text: 1Kʋ busoo zɩnzɛkʋra n a ka kristagʋɔɔ ʋ bɩ bɩncɛ nɩ, k'a hɔ kʋ mɔɔ hɩ Galasii kʋrɔ wɔɔ kristagʋɔɔ sokʋmarɔ wɔɔ m bɩ ba sɔ. 2Hɔ k'awɔɔ n'a bam bɩ ba n nɩ: Hatʋ hinni biyəə ʋ, k'awɔɔ gʋaa biyəə n dɩga busoo k'an ta m ma an a bɔ ʋ an a cɩnta a hɔ, k'an bɩr yɩrɛ ɩ ʋ, kʋ mɔɔ bɩ lee ku, k'awɔɔ b'a ya a ka ma k'a busoo zɩnzɛ kʋ ra y. 3Kʋ mɔɔ bɩ lee ku, mɔɔ ci bam m a ka gʋɔɔ k'awɔɔ nɩ ŋ bɔŋ ʋ kʋ ŋ nɩ ta a ganwʋrɛrɔ wɔɔ m ŋn'aa ŋ ka Zerizalɛm kristagʋɔɔ wɔɔ ʋ rɔ wɔɔ ʋ, kʋ ŋ nɩ ta m kan busoo bɩ kɩ. 4K'a bʋr an nɩ yɩrɛ ɩ ʋ, a a ga m kʋ mɔɔ mɩŋŋa n ta, ŋ tam kan mɔɔ kɩ. 5Ta mɔɔ nawʋm Masedʋan kʋ ʋ, m a dɔ m lee ku awɔɔ zi, bra mɔɔ nawʋm b'ʋ, m bʋr awɔɔ zi. 6A a da ma, mɔɔ n nyɩnta awɔɔ zi b'ʋ poore, gɛɛ m nyɩnta b'ʋ nyɛɛm dɔmɩm ʋ, k'awɔɔ n a da mɔɔ han, m zaa bɩ sarɛ ma, baa kʋ ta mɔɔ nawʋm ka. 7Naa do ma naa, mɔɔ lɛ baa kʋ m dɩga awɔɔ ma cenle ma y, mɔɔ lɛ taa kʋ m bɩ gɔɔta kan a kɩ poore, kʋ Zuuba yɛ. 8Bɩ, mɔɔ gɔɔtam Efɛɛzɩ kʋ ʋ naa ʋ, an ta an pantɩkɔtɩ cibsa dɔmɩm ku. 9Bala, Woso a ka mɔɔ nɩ m dam ma m zi ba naa ʋ gʋta, bɩ jɩnnɔ wɔɔ gʋta sɔ. 10Kʋ Timote bɩ lee ku awɔɔ zi b'ʋ, k'a nyasʋ m mɩŋŋa, k'a heer n nyɔɔ, bala, Zuuba zi an n'a bam sɔ am mɔɔ hɔ bɩ m. 11Gɔsɩ b'a gore bɔ ʋ y. K'a a da han k'an a bɔ an bʋr mɔɔ zi laafɩɩ, bala, mɔɔ y'a mɩm dam, kan danyɩnɔ wɔɔ kɩ. 12Kʋ wɔɔ danyɩ Apolɔs nɩ, mɔɔ hɩ m gallɛm hɔka k'an bʋr awɔɔ zi kan ʋ danyɩnɔ wɔɔ kɩ, b'a lɛ baa fɩɩgaa k'a ta awɔɔ zi b'ʋ dɩɩtaa y, k'a bɩ toore yɩ, a zɛm. 13K'a dundo a zi, a jɩm kɔɔkɔɔ sɩrakarɛ nɔ ʋ, a bɩr heer koodə m, a bɩr paŋŋa m. 14K'a hɔ haay woo••• ba ŋʋarɛ nɔ ʋ. 15M danyɩnɔ, awɔɔ dɔ a ʋ, Stefanas kan a hargʋɔɔ kɩ ɩ lɛɛ ka ŋn'a ba sɩrakənno Akayii kʋrɔ wɔɔ ʋ. Ŋ y'a tʋntɔ ʋ paan••• ŋn'a da kristagʋɔɔ wɔɔ han Woso zibəə bɩ nɔ ʋ. Mɔɔ ʋ kʋ m a hɩ a m, 16k'a yɛ gʋɔɔ ncɩnaaʋ rɔ wɔɔ ma, kan gʋɔɔ kʋ ŋ nɩ zi bam, ŋn'ɩ kɔrɛ yɩm kan ŋ kɩ rɔ wɔɔ ma sɔ. 17Mɔɔ heer ɩ nyɔɔm gʋta, Stefanas k'a nɩ naa ʋ, kan Fɔrtɩnatus kɩ, Akayikus kɩ bɩ tɔ ma, kʋ ŋ nɩ naa ʋ bɩ, bɔ a ʋ kʋ ʋ ɩ ʋ, awɔɔ nɩ kan mɔɔ kɩ. 18Bala, ŋ minto bɩ, mɔɔ heer koodə yɩ, ŋ y'awɔɔ heer ba kookoo sɔ. Gʋɔɔ ncɩnaaʋ rɔ wɔɔ a ga daʋrɛ m paan•••. 19Azii kʋrɔ wɔɔ kristagʋɔɔ sokʋmarɔ wɔɔ ɩ yaa darɛ awɔɔ m. Akilas kan Priska kɩ ɩ yaa darɛ awɔɔ m danyɩbaa Zuuba nɔ ʋ minto. Kristagʋɔɔ kʋ ŋ n'a som kʋ ma ŋ har ʋ rɔ wɔɔ ɩ yaa darɛ awɔɔ m sɔ. 20Wɔɔ danyɩnɔ wɔɔ haay ɩ yaa darɛ awɔɔ m. K'a yaa da kʋ m mɩŋŋa-mɩŋŋa kan daʋrɛ kɩ. 21Mɔɔ mɩŋŋa Pol nɩ leersore naa do gʋrsɩra bam. 22Kʋ gʋaa n Zuuba ŋʋa y, Woso lerbɔrɛ bʋnyaa ɩ kan a zaa kɩ. "Maranata" a jɩ k'a hɩ a ʋ, Zuuba n bʋr. 23A yɛ mɔɔ nawʋm kʋ Zuuba n'awɔɔ barka da ʋ. 24Mɔɔ y'awɔɔ woo••• ŋʋam Yeezuu Krista nɔ ʋ.


c: text/html

text: 1Mɔɔ mɩŋŋa Pol, Woso zibəənyɩ m mɔɔ m, Yeezuu Krista zibəəzaa m mɔɔ m, kʋ m a ka kʋ gʋɔɔ kʋ Woso ŋ bɔ ʋ rɔ wɔɔ n sɩra ka, ŋnɩ sɩra dɔ, an a ga mɩsɩrbaa k'a Woso nɔ yɩ m, 2kʋ ŋ nɩ mɩsɩrbaa k'a nyarɛ ba ʋ bɩ ta a heer lɛ. Woso ɩ mɩsɩrbaa bɩ do ler bɔ wɔɔ m, bɩ ma bɩ, durnya ba ʋ y. Bɩ, Woso bɩr ŋʋaar barɛ y. 3Dɔmɩm kʋ Woso a cɩnta bɩ k'a b'a ku bɩ, a mɩsɩrbaa bɩ do hɩnka, lemim k'a ka kʋ gʋɔɔ n a pa da bɩ m. Woso mɩŋŋa, k'an wɔɔ bʋmbɔrɛzaa bɩ, a lɛ ka mɔɔ ʋ, an lemim bɩ do da mɔɔ wɔ ʋ, kʋ m a pa da. 4Tiitɩ, ci bɩ ba mɔɔ nawʋrɛ ɩbɩɩ ma, mɔɔ nyɩ paan••• n'ɩbɩɩ m, sɩrakarɛ deem kʋ wɔɔ m ta m bɩ nɔ ʋ. A yɛ mɔɔ nawʋm kʋ wɔɔ Zɩ Woso kan wɔɔ bʋmbɔrɛzaa Krista Yeezuu kɩ n barka, kan laafɩɩ kɩ ka ɩ ʋ. 5Ɩbɩɩ to mɔɔ ʋ Krɛtɩ kʋ ʋ b'ʋ, k'ɩ gɔɔta ɩ hɔ k'a n bankarɛ yɩ cɩna bɩ banka, k'ɩ gʋɔɔ nyʋkɔ ʋ, ɩ ŋ ba kristagʋɔɔ lɛɛzannɔ Krɛtɩ kʋnɔ rɔ wɔɔ biyəə nɔ ʋ, amba hɔ kʋ mɔɔ hɩ ɩbɩɩ m bɩ m. 6K'ɩ ʋ k'ɩ lɛɛzaa bɔ ʋ, a a ga m, an yɩ gʋaa kʋ n bɩ mim yɩrɛ n a hɩ ma y, a lʋ m bɩr deem, a nyɩnɔ m sɩrakarɛzannɔ, ŋ bɩr mɩsɩrbaa bʋnyaa barɛ y, balɛsire zannɔ bɛɛ nɩ ŋ mɩ sɔ y. 7Bala, kristagʋɔɔ lɛɛzaa bɩ, wosogʋɔɔ nyasʋnzaa m, bɩ minto bɩ, a a ga m, k'an bɩr gʋaa kʋ n bɩ mim yɩrɛ n a hɩ ma y, a n a ga m, an yɩ mɩŋŋabusurezaa, nɔmaazaa, gɛɛ bɛɛmirezaa waasɩ y, a n a ga m, an yɩ wɔkaarɛzaa nyaa bɩncɛ ʋ, gɛɛ zambʋ hɔ kamazaa y. 8A a ga m, an bɩr saanɔɔ sim a har ʋ mɩŋŋa, an bɩr zi mɩŋŋabarɛ ŋʋarɛ, an bɩr hɔɔndamimmazaa, an bɩr gʋaa tɩrga, gʋaa k'a nɩ mɩsɩrbaa k'a Woso nɔ yɩ bam, bʋraamazaa. 9A a ga m, k'an jɩm kɔɔkɔɔ Woso lemim paan••• kʋ ŋ y'a dɩndam bɩ nɔ ʋ. Ncɩnaaʋ bɩ, a y'a dam ma, an gʋɔɔ dʋndɔ sɩra hɔdɩndarɛ bɩ nɔ ʋ, an bɩsɩkənno da jɩm ʋ. 10Gʋɔɔ wɔɔ nyʋkɔ ʋ amba wɔɔ hɩ bɩ m, bala, gʋɔɔ ta ʋ gʋta, an lɛ da bɩ, zɩɩfʋrɔ kʋ ŋ gasʋ baŋŋʋ ʋ rɔ wɔɔ barla, ŋ bɩr yɛm k'a zu sɩra ʋ y. Ŋ nɩ bra bɩmbam gʋɔɔ m meerbaa yaarsɩrɔ m. 11A ka kʋ ŋ n'a meerbaarɔ wɔɔ barɛ to, bala, ŋ yɩ hadrɔ gɔsɩnnɔ gʋɔɔ zaar bam, ŋn'ɩ hɔ k'a n a ga m dɩndam gʋɔɔ m k'a hɔ yɩ, zambʋ hɔ yɩrɛ m. 12Krɛtɩ zannɔ wɔɔ mɩŋŋɔɔ gʋaa deem, kʋ ŋ nɩ dɩgam ma a lɛsinnɩsorazaa nyɩnta an a hɩ, a ʋ: "Krɛtɩ zannɔ wɔɔ, ŋʋaarzannɔ m tee•••, poohɔɔ nɩ ŋ mɩ, yakʋzannɔ nɩ ŋ mɩ, ŋ n hɔ vanta dɔ kʋ hɔbɩrɛ bɛɛ y." 13Hɔ kʋ gʋaa b'a hɩ naa, sɩra m, naa minto bɩ, həən si ŋ ma paan•••, kʋ ŋ sɩrakarɛ n yɩ mɩŋŋa. 14Kʋ ŋ nɩ zɩɩfʋrɔ hɔdɩndarɛ k'ɩ ʋ noondarɛ m bɩ to, ŋ bɩ zu lɛrɔ kʋ gʋɔɔ kʋ ŋ sɩra to rɔ wɔɔ a cɩnta rɔ wɔɔ ʋ y. 15Kʋ gʋaa heer hu ta ʋ, hɔ haay hu ta ʋ sɔ kan kɩ. Bɩ kʋ gʋɔɔ kʋ dintinzannɔ m, ŋ bɩr sɩra kam nɔ wɔɔ nɩ, dintim m hɔ haay m kan ŋ kɩ. Bala, ŋ hɔɔndarɛrɔ bʋnyaa, kʋ ŋ y'a bʋnyaa bam sɔ, nyannɩ ba ŋ nɩ y. 16Ŋ y'a hɩrɛ ŋ ʋ, a Woso dɔ, bɩ ŋ zibəə bʋnyaarɔ wɔɔ y'a hɩnkarɛ ŋ ʋ, ŋ n Woso dɔ y. Hɔɔ bʋnyaarɔ nɩ ŋ mɩ Woso mɩm ʋ, bayɛrɛzannɔ m, ŋ b'a dam zi mɩŋŋa sɩ barɛ ma y.

robotstxt: allowed

filter: keep


text: 1Jésus lea zang gasa le Jéricho, nɛ wɛnɛ ha gɔna. 2Haki ma wei ang, ling wa nde Zachée. Wɛnɛ nɛ̂ wan-zu hio wan-ndɛm mbɔli garama mɔ lea, nɛ wɛnɛ nɛ̂ gasa wan-kpamɔ. 3A kio wal mɛ zɔk nde, Jésus nɛ̂ o? Ma, a tɛ kpa wal na, hazu wɛnɛ nɛ̂ dɔwi, nɛ giliwi gdɔka li wa. 4Mɛgi, a sɔawi pen sɔngsi dang ma te sikomor, hazu zɔk Jésus ka bepen nɛ wal ɛngi. 5Ka Jésus hɔa ha bhandi ɛngi, a guoli nɛ a saa wɛnɛ: «Zachée, zil nɛhasa, dea nde, mi a ɔnu ha twa pɛ mɛ swe mɛsɛ.» 6Mɛgi Zachée zilo nɛhasa tɛ ba Jésus nɛ totɛ ha twa pɛa. 7Nɛ sila wi fɛt yimɔ, ka mbwa zɔka mɔ ɛngi, mbwa tɔa: «Mɛng, wɛnɛ lea twa pɛ wan-de gdangamɔ mɛ ɔnu ang!» 8Ma, Zachée yola ha li Kongawan nɛ tɔa: «Kongawan, mi begba soko kpaamɔ pɔm ha binsila nɛ ha ma bhalkɔa ndang ha hio fabha wi. Nɛ mɔ ka mi kuo ha kɔ ma wi nɛ wen dalo, mi bekifiri yo zenar ha wɛnɛ.» 9Nɛ Jésus tɔa ha wɛnɛ: «Swe mɛsɛ, Sɔ kpasasa hio wi mɔ twa pɛ mɛ, hazu mɛ fin nɛ̂ bezang pɛ Abraham. 10Kpasawen, mi Bewei pɛ Wi, tɛa hazu ki nɛ kpasisi ɛ ndɔng ka yɔa.» 11Jésus tɛ bo sanga nɛ Jérusalem, nɛ hio wi ka dungɔ ha zea wɛnɛ takara nde, Kongakandɔ pɛ Sɔ behɔ ha zu nu sising-sising. Mɛgi, a tɔa fin ma towen ha mbwa, 12a tɔa: «Ma konga wi nɛa ha ma kandɔnu nɛyɛa hazu nde, ɛ ahɔng wɛnɛ kongapora ha zu kandɔnu pɛa. Hapata a bekifiri tuka kongapora ha kandɔ pɛa. 13Sɔngsi penaa, a saa hio ma wan-tom pɛa bhukɔ. Nɛ a haa mbwa lafu mbɔli ndang ndang fɛt nde, mbwa ade tonga nɛ yo kanɛ wɛnɛ pea. 14Ma, hio wi mɛ kandɔ pɛa sɛna wɛnɛ. Mbwa tomsa hio wan-nɛkasara ha pata wa mɛ tɔ nde, mbwa ngoy nde, wi kɛ adung kongapora ha zu mbwa na. 15«Ngase ɛngi, ɛ hɔnga wɛnɛ kongapora, nɛ a kiforo pe ha kandɔnu pɛa. Nɛ wɛnɛ haa nu mɛ sa hio wan-tom ka wɛnɛ baha mbɔli ha mbwa, tuka nde, wɛnɛ aing mɔ ka mbwa kpaa ha zua. 16Bosi wan-tom tɛa tɛ tɔ ha wɛnɛ: ‹ Kongawan, lafu mbɔli pɛ mɛ kpaa fin ma bhukɔ ha zua.› 17Kongapora tɔa ha wɛnɛ: ‹Nɛdedea, mɛ nɛ̂ dede wan-tom. Mi begde mɛ ha zu le bhukɔ, hazu mɛ dungɔ nɛ mboazu ha bebe mɔ.› 18Zebwa wan-tom tɛa tɛ tɔ ha wɛnɛ: ‹Kongawan, lafu mbɔli pɛ mɛ kpaa fin ma mɔrkɔ ha zua.› 19A tɔa ha wɛnɛ gbesi: ‹Pɛ mɛ, mi begde mɛ ha zu le mɔrkɔ.› 20Kpogio wan-tom hɔa tɛ tɔ ha wɛnɛ: ‹Kongawan, mbɔli pɛ mɛ ga. Mi pama yo nɛ kpoa ha nu la. 21Mi dea ke hazu mɛ nɛ ngaya pentɛ. Mɛ ku mɔ ka mɛ tɛ gde na, nɛ mɛ bhi kpalmɔ ka mɛ tɛ pɛ na.› 22Nɛ a tɔa ha wɛnɛ: ‹Mɛ nɛ̂ gdanga wan-tom, mi begɔn kita ha zu mɛ nɛ wal wen nu mɛ. Mɛ ingɔ fɛt nde, mi nɛ ngaya. Mi ku mɔ ka mi tɛ gde na, nɛ mi bhi kpalmɔ ka mi tɛ pɛ na. 23Ma, hazu ge mɛ tɛ gde mbɔli pɔm ha twa-pam mbɔli na, ge nde? Ka bo mɛgi, ha pea pɔm, ki mi kpaa yo nɛ gang mbɔli ha zua.› 24Nɛ kongapora haa nu ha wi mɔ pɛtɛ wa nde, mbwa azin mbɔli ha kɔ wa, nɛ ha yo ha wi ka dungɔ nɛ lafu mbɔli bhukɔ. 25Ma, mbwa kiforo wen: ‹Kongawan, wɛnɛ nɛ lafu mbɔli bhukɔ kari!› 26Kongapora tɔa fin: ‹Mi tɔ ha ɛnɛ nde, ka ma wi dung nɛ mɔ ha kɔ wa, ɛ begde ma ha zua. Ma, wi ka bo nɛ mɔ ha kɔ wa na, ɛ bezin ngase bebe mɔ ka dung ha kɔ wa yunɛ. 27Nɛ hio kɔmbɛ pɔm ka kafa nde, mi adung kongapora ha zu mbwa, ɛnɛ kay mbwa tɛnɛ hakɛ. Nɛ ɛnɛ gbɛ mbwa fɛt ha li mi.› » 28Ka Jésus wolamɔ ndɔng fɛt, a pena sɔngsi giliwi mɛ nɛ ha Jérusalem. 29A hɔa hapɛtɛ le Betfaze nɛ le Betani, ka dung ha nanga ngari Olivier. Nɛ a tomsa hio ma wan-yambimɔ pɛa bwa pen sɔngsi, 30a tɔa ha mbwa: «Ɛnɛ nɛ ha le ka dung ha li ɛnɛ. Ka ɛnɛ hɔa haki, ɛnɛ bekpa ma betoyfok ha kpoa. Ma wi tɛ dang ha zua sɔngsi na. Ɛnɛ bul wɛnɛ tɛnɛ. 31Ka ma wi ani ɛnɛ nde, ɛnɛ bul wɛnɛ hazu ge nde? Ɛnɛ tɔ ha wɛnɛ nde, yo nɛ̂ Kongawan ha ngoy yo.» 32Nɛ hio wan-yambimɔ bwa pena nɛ kpaa mɔ fɛt gbesi tuka ka wɛnɛ tɔa ha mbwa. 33Ka mbwa boka ha bulo betoyfok, hio wana ana mbwa: «Ɛnɛ bul wɛnɛ hazu ge nde?» 34Mbwa kiforo wen: «Kongawan ngoya yo.» 35Nɛ mbwa kuo wɛnɛ tɛnɛ hapɛtɛ Jésus. Mbwa pio gasa la pɛ mbwa ha gdong betoyfok nɛ dangsa Jésus ha zua. 36Nɛ ha liwal ka wɛnɛ ha nɛa ang, hio wi tata gasa la pɛ mbwa hazu lukisi nɛ wɛnɛ. 37Ka wɛnɛ tɛ bo sanga nɛ Jérusalem, ha liwal ka zil ngari Olivier, zugili wan-yambimɔ pɛa fɛt dea totɛ. Mbwa lukoso Sɔ nɛ ngagɛl hazu dɔka mɔkifi fɛt ka mbwa zɔka. 38Mbwa gdɔra: «Kongawan Sɔ awol dede wen ha zu kongapora ka tɛ nɛ ling wa. Gaamɔ ha ngɔn, nɛ lukosomɔ ha Sɔ ha kuso ngɔn!» 39Nɛ hio ma Farizien ha soko giliwi, tɔa ha Jésus: «Wan-osimɔ, mɛ agay hio wan-yambimɔ pɛ mɛ!» 40Ma, Jésus kiforo wen: «Mi tɔ ha ɛnɛ, ka wi ndɔng gdɔki nu mbwa, hio ta begdɔri!» 41Jésus hɔa sanga nɛ gasa le Jérusalem, nɛ ka wɛnɛ zɔka yo, a hea kwa hazua. 42A tɔa: «Ka bo nde, mɛ fin aing swe mɛsɛ mɔ ka ha gaamɔ, ki yo dea se. Ma, sising yo wuso tɛ ha li mɛ. 43Hazu ngimɔ betɛ bin ka hio ngana pɛ mɛ bebɛ gasa ngeng zikiri mɛ hazu bi nɛ bulo sungiri mɛ. Nɛ mbwa benɔsisi mɛ nɛ wal fɛt. 44Mbwa beyangili mɛ nɛ hio ngali pɛ mɛ fɛt gde nɛ gbutunu. Mbwa lɛm lak gde ma ta pɛ mɛ ha zu ma ta ndang na. Hazu mɛ tɛ ing ngimɔ ka Sɔ tɛa tɛ gbakiri mɛ na.» 45Jésus lea gasa twa Sɔ, nɛ wɛnɛ yinɔ hio wan-gdongi mɔ. 46Wɛnɛ tɔa ha mbwa: «Sɔ tɔa ha zang takarata pɛa: ‹Twa pɔm bedung nɛ̂ twa gɔ mi.› Ma, ɛnɛ kpala yo nɛ ngu pɛ hio wanzu!» 47Jésus dungɔ swe fɛt ha osamɔ ha zang gasa twa Sɔ. Nɛ hio gasa wan-hasadaka, hio wan-osi mbonga nɛ hio kotowi kio wal mɛ gbɛ wɛnɛ. 48Ma, mbwa kpa wal na, hazu hio wi fɛt ha lɛnga zala mɛ ze Jésus nɛkpasa.


text: 1Ɛngɛ nɛ̂ angara Dede Wen hazu Jésus-Christ, Bewei pɛ Sɔ. 2Gbesi tuka wen pɛ Sɔ ka wan-tɔkuliwen Esaïe bangɛriki: «Mi betomsi wan-nɛkasara pɔm ha li mɛ, hazu bhɔngiri wal ha mɛ. 3Ma wi ndang gdɔra ha kpɛnu: ‹Ɛnɛ bhɔngiri mbango ha Kongawan. Ɛnɛ yolsi hio bhɛtɛ-bhɛtɛ wal pɛa.› » 4Mɛgi Jean hɔa ha kpɛnu, a gdumso hio wi ha li. Nɛ a tɔa wen ɛngɛ: «Ɛnɛ tɛ, mi gdumsi ɛnɛ ha li hazu osi nde, ɛnɛ kiforo sila ɛnɛ. Mɛgi Sɔ bebisi sɛmbɔ pɛ ɛnɛ.» 5Nɛ wi mɛ kandɔnu Judée nɛdɔka, nɛ mɔ gasa le Jérusalem fɛt guotɛ nɛ ha pɛa. Mbwa gbasa sɛmbɔ pɛ mbwa, nɛ Jean gdumso mbwa ha li Jourdain. 6Jean yola la kaɛ dea nɛ bumɔtɛ sari, kaɛ sa nde samo. A hɛla pɛrɛng kotu. A dungɔ ha yɔnga gdɔlɔ nɛ nɔ gɔlɔ. 7Wɛnɛ bulo wen ha giliwi, a tɔa: «Wi kɛ ka betɛ ha pata mi, wɛnɛ nɛ gasaa pen mi. Mi lɛm hil ha si wa hazu bul pɛl nakala pɛa na. 8Pɔm, mi gdumsi nɛ ɛnɛ ha li. Ma, pɛa, a begdumsi ɛnɛ ha zang Nzɔy-Sɔtɛ.» 9Ha ngimɔ ɛngi, Jésus guotɛ ha le Nazaret, ha kandɔnu Galile tɛ ha pɛ Jean. Nɛ Jean gdumso wɛnɛ ha li Jourdain. 10Ha ndangtɛ ngimɔ ka Jésus ha gboa ha li, a zɔka liswe mbanga, nɛ Nzɔy-Sɔtɛ zilo ha zu wa tuka gbakuli. 11Gɛl Sɔ gboa ha liswe nɛ tɔa: «Mɛ nɛ̂ bewei pɔm ka mi ngoya gdang, mɛ gdea totɛ ha sila mi.» 12Nɛhasa hapata ɛngi, Nzɔy-Sɔtɛ ngbɔsa Jésus nɛnɛ ha kpɛnu. 13A dungɔ yala bhukɔa nar ha kpɛnu, nɛ Satan wea sila wa. A dungɔ ha soko hio sari bɛlɛ nɛ hio telenge dea tom ha wɛnɛ. 14Hapata ka Herode pio Jean ha zɔbhɔ, Jésus nɛa ha Galile. Nɛ a bulo Dede Wen pɛ Sɔ, 15a tɔa: «Ngimɔ lɛma kari. Kongakandɔ pɛ Sɔ tɛ bo sanga nɛ ɛnɛ. Ɛnɛ kifiri sila nɛ ɛnɛ mɛkiri Dede Wen pɛ Sɔ.» 16Ma swe ndang, ka Jésus ha yala hapɛtɛ tɔ Galile, a zɔka hio wan-ki kɔyɔ bwa, Simon nɛ bebe ya wa André. Mbwa dungɔ ha pio yɔk ha tɔ. 17Jésus tɔa ha mbwa: «Ɛnɛ ndari mi! Mi bede nde ɛnɛ adung wan-ki wi.» 18Hapata, mbwa laka yɔk pɛ mbwa gde nɛhasa, nɛ mbwa ndara wɛnɛ. 19Ka wɛnɛ nɛa fin tikiring, a zɔka Jacques hinɛ bebe ya wa, Jean. Bafa mbwa nɛ̂ Zebede. Mbwa dungɔ ha zang sɔngu bhɔngiri nɛ yɔk pɛ mbwa. 20Nɛhasa, Jésus saa mbwa. Nɛ mbwa laka bafa mbwa Zebede nɛ hio wan-tom pɛa gde ha zang sɔngu, nɛ ndara Jésus. 21Jésus hinɛ hio wan-yambimɔ pɛa hɔa ha le Kapernaum. Ha swe ɔmtɛ, wɛnɛ lea twa gɔ Sɔ, nɛ angara osamɔ. 22Nɛ wi ndɔng ka zea wɛnɛ, yaksa pentɛ. Hazu a tɛ osi mɔ tuka hio wan-osi mbonga na. Ma, a osa nɛ ziomɔ. 23Ha ndangtɛ ngimɔ ma wi ka dung bala ha kɔ gdanga sɔtɛ lea ha twa gɔ Sɔ pɛ mbwa. A gdɔra nɛ ngagɛl, nɛ a tɔa: 24«Jésus wi mɛ Nazaret, mɛ ngoy de nɛ ge nɛ ɔ, ge nde? Mɛ tɛa ha gdangsa ɔ? Mi ingɔ mɛ nɛdedea. Mɛ nɛ̂ nzɔy wi, ka Sɔ tomsa.» 25Jésus tɔa nɛngaya ha gdanga sɔtɛ: «Gdɔki nu mɛ, gbo ha tɛ wi kɛ!» 26Nɛ gdanga sɔtɛ fesa wɛnɛ nɛngaya, nɛ a gboa ha tɛ wa nɛ gdɔra nɛ ngagɛl. 27Wi fɛt yaksa nɛkpasa nɛ mbwa angara ana may: «Ɛngɛ nɛ̂ nge tili mɔ ge? Wi ɛngɛ ha osa mbombe mɔ ha ɔ nɛ ziomɔ. Wɛnɛ ha nu ha hio gdanga sɔtɛ nɛ mbwa ze nu wa.» 28Nɛhasa, kasi tɛ wa yambala dam kandɔnu Galile fɛt. 29Jésus nɛ hio wan-yambimɔ gboa ha twa gɔ Sɔ. Nɛhasa Jésus kuo Jacques nɛ Jean, nɛ mbwa lea twa pɛ Simon hinɛ André. 30Haki folo mɛ Simon mɔ bhoko ha ɔanu nɛ zɛlɛ bawetɛ. Sising-sising mbwa tɔa wen zɛlɛ pɛa ha Jésus. 31Nɛ Jésus tɛa tɛ ba kɔ wa, gu wɛnɛ gde ha ngɔn. Zɛlɛ bawetɛ kara, nɛ wɛnɛ angara dea tom ha mbwa. 32Ka mbolo dea, nɛ ka swe lea, hio wi angara kaya hio wan-zɛlɛ nɛ hio wi ka dung bala ha kɔ gdanga sɔtɛ fɛt, nɛnɛ ha pɛ Jésus. 33Mɛgi, hio wi fɛt mɛ le wesara may ha nutwa pɛ Simon. 34Jésus kpasasa hio wi nɛdɔka ka dungɔ nɛ tili zɛlɛ nɛtɛ-nɛtɛ. Nɛ wɛnɛ yinɔ hio gdanga sɔtɛ nɛdɔka gbosisi ha tɛ hio ma wi. A kafa nde, hio gdanga sɔtɛ awolmɔ na. Hazu mbwa ingɔ wɛnɛ. 35Nɛ sutole sut, ka mɔ tɛ sa ka buee na, Jésus guotɛ nɛ gboa ha twa. A nɛa ha ma bhandi, ka wi bo ang na. Wɛnɛ angara gɔa Sɔ haki. 36Simon nɛ hio sɔy-tom pɛa fɛt aa tɛ ha kio wɛnɛ. 37Ka mbwa kpaa wɛnɛ, mbwa tɔa: «Wi fɛt ha kio mɛ.» 38Ma, Jésus tɔa ha mbwa: «Ɔ nɛ ha hio le mɔ pɛtɛa. Hazu lɛma nde, mi abul wen haki fin. Yo nɛ̂ hazu ɛngi ka mi tɛa.» 39Nɛ mɛgi, Jésus yala ha kandɔnu Galile fɛt nɛ haki a bulo wen ha zang hio twa gɔ Sɔ. Nɛ a yinɔ hio gdanga sɔtɛ ha tɛ hio wi gbosisi. 40Ma wan-doko tɛa tɛ ngbi zigolo ha si Jésus. A lokatɛ ha wɛnɛ, nɛ tɔa: «Ka mɛ ngoya, mɛ asasisi mi!» 41Sila Jésus doya nɛ ngɔtɛ. A yafafa kɔ ndɔ tɛ wi ɛngɛ, nɛ tɔa: «Mi ngoya, tɛ mɛ asa.» 42Ha ndangtɛ ngimɔ, doko pɛa kara, nɛ tɛ wa tɛ bo nɛ saa. 43- 44Jésus mboa nu wa nɛngaya: «Pangay, ka mɛ tɔ wen mɔ ɛngɛ ha ma wi ndang na! Ma, mɛ osi tɛ mɛ ha wan-hasadaka tuka wɛnɛ amɛkiri nde, doko pɛ mɛ kara kari. Hapata mɛ ha sadaka sasasamɔ, ka Moïse baha nua sɔngsi. Ɛngɛ beosi ha wi fɛt nde, mɛ kpasa kari.» Nɛ Jésus haa wal ha wɛnɛ pen. 45Ma, wi kɛ sio, nɛ wɛnɛ angara baa kasi mɔ, ka hɔa ha tɛ wa, ha wi fɛt. Hazu ɛngi, Jésus lɛm le zang le nɛ gbasi tɛ wa fin na. Ma, a bhɔna ha zang bɛlɛ, nɛ hio wi dungɔ ha guotɛ ha bhandi fɛt tɛ ha pɛa.


text: 1Kʋ daarɩ, a laan lagɩ a ŋɔɔnɩ Wɛ Joro kʋm pɛɛra yam laŋa nɩ mʋ. A ko-biə-ba, a lagɩ sɩ a pa 'a lwarɩ Wɛ Joro kʋm na tʋŋɩ te dɩ te tɩn mʋ. 2Abam ye nɩ, maŋa kalʋ 'a dɛɛn ta na wʋ lwarɩ Wɛ tɩn, 'a dɛɛn tɔgɩ jwənə yalʋ na yɩ kafɛ tɩn mʋ, yɩ ya ganɩ abam sɩ 'a ta'a tɔgɩ cwe sɩlʋ maama ya na lagɩ tɩn. 3Kʋntʋ ŋwaanɩ mʋ a lagɩ a pa 'a lwarɩ nɩ, Wɛ Joro kʋm b'a ganɩ abam. Kʋntʋ, nɔɔnʋ wʋlʋ na ŋɔɔnɩ dɩ Wɛ Joro dam tɩn b'a wanɩ o twɩ Zezi. Nɔɔn-nɔɔnʋ nan b'a wanɩ o ta nɩ, Zezi mʋ yɩ o Yuutu, yɩ Wɛ Joro kʋm təri o tee nɩ. 4Wɛ Joro kʋm pɛɛra yam yɩ dwi təri təri mʋ, yɩ DƖ Joro kʋm dɩdʋa yɩranɩ mʋ paɩ-ya DƖ nɔɔna. 5Wɛ tɩtʋŋa yam dɩ yɩ dwi təri təri mʋ, yɩ d'ɩ Yuutu wʋlʋ d'ɩ na tʋŋɩ d'ɩ pa-o tɩn yɩ dɩdʋa yɩranɩ mʋ. 6Wɛ na pɛ dɩbam dam sɩ d'ɩ ma tʋŋɩ DƖ tɩtʋŋa te tɩn dɩ yɩ dwi təri təri mʋ. Wɛ nan yɩ dɩdʋa yɩranɩ mʋ, yɩ dɩntʋ mʋ pɛ dɩbam maama dam dɩm kʋntʋ maama. 7Wɛ Joro kʋm nan pɛ nɔɔnʋ maama pɛɛrɩ sɩ o wanɩ o maa zəni o donnə. 8Wɛ Joro kʋm paɩ nɔɔna badonnə dam sɩ ba ŋɔɔnɩ swan taanɩ, yɩ kʋntʋ mʋ ta paɩ nɔɔna badonnə dam sɩ ba ŋɔɔnɩ yəno taanɩ dɩ. 9Wɛ Joro kʋm nan ta mʋ paɩ nɔɔna badonnə dam sɩ ba taa tiini ba jɩgɩ wʋ-dɩdʋa dɩ Wɛ, yɩ kʋ ta paɩ badonnə dam sɩ ba ta maa paɩ yawɩɩna naɩ yazurə. 10Kʋntʋ nan ta mʋ paɩ badonnə dam sɩ ba ta maa kɩ wo-kɩnkagɩla, kʋ daarɩ sɩ badonnə taa waɩ ba ŋɔɔnɩ Wɛ yiyiu-ŋwɛ. Kʋ daa ta maa paɩ nɔɔna badonnə waɩ ba pɔɔrɩ kʋlʋ na yɩ Wɛ Joro kʋm nyɩm dɩ kʋlʋ na daɩ kʋ nyɩm tɩn daanɩ. Kʋ ta paɩ badonnə waɩ ba ŋɔɔnɩ ta-gɛ, yɩ badonnə dɩ waɩ ba lwarɩ ta-gɛ sɩm kʋntʋ kuri yɩ ba tɛ ba brɩ ba donnə. 11Kʋ nan yɩ Wɛ Joro kʋm kʋntʋ dɩdʋa yɩranɩ mʋ jɩgɩ pɛɛra yam kʋntʋ dwi təri təri, yɩ kʋ paɩ nɔɔnʋ maama nɩ kʋ wʋbʋŋa na lagɩ te tɩn. 12Nan bʋŋɩ-na 'a nii nabiinu yɩra na yɩ te tɩn. Ya yɩ woŋo dɩdʋa mʋ, yɩ ya laan pɔɔrɩ je dwi təri təri. Ya pɔɔrɩm dɩm daga zanzan, yɩ ya maama laan yɩ yɩra dɩdʋa mʋ. Zezi Krisi dɩ o kɔgɔ kʋm maama dɩ nan yɩ kʋntʋ mʋ. 13Dɩbam maama na pɛ ba miisi dɩbam na wʋnɩ Wɛ Joro kʋm dɩdʋa dam ŋwaanɩ tɩn, d'ɩ laan jigi nɔɔnʋ dɩdʋa mʋ. Kʋ na yɩ Zwifə naa dwi-gɛ tiinə, naa gambɛ naa balʋ na te ba tɩtɩ tɩn maama, Wɛ Joro kʋm kʋntʋ yɩranɩ mʋ wʋ dɩbam maama tee nɩ. 14Nabiinu yɩra pɔɔrɩ je təri təri mʋ, sɩ kʋ daɩ jəgə dɩdʋa yɩranɩ. 15Naga na tagɩ ka wɩ, kantʋ daɩ jɩŋa, kʋntʋ ŋwaanɩ yɩra yam ba te-ka, kʋntʋ b'a sɩɩnɩ kʋ pa ka taa tɔgɩ ka təri yɩra yam wʋnɩ. 16Zwɛ dɩ nan na wɩ, dɩntʋ daɩ yi, sɩ yɩra yam ba te-dɩ, kʋntʋ b'a sɩɩnɩ kʋ pa dɩ taa tɔgɩ dɩ təri yɩra yam wʋnɩ. 17Yɩra yam maama nan ya na yɩ yi yɩranɩ mʋ, ya'a kɩ ta mʋ ya taa ni taanɩ? Ya nan ya na yɩ zwɛ yɩranɩ mʋ, ya'a kɩ ta mʋ ya taa ni lwəm? 18Kʋ nan yɩ Wɛ mʋ kɩ je sɩm dwi təri təri DƖ kɩ yɩra yam wʋnɩ, kʋ maŋɩ dɩ DƖ wʋbʋŋa na lagɩ te tɩn. 19Ya maama nan ya na yɩ yɩra yam jəgə dɩdʋa mʋ, ya'a kɩ ta mʋ ya ji yɩra? 20Kʋntʋ tɩn, je dwi təri təri mʋ wʋra, yɩ sɩ maama laan yɩ yɩra dɩdʋa. 21Kʋntʋ ŋwaanɩ, yi b'a wanɩ dɩ ta dɩ jɩŋa nɩ dɩ ba lagɩ-ka, naa yuu ta dɩ naga nɩ kʋ ba lagɩ-ka. 22A lagɩ a ta cɩga mʋ dɩ abam nɩ, dɩbam yɩra yam je sɩlʋ d'ɩ na bʋŋɩ nɩ sɩ tiini sɩ bwənə tɩn jɩgɩ kuri zanzan. 23D'ɩ yɩra yam je sɩlʋ d'ɩ na bʋŋɩ nɩ sɩ ba tiini sɩ jɩgɩ kuri tɩn mʋ d'ɩ yəni d'ɩ zuli lanyɩranɩ. Je sɩlʋ na jɩgɩ cavɩɩra tɩn, mʋ d'ɩ yəni d'ɩ fɔgɩ d'ɩ kwəli-sɩ lanyɩranɩ. 24Kʋ daarɩ ya je sɩlʋ na lana tɩn, d'ɩ daa ba fɔgɩ d'ɩ nii sɩ baŋa nɩ. Wɛ mʋ kɩ nabiinu yɩra yam je sɩm maama DƖ kɩ daanɩ, yɩ DƖ paɩ je sɩlʋ na gɛ zulə tɩn na zulə lanyɩranɩ. 25Kʋntʋ ŋwaanɩ kampwara təri yɩra yam wʋnɩ. Ya je sɩm maama zəni daanɩ mʋ. 26Kʋ na cana yɩra yam daa kalʋ nɩ, yɩra yam maama w'ʋ tɔgɩ ya na cam dɩm kʋntʋ doŋ mʋ. Kʋ daarɩ daa kalʋ na nɛ zulə tɩn, yɩra yam maama dɩ w'ʋ tɔgɩ ya na wʋpolo mʋ. 27Abam maama yɩ Zezi Krisi yɩra yam mʋ, yɩ 'a dɩdʋa dɩdʋa yɩ o je sɩm dwi təri təri mʋ. 28Kʋntʋ tɩn, Zezi kɔgɔ kʋm wʋnɩ, Wɛ kɩ nɔɔnʋ maama o jəgə nɩ mʋ. Dayigə tɩn yɩ Zezi tɩntʋŋna bam o tɩtɩ na lɩ tɩn mʋ. Wɛ nijoŋnə bam maa saŋɩ. Balʋ na kɩ bɩtɔ tɩn maa yɩ balʋ na brɩ Wɛ cɩga kam tɩn. Kʋ wəli dɩ balʋ na kɩ wo-kɩnkagɩla tɩn, dɩ balʋ Wɛ na pɛ-ba dam sɩ ba ta maa paɩ yawɩɩna naɩ yazurə tɩn, dɩ balʋ na zəni nɔɔna tɩn, dɩ balʋ na nii Wɛ tɩtʋŋa yam baŋa nɩ tɩn, dɩ balʋ Wɛ Joro kʋm na paɩ ba ŋɔɔnɩ ta-gɛ tɩn. 29Kʋ nan daɩ nɩ d'ɩ maama mʋ yɩ Zezi tɩntʋŋna balʋ o tɩtɩ dɛɛn na lɩ tɩn, kʋ daɩ d'ɩ maama mʋ yɩ Wɛ nijoŋnə, naa d'ɩ maama mʋ brɩ Wɛ cɩga kam. Kʋ nan daɩ nɩ d'ɩ maama mʋ waɩ d'ɩ kɩ wo-kɩnkagɩla. 30Kʋ nan daɩ d'ɩ maama mʋ Wɛ pɛ dam sɩ d'ɩ ta'a ma paɩ yawɩɩna naɩ yazurə, naa d'ɩ maama mʋ Wɛ Joro kʋm pɛ d'ɩ ŋɔɔnɩ ta-gɛ, naa d'ɩ maama mʋ waɩ d'ɩ lwarɩ sɩ kuri d'ɩ brɩ nɔɔna. 31Nan kwaanɩ-na sɩ 'a joŋi Wɛ-pɛɛra yalʋ na jɩgɩ kuri kʋ ja gaalɩ tɩn. Kʋ daarɩ, a nan lagɩ a brɩ abam woŋo kʋlʋ na tiini kʋ lana kʋ dwe dɩdɩ tɩn mʋ.


text: 1A ko-biə-ba, amʋ dɛɛn na tu abam te tɩn, a wʋ ŋɔɔnɩ swan naa yiyiu-ŋwɛ zanzan dɩ abam, dɩ a na tɔɔlɩ Wɛ kwərə kam a brɩ abam te tɩn. 2A wʋ kɩ a wʋbʋŋa nɩ sɩ a brɩ abam woŋo kʋdoŋ, kʋ na daɩ Zezi Krisi taanɩ dɩm yɩranɩ dɩ o tʋʋnɩ dɩm dagara kam baŋa nɩ tɩn. 3A na wʋ abam tee nɩ maŋa kalʋ tɩn, a bwənə, yɩ fʋʋnɩ dɩ jɩgɩ-nɩ, yɩ a yɩra saɩ. 4A taanɩ dɩm dɩ a na tɔɔlɩ Wɛ kwərə kam te tɩn, kʋ daɩ nabiinə swan mʋ a ma a tɔɔlɩ-ka sɩ a pa 'a sɛ. Kʋ yɩ Wɛ Joro kʋm dam mʋ pɛ abam lwarɩ nɩ taanɩ dɩm yɩ cɩga. 5Kʋntʋ tɩn, 'a na kɩ 'a wʋ-dɩdʋa dɩ Zezi tɩn, kʋ yɩ Wɛ dam dɩm ŋwaanɩ mʋ, sɩ kʋ daɩ nabiinə swan ŋwaanɩ. 6Dɩbam nan yəni d'ɩ brɩ balʋ wʋbʋŋa na bɩgɩ tɩn mʋ swan, ya nan daɩ nabiinə swan naa lʋgʋ baŋa dɩdɛɛra bam swan. Bantʋ w'ʋ ba ba cɔgɩ dɩ ba dam dɩm maama. 7Dɩbam na brɩ swan yalʋ tɩn yɩ Wɛ nyɩm mʋ. Nabiinə nan yəri ya ni nɩ, ya na səgi dɩ ba tɩn ŋwaanɩ. Wɛ dɛɛn maŋɩ DƖ kɩ DƖ wʋbʋŋa nɩ mʋ kʋ loori lʋgʋ pulim, sɩ DƖ swan yam kʋntʋ pa d'ɩ wanɩ d'ɩ na zulə DƖ tee nɩ. 8Lʋgʋ baŋa dɩdɛɛra bam wʋlʋwʋlʋ nan wʋ lwarɩ ya kuri. Ba ya na ye, ba ya b'a ja Wɛ-sɔŋɔ paarɩ tu Zezi ba pa tʋʋn-dagara baŋa nɩ ba gʋ. 9Kʋ nan kɩ nɩ Wɛ tɔnɔ kʋm na tagɩ kʋ wɩ: "Wɛ fɔgɩ DƖ kɩ wo-laarʋ DƖ tiŋi sɩ DƖ pa balʋ na so-DƖ tɩn. Nabiinə yi wʋ nɛ wəənu tɩm kʋntʋ doŋ, yɩ ba zwa wʋ ni tɩ ŋwa, yɩ ba ba jɩgɩ tɩ wʋbʋŋa dɩ." 10Wɛ nan tagɩ DƖ Joro kʋm ŋwaanɩ mʋ DƖ ma pa d'ɩ lwarɩ wəənu tɩm kʋntʋ. Wɛ Joro kʋm ye woŋo maama kuri, yɩ kʋ ye Wɛ wʋbʋŋa maama dɩ. 11Wɔɔ mʋ w'ʋ wanɩ nabiinu wʋbʋŋa o lwarɩ, kʋ na daɩ o tɩtɩ joro? Kʋ nan yɩ kʋntʋ mʋ dɩ Wɛ dɩ, nɔɔn-nɔɔnʋ yəri Wɛ wʋbʋŋa, kʋ na daɩ DƖ tɩtɩ Joro kʋm yɩranɩ. 12Joro kʋlʋ Wɛ na kɩ dɩbam bɩcara nɩ tɩn daɩ lʋgʋ baŋa nyɩm. Kʋ nuŋi Wɛ te mʋ, sɩ kʋ pa d'ɩ lwarɩ wo-laarʋ tɩlʋ DƖ na pɛ dɩbam zaanɩ tɩn. 13D'ɩ na yəni d'ɩ brɩ nɔɔna cɩga kam yɩ d'ɩ ŋɔɔnɩ taanɩ dɩlʋ tɩn daɩ nabiinə swan taanɩ. Kʋ yɩ Wɛ Joro kʋm mʋ brɩ dɩbam taanɩ dɩlʋ na maŋɩ sɩ d'ɩ ta'a ŋɔɔnɩ tɩn. Dɩbam tɛ cɩga kalʋ na yɩ Wɛ Joro nyɩm tɩn mʋ d'ɩ brɩ balʋ DƖ Joro kʋm na wʋ ba bɩcara nɩ tɩn. 14Wɛ Joro kʋm na təri wʋlʋ bɩcarɩ nɩ tɩn ba sɛ sɩ o joŋi cɩga kalʋ Wɛ Joro kʋm na brɩ tɩn. Ka yɩ wo-jwəəru mʋ o tee nɩ. O b'a wanɩ o lwarɩ ka kuri, bɛŋwaanɩ kʋ yɩ Wɛ Joro kʋm mʋ brɩ ka kuri cɩga cɩga. 15Wʋlʋ maama Wɛ Joro kʋm na wʋ o bɩcarɩ nɩ tɩn mʋ waɩ o ye woŋo maama kuri. Nɔɔn-nɔɔnʋ nan b'a wanɩ o na kʋntʋ tu wo-lɔŋɔ o ta. 16Wɛ tɔnɔ kʋm tagɩ kʋ wɩ: "Nɔɔn-nɔɔnʋ b'a wanɩ o lwarɩ d'ɩ Yuutu wʋm wʋbʋŋa, nɔɔn-nɔɔnʋ nan b'a wanɩ o brɩ-o o na w'ʋ kɩ te tɩn." Wɛ nan na pɛ dɩbam DƖ Joro kʋm tɩn mʋ pɛ dɩbam dɩ jɩgɩ Zezi Krisi wʋbʋŋa yam.


text: 1Mɩyaŋ Pɔɔl, nal hʋ ba aa kaŋ tɔ dɩyaŋ á Tɩɩna tʋma hʋ wɩya, ŋ aa sʋl ma nala hʋ Wɩɩsɩ aa yɩra rɛ dɩ ma leŋ dɩ ma mɩɩbol tɩyaŋ wɩyaalɩya buloŋ kpa ŋmanɩɩ hʋ Wɩɩsɩ aa daga ma saŋa hʋ ʋ aa yɩrɩ ma. 2Ma leŋ dɩ ma sɩya tuu taŋha, a kaŋ ma tɩɩ kɩ hʋwɔlɩ. Ma kaŋ kenyiri bee dɔmɔŋ a gyɩŋ kaŋ dɔmɔŋ weliŋ abee kyori. 3Ma yaa ma sɩfɩyaŋ buloŋ a leŋ dɩ fɩyɛlʋʋ hʋ aa kaŋ ma kɩ pɛ dɔmɔŋ leŋ dɩ ma marɩ kaŋ nyʋʋdɩgɩ hʋ Wɩɩsɩ Wiyesi Welii hʋ aa tɩya ma weliŋ. 4Wɩɩsɩ Wiyesi Welii hʋ aa we á buloŋ tɩyaŋ yaa kɩdɩgɩ rɛ. Ɛɛwɩya, á yaa kɩdɩgɩ rɛ. Ɛɛ tɩɩ rɛ Wɩɩsɩ yɩrɩ ma á kaŋ bayɩyɛldɩgɩ dʋŋ mɛ. 5Á buloŋ Tɩɩna yaa nɩdɩgɩ dʋŋ nɛ, wɩɩ hʋ á aa laa di mɛ yaa wɩdɩgɩ. Wɩɩkyʋwalnɩɩforidɩgɩ dʋŋ ma rɛ we doŋ. 6Wɩɩdɩgɩ dʋŋ nɛ we doŋ. Ʋ rɛ yaa á buloŋ Kuwo. Ʋ rɛ aa deŋ á buloŋ. Ʋ we á tɩsɩ tɩyaŋ nɛ a kaŋ ma kɩ tʋma. 7Krisita pɛɛ á kɩdɩgɩ buloŋ tɩyaŋ nɛ a kpa ʋ bɔnyɛ kɩna tɩya ma a maga gɛɛ ʋ aa kyo. 8Ɛɛ rɛ tɩŋ ba sabɩ Wɩɩsɩ teŋ logiŋ kɩdɩgɩ tɩyaŋ a baa, "Saŋa hʋ ʋ aa gyɩŋ mʋ wɩɩsɩnyuu, Ʋ gyɩ kasɩ nala hʋ ʋ aa yuwo di tɩŋa ʋ hal lɛ, aŋ kpa ʋ bɔnyɛ kɩna tɩya nala." 9Dɩ ba aa rɛ baa dɩ ʋ gyɩŋ wɩɩsɩnyuu, ɛɛ daga anɩɩ ʋ laasɩya lɩɩ wɩɩsɩnyuu ko tuu taŋha rɛ. 10Nal hʋ aa ko tuu taŋha, ʋ tɩɩ rɛ bɩl gyɩŋ wɩɩsɩnyuu gɛɛ, a parɩ leye hʋ aa we wɩɩsɩnyuu gyɩŋ mʋ, dɩ gɛɛ leŋ dɩ ʋ we lee buloŋ tɩyaŋ. 11Ʋ rɛ lɩɩ nala badɔmɔŋ a leŋ ba yaa kpambɩsɩ, a leŋ badɔmɔŋ mɛ yaa Wɩɩsɩ tɩŋdaala, a leŋ badɔmɔŋ mɛ gɔllɩ basɩ Wɩɩsɩ wɩya kɩ tɩya nala, ka badɔmɔŋ mɛ kɩ deŋ nala hʋ aa laa Yesu wɩya di nyuu aŋ kɩ daga ba. 12Ʋ kpaa bɔnyɛ kɩna no tɩya ma dɩ Wɩɩsɩ nala wuwo kɩ tʋŋ Wɩɩsɩ tʋma rɛ, a wuwo pɛ nala hʋ aa laa Yesu wɩya di buloŋ tɩyaŋ dɩ ba waa Krisita wɩya hʋ ba aa laa di tɩyaŋ weliŋ, 13a kaŋ mʋ pele saŋa hʋ á buloŋ aa sɩ yaa kɩdɩgɩ Krisita laadii tɩyaŋ, á gyɩŋ Wɩɩsɩ Biye hʋ ŋmaŋdɩgɩ tɩyaŋ, a yaa nala aa gyige Krisita tɩyaŋ aŋ kɩɩ ʋ á wɩɩ buloŋ tɩyaŋ. 14Ʋ gɛɛ tɩyaŋ, á bɩl bɩ sɩ kɩɩ gɛɛ anɩɩ haŋbiisi Wɩɩsɩ wɩya hʋ tɩyaŋ dɩ nala badɔmɔŋ wɩdagɩya kaŋ á hakɩllɩ gɔllɩ viisi kɩ baŋ anɩɩ puwo aa kaŋ nɩɩduworiboro gɔllɩ kɩ viisi nɩɩ tɩyaŋ gɛɛ. Nala no aa kpa dawarɩ rɛ a mʋrɩ nala ba laa wɩnyɩyɛl di anɩɩ wɩtɩɩ rɛ. 15Amɛ ʋ maga dɩ á kyo dɔmɔŋ nɛ a basɩ wɩtɩɩ kɩ tɩya dɔmɔŋ saŋa buloŋ. Dɩ ámaa rɛ aa yaa gɛɛ, á sɩ wuwo waa Wɩɩsɩ wɩya hʋ tɩyaŋ a ko kɩɩ Krisita tɩɩ aa kɩɩ gɛɛ. Beewɩya ʋ rɛ yaa á buloŋ nyuu. 16Ʋ rɛ aa deŋ teŋbii hʋ aa yaa ʋ nala buloŋ a leŋ ba buloŋ ko pɛ dɔmɔŋ a yaa teŋbidɩgɩ, a bɩl leŋ teŋbii hʋ polo abee ʋ likyosiye kana ʋ mal dɔmɔŋ. Ɛɛwɩya, dɩ teŋbii hʋ logimo buloŋ nɛ ko kɩ tʋma ba bʋwa, teŋbii hʋ buloŋ aa waa weliŋ nɛ, a marɩ kaŋ dee mɛ, akuu ʋ logimo buloŋ aa kyo dɔmɔŋ wɩya. 17Á Tɩɩna Wɩɩsɩ feŋ tɩyaŋ, ŋ aa kpaanɩ ma sɩfɩyaŋ, ma ta bɩl leŋ dɩ ma mɩɩbol wɩyaalɩya kɩɩ nala hʋ aa bɩ gyɩŋ Wɩɩsɩ. Ba tɩbɩɩna buloŋ yaa wɩtɔɔnɩ rɛ, 18ka ba hakɩllɩ mɛ ha we bilhuu tɩyaŋ. Ba bɩ kaŋ tol mɩɩbofalɩɩ hʋ aa lɩɩ Wɩɩsɩ lee tɩyaŋ, beewɩya ba bɩ gyɩŋ wɩɩ buloŋ akuu ba aa kaŋ faasɩŋ wɩya, aŋ bɩ vʋwa dɩ ba gyɩŋ wɩɩ buloŋ mɛ. 19Ba kpɩɩnɩ hɩɩsɩ gbaha rɛ beewɩya nɩlaaŋ-wɩya abee wɩbɔmɔ dʋŋ tɩyaŋ nɛ ba we, aŋ kpa bisiŋ wɩya iriŋ kɛ buloŋ yayɩ a bɩrɩmɩ babiibawɩɩ a bee kyɛ dɩ ba kpa ta. 20Amɛ ma kɛ, wɩya no daa ma gʋnnɩ Yesu Krisita wɩya hʋ tɩyaŋ. 21Ŋ gyɩma anɩɩ ba basɩ ʋ wɩya tɩya ma rɛ a daga ma wɩtɩɩ hʋ buloŋ aa we ʋ wɩya tɩyaŋ. 22Ɛɛwɩya, ma kpa gyogibɩnɩya hʋ ma fa aa kana buloŋ ta. Gyogo no rɛ fa tɩŋ ma fa kɩ yaa haŋ wɩya hʋ. Gyogibɩnɩya hʋ ma fa aa kana, ba fa leŋ ma hakɩllɩ we wɩya hʋ aa mʋrɩ ma, aŋ kɩ yalmɩ ma dʋŋ tɩyaŋ nɛ. 23Ma tɩsɩ bee ma hakɩllɩ buloŋ maga dɩ ba bɩrɩmɩ kɩfalɩya rɛ. 24Ma kpa ma gyogifalɩya hʋ laalɩ anɩɩ ɩ aa wuri gabɩnɩɩ ta aŋ kpa gafalɩɩ laalɩ gɛɛ. Wɩɩsɩ marɩ ma gyogifalɩɩ no ʋ kɩɩ ʋ rɛ a kaŋ wɩtɩɩ bee tɩpʋlʋŋ aŋ bɩ kaŋ bisiŋ buloŋ. 25Ɛɛwɩya, ma ta bɩl kɩ nyɩya wɩya. Ma leŋ dɩ nal buloŋ basɩ wɩtɩɩ a tɩya ʋ dɔŋtɩɩna, beewɩya á buloŋ yaa Krisita teŋbidɩgɩ hʋ logimo rɛ. 26Dɩ ɩ rɛ ko na baaŋ, ta leŋ dɩ baaŋ hʋ leŋ dɩ ɩ yaa wɩbɔŋ. Ta naa baaŋ gɛɛ dɩ wɩɩsɩ mʋ gyʋʋ. 27Ma ta leŋ dɩ Sɩtaanɩ na ŋmanɩɩ a mʋrɩ ma. 28Nal hʋ buloŋ fa aa yaa gaal, ʋ maga dɩ ʋ leŋ gaal lɛ, aŋ kyɛ tʋŋweliye kɩ tʋma, a wuwo na ʋ tɩɩ kɩkyɛɛlɩya, aŋ wuwo pɛ nyaaba mɛ tɩyaŋ. 29Ma ta leŋ dɩ wɩgyaga buloŋ lɩɩ ma nyʋwa tɩyaŋ. Amɛ ma leŋ dɩ ma wɩbasɩya buloŋ yaa wɩya aa fɩyɛlɩ nala bembiye ba wɩgyʋʋlɩya tɩyaŋ. Ɛɛ rɛ ma wɩbasɩya sɩ kaŋ tɔnɔ a tɩya nala hʋ aa nɩɩ ba. 30Ma ta leŋ dɩ Wɩɩsɩ Wiyesi Welii tɩya kyogi. Beewɩya ʋ rɛ Wɩɩsɩ kpa magɩlɩ ma a daga anɩɩ kyɛɛ kɩdɩgɩ sɩ pele dɩ ʋ laa ma ta. 31Ma ta laa wɩya kɩ we ma funi tɩyaŋ. Ma leŋ baaŋ tɔɔnɩ nayɩ, a ta kɩ nɔsɩ nala waasʋ-waasʋ mɛ. Ma ta kɩ kyogi nala fene, a ta haasɩ nal buloŋ mɛ. 32Amɛ ma kaŋ bɔnyɛ bee dɔmɔŋ, a kɩ fá dɔmɔŋ sikii. Ma kpa wɩya kɩ kyɛ dɔmɔŋ anɩɩ Wɩɩsɩ aa tɩŋ Krisita tɩyaŋ a kpa ma wɩbɔmɔ buloŋ kyɛ ma gɛɛ.


text: 1Saul mɛkara nɛdedea gbɛa Etienne. Angiri ha swe gbɛa Etienne, ɛ namala hio wi mɔ eglize nɛkpasa ha Jérusalem. Mbwa fɛt yambala yumɔ nɛ ha kandɔnu Judée nɛ Samari. Yo nɛ̂ hio wan-nɛtom sɔna ka bhɔna ha Jérusalem. 2Hio ma mboazu wi ha li Sɔ gunɔ wɔl Etienne, nɛ mbwa hea kwa pentɛ ha wen fio pɛa. 3Saul kio wal mɛ bhondisi giliwi mɔ eglize. A lea hio twa pɛ mbwa nɛnɛ, nɛ kaya hio wei nɛ bhoko a ha twa zɔbhɔ. 4Hio wi pɛ Christ ka yuo Jérusalem, yala ha bhandi fɛt nɛ bulo Dede Wen. 5Philippe nɛa ha gasa le mɔ kandɔnu Samari, nɛ wɛnɛ bulo Dede Wen haki nde, Mesi hɔa kari. 6Hio giliwi zea wen hio mɔweka ka Philippe ha dea, nɛ mbwa zɔka yo fin. Mɛgi mbwa dungɔ sɛm nɛ lɛnga zala hazu ze wen pɛa. 7Philippe yinɔ hio dɔka gdanga sɔtɛ, ka gboa ha tɛ hio wi nɛ gdɔra nɛ ngagɛl. A kpasasa fin hio dɔka wan-zɛlɛ mɛla nɛ hio kumɔ wi. 8Mɛgi, hio wi mɛ gasa le ɛngi dungɔ nɛ gasa totɛ. 9Ma wan-nganga dea le ha gasa le ɛngi pata yɛa. Ling wa nde Simon. Wɛnɛ ha dea tom nganga nɛ hio wi mɛ Samari yaksa ha deamɔ pɛa. A baa tɛ wa tuka ma gasa konga wi. 10Mɛgi, hio bebe wi nɛ hio gasa wi fɛt dola tɛ ha wɛnɛ, mbwa tɔa: «Wei ɛngɛ nɛ̂ ngatɛ pɛ Sɔ, ngatɛ ka ɛ sa nde, gasa ngatɛ.» 11Mbwa lɛnga zala hazu ze wen pɛa nɛkpasa, hazu wɛnɛ yaksa mbwa ngimɔ nɛzikoa nɛ wal tom nganga pɛa. 12Ma, sising mbwa mɛkara Dede Wen ka Philippe bulo hazu Kongakandɔ pɛ Sɔ nɛ hazu ling Jésus-Christ. Mɛgi, wɛnɛ gdumso mbwa ha li, wei nɛ bhoko. 13Simon nɛ tɛ wa mɛkara fin, nɛ Philippe gdumso wɛnɛ ha li. A dungɔ swe fɛt hapɛtɛ Philippe. Ka wɛnɛ zɔka hio gasa mɔweka nɛ mɔkifi ka Philippe ha dea, a yaksa pentɛ. 14Ka hio wan-nɛtom ka dungɔ ha Jérusalem zea nde, hio wi mɔ Samari mɛkara wen pɛ Sɔ, mbwa tomsa Pierre nɛ Jean ha pɛ mbwa. 15Ka mbwa hɔa haki, mbwa gɔa Sɔ hazu hio wi pɛ Christ ndɔng nde, Sɔ aha Nzɔy-Sɔtɛ ha mbwa. 16Mbwa gɔa Sɔ mɛgi, hazu Nzɔy-Sɔtɛ tɛ zil ka ha zu ma ndang na. Ɛ bagdumsi mbwa ha li nɛ ling Kongawan Jésus sɔna. 17Mɛgi, Pierre nɛ Jean gdea kɔ ha zu mbwa, nɛ Sɔ haa mbwa Nzɔy-Sɔtɛ. 18Simon zɔka nde, hio wi kpa Nzɔy-Sɔtɛ ha ngimɔ ka Pierre nɛ Jean gdea kɔ ha zu mbwa. Mɛgi, a bheka mɛ ha mbɔli ha Pierre nɛ Jean, 19nɛ tɔa: «Ɛnɛ ha mi ziomɔ ɛngɛ fin tuka nde, wi ka mi begde kɔ ha zu wa, akpa Nzɔy-Sɔtɛ.» 20Ma, Pierre kiforo wen ha wɛnɛ: «Mɛ bhondi hinɛ mbɔli pɛ mɛ fɛt, hazu mɛ takara nde, mɛ lɛm hɛ nɛ mbɔli mɔ ka Sɔ ha nɛ gangtɛ. 21Tom pɛ ɔ zɔk mɛ ndang na, yo bo nɛ̂ pɛ mɛ na, hazu sila mɛ bo nɛ nzeng ha li Sɔ na. 22Mɛ kifiri sila mɛ lak likisi pɛ mɛ gde! Mɛ gɔ Kongawan nde, wɛnɛ aha mɛ tiso hazu gdanga takaramɔ pɛ mɛ. Ka wal ang, wɛnɛ bede yo. 23Mi zɔka nde, mɛ nɛ̂ wan-gdanga sila, nɛ dea gdangamɔ baa mɛ nɛ bala.» 24Simon kiforo wen ha mbwa: «Ɛnɛ gɔ Kongawan hazu mi nɛ tɛ ɛnɛ tuka nde, mɔ ka ɛnɛ tɔa, ahɔ ha tɛ mi ndang na.» 25Pierre nɛ Jean bhɔna ha Samari, nɛ mbwa bulo wen mɔ ka Kongawan batɔ nɛ bade ha li mbwa. Hapata mbwa kiforo tɛ si ha Jérusalem. Ha liwal, mbwa bulo fin Dede Wen ha zang hio dɔka le mɔ kandɔnu Samari. 26Telenge pɛ Kongawan tɔa ha Philippe: «Mɛ gutɛ, mɛ nɛ ha wal gdɔk swe, ha liwal ka gutɛ ha Jérusalem nɛ zil ha Gaza. Ha liwal ɛngɛ wi pen ang nɛdɔka na.» 27Philippe guotɛ nɛ pena. Ha wal a kpaa ma gasa wi mɔ kandɔnu Etiopi, ka tɛa ha Jérusalem ha gɔa Sɔ. Ɛ bagba wɛnɛ se nɛ mala hazu wɛnɛ nɛ wan-pam kpaamɔ pɛ Kandas, kongapora mɔ bhoko mɔ Etiopi. 28Wɛnɛ ha sioa ha kandɔnu pɛa. A dungɔnu ha zang puspus ka yanga dak nɛnɛ, nɛ wɛnɛ ha tɔla takarata pɛ wan-tɔkuliwen Esaïe. 29Nzɔy-Sɔtɛ tɔa ha Philippe: «Mɛ tiki nɛ hapɛtɛ puspus ɛngɛ.» 30Philippe sɔawi nɛ haki, nɛ a zea wi ɛngɛ ha tɔla takarata pɛ wan-tɔkuliwen Esaïe. A ana wɛnɛ: «Mɛ ingɔ mɔ ka mɛ tɔl kɛ nde?» 31Wi mɔ Etiopi kiforo wen: «Ma wi tɛ osi yo ha mi na. Mi being mɔ ɛngɛ mɛng?» Nɛ a saa Philippe mɛ dang puspus tɛ dung hapɛtɛ wa. 32Wen, ka wɛnɛ ha tɔla, tɔ nde: «A dungɔ tuka sami, ka ɛ baa nɛnɛ ha gbɛa. A dungɔ tuka besami, ka ɛ gɔna bumɔ tɛ wa. Ha mɔ ndɔng fɛt, a dungɔ selele nɛ a tɛ gu nu ngɔti tɛ na. 33Ɛ fɛngsa wɛnɛ, nɛ ɛ gɔna kita ba wɛnɛ nɛ ngabhala nu. Ma wi lɛm tɔ wen tɛ bezang pɛa na, hazu ɛ gbɛa wɛnɛ kari.» 34Wi mɔ Etiopi ana Philippe: «Mi gɔ mɛ, mɛ tɔ ha mi, wan-tɔkuliwen tɔ wen tɛ wa nɛ pɛa tɛ, mana wen tɛ ma wi nɛtɛ nde?» 35Mɛgi, Philippe baa wen, nɛ a bulo ha wɛnɛ Dede Wen hazu Jésus angiri nɛ goto wen ɛngɛ, ka Esaïe bangɛriki. 36Ka mbwa boka ha liwal, mbwa hɔa ha nu ma li. Nɛ wi mɔ Etiopi tɔa ha Philippe: «Mɛ zɔk, ma li ga. Yo nɛ̂ ge ka dol nde, mɛ agdumsi mi ha li nɛ ling Jésus ge nde?» 37[Philippe tɔa: «Ka mɛ mɛkara nɛ sila mɛ fɛt, mi lɛma gdumsi mɛ.» Nɛ a kɔa: «Ey, mi mɛkara nde, Jésus-Christ nɛ̂ Bewei pɛ Sɔ.»] 38Wɛnɛ haa nu mɛ yolsi puspus, nɛ mbwa bwa zilo ha zang li. Mɛgi, Philippe gdumso wɛnɛ ha li nɛ ling Jésus. 39Ka mbwa gboa ha zang li, Nzɔy-Sɔtɛ guo Philippe pen nɛ. Nɛ wi mɔ Etiopi zɔk wɛnɛ fin na. Ma, wɛnɛ baa wal nɛ totɛ si nɛ. 40Philippe tɛ bo ha le Azot. A guotɛ haki nɛ ha le Sezare. Ha liwal, a bhaa Dede Wen ha zang hio le fɛt nɛnɛ.


text: 1Pʋ̃pãanyã, a yele ala yɩn sɛb kʋ ma, an taa vɩɛlɛ na ka daba ta kul pɔɔ ɛ. 2Tɩchɛ an ɩ a sɛ̃sɛ̃yele na be be jũu, daba jaa wʋ kul a wʋ mɩ̃ɛ pɔɔ, ka a pɔɔ jaa mɩ kul a wʋ mɩ̃ɛ sɩrɛ. 3Ka a sɩrɛ nɩ a wʋ mɩ̃ɛ pɔɔ na ma lɔ̃ɔ sɔ̃ɔ, lɛ nɩ wʋ ju mɩ lɛ a pɔɔ nɩ a wʋ mɩ̃ɛ sɩrɛ mɩ ma lɔ̃ɔ a sɔ̃ɔ. 4A pɔɔ tɛɛ ba lɛ so a wʋ mɩ̃ɛ ɩ̃gãn ɛ, tɩchɛ a wʋ sɩrɛ lɛ so. A lɛ nɛ nɩ wʋ ju mɩ lɛ, a daba tɛɛ mɩ ba so a wʋ ɩ̃gãn ɛ, tɩchɛ a wʋ pɔɔ lɛ so. 5Yɩ taa ɩrɛ wa mɔ̃ɔnɔ̃ taa a gaa jie ɛ, ka ala ba wa ɩ yɩ man taa na yɩ kʋ taa sɔ̃ɔ Nãaŋmɩn sʋɔrfʋ jũu ɛ. Ka yɩn wa sʋɔr a Nãaŋmɩn baar, a yɩ lɛ lɔ̃ɔ taa go, ka a Satan taa nyɛ yɩn kʋ̃ lɛ wa tʋɔrɔ a yɩ mɩ̃ɛ nyɔɔrɔ bɛl yɩ ɛ. 6N 'yɛr naa ɩka anyã tara na sɔr, a ba ɩ binfʋ lɛ ɛ. 7N naa bʋɔrɔ naa fɩka a dɔɔr ba ta be a n kaar. Tɩchɛ nɩrɛ ɩ̃sʋɔ jaa tara na a lɛ a Nãaŋmɩn na kʋ wʋ, ɩ̃sʋɔ jaa bon ma tɛɛ naa a wʋ tɔ sʋɔ bon. 8Pʋ̃pãanyã, a yɩn bala na ba kul taa ɛ, nɩ a pɔɔkɔɛ, a vɩɛlɛ naa ba taa kulo taa ɛ, na ba jɩ̃nɛ nɩtãa lɛ ɩn jɩ̃nɛ. 9Tɩchɛ bala ba wa tʋ̃ɔnɔ̃ nyɔɔrɔ a ba mɩ̃ɛ ɛ, ba kul taa. Ala ɩ ba kul taa, a sãn ban jɛ̃ ka a vɔlaa kʋrɔ ba. 10A bala na kul taa, a nɛbinãa lɛ a nyã, a ba ɩ maa lɛ 'yɛr ɛ, tɩchɛ a sɩ Soro lɛ 'yɛr. A pɔɔ wʋ taa ɩrɛ wa bara a wʋ sɩrɛ ɛ. 11Tɩchɛ 'lɔ wa bar a wʋ sɩrɛ, wʋ taa lɛ kulo daba go ɛ, bɩɩ wʋ lɩɛb tɩ 'maal a wʋ sɩrɛ. Daba mɩ wʋ taa dire a wʋ pɔɔ bara ɛ. 12A anyã 'lɔ, maa lɛ 'yɛrɛ, a ba ɩ a sɩ Soro lɛ ɛ. Ala ɩ a Yesu turo ɩ̃sʋɔ pɔɔ ba ɩ a Yesu turo ɛ, tɩ sɔɔ ɩka wʋn jɛ̃n wʋ naa wʋ taa ɩrɛ wa dire wʋ bara ɛ. 13Ala ɩ a pɔɔ mɩ lɛ ɩ a Yesu turo, tɩchɛ ka a wʋ sɩrɛ ba ɩ a Yesu turo ɛ, tɩ mɩ sɔɔ ɩka wʋn jɛ̃n wʋ naa, a pɔɔ nyɩnɛ mɩ wʋ taa bara a sɩrɛ ɛ. 14Bojũu Nãaŋmɩn kãan a danyɩnɛ na ba ɩ a Yesu turo ɛ, ka wʋ ɩ nɩsʋ̃ a wʋ pɔɔ na ɩ a Yesu turo jũu, ka a pɔɔ mɩ na ba ɩ a Yesu turo ɛ, mɩ ɩ nɩsʋ̃ a sɩrɛ na ɩ a Yesu turo jũu. Ka lɛ ba lɛ ɛ, a ba bibiir na ɩn bidɛbɛ, tɩchɛ a lɛ jũu ba ɩn bisʋ̃n. 15Tɩchɛ a 'lɔ na ba ɩ a Yesu turo ɛ, 'lɔ wa chiine wʋ chiine. Fʋn ɩ a Yesu turo, ka daba lɛ, bɩɩ pɔɔ lɛ, ta ŋmaa wʋ sɔr ɛ. Nãaŋmɩn bʋɔl sɩ naa ka sɩ kpɩɛrɛ nɩ nyã'maar. 16Ŋmɩnɛ lɛ a ɩ a fʋ̃ʋ pɔɔ, ba bɔ̃ɔ ɩka fʋn tʋ̃ɔ faa a fʋ sɩrɛ ɛ? Bɩɩ a daba, faa bɔ̃ɔ ɩka fʋ mɩn tʋ̃ɔ faa a fʋ pɔɔ ɛ? 17Ɩ̃sʋɔ jaa wʋ mɔ̃ be a jie 'lɔ a sɩ Soro na bin wʋ, nɩ a lɛ a Nãaŋmɩn na bʋɔl wʋ. A binfʋ nyãna lɛ n bin kʋ a pupuorbiir gbulsɩ ba jaa. 18Nɩrɛ ŋmaan yʋɔr tɩchɛ ka a Nãaŋmɩn wa bʋɔl wʋ bɩɩ? Wʋ taa ɩrɛ wa sɔɔlɔ a wʋ yʋɔr ŋmaafʋ ɛ. Nɩrɛ mɩ a Nãaŋmɩn na bʋɔl, ba ŋmaa a wʋ yʋɔr bɩɩ? Wʋ taa lɛ ŋmaara go ɛ. 19Yʋɔr ŋmaafʋ ɩn pɔrɔ, ka a yʋɔr ba ŋmaafʋ mɩ ɩ pɔrɔ, Nãaŋmɩn yelbinsɩ fʋn turo lɛ ɩ yelkpɛ̃ɛ. 20Ɩ̃sʋɔ jaa wʋ chɛnɛ a lɛ nɛ wʋn be tɩ a Nãaŋmɩn wa bʋɔl wʋ. 21Gbãgbaar lɛ yɩ dɔ̃ɔ ɩ tɩchɛ ka a Nãaŋmɩn bʋɔl yɩ bɩɩ? Yɩ ta vɛ̃ ka a ɩ tuo kʋ yɩ ɛ, ala ɩ yɩ tara na sɔr na so yɩ mɩ̃ɛ, yɩn tʋ̃ɔ ɩ a lɛ. 22Bojũu ala ɩ nɩrɛ ɩn gbãgbaa tɩchɛ ka a sɩ Soro wa bʋɔl wʋ, a nɩnyɩnɛ son wʋ mɩ̃ɛ a sɩ Soro jũu. Lɛ mɩ lɛ, nɩrɛ na so wʋ mɩ̃ɛ tɩchɛ ka a sɩ Soro wa bʋɔl wʋ, a nɩnyɩnɛ mɩ ɩ naa Yesu Kɩrɩsɩto gbãgbaa. 23Nãaŋmɩn da yɩn da tuo, yɩ ta ɩ nɩrɛ jaa gbãgbaa ɛ. 24Yɛɛr, ɩ̃sʋɔ jaa ben Nãaŋmɩn niem, ɩ̃sʋɔ jaa wʋ chɛnɛ a lɛ nɛ wʋn be tɩchɛ ka a Nãaŋmɩn wa bʋɔl wʋ. 25Pʋ̃pãanyã a bala na ba kul taa sɛrɛ ɛ, n ba tara yele jaa a sɩ Soro na kʋ ma ɩka n 'yɛr ɛ, tɩchɛ n tara na 'yɛr ɩn na 'yɛr an ɩ a sɩ Soro nɩbaal jũu, n sɔɔ naa ɩka n ɩn yelmɩ̃ɛ sʋɔ ka yɩn sɔɔ de. 26A dɩna yelwõnsɩ jũu, n tɩɛraa ɩka a ɩn vɩla ka nɩrɛ jaa kpɩɛrɛ wʋ yõ. 27Fʋ kul pɔɔ bɩɩ? Taa ɩrɛ wa dire wʋ bara ɛ. Dakʋɔr lɛ fʋ ɩ bɩɩ, pɔɔ kʋɔr lɛ fʋ ɩ? Taa tɩɛrɛ pɔɔ bɩɩ sɩrɛ kulfʋ ɛ. 28Tɩchɛ ala wa ɩ fʋ kul pɔɔ, faa maal yelbier ɛ, ka ala ɩ pɔɔsaraa mɩ kul sɩrɛ, waa maal yelbier ɛ. Tɩchɛ a bala na kul taa na kpɛ̃n yelwõnsɩ pɔ ka n kʋ̃ sɔɔl yɩ a yele nyãna ɛ. 29Yɛɛr, bon ɩn 'yɛrɛ lɛ ɩka, a sɔ̃ɔ ɩn jaa ŋmaa. An yi a dɩna chiine, bala na tara pɔbɔ, ba maala fɩka baa tara pɔbɔ ɛ. 30Bala na kõnõ, ba maala fɩka baa kõnõ ɛ, bala mɩ pʋɔ na pɛl, ba mɩ maala fɩka ba pʋɔ ba pɛl ɛ. Ka bala mɩ na da bon, ba maala fɩka a ba ɩ bala lɛ so bin ɛ. 31Bala mɩ na tʋ̃nɔ̃ nɩ a wɛr nyã bonsɩ, ba ta de ba mɩ̃ɛ 'yɔ̃ɔ a ala pɔ ɛ, bojũu a wɛr nɩ a wʋ bonsɩ a jaa poro na chiine. 32Maa bɔfʋ lɛ ɩka yɩ ta tara yele jaa tɩɛr ɛ. An ɩ daba baa tara pɔɔ ɛ, a sɩ Soro yele lɛ wʋ ma tɩɛrɛ, lɛ wʋn na ɩ pɛl a sɩ Soro pʋɔ. 33Tɩchɛ daba na tara pɔɔ a wɛr nyã yelsɩ lɛ wʋ ma tɩɛrɛ, lɛ wʋn na ɩ pɛl a pɔɔ pʋɔ. 34Ka a wʋ tɩɛr maa gã jibʋ̃'yen ɛ. Ka a pɔɔ mɩ na ba kul sɩrɛ ɛ, bɩɩ pɔɔsarbile ma tɩɛrɛ a sɩ Soro yele. A wʋ bɔfʋ lɛ ɩka wʋ de a wʋ ɩ̃gãn nɩ a wʋ sɩɛ kʋ a sɩ Soro. Tɩchɛ pɔɔ na tara sɩrɛ, a wɛr nyã bonsɩ tɩɛr lɛ wʋ ma tara, lɛ wʋn na pɛl a wʋ sɩrɛ pʋɔ. 35Yɩ mɩ̃ɛ sʋ̃ʋfʋ jũu lɛ n 'yɛrɛ nɩ a anyãna, a ba ɩ yele lɛ n bine kʋrɔ yɩ ɛ. N bʋɔrɔ naa ɩka yɩ kpɩɛrɛ a lɛ na tor na yɩ tara tɩɛr bʋ̃'yen kʋ a sɩ Soro. 36Ala ɩ ɩ̃sʋɔ jaa wa tɩɛr ɩka waa maal a lɛ na sɛɛ nɩ a pɔɔsarbile wʋn ŋmaan a bara ɛ, ka a pɔɔbile mɩ jɛ̃ kor, ka a sɛɛ ɩka ba kul taa, wʋ ɩ a lɛ wʋn tɩɛr, a ba ɩ bier ɛ. Ba kul taa. 37Tɩchɛ nɩrɛ 'lɔ tɩɛr na ba vavire ɛ, a wʋ tɩɛr ba fɩrɛ wʋ ka wʋ tʋ̃ɔnɔ̃ a tɩɛr nyɔɔrɔ na wʋ 'yɛr a wʋ tɩɛr pɔ ɩka wʋ kʋ̃ kul a pɔɔsarbile ɛ, a nɩrɛ nyã mɩ maal a lɛ na tor. 38A lɛ jũu, nɩrɛ 'lɔ na kul a pɔɔsarbile wʋ maal vɩla, tɩchɛ a 'lɔ na ba kul ɛ, 'lɔ lɛ maal vɩla gar. 39Pɔɔ wa kul sɩrɛ, 'lɔ nɩ a sɩrɛ ben taa, tɩchɛ a sɩrɛ wa kpi wʋ tara na sɔr ɩka wʋ kul daba 'lɔ jaa wʋn bʋɔrɔ, tɩchɛ a danyɩnɛ wʋ ɩ Yesu turo. 40Lɛ ɩn nyɛ lɛ ɩka, ala ɩ waa kul sɩrɛ ɛ, tɩ na wʋ jɩ̃nɛ, wʋn ɩn bɔɔsʋ̃n sʋɔ. N tɩɛr ɩka n mɩ tara na a Nãaŋmɩn Sɩɛ.


text: 1Yesu Krɩstʋ weyi ɛ-cɔzɔ lɛ Daaviidi nɛ ɛ́lɛ́ cɔzɔ lɛ Abraham yɔ, ɛ-cɔzɔnaa hɩla yɔ: 2Abraham lʋlɩ Izaakɩ, Izaakɩ ñalʋlɩ Yakɔɔbʋ, Yakɔɔbʋ ñalʋlɩ Yuda nɛ ɛ-ɖalaa nɛ e-newaa. 3Yuda ñalʋlɩ Faarɛɛzɩ nɛ Zaaraa. Payaɣ po-ɖoo se Tamaarɩ. Faarɛɛzɩ ñalʋlɩ Ɛsrɔm, Ɛsrɔm ñalʋlɩ Aram, 4Aram ñalʋlɩ Aminaadaabɩ, Aminaadaabɩ ñalʋlɩ Naasɔɔnɩ, Naasɔɔnɩ ñalʋlɩ Salɩmɔɔ, 5Salɩmɔɔ ñalʋlɩ Boozi. Payaɣ Boozi ɛnʋ e-ɖoo se Rahaabɩ. Boozi ñalʋlɩ Obɛɛdɩ. Payaɣ ɛ́lɛ́ ɖoo se Ruti. Obɛɛdɩ ñalʋlɩ Yesee 6nɛ Yesee ñalʋlɩ wiyaʋ sɔsɔ Daaviidi. Daaviidi ñalʋlɩ Salomɔɔ. Salomɔɔ ɛnʋ e-ɖoo kɛkɛ sɔɔja Urii halʋ. 7Salomɔɔ ñalʋlɩ Roboam, Roboam ñalʋlɩ Abiya, Abiya ñalʋlɩ Asafʋ, 8Asafʋ ñalʋlɩ Yozafatɩ, Yozafatɩ ñalʋlɩ Yoram, Yoram ñalʋlɩ Oziyaasɩ, 9Oziyaasɩ ñalʋlɩ Yoatam, Yoatam ñalʋlɩ Ahazɩ, Ahazɩ ñalʋlɩ Ezekiyasɩ, 10Ezekiyasɩ ñalʋlɩ Manaasee, Manaasee ñalʋlɩ Amɔɔnɩ, Amɔɔnɩ ñalʋlɩ Yoziyaasɩ, 11Yoziyaasɩ ñalʋlɩ Yekooniyaasɩ nɛ e-newaa. Alɩwaatʋ ńdʋ́ tɩ-taa pɛkɛzɩ Izrɛɛlɩ ñɩma tɛtʋ Babilooni. 12Pʋbʋ wayɩ Yekooniyaasɩ ñalʋlɩ Salaatɩyɛlɩ, Salaatɩyɛlɩ ñalʋlɩ Zorobaabɛɛlɩ, 13Zorobaabɛɛlɩ ñalʋlɩ Abiyudi, Abiyudi ñalʋlɩ Eliyaakim, Eliyaakim ñalʋlɩ Azɔɔrɩ, 14Azɔɔrɩ ñalʋlɩ Sadɔɔkɩ, Sadɔɔkɩ ñalʋlɩ Akim, Akim ñalʋlɩ Eliyudi 15Eliyudi ñalʋlɩ Eleyazaarɩ, Eleyazaarɩ ñalʋlɩ Maataɣ, Maataɣ ñalʋlɩ Yakɔɔbʋ 16nɛ Yakɔɔbʋ ñalʋlɩ Yozɛɛfʋ nɛ ɛ́lɛ́ kpaɣ Maarɩɩ. Maarɩɩ ɛnʋ ɛlʋlɩnɩ Yesu weyi payaɣ se Krɩstʋ yɔ, pʋ-tɔbʋʋ se Weyi Ɛsɔ Lɩzaa Yɔ. 17Yee ḿbʋ́, pɩkpaɣʋnɩ Abraham nɛ puwolo pɩsɩɩnɩ Daaviidi yɔ, cɔzɔnaa wɛ hiu nɛ naanza. Pɩkpaɣʋnɩ Daaviidi alɩwaatʋ nɛ puwolo pɩsɩɩnɩ ndʋ́ tɩ-taa pɛkɛzɩ Izrɛɛlɩ ñɩma tɛtʋ Babilooni yɔ, paba ñɛwɛ hiu nɛ naanza ɖɔɖɔ. Pɩkpaɣʋnɩ alɩwaatʋ ńdʋ́ nɛ puwolo pɩsɩɩnɩ Krɩstʋ yɔ, cɔzɔnaa wɛ hiu nɛ naanza ɖɔɖɔ. 18Ɩna ɛzɩma pɩtɩŋaa nɛ palʋlɩ Yesu Krɩstʋ yɔ. Maarɩɩ weyi ɛlʋlɩ-ɩ yɔ, ɛɛkɛ pɛlɛ weyi posu Yozɛɛfʋ yɔ. Ɛ nɛ ɩ pataacaɣ wiɖiyi. Ɛlɛ́, Maarɩɩ haɣ howa nɛ Fezuu Kiɖeɖeu ɖoŋ. 19Yozɛɛfʋ ɛnʋ, ɛkɛ ɛyʋ kʋtʋʋzʋ. Ḿbʋ́ yebina nɛ ɛna-ɩ ḿbʋ́ lɛ, ɛtɔsɔɔlɩ se ɛɖʋ-ɩ fɛyɛ ɛyáa hɛkʋ taa. Ɛlɛ́, ɛɖʋ se ekiziɣ-i mɛsaɣ tɛɛ. 20Ɛwɛɛ ɛmaɣzɩɣ ḿbʋ́ lɛ, Kɩpaɣlʋ tiyiyu nɔɔyʋ lɩɩ ɛ-yɔɔ ɖoziye taa nɛ eheyi-i se: «Daaviidi sayɩ Yozɛɛfʋ! Sɔɔndʋ ɛtaakpa-ŋ nɛ Maarɩɩ kpaɣʋ. Mbʋ́ pʋyɔɔ yɔ, Fezuu Kiɖeɖeu ɖoŋ ɛhaɣnɩ howa ŋ́gá. 21Ɛlʋlʋʋ pɩɣa ŋ́gá lɛ, ŋyaa-kɛ se Yesu, mbʋ́ pʋyɔɔ yɔ, ŋ́gá kɔŋnɩ ɛyáa ñʋʋ yabʋ nɛ kalɩzɩ-wɛ pa-kɩwɛɛkɩm taa.» 22Pɩtɩŋa payɩ pɩlaba ḿbʋ́ se tɔm ndʋ́ Kɩpaɣlʋ katɩŋnɩ náyʋ nɔɔyʋ yɔɔ nɛ ɛyɔɔdɩ yɔ, tɩla. Ńdʋ́ lɛ se: 23«Ɩnaɣ, pɛlɛ nɔɔyʋ kɔŋ haɣʋ nɛ ɛlʋlɩ pɩɣa nɛ payaa-kɛ se Emaanʋyɛɛlɩ.» Pʋ-tɔbʋʋ se Ɛsɔ wɛ ɖɔ-cɔlɔ. 24Yozɛɛfʋ fema lɛ, ɛkpaɣ Maarɩɩ ɛzɩ Kɩpaɣlʋ tiyiyu heyuu-i yɔ. 25Ɛlɛ́, etotukini-i nɛ pʋkɔɔ pɩsɩɩnɩ alɩwaatʋ ndʋ́ ɛlʋlɩ ɛ-pɩɣa yɔ. Ɛlʋlɩ-kɛ lɛ, Yozɛɛfʋ ɛnʋ ɛ́yáa-kɛ se Yesu.


text: 1Mɩyaŋ Pɔɔl lɛ sabɩ teŋ no a kɩ tɩya ɩ Titusi. Ŋ yaa Wɩɩsɩ tʋŋtʋnnɩ rɛ, a yaa Yesu Krisita kpambɩya mɛ. Wɩɩsɩ rɛ lɩɩ ŋ, a tɩma ŋ dɩ ŋ ko pɛ nala hʋ ʋ aa lɩya tɩyaŋ, dɩ ba marɩ sɩŋ ba laadii tɩyaŋ, a leŋ dɩ ba gyɩŋ wɩtɩɩ hʋ buloŋ aa we á wɩɩkyʋwal ŋmanɩɩ hʋ tɩyaŋ. Nyɛ rɛ sɩ leŋ dɩ ba kɩ yaa wɩya hʋ aa kpaa ŋmanɩɩ Wɩɩsɩ sɩya tɩyaŋ. 2Dɩ gɛɛ wuwo leŋ dɩ ba kaŋ bayɩyɛla anɩɩ ba sɩ kaŋ mɩɩbol hʋ aa bɩ kaŋ tenii. Dʋnɩya ha fa bɩ piili ka Wɩɩsɩ gyɩ we nyʋwa anɩɩ ʋ sɩ kpa mɩɩbol hʋ aa bɩ kaŋ tenii a tɩya nala. Wɩɩsɩ mɛ yaŋ bee nyɩya wɩya. Wɩɩsɩ wɩtɩɩ hʋ ba aa gyɩma abee ba laadii no buloŋ dɔbɔ ba bayɩyɛla hʋ ba aa kana anɩɩ Wɩɩsɩ sɩ tɩya ba mɩɩbol hʋ aa bɩ kaŋ tenni tɩyaŋ nɛ. 3Saŋa hʋ tɩyaŋ Wɩɩsɩ aa kyo rɛ, ʋ kpa mɩɩbol no wɩya daga ma ʋ wɩweliye hʋ tɩyaŋ. Wɩɩsɩ á laataal lɛ kpaa wɩɩ no we ŋ nosi tɩyaŋ, dɩ ŋ laa basɩ tɩya nala. 4Ŋ sabɩ teŋ no a kɩ tɩya ɩ Titusi rɛ. Akuu á buloŋ aa laa Yesu wɩya di wɩya, ɩ yaa ŋ biye tɩɩ rɛ. Á Kuwo Wɩɩsɩ abee á Laataal Yesu Krisita sɩ kyiyeli ɩ a leŋ dɩ ɩ hɔŋ abee laaŋfɩya. 5Wɩɩ hʋ aa tɩŋ ŋ leme ɩ Kiriti paalʋʋ tɩyaŋ nɛ yaa dɩ ɩ wuwo kaŋ wɩya hʋ fa aa maga dɩ a yaa ka á bɩ wuwo yaa, a pɛ pɛ dɔmɔŋ. Ka dɩ tɔɔ buloŋ tɩyaŋ mɛ dɩ ɩ lɩɩ Krisitabiisi sɩlaala doŋ anɩɩ ŋ aa daga ɩ gɛɛ. 6Sɩlaal buloŋ maga dɩ ʋ kaŋ gyogiweliye rɛ, a ta kaŋ wɩkyogii buloŋ nala lee. Ʋ maga dɩ tɩɩna kaŋ hadɩgɩ rɛ, ka ʋ biisi mɛ buloŋ laa Yesu Krisita wɩya di. Ʋ maga dɩ ʋ tɩɩna kaŋ gyogiweliye rɛ, a ta leŋ dɩ nal buloŋ basɩ wɩbɔŋ a mʋ kɩ tile ʋ tɩyaŋ, a ta kɩ yaa wɩlaama koo a bee tɩŋ nɩhɩyasɩ nyʋʋsɩ. 7Wɩɩsɩ tʋŋtʋnnɩ-hɩyawʋ buloŋ yaa nal hʋ Wɩɩsɩ aa kpaa ʋ tʋma we ʋ nʋsɩ tɩyaŋ nɛ. Ɛɛwɩya ʋ bɩ maga dɩ ʋ tɩɩna kaŋ wɩkyogii buloŋ nala sɩya tɩyaŋ. Ʋ bɩ maga dɩ ʋ kɩ daga ʋ tɩɩ, koo ʋ yaa baaŋtoso tɩɩna, koo ʋ yaa sɩnyʋwal, koo ʋ yaa nal aa kɩɩ girigiri koo nal hʋ aa kyo molbiye wɩya kɩŋkaŋ. 8Amɛ ʋ maga dɩ ʋ tɩɩna kɩ deŋ nɩhʋwala nyuu weliŋ nɛ, a kyo wɩweliye yayɩ dʋŋ. Ʋ maga dɩ ʋ gyɩŋ ʋ tɩɩ kanɩɩ rɛ, a yaa nɩtɩɩ mɛ. Ʋ maga dɩ ʋ yaa tɩpʋlʋŋ tɩɩna rɛ, a ta kaŋ bisiŋ buloŋ Wɩɩsɩ sɩya tɩyaŋ, a gyɩma ʋ tɩɩ kanɩɩ weliŋ nala tɩyaŋ. 9Ʋ maga dɩ ʋ tɩɩna kaŋ Wɩɩsɩ wɩweliye hʋ aa kaŋ wɩtɩɩ weliŋ nɛ anɩɩ á aa daga ʋ gɛɛ, a wuwo daga ʋ dɔŋtɩŋsɩ wɩtɩɩ hʋ ba kɩ tɩŋa. Ʋ bɩl maga dɩ ʋ wuwo daga nala hʋ aa basɩ wɩya kɩ kyogi wɩtɩɩ hʋ á aa tɩŋ, dɩ ba gyɩma anɩɩ ba wɩdagɩya hʋ bɩ yaa wɩtɩɩ. 10Ʋ maga dɩ ɩ kɩ yaa wɩya no buloŋ nɛ, beewɩya nala yʋga a we ma tɩyaŋ doŋ a kaŋ kalɩŋbaanɩ, a bee kyɛ dɩ ba kɩ tɩŋ nal buloŋ nyʋwa, aŋ gɔllɩ mʋrɩ nala kɩ baŋ abee wɩtɔɔnɩ basɩɩ. Amarɩkpatɩya nala hʋ fa aa tɩŋ Gyuuma wɩɩkyʋwal ŋmanɩɩ hʋ aŋ mɩɩgɩ ko laa Yesu wɩya di. 11Ʋ maga dɩ ba leŋ wɩya hʋ buloŋ ba aa basɩ rɛ, beewɩya ba aa daga wɩya hʋ aa bɩ maga dɩ ba kɩ daga rɛ, a leŋ gyaŋwuwo pilime nala kpa wɩya hʋ ba aa laa di a kɩ ta. Ba buloŋ mɛ yaŋ, molbiye wɩya rɛ tɩŋ ba kɩ yaa gɛɛ. 12Kiriti tɩmma vʋgɩl kɩdɩgɩ tɩɩ gba gyɩ basɩ doŋ nala wɩya rɛ a baa, Kiriti tɩmma buloŋ yaa wɩnyɩyɛla rɛ, a yaa nɩbɔmɔ, a yaa naboliŋ tɩmma, a yaa teŋwɩɩ tɩmma mɛ. 13Wɩɩ hʋ ʋ aa basa yaa wɩtɩɩ rɛ. Ɛɛwɩya, nɔsɩ ba abee sɩfɩyasɩ dɩ ba sɩŋ wɩtɩɩ hʋ ba aa laa di tɩyaŋ weliŋ. 14Bil basɩ tɩya ba dɩ ba ta kpaa ba nyuni we Gyuuma naabaala wɩkanɩya tɩyaŋ, a ta kɩ tɩŋ nala hʋ aa vɩya Wɩɩsɩ wɩtɩɩ hʋ nyʋwa mɛ. 15Nala hʋ aa kaŋ tɩpʋlʋŋ, kɩŋ buloŋ mɛ weliye rɛ ba lee. Amɛ bisiŋ tɩmma hʋ aa bɩ laa Wɩɩsɩ wɩya di kɛ lee, kɩŋ buloŋ yaa kɩbɔŋ nɛ. Wɩtɩɩ rɛ, ba tɩsɩ bee ba hakɩllɩ buloŋ nɛ birise. Ba bɩ gyɩŋ wɩbɔŋ buloŋ. 16Ba aa basɩ anɩɩ ba gyɩŋ Wɩɩsɩ rɛ, amɛ ba wɩyaalɩya daga anɩɩ ba bɩ gyɩŋ Wɩɩsɩ. Ba wɩyaalɩya lɔrɔ, ba bee nɩɩ nal buloŋ nyʋwa, ba paalɩ bɩ sɩ wuwo yaa wɩwelii buloŋ mɛ.


text: 1Maɣa Ɩsɔ təmlɛ tʋ Pɔɔlɩ, Yesu Kilisiti tillu. Pa tʋ-m kɛ́ sɩ má la na mpa Ɩsɔ ləsaa tɔ pá mʋ Ɩsɔ, na má hʋ́lɩ́-wɛɣɛ tampana nna tá Ɩsɔsɛɛlɛ mpaaʋ sɛɣɛsəɣɩ tɔ, 2na pá tɛ pa taa sɩ paa hiki weesuɣu ŋku kɩɩ tɛŋ tɔ. Ɩsɔ ka tɔmna hatuu lɔŋ kɛ yem taa sɩ ɩ ká ha-tʋɣʋ weesuɣu ŋkʋ, Ɩsɔ tá kɛ́ kaloolaɣa tʋ. 3Pə tɔɔ kɛ́ pə kɔma na pə́ tala waatʋ wei ɩ ka sɩɩwa tɔ ɩlɛna ɩ́ yele na ɩ́ tɔm kuli weesuɣu ŋkʋ kʋ tɔɔ na pə́ hʋ́lɩ́. Tá Yatʋ Tacaa Ɩsɔ ɩnɩ ɩ tʋ-m sɩ má kpaalɩ ɩ tɔm na má tɔŋna-təɣɩ kpaalʋɣʋ tɔ, ntɩ tə kuliɣina mpʋ na tə́ hʋ́lə́ɣɩ́. 4Titʋ, má ŋmaakəna-ŋ takəlaɣa kanɛ. Nyá kɛna ma pəyalʋ na tampana kɛ Ɩsɔsɛɛlɛ mpaaʋ ŋku tá təna tə təŋəɣɩ tɔ kʋ taa. Tacaa Ɩsɔ na tá Yatʋ Yesu Kilisiti pá hʋlɩ-ŋ pɛɛlɛɛ na pá ha-ŋ alaafəya. 5Maa yela-ŋ Kəlɛɛtɩ kɛ́ sɩ ń taɣanɩ mpi pə kaasa taɣanʋɣʋ tɔ tətetete, na ń kpa paa ɩcatɛ nte tə Ɩsɔ təsɛɛlɛ sɔsaa. Tɔɔsɩ nti ma kɛɛsa-ŋ tɔ sɩ: 6Wei ɩ kiŋ pa kaa na kawaliya nakəlɩ tɔ ɩnɩ ɩ ká tɔɣɔna Ɩsɔ təsɛɛlɛ sɔsɔɔntʋ. Alʋ kʋlʋm kɛ pʋntʋ ɩnɩ ɩ ká wɛɛna. Na ɩ piya ká la Ɩsɔ sɛɛlaa, sɩ taa wɛɛ piya nsi yəlaa tɔŋ sɩ sɩ kɛ yem yem lataa sɩɩ nɩɩkəna yəlaa tɔ. 7Ɩsɔ təsɛɛlɛ sɔsɔ wɛɛkʋɣʋ Ɩsɔ təsɛɛlɛ taa tɔ Ɩsɔ təma kɛ pə tʋ-ɩ sɩ ɩ́ paasəɣəna. Pə tɔɔ kɛ́ pə fɛɩ sɩ pá ná kawaliya nakələɣɩ ɩ kiŋ. Ɩ kaa wɛɛ kalampaanɩ tʋ yaa wei ɩɩ laa pááná mʋɣʋ tɔ, yaa sʋlʋnyɔɔlʋ yaa mʋsʋŋ tʋ, yaa wei ɩ muɣuliɣi sɩ ɩ́ hiki liɣitee tɔ. 8Ɩ ká wɛɛ wei yəlaa ɩ́ kɔma ɩ tɛ ɩ nyəmá mʋʋllɛ lapʋ, na ɩ́ sɔɔla mpi pə wɛ teu, na ɩ́ wɛna ləmaɣasɛɛ tɔ. Ɩ ká wɛɛ wei ɩ təŋəɣɩ tampana, na ɩ́ kɛ́ Ɩsɔ yʋlʋ, na ɩ́ nyəmá ɩ tɩ tɔkʋɣʋ tɔ. 9Ɩ ká wɛɛ wei ɩ nyɔɔna Ɩsɔ Tɔm maɣamaɣa təkpaŋkpaŋkpa kɛ teitei ɩsɩɩ paa sɛɣɛsa-ɩ tɔ, ɩlɛna ɩ́ pəsɩ na ɩ́ sɛɣɛsɩ lɛlaa kɛ sɛɣɛsəŋ kʋpaŋ wei ɩ waasəɣɩ yəlaa tɔ na ɩ́ tasa-wɛɣɛ tɔm. Pə kaasa kpɛɛsəlaa pɔpɔtʋnaa mpa pɛlɛ tɔ, ɩ́ hʋ́lɩ́-wɛɣɛ ɩsəna mpi pa toolaa tɔ. 10Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, yəlaa wɛ paɣalɛ na pə́ tɩɩ kələna Yuta nyə́ma mpa pa mʋ Yesu na pá kɛ́ kaanɩɩtʋnaa tɔ. Kpaɩ tɔmnaa kɛ pa sɛɣɛsəɣɩ na pá puɣusiɣina lɛlaa. 11Təkɩ-wɛ sɩ pá su mpʋ. Pə taɣa pʋlʋ, pa kɛ́ tɛɛsɩ yɔkəlaa kɛ́, na nti tə fɛɩ sɛɣɛsʋɣʋ tɔ ntəɣɩ pa sɛɣɛsəɣɩ na pá mʋɣɩ liɣitee kɛ tulum. 12Kəlɛɛtɩ nyə́ma Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa taa nɔɣɔlʋ wei ɩ maɣamaɣa ɩ kɛ́ Kəlɛɛtɩ tʋ tɔ ɩ ka yɔɣɔta ḿpʋ́ɣʋ́ sɩ: Kəlɛɛtɩ nyə́ma nyəntʋ ntɛ́ cɛsʋɣʋ. Pa kɛ́ nyəməŋtʋnaa kɛ́ ɩsɩɩ taalɛ wontu. Hilikpaakʋnaa kɛ́, pəcɔ paa caa lapʋ. 13Nti ɩ yɔɣɔta mpʋ tɔ ɩ na-təɣɩ. Pə tɔɔ ɩlɛ kpɩɩlɩ-wɛɣɛ teu na pə́ la na pá tɛ Ɩsɔ na pa taa kɛ́ teu. 14Na pá yele Yuta nyə́ma sɔsaa taa tɔmnaa kpaɩ nyəntʋ na kʋsəsɩɩtʋ nti yəlaa mpa pa kisa tampana təŋʋɣʋ na pá lu tɔ tə təŋʋɣʋ. 15Mpa pa taa tewa tɔ pə təna pə te pɛlɛɣɛ. Ama mpa pa taa tá te pəyele paa tɛŋ Ɩsɔ na pa taa tɔ pə təna pə kɛ́ ɩsaɣam kɛ pɛlɛ pa kiŋ kɛ́. Pə taɣa pʋlʋ, ɩsaɣatʋ tɔɔ kɛ́ pa laɣatʋ na pa laakalənaa laɣalaa. 16Pá caɣaa ɩlɛ sɩ pa nyəmá Ɩsɔ. Ama ń nyənna pa lakasɩ pɩɩ hʋ́lə́ɣɩ́ sɩ pa nyəmá Ɩsɔ se. Pa lɩɩ yəlaa kɛ sɔŋ kɛ́, na pa kɛ́ kaanɩɩtʋnaa, paa pəsəɣɩ təmlɛ kʋpantɛ natələɣɩ lapʋ na ń ná.


text: 1Ta dii ɩ dɔŋtɩɩna sarɩya, dɩ Wɩɩsɩ mɛ ta dii ɩ sarɩya. 2Beewɩya ɛɛ hʋ tɩɩ ɩ aa yaŋ di ɩ dɔŋtɩɩna sarɩya, ɛɛ tɩɩ rɛ Wɩɩsɩ mɛ sɩ di ɩ sarɩya. Ɩ aa yaŋ kpa gɛɛ tɩŋ ɩ dɔŋtɩɩna, ɛɛ tɩɩ rɛ Wɩɩsɩ mɛ sɩ kpa tɩŋa ɩ. 3Ɛɛ rɛ ɩ yaa a wuwo na gyagɩŋ hʋ aa we ɩ dɔŋtɩɩna sɩɩ tɩyaŋ aŋ bee na daakuu hʋ kɛ aa we ɩ tɩɩ sɩɩ tɩyaŋ? 4Ɛɛ rɛ ɩ sɩ yaa basɩ tɩya ɩ dɔŋtɩɩna a baa dɩ ʋ leŋ dɩ ɩ lɩɩ gyagɩŋ hʋ aa we ʋ sɩɩ tɩyaŋ ta, aŋ bɩ sɩ wuwo lɩɩ daakuu hʋ aa we ɩ tɩɩ sɩɩ tɩyaŋ kɛ. 5Ɛɛdɔŋ minaafigi tɩɩna! Laa sɩya lɩɩ daakuu hʋ aa we ɩ tɩɩ sɩɩ tɩyaŋ dɩ ɩ sɩya wuwo kɩ na weliŋ, dɩ ɩ na wuwo lɩɩ gyagɩŋ hʋ aa we ɩ dɔŋtɩɩna sɩɩ tɩyaŋ. 6Ma ta kpaa kɩweliye tɩya vasɩ, beewɩya ba aa vɩya ba rɛ ba ta aŋ kil tɩŋ ma hal a kɩ dɔgɩsɩ ma. Ma ta kpaa ma sɩfɩyaŋ kɩna mɛ a biŋ porikusi sɩya tɩyaŋ, beewɩya ba sɩ nʋwɔsɩ ba. 7Dɩ ɩ rɛ sʋl kɩŋ Wɩɩsɩ lee, ɩ aa na ʋ rɛ. 8Dɩ ɩ rɛ aa kyɛ kɩŋ Wɩɩsɩ lee ɩ aa na ʋ rɛ. Dɩ ɩ rɛ ŋmaa Wɩɩsɩ boro, ʋ aa kaŋ ʋ suri tɩya ɩ rɛ. Beewɩya nal hʋ buloŋ aa sʋl kɩŋ Wɩɩsɩ lee, ʋ aa tɩya ʋ rɛ. Nal hʋ buloŋ aa kyɛ kɩŋ Wɩɩsɩ lee ʋ aa na ʋ rɛ. Nal hʋ buloŋ aa ŋmaa boro hʋ, Wɩɩsɩ aa kaŋ ʋ suri tɩya ʋ rɛ. 9Ma kɩbee rɛ sɩ laa nyʋwa kpa bʋyɩ tɩya ʋ biye dɩ ʋ rɛ baa ɩ tɩya ʋ kɩdiiliye? 10Koo dɩ ʋ baa ɩ tɩya ʋ fuwonamɩya, ɩ sɩ kpa dʋŋ tɩya ʋ? Aayɩ, ɩ bɩ sɩ yaa gɛɛ! 11Ma nala no yaŋ aa bɔmɔ nyɛ, aŋ gyɩŋ dɩ ma kpa kɩweliye tɩya ma biisi, ɛɛ rɛ ma kuwo Wɩɩsɩ aa we wɩɩsɩbee tɩyaŋ sɩ yaa a bɩ sɩ kpa kɩweliye aa tee gɛɛ tɩya nal hʋ aa sʋla ʋ kɩ kyɛ? 12Mɩrɩsɩ hʋ Moosi gyɩ aa bine dɩ nala kɩ tɩŋa abee Wɩɩsɩ tɩŋdaala wɩbasɩya hʋ buloŋ, ba wɩnyuu rɛ yaa wɩɩ no: Ɩ aa bee kyɛ wɩɩ ta kpaa ʋ yaa ɩ dɔŋtɩɩna. 13Nyɛ rɛ Yesu bɩl baa, "Ma tɩŋ dimbeenyʋwa hʋ aa bɩ gyalɩya a gyʋʋ wɩɩsɩbee. Beewɩya dimbeenyʋwa hʋ ba aa tɩŋ kɩ mʋ diŋ, ʋ gyalɩya rɛ weliŋ, aŋ ka ʋ ŋmanɩɩ hʋ mɛ valɩɩ bɩ hayɛ. Nɩgyamaa rɛ aa tɩŋ ŋmanɩɩ no. 14Amɛ wɩɩsɩbee dimbeenyʋwa hʋ kɛ muro rɛ, ka ŋmanɩɩ hʋ mɛ aa mʋ doŋ valɩɩ hayɛ. Nala baŋmana dʋŋ nɛ wuwo na ŋmanɩɩ no a kɩ tɩŋa." 15Ma pɔ ma tɩɩ ma weliŋ abee nala hʋ aa ko nyɩya wɩya a baa dɩ ba yaa Wɩɩsɩ tɩŋdaala rɛ. Ba sɩ ko ma lee a kɩɩ gɛɛ anɩɩ niweliye ma sɩya tɩyaŋ, amɛ ba tɩsɩ tɩyaŋ, ba kɩɩ gɛɛ rɛ anɩɩ gbopʋrɩsɩ. 16Ba wɩyaalɩya tɩyaŋ nɛ ma sɩ tɩŋa a gyɩŋ ba. Beewɩya sɔgyaŋ bee nɔŋ kyʋkyɔyɩ, sugulugu mɛ bee nɔŋ tutogi-naŋkpɩlɩya. 17Ɛɛ tɩɩ rɛ yaŋ, tɩya hʋ buloŋ aa kaŋ laaŋfɩya aa nɔŋ nɔŋweliye rɛ, tɩya hʋ mɛ aa bɩ kaŋ laaŋfɩya ʋ aa nɔŋ nɔŋbɔŋlɔrɩnɩ rɛ. 18Tɩya hʋ aa kaŋ laaŋfɩya bɩ sɩ wuwo nɔŋ nɔŋbɔŋlɔrɩnɩ, tɩya hʋ mɛ aa bɩ kaŋ laaŋfɩya bɩ sɩ wuwo nɔŋ nɔŋweliye. 19Tɩya hʋ buloŋ aa bee nɔŋ nɔŋweliye, ba aa ŋmaŋ lo rɛ, a paa we diŋ tɩyaŋ. 20Ɛɛwɩya, nala no wɩyaalɩya rɛ ma sɩ kpa a gyɩŋ ba. 21Nala hʋ buloŋ aa yɩrɩ ŋ, "Tɩɩna, Tɩɩna" daa sɩ gyʋʋ wɩɩsɩbee koro hʋ tɩyaŋ, see nala hʋ aa tɩŋ ŋ Kuwo aa we wɩɩsɩbee tɩyaŋ nyʋwa. 22Dɩ Wɩɩsɩ sarɩya kyɛdiilii hʋ rɛ ko pele, nala yʋga sɩ baa, "Á Tɩɩna, á Tɩɩna, á basɩ Wɩɩsɩ wɩya a tɩya nala rɛ ɩ feŋ tɩyaŋ, aŋ kpa ɩ feŋ a kile gyɩŋbɔmɔ mɛ nala tɩyaŋ, aŋ ha yaa wɩmagɩla mɛ yʋga ɩ feŋ tɩyaŋ." 23Doŋ tɩyaŋ nɛ ŋ yaŋ sɩ basɩ tɩya ba a baa, "Mamaa wɩbɔŋyaala, ma nyʋgɩsɩ ŋ sɩya tɩyaŋ. Ŋ bɩ gyɩŋ ma!" 24Ɛɛ rɛ Yesu bɩl baa, "Nal hʋ buloŋ aa gyegile nɩɩ wɩya no ŋ aa basɩ kɩ tɩya ma, a kɩ tɩŋ ba, ʋ tɩɩna kɩɩ gɛɛ rɛ anɩɩ wɩgyʋnnɩ aa saa ʋ dɩya sɩgɩ bʋnyɩŋ tɩyaŋ. 25Ɛɛ rɛ duwoŋ ko nɩɩ. Fuwoni su a gbarɩ, puwobal mɛ gyigisi dɩya hʋ, ka ʋ bɩ tele, beewɩya bʋnyɩŋ tɩyaŋ nɛ ba saa ʋ. 26Amɛ nal hʋ mɛ buloŋ aa gyegile nɩɩ wɩya no ŋ aa basɩ, aŋ bee tɩŋ ba, ʋ tɩɩna kɩɩ gɛɛ rɛ anɩɩ bambugi aa saa ʋ dɩya sɩgɩ bumbugulo tɩyaŋ. 27Ɛɛ rɛ duwoŋ ko nɩɩ. Fuwoni su a gbarɩ, puwobal mɛ gyigisi dɩya hʋ, ʋ tele ʋ buloŋ muŋsi muno muno." 28- 29Yesu aa basɩ wɩya no ko teŋ, ʋ gyɩ yaa nyʋʋfɩyɛlɩ lɛ a tɩya gyamaa hʋ buloŋ aa we doŋ, beewɩya ʋ gyɩ bɩ daga ba anɩɩ ba Wɩɩsɩ Teŋ dɩdagɩla hʋ aa kɩ daga ba gɛɛ. Ʋ gyɩ daga ba rɛ anɩɩ ʋ rɛ kaŋ wɩɩ hʋ dee.


text: 1Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tasa ɩsɔnaa sɛɛʋ kɛ mpa pa nɩɩkaɣa ɩ tɔm tɔ sɩ: 2Ɩɩ naa ɩsəna ɩsɔtaa Kawulaɣa nəɣəsənaa tɔɣɔlɔ. Wulaʋ nɔɣɔlʋ ɩ lapəna tɔɣɔnaɣa kɛ ɩ pəyalʋ alʋ kpaɣaʋ tɔɔ. 3Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ tila ɩ təmlɛ nyə́ma sɩ: Ɩ́ polo ɩ́ yaa mpa ma lapa tɔɣɔnaɣa tɔ. Tənaɣa pɛlɛ pa kisa kɔntɛ. 4Ɩlɛna ɩ́ taɣanɩ kʋfama kɛ tiluɣu sɩ pá heeli mpa ɩ yaa tɔɣɔʋ tɔ sɩ: Ma kʋ naaŋ kataasɩ na wontu nim nyəntʋ, na pə təna pə tɛma pɩɩʋ na pə́ caɣaa. Pá kɔɔ na pá tɔɣɔ ma akpaɣalɛ tɔɣɔnaɣa. 5Ama mpa pa yaa mpʋ tɔ pa taa nɔɣɔlʋ ta ke. Paa wei ɩ tɛɛ ɩ nyəŋkʋ kɛ́. Ɩnɛɣɛ ɩ́lɛ́ ɩ taalɛ, ɩnɛɣɛ ɩ́lɛ́ ɩ kʋyakʋ. 6Pə́ kaasɩ lɛlaa na pɛlɛ pá kpa tillaa mpɛ na pá hʋ́lɩ́-wɛɣɛ kaŋkaŋsi na pá kʋ-wɛ. 7Tənaɣa pə lapa wulaʋ kɛ pááná na ɩ́ tili ɩ yoolaa sɩ pá kʋ yʋlʋkʋlaa mpɛ, na ɩ́ sɔ pa ɩcatɛ. 8Ɩ tɛma mpʋ ɩlɛna, ɩ́ heeli ɩ təmlɛ nyə́ma sɩ: Tɔʋ, akpaɣalɛ tɔɣɔnaɣa pɩɩwa. Pəyele mpa ma yaawa tɔ pa laŋaa. 9Mpʋ tɔ ɩ́ polo nɔnɔɔsɩ sɔsɔɔnsɩ tɛɛ na pa təna mpa ɩ ká ná tɔ ɩ́ yaa-wɛ sɩ pá kɔɔ na pá tɔɣɔ. 10Ḿpʋ́ɣʋ́ pɛlɛ pa tɛɛwa nɔnɔɔsɩ tɛɛ na pá koti pa təna mpa pa nawa tɔ, asaɣaa na pə kʋpama kɛ mpʋ, na yəlaa su acima kutuluɣu. 11Ḿpʋ́ɣʋ́ wulaʋ sʋʋwa sɩ ɩ naa mpa pa pola tɔɣɔʋ tɔ. Ɩlɛna ɩ́ maɣana nɔɣɔlʋ, ɩ ta suu akpaɣalɛ wontu. 12Ɩlɛna ɩ́ pɔɔsɩ-ɩ sɩ: Ma taapalʋ, ɩsənaɣa ń sʋʋ cənɛ na ń tá suu akpaɣalɛ wontu? Apalʋ ɩnɩ ɩ ta cɔ sɩ pʋlʋ. 13Tənaɣa wulaʋ heela ɩ təmlɛ nyə́ma sɩ: Ɩ́ hɔkɔ ɩ niŋ na ɩ nɔɔhɛɛ na ɩ́ polo ɩ́ pɛtɩ-ɩ səkpɛtʋɣʋ taa. Tənaɣa ɩ ká casa kapusi na ɩ́ nyasəɣɩ ɩ təɣɩ kela. 14Ɩlɛna Yesu tɔ sɩ: Pa yaa paɣalɛ, ama pəcɔɣɔ pa ləsaa. 15Ḿpʋ́ɣʋ́ Falisanaa caɣaa na pá sɛɣɛsɩ ɩsəna paa nyɩ Yesu kɛ́ katɔka na tɔm kʋpɔɔsʋtʋ na pá hiki-ɩ tɔ. 16Ḿpʋ́ɣʋ́ pa tila pa ɩfalaa taa napəlɩ na Helɔtɩ kpekəle nyə́ma napəlɩ tɔtɔ sɩ pá polo na pá tɔ Yesu sɩ: Tacaa, tə nawa sɩ tampana kɛ n yɔɣɔtəɣɩ na ń sɛɣɛsəɣɩ teu, na ɩsəna mpi pə maɣamaɣa Ɩsɔ caa sɩ yəlaa ɩ́ la tɔ pə tampana kɛ n heeliɣi. Nn nyaŋna nti yəlaa hʋʋ tɔ, na nn paasəɣəna tɔɔ, pə́cɔ́ nn faɣasəɣɩ yəlaa. 17Pə wɛ mpʋ tɔ, ta mpaaʋ taa pə mʋna pá fɛlɩ lampuu kɛ Lom wulaʋ sɔsɔ na? Heeli-tʋɣʋ nti n hʋʋkɩ tɔ. 18Ama Yesu ná tɛma nyəm kɛ pa hʋwɛɛ asaɣɛɛ. Ɩlɛna ɩ́ pɔɔsɩ-wɛ sɩ: Cɛsəlaa mɛ, pepe tɔɔ kɛ́ ɩ́ nyəkɩ-m katɔka. 19Ɩ́ hʋlɩ-m liɣitee wena ɩ́ fɛləɣɩ lampuu tɔ na má ná. Ḿpʋ́ɣʋ́ pa ləsa liɣitee nyəɣəlʋɣʋ na pá cɛlɛ-ɩ. 20Ɩlɛna ɩ́ pɔɔsɩ-wɛ sɩ: Awe nyʋɣʋ fotoo na ɩ hətɛ kɛ pa ŋmaa pə tɔɔ cənɛ? 21Ḿpʋ́ɣʋ́ pa cɔ-ɩ sɩ: Lom wulaʋ sɔsɔ kɛ́. Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu ná cɔ-wɛ sɩ: Ye mpʋ ɩ́ cɛla Lom wulaʋ sɔsɔ kɛ mpi ɩ tɩ tɔ, na ɩ́ cɛla Ɩsɔ ɩlɛɣɛ mpi ɩ́lɛ́ ɩ tɩ tɔ. 22Pa nɩɩ tɔm tənɛ ɩlɛna pə la-wɛɣɛ piti kɛ sɔsɔm. Na pá yele-ɩ na pá tɛɛ. 23Ḿpʋ́ɣʋ́ kʋyakʋ ŋkʋ kʋ maɣamaɣa Satusee nyə́ma napəlɩ pa kɔma Yesu kiŋ. Satusee nyə́ma mpɛ pa tɔŋaɣana sɩ paa pə la ɩsəna sətaa kaa tɛ na pá fe. Ḿpʋ́ɣʋ́ pa pɔɔsa Yesu 24sɩ: Tacaa, Moisi ka tɔma sɩ ye yʋlʋ ɩ́ səpa na ɩ́ fɛɩna pəyaɣa, ɩ neu hɔŋ ɩ alʋ kɛ leelu na ɩ́ hikina ɩ taalʋ sɔlʋ kɛ piya. 25Tɔʋ, yəlaa naatosompɔɣɔlaɣa ka wɛ tá hɛkʋ, yʋlʋ na ɩ newaa. Ḿpʋ́ɣʋ́ taalʋ kpaɣa alʋ ɩlɛna ɩ́ sɩ, ɩ fɛɩna pəyaɣa. Ɩlɛna ɩ́lɛ́ ɩ neu hɔ leelu. 26Ḿpʋ́ɣʋ́ naalɛ nyəŋ səpa, pəyaɣa fɛɩ, na tooso nyəŋ tɔtɔɣɔ mpʋ. Haləna pə́ polo pə siɣili pa naatosompɔɣɔlaɣa ŋkɛ ka tənaɣa mpʋ təpaɩ, nɔɣɔlʋ ta hikina-ɩ pəyaɣa. 27Pə waalɩ kɛ́ alʋ ɩnɩ ɩ́lɛ́ ɩ tɛɛsa səpʋ. 28Tɔʋ, sətaa fem wule pa taa aweɣelɛ alʋ tʋ? Mpi tɔ, pa naatosompɔɣɔlaɣa ɩnɩ pa təna pa kpaɣana-ɩ alʋ. 29Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu cɔ Satusee nyə́ma mpɛ sɩ: Ɩ́ ta nyɩ Ɩsɔ Tɔm na ɩ toŋ tɔɣɔ pə liɣitiɣi-mɛ. 30Mpi tɔ, waatʋ wei sətaa ká fe tɔ, akpaɣalɛ tɔm kaa wɛɛ. Ama apalaa na alaa paa wɛɛ kɛ́ ɩsɩɩ ɩsɔtaa tillaa wɛʋ tɔ. 31Ye sətaa fem tɔm ɩlɛ, ɩ́ ta kala nti Ɩsɔ heela-mɛ tɔ yɛɛ? Ɩ tɔmaɣa sɩ: 32Ma kɛ́ Apəlaham na Ɩsaaka na Yakɔpʋ pa Ɩsɔ kɛ́. Ɩsɔ kɛ́ weesuɣu nyə́ma nyəŋ kɛ́, ɩ ta kɛ sətaa Ɩsɔ. 33Yəlaa samaa wei ɩ nɩɩ Yesu sɛɣɛsʋɣʋ ŋkʋ tɔ, pə lapa-wɛɣɛ piti. 34Waatʋ wei Falisanaa nɩɩwa sɩ Yesu lapa na Satusee nyə́ma ta hiki kʋcɔcɔtʋ ɩlɛna pá koti. 35Ɩlɛna pa taa Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlʋ nɔɣɔlʋ ɩ́ kɔɔ sɩ ɩ́ kuuki Yesu nɔɣɔ. Ɩlɛna ɩ́ pɔɔsɩ Yesu sɩ: 36Tacaa, Ɩsɔ kʋsəsɩɩtʋ taa tɔm ntiɣilɛ sɔsɔɔntʋ? 37Tənaɣa Yesu cɔ-ɩ sɩ: N ká sɔɔlɩ Tacaa nyá Ɩsɔ na luɣu kʋlʋmʋɣʋ na nyá ləsaɣa sʋʋ-ɩ təmammam. 38Kʋsəsɩɩtʋ taa sɔsɔɔntʋ ntɛ́, na ntɩ tə kələna tə təna. 39Na kʋkələtʋ lɛntɩ tɔtɔɣɔlɛ, sɩ n ká sɔɔlɩ nyá tɔɣɔntəlɛ kɛ ɩsɩɩ nyá tɩ. 40Tɔm naalɛ ɩnɛ ɩ tɔɔ kɛ́ Moisi kʋsəsɩɩtʋ təna na Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa tɔm təna səŋaa. 41Falisanaa kota mpʋ, ɩlɛna Yesu pɔɔsɩ-wɛ sɩ: 42Ɩ́ hʋʋ suweɣe Mesii tɔɔ? Awe lʋlʋɣʋ tʋ kɛ-ɩ? Ḿpʋ́ɣʋ́ pɛlɛ pa cɔ-ɩ sɩ: Tafiiti lʋlʋɣʋ tʋ kɛ́. 43Tənaɣa Yesu pɔɔsa-wɛ sɩ: Ye pə wɛ mpʋ, ɩlɛ ɩsənaɣa pə lapa na Feesuɣu Naŋŋtʋ náá lá na Tafiiti yaa-ɩ sɩ Tacaa? Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, Tafiiti yɔɣɔtaa sɩ: 44Tacaa Ɩsɔ heela ma Sɔsɔ sɩ, caɣa ma kɔŋkɔŋ taa, haləna má kɔna nyá kolontunaa kɛ nyá nɔɔhɛɛ tɛɛ. 45Ye Tafiiti ná yaa-ɩ ɩ Sɔsɔ, ɩlɛ ɩsənaɣa Mesii ná məlaa na ɩ́ kɛ́ Tafiiti lʋlʋɣʋ tʋ tɔtɔ? 46Pa taa nɔɣɔlʋ ta pəsɩ na ɩ́ cɔ. Pə kpaɣaʋ kʋyakʋ ŋkʋ tɔ nɔɣɔlʋ ɩɩ nyɩɩləɣɩ sɩ ɩ pɔɔsəɣɩ-ɩ tɔm.


text: 1Hɔ kʋ mɔɔ lɛɛ ka m n'a yɛm bɩ, a yɛ mɔɔ nawʋrɛ, kʋ gʋɔɔ n yaa da Woso m gʋɔɔ haay tɔ ma, a ŋ mim haay da Woso wɔ ʋ, a yaa da m barka ŋ tɔ ma. 2K'a yaa da cinno wɔɔ tɔ ma, kan lɛɛzannɔ haay kɩ tɔ ma sɔ, k'ʋ nyɩnta laafɩɩ nɔ ʋ, ʋ bɩr zum Woso ʋ zenyy•••, mɩsɩrbaa zore nɔ ʋ kan daʋrɛ kɩ. 3Naa m mɩŋŋa, an Woso kʋ wɔɔ bʋmbɔrɛzaa m bɩ nɔ yɩ, 4a lɛ taa kʋ gʋɔɔ haay n bʋmbɔrɛ yɩ, kʋ ŋ n'a da ma, ŋnɩ sɩra dɔ. 5Bala, Woso deem n ta ʋ, gʋaa deem taan••• nɩ gʋɔɔ zɛm kʋ ra kan Woso kɩ, Krista Yeezuu m. 6A ɩ yɛ an a mɩŋŋa ka zɛ ma, kʋ gʋɔɔ haay n bʋmbɔrɛ yɩ. Dɔmɩm kʋ Woso a cɩnta bɩ k'a b'a ku an naa ba bɩ, a yɩ kasɛtɩ, an a hɩnkarɛ a ʋ, Woso lɛ taa k'a gʋaa haay bʋmbɔ. 7Naa mɩŋŋa tɔ ma m Woso n mɔɔ bɔ ʋ kʋ m yɩ a lemim padər, an mɔɔ ba kristazibəəzaa, sɩra mɔɔ n'a hɩm, mɔɔ bɩr ŋʋaar barɛ y, mɔɔ cɩnta a ʋ, kʋ m sɩrakarɛ kan sɩra kɩ dɩnda do vantɔɔ gʋɔɔ wɔɔ m. 8Naa minto bɩ, mɔɔ lɛ taa kʋ gʋɔɔ yaarɔ wɔɔ n yaa da Woso m, lɛɛ haay ʋ, ŋn'a wɔrɔ busu brama kʋ mimbʋnyaa bɩ nyɩnta ŋ gʋr zi y, ŋ bɩ nɔmaa kan nyaa kɩ to a heer ʋ ŋnɩ yaa bɩ da y. 9Kʋ lannɔ wɔɔ nɩ, mɔɔ lɛ taa, kʋ ŋ nɩ huu k'a ga kʋ ʋ ba du a ma, ŋnɩ bɩr sappɩ, mɩŋŋahɩnkarɛ ba ŋ zi y, ŋ b'a ka mim kʋsɩrɛ waasɩ ma, gɛɛ sarma nyɛɛnnɔ ma y, gɛɛ busoo gʋta huu ma, gɛɛ mɩŋŋabankarɛ waasɩ ma y. 10Bɩ, kʋ ŋ n'a ka zi mɩŋŋa barɛ ma, bala, lannɔ kʋ ŋ ʋ, a ɩ zum Woso ʋ rɔ wɔɔ, a ga a wʋm kʋ ŋ n'a ba ncɩnaaʋ. 11Hɔdɩndarɛ wakatɩ ʋ, lannɔ wɔɔ a ga m, ŋnɩ zɛ sɩɩ•••, ŋnɩ yɛ hɔ haay ma. 12Mɔɔ bɩ yɛm kʋ lannɔ n hɔ dɩnda gʋɔɔ yaarɔ m, ŋn'a so ŋ ʋ y, a a ga m, ŋnɩ zɛ sɩɩ•••. 13Bala, Adam Woso lɛɛ ka an a da, Ɛɛvɩ n bɔkarɛ an a nya ʋ. 14Adam bɛɛ Sʋtaana bra ba nɩ y, Ɛɛvɩ a bra ba m, an yɛ, an bɩsɩ ka Woso lɛ ma. 15Bɩ, k'a yɛ nyɩdazaambaa ma an a tʋntɔ ʋ sɩrakarɛ nɔ ʋ, kan ŋʋarɛ kɩ, mɩŋŋabaa kɩ, mɩŋŋazerle kɩ, a bʋmbɔrɛ yɩm.


text: 1Zezi dɛɛn ma ta dɩ o karabiə bam o wɩ: "Kʋ b'a wanɩ sɩ wəənu tɩlʋ na ganɩ nɔɔna sɩ ba yagɩ Wɛ cwəŋə tɔgɩm tɩn taa tərə. Kʋ nan na yɩ nɔɔnʋ wʋlʋ na ganɩ nɔɔna sɩ ba yagɩ Wɛ cwəŋə tɔgɩm tɩn, lɛɛrʋ wʋ o yuu nɩ. 2Kʋ'ʋ ta lana kʋ pa kʋntʋ tu sɩ ba lə kandwɛ kamunu o ba nɩ ba dɩ-o nɩnɩʋ wʋnɩ, kʋ garɩ cam dɩlʋ o na w'ʋ na dɩ o na pɛ Wɛ bu-balaŋa dɩdʋa yagɩ Wɛ cwəŋə tɔgɩm tɩn. 3Kʋntʋ tɩn, 'a ta'a cʋ 'a tɩtɩ! N nu-bu na kɩ lwarɩm, sɩ n kaan-o dɩ o na kɩ kʋlʋ tɩn. O nan na sɛ yɩ o ləni o wʋ dɩ o kəm-balɔrɔ kʋm, sɩ n ma n cɛ-o. 4O na maŋɩ o kɩ nmʋ lwarɩm kuni bɩrpɛ dɛ wʋnɩ yɩ o sɛ nɩ o kɩ o cɔgɩ, nmʋ ta maŋɩ sɩ n ma n cɛ-o mʋ." 5D'ɩ Yuutu Zezi tɩntʋŋna bam ma ta dɩd-o ba wɩ: "Wəli dɩbam wʋbʋŋa, sɩ d'ɩ ta'a jɩgɩ wʋ-dɩdʋa dɩ nmʋ." 6Zezi ma ləri-ba o wɩ: "'A na kɩ 'a wʋ-dɩdʋa dɩ amʋ, yɩ kʋ na maŋɩ kʋ yɩ fɩnfɩɩn yɩranɩ nɩ nyasaŋ-bu te dɩ, 'a w'ʋ wanɩ 'a ta dɩ tu-kamunu kʋntʋ nɩ kʋ gɔ kʋ vu kʋ jəni nɩnɩʋ kʋm wʋnɩ, yɩ kʋ'ʋ sɛ 'a ni." 7Zezi daa ta ma ta o wɩ: "Abam wʋlʋ na jɩgɩ tɩntʋŋnʋ, yɩ o na wʋra o varɩ o pa-m, naa o na tɔgɩ n peeni, yɩ wʋntʋ na tʋŋɩ o ti yɩ o ba o yi sɔŋɔ, n ta dɩd-o nɩ o ba o jəni o di wʋdiu dɩ nmʋ na? 8Aye. Nmʋ nan w'ʋ ta dɩd-o nɩ: 'Ve n kɩ wʋdiu, sɩ n laan vɔ n gɔrɔ dɩ vʋa, n ja wʋdiu kʋm n ba n pa-nɩ sɩ a di. Amʋ na di a ti, sɩ n laan vu n di n tɩtɩ nyɩm.' 9Kʋ daa daɩ sɩ n kɩ n tɩntʋŋnʋ wʋm le, dɩ o na kɩ kʋlʋ nmʋ na pɛ-o ni sɩ o kɩ tɩn. 10Kʋ yɩ bɩdwɩ mʋ dɩ abam dɩ. Abam na kɩ kʋlʋ maama Wɛ na pɛ abam ni sɩ 'a kɩ tɩn, 'a maŋɩ sɩ 'a ta'a wɩ: 'Dɩbam yɩ tɩntʋŋna m'a mʋ. D'ɩ kɩ kʋlʋ na maŋɩ sɩ d'ɩ kɩ tɩn yɩranɩ mʋ.' " 11Zezi dɛɛn ma wʋ cwəŋə nɩ o maa ve Zeruzalɛm. O ma da Samari lʋgʋ dɩ Galile lʋgʋ sisəm o maa kɛa. 12O ma vu sɩ o zʋ tɩʋ kʋdoŋ. Mʋ nanywaanʋ fugə jeer-o cwəŋə nɩ. Ba ma zɩgɩ yigə yigə, 13yɩ ba kaasɩ dɩ kwər-dɛ ba wɩ: "Dɩbam tu Zezi, popo duri dɩbam ŋwaŋa." 14Zezi na nɛ-ba tɩn, o ma ta dɩ ba o wɩ: "Ve-na Wɛ kaanɩm tu wʋm te sɩ 'a pa o nii 'a yɩra yam." O na tagɩ kʋntʋ yɩ ba maa ve tɩn, mʋ ba maama nɛ yazurə yɩ ba yɩra ji lanyɩranɩ. 15Ba wʋ dɩdʋa na nɛ nɩ o yawɩʋ kʋm je tɩn, o ma pipiri o joori o vu Zezi te, yɩ o zuli Wɛ dɩ kwər-dɩa. 16O ma vu o tʋ Zezi yigə nɩ, yɩ o kɩ o le. Wʋlʋ na kɩ kʋntʋ tɩn yɩ Samari tu mʋ. 17Zezi ma bwe o wɩ: "Kʋ daɩ nɔɔna fugə kam maama mʋ nɛ yazurə na? Nʋgʋ kʋm nan bɛ? 18Ba wʋlʋwʋlʋ wʋ joori o ba sɩ o kɩ Wɛ le, kʋ na daɩ dwi-gɛ tu wʋntʋ yɩranɩ." 19O laan ma ta dɩ nɔɔnʋ wʋm o wɩ: "Nmʋ na kɩ n wʋ-dɩdʋa dɩ amʋ tɩn mʋ pɛ n na vrɩm. Nan zaŋɩ n viiri." 20Farizɩan tiinə bam dɛɛn ma bwe Zezi, sɩ ba lwarɩ maŋa kalʋ Wɛ na w'ʋ di paarɩ nɔɔna tɩtarɩ nɩ tɩn. O ma ləri-ba o wɩ: "Wɛ paarɩ dɩm maŋa na yiə, 'a b'a wanɩ 'a ma 'a yiə 'a na-dɩ. 21Nɔɔna b'a ta wɩ: 'Nii-na yo seeni', asawɛ ba wɩ: 'Nii jəgə kantʋ nɩ', bɛŋwaanɩ Wɛ paarɩ dɩm maŋɩ dɩ wʋ abam tɩtarɩ nɩ." 22Zezi ma ta dɩ o karabiə bam o wɩ: "Maŋa w'ʋ ba, yɩ 'a w'ʋ ta lagɩ dɩ 'a wʋ maama sɩ 'a ya na tɔgɩ 'a wʋra, kʋ na maŋɩ kʋ yɩ dɛ dɩdwɩ yɩranɩ dɩ, maŋa kalʋ amʋ Nabiin-bu wʋm na joori a ba tɩn. 'A nan b'a na. 23Kantʋ maŋa kam nɩ nɔɔna w'ʋ ta dɩ abam ba wɩ: 'Nii-na, o wʋ yo seeni', asawɛ: 'O wʋ jəgə kantʋ nɩ'. 'A nan yɩ sɛ ba taanɩ dɩm sɩ 'a vu 'a nii. 24Bɛŋwaanɩ, dɛ dɩm amʋ Nabiin-bu wʋm na lagɩ a ba tɩn na yiə, kʋ'ʋ ta nyɩ dɩ dʋa na pɩpɩlɩ wɛyuu nɩ ka lɛɛnɩ ka paɩ pooni lʋgʋ baŋa je maama nɩ te tɩn mʋ. 25Kʋ na w'ʋ loori kʋntʋ tɩn, kʋ fɩn mʋ sɩ amʋ Nabiin-bu wʋm na yaara zanzan sɩ zɩm nɔɔna bam culi-nɩ. 26Amʋ Nabiin-bu wʋm na w'ʋ ba maŋa kalʋ tɩn w'ʋ ta nyɩ nɩnɛɛnɩ kʋ dɛɛn na kɩ Nowe maŋa kam nɩ te tɩn mʋ. 27Kantʋ maŋa kam nɩ, nɔɔna dɛɛn di ba wʋdiiru yɩ ba nyɔa, yɩ ba daarɩ ba di kaana, yɩ kaana dɩ zʋʋrɩ banna, sɩ kʋ vu kʋ yi dɛ dɩm Nowe na zʋ naboro kamunu kʋm wʋ tɩn. Na laan ma ba, ba li lʋgʋ baŋa ba cɔgɩ nɔɔna bam maama. 28Maŋa kalʋ Lɔtɩ dɛɛn na wʋra tɩn, kʋ dɩ maŋɩ kʋ yɩ kʋntʋ mʋ. Nɔɔna dɛɛn wʋra ba di ba wʋdiiru yɩ ba nyɔa, yɩ ba daarɩ ba kɩ pipiu, yɩ ba vara yɩ ba lɔ sam. 29Kʋ ma ba kʋ yi dɛ dɩm Lɔtɩ na duri o nuŋi Sodɔm nɩ tɩn. Dɛ dɩm kʋntʋ nɩ, mini dɩ min-kandwa ma nuŋi wɛyuu nɩ ya tʋ tɩga nɩ ya cɔgɩ tɩʋ kʋm nɔɔna bam maama. 30Dɛ dɩm amʋ Nabiin-bu wʋm na w'ʋ joori a ba lʋgʋ baŋa a brɩ a tɩtɩ tɩn, kʋ'ʋ darɩ nɔɔna kʋntʋ doŋ mʋ. 31Dɛ dɩm kʋntʋ nɩ, nɔɔnʋ wʋlʋ na wʋ nayuu nɩ yɩ o wəənu na wʋ digə wʋnɩ, kʋntʋ tu daa yɩ tu o zʋ digə wʋ sɩ o kwe o wəənu tɩm o ja duri. Nɔɔnʋ wʋlʋ nan na wʋ kara nɩ, o dɩ daa yɩ joori sɔŋɔ. 32Guli-na kʋ dɛɛn na kɩ Lɔtɩ kaanɩ wʋm te tɩn. 33Wʋlʋ maama na lagɩ sɩ o taa jɩgɩ o tɩtɩ ŋwɩa tɩn, kʋntʋ tu w'ʋ ga-ka mʋ. Wʋlʋ maama nan na sɛ sɩ o ga o ŋwɩa tɩn, kʋntʋ tu w'ʋ ta jɩgɩ ŋwɩa Wɛ tee nɩ. 34A lagɩ a ta abam sɩ, nɔɔna bale na pəni tɩtɩɩ nɩ sara dɩdʋa wʋnɩ, Wɛ w'ʋ lɩ ba dɩdʋa DƖ daarɩ dɩdʋa. 35Kaana bale na wʋra ba cʋɩ muni, Wɛ w'ʋ lɩ ba dɩdʋa DƖ daarɩ dɩdʋa. (( 36Nɔɔna bale dɩ na wʋ kara nɩ ba tʋŋa, Wɛ w'ʋ lɩ ba dɩdʋa DƖ daarɩ dɩdʋa.))" 37Zezi na tagɩ kʋntʋ tɩn, ba ma bwe-o ba wɩ: "Dɩbam Yuutu, kʋntʋ woŋo w'ʋ kɩ yən mʋ?" O ma ləri-ba dɩ bɩtar-dɩndɩa o wɩ: "Wo-tʋʋ na wʋ mɛ tɩn, duurə dɩ gilimi da mʋ."


text: 1Mɩyaŋ Pɔɔl aa yaa Yesu Krisita kpambɩya rɛ sabɩ teŋ no a kɩ tɩya ma Krisitabiisi hʋ aa we Galetiya paalʋʋ tɩyaŋ. Nihuwobisi daa lɩɩ ŋ, ŋ yaa Yesu Krisita kpambɩya, amɛ Yesu Krisita abee á kuwo Wɩɩsɩ aa kyisi ʋ sʋʋ tɩyaŋ nɛ lɩɩ ŋ a tɩma ŋ. 2Ŋ bee Krisitabiisi hʋ buloŋ aa we daha aa kyʋwalɩ ma. 3Á Kuwo Wɩɩsɩ abee á Tɩɩna Yesu Krisita bɔnyɛ abee ba fɩyɛlʋʋ sɩ we ma lee. 4Yesu Krisita sʋba á wɩbɔmɔ wɩya rɛ, dɩ ʋ lɩɩ ma a lɩɩ wɩbɔmɔ hʋ aa we gyɩnaŋ dʋnɩya no tɩyaŋ. Á Kuwo Wɩɩsɩ kyɛrɩ rɛ Krisita tɩŋa a yaa wɩɩ no tɩya ma. 5Ma leŋ dɩ á kɩ dannɩ Wɩɩsɩ a kaŋ kɩ mʋ deŋdeŋ. Amɩ 6Ŋ nyʋwa fɩyɛla rɛ ma wɩya beewɩya, ma teŋ vɩya Wɩɩsɩ aa yɩrɩ ma Krisita lahɔrʋmɔ tɩyaŋ tɩŋɩɩ rɛ, aŋ mɩɩgɩ mʋ kɩ tɩŋ wɩdʋŋsɩ ma aa bɩɩna anɩɩ ba yaa Wɩɩsɩ wɩweliye hʋ rɛ. 7Amɛ Wɩɩsɩ wɩwelidʋma buloŋ bɩl tuwo, a lɩɩ Wɩɩsɩ wɩweliye hʋ á aa daga ma hal. Wɩɩ hʋ aa tɩŋ ŋ kɩ basɩ wɩɩ no rɛ nyɛ, nala yʋga we doŋ a kaŋ ma kɩ kyɔrɩmɩ, a kɩ lʋga dɩ ba kaŋ Krisita wɩweliye hʋ bɩrɩmɩ kyige. 8Dɩ ámaa rɛ koo dɩ malɩka mɛ gba lɩɩ wɩɩsɩbee ko basɩ wɩdʋma buloŋ tɩya ma anɩɩ Wɩɩsɩ Wɩweliye hʋ rɛ, ka dɩ ba bee wɩya hʋ á aa laasɩya basɩ tɩya ma bɩ yaa kɩdɩgɩ, Wɩɩsɩ sɩ dɔgɩsɩ ʋ tɩɩna diŋ tɩyaŋ. 9Á laa sɩya basɩ wɩɩ no wɩya rɛ, ka ŋ bɩl kɩ basɩ ʋ tɩɩ lagɩlagɩ no. Dɩ nal buloŋ nɛ ko basɩ wɩdʋma tɩya ma a baa dɩ Wɩɩsɩ wɩweliye hʋ rɛ, dɩ wɩya hʋ ma aa laa di daa, Wɩɩsɩ sɩ dɔgɩsɩ ʋ tɩɩna diŋ tɩyaŋ. 10Wɩɩ no ŋ aa basɩ nyɛ, ma bɩɩna anɩɩ nihuwobisi rɛ ŋ kɩ kyɛ dɩ ba tɩya ŋ gasɩbɩnaa? Wɩɩsɩ ta laa nyʋwa! Nihuwobisi daa ŋ kɩ kyɛ dɩ ba tɩya ŋ gasɩbɩnaa. Wɩɩsɩ rɛ ŋ kɩ kyɛ di ʋ tɩya ŋ gasɩbɩnaa. Dɩ ŋ ha fa aa kyɛ dɩ nihuwobisi rɛ bigisi ŋ, ɛɛ kɛ ŋ fa bɩ sɩ yaa Krisita tʋŋtʋnnɩ. 11Ŋ kyaŋweliye, ma leŋ dɩ ŋ basɩ wɩɩ no tɩya ma. Wɩɩsɩ wɩweliye hʋ ŋ aa basɩ kɩ tɩya ma, nihuwobisi lee daa ba lɩɩ. 12Nihuwobiŋ mɛ bɩl daa kpaa ba tɩya ŋ, koo a daga ŋ. Amɛ Yesu Krisita tɩɩ rɛ kaŋ wɩya no daga ŋ. 13Ma nɩɩ gɛɛ hʋ ŋ fa aa kɩya rɛ saŋa hʋ ŋ fa aa tɩŋ Gyuuma wɩɩkyʋwal ŋmanɩɩ. Ma gyɩŋ gɛɛ hʋ ŋ gyɩ aa gɔllɔ kɩ dɔgɩsɩ Krisitabiisi rɛ abee kyakpʋhaa. Ŋ gyɩ aa yaa ŋ kuwokeri buloŋ nɛ dɩ ŋmanɩɩ hʋ ba aa tɩŋ nyʋgɩsɩ. 14Á Gyuuma wɩɩkyʋwal ŋmanɩɩ tɩyaŋ, mɩyaŋ nɛ fa gyɩŋ wɩya te ŋ wiye-dɔsɩ buloŋ. Ŋ fa kpaa ŋ nyuu buloŋ we á naabaala lesiri tɩyaŋ nɛ. 15Amɛ ma na wɩɩ hʋ Wɩɩsɩ aa yaa. Ʋ fáá ŋ sikii rɛ á lɩɩ ŋ ʋ bɔnyɛ tɩyaŋ dɩ ŋ tuŋ ʋ tʋma, ka ba na lʋla ŋ. 16Ʋ kyɛrɩ tɩyaŋ mɛ rɛ ʋ kpa ʋ Biye Yesu Krisita daga ŋ, dɩ ŋ wuwo basɩ ʋ wɩweliye hʋ a tɩya nala hʋ aa bɩ yaa Gyuuma. Ʋ aa daga ŋ wɩya no ko teŋ, ŋ bɩ mʋʋ nal buloŋ lee dɩ ʋ daga ŋ ba memii. 17Ŋ bɩl bɩ mʋʋ Gyerusalɛm mɛ dɩ ŋ na nala hʋ aa laa sɩya yaa Yesu Krisita kpambɩsɩ ŋ tɩyaŋ. Amɛ ŋ siye rɛ haŋ lagɩlagɩbiye hʋ a kpa mʋ Areebɩya paalʋʋ, a lɩɩ doŋ a mɩɩgɩ ko Damaasiku. 18Bɩsɩ boto hal tɩyaŋ nɛ ŋ kpa mʋ Gyerusalɛm dɩ ŋ na Piita. Ŋ aa mʋʋ doŋ, ŋ hɔŋ ʋ lee yɔbɔ sɩɩ bʋlɩya rɛ. 19Saŋa hʋ ŋ aa we doŋ, ŋ bɩ naa Yesu kpambɩsɩ hʋ kɩdɩgɩ buloŋ a pɛ Piita tɩyaŋ, see Gyemsi, á Tɩɩna Yesu nɩɩnabiye hʋ. 20Wɩya no ŋ aa sabɩ kɩ tɩya ma nyɛ, Wɩɩsɩ tɩɩ gyɩma anɩɩ ba yaa wɩtɩɩ rɛ. Ŋ bee nyɩya wɩya. 21Ɛɛ hal tɩyaŋ nɛ ŋ kpa mʋ tɔnɩ aa we Siiriya abee Silisɩya paalʋʋ tɩyaŋ. 22Saŋa no tɩyaŋ buloŋ nala hʋ buloŋ aa laa Yesu wɩya di a we Gyudɩya paalʋʋ tɩyaŋ ha fa bɩ gyɩma ŋ. 23Ba ta nɩɩ nala aa basɩ ŋ wɩya rɛ a baa, "Nal hʋ fa aa gɔllɔ kɩ dɔgɩsɩ ma, lagɩlagɩ no ʋ rɛ mɩɩgɩ gɔllɩ kɩ basɩ Wɩɩsɩ wɩweliye hʋ ʋ fa aa lʋga dɩ ʋ kyogi rɛ." 24Ɛɛwɩya, ba dannɩ Wɩɩsɩ rɛ weliŋ ŋ wɩya.


text: 1Zezi daa ma joori o vu o zʋ ba Wɛ-digə kam. Nɔɔnʋ maa wʋra o jɩŋa dɩdʋa na tɩga. 2Farizɩan tiinə badonnə maa lagɩ cwəŋə sɩ ba brɩ nɩ Zezi kɩ o cɔgɩ. Kʋntʋ ŋwaanɩ ba ma je ba yɩrɩ Zezi sɩ ba nii, o'o sɛ o pa nɔɔnʋ wʋm na yazurə siun dɛ dɩm nɩ naa o b'a sɛ. 3Zezi ma ta dɩ nɔɔnʋ wʋm o wɩ: "Zaŋɩ n zɩgɩ nɔɔna bam maama tɩtarɩ nɩ." 4O laan ma bwe ba maama o wɩ: "Culu brɩ bɛɛ mʋ? Kɔɔ mʋ maŋɩ dɩ culu kʋm, nɔɔnʋ na kɩ o doŋ lanyɩranɩ siun dɛ nɩ mʋ maŋɩ naa o na kɩ-o lwarɩm mʋ gara? Nɔɔnʋ na vrɩ o doŋ ŋwɩa siun dɛ nɩ mʋ maŋɩ naa o na gʋ-o mʋ gara?" O na bwe-ba kʋntʋ tɩn, ba maa cɩm. 5O ma nii ba maama yɩ o banɩ zaŋɩ. O wʋ ma cɔgɩ zanzan ba wʋbʋŋa na tɩgɩ tɩn ŋwaanɩ. O laan ma ta dɩ nɔɔnʋ wʋm o wɩ: "Twɩ n jɩŋa kam." O ma twɩ-ka, yɩ ka joori ka ji lanyɩranɩ. 6Farizɩan tiinə bam na nɛ o na kɩ te tɩn, ba ma nuŋi ba vu ba banɩ dɩ Pɛ Erɔdɩ kwaga nɔɔna bam, sɩ ba lagɩ cwəŋə ba gʋ Zezi. 7Zezi dɩ o karabiə bam ma zaŋɩ ba kɛ. Ba ma vu ba yi nɩnɩʋ kʋm ni. Kɔgɔ zanzan ma nuŋi Galile je sɩm nɩ ba tɔgɩ o kwaga. 8Nɔɔna badonnə dɩ ma nuŋi Zeruzalɛm dɩ Zude maama, dɩ Yidume je sɩm nɩ. Badaara dɩ ma nuŋi je sɩlʋ na wʋ Zʋrdɛn bugə kam bubɛ dɩdoŋ dɩm nɩ tɩn, dɩ Tiiri dɩ Sidɔn tɩ-niə yam maama wʋnɩ. Kɔ-fɔrɔ zanzan ma vu Zezi te, ba na lwarɩ o na kɩ kʋlʋ maama tɩn ŋwaanɩ. 9Ba kɔgɔ kʋm na daga yɩ ba tiini ba pɩɩn-o zanzan tɩn, o ma ta dɩ o karabiə bam sɩ ba ja naboro ba ba ba zɩgɩ da, sɩ o wanɩ o zʋ kʋ wʋ. 10O na maŋɩ o pa nɔɔna zanzan na yazurə tɩn, kʋ ma pa yawɩɩna bam maama yigi ba pɩɩn-o, yɩ ba kwaanɩ sɩ ba dwe o yɩra. 11Maŋa kalʋ maama ciciri sɩm na yəni sɩ na-o, sɩ w'ʋ tʋ o yigə nɩ mʋ, yɩ sɩ kaasɩ sɩ wɩ: "Nmʋ mʋ yɩ Wɛ Bu wʋm." 12Ciciri sɩm na yəni sɩ tɛ kʋntʋ doŋ, o yəni o kaanɩ-sɩ mʋ, sɩ sɩ yɩ pa nɔɔn-nɔɔnʋ lwarɩ o na yɩ wʋlʋ tɩn. 13Zezi laan ma zaŋɩ o vu o di piu kʋdoŋ yuu. O ma bəŋi balʋ o na lagɩ tɩn sɩ ba ba o te. 14Ba na tu tɩn, o ma kuri nɔɔna fugə-bale sɩ ba taa wʋ o tee nɩ, sɩ o taa tʋŋɩ-ba sɩ ba taa ve ba tɔɔla Wɛ kwərə kam dɩ nɔɔna. 15O ma daarɩ o pa-ba dam sɩ ba wanɩ ciciri ba zəli nɔɔna yɩra nɩ. 16Nɔɔna fugə-bale bam o na kuri tɩn yɩra mʋ tɩntʋ: Simɔn wʋlʋ Zezi na pɛ o yɩrɩ nɩ Pɩyɛɛrɩ tɩn, 17dɩ Zakɩ wʋlʋ na yɩ Zebede bu tɩn, dɩ o nyaanɩ Zan. Zezi ma pa bantʋ yɩrɩ nɩ Bʋanɛrgɛsɩ, kʋ kuri mʋ 'Dʋ-baka biə'. 18Dɩ Andre, dɩ Filipi, dɩ Batelemi, dɩ Matiyu, dɩ Toma, dɩ Zakɩ wʋlʋ na yɩ Alɩfɩ bu tɩn, dɩ Tadɩ, dɩ Simɔn wʋlʋ na yɩ Zelɔtɩ nɔɔna bam wʋ nɔɔnʋ tɩn, 19dɩdaanɩ Zudasɩ Yiskarɩyo wʋlʋ na w'ʋ ba o yəgi Zezi o pa nɔɔna tɩn. 20Zezi ma joori o vu sɔŋɔ. Kɔgɔ zanzan daa ta ma ba kʋ gilimi sɔŋɔ kʋm. Kʋ ma pa Zezi dɩ o karabiə bam daa warɩ ba na laŋa sɩ ba di wʋdiu dɩ. 21O sɔŋɔ tiinə na ni kʋntʋ tɩn, ba ma zaŋɩ ba nuŋi sɩ ba vu ba ja-o ba viiri, bɛŋwaanɩ nɔɔna tɛ ba wɩ, o co mʋ. 22Wɛ cullu karanyɩna tiinə ya nuŋi Zeruzalɛm ba ba sɩ ba nii-o. Ba maa tɛ ba wɩ: "Sʋtaana-pɛ Belizebuli mʋ jɩg-o. Kʋ yɩ wʋntʋ dam mʋ o ma o zəli sʋtaana." 23Zezi laan ma bəŋi-ba sɩ ba ba o te, yɩ o daarɩ o maŋɩ mɩmaŋa o brɩ-ba o wɩ: "Nɔɔnʋ w'ʋ wanɩ o ma sʋtaana-pɛ dam o ma zəli sʋtaana na? 24Tɩʋ kʋlʋ paarɩ na pɔɔrɩ kuni bɩle yɩ ba jɩgɩ daanɩ tɩn, kʋ'ʋ tʋ mʋ. 25Sɔŋɔ kʋlʋ maama na pɔɔrɩ kʋ tɩtɩ wʋnɩ tɩn, kʋ dɩ w'ʋ tʋ mʋ. 26Sʋtaana-pɛ na joori o jɩgɩ dɩ o tɩtɩ, kʋ brɩ nɩ o paarɩ dɩm pɔɔrɩ bɩle mʋ yɩ o dam ti. O'o tʋ mʋ. 27Kʋ nan na yɩ te tɩn, sʋtaana-pɛ nyɩ dɩ nɔn-dɩdɛɛrʋ na yɩrɩ o sɔŋɔ te tɩn mʋ. Nɔɔnʋ na lagɩ sɩ o zʋ dɩdɛɛrʋ wʋm sɔŋɔ o ŋɔ, o maŋɩ sɩ o da yigə o ja dɩdɛɛrʋ wʋm o vɔ mʋ. O na dɛ yigə o vɔ-o, o laan w'ʋ wanɩ o zʋ o kwalɩmɩ o jɩjɩgɩrʋ tɩm maama o ja viiri. 28A lagɩ a ta cɩga mʋ dɩ abam sɩ, kəm-balwaarʋ tɩlʋ maama nɔɔna na kɩ tɩn, naa ta-balwaarʋ tɩlʋ ba na ŋɔɔnɩ tɩn, Wɛ waɩ DƖ yagɩ-tɩ DƖ ma cɛ-ba. 29Kʋ daarɩ, wʋlʋ maama na ŋɔɔnɩ o twɩ Wɛ Joro kʋm tɩn, Wɛ b'a sɛ sɩ DƖ ma cɛ kʋntʋ tu maŋa dɩ maŋa. Lwarɩm dɩm kʋntʋ w'ʋ ta tɔgɩ kʋntʋ tu sɩ kʋ taa ve maŋa kalʋ na ba ti tɩn." 30Ba na tagɩ ba wɩ, cicirə mʋ jɩg-o tɩn, mʋ o tagɩ kʋntʋ dɩ ba. 31Zezi nu dɩ o nyaana ma ba o na wʋ mɛ tɩn, ba zɩgɩ sɔŋɔ kʋm mancoŋo nɩ, yɩ ba pa ni sɩ ba bəŋ-o. 32Kɔgɔ zanzan maa je ba gilim-o. Ba ma ta dɩd-o ba wɩ: "N nu dɩ n nyaana tu ba wʋ mancoŋo nɩ, yɩ ba lagɩ-m." 33O ma ləri-ba o wɩ: "Wɔɔ mʋ yɩ a nu, bran yɩ a nyaana?" 34O laan ma nii balʋ na je ba gilim-o tɩn seeni yɩ o wɩ: "Amʋ nu dɩ a nyaana mʋ tɩntʋ. 35Bɛŋwaanɩ wʋlʋ maama na kɩ Wɛ wʋbʋŋa na lagɩ te tɩn mʋ yɩ a nyaanɩ dɩ a nakɔ dɩ a nu."


text: 1Maa Simon Pita na ɩ a Yesu Kɩrɩsɩto gbãgbaa nɩ a wʋ nɩtʋ̃nãa lɛ sɛɛrɛ a gãn nyã kʋrɔ a yɩn na tu a sɩ Nãaŋmɩn yeltorsɩ pɔ, nɩ a sɩ Fafaara Yesu Kɩrɩsɩto na yɩ nyɛ a sɔɔfʋ 'lɔ na kpɛ̃mɛ a sɩ kaar. 2Wɩ̃ɛfʋ nɩ nyã'maar a dɔɔlɔ yɩ taa tu a bɔ̃ɔfʋ yɩn bɔ̃ɔ Nãaŋmɩn nɩ a sɩ Soro Yesu. 3A Wʋ kpɛ̃ɔ lɛ wʋ kʋn sɩ bon jaa sɩn bʋɔrɔ a nyɛvʋr nyã jũu nɩ Nãaŋmɩn puor vɩla tu a sɩ bɔ̃ɔfʋ sɩn bɔ̃ɔ a 'lɔ na bʋɔl sɩ, nɩ a wʋ mɩ̃ɛ tɩɩr nɩ a wʋ maal vɩla. 4Tu anyãna pɔ lɛ wʋ kʋn sɩ a bon na bɛrma nɩ a bʋ̃sʋ̃n wʋn tɩr a nɛɛ ɩka, a tu a pɔ, ka yɩn pʋɔ a befʋ 'lɔ na ba sɔ̃ɔnɔ̃ ɛ, na yɩ jo yi a wɛr nyã a yelbier vɔlaa na sɔ̃ɔ. 5A anyãna jũu, yɩ mɔ̃ na yɩ de vɩla maalfʋ pʋɔ a yɩ sɔɔfʋ pɔ, na yɩ de bɔ̃ɔfʋ mɩ pʋɔ a vɩla maalfʋ pɔ, 6ka a mɩ̃ɛ nyɔɔfʋ mɩ pʋɔ a vɩla maalfʋ pɔ, ka a nɩbir mʋɔfʋ pʋɔ a mɩ̃ɛ nyɔɔfʋ pɔ, ka a Nãaŋmɩn puor vɩla pʋɔ a nɩbir mʋɔfʋ pɔ, 7ka a yɛɛr maal vɩla pʋɔ a Nãaŋmɩn puor vɩla pɔ, na yɩ de nʋ̃fʋ pʋɔ a yɛɛr maal vɩla pɔ. 8Bojũu ala ɩ yɩ tara naa anyãna a jaa ka a pʋɔrɔ 'yɔ̃ɔnɔ̃, an sʋ̃ʋ yɩ naa ka yɩ kʋ̃ tara yãan na yaa tʋ̃ɔnɔ̃ wɔ̃nɔ̃ wɔ̃mɔ̃ a bɔ̃ɔfʋ yɩn bɔ̃ɔ a sɩ Soro Yesu Kɩrɩsɩto ɛ. 9Tɩchɛ ala ɩ nɩrɛ baa tara a anyãna ɛ, waa nyɛrɛ ɛ, na wʋ ɩ jɔ̃ɔ, na wʋ ĩin ɩka Nãaŋmɩn pɛɛn a wʋ kõro jaa yeldɛbɛ bar. 10A lɛ jũu n yɛɛr, yɩ ba gbɛr ka a yɩ bʋɔlfʋ nɩ a yɩ chɛl irfʋ ɩ yelmɩ̃ɛ. Ala ɩ yɩn maala a anyãna, yaa be jaa na wa lo ɛ. 11Ka a sɔr yuo kʋ yɩ a yɩ kpɛ a sɩ Soro nɩ a Fafaara Yesu Kɩrɩsɩto nãalʋ̃ʋ na ba tara baarfʋ pɔ. 12A lɛ ɩn ma jɛɔ yɩ naa a yelsɩ anyãna, yɩ gba na bɔ̃ɔ yaa ka yɩ ba gbɛr ara a yelmɩ̃ɛ yɩn tara pɔ. 13A tara na sɔr ka n jɛɔ a yɩ tɩɛr ɩn chɛnɛ vʋrɔ a ɩ̃gãn vaar pɔ, 14bojũu n bɔ̃ɔn naa ɩka a kʋ̃ lɛ kor ɛ tɩchɛ ka n kpi ɛ, nɩtãa lɛ a sɩ Soro Yesu Kɩrɩsɩto na man kʋ ma. 15Ɩn ɩ naa lɛ jaa ɩn na tʋ̃ɔ, maa wa sɔɔ kpi, tɩ ka yɩ ma chɛnɛ tʋ̃ɔ tɩɛrɛ a yelsɩ anyãna. 16A ba ɩ fuol nɩ yɛ̃ 'yɛr lɛ sɩ de 'yɛr kʋ yɩ a kpɛ̃ɔ nɩ a sɩ Soro Yesu Kɩrɩsɩto waa ɛ, tɩchɛ sɩn mɩ̃ɛ lɛ nyɛ a wʋ kpɛ̃ɛ nɩ nɩbir. 17Wʋ nyɛn 'yɔ̃ɔfʋ nɩ tɩɩr yi a Sãa Nãaŋmɩn sɛ̃ lɛ a kɔkɔr na yi a tɩɩr jikpɛ̃ɛ jie wa a wʋ sɛ̃ 'yɛrɛ, "Nyã lɛ ɩ a n Bie 'lɔ ɩn nʋ̃, a wʋ yele pɛl naa n pʋɔ." 18Sɩn mɩ̃ɛ wõn a kɔkɔr nyãna na yi a saaju wa, an ɩ sɩn nɩ 'lɔ jaa lɛ dɔ̃ɔ be a tɔ̃chɛchɛ par. 19Sɩn lɛ tara a Nãaŋmɩn 'yɛ'yɛrbɛ na dɔ̃ɔ be be 'yɛr na chaar, yɩ yuo toor chɛlɛ a 'yɛr. A kaara naa fɩka chãa na chaara libe pɔ, tɩ tãn a wɛr na chaar ka a bivɩɛ ŋmɛrbir pur 'yɔ̃ɔ a yɩ nyãn pɔ. 20A yelkpɛ̃ɛ lɛ ɩka, yɩ bɔ̃ɔ a par ɩka Nãaŋmɩn 'yɛ'yɛrɛ jaa kʋ̃ tʋ̃ɔ de a wʋ yɛ̃ wiil a ala na sɛb a Nãaŋmɩn gãn pɔ par ɛ. 21Bojũu nɩrɛ maa kpu 'yɛr a Nãaŋmɩn 'yɛr ɛ, tɩchɛ nɩrɛ ma 'yɛr a lɛ na yi a Nãaŋmɩn sɛ̃, an ɩ a wʋ Sɩɛ lɛ tara ba.


text: 1Waatʋ ɩnɩ ɩ taa kɛ́ Wulaʋ sɔsɔ Akusi kpaalaa sɩ paa kala ɩ tɛtʋ təna taa yəlaa. 2Kʋkalʋɣʋ kancaalaɣa nyəŋkʋ kʋnɛ kʋ lapa Silii kʋfənɛɛ Kiliniyusi pɔɔlɛ taa. 3Ḿpʋ́ɣʋ́ paa wei ɩ pola ɩ ɩcatɛ taa sɩ pá kala-ɩ. 4Pə tɔɔ kɛ́ Yosɛɛfʋ lɩɩna Nasalɛtɩ ɩcatɛ kɛ Kalilee na ɩ́ polo Yuta kɛ wulaʋ Tafiiti ɩcatɛ Pɛtəlɛhɛm taa, 5sɩ pá kala ɩ́ na ɩ amʋsaɣa ahonto Malɩ. Pə taɣa pʋlʋ, ɩ kɛ́ Tafiiti lʋlʋɣʋ taa tʋ. 6Ḿpʋ́ɣʋ́ waatʋ wei pa wɛ təna tɔ, Malɩ lʋlʋɣʋ talaa. 7Ɩlɛna ɩ́ lʋlɩ ɩ kancaalaɣa pəyaɣa kɛ apalʋpəyaɣa. Na ɩ́ hɩɩsɩ-kɛɣɛ wontu kʋtɔɣɔʋ tətʋlɛ taa na ɩ́ takɩ-kɛɣɛ saalasɩ. Pə taɣa pʋlʋ, təcaɣalɛ taa tala-wɛɣɛ mʋʋlaa təsʋʋlɛ. 8Tiikilaa napəlɩ paa wɛ ɩcatɛ ńtɛ́ tə tawa taa na pá feŋiɣi pa kaləkəŋ kɛ ahoo ahoo. 9Tənaɣa Tacaa ɩsɔtaa tillu kɔma pa kiŋ na Tacaa teeli na pa tɔɔ ɩsɩɩ kɔkɔ sɔsɔɔŋka nyaləməlɛ. Ḿpʋ́ɣʋ́ sɔɣɔntʋ kpa-wɛɣɛ sɔsɔm. 10Ama ɩsɔtaa tillu tɔma-wɛ sɩ: Sɔɣɔntʋ ɩ́ taa kpa-mɛ. Pə taɣa pʋlʋ, ma kɔmaɣa sɩ ma heeliɣi-mɛɣɛ tɔm kʋpantʋ nti yəlaa təna laŋa ká hɛɛna teu tɔ. 11Tɔm ntəɣəlɛ sɩ, pa lʋla-mɛɣɛ waasʋlʋ kɛ saŋa ahoo anɛɣɛ Tafiiti ɩcatɛ taa wei ɩ kɛ́ Tacaa Kilisiti tɔ. 12Ɩɩ naa ɩsəna ɩ́ ká nyəna-ɩ tɔ. Ɩ́ ká maɣana pa hɩɩsa ahʋlʋm nɔɣɔlʋ kɛ wontu kʋtɔɣɔʋ tətʋlɛ taa na pá taka-ɩ saalasɩ. 13Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩsɔtaa tillaa samaa tuutuuma sɔɔsa ɩsɔtaa tillu ɩnɩ ɩ tɔɔ kɛ́ kpakpaa na pá saŋ Ɩsɔ na yontu sɩ: 14Ɩsɔ kɛlɛ teeli tʋ təkpapa kɛ hatoo ɩsɔtaa te. Atɛ yəlaa mpa ɩ sɔɔlaa tɔ pa laŋa ɩ́ hʋlʋmɩ. 15Waatʋ wei ɩsɔtaa tillaa yela tiikilaa na pá məlɩ ɩsɔtaa tɔ tiikilaa mpɛ pa tɔma pa təma sɩ: Tə́ kʋlɩ na tə́ polo Pɛtəlɛhɛm təna, na tə́ ná mpi pə lapa na Tacaa heeliɣi-tʋɣʋ pə tɔm tɔ. 16Ḿpʋ́ɣʋ́ tiikilaa lɔɣɔ pa tɩ na pá maɣana Malɩ na Yosɛɛfʋ na pá hɩɩsa ahʋlʋm ɩnəɣɩ wontu kʋtɔɣɔʋ tətʋlɛ taa. 17Tiikilaa tɛma-kɛɣɛ naʋ, ɩlɛna pá kɛɛsɩ nti ɩsɔtaa tillu ka tɛma-wɛɣɛ heeluɣu kɛ ahʋlʋm ɩnɩ ɩ tɔm tɔ. 18Ḿpʋ́ɣʋ́ piti kpa pa təna mpa pa nɩɩ tiikilaa tɔm ntɩ tɔ. 19Ḿpʋ́ɣʋ́ Malɩ tɔka tɔm ntɩ tə tənaɣa ɩ taa na ɩ́ maɣasəɣɩ tə hʋwɛɛ. 20Tiikilaa mpɛ pa məlaɣa kpente ɩlɛna, pá pʋɣʋləɣɩ Ɩsɔ sɔsɔɔntʋ na pá saŋɩ-ɩ pə təna mpi pa nɩɩwa na mpi pa nawa tɔ pə tɔɔ. Pə taɣa pʋlʋ, pə təna pə lapa teitei kɛ́ ɩsɩɩ ɩsɔtaa tillu ka kɛɛsʋɣʋ-wɛ tɔ. 21Pəyaɣa ŋkɛ ka kʋyɛɛŋ kɔma na pə́ tala pəlefɛi naanʋwa sɩ pa pɛləɣɩ-kɛ tɔ, pa ha-kɛɣɛ hətɛ nte ɩsɔtaa tillu ka heela-wɛ na pə́cɔ́ ka too kpaɣa ka hɔɣɔ tɔ sɩ Yesu. 22Ḿpʋ́ɣʋ́ waatʋ wei pə tapa sɩ Yosɛɛfʋ na Malɩ pá kɔtɩ pa tɩ taɣanʋɣʋ tɔɔ ɩsɩɩ paa kɛɛsʋɣʋ Moisi kʋsəsɩɩɩtʋ taa tɔ, pa pona pəyaɣa kɛ Yosalɛm sɩ pa hʋ́lɩ́-kɛɣɛ Tacaa. 23Pə taɣa pʋlʋ, paa ŋmaa ḿpʋ́ɣʋ́ Tacaa kʋsəsɩɩtʋ taa kɛ́ sɩ: Paa apalʋpəyaɣa kancaalaɣa nyəŋka ŋka Tacaa tənna-kɛ. 24Na pa polaa sɩ pa lakɩ kɔtaɣa na ɩhokasɩ naalɛ yaa alukukunaa naalɛ ɩsɩɩ paa kɛɛsʋɣʋ Tacaa kʋsəsɩɩtʋ taa tɔ. 25Apalʋ nɔɣɔlʋ ɩ ka wɛ Yosalɛm na pá yaa-ɩ sɩ Simiyɔŋ. Apalʋ ɩnɩ ɩ təŋaɣa tampana, na ɩ ɩsəlɛ sɛɛna Ɩsɔ təmlɛ, na ɩ taŋaa sɩ ɩ́ na wei ɩ ká kɔɔ na ɩ́ waasɩ Ɩsɛɣɛlɩ nyə́ma tɔ. Na Feesuɣu Naŋŋtʋ wɛ ɩ waalɩ. 26Feesuɣu Naŋŋtʋ ɩnɩ ɩ ka hʋləna-ɩ sɩ ɩ ká ná Tacaa tillu Mesii na pə́cɔ́ ɩ́ sɩ. 27Ḿpʋ́ɣʋ́ Feesuɣu Naŋŋtʋ lapa na ɩ́ polo Ɩsɔ təsɛɛlɛ taa kɛ́ waatʋ wei ahʋlʋm caa na ɩ too pa pona-ɩ sɩ pa lakɩ ɩ tɔɔ kɛ́ mpi paa sɩɩwa tɔ. 28Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ mʋ-ɩ ɩ niŋ taa na ɩ́ sɛɛ Ɩsɔ sɩ: 29Pənɛntɛ Tacaa, nti n ka yɔɣɔtaa tɔ n lapa-tɩ. Ɩlɛ yele nyá təmlɛ tʋ má na má tɛɛna laŋhʋlʋmlɛ. 30Ma nana ma ɩsəpəle kɛ waasʋlʋ 31wei n taɣana yəlaa təna ɩsɛntaa tɔ. 32Fətəla wei piitimnaa ká nana tɔ. Ɩnəɣəlɛ Ɩsɛɣɛlɩ nyə́ma teeli. 33Ḿpʋ́ɣʋ́ piti kpa ka caa na ka too na nti ɩnɩ ɩ yɔɣɔta ka tɔɔ kɛ́ mpʋ tɔ. 34Ḿpʋ́ɣʋ́ Simiyɔŋ koola-wɛɣɛ kʋpantʋ na ɩ́ tɔ ka too Malɩ sɩ: Pəyaɣa kanɛ ka nyəntɛ ntɛ́ sɩ ká hu paɣalɛ na ká kʋsɩ paɣalɛ kɛ Ɩsɛɣɛlɩ taa. Yəlaa paɣalɛ ká kpɛɛsəna mpi ɩ ká hʋ́lɩ́-wɛ tɔ. 35Pɩɩ kuli pa paɣalɛ taa tɔmnaa tɔɔ təkeelee. Laŋwakəllɛ sɔsɔɔlɛ ká tʋlɩ toto nyaɣa pʋ́ʋ́ɣʋ́ ɩsɩɩ laɣatɛ kɛ pa sɔpa-ŋ. 36Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsʋlʋ alʋnyəŋ nɔɣɔlʋ ɩ ka wɛ təna tɔtɔ. Asɛɛ lʋlʋɣʋ taa tʋ Fanʋwɛlɩ pɛɛlɔ Ana. Ɩ kpatəla teu təkuŋkuŋku. Ɩ saaʋ ɩ paalʋ tɔ, pɩɩsɩ naatosompɔɣɔlaɣa kɛ pa caɣaa ɩlɛna ɩ́lɛ́ ɩ sɩ. 37Na ɩnɩ ɩ caɣa mpʋ haləna pɩɩsɩ nɩɩnaasa na liɣiti. Ɩlɛ Ɩsɔ təsɛɛlɛ taa kɛ́ ɩ ka wɛ tam na ɩ́ lakɩ Ɩsɔ təmlɛ kɛ ilim na ahoo. Paa Ɩsɔ sələmʋɣʋ ɩ sələməɣɩ, paa nɔhɔkʋtʋ ɩ hɔkəɣɩ. 38Simiyɔŋ pa tɔŋna ḿpʋ́ɣʋ́ lapʋ tɔɣɔ ɩnɩ ɩ kɔma na ɩ́ sʋʋ Ɩsɔ kɛ́ sam, na ɩ́ yɔɣɔtəɣəna pa təna mpa pa taŋaa sɩ Ɩsɔ ɩ́ waasɩ Yosalɛm tɔɣɔ Yesu tɔm. 39Waatʋ wei pa tɛma pə təna mpi pa kɛɛsa Tacaa kʋsəsɩɩtʋ taa tɔɣɔ lapʋ tɔ, Yosɛɛfʋ na Malɩ pa məla pa tɛ Nasalɛtɩ kɛ Kalilee. 40Mpʋ tɔ na pəyaɣa tɔŋna pɩɩʋ na ka tɔnʋɣʋ tɔkəɣɩ na ká tɔŋna laɣatʋ nyəm kɛ teu na Ɩsɔ wɛ ka waalɩ. 41Paa pənaɣa ŋka Yesu nyə́ma pukaɣa Yosalɛm kɛ Tɛɛʋ acima tɔɣɔʋ kɛ́. 42Yesu lʋlʋɣʋ pənaɣa naanʋwa na naalɛ nyəŋka taa pa pola acima tɔtɔ ɩsɩɩ pa tɩɩ pukuɣu tɔ. 43Acima wɛɛ kɔma na a tɛ ɩlɛna ɩ nyə́ma tʋ mpaaʋ na pá kpeŋ. Ama Yesu ná saala Yosalɛm, na ɩ nyə́ma ta nyɩ mpʋ. 44Pɛlɛ paa hʋʋwa sɩ ntanyɩ ɩ wɛ tɔntaa lɛlaa taa, haləna pá tɔ ilim na pə tɛm ɩlɛna pá sʋʋ-ɩ pɛɛkʋɣʋ kɛ pa lʋlʋɣʋ nyə́ma na pa asəmaa kiŋ. 45Pa ta na-ɩ, ɩlɛna pá taɣanɩ Yosalɛm kɛ məlʋɣʋ sɩ pa pɛɛkəɣɩ-ɩ. 46Pə lapa kʋyɛɛŋ tooso ɩlɛna pá na-ɩ Ɩsɔ təsɛɛlɛ taa na ɩ́ caɣa Yuta nyə́ma sɛɣɛsəlaa sɔsaa kiŋ na ɩ́ nɩɩkɩ pa sɛɣɛsʋɣʋ na ɩ́ pɔɔsəɣɩ-wɛɣɛ tɔmnaa. 47Na ɩ nyəm na nti ɩ cɔɔkaɣa-wɛ tɔ tə lapa pa təna mpa pa nɩɩkaɣa tɔɣɔ piti kɛ́ sɔsɔm. 48Waatʋ wei ɩ nyə́ma na-ɩ tɔ sɔɣɔntʋ kpa-wɛ. Ɩlɛna ɩ too tɔmɩ-ɩ sɩ: Ma pəyaɣa, n lapa-tʋɣʋ mpʋ suwe? Nyənɩ, má na nyá caa tə pɛɛka-ŋ na laŋwakəllɛ sɔsɔɔlɛ kɛ́. 49Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu cɔwa sɩ: Pepe tɔɔ kɛ́ mə pɛɛkaɣa-m? Ɩ́ ta nyɩ taa sɩ pə wɛɛ kɛ́ sɩ má wɛɛ ma Caa təyaɣa taa? 50Ama pɛlɛ pa ta cɛkəna nti ɩ yɔɣɔta mpʋ tɔ. 51Tənaɣa ɩ təŋa-wɛ na pá məlɩ Nasalɛtɩ, na ɩ́ nɩɩkəna-wɛɣɛ pə təna pə taa. Ama ɩ too tɔka tɔm tənɛ ɩnɩ tə tənaɣa ɩ taa. 52Yesu tɔŋna pɩɩʋ na ɩ laɣatʋ nyəm tɔŋna sɔɔsʋɣʋ, na Ɩsɔ na yəlaa pa laŋa tɔŋna-ɩ hɛɛnaʋ kɛ tam.


text: 1Tá taapalaa, ye Tacaa Yesu Kilisiti kɔntɛ na tá kotuɣu kɛ ɩ kiŋ tɔm ɩlɛ, 2ɩ́ taa yele na pə́ liɣiti-mɛɣɛ mpʋ təhɛɛ na pə́ cɛ mə laŋa sɩ Tacaa kʋyakʋ tɛma tatɛ. Ntanyɩ cele nyəntʋ nalʋ nɔɣɔlʋ ɩ yɔɣɔtəna mpʋ, yaa nɔɣɔlʋ lapəna waasʋ kɛ kʋlapʋ kɛ mpʋ, yaa ntanyɩ nɔɣɔlʋ ná loolina sɩ tá takəlaɣa nakəlɩ ka taa kɛ́ pa ŋmaa mpʋ. 3Na paa pa tɩɩ heela-mɛ sɩ nti te, ɩ́ taa nɩɩ. Pə taɣa pʋlʋ, yəlaa ká kʋlɩ na pá tɛɛsɩ Ɩsɔ kɛ́ kisuɣu təsaɣasaɣa. Na Ɩsaɣatʋ Yʋlʋ wei ɩnɩ paa wakəlɩ tənaŋnaŋ tɔ ɩ ká lɩɩ na pə́cɔ́ wʋlɛ ńtɛ́ tə́ kɔɔ. 4Pə təna mpi yəlaa sɛɛkɩ na pá nyənəɣɩ sɩ Ɩsɔ nyəm tɔ ɩ ká kisi-wɩ təkpatakpata. Ɩ ká kʋlɩ pə tənaɣa mpʋ pə tɔɔ, halɩ ɩ ká sʋʋ na ɩ́ caɣa Ɩsɔ təsɛɛlɛ sɔsɔɔlɛ taa maɣamaɣa na ɩ́ tɔ sɩ ɩnəɣəlɛ Ɩsɔ. 5Ɩ́ tá tɔɔsɩ sɩ maa tɛma-mɛɣɛ pə tɔm kɛ heeluɣu kɛ waatʋ wei maa wɛ mə kiŋ tɔ? 6Ɩ́ nyəmá mpi pə tɔɔ mpʋ ɩnɩ pɩɩ hikiɣi mpaa sɩ pə́ la nɔɔnɔɔ tɔ. Pə wɛɛ kɛ́ sɩ pɩɩ tala pə waatʋ kɛ́ na pə́cɔ́ Ɩsaɣatʋ Yʋlʋ ɩnɩ ɩ́ lɩɩ. 7Ɩsaɣatʋ ntɩ tə toma tɔŋna kookalɩ kɛ́ lapʋ kɛ mukaɣa tɛɛ. Ama wei ɩnɩ ɩ səŋsəɣɩ-tɩ tɔ, ɩ́ kɔma na ɩ́ tɛɛ kɛ tɩɩ la. 8Saa ɩnəɣɩ Ɩsaɣatʋ Yʋlʋ ɩnɩ ɩ́lɛ́ ɩ ka lɩɩ. Tacaa Yesu ká woso-i heelim kɛ kʋwosu kɛ́ na ɩ́ sɩ, na Yesu ɩnɩ ɩ kɔntɛ teeli ká lana na ɩ́ saalɩ yem təkpataa. 9Satanɩ toŋ kɛ Ɩsaɣatʋ Yʋlʋ ɩnɩ ɩ ká kɔna na ɩ́ lá piti təma na kɔkɔlɔ nyəmnaa na sɔɣɔntʋ təmanaa, kʋpuɣusumnaa mpɩ pə təna. 10Ɩ ká la ɩsaɣatʋ kɛ mpaa mpaa na ɩ́ puɣusina mpa pa kɛ́ kʋlepaa tɔ. Mpɛ ɩnɩ paa le. Mpi tɔ, pa kisaa, pa ta sɔɔlɩ tampana nna a ká waasɩ-wɛ tɔɣɔ təŋʋɣʋ tɔ pə tɔɔ. 11Pə tɔɔ kɛ́ Ɩsɔ lakɩ sɩ tolusuɣu təma sɔsɔɔna naalɩ á tɛɛna-wɛɣɛ kpakpaa na pá təŋəɣɩ pɔpɔtʋ. 12Ḿpʋ́ɣʋ́ pɩɩ la na pá tʋ pa təna mpa ɩsaɣatʋ lapa leleŋ na pá kisi tampana təŋʋɣʋ tɔɣɔ saləka. 13Pə wɛɛ kɛ́ sɩ tə́ sɛɛkɩ Ɩsɔ kɛ́ ɩ́ na təmlɛ kɛ tá taapalaa mɛ mə tɔɔ kɛ́ tam, mɛ mpa Tacaa sɔɔlaa tɔ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, Ɩsɔ ləsa-mɛɣɛ sɩ Feesuɣu Naŋŋtʋ wei ɩ yeki na ɩ́ pəsəɣɩ Ɩsɔ yəlaa tɔ ɩ tɔɔ na mə tampana mʋɣʋ tɔɔ pə́ caaləna-mɛ mə nyɔɔŋ kɛ yapʋ. 14Laapaalɩ Kʋpaŋ wei tə heela-mɛ tɔ ɩ nɩɩʋ taa kɛ́ Ɩsɔ yaa-mɛ sɩ ɩ́ hiki mə paa tete kɛ Tacaa Yesu Kilisiti teeli taa. 15Ye mpʋ ɩlɛ tá taapalaa, ɩ́ səŋ təca na ɩ́ tɔkɩ sɛɣɛsəŋ wei tə sɛɣɛsa-mɛ tɔ, paa wei tə yɔɣɔtəna tá nɔɔsɩ tɔ, paa takəlasɩ taa nyəŋ. 16Tɔʋ, tá Sɔsɔ Yesu Kilisiti maɣamaɣa, na Tacaa Ɩsɔ wei ɩ sɔɔla-tʋ na ɩ́ hʋləɣɩ-tʋɣʋ pɛɛlɛɛ na ɩ́ hɛɛsɩ tá laŋa kɛ tam tɔɔ na ɩ́ tʋ-tʋɣʋ tɛɛlʋɣʋ kʋpaŋkʋ tɔ, 17pa naalɛɣɛ mpʋ pá sɔɔsɩ-mɛɣɛ toŋ na pá səna-mɛ na ɩ́ pəsɩ na ɩ́ lakɩ na ɩ́ yɔɣɔtəɣɩ kʋpantʋ tike.


text: 1Apalʋ nɔɣɔlʋ ɩ ka wɛ Sesalee wei pa yaa sɩ Kɔɔnɛɛ tɔ. Ɩ kɛ́ Lom yoolaa tintiɣile sɔsɔ. Pa yaa ɩ tintiɣile ńtɛ́ sɩ Ɩtalii nyəntɛ. 2Apalʋ ɩnɩ ɩ təŋaɣa Ɩsɔ mpaaʋ kɛ teu, na ɩ́ na ɩ təyaɣa nyə́ma təna pa pukaɣa Ɩsɔ sɛɛʋ kɛ tam. Ɩ səŋaɣana Yuta kʋnyɔntʋnaa kɛ sɔsɔm, na ɩ sələmaɣa Ɩsɔ kɛ́ tam. 3Ḿpʋ́ɣʋ́ kʋyakʋ nakʋlɩ ilim kpiluɣu waatʋ ɩsɩɩ waaci makʋɣʋ tooso tɔ, pə lapa-ɩ ɩsɩɩ toosee taka na ɩ́ ná ɩsɔtaa tillu nɔɣɔlʋ təkelekele, na ɩ́ sʋʋ ɩ kiŋ na ɩ́ yaa-ɩ sɩ: Kɔɔnɛɛ. 4Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ nyəna ɩsɔtaa tillu na sɔɣɔntʋ sɔsɔɔntʋ na ɩ́ pɔɔsɩ-ɩ sɩ: Tacaa, susuwe? Tənaɣa ɩsɔtaa tillu cɔ-ɩ sɩ: Ɩsɔ mʋ nyá sələməŋ, na ɩ sama sənaʋ mpi n səŋna kʋnyɔntʋnaa tɔ, ɩlɛna ɩ́ tɔɔsɩ nyá tɔɔ. 5Pə tɔɔ tɔ tili yəlaa kɛ Sopee na pá yaa nɔɣɔlʋ. Ɩ hətɛ ntɛ́ Simɔŋ, na pá cuɣusa-ɩ sɩ Piyɛɛ. 6Ɩ wɛ tɔnəŋ nyallʋ Simɔŋ wei ɩ təyaɣa wɛ lʋm nɔɣɔ tɔ ɩ tɛ. 7Waatʋ wei ɩsɔtaa tillu yɔɣɔta mpʋ na ɩ́ tɛɛ tɔ, Kɔɔnɛɛ yaa ɩ təmlɛ nyə́ma taa kɛ́ yəlaa naalɛ, na ɩ yoolaa mpa pa wɛ ɩ maɣamaɣa ɩ kiŋ tɔ pa taa nɔɣɔlʋ wei ɩ təŋaɣa Ɩsɔ mpaaʋ kɛ teu tɔ. 8Na ɩ́ kɛɛsɩ-wɛɣɛ pə təna mpi pə lapa tɔ. Ɩlɛna ɩ́ tili-wɛɣɛ Sopee. 9Pə tɛʋ kʋfemuɣu, waatʋ wei pa wɛ mpaaʋ taa na pá nyəkəna ɩcatɛ tɔ, Piyɛɛ kpa kutuluɣu pata tɔɔ kɛ́ Ɩsɔ sələmʋɣʋ kɛ ilim sikuɣu. 10Ḿpʋ́ɣʋ́ nyɔɣɔsɩ kpa-ɩ na ɩ́ nyɩɩləɣɩ tɔɣɔʋ, saa wei pa tɔŋna-ɩ saaʋ tɔ pə lapa-ɩ toosee taka. 11Ɩlɛna ɩ́ na ɩsɔtɔnʋɣʋ hɛtaa, na pʋlʋpʋ lɩɩ na pə́ tiiki na pə́ nəɣəsəna ɩsɩɩ saalaɣa anaam taka, na pə́ tɔka ka ntompee liɣiti na ká susaa, na pə tiiki atɛ. 12Na ka taa wɛ wontu ntɩ tə tənaɣa waanɩ waanɩ. Nɔɔhɛɛ liɣiti nyəntʋ na tɛtɛ nyəntʋ na keŋ nyəm. 13Na ɩ́ nɩɩ pə tɔma-ɩ sɩ: Piyɛɛ, kʋlɩ na ń kʋ na ń tɔɣɔ. 14Tənaɣa ɩ tɔma sɩ: Aaɩ Tacaa, ma kaa la mpʋ. Tuu tɔ, ma ta tɔɣɔta pʋlʋpʋ mpi tə nyənəɣɩ kʋsɔɣɔtʋ yaa asilima tɔ. 15Ḿpʋ́ɣʋ́ pə tasa-ɩ yɔɣɔtʋɣʋ sɩ: Taa nyənɩ Ɩsɔ kʋtaɣanəm ɩsɩɩ asilima nyəm. 16Pə lapa ḿpʋ́ɣʋ́ laasasɩ tooso, ɩlɛna mpʋ ɩnɩ pə́ taɣanɩ ɩsɔtaa kɛ́ kpaʋ. 17Piyɛɛ ná tɔŋna mpi ɩ nawa mpʋ tɔ pə tɔm kɛ piti lapʋ. Ɩlɛ Kɔɔnɛɛ tillaa mpɛ pa tala kpakpaa kɛlɛ. Halɩ pa tɛma-wɛɣɛ hʋ́lʋ́ɣʋ́ kɛ Simɔŋ təyaɣa, na pá səŋa ka nɔnɔkeelasɩ. 18Ɩlɛna pá yaa na pá pɔɔsɩ sɩ Simɔŋ wei pa yaa tɔtɔ sɩ Piyɛɛ tɔ ɩ wɛ cənɛ? 19Piyɛɛ wɛɛ na ɩ́ tɔŋna mpi ɩ nawa mpʋ tɔ pə tɔm kɛ maɣasʋɣʋ kɛ mpʋ, ɩlɛna Ɩsɔ Feesuɣu heeli-ɩ sɩ: Apalaa napəlɩ pa pɛɛkəɣəna-ŋ ntɛ́, pa wɛ tooso. 20Kʋlɩ na ń tii na ń təŋ-wɛɣɛ kpakpaa. Taa la sika, má tilina-wɛɣɛ nyá waalɩ. 21Tənaɣa Piyɛɛ tiiwa na ɩ́ tɔ-wɛ sɩ: Maɣalɛ wei ɩ waalɩ ɩ́ kɔma tɔ. Alaafəya kɛlɛ ɩ́ kɔma? 22Ḿpʋ́ɣʋ́ pɛlɛ pa cɔ-ɩ sɩ: Yoolaa sɔsɔ Kɔɔnɛɛ tilina-tʋ. Apalʋ ɩnɩ ɩ kɛ́ yʋlʋ kʋpaŋ na ɩ sɛɛkɩ Ɩsɔ. Yuta nyə́ma caa ɩ tɔm kɛ teu kɛ́. Ɩsɔ ɩsɔtaa tillu nɔɣɔlʋ ɩ heelina-ɩ sɩ ɩ́ yaa-ŋ ɩ tɛ na ɩ́ nɩɩ tɔm nti n ka heeli-ɩ tɔ. 23Ḿpʋ́ɣʋ́ Piyɛɛ sʋʋna-wɛɣɛ təyaɣa, na ɩ́ ha-wɛɣɛ kutuluɣu na pá sʋʋ. Kʋ fema, ɩlɛna ɩ́ na-wɛ pá təŋ təma na pá tɛɛ. Ta taapalaa taa napəlɩ mpa pa kɛ́ Sopee nyə́ma tɔ pa təŋa-ɩ. 24Kʋlɛ kʋ femna, ɩlɛna pá tala Sesalee, na Kɔɔnɛɛ tɛma ɩ nyə́ma na ɩ taapalaa kʋpama təna kotuɣu na pá taŋa-ɩ. 25Piyɛɛ talaa sɩ ɩ sʋʋ, ɩlɛna Kɔɔnɛɛ kʋlɩ na ɩ́ səŋɩ-ɩ, na ɩ́ polo na ɩ́ həntɩ-ɩ atɛ tənɛnɛnɛ kɛ teu pə tii fɛɩ. 26Tənaɣa Piyɛɛ kʋsa-ɩ, na ɩ́ tɔmɩ-ɩ sɩ: Kʋlɩ, ma maɣamaɣa ma kɛ́ yʋlʋ kɛ́. 27Ɩlɛna Piyɛɛ na Kɔɔnɛɛ pá yɔɣɔtəɣɩ mpʋ na pá sʋʋkɩ. Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ maɣana samaa kota sɔsɔm kɛ təyaɣa taa. 28Ntɛna ɩ́ yɔɣɔtɩ sɩ: Mə maɣamaɣa ɩ́ nyəmá teu sɩ, Yuta tʋ kʋkiiu ntɛ́ sɩ ɩ́ na piitim lɛmpɩ tʋ pá taa tɔ. Pəyele ɩ nɔɔhəlɛ ɩ́ taa fɛlɩ ɩ tɛ. Ama Ɩsɔ heela-m sɩ ma kaa nyənɩ yʋlʋ nɔɣɔlʋ sɩ ɩ kɛ́ kʋsɔɣɔtʋ tʋ yaa asilima tʋ. 29Pə tɔɔ kɛ́ waatʋ wei ɩ́ yaa-m tɔ pə ta la-m katɛ na kɔntɛ. Ɩlɛ ma pɔɔsəɣɩ-mɛ sɩ alaafəya kɛlɛ? 30Ḿpʋ́ɣʋ́ Kɔɔnɛɛ tɔma sɩ: Saŋa taa kʋyɛɛŋ tooso kɔlɔ, ma sələmaɣa ilim hʋʋ sələmʋɣʋ ɩsɩɩ ɩsəntɔ ɩnɩ ɩ taka teitei kɛ́ ma təyaɣa taa. Tənaɣa apalʋ nɔɣɔlʋ ɩ lɩɩ ma tɔɔ təsɛlɩ, na ɩ́ suu wontu nti tə tee kɔkɔ tɔ. 31Na ɩ́ heeli-m sɩ: Kɔɔnɛɛ, Ɩsɔ nɩɩ nyá sələməŋ, na ɩ nyəmá nyá kʋnyɔntʋnaa tem tɔɔ. 32Pə tɔɔ tɔ, tili yəlaa kɛ Sopee na pá yaa-ŋ Simɔŋ wei pa cuɣusaa sɩ Piyɛɛ tɔ. Ɩ wɛ tɔnəŋ nyallʋ Simɔŋ wei ɩ təyaɣa wɛ lʋm nɔɣɔ tɔ ɩ tɛ. 33Pə tɔɔ kɛ́ ma tila kpakpaa kɛ nyá waalɩ, na n kɔma tɔ pə lapa teu. Tɔʋ, nɔɔnɔɔ tá təna tə kota Ɩsɔ ɩsɛntaa kɛ́ cənɛ sɩ tə nɩɩkɩ pə təna mpi Tacaa heela-ŋ sɩ ń tɛləsɩ-tʋ tɔ. 34Tənaɣa Piyɛɛ kpaɣa tɔm sɩ: Pənɛntaa kɛlɛ ma cɛkəna teu sɩ Ɩsɔ ɩɩ faɣasəɣɩ yəlaa. 35Ama piitim təna taa wei ɩ wɛɛ na ɩ́ seeki-ɩ na ɩ́ təŋəɣɩ tampana, pʋntʋ ntɛ́ Ɩsɔ yʋlʋ. 36Ɩ́ nyəmá tɔm nti Ɩsɔ tilinaa na pá heeli Ɩsɛɣɛlɩ nyə́ma tɔ. Laapaalɩ Kʋpaŋ wei ɩ tillaa mpɛ pa heelaa tɔɣɔlɛ sɩ: Yesu Kilisiti kɔŋna alaafəya. Yesu ɩnɩ ɩ kɛnna yəlaa təna Sɔsɔ. 37Ɩ́ nyəmá pə təna mpi pə caala lapʋ kɛ Kalilee na pə́ yɛkɩ Yuta tɛtʋ təna taa kɛ́ Yohaanɩ Ɩsɔ lʋm sɔʋ tɔm kpaalʋɣʋ waalɩ tɔ. 38Ɩ́ nyəmá tɔtɔɣɔ ɩsəna Ɩsɔ haɣasa Nasalɛtɩ Yesu kɛ́ Feesuɣu Naŋŋtʋ toŋ tɔ, na ɩsəna ɩ cɔɔkaɣa tɛtʋ taa na ɩ́ lakɩ kʋpantʋ, na ɩ́ hɛtəɣɩ ɩlɔɣɔʋ ka kpa mpa mpa tɔ, Ɩsɔ wɛ ɩ waalɩ tɔɣɔ ɩ pəsa mpʋ. 39Tə nana tá ɩsəlɛ kɛ pə təna mpi ɩ lapa Yuta tɛtʋ taa na Yosalɛm tɔ. Ḿpʋ́ɣʋ́ pa kama-ɩ tesika tɔɔ na pá kʋ-ɩ. 40Ama Ɩsɔ feesa-ɩ kʋyɛɛŋ tooso wule na ɩ yelaa na yəlaa na-ɩ. 41Ɩlɛ pə taɣa yəlaa tənaɣa yem. Ta mpa Ɩsɔ ka ləsa tuu tanaŋ tɛɛ sɩ tə́ ná na tə́ yɔɣɔtɩ pə tɔm tɔɣɔ. Yesu ɩnɩ ɩ səpa na Ɩsɔ feesi-ɩ tɔ tá na-ɩ tə́ tɔɣɔna na tə́ nyɔɔ. 42Ɩnɩ ɩ tʋna-tʋ sɩ tə́ lakɩ yəlaa kɛ waasʋ, na tə́ heeliɣi təfoo sɩ ɩnəɣəlɛ Ɩsɔ sɩɩwa sɩ ɩ ká hʋʋna weesiŋ nyə́ma na sətaa kɛ tɔm. 43Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa təna yɔɣɔta ɩ tɔm, sɩ ye wei ɩ mʋ ɩ tɔm ɩ ká hɩɩsɩ pʋntʋ ɩsaɣatʋ na ɩ maɣamaɣa ɩ toŋ. 44Piyɛɛ tɔŋna ɩ faaci ɩnəɣɩ mpʋ, ɩlɛna Ɩsɔ Feesuɣu Naŋŋtʋ tii pa təna mpa pa nɩɩkaɣa-ɩ tɔ pa tɔɔ. 45Ḿpʋ́ɣʋ́ piti kpa Yuta nyə́ma mpa paa mʋ Yesu na pá təŋa Piyɛɛ tɔ. Mpi tɔ, Ɩsɔ ha ɩ Feesuɣu Naŋŋtʋ na ɩ́ tɔŋna yaʋ kɛ mpa pa ta kɛ Yuta nyə́ma tɔ pɛlɛ pa tɔɔ tɔtɔ. 46Mpi pə tɔɔ tɔ, pa nɩɩkaɣa pa yɔɣɔtəɣɩ tɔmnaa mpa nɔɣɔlʋ ɩɩ nɩɩkɩ tɔ, na pá pʋɣʋləɣɩ Ɩsɔ sɔsɔɔntʋ. 47Ḿpʋ́ɣʋ́ Piyɛɛ tɔma sɩ: Yəlaa panɛ pə ta kisi-wɛɣɛ Feesuɣu Naŋŋtʋ kɛ haʋ kɛ teitei ɩsɩɩ ta, kacaŋfana Ɩsɔ lʋm maɣamaɣa sɔʋ na? 48Tənaɣa ɩ yelaa na pá yaana Yesu Kilisiti hətɛ na pá sɔ-wɛɣɛ Ɩsɔ lʋm. Ḿpʋ́ɣʋ́ pa wiina-ɩ sɩ ɩ́ caɣa wɛɛ naalɛɣɛ pa kiŋ.


text: 1Mɩyaŋ Pɔɔl lɛ sabɩ teŋ no a kɩ tɩya Ɩ Timoti. Wɩɩsɩ, á laataal abee Yesu Krisita, laataal hʋ tɩyaŋ á bayɩyɛla aa we, ba aa rɛ lɩɩ ŋ ba dee tɩyaŋ, ŋ yaa Yesu Krisita kpambɩya. 2Timoti, akuu á buloŋ aa laa Krisita di wɩya, ɩ bɩrɩmɩ ŋ biye tɩɩ rɛ. Á Kuwo Wɩɩsɩ abee á Tɩɩna Yesu Krisita bɔnyɛ tɩyaŋ, ba sɩ fá ɩ sikii, a leŋ dɩ ɩ hɔŋ abee laaŋfɩya. 3Saŋa hʋ tɩyaŋ ŋ gyɩ aa ko baŋ kɩ mʋ Masidooniya paalʋʋ, ŋ gyɩ kpaanɩ ɩ rɛ weliŋ anɩɩ ɩ hɔŋ Ɛfiso tɩyaŋ. Ha hɔŋ doŋ, beewɩya nala badɔmɔŋ nɛ we doŋ a kpa wɩnyɩyɛl ŋmaŋsɩ a kɩ daga nala. Ɛɛ wɩya, ŋ aa kyɛ dɩ ɩ basɩ kil nala no rɛ dɩ ba leŋ ba wɩnyɩyɛl hʋ. 4Basɩ tɩya ba dɩ ba ta kpaa ba nyuni we ba faafaa lesiri wɩya basɩɩ abee ba naabaala fene dɩɩsɩɩ tɩyaŋ, beewɩya nyʋʋtaaduwo dʋŋ nɛ wɩya no iriŋ kaŋ kɩ ko. Ka wɩya no mɛ bɩ sɩ wuwo leŋ dɩ nal buloŋ tɩŋ Wɩɩsɩ kyɛrɩ see tɩɩna Wɩɩsɩ laadii dʋŋ nɛ sɩ leŋ dɩ ʋ wuwo tɩŋ Wɩɩsɩ kyɛrɩ. 5Wɩɩ hʋ aa tɩŋ ŋ basɩ nyɛ kɩ tɩya ɩ rɛ yaa ŋ aa kyɛ dɩ ma kyo dɔmɔŋ abee hakɩlwelii abee tɩpʋlʋŋ nɛ. Nyɛ sɩ daga anɩɩ ma kɔnɩ laa Wɩɩsɩ wɩya hʋ á aa daga ma dɩ weliŋ nɛ. 6Nala badɔmɔŋ vɩya wɩya no tɩŋɩɩ rɛ aŋ mɩɩgɩ gɔllɩ we wɩvɩyagyɩmɩya basɩɩ tɩyaŋ. 7Ba aa kyɛ dɩ ba kɩ daga nala Wɩɩsɩ mɩrɩsɩ rɛ, amɛ ba tɩɩ mɛ gba bɩ gyɩŋ wɩya hʋ ba aa basɩ memii. Wɩya hʋ tɩyaŋ mɛ gba ba aa sɩna kpaŋkpaŋ, ba bɩ gyɩŋ ba memii. 8Á gyɩma anɩɩ mɩrɩsɩ hʋ weliye rɛ dɩ nala rɛ kɔnɩ aa tɩŋ ba anɩɩ gɛɛ hʋ aa maga. 9Á bɩl gyɩma rɛ anɩɩ nɩtɩɩma wɩya daa ba kɩ biŋ mɩrɩsɩ. Amɛ nala aa kyogi mɩrɩsɩ, abee nɩbɔmɔ, abee nala hʋ aa bee fá Wɩɩsɩ abee wɩbɔŋyaala, abee nala hʋ aa bee tɩŋ Wɩɩsɩ, abee nala hʋ aa kpʋ ba kuwoma abee ba nɩmma, abee nɩkpʋʋla kɛ iriŋ buloŋ, 10abee sɔŋsɔnnɔ, abee baala aa gʋla kɩ kyɛ dɔmɔŋ, abee nala hʋ aa gɔllɩ gaa kasɩ nala mʋ kɩ yallɩ, abee wɩnyɩyɛla abee wɩnyɩyɛ-daŋsɩya diile, abee nala hʋ wɩyaalɩya aa bee tɩŋ Wɩɩsɩ wɩtɩɩ hʋ, nala no iriŋ wɩya rɛ ba kɩ biŋ mɩrɩsɩ. 11Wɩya no ŋ aa dagɩ ma, ba lɩɩ Wɩɩsɩ, gaŋdaal hʋ aa maga dannɩɩ, wɩweliye hʋ ʋ aa kpaa we ŋ nosi tɩyaŋ dɩ ŋ basɩ tɩya nala tɩyaŋ nɛ. 12Ŋ aa kyʋwalɩ á Tɩɩna Yesu Krisita aŋgyʋwasʋ rɛ abee dee hʋ ʋ aa tɩya ŋ, ŋ kɩ tʋŋ tʋma no, a bɩl kɩ kyʋwalɩ ʋ aŋgyʋwasʋ mɛ ʋ aa naa dɩ ŋ maga ʋ lɩɩ ŋ dɩ ŋ yaa ʋ tʋŋtʋnnɩ. 13Faafaa hʋ tɩyaŋ, ŋ gyɩ paalɩ kyogi ʋ feŋ nɛ weliŋ, a tʋʋsɩ ʋ, aŋ ha bɩl dɔgɩsɩ ʋ hatɩnna hʋ mɛ pɛ. Amɛ abee gɛɛ buloŋ, Krisita ha fáá ŋ sikii rɛ beewɩya, ŋ fa bɩ gyɩŋ wɩɩ hʋ ŋ aa yaa, a fa bɩ laa ʋ wɩya mɛ di. 14Aŋka á Tɩɩna Wɩɩsɩ ha pɛɛ ŋ tɩyaŋ nɛ kɩŋkaŋ, a kpa ʋ bɔnyɛ wirisi ŋ, a leŋ ŋ laa Yesu Krisita wɩya di, aŋ pɛ kaŋ kyori hʋ mɛ ʋ aa kana. 15Wɩɩ no ŋ aa kyɛ dɩ ŋ basɩ yaa wɩtɩɩ rɛ, a maga dɩ nal buloŋ laa ʋ di weliŋ. Ʋ rɛ nyɛ: Yesu Krisita ko tuu dʋnɩya dɩ ʋ laa wɩbɔŋyaala rɛ ta. Mɩyaŋ Pɔɔl lɛ yaa wɩbɔŋyaala buloŋ kuwori. 16Amɛ ɛɛ tɩɩ rɛ tɩŋ Wɩɩsɩ fá mɩyaŋ wɩbɔŋyaala kuwori sikii, dɩ Krisita daga gɛɛ hʋ ʋ aa kaŋ kenyiri beel-ŋ a mʋ parɩ. Ʋ yaa gɛɛ ŋ tɩyaŋ nɛ dɩ ʋ leŋ dɩ ʋ yaa magɩl a tɩya nala hʋ buloŋ aa sɩ maakyiye ko laa ʋ wɩya di, a kaŋ mɩɩbol hʋ aa bɩ kaŋ tenni. 17Ma leŋ dɩ á dannɩ á Kuwo Wɩɩsɩ, ʋ rɛ yaa kuwori hʋ aa sɩ we doŋ kɩ mʋ maakyiye buloŋ, beewɩya ʋ bee sʋba, nihuwobisi mɛ bee na ʋ. Ʋ dʋŋ nɛ yaa Wɩɩsɩ hʋ aa maga dɩ á dannɩ, a kɩ kpa ʋ yohuŋ a kaŋ kɩ mʋ maakyiye buloŋ. Amɩ. 18Ŋ biye Timoti, wɩya no ŋ aa kpaa kɩ we ɩ nosi tɩyaŋ nyɛ, ba yaa wɩya hʋ Wɩɩsɩ nala gyɩ aa basa a mʋ kɩ tile ɩ tɩyaŋ nɛ. Ɛɛwɩya, leŋ dɩ wɩya no yaa ɩ bayuwo kɩna dɩ ɩ kpa kyeŋ nala hʋ aa daga wɩnyɩyɛl ŋmaŋsɩ hʋ weliŋ. 19Sɩŋ wɩya hʋ ɩ aa laa di tɩyaŋ weliŋ aŋ kaŋ hakɩlwelii. Nala badɔmɔŋ vɩya wɩya no tɩŋɩɩ rɛ ɛɛ leŋ ba laadii vʋgɩmɩ. 20Hamineyo abee Alizaŋda yaa nala no badɔmɔŋ nɛ. Ɛɛ wɩya, ŋ kpaa ba we Sɩtaanɩ nosi tɩyaŋ dɩ ʋ dɔgɩsɩ ba, dɩ ba gʋnnɩ wɩgyʋŋ, a ta bɩl kɩ kyogi Wɩɩsɩ feŋ.


text: 1Ɛɛ rɛ Pilato leŋ ba kaŋ Yesu a vɩɩrɩ ʋ, 2ka laalyuwolo hʋ kpa sɔsɩ sʋwa nyupugi aa kɩɩ kuwori nyupugi, a kpa kyige ʋ, aŋ kpa gafɩyaŋdolii kɩdɩgɩ laalɩ ʋ, 3aŋ aa villi mʋ kɩ kyʋwalɩ ʋ a baa, "Gyuuma kuwori, Wɩɩsɩ sɩ tɩya ɩ mɩɩbodolii!" Aŋ aa ŋmaa ʋ kyaŋkpaŋ tɩyaŋ. 4Ɛɛ rɛ Pilato bɩl mɩɩgɩ lɩɩ gyamaa hʋ lee a basɩ tɩya ba a baa, "Ma deŋ na, ŋ sɩ kana ʋ ko lɩɩ ma lee dɩ ma gyɩma anɩɩ ŋ kɛ bɩ naa wɩɩ buloŋ baal no aa yaa a maga dɩ ŋ kpa kyogisi tɩya ʋ." 5Ɛɛ rɛ ba kaŋ Yesu ko lɩɩ dɩ ʋ ha kyige sɔsɩ nyupugi hʋ abee gafɩyaŋdolii hʋ ba aa kpaa laalɩ ʋ. Ɛɛ rɛ Pilato basɩ tɩya ba a baa, "Baal hʋ rɛ nyɛ." 6Gyuuma wɩɩkyʋwal sɩlaala nɩhɩyasɩ abee Wɩɩkyʋwaldɩɩbal hʋ pʋpɔɔlɔ aa naa ʋ, ba kyɩɩrɩ yʋga a baa, "Ma kpaasɩ ʋ mal daagarɩɩ tɩyaŋ." Ɛɛ rɛ Pilato basɩ tɩya ba a baa, "Ma tɩɩ kana ʋ mʋ kpaasɩ mal daagarɩɩ tɩyaŋ. Ŋ kɛ bɩ naa wɩɩ hʋ ʋ aa yaa a maga dɩ ŋ kpa kyogisi tɩya ʋ." 7Ɛɛ rɛ Gyuuma hʋ bɩl baa, "Ʋ kaŋ ʋ tɩɩ kɩ yɩrɩ Wɩɩsɩ Biye rɛ. Á mɩrɩsɩ daga anɩɩ nal hʋ buloŋ ko yaa gɛɛ, ʋ tɩɩna maga dɩ ba kpʋ ʋ rɛ." 8Pilato aa nɩɩ ba aa basɩ gɛɛ, kambɩŋ marɩ kana ʋ anɩɩ ʋ aa sɩ kpa kyogisi tɩya Yesu. 9Ɛɛ rɛ ʋ bɩl mɩɩgɩ gyʋʋ dɩya hʋ a pɩyɛsɩ Yesu a baa, "Lee rɛ ɩ lɩɩ?" Amɛ Yesu bɩ laa wɩɩ buloŋ basɩ. 10Ɛɛ rɛ Pilato pɩyɛsɩ ʋ a baa, "Ɩ bee tɔgɩmɩ ŋ? Ɩ bɩ gyɩma anɩɩ ŋ kaŋ dee rɛ ŋ aa sɩ wuwo kpa ɩ ta, a bɩl kaŋ dee mɛ ŋ aa sɩ wuwo leŋ dɩ ba kpaasɩ ɩ mal daagarɩɩ tɩyaŋ koo?" 11Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ʋ a baa, "Ɩ fa bɩ sɩ kana ŋ dee dɩ Wɩɩsɩ fa bɩ tɩya ɩ gɛɛ dee. Amɛ nala hʋ aa kana ŋ ko we ɩ nosi tɩyaŋ wɩbɔŋ nɛ yʋga a te wɩbɔŋ buloŋ." 12Pilato aa nɩɩ gɛɛ, ʋ fa kɩ kyɛ dɩ ʋ kpa Yesu ta. Ɛɛ rɛ Gyuuma hʋ bɩl kyɩɩrɩ yʋga a baa, "Dɩ ɩ rɛ ko kpa ʋ ta, ɩ bɩl bɩ yaa á paalʋʋ kuworibal Siiza kyana. Beewɩya nal hʋ buloŋ aa kaŋ ʋ tɩɩ kɩ yɩrɩ kuwori, ʋ tɩɩna yaa kuworibal hʋ dɔŋ nɛ." 13Pilato aa nɩɩ gɛɛ, ʋ kaŋ Yesu ko lɩɩ, aŋ mʋ hɔŋ ʋ sarɩdi-kpasa nyuu tɩyaŋ. Bʋwa rɛ ba fa kpa marɩ kuwori kpasa hʋ lɩsɩnɩɩ a kaŋ doŋ kɩ yɩrɩ Gabata Hiiburu taal tɩyaŋ. 14Saŋa no tɩyaŋ dɩ wɩɩsɩ gyɩ maga nyutʋtʋʋ rɛ. Kyɛɛ no rɛ Gyuuma aa yaa siri, a sii ʋ sɩgballɩya, ba di Dɩɩsɩ-parɩ-banɩɩ Kyɛbal hʋ. Ɛɛ rɛ Pilato basɩ tɩya ba a baa, "Ma kuwori hʋ rɛ nyɛ." 15Ɛɛ rɛ ba marɩ kyɩɩrɩ yʋga a baa, "Kpʋ ʋ! Kpʋ ʋ! Kpaasɩ ʋ mal daagarɩɩ tɩyaŋ." Ɛɛ rɛ Pilato pɩyɛsɩ ba a baa, "Ma aa kyɛ dɩ ŋ kpaasɩ ma kuwori hʋ daagarɩɩ tɩyaŋ nɛ koo?" Ɛɛ rɛ Gyuuma wɩɩkyʋwal sɩlaala nɩhɩyasɩ baa, "Á bɩ kaŋ kuwori buloŋ a pɛ Siiza, á kuworibal hʋ tɩyaŋ." 16Ɛɛ rɛ Pilato kpa Yesu tɩya ba dɩ ba kaŋ mʋ kpaasɩ mal daagarɩɩ tɩyaŋ. 17Ɛɛ rɛ laalyuwolo hʋ laa ʋ a kana ʋ kɩ mʋ. Ba kaŋ Yesu ko kɩ lɩɩ dɩ ʋ baasɩ ʋ tɩɩ daagarɩɩ rɛ, ɛɛ rɛ ba mʋ pele lee hʋ ba aa kyɛ dɩ ba kpaasɩ ʋ. Doŋ feŋ nɛ yaa Golgota, Hiiburu taal tɩyaŋ. Golgota memii rɛ yaa nyukuŋkogilo. 18Doŋ tɩyaŋ nɛ ba kpaasɩ Yesu mal daagarɩɩ hʋ tɩyaŋ. Ba fa kpaasɩ nala balɩya mɛ rɛ daagarɩya balɩya nyuni tɩyaŋ a pɛ Yesu tɩyaŋ. Kɩdɩgɩ we ʋ noduu dɩɩlaŋ, kɩdɩgɩ mɛ we ʋ nogɔbɔ dɩɩlaŋ. 19Ɛɛ rɛ Pilato leŋ ba sabɩ mal Yesu daagarɩɩ hʋ nyuu tɩyaŋ a baa, "Yesu aa lɩɩ Nazarɛti, Gyuuma kuwori hʋ." 20Gyuuma gyɩ yʋga a karɩmɩ wɩɩ no beewɩya lee hʋ ba gyɩ aa kpaasɩ Yesu mal daagarɩɩ hʋ tɩyaŋ gyɩ kpaga Gyerusalɛm nɛ. Pilato gyɩ leŋ ba sabɩ wɩɩ no Hiiburu abee Laatɩn abee Giriki taanɩ tɩyaŋ nɛ. 21Ɛɛ rɛ Gyuuma wɩɩkyʋwal sɩlaala nɩhɩyasɩ basɩ tɩya Pilato anɩɩ ʋ ta saba a baa dɩ Gyuuma kuwori rɛ nyɛ, amɛ dɩ ʋ sabɩ a baa dɩ baal no rɛ baa dɩ ʋ rɛ yaa Gyuuma kuwori. 22Ɛɛ rɛ Pilato baa, "Wɩɩ hʋ ŋ foŋ aa saba, ŋ bɩl bɩ kaŋ kɩ bɩrɩmɩ." 23Laalyuwolo hʋ aa kpaasɩ Yesu mal daagarɩɩ hʋ tɩyaŋ ko teŋ, ba paa ʋ gannɩ a kaŋ kpaa leye banaa. Laalyuwol buloŋ di lɩdɩgɩ. Ɛɛ rɛ ka ba kpa ʋ gadolii hʋ mɛ. Gasɩdɩgɩ rɛ ba fa kpa sʋwa ʋ buloŋ. 24Ɛɛ rɛ laalyuwolo hʋ basɩ tɩya dɔmɔŋ a baa, "Ma ta leŋ dɩ á kaŋ gal hʋ kɩyɛsɩ, ma leŋ dɩ á yuwo gbaŋŋa, a na nal hʋ aa sɩ di ʋ." Ba yaa wɩɩ no dɩ wɩya hʋ ba fa aa saba Wɩɩsɩ teŋ tɩyaŋ ko yaa wɩtɩɩ rɛ. Ba fa saba abaa, "Ba paa ŋ gannɩ kpaa dɔmɔŋ nɛ aŋ kuu ŋ gadolii hʋ wɩya a yuwo gbaŋŋa." Ɛɛ tɩɩ rɛ laalyuwolo hʋ mɛ kɔnɩ yaa. 25Yesu nɩɩna, abee Yesu ʋ naa nɩɩna toluu abee Kulopasi haaŋ Mɛɛrɩ, abee Mɛɛrɩ Magidalina fa sɩŋ kpaga Yesu daagarɩɩ hʋ rɛ. 26Yesu aa naa ʋ naa abee ʋ hatɩnnɩ hʋ wɩya ʋ fa aa kyo kɩŋkaŋ dɩ ba sɩna, ɛɛ rɛ ʋ basɩ tɩya ʋ naa a baa, "Ŋ naa, ɩ biibaal lɛ nyɛ." 27Aŋ bɩl basɩ tɩya ʋ hatɩnnɩ hʋ mɛ a baa, "ɩ naa rɛ nyɛ." A lɩɩ haŋ saŋa hʋ tɩyaŋ, ʋ hatɩnnɩ hʋ kaŋ Yesu nɩɩna mʋ ʋ dɩya a kɩ deŋ ʋ. 28Yesu gyɩ gyɩma anɩɩ nyɛ kɛ ʋ tʋŋ tʋma hʋ ʋ kuwo aa kpaa tɩya ʋ teŋ nɛ. Ɛɛ rɛ ʋ baa "Nɩɩnyʋwasɩ kana ŋ nɛ." Nyɛ leŋ wɩya hʋ ba aa sabɩ biŋ Wɩɩsɩ teŋ tɩyaŋ ko yaa wɩtɩɩ rɛ. 29Dɩ sɩkyaakyaa mɛ gyɩ suu gbaha a sɩŋ doŋ. Ɛɛ rɛ ba kpa gbara a sɩna sɩŋ hʋ tɩyaŋ, a kpa kaakelii lɩɩ gbara hʋ a kaŋ gyɩŋ dige ʋ nyʋʋpine. 30Yesu aa lamɩsɩ sɩŋ hʋ ko teŋ, ɛɛ rɛ ʋ baa, "Wɩɩ buloŋ tene rɛ!" Aŋ kaŋ ʋ nyuu kyugili a sʋba. 31Kyɛɛ no dɩ Gyuuma hʋ mɛ aa yaa ba siri, beewɩya ʋ sɩgballɩya rɛ sɩ yaa Dɩɩsɩ-parɩ-banɩɩ Kyɛbal hʋ. Kyɛwiyesii hʋ mɛ kyɛɛ rɛ gɛɛ. Ɛɛ rɛ tɩŋ ba gyɩ bee kyɛ dɩ nala hʋ saga daagarɩya hʋ nyuu haŋ kyɛbal hʋ. Nyɛ rɛ ba mʋ sʋla Pilato dɩ ʋ leŋ dɩ laalyuwolo hʋ mʋ bori ba naasɩ aŋ lallɩ ba tuu daagarɩya hʋ tɩyaŋ. 32Ɛɛ rɛ laalyuwol hʋ mʋ ŋmaa baala hʋ ba aa kpaasa a pɛ Yesu tɩyaŋ naasɩ bori. 33Ba aa ko Yesu lee dɩ ʋ sʋba. Ɛɛ wɩya ba gyɩ bɩ bori ʋ naasɩ kɛ. 34Amɛ laalyuwol hʋ kɩdɩgɩ kpa ʋ tiŋ a kyɔgɔ Yesu logiŋ luri. Ɛɛ rɛ kyal abee nɩɩ gyaa lɩɩ gyaasɩ. 35Mɩyaŋ nal hʋ aa basɩ wɩya no buloŋ kɛ naa ba rɛ abee ŋ sɩɩ. Wɩya no buloŋ mɛ ŋ aa basɩ kɔnɩ yaa wɩtɩɩ rɛ. Ŋ tɩɩ gyɩma anɩɩ ŋ bee nyɩya wɩya. Daŋsɩya no rɛ ŋ di, dɩ ɛɛ leŋ dɩ ma mɛ wuwo laa di. 36Wɩya no buloŋ yaa rɛ dɩ wɩya hʋ ba aa saba Wɩɩsɩ teŋ tɩyaŋ ko yaa wɩtɩɩ. Ba saba a baa, "Ba bɩ sɩ bori ʋ hogidɩgɩ mɛ." 37Wɩɩsɩ teŋ logiŋ kɩdɩgɩ tɩyaŋ, ba bɩl basa rɛ anɩɩ nala sɩ deŋ nal hʋ logiŋ ba aa kyɔgɔ. 38Baal kɩdɩgɩ rɛ gyɩ we doŋ ba kɩ yɩrɩ Gyosɛfʋ, a lɩɩ Arimatiya. Ʋ fa yaa Yesu hatɩnna kɩdɩgɩ rɛ. Amɛ ʋ fa kaŋ ʋ tɩɩ faŋa rɛ Gyuuma nɩhɩyasɩ hʋ wɩya. Yesu aa ko sʋba, ɛɛ rɛ ʋ mʋ sʋla Pilato dɩ ʋ leŋ dɩ ʋ mʋ kpa Yesu. Nyɛ rɛ Pilato tɩya ʋ ŋmanɩɩ ʋ mʋ kpa ʋ. 39Ɛɛ rɛ Nikodemu nal hʋ gyɩ aa laa sɩya mʋ Yesu lee tebine hʋ mɛ sii tɩŋ Gyosɛfʋ hal ba mʋ. Nikodemu gyɩ kpaa tɩɩnaaluliye badɔmɔŋ ba aa yɩrɩ mɛɛ abee alɔɔsɩ rɛ a marɩ kɩna badɔmɔŋ dɩ ʋ kaŋ mʋ tɩsɩ Yesu teŋbii dɩ ʋ ta pʋw lagɩ. Kɩna no yohuŋ gyɩ maga nihuwobiŋ piliŋ yohuŋ nɛ. 40Ba balɩya rɛ gyɩ mʋʋ kpa Yesu teŋbii, a kpa kɩna hʋ ʋ aa mara tɩsɩ ʋ aŋ kpa gapʋlʋŋ, a bɔ tɔ ʋ, anɩɩ Gyuuma sʋʋnɩ hogii lesiri aa daga gɛɛ. 41Dipolo kɩdɩgɩ rɛ fa we lee hʋ tɩyaŋ ba gyɩ aa kpaasɩ Yesu mal daagarɩɩ hʋ tɩyaŋ. Dipolo hʋ tɩyaŋ, bʋbʋwa kɩdɩgɩ rɛ fa we doŋ, ba ha bɩ maakyiye hogo nal buloŋ doŋ. 42Akuu ʋ sɩgballɩya aa sɩ yaa Gyuuma kyɛwiyesii hʋ kyɛɛ wɩya, ka bʋbʋwa no mɛ gyɩ aa kpaga doŋ wɩya, ba gyɩ kpa Yesu hogo ʋ tɩyaŋ.