text: 1Zwifə kaanɩm yuutu wʋm ma zaŋɩ o bwe Etiyɛnɩ o wɩ: "Wəənu tɩlʋ ba na tagɩ ba pa nmʋ tɩn yɩ cɩga mʋ naa vwan mʋ?" 2Etiyɛnɩ laan ma ləri o wɩ: "A kwə-ba dɩ a ko-biə-ba, cəgi-na amʋ na lagɩ a ta woŋo kʋlʋ tɩn. Faŋa faŋa tɩn Paarɩ-Zulə Tu Baŋa-Wɛ mʋ tu dɩbam nabaarʋ Abraham te. Kantʋ maŋa kam nɩ, Abraham dɛɛn ta zʋʋrɩ Mesopotami nɩ mʋ. O daa ta wʋ ve sɩ o taa zʋʋrɩ Aaran nɩ. 3Wɛ dɛɛn ma ta dɩd-o DƖ wɩ: 'Yagɩ n tɩtɩ tɩʋ kʋm dɩ n sɔŋɔ tiinə, sɩ n daarɩ n vu tɩʋ kʋlʋ amʋ na w'ʋ brɩ nmʋ tɩn.' 4O ma sɩɩnɩ o zaŋɩ o nuŋi Kalɩdɩan tiinə tɩʋ kʋm nɩ o vu o yi Aaran o zʋʋrɩ da. O na wʋ d'aanɩ tɩn, o ko ma tɩ. Wɛ ma pa o daa nuŋi o fɔɔrɩ o vu o yi tɩʋ kʋntʋ abam na zʋʋrɩ zɩm tɩn. 5Wɛ nan wʋ pɛ Abraham tɩga yo seeni sɩ o taa te, dɩ fɩnfɩɩn dɩ. Wɛ dɛɛn goni ni mʋ dɩd-o DƖ wɩ, wʋm w'ʋ pa-o tɩga kantʋ sɩ o taa te, yɩ o na tɩgɩ o daarɩ, sɩ o dwi tiinə ta ta te-ka. Wɛ na goni DƖ ni dɩm tɩn, Abraham ta ba jɩgɩ bu. 6Mʋ Wɛ na tagɩ kʋlʋ dɩd-o tɩn mʋ tɩntʋ: 'Abraham, nmʋ dwi tiinə w'ʋ vu ba taa zʋʋrɩ tʋ-gaa nɩ. Ba'a ta yɩ gambɛ mʋ tɩʋ kʋm kʋntʋ nɩ, yɩ nɔɔna w'ʋ bɛɛsɩ-ba taan bɩna biə-yana (400). 7Amʋ Wɛ nan w'ʋ di balʋ na fɩ-ba sɩ ba tʋŋɩ gambɛɛm tɩtʋŋa tɩn taanɩ sɩ ba na cam. Kʋntʋ kwaga nɩ, ba laan w'ʋ nuŋi tɩʋ kʋm kʋntʋ nɩ ba ba, ba taa zuli amʋ jəgə kantʋ nɩ.' 8Baŋa-Wɛ ma daarɩ DƖ go ni DƖ pa Abraham DƖ wɩ, Abraham dwi tiinə taa goni ba bəkəri sɩ kʋ brɩ nɩ ba sɛ DƖ ni. Kʋntʋ, Abraham na lʋgɩ Yizakɩ tɩn, da nana dɛ nɩ o ma go-o. Yizakɩ dɩ dɛɛn ma ba o lʋ Zakɔbɩ, o dɩ ma go-o. Zakɔbɩ ma lʋ d'ɩ nabaara fugə-bale bam yɩ o go-ba dɩ. 9Nabaara bam dɩdʋa yɩrɩ mʋ Zʋzɛfʋ. O cʋrrʋ tɩm dɛɛn maa jɩgɩ wʋ-gʋrʋ dɩd-o. Kʋntʋ ŋwaanɩ mʋ ba jaan-o ba yəgi ba pa o vu Ezipi sɩ o taa yɩ gambaa. Wɛ ta maa wʋra dɩd-o. 10DƖ ma pa o nuŋi cam maama wʋnɩ dɩ yazurə. Zʋzɛfʋ na tu o zɩgɩ Ezipi pa-farʋ wʋm yigə nɩ tɩn, Wɛ pɛ-o wʋbʋŋ-ŋʋna yɩ pɛ wʋm yi su Zʋzɛfʋ lanyɩranɩ. Pɛ wʋm ma pa o ji o sɔŋɔ kʋm tu dɩ Ezipi tɩʋ kʋm maama yuutu. 11Kana dɛɛn ma ba ka wʋ Ezipi dɩ Kanaan tɩɩnɩ dɩm maama nɩ. Kʋ ma tiini kʋ cɛ ba yɩra nɩ. D'ɩ nabaara bam maa warɩ sɩ ba na wʋdiu ba di. 12Zakɔbɩ dɛɛn ma ni nɩ wʋdiu wʋ Ezipi nɩ. O ma tʋŋɩ d'ɩ nabaara bam sɩ ba vu ba yəgi. 13Kʋntʋ kwaga nɩ ba daa ma joori ba vu ba kɩ bɩle. Zʋzɛfʋ laan ma pa o cʋrrʋ tɩm lwar-o. Ezipi pa-farʋ wʋm dɩ laan ma ba o lwarɩ Zʋzɛfʋ dwi dɩm na nuŋi mɛ tɩn. 14Zʋzɛfʋ ma daarɩ o tʋŋɩ ni o pa o ko Zakɔbɩ, sɩ o dɩ o sɔŋɔ tiinə bam maama ba o te Ezipi nɩ. Ba maama dɛɛn yɩ nɔɔna fusɩrpɛ-banu mʋ (75). 15Zakɔbɩ ma sɩɩnɩ o zaŋɩ o vu Ezipi. D'aanɩ mʋ wʋntʋ tɩga. Dɩbam nabaara bam dɩ ma ba ba tɩ. 16Ba ma ja ba yɩra yam ba joori ba vu Sisɩm ba kɩ-ba yibeeli dɩlʋ Abraham na yəgi dɩ səbu Emori biə bam tee nɩ tɩn nɩ. 17Maŋa kam ma twɛ sɩ Baŋa-Wɛ sɩɩnɩ DƖ kɩ kʋlʋ DƖ dɛɛn na goni ni dɩ Abraham tɩn. Maŋa kam kʋntʋ nɩ dɩbam nɔɔna balʋ na wʋ Ezipi nɩ tɩn maa tiini ba wʋra ba puli zanzan. 18Pa-farʋ wʋdoŋ dɩ daa ma zaŋɩ sɩ o taa te Ezipi. O maa yəri Zʋzɛfʋ ni nɩ. 19O dɛɛn maa jɩgɩ dɩbam nabaara bam o bɛɛsa. O dɛɛn kɩ swan mʋ o fɩ-ba sɩ ba kwe ba bu-sɩsɩn ba jaanɩ ba ve ba yaga, sɩ ba taa tʋa. 20Kantʋ maŋa kam nɩ mʋ ba lʋgɩ Moyisi. O dɛɛn maa yɩ bu-ŋʋm Wɛ yibiyə nɩ. Ba maa jɩg-o ba kɔna o ko sɔŋɔ nɩ canɩ sɩtɔ. 21Ba laan ma ja-o ba nuŋi ba vu ba yagɩ. Pa-farʋ wʋm bukɔ ma kwe-o o jɩgɩ o niə, nɩ o yɩ o tɩtɩ bu mʋ te. 22Ba ma brɩ Moyisi Ezipi tiinə yi-pʋrʋ kʋm maama. O ma ji nɔn-babɩa o ni-taanɩ dɩ o kəm maama baŋa nɩ. 23Moyisi dɛɛn na yi bɩna fiinna tɩn, o ma lɩ wʋbʋŋa sɩ o vu o nii o ko-biə Yisɩrayɛlɩ tiinə bam na yɩ te. 24O na ve tɩn, o ma na Ezipi tu wʋdoŋ na jɩgɩ Yisɩrayɛlɩ tu o maga. Moyisi ma vu sɩ o wəli o tɩtɩ dwi tu wʋm jara yam wʋnɩ. O ma magɩ Ezipi tu wʋm o gʋ. 25O dɛɛn ya bʋŋɩ nɩ o tɩtɩ dwi tiinə bam w'ʋ lwarɩ nɩ Wɛ lagɩ DƖ pa wʋntʋ mʋ joŋi-ba Ezipi tiinə bam jɩŋa nɩ o yagɩ. Ba nan wʋ lwarɩ. 26Tɩga na pʋʋrɩ tɩn, o daa ma na Yisɩrayɛlɩ tiinə bale na jɩgɩ daanɩ. O ma kwaanɩ sɩ o lo-ba, yɩ o ta dɩ ba o wɩ: 'A ko-biə-ba, abam yɩ cʋrrʋ mʋ daanɩ. Bɛɛ mʋ kɩ yɩ abam daa jɩgɩ daanɩ?' 27O na tagɩ dɩ ba kʋntʋ tɩn, mʋ wʋlʋ wʋm na dana tɩn ma yigi Moyisi o yagɩ daa nɩ, yɩ o daarɩ o bwe Moyisi o wɩ: 'Wɔɔ mʋ pɛ nmʋ ni sɩ n ta n yɩ dɩbam yuutu sɩ n daarɩ n ŋɔɔnɩ dɩbam taanɩ? 28Nmʋ lagɩ sɩ n gʋ amʋ dɩ mʋ, nɩ n diin na gʋ Ezipi tu wʋm te tɩn na?' 29Moyisi na ni kʋntʋ tɩn, o laan ma duri o nuŋi Ezipi nɩ o vu o zʋʋrɩ Madɩan tɩʋ nɩ. D'aanɩ mʋ o di kaanɩ yɩ ba lʋ biə bale. 30Bɩna fiinna dɛɛn na kɛ tɩn, Wɛ malɛka ma ba Moyisi te kagʋa wʋnɩ Sinayi piu kʋm tɩkəri nɩ. O ma na min-vʋgʋ na jɩgɩ puŋu kʋ di, yɩ malɛka kam wʋ mini dɩm wʋnɩ. 31Moyisi yɩra ma sɔɔrɩ dɩ o na nɛ kʋlʋ tɩn. O ma fɔɔrɩ o yi mini dɩm te sɩ o nii. O laan ma ni Baŋa-Wɛ kwərə na ŋɔɔnɩ dɩd-o ka wɩ: 32'Amʋ yɩ nmʋ nabaara bam Baŋa-Wɛ. Amʋ mʋ yɩ Abraham Baŋa-Wɛ, dɩ Yizakɩ dɩ Zakɔbɩ Baŋa-Wɛ.' Moyisi yɩra maa saɩ, yɩ o daa warɩ o nii. 33Baŋa-Wɛ ma ta dɩd-o DƖ wɩ: 'Lɩ n natra yam, sɩ jəgə kalʋ nmʋ na zɩgɩ da tɩn yɩ amʋ tɩtɩ jəgə mʋ.' 34Wɛ daa ma ta DƖ wɩ: 'A nɛ a nɔɔna bam na wʋ Ezipi nɩ ba yaara te tɩn, yɩ a kwəri a ni ba na kʋnɩ te tɩn. Amʋ nan tu sɩ a joŋi-ba mʋ a yagɩ. Kʋntʋ tɩn, a lagɩ a tʋŋɩ nmʋ sɩ n joori n vu Ezipi.' " 35Etiyɛnɩ ta ma ta o wɩ: "Moyisi dɛɛn yɩ wʋlʋ Yisɩrayɛlɩ tiinə bam na vɩ-o tɩn. Ba dɛɛn bwe-o ba wɩ: 'Wɔɔ mʋ pɛ nmʋ ni, sɩ n ta n yɩ dɩbam yuutu sɩ n daarɩ n ŋɔɔnɩ dɩbam taanɩ?' Moyisi wʋntʋ mʋ Wɛ tʋŋɩ sɩ o vu o taa te DƖ nɔɔna bam, sɩ o daarɩ o joŋi-ba o yagɩ. Wɛ ma tʋŋɩ DƖ malɛka, yɩ ka nuŋi o yigə nɩ puŋu wʋnɩ ka brɩ-o kʋntʋ maama. 36Moyisi dɛɛn ma kɩ wo-kɩnkagɩla dɩ wəənu tɩlʋ na brɩ Wɛ dam tɩn Ezipi nɩ, yɩ o wanɩ o ja nɔɔna bam o nuŋi. Ba ma tɔgɩ nɩnɩʋ-sʋŋʋ kʋm ba bɛ, yɩ ba daarɩ ba beeri kagʋa kam wʋnɩ taan bɩna fiinna, yɩ Moyisi dɛɛn ta kɩ wo-kɩnkagɩla zanzan ba tee nɩ. 37Moyisi daa ta mʋ yɩ wʋlʋ na tagɩ dɩ Yisɩrayɛlɩ tiinə bam o wɩ: 'Wɛ w'ʋ pa abam dwi tu dɩdʋa zaŋɩ o taa yɩ Wɛ nijoŋnu abam tɩtarɩ nɩ, nɩ DƖ na tʋŋɩ amʋ Moyisi te tɩn.' 38Moyisi mʋ yɩ wʋlʋ dɛɛn na wʋra dɩ Yisɩrayɛlɩ tiinə kɔgɔ kʋm kagʋa kam wʋnɩ tɩn, yɩ o wʋra dɩdaanɩ dɩbam nabaara bam, dɩ malɛka kalʋ na ŋɔɔnɩ dɩd-o Sinayi piu kʋm yuu nɩ tɩn. Wʋntʋ mʋ joŋi Wɛ bɩtarɩ sɩlʋ na paɩ ŋwɩa tɩn o pa dɩbam. 39Dɩ kʋntʋ maama, d'ɩ nabaara bam dɛɛn ba lagɩ sɩ ba sɛ Moyisi ni. Ba ma vɩ-o, yɩ ba daarɩ ba bʋŋɩ sɩ ba joori ba vu Ezipi. 40Ba ma ta dɩ Aarɔn ba wɩ: 'Mɔ jwənə n pa dɩbam sɩ ya taa tɔgɩ d'ɩ yigə, sɩ Moyisi wʋlʋ na jaanɩ dɩbam o nuŋi Ezipi nɩ tɩn, d'ɩ yəri woŋo kʋlʋ na kɩ-o tɩn.' 41Maŋa kam kʋntʋ nɩ ba ma sɩɩnɩ ba mɔ kamɔgɔ kʋ nyɩ dɩ nʋa, yɩ ba pa kʋ yɩ ba jwəni. Ba maa jɩgɩ-dɩ ba kaana. Ba ma daarɩ ba kɩ wʋpolo dɩ ba tɩtɩ na mɛ ba jɩa ba ma mɔ kʋlʋ tɩn. 42Ba na kaanɩ jwəni dɩm kʋntʋ tɩn, Wɛ ma pipiri DƖ kwaga DƖ ya-ba. DƖ ma yagɩ-ba sɩ ba taa zuli calɩcwɩ sɩlʋ na wʋ wɛyuu nɩ tɩn. Kʋ kɩ nɩnɛɛnɩ kʋ na maŋɩ kʋ pʋpʋnɩ Wɛ nijoŋnə bam tɔnɔ kʋm wʋnɩ kʋ wɩ: 'Abam Yisɩrayɛlɩ dwi tiinə-ba, 'a dɛɛn na gʋ vara 'a ma kaanɩ jwənə kagʋa kam wʋnɩ bɩna fiinna tɩn, kʋ daɩ amʋ mʋ 'a kaanɩ 'a pa kʋntʋ. 43Kʋ nan yɩ Moloki jwəni dɩm vwe mʋ abam dɛɛn zɩŋɩ, dɩdaanɩ calɩcʋa kalʋ na yɩ abam jwəni Rifanɩ tɩn. Tɩntʋ maama nan yɩ kamwarʋ tɩlʋ 'a na kɩ sɩ 'a ta'a zuli-tɩ mʋ. Kʋntʋ ŋwaanɩ amʋ w'ʋ pa nɔɔna zəli abam ba ja vu ba gaalɩ Babilɔnɩ na wʋ mɛ tɩn.' 44Dɩbam nabaara bam na beeri kagʋa kam wʋnɩ tɩn, ba dɛɛn jɩgɩ Wɛ vwe dɩlʋ na brɩ nɩ Wɛ wʋ ba tee nɩ tɩn mʋ. Wɛ dɛɛn brɩ Moyisi o na w'ʋ kɩ te sɩ o ma pu vwe dɩm tɩn. Ba dɛɛn sɩɩnɩ ba kɩ-dɩ nɩ Wɛ na brɩ sɩ ba kɩ te tɩn mʋ. 45Kʋ kwaga seeni tɩn, dɩbam nabaara bam mʋ joŋi vwe dɩm ba kwə tee nɩ ba zɩŋɩ-dɩ ba ja tɔgɩ Zozwe kwaga. Ba ma vu ba wanɩ tɩɩnɩ dɩlʋ Wɛ na lagɩ DƖ pa-ba sɩ ba taa zʋʋrɩ da tɩn. Wɛ dɛɛn zəli je sɩm nɔɔna bam DƖ yagɩ ba yigə nɩ. Vwe dɩm maa wʋra taan, kʋ ba kʋ yi Davidi na zaŋɩ o ji pɛ maŋa kalʋ tɩn. 46Wɛ wʋ ma poli dɩ Davidi, yɩ o loori Wɛ sɩ DƖ pa-o cwəŋə sɩ o lɔ digə o ma ləni vwe dɩm yuu nɩ, sɩ Wɛ taa zʋʋrɩ da sɩ DƖ taa wʋ Zakɔbɩ dwi tiinə bam tee nɩ. 47Kʋ nan yɩ Davidi bu Salɔmɔn mʋ lɔgɩ digə kam o pa Wɛ. 48Baŋa-Wɛ dɩlʋ na yɩ kamunu tɩn nan ba zʋʋra di sɩlʋ nabiinə na lɔgɩ tɩn wʋnɩ. Wɛ nijoŋnu dɩdʋa dɛɛn mʋ tagɩ o wɩ: 49'Yuutu Baŋa-Wɛ wɩ: Wɛyuu mʋ yɩ amʋ jəŋə je, kʋ daarɩ tɩga baŋa maa yɩ amʋ nɛ cwiim je. Digə kɔɔ dwi mʋ abam w'ʋ wanɩ 'a lɔ 'a pa amʋ? Jəgə kɔɔ mʋ amʋ w'ʋ vu a pəni da a sin? 50Kʋ daɩ amʋ tɩtɩ jɩŋa mʋ kɩ wəənu tɩntʋ maama na?' " 51Etiyɛnɩ daa ta ma ta dɩ Zwifə nakwa bam o wɩ: "Abam yɩ vɩɩna zanzan. 'A wʋbʋŋa dɩ nyɩ dɩ balʋ na ba tɔgɩ Wɛ tɩn wʋbʋŋa. Abam zwa mʋ kwarɩmɩ yɩ 'a ba ni Wɛ kwərə kam. Abam ba sɛ Wɛ Joro kʋm na brɩ cɩga kalʋ tɩn. Abam dɩ 'a nabaara bam kikiə maama yɩ bɩdwɩ mʋ. 52Wɛ nijoŋnə bam wʋnɩ wʋlʋwʋlʋ tərə abam nabaara bam na wʋ bɛɛs-o. Ba dɛɛn gʋ balʋ na brɩ nɩ Wɛ w'ʋ tʋŋɩ Cɩga Tu wʋm sɩ o ba tɩn. Lele kʋntʋ abam nan mʋ jaanɩ wʋntʋ 'a kɩ nɔɔna jɩŋa nɩ, yɩ 'a kɩ daanɩ 'a gʋ-o. 53Abam yɩ balʋ na joŋi Wɛ cullu tɩlʋ DƖ na tɔgɩ malɛsɩ jɩŋa DƖ pa abam tɩn mʋ. Dɩ kʋntʋ dɩ 'a ta wʋ sɛ-tɩ." 54Etiyɛnɩ na tagɩ kʋntʋ o ti tɩn, kʋ ma pa Zwifə nakwa bam bana zaŋɩ dɩd-o zanzan, yɩ ba dʋnɩ ba yələ. 55Wɛ Joro kʋm maa wʋ Etiyɛnɩ tee nɩ lanyɩranɩ. O ma kwəni o yuu wɛɛnɩ o nii Wɛ-sɔŋɔ seeni yɔɔrɔ-tɔtɔ, yɩ o na Wɛ paarɩ-zulə na dagɩ te. O ma daarɩ o nii o na Zezi na zɩgɩ Baŋa-Wɛ jazɩm nɩ. 56O laan ma ta o wɩ: "Nii-na, amʋ nɛ Wɛ-sɔŋɔ ni na pʋrɩ yɩ Nabiin-bu wʋm zɩgɩ Baŋa-Wɛ jazɩm nɩ." 57Zwifə nakwa bam kɔgɔ kʋm maama na ni kʋntʋ tɩn, ba ma kaasɩ dɩ kwər-dɩa, yɩ ba pu ba zwa sɩ ba daa yɩ taa ni o taanɩ dɩm. Ba maama ma duri bɩdwɩ baŋa nɩ ba vu ba ja-o. 58Ba ma vaŋ-o ba pa o nuŋi tɩʋ kʋm daa. Ba laan ma daarɩ ba jɩg-o ba dʋlɩ dɩ kandwa sɩ ba gʋ. Balʋ na dʋl-o dɩ kandwa tɩn ma lɩ ba gwaarʋ ba pa nɔn-dʋŋʋ kʋdoŋ sɩ o ta niə. Nɔɔnʋ wʋm yɩrɩ mʋ Sooli. 59Ba na jɩgɩ Etiyɛnɩ ba dʋlɩ kʋntʋ tɩn, o ma loori Wɛ o wɩ: "A Yuutu Zezi, joŋi a joro." 60O laan ma kuni doonə tɩga nɩ o kaasɩ dɩ kwər-dɩa o wɩ: "A Yuutu, yɩ kwe ba taalɩ ba kəm-balɔrɔ kʋntʋ ŋwaanɩ." O na tagɩ kʋntʋ tɩn, o laan ma tɩ.


c: text/html

text: 1Ka Festus hɔa ha kandɔnu ɛngi hazu dung gɔfɔrma, a dea yala tar ha Sezare. Hapata, a nɛa ha Jérusalem. 2Haki hio gasa wan-hasadaka nɛ hio gasa wi pɛ hio zuife fundo fin Paul ha wɛnɛ. Nɛ mbwa alanu tuka nde, 3wɛnɛ ade dede sila ha tɛ mbwa mɛ tomsi Paul ha Jérusalem. Hazu mbwa aa gdungi tɛ Paul hazu gbɛ wɛnɛ ha liwal. 4Ma, Festus kiforo wen: «Paul bebhɔn ha twa zɔbhɔ ha Sezare, nɛ mi bekifiri nɛhasa si haki. 5Mɛgi hio ma gasa wi pɛ ɛnɛ anɛ hinɛ mi ha Sezare. Haki mbwa befundi wɛnɛ, ka wɛnɛ dea ma gdangamɔ.» 6Festus dea fin yala mɔrkɔ zanga tar mana yala bhukɔ ha Jérusalem, hapata a sio ha Sezare. Nɛ ka mɔsaa, a nɛa nɛ dungnu ha bhandi kita. A haa nu nde, ɛ aku Paul tɛnɛ. 7Nɛ ka Paul hɔa, hio zuife ndɔng, ka guotɛ ha Jérusalem tɛnɛ, kɛlkata wɛnɛ, nɛ mbwa fundo wɛnɛ nɛ ngaya wen nɛdɔka. Ma, mbwa bo nɛ mɔ na, ka gbasi nde, wen pɛ mbwa nɛ̂ tɛwen. 8Paul kɛa wen tɛ wa nɛ tɔa: «Mi tɛ de gdangamɔ sungiri nɛ mbonga pɛ hio zuife, ngase sungiri nɛ gasa twa Sɔ, ngase sungiri nɛ kongapora Sezar na.» 9Festus ngoya ha totɛ ha hio zuife, nɛ wɛnɛ ana Paul nɛ tɔa: «Mɛ ngoya nɛ ha Jérusalem nde? Haki, mbwa begɔn kita ha zu mɛ ha li mi hazu wen ndɔng.» 10Ma, Paul kafa nɛ tɔa: «Mi hakɛ ha li kita pɛ kongapora Sezar. Dea ka de nde, ɛ agɔn kita ha zu mi ha bhandi ɛngɛ. Mɛ nɛ tɛ mɛ ingɔ nɛdedea nde, mi tɛ de ma gdangamɔ sungiri nɛ hio zuife ndang na. 11Ka wen baa mi, nɛ ka mi dea gdangamɔ ka lɛma nɛ fio, mi lɛm kafi fio na. Ma, ka mbwa fundo mi nɛgbelea, ma wi ndang lɛm gde mi ha kɔ mbwa na. Mi ngoya nde, kongapora Sezar agɔn kita pɔm.» 12Ka Festus wolamɔ hinɛ hio wan-ha mbɔla pɛa kari, a tɔa ha Paul: «Mɛ saa sala ha kongapora Sezar, mɛ benɛ ha li kongapora Sezar.» 13Hio ma yala hapata, kongapora Agripa hinɛ Berenise, ya wa mɔ bhoko, tɛa ha Sezare ha fana Festus. 14Tuka mbwa pensa hio ma yala haki, Festus tɔa wen pɛ Paul ha kongapora Agripa, a tɔa: «Ma wi hakɛ ha twa zɔbhɔ, ka Félix laka gde ha kɔ mi. 15Ha ngimɔ ka mi nɛa ha Jérusalem, hio gasa wan-hasadaka nɛ hio kotowi pɛ hio zuife fundo wɛnɛ ha mi, nɛ mbwa ana nde, mi agɔn kita ba wɛnɛ. 16Mi kiforo wen ha mbwa nde, ha ndɔki deamɔ pɛ hio wi mɔ Rome, ɛ gɔn kita tuka ɛngi na. Ma, sɔngsi gɔna kita ha zu ma wi, dea nde, wɛnɛ ayol ha li hio wan-fundi wɛnɛ, nɛ wɛnɛ akpa wal mɛ kɛ wen tɛ wa. 17Mɛgi, mbwa tɛa hakɛ hinɛ mi. Mi tɛ ndekiri na, ma, nɛ mɔ saa mi nɛa nɛ dungnu ha bhandi kita, nɛ mi haa nu nde, ɛ aku Paul tɛnɛ. 18Hio wan-fundi wɛnɛ guotɛ, ma, mbwa tɛ gbasi ma gdangamɔ pɛa tuka mi batakiri ndang na. 19Mɔ ka dungɔ ha soko mbwa, yo sɔna nɛ̂ zanga wen hazu mɔ Sɔ pɛ mbwa, nɛ hazu ma fiowi, ling wa nde, Jésus, ka Paul tɔa nde, wɛnɛ nɛ zutunɔ. 20Mi kio goto wen ndɔng gan. Mɛgi, mi ana Paul nde, mana wɛnɛ ngoya nɛ ha Jérusalem, ka ɛ agɔn kita hazu wen ndɔng haki. 21Ma, Paul ngoya nde, kongapora Sezar agɔn kita ha zu wa. Yo nɛ̂ ɛngi ka mi haa nu nde, ɛ apam wɛnɛ ha twa zɔbhɔ keri nɛ ngimɔ, ka mi betomsi nɛ wɛnɛ ha kongapora Sezar.» 22Agripa tɔa ha Festus: «Mi fin, mi ngoya ze wia.» Nɛ Festus kɔa nɛ tɔa: «Ey, mɛ beze wɛnɛ nɛ mɔsaa.» 23Ka mɔsaa, Agripa hinɛ Berenise lea ha bhandi kita nɛ lukosotɛ. Hio kagama-bulo nɛ hio konga wi mɛ le toka nzɔng ha pata mbwa. Festus haa nu, nɛ ɛ kuo Paul tɛnɛ. 24Hapata, Festus tɔa: «Kongapora Agripa, nɛ dɔka wi fɛt, ka dung hakɛ hinɛ ɔ sising, ɛnɛ azɔk wei ɛngɛ. Hio dɔka zuife tɛa tɛ fundi wɛnɛ ha mi ha Jérusalem nɛ fin hakɛ. Mbwa fɛt gdɔra nde, ɛ gbɛ wɛnɛ yunɛ. 25Mi nɛ pɔm tɛ, mi kpaa nde, wɛnɛ tɛ de ma gdangamɔ ka lɛma nɛ fio ndang na. Ma, wɛnɛ nɛ tɛ wa ngoya nde, kongapora Sezar agɔn kita ha zu wa. Mɛgi, mi weka mɛ tomsi wɛnɛ ha pɛa ha gasa le Rome. 26Mi tɛ kpa ma kpasawen mɛ ngɛriki hazu wei ɛngɛ ha kongapora Sezar na. Yo nɛ̂ ɛngi, ka mi gde wɛnɛ ha li ɛnɛ, nɛ pen fɛt ha li mɛ, kongapora Agripa. Ɛnɛ ani goto wen pɛa, ka mi aing mɔ mɛ ngɛriki. 27Ha li mi, yo nɛ yeraa mɛ tomsi ma wan-zɔbhɔ ha kongapora Sezar, ka ɛ tɛ gbasi goto fundo wɛnɛ na.»

robotstxt: allowed

filter: keep


text: 1Zezi laan ma ta dɩ o karabiə bam o wɩ: "'A yɩ pa 'a bɩcara taa maga. Kɩ-na 'a wʋ-dɩdʋa dɩ Wɛ, sɩ 'a kɩ 'a wʋ-dɩdʋa dɩ amʋ dɩ. 2A Ko wʋm sɔŋɔ nɩ, je zanzan mʋ wʋra. A nan lagɩ a vu a kwɛ je mʋ a pa abam. Kʋ na daɩ cɩga, a ya b'a ta dɩ abam. 3A na ve a kwɛ je sɩm a ti abam ŋwaanɩ, a laan w'ʋ joori a ba a ja abam, sɩ 'a tɔgɩ 'a vu 'a ta'a wʋ amʋ na wʋ mɛ tɩn. 4Abam nan ye a na maa ve tɩn cwəŋə." 5Toma ma ta dɩd-o o wɩ: "A yuutu, dɩbam yəri nmʋ na lagɩ n vu mɛ tɩn. D'ɩ nan w'ʋ kɩ ta mʋ d'ɩ lwarɩ ka cwəŋə?" 6Zezi ma ta dɩd-o o wɩ: "Amʋ mʋ yɩ cwəŋə dɩ cɩga tu dɩ ŋwɩa tu. Nɔɔn-nɔɔnʋ b'a wanɩ o vu a Ko Wɛ te dɩ o na wʋ dɛ amʋ o vu. 7Abam na ye amʋ, 'a w'ʋ lwarɩ a Ko wʋm dɩ. Lele kʋntʋ abam lwar-o, 'a nan nɛ-o dɩ." 8Filipi ma ta o wɩ: "A yuutu, brɩ dɩbam n Ko wʋm, sɩ kʋntʋ w'ʋ maŋɩ dɩbam." 9Zezi ma ləri o wɩ: "Filipi, amʋ daanɩ abam tee nɩ yɩ nmʋ ta yəri amʋ na? Wʋlʋ maama na nɛ amʋ tɩn nɛ amʋ Ko wʋm mʋ. Bɛŋwaanɩ mʋ yɩ n ta n wɩ, a brɩ abam a Ko wʋm? 10Nmʋ wʋ sɛ nɩ amʋ wʋra dɩ a Ko yɩ a Ko wʋra dɩ amʋ na? Taanɩ dɩlʋ amʋ na tagɩ a brɩ abam tɩn daɩ amʋ tɩtɩ nyɩm. Kʋ yɩ amʋ Ko wʋm mʋ ŋwɩ amʋ wʋnɩ, yɩ o tʋŋɩ o tɩtʋŋa. 11Ta'a jɩgɩ-na wʋ-dɩdʋa dɩ amʋ, sɩ amʋ wʋra dɩ a Ko yɩ a Ko wʋra dɩ amʋ. 'A na wʋ kɩ 'a wʋ-dɩdʋa dɩ amʋ a taanɩ dɩm ŋwaanɩ, 'a weeni 'a kɩ 'a wʋ-dɩdʋa dɩ amʋ tɩtʋŋa yalʋ amʋ na tʋŋɩ tɩn ŋwaanɩ. 12A lagɩ a ta cɩga mʋ dɩ abam sɩ, wʋlʋ na kɩ o wʋ-dɩdʋa dɩ amʋ tɩn w'ʋ tʋŋɩ tɩtʋŋa yalʋ doŋ amʋ na tʋŋɩ tɩn. O nan w'ʋ tʋŋɩ tɩtʋŋ-kamunə sɩ ya taa dwe amʋ na kɩ te tɩn, amʋ na lagɩ a vu a Ko te tɩn ŋwaanɩ. 13Kʋlʋ maama abam na w'ʋ loori amʋ yɩrɩ ŋwaanɩ tɩn, a'a kɩ-kʋ a pa abam sɩ a Ko Wɛ na zulə amʋ ŋwaanɩ. 14Abam na loori woŋo kʋlʋ maama amʋ yɩrɩ ŋwaanɩ tɩn, amʋ w'ʋ kɩ-kʋ a pa abam. 15Abam na soe amʋ, 'a w'ʋ sɛ a niə yam. 16A nan w'ʋ loori a Ko wʋm sɩ o pa abam Zənnu wʋdoŋ. Wʋntʋ w'ʋ ta wʋ abam tee nɩ maŋa kalʋ na ba ti tɩn. 17Wʋntʋ mʋ yɩ Wɛ Joro kʋlʋ na yɩ cɩga tu tɩn. Nɔɔna balʋ kugu je na wʋ lʋgʋ baŋa nɩ tɩn b'a wanɩ ba sɛ-o, bɛŋwaanɩ ba b'a wanɩ ba na-o, yɩ ba b'a wanɩ ba lwar-o dɩ. Kʋ daarɩ abam nan ye-o, bɛŋwaanɩ o wʋra dɩ abam, yɩ o'o ta ŋwɩ abam wʋnɩ. 18Amʋ b'a yagɩ abam 'a yɩranɩ. A'a joori a ba abam te. 19Kʋ na kɩ fɩɩn, lʋgʋ baŋa nɔɔna bam daa b'a na amʋ. Abam nan w'ʋ na-nɩ. Bɛŋwaanɩ, amʋ na jɩgɩ ŋwɩa Wɛ tee nɩ tɩn, abam dɩ w'ʋ na ŋwɩa Wɛ tee nɩ. 20Dɛ dɩm kʋntʋ nɩ 'a w'ʋ lwarɩ nɩ a wʋra dɩ a Ko Wɛ, yɩ abam dɩ wʋra dɩ amʋ, yɩ amʋ dɩ wʋra dɩ abam. 21Nɔɔnʋ wʋlʋ maama na sɛ a niə yam yɩ o tɔgɩ-ya tɩn mʋ yɩ wʋlʋ na soe amʋ tɩn. A Ko Wɛ w'ʋ ta soe kʋntʋ tu. A dɩ nan w'ʋ ta so-o, yɩ a kwəri a pa o lwarɩ amʋ na yɩ wʋlʋ tɩn." 22Zezi na tagɩ kʋntʋ tɩn, nɔɔnʋ wʋdoŋ dɩ yɩrɩ na yɩ Zudasɩ yɩ kʋ daɩ Zudasɩ Yiskarɩyo tɩn ma ləri o wɩ: "A yuutu, nmʋ w'ʋ kɩ ta mʋ n pa dɩbam lwarɩ nmʋ na yɩ wʋlʋ tɩn, yɩ lʋgʋ baŋa nɔɔna bam b'a lwarɩ?" 23Zezi ma lər-o o wɩ: "Wʋlʋ na soe amʋ tɩn w'ʋ sɛ o kɩ a na tagɩ kʋlʋ tɩn mʋ. A Ko w'ʋ ta soe kʋntʋ tu, yɩ amʋ dɩ a Ko w'ʋ ba o te d'ɩ ta'a wʋra dɩd-o. 24Wʋlʋ maama nan na ba soe amʋ tɩn b'a sɛ o kɩ a na tagɩ kʋlʋ tɩn. Taanɩ dɩlʋ abam nan na ni tɩn daɩ amʋ nyɩm, dɩ nuŋi a Ko wʋlʋ na tʋŋɩ-nɩ tɩn te mʋ. 25A maŋɩ a ta wəənu tɩm kʋntʋ a brɩ abam maŋa kam a ta na wʋ abam tee nɩ tɩn. 26Kʋ daarɩ, Zənnu wʋlʋ na w'ʋ ba abam te tɩn, wʋntʋ mʋ yɩ Wɛ Joro kʋm a Ko Wɛ na w'ʋ tʋŋɩ sɩ kʋ ba amʋ yɩrɩ ŋwaanɩ tɩn. Kʋntʋ w'ʋ brɩ abam woŋo maama, yɩ kʋ'ʋ pa 'a guli kʋlʋ maama amʋ na maŋɩ a ta a brɩ abam tɩn. 27Amʋ yagɩ wʋ-zuru mʋ a pa abam. Kʋ yɩ amʋ tɩtɩ wʋ-zuru mʋ a pɛ abam. Amʋ na pɛ abam wʋ-zuru kʋlʋ tɩn, kʋ daɩ lʋgʋ baŋa nyɩm. 'A yɩ pa 'a bɩcara taa maga, 'a nan yɩ ta'a jɩgɩ liə dɩ. 28Abam maŋɩ 'a ni amʋ na tagɩ dɩ abam nɩ, a lagɩ a viiri, yɩ a ta w'ʋ joori a ba abam te. Abam ya na soe amʋ, 'a w'ʋ ta'a jɩgɩ wʋpolo dɩdaanɩ amʋ na lagɩ a vu a Ko Wɛ te tɩn, bɛŋwaanɩ a Ko Wɛ dwe amʋ. 29Amʋ nan tagɩ wəənu tɩntʋ a brɩ abam lele kʋntʋ yɩ tɩ daa ta wʋ kɩ, sɩ tɩ na tu tɩ kɩ, sɩ 'a wanɩ 'a sɛ a taanɩ dɩm. 30Amʋ daa b'a ŋɔɔnɩ taanɩ zanzan dɩ abam, lʋgʋ baŋa pɛ sʋtaanɩ na maa bɩɩnɩ tɩn ŋwaanɩ. Wʋntʋ nan b'a jɩgɩ dam dɩ amʋ. 31A nan maŋɩ sɩ a pa lʋgʋ baŋa nɔɔna lwarɩ nɩ a soe a Ko wʋm, kʋntʋ mʋ a kɩ kʋlʋ maama a Ko na pɛ-nɩ ni sɩ a kɩ tɩn mʋ. 'A zaŋɩ sɩ d'ɩ viiri."


text: 1Ɛɛ hal tɩyaŋ nɛ Yesu lɩɩ nala mɔllɩboto abee fi abee balɩya a kaŋ ba kpaa balɩya balɩya, a tɩŋ ba dɩ ba laa sɩya mʋ tɔnɩ hʋ abee leye hʋ buloŋ ʋ tɩɩ aa kyɛ dɩ ʋ mʋ. 2Ɛɛ rɛ ka ʋ basɩ tɩya ba a baa, "Baga hʋ kɩkʋmɩya yʋga, amɛ kɩkʋnna hʋ bɩ yʋga. Ɛɛ wɩya ma sʋla baga hʋ tɩɩna dɩ ʋ ta tʋŋtʋnna dɩ ba ko kʋŋ kɩna hʋ. 3Ma sii mʋ! Ma kɩɩ gɛɛ rɛ anɩɩ pebiisi, ŋ kɩ tɩŋ ma dɩ ma mʋ guwosi gboni tɩyaŋ. 4Ma ta kol molbiye, a ta paa diikusi mɛ. Ma ta paa naatɔbɔ pɛ kɩna hʋ ma aa sɩ tʋʋ tɩyaŋ, a ta sɩŋ kyʋwalɩ nala mɛ kɩ pɩɩsɩ ŋmanɩɩ tɩyaŋ. 5Dɩ mamaa rɛ ko mʋ gyʋʋ dɩya buloŋ, ma laa sɩya basɩ tɩya dɩya hʋ nala a baa, 'Wɩɩsɩ sɩ leŋ dɩ ʋ fɩyɛlʋʋ we dɩya no tɩyaŋ.' 6Dɩ nal lɛ ko we doŋ, a kyo fɩyɛlʋʋ hʋ ma aa sʋla tɩya ba, ma leŋ dɩ ʋ hɔŋ abee laaŋfɩya anɩɩ ma aa sʋla gɛɛ. Amɛ dɩ nal ko tuwo dɩya hʋ tɩyaŋ a kyo fɩyɛlʋʋ hʋ, ma leŋ dɩ fɩyɛlʋʋ hʋ ma aa sʋla mɩɩgɩ ko ma lee. 7Dɩ ba aa rɛ ko tɩya ma lɩpɩnɩɩ, ma we doŋ, a di aŋ kɩ nyʋwa kɩŋ hʋ kɛ buloŋ ba aa sɩ tɩya ma. Beewɩya tʋŋtʋnnɩ buloŋ maga dɩ ba tun-ʋ rɛ. Ma ta gɔllɩ kɩ pɩŋ nala dɩɩsɩ tɩyaŋ. 8Dɩ mamaa rɛ ko mʋ tɔɔ buloŋ, dɩ ba laa ma weliŋ, kɩŋ kɛ buloŋ ba aa sɩ tɩya ma, ma di. 9Ma tɩɩbɩ wɩɩla tɩmma aa we tɔɔ hʋ tɩyaŋ aŋ basɩ tɩya bee hʋ nala a baa, 'Wɩɩsɩ koro hʋ ko kpaga ma rɛ.' 10Amɛ dɩ mamaa rɛ ko mʋ tɔɔ buloŋ, dɩ ba bɩ laa ma weliŋ, ma lɩɩ sɩŋ ŋmanɩɩ tɩyaŋ aŋ basɩ tɩya ba a baa, 11'Ma bee hʋ taŋha aa mal á naasɩ tɩyaŋ, ba aa rɛ á piisi we ma tɩyaŋ nyɛ. Amɛ ʋ maga dɩ ma gyɩma rɛ anɩɩ Wɩɩsɩ koro hʋ ko kpaga ma rɛ.' 12Ŋ basɩ kɩ tɩya ma rɛ, Sarɩya hʋ kyɛdiilii, Wɩɩsɩ sɩ dɔgɩsɩ haŋ tɔɔ hʋ nala a te Sodɔm nala." 13Ɛɛ rɛ Yesu bɩl basɩ baa, "Mamaa Kɔrazɩŋ tɩmma, ma tʋwara sɩ yʋga! Mamaa Bɛsaada tɩmma mɛ, ma tʋwara mɛ sɩ yʋga! Wɩmagɩla hʋ ba aa yaa ma tɩyaŋ, dɩ ba aa rɛ fa yaa ba Taaya abee Siidɔŋ nala tɩyaŋ, ba fa bɩ sɩ yaa gyegye ka dɩ ba paa ba logannɩ laalɩ, aŋ yaa tʋwɔl bʋgɩ ba tɩɩ a daga anɩɩ ba tɩsɩ kyogo rɛ, ba bɩrɩmɩ lɩɩ ba wɩbɔmɔ tɩyaŋ. 14Sarɩya hʋ kyɛdiilii, Wɩɩsɩ sɩ fá Taaya abee Siidɔŋ nala sikii a te ma. 15Mamaa Kapɛɛnam tɩmma, ma aa kyɛ dɩ ma kaŋ ma tɩɩ gyɩŋ wɩɩsɩbee rɛ. Amɛ Wɩɩsɩ sɩ kpa ma yuwo ta dɩ ma tuu gyʋʋ diŋ." 16Ɛɛ rɛ ka Yesu bɩl basɩ tɩya ʋ hatɩnna hʋ a baa, "Nal hʋ buloŋ aa gyegile nɩɩ ma nyʋwa, ŋ nyʋwa mɛ rɛ ʋ gyegile nɩɩ gɛɛ. Nal hʋ buloŋ mɛ aa vɩya ma nyʋwa, ŋ nyʋwa rɛ ʋ vɩya gɛɛ. Haŋ nal hʋ buloŋ mɛ aa vɩya ŋ nyʋwa, nal hʋ aa tɩma ŋ nyʋwa mɛ rɛ ʋ tɩɩna vɩya gɛɛ." 17Ɛɛ rɛ Yesu hatɩnna mɔllɩboto abee fi abee balɩya hʋ mɩɩgɩ ko ʋ lee abee teŋfɩyɛlʋʋ, a basɩ tɩya ʋ a baa, "Á Tɩɩna, á aa mʋwa, dɩ ámaa rɛ ko nɔsɩ gyɩŋbɔmɔ ɩ feŋ tɩyaŋ, ba aa tɩŋ á nyʋwa rɛ, a yaa wɩɩ hʋ buloŋ á aa baa dɩ ba yaa." 18Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ba a baa, "Ŋ naa Sɩtaanɩ rɛ dɩ ʋ lɩɩ wɩɩsɩnyuu ko tuu tele gɛɛ anɩɩ duwoŋ aa lɩgɩsa." 19Ɛɛ rɛ Yesu bɩl basɩ tɩya ba a baa, "Ma gyegile nɩɩ daha. Ŋ tɩya ma dee rɛ dɩ ma wuwo vala dʋma abee nʋʋŋsɩ nyuni tɩyaŋ, ka dɩ ba bɩ sɩ wuwo dʋŋ ma. A bɩl tɩya ma dee mɛ dɩ ma wuwo Sɩtaanɩ abee ʋ wɩɩ buloŋ. Ɛɛwɩya, wɩɩ buloŋ bɩ sɩ wuwo dɔŋ ma. 20Amɛ ma ta leŋ dɩ ma tenni fɩyɛlɩ akuu gyɩŋbɔmɔ aa tɩŋ ma nyʋwa wɩya, ma leŋ dɩ ma tenni fɩyɛlɩ ba aa sabɩ ma fene biŋ wɩɩsɩbee tɩyaŋ wɩya." 21Saŋa no tɩyaŋ, dɩ Wɩɩsɩ Wiyesi Welii hʋ leŋ Yesu teŋ fɩyɛlɩ. Nyɛ rɛ ʋ baa, "Ŋ Kuwo, ɩ rɛ yaa wɩɩsɩnyuu abee taŋha buloŋ Tɩɩna. Ŋ aa kyʋwalɩ ɩ aŋgyʋwasʋ rɛ yʋga, beewɩya, wɩya hʋ ɩ aa kpaa faŋa wɩgyʋnna, ba aa rɛ ɩ kpaa daga nala hʋ aa bɩ yaa wɩgyʋnna. Wɩtɩɩ rɛ ŋ Kuwo, ɩ tɩɩ kyɛrɩ tɩyaŋ nɛ ɩ yaa wɩya no buloŋ." 22Ɛɛ rɛ ʋ bɩl basɩ tɩya ʋ hatɩnna hʋ a baa, "Ŋ Kuwo kpaa kɩŋ buloŋ dee tɩya ŋ nɛ. Nal buloŋ tuwo a gyɩŋ gɛɛ hʋ mɩyaŋ biye hʋ aa kɩya, see ŋ kuwo dʋŋ. Ŋ dʋŋ mɛ rɛ gyɩŋ gɛɛ ŋ kuwo aa kɩya, abee nala hʋ ŋ aa daga ɛɛ ŋ Kuwo hʋ aa kɩya a tɩya ŋ kyɛrɩ tɩyaŋ." 23Nyɛ rɛ Yesu mɩɩgɩ bɩrɩmɩ kyaasɩ ʋ hatɩnna hʋ dʋŋ aŋ basɩ tɩya ba a baa, "Ma nyuu sʋma rɛ abee ma aa na wɩya no. 24Ŋ basɩ kɩ tɩya ma rɛ, Wɩɩsɩ tɩŋdaala abee kuworo buloŋ fa aa kyɛ dɩ ba na wɩya no ma aa naa rɛ, amɛ ba bɩ wuwo na ba; a fa lʋga mɛ dɩ ba nɩɩ wɩya no ma aa nɩɩ, aŋ bɩ wuwo nɩɩ ba." 25Ɛɛ rɛ Wɩɩsɩ Teŋ dɩdagɩl kɩdɩgɩ ko kɩ kyɛ dɩ ʋ magɩsɩ Yesu, a pɩyɛsɩ ʋ a baa, "Nɩhɩyawʋ, ɛɛ rɛ ŋ sɩ yaa a kaŋ mɩɩbol hʋ aa bɩ kaŋ tenii?" 26Nyɛ rɛ Yesu pɩyɛsɩ ʋ a baa, "Ɛɛ rɛ ba sabɩ biŋ Wɩɩsɩ teŋ hʋ tɩyaŋ? Wɩya hʋ ba aa saba biŋ memii rɛ yaa bee ɩ lee?" 27Doŋ nɛ baal hʋ basɩ tɩya Yesu a baa, "Ba saba baa 'Kyo ɩ tɩɩna Wɩɩsɩ abee ɩ tɩya buloŋ, abee ɩ dʋma buloŋ, abee ɩ dee buloŋ, abee ɩ hakɩla buloŋ, aŋ kyo ɩ dɔŋtɩɩna mɛ anɩɩ ɩ aa kyo ɩ tɩɩ gɛɛ."' 28Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ʋ a baa, "Wɩya hʋ buloŋ ɩ aa basa yaa wɩtɩɩ rɛ. Dɩ ɩ rɛ aa tɩŋ ba, ɩ sɩ kaŋ mɩɩbol." 29Nyɛ rɛ Wɩɩsɩ Teŋ dɩdagɩl hʋ ha kɩ kyɛ dɩ ʋ daga anɩɩ ʋ yaa nɩtɩɩ rɛ. Ɛɛ rɛ ʋ bɩl pɩyɛsɩ Yesu a baa, "Aŋnɛ rɛ yaa ŋ dɔŋtɩɩna?" 30Doŋ tɩyaŋ nɛ Yesu maga namaga no a baa, "Baal kɩdɩgɩ rɛ gyɩ siye, a lɩɩ Gyerusalɛm a kɩ mʋ Gyɛriko. Ʋ aa mʋʋ hʋ tɩyaŋ nɛ, gaala ko lɩɩ bori ʋ ŋmanɩɩ, a kaŋ ʋ kɩŋ kɩŋ buloŋ laa, aŋ ŋmaa ʋ a bɔŋsɩ, aŋ vɩya ʋ ta doŋ, ʋ pɩŋ kɩ kyɛ dɩ ʋ sʋba. 31Ɛɛ rɛ dɩ Gyuuma wɩɩkyʋwal sɩlaal kɩdɩgɩ mɛ kpaa ŋmanɩɩ hʋ kɩ ko. Ʋ aa ko a na baal hʋ, ʋ tɩŋ gama, a kpala baŋ mʋ. 32Ɛɛ rɛ Wɩɩkyʋwaldɩɩbal tʋŋtʋnnɩ kɩdɩgɩ mɛ bɩl kɩ ko, a na ʋ, a mɛ kpala tɩŋ gama baŋ mʋ. 33Ɛɛ rɛ dɩ Samaarɩya tɩmma baal kɩdɩgɩ mɛ fa kpaa ŋmanɩɩ hʋ kɩ ko. Ʋ aa ko na baal hʋ, sikii kana ʋ. 34Ʋ kpa mʋ pele ʋ, a sasɩ ʋ dʋgʋlɩya hʋ, a we luliye aŋ vʋwa, aŋ kpa ʋ saga ʋ tɩɩ kokumo tɩyaŋ a kana ʋ mʋ nɩhʋwala dɩya kɩdɩgɩ, a leŋ ba kɩ deŋ ʋ. 35Ʋ sɩgballɩya, ʋ sii kpa molbii tɩya dɩya hʋ tɩɩna aŋ basɩ tɩya ʋ a baa, 'Kɩ deŋ ʋ nyuu tɩyaŋ weliŋ. Dɩ mɩyaŋ nɛ ko mɩɩgɩ ko, kyɩŋ mɔɔgɛɛ buloŋ ɩ aa ŋmaa pɛ baal hʋ nyuu tɩyaŋ, ŋ sɩ tuŋ tɩya ɩ.' 36Ɛɛ rɛ Yesu pɩyɛsɩ Wɩɩsɩ Teŋ dɩdagɩl hʋ a baa, 'Ɩ aa naa, nala no boto tɩyaŋ, kɩbee rɛ yaa baal hʋ gaala aa ŋmaa hʋ dɔŋtɩɩna?' 37Ɛɛ rɛ Wɩɩsɩ Teŋ dɩdagɩl hʋ baa, 'Baal hʋ aa fáá ʋ sikii hʋ.' Yesu yaŋ basɩ tɩya ʋ, 'Tɔɔ, ɩ mɛ mʋ a kɩ yaa gɛɛ tɩɩ."' 38Yesu bee ʋ hatɩnna hʋ sii kpa ŋmanɩɩ kɩ mʋ, a ko pele tɔɔ kɩdɩgɩ. Haaŋ kɩdɩgɩ gyɩ we tɔɔ no tɩyaŋ, ba kɩ yɩrɩ Maata. Ɛɛ rɛ ʋ kaŋ Yesu gyʋʋ ʋ dɩya. 39Maata nɩɩnatoluu mɛ fa we doŋ, ba kɩ yɩrɩ Mɛɛrɩ. Yesu aa hɔŋ dɩya hʋ tɩyaŋ, Mɛɛrɩ ko hɔŋ ʋ logiŋ a kɩ gyegile wɩya hʋ ʋ aa basɩ, 40ka Maata sii mɛ fɩyɛsɩ, ʋ kɩ tʋŋ tʋma dɩya hʋ tɩyaŋ. Ɛɛ rɛ ʋ na dɩ tʋma hʋ yʋga tɩya ʋ, ʋ ko basɩ tɩya Yesu a baa, "Ŋ Tɩɩna, ɩ bɩ naa ŋ naabiye aa leŋ tʋma hʋ buloŋ tɩya ŋ dʋŋ? Leŋ dɩ ʋ sii ko lɩɩ kyiyeli ŋ." 41Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ʋ a baa, "Maata, ɩ leŋ wɩgyamaa rɛ kɩ dɔm-ɩ. 42Amɛ wɩdɩgɩ dʋŋ nɛ yaa sɩfɩyaŋ wɩɩ. Haŋ wɩɩ hʋ rɛ Mɛɛrɩ kɛ kpa gɛɛ. Nal buloŋ mɛ bɩ sɩ wuwo kaŋ wɩɩ no laa ʋ lee."


text: 1Gyamaa hʋ gyɩ aa ko laŋŋɩ Yesu lee gyɩ bɩ kyalla, lee hʋ buloŋ gyɩ su abee nala, haalɩ ba kɩ fɩrɩgɩ dɔmɔŋ lee buloŋ. Ɛɛ rɛ Yesu laa sɩya basɩ tɩya ʋ hatɩnna hʋ a baa, "Ma gyɩŋ tɩya ma tɩɩ ma weliŋ abee Farasiima hʋ wɩya, beewɩya ba yaa minaafigi tɩmma rɛ. Ba wɩdagɩya kɩɩ gɛɛ rɛ anɩɩ sɩbʋl. (Dɩ ɩ rɛ kpaa ʋ mʋhʋ mɛ we kɩna tɩyaŋ, ka ba aa sii pʋʋsɩ rɛ). 2Wɩɩ buloŋ aa faŋa, ʋ sɩ ko lɩɩ lɩgyalɩɩ dɩ nala nɩɩ ʋ. 3Wɩɩ hʋ buloŋ mɛ ba aa basa bilhuu tɩyaŋ, ba sɩ nɩɩ ʋ pʋlʋŋ tɩyaŋ. Wɩɩ hʋ buloŋ mɛ ba aa miŋse basɩ dɩya tɩyaŋ, ba sɩ gyɩŋ heeli basɩ ʋ salnɩ nyuni tɩyaŋ." 4Ɛɛ rɛ Yesu bɩl baa, "Ŋ kyaŋsɩ, ŋ basɩ kɩ tɩya ma rɛ, ma ta kɩ fáá nal hʋ aa sɩ wuwo kpʋ ma teŋbiye dʋŋ, aŋ bɩ sɩ wuwo yaa ma wɩbɔŋ buloŋ pɛ. 5Ŋ sɩ daga ma nal hʋ aa maga dɩ ma kɩ fá. Ma kɩ fá Wɩɩsɩ, beewɩya ʋ rɛ kaŋ dee ʋ aa sɩ wuwo kpʋ ma, aŋ bɩl kaŋ dee mɛ ʋ aa sɩ wuwo kpa ma we diŋ tɩyaŋ. Ŋ basɩ kɩ tɩya ma rɛ, ʋ rɛ maga dɩ ma kɩ fá ʋ. 6Ma aa kpa kokosi bɔnɔŋ nɛ a yallɩ kobo balɩya dʋŋ. Amɛ Wɩɩsɩ kɛ bee yeŋŋi ba tɩyaŋ kɩdɩgɩ mɛ wɩya. 7Ɛɛwɩya, ma ta leŋ dɩ wɩɩ buloŋ wɩya yaa ma kambɩŋ, beewɩya Wɩɩsɩ paalɩ gyɩŋ ma nyupʋna mɛ gba nyʋwa rɛ. Wɩɩsɩ lee tɩyaŋ, ma kɩdɩgɩ buloŋ kaŋ tɔnɔ te kokogyamaa rɛ. 8Wɩtɩɩ rɛ ŋ basɩ kɩ tɩya ma, nal hʋ buloŋ aa sɩ suri ʋ nyʋwa gyamaa tɩyaŋ a baa dɩ ʋ yaa ŋ hatɩnna rɛ, Mɩyaŋ Nihuwobiŋ Biye mɛ sɩ basɩ gɛɛ tɩɩ tɩya ʋ Wɩɩsɩ malɩkasɩ sɩya tɩyaŋ. 9Amɛ nal hʋ mɛ buloŋ aa vɩya ŋ wɩya gyamaa tɩyaŋ, Mɩyaŋ Nihuwobiŋ Biye mɛ sɩ vɩya ʋ wɩya Wɩɩsɩ malɩkasɩ sɩya tɩyaŋ. 10Nal hʋ buloŋ aa basɩ wɩbɔŋ a tɩya mɩyaŋ Nihuwobiŋ Biye, Wɩɩsɩ sɩ kpa kyɛ ʋ, amɛ nal hʋ buloŋ aa tʋʋsɩ Wɩɩsɩ Wiyesi Welii hʋ, Wɩɩsɩ bɩ sɩ kpa kyɛ ʋ tɩɩna. 11Dɩ ba aa rɛ kaŋ ma gyʋʋ Gyuuma wɩɩkyʋwaldɩɩsɩ, koo a kaŋ ma mʋ kuworo abee nɩhɩyasɩ sɩya dɩ ba di ma sarɩya, ma ta leŋ dɩ ma bembiye kɩ sii abee gɛɛ ma aa sɩ basɩ a laa ma tɩɩ, koo wɩɩ kɛ buloŋ ma aa sɩ basɩ. 12Saŋa hʋ tɩɩ tɩyaŋ, Wɩɩsɩ Wiyesi Welii hʋ rɛ sɩ daga ma wɩɩ hʋ ma aa sɩ basɩ." 13Yesu fa aa basɩ wɩya kɩ tɩya nɩgyamaa hʋ tɩyaŋ, baal kɩdɩgɩ sii basɩ tɩya ʋ a baa, "Nɩhɩyawʋ, á kuwo sʋba rɛ aŋ ka ʋ kyaŋ. Ŋ aa sʋla ɩ dɩ ɩ basɩ tɩya ŋ maana dɩ ʋ kaŋ kyaŋ hʋ kpaa, a kpa ŋ tol tɩya ŋ." 14Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ʋ a baa, "Ŋ bagyʋwa, aŋnɛ rɛ lɩɩ ŋ dɩ ŋ di ma wɩɩ no sarɩya, koo dɩ ŋ kaŋ ma kuwo kyaŋ kpaa ma." 15Ɛɛ rɛ Yesu mɩɩgɩ basɩ tɩya nala hʋ a baa, "Ma gyɩŋ tɩya ma tɩɩma weliŋ, a pɔ dɩ ma ta kaŋ tɩbal ma kɩna kyɛyɩ tɩyaŋ. Dɩ nal lɛ kyo ʋ kaŋ kɩna mɔɔgɛɛ buloŋ mɛ, amɛ kɩna hʋ daa aa tɩya ʋ mɩɩbol." 16Doŋ nɛ Yesu yaŋ maga namaga no tɩya ba a baa, "Baal kɩdɩgɩ rɛ gyɩ we doŋ a kaŋ kɩna weliŋ a biŋ ʋ baga. Ʋ baga hʋ kɩna mɛ yaa weliŋ. 17Ɛɛ rɛ ʋ gyɩ kɩ bɩɩnɩ ʋ tɩya tɩyaŋ a baa, 'Ɛɛ rɛ ŋ sɩ yaa? Ŋ bɩ kaŋ lee ŋ aa sɩ we ŋ kɩna no buloŋ.' 18Doŋ nɛ ʋ liisi ʋ tɩya tɩyaŋ a baa, 'Nyɛ rɛ ŋ sɩ yaa! Ŋ sɩ kyeŋŋi ŋ busolo ŋ aa kana, aŋ marɩ saa kɩbala, a yaŋ kpa ŋ panyʋwa kɩna hʋ buloŋ a we doŋ. 19Aŋka dɩ ŋ yaŋ basɩ tɩya ŋ tɩɩ a baa, 'Ŋ yaa nyusʋŋtɩɩna rɛ! Ŋ biŋ kɩna rɛ yʋga. Ŋ sɩ yaa bɩŋgyamaa dɩ ŋ bɩ kyɛɛ kɩŋ buloŋ lɔlɔ. Ŋ sɩ ta gyɩya, a di kɩna aŋ nyʋwa vɔgɔ abee teŋfɩyɛlʋʋ.' 20Ɛɛ rɛ Wɩɩsɩ basɩ tɩya ʋ, 'Ɛɛ dɔŋ bambugi! Tebine no buloŋ ŋ sɩ laa ɩ mɩɩbol ɩ lee. Ka dɩ á na nal hʋ aa sɩ tɩŋ kɩna hʋ ɩ aa kyɛɛ biŋ.' 21Yesu aa maga namaga hʋ teŋ, ʋ baa, 'Nala hʋ buloŋ aa kyɛɛ kɩna biŋ ba tɩɩ wɩya, ba kɩɩ gɛɛ rɛ anɩɩ baal no, beewɩya ba bɩ yaa kɩna tɩmma Wɩɩsɩ sɩya tɩyaŋ."' 22Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ʋ hatɩnna hʋ a baa, "Ɛɛwɩya, ŋ basɩ kɩ tɩya ma rɛ, ma ta leŋ kɩdiiliye hʋ ma aa sɩ di a kaŋ mɩɩbol wɩya kɩ dɔŋ ma, a ta leŋ dɩ gannɩ hʋ mɛ ma aa sɩ kpa we ma tenni wɩya mɛ kɩ dɔŋ ma. 23Ma mɩɩbol lɛ yaa sɩfɩyaŋ a te kɩdiiliye, ma tenni wɩya mɛ yaa sɩfɩyaŋ a te gannɩ. 24Ma na digibiisi! Ba bee pala, ba bɩ kaŋ busolo mɛ a kɩ we kɩdiiliye, ka Wɩɩsɩ kɩ dɩyɛsɩ ba. Amɛ Wɩɩsɩ sɩya tɩyaŋ, mamaa rɛ kaŋ tɔnɔ kɩŋkaŋ buloŋ a te digibiisi. 25Dɩ mamaa rɛ leŋ kɩna no wɩya kɩ dɔŋ ma kɛ, ma kɩbee rɛ sɩ wuwo kuu ɛɛ wɩya a kaŋ kyɛdɩgɩ mɛ gba pɛ ʋ mɩɩbol tɩyaŋ, dɩ ʋ kyɛsʋʋ rɛ pele. 26Dɩ mamaa rɛ yaŋ bɩ sɩ wuwo kaŋ kyɛdɩgɩ mɛ pɛ ma mɩɩbol tɩyaŋ dɩ ma kyɛyɛ rɛ pele, bee rɛ tɩŋ ma leŋ kɩna no wɩya kɩ dɔŋ ma? 27Ma na tɩɩfɩɩla! Ba bee tʋŋ tʋma, ba bɩ sʋwa gannɩ mɛ kɩ laalɩ, amɛ ba weliye rɛ kɩŋkaŋ. Saŋa hʋ Kuwori Solomɔn fa aa we ʋ mɩɩbol tɩyaŋ, ʋ fa kaŋ kɩna rɛ weliŋ. Amɛ ʋ gannɩ mɛ gba fa bɩ weliye maga tɩɩfɩɩla no. 28Wɩɩsɩ rɛ aa leŋ ɔhɔ nyʋ, a waa, a weliye, ka ba aa bee pɩɩsɩ aŋ hɩla, ba kpa diŋ nyɔgɔ ta. Dɩ Wɩɩsɩ rɛ aa wuwo leŋ ɔhɔ weliye gɛɛ, bee rɛ tɩŋ ma kɩ bɩɩnɩ anɩɩ ʋ bɩ sɩ wuwo tɩya ma ma teŋbii kɩna? Ma bɩ laa Wɩɩsɩ di yʋga! 29Ɛɛwɩya, ma ta leŋ dɩ kɩna hʋ ma aa sɩ di abee kɩna hʋ ma aa sɩ nyʋwa wɩya dʋŋ kyɩl ma. 30Nala hʋ aa bɩ gyɩŋ Wɩɩsɩ dʋnɩya no tɩyaŋ, ba aa rɛ aa lʋga kɩ kyɛ kɩna no. Ma Kuwo Wɩɩsɩ gyɩma anɩɩ ma aa kyɛ kɩna no rɛ. 31Ɛɛwɩya, ma laa sɩya leŋ dɩ Wɩɩsɩ koro hʋ wɩya kyɩl ma. Ʋ sɩ kpa ma kɩkyɛɛlɩya buloŋ pɛ tɩya ma." 32Ɛɛ rɛ Yesu bɩl baa, "Ma nala hʋ aa tɩŋa ŋ, ma bɩ yʋga, amɛ ma ta leŋ dɩ kambɩŋ kaŋ ma. Ma Kuwo Wɩɩsɩ teŋ fɩyɛla rɛ ʋ aa sɩ leŋ ma di wɩɩsɩbee koro. 33Ma kpa ma kɩna buloŋ yallɩ a kpa molbiye hʋ tɩya nyaaba. Ma kɩ kyɛ kɩna hʋ aa bee kyogi a biŋ ma tɩɩ Wɩɩsɩbee tɩyaŋ. Doŋ nɛ ba bɩ sɩ teŋ, beewɩya gaal tuwo doŋ aa sɩ gaa ba, tuyi mɛ tuwo doŋ aa sɩ di ba. 34Lee hʋ ɩ sɩfɩyaŋ kɩna aa wee, doŋ nɛ ɩ hakɩla mɛ aa we. 35Ma kɩrɩsɩ ma tɩɩ ma weliŋ, a yaa siri pɔ wɩɩ hʋ buloŋ aa sɩ ko ma tɩyaŋ. 36Ma kɩɩ gɛɛ anɩɩ dɩya tʋŋtʋnnɩ weliye aa kyol ba fɩŋtɩŋsɩ a hɔŋ kɩ gyegili ba dɩya tɩɩna dɩ ʋ lɩɩ hafalɩɩ gbɩyala ko. Dɩ ʋ rɛ ko saŋa buloŋ mɛ, a ŋmaa boro hʋ, ba sɩ kaŋ suri tɩya ʋ lagɩ lagɩ. 37Ʋ sɩ yaa wɩwelii rɛ a tɩya tʋŋtʋnna hʋ dɩ ba dɩya tɩɩna hʋ rɛ ko puu ba dɩ ba hɔŋ kɩ gyegili ʋ. Wɩtɩɩ rɛ ŋ basɩ kɩ tɩya ma, ʋ sɩ wuri ʋ gabal, aŋ leŋ dɩ tʋŋtʋnna hʋ hɔŋ dɩ ʋ yaa kɩdiiliye tɩya ba dɩ ba di. 38Dɩ ʋ rɛ mɩɩgɩ ko tekere koo saŋa kɛ buloŋ, aŋ ko puu ba dɩ ba hɔŋ kɩ gyegili ʋ, ʋ sɩ yaa wɩwelii rɛ kɩŋkaŋ a tɩya ba. 39Ma bɩɩnɩ wɩɩ no na weliŋ! Dɩ nal lɛ gyɩŋ saŋa hʋ gaala aa sɩ ko gaa ʋ dɩya kɩna, ʋ sɩ bara doo a hɔŋ pɔ ʋ dɩya hʋ dɩ gaala hʋ ta ko gaa ʋ kɩna. 40Ma mɛ yaŋ yaa siri, beewɩya, mɩyaŋ Nihuwobiŋ Biye sɩ ko saŋa hʋ tɩyaŋ ma aa bɩ yɩyɛla." 41Ɛɛ rɛ Piita pɩyɛsɩ Yesu a baa, "Tɩɩna, á dʋŋ nɛ ɩ maga namaga no kɩ tɩya koo, ɩ maga kɩ tɩya nal buloŋ nɛ?" 42Ɛɛ rɛ á Tɩɩna Yesu mɩɩgɩ pɩyɛsɩ ba a baa, "Kɩbee rɛ yaŋ yaa tʋŋtʋnnɩ hʋ aa kaŋ wɩtɩɩ abee wɩgyʋŋ? Ʋ rɛ yaa nal hʋ ʋ nɩhɩyawʋ aa lɩya dɩ ʋ kɩ deŋ ʋ dɩya, aŋ pɛ kɩ tɩya ʋ tʋŋtʋnnɩ dɔŋtɩŋsɩ mɛ kɩdiiliye saŋa hʋ ʋ aa maga dɩ ʋ tɩya ba. 43Dɩ tʋŋtʋnnɩ hʋ rɛ aa yaa wɩya hʋ ʋ nɩhɩyawʋ aa daga ʋ dɩ ʋ yaa, ʋ teŋ sɩ fɩyɛlɩ saŋa hʋ ʋ nɩhɩyawʋ hʋ aa sɩ mɩɩgɩ ko. 44Wɩtɩɩ rɛ ŋ basɩ kɩ tɩya ma, ʋ nɩhɩyawʋ hʋ sɩ kpa ʋ kɩna buloŋ we tʋŋtʋnnɩ no nosi tɩyaŋ dɩ ʋ kɩ deŋ. 45Amɛ dɩ tʋŋtʋnnɩ hʋ rɛ ko liisi ʋ tɩya tɩyaŋ anɩɩ ʋ dɩya hʋ tɩɩna sɩ pɩɩsɩ, ka dɩ ʋ piili kɩ dɔgɩsɩ ʋ tʋŋtʋnnɩ dɔŋtɩŋsɩ hʋ, ba baala abee haana buloŋ, aŋ kɩ di kɩdigalma, a nyʋwa sɩŋ kɩ bugo, 46Kyɛɛ hʋ tʋŋtʋnnɩ no aa bɩ yɩyɛla abee saŋa hʋ ʋ aa bɩ gyɩma, haŋ kyɛɛ hʋ rɛ ʋ nɩhɩyawʋ hʋ sɩ mɩɩgɩ ko. Doŋ tɩyaŋ nɛ ʋ sɩ kana ʋ, a dɔgɩsɩ ʋ weliŋ, aŋ kile ʋ ta, a leŋ dɩ ʋ na tʋwara hʋ nala hʋ aa bɩ laa Wɩɩsɩ di aa sɩ na. 47Tʋŋtʋnnɩ hʋ aa gyɩŋ wɩɩ hʋ ʋ nɩhɩyawʋ aa kyɛ dɩ ʋ yaa aŋ bɩ yaa siri dɩ ʋ yaa haŋ wɩɩ hʋ, ʋ nɩhɩyawʋ hʋ sɩ vɩɩrɩ ʋ kɩŋkaŋ. 48Amɛ tʋŋtʋnnɩ hʋ aa bɩ gyɩŋ wɩɩ hʋ ʋ nɩhɩyawʋ aa kyɛ dɩ ʋ yaa, aŋ yaa wɩɩ hʋ aa maga dɩ ba vɩɩrɩ ʋ mɛ, ba sɩ vɩɩrɩ ʋ mʋhʋ. Dɩ ba kpaa kɩna yʋga a tɩya nal dɩ ʋ kɩ deŋ, ba sɩ kɩ kyɛ kɩna yʋga rɛ a lɩɩ ʋ lee. Dɩ ba kpaa kɩna yʋga kɩŋkaŋ mɛ a tɩya nal dɩ ʋ kɩ deŋ, ba sɩ kɩ kyɛ kɩna yʋga kɩŋkaŋ a lɩɩ ʋ lee." 49Ɛɛ rɛ Yesu bɩl baa, "Ŋ ko dɩ ŋ we dʋnɩya diŋ nɛ. Ŋ kɛ wɩkyɛɛlɩɩ rɛ fa gba yaa dɩ diŋ hʋ fa piili kɩ di lagɩlagɩ no. 50Nɩɩfori kɩdɩgɩ rɛ we doŋ ba aa sɩ fo ŋ. Dɩ ba aa rɛ bɩ foo ŋ teŋ, ŋ hakɩla bɩ sɩ pɩŋ lɩdɩgɩ. 51Ma bɩɩna anɩɩ fɩyɛlʋʋ rɛ ŋ kaŋ ko dʋnɩya? Fɩyɛlʋʋ daa! Ŋ ko rɛ dɩ nala kuu ŋ wɩya a porigi dɔmɔŋ. 52A lɩɩ gyɩnaŋ kaŋ kɩ mʋ, dɩ dɩɩdɩgɩ nala rɛ yaa bɔnɔŋ a we doŋ, ba sɩ porigi dɔmɔŋ, dɩ boto kɩŋ yaa kɩdɩgɩ, dɩ balɩya kɩŋ mɛ yaa kɩdɩgɩ. Nala boto hʋ sɩ yaa nyʋʋdɩgɩ, a kaŋ nala balɩya hʋ kɩ kaa kaasɩ. 53Kuwoma bee ba biibaala sɩ gʋla kɩ kaa dɔmɔŋ, dɩ nɩmma bee ba toliye mɛ gʋla kɩ kaa dɔmɔŋ. Balama nɩmma bee ba biihaana sɩ gʋla kɩ kaa dɔmɔŋ." 54Ɛɛ rɛ Yesu bɩl basɩ tɩya nala hʋ a baa, "Dɩ mamaa rɛ ko na taala sɩŋ ma dosɩɩ tɩyaŋ, ma aa baa dɩ duwoŋ aa kyɛ dɩ ʋ nɩɩ rɛ. Duwoŋ mɛ kɔnɩ aa nɩɩ rɛ. 55Dɩ mamaa rɛ bɩl ko na puwo lɩɩ fuwomemii dɩɩlaŋ, ma aa baa dɩ lee sɩ nɩma. Lee mɛ kɔnɩ aa nɩma rɛ. 56Minaafigi tɩmma! Ma aa wuwo deŋ taŋha rɛ a deŋ wɩɩsɩnyuu mɛ a wuwo daga wɩɩ hʋ aa sɩ yaa. Bee rɛ yaŋ tɩŋ ma bɩ sɩ wuwo gyɩŋ wɩya hʋ aa yaa dʋnɩya tɩyaŋ lagɩlagɩ no memii?" 57Ɛɛ rɛ Yesu bɩl baa, "Ma aa gyɩŋ wɩɩ hʋ aa maga dɩ ma yaa, bee rɛ tɩŋ ma aa bee yaa ʋ? 58Dɩ nal lɛ sama ɩ, a kana ɩ kɩ mʋ sarɩya lidiilii, yaa kuwokeri dɩ ma basɩ wɩɩ hʋ we dɔmɔŋ ŋmanɩɩ tɩyaŋ aŋ na pele. Dɩ gɛɛ daa, ʋ sɩ kana ɩ tarɩ mʋ sarɩdiil lee, dɩ ʋ mɛ kpa ɩ we porisi noŋ tɩyaŋ dɩ ba kana ɩ mʋ tɔ dɩya tɩyaŋ. 59Ŋ basɩ kɩ tɩya ma rɛ, ba bɩ sɩ lɩɩ ɩ dɩya no tɩyaŋ, see dɩ ɩ tuŋ kyɩŋ hʋ ba aa kere tɩya ɩ teŋ."


text: 1A dɔ mɩŋŋa ɩ ʋ, dɔmɩnnɔ jɛzannɔ ʋ, mɩsɩrbaa bɩ yɩm kɔɔkɔɔ. 2Bala, gʋɔɔ y'a kam a mɩŋŋɔɔ daahan ma bala, busoo ŋʋarɛ n'a so ŋ ʋ, nyɩnta ŋ nawʋm lɛ bɔ a mɩŋŋa ʋ zannɔ, mɩŋŋabusurezannɔ, Woso sʋnsɔwʋrɛzannɔ, bɩsɩ ka a zɩrɔ ma zannɔ, bajindɔrɛzannɔ, Woso hɔ gore bɔʋrɛzannɔ. 3Ŋ bɩ nyɩntam ŋʋarɛ m y, ŋ nyɩntam bacicirzɛrɛzannɔ, gʋɔɔtɔzarlɛzannɔ, badaamɩŋŋazannɔ, ŋ nyɩntam bʋnyaa gʋta, zi mɩŋŋa barɛ jɩnnɔ, 4bɩmbɩrkʋmazannɔ, badundoamɩŋŋazizannɔ, mɩŋŋabusure n'a so ŋ ʋ maam-maam, ŋ y'a mɛsim lɛtaamarɔ ŋʋarɛ an lɛ da Woso ŋʋarɛ m. 5Ŋ y'a hɔ barɛ ɩ ʋ, wosozuurezannɔ nɩ ŋ mɩ, bɩ ŋ zibəəro y'a hɩnkarɛ a ʋ, Woso paŋŋa bɩ n ŋ mɩsɩrbaa lʋr y. Ɩ gʋ gʋɔɔ ncɩnaaʋ rɔ wɔɔ ma. 6Ŋ gʋɔɔ gɔsɩnnɔ ɩ gasʋm gʋɔɔ hadrɔ ʋ sɩɩ•••, ŋnɩ lannɔ hɔɔnwarzannɔ kum hɔɔnkarɛ m, lannɔ wɔɔ duro mimbʋnyaarɔ gʋta, ŋn'ɩ zum a mɛsim lɛtaamarɔ haay ʋ. 7Ŋ yɩ hɔ dɩndam tee•••, bɩ ŋ bɩr a dam ma ŋn'ɩ sɩra dɔrɛ y. 8Amba Zanɛs kan Zambrɛs kɩ a da Moyiisi lɛ ʋ ŋ bɩr yɛm bɩ, gʋɔɔ nɔɔn duro sɔ, a da ŋ nawʋm sɩra lɛ ʋ ŋ bɩr yɛrɛ y. Hɔɔn nyaanlɛzannɔ m, ŋ n sɩra ka Woso ʋ denter y. 9Bɩ, ŋ b'a dam ma ŋnɩ ta lɛɛ y, bala, gʋaa woo••• sʋrlɛ ŋ hɔɔnwar zibəə bɩ ra, amba n nyɩnta n nɩ sʋr Zanɛs kan Zambrɛs kɩ hɔ ra bɩ m. 10Bɩ, k'ɩbɩɩ nɩ, ɩbɩɩ zu mɔɔ hɔdɩndarɛ ʋ mɩŋŋa, ɩ mɔɔ mɩsɩrbaa barɛ dɔ, kan mɔɔ gɩngarɔ kɩ, m sɩrakarɛ kɩ, m bʋr m mɩŋŋa ma kɩ, m ŋʋarɛ kɩ, m tʋntɔʋrɛ kɩ. 11Ɩbɩɩ fɩr kʋ gʋɔɔ a ka mɔɔ ma, kan cicir kʋ mɔɔ yɩ Antɩyɔs kʋ ʋ, kan Ikoniyɔm kʋ ʋ kɩ, Listɩr kʋ ʋ kɩ bɩ dɔ. Mɔɔ fɩr do haay yɩ, bɩ Zuuba mɔɔ yɔ ŋ haay nɔ ʋ. 12Pakra m hɔɔ, kʋ gʋɔɔ haay kʋ ŋ lɛ n taa k'a zu Woso ʋ mɩŋŋa, Krista Yeezuu nɔ ʋ rɔ wɔɔ n fɩr yɩ gʋɔɔ wɔ ʋ. 13Bɩ, kʋ gʋɔɔ bʋnyaarɔ, bra bɩmba gʋɔɔ m zannɔ wɔɔ nɩ, ŋ gɔɔtarɛ ŋnɩ bɩr tam lɛɛ zi bʋnyaa barɛ nɔ ʋ, ŋnɩ bɩr bra bɩmbam gʋɔɔ m ŋnɩ bɩr tarɛ, ŋnɩ bɩr bra bɩmbarɛ a mɩŋŋɔɔ m sɔ. 14K'ɩbɩɩ nɩ, jɩm hɔ k'ɩbɩɩ dɩnda ɩ sɩra ka ʋ paan••• bɩ nɔ ʋ kɔɔkɔɔ. Bala, ɩbɩɩ gʋɔɔ kʋ ŋ y'a dɩnda ɩbɩɩ m nɔ wɔɔ sɩra bɩ. 15A n a sa ɩbɩɩ nyɩbaa ma, ɩbɩɩ Wosoci bɩ dɔ, a y'a dam ma an hɔɔn ka ɩbɩɩ ʋ, ɩbɩɩ m sɩra ka Krista Yeezuu ʋ, ɩ bʋmbɔrɛ yɩ. 16Hɔ kʋ n y'a da Wosoci bɩ nɔ ʋ haay bɩ, Woso Ɛspri y'a ka n n'a da ʋ, bɩ, ta an a wʋ ʋ gʋɔɔ hɔdɩndarɛ minto, k'a nyʋnnyɔɔrɛ da jɩm ʋ, k'a gʋaa bɔ zaa ʋ, k'a mɩsɩrbaa tɩrga barɛ dɩnda gʋaa m. 17Kʋ Woso gʋaa mɩsɩrbaa n bankarɛ yɩ mɩŋŋa, k'a n a da ma an zi mɩŋŋa do haay ba.


text: 1Yesu aa basɩ wɩya no buloŋ ko teŋ, ʋ gyɩ sii mʋ we Galili paalʋʋ tɩyaŋ nɛ a kɩ gɔllɩ. Ʋ gyɩ bee kyɛ dɩ ʋ mʋ kɩ gɔllɩ Gyudɩya paalʋʋ tɩyaŋ, beewɩya Gyuuma nɩhɩyasɩ hʋ aa we doŋ fa aa kyɛ ŋmanɩɩ hʋ ba aa sɩ tɩŋa rɛ a wuwo kpʋ ʋ. 2Saŋa no tɩyaŋ dɩ Gyuuma kyɛbal hʋ ba aa yɩrɩ Gyama Kyɛbal mɛ kpaga. 3Ɛɛ rɛ Yesu nɩmmabalɩya basɩ tɩya ʋ a baa, "Lɩɩ daha, a mʋ Gyudɩya paalʋʋ, dɩ ɩ hatɩnna na wɩmagɩla hʋ ɩ aa yaa." 4Beewɩya nal hʋ buloŋ aa kyɛ dɩ ba gyɩma ʋ, ʋ bɩ faŋa kɩ yaa wɩya. Ɛɛwɩya, wɩya no ɩ aa yaa nyɛ, leŋ dɩ dʋnɩya nala buloŋ gyɩma ɩ. 5Ʋ naabalɩya hʋ tɩɩ mɛ gyɩ bɩ laa ʋ wɩya di, ɛɛ rɛ tɩŋ ba basɩ gɛɛ. 6Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ba a baa, "Saŋa hʋ ŋ aa sɩ mʋ doŋ ha bɩ pele. Amɛ ma kɛ aa wuwo ma mʋ doŋ nɛ saŋa buloŋ. 7Dʋnɩya nala bɩ haasɩ ma, amɛ ba haasɩ ŋ kɛ rɛ, beewɩya, saŋa buloŋ nɛ ŋ basɩ kɩ tɩya ba anɩɩ ba wɩyaalɩya lɔrɔ rɛ. 8Ma lɩɩ mʋ gbɩyala hʋ, amɛ ŋ kɛ ha bee mʋ, beewɩya saŋa hʋ aa sɩ pele dɩ ŋ mʋ gbɩyala hʋ ha bɩ pele." 9Ʋ basɩ gɛɛ rɛ aŋ ha hɔŋ Galili paalʋʋ tɩyaŋ kyɛyɛ baŋmana. 10Yesu nɩmmabalɩya hʋ aa mʋʋ gbɩyala hʋ ko teŋ, ɛɛ rɛ ʋ dʋŋ mɛ sii mʋ, dɩ nal buloŋ bɩ gyɩma ʋ wɩya doŋ tɩyaŋ. 11Gyuuma nɩhɩyasɩ hʋ aa we gbɩyala hʋ tɩyaŋ gyɩ deŋ kɩ kyɛ Yesu rɛ doŋ tɩyaŋ, a kɩ pɩyɛsɩ nala a baa, "Lee rɛ ʋ we?" 12Ɛɛ rɛ nala hʋ aa we gbɩyala hʋ lee gyeniŋ piili a miŋsi a kɩ basɩ Yesu wɩya. Badɔmɔŋ baa, "Ʋ yaa niwelii rɛ." Badɔmɔŋ mɛ baa, "Aayɩ, ʋ aa mʋrɩ nala rɛ." 13Amɛ ba buloŋ fa aa fá Gyuuma nɩhɩyasɩ hʋ rɛ, ɛɛ rɛ tɩŋ ba faŋa kɩ basɩ ʋ wɩya gɛɛ. 14Gbɩyala hʋ aa ko mʋ gyʋʋ tʋtʋʋ, ɛɛ rɛ Yesu mʋ gyʋʋ Wɩɩkyʋwaldɩɩbal hʋ a piili kɩ daga nala. 15Ʋ aa daga nala hʋ gɛɛ, ʋ yaa Gyuuma nɩhɩyasɩ hʋ aa gyegile kɩ nɩɩ wɩya hʋ nyʋʋfɩyɛlɩ. Doŋ nɛ ba baa, "Ɛɛ rɛ baal no yaa gyɩŋ Gyuuma mɩrɩsɩ kɩŋkaŋ nyɛ, aŋ bɩ gʋnna ba nal buloŋ lee?" 16Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ba a baa, "Wɩya no ŋ aa dagɩ lɩɩ Wɩɩsɩ lee rɛ, ŋ lee daa ba lɩɩ. 17Nal hʋ buloŋ aa yaa siri dɩ ʋ yaa wɩɩ hʋ Wɩɩsɩ aa kyo, ʋ tɩɩna sɩ gyɩma dɩ wɩya hʋ ŋ aa dagɩ lɩɩ Wɩɩsɩ lee rɛ koo ŋ tɩɩ lee rɛ ba lɩɩ. 18Nal hʋ aa basɩ wɩya ʋ tɩɩ dee tɩyaŋ, ʋ aa basɩ kɩ kyɛ ʋ tɩɩ feŋ nɛ. Amɛ nal hʋ aa kyɛ dɩ nal hʋ aa tɩma ʋ feŋ gyɩŋ, ʋ yaa nɩtɩɩ rɛ, a bee nyɩya wɩya mɛ. 19Na Moosi biŋ mɩrɩsɩ tɩya ma rɛ dɩ ma kɩ tɩŋa. Amɛ ma kɩdɩgɩ buloŋ bee tɩŋ mɩrɩsɩ no. Bee rɛ yaŋ tɩŋ ma kɩ lʋga dɩ ma kpʋ ŋ?" 20Ɛɛ rɛ gyamaa hʋ aa we doŋ pɩyɛsɩ ʋ a baa, "Na ʋ kɩɩ gyɩŋbɔmɔ rɛ kana ɩ? Kɩbee rɛ aa kyɛ dɩ ʋ kpʋ ɩ?" 21Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ba a baa, "Ŋ yaa wɩmagɩl kɩdɩgɩ rɛ ma Kyɛwiyesii hʋ kyɛɛ, ʋ yaa ma wɩkperii. 22Amɛ akuu Moosi aa basɩ tɩya ma a baa ma kɩ keri ma biisi pene wɩya, ma aa kɩ keri ma biisi pene rɛ kyɛwiyesii hʋ kyɛɛ. Moosi daa piili wɩɩ no, ma naabaala rɛ piili ʋ. 23Dɩ mamaa rɛ yaŋ sɩ wuwo keri biye peŋ kyɛwiyesii hʋ kyɛɛ akuu ma aa bee kyɛ dɩ ma kyogi Moosi mɩrɩsɩ hʋ wɩya, bee rɛ yaŋ sɩ tɩŋ ma kɩ na baaŋ ŋ nyuu tɩyaŋ akuu ŋ aa tɩɩbɩ nal kyɛwiyesii hʋ kyɛɛ wɩya. 24Dɩ nal lɛ yaa wɩɩ, ma ta pese kpa kyogisi tɩya ʋ. Ma bɩɩnɩ wɩɩ hʋ ʋ aa yaa weliŋ na a gyɩŋ ʋ wɩtɩɩ, aŋ na kpa kyogisi tɩya ʋ." 25Ɛɛ rɛ nala badɔmɔŋ mɛ aa lɩɩ Gyerusalɛm pɩyɛsɩ a baa, "Baal no daa á bee nɩhɩyasɩ kɩ kyɛ dɩ ba kpʋ gɛɛ? 26Na, ʋ rɛ yaŋ sɩŋ nala tɩyaŋ gɛɛ a kɩ basɩ wɩya, ka nal buloŋ bɩ wuwo basɩ wɩɩ buloŋ, koo nyɛ kɛ Gyuuma nɩhɩyasɩ hʋ laa di rɛ anɩɩ ʋ rɛ yaa Krisita hʋ? 27Nal buloŋ bɩ sɩ gyɩŋ lee hʋ Krisita hʋ aa lɩya, amɛ á buloŋ nɛ gyɩŋ lee hʋ baal no aa lɩya." 28Yesu aa daga nala Wɩɩkyʋwaldɩɩbal hʋ tɩyaŋ gɛɛ, ɛɛ rɛ ʋ pɩyɛsɩ a baa, "Na ma kɔnɩ gyɩma ŋ nɛ, a gyɩŋ lee hʋ ŋ aa lɩya mɛ? Amɛ ŋ tɩɩ dee tɩyaŋ daa ŋ ko. Nal lɛ tɩma ŋ. Nal hʋ mɛ yaŋ aa tɩma ŋ, ʋ yaa Wɩtɩɩ Tɩɩna rɛ. Ma bɩ gyɩma ʋ. 29Amɛ ŋ kɛ gyɩma ʋ rɛ, beewɩya ʋ lee rɛ ŋ lɩɩ, ʋ rɛ tɩma ŋ." 30Ɛɛ rɛ ba kɩ kyɛ dɩ ba kana ʋ, amɛ saŋa hʋ ba aa sɩ kana ʋ ha gyɩ bɩ pele. Ɛɛwɩya nal buloŋ bɩ wuwo kpa noŋ dige ʋ. 31Amɛ nɩgyamaa gyɩ laa ʋ wɩya di rɛ nala hʋ tɩyaŋ aŋ baa, "Ma bɩɩna anɩɩ dɩ Krisita hʋ, laataal hʋ Wɩɩsɩ aa lɩya rɛ ko, ʋ sɩ yaa wɩmagɩla te baal no?" 32Farasiima hʋ badɔmɔŋ aa nɩya dɩ nala miŋse kɩ basɩ Yesu wɩya gɛɛ, ɛɛ rɛ ba bee Gyuuma wɩɩkyʋwal sɩlaala nɩhɩyasɩ tɩŋ ba laalyuwolo hʋ aa sɩŋ kɩ pɔ Wɩɩkyʋwaldɩɩbal hʋ dimbee dɩ ba mʋ kaŋ Yesu. 33Ɛɛ rɛ Yesu basɩ baa, "Ŋ sɩ we ma lee kyɛyɛ baŋmana, aŋ mɩɩgɩ mʋ nal hʋ aa tɩma ŋ lee. 34Ma sɩ kyɛ ŋ, amɛ ma bɩ sɩ na ŋ, beewɩya lee hʋ ŋ aa sɩ we, ma bɩ sɩ wuwo mʋ doŋ." 35Ɛɛ rɛ Gyuuma nɩhɩyasɩ hʋ mɩɩgɩ kɩ pɩyɛsɩ dɔmɔŋ a baa, "Lee rɛ baal no kɩ kyɛ dɩ ʋ mʋ, dɩ á bɩl bɩ sɩ na ʋ. Kapuwo, ʋ aa kyɛ dɩ ʋ mʋ Giriki paalʋʋ hʋ tɩyaŋ Gyuuma aa guwoso rɛ, a kɩ daga nala hʋ aa bɩ yaa Gyuuma. Ba bɩl baa, 36'Ʋ baa dɩ á sɩ kyɛ ʋ aŋ bɩ sɩ na ʋ, a bɩl baa dɩ á bɩl bɩ sɩ wuwo mʋ lee hʋ mɛ ʋ aa sɩ we. Wɩya no buloŋ ʋ aa basɩ, ba memii rɛ yaa bee?"' 37Gbɩyala hʋ kyɛtenii kyɛɛ rɛ aa yaa gbɩyala hʋ sɩfɩyaŋ kyɛɛ. Ɛɛ rɛ Yesu sii sɩŋ a heeli baa, "Nal hʋ buloŋ nɩɩnyʋwasɩ aa kana, ʋ tɩɩna ko ŋ lee a nyʋwa nɩɩ." 38Wɩɩsɩ teŋ tɩyaŋ ba basa rɛ a baa, "Nal hʋ buloŋ aa laa ŋ wɩya di, Wɩɩsɩ wɩbii hʋ aa tɩya mɩɩbol sɩ bulo kɩ lɩɩ ʋ tɩɩna tɩya tɩyaŋ anɩɩ nɩɩ aa lɩɩ bulo tɩyaŋ gɛɛ." 39Wɩɩsɩ Wiyesi Welii hʋ Yesu aa sɩ kpa we nala hʋ aa laa ʋ di tɩyaŋ wɩya rɛ ʋ kɩ basɩ gɛɛ. Saŋa no tɩyaŋ dɩ ʋ ha gyɩ bɩ kpaa Wiyesi Welii hʋ we ba tɩyaŋ, beewɩya ba ha gyɩ bɩ kpaasɩ ʋ mal daagarɩɩ hʋ nyuu tɩyaŋ dɩ ʋ laa feŋ. 40Nɩgyamaa hʋ aa nɩɩ wɩya hʋ Yesu aa basa, ba badɔmɔŋ baa, "Baal no rɛ kɔnɩ yaa Wɩɩsɩ Tɩŋdaal hʋ a aa gyegili dɩ ʋ lɩɩ Wɩɩsɩ lee ko." 41Badɔmɔŋ mɛ baa dɩ ʋ rɛ yaa Krisita hʋ, laataal hʋ Wɩɩsɩ aa lɩya. Amɛ badɔmɔŋ mɛ baa dɩ Krisita hʋ bɩ sɩ lɩɩ Galili paalʋʋ. 42Wɩɩsɩ teŋ tɩyaŋ ba basa anɩɩ Krisita hʋ, laataal hʋ Wɩɩsɩ aa lɩya, sɩ yaa Deviti doho nal lɛ, a lɩɩ Bɛtɩlɛhɛm, lee hʋ Deviti aa lɩya. 43Ɛɛ rɛ nala hʋ kaŋ wɩɩ no kɩ kpa dɔmɔŋ, akuu Yesu wɩya porigi dɔmɔŋ. 44Ba badɔmɔŋ kɩ kyɛ dɩ ba kaŋ Yesu, amɛ nal buloŋ bɩ wuwo kpa noŋ dige ʋ. 45Ɛɛ rɛ laalyuwolo hʋ ba aa tʋma dɩ ba mʋ kaŋ Yesu hʋ mɩɩgɩ mʋ Farasiima abee wɩɩkyʋwal sɩlaala nɩhɩyasɩ hʋ lee abee nohɩllɩ. Ɛɛ rɛ ba pɩyɛsɩ ba a baa, "Bee rɛ tɩŋ ma bɩ kana ʋ ko?" 46Ɛɛ rɛ ba baa, "Nal buloŋ ha bɩ maakyiye basɩ wɩya anɩɩ baal no aa basɩ gɛɛ." 47Nyɛ rɛ Farasiima nɩhɩyasɩ hʋ pɩyɛsɩ ba a baa, "Na ʋ kɩɩ ʋ mʋrɩ ma mɛ rɛ? 48Ma ha maakyiye nɩɩ dɩ Gyuuma nɩhɩyasɩ koo Farasiima kɩdɩgɩ mɛ ha laa ʋ wɩya di? 49Amɛ nɩgyamaa no buloŋ aa laŋŋa, kɩdɩgɩ buloŋ bɩ gyɩŋ wɩya hʋ Moosi aa saba biŋ. Ɛɛwɩya Wɩɩsɩ sɩ kʋsɩ ba nyuni." 50Baal kɩdɩgɩ mɛ rɛ gyɩ we ba tɩyaŋ, ba kɩ yɩrɩ Nikodemu. Ʋ mɛ fa yaa Farasiima kɩdɩgɩ rɛ. Ʋ kɛ fa laa sɩya mʋ Yesu lee rɛ aŋ ka. 51Ɛɛ rɛ ʋ basɩ tɩya ba a baa, "Á mɩra bɩ daga dɩ á kpa kyogisi tɩya nal dɩ ʋ rɛ yaa wɩɩ, see dɩ á laa sɩya nɩɩ tɩɩna nyʋwa, a gyɩŋ wɩɩ hʋ ʋ aa yaa." 52Ɛɛ rɛ Farasiima hʋ pɩyɛsɩ ʋ a baa, "Ɩ mɛ yaa Galili tɩɩna rɛ koo? Dɩ ɩ rɛ deŋ Wɩɩsɩ teŋ hʋ tɩyaŋ, ɩ sɩ na anɩɩ Wɩɩsɩ tɩŋdaala hʋ kɩdɩgɩ buloŋ bɩ maakyiye lɩɩ Galili." 53Ɛɛ rɛ ka ba buloŋ sii pɩsa, a mʋ ba dɩɩsɩ.


text: 1- 2Amʋ Pooli mʋ loori abam sɩ 'a cəgi. Abam badonnə tɛ 'a wɩ, amʋ na wʋ abam tee nɩ, a yəni a yɩ wʋlʋ na zurə dɩ abam tɩn mʋ. Kʋ daarɩ, amʋ na təri abam tee nɩ, a yəni a cana mʋ dɩ abam. Kʋ nan yɩ Zezi Krisi wʋlʋ na nɩgɩ nɔɔna yɩ o jɩgɩ ba ŋwaŋa tɩn ŋwaanɩ mʋ a loori abam sɩ 'a ləni, sɩ a na tu abam te, sɩ a daa yɩ kɩ kəm-cɛɛrɩ dɩ abam. Kʋ nan na yɩ balʋ na bʋŋɩ nɩ d'ɩ tɩtʋŋa tɔgɩ nabiinə wʋbʋŋa na yɩ te tɩn, a ye lanyɩranɩ nɩ amʋ w'ʋ ta jɩgɩ baarɩ sɩ a wanɩ a bwɛ-ba. 3Kʋ yɩ cɩga, d'ɩ sɩɩnɩ d'ɩ yɩ nabiinə mʋ, kʋ nan daɩ nabiinə wʋbʋŋa mʋ d'ɩ ma d'ɩ jaŋɩ sɩ d'ɩ vɩn kʋlʋ maama na yɩ balɔrɔ tɩn. 4Kʋntʋ maa nyɩ dɩ d'ɩ lagɩ d'ɩ kɩ jara mʋ te, kʋ nan daɩ nabiinə jara zɩla mʋ d'ɩ jɩga. Kʋ yɩ Wɛ dam mʋ d'ɩ jɩga, yɩ d'ɩ maa cɔgɩ Wɛ dʋna bam dam. D'ɩ cɔgɩ wʋbʋŋa yalʋ na paɩ ya jɩgɩ swan yɩ ya yagɩ ya yɩ vwan tɩn, 5yɩ d'ɩ y'aalɩ zaasɩm dɩlʋ maama na zaŋɩ sɩ dɩ cɩ nabiinə Wɛ cɩga kam wʋnɩ tɩn. D'ɩ maa wanɩ wʋbʋŋa yam kʋntʋ maama dam, yɩ d'ɩ paɩ ya ləni ya sɛ Zezi Krisi ni. 6Kʋntʋ, abam na sɛ Zezi Krisi ni dɩm 'a ti, dɩbam laan w'ʋ wanɩ d'ɩ vaŋɩ balʋ maama na wʋ abam tɩtarɩ nɩ yɩ ba ba sɛ tɩn zwa. 7Maanɩ-na 'a nii kʋ na yɩ te tɩn. Abam wʋlʋ na jɩgɩ cɩga nɩ o yɩ Zezi Krisi nɔɔnʋ, kʋntʋ tu maŋɩ sɩ o lwarɩ nɩ dɩbam dɩ yɩ Zezi nɔɔna mʋ nɩ wʋntʋ te. 8Kʋ nan na yɩ amʋ na tiini a brɩ abam a tɩtɩ dɩ Wɛ na pɛ dɩbam ni dɩlʋ tɩn ŋwaanɩ, amʋ ba kwarɩ cavɩɩra dɩ kʋntʋ. D'ɩ Yuutu wʋm pɛ dɩbam ni dɩm kʋntʋ, sɩ d'ɩ ta'a ma d'ɩ kwɛ abam mʋ, sɩ kʋ daɩ sɩ d'ɩ ma cɔgɩ abam. 9Amʋ ba lagɩ sɩ abam bʋŋɩ nɩ a pʋpʋnɩ a twaanʋ tɩm sɩ a ma fugi abam mʋ. 10Abam badaara tɛ nɩ, wəənu tɩlʋ amʋ na pʋpʋnɩ a twaanʋ tɩm wʋnɩ tɩn mʋ cana, yɩ tɩ ta kwəri tɩ dana. Kʋ daarɩ, amʋ tɩtɩ na wʋ 'a tee nɩ, a yɩ zurim yɩranɩ mʋ, yɩ a ni-taanɩ ba kɩ kʋlʋkʋlʋ. 11Balʋ na yəni ba tɛ kʋntʋ doŋ tɩn maŋɩ sɩ ba lwarɩ nɩ, d'ɩ na təri abam tee nɩ yɩ d'ɩ pʋpʋnɩ wəənu tɩlʋ maama tɩn yɩ bɩdwɩ mʋ dɩ d'ɩ na wʋ abam tee nɩ yɩ d'ɩ kɩ te tɩn. 12Kʋ na yɩ balʋ na brɩ ba tɩtɩ tɩn, dɩbam ba lagɩ sɩ d'ɩ nyiŋi d'ɩ tɩtɩ dɩ bantʋ d'ɩ nii, naa d'ɩ ta nɩ dɩbam dɩ bantʋ maɩ daanɩ. Bantʋ ba jɩgɩ swan. Ba yəni ba maɩ ba tɩtɩ wʋbʋŋa mʋ ba maa maŋɩ daanɩ ba nii ba na yɩ te tɩn. 13Kʋ nan na yɩ dɩbam, d'ɩ ba lagɩ sɩ d'ɩ tee d'ɩ tɩtɩ sɩ kʋ gaalɩ Wɛ na pɛ dɩbam tɩtʋŋɩ dɩlʋ sɩ d'ɩ ta'a tʋŋɩ tɩn. Kʋ yɩ Wɛ mʋ pɛ dɩbam tɩtʋŋɩ dɩm kʋntʋ sɩ d'ɩ tʋŋɩ abam tɩtarɩ nɩ, yɩ dɩbam maŋɩ sɩ d'ɩ kɩ wʋpolo dɩ kʋntʋ mʋ. 14Kʋntʋ, dɩbam wʋ gaalɩ sisəm dɩlʋ Wɛ na pɛ dɩbam tɩn, dɩ d'ɩ na tu abam te d'ɩ tɔɔlɩ Zezi Krisi kwər-ywəŋə kam tɩn. 15Dɩbam ba tee d'ɩ tɩtɩ nɔɔna badonnə tɩtʋŋa baŋa nɩ, sɩ d'ɩ gaalɩ sisəm dɩlʋ Wɛ na pɛ dɩbam tɩn. D'ɩ nan jɩgɩ tɩɩna nɩ 'a na jɩgɩ wʋ-dɩdʋa dɩ Wɛ te tɩn w'ʋ fɔgɩ kʋ kɩ dam, sɩ kʋ pa tɩtʋŋa yalʋ d'ɩ na tʋŋɩ abam ŋwaanɩ tɩn wanɩ ya puli zanzan, sɩ kʋ maŋɩ dɩ tɩtʋŋa yalʋ Wɛ na pɛ dɩbam tɩn. 16Kʋ daa ta w'ʋ pa d'ɩ na cwəŋə d'ɩ tɔɔlɩ Wɛ kwər-ywəŋə kam d'ɩ gaalɩ abam na zʋʋrɩ je sɩlʋ nɩ tɩn. Kʋntʋ mʋ d'ɩ ba tee d'ɩ tɩtɩ dɩ Wɛ tɩtʋŋa yalʋ DƖ tɩntʋŋna badonnə na maŋɩ ba tʋŋɩ tɩn. 17Kʋ nan pʋpʋnɩ Wɛ tɔnɔ kʋm wʋnɩ kʋ wɩ: "Wʋlʋ na lagɩ sɩ o kɩ wʋpolo tɩn, sɩ o pa kʋ taa yɩ d'ɩ Yuutu wʋm ŋwaanɩ." 18Bɛŋwaanɩ, kʋ daɩ nɔɔnʋ wʋlʋ na paɩ o tɩtɩ cɩga tɩn sɩɩnɩ o jɩgɩ cɩga mʋ, kʋ nan yɩ wʋlʋ d'ɩ Yuutu wʋm na brɩ nɩ o yɩ cɩga tu tɩn mʋ.


text: 1Nala hʋ buloŋ aa yaa yosi, ʋ maga dɩ ba kɩ tɩya ba tɩmma gyɩrɩma rɛ wɩɩ buloŋ tɩyaŋ, dɩ nal buloŋ ta naa ŋmanɩɩ a kyogi Wɩɩsɩ feŋ koo á wɩdagɩya hʋ. 2Yosi tɩmma hʋ aa yaa Krisitabiisi ʋ bɩ maga dɩ ba yosi kpa sɩɩ gyʋʋ ba, akuu ba buloŋ aa yaa nɩmmabalɩya Krisita tɩyaŋ wɩya. Ʋ gba yaŋ maga dɩ ba marɩ tʋŋ weliŋ kɩ tɩya ba rɛ, beewɩya nala hʋ aa di ba tʋma hʋ tɔnɔ yaa Krisitabiisi rɛ a yaa ba nikyooliye mɛ. Timoti, wɩya no rɛ ɩ maga dɩ ɩ kpa kɩ daga ba aŋ kɩ kpaanɩ ba dɩ ba kɩ yaa ba. 3Dɩ nal kɩdɩgɩ buloŋ nɛ ko kɩ daga wɩdʋŋsɩ Wɩɩsɩ ŋmanɩɩ tɩyaŋ, dɩ ba bee wɩtɩɩ hʋ á Tɩɩna Yesu Krisita aa daga ma, abee á wɩɩkyʋwal ŋmanɩɩ hʋ á aa tɩŋ bɩ yaa kɩdɩgɩ, 4ʋ tɩɩna aa daga ʋ tɩɩ rɛ, aŋ bɩ gyɩŋ wɩɩ buloŋ. Ʋ tɩɩna kaŋ hakɩlbɔŋ nɛ a kyo nyʋʋtaaduwo kɩŋkaŋ aŋ kuu wɩtɔɔnɩ wɩya kɩ kaa kaasɩ. Nyɛ aa leŋ nala kaŋ tɩhɔllɩ rɛ abee dɔmɔŋ, a bee na dɔmɔŋ sɩɩ, aŋ we wɩbɔŋlɔrɩnɩ tɩyaŋ basɩ kɩ tʋʋsɩ dɔmɔŋ, a kɩ yaa dɔmɔŋ sige mɛ. 5Nala no nyuni bɩl bee tɩma, ɛɛ rɛ tɩŋ ba aa kaŋ wɩya kɩ tarɩ bee dɔmɔŋ saŋa buloŋ gɛɛ. Ba bɩl bɩ kaŋ wɩtɩɩ buloŋ. Ba aa bɩɩnɩ anɩɩ wɩɩkyʋwal yaa molbi-kyɛ naaŋ kɩdɩgɩ rɛ. 6Amɛ dɩ nal sɩɩ rɛ aa su kɩŋ hʋ ʋ aa kana, ɛɛ kɛ ʋ tɩɩna Wɩɩsɩ kyʋwalɩɩ mɛ aa kaŋ tɔnɔ rɛ ʋ tɩya ʋ, 7beewɩya á bɩ kaŋ kɩŋ buloŋ ko dʋnɩya. Ɛɛ wɩya, á bɩl bɩ sɩ kaŋ kɩŋ buloŋ mɛ lɩɩ dʋnɩya no tɩyaŋ. 8Ɛɛ wɩya, dɩ ámaa rɛ kaŋ kɩdiiliye abee gannɩ, ʋ maga dɩ á leŋ dɩ ba maga ma rɛ. 9Amɛ nala hʋ aa kyɛ dɩ ba kaŋ kɩna dʋnɩya no tɩyaŋ, Sɩtaanɩ aa wuwo mʋrɩ ba we wɩbɔmɔ iriŋ buloŋ yayɩ tɩyaŋ nɛ, a leŋ ba bambugi wɩkyɛɛlɩya hʋ aa kyogi ba bɩrɩmɩ barɩgɩ a kaŋ ba. Ba wɩkyɛɛlɩya no aa ko tarɩ ba mʋ we yalmɩɩ abee kyogisi tɩyaŋ nɛ. 10Dɩ nal lɛ kyo molbiye, wɩbɔŋ iriŋ buloŋ tuwo ʋ bɩ sɩ yaa dɩ ʋ na molbiye. Nala badɔmɔŋ kpaa ba haahii buloŋ we molbiye kyɛyɩ tɩyaŋ nɛ, a kpa ba Wɩɩsɩ laadii ta, ɛɛ leŋ tʋwarɩ-gyamaa gyʋʋ ba, tɩkyogi leŋ ba bembiye bori. 11Amɛ ɩ kɛ aa yaa Wɩɩsɩ nal wɩya, ɩ maga dɩ ɩ lɩɩ ɩ tɩɩ wɩya no buloŋ tɩyaŋ nɛ. Leŋ dɩ ɩ sɩɩ fɩyɛsɩ dɩ ɩ yaa tɩpʋlʋŋ tɩɩna Wɩɩsɩ sɩya tɩyaŋ, a kɩ tɩŋ Wɩɩsɩ ŋmanɩɩ, a laa ʋ di weliŋ, a kyo nala, a kaŋ mala aŋ pɛ kaŋ sɩfɩyala nala sɩya tɩyaŋ. 12Kɩ lʋga lʋgʋ-welii hʋ ɩ aa lʋgɩ akuu ɩ aa laa Yesu Krisita di wɩya. Kaŋ weliŋ a mʋ na mɩɩbol hʋ aa bɩ kaŋ tenii, beewɩya mɩɩbol no wɩya rɛ Wɩɩsɩ yɩrɩ ɩ, saŋa hʋ ɩ aa suri ɩ nyʋwa nala sɩya tɩyaŋ a baa dɩ ɩ laa Wɩɩsɩ di rɛ. 13Wɩɩsɩ, nal hʋ aa tɩya kɩŋ buloŋ mɩɩbol sɩya tɩyaŋ nɛ ŋ sɩŋ abee Yesu Krisita, laataal hʋ gyɩ aa sɩŋ nɩhɩyawʋ hʋ ba aa yɩrɩ Pɔŋtiyo Pilato sɩya tɩyaŋ basɩ wɩtɩɩ saŋa hʋ ba aa di ʋ sarɩya hʋ. Wɩɩ hʋ ŋ aa kpaa kɩ tɩya ɩ rɛ nyɛ: 14Kaŋ wɩya no buloŋ weliŋ abee tɩdɩgɩ aŋ ta kaŋ wɩkyogii buloŋ a mʋ pele kyɛɛ hʋ á Tɩɩna Yesu Krisita aa sɩ mɩɩgɩ ko. 15Wɩɩsɩ rɛ sɩ leŋ dɩ Yesu ko saŋa hʋ Wɩɩsɩ tɩɩ aa naa dɩ ʋ maga tɩyaŋ. Wɩɩsɩ dʋŋ nɛ yaa nal hʋ aa maga dɩ á kɩ dannɩ ʋ. Ʋ dʋŋ nɛ yaa dee buloŋ Tɩɩna a kɩ deŋ kɩŋ buloŋ abee lee buloŋ. Ʋ rɛ yaa kuworo buloŋ Kuwori abee nɩbala buloŋ Nɩbal. 16Ʋ dʋŋ nɛ bee sʋba, a we pʋlʋŋbal tɩyaŋ, lee hʋ nal buloŋ aa bɩ sɩ wuwo mʋ. Nal buloŋ ha bɩ maakyiye na ʋ, nal buloŋ mɛ bɩ sɩ maakyiye na ʋ. Ʋ maga dɩ nala buloŋ kɩ tɩya ʋ gyɩrɩma rɛ. Ʋ rɛ kaŋ dee maakyiye buloŋ. Amɩ. 17Basɩ tɩya nala hʋ aa kaŋ kɩna dʋnɩya no tɩyaŋ abee sɩfɩyasɩ dɩ ba ta kɩ daga ba tɩɩ, a ta kpaa ba bayɩyɛla buloŋ we ba dʋwa tɩyaŋ. Beewɩya kɩna no bɩ sɩ we doŋ deŋdeŋ kɩ mʋ. Amɛ ba kpa ba bayɩyɛla we Wɩɩsɩ tɩyaŋ, ʋ rɛ aa tɩya ma á kɩkyɛɛlɩya buloŋ ʋ bɔnyɛ tɩyaŋ dɩ á kaŋ kɩ nɩɩ sʋma. 18Basɩ tɩya ba weliŋ dɩ ba kaŋ ba kɩna hʋ kɩ yaa wɩweliye, a leŋ dɩ ba wɩyaaweliye yayɩ marɩ yʋga aŋ ta kaŋ bɔŋ koo sɩɩ. 19Dɩ ba aa rɛ aa yaa nyɛ, ba tɩɩ rɛ ba kyɛ kɩna biŋ kɩ pɔ maakyiye gɛɛ, ka dɩ ba maakyiye ko na mɩɩbol hʋ aa yaa mɩɩbol tɩɩ mɛ. 20Timoti, wɩɩ hʋ Wɩɩsɩ aa kpaa we ɩ nosi tɩyaŋ, kana ʋ weliŋ. Lɩɩ ɩ tɩɩ lɩɩ haŋ bambugi nyʋʋtaaduwo ŋmaala hʋ wɩbasɩya aa bee fɩyɛlɩ Wɩɩsɩ teŋ tɩyaŋ. Ba aa bɩɩnɩ nɩɩ gyɩmaa rɛ ba aa kɩ daga, amɛ ba bambugiliŋ nɛ ba aa kɩ daga gɛɛ. 21Nala badɔmɔŋ baa dɩ ba kaŋ gyɩmaa no rɛ, ka ɛɛ tɩɩ leŋ ba nyʋgɩsɩ Krisita laadii ŋmanɩɩ tɩyaŋ. Wɩɩsɩ bɔnyɛ sɩ we ma buloŋ lee.


text: 1Nmʋ wʋlʋ na co n donnə tɩn, kʋ yɩ nmʋ tɩtɩ mʋ n coə, bɛŋwaanɩ nmʋ tɩtɩ dɩ kɩ wo-lwaanʋ tɩm kʋntʋ doŋ mʋ. Kʋntʋ tɩn, n b'a wanɩ n na bʋra Wɛ tee nɩ. 2D'ɩ nan ye nɩ Wɛ w'ʋ di nɔɔna balʋ na kɩ wo-lwaanʋ tɩm kʋntʋ doŋ tɩn taanɩ dɩ cɩga mʋ. 3Nmʋ wʋlʋ na co n donnə kikiə yɩ nmʋ tɩtɩ dɩ kɩ-ya mʋ tɩn, kʋntʋ nmʋ bʋŋɩ nɩ n'n wanɩ n lu Wɛ sarɩya yam wʋnɩ mʋ na? 4Wɛ nan tiini DƖ jɩgɩ nɔɔna ŋwaŋa dɩ ban-pʋnʋ dɩ wʋ-zuru. Nmʋ nan paɩ wəənu tɩm kʋntʋ yɩ kafɛ mʋ na? Ta n ye nɩ, Wɛ na jɩgɩ nmʋ ŋwaŋa tɩn, kʋ yɩ sɩ kʋ pa nmʋ wanɩ n ləni n wʋ mʋ n yagɩ kəm-balwaarʋ. 5Nmʋ nan tiini n kʋ n bɩcarɩ mʋ yɩ n vɩn sɩ n ləni n wʋ. Kʋntʋ mʋ w'ʋ pa n cam dɩm tiini dɩ puli dɛ dɩm Wɛ na w'ʋ ba DƖ brɩ DƖ ban-zɔŋɔ kʋm yɩ DƖ daarɩ DƖ di nabiinə sarɩya dɩ cɩga tɩn. 6Wɛ laan w'ʋ pa nɔɔnʋ maama na o nyɩm sɩ kʋ maŋɩ dɩ o tɩtʋŋa yam na yɩ te tɩn. 7Nɔɔna badaara yəni ba vɔ ba wʋrʋ mʋ yɩ ba kɩ wo-laarʋ, sɩ kʋ pa ba na paarɩ dɩ zulə dɩ ŋwɩa kalʋ na ba cɔgɩ tɩn Wɛ tee nɩ. Wɛ nan w'ʋ pa bantʋ ŋwɩa kalʋ na ba ti tɩn. 8Nɔɔna badaara nan wʋra ba na lagɩ bam tɩtɩ yɩranɩ zənə mʋ. Ba maa vɩn Wɛ cɩga kam, yɩ ba daarɩ ba tɔgɩ wo-balwaarʋ kənə. Wɛ cam dɩm dɩ DƖ ban-zɔŋɔ kʋm nan w'ʋ ba bantʋ baŋa. 9Nabiinə balʋ maama na kɩ wo-balwaarʋ tɩn w'ʋ na yaara dɩ cam, kʋ na puli dɩ Zwifə bam, sɩ kʋ vu kʋ yi dwi-gɛ tiinə dɩ. 10Kʋ daarɩ, balʋ maama na kɩ kəm-laarʋ tɩn, Wɛ w'ʋ pa-ba paarɩ dɩ zulə dɩ ywəəni, kʋ na puli dɩ Zwifə bam sɩ kʋ vu kʋ yi dwi-gɛ tiinə dɩ. 11Bɛŋwaanɩ Wɛ tɔgɩ cɩga mʋ dɩ DƖ na kɩ nɔɔna maama te tɩn, sɩ DƖ ba kuri-ba daanɩ. 12Balʋ na kɩ lwarɩm yɩ ba yəri Wɛ cullu tɩlʋ DƖ na kɩ Moyisi jɩŋa nɩ tɩn, ba'a cɔgɩ mʋ yɩ kʋ daɩ DƖ cullu tɩm ŋwaanɩ. Kʋ daarɩ, balʋ na ye Wɛ cullu tɩm na kɩ ba cɔgɩ, Wɛ w'ʋ tɔgɩ DƖ cullu tɩm kʋntʋ ŋwaanɩ mʋ DƖ ma di ba taanɩ. 13Bɛŋwaanɩ, kʋ daɩ nɔɔna balʋ na cəgi Wɛ cullu tɩm tɩn mʋ w'ʋ na cɩga DƖ tee nɩ, kʋ yɩ balʋ na sɛ ba kɩ DƖ cullu tɩm na wɩ te tɩn mʋ w'ʋ na cɩga DƖ tee nɩ. 14Dwi-gɛ tiinə bam nan yəri Wɛ cullu tɩm sɩ ba taa tɔgɩ-tɩ. Ba tɩtɩ wʋbʋŋa nan na paɩ ba tɔgɩ cɩga kalʋ Wɛ cullu tɩm na brɩ tɩn, kʋ brɩ nɩ ba maŋɩ ba ye kʋlʋ na maŋɩ sɩ ba taa kɩ tɩn mʋ, yɩ Wɛ cullu tɩm ta təri ba tee nɩ. 15Ba tɩtʋŋa yam brɩ nɩ cɩga kalʋ Wɛ cullu tɩm na brɩ tɩn tigi ba bɩcara nɩ. Ba wʋbʋŋa na paɩ ba tɔgɩ cwəŋə kalʋ tɩn dɩ brɩ nɩ kʋ yɩ cɩga mʋ, bɛŋwaanɩ ba wʋbʋŋa waɩ ya brɩ-ba nɩ ba kɩ ba cɔgɩ, naa ya brɩ-ba nɩ ba jɩgɩ cɩga. 16Kʋ'ʋ ta yɩ kʋntʋ mʋ Wɛ sarɩya dɛ dɩm nɩ. Baŋa-Wɛ w'ʋ da Zezi Krisi ŋwaanɩ DƖ bʋrɩ nɔɔna maama wʋbʋŋa yalʋ na səgi tɩn, nɩ amʋ na brɩ Wɛ kwər-ywəŋə kam te tɩn. 17Kʋ daarɩ nmʋ wʋlʋ na brɩ n tɩtɩ nɩ n yɩ Zwifu tɩn, nmʋ yəni n dalɩ Wɛ cullu tɩm yɩra nɩ mʋ, yɩ n kɩ tɩɩra dɩ n Wɛ tɔga kam. 18Nmʋ maŋɩ n ye Wɛ wʋbʋŋa na lagɩ sɩ n kɩ kʋlʋ tɩn. Nmʋ na zaasɩ Wɛ cullu tɩm tɩn mʋ pɛ n lwarɩ woŋo kʋlʋ na yɩ cɩga tɩn. 19Nmʋ bʋŋɩ nɩ n jɩgɩ Wɛ pooni mʋ n paɩ balʋ ta na wʋ lim wʋnɩ tɩn, yɩ n nyɩ dɩ lilwe vaŋɩnʋ na lagɩ sɩ o pa nɔɔna tɔgɩ cwəŋə te tɩn. 20Nmʋ maa n bʋŋɩ nɩ n jɩgɩ cwəŋə sɩ n brɩ balʋ na ba jɩgɩ yəno tɩn, sɩ n daarɩ n zaasɩ balʋ wʋbʋŋa ta na wʋ bɩgɩ tɩn. Wɛ cullu tɩm na brɩ-m cɩga dɩ yəno maama tɩn mʋ paɩ n bʋŋɩ kʋntʋ. 21Nmʋ nan na yəni n zaasɩ n donnə tɩn, bɛɛ mʋ kɩ yɩ n ba zaasɩ n tɩtɩ? Nmʋ yəni n brɩ nɔɔna nɩ ba yɩ taa ŋɔna, yɩ nmʋ tɩtɩ ŋɔnɩ mʋ. 22N tɛ nɩ ba yɩ kɩ boorim, yɩ nmʋ tɩtɩ boori mʋ. Nmʋ culi jwənə, yɩ n laan daarɩ n di nyɔɔrɩ ya baŋa nɩ. 23Nmʋ jɩgɩ tɩɩra dɩ Wɛ na kɩ DƖ cullu tɩm n jɩŋa nɩ tɩn, yɩ n laan daarɩ n kɩ n cɔgɩ Wɛ yɩrɩ dɩ n na ba sɛ DƖ cullu tɩm na brɩ te tɩn. 24Kʋ pʋpʋnɩ Wɛ tɔnɔ kʋm wʋnɩ kʋ wɩ: "Kʋ yɩ abam Zwifə bam kikiə ŋwaanɩ mʋ paɩ dwi-gɛ tiinə ŋɔɔnɩ ba cɔgɩ Wɛ yɩrɩ." 25Abam yəni 'a goni 'a bəkəri sɩ kʋ brɩ nɩ 'a yɩ Wɛ nɔɔna mʋ. 'A nan na kwaanɩ 'a sɛ Wɛ cullu tɩm, 'a bəkəri gonim dɩm jɩgɩ kuri. Kʋ daarɩ, 'a na cɔgɩ Wɛ cullu tɩm, 'a bəkəri sɩm gwəŋə yɩ kafɛ mʋ. 26Dwi-gɛ tiinə nan ba goni ba bəkəri. Ba wʋ nɔɔnʋ dɩdʋa nan na tɔgɩ cɩga kalʋ Wɛ cullu tɩm na brɩ tɩn, kʋntʋ tu nyɩ dɩ wʋlʋ na goni sɩ kʋ brɩ nɩ o yɩ Wɛ nɔɔnʋ tɩn mʋ. 27Dwi-gɛ tiinə w'ʋ brɩ nɩ abam Zwifə bam ba jɩgɩ bʋra. Bɛŋwaanɩ 'a jɩgɩ Wɛ cullu tɔnɔ kʋm 'a jɩŋa nɩ, yɩ 'a goni 'a bəkəri. Nan dɩ kʋ dɩ, 'a ta yəni 'a cɔgɩ Wɛ cullu tɩm mʋ. Bantʋ nan ba goni ba bəkəri, yɩ ba nan tɔgɩ Wɛ cullu tɩm. 28Kʋ daɩ wʋlʋ na brɩ o tɩtɩ nɩ o yɩ Zwifu tɩn mʋ sɩɩnɩ o yɩ Zwifu cɩga cɩga Wɛ yigə nɩ. Kʋ nan ta daɩ nɩ wʋlʋ na goni tɩn mʋ sɩɩnɩ o yɩ Wɛ nɔɔnʋ. 29Wɛ yigə nɩ, Zwifu cɩga cɩga yɩ wʋlʋ Wɛ na ləni o bɩcarɩ tɩn mʋ. Wʋlʋ bɩcarɩ na fɔgɩ dɩ kwɛ tɩn mʋ nyɩ dɩ o goni mʋ cɩga cɩga. Wɛ cullu tɔnɔ kʋm b'a wanɩ kʋ kwɛ nɔɔnʋ bɩcarɩ, kʋ nan yɩ Wɛ Joro kʋm mʋ waɩ kʋ kwɛ nɔɔnʋ bɩcarɩ. Nɔɔnʋ wʋntʋ doŋ naɩ zulə Wɛ tee nɩ mʋ, sɩ kʋ daɩ nabiinə tee nɩ.


text: 1Ḿpʋ́ɣʋ́ yəlaa napəlɩ pa kɔma tənɛ ɩnəɣɩ kpakpaa na pá heeli Yesu sɩ: Kalilee nyə́ma napəlɩ pa lakaɣa kɔtaɣa kɛ Ɩsɔ, ɩlɛna Pilatɩ yele na pá kʋ-wɛ. 2Tənaɣalɛ Yesu cɔ-wɛ sɩ: Ɩ́ hʋʋ sɩ Kalilee nyə́ma mpa pa kʋ mpʋ tɔ, pa tɛɛ Kalilee nyə́ma lɛlaa tənaɣa kawalasɩ tɔɣɔ pa kʋ-wɛ? 3Aaɩ, ma heeliɣi-mɛ sɩ, pə taɣa mpʋ se. Ama mɩɩ ta laɣasɩ tɔntɛ, ɩ́ ká sɩ mə tənaɣa ɩsɩɩ pɛlɛ pa səpʋ tɔ. 4Na yəlaa pəlefɛi hiu wei Silowee kutuluɣu kpɛsaa na kʋ takɩ na kʋ naŋtɩ tɔ, ɩ́ hʋʋ sɩ Yosalɛm nyə́ma təna taa pɛlɛ pa kələna ɩsaɣatʋ na? 5Aaɩ, ma heeliɣi-mɛ sɩ, pə taɣa mpʋ se. Ama mɩɩ ta laɣasɩ, ɩ́ ká sɩ mə tənaɣa ɩsɩɩ pɛlɛ pa səpʋ tɔ. 6Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu sɛɛ-wɛɣɛ ɩsɔ sɩ: Apalʋ nɔɣɔlʋ ɩ ka sɔna ɩ lɛsɛŋ tɩɩŋ taalɛ taa kɛ́ fiki. Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ pola pee kooluɣu. Ama ɩ ta maɣana kʋ tɔɔ kɛ́ paa pʋlʋpʋ cəcəka. 7Tənaɣa ɩ tɔma taalɛ tɔkʋlʋ sɩ: Nyənɩ, pɩɩsɩ tooso kɔlɔ ma tʋ kɔntɛ sɩ ma kooliɣi pee. Ama maa makəna pʋlʋ cəcəka kɛ kʋ tɔɔ. Sɛtɩ-kʋ. Pepe tɔɔ kɛ́ kɩɩ səŋ yem na kɩɩ lʋləɣɩ? 8Ɩlɛna taalɛ tɔkʋlʋ cɔ-ɩ sɩ: Tacaa, tasa-kʋɣʋ yeluɣu kɛ pʋntɔ, na maa huli na má cɔɔna kʋ kite na ma tʋ hute na má ná. 9Ntanyɩ pə́ taləna pənte kɩɩ lʋlɩ pee. Kʋ ta lʋlɩ ɩlɛ n sɛtɩ-kʋ. 10Ḿpʋ́ɣʋ́ kʋyakʋ kʋhɛɛsʋɣʋ nakʋlɩ kʋ wule Yesu sɛɣɛsaɣa Yuta nyə́ma təkotile natəlɩ tə taa. 11Pə pamna alʋ kʋtɔntʋ nɔɣɔlʋ ɩ ka wɛ təna. Ɩ hii ɩlɔɣɔʋ na pə kɔkəlɩ-ɩ pɩɩsɩ pəlefɛi hiu təcu, ɩɩ pəsəɣɩ na ɩ́ siɣisi ɩ təɣɩ paa pəcɔ maɣamaɣa. 12Yesu na-ɩ, ɩlɛna ɩ́ yaa-ɩ na ɩ́ tɔmɩ-ɩ sɩ: Alʋ nyá, saŋa waalɩ n hika alaafəya kɛ́. 13Ɩlɛna Yesu tənɩ ɩ tɔɔ kɛ́ ɩ niŋ, na alʋ siɣile siɣisi tənɛ ɩnəɣɩ kpakpaa, na ɩ́ niki Ɩsɔ kɛ́ sam. 14Ɩsɩɩ Yesu lapʋ na yʋlʋ hiki alaafəya kɛ kʋyakʋ kʋhɛɛsʋɣʋ wule kɛ mpʋ tɔ pə ta maɣa Yuta nyə́ma təkotile nyʋɣʋ tʋ ntɛ́. Tənaɣa ɩ pəsəna samaa sɩ: Kʋyɛɛŋ naatoso kɛ pa lakɩ təmlɛ. Ye ɩ́ caa ɩ́ hiki alaafəya, ɩ́ kɛɛsəna kʋyɛɛŋ ɩnɩ ɩ taa na ɩ́ kɔɔ. Ɩ́ taa kɔŋ kʋhɛɛsʋɣʋ wule sɩ pá ha-mɛɣɛ alaafəya. 15Tənaɣa Tacaa ná cɔ Yuta nyə́ma təkotile nyʋɣʋ tʋ ɩnɩ sɩ: Mənaafikinaa mɛ, ye pə tala kʋyakʋ kʋhɛɛsʋɣʋ wule mə taa awe yeki ɩ naʋ yaa ɩ kpaŋaɣa kɛ tʋ́lʋ́ɣʋ́ sɩ ká nyɔɔ lʋm ye? 16Yaa ɩ́ nyəmá sɩ Apəlaham lʋlʋɣʋ taa alʋ ɩnɛɣɛ pa kaa waasɩ kʋyakʋ kʋhɛɛsʋɣʋ wule? Pə́cɔ́ Satanɩ tɔka-ɩ na ɩ́ cɔɔsəɣɩ-ɩ tɔ pɩɩsɩ pəlefɛi hiu ntɔ. 17Yesu cɔ Yuta nyə́ma təkotile nyʋɣʋ tʋ ɩnəɣɩ mpʋ, ɩlɛna fɛɛlɛ kpa mpa paa caa-ɩ tɔ. Ama samaa wei pə kaasaa tɔ ɩ́lɛ́ ɩ təna ɩ laŋlɛ ná hɛɛna təma kʋpampana nna Yesu lakaɣa tɔ. 18Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tasa yɔɣɔtʋɣʋ sɩ: Ɩsɩɩ pepeɣelɛ Ɩsɔ Kawulaɣa nəɣəsənaa, na pepeɣe maa kɛɛsəna-kɛ ɩlɛ yee? 19Ka nəɣəsəna kɛ́ ɩsɩɩ yʋlʋ tuukuɣu sɔɔɣa pile kɛ ɩ taalɛ taa na tə nyɔ, na tə pɩɩ tʋɣʋ sɔsɔɔʋ na sumasɩ kɔŋ na sɩ́ tʋɣɩ tana kɛ kʋ pəliŋasɩ tɔɔ tɔɣɔ. 20Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tasaa sɩ: Pepe caʋ kɛ́ maa kɛɛsəna Ɩsɔ Kawulaɣa ɩlɛ yee? 21Ka nəɣəsəna kɛ́ ɩsɩɩ alʋ maɣasʋɣʋ mʋlʋm kɛ cɛmsɛ təpam na ɩ́ kpaɣa kʋkʋsʋm kɛ pəcɔ na ɩ́ tʋ, na ɩ́ huɣuti na pə təna pə́ kpa təfʋʋ tɔ. 22Yesu kʋlaa sɩ ɩ puki Yosalɛm, ɩlɛna ɩ́ sɛɣɛsəɣəna mpaa kɛ acalɛɛ sɔsɔɔna na səkpena nna a taa ɩ təŋaɣana tɔ na ɩ́ puki. 23Ḿpʋ́ɣʋ́ nɔɣɔlʋ pɔɔsa-ɩ sɩ: Tacaa, ntɔŋ yəlaa pəciimaɣa tike nyɔɔŋ kɛ pɩɩ ya na? Ɩlɛna Yesu cɔ-wɛ sɩ: 24Ɩ́ la kookalɩ na ɩ́ sʋʋna nɔnɔɣɔ ŋka ka wɛ təfəkɩɩ tɔ. Tɔm faawɩɩ tɔɔ, yəlaa paɣalɛ ká lʋna teu sɩ pá təŋna təna na pá sʋʋ. Ama pa kaa hiki mpaa. 25Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tɔma sɩ: Pɩɩ kɔɔ na təyaɣa caa təkɩ na ɩ́ kaləsɩ, na mɩɩ wɛna awalɩ tɔɔ, ɩlɛ ɩ́ sʋʋ mapʋ ntɛ́ nɔnɔɣɔ sɩ: Tacaa, tʋlɩ-tʋ. Ɩ́lɛ́ ɩ ká cɔ-mɛ sɩ: Ma ta nyɩ timpi ɩ́ lɩɩnaa tɔ. 26Pəlɛɣɛlɛ ɩ́ ka sʋʋ yɔɣɔtʋɣʋ sɩ: Tá na-ŋ tə tɔkaɣana na tə nyɔɔkɩ. Ta ɩcatɛ hapɛɛ tɔɔ kɛ́ n tɩɩ sɛɣɛsəɣɩ. 27Ɩ́lɛ́ ɩ ká lɛlɩ-mɛɣɛ yɔɣɔtʋɣʋ sɩ: Ma ta nyɩ timpi ɩ́ lɩɩnaa tɔ yoo. Mə təna ɩ́ tɛɛ ɩ́ fɛɛ-m, ɩsaɣalataa mɛ. 28Ɩ́ ká kɔɔ na ɩ́ na Apəlaham na Ɩsaaka na Saakɩ na Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa tənaɣa Ɩsɔ Kawulaɣa taa, na pá fiɣita-mɛ na awalɩ tɔɣɔlɛ ɩsɩɩ ɩ́ ká tɩɩ casɩ kapusi na ɩ́ nyasəɣɩ mə təɣɩ kela te. 29Yəlaa ká lɩɩna ilim təlɩɩlɛ tɔɔ, na pə tətʋlɛ tɔɔ, na lɛlaa lɩɩna pə ntɔɣɔŋ na pə mpətəŋ tɔɔ na pá suli Ɩsɔ Kawulaɣa taa kɛ́ tɔɣɔʋ. 30Waatʋ ɩnɩ mpa pa wɛ lɔlɔ kɛ́ kaɣana tɔ pa taa lɛmpa ká məlɩ waalɩ, na waalɩ nyə́ma náá məlɩ lɔlɔ. 31Waatʋ ɩnɩ ɩ maɣamaɣa kɛ Falisanaa napəlɩ pa kɔma Yesu kiŋ na pá heeli-ɩ sɩ: Wulaʋ sɔsɔ Helɔtɩ pɛɛkəɣɩ-ŋ kʋɣʋ. Pəlɛ pə tɔɔ lɩɩ cənɛ na ń laɣasɩ ɩcatɛ. 32Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu cɔ-wɛ sɩ: Ɩ́ polo ɩ́ heeli mə taalɛ haɣa ŋkɛ sɩ, saŋa na cele pə taa ma tɔɣɔnəɣɩ alɔɣaa, na má waasəɣɩ kʋtɔntʋnaa, na pə kʋfemuɣu kɛ maa tɛ ma təmlɛ. 33Ama pə wɛɛ kɛ́ sɩ má tɔ ma mpaaʋ kɛ saŋa na cele na pə kʋfemuɣu. Pə taɣa pʋlʋ, paa kʋɣɩ Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsʋlʋ kɛ tiiliɣi yem na pə ta kɛna Yosalɛm taa. 34Hei Yosalɛm, Yosalɛm, nyá taa kɛ́ pa kʋɣɩ Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa, na nyá taa tɔtɔɣɔ pa yooki Ɩsɔ tillaa kɛ pɛɛ na pá kʋɣɩ. Tɔm paɣalɛ kɛ ma sɔɔlaa sɩ ma kpeɣeliɣi nyá taa yəlaa təna təkotokoto ɩsɩɩ kantuɣu papʋɣʋ kʋ piya tɔɔ tɔ. Ama pa kisaa. 35Tɔʋ, mə təyaɣa ka təkɩ kaaʋ təkpataa, nɔɣɔlʋ kaa paasəna-kɛ. Ma heeliɣi-mɛ təfoo sɩ, ɩ́ kaa tasa-m keesuɣu, haləna pə́ tala wule nte ɩ́ ka yɔɣɔtɩ sɩ, Ɩsɔ ɩ́ səna Tacaa tillu tɔ.


text: 1Aaa, Kalatɩ kʋmɛlɛməŋ mɛ, ɩlɛ nɔɣɔlʋ nyala-mɛɣɛ kʋnyalʋ yaa ɩsəna? Anɩ mɛɣɛ pa tɛma kɛɛsʋɣʋ kɛ Kilisiti tesika tɔɔ səm tɔm təkelekele kɛ teu. 2Ɩlɛ tɔm kʋlʋmtʋ təkoŋ kɛ́ ma pɔɔsəɣɩ-mɛ, sɩ ɩ́ təŋʋɣʋ Ɩsɔ kʋsəsɩɩtʋ tɔɣɔ ɩ́ hika Ɩsɔ Feesuɣu yaa ɩ́ nɩɩʋ Laapaalɩ Kʋpaŋ na ɩ́ mʋ-ɩ tɔɣɔ ɩ́ hikaa? Ɩ́ cɔ-m na má nɩɩ. 3Mə kʋmɛlɛntʋ tɔɔ ḿpʋ́ɣʋ́? Ɩsɔ Feesuɣu toŋ kɛ ɩ́ hikina mə təɣɩ kancaalaɣa, ɩlɛna nɔɔnɔɔ ɩ́ caa ɩ́ tɛɛsəna mə maɣamaɣa mə toŋ na? 4Pə lapa pə lapa mə hɛkʋ na ɩ́ hii laɣatʋnaa mpa tɔ pɛlɛ pa pəsa yem kɛlɛ yaa? Aaɩ, pə kaa pəsɩ yem kɛ́ mpʋ mɛɛ. 5Ɩsɩɩ Ɩsɔ cɛlʋɣʋʋ-mɛɣɛ ɩ Feesuɣu na ɩ́ lakɩ piti təma kɛ mə hɛkʋ kɛ mpʋ tɔ, mə kʋsəsɩɩtʋ təŋʋɣʋ tɔɔ, yaa mə Laapaalɩ Kʋpaŋ nɩɩʋ na ɩ mʋɣʋ tɔɔ kɛ́ pə lakɩ mpʋ? 6Mpʋ ɩnɩ pə yelina na pá ŋmaa Apəlaham tɔm kɛ Ɩsɔ Tɔm taa sɩ: Ɩ tɛma Ɩsɔ na ɩ taa, na ɩ taa tɛm mpəɣɩ Ɩsɔ ná nawa na ɩ́lɛ́ ɩ́ yaa-ɩ yʋlʋpaŋ na ɩ́ mʋ-ɩ. 7Pə tɔɔ kɛ́ ɩ́ ká nyɩ teu sɩ, mpa pa tɛma pa taa na Ɩsɔ tɔɣɔlɛ Apəlaham piya təsiɣisiɣi. 8Pə maɣamaɣa pə tɩɩ wɛ Ɩsɔ Tɔm taa kɛ́ mpʋ sɩ: Mpa pa ta kɛ Yuta nyə́ma tɔ paa kɔɔ na pá tɛ pa taa na Ɩsɔ, ɩlɛna pá pəsɩ yʋlʋpama. Na pə tɔɔ ɩnəɣɩ hatuu lɔŋ Ɩsɔ heela Apəlaham kɛ tɔm kʋpantʋ tənɛ na tə́ wɛ ŋmaatʋ taa sɩ: Nyá tɔɔ kɛ́ Ɩsɔ ká la atɛ yəlaa tənaɣa kʋpantʋ. 9Apəlaham tɛma Ɩsɔ na ɩ taa na Ɩsɔ lapɩ-ɩ kʋpantʋ. Na mpʋ tɔtɔɣɔ pa təna mpa pa tɛŋ pa taa na Ɩsɔ tɔ, ɩ́lɛ́ ɩ lakɩ-wɛɣɛ kʋpantʋ kɛ mpʋ tɔtɔɣɔ. 10Mpa pa wɛɛ na pá tɛɛləɣɩ sɩ pa kʋsəsɩɩtʋ təŋʋɣʋ tɔɔ kɛ́ pa hikiɣi kʋpantʋ tɔ pá na mpusi kɛlɛ. Tə maɣamaɣa kɛ pa yɔɣɔta Ɩsɔ Tɔm taa sɩ: Mpusi tʋ ntɛ wei ɩɩ təŋəɣɩ pə təna mpi pa ŋmaawa kʋsəsɩɩtʋ takəlaɣa taa tɔɣɔ tam tɔ. 11Pə tɩɩ naakɩ mpʋ təkelekele sɩ nɔɣɔlʋ kaa pəsɩ yʋlʋpaŋ kɛ Ɩsɔ ɩsɛntaa kɛ́ kʋsəsɩɩtʋ təŋʋɣʋ tɔɔ. Ama pa ŋmaa Ɩsɔ Tɔm taa təkpataa sɩ: Wei ɩ kɛ́ yʋlʋpaŋ kɛ Ɩsɔ ɩsɛntaa sɩ ɩ tɛma ɩ taa tɔ pə tɔɔ tɔ, pʋntʋ tike tʋləɣəna-tɩ. 12Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, kʋsəsɩɩtʋ təŋʋɣʋ na táá tɛmnaʋ kɛ Ɩsɔ tá kaa pʋlʋ. Ama pə wɛɛ kɛ́ ɩsɩɩ pa yɔɣɔtʋɣʋ Ɩsɔ Tɔm taa tɔ sɩ: Wei ɩ tɔka kʋsəsɩɩtʋ tɔmnaa təna tɔ, pʋntʋ ká tʋlɩ-təɣɩ tə tɔɔ. 13Ɩsəna Kilisiti lapa na ɩ́ səɣəlɩ tá mpusi kɛ ɩ maɣamaɣa ɩ nyʋɣʋ taa tɔ pə tɔɔ kɛ́ ɩ pəsaa na ɩ́ ləsɩ kʋsəsɩɩtʋ mpusi ɩnəɣɩ tá tɔɔ. Tə maɣamaɣa kɛ pa yɔɣɔta Ɩsɔ Tɔm taa sɩ: Ye pa laalaa na pá pusi wei na tʋɣʋ, mpusi tʋ kɛ́. 14Pə lapa ḿpʋ́ɣʋ́ sɩ kʋpantʋ nti Ɩsɔ ka tɔma sɩ ɩ lakɩ Apəlaham tɔ, ɩ́ la-təɣɩ mpa pa ta kɛ Yuta nyə́ma tɔɣɔ Yesu Kilisiti tɔɔ. Na tá táá tɛmnaʋ kɛ Ɩsɔ yelina na tə́ hiki Feesuɣu Naŋŋtʋ wei Ɩsɔ ka tɔma sɩ ɩ ká ha-tʋ tɔ. 15Ma taapalaa ma kɛɛsəɣɩ-mɛɣɛ yəlaa tá ta kʋlapʋtʋ na ɩ́ cɛkəna. Ye yʋlʋ caɣaa na ɩ́ taɣanɩ pə təna təmamam kɛ́ ɩsəna ɩ caa pá lana ɩ wɛnaʋ kɛ ɩ səm waalɩ, na ɩ́ tʋ takəlaɣa taa na ɩ́ sɩɩ, nɔɣɔlʋ ɩɩ pəsəɣɩ na ɩ́ kʋ-tɩ yaa ɩ́ sɔɔsɩ ɩ nyəntʋ kɛ tə tɔɔ. 16Aŋha, ḿpʋ́ɣʋ́ pə wɛɛ na nti Ɩsɔ ka tɔma sɩ ɩ ká la Apəlaham na ɩ pəyaɣa tɔ. Pa ta ŋmaa Ɩsɔ Tɔm taa sɩ ɩ piya, sɩ pə taa kɔɔ na pə́ lá ɩsɩɩ yəlaa paɣalɛ. Ama pa tɔmaɣa sɩ: Nyá pəyaɣa, sɩ pə́ hʋ́lɩ́ sɩ yʋlʋ kʋlʋm kɛ pa paasənaa, na yʋlʋ ɩnəɣəlɛ Kilisiti. 17Nti ma caa ma hʋ́lɩ́ tɔɣɔlɛ sɩ: Ɩsɔ ka taɣana nti ɩ caa ɩ́ na ɩ yəlaa pá la tɔ, haləna ɩ́ tɔ sɩ ɩ ká tɔkɩ ɩ nɔɣɔ sɩɩʋ. Pə kɔma na pɩɩsɩ la nasəlɛ na hiu na naanʋwa (430) kɛ́, ɩlɛna kʋsəsɩɩtʋ tɔm lɩɩ. Kʋsəsɩɩtʋ tɔm lɩɩʋ mpʋ tɔ, pə fɛɩ sɩ təlɛ tə́ kʋ nti Ɩsɔ tɛma taɣanʋɣʋ tɔ, na mpi mpi ɩ tɔma sɩ ɩ ká la yəlaa tɔ təlɛ tə saalɩ yem. 18Pə taɣa pʋlʋ, ye ɩsɩɩ kʋsəsɩɩtʋ tɔkəlaa kɛ Ɩsɔ təŋəɣɩ na ɩ́ haa ɩ kʋcɔɔŋ wei ɩ ka sɩɩwa ɩ yəlaa tɔɔ tɔ, ɩlɛ pə taɣa nɔɣɔ sɩɩʋ ntɛ́. Ama cənɛ ɩlɛ Ɩsɔ ka tɔma sɩ ɩ ká la Apəlaham kɛ kʋpantʋ tɔɣɔ ɩ lapa-ɩ-təɣɩ faalaa. 19Pepe nyʋɣʋ tɔɔ kɛ́ pa sɩɩ kiiŋ ɩlɛ? Pa sɔɔsa ɩlɛɣɛ sɩɩʋ kɛ́ sɩ pə́ hʋ́lɩ́ yəlaa kɛ pa kʋlapʋtʋ nti Ɩsɔ ɩɩ caa tɔ. Pə wɛɛ sɩ kʋsəsɩɩtʋ ntɩ tə́ caɣa mpʋ, haləna Apəlaham pəyaɣa ŋka ka tɔɔ Ɩsɔ ka tɔma sɩ ɩ ká la kʋpantʋ ntɩ tɔ ká kɔɔ. Na ɩsɔtaa tillaa kɛ Ɩsɔ tilina kʋsəsɩɩtʋ ntɩ, na yʋlʋ kɛ pɛlɛ pa cɛlaa sɩ ɩ́ tɛləsɩ ɩ lɛlaa. 20Ama ye timpi pə kɛ́ sɩ yʋlʋ kʋlʋm tɔm kɛ pə paasənaa, ɩlɛ tɛləsəlʋ nɔɣɔlʋ ɩ kaa wɛɛ pə taa tɔtɔ. Na mpʋ ɩnəɣɩ pə tɩɩ wɛɛ, Ɩsɔ wɛ kʋlʋm kɛ́. 21Ɩlɛ pə lɩɩwa sɩ kʋsəsɩɩtʋ na mpi mpi Ɩsɔ tɔma sɩ ɩ ká la tɔ pɩɩ kpɛntəɣɩ kɛlɛ? Aaɩ, pə taɣa mpʋ se, paa pəcɔ. Ye paa tʋ kʋsəsɩɩtʋ natəlɩ nti tə pəsəɣɩ na tə́ lá na yəlaa hiki weesuɣu, aŋhaa, ɩlɛ kʋsəsɩɩtʋ təŋʋɣʋ ka yekaɣana ntɛ́ na yʋlʋ pəsəɣɩ kʋpaŋ kɛ Ɩsɔ ɩsɛntaa. 22Ama pa ŋmaawa Ɩsɔ Tɔm taa sɩ ɩsaɣatʋ ŋmakəla yəlaa təna təpaɩ. Na pə wɛ mpʋ, sɩ mpa pa tɛma pa taa na Yesu Kilisiti tɔ, pá hiki kʋcɔɔŋ wei Ɩsɔ ka tɔma sɩ ɩ ká ha tɔɣɔ pa taa tɛmnaʋ tɔɔ. 23Táá tɛmnaʋ kɛ Ɩsɔ taa kɔnta ɩlɛ, kʋsəsɩɩtʋ ka tɔkəna-tʋ ɩsɩɩ saləkatʋnaa, na pə́ taŋaa sɩ pə́ kɔɔ pə́ kuli-tʋɣʋ Ɩsɔ táá tɛmnaʋ tɔm ntɩ tə tɔɔ. 24Ḿpʋ́ɣʋ́ pə lapa na kʋsəsɩɩtʋ wɛɛ ɩsɩɩ tá tɔɔ nyənlʋ haləna Kilisiti kɔɔ, sɩ tə tɛ́ tá táá na Ɩsɔ na pə́ lá na tə́ pəsɩ kʋpama kɛ Ɩsɔ ɩsɛntaa. 25Pənɛntɛ Ɩsɔ táá tɛmnaʋ tɔm ntɩ təlɛ tə kɔma ɩlɛ kʋsəsɩɩtʋ ná fɛɩ ɩsɩɩ tá tɔɔ nyənlʋ tɔtɔ. 26Tɔʋ, mɛ mə tɛma mə taa na Ɩsɔ tɔɣɔ ɩ́ pəsa ɩ piya kɛ mə na Yesu Kilisiti mə kpɛntʋɣʋ tɔɔ. 27Pə taɣa pʋlʋ, mə təna təpaɩ pa sɔ-mɛɣɛ Ɩsɔ lʋm sɩ mə na Kilisiti ɩ́ kpɛntɩ na ɩ́ kpaɣa Kilisiti kiŋ kɛ yaasi kʋfalʋ na ɩ́ tɔkɩ. 28Waatʋ ɩnɩ, pə fɛɩ sɩ Yuta tʋ ntɔ, ɩnɛ ɩ́lɛ́ ɩ ta kɛ Yuta tʋ. Yaa yom ntɔ, kasaɣampu ntɔ. Yaa apalʋ ntɔ, alʋ ntɔ. Ama mə na Yesu Kilisiti ɩ́ kpɛnta mə tənaɣa kʋlʋm kɛ́, faɣaʋ fɛɩ. 29Ye Kilisiti tənna-mɛ ɩlɛ ɩ́ kɛ́ Apəlaham piya kɛ́, na ɩ́ ká hiki kʋpantʋnaa mpa Ɩsɔ tɔma sɩ ɩ ká ha-mɛ na pə́ pəsɩ mə nyəm təkpataa tɔ.


text: 1Tá taapalaa mɛ, mə maɣamaɣa ɩ́ nyəmá sɩ waatʋ wei tə kɔma mə kiŋ tɔ tə ta lɩɩ yem. 2Ɩsɩɩ ɩ́ tɛma nyəm tɔ pa tɛma-tʋɣʋ nyaŋ lapʋ na kʋtʋɣʋ kɛ Filipʋ kɛ́ na pə́cɔ́ tə́ takɩ mə tɛ Tɛsalonikɩ. Ama Ɩsɔ ha-tʋɣʋ apalʋtʋ sɩ tə́ heeli-mɛɣɛ ɩ Laapaalɩ Kʋpaŋ, paa kaɣatʋɣʋ tɔɔ ɩsəna. 3Pə təna mpi tə sɛɣɛsəɣɩ yəlaa sɩ pá la tɔ pəntʋɣʋ fɛɩ pə taa yaa hʋwɛɛ asaɣɛɛ naalɩ, na tɩɩ pɛɛkəɣɩ sɩ tə́ puɣusi nɔɣɔlʋ. 4Ama tə yɔɣɔtəɣɩ pə tənaɣa teitei kɛ́ ɩsɩɩ Ɩsɔ caakɩ tɔ, pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, Ɩsɔ ɩnɩ ɩ sama-tʋ na ɩ́ cɛla-tʋɣʋ ɩ Laapaalɩ Kʋpaŋ sɩ tə́ heeli. Ɩlɛ pə taɣa yəlaa laŋhɛɛlɛ kɛ tə́ pɛɛkəɣɩ na tə́ lakɩ mpʋ. Ama Ɩsɔ wei ɩ wiiliɣi tá lotunaa taa na ɩ́ naa tá taa hʋwɛɛ tɔ ɩ laŋhɛɛlɛ kɛ tə pɛɛkəɣɩ. 5Mə maɣamaɣa ɩ́ nyəmá teu sɩ tə ta ma-mɛɣɛ nɔɣɔ taa kɛ́ tiiliɣi paa pəcɔ maɣamaɣa, na tə ta la liɣitee kɔtɔɩ kɛ tiili na tə́ puɣusi-mɛ. Na Ɩsɔ maɣamaɣa ná ná pə tənaɣa mpʋ. 6Tə ta pɛɛkɩ yəlaa ɩsantɛ, paa mə maɣamaɣa mə kiŋ yaa nɔɣɔlʋ ɩ kiŋ. 7Pəcɔ tə kɛʋ Kilisiti tillaa ɩsəntɔ tɔ, ye tɩɩ nɔkaa tɩɩ ŋmakəla-mɛ na ɩ́ lá ɩsəna tə caa tɔ. Ama tə caɣa mə hɛkʋ na suulu na tə́ lakɩ-mɛ təpamm ɩsɩɩ asɔnʋɣʋ lakʋɣʋ kʋ pəyaɣa tɔ. 8Tə sɔɔla-mɛɣɛ katatəlaɣa kɛ́, haləna tə tɛm-mɛɣɛ Laapaalɩ Kʋpaŋ kɛ heeluɣu tɔ, ye paa tɔma sɩ tə́ ləsɩ tá weesiŋ maɣamaɣa na tə́ tʋ-mɛ, tɩɩ ləsaa. Pɔpɔtʋ fɛɩ, tá luuŋ sʋʋ-mɛɣɛ teu kɛ́. 9Tá taapalaa, ntɔŋ ɩ́ tɔɔsa ɩsəna tə lapa təma na tə́ konti haŋaɣa tɔ? Ɩsəna tə lapa təmlɛ na ɩsəlɛ kʋsɛɛmlɛ kɛ teu sɩ tə́ taa sʋkɩ mə taa nɔɣɔlʋɣʋ səɣəla kɛ saa wei tɩɩ wɛ mə hɛkʋ na tə heeliɣi-mɛɣɛ Ɩsɔ Laapaalɩ Kʋpaŋ tɔ. 10Ɩ́ pəsəɣɩ na ɩ́ ləsɩ tá nyɩɩlʋɣʋ kɛ ɩsəna tá tɔntɛ tewa Ɩsɔ sɛɛlaa mɛ mə kiŋ, na tə́ kɛɛsaa na tə́ tá liɣiti tiili tɔ, Ɩsɔ maɣamaɣa ná ná mpʋ tɔtɔ. 11Pə́cɔ́ ɩ nyəmá tɔtɔɣɔ ɩsəna tə lapa paa mə taa wei ɩsɩɩ cɛcɛ lakʋɣʋ ɩ pəyaɣa tɔ. 12Tə lapa na ɩ́ tɔkɩ tɔnəŋ kɛ teu na tə sɔɔsa-mɛɣɛ apalʋtʋ, na tə́ sɛɛsɩ-mɛ na ɩsəlɛ sɩ ɩ́ tɔ na pə́ kɛɛsəna teitei ɩsɩɩ Ɩsɔ caakɩ tɔ. Ɩsɔ ɩnɩ ɩ yaana-mɛ sɩ ɩ́ hiki mə paa tete kɛ ɩ kawulaɣa na ɩ teeli taa. 13Tə sɛɛkɩ Ɩsɔ sɩ ɩ́ na təmlɛ kɛ tam tɔtɔ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, waatʋ wei tə heela-mɛɣɛ Ɩsɔ Tɔm tɔ ɩ́ tá mʋ-tɩ ɩsɩɩ yəlaa nyəntʋ. Ama ɩ́ nɩɩwa tɔ ɩ́ mʋwaɣa sɩ tə kɛ́ Ɩsɔ Tɔm, na tampana tə maɣamaɣa kɛ́. Ntɩ ɩnɩ tə lakəna təmlɛ kɛ Ɩsɔ sɛɛlaa mɛ mə taanaa. 14Tá taapalaa-mɛ, mpi pə lapa Kilisiti nyə́ma hɛkʋ kɛ Ɩsɔ sɛɛlaa kpeka wena a wɛ Yuta tɔ a taa tɔ, pə akpele lapəna ntɛɣɛ mə kiŋ tɔtɔ. Naasʋɣʋ mpi Yuta nyə́ma naasa pɛlɛɣɛ təna tɔ pə taka kɛ́ mə ɩcatɛ nyə́ma ná naasa-mɛ tɔtɔ. 15Yuta nyə́ma mpɛ pa kʋna Tacaa Yesu, na mpɛ ɩnɩ pa kʋna Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa. Kʋlʋmaa mpɛ ɩnɩ pa naasəna-tʋ tɔtɔ. Pa fɛɩ Ɩsɔ kɛ́ teu, na pa kɛ́ yəlaa təna kolontunaa. 16Paa yeki sɩ tə sɛɣɛsɩ mpa pa ta kɛ Yuta nyə́ma tɔ na pə́ ya pɛlɛ pa nyɔɔŋ. Ɩsaɣatʋnaa mpa tuu lɔŋ paa lapa tɔ mpɛ pa tɔɔ kɛ́ pa tɔŋna lɛntənaa kɛ kaaʋ na pə́ kpaa huɣule. Ama pənɛntɛɣɛlɛ Ɩsɔ tɛma pa tɔm. 17Tá taapalaa-mɛ, tuu ɩsɩɩ tə yeluɣu təmaɣa wɛɛ naalɛɣɛ mpʋ tɔ, tə nyɩɩla sɔsɔm sɩ tə́ na-mɛ, haləna pɩɩ tɩɩ lakɩ-tʋɣʋ lɔŋ. Ama paa tɩɩ naa təmaɣa mpʋ tɔ tá laakalənaa wɛ təma kiŋ kɛ́. 18Tə nyɩɩla teu sɩ tə́ məlɩ mə kiŋ, haləna Pɔɔlɩ má, tɔm paɣalɛ kɛ ma tʋ mə tɛ pote pəlɛ na Satanɩ tá tisi sɩ tə́ hiki mpaaʋ. 19Mə tike təkoŋ kɛ́ tə tɛɛləɣɩ na tə́ hʋləsəɣəna laŋa, na mɛɣɛ tɩɩ mʋɣʋləna Tacaa Yesu kɔntɛ wule kɛ ɩ ɩsɛntaa sɩ tə yoowa yoou na tə́ lá akanaa. 20Nn, mɛɣɛ tɩɩ yɔɔləna, na mɛɣɛ tɩɩ hʋləsəna laŋa mɛɛ.


text: 1Maɣa Pɔɔlɩ, Ɩsɔ luɣu lapəna na má la Yesu Kilisiti tillu. Má na tá taapalʋ Sɔsətɛɛnɩ tə ŋmaakəna takəlaɣa kanɛ. 2Ɩsɔ sɛɛlaa kpekəle nyə́ma mpa mɛ ɩ́ wɛ Kɔlɛntɩ taa tɔɣɔ tə ŋmaa-kɛ. Mɛ mpa Ɩsɔ yaawa sɩ ɩ́ la ɩ nyə́ma, na mə na Yesu Kilisiti mə kpɛntʋɣʋ tɔɔ ɩ́ tɩ-mɛ tɔ. Mə na pa təna mpa pa wɛ paa timpi na pá yaakɩ Tacaa Yesu Kilisiti wei ɩ kɛ́ tá na-wɛ tá Sɔsɔ tɔ ɩ hətɛ tɔ. 3Tacaa Ɩsɔ na tá Sɔsɔ Yesu Kilisiti pá la-mɛɣɛ pɛɛlɛɛ na pá ha-mɛɣɛ alaafəya. 4Ma sɛɛ ma Ɩsɔ kɛ́ tam sɩ ɩ́ na təmlɛ kɛ mə tɔɔ kɛ́ pɛɛlɛɛ nna ɩ lapa-mɛɣɛ Yesu Kilisiti kiŋ tɔ a tɔɔ. 5Kʋpam mə na Kilisiti mə kpɛntʋɣʋ tɔɔ pə saa-mɛɣɛ təcam. Ɩlɛna pə́ tɩɩ kələna yɔɣɔtaɣa na nyəm pə saaʋ. 6Tampana nna pa yɔɣɔta Kilisiti tɔɔ tɔ a səŋa mə hɛkʋ kɛ teu təca. 7Na pə wɛ mpʋ tɔɣɔ Ɩsɔ yelaa na pə təna pə́ saa-mɛ. Mɛ mpa ɩ́ taŋa wʋlɛ nte Tacaa Yesu Kilisiti ká hʋ́lɩ́ ɩ tɩ tɔ. 8Tacaa Yesu Kilisiti ɩnɩ ɩ ka tɔkəna-mɛɣɛ teu haləna tənaɣa. Ɩlɛna kʋyaŋku ɩ kʋyakʋ ká tala tɔ pá taa na kawalaɣa nakələɣɩ mə kiŋ. 9Ɩsɔ wei ɩ yaa-mɛ sɩ mə na ɩ Pəyaɣa Tacaa Yesu Kilisiti ɩ́ kpɛntɩ tɔ, mpi mpi ɩ tɔma sɩ ɩ ká la tɔ, ɩ tɔka-wəɣɩ, ɩɩ yeki. 10Tɔʋ, ma taapalaa ma wiikəna-mɛ sɩ ɩ́ nyənna Tacaa Yesu Kilisiti na ɩ́ lá nɔɣɔ kʋlʋmaɣa, na faɣasʋɣʋ ɩ́ taa wɛɛ mə hɛkʋ. Ɩ́ kpɛntɩ teu, ɩ́ maɣasəɣɩ ləmaɣasɛɛ kʋlʋmɛɛ, ɩ́ hʋʋkɩ hʋwɛɛ kʋlʋmɛɛ. 11Ma taapalaa, pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, Kolowee təyaɣa nyə́ma heela-m sɩ ɩ́ yooki kɛ́. 12Nti ma caa yɔɣɔtʋɣʋ tɔɣɔlɛ sɩ mə taa paa wei na ɩ nyəntʋ kɛ́ na tə mpaa. Lɛlʋ tɔŋ sɩ: Pɔɔlɩ tɔɔ kɛ́ ma wɛɛ. Na ɩnɛ ɩ́lɛ́ sɩ Apɔlɔɔsɩ tɔɔ kɛ́ ma wɛɛ. Ɩnɛ ɩ́lɛ́ sɩ Piyɛɛ tɔɔ kɛ́ ma wɛɛ. Na ɩnɛ ɩ́lɛ́ sɩ Kilisiti tɔɔ kɛ́ ma wɛɛ. 13Ɩ́ hʋʋkɩ sɩ Kilisiti faɣa ɩ taa təyəpəlɛɛ kɛ́? Pɔɔlɩ səpəna səm tesika tɔɔ kɛ́ mə tɔɔ? Pɔɔlɩ hətɛ kɛ pa yaanaa na pá sɔ-mɛɣɛ Ɩsɔ lʋm na? 14Ma sama Ɩsɔ kɛ́ timpi ma ta sɔ mə taa nɔɣɔlʋɣʋ Ɩsɔ lʋm tɔ, ye pə taɣa Kəlisipusi na Kayusi pa paasi. 15Pə tɔɔ kɛ́ nɔɣɔlʋ kaa yɔɣɔtɩ təfoo sɩ Pɔɔlɩ hətɛ kɛ pa yaanaa na pá sɔna-mɛɣɛ Ɩsɔ lʋm. 16Ɛɛhɛɛ ma sɔɔwa, ma sɔ Sətefanasɩ təyaɣa nyə́ma tɔtɔɣɔ Ɩsɔ lʋm. Ye pə kaasa lɛlaa ma ta tɔɔsɩ pa tɔɔ. 17Pə taɣa Ɩsɔ lʋm sɔʋ tɔɔ kɛ́ Kilisiti tila-m. Ama ɩ tila-m kɛ́ sɩ má kpaalɩ Laapaalɩ Kʋpaŋ. Na ye ma kpaaləɣɩ-ɩ, má taa kpaaləna yʋlʋ ləmaɣasɛɛ nɔɔleleŋ. Pə́cɔ́ pə́ taa kɔɔ na Kilisiti tesika tɔɔ səm tɔm məlɩ yem. 18Letaa ɩsɛntaa, Yesu tesika tɔɔ səm tɔm kɛ́ kʋmɛlɛntʋ tɔm kɛ́. Ama tá mpa pə tɔŋna tá nyɔɔŋ yapʋ tɔ Ɩsɔ toma ntɛ́ taɣa təna. 19Pa ŋmaawa Ɩsɔ Tɔm taa sɩ: Maa wakəlɩ ləmaɣasɛɛ nyə́ma ləmaɣasɛɛ, maa lɔ nyəntaa nyəm. 20Ləmaɣasɛɛ tʋ tasəɣɩ ntiɣi yɔɣɔtʋɣʋ tɔtɔ? Na ntiɣi akewe ká tasa yɔɣɔtʋɣʋ? Yaa ntiɣi antulinya ɩnɛ ɩ taa ləmaɣasɛɛ tʋ ká maɣasɩ tɔtɔ? Ɩsɔ hʋlaa sɩ antulinya ɩnɛ ɩ taa, mpi pa yaa ləmaɣasɛɛ tɔ, pə kɛ́ kʋmɛlɛntʋ kɛ́. 21Pə taɣa pʋlʋ, antulinya taa yəlaa na pa ləmaɣasɛɛ pa kpisa Ɩsɔ kɛ́ nyəm kɛ timpi Ɩsɔ ná lapəna ɩ ləmaɣasɛɛ sɩ pá nyəna-ɩ tɔ. Pə tɔɔ kɛ́ Ɩsɔ hʋʋ teu sɩ, ɩ ká ya mpa pa tɛŋna-ɩ pa taa tɔ, na Laapaalɩ Kʋpaŋ wei tə kpaaləɣɩ tɔ. Laapaalɩ kʋpaŋ ɩnəɣɩ wei ɩ ta na tɔ ɩ yaa sɩ kʋmɛlətɔm. 22Yuta nyə́ma ná caa pá ná piti təma na pə́cɔ́. Ama ləmaɣasɛɛ kɛ Kəlɛɛkɩ nyə́ma ná pɛɛkəɣɩ. 23Ama tá ɩlɛ, Kilisiti wei pa kama səm tesika tɔɔ tɔ ɩ tɔm kɛ tə kpaaləɣɩ. Tɔm tənɛ tə huɣi Yuta nyə́ma, na mpa pɛlɛ pa ta kɛ Yuta nyə́ma tɔ pa nyənəɣɩ-təɣɩ kʋmɛlətɔm kɛ́. 24Ama mpa Ɩsɔ yaawa tɔ, paa Yuta nyə́ma taa, paa mpa pa ta kɛ Yuta nyə́ma tɔ pa taa tɔ, Kilisiti kɛna-wɛɣɛ Ɩsɔ toma na Ɩsɔ ləmaɣasɛɛ. 25Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, yʋlʋ pəyaɣa ləmaɣasɛɛ təna ta tala Ɩsɔ kʋmɛlɛntʋ, na pa toma təna ta tala Ɩsɔ ɩcantʋ tete. 26Kʋpam, ma taapalaa, ɩ́ nyənɩ na ɩ́ ná sɩ Ɩsɔ yaaʋ-mɛ na ɩ́ la kpekəle tɔ, antulinya taa cənɛ mpa pa yaa ləmaɣasɛɛ nyə́ma tɔ pa fɛɩ paɣalɛ kɛ mə hɛkʋ, na toŋtʋnaa fɛɩ paɣalɛ, na awulumpiya fɛɩ paɣalɛ. 27Ɩsɔ ləsəna mpi antulinya yəlaa yaa sɩ kʋmɛlənyəm tɔ sɩ pə́ tʋ ləmaɣasɛɛ nyə́ma kɛ fɛɛlɛ. Na ɩ ləsa mpi antulinya yəlaa yaa sɩ ɩcantʋ tɔ sɩ pə́ tʋ akpala nyə́ma kɛ fɛɛlɛ. 28Na ɩ ləsa mpi antulinya yəlaa nyənəɣɩ taaləm na pá footiɣi na paa nyənəɣɩ-wəɣɩ pʋlʋ maɣamaɣa tɔ, sɩ pə́ wakəlɩ mpi pa tʋɣʋna nyʋɣʋ tɔ. 29Ɩlɛ yʋlʋ pəyaɣa nakəlɩ ka kaa sa ka təɣɩ Ɩsɔ ɩsɛntaa. 30Ama Ɩsɔ kpɛnta mə na Yesu Kilisiti kɛ́, na ɩ lapa na Kilisiti pəsɩ tá ləmaɣasɛɛ. Kilisiti tɔɔ kɛ́ Ɩsɔ nyənəɣɩ-tʋɣʋ yʋlʋpama. Ɩnɩ ɩ lapəna na tə́ pəsɩ Ɩsɔ nyə́ma, na kʋlʋm ɩnɩ ɩ yapəna tá nyɔɔŋ. 31Pə tɔɔ kɛ́ pa ŋmaawa Ɩsɔ Tɔm taa sɩ: Ye wei ɩ́ caa ɩ sa, ɩ́ sa nti Tacaa lapa tɔ, ɩ́ taa sa ɩ tɩ.


text: 1M danyɩnɔ, kʋ Sɛnt-Ɛspri ganwʋrɛrɔ wɔɔ mim bɩncɛ nɩ, mɔɔ lɛ taa k'awɔɔ n hɔ k'an ta a nɔ ʋ bɩ dɔ mɩŋŋa. 2Awɔɔ dɔ a ʋ, nyɩnta k'awɔɔ ʋ basɩrakənno biisi bɩ, wosobaawɔnnɔ daʋrɛ y'a so awɔɔ ʋ, awɔɔ n a da ma an n'a bɔrɛ ŋ ʋ y. 3Naa minto bɩ, mɔɔ lɛ taa k'awɔɔ n a dɔ mɩŋŋa, a ʋ, kʋ Woso Ɛspri a so gʋaa ʋ, a zaa nɩ meer bam, a zaa b'a dam ma an a hɩ, a ʋ: "Lerbɔrɛ kʋsɩ ɩ kan Yeezuu kɩ y." Bɩ gɔsɩ b'a dam ma sɔ an a hɩ, a ʋ: "Zuuba m Yeezuu m," kʋ Sɛnt-Ɛspri bɛɛ y'a ka y. 4Sɛnt-Ɛspri ganwʋrɛrɔ wɔɔ y'a hʋnhɔ, bɩ Ɛspri deem-deem bɩ nɩ ŋ karɛ. 5Zibəəro y'a hʋnhɔ n ta ʋ Zuuba nɩ gʋɔɔ darɛ ŋ barɛ ʋ, bɩ Zuuba deem-deem bɩ zibəə m. 6Zibəəro zaarɔ y'a hʋnhɔ ta ʋ, bɩ Woso deem-deem bɩ n'a kam gʋɔɔ n'a dam zibəəro wɔɔ duro barɛ ma. 7Sɛnt-Ɛspri ɩ zi bam kan gʋaa biyəə kɩ ganwʋrɛrɔ y'a hʋnhɔ m, bɩ naa ba an nawʋm k'a a da gʋɔɔ haay han. 8Sɛnt-Ɛspri ɩ mindɔrɛ meerbaa ganwʋrɛ kam gʋaa deem ʋ. A n hɔdɔrɛ meerbaa ganwʋrɛ ka gʋaa vanta ʋ. 9Sɛnt-Ɛspri deem-deem bɩ do ɩ sɩrakarɛ ganwʋrɛ kam gʋaa ʋ, a ɩ waarɛ ganwʋrɛrɔ kam gʋaa vanta ʋ sɔ. 10A ɩ hoserlo barɛ ganwʋrɛ kam gʋaa vanta ʋ, an nɩ Wosolɛsinnɩsora meerbaa ganwʋrɛ kam gʋaa vanta ʋ sɔ. A ɩ ɛsprirɔ dɔ n a bɔ kʋ zi ganwʋrɛ kam gʋaa vanta ʋ, an nɩ leminno y'a hʋnhɔ hɩrɛ kam gʋaa vanta ʋ, a ɩ leminno wɔɔ duro wusigəre ganwʋrɛ kam gʋaa vanta ʋ sɔ. 11Bɩ, naa woo••• naa, Sɛnt-Ɛspri deem-deem bɩ zibəə m, an nɩ ganwʋrɛrɔ wɔɔ jinjirm gʋaa biyəə m, a hɔɔnhɔ ma. 12Wɔɔ dɔ wɔɔ ʋ gʋaa mɛ deem, an bɔkarɛ a vəŋŋəro m hɔka, bɩ, gʋaa mɛ vəŋŋəro k'a bɩ to an hɔka naa, mɛ deem m bala, Krista maam sɔ. 13Bala, wɔɔ haay woo••• naa, Zuuba batɛm ka wɔɔ ʋ Sɛnt-Ɛspri deem-deem bɩ nɔ ʋ, k'ʋ yɩ mɛ deem zannɔ, kʋ zɩɩfʋ m wɔɔ m, gɛɛ do vantɔɔ m wɔɔ m, kʋ lɔnnɔ wɔɔ m, gɛɛ soamɩŋŋaʋzannɔ m wɔɔ m, ʋ ʋ ba deem, Sɛnt-Ɛspri deem-deem bɩ n y'a ka wɔɔ ʋ, an wɔɔ han an bra wɔɔ ra. 14Gʋaa mɛ vəŋŋə bɩ deem y, ŋ hɔka. 15Kʋ gʋaa gam a hɩ, a ʋ: "Kʋ wɔ bɛɛ m mɔɔ m bɩ, mɔɔ ba mɛ bɩ barla y," naa do a da ma an a ka, a bɩ nyɩntam mɛ bɩ barla dɔ ra? 16Kʋ gʋaa tʋr a hɩ a ʋ: "Kʋ mɩnyaa bɛɛ m mɔɔ m bɩ, mɔɔ ba mɛ bɩ barla y," naa a da ma an a ka a bɩ nyɩntam mɛ bɩ vəŋŋə dɔ ra? 17K'a ɩ yɩrɛ ɩ ʋ, gʋaa mɛ bɩ jilli, mɩnyaa nɩ, gʋaa tʋr nyɩntam lɛɛ ka ra ʋ? Kʋ gʋaa mɛ bɩ jilli, tʋr nɩ, gʋaa meeyaa nyɩntam lɛɛ ka ra ʋ? 18Bɩ sɩra nɔ ʋ, Woso gʋaa mɛ vəŋŋəro haay cɩncɩnta a bɩncɛ ʋ, a hɔɔnhɔ ma. 19Kʋ gʋaa mɛ vəŋŋəro wɔɔ jilli, vəŋŋə deem nɩ, mɛ bɩ nyɩntam ka? 20Ncɩnaaʋ bɩ, gʋaa mɛ vəŋŋəro wɔɔ hɔka bɩ mɛ deem m. 21Gʋaa mɩnyaa b'a dam ma an a hɩ a wɔ m a ʋ: "Ɩbɩɩ zibəə ba mɔɔ ma y." Gʋaa mim b'a dam ma an a hɩ a gannɔ m sɔ a ʋ: "Awɔɔ zibəə ba mɔɔ ma y." 22A n lɛ da bɩ, gʋaa mɛ vəŋŋəro k'ɩ ʋ, ŋ nyɔɔdʋ ba ʋ fɩɩgaa rɔ wɔɔ, brɔɔ zibəə n ta ʋ gʋta karɛ. 23Wɔɔ mɛ vəŋŋəro kʋ wɔɔ nɩ dɩgarɛ ŋ ma ɩ ʋ, ŋ bɩ wɩsɩ rɔ wɔɔ, brɔɔ wɔɔ nɩ nyasʋrɛ ŋ nɩ gʋta, niŋŋoo k'ɩ ʋ nyannɩ bɩncɛrɔ m nɔ wɔɔ, brɔɔ wɔɔ nɩ nyasʋrɛ ŋ nɩ paan•••. 24Wɔɔ mɛ vəŋŋəro kʋ ŋ nɩ ta daʋrɛ m nɔ wɔɔ bɩr a kam nyasʋrɛ bɩ do ma y. Woso k'a gʋaa vəŋŋəro da bɩ, a zi bɩ ba a ʋ, kʋ vəŋŋəro kʋ ŋ ba daʋrɛ m nɔ wɔɔ n daʋrɛ yɩ gʋta. 25A ba a ʋ maam, kʋ gʋngʋrɛ bɩ nyɩnta mɛ b'ʋ y, bɩ kʋ vəŋŋəro wɔɔ n bɩr nyasʋm kʋ m. 26Kʋ mɛ vəŋŋə deem ɩ fɩr yɩm, vəŋŋəro mɩsɩrɔ wɔɔ haay ɩ fɩr yɩm kan kɩ. Kʋ vəŋŋə deem daʋrɛ yɩ, vəŋŋəro mɩsɩrɔ wɔɔ haay y'a heer nyɔɔm kan kɩ sɔ. 27A n bɔkarɛ, Krista mɛ n'awɔɔ m, a mɛ bɩ vəŋŋə n'awɔɔ gʋaa biyəə m, gʋaa biyəə kan a bɩncɛ kɩ. 28Ncɩnaaʋ nɩ, Woso n gʋɔɔ bɔ ʋ an zibəə ka ŋ ʋ, kristagʋɔɔ wɔɔ barla. Lɛɛkarɛ ma bɩ, kristazibəəzannɔ a ŋ cɩnta. A hɩɩya hɔ ma bɩ, wosolɛsinnɩsorazannɔ a ŋ cɩnta. A kaakʋ hɔ bɩ, hɔdɩndagʋɔɔnzannɔ a ŋ cɩnta. Bɩ jɛ ʋ, gʋɔɔ kʋ ŋ nɩ hoserlo barɛ ganwʋrɛ m nɔ wɔɔ m, kan yaabarɔ waarɛ ganwʋrɛrɔ zannɔ kɩ, kan daahanzannɔ kɩ, kan lɛɛzannɔ kɩ, kan gʋɔɔ kʋ ŋ nɩ leminno y'a hʋnhɔ hɩm zannɔ kɩ. 29K'awɔɔ dɩga a naa, awɔɔ n a dɔ a ʋ, ŋ woo••• bɛɛ m kristazibəəzannɔ ra? Ŋ woo••• bɛɛ m wosolɛsinnɩsorazannɔ sɔ y. Ŋ woo••• bɛɛ m hɔdɩndagʋɔɔnzannɔ y. Ŋ woo••• bɛɛ nɩ hoserlo barɛ y. 30Ŋ woo••• bɛɛ nɩ yaabarɔ waarɛ ganwʋrɛrɔ nɩ y. Ŋ woo••• bɛɛ nɩ leminno y'a hʋnhɔ hɩrɛ y. Ŋ woo••• bɛɛ nɩ leminno wɔɔ wusigəre y. 31K'a ka ganwʋrɛrɔ kʋ ŋ nɩ mɩŋŋa an lɛ da rɔ wɔɔ ma, kan a heer kɩ haay. Bɩ, kʋ m zaa k'an mɩŋŋa an cem haay bɩ hɩnka a m kɛɛrɛ.


text: 1Ŋ aa kyɛ dɩ ma gyɩma anɩɩ á nɩɩnatoluu Foobe aa yaa sɩlaal Krisitabiisi hʋ aa we Keŋkiriya tɩyaŋ yaa nɩtɩɩ rɛ. 2Ɛɛwɩya dɩ ʋ rɛ ko ko ma lee ma kana ʋ weliŋ á Tɩɩna Yesu feŋ tɩyaŋ, anɩɩ ʋ aa maga dɩ Wɩɩsɩ nala kaŋ dɔmɔŋ gɛɛ, a pɛ ʋ tɩyaŋ abee kɩŋ buloŋ ʋ aa kyɛ ma lee. Beewɩya ʋ kyiyeli nɩgyamaa rɛ yʋga, a kyiyeli ŋ mɛ weliŋ. 3Ma kyʋwalɩ Pirisila abee Akula mɛ tɩya ŋ. Ŋ beel-ba yaa tʋŋtʋnnɩ-dɔsɩ rɛ Yesu Krisita tʋma no tɩyaŋ. 4Ba kpaa ba mɩɩbolo yɔbɔ sʋʋ rɛ ŋ wɩya. Ɛɛwɩya, ŋ dʋŋ daa aa kyʋwalɩ ba amɛ ŋ bee Krisitabiisi hʋ aa bɩ yaa Gyuuma buloŋ nɛ aa kyʋwalɩ ba aŋgyʋwasʋ. 5Ŋ aa kyʋwalɩ Krisitabiisi hʋ buloŋ aa laŋŋɩ ba dɩya tɩyaŋ mɛ. Ma kyʋwalɩ ŋ kyaŋkyoolii Ɛpanitusi mɛ tɩya ŋ. Ʋ rɛ laa sɩya laa Krisita wɩya di Esɩya paalʋʋ buloŋ tɩyaŋ. 6Ma kyʋwalɩ Mɛɛrɩ mɛ tɩya ŋ. Ʋ tʋŋ tʋma rɛ weliŋ a tɩya ma. 7Ma kyʋwalɩ Aŋduronika abee Gyuniya mɛ tɩya ŋ. Ba aa rɛ yaa ŋ dɔŋtɩŋsɩ Gyuuma ba aa kaŋ ŋ beel-ba tɔ dɩya tɩyaŋ. Yesu Krisita kpambɩsɩ hʋ gyɩŋ ba rɛ weliŋ. Ba aa rɛ laa sɩya laa Krisita wɩya di ŋ tɩyaŋ. 8Ma kyʋwalɩ Ampiliyatusi mɛ tɩya ŋ. Ʋ yaa ŋ kyaŋkyoolii rɛ á Tɩɩna Yesu wɩya. 9Ma kyʋwalɩ Ɛbanusi mɛ tɩya ŋ. Ʋ mɛ yaa á tʋŋtʋnnɩ-dɔŋ nɛ Krisita tʋma hʋ tɩyaŋ. Ma kyʋwalɩ ŋ kyaŋkyoolii Sitaakisi mɛ tɩya ŋ. 10Ma kyʋwalɩ Apɛlɩsɩ mɛ tɩya ŋ. Ʋ kyaasɩ daga anɩɩ ʋ sɩŋ Krisita wɩya hʋ tɩyaŋ weliŋ nɛ. Ma kyʋwalɩ Arisitobulusi bee ʋ dɩya nala mɛ tɩya ŋ. 11Ma kyʋwalɩ Hɛrodiyɔŋ mɛ tɩya ŋ. Ʋ mɛ yaa ŋ dɔŋtɩɩna Gyuu rɛ. Ma kyʋwalɩ Naasisu dɩya nala mɛ aa laa á Tɩɩna Yesu wɩya di tɩya ŋ. 12Ma kyʋwalɩ Tirifeena abee Tirifoosa mɛ tɩya ŋ. Ba yaa haana hʋ aa kaŋ sɩfɩyaŋ nɛ á Tɩɩna Yesu tʋma hʋ tɩyaŋ. Ma kyʋwalɩ ŋ kyaŋkyoolii Pɛɛsɩ mɛ tɩya ŋ. Ʋ mɛ yaa haaŋ hʋ aa kaŋ sɩfɩyaŋ nɛ á Tɩɩna Yesu tʋma hʋ tɩyaŋ. 13Ma kyʋwalɩ Rufusi mɛ tɩya ŋ. Ʋ sɩŋ á Tɩɩna Yesu wɩya tɩyaŋ weliŋ nɛ. Ma kyʋwalɩ ʋ naa mɛ tɩya ŋ. Ʋ kpaa ŋ nɛ anɩɩ ʋ biilʋlɩɩ tɩɩ. 14Ma kyʋwalɩ Asiŋkiritu, abee Filegɔŋ, abee Hɛɛmɩsɩ, abee Paturoba, abee Hɛɛmɩsɩ abee á nɩmmabalɩya hʋ buloŋ aa we ba lee. 15Ma kyʋwalɩ Filologu, abee Gyulɩya, Neeru abee ʋ naatoluu. Ma kyʋwalɩ Olimpa mɛ abee Wɩɩsɩ nala hʋ buloŋ aa we ba lee. 16Ma kɩ kyʋwalɩ dɔmɔŋ abee kyori. Krisitabiisi aa we lee buloŋ tɩyaŋ aa kyʋwalɩ ma. 17Ŋ naabalɩya, ŋ aa sʋla ma rɛ dɩ ma pɔ ma tɩɩ weliŋ abee nala hʋ aa leŋ nala kɩ porigi dɔmɔŋ tɩyaŋ. Ba bee tɩŋ wɩya hʋ á aa daga ma, aŋ aa kpa wɩdʋŋsɩ a kaŋ nala hakɩllɩ kɩ vʋgɩmɩ laadii hʋ ba a kana Yesu Krisita tɩyaŋ. Ma lɩɩ ma tɩɩ nala no iriŋ tɩyaŋ. 18Beewɩya nala no bee tʋŋ á Tɩɩna Krisita tʋma, amɛ ba tɩɩ wɩkyooliye rɛ ba kɩ yaa. Ba kaŋ nyʋʋpiŋsʋma rɛ a kɩ mʋrɩ nala hʋ aa bɩ gyɩŋ wɩya sɩya. 19Nal buloŋ nɛ nɩɩ gɛɛ hʋ ma aa tɩŋ Wɩɩsɩ nyʋwa. Ʋ gɛɛ yaa ŋ teŋfɩyɛlʋʋ rɛ, ŋ kɩ gyʋwɔsɩ ma wɩya. Ŋ aa kyɛ dɩ ma kaŋ wɩgyʋŋ nɛ, a gyɩŋ wɩya hʋ aa weliye, aŋ lɩɩ ma tɩɩ wɩbɔmɔ yayɩ tɩyaŋ. 20Ʋ bɩ sɩ pɩɩsɩ ka dɩ Wɩɩsɩ aa tɩya nala fɩyɛlʋʋ, gbarɩgɩ Sɩtaanɩ biŋ ma naasɩ memii dɩ ma kɩ nʋwɔsɩ. Á Tɩɩna Yesu Krisita bɔnyɛ sɩ we ma lee. 21Timoti aa yaa ŋ tʋŋtʋnnɩ-dɔŋ mɛ aa kyʋwalɩ ma. Lusɩya abee Gyeesiŋ abee Sosipata mɛ aa kyʋwalɩ ma. Ba mɛ yaa ŋ dɔŋtɩŋsɩ Gyuuma rɛ. 22Mɩyaŋ Tɛɛtiyo, nal hʋ Pɔɔl aa leŋ ŋ sabɩ teŋ no, ŋ mɛ aa kyʋwalɩ ma á Tɩɩna Yesu feŋ tɩyaŋ. 23Ŋ dɩya tɩɩna Geyosi, nal hʋ dɩya tɩyaŋ Krisitabiisi hʋ buloŋ aa laŋŋɩ mɛ aa kyʋwalɩ ma. Irasitu, nal hʋ aa deŋ molbiye wɩkanɩya tɔɔ hʋ tɩyaŋ abee á nɩɩnabiye Kuwɔtusi mɛ aa kyʋwalɩ ma. 24Á Tɩɩna Yesu Krisita bɔnyɛ sɩ we ma buloŋ lee. 25Ma leŋ dɩ á dannɩ Wɩɩsɩ. Ʋ rɛ sɩ wuwo leŋ dɩ ma sɩŋ weliŋ ma laadii tɩyaŋ akuu Wɩɩsɩ wɩweliye hʋ ŋ aa basɩ tɩya ma a mʋ kɩ tile Yesu Krisita tɩyaŋ wɩya. Wɩtɩɩ no fa yaa wɩfaŋɩɩ rɛ faafaa buloŋ, amɛ nyɛ kɛ Wɩɩsɩ leŋ á gyɩma ʋ rɛ. 26Nyɛ kɛ, wɩtɩɩ no yaa lɩgyalɩɩ wɩɩ rɛ, beewɩya Wɩɩsɩ tɩŋdaala sabɩ ʋ wɩya rɛ, ka Wɩɩsɩ hʋ aa we doŋ maakyiye buloŋ mɛ bɩl leŋ ba basɩ ʋ wɩya tɩya dʋnɩya nala buloŋ ba gyɩma, dɩ ba wuwo laa wɩtɩɩ no di, a kɩ tɩŋa ʋ. 27Ma leŋ dɩ á tɩŋ Yesu Krisita tɩyaŋ a kɩ dannɩ Wɩɩsɩ deŋdeŋ, beewɩya ʋ dʋŋ nɛ yaa wɩgyʋŋ buloŋ tɩɩna. Amɩ.


text: 1Sɛnt-Ɛspri a hɩ paan••• a ʋ, jɛ dɔmɩnnɔ ʋ, gʋɔɔ gɔsɩnnɔ sɩrakarɛ tore, ŋnɩ yɛ brabagʋɔɔ m zinəro ma, kan hɔdɩndarɛrɔ kʋ zinəro wɔɔ n ta ŋ nɩ, gʋɔɔ nɩ ŋ dɩndam nɔ wɔɔ kɩ ma. 2Gʋɔɔ kʋ ŋ n'a hɔ bam ɩ ʋ, gʋɔɔ mɩŋŋɔɔ n ŋ mɩ, ŋn'ɩ ŋʋaar bam nɔ wɔɔ n'a karɛ ŋn'a nyʋnnyɔɔ, gʋɔɔ wɔɔ duro heer ga, amba sɛ tɩr na hɔ ma bɩ m, nyannɩ ba ŋ nɩ fɩɩga y. 3Ŋ y'a hɩrɛ ŋ ʋ, gʋɔɔ bɩ lʋ ka cɛ ʋ dɔ y, bɩ lannɔ bɩ cɛ ka sɔ y, ŋ hɔbɩrɛrɔ niŋŋoo bɩrɛ cizɛm, an bɔkarɛ Woso ɩ hɔɔ wɔɔ duro da sɩrakarɛzannɔ tɔ ma, bala, brɔɔ sɩra dɔ, kʋ ŋ nɩ barka yaa da Woso nɩ, ŋn'a dɔ ŋnɩ ŋ bɩ. 4Bala, hɔ haay kʋ Woso a da bɩ mɩŋŋa, kʋ gʋɔɔ ɩ yaa dam Woso m barka ŋn'a dɔ ŋn'a sarɛ, ʋ n'ʋ ga m, ʋ dɩga deem taan••• ma hɔ bʋnyaa y. 5Bala, Woso lemim bɩ kan wɔɔ yaadarɛ kɩ y'a hu bɔm. 6Naa dɩnda sɩrakarɛzannɔ wɔɔ m, k'ɩbɩɩ ba ncɩnaaʋ, ɩbɩɩ yɩm Krista Yeezuu zibəənyɩ k'an mɩŋŋa, bɩ n'a hɩnkam sɔ a ʋ, ɩbɩɩ y'ɩ tʋrm sɩrakarɛ lemim bɩ m, kan sɩra hɔdɩndarɛ k'ɩ nɩ yɛm ma mɩŋŋa bɩ kɩ. 7Ɩ bɩ yɛ biisi minno yaarsɩrɔ wɔɔ dɩndarɛ ma y, ŋ bɩr a dam gʋaa han sɩrakarɛ nɔ ʋ y. Ɩ bɩr ɩ tʋntɔŋ ʋ kan mɩsɩrbaa k'a Woso nɔ yɩ bɩ barɛ kɩ. 8Bala, kʋ gʋaa y'a mɛ paŋŋa dam la tʋntɔʋrɛ nɔ ʋ, daahan m, b'a gʋaa bankarɛ bɩ gʋta y, an bɔkarɛ, kʋ gʋaa ɩ mɩsɩrbaa k'a Woso nɔ yɩ bɩ barɛ, a y'a dam gʋaa han hɔ haay nɔ ʋ. Woso ler bɔ, k'a zaa m mɩsɩrbaa paan••• yɩ tara burə ʋ naa ʋ, kan booti hinni ʋ kɩ. 9Meerbaa naa do, sɩra m, gʋaa haay n'a ga m, an a si mɩŋŋa. 10Naa minto m, wɔɔ nɩ yɛm kɔrɛ ma, ʋ n'ʋ yoŋ ʋ, bala, Woso k'a m mɩsɩr bɩ wɔɔ ta ʋ heer lɛ. A m gʋaa haay bʋmbɔrɛzaa, bɩ gʋɔɔ kʋ ŋ sɩra ka rɔ wɔɔ an nɩ ŋ bʋmbɔm. 11Naa, ɩbɩɩ ɩ ga m, ɩ hɩ paan•••, ɩ dɩnda gʋɔɔ m. 12Ɩ b'a ka gɔsɩ n ɩ gore bɔ ʋ, k'ɩ m gʋaa poo bɩ tɔ ma y. Bɩ, a ka k'ɩ yɩ makra mɩŋŋa sɩrakarɛzannɔ wɔɔ mɩm ʋ, ɩ meerbaa nɔ ʋ, ɩ tarɛ nɔ ʋ, ɩ ŋʋarɛ nɔ ʋ, ɩ sɩrakarɛ nɔ ʋ, ɩ mɩsɩrbaa k'an mɩŋŋa Woso mɩm ʋ barɛ nɔ ʋ. 13Ɩ bɩr ɩ tɔŋ ʋ, kan Woso lemim bɩ karɩnda barɛ kɩ, gʋɔɔ sokʋma nɔ ʋ. Ɩ tɔ ʋ kan gʋɔɔ dʋndɔrɛ kɩ, kan hɔ dɩnda gʋɔɔ m kɩ, k'an ta an mɔɔ bʋrlɛ ku. 14Ɩ bɩ ganwʋrɛ kʋ Woso a ka ɩ ʋ, k'ɩ zi bam bɩ to y. A ka k'a ʋ ɩbɩɩ ʋ bɩ, nyɩnta ʋ kan wosolɛsinnɩsora ganwʋrɛ meerbaa zannɔ kɩ, kristagʋɔɔ lɛɛzannɔ kʋ ŋ y'a wɔ ka ɩbɩɩ ra kɩ sɔ. 15Naa ɩbɩɩ ga m, ɩ nyasʋ kɔɔkɔɔ ɩ heer ʋ, ɩ ɩ tʋntɔ ʋ kan a zibəə kɩ, gʋaa woo••• n a dɔ ŋ ʋ ɩ y'ɩ yoŋ ʋ, ɩ nɩ tam lɛɛ. 16Dundo ɩ mɩŋŋa zi, ɩ dundo hɔ k'ɩ n'a dɩndam gʋɔɔ m bɩ zi, ɩ bɩr ɩ tɔŋ ʋ kan naa haay kɩ, k'ɩbɩɩ ba ncɩnaaʋ, ɩbɩɩ y'ɩ mɩŋŋa yɔm, ɩ gʋɔɔ kʋ ŋ n'a tʋr karɛ ɩ ma rɔ wɔɔ yɔ sɔ.


text: 1Ḿpʋ́ɣʋ́ Falisanaa na Satusee nyə́ma pa kɔma Yesu kiŋ na pá tɔmɩ-ɩ sɩ: La piti təmlɛ natəlɩ na pə́ hʋ́lɩ́ sɩ nyá toŋ lɩɩna Ɩsɔ kiŋ. Pa kuukaɣa Yesu nɔɣɔ kɛ kʋkuu kɛ́. 2Tənaɣa Yesu cɔ-wɛ sɩ: Ilim ɩ́ kɔma tʋɣʋ na ɩsɔtʋlʋŋasɩ sɛɛwa, ɩ́ tɔŋ sɩ: Cele ɩsɔtaa ká cɛ tənaŋŋ. 3Na ye tanaŋ təhulu kɛ́ pə sɛɛwa na pə́ wɛ təsutii, ɩ́ tɔŋ sɩ Tɛʋ ká kɔɔ saŋa. Mpi tɔ, ɩsɔtɔnʋɣʋ sɛɛwa na pə́ wɛ səkpɛtʋɣʋ. Pə lapa ɩsəna na ɩ́ nyəŋ mpi mpi pə lakɩ ɩsɔtɔnʋɣʋ taa tɔ, na ɩɩ nyəŋ mpi pə lakɩ kʋyɛɛŋ ɩnɛ ɩ taa tɔ. 4Kʋfalaŋ yəlaa asaɣaa mpa paa tɛŋ Ɩsɔ na pa taa tɔ pa pɛɛkəɣɩ sɩ pá la-wɛɣɛ piti təmlɛ. Ama pa kaa na piti təmlɛ natəlɩ se. Ye pə taɣa Yonaasɩ nyəntɛ. Ɩ yɔɣɔta mpʋ, ɩlɛna ɩ́ yele-wɛ na ɩ́ tɛɛ. 5Yesu ɩfalaa kɔma na pá tɛsɩ lʋm kʋteŋ lɛŋkʋ tɔɔ, ɩlɛna pá sɔɔ potopotonaa kpaɣaʋ. 6Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tɔma-wɛ sɩ: Ɩ́ la laakalɩ na Falisanaa na Satusee nyə́ma pa kʋkʋsʋm. 7Ɩlɛna Yesu ɩfalaa sʋʋ təmaɣa tɔm sɩ: Tə ta kpaɣa potopotonaa tɔɣɔ ɩ yɔɣɔtəɣɩ mpʋ. 8Yesu nɩɩ nti pa tɔŋna yɔɣɔtʋɣʋ kɛ mpʋ tɔ, ɩlɛna ɩ́ pɔɔsɩ-wɛ sɩ: Pepe tɔɔ kɛ́ ɩ́ tɔŋ sɩ ɩ́ fɛɩna potopotonaa tɔ pə tɔɔ? Ama ɩ́ ta tɛ Ɩsɔ na mə taa na pə tɔɔ yoo. 9Haləna saŋa ɩ́ tá cɛkəna kɛlɛ? Ɩ́ tá tɔɔsɩ potopotonaa kakpasɩ wei ma faɣaa na apalʋnyɔɔŋ iyisi kakpasɩ tɔɣɔ tɔ ɩ tɔɔ? Na tɔkʋŋ ɩsəna pə kpisaa na ɩ́ kpaɣa tɔ, ɩ́ sɔɔ ɩ́lɛ́ ɩ nyʋɣʋ na? 10Na ɩ́ ta tɔɔsɩ tɔtɔɣɔ potopotonaa naatosompɔɣɔlaɣa wei ma faɣaa na apalʋnyɔɔŋ iyisi liɣiti (4000) tɔɣɔ tɔ ɩ́lɛ́ ɩ tɔɔ? Na tɔkʋŋ ɩsəna pə kpisaa na ɩ́ kpaɣa tɔ, ɩ́ sɔɔ ɩ́lɛ́ ɩ nyʋɣʋ na? 11Ɩsənaɣa pə lapa na ɩ́ ta cɛkəna sɩ pə taɣa potopotonaa tɔm kɛ ma yɔɣɔtəɣɩ? Ɩ́ taa yele na Falisanaa na Satusee nyə́ma kʋkʋsʋm sʋʋ-mɛ. 12Waatʋ ɩnəɣɩ Yesu ɩfalaa cɛkənaa sɩ pə taɣa kʋkʋsʋm maɣamaɣa tɔm kɛ Yesu yɔɣɔtaɣa. Ama Falisanaa na Satusee nyə́ma pa kʋsɛɣɛsətʋ kɛ ɩ tɔŋ. 13Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu pola Sesalee Filipʋ tɛtʋ taa kɛ́ tiili. Ɩlɛna ɩ́ pɔɔsɩ ɩ ɩfalaa sɩ: Yəlaa tɔŋ sɩ Yʋlʋ Pəyaɣa má ma kɛ́ awe? 14Ḿpʋ́ɣʋ́ pɛlɛ sɩ: Pa tɔŋ sɩ n kɛ́ Lʋm Sɔlʋ Yohaanɩ. Lɛlaa sɩ Ilii kɛ́, na lɛlaa sɩ n kɛ́ Selemii yaa Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa taa nɔɣɔlʋ. 15Tənaɣa Yesu pɔɔsa-wɛ sɩ: Na mɛ se, mə hʋʋkɩ sɩ ma kɛ́ awe? 16Ḿpʋ́ɣʋ́ Simɔŋ nɔɣɔ təkpaʋ sɩ: N kɛ́ Ɩsɔ weesuɣu tʋ Pəyalʋ Mesii. 17Tənaɣa Yesu tɔma-ɩ sɩ: Yohaanɩ pəyaɣa Simɔŋ, n nɩɩ leleŋ kɛ́. Mpi tɔ, pə taɣa yʋlʋ cəpəna-ŋ tampana anɛ. Ama ma Caa wei ɩ wɛ ɩsɔtaa tɔɣɔ. 18Na má, má heeliɣi-ŋ təfoo sɩ nyá hətɛ yɔɣɔtəɣɩ sɩ, Pəlɛ, na pəlɛ nyá nyá tɔɔ kɛ́ maa sɩɩ ma yəlaa kpekəle. Na səm kaa pəsɩ na pə la-wɛɣɛ pʋlʋ cəcəka. 19Maa cɛlɛ-ŋ ɩsɔtaa Kawulaɣa saafʋnaa. Na mpi n kaa ha mpaaʋ kɛ atɛ cənɛ tɔ, pə kaa na mpaaʋ kɛ ɩsɔtaa. Na mpi n ká ha mpaaʋ kɛ atɛ cənɛ tɔ, pɩɩ hiki mpaaʋ kɛ ɩsɔtaa. 20Ɩlɛna Yesu kpaalɩ ɩ ɩfalaa sɩ: Ɩ́ taa heeli nɔɣɔlʋ sɩ ma kɛ́ Mesii. 21Pə kpaɣaʋ waatʋ ɩnɩ tɔɣɔ Yesu sʋʋ ɩ ɩfalaa kɛ heeluɣu təfoo sɩ: Pə wɛɛ sɩ má polo Yosalɛm na nyʋɣʋ nyə́ma na kɔtəlaa sɔsaa na Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlaa pá tʋ-m kʋnyɔŋ kɛ tənaɣa sɔsɔm. Paa kʋ-m, na maa fe pə kʋyɛɛŋ tooso wule. 22Ḿpʋ́ɣʋ́ Piyɛɛ yaa Yesu na ɩ́ lɩɩna kpeeŋa na ɩ́ təkɩ-ɩ-tɩ, sɩ: Aaɩ Tacaa, Ɩsɔ ɩ́ taa yele na təlɛ tə́ kɔɔ. 23Tənaɣa Yesu pəsaa təkpɛʋ na ɩ́ tɔ Piyɛɛ sɩ: Satanɩ tɛɛ ma tɔɔ. Ɩsaɣatʋ taa kɛ́ n caa n tusi-m. Nyá hʋwɛɛ ta kɛ Ɩsɔ nyəna, yəlaa nyəna kɛ́. 24Pəlɛ pə waalɩ, ɩlɛna Yesu pəsəna ɩ ɩfalaa tɔɔ sɩ: Ye wei ɩ caa sɩ ɩ́ təŋɩ-m pʋntʋ ɩ́ la ɩ təɣɩ awusa na ɩ́ səɣəlɩ ɩ səm tesika na ɩ́ təŋəɣəna-m. 25Pə taɣa pʋlʋ, ye wei ɩ́ pɛɛkəɣɩ ɩ weesuɣu təcututu ɩ tɛŋna səpʋ. Ama wei ɩ́ lapa ɩ təɣɩ awusa kɛ ma tɔɔ, pʋntʋ ká hikina weesuɣu. 26Ye yʋlʋ pəsaa na ɩ́ hiki antulinya nyəm təna ɩlɛna ɩnɩ ɩ sɩ, ɩ kawaaɣa ntɛ́ we? Pʋlʋpʋ wɛɛ mpi yʋlʋ ká kpaɣa na ɩ́ laɣasəna ɩ weesuɣu tɔ? 27Mpi tɔ Yʋlʋ Pəyaɣa má, maa kpaɣa ma Caa teeli na má na ma ɩsɔtaa tillaa tə kɔɔ na má fɛlɩ paa wei kɛ́ ɩsəna ɩ kʋlapʋtʋ wɛɛ tɔ. 28Tampana kɛ ma heeliɣi-mɛ yoo maa cɛsəɣɩ, mpa pa wɛ cənɛ tɔ pa taa lɛlaa ká ná Yʋlʋ Pəyaɣa má na má kɔŋ ɩsɩɩ wulaʋ sɔsɔ na pə́cɔ́ pá sɩ.


text: 1Abam nan kwaanɩ sɩ á ja á bɩcara dɩ amʋ na lagɩ a ta jwǝrim dɩlʋ fɩnfɩɩn tɩn. Á nan ja á bɩcara dɩ amʋ! 2Amʋ ba sɛ abam ŋwaanɩ, nɩ Wɛ dɩ na ba sɛ DƖ nɔɔna ŋwaanɩ te tɩn. Amʋ lagɩ sɩ a kɩ abam Zezi Krisi jɩŋa nɩ mʋ, sɩ kʋlʋkʋlʋ yɩ cɔgɩ abam. Kʋ maa nyɩ dɩ abam yɩ nɩ bukɔ wʋlʋ na wʋ cɔgɩ tɩn mʋ amʋ na goni ni sɩ a kwe a pa nɔɔnʋ dɩdʋa, yɩ nɔɔnʋ wʋm kʋntʋ mʋ yɩ Zezi Krisi. 3Amʋ nan jɩgɩ liǝ mʋ dɩ abam nɩ nɔɔna badaara wʋ́ sʋgɩ abam sɩ á daa yɩ sɛ Zezi Krisi dɩ á bɩcara maama, nɩnɛɛnɩ sʋtaanɩ dɛɛn na jigi bɩsankwɩa dɩ kɩ swan dɩ ganɩ Awa te tɩn. 4Bɛŋwaanɩ, nɔɔnʋ wʋdoŋ na tu abam te yɩ o brɩ abam wǝǝnu Zezi yɩrɩ ŋwaanɩ yɩ tɩ ba tɔgɩ dɩbam zaasɩm dɩm, á yǝni á sɛ mʋ mwalɩ mwalɩ. Á maa yǝni á sɛ joro kʋlʋ na daɩ Wɛ Joro kʋm á na maŋɩ á joŋi tɩn, yɩ á daa ta sɛ kwǝr-ywǝŋǝ kadoŋ, ka na daɩ Zezi kwǝr-ywǝŋǝ kalʋ dɩbam na brɩ abam tɩn. 5Kʋ na yɩ balʋ na paɩ ba yɩ Zezi tɩntʋŋna yɩ ba pa ba dwe maama tɩn, amʋ ye sɩ a wʋ muri ba yigǝ nɩ dɩ fɩnfɩɩn dɩ. 6Amʋ na maŋɩ a warɩ a ŋɔɔnɩ nɩ bantʋ te, a swan vɩɩrɩ a ye kʋlʋ a na ŋɔɔnɩ tɩn, yɩ maŋa maama dɩ́ maa yǝni dɩ́ pa á lwarɩ nɩ dɩ́ jɩgɩ swan woŋo maama wʋnɩ jaja. 7Amʋ na tu abam te a brɩ Wɛ kwǝr-ywǝŋǝ kam tɩn, kʋ yɩ zaanɩ mʋ a tʋŋɩ a pa abam. Amʋ tu a tɩtɩ sɩ kʋ pa abam mʋ na yɩrɩ. Á bʋŋɩ nɩ a kɩ a tusi mʋ na? 8Amʋ dɛɛn na wʋ abam tee nɩ a tʋŋɩ kʋntʋ tɩn, a joŋi a ŋwɩɩrʋ je-gɛ mʋ Zezi nɔɔna bam tee nɩ, nɩnɛɛnɩ a vrɩ bantʋ mʋ sɩ a ma tʋŋɩ a pa abam te. 9Amʋ na yǝni a ga woŋo maŋa kam a na wʋ á tee nɩ tɩn, a ba yaarɩ abam wʋlʋwʋlʋ. Kʋ nan yɩ dɩ́ ko-biǝ balʋ na nuŋi Masɩdʋanɩ ba ba tɩn mʋ jaanɩ kʋlʋ maama a na lagɩ tɩn ba ba ba pa-nɩ. Amʋ dɛɛn na maŋɩ a ba yaarɩ abam tɩn, a daa ta bá yaarɩ abam. 10Amʋ na jɩgɩ Zezi Krisi cɩga kam te tɩn, a na beeri a vu je dɩ je Akayi nɩ, nɔɔn-nɔɔnʋ bá wanɩ o cɩ amʋ yigǝ dɩ wʋpolo kʋlʋ a na jɩgɩ a ma tɔɔlɩ Wɛ kwǝr-ywǝŋǝ kam zaanɩ tɩn. 11Amʋ nan na kɩ kʋntʋ tɩn, kʋ brɩ nɩ a ba soe abam mʋ na? Wɛ nan ye nɩ amʋ soe abam. 12Amʋ nan ta wʋ́ ta tʋŋɩ zaanɩ nɩ a na maŋɩ a kɩ te tɩn, sɩ kʋ pa balʋ na lagɩ sɩ ba brɩ ba tɩtɩ nɩ ba tʋŋɩ nɩ dɩbam te tɩn daa yɩ na cwǝŋǝ ba brɩ ba tɩtɩ kʋntʋ. 13Bantʋ na kɩ te tɩn, kʋ yɩ ba ganɩ nɔɔna mʋ. Ba maa paɩ ba yɩ Zezi Krisi tɩntʋŋna mʋ, yɩ kʋ nan yɩ vwan mʋ. 14Kʋntʋ nan daɩ wo-kɩnkagɩlɩ. Sʋtaanɩ tɩtɩ waɩ dɩ lǝni dɩ brɩ nɩ dɩ yɩ malɛka kalʋ na jɩgɩ Wɛ pooni tɩn mʋ. 15Kʋntʋ ŋwaanɩ kʋ ba cana sɩ sʋtaanɩ tɩntʋŋna dɩ lǝni ba brɩ ba tɩtɩ nɩ ba yɩ tɩntʋŋna balʋ na tɔgɩ Wɛ cɩga kam tɩn. Kʋ kweelim je nɩ mʋ bantʋ nan wʋ́ ba na cam sɩ kʋ maŋɩ dɩ ba tɩtʋŋa na yɩ te tɩn. 16Amʋ daa ta joori a loori abam sɩ á yɩ bʋŋɩ nɩ amʋ yɩ joro mʋ. Abam nan na maŋɩ á bʋŋɩ nɩ a yɩ kʋntʋ mʋ, sɩ á kwaanɩ á ja á bɩcara, sɩ a wanɩ a na cwǝŋǝ a brɩ a tɩtɩ fɩnfɩɩn nɩ bantʋ te. 17Amʋ na lagɩ a ŋɔɔnɩ te a ma brɩ a tɩtɩ dagɩm tɩn, kʋ ba tɔgɩ dɩ́ Yuutu wʋm wʋbʋŋa, kʋ nyɩ dɩ jwǝrim mʋ te. 18Nɔɔna zanzan nan na yǝni ba tɔgɩ nabiinǝ wʋbʋŋa ba ma brɩ ba tɩtɩ tɩn, amʋ dɩ waɩ a brɩ kʋntʋ doŋ. 19Abam yǝni á sɛ balʋ na yɩ jwǝǝru tɩn mwalɩ mwalɩ dɩ wʋpolo, yɩ á paɩ kʋ yɩ swan mʋ á jɩga. 20Abam yǝni á sɛ wʋlʋ maama na tu abam te yɩ o jɩgɩ fɩfɩʋn naa o di nyɔɔrɩ á baŋa nɩ tɩn, naa o na ganɩ abam o vrɩ tɩn, naa o na gooni abam tɩn, naa o na lɔɛ abam pʋpwaanʋ tɩn. 21Kʋ nan na yɩ dɩbam, dɩ́ bwǝnǝ sɩ dɩ́ sɛ dɩ́ kɩ abam kʋntʋ doŋ. Kʋntʋ nan wʋ́ ta jɩgɩ cavɩɩra na? Nɔɔnʋ nan na wʋ kwarɩ cavɩɩra sɩ o brɩ o tɩtɩ dɩ kʋlʋ o na kɩ tɩn, amʋ dɩ bá kwarɩ cavɩɩra sɩ a kɩ kʋntʋ doŋ, sɩ a ŋɔɔnɩ jwǝrim. 22Bantʋ brɩ nɩ ba yɩ Zwifǝ cɩga cɩga mʋ, amʋ dɩ nan sɩɩnɩ a yɩ Zwifu mʋ. Bantʋ brɩ nɩ ba yɩ Yisɩrayɛlɩ tiinǝ mʋ, amʋ dɩ nan yɩ Yisɩrayɛlɩ tu mʋ. Ba wɩ ba kuri nuŋi Abraham dwi tiinǝ wʋnɩ mʋ, amʋ dɩ kuri nan nuŋi daanɩ mʋ. 23Bantʋ brɩ nɩ ba tʋŋɩ Zezi Krisi tɩtʋŋa mʋ, amʋ nan tʋŋɩ-ya a dwe-ba. (Amʋ na ŋɔɔnɩ te tɩn nyɩ dɩ a yuu mʋ tǝrǝ te.) Amʋ na tʋŋɩ a pa Zezi te tɩn tiini kʋ cɛ a yɩra kʋ dwǝni bantʋ. Ba jaanɩ amʋ ba kɩ pɩɩna digǝ nɩ kuni zanzan kʋ dwǝni bantʋ. Ba daa ta ma magɩ amʋ zanzan kʋ dwǝni bantʋ. Amʋ dɛ tʋʋnɩ te kuni zanzan a kɛ. 24Zwifǝ yigǝ tiinǝ bam jaanɩ amʋ kuni bɩnu ba magɩ balaarɩ yi fiintɔ-nʋgʋ (39). 25Rom tiinǝ bam dɩ ma ja-nɩ kuni bɩtɔ ba magɩ dɩ da-lɔŋɔ. Maŋa kadoŋ nɩ nɔn-kɔgɔ ma dʋlɩ-nɩ dɩ kandwa sɩ ba gʋ. Kuni bɩtɔ mʋ a zʋ naboro a tɔgɩ nɩnɩʋ kʋm wʋ, yɩ kʋ ba kʋ cɔgɩ kʋ maŋɩ na bam wʋnɩ. Kuni bɩdwɩ mʋ amʋ dɩn na bam baŋa nɩ tɩtɩɩ dɩ wɩa maama. 26Amʋ na yǝni a beeri maŋa maama tɩn, a nɛ cana zanzan, kʋ na yɩ dɩ bwi na su sɩ pɛɛlɩ, dɩ vɩnvɩrna tee nɩ, kʋ wǝli dɩ amʋ tɩtɩ dwi tiinǝ Zwifǝ bam tee nɩ dɩ dwi-gɛ tiinǝ dɩ tee nɩ. Amʋ daa ta nɛ cana tɩɩnɩ dɩm wʋnɩ dɩ kagʋa wʋnɩ dɩ nɩnɩʋ kʋm wʋnɩ, kʋ ta wǝli dɩ nɔɔna balʋ na paɩ ba yɩ dɩ́ ko-biǝ yɩ ba yagɩ ba daɩ tɩn tee nɩ. 27Amʋ yǝni a tiini a tʋŋɩ zanzan kʋ cɛ a yɩra nɩ. Kuni zanzan kʋ ma pa a ba dɔ a sui. Kana dɩ na-nyɔm dɩ maa jaanɩ-nɩ yɩ a pɩɩnɩ a tɩtɩ kuni zanzan. Waarʋ maa yǝni tɩ zʋ-nɩ yɩ a ba jɩgɩ gwaarʋ. 28Amʋ nan bá wanɩ a ta wǝǝnu tɩm maama a ti. Kʋlʋ nan na wǝli da tɩn, Zezi nɔɔna bam na wʋ je sɩlʋ maama nɩ tɩn wʋbʋŋa mʋ tiini ya jɩgɩ-nɩ dɛ maama. 29Nɔɔnʋ na bwǝnǝ Wɛ cwǝŋǝ kam tɔgɩm wʋnɩ, kʋ cɔgɩ amʋ wʋ mʋ nɩnɛɛnɩ kʋ yɩ amʋ tɩtɩ mʋ te. Nɔɔnʋ na tusi o yagɩ Wɛ cwǝŋǝ kam tɔgɩm, kʋ yǝni kʋ tiini kʋ cɔgɩ a wʋ mʋ. 30Kʋ nan na fɩn sɩ a brɩ a tɩtɩ tɩn, amʋ wʋ́ brɩ a tɩtɩ dɩ wǝǝnu tɩlʋ na brɩ nɩ a bwǝnǝ tɩn mʋ. 31Baŋa-Wɛ ye nɩ amʋ ba fɔ vwan. Dɩntʋ mʋ yɩ dɩ́ Yuutu Zezi Ko, yɩ DƖ maŋɩ dɩ zulǝ sɩ kʋ taa ve maŋa kalʋ na ba ti tɩn. 32Amʋ dɛɛn na wʋ Damasɩ tɩʋ kʋm wʋnɩ tɩn, gʋvɩrma tu wʋlʋ na nii tɩʋ kʋm o pa Pɛ Arɩta tɩn mʋ tiŋi nɔɔna tɩʋ kʋm niǝ yam nɩ, sɩ ba yɩrɩ amʋ ba ja ba pa-o. 33Zezi karabiǝ bam ma kwe-nɩ ba kɩ tɩtɔgɔ wʋnɩ, yɩ ba lǝ ŋʋna kʋ ni nɩ ba pa a tɔgɩ tɩʋ kʋm kǝbrǝ kam tǝkoro a tu yɩ a lu.


text: 1Ŋ naabalɩya, wɩkaalɩɩ hʋ ŋ aa kyɛ ŋ basɩ tɩya ma rɛ nyɛ: Ma kɩ gyʋwɔsɩ akuu ma bee Yesu Krisita aa yaa kɩdɩgɩ wɩya. Ŋ laa sɩya basɩ wɩya no tɩya ma rɛ, aŋ bɩl sabɩ ba tɩɩ kɩ tɩya ma nyɛ. Amɛ gɛɛ bɩ yaa ŋ dɔgɩsɩɩ mʋhʋ buloŋ. Amɛ ma kɛ, wɩya no sɩ marɩ pɔ ma dɩ ma sɩŋ ma laadii tɩyaŋ weliŋ. 2Ma pɔ ma tɩɩma weliŋ abee haŋ nɩbɔmɔ hʋ, haŋ bisiŋ nala hʋ aa hara pɔ ma dɩ ma keri ma pene hʋ. 3Wɩtɩɩ rɛ, ámaa rɛ paalɩ yaa nala hʋ aa keri á pene, beewɩya á kɛ aa tɩŋ Wɩɩsɩ Wiyesi Welii hʋ nyʋwa rɛ a kɩ kyʋwalɩ Wɩɩsɩ, ka á tenni fɩyɛlɩ, á kɩ gyʋwɔsɩ akuu á bee Yesu Krisita aa yaa kɩdɩgɩ wɩya. Á kɛ bɩ kyɩla nala pene keri wɩya, beewɩya ʋ yaa nihuwobisi teŋbii wɩkanɩɩ rɛ. 4Mɩyaŋ nɛ fa maga dɩ ŋ kpa ŋ sɩya we wɩya no iriŋ tɩyaŋ. Dɩ nal buloŋ nɛ bɩɩna anɩɩ ʋ maga dɩ ʋ kpa ʋ nyuu we nihuwobisi teŋbii wɩkanɩya tɩyaŋ, ŋ sɩ baa mɩyaŋ nɛ gba kaŋ gɛɛ ŋmanɩɩ a te ʋ tɩɩna. 5Beewɩya ba aa lʋla ŋ, ʋ kyɛyɛ kyori kyɛɛ rɛ ba keri ŋ peŋ. Ŋ yaa Iziral tɩɩna tɩɩtɩɩ rɛ, a lɩɩ Bɛngyamin doho nala tɩyaŋ. Ŋ naa bee ŋ kuwo buloŋ yaa Hiiburu tɩmma rɛ. Dɩ Gyuuma mɩrɩsɩ hʋ tɩŋɩɩ mɛ rɛ, ŋ fa yaa Farasii rɛ, a kɩ tɩŋ ba kyurrr. 6Ŋ sɩfɩyaŋ buloŋ nɛ gyɩ yaa dɩ ŋ yaa wɩɩ hʋ ŋ fa aa bɩɩna nɩɩ Wɩɩsɩ rɛ baa ŋ yaa. Ɛɛwɩya ŋ gyɩ tɩŋ naasɩ rɛ a dɔgɩsɩ nala hʋ aa laa Yesu wɩya di kɩŋkaŋ. Dɩ Gyuuma mɩrɩsɩ hʋ tɩŋɩɩ fa sɩ wuwo leŋ dɩ nal kaŋ tɩpʋlʋŋ Wɩɩsɩ sɩya tɩyaŋ, ŋ fa sɩ baa ŋ bɩ kaŋ wɩkyogii buloŋ, beewɩya ŋ fa aa tɩŋ mɩrɩsɩ no rɛ kyurrr abee ŋ wɩtɩɩ buloŋ. 7Amɛ wɩya hʋ ŋ fa aa bɩɩna anɩɩ ba kaŋ tɔnɔ tɩya ŋ, lagɩlagɩ no Krisita wɩya ŋ kpaa ba nɩɩ ba yaa wɩtɔɔnɩ rɛ. 8Wɩya no dʋŋ daa, amɛ ŋ naa anɩɩ wɩya hʋ buloŋ ŋ fa aa yaa dʋnɩya no tɩyaŋ yaa wɩtɔɔnɩ rɛ. Ŋ naa anɩɩ á Tɩɩna Yesu Krisita gyɩmɩɩ rɛ kaŋ tɔnɔ tɩya ŋ a te wɩɩ wɩɩ buloŋ. Ɛɛwɩya, ŋ kpaa wɩɩ buloŋ ŋ fa aa yaa ta rɛ Yesu wɩya. Ŋ kpa ba buloŋ anɩɩ ba yaa gyagɩma rɛ, ka dɩ ŋ wuwo kaŋ Krisita ŋ mɩɩbol tɩyaŋ aŋ yaa ʋ nal, 9dɩ ŋ beel-ʋ yaa kɩdɩgɩ wɩɩ buloŋ tɩyaŋ. Tɩpʋlʋŋ no ŋ aa kana, ʋ bɩ kɩɩ nɩɩ ŋ tɩɩ rɛ lʋga a kana ʋ. Ʋ bɩl bɩ kɩɩ Gyuuma mɩrɩsɩ hʋ mɛ rɛ ŋ tɩŋa a kana ʋ. Amɛ ŋ aa laa Krisita wɩya di tɩyaŋ nɛ ŋ tɩŋa a kaŋ tɩpʋlʋŋ Wɩɩsɩ sɩya tɩyaŋ. 10Ŋ wɩkyɛɛlɩɩ buloŋ nɛ yaa dɩ ŋ gyɩŋ Yesu Krisita, a na dee hʋ Wɩɩsɩ aa kpaa kyisi ʋ sʋʋ tɩyaŋ, a na tʋwara hʋ ʋ aa naa, ka dɩ ŋ mɛ sʋba wɩɩ hʋ wɩya ʋ aa sʋba. 11Ɛɛwɩya, ŋ bayɩyɛla rɛ yaa dɩ Wɩɩsɩ maakyiye kyisi ŋ mɛ sʋʋ tɩyaŋ. 12Wɩya no wɩya ŋ aa basɩ nyɛ, ɛɛ bɩ daga anɩɩ ŋ kɛ teŋ naa ba buloŋ nɛ. Ʋ bɩ kɩɩ nɩɩ ŋ yaa nal bɩl aa bɩ kaŋ wɩkyogii buloŋ mɛ. Amɛ ŋ mɛ ha aa lʋgɩ rɛ abee sɩfɩyaŋ dɩ ŋ wuwo na kɩŋ hʋ wɩya Yesu Krisita aa yɩrɩ ŋ a laa ŋ tɩŋa. 13Ŋ naabalɩya, ŋ paalɩ bɩ bɩɩna anɩɩ ŋ noŋ ha gyʋʋ kɩŋ hʋ wɩya ŋ aa lʋgɩ. Amɛ wɩdɩgɩ wɩya rɛ kyɩla ŋ ŋ hakɩla tɩyaŋ, ʋ rɛ nyɛ: Ŋ yeŋŋi wɩya hʋ buloŋ aa yaa ŋ hal wɩya rɛ, aŋ kɩ lʋga abee ŋ sɩfɩyasɩ buloŋ dɩ ŋ mʋ na wɩɩ hʋ aa we ŋ sɩya tɩyaŋ. 14Ŋ aa lʋgɩ rɛ dɩ ŋ noŋ gyʋʋ kɩŋ hʋ aa we ŋ sɩya tɩyaŋ, ɛɛwɩya ŋ bɩl bɩ gal kɩ daasɩ hal. Ŋ aa kyɛ dɩ ŋ mʋ pele doŋ nɛ dɩ Wɩɩsɩ tɩŋ Yesu Krisita tɩyaŋ a laa ŋ we wɩɩsɩbee tɩyaŋ, beewɩya ɛɛ wɩya rɛ ʋ yɩrɩ ŋ. 15Á nala hʋ buloŋ aa gyige Krisita wɩya tɩyaŋ, ʋ maga dɩ a kaŋ hakɩla no iriŋ nɛ. Amɛ dɩ ma badɔmɔŋ nɛ kaŋ hakɩldʋma, Wɩɩsɩ sɩ suri ma hakɩllɩ dɩ ma gyɩŋ wɩɩ no memii weliŋ. 16Ɛɛwɩya, ba kyo ba kɩɩ gɛɛ buloŋ mɛ, ma leŋ dɩ á kɩ tɩŋ wɩya hʋ á aa tɩŋ a ko pele gyɩnaŋ. 17Ŋ naabalɩya, ma buloŋ kɩ kyesi ŋ wɩyaalɩya. Ŋmanɩɩ hʋ aa maga dɩ ma kɩ tɩŋa rɛ á kɩ daga ma gɛɛ. Ɛɛwɩya, ma kɩ kyesi nala hʋ aa tɩŋ wɩya hʋ á aa daga ma. 18Ŋ laa sɩya basɩ wɩɩ no tɩya ma rɛ bʋlɩya bʋlɩya, amɛ nyɛ kɛ sɩnɩɩl paalɩ kɩ yuwori ŋ sɩya tɩyaŋ nɛ ka ŋ bɩl kɩ kyɛ ŋ basɩ ʋ nyɛ. Nala badɔmɔŋ kaŋ ba tɩɩ bɩrɩmɩ Krisita dɔmɔ rɛ, beewɩya ba wɩyaalɩya daga anɩɩ ba kɛ lee Krisita aa sʋba daagarɩɩ hʋ nyuu tɩyaŋ bɩ kaŋ memii buloŋ. 19Ba lɩmʋtenii buloŋ nɛ yaa diŋ, beewɩya ba dʋŋʋ wɩyaalɩya rɛ yaa ba wɩɩsɩ. Wɩya hʋ aa maga dɩ ʋ yaa ba hɩɩsɩ, ba wɩya rɛ ba aa kɩ gyɩgɩsɩ ba tɩɩ, ka ba hakɩllɩ buloŋ we dʋnɩya no kɩna dʋŋ tɩyaŋ. 20Amɛ á kɛ yaa wɩɩsɩbee nala rɛ, a hɔŋ kɩ gyegili á Laataal, á Tɩɩna Yesu Krisita abee teŋkyel dɩ ʋ lɩɩ wɩɩsɩbee ko. 21Dɩ ʋ rɛ ko ko, ʋ sɩ kpa ʋ dee hʋ ʋ aa kaŋ kɩ deŋ kɩŋ kɩŋ buloŋ hʋ, a kaŋ á tenni hʋ aa sɩ wuwo sʋba pʋw, a bɩrɩmɩ dɩ ba kɩɩ ʋ tɩɩ gaŋdaa teŋ hʋ.