text: 1Ɛɛ rɛ Yesu baa, "Ma ta leŋ dɩ ma tɩsɩ kyogi. Ma laa Wɩɩsɩ di, a laa ŋ mɛ di. 2Ŋ Kuwo bee tɩyaŋ dɩɩgyamaa rɛ we doŋ. Dɩ gɛɛ fa daa, ŋ fa bɩ sɩ basɩ tɩya ma anɩɩ ŋ sɩ mʋ marɩ lee a biŋ ma. 3Dɩ mɩyaŋ nɛ mʋwa a marɩ lee hʋ biŋ ma ko teŋ, ŋ sɩ mɩɩgɩ ko a kaŋ ma mʋ ŋ lee dɩ á buloŋ we lɩdɩgɩ. 4Lee hʋ mɛ ŋ aa sɩ mʋ, ma gyɩŋ ŋmanɩɩ hʋ rɛ." 5Ɛɛ rɛ Tɔmaasɩ basɩ tɩya ʋ a baa, "Á Tɩɩna, á bɩ gyɩŋ lee hʋ ɩ aa mʋʋ, ɛɛ rɛ á sɩ wuwo yaa gyɩŋ ʋ ŋmanɩɩ?" 6Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ʋ a baa, "Mɩyaŋ nɛ yaa ŋmanɩɩ hʋ, abee Wɩɩsɩ wɩtɩɩ, a kɩ tɩya mɩɩbol mɛ. Nal buloŋ bɩ sɩ wuwo mʋ ŋ Kuwo lee, dɩ ʋ tɩɩna bɩ tɩŋa ŋ tɩyaŋ. 7Dɩ mamaa rɛ kɔnɩ gyɩma ŋ, ma sɩ gyɩŋ ŋ Kuwo mɛ. A lɩɩ gyɩnaŋ kaŋ kɩ mʋ, ma paalɩ gyɩma ʋ rɛ, a na ʋ mɛ." 8Ɛɛ rɛ Fɩlɩpɩ basɩ tɩya ʋ a baa, "Ŋ Tɩɩna, daga ma Kuwo hʋ, wɩɩ hʋ á aa kyɛɛ buloŋ nɛ gɛɛ." 9Ɛɛ rɛ Yesu pɩyɛsɩ ʋ a baa, "Fɩlɩpɩ, ŋ beel-ma buloŋ sɩ we doŋ a pɩɩsɩ maga nyɛ, ka ɩ ha bɩ gyɩma ŋ? Nal hʋ buloŋ aa naa ŋ, ʋ tɩɩna naa ŋ Kuwo mɛ rɛ. Bee rɛ yaŋ tɩŋ ɩ baa dɩ ŋ daga ma ŋ Kuwo? 10Ɩ bɩ laa di anɩɩ ŋ bee ŋ Kuwo buloŋ yaa kɩdɩgɩ rɛ koo? Wɩya hʋ buloŋ ŋ aa basɩ tɩya ma, ŋ tɩɩ dee tɩyaŋ daa ŋ basɩ ba. Wɩya hʋ mɛ ŋ aa yaa, ŋ Kuwo tɩɩ rɛ tɩŋa ŋ ŋ kɩ yaa ba gɛɛ. 11Ma laa di anɩɩ ŋ aa baa ŋ bee ŋ kuwo buloŋ yaa kɩdɩgɩ rɛ. Dɩ mamaa bɩ sɩ laa ŋ di akuu ŋ aa baa ŋ bee ŋ kuwo yaa kɩdɩgɩ wɩya, amɛ ma laa ŋ di akuu wɩya hʋ ŋ aa yaa nyubaanɩŋ. 12Wɩtɩɩ rɛ ŋ basɩ kɩ tɩya ma, nal hʋ buloŋ aa laa ŋ wɩya di, ʋ tɩɩna sɩ wuwo kɩ yaa wɩya hʋ ŋ aa yaa. Ʋ tɩɩna gba sɩ paalɩ wuwo yaa wɩya a te wɩya hʋ ŋ aa yaa, beewɩya ŋ aa mʋʋ ŋ Kuwo lee rɛ. 13Wɩɩ kɛ buloŋ ma aa sʋla kɩ kyɛ ŋ feŋ tɩyaŋ, ŋ sɩ yaa tɩya ma. Ŋ sɩ yaa gɛɛ dɩ nala tɩŋa ŋ tɩyaŋ a na ŋ Kuwo gaŋdarɩ aa maga gɛɛ. 14Dɩ mamaa rɛ sʋla kɩ kyɛ wɩɩ buloŋ ŋ feŋ tɩyaŋ, ŋ sɩ yaa tɩya ma." 15Ɛɛ rɛ Yesu bɩl baa, "Dɩ mamaa rɛ kyo ŋ, ma sɩ kɩ tɩŋa ŋ nyʋwa. 16Dɩ mamaa rɛ aa yaa gɛɛ, ŋ sɩ sʋla ŋ Kuwo dɩ ʋ kpa kyɩkyagɩl kɩdɩgɩ mɛ tɩya ma. Ʋ sɩ we ma lee a kaŋ kɩ mʋ deŋdeŋ. 17Ʋ rɛ yaa Wɩɩsɩ Wiyesi Welii hʋ aa daga ma Wɩɩsɩ aa kɩɩ gɛɛ. Dʋnɩya nala bɩ sɩ wuwo laa ʋ we ba tɩsɩ tɩyaŋ, beewɩya ba bee na ʋ, ba bɩ gyɩma ʋ mɛ. Amɛ ma kɛ gyɩma ʋ rɛ. Beewɩya ʋ we ma lee rɛ, a we ma tɩsɩ tɩyaŋ a kɩ mʋ deŋdeŋ. 18Dɩ mɩyaŋ nɛ ko mʋ, ŋ bɩ sɩ vɩya ma ta dɩ ma kɩɩ gɛɛ anɩɩ busuluŋbiisi. Ŋ sɩ mɩɩgɩ ko ma lee. 19Ʋ kaa mʋhʋ ka dʋnɩya nala bɩl bɩ sɩ na ŋ, amɛ ma kɛ sɩ na ŋ. Ŋ aa sɩ kaŋ mɩɩbol wɩya, ma mɛ sɩ kaŋ mɩɩbol. 20Kyɛɛ hʋ ŋ aa sɩ sii sʋʋ tɩyaŋ a bɩl kaŋ mɩɩbol, haŋ kyɛɛ hʋ rɛ ma sɩ gyɩma nɩɩ ŋ beel-ma yaa kɩdɩgɩ rɛ anɩɩ ŋ bee ŋ kuwo aa yaa kɩdɩgɩ gɛɛ. 21Nal hʋ buloŋ aa nɩɩ ŋ nyʋwa, a kɩ tɩŋa ŋ, ʋ tɩɩna rɛ kyo ŋ. Ŋ Kuwo mɛ yaŋ sɩ kyo nal hʋ aa kyo ŋ. Ŋ mɛ sɩ kyo tɩɩna a kaŋ ŋ tɩɩ daga ʋ." 22Ɛɛ rɛ Gyudasɩ baa "Ŋ Tɩɩna, ɛɛ rɛ ɩ sɩ yaa a kaŋ ɩ tɩɩ daga ma, aŋ bɩ sɩ kaŋ ɩ tɩɩ daga dʋnɩya nala." (Gyudasɩ no daa yaa Isɩkarɔtɩ biibaal hʋ). 23Nyɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ʋ a baa, "Nal hʋ buloŋ aa kyo ŋ, ʋ sɩ kɩ tɩŋa ŋ nyʋwa. Ŋ Kuwo mɛ sɩ kyo ʋ. Ŋ bee ŋ Kuwo buloŋ sɩ ko we ʋ tɩɩna lee. 24Nal hʋ buloŋ aa bɩ kyo ŋ, ʋ bee tɩŋa ŋ nyʋwa. Wɩya hʋ buloŋ ŋ aa daga ma bɩ yaa ŋ tɩɩ wɩdagɩya. Amɛ ba lɩɩ ŋ kuwo aa tɩma ŋ lee rɛ. 25Ŋ ha aa we ma lee rɛ tɩŋ ŋ basɩ wɩya no kɩ tɩya ma nyɛ. 26Amɛ kyɩkyagɩl hʋ ŋ Kuwo aa sɩ tɩma ŋ feŋ tɩyaŋ, ʋ rɛ yaa ʋ Wiyesi Welii hʋ. Ʋ sɩ kɩ pɛ ma tɩyaŋ a daga ma wɩɩ buloŋ, a leŋ dɩ ma kɩ liisi wɩya hʋ buloŋ ŋ aa basɩ tɩya ma. 27Fɩyɛlʋʋ we ma lee. Ŋ fɩyɛlʋʋ hʋ ŋ aa kana tɩɩ rɛ ŋ kpaa kɩ tɩya ma. Fɩyɛlʋʋ no ŋ aa kpaa kɩ tɩya ma, ʋ bee dʋnɩya nala fɩyɛlʋʋ bɩ kɩɩ dɔmɔŋ. Ma ta leŋ dɩ ma hakɩllɩ kɩ viisi, a ta leŋ dɩ kambɩŋ mɛ kaŋ ma akuu wɩɩ hʋ aa sɩ puu ma wɩya. 28Ŋ basɩ tɩya ma rɛ a baa, 'Ŋ aa mʋʋ rɛ ka dɩ ŋ bɩl mɩɩgɩ ko ma lee.' Dɩ mamaa rɛ fa kyo ŋ, ma tenni fa sɩ fɩyɛlɩ, ŋ aa mʋʋ ŋ kuwo lee nyɛ wɩya, beewɩya ʋ rɛ tee ŋ. 29Ŋ basɩ wɩya no buloŋ kɩ tɩya ma rɛ, ka dɩ ba na yaa. Dɩ ba aa rɛ ko kɩ yaa, ma sɩ laa di anɩɩ wɩya hʋ buloŋ ŋ aa basɩ kɔnɩ yaa wɩtɩɩ rɛ. 30Ŋ bɩ sɩ wuwo basɩ wɩya ma lee pɩɩsɩ, beewɩya dʋnɩya kuwori hʋ aa ko rɛ. Amɛ ʋ bɩ kaŋ ŋ dee wɩɩ buloŋ tɩyaŋ. 31Amɛ ŋ aa kyɛ dɩ dʋnɩya nala gyɩma rɛ anɩɩ ŋ kyo ŋ Kuwo rɛ. Ɛɛ rɛ tɩŋ ŋ kɩ yaa wɩya hʋ buloŋ ʋ aa baa dɩ ŋ yaa. Ma sii dɩ á lɩɩ daha tɩyaŋ."


c: text/html

text: 1Waatʋ ɩnəɣɩ Yesu ɩfalaa pola ɩ kiŋ na pá pɔɔsɩ-ɩ sɩ: Aweɣelɛ sɔsɔ kɛ ɩsɔtaa Kawulaɣa taa? 2Tənaɣa Yesu yaa peiya na ɩ́ sɩɩ-kɛɣɛ pa ɩsɛntaa, 3na ɩ́ tɔ-wɛ sɩ: Tampana kɛ ma heeliɣi-mɛ yoo maa cɛsəɣɩ, ye ɩ́ tá laɣasɩ na ɩ́ pəsɩ ɩsɩɩ peisi, ɩ́ kaa sʋʋ ɩsɔtaa Kawulaɣa. 4Wei ɩ pasəɣɩ ɩ tɩ na ɩ́ pəsɩ ɩsɩɩ peiya kanɛ tɔ, ɩnəɣəlɛ ɩsɔtaa Kawulaɣa taa sɔsɔ. 5Na wei ɩ ká mʋ peiya ɩsɩɩ kanɛɣɛ ma nyʋɣʋ tɔɔ tɔ, maɣa pʋntʋ mʋwa. 6Ye wei ɩ́ lapa na piya nsi sɩ mʋ ma tɔm kɛ ɩsəntɔ tɔ sɩ taa nakəlɩ pəntɩ, pə nəɣəsəna pá tʋ pʋntʋ luɣu tɛɛ kɛ́ namlɛ sɔsɔɔlɛ na pá tʋsɩ-ɩ teŋku taa. 7Ama antulinya ɩnɛ ɩ tɔm wɛ waɩyo kɛ́. Mpi tɔ, mpi pɩɩ la na yəlaa hoti ɩsaɣatʋ taa tɔ pə wɛɛ kɛ́. Mpi pɩɩ tusi yəlaa kɛ ɩsaɣatʋ taa tɔ pə kaa laŋ. Ama wei ɩ́ lapa na ɩ tɔɣɔntəlɛ la ɩsaɣatʋ, pʋntʋ ká ná. 8Ye nyá niŋ yaa nyá nɔɔhəlɛ tusiɣina-ŋ ɩsaɣatʋ lapʋ taa, sɛtɩ-tɛ na ń lɔ pooluŋ. Sana kɛlɛ sɩ ń sʋʋ weesuɣu kʋpaŋkʋ taa na niŋ kʋlʋməŋ yaa nɔɔhəlɛ kʋlʋmtəlɛ, na mpi n ká wɛɛna nyá niŋ naalɛ yaa nɔɔhɛɛ naalɛ na pá pɛtɩ-ŋ kɔkɔ tam nyəŋka taa tɔ. 9Ye nyá ɩsəlɛ tusiɣina-ŋ ɩsaɣatʋ lapʋ taa, hɔɣɔsɩ-tɛ na ń lɔ pooluŋ. Sana ń hiki weesuɣu kʋpaŋkʋ na ɩsəlɛ kʋlʋmtəlɛ, na mpi n ká wɛɛna ɩsɛ naalɛ na pá pɛtɩ-ŋ kɔkɔ ŋka ka wɛ tənaasəlɛ sɔsɔɔlɛ taa tɔ. 10Ɩ́ la laakalɩ na piya sənɛ sɩ taa nakələɣɩ nyənʋɣʋ kɛ yem. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, ma heeliɣi-mɛ sɩ tampana tɔɔ sɩ ɩsɔtaa tillaa səŋa tam kɛ́ ma Caa wei ɩ wɛ ɩsɔtaa tɔ ɩ ɩsɛntaa kɛ́. [ 11Mpi pə lepa tɔ pə maɣamaɣa pə nyʋɣʋ yapʋ tɔɔ kɛ́ Yʋlʋ Pəyaɣa má ma kɔma.] 12Awe wɛna heeŋ nɩɩnʋwa (100) na ɩ taa kʋlʋm le, na ɩ́ kaa yele pɔɣɔlaɣafɛi nɩɩnʋwa ɩnɛɣɛ pulaɣa tɔɔ na ɩ́ tɛɛ na ɩ́ sʋʋ kʋlepu ɩnɛɣɛ pɛɛkʋɣʋ? 13Ye ɩ kɔma na ɩ́ hii-ɩ, pɔpɔtʋ fɛɩ, ɩ laŋlɛ hʋlʋməɣəna-ɩ kɛ́ na pə́ kəlɩ pɔɣɔlaɣafɛi nɩɩnʋwa wei ɩ ta le tɔ. 14Mpʋ tɔtɔɣɔ mə Caa wei ɩ wɛ ɩsɔtaa tɔ ɩɩ caa sɩ piya sənɛ sɩ taa nakəlɩ ɩ́ le. 15Ye nyá tɔɣɔntəlɛ pəntəna-ŋ, polo na ń yaa-ɩ mə naalɛ na ń hʋlɩ-ɩ timpi ɩ pəntəna-ŋ tɔ. Ye ɩ nɩɩna-ŋ, pə lapa n waasa-ɩ kɛlɛ. 16Ama ye ɩ kisaa, n yaa nɔɣɔlʋ yaa napələɣɩ naalɛ na ɩ́ na-ɩ na pə́cɔ́ pə́ lá ɩsɩɩ pa ŋmaaʋ Ɩsɔ Tɔm taa tɔ sɩ: Paa tɔm nti tɩɩ wɛɛna seliya nyə́ma kɛ naalɛ yaa tooso. 17Ye saa ɩnɩ ɩ tasa kisuɣu, ɩlɛ n heeli Yesu sɛɛlaa kpekəle. Na ɩ́ kisa Yesu sɛɛlaa kpekəle kɛ nɩɩnaʋ tɔtɔ, ɩlɛ n nyənɩ-ɩ ɩsɩɩ ma ta nyɩ Ɩsɔ yaa ɩsɩɩ lampuu mʋlʋ. 18Tampana kɛ ma heeliɣi-mɛ yoo maa cɛsəɣɩ, pə təna mpi ɩ́ kaa ha mpaa kɛ atɛ cənɛ tɔ, pə kaa na mpaa kɛ ɩsɔtaa. Na pə təna mpi ɩ́ ká ha mpaaʋ kɛ atɛ cənɛ tɔ, pɩɩ ná mpaaʋ kɛ ɩsɔtaa. 19Ma tasəɣɩ-mɛɣɛ heeluɣu sɩ: Ye mə taa naalɛ lapa nɔɣɔ kʋlʋmaɣa na pá sələmɩ pʋlʋ, ma Caa wei ɩ wɛ ɩsɔtaa tɔ ɩ ká ha-wɛɣɛ-wɩ. 20Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, yəlaa naalɛ yaa tooso ɩ́ kota timpiɣi ma pʋlʋ lapʋ tɔɔ, ma wɛ pa hɛkʋ kɛ́. 21Ḿpʋ́ɣʋ́ Piyɛɛ pola Yesu kiŋ na ɩ́ pɔɔsɩ-ɩ sɩ: Tacaa, ye ma tɔɣɔntəlɛ pəntəɣəna-m tam na má suma, tɔm ɩsənaɣa pə́ talaa ma kaa su? Tɔm naatosompɔɣɔlaɣa na? 22Tənaɣa Yesu cɔ-ɩ sɩ: Ma heeliɣi-ŋ sɩ pə taɣa tɔm naatosompɔɣɔlaɣa se. Ama tɔm nɩɩtoso na naanʋwa naanʋwa kɛ tɔm naatosompɔɣɔlaɣa kɛ́. 23Pə tɔɔ kɛ́ ɩsɔtaa Kawulaɣa nəɣəsəna ɩsɩɩ wulaʋ sɔsɔ nɔɣɔlʋ wei ɩ caakaɣa sɩ ɩ́ mʋ ɩ kəma kɛ ɩ təmlɛ nyə́ma kiŋ tɔ. 24Ɩ caɣaa na ɩ́ tɔŋna ɩ kəma kɛ mapʋ, ɩlɛna pá kɔna-ɩ apalʋ nɔɣɔlʋ. Apalʋ ɩnɩ ɩlɛ ɩ wɛna-ɩ kəmlɛ kɛ liɣitee nyəɣətʋ iyisi iyisi. 25Ɩ ta nyɩ ɩsəna ɩ ká la na ɩ́ hiki liɣitee anɩ na ɩ́ fɛlɩ tɔ. Ɩlɛna wulaʋ tɔ sɩ: Ɩ́ kpa kəmlɛ tʋ ɩnɩ na ɩ alʋ na ɩ piya na ɩ wontu təna na ɩ́ pɛɛtɩ, na má hiki ma liɣitee. 26Tənaɣa apalʋ ɩnɩ ɩ hota wulaʋ tɛɛ na ɩ́ wiina-ɩ sɩ: Haɩ, tacaa, la-m suulu, ye ma hikaa maa fɛlɩ-ŋ pə təna təcɩʋcɩʋ. 27Ḿpʋ́ɣʋ́ wulaʋ ɩnɩ ɩ nyəna təmlɛ tʋ pətɔɔtəlɛ na ɩ́ cɛpɩ-ɩ, na ɩ́ yele-ɩ na ɩ́ tɛɛ. 28Təmlɛ tʋ ɩnɩ ɩ tɛɛ mpʋ, ɩlɛna ɩ́ sulina ɩ təmlɛ taa taapalʋ nɔɣɔlʋ, ɩ́lɛ́ ɩ ka wɛna ɩnəɣɩ kəmlɛ kɛ liɣitee nyəɣətʋ ŋmʋnʋɣʋ (200). Tənaɣa təmlɛ tʋ ɩnɩ ɩ́ ləla ɩ taapalʋ luɣu tɛɛ təkem, sɩ ɩ́ fɛlɩ-ɩ ɩ kəmlɛ kɛ ɩ́ fɛlɩ-ɩ. 29Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ taapalʋ ɩnɩ ɩ hota ɩnɩ ɩ tɛɛ na ɩ wiina-ɩ sɩ: Haɩ, la-m suulu, ye ma hikaa maa fɛlɩ-ŋ. 30Ama təmlɛ tʋ ɩnɩ ɩ kisaa na ɩ́ kpa ɩ taapalʋ ɩnɩ na ɩ́ pona na ɩ́ təkɩ saləka taa, sɩ ɩ́ fɛlɩ ɩnəɣɩ ɩ kəmlɛ. 31Wulaʋ sɔsɔ ɩnɩ ɩ təmlɛ nyə́ma lɛlaa ná mpʋ, ɩlɛna pa laŋa wakəlɩ sɔsɔm, haləna pá polo pá heeli-təɣɩ pa caa. 32Tənaɣa pa caa ɩnɩ ɩ yaa təmlɛ tʋ ɩnɩ na ɩ́ tɔmɩ-ɩ sɩ: Təmlɛ tʋ ɩsaɣaʋ nyá, nyá wiina-m na má cɛ-ŋ təkpatakpata. 33Pə nəɣəsəna ɩsɩɩ nyá tɔtɔ nyaa nyənɩ nyá taapalʋ pətɔɔtəlɛ ɩsɩɩ má nyənʋɣʋ nyá nyəntɛ tɔ. 34Tənaɣa pááná kpa pa caa ɩnəɣɩ sɔsɔm na ɩ́ kpa təmlɛ tʋ ɩnɩ na ɩ́ tʋ-ɩ naasəlaa niŋ taa sɩ ɩ́ fɛlɩ ɩ kəmlɛ təna təcɩʋcɩʋ na pə́cɔ́ ɩ́ lɩɩ. 35Tənaɣa Yesu tɔma-wɛ sɩ: Ḿpʋ́ɣʋ́ ma Caa wei ɩ wɛ ɩsɔtaa tɔ ɩ ká la-mɛ. Ye ɩɩ hʋləɣɩ mə tɔɣɔntəlɛnaa kɛ suulu na lotu kʋlʋmtʋ.

robotstxt: allowed

filter: keep


text: 1Zezi ma vu o tɔgɩ Zeriko tɩʋ kʋm wʋ o maa kɛa. 2Nɔɔnʋ wʋdoŋ mʋ wʋ tɩʋ kʋm wʋnɩ, o yɩrɩ mʋ Zase. O maa yɩ lampo-joŋnə yigə tu, yɩ o yɩ nadum. 3O dɛɛn ma lagɩ sɩ o lwarɩ Zezi na yɩ wʋlʋ tɩn. O ma kwaanɩ o ga, o na yɩ nɔn-kukulə yɩ kɔgɔ kʋm daga tɩn ŋwaanɩ. 4O ma duri o kɛ kɔgɔ kʋm yigə, o vu o di kapʋrʋ yuu sɩ o kwaanɩ o na Zezi, o na lagɩ o ba o da d'aanɩ o kɛ tɩn ŋwaanɩ. 5Zezi ma vu o yi jəgə kam. O ma kwəni o yuu wɛɛnɩ o nii, yɩ o wɩ: "Zase, kɩ lɩla n tu tɩga, sɩ zɩm a maŋɩ sɩ a ba a pəni nmʋ sɔŋɔ nɩ mʋ." 6Zase na ni kʋntʋ tɩn, o ma kɩ lɩla o tu tɩga, yɩ o vu o jeeri Zezi lanyɩranɩ o sɔŋɔ nɩ dɩ wʋpolo. 7Nɔɔna bam na nɛ Zezi na kɩ te tɩn, ba maama maa pʋʋnɩ ba wɩ: "Ta'a nii o na ve o zʋ nɔn-cɩcɔgɔ sɔŋɔ sɩ o taa yɩ o vəru." 8Zase laan ma zaŋɩ wɛɛnɩ o ta dɩ d'ɩ Yuutu Zezi o wɩ: "A tu, nii amʋ na lagɩ a kɩ te tɩn. A'a pɔɔrɩ a jɩjɩgɩrʋ tɩm cicoro mʋ a maŋɩ a pa yinigə tiinə. A ya na pini wʋlʋ maama a joŋi lampoo zanzan o tee nɩ tɩn, a'a joori a ŋwɩ-kʋ kuni bɩna mʋ a pa kʋ tu." 9Zezi ma ta dɩd-o o wɩ: "Zɩm dɛ dɩm nɩ sɔŋɔ kʋntʋ tiinə nɛ vrɩm, bɛŋwaanɩ nɔɔnʋ wʋntʋ brɩ sɩ o dɩ tɔgɩ o yɩ Abraham dwi tu cɩga cɩga. 10Amʋ Nabiin-bu wʋm na tu lʋgʋ baŋa tɩn, kʋ yɩ sɩ a beeri balʋ na je tɩn mʋ, sɩ a daarɩ a vrɩ-ba a kɩ Wɛ jɩŋa nɩ." 11Nɔɔna bam ta na wʋra ba cəgi o taanɩ dɩm kʋntʋ tɩn, Zezi daa ma maŋɩ mɩmaŋa o brɩ-ba. O na tu o twɛ Zeruzalɛm tɩn, nɔɔna bam ga bʋŋɩ sɩ Wɛ paarɩ dɩm w'ʋ ba lɩla mʋ ba yibiyə nɩ kantʋ maŋa kam nɩ. 12Kʋntʋ ŋwaanɩ mʋ o ma maŋɩ o brɩ-ba o wɩ: "Nɔɔnʋ wʋdoŋ mʋ wʋra o na yɩ pabu. Dɛ dɩdwɩ o ma zaŋɩ sɩ o vu tɩʋ kʋdoŋ yigə yigə sɩ ba pa-o paarɩ, sɩ o laan joori o ba. 13O ma bəŋi o tɩntʋŋna fugə, yɩ o kwe səbu-sɩŋa dala fugə o pa-ba, yɩ o wɩ: 'Ma-na səbu kʋntʋ 'a ta'a maa pipiə, sɩ kʋ taa ve maŋa kalʋ a na w'ʋ joori a ba tɩn.' 14O tɩʋ kʋm tiinə nan cul-o zanzan. Ba ma tʋŋɩ nɔɔna sɩ ba da o kwaga ba vu ba ta wɩ, ba ba lagɩ sɩ o taa yɩ ba pɛ. 15Dɩ kʋ dɩ, ba ta pɛ-o paarɩ. O ma joori o tɩtɩ tɩʋ kʋm. O laan ma pa ba bəŋi o tɩntʋŋna balʋ o ya na pɛ-ba səbu kʋm tɩn, sɩ ba ba o te ba brɩ-o nyɔɔrɩ dɩlʋ ba na nɛ kʋ baŋa nɩ tɩn. 16Dayigə nɔɔnʋ wʋm ma ba o ta dɩd-o o wɩ: 'A yuutu, a kwe səbu-sɩŋa dalɩ dɩm nmʋ na pɛ-nɩ tɩn, a ma na dala fugə nyɔɔrɩ mʋ a wəli da.' 17O yuutu wʋm ma lər-o o wɩ: 'N kɩ cɩga n jɩgɩ yawala, n yɩ tɩntʋŋ-ŋʋm. Nmʋ na kɩ cɩga dɩ kʋlʋ fɩnfɩɩn a na kɩ n jɩŋa nɩ tɩn, a laan w'ʋ pa n ta n te tɩɩnɩ fugə.' 18Bale-tu wʋm ma ba o ta dɩ o yuutu wʋm o wɩ: 'A yuutu, a kwe səbu-sɩŋa dalɩ dɩm a ma na dala yanu nyɔɔrɩ mʋ a wəli da.' 19O yuutu wʋm ma lər-o o dɩ o wɩ: 'A'a pa n ta n te tɩɩnɩ dɩnu.' 20Wʋlʋ na yɩ batɔ-tu wʋm tɩn dɩ ma daa ba o ta dɩd-o o wɩ: 'A yuutu, nan joŋi nmʋ səbu-sɩŋa dalɩ dɩm. A kwe-dɩ mʋ a kukuli dɩ yu-kwala a tiŋi, 21a na ye nɩ nmʋ laŋa damma, yɩ a kwarɩ fʋʋnɩ dɩ nmʋ tɩn ŋwaanɩ. Nmʋ yəni n joŋi nyɔɔrɩ wəənu tɩlʋ nmʋ yɩra na wʋ cɛ tɩ baŋa nɩ tɩn, yɩ n zagɩ mɩna yalʋ n tɩtɩ na wʋ dugi tɩn.' 22O yuutu wʋm laan ma ta dɩd-o o wɩ: 'Nmʋ yɩ tɩntʋŋ-balɔrɔ mʋ. N tɩtɩ ni-taanɩ dɩm mʋ brɩ nɩ n ba jɩgɩ bʋra. Nmʋ ya na ye nɩ a laŋa damma, yɩ a joŋi nyɔɔrɩ wəənu tɩlʋ a yɩra na wʋ cɛ tɩ baŋa nɩ tɩn, yɩ a zagɩ mɩna yalʋ a tɩtɩ na wʋ dugi tɩn, 23bɛɛ nan yɩ nmʋ wʋ kwe a səbu kʋm n tiŋi bankɩ nɩ. Nmʋ ya na tiŋi-kʋ bankɩ nɩ, a ya w'ʋ ba a joŋi-kʋ dɩ nyɔɔrɩ.' 24O laan ma ta dɩ balʋ na zɩgɩ da tɩn o wɩ: 'Joŋi-na səbu-sɩŋa dalɩ dɩm o tee nɩ 'a pa wʋlʋ na nɛ dala fugə kam tɩn tu.' 25Ba ma ta dɩd-o ba wɩ: 'D'ɩ yuutu, wʋntʋ maŋɩ o jɩgɩ dala fugə mʋ.' 26O ma ləri o wɩ: 'A lagɩ a ta abam sɩ wʋlʋ maama na maŋɩ o jɩgɩ woŋo tɩn, o ta w'ʋ joŋi kʋdoŋ o wəli da. Wʋlʋ nan na maŋɩ o ba jɩgɩ kʋlʋkʋlʋ tɩn laan w'ʋ ba o ga kʋlʋ fɩnfɩɩn o ya na jɩgɩ tɩn dɩ. 27Kʋ daarɩ, kʋ na yɩ a dʋna balʋ na ba lagɩ sɩ a taa yɩ ba pɛ tɩn, ve-na 'a ja-ba 'a ba yo seeni sɩ 'a gʋ-ba a yigə nɩ.' " 28Zezi dɛɛn na tagɩ wəənu tɩm kʋntʋ maama o ti tɩn, o ma zaŋɩ o kwe cwəŋə o tɔgɩ nɔɔna bam yigə o maa ve Zeruzalɛm. 29Ba ma vu ba yi tɩ-balwa bale, ba yɩra mʋ Betifaazɩ dɩ Betani. Je sɩm kʋntʋ wʋ piu kʋdoŋ saŋa nɩ mʋ, kʋ yɩrɩ mʋ Olivi piu. Zezi ma tʋŋɩ nɔɔna bale o karabiə bam wʋnɩ, 30yɩ o ta dɩ ba o wɩ: "Ve-na 'a zʋ tɩʋ kʋlʋ na wʋ abam yigə nɩ tɩn. 'A na zʋ kʋ wʋ, 'a w'ʋ na bɩna-pɔla na ləgi da, yɩ nɔɔn-nɔɔnʋ daa ta wʋ garɩ ka baŋa. Ve-na 'a bwəli-ka 'a ja ba 'a pa-nɩ. 31Nɔɔnʋ nan na bwe abam o wɩ: 'Bɛɛ mʋ yɩ 'a bwəli-ka?', sɩ 'a ta dɩd-o nɩ: 'Kʋ yɩ d'ɩ Yuutu wʋm mʋ lagɩ-ka.' " 32Nɔɔna bale balʋ o na tʋŋɩ tɩn ma zaŋɩ ba vu sɩ ba nii. Ba ma sɩɩnɩ ba na nɩ kʋ yɩ o na tagɩ te tɩn. 33Ba na wʋra ba bwəli bɩna-pɔla kam tɩn, ka tiinə ma bwe-ba ba wɩ: "Bɛŋwaanɩ mʋ yɩ 'a wʋra 'a bwəli bɩnaga kam?" 34Ba ma ləri ba wɩ: "Kʋ yɩ d'ɩ Yuutu wʋm mʋ lagɩ-ka." 35Ba ma ja-ka ba ja vu Zezi te. Ba laan ma kwe ba gwaarʋ ba daŋɩ ka baŋa nɩ, yɩ ba pa Zezi di ka baŋa. 36O na maa kɛ tɩn, nɔɔna bam ma zul-o, yɩ ba kwe ba gwaarʋ ba lwarɩ cwəŋə kam yuu nɩ, sɩ o taa ve tɩ baŋa nɩ o kɛa. 37O na gɛ fɩnfɩɩn sɩ o yi Zeruzalɛm tɩn, o ma da cwəŋə kalʋ na kwe ka tu Olivi piu kʋm seeni tɩn. O karabiə kɔgɔ kʋm maama laan ma puli sɩ ba taa zuli Baŋa-Wɛ dɩ kwər-dɛ. Ba maa tee Wɛ dɩ wʋpolo, dɩ wo-kamunnu tɩlʋ zanzan DƖ na kɩ yɩ ba yiə na tɩn ŋwaanɩ, 38yɩ ba wɩ: "Zuli-na pɛ wʋlʋ na tu d'ɩ Yuutu Wɛ yɩrɩ ŋwaanɩ tɩn. Ywəəni taa wʋ Wɛ-sɔŋɔ nɩ. Zulə dɩ taa wʋ Baŋa-Wɛ tee nɩ." 39Farizɩan tiinə badonnə na tɔgɩ ba wʋ kɔgɔ kʋm wʋnɩ tɩn ma ta dɩ Zezi ba wɩ: "Karanyɩna, bagɩ n karabiə bam sɩ ba yɩ taa tɛ kʋntʋ doŋ." 40O ma ləri-ba o wɩ: "A lagɩ a ta abam sɩ, bantʋ na cɩm, kandwa yam tɩtɩ w'ʋ kaasɩ dɩ kwər-dɛ." 41Zezi ma vu o twɛ Zeruzalɛm. O na nɛ tɩʋ kʋm tɩn, o ma keeri kʋ nɔɔna bam ŋwaanɩ, 42yɩ o wɩ: "Zeruzalɛm tiinə-ba, 'a ya na lwarɩ zɩm dɛ dɩm nɩ wəənu tɩlʋ ya na w'ʋ pa sɩ 'a ta'a zʋʋrɩ dɩ ywəəni tɩn, kʋ ya w'ʋ ta lana. Wo-laarʋ tɩm kʋntʋ nan səgi abam tee nɩ mʋ. 43Ta'a ye-na sɩ maŋa w'ʋ ba, yɩ 'a dʋna w'ʋ ba ba gilimi 'a tɩʋ kʋm maama. Ba'a cɩ kʋ niə yam maama sɩ nɔɔn-nɔɔnʋ daa yɩ wanɩ o nuŋi kʋ wʋnɩ, 44yɩ ba'a tiini ba cɔgɩ tɩʋ kʋm dɩdaanɩ abam balʋ na zʋʋrɩ kʋ wʋnɩ tɩn. Ba na cɔgɩ-kʋ ba ti, tɩʋ kʋm kandwɛ daa b'a daŋɩ dɩdoŋ baŋa nɩ. Kʋ yɩ abam na wʋ lwarɩ nɩ maŋa kam yiə, sɩ Wɛ ba DƖ vrɩ abam tɩn ŋwaanɩ mʋ wəənu tɩm kʋntʋ maama w'ʋ kɩ abam baŋa nɩ." 45Zezi ma vu o zʋ Wɛ-di-kamunu kʋm wʋ. O ma na balʋ na je da ba pipi tɩn. O ma puli sɩ o zəli-ba sɩ ba nuŋi. 46O ma ta dɩ ba o wɩ: "Kʋ pʋpʋnɩ Wɛ tɔnɔ kʋm wʋnɩ, nɩ Wɛ mʋ wɩ: 'Amʋ digə kantʋ maŋɩ sɩ ka taa yɩ jəgə kalʋ nɔɔna na w'ʋ ta tui ba warɩ amʋ da tɩn mʋ.' Abam nan pɛ ka ji ŋwɩɩna joro jəgə." 47Dɛ maama Zezi maa wʋ Wɛ-di-kamunu kʋm wʋnɩ o brɩ nɔɔna Wɛ taanɩ dɩm. Kʋ daarɩ Zwifə kaanɩm yigə tiinə dɩ ba cullu karanyɩna tiinə bam dɩ tɩʋ kʋm dɩdɛɛra bam maa kwaana, sɩ ba na cwəŋə ba gʋ-o. 48Ba maa yəri ba na w'ʋ kɩ te, bɛŋwaanɩ nɔɔna bam maama cəgi o taanɩ dɩm lanyɩranɩ.


text: 1Ɛɛ hal tɩyaŋ nɛ Yesu gyɩ bɩl kaŋ ʋ tɩɩ ko daga ʋ hatɩnna badɔmɔŋ fuwo kɩdɩgɩ ba aa yɩrɩ Tibeeriya nyʋwa tɩyaŋ. 2Siimɔŋ Piita abee Tɔmaasɩ, nal hʋ ba fa aa yɩrɩ Daalɩyanɩ, abee Nataniyɛl fa aa lɩɩ Keena aa we Galili paalʋʋ tɩyaŋ, abee Zebedi biisi hʋ, abee Yesu hatɩnna hʋ balɩya buloŋ nɛ gyɩ laŋŋa ka wɩɩ no yaa. 3Nyɛ rɛ Yesu gyɩ tɩŋa a kaŋ ʋ tɩɩ ko daga ba: Ba gyɩ sɩŋ fuwo hʋ nyʋwa rɛ. Ɛɛ rɛ Siimɔŋ Piita basɩ tɩya ʋ dɔŋtɩŋsɩ hʋ anɩɩ ʋ aa mʋ dɩ ʋ kasɩ fuwonamɩɩsɩ rɛ. Ɛɛ rɛ ba buloŋ baa dɩ ba sɩ tɩŋa ʋ mʋ. Ɛɛ rɛ ba mʋ kpa nɩɩduworiboro a gyʋʋ nɩɩ hʋ tɩyaŋ, amɛ haŋ tebine hʋ buloŋ ba gyɩ bɩ kaŋ fuwonaŋ-dɩgɩ mɛ. 4Ʋ sɩgballɩnyʋwa, Yesu ko sɩŋ nɩɩ hʋ nyʋwa, amɛ ʋ hatɩnna hʋ gyɩ bɩ gyɩma anɩɩ ʋ rɛ. 5Ɛɛ rɛ Yesu pɩyɛsɩ ba a baa, "Ŋ kyaŋsɩ, ma ha bɩ kaŋ fuwonamɩya buloŋ?" Ba baa dɩ aayɩ. 6Ɛɛ rɛ ʋ basɩ tɩya ba a baa, "Ma yuwo ma gyoŋ hʋ we nɩɩduworiboro hʋ noduu logiŋ dɩɩlaŋ, ma sɩ kasɩ fuwonamɩɩsɩ." Ɛɛ rɛ ba yuwo gyoŋ hʋ a kasɩ fuwonamɩɩsɩ su. Ʋ aa suwo gɛɛ, ba bɩ wuwo dɩ ba gba tarɩ gyoŋ hʋ gyɩŋ. 7Ɛɛ rɛ Yesu hatɩnnɩ hʋ ʋ fa aa kyo kɩŋkaŋ hʋ basɩ tɩya Piita a baa, "Á Tɩɩna rɛ basɩ wɩya kɩ ma gɛɛ." Saŋa no tɩyaŋ dɩ Piita fa wuri ʋ gal lɛ. Ʋ aa nɩɩ gɛɛ, ʋ kpa ʋ gal hʋ laalɩ, aŋ lɩɩ nɩɩduworiboro hʋ tɩyaŋ, a gyaa tuu nɩɩ hʋ dɩ ʋ duwori mʋ Yesu lee. 8Doŋ bee nɩɩ hʋ nyʋwa fa bɩ boliye. Ʋ fa pele naaŋsɩɩnyʋwa kɔɔsɩ boto rɛ. Ka Yesu hatɩnna nɩkaalɩya hʋ aa we nɩɩduworiboro hʋ tɩyaŋ tarɩ gyoŋ hʋ abee fuwonamɩɩsɩ hʋ ko lɩɩ nɩɩ hʋ nyʋwa. 9Ba aa ko lɩɩ nɩɩ hʋ nyʋwa, ba na diŋ dɩ fuwonamɩɩsɩ kyɛbɛ ka ba na paanʋʋ mɛ. 10Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ba a baa, "Ma lɩɩ fuwonamɩɩsɩ hʋ badɔmɔŋ ma aa kasa lagɩlagɩ no hʋ a kaŋ ko." 11Ɛɛ rɛ Siimɔŋ Piita mɩɩgɩ mʋ pɛ ba tarɩ gyoŋ hʋ ko gyɩŋ dogimo, dɩ fuwonamɩɩbala suwo. Fuwonamɩɩsɩ hʋ fa yaa kɔɔ abee mɔllɩbalɩya abee fi abee boto rɛ. Abee fuwonamɩɩsɩ hʋ gyɩ aa yʋga gɛɛ buloŋ amɛ gyoŋ hʋ gyɩ bɩ kɩyɛsa. 12Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ba a baa, "Ma ko bɩllɩ nyʋwa." Ʋ aa basɩ gɛɛ, ʋ hatɩnna hʋ kɩdɩgɩ buloŋ gyɩ bɩ wuwo dɩ ʋ pɩyɛsɩ baa "Aŋnɛ rɛ yaa ɩ." Beewɩya ba buloŋ gyɩma anɩɩ Tɩɩna hʋ rɛ. 13Ɛɛ rɛ Yesu kaŋ paanʋʋ hʋ kpaa tɩya ba, a kpaa fuwonamɩɩsɩ hʋ mɛ tɩya ba. 14Ʋ aa sii sʋʋ tɩyaŋ, ʋ bʋto rɛ yaŋ nyɛ ʋ aa kaŋ ʋ tɩɩ ko daga ʋ hatɩnna. 15Ba aa dii kɩna hʋ ko teŋ, ɛɛ rɛ Yesu pɩyɛsɩ Siimɔŋ Piita a baa, "Gyɔɔŋ biibaal Siimɔŋ, ɩ kyo ŋ a te gɛɛ ɩ dɔŋtɩŋsɩ no aa kyo ŋ nɛ?" Ɛɛ rɛ Piita baa, "Waa, ŋ Tɩɩna, ɩ tɩɩ gyɩma anɩɩ ŋ kyo ɩ rɛ." Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ʋ a baa, "Kɩ deŋ ŋ hatɩnna nyuu anɩɩ pedaal aa kɩ deŋ ʋ piyese nyuu gɛɛ." 16Ɛɛ rɛ Yesu bɩl pɩyɛsɩ ʋ a baa, "Gyɔɔŋ biibaal Siimɔŋ, ɩ kɔnɩ kyo ŋ nɛ?" Ɛɛ rɛ Piita bɩl baa, "Waa, ŋ Tɩɩna, ɩ gyɩma anɩɩ ŋ kyo ɩ rɛ." Ɛɛ rɛ Yesu bɩl basɩ tɩya ʋ a baa, "Kɩ deŋ ŋ hatɩnna nyuu anɩɩ pedaal aa kɩ deŋ ʋ piyese nyuu gɛɛ." 17Ɛɛ rɛ Yesu bɩl pɩyɛsɩ Piita bʋto tɩɩna a baa, "Gyɔɔŋ biibaal Siimɔŋ, ɩ kyo ŋ nɛ?" Yesu aa pɩyɛsɩ ʋ bʋto gɛɛ, Piita tɩya buloŋ kyogi, ʋ basɩ tɩya Yesu a baa, "Ŋ Tɩɩna, ɩ gyɩŋ wɩɩ buloŋ nɛ. Ɩ gyɩma anɩɩ ŋ kyo ɩ rɛ." Ɛɛ rɛ Yesu bɩl basɩ tɩya ʋ a baa, "Kɩ deŋ ŋ hatɩnna nyuu anɩɩ pedaal aa kɩ deŋ ʋ piyese nyuu gɛɛ. 18Wɩtɩɩ rɛ ŋ basɩ kɩ tɩya ɩ, ɩ fa aa yaa bapʋwasɩɩ, ɩ aa sii nyʋgɩlɩ ɩ tɩɩ rɛ, a kɩ mʋ lee hʋ buloŋ ɩ aa kyɛ. Amɛ dɩ ɩ rɛ ko hɩyasɩ, ɩ sɩ kaŋ ɩ nosi gye, aŋka dɩ ba vʋwa ɩ, a kana ɩ mʋ lee hʋ ɩ aa bee kyɛ." 19Yesu aa basɩ wɩɩ no daga gɛɛ hʋ Piita aa sɩ sʋba rɛ, a leŋ dɩ nala tɩŋ gɛɛ tɩyaŋ a na Wɩɩsɩ gaŋdarɩ aa maga gɛɛ. Ɛɛ rɛ ka Yesu basɩ tɩya ʋ a baa, "Kɩ tɩŋa ŋ hal." 20Ɛɛ rɛ Piita galdaasɩ hal, a na dɩ Yesu hatɩnnɩ hʋ Yesu fa aa kyo kɩŋkaŋ hʋ dɩ ʋ aa tɩŋ ba hal. Ʋ rɛ yaa nal no tɩɩna gyɩ aa hɔŋ kpala Yesu saŋa hʋ ba gyɩ aa di kɩdiiliye hʋ, a gyɩ pɩyɛsɩ ʋ a baa, "Ŋ Tɩɩna, aŋnɛ rɛ sɩ kpa ɩ yallɩ?" 21Piita aa naa ʋ, ɛɛ rɛ ʋ pɩyɛsɩ Yesu a baa, "Ŋ Tɩɩna, ka baal no mɛ, bee rɛ sɩ yaa ʋ mɛ?" 22Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ʋ a baa, "Dɩ mɩyaŋ nɛ aa kyɛ dɩ ʋ we doŋ a mʋ pele saŋa hʋ ŋ aa sɩ mɩɩgɩ ko dʋnɩya mɛ, ɩ wɩbee rɛ we doŋ? Ɩ kɛ kɩ tɩŋa ŋ hal." 23Yesu aa basɩ nyɛ wɩya, ʋ hatɩnna buloŋ gyɩ aa basɩ rɛ anɩɩ ʋ hatɩnnɩ no kɛ bɩ sɩ sʋba. Amɛ Yesu gyɩ bɩ baa dɩ ʋ bɩ sɩ sʋba. Wɩɩ hʋ ʋ gyɩ aa basa rɛ nyɛ: "Dɩ mɩyaŋ nɛ aa kyɛ dɩ baal no we doŋ a mʋ pele saŋa hʋ ŋ aa sɩ mɩɩgɩ ko dʋnɩya mɛ, Piita, ɩ wɩɩ tuwo." 24Hatɩnnɩ no rɛ yaa nal hʋ aa basɩ wɩya no, a bɩl sabɩ ba biŋ teŋ tɩyaŋ mɛ. Á gyɩma anɩɩ wɩya hʋ buloŋ ʋ aa basa yaa wɩtɩɩ rɛ. 25Yesu yaa wɩya badɔmɔŋ mɛ rɛ yʋga a pɛ wɩya hʋ ŋ aa saba we teŋ no tɩyaŋ. Dɩ mɩyaŋ nɛ fa sabɩ wɩya hʋ buloŋ kɩŋ kɩŋ a biŋ tenni tɩyaŋ, ŋ bɩ tama tenni hʋ fa sɩ na lee a pɩŋ dʋnɩya no tɩyaŋ.


text: 1Ma yʋlʋ Teufiili, yəlaa paɣalɛ maɣasaa sɩ pá kɛɛsɩ mpi pə lapa tá hɛkʋ taa tɔɣɔ takəlaɣa taa. 2Ɩsɩɩ mpa pa nana pa ɩsɛ kɛ pə kancaalaɣa na pá pəsɩ Ɩsɔ Tɔm təmlɛ nyə́ma tɔ. 3Ma maɣamaɣa ma tɛma yasʋɣʋ kɛ pə kpaɣaʋ tɔm ntɩ tə kancaalaɣa tɔ, na ma nawa pə tampana təna. Pə tɔɔ kɛ́ pə lapa-m teu sɩ má kɛɛsɩ-ŋ tɔm ntɩ tə təna təcʋŋŋ ma yʋlʋ kʋpaŋ. 4Sɩ ń cɛkəna pə təna mpi pa sɛɣɛsa-ŋ tɔ pə tampana kɛ teu. 5Yuta wulaʋ sɔsɔ Helɔtɩ waatʋ taa, kɔtʋlʋ nɔɣɔlʋ ɩ ka wɛ Apiya kɔtəlaa looŋa taa, pá yaa-ɩ sɩ Sakalɩ. Ɩ alʋ ka kɛ́ kɔtʋlʋ Alɔŋ lʋlʋɣʋ tʋ, pa yaa ɩ́lɛ́ sɩ Ɩlisapɛtɩ. 6Pa naalɛ ɩnɩ pa tɔntɛ ka kɛɛsa Ɩsɔ kɛ́. Pə́cɔ́ pa təŋaɣa Tacaa kʋsəsɩɩtʋ na ɩ kʋheelitu tənaɣa teitei. 7Ɩlisapɛtɩ ka kɛ́ kaalʋlaɣa, ɩlɛ pa fɛɩna pəyaɣa. Pəyele pa naalɛ ɩnɩ pa pɩɩwa. 8Ḿpʋ́ɣʋ́ kʋyakʋ nakʋlɩ pə tala Sakalɩ looŋa təmlɛ waatʋ, ɩlɛna ɩ́ polo na ɩ́ tɔŋna kɔtʋɣʋ təmlɛ lapʋ kɛ Ɩsɔ təsɛɛlɛ taa. 9Ḿpʋ́ɣʋ́ pa tɔ tɛtɛ ɩsɩɩ kɔtəlaa lakɩ tɔ, ɩlɛna pə́ kpa Sakalɩ sɩ ɩ́ sʋʋ na ɩ́ wɔ tulaalʋnaa kɛ hatoo kɔtaɣa təlatɛ tɔɔ. 10Na yəlaa samaa təna wɛ awalɩ na pá tɔŋna Ɩsɔ sələmʋɣʋ kɛ tulaalʋ wɔpʋ waatʋ. 11Tənaɣa Tacaa ɩsɔtaa tillu nɔɣɔlʋ ɩ lɩɩ Sakalɩ tɔɔ na ɩ́ səŋ tulaalʋ kɔtaɣa təwɔtɛ ntɔɣɔŋ tɔɔ. 12Waatʋ wei Sakalɩ nawa ɩsɔtaa tillu ɩlɛna sɔɣɔntʋ kpa-ɩ na ɩ laŋlɛ cɛ. 13Ama ɩsɔtaa tillu heela-ɩ sɩ: Sakalɩ taa nyá, Ɩsɔ mʋ nyá sələmʋɣʋ. Nyá alʋ Ɩlisapɛtɩ ká lʋlɩ-ŋ apalʋpəyaɣa, na n ká ha-kɛɣɛ hətɛ sɩ Yohaanɩ. 14Nyá laŋlɛ ká hɛɛna-kɛ pə tɩɩ fɛɩ, na paɣalɛ laŋa ká hʋləməna ka lʋlʋɣʋ. 15Pə taɣa pʋlʋ, kaa la sɔsɔ kɛ Tacaa ɩsɛntaa. Ka kaa təŋ sʋlʋmaɣa yaa kʋnyɔnyɔɔm kʋkʋkʋm napəlɩ. Feesuɣu Naŋŋtʋ toŋ ká wɛɛ ka taa kɛ́ sɔsɔm kɛ hatoo ka too lotu taa. 16Kaa məŋna Ɩsɛɣɛlɩ nyə́ma paɣalɛ kɛ pa Caa Ɩsɔ kiŋ. 17Kaa yoosi ka təmlɛ kɛ Ɩsɔ ɩsɛntaa na Feesuɣu Naŋŋtʋ toŋ. Ka ləmaɣasəlɛ na ka toŋ ká wɛɛ ɩsɩɩ Ilii. Kaa kpɛntɩ caanaa na pa piya. Kaa la na kaanɩɩtʋnaa təŋ tampana. Kaa la ḿpʋ́ɣʋ́ sɩ ká taɣanɩ Tacaa kɛ yəlaa kʋpampama mpa pa mʋna ɩ təmlɛ lapʋ tɔ. 18Tənaɣa Sakalɩ cɔ ɩsɔtaa tillu sɩ: Nyá tɔm tənɛ tə wɛ mʋɣʋ ntɛ? Pə taɣa pʋlʋ, ma wɛʋ ɩsəntɔ tɔ, ma pɩɩwaɣa. Pə́cɔ́ ma alʋ maɣamaɣa ná pɩɩwa. 19Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩsɔtaa tillu cɔ-ɩ sɩ: Maɣa Kapiyɛɛ kɛ́, Ɩsɔ cɔlɔɣɔ ma wɛɛ. Ɩnɩ ɩ tilina-m sɩ má yɔɣɔtəna-ŋ na má heeli-ŋ tɔm kʋpantʋ tənɛ. 20Mpi pə tɔɔ n ta tʋna ma tɔm nti tɩɩ tɛ na tə́ la tampana kɛ tə waatʋ tɔ pə tɔɔ n ká la kamumuka. Nyá nɔɣɔ kaa kuli, haləna wule nte ma tɔm tənɛ tɩɩ la ɩsɩɩ ma yɔɣɔtʋɣʋ tɔ. 21Waatʋ ɩnɩ tɔ na yəlaa wɛ awalɩ kɛ́ na pá taŋa Sakalɩ na piti kɛ́ mpi pə tɔɔ ɩ taaŋa sɔsɔm kɛ hatoo pə taa təna tɔ. 22Waatʋ wei ɩ lɩɩwa tɔ ɩ ta pəsɩ na ɩ́ yɔɣɔtəna-wɛ. Ɩlɛna pɛlɛ pá cɛkəna sɩ ɩ ná pʋlʋɣʋ pə taa təna. Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ yɔɣɔtəna-wɛ na niŋ, na ɩ nɔɣɔ sula mpʋ. 23Sakalɩ təmlɛ kʋyɛɛŋ tɛma Ɩsɔ təsɛɛlɛ sɔsɔɔlɛ taa, ɩlɛna ɩ́ kpe. 24Pə lapa wɛɛ naalɛ, ɩlɛna ɩ alʋ Ɩlisapɛtɩ la teu. Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ ŋmɛla ɩsɔtʋnaa kakpasɩ na ɩ́ tɔ sɩ: 25Tacaa ləsʋɣʋ ma fɛɛlɛ tənɛɣɛ pənɛntɛɣɛ yəlaa taa tɔ, kʋpantʋ kɛ ɩ lapa-m sɔsɔm. 26Pə kɔma na Ɩlisapɛtɩ ɩsɔtʋnaa la naatoso, ɩlɛna Ɩsɔ tili ɩsɔtaa tillu Kapiyɛɛ kɛ Kalilee ɩcatɛ nte pa yaa sɩ Nasalɛtɩ tɔ tə taa kɛ́ pɛɛlɔ nɔɣɔlʋ ɩ kiŋ. 27Pɛɛlɔ ɩnəɣɩ Tafiiti lʋlʋɣʋ taa tʋ Yosɛɛfʋ ka mʋsaa, na pá yaa-ɩ sɩ Malɩ. 28Ɩsɔtaa tillu pola ɩ kiŋ na ɩ́ tɔmɩ-ɩ sɩ: Ma sɛɛ-ŋ. Tacaa wɛ nyá waalɩ kɛ́, ɩ hʋla-ŋ pɛɛlɛɛ pə tɩɩ fɛɩ. 29Ḿpʋ́ɣʋ́ Malɩ laŋlɛ cɛpəna ɩsɔtaa tillu tɔm ntəɣɩ sɔsɔm, na ɩ́ maɣasɩ sɛɛtʋ ntɩ tə hʋwɛɛ kɛ ɩ taa ɩ ta cɛkəna. 30Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩsɔtaa tillu tɔma-ɩ sɩ: Malɩ taa nyá, kʋpantʋ kɛ Ɩsɔ caana-ŋ. 31Nyənɩ, n ká la teu, n ká lʋlɩ apalʋpu na ń yaa-ɩ sɩ Yesu. 32Ɩ ká la sɔsɔ na paa yaa-ɩ sɩ ɩsɔtaa Ɩsɔ Sɔsɔ Pəyalʋ. Tacaa Ɩsɔ ká cɛlɛ-ɩ ɩ lɔŋcɛ Tafiiti kawulaɣa. 33Ɩ ká la Yakɔpʋ piitim nyə́ma wulaʋ sɔsɔ kɛ tam tɔɔ, ɩ kawulaɣa kaa sɩɩ tənaɣa. 34Ḿpʋ́ɣʋ́ Malɩ pɔɔsa ɩsɔtaa tillu sɩ: Ɩsənaɣalɛ pɩɩ la mpʋ na má ta nyənta apalʋ? 35Ɩlɛna ɩsɔtaa tillu cɔ Malɩ sɩ: Feesuɣu Naŋŋtʋ ká tiina nyá tɔɔ, na ɩsɔtaa Ɩsɔ Sɔsɔ ká lana ɩ toma kɛ nyá kiŋ. Pə tɔɔ kɛ́ pəyaɣa ŋka n ká lʋlɩ tɔ paa yaa-kɛ sɩ yʋlʋ naŋŋtʋ na Ɩsɔ Pəyalʋ. 36Nyənɩ, nyá lʋlʋɣʋ tʋ Ɩlisapɛtɩ wei pa yaakaɣa kaalʋlaɣa tɔ, ɩ haɣa apalʋpəyaɣa hɔɣɔ na ɩ kpatəlaɣa, halɩ ɩ ɩsɔtʋnaa naatoso kɔlɔ. 37Pə taɣa pʋlʋ, Ɩsɔ tá kpisi pʋlʋpʋ se. 38Ḿpʋ́ɣʋ́ Malɩ tɔma sɩ: Ma tɩɩ kɛ́ Tacaa təmlɛ tʋ kɛ́. Ɩsɔ ɩ́ mʋ nyá nɔɣɔ. Ɩlɛna ɩsɔtaa tillu yele-ɩ na ɩ́ tɛɛ. 39Wɛɛ anɩ a taa kɛ́ Malɩ kʋlaa na ɩ́ lɔɣɔ ɩ təɣɩ Yuta ɩcatɛ natəlɩ tə taa kɛ́ pɔ́ɔ́ŋ taa. 40Ɩ talaa ɩlɛna ɩ́ sʋʋ Sakalɩ təyaɣa na ɩ́ sɛɛ Ɩlisapɛtɩ. 41Waatʋ wei Ɩlisapɛtɩ nɩɩ Malɩ sɛɛtʋ kɛ kpakpaa tɔ, ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ taa pəyaɣa yɔkaa na Feesuɣu Naŋŋtʋ toŋ tii ɩ tɔɔ. 42Na ɩ́ yɔɣɔtəna nɔɣɔ sɔsaɣa sɩ: Ɩsɔ koola-ŋ kʋpantʋ kɛ alaa taa, na ɩ koola pəyaɣa ŋka n ka lʋlɩ tɔɣɔ kʋpantʋ tɔtɔ. 43Halɩ ma taka ma tɔɔ kɛlɛ wei ɩ ka lʋlɩ ma Caa tɔ ɩ kɔma cɔɔʋ na? 44Ma nɩɩ nyá sɛɛtʋ na ma taa pəyaɣa yɔkəna laŋhʋlʋmlɛ kɛ kpakpaa. 45Ama n nɩɩ leleŋ yoo. Pə taɣa pʋlʋ, n tɛma nyá taa na tɔm nti Tacaa heela-ŋ sɩ ɩ ká la-ŋ tɔ. 46Ḿpʋ́ɣʋ́ Malɩ tɔma sɩ: Ma sama Ɩsɔ kɛ́ hatoo ma lotu taa kɛ́ ɩ kəlʋɣʋ tɔɔ. 47Ma laŋlɛ hʋlʋməna ma waasʋlʋ Ɩsɔ pə tɩɩ fɛɩ. 48Pə taɣa pʋlʋ, ɩ nawa ɩ təmlɛ tʋ kʋnyɔntʋ má. Saŋa waalɩ yəlaa təna ká yaa-m sɩ leleŋ nɩɩlʋ. 49Pə taɣa pʋlʋ, Toma təna tʋ lapa-m kʋpantʋ sɔsɔɔntʋ kɛ sɔsɔm. Ama ɩ hətɛ kɛ́ sɔsɔɔlɛ kɛ́. 50Ɩ wiiki mpa pa nyaŋna-ɩ na pá see-ɩ tɔ pa pətɔɔtəlɛ kɛ paa pepe wule. 51Ɩ hʋla ɩ toma kɛ sɔsɔm. Ɩ yasa mpa pa lotu taa wɛ ɩsəcaʋ hʋwɛɛ tɔ. 52Ɩ kʋsa awulaa sɔsaa kɛ pa kumlee tɔɔ, na ɩ́ tɔɣɔnɩ-wɛ. Ɩ kʋsa kʋnyɔntʋnaa nyɔɔŋ. 53Ɩ haɣasa nyɔɣɔtʋnaa kɛ tɔɣɔnaɣa kʋpaŋka. Ɩ tɔɣɔna toŋtʋnaa kɛ niŋ naanʋwa. 54Ɩ sɛɛna ɩ ɩfalaa Ɩsɛɣɛlɩ nyə́ma tɔɔ. Ɩ lapa nti ɩ ka sɩɩ ta lɔŋcɛnaa sɩ ɩ ká la tɔ. 55Ɩsɩɩ ɩ ka heeluɣu ta caanaa Apəlaham na ɩ piitim nyə́ma kɛ tam tɔɔ tɔ. 56Malɩ caɣa Ɩlisapɛtɩ kiŋ ɩsɩɩ ɩsɔtʋnaa tooso, ɩlɛna ɩ́ kpe. 57Pə kɔma na pə tala Ɩlisapɛtɩ lʋlʋɣʋ, ɩlɛna ɩ́ lʋlɩ apalʋpəyaɣa. 58Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ cɔlɔ nyə́ma na ɩ lʋlʋɣʋ nyə́ma nɩɩwa sɩ Tacaa lapa-ɩ kʋpantʋ kɛ sɔsɔm. Ɩlɛna pa na-ɩ pá kpɛntɩ na pa laŋa hɛɛ sɔsɔm. 59Pəyaɣa kʋyɛɛŋ lapa pəlefɛi naanʋwa ɩlɛna pá kɔɔ-kɛɣɛ pɛlʋɣʋ, na pá tɔŋ sɩ pa haa-kɛɣɛ ka caa hətɛ sɩ Sakalɩ. 60Tənaɣa ka too yɔɣɔtaa sɩ: Aaɩ, Yohaanɩ kɛ paa yaa-kɛ. 61Ḿpʋ́ɣʋ́ pɛlɛ pa tɔma sɩ: Nyá lʋlʋɣʋ taa aweɣe paa yaawa hətɛ ńtɛ́? 62Tənaɣa pa yɔɣɔtəna ka caa na niŋ sɩ pa naa nte ɩ luɣu wɛɛ sɩ pá yaa-kɛ tɔ. 63Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ hʋlaa sɩ pá kɔna-ɩ kpaata. Pa kɔnaa, ɩlɛna ɩ́ ŋmaa sɩ ka hətɛ ntɛ́ Yohaanɩ. Ɩlɛna pə́ la pa tənaɣa piti. 64Tənaɣa Sakalɩ nsəmlɛ hɛta kpakpaa na ɩ́ sʋʋ yɔɣɔtaɣa, na ɩ́ saŋ Ɩsɔ na nɔɣɔ sɔsɔɣa. 65Ḿpʋ́ɣʋ́ sɔɣɔntʋ kpa pa cɔlɔ nyə́ma təna, na Yuta pɔ́ɔ́ŋ taa nyə́ma təna lakaɣa tə faaci. 66Pa təna mpa pa nɩɩwa tɔm tənɛ tɔ pa maɣasa-təɣɩ pa taa na pá tɔŋ sɩ: Pepeɣe pəyaɣa kanɛ kaa tɛ na ká la? Pə taɣa pʋlʋ, Tacaa ka wɛ ka waalɩ kɛ́ teu kɛ́. 67Ḿpʋ́ɣʋ́ Feesuɣu Naŋŋtʋ toŋ kʋləna Sakalɩ kɛ sɔsɔm, na ɩ́ ná tɔmnaa na ɩ́ sʋʋ tə yɔɣɔtʋɣʋ sɩ: 68Tə sa Tacaa Ɩsɛɣɛlɩ Ɩsɔ. Ɩ paasəna ɩ yəlaa kɛ nɔɔnɔɔ. Ɩ hɛta-tʋɣʋ tá yomle. 69Ɩ ləsa-tʋɣʋ waasʋlʋ wei ɩ wɛna toma tɔɣɔ ɩ təmlɛ tʋ Tafiiti lʋlʋɣʋ taa. 70Mpʋ ɩnəɣɩ ɩ ka lapa na ɩ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa kʋpama kpaalɩ. 71Halɩ ɩ sɩɩ ɩ nɔɣɔ sɩ ɩ ká ya-tʋɣʋ ta kolontunaa na mpa pa luɣu fɛɩ-tʋ tɔ pa niŋ taa. 72Na ɩ́ wii ta caanaa caanaa pətɔɔtəlɛ, na ɩ́ tɔɔsɩ nɔɔsɩ pɛɛlʋɣʋ kʋpam mpi ɩ́ na-wɛ paa pɛɛlaa na tampana tɔ. 73Ɩ ka tɩɩ yɔɣɔtəna tuunaʋ kɛ ḿpʋ́ɣʋ́ tá caanaa caanaa caa sɔsɔ Apəlaham kiŋ kɛ́, 74sɩ ɩ ká ya-tʋɣʋ ta kolontunaa niŋ taa, na tə́ paasəna ɩ luɣu nyəntʋ na sɔɣɔntʋ fɛɩ. 75Na tə́ wɛɛ tənaŋŋ kɛ́ ɩ ɩsɛntaa. Ɩsaɣatʋ kaa wɛɛ haləna ta səm. 76Pəyaɣa nyá, paa yaa nyá sɩ ɩsɔtaa Ɩsɔ Sɔsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsʋlʋ. Pə taɣa pʋlʋ, n ká tɛɛ ta Sɔsɔ kɛ nɔɣɔ na n taɣanɩ ɩ mpaaŋ. 77N ká heeli ɩ yəlaa kɛ ɩsəna paa la na pa ɩsaɣatʋ taɣanɩ na pə́ ya pa nyɔɔŋ tɔ. 78Ta Ɩsɔ kɛ́ yʋlʋ pətɔɔtəlɛ tʋ, na ɩ hʋ́lə́ɣɩ́ suulu. Ilim lɩɩkɩ tanaŋ na pə tewa sɔsɔm kɛ ɩsəna tɔ, ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ ka kɔna tá nyʋɣʋ yapʋ. 79Pɩɩ lɩɩna ɩsɔtaa na pə́ waasɩ mpa pa wɛ səkpɛtʋɣʋ tɛɛ na pá nɩɩkɩ səm sɔŋ tɔ. Pɩɩ la na tə nyɩ alaafəya mpaaʋ. 80Pəyaɣa tɔŋna pɩɩʋ na ká nyəŋ laɣatʋ na ká caɣa nyɩɩtʋ taa. Haləna kʋyaŋku ka lɩɩ Ɩsɛɣɛlɩ nyə́ma taa kɛ́ patəma tɔ.


text: 1Yesu lɩɩna pʋɣʋ tɔɔ na ɩ́ tii, ɩlɛna samaa sɔsɔ tʋ ɩ waalɩ. 2Tənaɣa tɔnʋɣʋ tɔɔ asilima kʋtɔŋ tʋ nɔɣɔlʋ ɩ kpətəna-ɩ na ɩ́ sopi ɩ tɛɛ na ɩ́ tɔmɩ-ɩ sɩ: Tacaa, ye n ka tisaɣa n taa waasɩ-m? 3Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu kʋsa niŋ na ɩ́ tokina asilima kʋtɔŋ tʋ ɩnɩ na ɩ́ cɔ-ɩ sɩ: Teu ma tisaa, alaafəya ɩ́ la. Tənɛ ɩnəɣɩ pə waa apalʋ ɩnəɣɩ kpakpaa. 4Ɩlɛna Yesu kpaalɩ-ɩ teu sɩ: Taa heeli nɔɣɔlʋ. Ama tɛɛ kpakpaa na kɔtʋlʋ na-ŋ. Ɩlɛna ń yiɣisi ɩsɩɩ Moisi ka kɛɛsʋɣʋ tɔ na pá ná sɩ pə waa-ŋ. 5Yesu sʋʋkaɣa Kapənahum, ɩlɛna Lom yoolaa nyʋɣʋ tʋ nɔɣɔlʋ kpətəna-ɩ na ɩ́ wiina-ɩ 6sɩ: Tacaa, ma yom nɔɣɔlʋ hənta təyaɣa. Kʋtɔŋ kʋtʋʋlʋɣʋ tɔkəna-ɩ na ɩ́ saləməɣɩ teu. 7Yesu cɔ-ɩ sɩ: Maa polo na má waasɩ-ɩ. 8Tənaɣa yoolaa nyʋɣʋ tʋ ɩnɩ ɩ pəsənaa sɩ: Tacaa, ma ta tala sɩ ń sʋʋ ma təyaɣa. Ama yɔɣɔtɩ kʋyɔɣɔtʋ kɛ tɔm kʋlʋm na ma yom hiki alaafəya. 9Má ɩsəntɔ ma see ma sɔsaa kɛ́. Pə́cɔ́ ma wɛna ma səkpema na pɛlɛ pá lakɩ ma luɣu nyəntʋ. Má heela pa taa wei sɩ ɩ́ polo cənɛ, ɩ́lɛ́ ɩ puki kɛ́. Má heela wei sɩ ɩ́ kɔɔ, ɩ́lɛ́ ɩ kɔɔ tɔtɔ. Pə́cɔ́ ye ma heela ma yom sɩ ɩ́ la pənɛ, ɩ lakɩ kɛ́. 10Yesu nɩɩ tɔm tənɛ, ɩlɛna ɩ́ pəsəna mpa pa təŋaɣa-ɩ tɔ pa tɔɔ na ɩ́ tɔ sɩ: Tampana kɛ ma heeliɣi-mɛ yoo, maa cɛsəɣɩ. Ma ta nata yʋlʋ kɛ Ɩsɛɣɛlɩ nyə́ma taa na ɩ́ tɛma ɩ taa na Ɩsɔ kɛ́ ɩsəntɔ. 11Ma heeliɣi-mɛ tɔtɔ sɩ, paɣalɛ ká lɩɩna ilim təlɩɩlɛ na ilim tətʋlɛ, na pá na Apəlaham na Ɩsaaka na Yakɔpʋ paa caɣa tɔɣɔʋ kɛ ɩsɔtaa Kawulaɣa taa. 12Ama mpa paa kɛ́ Kawulaɣa nyə́ma tɔ paa lɔ-wɛɣɛ awalɩ kɛ́ səkpɛtʋɣʋ taa, timpi paa casəɣɩ kapusi na pá nyasəɣɩ pa təɣɩ kela tɔ. 13Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu heela yoolaa nyʋɣʋ tʋ sɩ: Kpe, ɩsəna mpi n tɛma nyá taa na Ɩsɔ tɔ pɩɩ la ḿpʋ́ɣʋ́ teitei. Waatʋ ɩnɩ ɩ maɣamaɣa kɛ pə waa yoolaa nyʋɣʋ tʋ yom. 14Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu pola Piyɛɛ təyaɣa, na ɩ́ maɣana watʋ wɛna Piyɛɛ yɔsɔ na ɩ́ həntaa. 15Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tokina kʋtɔntʋ niŋ na ɩ watʋ ya kpakpaa. Ɩlɛna ɩ́ kʋlɩ na ɩ́ caləsɩ-wɛ. 16Taanaɣa taanaa ɩlɛna pá kɔna Yesu kɛ alɔɣɔhilaa paɣalɛ. Na ɩ́ yɔɣɔtɩ kʋyɔɣɔtʋ na alɔɣaa se, na ɩ́ waa kʋtɔntʋnaa təna tɔtɔ. 17Ɩ lapa mpʋ sɩ pə́ la nti Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsʋlʋ Ɩsayii ka yɔɣɔtaa tɔ sɩ: Ɩ ləsa tá ɩcantʋ na ɩ́ lɔ, na ɩ́ mʋ ta kʋtɔməŋ. 18Yesu ná samaa kotina-ɩ, ɩlɛna ɩ́ tɔ-wɛ sɩ pá tɛsɩ teŋku na waalɩ. 19Ḿpʋ́ɣʋ́ Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlʋ nɔɣɔlʋ ɩ kpətəna Yesu na ɩ́ tɔ sɩ: Tacaa, maa təŋəɣɩ-ŋ nyá təpote təna taa. 20Yesu cɔ Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlʋ ɩnɩ sɩ: Sɔɔŋ wɛna ɩ lona na sumasɩ wɛna sɩ tana. Ama Yʋlʋ Pəyaɣa má, ma fɛɩna nyʋɣʋ tətʋlɛ maɣamaɣa. 21Tənaɣa Yesu ɩfalaa taa nɔɣɔlʋ ná tɔma-ɩ sɩ: Tacaa yele na má polo na má pi ma caa na pə́cɔ́. 22Ɩlɛna Yesu cɔ-ɩ sɩ: Təŋɩ-m na ń yele na sətaa pi pa sətaa. 23Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu na ɩ ɩfalaa pa sʋʋ kpɩɩlʋɣʋ taa. 24Tənaɣa heelim sɔsɔɔm kʋla teŋku tɔɔ na lʋm hola waasəɣɩ kpɩɩlʋɣʋ. Ama pə pamna Yesu tooki. 25Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ ɩfalaa polaa na pá feesi-ɩ na pá tɔmɩ-ɩ sɩ: Tacaa, ya-tʋ, tə lepaɣa. 26Ɩlɛna Yesu cɔ ɩ ɩfalaa sɩ: Pepe tɔɔ kɛ́ sɔɣɔntʋ kpaa-mɛ? Ɩ́ tá tɛ Ɩsɔ na mə taa na pə tɔɔ suwe? Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ kʋlaa na ɩ́ kaləna heelim na lʋm, na pə təna pə hɛɛ təli. 27Ɩlɛna piti kpa pa təna na pá pɔɔsəɣɩ sɩ: Aweɣe ɩnɛ ɩnɩ na pə́ kpɛŋna heelim na teŋku lʋm na pə́ nɩɩkəna-ɩ? 28Yesu tɛsa teŋku kʋteŋ lɛŋkʋ tɔɔ kɛ́ Katalee nyə́ma tɛtʋ taa. Ɩlɛna apalaa naalɛ lɩɩna pəlaaŋ taa na pá səŋəɣɩ-ɩ. Apalaa mpɛ paa hii alɔɣaa kɛ́, na pa nyaŋ wɛ sɔɣɔntʋ. Yəlaa cɔlaɣa pa mpaaʋ ŋkʋɣʋ. 29Tənaɣa pa sʋʋ kiisuɣu sɩ: Ɩsɔ Pəyalʋ, ta na-ŋ suwe? N kɔma sɩ n tʋɣɩ-tʋɣʋ wahala na pə waatʋ maɣamaɣa ta tata? 30Pə pamna afanaa kaləkʋ sɔsɔɔʋ nakʋlɩ kɩɩ wɛ pə cɔlɔ təna na kʋ tuliɣi. 31Ḿpʋ́ɣʋ́ alɔɣaa wiina Yesu sɩ: Ye n ká tɔɣɔnɩ-tʋ, yele na tə́ sʋʋ afanaa kaləkʋ kʋnɛ kʋ taa. 32Yesu cɔ-wɛ sɩ: Ɩ́ polo. Ɩlɛna pá se apalaa naalɛ ɩnɩ ɩ waalɩ na pá tɛɛna afanaa taa. Ɩlɛna afanaa tʋ casəlɛ kɛ yem kɛ kpakpaa, na pá tii kalakala na pá tʋ lʋm na pá sɩ. 33Ḿpʋ́ɣʋ́ afanaa tiikilaa ná loma kpakpaa na pá polo ɩcatɛ taa, na pá kɛɛsɩ pə təna mpi pə lapa tɔ, na ɩsəna alɔɣaa mpɛ pa tɔm lapa tɔ. 34Tənaɣa ɩcatɛ nyə́ma təna lɩɩwa sɩ pa səŋəɣɩ Yesu. Pa na-ɩ, ɩlɛna pá tɛɛkɩ-ɩ sɩ ɩ́ lɩɩ pa tɛtʋ taa.


text: 1Yesu tɛɛkaɣa ɩlɛna ɩ́ ná yʋlʋ wei pa lʋləna yʋlʋmtʋ tɔ. 2Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu ɩfalaa pɔɔsa Yesu sɩ: Tacaa, apalʋ ɩnɛ ɩnɩ ɩ lapəna ɩsaɣatʋ yaa ɩ caanaa na pá lʋlɩ-ɩ mpʋ? 3Tənaɣa Yesu cɔ-wɛ sɩ: Pə ta kɛ ɩsɩɩ ɩnɩ ɩ lapəna ɩsaɣatʋ yaa ɩ caanaa. Ama pə lapa ḿpʋ́ɣʋ́ pə́cɔ́ Ɩsɔ toma nana nti ɩ ka lapɩ-ɩ tɔ tə kiŋ. 4Pə nəɣəsəna tə lakɩ wei ɩ tila-m tɔ ɩ təma kɛ ilim taa. Pə taɣa pʋlʋ, ahoo caa yuɣu, ɩlɛ təmlɛ kaa wɛɛ pəsʋɣʋ tɔtɔ. 5Kʋyɛɛŋ wei ɩ taa ma wɛ antulinya taa cənɛ tɔ, maɣalɛ kɔkɔ ŋka ka naa yəlaa təna tɔ. 6Yesu tɛma ḿpʋ́ɣʋ́ yɔɣɔtʋɣʋ, ɩlɛna ɩ́ tɔ ntaɣama kɛ atɛ, na ɩ́ lá tɛɛliya, na ɩ́ taa yʋlʋm ɩnɩ ɩ ɩsɛ. 7Na ɩ́ tɔmɩ-ɩ sɩ: Polo na ń saŋ nyá ɩsɛ kɛ Silowee lɩɩlɛ taa. (Hətɛ tənɛ tə hʋwɛɛ wɛɛ sɩ: Pa tilaa.) Yʋlʋm polaa na ɩ́ saŋ ɩ ɩsɛ, ɩlɛna ɩ́ məlɩ na ɩ́ naakɩ təcɛɩcɛɩ. 8Ḿpʋ́ɣʋ́ yʋlʋm cɔlɔ nyə́ma mpa paa nyəma-ɩ lɔŋ sɩ ɩ kɛ́ pala latʋ tɔ, pa tɔma sɩ: Pə taɣa ɩnɛ ɩnɩ ɩ ka cakaɣana na ɩ́ lakɩ pala? 9Lɛlaa sɩ ɩnəɣɩ. Lɛlaa sɩ: Aaɩ pə taɣa ɩnɩ, ɩ nəɣəsəlɛ kɛ́. Ama apalʋ ɩnɩ ɩ cɔwa sɩ: Ma maɣamaɣa kɛ́. 10Tənaɣa pa pɔɔsa-ɩ sɩ: Ɩsənaɣa n lapa na nyá ɩsɛ anɩ a kuli? 11Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ cɔ-wɛ sɩ: Apalʋ wei pa yaa sɩ Yesu tɔ, ɩnɩ ɩ lapəna tɛɛliya na ɩ́ taa ma ɩsɛ, na ɩ́ tɔ-m sɩ má polo Silowee lɩɩlɛ taa na má saŋ ma ɩsɛ. Ma polaa na ma saŋ, ɩlɛna má sʋʋ naʋ. 12Tənaɣa pa pɔɔsa-ɩ sɩ: Leɣe apalʋ ɩnɩ ɩ wɛɛ? Ɩlɛna ɩ́ cɔ sɩ: Ma ta nyɩ. 13Ḿpʋ́ɣʋ́ pa kpaɣa wei ɩnɩ ɩ ka kɛ́ yʋlʋm tɔ na pá pona-ɩ Falisanaa kiŋ. 14Pə taɣa pʋlʋ, kʋyakʋ kʋhɛɛsʋɣʋ wule kɛ Yesu lapa tɛɛliya na ɩ́ kulina apalʋ ɩnɩ ɩ ɩsɛ. 15Pə tɔɔ ɩnɩ ɩ maɣamaɣa kɛ Falisanaa ná lɛla-ɩ pɔɔsʋɣʋ kɛ ɩsəna pə lapa na ɩ ɩsɛ kuli tɔ. Ɩlɛna yʋlʋm cɔ-wɛ sɩ: Tɛɛliya kɛ ɩ taa ma ɩsɛ, ɩlɛna má saŋ na pənɛ má naakɩ. 16Tənaɣa Falisanaa taa lɛlaa ná tɔma sɩ: Pə taɣa Ɩsɔ kiŋ kɛ apalʋ wei ɩnɩ ɩ lakɩ mpʋ tɔ ɩ lɩɩnaa. Mpi tɔ, ɩɩ təŋəɣɩ kʋyakʋ kʋhɛɛsʋɣʋ kiiŋ. Lɛlaa sɩ: Ye ɩ ka kɛ́ ɩsaɣaʋ ɩsənaɣa ɩ ka pəsaa na ɩ́ lá piti təma anɛ a takanaa kɛ mpʋ? Halɩ pá caŋ pa faɣa pa taa pa tike. 17Ḿpʋ́ɣʋ́ Falisanaa tasa yʋlʋ wei ɩ ɩsɛ pə kula mpʋ tɔɣɔ pɔɔsʋɣʋ sɩ: Na nyá hʋʋkɩ suweɣe apalʋ wei ɩnɩ n tɔŋ sɩ ɩ kula nyá ɩsɛ tɔ ɩ tɔɔ? Ɩ́lɛ́ ɩ cɔ-wɛ sɩ: Ɩ kɛ́ Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsʋlʋ kɛ́. 18Ama Yuta nyə́ma mpɛ pa ta mʋ-tɩ sɩ apalʋ ɩnɩ ɩ ka kɛ́ yʋlʋm kɛ́ na ɩ ɩsɛ kuli, haləna pá kɔna ɩ caa na ɩ too. 19Na pá pɔɔsɩ-wɛ sɩ: Ntɔŋ mə pəyaɣa kɛ ɩnɛ ɩnəɣɩ təkpem na? Pə́cɔ́ ɩ́ tɔŋ sɩ ɩ́ lʋla-ɩ na yʋlʋmtʋ yɛɛ? Tɔʋ, ɩlɛ ɩsənaɣa pə lapa na ɩ́ naakɩ pənɛ? 20Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ nyə́ma ná cɔwa sɩ: Tə nyəma-ɩ sɩ tá pəyaɣa kɛ-ɩ. Pə́cɔ́ tə lʋla-ɩ na yʋlʋmtʋ. 21Ama tə ta nyɩ ɩsəna pə lapa na kaɣana ɩ́ naakɩ tɔ. Pəyele tə ta nyɩ wei ɩ kula ɩ ɩsɛ tɔ. Ɩ maɣamaɣa ɩ ta kɛ pəyaɣa, ɩ́ pɔɔsɩ-ɩ ɩ ká heeli-mɛɣɛ ɩsəna pə lapa tɔ. 22Yʋlʋm nyə́ma ná yɔɣɔta mpʋ, mpi tɔ, pa see Yuta nyə́ma. Pə taɣa pʋlʋ, Yuta nyə́ma ka pɛɛla nɔɣɔ sɩ, ye wei ɩ tɛma ɩ taa na ɩ́ tisi sɩ Yesu kɛ́ Mesii, paa ləsɩ pʋntʋ kɛ pa təkotile taa. 23Pə tɔɔ kɛ́ ɩ nyə́ma ná tɔma sɩ: Ɩ maɣamaɣa ɩ ta kɛ pəyaɣa, ɩ́ pɔɔsɩ-ɩ. 24Ḿpʋ́ɣʋ́ Falisanaa tasa apalʋ wei ɩ ka kɛ yʋlʋm tɔɣɔ yaaʋ na pá tɔmɩ-ɩ sɩ: Ama na Ɩsɔ tɔɔ yɔɣɔtɩ tampana. Tə nyəmá apalʋ ɩnɛ ɩ tɔɔ sɩ ɩ kɛ́ ɩsaɣaʋ kɛ́. 25Tənaɣa apalʋ ɩnɩ ɩ cɔ Falisanaa sɩ: Ma ta nyɩ sɩ ɩ kɛ́ ɩsaɣaʋ yaa ɩ kɛ́ kʋpaŋ tɔ. Ama kʋlʋmtʋ tike kɛ ma nyəmá sɩ, maa kɛ́ yʋlʋm na pənɛ pə taa ma naakɩ. 26Ɩlɛna pá pɔɔsɩ-ɩ sɩ: Pepeɣe ɩ lapa-ŋ? Ɩsənaɣa ɩ lapa na pə́cɔ́ nyá ɩsɛ kuli? 27Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ cɔ-wɛ sɩ: Ma tɛma-mɛɣɛ heeluɣu na ɩ́ tá mʋ. Ɩlɛ pepe tɔɔ kɛ́ ɩ́ caa ɩ́ tasa-təɣɩ nɩɩʋ? Yaa mə caa ɩ́ sɔɔsɩ ɩ ɩfalaa tɔɔ tɔtɔ? 28Tənaɣa Falisanaa tʋʋ-ɩ na pá tɔ sɩ: Nyá kɛna yʋlʋ ɩnɩ ɩ ɩfalʋ. Ama ta kɛ́ Moisi ɩfalaa kɛ́. 29Tə nyəmá sɩ, Ɩsɔ yɔɣɔtəna Moisi. Ama pə kaasʋɣʋ yʋlʋ ɩnɩ tɔ, tə ta tɩɩ nyəm ɩ təlɩɩlɛ. 30Ḿpʋ́ɣʋ́ apalʋ ɩnɩ ɩ cɔ-wɛ sɩ: Ama nti tə wɛ piti tɔɣɔlɛ sɩ, mə tá nyɩ ɩ təlɩɩlɛ, pəyele ɩ kula maɣa ma ɩsɛ. 31Tə nyəmá sɩ Ɩsɔ ɩɩ mʋɣɩ asaɣaa nɔɔsɩ. Ama wei ɩ tʋɣɩ-ɩ teeli na ɩ́ lakɩ ɩ luɣu nyəntʋ tɔ, pʋntʋ nɔɣɔ kɛ ɩ mʋɣɩ. 32Tuu tɔ, tə ta nɩɩta sɩ nɔɣɔlʋ kula yʋlʋ wei pa lʋləna yʋlʋmtʋ tɔ ɩ ɩsɛ. 33Pə tɔɔ kɛ́ ye apalʋ ɩnɛ ɩ taa kɛ́ Ɩsɔ nyəŋ ɩ taa pəsɩ na ɩ́ la pʋlʋ. 34Ḿpʋ́ɣʋ́ Falisanaa cɔ yʋlʋm sɩ: Hatoo pa lʋlʋɣʋ nyá tɔ, ɩsaɣatʋ tike kɛ nyá nyəmá, na nyaa caa n sɛɣɛsɩ ta na? Ɩlɛna Falisanaa tɔɣɔnɩ-ɩ pa Ɩsɔ təsɛɛlɛ taa. 35Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu nɩɩwa sɩ pa tɔɣɔna yʋlʋm ɩnɩ, ɩlɛna ɩ́ kɔɔ ɩ́ suli-ɩ na ɩ́ pɔɔsɩ-ɩ sɩ: N mʋ Yʋlʋ Pəyaɣa tɔm na? 36Tənaɣa yʋlʋm cɔ-ɩ sɩ: Tacaa, hʋlɩ-m wei pa yaa mpʋ tɔ na má mʋ. 37Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tɔma sɩ: N na-ɩ mɛɛ, ɩ maɣamaɣa kɛlɛ ma wei ma yɔɣɔtəɣəna-ŋ ɩsəntɔ tɔ. 38Ɩlɛna yʋlʋm tɔ sɩ: Tacaa, ma mʋwa. Na ɩ́ luŋi-ɩ atɛ. 39Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tɔma sɩ: Ma kɔma antulinya taa cənɛɣɛ sɩ ma fakɩ tampana nyə́ma na tasəkəlɛ nyə́ma, na mpa paa naakɩ tɔ pá ná, na mpa pa naakaɣa tɔ pá yʋlʋmɩ. 40Falisanaa napəlɩ paa wɛ təna na pá nɩɩkɩ tɔm ntɩ, ɩlɛna pá pɔɔsɩ Yesu sɩ: Pə kpɛŋna tá, tá kɛ́ yʋlʋmaa tɔtɔ? 41Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu cɔ Falisanaa sɩ: Ye tampana ɩ́ ka kɛ́ yʋlʋmaa, ɩ́ taa wɛna ɩsaɣatʋ. Ama ɩsɩɩ ɩ tɔŋʋɣʋ sɩ ɩ́ naakɩ tɔ, pə tɔɔ kɛ́ mə ɩsaɣatʋ wɛ tam.


text: 1Hapata Jésus wolamɔ ha hio giliwi nɛ hio wan-yambimɔ pɛa, a tɔa: 2«Yo nɛ̂ hio wan-osi mbonga nɛ hio Farizien ka dung nɛ ziomɔ mɛ bul mbonga pɛ Moïse ha ɛnɛ. 3Hazu ɛngi, ɛnɛ apam nɛ ɛnɛ ade mɔ fɛt ka mbwa tɔ ha ɛnɛ. Ma, ka ɛnɛ ade tuka ka mbwa ha dea na. Hazu mbwa de mɔ ka mbwa osi na. 4Hio mbonga pɛ mbwa dung tuka gdingbɛng toy ka mbwa gde ha zu bhaka hio wi. Ma, mbwa ngoy ndɔa yo ngase nɛ bhanza kɔ na. 5Nɛ mbwa de mɔ fɛt nɛ peali tuka nde, hio wi fɛt azɔk nɛ mbwa. Ha ngimɔ gɔa Sɔ mbwa hɛl bebe gogong, ka ɛ gdea ma ngɛraka wen pɛ Sɔ ha zanga, ha bhaka nɛ ha zuli mbwa, gbesi tuka olo wi fɛt. Ma, gogong pɛ mbwa nɛ gasa pen pɛ hio oloa. Nɛ gbesi, hio ngbunzɛ-ngbunzɛ mɔ nu la pɛ mbwa nɛ bɔyaa pen pɛ hio oloa. 6Mbwa ngoy fin kpaa hio bosi kiti ha hio bhandi fada nɛ ha hio twa gɔ Sɔ. 7Nɛ mbwa ngoya nde, ɛ afan mbwa nɛ mɛndi ha liwal, nɛ nde, ɛ asa mbwa nde, wan-osimɔ. 8«Ma, pɛ ɛnɛ, ka ɛ asa ɛnɛ nde, wan-osimɔ, na. Hazu wan-osimɔ pɛ ɛnɛ ndang sɔna. Nɛ ɛnɛ fɛt nɛ̂ hio gdiya. 9Ka ɛnɛ asa ma wi ndang ha zu nu nde, bafa mi, na. Hazu bafa ɛnɛ nɛ̂ Sɔ ka dung ha zang ngɔn ndang sɔna. 10Ka ma wi asa ɛnɛ nde, wan-osimɔ, na. Hazu wan-osimɔ pɛ ɛnɛ nɛ̂ Mesi ndang sɔna. 11Wi ka dung nɛ gasaa ha soko ɛnɛ, lɛma nde, wɛnɛ adung nɛ̂ wan-tom pɛ ɛnɛ. 12Wi ka sutɛ, Sɔ behilsi wɛnɛ. Nɛ wi ka hil nɛ mɛndi, Sɔ begu wɛnɛ gde ha ngɔn.» 13«Ngɔtɛ ha ɛnɛ, hio wan-osi mbonga nɛ hio Farizien, wan-dambari! Hazu ɛnɛ gdɔka wal ka le ha Kongakandɔ Ngɔn ha hio wi. Ɛnɛ nɛ pɛ ɛnɛ tɛ le haki na, nɛ ɛnɛ ha dola hio wi ka ngoy le haki. 14[«Ngɔtɛ ha ɛnɛ, hio wan-osi mbonga nɛ hio Farizien, wan-dambari! Ɛnɛ yɔng likɔ pɛ hio nagula fɛt. Nɛ ɛnɛ gɔ Sɔ ndɛliɛɛ nɛ peali tuka nde, hio wi azɔk ɛnɛ tuka nzeng wi. Hazu ɛngi, Sɔ begɔn kita ha zu ɛnɛ nɛngaya pen hio olo wi.] 15«Ngɔtɛ ha ɛnɛ, hio wan-osi mbonga nɛ hio Farizien, wan-dambari! Hazu ɛnɛ yala ha nu nɛ ha nana-litɔng fɛt hazu ki wi ndang ka bendari ɛnɛ. Nɛ ka wɛnɛ tɛ bo tuka ɛnɛ kari, ɛnɛ dea nde, wɛnɛ atɛ gdanga wi, ka lɛm nɛ bhandi we zebwa pen ɛnɛ. 16«Ngɔtɛ ha ɛnɛ, ka dung tuka wan-gdɔka li, ka osi wal ha hio mbinga! Ɛnɛ tɔ nde, ka wi kan gasa twa Sɔ, yo de mɔ na. Ma, ka wi kan gbɛbolo ka dung ha zang gasa twa Sɔ, kani baa wɛnɛ. 17Ɛnɛ hio yera wan-gdɔka li! Ha soko gbɛbolo nɛ gasa twa Sɔ nge tɛa ha dung nɛ nzɔya pen mbinga ge? Bo nɛ̂ gasa twa Sɔ ha de nde, gbɛbolo adung nɛ nzɔya, na nde? 18Nɛ ɛnɛ tɔa fin nde, ka ma wi kan bhandi ha sadaka, kani ba wɛnɛ na. Ma, ka ma wi kan sadaka ka ɛ gde ha bhandi ha sadaka, kani baa wɛnɛ. 19Ɛnɛ hio wan-gdɔka li! Ha soko sadaka nɛ bhandi ha sadaka, nge tɛa ha dung nɛ nzɔya pen mbinga ge? Bo nɛ̂ bhandi ha sadaka ha de nde, sadaka adung nɛ nzɔya na nde? 20Wi ka kan bhandi ha sadaka, a kana yo nɛ̂ sadaka fɛt ka ɛ gde ha zua. 21Nɛ wi ka kan gasa twa Sɔ, a kana fin Sɔ ka de le ha zanga. 22Wi ka kan ngɔn, a kana solowan pɛ Sɔ nɛ Sɔ ka dungnu ha zua. 23«Ngɔtɛ ha ɛnɛ, hio wan-osi mbonga nɛ hio Farizien, wan-dambari! Hazu ɛnɛ ha ha Sɔ fin zu bebe mɔ tuka va, salala, nɛ wakpo fɛt. Ma, ɛnɛ laka gasa mɔ pɛ mbonga gde. Yo nɛ̂ deamɔ nzeng, dea kobhe tɛ wi, nɛ dungɔa nɛ mboazu. Lɛma nde, ɛnɛ ade gasa mɔ ndɔng, nɛ ɛnɛ alak haa zu mɔ fin gde na! 24Ɛnɛ dung tuka wan-gdɔka li, ka osi wal ha hio mbinga! Ɛnɛ ha tɛnga li mɛ nɔ, kusi nɛ bezi. Ma, ɛnɛ ha gulo toyfok gele. 25«Ngɔtɛ ha ɛnɛ, hio wan-osi mbonga nɛ hio Farizien, wan-dambari! Hazu ɛnɛ ha sasasa gdong kɔpɔ nɛ gdong tasi pɛ ɛnɛ, ma, zanga dona nɛ mɔ ka ɛnɛ kpa nɛ wal zu nɛ nyalɔ. 26Ɛnɛ, hio Farizien, nɛ̂ wan-gdɔka li! Ɛnɛ afal zang kɔpɔ nɛ zang tasi sɔngsi, nɛ gdonga besa ha wena. 27«Ngɔtɛ ha ɛnɛ, hio wan-osi mbonga nɛ hio Farizien, wan-dambari! Hazu ɛnɛ dung tuka bu zupisi ka ɛ bhɔksa ha wal gdonga. Ma, ha zanga, yo dona nɛ gbalatɛ wi nɛ hio mɔ nzing. 28Yo nɛ̂ ɛngi, hio wi ha takara nde, ɛnɛ nɛ̂ nzeng wi. Ma, ha sila ɛnɛ, ɛnɛ dona nɛ dambari nɛ mɔ nyɛl.» 29«Ngɔtɛ ha ɛnɛ, hio wan-osi mbonga nɛ hio Farizien, wan-dambari! Hazu ɛnɛ ha bhɔngara zupisi pɛ hio wan-tɔkuliwen, nɛ ɛnɛ ha bhɔksa zupisi pɛ hio nzeng wi. 30Nɛ ɛnɛ ha tɔa: ‹Ka bo se nde, ɔ adung ha ngimɔ pɛ hio ngbabafa ɔ, ki ɔ tɛ gbam nanga hinɛ mbwa hazu gbɛ nɛ hio wan-tɔkuliwen na.› 31Nɛ tɔa wen mɛgi, ɛnɛ fundo tɛ ɛnɛ nɛ tɛ ɛnɛ nde, ɛnɛ nɛ̂ bezang pɛ hio nagbɛ hio wan-tɔkuliwen. 32Ɛnɛ alɛmsiri kanɛ tom ka hio ngbabafa ɛnɛ bade sɔngsi! 33«Ɛnɛ hio gɔk, ɛnɛ kul pɛ da gɔk! Ɛnɛ bekpɔy ha kita pɛ Sɔ ka bepi ɛnɛ ha bhandi we, mɛng? 34Ɛnɛ ze nɛdedea, mi nɛ pɔm tɛ betomsi hio wan-tɔkuliwen, hio wan-mbarimɔ nɛ hio kpasa wan-osi mbonga ha ɛnɛ. Nɛ ɛnɛ begbɛ hio ma, nɛ ɛnɛ bengba hio ma ha getakate, nɛ ɛnɛ bezuri hio ma nɛ zambala ha zang hio twa gɔ Sɔ. Nɛ ɛnɛ benamili hio oloa ha hio le nɛnɛ. 35Mɛgi, Sɔ bendulsi ɛnɛ hazu ngafio pɛ hio nzeng wi, angiri ha ngafio pɛ Abel kanɛ Zakari, bewei pɛ Baraki, ka ɛnɛ bagbɛ ha dɛl gasa twa Sɔ, ha soko bhandi ha sadaka nɛ bhandi ka dung nɛ nzɔya fɛt. 36Kpasawen, mi tɔ ha ɛnɛ, wen ngafio ndɔng fɛt betek ha zu hio wi mɔ ngimɔ ɛngɛ.» 37«Woo Jérusalem! Woo Jérusalem! Ɛnɛ, hio wi mɔ Jérusalem, ɛnɛ ha gbɛa hio wan-tɔkuliwen, nɛ ɛnɛ ha loa nɛ ta gbɛ hio wan-nɛkasara pɛ Sɔ. Ze nɛdɔka, mi ngoya mɛ gok ɛnɛ tuka nana gɔlɛ gok nɛ hio bea. Ma, ɛnɛ tɛ ngoy na. 38Mɛgi, Sɔ belak gasa twa Sɔ pɛ ɛnɛ gde. 39Nɛ mi tɔ ha ɛnɛ nde, ɛnɛ lɛm zɔk mi fin na, kanɛ ngimɔ ka ɛnɛ betɔ nde, Kongawan Sɔ awol dede wen ha zu wi ka tɛ nɛ ling wa!»


text: 1Amʋ Pooli wʋlʋ Wɛ na kuri dɩ DƖ tɩtɩ wʋbʋŋa sɩ a taa yɩ Zezi Krisi tɩntʋŋnʋ tɩn mʋ pʋpʋnɩ tɔnɔ kʋntʋ, yɩ d'ɩ ko-bu Sositɛnɩ dɩ tɔgɩ o wəli-nɩ. 2D'ɩ pʋpʋnɩ sɩ d'ɩ pa abam balʋ na yɩ Zezi kɔgɔ kʋm wʋ nɔɔna yɩ 'a zʋʋrɩ Korɛntɩ nɩ tɩn mʋ. Abam mʋ yɩ balʋ Wɛ na kuri sɩ 'a ta'a yɩ DƖ nɔɔna Zezi Krisi ŋwaanɩ tɩn. DƖ ma lɩ abam sɩ 'a ta'a yɩ DƖ nɔɔna, kʋ wəli dɩ balʋ na wʋ je maama yɩ ba zuli Zezi Krisi tɩn. Wʋntʋ mʋ yɩ bantʋ dɩ dɩbam maama Yuutu. 3D'ɩ Ko Wɛ dɩ d'ɩ Yuutu Zezi Krisi w'ʋ pa abam yazurə dɩ yu-yoŋo. 4Maŋa maama a yəni a kɩ Wɛ le abam ŋwaanɩ, dɩ DƖ na pɛ abam yu-yoŋo Zezi Krisi ŋwaanɩ tɩn. 5Abam na ŋwɩ dɩ Zezi tɩn, Wɛ sɩɩnɩ DƖ pa abam yu-yoŋo woŋo maama wʋnɩ, sɩ 'a ta'a ye DƖ cɩga kam maama, sɩ 'a kwəri 'a ta'a waɩ 'a ŋɔɔnɩ DƖ taanɩ dɩm. 6Bɛŋwaanɩ, d'ɩ dɛɛn na tɔɔlɩ Zezi Krisi kwərə kam dɩ abam tɩn, ka tiini ka ja kuri abam tee nɩ. 7'A nɛ Wɛ pɛɛra yalʋ maama 'a na lagɩ tɩn, yɩ 'a cəgi d'ɩ Yuutu Zezi Krisi sɩ o joori o ba sɩ d'ɩ na-o. 8Wʋntʋ mʋ w'ʋ pa 'a ta'a zɩgɩ kəŋkəŋ sɩ kʋ vu yi tiim maŋa, sɩ 'a yɩ ta'a jɩgɩ wo-lɔŋɔ dɛ dɩm o na w'ʋ joori o ba tɩn nɩ. 9Wɛ yɩ cɩga tu, yɩ dɩntʋ mʋ kuri abam sɩ 'a ta'a ŋwɩ dɩ DƖ Bu Zezi Krisi, o na yɩ dɩbam Yuutu tɩn. 10A ko-biə-ba, a loori abam d'ɩ Yuutu Zezi Krisi yɩrɩ ŋwaanɩ sɩ 'a ta'a jɩgɩ ni-mɔrɔ, sɩ 'a yɩ ta'a pɔɔrɩ daanɩ. 'A nan kwaanɩ-na 'a kɩ 'a wʋbʋŋa daanɩ, sɩ 'a kɩ ni dɩdwɩ. 11A tagɩ kʋntʋ, Klowe-ba sɔŋɔ tiinə na tagɩ dɩ amʋ ba wɩ 'a magɩ kantɔgɔ mʋ daanɩ tɩn ŋwaanɩ. 12Abam badaara wɩ, 'a tɔgɩ Pooli mʋ. Abam badonnə maa wɩ, 'a tɔgɩ Apolɔsɩ mʋ. Badonnə maa wɩ, ba tɔgɩ Pɩyɛɛrɩ mʋ. Babam dɩ maa wɩ, ba tɔgɩ Zezi Krisi mʋ. 13Abam bʋŋɩ nɩ Zezi Krisi pɔɔrɩ yɩra yɩra mʋ na? Amʋ Pooli mʋ tɩgɩ tʋʋn-dagara kam baŋa nɩ abam ŋwaanɩ na? Ba miisi abam na wʋnɩ amʋ yɩrɩ ŋwaanɩ mʋ na? 14A kɩ Wɛ le, bɛŋwaanɩ amʋ wʋ miisi abam wʋlʋwʋlʋ na wʋnɩ, kʋ na daɩ Krisipu dɩ Gayusi yɩranɩ. 15Kʋntʋ tɩn, nɔɔn-nɔɔnʋ b'a wanɩ o ta nɩ a miisi abam na wʋnɩ amʋ yɩrɩ ŋwaanɩ. 16Ah, a guli a ta na miisi Sɩtefanasɩ dɩ o sɔŋɔ tiinə dɩ, kʋ daarɩ kʋntʋ kwaga nɩ, wʋlʋ na wəli da, a daa wʋ guli. 17Zezi Krisi tʋŋɩ-nɩ sɩ a taa tɔɔlɩ o kwər-ywəŋə kam mʋ a brɩ nɔɔna, sɩ o wʋ tʋŋɩ-nɩ sɩ a taa miisi nɔɔna na wʋnɩ. A na tɔɔlɩ Wɛ kwərə kam te tɩn, kʋ daɩ dɩ lʋgʋ baŋa swan mʋ a maa tɔɔlɩ-ka. A ya na tɔɔlɩ-ka dɩ lʋgʋ baŋa swan mʋ, Zezi tʋʋnɩ dɩm dagara kam baŋa nɩ tɩn ya b'a ta jɩgɩ kuri kʋ paɩ nabiinə. 18Bɛŋwaanɩ Zezi tʋʋnɩ dɩm dagara kam baŋa nɩ tɩn taanɩ dɩm yɩ jwərim mʋ balʋ yigə na tərə dɩ Wɛ tɩn tee nɩ. Kʋ nan na yɩ dɩbam balʋ Wɛ na vrɩ lwarɩm wʋnɩ tɩn, taanɩ dɩntʋ yɩ Wɛ tɩtɩ dam mʋ dɩ dɩbam. 19Kʋ nan maŋɩ kʋ pʋpʋnɩ Wɛ tɔnɔ kʋm wʋnɩ kʋ wɩ: "Amʋ Baŋa-Wɛ w'ʋ cɔgɩ swan tiinə wʋbʋŋa, yɩ a daarɩ a pa yi-pʋrɩ-nyɩna yi-pʋrʋ kʋm y'aalɩ." 20Swan tiinə swan yam daa jɩgɩ kuri na? Tɔn-yeenə dɩ nɔɔna balʋ na ye ŋwaŋa tɩn yi-pʋrʋ kʋm jɩgɩ kuri na? Wɛ nan brɩ dɩbam nɩ lʋgʋ baŋa swan yam maama yɩ jwərim mʋ. 21Wɛ swan yam ŋwaanɩ nabiinə b'a wanɩ ba ma ba tɩtɩ swan ba lwarɩ-DƖ. Wɛ nan lɩ DƖ wʋbʋŋa sɩ DƖ tɔgɩ kwərə kalʋ d'ɩ na brɩ nɔɔna yɩ ba paɩ ka yɩ jwərim tɩn ŋwaanɩ mʋ, DƖ ma vrɩ balʋ na sɛ kwərə kam tɩn DƖ yagɩ. 22Zwifə bam lagɩ sɩ ba na wo-kɩnkagɩla yalʋ na brɩ Wɛ dam tɩn mʋ. Grɛkɩ tiinə maa lagɩ sɩ ba cəgi taanɩ dɩlʋ na w'ʋ brɩ-ba swan tɩn. 23Kʋ nan na yɩ dɩbam, d'ɩ tɔɔlɩ Zezi Krisi wʋlʋ na tɩgɩ tʋʋn-dagara baŋa nɩ tɩn kwərə mʋ. Kwərə kam kʋntʋ maa yɩ ta-balɔrɔ mʋ Zwifə bam tee nɩ, yɩ ka yɩ jwərim mʋ dɩ dwi-gɛ tiinə bam dɩ. 24Kʋ daarɩ dɩbam balʋ Wɛ na kuri tɩn, kʋ na yɩ Zwifə bam naa dwi-gɛ tiinə dɩ, taanɩ dɩm kʋntʋ mʋ pɛ d'ɩ lwarɩ nɩ Zezi Krisi yɩ Wɛ swan yam dɩ DƖ dam tu. 25Woŋo kʋlʋ nɔɔna na paɩ kʋ yɩ jwərim Wɛ tee nɩ tɩn garɩ nabiinə swan maama, yɩ kʋlʋ na bwəmmə DƖ tee nɩ tɩn dana kʋ dwe nabiinə dam maama. 26A ko-biə-ba, 'a bʋŋɩ 'a dɛɛn na yɩ te yɩ Wɛ laan ba DƖ kuri abam tɩn. Kʋ daɩ 'a zanzan yi dɛɛn mʋ pʋʋrɩ nɩnɛɛnɩ nabiinə na lagɩ yi-pʋrʋ kʋlʋ tɩn. Kʋ daɩ 'a zanzan mʋ yɩ dɩdɛɛra, naa 'a zanzan mʋ nuŋi nadunə sam. 27Wɛ nan kuri balʋ nabiinə na paɩ ba yɩ jwəəru tɩn mʋ, sɩ DƖ ma pa cavɩɩra di swan tiinə. DƖ ma kuri balʋ nabiinə na paɩ ba yɩ nabwənə tɩn, sɩ DƖ ma pa cavɩɩra di dam tiinə. 28DƖ ma daarɩ DƖ kuri balʋ nabiinə na gooni yɩ ba ba nɩgɩ tɩn, sɩ DƖ ma pa wəənu tɩlʋ nabiinə na paɩ tɩ jɩgɩ kuri tɩn ji kafɛ. 29Wɛ kuri nɔɔna bam kʋntʋ doŋ mʋ, sɩ nabiinə yɩ zaŋɩ ba wanɩ ba tee ba tɩtɩ DƖ yigə nɩ. 30Wɛ nan mʋ pɛ abam ŋwɩ dɩ Zezi Krisi. Kʋntʋ ŋwaanɩ mʋ swan yalʋ Zezi na joŋi Wɛ tee nɩ tɩn laan jigi dɩbam swan. Wʋntʋ mʋ paɩ d'ɩ jɩgɩ cɩga Wɛ tee nɩ. O maa paɩ d'ɩ yɩ Wɛ nɔɔna. O ma kwe o tɩtɩ ŋwɩa o ma vrɩ dɩbam lwarɩm wʋnɩ. 31Kʋntʋ tɩn, kʋlʋ na pʋpʋnɩ Wɛ tɔnɔ kʋm wʋnɩ tɩn yɩ cɩga mʋ, dɩ kʋ na wɩ: "Wʋlʋ na lagɩ sɩ o kɩ wʋpolo tɩn, sɩ o pa kʋ taa yɩ d'ɩ Yuutu wʋm ŋwaanɩ."


text: 1Yesu gyɩ basɩ tɩya ʋ hatɩnna hʋ rɛ a baa, "Wɩya hʋ aa sɩ leŋ dɩ nala yaa wɩbɔmɔ, ba sɩ we doŋ. Amɛ nal hʋ aa sɩ leŋ dɩ nala yaa wɩbɔmɔ, ʋ tɩɩna sɩ na tʋwara kɩŋkaŋ. 2Dɩ ba aa rɛ kpaa nɔŋ vʋwa laalɩ ʋ bagɩna tɩyaŋ, a kpa ʋ yuwo we mpʋwɔnʋʋ tɩyaŋ dɩ ʋ nyʋwa nɩɩ sʋba, ɛɛ rɛ kpɩya ʋ aa we ʋ mɩɩbol tɩyaŋ a leŋ dɩ nala hʋ aa tɩŋa ŋ hal kɩdɩgɩ yaa wɩbɔŋ. 3Ma pɔ ma tɩɩ ma weliŋ. Dɩ ɩ dɔŋtɩɩna ko yaa ɩ wɩbɔŋ, leŋ dɩ ʋ gyɩma. Dɩ ʋ rɛ ko baa ʋ kyogo rɛ, kpa kyɛ ʋ. 4Dɩ ɩ dɔŋtɩɩna rɛ villi yaa wɩɩ kyogi ɩ kyɛdɩgɩ a maga gɛɛ buloŋ mɛ, ka dɩ ʋ ko yaa buloŋ, ʋ mɩɩgɩ ko a baa dɩ ʋ kyogo rɛ, kpa kyɛ ʋ." 5Ɛɛ rɛ Yesu kpambɩsɩ hʋ basɩ tɩya ʋ a baa, "Á Tɩɩna, leŋ dɩ á marɩ laa Wɩɩsɩ di yʋga." 6Ɛɛ rɛ á Tɩɩna Yesu basɩ tɩya ba a baa, "Dɩ mamaa rɛ fa laa Wɩɩsɩ di mʋhʋ tɩɩ mɛ, ma sɩ wuwo basɩ tɩya tɩya no dɩ ʋ bee ʋ naaliliye buloŋ sii kyuri mʋ pɔ mpʋwɔnʋʋ tɩyaŋ, dɩ ʋ kɔnɩ tɩŋ ma nyʋwa." 7Ɛɛ rɛ Yesu bɩl baa, "Dɩ ma kɩdɩgɩ rɛ kaŋ tʋŋtʋnnɩ dɩ ʋ kɩ pala ɩ baga, koo ʋ kɩ daa ɩ piyese, dɩ ʋ rɛ lɩɩ baga koo pedaa ko, ɩ sɩ basɩ tɩya ʋ a baa dɩ ʋ yaa lagɩ a di ʋ kɩdiiliye koo? 8Aayɩ, ɩ sɩ basɩ tɩya ʋ dɩ ʋ sii yaa kɩdiiliye tɩya ɩ, aŋ yaa siri a ko tɩga tɩya ɩ, aŋ yaa wɩɩ hʋ buloŋ ɩ aa kyɛ a tɩya ɩ. Dɩ ɩ rɛ ko di teŋ, dɩ ʋ mɛ yaŋ na di. 9Ɩ sɩ laa nyʋwa kyʋwalɩ ɩ tʋŋtʋnnɩ akuu ʋ aa tʋŋ tʋma hʋ ɩ aa daga ʋ wɩya koo? 10Ɛɛ rɛ ma mɛ yaŋ kɩɩ! Dɩ mamaa rɛ ko tʋŋ tʋma hʋ ba aa tɩya ma dɩ ma tʋma, ʋ maga dɩ ma baa, 'Á yaa tʋŋtʋnna rɛ, á bɩ maga dɩ ba lɔllɩ ma, beewɩya á tʋma rɛ á tʋma."' 11Ɛɛ rɛ Yesu gyɩ bɩl sii kɩ mʋ Gyerusalɛm, a gyɩ mʋ tɩŋ Samaarɩya abee Galili paalʋʋ paga a kɩ mʋ. 12Ʋ mʋʋ dɩ ʋ gyʋʋ tɔɔ kɩdɩgɩ, dɩ gbegisi fi rɛ ko kɩ kyeme ʋ gɛɛ. 13Ɛɛ rɛ ba gyɩ mʋ sɩŋ libolii, aŋ huwori yɩrɩ ʋ a baa, "Yesu, á nɩhɩyawʋ, fá á sikii." 14Doŋ nɛ Yesu na ba a basɩ tɩya ba a baa, "Ma kaŋ ma tɩɩ mʋ daga wɩɩkyʋwal sɩlaala hʋ dɩ ba sʋnnɩ ma na." Nyɛ rɛ ba kpa kɩ mʋ. Ba aa mʋʋ hʋ tɩyaŋ nɛ, ba gbegisi hʋ pirigi nyʋgɩsɩ. 15Ba tɩyaŋ kɩdɩgɩ aa yaa Samaarɩya tɩɩna aa naa dɩ ʋ deye gɛɛ, ʋ mɩɩgɩ ko Yesu lee a kɩ dannɩ Wɩɩsɩ yʋga. 16A mʋ tuu gbinni Yesu sɩya tɩyaŋ aŋ kyʋwalɩ ʋ aŋgyʋwasʋ. 17Ɛɛ rɛ Yesu pɩyɛsɩ ʋ a baa, "Ma nala fi hʋ buloŋ daa ŋ tɩɩbɩ? Lee rɛ nibi hʋ kɛ we? 18Bee rɛ tɩŋ baal no aa bɩ yaa Gyuu dʋŋ mɩɩgɩ ko dɩ ʋ kyʋwalɩ Wɩɩsɩ aŋgyʋwasʋ?" 19Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya baal hʋ a baa, "Sii kɩ mʋ, ɩ aa laa Wɩɩsɩ di rɛ tɩŋ ɩ deye." 20Farasiima badɔmɔŋ gyɩ pɩyɛsɩ Yesu dɩ saŋa bee tɩyaŋ nɛ Wɩɩsɩ koro hʋ sɩ ko? Ɛɛ rɛ ʋ basɩ tɩya ba a baa, "Wɩɩsɩ koro hʋ koyi bɩ yaa wɩɩ ɩ aa sɩ wuwo na abee ɩ sɩɩ. 21Wɩɩsɩ koro hʋ we ma tɩyaŋ nɛ. Ɛɛwɩya, nal buloŋ bɩ sɩ wuwo baa, 'Ma deŋ na, ʋ we daha, koo ʋ we lee kɩdɩgɩ dɔŋ."' 22Doŋ nɛ Yesu mɩɩgɩ basɩ tɩya ʋ hatɩnna hʋ a baa, "Saŋa kɩdɩgɩ sɩ pele dɩ ma kɩ kyɛ dɩ ma hɔŋ Mɩyaŋ Nihuwobiŋ Biye lee kyɛdɩgɩ dʋŋ mɛ gba, amɛ ma bɩ sɩ na gɛɛ." 23Nala badɔmɔŋ sɩ basɩ tɩya ma a baa, "Na, ʋ rɛ nyɛ, koo, na ʋ rɛ we daha." Dɩ ba aa rɛ ko basɩ gɛɛ, ma ta lɩɩ gɔllɩ kɩ kyɛ ʋ. 24Kyɛɛ hʋ Mɩyaŋ Nihuwobiŋ Biye aa sɩ mɩɩgɩ ko, nal buloŋ sɩ na ŋ anɩɩ duwoŋ aa lɩgɩsɩ a kyaanɩ wɩɩsɩnyuu nal nal buloŋ na ʋ gɛɛ. 25Amɛ ŋ sɩ laa sɩya na tʋwara, ka dɩ ma gyɩnaŋ nala ha vɩya ŋ. 26Saŋa hʋ mɩyaŋ Nihuwobiŋ Biye aa sɩ mɩɩgɩ ko, ʋ sɩ kɩɩ gɛɛ anɩɩ saŋa hʋ Nowa gyɩ aa we ʋ mɩɩbol tɩyaŋ. 27Nowa saŋa hʋ tɩyaŋ, nal nal buloŋ gyɩ we doŋ nɛ, a di aŋ kɩ nyʋwa, haana kɩ yala balama, baala mɛ kɩ paa haana, a mʋ pele kyɛɛ hʋ Nowa gyɩ aa gyʋʋ nɩɩduworiboro hʋ, ka nɩɩ ko kpʋ nɩkaalɩya hʋ buloŋ. 28Ɛɛ rɛ ba gyɩ kɩɩ saŋa hʋ tɩyaŋ Lɔɔtɩ mɛ gyɩ aa we ʋ mɩɩbol tɩyaŋ. Nala buloŋ gyɩ we doŋ nɛ, a di aŋ kɩ nyʋwa, badɔmɔŋ kɩ yallɩ kɩna, badɔmɔŋ mɛ kɩ yɔbɔ, badɔmɔŋ kɩ doho kɩna, badɔmɔŋ mɛ kɩ saa dɩɩsɩ. 29Ka kyɛɛ hʋ Lɔɔtɩ aa lɩɩ Sodɔm tɩyaŋ, diŋ abee gyɩrɩbʋyɩ gyɩ lɩɩ wɩɩsɩnyuu rɛ, a ko tuu kpa nɩkaalɩya hʋ buloŋ aa we doŋ di. 30Ɛɛ tɩɩ rɛ ba sɩ kɩɩ kyɛɛ hʋ mɩyaŋ Nihuwobiŋ Biye mɛ aa sɩ mɩɩgɩ ko. 31Haŋ kyɛɛ hʋ dɩ nal lɛ we salnyuu, ʋ ta bɩl kɩ lʋga dɩ ʋ tuu gyʋʋ ʋ dɩya a paa ʋ kɩna. Ɛɛ tɩɩ rɛ, dɩ nal mɛ rɛ we baga tɩyaŋ, ʋ ta bɩl kɩ lʋga dɩ ʋ mɩɩgɩ mʋ dɩya a kpa kɩŋ buloŋ. 32Ma liisi mʋ na wɩɩ hʋ gyɩ aa yaa Lɔɔtɩ haaŋ. 33Nal hʋ buloŋ aa kyɛ dɩ ʋ laa ʋ tɩɩ mɩɩbol, ʋ bɩ sɩ kaŋ mɩɩbol aa bɩ kaŋ tenii, amɛ nal hʋ aa kuu ŋ wɩya a vɩya ʋ mɩɩbol ta, ʋ tɩɩna rɛ sɩ kaŋ mɩɩbol aa bɩ kaŋ tenii. 34Ŋ basɩ kɩ tɩya ma rɛ, haŋ kyɛɛ hʋ, nala balɩya sɩ pɩŋ doo gododɩgɩ tɩyaŋ tebine, dɩ ba kpa kɩdɩgɩ aŋ leŋ kɩdɩgɩ ta. 35Haana balɩya sɩ kɩ nɔŋ mʋŋ, dɩ ba kpa kɩdɩgɩ aŋ leŋ kɩdɩgɩ ta. 36(Baala balɩya sɩ we baga tɩyaŋ, dɩ ba kpa kɩdɩgɩ aŋ leŋ kɩdɩgɩ ta.) 37Ɛɛ rɛ Yesu hatɩnna hʋ pɩyɛsɩ ʋ a baa, "Á Tɩɩna, lee tɩyaŋ nɛ wɩya no sɩ yaa?" Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ba a baa, "Lee hʋ kɩpʋwa aa pɩna, doŋ nɛ duuno kɩ laŋŋɩ."


text: 1Mɩyaŋ Pɔɔl, abee á nɩɩnabiye Sɔsɩtɩnɛɛsɩ rɛ sabɩ teŋ no a kɩ tɩya ma. Wɩɩsɩ kyɛrɩ tɩyaŋ nɛ ʋ lɩɩ ŋ dɩ ŋ yaa Yesu Krisita kpambɩya. 2Á sabɩ teŋ no a kɩ tɩya ma Krisitabiisi hʋ aa we Koriŋti tɩyaŋ nɛ abee nala hʋ buloŋ aa we dʋnɩya logiŋ kɛ buloŋ a kɩ tɩŋ á Tɩɩna Yesu Krisita. Yesu Krisita yaa á beel-ba buloŋ Tɩɩna rɛ. Wɩɩsɩ tɩŋ Yesu Krisita tɩyaŋ nɛ a lɩɩ ma, a pɩɩsɩ ma bisiŋ buloŋ ta, dɩ ma yaa tɩpʋlʋŋ tɩmma ʋ sɩya tɩyaŋ. 3Á Kuwo Wɩɩsɩ abee á Tɩɩna Yesu Krisita lahɔrʋmɔ tɩyaŋ, ma hɔŋ abee laaŋfɩya. 4Saŋa buloŋ, ŋ aa kɩ kyʋwalɩ Wɩɩsɩ aŋgyʋwasʋ rɛ weliŋ ma wɩya, beewɩya Wɩɩsɩ tɩŋ Yesu Krisita tɩyaŋ nɛ a yaa wɩweliye yʋga tɩya ma. 5Ɛɛwɩya, akuu ma bee Krisita aa yaa kɩdɩgɩ wɩya, Wɩɩsɩ pɛɛ ma wɩɩ buloŋ tɩyaŋ nɛ, haalɩ a leŋ ma gyɩŋ wɩbasɩɩ, a kaŋ wɩɩ buloŋ gyɩmaa mɛ. 6Beewɩya, Krisita wɩya hʋ á aa basɩ tɩya ma, ma kaŋ ba weliŋ nɛ. 7Ɛɛwɩya, saŋa no tɩyaŋ ma aa gyegili á Tɩɩna Yesu Krisita mɩɩgɩ koyi abee teŋkyel nyɛ, Wɩɩsɩ leŋ ma na wɩweliye hʋ buloŋ aa lɩɩ ʋ lee rɛ. 8Wɩɩsɩ sɩ leŋ dɩ ma kaŋ wɩya hʋ ma aa laa di weliŋ, a mʋ pele saŋa hʋ á Tɩɩna Yesu Krisita aa sɩ mɩɩgɩ ko. Dɩ gɛɛ wuwo leŋ dɩ ma ta kaŋ wɩkyogii buloŋ haŋ kyɛɛ hʋ. 9Wɩɩsɩ kaŋ wɩtɩɩ rɛ, ʋ bee bɩrɩgɩ ʋ nyʋwa. Ʋ rɛ lɩɩ ma dɩ ma bee ʋ Biye, á Tɩɩna Yesu Krisita, yaa kɩdɩgɩ. 10Á Tɩɩna Yesu Krisita nyubaanɩŋ, ŋ aa sʋl ma, ŋ naabalɩya, ma buloŋ kaŋ nyʋʋdɩgɩ, a ta kɩ porigi dɔmɔŋ. Ma kaŋ nyʋʋdɩgɩ abee tɩdɩgɩ wɩɩ buloŋ tɩyaŋ. 11Ŋ naabalɩya, á nɩɩnabiye Kuloye dɩya nala basɩ tɩya ŋ anɩɩ ma gʋla kɩ kaa dɔmɔŋ nɛ. 12Ŋ aa kyɛ dɩ ŋ basɩ tɩya ma rɛ anɩɩ ma kɩdɩgɩ buloŋ bɩ sɩŋ ŋmaŋdɩgɩ tɩyaŋ. Ma kɩdɩgɩ aa baa dɩ ʋ aa tɩŋ Pɔɔl hal lɛ, kɩdɩgɩ mɛ baa dɩ ʋ aa tɩŋ Apolo hal lɛ. Kɩdɩgɩ mɛ baa dɩ ʋ aa tɩŋ Piita hal lɛ, kɩdɩgɩ mɛ baa dɩ ʋ aa tɩŋ Krisita hal lɛ. 13Ŋ baa ŋ pɩyɛsɩ ma rɛ: Á sɩ wuwo kaŋ Krisita kpaa? Ba mʋra rɛ. Koo mɩyaŋ Pɔɔl lɛ ba gyɩ kpaasɩ mal daagarɩɩ tɩyaŋ ma wɩya gɛɛ? Koo ba foo ma wɩɩkyʋwalnɩɩ dɩ ma yaa ŋ hatɩnna rɛ? 14Ŋ aa kyʋwalɩ Wɩɩsɩ aŋgyʋwasʋ rɛ abee ŋ aa bɩ foo ma kɩdɩgɩ buloŋ wɩɩkyʋwalnɩɩ, see á nɩɩnabiye Kirisipu abee Geyosi dʋŋ. 15Ɛɛwɩya, nal buloŋ yaŋ bɩ sɩ wuwo baa dɩ mɩyaŋ Pɔɔl feŋ tɩyaŋ nɛ ba fo ʋ wɩɩkyʋwalnɩɩ, ʋ yaa ŋ hatɩnnɩ. 16(Ŋ liise anɩɩ ŋ gyɩ foo á nɩɩnabiye Sɩtɩfanasɩ abee ʋ dɩya nala mɛ wɩɩkyʋwalnɩɩ rɛ. A lɩɩ gɛɛ hal tɩyaŋ, ŋ bɩ liise anɩɩ ŋ bɩl foo nal kɩdɩgɩ buloŋ wɩɩkyʋwalnɩɩ.) 17Beewɩya Krisita bɩ tɩma ŋ dɩ ŋ ko fo nala wɩɩkyʋwalnɩɩ. Ʋ tɩma ŋ nɛ dɩ ŋ ko basɩ Wɩɩsɩ wɩweliye hʋ a kɩ tɩya nala. Nihuwobiŋ wɩgyʋŋ daa ʋ kpa tɩya ŋ, ŋ kaŋ kɩ basɩ wɩya hʋ. Ʋ yaa gɛɛ rɛ dɩ ʋ sʋʋ daagarɩɩ tɩyaŋ ta yaa waasʋ. 18Krisita sʋʋ daagarɩɩ hʋ nyuu tɩyaŋ yaa wɩtɔɔ rɛ nala hʋ aa nyʋgɩsa lee. Amɛ á nala hʋ Wɩɩsɩ aa laa kɩ ta kɛ lee, wɩɩ no yaa Wɩɩsɩ dee rɛ. 19Wɩɩsɩ teŋ tɩyaŋ Wɩɩsɩ basa rɛ a baa, "Ŋ sɩ leŋ dɩ wɩgyʋnna wɩgyʋŋ yaa waasʋ, dɩ wɩgyʋŋ-kɩŋkaŋ tɩmma gyɩmaa mɛ yaa waasʋ." 20Dɩ nyɛ rɛ ba kɩɩ, lee rɛ gyɩnaŋ dʋnɩya no tɩyaŋ wɩgyʋnna bee dɩdagɩla abee wɩgyʋŋ-kɩŋkaŋ tɩmma sɩ we? Wɩɩsɩ daga anɩɩ dʋnɩya no wɩgyʋŋ yaa bambugi wɩgyʋŋ nɛ. 21Wɩɩsɩ tɩɩ wɩgyʋŋ tɩyaŋ nɛ ʋ leŋ nihuwobisi bɩ wuwo tɩŋ ba tɩɩ wɩgyʋŋ tɩyaŋ a gyɩma ʋ. Nala baa dɩ Wɩɩsɩ wɩweliye hʋ á aa basɩ yaa wɩtɔɔnɩ rɛ. Amɛ nala hʋ aa laa wɩya no di, ʋ yaa Wɩɩsɩ kyɛrɩ rɛ dɩ ʋ tɩŋ wɩya hʋ tɩyaŋ a laa ba ta. 22Gyuuma aa kyɛ dɩ ba na wɩmagɩla rɛ. Nala hʋ aa bɩ yaa Gyuuma mɛ kɩ kyɛ wɩgyʋŋ. 23Amɛ á kɛ, Krisita ba aa kpaasa mal daagarɩɩ hʋ nyuu tɩyaŋ wɩya rɛ á kɩ basɩ. Wɩɩ no wɩya leŋ Gyuuma baaŋ kɩ sii rɛ ba nyʋgɩsɩ Wɩɩsɩ ŋmanɩɩ tɩŋɩɩ tɩyaŋ aŋka nala hʋ aa bɩ yaa Gyuuma lee mɛ, ʋ yaa wɩtɔɔ. 24Amɛ nala hʋ buloŋ Wɩɩsɩ aa lɩya kɛ lee, Gyuuma abee nala hʋ aa bɩ yaa Gyuuma buloŋ, Krisita rɛ yaa Wɩɩsɩ dee abee Wɩɩsɩ wɩgyʋŋ. 25Wɩgyʋŋ hʋ aa lɩɩ Wɩɩsɩ lee, ka nihuwobisi lee ʋ yaa bambugi wɩɩ, ʋ rɛ baŋ nihuwobiŋ wɩgyʋŋ. Dee hʋ mɛ aa lɩɩ Wɩɩsɩ lee, ka nihuwobisi lee ʋ yaa yaarɩsɩ, ʋ rɛ baŋ nihuwobiŋ dee. 26Ŋ naabalɩya, ma liisi mʋ na gɛɛ hʋ ma fa aa kɩya saŋa hʋ tɩyaŋ Wɩɩsɩ aa lɩɩ ma. Nihuwobisi sɩya tɩyaŋ, ma tɩyaŋ nala baŋmɛ rɛ fa kaŋ wɩgyʋŋ, koo ma tɩyaŋ nala baŋmɛ rɛ nala fa kɩ kpa yohuŋ? Ma nala baŋmɛ mɛ rɛ fa yaa nɩbala nihuwobisi sɩya tɩyaŋ? 27Wɩɩsɩ paala rɛ a lɩɩ nala hʋ dʋnɩya nala aa baa dɩ ba yaa bambugo rɛ, dɩ ʋ we dʋnɩya wɩgyʋnna hɩɩsɩ tɩyaŋ. Wɩɩsɩ bɩl lɩɩ nala hʋ mɛ dʋnɩya nala aa baa dɩ ba yaa nɩtaaga rɛ, dɩ ʋ we gaduwogo hɩɩsɩ tɩyaŋ. 28Wɩɩsɩ lɩɩ nala hʋ dʋnɩya nala aa deŋ waasʋ rɛ abee nala hʋ aa bɩ kaŋ lee dʋnɩya tɩyaŋ, dɩ ʋ yalmɩ nala hʋ dʋnɩya nala a bɩɩna anɩɩ ba yaa nala rɛ. 29Ɛɛ daga anɩɩ nal buloŋ bɩ sɩ wuwo daga ʋ tɩɩ Wɩɩsɩ sɩya tɩyaŋ. 30Wɩɩsɩ rɛ leŋ ma bee Yesu Krisita yaa kɩdɩgɩ. Ma wɩgyʋŋ buloŋ lɩɩ Yesu Krisita lee rɛ. Ʋ nyubaanɩŋ, Wɩɩsɩ laa ma ta rɛ, a leŋ á yaa tɩpʋlʋŋ tɩmma ʋ sɩya tɩyaŋ, a yaa nala aa bɩ kaŋ bisiŋ. 31Ɛɛ wɩya ba saba Wɩɩsɩ teŋ tɩyaŋ nɛ a baa, "Dɩ nal buloŋ nɛ aa kyɛ dɩ ʋ daga ʋ tɩɩ, ʋ daga ʋ tɩɩ abee wɩɩ hʋ á Tɩɩna aa yaa tɩya ʋ."


text: 1Yeezuu k'a a to ci bɩ mim ʋ bɩ, gʋɔɔ cir gʋta zu a jɛ ʋ. 2Kusimə n b'a zɔ ma, an kukurə zɛ a taa, an a hɩ m, a ʋ: "Zuuba, k'ɩ lɛ taa, ɩ ɩ da ma, ɩ mɔɔ waa, ɩ dintim naa do gʋ mɔɔ ma." 3Yeezuu n a wɔ hʋr, an a da ma, an a hɩ, a ʋ: "Mɔɔ lɛ taa, ɩ waa. Kʋ dintim bɩ n gʋ ɩ ma." Lɛɛm bɩ, a kusiməbaa bɩ nya ma. 4A m bɩ, Yeezuu n a hɩ m, a ʋ: "Ɩ b'a hɩ gɔsɩ nɩ y, bɩ ta ɩ yaa n'ɩ hɩnka wosocɛmannɩbər bɩ m, k'ɩ ganwʋrɛ kʋ Moyiisi lɛ ka kʋ n n a ba bɩ ka, k'an nyɩnta ɩbɩɩ waarɛ bɩ kasɛtɩ gʋaa haay minto." 5Yeezuu k'a nɩ gasʋm Kapɛrnawum ʋ bɩ, sʋrdaarɔ cir bʋr zi, an a hɩ m, a ʋ: 6"Zuuba, mɔɔ zibəənyɩ nɩ wʋtam har ʋ, a mɛ n ga, an nɩ fɩr yɩm gʋta." 7Yeezuu n a hɩ m, a ʋ: "Mɔɔ tam, m aa a waa." 8Bɩ sʋrdaarɔ cir b'a nyɩ bɔ ʋ, a ʋ: "Zuuba, mɔɔ n m ga m, k'ɩbɩɩ n gasʋ mɔɔ har ʋ y, meerbaanyɩ ba deem bala, mɔɔ zibəənyɩ bɩ y'a waam! 9Lɛɛzannɔ y'a so mɔɔ mɩŋŋa ʋ, mɔɔ nɩ m so sʋrdaarɔ ʋ. Kʋ mɔɔ hɩ deem m, mɔɔ ʋ: 'Ta!', b'a ta. Kʋ mɔɔ hɩ a vanta m, mɔɔ ʋ: 'Bʋr!', b'a bʋr. Kʋ mɔɔ m ya, m a hɩ m zibəənyɩ m, mɔɔ ʋ: 'Naa ba!', b'a a ba." 10Yeezuu k'a naa ma bɩ, a dɩga gʋaa bɩ ma, an zɛ kədə, an a hɩ gʋɔɔ kʋ ŋ nɩ zum kʋ ʋ kan kɩ rɔ wɔɔ m, a ʋ: "Sɩra mɔɔ n'a hɩrɛ awɔɔ m, mɔɔ n sɩrakarɛ naa do lɔɔ yɩ Israyɛl gʋaa zi y. 11A hɩ mɔɔ n nawʋrɛ awɔɔ m, gʋɔɔ y'a tom gʋta dɔjɩr ʋ kan meer kɩ ŋnɩ bɩ nyɩnta kan Abraham kɩ Izakkɩ kɩ, Zakɔɔb kɩ, ŋnɩ hɔ bɩ Woso cirbəə b'ʋ. 12Gʋɔɔ kʋ n lɛɛ ka n ŋ bɔ ʋ Woso cirbəə bɩ minto rɔ wɔɔ, n brɔɔ nyɔɔm garga ra monsigə ʋ. Nyikəre kan sɔsʋrɛ kɩ nyɩntam b'ʋ." 13Meerbaa naa do jɛ ʋ, Yeezuu a hɩ sʋrdaarɔ cir bɩ m, a ʋ: "Doo har ʋ, k'an ba ɩbɩɩ m, amba ɩbɩɩ sɩra ka mɔɔ ʋ bɩ m." Wakatɩ bɩ do ʋ lɛɛm bɩ, zibəənyɩ b'a waa. 14Yeezuu k'a gasʋ Pɩyɛɛr har ʋ bɩ, a Pɩyɛɛr dində yɩ an nɩ wʋtam mɛmarɛ m. 15A n a wɔ da a wɔ ma mɛmarɛ bɩ n bɔ a mɛ ʋ, an wuti an nyasʋ Yeezuu m. 16Yirbəə k'a da bɩ, n bʋr gʋɔɔ m gʋta zinəro n ta ŋ nɩ. Yeezuu meer ba bala an la zinəro wɔɔ ra, an yaabazannɔ wɔɔ waa haay. 17Yɩ a ʋ ncɩnaaʋ, kʋ hɔ kʋ wosolɛsinnɩsorazaa Ezayii a hɩ bɩ n kʋ yɩ. A a hɩ, a ʋ: A ɩ hɔ haay k'a nɩ fɩr kam wɔɔ mɛsim ma bɩ sa, an wɔɔ yaabarɔ gʋ wɔɔ ma. 18Yeezuu k'a gʋɔɔ cir gʋta yɩ, ŋnɩ bɩr a ma bɩ, a lɛ ka a ʋ, k'a ta higʋta bɩ gəm deem la. 19Wosocikarɩnsaamba deem n a zɔ ma, an a hɩ m, a ʋ: "Karɩnsaamba, mɔɔ zure ɩbɩɩ jɛ ʋ lɛɛ haay k'ɩbɩɩ nɩ taŋ ʋ b'ʋ." 20Yeezuu n a hɩ m, a ʋ: "Sɛɛʋnrɔ ɩ yaarɔ m, bɛnnɔ ɩ cɛlɩŋŋarɔ m, bɩ Gʋaanyɩ bɩ ba bɩncɛ m k'a a mim cɩnta ʋ y." 21Karɩndanyɩ vanta n a hɩ m, a ʋ: "Zuuba, zaa ka m ʋ, kʋ m aa nɩ m zɩ gər bir, kʋ m a dɔ m bʋr." 22Bɩ, Yeezuu a hɩ m, a ʋ: "Zu mɔɔ ʋ, k'ɩ gəəno to kʋ ŋ n'a gəəno bir." 23Yeezuu gasʋ kɔɔlʋʋ ʋ, a karɩndanyɩnɔ n zu a jɛ ʋ. 24Lɛɛm bɩ, hɩnhɛr gʋta wuti hi bɩ burə ʋ, an a ŋʋa k'a ka kʋ hi m kɔɔlʋʋ bɩ mom. Yeezuu n bɔkarɛ, an nɩ hinceem bam. 25Karɩndanyɩnɔ wɔɔ n a zɔ ma, ŋn'a gu, ŋn'a hɩ m, ŋ ʋ: "Zuuba, wɔɔ yɔ! Kʋ m bɛɛ m wɔɔ gɩngam!" 26A n a hɩ ŋ nɩ, a ʋ: "Bɔ m, awɔɔ nɩ nyi barɛ, sɩrakarɛ poore zannɔ!" A n wuti an jɩm, an həən si hɩnhɛr bɩ ma kan higʋta bɩ kɩ. Lɛɛ bɩ n zɛ sɩɩ••• 27Ŋ n zɛ kədə, ŋn'a hɩrɛ, ŋ ʋ: "Bɩ gʋaa bɩ kara n naa, baa hɩnhɛr kan hi kɩ n n'a lɛ sire?" 28Yeezuu k'a lee ku higʋta bɩ tʋr deem ʋ Gadara zannɔ kʋ ʋ b'ʋ bɩ, a m bɩ, gʋɔɔ hɩɩyɔɔ kʋ zinəro n ta ŋ nɩ n bɔ gəənoyaarɔ ʋ, ŋnɩ b'a zɛ ʋ. Gʋɔɔ wɔɔ duro nyɩnta bʋnyaa gʋta. Naa minto bɩ, gɔsɩ b'a dam ma, an cem lɛɛ bɩ do ʋ y. 29Ŋ n a sɩŋŋɩda ba, ŋn'ɩ zee dam, ŋ ʋ: "Bɔ ɩbɩɩ lɛ n taa k'ɩ ba wɔɔ nɩ Woso Nyɩ? Bʋr ɩbɩɩ ʋ k'ɩ bɩ fɩr ka wɔɔ ma, bɩ wɔɔ fɩryɩrɛ dɔmɩm bɩ n a ku cɩna ra?" 30A n bɔkarɛ, kurkuuro cir gʋta ɩ nyɩnta laatʋ b'ʋ, ŋn'ɩ hɔ bɩrɛ. 31Zinəro wɔɔ n'a yɛm Yeezuu han gʋta, ŋ ʋ: "K'ɩ la wɔɔ ra, k'ɩ wɔɔ nyɔɔ kurkuuro wɔɔ mɛ ʋ." 32Yeezuu n a hɩ ŋ nɩ, a ʋ: "K'a ta!" Ŋ nɩ bɔ gʋɔɔ wɔɔ mɛ ʋ, ŋnɩ gasʋ kurkuuro wɔɔ mɛ ʋ. A m bɩ, kurkuuro cir gʋta bɩ n bra si, ŋnɩ zer, ŋn'a zar higʋta b'ʋ, ŋnɩ gɩnga. 33Kurkuuro dundonno wɔɔ n bra si, ŋn'aa hɔ k'a ba bɩ hɩ kʋnɔ ʋ b'ʋ, kan hɔ k'a ba gʋɔɔ kʋ zinəro n ta ŋ nɩ rɔ wɔɔ n bɩ kɩ. 34A m bɩ, gʋɔɔ kʋ ŋ nɩ kʋnɔ ʋ b'ʋ haay rɔ wɔɔ n bɔ, ŋn'ɩ tam k'a yaa Yeezuu zɛ ʋ. A yɩ kʋ ŋ y'a ʋ bɩ, ŋ y'a yɛ han gʋta k'an bɔ a kʋ b'ʋ.


text: 1Hapata, hio ma Farizien nɛ hio ma wan-osi mbonga guotɛ ha Jérusalem tɛ ha pɛ Jésus, nɛ mbwa ana wɛnɛ: 2«Hio wan-yambimɔ pɛ mɛ tukili osamɔ pɛ hio ngbabafa ɔ, hazu ge? Hazu sɔngsi yɔngamɔ, mbwa tay kɔ lɛm nɛ ndɔki deamɔ pɛ ɔ na.» 3Ma, Jésus kiforo wen ha mbwa: «Nɛ pɛ ɛnɛ, ɛnɛ tukili mbonga pɛ Sɔ, hazu gde ha bhandia ndɔki deamɔ pɛ ɛnɛ, hazu ge? 4Sɔ haa nu nde, ‹Mɛ ba bafa mɛ nɛ nana mɛ nɛ zioa.› Nɛ fin nde, ‹Wi ka fɛngsi bafa wa mana nana wa, lɛma nde ɛ agbɛ wɛnɛ.› 5Ma, pɛ ɛnɛ, ka ma wi tɔ ha bafa wa nɛ nana wa nde, wɛnɛ beha mɔ gbakiri mbwa nɛ sadaka ha Sɔ, 6ki wɛnɛ lɛma laka gbakara mbwa gde. Mɛgi ɛnɛ laka wen pɛ Sɔ gde, hazu gde ndɔki deamɔ pɛ ɛnɛ ha bhandia. 7Ɛnɛ hio wan-dambari, Esaïe batɔ kuliwen hazu ɛnɛ nɛ wala, ka wɛnɛ ngɛraka wen pɛ Sɔ: 8‹Kandɔ ɛngɛ lukisi mi nɛ kpatanu sɔna. Ma, sila mbwa yɛa nɛ mi pepepe. 9Mbwa lukisi mi nɛgbelea, hazu mbwa osi tuka mbonga sɔna nɛ mɔ, ka tɛ nɛ wal takaramɔ pɛ wi.› » 10Hapata Jésus saa giliwi nɛ tɔa ha mbwa: «Ɛnɛ ze, nɛ ɛnɛ ing ɛngɛ nɛ dedea: 11Mɔ ka le nu wi, de nzing ha tɛ wa na. Ma, yo nɛ̂ mɔ ka gbo ha nu wi, ka de nzing ha tɛ wa.» 12Mɛgi hio wan-yambimɔ tiko nɛ ha pɛ Jésus, nɛ ana wɛnɛ: «Mɛ tɛ ing nde, wen pɛ mɛ yimɔ sila hio Farizien na nde?» 13Nɛ Jésus kiforo wen: «Hio te ndɔng ka Bafa mi ha zang ngɔn tɛ gun na, ɛ bezuri yo fɛt pi. 14Ɛnɛ lak mbwa gde. Mbwa nɛ̂ hio wan-gdɔka li ka ngbɔsi may. Nɛ ka wan-gdɔka li ngbɔsi mbinga, mbwa fɛt bwa betek ha kɔ.» 15Nɛ Pierre tɔa ha wɛnɛ: «Mɛ tɔ goto towen ɛngɛ ha ɔ!» 16Ma, Jésus ana mbwa: «Ɛnɛ fin, ɛnɛ tɛ ing gotoa na? 17Ɛnɛ ing nde, mɔ fɛt ka le ha nu wi, nɛ ha zang wa. Nɛ yo begbo nɛ wal mbom. 18Ma, mɔ ka gbo ha nu wi, yo gutɛ ha sila wa. Ɛngɛ nɛ̂ mɔ ka de nzing ha tɛ wi ha li Sɔ. 19Hazu hio gdanga takaramɔ gutɛ ha sila. Mɛgi hio wi gbɛa may, dea wanza, dea li bhoko, zuo mɔ, gɔna yɛlɛ ha tɛ may, nɛ fɛngsa may. 20Yo nɛ̂ mɔ ndɔng ka de nzing ha tɛ wi. Ma, ka ɛ yɔngmɔ nɛ kɔ nɛ nzing, ɛngɛ de nzing ha tɛ wi ha li Sɔ na.» 21Hapata Jésus pena ha kandɔnu ɛngi, nɛ ha kandɔnu mɔ le Tir nɛ Sidon. 22Ma bhoko mɔ kandɔ Kanaan ka de le haki, tɛa ha pɛa nɛ gdɔra: « Kongawan, Bewei pɛ David, de kobhe tɛ mi wa! Gdanga sɔtɛ ha yeksa bem pɔm mɔ bebhoko nɛngaya.» 23Ma, Jésus tɛ kifiri ma wen ndang ha wɛnɛ na. Mɛgi hio wan-yambimɔ tiko nɛ ha pɛa, nɛ tɔa: «Mɛ tɔ ha bhoko ɛngɛ nde, wɛnɛ asi, hazu wɛnɛ ha gdɔra ha pata ɔ.» 24Nɛ wɛnɛ kiforo wen: «Sɔ tomsa mi sɔna ha pɛ hio wi mɔ kandɔ Israel, ka dung tuka sami ka yɔamɔ.» 25Ma, bhoko ɛngɛ tɛa tɛ ngbi zigolo ha si wa nɛ tɔa: «Kongawan, gbakiri mi wa!» 26Nɛ Jésus tɔa ha wɛnɛ: «Yo bo nɛ dedea mɛ ku yɔngamɔ pɛ bem pi ha betolo na.» 27Nɛ bhoko ɛngɛ tɔa: «Kpasawen, Kongawan. Ma, hio betolo dung mɛ yɔng mbuli yɔngamɔ ka tek ha si tabolo pɛ wan pɛ mbwa, na nde?» 28Mɛgi, Jésus kiforo wen ha wɛnɛ: «Woo, bhoko! Mɛkaramɔ pɛ mɛ gasa gdang. Mɔ ahɔ ha mɛ tuka mɛ ngoya.» Nɛ bem pɛa kpasa ha ndangtɛ ngimɔ. 29Jésus pena haki, nɛ hɔa hapɛtɛ tɔ Galile. A danga zu ma ngari nɛ dungɔnu. 30Nɛ dɔka zugiliwi kuo hio wan-zɛlɛ mɛla, kumɔ wi, wan-gdɔka li, wan-gdɔka nu nɛ dɔka mbing wan-zɛlɛ tɛnɛ. Ɛ gdea mbwa ha si nanga Jésus, nɛ wɛnɛ kpasasa mbwa. 31Hio wi yaksa ka mbwa zɔka nde, hio wan-gdɔka nu ha wolamɔ, kumɔ wi kpasa, wan-zɛlɛ mɛla ha nɛa nɔ, nɛ wan-gdɔka li ha zɔka mɔ. Nɛ mbwa lukoso Sɔ pɛ Israel. 32Jésus saa hio wan-yambimɔ pɛa nɛ tɔa: «Kobhe tɛ wi ndɔng ha dea mi, hazu tɛ bo mɛsɛ nɛ yala tar ka mbwa dung hinɛ mi. Nɛ mbwa bo nɛ ma mɔ mɛ yɔng na. Mi ngoy gdea mbwa pen nɛ wɔ na, yu nde, mbwa betɛ tek ngata ha liwal.» 33Nɛ hio wan-yambimɔ ana wɛnɛ: «Ɔ bede mɛng mɛ kpa mampa nɛdɔka ha kpɛnu hakɛ, hazu day dɔka giliwi tuka ɛngɛ, ge nde?» 34Wɛnɛ ana mbwa: «Ɛnɛ nɛ mampa ge?» Mbwa kiforo wen: «Ɔ nɛ mampa mɔrkɔ zanga bwa nɛ hio ma bebe kɔyɔ.» 35Nɛ Jésus haa nu ha giliwi ndɔng nde, mbwa adungnu. 36Hapata a baa hio mampa mɔrkɔ zanga bwa nɛ hio kɔyɔ ndɔng. A lukoso Sɔ hazua, nɛ a gbinɔ yo ha hio wan-yambimɔ, nɛ mbwa kapana yo ha hio giliwi. 37Nɛ hio wi fɛt yɔnga zang mbwa don. Nɛ hio wan-yambimɔ kaya olo titia don gɛsɛ mɔrkɔ zanga bwa. 38Dɔka wei ndɔng ka yɔngamɔ lɛma nɛ tomay nar. Ɛ tɛ tɔl hio bhoko nɛ hio bhobem ha zanga na. 39Ka Jésus haa wal ha giliwi si kari, a lea sɔngu nɛ ha kandɔnu Magadan.


text: 1K'ɩbɩɩ nɩ, hɔɔ kʋ ŋ y'a ga kʋ ʋ kan hɔdɩndarɛ k'an sɩra bɩ kɩ dɩnda gʋɔɔ m. 2A hɩ gʋɔɔ gusinno wɔɔ m ɩ ʋ, ŋn'a da a mɩŋŋɔɔ ma, ŋnɩ bɩr daʋrɛ m, ŋnɩ bɩr a hɔɔn dam mim ma mɩŋŋa, ŋnɩ bɩr sɩrakarɛ m paan•••, ŋnɩ bɩr ŋʋarɛ denter m, ŋnɩ bɩr a tʋntɔŋ ʋ tee•••. 3A hɩ lannɔ gusinno wɔɔ m sɔ ɩ ʋ, ŋnɩ bɩr mɩsɩrbaa mɩŋŋa k'a Woso nɔ yɩ bam, ŋ bɩ yɩ gʋɔɔ tɔzarlɛzannɔ y, ŋ bɩ yɩ bɛɛmirewaasɩzannɔ y, ŋnɩ zi mɩŋŋa barɛ dɩnda gʋɔɔ m. 4Ŋ n'a ba ncɩnaaʋ, kʋ lannɔ pooro wɔɔ n hɔɔntaʋrɛ dɩnda a zino kan a nyɩnɔ kɩ ŋʋarɛ minto, 5kʋ ŋ nɩ bɩr hɔɔndamimmazannɔ, ŋnɩ bɩr mɩsɩrbaa zore barɛ, ŋnɩ bɩr nyasʋrɛ a jɛɛr m mɩŋŋa, ŋnɩ bɩr nyɩntabaa m, ŋnɩ bɩr yɛrɛ a zino lɛ ma, kʋ gɔsɩ bɩ Woso lemim bɩ sʋnsɔ wʋ y. 6Nyukumbonno wɔɔ dʋndɔ maam sɔ ɩ ʋ, ŋnɩ bɩr a hɔɔn dam mim ma mɩŋŋa hɔ haay nɔ ʋ. 7A ka k'ɩ mɩŋŋa n yɩ makra mɩŋŋa, zi mɩŋŋa barɛ nɔ ʋ, hɔ dɩnda gʋɔɔ m sɩra m kan ɩ heer kɩ haay, a ka k'ɩ hɔdɩndarɛ nɔ ʋ, kʋ n n'ɩ gore da ʋ. 8A ka k'ɩ meerbaa n bɩr mɩŋŋa, kʋ gʋaa bɩ hɔsɩ yɩ k'a hɩ ɩ ma y, kʋ wɔɔ jɩnnɔ wɔɔ b'a da ma, ŋnɩ hɔ bʋnyaa hɩ wɔɔ ma y, kʋ ŋ nɩ nyannɩ bɩ. 9Lɔnnɔ wɔɔ dʋndɔ ɩ ʋ, ŋnɩ yɛ a soʋrezannɔ wɔɔ ma hɔ haay nɔ ʋ, ŋ n'a ka ma k'a ŋ heer nyɔɔ, ŋ bɩ bɩsɩ ka ŋ ma y. 10Ŋ bɩ hɔsɩ kʋna y, ŋnɩ bɩr a mɩŋŋa bam tee•••, kʋ ŋ n'a dɔ ŋ ʋ, a ɩ sɩra bam. Ncɩnaaʋ bɩ, Woso kʋ wɔɔ bʋmbɔrɛzaa m bɩ, hɔ kʋ n n'a dɩndam bɩ daʋrɛ yɩm hɔ haay nɔ ʋ. 11Bala, Woso a barka hɩnka gʋaa haay bʋmbɔrɛ tɔ ma. 12Woso barka bɩ n'a ŋʋam bɩ, kʋ wɔɔ n'ʋ bɔ mɩsɩrbaa bʋnyaa haay ʋ, kan durnya naa do lɛtaamarɔ haay kɩ ʋ. K'ʋ ʋ da ma, ʋ her-her mɩsɩrbaa naa ba mɩŋŋanyasʋrɛ nɔ ʋ, kan tɩrgabaa kɩ, Woso hɔɔnhɔ mɩsɩrbaa kɩ nɔ ʋ. 13Ʋ bɩr ʋ mɩsɩrbaa barɛ ncɩnaaʋ, ʋ bɩr dɔm dɔmɩm nyɩnta kʋ wɔɔ ta ʋ heer lɛ, wɔɔ bʋmbɔrɛzaa Yeezuu Krista lɛbɔʋrɛ n n'a hɩnkaŋ ʋ bɩ ma, a m wɔɔ Woso a m gʋta. 14A a mɩŋŋa ka zɛ ma wɔɔ tɔ ma, k'a a da ma, a wɔɔ bʋmbɔ mimbʋnyaa haay nɔ ʋ, k'awɔɔ hu bɔ, awɔɔ ba a mɩŋŋa dogʋɔɔ, k'ʋ bɩr zibəəro mɩŋŋɔɔ barɛ ŋʋam tee•••. 15Naa haay dɩnda, ɩ gʋɔɔ wɔɔ heer yo, ɩ ŋ bɔzaa ʋ lɛ kʋ Woso a ka ɩbɩɩ ʋ bɩ m. Ɩ b'a to kʋ gɔsɩ n'ɩ gore bɔ ʋ y.


text: 1Kawaaɣa wɛ Yutaɩtʋ taa kɛ? Pɛlʋɣʋ ná wɛna kasəyaɣa na? 2Kawaaɣa wɛ pə tənaɣa mpʋ pə taa kɛ́ sɔsɔm mɛɛ. Pə taɣa pʋlʋ, kancaalaɣa ɩlɛ, Yuta nyə́ma mpɛɣɛ Ɩsɔ yelina ɩ tɔm nti ɩ kaɣa ɩ heeli yəlaa tɔ. 3Ɩlɛ ye pa taa lɛlaa kisa tə mʋɣʋ, pɩɩ la na Ɩsɔ náá kɛɛ nti ɩ ka yɔɣɔtaa tɔ? 4Aaɩ, pə kaa la mpʋ se, paa pəcɔ. Paa yəlaa təna ká la kaloolutʋnaa, ɩsɩɩ Ɩsɔ lapa tampana tʋ kɛ tam. Pa ŋmaawa ḿpʋ́ɣʋ́ Ɩsɔ Tɔm taa sɩ: Ɩsɩɩ yəlaa təna nyəmá sɩ tampana kɛ n yɔɣɔtəɣɩ. Na ye pa tɩɩ yaa-ŋ hʋʋlɛ, nyá tɔm teena. 5Ama ye ɩsaɣatʋ nti tə lakɩ tɔ tə kʋsa Ɩsɔ nyʋɣʋ, haləna pá sa ɩ tampana təŋʋɣʋ, ɩlɛ tɩɩ tasa suweɣe yɔɣɔtʋɣʋ tɔtɔ? Yaa tɩɩ tɔ sɩ timpi ɩ tʋkʋɣʋ-tʋɣʋ cɛɣɛcɛɣɛ kɛ́ tá ɩsaɣatʋ tɔɔ tɔ ɩ yʋwaɣalɛ? Aaɩ. (Ama nti yəlaa yɔɣɔtəɣɩ tɔɣɔ ma yɔɣɔtəɣɩ cənɛ.) 6Tɔfɔ ye pɩɩ wɛ mpʋ, ɩlɛ ɩsənaɣa Ɩsɔ ká tɛ na ɩ́ la na ɩ́ hʋʋna yəlaa təna təpaɩ kɛ́ tɔm? 7Ye ma pɔpɔtʋ lakəna na pə́ hʋ́lə́ɣɩ́ Ɩsɔ tampana təkelekele na ɩ́ hikiɣi teeli, ɩlɛ pepe tɔɔ kɛ́ pa nyənəɣɩ-m ɩsaɣaʋ tɔtɔ? 8Yaa pepe tɔɔ kɛ́ tə kaa tɔ sɩ tə́ la ɩsaɣatʋ na pə́ kɔna kʋpantʋ ɩlɛ? Haləna lɛmpa caakaɣa ma nyʋɣʋ kʋɣʋ, ɩlɛna pá waana sɩ ḿpʋ́ɣʋ́ ma tɔŋna sɛɣɛsʋɣʋ. Paa kʋ yəlaa mpa pa waana-m mpʋ tɔ pa tɔm, na pa tɔm kʋɣʋ maɣaa. 9Ɩlɛ ɩsəna tɔɔ kɛ́ pə wɛɛ? Yuta nyə́ma tá tə tɛɛ piitim lɛmpɩ nyə́ma yaa ɩsəna? Aaɩ, pə taɣa mpʋ. Ma tɛma hʋ́lʋ́ɣʋ́ sɩ ɩsaɣatʋ tɔka yəlaa tənaɣa təkem, paa Yuta nyə́ma, paa yəlaa mpa te. 10Ɩsɔ Tɔm taa pa ŋmaawa mpʋ sɩ: Yʋlʋ fɛɩ wei ɩ siɣisaa tɔ, paa kʋlʋm kʋŋ. 11Nɔɣɔlʋ ta cɛkəna pʋlʋpʋɣʋ paa pəcɔ. Pəyele nɔɣɔlʋ ɩɩ pɛɛkəɣɩ Ɩsɔ. 12Pa təna pa toolaa na pá hatələna Ɩsɔ, pa kpɛnta pa təna na pá la yem. Pa taa kʋlʋm maɣamaɣa ɩɩ lakɩ kʋpantʋ. 13Pa nɔɣɔ taa wɛ ɩsɩɩ pəlaaʋ ŋku kʋ kulaa tɔ. Pa puɣusiɣi lɛlaa na pa nɔɔleleŋ. Pa ntompee ɩ́ nyəpətaa, pə wɛ kɛ́ ɩsɩɩ akala sɔtʋ. 14Mpusi koolee na tɔm ɩsaɣatʋ wɛnna pa nɔɔsɩ taa. 15Pa niŋ wɛ lɔŋ kɛ yəlaa təkʋlɛ. 16Pá kʋla timpi, wakəlʋɣʋ na ɩsaɣatʋ kɛ n makəna. 17Pa ta nyɩ ɩsəna paa la na pá lɩɩ pə taa na pá hɛɛsɩ tɔ. 18Pa fɛɩna Ɩsɔ sɔɣɔntʋ kɛ pʋlʋ taa. 19Tɔʋ, tə nyəmá sɩ Ɩsɔ kʋsəsɩɩtʋ yɔɣɔtəɣɩ pə təna mpi tɔ, pa təna mpa pa təŋəɣɩ-tɩ tɔɣɔ pə nawa. Ɩlɛna pə́ təkɩ samaa təna nɔɔsɩ, na pá taa hiki təwaanlɛ kɛ tiili, yaa nɔɣɔlʋ fiti Ɩsɔ hʋʋnaʋ taa. 20Pə taɣa kʋsəsɩɩtʋ lakəna na Ɩsɔ nyənəɣɩ yʋlʋ kɛ yʋlʋpaŋ, paa pʋntʋ kɛ́ awe. Ama kʋsəsɩɩtʋ təmlɛ ntɛ́ sɩ pə́ hʋlɩ-ŋ nyá təpəntəlɛ, pə təna ntɛ́. 21Ama pənɛntɛ Ɩsɔ hʋla-tʋɣʋ ɩsəna ɩ lakɩ na tə́ pəsəɣɩ yʋlʋpama kɛ ɩ ɩsɛntaa na pə tá lɩɩ kʋsəsɩɩtʋ təŋʋɣʋ tɔm tɔ. Halɩ kʋsəsɩɩtʋ takəlasɩ na Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa nyənsɩ taa kɛ́ pa yɔɣɔta pə tɔm kɛ mpʋ sɩ: 22Ɩsɩɩ yʋlʋ tɛŋʋɣʋ ɩ taa na Yesu Kilisiti tɔ, mpʋ pə yekina na ɩ́ pəsɩ kʋpaŋ. Wei ɩ́ tɩɩ laalaa na ɩ́ tɛmɩ-ɩ na ɩ taa te, ɩ lakɩ na ɩ́lɛ́ ɩ́ pəsɩ kʋpaŋ kɛ ḿpʋ́ɣʋ́. Ɩsɔ naa faɣasəɣɩ yəlaa. 23Pə taɣa pʋlʋ, yəlaa təna lapəna ɩsaɣatʋ, ɩlɛna pə́ pɛ-wɛɣɛ Ɩsɔ teeli. 24Ama Ɩsɔ kʋpantʋ tɔɔ ɩ yelaa na Yesu Kilisiti wei ɩ waasəɣɩ-wɛ tɔ ɩ́ la na pá pəsɩ yʋlʋpama kɛ Ɩsɔ ɩsɛntaa kɛ faalaa. 25Səm mpi ɩ səpa tɔ, Ɩsɔ lapəna-ɩ kɔtaɣa sɩ ɩ́ pəsɩ wei ɩ kiŋ yəlaa mpa pa nɩɩkəna-ɩ tɔ paa hikina suulu kɛ pa ɩsaɣatʋ tɔm taa na pə́ hɩɩsɩ-wɛɣɛ-tɩ tɔ. Ɩsɔ lapa ḿpʋ́ɣʋ́ sɩ pə́ hʋ́lɩ́ sɩ ɩ siɣisaa. Hatuu lɔŋ Ɩsɔ hʋla suulu na ɩ́ yele yəlaa kɛ pa ɩsaɣatʋ pɔɔsʋɣʋ. 26Ama kaɣana ɩlɛ ɩ paasəna ɩsaɣatʋ ntɩ ɩnɩ, na ɩ́ hʋ́lə́ɣɩ́ ɩsəna ɩ lakɩ na yəlaa pəsəɣɩ kʋpama kɛ ɩ ɩsɛntaa tɔ. Mpʋ ɩnɩ pə taa kɛ́ ɩ hʋ́lə́ɣɩ́ sɩ ɩ maɣamaɣa ɩ kɛ́ kʋpaŋ, pəyele ɩ lapa na mpa pɛlɛ pa nɩɩkəna Yesu tɔ pá pəsɩ kʋpama tɔtɔ. 27Ye mpʋ pʋlʋ kaasaa mpi yʋlʋ ká hɔŋna ɩ tɩ tɔ? Paa pəcɔ pʋlʋ fɛɩ. Ɩlɛ pepe tɔɔ? Pa təŋəɣɩ kʋsəsɩɩtʋ tɔ pə tɔɔ yaa? Aaɩ, taa tɛmnaʋ tɔɔ kɛ́. 28Pə taɣa pʋlʋ, tə nawa sɩ taa tɛm tɔɔ kɛ́ Ɩsɔ lakɩ na yʋlʋ pəsəɣɩ yʋlʋpaŋ kɛ ɩ ɩsɛntaa, pə taɣa kʋsəsɩɩtʋ təŋʋɣʋ tɔɔ. 29Yaa Ɩsɔ ɩnɩ ɩ kɛ́ Yuta nyə́ma tike nyəŋ, na piitim lɛmpɩ nyə́ma nyəŋ na ɩlɛ? Aaɩ pə taɣa mpʋ. Kʋlʋm ɩnɩ ɩ kɛna pa təna pa Ɩsɔ. 30Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, Ɩsɔ kʋlʋm ɩnɩ ɩ wɛnna na ɩ́ lakɩ, na Yuta nyə́ma pəsəɣɩ kʋpama kɛ ɩ ɩsɛntaa kɛ́ pa tɛmna-ɩ na pa taa tɔ pə tɔɔ. Taa tɛmnaʋ kʋlʋməm mpɩ pə tɔɔ kɛ́ ɩ ká la na mpa pa ta kɛ Yuta nyə́ma tɔ pɛlɛ pá pəsɩ kʋpama kɛ mpʋ tɔtɔ. 31Ye mpʋ pə məlaa kɛlɛ sɩ tə lɔɔ kʋsəsɩɩtʋ na tə́ paasəna Ɩsɔ taa tɛmnaʋ tɔm yaa ɩsəna? Paa pəcɔ. Halɩ tə tɩɩ kʋsəɣɩ kʋsəsɩɩtʋ ntɩ tə nyʋɣʋ kɛ kʋkʋsʋ kɛ́.


text: 1Zezi tɩntʋŋna bam dɩ o karabiə balʋ na zʋʋrɩ Zude nɩ tɩn ma ni nɩ dwi-gɛ tiinə dɩ laan sɛ Wɛ kwərə kam. 2Pɩyɛɛrɩ dɛɛn ma zaŋɩ o vu Zeruzalɛm. O na yi da tɩn, Zwifə balʋ na tɔgɩ Zezi tɩn ma magɩ kantɔgɔ dɩd-o. 3Ba ma bwe-o ba wɩ: "Bɛɛ mʋ yɩ n vu n zʋ dwi-gɛ tiinə sɔŋɔ yɩ ba yɩ balʋ na ba goni ba bəkəri tɩn? Bɛɛ mʋ yɩ n di wʋdiu dɩ ba?" 4Pɩyɛɛrɩ ma zaŋɩ o tʋlɩ kʋlʋ maama na kɩ tɩn o brɩ-ba o wɩ: 5"A ya wʋ Zope nɩ mʋ a warɩ Wɛ. Wɛ ma pa a na vɩɩrɩm. A nɛ wo-kamunu na nuŋi wɛyuu kʋ maa tu tɩga. Kʋ nyɩ dɩ gɔrɔ kamunu mʋ, yɩ ba jɩgɩ kʋ niə yana ba pa kʋ maa tu tɩga. Kʋ ma ba kʋ zɩgɩ a yigə nɩ. 6A ma nii kʋ wʋnɩ yɩ a na vara na wʋra, sɔŋɔ vara dɩ ga-vara dɩ tɩga wo-vəəlu dɩ zunə. 7A laan ma ni kwərə na ŋɔɔnɩ dɩ amʋ ka wɩ: 'Pɩyɛɛrɩ, zaŋɩ n gʋ n di.' 8A ma ləri a wɩ: 'A tu, aye a b'a sɛ. A maŋɩ a wʋ di dɩbam cullu woŋo naa kʋlʋ na wʋ maŋɩ dɩ dim tɩn.' 9Kwərə kam daa ta ma joori ka zɩgɩ wɛyuu nɩ ka ŋɔɔnɩ ka wɩ: 'Yɩ zaŋɩ n culi woŋo kʋlʋ Wɛ na wɩ kʋ yɩ lanyɩranɩ tɩn.' 10Kʋ ma kɩ kʋntʋ taan kuni bɩtɔ, yɩ wəənu tɩm maama joori tɩ vaŋɩ tɩ di wɛyuu. 11Maŋa kantʋ nɩ nɔɔna batɔ dɛɛn tu ba zɩgɩ sɔŋɔ kʋlʋ amʋ na zʋʋrɩ da tɩn ni nɩ. Ba ya tʋŋɩ-ba Sezaarɩ nɩ mʋ sɩ ba ba amʋ te. 12Wɛ Joro kʋm ma ta kʋ brɩ-nɩ kʋ wɩ, a yɩ taa bwɛa, sɩ a tɔgɩ dɩ ba a vu. D'ɩ ko-biə bantʋ bardʋ dɩ ma da amʋ ba vu. D'ɩ maama ma vu d'ɩ yi Sezaarɩ, yɩ d'ɩ vu d'ɩ zʋ Kɔrɩnɛɛlɩ sɔŋɔ kʋm. 13O ma ta o brɩ dɩbam o na nɛ Wɛ malɛka na tu o sɔŋɔ ka zɩgɩ yɩ ka ta dɩd-o ka wɩ: 'Tʋŋɩ nɔɔna sɩ ba vu Zope ba bəŋi nɔɔnʋ wʋdoŋ o yɩrɩ na yɩ Simɔn Pɩyɛɛrɩ tɩn sɩ o ba. 14Wʋntʋ na tuə, o laan w'ʋ ŋɔɔnɩ taanɩ dɩlʋ na w'ʋ pa nmʋ dɩ n sɔŋɔ tiinə bam maama na vrɩm tɩn.' 15A na sɩŋɩ sɩ a ŋɔɔnɩ dɩ ba tɩn, mʋ Wɛ Joro kʋm tu ba te nɩnɛɛnɩ kʋ na maŋɩ kʋ tu dɩbam te pulim nɩ te tɩn. 16A laan ma guli d'ɩ Yuutu Zezi dɛɛn na tagɩ te o wɩ: 'Zan dɛɛn miisi nɔɔna bam na wʋnɩ mʋ, Wɛ nan w'ʋ miisi abam DƖ Joro kʋm wʋnɩ mʋ.' 17Kʋ sɩɩnɩ kʋ yɩ cɩga mʋ nɩ Wɛ pɛ dwi-gɛ tiinə bantʋ DƖ pɛɛrɩ dɩm, nɩ DƖ na maŋɩ DƖ pa dɩbam dɩ, maŋa kalʋ d'ɩ na kɩ d'ɩ wʋ-dɩdʋa dɩ d'ɩ Yuutu Zezi Krisi tɩn. Kʋntʋ tɩn, a nan yɩ wɔɔ mʋ sɩ a cɩ Wɛ yigə?" 18Pɩyɛɛrɩ na tagɩ kʋntʋ yɩ ba ni tɩn, ba ma yagɩ taanɩ dɩm yɩ ba daarɩ ba zuli Wɛ. Ba maa wɩ: "Wɛ sɩɩnɩ DƖ pa dwi-gɛ tiinə bam dɩ cwəŋə sɩ ba ləni ba wʋrʋ, sɩ ba daarɩ ba na DƖ ŋwɩ-dʋŋa kam." 19Maŋa kam ba dɛɛn na gʋ Etiyɛnɩ tɩn, nɔɔna yaarɩ Zezi karabiə bam kʋ pa ba jagɩ da-yigə nɩ. Balʋ na jagɩ tɩn badonnə ma vu ba yi Fenisi dɩ Sipri dɩ Antɩɔsɩ. Ba na jagɩ kʋntʋ tɩn, ba yəni ba tɔɔlɩ Wɛ kwərə kam ba brɩ Zwifə bam yɩranɩ mʋ. 20Kʋ daarɩ Zezi karabiə badaara na nuŋi Sipri dɩ Sirɛɛnɩ tɩn ma zaŋɩ ba vu Antɩɔsɩ ba tɔɔlɩ d'ɩ Yuutu Zezi kwər-ywəŋə kam ba brɩ dwi-gɛ tiinə dɩ. 21Baŋa-Wɛ dam maa wʋ ba tee nɩ. Nɔɔna zanzan ma kɩ ba wʋ-dɩdʋa dɩ d'ɩ Yuutu Zezi yɩ ba tɔg-o. 22Zezi kɔgɔ kʋlʋ na wʋ Zeruzalɛm nɩ tɩn ma ni kʋlʋ na kɩ tɩn. Ba ma tʋŋɩ Banabasɩ sɩ o vu Antɩɔsɩ o nii. 23O na ve o yi da tɩn, o ma na Wɛ na sɩɩnɩ DƖ kɩ nɔɔna bam lanyɩranɩ te tɩn. O maa jɩgɩ wʋpolo lanyɩranɩ. O ma kwe ba maama kwiə yalʋ na w'ʋ pa ba taa tɔgɩ d'ɩ Yuutu wʋm dɩ ba wʋ maama sɩ ba yɩ zaŋɩ ba yagɩ tɩn. 24Banabasɩ dɛɛn yɩ nɔn-ŋʋm. O maa tiini o jɩgɩ wʋ-dɩdʋa dɩ Zezi, yɩ Wɛ Joro kʋm wʋ o tee nɩ dɩ dam. Nɔɔna zanzan dɛɛn ma ba ba tɔgɩ d'ɩ Yuutu wʋm, yɩ ba dɩ wəli o kɔgɔ kʋm wʋnɩ. 25Banabasɩ laan ma zaŋɩ o vu Tarɩsɩ sɩ o beeri Sooli je. 26O na ve o na-o tɩn, o ma ja-o o joori Antɩɔsɩ. Ba na wʋra tɩn, ba maa yəni ba wəli daanɩ ba brɩ Zezi kɔgɔ kʋm Wɛ taanɩ. Ba kɩ kʋntʋ taan sɩ kʋ vu kʋ yi bɩm, yɩ nɔɔna balʋ ba na brɩ tɩn dagɩ zanzan. Kʋ yɩ Antɩɔsɩ nɩ mʋ ba puli sɩ ba bəŋi Zezi karabiə bam nɩ Krisi biə. 27Da yam kʋntʋ nɩ Wɛ nijoŋnə badonnə ma zɩgɩ Zeruzalɛm nɩ ba vu Antɩɔsɩ. 28Ba dɩdʋa yɩrɩ mʋ Agabusi. Wɛ Joro kʋm ma pa o ta Wɛ kwərə, nɩ kana lagɩ ka ba ka tiini ka zʋ lʋgʋ maama. (Kʋ dɛɛn sɩɩnɩ kʋ kɩ kʋntʋ mʋ maŋa kalʋ Kloodi na di paarɩ tɩn.) 29Zezi karabiə bam na ni kʋntʋ tɩn, ba ma lɩ wʋbʋŋa sɩ ba la səbu ba ma wəli ba ko-biə balʋ na zʋʋrɩ Zude nɩ tɩn. Ba ma sɛ sɩ ba dɩdʋa dɩdʋa w'ʋ pa nɩ ba na w'ʋ wanɩ te tɩn. 30Ba ma sɩɩnɩ ba kɩ kʋntʋ. Ba ma kwe səbu kʋlʋ ba na lagɩ tɩn ba kɩ Banabasɩ dɩ Sooli jɩŋa nɩ, sɩ ba ja vu Zeruzalɛm ba pa Zezi kɔgɔ kʋm nakwa bam.


text: 1Pə waalɩ kɛ́ Yesu tɛɛkaɣana tɔɣɔnaɣa pee taalɛ natəlɩ tə kiŋ kɛ kʋyakʋ kʋhɛɛsʋɣʋ nakʋlɩ kʋ wule. Ḿpʋ́ɣʋ́ nyɔɣɔsɩ kpa ɩ ɩfalaa, ɩlɛna pá sʋʋ tɔɣɔnaɣa pee pɛlʋɣʋ na pá tɔkɩ. 2Falisanaa ná mpʋ, ɩlɛna pá yɔɣɔtɩ-ɩ sɩ: Nyənɩ, nyá ɩfalaa lakʋɣʋ mpi pə fɛɩ lapʋ kɛ kʋyakʋ kʋhɛɛsʋɣʋ wule tɔ yee? 3Tənaɣa Yesu cɔ-wɛ sɩ: Ye mpʋ ɩ́ tá kala mpi Tafiiti lapa waatʋ wei nyɔɣɔsɩ pɩɩ ɩ́ na mpa paa wɛ ɩ cɔlɔ tɔ? 4Ɩ sʋʋ Ɩsɔ təyaɣa taa na ɩ́ kpaɣa potopotonaa mpa paa sɩɩ Ɩsɔ tɔ na ɩ́ na ɩ yəlaa pá tɔɣɔ. Pəyele potopotonaa ɩsɩɩ mpʋ tá kɛ́ mpa yəlaa təna ka tɔɣɔ tɔ. Ama kɔtəlaa tike ka wɛnna mpaa sɩ pá tɔɣɔ-wɛ. 5Yaa ɩ́ ta kala Moisi Kʋsəsɩɩtʋ taa sɩ kɔtəlaa ta nyɩ kʋyakʋ kʋhɛɛsʋɣʋ kɛ waatʋ wei pa tɔŋna təmlɛ lapʋ kɛ Ɩsɔ təsɛɛlɛ taa tɔ. Pəyele nɔɣɔlʋ ɩɩ nyənəɣɩ-wɛ ɩsɩɩ pa wakələɣɩ-kʋ. 6Ma heeliɣi-mɛ sɩ pʋlʋpʋ wɛ cənɛ na pə́ kəla Ɩsɔ təsɛɛlɛ. 7Pa yɔɣɔta Ɩsɔ Tɔm taa sɩ: Kʋpantʋ kɛ ma sɔɔlaa, pə taɣa kɔtasɩ. Ye ɩ́ ka cɛkəna tɔm tənɛ tə hʋwɛɛ ɩ́ taa tʋ yəlaa panɛɣɛ kʋpəntʋɣʋ kɛ yem kɛ́ mpʋ. 8Yʋlʋ Pəyaɣa maɣalɛ kʋyakʋ kʋhɛɛsʋɣʋ Sɔsɔ. 9Yesu lɩɩ təna, ɩlɛna ɩ́ sʋʋ Yuta nyə́ma təkotile natəlɩ tə taa. 10Pə pamna ŋkpaləkpɛkaɣa tʋ nɔɣɔlʋ ɩ ka wɛ təna. Ḿpʋ́ɣʋ́ mpa paa wɛ təna tɔ pa caakaɣa pa hiki timpi paa waana Yesu tɔ. Ɩlɛna pá pɔɔsɩ-ɩ sɩ: Ta mpaaʋ taa, paa waasɩ yʋlʋ kɛ kʋyakʋ kʋhɛɛsʋɣʋ wule yaa ɩsəna? 11Tənaɣa Yesu pɔɔsa-wɛ sɩ: Mə taa awe wɛna heu kʋlʋm təkoŋ na heu ɩnɩ ɩ́ hoti pʋ́ʋ́ɣʋ́ sɔsɔɔʋ nakʋlɩ kʋ taa kɛ́ kʋyakʋ kʋhɛɛsʋɣʋ wule, na ɩ́ yele-ɩ ləsʋɣʋ sɩ pə kɛ́ kʋyakʋ kʋhɛɛsʋɣʋ? 12Na yʋlʋ na heu kɛ we? Tɔʋ, ye mpʋ pa pəsəɣɩ na pá waasɩ yʋlʋ kɛ kʋyakʋ kʋhɛɛsʋɣʋ wule mɛɛ. 13Ɩlɛna Yesu tɔ ŋkpaləkpɛkaɣa tʋ ɩnɩ sɩ: Tɔʋ, loosi nyá niŋ. Nkpaləkpɛkaɣa tʋ loosa ɩ niŋ, ɩlɛna ɩ niŋ məlɩ teu təmammam ɩsɩɩ lɛləŋ. 14Tənaɣa Falisanaa polaa na pá caɣa na pá maɣasɩ ɩsəna paa la na pá kʋ Yesu tɔ. 15Yesu nɩɩ mpʋ, ɩlɛna ɩ́ se təna na yəlaa paɣalɛ təŋɩ-ɩ. Ntɛna ɩ́ la na pa təna mpa paa kɛ́ kʋtɔntʋnaa tɔ pá hiki alaafəya. 16Ama ɩ kpaala-wɛɣɛ teu sɩ: Ɩ́ taa yele na pá nyɩ ma tɔɔ. 17Pə lapa mpʋ sɩ pə́ la nti Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsʋlʋ Ɩsayii ka yɔɣɔtʋɣʋ tɔ sɩ: 18Ɩsɔ yɔɣɔtaa sɩ, ma təmlɛ tʋ wei ma ləsaa tɔɣɔlɔ. Wei ma sɔɔlaa na ma laŋlɛ hɛɛna sɔsɔm tɔ. Maa tʋ ma Feesuɣu kɛ ɩ taa. Ɩ ka heeli hʋʋnaʋ tɔm kɛ piitimnaa. 19Ɩ́ na nɔɣɔlʋ pa kaa yoo. Pəyele pa kaa nɩɩ ɩ taŋ. Pa kaa na-ɩ na ɩ́ lakɩ faaci kɛ samaa taa kɛ ɩcatɛ patəma taa. 20Ɩ kaa tɛɛsɩ ɩsəkpʋlʋɣʋ tʋ ɩsəlɛ kɛ naŋtʋɣʋ. Ɩ kaa tɛɛsɩ teesuɣu kɛ fətəla wei ɩ kɔkɔ tɔŋna fiɣinuɣu tɔ. Haləna ɩ́ tɛ siɣisuɣu tɔm nyʋɣʋ kɛ kʋsʋɣʋ. 21Kateŋa təna yəlaa ká tekiɣi-ɩ. 22Ḿpʋ́ɣʋ́ pa kɔna Yesu kɛ ɩlɔɣɔhilu wei ɩɩ naakɩ pəyele ɩɩ yɔɣɔtəɣɩ tɔ. Ɩlɛna Yesu la na ɩ́ sʋʋ yɔɣɔtʋɣʋ na naʋ. 23Ḿpʋ́ɣʋ́ piti kpa yəlaa təna na pá tɔ sɩ: Yaa Tafiiti Pəyalʋ ɩnəɣəlɛ? 24Ama Falisanaa ná kɔma na pá nɩɩ mpʋ, ɩlɛna pá tɔ sɩ: Alɔɣaa sɔsɔ wei pa yaa sɩ Pesepule tɔ ɩ toŋ kɛ apalʋ ɩnɛ ɩ tɔɣɔnəɣəna alɔɣaa lɛmpa. 25Yesu ná cɛkəna pa taa hʋwɛɛ, ɩlɛna ɩ́ tɔ-wɛ sɩ: Ye kawulaɣa ɩ́ wɛɛ na ka taa yəlaa fɛɩ nɔɣɔ kʋlʋmaɣa, nɔɔnɔɔ ka yawaɣa. Na ɩcatɛ ɩ́ wɛɛ na tə taa yəlaa yaa ye təyaɣa wɛnna na ka taa nyə́ma fɛɩ nɔɣɔ kʋlʋmaɣa, nɔɔnɔɔ ka yawa. 26Ye Satanɩ tɔɣɔnəɣɩ ɩ tɩ, ɩlɛ pə wɛ ɩsɩɩ ɩ kawulaɣa nyə́ma yooki pa taa pa tike ntɛ́. Na saa ɩnɩ ɩ kawulaɣa nyʋɣʋ ntɛ́ ka ɩsəna? 27Ye ɩlɔɣɔʋ Pesepule toŋ kɛ ma lookina alɔɣaa ɩsɩɩ mə hʋʋkʋɣʋ tɔ, ɩlɛ awe toŋ kɛ mə pəyalaa ná lookina pa nyə́ma? Tənaɣa mə pəyalaa mpɛ pa maɣamaɣa paa kʋna mə tɔm. 28Ama ye Ɩsɔ toŋ taa kɛ́ ma lookina alɔɣaa, ɩlɛ Ɩsɔ Kawulaɣa wɛ mə tɛɛ mə tɛɛ kɛ́. 29Nɔɣɔlʋ kaa pəsɩ na ɩ́ sʋʋ yʋlʋ toŋtʋ təyaɣa sɩ ɩ kuuki ɩ wontu na ɩ́ ta tɛmɩ-ɩ ŋmɩɩsɩ kɛ hɔkʋɣʋ. Ama ɩ kpaa-ɩ kɛ́ na ɩ́ hɔkɔ təkeŋkeŋ na pə́cɔ́ ɩ́ sʋʋ wontu kuuu kɛ təyaɣa taa. 30Wei ɩ fɛɩ ma tɔɔ tɔ, pʋntʋ kɛ́ ma kolontu kɛ́. Na wei ɩɩ səŋna-m tɔɔsʋɣʋ tɔ ɩ yaasəɣɩ kɛ́. 31Pə tɔɔ kɛ́ ma heeliɣi-mɛ təfoo sɩ paa yəlaa kʋwakələm ka tɔɔ ɩsəna, yaa paa yɔɣɔtɩ ɩsaɣatʋ ɩsɩɩ we, Ɩsɔ pəsəɣɩ na ɩ́ hʋ́lɩ́-wɛɣɛ suulu. Ama wei ɩ ka yɔɣɔtɩ ɩsaɣatʋ kɛ Feesuɣu Naŋŋtʋ tɔɔ tɔ, pa kaa hʋ́lɩ́ pʋntʋ kɛ suulu. 32Ye wei ɩ yɔɣɔta Yʋlʋ Pəyaɣa má, ma tɔɔ kɛ́ ɩsaɣatʋ, paa hʋ́lɩ́ pʋntʋ kɛ suulu. Ama wei ɩ́ yɔɣɔta Feesuɣu Naŋŋtʋ tɔɔ kɛ́ ɩsaɣatʋ, pʋntʋ kaa na suulu, paa saŋa, paa cele. 33Tʋɣʋ ɩ́ lʋləɣɩ pee kʋpana kɛ pa tɔŋ sɩ kʋ kɛ́ tʋɣʋ kʋpaŋkʋ. Na tʋɣʋ ɩ́ lʋləɣɩ pee asaɣɛɛ kɛ pa tɔŋ sɩ kʋ kɛ tʋɣʋ ɩsaɣaʋ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, tʋɣʋ lʋlʋɣʋ kiŋ kɛ pa nyəŋna-kʋ. 34Akala piya mɛ, ɩsənaɣa mɛ mpa ɩ́ kɛ́ asaɣaa tɔ ɩ́ ká pəsɩ na ɩ́ yɔɣɔtɩ tɔm kʋpantʋ? Pə taɣa pʋlʋ, ɩsəna yʋlʋ lotu taa tɔɔwa tɔ ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ yɔɣɔtaɣa hʋ́lə́ɣɩ́. 35Yʋlʋpaŋ kʋpantʋ lɩɩkəna tuu ɩ lotu taa kʋpantʋ kiŋ kɛ́. Ɩlɛna ɩsaɣaʋ ɩnɩ ɩ́lɛ́ ɩ ɩsaɣatʋ lɩɩna tuu ɩ lotu taa ɩsaɣatʋ kiŋ. 36Ma heeliɣi-mɛ sɩ Hʋʋlɛ wule paa pɔɔsɩ yəlaa na paa heelina pa maɣamaɣa pa nɔɔsɩ kɛ paa tɔmaɣa kpaɩ nyəŋka ŋka pa yɔɣɔta yem tɔ. 37Pə taɣa pʋlʋ, nyá yɔɣɔtaɣa taa kɛ́ paa nyəna sɩ nyá tɔm tewa yaa tə səpa. 38Ḿpʋ́ɣʋ́ Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlaa napəlɩ na Falisanaa napəlɩ pa tɔma Yesu sɩ: Tacaa, tə caa sɩ ń la-tʋɣʋ piti təmlɛ natəlɩ na tə́ ná. 39Tənaɣa Yesu tɔma-wɛ sɩ: Kʋfalaŋ yəlaa asaɣaa mpa paa tɛŋ Ɩsɔ na pa taa tɔ pa caa pá ná piti təmlɛ natəlɩ. Ɩlɛ pa kaa na natəlɩ, ye pə taɣa Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsʋlʋ Yonaasɩ nyəntɛ. 40Pə taɣa pʋlʋ, ɩsɩɩ Yonaasɩ caɣaʋ tinte sɔsɔɔlɛ lotu taa kɛ́ kʋyɛɛŋ tooso kɛ́ ilim na ahoo tɔ, mpʋ tɔtɔɣɔ Yʋlʋ Pəyaɣa má maa caɣa tɛtʋ tɛɛ kɛ́ kʋyɛɛŋ tooso kɛ ilim na ahoo. 41Ye pə tala Hʋʋlɛ wule Ninifi nyə́ma ká kʋ kʋfalaŋ yəlaa panɛ pa tɔm. Pə taɣa pʋlʋ, kʋyaŋku pɛlɛ pa nɩɩ Yonaasɩ waasʋ tɔ pa yela pa ɩsaɣatʋ kɛ kpakpaa kɛ́. Pəyele pʋlʋpʋ wɛ cənɛ na pə́ tɛɛ Yonaasɩ ɩnɩ. 42Na ye pə tala Hʋʋlɛ wule tɔtɔ, ilim mpətəŋ tɔɔ wulaʋ alʋ nyəŋ ká kʋ kʋfalaŋ yəlaa panɛ pa tɔm kɛ mpi pə tɔɔ ɩ́lɛ́ ɩ ka lɩɩna tuu tɛtʋ pooluŋ taa na ɩ́ kɔɔ sɩ ɩ nɩɩkɩ ɩsəna Salʋmɔŋ yɔɣɔtaɣana nyəm tɔ. Pə́cɔ́ pʋlʋpʋ wɛ cənɛ na pə́ tɛɛ Salʋmɔŋ təcaɣacaɣa. 43Waatʋ wei pá loowa ɩlɔɣɔʋ, wʋlaɣa taa kɛ́ ɩ cɔɔkɩ sɩ ɩ́ hɛɛsɩ. Ɩ laŋəɣɩ 44ɩlɛna ɩ́ taɣanɩ ɩ taa sɩ: Maa məlɩ təyaɣa ŋka ka taa ma lɩɩwa tɔɣɔ. Ɩ takɩ kɛlɛ ka taa, ɩlɛ ɩ ká maɣana pa hasa-kɛ na pá taɣanɩ pə tənaɣa teu, na nɔɣɔlʋ fɛɩ ka taa. 45Pəlɛ tɔ ɩ puki kɛ́ na ɩ́ caa alɔɣaa lɛlaa mpa pa kəla ɩnəɣɩ ɩsaɣatʋ tɔɣɔ tɔm naatosompɔɣɔlaɣa, na pá kɔɔ na pá caɣa təyaɣa ŋkɛ ka taa. Ɩlɛna lɔŋ nyəntʋ náá məlɩ na tə́ lá sana na nɔɔnɔɔ nyəntʋ. Ḿpʋ́ɣʋ́ pə wɛɛ na kʋfalaŋ yəlaa asaɣaa panɛ. 46Yesu tɔŋna samaa kɛ yɔɣɔtənaʋ kɛ mpʋ, ɩlɛ ɩ too na ɩ newaa apalaa nyə́ma pa talaa kɛlɛ, na pá səŋa awalɩ na pá caa pa yɔɣɔtəna-ɩ. 47Ḿpʋ́ɣʋ́ nɔɣɔlʋ tɛləsa Yesu sɩ: Nyá too na nyá newaa pa səŋna ntɛɣɛ awalɩ na pá caa pa yɔɣɔtəna-ŋ. 48Tənaɣa Yesu nɔɣɔ təkpaʋ sɩ: Aweɣe ma too, na mpaɣa ma newaa ye? 49Ɩlɛna Yesu hʋ́lɩ́ ɩ ɩfalaa kɛ niŋ na ɩ tɔ sɩ: Ɩɩ naa ma too na ma newaa ntɔ. 50Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, mpa pa lakɩ mpi ma Caa wei ɩ wɛ ɩsɔtaa tɔ ɩ caakɩ tɔ, mpɛɣɛlɛ ma newaa na ma toonaa.


text: 1Biisi, ma kɩ tɩŋ ma kuwoma abee ma nɩmma nyʋwa. Beewɩya Wɩɩsɩ ŋmanɩɩ tɩyaŋ, ɛɛ yaa wɩɩ aa maga dɩ ma kɩ yaa rɛ. 2Wɩɩsɩ mɩrɩsɩ hʋ tɩyaŋ, mɩra hʋ aa baa "Kɩ tɩya ɩ kuwo abee ɩ naa gyɩrɩma", ʋ rɛ yaa laasɩya mɩra hʋ ba aa wee nyʋwa a baa dɩ wɩwelii kɩdɩgɩ we ʋ tɩŋɩɩ tɩyaŋ. 3Nyʋwa hʋ ʋ aa wee rɛ yaa dɩ ɩ rɛ aa tɩya ɩ kuwo bee ɩ naa gyɩrɩma ɩ wɩkanɩya buloŋ sɩ kɩ vala weliŋ, ka dɩ ɩ kaŋ mɩɩbodolii mɛ dʋnɩya no tɩyaŋ. 4Mamaa kuwoma, ma ta kaŋ ma biisi lɔgɩlɩɩ, dɩ ba baaŋ kɩ sii. Amɛ ma kɩ deŋ ba weliŋ, a kɩ daga ba weliŋ dɩ ba gyɩŋ Wɩɩsɩ ŋmanɩɩ a kɩ tɩŋa. 5Ma nala hʋ aa yaa yosi, ma kɩ tɩŋ ma tɩmma nyʋwa dʋnɩya no tɩyaŋ. Ma kɩ fa ba a kɩ tɩya ba gyɩrɩma, a kɩ tɩŋ ba abee tɩdɩgɩ anɩɩ gɛɛ ma aa sɩ tɩŋ Krisita. 6Ma ta kuu ma tɩmma aa sɩŋ kɩ deŋ ma wɩya, koo ma aa kyɛ dɩ ma yaa laa gyaaŋbiye dʋŋ wɩya a kɩ tɩŋ ba nyʋwa. Amɛ, akuu ma aa yaa Krisita yosi wɩya, ma kɩ tɩŋ Wɩɩsɩ kyɛrɩ abee ma tɩsɩ buloŋ. 7Ma ko kɩ tʋŋ tʋma mɛ, ma kɩ tɩma abee ma hakɩla aŋ kpa ʋ anɩɩ Krisita rɛ ma tʋma kɩ tɩya, nihuwobisi daa. 8Beewɩya ma gyɩma nɩɩ dɩ nal lɛ yaa wɩwelii, á Tɩɩna Wɩɩsɩ aa tun-ʋ wɩwelii hʋ tuno rɛ dɩ tɩɩna yaa yoŋ koo ʋ bɩ yaa yoŋ. 9Ma nala hʋ aa kaŋ yosi, ɛɛ tɩɩ rɛ ʋ maga dɩ ma mɛ kaŋ ba weliŋ, a ta kɩ fugisi ba. Beewɩya ma gyɩma anɩɩ ma beel-ba buloŋ tɩɩna yaa kɩdɩgɩ rɛ a we wɩɩsɩbee tɩyaŋ. Á buloŋ yaa kɩdɩgɩ rɛ ʋ lee. Ʋ bee lugisi nala. 10Wɩya hʋ ŋ aa basɩ, ba kateŋse rɛ nyɛ: Ma aa yaa Wɩɩsɩ nala wɩya, ma leŋ dɩ ʋ debal hʋ we ma tɩyaŋ dɩ ma sɩŋ weliŋ. 11Ma paa bayuwo kɩna hʋ Wɩɩsɩ aa kpaa tɩya ma buloŋ nyʋgɩlɩ anɩɩ bayuwol. Ɛɛ rɛ ma sɩ wuwo pɔ ma tɩɩ dɩ Sɩtaanɩ ta wuwo kpa ʋ dawarɩ ŋmaŋsɩ a mʋrɩ ma. 12Beewɩya á bee nihuwobisi daa aa kaa. Amɛ á bee kɩbɔmɔ hʋ á aa bee na, ka ba kaŋ dee a kɩ deŋ leye, abee vʋgɩduwoni hʋ aa we gyɩnaŋ bilhuu no tɩyaŋ, á beel-ba rɛ aa kaa. 13Ɛɛwɩya, ma paa ma bayuwo kɩna hʋ buloŋ Wɩɩsɩ aa kpaa tɩya ma a nyʋgɩlɩ. Dɩ kyɛɛ hʋ buloŋ Sɩtaanɩ aa sɩ kpa kpanɩma kyem-ma rɛ ko puu ma, ma sɩ sɩŋ pɔ, a yuwo lɩɩ, ka dɩ mamaa rɛ yaŋ ko yuwo lɩɩ gɛɛ mʋ teŋ, ma ha sɩ sɩŋ ma lɩsɩnɩɩ. 14Ɛɛwɩya, ma sɩŋ kpaŋkpaŋ, a leŋ dɩ wɩtɩɩ hʋ ma aa kana bee Wɩɩsɩ vʋwa ma tɩŋsɩ anɩɩ tɛpɩɩŋbii, a leŋ dɩ ma tɩpʋlʋŋ kɩɩ gɛɛ anɩɩ hɔgɩ a tɔ ma bembiye, 15a leŋ dɩ siri hʋ ma aa yaa saŋa buloŋ dɩ ma basɩ Wɩɩsɩ wɩweliye hʋ aa kaŋ fɩyɛlʋʋ wɩya tɩya nala kɩɩ gɛɛ anɩɩ ma naatɔbɔ ma aa tʋwa. 16Ba buloŋ hal tɩyaŋ, ma ha leŋ dɩ ma Wɩɩsɩ laadii kɩɩ gɛɛ anɩɩ hɔgɩgyalɩɩ ma aa kaŋ geesi tɔ ma sɩya dɩɩlaŋ. Ʋ rɛ ma sɩ wuwo kpa a kyeŋ laa Sɩtaanɩ hama hʋ aa kyol diŋ hʋ buloŋ dɩ ba dɩsɩ. 17Ma kpa Wɩɩsɩ laatayɩ hʋ ma aa kana a kyigi tɔ ma nyuni anɩɩ hɔgɩ-nyupugi, ka dɩ ma kolo Wɩɩsɩ wɩbii hʋ mɛ Wiyesi Welii hʋ aa daga ma anɩɩ takoobii. 18Ma kɩ kyʋwalɩ Wɩɩsɩ saŋa buloŋ, wɩɩ buloŋ tɩyaŋ, Wiyesi Welii hʋ dee tɩyaŋ. Wɩɩ no wɩya, ma ta kaŋ kɩ yaa kyɔɔ. Ma sʋla Wɩɩsɩ kɩ tɩya Wɩɩsɩ nala buloŋ saŋa buloŋ. 19Ma sʋla Wɩɩsɩ kɩ tɩya ŋ mɛ saŋa buloŋ anɩɩ dɩ ŋ ko suri ŋ nyʋwa buloŋ, dɩ Wɩɩsɩ daga ŋ wɩɩ hʋ ʋ aa kyɛ dɩ ŋ basɩ, a leŋ dɩ ŋ ta fáá nal buloŋ sɩɩ, ka dɩ ŋ basɩ wɩɩ hʋ abee nyuduwo dɩ nala wuwo gyɩŋ wɩɩ hʋ fa aa yaa wɩfaŋɩɩ Yesu Krisita wɩweliye hʋ tɩyaŋ. 20Wɩɩ no wɩya rɛ tɩŋ ŋ laa Krisita naasɩ sɩŋ, haalɩ ba kana ŋ tɔ dɩyaŋ gɛɛ wɩya. Ma sʋla Wɩɩsɩ kɩ tɩya ŋ, dɩ ʋ tɩya ŋ nyuduwo dɩ ŋ wuwo basɩ Krisita wɩweliye hʋ anɩɩ gɛɛ ŋ aa maga dɩ ŋ basɩ ba. 21Á nɩɩnabiibaal Takikusi aa yaa nal wɩya á buloŋ aa kyo, a bɩl yaa nal aa kaŋ wɩtɩɩ mɛ á Tɩɩna tʋma hʋ tɩyaŋ, ʋ rɛ sɩ ko basɩ ba aa maga gɛɛ buloŋ ŋ tɩyaŋ daha a tɩya ma, a leŋ dɩ ma gyɩŋ gɛɛ ŋ hɔnɩɩ aa kɩya. 22Ɛɛ rɛ tɩŋ ŋ kɩ tɩma ʋ ma lee, dɩ ʋ ko leŋ dɩ ma gyɩŋ gɛɛ á buloŋ hɔnɩɩ aa kɩya daha tɩyaŋ, ka dɩ ʋ leŋ dɩ ma tenni polli. 23Á kuwo Wɩɩsɩ abee á Tɩɩna Yesu Krisita sɩ leŋ dɩ á nɩmmabalɩya hʋ buloŋ aa laa Yesu wɩya di hɔŋ abee laaŋfɩya, a kyo dɔmɔŋ, a laa Wɩɩsɩ di weliŋ mɛ. 24Á Tɩɩna Wɩɩsɩ sɩ kpa ʋ bɔnyɛ daga nala hʋ buloŋ aa kyo á Tɩɩna Yesu Krisita abee kyori hʋ aa bɩ kaŋ tenii.


text: 1Yeezuu k'a meerbaarɔ nɔɔn duro ba haay bɩ, a a hɩ a karɩndanyɩnɔ wɔɔ m, a ʋ: "Awɔɔ dɔ a ʋ pakkɩ cibsa n zizer. 2N Gʋaanyɩ bɩ nyasʋrɛ, n n a zɛ gɔdarkʋra ma." 3A m naa, wosocɛmannɩbənno jɩtannɔ, kan kʋ bɩ gʋɔɔgusinno wɔɔ kɩ n a so kʋ ma wosocɛmannɩbər jɩtaarɛ Kayiifʋ har ʋ. 4Ŋ n kʋ ma k'a Yeezuu nyasʋ hɔɔnkarɛ m, a zɛ gər. 5Ŋ n'a hɩrɛ, ŋ ʋ: "Ʋ b'a nyasʋ cibsa bɩ bire ʋ y, kʋ m bɛɛ zɛkʋma nyɩntam zamaa bɩ bire ʋ." 6Yeezuu k'a ta Sɩmɔɔn kʋ n n'a birm kusimə bɩ har ʋ, Betanii ʋ bɩ, 7Yeezuu k'a nyɩnta an nɩ hɔ bɩm bɩ, lʋ n a zɔ ma tidəər k'a lɛ n kʋsɩ m albatɩr jaa gedre ʋ, an a burgu Yeezuu mim la. 8Karɩndanyɩnɔ wɔɔ kʋ ŋ naa yɩ bɩ, ŋ nɔ n yɩ y, ŋn'a hɩrɛ, ŋ ʋ: "Bɔ noonkahɔma n naa? 9N y'a da ma, n nɩ tidəər naa do hɛɛ busoo gʋta ma, n n a ka ŋʋazannɔ ʋ." 10Yeezuu k'a a dɔ a ʋ, ŋ yɩ meer barɛ ncɩnaaʋ bɩ, a a hɩ ŋ nɩ, a ʋ: "Bɔ m, awɔɔ nɩ lʋ naa do heer kɔrɛ? Zibəə mɩŋŋa a a ba mɔɔ m naa. 11Ŋʋazannɔ gɔɔtarɛ ŋnɩ bɩr kan awɔɔ kɩ tee•••, bɩ mɔɔ ba kan awɔɔ kɩ tee••• y. 12Tidəər naa do k'a a burgu mɔɔ ra naa, mɔɔ gər birle a a banka. 13Sɩra mɔɔ n'a hɩrɛ awɔɔ m, lɛɛ haay kʋ gʋɔɔ n nɩ lemim nyɩnta naa do dɩndaŋ ʋ durnya lɛɛ haay ʋ bɩ, ŋ lʋ naa do zi k'a a ba bɩ tɔ darɛ a nɔ ʋ, ŋn'a dɩnda." 14Bɩ kur bɩ, Zidas Iskarɩyɔtɩ karɩndanyɩnɔ bueerehɩɩyɔɔ wɔɔ gʋaa deem bɩ ta wosocɛmannɩbənno jɩtannɔ wɔɔ zi. 15A n aa a hɩ ŋ nɩ, a ʋ, awɔɔ: "Bɔ hɔ awɔɔ n n'a kam mɔɔ ʋ, kʋ mɔɔ Yeezuu nyasʋ m a ka a ʋ?" Brɔɔ n wanzurfu busooyaa lɛ sa bukərku, ŋn'a ka ʋ. 16Dɔmɩm bɩ do tɛkka ʋ, Zidas y'a kam toore mɩŋŋa ma k'a Yeezuu nyasʋ a ka ŋ ʋ. 17Bur kʋ n nɩ nyʋnyɔɔ da ʋ cibsa lɛɛkarɛ dɔmɩm ma bɩ, karɩndanyɩnɔ wɔɔ bʋr Yeezuu zi, ŋn'a lar, ŋ ʋ: "Ɩbɩɩ lɛ n taa kʋ aa pakkɩ hɔbɩrɛ banka lɛɛ kara ʋ ɩbɩɩ minto?" 18Yeezuu n a nyɩ bɔ ŋ nʋ, a ʋ: "K'a ta kʋnɔ ʋ b'ʋ niŋŋəzaa naa zi, a hɩ m, a ʋ: Karɩnsaamba ʋ, mɔɔ dɔmɩm a zɔ, ɩbɩɩ har mɔɔ n nɩ pakkɩ bɩ bɩŋ ʋ kan ŋ karɩndanyɩnɔ kɩ." 19Karɩndanyɩnɔ wɔɔ hɔ kʋ Yeezuu a hɩ ŋ nɩ bɩ ba, ŋnɩ pakkɩ hɔbɩrɛ bɩ banka. 20Yirbəə k'a da bɩ, Yeezuu nyɩnta k'a hɔ bɩ kan bueerehɩɩyɔɔ wɔɔ kɩ. 21Hɔbɩrɛ bɩ kʋ ŋ n'a bɩm bɩ, Yeezuu n a hɩ, a ʋ: "Sɩra mɔɔ n'a hɩrɛ awɔɔ m, awɔɔ gʋaa deem mɔɔ nyasʋrɛ, an mɔɔ ka." 22Karɩndanyɩnɔ wɔɔ heer n a zar, ŋn'ɩ laaka dam han deem-deem, ŋ ʋ: "Yɩ a nawʋm mɔɔ ra, Zuuba?" 23Yeezuu n a nyɩ bɔ ʋ, a ʋ: "Gʋaa k'a a wɔ nyɔɔ laaga b'ʋ kan mɔɔ kɩ, bɩ m. 24Gʋaanyɩ bɩ garɛ amba hɔ kʋ ŋ y'a gʋrsɩra ba a tɔ ma bɩ m, bɩ gʋaa k'a nɩ Gʋaanyɩ bɩ nyasʋm k'a ka bɩ kʋsɩ yɩrɛ. Kʋ gʋaa bɩ do ɩ nɩ yɩ, a jɩra m." 25Zidas k'a nɩ zɛm b'a nyasʋ an a ka bɩ n a lar, a ʋ: "Mɔɔ m gɛɛ karɩnsaamba?" Yeezuu n a nyɩ bɔ ʋ, a ʋ: "Ɩbɩɩ y'a hɩ ɩ zi m." 26Hɔbɩrɛ bɩ kʋ ŋ n'a bɩm bɩ, Yeezuu bur sa an barka da Woso m, an a zɩnzɛ ra, an bɔkarɛ an a ka a karɩndanyɩnɔ wɔɔ ʋ, an a hɩ ŋ nɩ, a ʋ: "K'a si a bɩ, naa do naa mɔɔ mɛ m." 27Bɩ kur bɩ, an hɔmire sa, an barka da Woso m, an bɔkarɛ an a ka a karɩndanyɩnɔ wɔɔ ʋ, an a hɩ, a ʋ: "Awɔɔ haay k'a mi. 28Bala, mɔɔ ma n naa, gʋaasɩbabaa ma m, an a lo gʋɔɔ ciiro minto, mimbʋnyaarɔ sugur yɩrɛ minto. 29A hɩ mɔɔ nawʋrɛ awɔɔ m, mɔɔ bɩ m yarɛ m dɩvɛn daa mi dʋntɔ y, an ta an dɔmɩm kʋ mɔɔ n a mim kan awɔɔ kɩ m Zɩ cirbəə nɔ ʋ bɩ ku." 30Kʋ ŋ cibsa bɩ laarɔ lɔ ŋn'a nya bɩ, ŋ y'a hʋr ŋnɩ ta Oliviyee ci ra. 31Bɩ kur bɩ, Yeezuu a hɩ a karɩndanyɩnɔ wɔɔ m, a ʋ: "Gum naa do ʋ bala, awɔɔ haay y'a sɩrakarɛ tom mɔɔ minto, bala, n y'a gʋrsɩra ba Wosoci nɔ ʋ, n ʋ: 'Mɔɔ seero dundor bɩ zɛm, seero wɔɔ n hɩsɩga da.' 32Bɩ kʋ mɔɔ bɩ m mɩm bɔ ʋ, mɔɔ lɛɛkarɛ awɔɔ lɛɛ Galilee ʋ." 33Pɩyɛɛr n meerbaa bɩ sa, an a hɩ m, a ʋ: "Baa kʋ nawɔnnɔ haay a sɩrakarɛ to, mɔɔ bɩ m sɩrakarɛ tore y." 34Yeezuu n a nyɩ bɔ ʋ, a ʋ: "Sɩra mɔɔ n'a hɩrɛ ɩbɩɩ m: Gum naa do ʋ bala, an lɛɛ ka koo baadarɛ m, ɩbɩɩ bɩsɩ kam mɔɔ ma gallɛm kaakʋ ɩ ʋ, ɩ n mɔɔ dɔ y." 35Pɩyɛɛr n a hɩ m, a ʋ: "Baa kʋ ga mɔɔ nawʋm kan ɩbɩɩ kɩ, bɩ m. Mɔɔ bɩ bɩsɩ karɛ ɩbɩɩ ma y." A muno wɔɔ haay n a hɩ maam sɔ. 36Bɩ kur bɩ, Yeezuu ta kan a karɩndanyɩnɔ wɔɔ kɩ lɛɛ kʋ n n'a birm Gɛtsemanee ʋ b'ʋ, an a hɩ ŋ nɩ, a ʋ: "K'a nyɩnta naa ʋ, kʋ m aa yaa da lɛɛ naa do ʋ kʋ m bʋr." 37A n Pɩyɛɛr gaa kan Zebedee nyɩnɔ hɩɩyɔɔ wɔɔ kɩ. Heerzar kan dabɔʋ kɩ gasʋ ʋ. 38A n a hɩ ŋ nɩ, a ʋ: "Mɔɔ heer a zar an a zɔ zɛ ma, k'a gɔɔta naa ʋ, a bɩ hinceem ba y." 39A n ta lɛɛ poore, an a do an a meer ku tara ma, an nɩ yaa darɛ, an n'a hɩrɛ, a ʋ: "M Zɩ, kʋ fɩryɩrɛ naa do y'a dam ma an a gʋ mɔɔ ma, k'ɩ gʋ m ma. Kan naa kɩ haay ɩ bɩ mɔɔ hɔɔnhɔ ba y, ɩ hɔɔnhɔ ba." 40A n a wusigə, an bʋr karɩndanyɩnɔ kaakʋrɔ wɔɔ zi, a bɩ dɩga a ŋ hinceem ba. A n a hɩ Pɩyɛɛr m, a ʋ: "Ncɩnaaʋ bɩ, awɔɔ n a da a mɩŋŋa ma a jɩm wakatɩ deem nɔ ʋ tɔkkɛ kan mɔɔ kɩ y! 41K'a yaa da, a bɩ hinceem ba y, a yaa n a do makra nɔ ʋ. Gʋaa heer lɛ taa, b'a mɛsim paŋŋa ba ʋ y." 42A n a ya, an a bɔ a hɩɩya hɔ ma, an yaa da, a ʋ: "M Zɩ, kʋ pakra m kʋ fɩryɩrɛ naa do n mɔɔ yɩ, k'an yɩ maam, k'ɩ hɔɔnhɔ n kʋ yɩ." 43A n a ya, an a bɔ an bʋr karɩndanyɩnɔ wɔɔ zi, an bɩ ŋ yɩ ŋn'ɩ hinceem barɛ, hinceem k'a nɩ ŋ zɛm bɩ minto m. 44Yeezuu n a ya, an a gʋ ŋ ma a kaakʋ hɔ ma, an aa so a yaadarɛ bɩ ra. 45A n a bɔ an bʋr karɩndanyɩnɔ wɔɔ zi, an a hɩ ŋ nɩ, a ʋ: "Awɔɔ gɔɔta an nɩ hinceem bam, an nɩ hoon sim na? K'a dɩga a wakatɩ a ku, n Gʋaanyɩ bɩ nyasʋrɛ, n n a ka mimbʋnyaabənno ʋ. 46K'a wuti! K'ʋ ʋ hʋr! Gʋaa k'a nɩ mɔɔ nyasʋm k'a mɔɔ ka bɩ lee ku." 47K'a gɔɔta an nɩ meer bam bɩ, karɩndanyɩnɔ bueerehɩɩyɔɔ wɔɔ gʋaa deem Zidas bɩ lee ku. Bʋr a ʋ kan zamaa cir gʋta kɩ, ŋn'ɩ kargʋrɔ m kan bənkənno kɩ. Wosocɛmannɩbənno jɩtannɔ kan zɩɩfʋrɔ gʋɔɔgusinno wɔɔ kɩ yɩ ŋ nyɔɔ. 48Zidas bɩ lɛɛ ka an hɔ k'a n'a bam ŋnɩ Yeezuu dɔ ŋn'a nyasʋ bɩ makra hɩnka ŋ nɩ, a ʋ: "Gʋaa kʋ mɔɔ n nɩ yaa dam nɩ kan daʋrɛ kɩ bɩ, gʋaa bɩ do m, k'a nyasʋ." 49Zidas n a zɔ Yeezuu ma lɛɛm, an a hɩ m, a ʋ: "Karɩnsaamba, mɔɔ ɩ yaa darɛ ɩbɩɩ m!" A n bɔkarɛ, an yaa da m. 50Yeezuu n a hɩ m, a ʋ: "M gʋaasɩba, hɔ k'ɩ bʋr, kɩ b'a ba bɩ ba." A m naa, gʋɔɔ wɔɔ n a zɔ Yeezuu ma, ŋn'a nyasʋ. 51Bɩ, gʋɔɔ kʋ ŋ nɩ kan Yeezuu kɩ rɔ wɔɔ gʋaa deem a kargʋ gaa ʋ, an wosocɛmannɩbər jɩtaarɛ bɩ zibəənyɩ deem sakʋ, an a tʋr gʋ ma. 52Yeezuu n a hɩ m, a ʋ: "Ɩ kargʋ bɩ du a caan ʋ, bala, gʋaa niŋŋə k'a nɩ yar bam kargʋ m bɩ, kargʋ n n'a zɛm gər. 53Ɩbɩɩ n a dɔ ɩ ʋ, mɔɔ n da ma, m m Zɩ bir, an malɛɛkarɔ tisi bam hɔka-hɔka nyɔɔ mɔɔ m lɛɛm na? 54Bɩ k'a yɩ ncɩnaaʋ, Wosoci bɩ meerbaa y'a bam lɔ, an kʋ yɩ? Bala, a a hɩ, a ʋ: Pakra m k'an yɩ ncɩnaaʋ." 55Yeezuu n a ya, an a hɩ gʋaa cir bɩ m, a ʋ: "Bʋr awɔɔ ʋ kargʋrɔ m kan bannɔ kɩ k'a bɩ mɔɔ nyasʋ, ɩ ʋ, dazaamazaa m mɔɔ nɩ! Mɔɔ nyɩnta Wosocɛ ʋ b'ʋ dɔmɩm haay, m nɩ hɔ dɩndam, b'awɔɔ n mɔɔ nyasʋ y. 56Bɩ naa do haay naa, ba a ʋ kʋ wosolɛsinnɩsorazannɔ wɔɔ meerbaarɔ kʋ ŋ nɩ Wosoci b'ʋ rɔ wɔɔ n kʋ yɩ." A m naa, karɩndanyɩnɔ wɔɔ haay n a si, ŋn'a bɔ Yeezuu ʋ. 57Gʋɔɔ kʋ ŋ Yeezuu nyasʋ rɔ wɔɔ ta m wosocɛmannɩbər jɩtaarɛ Kayiifʋ har ʋ. Lɛɛ bɩ do wosocikarɩnsaambɔɔ wɔɔ a so kʋ ma ʋ, kan gʋɔɔgusinno wɔɔ kɩ. 58Pɩyɛɛr n zu Yeezuu jɛ ʋ laatʋ, an ta an aa lee ku wosocɛmannɩbər jɩtaarɛ bɩ har ʋ. A n gasʋ har b'ʋ, an aa nyɩnta kan hallɛdɔmazannɔ wɔɔ kɩ, k'a dɩga mim bɩ nyambʋrlɛ ma. 59Wosocɛmannɩbənno jɩtannɔ wɔɔ kan dʋdɔkənno wɔɔ haay kɩ y'a kam mim ma k'a ka Yeezuu ra, k'a ku a dʋdɔ yar, a ka kʋ n n a zɛ gər. 60Bɩ, ŋ bɩr mim yɩrɛ y, baa kʋ gʋɔɔ bʋr gʋta ŋnɩ ŋʋaar ba k'a ka ra bɩ, ŋ n a da ma, ŋnɩ hɔsɩ yɩ k'a ka ra y. Gʋɔɔ hɩɩyɔɔ ɩ bɔkarɛ ŋnɩ bʋr. 61Ŋ n a hɩ, ŋ ʋ: "Gʋaa naa do a hɩ, a ʋ: Mɔɔ m da ma, m Wosocɛ bɩ wurgə, m m ya, m a dɔ dɔmɩm kaakʋ nɔ ʋ." 62Wosocɛmannɩbər jɩtaarɛ bɩ n wuti, an a hɩ Yeezuu m, a ʋ: "Ɩbɩɩ bɩr a nyɩ bɔŋ ʋ ra? Bɔ mim gʋɔɔ nɔɔn duro n a hɩrɛ ɩbɩɩ minto na?" 63Bɩ, Yeezuu bɩr hɔsɩ hɩrɛ y. Wosocɛmannɩbər jɩtaarɛ bɩ n a ya, an lɛ ka ʋ, a ʋ: "Ɩ wer si Woso k'an mɩsɩr bɩ tɔ ma, sɩra hɩ wɔɔ m, ɩbɩɩ m Krista Woso Nyɩ bɩ gɛ?" 64Yeezuu n a nyɩ bɔ nʋ, a ʋ: "Ɩbɩɩ n'a hɩrɛ, bɩ mɔɔ y'a hɩrɛ awɔɔ m, an a sɩŋŋɩda sa naa ma kɛɛrɛ bɩ, awɔɔ Gʋaanyɩ bɩ yɩrɛ an nyɩnta Woso paŋŋazaa bɩ bɩsɩ ra, awɔɔ y'a yɩm sɔ, an bɩr zɛm warkʋ mim ʋ." 65A m naa, wosocɛmannɩbər jɩtaarɛ bɩ nɔ n ma ʋ, an a huuro kɩnkaansʋ, an a hɩ, a ʋ: "Woso sʋnsɔ a a wʋ, kasɛtɩzannɔ zibəə a ya an ta wɔɔ ma ra? Awɔɔ Woso sʋnsɔ k'a wʋ bɩ ma. 66Awɔɔ y'a hɔɔn dam lɔ kɛɛrɛ?" Ŋ n a nyɩ bɔ ʋ, ŋ ʋ: "A a ga zɛ m." 67Ŋ n lihi da a meer ma, ŋn'a wɔrɔ hunhuŋŋu ŋn'a zɛrɛ, gɔsɩnnɔ n n'a wɔ tɩntam lɛ, ŋn'a hɩrɛ, ŋ ʋ: 68"Wosolɛsinnɩsorazaa zi ba, ɩ hɩ wɔɔ m, Krista, nka y'ɩ zɛ?" 69Kʋ Pɩyɛɛr nɩ nyɩntam tɩnsara b'ʋ bɩ, wosocɛmannɩbər jɩtaarɛ bɩ zibəənyɩlʋrɔ wɔɔ gʋaa deem a zɔ ma, an a hɩ m, a ʋ: "Ɩbɩɩ ɩ kan Galilee gʋaa Yeezuu bɩ kɩ sɔ!" 70Pɩyɛɛr n bɩsɩ ka gʋaa haay lɛɛ, an n'a hɩrɛ, a ʋ: "Mɔɔ n hɔ k'ɩbɩɩ ʋ k'ɩ hɩ naa jɩ dɔ y." 71A n a hʋr b'ʋ, an nɩ tam har bɩ lɛ ma, zibəənyɩlʋ vanta n a yɩ, an a hɩ gʋɔɔ kʋ ŋ nɩ b'ʋ rɔ wɔɔ m, a ʋ: "Gʋaa naa do nyɩnta kan Nazarɛtɩ Yeezuu bɩ kɩ." 72Pɩyɛɛr n a ya, an bɩsɩ ka Yeezuu ma, an n'a hɩrɛ, a ʋ: "Mɔɔ m wer si, mɔɔ n gʋaa naa do dɔ y." 73Kʋ maasɩrɛ ba poore bɩ, gʋɔɔ kʋ ŋ nɩ b'ʋ rɔ wɔɔ a zɔ Pɩyɛɛr ma, ŋn'a hɩ m, ŋ ʋ: "Kʋ sɩra m, ŋ gʋaa n'ɩbɩɩ m sɔ, ɩbɩɩ meerbaa y'ɩ tojɩ hɩnkarɛ." 74Pɩyɛɛr n a sɩŋŋɩda ba, an n'a wer sim, an n'a tarɛ a rɛ, a ʋ: "Mɔɔ n gʋaa naa do dɔ y!" Lɛɛm bɩ, koo n baa da. 75Pɩyɛɛr n mim kʋ Yeezuu a hɩ m bɩ tɔ da a nɔ ʋ: "Ɩbɩɩ bɩsɩ kam mɔɔ ma gallɛm kaakʋ koo n bɔkarɛ, an baa da." A n bɔ, an nɩ nyi kam kan heer zar gʋta kɩ.