text: 1Taana yantʋ maama wʋnɩ taanɩ dɩlʋ na yɩ kamunu tɩn mʋ yɩ sɩ dɩbam jɩgɩ Wɛ kaanɩm yuutu wʋm kʋntʋ doŋ. Wʋntʋ mʋ je Wɛ-sɔŋɔ nɩ, Dam-Paŋwa Tu Wɛ paarɩ jangɔŋɔ kʋm jazɩm nɩ. 2O maa wʋ Wɛ di-laa cɩga cɩga wʋnɩ o tʋŋɩ o pa-DƖ. Jəgə kam kʋntʋ yɩ Yuutu Baŋa-Wɛ tɩtɩ sɔŋɔ mʋ, kʋ daɩ lʋgʋ baŋa vwe dɩlʋ nabiinə na pugi sɩ ba taa zuli-DƖ da tɩn. 3Wʋlʋ maama na yɩ Wɛ kaanɩm yuutu tɩn tɩtʋŋɩ yɩ sɩ o taa maɩ pɛɛra dɩ vara mʋ o kaanɩ Baŋa-Wɛ. Dɩbam Wɛ kaanɩm yuutu Zezi dɩ nan maŋɩ sɩ o taa jɩgɩ kʋlʋ o na w'ʋ pa Wɛ tɩn. 4Zezi nan ya ta na wʋ lʋgʋ baŋa nɩ, o b'a ta yɩ Wɛ kaanɩm tu. Bɛŋwaanɩ Wɛ kaanɩm tiinə maŋɩ ba wʋ lʋgʋ baŋa nɩ, yɩ ba yəni ba maɩ pɛɛra ba ma kaanɩ Wɛ, kʋ maŋɩ dɩ Moyisi cullu tɩm na brɩ te tɩn. 5Bantʋ na yəni ba tʋŋɩ ba pa Wɛ te tɩn yɩ wəənu tɩlʋ na wʋ Wɛ-sɔŋɔ nɩ tɩn nyɩnyʋgʋ dɩ tɩ luluŋu mʋ. Moyisi dɛɛn na lagɩ o pu vwe dɩlʋ nɔɔna na w'ʋ ta paɩ Wɛ zulə dɩ wʋnɩ tɩn, Wɛ dɛɛn brɩ-o o na w'ʋ kɩ te, yɩ DƖ ta DƖ wɩ: "Kwaanɩ n kɩ wəənu tɩm maama sɩ tɩ taa nyɩ nɩ amʋ na maŋɩ a brɩ-m piu kʋm yuu nɩ te tɩn." 6Kʋ daarɩ lele kʋntʋ, Zezi na tʋŋɩ o pa Wɛ te tɩn tiini kʋ jɩgɩ kuri lanyɩranɩ kʋ dwe kaanɩm tiinə bam tɩtʋŋa yam maama, nɩ ni-dʋʋrɩ dɩlʋ Wɛ na tɔgɩ Zezi ŋwaanɩ DƖ go DƖ pa dɩbam tɩn na lana dɩ dwe dayigə ni-gonim dɩm na yɩ te tɩn. Bɛŋwaanɩ Wɛ na goni ni-dʋʋrɩ dɩm sɩ DƖ pa dɩbam kʋlʋ tɩn tiini kʋ lana kʋ dwe DƖ ni-doori dɩm. 7Dayigə ni dɩlʋ Wɛ na goni DƖ pa DƖ nɔɔna bam tɩn ya na maŋɩ fasɩ, DƖ ya daa b'a go ni dɩdoŋ DƖ ləni dɩntʋ yuu nɩ. 8Wɛ dɛɛn nan brɩ nɩ DƖ nɔɔna bam kɩ ba tusi mʋ. Kʋntʋ mʋ DƖ tagɩ DƖ wɩ: "Maŋa maa bɩɩna, yɩ amʋ w'ʋ go ni-dʋʋrɩ a pa a nɔɔna bam, kʋ nan yɩ Yisɩrayɛlɩ dwi tiinə dɩ Zuda dwi tiinə bam maama mʋ. 9Ni-dʋʋrɩ dɩntʋ b'a ta nyɩ dɩ dayigə ni dɩlʋ amʋ na goni a pa ba nabaara bam maŋa kalʋ a na jaanɩ ba jɩŋa a pa ba nuŋi Ezipi tɩʋ kʋm wʋnɩ tɩn. Bantʋ dɛɛn wʋ sɛ ba tɔgɩ ni dɩlʋ amʋ na goni dɩ ba tɩn. Kʋntʋ mʋ pa a yigə daa təri ba wʋnɩ." Mʋ Yuutu Baŋa-Wɛ na tagɩ kʋlʋ tɩn. DƖ daa ta ma ta DƖ wɩ: 10"Kantʋ maŋa kam na kɛ, amʋ w'ʋ go ni a pa Yisɩrayɛlɩ dwi tiinə bam nɩ: 'Amʋ w'ʋ pa a ni-taana yam zʋ ba wʋbʋŋa, yɩ a pa ya pəni ba bɩcara nɩ. Amʋ w'ʋ ta yɩ ba Tu Wɛ, yɩ ba dɩ w'ʋ ta yɩ amʋ nɔɔna. 11Bantʋ nabwənə dɩ ba dɩdɛɛra maama w'ʋ lwarɩ amʋ na yɩ wʋlʋ tɩn. Ba wʋlʋwʋlʋ daa wʋ maŋɩ sɩ o brɩ o doŋ nɩ amʋ mʋ yɩ ba Yuutu. 12Maŋa kam kʋntʋ nɩ amʋ w'ʋ duri ba ŋwaŋa dɩ ba lwarɩm dɩm, yɩ a daa b'a guli ba kəm-balwaarʋ tɩm.' " 13Wɛ na ŋɔɔnɩ DƖ ni-dʋʋrɩ dɩm taanɩ kʋntʋ doŋ tɩn, kʋ brɩ nɩ DƖ dayigə ni dɩm laan jigi ni-doori mʋ. Woŋo kʋlʋ nan na doori yɩ kʋ wʋra kʋ cɔgɩ tɩn lagɩ kʋ kɛ lele mʋ.


c: text/html

text: 1Maɣa Pɔɔlɩ, Ɩsɔ luɣu lapəna na má la Yesu Kilisiti tillu sɩ ma kpaaləɣɩ weesuɣu ŋku Ɩsɔ ka tɔma sɩ ɩ ká ha mpa na Yesu Kilisiti pa kpɛntaa tɔ kʋ tɔm. 2Má ŋmaakəna takəlaɣa kanɛɣɛ ma pu kʋpaŋ Timotee. Tacaa Ɩsɔ na tá Sɔsɔ Yesu Kilisiti pá hʋ́lɩ́-ŋ pɛɛlɛɛ na suulu na pá ha-ŋ alaafəya. 3Ɩsɔ wei ɩ təmlɛ ma lakəna lotu kʋlʋmtʋ ɩsɩɩ ma caanaa lakaɣa tɔɣɔ ma sɛɛkɩ. Maa hɔsəɣɩ nyá tɔɔ kɛ́ tɔɔsʋɣʋ kɛ ma sələməŋ təna taa kɛ́ ilim na ahoo, na má sɛɛkɩ Ɩsɔ kɛ́ ɩ́ na təmlɛ. 4Ma tɔɔsa nyá wula, na má nyɩɩləɣɩ sɔsɔm sɩ má na-ŋ tə́ ná na ma laŋlɛ hʋlʋmɩ teu. 5Ma tɔɔsəɣɩ ɩsəna n tɛma nyá taa na Ɩsɔ na tampana tɔ. Nyá neese Loisi na nyá too Iniisi pɛlɛ paa tɛma pa taa na Ɩsɔ kɛ́ ḿpʋ́ɣʋ́ na pə́cɔ́ pə́ takɩ nyá. Ma nyəmá teu təkpataa sɩ nyá maɣamaɣa n tɛma nyá taa na Ɩsɔ kɛ́ ḿpʋ́ɣʋ́. 6Pə tɔɔ kɛ́ ma tɔɔsəɣɩ-ŋ sɩ maa təna ma niŋ kɛ nyá tɔɔ na Ɩsɔ yele na mpi pə lapʋ saa-ŋ tɔ taa yele na pə́ sɩ paa pəcɔ. 7Pə taɣa pʋlʋ, Ɩsɔ tá ha-tʋɣʋ ɩ Feesuɣu sɩ kʋ́ la-tʋɣʋ sɔɣɔntʋnaa. Ama sɩ kʋ́ la-tʋɣʋ kpelikpeka nyə́ma na təma sɔɔllaa na ləmaɣasɛɛ nyə́ma kɛ́. 8Pə tɔɔ ɩlɛ taa sɩ fɛɛlɛ na Tacaa tɔm heeluɣu. Taa sɩ fɛɛlɛ na má wei ma kɛ́ saləka tʋ kɛ Yesu Kilisiti tɔɔ tɔ ma tɔm. Ama nyaa tɔɣɔ Laapaalɩ Kʋpaŋ kʋnyɔŋ kɛ ɩsəna Ɩsɔ ha-ŋ pə toma tɔ. 9Ɩnɩ ɩ yapəna tá nyɔɔŋ na ɩ́ yaa-tʋ sɩ tə́ la ɩ yəlaa. Pə taɣa tá lakasɩ kʋpaŋsɩ nasəlɩ sɩ tɔɔ. Ama ɩsəna mpi ɩ sɩɩwa na ɩ́ təŋəɣɩ na ɩ́ lakɩ tɔ, na ɩ pɛɛlɛɛ pə tɔɔ kɛ́ ɩ lapa mpʋ. Hatuu yem taa kɛ́ ɩ taɣana ɩ pɛɛlɛɛ anɩ sɩ ɩ hʋ́lə́ɣɩ́-tʋɣʋ-yɛ na Yesu Kilisiti kiŋ. 10Ama kaɣana Tacaa Yesu Kilisiti kɔma tɔɣɔ ɩ hʋla-tʋɣʋ-yɛ na tə́ ná. Pə taɣa pʋlʋ, Yesu Kilisiti kʋna səm apalʋtʋ, na ɩ́ kuli weesuɣu ŋku kɩɩ tɛŋ tɔ kʋ tɔɔ na Laapaalɩ Kʋpaŋ. 11Ɩsɔ lapa na má pəsɩ Laapaalɩ Kʋpaŋ ɩnɛ ɩ kpaallʋ na ɩ tillu na ɩ sɛɣɛsəlʋ. 12Pə tɔɔ kɛ́ ma tɔkɩ kʋnyɔŋ kɛ ɩsəntɔ. Paa na mpʋ ma ta lɔ tɔɔŋ. Pə taɣa pʋlʋ, ma nyəmá wei ma lakɩ na má tɛɛləɣɩ tɔ, na ma nyəmá teu təkpataa sɩ ɩ pəsəɣɩ na ɩ́ tɔkɩ mpi ma yelina-ɩ tɔ haləna kʋyakʋ ŋkʋ ɩnɩ kʋ wule. 13Kɛɛsəɣəna sɛɣɛsəŋ kʋpaŋ wei ma kɛɛsa-ŋ na ɩ́ waasəɣɩ yəlaa tɔ, na ń tɔkɩ teu kɛ Ɩsɔ sɛɛʋ na təma sɔɔlʋɣʋ mpi tə hika tá na Yesu Kilisiti tá kpɛntʋɣʋ taa tɔ. 14Feesuɣu Naŋŋtʋ wei ɩ́ cakɩ tá taa tɔ ɩ́ səna-ŋ na ń tɔkɩ teu kɛ sɛɣɛsʋɣʋ kʋpaŋkʋ ŋku pa sɛɣɛsa-ŋ tɔ. 15Asii tɛtʋ nyə́ma təna lɔ-m tɔ n nyəmá mpʋ. Mpa pa ha-m siɣile kɛ mpʋ tɔ pa taa mpɛɣɛlɛ Fisɛɛlɩ na Hɛɛmɔsɛɛnɩwɛ. 16Honesifɔɔ temna-m tɔm paɣalɛ. Ɩsɔ ɩ́ fɛlɩ ɩ́ na ɩ nyə́ma kɛ kʋpantʋ. Ma saləka təkʋɣʋ ta lapɩ-ɩ fɛɛlɛ, 17ɩ tala Lom tɔ, ɩ pɛɛka-m kɛ́ na ɩsəlɛ kʋsɛɛmlɛ na haləna ɩ́ na-m. 18Tacaa ɩ́ yele na ɩ́ hiki kʋpantʋ kɛ kʋyakʋ ŋkʋ ɩnɩ kʋ wule. Nyá maɣamaɣa n nana nyá ɩsəlɛ kɛ kookalənaa mpa ɩ lapa-m Ɩfeesu tɔ.

robotstxt: allowed

filter: keep


text: 1Tɔm nti tə tɔŋna yɔɣɔtaɣa kɛ mpʋ tɔ tə kite ntɛ́ sɩ, tə wɛna kɔtʋlʋ sɔsɔ kɛ mpʋ wei ɩ kpawa na ɩ́ caɣa Ɩsɔ Kawulaɣa tʋ kumte kɔŋkɔŋ taa kɛ́ ɩsɔtaa tɔ. 2Ɩ lakɩ kɔtʋlʋ sɔsɔ kʋlapəlɛ kɛ kɔtaɣa təlatɛ cokəle nte yʋlʋ ta siki, ama Tacaa maɣamaɣa sikina-tɛ tɔ tə taa. 3Pa kpaa kɔtʋlʋ sɔsɔ tɔ sɩ ɩ́ pona Ɩsɔ kɛ́ kʋhaham na ɩ́ la kɔtasɩ kɛ́. Pə tɔɔ kɛ́ pə wɛɛ sɩ tá kɔtʋlʋ sɔsɔ ɩ́ wɛɛna mpi ɩ ká polo na ɩ́ lapɩ-ɩ kɔtaɣa tɔ. 4Ye atɛ cənɛɣɛ Yesu ka wɛɛ ɩ taa tɩɩ lapʋ kɔtʋlʋ. Mpi tɔ kɔtəlaa ka wɛɛ na pá tɔŋna Ɩsɔ kɛ́ kʋhaham ponaʋ ɩsɩɩ pa kɛɛsa kʋsəsɩɩtʋ taa tɔ. 5Mpi mpi kɔtəlaa mpɛ pa lakɩ mpʋ tɔ, pa kɛɛsəna mpi pə wɛ ɩsɔtaa tɔɣɔ na pá lakɩ. Ɩlɛ pə nəɣəsəlɛ kɛ́ pə taɣa pə maɣamaɣa. Pə lapa kʋlʋm na nti tɩɩ tɛm Moisi kiŋ kɛ lapʋ tɔ. Saa wei ɩ lapa sɔɔlʋ sɩ ɩ sikiɣi cokəle tɔ Ɩsɔ heela-ɩ sɩ ɩ́ siki-tɛɣɛ teitei ɩsɩɩ paa kɛɛsa-ɩ pʋɣʋ tɔɔ tɔ, ɩ́ taa coti. 6Ama təmlɛ nte pa tʋ Yesu tɔ tə kəla mpɛ pa nyəna təcaɣacaɣa. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, ɩnɩ ɩ tɛləsəna-tʋɣʋ nɔɣɔ pɛɛlʋɣʋ kʋpampam mpi pə lɩɩna kʋpantʋ kʋkələtʋ nti Ɩsɔ ka tɔma sɩ ɩ ká la tɔ tə kiŋ tɔ. 7Ye kancaalaɣa nɔɣɔ pɛɛlʋɣʋ ka tewa təkpataa pa taa tasa nɔɣɔ kʋfalaɣa kɛ pɛɛlʋɣʋ tɔtɔɣɔ kʋpənaɣa lonte. 8Ama Ɩsɔ yəlaa lapa taalɩ na Ɩsɔ kaləɣəna-wɛ sɩ: Pə́ kɔma na pə́ kɔɔ maa yele na má na Ɩsɛɣɛlɩ nyə́ma tə́ tasa nɔɔsɩ kʋfasɩ pɛɛlʋɣʋ, na pə́ kpɛnna Yuta kpekəle nyə́ma tɔtɔ. Tacaa má ma yɔɣɔtəna mpʋ. 9Nɔɣɔ ŋka ma na-wɛ tɩɩ pɛɛlɩ tɔ ka kaa wɛɛ ɩsɩɩ má na pa caanaa caanaa tɩɩ pɛɛlʋɣʋ ŋkaɣa waatʋ wei ma hɔma-wɛ na má ləsɩ Icipiti taa tɔ. Pa ta tɔkɩ nɔɣɔ ŋka má na-wɛ tɩɩ pɛɛla mpʋ tɔ. Mpʋ pə lapəna na máá lɔ pa tɔm kɛ luɣu. Tacaa má ma yɔɣɔtəna mpʋ. 10Nn, Tacaa má ma yɔɣɔta mpʋ sɩ: Nɔɣɔ ŋka kʋyɛɛŋ ɩnɩ ɩ waalɩ maa yele na má na Ɩsɛɣɛlɩ nyə́ma tə́ pɛɛlɩ tɔɣɔlɛ sɩ: Maa kpaɣa ma kʋsəsɩɩtʋ na má tʋ hatuu pa ləmaɣasɛɛ taa. Maa ŋmaa-təɣɩ pa lotu taa. Maa pəsɩ pa Ɩsɔ na mpɛ paa pəsɩ ma yəlaa. 11Saa ɩnɩ nɔɣɔlʋ kaa nɔkɩ ɩ tɔɣɔntəlɛ kɛ sɛɣɛsʋɣʋ. Nɔɣɔlʋ kaa tɔ ɩ taapalʋ sɩ: Nyɩ Tacaa. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, pa təna paa nyɩ-m. Pə kpaɣaʋ pəyaɣa na pə polo sɔsɔ tɔ. 12Maa hɩɩsɩ pa kʋpəntəŋ. Ma kaa tɔɔsɩ pa ɩsaɣatʋ tɔɔ kɛ́ paa pəcɔ. 13Ɩlɛ timpi Ɩsɔ yɔɣɔtəɣɩ nɔɣɔ kʋfalaɣa pɛɛlʋɣʋ tɔm tɔ pə wɛɛ sɩ kancaalaɣa nyəŋka pənaa kɛ́. Na pʋlʋ ɩ́ pənaa na pə́ cɛɣɛtəɣɩ, pə caa tɛm kɛ́.


text: 1Taɣa Pɔɔlɩ na Silaasɩ na Timotee. Tá ŋmaakəna takəlaɣa kanɛɣɛ Tɛsalonikɩ Yesu sɛɛlaa kpekəle nyə́ma mɛ mpa ɩ́ kɛ́ Tacaa Ɩsɔ na tá Sɔsɔ Yesu Kilisiti pa nyə́ma tɔ. Ɩsɔ na Yesu Kilisiti pá hʋ́lɩ́-mɛɣɛ pɛɛlɛɛ na pá ha-mɛɣɛ alaafəya. 2Tam tə sɛɛkɩ Ɩsɔ sɩ ɩ́ na təmlɛ kɛ mə təna mə tɔɔ, na tə́ sələməɣəna-mɛɣɛ tam tɔtɔ. 3Na tam ye tə səŋa Tacaa Ɩsɔ ɩsɛntaa tə tɔɔsəɣɩ ɩsəna ɩ́ lapa təma kɛ mə Ɩsɔ mpaaʋ taa tɔ, na ɩsəna mə təma sɔɔlʋɣʋ sʋsa-mɛɣɛ lʋpʋ sɔsɔɔm taa tɔ, na ɩsəna mə tɛɛlʋɣʋ kɛ Tacaa Yesu Kilisiti kiŋ ta pasa paa pəcɔ tɔ. 4Tá taapalaa mɛ, tə nyəmá sɩ Ɩsɔ sɔɔla-mɛ na ɩ́ ləsɩ-mɛ sɩ ɩ́ pəsɩ ɩ nyə́ma. 5Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, tə ta heeli-mɛɣɛ Laapaalɩ Kʋpaŋ na nɔɣɔ taa tɔm tike. Ama na toma na Feesuɣu Naŋŋtʋ toŋ taa kɛ́ tə heelina-mɛɣɛ-ɩ. Na tə tɛma tá taa kɛ́ teu sɩ tɔm tənɛ tə kɛ́ tampana nyəntʋ. Mə maɣamaɣa ɩ́ nyəmá ɩsəna tə tɔma mə hɛkʋ sɩ pə́ səna-mɛ tɔ. 6Ɩ́ təŋa tá na Tacaa tá ɩkpatɛ, na ɩ́ ná kʋnyɔntɔɣɔlɛ sɔsɔɔlɛ, paa na mpʋ ɩ́ mʋ Ɩsɔ Tɔm na laŋhʋlʋmlɛ sɔsɔɔlɛ nte Feesuɣu Naŋŋtʋ kɔŋna tɔ. 7Haləna mə yaasi hʋla Masetoni na Akayi Ɩsɔ sɛɛlaa tənaɣa ɩsəna paa la na pá te tɔ. 8Na pə taɣa Masetoni na Akayi pa tɛtʋnaa taa tike kɛ Tacaa tɔm nɩɩ mə tɔɔ. Ama paa timpi pə nɩɩwa ɩsəna ɩ́ mʋ Ɩsɔ Tɔm tɔ na pá yɔɣɔtəɣɩ pə tɔm. Halɩ pə fɛɩ sɩ tɩɩ nɔkɩ na tə́ tasa nɔɣɔlʋɣʋ mə tɔm heeluɣu. 9Paa wei ɩ kɛɛsəɣɩ ɩsəna tɩɩ pola mə tɛ na ɩ́ mʋ-tʋ tɔ, na ɩsəna ɩ́ lɔ tɩɩŋ tɔm na ɩ́ mələna Ɩsɔ tɔɔ sɩ ɩ́ lakɩ tampana Ɩsɔ weesuɣu tʋ təmlɛ, 10na ɩ́ taŋ sɩ ɩ Pəyaɣa Yesu wei ɩ ka feesa sətaa taa tɔ ɩ́ lɩɩna ɩsɔtaa na ɩ́ kɔɔ. Ɩ Pəyaɣa ŋkɛ kaa yana-tʋɣʋ cele kɛ Ɩsɔ pááná taa.


text: 1Leɣe yooŋ na ntɔŋkpɛɛsaɣa lɩɩna mə hɛkʋ kɛ mpʋ? Mə kɔtɔɩnaa mpa pa caaləɣɩ-mɛɣɛ tam kɛ́ mə tɔnəŋ taa tɔ mpɛ pa kɔŋna na yooŋ na ntɔŋkpɛɛsasɩ nsɩ. 2Ntanyɩ ɩ́ nyɩɩləɣɩ pʋlʋ pəyele ɩ́ kaa hiki-wɩ, ɩlɛna ɩ́ sʋʋ yəlaa kʋɣʋ taa. Yaa mə luuŋ sʋʋ pʋlʋ pəyele ɩ́ kaa hiki-wɩ, ɩlɛna ntɔŋkpɛɛsasɩ na yoou sʋʋ mə hɛkʋ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ kɛ́ ɩɩ hikiɣi. Mpi ɩ́ caakɩ tɔ ɩɩ sələməɣɩ sɩ Ɩsɔ ɩ́ ha-mɛɣɛ-wɩ tɔɣɔ. 3Yaa ɩ́ tɩɩ sələməɣɩ ɩɩ hikiɣi-wəɣɩ mə ləmaɣasɛɛ fɛɩ teu tɔ pə tɔɔ. Ɩ́ caa kɛ́ sɩ ɩ́ hika-wɩ ɩlɛ ɩ́ lana mpi mə maɣamaɣa ɩ nɔkaa tɔ. 4Ama ɩ́ kɛ́ ma ta nyɩ ɩsɔnaa kɛ́ yoo. Ɩ́ tá nyɩ sɩ ye n sɔɔləɣɩ antulinya nyəm n kɛ́ Ɩsɔ kolontu taa? Wei ɩ caa ɩ́ sɔɔlɩ antulinya nyəm tɔ pʋntʋ na Ɩsɔ pa lapa koloŋa kɛ́. 5Ɩ́ taa hʋʋ sɩ yem tɔɔ kɛ́ pa ŋmaa Ɩsɔ Tɔm taa sɩ: Ɩsɔ pɔɔsəɣəna ɩsəsɛɛmlɛ kɛ weesuɣu ŋku ɩ tʋ tá taa tɔ. 6Pə na pə mpʋ tɔ ɩ lakɩ-tʋɣʋ kʋpantʋnaa mpa pa kəla mpʋ tɔ. Na pə tɔm kɛ pa ŋmaa Ɩsɔ Tɔm taa sɩ: Ɩsɔ yoona kalampaanɩ nyə́ma, na ɩ́ lakɩ kʋpantʋ kɛ mpa pa pasəɣɩ pa tɩ tɔ. 7Mpʋ tɔ, ɩ́ pasa mə tɩ na ɩ́ nɩɩna Ɩsɔ kɛ́ teu, na ɩ́ səŋ Ɩlɔɣɔʋ tɔɔ, ɩ ká se mə kiŋ na ɩ́ polo pooluŋ. 8Ɩ́ kpətəna Ɩsɔ, na Ɩsɔ ká kpətəna-mɛ tɔtɔ. Asaɣaa mɛ ɩ́ saŋ mə niŋ, yɛlɛyɛlɛ nyə́ma mɛ ɩ́ taɣanɩ mə lotunaa. 9Mə laŋa ɩ́ wakəlɩ, ɩ́ tʋlɩ nɔɔsɩ na ɩ́ wii sɔsɔm. Ɩ́ yele na mə woŋa pəsɩ wula, na mə laŋhʋlʋmlɛ náá pəsɩ laŋwakəllɛ. 10Ɩ́ pasa mə təɣɩ Tacaa ɩsɛntaa na ɩ ká kʋsɩ-mɛ. 11Ma taapalaa, ɩ́ taa cakəna təma. Ye wei ɩ cakəna ɩ tɔɣɔntəlɛ yaa ɩ footiɣi-ɩ, Ɩsɔ kʋsəsɩɩtʋ kɛ pʋntʋ cakəna yaa ɩ footiɣi. Pəyele ye n footiɣi Ɩsɔ kʋsəsɩɩtʋ n ta kɛ tə tɔkəlʋ tɔtɔ, n pəsa tə hʋʋnlʋ kɛ́. 12Ɩsɔ tike sɩɩkəna kʋsəsɩɩtʋ, na ɩnɩ ɩ tike ɩ kɛna tɔm hʋʋlʋ. Na ɩnɩ ɩ tike ɩ pəsəɣəna na ɩ́ taɣanɩ yaa ɩ́ wakəlɩ. Nyá n kɛ́ we na ń footiɣi nyá tɔɣɔntəlɛ? 13Mɛ mpa mə tɔŋ sɩ saŋa yaa cele tɩɩ polo ɩcatɛ tənɛ na tənɛ na tə́ caɣa tənaɣa pənaɣa na tə́ taatɩ na tə́ hiki liɣitee tɔ, pənɛntɛ mɩɩ nɩɩ ɩlɛ. 14Aaɩ, ɩ́ tá nyɩ cele nyəntʋ. Ɩ́ wɛɛ kɛ́ ɩsɩɩ ɩhunte nte tə kpaa pəcɔ na pɩɩ lakɩ laasaɣa ɩlɛna tə́ cɛ tɔ. 15Pɩɩ wɛɛ kɛ́ sɩ ɩ́ yɔɣɔtɩ sɩ: Ye Tacaa ɩ́ tana-tʋ, tɩɩ la pənɛ na pənɛ. 16Ama mə məlaa na ɩ́ lakɩ kalampaanɩ na ɩ́ hɔŋ mə tɩ. Kalampaanɩ ɩsɩɩ mpʋ pə taka fɛɩ teu. 17Pə tɔɔ kɛ́ ye wei ɩ́ nyəmá kʋpantʋ lapʋ na ɩ́ kisi tə lapʋ, pʋntʋ lapa ɩsaɣatʋ kɛ́.


text: 1Tɔʋ pənɛntɛ apila mɛ, mɩɩ nɩɩ. Ɩ́ wii na ɩ́ mɔləɣɩ kpakpaa. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, asalaʋ ká maɣana-mɛ. 2Mə wɛnaʋ pʋɣʋta yem, pə mʋʋ mə tɔɔ wontu. 3Kakɔtaɣa sɛɛsa mə wʋlanaa na mə liɣitee. Kakɔtaɣa ŋkɛ kaa kulina mə waalɩ na ká nyaɣa mə tɔnəŋ ɩsɩɩ kɔkɔ. Ɩ́ kaa wɛnaʋ kɛ yem kɛ́ kʋyɛɛŋ kantəkaɣa nyəŋ ɩnɛ ɩ taa. 4Ɩ́ kisa mə təmlɛ nyə́ma mpa pa hala mə tawa tɔɣɔ fɛlʋɣʋ, ɩ́ nɩɩ pɛlɛ pa tɔŋna wula tɔ. Mpa pa taɣanəɣɩ mə tawa kʋlʋlʋm tɔ pa kakiisasɩ tala Pə təna pə tʋ Tacaa Ɩsɔ ŋkpaŋŋ taa. 5Ɩ́ tɔɣa leleŋ na ɩ́ lá ɩsəna ɩ́ sɔɔlaa tɔɣɔ atɛ cənɛ. Ɩ́ paɣalaa ɩsɩɩ pá kʋ-mɛ na pá tɔɣɔ. 6Ɩ́ tʋ tasəkəlɛ kɛ wei ɩ fɛɩna taalɩ tɔ, na ɩ́ yele na pá kʋ-ɩ na ɩ́lɛ́ ɩ tɩɩ suma mpʋ. 7Ma taapalaa ɩ́ caɣana suulu na haləna Tacaa kɔntɛ tala. Ɩ́ nyənna ɩsəna hatʋ kantələɣɩ na ɩ́ caɣana suulu na haləna ɩ haləm kʋtɔɣɔʋ kʋpaŋkʋ pɩɩ tɔ. Ɩ taŋəɣəna suulu kɛ toomaɣa tɛʋ na salaŋ nyəŋkʋ. 8Mɛ tɔtɔ mɩɩ caɣana suulu kɛ mpʋ. Ɩ́ nyaɣa apalʋtʋ kɛ sɔsɔm, Tacaa kɔntɛ wʋsaa. 9Ma taapalaa, nɔɣɔlʋ ɩ́ taa pooli ɩ tɔɣɔntəlɛ, pə́ taa kɔɔ na Ɩsɔ hʋʋna-mɛ. Tɔm hʋʋlʋ wʋsaa ɩnɩ ɩ caana ntɛɣɛ sʋʋʋ. 10Ma taapalaa mɛ ɩ́ nyənna Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa mpa pa yɔɣɔta Tacaa tɔm tɔ na ɩ́ təŋ pa akpaa na ɩ́ kantəlɩ waatʋ wei wahala makəna-mɛ tɔ. 11Pa kantəlʋɣʋ tɔɔ kɛ́ tə tɔŋna-wɛɣɛ yaaʋ sɩ leleŋ nɩɩlaa. Ɩ nɩɩwa Soopu tɔm kɛ ɩsəna ɩ kantələna suulu tɔ. Na ɩ́ nyəmá pə kɔma na pə́ tɛ́ na Tacaa ha-ɩ mpi tɔ. Tacaa wɛna yʋlʋ pətɔɔtəlɛ kɛ sɔsɔm kɛ́, na ɩ kʋpantʋ fɛɩ kɛɛsʋɣʋ. 12Ma taapalaa mɛ ɩ́ taa tuuna pʋlʋpʋɣʋ paa pəcɔ. Ɩ́ taa tuuna ɩsɔtɔnʋɣʋ, pəyele ɩ́ taa tuuna atɛ tɔtɔ, ɩ́ taa tɩɩ tuuna pʋlʋpʋ te. Ye pə kɛ́ n ká tisi, ɩlɛ n tisi sɩ: Nn. Na ye pə fɛɩ n ka tisi, ɩlɛ n tɔ́ sɩ: Aaɩ. Tɔfɔ ɩ́ kɔŋ na ɩ́ caŋ ɩ́ sʋʋ Ɩsɔ hʋʋnaʋ taa. 13Ye wahala maɣana mə taa wei, pʋntʋ ɩ́ sələmɩ Ɩsɔ. Na ye wei ɩ nɩɩkɩ leleŋ, pʋntʋ náá yoo sam yontu. 14Ye pə wɩɩkɩ mə taa wei, pʋntʋ ɩ́ yaa Yesu sɛɛlaa kpekəle nyʋɣʋ nyə́ma na pɛlɛ pá sələməna-ɩ Ɩsɔ, na pá yaa Tacaa hətɛ na pá pəlɩ nim kɛ ɩ tɔɔ. 15Sələmʋɣʋ ŋku pa sələma mpʋ na pá tɛma Tacaa na pa taa tɔ kɩɩ waasɩ kʋtɔntʋ. Tacaa ká ha-ɩ alaafəya na pá hɩɩsɩ ɩsaɣatʋnaa mpa ɩ ka lapa tɔ. 16Ye ɩ́ wakələna təma, ɩ́ həntɩ təmaɣa atɛ. Ɩ́ sələməɣəna mə təmaɣa Ɩsɔ na ɩ́ ká hiki alaafəya. Ye yʋlʋpaŋ ɩ́ sələma Ɩsɔ na ɩsəlɛ kʋsɛɛmlɛ pə lakɩ təmlɛ kɛ sɔsɔm kɛ́. 17Ilii ka kɛ́ yʋlʋ ɩsɩɩ tá tɔtɔɣɔ. Ɩ sələma Ɩsɔ na ɩsəlɛ kʋsɛɛmlɛ sɩ tɛʋ ɩ́ taa nɩɩ, na tɛʋ ta tosi atɛɣɛ halɩ pɩɩsɩ tooso na hɔɣɔlʋɣʋ. 18Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ kɔma na ɩ́ tasa Ɩsɔ kɛ́ sələmʋɣʋ, ɩlɛna tɛʋ lɩɩna ɩsɔtaa na kʋ nɩɩ na kʋtɔɣɔʋ lá. 19Ma taapalaa, ye mə taa nɔɣɔlʋ ha tampana kɛ siɣile na ɩ tɔɣɔntəlɛ kpa-ɩ na ɩ́ məŋna, 20mɩɩ nyɩ sɩ wei ɩnɩ ɩ kpa-ɩ ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ tətoolle na ɩ́ məŋna tɔ, pʋntʋ yapa ɩ ləsaɣa kɛ səm nɔɣɔ taa kɛ́, na ɩ lapʋ mpʋ tɔ pə hɩɩsa ɩsaɣatʋ tuutuuma kɛ́.


text: 1Ɛɛ rɛ Yesu bɩl maga namaga a tɩya ʋ hatɩnna hʋ a daga wɩɩ hʋ ʋ aa basɩ memii. Ʋ baa, "Wɩɩsɩbee koro hʋ kɩɩ gɛɛ rɛ anɩɩ baga tɩɩna kɩdɩgɩ aa sii kyɩkyʋwala, a lɩɩ kɩ kyɛ nala dɩ ʋ paa baadee dɩ ba mʋ pala ʋ baga. 2Ʋ aa ko na nala hʋ aa sɩ mʋ baga hʋ, ʋ laa nyʋwa anɩɩ ʋ sɩ tuŋ ba kɩdɩgɩ buloŋ kyɛdɩgɩ tuno, aŋ leŋ ba mʋ baga hʋ." 3Wɩɩsɩ aa ko maga gyinyɛ, ʋ bɩl lɩɩ a na baala badɔmɔŋ dɩ ba sɩŋ bee tɩyaŋ waasʋ. 4Ɛɛ rɛ ʋ basɩ tɩya ba a baa "Ma mɛ mʋ ŋ baga, ka dɩ ŋ tuŋ ma gɛɛ hʋ buloŋ aa maga." Ɛɛ rɛ ba mɛ mʋ baga hʋ. 5Wɩɩsɩ bɩl aa ko maga nyutʋtʋʋ, ʋ bɩl lɩɩ a na baala badɔmɔŋ a leŋ ba mɛ mʋ baga hʋ. Sɔnnɩ bɩl aa ko viisi saŋa hʋ, ʋ bɩl lɩɩ na nala badɔmɔŋ a leŋ ba mɛ mʋ baga hʋ. 6Wɩɩsɩ aa ko tuu fɩyɛlɩ gɛɛ, ʋ bɩl lɩɩ bee a na nala badɔmɔŋ mɛ dɩ ba sɩŋ waasʋ. Ɛɛ rɛ ʋ pɩyɛsɩ ba abaa, "Bee rɛ tɩŋ ma sɩŋ daha waasʋ gyɩnaŋ buloŋ, ma bɩ kaŋ tʋŋ buloŋ?" 7Ba basɩ tɩya ʋ anɩɩ ba bɩ naa tʋma dɩ ba tʋma. Ɛɛ rɛ ʋ basɩ tɩya ba dɩ ba mɛ mʋ ʋ baga hʋ. Nyɛ rɛ ba mɛ kpa mʋ. 8Dɩdaana aa ko pele, ɛɛ rɛ baga hʋ tɩɩna yɩrɩ nal hʋ aa deŋ ʋ baga hʋ a basɩ tɩya ʋ dɩ ʋ yɩrɩ nala hʋ aa ko tʋŋ tʋma baga hʋ tɩyaŋ a tuŋ ba. Ʋ baa dɩ ʋ laasɩya tuŋ nala hʋ aa laa hal ko a mʋ tuu pele nala hʋ a laa sɩya ko tɩyaŋ. 9Baala hʋ aa laa hal mʋ baga hʋ, ʋ tuŋ ba kɩdɩgɩ buloŋ kyɛdɩgɩ tuno. 10Ʋ aa tuŋ ba teŋ, nala hʋ aa laa sɩya mʋ baga hʋ mɛ ko dɩ ba laa ba tuno. Ba fa bɩɩna anɩɩ ba sɩ laa te hal nala hʋ rɛ, amɛ ba tuŋ ba mɛ gɛɛ tɩɩ. 11Ba laa molbiye hʋ aŋ gʋrɩmɩ baga hʋ tɩɩna wɩya kɩ basɩ, 12a baa, "Nala no aa laa hal ko, ba tʋŋ tʋma hawa dɩgɩ dʋŋ nɛ, aŋka á kɛ tʋma kyɩkyʋwala buloŋ gɛɛ wɩɩsɩ no mʋ gyʋʋ, aŋka ɩ tuŋ á buloŋ maga dɔmɔŋ." 13Ɛɛ rɛ baga hʋ tɩɩna basɩ tɩya ba kɩdɩgɩ a baa, "Ŋ bagyʋwa gyegile nɩɩ daha, ŋ bɩ firimi ma. Na ma laa nyʋwa rɛ anɩɩ ma sɩ tʋma dɩ wɩɩsɩ gyʋʋ, ka dɩ ma laa kyɛdɩgɩ tuno. 14Ma laa ma molbiye kɩ mʋ. Ŋ kyɛrɩ tɩyaŋ nɛ ŋ tuŋ baala no aa laa hal ko gɛɛ tɩɩ ŋ aa tuŋ ma mɛ. 15Ŋ bɩ kaŋ ŋmanɩɩ dɩ ŋ kaŋ ŋ molbiye yaa gɛɛ hʋ ŋ aa kyɛɛ? Koo ma tɩsɩ aa hɔllɩ akuu ŋ aa kaŋ bɔnyɛ wɩya rɛ?" 16Ɛɛ rɛ Yesu basɩ teŋ aŋ baa, "Nala hʋ aa yaa nɩbala dʋnɩya nala sɩya tɩyaŋ ba aa rɛ sɩ ko maakyiye yaa nɩbiisi dʋnɩfalɩɩ hʋ aa sɩ ko tɩyaŋ, ka nala hʋ mɛ aa yaa nɩbiisi dʋnɩya nala sɩya tɩyaŋ ba mɛ rɛ sɩ maakyiye ko yaa nɩbala dʋnɩfalɩɩ hʋ aa sɩ ko tɩyaŋ." 17Saŋa hʋ Yesu bee ʋ hatɩnna fi abee balɩya hʋ gyɩ aa we ŋmanɩɩ tɩyaŋ a kɩ mʋ Gyerusalɛm tɩyaŋ nɛ ʋ gyɩ kaŋ ba dʋŋ gɩɩgɩ lɩɩ a basɩ tɩya ba a baa, 18"Ma gyegili nɩɩ daha. Á aa mʋ Gyerusalɛm nɛ. Doŋ tɩyaŋ nɛ ba sɩ kaŋ mɩyaŋ Nihuwobiŋ Biye a kaŋ mʋ tɩya Gyuuma wɩɩkyʋwal sɩlaala nɩhɩyasɩ abee Wɩɩsɩ Teŋ dɩdagɩla. Ba sɩ di ŋ sarɩya a kpa kyogisi tɩyaŋ aŋ baa ʋ maga dɩ ba kpʋ ŋ nɛ, 19aŋ kpa ŋ we nala hʋ aa bɩ yaa Gyuuma nosi tɩyaŋ. Ba sɩ yaa ŋ sɩya, a vɩɩrɩ ŋ, aŋ kpaasɩ ŋ mal daagarɩɩ tɩyaŋ. Amɛ ʋ kyɛtoo kyɛɛ Wɩɩsɩ sɩ kyisi ŋ sʋʋ tɩyaŋ." 20Zebedi haaŋ gyɩ sii kaŋ ʋ biisi balɩya ko Yesu lee rɛ a tuu gbinni ʋ sɩya tɩyaŋ, aŋ sʋla ʋ dɩ ʋ pɛ ʋ bee wɩɩ kɩdɩgɩ. 21Ɛɛ rɛ Yesu pɩyɛsɩ ʋ a baa, "Wɩbee rɛ ɩ kɩ kyɛ dɩ ŋ yaa tɩya ɩ?" Nyɛ rɛ ʋ baa, "Dɩ ɩ ko di ɩ koro hʋ a hɔŋ ɩ gaŋdaa-kuworikpasa hʋ tɩyaŋ, leŋ dɩ ŋ biisi no balɩya kɩdɩgɩ hɔŋ ɩ noduu, dɩ kɩdɩgɩ mɛ hɔŋ ɩ nogɔbɔ." 22Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya biisi hʋ a baa, "Ma bɩ gyɩŋ wɩɩ hʋ ma aa kyɛ. Ma sɩ wuwo kaŋ kenyiri a na tʋwara hʋ ŋ aa sɩ na?" Ba baa "Waa á sɩ wuwo." 23Doŋ nɛ Yesu basɩ tɩya ba a baa, "Wɩtɩɩ rɛ ma basɩ. Tʋwara hʋ ŋ aa sɩ na, ʋ tɩɩ rɛ ma mɛ sɩ na. Amɛ ŋ noduu abee ŋ nogɔbɔ hʋhɔnnɔ hʋ kɛ, ŋ daa sɩ lɩɩ ba. Ŋ kuwo Wɩɩsɩ marɩ doŋ nɛ a tɩya nala hʋ ʋ tɩɩ aa sɩ lɩɩ dɩ ba hɔŋ doŋ." 24Yesu hatɩnnɩ kaalɩya hʋ aa nɩɩ wɩɩ no ba kɩ na baaŋ Gyemsi bee Gyɔɔŋ tɩyaŋ. 25Ɛɛ rɛ Yesu yɩrɩ ʋ hatɩnna hʋ buloŋ ko laŋŋɩ, a basɩ tɩya ba a baa, "Na ma gyɩma anɩɩ nala hʋ aa bɩ yaa Gyuuma, ba kuworo aa hɔŋ ba nyuu tɩyaŋ nɛ, ba sɩlaala mɛ kaŋ ba kɩ fɩla. 26Amɛ ʋ bɩ maga dɩ ma kɛ kɩ yaa gɛɛ. Ma tɩyaŋ nal hʋ aa kyɛ dɩ ʋ yaa ma nɩbal, ʋ maga dɩ ʋ tɩɩna tʋma kɩ tɩya ma rɛ. 27Ma nal hʋ mɛ aa kyɛ dɩ ʋ yaa ma tɩyaŋ sɩlaal, ʋ maga dɩ ʋ tɩɩna kaŋ ʋ tɩɩ yaa yoŋ nɛ ma tɩyaŋ, 28anɩɩ mɩyaŋ Nihuwobiŋ Biye aa kɩɩ gɛɛ. Ŋ bɩ ko dɩ nala tʋma kɩ tɩya ŋ, amɛ nala rɛ ŋ ko dɩ ŋ tʋma tɩya, aŋ kpa ŋ mɩɩbol mɛ lenni sʋʋ a laa nala yʋga ta ba wɩbɔmɔ tɩyaŋ." 29Ɛɛ hal lɛ ba mʋ lɩɩ tɩŋ Gyɛriko tɩyaŋ kɩ mʋ, nɩgyamaa mɛ sii paa tɩŋ ba hal. 30Doŋ nɛ dɩ banyʋlma balɩya mɛ hɔŋ ŋmanɩɩ hʋ nyʋwa aŋ nɩɩ dɩ Yesu rɛ aa baŋ. Ɛɛ rɛ ba huwori yɩrɩ ʋ a baa, "Á nɩhɩyawʋ, Deviti nihii, fá á sikii." 31Ɛɛ rɛ nɩgyamaa hʋ nɔsɩ ba dɩ ba leŋ ba kyagɩŋsɩ hʋ. Amɛ ba marɩ yɩrɩ te gɛɛ a baa, "Á nɩhɩyawʋ, Deviti nihii, fá á sikii." 32Doŋ nɛ Yesu sɩŋ aŋ yɩrɩ ba a pɩyɛsɩ ba, "Bekiŋ nɛ ma kɩ kyɛ dɩ ŋ yaa tɩya ma?" 33Ba baa, "Á nɩhɩyawʋ, á aa kyɛ dɩ ɩ suri á sɩya tɩya ma rɛ." 34Ɛɛ rɛ Yesu fá ba sikii a dige dige ba sɩyasɩ ba pirigi suri, ba sii kɩ tɩŋa ʋ hal.


text: 1Á nɩmmabalɩya, wɩya hʋ ŋ aa basɩ kateŋsi rɛ nyɛ. Ma kyʋwalɩ Wɩɩsɩ kɩ tɩya ma dɩ á Tɩɩna Yesu Krisita wɩweliye hʋ taalɩ laa lee buloŋ lagɩ lagɩ, ka dɩ nala laa wɩweliye no dɩ abee gyɩrɩma anɩɩ ma mɛ gyɩ aa laa di abee gyɩrɩma gɛɛ. 2Ma bɩl kyʋwalɩ Wɩɩsɩ kɩ tɩya ma, dɩ ʋ lɩɩ ma tahaa tɩmma abee nɩbɔmɔ nosi tɩyaŋ, beewɩya nala buloŋ daa laa Wɩɩsɩ wɩya hʋ di. 3Amɛ á Tɩɩna Yesu kaŋ yellii rɛ kɩŋkaŋ. Ʋ sɩ tɩya ma dee a pɔ ma dɩ nɩbɔmɔ ta wuwo ma. 4Á Tɩɩna Wɩɩsɩ nyubaanɩŋ á laa ma di rɛ, anɩɩ wɩya hʋ á aa basɩ tɩya ma, ma aa yaa ba rɛ. Á ha laa di mɛ rɛ anɩɩ ma sɩ kaŋ gɛɛ kɩ mʋ deŋdeŋ. 5Ŋ aa sʋla á Tɩɩna rɛ dɩ ʋ leŋ dɩ ma wuwo gyɩŋ gɛɛ hʋ Wɩɩsɩ aa kyo ma, ka dɩ ma kaŋ mala anɩɩ Krisita tɩɩ aa kaŋ mala gɛɛ. 6Á nɩmmabalɩya, á basɩ kɩ tɩya ma rɛ abee sɩfɩyasɩ á Tɩɩna Yesu Krisita feŋ tɩyaŋ, Krisitabiisi hʋ aa kaŋ teŋwɩɩ aŋ bee tɩŋ wɩya hʋ á aa basɩ tɩya ba, ma lɩɩ ma tɩɩ ba tɩyaŋ. 7Ma tɩɩ gyɩma rɛ weliŋ anɩɩ ʋ maga dɩ ma kɩ kyesi á wɩyaalɩya rɛ. Á gyɩ bɩ kaŋ teŋwɩɩ saŋa hʋ á aa we ma lee. 8Á gyɩ bɩ dii nal buloŋ kɩdiiliye dɩ á bɩ tuŋ ʋ tɩɩna. Amɛ á tʋma rɛ weliŋ a suwoli kyɛɛ bee ʋ nyʋwa buloŋ dɩ á wuwo na á kɩkyɛɛlɩya, dɩ á ta yaa kyʋga a tɩya ma kɩdɩgɩ buloŋ. 9Á gyɩ aa tʋma gɛɛ, ʋ bɩ kɩɩ nɩɩ dɩ á bɩ kaŋ ŋmanɩɩ á aa sɩ baa ma tɩya ma kɩdiiliye, amɛ á gyɩ yaa gɛɛ rɛ dɩ á daga ma dɩ ma kɩ tɩŋa á naabʋʋsɩ. 10Á gyɩ aa we ma lee, á gyɩ biŋ mɩra no rɛ tɩya ma; "Nal hʋ buloŋ aa baa ʋ bɩ sɩ tʋŋ tʋma ʋ bɩ maga dɩ ʋ di kɩna." 11Wɩɩ hʋ aa tɩŋ á kɩ basɩ nyɛ, á nɩya anɩɩ teŋwɩɩ tɩmma we ma tɩyaŋ nɛ, a bee tʋŋ tʋŋ buloŋ, see dɩ ba gɔllɩ kpa ba nyʋʋsɩ we nala wɩya dʋŋ tɩyaŋ a basɩ kɩ baŋ. 12Á Tɩɩna Yesu Krisita feŋ tɩyaŋ á aa kpaanɩ nala hʋ aa kaŋ gyogo no iriŋ nɛ abee sɩfɩyasɩ, a kɩ kʋrɩsɩ ba dɩgɩna mɛ, dɩ ba kaŋ ba tɩɩ weliŋ a tʋŋ tʋma a wuwo kɩ na ba kɩkyɛɛlɩya. 13Amɛ á nɩmmabalɩya, ma kɛ ta leŋ dɩ ma lɔgɩ lɩɩ wɩweliye yayɩ. 14Dɩ nal lɛ we ma tɩyaŋ a bee tɩŋ wɩya hʋ á aa basɩ tɩya ma teŋ no tɩyaŋ, ma gyɩŋ ʋ tɩɩna wɩya weliŋ. Ma ta leŋ dɩ ma beel-ʋ pɛ wɩɩ buloŋ dɩ gɛɛ leŋ hɩɩsɩ kana ʋ. 15Amɛ ma ta kpaa ʋ anɩɩ ʋ yaa ma dɔŋ nɛ. Ma basɩ wɩya kʋrɩsɩ ʋ dɩgɩna anɩɩ ma krisitabii-dɔŋtɩɩna. 16Á aa sʋl á Tɩɩna Krisita tɩɩ rɛ, nal hʋ aa yaa fɩyɛlʋʋ tɩɩna dɩ ʋ tɩya ma fɩyɛlʋʋ saŋa buloŋ wɩɩ buloŋ tɩyaŋ. Á Tɩɩna Krisita sɩ we ma buloŋ lee. 17Mɩyaŋ Pɔɔl tɩɩ rɛ saba kyʋwala no abee ŋ noŋ a kɩ tɩya ma. Nyɛ rɛ ŋ aa sabɩ ŋ tenni buloŋ tɩyaŋ a daga anɩɩ mɩyaŋ nɛ sabɩ teŋ hʋ. 18Á Tɩɩna Yesu Krisita bɔnyɛ sɩ we ma lee.


text: 1Abam na ŋwɩ dɩ Zezi Krisi tɩn mʋ paɩ 'a jɩgɩ baarɩ. O sono kʋm maa paɩ 'a jɩgɩ wʋ-zuru. Wɛ Joro kʋm mʋ wʋ abam wʋnɩ, nɩ kʋ na wʋ Zezi nɔɔna bam maama wʋnɩ te tɩn. 'A maa jɩgɩ da-ŋwaŋa dɩ sono. 2Kʋ na sɩɩnɩ kʋ yɩ kʋntʋ tɩn, a loori abam sɩ 'a ta'a jɩgɩ wʋbʋŋ-dɩdwɩ mʋ daanɩ dɩ sono dɩdʋa, sɩ 'a daarɩ 'a ta'a jɩgɩ ni-dɩdʋa dɩ wʋ-dɩdʋa. Abam na kɩ kʋntʋ, kʋ'ʋ pa a taa tiini a jɩgɩ wʋpolo. 3'A yɩ zaŋɩ 'a kɩ kʋlʋkʋlʋ dɩ kamunni sɩ kʋ pa 'a tɩtɩ na zulə. Nan tu-na 'a tɩtɩ 'a pa daanɩ, sɩ 'a ta'a nii nɩ nɔɔnʋ maama dwe abam. 4Nɔɔnʋ maama maŋɩ sɩ o bʋŋɩ o na w'ʋ zəni o doŋ te tɩn mʋ, kʋ daɩ sɩ o taa beeri o tɩtɩ zənə yɩranɩ. 5'A wʋbʋŋa yam maŋɩ sɩ ya taa yɩ nɩnɛɛnɩ Zezi Krisi wʋbʋŋa yam mʋ. 6Wʋntʋ nan maŋɩ o jɩgɩ Wɛ nyɩnyʋgʋ mʋ. O dɩdaanɩ Baŋa-Wɛ yɩ bɩdwɩ mʋ, yɩ o wʋ bʋŋɩ nɩ kʋntʋ yɩ woŋo kʋlʋ o na maŋɩ sɩ o ja-kʋ kəŋkəŋ sɩ o dɩ Wɛ taa maɩ daanɩ tɩn. 7O nan tiŋi wəənu tɩntʋ maama daa nɩ mʋ, yɩ o daarɩ o ba o ji nabiinu. O yɩ tɩntʋŋnʋ. 8O na tu o ŋwɩ dɩ nabiinə kʋntʋ tɩn, o dɛɛn tu o tɩtɩ yɩ o sɛ Wɛ ni o ba o tɩ. Kʋ nan daɩ tʋʋnɩ dɩ tʋʋnɩ, kʋ yɩ ba pag-o tʋʋn-dagara baŋa nɩ mʋ ba gʋ. 9Kʋntʋ ŋwaanɩ mʋ Wɛ laan pɛ Zezi yuu tiini kʋ zaŋɩ wɛɛnɩ dɩ zulə, yɩ DƖ daarɩ DƖ pa-o yɩrɩ dɩlʋ na dwe yɩra maama tɩn. 10Mʋ kʋ kuri maŋa w'ʋ ba, yɩ balʋ maama na wʋ wɛyuu nɩ naa tɩga baŋa nɩ naa tɩga kuri nɩ tɩn maŋɩ sɩ ba kuni doonə ba zuli Zezi o yɩrɩ dɩm ŋwaanɩ. 11Ba maama w'ʋ ta dɩ ba niə jaja nɩ, Zezi Krisi mʋ yɩ ba Yuutu. Kʋntʋ w'ʋ pa o Ko Wɛ na zulə lanyɩranɩ. 12Kʋntʋ ŋwaanɩ, a cilon-sonnu-ba, abam dɛɛn na maŋɩ 'a sɛ amʋ zaasɩm dɩm maŋa kalʋ amʋ ya na wʋ 'a tee nɩ tɩn, 'a nan ta maŋɩ sɩ 'a sɛ 'a dwəni lele kʋntʋ a daa na təri abam tee nɩ dɩ tɩn. Ta'a kwarɩ-na Wɛ lanyɩranɩ dɩ ya-sɩʋ, sɩ 'a kwaanɩ 'a tʋŋɩ 'a pa vrɩm dɩlʋ 'a na nɛ tɩn ja kuri. 13Bɛŋwaanɩ Wɛ mʋ yəni DƖ tʋŋɩ abam bɩcara nɩ, DƖ pa 'a beeri kənə yalʋ na w'ʋ poli DƖ wʋ, yɩ DƖ pa 'a wanɩ-ya 'a kɩ. 14Woŋo kʋlʋ maama 'a na lagɩ 'a kɩ tɩn, sɩ 'a yɩ ta'a pʋʋna naa 'a magɩ kantɔgɔ kʋ baŋa nɩ. 15Kʋntʋ mʋ 'a w'ʋ ta jɩgɩ cɩga Wɛ tee nɩ, yɩ 'a jɩgɩ wʋ-poŋo. 'A w'ʋ ta yɩ Wɛ biə balʋ na ba jɩgɩ wo-lɔŋɔ, yɩ 'a zʋʋrɩ nɔn-balwaarʋ tɩlʋ wʋbʋŋa na ba tɔgɩ cwəŋə tɩn tɩtarɩ nɩ. 'A w'ʋ ta yɩ nɩ pooni 'a pa lʋgʋ baŋa nɔɔna nɩ calɩcwɩ te, 16dɩ 'a na ŋɔɔnɩ Wɛ taanɩ dɩlʋ na paɩ ŋwɩa 'a brɩ nɔɔna tɩn. 'A na kɩ kʋntʋ doŋ, kʋ'ʋ brɩ nɩ a na cɛ a tʋŋɩ Wɛ tɩtʋŋa yam abam ŋwaanɩ te tɩn wʋ jigi kafɛ, yɩ a'a ta jɩgɩ wʋpolo dɩ abam dɛ dɩm Zezi Krisi na w'ʋ joori o ba tɩn. 17Abam na kɩ 'a wʋ-dɩdʋa 'a sɛ Zezi tɩn nyɩ dɩ 'a kwe woŋo mʋ 'a ma kaanɩ Baŋa-Wɛ yɩ kʋ poli DƖ wʋ. Amʋ na maŋɩ a lagɩ a ga a ŋwɩa mʋ dɩ, a'a sɛ sɩ ka wəli abam kaanɩm dɩm nɩ Wɛ yigə nɩ. Dɩ kʋ dɩ, a'a ta jɩgɩ wʋpolo, yɩ abam dɩ w'ʋ wəli dɩ amʋ 'a ta'a jɩgɩ wʋpolo. 18Kʋntʋ, kʋ maŋɩ sɩ abam dɩ ta jɩgɩ wʋpolo lanyɩranɩ, sɩ amʋ dɩ wəli dɩ abam a kɩ wʋpolo. 19Dɩbam Yuutu Zezi na sɛ, amʋ bʋŋɩ sɩ a tʋŋɩ Timoti sɩ o ba abam te lele. Kʋntʋ, o na joori o ba amʋ te, o'o pa-nɩ abam labaarɩ sɩ a daa yɩ ta jɩgɩ liə. 20Nɔɔn-nɔɔnʋ daa təri amʋ tee nɩ, o na jɩgɩ a wʋbʋŋa yam doŋ, sɩ o sɩɩnɩ o taa ye abam zənə ni nɩ, kʋ na daɩ Timoti yɩranɩ. 21Balʋ maama na daarɩ tɩn beeri ba tɩtɩ wəənu yɩranɩ mʋ, yɩ ba yigə tərə dɩ wəənu tɩlʋ na yɩ Zezi Krisi nyɩm tɩn. 22Kʋ nan na yɩ Timoti, abam maŋɩ 'a ye o wʋ na tɔgɩ cɩga te tɩn. O dɛɛn tɔgɩ dɩ amʋ o tɔɔlɩ Wɛ kwər-ywəŋə kam, nɩnɛɛnɩ bu na tɔgɩ dɩ o ko o tʋŋɩ te tɩn. 23Kʋntʋ mʋ a bʋŋɩ sɩ a tʋŋ-o abam tee nɩ maŋa kalʋ a na w'ʋ lwarɩ ba na w'ʋ di a taanɩ dɩm te tɩn. 24Amʋ nan jɩgɩ tɩɩna dɩ d'ɩ Yuutu wʋm nɩ ba'a pʋrɩ-nɩ ba yagɩ lele, yɩ a laan ba abam te. 25Amʋ bʋŋɩ nɩ kʋ maŋɩ sɩ a tʋŋɩ d'ɩ ko-bu Epafroditi sɩ o joori o ba abam te. O tɔgɩ dɩ amʋ yɩ d'ɩ tʋŋɩ Wɛ tɩtʋŋa, yɩ d'ɩ kwəri d'ɩ na cam ya baŋa nɩ. Wʋntʋ mʋ yɩ abam tɩntʋŋnʋ wʋlʋ 'a na lɩ sɩ o ja zənə o ba o pa-nɩ a yaara yam wʋnɩ tɩn. 26Abam fra maa jɩg-o yɩ o lagɩ sɩ o daa na abam. O wʋ ya cɔgɩ dɩ 'a na ni nɩ o ya ba jɩgɩ yazurə tɩn. 27Kʋ yɩ cɩga mʋ nɩ o ya ba jɩgɩ yazurə, yɩ o ga fɩɩn sɩ o tɩ. Wɛ nan duri o ŋwaŋa. Kʋ nan daɩ wʋntʋ yɩranɩ ŋwaŋa mʋ DƖ duri. Wɛ duri amʋ dɩ ŋwaŋa, dɩ DƖ na pɛ o wəri yɩ a wʋ daa wʋ cɔgɩ zanzan tɩn. 28Kʋntʋ ŋwaanɩ mʋ a tiini a kwaanɩ a lagɩ sɩ o yi abam te lɩla, sɩ 'a ta'a jɩgɩ wʋpolo dɩ 'a na w'ʋ joori 'a na-o tɩn, sɩ amʋ dɩ liə yam laan ti. 29O na tuə, sɩ 'a jeer-o lanyɩranɩ dɩ wʋpolo zanzan, o na yɩ d'ɩ ko-bu d'ɩ Yuutu Zezi ŋwaanɩ tɩn. Kʋ maŋɩ sɩ 'a ta'a zuli nɔɔna balʋ na nyɩ nɩnɛɛnɩ wʋntʋ te tɩn. 30Bɛŋwaanɩ o ya gɛ fɩɩn mʋ sɩ o tɩ Zezi Krisi tɩtʋŋa yam ŋwaanɩ. O dɛɛn lagɩ o ga o ŋwɩa dɩ o na ləni abam yuu nɩ sɩ o taa tʋŋɩ o wəli-nɩ tɩn ŋwaanɩ mʋ.


text: 1Ma taapalaa, ma takəlaɣa naalɛ nyəŋka ntɔ ma tʋ-mɛɣɛ ŋmaaʋ tɔ. Nti ma tɔɔsa-mɛɣɛ ma takəlasɩ nsɩ sɩ naalɛ sɩ taa tɔ ma caa kɛ́ sɩ pə́ tʋ-mɛɣɛ hʋwɛɛ kʋpana kɛ mə ləmaɣasɛɛ taa na ɩ́ taa hɛɛ. 2Ma caa kɛ́ sɩ ɩ́ tɔɔsɩ tɔm nti Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa naŋŋ nyə́ma ka yɔɣɔta hatuu lɔŋ tɔ, na Tacaa na tá Yatʋ kʋheelitu nti mə tillaa sɛɣɛsa-mɛ tɔ. 3Kancaalaɣa ɩlɛ ɩ́ nyɩ teu sɩ yəlaa ká kʋlɩ kʋyɛɛŋ kantəkaɣa nyəŋ taa mpa paa təŋ pa maɣamaɣa pa kʋnyɩɩləŋ tɔ, na paa woŋ-mɛ. 4Haləna paa pɔɔsɩ-mɛ sɩ: Ɩ́ taa tɔ sɩ ɩ ká məlɩ ya? Na haləna saŋa ɩ wɛ le? Ta caanaa ná kʋlaa kɛlɛ na pɛlɛ pá sɩ, na tuu pa ŋmaʋ antulinya tɔ ɩ tɛ ɩ tɛɣɛlɛ mpʋ, pʋlʋ ta laɣasɩ. 5Ɩsɔ yɔɣɔtəna hatuu lɔŋ taa na pə́ lá ɩsɔtɔnʋɣʋ na tɛtʋ. Ama tɔm tənɛɣɛ mpɛ pa sɔɔwa təfaa. Tɛtʋ faɣana lʋm, na lʋm kɛ pa lapəna-tɩ. 6Na pə kaasɩ lʋm mpɩ pə waasəna tuu lɔŋ antulinya təwasawasa na pə́ wakəlɩ-ɩ. 7Kaɣana Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ kʋlʋmtʋ ntɩ tə sɩɩna ɩsɔtɔnʋɣʋ na tɛtʋ, sɩ pɩɩ tɛ na pə́ wɔ-təɣɩ kɔkɔ kɛ kʋyaŋku paa hʋʋna asaɣaa na pá wakəlɩ-wɛ tɔ. 8Ma taapalaa, natəlɩ tə wɛnna pə ta mʋna ɩsɩɩ ɩ́ ká sɔɔ tə tɔɔ. Ntəɣəlɛ sɩ kʋyakʋ kʋlʋmʋɣʋ wɛ Tacaa kɛ́ ɩsɩɩ pɩɩsɩ iyaɣa (1000), na pɩɩsɩ iyaɣa (1000) náá wɛɛ-ɩ ɩsɩɩ kʋyakʋ kʋlʋmʋɣʋ. 9Tacaa tɔma sɩ ɩ ká la nti tɔ, pə taɣa ɩsɩɩ ɩ wɛ kaninika na tə lapʋ ɩsɩɩ lɛlaa hʋʋkʋɣʋ tɔ. Ama suulu kɛ ɩ hʋləɣɩ-mɛ. Mpi tɔ, ɩɩ caa sɩ yʋlʋ nɔɣɔlʋ ɩ́ le, paa pʋntʋ kɛ́ awe. Ama ɩ caa kɛ́ sɩ yəlaa təna ɩ́ laɣasɩ tɔntɛ kʋpantɛ. 10Paa na mpʋ tɔ, Tacaa kʋyakʋ kɔŋ kɔntɛ kɛ́ ɩsɩɩ ŋmɩɩlʋ kɔŋʋɣʋ tɔ. Ɩsɔ tɔnʋɣʋ ka mʋkɩ yem kɛ́ kʋyaŋku, na pə kɔkɔlʋɣʋ ká la sɔɣɔntʋ. Kɔkɔ ká nyaɣa ɩsɔtɔnʋɣʋ tɔɔ nyəm təna, na pɩɩ nyaɣa atɛ na ɩ nyəm təna. 11Pə kɔŋ pə tənaɣa wakəlʋɣʋ kɛ mpʋɣʋlɛ, ɩlɛ mɩɩ nyəna ntɛɣɛ mə cakəlɛ. Mə yaasi ká te na ɩ́ hʋ́lɩ́ sɩ ɩ́ matəna Ɩsɔ, 12na ɩ́ taŋna Ɩsɔ kʋyakʋ, na ɩ́ lʋ teu sɩ kʋyakʋ ŋkʋ kʋ́ tala lɔŋ. Kʋyaŋkuɣu kɔkɔ ká nyaɣa ɩsɔtɔnʋɣʋ, na kʋ tɔɔ nyəm təna ká hoona ká haŋaɣa. 13Ama Ɩsɔ tɔma sɩ ɩ ká tɛ na ɩ́ ləsɩ ɩsɔtɔnʋɣʋ kʋfalʋɣʋ na tɛtʋ kʋfatʋ, na tampana tike ká wɛnna pə taa. Nti tá taŋaa tɔɣɔlɛ. 14Ma taapalaa, pə tɔɔ kɛ́ ɩ́ ká lʋ teu na ɩ́ lá kʋpama kɛ Ɩsɔ ɩsɛntaa na ɩ́ taa na ɩsaɣatʋ natələɣɩ mə kiŋ, na mə na-ɩ ɩ́ ciiki na ɩ́ taŋ kʋyakʋ ŋkʋ. 15Ɩ́ nyənna Tacaa suulu na ɩ́ ná, ɩ suulu ɩnɩ ɩ yelina na pə́ ya mə nyɔɔŋ. Ta taapalʋ kʋpaŋ Pɔɔlɩ ŋmaa-mɛ na ɩ́ kɛɛsɩ-mɛɣɛ pə tɔm na ləmaɣasɛɛ nna Ɩsɔ ha-ɩ tɔ. 16Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ ŋmaakɩ ɩ takəlasɩ təna taa kɛ́ timpi timpi ɩ yɔɣɔtəɣɩ tɔm tənɛ tɔ. Ɩ takəlasɩ taa hʋwɛɛ cɛkənaʋ wɛ katɛ kɛ tiili tiili, ɩlɛna ɩsəkpɛɛtɛɛ nyə́ma na mpa pa fɛɩ toŋ tɔ pɛlɛ pa kɛɛkɩ pə hʋwɛɛ. Na ḿpʋ́ɣʋ́ pa kɛɛkɩ Ɩsɔ Tɔm taa tɔmnaa lɛntɩ tɔtɔ. Pa maɣamaɣa pa lepu kɛ pa tɔŋna caaʋ kɛ mpʋ. 17Ma taapalaa, pənɛntɛ mə ɩsɛ kulaa. Pə tɔɔ ɩlɛ ɩ́ taa yele na yəlaa asaɣaa kʋpuɣusutu tolisi-mɛ, na pə́ kɔɔ na timpi ɩ́ səŋaa təca tɔ pə́ laɣasɩ-mɛɣɛ lonte. 18Ama ɩ́ wɛɛ na ɩ́ puki lɔlɔ kɛ́ Tacaa na tá Yatʋ Yesu Kilisiti pɛɛlɛɛ na ɩ nyəm tɔm taa. Pə kpaɣaʋ saŋa haləna tam tɔ, teeli tʋ ntɛ́ ɩnɩ. Ami.


text: 1Mɔɔ mɩŋŋa Pol, Woso zibəənyɩ m mɔɔ m, Yeezuu Krista zibəəzaa m mɔɔ m, kʋ m a ka kʋ gʋɔɔ kʋ Woso ŋ bɔ ʋ rɔ wɔɔ n sɩra ka, ŋnɩ sɩra dɔ, an a ga mɩsɩrbaa k'a Woso nɔ yɩ m, 2kʋ ŋ nɩ mɩsɩrbaa k'a nyarɛ ba ʋ bɩ ta a heer lɛ. Woso ɩ mɩsɩrbaa bɩ do ler bɔ wɔɔ m, bɩ ma bɩ, durnya ba ʋ y. Bɩ, Woso bɩr ŋʋaar barɛ y. 3Dɔmɩm kʋ Woso a cɩnta bɩ k'a b'a ku bɩ, a mɩsɩrbaa bɩ do hɩnka, lemim k'a ka kʋ gʋɔɔ n a pa da bɩ m. Woso mɩŋŋa, k'an wɔɔ bʋmbɔrɛzaa bɩ, a lɛ ka mɔɔ ʋ, an lemim bɩ do da mɔɔ wɔ ʋ, kʋ m a pa da. 4Tiitɩ, ci bɩ ba mɔɔ nawʋrɛ ɩbɩɩ ma, mɔɔ nyɩ paan••• n'ɩbɩɩ m, sɩrakarɛ deem kʋ wɔɔ m ta m bɩ nɔ ʋ. A yɛ mɔɔ nawʋm kʋ wɔɔ Zɩ Woso kan wɔɔ bʋmbɔrɛzaa Krista Yeezuu kɩ n barka, kan laafɩɩ kɩ ka ɩ ʋ. 5Ɩbɩɩ to mɔɔ ʋ Krɛtɩ kʋ ʋ b'ʋ, k'ɩ gɔɔta ɩ hɔ k'a n bankarɛ yɩ cɩna bɩ banka, k'ɩ gʋɔɔ nyʋkɔ ʋ, ɩ ŋ ba kristagʋɔɔ lɛɛzannɔ Krɛtɩ kʋnɔ rɔ wɔɔ biyəə nɔ ʋ, amba hɔ kʋ mɔɔ hɩ ɩbɩɩ m bɩ m. 6K'ɩ ʋ k'ɩ lɛɛzaa bɔ ʋ, a a ga m, an yɩ gʋaa kʋ n bɩ mim yɩrɛ n a hɩ ma y, a lʋ m bɩr deem, a nyɩnɔ m sɩrakarɛzannɔ, ŋ bɩr mɩsɩrbaa bʋnyaa barɛ y, balɛsire zannɔ bɛɛ nɩ ŋ mɩ sɔ y. 7Bala, kristagʋɔɔ lɛɛzaa bɩ, wosogʋɔɔ nyasʋnzaa m, bɩ minto bɩ, a a ga m, k'an bɩr gʋaa kʋ n bɩ mim yɩrɛ n a hɩ ma y, a n a ga m, an yɩ mɩŋŋabusurezaa, nɔmaazaa, gɛɛ bɛɛmirezaa waasɩ y, a n a ga m, an yɩ wɔkaarɛzaa nyaa bɩncɛ ʋ, gɛɛ zambʋ hɔ kamazaa y. 8A a ga m, an bɩr saanɔɔ sim a har ʋ mɩŋŋa, an bɩr zi mɩŋŋabarɛ ŋʋarɛ, an bɩr hɔɔndamimmazaa, an bɩr gʋaa tɩrga, gʋaa k'a nɩ mɩsɩrbaa k'a Woso nɔ yɩ bam, bʋraamazaa. 9A a ga m, k'an jɩm kɔɔkɔɔ Woso lemim paan••• kʋ ŋ y'a dɩndam bɩ nɔ ʋ. Ncɩnaaʋ bɩ, a y'a dam ma, an gʋɔɔ dʋndɔ sɩra hɔdɩndarɛ bɩ nɔ ʋ, an bɩsɩkənno da jɩm ʋ. 10Gʋɔɔ wɔɔ nyʋkɔ ʋ amba wɔɔ hɩ bɩ m, bala, gʋɔɔ ta ʋ gʋta, an lɛ da bɩ, zɩɩfʋrɔ kʋ ŋ gasʋ baŋŋʋ ʋ rɔ wɔɔ barla, ŋ bɩr yɛm k'a zu sɩra ʋ y. Ŋ nɩ bra bɩmbam gʋɔɔ m meerbaa yaarsɩrɔ m. 11A ka kʋ ŋ n'a meerbaarɔ wɔɔ barɛ to, bala, ŋ yɩ hadrɔ gɔsɩnnɔ gʋɔɔ zaar bam, ŋn'ɩ hɔ k'a n a ga m dɩndam gʋɔɔ m k'a hɔ yɩ, zambʋ hɔ yɩrɛ m. 12Krɛtɩ zannɔ wɔɔ mɩŋŋɔɔ gʋaa deem, kʋ ŋ nɩ dɩgam ma a lɛsinnɩsorazaa nyɩnta an a hɩ, a ʋ: "Krɛtɩ zannɔ wɔɔ, ŋʋaarzannɔ m tee•••, poohɔɔ nɩ ŋ mɩ, yakʋzannɔ nɩ ŋ mɩ, ŋ n hɔ vanta dɔ kʋ hɔbɩrɛ bɛɛ y." 13Hɔ kʋ gʋaa b'a hɩ naa, sɩra m, naa minto bɩ, həən si ŋ ma paan•••, kʋ ŋ sɩrakarɛ n yɩ mɩŋŋa. 14Kʋ ŋ nɩ zɩɩfʋrɔ hɔdɩndarɛ k'ɩ ʋ noondarɛ m bɩ to, ŋ bɩ zu lɛrɔ kʋ gʋɔɔ kʋ ŋ sɩra to rɔ wɔɔ a cɩnta rɔ wɔɔ ʋ y. 15Kʋ gʋaa heer hu ta ʋ, hɔ haay hu ta ʋ sɔ kan kɩ. Bɩ kʋ gʋɔɔ kʋ dintinzannɔ m, ŋ bɩr sɩra kam nɔ wɔɔ nɩ, dintim m hɔ haay m kan ŋ kɩ. Bala, ŋ hɔɔndarɛrɔ bʋnyaa, kʋ ŋ y'a bʋnyaa bam sɔ, nyannɩ ba ŋ nɩ y. 16Ŋ y'a hɩrɛ ŋ ʋ, a Woso dɔ, bɩ ŋ zibəə bʋnyaarɔ wɔɔ y'a hɩnkarɛ ŋ ʋ, ŋ n Woso dɔ y. Hɔɔ bʋnyaarɔ nɩ ŋ mɩ Woso mɩm ʋ, bayɛrɛzannɔ m, ŋ b'a dam zi mɩŋŋa sɩ barɛ ma y.


text: 1A na ɩ a ŋa a, yɛbr ɩ, ɩ̃ zɛlɛ nyɩ na, a Naaŋmɩn su-ɓaarʋ zũú, kɛ́ nyɩ mɩ́ de nyɩ tʋɔra kʋ̀ a Naaŋmɩn mɛ̃ baw-maal-bʋ̃-vʋbɛ na ɩ son ɛ nʋmɛ a ʋ zie a: lɛ n'ɩ a nyɩ Naaŋmɩn puoru na ɩ sɩza a. 2Nyɩ ta de a nyɩ ɩb tuur ɩ a dɩ̃a zie ŋa ɩb ɛ, ɛ cɛ nyɩ bɛr a Naaŋmɩn ʋ lɩɛbɩ nyɩ ɛ kʋ̀ nyɩ yã-paala. Lɛ n'a nyɩ na mɩ́ tʋ̃ɔ jɛl bãw a Naaŋmɩn pʋ-tɩɛrʋ: ʋlɩ bom nɛ na vɩɛl a, ʋlɩ bom nɛ na pɛlɩ a ʋ pʋɔ a, ʋlɩ bom nɛ na vɩɛl ʋ za bɛ cɛ a. 3A maalʋ a Naaŋmɩn na kʋ̀ m a zũú, ɩ̃ yere na kʋ̀rɛ nyɩ za: nyɩ ta mɩ́ tɩɛrɛ kɛ́ nyɩ zuo nɩ za ɩ, nyɩ nɩ̃ɛ mɩ́ vɛ̃ kɛ tɛr tʋɔra siwru tɩɛrʋ, mɛ̃ a lɛ a Naaŋmɩn na põ a saw-deb kʋ̀ ŋa za a. 4Mɛ̃ a lɛ tɩ na tɛr ƴãgã-been yõ, ɛ a ɓɛrmɛ yãwmɛ ɛ bɛ lãw tõ-nʋɔr a, 5lɛ mɩ̀ n'a, tɩ yãwmɛ ɛ lãw nɩ a Kɩrɩta ɩ ƴãgã-been, ɛ́ tɩ za lãw nɩ taa mɛ̃ ƴãgã-been ɓɛrmɛ a. 6Tɩ tɛr ɩ maalʋ dẽdeni, mɛ̃ a lɛ a Naaŋmɩn na mɩ́ kʋ̀ ŋa za mɔlɛ a. Alɛ wa ɩ Naaŋmɩn-ƴɛr-manɛ maalʋ n'ʋ tɩ kãw páw a, ʋ manɛ a Naaŋmɩn ƴɛrʋ tuur ɩ a Naaŋmɩn-saw-deb. 7Ƴẽn sob wa páw maalʋ a tome ƴãw a, ʋ tone. Sob nɛ na páw maalʋ a wulu ƴãw a, ʋ wule. 8Sob nɛ na páw maalʋ a taabɛ kpaalʋ ƴãw a, ʋ kpaalɛ bɛ. Sob nɛ na pone a ʋ bʋ̃-tɛrɩ a, ʋ ta tɩrɛ zʋmnɛ nɩ ɛ. Sob nɛ na tɛr a niwn-diere tome a, ʋ ƴãw fãw tone. Sob nɛ na sõwne a bãbaalbɛ a, ʋ sõwne nɩ pʋ-pɩɛlʋ. 9Nyɩ nɔnɛ taa sɩza. Nyɩ hɩɛn a yel-faa ɛ tu a yel-vla pùor. 10Nyɩ nɔnɛ taa mɛ̃ yɛbr a, nɩ nyɩ pʋɔ za; nyɩ ƴãwnɛ taa ciere taa. 11Nyɩ tone ɛ ta kpɛ ƴã-tuo ɩ. Nyɩ tʋlɛ a Sore tome tob ƴãw. 12Nyɩ cɩlɛ, a nyɩ tɩɛrʋ nyɩ na ƴãw a Sore ƴãw a zũú; nyɩ nyɔw nyɩ tʋɔra a kpɩɛrʋ pʋɔ; nyɩ puore kʋra lɛ. 13Nyɩ sõwne a nyɩ yɛbr a na fɛrɛ a, ɛ páwr a sãanʋ deb ƴãw. 14Nyɩ mɩ́ ƴɛr nɔ-vla a bɛlɩ dem na dɔwrɛ nyɩ a ƴãw, nyɩ mɩ́ ƴɛr nɔ-vla ɛ ta ŋmɩɛr ƴãwn bɛ ɩ. 15Nyɩ cɩlɛ lãw nɩ a bɛlɩ dem na cɩlɛ a, ɛ kone lãw nɩ a bɛlɩ dem na kone a. 16Nyɩ ƴãw fãw wone taa vla. Nyɩ ta bɔbr a yúor ɛ, ɛ cɛ nyɩ tuur a yele al na waar ɩ tʋɔra siwru a pùor. Nyɩ ta mɩ́ de nyɩ tʋɔra bʋɔlɛ yã-bãwnbɛ ɩ. 17Nyɩ ta yarɛ nɩr kãw za yel-faa san ɛ. Nyɩ ƴãw fãw ɩrɛ a vla a nɩsaalbɛ za niŋé. 18Alɛ na na tʋ̃ɔ a, nɩ a lɛ a na yi a nyɩ zie mɩ̀ a, nyɩ ɩ ƴã-ɓaarʋ be nyɩɩm nɩ a nɩsaalbɛ za cara pʋɔ. 19Ɩ̃ nɩ-nɔnɩ ɩ, nyɩ ta mɩ́ lɛ ŋmɛlɩ yaa a ɩ-faa san ɛ, nyɩ bɛr a Naaŋmɩn suur ʋ tone, bʋ̃ʋ n'ʋ vɛ̃, a Sɛb-sõw yere nɩ a ŋa: «Mãa so a san-yaafʋ, mãa n'ʋ na yaa a san», a Sore n'ʋ yere. 20Lɛ nɩ kɛ: «Kɔ̃ wa kpɩɛr a fʋ dɔ̃ sob a, fʋ̃ʋ kʋ̀ ʋ bʋ̃-dɩrɩ ʋ dɩ; kʋ̃ɔ-nyuur wa kpɩɛr ʋ a, fʋ̃ʋ kʋ̀ ʋ kʋ̃ɔ ʋ nyũ; bʋ̃ʋ n'ʋ vɛ̃, fʋ na ɩrɛ a a ŋa a, a ɩ na mɛ̃ vũu-bie n'a fʋ mʋ̃ɔnɛ dɔwlɛ a ʋ zũú a.» 21Ta mɩ́ bɛr a yel-faa ʋ tʋ̃ɔ fʋ ɛ, nɩ̃ɛ mɩ́ maalɩ a yel-vla tʋ̃ɔ nɩ a yel-faa.


text: 1N barmɩne, yɩ taa ɩrɛ wa sɔɔ nɩrɛ jaa na 'yɛr ɩka wʋ tara na a Nãaŋmɩn Sɩɛ ɛ, tɩchɛ yɩ bɛɛr a nɩnyɩnɛ 'lɔ kaa, ka ala ɩ a 'yɛr wʋn 'yɛrɛ yin a Nãaŋmɩn sɛ̃. Bojũu jir 'yɛ'yɛrbɛ yi naa jie jaa na ba 'yɛrɛ ɩka a lɛ ban 'yɛrɛ Nãaŋmɩn lɛ kʋ ba. 2Nɩtɔ̃ lɛ yɩn de bɔ̃ɔn a nɩrɛ 'lɔ na yi a Nãaŋmɩn sɛ̃, nɩrɛ 'lɔ nɩ wa 'yɛr ɩka Yesu wa naa a wɛr pɔ nɩtãa nɩsaal, a nɩrɛ 'lɔ lɛ yi a Nãaŋmɩn sɛ̃. 3Nɩrɛ jaa wa tɔr a lɛ ba yi Nãaŋmɩn sɛ̃ ɛ, a nɩrɛ nyã lɛ 'laar a Kɩrɩsɩto, a 'lɔ yɩn wõ ɩka wʋn wa naa, 'lɔ lɛ be be a wɛr pɔ a pʋ̃pãanyã. 4N bibiir, yɩn 'lɔ ɩn Nãaŋmɩn nɩbɛ na yɩ tʋ̃ɔ ba, bojũu a Nãaŋmɩn Sɩɛ 'lɔ na be a yɩ pɔ, bɛrma naa gar a dɛɛr sʋɔ 'lɔ na be a wɛr pɔ. 5A jir dẽme banyãna na 'yɛr ɩka Nãaŋmɩn lɛ kʋ ba a wiilfʋ anyãna ɩ naa a wɛr nyã nɩbɛ. Ka a ba wiilfʋ ɩ a wɛr nyã pɔ wiilfʋ, ka a bala na ba ɩ Nãaŋmɩn nɩbɛ ɛ, ma sɔɔ a ba wiilfʋ. 6Sɩn 'lɔ ɩn naa a Nãaŋmɩn nɩbɛ. Nɩrɛ 'lɔ jaa na bɔ̃ɔ Nãaŋmɩn, ma sɔɔ naa a lɛ sɩn wile, tɩ nɩrɛ 'lɔ na ba bɔ̃ɔ Nãaŋmɩn ɛ, maa sɔɔ a lɛ sɩn wile ɛ. Nɩtɔ̃ lɛ sɩn tʋ̃ɔ bɔ̃ɔn ka a nɩnyɩnɛ na 'yɛrɛ tara naa Nãaŋmɩn Sɩɛ 'lɔ na ɩ a yelmɩ̃ɛ, bɩɩ nɩrɛ 'lɔ na yi a Satan sɛ̃ na ɩ a jir ŋmara. 7N barmɩne, yɩ vɛ̃ a sɩ wile taa nʋ̃fʋ. N 'yɛr naa a nɩtɔ̃ bojũu Nãaŋmɩn lɛ ma vɛ̃ a sɩ ma tʋ̃ɔ nʋ̃ taa. Nɩrɛ 'lɔ jaa na wa nʋ̃ a wʋ tɔ sʋɔ, a wiil ɩka Nãaŋmɩn bie lɛ wʋ ɩ na wʋ bɔ̃ɔ Nãaŋmɩn. 8Nɩrɛ 'lɔ jaa na baa wa nʋ̃ a wʋ taaba ɛ, ba bɔ̃ɔ Nãaŋmɩn ɛ, bojũu Nãaŋmɩn befʋ wʋ jaa ɩn nʋ̃fʋ. 9A sɔr nyã lɛ Nãaŋmɩn tu wiil a wʋ nʋ̃fʋ kʋ sɩ. Wʋ vɛ̃n a wʋ Bibʋ̃'yen tɛɛ ka wʋ wa a wɛr pɔ, a wʋ jũu, sɩ tara na a yelmɩ̃ɛ nyɛvʋr. 10Nɩtɔ̃ lɛ a nʋ̃fʋ be, a ba ɩ sɩn lɛ nʋ̃ Nãaŋmɩn ɛ, tɩchɛ 'lɔ lɛ nʋ̃ sɩ, na wʋ tʋ̃ a wʋ Bie ka wʋ wa lo a sɩ yeldɛbɛ bɔɔr kʋ sɩ. 11N barmɩne, an ɩ Nãaŋmɩn lɛ nʋ̃ sɩ a nɩtɔ̃, a mɩ sɛɛ naa ɩka, sɩ mɩ nʋ̃ taa. 12Nɩrɛ jaa ba nyɛ Nãaŋmɩn lɛ wʋn be ɛ, tɩchɛ sɩn wa nʋ̃ taa, sɩn nɩ Nãaŋmɩn tara na nɛbʋ̃'yen. Ka a Nãaŋmɩn nʋ̃fʋ 'lɔ na be a sɩ 'yɔ̃ɔ chaar kʋ a nɩbɛ. 13Nãaŋmɩn kʋ sɩ naa a wʋ Sɩɛ, a lɛ jũu lɛ sɩ bɔ̃ɔn ɩka, Nãaŋmɩn ben a sɩ 'yɔ̃ɔ, ka sɩ mɩ be a wʋ 'yɔ̃ɔ, ala lɛ so sɩn nɩ Nãaŋmɩn na tara nɛbʋ̃'yen. 14Sɩ nyɛ naa na sɩ mɩ di dãasɩɛ ɩka a Sãa tʋ̃ naa a wʋ Bie ka wʋ wa faa a wɛr nɩbɛ. 15Nãaŋmɩn tara na nɛbʋ̃'yen nɩ nɩrɛ nyã na 'yɛr chãa pɔ, tɩ sɔɔ ɩka Yesu ɩ naa Nãaŋmɩn Bie, ka sɩ bɔ̃ɔn ɩka Nãaŋmɩn nɩ a nɩnyɩnɛ tara na nɛbʋ̃'yen. 16A lɛ sɩn 'lɔ, sɩ bɔ̃ɔn naa na sɩ sɔɔ de ɩka, Nãaŋmɩn nʋ̃ sɩn sɔ̃ɔ jaa. Nãaŋmɩn ɩn nʋ̃fʋ sʋɔ. Nɩrɛ mɩ na nʋ̃ Nãaŋmɩn nɩ a wʋ taaba, wʋ ben Nãaŋmɩn 'yɔ̃ɔ, ka Nãaŋmɩn mɩ be a wʋ 'yɔ̃ɔ. 17Sɩn 'lɔ a Nãaŋmɩn nʋ̃fʋ chaara a sɩ pɔ, ka dãbɩ̃ɛ kʋ̃ kʋrɔ sɩ a sɔ̃ɔ 'lɔ sɩn wa ara a wʋ niem a 'yɛr tɔɔrfʋ daar ɛ. Bojũu a wɛr nyã pɔ sɩ kaar naa nɩtãa Yesu. 18Dãbɩ̃ɛ ba be nʋ̃fʋ pɔ ɛ, tɩchɛ nʋ̃fʋ na chaar ma diin dãbɩ̃ɛ bar, bojũu dãbɩ̃ɛ ma kpɛ̃n nɩrɛ wʋn joro gefʋ. Nʋ̃fʋ mɩ na chaar, ba joro dãbɩ̃ɛ ɛ. 19Bojũu Nãaŋmɩn lɛ de nie nʋ̃ sɩ, ala lɛ so a sɩ mɩ nʋ̃ wʋ. 20Ala ɩ nɩrɛ 'yɛr ɩka wʋ nʋ̃n Nãaŋmɩn, tɩ chɛnɛ 'laar a wʋ yɛɛr, a nɩnyɩnɛ 'lɔ̃nɔ̃ ɩn jir ŋmara. Bojũu nɩrɛ 'lɔ jaa na ba nʋ̃ a wʋ tɔ sʋɔ wʋn nyɛn nɩbir, kʋ̃ tʋ̃ɔ nʋ̃ Nãaŋmɩn wʋn ba nyɛn nɩbir ɛ. 21A nɛɛ lɛ a nyã a Nãaŋmɩn na 'yɛr bin, nɩrɛ 'lɔ jaa na nʋ̃ a 'lɔ Nãaŋmɩn sɛɛ naa ɩka wʋ nʋ̃ a wʋ taaba.


text: 1Kʋntʋ tɩn, abam maŋɩ sɩ 'a ta'a ye nɩ dɩbam yɩ Zezi Krisi tɩntʋŋna mʋ. Wɛ nan kwe DƖ cɩga kalʋ ya na səgi nabiinə yigə nɩ tɩn DƖ kɩ dɩbam jɩŋa nɩ mʋ, sɩ d'ɩ ta-ka d'ɩ brɩ nɔɔna. 2Ba nan na kwe woŋo ba kɩ nɔɔnʋ jɩŋa nɩ, kʋ maŋɩ sɩ o taa nii kʋ baŋa nɩ dɩ cɩga mʋ. 3- 4Kʋ nan na yɩ amʋ, abam naa nabiinə balʋ maama na di amʋ taanɩ te dɩ te tɩn, kʋ ba kɩ amʋ kʋlʋkʋlʋ. Amʋ bɩcarɩ nɩ a ye nɩ, kʋlʋkʋlʋ tərə a na kɩ a cɔgɩ. Nan dɩ kʋntʋ dɩ, a b'a wanɩ a pa a tɩtɩ bʋra, a na b'a wanɩ a di a tɩtɩ taanɩ tɩn ŋwaanɩ. Wʋlʋ yɩranɩ na w'ʋ wanɩ o di amʋ taanɩ tɩn mʋ yɩ d'ɩ Yuutu wʋm. 5Kʋntʋ ŋwaanɩ, nɔɔn-nɔɔnʋ yɩ zaŋɩ o wuuri o di o doŋ taanɩ, kʋ loori maŋa kalʋ Wɛ na lɩ tɩn, sɩ d'ɩ Yuutu wʋm na tuə, o'o ja pooni o ba o pa woŋo kʋlʋ maama na səgi lim wʋnɩ tɩn taa naɩ jaja. Wʋntʋ w'ʋ pa nɔɔna wʋbʋŋa yalʋ na səgi tɩn lwarɩ jaja. Maŋa kam kʋntʋ nɩ mʋ Wɛ w'ʋ pa nɔɔnʋ maama na zulə yalʋ na maŋɩ dɩd-o tɩn. 6A ko-biə-ba, kʋ yɩ abam ŋwaanɩ mʋ a kwe a tɩtɩ dɩdaanɩ Apolɔsɩ a ma maŋɩ a brɩ abam, sɩ 'a wanɩ 'a nii dɩbam, 'a ma lwarɩ 'a na w'ʋ ta'a kɩ te tɩn, sɩ 'a yɩ zaŋɩ 'a gaalɩ kʋlʋ na pʋpʋnɩ Wɛ tɔnɔ kʋm wʋnɩ tɩn, sɩ abam dɩdʋa dɩdʋa yɩ zaŋɩ o kɩ kamunni o zuli nɔɔnʋ wʋdoŋ o daarɩ o gooni o doŋ. 7Wɔɔ mʋ wɩ, nmʋ dwe n doŋ? Bɛɛ mʋ n jɩga yɩ n wʋ joŋi-kʋ Wɛ tee nɩ? Nmʋ nan na joŋi-kʋ Wɛ tee nɩ mʋ tɩn, bɛɛ mʋ kɩa yɩ n magɩ n nyɔɔnɩ kʋ baŋa nɩ, nɩ nmʋ tɩtɩ mʋ mɛ n dam dɩ n swan n ma n na-kʋ te? 8Abam bʋŋɩ nɩ 'a maŋɩ 'a jɩgɩ kʋlʋ maama 'a na lagɩ tɩn, 'a kwəri 'a yɩ nadunə, yɩ 'a ta bʋŋɩ nɩ abam di paarɩ 'a daarɩ dɩbam. Kʋ ya lana sɩ 'a sɩɩnɩ 'a di paarɩ, sɩ dɩbam dɩ ta'a tɔgɩ d'ɩ di paarɩ dɩ abam. 9Amʋ na bʋŋɩ te tɩn, kʋ nyɩ dɩ Wɛ pɛ dɩbam balʋ na yɩ DƖ tɩntʋŋna tɩn ji kwaga tiinə mʋ nɔɔna bam maama wʋnɩ, nɩnɛɛnɩ balʋ ba na di ba taanɩ ba lagɩ ba gʋ-ba te tɩn. Dɩbam nyɩ dɩ nɔn-mwaanʋ mʋ lʋgʋ kʋm nɔɔna bam dɩ malɛsɩ dɩ yibiyə nɩ. 10Dɩbam jigi jwəəru mʋ Zezi Krisi ŋwaanɩ, abam nan pa 'a yɩ swan tiinə mʋ Zezi Krisi tɔgɩm dɩm wʋnɩ. Dɩbam yɩ nabwənə mʋ, abam maa paɩ 'a yɩ dɩdɛɛra. Nɔɔna zuli abam, yɩ ba daarɩ ba gooni dɩbam. 11Dɩ zɩm maama dɩ, kana dɩ na-nyɔm jɩgɩ dɩbam, yɩ gwaarʋ muri dɩbam. Nɔɔna maa bɛɛsɩ dɩbam, yɩ d'ɩ ba jɩgɩ cirigim jəgə. 12Dɩbam maɩ d'ɩ tɩtɩ jɩa mʋ d'ɩ tiini d'ɩ tʋŋa, sɩ d'ɩ ma wanɩ d'ɩ na d'ɩ ni wʋdiu. Nɔɔna na twɩ dɩbam, d'ɩ ta yəni d'ɩ loori Wɛ mʋ sɩ DƖ kɩ-ba lanyɩranɩ. Nɔɔna na bɛɛsɩ dɩbam, d'ɩ ta yəni d'ɩ sɛ bɛɛsa yam mʋ. 13Nɔɔna na ŋɔɔnɩ wo-lwaanʋ ba pa dɩbam, d'ɩ yəni d'ɩ joori d'ɩ ləri-ba lanyɩranɩ mʋ. Dɩbam nyɩ dɩ lʋgʋ baŋa weeru mʋ. Dɩ zɩm maama, d'ɩ nyɩ dɩ wo-yɔɔrʋ mʋ nɔɔnʋ maama tee nɩ. 14A na pʋpʋnɩ tɔnɔ kʋntʋ tɩn, a pʋpʋnɩ sɩ a ma kwe abam mʋ, 'a na yɩ amʋ bu-sonnu tɩn ŋwaanɩ, sɩ kʋ daɩ nɩ a lagɩ sɩ a kɩ abam cavɩɩra mʋ. 15Abam ya na maŋɩ 'a jɩgɩ karanyɩna tiinə mʋrr-fugə mʋ ba na brɩ abam Zezi Krisi cwəŋə kam wʋnɩ, 'a ko yɩ dɩdʋa yɩranɩ mʋ. Amʋ yɩ 'a ko, dɩ a na brɩ abam Wɛ kwər-ywəŋə kam yɩ 'a na ŋwɩ-dʋŋa Zezi Krisi ŋwaanɩ tɩn. 16Mʋ kʋ kuri a loori abam sɩ 'a ta'a lwəni amʋ na kɩ te tɩn. 17Kʋntʋ ŋwaanɩ mʋ a tʋŋɩ Timoti 'a tee nɩ. Wʋntʋ mʋ yɩ a bu-sono Wɛ cwəŋə kam wʋnɩ, yɩ o tɔgɩ d'ɩ Yuutu Zezi dɩ cɩga. Wʋntʋ w'ʋ guli abam amʋ ŋwɩa kam na yɩ te Zezi Krisi cwəŋə kam wʋnɩ, sɩ kʋ maŋɩ nɩ amʋ na yəni a brɩ Zezi kɔgɔ kʋm je maama nɩ te tɩn. 18Abam badaara paɩ 'a tɩtɩ kamunni mʋ, bɛŋwaanɩ 'a daa ba bʋŋɩ nɩ amʋ w'ʋ joori a ba abam te. 19Wɛ nan na sɛ, a'a ba abam te lele. A na tuə, a laan w'ʋ wanɩ a lwarɩ kamun-nyɩna bam kʋntʋ na jɩgɩ dam dɩlʋ ba ma kɩ tɩn, yɩ kʋ daa daɩ ba ni-ŋwaŋa yɩranɩ m'a. 20Bɛŋwaanɩ Wɛ paarɩ dɩm paɩ dɩbam dam mʋ, sɩ d'ɩ wanɩ d'ɩ ma kɩ kʋlʋ na maŋɩ tɩn, sɩ kʋ daɩ ni-ŋwaŋa yɩranɩ m'a. 21Abam lagɩ sɩ a ba abam te a vaŋɩ 'a zwɛ mʋ naa 'a lagɩ sɩ a brɩ abam sono dɩ wʋ-bono mʋ?


text: 1Ha ngimɔ ɛngi, kongapora mɔ Rome, ling wa nde Sezar Auguste, haa nu nde, ɛ angɛriki ling wi mɔ hio kandɔnu pɛa fɛt ha takarata garama. 2Ɛngɛ nɛ̂ bosi gɔna ling wi ha takarata. Yo nɛ̂ ngimɔ ka Kirinius dungɔ gɔfɔrma ha kandɔnu Siri. 3Wi ndang ndang fɛt nɛa ha le pɛ mbwa tuka nde, ɛ angɛriki ling mbwa. 4Joseph guotɛ ha le Nazaret ha kandɔnu Galile, nɛ ha kandɔnu Judée ha Betlehem, le ka ɛ babhɛ se kongapora David ang. Joseph nɛ̂ nugala pɛ David, mɛgi a nɛa haki, 5tuka nde, ɛ angɛriki ling wa hinɛ Marie, bhoko ka wɛnɛ hala. Nɛ Marie dungɔ nɛ zang. 6Ha ngimɔ ka mbwa boka haki, yala bhɛ lɛma. 7Nɛ Marie bhɛa kay bewei pɛa. A luo wɛnɛ nɛ la, nɛ a piso wɛnɛ ha zang kpongi ha twa ɔnu pɛ hio sari. Hazu mbwa tɛ kpa bhandi ha zang twa ɔnu pɛ hio gɛnɛ na. 8Hio zaoro sami dungɔ ha bhandi ɛngi. Mbwa dungɔ ha zang bɛlɛ, pɛm nɛ zugili sami pɛ mbwa nɛ zɛ. 9Ma telenge pɛ Kongawan hɔa ha soko mbwa nɛ yolo lɛkɛ-lɛkɛmɔ pɛ Kongawan baa zikiri mbwa, nɛ gasa ke baa mbwa. 10Ma, telenge tɔa ha mbwa: «Ka ɛnɛ ayu ke na! Mi tɛ hazu tɔ dede wen ha ɛnɛ, wen gasa totɛ ka bedung ha zu kandɔ Israel fɛt. 11Swe mɛsɛ ɛ bhɛa wan-kpasisi ɛnɛ ha le pɛ David. Wɛnɛ nɛ̂ Mesi, Kongawan pɛ ɛnɛ. 12Ɛnɛ being wɛnɛ mɛgɛ, ɛnɛ bekpa yɛlkɛkɛ bem ka ɛ luo nɛ la, pisi ha zang kpongi.» 13Ha ndangtɛ ngimɔ, ma zugili telenge zilo ha ngɔn, tɛ tɛ kpa may nɛ bosi telenge. Nɛ mbwa lukoso Sɔ, mbwa tɔa: 14«Lukosomɔ ha Sɔ ha kuso ngɔn, nɛ gaamɔ ha nu ha soko hio wi ka Sɔ ngoya.» 15Hio telenge ndɔng kiforo si ha ngɔn. Nɛ hio zaoro sami dungɔ gbatɛ, mɛgi mbwa tɔa ha soko may: «Ɔ nɛ ha Betlehem, nɛ zɔk mɔ ka hɔa, ka Kongawan gbasa ha ɔ.» 16Mbwa nɛa nɛhasa nɛ mbwa kpaa Marie, Joseph nɛ yɛlkɛkɛ bem ka ɛ piso ha zang kpongi. 17Ka mbwa zɔka bem ɛngɛ, mbwa ba kasi mɔ ka telenge tɔa ha mbwa ha zu wa. 18Wi ndɔng fɛt yaksa ka mbwa zea wen pɛ hio zaoro sami. 19Ma, Marie konza wen ndɔng fɛt nɛ takara hazua ha zang sila wa. 20Hio zaoro sami kiforo si ha bhandi pɛ mbwa. Mbwa lukoso Sɔ, nɛ wola dede wen pɛ Sɔ hazu mɔ fɛt ka mbwa zea nɛ ka mbwa zɔka. Mɔ ndɔng fɛt hɔa gbesi tuka ka telenge tɔa nɛ ha mbwa. 21Hapata yala mɔrkɔ zanga bwa, swe gɔn sɔru bem lɛma. Nɛ ɛ gbala ling wa nde, Jésus. Ɛngɛ nɛ̂ ling ka telenge baosi sɔngsi, ha ngimɔ ka Marie tɛ ba ka zang na. 22Ngimɔ hɔa hazu Joseph nɛ Marie mɛ lɛmsiri yenga sasisi tɛ, ka mbonga pɛ Moïse ha nua. Mɛgi mbwa kuo bem nɛnɛ ha Jérusalem hazu gde wɛnɛ ha li Kongawan, 23gbesi tuka ɛ bangɛriki ha mbonga pɛ Kongawan: «Dea nde, ɛ agde hio kay bewei nɛtɛ hazu Kongawan.» 24Nɛ mbwa haa fin sadaka lɛm nɛ mbonga pɛ Kongawan, ka tɔ nde, ɛ ha bondo bwa mana gbakuli bwa. 25Ma wei ang ha Jérusalem, ling wa nde Siméon. Wɛnɛ nɛ̂ nzeng wi, ka yu ke Sɔ. A kera wan-yɔkili Israel nɛting. Nɛ Nzɔy-Sɔtɛ dungɔ ha zu wa, 26nɛ a gbasa ha Siméon nde, wɛnɛ lɛm fe na, kanɛ wɛnɛ zɔka Mesi ka Kongawan tomsa. 27Nzɔy-Sɔtɛ ngbɔsa wɛnɛ nɛnɛ ha gasa twa Sɔ. Nɛ Joseph hinɛ Marie kuo yɛlkɛkɛ bem nɛnɛ ha gasa twa Sɔ, hazu lɛmsiri ndɔki deamɔ ka mbonga pɛ Moïse osa. Ka mbwa lea haki, 28Siméon baa bem ɛngɛ ha ngbolokɔ wa. A lukoso Sɔ nɛ a tɔa: 29«Kongawan, sising ka mi, wan-tom pɛ mɛ, befe, mi fe ha zang gaamɔ. Hazu mɛ lɛmsara gɔnanu pɛ mɛ. 30Mi zɔka wan-kpasisi, 31ka mɛ tomsa ha hio kandɔ fɛt. 32Wɛnɛ nɛ̂ saamɔ ka begbasi mɛ ha hio kandɔ ka tɛ ing mɛ na. Nɛ hazu wɛnɛ bedung lɛkɛ-lɛkɛmɔ pɛ Israel, kandɔ pɛ mɛ.» 33Bafa nɛ nana mɛ Jésus yaksa hazu wen ndɔng ka Siméon tɔa ha zu wa. 34Siméon wola dede wen ha zu mbwa, nɛ a tɔa ha Marie: «Dɔka wi ha Israel bekɔ nanga ha tɛ bem ɛngɛ tek, nɛ wɛnɛ begu hio ma mbinga nɛdɔka. Sɔ tomsa wɛnɛ mɛ gba tazu hio wi, ma mbwa bekafi wɛnɛ. 35Nɛ wɛnɛ bede tuka nde, takaramɔ ka wusi ha sila hio dɔka wi agbo long. Ma, mɛ bekpa ngɔtɛ ka gdɔy sila mɛ tuka gbapa, hazu bem pɛ mɛ.» 36Nɛ fin, ma bhoko-tɔkuliwen ka gbɛla fɛt dungɔ ang haki, ling wa nde Anne. Bafa wa nɛ̂ Fanuel, ha nugala pɛ Aser. A basi wei ha ngimɔ pɔlɔmbɔ tɛ pɛa. Ma wei pɛa fea hapata bɛlɛ mɔrkɔ zanga bwa. 37Mɛgi Anne dungɔ nagula tee. Bɛlɛ pɛa fɛt tɛ bo nɛ bhukɔa mɔrkɔ zu bhukɔa tar gbala nar. A lak gasa twa Sɔ gde ndang na. Swe nɛ zɛ a dea tom Sɔ nɛ wal gɔa Sɔ, nɛ ma ngimɔ wɛnɛ zimɔ fin yɔngamɔ. 38Wɛnɛ tiko hapɛtɛ mbwa ha ngimɔ ɛngi, nɛ a lukoso Sɔ. Nɛ wɛnɛ tɔa wen tɛ bem ɛngɛ ha hio wi fɛt ka dungɔ ha kera nde, Sɔ ayangi Jérusalem. 39Hapata ka Joseph nɛ Marie lɛmsara hio mɔ fɛt ka mbonga pɛ Kongawan haa nua, mbwa kiforo si ha le pɛ mbwa Nazaret ha kandɔnu Galile. 40Jésus kpɔatɛ, nɛ wɛnɛ tɛ bo nɛ ngaya. A dona nɛ mbaramɔ, nɛ Sɔ dea dedemɔ ha tɛ wa pentɛ. 41Bɛlɛ ndang ndang fɛt, bafa nɛ nana mɛ Jésus ha nɛa ha Jérusalem ha yenga Pake. 42Ka Jésus tɛ bo nɛ bɛlɛ bhukɔ gbala bwa, wɛnɛ nɛa hinɛ mbwa lɛm nɛ ndɔki deamɔ yenga Pake. 43Ka yenga kara, bafa nɛ nana wa kiforo si. Ma Jésus bewei pɛ mbwa bhɔna pɛa ha Jérusalem, nɛ mbwa ing na. 44Mbwa takara nde, wɛnɛ ha soko hio sɔy-yali pɛ mbwa. Ma, ka mbwa nɛa nɔ kanɛ mbolo kari, mbwa angara kio wɛnɛ ha soko hio nam nɛ hio dan mbwa. 45Nɛ mbwa tɛ kpa wɛnɛ na, mɛgi mbwa kiforo nɛ ha Jérusalem ha kio wɛnɛ. 46Ha zetar yala mbwa kpaa wɛnɛ ha zang gasa twa Sɔ. A dungɔnu ha soko hio wan-osi mbonga, nɛ wɛnɛ ha zea mbwa, nɛ wɛnɛ ha ana mbwa. 47Wi ndɔng ka zea wɛnɛ, mbwa fɛt yaksa hazu ingɔmɔ nɛ kiforo wen pɛa. 48Ka bafa wa nɛ nana wa zɔka wɛnɛ, mbwa yaksa pentɛ. Nɛ nana wa tɔa: «Woo bem pɔm, mɛ de ɛngɛ mɛgɛ ha tɛ ɔ hazu ge? Mi hinɛ bafa mɛ, ɔ ha kio mɛ nɛ nɔzang.» 49A kiforo wen ha mbwa: «Ɛnɛ ki mi hazu ge? Dea nde, mi adung ha zang twa pɛ Bafa mi, ɛnɛ tɛ ing yo na?» 50Ma, mbwa ing gotowen ka wɛnɛ tɔa ha mbwa na. 51Hapata wɛnɛ zilo hinɛ mbwa si ha Nazaret. Nɛ a dungɔ ha zea nu mbwa. Ma, nana wa konza mɔ ndɔng fɛt gde ha sila wa. 52Jésus kpɔatɛ, nɛ wɛnɛ gasa ha zang mbaramɔ. Wɛnɛ dungɔ nɛ zioa ha li Sɔ, nɛ ha li hio wi fin.


text: 1Mɩyaŋ Pɔɔl aa yaa Yesu Krisita Kpambɩya Wɩɩsɩ kyɛrɩ tɩyaŋ abee á nɩɩnabiye Timoti rɛ saba teŋ no kɩ tɩya ma. 2Á sabɩ teŋ no kɩ tɩya mamaa á nɩmmabalɩya hʋ Wɩɩsɩ aa lɩya Kolosi tɩyaŋ ma laa Krisita wɩya di a kɩ tɩŋa ʋ abee wɩtɩɩ rɛ. Á Kuwo Wɩɩsɩ bɔnyɛ abee ʋ fɩyɛlʋʋ sɩ we ma lee. 3Dɩ ámaa rɛ ko kyʋwalɩ Wɩɩsɩ kɩ tɩya ma kɛ buloŋ á aa kɩ dannɩ Wɩɩsɩ á Tɩɩna Yesu Krisita kuwo hʋ rɛ ma wɩya. 4Beewɩya á nɩɩ gɛɛ hʋ ma aa laa Yesu Krisita wɩya di rɛ, abee kyori hʋ ma aa kana abee Wɩɩsɩ nala buloŋ. 5Laadii hʋ bee kyori hʋ ma aa kana, ba lɩɩ bayɩyɛla hʋ ma aa kana kɩŋ hʋ Wɩɩsɩ aa marɩ biŋ ma wɩɩsɩbee tɩyaŋ nɛ. Ba gyɩ laasɩya basɩ bayɩyɛla no wɩya tɩya ma rɛ Wɩɩsɩ wɩweliye hʋ aa yaa wɩtɩɩ tɩyaŋ. 6Wɩɩsɩ wɩweliye hʋ ba aa ko basɩ tɩya ma pɩsa kɩ gyʋʋ dʋnɩya logiŋ buloŋ nɛ, a leŋ nala bɩrɩmɩ kɩ lɩɩ ba wɩbɔmɔ tɩyaŋ anɩɩ gɛɛ hʋ ba aa yaa ma tɩyaŋ a lɩɩ kyɛɛ hʋ ma aa nɩɩ wɩya no, a kɔnɩ ko gyɩŋ bɔnyɛ hʋ Wɩɩsɩ aa daga tɩya ma memii mʋ teŋ. 7Ɛpafirasɩ rɛ yaa nal hʋ aa basɩ Wɩɩsɩ bɔnyɛ no wɩya a tɩya ma. Ʋ yaa á nɩɩnabiikyoolii rɛ a yaa á tʋŋtʋnnɩ dɔŋtɩɩna aa tʋŋ Krisita tʋma abee wɩtɩɩ. Ʋ rɛ laa á naasɩ sɩŋ ma lee tɩyaŋ. 8Ʋ basɩ tɩya ma gɛɛ hʋ Wɩɩsɩ Wiyesi Welii hʋ aa leŋ ma kyo Wɩɩsɩ nala buloŋ nɛ. 9Ɛɛwɩya, a lɩɩ kyɛɛ hʋ á aa nɩɩ ma wɩya, á aa kyʋwalɩ Wɩɩsɩ kɩ tɩya ma rɛ saŋa buloŋ. Á sʋla Wɩɩsɩ a kɩ tɩya ma rɛ dɩ ʋ leŋ ʋ Wiyesi Welii hʋ tɩya ma wɩgyʋŋ dɩ ma wuwo gyɩŋ ʋ kyɛrɩ a wuwo gyɩŋ ʋ wɩya buloŋ memii mɛ. 10Ɛɛ rɛ sɩ leŋ dɩ ma kɩ yaa wɩya hʋ Wɩɩsɩ aa kyɛɛ wɩɩ buloŋ tɩyaŋ dɩ ʋ teŋ fɩyɛlɩ ma tɩyaŋ ka dɩ ma kɩ yaa wɩweliye iriŋ kɛ buloŋ a marɩ gyɩŋ Wɩɩsɩ weliŋ. 11Wɩɩsɩ sɩ tɩya ma dee hʋ aa lɩɩ ʋ gaŋdaa-dee hʋ tɩyaŋ, dɩ gɛɛ leŋ dɩ ma wuwo kaŋ kenyiri abee mala abee teŋfɩyɛlʋʋ wɩɩ buloŋ tɩyaŋ. 12Ma kyʋwalɩ á kuwo Wɩɩsɩ aŋgyʋwasʋ abee ʋ aa leŋ ma mɛ maga abee ma aa sɩ na kɩna hʋ ʋ aa mara biŋ pɔ ʋ nala ʋ koro hʋ aa yaa pʋlʋŋ tɩyaŋ. 13Beewɩya ʋ laa ma lɩɩ Sɩtaanɩ bilhuu tɩyaŋ nɛ, a kaŋ ma mʋ we ʋ biikyoolii koro hʋ tɩyaŋ. 14Wɩɩsɩ biikyoolii no rɛ ʋ kpa tuŋ laa ma ta á wɩbɔmɔ tɩyaŋ, ɛɛ daga anɩɩ ʋ kpaa á wɩbɔmɔ kyɛ ma rɛ gɛɛ. 15Krisita kɩɩ Wɩɩsɩ hʋ á aa bee na rɛ. Ʋ rɛ yaa Wɩɩsɩ Biye hʋ aa we doŋ ka ʋ na ta kɩŋ buloŋ. Ʋ rɛ tee Wɩɩsɩ kɩtaalɩya buloŋ. 16Ʋ tɩyaŋ nɛ Wɩɩsɩ tɩŋa a marɩ kɩŋ buloŋ aa we wɩɩsɩnyuu abee taŋha tɩyaŋ: Kɩna hʋ á aa na abee kɩna á aa bee na, abee kɩna hʋ á aa bee na ka ba kaŋ dee a kɩ deŋ leye, abee dee iriŋ buloŋ. Krisita tɩyaŋ nɛ Wɩɩsɩ tɩŋa a marɩ kɩna buloŋ a leŋ ʋ tɩŋ ba. 17Ʋ we doŋ nɛ ka Wɩɩsɩ na marɩ kɩŋ buloŋ. Ʋ dee tɩyaŋ nɛ Wɩɩsɩ kɩtaalɩya buloŋ we doŋ a sɩŋ weliŋ. 18Krisita rɛ yaa Krisitabiisi buloŋ nyuu, ka ba mɛ yaa ʋ teŋbii, ʋ kɩ deŋ ba. Ʋ rɛ yaa nal hʋ aa tɩya ba mɩɩbol. Ʋ rɛ yaa nal hʋ Wɩɩsɩ aa laasɩya kyisi sʋʋ tɩyaŋ, dɩ ɛɛ leŋ dɩ ʋ yaa kunyɩna wɩɩ buloŋ tɩyaŋ. 19Wɩɩsɩ kyɛrɩ tɩyaŋ nɛ ʋ leŋ Krisita kɩɩ ʋ wɩɩ buloŋ tɩyaŋ. 20Krisita tɩyaŋ nɛ Wɩɩsɩ tɩŋa a leŋ ʋ bee ʋ kɩtaalɩya aa we wɩɩsɩnyuu abee taŋha tɩyaŋ buloŋ mɩɩgɩ sʋma. Krisita aa sʋba daagarɩɩ hʋ nyuu tɩyaŋ nɛ leŋ fɩyɛlʋʋ mɩɩgɩ we Wɩɩsɩ bee ʋ kɩtaalɩya buloŋ paga. 21Saŋa hʋ ma ha fa aa bɩ gyɩŋ Wɩɩsɩ, ma beel-ʋ fa boliye bee dɔmɔŋ nɛ, ma fa haasɩ ʋ beewɩya ma hakɩllɩ bee ma wɩyaalɩya buloŋ fa bɔmɔ rɛ. 22Amɛ lagɩlagɩ no, Wɩɩsɩ leŋ Krisita bɩrɩmɩ nihuwobiŋ nɛ a ko sʋba daagarɩɩ tɩyaŋ dɩ ɛɛ leŋ dɩ ma beel-ʋ mɩɩgɩ sʋma, ka dɩ ma yaa tɩpʋlʋŋ tɩmma, a ta kaŋ wɩkyogii buloŋ ʋ sɩya tɩyaŋ. 23Ɛɛwɩya, ma sɩŋ Wɩɩsɩ wɩweliye hʋ ma aa laa di tɩyaŋ weliŋ, aŋ ta kɩ yaa sige abee bayɩyɛla hʋ ma aa kana ba tɩyaŋ saŋa hʋ ma aa nɩɩ ba. Wɩɩsɩ wɩweliye no tɩɩ rɛ ba gɔllɩ basɩ kɩ tɩya nala buloŋ dʋnɩya lee buloŋ tɩyaŋ. Ba wɩya rɛ mɩyaŋ Pɔɔl tɩɩ mɛ yaa Yesu Krisita tʋŋtʋnnɩ, a basɩ ba kɩ tɩya nala. 24Lagɩlagɩ no, ŋ teŋ fɩyɛla rɛ abee tʋwara hʋ ŋ aa na ma wɩya, beewɩya ɛɛ daga anɩɩ tʋwara hʋ Krisita fa aa na ʋ teŋbii wɩya aŋka (Krisitabiisi rɛ gɛɛ), haŋ tʋwara hʋ rɛ ŋ mɛ kyosi kɩ na ŋ tol gɛɛ dɩ ʋ mʋ teŋ. 25Wɩɩsɩ rɛ lɩɩ ŋ dɩ ŋ yaa Krisitabiisi buloŋ tʋŋtʋnnɩ. Tʋma hʋ ʋ aa kpaa tɩya ŋ nɛ yaa dɩ ŋ basɩ ʋ wɩya hʋ buloŋ a tɩya ma. 26Wɩɩsɩ fa kpaa wɩya no faŋa faafaa nala rɛ a lɩɩ faafaa buloŋ. Amɛ lagɩlagɩ no Wɩɩsɩ kpa wɩya no daga ʋ nala hʋ ʋ aa lɩya rɛ. 27Wɩɩsɩ kyɛrɩ rɛ yaa dɩ ʋ leŋ ʋ nala buloŋ gyɩŋ wɩfaŋɩɩ no aa yaa gaŋdaa-wɩɩ, aŋ kaŋ tɔnɔ mɛ. Wɩɩ hʋ rɛ nyɛ, Krisita aa we ma tɩsɩ tɩyaŋ nɛ tɩŋ ma mɛ kaŋ bayɩyɛla anɩɩ ma sɩ maakyiye yaa gaŋdaala. 28Ɛɛ wɩya rɛ tɩŋ á basɩ ʋ wɩya kɩ tɩya nal buloŋ. Á aa kpa á wɩgyʋŋ hʋ buloŋ aa kana a kʋrɩsɩ ba dɩgɩna rɛ aŋ kɩ daga ba, dɩ nal buloŋ ko laa Krisita wɩya di weliŋ, a gyige ʋ laadii tɩyaŋ aŋ leŋ dɩ ba wuwo sɩŋ Wɩɩsɩ sɩya tɩyaŋ a bɩ kaŋ wɩkyogii buloŋ. 29Ɛɛwɩya, wɩɩ no wɩya ŋ aa yaa ŋ sɩfɩyaŋ buloŋ nɛ, a kɩ tʋma abee ʋ debal hʋ buloŋ aa we ŋ tɩyaŋ.


text: 1M danyɩnɔ, hɔ k'a gɔɔta wɔɔ n'a hɩrɛ awɔɔ m, ʋ awɔɔ dʋndɔ m wɔɔ Zuuba Yeezuu tɔ ma bɩ ba n nɩ: Biisi bɩ, wɔɔ mɩsɩrbaa k'awɔɔ n'a bam an Woso nɔ yɩ bɩ dɩnda awɔɔ m, bɩ mɩsɩrbaa bɩ do awɔɔ n'a bam, bɩ k'a ta lɛɛ tee••• kan mɩsɩrbaa bɩ do kɩ a da ra. 2Awɔɔ hɔ kʋ wɔɔ awɔɔ dʋndɔ m wɔɔ Zuuba Yeezuu tɔ ra bɩ dɔ. 3Hɔ kʋ Woso lɛ n taa bɩ ba n nɩ: A lɛ taa k'awɔɔ n mɩsɩrbaa k'an mɩŋŋa a mɩm ʋ ba, k'a a gʋ jaandarɛ do haay ma. 4Awɔɔ gʋaa biyəə a ga m, an a da a mɛsim ma dɔ, k'an a da ma, an mɩsɩrbaa mɩŋŋa ba kan daʋrɛ kɩ. 5K'a b'a mɩŋŋɔɔ to kʋ lɛtaamarɔ bʋnyaarɔ n a so awɔɔ ʋ, amba gʋɔɔ kʋ ŋ n Woso dɔ rɔ wɔɔ hɔ bɩ nɩ y. 6Mim naa do nɔ ʋ, a b'a ka gɔsɩ n kʋrɔma kan a danyɩ kɩ an zambʋ ba ma y, bala, Zuuba gʋɔɔ kʋ ŋ nɩ minno nɔɔn duro bam nɔ wɔɔ hʋnhʋrm, amba wɔɔ lɛɛ ka ʋ a hɩ awɔɔ m, ʋ ʋ ya, ʋ so ra paan••• bɩ m. 7Sɩra nɔ ʋ, Woso n wɔɔ bir kʋ wɔɔ n mɩsɩrbaa ba lannɔ gɛɛ yaarɔ barɛ nɔ ʋ y, bɩ kʋ wɔɔ n mɩsɩrbaa ba mɩŋŋabaa nɔ ʋ. 8Naa minto bɩ, gʋaa k'a nɩ kaanɩm hɔdɩndarɛ naa do m bɩ, gʋaa bɛɛ a nɩ kaanɩm nɩ y, Woso k'a n'a Sɛnt-Ɛspri karɛ awɔɔ ʋ b'a kaanm m. 9M danyɩnɔ Krista nɔ ʋ, kʋ kʋ ŋʋarɛ mim bɩncɛ nɩ, pakra bɛɛ m kan awɔɔ kɩ kʋ mɔɔ n ci ba awɔɔ ma, m a mim dɩnda awɔɔ nɩ y. Bala, Woso mɩŋŋa hɔ dɩnda awɔɔ m k'awɔɔ m bɩr kʋ ŋʋam. 10Bɩ, amba n ŋʋarɛ mim dɩnda awɔɔ m bɩ, awɔɔ ɩ danyɩnɔ haay kʋ ŋ nɩ Masedʋan kʋ b'ʋ jilli rɔ wɔɔ ŋʋarɛ. Bɩ, kʋ a yɛ awɔɔ han k'a ta lɛɛ tee••• kan ŋ ŋʋarɛ kɩ a da ra. 11K'a a yo ʋ kʋ laafɩɩ n nyɩnta awɔɔ kan gʋɔɔ kɩ bire ʋ, gʋaa biyəə n a zerga a mɩŋŋa mim lɛ, an zi ba an a mɩsɩrbaa ba m, amba wɔɔ lɛɛ ka, ʋ a hɩ awɔɔ m bɩ m. 12K'awɔɔ ba ncɩnaaʋ gʋɔɔ kʋ kristagʋɔɔ bɛɛ nɩ ŋ mɩ rɔ wɔɔ y'awɔɔ gore daŋ ʋ, awɔɔ bɩ gɔsɩ mɩm kam sɔ y. 13M danyɩnɔ, kʋ gʋɔɔ kʋ ŋ gɩnga rɔ wɔɔ mim bɩncɛ nɩ, wɔɔ lɛ baa k'awɔɔ n gɔɔta badɔ nɔ ʋ, a bɩr heerzarlɛ m amba gʋɔɔ kʋ ŋ ba taaheerlɛ m nɔ wɔɔ nɩ y. 14Kʋ wɔɔ sɩra ka, ʋ ʋ Yeezuu ga an a mɩm bɔ ʋ bɩ, maam sɔ bɩ, gʋɔɔ kʋ ŋ sɩra ka Yeezuu ʋ ŋnɩ bɔkarɛ ŋnɩ gɩnga rɔ wɔɔ, Woso brɔɔ mɩm bɔŋ ʋ ŋnɩ mɩsɩrbaa ba kan Yeezuu kɩ. 15Hɔ kʋ wɔɔ kʋ a hɩ kɛɛrɛ naa, Zuuba ɩ nyɩnta an a dɩnda. A ɩ yɩrɛ ɩ ʋ, wɔɔ gʋɔɔ k'ʋ gɔɔta ʋ m mɩsɩr naa, Zuuba zɛrɛ hinni ʋ, wɔɔ bɩ lɛɛ kam gʋɔɔ kʋ ŋ gɩnga rɔ wɔɔ nɩ y. 16Bala, kʋ Woso bɩ zaa ka, malɛɛka jɩtaarɛ deem n a leer busu, n nɩ Woso huure bɩ hɛ, Zuuba Yeezuu Krista mɩŋŋa y'a tom arzana ʋ, an zer. Gʋɔɔ kʋ ŋ sɩra ka Krista ʋ ŋnɩ bɔkarɛ ŋnɩ gɩnga rɔ wɔɔ n lɛɛ ka ŋn'a mɩm bɔ ʋ. 17Bɩ jɛ ʋ kɛɛrɛ, wɔɔ kʋ wɔɔ gɔɔta ʋ m mɩsɩr hinni bɩ do ʋ bɩ, n wɔɔ nam kʋ ʋ kan ŋ kɩ n nɩ wɔɔ busu warkʋ nɔ ʋ, kʋ aa Zuuba zɛ ʋ brama, yɩ a nawʋrɛ ncɩnaaʋ wɔɔ n nyɩnta kan Zuuba kɩ dɔmɩm haay. 18K'a meerbaarɔ nɔɔn duro ba kan kʋ kɩ, a bɩr kʋ heer yom.


text: 1A taw-taa nɩ a zɛbr na mɩ́ be a nyɩ cara pʋɔ a, nyɩnɛ n'a a mɩ́ yi? A nʋ̃ɔ̀ faar vʋla na mɩ́ mʋɔr a nyɩ ƴãgamɛ pʋɔ a, be bɛ n'a a mɩ́ yi ɛ? 2Nyɩ mɩ́ nyɛ̃ nɩ bom bɔbr ʋ ɛ kʋ̃ tʋ̃ɔ páw ʋ ɛ, a ɩ kʋ́-taa nɩ nyuur, ɛ̀ nyɩ zɛbr taa ɛ tawr taa zaa lɛ. Bʋ̃-kãw vʋla mɩ́ kpɩɛr nyɩ na, ɛ́ nyɩ kʋ̃ tʋ̃ɔ páw ʋ ɛ, lɛ n'a nyɩ mɩ́ ìr ɩ a zɛb-taa nɩ a taw-taa. Nyɩ bɛ tɛr a ɩ, nyɩ na bɛ zɛlɛ a Naaŋmɩn zie a ƴãw. 3Nyɩ mɩ́ zɛlɩ na ɛ bɛ páw ɛ, a nyɩ tɩɛrʋ na bɛ vɩɛl a ƴãw: nyɩ na mɩ́ zɛlɛ a nyɩ nʋ̃ɔ̀ wob tɛwr ƴãw a. 4Naaŋmɩn bɛl-bɛlbɛ bɛ ŋa! Nyɩ bɛ bãw kɛ́ nɩr wa ɩ a tẽ-daa bá a, ʋ mɩ́ lɩɛb ɩ Naaŋmɩn dɔ̃ sob ɛ? Lɛ so, ʋlɩ sob wa bɔbr k'ʋʋ ɩ a tẽ-daa bá a, ʋ mɩ́ lɩɛb ɩ Naaŋmɩn dɔ̃ sob. 5Nyɩ tɩɛrɛ kɛ́ zawla lɛ ƴãw n'a a Sɛb-sõw yel a ƴɛr-bie a ŋa bɩɩ? «A Naaŋmɩn bɛ sawr a vʋʋrʋ ʋ na ƴãw ʋ kpɩɛr a tɩ pʋɔ a ƴãw ɛ.» 6Ɛ cɛ a maalʋ a Naaŋmɩn na kʋ̀ tɩ a ɩ n kpɛ̃ɛ zuo lɛ. Bʋ̃ʋ n'ʋ vɛ̃, bɛ mɩ̀ cãa na lɛ yel: «A Naaŋmɩn mɩ́ ba n gbɛr a pɔ̀lʋ dem niŋé, ɛ maalɩ a su-siwri dem.» 7A na ɩ lɛ a, nyɩ mɩ́ bɛr nyɩ tʋɔra kʋ̀ a Naaŋmɩn; nyɩ mɩ́ ba gbɛr a Gɛgɛra niŋé, ʋʋ na zɔ na zãá nɩ nyɩ. 8Nyɩ taw pɩɛlɩ a Naaŋmɩn, ʋʋ na taw na pɩɛlɩ nyɩ. Nyɩ pɛw a nyɩ nuru, nyɩɩm yel-bebe dem bɛ ŋan ɩ; nyɩ maalɩ a nyɩ socie a vɩɛl, nyɩɩm nɩbɛ a tɩɛrʋ na põ a! 9Nyɩ saw a nyɩ bãbaalʋ, nyɩ ɩ ko-tuolu dem, nyɩ kone; nyɩ bɛr laarʋ ɛ kone, ɛ a nyɩ nʋ̃ɔ̀ lɩɛbɩ pʋ-sãwna. 10Nyɩ siwre nyɩ tʋɔra a Sore niŋé, ʋʋ na zɛw nyɩ na. 11Yɛbr ɩ, nyɩ ta mɩ́ manɛ taa yel-faar ɛ. Ʋlɩ sob na manɛ a ʋ yɛb yel-faar, ɛ bãwnɛ a ʋ sãwna a, ʋ sãwnɛ nɩ a Naaŋmɩn-Wulu yúor, ɛ bãwnɛ a Naaŋmɩn-Wulu yele. Ɛ cɛ fʋ̃ʋ wa dɩrɛ nɩ a Naaŋmɩn nʋɔr ƴɛrʋ a, fʋ bɛ ɩ a Naaŋmɩn nʋɔr nɔ-sawrɛ ɩ, fʋ ɩ n a ʋ ƴɛr-dɩrɛ. 12Naaŋmɩn yõ n'ʋ ɩ a nɔ-ƴãwnɛ nɩ a ƴɛr-dɩrɛ; ʋl yõ n'ʋ na tʋ̃ɔ faa, ʋl yõ n'ʋ na tʋ̃ɔ kʋ́. Fʋ̃ʋ a, ãa nɛ b, na bãwnɛ a fʋ tɔ sãwna? 13Ƴɛrɛ ŋa a, nyɩ bɛrɛ wone, nyɩɩm na yere kɛ́: «Dɩ̃a bɩɩ bio, tɩ na cen nɩ tẽ-kpɛ̃ɛ ŋa pʋɔ, tɩ maalɩ yuon a be, yɛ̀r yɛ̀rʋ́ páw libie a.» 14Ɛ́ nyɩ na bɛ bãw a lɛ a nyɩ nyɔ-vʋʋrʋ na na ŋmɛ̃ a bio a! Bʋ̃ʋ n'ʋ vɛ̃, nyɩ ɩ na mɛ̃ bʋ̃-tʋlʋ uuru na mɩ́ sãanɛ wa baarɛ ɛ lɛ bɔr a. 15A ŋa n'a a nɩ̃ɛ mɩ́ sɛw kɛ́ nyɩ yel: «A Sore wa saw a, tɩ na vʋʋrɛ na, ɛ tɩ na ɩ n bom ŋa bɩɩ bom ŋa.» 16Ɛ cɛ nyɩ mɩ́ bɛr a ɛ zɛwr nyɩ tʋɔra pɔrɛ nɩ pɔb tɛwr. A pɔb a ŋa taabɛ bɛ vɩɛl ɛ. 17Lɛ so, nɩr wa bãw a vla maalʋ ɛ bɛ maalɛ a, ʋ maal ɩ yel-bier.


text: 1Sooli na nɛ ba na kɩ te ba gʋ Etiyɛnɩ tɩn, o ma sɛ nɩ kʋ maŋɩ. Dɛ dɩm kʋntʋ nɩ nɔɔna puli sɩ ba yaarɩ Zezi kɔgɔ kʋlʋ na wʋ Zeruzalɛm nɩ tɩn zanzan. Ba maama ma jagɩ ba duri ba zʋ tɩɩnɩ dɩlʋ maama na wʋ Zude dɩ Samari nɩ tɩn wʋnɩ. Kʋ daarɩ Zezi tɩntʋŋna fugə-bale bam yɩranɩ mʋ wʋ tɔgɩ ba duri. 2Nɔɔna balʋ na kwarɩ Wɛ tɩn ma kwe Etiyɛnɩ yɩra yam ba kɩ, yɩ ba daarɩ ba keeri zanzan o tʋʋnɩ dɩm ŋwaanɩ. 3Sooli maa kwaanɩ sɩ o cɔgɩ Zezi kɔgɔ kʋm maama. O maa yəni o tʋlɩ sam dɩm wʋnɩ o jaanɩ baara dɩ kaana balʋ na tɔgɩ Zezi tɩn o ve o kɩ pɩɩna digə nɩ. 4Zezi karabiə balʋ na duri ba jagɩ tɩn maa yəni ba ve je maama ba tɔɔlɩ Wɛ kwər-ywəŋə kam. 5Filipi ma zaŋɩ o vu Samari tɩʋ kʋdoŋ o tɔɔlɩ Krisi wʋm Wɛ na tʋŋɩ tɩn kwərə o brɩ nɔɔna bam. 6Nɔn-kɔgɔ kʋm maama maa kwaanɩ ba cəgi Filipi na ŋɔɔnɩ kʋlʋ tɩn. Ba maama cəgi o taanɩ dɩm, yɩ ba kwəri ba na wo-kɩnkagɩla yalʋ o na kɩ tɩn. 7Ba ma na ciciri na nuŋi sɩ yagɩ nɔɔna zanzan yɩ sɩ kaasa dɩ kwər-dɛ. Kwaarʋ zanzan dɩ gwanɩ dɩ ma na yazurə. 8Kʋntʋ ŋwaanɩ wʋpolo dɛɛn maa tiini kʋ wʋ tɩʋ kʋntʋ wʋnɩ. 9Tɩʋ kʋm kʋntʋ nɩ nɔɔnʋ dɛɛn ya wʋra, o yɩrɩ mʋ Simɔn. O dɛɛn jɩgɩ liri mwaanʋ mʋ o kɩa. Kʋ maa paɩ Samari tiinə bam yɩ yəəu dɩd-o. O maa brɩ o tɩtɩ nɩ o yɩ nɔn-kamunu mʋ. 10Tɩʋ kʋm nɔɔna maama maa kwaanɩ ba cəgi o taanɩ lanyɩranɩ, dɩdɛɛra dɩ nabwənə maama. Ba maa paɩ Wɛ dam mʋ wʋ o tee nɩ, yɩ ba jɩg-o ba bə ba wɩ 'Dam-fɔrɔ tu'. 11O dɛɛn ya paɩ ba yɩ yəəu dɩ o liri mwaanʋ tɩm taan yɩ kʋ daanɩ zanzan. Kʋntʋ ŋwaanɩ mʋ ba kwaanɩ ba cəg-o lanyɩranɩ. 12Filipi laan ma ba o tɔɔlɩ Wɛ kwərə o brɩ-ba Wɛ paarɩ dɩm taanɩ dɩ Zezi Krisi yɩrɩ dɩm. O na brɩ-ba kʋntʋ tɩn, nɔɔna bam ma sɛ o taanɩ dɩm. Ba pa ba miisi-ba na wʋnɩ Zezi yɩrɩ ŋwaanɩ, baara dɩ kaana maama. 13Simɔn tɩtɩ dɩ ma sɛ, yɩ o daarɩ o pa ba miis-o na wʋnɩ. O ma tɔgɩ dɩdaanɩ Filipi yɩ o naɩ wo-kɩnkagɩla dɩ wəənu tɩlʋ na brɩ Wɛ dam tɩn. O na nɛ kʋntʋ tɩn, kʋ ma sʋ-o. 14Zezi tɩntʋŋna balʋ na wʋ Zeruzalɛm nɩ tɩn ma ni nɩ Samari tiinə bam sɛ Wɛ taanɩ dɩm. Ba ma tʋŋɩ Pɩyɛɛrɩ dɩ Zan ba tee nɩ. 15Ba na ve ba yi da tɩn, ba ma loori Wɛ ba pa balʋ na sɛ Zezi tɩn sɩ ba wanɩ ba joŋi Wɛ Joro kʋm. 16Bɛŋwaanɩ Wɛ Joro kʋm daa ta wʋ tu bantʋ wʋlʋwʋlʋ te. Ba dɛɛn pɛ ba miisi-ba na wʋnɩ d'ɩ Yuutu Zezi yɩrɩ ŋwaanɩ m'a mʋ. 17Pɩyɛɛrɩ dɩ Zan laan ma daŋɩ ba jɩa ba baŋa nɩ, yɩ ba joŋi Wɛ Joro kʋm ba bɩcara nɩ. 18Zezi tɩntʋŋna bam na daŋɩ ba jɩa nɔɔna bam baŋa nɩ yɩ ba joŋi Wɛ Joro kʋm kʋntʋ tɩn, yɩ Simɔn na nɛ kʋ na kɩ te tɩn, o ma kwe səbu o ma loori Pɩyɛɛrɩ dɩ Zan o wɩ: 19"A lagɩ sɩ 'a pa amʋ dɩ taa jɩgɩ dam dɩntʋ doŋ, sɩ a na kwe a jɩa a daŋɩ nɔɔnʋ wʋlʋ baŋa nɩ, sɩ kʋntʋ tu dɩ joŋi Wɛ Joro kʋm." 20Pɩyɛɛrɩ ma lər-o o wɩ: "Wɛ w'ʋ cɔgɩ nmʋ dɩ n səbu kʋm maama, dɩ nmʋ na bʋŋɩ sɩ n'n wanɩ n ma n səbu n yəgi Wɛ pɛɛrɩ dɩm tɩn ŋwaanɩ. 21Nmʋ wʋbʋŋa ba tɔgɩ cɩga Wɛ yigə nɩ. Kʋntʋ tɩn, n b'a na cwəŋə sɩ n tɔgɩ dɩ dɩbam n tʋŋɩ Wɛ tɩtʋŋa yam. 22Nan ləni n wʋ sɩ n yagɩ wo-balwaarʋ tɩlʋ nmʋ na bʋŋɩ sɩ n kɩ tɩn, sɩ n daarɩ n loori d'ɩ Yuutu Wɛ sɩ, DƖ na sɛ, sɩ DƖ yagɩ n lwarɩm DƖ ma cɛ-m. 23Bɛŋwaanɩ a nɛ sɩ n jɩgɩ pu-sɩŋa zanzan, yɩ n wʋ lwarɩm gambɛɛm wʋnɩ." 24Simɔn ma ləri o wɩ: "Nan loori-na Wɛ 'a pa-nɩ, sɩ wəənu tɩlʋ maama 'a na tagɩ amʋ baŋa nɩ tɩn yɩ ba tɩ cɔgɩ-nɩ." 25Pɩyɛɛrɩ dɩ Zan dɛɛn ma ŋɔɔnɩ d'ɩ Yuutu Zezi taanɩ dɩm ba brɩ nɔɔna bam. Ba laan ma joori ba maa ve Zeruzalɛm. Ba na maa joori tɩn, ba ma tʋlɩ Samari tɩ-niə yam wʋnɩ ba tɔɔlɩ Wɛ kwər-ywəŋə kam. 26Baŋa-Wɛ malɛka ma ba Filipi te ka ta dɩd-o ka wɩ: "Zaŋɩ n da jagwiə seeni n vu n da cwəŋə kalʋ na zɩgɩ Zeruzalɛm nɩ ka ve Gaaza tɩn." Cwəŋə kam kʋntʋ tɔgɩ kagʋa wʋ mʋ ka veə. 27Filipi ma zaŋɩ o maa kɛa. Etiyopi tu dɩ dɛɛn maa wʋ cwəŋə kam nɩ o maa ve sɔŋɔ. Wʋntʋ mʋ tʋŋɩ o paɩ ba tɩʋ kʋm pa-kana kalʋ ba na bə ba wɩ 'Kandaasɩ' tɩn. O yɩ dɩdɛɛrʋ wʋlʋ na nii o jɩjɩgɩrʋ tɩm maama baŋa nɩ. O dɛɛn ya ve Zeruzalɛm mʋ sɩ o zuli Wɛ, 28yɩ o laan maa joori o ve sɔŋɔ dɩ təriko kʋlʋ sise na vaɩ tɩn. O na maa kɛ dɩ o təriko kʋm kʋntʋ tɩn, o maa je o karɩmɩ tɔnɔ kʋlʋ Wɛ nijoŋnu Ezayi na pʋpʋnɩ faŋa faŋa tɩn. 29Wɛ Joro kʋm ma brɩ Filipi kʋ wɩ: "Ve n ta n tɔgɩ dɩ təriko kʋm." 30O ma duri o vu o yi təriko kʋm yɩ kʋ veə. O ma ni nɔɔnʋ wʋm na jɩgɩ Wɛ nijoŋnu Ezayi tɔnɔ kʋm o karɩma. O ma bwe-o o wɩ: "Nmʋ ni n na karɩmɩ kʋlʋ tɩn kuri na?" 31O ma ləri o wɩ: "A nan w'ʋ kɩ ta mʋ a ni kʋ kuri, yɩ nɔɔn-nɔɔnʋ wʋ maŋɩ-kʋ o brɩ-nɩ?" O laan ma loori Filipi sɩ o di təriko kʋm baŋa o jəni o tee nɩ. 32O na wʋra o karɩmɩ wəənu tɩlʋ tɔnɔ kʋm wʋnɩ tɩn mʋ tɩntʋ: "Wʋntʋ dɛɛn mʋ nyɩ dɩ piə kalʋ nɔɔnʋ na vaŋɩ o ja o vu sɩ ba gʋ tɩn. O ta nyɩ dɩ pəlbu wʋlʋ ba na fanɩ o kʋrʋ yɩ o wʋ kɩ sɔɔ tɩn. O nan wʋ puri o ni o ta kʋlʋkʋlʋ. 33Nɔɔna maa goon-o, yɩ ba wʋ di o taanɩ dɩ cɩga. Wɔɔn w'ʋ wanɩ o ŋɔɔnɩ wʋntʋ dwi dɩm ŋwaŋa? Bɛŋwaanɩ ba lɩ o ŋwɩa lʋgʋ baŋa nɩ." 34Dɩdɛɛrʋ wʋm ma ta dɩ Filipi o wɩ: "A lagɩ a bwe a nii, wɔɔ taanɩ mʋ Wɛ nijoŋnu wʋm tɛa, o tɩtɩ mʋ o tɛ naa nɔɔnʋ wʋdoŋ mʋ?" 35Filipi ma joori o puli nɔɔnʋ wʋm na karɩmɩ mɛ tɩn o brɩ-o kʋ kuri, yɩ o daarɩ o ta Zezi kwər-ywəŋə kam maama o brɩ-o. 36Ba na tɔgɩ cwəŋə kam ba maa kɛ kʋntʋ tɩn, ba ma vu ba yi bugə. Dɩdɛɛrʋ wʋm ma ta o wɩ: "Nii, na wʋ yo seeni. N b'a wanɩ n miisi-nɩ na wʋnɩ na?" (( 37Filipi ma lər-o o wɩ: "Nmʋ na sɛ Wɛ cɩga kam dɩ n wʋ maama, a'a wanɩ a miisi-m na wʋnɩ." O ma ləri o wɩ: "A sɛ sɩ Zezi Krisi yɩ Baŋa-Wɛ Bu mʋ.")) 38Dɩdɛɛrʋ wʋm laan ma pa təriko kʋm zɩgɩ. O dɩ Filipi ma tu tɩga ba vu ba zʋ na bam wʋ, yɩ Filipi miis-o na bam wʋnɩ. 39Ba ma nuŋi na bam wʋnɩ. Ba na nuŋi tɩn, d'ɩ Yuutu Wɛ Joro kʋm ma kwe Filipi kʋ ja viiri. Dɩdɛɛrʋ wʋm ma daa wʋ nɛ-o. O ma joori o kwe cwəŋə o maa kɛa, yɩ o jɩgɩ wʋpolo zanzan. 40Filipi ma na nɩ o wʋ Azoti nɩ mʋ. O ma tʋlɩ tɩɩnɩ dɩm maama o tɔɔlɩ Wɛ kwər-ywəŋə kam taan, o vu o yi Sezaarɩ.


text: 1Ɩ́ kɛɛsəɣəna-m ɩsɩɩ má kɛɛsəna Kilisiti tɔ. 2Ɩ́ tɔɔsa ma tɔm kɛ pə təna pə taa na ɩ́ tɔka kʋlapʋtʋnaa kɛ teitei ɩsɩɩ ma kɛɛsʋɣʋ-mɛ tɔ ma sama-mɛ. 3Ama ma caa kɛ́ sɩ ɩ́ nyɩ sɩ Kilisiti kɛlɛ paa apalʋ wei ɩ sɔsɔ, na apalʋ ntɛ́ alʋ sɔsɔ, na Ɩsɔ kɛlɛ Kilisiti ɩ́lɛ́ ɩ sɔsɔ. 4Ye apalʋ ɩ́ sələməɣɩ yaa ɩ kpaaləɣɩ Ɩsɔ kʋheelitu kɛ Ɩsɔ təsɛɛlɛ na ɩ́ tá kuli ɩ nyʋɣʋ tɔɔ, Kilisiti kɛ ɩ kpɛɛnaa. 5Na ye alʋ ɩ́ sələməɣɩ yaa ɩ kpaaləɣɩ Ɩsɔ kʋheelitu na ɩ́ tá te saalaɣa, ɩ paalʋ kɛ́ ɩ kpɛɛnaa, na pə pəsa ɩsɩɩ pa loola-ɩ kɛ́. 6Na ye alʋ kaa te saalaɣa ɩlɛ pá kɔ́ ɩ nyɔɔsɩ. Ama ye pə wɛ-ɩ fɛɛlɛ sɩ pá kɔ-ɩ yaa pá looli-ɩ, ɩlɛ ɩ́ te saalaɣa. 7Apalʋ kaa pa ɩ nyʋɣʋ tɔɔ kɛ́ pʋlʋ, mpi tɔ, ɩ kɛ́ Ɩsɔ lɛɛsʋɣʋ na ɩ kiŋ kɛ Ɩsɔ teu naakɩ. Ama alʋ kiŋ kɛ apalʋ teu ná naakɩ. 8Pə taɣa alʋ kɛ pa cosaa na pá ŋmana apalʋ. Ama apalʋ kɛ pa cosaa na pá ŋmana alʋ. 9Na pə taɣa alʋ tɔɔ kɛ́ pa ŋma apalʋ. Ama apalʋ tɔɔ kɛ́ pa ŋma alʋ. 10Pə tɔɔ kɛ́ ɩsɔtaa tillaa tɔɔ, alʋ ká wɛɛna ɩ nyʋɣʋ tɔɔ kɛ́ mpi pə hʋ́lə́ɣɩ́ sɩ ɩ ta tɩ ɩ tɩ, ama apalʋ tənna-ɩ tɔ. 11Paa na mpʋ tɔ, Tacaa tɔm taa alʋ fɛɩ ɩ tɩ tɔɔ tike, na apalʋ kɛ ɩ́lɛ́ ɩ tɩ tɔɔ tike, pa təna pa tɩ pa təmaɣa. 12Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, apalʋ kɛ pa cosaa na pá ŋmana alʋ, na mpʋ tɔtɔɣɔ alʋ na lʋla apalʋ, na pə tənaɣa mpʋ Ɩsɔ kiŋ kɛ pə lɩɩnaa. 13Mə maɣamaɣa ɩ́ maɣasɩ-təɣɩ mə taa na ɩ́ ná, sɩ waatʋ wei alʋ puki Ɩsɔ sɛɛʋ na ɩ́ sələməɣɩ tɔ, ɩ caɣa nyʋɣʋ kpɛtɛ na? 14Antulinya taa cənɛ maɣamaɣa se, ye apalʋ yɛləɣəna nyɔɔsɩ kʋtaɣalasɩ, fɛɛlɛ sɔsɔɔlɛ kɛ́. 15Ama ye alʋ nyɔɔsɩ taɣaləna mpʋ, ɩsantɛ sɔsɔɔlɛ ntɛ́. Tampana yaa pə ha paa alʋ wei kɛ́ nyɔɔsɩ kʋtaɣalasɩ kɛ́ sɩ sɩ takəɣɩ-ɩ ɩsɩɩ tɛkɛntɛ. 16Ama ye nɔɣɔlʋ tasəɣɩ tənɛ ɩnəɣɩ kpɛɛsənaʋ pʋntʋ ɩ́ nyɩ sɩ, paa ta, paa Ɩsɔ sɛɛlaa kpeka, tə fɛɩna lakasɩ nasəlɩ tɔtɔɣɔ tá Ɩsɔ sɛɛʋ wule na pə́ tá kɛna sənɛ. 17Tɔʋ, nti ma nawa na ma caa ma yɔɣɔtɩ-tɩ tɔ, pə ta mʋna má sa-mɛɣɛ paa pəcɔ se. Pə taɣa pʋlʋ, mə kotuŋ wei ɩ́ kotiɣi tɔ, ye pə taɣa ɩsaɣatʋ, ɩɩ sɔɔsəɣɩ-mɛɣɛ kʋpantʋ natəlɩ. 18Kancaalaɣa nyəntʋ ɩlɛ, pa heela-m kɛ́ sɩ ɩ́ kotiɣi tɔ, mə kotuɣu faɣa kpeka kpeka kɛ́, na ɩɩ caa təma. Ɩlɛ ma tisa-təɣɩ ɩsɩɩ ma ta tisi. 19Ye faɣasʋɣʋ ɩ́ wɛ mə hɛkʋ taa kɔlɔ, kʋ́ wɛɛ na pə́cɔ́ pá nyɩ mə taa mpa pa kɛ́ kʋpama na tampana tɔ. 20Ɩ́ kotuɣu tɔ, pə taɣa Tacaa tɔɣɔnaɣa kɛ ɩ́ tɔkɩ. 21Pə wɛ ḿpʋ́ɣʋ́ kʋpam mɛɛ, ɩ́ cakʋɣʋ nyanaɣa tɛɛ təkpem tɔ paa wei ɩ huliɣina ɩ maɣamaɣa ɩ tɔɣɔnaɣa kɛ́. Nyɔɣɔsɩ ná tɔŋna lɛlaa kɛ kʋɣʋ na sʋlʋm náá kʋɣɩ lɛlaa. 22Ɩ́ ká tɔkɩ na ɩ́ nyɔɔkɩ mə tɛɛsɩ nsi sɩ taa tɔɣɔ ɩ́ fɛɩna yaa we? Yaa Ɩsɔ sɛɛlaa kpekəle kɛ ɩ́ nyənəɣɩ yem? Na mpa pɛlɛ pa fɛɩna pʋlʋ tɔɣɔlɛ ɩ́ caa fɛɛlɛ tʋɣʋ na? Yaa ɩ́ caa má heeli-mɛ suwe? Pə nəɣəsəna ma sa-mɛ? Paa pəcɔ ma kaa sa-mɛ se. 23Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, tɔmnaa mpa Tacaa tasa-m na má caa ma heeli-mɛ tɔɣɔlɛ sɩ, ahoo nna a taa pa yelaa na pá kpa Tacaa Yesu ɩnɩ tɔɣɔ ɩ kpaɣa potopoto. 24Ɩ sɛɛ Ɩsɔ kɛ́ ɩ́ na təmlɛ na ɩ́ tɛ ɩlɛna ɩ́ faɣa-ɩ na ɩ́ tɔ sɩ: Ɩnɛ ɩ kɛna ma tɔnʋɣʋ ŋku pə ha mə tɔɔ tɔ, ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ́ ká lakɩ na ɩ́ tɔɔsəɣɩ ma tɔɔ. 25Pa tɛma tɔɣɔʋ kɛ mpʋ ɩlɛna ɩ́ kpaɣa kɔpʋ na ɩ́ tɔ sɩ: Kɔpʋ ɩnɛ ɩ kɛna Ɩsɔ nɔɣɔ pɛɛlʋɣʋ kʋfam yoo, na ma caləm hʋləna pə tampana. Paa waatʋ wei kɛ́ ɩ́ nyɔɔkɩ ɩ nyɔɔkɩ mpʋ na ɩ́ tɔɔsəɣəna ma tɔɔ yoo. 26Kʋpam ye ɩ́ wɛɛ na ɩ́ tɔkɩ potopoto ɩnɛ na ɩ́ nyɔɔkɩ kɔpʋ ɩnɛɣɛ mpʋ, ɩ́ heeliɣi Tacaa səm tɔm, haləna ɩ́lɛ́ ɩ kɔɔ ɩ́ məlɩ. 27Pə tɔɔ kɛ́ ye nɔɣɔlʋ wɛɛ na ɩ́ tɔkɩ Tacaa potopoto na ɩ́ nyɔɔkɩ ɩ kɔpʋ pəyele ɩ ta nəɣəsəna sɩ ɩ́ tɔɣɔ na ɩ́ nyɔɔ pʋntʋ ɩ́ nyɩ sɩ Tacaa tɔnʋɣʋ na ɩ caləm pə tɔm wɛ ɩ nyʋɣʋ taa kɛ́. 28Pə wɛɛ sɩ paa wei ɩ́ pɔɔsɩ ɩ təɣɩ ɩ maɣamaɣa na ɩ́ ná na pə́cɔ́ ɩ́ tɔɣɔ potopoto ɩnɛ na ɩ nyɔɔ kɔpʋ ɩnɛ. 29Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, ye wei ɩ tɔkɩ potopoto na ɩ́ nyɔɔkɩ kɔpʋ kɛ yem tɔɔ na ɩ́ tá cɛkəna sɩ pə kɛ́ Tacaa tɔnʋɣʋ, ɩ kɔŋna ɩ maɣamaɣa ɩ nyʋɣʋ taa kɛ́ tɔm kɛ ɩ tɔɣɔʋ na ɩ nyɔɔʋ mpɩ pə taa kɛ́. 30Ɩsəntɔ ɩnɩ ɩ maɣamaɣa ɩ lapʋ tɔɔ kɛ́ mə taa paɣalɛ kɛ́ kʋtɔntʋnaa na acamaa na yəlaa kʋpiŋ səpa. 31Ye ta maɣamaɣa tə pɔɔsəɣəna tá təɣɩ tɔmnaa na pə́cɔ́ ɩlɛ, tə kpɛɛ tá təɣɩ tɔm nti Ɩsɔ ká hʋʋna-tʋ tɔ tə taa kɛ́. 32Ama Tacaa ɩlɛ ɩ hʋʋkəna-tʋɣʋ na ɩ́ hɔŋ tá ŋkpaŋŋ kɛ sɩ pə́ taa kɔɔ na pə́ kaa tá na antulinya kɛ kpatətɛ kʋlʋmtəlɛ. 33Pə tɔɔ ɩlɛ ma taapalaa waatʋ wei ɩ́ kotiɣi sɩ ɩ́ tɔkɩ Tacaa tɔɣɔnaɣa tɔ ɩ́ taŋ təma. 34Ye nyɔɣɔsɩ ɩ́ pɩɩ wei pʋntʋ ɩ́ tɔɣɔ ɩ təyaɣa, na pə́ taa kɔɔ na mə kotuŋ tɔɔ Ɩsɔ kɔɔ ɩ́ nana-mɛɣɛ natələɣɩ lapʋ. Nti nti pə kaasaa tɔ má kɔma na má kɔɔ ɩlɛ ma tɛɛsɩ təlɛɣɛ taɣanʋɣʋ.


text: 1Ḿpʋ́ɣʋ́ Pɔɔlɩ pama ɩsɛ kɛ kotuɣu nyə́ma tɔɔ na ɩ́ tɔ sɩ: Ma tɛɛtʋnaa mɛ, na lotu kʋlʋmtʋ təkpataa kɛ́ ma tɔmna Ɩsɔ ɩsɛntaa kɛ́ haləna saŋa. 2Tənaɣa kɔtʋlʋ sɔsɔ Ananiyasɩ tɔma mpa paa səŋa Pɔɔlɩ kiŋ tɔ sɩ pá ma ɩ nɔɣɔ kɛ kataŋa. 3Ḿpʋ́ɣʋ́ Pɔɔlɩ tɔma-ɩ sɩ: Nyənɩ ɩ wɛʋ ɩsɩɩ koluŋa kʋhʋlʋmaɣa, Ɩsɔ ka mana-ŋ. N caɣaa na ń hʋʋkəna-m tɔm ɩsɩɩ kiiu səŋaa tɔ pə teitei. Pəyele n ŋmaana kiiu ŋkʋ kʋ tɔɔ na ń tɔ sɩ pá ma-m? 4Ḿpʋ́ɣʋ́ mpa paa caɣaa na pá kpətəna Pɔɔlɩ tɔ pa tɔma sɩ: Ha, Ɩsɔ kɔtʋlʋ sɔsɔ kɛ n tʋʋkɩ mpʋ? 5Tənaɣa Pɔɔlɩ tɔma sɩ: Ma tɛɛtʋnaa, ma ta nyɩ sɩ ɩ kɛ́ kɔtʋlʋ sɔsɔ se. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, pa ŋmaa Ɩsɔ Tɔm takəlaɣa taa sɩ: Pə fɛɩ sɩ n ká yɔɣɔtɩ nti tə fɛɩ teu tɔɣɔ nyá tɛtʋ sɔsɔ. 6Pɔɔlɩ nawa sɩ kotuɣu ŋkʋ kʋ taa Satusee nyə́ma wɛɛ na pə kaasa Falisanaa wɛɛ tɔtɔ. Ɩlɛna ɩ́ yɔɣɔtəna nɔɣɔ sɔsaɣa kɛ pa təna pa ɩsɛntaa sɩ: Ma tɛɛtʋnaa mɛ, ma kɛ́ Falisa kɛ́. Falisa siɣisiɣi lʋləna-m. Saŋa taa pa hʋʋkəna-m sɩ pepe tɔɔ kɛ́ ma wɛna tɛɛlʋɣʋ sɩ yəlaa ɩ́ səpa pa feŋ. 7Pɔɔlɩ tɛma ḿpʋ́ɣʋ́ yɔɣɔtʋɣʋ, ɩlɛna Falisanaa na Satusee nyə́ma pa sʋʋ yoou kɛ pa taa pa tike, ɩlɛna kotuɣu faɣa tɔm naalɛ. 8Mpi pə tɔɔ tɔ, Satusee nyə́ma ná tɔŋ sɩ yʋlʋ ɩ́ səpa pə tɛmaɣa, ɩ kaa tɛ na ɩ́ fe. Pəyele sɩ ɩsɔtaa tillu fɛɩ. Mpi tə naana tá ɩsəpee anɛ tɔ pə paasi pʋlʋ fɛɩ. Falisanaa ná tɔŋ sɩ pə tənaɣa mpʋ pə wɛɛ. 9Pə tɔŋna təmaɣa holinaʋ kɛ sɔsɔm sɔsɔm, ɩlɛna Falisanaa kpekəle taa nyə́ma napəlɩ mpa pa kɛ́ Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlaa sɔsaa tɔ pá kʋlɩ na pá səŋ nɔɔhɛɛ naalɛ sɩ: Tá tá ná apalʋ ɩnɛ ɩ kiŋ kɛ taalɩ nɔɣɔlʋ. Ntanyɩ ɩsɔtaa tillu yaa pʋlʋpʋ yɔɣɔtənana-ɩ. 10Ḿpʋ́ɣʋ́ yoou kɔma na kʋ haŋ sɔsɔm, haləna sɔɣɔntʋ la yoolaa kʋmataŋ sɩ pə taa kɔɔ na pá cəlɩ Pɔɔlɩ təpʋtʋpʋtʋ. Tənaɣa ɩ kʋsa ɩ yoolaa sɩ pá polo samaa taa na pá kpaɣa Pɔɔlɩ na pá ləsɩ-ɩ pa hɛkʋ təna, na pá məŋna-ɩ yoolaa yoou kutuluɣu ŋkʋ kʋ taa. 11Ahoo yuwa ɩlɛna Tacaa lɩɩ Pɔɔlɩ tɔɔ na ɩ́ tɔmɩ-ɩ sɩ: Tɔkɩ tɔnʋɣʋ. Ɩsɩɩ ɩsəna mpi n heela ma tɔm kɛ Yosalɛm tɔ mpʋ ɩnəɣɩ n ká heeli-təɣɩ Lom. 12Tɛʋ fema, ɩlɛna Yuta nyə́ma caɣa Pɔɔlɩ acaɣa kɛ teu na tuunaʋ, sɩ ye mpɛ pa ta kʋ-ɩ kpem, pʋlʋ kaa sʋʋ pa nɔɔsɩ taa. 13Mpa pa caɣa ɩ acaɣa kɛ mpʋ tɔ pa kəla yəlaa pee nɩɩlɛ. 14Ḿpʋ́ɣʋ́ pa kʋlaa na pá polo pá maɣana kɔtəlaa sɔsaa na nyʋɣʋ nyə́ma nyʋɣʋ nyə́ma na pá heeli-wɛ sɩ: Tə sɩɩ tá nɔɔsɩ na ɩsəlɛ kʋsɛɛmlɛ na tuunaʋ, sɩ tə kaa təŋ pʋlʋ haləna tə́ tɛ Pɔɔlɩ kɛ kʋɣʋ na pə́cɔ́. 15Mpʋ tɔ, mə na Kotuɣu sɔsɔɔŋkʋ nyə́ma ɩ́ tɔ kʋmataŋ sɩ ɩ́ cɛlɛ-mɛɣɛ Pɔɔlɩ, sɩ ɩ́ caa ɩ́ wiili ɩ tɔm taa kɛ́ teu na ɩ́ cɛkəna. Ye ta ɩlɛ tá sɔɔlʋ ná pɩɩwa sɩ ye ɩ́ lɩɩ mpaa tə kʋ-ɩ, na ɩ́ ta tata mə kiŋ cənɛ. 16Ḿpʋ́ɣʋ́ tɔm tənɛ tə sʋʋ Pɔɔlɩ kɔɣɔpəyaɣa ŋkpaŋʋɣʋ taa. Tənaɣa ka pola yoolaa kutuluɣu ŋkʋ kʋ taa, na ká heeli-təɣɩ Pɔɔlɩ. 17Ɩlɛna Pɔɔlɩ yaa yoolaa sɔsaa taa nɔɣɔlʋ na ɩ́ tɔmɩ-ɩ sɩ: Pona pu ɩfepu ɩnɛɣɛ yoolaa kʋmataŋ kiŋ, ɩ caa ɩ heeli-ɩ natəlɩ. 18Ḿpʋ́ɣʋ́ yoolu ná kpaɣa pu ɩfepu ɩnɩ na ɩ́ pona pa kʋmataŋ kiŋ sɩ: Saləka tʋ Pɔɔlɩ yaana-m na ɩ́ tɔ sɩ má kɔna pu ɩfepu ɩnɛɣɛ nyá kiŋ, sɩ ɩ wɛna natəlɩ sɩ ɩ heeliɣi-ŋ. 19Ḿpʋ́ɣʋ́ kʋmataŋ hɔma pu ɩfepu ɩnɩ ɩ niŋ taa na ɩ́ lɩɩna kpeeŋa na ɩ́ pɔɔsɩ-ɩ sɩ: Ntiɣi n caa-m heeluɣu? 20Ɩlɛna ɩfepu ɩnɩ ɩ́ heeli-ɩ sɩ: Yuta nyə́ma caɣaa na pá sɛɣɛsɩ sɩ mpɛ pa kɔŋ na pá sələmɩ-ŋ sɩ cele ń pona Pɔɔlɩ kɛ kotuɣu sɔsɔɔʋ taa, sɩ kotuɣu caa kʋ wiili ɩ tɔm taa kɛ́ teu na kʋ cɛkəna. 21Taa nɩɩ, pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, pa taa yəlaa ɩsɩɩ nɩɩlɛ na waalɩ kɛ mpʋ caa pa papɩ na pá taŋɩ-ɩ. Pa tɛma pa nɔɔsɩ kɛ sɩɩʋ na tuunaʋ, sɩ mpɛ pa nɔɔsɩ taa kaa sʋʋ pʋlʋ haləna pá tɛ Pɔɔlɩ kɛ kʋɣʋ. Nyá nɔɣɔ kɛ pa taŋa nɔɔnɔɔ ɩsəntɔ, tɔfɔ pa sɔɔlʋ pɩɩwaɣa. 22Tənaɣa kʋmataŋ heela-ɩ sɩ: Tɛɛ, ama taa yele na nɔɣɔlʋ tasa nti n heela-m mpʋ tɔɣɔ nɩɩʋ. 23Pəlɛ pə waalɩ, kʋmataŋ yaa ɩ yoolaa taa sɔsaa kɛ naalɛ na ɩ́ tɔ-wɛ sɩ: Ɩ́ caa yoolaa kɛ ŋmʋnʋɣʋ (200), na kpaɣanəŋ caɣalaa kɛ nɩɩtoso na naanʋwa, na yəlaa ŋmʋnʋɣʋ (200) tɔtɔ na pɛlɛ na pa ŋmantaasɩ, na ɩ́ la sɔɔlʋ. Pa tɛŋ ahoo tɔɣɔʋ tɔ, ɩ́ kpaɣa mpaaʋ na ɩ́ tɛɛ Sesalee. 24Ɩ́ kpɛɛlɩ kpaɣanəŋ wei ɩ ká kpaɣa Pɔɔlɩ na ɩ́ tana-ɩ kʋfənɛɛ Felikisi kiŋ na alaafəya tɔ. 25Ɩlɛna kʋmataŋ ŋmaa takəlaɣa sɩ: 26Tacaa kʋpaŋ kʋfənɛɛ Felikisi, maɣa Koloti Lisiyasɩ, má sɛɛna-ŋ. 27Yuta nyə́ma kpana apalʋ ɩnɛ sɩ pa kʋɣɩ. Ma nɩɩwa sɩ ɩ kɛ́ Lom tʋ, ɩlɛna ma na ma yoolaa tə́ polo na tə́ lɛɛkɩ-ɩ pa niŋ taa. 28Ḿpʋ́ɣʋ́ ma pona-ɩ pa kotuɣu sɔsɔɔʋ taa sɩ ma naa taalɩ wei ɩ lapa Yuta nyə́ma tɔ. 29Tənaɣa ma maɣanaa sɩ pa kiiŋ kʋlapʋtʋnaa taa kɛ́ ɩ lapa-wɛ na taalɩ, tɔfɔ ɩ ta la natəlɩ nti tə tala pá kʋ-ɩ yaa pá tʋ-ɩ saləka tɔ. 30Pəlɛ pə waalɩ ma nɩɩwa sɩ Yuta nyə́ma caɣa ɩ acaɣa sɩ pa kʋɣɩ-ɩ. Pə tɔɔ kɛ́ ma tɔma sɩ pá kɔna-ŋɩ-ɩ kpakpaa. Ma heela mpa pa tɔŋ sɩ ɩ lapa-wɛ na taalɩ tɔ sɩ pá kɔɔ pá maɣana-ŋ na pa tɔm ntɩ. 31Ḿpʋ́ɣʋ́ yoolaa lapa nti pa kɛɛsa-wɛ tɔ. Pa kpaɣa Pɔɔlɩ kɛ ahoo anɩ na pá tɛɛna-ɩ halɩ Antipatilii. 32Pə kɔma pə fe, ɩlɛna yoolaa mpa pɛlɛ pa tɔŋaɣa nɔɔhɛɛ tɔ pɛlɛ pa məlɩ pa təcaɣalɛ, na pə́ kaasɩ na kpaɣanəŋ nyə́ma kpaɣa Pɔɔlɩ na pɛlɛ pá tɛɛ. 33Pa kɔma pa tala Sesalee, ɩlɛna kpaɣanəŋ caɣalaa cɛla takəlaɣa ŋkɛɣɛ kʋfənɛɛ, na pá tʋsɩ Pɔɔlɩ kɛ ɩ niŋ taa. 34Kʋfənɛɛ wiila takəlaɣa ŋkɛ ka taa, ɩlɛna ɩ́ pɔɔsɩ Pɔɔlɩ sɩ: N kɛ́ Lom tɛtʋ hɔɣɔlʋɣʋ ŋku kʋ tʋ? Ɩ nɩɩwa sɩ ɩ kɛ́ Silisii tʋ, 35ɩlɛna ɩ́ tɔmɩ-ɩ sɩ: Mpa sɩ n lapa taalɩ tɔ, ye pa talaa ɩlɛ, maa paasəna nyá tɔm. Ɩlɛna kʋfənɛɛ tɔ sɩ: Ɩ́ pona Pɔɔlɩ kɛ wulaʋ Helɔtɩ təyaɣa taa na ɩ́ təkɩ-ɩ.


text: 1Lɛ an wa gar sɩ a sɩ faa tɩ jɩ̃nɛ a be Atensɩ tẽe pɔ. 2Sɩ tʋ̃n a sɩ yɛbɛ Timoti mɩ na ɩ a Nãaŋmɩn tʋ̃tʋ̃nɔ̃ ɩ̃sʋɔ na wʋ mʋɔlɔ a Yesu Kɩrɩsɩto 'yɛr nʋ̃ɔ ɩka wʋ tɩ 'yɔ̃ɔ yɩ ɩ̃kpɛ̃ɔ a yɩ sɔɔfʋ pɔ, 3a lɛ ka yɩ taa wa joro dãbɩ̃ɛ nɩ a bɛɛr kaa nyã pɔ ɛ. Yɩn mɩ̃ɛ jaa bɔ̃ɔn naa ɩka a dɔɔyɛ nyã lɛ sɩn di. 4Yelmɩ̃ɛ, sɩn dɔ̃ɔ be a yɩ sɛ̃, lɛ lɛ sɩ 'yɛrɛ kʋrɔ yɩ ɩka sɩn din dɔɔyɛ. Ka a lɛ mɩ ɩ. 5A lɛ jũu, ɩn kʋ̃ lɛ tʋ̃ɔ lɛ so, ka tʋ̃ nɩrɛ ɩka wʋ tɩ kaa a lɛ a yɩ sɔɔfʋ na be, n dabɩ̃ɛ lɛ ɩka a bɛɛr kaa wʋ taa bɛɛr yɩ kaa, kaa sɩ tʋ̃mɔ̃ ɩ pɔrɔ ɛ. 6Tɩchɛ Timoti yin a yɩ sɛ̃ wa 'yɛr a 'yɛr nʋ̃ɔ kʋ sɩ, a lɛ yɩn tara a sɔɔfʋ nɩ a nʋ̃fʋ. Wʋ 'yɛr kʋ sɩ ɩka yɩ ma tara sɩn nɩ tɩɛr vɩla sɔ̃ɔ jaa na yɩ ma bʋɔrɔ ɩka yɩ nyɛ sɩ nɩtãa lɛ sɩn mɩ na ma bʋɔrɔ ɩka sɩ nyɛ yɩ. 7N yɛɛr, a lɛ jũu, a pʋsɔ̃ɔ nɩ a bɛɛr kaa anyã pɔ, yɩ 'yɔ̃ɔ sɩn ɩ̃kpɛ̃ɔ tun a yɩ sɔɔfʋ pɔ yɩn tara jũu. 8Bojũu pʋ̃pãanyã, sɩ pãa na ben be yɩn ara kpɛ̃ɔ kʋ a sɩ Soro. 9Ŋmɩnɛ lɛ sɩn ɩrɛ wa puor Nãaŋmɩn yãan ka a sɛɛ, a pʋpɛl nyã sɩn nyɛ a Nãaŋmɩn sɛ̃? 10Tɩ̃sɔɔ nɩ mɔ̃tɔ̃ɔ jaa lɛ sɩ ma sʋɔrɔ Nãaŋmɩn ɩka sɩ lɛ nyɛ yɩ go, na sɩ lɛ chɔɔr bon 'lɔ jaa na ba pʋɔ a yɩ sɔɔfʋ pɔ ɛ. 11Pʋ̃pãanyã, sɩ sʋɔrɔ naa a sɩ Sãa Nãaŋmɩn mɩ̃ɛ nɩ a sɩ Soro Yesu ɩka, ba yuo sɔr ka sɩ lɛ wa nyɛ yɩ. 12A sɩ Soro wʋ vɛ̃ ka yɩ waa na yɩ nʋ̃nɔ̃ taa, tɩ na yɩ nʋ̃ nɩrɛ jaa nɩtãa lɛ sɩn nʋ̃ yɩ. 13Wʋ vɛ̃ ka yɩ ɩ nɩsʋ̃n na yɩ taa tara dɛɛr jaa a sɩ Sãa Nãaŋmɩn sɛ̃ ɛ, tɩ tãn a sɔ̃ɔ 'lɔ a sɩ Soro Yesu Kɩrɩsɩto nɩ na waan a Nãaŋmɩn nɩbɛ.


text: 1Ŋ basɩ wɩya no buloŋ tɩya ma rɛ dɩ ma ta ko mɩɩgɩ hal ma laadii tɩyaŋ. 2Ba sɩ kile ma ta Gyuuma wɩɩkyʋwaldɩɩsɩ tɩyaŋ. Saŋa kɩdɩgɩ sɩ pele, dɩ nal lɛ ko kpʋ ma kɩdɩgɩ buloŋ, ʋ tɩɩna aa bɩɩnɩ anɩɩ Wɩɩsɩ ŋmanɩɩ rɛ ʋ kɩ tɩŋa gɛɛ. 3Ba sɩ yaa ma wɩya no buloŋ, beewɩya ba bɩ gyɩma ŋ Kuwo, a bɩ gyɩma ŋ mɛ. 4Ŋ laa sɩya basɩ wɩya no buloŋ nɛ a tɩya ma, dɩ saŋa hʋ rɛ ko pele dɩ wɩya no kɩ yaa, ma sɩ liisi anɩɩ ŋ gyɩ basɩ ba tɩya ma rɛ. Ŋ gyɩ aa we ma lee rɛ tɩŋ ŋ bɩ basɩ wɩya no tɩya ma piili hʋ tɩyaŋ buloŋ ma aa ko yaa ŋ hatɩnna. 5Amɛ nyɛ kɛ, ŋ aa mʋ nal hʋ aa tɩma ŋ lee rɛ, aŋka ma kɩdɩgɩ buloŋ ha bɩ pɩyɛsɩ ŋ anɩɩ lee rɛ ŋ kɩ mʋ? 6Ŋ aa basɩ wɩya no tɩya ma nyɛ, lagɩlagɩ no ma tɩsɩ kyogo rɛ kɩŋkaŋ. 7Amɛ wɩtɩɩ rɛ ŋ basɩ kɩ tɩya ma. Akuu ma wɩya, ŋ aa mʋwa rɛ kpɩya. Beewɩya dɩ mɩyaŋ nɛ bɩ mʋwa, kyɩkyagɩl hʋ bɩ sɩ ko ma lee. Amɛ dɩ ŋ ko mʋ ŋ sɩ ta ʋ dɩ ʋ ko ma lee. 8Dɩ ʋ rɛ yaŋ ko ko, ʋ sɩ leŋ dɩ dʋnɩya nala gyɩma anɩɩ ba nyɩya rɛ ba aa baa ba gyɩŋ wɩɩ hʋ aa yaa wɩbɔŋ, a gyɩŋ wɩɩ hʋ aa kpaa ŋmanɩɩ mɛ, abee ba aa baa ba gyɩŋ Wɩɩsɩ sarɩya kyɛdiilii hʋ mɛ wɩya rɛ. 9Ba bɩ gyɩŋ wɩɩ hʋ aa yaa wɩbɔŋ, beewɩya ba bɩ laa ŋ wɩya di. 10Ba bɩ gyɩŋ wɩɩ hʋ aa kpaa ŋmanɩɩ mɛ beewɩya ŋ mɩɩgɩ kɩ mʋ ŋ Kuwo lee rɛ, ma bɩl bɩ sɩ maakyiye na ŋ. 11Ba bɩ gyɩŋ Wɩɩsɩ sarɩya hʋ kyɛdiilii mɛ wɩya beewɩya Wɩɩsɩ foŋ di dʋnɩya kuwori (Sɩtaanɩ) sarɩya rɛ ʋ tele. 12Ŋ ha kaŋ wɩya yʋga rɛ ŋ aa sɩ basɩ tɩya ma, amɛ ma bɩ kaŋ bembii ma aa sɩ nɩɩ ba buloŋ. 13Amɛ dɩ Wɩɩsɩ Wiyesi Welii hʋ aa daga ma gɛɛ hʋ Wɩɩsɩ aa kɩya rɛ ko ko, ʋ sɩ leŋ dɩ ma gyɩŋ wɩtɩɩ hʋ buloŋ aa we Wɩɩsɩ lee. Ʋ bɩ sɩ kɩ basɩ wɩya ʋ tɩɩ dee tɩyaŋ, amɛ wɩya hʋ buloŋ ʋ aa sɩ nɩɩ, ba aa rɛ ʋ sɩ basɩ. Ʋ mɛ sɩ daga ma wɩya hʋ buloŋ aa sɩ maakyiye yaa. 14Wɩya hʋ buloŋ ŋ aa kana dɩ ŋ basɩ tɩya ma, ʋ sɩ kaŋ ko basɩ tɩya ma dɩ gɛɛ wuwo leŋ dɩ nala na ŋ gaŋdarɩ. 15Kɩŋ hʋ buloŋ ŋ Kuwo a kana yaa ŋ kɩŋ nɛ. Ɛɛ rɛ tɩŋ ŋ basɩ tɩya ma anɩɩ wɩya hʋ buloŋ ŋ aa kana dɩ ŋ basɩ, ŋ sɩ kpa tɩya Wiyesi Welii hʋ dɩ ʋ ko basɩ tɩya ma gɛɛ." 16Ɛɛ rɛ Yesu bɩl basɩ tɩya ba a baa, "Mʋhʋ sʋwaa, ma bɩl bɩ sɩ na ŋ, amɛ ʋ kyɛyɛ baŋmana hal, ma bɩl sɩ na ŋ." 17Ɛɛ rɛ ʋ hatɩnna hʋ badɔmɔŋ kɩ pɩyɛsɩ dɔmɔŋ a baa, "Wɩɩ no memii rɛ yaa bee? Ʋ basɩ tɩya ma anɩɩ mʋhʋ sʋwaa á bɩ sɩ na ʋ amɛ dɩ ʋ kyɛyɛ baŋmana hal dɩ á bɩl sɩ na ʋ. Ʋ bɩl baa ʋ aa sɩ mʋ ʋ kuwo lee rɛ tɩŋ á bɩl bɩ sɩ na ʋ gɛɛ. 18Ʋ aa baa kyɛyɛ baŋmana no, ʋ memii rɛ yaa bee? Á bɩ gyɩŋ wɩɩ no ʋ aa basɩ memii." 19Yesu gyɩma anɩɩ ba aa kyɛ dɩ ba pɩyɛsɩ ʋ gyɩŋ wɩɩ no memii rɛ. Ɛɛ rɛ ʋ basɩ tɩya ba a baa, "Ŋ aa baa dɩ mʋhʋ sʋwaa ma bɩ sɩ na ŋ, ka dɩ kyɛyɛ baŋmana hal dɩ ma bɩl na ŋ hʋ wɩya rɛ ma kɩ pɩyɛsɩ dɔmɔŋ nyɛ koo? 20Wɩtɩɩ rɛ ŋ basɩ kɩ tɩya ma, ma sɩ wii gʋwagɩ sɩnɩɩl, amɛ dʋnɩya nala tenni kɛ sɩ fɩyɛlɩ. Ma tɩsɩ sɩ kyogi, amɛ ma tɩkyogi hʋ sɩ mɩɩgɩ bɩrɩmɩ teŋfɩyɛlʋʋ. 21Dɩ haaŋ halʋllɩ-luwol lɛ ko kɩ wɩɩ, ʋ tɩya aa kyogi rɛ, beewɩya ʋ gyɩma tʋwara puu ʋ rɛ. Amɛ dɩ ʋ rɛ ko lʋl biye hʋ teŋ, ʋ aa yeŋŋi ʋ tʋwara hʋ buloŋ nɛ, a kuu ʋ aa lʋla biifalɩɩ wɩya. 22Ɛɛ rɛ ʋ yaŋ kɩɩ ma tɩyaŋ mɛ. Nyɛ kɛ, ma tɩsɩ kyogo rɛ, amɛ ŋ bɩl sɩ na ma, a leŋ dɩ ma tenni fɩyɛlɩ fɩyɛlɩɩ hʋ iriŋ nal buloŋ aa bɩ sɩ wuwo leŋ dɩ ʋ lɩɩ ma kɩdɩgɩ buloŋ tɩyaŋ. 23Dɩ kyɛɛ hʋ rɛ ko pele, ma bɩ sɩ pɩyɛsɩ ŋ kɩ kyɛ wɩɩ buloŋ. Wɩtɩɩ rɛ ŋ basɩ kɩ tɩya ma, ŋ Kuwo sɩ tɩya ma kɩŋ hʋ buloŋ ma aa sʋla ʋ kɩ kyɛ ŋ feŋ tɩyaŋ. 24Abee gyɩnaŋ, ma ha bɩ sʋla ʋ a kyɛ kɩŋ buloŋ ŋ feŋ tɩyaŋ. Ɛɛwɩya, ma yaŋ sʋla ʋ, ʋ sɩ kpa kɩŋ hʋ ma aa sʋla ʋ kɩ kyɛ tɩya ma dɩ ma tenni fɩyɛlɩ a mʋ teŋ. 25Wɩya no buloŋ ŋ aa basɩ tɩya ma, namagɩsɩ rɛ ŋ kɩ maga. Amɛ saŋa kɩdɩgɩ sɩ pele, ŋ bɩl bɩ sɩ maga namagɩsɩ, ŋ sɩ basɩ ŋ kuwo wɩya polli tɩya ma. 26Dɩ haŋ kyɛɛ hʋ rɛ ko pele, ma sɩ sʋla ʋ kɩ kyɛ kɩna ŋ feŋ tɩyaŋ. Ŋ bɩ baa mɩyaŋ nɛ sɩ sʋla ʋ tɩya ma, 27beewɩya ŋ Kuwo tɩɩ mɛ kyo ma rɛ. Ma kyo ŋ nɛ, a laa ŋ wɩya di anɩɩ ŋ lɩɩ ʋ lee rɛ. Ɛɛ rɛ tɩŋ ʋ mɛ kyo ma gɛɛ. 28Ŋ lɩɩ ŋ Kuwo lee rɛ a ko tuu dʋnɩya. Nyɛ kɛ, ŋ yaŋ sɩ lɩɩ dʋnɩya no tɩyaŋ a mɩɩgɩ mʋ ŋ Kuwo lee." 29Ɛɛ rɛ ʋ hatɩnna hʋ basɩ tɩya ʋ a baa, "Nyɛ kɛ, ɩ kyaasɩ basɩ wɩya kɩ polli rɛ. Ɩ bɩl bee maga namagɩsɩ. 30Nyɛ kɛ, á gyɩma anɩɩ ɩ gyɩŋ wɩɩ buloŋ aa we nihuwobiŋ hakɩla tɩyaŋ nɛ, ɛɛwɩya ɩ bɩl bɩ maga dɩ ɩ pɩyɛsɩ nal wɩɩ buloŋ. Nyɛ leŋ á gyɩma anɩɩ ɩ lɩɩ Wɩɩsɩ lee rɛ." 31Ɛɛ rɛ Yesu pɩyɛsɩ ba a baa, "Nyɛ kɛ ma yaŋ laa ŋ wɩya di rɛ koo? 32Saŋa kɩdɩgɩ sɩ pele, ʋ gba pele mɛ rɛ, dɩ ma buloŋ fá pɩsa mʋ ma dɩɩsɩ, aŋ ka ŋ dʋŋ. Amɛ ŋ bɩ sɩ yaa ŋ dʋŋ beewɩya ŋ Kuwo we ŋ lee rɛ saŋa buloŋ. 33Ŋ basɩ wɩya no kɩ tɩya ma rɛ, dɩ ŋ beel-ma yaa kɩdɩgɩ dɩ ma wuwo tɩŋ ŋ tɩyaŋ a na fɩyɛlʋʋ. Dʋnɩya no tɩyaŋ ma sɩ na tʋwara. Amɛ ma kaŋ ma tɩɩ, beewɩya ŋ yuwo di dʋnɩya rɛ."


text: 1Antiyɔka Yesu sɛɛlaa taa ka wɛ Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa, na sɛɣɛsəlaa. Pa həla ntɔ. Paanapasɩ, na Simiyɔŋ (wei pa cuɣusaa sɩ Apalʋkpɛtʋ tɔ), na (Silɛɛnɩ tʋ) Lusiyusi, na Manaheŋ (wei na Kʋfənɛɛ Helɔtɩ paa pɩɩ təntəmlɛ tɔ), na Sɔɔlɩ. 2Ḿpʋ́ɣʋ́ kʋyakʋ nakʋlɩ pa tɔŋna Tacaa təmlɛ lapʋ na nɔhɔkʋtʋ. Ɩlɛna Feesuɣu Naŋŋtʋ heeli-wɛ sɩ: Ɩ́ faɣa Paanapasɩ, na Sɔɔlɩ na pa mpaa na pá la təmlɛ nte tə tɔɔ ma ləsa-wɛ tɔ. 3Tənaɣa pa hɔka nɔɔsɩ na pá sələmɩ Ɩsɔ, na pá tənɩ niŋ kɛ pa tɔɔ na pá tɔ-wɛ sɩ pá tɛɛ. 4Feesuɣu Naŋŋtʋ tila Paanapasɩ na sɔɔlɩ kɛ mpʋ, ɩlɛna pá polo Selusii, na pá sʋʋ tənaɣa kpɩɩlʋɣʋ na pá tɛɛ tɛtʋ nti lʋm cɔɔnaa na pá yaakɩ-tɩ sɩ Sipili tɔ. 5Pa tala Salamini, ɩlɛna pá sʋʋ Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsʋɣʋ kɛ Yuta nyə́ma təkotilenaa mpa pa wɛ təna tɔ pa taa. Na Yohaanɩ Maləkɩ ka wɛ pa kiŋ na ɩ́ səŋna-wɛ. 6Ḿpʋ́ɣʋ́ pa faɣana tɛtʋ nti lʋm cɔɔna mpʋ tɔ tə taa, halɩ Pafɔɔsɩ ɩcatɛ. Tənaɣa pa sula Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsʋlʋ pɔpɔtʋ topotopo latʋ nɔɣɔlʋ na pá yaa-ɩ sɩ Palɩ-Yesu. Ɩ kɛ́ Yuta tʋ na ɩ hɔŋaɣa ɩ tɩ sɩ ɩnəɣəlɛ Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsʋlʋ. 7Ɩ́ na tɛtʋ ntɩ tə kʋfənɛɛ Seluyu Pɔɔlusi pa cakaɣana. Na kʋfənɛɛ ɩnɩ ɩ paasaa kɛ́ na ɩ́ wɛna laɣatʋ. Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ yaa Paanapasɩ na Sɔɔlɩ sɩ pá polo ɩ tɛ na pá heeli-ɩ Ɩsɔ Tɔm. 8Ḿpʋ́ɣʋ́ Ɩlimasɩ kaɣata-wɛ haləna ɩ́ lʋ sɩ ɩ ləsəɣɩ kʋfənɛɛ kʋnyɩɩlʋɣʋ kɛ Ɩsɔ mpaaʋ tɔɔ. (Topotopo tʋ kɛ Kəlɛɛkɩ nyə́ma ná yaa sɩ Ɩlimasɩ.) 9Ḿpʋ́ɣʋ́ Feesuɣu Naŋŋtʋ toma kʋləna Sɔɔlɩ wei pa cuɣusaa sɩ Pɔɔlɩ tɔɣɔ sɔsɔm, na ɩ́ nyənɩ apalʋ ɩnɛ təpiŋŋ, na ɩ́ tɔmɩ-ɩ sɩ: 10Apalʋ nyá, nyá aciitu na nyá nyəməŋ tɔɔwa yoo. N kɛ́ Ɩlɔɣɔʋ sɔsɔ yʋlʋ kɛ́, na n kɛ́ kʋpam təna wakəllʋ. N kaa yele mpi mpi Tacaa sɩɩwa sɩ ɩ ká la tɔɣɔ wakəlʋɣʋ kɛ mpʋ? 11Tɔʋ, Tacaa niŋ ká kpa nyá tɔɔ kɛ́ nɔɔnɔɔ. N ká yʋlʋmɩ, n kaa keesi ilim kɛ wɛɛ naalɛ. Tənaɣa pə yu Ɩlimasɩ ɩsɛntɔɔ kɛ kpakpaa na ɩ́ tuti ɩ təɣɩ səkpɛtʋɣʋ tɛɛ. Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ sʋʋ tutuɣu ɩsɩɩ ɩ́ na nɔɣɔlʋ na ɩ́ hɔmɩ-ɩ. 12Kʋfənɛɛ ná pə təna mpi pə lapa mpʋ tɔ, ɩlɛna ɩ́ mʋ Ɩsɔ Tɔm. Pə taɣa pʋlʋ, Tacaa tɔm nti pa sɛɣɛsa-ɩ tɔ tə lapa-ɩ sɔɣɔntʋ kɛ teu kɛ́. 13Ḿpʋ́ɣʋ́ Pɔɔlɩ na ɩ taapalaa pa sʋʋ kpɩɩlʋɣʋ kɛ Pafɔɔsɩ na pá tɛɛna Pɛɛsɩ kɛ Pamfili tɛtʋ taa. Ama Yohaanɩ Maləkɩ ná yela-wɛɣɛ təna na ɩ́ məlɩ Yosalɛm. 14Pa lɩɩ Pɛɛsɩ, ɩlɛna pá tɛɛna Antiyɔka kɛ Pisiti tɛtʋ taa. Pə tala kʋyakʋ kʋhɛɛsʋɣʋ wule, ɩlɛna pá sʋʋ Yuta nyə́ma təkotile taa na pá caɣa. 15Pa tɛma Moisi takəlasɩ na Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa nyəŋsɩ kɛ kalʋɣʋ, ɩlɛna Yuta nyə́ma təkotile nyʋɣʋ nyə́ma tili na pá heeli-wɛ sɩ: Ta taapalaa mɛ, ye ɩ́ wɛna natələɣɩ pəcɔ sɩ ɩ́ ká heeli samaa na pə́ səna-wɛ, ɩ́ yɔɣɔtɩ ɩlɛ. 16Ḿpʋ́ɣʋ́ Pɔɔlɩ kʋlaa na ɩ́ la-wɛɣɛ kaafala na ɩ́ tɔ sɩ: Ɩsɛɣɛlɩ nyə́ma na mpa mɛ ɩ́ sɛɛkɩ Ɩsɔ tɔ ɩ́ nɩɩ ma tɔm. 17Ɩsɛɣɛlɩ yəlaa panɛ pa Ɩsɔ ləsəna tá caanaa caanaa na ɩ́ la na pá huki waatʋ wei paa caɣa caɣalətʋ kɛ Icipiti tɔ, na ɩ́ ləsɩ-wɛɣɛ təna na toŋ na toŋ. 18Na ɩ́ tɔkɩ-wɛ ɩsɩɩ pɩɩsɩ nɩɩlɛ kɛ wʋlaɣa tɛtʋ taa. 19Haləna ɩ́ kpiisi piitimnaa naatosompɔɣɔlaɣa kɛ Kanaaŋ tɛtʋ taa, na ɩ́ kpaɣa pa tɛtʋnaa na ɩ́ cɛla ɩ Ɩsɛɣɛlɩ nyə́ma na tə́ pəsɩ pa nyəntʋ. 20Na pá caɣa tə taa ɩsɩɩ pɩɩsɩ nasəlɛ na nɩɩlɛ na naanʋwa (450). Pəlɛ pə waalɩ ɩ kpa-wɛɣɛ tɔm hʋʋlaa, haləna pə tala Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsʋlʋ Samiyɛɛlɩ waatʋ taa. 21Ɩlɛna pá sələmɩ wulaʋ, kɛna Ɩsɔ kpa Pɛnsamɛɛ lʋlʋɣʋ taa tʋ wei pa yaa sɩ Kisi tɔ ɩ pəyalʋ Sayuli, na ɩ́lɛ́ ɩ tɔɣɔ kawulaɣa kɛ pɩɩsɩ nɩɩlɛ təcu. 22Ɩsɔ kɔma na ɩ́ kisi Sayuli tɔm kɛ́, ɩlɛna ɩ́ kpa-wɛɣɛ Tafiiti kɛ wulaʋ. Haləna ɩ́ ləsɩ ɩ́lɛ́ ɩ nyɩɩlʋɣʋ sɩ: Ma hika Sesee pəyalʋ Tafiiti ɩ kɛ́ ma luɣu tɛɛ yʋlʋ. Ɩ ká la pə təna mpi ma sɔɔlaa sɩ ɩ́ la tɔ. 23Tafiiti ɩnɩ ɩ lʋləna na pə́ lʋlɩ, haləna pə́ tala Yesu wei Ɩsɔ sɩɩwa sɩ ɩ́ waasɩ Ɩsɛɣɛlɩ nyə́ma tɔ, ɩsɩɩ ɩ ka yɔɣɔtʋɣʋ sɩ ɩ ká la tɔ. 24Yesu taa kɔnta tɔ, Yohaanɩ lapa ɩ waasʋ na ɩ́ heeliɣi yəlaa təna sɩ pá laɣasɩ tɔntɛ na pá sɔ-wɛɣɛ Ɩsɔ lʋm. 25Pə kɔma na pə wʋsəna Yohaanɩ səm tɔ ɩ tɔma sɩ: Ɩ́ hʋʋ sɩ ma kɛ́ aweɣelɛ ye? Ma ta kɛ wei ɩ́ taŋaa sɩ ɩ kɔŋ tɔ. Ama ɩ́ nyənɩ, ma waalɩ nɔɣɔlʋ ká kɔɔ. Ma ta tala má hɩɩsɩ ɩ nɔɔhɛɛ taa ntaŋkpala mʋsʋɣʋ maɣamaɣa. 26Ta taapalaa, Apəlaham piya mɛ, na mə təna mpa mɛ ɩ́ kɔma cənɛɣɛ Ɩsɔ sɛɛʋ tɔ, taɣa pə heeliɣi yapʋ tɔm tənɛ sɩ tə́ nɩɩ. 27Tampana tɔɔ ɩsəntɔ Yosalɛm yəlaa ná taa cɛkəna Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa tɔm nti pa kalaɣa paa kʋyakʋ kʋhɛɛsʋɣʋ ŋku tɔ. Na pa kʋɣʋ Yesu tɔm tɔ, Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa nɔɔsɩ taa tɔm kɛ pa lapa təkɛlɛ. 28Paa na pa pɛɛka mpi paa pusina na pá kʋ-ɩ na pá laŋ tɔ, pa sələma Pilatɩ sɩ ɩ́ kʋ-ɩ mpʋ. 29Pa tɛma lapʋ kɛ tə təna nti Ɩsɔ Tɔm takəlasɩ ka yɔɣɔta ɩ tɔɔ tɔ, ɩlɛna pá tisi-ɩ səm tesika tɔɔ, na pá pimi-ɩ pəlaaʋ taa. 30Ama Ɩsɔ feesa-ɩ. 31Kʋyɛɛŋ paɣalɛ taa ɩ lɩɩkaɣa ɩ́ na mpa pa lɩɩna Kalilee na pá polo Yosalɛm tɔ pa tɔɔ. Na pənɛntɛ mpɛ ɩnɩ pa heeliɣina Ɩsɛɣɛlɩ piitim kɛ tɔm nti pa nawa tɔ tə tampana. 32Na tá tɔtɔ, Laapaalɩ Kʋpaŋ ɩnəɣɩ tə kɔna-mɛ. Mpi mpi Ɩsɔ ka tɔma sɩ ɩ ká la tá caanaa caanaa tɔ, 33pə maɣamaɣa kɛ ɩ lapa ta kiŋ kɛ waatʋ wei ɩ feesa Yesu tɔ, ɩsɩɩ pa ŋmaaʋ Yontu naalɛ nyəntʋ taa tɔ sɩ: Nyaɣalɛ ma pəyaɣa, saŋa ma pəsa nyá Caa kɛ́. 34Ɩsɔ ka tɛma yɔɣɔtʋɣʋ sɩ ɩ ká feesi-ɩ, sɩ pə fɛɩ sɩ ɩ ká tasa. Ɩ ka yɔɣɔta ḿpʋ́ɣʋ́ sɩ: Kʋpantʋnaa mpa ma faɣasaa sɩ má la Tafiiti tɔ, maa la-mɛɣɛ wɛ. 35Pə tɔɔ kɛ́ tiili tɔtɔ ɩ yɔɣɔtaa na pə pɩɩ təcəŋcəŋ sɩ: N kaa yele sɩ nyá yʋlʋ kʋpaŋ má ma tɩɩ sɔŋ pəcɔ maɣamaɣa. 36Mpi Ɩsɔ sɩɩwa tɔ, mpəɣɩ Tafiiti ná lapa ɩ́lɛ́ ɩ pɔɔlɛ taa. Pə waalɩ ɩ səpa na pá pimi-ɩ ɩ caanaa caanaa kiŋ na ɩ́ tasa. 37Ama Ɩsɔ feesa wei tɔ, ɩ ta tasa se. 38Ta taapalaa, pə wɛɛ sɩ ɩ́ nyɩ sɩ Yesu tənna pa heela-mɛɣɛ mə ɩsaɣatʋ hɩɩsʋɣʋ tɔm. Na paa yʋlʋ wei ɩ́ tɛma-ɩ na ɩ taa, ɩ ləsəɣɩ pʋntʋ kɛ ɩ ɩsaɣatʋ təna taa. Moisi kʋsəsɩɩtʋ təŋʋɣʋ ná taa pəsɩ na tə́ la mpʋ. 40Ye mpʋ ɩlɛ, ɩ́ la laakalɩ na pə́ taa kɔɔ na pə́ la-mɛ ɩsɩɩ Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa ka yɔɣɔtaa tɔ sɩ: 41Footilaa sɔsaa mɛ ɩ́ tʋ ɩsɛ. Pə́ la-mɛɣɛ ha, na ɩ́ saalɩ yem. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, maa la mə pɔɔlɛ taa kɛ́ təmlɛ kʋpampantɛ natəlɩ, nte paa paa kɛɛsa-mɛɣɛ tə tɔm, ɩ́ taa tisi tɔ. 42Waatʋ wei Pɔɔlɩ na Paanapasɩ pa lɩɩ Yuta nyə́ma təkotile taa tɔ, pa tɔma-wɛ sɩ pá la suulu na pá kɔɔ cele waalɩ kʋyakʋ kʋhɛɛsʋɣʋ wule, na pá tasa tɔm tənɛ ɩnəɣɩ yɔɣɔtʋɣʋ. 43Pa kɔma na pá ya ɩlɛna Yuta nyə́ma na mpa paa sʋʋ Yuta nyə́ma Ɩsɔsɛɛlɛ taa kɛ́ kʋsʋʋ tɔ, pa paɣalɛ hu Pɔɔlɩ na Paanapasɩ pa waalɩ. Na pɛlɛ pá sɔɔsɩ-wɛɣɛ apalʋtʋ sɩ pá yoo toŋ kɛ Ɩsɔ pɛɛlɛɛ tɔm taa. 44Kʋyakʋ kʋhɛɛsʋɣʋ lɛŋkʋ kɔma na kʋ tala tɔ, pə wɛ ɩsɩɩ ɩcatɛ yəlaa təna kotina sɩ pa nɩɩkɩ Tacaa tɔm. 45Yuta nyə́ma nawa samaa kota mpʋ, ɩlɛna pə haŋ pa taa kɛ́ teu, na pá tɔŋ sɩ nti Pɔɔlɩ yɔɣɔtəɣɩ tɔ tə fɛɩ mpʋ, na pá tʋʋkɩ-ɩ. 46Tənaɣa Pɔɔlɩ na Paanapasɩ pa heela-wɛ na apalʋtʋ sɩ: Pɩɩ wɛɛ sɩ mɛɣɛ pá caaləna Ɩsɔ Tɔm heeluɣu təcəcɩ na pə́cɔ́. Ama timpi ɩ́ kisa-tɩ na ɩ́ na sɩ ɩ́ ta kɛ́ weesuɣu ŋku kɩɩ tɛŋ tɔ kʋ nyə́ma tɔ, tɔʋ, tá mələɣəna mpa pa ta kɛ Yuta nyə́ma tɔ pɛlɛ pa tɔɔ ɩlɛ. 47Nti Tacaa heela-tʋ tɔɣɔlɛ sɩ: Ma sɩɩ-mɛɣɛ piitimnaa hɛkʋ ɩsɩɩ fətəla kɛ́. Ɩ́ la na mpa pa wɛ hatoo pooluŋ taa tɔ pə́ ya pa nyɔɔŋ. 48Mpa pa ta kɛ Yuta nyə́ma tɔ, pa nɩɩ tɔm tənɛ, ɩlɛna pa laŋa hʋlʋmɩ sɔsɔm, na pá sʋʋ Tacaa tɔm kɛ pʋɣʋlʋɣʋ. Pa təna mpa pa kɛ́ sɩ pá hiki weesuɣu ŋku kɩɩ tɛŋ tɔ pa mʋwa Tacaa tɔm. 49Tacaa tɔm tɔŋna yɛkʋɣʋ kɛ hɔɣɔlʋɣʋ ŋkʋ kʋ təna kʋ taa. 50Ama Yuta nyə́ma sɔsa alaa toŋtʋnaa mpa pa təŋaɣa Yuta nyə́ma mpaaʋ tɔ, na pá kpɛŋna ɩcatɛ nyʋɣʋ nyə́ma napəlɩ tɔtɔ. Tənaɣa pa sʋʋ Pɔɔlɩ na Paanapasɩ kɛ kʋnyɔŋ tʋɣʋ, na pá ləsɩ-wɛɣɛ tɛtʋ. 51Ḿpʋ́ɣʋ́ Pɔɔlɩ-wɛ pa lɩɩwa, ɩlɛna pá kpiisi pa ntaŋkpala mʋsʋɣʋ, na pá tɛɛ Ɩkʋniyɔm. 52Tacaa təŋlaa mpa pa wɛ Antiyɔka tɔ pa laŋhʋlʋmlɛ fɛɩ kɛɛsʋɣʋ, na Feesuɣu Naŋŋtʋ toŋ tɔɔ pa kiŋ kɛ sɔsɔm.


text: 1Akuu Wɩɩsɩ aa kyisi ma, ma kaŋ mɩɩbofalɩɩ no anɩɩ gɛɛ ʋ aa kyisi Krisita mɛ sʋʋ tɩyaŋ, ma leŋ dɩ ma hakɩllɩ buloŋ we kɩna hʋ aa we wɩɩsɩbee tɩyaŋ, lee hʋ Krisita aa hɔŋ ʋ kuworikpasa tɩyaŋ Wɩɩsɩ noduu logiŋ tɩyaŋ. 2Ma kpa ma hakɩllɩ we kɩna hʋ aa we wɩɩsɩbee tɩyaŋ, aŋ ta kpaa ma sɩya we dʋnɩya wɩkanɩya tɩyaŋ, 3beewɩya ʋ kɩɩ gɛɛ rɛ anɩɩ ma aa sʋba ka ma mɩɩbol faŋa Krisita lee wɩɩsɩbee tɩyaŋ. 4Krisita rɛ yaa ma mɩɩbol, ɛɛwɩya, saŋa hʋ ʋ aa sɩ mɩɩgɩ ko, ma mɛ sɩ pɛ ʋ tɩyaŋ a di ʋ gaŋdarɩ hʋ. 5Ma kpʋ wɩbɔmɔ hʋ buloŋ nihuwobisi aa yaa dʋnɩya no tɩyaŋ a ta ma tɩsɩ tɩyaŋ. Ma leŋ sɔŋsɔŋ, a leŋ bisiŋ wɩya yayɩ. Ma ta kyo haana koo baala kɩŋkaŋ, a ta kɩ bɩɩnɩ wɩbɔmɔ mɛ ma tɩsɩ tɩyaŋ. Ma ta kaŋ tɩbal, beewɩya nal hʋ aa kaŋ tɩbal ʋ bee nal hʋ aa marɩ vʋga buloŋ yaa kɩdɩgɩ rɛ. 6Wɩɩsɩ sɩ na baaŋ nala hʋ aa yaa wɩya no nyuu tɩyaŋ. 7Saŋa hʋ dʋnɩya wɩkanɩya no ha fa aa kaŋ dee ma nyuu tɩyaŋ, wɩya no tɩɩ bee ba nyuu rɛ ma mɛ fa kɩ yaa. 8Amɛ nyɛ kɛ, ʋ maga dɩ ma lɩɩ ma tɩɩ wɩya no buloŋ tɩyaŋ nɛ. Ma leŋ baaŋ nayɩ, a leŋ dɔmɔŋ fene kyogii, a ta kaŋ tahaa, aŋ leŋ wɩlaama basɩɩ mɛ. 9Ma ta bɩl nyɩya wɩya kɩ tɩya dɔmɔŋ, beewɩya nyɛ kɛ ma kpaa ma mɩɩbobɩnɩɩ hʋ bee ʋ wɩkanɩya buloŋ ta rɛ, 10aŋ kaŋ mɩɩbofalɩɩ hʋ Krisita aa kpaa tɩya ma. Ɛɛwɩya, Wɩɩsɩ leŋ mɩɩbofalɩɩ hʋ aa we ma tɩyaŋ kɩ bɩrɩgɩ rɛ saŋa buloŋ dɩ ma ko kɩɩ ʋ a gyɩma ʋ weliŋ. 11Ɛɛwɩya, dɩ nal yaa Gyuu koo dɩ ʋ bɩ yaa Gyuu, dɩ nal keri ʋ peŋ koo dɩ ʋ bɩ keri ʋ peŋ, dɩ nal yaa yoŋ koo dɩ ʋ tɩɩna tɩŋa ʋ tɩɩ, dɩ nal yaa nɩhʋwal koo dɩ ʋ yaa beebiye, dɩ nal yaa sɩpolli tɩɩna koo dɩ ʋ yaa nɩgʋra, wɩya no buloŋ bɩ yaa wɩɩ buloŋ. Amɛ wɩɩ aa yaa sɩfɩyaŋ wɩɩ rɛ yaa nal buloŋ bɩl tuwo a maga Krisita, ʋ mɛ rɛ yaŋ we á buloŋ tɩsɩ tɩyaŋ. 12Wɩɩsɩ aa kyo ma rɛ tɩŋ ʋ lɩɩ ma yaa ʋ nala. Ɛɛ wɩya, ʋ maga dɩ ma kɩ fá nala sikii rɛ, a kaŋ bɔnyɛ, a kaŋ ma tɩɩ kɩ hʋwɔlɩ, a leŋ dɩ ma sɩya fɩyɛlɩ, ka dɩ ma kaŋ kenyiri mɛ. 13Ma kaŋ kenyiri bee dɔmɔŋ. Dɩ ma kɩdɩgɩ buloŋ nɛ kaŋ wɩɩ bee ʋ dɔŋtɩɩna, ʋ maga ʋ kpa kyɛ ʋ rɛ. Á Tɩɩna kpaa ma wɩbɔmɔ kyɛ ma rɛ. Ɛɛ wɩya, ma mɛ kpa wɩya kɩ kyɛ dɔmɔŋ. 14A lɩɩ ɛɛ hal tɩyaŋ, ma kaŋ kyori abee dɔmɔŋ beewɩya kyori dʋŋ nɛ sɩ wuwo leŋ dɩ ma kaŋ dɔmɔŋ weliŋ aŋ kaŋ nyʋʋdɩgɩ mɛ ma wɩkanɩya buloŋ tɩyaŋ. 15Ma leŋ fɩyɛlʋʋ hʋ Yesu Krisita aa tɩya ma we ma hakɩllɩ tɩyaŋ saŋa buloŋ. Fɩyɛlʋʋ no wɩya rɛ Wɩɩsɩ yɩrɩ ma, ma yaa kɩdɩgɩ. Ɛɛwɩya ma kɩ kyʋwalɩ Wɩɩsɩ aŋgyʋwasʋ saŋa buloŋ. 16Ma leŋ dɩ Krisita wɩya hʋ buloŋ we ma tɩsɩ tɩyaŋ weliŋ. Ma kɩ kʋrɩsɩ dɔmɔŋ dɩgɩna a kɩ daga dɔmɔŋ abee wɩgyʋŋ. Ma yɩɩ wɩɩkyʋwalyɩɩla a kɩ dannɩ Wɩɩsɩ ma tɩsɩ tɩyaŋ saŋa buloŋ. 17Wɩɩ buloŋ ma aa yaa abee wɩɩ hʋ buloŋ ma aa basɩ, ma kɩ yaa ba buloŋ á Tɩɩna Yesu feŋ tɩyaŋ, aŋ tɩŋ ʋ tɩyaŋ a kɩ kyʋwalɩ á Kuwo Wɩɩsɩ aŋgyʋwasʋ. 18Haana, ma kaŋ ma tɩɩ kɩ hʋwɔlɩ ma balama lee, beewɩya, ɛɛ rɛ maga dɩ nala hʋ aa tɩŋ Krisita kɩ yaa. 19Baala, ma mɛ kyo ma haana, aŋ ta hoye beel-ba. 20Biisi, ma kɩ tɩŋ ma kuwoma abee ma nɩmma nyʋwa wɩɩ buloŋ tɩyaŋ, beewɩya ɛɛ rɛ aa fɩyɛlɩ Wɩɩsɩ teŋ. 21Kuwoma, ma ta kɩ dɔŋ ma biisi kɩŋkaŋ dɩ ba lɔgɩ ko lɩɩ. 22Yosi, ma kɩ tɩŋ ma tɩmma nyʋwa wɩɩ buloŋ tɩyaŋ dʋnɩya no tɩyaŋ aŋ ta kuu ba aa deŋ ma wɩya, koo ma aa kyɛ dɩ ma yaa laa gyaaŋbiye dʋŋ wɩya a kɩ tɩŋ ba nyʋwa. Amɛ ma kɩ yaa gɛɛ abee tɩdɩgɩ akuu ma aa fá Wɩɩsɩ wɩya. 23Tʋma hʋ buloŋ ma aa tʋŋ, ma kɩ tʋma abee tɩdɩgɩ anɩɩ á Tɩɩna Wɩɩsɩ rɛ ma tʋma kɩ tɩya, nihuwobiŋ daa ma tʋma kɩ tɩya. 24Ma ta yeŋŋe anɩɩ á Tɩɩna Krisita rɛ ma tʋma kɩ tɩya. Ɛɛwɩya, Wɩɩsɩ sɩ kpa kɩna hʋ ʋ aa mara biŋ ʋ nala wɩɩsɩbee tɩyaŋ a tuŋ ma. 25Wɩbɔŋyaala mɛ sɩ laa ba tuno a maga ba wɩbɔmɔ hʋ ba aa yaa, beewɩya Wɩɩsɩ bee lugisi nala.


text: 1Ma taapalaa mɛ, paa ɩsɩɩ Ɩsɔ hʋlʋɣʋ-tʋɣʋ suulu kɛ mpʋ tɔ, pə tɔɔ maɣamaɣa ma wiikina-mɛ sɩ ɩ́ kpaɣa mə tɩ na mə ɩsɛ kɛ mpʋ, na ɩ́ lá Ɩsɔ kɛ́ kɔtaɣa ŋka Ɩsɔ tike tɩ na ká wɛ-ɩ teu tɔ. Ɩsɔ sɛɛʋ maɣamaɣa mpi pə wɛɛ sɩ ɩ́ sɛɛ-ɩ tɔɣɔlɛ. 2Ɩ́ taa kɛɛna antulinya ɩnɛ ɩ yaasinaa. Ama ɩ́ yele na Ɩsɔ laɣasɩ-mɛɣɛ hʋwɛɛ təkpataa na ɩ́ pəsɩ kʋpama. Ɩlɛ ɩ́ ká cɛkəna mpi Ɩsɔ luɣu wɛɛ tɔ, paa mpi pə kɔŋna kʋpantʋ tɔ, paa mpi pə hɛɛsəɣɩ ɩ laŋlɛ tɔ, paa mpi pə teu wɛ caasa tɔ. 3Ɩsɔ lapa-m pɛɛlɛɛ na mpi pə lapʋ saa-m tɔ, pə tɔɔ kɛ́ ma heeliɣi mə təna sɩ mə taa nɔɣɔlʋ ɩ́ taa nyənɩ ɩ tɩ na pə́ tɛɛ seliya sɩ ɩ kɛ́ pʋlʋ. Ama ɩ́ pasa mə təɣɩ mə hʋwɛɛ taa, na paa mə taa wei ɩ́ maɣasəɣɩ ɩ́ maɣasɩ na pə́ kɛɛsəna ɩsəna Ɩsɔ səna-ɩ na ɩ́ tisi ɩ yuŋ na pə́ kɛ́ ɩ paa nyəm tɔ. 4Yʋlʋ tɔnʋɣʋ kɛ́ pilimile kʋlʋmtəlɛ te, paa na mpʋ kʋ faɣa titilee titilee, na paa titite nte na tə təmlɛ. 5Mpʋ tɔtɔɣɔ na tá, paa tə wɛʋ paɣalɛ tɔ, tá təna na Kilisiti tá kpɛntʋɣʋ tɔɔ tə pəsa ɩsɩɩ yʋlʋ tɔnʋɣʋ pilimile kɛ́, na tə tamsəna təma təkeŋkeŋ ɩsɩɩ yʋlʋtɔnʋɣʋ wɛʋ tɔ. 6Mpi pə lapʋ saa-tʋ tɔ pə wɛ ŋkaŋka kɛ́. Na pə wɛɛ sɩ tə́ la-wəɣɩ. Pə taɣa pʋlʋ, Ɩsɔ hana paa tá taa wei kɛ́ faalaa. Ɩsɔ kʋheelitu kpaalʋɣʋ ɩ́ saa wei, pʋntʋ ɩ́ heeliɣi na pə́ kɛɛsəna naani wei ɩ wɛna tɔ. 7Ye lɛlaa paasənaʋ ɩ́ saa wei, ɩ́lɛ́ ɩ́ paasəna-wɛ. Wei sɛɣɛsʋɣʋ saawa tɔ, ɩ́ sɛɣɛsəɣɩ. 8Wei pə saawa sɩ ɩ́lɛ́ ɩ́ kpaasəɣɩ lɛlaa apalʋtʋ, ɩ́lɛ́ ɩ́ kpaasəɣɩ. Pə́ tʋ́ wei sɩ ɩ́lɛ́ ɩ́ ha, pʋntʋ ɩ́ hana luɣu kʋlʋmʋɣʋ. Pə́ tʋ́ wei sɩ ɩ́ la nyʋɣʋ tʋ, ɩ́lɛ́ ɩ́ la ɩ təmlɛ kɛ teu na laakalɩ kʋlʋm. Pə́ tʋ́ wei sɩ ɩ́ teŋ acamaa, ɩ́ teŋ-wɛ na laŋhʋlʋmlɛ. 9Ɩ́ sɔɔlɩ təma na tampana. Ɩ́ kpiisi ŋkpaŋŋ na ɩsaɣatʋ lapʋ, na ɩ́ tɔkɩ kʋpantʋ təkpaŋkpaŋkpa na ɩ́ lakɩ-tɩ. 10Ɩ́ la təmaɣa yəllɛ ɩsɩɩ yʋlʋ na ɩ neu mpa pa sɔɔla təma tɔ, ɩ́ see təmaɣa teu. 11Ɩ́ la kpelikpeka nyə́ma na ɩ́ yele təniinɔɔ kʋlapʋtʋ. Ɩ́ la Tacaa təmlɛ kɛ teu na lotu kʋlʋmtʋ. 12Tɛɛlʋɣʋ ŋku ɩ́ tɛɛləɣɩ tɔ kʋ tɔɔ ɩ́ yɔɔləɣɩ. Paa wahala kɔma, ɩ́ tɔɣɔ suulu na ɩ́ sələməɣɩ Ɩsɔ kɛ́ tam. 13Mpi pə caala mə taapalaa ɩ́ waasɩ-wɛ. Na mpa pa kɔŋ mə tɛ tɔ, ɩ́ lakɩ-wɛɣɛ mʋʋllɛ. 14Ɩ́ sələməɣɩ Ɩsɔ sɩ ɩ́ təŋsəɣɩ nɔɔsɩ kʋpaŋsɩ kɛ mə kʋnyɔntʋlaa, sɩ ɩ́ təŋsɩ-wɛɣɛ kʋpantʋ, ɩ́ taa təŋsɩ-wɛɣɛ mpusi. 15Mə na mpa pa wɛ laŋhʋlʋmlɛ taa tɔ ɩ́ kpɛntɩ yɔɔlʋɣʋ, na mə na mpa pɛlɛ pa wiiki tɔ ɩ́ kpɛntɩ wula tɔtɔ. 16Ɩ́ tɔkɩ təma na suulu. Ɩ́ taa hɔŋ mə təɣɩ yem. Ama paa taaləm təmlɛ kɛ pa hʋ́lə́ɣɩ́-mɛ ɩ́ mʋ na ɩ́ lakɩ. Ɩ́ taa hɔŋ mə tɩ sɩ ɩ́ nyəmá pə təna. 17Ɩ́ taa lɛɛtɩ nɔɣɔlʋɣʋ ɩ ɩsaɣatʋ. Ama mə kʋpantʋ ɩ́ lɩɩ təcɛɩcɛɩ kɛ́ yəlaa təna kiŋ. 18Mɛɣɛ pə kaasənaa sɩ mɩɩ lʋ teu, na ye pə wɛ pəsʋɣʋ mə na yəlaa təna ɩ́ wɛɛ leleŋ. 19Ma taapalaa mə taa nɔɣɔlʋ ɩ́ taa paasəna ɩsaɣatʋ lɛɛtʋɣʋ, ɩ́ yelina-təɣɩ Ɩsɔ. Mpi tɔ, Ɩsɔ wɛna pááná kɛ ɩsaɣatʋ tɔɔ, haləna pa ŋmaawa Ɩsɔ Tɔm taa kɛ́ mpʋ sɩ: Maa tɛ na má lɛɛtɩ-wɛ, na kʋlʋm má ɩnɩ maa fɛləna. Tacaa yɔɣɔtəna mpʋ. 20Na Ɩsɔ Tɔm taa tasa yɔɣɔtaɣa tɔtɔ sɩ: Nyɔɣɔsɩ ɩ́ kpa nyá kolontu, ha-ɩ na ɩ́ tɔɣɔ. Lʋkɔtʋ ɩ́ tɔka-ɩ, ha-ɩ lʋm na ɩ́ nyɔɔ. Pə taɣa pʋlʋ, n lakʋɣʋ-ɩ mpʋ tɔ, pə wɛ kɛ́ ɩsɩɩ mamala kɛ n pələɣɩ ɩ nyʋɣʋ taa. 21Taa yele na ɩsaɣatʋ kpili-ŋ. Ama sɛɛsɩ ɩsəlɛ na kʋpantʋ, ɩlɛ n ká kpiliki ɩsaɣatʋ.


text: 1Hio wan-ndɛm mbɔli garama nɛ hio wan-de gdangamɔ fɛt tiko tɛ hapɛtɛ Jésus hazu ze wen pɛa. 2Nɛ hio Farizien nɛ hio wan-osi mbonga dea ngambi nɛ tɔa: «Wi ɛngɛ ha dea sɔy hinɛ hio wan-de gdangamɔ, nɛ wɛnɛ ha yɔngamɔ hinɛ mbwa!» 3Mɛgi Jésus tɔa towen ɛngɛ ha mbwa: 4«Ka ma wi ha soko ɛnɛ nɛ sami gɔmmay ndang, nɛ ma ndang yɔamɔ, bo nɛ̂ wɛnɛ lak sami bhukɔa mɔrkɔ zu bhukɔa nar zanga mɔrkɔ gbala nar gde ha zang bɛlɛ, mɛ nɛ ha kio ndanga kanɛ a kpaa yo, na nde? 5Nɛ ka wɛnɛ kpaa sami ɛngɛ, a de totɛ nɛ ba wɛnɛ gde ha zu bhaka wa, 6si nɛ ha le. Haki wɛnɛ sa hio dan wa nɛ hio wi mɔ pɛtɛ twa, nɛ tɔ ha mbwa nde, mbwa ade totɛ hinɛ wɛnɛ hazu a kpaa sami pɛa ka yɔamɔ. 7Mi tɔ ha ɛnɛ nde, gbesi tuka ɛngi, Sɔ bede totɛ ha ngɔn hazu wan-de gdangamɔ ndang ka kiforo sila wa. Nɛ totɛ ɛngɛ bepen totɛ hazu wi bhukɔa mɔrkɔ zu bhukɔa nar zanga mɔrkɔ gbala nar, ka dung nzeng kari, ka bo fin nɛ wen hazu kifiri sila mbwa na.» 8«Nɛ fin, ka ma bhoko nɛ mbɔli bhukɔ, nɛ ma ndang yɔa, bo nɛ̂ wɛnɛ du lamba nɛ huy twa mɛ ki nɛ mbɔlia nɛting kanɛ a kpaa yo, na nde? 9Nɛ ka wɛnɛ kpaa yo, a sa hio dan wa nɛ hio wi mɔ pɛtɛ twa, nɛ tɔ nde, mbwa ade totɛ hinɛ wɛnɛ, hazu a kpaa mbɔli pɛa ka yɔa. 10Mi tɔ ha ɛnɛ nde, gbesi tuka ɛngi, hio telenge pɛ Sɔ de totɛ hazu ma wan-de gdangamɔ ndang ka kiforo sila wa.» 11Jésus tɔa fin: «Ha ma le, ma wei badung se nɛ bewei bwa. 12Ma yala, bem mɔ pata tɔa ha bafa wa: ‹Bafa mi, mɛ kapini likɔ ha ɔ.› Nɛ bafa mbwa kapana likɔ pɛa ha soko mbwa. 13Ngimɔ tikiring hapata, bem ɛngɛ gdonga likɔ pɛa fɛt, nɛ baa mbɔlia si nɛ ha ma mbing kandɔnu nɛyɛa. Haki, a gdangsa kpaamɔ pɛa fɛt nɛ dea mɔ tum. 14Nɛ ka wɛnɛ gdangsa mɔ fɛt, gasa foto teka ha kandɔnu ɛngi. Nɛ mɔ fɛt angara kɔpa wɛnɛ. 15Mɛgi a nɛa dea tom ha pɛ ma wi mɔ kandɔnu ɛngi, ka tomsa wɛnɛ mɛ pɛm nguru ha nu fɔ pɛa. 16Nɛ wɛnɛ nɛ hɛl mɛ donsi zang wa nɛ yɔngamɔ pɛ nguru. Ma, ɛ ha yo ha wɛnɛ na. 17Nɛ sising, wɛnɛ takaramɔ nɛ a tɔa: ‹Hio wan-tom fɛt pɛ bafa mi ha yɔngamɔ zang mbwa don, lak oloa gde. Ma, mi ha fea wɔ hakɛ! 18Mi bekifiri ha pɛ bafa mi, nɛ mi betɔ ha wɛnɛ nde, bafa mi, mi dea gdangamɔ sungiri Sɔ nɛ sungiri mɛ. 19Mi bo nɛ zioa mɛ dung fin bem pɛ mɛ na. Ma, mɛ ba mi tuka ma wan-tom pɛ mɛ wa.› 20Mɛgi, a kiforo si ha pɛ bafa wa. Ngase ka wɛnɛ boka nɛyɛa, bafa wa ingɔ wɛnɛ nɛ sila wa gdɔya nɛ kobhe. A sɔawi nɛ fuki bem nɛ duy nu wa. 21Nɛ bem tɔa ha wɛnɛ: ‹Bafa mi, mi dea gdangamɔ sungiri Sɔ nɛ sungiri mɛ. Mi bo nɛ zioa mɛ dung fin bem pɛ mɛ na.› 22Ma, bafa wa haa nu ha hio wan-tom pɛa: ‹Ɛnɛ a dede la ha tɛ wa, nɛ a konga ha bhanza kɔ wa, nɛ a fin nakala ha nanga wa! 23Ɛnɛ ku ngbanga benday gbɛ, ka ɔ ayɔng de nɛ totɛ. 24Hazu bem pɔm ka bafe, tunɔ sising. A bayɔmɔ, ma, mi kpaa wɛnɛ sising.› Nɛ mbwa angara dea totɛ. 25«Ma, pɛ kay bem, a bhɔna ka ha fɔ. Ka wɛnɛ kiforo hɔ hapɛtɛ twa, a zea gisi bio nɛ yula. 26A saa ma wan-tom nɛ ana wɛnɛ nde, yo nɛ̂ ge? 27Wan-tom kiforo wen: ‹Bebe ya mɛ pea! Mɛgi bafa mɛ haa nu nde, ɛ gbɛ ngbanga benday hazu ya mɛ pea nɛ dede tɛ.› 28Mɛgi kay bem dea ngambi nɛ kafa mɛ le twa. Nɛ bafa wa gboa hazu mbɔmbili wɛnɛ mɛ le ha twa. 29Ma, kay bem pɛa kiforo wen ha wɛnɛ: ‹Bɛlɛ nɛdɔka mi ha dea tom ha mɛ, ma swe ndang mi tɛ kafi ma wen ha nu mɛ na. Ma, mɛ tɛ ha mi ma mbori swe ndang na, nde mi ade nɛ saka nɛ hio dan mi. 30Bem pɛ mɛ ɛngɛ gdangsa toy pɛ mɛ fɛt ha hio bhoko-de wanza. Nɛ, ka wɛnɛ pea, mɛ gbɛa ngbanga benday ha wɛnɛ.› 31Bafa wa tɔa ha wɛnɛ: ‹Bem pɔm, mɛ dung hinɛ mi swe fɛt, nɛ mɔ fɛt ka dung ha kɔ mi, yo nɛ̂ pɛ mɛ. 32Ma, dea nde, ɔ ade fada nɛ totɛ hazu ya mɛ ɛngɛ bafe nɛ wɛnɛ tunɔ fin. A bayɔmɔ, ma, mi kpaa wɛnɛ sising.› »


text: 1Ŋ naabalɩya, wɩkaalɩɩ hʋ ŋ aa kyɛ ŋ basɩ tɩya ma rɛ nyɛ: Ma kɩ gyʋwɔsɩ akuu ma bee Yesu Krisita aa yaa kɩdɩgɩ wɩya. Ŋ laa sɩya basɩ wɩya no tɩya ma rɛ, aŋ bɩl sabɩ ba tɩɩ kɩ tɩya ma nyɛ. Amɛ gɛɛ bɩ yaa ŋ dɔgɩsɩɩ mʋhʋ buloŋ. Amɛ ma kɛ, wɩya no sɩ marɩ pɔ ma dɩ ma sɩŋ ma laadii tɩyaŋ weliŋ. 2Ma pɔ ma tɩɩma weliŋ abee haŋ nɩbɔmɔ hʋ, haŋ bisiŋ nala hʋ aa hara pɔ ma dɩ ma keri ma pene hʋ. 3Wɩtɩɩ rɛ, ámaa rɛ paalɩ yaa nala hʋ aa keri á pene, beewɩya á kɛ aa tɩŋ Wɩɩsɩ Wiyesi Welii hʋ nyʋwa rɛ a kɩ kyʋwalɩ Wɩɩsɩ, ka á tenni fɩyɛlɩ, á kɩ gyʋwɔsɩ akuu á bee Yesu Krisita aa yaa kɩdɩgɩ wɩya. Á kɛ bɩ kyɩla nala pene keri wɩya, beewɩya ʋ yaa nihuwobisi teŋbii wɩkanɩɩ rɛ. 4Mɩyaŋ nɛ fa maga dɩ ŋ kpa ŋ sɩya we wɩya no iriŋ tɩyaŋ. Dɩ nal buloŋ nɛ bɩɩna anɩɩ ʋ maga dɩ ʋ kpa ʋ nyuu we nihuwobisi teŋbii wɩkanɩya tɩyaŋ, ŋ sɩ baa mɩyaŋ nɛ gba kaŋ gɛɛ ŋmanɩɩ a te ʋ tɩɩna. 5Beewɩya ba aa lʋla ŋ, ʋ kyɛyɛ kyori kyɛɛ rɛ ba keri ŋ peŋ. Ŋ yaa Iziral tɩɩna tɩɩtɩɩ rɛ, a lɩɩ Bɛngyamin doho nala tɩyaŋ. Ŋ naa bee ŋ kuwo buloŋ yaa Hiiburu tɩmma rɛ. Dɩ Gyuuma mɩrɩsɩ hʋ tɩŋɩɩ mɛ rɛ, ŋ fa yaa Farasii rɛ, a kɩ tɩŋ ba kyurrr. 6Ŋ sɩfɩyaŋ buloŋ nɛ gyɩ yaa dɩ ŋ yaa wɩɩ hʋ ŋ fa aa bɩɩna nɩɩ Wɩɩsɩ rɛ baa ŋ yaa. Ɛɛwɩya ŋ gyɩ tɩŋ naasɩ rɛ a dɔgɩsɩ nala hʋ aa laa Yesu wɩya di kɩŋkaŋ. Dɩ Gyuuma mɩrɩsɩ hʋ tɩŋɩɩ fa sɩ wuwo leŋ dɩ nal kaŋ tɩpʋlʋŋ Wɩɩsɩ sɩya tɩyaŋ, ŋ fa sɩ baa ŋ bɩ kaŋ wɩkyogii buloŋ, beewɩya ŋ fa aa tɩŋ mɩrɩsɩ no rɛ kyurrr abee ŋ wɩtɩɩ buloŋ. 7Amɛ wɩya hʋ ŋ fa aa bɩɩna anɩɩ ba kaŋ tɔnɔ tɩya ŋ, lagɩlagɩ no Krisita wɩya ŋ kpaa ba nɩɩ ba yaa wɩtɔɔnɩ rɛ. 8Wɩya no dʋŋ daa, amɛ ŋ naa anɩɩ wɩya hʋ buloŋ ŋ fa aa yaa dʋnɩya no tɩyaŋ yaa wɩtɔɔnɩ rɛ. Ŋ naa anɩɩ á Tɩɩna Yesu Krisita gyɩmɩɩ rɛ kaŋ tɔnɔ tɩya ŋ a te wɩɩ wɩɩ buloŋ. Ɛɛwɩya, ŋ kpaa wɩɩ buloŋ ŋ fa aa yaa ta rɛ Yesu wɩya. Ŋ kpa ba buloŋ anɩɩ ba yaa gyagɩma rɛ, ka dɩ ŋ wuwo kaŋ Krisita ŋ mɩɩbol tɩyaŋ aŋ yaa ʋ nal, 9dɩ ŋ beel-ʋ yaa kɩdɩgɩ wɩɩ buloŋ tɩyaŋ. Tɩpʋlʋŋ no ŋ aa kana, ʋ bɩ kɩɩ nɩɩ ŋ tɩɩ rɛ lʋga a kana ʋ. Ʋ bɩl bɩ kɩɩ Gyuuma mɩrɩsɩ hʋ mɛ rɛ ŋ tɩŋa a kana ʋ. Amɛ ŋ aa laa Krisita wɩya di tɩyaŋ nɛ ŋ tɩŋa a kaŋ tɩpʋlʋŋ Wɩɩsɩ sɩya tɩyaŋ. 10Ŋ wɩkyɛɛlɩɩ buloŋ nɛ yaa dɩ ŋ gyɩŋ Yesu Krisita, a na dee hʋ Wɩɩsɩ aa kpaa kyisi ʋ sʋʋ tɩyaŋ, a na tʋwara hʋ ʋ aa naa, ka dɩ ŋ mɛ sʋba wɩɩ hʋ wɩya ʋ aa sʋba. 11Ɛɛwɩya, ŋ bayɩyɛla rɛ yaa dɩ Wɩɩsɩ maakyiye kyisi ŋ mɛ sʋʋ tɩyaŋ. 12Wɩya no wɩya ŋ aa basɩ nyɛ, ɛɛ bɩ daga anɩɩ ŋ kɛ teŋ naa ba buloŋ nɛ. Ʋ bɩ kɩɩ nɩɩ ŋ yaa nal bɩl aa bɩ kaŋ wɩkyogii buloŋ mɛ. Amɛ ŋ mɛ ha aa lʋgɩ rɛ abee sɩfɩyaŋ dɩ ŋ wuwo na kɩŋ hʋ wɩya Yesu Krisita aa yɩrɩ ŋ a laa ŋ tɩŋa. 13Ŋ naabalɩya, ŋ paalɩ bɩ bɩɩna anɩɩ ŋ noŋ ha gyʋʋ kɩŋ hʋ wɩya ŋ aa lʋgɩ. Amɛ wɩdɩgɩ wɩya rɛ kyɩla ŋ ŋ hakɩla tɩyaŋ, ʋ rɛ nyɛ: Ŋ yeŋŋi wɩya hʋ buloŋ aa yaa ŋ hal wɩya rɛ, aŋ kɩ lʋga abee ŋ sɩfɩyasɩ buloŋ dɩ ŋ mʋ na wɩɩ hʋ aa we ŋ sɩya tɩyaŋ. 14Ŋ aa lʋgɩ rɛ dɩ ŋ noŋ gyʋʋ kɩŋ hʋ aa we ŋ sɩya tɩyaŋ, ɛɛwɩya ŋ bɩl bɩ gal kɩ daasɩ hal. Ŋ aa kyɛ dɩ ŋ mʋ pele doŋ nɛ dɩ Wɩɩsɩ tɩŋ Yesu Krisita tɩyaŋ a laa ŋ we wɩɩsɩbee tɩyaŋ, beewɩya ɛɛ wɩya rɛ ʋ yɩrɩ ŋ. 15Á nala hʋ buloŋ aa gyige Krisita wɩya tɩyaŋ, ʋ maga dɩ a kaŋ hakɩla no iriŋ nɛ. Amɛ dɩ ma badɔmɔŋ nɛ kaŋ hakɩldʋma, Wɩɩsɩ sɩ suri ma hakɩllɩ dɩ ma gyɩŋ wɩɩ no memii weliŋ. 16Ɛɛwɩya, ba kyo ba kɩɩ gɛɛ buloŋ mɛ, ma leŋ dɩ á kɩ tɩŋ wɩya hʋ á aa tɩŋ a ko pele gyɩnaŋ. 17Ŋ naabalɩya, ma buloŋ kɩ kyesi ŋ wɩyaalɩya. Ŋmanɩɩ hʋ aa maga dɩ ma kɩ tɩŋa rɛ á kɩ daga ma gɛɛ. Ɛɛwɩya, ma kɩ kyesi nala hʋ aa tɩŋ wɩya hʋ á aa daga ma. 18Ŋ laa sɩya basɩ wɩɩ no tɩya ma rɛ bʋlɩya bʋlɩya, amɛ nyɛ kɛ sɩnɩɩl paalɩ kɩ yuwori ŋ sɩya tɩyaŋ nɛ ka ŋ bɩl kɩ kyɛ ŋ basɩ ʋ nyɛ. Nala badɔmɔŋ kaŋ ba tɩɩ bɩrɩmɩ Krisita dɔmɔ rɛ, beewɩya ba wɩyaalɩya daga anɩɩ ba kɛ lee Krisita aa sʋba daagarɩɩ hʋ nyuu tɩyaŋ bɩ kaŋ memii buloŋ. 19Ba lɩmʋtenii buloŋ nɛ yaa diŋ, beewɩya ba dʋŋʋ wɩyaalɩya rɛ yaa ba wɩɩsɩ. Wɩya hʋ aa maga dɩ ʋ yaa ba hɩɩsɩ, ba wɩya rɛ ba aa kɩ gyɩgɩsɩ ba tɩɩ, ka ba hakɩllɩ buloŋ we dʋnɩya no kɩna dʋŋ tɩyaŋ. 20Amɛ á kɛ yaa wɩɩsɩbee nala rɛ, a hɔŋ kɩ gyegili á Laataal, á Tɩɩna Yesu Krisita abee teŋkyel dɩ ʋ lɩɩ wɩɩsɩbee ko. 21Dɩ ʋ rɛ ko ko, ʋ sɩ kpa ʋ dee hʋ ʋ aa kaŋ kɩ deŋ kɩŋ kɩŋ buloŋ hʋ, a kaŋ á tenni hʋ aa sɩ wuwo sʋba pʋw, a bɩrɩmɩ dɩ ba kɩɩ ʋ tɩɩ gaŋdaa teŋ hʋ.