text: 1Tɔʋ, kancaalaɣa ɩlɛ, nti ma tʋɣɩ-mɛ sɩ ɩ́ la tɔɣɔlɛ sɩ ɩ́ tɛkəɣɩ Ɩsɔ kɛ́ niŋ kɛ yəlaa təna tɔɔ, na ɩ́ sələməɣɩ-ɩ pa tɔɔ, na ɩ́ wiikina-ɩ pa tɔɔ, na ɩ́ sɛɛkɩ-ɩ ɩ́ na təmlɛ kɛ pa tɔɔ. 2Ɩ́ sələmɩ Ɩsɔ kɛ́ awulaa sɔsaa na toŋtʋnaa təna tɔɔ, ɩlɛna tə́ pəsɩ na tə́ caɣa təpamm na alaafəya na tə́ paasəna Ɩsɔ nyəntʋ kɛ teu, na tə́ tɔka tá yaasi kʋpaŋ. 3Nti tə maɣamaɣa tə kɛ́ tá Yatʋ Ɩsɔ luɣu tɛɛ nyəntʋ na tə wɛ-ɩ teu tɔɣɔlɛ. 4Ɩnɩ ɩ caana sɩ pə́ ya yəlaa təna nyɔɔŋ, na pə́ lá na pá nyɩ tampana. 5Pə taɣa pʋlʋ, Ɩsɔ kʋlʋm tike təkoŋ wɛnna, na Ɩsɔ na yəlaa pa hɛkʋ taa sənlʋ kɛ kʋlʋm kɛ́, ɩnəɣəlɛ yʋlʋ wei pa yaa sɩ Yesu Kilisiti tɔ. 6Ɩ́lɛ́ ɩ hana ɩ tɩ na ɩ́ fɛlɩ na pə́ cɛ yəlaa kɛ pa yomle. Waatʋ wei paa tʋwa tɔɣɔ ɩ kɔma, na ɩ́ hʋ́lɩ́ sɩ tampana Ɩsɔ caa kɛ́ sɩ pə́ ya yəlaa təna nyɔɔŋ. 7Pə maɣamaɣa pə tɔɔ kɛ́ pə kpa-m pə tɔm heellu na tillu, na pə́ tʋ-m sɩ má sɛɣɛsəɣɩ mpa pa ta kɛ Yuta nyə́ma tɔɣɔ Ɩsɔ sɛɛʋ mpaaʋ na tampana pə tɔm. Tampana kɛ ma yɔɣɔtəɣɩ, maa looliɣi. 8Pə tɔɔ kɛ́ ma caa sɩ paa timpiɣi apalaa sələməɣɩ Ɩsɔ, pá tiɣisi Ɩsɔ kɛ́ niŋ, na pá sələməna lotu kʋlʋmtʋ, na pááná yaa yoou ɩ́ taa wɛɛ. 9Ma caa tɔtɔ sɩ alaa ɩ́ tɔɣɔləɣɩ pa wontu kɛ ɩsəna pə mʋna pá tɔɣɔləɣɩ tɔ, pá taa la ɩsəcaʋ na pá suli mpəle tɛləsʋɣʋ. Pá taa tiɣiliɣina nyɔɔsɩ taɣanʋɣʋ katatəlaɣa, yaa wʋlanaa na lɩɩtʋ pə tʋɣʋ, yaa liɣitee pɔɔŋ tɔɣɔlʋɣʋ sɩ pá te. 10Ama lakasɩ kʋpaŋsɩ kɛ paa tiɣilina ɩsɩɩ lakasɩ nsiwɛ sɩ mʋŋna alaa mpa pa tɔŋ sɩ pa seeki Ɩsɔ tɔ. 11Ye pa sɛɣɛsəɣɩ, pə wɛɛ kɛ́ sɩ alʋ ɩ́ su na ɩ́ pasa ɩ təɣɩ teu na ɩ́ nɩɩkɩ sɛɣɛsʋɣʋ. 12Ma ta ha alʋ kɛ nɔɣɔ sɩ ɩ́ sɛɣɛsɩ yaa ɩ́ kpiliki apalʋ kɛ pʋlʋpʋ taa. Ama pə wɛɛ kɛ́ sɩ ɩ́ su. 13Pə taɣa pʋlʋ, Atam kɛ pə caaləna ŋmaʋ, pə waalɩ kɛ́ pə ŋma Ɩfa. 14Pə taɣa Atam kɛ pə puɣusaa. Ama alʋ kɛ pə puɣusaa na ɩ́ kisi Ɩsɔ nɔɣɔ taa nyəntʋ kɛ nɩɩnaʋ. 15Ye pa tɛŋ pa taa na Ɩsɔ na pá sɔɔləɣɩ yəlaa na pa yaasi máɣá Ɩsɔ, na paa lakɩ ɩsəcaʋ na pá tɔka ḿpʋ́ɣʋ́ tam, ɩlɛ pɩɩ ya pa nyɔɔŋ na pa piya lʋlʋɣʋ taa.


c: text/html

text: 1Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tasa sɛɣɛsʋɣʋ kɛ Kalilee teŋku nɔɣɔ. Tənaɣa yəlaa kota ɩ kiŋ kɛ sɔsɔm pə fɛɩ kɛɛsʋɣʋ. Haləna ɩ́ kʋlɩ na ɩ́ kpa kpɩɩlʋɣʋ taa na ɩ́ caɣa. Na yəlaa náá caɣa atɛɣɛ lʋm nɔɣɔ na ɩnɩ ɩ wɛ kpɩɩlʋɣʋ taa kɛ́ lʋm taa. 2Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu sɛɣɛsa-wɛɣɛ tɔmnaa paɣalɛ na ɩsɔnaa sɛɛʋ taa. Haləna ɩ́ kɛɛsɩ-wɛ sɩ: 3Ɩ́ nɩɩ teu, tuulu poləna tuutu. 4Ɩ tuukaɣa ɩ mətutuuna, ɩlɛna lɛnna hoti mpaaʋ nɔɣɔ nɔɣɔ na sumasɩ tii na sɩ tɔɣɔ-yɛ. 5Ḿpʋ́ɣʋ́ lɛnna hota kʋwaʋ tɔɔ timpi tɛtʋ ta lim tɔ, na alɛ á təŋna nyɔʋ kɛ tɛtʋ wɛ tətaɣasam tɔ pə tɔɔ. 6Ilim kɔma na pə́ haŋ na pə́ nyaɣa məhoo, ɩlɛna a wʋlɩ. Mpi tɔ, a ta hiki tɛtʋ sɩ á ka hoosi kʋpaŋsɩ. 7Pee lɛnna náá hoti sɔwa taa na alɛ a nyɔ ɩsɩɩ a ká kʋlɩ teu, ɩlɛna sɔwa fɛtɛ-yɛ na á kpisi lʋlʋɣʋ. 8Ama pee lɛnna ná hota tɛtʋ mʋsʋŋ nyəntʋ taa. Ḿpʋ́ɣʋ́ alɛ a nyɔwa na á kʋlɩ na á pɩɩ tɩɩŋ na á lʋlɩ pee. Lɛnna kɛ pəcɔ, lɛnna kɛ maɣana, lɛnna kɛ sɔsɔm sɔsɔm. 9Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tɔma sɩ: Ye wei ɩ kɛ́ tɔm nɩɩlʋ pʋntʋ ɩ́ nɩɩ. 10Pa kɔma na pá lɩɩna kpeeŋa, ɩlɛna mpa paa wɛ Yesu cɔlɔ tɔ na ɩ ɩfalaa naanʋwa na naalɛ pá pɔɔsɩ-ɩ sɩ: Kɛɛsɩ-tʋɣʋ ɩsɔnaa mpa n sɛɛ-tʋɣʋ mpʋ tɔ pa hʋwɛɛ. 11Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu cɔ-wɛ sɩ: Mɛ, pə ha-mɛɣɛ sɩ ɩ́ nyɩ Ɩsɔ Kawulaɣa tɔm kʋŋmɛsətʋ. Ama ɩsɔnaa sɛɛʋ taa kɛ́ kpaɩ nyə́ma ná nyəŋna pə tampana. 12Pəcɔ pə tisi na paa pa nyəna teu, pá taa ná. Na paa pa nɩɩ teu, pá taa cɛkəna. Tɔfɔ tɔɔ paa kɔɔ na pá pəsəna Ɩsɔ tɔɔ na ɩ́ hɩɩsɩ-wɛɣɛ pa ɩsaɣatʋ. 13Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu pɔɔsa-wɛ sɩ: Ɩ́ tá cɛkəna ɩsɔ wei ma sɛɛ-mɛɣɛ mpʋ tɔ yaa? Na ɩsənaɣalɛ ɩ́ ká cɛkəna ɩsɔnaa lɛlaa mpa paa sɛɛ-mɛ tɔ? 14Pə wɛ ɩsɩɩ Ɩsɔ Tɔm kɛ tuulu ɩnɩ ɩ tuuki. 15Yəlaa wɛɛ, na ye pa nɩɩ Ɩsɔ Tɔm Satanɩ təŋ na ɩ́ hɔɣɔsɩ-təɣɩ pa taa kɛ́ kpakpaa. Pɛlɛ pa wɛnna ntɛ́ ɩsɩɩ pee nna a hota mpaaʋ nɔɣɔ nɔɣɔ tɔ. 16Pee wena alɛ a hota kʋwaʋ tɔɔ tɔ, alɛɣɛlɛ mpa pa nɩɩ Ɩsɔ Tɔm na pá mʋ-təɣɩ kpakpaa na laŋhʋlʋmlɛ tɔ. 17Ama paa yeki sɩ tə sʋʋna-wɛɣɛ teu. Pa tɔkəɣɩ-təɣɩ tətantaa. Saa wei wahala nɔɣɔlʋ ɩ ká tala, yaa Ɩsɔ Tɔm tɔɔ kʋnyɔŋ tʋɣʋ ká kɔɔ, ɩlɛna pá lɩɩ Ɩsɔ sɛɛʋ taa kɛ́ kpakpaa. 18Lɛlaa ná nəɣəsəna wena a hota sɔwa taa tɔ. Mpi tɔ pa tɛŋ Ɩsɔ Tɔm nɩɩʋ, 19ɩlɛna atɛ cənɛ kʋlapʋtʋ nəɣəsɛɛ na wɛnaʋ kɔtɔɩ puɣusi-wɛ. Na kʋnyɩɩləŋ lɛləŋ kʋ tɔm ntəɣɩ pa taa, na halɩ tə caŋ na tə kpisi lʋlʋɣʋ. 20Pə kaasa pee lɛnna ná hota tɛtʋ mʋsʋŋ nyəntʋ taa. Aŋhaa, alɛ a wɛnna ntɛ́ ɩsɩɩ yəlaa mpa pa nɩɩkɩ Ɩsɔ Tɔm na pá mʋ-təɣɩ teu na pá lʋləɣɩ pee tɔ. Lɛlaa kɛ pəcɔ, lɛlaa kɛ maɣana, na lɛlaa kɛ sɔsɔm sɔsɔm. 21Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu pɔɔsa-wɛ tɔtɔ sɩ: Yʋlʋ ká kpaɣa fətəla na ɩ́ pamɩ-ɩ nyənaɣa tɛɛ yaa ɩ́ sʋsɩ-ɩ kato tɛɛ? Pə taɣa ye ɩ wɛ timpi taa, pɩɩ na yəlaa təna tɔɣɔ paa sɩɩ-ɩ? 22Kʋŋmɛləm napəlɩ pə fɛɩ sɩ pə kaa kuli pə tɔɔ, pə́cɔ́ mukaɣa tɛɛ pʋlʋ fɛɩ mpi pa kaa ləsɩ na paa wei ɩ́ ná tɔ. 23Ye wei ɩ kɛ́ tɔm nɩɩlʋ pʋntʋ ɩ́ nɩɩ. 24Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tasa-wɛɣɛ heeluɣu sɩ: Ɩ́ la laakalɩ na nti nti ɩ́ nɩɩkɩ tɔ. Maɣasəlaɣa ŋka mə maɣamaɣa ɩ́ maɣasəɣəna tɔ, ŋkɛɣɛ Ɩsɔ ká maɣasəna ɩ kʋcɔɔŋ na ɩ́ ha-mɛ. 25Wei ɩ wɛna tɔɣɔ paa ha. Paa lɛɛkɩ wei ɩ fɛɩna tɔɣɔ pəciimaɣa wei ɩ wɛna tɔ. 26Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tasaa tɔtɔ sɩ: Ɩsɔ Kawulaɣa wɛɛ kɛ́ ɩsɩɩ yʋlʋ tuukuɣu pee kɛ ɩ taalɛ taa tɔ. 27Paa ɩ tooki yaa ɩ wɛna ɩ ɩsɛ, paa ilim paa ahoo, ɩ kaa nyɩ ɩsəna pee anɩ a nyɔɔkɩ na á lakɩ məhoo tɔ. 28Tɛtʋ maɣamaɣa lakəna na pə́ pɩɩkɩ. Pə caaləɣəna məhoo kɛ́, waalɩ kɛ́ pə tʋɣɩ nyɔɔŋ. Pəlɛ pə waalɩ kɛ́ pee ná pɩɩkɩ təcasəlaa. 29Pə pɩɩkɩ mpʋ, ɩlɛna pá cɛ na pá hɩɩsɩ na pá niki kʋm. 30Yesu tasa yɔɣɔtʋɣʋ tɔtɔ sɩ: Pepeɣe tɩɩ kɛɛsəna Ɩsɔ Kawulaɣa ɩlɛ yee? Na ɩsɔ wei kɛ́ tɩɩ sɛɛ na pə́ kɛɛsɩ ka tɔm ɩlɛ yee? 31Ka nəɣəsəna kɛ́ ɩsɩɩ sɔɔɣa pile. Pee nna pa tuuki tɔ a təna a taa ntɛ́ tə kələna wɛɛʋ təminimini. 32Ama ye pa tuu-tɛ, tə pɩɩkɩ kɛ́ na tə́ kpa sɔsɔm na tə́ kəlɩ tuusi lɛŋsɩ. Na tə́ hɛlɩ piliŋasɩ kɛ sɔsɔm, haləna sumasɩ kɔŋ na sɩ tʋɣɩ tana kɛ sɩ hɔtʋ taa. 33Yaasinaa paɣalɛ ɩsɩɩ mpʋ pə taka kɛ́ Yesu kpaɣaa na ɩ́ sɛɣɛsəna-wɛ. Ɩ maɣasa ɩsəna yəlaa mpa pa kotina-ɩ mpʋ tɔ paa pəsɩ na pá cɛkəna tɔ. 34Ɩ ta sɛɣɛsɩ-wɛɣɛ natələɣɩ yem na ɩ́ ta kɛɛsəna pʋlʋ. Ɩ́ na ɩ ɩfalaa pa kɔma na pá caɣa pa tike, ɩlɛna ɩ́ kilisi-wɛɣɛ pə təna. 35Kʋyakʋ kʋnɛ ɩnɩ kʋ taanaɣa tɔɔ Yesu tɔma ɩ ɩfalaa sɩ: Tə́ tɛsɩ na tə́ polo kʋteŋ lɛŋkʋ tɔɔ. 36Pa tɛma yəlaa kɛ yasʋɣʋ, ɩlɛna Yesu ɩfalaa kɛlɩ-ɩ kpɩɩlʋɣʋ ŋku kʋ taa ɩ ka caɣaa tɔ, na kpɩɩləŋ lɛləŋ ka wɛ ɩ kiŋ təna. 37Tənaɣa heelimuɣu sʋʋ mapʋ na lʋm huuki na pə́ watəɣɩ pa kpɩɩlʋɣʋ taa, haləna kʋlɛ kʋ caa suɣu. 38Pə pamna Yesu ná tʋ ɩ nyʋɣʋ kɛ lefeli na ɩ́ tɔŋna tom na waalɩ tɔɔ. Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ ɩfalaa feesa-ɩ sɩ: Tacaa, n suma yaa? Tə lepaɣa. 39Ɩ fema ɩlɛna ɩ́ kaləna heelim. Na ɩ́ heeli lʋm sɩ: Su, hɛɛ təna. Tənaɣa heelim suma, na pə təna pə hɛɛ təli. 40Ɩlɛna ɩ́ pɔɔsɩ-wɛ sɩ: Pepe tɔɔ kɛ́ ɩ́ wɛna sɔɣɔntʋ kɛ mpʋ? Ɩ́ ta tɛ mə taa na Ɩsɔ kɛlɛ? 41Sɔɣɔntʋ pɩɩ-wɛɣɛ sɔsɔm na pá tɔŋ təma sɩ: Aweɣelɛ ɩnɛ ɩnɩ na pə kpɛŋna heelim na teŋku lʋm na pə́ nɩɩkəna-ɩ?

robotstxt: allowed

filter: keep


text: 1"Sɩra paan••• mɔɔ n'a hɩrɛ awɔɔ m, gʋaa k'a n gasʋ seero bakʋ lɛ nɩ y, an bɔkarɛ an bɔɔra m, an gasʋ, bɩ zaa bɩ, koor m, hɔyɔrɛzaa m sɔ. 2Bɩ, gʋaa k'a gasʋ bakʋ bɩ lɛ m bɩ, bɩ zaa m seero wɔɔ dundor. 3Gʋaa k'a nɩ dɔm cɛlɛ ma bɩ n'a gʋm dundor bɩ m, seero wɔɔ n a tʋr ka a leer ma. A n a seero wɔɔ bir deem-deem ŋ tɔ ma, an bɔ ŋ nɩ garga ra. 4K'a bɔ ŋ nɩ haay, ka an nawʋrɛ ŋ lɛɛ, seero wɔɔ n zu a jɛ ʋ, kʋ ŋ y'a leer dɔ bɩ minto. 5Ŋ bɩ yɛrɛ, ŋnɩ zu saana jɛ ʋ y. A si ŋ nawʋm, ŋn'a gʋ saana bɩ ma, bala, ŋ n saanarɔ leer dɔ y." 6Yeezuu n hɔbɔkʋrɛnoom naa do da ŋ nɩ, bɩ ŋ n hɔ kʋ Yeezuu a hɩ bɩ jɩ dɔ y. 7Yeezuu n a ya, an a hɩ, a ʋ: "Sɩra paan••• mɔɔ n'a hɩrɛ awɔɔ m, mɔɔ m bakʋ bɩ lɛ. 8Gʋɔɔ kʋ ŋ lɛɛ ka mɔɔ lɛɛ ŋnɩ bʋr lɔ wɔɔ, konno m, hɔyɔrɛzannɔ m sɔ. Bɩ, seero wɔɔ n a tʋr ka ŋ ma y. 9Mɔɔ m bakʋ bɩ lɛ. Kʋ gʋaa gasʋ mɔɔ m, a bʋmbɔrɛ yɩm. A gasʋrɛ, an bɔ, an bʋr, an hɔbɩrɛ yɩ an a bɩ. 10Koor bɩr zɛm k'a hɩ bɛɛ a ʋ, k'a koor ba, k'a gər zɛ, k'a hɔ zar y. Bʋr mɔɔ ʋ kʋ gʋɔɔ m mɩsɩrbaa yɩ, kʋ ŋ n'a yɩ an bʋr bɔ." 11"Mɔɔ m dundor mɩŋŋa. Bɩ dundor mɩŋŋa bɩ, a mɩsɩrbaa an n'a kam a seero wɔɔ minto. 12Gʋaa k'a nɩ zi bam busoo minto bɩ, seero wɔɔ dundor bɛɛ nɩ y, bɩ ŋ zaa bɛɛ sɔ y. K'a tampa yɩ an nɩ zɛrɛ, a si an nawʋrɛ, an n'a gʋm seero wɔɔ ma. Tampa bɩ n a da ŋ bir, ŋn'a hɩsɩga. 13Kʋ gʋaa bɩ, a ka an nawʋm busoo ma bɩ, a leer ba seero wɔɔ mim ma y. 14Dundor mɩŋŋa m mɔɔ m. Mɔɔ m seero wɔɔ dɔ, bɩ mɔɔ seero wɔɔ mɔɔ dɔ sɔ, 15amba mɔɔ Zɩ mɔɔ dɔ, mɔɔ nɩ m Zɩ dɔ bɩ m. Bɩ, m mɩsɩrbaa mɔɔ n'a karɛ m seero wɔɔ minto. 16Seero gɔsɩnnɔ ta ʋ, ŋ ba bakʋ naa do ʋ y, bɩ mɔɔ brɔɔ gaam, m bʋr ŋ nɩ. Ŋ zɛm b'a tʋr ka mɔɔ leer ma. Bɩ, seero bakʋ nyɩntam deem a dundor deem. 17Mɔɔ Zɩ ɩ mɔɔ ŋʋarɛ, bala, mɔɔ yɩ m mɩsɩrbaa karɛ, kʋ m m ya, m b'a si. 18Gʋaa bɛɛ nɩ mɔɔ mɩsɩrbaa bɩ sire y, mɔɔ mɩŋŋa n'a kam. Mɔɔ m da ma, m a ka, mɔɔ m da ma, m a si. Mɔɔ Zɩ ɩ lɛ naa do ka mɔɔ ʋ." 19Minno nɔɔn duro a ya, an zɩɩfʋrɔ wɔɔ gʋngʋ kʋ ma. 20Gʋɔɔ gʋta yɩ ŋ barla, ŋn'a hɩrɛ, ŋ ʋ: "Zinə nɩ kan kɩ, hɔɔzaa m, bɔ minto m, a n'a tʋr karɛ a meerbaa ma?" 21Bɩ, gɔsɩnnɔ y'a hɩrɛ, ŋ ʋ: "Gʋaa kʋ zinə n nɩ kan kɩ meerbaarɔ bɛɛ m naa y. Zinə y'a dam ma, an bʋʋ mɩm gʋ ra?" 22N ɩ Zerizalɛm Wosocɛ bankarɛ tɔdaanɔʋ cibsa bam. Nyɩnta a ʋ nyɛɛm dɔmɩm. 23Yeezuu nɩ bɩmbɩrm Wosocɛ ʋ b'ʋ Salomɔɔn laŋŋa gʋta kʋ n y'a dɔ jaa m bɩ taa b'ʋ. 24Zɩɩfʋrɔ wɔɔ n bɩ bɩr ma, ŋn'a hɩ m, ŋ ʋ: "Kʋ Krista n'ɩbɩɩ nɩ, ɩbɩɩ wɔɔ tore ʋ hɔɔndarɛ nɔ ʋ, an ta, an dɔmɩm kara ku? A hɩ wɔɔ m paan•••!" 25Yeezuu n a hɩ ŋ nɩ, a ʋ: "Mɔɔ hɩ awɔɔ m, b'awɔɔ n a si y, ziro kʋ mɔɔ n nɩ barɛ m Zɩ tɔ ma rɔ wɔɔ ɩ mɔɔ kasɛtɩ kam. 26Bɩ, mɔɔ y'a hɩrɛ awɔɔ m, b'awɔɔ bɩr a sire y, kʋ mɔɔ seero bɛɛ n'awɔɔ m bɩ minto. 27Mɔɔ seero wɔɔ y'a tʋr kam mɔɔ leer ma, bɩ mɔɔ ŋ dɔ sɔ, ŋn'ɩ zum mɔɔ jɛ ʋ. 28Bɩ mɔɔ mɩsɩrbaa k'a nyarɛ ba ʋ bɩ karɛ ŋ ʋ. Ŋ bɩ gam fɩɩga y. Bɩ, gʋaa b'a dam ma, an ŋ bɔ mɔɔ wɔ ʋ y. 29Mɔɔ Zɩ k'a ŋ ka mɔɔ ʋ bɩ lɛ da hɔ haay ra, bɩ gʋaa ba ʋ an b'a dam ma, an hɔ bɔ Zɩ bɩ wɔ ʋ y. 30Mɔɔ kan Zɩ bɩ kɩ, wɔɔ deem." 31Zɩɩfʋrɔ wɔɔ n a ya, ŋnɩ jaarɔ gʋr k'a gʋngʋɛɛn. 32Yeezuu n a hɩ ŋ nɩ, a ʋ: "Mɔɔ ka awɔɔ m zibəəro mɩŋŋɔɔ kʋ ŋ y'a to Zɩ zi rɔ wɔɔ yɩ. Brɔɔ minto y'a ka, awɔɔ k'a mɔɔ gʋngʋɛɛn ra?" 33Zɩɩfʋrɔ wɔɔ n a nyɩ bɔ ʋ, ŋ ʋ: "Zibəə mɩŋŋa barɛ minto bɛɛ y'a ka, wɔɔ n'ɩbɩɩ gʋngʋɛɛnrɛ y, sʋnsɔ k'ɩbɩɩ wʋ, ɩbɩɩ k'ɩ m gʋaa, ɩ bɔkarɛ, ɩ n'ɩ mɩŋŋa bam Woso bɩ minto m." 34Yeezuu n a nyɩ bɔ ŋ nʋ, a ʋ: "Ŋ n a gʋrsɩra ba ncɩnaaʋ awɔɔ lɛrɔ ci bɩ nɔ ʋ ra? 'Mɔɔ hɩ: wosoro n'awɔɔ m.' 35Wɔɔ dɔ, wɔɔ ʋ, gʋaa b'a dam ma, an hɔ kʋ n y'a gʋrsɩra ba Wosoci nɔ ʋ bɩ zar y. Woso gʋɔɔ kʋ ŋ y'a lemim ma rɔ wɔɔ bir wosoro. Awɔɔ y'a hɩm gʋaa kʋ Zɩ b'a nyɔɔ bɩ ma, a ʋ, sʋnsɔ ɩbɩɩ n'a wʋrɛ, kʋ mɔɔ hɩ mɔɔ ʋ Woso Nyɩ m mɔɔ m bɩ minto. 36Gʋaa kʋ Zɩ b'a bɔ ʋ, an a nyɔɔ durnya ʋ, b'awɔɔ ʋ, Woso sʋnsɔ an n'a wʋrɛ. Bala, kʋ mɔɔ hɩ mɔɔ ʋ Woso Nyɩ mɔɔ m bɩ minto. 37Kʋ mɔɔ nɩ m Zɩ zi ba, a bɩ sɩra ka mɔɔ ʋ y. 38Bɩ kʋ mɔɔ y'a barɛ, baa k'awɔɔ n sɩra ka mɔɔ ʋ, k'a sɩra ka a zibəə bɩ minto, k'a bɔkarɛ a dɔ mɩŋŋa, a ʋ, Zɩ ɩ kan mɔɔ kɩ, mɔɔ nɩ kan Zɩ kɩ." 39Ŋ n a ya, ŋnɩ wuti, ŋn'a ŋʋam k'a nyasʋ. Yeezuu n a yɔ ŋ nɩ. 40Yeezuu n a wusigə an ta Zʋrdɛn kɔ lɛ ra zeezi, bɩncɛ kʋ Zaan a sɩŋŋɩda ba ʋ, an nɩ batɛm kaŋ ʋ b'ʋ, an aa gɔɔta b'ʋ. 41Gʋɔɔ gʋta n bʋr zi, ŋn'a hɩrɛ, ŋ ʋ: "Zaan n hoser deem taan••• ba y, bɩ hɔ haay k'a hɩ gʋaa naa do minto bɩ, sɩra m." 42Bɩ, gʋɔɔ gʋta sɩra ka ʋ b'ʋ.


text: 1Yesu a basɩ wɩya no a tɩya ʋ hatɩnna hʋ fi abee balɩya ko teŋ, ʋ lɩɩ doŋ a mʋ dɩ ʋ daga nala aŋ pɛ basɩ Wɩɩsɩ wɩya Galili paalʋʋ tɩyaŋ. 2Saŋa no tɩyaŋ dɩ Gyɔɔŋ Wɩɩsɩnɩɩfool hʋ gyɩ we nɩtɔdɩya tɩyaŋ nɛ. Ʋ aa nɩɩ wɩya hʋ Krisita aa yaa, ɛɛ rɛ ʋ tɩŋ ʋ hatɩnna badɔmɔŋ, 3ba mʋ pɩyɛsɩ ʋ a baa, "Basɩ tɩya ma, ɩ rɛ yaa nal hʋ Gyɔɔŋ fa aa baa dɩ ʋ sɩ ko laa ma ta hʋ, koo á ha kɩ gyegili nɩdɩma?" 4Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ba a baa, "Ma mɩɩgɩ mʋ basɩ tɩya Gyɔɔŋ wɩya hʋ buloŋ ma aa naa, abee wɩya hʋ buloŋ ma aa nɩya. 5Ma mʋ basɩ tɩya ʋ dɩ nyʋlɩma sɩya suro rɛ, gbarɩga kɩ vala, gbegisi mɛ kɩ deye, wonni kɩ nɩɩ wɩya, nala hʋ a sʋba kɩ sii sʋʋ tɩyaŋ. Ka ba basɩ Wɩɩsɩ wɩweliye hʋ mɛ a kɩ tɩya nyaaba. 6Teŋfɩyɛl tɩmma rɛ yaa nala hʋ kɔnɩ aa laa ŋ wɩya di aŋ bɩ sɩ maakyiye yaa ŋ sige anɩɩ mɩyaŋ nɛ yaa nal hʋ Wɩɩsɩ aa tɩma." 7Saŋa hʋ Gyɔɔŋ hatɩnna hʋ aa kpaa kɩ mʋ, ɛɛ rɛ Yesu piili basɩ Gyɔɔŋ wɩya a kɩ tɩya gyamaa hʋ. Ʋ pɩyɛsɩ ba rɛ a baa, "Ma gyɩ aa mʋʋ Gyɔɔŋ lee pogo hʋ tɩyaŋ nɩgɛɛ iriŋ nɛ ma gyɩ fa kɩ yɩyɛlɩ anɩɩ ma sɩ mʋ na. Ma gyɩ bɩɩna Gyɔɔŋ kɩɩ gɛɛ anɩɩ ɔhɔ puwo a kaŋ kɩ viisi rɛ ma mʋ ma na koo? 8Dɩ ɛɛ yaŋ daa, nɩgɛɛ iriŋ nɛ ma lɩɩ dɩ ma na? Ma lɩɩ dɩ ma na nal a laalɩ gaweliye rɛ? Aayɩ. Deŋ na, nala hʋ aa laalɩ gannɩ no iriŋ, ba aa we kuworidɩɩsɩ tɩyaŋ nɛ. 9Ma yaŋ daga ŋ nal hʋ iriŋ ma aa lɩɩ doŋ dɩ ma na. Ma mʋwa dɩ ma na Wɩɩsɩ tɩŋdaal lɛ koo? Wɩtɩɩ rɛ ŋ basɩ kɩ tɩya ma, nal hʋ ma gyɩ aa naa, ʋ tee Wɩɩsɩ tɩŋdaal lɛ. 10Nal no wɩya rɛ ba gyɩ sabɩ biŋ Wɩɩsɩ teŋ tɩyaŋ a baa dɩ Wɩɩsɩ baa, 'Ŋ sɩ tɩŋ ŋ tɩŋdaal dɩ ʋ laa ɩ sɩya a mʋ marɩ ŋmanɩɩ bin-ɩ.' 11Ɛɛ rɛ Yesu bɩl basɩ tɩya nala hʋ a baa, "Wɩtɩɩ rɛ ŋ basɩ kɩ tɩya ma, ba ha bɩ maakyiye lʋl nal buloŋ dʋnɩya no tɩyaŋ ʋ tee Gyɔɔŋ Wɩɩsɩnɩɩfool hʋ. Amɛ nal hʋ yaŋ aa yaa nɩbiye Wɩɩsɩbee koro hʋ tɩyaŋ, ʋ tɩɩna mɛ rɛ tee Gyɔɔŋ. 12A yaŋ lɩɩ saŋa hʋ Gyɔɔŋ Wɩɩsɩnɩɩfool aa piile basɩ Wɩɩsɩ wɩya a kaŋ kɩ ko gyɩnaŋ, nala kaŋ Wɩɩsɩbee koro hʋ wɩya kɩ kaa dɔmɔŋ nɛ, ɛɛ rɛ gaduwogo kɩ lʋga dɩ ba kaŋ fasɩ. 13Amɛ ka dɩ Gyɔɔŋ na ko, dɩ Wɩɩsɩ tɩŋdaala hʋ abee mɩrɩsɩ hʋ Wɩɩsɩ gyɩ aa leŋ Moosi sabɩ biŋ hʋ laa sɩya basɩ Wɩɩsɩbee koro hʋ wɩya rɛ. 14Dɩ mamaa rɛ laa di anɩɩ wɩya no yaa wɩtɩɩ rɛ, ɛɛ kɛ ʋ maga dɩ ma gyɩma anɩɩ Gyɔɔŋ nɛ yaa nal hʋ wɩya ba gyɩ aa basa Wɩɩsɩ teŋ tɩyaŋ anɩɩ Ilaagya sɩ mɩɩgɩ ko hʋ. 15Nala hʋ aa kaŋ dɩgɩna, ma gyegili nɩɩ wɩya no weliŋ." 16Ɛɛ rɛ Yesu bɩl basɩ tɩya ba a baa, "Ma leŋ dɩ ŋ daga ma gɛɛ hʋ gyɩnaŋ nala aa kɩya. Ba kɩɩ gɛɛ rɛ anɩɩ haŋbiisi aa lɩɩ dɩ ba gbɩyalɩ. Badɔmɔŋ aa huwori ba dɔŋtɩŋsɩ a basɩ tɩya ba a baa, 17'Á yɩɩ yɩɩla rɛ tɩya ma, ka ma vɩya gʋwayɩ. Á taa haŋyee mɛ tɩya ma ka ma vɩya wiyi."' 18Ɛɛ tɩɩ rɛ yaŋ, saŋa hʋ tɩyaŋ Gyɔɔŋ gyɩ aa ko ma lee, ʋ gyɩ aa vʋwa nyʋwa rɛ, aŋ bee nyʋwa sɩŋ mɛ. Ɛɛ rɛ nala baa dɩ gyɩŋbɔŋ nɛ kana ʋ. 19Aŋka mɩyaŋ Nihuwobiŋ Biye mɛ ko a kɩ di kɩna aŋ kɩ nyʋwa sɩŋ mɛ. Ɛɛ rɛ nala baa dɩ baal no kɛ yaa naboliŋ tɩɩna rɛ, a yaa sɩnyʋwal mɛ aŋ pɛ kaŋ lampolaala abee wɩbɔŋyaala buloŋ mɛ yaa ʋ kyaŋsɩ. Nala hʋ aa kaŋ Wɩɩsɩ wɩgyʋŋ hʋ, ba wɩyaalɩya rɛ aa daga." 20Tɔnɩ hʋ tɩyaŋ Yesu gyɩ aa yaa wɩmagɩla hʋ gyeniŋ buloŋ nala gyɩ bɩ bɩrɩma lɩɩ ba wɩbɔmɔ yayɩ tɩyaŋ. Ɛɛ rɛ ʋ basɩ ba sɩya wɩya tɩya ba a baa, 21"Mamaa Kɔrazɩŋ tɩmma abee Bɛsaada tɩmma, ma sɩ na tʋwara kɩŋkaŋ. Wɩmagɩla hʋ ŋ aa yaa ma lee, dɩ mɩyaŋ nɛ fa yaa wɩya no Taaya abee Siidɔŋ nala lee, ba fa bɩ sɩ yaa gyegye ka dɩ ba paa ba logannɩ laalɩ, aŋ yaa tʋwɔl bʋgɩ ba tɩɩ a daga anɩɩ ba tɩsɩ kyogo rɛ, ba bɩrɩmɩ lɩɩ ba wɩbɔmɔ tɩyaŋ. 22Wɩtɩɩ rɛ ŋ basɩ kɩ tɩya ma, sarɩya hʋ kyɛdiilii, Wɩɩsɩ sɩ dɔgɩsɩ Kɔrazɩŋ abee Bɛsaada tɩmma a te Taaya abee Siidɔŋ tɩmma. 23Mamaa Kapɛɛnam tɩmma, ma ta ko kɩ liisi anɩɩ Wɩɩsɩ sɩ bigisi ma. Ma gyɩŋ tɩya ma tɩɩ weliŋ, ʋ sɩ kpa ma we diŋ tɩyaŋ dɩ ma na tʋwara kɩŋkaŋ. Ma bɩɩna ma sɩ wuwo kaŋ ma tɩɩ gyɩŋ wɩɩsɩbee rɛ koo? Wɩɩsɩ sɩ kpa ma yuwo we diŋ tɩyaŋ dɩ ma na tʋwara kɩŋkaŋ. Wɩmagɩla no buloŋ ŋ aa yaa ma lee, dɩ Sodɔm tɩyaŋ nɛ ŋ fa yaa ba, Wɩɩsɩ fa bɩ sɩ kyogi doŋ buloŋ. Sodɔm ha fa sɩ we doŋ a kaŋ kɩ ko gyɩnaŋ. 24Amɛ ŋ yaŋ basɩ kɩ tɩya ma rɛ, sarɩya hʋ kyɛdiilii Wɩɩsɩ sɩ dɔgɩsɩ Kapɛɛnam tɩmma a te sodɔm tɩmma." 25Saŋa no tɩɩ tɩyaŋ nɛ Yesu baa, "Ŋ Kuwo Wɩɩsɩ, ɩ rɛ yaa wɩɩsɩnyuu abee taŋha buloŋ Tɩɩna. Ŋ aa dannɩ ɩ rɛ akuu wɩya hʋ ɩ aa kpaa faŋa wɩgyʋnna, aŋ kpa ba daga nala hʋ aa bɩ kaŋ wɩgyʋŋ. 26Ŋ Kuwo, ŋ aa kyʋwalɩ ɩ aŋgyʋwasʋ rɛ beewɩya wɩɩ hʋ ɩ aa kyɛɛ ʋ rɛ ɩ yaa gɛɛ. 27Ŋ Kuwo kpaa kɩŋ buloŋ dee tɩya ŋ nɛ. Ŋ Kuwo dʋŋ nɛ gyɩŋ gɛɛ ŋ aa kɩya. Ŋ dʋŋ mɛ rɛ gyɩŋ gɛɛ ŋ Kuwo aa kɩya. Nal buloŋ bɩ gyɩma ʋ, see nala hʋ dʋŋ ŋ aa lɩya a daga ʋ tɩya ba." 28Ɛɛ rɛ Yesu bɩl basɩ tɩya ba a baa, "Ma nala hʋ buloŋ aa lɔlɔ, aŋka wɩya vʋwa ma biŋ, ma ko ŋ lee, dɩ ŋ tɩya ma wiyese. 29Ma tɩŋ ŋ nyʋwa dɩ á yaa nyʋʋdɩgɩ, dɩ ma wuwo gyɩŋ tʋma hʋ ŋ aa kpaa tɩya ma dɩ ma tʋma weliŋ, beewɩya, ŋ sɩya fɩyɛla rɛ ka ŋ gyɩŋ ŋ tɩɩ kanɩɩ mɛ. Dɩ mamaa rɛ yaa gɛɛ, ŋ sɩ tɩya ma wiyese. 30Wɩya hʋ ŋ aa baa dɩ ma yaa, ba bɩ yaa wɩduwoni ma aa sɩ yaa lɔlɔ. Tʋma hʋ mɛ ŋ aa sɩ kpa tɩya ma, ba bɩ sɩ leŋ dɩ ma buri."


text: 1Kʋyɛɛŋ naatoso tɛɛwa, ɩlɛna Yesu kpaɣa Piyɛɛ na Saakɩ na ɩ́lɛ́ ɩ neu Yohaanɩ na pá polo pʋɣʋ kʋkʋlʋɣʋ nakʋlɩ kʋ tɔɔ kɛ́ pa tike. 2Tənaɣa ɩ laɣasa pa ɩsɛntaa kɛ́ kpakpaa, na ɩ ɩsɛntaa tee kɔkɔ. 3Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ ɩfalaa tooso ɩnɩ ɩ na Moisi na Ilii, na pá na Yesu pá yɔɣɔtəɣɩ. 4Tənaɣa Piyɛɛ tɔma Yesu sɩ: Tacaa, ɩsɩɩ tə wɛʋ cənɛ ɩsəntɔ tɔ pə wɛ teu napələɣɩ te. Ɩlɛ ye n caakɩ maa siki coka tooso. Nyaɣa lɛntɛ, Moisi kɛ lɛntɛ, na Ilii kɛ lɛntɛ. 5Piyɛɛ tɔŋna ḿpʋ́ɣʋ́ yɔɣɔtʋɣʋ ɩlɛ ɩsɔŋmʋntʋɣʋ kʋhʋlʋmʋɣʋ laɩlaɩ nɔɣɔlʋ ɩ kɔmaɣalɛ na ɩ́ takɩ-wɛ. Na pá nɩɩ pə yɔɣɔtəɣɩ ŋmʋntʋɣʋ ŋkʋ kʋ tɛɛ sɩ: Ma luɣu tɛɛ Pəyaɣa ŋka ma laŋlɛ hʋlʋməna sɔsɔm tɔɣɔlɔ. Ɩ́ nɩɩna-kɛ. 6Yesu ɩfalaa nɩɩ tɔm tənɛ, ɩlɛna sɔɣɔntʋ kpa-wɛɣɛ sɔsɔm na pá hoti pa nɔɔsɩ tɔɔ. 7Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu polaa na ɩ́ tokina-wɛ na ɩ́ tɔ sɩ: Ɩ́ kʋlɩ, ɩ́ taa nyá. 8Tənaɣa pa kʋsa ɩsɛ na pá nyənɩ, ɩlɛna pá maɣana Yesu tike təkoŋ. 9Yesu na ɩ ɩfalaa pa tiikaɣana pʋɣʋ tɔɔ ɩlɛna Yesu kpaalɩ-wɛ sɩ: Ɩ́ taa heeli nɔɣɔlʋɣʋ mpi ɩ́ nawa mpʋ tɔ. Haləna kʋyaŋku Yʋlʋ Pəyaɣa má maa sɩ na má fe tɔ. 10Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu ɩfalaa pɔɔsa-ɩ sɩ: Pepe tɔɔ kɛ́ Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlaa ná tɔŋ sɩ Ilii ká caaləna kɔntɛ? 11Tənaɣa ɩ cɔ-wɛ sɩ: Tampana pə wɛɛ sɩ Ilii ká kɔɔ na ɩ́ taɣanɩ pə tənaɣa teitei na pə́cɔ́. 12Ama ma heeliɣi-mɛ sɩ Ilii tɛma kɔntɛ. Ama yəlaa ta nyəmɩ-ɩ, ɩlɛna pá lana-ɩ ɩsɩɩ pa sɔɔlaa tɔ. Na mpʋ tɔtɔɣɔ paa la Yʋlʋ Pəyaɣa má ma maɣamaɣa kɛ nyaŋ. 13Tənaɣa ɩ ɩfalaa nyəmá kpakpaa sɩ Ɩsɔ lʋm sɔlʋ Yohaanɩ tɔm kɛ ɩ yɔɣɔtəɣɩ. 14Yesu na ɩ ɩfalaa pa tala timpi samaa ka kotaa tɔ, ɩlɛna apalʋ nɔɣɔlʋ ɩ́ polo ɩ luŋ Yesu tɛɛ, 15na ɩ́ tɔmɩ-ɩ sɩ: Haɩ, Tacaa, nyənɩ ma pəyaɣa pətɔɔtəlɛ. Timle wɛnna-kɛ. Tɔm paɣalɛ pə pɛtəɣɩ-kɛɣɛ kɔkɔsɩ taa na lʋm taa. 16Ma kɔna-kɛɣɛ nyá ɩfalaa ntɔ, na pá kpisi ka waasʋɣʋ. 17Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tɔma ɩ ɩfalaa sɩ: Ɩɩ tɛŋ Ɩsɔ na mə taa, pə́cɔ́ ɩ́ kɛ́ kʋtakɛɛsəŋ kɛ́. Wɛɛ ɩsənaɣa má na-mɛ tɩɩ caɣa na má tɔkɩ mə kʋnyɔŋ? Ɩ́ kɔna-m pəyaɣa ŋkɛɣɛ cənɛ. 18Ɩlɛna Yesu kaləna ɩlɔɣɔʋ wei ɩ ka wɛ pəyaɣa ŋkɛ ka waalɩ tɔ na toŋ na ɩ́ tɔɣɔnɩ-ɩ. Ɩlɛna pəyaɣa hiki alaafəya kɛ kpakpaa kɛ tənɛ ɩnɩ. 19Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu ɩfalaa pɔɔsa-ɩ pa tike sɩ: Pepe tɔɔ kɛ́ tə ta pəsɩ na tə loo ɩlɔɣɔʋ ɩnɩ? 20Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu cɔwa ɩ ɩfalaa sɩ: Ɩ́ ta tɛ́ Ɩsɔ na mə taa na pə tɔɔ tɔɣɔ. Tampana kɛ ma heeliɣi-mɛ yoo maa cɛsəɣɩ. Ye mə taa tɛmnaʋ kɛ Ɩsɔ ka tɩɩ tala ɩsɩɩ sɔɔɣa pile kɛ yasəlaɣa, ɩ́ pəsəɣɩ na ɩ́ tɔ pulaɣa kanɛ sɩ ká kpɛsɩ na ká laɣasɩ, kaa kpɛsɩ kɛ́. Pʋlʋ kaa wɛɛ mpi ɩ́ ká kpisi tɔ. [ 21Ɩlɔɣɔʋ ɩsɩɩ mpʋ, ye pə taɣa Ɩsɔ sələmʋɣʋ na Ɩsɔ sələmʋɣʋ, na nɔhɔkʋtʋ na nɔhɔkʋtʋ, pʋlʋ ɩɩ tɔɣɔnəɣɩ-ɩ.] 22Ḿpʋ́ɣʋ́ kʋyakʋ nakʋlɩ pə pamna Yesu ɩfalaa kota təntəmlɛ kɛ Kalilee tɛtʋ taa. Tənaɣa Yesu heela-wɛ sɩ: Paa tʋ Yʋlʋ Pəyaɣa maɣa yəlaa niŋ taa, 23na pɛlɛ pá kʋ-m. Ama wɛɛ tooso wule maa fe. Ḿpʋ́ɣʋ́ tɔm tənɛ tə wakəla ɩ ɩfalaa laŋa kɛ sɔsɔm. 24Yesu na ɩ ɩfalaa pa tala Kapənahum, ɩlɛna Ɩsɔ təsɛɛlɛ sɔsɔɔlɛ lampuu mʋlaa polo pa pɔɔsɩ Piyɛɛ sɩ: Mə Caa naa fɛləɣɩ Ɩsɔ təsɛɛlɛ sɔsɔɔlɛ lampuu yɛɛ? 25Ɩlɛna Piyɛɛ sɩ: Ɩ fɛləɣɩ. Saa wei Piyɛɛ sʋʋkaɣa təyaɣa ɩlɛna Yesu caalɩ-ɩ pɔɔsʋɣʋ sɩ: Simɔŋ, n hʋʋ suwe? Le nyə́ma fɛləɣəna antulinya ɩnɛ ɩ awulaa kɛ lampuunaa na patantənaa ye? Tɛtʋ piya yaa mʋʋlaa? 26Ḿpʋ́ɣʋ́ Piyɛɛ cɔwa sɩ: Mʋʋlaa fɛləɣəna. Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tɔma sɩ: Tampana kɛ te, pə fɛɩ sɩ tɛtʋ piya ɩ́ fɛlɩ lampuu se. 27Paa na mpʋ tɩɩ caa sɩ pə la yəlaa panɛ pa taa kɛ́ pʋlʋ, ɩlɛ polo pɔɣɔ taa na ń tʋ kulaɣa. Kancaalaɣa tinte nte n ká kpa tɔ, wiili tə nɔɣɔ taa, n ká maɣana liɣitee nyəɣəlʋɣʋ. Ləsɩ-kʋ na ń kɔɔ na ń fɛlɩ ma na-ŋ tá lampuu.


text: 1Mɩyaŋ, ma nɩhɩyawʋ rɛ sabɩ teŋ no a kɩ tɩya ma Krisitabiisi hʋ aa we doŋ. Ŋ kyo ma rɛ weliŋ abee ŋ wɩtɩɩ buloŋ. Ŋ dʋŋ mɛ yaŋ daa kyo ma gɛɛ, amɛ nala hʋ buloŋ aa gyɩŋ wɩtɩɩ hʋ mɛ kyo ma rɛ. 2Wɩtɩɩ hʋ aa we á tɩyaŋ, ʋ rɛ tɩŋ á kyo ma gɛɛ. Wɩtɩɩ no sɩ we á tɩyaŋ a kaŋ kɩ mʋ maakyiye buloŋ. 3Á aa tɩŋ Wɩɩsɩ wɩtɩɩ ŋmanɩɩ hʋ, a kyo dɔmɔŋ nyɛ, á Kuwo Wɩɩsɩ abee ʋ Biye Yesu Krisita bɔnyɛ tɩyaŋ, ba sɩ fá á sikii, a leŋ dɩ á hɔŋ abee laaŋfɩya. 4Ŋ teŋ fɩyɛla rɛ kɩŋkaŋ beewɩya ŋ naa ma badɔmɔŋ nɛ dɩ ba aa tɩŋ wɩtɩɩ hʋ anɩɩ á Kuwo Wɩɩsɩ aa daga ma gɛɛ. 5Wɩɩsɩ nala, ŋ aa sʋla ma, ma leŋ dɩ á kyo dɔmɔŋ. Wɩɩ no bɩ kɩɩ nɩɩ mɩrɩfalɩɩ rɛ ŋ sabɩ kɩ tɩya ma. Mɩra no rɛ á tɩŋa a lɩɩ saŋa hʋ á aa laa Yesu Krisita wɩya di tɩyaŋ buloŋ. 6Kyori tɩɩ rɛ yaa á aa tɩŋ Wɩɩsɩ nyʋwa á mɩɩbol buloŋ tɩyaŋ. Wɩɩsɩ nyʋwa hʋ ʋ aa tɩya ma a lɩɩ piilii hʋ tɩyaŋ buloŋ nɛ yaa dɩ á kaŋ kyori abee dɔmɔŋ. 7Wɩnyɩyɛla rɛ suu lee buloŋ, a gɔllɩ kɩ mʋrɩ nala. Wɩnyɩyɛla no aa baa dɩ Yesu Krisita bɩ ko tuu dʋnɩya a bɩrɩmɩ nihuwobiŋ. Nal hʋ buloŋ aa kaŋ hakɩla no iriŋ, ʋ tɩɩna rɛ yaa nal hʋ aa mʋrɩ nala, Krisita dɔŋ hʋ. 8Ɛɛwɩya, ma pɔ ma tɩɩ weliŋ, a ta leŋ dɩ kɩŋ hʋ wɩya ma aa tɩŋ Wɩɩsɩ ko gɛ ma, ka dɩ Wɩɩsɩ kpa ma tuno buloŋ tɩya ma. 9Nal hʋ buloŋ aa bee daga wɩya hʋ Krisita aa daga dʋŋ, aŋ daga wɩdʋŋsɩ kɩ pɛ, ʋ tɩɩna bee Wɩɩsɩ bɩ yaa kɩdɩgɩ. Amɛ nal hʋ buloŋ aa tɩŋ wɩya hʋ Krisita aa daga ma dʋŋ, ʋ tɩɩna bee á Kuwo Wɩɩsɩ abee ʋ Biye hʋ yaa kɩdɩgɩ rɛ. 10Ɛɛwɩya, dɩ nal buloŋ nɛ ko ma lee a bee daga wɩya no, ma ta leŋ dɩ ʋ tɩɩna gyʋʋ ma dɩya. Ma ta paalɩ lɔllɩ ʋ mɛ gba. 11Dɩ nal buloŋ nɛ ko lɔllɩ ʋ, ʋ mɛ yaa ʋ dɔŋtɩɩna rɛ, a pɛ ʋ tɩyaŋ ba kɩ yaa wɩbɔmɔ. 12Ŋ kaŋ wɩya yʋga rɛ a kɩ kyɛ dɩ ŋ basɩ tɩya ma. Amɛ ŋ bee kyɛ dɩ ŋ sabɩ ba buloŋ teŋ tɩyaŋ. Ŋ aa kyɛ dɩ ŋ tɩɩ ko ma lee rɛ dɩ á hɔŋ basɩ ba. Ɛɛ rɛ sɩ leŋ dɩ á teŋfɩyɛlʋʋ hʋ yaŋ yaa teŋfɩyɛl-piliŋ. 13Ma nɩmmabalɩya Krisitabiisi hʋ aa we daha mɛ aa kyʋwalɩ ma weliŋ.


text: 1Dɩ ɩ laa Wɩɩsɩ di rɛ yaa ɩ aa bee yaa sige anɩɩ ɩ sɩ na kɩna hʋ wɩya ɩ aa yɩyɛlɩ. Wɩɩsɩ laadii rɛ yaa ɩ aa laa di anɩɩ kɩna hʋ ɩ sɩɩ aa bee na kɔnɩ we doŋ nɛ. 2Faafaa nala hʋ fa aa laa Wɩɩsɩ di rɛ tɩŋ Wɩɩsɩ teŋ gyɩ fɩyɛlɩ ba nyuu tɩyaŋ. 3Á aa laa Wɩɩsɩ di rɛ tɩŋ á gyɩma anɩɩ Wɩɩsɩ kaŋ ʋ nyʋwa dʋŋ nɛ a basɩ wɩya dʋnɩya kɩŋ kɩŋ buloŋ we doŋ. Ɛɛwɩya, kɩna á sɩɩ aa bee na rɛ Wɩɩsɩ kaŋ marɩ dʋnɩya kɩna hʋ buloŋ á sɩɩ aa naa. 4Abɛl gyɩ aa laa Wɩɩsɩ di rɛ tɩŋ ʋ gyɩ kpa kɩŋ aa weliye te Keeŋ kɩŋ a sʋla Wɩɩsɩ. Ɛɛ mɛ rɛ tɩŋ Wɩɩsɩ teŋ gyɩ fɩyɛlɩ ʋ wɩɩsʋllɩ-kɩŋ hʋ tɩyaŋ, ka ʋ leŋ ʋ yaa tɩpʋlʋŋ tɩɩna ʋ sɩya tɩyaŋ. Abɛl sʋba rɛ, amɛ ʋ aa laa Wɩɩsɩ di nyubaanɩŋ, wɩɩ hʋ ʋ aa yaa ha pɩna rɛ. 5Ɛnɔkɩ mɛ gyɩ aa laa Wɩɩsɩ di wɩya ʋ gyɩ bɩ sʋba, aŋka Wɩɩsɩ gyɩ kpa ʋ, a kaŋ gyɩŋ Wɩɩsɩbee, nal buloŋ bɩl bɩ na ʋ. Wɩɩsɩ teŋ gyɩ fɩyɛla ʋ nyuu tɩyaŋ nɛ, ka ʋ na kpa ʋ a kaŋ gyɩŋ Wɩɩsɩbee. 6Dɩ nal lɛ bɩ laa Wɩɩsɩ di ʋ bɩ sɩ wuwo tɩŋ Wɩɩsɩ kyɛrɩ, beewɩya dɩ nal buloŋ nɛ aa kyɛ dɩ ʋ tɩŋ Wɩɩsɩ ʋ maga dɩ ʋ laa di rɛ anɩɩ Wɩɩsɩ we doŋ nɛ, a bɩl laa di mɛ anɩɩ Wɩɩsɩ aa pɛ nala hʋ aa pɩya kɩ kyɛ ʋ abee ba tɩsɩ buloŋ tɩyaŋ nɛ. 7Nowa gyɩ aa laa Wɩɩsɩ di rɛ tɩŋ Wɩɩsɩ gyɩ basɩ wɩya hʋ aa sɩ maakyiye yaa a tɩya ʋ, ʋ nɩɩ Wɩɩsɩ nyʋwa abee ʋ aa bɩ wuwo gyɩŋ ba buloŋ. Ʋ gyɩ nɩɩ Wɩɩsɩ nyʋwa rɛ a marɩ nɩɩduworiboro, ʋ bee ʋ dɩya nala gyʋʋ, nɩɩ bɩ kpʋʋ ba, beewɩya Wɩɩsɩ gyɩ leŋ nɩɩ tɔ dʋnɩya buloŋ nɛ dʋnɩya nal nal buloŋ sʋba. Wɩɩ no ʋ gyɩ aa yaa daga anɩɩ dʋnɩya nɩkaalɩya buloŋ yaa nɩbɔmɔ rɛ. Nowa gyɩ aa laa Wɩɩsɩ di rɛ tɩŋ Wɩɩsɩ gyɩ basɩ baa ʋ yaa tɩpʋlʋŋ tɩɩna rɛ ʋ sɩya tɩyaŋ. 8Abɩraham mɛ gyɩ laa Wɩɩsɩ di rɛ. Ɛɛ rɛ tɩŋ Wɩɩsɩ gyɩ aa yɩrɩ ʋ a basɩ tɩya ʋ dɩ ʋ lɩɩ mʋ paalʋʋ kɩdɩgɩ ʋ aa wee nyʋwa dɩ ʋ sɩ kpa tɩya ʋ. Ʋ gyɩ sii lɩɩ ʋ bee tɩyaŋ nɛ a kɩ mʋ paalʋʋ hʋ, aŋ bɩ gyɩŋ lee hʋ ʋ aa mʋʋ. 9Ʋ gyɩ aa laa Wɩɩsɩ di wɩya, ʋ gyɩ mʋʋ hɔŋ paalʋʋ hʋ Wɩɩsɩ aa wee nyʋwa dɩ ʋ sɩ kpa tɩya ʋ hʋ tɩyaŋ nɛ, a we gyama a kɩ gyʋʋ anɩɩ nɩhʋwal. Ɛɛ tɩɩ rɛ ʋ biibaal Azɩkɩ abee ʋ nihii Gyeekɔbɩ mɛ gyɩ hɔŋ taŋha hʋ tɩyaŋ, a we gyama a kɩ gyʋʋ anɩɩ nɩhʋwala. Ba bee Abɩraham buloŋ nɛ Wɩɩsɩ gyɩ we nyʋwa hʋ a baa dɩ ʋ sɩ kpa taŋha hʋ tɩya ba. 10Beewɩya Abɩraham fa aa gyegili dɩ ʋ maakyiye gyʋʋ bee hʋ Wɩɩsɩ tɩɩ aa tii naaŋ a saa rɛ. Bee no sɩ we doŋ a kaŋ kɩ mʋ maakyiye buloŋ. 11Abɩraham gyɩ aa laa Wɩɩsɩ di rɛ tɩŋ ʋ gyɩ wuwo lʋl biye, abee ʋ gyɩ aa hɩyasa kɩŋkaŋ, ka ʋ haaŋ Saara mɛ bɩl yaa hapɩrɩ buloŋ. Ʋ gyɩ laa di anɩɩ Wɩɩsɩ kaŋ wɩtɩɩ rɛ aa sɩ yaa wɩɩ hʋ ʋ aa wee nyʋwa anɩɩ ʋ sɩ yaa. 12Abɩraham gyɩ hɩyasa rɛ a mʋ kpaga sʋʋ, amɛ abee gɛɛ buloŋ, nala aa lɩɩ badɩgɩ no dʋŋ doho tɩyaŋ wala rɛ a bɩ kaŋ dɩɩsɩɩ anɩɩ wɩɩsɩnyuu kyɩŋwʋlɩya koo fuwobal nyʋwa bumbugulo. 13Nala no buloŋ gyɩ laa Wɩɩsɩ wɩya di rɛ aŋ na sʋba. Kɩna hʋ Wɩɩsɩ gyɩ aa wee nyʋwa baa dɩ ʋ sɩ kpa tɩya ba, ba gyɩ bɩ naa ba aŋ sʋba. Ba gyɩ naa ba rɛ dɩ ba we libolii tɩyaŋ, ba tenni gyɩ fɩyɛlɩ kɩŋkaŋ, aŋ gyɩ leŋ nal buloŋ gyɩma anɩɩ ba yaa nɩhʋwala abee gyʋgyʋʋlɩya rɛ dʋnɩya no tɩyaŋ. 14Nala hʋ aa baa ba yaa nɩhʋwala bee gyʋgyʋʋlɩya hʋ daga anɩɩ ba aa kyɛ ba tɩɩ taŋha rɛ dɩ ba hɔŋ. 15Ba bɩl bee bɩɩnɩ taŋha hʋ tɩyaŋ ba aa lɩya wɩya. Dɩ ba aa rɛ fa aa bɩɩnɩ ʋ wɩya, ba fa kaŋ ŋmanɩɩ rɛ dɩ ba mɩɩgɩ mʋ doŋ. 16Amɛ ba fa aa kyɛ dɩ ba hɔŋ taŋha hʋ aa weliye te taŋhasɩ buloŋ tɩyaŋ nɛ, doŋ nɛ yaa Wɩɩsɩbee. Ɛɛwɩya, ʋ bɩ yaa Wɩɩsɩ hɩɩsɩ abee ba aa yɩrɩ ʋ ba Wɩɩsɩ, beewɩya ʋ tɩɩ marɩ bee biŋ ba rɛ. 17- 18Abɩraham gyɩ aa laa Wɩɩsɩ di wɩya, ʋ gyɩ yaa siri rɛ dɩ ʋ kpa ʋ biibaal Azɩkɩ lɩɩ wɩɩsʋlɩɩ tɩya Wɩɩsɩ. Wɩɩsɩ gyɩ wee nyʋwa tɩya Abɩraham nɛ anɩɩ Azɩkɩ tɩyaŋ nɛ ʋ doho nala buloŋ sɩ lɩɩ, aŋ gyɩ yaŋ kɩ kyɛ dɩ ʋ magɩsɩ ʋ na gɛɛ ʋ aa sɩ yaa. Amɛ Abɩraham gyɩ yaa siri rɛ dɩ ʋ kaŋ ʋ biidɩgɩ hʋ dʋŋ a kpʋ lɩɩ wɩɩsʋlɩɩ tɩya Wɩɩsɩ. 19Abɩraham fa gyɩma anɩɩ Wɩɩsɩ sɩ wuwo kyisi ʋ biye hʋ sʋʋ tɩyaŋ nɛ. Ɛɛ rɛ tɩŋ ʋ gyɩ yaa siri dɩ ʋ kpʋ biye hʋ a tɩya Wɩɩsɩ gɛɛ. Ʋ aa yaa siri gɛɛ mɛ, ka ʋ gyɩ kɩɩ gɛɛ anɩɩ ʋ kpʋʋ ʋ rɛ, ka Wɩɩsɩ mɛ kyisi ʋ sʋʋ tɩyaŋ a kpa ʋ tɩya Abɩraham. 20Azɩkɩ mɛ gyɩ aa laa Wɩɩsɩ di rɛ tɩŋ ʋ gyɩ sʋla Wɩɩsɩ tɩya ʋ biisi Gyeekɔbɩ abee Isawʋ, dɩ Wɩɩsɩ pɛ ba tɩyaŋ maakyiye. 21Gyeekɔbɩ mɛ gyɩ aa laa Wɩɩsɩ di rɛ tɩŋ, ʋ sʋʋ gyɩ aa ko kpaga, ʋ mɛ gyɩ tɩga ʋ daatɩgɩɩ sɩŋ, aŋ kyʋwalɩ Wɩɩsɩ, a sʋla ʋ dɩ ʋ pɛ ʋ nihiye Gyosɛfʋ biisi tɩyaŋ. 22Gyosɛfʋ mɛ gyɩ aa laa Wɩɩsɩ di wɩya, ʋ sʋʋ gyɩ aa ko kpaga, ʋ gyɩ basɩ Iziral tɩmma aa sɩ maakyiye lɩɩ Igyipiti paalʋʋ tɩyaŋ wɩya rɛ, aŋ daga ba gɛɛ mɛ ba aa sɩ yaa ʋ hogo. 23Moosi nɩɩna abee ʋ kuwo mɛ gyɩ laa Wɩɩsɩ di rɛ. Ɛɛ rɛ tɩŋ ba gyɩ kpa ʋ faŋa peŋsi boto ba aa lʋla ʋ hal tɩyaŋ. Ba gyɩ naa anɩɩ ʋ yaa Biiwelii rɛ, ɛɛ wɩya ba gyɩ bɩ fáá Igyipiti tɩmma kuwori aŋ vɩya ʋ nyʋwa hʋ ʋ aa bine dɩ Iziral tɩmma kpʋ ba biifɩllɩ buloŋ aa yaa boyoŋbiisi. 24Moosi gyɩ aa ko waa teŋ, ʋ mɛ gyɩ laa Wɩɩsɩ wɩya di rɛ. Ɛɛ rɛ tɩŋ ʋ gyɩ bɩ laa nyʋwa dɩ ba kana ʋ yɩrɩ kuwori Faaro toluu biye. 25Ʋ gyɩ kpaa nɩɩ ʋ aa naa tʋwara hʋ Wɩɩsɩ nala aa naa, ʋ rɛ kpɩya ʋ aa we Faaro dɩya tɩyaŋ a kɩ nɩɩ sʋma hʋ aa bɩ sɩ pɩɩsɩ aŋ ha bɩl leŋ dɩ ʋ yaa wɩbɔmɔ mɛ. 26Moosi gyɩ naa anɩɩ dɩ ʋ rɛ pɛɛ na tʋwara hʋ Wɩɩsɩ nala aa naa, akuu Nal hʋ Wɩɩsɩ aa lɩya wɩya, ʋ rɛ kaŋ tɔnɔ yʋga a te kɩweliye hʋ buloŋ ʋ fa aa sɩ na Igyipiti tɩyaŋ. Ʋ gyɩ kpaa ʋ hakɩla buloŋ we tuno hʋ ʋ aa sɩ maakyiye na tɩyaŋ nɛ. 27Moosi gyɩ aa laa Wɩɩsɩ wɩya di rɛ tɩŋ ʋ gyɩ lɩɩ Igyipiti paalʋʋ tɩyaŋ. Ʋ gyɩ gyɩma anɩɩ Igyipiti kuwori sɩ na baaŋ ʋ nyuu tɩyaŋ nɛ, amɛ ɛɛ gyɩ bɩ leŋ kambɩŋ kana ʋ. Ʋ gyɩ aa lɩɩ Igyipiti tɩyaŋ mɛ, ʋ gyɩ bɩl bɩ mɩɩgɩ hal, beewɩya ʋ gyɩ kɩɩ gɛɛ anɩɩ ʋ aa naa Wɩɩsɩ, abee á aa bee na Wɩɩsɩ buloŋ. 28Moosi gyɩ aa laa Wɩɩsɩ di mɛ rɛ tɩŋ ʋ gyɩ leŋ Iziral tɩmma di Dɩɩsɩ-parɩ-banɩɩ Kyɛbal hʋ. Ʋ gyɩ leŋ ba kpʋ pʋsɩ rɛ, a yaa kyal hʋ taa ba dimbeenyʋʋsɩ buloŋ. Ba gyɩ aa yaa gɛɛ, malɩka hʋ Wɩɩsɩ gyɩ aa tɩma dɩ ʋ ko tuu a kpʋ Igyipiti tɩmma biibumo buloŋ Igyipiti paalʋʋ tɩyaŋ gyɩ ko parɩ Iziral tɩmma biibumo ta rɛ. 29Iziral tɩmma mɛ gyɩ aa laa Wɩɩsɩ di rɛ tɩŋ ba gyɩ vala kyol fuwofɩyaŋ hʋ anɩɩ ʋ aa yaa taŋha hɩlɩɩ. Amɛ Igyipiti tɩmma hʋ kɛ gyɩ aa kile ba lugo ko pele fuwo hʋ, a kɩ lʋga dɩ ba kyol, nɩɩ hʋ gyɩ mɩɩgɩ ko tɔ ba rɛ ba buloŋ sʋba. 30Iziral tɩmma hʋ gyɩ bɩl aa laa Wɩɩsɩ di rɛ tɩŋ ba gyɩ vala baarɩ tɔɔ kɩdɩgɩ ba aa yɩrɩ Gyɛriko kyɛyɛ bapɛ, gyebii hʋ ba aa saa baarɩ bee hʋ buloŋ tele. 31Hasɔŋsɔnnɩ kɩdɩgɩ mɛ rɛ gyɩ we Gyɛriko tɩyaŋ ba kɩ yɩrɩ Reehabɩ. Ʋ mɛ gyɩ laa Wɩɩsɩ di rɛ. Ɛɛwɩya, ba gyɩ bɩ kpʋʋ ʋ anɩɩ ba aa kpʋʋ Gyɛriko nɩkaalɩya hʋ aa bɩ laa Wɩɩsɩ di gɛɛ, beewɩya Iziral tɩmma gyɩ aa laa sɩya tɩŋ nala badɔmɔŋ dɩ ba ko lʋwɔlɩ deŋ Gyɛriko na, ʋ gyɩ kaŋ ba weliŋ nɛ. 32Ŋ fa sɩ wuwo dɩɩsɩ wɩya no kɩ mʋ, amɛ ŋ bɩ kaŋ sɩnɩɩ ŋ aa sɩ basɩ Gidiyɔŋ, abee Baraki, abee Samsɩŋ, abee Gyefita, abee Deviti, abee Samuwɛl abee Wɩɩsɩ tɩŋdaala hʋ buloŋ wɩya lagɩlagɩ no. 33Nala no buloŋ gyɩ laa Wɩɩsɩ di rɛ. Ɛɛ rɛ tɩŋ ba badɔmɔŋ gyɩ yuwo di taŋhasɩ badɔmɔŋ nala aŋ laa ba kɩna. Ba gyɩ tɩŋ wɩtɩɩ hʋ Wɩɩsɩ aa kyɛ rɛ, aŋ na kɩna hʋ Wɩɩsɩ aa wee nyʋwa dɩ ʋ sɩ kpa tɩya ba. Ba badɔmɔŋ gyɩ kyaga naakyige nyʋʋsɩ tɔ rɛ, ba suri lɔlɔ. 34Ba badɔmɔŋ dɩsɩ diŋbala rɛ. Wɩɩsɩ lɩɩ ba nala hʋ fa aa kyɛ dɩ ba kpʋ ba bee takoobiye nosi tɩyaŋ. Ba gyɩ bɩ kaŋ dee, amɛ Wɩɩsɩ rɛ gyɩ tɩya ba dee ba gyɩ ko yaa bembiduwoni tɩmma, a yuwo yuwoni a di taŋhasɩ badɔmɔŋ nala, ba laalyuwolo fá nyʋgɩsɩ. 35Haana badɔmɔŋ gyɩ aa laa Wɩɩsɩ di wɩya, Wɩɩsɩ gyɩ leŋ ba lʋlla sii sʋʋ tɩyaŋ nɛ. Nala badɔmɔŋ mɛ gyɩ aa laa Wɩɩsɩ di wɩya, ba gyɩ naa ŋmanɩɩ rɛ ba aa sɩ lɩɩ tʋwara tɩyaŋ, ka ba vɩya aŋ leŋ ba dɔgɩsɩ ba kpʋ, dɩ Wɩɩsɩ kyisi ba a kpa mɩɩbol aa weliye te dʋnɩya no mɩɩbol a tɩya ba. 36Dʋnɩya nala gyɩ mʋŋ badɔmɔŋ nɛ. Ba gyɩ vɩɩrɩ badɔmɔŋ mɛ a vʋwa badɔmɔŋ mɛ abee kyɔrʋmɔ aŋ kaŋ ba tɔ dɩya tɩyaŋ. 37Ba gyɩ yaga badɔmɔŋ nɛ abee bʋwa, a kaŋ badɔmɔŋ keri balɩya balɩya, aŋ kpʋ badɔmɔŋ mɛ abee takoobiye. Ba badɔmɔŋ gyɩ laalɩ piyese abee bʋʋna tenni rɛ, beewɩya ba gyɩ yaa nyaaba rɛ, ba kɩ dɔgɩsɩ ba, ba kɩ na tʋwara. 38Dʋnɩya no gyɩ bɩ weliye maga ba weyi. Ba gyɩ kɩɩ gɛɛ anɩɩ gyʋgyʋʋlɩya a kɩ gɔllɩ taŋhahɩlɩya tɩyaŋ abee dogiŋsi nyuni tɩyaŋ, a gyɩ kɩ gyʋʋ bʋbʋʋsɩ abee taŋha bʋʋsɩ. 39Wɩɩsɩ teŋ tɩyaŋ ba basa anɩɩ Wɩɩsɩ teŋ fɩyɛla nala no buloŋ aa laa ʋ di nyuu tɩyaŋ nɛ. Amɛ ba kɩdɩgɩ buloŋ gyɩ bɩ na kɩŋ hʋ Wɩɩsɩ aa wee nyʋwa dɩ ʋ sɩ kpa tɩya ba. 40Beewɩya Wɩɩsɩ mɩɩgɩ kyɛ kɩŋ aa weliye te faafaa kɩŋ hʋ rɛ a biŋ gbala á buloŋ. Wɩɩsɩ wɩkyɛɛlɩɩ rɛ yaa dɩ á beel-ba buloŋ laŋŋɩ yaa niweliye aa bɩ kaŋ wɩbɔŋ anɩɩ gɛɛ hʋ ʋ aa kyɛ dɩ á kɩɩ.


text: 1Sɔsɔ má, ma ŋmaakəna takəlaɣa kanɛɣɛ ma yʋlʋ kʋpaŋ Kayusi. Ma sɔɔla-ŋ sɔsɔm kɛ́. 2Ma taapalʋ kʋpaŋ, ma koolee ntɛ́ sɩ ń caɣana nyá tɩ, na pə́ ha-ŋ tɔnʋɣʋ taa alaafəya ɩsɩɩ nyá ləsaɣa wɛʋ alaafəya tɔ. 3Ta taapalaa tala cənɛ ɩlɛna pá heeli-m sɩ ń tɔka tampana kɛ́ pə tɩɩ fɛɩ, ɩsɩɩ tuu lɔŋ n ka tɩɩ tɔkʋɣʋ-yɛ tɔ, ɩlɛna ma laŋlɛ hʋlʋmɩ sɔsɔm. 4Ɩsɩɩ ma nɩɩkʋɣʋ sɩ ma piya təŋəɣɩ tampana tɔ pə wɛ-m leleŋ kɛ́ pə tɩɩ fɛɩ. 5Ma taapalʋ kʋpaŋ, paasənaʋ mpi ń paasəna tá taapalaa haləna pə́ kpɛŋna mʋʋlaa maɣamaɣa tɔ n kɛ́ yʋlʋ kʋpaŋ kɛ́. 6Yəlaa panɛ pa pʋɣʋla nyá sɔɔlʋɣʋ tɔm kɛ Yesu sɛɛlaa təna ɩsɛntaa. Haɩ, ma wiikina-ŋ sɩ ń nyənɩ Ɩsɔ na ń səna-wɛɣɛ pa mpaaʋ tɔm taa. 7Kilisiti təmlɛ lapʋ tɔɔ kɛ́ pa tʋ mpaaʋ, pa ta tisi sɩ mpa pa ta nyɩ Ɩsɔ tɔ pá səna-wɛ. 8Pə mʋna Kilisiti təŋlaa ta taa tɔkəna yəlaa ɩsɩɩ panɛ ɩnɩ pa takanaa, na tə́ tʋ-wɛɣɛ niŋ kɛ tampana təmlɛ nte pa lakɩ tɔ tə taa. 9Ma ŋmaa Yesu sɛɛlaa kpekəle kɛ takiliya tənyəʋ, na Tiyotəlɛfɩ wei ɩ pɛɛkəɣɩ sɩ pa nyənəɣɩ-ɩ pa sɔsɔ tɔ ɩ́ kisi sɩ ɩnɩ ɩ kaa mʋ ma tɔm. 10Pə tɔɔ kɛ́ ye ma kɔma na má kɔɔ maa kuli ɩsaɣatɔm na pɔpɔtʋ tɔm nti ɩ suu-tʋ tɔ tə tɔɔ na ɩ́ nɩɩ. Ɩ ta yele ɩ nyəŋ ɩnɩ se. Ta taapalaa mpa pa kɔŋ təna tɔ ɩɩ mʋɣʋ-wɛ. Haləna ye mpa pa caakɩ sɩ pa mʋ-wɛ, ɩ kaləɣəna-wɛɣɛ na ɩ́ nyaasɩ-wɛ na Yesu sɛɛlaa kpekəle taa tɔɣɔnʋɣʋ. 11Ma taapalʋ kʋpaŋ, taa kɛɛna ɩsaɣalatʋ. Ama kɛɛna kʋpantʋ latʋ na ń lakɩ. Ɩsɔ tənna kʋpantʋ latʋ. Ye wei ɩɩ lakɩ kʋpantʋ, pʋntʋ ta nyɩ Ɩsɔ kɛ́ paa pəcɔɣɔ. 12Yəlaa təna pʋɣʋləɣɩ Temetiyusi kʋpantʋ kɛ́, na ɩ tampana maɣamaɣa ná ləsəɣɩ ɩ nyɩɩlʋɣʋ tɔtɔ. Ɩnəɣɩ tá tɔtɔ tə kuliɣi kahuka kɛ ɩ kʋpantʋ tɔɔ, na n nyəmá teu sɩ taa yɔɣɔta nti, ḿpʋ́ɣʋ́ pə wɛɛ. 13Tɔm nti ma wɛna sɩ ma heeliɣi-ŋ tɔ tə tɔɔwaɣa, ɩlɛ ma kaa nɔkɩ na má ŋmaa-təɣɩ kʋŋmaa kɛ takəlaɣa taa na ŋmaalaɣa. 14Ama ma nyɩɩləɣɩ sɩ maa kɔɔ na má na-ŋ nɔɔnɔɔ na tə́ caɣa na tə́ yɔɣɔtɩ. 15Ɩsɔ ɩ́ ha-ŋ alaafəya, nyá taapalaa sɛɛkɩ-ŋ. Sɛɛ paa ta taapalʋ wei.


text: 1Yesu aa basɩ wɩya no ko teŋ, ʋ wil deŋ wɩɩsɩnyuu aŋ baa, "Ŋ Kuwo, saŋa hʋ pele rɛ. Leŋ dɩ dʋnɩya nala na mɩyaŋ ɩ biye hʋ gaŋdarɩ dɩ ŋ mɛ leŋ dɩ ba na ɩ gaŋdarɩ. 2Ɩ rɛ kpaa dʋnɩya nala wɩɩ buloŋ dee a we ŋ nosi tɩyaŋ, dɩ ŋ kpa mɩɩbol hʋ aa bɩ kaŋ tenii a tɩya nala hʋ ɩ aa leŋ ba yaa ŋ hatɩnna. 3Nala hʋ aa gyɩma anɩɩ ɩ dʋŋ nɛ kɔnɩ yaa Wɩɩsɩ, aŋ pɛ gyɩŋ mɩyaŋ Yesu Krisita, laataal hʋ mɛ ɩ aa tɩma, ba aa rɛ kaŋ mɩɩbol hʋ aa bɩ kaŋ tenii. 4Ŋ daga ɩ gaŋdarɩ rɛ dʋnɩya tɩyaŋ daha, beewɩya tʋma hʋ ɩ aa kpaa tɩya ŋ, ŋ tʋŋ ba buloŋ teŋ nɛ. 5Ŋ kuwo tɩya ŋ gaŋdarɩ ɩ sɩya tɩyaŋ lagɩlagɩ no. Gaŋdarɩ hʋ ŋ fa aa kana ɩ lee ka ɩ na marɩ dʋnɩya hʋ. 6Nala hʋ ɩ aa lɩɩ tɩya ŋ dʋnɩya nala tɩyaŋ, ŋ leŋ ba gyɩma ɩ rɛ. Ba fa yaa ɩ nala rɛ, ka ɩ kpa ba tɩya ŋ. Ba laa ɩ wɩya di rɛ. 7Ɛɛwɩya, lagɩlagɩ no, ba gyɩma anɩɩ kɩna hʋ buloŋ ŋ aa kana lɩɩ ɩ lee rɛ. 8Duwoso hʋ ɩ aa kpaa tɩya ŋ, ŋ basɩ tɩya ba rɛ. Ba laa di rɛ a gyɩma anɩɩ wɩtɩɩ rɛ, ŋ kɔnɩ lɩɩ ɩ lee rɛ. Ba laa di mɛ rɛ anɩɩ ɩ rɛ tɩma ŋ. 9Nala hʋ ɩ aa lɩɩ tɩya ŋ dʋŋ wɩya rɛ ŋ kɩ sʋla ɩ, beewɩya ba aa rɛ yaa ɩ nala. Dʋnɩya nala buloŋ wɩya daa ŋ kɩ sʋla ɩ: 10Ɩ nala yaa ŋ nala rɛ, ŋ nala mɛ yaa ɩ nala. Ba tɩyaŋ nɛ ɩ tɩŋa a daga ŋ gaŋdarɩ. 11Lagɩlagɩ no, ŋ aa ko ɩ lee rɛ, ŋ bɩl bɩ sɩ we dʋnɩya no tɩyaŋ, amɛ ba kɛ sɩ we dʋnɩya no tɩyaŋ. Ŋ Kuwo, ɩ rɛ maga dɩ á kyʋwalɩ ɩ abee gyɩrɩma. Kɩ deŋ nala hʋ ɩ aa lɩɩ tɩya ŋ nyuu weliŋ abee ɩ dee hʋ ɩ aa kpaa tɩya ŋ a leŋ dɩ ba yaa kɩdɩgɩ, anɩɩ ŋ beel-ɩ aa yaa kɩdɩgɩ gɛɛ. 12Ŋ fa aa we ba lee, ŋ deŋ ba nyuu rɛ weliŋ abee dee hʋ ɩ aa kpaa tɩya ŋ. Ŋ fa sɩŋ pɔ ba rɛ a deŋ ba nyuu weliŋ. Ba kɩdɩgɩ buloŋ bɩ nyʋgɩsa ɩ ŋmanɩɩ tɩyaŋ, see nal hʋ aa maga dɩ ʋ nyʋgɩsɩ dʋŋ, dɩ gɛɛ leŋ wɩya hʋ ba fa aa saba ɩ teŋ tɩyaŋ kɔnɩ ko yaa wɩtɩɩ. 13Lagɩlagɩ no, ŋ aa ko ɩ lee rɛ. Amɛ ŋ ha aa we dʋnɩya no tɩyaŋ nyɛ, ŋ basɩ wɩya no kɩ tɩya ba rɛ dɩ teŋfɩyɛlʋʋ hʋ buloŋ ŋ aa kana mɛ we ba tɩyaŋ. 14Ŋ basɩ ɩ nyʋwa wɩya tɩya ba rɛ. Amɛ dʋnɩya nala ha haasɩ ba rɛ beewɩya ba bee dʋnɩya nala bɩ yaa kɩdɩgɩ anɩɩ ŋ bee dʋnɩya nala mɛ aa bɩ yaa kɩdɩgɩ gɛɛ. 15Ŋ bɩ baa dɩ ɩ lɩɩ ba dʋnɩya no tɩyaŋ, amɛ ŋ aa sʋla ɩ rɛ dɩ ɩ pɔ ba a lɩɩ ba Sɩtaanɩ nosi tɩyaŋ. 16Ŋ bee dʋnɩya no nala bɩ yaa kɩdɩgɩ. Ɛɛ tɩɩ rɛ ba mɛ bee dʋnɩya no nala bɩ yaa kɩdɩgɩ. 17Tɩŋa ɩ wɩtɩɩ hʋ tɩyaŋ, a lɩɩ ba dɩ ba yaa ɩ tɩɩ nala, ɩ wɩbii hʋ rɛ yaa wɩtɩɩ. Tɩŋa ɩ wɩbii hʋ aa yaa wɩtɩɩ tɩyaŋ a lɩɩ ba dɩ ba yaa ɩ tɩɩ nala. 18Ɛɛ hʋ ɩ aa yaŋ tɩma ŋ, ŋ ko dʋnɩya no, ɛɛ tɩɩ rɛ ŋ mɛ tɩŋ ba dʋnɩya no tɩyaŋ. 19Ba wɩya, ŋ kpaa ŋ tɩɩ tɩya ɩ rɛ a kɩ tɩŋa ɩ nyʋwa, dɩ gɛɛ wuwo leŋ dɩ ba mɛ kpa ba tɩɩ tɩya ɩ a kɩ tɩŋa ɩ nyʋwa abee wɩtɩɩ. 20Ŋ bɩ sʋla ɩ kɩ tɩya ba dʋŋ, amɛ ŋ sʋla ɩ kɩ tɩya nala hʋ buloŋ aa sɩ laa ŋ wɩya hʋ ba aa sɩ basɩ di mɛ rɛ. 21Ŋ bɩl aa sʋla ɩ rɛ dɩ ɩ leŋ ba buloŋ ko yaa kɩdɩgɩ. Ŋ kuwo, leŋ dɩ á beel-ba buloŋ yaa kɩdɩgɩ anɩɩ ŋ beel-ɩ aa yaa kɩdɩgɩ gɛɛ. Leŋ dɩ ba yaa kɩdɩgɩ dɩ dʋnɩya nala laa di anɩɩ ɩ rɛ kɔnɩ tɩma ŋ. 22Gaŋdarɩ hʋ ɩ aa kpaa tɩya ŋ, ʋ tɩɩ rɛ ŋ mɛ kpa tɩya ba. Ŋ yaa gɛɛ rɛ dɩ ba buloŋ yaa kɩdɩgɩ anɩɩ ŋ beel-ɩ buloŋ aa yaa kɩdɩgɩ gɛɛ. 23Ŋ we ba lee rɛ, ɩ mɛ we ŋ lee. Leŋ dɩ ba kɔnɩ yaa kɩdɩgɩ, dɩ gɛɛ leŋ dɩ dʋnɩya nala gyɩma anɩɩ ɩ rɛ kɔnɩ tɩma ŋ. Leŋ dɩ ba gyɩma anɩɩ ɛɛ hʋ ɩ aa kyo ŋ, ɛɛ tɩɩ rɛ ɩ kyo ba mɛ. 24Ŋ Kuwo, nala hʋ ɩ aa kpaa tɩya ŋ, ŋ aa kyɛ dɩ ba mɛ we lee hʋ tɩyaŋ ŋ aa sɩ we rɛ, dɩ ba wuwo na ŋ gaŋdarɩ hʋ ɩ aa kpaa tɩya ŋ. Ɩ kpaa gaŋdarɩ no tɩya ŋ nɛ beewɩya ɩ kyo ŋ nɛ aŋ na marɩ dʋnɩya no. 25Ŋ kuwo, tɩpʋlʋŋ tɩɩna, dʋnɩya nala bɩ gyɩma ɩ, amɛ ŋ kɛ gyɩma ɩ rɛ. Nala no mɛ gyɩma rɛ anɩɩ ɩ rɛ tɩma ŋ. 26Ŋ leŋ ba gyɩma ɩ rɛ. Ŋ ha sɩ leŋ dɩ ba marɩ gyɩma ɩ dɩ gɛɛ leŋ ba kyo ba dɔŋtɩŋsɩ anɩɩ ɛɛ hʋ ɩ aa kyo ŋ, ka dɩ ŋ mɛ we ba lee."


text: 1Yɛbr ɩ, nyɩɩm mɩŋa za bãwnɩ a na: tɩ bɛ wa a nyɩ zie zawla lɛ ɩ. 2Nyɩ mɩ̀ bãwnɩ a na, a daar yɩ̃ɛ ŋa bɛ na tʋ tɩ ɛ dɔwrɩ tɩ a Filib tẽw a. Ɛ cɛ Naaŋmɩn tɩ kʋ̀ tɩ nɩ fãw tɩ manɩ a ʋ Yel-nʋ̃ɔ̀ kʋ̀ nyɩ, a na saa tɩ ɩ mɔb yaga a. 3A kpaalʋ tɩ na kpaalɛ a nɩbɛ za a, a bɛ ɩ ziri ɛ, bɛ yi tɩɛr-faar pʋɔ ɩ, ɛ́ tɩ mɩ̀ bɛ bɛ̀lɛ nɩr za ɩ. 4Tɩ nɩ̃ɛ na mɩ́ ƴɛrɛ kʋra lɛ mɛ̃ a lɛ a Naaŋmɩn na bɔbr a, bʋ̃ʋ n'ʋ vɛ̃, ʋ ɩ tɩ na kaa ɛ de a Yel-nʋ̃ɔ̀ kʋ̀ tɩ. Nɩsaalbɛ bɛ nɛ bɛ tɩ bɔbr kɛ tɩ ɩrɛ nʋ̃ɔ̀ kpɩɛr ɛ, Naaŋmɩn n'ʋ tɩ bɔbr kɛ tɩ ɩrɛ nʋ̃ɔ̀ kpɩɛr, ʋlɛ na n'ʋ mɩ́ ɩ a tɩ socie kaa bãw a ŋmɛ̃a. 5Nyɩ mɔ̃ mɩ̀ bãwnɩ a na, tɩ bɛ dãw ƴɛr nɔ-kãa a nyɩ zie ɩ, Naaŋmɩn dɩ n a tɩ dãsɩɛ. 6Tɩ na ɩ a Kɩrɩta nɩ-toni a ƴãw, tɩ nãá tʋ̃ɔ na dɩ nɩ-kpɛ̃ɛnʋ a nyɩ zu. Ɛ cɛ tɩ bɛ dãw bɔ yúor nɩr za zie ɩ, a nyɩɩm zie bɩɩ nɩ-yoru zie ɩ. Tɩ nɩ̃ɛ na tɛr su-baalʋ yaga a nyɩ sɔgɔ, mɛ̃ mã na kaarɛ a ʋ bibiir zie nɩ nɔ̃wfʋ a. 8Tɩ na tɩ nɔnɛ nyɩ yaga za a n'a so, tɩ bɛ tɩ bɔbr kɛ́ tɩ manɩ a Naaŋmɩn Yel-nʋ̃ɔ̀ tɛwr kʋ̀ nyɩ ɛ, tɩ mɩ̀ tɩ bɔbr a kɛ́ tɩ nãá lãw de nɩ tɩ tʋɔra za kʋ̀ nyɩ, nyɩ na lɩɛbɩ tɩ nɩ-nɔnɩ za a ƴãw. 9Yɛbr ɩ, nyɩ lɛ tɩɛrɩ a tɩ kpɩɛrʋ nɩ a tɩ balʋ: tɩ tɩ tone nɩ mʋ̃tɔ̃w nɩ tɩ̃ɩsɔw za, ɛ cãa hiere a Yel-nʋ̃ɔ̀ kʋ̀rɛ nyɩ, kɛ́ nyɩ kãw za ta balɛ ʋ tʋɔra a tɩ ƴãw ɛ. 10Nyɩ dɩ n a tɩ dãsɩɛ, Naaŋmɩn mɩ̀ dɩ a dãsɩɛ k'aa tɩ ɩb a nyɩɩm Naaŋmɩn saw-dierbɛ zie tɩ tu n sonu, mɩnʋ, ɛ bɛ tɛr sãwna bɛ yere ɩ. 11Ɛ́ nyɩ bãw na kɛ tɩ ɩ n a nyɩ been been zie mɛ̃ lɛ sãà na mɩ́ ɩrɛ a ʋ bibiir zie a. 12Tɩ kpaalɩ nyɩ na, tɩ yel a kɛ́ nyɩ ƴãw fãw, tɩ zɛlɩ nyɩ nɩ yãayãa k'aa nyɩ cenu sɛw taa nɩ a Naaŋmɩn na bʋɔlɛ nyɩ kɛ́ nyɩ wa pʋɔ a ʋ naalʋ pʋɔ nɩ a ʋ yúor-vɩɛlʋ-danʋ pʋɔ a. 13Lɛ so tɩ mɩ́ puore a Naaŋmɩn yaanɩ kʋra lɛ. Nyɩ na tɩ wõ a Naaŋmɩn ƴɛrʋ a tɩ nʋ̀ɔrɩ́ ɛ saw de a, nyɩ bɛ saw de ʋ mɛ̃ nɩsaalbɛ ƴɛrʋ a ɩ, nyɩ saw na de ʋ mɛ̃ a lɛ tɔr za ʋ na ɩ a, Naaŋmɩn ƴɛrʋ na tone a nyɩɩm na saw de a zie a. 14Sɩza, yɛbr ɩ, nyɩ cɔwr ɩ a Naaŋmɩn Lãw-yie na be a Zude tẽw ɛ saw de a Kɩrɩta Yeezu a. Bʋ̃ʋ n'ʋ vɛ̃, a dɔwrʋ a na nyɛ̃ a Zifʋ mɩnɛ zie a, nyɩ mɩ̀ nyɛ̃ a nɩ a nyɩ tẽ-bi-taabɛ tɛɛ za zie. 15A Zifʋ mɩnɛ nɛ bɛ kʋ́ a Sore Yeezu nɩ a Naaŋmɩn ƴɛr-manbɛ, ɛ mɩ̀ dɔwrɩ tɩ, bɛ bɛ ɩrɛ a pɛlɛ a Naaŋmɩn pʋɔ ɩ, ɛ ɩ a nɩsaalbɛ za dɔ̃ dem. 16Bɛ bɛ sawr tɩ na ƴɛrɛ a Naaŋmɩn ƴɛrʋ kʋ̀rɛ a nɩ-bʋʋr-yoru bɛ nyɛ̃ a faafʋ ɛ, a ŋa n'a bɛ ɩ a yel-bebe bɛ na maalɛ kʋra lɛ a, a nʋɔr paalɩ. Ɛ cɛ a Naaŋmɩn suur wa lo n a bɛ zu a baarʋ daar. 17Tɩɩm ƴãw a, yɛbr ɩ, tɩɩm nɩ nyɩɩm bʋ́r ɩ taa blã lɛ ƴãw, a ƴãgamɛ zãá taa ɛ a tɩɛrʋ bɛ zãá taa ɩ. A nyɩ nyɛ́b vʋla tɩ kpɩɛr tɩ na bɛ dɩ vuo ɩ, so tɩ lɛb tɩ bãw ƴãw fãw ɩrɛ kɛ́ tɩ tʋ̃ɔ nyɛ̃ nyɩ. 18Al ƴãw n'a tɩ tɩ bɔbr kɛ tɩ wa a nyɩ zie, ɛ a mãa Pol a, ɩ̃ ɩ na kaa gb'a ŋmɩn za, ɛ cɛ a Sɩtaana tɩ piw tɩ nɩ a sɔr. 19Bʋ̃ʋ n'ʋ vɛ̃, a nyɩɩm a, nyɩmɛ nɛ bɛ ɩ a tɩ tɩɛrʋ, a tɩ nʋ̃ɔ̀, nɩ a tɩ zɛb-tʋ̃ɔfʋ bãwfʋ, na na ɩ a tɩ pɔ̀lʋ bom a tɩ Sore Yeezu Kɩrɩta niŋé a ʋ lɛ-waa daar a. Nyɩmɛ nɛ bɛ, nɩ-yũo kãw za bɛ n'ʋ ɛ. 20Sɩza n'a, nyɩmɛ nɛ bɛ zɛwr a tɩ yúor, ɛ ɩ a tɩ nʋ̃ɔ̀.


text: 1Maŋa kam kʋntʋ nɩ kɔ-fɔrɔ zanzan ya lagɩ daanɩ Zezi tee nɩ. Ba dɛɛn yi nɔɔna mʋrrʋ mʋrrʋ mʋ. Ba tiini ba pɩɩnɩ daanɩ yɩ ba nɔnɩ daanɩ. Zezi ma puli o ta dɩ o karabiə bam o wɩ: "'A fɔgɩ 'a cɩ 'a tɩtɩ, sɩ 'a yɩ pa Farizɩan tiinə bam dɩ abam ba dabɩlɩ dɩm, dɩ ba na yɩ pipiri-nyɩna yɩ ba səgi ba kɩ wo-balwaarʋ te tɩn. 2Kʋlʋ maama na səgi nɔɔna tee nɩ tɩn, kʋ jwa w'ʋ ba kʋ lwarɩ jaja. 3Kʋntʋ tɩn, abam na səgi 'a ta kʋlʋ maama tɩn w'ʋ nuŋi pooni mʋ sɩ nɔɔna maama ni. Abam na waasɩ woŋo kʋlʋ digə wʋnɩ tɩn, nɔɔna w'ʋ di nayuu ba tɔɔlɩ-kʋ. 4A cilonnə-ba, a lagɩ a ta abam sɩ 'a yɩ ta'a kwarɩ fʋʋnɩ dɩ balʋ na waɩ ba gʋɩ 'a yɩra yam yɩ ba daa warɩ ba kɩ abam kʋlʋkʋlʋ ba wəli da tɩn. 5A nan w'ʋ brɩ abam 'a na maŋɩ sɩ 'a ta'a kwarɩ wʋlʋ tɩn. 'A maŋɩ sɩ 'a ta'a kwarɩ Wɛ mʋ, bɛŋwaanɩ dɩntʋ jɩgɩ dam sɩ DƖ gʋ abam sɩ DƖ daarɩ DƖ dɩ abam min-tɩʋ nɩ. A lagɩ a ta abam sɩ dɩntʋ mʋ 'a maŋɩ sɩ 'a ta'a kwarɩ. 6Kʋ na yɩ kabəmbəli, ba yəni ba yəgi sɩntʋ mwalɩ mwalɩ mʋ. Wɛ nan ba swe sɩ dɩdʋa dɩdʋa ni nɩ. 7Wɛ maŋɩ DƖ ye abam yuuywe sɩm ni na maɩ te tɩn. 'A yɩ ta'a kwarɩ fʋʋnɩ, sɩ abam dɩdʋa dɩdʋa jɩgɩ kuri 'a dwe kabəmbəli zanzan. 8A lagɩ a ta abam sɩ nɔɔnʋ wʋlʋ maama na zɩgɩ nabiinə yigə nɩ o brɩ jaja sɩ o yɩ a nɔɔnʋ tɩn, amʋ Nabiin-bu wʋm dɩ w'ʋ zɩgɩ kʋntʋ tu kwaga nɩ a brɩ nɩ o yɩ a nɔɔnʋ Wɛ malɛsɩ sɩm yigə nɩ. 9Kʋ daarɩ, wʋlʋ maama na vɩn amʋ nabiinə yigə nɩ tɩn, amʋ dɩ w'ʋ vɩn kʋntʋ tu Wɛ malɛsɩ sɩm yigə nɩ. 10Wʋlʋ maama na ŋɔɔnɩ wo-balwaarʋ o pa amʋ Nabiin-bu wʋm tɩn, Wɛ w'ʋ sɛ sɩ DƖ ma cɛ kʋntʋ tu. Wʋlʋ nan na ŋɔɔnɩ o twɩ Wɛ Joro kʋm tɩn, Wɛ b'a sɛ sɩ DƖ ma cɛ-o. 11Nɔɔna w'ʋ ja abam ba vu ba saŋɩ Zwifə nakwa tee nɩ dɩ tɩʋ kʋm yigə tiinə tee nɩ dɩ dɩdɛɛra tee nɩ. Ba na kɩ abam kʋntʋ, sɩ 'a yɩ ta'a liə dɩ 'a na w'ʋ ŋɔɔnɩ kʋlʋ sɩ 'a ma vrɩ 'a tɩtɩ, naa 'a na w'ʋ tʋlɩ taanɩ dɩm te tɩn. 12Kantʋ maŋa kam nɩ Wɛ Joro kʋm w'ʋ pa 'a lwarɩ 'a na maŋɩ sɩ 'a ta kʋlʋ tɩn." 13Nɔɔnʋ dɩdʋa mʋ tɔgɩ o wʋ kɔgɔ kʋm wʋnɩ, o ma ta dɩ Zezi o wɩ: "Karanyɩna, a loori-m sɩ n ta a zɩmbaarʋ wʋm, sɩ o kwe wəənu tɩlʋ dɩbam ko na tɩgɩ o daarɩ tɩn o maŋɩ amʋ nyɩm o pa-nɩ." 14Zezi ma lər-o o wɩ: "A ciloŋ. Wɔɔ mʋ tiŋi amʋ sɩ a di abam taanɩ naa sɩ a maŋɩ 'a jɩjɩgɩrʋ a pa abam?" 15O laan ma ta dɩ ba maama o wɩ: "'A ta'a yɩrɩ 'a tɩtɩ dɩ wo-swənə zanzan. Nɔɔnʋ jɩjɩgɩrʋ na daga te, tɩ b'a wanɩ o ŋwɩa tɩ yɩrɩ, o na maŋɩ o yɩ nadum te dɩ." 16Zezi laan ma maŋɩ mɩmaŋa o brɩ-ba o wɩ: "Nadum wʋdoŋ mʋ wʋra. O maa jɩgɩ karɩ sɩ na kɩ wʋdiiru zanzan sɩ pa-o. 17O ma bʋŋɩ o wɩ: 'A nan w'ʋ kɩ ta mʋ? Je daa tərə sɩ a kɩ a wʋdiiru tɩm maama da'. 18O laan ma bʋŋɩ o wɩ: 'A na w'ʋ kɩ te tɩn, a'a magɩ a tuli sɩm maama mʋ a dɩ tɩga nɩ, sɩ a daarɩ a lɔ tuli-zɛ, sɩ a wanɩ a pɛ a wo-vaalʋ tɩm dɩ a wəənu tɩm maama a kɩ da. 19A laan w'ʋ ta a wʋnɩ a wɩ: "A jɩgɩ wəənu tɩlʋ maama a na lagɩ tɩn sɩ kʋ taa ve bɩna kɔgɔ kɔgɔ. Liə daa b'a ja-nɩ. A'a ta kɩ a wʋbʋŋa na lagɩ te tɩn, a di yɩ a nyɔa yɩ a kɩ wʋpolo." ' 20Wɛ ma ta dɩd-o DƖ wɩ: 'Nmʋ yɩ joro mʋ. Tɩtɩɩ dɩntʋ wʋnɩ a'a joŋi n ŋwɩa. Kʋntʋ tɩn, wɔɔ mʋ w'ʋ ta te wəənu tɩlʋ maama n ya na jɩgɩ tɩn?' 21Kʋ yɩ kʋntʋ doŋ mʋ dɩ wʋlʋ maama na tiŋi jɩjɩgɩrʋ zanzan o pa o tɩtɩ yɩ o ba jɩgɩ kʋlʋkʋlʋ Wɛ tee nɩ tɩn." 22Zezi ma ta dɩ o karabiə bam o wɩ: "Kʋntʋ ŋwaanɩ mʋ a lagɩ a ta abam sɩ 'a yɩ ta'a jɩgɩ liə dɩ lʋgʋ baŋa kʋlʋkʋlʋ, kʋ na yɩ 'a ni-wʋdiu, naa 'a na w'ʋ zʋ gwaarʋ tɩlʋ tɩn. 23Bɛŋwaanɩ 'a ŋwɩa garɩ wʋdiiru. Yɩra yalʋ Wɛ na pɛ abam tɩn dɩ maa garɩ gwaarʋ. 24Nan maanɩ-na 'a nii bacangaarʋ na yɩ te tɩn. Tɩ ba duə, yɩ tɩ ba zagɩ mɩna. Tɩ ba jɩgɩ tuli dɩ tikəri sɩ tɩ kɩ wʋdiiru da. Kʋ nan yɩ Wɛ mʋ nii tɩ baŋa nɩ dɩ tɩ ni-wʋdiu. Abam nan tiini 'a jɩgɩ kuri 'a dwe zunə bam. 25Abam wʋlʋwʋlʋ b'a wanɩ o toŋi o ŋwɩa dɩ fɩnfɩɩn dɩ, o na maŋɩ o li te dɩ. 26'A b'a wanɩ kʋ fɩnfɩɩn dɩ 'a kɩ, bɛɛ nan mʋ yɩ 'a jɩgɩ liə dɩ wəənu tɩlʋ maama na daarɩ tɩn? 27Maanɩ-na 'a nii ga-punnu tɩm lam na yɩ te tɩn. Tɩntʋ nan warɩ tɩ tʋŋɩ, yɩ tɩ warɩ gwaarʋ tɩ sɔ. Nan ta'a ye-na nɩ, tɩntʋ jɩgɩ lam tɩ dwe Pɛ Salɔmɔn dɛɛn na maŋɩ o zʋʋrɩ gwar-ŋʋnnʋ tɩlʋ tɩn. 28Kʋ nan na yɩ gaarʋ tɩm kʋntʋ, tɩntʋ ba jɩgɩ dɛ dɩ nɔɔna na zwɛ-tɩ. Dɩ kʋntʋ dɩ, Wɛ ta mʋ paɩ tɩ jɩgɩ lam kʋntʋ doŋ. Kʋntʋ ŋwaanɩ, kʋ na yɩ abam, Wɛ tiini DƖ nii abam baŋa nɩ. Bɛɛ mʋ yɩ 'a ba kɩ 'a wʋ-dɩdʋa dɩ Wɛ? 29'A yɩ ta'a jɩgɩ wʋbʋŋ-fara dɩ 'a na w'ʋ kɩ te sɩ 'a na wʋdiu 'a di tɩn. 'A yɩ ta'a kɩ liə dɩ kʋntʋ woŋo. 30Lʋgʋ baŋa nɔɔna balʋ na yəri Wɛ tɩn mʋ tiini ba bʋŋɩ wəənu tɩm kʋntʋ maama wʋbʋŋa. Abam Ko Wɛ nan maŋɩ DƖ ye nɩ abam maŋɩ sɩ 'a ta'a jɩgɩ wəənu tɩm kʋntʋ. 31Abam maŋɩ sɩ 'a pa 'a wʋbʋŋa taa tɔgɩ Wɛ paarɩ dɩm mʋ. 'A na kɩ kʋntʋ, Wɛ laan w'ʋ wəli abam woŋo kʋlʋ na daarɩ tɩn. 32A nɔɔna bam 'a na ba daga tɩn, yɩ pa-na fʋʋnɩ taa jɩgɩ abam. Abam Ko Wɛ wʋbʋŋa mʋ lagɩ sɩ DƖ pa abam tɔgɩ 'a di DƖ paarɩ dɩm. 33Kwe-na 'a jɩjɩgɩrʋ tɩm 'a yəgi, sɩ 'a daarɩ 'a maŋɩ tɩ səbu kʋm 'a ma wəli yinigə tiinə. Kʋntʋ mʋ 'a kwe 'a jɩjɩgɩrʋ 'a tiŋi Wɛ-sɔŋɔ nɩ, səbiə gan-lɔgɔdɩ na b'a cɔgɩ mɛ tɩn. 'A na tiŋi jɩjɩgɩrʋ Wɛ tee nɩ, tɩ daa b'a je. Ŋwɩɩna daa b'a wanɩ ba ŋɔ-tɩ, yɩ tʋa b'a wanɩ ka mu-tɩ ka cɔgɩ. 34Bɛŋwaanɩ, abam jɩjɩgɩrʋ na tigi mɛ tɩn, 'a bɩcara dɩ tigi d'aanɩ mʋ." 35- 36Zezi ta ma ta o wɩ: "'A ta'a fɔgɩ 'a cʋ 'a tɩtɩ, nɩ nɔɔna balʋ yuutu na nuŋi o vu sɩ o di kadiri candiə yɩ ba jɩgɩ tɩɩna sɩ o joori o ba tɩn. Ba ma fɔgɩ ba vɔ ba gwaarʋ dɩ vwɩ, yɩ ba tarɩgɩ ba min-zwəənu ba zɩgɩ ba tee nɩ. Ba yuutu wʋm na tu o yi manco-pɩɩna o magɩ boro, ba laan w'ʋ wanɩ ba zaŋɩ lɩla ba pʋrɩ ba pa-o. 37Ba yuutu wʋm na joori o ba, yɩ tɩntʋŋna balʋ na zɩgɩ ba niə yɩ ba ba dɔ tɩn, kʋ'ʋ ji wʋpolo dɩ ba. A lagɩ a ta cɩga mʋ dɩ abam sɩ, ba yuutu wʋm laan w'ʋ pa ba jəni ba di wʋdiu. O ma w'ʋ vɔ o gɔrɔ dɩ vʋa, sɩ o kwe wʋdiu kʋm o vu o zɩgɩ sɩ ba di. 38O nan na joori o ba tɩtɩɩ kʋrʋ nɩ dɩ, yɩ o tɩntʋŋna bam ta na zɩgɩ ba niə yɩ ba ba dɔa, kʋ'ʋ ji wʋpolo dɩ ba. 39'A ta'a ye sɩ, sɔŋɔ tu ya na lwarɩ maŋa kalʋ ŋwɩɩnʋ na lagɩ o ba tɩn, o ya b'a pa ŋwɩɩnʋ wʋm na cwəŋə o zʋ o ŋɔ. 40Kʋntʋ ŋwaanɩ abam maŋɩ sɩ 'a cɩ 'a tɩtɩ mʋ, sɩ amʋ Nabiin-bu wʋm lagɩ a ba maŋa kalʋ abam na ba tɩɩna nɩ a'a ba tɩn mʋ." 41Pɩyɛɛrɩ ma bwe Zezi o wɩ: "D'ɩ Yuutu, nmʋ na maŋɩ mɩmaŋa yantʋ tɩn, kʋ yɩ dɩbam yɩranɩ ŋwaanɩ mʋ naa nɔɔna maama ŋwaanɩ mʋ?" 42D'ɩ Yuutu Zezi ma ləri o wɩ: "Wɔɔ mʋ yɩ tɩntʋŋ-ŋʋm wʋlʋ na jɩgɩ wʋbʋŋa tɩn? O nyɩ nɩnɛɛnɩ tɩntʋŋnʋ wʋlʋ o yuutu na yagɩ o tɩtʋŋa o pa-o yɩ o daarɩ o vu cwəŋə tɩn. O yuutu wʋm ma lɩ-o sɩ o taa nii o donnə tɩntʋŋna bam baŋa nɩ, sɩ o daarɩ o taa pa-ba ba ni-wʋdiu dɛ maama. 43O sɔŋɔ tu wʋm na joori o ba, yɩ o na piini dɩ o kɩ kʋlʋ maama o na pɛ-o sɩ o kɩ tɩn, tɩntʋŋnʋ wʋm kʋntʋ laan w'ʋ na wʋpolo. 44A lagɩ a ta cɩga mʋ dɩ abam sɩ, o yuutu wʋm laan w'ʋ pa o taa nii o jɩjɩgɩrʋ maama baŋa nɩ mʋ. 45Tɩntʋŋnʋ wʋm nan na bʋŋɩ o wɩ, o yuutu wʋm daanɩ zanzan yɩ o ba tui, yɩ o na jɩgɩ o donnə tɩntʋŋ-baara dɩ tɩntʋŋ-kaana bam o maga, o di o gaala, yɩ o nyɔ sana o bugə, 46tɩntʋŋnʋ wʋm kʋntʋ yuutu wʋm laan w'ʋ joori o ba, dɛ dɩm tɩntʋŋnʋ wʋm na ba jɩgɩ tɩɩna dɩ maŋa kalʋ o na w'ʋ ba tɩn. O yuutu wʋm na tu o pɩɩr-o kʋntʋ, o laan w'ʋ pa o na cam, yɩ o daarɩ o pa o da dɩ balʋ na vɩn Wɛ cɩga kam tɩn o na yaara zanzan. 47Tɩntʋŋnʋ wʋlʋ maama na lwarɩ o yuutu wʋbʋŋa na lagɩ sɩ o kɩ kʋlʋ tɩn, yɩ o na wʋ sɛ sɩ o ja o tɩtɩ o kɩ-kʋ, kʋntʋ tu w'ʋ na magɩrʋ zanzan. 48Kʋ daarɩ, wʋlʋ na yəri o yuutu na lagɩ sɩ o kɩ kʋlʋ tɩn, yɩ o na kɩ kʋlʋ na maŋɩ sɩ ba mag-o tɩn, kʋntʋ tu w'ʋ na magɩrʋ fɩnfɩɩn mʋ. Wʋlʋ maama ba na pɛ wəənu zanzan tɩn, ba'a bwe-o wəənu zanzan bwiə. Nɔɔnʋ wʋlʋ na joŋi wəənu zanzan sɩ o taa nii-tɩ tɩn, Wɛ w'ʋ bwe-o wəənu zanzan kʋ ja gaalɩ." 49Zezi daa ta ma ta o wɩ: "Amʋ tu lʋgʋ baŋa sɩ a tarɩgɩ mini mʋ a ma zwɛ-kʋ. A nan ya lagɩ dɩ a wʋ maama sɩ mini dɩm na maŋɩ dɩ ya tarɩgɩ mʋ. 50Amʋ nan maŋɩ sɩ a zʋ yaara wʋ, nɩnɛɛnɩ a na w'ʋ miisi na wʋnɩ te tɩn mʋ. A nan wʋ wʋ-cɔgɔ wʋnɩ mʋ, sɩ kʋ taa ve maŋa kam kʋ na w'ʋ kɩ kʋ ti tɩn. 51Amʋ na tu lʋgʋ baŋa tɩn, 'a bʋŋɩ sɩ kʋ yɩ sɩ a pa nɔɔna fɔgɩ daanɩ mʋ na? Aye. A tu sɩ a pa nɔɔna pɔɔrɩ daanɩ mʋ. 52Kʋ na puli zɩm kʋ maa ve, sɔŋɔ dɩdʋa wʋnɩ nɔɔna banu na wʋra, ba'a pɔɔrɩ daanɩ batɔ dɩ bale. 53Ko dɩ o bu w'ʋ pɔɔrɩ daanɩ. Nu dɩ o bukɔ dɩ w'ʋ pɔɔrɩ daanɩ. Kaanɩ dɩ o barʋ nu dɩ w'ʋ pɔɔrɩ daanɩ." 54Zezi laan ma ta dɩ nɔn-kɔgɔ kʋm o wɩ: "'A na nɛ kunkwəənu na wʋra tɩ zaŋa mɛ seeni dʋa na zɩgɩ da ka nɩ tɩn, 'a yəni 'a ta lɩla sɩ dʋa lagɩ ka nɩ, yɩ ka'a sɩɩnɩ ka nɩ mʋ. 55Kʋ daarɩ gungun-kʋrrʋ viu na wʋra kʋ fulə, 'a yəni 'a wɩ lʋn-wɩa maa bɩɩna, yɩ kʋ'ʋ sɩɩnɩ kʋ kɩ kʋntʋ mʋ. 56Abam yɩ pipiri-nyɩna mʋ. Abam waɩ 'a nii wɛyuu dɩ tɩga baŋa 'a ma lwarɩ tɩga kam yibiyə na w'ʋ ta yɩ te tɩn. Bɛɛ nan mʋ yɩ 'a warɩ 'a lwarɩ wəənu tɩlʋ na wʋra tɩ kɩ lele tɩn kuri? 57Bɛŋwaanɩ mʋ yɩ abam ba bʋŋa, sɩ 'a lwarɩ kʋlʋ na lana tɩn sɩ 'a ta'a kɩa? 58Kʋ nyɩ dɩ nɔɔnʋ na jaanɩ-m o vu o saŋɩ sarɩya jəgə nɩ te tɩn. Abam ta na wʋ cwəŋə nɩ 'a maa ve tɩn, sɩ n kwaanɩ n pa 'a fɔgɩ daanɩ. Kʋ na daɩ kʋntʋ, o laan w'ʋ ja nmʋ o kɩ sarɩya-diru wʋm jɩŋa nɩ. Wʋntʋ dɩ laan ma w'ʋ kɩ nmʋ o tɩntʋŋnʋ jɩŋa nɩ, sɩ o kɩ nmʋ pɩɩna digə nɩ. 59A lagɩ a ta nmʋ sɩ n'n ta n wʋra taan. N na wʋ ŋwɩ jɩnɩ dɩm maama n ti, ba b'a yagɩ-m."


text: 1Tampana kɛ ma yɔɣɔtəɣɩ, maa looliɣi, ma kɛ́ Kilisiti yʋlʋ tɔ pə tɔɔ. Ma laŋlɛ ɩɩ tɔɔ paa pəcɔ maɣamaɣa sɩ yaa ma looliɣi. Mpi tɔ Ɩsɔ Feesuɣu Naŋŋtʋ hʋ́lə́ɣɩ́-m mpiɣi ma taa tɔɣɔ ma təŋəɣɩ. 2Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, ma laŋlɛ wakəla sɔsɔm na pə́ cɔɔsəɣɩ-m tam. 3Halɩ pə caɣa-m ɩsɩɩ pɩɩ kisaɣa, Ɩsɔ ka kisa-m na pə́ yasɩ má na Kilisiti, na pə́ kpaɣa ma tɛɛtʋnaa na pə́ məŋna ma lonte. Ma piitim maɣamaɣa nyə́ma tɔm kɛ ma tɔŋ. 4Pa kɛ́ Ɩsɛɣɛlɩ nyə́ma, na Ɩsɔ lapa-wɛɣɛ ɩ pəyalaa, na ɩ yelaa na pá naakɩ ɩ teeli. Ɩ́ na-wɛ pa pɛɛla nɔɣɔ, na ɩ́ cɛlɛ-wɛɣɛ kʋsəsɩɩtʋ. Na ɩ́ hʋ́lɩ́-wɛɣɛ Ɩsɔ sɛɛtʋ, na ɩ́ heeli-wɛɣɛ mpi mpi ɩ ká la-wɛ tɔ. 5Pa kɛ́ tá kite caanaa kʋlʋlaa. Ye yʋlʋwɛɛtʋ tɔm taa ɩlɛ, Kilisiti kɛ́ pa piitim tʋ. Ɩnɩ ɩ ŋmakələna pə təna, ɩnɩ ɩ kɛna Ɩsɔ wei paa saŋ tam tɔ. Ɩsɔ ɩ́ yele na pə́ la mpʋ. 6Pə taɣa ɩsɩɩ ma yɔɣɔtəɣɩ sɩ mpi Ɩsɔ tɔma sɩ ɩ ká la tɔ pə cotaa. Pə taɣa Ɩsɛɣɛlɩ nyə́ma təna kɛna Ɩsɛɣɛlɩ nyə́ma. 7Pəyele Apəlaham kʋlʋlaa ta kɛ Apəlaham piya maɣamaɣa. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, Ɩsɔ ka heela-ɩ kɛ́ sɩ: Mpa paa lɩɩna Ɩsaaka tapʋɣʋ tɛɛ tɔ mpɛ pa tike təkoŋ kɛna nyá piya təsiɣisiɣi. 8Pə nyʋɣʋ ntɛ́ sɩ, pə taɣa mpa pa mɔlaa na pá lʋlɩ təfolo kɛ yem tɔ mpɛ pa kɛna Ɩsɔ piya. Ama mpa Ɩsɔ ka tɔma sɩ ɩ ka ha-ɩ na pá lʋlɩ-wɛ tɔ mpɛɣɛ pa nyənəɣɩ ɩ kʋlʋlaa təsiɣisiɣi. 9Waatʋ wei ɩ heelaɣa-ɩ mpi ɩ ka lapɩ-ɩ tɔ ɩ tɔmaɣa sɩ: Ye pə kɔma na pə́ talaa, maa məlɩ na Saala ká hiki apalʋ pəyaɣa. 10Pə taɣa pə tənaɣalɛ. Lɛpɛka piya nsɩ sɩ naalɛ sɩ kaa caa kɛ́. Ɩnəɣəlɛ tá piitim caa sɔsɔ Ɩsaaka. 11Ɩsɔ ləsʋɣʋʋ yəlaa tɔ, pə taɣa sɩ ɩ nyənəɣəna mpi pa lakɩ tɔ, ama ɩ maɣamaɣa ɩ nɔkʋɣʋ kiŋ kɛ pə wɛɛ. 12Ɩsɔ heela Lɛpɛka na ɩ́ ta tɩɩ lʋləta ɩ piya sɩ: Waalɩ nyəŋka ká tɔɣɔna sɔsɔɔntʋ. Piya nsɩ sɩ ta nyənta kʋpantʋ na ɩsaɣatʋ. Ɩsɔ lapa mpʋ sɩ ɩ́ hʋ́lɩ́ sɩ mpi ɩ sɩɩwa tɔ, mpəɣɩ ɩ təŋəɣɩ. 13Halɩ pa ŋmaawa ḿpʋ́ɣʋ́ Ɩsɔ Tɔm taa sɩ: Ma luɣu lapa Yakɔpʋ na má kisi Ɩsaʋ. 14Suweɣelɛ tɩɩ yɔɣɔtɩ ɩlɛ, Ɩsɔ ɩɩ təŋəɣɩ tampana yaa ɩsəna? Aaɩ, pə taɣa mpʋ se, paa pəcɔ. 15Ɩsɔ ka heela Moisi sɩ: Má nɔka wei ɩ pətɔɔtəlɛ wiiu ma wii, má nɔka wei kɛ́ suulu hʋ́lʋ́ɣʋ́ ma hʋ́lɩ́-ɩ. 16Ye mpʋ ɩlɛ pə taɣa yʋlʋ nɔkʋɣʋ yaa ɩ lʋpʋ tɔɔ. Ama Ɩsɔ wei ɩ wiiki pətɔɔtəlɛ tɔ ɩ kiŋ tike kɛ́ təkoŋ. 17Pa tɔma Ɩsɔ Tɔm taa sɩ Ɩsɔ tɔma Icipiti wulaʋ sɔsɔ təfoo sɩ: Mpi pə maɣamaɣa pə nyʋɣʋ tɔɔ ma tʋ-ŋ kawulaɣa tɔɣɔlɛ sɩ yəlaa ɩ́ nana ma toma kɛ nyá kiŋ, na ma hətɛ yaa antulinya təna taa. 18Mpʋ tɔ, wei Ɩsɔ nɔkaa tɔ pʋntʋ pətɔɔtəlɛ kɛ ɩ wiiki. Ye ɩ nɔka wei kɛ́ kaŋkantɛ tʋɣʋ ɩ tʋ ɩ́lɛ́. 19Ntanyɩ mə taa nɔɣɔlʋ ná tɔŋ sɩ: Ye pə wɛ mpʋ ɩlɛ, pepe tɔɔ kɛ́ Ɩsɔ tasəɣɩ sɩ yəlaa lapa taalɩ? Awe pəsəɣɩ na ɩ́ kaɣatɩ-ɩ sɩ ɩ́ taa la ɩ luɣu nyəntʋ? 20Yʋlʋ nyá, awe kɛ-ŋ na ń kpɛɛsəna Ɩsɔ? Cʋɣʋ nyənaɣa pəsəɣɩ na ká pɔɔsɩ ka ŋmalʋ sɩ pepe tɔɔ kɛ́ n ŋma-m na má wɛ ɩsəntɔ? 21Tiisi ŋmalʋ ɩ́ sɔɔləna cʋɣʋ kɛ ɩsəna ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ lakɩ-kʋ. Ɩ pəsəɣɩ na ɩ́ cosi cʋɣʋ ŋkʋ, na ɩ́ sɔɔlaa ɩ ŋmana puluku, na pə́ kaasɩ na ɩ́ ŋmana ntoole. 22Ɩsɔ kʋlapʋtʋ wɛ yɔɣɔtaɣa tɔtɔ? Ɩ sɔɔlaa kɛ́ sɩ ɩ́ hʋ́lɩ́ ɩ pááná na yəlaa nyɩ ɩ toma. Pə tɔɔ kɛ́ ɩ tɔkəna suulu kɛ mpa pa nəɣəsəna ɩ́ mʋna pááná na ɩ́ wakəlɩ tɔ. 23Ɩsɔ sɔɔlaa sɩ ɩ́ hʋ́lɩ́ ɩsəna ɩ teeli tɔɔwa tá mpa ɩ hʋla suulu na ɩ́ taɣanɩ sɩ ɩ́ tʋ ɩ teeli ɩnɩ tɔ tá kiŋ. 24Taɣalɛ mpa ɩ ləsaa tɔ, ɩlɛ pə taɣa Yuta nyə́ma tá tá tike kɛ ɩ ləsaa. Ama na piitim lɛmpɩ nyə́ma taa tɔtɔɣɔ. 25Ntəɣɩ ɩ yɔɣɔta Osee takəlaɣa taa sɩ: Yəlaa mpa pa taa kɛ́ ma nyə́ma tɔ, maa yaa-wɛɣɛ ma yəlaa. Na piitim mpi ma taa sɔɔlɩ tɔ, maa yaa-wɩ sɩ ma luɣu tɛɛ nyəm. 26Timpi paa tɔŋaɣa sɩ ɩ́ tá kɛ́ ma yəlaa tɔ, tənɛ ɩnɩ maɣamaɣa kɛ paa yaa-mɛ sɩ Ɩsɔ weesuɣu tʋ piya. 27Ɩsayii ná yɔɣɔta Ɩsɛɣɛlɩ piitim tɔɔ tɔtɔ sɩ: Paa Ɩsɛɣɛlɩ piitim yəlaa paɣalɛ ká tala ɩsɩɩ teŋku nɔɣɔ kanyəŋa pee, pa taa yəlaa picinciim nyɔɔŋ kɛ paa ya. 28Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, Tacaa ká tɛɛsɩ lapʋ təkpataa kɛ́ lɔŋ kɛ yəlaa təna kiŋ kɛ mpi ɩ ka yɔɣɔtaa tɔ. 29Na Ɩsayii kʋlʋm ɩnɩ ɩ ka tɛma yɔɣɔtaɣa kɛ mpʋ sɩ: Ye Tacaa pə təna pə tʋ ɩ́ taa kaasɩ-tʋɣʋ piitim kɛ pəcɔɣɔ mpʋ, tɩɩ tɛɛsəna lapʋ kɛ́ ɩsɩɩ Sɔtɔm nyə́ma, tɩɩ nəɣəsəna Kɔmɔɔ nyə́ma. 30Tə yɔɣɔtɩ suwe tɔtɔ yee? Yəlaa mpa pɛlɛ pa ta kɛ Yuta nyə́ma na pa taa pɛɛkəɣɩ sɩ pá te Ɩsɔ tɔ pa taa tɛmnaʋ kɛ Ɩsɔ tɔɔ pa pəsa kʋpama kɛ ɩ ɩsɛntaa. 31Ama Yuta piitim yəlaa mpa paa paasaɣana kʋsəsɩɩtʋ təŋʋɣʋ, sɩ ntɩ tɩɩ yelina na pá la kʋpama kɛ Ɩsɔ ɩsɛntaa tɔ, pa wɩɩ pə tɔm. 32Pepe tɔɔ kɛlɛ mpʋ? Mpi pə tɔɔ tɔɣɔlɛ sɩ pa ta pɛɛkɩ sɩ pa taa tɛm tɔɔ kɛ́ paa te Ɩsɔ. Ama pa hʋʋkaɣa sɩ pa kʋlapʋtʋ ká yelina na pá te-ɩ. Mpʋ pə lapəna na pá yoona pəlɛ kʋcopəle. 33Pa ŋmaawa Ɩsɔ Tɔm taa kɛ́ pəlɛ ntɛ́ tə tɔm sɩ: Ɩ nyənɩ, ma sɩɩ pəlɛ kʋcopəle kɛ Siyɔŋ. Kʋkpamʋɣʋ ŋku kʋ huɣi tɔ. Ama wei ɩ́ tɛma-ɩ na ɩ taa ɩ kaa kɔɔ ɩ́ yɔɣɔtɩ sɩ maa nyəmá.


text: 1Nala hʋ buloŋ aa mʋʋ ko teŋ, Yesu mɛ kpa mʋ gyɩŋ Olivi dogimo hʋ. 2Ʋ sɩgballɩya kyɩkyʋwala, ʋ bɩl mɩɩgɩ mʋ a gyʋʋ Wɩɩkyʋwaldɩɩbal hʋ. Nyɛ rɛ nala hʋ buloŋ aa we doŋ ko gol-ʋ, ʋ hɔŋ, a bɩl piili kɩ daga ba. 3Ɛɛ rɛ Wɩɩsɩ teŋ dɩdagɩla abee Farasiima kaŋ haaŋ kɩdɩgɩ ko gyʋʋ. Ba kaŋ haaŋ no sɔŋsɔŋ tɩyaŋ nɛ. Nyɛ rɛ ba leŋ haaŋ hʋ sii sɩŋ ba buloŋ sɩya tɩyaŋ. 4Ɛɛ rɛ ba basɩ tɩya Yesu a baa, "Nɩhɩyawʋ, haaŋ no kaŋ bala rɛ, ka á kana ʋ dɩ ʋ bee badɩma pɩna. 5Moosi mɩrɩsɩ hʋ daga anɩɩ dɩ haaŋ buloŋ nɛ ko yaa gɛɛ, dɩ á yaga ʋ tɩɩna kpʋ abee bʋwa. Ɛɛ rɛ ɩ mɛ na?" 6Ba basɩ gɛɛ dɩ ba ŋmaa Yesu fuu na rɛ, a wuwo na ŋmanɩɩ a kana ʋ anɩɩ ʋ kyogo rɛ. Ɛɛ rɛ Yesu kaŋ nyuu kyugili, aŋ kaŋ ʋ nonii kɩ sabɩ kɩna taŋha tɩyaŋ. 7Nyɛ rɛ ka ba ha sɩŋ, a kɩ pɩyɛsɩ ʋ wɩya. Doŋ tɩyaŋ nɛ Yesu kaŋ ʋ nyuu gye, a basɩ tɩya ba a baa, "Dɩ nal lɛ we ma tɩyaŋ daha a ha bɩ maakyiye yaa wɩbɔŋ, ma leŋ dɩ ʋ tɩɩna laa sɩya kpa bʋyɩ a yaga haaŋ no." 8Ɛɛ rɛ ʋ bɩl kaŋ ʋ nyuu kyugili a bɩl kaŋ ʋ nonii a kɩ sabɩ kɩna taŋha tɩyaŋ. 9Ba aa nɩɩ wɩɩ hʋ ʋ aa basa, ba buloŋ mɩɩgɩ fá kɩŋ kɩŋ. Ba tɩyaŋ nɩhɩyasɩ rɛ gyɩ laa sɩya fá aŋ leŋ Yesu bee haaŋ hʋ dʋŋ gyamaa hʋ sɩya tɩyaŋ. 10Ɛɛ rɛ Yesu kaŋ ʋ nyuu gye, a pɩyɛsɩ haaŋ hʋ a baa, "Lee rɛ nala hʋ we? Ɛɛ kɛ nal buloŋ bɩ kaa ʋ aa sɩ kpa kyogisi tɩya ɩ a maga dɩ ba kpʋ ɩ?" 11Nyɛ rɛ haaŋ hʋ baa dɩ nal buloŋ bɩl bɩ kaa. Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ʋ a baa, "Tɔɔ, ŋ mɛ bɩ sɩ kpa kyogisi aa maga ba kpʋ ɩ a tɩya ɩ. Amɛ kɩ mʋ aŋ ta bɩl kɩ yaa wɩbɔmɔ." 12Nyɛ rɛ Yesu bɩl basɩ tɩya Farasiima hʋ a baa, "Mɩyaŋ nɛ yaa dʋnɩya nala pʋlʋŋ. Nal hʋ buloŋ aa tɩŋa ŋ, ʋ tɩɩna bɩ sɩ maakyiye vala bilhuu tɩyaŋ. Ʋ tɩɩna sɩ kaŋ pʋlʋŋ hʋ aa tɩya nala mɩɩbol." 13Ɛɛ rɛ Farasiima hʋ basɩ tɩya ʋ a baa, "Ɩ tɩɩ rɛ yaa ɩ tɩɩ daŋsɩya tɩɩna gɛɛ. Wɩya hʋ ɩ aa basɩ bɩ kaŋ tɔnɔ kɩdɩgɩ buloŋ." 14Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ba a baa, "Dɩ mɩyaŋ nɛ yaa ŋ tɩɩ daŋsɩya tɩɩna mɛ, wɩɩ hʋ ŋ aa basɩ yaa wɩtɩɩ rɛ, beewɩya ŋ gyɩŋ lee hʋ ŋ aa lɩya rɛ, a gyɩŋ lee hʋ mɛ ŋ aa mʋʋ. Amɛ ma kɛ bɩ gyɩŋ lee hʋ ŋ aa lɩya, a bɩ gyɩŋ lee hʋ mɛ ŋ aa mʋʋ. 15Dʋnɩya nala hakɩla rɛ ma aa kpa kɩ di nala sarɩya a kpa kyogisi tɩya ba. Amɛ ŋ kɛ bɩ kpaa kyogisi kɩ tɩya nal buloŋ. 16Dɩ mɩyaŋ nɛ kpaa kyogisi tɩya nal mɛ, ʋ yaa wɩtɩɩ rɛ, beewɩya ŋ dʋŋ daa kpaa kyogisi kɩ tɩya ʋ tɩɩna, amɛ nal hʋ aa tɩma ŋ pɛɛ ŋ tɩyaŋ nɛ wɩɩ no tɩyaŋ. 17Mɩrɩsɩ hʋ Moosi fa aa bine daga anɩɩ dɩ nala balɩya rɛ yaa wɩɩ daŋsɩya anɩɩ ʋ yaa wɩtɩɩ rɛ, ɛɛ daga anɩɩ wɩɩ hʋ kɔnɩ yaa wɩtɩɩ rɛ. 18Ŋ yaa ŋ tɩɩ daŋsɩya tɩɩna rɛ, ŋ Kuwo hʋ aa tɩma ŋ mɛ yaa ŋ daŋsɩya tɩɩna." 19Ɛɛ rɛ ba pɩyɛsɩ ʋ a baa, "Lee rɛ ɩ Kuwo hʋ we?" Ɛɛ rɛ Yesu baa, "Ma kɔnɩ bɩ gyɩma ŋ, a bɩ gyɩŋ ŋ Kuwo mɛ. Dɩ mamaa rɛ fa gyɩma ŋ, ma fa sɩ gyɩŋ ŋ Kuwo mɛ." 20Saŋa hʋ Yesu aa basɩ wɩya no buloŋ kɩ tɩya nala Wɩɩkyʋwaldɩɩbal hʋ tɩyaŋ gɛɛ dɩ ʋ gyɩ yaŋ kpaga lee hʋ ba aa kpa wɩɩsʋlɩɩ gbaŋsɩ hʋ kɩ biŋ nɛ. Amɛ nal buloŋ gyɩ bɩ kana ʋ, beewɩya saŋa hʋ ba aa sɩ kana ʋ ha gyɩ bɩ pele. 21Ɛɛ rɛ Yesu bɩl basɩ tɩya nala hʋ a baa, "Ŋ sɩ mʋ. Ma sɩ pɩya sɩya kyɛ ŋ, amɛ ma sɩ sʋba ma wɩbɔmɔ tɩyaŋ. Lee hʋ ŋ aa mʋʋ, ma bɩ sɩ wuwo mʋ doŋ." 22Ɛɛ rɛ Gyuuma nɩhɩyasɩ hʋ pɩyɛsɩ dɔmɔŋ a baa, "Ʋ baa dɩ á bɩ sɩ wuwo mʋ lee hʋ ʋ aa mʋʋ. Ʋ yaŋ basa magɩsɩ anɩɩ ʋ sɩ kpʋ ʋ tɩɩ rɛ koo ɛɛ rɛ ʋ basɩ nyɛ?" 23Ɛɛ rɛ Yesu bɩl basɩ tɩya ba a baa, "Taŋhanyuu daha rɛ ma lɩɩ, amɛ ŋ kɛ lɩɩ wɩɩsɩbee rɛ. Ma yaa dʋnɩya no nala rɛ, amɛ ŋ kɛ bɩ lɩɩ dʋnɩya no. 24Ɛɛ rɛ tɩŋ ŋ gyɩ laa sɩya basɩ tɩya ma anɩɩ ma sɩ sʋba ma wɩbɔmɔ tɩyaŋ. Ma kɔnɩ yaŋ sɩ sʋba ma wɩbɔmɔ tɩyaŋ, dɩ ma ko bɩ laa di anɩɩ mɩyaŋ nɛ yaa nal hʋ ŋ aa baa ŋ yaa." 25Ɛɛ rɛ ba pɩyɛsɩ ʋ a baa, "Aŋnɛ nɛ rɛ yaa ɩ?" Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ba a baa, "Piili hʋ tɩyaŋ buloŋ nɛ ŋ daga ma nal hʋ ŋ aa yaa. 26Ŋ kaŋ wɩya yʋga rɛ ŋ aa sɩ wuwo tɩŋ ba tɩyaŋ a kpa kyogisi tɩya ma. Amɛ nal hʋ aa tɩma ŋ, ʋ kɔnɩ yaa Wɩtɩɩ Tɩɩna rɛ. Wɩya hʋ ŋ aa nɩya ʋ nyʋwa tɩyaŋ, ba dʋŋ nɛ ŋ basɩ kɩ tɩya dʋnɩya nala." 27Ʋ aa basɩ gɛɛ, nala hʋ ha fa bɩ gyɩma anɩɩ ʋ Kuwo Wɩɩsɩ wɩya rɛ ʋ basɩ tɩya ba gɛɛ. 28Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ba a baa, "Dɩ mamaa rɛ kaŋ mɩyaŋ Nihuwobiŋ Biye kpaasɩ mal daagarɩɩ tɩyaŋ, ma sɩ gyɩma anɩɩ mɩyaŋ nɛ yaa nal hʋ ŋ aa baa ŋ yaa. Ɛɛ mɛ tɩyaŋ nɛ ma sɩ tɩŋ gyɩma anɩɩ ŋ bee yaa wɩɩ buloŋ ŋ tɩɩ dee tɩyaŋ, amɛ wɩya hʋ ŋ Kuwo aa daga ŋ nɛ ŋ kɩ basɩ. 29Nal hʋ mɛ aa tɩma ŋ ʋ bɩ vɩya ŋ ta, ʋ we ŋ lee rɛ, beewɩya saŋa buloŋ ŋ aa kɩ yaa wɩya hʋ aa fɩyɛlɩ ʋ teŋ nɛ." 30Ʋ wɩbasɩɩ no gyɩ leŋ nala yʋga laa ʋ wɩya di rɛ. 31Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya nala hʋ aa laa ʋ wɩya di a baa, "Dɩ mamaa rɛ gyegile kɩ nɩɩ ŋ nyʋwa, ma kɔnɩ yaa ŋ hatɩnna rɛ. 32Ma sɩ gyɩŋ Wɩɩsɩ wɩtɩɩ hʋ, dɩ wɩtɩɩ no leŋ dɩ ma tɩŋ ma tɩɩ." 33Ɛɛ rɛ nala hʋ mɛ baa, "Á yaa Abɩraham doho nala rɛ. Á ha bɩ maakyiye yaa nal buloŋ yosi. Bee rɛ yaŋ tɩŋ ɩ baa dɩ á sɩ tɩŋ á tɩɩ?" 34Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ba a baa, "Wɩtɩɩ rɛ ŋ basɩ kɩ tɩya ma, nal hʋ kɛ buloŋ aa yaa wɩbɔmɔ, ʋ tɩɩna yaa wɩbɔmɔ yoŋ nɛ. 35Dɩ yoŋ nɛ we nal dɩya tɩyaŋ, ʋ bɩ sɩ wuwo yaa dɩya hʋ doho nal tɩɩ. Amɛ dɩ dɩya hʋ tɩɩna rɛ kaŋ biye, biye hʋ kɛ aa yaa dɩya hʋ doho nal lɛ a kɩ mʋ deŋdeŋ. 36Dɩ mɩyaŋ Wɩɩsɩ Biye rɛ laa ma ta dɩ ma tɩŋ ma tɩɩ, ma kɔnɩ aa tɩŋ ma tɩɩ rɛ. 37Ŋ gyɩma anɩɩ ma yaa Abɩraham doho nala rɛ, aŋka ma kɩ kyɛ dɩ ma kpʋ ŋ, beewɩya wɩya hʋ ŋ aa daga ma bɩ gyʋʋ ma dɩgɩna. 38Wɩya hʋ ŋ kuwo aa daga ŋ nɛ ŋ kɩ basɩ, ka ma mɛ kɩ yaa wɩya hʋ ma kuwo aa daga ma dɩ ma kɩ yaa." 39Ɛɛ rɛ ba basɩ tɩya ʋ a baa, "Abɩraham nɛ yaa á kuwo." Ɛɛ rɛ Yesu mɛ baa, "Dɩ mamaa rɛ kɔnɩ fa yaa Abɩraham biisi, ɛɛ kɛ ma fa sɩ kɩ yaa wɩya hʋ Abɩraham fa aa yaa. 40Ŋ kɛ sɩfɩyaŋ buloŋ nɛ yaa dɩ ŋ basɩ Wɩɩsɩ wɩtɩɩ hʋ ʋ aa kpaa tɩya ŋ dɩ ŋ basɩ tɩya ma, ka ma ha kɩ kyɛ dɩ ma kpʋ ŋ. Amɛ Abɩraham kɛ bɩ yaa nyɛ. 41Ma aa yaa wɩya hʋ ma kuwo aa yaa rɛ." Ɛɛ rɛ ba baa, "Á yaa Wɩɩsɩ biisi tɩɩ rɛ. Wɩɩsɩ dʋŋ nɛ yaa á kuwo á aa kana." 42Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ba a baa, "Dɩ Wɩɩsɩ rɛ kɔnɩ fa yaa ma Kuwo, ma fa sɩ kyo ŋ wɩya, beewɩya, Wɩɩsɩ lee rɛ ŋ lɩɩ ko we daha. Ŋ tɩɩ dee tɩyaŋ daa ŋ ko. Ʋ rɛ tɩma ŋ. 43Bee rɛ yaŋ tɩŋ ma bɩ gyɩŋ wɩya hʋ ŋ aa basa memii? Ma bee kyɛ dɩ ma gyegile nɩɩ wɩya hʋ ŋ aa basɩ. Ɛɛ rɛ tɩŋ ma bɩ gyɩŋ ba memii gɛɛ. 44Ma kuwo rɛ yaa Sɩtaanɩ. Ɛɛ rɛ tɩŋ ma aa kɩ kyɛ dɩ ma kɩ yaa ʋ teŋfɩyɛl wɩya. A lɩɩ dʋnɩya lipiilii buloŋ, ʋ yaa nɩkpʋʋl lɛ. Ʋ tɩɩ paalɩ bɩ kaŋ wɩtɩɩ, beewɩya wɩtɩɩ buloŋ tuwo ʋ tɩyaŋ. Dɩ ʋ rɛ aa nyɩya wɩya, ʋ kɩyɩ rɛ paalɩ gɛɛ. Beewɩya ʋ yaa wɩnyɩyɛl lɛ, a yaa wɩnyɩyɛla buloŋ kuwo mɛ. 45Amɛ ŋ aa basɩ wɩtɩɩ hʋ wɩya rɛ tɩŋ ma bɩ laa ŋ wɩya di. 46Ma kɩbee rɛ sɩ wuwo daga wɩbɔŋ hʋ ŋ ha aa maakyiye yaa? Dɩ mɩyaŋ nɛ aa basɩ wɩtɩɩ, bee rɛ yaŋ tɩŋ ma bɩ laa ŋ wɩya di? 47Nal hʋ buloŋ aa lɩɩ Wɩɩsɩ lee aa gyegile kɩ nɩɩ wɩya hʋ Wɩɩsɩ aa basɩ rɛ. Ma kɛ bɩ lɩɩ Wɩɩsɩ lee, ɛɛ rɛ tɩŋ ma bɩ gyegile kɩ nɩɩ Wɩɩsɩ wɩya." 48Ɛɛ rɛ Gyuuma hʋ basɩ tɩya Yesu a baa, "Á kɔnɩ aa baa dɩ ɩ yaa Samaarɩya tɩɩna, ka gyɩŋbɔŋ mɛ kana ɩ hʋ, ʋ yaa wɩtɩɩ rɛ." 49Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ba a baa, "Gyɩŋbɔŋ tuwo ŋ tɩyaŋ. Amɛ ŋ aa tɩya ŋ Kuwo gyɩrɩma rɛ, aŋka ma kɛ bee tɩya ŋ gyɩrɩma. 50Ŋ bɩ kyɛɛ feŋ kɩ tɩya ŋ tɩɩ. Amɛ nal lɛ we doŋ a kyɛ feŋ kɩ tɩya ŋ. Ʋ rɛ yaŋ sɩ di nala hʋ aa vɩya ŋ wɩya sarɩya abee wɩtɩɩ a kpa kyogisi tɩya ba. 51Wɩtɩɩ rɛ ŋ basɩ kɩ tɩya ma, nal hʋ buloŋ aa tɩŋa ŋ nyʋwa, ʋ bɩ sɩ maakyiye sʋba." 52Ɛɛ rɛ Gyuuma hʋ basɩ tɩya ʋ a baa, "Nyɛ kɛ, á yaŋ paalɩ gyɩma anɩɩ gyɩŋbɔŋ nɛ kɔnɩ kana ɩ. Abɩraham sʋba rɛ. Wɩɩsɩ tɩŋdaala hʋ mɛ sʋba. Aŋka ɩ baa dɩ nal hʋ buloŋ aa tɩŋa ɩ nyʋwa bɩ sɩ maakyiye sʋba. 53Á kuwo Abɩraham tɩɩ gba sʋba rɛ. Ɩ yaŋ bɩɩna nɩɩ ɩ rɛ tee ʋ koo? Wɩɩsɩ tɩŋdaala hʋ mɛ sʋba. Aŋnɛ rɛ yaŋ yaa ɩ kɛ?" 54Ɛɛ rɛ Yesu bɩl basɩ tɩya ba a baa, "Dɩ mɩyaŋ nɛ fa kyɛɛ feŋ kɩ tɩya ŋ tɩɩ, haŋ feŋ hʋ fa bɩ sɩ kaŋ tɔnɔ buloŋ. Ŋ Kuwo rɛ yaa nal hʋ aa tɩya ŋ feŋ, nal hʋ tɩɩ ma aa baa dɩ ʋ rɛ yaa ma Wɩɩsɩ hʋ. 55Ma ha bɩ maakyiye gyɩma ʋ amɛ ŋ kɛ gyɩma ʋ rɛ. Dɩ mɩyaŋ nɛ baa ŋ bɩ gyɩma ʋ, ŋ yaa wɩnyɩyɛl lɛ anɩɩ ma mɛ aa yaa wɩnyɩyɛla gɛɛ. Ŋ gyɩma ʋ rɛ a kɩ tɩŋa ʋ nyʋwa mɛ. 56Ma naabaa Abɩraham gyɩ aa lurimi na a gyɩma anɩɩ ŋ sɩ ko dʋnɩya, ʋ teŋ gyɩ fɩyɛlɩ rɛ weliŋ ŋ koyi wɩya." 57Ɛɛ rɛ Gyuuma hʋ basɩ tɩya ʋ a baa, "Ɩ ha paalɩ bɩ pele bɩsɩ mɔllɩbalɩya bee fi. Ɛɛ rɛ ɩ yaŋ yaa a na Abɩraham?" 58Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ba a baa, "Wɩtɩɩ rɛ ŋ basɩ kɩ tɩya ma, ka dɩ ba na lʋl Abɩraham, dɩ ŋ kɛ foŋ we doŋ nɛ." 59Ɛɛ rɛ ba paa bʋwa dɩ ba yaga ʋ, ʋ faŋa a lʋwɔlɩ lɩɩ Wɩɩkyʋwaldɩɩbal hʋ tɩyaŋ.


text: 1Amʋ laan ma na malɛka kadoŋ ka na nuŋi Wɛ-sɔŋɔ ka maa tu lʋgʋ baŋa. Ka maa ze borbu sɩ ka ma pʋrɩ goŋ-canluŋu kʋm ni dɩm, yɩ ka kwəri ka ze capʋn-zɔŋɔ. 2Ka ma ja prənyoŋ-kɩnkagɩlɩ dɩm ka vɔ, sɩ ka ja vu ka dɩ goŋ-canluŋu kʋm wʋnɩ, sɩ kʋ taa wʋ d'aanɩ bɩna mʋrʋ. Prənyoŋo kʋm kʋntʋ mʋ yɩ bɩsankwɩa kalʋ na maŋɩ ka wʋra faŋa faŋa tɩn. Kantʋ kam mʋ yɩ vwa-nyɩna pɛ, yɩ ka kwəri ka yɩ sʋtaanɩ tɩtɩ. 3Malɛka kam ma dɩ-kʋ goŋ-canluŋu kʋm wʋnɩ ka pɩ. Ka ma daarɩ ka kwəni bɔɔnɩ dɩm ni, sɩ kʋ yɩ wanɩ kʋ nuŋi kʋ daa ganɩ lʋgʋ baŋa dwi tiinə bam, sɩ kʋ vu kʋ yi bɩna mʋrʋ kʋm na w'ʋ ti tɩn. Maŋa kam kʋntʋ na kɛ, kʋ maŋɩ sɩ ba bwəli-kʋ ba yagɩ maŋa fɩnfɩɩn yɩranɩ. 4Amʋ ma daarɩ a na paarɩ jangwaanʋ yɩ nɔɔna je tɩ baŋa nɩ. Wɛ ma pa-ba dam sɩ ba di nɔɔna taanɩ. A ma daarɩ a na ba na goni balʋ yuni Zezi cɩga kam dɩ Wɛ kwərə kam tɔɔlɩm ŋwaanɩ tɩn jwəəru Wɛ tee nɩ. Bantʋ mʋ yɩ balʋ na wʋ sɛ ba zuli varɩm wʋm naa o kamɔgɔ kʋm tɩn. Ba nan wʋ sɛ ba kɩ varɩm wʋm nyɩnyʋgʋ kʋm ba trə nɩ naa ba jɩa nɩ. Ba ma joori ba bi ba na ŋwɩa, yɩ ba tɔgɩ ba di paarɩ dɩ Zezi Krisi sɩ kʋ yi bɩna mʋrʋ. 5Twa biim dɩm kʋntʋ mʋ yɩ dɩlʋ na dɛ yigə dɩ kɩ tɩn. (Twa balʋ maama na daarɩ tɩn ta wʋ bi maŋa kam kʋntʋ nɩ. Bɩna mʋrʋ kʋm na tu kʋ ba kʋ kɛ mʋ bantʋ dɩ laan w'ʋ bi.) 6Balʋ maama na tɔgɩ ba wəli dayigə twa biim dɩm wʋnɩ tɩn jɩgɩ yu-yoŋo, yɩ ba'a ta yɩ Wɛ tɩtɩ nɔɔna. Tʋʋnɩ dɩlʋ na lagɩ dɩ kɩ bɩle tɩn daa b'a ja-ba. Bantʋ w'ʋ ta zɩgɩ Wɛ dɩ Zezi Krisi yigə nɩ mʋ ba zuli-ba, yɩ ba'a tɔgɩ dɩ Zezi ba di paarɩ sɩ kʋ yi bɩna mʋrʋ kʋm. 7Bɩna mʋrʋ kʋm na tu kʋ kɛ, ba laan w'ʋ bwəli sʋtaanɩ ba yagɩ, sɩ dɩ nuŋi goŋ-canluŋu kʋm ba na pɩ-dɩ da tɩn wʋnɩ. 8Dɩ ma w'ʋ vu dɩ ganɩ dwi tiinə balʋ na wʋ lʋgʋ baŋa je sɩm maama nɩ tɩn. Tɩɩnɩ dɩm kʋntʋ yɩra mʋ yɩ Gɔgɩ dɩ Magɔgɩ. Sʋtaanɩ ma w'ʋ pa ba la daanɩ sɩ ba kɩ jara, yɩ ba kɔgɔ kʋm nɔn-biə w'ʋ ta dagɩ nɩ bugə ni kasʋllʋ na yɩ te tɩn. 9Ba ma w'ʋ nuŋi lʋgʋ baŋa je maama nɩ ba vu ba gilimi Wɛ nɔɔna bam kɔgɔ kʋm na lagɩ daanɩ mɛ tɩn. Tɩʋ kʋm kʋntʋ mʋ yɩ kʋlʋ Wɛ na soe zanzan tɩn. Mini laan ma nuŋi wɛyuu nɩ dɩ ba dɩ cɔgɩ Wɛ dʋna bam kɔgɔ kʋm maama. 10Ba ma daarɩ ba dʋlɩ sʋtaanɩ na ganɩ-ba tɩn ba dɩ min-nɩnɩʋ kʋlʋ na jɩgɩ ciribi tɩn wʋnɩ. Kʋntʋ mʋ yɩ min-nɩnɩʋ kʋlʋ ba na maŋɩ ba dɩ varɩm wʋm dɩ wʋlʋ na brɩ nɩ o yɩ Wɛ nijoŋnu yɩ o yagɩ o daɩ tɩn ba yagɩ kʋ wʋnɩ tɩn. Ba maama w'ʋ ta wʋ mini dɩm wʋnɩ ba yaarɩ wɩa dɩ tɩtɩɩ maama mʋ, sɩ kʋ taa ve maŋa kalʋ na ba ti tɩn. 11Amʋ daa ma na paarɩ jangɔŋ-kamunu kʋlʋ na yɩ napoŋo tɩn dɩ wʋlʋ na je kʋ baŋa nɩ tɩn. Tɩga baŋa dɩ wɛyuu maama ma duri tɩ kɛ o yigə nɩ, yɩ tɩ daa tərə. 12Amʋ ma na balʋ na tɩgɩ tɩn, dɩdɛɛra dɩ nabwənə maama, ba zɩgɩ paarɩ jangɔŋɔ kʋm yigə nɩ. Ba ma puri twaanʋ sɩ ba nii. Ba ma daarɩ ba puri tɔnɔ kʋlʋ na yɩ Wɛ ŋwɩ-dʋŋa kam tɔnɔ kʋm tɩn. Ba ma di twa bam taanɩ sɩ kʋ maŋɩ dɩ ba na kɩ kʋlʋ tɩn, nɩnɛɛnɩ kʋ na pʋpʋnɩ kʋ tiŋi twaanʋ tɩm wʋnɩ te tɩn. 13Curu dɩ tʋʋnɩ ma yagɩ balʋ dɩ na jaanɩ tɩn. Na-fara bam dɩ ma pa twa balʋ na maŋɩ ba wʋnɩ tɩn cwəŋə sɩ ba nuŋi. Ba ma di twa bam kʋntʋ maama sarɩya sɩ kʋ maŋɩ dɩ ba na kɩ kʋlʋ tɩn. 14Ba laan ma ja Tʋʋnɩ dɩ Curu ba dʋlɩ ba dɩ min-nɩnɩʋ kʋm wʋnɩ. Min-nɩnɩʋ kʋm kʋntʋ yɩ tʋʋnɩ bɩle tu mʋ. 15Nɔɔnʋ wʋlʋ maama yɩrɩ na maŋɩ dɩ wʋ pʋpʋnɩ dɩ kɩ Wɛ ŋwɩ-dʋŋa tɔnɔ kʋm wʋnɩ tɩn, ba'a dʋlɩ kʋntʋ tu ba dɩ min-nɩnɩʋ kʋm kʋntʋ wʋnɩ mʋ.


text: 1Tʋma no á aa tʋŋ, á bee Wɩɩsɩ buloŋ nɛ aa tʋŋ. Ɛɛwɩya, á aa sʋla ma gyaaŋgyaaŋ, dɩ ma ta leŋ dɩ Wɩɩsɩ bɔnyɛ hʋ ʋ aa kana beel-ma ko yaa waasʋ. 2Beewɩya Wɩɩsɩ basɩ wɩɩ no ʋ teŋ tɩyaŋ nɛ, a baa, "Saŋa hʋ aa maga dɩ ŋ daga ŋ bɔnyɛ ma lee, ŋ fáá ma wulo rɛ. Kyɛɛ hʋ aa maga dɩ ŋ laa ma ta, ŋ kyiyeli ma rɛ." Ma gyegili nɩɩ daha, saŋa hʋ Wɩɩsɩ aa sɩ kyiyeli ma rɛ nyɛ, gyɩnaŋ nɛ yaa kyɛɛ hʋ Wɩɩsɩ aa sɩ laa ma ta. 3Á bee kyɛ dɩ nal buloŋ ko kyogi á feŋ á tʋma no lugo tɩyaŋ. Ɛɛwɩya, á aa lʋgɩ rɛ dɩ á ta ko kpa kɩŋ buloŋ gara nal buloŋ ŋmanɩɩ. 4Ɛɛwɩya, á wɩkanɩɩ buloŋ tɩyaŋ, á aa daga anɩɩ á kɔnɩ yaa Wɩɩsɩ tʋŋtʋnna rɛ. Beewɩya, á paalɩ na tʋwara rɛ, a na sikii, wɩgyʋʋlɩya yʋga mɛ gyʋʋ ma, amɛ ba buloŋ tɩyaŋ mɛ, á wuwo kaŋ kenyiri rɛ abee mala. 5Ba ŋmaa ma rɛ, a kaŋ ma tɔ dɩyaŋ, nala gol ŋmaa ma, ka bee hʋ buloŋ laa taawɛɛ. Á tʋŋ tʋma te á faŋŋa rɛ, a bara doo, a pɩŋ losi. 6Á daga anɩɩ á yaa Wɩɩsɩ tʋŋtʋnna rɛ a bɩ kaŋ wɩkyogii buloŋ. Á gyɩŋ Wɩɩsɩ wɩbii hʋ rɛ, a kaŋ kenyiri, a kaŋ bɔnyɛ. Wɩɩsɩ Wiyesi Welii hʋ we á tɩyaŋ nɛ, á kyo nala abee á wɩtɩɩ buloŋ. 7Wɩtɩɩ dʋŋ nɛ á kɩ basɩ, Wɩɩsɩ dee mɛ we á tɩyaŋ. Á tɩpʋlʋŋ kɩɩ gɛɛ anɩɩ bakɩna á kaŋ kɩ pɔ á tɩɩ. 8Nala badɔmɔŋ aa tɩya ma gyɩrɩma rɛ, ka badɔmɔŋ mɛ kɩ we ma hɩɩsɩ tɩyaŋ. Á hal nala badɔmɔŋ aa bigisi ma rɛ, ka badɔmɔŋ mɛ kɩ tʋʋsɩ ma. Ba kpaa ma anɩɩ á yaa wɩnyɩyɛla rɛ, amɛ wɩtɩɩ rɛ á kɩ basɩ. 9Ba kpaa ma anɩɩ á bɩ yaa nala, amɛ lee kɩdɩgɩ buloŋ tuwo dɩ ba bɩ gyɩŋ ma. Tʋwara hʋ á aa naa, ʋ fa maga á sʋba rɛ, amɛ á ha we doŋ. Ba aa ŋmaa tɩya sʋʋ rɛ, ka á bee sʋba. 10Á tɩsɩ aa kyogi rɛ, aŋka á kɩ gyʋwɔsɩ saŋa buloŋ. Á yaa nyaaba rɛ, amɛ á aa pɛ nala tɩyaŋ nɛ ba yaa dʋwana Wɩɩsɩ wɩweliye tɩyaŋ. Á bɩ kaŋ kɩŋ buloŋ, amɛ ámaa rɛ kɔnɩ tɩŋ kɩŋ buloŋ Krisita tɩyaŋ. 11Abaa! Koriŋti tɩmma! Á basɩ wɩtɩɩ hʋ buloŋ polli tɩya ma rɛ. Á bɩ kpaa á wɩɩ kɩdɩgɩ buloŋ faŋ ma. 12Á kɛ kpaa á tɩsɩ buloŋ tɩya ma rɛ abee kyori, amɛ ma kɛ kaŋ ma tɩsɩ faŋ ma rɛ. 13Lagɩlagɩ no, ŋ basɩ wɩya kɩ tɩya ma rɛ anɩɩ ŋ balɩya. Ma ta kpaa wɩɩ buloŋ faŋ ma. Ɛɛ hʋ á aa kɩya beel-ma, ma mɛ kɩɩ gɛɛ beel-ma. 14Ma ta leŋ dɩ ma bee nala hʋ aa bɩ laa Yesu wɩya di kɩ mal dɔmɔŋ. Tɩpʋlʋŋ tɩɩna bee nɩbɔŋ bɩ sɩ wuwo kɩ mal dɔmɔŋ. Pʋlʋŋ bee bilhuu mɛ bɩ sɩ wuwo laŋŋɩ lɩdɩgɩ. 15Krisita bee Sɩtaanɩ bɩ sɩ wuwo yaa nyʋʋdɩgɩ. Ɛɛ tɩɩ rɛ nal hʋ mɛ aa laa Yesu wɩya di abee nal hʋ aa bɩ laa ʋ wɩya di bɩ sɩ wuwo pɛ wɩɩ buloŋ. 16Wɩɩsɩ dɩya bee vʋga bɩ sɩ wuwo pɛ wɩɩ buloŋ tɩyaŋ, beewɩya, ámaa rɛ yaa Wɩɩweyi hʋ dɩya. Wɩɩsɩ tɩɩ basɩ ʋ teŋ tɩyaŋ nɛ a baa, "Ŋ sɩ we ŋ nala lee a kɩ gyʋʋ ba lee. Mɩyaŋ nɛ sɩ yaa ba Wɩɩsɩ, dɩ ba mɛ yaa ŋ nala. 17Ma lɩɩ ma tɩɩ ba tɩyaŋ, a ta kɩ mal ba. Wɩɩ hʋ Wɩɩsɩ aa basa rɛ nyɛ. Ma ta kɩ dige kɩna hʋ aa kaŋ bisiŋ. Dɩ mamaa bee dige kɩna hʋ aa kaŋ bisiŋ, ka dɩ ma ko ŋ lee, ŋ sɩ laa ma we. 18Ŋ sɩ yaa ma Kuwo dɩ ma mɛ yaa ŋ balɩya. Á Tɩɩna Wɩɩsɩ, dee buloŋ tɩɩna rɛ basɩ nyɛ."


text: 1Ŋmɩnɛ lɛ sɩn pãa 'yɛr a sɩ sãakpã Abraham 'yɛr, a yele nyãna pɔ? 2Ala ɩ sɩrɛ jaa Abraham yele dɔ̃ɔ tor a wʋ tʋ̃mɔ̃ jũu, wʋn taa tara na yele kɔ̃ɔ bʋɔrɔ nɩ yuor, tɩchɛ a kʋ̃ naa ɩ a Nãaŋmɩn niem lɛ ɛ. 3Bo lɛ a Nãaŋmɩn gãn 'yɛr? Wʋ 'yɛr ɩka, "Abraham sɔɔn de Nãaŋmɩn ka a lɛ vɛ̃ ka wʋ ɩ nɩtor." 4Pʋ̃pãanyã nɩrɛ wa tʋ̃tʋ̃mɔ̃, a wʋ sãyar ba ɩ kʋfʋ ɛ, tɩchɛ a wʋ tʋ̃mɔ̃ sãyar lɛ. 5Ala lɛ so nɩrɛ 'lɔ an ba ɩ tʋ̃mɔ̃ lɛ ɛ, tɩchɛ wʋn sɔɔ a Nãaŋmɩn 'lɔ na ma vɛ̃ ka a putudẽme yele tor, a wʋ sɔɔfʋ lɛ ma vɛ̃ ka wʋ ɩ a nɩtor. 6A Nãa David mɩ dɔ̃ɔ 'yɛr a 'yɛr bir nyãna nɩ wʋ ju, na wʋ 'yɛr ɩka, bɔɔsʋ̃n sʋɔ lɛ a 'lɔ a Nãaŋmɩn na vɛ̃ a wʋ ɩ nɩtor ka tʋ̃mɔ̃ ba pʋɔ ɛ. 7"Bɔɔsʋ̃n dẽme lɛ a Nãaŋmɩn na vɛ̃ a ba bɔrfʋsɩ kʋ ba, ka a ba yelbebe ala pɔɔ. 8Bɔɔsʋ̃n lɛ a 'lɔ a sɩ Soro na ba lɛ sɔrɔ a wʋ yelbier dɔɔlɔ wʋ ɛ." 9A bɔɔsʋ̃n nyãna ɩn a yɔŋmarba tɛɛ bon bɩɩ, a mɩ ɩn a bala na ba ŋmaa a yʋɔr ɛ, bon? Sɩ 'yɛr ɩka Abraham sɔɔfʋ vɛ̃n ka wʋ ɩ nɩtor. 10Ŋmɩnɛ lɛ anyãna dɔ̃ɔ ɩ kʋ wʋ? Wʋn ŋmaa a yʋɔr baar lɛ bɩɩ wʋn ba ŋmaa sɛrɛ lɛ? A ba ɩ wʋn ŋmaa baar ɛ, tɩchɛ wʋn dɔ̃ɔ ba ŋmaa sɛrɛ lɛ. 11Nãaŋmɩn wa bɩɛr man wʋ a yʋɔr ŋmaafʋ yele, ka a ɩ jɩ̃nɛ ɩka a wʋ yele tor naa a wʋ sɔɔfʋ jũu wʋn dɔ̃ɔ ba ŋmaa a yʋɔr sɛrɛ ɛ. Lɛ lɛ wʋ pãa ɩ a bala jaa na sɔɔ de sãa, tɩchɛ na baa ŋmaa a ba yɔɩ ɛ, ka a Nãaŋmɩn vɛ̃ a ba ɩ nɩtorsɩ. 12Wʋ mɩ ɩ naa bala jaa na ŋma a yɔɩ sãa. A ba ɩ yʋɔr ŋmaafʋ tɛɛ 'yɔ̃ɔ lɛ ɛ, tɩchɛ ban tara a sɔɔfʋ na ba turo nɩ a lɛ a sɩ sãa Abraham na dɔ̃ɔ turo tɩ wa ŋmaa a yʋɔr. 13A ba ɩ a nɛbinãa jũu lɛ a Nãaŋmɩn dɔ̃ɔ tɩr a nɛɛ kʋ a Abraham nɩ a wʋ yɔn ɩka bala lɛ na so a wɛr ɛ, tɩchɛ wʋn ɩ nɩtor a wʋ sɔɔfʋ jũu lɛ. 14Ala ɩ a bala na turo a nɛbinãa lɛ so a wɛr ɛ, sɔɔfʋ ba lɛ tara tɔ̃nɔ̃ ɛ, ka Nãaŋmɩn nɛɛ wʋn tɩr mɩ ɩ pɔrɔ. 15Bojũu a nɛbinãa waara nɩ naa Nãaŋmɩn suur. A jie 'lɔ mɩ a nɛbinãa na ba be ɛ, a nɛɛ bɔrfʋsɩ mɩ ba be be ɛ. 16A lɛ jũu, a nɛtɩraa wa naa a sɔɔfʋ jũu, ka a Nãaŋmɩn wɩ̃ɛfʋ na sʋ̃ʋ a Abraham yɔn ba jaa, a ba ɩ a bala na turo a nɛɛ tɛɛ ɛ, tɩchɛ a bala na tara a Abraham sɔɔfʋ, 'lɔ lɛ ɩ a sɩ jaa sãa. 17Nɩtãa an sɛb a Nãaŋmɩn gãn pɔ, "N maal fʋ naa a fʋ ɩ a paal yɔɔ sãa." 'Lɔ lɛ ɩ a sɩ sãa a Nãaŋmɩn sɛ̃, a 'lɔ wʋn sɔɔ de, a Nãaŋmɩn nyã na ma vɛ̃ ka kũn ɩ vʋɛ, na wʋ ma bʋɔl bonsɩ ala na ba dɔ̃ɔ be be ɛ, ka a be be. 18Tɩɛrtɔfʋ jie ba lɛ be be ɛ, tɩ Abraham tara tɩɛrtɔ jie, na wʋ sɔɔ de ka a lɛ vɛ̃ ka wʋ ɩ a paal yɔɔ sãa, nɩtãa lɛ a Nãaŋmɩn na dɔ̃ɔ 'yɛr kʋ wʋ, "Lɛ lɛ a fʋ yɔn na wa be." 19Waa bal a wʋ sɔɔfʋ pɔ ɛ, wʋ mɩ̃ɛ nyɛn bɔ̃ɔn a wʋ ɩ̃gãn na kor jʋɔl, bojũu yuom kɔbaa lɛ wʋ nyɛ ka a Saara mɩ ab. 20Tɩchɛ Abraham ba tara baal a wʋ sɔɔfʋ pɔ, nɩ lɛ a Nãaŋmɩn na tɩr a wʋ nɛɛ ɛ, tɩchɛ wʋ nyɛn kpɛ̃ɔ a wʋ sɔɔfʋ pɔ, na wʋ de tɩɩr kʋ a Nãaŋmɩn. 21Wʋ sɔɔn de nuur ayi ɩka Nãaŋmɩn tara na kpɛ̃ɔ na maal a lɛ wʋn tɩr a wʋ nɛɛ. 22A anyãna lɛ so ka a Nãaŋmɩn, vɛ̃ a wʋ ɩ nɩtor. 23A 'yɛrbir na 'yɛr ɩka, Nãaŋmɩn vɛ̃n a wʋ ɩ nɩtor, a ba sɛb a 'lɔ tɛɛ 'yɔ̃ɔ ɛ, 24tɩchɛ a mɩ ɩn a sɩ bon, Nãaŋmɩn mɩ na vɛ̃n a sɩ yele ka a tor, sɩn bala jaa na sɔɔ ɩka, 'lɔ lɛ sɩ̃ɩ a Yesu na ɩ a sɩ Soro a kũu pɔ. 25A sɩ yelbebe jũu lɛ ba dɔ̃ɔ kʋn wʋ, tɩchɛ ka a Nãaŋmɩn sɩ̃ɩ wʋ a kũu pɔ a wʋ ɩ vʋr, na wʋ vɛ̃ ka sɩ tor.


text: 1Yesu tasa-wɛɣɛ heeluɣu sɩ: Tampana kɛ ma heeliɣi-mɛ yoo maa cɛsəɣɩ, mpa pa wɛ cənɛ tɔ pa taa lɛlaa ká na Ɩsɔ Kawulaɣa kɔmna toma na pə́cɔ́ pá sɩ. 2Kʋyɛɛŋ naatoso tɛɛwa, ɩlɛna Yesu kpaɣa Piyɛɛ na Saakɩ na Yohaanɩ na pá polo pʋɣʋ kʋkʋlʋɣʋ nakʋlɩ kʋ tɔɔ kɛ́ pa tike. Tənaɣa ɩ laɣasa pa ɩsɛntaa kɛ kpakpaa. 3Na ɩ wontu paasɩ na tə́ hʋlʋmɩ təlaɩlaɩ ɩsɩɩ kpoŋkpomʋlʋm na tə teeki kɔkɔ. Nɔɣɔlʋ fɛɩ atɛ cənɛ sɩ ɩ ká la na pʋlʋpʋ hʋlʋmɩ mpʋ pə taka. 4Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ ɩfalaa tooso ɩnɩ, pa nawa Ilii na Moisi na pá na Yesu pá yɔɣɔtəɣɩ. 5Tənaɣa Piyɛɛ tɔma Yesu sɩ: Tacaa, ɩsɩɩ tə wɛʋ cənɛ ɩsəntɔ ɩnɩ tɔ pə wɛ teu napələɣɩ te. Ɩlɛ pə mʋna ɩsɩɩ tə siki coka toosoɣo. Nyaɣa lɛntɛ, Moisi kɛ lɛntɛ, na Ilii kɛ lɛntɛ. 6Sɔɣɔntʋ kpa Piyɛɛ na ɩ taapalaa lɛlaa na ɩ́ laŋ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɔɣɔ ɩ yɔɣɔta mpʋ. 7Ɩlɛna ɩsɔŋmʋntʋɣʋ nakʋlɩ kʋ kɔɔ na kʋ takɩ-wɛ na pá nɩɩ pə yɔɣɔta ŋmʋntʋɣʋ ŋkʋ kʋ tɛɛ sɩ: Ma luɣu tɛɛ Pəyaɣa ntɔ, ɩ́ nɩɩna-kɛ. 8Tənaɣa Yesu ɩfalaa caa pa taa na pa waalɩ pa ta na nɔɣɔlʋ. Ye pə taɣa Yesu tike kɛ pa ná pa kiŋ. 9Yesu na ɩ ɩfalaa pa tiikaɣana pʋɣʋ tɔɔ, ɩlɛna Yesu kpaalɩ-wɛ sɩ: Ɩ́ taa heeli nɔɣɔlʋ kɛ nti ɩ́ nawa tɔ. Haləna kʋyaŋku Yʋlʋ Pəyaɣa má maa sɩ na má fe tɔ. 10Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu ɩfalaa tɔka tɔm ntəɣɩ pa taa na pá pɔɔsəɣɩ təma sɩ: Pepeɣe səm na fem ɩlɛ? 11Pəlɛ pə waalɩ Yesu ɩfalaa pɔɔsa-ɩ sɩ: Pepe tɔɔ kɛ́ Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlaa ná tɔŋ sɩ Ilii ká caaləna kɔntɛ? 12Tənaɣa Yesu cɔ-wɛ sɩ: Tampana, pə wɛɛ sɩ Ilii ká kɔna kancaalaɣa na ɩ́ taɣanɩ pə tənaɣa teitei na pə́cɔ́. Ye mpʋ ntiɣi pa ŋmaawa Yʋlʋ Pəyaɣa tɔɔ sɩ kaa na kʋnyɔŋ kɛ sɔsɔm na pá la-kɛɣɛ nyaŋ? 13Ama ma heeliɣi-mɛ sɩ Ilii tɛma kɔntɛ na pá lana-ɩ ɩsɩɩ pa sɔɔlaa tɔɣɔ teitei ɩsɩɩ paa ŋmaaʋ ɩ tɔm tɔ. 14Yesu na Piyɛɛ-wɛ pa tala ɩfalaa lɛlaa kiŋ, ɩlɛna pá maɣana samaa kotina-wɛ, na pá na Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlaa pá hɔŋ tɔm. 15Tuu ɩsɩɩ yəlaa naʋ Yesu tɔ pə yeɣeta-wɛɣɛ sɔsɔm ntɛ, na pá seeki na pá puki ɩ sɛɛʋ. 16Ɩlɛna ɩ́ pɔɔsɩ ɩ ɩfalaa sɩ: Nti tə tɔɔ kɛ́ mə na-wɛ ɩ́ hɔŋ? 17Ḿpʋ́ɣʋ́ samaa taa nɔɣɔlʋ ɩ cɔ Yesu sɩ: Tacaa, ma kɔna ma pəyaɣa kɛ́. Ka hii ɩlɔɣɔʋ kɛ́ na ɩ́ la-kɛɣɛ kamumuka. 18Paa timpiɣi pə kʋləna ɩlɔɣɔʋ ɩnɩ ɩ pɛtəɣɩ-kɛɣɛ atɛɣɛ. Na ka nɔɣɔ taa lɩɩ kuhulaŋ, na ká saləɣɩ ka kela na ka tɔnʋɣʋ kii təkekilee. Ma wiina nyá ɩfalaa sɩ pá loo-ɩ, pa ta pəsɩ. 19Tənaɣa Yesu tɔma sɩ: Yəlaa laŋkpɩɩsəŋ nyə́ma mɛ, wɛɛ ɩsənaɣa má na-mɛ tii caɣa na má tɔkɩ mə kʋnyɔŋ? Ɩ́ kɔna-m pəyaɣa ŋkɛɣɛ cənɛ. 20Ḿpʋ́ɣʋ́ pəyaɣa nyə́ma pona-kɛɣɛ Yesu. Tuu ɩsɩɩ ɩlɔɣɔʋ tɩɩ keesuɣu Yesu tɔ, ɩ sʋʋ pəyaɣa ŋkɛɣɛlɛ selisuɣu kɛ teu. Haləna ká hoti atɛ na ká pilimi na kuhulaŋ lɩɩkəna ka nɔɣɔ taa. 21Ɩlɛna Yesu pɔɔsɩ ka caa sɩ: Waatʋ wei kɛ́ pə caala-kɛɣɛ lapʋ kɛ mpʋ? Ḿpʋ́ɣʋ́ pəyaɣa caa cɔ-ɩ sɩ: Hatoo ka pəcaatʋ pɛtɛpɛtɛ taa kɛ́. 22Tɔm paɣalɛ kɛ ɩlɔɣɔʋ pɛta-kɛɣɛ kɔkɔ taa na lʋm taa sɩ ká sɩ. Mpʋ tɔ, haɩ, ye n ka pəsɩ nyənɩ ta pətɔɔtəlɛ na ń waasɩ-tʋ. 23Tənaɣa Yesu tɔma-ɩ sɩ: Pepe tɔɔ kɛ́ n tɔŋ sɩ ye ma pəsəɣɩ? Ye yʋlʋ tɛma ɩ taa na Ɩsɔ, pʋlʋ fɛɩ mpi ɩ kpisiɣi tɔ. 24Ḿpʋ́ɣʋ́ pəyaɣa ŋkɛ ka caa mapa kapuka sɩ: Ma tɛma Ɩsɔ na ma taa. Ɩlɛ səna-m na pə́ sɔɔsɩ. 25Yesu nawa samaa kotiɣina-wɛ, ɩlɛna ɩ́ kaləna ɩlɔɣɔʋ ɩnɩ, na ɩ́ tɔmɩ-ɩ sɩ: Ɩlɔɣɔʋ nyá wei n pəsəɣɩ yəlaa kɛ kamumusi na ntamaa tɔ, ma heeliɣi-ŋ kʋlʋmaɣa sɩ ń se pəyaɣa kanɛ ka waalɩ. Taa tasa-kɛɣɛ təŋʋɣʋ. 26Tənaɣa ɩlɔɣɔʋ ɩnɩ ɩ kiisaa na ɩ́ paasɩ na ɩ́ selisi-kɛɣɛ teu, ɩlɛna ɩ́ se ka waalɩ. Ḿpʋ́ɣʋ́ pəyaɣa fiɣinaa. Haləna yəlaa tɔ sɩ ka səpaɣa təkpem. 27Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu kpa ka niŋ taa na ɩ́ kʋsɩ-kɛ na ká səŋ ɩsɔ. 28Yesu kɔma na ɩ́ sʋʋ təyaɣa na ɩ́ na ɩ ɩfalaa pá caɣa, nɔɣɔlʋ ta siti pa taa. Ɩlɛna ɩ ɩfalaa pɔɔsɩ-ɩ sɩ: Pepe tɔɔ kɛ́ tə ta pəsɩ na tə́ loo ɩlɔɣɔʋ ɩnɩ? 29Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu cɔ-wɛ sɩ: Ɩlɔɣɔʋ ɩsɩɩ mpʋ, ye pə taɣa Ɩsɔ sələmʋɣʋ na sələmʋɣʋ, pʋlʋ ɩɩ tɔɣɔnəɣɩ-ɩ. 30Yesu na ɩ ɩfalaa pa lɩɩ təna, ɩlɛna pá tɛsɩ Kalilee teŋku. Yesu luɣu fɛɩ sɩ pá nɩɩ ɩ taŋ. 31Pə taɣa pʋlʋ, ɩ sɛɣɛsaɣa na ɩ́ heeliɣi ɩ ɩfalaa sɩ: Paa tʋ Yʋlʋ Pəyaɣa maɣa yəlaa niŋ taa na pɛlɛ pá kʋ-m. Ama maa fe pə kʋyɛɛŋ tooso wule. 32Ɩlɛ ɩ ɩfalaa ta cɛkəna tɔm tənɛ. Pəyele pa nyamna tə pɔɔsʋɣʋ. 33Yesu na ɩ ɩfalaa pa tala Kapənahum, na Yesu sʋʋ təyaɣa taa, ɩlɛna ɩ́ pɔɔsɩ ɩ ɩfalaa sɩ: Ntiɣi ɩ́ kpɛɛsaɣana təmaɣa mpaaʋ taa? 34Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ ɩfalaa suma. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, pa hɔŋaɣa sɔsɔɔntʋ tɔɔ kɛ́ mpaaʋ taa kɛ́. 35Tənaɣa Yesu caɣaa na ɩ́ yaa pa naanʋwa na naalɛ kɛ ɩ kiŋ na ɩ́ heeli-wɛ sɩ: Ye wei ɩ caa ɩ la mə nɔɣɔ tɔɔ tʋ, pʋntʋ ká pəsɩ ɩ təɣɩ mə taa səkpelu kɛ́, na mə təna mə təmlɛ tʋ. 36Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ kpaɣa peiya na ɩ́ sɩɩ-kɛɣɛ pa ɩsɛntaa na ɩ́ waɣalɩ-kɛ. Ɩlɛna ɩ́ tɔ-wɛ sɩ: 37Ye wei ɩ mʋwa peiya kanɛ ka taka kɛ́ ma nyʋɣʋ tɔɔ, maɣa pʋntʋ mʋwa. Na wei ɩ tɩɩ mʋ-m pə taɣa ma tike kɛ ɩ mʋwa. Ama pʋntʋ kpɛŋna wei ɩ tila-m tɔɣɔ na ɩ́ mʋ. 38Ḿpʋ́ɣʋ́ Yohaanɩ heela Yesu sɩ: Tacaa tə nawa nɔɣɔlʋ na ɩ́ looki alɔɣaa na nyá hətɛ. Pə́cɔ́ ɩɩ təŋəɣɩ-tʋ. Ɩlɛna taa kisina-ɩ. 39Ama Yesu cɔwa Yohaanɩ sɩ: Ɩ́ taa taŋɩ-ɩ sɩ ɩ́ taa la. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, nɔɣɔlʋ fɛɩ wei ɩ pəsəɣɩ na ɩ́ la piti təmlɛ na ma hətɛ toŋ na ɩ́ tɛ na ɩ́ yɔɣɔtɩ ɩsaɣatʋ kɛ ma tɔɔ kɛ́ kpakpaa tɔ. 40Ye yʋlʋ ta kɛ ta kolontu, ta nyəŋ kɛ́ te. 41Na ye wei ɩ ha-mɛɣɛ lʋm sasala anɛ sɩ ɩ́ kɛ́ Kilisiti nyə́ma, pʋntʋ kaa laŋ pə kasəyaɣa. 42Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tɔma sɩ: Ye wei ɩ lapa na piya nsi sɩ mʋ ma tɔm kɛ ɩsəntɔ tɔ sɩ taa nakəlɩ pəntɩ, pə nəɣəsəna pá paa pʋntʋ luɣu tɛɛ kɛ́ pɩɩʋ na pá tʋsɩ-ɩ teŋku taa. 43Ye nyá niŋ tusiɣina-ŋ ɩsaɣatʋ lapʋ taa, sɛtɩ-ɩ. Sana ń sʋʋ weesuɣu kʋpaŋkʋ taa na niŋ kʋlʋməŋ, na mpi n ka wɛɛna nyá niŋ təna na pá pɛtɩ-ŋ tənaasəlɛ sɔsɔɔlɛ taa kɛ́ kɔkɔ ŋka kaa teŋ tɔ ka taa tɔ. [ 44Təna sonsompee nna a tɔkɩ yəlaa nantʋ tɔ aa səkɩ. Pəyele kɔkɔ ɩɩ teŋ paa pəcɔ.] 45Ye nyá nɔɔhəlɛ tusiɣina-ŋ ɩsaɣatʋ lapʋ taa, sɛtɩ-tɛ. Sana ń sʋʋ weesuɣu kʋpaŋkʋ taa na nɔɔhəlɛ kʋlʋmtəlɛ, na mpi n ká wɛɛna nɔɔhɛɛ naalɛ na pá pɛtɩ-ŋ tənaasəlɛ sɔsɔɔlɛ taa tɔ. [ 46Təna somsompee nna a tɔkɩ yəlaa nantʋ tɔ aa səkɩ. Pəyele kɔkɔ ɩɩ teŋ paa pəcɔ.] 47Ye nyá ɩsəlɛ tusiɣina-ŋ ɩsaɣatʋ lapʋ taa, hɔɣɔsɩ-tɛ. Sana ń sʋʋ Ɩsɔ Kawulaɣa taa na ɩsəlɛ kʋlʋmtəlɛ na mpi n ká wɛɛna ɩsɛ naalɛ na pá pɛtɩ-ŋ tənaasəlɛ sɔsɔɔlɛ taa tɔ. 48Təna sonsompee nna a tɔkɩ yəlaa nantʋ tɔ aa səkɩ. Pəyele kɔkɔ ɩɩ teŋ. 49Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, paa piti yəlaa təna tɔɔ kɛ́ kɔkɔ ɩsɩɩ pa tʋkʋɣʋ tɔm kɛ tɔɣɔnaɣa tɔɔ tɔ. 50Tɔm kɛ́ pʋlʋpʋ mpi pə waasəɣɩ tɔɣɔ. Ama ye tɔm lɔŋ səpa, pepeɣe paa la na pə lɔŋ ɩnɩ ɩ́ tasa məlʋɣʋ? Ɩ́ wɛɛna tɔm kɛ mə taa na ɩ́ wɛɛna təma na leleŋ.


text: 1Ḿpʋ́ɣʋ́ Pɔɔlɩ pama ɩsɛ kɛ kotuɣu nyə́ma tɔɔ na ɩ́ tɔ sɩ: Ma tɛɛtʋnaa mɛ, na lotu kʋlʋmtʋ təkpataa kɛ́ ma tɔmna Ɩsɔ ɩsɛntaa kɛ́ haləna saŋa. 2Tənaɣa kɔtʋlʋ sɔsɔ Ananiyasɩ tɔma mpa paa səŋa Pɔɔlɩ kiŋ tɔ sɩ pá ma ɩ nɔɣɔ kɛ kataŋa. 3Ḿpʋ́ɣʋ́ Pɔɔlɩ tɔma-ɩ sɩ: Nyənɩ ɩ wɛʋ ɩsɩɩ koluŋa kʋhʋlʋmaɣa, Ɩsɔ ka mana-ŋ. N caɣaa na ń hʋʋkəna-m tɔm ɩsɩɩ kiiu səŋaa tɔ pə teitei. Pəyele n ŋmaana kiiu ŋkʋ kʋ tɔɔ na ń tɔ sɩ pá ma-m? 4Ḿpʋ́ɣʋ́ mpa paa caɣaa na pá kpətəna Pɔɔlɩ tɔ pa tɔma sɩ: Ha, Ɩsɔ kɔtʋlʋ sɔsɔ kɛ n tʋʋkɩ mpʋ? 5Tənaɣa Pɔɔlɩ tɔma sɩ: Ma tɛɛtʋnaa, ma ta nyɩ sɩ ɩ kɛ́ kɔtʋlʋ sɔsɔ se. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, pa ŋmaa Ɩsɔ Tɔm takəlaɣa taa sɩ: Pə fɛɩ sɩ n ká yɔɣɔtɩ nti tə fɛɩ teu tɔɣɔ nyá tɛtʋ sɔsɔ. 6Pɔɔlɩ nawa sɩ kotuɣu ŋkʋ kʋ taa Satusee nyə́ma wɛɛ na pə kaasa Falisanaa wɛɛ tɔtɔ. Ɩlɛna ɩ́ yɔɣɔtəna nɔɣɔ sɔsaɣa kɛ pa təna pa ɩsɛntaa sɩ: Ma tɛɛtʋnaa mɛ, ma kɛ́ Falisa kɛ́. Falisa siɣisiɣi lʋləna-m. Saŋa taa pa hʋʋkəna-m sɩ pepe tɔɔ kɛ́ ma wɛna tɛɛlʋɣʋ sɩ yəlaa ɩ́ səpa pa feŋ. 7Pɔɔlɩ tɛma ḿpʋ́ɣʋ́ yɔɣɔtʋɣʋ, ɩlɛna Falisanaa na Satusee nyə́ma pa sʋʋ yoou kɛ pa taa pa tike, ɩlɛna kotuɣu faɣa tɔm naalɛ. 8Mpi pə tɔɔ tɔ, Satusee nyə́ma ná tɔŋ sɩ yʋlʋ ɩ́ səpa pə tɛmaɣa, ɩ kaa tɛ na ɩ́ fe. Pəyele sɩ ɩsɔtaa tillu fɛɩ. Mpi tə naana tá ɩsəpee anɛ tɔ pə paasi pʋlʋ fɛɩ. Falisanaa ná tɔŋ sɩ pə tənaɣa mpʋ pə wɛɛ. 9Pə tɔŋna təmaɣa holinaʋ kɛ sɔsɔm sɔsɔm, ɩlɛna Falisanaa kpekəle taa nyə́ma napəlɩ mpa pa kɛ́ Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlaa sɔsaa tɔ pá kʋlɩ na pá səŋ nɔɔhɛɛ naalɛ sɩ: Tá tá ná apalʋ ɩnɛ ɩ kiŋ kɛ taalɩ nɔɣɔlʋ. Ntanyɩ ɩsɔtaa tillu yaa pʋlʋpʋ yɔɣɔtənana-ɩ. 10Ḿpʋ́ɣʋ́ yoou kɔma na kʋ haŋ sɔsɔm, haləna sɔɣɔntʋ la yoolaa kʋmataŋ sɩ pə taa kɔɔ na pá cəlɩ Pɔɔlɩ təpʋtʋpʋtʋ. Tənaɣa ɩ kʋsa ɩ yoolaa sɩ pá polo samaa taa na pá kpaɣa Pɔɔlɩ na pá ləsɩ-ɩ pa hɛkʋ təna, na pá məŋna-ɩ yoolaa yoou kutuluɣu ŋkʋ kʋ taa. 11Ahoo yuwa ɩlɛna Tacaa lɩɩ Pɔɔlɩ tɔɔ na ɩ́ tɔmɩ-ɩ sɩ: Tɔkɩ tɔnʋɣʋ. Ɩsɩɩ ɩsəna mpi n heela ma tɔm kɛ Yosalɛm tɔ mpʋ ɩnəɣɩ n ká heeli-təɣɩ Lom. 12Tɛʋ fema, ɩlɛna Yuta nyə́ma caɣa Pɔɔlɩ acaɣa kɛ teu na tuunaʋ, sɩ ye mpɛ pa ta kʋ-ɩ kpem, pʋlʋ kaa sʋʋ pa nɔɔsɩ taa. 13Mpa pa caɣa ɩ acaɣa kɛ mpʋ tɔ pa kəla yəlaa pee nɩɩlɛ. 14Ḿpʋ́ɣʋ́ pa kʋlaa na pá polo pá maɣana kɔtəlaa sɔsaa na nyʋɣʋ nyə́ma nyʋɣʋ nyə́ma na pá heeli-wɛ sɩ: Tə sɩɩ tá nɔɔsɩ na ɩsəlɛ kʋsɛɛmlɛ na tuunaʋ, sɩ tə kaa təŋ pʋlʋ haləna tə́ tɛ Pɔɔlɩ kɛ kʋɣʋ na pə́cɔ́. 15Mpʋ tɔ, mə na Kotuɣu sɔsɔɔŋkʋ nyə́ma ɩ́ tɔ kʋmataŋ sɩ ɩ́ cɛlɛ-mɛɣɛ Pɔɔlɩ, sɩ ɩ́ caa ɩ́ wiili ɩ tɔm taa kɛ́ teu na ɩ́ cɛkəna. Ye ta ɩlɛ tá sɔɔlʋ ná pɩɩwa sɩ ye ɩ́ lɩɩ mpaa tə kʋ-ɩ, na ɩ́ ta tata mə kiŋ cənɛ. 16Ḿpʋ́ɣʋ́ tɔm tənɛ tə sʋʋ Pɔɔlɩ kɔɣɔpəyaɣa ŋkpaŋʋɣʋ taa. Tənaɣa ka pola yoolaa kutuluɣu ŋkʋ kʋ taa, na ká heeli-təɣɩ Pɔɔlɩ. 17Ɩlɛna Pɔɔlɩ yaa yoolaa sɔsaa taa nɔɣɔlʋ na ɩ́ tɔmɩ-ɩ sɩ: Pona pu ɩfepu ɩnɛɣɛ yoolaa kʋmataŋ kiŋ, ɩ caa ɩ heeli-ɩ natəlɩ. 18Ḿpʋ́ɣʋ́ yoolu ná kpaɣa pu ɩfepu ɩnɩ na ɩ́ pona pa kʋmataŋ kiŋ sɩ: Saləka tʋ Pɔɔlɩ yaana-m na ɩ́ tɔ sɩ má kɔna pu ɩfepu ɩnɛɣɛ nyá kiŋ, sɩ ɩ wɛna natəlɩ sɩ ɩ heeliɣi-ŋ. 19Ḿpʋ́ɣʋ́ kʋmataŋ hɔma pu ɩfepu ɩnɩ ɩ niŋ taa na ɩ́ lɩɩna kpeeŋa na ɩ́ pɔɔsɩ-ɩ sɩ: Ntiɣi n caa-m heeluɣu? 20Ɩlɛna ɩfepu ɩnɩ ɩ́ heeli-ɩ sɩ: Yuta nyə́ma caɣaa na pá sɛɣɛsɩ sɩ mpɛ pa kɔŋ na pá sələmɩ-ŋ sɩ cele ń pona Pɔɔlɩ kɛ kotuɣu sɔsɔɔʋ taa, sɩ kotuɣu caa kʋ wiili ɩ tɔm taa kɛ́ teu na kʋ cɛkəna. 21Taa nɩɩ, pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, pa taa yəlaa ɩsɩɩ nɩɩlɛ na waalɩ kɛ mpʋ caa pa papɩ na pá taŋɩ-ɩ. Pa tɛma pa nɔɔsɩ kɛ sɩɩʋ na tuunaʋ, sɩ mpɛ pa nɔɔsɩ taa kaa sʋʋ pʋlʋ haləna pá tɛ Pɔɔlɩ kɛ kʋɣʋ. Nyá nɔɣɔ kɛ pa taŋa nɔɔnɔɔ ɩsəntɔ, tɔfɔ pa sɔɔlʋ pɩɩwaɣa. 22Tənaɣa kʋmataŋ heela-ɩ sɩ: Tɛɛ, ama taa yele na nɔɣɔlʋ tasa nti n heela-m mpʋ tɔɣɔ nɩɩʋ. 23Pəlɛ pə waalɩ, kʋmataŋ yaa ɩ yoolaa taa sɔsaa kɛ naalɛ na ɩ́ tɔ-wɛ sɩ: Ɩ́ caa yoolaa kɛ ŋmʋnʋɣʋ (200), na kpaɣanəŋ caɣalaa kɛ nɩɩtoso na naanʋwa, na yəlaa ŋmʋnʋɣʋ (200) tɔtɔ na pɛlɛ na pa ŋmantaasɩ, na ɩ́ la sɔɔlʋ. Pa tɛŋ ahoo tɔɣɔʋ tɔ, ɩ́ kpaɣa mpaaʋ na ɩ́ tɛɛ Sesalee. 24Ɩ́ kpɛɛlɩ kpaɣanəŋ wei ɩ ká kpaɣa Pɔɔlɩ na ɩ́ tana-ɩ kʋfənɛɛ Felikisi kiŋ na alaafəya tɔ. 25Ɩlɛna kʋmataŋ ŋmaa takəlaɣa sɩ: 26Tacaa kʋpaŋ kʋfənɛɛ Felikisi, maɣa Koloti Lisiyasɩ, má sɛɛna-ŋ. 27Yuta nyə́ma kpana apalʋ ɩnɛ sɩ pa kʋɣɩ. Ma nɩɩwa sɩ ɩ kɛ́ Lom tʋ, ɩlɛna ma na ma yoolaa tə́ polo na tə́ lɛɛkɩ-ɩ pa niŋ taa. 28Ḿpʋ́ɣʋ́ ma pona-ɩ pa kotuɣu sɔsɔɔʋ taa sɩ ma naa taalɩ wei ɩ lapa Yuta nyə́ma tɔ. 29Tənaɣa ma maɣanaa sɩ pa kiiŋ kʋlapʋtʋnaa taa kɛ́ ɩ lapa-wɛ na taalɩ, tɔfɔ ɩ ta la natəlɩ nti tə tala pá kʋ-ɩ yaa pá tʋ-ɩ saləka tɔ. 30Pəlɛ pə waalɩ ma nɩɩwa sɩ Yuta nyə́ma caɣa ɩ acaɣa sɩ pa kʋɣɩ-ɩ. Pə tɔɔ kɛ́ ma tɔma sɩ pá kɔna-ŋɩ-ɩ kpakpaa. Ma heela mpa pa tɔŋ sɩ ɩ lapa-wɛ na taalɩ tɔ sɩ pá kɔɔ pá maɣana-ŋ na pa tɔm ntɩ. 31Ḿpʋ́ɣʋ́ yoolaa lapa nti pa kɛɛsa-wɛ tɔ. Pa kpaɣa Pɔɔlɩ kɛ ahoo anɩ na pá tɛɛna-ɩ halɩ Antipatilii. 32Pə kɔma pə fe, ɩlɛna yoolaa mpa pɛlɛ pa tɔŋaɣa nɔɔhɛɛ tɔ pɛlɛ pa məlɩ pa təcaɣalɛ, na pə́ kaasɩ na kpaɣanəŋ nyə́ma kpaɣa Pɔɔlɩ na pɛlɛ pá tɛɛ. 33Pa kɔma pa tala Sesalee, ɩlɛna kpaɣanəŋ caɣalaa cɛla takəlaɣa ŋkɛɣɛ kʋfənɛɛ, na pá tʋsɩ Pɔɔlɩ kɛ ɩ niŋ taa. 34Kʋfənɛɛ wiila takəlaɣa ŋkɛ ka taa, ɩlɛna ɩ́ pɔɔsɩ Pɔɔlɩ sɩ: N kɛ́ Lom tɛtʋ hɔɣɔlʋɣʋ ŋku kʋ tʋ? Ɩ nɩɩwa sɩ ɩ kɛ́ Silisii tʋ, 35ɩlɛna ɩ́ tɔmɩ-ɩ sɩ: Mpa sɩ n lapa taalɩ tɔ, ye pa talaa ɩlɛ, maa paasəna nyá tɔm. Ɩlɛna kʋfənɛɛ tɔ sɩ: Ɩ́ pona Pɔɔlɩ kɛ wulaʋ Helɔtɩ təyaɣa taa na ɩ́ təkɩ-ɩ.


text: 1Apalʋ nɔɣɔlʋ ɩ ka wɛnna Falisanaa taa na pá yaa-ɩ sɩ Nikotɛm. Ɩ kɛ́ Yuta nyʋɣʋ nyə́ma taa lɛlʋ. 2Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ pola Yesu kiŋ kɛ ahoo naalɩ na ɩ́ yɔɣɔtɩ-ɩ sɩ: Tacaa, tə nyəmá sɩ Ɩsɔ kɔnna-ŋ sɩ ń sɛɣɛsɩ-tʋ. Pə taɣa pʋlʋ, nɔɣɔlʋ fɛɩ wei ɩ pəsəɣɩ na ɩ́ la piti təma ɩsɩɩ n lakʋɣʋ tɔ na pə́ tá kɛna Ɩsɔ toŋ. 3Yesu cɔ-ɩ sɩ: Tampana kɛ ma heeliɣi-ŋ yoo, maa cɛsəɣɩ, ye pə ta lɛlɩ yʋlʋ kɛ lʋlʋɣʋ, ɩ kaa na Ɩsɔ Kawulaɣa. 4Tənaɣa Nikotɛm pɔɔsa-ɩ sɩ: Ɩsənaɣalɛ pɩɩ taɣanɩ yʋlʋ kɛ lʋlʋɣʋ na ɩ́ tɛma sɔsɔ kɛ lapʋ? Ama ɩ kaa pəsɩ na ɩ́ lɛlɩ ɩ too lotu taa kɛ́ sʋʋʋ na pə́ taɣanɩ-ɩ lʋlʋɣʋ? 5Yesu cɔ-ɩ sɩ: Tampana kɛ ma heeliɣi-ŋ yoo, maa cɛsəɣɩ, ye pə ta lʋlɩ-ŋ na lʋm na Feesuɣu, n kaa sʋʋ Ɩsɔ Kawulaɣa. 6Yʋlʋ kɛ yʋlʋ lʋləɣɩ. Ama Ɩsɔ Feesuɣu lʋlʋɣʋ wɛna pə mpaa, na pəlɛ pə wɛ yʋlʋ taa tɔm kɛ́. 7Taa la piti na nti ma heela-ŋ sɩ pə wɛɛ sɩ mə təna pɩɩ lɛlɩ-mɛɣɛ lʋlʋɣʋ tɔ tə tɔɔ. 8Nyənɩ, heelim makɩ timpi pə luɣu wɛɛ tɔɣɔ, na ń nɩɩkɩ pə taŋ. Pəyele n ta nyɩ pə təlɩɩlɛ yaa pə təpote. Wei Ɩsɔ Feesuɣu lʋlaa tɔ ɩ wɛ mpʋ tɔtɔ. 9Ḿpʋ́ɣʋ́ Nikotɛm tɔma sɩ: Ɩsənaɣalɛ mpʋ? 10Ɩlɛna Yesu cɔ-ɩ sɩ: Halɩ mɛɣɛlɛ Ɩsɛɣɛlɩ sɛɣɛsəlaa sɔsaa na ń ta cɛkəna tɔm tənɛ? 11Tampana kɛ ma heeliɣi-ŋ yoo, maa cɛsəɣɩ, tə nyəmá nti tə yɔɣɔtəɣɩ tɔ na nti tə nawa tɔ ntəɣɩ tə kɛɛsəɣɩ-mɛ. Pə na pə mpʋ tɔ mɩɩ caa tá tɔm mʋɣʋ. 12Ɩsəna pə tɔŋa lapʋ kɛ atɛ cənɛ tɔɣɔlɛ ma heeliɣi-mɛ na ɩɩ saŋ mʋɣʋ. Ɩlɛ ye ma kɛɛsa-mɛɣɛ ɩsəna pə wɛ ɩsɔtaa tɔ, mə taa aweɣelɛ mʋlʋ? 13Nɔɣɔlʋ ta kpata ɩsɔtaa ye pə taɣa Yʋlʋ Pəyaɣa má wei ma lɩɩna ɩsɔtaa na má tii tɔ ma paasi. 14Ɩsɩɩ Moisi ka tʋɣʋ nyəɣəlʋɣʋ kʋsɛɛmʋɣʋ tʋm kɛ tesika nyʋɣʋ taa na ɩ́ siki wʋlaɣa tɛtʋ taa tɔ, mpʋ ɩnɩ tɔtɔɣɔ pə wɛɛ sɩ paa kpaasɩ Yʋlʋ Pəyaɣa má. 15Ɩlɛna yəlaa mpa pa təna paa mʋ ma tɔm tɔ pá hiki weesuɣu ŋku kɩɩ tɛŋ tɔ. 16Pə taɣa pʋlʋ, Ɩsɔ sɔɔla yəlaa tənaɣa sɔsɔm, haləna ɩ́ caŋ ɩ́ ha ɩ Pəyaɣa ɩkpamlɛ, sɩ pa təna mpa paa təŋ ka tɔm tɔ, pá taa sɩ, ama pá hiki weesuɣu ŋku kɩɩ tɛŋ tɔ. 17Pə taɣa ɩsɩɩ yəlaa tɔm kʋɣʋ tɔɔ kɛ́ Ɩsɔ tila ɩ Pəyaɣa. Ama pa nyʋɣʋ yapʋ tɔɔ kɛ́. 18Paa kʋɣɩ wei ɩ təŋa ka tɔm tɔ pʋntʋ tɔm. Ama wei ɩɩ təŋəɣɩ ka tɔm tɔ, pʋntʋ tɔm tɛma səpʋ, ɩ ta təŋ Ɩsɔ Pəyaɣa ɩkpamlɛ tɔm tɔ pə tɔɔ. 19Pa tɔm səpa timpi tɔɣɔlɛ sɩ fətəla wei ɩ naakɩ tɔ ɩ kɔma antulinya taa, na yəlaa sɔɔlɩ səkpɛtʋɣʋ na pá kisi-ɩ pa lakasɩ ɩsaɣasɩ tɔɔ. 20Ye wei ɩ lakɩ ɩsaɣatʋ ɩ taa kpaakəna fətəla ɩnəɣɩ. Ɩɩ kpətəɣəna-ɩ sɩ pə taa kɔɔ na ɩ́ la na pə́ ná ɩ ɩsaɣatʋ tɔɔ. 21Ama wei ɩ təŋəɣɩ tampana tɔ ɩ kpətəɣəna fətəla ɩnəɣɩ sɩ ɩ́ la na pə́ ná təcɛɩcɛɩ sɩ Ɩsɔ nɩɩnaʋ tɔɔ kɛ́ ɩ lakɩ mpʋ. 22Pəlɛ pə waalɩ kɛ́ Yesu na ɩ ɩfalaa pa kʋla təna na pá polo Yuta tɛtʋ taa, na ɩ́ na-wɛ pá caɣa tənaɣa wɛɛ naalɛ, na ɩ sɔɔkɩ yəlaa kɛ Ɩsɔ lʋm. 23Yohaanɩ ná sɔɔkaɣa yəlaa kɛ Ɩsɔ lʋm tɔtɔɣɔ Ayinʋŋ kɛ Salim kiŋ. Lʋm ka wɛ tənaɣa sɔsɔm kɛ́. Yəlaa kɔŋaɣa Yohaanɩ kiŋ na ɩ́ sɔɔkɩ-wɛɣɛ Ɩsɔ lʋm. 24Waatʋ ɩnɩ tɔ pa ta təkəta Yohaanɩ kɛ saləka. 25Ḿpʋ́ɣʋ́ Yohaanɩ ɩfalaa taa lɛlaa na Yuta tʋ nɔɣɔlʋ pa sʋʋ hɔm kɛ Ɩsɔ sɛɛʋ kɔtasɩ nsi yʋlʋ taɣanəɣəna ɩ tɩ tɔ sɩ tɔɔ. 26Ḿpʋ́ɣʋ́ pa pola Yohaanɩ kiŋ na pá pɔɔsɩ-ɩ sɩ: Tacaa, n tɔɔsa yʋlʋ wei ɩ tɔm n ka heela-tʋ na nyá na-ɩ ɩ́ ka wɛ Yaatanɩ waalɩ tɔ ɩ tɔɔ? Nyənɩ pənɛntɛ ɩnɩ ɩ sɔɔkəna ntɛɣɛ yəlaa kɛ Ɩsɔ lʋm, na pa təna pá puki ɩ kiŋ. 27Ɩlɛna Yohaanɩ cɔ-wɛ sɩ: Yʋlʋ ɩɩ hikiɣi pʋlʋɣʋ yem na Ɩsɔ tá ha-ɩ-wɩ. 28Mə maɣamaɣa ɩ́ pəsəɣɩ na ɩ́ ləsɩ ma aseeta sɩ ma yɔɣɔtaa sɩ ma ta kɛ Mesii. Ama ma tɛɛ ɩ nɔɣɔ kɛ kʋtɛɛ. 29Akpaɣalʋ tənna asasaalʋ. Ama akpaɣalʋ taapalʋ səŋa təna na ɩ́ kema ŋkpaŋŋ. Pə kɔma na ɩ́ nɩɩ akpaɣalʋ nɔɣɔ, ɩlɛ ɩ laŋlɛ hʋlʋmɩ sɔsɔm. Mpʋ ɩnɩ tɔtɔɣɔ ma laŋlɛ hʋlʋmaa, na pənɛntɛ pə maɣa-m teu. 30Pə wɛɛ sɩ Yesu ɩ́ pɩɩkəna na maa səkɩ. 31Wei ɩ lɩɩna ɩsɔtaa tɔ ɩnɩ ɩ kələna pə təna. Na wei ɩ́lɛ́ ɩ wɛ atɛ cənɛ tɔ, ɩ kɛ́ atɛ nyəŋ kɛ́, na atɛ nyəntʋ kɛ ɩ yɔɣɔtəɣɩ. Ama wei ɩ lɩɩna ɩsɔtaa tɔ ɩnɩ ɩ kələna pə təna. 32Na ɩ yɔɣɔtəɣɩ mpi ɩ nawa na ɩ́ nɩɩ tɔ pə tɔm, ama nɔɣɔlʋ ɩɩ mʋɣɩ ɩ tɔm. 33Ɩlɛ wei ɩ́ tɩɩ mʋ ɩ tɔm, pʋntʋ tisina ntɛ́ sɩ Ɩsɔ yɔɣɔtəɣɩ tampana. 34Wei Ɩsɔ tilaa tɔ pʋntʋ yɔɣɔtəɣɩ Ɩsɔ tɔm kɛ́. Pə taɣa pʋlʋ, Ɩsɔ cɛləɣɩ-ɩ ɩ Feesuɣu tənaɣa. 35Tacaa sɔɔla ɩ Pəyaɣa na ɩ́ tʋ pə tənaɣa ka niŋ taa. 36Ye wei ɩ́ nɩɩna Pəyaɣa ɩ tɛma weesuɣu ŋku kɩɩ tɛŋ tɔɣɔ hikuɣu. Ama wei ɩ́ kisa Ɩsɔ Pəyaɣa kɛ nɩɩnaʋ tɔ ɩ laŋaa kɛ́, na Ɩsɔ mʋna-ɩ na pááná kɛ tam kɛ́ ḿpʋ́ɣʋ́.


text: 1Ala ɩ n ma tʋ̃ɔ 'yɛr a nɩbɛ kɔkɔ bʋrsɩ a jaa, naa tʋ̃ɔ 'yɛr a malakasɩ kɔkɔɛ, tɩchɛ naa ba tara nʋ̃fʋ ɛ, ɩn kaara naa fɩka kur ban ŋmiere a wʋ pɔɔrɔ gɔ̃mɔ̃. 2Ala ɩ n tara naa a Nãaŋmɩn 'yɛr 'yɛrfʋ kʋfʋ, naa bɔ̃ɔ a yelsɔɔlsɩ a jaa, naa bɔ̃ɔ yɛ̃ jaa bʋrɔ, ka ala ɩ n mɩ tara na sɔɔfʋ naa ma 'yɛr tɔ̃n ka a ir, tɩchɛ naa ba tara nʋ̃fʋ ɛ, n ɩn bʋ̃pɔrɔ. 3Ala ɩ n den a n bʋ̃tarsɩ a jaa põ nɔ̃n dẽme, naa sɔɔ ɩka ba de a n ɩ̃gãn 'yɔ̃ɔ bũu 'lɩraa pɔ, tɩchɛ naa ba tara nʋ̃fʋ ɛ, n ba tara tɔ̃nɔ̃ ɛ. 4Nʋ̃fʋ ma tara na kãnyir, nʋ̃fʋ ma maala na vɩla, waa jɩɛlɛ nɩrɛ bon ɛ, waa bʋɔrɔ yuor ɛ, waa 'mɔɔrɔ wʋ mɩ̃ɛ ɛ. 5Nʋ̃fʋ ba tara nɛtuo ɛ, waa bʋɔrɔ wʋ yõ tɛɛ bomo ɛ, wʋ maa nyɛ suur fɔɔ ɛ, waa 'yɔ̃ɔnɔ̃ nɩrɛ pʋ̃ɔm ɛ. 6Nʋ̃fʋ ba nʋ̃ yelbier jie ɛ, tɩchɛ wʋ ma nʋ̃n yelmɩ̃ɛ jie. 7Nʋ̃fʋ ma gun taa lɛ sɔ̃ɔ jaa, wʋ ma sɔɔn yele a jaa, waa baala ɛ, nʋ̃fʋ ma sɔɔn ka a wõ wʋ. 8Nʋ̃fʋ maa ɩ faa ɛ, Nãaŋmɩn 'yɛr 'yɛrfʋ na wa ŋmaa naa, ka a kɔkɔ dɩ̃gɩlsɩ 'yɛrfʋ mɩ wa tɛɛ, ka a bɔ̃ɔfʋ mɩ wa po chen. 9Bojũu a bɔ̃ɔfʋ kʋfʋ ɩn ŋmaa, ka a Nãaŋmɩn 'yɛr 'yɛrfʋ mɩ ɩ ŋmaa, 10tɩchɛ a bʋ̃mɩ̃ɛ wa wa, a bʋ̃gãagiel na bɔr naa. 11A lɛ daar ɩn ɩ a bibile, bibi'yɛr lɛ n ma 'yɛrɛ, naa tara a bibiyɛ̃ naa ma tɩɛrɛ a bibitɩɛr. Tɩchɛ ɩn wa ɩ nɩkpɛ̃ɛ baar, n lɔb a bibiyele a jaa bar. 12Pʋ̃pãanyã 'lɔ, chãana pɔ lɛ sɩ kaara jaa tũfuru, tɩchɛ sɩn wa tuor taa nɩ gbie. Pʋ̃pãanyã 'lɔ ŋmaa lɛ n bɔ̃ɔ, tɩchɛ ɩn pãa wa bɔ̃ɔ wʋn baar nɩtãa lɛ wʋ mɩn bɔ̃ɔ ma. 13Pʋ̃pãanyã a yelsɩ ata anyãna lɛ ba tɛɛrɛ ɛ, sɔɔfʋ, tɩɛrtɔfʋ jie nɩ nʋ̃fʋ. Tɩchɛ a anyãna a jaa pɔ, nʋ̃fʋ lɛ gar a jaa.


text: 1Ma pu, ye nyá ɩlɛ tɔkɩ pɛɛlɛɛ nna pə hʋla-tʋɣʋ tá na Yesu Kilisiti tá kpɛntʋɣʋ tɔɔ tɔ na ń nyɔɔ toŋ. 2Tuu n wɛ ma kiŋ na má sɛɣɛsəɣɩ nti nti tɔ n nɩɩ-tɩ, na yəlaa paɣalɛ ná mpʋ. Ɩlɛ kɛlɩ tə təna na ń hʋ́lɩ́ apalaa mpa n wɛna naani na paa pəsɩ na pá tɛləsɩ-təɣɩ pa lɛlaa tɔ. 3Nyaa tɔɣɔ nyá kʋnyɔŋ ɩsɩɩ Yesu Kilisiti yoolu kʋpaŋ. 4Yʋlʋ wei ɩ wɛ yoou taa tɔ, kʋ tɔm kɛ ɩ paasəɣəna sɩ ɩ sɔsɔ wei ɩ kpaɣa-ɩ tɔ ɩ laŋlɛ ɩ́ hɛɛna-ɩ, ɩ kaa caɣa na ɩ́ paasəɣəna kpaɩ nyəntʋ kɛ yem. 5Na yʋlʋ lʋtʋ ɩ́ suuwa na ɩ́ lʋkɩ na ɩ́ ta təŋ ɩsəna mpi pə wɛɛ sɩ pá lʋ tɔ, paa ɩ huwa, nɔɣɔlʋ ná kaa samɩ-ɩ. 6Na wei ɩ konta haŋasɩ kɛ təhatɛ na ɩ́ lɔ tɔ, ɩnɩ ɩ laaləɣəna ɩ hatəmʋtʋ təŋʋɣʋ. 7Maɣasəɣɩ tɔm nti ma yɔɣɔtəɣɩ tɔɣɔ nyá taa, Tacaa ká ha-ŋ tə nyəm na ń cɛkəna. 8Tɔɔsəɣɩ Tafiiti lʋlʋɣʋ taa tʋ Yesu Kilisiti wei ɩ fema sətaa taa tɔ ɩ tɔm. Ntəɣɩ Laapaalɩ Kʋpaŋ wei ma kpaaləɣɩ tɔ ɩ hʋ́lə́ɣɩ́. 9Na Laapaalɩ Kʋpaŋ ɩnɩ ɩ kpaalʋɣʋ tɔɔ kɛ́ ma tɔkɩ kʋnyɔŋ, haləna pá caŋ na pá hɔkɔ-m ɩsɩɩ ɩsaɣalatʋ sɔsɔ nɔɣɔlʋ. Paa na mpʋ tɔ pə taɣa Ɩsɔ Tɔm kɛ pa hɔkaa. 10Pə tɔɔ kɛ́ pa tʋɣʋ-m kʋnyɔməŋ na má suma, sɩ pə́ waasɩ mpa Ɩsɔ ləsaa tɔ na pə́ ya pa nyʋɣʋ, na pá hiki teeli wei ɩɩ tɛŋ tɔɣɔ Yesu Kilisiti kiŋ. 11Tɔm nti tə kɛ́ tampana tɔɣɔlɛ sɩ: Ye tá na-ɩ tə kaa səm, tá na-ɩ tɩɩ kaa weesuɣu tɔtɔ. 12Ye tə nyaɣa apalʋtʋ, tá na-ɩ tɩɩ tɔɣɔ kawulaɣa. Ye tə kisa-ɩ, ɩnɩ ɩ ká kisi-tʋ tɔtɔ. 13Ye tə lɩɩ ɩ waalɩ, ɩ́lɛ́ ɩ ta kɛ pə tʋ. Pə taɣa pʋlʋ, ɩ kaa pəsɩ na ɩ́ kpɛɛsəɣəna ɩ tɩ. 14N ta na nti n ká tɔɔsəɣɩ-wɛ tɔɣɔlɛ. Heeli-wɛ na ɩsəlɛ kʋsɛɛmlɛ kɛ Ɩsɔ ɩsɛntaa sɩ pá yele tɔmnaa tɔɔ yoou kɛ pa hɛkʋ. Mpi tɔ yooŋ ɩnɩ ɩɩ waasəɣɩ nɔɣɔlʋ. Ama wakəlʋɣʋ tike kɛ ɩ kɔŋna mpa pa caɣaa na pá nɩɩkɩ tɔ. 15Kaasɩ nyá tɩ sɩ ń la na Ɩsɔ tike sa-ŋ. La ɩsɩɩ təmlɛ latʋ wei ɩ fɛɩ fɛɛlɛ na ɩ təmlɛ, na ɩ́ heeliɣi Ɩsɔ tampana tɔm kɛ teitei kɛ́ tə lona taa tɔ. 16Kisiɣi kpaɩ faacinaa mpa paa lakɩ na yʋlʋ tɛ ɩ taa na Ɩsɔ tɔ. Pə taɣa pʋlʋ, mpa pa sɔpa nyʋɣʋ na faacinaa mpɛ tɔ pa na Ɩsɔ pa tɔŋna hatəlʋɣʋ kɛ́ na pá puki. 17Nti nti pa sɛɣɛsəɣɩ tɔ tə wakələɣɩ yəlaa kɛ teitei kɛ́ ɩsɩɩ sʋʋlʋ sʋʋkʋɣʋ səmote taa tɔ. Faacinaa mpɛ pa lataa taa wɛɣɛlɛ na Himenee na Filɛɛtɩ. 18Yəlaa panɛ pa lɔɣɔ tampana tɔm na lumaɣa waalɩ kɛ́, haləna pá sɛɣɛsəɣɩ sɩ tá sətaa fem tɔm tɛma tɛɛʋ. Na pa sɛɣɛsəŋ ɩnɛ ɩ tʋsa lɛlaa na pá yele Ɩsɔ sɛɛʋ. 19Paa na mpʋ Ɩsɔ sɩɩ kite nte tɔ tə səŋa ḿpʋ́ɣʋ́ tam kɛ́ teu kɛ́ təca. Na pə ŋmaa tə tɔɔ sɩ: Tacaa nyəmá mpa pa kɛ́ ɩ yəlaa tɔ. Na tɔtɔ sɩ: Pa təna mpa pa yaa pa təɣɩ Tacaa yəlaa tɔ pə wɛɛ sɩ paa kisi ɩsaɣatʋ lapʋ kɛ́. 20Toŋtʋ təyaɣa wɛʋ mpʋ tɔ, pə taɣa wontu nti pa lupəna wʋla yaa liɣitee nyəɣətʋ tɔ tə tike kɛ pa lakəna ka taa. Ama tʋɣʋ nyəntʋ na cʋɣʋ nyəntʋ wɛɛ tɔtɔɣɔ na pá lakəna pə təna. Pa sɩɩkɩ lɛntɩ kɛ́ na pá lakəna fɛɛlɛ kʋyakʋ kʋyakʋ, ɩlɛna pə́ kaasɩ na pá lakəna lɛntɩ kɛ paa ɩfemle nte. 21Ḿpʋ́ɣʋ́ pə wɛɛ na yʋlʋ, ye n kisa ɩsaɣatʋ nti tə tɔm ma yɔɣɔtaa tɔɣɔ lapʋ, n wɛ teitei ɩsɩɩ wontu nti pa sɩɩwa na pá ləsəɣɩ fɛɛlɛ kʋyakʋ tɔɣɔ. Mpi tɔ nyá caa tənna-ŋ, na n waasəɣɩ-ɩ kɛ́. Na n mʋna pa lana-ŋ paa təmlɛ kʋpantɛ nte. 22Se ɩfeputu kʋnyɩɩləŋ ɩsaɣaŋ. Lʋkɩ tam sɩ ń təŋ siɣisuɣu, na ń tɛ Ɩsɔ na nyá taa, na ń sɔɔləɣɩ nyá yəlaa lɛlaa, na nyá na mpa pa təŋəɣɩ Tacaa na luɣu kʋlʋmʋɣʋ tɔ ɩ́ maɣa teu, pʋlʋ ɩ́ taa yasɩ-mɛ. 23Yele hɔm kɛ kʋmɛlətɔmnaa na kpaɩ nyəntʋ pə tɔɔ. Nyá maɣamaɣa n nyəmá sɩ yoou kɛ tɔm ɩsɩɩ mpʋ tɛɛsəɣəna. 24Pəyele Tacaa təmlɛ tʋ ná wɛɛ tɔ pə fɛɩ sɩ ɩ ká wɛɛ yoolu. Ama ɩ ká wɛɛ wei ɩ tɔm yəlaa təna caakɩ tɔɣɔ, na ɩ ká wɛɛ wei ɩ pəsa lɛlaa kɛ sɛɣɛsʋɣʋ na suulu hʋ́lʋ́ɣʋ́ tɔ. 25Na ɩ ká sɛɣɛsəɣɩ mpa paa nɩɩkəna-ɩ tɔ təpamm təpamm. Ntanyɩ Ɩsɔ ká yele na pá laɣasɩ na pá tisi tampana. 26Pəlɛɣɛ paa məlɩ yaasi kʋpaŋ taa, na pá kpɛɛ pa təɣɩ Ɩlɔɣɔʋ nyəpa nyəpətʋ nti na ɩ́ kpa-wɛ na ɩ́ ŋmakələɣɩ-wɛ na pá lakɩ ɩ luɣu nyəntʋ tɔ tə taa.


text: 1Nal buloŋ maga dɩ ʋ kɩ tɩŋ nala hʋ aa deŋ ʋ paalʋʋ nyʋwa rɛ. Beewɩya, nal buloŋ bɩ wuwo kɩ deŋ lee dɩ Wɩɩsɩ daa lɩɩ ʋ tɩɩna a tɩya ʋ gɛɛ dee. Ma sɩlaala hʋ aa we doŋ gyɩnaŋ, Wɩɩsɩ rɛ lɩɩ ba. 2Ɛɛwɩya, nal hʋ buloŋ aa vɩya ʋ paalʋʋ sɩlaala nyʋwa tɩŋɩɩ, Wɩɩsɩ wɩbinii rɛ ʋ tɩɩna vɩya gɛɛ. Nal hʋ buloŋ aa yaa gɛɛ, dɔgɩsɩɩ rɛ ʋ tɩɩna kyɛ tɩya ʋ tɩɩ gɛɛ. 3Nala hʋ aa yaa wɩya hʋ aa kpaa ŋmanɩɩ bee fá ba paalʋʋ sɩlaala kambɩŋ, see nala hʋ aa yaa wɩbɔmɔ. Dɩ ɩ rɛ bee kyɛ dɩ ɩ kɩ fá ɩ paalʋʋ sɩlaala kambɩŋ, ɛɛ kɛ kɩ yaa wɩya hʋ aa kpaa ŋmanɩɩ, ɛɛ rɛ ba sɩ bigisi ɩ. 4Beewɩya ba yaa Wɩɩsɩ tʋŋtʋnna rɛ, a kɩ tʋma ma marɩsɩ wɩya. Amɛ dɩ mamaa rɛ aa yaa wɩbɔmɔ, ma sɩ kɩ fá ba kambɩŋ, beewɩya ba kɔnɩ kaŋ dee rɛ ba aa sɩ wuwo dɔgɩsɩ ma. Ba yaa Wɩɩsɩ tʋŋtʋnna rɛ, a laa Wɩɩsɩ naasɩ a kɩ dɔgɩsɩ nala hʋ aa yaa wɩbɔmɔ. 5Ɛɛwɩya, ma kɩ tɩŋ ma paalʋʋ sɩlaala nyʋwa. Ma ta kɩ tɩŋ ba nyʋwa akuu ba aa sɩ dɔgɩsɩ ma dʋŋ wɩya. Amɛ ma kɩ tɩŋ ba nyʋwa, beewɩya ma hakɩllɩ tɩyaŋ, ma gyɩma anɩɩ ʋ maga dɩ ma kɩ tɩŋ ba nyʋwa rɛ. 6Wɩɩ hʋ aa tɩŋ ma kɩ tuŋ lampoo mɛ rɛ nyɛ: Paalʋʋ sɩlaala hʋ yaa Wɩɩsɩ tʋŋtʋnna rɛ, a kpa ba wɩɩ buloŋ we paalʋʋ hʋ deŋii tɩyaŋ. 7Ma tuŋ nal hʋ buloŋ kyɩŋ ma aa kana. Lampoo hʋ iriŋ buloŋ aa maga dɩ ma tuŋ, ma tuŋ ba. Nala hʋ aa maga dɩ ma kɩ kpa ba yohuŋ, a kɩ tɩya ba gyɩrɩma, ma kɩ kpa ba yohuŋ, aŋ kɩ tɩya ba gyɩrɩma. 8Ma ta leŋ dɩ wɩɩ buloŋ yaa kyɩŋ ma bee nal kɩdɩgɩ buloŋ paga tɩyaŋ. Wɩɩ hʋ aa sɩ yaa kyɩŋ tɩya ma buloŋ nɛ yaa dɔmɔŋ kyoyi. Beewɩya nal hʋ buloŋ aa kyo ʋ dɔŋtɩɩna, ʋ tɩɩna tɩŋ Wɩɩsɩ mɩrɩsɩ hʋ buloŋ ba su rɛ. 9Mɩrɩsɩ hʋ badɔmɔŋ nɛ nyɛ: "Ta kyɛɛ ɩ dɔŋtɩɩna haaŋ, ta kpʋʋ nal, ta gaa, ta leŋ ɩ haahii we nal kɩŋ tɩyaŋ." Mɩrɩsɩ no abee mɩrɩ-kaalɩya hʋ buloŋ aa we doŋ, ba buloŋ ko pɛ dɔmɔŋ a yaa wɩdɩgɩ rɛ. Ʋ rɛ nyɛ: "Kyo ɩ dɔŋtɩɩna anɩɩ ɩ aa kyo ɩ tɩɩ gɛɛ." 10Dɩ ɩ rɛ kyo ɩ dɔŋtɩɩna, ɩ bɩ sɩ laa nyʋwa yaa ʋ wɩbɔŋ buloŋ. Ɛɛwɩya, dɩ ɩ rɛ kyo ɩ dɔŋtɩɩna, ɩ aa tɩŋ mɩrɩsɩ hʋ buloŋ nɛ gɛɛ. 11Ʋ maga dɩ ma kɩ yaa wɩya no rɛ, beewɩya ma paalɩ gyɩŋ gɛɛ hʋ saŋa no tɩyaŋ á aa wee aa kɩya rɛ. Saŋa hʋ tɩyaŋ ma aa sɩ sii doo tɩyaŋ pele rɛ. Saŋa hʋ tɩyaŋ Wɩɩsɩ aa sɩ laa ma ta dʋnɩya no tɩyaŋ marɩ kpaga rɛ. Gyɩnaŋ, ʋ kpaga te saŋa hʋ tɩyaŋ á aa buŋ laa Yesu wɩya di rɛ. 12Sɩya kpaga gballɩɩ rɛ. Ʋ kaa mʋhʋ, ka dɩ wɩɩsɩ pɔsɔ. Ma yaŋ leŋ dɩ á leŋ bilhuu tɩyaŋ wɩyaalɩya, aŋ paa pʋlʋŋ-bayuwo kɩna laalɩ. 13Ma leŋ dɩ á kaŋ á tɩɩma weliŋ anɩɩ nala aa we pʋlʋŋ tɩyaŋ. Ma ta leŋ dɩ á kɩ gbɩyalɩ gbɩyalɩtɔɔnɩ, a kɩ bugo, a kɩ yaa bisiŋ wɩya, koo a kɩ yaa wɩlaama. Ma ta leŋ dɩ á kɩ kaa dɔmɔŋ. Ma ta leŋ dɩ á tɩsɩ mɛ kɩ hɔllɩ dɔmɔŋ. 14Amɛ ma leŋ dɩ á Tɩɩna Yesu Krisita laa ma wɩkanɩya buloŋ tɩŋa, ka dɩ ma kpa hal yɩya ma teŋbii wɩkyɛɛlɩya buloŋ.


text: 1Dɛ dɩdwɩ mʋ Pɩyɛɛrɩ dɩ Zan dɛɛn zaŋɩ ba vu Wɛ-di-kamunu kʋm, maŋa kalʋ nɔɔna na yəni ba ve ba warɩ Wɛ tɩn. Kʋ yɩ wɛ-gunim maŋa nɩ mʋ. 2Ba ma vu ba yi digə kam ni dɩlʋ ba na bə nɩ 'Ni-laa' tɩn. Nɔɔnʋ wʋdoŋ dɛɛn mʋ wʋra, o yɩ kɔrɔ mʋ kʋ na puli o lʋra kam maŋa nɩ. O nɔɔna maa yəni ba zɩŋ-o ba vu ba jəni da dɛ maama, sɩ o taa loori səbiə nɔɔna balʋ na tui ba tɔgɩ da ba zʋ Wɛ-di-kamunu kʋm wʋ tɩn tee nɩ. 3Nɔɔnʋ wʋm ma na Pɩyɛɛrɩ dɩ Zan na maa zʋʋrɩ Wɛ-digə kam. O ma loori-ba sɩ ba pa-o woŋo. 4Ba ma nii-o ziin. Pɩyɛɛrɩ laan ma ta dɩd-o o wɩ: "Nii dɩbam seeni." 5O ma sɩɩnɩ o nii-ba yɩ o jɩgɩ tɩɩna sɩ ba'a pa-o woŋo. 6Pɩyɛɛrɩ ma ta dɩd-o o wɩ: "A ba jɩgɩ səbu sɩ a pa-m. A nan w'ʋ pa nmʋ a na jɩgɩ kʋlʋ tɩn. Dɩ Nazarɛtɩ tu Zezi Krisi yɩrɩ ŋwaanɩ, zaŋɩ n ta n veə." 7Pɩyɛɛrɩ na tagɩ kʋntʋ tɩn, o laan ma ja o jazɩm o zən-o o pa o zaŋɩ wɛɛnɩ. O na zaŋɩ kʋntʋ bɩdwɩ baŋa nɩ tɩn, mʋ o nɛ sɩm dɩ o nakwəəlu tɩm maama kɩ dam lanyɩranɩ. 8Nɔɔnʋ wʋm ma faŋɩ wɛɛnɩ o joori o ba o cwi o nɛ baŋa nɩ yɩ o sɩŋɩ vəŋə. O ma tɔgɩ-ba o zʋ Wɛ-di-kamunu kʋm wʋ. O maa veə yɩ o faŋa wɛɛnɩ yɩ o zuli Wɛ. 9Nɔn-kɔgɔ kʋm ma na o na veə yɩ o zuli Wɛ. 10Ba ma lwarɩ nɩ nɔɔnʋ wʋm kʋntʋ mʋ yɩ looru wʋlʋ ya na je Wɛ-di-kamunu kʋm 'Ni-laa' kʋm nɩ tɩn. Kʋ ma tiini kʋ sɔɔrɩ-ba, yɩ kʋ kɩ-ba yəəu dɩ kʋlʋ na kɩ tɩn. 11Nɔɔnʋ wʋm ma yɔɔrɩ o məəli Pɩyɛɛrɩ dɩ Zan. Nɔɔna bam maama maa yɩ yəəu. Ba ma zaŋɩ ba duri ba vu ba te, kʋnkɔlɔ kʋlʋ na jɩgɩ pwəŋə yɩ ba maa bə nɩ 'Salɔmɔn kʋnkɔlɔ' tɩn nɩ. 12Pɩyɛɛrɩ na nɛ nɔɔna bam kʋntʋ tɩn, o ma ta dɩ ba o wɩ: "A badonnə Yisɩrayɛlɩ tiinə-ba, bɛŋwaanɩ mʋ yɩ abam yɩ yəəu dɩ kʋlʋ na kɩ tɩn? Bɛɛ mʋ yɩ abam yɔɔrɩ 'a nii dɩbam kʋntʋ? Abam bʋŋɩ sɩ kʋ yɩ dɩbam tɩtɩ dam mʋ pɛ o zaŋɩ o ve na? 'A bʋŋɩ nɩ kʋ yɩ dɩbam na kwarɩ Wɛ lanyɩranɩ tɩn ŋwaanɩ mʋ pɛ o zaŋɩ o ve na? 13Kʋ nan na yɩ te tɩn, dɩbam nabaara Abraham dɩ Yizakɩ dɩ Zakɔbɩ Baŋa-Wɛ laan mʋ pɛ DƖ tɩntʋŋnʋ Zezi joŋi paarɩ dɩ zulə. Abam jaanɩ wʋntʋ mʋ 'a pa ba gʋ-o. Pilatɩ dɛɛn bʋŋɩ sɩ o yag-o yɩ abam wʋ sɛ. 14Zezi Krisi yɩ wʋ-poŋo tu mʋ dɩ cɩga tu. Abam nan vɩ-o, yɩ 'a daarɩ 'a loori Pilatɩ sɩ o yagɩ nɔn-gʋrʋ mʋ o pa abam. 15Abam na kɩ te tɩn, 'a gʋ wʋlʋ na yɩ ŋwɩa tu tɩn mʋ, yɩ Wɛ joori DƖ bi-o DƖ pa o yagɩ tʋʋnɩ. Dɩbam yɩ maana tiinə d'ɩ brɩ nɔɔna cɩga kam kʋntʋ. 16Kʋ yɩ Zezi Krisi yɩrɩ dam dɩm ŋwaanɩ, dɩ d'ɩ na kɩ d'ɩ wʋ-dɩdʋa dɩd-o tɩn mʋ pɛ nɔɔnʋ wʋlʋ abam na nɛ yɩ 'a ye tɩn na dam. Kʋ yɩ o na kɩ o wʋ-dɩdʋa dɩ Zezi tɩn mʋ pɛ o na yazurə abam maama yigə nɩ. 17A ko-biə-ba, abam dɩ 'a yigə tiinə bam na kɩ Zezi te tɩn, a ye nɩ abam ya yəri woŋo kʋlʋ 'a na kɩ tɩn mʋ. 18Faŋa faŋa tɩn, Wɛ dɛɛn pɛ DƖ nijoŋnə bam maama tɔɔlɩ DƖ kwərə ba brɩ nɔɔna nɩ Krisi wʋm DƖ na tʋŋɩ tɩn maŋɩ sɩ o yaarɩ mʋ. Abam na kɩ-o te tɩn mʋ pɛ Wɛ taanɩ dɩm sɩɩnɩ dɩ kɩ. 19Kʋntʋ ŋwaanɩ, nan ləni-na 'a wʋrʋ 'a yagɩ kəm-balwaarʋ, sɩ 'a daarɩ 'a pipiri 'a ta'a tɔgɩ Wɛ, sɩ Wɛ w'ʋ yagɩ 'a lwarɩm DƖ ma cɛ abam. 20Kʋntʋ tɩn, d'ɩ Yuutu Baŋa-Wɛ w'ʋ pa abam wʋrʋ taa zurə maŋa dɩ maŋa, yɩ DƖ daarɩ DƖ tʋŋɩ Krisi wʋm DƖ na maŋɩ DƖ kuri sɩ DƖ pa abam tɩn. Wʋntʋ mʋ yɩ Zezi. 21O maŋɩ sɩ o taa wʋ Wɛ-sɔŋɔ nɩ mʋ, sɩ kʋ taa ve maŋa kalʋ Wɛ na w'ʋ fɔgɩ DƖ kwɛ wəənu maama tɩn, nɩ Wɛ na maŋɩ DƖ pa DƖ nijoŋnə bam tɔɔlɩ DƖ kwərə faŋa faŋa te tɩn. 22Kʋ yɩ nɩnɛɛnɩ Moyisi dɛɛn na tagɩ o wɩ: 'Abam Yuutu Baŋa-Wɛ w'ʋ pa abam dwi tu dɩdʋa mʋ zaŋɩ o taa yɩ Wɛ nijoŋnu abam tɩtarɩ nɩ, nɩ DƖ na tʋŋɩ amʋ Moyisi te tɩn. Wʋntʋ nan na tuə, abam maŋɩ sɩ 'a sɛ taanɩ dɩlʋ maama o na w'ʋ ta o brɩ abam tɩn. 23Wʋlʋ maama nan na wʋ sɛ kʋlʋ Wɛ nijoŋnu wʋm na w'ʋ brɩ tɩn, ba maŋɩ sɩ ba lɩ kʋ tu mʋ Wɛ nɔɔna bam wʋnɩ ba gʋ.' Mʋ kʋlʋ Moyisi dɛɛn na tagɩ tɩn. 24Kʋ na puli dɩ Samʋwɛlɩ dɩ balʋ maama na saŋɩ o kwaga tɩn, Wɛ nijoŋnə balʋ maama na tɔɔlɩ Wɛ kwərə tɩn dɛɛn brɩ kʋlʋ na w'ʋ kɩ da yantʋ wʋnɩ tɩn mʋ. 25Wɛ kwərə kam DƖ dɛɛn na pɛ DƖ nijoŋnə bam sɩ ba tɔɔlɩ tɩn yɩ abam ŋwaanɩ mʋ. Wɛ ni dɩm DƖ dɛɛn na goni DƖ pa dɩbam nabaara bam tɩn dɩ daa ta yɩ abam ŋwaanɩ mʋ. DƖ dɛɛn goni ni dɩ Abraham DƖ wɩ: 'Nmʋ dwi dɩm ŋwaanɩ amʋ w'ʋ kɩ lʋgʋ baŋa dwi tiinə maama lanyɩranɩ.' 26Kʋntʋ ŋwaanɩ Baŋa-Wɛ dɛ yigə DƖ tʋŋɩ DƖ tɩntʋŋnʋ wʋm abam tee nɩ mʋ, sɩ o kɩ abam lanyɩranɩ dɩ o na pa abam dɩdʋa dɩdʋa yagɩ 'a kəm-balwaarʋ tɩm."