʋ na tɩɩgɩ cullu tɩm sɩ ba ma na cɩga Wɛ tee nɩ tɩn w'ʋ na cɔgɩm. Bɛŋwaanɩ kʋ pʋpʋnɩ Wɛ tɔnɔ kʋm wʋnɩ kʋ wɩ: "Wʋlʋ maama na wʋ tɔgɩ kʋlʋ maama na pʋpʋnɩ kʋ kɩ Wɛ cullu tɔnɔ kʋm wʋnɩ tɩn, Wɛ w'ʋ cɔgɩ kʋntʋ tu." 11D'ɩ nan ye lanyɩranɩ nɩ, nɔɔn-nɔɔnʋ b'a na cɩga Wɛ tee nɩ dɩ o na tɔgɩ cullu tɩm tɩn ŋwaanɩ. Kʋ nan pʋpʋnɩ kʋ wɩ: "Wʋlʋ na jɩgɩ cɩga Wɛ tee nɩ tɩn mʋ yɩ wʋlʋ na kɩ o wʋ-dɩdʋa dɩ DƖ tɩn, o'o na ŋwɩa cɩga cɩga." 12Nɔɔnʋ na tɔgɩ cullu tɩm kʋ daɩ nɩ o kɩ o wʋ-dɩdʋa dɩ Wɛ, nɩ kʋ na pʋpʋnɩ kʋ wɩ: "Wʋlʋ na kɩ Wɛ cullu tɩm na brɩ te tɩn w'ʋ na ŋwɩa kʋ ŋwaanɩ." 13Dɩbam nan na wʋ kɩ kʋlʋ maama Wɛ cullu tɩm na brɩ tɩn, d'ɩ maŋɩ sɩ d'ɩ na cɔgɩm mʋ. Zezi Krisi nan mʋ tɩgɩ tʋʋn-dagara kam baŋa nɩ o ma lɩ dɩbam cɔgɩm dɩm kʋntʋ wʋnɩ. Wɛ ma pa Zezi ləni dɩbam yuu nɩ o na cɔgɩm dɩlʋ dɩbam ya na maŋɩ sɩ d'ɩ na tɩn. Kʋ yɩ nɩ kʋ na pʋpʋnɩ kʋ wɩ: "Wʋlʋ maama ba na gʋ ba lə daa yuu nɩ tɩn, Wɛ mʋ cɔgɩ kʋntʋ tu." 14Zezi Krisi dɛɛn sɛ o tɩ kʋntʋ doŋ mʋ, sɩ kʋ wanɩ kʋ pa Wɛ kɩ dwi-gɛ tiinə dɩ lanyɩranɩ, nɩ DƖ dɛɛn na goni ni dɩ Abraham te tɩn. Kʋntʋ ŋwaanɩ dɩbam w'ʋ wanɩ d'ɩ joŋi Wɛ Joro kʋm, nɩ DƖ na goni ni sɩ DƖ pa dɩbam te tɩn, d'ɩ na kɩ d'ɩ wʋ-dɩdʋa dɩ DƖ tɩn ŋwaanɩ. 15A ko-biə-ba, a lagɩ a ma lʋgʋ baŋa woŋo mʋ a ma brɩ abam Wɛ cɩga kam na yɩ te tɩn. Nɔɔna bale na kɩ ni dɩdʋa ba go ni ba pa daanɩ woŋo baŋa nɩ, nɔɔn-nɔɔnʋ daa b'a wanɩ o cɔgɩ ba ni dɩm kʋntʋ, naa o kɩ woŋo kʋdoŋ o daa wəli da. 16Wɛ dɛɛn na goni ni dɩ Abraham tɩn, kʋ yɩ dɩ o naa kʋm dɩ mʋ. Kʋ na pʋpʋnɩ te tɩn, kʋ wʋ tagɩ nɩ 'o naarʋ'. Kʋ pʋpʋnɩ kʋ wɩ 'o naa' mʋ. Kʋ brɩ nɩ kʋ yɩ nɔɔnʋ dɩdʋa taanɩ mʋ, yɩ o naa kʋm kʋntʋ mʋ yɩ Zezi Krisi. 17Kʋlʋ amʋ na lagɩ a ta tɩn mʋ yɩ sɩ, Wɛ dɛɛn goni ni dɩ Abraham, yɩ kʋntʋ kwaga nɩ, bɩna biə yana dɩ fiintɔ (430) laan na kɛ tɩn, DƖ daa ma kwe DƖ cullu tɩm DƖ pa Zwifə bam. Wɛ cullu tɩm kʋntʋ nan b'a wanɩ tɩ cɔgɩ ni dɩlʋ DƖ ya na maŋɩ DƖ go dɩ Abraham tɩn. Tɩ b'a wanɩ tɩ pa DƖ ni-gonim dɩm ji kafɛ. 18Wɛ ya na pɛ nɔɔna DƖ pɛɛrɩ dɩm ba na tɔgɩ DƖ cullu tɩm tɩn ŋwaanɩ mʋ, DƖ ni-gonim dɩm ya daa ba jɩgɩ kuri. D'ɩ nan ye nɩ, Wɛ pɛ Abraham DƖ pɛɛrɩ dɩm DƖ na goni ni dɩd-o tɩn ŋwaanɩ mʋ. 19Kʋ nan na yɩ kʋntʋ, bɛŋwaanɩ mʋ yɩ Wɛ kwe DƖ cullu tɩm DƖ pa Zwifə bam? DƖ kwe-tɩ DƖ wəli DƖ ni-gonim dɩm nɩ, sɩ kʋ wanɩ kʋ pa d'ɩ lwarɩ kʋlʋ na yɩ lwarɩm tɩn mʋ. DƖ cullu tɩm dɛɛn maŋɩ sɩ tɩ taa wʋra, sɩ kʋ vu kʋ yi maŋa kam Abraham naa kʋm na w'ʋ ba lʋgʋ baŋa tɩn mʋ. Wʋntʋ mʋ yɩ wʋlʋ Wɛ na goni DƖ ni dɩm o ŋwaanɩ tɩn. Wɛ dɛɛn tɔgɩ DƖ malɛsɩ sɩm jɩŋa mʋ DƖ kwe DƖ cullu tɩm DƖ pa DƖ nɔɔna bam, yɩ yiginu dɛɛn mʋ wʋ bantʋ dɩ Wɛ tɩtarɩ nɩ. 20Yiginu na wʋ nɔɔna bale tɩtarɩ nɩ, o ba wʋra nɔɔnʋ dɩdʋa ŋwaanɩ, Wɛ nan yɩ dɩdʋa mʋ. DƖ na goni DƖ ni dɩ Abraham tɩn, DƖ yɔɔrɩ DƖ ŋɔɔnɩ dɩ Abraham tɩtɩ mʋ. 21Kʋntʋ maama nan brɩ nɩ Wɛ cullu tɩm warɩ tɩ maŋɩ dɩ DƖ ni-gonim dɩm mʋ na? Awo, kʋ daɩ kʋntʋ. Cullu tərə tɩ na w'ʋ wanɩ tɩ pa nɔɔna na ŋwɩa Wɛ tee nɩ. Cullu tɩntʋ doŋ ya na wʋra, tɩ ya w'ʋ wanɩ tɩ pa nɔɔna na cɩga Wɛ tee nɩ. 22Wɛ tɔnɔ kʋm nan brɩ dɩbam nɩ nabiinə maama wʋ lwarɩm dam kuri nɩ mʋ. Kʋntʋ, kʋ yɩ balʋ na kɩ ba wʋ-dɩdʋa dɩ Zezi Krisi tɩn yɩranɩ mʋ w'ʋ joŋi pɛɛrɩ dɩlʋ Wɛ na goni ni sɩ DƖ pa balʋ na jɩgɩ wʋ-dɩdʋa dɩ DƖ tɩn. 23Kʋ daarɩ, kʋ na w'ʋ loori sɩ Zezi ba sɩ d'ɩ kɩ d'ɩ wʋ-dɩdʋa dɩd-o tɩn, dɩbam dɛɛn nyɩ nɩ d'ɩ wʋ pɩɩna digə nɩ mʋ te, cullu tɩm na cəŋi dɩbam tɩn ŋwaanɩ, yɩ kʋ vu kʋ yi maŋa kalʋ Wɛ na vɩɩrɩ dɩbam d'ɩ na kɩ d'ɩ wʋ-dɩdʋa dɩ DƖ te tɩn. 24Kʋntʋ mʋ cullu tɩm dɛɛn jɩgɩ dɩbam tɩ kweə, sɩ kʋ vu kʋ yi maŋa kam d'ɩ na lwarɩ Zezi Krisi tɩn, sɩ d'ɩ laan na cɩga Wɛ tee nɩ d'ɩ na kɩ d'ɩ wʋ-dɩdʋa dɩd-o tɩn ŋwaanɩ. 25Dɩbam laan nan na kɩ d'ɩ wʋ-dɩdʋa dɩ Zezi tɩn, woŋo daa tərə kʋ na w'ʋ ta te dɩbam. 26Abam na ŋwɩ dɩ Zezi Krisi tɩn, 'a maama yɩ Wɛ biə mʋ 'a na kɩ 'a wʋ-dɩdʋa dɩ DƖ tɩn ŋwaanɩ. 27Abam wʋlʋ maama ba na miis-o na wʋnɩ tɩn laan ŋwɩ dɩ Zezi Krisi mʋ, yɩ o nyɩ dɩ Zezi tɩtɩ mʋ te. 28Kʋntʋ tɩn, kampwara daa təri Zwifu dɩ dwi-gɛ tu laŋa nɩ. Kampwara nan ta təri gambaa dɩ wʋlʋ na te o tɩtɩ tɩn laŋa nɩ. Kampwara nan təri baarʋ dɩ kaanɩ laŋa nɩ dɩ. Abam na ŋwɩ dɩ Zezi Krisi tɩn, 'a maama yɩ woŋo dɩdʋa mʋ. 29Abam na yɩ Zezi Krisi nɔɔna tɩn, kʋ pɛ 'a tɔgɩ 'a yɩ Abraham naarʋ mʋ, yɩ 'a w'ʋ joŋi pɛɛrɩ dɩlʋ Wɛ na goni ni sɩ DƖ pa Abraham naarʋ tɩm tɩn.


text: 1Nyɛ rɛ Gyuuma wɩɩkyʋwal sɩlaala nɩhɩyawʋ hʋ pɩyɛsɩ Sɩtɩɩvɩŋ a baa, "Wɩya no ba aa basa, ba yaa wɩtɩɩ rɛ koo ba nyɩya tɩya ɩ rɛ." 2Ɛɛ rɛ Sɩtɩɩvɩŋ baa, "Ŋ kuwoma abee ŋ naabalɩya, ma gyegili nɩɩ daha. Wɩɩbal hʋ, feŋbal hʋ tɩɩna gyɩ kaŋ ʋ tɩɩ ko daga á naabaa Abɩraham nɛ dɩ ʋ ha gyɩ hɔŋ Mesopotemiya taŋha tɩyaŋ. Haŋ saŋa hʋ dɩ ʋ ha gyɩ bɩ mʋʋ Haraŋ paalʋʋ. 3Ɛɛ rɛ Wɩɩsɩ basɩ tɩya ʋ dɩ ʋ sii leŋ ʋ dɩya nala buloŋ, aŋ lɩɩ ʋ paalʋʋ mɛ tɩyaŋ, a mʋ paalʋʋ hʋ ʋ aa sɩ daga ʋ. 4Nyɛ rɛ ʋ sii lɩɩ Kaldɩya paalʋʋ tɩyaŋ, a mʋ hɔŋ tɔɔ kɩdɩgɩ ba aa yɩrɩ Haraŋ tɩyaŋ. Doŋ tɩyaŋ nɛ ʋ kuwo sʋba. Ɛɛ rɛ Wɩɩsɩ bɩl leŋ ʋ sii doŋ, a ko hɔŋ paalʋʋ no tɩyaŋ ma aa hɔnɔ gyɩnaŋ. 5Saŋa hʋ tɩyaŋ, Wɩɩsɩ fa bɩ keri taŋha hʋ mʋhʋ mɛ a tɩya Abɩraham a pel naaŋsɩɩnyʋwa kɩdɩgɩ mɛ, dɩ ʋ tɩɩ kana. Amɛ ʋ gyɩ wee nyʋwa tɩya ʋ rɛ anɩɩ ʋ sɩ kpa paalʋʋ no tɩya ʋ bee ʋ doho nala. Saŋa hʋ tɩyaŋ Wɩɩsɩ aa basɩ gɛɛ dɩ Abɩraham ha bɩ lʋla. 6Nyɛ rɛ Wɩɩsɩ basɩ tɩya ʋ, 'Ɩ doho nala sɩ yaa nɩhʋwala paalʋʋ kɩdɩgɩ tɩyaŋ a yaa yosi. Ba sɩ dɔgɩsɩ ba kɩŋkaŋ bɩsɩ kɔɔsɩbanaa. 7Amɛ ŋ sɩ dɔgɩsɩ haŋ paalʋʋ hʋ nala aa kaŋ ba bɩrɩmɩ yosi ba tʋma kɩ tɩya ba hʋ. Ɛɛ hal tɩyaŋ, ba sɩ lɩɩ doŋ tɩyaŋ, a bɩl ko daha, a kɩ kyʋwalɩ mɩyaŋ Wɩɩsɩ.' 8Ɛɛ rɛ Wɩɩsɩ kpa ʋ nyʋwa tɩya Abɩraham. Ʋ nyʋwa hʋ magɩl lɛ yaa Abɩraham bee ʋ doho nala aa keri ba pene. Nyɛ rɛ Abɩraham lʋl Azɩkɩ. Ʋ kyɛyɛ kyori kyɛɛ, Abɩraham keri ʋ peŋ. Azɩkɩ mɛ sii lʋl Gyeekɔbɩ. Gyeekɔbɩ mɛ lʋl biisi fi abee balɩya. Ba aa rɛ ko yaa á naabaala. 9Ba tɩyaŋ kɩdɩgɩ feŋ nɛ fa yaa Gyosɛfʋ. Nyɛ rɛ nɩkaalɩya hʋ gyɩ haasɩ ʋ, ba tɩsɩ kɩ hɔllɩ ʋ. Ba kuu gɛɛ wɩya a kana ʋ mʋ yallɩ tɩya baala badɔmɔŋ. Ba mɛ kana ʋ mʋ Igyipiti, a mʋ yallɩ tɩya baal kɩdɩgɩ, ʋ yaa yoŋ. Amɛ Wɩɩsɩ ha gyɩ aa pɛ ʋ tɩyaŋ nɛ weliŋ, 10a lɩɩ ʋ tʋwara buloŋ tɩyaŋ ʋ gyɩ aa gyʋwa. Ʋ fa aa mʋʋ Igyipiti Kuwori Faaro sɩya, Wɩɩsɩ dee tɩyaŋ, ʋ wuwo kaŋ wɩgyʋŋ nɛ abee gyogiweliye. Ɛɛ rɛ Kuwori Faaro lɩɩ ʋ, ʋ yaa ʋ paalʋʋ nɩhɩyawʋ, a kɩ deŋ ʋ paalʋʋ abee ʋ dɩya buloŋ. 11Ɛɛ rɛ losiŋbɔŋ kɩdɩgɩ gyɩ ko gyʋʋ Igyipiti paalʋʋ abee Keenaŋ paalʋʋ buloŋ, nala kɩ na sikii kɩŋkaŋ, á naabaala hʋ gyɩ kyɛ kɩdiilii buloŋ lɔlɔ dɩ ba di. 12Doŋ tɩyaŋ nɛ Gyeekɔbɩ nɩɩ anɩɩ kɩdiiliye we Igyipiti paalʋʋ tɩyaŋ nɛ. Ʋ tɩma ʋ balɩya dɩ ba mʋ yɔbɔ ko. Ɛɛ rɛ ba mʋ yɔbɔ ko. 13Nyɛ rɛ Gyeekɔbɩ balɩya hʋ bɩl mɩɩgɩ mʋ Igyipiti lɩya tɩɩna dɩ ba yɔbɔ kɩdiiliye. Doŋ tɩyaŋ nɛ Gyosɛfʋ kaŋ ʋ tɩɩ dagɩ ba, aŋ kaŋ ba mʋ daga Kuwori Faaro mɛ. Ɛɛ tɩyaŋ nɛ Kuwori Faaro yaŋ gyɩŋ Gyosɛfʋ doho aa lɩɩ lee hʋ. 14Ɛɛ rɛ ka Gyosɛfʋ tɩma dɩ ba mʋ basɩ tɩya ʋ kuwo Gyeekɔbɩ, dɩ ʋ kaŋ ʋ dɩya nala buloŋ ko Igyipiti paalʋʋ. Gyeekɔbɩ dɩya nala hʋ ʋ aa paa mʋ Igyipiti paalʋʋ, ba buloŋ gyɩ yaa nala mɔllɩboto rɛ abee fi abee bɔnɔŋ. 15Doŋ tɩyaŋ nɛ ʋ bee ʋ balɩya buloŋ sʋba. 16Ba mɩɩgɩ kaŋ ba mʋ Keenaŋ paalʋʋ, a hogi ba Sɛkɛm tɩyaŋ. Bʋbʋʋbal kɩdɩgɩ rɛ Abɩraham fa yɔbɔ Hamɔ nala lee. Doŋ tɩyaŋ nɛ ba hogi ba. 17Wɩɩsɩ gyɩ wee nyʋwa rɛ dɩ ʋ sɩ yaa wɩɩ kɩdɩgɩ tɩya Abɩraham. Ʋ gyɩ ko ka mʋhʋ rɛ ka dɩ Wɩɩsɩ yaa wɩɩ no. Haŋ saŋa hʋ dɩ Gyeekɔbɩ doho nala mɛ fa wala yʋga rɛ weliŋ Igyipiti paalʋʋ tɩyaŋ. 18Ɛɛ rɛ kuwori hʋ fa aa gyɩŋ Gyosɛfʋ Igyipiti tɩyaŋ ko sʋba aŋka nɩdɩma mɩɩgɩ di Igyipiti paalʋʋ koro. Ʋ kɛ fa bɩ gyɩŋ Gyosɛfʋ wɩya. 19Nyɛ rɛ ʋ kɩ mʋrɩ á naabaala hʋ, a kɩ dɔgɩsɩ ba kɩŋkaŋ, aŋ fɩla ba dɩ ba paa ba biifɩllɩ lɩɩ ta dɩ ba sʋba. 20Haŋ saŋa hʋ tɩyaŋ nɛ ba gyɩ lʋl Moosi. Ʋ fa yaa biiwelii nyɛ rɛ. Ɛɛ wɩya, ba kpa ʋ faŋa ʋ kuwo dɩya tɩyaŋ peŋsi boto, aŋ na kpa ʋ lɩɩ ta. 21Ba aa kpa ʋ lɩɩ ta gɛɛ, Kuwori Faaro tɩɩ toluu ko kpa ʋ a dɩyɛsɩ ʋ anɩɩ ʋ biilʋlɩɩ. 22Ba daga ʋ Igyipiti tɩmma wɩgyʋŋ buloŋ. Ʋ wɩyaalɩya abee ʋ wɩbasɩya buloŋ gyɩ daga anɩɩ ʋ yaa nɩbal lɛ. 23Moosi gyɩ aa ko pele bɩsɩ mɔllɩbalɩya, ʋ na anɩɩ ʋ maga dɩ ʋ mʋ na ɛɛ hʋ ʋ nala Iziral tɩmma hɔnɩɩ aa kɩya rɛ. 24Ʋ gyɩ aa mʋʋ dɩ ʋ naa Igyipiti tɩmma hʋ kɩdɩgɩ dɩ ʋ aa dɔgɩsɩ Iziral tɩmma hʋ kɩdɩgɩ. Ɛɛ rɛ ʋ mʋ laa pɛ Iziral tɩɩna hʋ tɩyaŋ, a ŋmaa Igyipiti tɩɩna hʋ kpa lo ʋ sʋba. 25Ʋ fa liise anɩɩ ʋ nala hʋ sɩ gyɩma anɩɩ Wɩɩsɩ aa kyɛ dɩ ʋ rɛ laa ba ta, amɛ ba bɩ wuwo gyɩma. 26Ʋ sɩgballɩya, ʋ bɩl mʋwa dɩ Iziral tɩmma balɩya aa kaa dɔmɔŋ. Ʋ mʋ dɩ ʋ laa ba ta, aŋ marɩ ba dɔmɔŋ. Nyɛ rɛ ʋ basɩ tɩya ba a baa, 'Ma yaa nɩmmabalɩya rɛ, bee rɛ tɩŋ ma mɩɩgɩ gul kɩ kaa dɔmɔŋ?' 27Ɛɛ rɛ nal hʋ fa aa di dee ʋ dɔŋtɩɩna hʋ nyuu tɩyaŋ kaŋ Moosi yige ta aŋ pɩyɛsɩ ʋ a baa, 'Aŋnɛ rɛ lɩɩ ɩ dɩ ɩ kɩ deŋ á nyuu, a laa á wɩya kɩ basɩ? 28Koo ɩ aa kyɛ ɩ kpʋ ŋ mɛ rɛ anɩɩ ɩ dɩya aa kpʋʋ Igyipiti tɩɩna hʋ gɛɛ rɛ?' 29Moosi aa nɩɩ gɛɛ, ʋ lɩɩ fá Igyipiti paalʋʋ tɩyaŋ, a mʋ yaa nɩhʋwal Mɩdɩya paalʋʋ tɩyaŋ. Doŋ tɩyaŋ nɛ ʋ hɔŋ a kpa haaŋ, a lʋl boyoŋbiisi balɩya. 30Ʋ fa hɔŋ doŋ bɩsɩ mɔllɩbalɩya rɛ. Ɛɛ rɛ kyɛɛ kɩdɩgɩ, malɩka kɩdɩgɩ ko ʋ lee ɔhɔ tʋtʋʋ tɩyaŋ, a kpaga dogimo kɩdɩgɩ ba aa yɩrɩ Saana. Ʋ ko lɩɩ a kɩɩ gɛɛ anɩɩ tɩɩbiye rɛ aa di diŋ. 31Moosi aa naa gɛɛ, ʋ yaa ʋ wɩkperii. Ɛɛ rɛ ʋ mʋ pele dɩ ʋ marɩ na tɩɩbiye hʋ weliŋ. Doŋ tɩyaŋ nɛ ʋ nɩɩ á Tɩɩna Wɩɩsɩ taal, dɩ ʋ basɩ tɩya ʋ a baa, 32'Mɩyaŋ nɛ yaa ɩ naabaala Abɩraham abee Azɩkɩ abee Gyeekɔbɩ Wɩɩsɩ'. Ʋ aa basɩ gɛɛ, Moosi sɩŋ kɩ kyele. Ʋ bɩl bɩ wuwo dɩ ʋ deŋ. 33Sɩtɩɩvɩŋ bɩl basɩ baa, 'Ɛɛ rɛ á Tɩɩna Wɩɩsɩ basɩ tɩya Moosi a baa, kuwoni ɩ naatɔbɔ ɩ naasɩ tɩyaŋ. Wɩɩsɩ we lee hʋ tɩyaŋ ɩ aa sɩna tɩyaŋ nɛ. 34Ŋ naa ɛɛ hʋ ba aa dɔgɩsɩ ŋ nala rɛ Igyipiti paalʋʋ tɩyaŋ, a nɩɩ ba wiile mɛ. Ŋ ko tuu dɩ ŋ laa ba ta rɛ. Sii dɩ ŋ tɩma ɩ dɩ ɩ mɩɩgɩ mʋ Igyipiti.' 35Ɛɛ rɛ Sɩtɩɩvɩŋ bɩl marɩ kpa, a baa, 'Moosi no rɛ Iziral tɩmma hʋ gyɩ vɩya aŋ pɩyɛsɩ ʋ baa, Aŋnɛ rɛ baa dɩ ɩ kɩ deŋ ma a laa á wɩya kɩ basɩ?' Ʋ rɛ Wɩɩsɩ yaŋ tɩma dɩ ʋ yaa ba nɩhɩyawʋ abee ba laataal. Wɩɩsɩ rɛ gyɩ tɩŋ ʋ malɩka, ʋ gyɩ ko Moosi lee a gyɩ kɩɩ gɛɛ anɩɩ tɩɩbiye rɛ aa di diŋ, a ko pɛ Moosi tɩyaŋ dɩ ʋ laa ʋ nala ta. 36Moosi gyɩ yaa wɩmagɩla abee wɩkperiye rɛ Igyipiti paalʋʋ tɩyaŋ, aŋ na kasɩ ʋ nala hʋ lɩɩ doŋ tɩyaŋ. Ba gyɩ aa mʋʋ pele fuwo kɩdɩgɩ ba aa yɩrɩ Fuwofɩyaŋ, ʋ gyɩ bɩl yaa wɩmagɩla rɛ doŋ. Ba gyɩ vala pogo mɛ dʋŋ tɩyaŋ nɛ bɩsɩ mɔllɩ balɩya, ka Moosi ha kɩ yaa wɩmagɩla abee wɩkperiye ŋmanɩɩ hʋ tɩyaŋ. 37Moosi no tɩɩ rɛ bɩl basɩ tɩya Iziral tɩmma a baa, 'Wɩɩsɩ sɩ tɩŋ ʋ tɩŋdaal dɩ ʋ ko ma lee anɩɩ ʋ aa tɩma ŋ gɛɛ. Ʋ sɩ yaa ma nɩɩnabiye tɩɩ.' 38Moosi bee á naabaala gyɩ laŋŋa pogo tʋtʋʋ tɩyaŋ nɛ. Doŋ tɩyaŋ nɛ Moosi gyɩ na malɩka dogiŋbal kɩdɩgɩ ba aa yɩrɩ Saana nyuu tɩyaŋ. Ɛɛ rɛ malɩka hʋ kpa Wɩɩsɩ nyʋwa hʋ aa kaŋ mɩɩbol tɩya ʋ dɩ ʋ laa basɩ tɩya ma. 39Ɛɛ rɛ ka á naabaala hʋ gyɩ vɩya ʋ nyʋwa, aŋ kpa ba hal yɩya ʋ, ka ba tɩliise buloŋ fa kɩ tɩya ba anɩɩ ba mɩɩgɩ mʋ Igyipiti paalʋʋ. 40Nyɛ rɛ ba basɩ tɩya Aarɔŋ a baa, 'Mɔ tɔdʋnnɩ tɩya ma dɩ ba kɩ deŋ ma. Moosi no aa kaŋ ma lɩɩ Igyipiti paalʋʋ ko daha, á bɩ gyɩŋ wɩɩ hʋ buloŋ aa kana ʋ.' 41Ɛɛ rɛ ba sii mɔ vʋgɩ kɩdɩgɩ ʋ kɩɩ gɛɛ anɩɩ nɔbiye. Nyɛ rɛ ba sii marɩ ʋ, ba tenni buloŋ fɩyɛlɩ kɩŋ hʋ ba tɩɩ aa mɔɔ tɩyaŋ. 42Nyɛ rɛ tɩŋ Wɩɩsɩ gyɩ kpa ʋ hal yɩya ba, a vɩya ba ta ba kɩ kyʋwalɩ kyɩŋwʋlɩya abee pene abee wɩɩpɔsɩɩ. Ba saba gɛɛ rɛ Wɩɩsɩ Teŋ logiŋ hʋ Wɩɩsɩ tɩŋdaala aa saba tɩyaŋ. Ba kɩdɩgɩ saba rɛ anɩɩ dɩ Wɩɩsɩ baa, 'Mamaa Iziral tɩmma, bɩsɩ mɔllɩbalɩya hʋ ma fa aa we pogo hʋ tɩyaŋ, ŋ daa ma fa kpa ma kɩna koo ma pʋsɩ kɩ sʋla. 43Amɛ ma tɔdʋŋ hʋ ma aa yɩrɩ Mɔlɔkɩ, ʋ rɛ ma marɩ taŋtɩ-dɩya we gɛɛ, abee ma kyɩŋwʋlɩya tɔdʋŋ hʋ ma aa yɩrɩ Rɛfaŋ, ba aa rɛ ma gyɩ kyʋŋ kɩ vala gɛɛ. Ma tɩɩ rɛ mɔɔ ba, a kɩ marɩ ba. Ɛɛwɩya, ŋ sɩ leŋ dɩ ba kasɩ ma mʋ lee aa para Baabilɔŋ.' 44Ɛɛ rɛ Sɩtɩɩvɩŋ bɩl basɩ baa, Á naabaala gyɩ aa we pogo hʋ tɩyaŋ, ba gyɩ marɩ taŋtɩ-dɩya rɛ doŋ a tɩya Wɩɩsɩ. Taŋtɩ-dɩya no rɛ gyɩ daga anɩɩ Wɩɩsɩ kɔnɩ we ba lee rɛ. Wɩɩsɩ tɩɩ rɛ gyɩ daga Moosi ɛɛ ʋ aa sɩ marɩ dɩya no. Ɛɛ hʋ buloŋ Wɩɩsɩ gyɩ aa kyɛ rɛ ʋ daga Moosi, ʋ mɛ leŋ ba marɩ ʋ gɛɛ. 45Ɛɛ hal tɩyaŋ nɛ á naabaala laa taŋtɩ-dɩya no ba kuwoma lee. Saŋa hʋ Wɩɩsɩ gyɩ aa leŋ ba bee Gyoosʋwa mʋ yuwo paalʋʋ kɩdɩgɩ nala, a kil ba ta aŋ laa ba taŋha hɔŋ hʋ, dɩ ba ha kyʋŋ taŋtɩ-dɩya no rɛ. Taŋtɩ-dɩya no gyɩ we ba lee rɛ, a ko pele á naabaa Deviti saŋa. 46Wɩɩsɩ gyɩ sɩŋ pɔ Deviti rɛ weliŋ. Ɛɛ rɛ Deviti gyɩ sʋla Wɩɩsɩ dɩ ʋ pɛ ʋ tɩyaŋ dɩ ʋ wuwo saa dɩya tɩya ʋ Wɩɩsɩ hʋ á naabaa Gyeekɔbɩ fa aa kyʋwalɩ. 47Amɛ Deviti gyɩ bɩ wuwo saa dɩya hʋ. Ʋ biibaal Solomɔn nɛ gyɩ mɩɩgɩ ko saa ʋ, a tɩya Wɩɩsɩ. 48Amɛ Wɩɩsɩ aa tee kɩŋ buloŋ, ʋ bee gyʋʋ dɩɩsɩ hʋ nihuwobiŋ aa saa dʋŋ. Wɩɩsɩ tɩŋdaal kɩdɩgɩ gyɩ basɩ wɩɩ no wɩya rɛ, a baa dɩ 49Wɩɩsɩ baa, 'Wɩɩsɩbee tɩyaŋ nɛ ŋ kuworikpasa we, taŋha daha rɛ yaa ŋ naasɩ libinii. Dɩɩgɛɛ rɛ ma sɩ wuwo saa tɩya ŋ? Lee rɛ ŋ liwiyesii we? 50Ŋ daa marɩ kɩna no buloŋ?' 51Ɛɛ rɛ Sɩtɩɩvɩŋ bɩl basɩ baa, 'Ma bembiye deye rɛ kɩŋkaŋ! Ma dɩgɩna mɛ bee nɩɩ wɩya. Ma kaŋ nyuduwo rɛ anɩɩ nala hʋ aa bee tɩŋ Wɩɩsɩ. Ɛɛ rɛ tɩŋ ma mɛ aa vɩya ma aa sɩ kɩ tɩŋ Wɩɩsɩ Wiyesi Welii hʋ anɩɩ ma naabaala fa aa yaa gɛɛ. 52Wɩɩsɩ tɩŋdaal buloŋ tuwo dɩ ma naabaala gyɩ bɩ tɩŋ ŋmanɩɩ kɩdɩgɩ a dɔgɩsɩ ʋ. Ba gyɩ kpʋʋ nala hʋ buloŋ aa laa sɩya basɩ Wɩɩsɩ tɩpʋlʋŋ tʋŋtʋnnɩ hʋ koyi wɩya rɛ. Ɛɛ rɛ ʋ ko, ma mɛ kpa ʋ yallɩ tɩya nala, ba kpʋ ʋ. 53Wɩɩsɩ leŋ ʋ malɩkasɩ dagɩ ma ʋ mɩrɩsɩ buloŋ nɛ, amɛ ma bɩ tɩŋa ʋ nyʋwa."' 54Nala hʋ gyɩ aa laŋŋɩ kɩ vʋʋlɩ wɩya hʋ aa gyegile nɩɩ Sɩtɩɩvɩŋ wɩbasɩɩ hʋ ko mʋ maga nyɛ, dɩ ba buloŋ baaŋ marɩ sii ʋ tɩyaŋ nɛ, ba kɩ kyaŋ ba nyɩŋa lee lee buloŋ. 55Ɛɛ rɛ Wɩɩsɩ Wiyesi Welii hʋ marɩ gyʋʋ Sɩtɩɩvɩŋ yʋga. Ʋ wil deŋ wɩɩsɩnyuu a na Wɩɩbal hʋ gaŋdarɩ, a na Yesu mɛ dɩ ʋ sɩŋ Wɩɩsɩ noduu logiŋ. 56Ɛɛ rɛ Sɩtɩɩvɩŋ basɩ baa, "Ma deŋ na, ŋ naa wɩɩsɩbee dimbeenyʋwa rɛ dɩ ʋ suro, ka Nihuwobiŋ Biye hʋ sɩŋ Wɩɩsɩ noduu logiŋ tɩyaŋ." 57Doŋ tɩyaŋ nɛ nala hʋ buloŋ kyɩɩrɩ yʋga, aŋ tɔ ba dɩgɩna, ka ba buloŋ teŋ sii giri mʋ kyige ʋ, 58a kana ʋ yige ta ʋ lɩɩ bee hʋ samanɩ. Doŋ tɩyaŋ nɛ ba yaŋ paa bʋwa tɔ kana ʋ, a kɩ yaga lee lee buloŋ. Nala hʋ aa yaga Sɩtɩɩvɩŋ buloŋ gyɩ wuri ba gannɩ rɛ a kpa tɩya bapʋwasɩbiye kɩdɩgɩ ba aa yɩrɩ Sɔɔl dɩ ʋ kɩ deŋ. 59Ba aa yaga Sɩtɩɩvɩŋ gɛɛ rɛ, ka ʋ kɩ yɩrɩ á Tɩɩna Yesu a kɩ sʋla ʋ, "Ŋ Tɩɩna Yesu, laa ŋ dʋma mʋ ɩ lee." 60Ɛɛ tɩyaŋ nɛ ʋ tuu gbinni, a kyiyesi yʋga a baa, "Ŋ Tɩɩna Yesu, ŋ aa sʋla ɩ, ta tuŋ wɩbɔŋ no ba aa yaa kyɩŋ ba nyuu tɩyaŋ." Nyɛ rɛ ʋ basɩ aŋ yaŋ keri ʋ wiyesi kateŋse. Sɔɔl mɛ gyɩ laa rɛ anɩɩ ba kpʋʋ Sɩtɩɩvɩŋ maga rɛ.


text: 1Saŋa no tɩyaŋ nɛ baal kɩdɩgɩ ba aa yɩrɩ Gyɔɔŋ Wɩɩsɩnɩɩfool hʋ mɛ sii ko Gyudɩya paalʋʋ, a we pogo tɩyaŋ a piili kɩ basɩ Wɩɩsɩ wɩya. 2Ʋ gyɩ basɩ tɩya ba rɛ a baa, "Ma bɩrɩmɩ lɩɩ ma wɩbɔmɔ tɩyaŋ, beewɩya Wɩɩsɩbee koro hʋ kpaga rɛ!" 3Gyɔɔŋ no wɩya rɛ Wɩɩsɩ gyɩ tɩŋ ʋ tɩŋdaal Azaaya tɩyaŋ a gyɩ basɩ gɛɛ. Ʋ gyɩ baa, dɩ Wɩɩsɩ baa, "Nal lɛ we pogo tɩyaŋ a heeli kɩ basɩ, "Ma marɩ ma tɩsɩ dɩ á Tɩɩna ko kɩ tɩŋa anɩɩ ma aa marɩ ŋmaŋ-deginii a pɔ nɩbal koyi gɛɛ." 4Nyɔgɩmaa pʋna gannɩ rɛ Gyɔɔŋ gyɩ fa kɩ laalɩ, aŋ aa kpa tɛpɩɩŋbii vʋwa ʋ tɩŋa. Nyɩŋgɩrɩgɩsɩ abee tʋʋ rɛ gyɩ yaa ʋ kɩdiiliye. 5Nala gyɩ lɩɩ Gyerusalɛm abee Gyudɩya paalʋʋ abee tɔnɩ hʋ buloŋ aa kpaga Gyɔɔdaŋ fuwo hʋ buloŋ nɛ, a kɩ ko ʋ lee. 6Ba aa ko lusi ba wɩbɔmɔ aŋ tuu Gyɔɔdaŋ fuwo hʋ, ʋ fo ba wɩɩkyʋwalnɩɩ. 7Amɛ Gyɔɔŋ aa ko na dɩ Farasiima abee Sadusiima yʋga aa kɩ ko ʋ lee dɩ ʋ fo ba wɩɩkyʋwalnɩɩ gɛɛ, ɛɛ rɛ ʋ basɩ tɩya ba a baa, "Ɛɛdɔŋ dʋma! Ma dawarɩ yʋga ma tɩyaŋ! Ma bɩɩna ma sɩ wuwo fá nyʋgɩsɩ kyɛɛ hʋ Wɩɩsɩ aa sɩ di nala sarɩya rɛ koo? 8Ma kɩ yaa wɩya hʋ aa daga anɩɩ ma bɩrɩma lɩɩ ma wɩbɔmɔ tɩyaŋ nɛ, 9aŋ ta bɩɩna anɩɩ Abɩraham aa yaa ma naabaa wɩya, Wɩɩsɩ bɩ sɩ dɔgɩsɩ ma. Ma leŋ dɩ ŋ basɩ tɩya ma anɩɩ Wɩɩsɩ sɩ wuwo leŋ dɩ bʋwa no ma aa naa nyɛ bɩrɩmɩ Abɩraham doho nala. 10Ma na, Wɩɩsɩ yaa siri abee ʋ saa rɛ dɩ ʋ ŋmaŋ tɩɩsɩ lo. Tɩya hʋ buloŋ aa bee nɔŋ nɔŋweliye, ʋ sɩ ŋmana ʋ lo a paa we diŋ tɩyaŋ. 11Nɩɩ dʋŋ nɛ ŋ kɛ kaŋ kɩ fo ma wɩɩkyʋwalnɩɩ, dɩ gɛɛ daga anɩɩ ma bɩrɩma lɩɩ ma wɩbɔmɔ tɩyaŋ nɛ, amɛ nal hʋ aa sɩ tɩŋa ŋ hal ko, ʋ kɛ sɩ kpa Wiyesi Welii hʋ abee diŋ a fo ma wɩɩkyʋwalnɩɩ. Ʋ rɛ te ŋ. Ŋ paalɩ bɩ maga dɩ ŋ kol ʋ naatɔbɔ mɛ gba. 12Ʋ kol ʋ mɩkyaarɩgbaha rɛ, dɩ ʋ ko ŋmaa ʋ mɩya buloŋ teŋ, dɩ ʋ kpa gbaha hʋ a kyaarɩ lɩɩ miŋbii hʋ a we ʋ busol tɩyaŋ aŋ kpa mɩŋgyɔrʋ hʋ we diŋ tɩyaŋ. Diŋ hʋ aa bɩ sɩ maakyiye dɩsɩ." 13Saŋa hʋ Gyɔɔŋ gyɩ aa basɩ Wɩɩsɩ wɩya aŋ kɩ fo nala wɩɩkyʋwalnɩɩ hʋ tɩyaŋ nɛ, Yesu sii lɩɩ Galili paalʋʋ a ko Gyɔɔŋ lee Gyɔɔdaŋ fuwo hʋ tɩyaŋ dɩ ʋ fo ʋ wɩɩkyʋwalnɩɩ. 14Amɛ Gyɔɔŋ aa naa gɛɛ, ʋ kɩ lʋga dɩ Yesu bɩrɩmɩ ʋ hakɩla. Ɛɛ rɛ Gyɔɔŋ basɩ tɩya ʋ a baa, "Ɩ rɛ maga dɩ ɩ fo ŋ wɩɩkyʋwalnɩɩ, aŋka ɩ mɩɩgɩ ko ŋ lee dɩ mɩyaŋ fo ɩ wɩɩkyʋwalnɩɩ?" 15Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ʋ a baa, "Ɩ kɛ yaa gɛɛ ŋ aa baa ɩ yaa. Nyɛ rɛ sɩ leŋ dɩ á yaa wɩya hʋ buloŋ Wɩɩsɩ aa kyɛɛ." Ɛɛ rɛ Gyɔɔŋ laa nyʋwa, a fo Yesu wɩɩkyʋwalnɩɩ. 16Gyɔɔŋ aa yaŋ fo Yesu wɩɩkyʋwalnɩɩ hʋ ko teŋ, ɛɛ rɛ Yesu mɩɩgɩ lɩɩ nɩɩ hʋ tɩyaŋ a ko dɩ ʋ lɩɩ, dɩ ʋ naa wɩɩsɩnyuu lɔgɔ suri. Ka ʋ na Wɩɩsɩ Wiyesi Welii hʋ a kɩɩ gɛɛ anɩɩ kokomo, a ko tuu saga ʋ tɩyaŋ. 17Doŋ tɩyaŋ nɛ, ʋ nɩɩ taal dɩ ʋ lɩɩ wɩɩsɩnyuu a baa, "Ŋ biikyoolii rɛ nyɛ. Ŋ teŋ fɩyɛla rɛ ʋ tɩyaŋ."


text: 1Ŋ naabalɩya, wɩkaalɩɩ hʋ ŋ aa kana dɩ ŋ basɩ tɩya ma rɛ nyɛ; á daga ma wɩya hʋ ma aa sɩ kɩ yaa rɛ dɩ Wɩɩsɩ teŋ fɩyɛlɩ ma nyuu tɩyaŋ. Ɛɛwɩya, á aa sʋla ma abee sɩfɩyasɩ, á Tɩɩna Yesu feŋ tɩyaŋ anɩɩ ɛɛ hʋ ma aa yaa wɩya hʋ Wɩɩsɩ aa kyɛ lagɩlagɩ no, ma marɩ kɩ yaa gɛɛ yʋga yʋga. 2Beewɩya ma tɩɩ gyɩŋ wɩya hʋ á aa kpaa daga ma rɛ, á Tɩɩna Yesu Krisita dee tɩyaŋ. 3Wɩɩsɩ aa kyɛ dɩ ma yaa tɩpʋlʋŋ tɩmma aa bɩ kaŋ bisiŋ buloŋ ʋ sɩya tɩyaŋ nɛ aŋ lɩɩ ma tɩɩ sɔŋsɔŋ tɩyaŋ. 4Nal buloŋ maga dɩ ʋ gyɩŋ ʋ tɩɩ kanɩɩ rɛ, gɛɛ hʋ aa sɩ leŋ dɩ Wɩɩsɩ teŋ fɩyɛlɩ, ka dɩ ʋ dɔŋtɩŋsɩ mɛ kɩ tɩya ʋ gyɩrɩma. 5Ma ta tɩŋ ma tɩɩ teŋbii wɩkyɛɛlɩya tɩyaŋ, a gɔllɩ kɩ yaa sɔŋsɔŋ wɩya anɩɩ nala aa bɩ gyɩŋ Wɩɩsɩ. 6Ɛɛ wɩya wɩɩ no tɩyaŋ nal buloŋ ta yaa wɩɩ kyogi ʋ dɔŋtɩɩna, koo a firimi ʋ dɔŋtɩɩna. Á basɩ tɩya ma rɛ abee sɩfɩyasɩ faafaa buloŋ anɩɩ Wɩɩsɩ sɩ dɔgɩsɩ nala hʋ aa yaa bisiŋ wɩya no iriŋ. 7Beewɩya, Wɩɩsɩ bɩ lɩɩ ma dɩ á kɩ yaa wɩlaama, amɛ ʋ lɩɩ ma rɛ dɩ á yaa tɩpʋlʋŋ tɩmma a ta kaŋ bisiŋ buloŋ. 8Ɛɛwɩya nal hʋ buloŋ aa vɩya wɩya no ŋ aa basa, nihuwobiŋ nyʋwa daa ʋ tɩɩna vɩya, amɛ Wɩɩsɩ, nal hʋ aa kpaa ʋ Wiyesi Welii hʋ we ma tɩyaŋ, nyʋwa rɛ ʋ tɩɩna vɩya gɛɛ. 9Nyɛ kɛ ʋ bɩl bɩ maga dɩ ŋ sabɩ teŋ a basɩ tɩya ma gɛɛ hʋ ma aa sɩ kyo dɔmɔŋ, beewɩya Wɩɩsɩ tɩɩ daga ma gɛɛ aa maga dɩ ma kyo dɔmɔŋ nɛ. 10Wɩtɩɩ rɛ, ma paalɩ kyo nala hʋ aa laa Yesu wɩya di a we Masidooniya paalʋʋ tɩyaŋ buloŋ nɛ. Ŋ naabalɩya, á yaŋ aa sʋl ma abee sɩfɩyasɩ rɛ dɩ ma marɩ kyo ba te gɛɛ. 11Ma kɩ lʋga dɩ ma leŋ dɩ ma sɩya fɩyɛlɩ saŋa buloŋ, ka dɩ ma kpa ma nyuni we ma tɩɩ tʋma tɩyaŋ, a wuwo tʋma kɩ na ma kɩkyɛɛlɩya anɩɩ á aa laasɩya basɩ gɛɛ tɩya ma. 12Nyɛ rɛ sɩ leŋ dɩ nala hʋ aa bɩ laa Wɩɩsɩ di kɩ tɩya ma gyɩrɩma, ka ma ta bɩl hɔŋ gbal nal buloŋ mɛ dɩ ʋ tɩya ma ma kɩkyɛɛlɩya. 13Ŋ naabalɩya, á aa kyɛ dɩ ma gyɩŋ wɩtɩɩ hʋ aa we nala aa sʋba lugo tɩyaŋ nɛ, dɩ ma tɩsɩ ta kyogo kɩŋkaŋ anɩɩ nala aa bɩ kaŋ bayɩyɛla. 14Á aa laa di anɩɩ Yesu sʋba aŋ mɩɩgɩ sii sʋʋ tɩyaŋ gɛɛ, ɛɛ tɩɩ rɛ á laa di mɛ anɩɩ saŋa hʋ Yesu aa sɩ mɩɩgɩ ko, Wɩɩsɩ sɩ kyisi nala hʋ aa laa Yesu wɩya di aŋ sʋba mɛ dɩ ba tɩŋa ʋ hal ko. 15Wɩɩ hʋ á Tɩɩna Yesu aa basa, ʋ tɩɩ rɛ á mɛ basɩ kɩ tɩya ma. Ʋ gyɩ baa dɩ á nala hʋ aa laa ʋ wɩya di aŋ we á mɩɩbol tɩyaŋ, dɩ kyɛɛ hʋ ʋ aa sɩ mɩɩgɩ ko, dɩ á bɩ sɩ laa sɩya nala hʋ aa laa ʋ wɩya di aŋ sʋba tɩyaŋ a mʋ ʋ lee. 16Beewɩya á Tɩɩna Yesu tɩɩ aa maakyiye ʋ lɩɩ wɩɩsɩbee rɛ a ko a nɔsɩ basɩ wɩya. Malɩkasɩ nɩhɩyawʋ hʋ mɛ sɩ nɔsɩ basɩ wɩya, ka dɩ á nɩɩ dɩ ba mʋʋ Wɩɩsɩ kabɩl hʋ mɛ. Ɛɛ tɩyaŋ nɛ Wɩɩsɩ sɩ laasɩya kyisi nala hʋ buloŋ aa laa Krisita wɩya di aŋ sʋba. 17Á nala hʋ mɛ ha aa we á mɩɩbol tɩyaŋ, ʋ sɩ kasɩ ma a pɛ nala hʋ ʋ aa kyise sʋʋ hʋ tɩyaŋ, dɩ á buloŋ sii gyɩŋ kyeŋ á Tɩɩna Yesu taala tɩyaŋ a we ʋ lee a kaŋ kɩ mʋ deŋdeŋ. 18Ɛɛwɩya, ma basɩ teŋpolli wɩya no a kɩ fɩyɛlɩ dɔmɔŋ bembiye.


text: 1Pɔɔl fa aa sɩŋ ba sɩya tɩyaŋ gɛɛ rɛ, ka ʋ sɩya buloŋ fa pɔ nɩhɩyasɩ hʋ aa laŋŋɩ kɩ vʋʋlɩ wɩya hʋ tɩyaŋ. Ɛɛ rɛ ʋ basɩ tɩya ba a baa, "Ŋ kuwobalɩya, ŋ tɩŋ Wɩɩsɩ rɛ ŋ mɩɩbol buloŋ tɩyaŋ. Ɛɛwɩya, a kaŋ kɩ ko gyɩnaŋ sɩgballɩya no, ŋ hakɩla bɩ daga ŋ anɩɩ ŋ yaa wɩɩ kɩdɩgɩ buloŋ kyogi rɛ." 2Ɛɛ rɛ Gyuuma wɩɩkyʋwal sɩlaala nɩhɩyawʋ hʋ ba aa yɩrɩ Ananiyasɩ basɩ tɩya nala hʋ aa sɩŋ kpaga Pɔɔl, a baa dɩ ba ŋmaa ʋ kyaŋkpaŋ tɩyaŋ. 3Ba aa ŋmaa ʋ gɛɛ, Pɔɔl mɛ tʋʋsɩ ʋ a baa, "Na ʋ aa kɩɩ gɛɛ anɩɩ gyee ba aa yaa tʋwɔl bʋgɩ! Ɩ aa yaŋ leŋ ba ŋmaa ŋ nyɛ, ɛɛ tɩɩ rɛ Wɩɩsɩ mɛ sɩ ŋmaa ɩ. Na ɩ hɔnɔ dɩ ɩ kpa mɩrɩsɩ hʋ Moosi aa saba biŋ dɩ á kɩ tɩŋa rɛ, a di ŋ sarɩya, aŋka ɩ baa dɩ ba ŋmaa ŋ. Wɩya no tɩɩ daa ɩ kɩ kyogi gɛɛ?" 4Nala hʋ aa sɩŋ kpaga Pɔɔl pɩyɛsɩ ʋ a baa, "Wɩɩkyʋwal sɩlaala nɩhɩyawʋ hʋ daa ɩ kɩ tʋʋsɩ gɛɛ?" 5Nyɛ rɛ Pɔɔl bɩl baa, "Ŋ naabalɩya, ma kɩna sʋma rɛ. Ba saba Wɩɩsɩ tenni tɩyaŋ nɛ anɩɩ ʋ bɩ maga dɩ á basɩ wɩbɔmɔ a kɩ tɩya nal hʋ aa deŋ nala. Ŋ bɩ gyɩma anɩɩ ʋ rɛ yaa á wɩɩkyʋwal sɩlaala nɩhɩyawʋ hʋ." 6Pɔɔl aa deŋ nala hʋ aa laŋŋɩ kɩ vʋʋlɩ wɩya hʋ tɩyaŋ, ʋ na anɩɩ ba badɔmɔŋ yaa nala hʋ ba aa yɩrɩ Sadusiima rɛ. Ba badɔmɔŋ mɛ yaa Farasiima. Nyɛ rɛ ʋ faasɩ basɩ tɩya nɩhɩyasɩ hʋ aa laŋŋɩ kɩ vʋʋlɩ wɩya hʋ a baa, "Ŋ naabalɩya, ŋ yaa Farasii rɛ, ŋ kuwo mɛ yaa Farasii. Ŋ laa di rɛ anɩɩ nala hʋ aa sʋba sɩ mɩɩgɩ sii sʋʋ tɩyaŋ a kaŋ mɩɩbol. Ɛɛ rɛ tɩŋ ba kɩ di ŋ sarɩya gɛɛ." 7Ʋ aa basɩ wɩɩ no, nyʋʋtaaduwo gyʋʋ Farasiima hʋ abee Sadusiima hʋ, ba porigi dɔmɔŋ. 8Sadusiima baa dɩ dɩ nal lɛ sʋba, ʋ bɩl bɩ sɩ wuwo sii sʋʋ tɩyaŋ a kaŋ mɩɩbol, aŋ bɩl basɩ baa dɩ malɩkasɩ mɛ tuwo, dɩ nɩdʋŋsɩ mɛ tuwo. Amɛ Farasiima hʋ kɛ baa dɩ wɩya no buloŋ we doŋ nɛ. 9Nyɛ rɛ nala hʋ buloŋ sii a faasɩ kɩ yaa kyagɩŋsɩ. Wɩɩsɩ Teŋ dɩdagɩla hʋ badɔmɔŋ aa we Farasiima paati hʋ tɩyaŋ sii a faasɩ kaŋ wɩya hʋ kɩ tarɩ a baa, "Á kɛ bɩ naa wɩɩ hʋ baal no aa yaa kyogi. Dɩ nɩdɩma koo malɩka rɛ kɔnɩ basɩ wɩya hʋ tɩya ʋ, á bɩ sɩ wuwo gyɩma." 10Nyɛ rɛ ba marɩ kaŋ wɩɩ hʋ kɩ kpa dɔmɔŋ, lee hʋ buloŋ nɩma. Kambɩŋ kaŋ laalyuwolo nɩhɩyawʋ hʋ anɩɩ ba sɩ kaŋ Pɔɔl tarɩ pʋ̃ʋ̃. Ɛɛ rɛ ʋ leŋ ʋ laalyuwolo hʋ gyʋʋ nala hʋ tɩyaŋ a lorigi laa Pɔɔl, a kana ʋ kaŋ mʋ laalyuwolo dɩɩduwo hʋ. 11Lee aa ko bɩl, haŋ tebine hʋ tɩɩ á Tɩɩna Yesu ko Pɔɔl lee, a sɩŋ ʋ logiŋ, aŋ basɩ tɩya ʋ a baa, "Kana ɩ tɩɩ. Ʋ maga dɩ ɩ di ŋ daŋsɩya rɛ a basɩ ŋ wɩya Roma tɩyaŋ anɩɩ ɩ aa basɩ ŋ wɩya Gyerusalɛm tɩyaŋ gɛɛ." 12Ʋ sɩya aa gballa, Gyuuma badɔmɔŋ laŋŋɩ dɔmɔŋ a kɩ vʋʋlɩ dɩ ba kpʋ Pɔɔl. Ba ŋmɩyɛsa rɛ anɩɩ dɩ ba aa rɛ ko bɩ kpʋ ʋ, ba bɩ sɩ di kɩna, a bɩ sɩ nyʋwa nɩɩ mɛ. 13Nala hʋ fa aa hɔŋ vʋʋlɩ wɩɩ no fa tee nala mɔllɩbalɩya. 14Ɛɛ rɛ ba sii mʋ Gyuuma wɩɩkyʋwal sɩlaala nɩhɩyasɩ hʋ abee bee hʋ nɩhɩyasɩ lee a basɩ tɩya ba a baa, "Á ŋmɩyɛsa rɛ anɩɩ dɩ ámaa rɛ ko bɩ kpʋʋ Pɔɔl, á bɩ sɩ di kɩna koo a nyʋwa nɩɩ mɛ. 15Ɛɛwɩya, ma bee nala hʋ aa laŋŋɩ kɩ vʋʋlɩ wɩya nɩhɩyasɩ, ma tɩma dɩ ba mʋ basɩ tɩya Roma laalyuwolo nɩhɩyawʋ hʋ dɩ ʋ leŋ dɩ Pɔɔl ko ma lee. Ma fugo baa dɩ ma aa kyɛ dɩ ma marɩ pɩyɛsɩ ʋ weliŋ nɛ, a gyɩŋ wɩɩ hʋ ʋ kɔnɩ aa yaa. Á sɩ yaa siri, dɩ ʋ rɛ leŋ dɩ ʋ kɩ ko, ʋ bɩ sɩ pele ma lee, ka dɩ á kpʋ ʋ ŋmanɩɩ tɩyaŋ." 16Ɛɛ rɛ Pɔɔl dɩya toluu biibaal mɛ nɩɩ ba aa vʋʋlɩ wɩɩ hʋ. Ɛɛ rɛ ʋ sii mʋ gyʋʋ laalyuwolo dɩɩduwo hʋ, a basɩ wɩɩ hʋ tɩya Pɔɔl. 17Nyɛ rɛ Pɔɔl yɩrɩ laalyuwolo nɩhɩyasɩ hʋ kɩdɩgɩ a basɩ tɩya ʋ a baa, "Kaŋ bapʋwasɩbiye no mʋ ma nɩhɩyawʋ hʋ lee, ʋ kaŋ wɩɩ rɛ dɩ ʋ basɩ tɩya ʋ." 18Ɛɛ rɛ ʋ kana ʋ mʋ ba nɩhɩyawʋ hʋ lee a basɩ tɩya ʋ a baa, "Pɔɔl, nal hʋ ba aa kaŋ tɔ dɩya hʋ tɩyaŋ nɛ yɩrɩ ŋ a basɩ tɩya ŋ baa dɩ ŋ kaŋ bapʋwasɩbiye no ko ɩ lee, dɩ ʋ kaŋ wɩɩ rɛ dɩ ʋ basɩ tɩya ɩ." 19Ɛɛ rɛ nɩhɩyawʋ hʋ kaŋ biye hʋ noŋ tɩyaŋ, ba fasɩ lɩɩ mʋhʋ, ʋ fɩyɛlɩ pɩyɛsɩ ʋ dɩ wɩbee rɛ ʋ kana dɩ ʋ basɩ tɩya ʋ? 20Ɛɛ rɛ ʋ baa, "Gyuuma nɩhɩyasɩ vʋʋla rɛ dɩ ba basɩ tɩya ɩ dɩ ɩ kyiye leŋ dɩ Pɔɔl ko nɩhɩyasɩ hʋ aa laŋŋɩ kɩ vʋʋlɩ wɩya lee. Ba sɩ fugo baa dɩ ba aa kyɛ dɩ ba marɩ pɩyɛsɩ ʋ weliŋ nɛ a gyɩŋ wɩɩ hʋ ʋ kɔnɩ aa yaa. 21Amɛ ta laa nyʋwa, beewɩya nala hʋ badɔmɔŋ sɩ faŋa ŋmanɩɩ tɩyaŋ a kɩ pɔ ʋ. Ba tee baala mɔllɩ balɩya. Ba ŋmɩyɛsa rɛ anɩɩ dɩ ba aa rɛ ko bɩ kpʋ Pɔɔl, ba bɩ sɩ di kɩna a bɩ sɩ nyʋwa nɩɩ mɛ. Ba kɛ yaa ba siri rɛ dɩ ɩ rɛ ko tɩya ʋ ŋmanɩɩ dɩ ʋ ko." 22Ʋ aa basɩ gɛɛ ko teŋ, nɩhɩyawʋ hʋ basɩ tɩya bapʋwasɩbiye hʋ baa, "Ta ko basɩ wɩɩ no ɩ aa basɩ tɩya ŋ, a tɩya nal buloŋ." Ɛɛ rɛ ka ʋ ta biye hʋ, ʋ mʋ. 23Nyɛ rɛ laalyuwolo nɩhɩyawʋ hʋ yɩrɩ ʋ laalyuwolo nɩhɩyasɩ balɩya a basɩ tɩya ba a baa, "Ma lɩɩ laalyuwolo kɔɔsɩbalɩya dɩ ba yaa siri dɩ ba bee Pɔɔl mʋ Sizaariya, a pɛ gyagyɩnna mɔllɩboto bee fi tɩyaŋ, abee tiŋ-yuwolo kɔɔsɩbalɩya. Ma leŋ dɩ ba yaa siri, a lɩɩ tebine no kerifi nibi saŋa. 24Ma kyɛ gyaagʋ tɩya Pɔɔl dɩ ʋ mɛ gyɩŋ, a kana ʋ weliŋ a kaŋ mʋ Sizaariya, a kana ʋ mʋ we Roma nɩhɩyawʋ hʋ aa deŋ paalʋʋ hʋ ba kɩ yɩrɩ Fɛlisi nosi tɩyaŋ." 25Ɛɛ rɛ ka laalyuwolo nɩhɩyawʋ hʋ sabɩ teŋ a tɩya ba dɩ ba kaŋ mʋ tɩya Fɛlisi wɩɩ no wɩya. Nyɛ rɛ ʋ basɩ we teŋ hʋ tɩyaŋ: 26"Mɩyaŋ Kilodiyasi Lisiyasɩ rɛ sabɩ teŋ no kɩ tɩya ɩ, ŋ nɩhɩyawʋ kuwori Fɛlisi. Ŋ aa kyʋwalɩ ɩ weliŋ. 27Baal no ŋ aa leŋ ba kaŋ kɩ ko ɩ lee nyɛ, Gyuuma rɛ fa kana ʋ dɩ ba kpʋ. Ba aa kyɛ dɩ ba yaa ɛɛ hʋ tɩyaŋ nɛ, ŋ nɩɩ anɩɩ ʋ yaa Roma tɩɩna rɛ. Nyɛ rɛ ŋ kaŋ ŋ laalyuwolo mʋ, á lorigi laa ʋ ba nosi tɩyaŋ. 28Ŋ fa aa kyɛ dɩ ŋ gyɩŋ wɩɩ hʋ ʋ aa yaa kyogi rɛ. Nyɛ rɛ ŋ kana ʋ mʋ ba nɩhɩyasɩ hʋ aa hɔŋ kɩ vʋʋlɩ wɩya lee. 29Ba aa pɩyɛsɩ ʋ wɩya hʋ tɩyaŋ, ŋ na anɩɩ ʋ bɩ kyogo wɩɩ buloŋ a maga dɩ ba kpʋ ʋ, koo dɩ ba kana ʋ tɔ dɩya tɩyaŋ. Wɩɩ hʋ ba aa baa dɩ ʋ yaa kyogi mɩɩgɩ mʋ kɩ tile ba tɩɩ sɩŋsɩ tɩyaŋ nɛ. 30Ba basɩ tɩya ŋ anɩɩ Gyuuma badɔmɔŋ vʋʋla rɛ dɩ ba kpʋ ʋ. Ɛɛ rɛ tɩŋ ŋ baa dɩ ba kana ʋ ko tɩya ɩ lagɩ. Ka ŋ yaŋ basɩ tɩya ba anɩɩ ba ko ɩ lee, a daga wɩɩ hʋ ʋ aa yaa kyogi ba, a tɩya ɩ." 31Ʋ aa sabɩ teŋ hʋ ko teŋ, laalyuwolo hʋ kɔnɩ yaa gɛɛ hʋ ʋ aa basɩ tɩya ba dɩ ba yaa rɛ. Haŋ tebine hʋ buloŋ, ba kaŋ Pɔɔl mʋ pele tɔɔ kɩdɩgɩ ba kɩ yɩrɩ Aŋtipaatirisi. 32Ʋ sɩya aa gballa, laalyuwolo hʋ aa val naasɩ hʋ, mɩɩgɩ ko ba dɩɩduwo hʋ, aŋka gyagyɩnna hʋ kana ʋ mʋ Sizaariya. 33Ba aa mʋʋ pele doŋ, ba kpa Pɔɔl tɩya ba paalʋʋ hʋ didenni hʋ aŋ kpa teŋ hʋ mɛ pɛ tɩya ʋ. 34Nyɛ rɛ Fɛlisi karɩmɩ teŋ hʋ ko teŋ, aŋ mɩɩgɩ pɩyɛsɩ Pɔɔl lee hʋ ʋ aa lɩya. Ɛɛ rɛ ʋ baa dɩ ʋ lɩɩ Silisɩya paalʋʋ rɛ. Ʋ aa nɩɩ gɛɛ, 35ʋ basɩ tɩya ʋ a baa, "Dɩ ɩ nala hʋ rɛ ko ko, ŋ sɩ nɩɩ wɩɩ hʋ ɩ aa kana dɩ ɩ basɩ, aŋka dɩ ŋ na di ɩ sarɩya." Ɛɛ rɛ ka ʋ leŋ ba kaŋ Pɔɔl mʋ we kuwori Hɛrɔtɩ aa saa ʋ dɩya hʋ tɩyaŋ, a leŋ laalyuwolo kɩ pɔ ʋ doŋ tɩyaŋ.


text: 1A lɛ jũu, a ala na de nie nɩ nyã, n kpãkpãan yɩn ɩka yɩ sʋɔrɔ, Nãaŋmɩn sʋɔrfʋ, na yɩ ma sʋɔrɔ kʋrɔ taa, tɩ na yɩ ma puor Nãaŋmɩn yãan kʋ nɩrɛ jaa. 2Yɩ mɩ sʋɔrɔ Nãaŋmɩn kʋrɔ a nãmɩne nɩ a bala na ɩ a kpɩ̃ɛn dẽme, ka a lɛ na vɛ̃ ka sɩn jɛ̃n ɩ̃gãn 'maar nɩ nyã'maar na sɩ maala a lɛ a Nãaŋmɩn na bʋɔrɔ. 3A nyã lɛ tor, naa pɛlɛ a sɩ Fafaara Nãaŋmɩn pʋɔ. 4'Lɔ lɛ bʋɔrɔ ɩka nɩrɛ jaa wʋ nyɛ faafʋ, na wʋ wa bɔ̃ɔ a yelmɩ̃ɛ. 5Bojũu Nãaŋmɩn bʋ̃'yen tɛɛ lɛ be be, nɩ 'ma'maala bʋ̃'yen na be a Nãaŋmɩn nɩ a nɩsaalba chara pɔ, 'lɔ lɛ a nɩrɛ Yesu Kɩrɩsɩto. 6'Lɔ lɛ de a wʋ nyɛvʋr yab faan nɩrɛ jaa. A 'yɛr nyã lɛ a Nãaŋmɩn kʋ sɩ ɩka sɩ mʋɔl a pʋ̃pãanyã. 7A lɛ lɛ so ka Nãaŋmɩn ir ma ka ɩ mʋmʋɔlɔ nɩ a nɩtʋ̃nãa. Yelmɩ̃ɛ jaa lɛ n 'yɛrɛ, n ba ŋmara jir ɛ, ɩka n ɩ a wiwile kʋ a bala na ba ɩ a Juu nɩbɛ ɛ, sɔɔfʋ nɩ yelmɩ̃ɛ pɔ. 8Maa bɔfʋ lɛ ɩka jie jaa, a dɔɔr wa sʋɔrɔ Nãaŋmɩn, ba jɛɛr a ba nuur puoro, na ba maala a lɛ a Nãaŋmɩn na bʋɔrɔ, na ba ta tara suur nɩ nɛchɩrɛ ɛ. 9Lɛ lɛ a pɔbɔ mɩ, ba ma su bon pɔɔ a ɩ̃gãn, tɩ na ba ta ma mal pir a jukɔɔl nɩ a sɛlma nɩ a lɛrsɩ bɩɩ a fɔɔr ala daa na ɩ tuo ɛ, 10tɩchɛ tʋ̃sʋ̃n lɛ sɛɛn a pɔbɔ bala na 'yɔ̃ɔnɔ̃ Nãaŋmɩn. 11Pɔbɔ ba ma jãn ɩ gbul na ba siir ba mɩ̃ɛ chɛlɛ a lɛ a nɩdierbe na wile. 12N ba bar sɔr ɩka pɔɔ jaa wʋ wile bɩɩ tara kpɛ̃ɔ daba ju ɛ, tɩchɛ wʋ ma ɩ gbul. 13Bojũu Adama lɛ a Nãaŋmɩn de nie mɛ tɩ na wʋ wa mɛ a Hawa tu. 14Satan ba dɔ̃ɔ nie bɛl Adama ɛ, tɩchɛ a Hawa lɛ wʋ bɛl ka wʋ sɔ̃ɔ Nãaŋmɩn nɛɛ. 15Tɩchɛ a pɔbɔ na nyɛn faafʋ tu bie dɔɔfʋ pɔ, ala ɩ ba chɛnɛ na tara sɔɔfʋ nɩ nʋ̃fʋ na ba ɩ chɛchɛ nyɔɔrɔ ba mɩ̃ɛ vɩla.


text: 1Wʋn ben vɛ̃ a sɩ tor a sɩ sɔɔfʋ jũu, sɩ tara na nyã'maar Nãaŋmɩn sɛ̃ tu a sɩ Soro Yesu Kɩrɩsɩto 'yɔ̃ɔ. 2A wʋ 'yɔ̃ɔ lɛ sɩ tu nyɛ sɔr a sɩ sɔɔfʋ jũu kpɛ a Nãaŋmɩn wɩ̃ɛfʋ nyã pɔ sɩn ben ara a pʋ̃pãanyã, na sɩ chɩlɛ a Nãaŋmɩn tɩɩr tɩɛrtɔ nyã jũu. 3A ba ɩ lɛ tɛɛ ɛ, tɩchɛ sɩ mɩ chɩlɛ na a sɩ dɔɔyɛ pɔ, bojũu sɩ bɔ̃ɔn naa ɩka a dɔɔyɛ lɛ na waan kãnyir, 4ka a kãnyir wiil a lɛ fʋn be, ka a lɛ fʋn be mɩ waan tɩɛrtɔfʋ jie. 5Ka a tɩɛrtɔfʋ jie kʋ̃ 'yɔ̃ɔ sɩ vɩ̃ ɛ, bojũu Nãaŋmɩn kpaar naa a wʋ nʋ̃fʋ 'yɔ̃ɔ a sɩ nyãn pɔ, tu a wʋ Sɩɛ 'lɔ wʋn de kʋ sɩ. 6Yaa nyɛ, a sɔ̃ɔ 'lɔ na sɛɛ lɛ, sɩn sɔɔ chɛnɛ ba tara kpɛ̃ɔ ɛ, tɩ Kɩrɩsɩto kpin kʋ a bala na ba puoro ɛ. 7An kpɛ̃mɛ naa ɩka nɩrɛ na sɔɔn kpi kʋ nɩrɛ yele na tor, amɩne nɩrɛ ɩ̃sʋɔ na tʋ̃ɔn sɔɔ kpi kʋ nɩrɛ na ɩ nɩsʋ̃. 8Tɩchɛ Nãaŋmɩn wiil a wʋ mɩ̃ɛ nʋ̃fʋ a nɩtɔ̃ kʋ sɩ, a sɔ̃ɔ 'lɔ sɩn chɛnɛ ɩ yelbe-ɩrbɛ, Kɩrɩsɩto kpin kʋ sɩ. 9An ben ɩka pʋ̃pãanyã wʋ ben vɛ̃ a sɩ tor a wʋ jɩ̃ɩ jũu, ŋmɩnɛ lɛ an pãa kaara wʋn faa sɩ yin a Nãaŋmɩn suur pɔ. 10Bojũu ala ɩ a lɛ sɩn dɔ̃ɔ ɩ a Nãaŋmɩn dɔ̃dẽme, ka a wʋ Bie kũu wa 'maal wʋ kʋ sɩ, a lɛ wʋn ben 'maal sɩ, wʋn faa sɩ naa tu a wʋ nyɛvʋr pɔ. 11A ba ɩ anyã tɛɛ lɛ ɛ, tɩchɛ sɩ chɩlɛ naa a Nãaŋmɩn 'yɔ̃ɔ tu a sɩ Soro Yesu Kɩrɩsɩto 'yɔ̃ɔ, tu a 'lɔ 'yɔ̃ɔ sɩn ben nyɛ a 'maalfʋ a pʋ̃pãanyã. 12Nɩtɔ̃ jũu lɛ a yelbier kpɛ a wɛr pɔ tu nɩbʋ̃'yen 'yɔ̃ɔ, ka a kũu mɩ tu a yelbier 'yɔ̃ɔ mɩ wa, sɔr nyã lɛ a kũu mɩ tu pɔɔ nɩrɛ jaa, bojũu ba jaa maal yelbier. 13Sɛrɛ tɩchɛ ka a Mosesɩ wa bin a nɛɛ, yelbier den nie be ka a wɛr pɔ, tɩchɛ lɛ a nɛbinãa na ba dɔ̃ɔ be be ɛ, ba maa de yelbier maal bon ɛ. 14Tɩchɛ kũu din nãa yi a Adama sɔ̃ɔ tɩ tãn a Mosesɩ sɔ̃ɔ, na wʋ gba mɩ tʋ̃ɔ a bala na ba maal a yelbier sɔ̃ɔ a nɛɛ a Adama kaar ɛ, Adama lɛ dɔ̃ɔ ɩ a 'lɔ na wa wa gãagiel. 15Tɩchɛ a kʋfʋ ba kaara a bɔrfʋ kaar ɛ, bojũu ala ɩ nɩyɔɔ kpi naa nɩbʋ̃'yen bɔrfʋ jũu, Nãaŋmɩn wɩ̃ɛfʋ nɩ a wʋ kʋfʋ ala na wa tu a nɩbʋ̃'yen Yesu Kɩrɩsɩto wɩ̃ɛfʋ jũu, na yaar kʋ nɩyɔɔ gar a lɛ. 16A Nãaŋmɩn kʋfʋ gba ba nyɛtãan a nɩbʋ̃'yen yelbier 'lɔ ɛ. 'Yɛr tɔɔrfʋ tun a yelbe bʋ̃'yen 'lɔ na wʋ waan sɔ̃ɔfʋ, tɩchɛ a kʋfʋ mɩ tun a bɔrfʋsɩ yɔɔ pɔ, naa waan torfʋ. 17Bojũu ala ɩ a nɩbʋ̃'yen bɔrfʋ jũu kũu din nãa tu a nɩbʋ̃'yen 'lɔ 'yɔ̃ɔ, ŋmɩnɛ lɛ a bala na nyɛ a Nãaŋmɩn wɩ̃ɛfʋ nɩ a kʋfʋ 'lɔ na ɩ a torfʋ, na din nãa a ba nyɛvʋr pɔ tu a nɩbʋ̃'yen Yesu Kɩrɩsɩto 'yɔ̃ɔ. 18An ɩ nɩbʋ̃'yen bɔrfʋ jũu lɛ waan sɔ̃ɔfʋ wa 'yɔ̃ɔ a nɩbɛ ba jaa, lɛ lɛ so nɩbʋ̃'yen mɩ na maal ka a tor, mɩ lɛ vɛ̃ ka a nɩbɛ ba jaa tor na ba nyɛ nyɛvʋr. 19Nɩtãa lɛ a bawõno bʋ̃'yen na vɛ̃ ka a nɩyɔɔ ɩ yelbe-ɩrbɛ, lɛ mɩ lɛ a tu nɩbʋ̃'yen na tu Nãaŋmɩn nɛɛ mɩ vɛ̃, ka a nɩyɔɔ mɩ ɩ nɩtorsɩ. 20A nɛɛ pʋɔn 'yɔ̃ɔ, ka a bɔrfʋsɩ mɩ waa. Tɩchɛ jie 'lɔ a yelbier na pʋɔ 'yɔ̃ɔ, Nãaŋmɩn wɩ̃ɛfʋ ma pʋɔn 'yɔ̃ɔ gar a lɛ. 21Nɩtãa lɛ a yelbier na di nãa a kũu pɔ, lɛ mɩ lɛ a Nãaŋmɩn wɩ̃ɛfʋ na di a nãa tu a yeltorsɩ pɔ, na wʋ waan nyɛvʋr na ba tara baarfʋ ɛ, tu a Yesu Kɩrɩsɩto na ɩ a sɩ Soro 'yɔ̃ɔ.


text: 1Tənaɣa kotilaa təna kʋlaa na pá pona-ɩ Pilatɩ ɩsɛntaa. 2Ḿpʋ́ɣʋ́ pa sʋʋ-ɩ tɔm tʋɣʋ kɛ təna sɩ: Tə maɣana apalʋ ɩnɛ ɩ tʋsəɣɩ tá yəlaa sɩ pá taa fɛlɩ Lom wulaʋ sɔsɔ kɛ lampuunaa. Haləna ɩ́ tɔŋ sɩ ɩnəɣəlɛ wulaʋ sɔsɔ Kilisiti. 3Ḿpʋ́ɣʋ́ Pilatɩ pɔɔsa Yesu sɩ: Nyaɣalɛ Yuta nyə́ma wulaʋ sɔsɔ ɩnəɣɩ? Ɩlɛna Yesu cɔ Pilatɩ sɩ: Ntəɣəlɛ n yɔɣɔta mpʋ. 4Ḿpʋ́ɣʋ́ Pilatɩ heela kɔtəlaa sɔsaa na samaa sɩ: Maa naa apalʋ ɩnɛ ɩ kʋwakələtʋ se. 5Ama kɔtəlaa sɔsaa na sɛɛsa ɩsəlɛ sɩ: Ɩ sɛɣɛsəɣɩ yəlaa kɛ́ sɩ pá kisi tɛtʋ sɔsaa. Hatoo Kalilee kɛ ɩ caala-tɩ, na ɩ́ cɔɔ Yuta tɛtʋ təna, halɩ nɔɔnɔɔ kɛlɛ ɩ tala cənɛ. 6Pilatɩ nɩɩ kɔtəlaa sɔsaa tɔm ntɩ, ɩlɛna ɩ́ pɔɔsɩ sɩ: Apalʋ ɩnɩ Kalilee tʋ kɛ? 7Pilatɩ kɔma na ɩ́ cɛkəna sɩ Yesu kɛ́ Helɔtɩ ɩfalʋ ɩlɛna ɩ́ tɔ sɩ: Ɩ́ pona-ɩ Helɔtɩ. Pə pamna ɩ́lɛ́ ɩ ka wɛ Yosalɛm kɛ kʋyɛɛŋ ɩnɩ ɩ taa tɔtɔ. 8Helɔtɩ ná Yesu ɩlɛna ɩ laŋlɛ hʋlʋmɩ sɔsɔm. Pə taɣa pʋlʋ, ɩ ka nɩɩ ɩ tɔm, ɩlɛna ɩ́ nyɩɩlɩ hatoo lɔŋ sɩ ɩ́ na-ɩ. Na ɩ tɛɛlaɣaa sɩ ɩ ká lapɩ-ɩ piti təmlɛ natəlɩ na ɩ́ ná. 9Na ɩ́ pɔɔsa-ɩ tɔmnaa paɣalɛ. Ama Yesu ta cɔ-ɩ paa kʋlʋmʋɣʋ. 10Kɔtəlaa sɔsaa na Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlaa naa wɛ təna na pɛlɛ pá suuki-ɩ ɩsaɣatʋ na ɩsəlɛ kʋsɛɛmlɛ. 11Helɔtɩ na ɩ yoolaa pa woŋaɣa Yesu kɛ́ na pá lakɩ-ɩ nyaŋ kɛ sɔsɔm. Ḿpʋ́ɣʋ́ pa suu Yesu kɛ kacɔka toko sɔsɔ nɔɣɔlʋ, ɩlɛna pá məŋna-ɩ Pilatɩ kiŋ. 12Kʋyakʋ ŋkʋ kʋ maɣamaɣa kɛ Helɔtɩ na Pilatɩ pa ciikaa. Pəyele paa wɛna təma na koloŋa kɛ́. 13Ḿpʋ́ɣʋ́ Pilatɩ kota kɔtəlaa sɔsaa na ɩcatɛ nyʋɣʋ nyə́ma na samaa, 14na ɩ́ tɔ-wɛ sɩ: Ɩ́ kɔna-m apalʋ ɩnɛ sɩ ɩ tolisiɣi yəlaa. Tɔʋ, ɩlɛ ma pɔɔsa-ɩ tɔmnaa kɛ mə ɩsɛntaa. Ama ma ta na kawalasɩ nsi ɩ́ tʋ-ɩ tɔ sɩ taa nakələɣɩ ɩ kiŋ. 15Helɔtɩ maɣamaɣa ná tá na ɩsaɣatʋ kɛ Yesu kiŋ tɔtɔ, pə tɔɔ kɛ́ ɩ taɣana-tʋɣʋ-ɩ məŋnaʋ. Apalʋ ɩnɛ ɩ ta wakəlɩ pʋlʋ mpi pə nəɣəsəna pá kʋ-ɩ pə tɔɔ tɔ. 16Ɩlɛ maa yele na pá mapɩ-ɩ akpatɛɛ ɩlɛna ɩ́ tɛɛ. [ 17Paa Tɛɛʋ acima wena a tɔɔ pə wɛɛ sɩ Pilatɩ ɩ́ tʋlɩ-wɛɣɛ saləka tʋ nɔɣɔlʋɣʋ.] 18Ḿpʋ́ɣʋ́ pa təna pa kpɛntaa na pá koo sɩ: Yele pá kʋ ɩnɛ ɩnɩ, na ń tʋlɩ-tʋɣʋ Palapaasɩ. 19Yʋlʋkʋlɛ tɔm na yoou nakʋlɩ kɩɩ lapəna ɩcatɛ taa na pá təkɩ Palapaasɩ. 20Pilatɩ sɔɔla teu sɩ ɩ yeki Yesu, ɩlɛna ɩ́ tasəna-wɛɣɛ yɔɣɔtənaʋ. 21Ama pɛlɛ pa mapa kapusi sɩ: Kamɩ-ɩ səm tesika tɔɔ, kamɩ-ɩ səm tesika tɔɔ. 22Ḿpʋ́ɣʋ́ Pilatɩ tasa-wɛɣɛ yɔɣɔtənaʋ kɛ tɔm tooso nyəm sɩ: Ɩlɛ ɩsaɣatʋ ntiɣi ɩ lapa? Ma ta na nti tə tɔɔ paa kʋ-ɩ tɔ. Ɩlɛ maa yele na pá mapɩ-ɩ akpatɛɛ ɩlɛna ɩ́ tɛɛ. 23Ama pa tasa kiisuɣu na toŋ na ɩsəlɛ kʋsɛɛmlɛ sɩ paa kamɩ-ɩ tesika tɔɔ. Haləna pa kakiisasɩ nsɩ sɩ nɩɩ Pilatɩ. 24Tənaɣa Pilatɩ tɔma sɩ: Ɩ́ la ɩsəna ɩ́ caa tɔ. 25Ɩlɛna ɩ́ tʋlɩ-wɛɣɛ wei paa təka yʋlʋkʋlɛ na yoou tɔɔ na pa tɔŋaɣa sɩ pá yele-ɩ tɔ, na ɩ́ cɛlɛ-wɛɣɛ Yesu sɩ pá lana-ɩ nti pa sɔɔlaa tɔ. 26Pa tɛɛkaɣana Yesu ɩlɛ pə pamna Silɛɛnɩ tʋ wei pa yaa sɩ Simɔŋ tɔ ɩ lɩɩna taalɛ ntɛ́ na pá suli-ɩ, na pá kpa-ɩ na pá sʋkɩ-ɩ Yesu tesika sɩ ɩ́ təŋna ɩ waalɩ. 27Yəlaa samaa tuutuuma təŋaɣa ɩ waalɩ na alaa tɔtɔ, na pɛlɛ pá kpa pa laŋa na pá wiiki ɩ tɔɔ. 28Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu pəsəna alaa mpɛ pa tɔɔ na ɩ́ tɔ-wɛ sɩ: Haɩ Yosalɛm alaa mɛ, ɩ́ taa wii-m. Ama ɩ́ wii mə na mə piya. 29Pə taɣa pʋlʋ, kʋyɛɛŋ wɛɛ ɩ ká kɔɔ wei ɩ taa paa tɔ sɩ: Nyʋleleŋ nyə́ma ntɛ́ kaalʋlasɩ, mpa pa ta tɩɩ mɔlɩ mɔlʋɣʋ maɣamaɣa yaa, mpa pa həla pə ta mʋsɩ tɔ. 30Waatʋ ɩnəɣɩ paa wiikina pɔ́ɔ́ŋ sɩ: Ɩ́ nyəkɩ-tʋ. Na paa tɔ pulasɩ sɩ: Ɩ́ takɩ-tʋ. 31Pa ta kpisi talɛɛ, kacaŋfana tawʋsɩ na? 32Ḿpʋ́ɣʋ́ pa kpɛŋna yəlaa asaɣaa kɛ naalɛ tɔtɔ sɩ pa kʋɣɩ pá na Yesu. 33Pa kɔma pa tala timpi pa yaa sɩ Nyʋmpɔɣɔlaɣa tɔ, ɩlɛna pá ká Yesu kɛ́ səm tesika tɔɔ kɛ́ təna, na pá ká asaɣaa mpɛ tɔtɔɣɔ tesikasɩ tɔɔ, lɛlʋ kɛ ɩ ntɔɣɔŋ tɔɔ, lɛlʋ kɛ ɩ mpətəŋ tɔɔ. 34Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu sɩ: Tacaa, taa nyənɩ pa ɩsaɣatʋ, pa ta nyɩ nti pa lakɩ tɔ. Ɩlɛna pá tɔ tɛtɛ kɛ́ ɩ wontu tɔɔ na pá tala-tɩ. 35Yəlaa samaa səŋa təna na pá nyənəɣɩ. Yuta nyʋɣʋ nyə́ma woŋaɣa-ɩ na pá tɔŋ sɩ: Ye tampana ɩ kɛ́ Mesii wei Ɩsɔ ləsaa tɔ ɩ́ ya ɩ tɩ nyʋɣʋ, ɩsɩɩ ɩ ka yapʋ lɛlaa tɔ ɩlɛ. 36Yoolaa ná woŋaɣa-ɩ tɔtɔ na pá pona-ɩ lʋm kʋnyəŋəm napəlɩ, 37na pá tɔŋɩ-ɩ sɩ: Ye n kɛ́ Yuta nyə́ma Wulaʋ sɔsɔ, waasɩ nyá təɣɩ nyá maɣamaɣa. 38Paa ŋmaawa na pá pusi ɩ nyʋɣʋ tɔɔ sɩ: Yuta nyə́ma Wulaʋ sɔsɔ ntɔ. 39Asaɣaa mpa pa kama tesika tɔɔ tɔ pa taa lɛlʋ ná tʋʋ-ɩ sɩ: Ɩsɩɩ sɩ Mesii kɛlɛ nyá yaa? Ya nyá tɩ nyʋɣʋ na ń kpɛntəna tá na ń ya tɔtɔ. 40Ama lɛlʋ ná kaləna ɩ́lɛ́ sɩ: Saləka kʋlʋm ɩnəɣɩ pa tʋ nyá, ɩlɛ pepe tɔɔ kɛ́ nn see Ɩsɔ? 41Pa tʋɣʋ taɣa saləka ɩnɛ tɔ pə kɛɛsaa kɛ́. Ta kʋlapʋtʋ fɛləɣəna-tʋ. Ama ɩnɛ ɩ́lɛ́, ɩ ta la kawalaɣa nakəlɩ. 42Ɩlɛna ɩ́ tɔ Yesu sɩ: Yesu n kɔŋ ń kɔɔ nyá kawulaɣa tɔɣɔʋ tɔ tɔɔsɩ ma tɔɔ. 43Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu cɔ-ɩ sɩ: Tɔm tampana kɛ ma heeliɣi-ŋ, saŋa wʋlɛ tənɛ tə maɣamaɣa má na-ŋ tɩɩ sʋʋ aləsanna. 44Tənaɣa pə məla yuɣu ɩsɩɩ ahoo, pəyele pɩɩ wɛ ɩsɩɩ ilim sikuɣu taka kɛ́. Ḿpʋ́ɣʋ́ səkpɛtʋɣʋ nyala ɩcatɛ tɔɔ, haləna pə tala ilim hʋʋʋ waatʋ. 45Pʋʋɣʋ ŋku kɩɩ kaɣa Ɩsɔ təsɛɛlɛ sɔsɔɔlɛ taa tɔ kʋlɛ kʋ kɛɛsəna kʋ hɛkʋ taa na kʋ faɣa huŋ naalɛ kɛ yem. 46Ɩlɛna Yesu kiisina nɔɣɔ sɔsɔɣa sɩ: Ma Caa, kpaɣa-m. Ɩ tɛma ḿpʋ́ɣʋ́ yɔɣɔtʋɣʋ ɩlɛna ɩ́ hɛɛ. 47Lom yoolaa nyʋɣʋ tʋ ná pə təna mpi pə lapa mpʋ tɔ, ɩlɛna ɩ́ sa Ɩsɔ na ɩ́ tɔ sɩ: Tampana tɔɔ, yʋlʋ ɩnɛ ɩ ka kɛ́ yʋlʋpaŋ kɛ́. 48Samaa wei ɩ təna ɩ kɔma nyənʋɣʋ tɔ ɩ ná pə təna mpi pə lapa mpʋ tɔ, ɩlɛna pá kpa pa laŋa na pá məlɩ kpente. 49Yesu cewaa təna, na alaa mpa pa təŋaɣa-ɩ hatoo Kalilee tɔ pa səŋa táálə́ḿ tɔɔ na pá nyənəɣɩ mpi pə lakɩ tɔ. 50Yuta ɩcatɛ Alimatee apalʋ nɔɣɔlʋɣʋ pa yaakaɣa Yosɛɛfʋ. Apalʋ ɩnɛ ɩ kɛ́ yʋlʋpaŋ na ɩ́ təŋəɣɩ tampana na ɩ keŋaɣana Ɩsɔ Kawulaɣa tɔɔ. Mpɛ pa kotaɣana kotuɣu sɔsɔɔʋ ŋkʋ. Ama ɩ taapalaa kotuɣu nyə́ma lɛlaa tʋ nti tə pəlɛ na pá la tɔ tə ta maɣa-ɩ. 52Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ kʋlaa na ɩ́ polo Pilatɩ kiŋ na ɩ́ sələmɩ-ɩ sɩ ɩ kpakəɣɩ sətʋ. 53Ɩlɛna ɩ́ polo na ɩ́ tisi sətʋ kɛ tesika tɔɔ na ɩ́ caa kpoŋkpontu toŋ nyəntʋ pʋŋkahʋlʋŋa na ɩ́ takɩ-ɩ, na ɩ́ pimi-ɩ pəlaaʋ ŋku paa hula kʋkpamʋɣʋ taa na pa ta pinta nɔɣɔlʋ tɔ kʋ taa. 54Aləsima wule ntɛ́ pə təna pə hɔla mpʋ, na kʋyakʋ kʋhɛɛsʋɣʋ caakɩ caalʋɣʋ. 55Alaa mpa pa təŋaɣa Yesu kɛ́ hatoo Kalilee tɔ pá na Yosɛɛfʋ pa poləna. Pa wiila pəlaaʋ taa na pá ná ɩsəna pa hɩɩsa sətʋ tɔ. 56Ɩlɛna pá kpe na pá taɣanɩ nimnaa na tulaalʋnaa mpa paa saɣalɩ sətʋ tɔ. Ama pa hɛɛsa kʋyakʋ kʋhɛɛsʋɣʋ wule ɩsɩɩ kʋsəsɩɩtʋ taa wɛʋ tɔ.


text: 1Hindeem ʋ, Yeezuu ɩ jɩnɩm Zenezarɛtɩ higʋta lɛ ra, zamaa bɩ nɩ kʋ nyʋnnyɔɔtam a jɩr ʋ k'a tʋr ka Woso lemim ma. 2A kɔɔlʋʋ yɩ hɩɩya higʋta bɩ lɛ ra. Zɔbənno wɔɔ n bra, ŋn'a zaŋŋarɔ sʋrgɔm. 3Yeezuu n da kɔɔlʋʋ bɩ deem ʋ. Nyɩnta a ʋ Sɩmɔɔn hɔ. A n a yɛ han k'an a gaa higʋta bɩ lɛ ma poore. Yeezuu n nyɩnta, an a to kɔɔlʋʋ bɩ nɔ ʋ, an nɩ hɔ dɩndam zamaa bɩ m. 4K'a meer bɩ ba an a nya bɩ, a a hɩ Sɩmɔɔn m, a ʋ: "Ɩ zɔ hi bɩ nɔ ʋ, k'a a zaŋŋarɔ wɔɔ zo, k'a zɔ gʋr." 5Sɩmɔɔn n a nyɩ bɔ ʋ, a ʋ: "Karɩnsaamba, wɔɔ zi ba gunuu ʋ tee••• bɩ wɔɔ n hɔsɩ nyasʋ y. Bɩ k'ɩbɩɩ hɩ bɩ, mɔɔ yɩ ŋ zom." 6Kʋ ŋ zaŋŋarɔ wɔɔ zo bɩ, ŋ zɔ gʋr gʋta, ŋ zaŋŋarɔ wɔɔ nɩ kɩnkaansʋrɛ. 7Ŋ n a to, ŋn'a wɔ zo a zibəəkɔɔnrɔ kʋ ŋ nɩ kɔɔlʋʋ deem bɩ nɔ ʋ rɔ wɔɔ m, kʋ ŋ nɩ b'a da a han. Brɔɔ n bʋr, ŋnɩ b'a da ŋ han ŋn'a waa ʋ, ŋn'a zar kɔɔlʋʋrɔ hɩɩyɔɔ wɔɔ ʋ, an a han, ŋn'a yo k'a nyoo ba. 8Sɩmɔɔn Pɩyɛɛr k'a naa yɩ bɩ, a kukurə zɛ Yeezuu taa, an n'a hɩrɛ, a ʋ: "Zuuba, ɩ ba mɔɔ ma laatʋ, bala, mimbʋnyaabər m mɔɔ m." 9Dabɔʋ gʋta y'a nyasʋ kan a muno wɔɔ kɩ, zɔ gʋta kʋ ŋ y'a gʋr bɩ tɔ ma. 10Dabɔʋ Zebedee nyɩnɔ Zakkɩ kan Zaan kɩ kʋ ŋ nɩ Sɩmɔɔn zibəəkɔɔnrɔ wɔɔ nyasʋ sɔ. Yeezuu n a hɩ Sɩmɔɔn m, a ʋ: "Ɩ da bɩ bɔ ʋ y, naa ma kɛɛrɛ bɩ, ɩbɩɩ zɔnɔ gʋr biisi, ɩbɩɩ y'ɩ bam gʋɔɔkamazaa kɛɛrɛ." 11Ŋ n a bɔ, ŋnɩ bʋr kɔɔlʋʋrɔ wɔɔ m higʋta lɛ ra b'ʋ, ŋnɩ hɔ haay bɩ to, ŋnɩ zu kʋ ʋ kan kɩ. 12Yeezuu k'a yaa lee ku tara deem la bɩ, gʋaa nɩ b'ʋ kusiməbaa n ta ma jilli. K'a Yeezuu yɩ bɩ, a sʋnta, an a meer zuutə tara ʋ, an yaa da m, a ʋ: "Zuuba, k'ɩ lɛ taa ma, ɩ ɩ da ma ɩ mɔɔ waa, k'ɩ dintim gʋ mɔɔ ma." 13Yeezuu n a wɔ hʋr, an a da ma, a ʋ: "Mɔɔ lɛ taa, ɩ waa." Lɛɛm bɩ, a kusiməbaa bɩ nya ma. 14Yeezuu n lɛ ka ʋ, a ʋ, a b'a hɩ gʋaa nɩ y. Bɩ, a a hɩ, a ʋ: "Ta ɩ yaa n'ɩ hɩnka wosocɛmannɩbər m, k'ɩ ganwʋrɛ ka amba wosolɛsinnɩsorazaa Moyiisi lɛ ka bɩ m, ɩ dintim gʋ ɩ ma minto, k'an nyɩnta kasɛtɩ gʋaa haay lɛɛ." 15Bɩ y'a ka Yeezuu tɔ n bɔ an n'a dam la. Zamaa gʋta n tɩr a zɛm kʋ ra, k'a tʋr ka a lemim ma, k'a ka kʋ Yeezuu n a waa a yaabarɔ minto. 16Bɩ, kʋ Yeezuu nɩ, ta a tɩr a ʋ a deem bɔlɛɛmarɔ ʋ, an bɩr yaa darɛ. 17Hindeem ʋ, Yeezuu nyɩnta an nɩ hɔ dɩndam. Farizɛɛnrɔ kan wosocikarɩnsaambɔɔ kɩ nyɩnta b'ʋ. A to ŋ y'a ʋ Galilee kan Zidee kɩ Zerizalɛm kɩ kʋrɔ ʋ, ŋnɩ bʋr. Zuuba paŋŋa nyɩnta kan Yeezuu kɩ, an a ka, an nɩ yaabazannɔ waam. 18Gʋɔɔ n lee ku mɛgarɛzaa m wʋtarahɔ ʋ, ŋn'a kam ma k'a gasʋ m har ʋ b'ʋ, a wʋta Yeezuu taa. 19Zamaa bɩ minto bɩ ŋ n a dɔ kʋ gasʋ awɔɔ n nawʋm nɩ lʋnlɔ y. Ŋ nɩ der cɛ bɩ ra, ŋnɩ cɛ bɩ mim hɔn ra, ŋn'a nyɔɔ, ŋn'a zer kan a wʋtarahɔ bɩ kɩ Yeezuu taa zamaa bɩ lɛɛ. 20Yeezuu k'a ŋ sɩrakarɛ bɩ yɩ bɩ, a a hɩ yaabazaa bɩ m, a ʋ: "Gʋaa, ɩ ɩ mimbʋnyaarɔ sugur yɩ." 21Farizɛɛnrɔ kan wosocikarɩnsaambɔɔ kɩ y'a mɩŋŋa larm a heer ʋ, ŋ ʋ: "Gʋaa bɩ kara n naa, an nɩ Woso sʋnsɔ wʋrɛ? Nka y'a da ma an mimbʋnyaarɔ sugur ka kʋ Woso deem bɛɛ?" 22Bɩ Yeezuu k'a ŋ hɔɔndarɛ bɩ yɩ bɩ, a a hɩ ŋ nɩ, a ʋ: "Bɔ m, awɔɔ n'a hɔɔn darɛ ncɩnaaʋ? 23Kara n naanaa? M a hɩ, m ʋ: Ɩ ɩ mimbʋnyaarɔ sugur yɩ bɩ m gɛ, ɩ wuti ɩ ta bɩ nɩ?" 24Bɩ k'awɔɔ n a dɔ a ʋ, Gʋaanyɩ b'ɩ lɛ m k'a mimbʋnyaarɔ sugur ka tara burə ʋ bɩ, an a hɩ mɛgarɛzaa bɩ m, a ʋ: "Mɔɔ y'a hɩ ɩbɩɩ m, wuti, ɩ ɩ wʋtarahɔ bɩ sa ɩ doo." 25Bɩ n wuti lɛɛm, ŋ mɩnyaa m, an a wʋtarahɔ bɩ sa, an doo, an n'a lɛ bɔm Woso ʋ. 26Ŋ haay zɛ kədə, ŋn'a lɛ bɔm Woso ʋ. Dabɔʋ n ŋ nyasʋ, ŋn'a hɩrɛ, ŋ ʋ: "Wɔɔ mim daa yɩ her." 27Bɩ kur bɩ, a bɔ an yawʋrsir yɩ, a tɔ m Levii, an nɩ nyɩntarɛ a zibəə bɩncɛ ʋ. Yeezuu n a hɩ m, a ʋ: "Zu mɔɔ ʋ." 28Levii n wuti, an a gʋ hɔ haay ma, an zu Yeezuu ʋ. 29Levii n cibsa gʋta ba a har ʋ, an hɔbɩrɛ ba Yeezuu minto. Yawʋrsinno gʋta bʋr, kan gʋɔɔ vantɔɔ kɩ, ŋnɩ b'a zɛ kʋ ra, ŋn'ɩ hɔ bɩm kan ŋ kɩ. 30Farizɛɛnrɔ kan a wosocikarɩnsaambɔɔ kɩ n bʋr, ŋn'ɩ kukur bam karɩndanyɩnɔ wɔɔ ma, ŋ ʋ: "Bɔ minto, awɔɔ n nɩ hɔ bɩm, an nɩ hɔ mim kan yawʋrsinno kɩ, mimbʋnyaabənno kɩ?" 31Yeezuu n a hɩ ŋ nɩ, a ʋ: "Laafɩɩzannɔ bɩr a kam lɔɔtɔr ma y, yaabazannɔ n n'a kam ma. 32Mɔɔ n bʋr kʋ m bɩ gʋɔɔ tɩrgɔɔ bir y, bʋr mɔɔ ʋ mimbʋnyaabənno minto, kʋ ŋ n'a mɩsɩrbaa lʋr." 33Gʋɔɔ n a hɩ Yeezuu m, ŋ ʋ: "Gallɛm gʋta Zaan karɩndanyɩnɔ kan farizɛɛnrɔ karɩndanyɩnɔ kɩ y'a lɛ kʋsɩm, ɩbɩɩ hɔɔ wɔɔ n bɔkarɛ, ŋn'ɩ hɔ bɩrɛ, ŋn'ɩ hɔ mire?" 34Yeezuu n a hɩ ŋ nɩ, a ʋ: "Awɔɔ y'a dam ma, a ka lʋ daa zim gʋaasɩbɔɔ n a lɛ kʋsɩ, kʋ lʋ daa bɩ zim b'ɩ kan ŋ kɩ ra? 35Dɔmɩm zɛm, n nɩ zɛm bɩ lʋ daa zim bɩ bɔ ŋ bire ʋ. Dɔmɩm bɩ do ʋ bɩ, ŋ y'a lɛ kʋsɩm." 36A n a ya, an hɔbɔkʋrɛnoom vanta da ŋ nɩ, a ʋ: "Gʋaa ba ʋ, an nɩ pɛɛra daa kur sam, an a sɩnsar kan huu gusire kɩ y. Bala, pɛɛra daa bɩ b'a gam kʋ ʋ kan a gusire bɩ kɩ y. Pɛɛra daa bɩ y'a gusire bɩ kaansʋm. 37Gʋaa b'a dam ma, an dɩvɛn daa tɔ hibɔɔnrɔ gusinno ʋ y, kʋ bɩ bɛɛ nɩ, dɩvɛn bɩ yɩ ŋ hɩnhaanm, an a lo, bɩ hibɔɔnrɔ wɔɔ nyɩntam bɔm. 38Bɩ, a ga a wʋm, ŋnɩ dɩvɛn daa tɔ hibɔɔnrɔ daarɔ ʋ. 39Bala, gʋaa k'a nɩ dɩvɛn gusire mim bɩ, a lɛ baa dɩvɛn daa ma y. Bala, a hɩ a nawʋrɛ, a ʋ, dɩvɛn gusire bɩ m mɩŋŋa."


text: 1Maɣa Pɔɔlɩ, Ɩsɔ luɣu lapəna na má lá Yesu Kilisiti tillu. Má na tá taapalʋ Timotee tə ŋmaakəna takəlaɣa kanɛɣɛ. 2Ɩsɔ yəlaa mpa mɛ ɩ́ wɛ kolosi na ɩ́ kɛ́ tá taapalaa kʋpama kɛ Kilisiti təŋʋɣʋ taa tɔ. Tacaa Ɩsɔ ɩ́ hʋ́lɩ́-mɛɣɛ pɛɛlɛɛ na ɩ́ ha-mɛɣɛ alaafəya. 3Ye tə kʋla mə tɔɔ kɛ́ sʋlʋmʋɣʋ, sɛɛtʋ kɛ tə sɛɛkɩ tam kɛ́ tá Sɔsɔ Yesu Kilisiti Caa Ɩsɔ. 4Pa heela-tʋɣʋ ɩsəna ɩ́ tɛma mə taa na Yesu Kilisiti, na ɩsəna ɩ́ sɔɔla Ɩsɔ yəlaa təna tɔ. 5Waatʋ wei tampana tɔm Laapaalɩ Kʋpaŋ caala mə tɛɣɛ tatɛ tɔ pa hʋla-mɛɣɛ tɛɛlʋɣʋ ŋku kʋ wɛ tampana tɔm ntɩ tə taa tɔ. Pə tɔɔ kɛ́ mə taa tɛmnaʋ kɛ Ɩsɔ na mə sɔɔlʋɣʋ teesina mpi pa sɩɩ-mɛɣɛ hatuu ɩsɔtaa na ɩ́ tɛɛləɣɩ-wɩ tɔ. 6Laapaalɩ Kʋpaŋ yɛkəɣɩ kɛ́, na paa ɩ tala timpiɣi antulinya təna taa ɩ lakɩ kʋpantʋ kɛ́. Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ lapa mə hɛkʋ kɛ kʋyaŋku ɩ́ taala Ɩsɔ pɛɛlɛɛ tɔm kɛ nɩɩʋ tɔ, ɩ́ hii lɔŋ na ɩ́ nyɩ pɛɛlɛɛ anɩ a tampana. 7Ta təmlɛ taa taapalʋ kʋpaŋ Ɩpafəlasɩ sɛɣɛsəna-mɛɣɛ mpʋ. Tá nɔɣɔ kɛ ɩ lakəna təmlɛ ɩsɩɩ Kilisiti təmlɛ tʋ kʋpaŋ. 8Ɩ heela-tʋɣʋ təma sɔɔlʋɣʋ ŋku Ɩsɔ Feesuɣu tʋ-mɛ tɔ kʋ tɔm. 9Pə tɔɔ kɛ́ tɩɩ hɛɛsəɣɩ Ɩsɔ sələmʋɣʋ kɛ mə tɔɔ kɛ́ tuu kʋyaŋku pa heela-tʋɣʋ mə tɔm tɔ. Tə sələməɣɩ Ɩsɔ kɛ́ sɩ ɩ́ ha-mɛɣɛ ɩ Feesuɣu haakɩ nyəm na laɣatʋ nti tɔ tə təna na pə́ yele na ɩ́ nyɩ ɩ luɣu nyəntʋ kɛ teu. 10Mpʋ pɩɩ yelina na mə tɔntɛ maɣa Tacaa na mə kʋlapʋtʋ lapɩ-ɩ teu kɛ tam. Na pɩɩ yele na ɩ́ lakɩ təma kʋpana anɩ a təna, a nɔɣɔ na a suka, na ɩ́ ká sɔɔsəɣɩ Ɩsɔ kɛ́ nyəm. 11Tə sələməɣɩ Ɩsɔ kɛ́ sɩ ɩ́ la-mɛ na ɩ́ nyɔɔ toŋ kɛ teu na ɩ pəsʋɣʋ teeli nyəŋkʋ toŋ taa, na ɩ́ pəsɩ na ɩ́ kantəlɩ pə təna mpi pɩɩ maɣana-mɛ tɔ pə taa na suulu. 12Ɩ́ sɛɛ Tacaa kɛ ɩ́ na təmlɛ na laŋhʋlʋmlɛ, ɩnɩ ɩ yelina na mɛ ɩ́ mʋna sɩ ɩ́ hiki mə paa nyəm kɛ kʋpantʋnaa mpa Ɩsɔ sɩɩ ɩ yəlaa kɛ tənaŋŋ taa tɔ pa taa. 13Ɩnɩ ɩ lɛɛkəna-tʋɣʋ ahoo səkpɛtʋɣʋ tɛɛ asaɣaa sɔsaa niŋ taa na ɩ́ sʋsɩ-tʋɣʋ ɩ luɣu tɛɛ Pəyaɣa kawulaɣa taa. 14Na ɩ pəyaɣa ŋkɛ ka tɔɔ kɛ́ pə yapa-tʋ na pə́ hɩɩsɩ tá ɩsaɣatʋ. 15Kilisiti kɛləna Ɩsɔ wei paa naakɩ tɔ tətɛŋɛlɛŋ. Ɩnəɣəlɛ Ɩsɔ kancaalaɣa kʋlʋlʋ wei ɩ kəla pə təna mpi Ɩsɔ lapa tɔ. 16Ɩnəɣɩ Ɩsɔ lapəna pə təna, paa ɩsɔtaa na atɛ pə nyəm mpi pa naa na mpi paa naa tɔ. Pə kpaɣaʋ pəsəlaa na sɔsaa na awulaa na toŋtʋnaa pə loosi təna tɔ ɩ niŋ kɛ Ɩsɔ lapəna pə təna, na ɩ tɔɔ kɛ́ Ɩsɔ lapa-wɩ. 17Pə təna pə lɩɩwaɣa na pə́ maɣana-ɩ, na pə təna mpi pə lapa tɔ pə tamsəna-ɩ tɔɣɔ pə wɛ pə lona taa. 18Yesu sɛɛlaa kpeka kɛna tɔnʋɣʋ na ɩnəɣəlɛ nyʋɣʋ. Ɩnɩ ɩ yelina na a təna a wɛɛ. Ɩnɩ ɩ kɛna Ɩsɔ kancaalaɣa kʋlʋlʋ wei ɩ səpa na pə́ taaləna-ɩ feesuɣu sɩ ɩ́ la pə təna təpaɩpaɩ pə nɔɣɔ tʋ tɔ. 19Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, Ɩsɔ luɣu lapəna sɩ ɩ wɛɛtʋ təna ɩ́ maɣalɩ ɩ Pəyaɣa taa. 20Na ɩ luɣu lapa tɔtɔ sɩ ɩ Pəyaɣa ká yelina na ɩ na kʋŋmaŋmam təna pá ciiki. Na Ɩsɔ Pəyaɣa caləm lɩ́ɩ́ səm tesika tɔɔ tɔɣɔ Ɩsɔ yelaa na pə́ lá hɛɛsʋɣʋ tɔm. Mpʋ pə yelina na Ɩsɔ na pə təna təpaɩpaɩ pa ciiki, paa ɩsɔtaa nyəm paa atɛ nyəm. 21Mɛ tɔtɔ tuu lɔŋ mɩɩ hatələna Ɩsɔ kɛ́, na mə hʋwɛɛ asaɣɛɛ na mə ɩsaɣakʋlapʋtʋ ka lapəna-mɛɣɛ ɩ kolontunaa. 22Ama ɩ Pəyaɣa səpʋ ka tɔnʋɣʋ kʋnɛ kʋ səm tɔ pənɛntɛ Ɩsɔ ciika mə na-ɩ kɛ́, sɩ pə́ yele na ɩ́ ləsɩ-mɛɣɛ ɩ ɩsɛntaa na ɩ́ wɛ tənaŋŋ na ɩ́ kɛ́ kʋpama na paa kawaliya ka fɛɩ mə kiŋ. 23Ama kʋlʋmtʋ kɛ́ sɩ mɩɩ tɔkɩ Ɩsɔ sɛɛʋ kɛ ḿpʋ́ɣʋ́ tam, na ɩ́ səŋ təca kɛ teu kɛ ḿpʋ́ɣʋ́ tam, pʋlʋpʋ ɩ́ taa ciɣiti-mɛ, na ɩ́ taa yele na pə́ kʋ́ mə tɛɛlʋɣʋ ŋku ɩ́ tɛɛləɣɩ tuu kʋyaŋku ɩ́ nɩɩ Laapaalɩ Kʋpaŋ tɔ. Laapaalɩ Kʋpaŋ ɩnəɣɩ pa heela antulinya taa yəlaa təna, na Pɔɔlɩ má ma pəsəna ɩ heellu. 24Kaɣana kʋnyɔntɔɣɔlɛnaa mpa ma tɔkɩ mə tɔɔ tɔ pa hʋləsəɣɩ ma laŋlɛ kɛ́. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, Yesu sɛɛlaa kpekəle kɛna Kilisiti tɔnʋɣʋ, na ɩ tɔɣa kʋnyɔŋ kɛ pa tɔɔ na mpi pə́ kaasɩ tɔ pə tɔɔ kɛ́ ma saləməɣəna kʋnyɔŋ kɛ ma tɔnʋɣʋ taa, sɩ má səna na pə́ yoosi-wɩ. 25Ɩsɔ tʋ-m təmlɛ nte sɩ má yoosi-tɛɣɛ mə cɔlɔ tɔ, mpʋ tɔtɔɣɔ pə tʋ-m sɩ má la Ɩsɔ yəlaa kpekəle təmlɛ tʋ, na ɩ tʋ-m kɛ́ sɩ má heeli ɩ tɔm təfoo, má taa ŋmɛsɩ. 26Ɩ ŋmɛsa ɩ tɔm kʋŋmɛsətʋ tənɛɣɛ yəlaa tənaɣa təkulakula kɛ hatuu lɔŋ, na pənɛntɛɣɛ ɩ kula tə tɔɔ na ɩ́ hʋ́lɩ́ mpi ɩ tɩ tɔ. 27Mpi pə tɔɔ tɔ, Ɩsɔ sɔɔlaa kɛ́ sɩ ɩ́ la na pá nyɩ ɩsəna ɩ sɩɩwa na ɩ́ təŋəɣɩ na ɩ́ lakɩ na pə́ wɛ ɩŋmɛlaʋ tɔ pə tɔɔʋ na pə teu sɔsɔɔm. Ɩ sɩɩ mpɩ ɩnəɣɩ sɩ ɩ ká la yəlaa təna. Kʋŋmɛsətʋ ntəɣəlɛ sɩ Kilisiti wɛ mə waalɩ na ɩnɩ ɩ yekina na mɩɩ taakɩ sɩ ɩ́ ká hiki Ɩsɔ teeli taa kɛ́ mə paa tete. 28Pə tɔɔ kɛ́ tə heeliɣi yəlaa tənaɣa Kilisiti tɔm. Na tə́ lakəna tá laɣatʋ təna, na tə́ kpaaləɣɩ paa wei kɛ́ pə tɔm taa, na tə́ sɛɣɛsəɣɩ sɩ pə́ táná paa wei kɛ́ Ɩsɔ ɩsɛntaa na ɩ́ tɛma pɩɩʋ kɛ ɩ́ na Kilisiti pa kpɛntʋɣʋ tɔm taa. 29Təmlɛ tənɛ tə yoosuɣu tɔɔ kɛ́ ma lakɩ na má lʋkəna toma taa toma nna Kilisiti haakɩ tɔ, toma anɛ a wɛnna ma taa.


text: 1Maa Pɔɔl den a Kɩrɩsɩto hɛ lɛ lɛ lɛ nɩ a wʋ 'maar ɩfʋ lɔb nũu kʋ yɩ. N maa 'lara ɛ, maa wa tuor yɩ nɩ gberaa tɩ maa mɩ baa be a yɩ sɛ̃ ɛ, n ba ɩ lɛ ɛ. 2N sʋɔrɔ yɩ naa ɩka maa wa wa, n taa wa ɩ a ba ɩ lɛ 'lɔ̃nɔ̃ a nɩbɛ bamɩne jie ɛ, ba tɩɛr man taa a wɛr nɩbɛ kaar lɛ sɩ be. 3Bojũu sɩn nɩ a wɛr nɩbɛ lɛ 'mataa kpɩɛrɛ tɩ saa ŋmaara jɛɛr a ba kaar ɛ. 4A sɩ tãjɛ bomo ba ɩ a wɛr nyã tãjɛbomo ɛ, a sɩ tãjɛbomo tara na Nãaŋmɩn kpɛ̃ɔ sɩn ma de wɛl a gãdaar jiir bar. 5Sɩ ma sɔ̃ɔn a ba nɛchɩrɛ nɩ tɩɛr dɛɛr 'lɔ jaa ban ma de vara nɩ a Nãaŋmɩn bɔ̃ɔfʋ bara, na sɩ ma 'yɛr nyɔɔr nɩbɛ tɩɛrsɩ ka ba lɩɛb wõnõ a Kɩrɩsɩto toor. 6Sɩ mɩ chɔɔr naa ɩka sɩ kpãa a bawõnsɩ, yɩn wa ba gbɛr baar. 7Yɩn kaara a anyã tɛɛ yɩn nyɛn nɩbir. Ala ɩ ɩ̃sʋɔ bar tɩɛr ɩka wʋ ɩn a Kɩrɩsɩto tʋɔr, wʋ mɩ lɛ bɔ̃ɔ tɩɛr kaa ɩka a sɩn mɩ ɩn a Kɩrɩsɩto tʋɔr a wʋ kaar. 8Bojũu maa gba sɔɔ chɩɛrɛ nyãa nɩ a lɛ, a sɩ Soro ba kʋ sɩ a kpɛ̃ɔ ɩka sɩ wɛl yɩ bar ɛ, tɩ sɩ guol yɩ. Vɩ̃ ba kʋrɔ ma nɩ a yele nyã ɛ. 9N ba bʋɔrɔ fɩka a n gãma a kʋrɔ yɩ dãbɩ̃ɛ ɛ. 10Bojũu bamɩne 'yɛr ɩka, "A Pɔɔl gãma 'yɛrbie tɩrɛ naa, naa ɩ 'yɛrbikpɩ̃ɛn, tɩchɛ a 'lɔ mɩ̃ɛ wa be a sɩ sɛ̃, wʋ ma bal naa ka a wʋ 'yɛr mɩ maa ɩ bon ɛ." 11A nɩbɛ bala, yɩ vɛ̃ a ba bɔ̃ɔn ɩka, a lɛ a sɩ 'yɛrbie na kaara a gãma pɔ, sɩn ba be a yɩ sɛ̃ ɛ. Lɛ lɛ a sɩ tʋ̃mɔ̃ na kaara sɩn wa be a yɩ sɛ̃. 12Sɩn ba 'lara diere a sɩ mɩ̃ɛ mana nɩ a bamɩne na ma pɛɛrɛ a ba mɩ̃ɛ ɛ. Ba ma den a ba mɩ̃ɛ na ba man a ba mɩ̃ɛ, baa tara yɛ̃ ɛ. 13Sɩn 'lɔ, sɩ kʋ̃ sɔɔ dãn a sɩ mɩ̃ɛ a lɛ tɩ põn bar ɛ, tɩchɛ sɩn nyɔ̃ɔn sɩ mɩ̃ɛ jɩ̃ a lɛ a Nãaŋmɩn na 'yɛr ɩka sɩ tʋ̃, ka sɩ gba na tʋ̃ tãn a yɩ sɛ̃. 14Sɩ kʋ̃ dãn a sɩ mɩ̃ɛ chiin tɛɛr ɛ, ka a na kaara fɩka saa wa a yɩ sɛ̃ ɛ, bojũu sɩ tãn naa a Kɩrɩsɩto 'yɛr nʋ̃ɔ a be a yɩ sɛ̃. 15Bɩɩ dãn sɩ mɩ̃ɛ tɩ põn a tʋ̃mɔ̃ a nɩbɛ bamɩne na tʋ̃ ɛ. Sɩn tɩɛr lɛ ɩka, a yɩ sɔɔfʋ na ben nʋ̃ɔnɔ̃, a sɩ tʋ̃mɔ̃ mɩ na yal 'yɔ̃ɔ 16ka sɩ pãa tʋ̃ɔ mʋɔl a 'yɛr nʋ̃ɔ be a paalsɩ ala na be a yɩ niem. Bojũu saa dãna a sɩ mɩ̃ɛ nɩrɛ kɔ̃ɔ paal pɔ, ban tʋ̃ baar ɛ. 17Tɩchɛ, nɩtãa lɛ an sɛb a Nãaŋmɩn gãn pɔ ɩka, "Vɛ̃ ka a 'lɔ na dãna a wʋ mɩ̃ɛ, wʋ de a sɩ Soro dãna nɩ a wʋ mɩ̃ɛ." 18Bojũu a ba ɩ a nɩrɛ 'lɔ na pɛɛ a wʋ mɩ̃ɛ lɛ ɩ a nɩsʋ̃ ɛ, tɩchɛ a 'lɔ a sɩ Soro na pɛɛ lɛ.


text: 1A ko-biə-ba, a soe abam lanyɩranɩ yɩ 'a fra jɩgɩ-nɩ. Abam paɩ a jɩgɩ wʋpolo, yɩ 'a ta w'ʋ pa a yuu zəŋi Wɛ yigə nɩ. A cilon-sonnu-ba, kwaanɩ-na 'a zɩgɩ kəŋkəŋ d'ɩ Yuutu tɔgɩm dɩm wʋnɩ. 2A nan loori Evodi dɩ Sintisi lanyɩranɩ, sɩ 'a ta'a jɩgɩ wʋbʋŋ-dɩdwɩ 'a na sɛ d'ɩ Yuutu wʋm tɩn ŋwaanɩ. 3A loori nmʋ dɩ, wʋlʋ na yɩ a doŋ tɩntʋŋnʋ cɩga cɩga tɩn, sɩ n zəni kaana bantʋ sɩ ba taa sɛ daanɩ, bɛŋwaanɩ ba dɛɛn tɔgɩ dɩ amʋ yɩ d'ɩ tiini d'ɩ tʋŋɩ d'ɩ tɔɔlɩ Wɛ kwər-ywəŋə kam, dɩ Klɩman dɩ balʋ maama na tɔgɩ dɩ amʋ ba tʋŋɩ tɩn. Wɛ maŋɩ DƖ pʋpʋnɩ bantʋ yɩra DƖ ŋwɩa tɔnɔ kʋm wʋnɩ. 4Ta'a kɩ-na wʋpolo maŋa maama 'a na ŋwɩ dɩ d'ɩ Yuutu wʋm tɩn ŋwaanɩ. A ta lagɩ a joori a ta nɩ, 'a ta'a kɩ wʋpolo. 5Pa-na nɔɔna maama lwarɩ 'a lanyɩranɩ wʋm ni nɩ, sɩ d'ɩ Yuutu wʋm maa bɩɩnɩ lele. 6Yɩ zaŋɩ-na 'a ta'a liə dɩ kʋlʋkʋlʋ. Woŋo maama wʋnɩ sɩ 'a ta'a warɩ Wɛ, 'a brɩ-DƖ kʋlʋ 'a na lagɩ tɩn sɩ DƖ zəni abam, sɩ 'a kwəri 'a ta'a kɩ DƖ le maŋa maama. 7Kʋntʋ mʋ Wɛ w'ʋ pa 'a bɩcara taa zurə, sɩ kʋ dwəni nabiinə na w'ʋ wanɩ kʋlʋ ba lwarɩ tɩn. Kʋ maa pa kʋlʋkʋlʋ b'a wanɩ kʋ cɔgɩ 'a bɩcara dɩ 'a wʋbʋŋa maama, abam na ŋwɩ dɩ Zezi Krisi tɩn ŋwaanɩ. 8A ko-biə-ba, kʋlʋ a na lagɩ a ma a guri tɩn, 'a ta'a jɩgɩ wəənu tɩlʋ na lana yɩ tɩ maŋɩ dɩ zulə tɩn wʋbʋŋa: kʋ na yɩ woŋo kʋlʋ maama na yɩ cɩga tɩn, naa woŋo kʋlʋ na jɩgɩ zulə tɩn, naa woŋo kʋlʋ na maŋɩ tɩn, naa woŋo kʋlʋ na ba jɩgɩ tusim tɩn, naa woŋo kʋlʋ na poli nɔɔna wʋrʋ tɩn, naa woŋo kʋlʋ na jɩgɩ tiə nɔɔna tee nɩ tɩn, sɩ 'a ta'a jɩgɩ-na wəənu tɩm kʋntʋ wʋbʋŋa. 9'A ta'a kɩ-na wəənu tɩlʋ amʋ na brɩ abam yɩ 'a sɛ-tɩ tɩn, kʋ na yɩ 'a na ni kʋlʋ a na taga, yɩ 'a na kʋlʋ a na kɩ tɩn. 'A na sɩɩnɩ 'a kɩ kʋntʋ, Wʋ-zuru Tu Baŋa-Wɛ w'ʋ ta wʋ 'a tee nɩ. 10A na ŋwɩ dɩ d'ɩ Yuutu Zezi tɩn, amʋ tiini a jɩgɩ wʋpolo, bɛŋwaanɩ kʋ daanɩ zanzan yɩ abam daa wʋ guli a gulə sɩ 'a wəli-nɩ, yɩ lele kʋntʋ 'a laan zəni-nɩ. Kʋ nan daɩ nɩ abam ba jɩgɩ a wʋbʋŋa mʋ ya, kʋ yɩ 'a wʋ nɛ cwəŋə mʋ sɩ 'a wəli-nɩ. 11A na tagɩ kʋntʋ doŋ tɩn, kʋ daɩ nɩ a na gɛ woŋo tɩn ŋwaanɩ. Woŋo maama wʋnɩ, amʋ mɩ sɩ a taa jɩgɩ wʋpolo dɩ kʋlʋ a na jɩgɩ tɩn. 12Yinigə na jɩgɩ-nɩ, amʋ ye a na w'ʋ ja a tɩtɩ te. A jɩjɩgɩrʋ nan na daga dɩ, a ta ye a na w'ʋ kɩ te. Woŋo maama wʋnɩ, amʋ ye a na w'ʋ kɩ te sɩ a taa jɩgɩ wʋpolo. A na jɩgɩ a di a wʋbʋŋa naa kana na jɩgɩ-nɩ, a jɩjɩgɩrʋ na daga naa tɩ na muri, amʋ ta ye a na w'ʋ kɩ te sɩ a taa jɩgɩ wʋpolo. 13Amʋ waɩ wəənu tɩm kʋntʋ maama a kɩa, Zezi Krisi na pa-nɩ dam tɩn ŋwaanɩ mʋ. 14Dɩ kʋntʋ dɩ, 'a kɩ lanyɩranɩ dɩ 'a na zəni-nɩ a yaara yam wʋnɩ tɩn. 15Abam Filipi tiinə tɩtɩ dɩ ye lanyɩranɩ nɩ, maŋa kalʋ a na puli a wʋra a tɔɔlɩ Wɛ kwər-ywəŋə kam a brɩ abam yɩ a laan nuŋi Masɩdʋanɩ nɩ tɩn, kʋ yɩ abam yɩranɩ mʋ wəli-nɩ. Zezi kɔgɔ kʋdoŋ daa tərə kʋ dɩ na pɛ amʋ woŋo, kʋ na daɩ abam yɩranɩ. 16A dɛɛn na wʋ Tesaloniki nɩ tɩn, abam tʋŋɩ a na lagɩ zənə yalʋ tɩn 'a pa-nɩ, yɩ kʋ daɩ kuni bɩdwɩ yɩranɩ. 17Kʋ nan daɩ nɩ amʋ lagɩ sɩ a taa joŋi abam pɛɛra yam m'a mʋ, kʋ yɩ nyɔɔrɩ dɩlʋ abam na w'ʋ na Wɛ tee nɩ ya ŋwaanɩ tɩn mʋ pɛ a jɩgɩ wʋpolo. 18Amʋ joŋi pɛɛra yalʋ maama abam na pɛ amʋ tɩn kʋ ja gaalɩ. A joŋi pɛɛra yalʋ 'a na kɩ Epafroditi jɩŋa nɩ sɩ o ja ba o pa-nɩ tɩn, yɩ kʋlʋkʋlʋ daa wʋ muri-nɩ. Abam pɛɛra yam nyɩ dɩ woŋo kʋlʋ 'a na mɛ 'a kaanɩ Baŋa-Wɛ yɩ kʋ lwəm ywəmmə tɩn mʋ. Wɛ nan joŋi 'a kaanɩm dɩm dɩ wʋpolo. 19Amʋ Tu Wɛ w'ʋ pa abam kʋlʋ maama 'a na gɛ tɩn Zezi yɩrɩ ŋwaanɩ, DƖ na jɩgɩ wo-laarʋ tɩlʋ na tiini tɩ dagɩ yɩ tɩ jɩgɩ paarɩ-zulə tɩn. 20Wɛ dɩlʋ na yɩ dɩbam Ko tɩn maŋɩ dɩ zulə mʋ maŋa maama. Amina. 21Jɔɔnɩ-na Wɛ nɔɔna balʋ na ŋwɩ dɩ Zezi Krisi tɩn maama 'a pa-nɩ. D'ɩ ko-biə balʋ na wʋ amʋ tee nɩ tɩn dɩ jɔɔnɩ abam. 22Wɛ nɔɔna bam maama jɔɔnɩ abam, kʋ na fɔgɩ kʋ dwe dɩdɩ balʋ na zʋʋrɩ Rom Pa-farʋ wʋm sɔŋɔ nɩ tɩn. 23Dɩbam Yuutu Zezi Krisi w'ʋ pa abam maama yu-yoŋo.


text: 1A Tɩbɛɛr Sezaar naalʋ dɩb yome pie nɩ anũu sob daar, a lɛn daar a Pɔ̃sɩ-Pɩlatɩ na tɩ ɩ a Ʋrɔm tẽw na-kpɛ̃ɛ lɩɛrɛ a Zude tẽw a, a lɛn daar a Erɔdɩ na tɩ ɩ a Galile tẽw nàle a, ɛ a ʋ yɛb Filib ɩ a Ɩtuure nɩ a Tɩrakonida ten nàle a, ɛ Lɩzanɩasɩ ɩ a Abɩlɛn tẽw nàle a, 2a lɛn daar a An nɩ Kayifʋ na tɩ ɩ a Zifʋ mɩnɛ bawr-maal-karɩ a, lɛn daar a, a Zakari bi-dɛb Zã tɩ wõ a Naaŋmɩn ƴɛrʋ a wɛja-kpalɛ pʋɔ. 3A Zã tɩ ìr a zɔ cɔlɩ a Zurdɛ̃ man vuo za, hiere yere kɛ a nɩbɛ lɩɛbɩ a bɛ ɩb, ɛ saw de a suob a bɛ yel-bebe suur dɩ-kʋ̀b ƴãw; 4a tu mɛ̃ a lɛ a Naaŋmɩn-ƴɛr-manɛ Ɩzayi na tɩ sɛb a ʋ sɛbɛ pʋɔ a: «Nɩr kãw kɔkɔr cɩɩrɛ nɩ a wɛja-kpalɛ pʋɔ: Nyɩ maalɩ a Sore sɔr, nyɩ kɔ a ʋ soli dɛnɩ ƴãw a tori. 5Fʋɔla za na paal a do, tã-kpɛ̃ɛ za nɩ tãle za na tuw na siw man, sɔr za na gɔ̃w a na tori na, sɔr za na ɩ kokobokobo a na man nɩ taa, 6ɛ bʋ̃-vʋʋra za na nyɛ̃ nɩ a Naaŋmɩn faafʋ. » 7A Zã tɩ yere na kʋ̀rɛ a zu-sɛbla na tɩ waar a ʋ zie a suob deb a: «Dɔpan bʋʋrɛ bɛ ŋa! Ãa n'ʋ wul nyɩ a lɛ nyɩ na na ɩ nɩɩrɩ a Naaŋmɩn ƴɛrʋ maalʋ suur na waar a bɛr? 8Nyɩ ɩ a sãá a nyɩ ɩ-ɩrɩ pʋɔ kɛ́ nyɩ lɩɛb ɩ a nyɩ ɩb, ɛ taa wa tɩɛrɛ nyɩ pʋɔ yere kɛ: ‹Tɩ sãà n'ɩ Abraham ɛ!› Mãa n'ʋ yere kʋ̀rɛ nyɩ, a kʋsɛbɛ a ŋa na gã a, Naaŋmɩn na tʋ̃ɔ na ɩ a lɩɛbɩ Abraham bibiir. 9A lɛr ɩ ŋan be a tɩɩr sɩɛ ƴãw baarɩ ; tɩɛ nɛ za na bɛ wɔ̃nɛ wɔ̃-vɩɛlɩ a, bɛ na cɛ ʋ na ŋmãa lɔb ƴãw vũùmí.» 10A zu-sɛbla tɩ sowre ʋ na: «Bʋ̃ʋ n'ʋ a fɛr kɛ tɩ pãa ɩrɛ a?» 11A Zã tɩ sɔw bɛ na: «Nɩr wa tɛr kparɩ ayi a, ʋ̃ʋ ír kʋ̀ a ʋ tɔ na bɛ tɛr ʋ a, ɛ nɩr na tɛr a dɩrɛ a, ʋ mɩ̀ ɩrɛ a lɛ.» 12A zuru-yar-dierbɛ mɩ̀ tɩ wa na wa de a suob ɛ sowri ʋ: «Wul-wul-kara a, bʋ̃ʋ n'ʋ a fɛr kɛ tɩ ɩrɛ?» 13Ʋ yel bɛ: «Nyɩ ta mɩ́ ŋmãa libie dɔwlɩ a lɛ bɛ na ƴãw a zu ɛ.» 14Sojarɩ mɩ̀ tɩ sowri ʋ na: «Ɛ tɩɩm, bʋ̃ʋ n'ʋ a fɛr kɛ tɩ ɩrɛ?» Ʋ tɩ sɔw bɛ na: «Nyɩ ta farɛ bɩɩ ŋmarɛ ziri dier nɩr libir ɛ, nyɩ mɩ́ de a nyɩ yar tɛwr.» 15A nɩbɛ za tɩ gùre na kɛ bʋ̃-kãw na ɩ na, ɛ tɩɛrɛ bɛ pʋɔ kɛ a Zã taa ɩrɛ wa n'ɩ a Kɩrɩta. 16Lɛ n'a a Zã tɩ yel kʋ̀ bɛ za: «Kʋ̃ɔ n'a mãa kʋ̀rɛ nɩ nyɩ a suob, ɛ cɛ nɩr be n a ɩ̃ pùor waar, kpɛmɛ zuo mɛ̃, ɩ̃ mɩ̀ bɛ sɛwnɩ na cɛr a ʋ nafawr bʋ̃-'lẽni ɛ. Ʋl a, Vʋʋrʋ Sõw nɩ vũu pʋɔ n'a ʋ na kʋ̀ nyɩ a suob. 17Ʋ tɛr ɩ ci bʋ̃-yɛla a ʋ nũú, a ʋ ci yɛ́lʋ ƴãw; ʋ na ƴãw nɩ a ci-bie a ʋ bòwrí ɛ nyɩw a ur bɛr, a dɩrɛ vũu na bɛ tɛr kpiiru daar a pʋɔ.» 18A Zã tɩ cãa na tɛr wulu ƴɛr-bie yaga a nɩbɛ zie, ɛ a a ŋa n'a ʋ tɩ hiere a Yel-nʋ̃ɔ̀ kʋ̀rɛ bɛ. 19Ʋ tɩ yere nɩ a Galile tẽw nàle Erɔdɩ, ʋ na tɩ de a Erodɩadɩ na ɩ a ʋ yɛb pɔw a ƴãw, nɩ a yel-faar al za ʋ na tɩ maalɩ a ƴãw. 20Lɛ n'a a Erɔdɩ nɩ̃ɛ lɛb tɩ maalɩ yel-faa ŋa dɔwlɩ: ʋ tɩ nyɔw nɩ a Zã pàw gaso pʋɔ. 21A nɩbɛ za na tɩ de a suob baarɩ a, a Yeezu mɩ̀ de baarɩ ɛ puore a, a salom tɩ yuo na, 22ɛ a Vʋʋrʋ Sõw siw a ʋ zu tɛr ƴãgan mɛ̃ na-ŋmam a; kɔkɔr tɩ yi n a salom zu yere: «Fʋ̃ʋ n'ɩ a ɩ̃ Bi-nɔna, a ɩ̃ pʋɔ pɛlɩ nɩ a fʋ ƴãw.» 23A Yeezu na wa tɩ tine a ʋ tome a, ʋ tɛr a ta yome lɩzɛr nɩ pie. A nɩbɛ tɩ tɩɛrɛ na kɛ Zuzɛb bi-dɛb ʋ, ɛ a Zuzɛb ɩ Eli bi-dɛb, 24Eli ɩ Matatɩ bi-dɛb, Matatɩ ɩ Levi bi-dɛb, Levi ɩ Mɛlɩkɩ bi-dɛb, Mɛlɩkɩ ɩ Yanayi bi-dɛb, Yanayi ɩ Zuzɛb bi-dɛb, 25Zuzɛb ɩ Matatɩasɩ bi-dɛb, Matatɩasɩ ɩ Amɔsɩ bi-dɛb, Amɔsɩ ɩ Nawum bi-dɛb, Nawum ɩ Ɛsɩlɩ bi-dɛb; Ɛsɩlɩ ɩ Nagayi bi-dɛb, 26Nagayi ɩ Maatɩ bi-dɛb, Maatɩ ɩ Matatɩasɩ bi-dɛb, Matatɩasɩ ɩ Semeyin bi-dɛb, Semeyin ɩ Yosekɩ bi-dɛb, Yosekɩ ɩ Yoda bi-dɛb; 27Yoda ɩ Yoanan bi-dɛb, Yoanan ɩ Ereza bi-dɛb, Ereza ɩ Zorobabɛl bi-dɛb, Zorobabɛl ɩ Salatɩɛl bi-dɛb, Salatɩɛl ɩ Neri bi-dɛb, 28Neri ɩ Mɛlɩkɩ bi-dɛb, Mɛlɩkɩ ɩ Adi bi-dɛb, Adi ɩ Kosam bi-dɛb, Kosam ɩ Ɛlɩmadam bi-dɛb, Ɛlɩmadam ɩ Ɛɛr bi-dɛb, 29Ɛɛr ɩ Yeezu bi-dɛb, Yeezu ɩ Eliezɛɛr bi-dɛb, Eliezɛɛr ɩ Yorim bi-dɛb, Yorim ɩ Matatɩ bi-dɛb, Matatɩ ɩ Levi bi-dɛb, 30Levi ɩ Sɩmɩ̃ɔ bi-dɛb, Sɩmɩ̃ɔ ɩ Zuda bi-dɛb, Zuda ɩ Zuzɛb bi-dɛb, Zuzɛb ɩ Yonam bi-dɛb, Yonam ɩ Elɩakɩm bi-dɛb, 31Elɩakɩm ɩ Melea bi-dɛb, Melea ɩ Mɛna bi-dɛb, Mɛna ɩ Matata bi-dɛb, Matata ɩ Natam bi-dɛb, Natam ɩ Daviir bi-dɛb, 32Daviir ɩ Zese bi-dɛb, Zese ɩ Yobɛdɩ bi-dɛb, Yobɛdɩ ɩ Boozɩ bi-dɛb, Boozɩ ɩ Sala bi-dɛb, Sala ɩ Nasɔ̃ bi-dɛb, 33Nasɔ̃ ɩ Amɩnadab bi-dɛb, Amɩnadab ɩ Adɩmɩn bi-dɛb, Adɩmɩn ɩ Arnɩ bi-dɛb, Arnɩ ɩ Ɛsɩrɔm bi-dɛb, Ɛsɩrɔm ɩ Farɛsɩ bi-dɛb, Farɛsɩ ɩ Zuda bi-dɛb, 34Zuda ɩ Zakɔb bi-dɛb, Zakɔb ɩ Ɩzaakɩ bi-dɛb, Ɩzaakɩ ɩ Abraham bi-dɛb, Abraham ɩ Tara bi-dɛb, Tara ɩ Nakoor bi-dɛb, 35Nakoor ɩ Serugi bi-dɛb, Serugi ɩ Arago bi-dɛb, Arago ɩ Falɛkɩ bi-dɛb, Falɛkɩ ɩ Ebɛɛr bi-dɛb, Ebɛɛr ɩ Sala bi-dɛb, 36Sala ɩ Kayinam bi-dɛb, Kayinam ɩ Arfasadɩ bi-dɛb, Arfasadɩ ɩ Sɛm bi-dɛb, Sɛm ɩ Nowe bi-dɛb, Nowe ɩ Lamɛkɩ bi-dɛb, 37Lamɛkɩ ɩ Matuzala bi-dɛb, Matuzala ɩ Enɔkɩ bi-dɛb, Enɔkɩ ɩ Yarɛtɩ bi-dɛb, Yarɛtɩ ɩ Maleleyɛl bi-dɛb, Maleleyɛl ɩ Kayinam bi-dɛb, 38Kayinam ɩ Enɔsɩ bi-dɛb, Enɔsɩ ɩ Sɛtɩ bi-dɛb, Sɛtɩ ɩ Adama bi-dɛb, Adama ɩ Naaŋmɩn bi-dɛb.