text: 1Biisi, ma kɩ tɩŋ ma kuwoma abee ma nɩmma nyʋwa. Beewɩya Wɩɩsɩ ŋmanɩɩ tɩyaŋ, ɛɛ yaa wɩɩ aa maga dɩ ma kɩ yaa rɛ. 2Wɩɩsɩ mɩrɩsɩ hʋ tɩyaŋ, mɩra hʋ aa baa "Kɩ tɩya ɩ kuwo abee ɩ naa gyɩrɩma", ʋ rɛ yaa laasɩya mɩra hʋ ba aa wee nyʋwa a baa dɩ wɩwelii kɩdɩgɩ we ʋ tɩŋɩɩ tɩyaŋ. 3Nyʋwa hʋ ʋ aa wee rɛ yaa dɩ ɩ rɛ aa tɩya ɩ kuwo bee ɩ naa gyɩrɩma ɩ wɩkanɩya buloŋ sɩ kɩ vala weliŋ, ka dɩ ɩ kaŋ mɩɩbodolii mɛ dʋnɩya no tɩyaŋ. 4Mamaa kuwoma, ma ta kaŋ ma biisi lɔgɩlɩɩ, dɩ ba baaŋ kɩ sii. Amɛ ma kɩ deŋ ba weliŋ, a kɩ daga ba weliŋ dɩ ba gyɩŋ Wɩɩsɩ ŋmanɩɩ a kɩ tɩŋa. 5Ma nala hʋ aa yaa yosi, ma kɩ tɩŋ ma tɩmma nyʋwa dʋnɩya no tɩyaŋ. Ma kɩ fa ba a kɩ tɩya ba gyɩrɩma, a kɩ tɩŋ ba abee tɩdɩgɩ anɩɩ gɛɛ ma aa sɩ tɩŋ Krisita. 6Ma ta kuu ma tɩmma aa sɩŋ kɩ deŋ ma wɩya, koo ma aa kyɛ dɩ ma yaa laa gyaaŋbiye dʋŋ wɩya a kɩ tɩŋ ba nyʋwa. Amɛ, akuu ma aa yaa Krisita yosi wɩya, ma kɩ tɩŋ Wɩɩsɩ kyɛrɩ abee ma tɩsɩ buloŋ. 7Ma ko kɩ tʋŋ tʋma mɛ, ma kɩ tɩma abee ma hakɩla aŋ kpa ʋ anɩɩ Krisita rɛ ma tʋma kɩ tɩya, nihuwobisi daa. 8Beewɩya ma gyɩma nɩɩ dɩ nal lɛ yaa wɩwelii, á Tɩɩna Wɩɩsɩ aa tun-ʋ wɩwelii hʋ tuno rɛ dɩ tɩɩna yaa yoŋ koo ʋ bɩ yaa yoŋ. 9Ma nala hʋ aa kaŋ yosi, ɛɛ tɩɩ rɛ ʋ maga dɩ ma mɛ kaŋ ba weliŋ, a ta kɩ fugisi ba. Beewɩya ma gyɩma anɩɩ ma beel-ba buloŋ tɩɩna yaa kɩdɩgɩ rɛ a we wɩɩsɩbee tɩyaŋ. Á buloŋ yaa kɩdɩgɩ rɛ ʋ lee. Ʋ bee lugisi nala. 10Wɩya hʋ ŋ aa basɩ, ba kateŋse rɛ nyɛ: Ma aa yaa Wɩɩsɩ nala wɩya, ma leŋ dɩ ʋ debal hʋ we ma tɩyaŋ dɩ ma sɩŋ weliŋ. 11Ma paa bayuwo kɩna hʋ Wɩɩsɩ aa kpaa tɩya ma buloŋ nyʋgɩlɩ anɩɩ bayuwol. Ɛɛ rɛ ma sɩ wuwo pɔ ma tɩɩ dɩ Sɩtaanɩ ta wuwo kpa ʋ dawarɩ ŋmaŋsɩ a mʋrɩ ma. 12Beewɩya á bee nihuwobisi daa aa kaa. Amɛ á bee kɩbɔmɔ hʋ á aa bee na, ka ba kaŋ dee a kɩ deŋ leye, abee vʋgɩduwoni hʋ aa we gyɩnaŋ bilhuu no tɩyaŋ, á beel-ba rɛ aa kaa. 13Ɛɛwɩya, ma paa ma bayuwo kɩna hʋ buloŋ Wɩɩsɩ aa kpaa tɩya ma a nyʋgɩlɩ. Dɩ kyɛɛ hʋ buloŋ Sɩtaanɩ aa sɩ kpa kpanɩma kyem-ma rɛ ko puu ma, ma sɩ sɩŋ pɔ, a yuwo lɩɩ, ka dɩ mamaa rɛ yaŋ ko yuwo lɩɩ gɛɛ mʋ teŋ, ma ha sɩ sɩŋ ma lɩsɩnɩɩ. 14Ɛɛwɩya, ma sɩŋ kpaŋkpaŋ, a leŋ dɩ wɩtɩɩ hʋ ma aa kana bee Wɩɩsɩ vʋwa ma tɩŋsɩ anɩɩ tɛpɩɩŋbii, a leŋ dɩ ma tɩpʋlʋŋ kɩɩ gɛɛ anɩɩ hɔgɩ a tɔ ma bembiye, 15a leŋ dɩ siri hʋ ma aa yaa saŋa buloŋ dɩ ma basɩ Wɩɩsɩ wɩweliye hʋ aa kaŋ fɩyɛlʋʋ wɩya tɩya nala kɩɩ gɛɛ anɩɩ ma naatɔbɔ ma aa tʋwa. 16Ba buloŋ hal tɩyaŋ, ma ha leŋ dɩ ma Wɩɩsɩ laadii kɩɩ gɛɛ anɩɩ hɔgɩgyalɩɩ ma aa kaŋ geesi tɔ ma sɩya dɩɩlaŋ. Ʋ rɛ ma sɩ wuwo kpa a kyeŋ laa Sɩtaanɩ hama hʋ aa kyol diŋ hʋ buloŋ dɩ ba dɩsɩ. 17Ma kpa Wɩɩsɩ laatayɩ hʋ ma aa kana a kyigi tɔ ma nyuni anɩɩ hɔgɩ-nyupugi, ka dɩ ma kolo Wɩɩsɩ wɩbii hʋ mɛ Wiyesi Welii hʋ aa daga ma anɩɩ takoobii. 18Ma kɩ kyʋwalɩ Wɩɩsɩ saŋa buloŋ, wɩɩ buloŋ tɩyaŋ, Wiyesi Welii hʋ dee tɩyaŋ. Wɩɩ no wɩya, ma ta kaŋ kɩ yaa kyɔɔ. Ma sʋla Wɩɩsɩ kɩ tɩya Wɩɩsɩ nala buloŋ saŋa buloŋ. 19Ma sʋla Wɩɩsɩ kɩ tɩya ŋ mɛ saŋa buloŋ anɩɩ dɩ ŋ ko suri ŋ nyʋwa buloŋ, dɩ Wɩɩsɩ daga ŋ wɩɩ hʋ ʋ aa kyɛ dɩ ŋ basɩ, a leŋ dɩ ŋ ta fáá nal buloŋ sɩɩ, ka dɩ ŋ basɩ wɩɩ hʋ abee nyuduwo dɩ nala wuwo gyɩŋ wɩɩ hʋ fa aa yaa wɩfaŋɩɩ Yesu Krisita wɩweliye hʋ tɩyaŋ. 20Wɩɩ no wɩya rɛ tɩŋ ŋ laa Krisita naasɩ sɩŋ, haalɩ ba kana ŋ tɔ dɩyaŋ gɛɛ wɩya. Ma sʋla Wɩɩsɩ kɩ tɩya ŋ, dɩ ʋ tɩya ŋ nyuduwo dɩ ŋ wuwo basɩ Krisita wɩweliye hʋ anɩɩ gɛɛ ŋ aa maga dɩ ŋ basɩ ba. 21Á nɩɩnabiibaal Takikusi aa yaa nal wɩya á buloŋ aa kyo, a bɩl yaa nal aa kaŋ wɩtɩɩ mɛ á Tɩɩna tʋma hʋ tɩyaŋ, ʋ rɛ sɩ ko basɩ ba aa maga gɛɛ buloŋ ŋ tɩyaŋ daha a tɩya ma, a leŋ dɩ ma gyɩŋ gɛɛ ŋ hɔnɩɩ aa kɩya. 22Ɛɛ rɛ tɩŋ ŋ kɩ tɩma ʋ ma lee, dɩ ʋ ko leŋ dɩ ma gyɩŋ gɛɛ á buloŋ hɔnɩɩ aa kɩya daha tɩyaŋ, ka dɩ ʋ leŋ dɩ ma tenni polli. 23Á kuwo Wɩɩsɩ abee á Tɩɩna Yesu Krisita sɩ leŋ dɩ á nɩmmabalɩya hʋ buloŋ aa laa Yesu wɩya di hɔŋ abee laaŋfɩya, a kyo dɔmɔŋ, a laa Wɩɩsɩ di weliŋ mɛ. 24Á Tɩɩna Wɩɩsɩ sɩ kpa ʋ bɔnyɛ daga nala hʋ buloŋ aa kyo á Tɩɩna Yesu Krisita abee kyori hʋ aa bɩ kaŋ tenii.


c: text/html

text: 1Pɔɔlɩ na Paanapasɩ pa tala Ɩkʋniyɔm. Ɩlɛna pá sʋʋ Yuta nyə́ma təkotile taa na pá yɔɣɔtɩ ɩsəna mpi pə wɛɛ tɔ. Haləna Yuta nyə́ma na mpa pa ta kɛ Yuta nyə́ma tɔ pa tuutuuma tisi na pá mʋ Ɩsɔ Tɔm. 2Tənaɣa Yuta nyə́ma mpa pa kisa Ɩsɔ Tɔm ntɩ tə mʋɣʋ tɔ, pa sɔta mpa pa ta kɛ Yuta nyə́ma tɔ sɩ pá nyənɩ tá taapalaa kɛ asaɣaa. 3Pɔɔlɩ na Paanapasɩ pa caɣa Ɩkʋniyɔm na pə́ leeli. Pa lakaɣa pa faacinaa na apalʋtʋ, na pá wɛna naani kɛ sɔsɔm kɛ Tacaa tɔɔ. Pə́cɔ́ Tacaa ná hʋlaɣaa sɩ waasʋnaa mpa pa tɔŋna lapʋ kɛ ɩ pɛɛlɛɛ tɔm tɔɔ tɔ pa wɛna tampana. Pə taɣa pʋlʋ, ɩ yelaa na pá pəsɩ na pá lakɩ Ɩsɔ kɔkɔlɔ nyəm na piti təma. 4Tənaɣa ɩcatɛ yəlaa faɣa tɔm naalɛ, lɛlaa ná wɛ Yuta nyə́ma tɔɔ, na lɛlaa kɛ tillaa tɔɔ. 5Ḿpʋ́ɣʋ́ Yuta nyə́ma na mpa pa ta kɛ Yuta nyə́ma tɔ na pa sɔsaa pa caɣaa na pá yɔɣɔtɩ sɩ paa tʋ tillaa sɔsaa mpɛɣɛ kʋnyɔŋ. Paa yoo-wɛɣɛ pɛɛ na pá kʋ. 6Pɛlɛ pa nɩɩ mpʋ, ɩlɛna pá se na pá məŋna Lisitəla na Tɛləpɩ na pə cɔlɔ acalɛɛ kɛ Likaonii tɛtʋ taa. 7Ɩlɛna pá sʋʋ Laapaalɩ Kʋpaŋ heeluɣu kɛ təna. 8Apalʋ nɔɣɔlʋ ɩ ka wɛ Lisitəla na ɩ́ wɛ atɛɣɛ tam, nɔɔhɛɛ tɔɔ ɩɩ səŋəɣɩ. Pa lʋla-ɩ na kaakalətʋ, ɩ ta tɩɩ fɛlɩ ɩ nɔɔhɛɛ tɔɔ kɛ́ fɛlʋɣʋ maɣamaɣa. 9Ɩ caɣaa na ɩ́ nɩɩkɩ Pɔɔlɩ tɔm, ɩlɛna ɩ́lɛ́ ɩ́ nyənɩ-ɩ təpiŋŋ, na ɩ́ ná sɩ ɩ wɛna naani sɩ ɩ ká hiki alaafəya. 10Ḿpʋ́ɣʋ́ Pɔɔlɩ tɔma-ɩ na nɔɣɔ sɔsaɣa sɩ: Kʋlɩ, səŋ təye kɛ́ nyá nɔɔhɛɛ tɔɔ. Tənaɣa apalʋ ɩnɩ ɩ ŋmaa ɩ nɔɔhɛɛ tɔɔ na ɩ́ sʋʋ tɔntɛ. 11Samaa nawa mpi Pɔɔlɩ lapa mpʋ tɔ, ɩlɛna pá má kapusi na Likaonii tɔm taa sɩ: Pʋwɛ, tɩɩŋ pəsa yəlaa na ɩ́ kɔɔ tá hɛkʋ. 12Ɩlɛna pá ha Paanapasɩ kɛ hətɛ sɩ Susi na Pɔɔlɩ sɩ Helemɛsɩ. Mpi tɔ, Pɔɔlɩ kɛna pa tɔm yɔɣɔtʋlʋ. 13Tənaɣa wei ɩ ka fɛɛnaɣa pa tʋɣʋ Susi ŋku kʋ kutuluɣu ka wɛ ɩcatɛ nɔɣɔ tɔ, ɩ kɔna nɔnɔɔsɩ tɛɛ kɛ́ latəcɛnaa na pá tema-wɛɣɛ yaayenaa. Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ́ na samaa pa luuŋ lapa sɩ pá fɛɛnɩ tillaa. 14Ama tillaa naalɛ ɩnɩ ɩ nɩɩ mpʋ. Ɩlɛna pá cəlɩ pa wontu, na pá se na pá polo samaa taa, na pá pɔɔsɩ-wɛ na nɔɣɔ sɔsaɣa sɩ: 15Apalaa mɛ, pepe tɔɔ kɛ́ ɩ́ lakɩ mpʋ? Tá kɛ́ yəlaa kɛ́ ɩsɩɩ mɛ mɛɛ. Laapaalɩ Kʋpaŋ kɛ tə kɔna-mɛ, na tə heeliɣi-mɛ sɩ ɩ́ yele mə nyɛntɛ tɩɩŋ, na ɩ́ məlɩ Ɩsɔ wei ɩ wɛɛ tɔ ɩ kiŋ. Ɩnɩ ɩ lapəna atɛ na teŋku na ɩsɔtaa na pə təna mpi pə wɛ pə taa tɔ. 16Pɩɩsɩ nsi sɩ tɛɛwa tɔ sɩ taa Ɩsɔ ɩnɩ ɩ yelaa sɩ paa yəlaa mpa pá təŋ mpaaŋ wei pa nɔkaa tɔ. 17Pəyele tam ɩ lapa sɩ pá nana-ɩ na kʋpantʋnaa mpa ɩ lakɩ tɔ pa kiŋ. Hatoo ɩsɔtaa kɛ́ ɩ yekina na ye pə́ tala tɛʋ nɩɩʋ kʋ nɩɩ-mɛ, na pə́ tala kʋtɔɣɔʋ pɩɩʋ kʋ pɩɩ na ɩ́ hiki, na ɩ́ haakɩ-mɛɣɛ tɔɣɔnaɣa na laŋhʋlʋmlɛ kʋɣɩ-mɛɣɛ sɔsɔm. 18Paa na tillaa kɛɛsa samaa kɛ tɔmnaa panɛ tɔ, kam na kam kɛ́ na pə́cɔ́ pá pəsɩ na pá taŋ-wɛ sɩ pá taa fɛɛnɩ-wɛ. 19Ḿpʋ́ɣʋ́ Yuta nyə́ma napəlɩ pa lɩɩna Pisiti Antiyɔka na Ɩkʋniyɔm na pá tala. Ɩlɛna pá la na samaa mʋ pa ləmaɣasəlɛ, na pá yoo Pɔɔlɩ kɛ pɛɛ sɩ pa kʋɣɩ-ɩ. Pə kɔma na pá hʋʋ sɩ ɩ tɛma səpʋ, ɩlɛna pá tuu-ɩ na pá pɛtɩ-ɩ ɩcatɛ na waalɩ. 20Ama Ɩsɔ sɛɛlaa kɔma na pá kotina-ɩ, ɩlɛna ɩ́ kʋlɩ na ɩ́ sʋʋ ɩcatɛ taa. Ḿpʋ́ɣʋ́ pə tɛʋ kʋfemuɣu ɩ na Paanapasɩ pa tɛɛ Tɛləpɩ. 21Pɔɔlɩ na Paanapasɩ pa nika Laapaalɩ Kʋpaŋ heeluɣu kɛ Tɛləpɩ, ɩlɛna pá hiki yəlaa paɣalɛ mpa pa təŋəɣɩ Tacaa tɔ. Pəlɛ pə waalɩ pa məla Lisitəla, na Ɩkʋniyɔm, na Pisiti Antiyɔka. 22Na pá sɔɔsəɣɩ Ɩsɔ sɛɛlaa kɛ toŋ, na pá tasəɣɩ-wɛɣɛ apalʋtʋ sɩ pá tɔkɩ Ɩsɔ mpaaʋ kɛ teu təkeŋkeŋke. Na pá heeliɣi-wɛ sɩ wahala na wahala kɛ́ na pə́cɔ́ tə́ sʋʋ Ɩsɔ Kawulaɣa. 23Paa Yesu sɛɛlaa kpekəle nte tə taa, pa kpa nyʋɣʋ nyə́ma, na pá hɔkɔ nɔɔsɩ na pá sələmɩ Ɩsɔ. Ɩlɛna pá tʋ-wɛɣɛ Tacaa wei ɩ tɔɔ pa tisa pa yuŋ tɔ ɩ niŋ taa. 24Ḿpʋ́ɣʋ́ tillaa faɣana Pisiti hɔɣɔlʋɣʋ taa na pá tala Pamfili hɔɣɔlʋɣʋ taa. 25Pa heela Ɩsɔ Tɔm kɛ Pɛɛsɩ, ɩlɛna pá tɛɛ Atalii. 26Pa kʋla təna, ɩlɛna pá sʋʋ kpɩɩlʋɣʋ sɩ pa tɛɛkɩ Antiyɔka. Antiyɔka tənaɣa paa sələməna-wɛ na Ɩsɔ sɩ ɩ́ səna-wɛ na pə́cɔ́ pá sʋʋ pa təmlɛ nte pa tɛma lapʋ kɛ ɩsəntɔ tɔ tə taa. 27Tillaa tala Antiyɔka, ɩlɛna pá koti Yesu sɛɛlaa, na pá kɛɛsɩ-wɛɣɛ mpi Ɩsɔ lapa pa kiŋ tɔ, na ɩsəna ɩ ha mpaaʋ sɩ mpa pa ta kɛ Yuta nyə́ma tɔ pɛlɛ pa maɣamaɣa pá mʋ Ɩsɔ Tɔm tɔ. 28Ḿpʋ́ɣʋ́ pá na Ɩsɔ sɛɛlaa pa caɣaa na pə́ leeli pəcɔ.

robotstxt: allowed

filter: keep


text: 1Akuu wɩɩ no wɩya, ʋ maga dɩ á kaŋ wɩweliye hʋ á aa nɩya weliŋ nɛ, dɩ wɩɩ buloŋ ta ko viisi ma mʋ gama. 2Wɩya hʋ malɩkasɩ gyɩ aa basɩ tɩya á naabaala gyɩ yaa wɩtɩɩ rɛ. Dɩ nal lɛ gyɩ vɩya ba tɩŋɩɩ, koo dɩ nal lɛ gyɩ kyogi ba kɩdɩgɩ buloŋ, Wɩɩsɩ aa dɔgɩsɩ ʋ gɛɛ aa maga rɛ. 3Dɩ nyɛ rɛ yaŋ we doŋ, wɩbee rɛ sɩ laa ma dɩ ámaa rɛ kpaa á hal yɩya wɩbal hʋ Wɩɩsɩ aa yaa a laa ma ta. Á Tɩɩna Yesu rɛ laa sɩya basɩ laatayɩ no wɩya, ka nala hʋ a nɩɩ wɩɩ hʋ mɛ kyosi basɩ tɩya ma anɩɩ ʋ yaa wɩtɩɩ rɛ. 4Wɩɩsɩ tɩɩ mɛ daga anɩɩ wɩɩ hʋ ba aa basa yaa wɩtɩɩ rɛ, beewɩya ʋ kuu wɩɩ hʋ wɩya rɛ a yaa wɩkperiye abee wɩmagɩla aŋ kpa ʋ Wiyesi Welii bɔnyɛ kɩna mɛ tɩya nala ʋ kyɛrɩ tɩyaŋ. 5Malɩkasɩ nosi tɩyaŋ daa Wɩɩsɩ kpa taŋhafalɩɩ hʋ aa sɩ ko we. Taŋhafalɩɩ no wɩya rɛ á basɩ kɩ tɩya ma nyɛ. 6Wɩɩsɩ teŋ logiŋ kɩdɩgɩ tɩyaŋ ba baa, "Bekiŋ nɛ yaa nihuwobiŋ, ɩ kɩ bɩɩnɩ ʋ wɩya, bekiŋ nɛ yaa nihuwobiŋ biye mɛ ɩ kɩ deŋ ʋ nyuu tɩyaŋ? 7Ɩ aa taa nihuwobiŋ, ɩ leŋ malɩkasɩ te ʋ mʋhʋ rɛ kyɛyɛ baŋmana, a leŋ nihuwobiŋ kaŋ feŋ abee yohuŋ. 8Ka ɩ kpa kɩna buloŋ mɛ a we ʋ nosi tɩyaŋ. Ɩ aa kpaa kɩna buloŋ we nihuwobiŋ nosi tɩyaŋ gɛɛ, ɛɛ daga anɩɩ kɩŋ buloŋ bɩl tuwo ʋ aa bɩ kaŋ ʋ dee. Amɛ lagɩlagɩ no, á bɩ naa dɩ nihuwobiŋ kaŋ dee kɩna buloŋ nyuu tɩyaŋ. 9Wɩɩsɩ fa leŋ ʋ malɩkasɩ rɛ te Yesu mʋhʋ. Amɛ lagɩlagɩ no, á naa anɩɩ Wɩɩsɩ kpaa Yesu yohuŋ nɛ, a leŋ ʋ kaŋ feŋ mɛ, beewɩya ʋ naa tʋwara rɛ a sʋba. Wɩɩsɩ bɔnyɛ tɩyaŋ nɛ ʋ fa yaa gɛɛ, dɩ ʋ wuwo laa nihuwobisi buloŋ nyuu a sʋba. 10Wɩɩsɩ rɛ taa dʋnɩya kɩna buloŋ a kɩ deŋ ba mɛ. Ɛɛ rɛ tɩŋ ʋ maga dɩ ʋ leŋ dɩ ʋ biigyamaa ko ʋ lee, a mɛ yaa gaŋdaala. Ɛɛ wɩya rɛ tɩŋ ʋ leŋ Krisita, laataal hʋ tɩyaŋ ba aa sɩ tɩŋa a na laatayɩ sɩŋ lee hʋ aa maga beel-ʋ a na tʋwara, a sʋba, dɩ ʋ wuwo laa ba ta. 11Yesu rɛ aa pɩɩsɩ nala bisiŋ ta, ba yaa tɩpʋlʋŋ tɩmma. Nal hʋ aa pɩɩsɩ nala bisiŋ ta, abee nala hʋ bisiŋ ʋ aa pɩɩsa ta, ba buloŋ kuwo rɛ yaa Wɩɩsɩ. Ɛɛ rɛ tɩŋ ʋ fa bɩ yaa Yesu hɩɩsɩ abee ʋ aa sɩ yɩrɩ ba ʋ naabalɩya. 12Wɩya hʋ Yesu aa basɩ tɩya Wɩɩsɩ rɛ nyɛ: "Ŋ sɩ basɩ wɩya hʋ ɩ aa yaa a tɩya ŋ naabalɩya. "Ŋ sɩ dannɩ ɩ nala hʋ aa laŋŋa kɩ kyʋwalɩ ɩ tɩyaŋ 13Ʋ bɩl baa, "Ŋ sɩ laa ɩ di wɩɩ buloŋ tɩyaŋ." A bɩl baa, "Na ŋ bee nala hʋ buloŋ ɩ aa kpaa tɩya ŋ." 14Nala hʋ Wɩɩsɩ aa kpaa tɩya Krisita hʋ yaa nihuwobisi rɛ a kaŋ kyal abee teŋbiye. Ɛɛ rɛ tɩŋ Krisita mɛ kaŋ ʋ tɩɩ bɩrɩmɩ nihuwobiŋ a kɩɩ ba, dɩ ʋ wuwo tɩŋ ʋ sʋʋ tɩyaŋ a yuwo di Sɩtaanɩ, nal hʋ aa kaŋ sʋʋ dee. 15Ʋ yaa gɛɛ rɛ dɩ ʋ wuwo laa nala ta, nala hʋ aa fá sʋʋ, ɛɛ leŋ ba yaa sʋʋ yosi ba mɩɩbol buloŋ tɩyaŋ. 16Ɛɛwɩya, ʋ bɩ kɩɩ nɩɩ malɩkasɩ tɩyaŋ nɛ ʋ ko dɩ ʋ pɛ amɛ ʋ ko dɩ ʋ pɛ Abɩraham doho nala tɩyaŋ nɛ. 17Ɛɛ rɛ tɩŋ ʋ bɩrɩmɩ nihuwobiŋ a mɛ kɩɩ ʋ naabiisi hʋ ba wɩɩ buloŋ tɩyaŋ. Ʋ yaa gɛɛ rɛ dɩ ʋ wuwo ko yaa wɩɩkyʋwal sɩlaala nɩhɩyawʋ hʋ aa kaŋ wɩtɩɩ ʋ naabiisi tɩyaŋ, a fá ba sikii ʋ tʋma tɩyaŋ, dɩ gɛɛ leŋ dɩ Wɩɩsɩ kpa ba wɩbɔmɔ kyɛ ba. 18Sɩtaanɩ magɩsɩ ʋ rɛ, ʋ na tʋwara weliŋ, ɛɛ wɩya, ʋ aa wuwo ʋ pɛ nala hʋ Sɩtaanɩ aa magɩsɩ tɩyaŋ nɛ.


text: 1Ɩ́ sɔɔləɣɩ təmaɣa tam ɩsɩɩ yʋlʋ na ɩ neu. 2Anɩ pə wɛɛ sɩ ɩ́ tɔkəɣɩ mʋʋlaa mpa pa kɔŋ mə tɛ tɔɣɔ teu tɔ ɩ nɩɩwa. Lɛlaa lapa ɩsɔtaa tillaa kɛ mʋʋllɛ kɛ pə lapʋ taa, pa tɔŋna sɩ yəlaa kɛ yem. 3Ɩ́ tɔɔsɩ saləkatʋnaa tɔɔ ɩsɩɩ ye mə na-wɛ ɩ́ ka wɛnna saləka ɩnɩ ɩ taa ɩ́ ka lapa tɔ. Na ɩ́ tɔɔsɩ mpa pa lakɩ nyaŋ tɔ pa tɔm ɩsɩɩ mə maɣamaɣa kɛ pa lakɩ mpʋ. 4Paa wei ɩ́ nyənɩ alʋ kpaɣaʋ tɔm ɩsɩɩ pʋlʋ sɔsɔɔm. Na apalʋ na alʋ pa taa nɔɣɔlʋ náá taa la yem yem tɔtɔ. Ɩsɔ ká hʋʋna tɔm kɛ mpa pa lakɩ asilima na mpa pa lakɩ wasaŋkalətʋ tɔ. 5Ɩ́ taa nyənəɣɩ pɔɣɔlaɣa kɛ mə kʋlapʋtʋ taa. Ama mə laŋa ɩ́ hɛɛna mpi ɩ wɛna tɔ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, Ɩsɔ yɔɣɔtaa sɩ: Ma kaa lɔ-ŋ paa pəcɔ, maa wɛɛ nyá waalɩ kɛ́ tam. 6Pə tɔɔ kɛ́ tə pəsəɣɩ na tə́ yɔɣɔtəna naani sɩ: Tacaa kɛlɛ ma tentu, ma kaa nyana pʋlʋ. Yʋlʋ pəsəɣɩ na ɩ́ la-m we? 7Ɩ́ tɔɔsɩ mə kancaalaɣa sɔsaa mpa pa caala-mɛɣɛ Ɩsɔ Tɔm heeluɣu tɔ pa tɔɔ. Ɩ́ nyənna ɩsəna pa yaasi ka wɛɛ tɔ, na ɩsəna pɛlɛ pa səpa tɔ, na ɩ́ kɛɛsəna ɩsəna pɛlɛ pa tɛma Ɩsɔ na pa taa tɔ na ɩ́ lá mpʋ. 8Ɩsəna Yesu Kilisiti ka wɛɛ tɔ ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ wɛ saŋa, na ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ ká wɛɛ tam. 9Ɩ́ taa yele na sɛɣɛsəŋ kʋfaŋ ɩnɩ ɩ təna, ɩ nɔɣɔ na ɩ suka, ɩ́ tolisi-mɛ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, mpi pə kəla teu tɔɣɔlɛ sɩ Ɩsɔ pɛɛlɛɛ ɩ́ la na tə́ hikiɣi toŋ kɛ ta hʋwɛɛ taa. Pə́ taa wɛɛ kʋtɔɣɔʋ cɔlʋɣʋ kiŋ. Mpa pa paasəɣəna kʋtɔɣɔʋ cɔlʋɣʋ tɔ paa waakɩ pə taa kɛ́ pʋlʋ. 10Kɔtəlaa mpa pa lakɩ təmlɛ kɛ Yuta kɔtasɩ cokəle taa tɔ pa fɛɩna mpaa sɩ pá tɔɣɔ mpi pa kʋ tá kɔtaɣa təlatɛ taa tɔ. 11Yuta kɔtʋlʋ sɔsɔ kpakəɣɩ wontu ntɩ tə caləm kɛ́, na ɩ́ pona cokəle taa na ɩ́ fɛɛnɩ sɩ pə́ hɩɩsɩ yəlaa ɩsaɣatʋ. Ɩlɛna pá kpaɣa wontu nti pa kʋwa mpʋ tɔ tə maɣamaɣa na pá pona təsikile waalɩ na pá tʋ kɔkɔ. 12Pə tɔɔ kɛ́ Yesu səpa ɩcatɛ na waalɩ sɩ ɩ maɣamaɣa ɩ caləm ɩ́ taɣanɩ yəlaa samaa. 13Mpʋ tɔ, tə́ polo ɩ kiŋ kɛ təsikile waalɩ na pá kisi-tʋ ɩsɩɩ pa kisuɣu ɩnɩ tɔ. 14Mpi tɔ, tə fɛɩna ɩcatɛ tam nyəntɛ kɛ atɛ cənɛ. Ama cele nyəntɛ kɛ tə pɛɛkəɣɩ. 15Tə saŋ Ɩsɔ kɛ́ tam na pə́ lá teitei ɩsɩɩ tə lapa-ɩ kɔtaɣa na Yesu toŋ taa. Pə nyʋɣʋ ntɛ́ sɩ ɩ hətɛ ɩ́ yaakɩ tá nɔɔsɩ taa kɛ́ tam. 16Ɩ́ taa sɔɔ kʋpantʋ lapʋ na təmaɣa tem kɛ tam, pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, kɔtaɣa ɩsɩɩ ḿpʋ́ɣʋ́ Ɩsɔ sɔɔlaa. 17Ɩ́ nɩɩkəna mə sɔsaa na ɩ́ seeki-wɛ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, pa feniɣi mə ləsasɩ tɔɔ kɛ́. Mpi tɔ, pa nyəmá sɩ cele Ɩsɔ ká pɔɔsɩ-wɛɣɛ sɩ tɔm. Ye ɩ́ nɩɩkəna-wɛ, pa təmlɛ lapʋ kaa la-wɛɣɛ felentu. Ama ye ɩɩ nɩɩkəna-wɛ, pa təmlɛ ká pəsɩ-wɛɣɛ təlasɩ tɔm, na saa ɩnɩ pə kaa waasɩ-mɛɣɛ pʋlʋ. 18Ɩ́ sələməna-tʋɣʋ Ɩsɔ kɛ́ ḿpʋ́ɣʋ́ tam. Tə nyəmá teu kɛ tá taa təkpataa sɩ tə wɛna lotu kʋlʋmtʋ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, tə caa kɛ́ sɩ paa mpi pə taa tá tɔntɛ ɩ́ maɣa. 19Nti ma wiikina-mɛ təsiɣisiɣi tɔɣɔlɛ sɩ ɩ́ sələmɩ Ɩsɔ na ɩ́ lá luɣu na má məlɩ mə kiŋ kɛ lɔŋ. 20Ɩsɔ feesa Tacaa Yesu kɛ səm taa, ɩnəɣəlɛ heeŋ tiikilu sɔsɔ kɛ ɩ səpʋ tɔ pə tɔɔ. Na ɩ səm mpɩ pə yelina na nɔɣɔ pɛɛlʋɣʋ tam nyəm la tampana. 21Hɛɛsʋɣʋ Ɩsɔ ɩ́ la na mɩɩ pəsɩ na ɩ́ lá kʋpantʋnaa na ɩ́ lá ɩ luɣu nyəntʋ təmammam. Ɩsɔ ɩnɩ ɩ́ yele na Yesu Kilisiti la tá kiŋ kɛ mpi pə wɛ-ɩ teu tɔ. Yesu ɩ́ hiki teeli kɛ tam. Ami. 22Ma taapalaa ma wiikina-mɛ sɩ ɩ́ nɩɩ apalʋtʋ sɔɔsʋɣʋ tɔm tənɛ na suulu. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, tɔm nti ma ŋmaa-mɛɣɛ cənɛ tɔ tə ta tɔɔ. 23Ma heeliɣi-mɛ sɩ pa tʋla ta taapalʋ Timotee. Ye ɩ tala lɔŋ kɛ cənɛ ma na-ɩ tɩɩ kɔnna mə tɛ. 24Ɩ́ sɛɛ mə sɔsaa təna na Ɩsɔ yəlaa təna təpaɩ. Ta taapalaa Ɩtalii nyə́ma sɛɛ-mɛ. 25Ɩsɔ ɩ́ la mə tənaɣa pɛɛlɛɛ.


text: 1Kristazibəəzannɔ kan danyɩnɔ wɔɔ kɩ kʋ ŋ nyɩnta Zidee ʋ rɔ wɔɔ a ma ŋ ʋ, do vantɔɔ gʋɔɔ wɔɔ Woso lemim bɩ si kɛɛrɛ. 2Kʋ Pɩyɛɛr a bɔ an ta Zerizalɛm ʋ bɩ, zɩɩfʋrɔ sɩrakarɛzannɔ wɔɔ a sɩŋŋɩda sa, ŋn'ɩ bɩsɩ kam kan kɩ, ŋ ʋ: 3"Ɩbɩɩ gasʋ gʋɔɔ kʋ ŋ n gasʋ baŋŋʋ ʋ rɔ wɔɔ zi, ɩ hɔbɩrɛ bɩ kan ŋ kɩ!" 4Pɩyɛɛr n a bɔ, an mim bɩ sa a jɩ ma deem-deem, an n'a hɩrɛ ŋ nɩ, a ʋ: 5"Nyɩnta mɔɔ ʋ Zoppee kʋ nɔ ʋ, m nɩ yaa dam, mɔɔ m hɔhɩnkarɛ yɩ. Hɔ niŋŋə y'a to brama, an nɩ zerm, an bɔ kʋ ʋ kan pɛɛra gʋta kɩ, n n a bɔ kʋ ʋ, an bɩ lee ku mɔɔ zi. 6Kʋ mɔɔ nɩ dɩgam ma sɩɩ••• bɩ, mɔɔ tara burə hɔɔ yɩ, ŋ gam n si-si, poohɔɔ, bɔɔ n'a gaatam nɔ, kan bɔɔ nɩ werm brama rɔ kɩ. 7Mɔɔ leer ma, an n'a hɩm mɔɔ m, a ʋ: Pɩyɛɛr, wuti, ɩ ŋ zɩnzɛ, ɩ ŋ sʋ. 8Mɔɔ n a hɩ, mɔɔ ʋ: Fɩɩgaa Zuuba, mɔɔ mɩsɩrbaa nɔ ʋ, hɔ bʋnyaa gɛɛ dintim hɔ n gasʋ mɔɔ lɛ ʋ y. 9Leer bɩ n a ya, an a to brama, an n'a hɩm mɔɔ m a hɩɩya hɔ ma, a ʋ: Hɔ kʋ Woso dintim gʋ ma bɩ, ɩ b'a bir dintim hɔ y. 10Naa do ba gallɛm kaakʋ, a haay n a bɔ, an ta brama. 11Lɛɛm bɩ, gʋaa kaakʋ a hɩnka har kʋ wɔɔ n ta ʋ b'ʋ. Ŋ bɔ ŋ y'a ʋ Sezaree ʋ, ŋnɩ ŋ nyɔɔ mɔɔ ma. 12Sɛnt-Ɛspri n a hɩ mɔɔ m, a ʋ, m ta kan ŋ kɩ, bɩ, m bɩ bɩsɩ ka y. Danyɩnɔ sɔrdɩrɔ nɔɔn duro mɔɔ da zaa ʋ, wɔɔ n aa gasʋ gʋaa kʋ n y'a hɩ ma bɩ har ʋ. 13A n malɛɛka bɩ k'a a hɩnka hɔ niŋŋə a har ʋ bɩ sa, an a dɩnda wɔɔ m, an n'a hɩrɛ, a ʋ: Gʋaa nyɔɔ Zoppee ʋ k'an a ka kʋ Sɩmɔɔn kʋ n so ra, n n a tɔ ka Pɩyɛɛr bɩ n bʋr. 14A minno kʋ ŋ n'a kam ɩbɩɩ n bʋmbɔrɛ yɩ kan ɩ har gʋɔɔ kɩ bɩ dɩndarɛ ɩbɩɩ m. 15Kʋ mɔɔ meerbaa bɩ sa bɩ, Sɛnt-Ɛspri zer ŋ la, amb'a a ba wɔɔ m a sɩŋŋɩda ʋ bɩ m. 16Mɔɔ hɔ kʋ Zuuba a hɩ bɩ tɔ da m nɔ ʋ, a ʋ: Zaan hi batɛm ka denter, b'awɔɔ, awɔɔ batɛm sim Sɛnt-Ɛspri nɔ ʋ. 17Kʋ Woso ganwʋrɛ deem ka gʋɔɔ nɔɔn duro ʋ ncɩnaaʋ amb'a a ka wɔɔ ʋ, dɔmɩm kʋ wɔɔ sɩra ka Zuuba Yeezuu Krista ʋ bɩ, nka m mɔɔ m kʋ m m ta Woso m tolle k'a b'a zi ba?" 18Naa k'a a hɩ bɩ, gʋɔɔ wɔɔ heer a da, ŋn'a lɛ bɔm Woso ʋ, ŋ ʋ: "Woso heerlʋrlɛ k'a nɩ mɩsɩrbaa kam bɩ ka do vantɔɔ haay ʋ sɔ." 19Gʋɔɔ kʋ ŋ y'a si, ŋnɩ hɩsɩga da fɩr kʋ ŋ y'a yɩ Etɩyɛnnɩ garɛ kur bɩ, ŋ ta Fenisii ʋ kan Siipɩr kɩ, Antɩyɔs kɩ ʋ. Ŋ bɩr Woso lemim bɩ pa dam gɔsɩ vanta m, kʋ zɩɩfʋrɔ wɔɔ bɛɛ bala y. 20Bɩ, Siipɩr zannɔ kan Sirɛnnɩ zannɔ kɩ gɔsɩnnɔ yɩ ŋ barla, kʋ ŋ lee ku Antɩyɔs ʋ, ŋnɩ Zuuba Yeezuu lemim nyɩnta bɩ pa da grɛkkɩ zannɔ wɔɔ m sɔ. 21Zuuba paŋŋa nyɩnta an nɩ kan ŋ kɩ, hallɩ gʋɔɔ kʋ ŋ sɩra ka ŋn'a bɔ ŋnɩ zu Zuuba ʋ rɔ wɔɔ lɛ n'a dam la gʋta. 22Zerizalɛm sɩrakarɛzannɔ wɔɔ mim naa do dɩndarɛ ma, n n Barnabas nyɔɔ Antɩyɔs ʋ. 23K'a lee ku, an Woso barka bɩ yɩ, an nɩ zi bam bɩ, a heer yɩ nyɩnta, an ŋ dʋndɔ haay, kʋ ŋ heer n gɔɔta an bɩr kan Zuuba kɩ kɔɔkɔɔ. 24Nyɩnta a ʋ gʋaa tɩrga, Sɛnt-Ɛspri n a han kan sɩrakarɛ kɩ. Gʋɔɔ gʋta n zu Zuuba zaa ʋ. 25Barnabas ta Tarsɩ ʋ k'a yaa a ka Sol ma. 26A n aa a yɩ, an a gaa, an bʋr m Antɩyɔs ʋ. Ŋ nɩ dɔɔraa deem ba kan kʋ kɩ, ŋn'ɩ zi bam sokʋma bɩ do ʋ, ŋn'ɩ hɔ dɩndam gʋɔɔ gʋta m. Antɩyɔs ʋ n lɛɛ ka ʋ, n nɩ karɩndanyɩnɔ wɔɔ bir kristagʋɔɔ. 27Dɔmɩnnɔ wɔɔ duro ʋ bɩ, wosolɛsinnɩsorazannɔ a to Zerizalɛm ʋ, ŋnɩ ta Antɩyɔs ʋ. 28Ŋ gʋaa deem kʋ n n'a birm Agabus bɩ wuti, an a hɩ Sɛnt-Ɛspri paŋŋa m, a ʋ: nɔ gʋta n'a dam tara burə ʋ jilli. A nyɩnta ʋ denter, cir Kloodɩ dɔmɩm ʋ. 29Karɩndanyɩnɔ wɔɔ n a cɩnta kan kʋ kɩ, gʋaa biyəə kan a wɔhɔ kɩ, k'a nyɔɔ a danyɩnɔ kʋ ŋ nɩ Zidee ʋ rɔ wɔɔ daahan minto. 30Bɩ ŋ y'a ba, ŋnɩ Barnabas kan Sol kɩ bɔ ʋ, ŋnɩ ŋ nyɔɔ gʋɔɔgusinno wɔɔ ma kan daahan bɩ kɩ.


text: 1Tɩɛr a Yesu turbo ɩka ba turo a ba nɩbɛrɛ nɩ a kpɩ̃ɛn dẽme nɛɛ tɩ turo a lɛ jaa ban 'yɛr, na ba chɔɔr gu vɩla jaa maalfʋ. 2Ba ta ma ŋmara taa poe ɛ, tɩchɛ ba tara nyã'maar nɩ nɩrɛ jaa na ba tɩɛrɛ taa yele. Ba siir ba mɩ̃ɛ sɩrɛ jaa ka nɩbɛ nyɛ. 3Sɩ mɩ dɔ̃ɔ ɩ jɔlɔ a ba kaar nɩ bawõnsɩ ka a Satan bɛl sɩ ka a wɛr nyã bonsɩ a jaa ma ɩrɛ sɩ vɔlaa, ka sɩ lɩɛb gbãgbaar, na sɩ pãa kpɩɛrɛ nɩ ger nɩ nyuur, ka ba 'laar sɩ, ka sɩ mɩ 'laar 'laar taa. 4Tɩchɛ a sɔ̃ɔ na wa ta, a sɩ Fafaara Nãaŋmɩn maal vɩla nɩ a wʋ nʋ̃fʋ na wa wa, 5wʋ faa sɩ naa, a ba ɩ a sɩ yelvɩɛl sɩn maal jũu ɛ, tɩchɛ a wʋ nɩbaal jũu lɛ. Wʋ faa sɩ naa na wʋ pɛɛ sɩ tu a dɔɔfʋ gbɛɛ ayi ka a wʋ Sɩɛ maal sɩ a sɩ ɩ nɩpaalaa, 6a Sɩɛ nyã lɛ a Nãaŋmɩn tu a Yesu na ɩ a sɩ Fafaara 'yɔ̃ɔ kʋ sɩ. 7A lɛ lɛ, wʋn ben maal sɩ ka sɩ tor a wʋ wɩ̃ɛfʋ jũu, sɩ ɩn a wʋ bʋ̃dirbe, na sɩ lɔb yãan bar guro nɩ a nyɛvʋr 'lɔ na ba tara baarfʋ ɛ. 8Yelmɩ̃ɛ 'yɛr nɩ nyã, n bʋɔrɔ naa ɩka fʋ do ara a yelsɩ anyãna pɔ wile nɩbijɩɛ, a lɛn vɛ̃ naa ka a bala na sɔɔ Nãaŋmɩn, de a ba sɔ̃ɔ nɩ a ba tɩɛr ɩrɛ nɩ yelvɩɛlsɩ tɛɛ. A lɛ vɩɛlɛ naa tara tɔ̃nɔ̃ kʋ nɩrɛ jaa. 9Tɩchɛ ta chɛlɛ a jɔl chiirfʋ nɩ lɛ a sãakpãmɩne na tu taa mana bɩɩ jɛɛrɛ a nɛɛ 'lɔ ban bin a kõro jaa ɛ, bojũu a anyãna ba tara tɔ̃nɔ̃ ɛ. 10Kpãa nɩrɛ 'lɔ na ooro gbɛbʋ̃'yen, 'lɔ wa tɔr, lɛ kpãa wʋ a gbɛɛ ayi sʋɔ. 'Lɔ lɛ wa tɔr, fʋ ir nũu tɩchɛ wʋ bar. 11Fʋ̃ʋ mɩ̃ɛ bɔ̃ɔn ɩka a nɩrɛ nyã tɔ sʋɔ lo naa, wʋ mɩ̃ɛ bɔ̃ɔn naa ɩka wʋ ɩn dɛɛr. 12N bʋɔrɔ naa ɩka n tʋ̃ Atɩmasɩ bɩɩ Tɩchɩkusɩ a fʋ sɛ̃, ɩ̃sʋɔ jaa na wa tɩ, mɔ̃ tɩ na fʋ tuor ma a be a Nikopolis, bojũu be lɛ n bʋɔrɔ ɩka n chen a ɔɔr sɔ̃ɔ. 13Mɔ̃ na fʋ sʋ̃ʋ a 'yɛr tɔɔrɔ Jenasɩ nɩ Apolosɩ ka ba ta faa bon jaa a sɔr pɔ ɛ. 14Vɛ̃ ka a sɩ nɩbɛ jãn vɩla maalfʋ ka ban tʋ̃ɔ maal a ala ban bʋɔrɔ na ba ta ɩ nɩhayasɩ ɛ. 15Bala jaa na be ka a n sɛ̃, puoro fʋ naa. Puor a bala na nʋ̃ sɩ a sɔɔfʋ jũu. A wɩ̃ɛfʋ a be a yɩ jaa sɛ̃.


text: 1Ɛ bhɛa Jésus ha Betlehem, ma le ha kandɔnu Judée, ha ngimɔ pɛ kongapora Herode. Nɛ hio ma wan-mbarimɔ, ka ing goto sɔla, guotɛ ha wal gutɛ swe tɛ ha Jérusalem. 2Nɛ mbwa ana mɔ: «Kongapora pɛ hio zuife, ka ɛ bhɛa sising, ha ndo? Ɔ zɔka sɔla pɛa ha gbasa tɛ ha wal gutɛ swe. Mɛgi ɔ tɛa hazu lukisi wɛnɛ.» 3Ka kongapora Herode zea mɛgi, sila wa bhunzoko nɛ hio wi mɛ Jérusalem fɛt dea gbesi fin. 4Nɛ wɛnɛ wesara hio gasa wan-hasadaka nɛ hio wan-osi mbonga mɔ kandɔ zuife fɛt. Nɛ wɛnɛ ana mbwa nde, ɛ bebhɛ Mesi ha ndo? 5Mbwa kiforo wen ha wɛnɛ: «Ɛ bebhɛ wɛnɛ ha Betlehem ha kandɔnu Judée, hazu wan-tɔkuliwen bangɛriki wen mɛgɛ: 6‹Nɛ mɛ, Betlehem mɔ Judée, mɛ bo nɛ bebea ha soko hio le mɔ kandɔnu Judée ndang na. Hazu gasa wan, ka bengbɔsi nɛ pam Israel kandɔ pɔm, begutɛ ha pɛ mɛ.› » 7Mɛgi Herode saa hio wan-mbarimɔ nɛ wuso, nɛ ana mbwa hazu ing ngbak ngimɔ ka mbwa zɔka sɔla ɛngɛ nɛ bosia. 8Nɛ hapata Herode tomsa mbwa ha Betlehem, a tɔa: «Ɛnɛ nɛ, nɛ ki goto mɔ hazu bem ɛngi nɛkpasa. Nɛ ka ɛnɛ kpaa wɛnɛ, ɛnɛ akifiri tɛ gba tazu mi, ka mi fin anɛ nɛ lukisi wɛnɛ.» 9Ka mbwa zea wen ha nu kongapora kari, mbwa pena. Nɛ ndangtɛ sɔla ka mbwa mbara sɔngsi ha guotɛ pɛa, nɛa nɔ ha li mbwa kanɛ yo yola ha zu bhandi ka bem ang. 10Ka mbwa zɔka fin sɔla ɛngɛ, sila mbwa dona nɛ totɛ. 11Mbwa lea ha zang twa, nɛ kpaa nzɔri bem hinɛ nana wa Marie. Mbwa ngbio zigolo nɛ lukoso nzɔri bem. Nɛ mbwa gbosasa toy pɛ mbwa, nɛ ha wɛnɛ hio matabis ndɔng: gbɛbolo, paka nɛ kulo pɛlmɔ mire. 12Hapata, Sɔ gba tazu mbwa nɛ wal lisɔ nde, ka mbwa akifiri fin tɛ ha pɛ Herode na. Mɛgi mbwa sio ha le pɛ mbwa nɛ ma mbing wal. 13Nɛ ka hio wan-mbarimɔ sio kari, ma telenge pɛ Kongawan Sɔ gbasa tɛ ha Joseph nɛ lisɔ, nɛ tɔa: «Gutɛ mɛ, ba nzɔri bem hinɛ nana wa, nɛ yu mɔ ha kandɔnu Ezipte. Hazu Herode beki wal mɛ gbɛ Jésus. Mɛ dung haki kanɛ mi betɔ ha mɛ nde, mɛ kifiri.» 14Mɛgi, Joseph guotɛ nɛ zɛ, baa nzɔri bem hinɛ nana wa yu nɛ mɔ si ha Ezipte. 15Mbwa dungɔ haki kanɛ Herode fea. Mɛgi, wen pɛ Kongawan Sɔ lɛmsara tɛ, a batɔ nɛ wal wan-tɔkuliwen: «Mi saa bewei pɔm gbo ha Ezipte.» 16Ka Herode zɔka nde, hio wan-mbarimɔ osala wɛnɛ, ngambi dea wɛnɛ nɛkpasa. Ma, tuka mbwa osa ha wɛnɛ ngimɔ ka sɔla gbasa tɛ ang, wɛnɛ haa nu ha hio wan-bibulo pɛa nde, mbwa anɛ ha Betlehem nɛ ha hio le mɔ pɛtɛa fɛt nɛ gbɛ hio nzɔri bewei ndɔng ka bɛlɛ pɛ mbwa tɛ pen ka bɛlɛ bwa na. 17Mɛgi wen pɛ Jérémie wan-tɔkuliwen lɛmsara tɛ, a batɔ: 18«Ɛ zea gdɔra ha le Rama, yo nɛ̂ gɛl lokatɛ nɛ hea kwa. Yo nɛ̂ Rachel ka he kwa hio bem pɛa. A ngoy nde, ɛ ambɔmbili wɛnɛ na, hazu hio bem pɛa fɛt fea.» 19Ka Herode fea kari, ma telenge pɛ Kongawan Sɔ gbasa tɛ ha Joseph nɛ lisɔ ha Ezipte, 20a tɔa: «Joseph gutɛ, ba nzɔri bem hinɛ nana wa, kifiri nɛ ha kandɔnu Israel. Hazu wi ndɔng ka bangoy gbɛa Jésus fea kari.» 21Mɛgi, Joseph guotɛ, baa nzɔri bem hinɛ nana wa, nɛ kiforo si ha kandɔnu Israel. 22Ma, Joseph yuo ke mɛ de le ha kandɔnu Judée, hazu a zea nde, yo nɛ̂ Arkelaus, ka dung kongapora haki ha bhandi pɛ bafa wa. Mɛgi Sɔ tɔa ha wɛnɛ nɛ lisɔ mɛ nɛ ha kandɔnu Galile. 23Haki wɛnɛ dea le ha ma le ka ɛ sa nde Nazaret. Tuka ɛngi wen pɛ hio wan-tɔkuliwen lɛmsara tɛ, mbwa batɔ: «Ɛ besa wɛnɛ nde, wi mɔ Nazaret.»


text: 1A ko-biə-ba, Wɛ na tiini DƖ jɩgɩ abam ŋwaŋa kʋntʋ tɩn, a loori abam sɩ 'a kwe 'a tɩtɩ 'a pa Wɛ nɩnɛɛnɩ ba na mɛ woŋo ba kɩ kaanɩm ba pa Wɛ tɩn, sɩ 'a ta'a ŋwɩ dɩ wʋ-poŋo, sɩ kʋ poli Wɛ wʋ lanyɩranɩ. Kʋntʋ mʋ yɩ zulə yalʋ na maŋɩ sɩ 'a pa Wɛ tɩn. 2'A yɩ pa 'a wʋbʋŋa taa tɔgɩ balʋ na yəri Wɛ tɩn cwe sɩm. Kwaanɩ-na sɩ Wɛ pa 'a ta'a jɩgɩ wʋbʋŋ-dʋʋra, sɩ kʋ ləni 'a ŋwɩa kam maama. Abam laan w'ʋ ba 'a lwarɩ Wɛ wʋbʋŋa na lagɩ sɩ 'a kɩ kʋlʋ tɩn, yɩ 'a w'ʋ lwarɩ nɩ kʋ tiini kʋ lana cɩga cɩga yɩ kʋ poli DƖ wʋ. 3Wɛ na kɩ-nɩ yu-yoŋo sɩ a taa yɩ DƖ tɩntʋŋnʋ tɩn, a lagɩ a ta dɩ abam maama sɩ 'a yɩ ta'a bʋŋɩ kamunni 'a pa 'a tɩtɩ, nɩ 'a dwe 'a na maŋɩ 'a yɩ te tɩn. 'A nan ta'a jɩgɩ wʋbʋŋ-ŋʋna, sɩ kʋ maŋɩ dɩ Wɛ na pɛ abam dɩdʋa dɩdʋa pɛɛrɩ te 'a na kɩ 'a wʋ-dɩdʋa dɩ DƖ tɩn ŋwaanɩ. 4Nabiinu yɩra yɩ woŋo dɩdʋa mʋ, yɩ ya laan pɔɔrɩ je dwi təri təri. Jəgə maama nan jɩgɩ ka tɩtʋŋa mʋ yɩra yam wʋnɩ. 5Kʋ nan yɩ bɩdwɩ mʋ dɩ dɩbam balʋ dɩ na ŋwɩ dɩ Zezi Krisi tɩn. D'ɩ tiini d'ɩ daga, yɩ d'ɩ nan yɩ kɔgɔ dɩdʋa mʋ. Dɩbam maama dɩdʋa dɩdʋa maa tʋŋɩ d'ɩ wəli daanɩ, nɩ yɩra yam je sɩm dwi təri təri na tʋŋɩ sɩ zəni daanɩ te tɩn. 6Wɛ-pɛɛra yalʋ DƖ na pɛ dɩbam tɩn yɩ dwi təri təri mʋ, nɩ DƖ na pɛ dɩbam zaanɩ te tɩn. Wɛ na pɛ wʋlʋ waɩ o ŋɔɔnɩ yiyiu-ŋwɛ tɩn, kʋntʋ tu maŋɩ sɩ o taa tɔgɩ o na jɩgɩ wʋ-dɩdʋa dɩ Wɛ te tɩn mʋ o ma ŋɔɔnɩ-sɩ. 7Wɛ na pɛ wʋlʋ waɩ o tʋŋɩ o wəli o donnə tɩn, kʋntʋ tu maŋɩ sɩ o taa tʋŋɩ kʋntʋ mʋ. Wʋlʋ Wɛ na pɛ o waɩ o brɩ o donnə Wɛ cɩga kam tɩn, sɩ o dɩ kwaanɩ o taa brɩ-ka. 8Wɛ na pɛ wʋlʋ waɩ o kwe nɔɔna sɩ ba na baarɩ tɩn maŋɩ sɩ o taa kɩ kʋntʋ mʋ. Wʋlʋ dɩ na cɛ o wəənu o maa zəni o donnə tɩn maŋɩ sɩ o ma o wʋ-yoŋo mʋ o wəli-ba lanyɩranɩ. Wʋlʋ nan na yɩ nɔɔna yigə tu tɩn maŋɩ sɩ o kwaanɩ o taa brɩ-ba cwəŋə lanyɩranɩ. Wʋlʋ nan na duri o donnə yibwənə tɩn maŋɩ sɩ o taa kɩ-kʋ dɩ wʋpolo mʋ. 9'A ta'a soe daanɩ dɩ cɩga. 'A ta'a culi wo-lwaanʋ dwi maama, sɩ 'a daarɩ 'a ta'a kɩ kʋlʋ maama na lana tɩn. 10'A na yɩ ko-biə daanɩ Zezi Krisi ŋwaanɩ tɩn, 'a ta'a soe daanɩ dɩ 'a wʋrʋ maama, sɩ 'a ta'a nɩgɩ daanɩ lanyɩranɩ. 11'A na tʋŋɩ 'a pa Wɛ te tɩn, 'a yɩ pa yawɔrɔ zʋ abam. Kwe-na 'a bɩcara maama 'a ta'a maa tʋŋɩ 'a pa d'ɩ Yuutu wʋm. 12'A na jɩgɩ tɩɩna dɩ Wɛ te tɩn, 'a ta'a jɩgɩ wʋpolo kʋ ŋwaanɩ. Yaara na yi abam, sɩ 'a vɔ pu-dɩa. Kwaanɩ-na 'a ta'a loori Wɛ maŋa maama. 13Cɛ-na 'a wəənu 'a ma zəni balʋ na yɩ Wɛ nɔɔna yɩ yinigə jɩgɩ-ba tɩn. 'A ta'a jeeri vərə lanyɩranɩ 'a sam nɩ. 14Kʋ na yɩ balʋ na jɩgɩ abam ba bɛɛsɩ tɩn, sɩ 'a ta'a loori Wɛ sɩ DƖ kɩ-ba lanyɩranɩ. 'A nan yɩ sɔɔlɩ 'a cɔgɩ-ba. 15Kɩ-na wʋpolo dɩ balʋ na jɩgɩ wʋpolo tɩn, sɩ 'a daarɩ 'a wəli dɩ balʋ na keeri tɩn 'a keeri. 16'A ta'a jɩgɩ-na wʋbʋŋ-dɩdwɩ. 'A yɩ ta'a kɩ kamunni. Tu-na 'a tɩtɩ sɩ 'a ta'a tʋŋɩ tɩtʋŋ-balɛ dɩ. 'A yɩ ta'a bʋŋɩ 'a pa 'a jɩgɩ swan. 17Nɔɔnʋ na kɩ abam lwarɩm, 'a dɩ daa yɩ joori 'a kɩ-o lwarɩm 'a ma ŋwɩ. Nan kwaanɩ-na sɩ 'a ta'a kɩ kʋlʋ na lana tɩn nɔɔna maama yigə nɩ. 18Kwaanɩ-na lanyɩranɩ sɩ 'a ta'a zʋʋrɩ dɩ ywəəni nɔɔna maama tɩtarɩ nɩ, nɩ 'a na waɩ te tɩn. 19A badon-sonnu-ba, 'a yɩ ta'a bʋŋɩ sɩ 'a kɩ balʋ na kɩ abam lwarɩm tɩn dɩ lwarɩm. Nan yagɩ-na, sɩ Wɛ ban-zɔŋɔ kʋm w'ʋ ba ba baŋa. Bɛŋwaanɩ kʋ pʋpʋnɩ Wɛ tɔnɔ kʋm wʋnɩ, nɩ Baŋa-Wɛ tagɩ DƖ wɩ: "Amʋ yɩ wʋlʋ na w'ʋ cɔgɩ nɔɔna dɩ ba kəm-balwaarʋ tɩn. Amʋ w'ʋ pa ba joori ba na kʋlʋ na maŋɩ dɩ ba tɩn." 20Kʋ nan ta pʋpʋnɩ kʋ wɩ: "Nmʋ dʋm kana na wɔɛ, sɩ n pa-o wʋdiu sɩ o di. Na-nyɔm na jɩg-o, sɩ n pa-o na sɩ o nyɔ. N na kɩ kʋntʋ, kʋ'ʋ pa cavɩɩra tiini ya ja-o." 21Abam nan yɩ pa lwarɩm wanɩ abam. 'A ta'a kɩ kəm-laarʋ sɩ tɩ wanɩ lwarɩm dam tɩ cɔgɩ.


text: 1Mɔɔ gɔɔtarɛ m m lɛ bɔ m mɩŋŋa ʋ ra? Mɔɔ dɔ mɔɔ ʋ a nyɔɔdʋ ba ʋ y, bɩ kɛɛrɛ naa, mɔɔ hɔɔ kʋ Zuuba ŋ hɩnka mɔɔ m nɩnnarɛ nɔ ʋ rɔ wɔɔ mim hɩm. 2Mɔɔ kristagʋaa dɔ, Woso n a busu an ta m a zi arzana ʋ, a busure dɔɔraa bueeresi hɔ m naa. Mɔɔ n a dɔ kʋ ta a ʋ arzana ʋ paan•••, gɛɛ hɔhɩnkarɛ a a yɩ y, Woso ɩ naa dɔ. 3Denter m, mɔɔ dɔ mɔɔ ʋ, Woso a busu an ta m arzana ʋ, a a da ma hɔhɩnkarɛ a a yɩ, a a da ma Woso a busu paan••• an ta m arzana ʋ b'ʋ, Woso ɩ naa dɔ mɔɔ n a dɔ y. 4Arzana ʋ b'ʋ bɩ, a meerbaarɔ niŋŋoo ma, gʋaa n a ga m an so ŋ la y, bɩ, zaa ba ʋ, gʋaa n ŋ mim hɩrɛ y. 5M lɛ mɔɔ n'a bɔrɛ m mɩŋŋa ʋ, gʋaa ncɩnaaʋ bɩ tɔ ma, bɩ mɔɔ bɩ m lɛ bɔrɛ m mɩŋŋa ʋ y. Kʋ mɔɔ ʋ kʋ m m lɛ bɔ m mɩŋŋa ʋ, m paŋŋawar minno mɔɔ nɩ ŋ hɩm. 6K'a hɩ mɔɔ ʋ kʋ m m lɛ bɔ m mɩŋŋa ʋ, mɔɔ bɩ yɩm hɔɔzaa y, bala, mɔɔ sɩra hɩm. Bɩ, mɔɔ lɛ baa kʋ m m lɛ bɔ m mɩŋŋa ʋ y, bala, mɔɔ lɛ baa kʋ gʋaa n a hɔɔn da mɔɔ ma an lɛ da m bɩncɛ ra, zi kʋ mɔɔ ba an n'a yɩm nɔ ʋ, gɛɛ meer kʋ mɔɔ n'a bam an n'a mam nɔ ʋ y. 7Hɔɔ gʋtɔɔ nɔɔn duro kʋ Woso ŋ hɩnka mɔɔ m b'a da ma an a ka mɩŋŋabusure n a so mɔɔ ʋ. Naa tɔ ma m Woso n yaaba da mɔɔ zi an nɩ mɔɔ kɔm, kʋ mɔɔ bɩ m mɩŋŋa busu y. Yaaba bɩ, bɔ a ʋ kʋ ʋ ɩ ʋ, Sʋtaana zibəəzaa deem zibəə m, an nɩ mɔɔ zɛm, kʋ mɔɔ bɩ m mɩŋŋa busu y. 8Mɔɔ yaa da Woso m gallɛm kaakʋ k'an mɔɔ yɔ fɩryɩrɛ naa do wɔ ʋ. 9A n a nyɩ bɔ mɔɔ n'ʋ, a ʋ: "Mɔɔ barka b'ɩbɩɩ bɔ, bala, k'ɩbɩɩ ɩ paŋŋawar nɔ ʋ, bɩ mɔɔ barka b'a zi ba fasɩ." Naa tɔ ma bɩ, mɔɔ yɩ m heer nyɔɔm m m lɛ bɔ m mɩŋŋa ʋ, m paŋŋawarlɔ tɔ ma, kʋ Krista paŋŋa bɩ n nyɩnta mɔɔ gʋr zi fasɩ. 10Naa y'a ka Krista tɔ ma mɔɔ nɩ m heer nyɔɔm, kʋ mɔɔ ɩ paŋŋawarlɔ nɔ ʋ, kʋ gʋɔɔ ɩ mɔɔ sʋnsɔ wʋrɛ, kʋ minno a hʋnhɔ ɩ mɔɔ yɩrɛ, kʋ gʋɔɔ ɩ fɩr kam mɔɔ ma, kʋ minno ɩ mɔɔ heer kɔm sɔ. Bala, kʋ mɔɔ ɩ paŋŋawar nɔ ʋ, bɩ mɔɔ paŋŋa n ta ʋ. 11Mɔɔ ɩ meerbaa bɩ barɛ ɩ ʋ, hɔɔzaa m mɔɔ m, b'awɔɔ ɩ mɔɔ da ʋ paŋŋa m. Awɔɔ y'a ga m hɔɔ a mɔɔ nyaa ba. Bala, baa kʋ hɔsɩ bɛɛ m mɔɔ nɩ, gʋɔɔ k'awɔɔ nɩ dɩgarɛ ŋ ma zibəəzannɔ wɩsɩrɔ wɔɔ, ŋ n lɛ da mɔɔ m hɔsɩ nɔ ʋ y. 12Zibəəro kʋ ŋ n'a hɩnkarɛ ŋ ʋ, kristazibəəzaa m mɔɔ m nɔ wɔɔ, ziro wɔɔ duro ba mɔɔ ʋ gʋɔɔ bire ʋ kan bʋraama gʋta kɩ. Zibəəro wɔɔ duro, hoserlo do y'a hʋnhɔ m kan gɩngarɛ do y'a hʋnhɔ kɩ. 13Bɔ n ta ʋ mɔɔ n a ba kristagʋɔɔ sokʋmarɔ vantɔɔ wɔɔ m, mɔɔ n a ba awɔɔ nɩ? K'a maam kʋ mɔɔ n yɛ k'awɔɔ n dɩga mɔɔ mɩsɩrbaa mim ma bɩ m. K'a kʋrɔma naa do sugur ka m ʋ. 14Dɩɩtaa naa, mɔɔ m banka m a nya kʋ m bʋr awɔɔ zi b'ʋ, a gallɛm kaakʋ hɔ mɔɔ nɩ zɛm b'ʋ naa, bɩ kʋ mɔɔ bɩ bʋr, mɔɔ bɩ yɛm awɔɔ n dɩga mɔɔ mim ma y. Awɔɔ mɩŋŋɔɔ mɔɔ nɩ m karɛ a ma, awɔɔ busoo bɛɛ y. Bala, nyɩnɔ bɛɛ n'a kam busoo ma k'a nyasʋ a zɩrɔ nɩ y, zɩrɔ wɔɔ n'a kam ma ŋn'ɩ nyasʋrɛ a nyɩnɔ m. 15Kʋ mɔɔ nɩ, heernyɔɔ m kan mɔɔ kɩ, kʋ m hɔ kʋ mɔɔ n ta m haay sa kan m mɩŋŋa kɩ, m m da m awɔɔ han. Awɔɔ ŋʋa kʋ mɔɔ nawʋm gʋta ncɩnaaʋ naa y'a ka awɔɔ bɩr mɔɔ ŋʋam na? 16Awɔɔ yɛ a dɔ a ʋ, mɔɔ n yɛ k'awɔɔ n kɔ mɔɔ nyasʋm tɔ ma y. B'a da ma gʋaa n a hɩ a ʋ, hɔɔnkarɛ zi mɔɔ ba kʋ m awɔɔ ku m wɔ ʋ, ŋʋaarlɔ m. 17Mɔɔ ŋʋaar ba awɔɔ m kʋ m hɔ yɩ awɔɔ gʋr zi ra? Mɔɔ gʋɔɔ kʋ mɔɔ ŋ nyɔɔ awɔɔ zi rɔ wɔɔ gʋaa deem da ʋ k'an ŋʋaar ba awɔɔ m na? 18Mɔɔ yɛ Tiitɩ han an ta awɔɔ zi b'ʋ, kan wɔɔ danyɩ kʋ mɔɔ mim hɩ awɔɔ m biisi bɩ kɩ. Awɔɔ a da ma a hɩ a ʋ, Tiitɩ ŋʋaar ba awɔɔ m k'a hɔ yɩ ra? A mɩŋŋa kan mɔɔ kɩ, tar deem wɔɔ sa, ʋ ʋ mɩsɩrbaa bɩ ba m, kan ʋ zibəə kɩ. 19A hɔɔn k'awɔɔ n'a darɛ a ʋ, ʋ ka wɔɔ nawʋm ma kʋ gumə ka ʋ mɩŋŋɔɔ ʋ awɔɔ lɛɛ bɩ, a dɔmɩm laatʋ. Ayy•••, ʋ meerbaa bɩ ba wɔɔ nawʋm Woso taa amba Krista n'a ŋʋam bɩ m, bɩ, ʋ gʋaasɩbɔɔ, naa haay hɩ wɔɔ nawʋrɛ awɔɔ m, k'awɔɔ n ta lɛɛ sɩrakarɛ nɔ ʋ. 20Mɔɔ da ɩ bɔŋ ʋ, m ʋ, ɩ b'a ka mɔɔ n bʋr awɔɔ zi b'ʋ m bɩ dɩga a hɔ kʋ mɔɔ n'a gɩngarɛ awɔɔ zi bɩ bɩ maam nɩ y, awɔɔ n a yɩ sɔ a ʋ, hɔ k'awɔɔ n'a gɩngam mɔɔ zi bɩ, a bɩ maam sɔ y. Mɔɔ da ɩ bɔŋ ʋ, m ʋ, ɩ b'a ka nyaa n bɩ nyɩnta ʋ, kan jɩmbaa kɩ, nɔmaa kɩ, mɩmbɔkʋma kɩ, kan sʋnsɔwʋrɛ kɩ, gʋɔɔtɔzarlɛ kɩ, kan mɩŋŋabusure kɩ, warkʋma kɩ y. 21Mɔɔ da ɩ bɔŋ ʋ sɔ, m ʋ, m ya kʋ mɔɔ ʋ m nɩ zɛrɛ awɔɔ zi b'ʋ naa, ɩ b'a ka Woso n mɔɔ da nyannɩ ʋ awɔɔ bire ʋ wa. M m ya m nyi ka gʋɔɔ gʋta kʋ ŋ mimbʋnyaa ba hɔɔ, ŋnɩ gɔɔta ŋn'a bɔ a taam a dintim zibəəro wɔɔ nɔ ʋ rɔ wɔɔ tɔ ma wa, a a da ma ŋnɩ gɔɔta ŋn'ɩ jaan dam, ŋn'a zibʋnyaarɔ wɔɔ bam.


text: 1Yesu aa basɩ wɩya no buloŋ a tɩya nala hʋ ko teŋ, ʋ sii mʋ tɔɔ kɩdɩgɩ ba aa yɩrɩ Kapɛɛnam. 2Roma tɩmma laalyuwolo nɩhɩyawʋ kɩdɩgɩ rɛ gyɩ we doŋ, a kaŋ ʋ dɩya tʋŋtʋnnɩ, a fa kyo ʋ wɩya weliŋ. Ɛɛ rɛ ʋ dɩya tʋŋtʋnnɩ hʋ sii kɩ wɩɩlɩ, a pɩŋ kɩ kyɛ dɩ ʋ sʋba. 3Laalyuwolo nɩhɩyawʋ hʋ aa nɩɩ Yesu wɩya, ʋ sii lɩɩ Gyuuma nɩhɩyasɩ badɔmɔŋ dɩ ba mʋ sʋla ʋ dɩ ʋ ko tɩɩbɩ ʋ tʋŋtʋnnɩ hʋ. 4Nyɛ rɛ ba sii mʋ Yesu lee a sʋla ʋ abee sɩfɩyasɩ buloŋ a baa, "Baal no yaa nɩtɩɩ rɛ. Ʋ maga dɩ ɩ pɛ ʋ tɩyaŋ nɛ. 5Ʋ kyo á nala rɛ weliŋ, haalɩ a gba saa á wɩɩkyʋwaldɩya tɩya ma." 6Ɛɛ rɛ Yesu kpa tɩŋ ba hal kɩ mʋ. Ba aa mʋ kpaga laalyuwolo nɩhɩyawʋ hʋ dɩya, ʋ tɩma ʋ kyaŋsɩ dɩ ba ko lɩɩ basɩ tɩya Yesu a baa, "Ŋ nɩhɩyawʋ, ta dɔgɩsɩ ɩ tɩɩ ko ŋ dɩya. Ŋ bɩ maga dɩ ɩ ko gyʋʋ ŋ dɩya. 7Ŋ tɩɩ mɛ gba bɩ maga dɩ ŋ ko ɩ lee. Amɛ dɩ ɩ yaŋ suri ɩ nyʋwa a baa dɩ ŋ tʋŋtʋnnɩ hʋ deye mɛ, ka ʋ sɩ deye. 8Ŋ mɛ aa tɩŋ ŋ nɩhɩyasɩ nyʋwa rɛ, ka laalyuwolo badɔmɔŋ mɛ yaa ŋ noŋ nala, a mɛ kɩ tɩŋa ŋ nyʋwa. Dɩ mɩyaŋ nɛ baa dɩ kɩdɩgɩ mʋ daha, ʋ aa mʋʋ rɛ. Dɩ ŋ bɩl baa kɩdɩgɩ mɛ ko daha, ʋ aa ko rɛ. Dɩ mɩyaŋ nɛ basɩ tɩya ŋ tʋŋtʋnnɩ dɩ ʋ yaa wɩɩ no, ʋ aa yaa rɛ." 9Yesu aa nɩɩ wɩya no, ʋ nyʋwa fɩyɛlɩ kɩŋkaŋ. Doŋ nɛ ʋ mɩɩgɩ galdaasɩ ʋ hal a basɩ tɩya nɩgyamaa hʋ fa aa tɩŋa ʋ hal a baa, "Ŋ ha bɩ naa nal aa laa Wɩɩsɩ di nyɛ Iziral tɩmma tɩɩ mɛ gba tɩyaŋ." 10Nyɛ rɛ tɩŋdaala hʋ mɩɩgɩ kpa mʋ laalyuwolo nɩhɩyawʋ hʋ dɩya, dɩ ʋ tʋŋtʋnnɩ hʋ kɔnɩ deye. 11Ɛɛ hal tɩyaŋ nɛ Yesu kpa mʋ tɔɔ kɩdɩgɩ ba aa yɩrɩ Neeŋ. Ʋ hatɩnna hʋ bee nɩgyamaa mɛ gyɩ sii tɩŋa ʋ hal mʋ. 12Ʋ gyɩ aa mʋʋ kɩ pele bee hʋ, ʋ naa dɩ nɩgyamaa mʋʋ kɩ ko gɛɛ bilili, a kpa bapʋwasɩɩ kɩdɩgɩ aa sʋba, a kaŋ kɩ mʋ dɩ ba hogo. Bapʋwasɩɩ no dʋŋ nɛ ʋ naa gyɩ lʋla, ka ʋ naa hʋ mɛ yaa lohaaŋ. 13Á tɩɩna Yesu aa naa haaŋ hʋ, sikii buloŋ kana ʋ. Ʋ basɩ tɩya ʋ a baa "Ta kɩ wiye." 14Ɛɛ rɛ ka ʋ kpa mʋ, a dige sʋʋdaga hʋ. Nala hʋ fa aa kyʋŋ daga hʋ mɩɩgɩ sɩŋ. Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya sʋʋ hʋ a baa, "Bapʋwasɩbiye, sii." 15Doŋ nɛ baal hʋ sii hɔŋ, a piili kɩ basɩ wɩya. Ɛɛ rɛ Yesu kpa ʋ tɩya ʋ naa. 16Kambɩŋ kaŋ nala hʋ buloŋ, ba kɩ dannɩ Wɩɩsɩ a baa, "Wɩɩsɩ tɩŋdaalbal lɛ ko tuu á lee nyɛ. Wɩɩsɩ rɛ ko dɩ ʋ laa ma ta." 17Wɩɩ no Yesu aa yaa gyɩ taalɩ Gyudɩya paalʋʋ abee tɔbiisi hʋ aa gol doŋ buloŋ. 18Nyɛ rɛ Gyɔɔŋ hatɩnna basɩ wɩya no buloŋ Yesu aa yaa a tɩya ʋ. 19Ɛɛ rɛ Gyɔɔŋ, Wɩɩsɩnɩɩfool hʋ yɩrɩ ba tɩyaŋ nala balɩya, a tɩŋ ba dɩ ba mʋ á Tɩɩna Yesu lee, a pɩyɛsɩ ʋ a baa, "Ɩ rɛ yaa nal hʋ Gyɔɔŋ aa baa dɩ ʋ sɩ ko hʋ, koo á ha kɩ gyegili nɩdɩma?" 20Ba aa ko Yesu lee, ba basɩ tɩya ʋ a baa, "Gyɔɔŋ, Wɩɩsɩnɩɩfool hʋ rɛ tɩŋ ma dɩ á ko pɩyɛsɩ ɩ anɩɩ ɩ rɛ yaa nal hʋ ʋ aa baa dɩ ʋ sɩ ko hʋ, koo á ha kɩ gyegili nɩdɩma?" 21Haŋ saŋa hʋ tɩɩ tɩyaŋ dɩ Yesu tɩɩbɩ wɩɩla tɩmma yʋga, a kile gyɩŋbɔmɔ mɛ ta nala tɩyaŋ, aŋ suri nyʋlɩma mɛ yʋga sɩya. 22Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya Gyɔɔŋ hatɩnna hʋ a baa, "Ma mɩɩgɩ mʋ a basɩ tɩya Gyɔɔŋ wɩya hʋ buloŋ ma aa nɩya abee wɩya hʋ buloŋ ma aa naa. Nyʋlɩma sɩya aa suri rɛ, gbarɩga kɩ vala, gbegisi kɩ deye. Wonni kɩ nɩɩ wɩya. Nala aa sʋba kɩ sii sʋʋ tɩyaŋ. Nyaaba mɛ kɩ nɩɩ Wɩɩsɩ wɩweliye hʋ. 23Nyusʋŋtɩmma rɛ yaa nala hʋ aa bee yaa ŋ sige." 24Ɛɛ rɛ Gyɔɔŋ hatɩnna hʋ mɩɩgɩ kpa mʋ, ka Yesu piili basɩ Gyɔɔŋ wɩya kɩ tɩya nɩgyamaa hʋ. Ʋ gyɩ pɩyɛsɩ ba rɛ a baa, "Ma gyɩ aa lɩɩ mʋ Gyɔɔŋ lee pogo hʋ tɩyaŋ, bekiŋ nɛ ma fa liisi anɩɩ ma sɩ na? Ma gyɩ mʋʋ dɩ ma na ɔhɔ puwo aa kaŋ kɩ gyiyegi rɛ koo? 25Bekiŋ nɛ ma gyɩ yaŋ lɩɩ mʋ dɩ ma na? Ma gyɩ lɩɩ mʋ dɩ ma na nal aa laalɩ gaweliye rɛ koo? Aayɩ, beewɩya nala hʋ aa laalɩ gaweliye, ba aa hɔŋ kuworidɩɩsɩ tɩyaŋ nɛ, a kɩ nɩɩ sʋma. 26Ma yaŋ daga ŋ kɩŋ hʋ ma gyɩ aa lɩɩ mʋ dɩ ma na. Ma gyɩ lɩɩ mʋ dɩ ma na Wɩɩsɩ tɩŋdaal lɛ koo? Ŋ basɩ kɩ tɩya ma rɛ anɩɩ nal hʋ ma gyɩ aa mʋʋ na hʋ, ʋ tee Wɩɩsɩ tɩŋdaal lɛ. 27Haŋ Gyɔɔŋ hʋ wɩya rɛ ba sabɩ biŋ Wɩɩsɩ teŋ tɩyaŋ, a baa dɩ Wɩɩsɩ baa, 'Ŋ sɩ tɩma ŋ tɩŋdaal dɩ ʋ laa ɩ sɩya a mʋ a marɩ ɩ ŋmanɩɩ bin-ɩ."' 28Ɛɛ rɛ Yesu bɩl basɩ tɩya nala hʋ a baa, "Gyɔɔŋ nɛ tee nihuwobiŋ buloŋ ba aa lʋla. Amɛ nal hʋ aa yaa nɩbiye Wɩɩsɩ koro hʋ tɩyaŋ, ʋ rɛ tee Gyɔɔŋ." 29Nala hʋ buloŋ gyɩ nɩɩ wɩya hʋ Yesu aa basa rɛ. Nala no buloŋ gyɩ tɩŋ Wɩɩsɩ nyʋwa hʋ Gyɔɔŋ gyɩ aa daga rɛ, haalɩ ba bee lampolaala buloŋ, beewɩya ba gyɩ leŋ Gyɔɔŋ fo ba wɩɩkyʋwalnɩɩ rɛ. 30Amɛ Farasiima abee Wɩɩsɩ Teŋ dɩdagɩla hʋ kɛ gyɩ vɩya Wɩɩsɩ nyʋwa rɛ, beewɩya ba gyɩ bɩ leŋ Gyɔɔŋ gyɩ fo ba wɩɩkyʋwalnɩɩ. 31Ɛɛ rɛ Yesu bɩl baa, "Bekiŋ nɛ ŋ sɩ kpa gyɩnaŋ nala magɩsɩ? Ɛɛ rɛ ba kɩɩ? 32Ba kɩɩ gɛɛ rɛ anɩɩ biibiisi aa gbɩyalɩ bee tɩyaŋ, a nɔsɩ basɩ kɩ tɩya dɔmɔŋ a baa, 'Á mʋʋ loŋbiye tɩya ma rɛ, ka ma vɩya gʋwayɩ, á yɩɩ haŋyee mɛ tɩya ma, ka ma vɩya wiyi' 33Saŋa hʋ tɩyaŋ Gyɔɔŋ Wɩɩsɩnɩɩfool hʋ gyɩ aa ko ma lee, ʋ gyɩ aa vʋwa nyʋwa rɛ a bee nyʋwa sɩŋ mɛ. Ɛɛ rɛ ma baa dɩ gyɩŋbɔŋ nɛ kana ʋ. 34Aŋka Mɩyaŋ Nihuwobiŋ Biye kɛ ko ma lee, a kɩ di kɩna aŋ kɩ nyʋwa sɩŋ mɛ. Ɛɛ rɛ ma basɩ tɩya dɔmɔŋ a baa dɩ baal no kɛ yaa laboriŋ tɩɩna rɛ, a yaa sɩnyʋwal mɛ, aŋ pɛ kaŋ lampolaala abee wɩbɔŋyaala buloŋ yaa ʋ kyaŋsɩ. 35Nala hʋ aa kaŋ wɩgyʋŋ hʋ aa lɩɩ Wɩɩsɩ lee, ba wɩyaalɩya rɛ aa daga anɩɩ ba wɩgyʋŋ hʋ kɔnɩ lɩɩ Wɩɩsɩ lee rɛ." 36Kyɛɛ kɩdɩgɩ Farasii kɩdɩgɩ yɩrɩ Yesu dɩ ʋ ko ʋ dɩya di kɩna. Yesu mʋ a hɔŋ dɩ ʋ di kɩna hʋ. 37Dɩ hasɔŋsɔnnɩ kɩdɩgɩ mɛ gyɩ we tɔɔ hʋ tɩyaŋ. Haaŋ no gyɩ aa nɩɩ Yesu wɩya anɩɩ ʋ we Farasii hʋ dɩya tɩyaŋ a kɩ di kɩna, ʋ sii kpa pʋrʋŋtʋwa bee tʋranɩɩ a kaŋ mʋ gyʋʋ dɩya hʋ. 38Haaŋ hʋ aa ko gyʋʋ dɩya hʋ, ʋ mʋ sɩŋ Yesu hal, aŋ wii sɩnɩɩl kɩ we ʋ naasɩ tɩyaŋ. Sɩnɩɩl hʋ aa tuu Yesu naasɩ tɩyaŋ gɛɛ, ʋ kaŋ ʋ nyupʋna tɩɩgɩ tɩɩgɩ, aŋ tuu gbinni, a kaŋ Yesu naaŋ tɩyaŋ, aŋ kpa tʋranɩɩ hʋ bɩsɩ we ʋ naasɩ tɩyaŋ. 39Dɩya hʋ tɩɩna aa naa wɩɩ no haaŋ hʋ aa yaa, ʋ hɔŋ kɩ liisi ʋ tɩya tɩyaŋ a baa, "Dɩ baal no fa kɔnɩ yaa Wɩɩsɩ tɩŋdaal, ʋ fa sɩ gyɩma anɩɩ haaŋ no aa dige ʋ hʋ yaa wɩbɔŋyaal lɛ." 40Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ʋ a baa, "Siimɔŋ, ŋ kaŋ wɩɩ rɛ dɩ ŋ basɩ tɩya ɩ." Siimɔŋ mɛ basɩ tɩya ʋ a baa, "Ŋ nɩhɩyawʋ, basɩ tɩya ŋ." Nyɛ rɛ Yesu baa, 41"Baala balɩya rɛ sii mʋ kyɩŋ molbiye kɩna tɩɩna kɩdɩgɩ lee. Kɩdɩgɩ kyɩŋ bʋwara tusi kɔɔ rɛ, kɩdɩgɩ mɛ kyɩŋ bʋwara tusi. 42Baala no balɩya tɩyaŋ, ba kɩdɩgɩ buloŋ bɩ wuwo tuŋ kyɩŋ hʋ. Ɛɛ rɛ kɩna tɩɩna hʋ kpa kyɩma hʋ a kyɛ ba buloŋ balɩya. Baala no balɩya tɩyaŋ, ba kɩbee rɛ sɩ kyo kɩna tɩɩna hʋ wɩya yʋga?" 43Ɛɛ rɛ Siimɔŋ basɩ tɩya ʋ a baa, "Ŋ liise anɩɩ nal hʋ kyɩŋ aa yʋga hʋ rɛ sɩ kyo baal hʋ wɩya yʋga." Doŋ nɛ Yesu basɩ tɩya ʋ "Wɩtɩɩ rɛ ɩ basɩ." 44Nyɛ rɛ Yesu yaŋ mɩɩgɩ deŋ haaŋ hʋ aŋ basɩ tɩya Siimɔŋ a baa, "Na ɩ naa haaŋ no rɛ? Ŋ ko ɩ dɩya rɛ, aŋka ɩ bɩ yaa nɩɩ tɩya ŋ dɩ ŋ sɔmɔ ŋ naasɩ, aŋka ʋ kɛ kpaa ʋ sɩnɩɩl sɔmɔ ŋ naasɩ aŋ kaŋ ʋ nyupʋna mɛ tɩɩgɩ ŋ naasɩ tɩya ŋ. 45Ŋ aa ko ɩ dɩya, ɩ bɩ guwori ŋ, amɛ ŋ aa ko gyʋʋ daha buloŋ, haaŋ no ko tuu gbinni kana ŋ naaŋ tɩyaŋ nɛ, a ha bɩ siye bee nyɛ buloŋ. 46Ɩ bɩ tɩsɩ ŋ nyuu bee nʋʋ, ka ʋ kɛ yaa tʋranɩɩ tɩsɩ ŋ naasɩ. 47Ŋ basɩ kɩ tɩya ɩ rɛ anɩɩ ʋ wɩbɔŋgyamaa hʋ buloŋ nɛ Wɩɩsɩ kpa kyɛ ʋ. Ɛɛ rɛ tɩŋ ʋ kyo ŋ wɩya yʋga gɛɛ. Amɛ nal hʋ buloŋ ba aa kpaa ʋ wɩbɔmɔ mʋhʋ kyɛ ʋ, ʋ mɛ aa kyo tɩɩna mʋhʋ rɛ." 48Ɛɛ rɛ ka Yesu basɩ tɩya haaŋ hʋ a baa, "Ŋ kpaa ɩ wɩbɔmɔ kyɛ ɩ rɛ." 49Nɩkaalɩya hʋ fa aa hɔŋ kɩ di kɩdiiliye hʋ mɩɩgɩ kɩ bɩɩnɩ ba tɩsɩ tɩyaŋ anɩɩ kɩbee rɛ paalɩ yaa baal no, a kpa wɩbɔmɔ kɩ kyɛ nala? 50Amɛ Yesu basɩ tɩya haaŋ hʋ a baa, "Ɩ laadii rɛ laa ɩ ta. Kɩ mʋ abee laaŋfɩya."


text: 1Pooli daa ta ma vu o yi Dɛrɩbɩ dɩ Lisitri. Zezi karabu wʋdoŋ maa wʋra, o yɩrɩ mʋ Timoti. O nu maa yɩ Zwifu yɩ o dɩ kɩ o wʋ-dɩdʋa dɩ Zezi. O ko maa yɩ Grɛkɩ tu. 2Zezi karabiə balʋ na zʋʋrɩ Lisitri nɩ dɩ Yikon nɩ tɩn maa tɛ ba wɩ, o yɩ nɔn-ŋʋm lanyɩranɩ. 3Pooli maa lagɩ sɩ o ja-o, sɩ ba taa tɔgɩ daanɩ ba tʋŋa. Zwifə balʋ maama na zʋʋrɩ je sɩm kʋntʋ nɩ tɩn maa ye nɩ Timoti ko yɩ Grɛkɩ tu mʋ. Kʋntʋ ŋwaanɩ Pooli ma pa ba go-o, nɩ Moyisi dɛɛn na brɩ Zwifə bam sɩ ba taa goni ba bəkəri te tɩn. 4Ba laan ma zaŋɩ ba vu ba tʋlɩ tɩɩnɩ dɩm sɩ ba nii Zezi kɔgɔ kʋm nɔɔna bam maama. Ba maa brɩ-ba niə yalʋ Zezi tɩntʋŋna bam dɩ o kɔgɔ kʋm nakwa bam na lɩ Zeruzalɛm nɩ tɩn. Ba ma ta dɩ ba sɩ ba taa sɛ niə yam kʋntʋ. 5Kʋntʋ mʋ pɛ Zezi kɔgɔ kʋm nɔɔna bam na wʋ je sɩlʋ maama tɩn na dam dɩ ba Wɛ cwəŋə kam tɔgɩm, yɩ dɛ maama ba kɔgɔ kʋm fɔgɩ kʋ pulə kʋ wəli da. 6Pooli dɩ o tɔgɩ-donnə bam maa lagɩ sɩ ba kɛ ba vu Azi tɩɩnɩ dɩm ba tɔɔlɩ Wɛ kwərə kam. Wɛ Joro kʋm ma cɩ ba yigə sɩ ba yɩ ve. Ba daa ma vu ba tɔgɩ Friizi dɩ Galatɩ tɩ-niə yam wʋnɩ ba kɛ. 7Ba ma vu ba yi Miizi sisəm dɩm ni. Ba maa kwaanɩ sɩ ba zʋ Bitini wʋ. Zezi Joro kʋm ma wʋ pɛ-ba cwəŋə sɩ ba zʋ da. 8Ba na kwaanɩ ba ga kʋntʋ tɩn, ba ma tɔgɩ Miizi wʋ ba kɛ, yɩ ba vu ba yi Trʋasɩ. 9Ba na yi da tɩn, tɩtɩɩ nɩ Pooli ma dwɛ o na nɔɔnʋ na zɩgɩ o yigə nɩ. O yɩ Masɩdʋanɩ tu mʋ. O ma loori Pooli o wɩ: "Popo, zaŋɩ n tɔgɩ nɩnɩʋ kʋm wʋ n bɛ n ba Masɩdʋanɩ, n zəni dɩbam." 10Pooli na dwɛ kʋntʋ tɩn, dɩbam ma kɩ lɩla d'ɩ ti d'ɩ yigə sɩ d'ɩ vu Masɩdʋanɩ, bɛŋwaanɩ d'ɩ maanɩ nɩ kʋ yɩ Wɛ mʋ bəŋi dɩbam sɩ d'ɩ vu d'ɩ brɩ nɔɔna bam DƖ kwər-ywəŋə kam d'aanɩ. 11D'ɩ laan ma kwe naboro Trʋasɩ nɩ d'ɩ yɔɔrɩ Samotrasɩ. Tɩga na pʋʋrɩ tɩn, d'ɩ daa ma zaŋɩ d'ɩ tɔgɩ nɩnɩʋ kʋm d'ɩ vu Nɩapolisi. 12D'ɩ laan ma zɩgɩ d'aanɩ d'ɩ vu tɩga nɩ d'ɩ vu d'ɩ yi Filipi. Tɩʋ kʋm kʋntʋ yɩ Masɩdʋanɩ tɩ-niə yam dayigə tɩʋ mʋ. Rom tiinə mʋ te-kʋ. D'ɩ ma kɩ da kɔgɔ kɔgɔ tɩʋ kʋm kʋntʋ nɩ. 13Zwifə bam siun dɛ dɩm na yi tɩn, d'ɩ ma nuŋi tɩʋ kʋm wʋ d'ɩ vu bugə ni. D'ɩ ya bʋŋɩ nɩ jəgə w'ʋ ta wʋ d'aanɩ Zwifə bam na yəni ba ve ba warɩ Wɛ da. D'ɩ na nɛ jəgə kam tɩn, d'ɩ ma jəni tɩga nɩ yɩ d'ɩ ŋɔɔnɩ dɩ kaana balʋ na lagɩ daanɩ jəgə kam nɩ tɩn. 14Kaanɩ wʋdoŋ dɛɛn tɔgɩ o wʋra, o yɩrɩ mʋ Lidɩa. O nuŋi Tiyatiiri mʋ, yɩ o nɩgɩ Wɛ lanyɩranɩ. O maa jɩgɩ gwaarʋ tɩlʋ na tiini tɩ jɩgɩ nɩnwaŋa tɩn o yəgə. D'ɩ Yuutu wʋm ma pʋrɩ o wʋbʋŋa yɩ o sɛ wəənu tɩlʋ Pooli na jɩgɩ o tɛ tɩn. 15O dɛɛn ma pa d'ɩ miis-o dɩ o sɔŋɔ tiinə maama na wʋnɩ Zezi yɩrɩ ŋwaanɩ. O laan ma zaŋɩ o loori dɩbam o wɩ: "Abam na sɛ nɩ a sɩɩnɩ a kɩ a wʋ-dɩdʋa dɩdaanɩ d'ɩ Yuutu Zezi, sɩ 'a ba 'a ta'a zʋʋrɩ dɩbam sɔŋɔ nɩ." O ma wʋ sɛ sɩ d'ɩ viiri. 16Dɛ dɩdwɩ mʋ d'ɩ zaŋɩ d'ɩ maa ve Wɛ warɩm jəgə kam. D'ɩ na maa ve tɩn, d'ɩ ma jeeri bɩsankana kalʋ na yɩ nɔɔna gambaa tɩn. Cicirə dɛɛn maa tɔg-o ka pa o pwərisə. O na yəni o pwərisə o tɛ wəənu tɩlʋ na lagɩ tɩ ba tɩ kɩ tɩn, mʋ o yuu tiinə bam dɛɛn nɛ səbu zanzan kʋ baŋa nɩ. 17O ma tɔgɩ Pooli dɩ dɩbam kwaga, yɩ o tɔɔlɩ dɩ kwər-dɩa o wɩ: "Nɔɔna bantʋ yɩ Yuutu Baŋa-Wɛ tɩntʋŋna mʋ. Ba tu sɩ ba brɩ abam cwəŋə mʋ sɩ 'a tɔgɩ da 'a na vrɩm." 18O dɛɛn tɔgɩ dɩbam kwaga o kɩ kʋntʋ mʋ taan da kɔgɔ kɔgɔ. Pooli wʋ laan ma cɔgɩ. O ma pipiri o ta dɩ cicirə kam o wɩ: "A lagɩ a ta dɩ nmʋ Zezi Krisi yɩrɩ ŋwaanɩ, nuŋi sɩ n daar-o!" O na tagɩ kʋntʋ tɩn, cicirə kam ma nuŋi ka daar-o bɩdwɩ baŋa nɩ. 19Bɩsankana kam yuu tiinə bam ma maanɩ ba lwarɩ nɩ ba daa b'a wanɩ ba na səbu o ŋwaanɩ. Ba ma ja Pooli dɩ Silasɩ ba vaŋɩ ba ja ba vu yaga, sɩ ba saŋɩ-ba dɩdɛɛra bam tee nɩ. 20Ba ma ja-ba ba vu ba pa Rom tiinə dɩdɛɛra sɩ ba di ba taanɩ. Ba ma ta ba wɩ: "Nɔɔna bantʋ yɩ Zwifə mʋ, yɩ ba jɩgɩ dɩbam tɩʋ kʋm nɔɔna wʋbʋŋa ba vugimə. 21Ba brɩ wəənu tɩlʋ na cɔgɩ dɩbam cullu tɩm mʋ. Dɩbam nan yɩ Rom tiinə mʋ, d'ɩ b'a wanɩ d'ɩ sɛ bantʋ na brɩ kʋlʋ tɩn." 22Kɔgɔ kʋm maama ma tɔgɩ ba jɩgɩ dɩ Pooli dɩ Silasɩ. Rom tiinə dɩdɛɛra bam ma ja-ba ba vaŋɩ ba gwaarʋ tɩm ba kaarɩ, yɩ ba daarɩ ba pa nɔɔna magɩ-ba dɩ balaara. 23Ba na tiini ba magɩ-ba kʋntʋ tɩn, ba laan ma kɩ-ba pɩɩna digə nɩ. Dɩdɛɛra bam ma ta dɩ wʋlʋ na nii pɩɩna digə kam baŋa nɩ tɩn, sɩ o fɔgɩ o pɩ nɔɔna bam lanyɩranɩ. 24Nɔɔnʋ wʋm na ni kʋntʋ tɩn, o ma pa ba zʋ tɩtarɩ digə kam wʋ, yɩ o daarɩ o kwaarɩ-ba dɩ dɛ. 25Maŋa kalʋ tɩga na kwɩɩrɩ tɩn, Pooli dɩ Silasɩ maa wʋra ba warɩ Wɛ yɩ ba leenə ba zuli Wɛ. Pɩɩna badonnə bam maa je ba cəgə. 26Tɩga kam laan ma da ka sisiŋi, yɩ pɩɩna digə kam sisiŋi dɩ ka kuri maama. Digə kam bwəəru tɩm maama ma da tɩ pʋrɩ, pɩɩna bam capʋnnʋ tɩm maama ma kɔ tɩ tʋ. 27Nɔɔnʋ wʋlʋ na yɩrɩ digə kam tɩn ma zaŋɩ yɩ o na pɩɩna digə kam niə na pʋrɩ. O ma bʋŋɩ nɩ pɩɩna bam maama nuŋi ba duri mʋ. Kʋntʋ ŋwaanɩ o ma lɩ sʋ-zɔɔ sɩ o ma gʋ o tɩtɩ. 28Pooli laan ma bagɩ dɩ kwər-dɩa o wɩ: "Yɩ zaŋɩ n gʋ n tɩtɩ, sɩ dɩbam maama wʋ yo." 29Nɔɔnʋ wʋm ma bəŋi sɩ ba ja mini ba ba ba pa-o. O ma kɩ lɩla o zʋ digə kam wʋ o vu o tʋ Pooli dɩ Silasɩ yigə nɩ, yɩ o yɩra saɩ. 30O ma pa ba nuŋi pooni, yɩ o daarɩ o bwe-ba o wɩ: "A yuu tiinə-ba, a nan w'ʋ kɩ ta mʋ sɩ a ma na vrɩm?" 31Ba ma lər-o ba wɩ: "Nmʋ maŋɩ sɩ n kɩ n wʋ-dɩdʋa mʋ dɩdaanɩ d'ɩ Yuutu Zezi, sɩ Wɛ w'ʋ vrɩ nmʋ dɩ n sɔŋɔ tiinə maama." 32Ba ma daarɩ ba ta Wɛ kwərə kam ba brɩ-o dɩ balʋ maama na wʋ o sɔŋɔ kʋm nɩ tɩn. 33Tɩtɩɩ dɩm maŋa kam kʋntʋ nɩ mʋ o jaanɩ-ba o vu o zarɩ ba fufwələ yam maama. O na kɩ kʋntʋ o ti tɩn, mʋ o dɩ o sɔŋɔ tiinə bam maama dɛ ba pa ba miisi-ba na wʋnɩ Zezi yɩrɩ ŋwaanɩ. 34O ma daarɩ o pa Pooli dɩ Silasɩ zʋ o sɔŋɔ kʋm wʋ. O ma kɩ wʋdiu o pa ba di. O na tu o sɛ Wɛ dɩ wʋ-dɩdʋa tɩn, o maa jɩgɩ wʋpolo lanyɩranɩ dɩ o sɔŋɔ tiinə bam maama. 35Tɩga na pʋʋrɩ tɩn, Rom tiinə dɩdɛɛra bam ma tʋŋɩ nɔɔna sɩ ba vu pɩɩna digə kam yɩrɩnʋ wʋm te, ba ta dɩd-o nɩ o yagɩ nɔɔna bam sɩ ba viiri. 36Pɩɩna digə kam yɩrɩnʋ wʋm ma ta o brɩ Pooli dɩdɛɛra bam na tagɩ te sɩ o yagɩ-ba tɩn. O maa wɩ: "Ba pɛ abam cwəŋə sɩ 'a viiri. Nan ve-na dɩ yazurə." 37Pooli laan ma ta dɩ nɔɔna bam o wɩ: "Dɩbam nan yɩ Rom tɩʋ kʋm jɩŋa nɔɔna mʋ. Ba nan wʋ di dɩbam taanɩ sɩ ba na d'ɩ kəm-balɔrɔ, yɩ ba garɩ ba ja dɩbam ba magɩ nɔɔna maama yigə nɩ, yɩ ba daarɩ ba kɩ dɩbam pɩɩna digə nɩ. Bɛɛ mʋ yɩ ba laan lagɩ sɩ ba səgi ba pʋrɩ dɩbam ba yagɩ? D'ɩ b'a sɛ. Ba tɩtɩ mʋ maŋɩ sɩ ba ba ba pʋrɩ dɩbam ba yagɩ." 38Nɔɔna bam ma vu ba ta Pooli na tagɩ kʋlʋ tɩn ba brɩ Rom tiinə dɩdɛɛra bam. Ba na lwarɩ nɩ Pooli dɩ Silasɩ yɩ Rom tɩʋ kʋm jɩŋa nɔɔna mʋ tɩn, fʋʋnɩ ma zʋ-ba dɩ ba na kɩ-ba te tɩn. 39Ba ma vu ba koori Pooli dɩ Silasɩ sɩ ba yagɩ taanɩ dɩm sɩ kʋ ti. Ba ma daarɩ ba pʋrɩ-ba ba yagɩ, yɩ ba loori-ba ba wɩ, ba nuŋi tɩʋ kʋm wʋnɩ ba viiri. 40Pooli dɩ Silasɩ ma nuŋi pɩɩna digə kam nɩ ba vu ba zʋ Lidɩa-ba sɔŋɔ. D'aanɩ mʋ ba jeeri Zezi karabiə bam, yɩ ba ŋɔɔnɩ dɩ ba ba pa-ba dam dɩ baarɩ. Ba laan ma zaŋɩ ba viiri.


text: 1Ka swe ɔmtɛ pena kari, Marie Magdala, Salome nɛ Marie nana mɛ Jacques, mbwa hɛa dede pɛl kulo liama, hazu nɛ nɛ hɔng nɛ wɔl Jésus. 2Nɛ sutole sut hapata swe ɔmtɛ, mbwa nɛa ha zupisi ha gutɛ swe. 3Mbwa dungɔ ha ana may: «O bekinsi gasa ta ha nu zupisi ha ɔ, o nde?» 4Nɛ ka mbwa zɔka mɔ, mbwa kpaa nde, ɛ kinso yo yunɛ kari. Ngase ta ɛngɛ zio pentɛ. 5Mɛgi, mbwa lea zang zupisi. Nɛ mbwa zɔka ma pɔlɔmbɔ wi nɛ bula ha tɛ, ka dungnu ha wal wekɔ. Nɛ ke baa mbwa. 6Ma, a tɔa ha mbwa: «Ka ɛnɛ ayu ke na! Mi ingɔ nde, ɛnɛ ki nɛ Jésus wi mɔ le Nazaret ka ɛ ngbaa ha getakate. A bo fin hakɛ na. A guotɛ ha soko hio fiowi. Ɛnɛ zɔk hakɛ nɛ bhandi ka ɛ gdea wɛnɛ ang. 7Ma, ɛnɛ nɛ nɛ tɔ ha Pierre nɛ ha hio olo wan-yambimɔ nde, Jésus pena sɔngsi mbwa nɛ ha Galile. Mbwa bezɔk wɛnɛ haki gbesi tuka ka wɛnɛ batɔ se ha mbwa.» 8Mɛgi, mbwa gboa ha zupisi nɛ sɔawi pen. Mbwa dungɔ kele-wele nɛ yakatɛ tututu. Mbwa tɛ tɔ wena ha ma wi na, hazu mbwa dungɔ nɛ ke. 9[Ka Jésus guotɛ ha bosi yala hapata swe ɔmtɛ, wɛnɛ gbasa tɛ sɔngsi ha Marie Magdala, ka Jésus bayin se gdanga sɔtɛ mɔrkɔ zanga bwa ha tɛ wa gbosisi. 10Wɛnɛ nɛa nɛ tɔ longoa ha wi ndɔng ka badung se hinɛ Jésus. Mbwa dungɔ ha zimɔ mɔ nɛ hea kwa. 11Nɛ ka mbwa zea nde Jésus nɛ tunɔ, nɛ nde Marie zɔka wɛnɛ, mbwa tɛ mɛkiri na. 12Hapata ɛngi, Jésus gbasa tɛ nɛ ma mbing wal ha hio wan-yambimɔ bwa, ka guotɛ ha Jérusalem mɛ nɛ ha ma bhandi. 13Nɛ wi ndɔng kiforo tɛ pe tɛ tɔ longoa ha hio mbinga. Ma, ngase ɛngi, hio mbinga tɛ mɛkiri wen pɛ mbwa fin na. 14Hapata, Jésus gbasa tɛ ha hio wan-yambimɔ bhukɔ gbala ndang ha ngimɔ ka mbwa dungɔ ha yɔngamɔ. A sɛna wen ha mbwa, nɛ a tɔa: «Ɛnɛ si kafɛ hazu ge? Nɛ sila ɛnɛ dung gdang-ting hazu ge? Ɛnɛ tɛ mɛkiri wen pɛ wi ndɔng, ka zɔka mi hapata guotɛ pɔm na hazu ge?» 15Nɛ wɛnɛ tɔa ha mbwa fin: «Ɛnɛ nɛ ha nzan fɛt, nɛ bul Dede Wen ha hio wi fɛt. 16Wi ka bem ɛkiri, nɛ ka ɛnɛ begdumsi wɛnɛ ha li, Sɔ bekpasisi wɛnɛ. Ma, wi ka mɛkiri na, kita beba wɛnɛ. 17Wi ndɔng ka bem ɛkiri mi, mi beha mbwa ziomɔ mɛ de nɛ hio mɔweka. Mbwa beyin hio gdanga sɔtɛ nɛ ling mi. Nɛ mbwa bewolmɔ nɛ hio mbombe nu. 18Ngase ka mbwa beba hio da gɔk, mana ka mbwa benɔ hio gdanga yina, gdangamɔ ndang lɛm hɔ ha tɛ mbwa na. Mbwa begde kɔ mbwa ha zu hio wan-zɛlɛ nɛ zɛlɛ bekari.» 19Nɛ ka Kongawan Jésus tɔa wen ndɔng ha hio wan-yambimɔ pɛa fɛt kari, Sɔ guo wɛnɛ si nɛ ha ngɔn. Nɛ a dungɔnu ha wekɔ Sɔ. 20Nɛ hio wan-yambimɔ pena nɛ bul Dede Wen ha bhandi fɛt. Mɛgi, Kongawan dungɔ ha dea tom hinɛ mbwa. A dea hio mɔweka nɛ wal mbwa hazu gbasi ha hio wi nde, Dede Wen ka hio wan-yambimɔ bul nɛ̂ tɛwen.]


text: 1Abam nan kwaanɩ sɩ 'a ja 'a bɩcara dɩ amʋ na lagɩ a ta jwərim dɩlʋ fɩnfɩɩn tɩn. 'A nan ja 'a bɩcara dɩ amʋ! 2Amʋ ba sɛ abam ŋwaanɩ, nɩ Wɛ dɩ na ba sɛ DƖ nɔɔna ŋwaanɩ te tɩn. Amʋ lagɩ sɩ a kɩ abam Zezi Krisi jɩŋa nɩ mʋ, sɩ kʋlʋkʋlʋ yɩ cɔgɩ abam. Kʋ maa nyɩ dɩ abam yɩ nɩ bukɔ wʋlʋ na wʋ cɔgɩ tɩn mʋ amʋ na goni ni sɩ a kwe a pa nɔɔnʋ dɩdʋa, yɩ nɔɔnʋ wʋm kʋntʋ mʋ yɩ Zezi Krisi. 3Amʋ nan jɩgɩ liə mʋ dɩ abam nɩ nɔɔna badaara w'ʋ sʋgɩ abam sɩ 'a daa yɩ sɛ Zezi Krisi dɩ 'a bɩcara maama, nɩnɛɛnɩ sʋtaanɩ dɛɛn na jigi bɩsankwɩa dɩ kɩ swan dɩ ganɩ Awa te tɩn. 4Bɛŋwaanɩ, nɔɔnʋ wʋdoŋ na tu abam te yɩ o brɩ abam wəənu Zezi yɩrɩ ŋwaanɩ yɩ tɩ ba tɔgɩ dɩbam zaasɩm dɩm, 'a yəni 'a sɛ mʋ mwalɩ mwalɩ. 'A maa yəni 'a sɛ joro kʋlʋ na daɩ Wɛ Joro kʋm 'a na maŋɩ 'a joŋi tɩn, yɩ 'a daa ta sɛ kwər-ywəŋə kadoŋ, ka na daɩ Zezi kwər-ywəŋə kalʋ dɩbam na brɩ abam tɩn. 5Kʋ na yɩ balʋ na paɩ ba yɩ Zezi tɩntʋŋna yɩ ba pa ba dwe maama tɩn, amʋ ye sɩ a wʋ muri ba yigə nɩ dɩ fɩnfɩɩn dɩ. 6Amʋ na maŋɩ a warɩ a ŋɔɔnɩ nɩ bantʋ te, a swan vɩɩrɩ a ye kʋlʋ a na ŋɔɔnɩ tɩn, yɩ maŋa maama d'ɩ maa yəni d'ɩ pa 'a lwarɩ nɩ d'ɩ jɩgɩ swan woŋo maama wʋnɩ jaja. 7Amʋ na tu abam te a brɩ Wɛ kwər-ywəŋə kam tɩn, kʋ yɩ zaanɩ mʋ a tʋŋɩ a pa abam. Amʋ tu a tɩtɩ sɩ kʋ pa abam mʋ na yɩrɩ. 'A bʋŋɩ nɩ a kɩ a tusi mʋ na? 8Amʋ dɛɛn na wʋ abam tee nɩ a tʋŋɩ kʋntʋ tɩn, a joŋi a ŋwɩɩrʋ je-gɛ mʋ Zezi nɔɔna bam tee nɩ, nɩnɛɛnɩ a vrɩ bantʋ mʋ sɩ a ma tʋŋɩ a pa abam te. 9Amʋ na yəni a ga woŋo maŋa kam a na wʋ 'a tee nɩ tɩn, a ba yaarɩ abam wʋlʋwʋlʋ. Kʋ nan yɩ d'ɩ ko-biə balʋ na nuŋi Masɩdʋanɩ ba ba tɩn mʋ jaanɩ kʋlʋ maama a na lagɩ tɩn ba ba ba pa-nɩ. Amʋ dɛɛn na maŋɩ a ba yaarɩ abam tɩn, a daa ta b'a yaarɩ abam. 10Amʋ na jɩgɩ Zezi Krisi cɩga kam te tɩn, a na beeri a vu je dɩ je Akayi nɩ, nɔɔn-nɔɔnʋ b'a wanɩ o cɩ amʋ yigə dɩ wʋpolo kʋlʋ a na jɩgɩ a ma tɔɔlɩ Wɛ kwər-ywəŋə kam zaanɩ tɩn. 11Amʋ nan na kɩ kʋntʋ tɩn, kʋ brɩ nɩ a ba soe abam mʋ na? Wɛ nan ye nɩ amʋ soe abam. 12Amʋ nan ta w'ʋ ta tʋŋɩ zaanɩ nɩ a na maŋɩ a kɩ te tɩn, sɩ kʋ pa balʋ na lagɩ sɩ ba brɩ ba tɩtɩ nɩ ba tʋŋɩ nɩ dɩbam te tɩn daa yɩ na cwəŋə ba brɩ ba tɩtɩ kʋntʋ. 13Bantʋ na kɩ te tɩn, kʋ yɩ ba ganɩ nɔɔna mʋ. Ba maa paɩ ba yɩ Zezi Krisi tɩntʋŋna mʋ, yɩ kʋ nan yɩ vwan mʋ. 14Kʋntʋ nan daɩ wo-kɩnkagɩlɩ. Sʋtaanɩ tɩtɩ waɩ dɩ ləni dɩ brɩ nɩ dɩ yɩ malɛka kalʋ na jɩgɩ Wɛ pooni tɩn mʋ. 15Kʋntʋ ŋwaanɩ kʋ ba cana sɩ sʋtaanɩ tɩntʋŋna dɩ ləni ba brɩ ba tɩtɩ nɩ ba yɩ tɩntʋŋna balʋ na tɔgɩ Wɛ cɩga kam tɩn. Kʋ kweelim je nɩ mʋ bantʋ nan w'ʋ ba na cam sɩ kʋ maŋɩ dɩ ba tɩtʋŋa na yɩ te tɩn. 16Amʋ daa ta joori a loori abam sɩ 'a yɩ bʋŋɩ nɩ amʋ yɩ joro mʋ. Abam nan na maŋɩ 'a bʋŋɩ nɩ a yɩ kʋntʋ mʋ, sɩ 'a kwaanɩ 'a ja 'a bɩcara, sɩ a wanɩ a na cwəŋə a brɩ a tɩtɩ fɩnfɩɩn nɩ bantʋ te. 17Amʋ na lagɩ a ŋɔɔnɩ te a ma brɩ a tɩtɩ dagɩm tɩn, kʋ ba tɔgɩ d'ɩ Yuutu wʋm wʋbʋŋa, kʋ nyɩ dɩ jwərim mʋ te. 18Nɔɔna zanzan nan na yəni ba tɔgɩ nabiinə wʋbʋŋa ba ma brɩ ba tɩtɩ tɩn, amʋ dɩ waɩ a brɩ kʋntʋ doŋ. 19Abam yəni 'a sɛ balʋ na yɩ jwəəru tɩn mwalɩ mwalɩ dɩ wʋpolo, yɩ 'a paɩ kʋ yɩ swan mʋ 'a jɩga. 20Abam yəni 'a sɛ wʋlʋ maama na tu abam te yɩ o jɩgɩ fɩfɩʋn naa o di nyɔɔrɩ 'a baŋa nɩ tɩn, naa o na ganɩ abam o vrɩ tɩn, naa o na gooni abam tɩn, naa o na lɔɛ abam pʋpwaanʋ tɩn. 21Kʋ nan na yɩ dɩbam, d'ɩ bwənə sɩ d'ɩ sɛ d'ɩ kɩ abam kʋntʋ doŋ. Kʋntʋ nan w'ʋ ta jɩgɩ cavɩɩra na? Nɔɔnʋ nan na wʋ kwarɩ cavɩɩra sɩ o brɩ o tɩtɩ dɩ kʋlʋ o na kɩ tɩn, amʋ dɩ b'a kwarɩ cavɩɩra sɩ a kɩ kʋntʋ doŋ, sɩ a ŋɔɔnɩ jwərim. 22Bantʋ brɩ nɩ ba yɩ Zwifə cɩga cɩga mʋ, amʋ dɩ nan sɩɩnɩ a yɩ Zwifu mʋ. Bantʋ brɩ nɩ ba yɩ Yisɩrayɛlɩ tiinə mʋ, amʋ dɩ nan yɩ Yisɩrayɛlɩ tu mʋ. Ba wɩ ba kuri nuŋi Abraham dwi tiinə wʋnɩ mʋ, amʋ dɩ kuri nan nuŋi daanɩ mʋ. 23Bantʋ brɩ nɩ ba tʋŋɩ Zezi Krisi tɩtʋŋa mʋ, amʋ nan tʋŋɩ-ya a dwe-ba. (Amʋ na ŋɔɔnɩ te tɩn nyɩ dɩ a yuu mʋ tərə te.) Amʋ na tʋŋɩ a pa Zezi te tɩn tiini kʋ cɛ a yɩra kʋ dwəni bantʋ. Ba jaanɩ amʋ ba kɩ pɩɩna digə nɩ kuni zanzan kʋ dwəni bantʋ. Ba daa ta ma magɩ amʋ zanzan kʋ dwəni bantʋ. Amʋ dɛ tʋʋnɩ te kuni zanzan a kɛ. 24Zwifə yigə tiinə bam jaanɩ amʋ kuni bɩnu ba magɩ balaarɩ yi fiintɔ-nʋgʋ (39). 25Rom tiinə bam dɩ ma ja-nɩ kuni bɩtɔ ba magɩ dɩ da-lɔŋɔ. Maŋa kadoŋ nɩ nɔn-kɔgɔ ma dʋlɩ-nɩ dɩ kandwa sɩ ba gʋ. Kuni bɩtɔ mʋ a zʋ naboro a tɔgɩ nɩnɩʋ kʋm wʋ, yɩ kʋ ba kʋ cɔgɩ kʋ maŋɩ na bam wʋnɩ. Kuni bɩdwɩ mʋ amʋ dɩn na bam baŋa nɩ tɩtɩɩ dɩ wɩa maama. 26Amʋ na yəni a beeri maŋa maama tɩn, a nɛ cana zanzan, kʋ na yɩ dɩ bwi na su sɩ pɛɛlɩ, dɩ vɩnvɩrna tee nɩ, kʋ wəli dɩ amʋ tɩtɩ dwi tiinə Zwifə bam tee nɩ dɩ dwi-gɛ tiinə dɩ tee nɩ. Amʋ daa ta nɛ cana tɩɩnɩ dɩm wʋnɩ dɩ kagʋa wʋnɩ dɩ nɩnɩʋ kʋm wʋnɩ, kʋ ta wəli dɩ nɔɔna balʋ na paɩ ba yɩ d'ɩ ko-biə yɩ ba yagɩ ba daɩ tɩn tee nɩ. 27Amʋ yəni a tiini a tʋŋɩ zanzan kʋ cɛ a yɩra nɩ. Kuni zanzan kʋ ma pa a ba dɔ a sui. Kana dɩ na-nyɔm dɩ maa jaanɩ-nɩ yɩ a pɩɩnɩ a tɩtɩ kuni zanzan. Waarʋ maa yəni tɩ zʋ-nɩ yɩ a ba jɩgɩ gwaarʋ. 28Amʋ nan b'a wanɩ a ta wəənu tɩm maama a ti. Kʋlʋ nan na wəli da tɩn, Zezi nɔɔna bam na wʋ je sɩlʋ maama nɩ tɩn wʋbʋŋa mʋ tiini ya jɩgɩ-nɩ dɛ maama. 29Nɔɔnʋ na bwənə Wɛ cwəŋə kam tɔgɩm wʋnɩ, kʋ cɔgɩ amʋ wʋ mʋ nɩnɛɛnɩ kʋ yɩ amʋ tɩtɩ mʋ te. Nɔɔnʋ na tusi o yagɩ Wɛ cwəŋə kam tɔgɩm, kʋ yəni kʋ tiini kʋ cɔgɩ a wʋ mʋ. 30Kʋ nan na fɩn sɩ a brɩ a tɩtɩ tɩn, amʋ w'ʋ brɩ a tɩtɩ dɩ wəənu tɩlʋ na brɩ nɩ a bwənə tɩn mʋ. 31Baŋa-Wɛ ye nɩ amʋ ba fɔ vwan. Dɩntʋ mʋ yɩ d'ɩ Yuutu Zezi Ko, yɩ DƖ maŋɩ dɩ zulə sɩ kʋ taa ve maŋa kalʋ na ba ti tɩn. 32Amʋ dɛɛn na wʋ Damasɩ tɩʋ kʋm wʋnɩ tɩn, gʋvɩrma tu wʋlʋ na nii tɩʋ kʋm o pa Pɛ Arɩta tɩn mʋ tiŋi nɔɔna tɩʋ kʋm niə yam nɩ, sɩ ba yɩrɩ amʋ ba ja ba pa-o. 33Zezi karabiə bam ma kwe-nɩ ba kɩ tɩtɔgɔ wʋnɩ, yɩ ba lə ŋʋna kʋ ni nɩ ba pa a tɔgɩ tɩʋ kʋm kəbrə kam təkoro a tu yɩ a lu.


text: 1Mɛgi, yo ngbɔla yala bwa mɛ de yenga Pake nɛ yenga yɔng mampa ka ha na. Nɛ hio gasa wan-hasadaka nɛ hio wan-osi mbonga dungɔ ha kio wal mɛ ba Jésus nɛ wuso mɛ gbɛ. 2Mbwa dungɔ ha tɔa ha may: «Ka ɔ aba wɛnɛ ha ngimɔ yenga na, yu nde, hio wi mɛ le betɛ gutɛ sungiri ɔ.» 3Jésus dungɔ ha Betani ha twa pɛ Simon ka dungɔ se nɛ zɛlɛ doko. Nɛ ka mbwa boka ha yɔngamɔ, ma bhoko lea twa nɛ ma bebe dak ha kɔ wa. Ɛ sɛka dak ɛngɛ nɛ ma ta ka ɛ sa nde, albatre, nɛ ma nga gɛnɛ kulo pɛl kpasa liama ka ɛ sa nde, nare, don ha zanga. Bhoko gbinɔ nu dak, nɛ a tɛla liama ha sila zu Jésus. 4Sila hio ma wi ka dungɔ haki yimɔ. Mbwa tɔa ha soko may: «Goto gdangsa liama ɛngɛ nɛ̂ ge? 5Gɛnɛ liama ɛngɛ lɛma nɛ mbɔli tom mɔ yala gɔmmay tar. Ki ɛ gdonga yo nɛ ha mbɔlia ha hio fabha wi!» Mɛgi, mbwa ndio bhoko ɛngɛ pentɛ. 6Ma, Jésus tɔa: «Ɛnɛ yeksi wɛnɛ hazu ge? Ɛnɛ gde wɛnɛ sɛm! Mɔ ka wɛnɛ dea ha tɛ mi, yo nɛ dedea. 7Hazu hio fabha wi dung hinɛ ɛnɛ kpoo. Nɛ ɛnɛ lɛma de dedemɔ ha tɛ mbwa ha ngimɔ ka sila ɛnɛ ngoya. Ma, pɔm, mi lɛm dung hinɛ ɛnɛ kpoo na. 8Mɔ ka wɛnɛ lɛma se mɛ de, a dea yo. A tɛla liama ha tɛ mi bingiri hazu bhɔngiri nɛ ngimɔ gun mi. 9Kpasawen, mi tɔ ha ɛnɛ: Ha bhandi fɛt ka ɛ bebul Dede Wen ang, dam nzan fɛt, ɛ betɔ kasi mɔ ka bhoko ɛngɛ dea, tuka nde, tazu hio wi agba nɛ wɛnɛ.» 10Judas Iskariote, ma ndang ha soko wan-yambimɔ bhukɔ gbala bwa, nɛa ha pɛ hio gasa wan-hasadaka hazu ha kasatɛ Jésus ha mbwa. 11Mbwa zea wɛnɛ nɛ totɛ, nɛ mbwa gɔna nu mɛ ha wɛnɛ ma mbɔli. Mɛgi, Judas kio dede ngimɔ mɛ gde Jésus ha kɔ mbwa. 12Ha bosi yala yenga mampa ka ha na, ha swe ka ɛ gbɛ besami mɔ yenga Pake, hio wan-yambimɔ pɛ Jésus ana wɛnɛ: «Mɛ ngoy nde, ɔ anɛ nɛ bhɔngiri yɔngamɔ yenga ha mɛ ha ndo?» 13Mɛgi Jésus tomsa ma wan-yambimɔ pɛa bwa, a tɔa ha mbwa: «Ɛnɛ nɛ ha zang gasa le, ɛnɛ bekpa ma wei haki ha toya lɔngɔ li. Ɛnɛ ndari wɛnɛ. 14Nɛ twa ka wɛnɛ bele ang, ɛnɛ tɔ ha wan-twaa: ‹Wan-osimɔ pɛ ɔ ana nde, gdɔku ka wɛnɛ hinɛ hio wan-yambimɔ pɛa beyɔngmɔ yenga ang, ha ndo?› 15Nɛ wɛnɛ beosi ma gasa gdɔku ha ɛnɛ ha zu twa ɛngi ha ngɔn, ka ɛ bhɔngara hio mɔ ha zanga fɛt. Haki ɛnɛ begi yɔngamɔ yenga pɛ ɔ.» 16Hio wan-yambimɔ ndɔng bwa pena nɛ hɔ ha zang gasa le. Mbwa kpaa hio mɔ gbesi tuka Jésus tɔa ha mbwa. Nɛ mbwa dea tom gio yɔngamɔ yenga. 17Ka mbolo dea, Jésus hinɛ hio wan-yambimɔ bhukɔ gbala bwa hɔa. 18Nɛ ka mbwa boka ha yɔngamɔ, Jésus tɔa: «Kpasawen, mi tɔ ha ɛnɛ nde, ma wi ndang ha soko ɛnɛ, ka yɔngmɔ hinɛ mi, beha kasatɛ mi.» 19Ka mbwa zea mɛgi ngɔtɛ baa mbwa. Nɛ mbwa ndang ndang fɛt angara ana Jésus ha pata may: «Yo nɛ̂ mi nde?» 20Jésus tɔa ha mbwa: «Yo nɛ̂ ma wi ndang ha soko ɛnɛ bhukɔ gbala bwa, ka pi kɔ ha ndangtɛ zang tasi hinɛ mi. 21Ey, mi, Bewei pɛ Wi, befe gbesi tuka ɛ ngɛraka ha zang takarata pɛ Sɔ. Ma, ngɔtɛ ha wan-hakasatɛ Bewei pɛ wi. Ɛ abhɛ se wɛnɛ na, ki dea se!» 22Ka Jésus nɛ hio wan-yambimɔ pɛa boka ha yɔngamɔ, a baa mampa. Ka wɛnɛ wola dede wen ha zua, a gbinɔ yo ha hio wan-yambimɔ pɛa nɛ tɔa: «Ɛnɛ ba, ɛngɛ nɛ tɛ mi!» 23Hapata, wɛnɛ baa kɔpɔ li vigne. A lukoso Sɔ hazua. A haa yo ha mbwa nɛ mbwa fɛt nɔa yo. 24Nɛ Jésus tɔa ha mbwa: «Ɛngɛ nɛ̂ tɔktɛ mi, ka dung nɛ̂ nɔa mbon ha soko hio wi nɛ Sɔ. Yo besɛ hazu dɔka wi. 25Kpasawen, mi tɔ ha ɛnɛ nde, mi lɛm nɔ li vigne fin na, kanɛ swe ka mi benɔ mbombea ha ngimɔ ka Kongakandɔ pɛ Sɔ behɔ.» 26Hapata, mbwa bea hio gima pɛ David mɔ yenga Pake, nɛ mbwa nɛa ha zu ngari Olivier. 27Jésus tɔa ha hio wan-yambimɔ pɛa: «Ɛnɛ fɛt belak mi gde, hazu Sɔ tɔa ha zang takarata pɛa: ‹Mi begbɛ zaoro sami nɛ hio sami bepanziki.› 28Ma, ka Sɔ tunso mi ha soko hio fiowi kari, mi bepen ha Galile sɔngsi nɛ ɛnɛ.» 29Pierre kafa ha nu wa nɛ tɔa: «Ngase ka hio wi fɛt belak mɛ gde, pɔm, mi lɛm lak mɛ gde na!» 30Jésus kiforo wen ha wɛnɛ: «Kpasawen, mi tɔ ha mɛ nde, ha zɛ ɛngɛ mɛsɛ, mɛ bekafi mi zetar fɛt ing, ki gɔlɛ dɔma zebwa.» 31Nɛ Pierre kafa yo nɛngaya, a tɔa: «Ngase yo adung nde, mi afe hinɛ mɛ, mi lɛm mɛ kafi mɛ na.» Mɛgi, hio olo wan-yambimɔ fɛt tɔa ndangtɛ wen gbesi. 32Hapata, Jésus hinɛ hio wan-yambimɔ pɛa hɔa ha ma nu fɔ ka ɛ sa nde Getsemani. Nɛ Jésus tɔa ha mbwa: «Ɛnɛ dung hakɛ ha ngimɔ ka mi ha gɔa Sɔ.» 33Nɛ wɛnɛ kuo Pierre, Jacques nɛ Jean pen nɛ. Ke nɛ ngɔtɛ angara baa wɛnɛ. 34A tɔa ha mbwa: «Sila mi dona nɛ ngɔtɛ tuka nde mi befe fe. Ɛnɛ dung hakɛ nɛ ɛnɛ yang la!» 35Mɛgi, Jésus tiko nɛ ha sɔngsi tikiring. Wɛnɛ teka ha nu nɛ a gɔa Sɔ nde, ka wɛnɛ ngoya, wɛnɛ apensi ngimɔ yeksamɔ ɛngɛ ha zu wa yunɛ. 36A tɔa: «Abba, Bafa mi, mɔ fɛt lɛma nɛ mɛ. Mɛ kusi kɔpɔ ngamɔ ɛngɛ ha zu mi yunɛ. Ma, bo tuka mi ngoya na, ma, tuka mɛ ngoya.» 37Hapata, Jésus pea fin ha pɛ hio wan-yambimɔ pɛa, tɛ kpa mbwa fɛt ha ɔala gbeleng-gbeleng. Nɛ wɛnɛ ana Pierre: «Simon, mɛ ɔ nɛ la? Mɛ lɛm dung nɛ tunɔ ngonga ndang sɔna na?» 38Mɛgi Jésus tɔa ha mbwa: «Ɛnɛ yang la nɛ ɛnɛ gɔ Sɔ tuka nde, sɛbhalamɔ agan zu ɛnɛ na. Sila wi nɛ hɛl mɛ de mɔ, ma, ngatɛ pɛ wi dɔk na.» 39Wɛnɛ nɛa fin nɛyɛa tikiring mɛ gɔ Sɔ. Nɛ a putoro ndangtɛ wen ka wɛnɛ gɔa nɛ sɔngsi. 40Wɛnɛ kiforo fin nɛpata tɛ kpa hio wan-yambimɔ pɛa ha ɔala, hazu la pena tɛ mbwa. Mɛgi, mbwa ing fin wen ka mbwa bekifiri ha wɛnɛ na. 41Nɛ ka wɛnɛ pea ha zetara, a tɔa ha mbwa: «Ɛnɛ boka ha ɔala nɛ ɔmatɛ nde? Yo kara! Ngimɔ lɛma kari, ka ɛ begde mi, Bewei pɛ Wi ha kɔ hio wan-de gdangamɔ. 42Ɛnɛ gutɛ, ɔ nɛ! Ɛnɛ zɔk, wan-hakasatɛ mi hɔa kari.» 43Ha ndangtɛ ngimɔ ka Jésus boka ha tɔa wen ndɔng, Judas, ma ndang ha soko wan-yambimɔ bhukɔ gbala bwa, hɔa hinɛ hio giliwi ha pata wa. Mbwa dungɔ nɛ hio gbapa nɛ mbiti te ha kɔ mbwa. Yo nɛ̂ hio gasa wan-hasadaka, hio wan-osi mbonga nɛ hio kotowi pɛ hio zuife ka tomsa wi ndɔng. 44Judas, wan-hakasatɛ Jésus, baosi ha mbwa wal mɛ ing wɛnɛ sɔngsi, a batɔ: «Wi ka mi beduy mbuku wa, yo nɛ̂ Jésus. Ɛnɛ aba wɛnɛ nɛ pam wɛnɛ nɛkpasa!» 45Nɛ ka Judas hɔa, a tiko nɛ nzeng hapɛtɛ Jésus, nɛ tɔa: «Wan-osimɔ!» nɛ a duyo mbuku wa. 46Mɛgi, hio wi ndɔng bhubholo wɛnɛ, nɛ mbwa baa wɛnɛ. 47Ma, ma wi ndang ka yola haki, daka gbapa sungiri nɛ wan-tom pɛ wan-zu hio wan-hasadaka nɛ gɔna zala wa pi ha nu. 48Hapata, Jésus ana mbwa: «Mi nɛ̂ nagbɛwi mɛ tɔ nde, ɛnɛ atɛ nɛ gbapa nɛ mbiti te mɛ ba nɛ mi nde? 49Mi dungɔ ha soko ɛnɛ yala ndang ndang fɛt ha osamɔ ha zang gasa twa Sɔ, nɛ ɛnɛ tɛ ba mi na. Ma, yo hɔa mɛgi, tuka nde, mɔ ka ɛ bangɛriki ha zang takarata pɛ Sɔ alɛmsiri tɛ.» 50Mɛgi, hio wan-yambimɔ fɛt yuomɔ pen lak Jésus gde. 51Ma pɔlɔmbɔ wi nɛ luo gwe dungɔ ha ndara Jésus. Ɛ baa wɛnɛ. 52Ma, a zinɔ tɛ wa gde gwe pɛa ha kɔ mbwa, nɛ a sɔawi nɛ sɔngɛrɛ pen. 53Mbwa kuo Jésus nɛnɛ ha pɛ wan-zu hio wan-hasadaka. Hio gasa wan-hasadaka, hio kotowi nɛ hio wan-osi mbonga fɛt wesara may haki. 54Pierre dungɔ nɛyɛa nak nɛ pata mbwa nɛnɛ, kanɛ zang dɛl lɛkɛ-lɛkɛ twa pɛ wan-zu hio wan-hasadaka, nɛ wɛnɛ dungɔ ha ɔa we hinɛ hio wan-pam kin. 55Haki, hio gasa wan-hasadaka nɛ gili hio wan-kpo zuwen fɛt dungɔ ha kio ma mɔ sungiri nɛ Jésus hazu kpa wal mɛ gbɛ wɛnɛ. Ma, mbwa kio yo fɛt gan, 56hazu hio wen dalo, ka dɔka wi dungɔ ha gɔna a ha nu wa, lɛm may na. 57Mɛgi, hio ma guotɛ nɛ mbwa gɔna wen dalo a ha nu Jésus, mbwa tɔa: 58«Ɔ zea wɛnɛ ha tɔa: ‹Mi begbin gasa twa Sɔ ɛngɛ ka hio wi dea yunɛ. Nɛ ha zang yala tar, mi bebɛ ma mbinga ka kɔ hio wi de yo na.› » 59Ma, ngase ha zu mɔ ɛngɛ, wen pɛ mbwa fɛt lɛm may na. 60Mɛgi, wan-zu hio wan-hasadaka guotɛ ha li hio wi fɛt, nɛ wɛnɛ ana Jésus: «Mɛ bo nɛ ma wen mɛ tɔ ha zu mɔ ka mbwa gɔn sungiri nɛ mɛ na nde?» 61Ma, Jésus kara sɛm, a kifiri ma wen ndang ha nu wa na. Mɛgi, wɛnɛ ana Jésus fin: «Mɛ nɛ̂ Mesi? Mɛ nɛ̂ Bewei pɛ Sɔ, ka ɔ lukisi, nde?» 62Jésus mɛkara yo: «Ey, yo nɛ̂ mi! Nɛ ɛnɛ bezɔk mi, Bewei pɛ Wi, ha dungɔnu ha wekɔ Sɔ ka dung nɛ ngatɛ fɛt. Nɛ ɛnɛ bezɔk mi bin ha ngimɔ ka mi betɛ ha zang buswe.» 63Mɛgi ngambi dea wan-zu hio wan-hasadaka, nɛ wɛnɛ gba latɛ pɛa nɛ pɛa tɛ. Nɛ wɛnɛ tɔa: «Ɔ lɛm ki ma wan-kɛwen fin na! 64Ɛnɛ zea fɛngsamɔ ka wɛnɛ fɛngsa nɛ Sɔ! Ɛnɛ takiri pɛ ɛnɛ nde ge?» Nɛ wi fɛt gɔna kita fio ha zu wa. 65Hio ma wi angara pɛa tafu ha tɛ wa. Mbwa hɛla li wa nɛ la. Mbwa mɛla wɛnɛ nɛ tɔa: «Mɛ asum ling wi ka mɛla mɛ!» Nɛ hio nasara baa Jésus nɛ mbwa mɛla wɛnɛ fin. 66Ka Pierre boka ha dɛl mɔ kin, ma bhoko-de tom pɛ wan-zu hio wan-hasadaka hɔa. 67Wɛnɛ zɔka Pierre ha ɔa we. A mbara Pierre gdoo, nɛ a tɔa ha wɛnɛ: «Mɛ fin, mɛ dungɔ se hinɛ Jésus, wi mɛ Nazaret ɛngɛ.» 68Ma, Pierre kafa nɛ tɔa: «Mi ing gotowen ka mɛ ha tɔa na.» Mɛgi, Pierre gboa haki nɛ hapɛtɛ nu kin. Ha ndangtɛ ngimɔ, gɔlɛ dɔma. 69Ndangtɛ bhoko ɛngɛ zɔka fin Pierre, nɛ wɛnɛ tɔa ha wi ndɔng ka dungɔ haki: «Wei kɛ nɛ̂ ma wi pɛ Jésus.» 70Nɛ Pierre kafa fin nɛ mbinga. Ma bengimɔ hapata, hio wi ndɔng ka dungɔ haki tɔa ha Pierre: «Kpasawen, mɛ fin nɛ̂ ma wi pɛ Jésus, hazu mɛ nɛ̂ wi mɛ Galile.» 71Mɛgi, Pierre angara foma mɔ nɛ kana mɔ, a tɔa: «Mi ing wi ka ɛnɛ tɔ nɛ mɔ, na!» 72Ha ndangtɛ ngimɔ, gɔlɛ dɔma fin mɔ zebwa. Mɛgi, tazu Pierre gbaa nɛ wen ka Jésus tɔa se ha wɛnɛ: «Mɛ bekafi mi zetar ing, ki gɔlɛ tɛ dɔm zebwa.» Nɛ wɛnɛ angara hea kwa.


text: 1Wɩɩkyʋwal sɩlaala nɩhɩyawʋ buloŋ, ba aa lɩɩ ʋ, ʋ nala tɩyaŋ nɛ, ʋ laa nala hʋ naasɩ sɩŋ Wɩɩsɩ wɩkanɩya tɩyaŋ a laa ba kɩna abee ba pʋsɩ kɩ sʋla Wɩɩsɩ, dɩ ʋ kpa ba wɩbɔmɔ kyɛ ba. 2Ʋ aa gyɩŋ kaŋ nala hʋ aa bɩ gyɩma aŋ yaa wɩbɔmɔ a kɩ nyʋgɩsɩ Wɩɩsɩ ŋmanɩɩ tɩyaŋ nɛ, beewɩya ʋ tɩɩ mɛ kaŋ gyomo rɛ. 3Ɛɛ rɛ tɩŋ ʋ aa yaa fɩlɩɩ dɩ ʋ lɩɩ wɩɩsʋlɩɩ ʋ tɩɩ wɩbɔmɔ wɩya, dɩ Wɩɩsɩ kpa ʋ wɩbɔmɔ kyɛ ʋ, a bɩl lɩɩ wɩɩsʋlɩɩ nala hʋ mɛ wɩbɔmɔ wɩya dɩ Wɩɩsɩ kpa ba wɩbɔmɔ mɛ kyɛ ba. 4Nal buloŋ bɩ sɩ wuwo lɩɩ ʋ tɩɩ a yaa wɩɩkyʋwal sɩlaal. Wɩɩsɩ rɛ aa lɩɩ tɩɩna anɩɩ ʋ gyɩ aa lɩɩ Aarɔŋ gɛɛ. 5Ɛɛ tɩɩ rɛ Krisita mɛ daa lɩɩ ʋ tɩɩ a yaa wɩɩkyʋwal sɩlaala nɩhɩyawʋ. Amɛ Wɩɩsɩ rɛ lɩɩ ʋ a basɩ nyɛ tɩya ʋ: Ʋ baa, "Ŋ biibaal lɛ yaa ɩ mɩyaŋ nɛ yaa ɩ kuwo gyɩnaŋ" 6Wɩɩsɩ teŋ logiŋ kɩdɩgɩ tɩyaŋ mɛ ʋ baa, "Ɩ yaa wɩɩkyʋwal-sɩlaal lɛ a kaŋ kɩ mʋ deŋdeŋ anɩɩ Mɛlkisedɛki fa aa yaa wɩɩkyʋwal sɩlaal gɛɛ." 7Saŋa hʋ Yesu gyɩ aa we ʋ mɩɩbol tɩyaŋ dʋnɩya no tɩyaŋ, ʋ gyɩ suri nyʋwa rɛ a kyʋwalɩ Wɩɩsɩ abee sɩnɩɩl a kpa ʋ wɩkyɛɛlɩya buloŋ biŋ ʋ sɩya, beewɩya Wɩɩsɩ rɛ yaa nal hʋ aa sɩ wuwo laa ʋ ta sʋʋ nosi tɩyaŋ. Yesu gyɩ tɩŋ Wɩɩsɩ rɛ abee sɩfɩyala ʋ wɩɩ buloŋ tɩyaŋ, ɛɛ rɛ tɩŋ Wɩɩsɩ gyɩ laa ʋ wɩɩsʋlɩɩ. 8Yesu fa yaa Wɩɩsɩ Biye mɛ rɛ, amɛ abee gɛɛ buloŋ ʋ gyɩ naa tʋwara rɛ weliŋ, a tɩŋ tʋwara no tɩyaŋ a gʋnnɩ Wɩɩsɩ nyʋwa tɩŋɩɩ weliŋ. 9Ʋ aa tɩŋ Wɩɩsɩ nyʋwa abee wɩtɩɩ a mʋ teŋ, ʋ rɛ mɩɩgɩ yaa ŋmanɩɩ hʋ nala hʋ buloŋ mɛ aa tɩŋ ʋ nyʋwa, aa sɩ tɩŋa a na laatayɩ hʋ aa bɩ kaŋ tenii. 10Ɛɛ rɛ Wɩɩsɩ lɩɩ ʋ dɩ ʋ yaa wɩɩkyʋwal sɩlaala nɩhɩyawʋ anɩɩ Mɛlkisedɛki gɛɛ. 11Á kaŋ wɩya yʋga rɛ á aa basɩ wɩɩ no lugo tɩyaŋ. Amɛ á bɩ gyɩŋ gɛɛ á aa sɩ basɩ wɩya hʋ dɩ ma wuwo nɩɩ ba memii, beewɩya ma wɩya memii gyɩmɩɩ hayɛ rɛ. 12Ma aa nɩɩ Wɩɩsɩ wɩweliye hʋ, ʋ saŋa pɩɩsa rɛ a fa maga dɩ ma mɛ kɩ daga nala, amɛ ma ha hɔŋ kɩ kyɛ nal lɛ dɩ ʋ bɩl marɩ daga ma Wɩɩsɩ wɩya lipiilii wɩgʋnnɩya. Ʋ kɩɩ gɛɛ rɛ anɩɩ ma aa maga dɩ ma kɩ di kɩdiyoho ka ma ha hɔŋ kɩ kyɛ ɩl dɩ ma ɔsɩ. 13Nal hʋ buloŋ aa ɔsɩ ɩl dʋŋ ha yaa biifɩla rɛ, a ha bɩ gyɩŋ wɩɩ hʋ aa yaa wɩwelii ko wɩbɔŋ Wɩɩsɩ sɩya tɩyaŋ. 14Amɛ kɩdiyoho kɛ, nɩhɩyasɩ rɛ wuwo kɩ di ba beewɩya, akuu ba aa gyʋʋ wɩgyamaa tɩyaŋ saŋa buloŋ wɩya, ba wuwo gyɩŋ wɩɩ hʋ aa yaa wɩwelii koo wɩbɔŋ nɛ.


text: 1Ḿpʋ́ɣʋ́ pa tala Kalilee teŋku kʋteŋ lɛŋkʋ kɛ Selasini nyə́ma tɛtʋ taa. 2Yesu lɩɩna kpɩɩlʋɣʋ taa kɛ́ kpakpaa, ɩlɛna yʋlʋ nɔɣɔlʋ ɩ́ lɩɩna pəlaaŋ taa na ɩ́ səŋɩ-ɩ. 3Apalʋ ɩnɩ ɩ ka hii ɩlɔɣɔʋ kɛ́, na ɩ́ wɛ pəlaaŋ taa. Paa alukpala maɣamaɣa kɛ paa hɔkɔ-ɩ pɩɩ cakɩ. 4Tɔm paɣalɛ kɛ pa kama-ɩ ŋkpasɩ na ɩ́ pɛlɩ, na pá hɔkɔ ɩ niŋ kɛ alukpala na ɩ́ pʋtətɩ pə təna. Nɔɣɔlʋ fɛɩ wei ɩ pəsəɣɩ na ɩ́ ŋmakəlɩ-ɩ tɔ. 5Pulasɩ taa na pəlaaŋ taa kɛ́ ɩ wɛ ilim na ahoo kɛ tam, na ɩ́ makɩ kapusi na ɩ́ hɛɛtəɣɩ ɩ təɣɩ pɛɛ. 6Apalʋ ɩnɩ ɩ loosa Yesu kɛ́ pooluŋ, ɩlɛna ɩ́ kpaɣa asewa na ɩ́ polo ɩ́ luŋ ɩ tɛɛ 7na ɩ́ kooki sɩ: Ɩsɔtaa Ɩsɔ Sɔsɔ Pəyalʋ Yesu, ma na-ŋ suwe? Ma wiina-ŋ, haɩ, nyənɩ Ɩsɔ, taa tʋ-m wahala. 8Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ kɛ́ apalʋ ɩnɩ ɩ yɔɣɔta mpʋ, Yesu ka tɔma ɩ ɩlɔɣɔʋ kɛ́ sɩ ɩ́ se apalʋ ɩnɩ ɩ waalɩ. 9Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu pɔɔsa apalʋ ɩnɩ sɩ: Pa yaa-ŋ suwe? Ɩlɛna ɩ́lɛ́ ɩ cɔ-ɩ sɩ: Pa yaa-m sɩ Kʋpiŋ kɛ tə wɛ paɣalɛ tɔ pə tɔɔ. 10Ɩlɛna apalʋ ɩnɩ ɩ́ wiina Yesu kɛ́ teu sɩ ɩ́ taa tɔɣɔnɩ-wɛɣɛ tɛtʋ ntɩ tə taa. 11Afanaa kaləkʋ sɔsɔɔʋ nakʋlɩ kɩɩ wɛ tənaɣa pʋɣʋ cɔlɔ na kʋ tuliɣi. 12Ḿpʋ́ɣʋ́ alɔɣaa mpɛ pa wiina Yesu sɩ ɩ́ yele na pá sʋʋ afanaa mpɛ pa taa. 13Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tisaa. Tənaɣa alɔɣaa mpɛ pa yela apalʋ ɩnɩ na pá sʋʋ afanaa mpɛ pa taa. Ɩlɛna pɛlɛ pá tʋ casəlɛ kɛ yem na pá tii kalakala na pá tʋ lʋm na pá sɩ. Afanaa mpɛ pa nyʋɣʋ tala ɩsɩɩ iyisi naalɛɣɛ (2000) mpʋ. 14Ḿpʋ́ɣʋ́ afanaa mpɛ pá tiikilaa ná loma kpakpaa na pá polo na pá taɣasɩ tɔm ntɩ, na tə́ yɛkɩ kpakpaa kɛ acalɛɛ taa na cacakəŋ tɛɛ, na yəlaa lɩɩ sɩ pa naakɩ mpi pə lapa tɔ. 15Yəlaa kɔma Yesu kiŋ, ɩlɛna pá maɣana apalʋ wei ɩ kiŋ alɔɣaa kʋpiŋ ŋkʋ kɩɩ wɛɛ tɔ na ɩ́ caɣaa na ɩ́ suu wontu na pə́ cɛpa ɩ tɔɔ. Ɩlɛna sɔɣɔntʋ kpa-wɛ. 16Mpa pa na tɔm ntɩ na pa ɩsəpəle tɔ pá kɛɛsa-wɛɣɛ ɩsəna pə lapa na ɩlɔɣɔhilu alɔɣaa se tɔ. Na mpi pə lapa afanaa tɔ. 17Ɩlɛna yəlaa sʋʋ Yesu kɛ́ tɛɛkʋɣʋ sɩ ɩ́ lɩɩ pa tɛtʋ taa. 18Yesu kɔma sɩ ɩ kpaa kpɩɩlʋɣʋ taa, ɩlɛna ɩlɔɣɔhilu ɩnɩ sɩ: Ma təŋəɣɩ-ŋ. 19Ama Yesu kisaa na ɩ́ tɔmɩ-ɩ sɩ: Məlɩ nyá təyaɣa taa kɛ́ nyá nyə́ma kiŋ, na ń kɛɛsɩ-wɛɣɛ ɩsəna Tacaa nyəna nyá pətɔɔtəlɛ na ɩ́ la-ŋ tɔ. 20Ḿpʋ́ɣʋ́ apalʋ ɩnɩ ɩ tɛɛwa na ɩ́ niki mpi Yesu lapa-ɩ tɔɣɔ heeluɣu kɛ timpi pa yaa sɩ acalɛɛ naanʋwa tɔ pə tɛtʋ taa, na pa təna mpa pa nɩɩwa tɔ pa laŋa cɛpa. 21Yesu taɣana tɛsʋɣʋ kɛ kʋteŋ ŋku kʋ tɔɔ ɩ ka wɛɛ tɔ na kpɩɩlʋɣʋ. Ɩlɛna yəlaa koti sɔsɔm, na ɩnɩ ɩ wɛ lʋm nɔɣɔ. 22Ḿpʋ́ɣʋ́ Yuta nyə́ma təkotile sɔsɔ nɔɣɔlʋ ɩ kɔma ɩ kiŋ, pa yaa-ɩ sɩ Yailu. Ɩ ná Yesu, ɩlɛna ɩ́ hoti ɩ nɔɔhɛɛ tɛɛ, 23na ɩ́ wiina-ɩ təkpɛɛ sɩ: Ma pɛɛliya caana ntɛɣɛ səm. La suulu na ń polo ń tənɩ nyá niŋ kɛ ka tɔɔ, na pə́ waa-kɛ na ká hiki weesuɣu. 24Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu təŋa-ɩ na pá tɛɛ, na samaa sɔsɔ təŋaɣa-ɩ na pə́ nyəka teu. 25Pə pamna alʋ nɔɣɔlʋ ɩ ka wɛ təna, hatoo pɩɩsɩ naanʋwa na naalɛ taa kɛ́ ɩ tɔŋna tɔɣɔlʋɣʋ na pə́ wɛ-ɩ toŋ. 26Ɩ ná wahalanaa kɛ fɛtaa tɛ, na halɩ ɩ́ caŋ na ɩ́ tɔɣɔ ɩ liɣitee təna, pə ta tɩɩ lapʋ sooci maɣamaɣa. Pə məlaa kɛ́ na pə́ sɔɔsəɣɩ kʋsɔɔsʋ. 27Alʋ ɩnɩ ɩ nɩɩ Yesu taŋ, ɩlɛna ɩ́ tɔ na ɩ́ sʋʋ yəlaa samaa taa, na ɩ́ polo na ɩ́ tokina Yesu capa na ɩ́lɛ́ ɩ waalɩ tɔɔ. 28Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, ɩ hʋʋwa ɩ taa kɛ́ teu kɛ́ sɩ: Ye ma pəsaa na má tɩɩ hiki ɩ tɔɔ wontu na má tokina te, pɩɩ waa-m. 29Tənaɣa pə tɛma-ɩ kpakpaa ɩnɩ, na ɩ́ nɩɩ ɩ tɔnʋɣʋ taa sɩ ɩ hika alaafəya. 30Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu nɩɩ ɩ taa sɩ toma lɛnna lɩɩwa. Ɩlɛna ɩ́ pəsəna ɩ waalɩ kɛ́ samaa taa təna na ɩ́ pɔɔsɩ sɩ: Awe tokina ma wontu? 31Ɩlɛna Yesu ɩfalaa cɔ-ɩ sɩ: A a, n naa yəlaa paɣalɛ nyəkəɣɩ-ŋ ɩsəntɔ na ń taɣanəɣɩ pɔɔsʋɣʋ sɩ awe tokina-ŋ? 32Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu nyəna ɩ taa na ɩ waalɩ sɩ ɩ naa wei ɩ tokina-ɩ mpʋ tɔ. 33Alʋ ɩnɩ ɩ nyəmá mpi pə lapa-ɩ tɔ, ɩlɛna ɩ́ sʋʋ seluɣu na ɩ́ polo ɩ hoti Yesu nɔɔhɛɛ tɛɛ na ɩ́ heeli-ɩ ɩ tampana. 34Tənaɣa Yesu tɔma-ɩ sɩ: Ma pu n tɛma Ɩsɔ na nyá taa tɔɣɔ pə waasa-ŋ. Tɛɛna laŋhʋlʋmlɛ, nyá kʋtɔŋ ɩ́ tɛ-ŋ təkpataa. 35Yesu tɔŋna yɔɣɔtʋɣʋ kɛ mpʋ, ɩlɛ tillaa lɩɩna Yuta nyə́ma təkotile sɔsɔ Yailu ɩnɩ ɩ təyaɣa ntɛ́ na pá heeli-ɩ sɩ: Nyá pɛɛlɔ fɛɩ. Taa tʋ Tacaa kɛ kʋnyɔŋ kɛ yem. 36Ama Yesu ta nyənɩ pa kʋyɔɣɔtʋtʋ sɩ tə́ kɛ pʋlʋ. Ɩlɛna ɩ́ tɔ Yailu sɩ: Taa nyá. Ama nyaa tɛ Ɩsɔ na nyá taa te. 37Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tɔɣɔna pa təna na pə kaasɩ Piyɛɛ na Saakɩ, na ɩ́lɛ́ ɩ neu Yohaanɩ pa tike. 38Pa tala Yuta nyə́ma təkotile sɔsɔ ɩnɩ ɩ tɛ, ɩlɛna Yesu ná yəlaa wiliɣi na pá makɩ kapusi kɛ sɔsɔm na pə haŋa yem. 39Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ sʋʋ təyaɣa taa na ɩ́ pɔɔsɩ-wɛ sɩ: Pepe tɔɔ kɛ́ ɩ́ wiiki na pə́ haŋa mpʋ? Pəyaɣa kanɛ ka too kʋtoo kɛ́, ka ta sɩ se. 40Tənaɣa təyaɣa nyə́ma woŋa-ɩ. Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ tɔɣɔna pa təna na pá lɩɩna awalɩ. Ɩlɛna ɩ́ kpaɣa pəyaɣa caa na ka too na ɩ ɩfalaa tooso ɩnɩ na pá sʋʋ timpi paa hɩɩsa pəyaɣa ŋkɛ tɔ. 41Tənaɣa Yesu tɔka ka niŋ taa na ɩ́ tɔ sɩ: Talita kum. Tɔm tənɛ tə hʋwɛɛ ntɛ́ sɩ: Ma heeliɣi-ŋ sɩ ń kʋlɩ pɛɛliya nyá. 42Tənaɣa pɛɛliya kʋla kpakpaa na ká sʋʋ tɔntɛ. Ka pɩɩsɩ ka wɛ naanʋwa na naalɛ. Pa ná mpʋ, ɩlɛna pə la-wɛɣɛ piti kɛ sɔsɔm. 43Ama Yesu kpaala-wɛ sɩ pá taa yele na nɔɣɔlʋ nɩɩ-tɩ. Ɩlɛna ɩ́ tɔ sɩ: Ɩ́ cɛla-kɛɣɛ kʋtɔɣɔʋ na ká tɔɣɔ.


text: 1Ma taapalaa Ɩsɔ sɛɛlaa mɛ mpa Ɩsɔ yaawa tɔ, ɩ́ paasəna Yesu wei Ɩsɔ tilaa na ɩ́ kɛ́ ta Ɩsɔ sɛɛʋ mpi pə tɔm tə hʋ́lə́ɣɩ́ ɩsəntɔ tɔ pə kɔtʋlʋ sɔsɔ na ɩ́ ná. 2Ɩsɔ ka ləsəna-ɩ sɩ ɩ́ la təmlɛ tənɛ, na ɩ́ nɩɩna Ɩsɔ kɛ́ teu ɩsɩɩ Moisi ka nɩɩna Ɩsɔ na ɩ́ la ɩ təmlɛ kɛ Ɩsɔ təyaɣa təna taa tɔ. 3Kutuluɣu ŋmalʋ wɛnna sam na pə́ kəlɩ kutuluɣu maɣamaɣa. Mpʋ tɔtɔɣɔ Yesu mʋna sam na pə́ kəlɩ Moisi təcaɣacaɣa. 4N kaa na kutuluɣu kɛ yem na kʋ fɛɩna kʋ ŋmalʋ, na Ɩsɔ ɩ́lɛ́ ɩ kɛna wei ɩ lapa pə təna tɔ. 5Ye Moisi ɩlɛ, ɩ́lɛ́ ɩ nɩɩna Ɩsɔ kɛ́ teu kɛ Ɩsɔ təyaɣa təna taa. Ɩnəɣɩ pa tʋ təmlɛ sɩ ye Ɩsɔ ɩ́ yɔɣɔta nti ɩlɛ ɩnɩ ɩ heeli. 6Ama Kilisiti wei ɩ́lɛ́ ɩ kɛ́ Pəyalʋ maɣamaɣa na pa sɩɩ-ɩ Ɩsɔ təyaɣa sɔsɔ tɔ ɩ́lɛ́ ɩ nɩɩna Ɩsɔ kɛ́ teu tɔtɔ. Ye tə tɔka tá tɛɛlʋɣʋ na naani na pə́ tá ciɣiti-tʋ ɩlɛ tə kɛ́ ɩ təyaɣa nyə́ma ntɛ́. 7Pə tɔɔ kɛ́ Feesuɣu Naŋŋtʋ maɣamaɣa ka yɔɣɔta mpʋ sɩ: Ye ɩ́ nɩɩ Ɩsɔ nɔɣɔ kɛ saŋa, 8ɩ́ taa tasa ŋkpantɛɛləŋ lapʋ, ɩsɩɩ ɩ́ ka lapʋ waatʋ wei ɩ́ kpɛɛsəna Ɩsɔ kɛ́ kʋyaŋku ɩ́ maɣasa-ɩ sɩ ɩ́ naa ɩ waalɩ kɛ́ wʋlaɣa tɛtʋ taa tɔ. Ɩsɔ yɔɣɔtaa sɩ: 9Mə caanaa caanaa maɣasa-m təna, na pá lá sɩ pa naa ma waalɩ. Pəyele pa ná pə təna mpi mpi ma lapa pɩɩsɩ nɩɩlɛ taa tɔ. 10Pə tɔɔ kɛ́ yəlaa panɛ pa tɔm kpa-m pááná na má tɔ sɩ: Tam ḿpʋ́ɣʋ́ pa liɣitiɣi pa hʋwɛɛ taa. Pa ta tɩɩ cɛkəna ma yaasi kɛ́ paa pəcɔ. 11Pááná kpa-m mpʋ ɩlɛna má tuu sɩ: Pa kaa sʋʋ ma hɛɛsʋɣʋ tete kɛ paa pəcɔ. 12Ma taapalaa ɩ́ la laakalɩ na mə taa nɔɣɔlʋ ɩ́ taa kɔɔ na ɩ́ lá ɩsaɣatʋ kɛ ɩ lotu taa na ɩ́ la laŋkpɩɩsəŋ na ɩ́ ha weesuɣu Ɩsɔ kɛ́ siɣile. 13Ama ɩ́ tasəɣɩ təmaɣa apalʋtʋ kɛ paa ɩfemle nte, haləna mpi pa yaa sɩ saŋa kɛ Ɩsɔ Tɔm taa tɔ pə́ sɩɩ tənaɣa. Nɔɣɔlʋ ɩ́ taa yele na ɩsaɣatʋ puɣusi-ɩ na ɩ́ lá laŋkpɩɩsəŋ. 14Pə wɛ mpʋ sɩ ye tə tɔka ta kancaalaaɣa naani wei tɩɩ wɛna tɔɣɔ teu haləna pə tənaɣa, tá na Kilisiti tɩɩ pəsɩ taapallɛ. 15Nti pa ŋmaa Ɩsɔ Tɔm taa tɔɣɔlɛ sɩ: Ye ɩ́ nɩɩ Ɩsɔ nɔɣɔ kɛ saŋa, ɩ́ taa tasa ŋkpantɛɛləŋ lapʋ, ɩsɩɩ ɩ́ ka lapʋ waatʋ wei ɩ́ kpɛɛsəna Ɩsɔ tɔ. 16Mpa pa taa nɩɩna Ɩsɔ nɔɣɔ na pá kʋ́lɩ́ na pá kpɛɛsəna-ɩ? Mpa pa təna Moisi ləsa Icipiti taa tɔɣɔ mɛɛ. 17Na mpa pa tɔm kpana Ɩsɔ kɛ́ pááná kɛ pɩɩsɩ nɩɩlɛ taa? Mpa pa lapa ɩsaɣatʋ na pá sɩ́ wʋlaɣa tɛtʋ taa tɔɣɔ. 18Mpaɣa Ɩsɔ ka tuunaa sɩ pa kaa sʋʋ ɩ hɛɛsʋɣʋ tete kɛ paa pəcɔ? Mpa paa kpɛɛsəna-ɩ tɔɣɔ. 19Tə nawa mpʋ sɩ pa ta tɛ Ɩsɔ na pa taa tɔɣɔ pa ta sʋʋ.


text: 1Pʋ̃pãanyã, a bomo ala ban ma lon bɔɔr kʋ a tɩbɛ 'yɛr lɛ n bʋɔrɔ ɩka n 'yɛr. Sɩ bɔ̃ɔn naa ɩka sɩ jaa tara na bɔ̃ɔfʋ, ka a bɔ̃ɔfʋ ma wile wʋ mɩ̃ɛ, tɩchɛ nʋ̃fʋ ma vɛ̃n ka sɩ baa. 2Nɩrɛ na tɩɛr ɩka wʋ bɔ̃ɔn bon kɔ̃ɔ, waa bɔ̃ɔ bon jaa sɛrɛ ɛ, a lɛ wʋn tɩɛr ɩka wʋ bɔ̃ɔ naa ɛ. 3Tɩchɛ nɩrɛ 'lɔ na nʋ̃ Nãaŋmɩn, Nãaŋmɩn bɔ̃ɔn naa nɩnyɩnɛ. 4A bomo ala ban lon a tɩbɛ bɔɔr nʋ̃nɔ̃ 'wɔfʋ yele. Sɩ bɔ̃ɔn naa ɩka a tɩɩ ba ɩ bon jaa a ka a wɛr pɔ ɛ, ka Nãaŋmɩn ba lɛ be be go ɛ, ka a Nãaŋmɩn bʋ̃'yen nyã tɛɛ ba lɛ ɛ. 5Ka ba gba bʋɔlɔ ŋmɩnsɩ, ka saaju lɛ, bɩɩ a ka a tẽe lɛ, sɩrɛ jaa lɛ ɩka ŋmɩn yɔɔ ben be, nɩ sorbo yɔɔ. 6Tɩchɛ sɩn sɛ̃ 'lɔ, Nãaŋmɩn bʋ̃'yen, na ɩ a Sãa bʋ̃'yen, 'lɔ sɛ̃ lɛ a bonsɩ a jaa yi, 'lɔ jũu lɛ sɩ be be, Soro bʋ̃'yen tɛɛ na ɩ a Yesu Kɩrɩsɩto, a wʋ 'yɔ̃ɔ lɛ bonsɩ a jaa tu wa, ka sɩ mɩ be be a wʋ jũu. 7Tɩchɛ nɩrɛ jaa ba lɛ bɔ̃ɔ a anyãna ɛ. Nɩbɛ bamɩne chɛnɛ na mɩlʋ̃ nɩ a tɩbɛ, bala wa ɔɔrɔ nʋ̃n jaa, ba ma tɩɛr ɩka tɩɩ nʋ̃n lɛ, ka a ba tɩɛr na bal a lɛ jũu, ba ma sɔ̃ɔ naa. 8Tɩchɛ bʋ̃diir kʋ̃ vɛ̃ ka sɩ gbʋr Nãaŋmɩn ɛ, sɩn di yele jaa ba ɩrɛ sɩ ɛ. Sɩn mɩ baa di ɛ, yele jaa ba ɩrɛ sɩ mɩ ɛ. 9Yɩ bɔ̃ɔnɔ̃ sʋ̃ ka a lɛ yɩn maala nɩ a yɩ mɩ̃ɛ sofʋ taa lɩɛb kʋsɩr bãraa kʋ a bala na ba kpɛ̃mɛ a ba sɔɔfʋ pɔ ɛ. 10Ala wa ɩ nɩrɛ ɩ̃sʋɔ na ba kpɛ̃mɛ a wʋ sɔɔfʋ pɔ ɛ, wa nyɛ naa a fʋ̃ʋ na tara a bɔ̃ɔfʋ nyãna a fʋ tɩ dire a tɩɩ yir, a mɩ kʋ̃ 'yɔ̃ɔ wʋ ɩ̃kpɛ̃ɔ ka wʋ tɩ dire a ala ban lon a bɔɔr kʋ a tɩbɛ ɛ? 11Ka a fʋ yɛbɛ nyã a wʋ sɔɔfʋ na ba kpɛ̃mɛ ɛ, 'lɔ a Kɩrɩsɩto na kpi kʋ, fʋ sɔ̃ɔ wʋ naa nɩ a fʋ bɔ̃ɔfʋ nyã bar. 12Fʋ̃ʋ wa maal a bier nyã tɔ kʋ a fʋ yɛɛr, fʋ 'yɔ̃ɔn a ba tɩɛrsɩ baal, Yesu Kɩrɩsɩto mɩ̃ɛ lɛ fʋ maal a bier a lɛ nɛ. 13A lɛ jũu, ala ɩ bon ɩn na di na vɛ̃n ka a n yɛbɛ lo yelbier pɔ, n kʋ̃ lɛ 'wɔb nʋ̃n jaa ɛ, na n taa wa vɛ̃ ka wʋ lo ɛ.


text: 1Á nɩmmabalɩya, á aa kyɛ dɩ ma gyɩma bɔnyɛ wɩɩ hʋ Wɩɩsɩ aa yaa tɩya Krisitabiisi hʋ aa we Masidooniya paalʋʋ tɩyaŋ nɛ. 2Á nɩmmabalɩya Krisitabiisi hʋ aa we Masidooniya tɩyaŋ naa wɩgyʋʋlɩya rɛ weliŋ, amɛ saŋa buloŋ nɛ ba tenni aa fɩyɛlɩ. Nyaabʋ buloŋ tuwo a baŋ ba, amɛ teŋfɩyɛlʋʋ hʋ aa we ba tɩyaŋ leŋ ba bɩ kaŋ sii mʋhʋ buloŋ abee ba kɩna kɩyɛsɩɩ tɩyaŋ. 3Wɩtɩɩ rɛ ŋ basɩ kɩ tɩya ma anɩɩ nala no tɩya ma kɩna rɛ a maga ba faŋŋa aa maga gɛɛ. Ba gba paalɩ tɩya baŋ ba faŋŋa aa maga gɛɛ rɛ ba tɩɩ kyɛrɩ tɩyaŋ. 4Ba ha sʋl ma rɛ weliŋ dɩ á leŋ dɩ ba mɛ wuwo kpa kɩna kɩ kyiyeli ba dɔŋtɩŋsɩ Krisitabiisi hʋ aa we Gyudɩya paalʋʋ tɩyaŋ. 5Á fa bɩ yɩyɛla anɩɩ ba sɩ wuwo tɩya ma kɩna maga gɛɛ. Amɛ ba laa sɩya kpa ba tɩɩ tɩya á Tɩɩna Yesu Krisita rɛ, ka Wɩɩsɩ kyɛrɩ tɩyaŋ mɛ, ba kpaa ba tɩɩ tɩya ma mɛ rɛ. 6Titusi rɛ yaa nal hʋ aa leŋ ma piili kɩna no kɩyɛsɩɩ. Ɛɛ wɩya á sʋla ʋ rɛ, dɩ ʋ kyiyeli ma dɩ ma wuwo tʋŋ tʋŋweliye hʋ mʋ teŋ. 7Ma wɩɩ buloŋ tɩyaŋ ma aa yaa kuwokeri rɛ weliŋ, ma laa Wɩɩsɩ di rɛ weliŋ, ma gyɩŋ Wɩɩsɩ wɩbii hʋ basɩɩ rɛ weliŋ, ma kaŋ wɩgyʋŋ nɛ weliŋ, aŋ kaŋ sɩfɩyaŋ mɛ weliŋ ma wɩɩ buloŋ tɩyaŋ. Ma kyo ma rɛ kɩŋkaŋ. Ɛɛ hʋ ma aa yaa kuwokeri wɩya no buloŋ tɩyaŋ ma kaŋ gɛɛ tɩɩ ma wɩɩsʋllɩ kɩna no kɩyɛsɩɩ ma tɩyaŋ. 8Ŋ aa basɩ wɩya no, ʋ bɩ kɩɩ nɩɩ ŋ aa fɩl ma rɛ. Amɛ ŋ aa kpa gɛɛ hʋ Masidooniya paalʋʋ Krisitabiisi hʋ aa kpaa sɩfɩyasɩ a kɩyɛsɩ kɩyɛsʋʋ hʋ magɩsɩ nyɛ, ŋ aa kyɛ dɩ ŋ na rɛ dɩ ma mɛ kɔnɩ kyo ma dɔŋtɩŋsɩ hʋ rɛ koo dɩ ma ta kɩ tɔ nala sɩya rɛ. 9Ma tɩɩ gyɩŋ á Tɩɩna Yesu Krisita aa kaŋ kyori abee bɔnyɛ maga gɛɛ rɛ a beel-ma. Ʋ gyɩ kaŋ kɩŋ buloŋ nɛ. Amɛ ma wɩya rɛ ʋ kuu, a ko tuu dʋnɩya no, a yaa nyaabʋ, dɩ ma tɩŋ ʋ nyaabʋsɩ no tɩyaŋ a wuwo yaa kɩna tɩmma Wɩɩsɩ wɩkanɩya tɩyaŋ. 10Wɩɩ no tɩyaŋ, wɩɩ hʋ ŋ kɛ aa naa dɩ ma maga ma yaa rɛ nyɛ: Wɩɩ hʋ ma dɩɩ aa piile, ma kaŋ teŋ nyɛ kɛ. Beewɩya, mamaa rɛ yaa nala hʋ aa laa sɩya vʋʋlɩ kɩna no kɩyɛsɩɩ, mamaa rɛ bɩl laa sɩya kpa ba kɩyɛsɩɩ mɛ sii abee teŋ polli. 11Wɩɩ hʋ ma aa piile, ʋ maga dɩ ma kaŋ mʋ teŋ nɛ. Ɛɛ hʋ ma tenni aa pollo wɩɩ hʋ piilii tɩyaŋ gɛɛ, ma leŋ dɩ ma tenni polli gɛɛ tɩɩ dɩ ma kaŋ mʋ teŋ. Ma tɩya maga gɛɛ hʋ ma faŋŋa aa maga. 12Kɩna hʋ ɩ aa kana daa yaa sɩfɩyaŋ wɩɩ. Wɩɩ hʋ aa yaa sɩfɩyaŋ wɩɩ rɛ yaa ɛɛ hʋ ɩ aa yaa siri dɩ ɩ tɩya abee ɩ tɩya buloŋ a lɩɩ kɩna hʋ ɩ aa kana tɩyaŋ. 13- 14Ŋ aa basɩ nyɛ, ʋ bɩ kɩɩ nɩɩ nala badɔmɔŋ kyʋgɩsɩ rɛ ŋ baa dɩ ma laa kyʋŋ, ka ba kɛ we wiyese tɩyaŋ. Amɛ gyɩnaŋ, ma kana rɛ ka ba kɛ bɩ kana. Ɛɛwɩya, ʋ weliŋ nɛ yaa dɩ ma kyiyeli ba. Dɩ ba mɛ ko maakyiye kana, ka dɩ ma mɛ bɩ kana, ba mɛ sɩ kyiyeli ma. Dɩ nyɛ rɛ ko yaa, ma buloŋ kaŋ maga dɔmɔŋ nɛ. 15Ma liisi wɩɩ hʋ ba aa saba Wɩɩsɩ teŋ tɩyaŋ a mʋ tile kɩdiiliye hʋ gyɩ aa lɩɩ Wɩɩsɩbee ko tuu tɩyaŋ. Ba baa, "Nala hʋ buloŋ gyɩ aa paa yʋga, ba gyɩ bɩ diye aŋ ka kɩŋ, nala hʋ mɛ gyɩ aa paa mʋhʋ, ba mɛ gyɩ bɩ dii buwo." 16Wɩɩsɩ kaŋ aŋgyʋwasʋ rɛ kɩŋkaŋ abee ʋ aa leŋ Titusi kyɩl ma wɩya weliŋ anɩɩ ŋ mɛ aa kyɩl ma wɩya gɛɛ. 17Beewɩya, ʋ bɩ kɩɩ nɩɩ á aa sʋla ʋ dɩ ʋ ko laa kɩna ma lee dʋŋ wɩya rɛ tɩŋ ʋ ko ko. Amɛ ʋ tɩɩ sii mɛ fa fɩyɛsa rɛ ʋ paalɩ kyo dɩ ʋ ko ma lee. 18Ʋ bee á nɩɩnabiye kɩdɩgɩ rɛ aa ko. Krisitabiisi hʋ buloŋ aa bigisi ʋ rɛ, akuu ʋ aa basɩ Wɩɩsɩ wɩweliye hʋ wɩya. 19Ʋ bɩ kɩɩ bigisi dʋŋ nɛ ba kɩ bigisi ʋ, amɛ Krisitabiisi hʋ buloŋ nɛ paalɩ laŋŋɩ lɩɩ ʋ dɩ á beel-ʋ gɔllɩ laa kyori kɩyɛsʋʋ hʋ a kaŋ mʋ Gyerusalɛm. Ɛɛ rɛ sɩ daga anɩɩ á kɔnɩ yaa siri rɛ dɩ á kyiyeli á nɩmmabalɩya Krisitabiisi hʋ aa bɩ kaŋ kɩŋ buloŋ, dɩ gɛɛ leŋ dɩ á Tɩɩna Yesu feŋ yɩrɩ. 20Ɛɛwɩya, á aa kyɛ dɩ á gyɩŋ kaŋ bɔnyɛ kɩna no weliŋ nɛ, dɩ nal buloŋ ta ko kyogi á feŋ ba kpaayɩ tɩyaŋ. 21Beewɩya, á kyɛrɩ daa yaa dɩ á yaa wɩɩ hʋ aa kpaa ŋmanɩɩ Wɩɩsɩ dʋŋ sɩya tɩyaŋ amɛ á kyɛrɩ rɛ yaa dɩ á yaa wɩɩ hʋ aa kpaa ŋmanɩɩ nihuwobisi mɛ sɩya tɩyaŋ. 22Á nɩɩnabiye kɩdɩgɩ mɛ rɛ á leŋ ʋ tɩŋ ba hal kɩ ko. Ʋ daga ŋmaŋgyamaa tɩyaŋ anɩɩ ʋ kaŋ sɩfɩyaŋ nɛ. Ʋ marɩ yaa sɩfɩyaŋ nɛ dɩ ʋ kyiyeli ma, akuu ʋ aa laa ma di wɩya. 23Titusi kɛ yaa ŋ tʋŋtʋnnɩ-dɔŋ nɛ, á buloŋ tʋma kɩ tɩya ma. Amɛ ʋ bee á nɩmmabalɩya hʋ kɛ aa ko, ba aa rɛ yaa nala hʋ aa laa Krisitabiisi buloŋ nyuu sɩŋ tʋma no tɩyaŋ. Ba leŋ nala kɩ kpa Krisita yohuŋ nɛ. 24Ɛɛwɩya, ma daga nala no buloŋ aa ko anɩɩ ma kɔnɩ kyo ba rɛ. Dɩ mamaa rɛ yaa gɛɛ, Krisitabiisi hʋ aa tɩŋ ba sɩ nɩɩ, a gyɩma anɩɩ ɛɛ hʋ á aa bigisi á tɩɩ ma wɩya hʋ kɔnɩ yaa wɩtɩɩ rɛ.


text: 1Pə tɔɔ ɩlɛ, ɩ́ nyənəɣɩ-tʋɣʋ Kilisiti təmlɛ lataa mpa pa niŋ taa pə tʋ Ɩsɔ tampana nna a ŋmɛlaa tɔ. 2Ye pa tʋ pʋlʋ lapʋ kɛ yʋlʋ niŋ taa, tampana kɛ ɩ ká təŋ na ɩ́ lakəna-wɩ. 3Ye ma kiŋ ɩlɛ, paa mɛ yaa yəlaa ka caɣana sɩ pa pɛɛkəɣɩ ma tɔm taa na pá na, pəlɛ pə ta na má. Ma maɣamaɣa maa pɛɛkəɣɩ ma kiŋ sɩ má ná sɩ ma tewa yaa ma ta te tɔ. 4Tampana tɔɔ ɩsəntɔ, ma maɣamaɣa ma kiŋ ma ta na taalɩ nɔɣɔlʋ se. Paa na mpʋ təlɛ tɩɩ hʋ́lə́ɣɩ́ sɩ ma tewa təkpataa se. Ama Tacaa ká pɛɛkəna na ɩ́ ná sɩ ma tewa yaa ma ta te tɔ. 5Pə tɔɔ ɩlɛ, ɩ́ taa hulina nɔɣɔlʋ tɔm tampana pɛɛkʋɣʋ na pə waatʋ ta tata. Ɩ́ yele na halɩ Tacaa kɔɔ. Ɩnɩ ɩ ka kulina mpi pə ŋmɛla səkpɛtʋɣʋ tɛɛ tɔ pə tɔɔ təyelele. Na ɩ ká kuli yəlaa lotu taa hʋwɛɛ. Pəlɛɣɛ Ɩsɔ ká sa paa wei ɩsɩɩ pə mʋna ɩ́ samɩ-ɩ tɔ. 6Ma taapalaa, ma kpaɣa má na Apɔlɔɔsɩ tá tɔm na má kɛɛsəna mpʋ sɩ ɩ́ cɛkəna ɩtuule nte pa tukaa sɩ: Nti pa ŋmaawa tɔ, taa sɔɔsɩ tə tɔɔ. Pə tɔɔ kɛ́ mə taa nɔɣɔlʋ ɩ́ taa yɔɔləna lɛlʋ na ɩ́ footiɣi lɛlʋ. 7Awe yelaa na ń hiki na ń kəlɩ lɛlaa? Pə təna mpi n wɛna tɔ pə taɣa Ɩsɔ hana-ŋ? Ye pa ha-ŋ kʋhaʋ ɩlɛ pepe tɔɔ kɛ́ n hɔŋ nyá tɩ ɩsɩɩ nyá lʋpʋ tɔɔ kɛ́ n hikaa? 8Pʋwɛ, ɩ tɛma hikuɣu kɛ pə təna mpi ɩ́ nyɩɩləɣɩ tɔ, ɩ́ tɛma piluɣu. Ɩ́ tɛma awulaa kɛ pəsʋɣʋ kɛ́, na taa wɛ tá kʋnyɔntʋtʋ taa. Ye pɩɩ kɛ́ ɩsɩɩ ɩ́ kɛ́ awulaa təsiɣisiɣi kɔlɔ pɩɩ lapa-m leleŋ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, saa ɩnɩ tá na-mɛ tɩɩ kpɛnta kawulaɣa tɔɣɔʋ. 9Pə caɣa ɩsɩɩ tillaa taɣa Ɩsɔ pəsəna waalɩ. Pə taɣa pʋlʋ, tə wɛ kɛ́ ɩsɩɩ yəlaa mpa pa sɩɩwa sɩ paa kʋ patəma taa tɔ. Tə kɛ́ mpa pa təna pa nyənəɣɩ təcooo tɔ, paa ɩsɔtaa tillaa paa yəlaa. 10Ta pəsa kʋmɛlɛməŋ, na mɩɩ kɛ́ ləmaɣasɛɛ nyə́ma kɛ Kilisiti kʋlʋm ɩnɩ ɩ tɔɔ. Tá kɛ́ acamaa, na mɛɣɛ toŋtʋnaa. Pa tʋɣʋna-mɛ, ama yem kɛ́ pa nyənəɣɩ tá. 11Haləna saŋa wʋlɛ tənɛ, nyɔɣɔsɩ na lʋkɔtʋ kʋɣəna-tʋ, na tə fɛɩna pəcɛkəlɛ. Pa makɩ-tʋɣʋ na tə cɔɔkɩ yem, tə fɛɩna tapasopile. 12Tá maɣamaɣa tá kookalɩ kɛ́ tə lakɩ na tə́ tɔkəna. Pa tʋʋkɩ-tʋ, na taa sɛɛkɩ-wɛ. Pa tʋɣɩ-tʋɣʋ kʋnyɔŋ, tá sumaɣa sɩ pá tʋ-tʋ. 13Pá kʋɣɩ ta nyɔɔŋ, tɩɩ lɛɛtəɣɩ-wɛɣɛ pa ɩsaɣatʋ. Haləna saŋa paa nyənəɣɩ-tʋ sɩ tə kɛ́ pʋlʋpʋɣʋ antulinya ɩnɛ ɩ taa. Pa nyənəɣɩ-tʋɣʋ ɩsɩɩ hute yaa pʋntʋ maɣamaɣa. 14Pə taɣa ma caa sɩ má tʋ-mɛɣɛ fɛɛlɛ tɔɣɔ ma ŋmaawa na má kɛɛsɩ-mɛɣɛ mpʋ. Ama ma luɣu wɛɛ kɛ́ sɩ má sɛɣɛsɩ-mɛ ɩsɩɩ ma piya nsi ma luɣu wɛɛ tɔ. 15Paa ɩ́ ká hiki sɛɣɛsəlaa kɛ iyisi naanʋwa (10000) kɛ́ Kilisiti mpaaʋ tɔm taa mə caa kɛlɛ kʋlʋm. Maɣalɛ mə caa kɛ Kilisiti təŋʋɣʋ tɔm taa. Pə taɣa pʋlʋ, má kɔnna-mɛɣɛ Laapaalɩ Kʋpaŋ. 16Pə tɔɔ kɛ́ ma heeliɣi-mɛ sɩ ɩ́ təŋ ma yaasi. 17Na pə maɣamaɣa pə nyʋɣʋ tɔɔ kɛ́ ma kʋsa Timotee sɩ ɩ́ polo mə tɛ. Ɩnɩ ɩ kɛna ma pəyalʋ wei ma sɔɔlaa tɔ. Tacaa tɔm taa ɩ kɛ́ yʋlʋ wei paa lana naani tɔɣɔ. Ɩ ká kɛɛsɩ-mɛɣɛ yaasi wei ma tɔkaa na má tɔŋna Kilisiti tɔm taa na má hʋ́lə́ɣɩ́ paa leɣe Yesu sɛɛlaa kpeka taa sɩ pá təŋ tɔ. 18Mə taa lɛlaa hʋʋwa sɩ ma kaa kɔɔ, ɩlɛna pá sʋʋ kalampaanɩ lapʋ. 19Ye Tacaa tisaa maa kɔɔ mə tɛɣɛ nɔɔnɔɔ. Waatʋ ɩnəɣɩ maa ná sɩ kalampaanɩ nyə́ma mpɛ, nɔɣɔ taa tike kɛ pa lakɩ, yaa pa waasəɣɩ kʋlɩ. 20Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, Ɩsɔ Kawulaɣa tɔm ta kɛ nɔɣɔ taa tɔm tike. Ama sɩ ń pəsɩ na ń lakɩ kɛ́. 21Ɩ́ ləsɩ mpi ɩ́ caa tɔ ɩlɛ. Ɩ́ caa sɩ má kɔnna kpátʋ́ɣʋ́, yaa ma kɔɔ təpammm na sɔɔlʋɣʋ?


text: 1Ḿpʋ́ɣʋ́ kʋyakʋ nakʋlɩ Piyɛɛ na Yohaanɩ pa pukaɣa Ɩsɔ təsɛɛlɛ kɛ ilim kpiluɣu sələmʋɣʋ. 2Apalʋ nɔɣɔlʋɣʋ pa lʋləna kaakalətʋ, na pá pukina-ɩ na pá sɩɩkɩ Ɩsɔ təsɛɛlɛ sɔsɔɔlɛ nɔnɔɣɔ ŋka pa yaa sɩ Caŋəm Nɔnɔɣɔ tɔɣɔ paa kʋyakʋ ŋku sɩ ɩ́ sələməɣɩ Ɩsɔ təsɛɛlɛ taa sʋʋlaa kɛ liɣitee. 3Ɩ nawa Piyɛɛ na Yohaanɩ pa sʋʋkɩ Ɩsɔ təsɛɛlɛ taa, ɩlɛna ɩ́ sələmɩ-wɛ sɩ pá ha-ɩ pʋlʋ. 4Ḿpʋ́ɣʋ́ Piyɛɛ na Yohaanɩ pa nyəna-ɩ təpiŋŋ. Ɩlɛna Piyɛɛ tɔmɩ-ɩ sɩ: Paasəna cənɛ. 5Tənaɣa kaakalaɣa paasəna-wɛɣɛ teu, na ka tɛɛlaɣaa sɩ paa ha-kɛɣɛ pʋlʋ. 6Ḿpʋ́ɣʋ́ Piyɛɛ tɔma-kɛ sɩ: Ma fɛɩna liɣitee sɩ maa ha-ŋ. Ama maa ha-ŋ mpi ma wɛna tɔ. Na Nasalɛtɩ Yesu Kilisiti toŋ taa kʋlɩ na ń tɔ. 7Ɩlɛna Piyɛɛ siisi na ɩ́ tɔkɩ kaakalaɣa na niŋ ntɔɣɔŋ, na ɩ́ kʋsɩ. Tənaɣa kaakalaɣa nɔɔhɛɛ na ka nɔɔcʋwasɩ kpa toŋ kɛ kpakpaa. 8Ḿpʋ́ɣʋ́ ka kʋlaa təhapa na ká tii ka nɔɔhɛɛ tɔɔ, na ká səŋ təye na ká niki tɔntɛ, na ká na tillaa sɔsaa pá kpɛntɩ na pá sʋʋ Ɩsɔ təsɛɛlɛ taa. Na ká tɔŋ na ká ŋmaaləɣɩ na ká saŋ Ɩsɔ. 9Samaa təna ná ka tɔntɛ na ka Ɩsɔ sam. 10Pa kɔma na pá cɛkəna sɩ ŋkɛ ka cakaɣana Ɩsɔ təsɛɛlɛ Caŋəm Nɔnɔɣɔ kiŋ na ká sələməɣɩ liɣitee, ɩlɛna sɔɣɔntʋ na piti la-wɛ na ɩsəna ka hika nɔɔhɛɛ tɔ. 11Ḿpʋ́ɣʋ́ kaakalaɣa ŋkɛ ka nyɔɔna Piyɛɛ na Yohaanɩ kɛ tam. Ḿpʋ́ɣʋ́ piti kpa samaa kɛ sɔsɔm, ɩlɛna pá watɩ Piyɛɛ-wɛ pa tɔɔ kɛ́ sakaɣa sɔsɔɣa ŋka pa yaakaɣa sɩ Salʋmɔŋ sakaɣa tɔ ka tɛɛ. 12Piyɛɛ ná mpʋ, ɩlɛna ɩ́ tɔ samaa sɩ: Ɩsɛɣɛlɩ yəlaa mɛ, pepe tɔɔ kɛ́ apalʋ ɩnɛ ɩ kʋlʋɣʋ tɔ pə cɛkɩ mə laŋa? Na pepe tɔɔ kɛ́ ɩ́ nyənəɣɩ-tʋ ɩsɩɩ tá maɣamaɣa tá toŋ yaa tá Ɩsɔsɛɛlɛ teu napəlɩ pə yelina na apalʋ ɩnɛ ɩ́ tɔŋ? 13Apəlaham na Ɩsaaka na Yakɔpʋ pa Ɩsɔ, wei ɩ kɛ́ ta caanaa caanaa Ɩsɔ tɔ, ɩ kʋsa ɩ təmlɛ tʋ Yesu nyʋɣʋ. Ama mɛ mə tʋ-ɩ toŋtʋnaa niŋ taa. Pəlɛ pə waalɩ Pilatɩ luɣu lapa sɩ ɩ yeki-ɩ tɔ, mə taɣanna kisuɣu. 14Ɩ́ kisa yʋlʋ kʋpaŋ tampana təŋlʋ ɩnɩ, na ɩsaɣaʋ kpitikpiti kɛ́ ɩ́ sɔɔlaa na ɩ́ sələmɩ Pilatɩ sɩ ɩ́ tʋlɩ-mɛɣɛ ɩ́lɛ́. 15Ḿpʋ́ɣʋ́ pə lapa na ɩ́ yele na pá kʋ weesuɣu halʋ. Ama Ɩsɔ ná feesa-ɩ na tə́ nana tá ɩsəpee. 16Yesu ɩnɩ ɩ maɣamaɣa ɩ toŋ taa na táá tɛmnaʋ kɛ-ɩ yelina apalʋ ɩnɛ ɩ kʋlaa. Ɩ́ nyəma-ɩ na ɩnɩ ɩ səŋna mə ɩsɛntaa ɩsəntɔ. Táá tɛmnaʋ kɛ Yesu yelina apalʋ ɩnɛ ɩ wɛna ɩ tɩ təmammam na mə təna ɩ́ naakɩ mpʋ. 17Tɔʋ, ma nyə́ma mɛ, ma nyəmá teu sɩ mə na mə sɔsaa ɩ́ taa cɛkəna tɔɣɔ ɩ́ lapa Yesu ɩnəɣɩ mpʋ. 18Ɩlɛ tɔm nti Ɩsɔ yelaa na Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa təna kpaalɩ hatoo lɔŋ taa, sɩ ɩ Mesii ká tɔɣɔ kʋnyɔŋ tɔ, ntɩ ɩnɩ tə maɣamaɣa kɛ ɩ yelaa na tə́ lá. 19Pə tɔɔ tɔ, ɩ́ lɔ mə ɩsaɣatʋ na ɩ́ laɣasɩ hʋwɛɛ, na ɩ́ pəsəna Ɩsɔ tɔɔ. Ɩlɛna ɩ́lɛ́ ɩ́ taɣanɩ mə təwakəllɛnaa. 20Ɩlɛ Tacaa ká ha-mɛɣɛ kʋyɛɛŋ wei ɩ taa pɩɩ waasɩ-mɛ tɔ, na ɩ́ kɔna Mesii wei ɩ ka ləsa hatoo lɔŋ na ɩ́ sɩɩ-mɛ tɔ. Mesii ɩnəɣəlɛ Yesu. 21Ama pə wɛɛ kɛ́ sɩ Yesu Kilisiti ɩ́ caɣa ɩsɔtaa, haləna pə́ tala waatʋ wei paa taɣanɩ pə tənaɣa kʋfam pəsʋɣʋ, ɩsɩɩ Ɩsɔ ka tɛm yeluɣu kɛ hatoo lɔŋ na ɩ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa kʋpama yɔɣɔtɩ tɔ. 22Halɩ Moisi maɣamaɣa ná yɔɣɔta ɩ tɔm kɛ mpʋ sɩ: Tacaa mə Ɩsɔ ká kɔna-mɛɣɛ Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsʋlʋ nɔɣɔlʋ wei ɩ wɛ ɩsɩɩ má, na ɩ ká wɛɛ mə maɣamaɣa mə piitim tʋ, na ɩ́ ká təŋ tə təna nti ɩ ká heeli-mɛ tɔ. 23Ye wei ɩ ta nɩɩna Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsʋlʋ ɩnɩ, paa ləsɩ pʋntʋ kɛ Ɩsɔ yəlaa taa na pá kʋ-ɩ. 24Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa mpa pa təna pa yɔɣɔta pə kpaɣaʋ Samiyɛɛlɩ na ɩ waalɩ nyə́ma pa looŋa ŋkɛ ka tənaɣa mpʋ tɔ, pa yɔɣɔta kʋyɛɛŋ ɩnɛ ɩnɩ ɩ tɔm. 25Mpi Ɩsɔ ka tɔma sɩ ɩ ká ha na Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa ŋmaa pə tɔm tɔ, mɛɣɛ ɩ tɔma sɩ ɩ ká la. Halɩ mə tɔm kɛ Ɩsɔ ka yɔɣɔta saa wei ɩ́ na mə caanaa caanaa paa sɩɩ təmaɣa nɔɔsɩ tɔ. Waatʋ ɩnəɣɩ Ɩsɔ tɔma Apəlaham sɩ: Nyá piya tɔɔ kɛ́ maa la atɛ yəlaa tənaɣa kʋpantʋ. 26Pə tɔɔ kɛ́ Ɩsɔ ləsa ɩ təmlɛ tʋ tɔ, mə cɔlɔɣɔ ɩ laaləna-ɩ kɔnaʋ. Ɩ kɔna-mɛɣɛ-ɩ ḿpʋ́ɣʋ́ sɩ ɩ́ la-mɛɣɛ kʋpantʋ, sɩ ɩ́ laɣasɩ-mɛ na paa wei ɩ́ yele ɩ yaasi ɩsaɣaʋ.


text:
1
Yesu Krɩstʋ kɛ Tɔm ndʋ́ tɩlɩnɩ Ɛsɔ cɔlɔ yɔ
1Pʋcɔ Ɛsɔ pazɩ kedeŋa labʋ lɛ, weyi payaɣ se Tɔm yɔ, ɛɛwɛɛ. Ɛɛwɛ Ɛsɔ cɔlɔ, ɛnʋ lɛ Ɛsɔ. 2Ɛɛwɛ Ɛsɔ cɔlɔ nɛ pʋcɔ ɛ́lɛ́ la kedeŋa. 3Ɛ-yɔɔ Ɛsɔ tɩŋnaa nɛ ɛla pɩtɩŋa payɩ. Nabʋyʋ fɛyɩ se Ɛsɔ labɩ-pʋ nɛ ɛtatɩŋnɩ ɛ-yɔɔ. 4Ɛ-cɔlɔ wezuu wɛɛ nɛ kiyeki se ɛyáa ɛwɛɛ ñalɩmɩyɛ taa. 5Ñalɩmɩyɛ lakɩ nɛ pɩnaɣ cɩkpɛndʋʋ taa, ɛlɛ́ cɩkpɛndʋʋ tetisi ñalɩmɩyɛ ńɖɩ́ ɖɩ-tɔm.
6Nakʋyʋ wiye Ɛsɔ tiyi abalʋ nɔɔyʋ, payaɣ-ɩ se Yohanɛɛsɩ#1.6 Yohanɛɛsɩ: ɛnʋ lɛ Lɩm Sɔʋ Sɔnzɩ Laɖʋ Yohanɛɛsɩ.. 7Etiyi-i se ɛlɩzɩ ñalɩmɩyɛ ńɖɩ́ ɖɩ-aseɣɖe nɛ ɛyáa wɛnɩ lidaʋ ɖɩ-yɔɔ. 8Yohanɛɛsɩ ɛnʋ, pɩtɛkɛ ɛ-tɩ tɩŋa lɛ ñalɩmɩyɛ. Ɛlɛ́, ɛkɔm se ɛlɩzɩ ñalɩmɩyɛ aseɣɖe. 9Ńɖɩ́ lɛ ñalɩmɩyɛ siŋŋ, ɖɩkɔm kedeŋa yɔɔ se ɖɩñalɩ paa weyi ɛ-yɔɔ. 10Weyi payaɣ se Tɔm yɔ, ɛkɔm kedeŋa yɔɔ. Ɛ-yɔɔ Ɛsɔ tɩŋnaa nɛ ɛlabɩ-kɛ. Ɛlɛ́, kɔ-yɔɔ ñɩma tasɩm-ɩ. 11Ɛkɔm ɛ-maɣmaɣ ɛ-tɛ, ɛlɛ́, ɛ-ñɩma tamʋ-ɩ. 12Piyele mbá patɩŋa payɩ pamʋ-ɩ nɛ pɛwɛnɩ lidaʋ ɛ-yɔɔ yɔ, ɛha-wɛ ɖoŋ se papɩsɩ Ɛsɔ piya. 13Patalʋlɩ-wɛ ɛzɩ ɛyáa sɔɔlʋʋ nɛ palʋlʋʋ pe-piya yɔ. Ɛlɛ́, Ɛsɔ hanɩ-wɛ wezuu kɩfalʋʋ.
14Weyi payaɣ se Tɔm yɔ, ɛpɩsɩ ɛyʋ nɛ ɛkɔɔ ɛwɛɛ ɖɛ-hɛkʋ taa. Ɛkɛ lootiye tʋ siŋŋ nɛ ɛtɛ ɛkɛ toovenim tʋ siŋŋ. Đɩna e-koboyaɣ, kɛwɛ ɛzɩ Caa Pɩyalʋ ɛgbamɩyɛ ñɩŋga yɔ.
15Ɛ-yɔɔ Yohanɛɛsɩ lɩzɩ aseɣɖe nɛ ɛma kubuka se: «Ɛ-tɔm mɔyɔɔdaɣ se: ‹Ma-wayɩ lɛ, weyi ɛkɔŋ yɔ, ɛkɩlɩ-m, mbʋ́ pʋyɔɔ yɔ, ɛɛwɛɛ nɛ pʋcɔ palʋlɩ-m.› » 16Meheyiɣ-mɩ se ɛha ɖatɩŋa payɩ mbʋ́ ɛwɛna yɔ pʋ-hɔɔlʋʋ nakʋyʋ, ɛlaba ɖatɩŋa lootiye siŋŋ, nɛ ɛwɛɛ pʋ-yɔɔ paa ɖooye. 17Toovenim lɛ, Mooyiizi yɔɔ Ɛsɔ tɩŋnaa nɛ ɛɖʋ-ɖʋ paɣtʋ. Ɛlɛ́, Yesu Krɩstʋ yɔɔ ɛtɩŋnaa nɛ ɛlabɩ-ɖʋ lootiye nɛ ɛwɩlɩ-ɖʋ toovenim. 18Nɔɔyʋ tana Ɛsɔ wiɖiyi kaʋ. Ɛlɛ́, ɛ-Pɩyalʋ ɛgbamɩyɛ nɖɩ́ ɖɩ nɛ Caa pɛwɛ ɖama taa nɛ ɖɩkɛ Ɛsɔ yɔ, ńɖɩ́ wɩlɩnɩ-ɖʋ mbʋ́ Ɛsɔ kɛnaa yɔ.
Yohanɛɛsɩ Lɩm Sɔʋ Sɔnzɩ Laɖʋ lɩzɩ aseɣɖe
(Mat 3.1-12; Mrk 1.1-8; Luk 3.1-18)
19-20Yuda ñɩma ñʋndɩnaa kʋsɩ pɔ-cɔjɔnaa nɛ Leevi liɖe taa ñɩma nɛ Yeruusalɛm nɛ petiyi-wɛ se powolo pɔpɔzɩ Yohanɛɛsɩ se: «Ña lɛ anɩ?» Ɛlɛ́, ɛlɩzɩ aseɣɖe patɩŋa pɛ-ɛsɩndaa yem kpayɩ se: «Pɩtɛkɛ ma lɛ Weyi Ɛsɔ Lɩzaa Yɔ.» 21Peeɖe patasɩ-ɩ pɔzʋʋ se: «Ña lɛ anɩ kpem? Ña lɛ Elii yaa we?» Ecosi se: «Aayɩ.» Peeɖe patasɩ-ɩ pɔzʋʋ se: «Ña lɛ náyʋ weyi ɖɩɖaŋaa yɔ yaa we?» Ecosi se: «Aayɩ.» 22Ɛlɛ́, patasɩ-ɩ pɔzʋʋ se: «Ña lɛ anɩ kpem yɔ? Heyi-ɖʋ nɛ ɖiwolo ɖiheyi mbá petiyi-ɖʋ yɔ. Ña-maɣmaɣ lɛ, ŋmaɣzɩɣ se ŋkɛ anɩ kpem?» 23Peeɖe Yohanɛɛsɩ cosi-wɛ se ma lɛ weyi náyʋ Ezaayii yɔɔdɩ ɛ-tɔm yɔ. Ɛyɔɔdaa se:
«Nɔɔyʋ susuu lakʋ taa se pɔñɔɔzɩ Kɩpaɣlʋ
nʋmɔʋ nɛ pala nɛ kʋtʋʋzɩ camɩyɛ.»
24Mbá petiyi-wɛ Yohanɛɛsɩ cɔlɔ yɔ, Farɩsɩ ŋgbɛyɛ taa ñɩma kɛwɛ pa-taa. 25Paba pɔzɩnɩ-ɩ se: «Ŋtɛkɛ Weyi Ɛsɔ Lɩzaa Yɔ yaa náyʋ weyi ɖɩɖaŋaa yɔ yaa Elii lɛ, pɩlabɩ ɛzɩma nɛ ŋlakɩ ɛyáa lɩm sɔʋ sɔnzɩ?» 26Ɛlɛ́, Yohanɛɛsɩ cosi-wɛ se: «Ma lɛ, malakɩ ɛyáa lɩm sɔʋ sɔnzɩ. Ɛlɛ́, nɔɔyʋ wɛ mɩ-hɛkʋ taa, ɩtasɩm-ɩ. 27Ma-wayɩ lɛ, ɛnʋ kɔŋna. Ɛkɩlɩ-m, mantamʋna se moluŋ nɛ mɛyɛɖɩ ɛ-naataŋgbala tɔnzɩ.» 28Pʋnɛ pɩtɩŋa payɩ pɩlakaɣ tɛtʋ cikpetu ndʋ́ payaɣ se Betaanii yɔ, tɩ-taa ɖenɖe Yohanɛɛsɩ lakaɣ ɛyáa lɩm sɔʋ sɔnzɩ yɔ. Tɛtʋ ńdʋ́, tɩɩwɛ Yɔɔrdaŋ pɔɔ wayɩ.
Yesu kɛ Ɛsɔ pɩyalʋ
29Tɛʋ fema lɛ, Yohanɛɛsɩ na Yesu wokaɣ ɛ-cɔlɔ. Peeɖe eheyi ɛyáa se: «Ɩna Ɛsɔ Heɣa. Ŋ́gá mʋʋnɩ ɛyáa tɩŋa payɩ kɩwɛɛkɩm. 30Kɔ-tɔm mɔyɔɔdaɣ se ma-wayɩ lɛ, nɔɔyʋ kɔŋ. Ɛlɛ́, ɛkɩlɩ-m, mbʋ́ pʋyɔɔ yɔ, ɛɛwɛɛ nɛ pʋcɔ palʋlɩ-m. 31Mantaasɩm-ɩ. Ɛlɛ́, mɔnkɔm mala ɛyáa lɩm sɔʋ sɔnzɩ se Izrɛɛlɩ ñɩma tɩŋa ɛsɩm-ɩ.»
32Yohanɛɛsɩ tasɩ yɔɔdʋʋ se: «Mana Fezuu Kiɖeɖeu, kɩlɩnɩ ɛsɔdaa ɛzɩ halikuku yɔ nɛ kitii kɩcaɣ ɛ-yɔɔ. 33Mantaasɩmdɩ-ɩ. Ɛlɛ́, Ɛsɔ weyi etiyi-m se mala ɛyáa lɩm sɔʋ sɔnzɩ yɔ, eheyi-m se: ‹Ŋkɔŋ naʋ Fezuu Kiɖeɖeu tiba nɛ kɩcaɣ nɔɔyʋ yɔɔ. Ɛnʋ kɔŋnɩ ɛyáa labʋ sɔnzɩ nɛ Fezuu Kiɖeɖeu ɖoŋ.› 34Lɛɛlɛɛyɔ mana ḿbʋ́, pʋ-yɔɔ mankaɖɩɣ-mɩ toovenim se ɛnʋ lɛ Ɛsɔ Pɩyalʋ.»
Yesu yaɣ e-tiyiyaa kajalaɣ ñɩma
35Tɛʋ fema lɛ, Yohanɛɛsɩ nɛ ɛ-tɔmkpɛlɩkɩyaa taa naalɛ papɩsɩ lone ńɖɩ́ ɖɩ-taa peeɖe. 36Pɩkɛdaa lɛ, Yohanɛɛsɩ na Yesu ɖɛɣaɣ. Peeɖe eheyi-wɛ se: «Ɩna Ɛsɔ Heɣa.»
37Ɛ-tɔmkpɛlɩkɩyaa ḿbá panɩ ḿbʋ́ lɛ, pakʋyɩ patɩŋ Yesu wayɩ. 38Yesu kisaa nɛ ɛna patɩŋaɣ-ɩ ḿbʋ́ lɛ, ɛpɔzɩ-wɛ se: «Ɛbɛ ɩñɩnɩɣ?» Paba ñɔpɔzɩ-ɩ se: «Raabii! Le ŋwɛɛ?» Raabii tɔbʋʋ se Wɩlɩyʋ. 39Ɛlɛ́, ecosi-wɛ se: «Ɩkɔɔ nɛ ɩna.» Peeɖe patɩŋ-ɩ ɖɔɖɔ nɛ powolo pana ɖenɖe ɛwɛɛ yɔ nɛ pa nɛ ɩ pacaɣ peeɖe kɩyakʋ ŋ́gʋ́. Đanaɣ wɩsɩ wɛlʋʋ pɩlakaɣ ḿbʋ́.
40Tɔmkpɛlɩkɩyaa naalɛ mbá Yohanɛɛsɩ yɔɔdɩ Yesu tɔm nɛ panɩɩ nɛ patɩŋ Yesu ɛnʋ ɛ-wayɩ yɔ, payaɣ pa-taa lɛlʋ se Andree. Ɛnʋ lɛ Siimɔɔ Pɩyɛ neu. 41Mbʋ́ Andree ɛnʋ ɛcalɩ labʋ yɔ lɛ se: ɛñɩnɩ ɛ-ɖalʋ Siimɔɔ nɛ eheyi-i se: «Đɩna Meesii.» Meesii tɔbʋʋ se Weyi Ɛsɔ Lɩzaa Yɔ.
42Peeɖe ɛkpaɣ-ɩ nɛ ewoni-i Yesu cɔlɔ. Patalaa lɛ, Yesu cɔnɩ-ɩ pɩŋŋ nɛ ɛtɔ se: «Ña lɛ Yohanɛɛsɩ pɩyalʋ weyi payaɣ se Siimɔɔ yɔ, pɔkɔŋ-ŋ yaʋ se Sefaasɩ.» Sefaasɩ tɔbʋʋ se Pɩyɛ.
43Tɛʋ fema lɛ, Yesu ɖʋ se ewoki Galilee egeetiye taa. Ɛɖɛɣaɣ lɛ, ɛna Filiipu nɛ eheyi-i se: «Tɩŋ ma-wayɩ.» 44Filiipu tɛ lɛ Bɛtsayɩda tɛtʋ cikpetu taa. Andree nɛ Pɩyɛ pɛ-tɛ lɛ peeɖe ɖɔɖɔ. 45Pʋwayɩ lɛ, Filiipu na Nataanayɛɛlɩ nɛ eheyi-i se: «Đɩna weyi Mooyiizi ma ɛ-tɔm paɣtʋ takayaɣ taa nɛ náyaa yɔɔdɩ ɛ-tɔm ɖɔɖɔ yɔ. Ɛnʋ lɛ Nazarɛɛtɩ tʋ Yozɛɛfʋ pɩyalʋ weyi payaɣ se Yesu yɔ.» 46Ɛlɛ́, Nataanayɛɛlɩ pɔzɩ-ɩ se: «Pʋyʋ kɩbanʋ pɩzɩɣ pɩlɩɩnɩ Nazarɛɛtɩ yaa we?» Filiipu cosi-i se: «Kɔɔ nɛ ŋna.»
47Yesu na Nataanayɛɛlɩ wokaɣ ɛ-cɔlɔ lɛ, ɛtɔ se: «Ɩna Izrɛɛlɩ pɩɣa maɣmaɣ. Kaamuluu nɔɔyʋ kaʋ.» 48Peeɖe Nataanayɛɛlɩ pɔzɩ Yesu se: «Ɛzɩma ŋlaba nɛ ŋsɩm-m?» Yesu cosi-i se: «Mana-ŋ alɩwaatʋ ndʋ́ ŋŋwɛ hiyuú tɛɛ yɔ nɛ pʋcɔ Filiipu ya-ŋ.» 49Peeɖe Nataanayɛɛlɩ heyi-i se: «Wɩlɩyʋ! Ña lɛ Ɛsɔ Pɩyalʋ. Ña lɛ Izrɛɛlɩ ñɩma wiyaʋ.» 50Yesu cosi-i se: «Ceeke meheyuu-ŋ se mana-ŋ hiyuú tɛɛ yɔ ŋtisaa se ma lɛ Ɛsɔ Pɩyalʋ yaa we? Meheyiɣ-ŋ se ŋkɔŋ naʋ mbʋ́ pɩkɩlɩ ḿbʋ́ yɔ.» 51Yesu tasɩ yɔɔdʋʋ se: «Toovenim lɛ, mankaɖɩɣ-mɩ se ɩkɔŋ naʋ ɛsɔdaa tʋlaa nɛ Ɛsɔ tiyiyaa tɩŋɩɣnɩ Ɛyʋ Pɩyalʋ ma mɔ-yɔɔ nɛ pakpaɣ nɛ petiki.»


text: 1Farizɛɛnrɔ kan sadisɛɛnrɔ kɩ a zɔ Yeezuu ma, ŋnɩ hoser yɛ han, k'a makra ba. 2Yeezuu n a nyɩ bɔ ŋ nʋ, a ʋ: "Kʋ woso lɛ a zo, b'awɔɔ ʋ, lɛɛ yɩm mɩŋŋa, bala, brama bɩ piin•••. 3Dɔgta m, b'awɔɔ ʋ la bam her, bala, brama bɩ piin••• b'a kundə sɔ. Awɔɔ brama mim dɔ, b'awɔɔ b'a dam ma a hɔɔ kʋ ŋ nɩ bam dɩɩtaa rɔ wɔɔ jɩ dɔ y. 4Her gʋɔɔ bʋnyaarɔ kʋ ŋ bɩr Woso lɛ sim nɔ wɔɔ ɩ hoser yɛrɛ, bɩ ŋ bɩ hoser vanta yɩrɛ kʋ Zonas hɔ bɩ bɛɛ y." A n a gʋ ŋ ma, an cem. 5A hʋr kʋ Yeezuu ʋ kan a karɩndanyɩnɔ wɔɔ kɩ ŋnɩ bra higʋta bɩ gəm deem bɩ ra bɩ, bur tɔ bɔ karɩndanyɩnɔ wɔɔ nɔ ʋ. 6Yeezuu n a hɩ ŋ nɩ, a ʋ: "K'a dundo a zi, k'a a ba laatʋ farizɛɛnrɔ kan sadisɛɛnrɔ kɩ nyʋnyɔɔ bɩ ma." 7Ŋ n bɔkarɛ, ŋn'a hɩm kʋ m, ŋ ʋ: "Kʋ wɔɔ n bur sa bɩ y'a ka an naa hɩ." 8Yeezuu n a dɔ, an a hɩ ŋ nɩ, a ʋ: "A lɔ awɔɔ n'a hɩm kʋ m, a ʋ: kʋ wɔɔ n bur sa bɩ minto nɩ? Awɔɔ sɩrakarɛ bɩ gʋta y! 9Awɔɔ gɔɔta a bɩr naa jɩ dɔm na? Kʋ mɔɔ bur soor zɩnzɛ ra, m a ka gʋɔɔyaarɔ tisi soor ʋ bɩ, a tɔ b'awɔɔ nɔ ʋ ra? Awɔɔ kuuro gʋr kasɩ lɛ ma karɔ? 10Bɩ, kʋ mɔɔ bur saanhɩna zɩnzɛ ra m a ka gʋaa tisi si ʋ bɩ, kasɩ lɛ ma karɔ awɔɔ kuuro gʋr ʋ? A tɔ b'awɔɔ nɔ ʋ ra? 11A a ba lɔ awɔɔ n a jɩ ma, a ʋ, bur bɛɛ mɔɔ n'a hɩm ma? K'a dundo a zi kan farizɛɛnrɔ, sadisɛɛnrɔ nyʋnyɔɔ bɩ kɩ." 12A m naa, karɩndanyɩnɔ wɔɔ n bɔkarɛ, ŋn'a jɩ ma, ŋn'a dɔ ŋ ʋ, bur barɛ nyʋnyɔɔ bɛɛ an n'a hɩm ma y. Farizɛɛnrɔ kan sadisɛɛnrɔ kɩ hɔdɩndarɛ an n'a hɩm ma. 13Ŋ yaa lee ku kʋ kʋ n n'a hɩm ma, ŋ ʋ: Filipi-Sezaaree kʋrɔ wɔɔ ʋ. Yeezuu laaka da a karɩndanyɩnɔ wɔɔ han, a ʋ: "Gʋɔɔ wɔɔ y'a hɩrɛ, ŋ ʋ: nka m Gʋaanyɩ bɩ nɩ?" 14Ŋ n a nyɩ bɔ ʋ, ŋ ʋ: "Gɔsɩnnɔ y'a hɩrɛ, ŋ ʋ: Zaan-Batiisi m, nawɔnnɔ ʋ: Elii m, gɔsɩnnɔ a ya, ŋ ʋ: Zeremii m, gɛɛ, wosolɛsinnɩsorazannɔ wɔɔ deem m." 15A n ŋ lar, a ʋ: "B'awɔɔ, awɔɔ y'a hɩrɛ, a ʋ: nka m mɔɔ nɩ?" 16Pɩyɛɛr n meerbaa bɩ si, an a nyɩ bɔ ʋ, a ʋ: "Krista bɩ n'ɩbɩɩ m, Woso k'an mɩsɩr bɩ nyɩ." 17Yeezuu n a hɩ m, a ʋ: "Mimbirenyɩntazaa n'ɩbɩɩ m, Sɩmɔɔn, Zonas nyɩnnɩ, bala, gʋaa bɛɛ sɩra naa do hɩnka ɩbɩɩ nɩ y. Mɔɔ Zɩ k'a nɩ arzana ʋ bɩ m. 18Bɩ, mɔɔ y'a hɩrɛ ɩbɩɩ m, Pɩyɛɛr n'ɩbɩɩ m, bɩ ci naa do mɔɔ n nɩ m sokʋma bɩ dɔrɛ a burə ʋ. Zɛ kan a paŋŋa kɩ bɩ bʋrm la y. 19Mɔɔ Woso cirbəə cɛnyɩrɔ karɛ ɩbɩɩ ʋ, hɔ haay k'ɩbɩɩ n n'a kʋsɩm tara burə ʋ bɩ, n y'a kʋsɩm arzana ʋ, hɔ haay k'ɩbɩɩ n n'a hʋrm tara burə ʋ bɩ, n y'a hʋrm arzana ʋ." 20Naa do jɛ ʋ, a lɛ ka ŋ ʋ mɩŋŋa, a ʋ: ŋ b'a hɩ gɔsɩ m, ŋ ʋ, Krista n'awɔɔ nɩ y. 21A n a sa wakatɩ bɩ do ma, Yeezuu a sɩŋŋɩda sa, an nɩ hɔ dɩndarɛ a karɩndanyɩnɔ wɔɔ m, a ʋ: "Pakra m, kʋ m ta Zerizalɛm ʋ kʋ m aa fɩr yɩ gʋta gʋɔɔgusinno kan wosocɛmannɩbənno jɩtannɔ, wosocikarɩnsaambɔɔ kɩ wɔ ʋ. Ŋ mɔɔ zɛm gər. B'a dɔmɩm kaakʋ hinni ʋ, Woso mɔɔ mɩm bɔŋ ʋ." 22Pɩyɛɛr n Yeezuu gaa, an bɔ m toore ma, an nɩ nyaa bam kan kɩ, a ʋ. "Woso dɔrɛ ɩ ma kan naa kɩ Zuuba, mim naa do b'ɩ b'ɩ yɩrɛ y." 23Bɩ, Yeezuu a bɔ, an a hɩ Pɩyɛɛr m, a ʋ: "Ɩ jɛ bɔ mɔɔ jɩr ʋ! Sʋtaana, mɔɔ makra ɩbɩɩ n'a bam, ɩbɩɩ hɔɔndarɛ bɩ n bɔ kʋ ʋ kan Woso hɔ kɩ y. Gʋɔɔ hɔɔndarɛ m." 24Bɩ kur bɩ, Yeezuu a hɩ a karɩndanyɩnɔ wɔɔ m, a ʋ: "Kʋ gʋaa lɛ taa k'a zu mɔɔ ʋ, k'an sɔ a mɩŋŋa m, k'an a gɔdarkʋra busu, an zu mɔɔ ʋ. 25Bala, kʋ gʋaa lɛ taa k'a a meeyaa bʋmbɔ, a b'a meeyaa bʋmbɔrɛ yɩrɛ y. Bɩ, kʋ gʋaa ga mɔɔ tɔ ma a y'a meeyaa bʋmbɔrɛ yɩrɛ. 26Bɩ, kʋ gʋaa a so durnya hɔ haay ʋ, an bɔkarɛ an kʋrɔ mɩsɩrbaa k'a nyarɛ ba ʋ bɩ ma, a nyɔɔdʋ ɩ ka? Gɛɛ gʋaa y'a mɩsɩrbaa lʋrm kan bɔ kɩ? 27Bala, Gʋaanyɩ bɩ zɛrɛ a Zɩ lɛbɔʋrɛ nɔ ʋ kan a malɛɛkarɔ kɩ. Dɔmɩm bɩ do ʋ bɩ, a gʋaa biyəə zibəə nyɔɔdʋ kaŋ ʋ." 28Yeezuu a ya, an a hɩ ŋ nɩ, a ʋ: "Sɩra mɔɔ n'a hɩrɛ awɔɔ m, gʋɔɔ kʋ ŋ nɩ naa ʋ naa, gɔsɩnnɔ zɛ b'a kure, kʋ ŋ n Gʋaanyɩ bɩ yɩ an bʋr a cirbəə nɔ ʋ y."


text: 1Hapata ɛngi, mi zɔka ma telenge ha ziloa ha ngɔn tɛ. Ha kɔ wa, wɛnɛ baa sɔtɛ nu fongo nɛ ma zio gbazɔbhɔ. 2Nɛ wɛnɛ baa ndibha, ka dung nɛ̂ gɔk mɔ koto ngimɔ, ka ɛ sa nde, Gdanga Sɔ mana Satan, nɛ wɛnɛ sanga ndibha ɛngɛ nɛ gbazɔbhɔ lɛm bɛlɛ tomay ndang. 3Nɛ telenge pio wɛnɛ ha zang fongo, a gɔma nua, nɛ a sɔbha nua nɛ gdangi tuka nde, ndibha aosili hio kandɔ fin na, kanɛ bɛlɛ tomay ndang pena ing. Hapata bɛlɛ ndɔng, lɛma nde, ɛ agbosisi wɛnɛ hazu bebe ngimɔ. 4Hapata, mi zɔka hio solowan. Hio wi ka dungɔnu ha zua, kpaa ziomɔ mɛ gɔn kita. Mi zɔka fin sɔtɛ hio wi ndɔng ka ɛ bagdɛngiri gɛl mbwa, hazu mbwa bapam tɛwen ka Jésus kɛ wena, nɛ hazu mbwa babul wen pɛ Sɔ. Mbwa tɛ lukisi ngase ngɔnzu, ngase zizi tɛ wa na, nɛ mbwa bakafi mɛ kpa dafu ling ngɔnzu ha sɔngsi mbwa mana ha kɔ mbwa. Mbwa fɛt guotɛ nɛ tunɔ, nɛ mbwa tɛ bo nɛ̂ hio kongapora hinɛ Christ lɛm bɛlɛ tomay ndang. 5Ɛngɛ nɛ̂ bosi guotɛ ha soko hio fiowi. Hio olo fiowi lɛm gutɛ nɛ tunɔ na, kanɛ bɛlɛ ndɔng tomay ndang pena fɛt ing. 6Totɛ ha hio wi ndɔng ka begutɛ ha bosi guotɛ ɛngɛ, mbwa bedung nɛ̂ hio nzɔy wi pɛ Sɔ. Zebwa fio bo nɛ ziomɔ hazu mbwa na. Mbwa bedung nɛ̂ hio wan-hasadaka pɛ Sɔ nɛ pɛ Christ, nɛ mbwa bedung nɛ̂ kongapora hinɛ Christ ha hio bɛlɛ ndɔng tomay ndang. 7Ka hio bɛlɛ ndɔng tomay ndang pena kari, ɛ begbosisi Satan ha zɔbhɔ pɛa. 8A benɛ nɛ osili hio kandɔ mɔ zu nu fɛt, ling hio kandɔ ndɔng nde, Gog nɛ Magog. A bewesiri mbwa fɛt hazu bi bulo, nɛ mbwa beyɛbhi tuka gbala lembe ha nukolo nana-litɔng. 9Mbwa yala dam zu nu fɛt, nɛ mbwa kɛlkata bhandi pɛ hio wi pɛ Sɔ hinɛ gasa le ka Sɔ ngoya pentɛ. Ma, we zilo ha ngɔn tɛ tɛ besisi mbwa fɛt. 10Nɛ Satan ka baosili mbwa, ɛ pio wɛnɛ ha zang tɔ we ka ba we nɛ piti, ha ndangtɛ bhandi ka ngɔnzu hinɛ wan-tɔkuliwen dalo dung ang. Haki mbwa bekpa yukotomɔ swe nɛ zɛ kpoo nɛ kpoo. 11Hapata ɛngi, mi zɔka ma gasa bu solowan, nɛ ma wi ka dungɔnu ha zua. Ngɔn nɛ nu yuo mɔ ha li wa, nɛ yo pena wong. 12Nɛ mi zɔka hio fiowi fɛt, mana gasaa mana bebea, ha yola ha li solowan. Ɛ gbosasa hio ma takarata gde long. Nɛ ɛ gbosasa ma mbing takarata ndang, yo nɛ̂ Takarata Tunɔ. Nɛ Sɔ gɔna kita ha zu hio fiowi lɛm nɛ hio deamɔ pɛ mbwa tuka ɛ ngɛraka yo ha zang hio takarata ndɔng. 13Nana-litɔng gbosasa hio wi ka bafe ang. Fio nɛ bhandi pɛ hio fiowi fin gbosasa hio fiowi pɛ mbwa. Nɛ Sɔ gɔna kita ha zu mbwa fɛt lɛm nɛ deamɔ pɛ mbwa. 14Hapata, ɛ pio fio hinɛ bhandi pɛ hio fiowi ha zang tɔ we. Tɔ we ɛngɛ, yo nɛ̂ zebwa fio. 15Nɛ hio wi fɛt ka ɛ tɛ ngɛriki ling mbwa ha Takarata Tunɔ na, ɛ pio mbwa ha zang tɔ we.


text: 1Kʋyɛɛŋ ɩnɩ ɩ taa, samaa tasa kotuɣu kɛ sɔsɔm, pa fɛɩna kʋtɔɣɔʋ. Tənaɣa Yesu yaa ɩ ɩfalaa na ɩ́ tɔ-wɛ sɩ: 2Yəlaa panɛ pa tɔm wɛ-m pətɔɔtəlɛ. Ɩ́ nyənɩ kʋyɛɛŋ tooso kɔlɔ pa wɛ ma kiŋ cənɛ na pa kʋtɔɣɔʋ tɛma. 3Ye ma yelaa sɩ pá kpena nyɔɣɔsɩ, lɛlaa ká kpisi tɔnəŋ kɛ mpaaʋ taa. Pə taɣa pʋlʋ, pa paɣalɛ lɩɩ pooluŋ kɛ́. 4Tənaɣalɛ ɩ ɩfalaa sɩ: Leɣe yʋlʋ ná hikiɣi tɔɣɔnaɣa kɛ nyɩɩtʋ taa cənɛ na ɩ́ cɛla kʋpiŋ kʋnɛ kʋ təna? 5Ɩlɛna Yesu pɔɔsɩ-wɛ sɩ: Potopotonaa ɩsənaɣa ɩ́ wɛna? Ɩlɛna pá cɔ-ɩ sɩ: Naatosompɔɣɔlaɣa kɛ́. 6Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu heela samaa sɩ: Ɩ́ caɣa atɛ. Tənaɣa ɩ kpaɣa potopotonaa mpɛ pa naatosompɔɣɔlaɣa na ɩ́ sɛɛ Ɩsɔ kɛ́ ɩ́ na təmlɛ, na ɩ́ faɣa-wɛ na ɩ́ cɛla ɩ ɩfalaa sɩ: Ɩ́ cɔɔ na ɩ́ tala-wɛ. Na pɛlɛ pá la mpʋ. 7Paa wɛna tiina səkpena kɛ pəcɔ tɔtɔ. Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu sɛɛ Ɩsɔ kɛ́ ɩ́ na təmlɛ kɛ pə tɔɔ, ɩlɛna ɩ́ tɔ ɩ ɩfalaa sɩ pá tala-wɛɣɛ-yɛ tɔtɔ. 8Ḿpʋ́ɣʋ́ pa təna pa tɔɣaa na pá haɣa. Ɩlɛna ɩ ɩfalaa koti hɔɣɔlasɩ nsi sɩ kpisaa tɔ na pə su tɔkʋŋ naatosompɔɣɔlaɣa. 9Pəyele yəlaa mpa pa tɔɣaa tɔ pa nyɔɔŋ ka tala ɩsɩɩ iyisi liɣiti (4000). Pə tɛma mpʋ, ɩlɛna Yesu tɔ-wɛ sɩ pá kpe. 10Ɩlɛna ɩnɩ na ɩ ɩfalaa pá kpa kpɩɩlʋɣʋ taa kɛ́ kpakpaa na pá polo timpi pa yaa sɩ Taləmanuta tɔ. 11Ḿpʋ́ɣʋ́ Falisanaa kɔma na pá sʋʋ Yesu kɛ kpɛɛsənaʋ. Na pá kuuki ɩ nɔɣɔ sɩ ɩ́ la piti təmlɛ natəlɩ na pə́ hʋ́lɩ́ sɩ ɩ toŋ lɩɩna Ɩsɔ kiŋ. 12Tənaɣa Yesu mɔla ɩ taa kɛ́ teu na ɩ́ tɔ sɩ: Kʋfalaŋ yəlaa mɛ, ɩ́ pɛɛkəɣɩ piti təmlɛ suwe? Tampana kɛ ma heeliɣi-mɛ, ɩ́ kaa na piti təmlɛ natəlɩ se. 13Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ yela-wɛ na ɩ́ taɣanɩ kpɩɩlʋɣʋ taa kɛ́ kpaʋ na ɩ́ tɛsəna kʋteŋ lɛŋkʋ tɔɔ. 14Yesu ɩfalaa ka sɔɔ kʋtɔɣɔʋ kpaɣaʋ. Potopoto kʋlʋm ka wɛnna pa kiŋ kɛ kpɩɩlʋɣʋ taa. 15Ɩlɛna Yesu kpaalɩ-wɛ sɩ: Ɩ́ la laakalɩ na Falisanaa na Helɔtɩ pa kʋkʋsʋm. 16Ɩlɛna ɩ ɩfalaa sʋʋ təmaɣa tɔm sɩ: Tə fɛɩna potopotonaa tɔɣɔ ɩ yɔɣɔtəɣɩ mpʋ. 17Yesu nɩɩ nti pa tɔŋna yɔɣɔtʋɣʋ kɛ mpʋ tɔ, ɩlɛna ɩ́ pɔɔsɩ-wɛ sɩ: Pepe tɔɔ kɛ́ ɩ́ tɔŋ sɩ ɩ́ fɛɩna potopotonaa tɔ pə tɔɔ? Haləna saŋa ɩ́ ta cɛkəna kɛlɛ? Ɩ́ ta nyənta kɛlɛ? Pə kʋ mə laɣatʋ kɛ? 18Ɩ́ wɛna ɩsɛ pəyele ɩɩ naakɩ? Ɩ́ wɛna ŋkpaŋŋ pəyele ɩɩ nɩɩkɩ? Ɩ́ sɔɔwaɣa? 19Saa wei ma faɣa potopotonaa kakpasɩ na yəlaa iyisi kakpasɩ (5000) tɔɣɔ tɔ, tɔkʋŋ ɩsənaɣa kʋkpisasɩ suwa na ɩ́ kpaɣa? Ḿpʋ́ɣʋ́ pa cɔwa sɩ: Naanʋwa na naalɛ. 20Pəlɛ pə paasi waatʋ wei ma faɣa potopotonaa naatosompɔɣɔlaɣa na yəlaa iyisi liɣiti (4000) tɔɣɔ tɔ, tɔkʋŋ ɩsənaɣa ɩ́ tʋ hɔɣɔlasɩ kʋkpisasɩ? Ɩlɛna pá tɔ sɩ: Tɔkʋŋ naatosompɔɣɔlaɣa. 21Ɩlɛna Yesu pɔɔsɩ-wɛ sɩ: Pə na pə mpʋ na ɩ ta cɛkənta? 22Pa tala Pɛtɛsaita, ɩlɛna pá kɔna-ɩ yʋlʋm nɔɣɔlʋ, na pá wiina-ɩ sɩ ɩ́ tokina-ɩ. 23Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu hɔma ɩ niŋ taa na ɩ́ lɩɩna ɩcatɛ waalɩ, na ɩ́ la ntaɣama na ɩ́ taa yʋlʋm ɩnɩ ɩ ɩsɛ, na ɩ́ tənɩ ɩ niŋ kɛ ɩ tɔɔ. Ɩlɛna ɩ́ pɔɔsɩ-ɩ sɩ: N naakɩ pʋlʋ? 24Ḿpʋ́ɣʋ́ yʋlʋm kʋsa ɩsɛ na ɩ́ tɔ sɩ: Ma loosiɣi yəlaa təcantəlaa na pá wɛ ɩsɩɩ tɩɩŋ na pá tɔŋ. 25Ɩlɛna Yesu tasa ɩ niŋ tənʋɣʋ kɛ yʋlʋm ɩsɛ tɔɔ na pə́ waa-ɩ. Ɩlɛna ɩ́ nyənɩ pooluŋ na ɩ́ na pə təna təcɛɩcɛɩ. 26Ɩlɛna Yesu heeli-ɩ sɩ ɩ́ kpe. Ɩ́ taa məlɩ ɩcatɛ taa. 27Yesu na ɩ ɩfalaa pa kʋla təna ɩlɛna pá tɛɛ Sesalee Filipʋ acalɛɛ taa. Pa wɛ mpaaʋ taa ɩlɛna ɩ́ pɔɔsɩ ɩ ɩfalaa sɩ: Yəlaa tɔŋ sɩ ma kɛ́ awe? 28Ḿpʋ́ɣʋ́ pɛlɛ sɩ: Pa tɔŋ sɩ n kɛ́ Ɩsɔ lʋm sɔlʋ Yohaanɩ. Lɛlaa sɩ Ilii, na lɛlaa sɩ n kɛ́ Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa taa nɔɣɔlʋɣʋ. 29Tənaɣa ɩ pɔɔsa-wɛ sɩ: Na mɛ se, mə hʋʋkɩ sɩ ma kɛ́ awe? Ḿpʋ́ɣʋ́ Piyɛɛ nɔɣɔ təkpaʋ sɩ: N kɛ́ Mesii. 30Ɩlɛna ɩ́ kpaalɩ-wɛ sɩ pá taa heeli-təɣɩ nɔɣɔlʋ. 31Pəlɛ pə waalɩ kɛ́ ɩ sʋʋ ɩ ɩfalaa kɛ heeluɣu sɩ: Pə wɛɛ sɩ Yʋlʋ Pəyaɣa má maa tɔɣɔ kʋnyɔŋ kɛ sɔsɔm. Na nyʋɣʋ nyə́ma na kɔtəlaa sɔsaa na Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlaa ká lɔ-m, halɩ pá kʋ-m. Ɩlɛ maa fe pə kʋyɛɛŋ tooso wule. 32Ɩ heela-wɛɣɛ-təɣɩ təfoo kɛ́ yəlaa taa. Ḿpʋ́ɣʋ́ Piyɛɛ yaa-ɩ kpeeŋa na ɩ́ təkɩ-ɩ-tɩ. 33Tənaɣa Yesu pəsəna ɩ ɩfalaa tɔɔ na ɩ́ kaləna Piyɛɛ kɛ teu sɩ: Satanɩ tɛɛ ma tɔɔ, nyá hʋwɛɛ ta kɛ Ɩsɔ nyəna, yəlaa nyəna kɛ́. 34Pəlɛ pə waalɩ ɩ yaa samaa na ɩ ɩfalaa, ɩlɛna ɩ́ tɔ-wɛ sɩ: Ye wei ɩ caa sɩ ɩ́ təŋɩ-m, pʋntʋ ɩ́ la ɩ təɣɩ awusa, na ɩ́ səɣələɣɩ ɩ səm tesika na ɩ́ təŋəɣəna-m. 35Pə taɣa pʋlʋ, ye wei ɩ pɛɛkəɣɩ ɩ weesuɣu təcututu ɩ tɛŋna səpʋ. Ama wei ɩ́ lapa ɩ təɣɩ awusa kɛ ma tɔɔ, na ma Laapaalɩ Kʋpaŋ tɔɔ, pʋntʋ ka hikina weesuɣu. 36Ye yʋlʋ pəsaa na ɩ́ hiki antulinya nyəm təna na ɩnɩ ɩ maɣamaɣa ɩ́ sɩ ɩ kawaaɣa ntɛ́ we? 37Pʋlʋpʋ wɛɛ mpi yʋlʋ ká kpaɣa na ɩ́ laɣasəna ɩ weesuɣu tɔ? 38Ye wei ɩ səpa ma fɛɛlɛ yaa ma kʋsɛɣɛsətʋ fɛɛlɛ kɛ kʋfalaŋ yəlaa panɛ mpa pa kisa Ɩsɔ kɛ́ təŋʋɣʋ na pá lakɩ ɩsaɣatʋ tɔ pa hɛkʋ, Yʋlʋ Pəyaɣa má maa sɩ pʋntʋ fɛɛlɛ tɔtɔɣɔ ma məlʋɣʋ wule kɛ waatʋ wei maa kɔɔ na ma Caa teeli na ɩsɔtaa tillaa naŋŋ nyə́ma tɔ.