text: 1Kyɛwiyesii hʋ kyɛɛ kɩdɩgɩ, Yesu mʋ dɩ ʋ di kɩna Farasiima nɩhɩyawʋ kɩdɩgɩ dɩya tɩyaŋ. Ɛɛ rɛ nala hʋ buloŋ gyɩ aa we doŋ lɩɩ sɩya pɔ ʋ tɩyaŋ, a kɩ deŋ dɩ ba na wɩɩ hʋ ʋ aa sɩ yaa. 2Dɩ baal kɩdɩgɩ naasɩ bee ʋ nosi buloŋ aa pʋʋsa mɛ gyɩ we doŋ. Ɛɛ rɛ ʋ sii kpa mʋ Yesu lee. 3Doŋ nɛ Yesu pɩyɛsɩ Wɩɩsɩ Teŋ dɩdagɩla abee Farasiima hʋ a baa, "Wɩɩsɩ mɩrɩsɩ hʋ tɩya ŋmanɩɩ dɩ á kɩ tɩɩbɩ nala Kyɛwiyesii hʋ kyɛɛ koo gɛɛ ŋmanɩɩ tuwo?" 4Ba buloŋ tallɩ ba nyʋʋsɩ. Ɛɛ rɛ Yesu kaŋ baal hʋ, a tɩɩbɩ ʋ aŋ leŋ ʋ mʋ dɩya. 5Ɛɛ rɛ ʋ bɩl pɩyɛsɩ ba a baa, "Ma kɩbee biye koo ʋ nʋhʋ rɛ sɩ tele kɔlʋŋ tɩyaŋ Kyɛwiyesii hʋ kyɛɛ, dɩ ʋ tɩɩna vɩya ʋ lɩyɩ?" 6Ʋ aa basɩ nyɛ, ba kɩdɩgɩ buloŋ bɩ wuwo laa wɩɩ basɩ. 7Doŋ nɛ Yesu na dɩ nala hʋ ba aa yɩra ko gyʋʋ bagɩsɩ lɩɩ nɩbala lɩhɔnɩya a kɩ hɔŋ. Ɛɛ rɛ ʋ maga namaga no tɩya ba a baa, 8"Dɩ ba yɩrɩ ɩ dɩ ɩ ko laŋŋɩbal, ta laa sɩya mʋ bagɩsɩ lɩɩ nɩbal lɩhɔnɩɩ a hɔŋ. Kapuwo ba yɩrɩ nal mɛ aa te ɩ rɛ dɩ ʋ ko laŋŋʋʋ hʋ. 9Ɛɛwɩya, nal hʋ aa yɩrɩ ma sɩ wuwo ko basɩ tɩya ɩ a baa, 'Sii ka dɩ nal no hɔŋ ɩ lɩhɔnɩɩ hʋ.' Dɩ gɛɛ rɛ yaa, ɩ sɩ na dɩ ʋ yaa ɩ hɩɩsɩ, beewɩya, ɩ aa mɩɩgɩ ɩ mʋ hɔŋ nɩbiisi lɩhɔnɩɩ rɛ. 10Ɛɛwɩya, dɩ ba aa rɛ ko yɩrɩ ɩ dɩ ɩ ko laŋŋɩbal, dɩ ɩ ko mʋ, laasɩya mʋ hɔŋ nɩbiisi lɩhɔnɩɩ. Dɩ nal hʋ aa yɩrɩ ɩ hʋ rɛ ko na ɩ, ʋ sɩ basɩ tɩya ɩ a baa, 'Ŋ kyana, sii ko hɔŋ lɩhɔŋwelii no.' Dɩ ʋ rɛ yaa gɛɛ, ʋ tɩya ɩ yohuŋ nɛ gɛɛ nala hʋ buloŋ sɩya tɩyaŋ. 11Nal hʋ buloŋ aa gyigisi ʋ tɩɩ, Wɩɩsɩ sɩ kana ʋ hʋwɔlɩ. Nal hʋ mɛ aa kaŋ ʋ tɩɩ kɩ hʋwɔlɩ, Wɩɩsɩ sɩ kpa ʋ yohuŋ." 12Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya nal hʋ aa yɩrɩ ʋ dɩ ʋ ko di kɩdiiliye hʋ a baa, "Dɩ ɩ rɛ ko yaa kɩdiiliye, ta yɩrɩ ɩ kyaŋsɩ koo ɩ naabalɩya, koo ɩ lʋlla, koo ɩ dɔŋtɩŋsɩ kɩna tɩmma. Beewɩya ba mɛ sɩ wuwo maakyiye yɩrɩ ɩ dɩ ɩ ko di kɩdiiliye ba lee a tuŋ ɩ kyɩŋ. 13Dɩ ɩ ko baa ɩ yɩrɩ nala dɩ ba ko gbɩyalɩ gbɩyala, a di kɩdiiliye, yɩrɩ nyaaba abee gbarɩga abee nala naasɩ koo nosi aa sʋba abee nyʋlɩma buloŋ. 14Dɩ ɩ rɛ yaa gɛɛ, Wɩɩsɩ mɛ sɩ pɛ ɩ tɩyaŋ, beewɩya ba aa rɛ bɩ sɩ wuwo tuŋ ɩ kyɩŋ. Wɩɩsɩ sɩ tuŋ ɩ kyɩŋ kyɛɛ hʋ tɩpʋlʋŋ tɩmma aa sɩ sii sʋʋ tɩyaŋ." 15Yesu aa basɩ wɩɩ no, ɛɛ rɛ nala hʋ aa hɔŋ kɩ di kɩna hʋ kɩdɩgɩ basɩ tɩya ʋ a baa, "Nyusʋŋtɩmma rɛ yaa nala hʋ aa sɩ di kɩna Wɩɩsɩ koro hʋ tɩyaŋ." 16Ɛɛ rɛ Yesu maga namaga no a baa, "Baal kɩdɩgɩ rɛ gyɩ sii yɩrɩ laŋŋɩbal, a leŋ ba yaa kɩdiiliye su lee buloŋ. 17Kɩdiiliye hʋ gyɩ aa ko yaa siri, ʋ tɩŋ ʋ tʋŋtʋnna kɩdɩgɩ dɩ ʋ mʋ basɩ tɩya nala hʋ ʋ aa yɩra anɩɩ wɩɩ buloŋ yaa siri rɛ, dɩ ba kɩ ko. 18Ʋ aa mʋʋ yɩrɩ ba, ba buloŋ vɩya, ka kɩdɩgɩ buloŋ kɩ daga wɩɩ hʋ aa tɩŋ ʋ bɩ sɩ wuwo mʋ. Laa sɩya nal hʋ baa, 'Baga rɛ ŋ yɔbɔ a kɩ kyɛ dɩ ŋ mʋ na. Ɛɛwɩya, ŋ aa sʋla ɩ rɛ, ŋ bɩ sɩ wuwo ko.' 19Kɩdɩgɩ mɛ baa, 'Nɔpalɩya tʋŋnyʋwa bʋnɔŋ nɛ ŋ yɔbɔ a kɩ kyɛ dɩ ŋ kaŋ mʋ pala na. Ɛɛwɩya, sʋlɩɩ rɛ, ŋ mɛ bɩ sɩ wuwo ko.' 20Kɩdɩgɩ tɩɩna mɛ baa, 'Kyɛɛ no rɛ ŋ kpaa haaŋ. Ɛɛ wɩya ŋ mɛ bɩ sɩ wuwo ko.' 21Ɛɛ rɛ tʋŋtʋnnɩ hʋ mɩɩgɩ mʋ basɩ tɩya ʋ nɩhɩyawʋ hʋ. Ʋ aa nɩɩ gɛɛ, ʋ baaŋ sii kɩŋkaŋ. Ɛɛ rɛ ʋ bɩl basɩ tɩya ʋ a baa, 'Lɩɩ lagɩlagɩ, a mʋ ŋmaŋbala hʋ nyʋʋsɩ abee bee hʋ tɩyaŋ ŋmaŋbiisi buloŋ, a yɩrɩ nyaaba abee gbarɩga abee nyʋlɩma, abee nala hʋ naasɩ abee ba nosi aa sʋba buloŋ.' 22Lagɩlagɩ dɩ tʋŋtʋnnɩ hʋ lɩya rɛ, a yɩrɩ nala hʋ buloŋ ba ko gyʋʋ. Ka ʋ gyʋʋ basɩ tɩya ʋ nɩhɩyawʋ hʋ anɩɩ nala hʋ ko rɛ, dɩ amɛ lee ha kaa rɛ. 23Ɛɛ rɛ ʋ nɩhɩyawʋ hʋ bɩl basɩ tɩya ʋ a baa, 'Bɩl lɩɩ mʋ bagɩsɩ ŋmaŋsɩ abee bagɩsɩ hʋ tɩɩ, a yɩrɩ nala dɩ ba ko gyʋʋ, dɩ dɩya hʋ su.' 24Ŋ basɩ kɩ tɩya ma rɛ, nala hʋ ŋ aa laa sɩya yɩrɩ hʋ, ba kɩdɩgɩ buloŋ nyʋwa paalɩ bɩ sɩ dige kɩdiiliye no." 25Yesu bɩl aa lɩɩ kpa ŋmanɩɩ kɩ mʋ, nɩgyamaa sii paa tɩŋa ʋ hal. Nyɛ rɛ ʋ mɩɩgɩ basɩ tɩya ba a baa, 26"Dɩ nal buloŋ nɛ sɩ ko ŋ lee, see dɩ ʋ tɩɩna kyo ŋ a te gɛɛ ʋ aa kyo ʋ kuwo abee ʋ naa, abee ʋ haaŋ bee ʋ balɩya, abee ʋ naabalɩya abee ʋ tɩɩ. Dɩ gɛɛ daa, ʋ bɩ sɩ wuwo yaa ŋ hatɩnnɩ. 27Nal hʋ buloŋ aa bɩ kpaa ʋ tɩɩ daagarɩɩ baasɩ a kɩ tɩŋa ŋ hal, ʋ bɩ maga dɩ ʋ yaa ŋ hatɩnnɩ. 28Dɩ nal lɛ aa kyɛ dɩ ʋ saa dɩya, ʋ aa laa sɩya hɔŋ nɛ, a bɩɩnɩ na dɩ molbiye hʋ ʋ aa kana sɩ wuwo saa dɩya hʋ teŋ koo ba bɩ sɩ wuwo. 29Dɩ ʋ rɛ bɩ yaa gɛɛ, aŋ piili dɩya hʋ sayɩ, dɩ molbiye hʋ ko buwo dɩ ʋ bɩ saa dɩya hʋ teŋ, nala sɩ na wɩboriye hʋ ʋ aa yaa, a mʋma ʋ. 30Ba sɩ baa, 'Baal no piile dɩ ʋ saa dɩya rɛ aŋ bɩ wuwo saa teŋ.' 31Ɛɛ rɛ Yesu bɩl maga namaga kɩdɩgɩ a baa, 'Dɩ kuwori rɛ sii kaŋ nala tusi fi, a kɩ mʋ dɩ ʋ yuwo ʋ kuwori dɔŋtɩɩna, ka dɩ ʋ kuwori dɔŋtɩɩna hʋ mɛ kaŋ nala tusi mɔlɩya, see dɩ ʋ ha laa sɩya hɔŋ a bɩɩnɩ na dɩ ʋ sɩ wuwo yuwo di ʋ dɔŋtɩɩna hʋ koo ʋ bɩ sɩ wuwo yuwo di ʋ, ka dɩ ʋ na mʋ yuwo hʋ. 32Dɩ ʋ rɛ ko bɩɩnɩ na anɩɩ ʋ bɩ sɩ wuwo yuwo di ʋ kuwori dɔŋtɩɩna hʋ, see dɩ ʋ ta tɩŋdaala dɩ ba mʋ kyeŋ ʋ kuwori dɔŋtɩɩna hʋ libolii tɩyaŋ, a sʋla ʋ dɩ ʋ leŋ dɩ ba marɩ dɔmɔŋ.' 33Nyɛ rɛ Yesu yaŋ basɩ tɩya ba a baa, 'Ɛɛ tɩɩ rɛ, ma kɩdɩgɩ buloŋ bɩ sɩ wuwo yaa ŋ hatɩnnɩ, see dɩ ɩ vɩya kɩŋ buloŋ ɩ aa kana a ta."' 34"Yɩsɩ sʋma, amɛ dɩ ʋ sʋmɩŋ nɛ ko lɩɩ, ɩ bɩl bɩ sɩ wuwo yaa dɩ ʋ sʋma. 35Ɩ bɩl bɩ sɩ wuwo kpa ʋ we baga tɩyaŋ mɛ gba dɩ ʋ leŋ dɩ kɩna marɩ. See ɩ aa kpaa yuwo ta, beewɩya ʋ bɩl bɩ kaŋ tɔnɔ buloŋ. Nala hʋ aa kaŋ dɩgɩna, ma gyegili nɩɩ wɩya no weliŋ."


c: text/html

text: 1Mɩyaŋ Pɔɔl, nal hʋ ba aa kaŋ tɔ dɩyaŋ á Tɩɩna tʋma hʋ wɩya, ŋ aa sʋl ma nala hʋ Wɩɩsɩ aa yɩra rɛ dɩ ma leŋ dɩ ma mɩɩbol tɩyaŋ wɩyaalɩya buloŋ kpa ŋmanɩɩ hʋ Wɩɩsɩ aa daga ma saŋa hʋ ʋ aa yɩrɩ ma. 2Ma leŋ dɩ ma sɩya tuu taŋha, a kaŋ ma tɩɩ kɩ hʋwɔlɩ. Ma kaŋ kenyiri bee dɔmɔŋ a gyɩŋ kaŋ dɔmɔŋ weliŋ abee kyori. 3Ma yaa ma sɩfɩyaŋ buloŋ a leŋ dɩ fɩyɛlʋʋ hʋ aa kaŋ ma kɩ pɛ dɔmɔŋ leŋ dɩ ma marɩ kaŋ nyʋʋdɩgɩ hʋ Wɩɩsɩ Wiyesi Welii hʋ aa tɩya ma weliŋ. 4Wɩɩsɩ Wiyesi Welii hʋ aa we á buloŋ tɩyaŋ yaa kɩdɩgɩ rɛ. Ɛɛwɩya, á yaa kɩdɩgɩ rɛ. Ɛɛ tɩɩ rɛ Wɩɩsɩ yɩrɩ ma á kaŋ bayɩyɛldɩgɩ dʋŋ mɛ. 5Á buloŋ Tɩɩna yaa nɩdɩgɩ dʋŋ nɛ, wɩɩ hʋ á aa laa di mɛ yaa wɩdɩgɩ. Wɩɩkyʋwalnɩɩforidɩgɩ dʋŋ ma rɛ we doŋ. 6Wɩɩdɩgɩ dʋŋ nɛ we doŋ. Ʋ rɛ yaa á buloŋ Kuwo. Ʋ rɛ aa deŋ á buloŋ. Ʋ we á tɩsɩ tɩyaŋ nɛ a kaŋ ma kɩ tʋma. 7Krisita pɛɛ á kɩdɩgɩ buloŋ tɩyaŋ nɛ a kpa ʋ bɔnyɛ kɩna tɩya ma a maga gɛɛ ʋ aa kyo. 8Ɛɛ rɛ tɩŋ ba sabɩ Wɩɩsɩ teŋ logiŋ kɩdɩgɩ tɩyaŋ a baa, "Saŋa hʋ ʋ aa gyɩŋ mʋ wɩɩsɩnyuu, Ʋ gyɩ kasɩ nala hʋ ʋ aa yuwo di tɩŋa ʋ hal lɛ, aŋ kpa ʋ bɔnyɛ kɩna tɩya nala." 9Dɩ ba aa rɛ baa dɩ ʋ gyɩŋ wɩɩsɩnyuu, ɛɛ daga anɩɩ ʋ laasɩya lɩɩ wɩɩsɩnyuu ko tuu taŋha rɛ. 10Nal hʋ aa ko tuu taŋha, ʋ tɩɩ rɛ bɩl gyɩŋ wɩɩsɩnyuu gɛɛ, a parɩ leye hʋ aa we wɩɩsɩnyuu gyɩŋ mʋ, dɩ gɛɛ leŋ dɩ ʋ we lee buloŋ tɩyaŋ. 11Ʋ rɛ lɩɩ nala badɔmɔŋ a leŋ ba yaa kpambɩsɩ, a leŋ badɔmɔŋ mɛ yaa Wɩɩsɩ tɩŋdaala, a leŋ badɔmɔŋ mɛ gɔllɩ basɩ Wɩɩsɩ wɩya kɩ tɩya nala, ka badɔmɔŋ mɛ kɩ deŋ nala hʋ aa laa Yesu wɩya di nyuu aŋ kɩ daga ba. 12Ʋ kpaa bɔnyɛ kɩna no tɩya ma dɩ Wɩɩsɩ nala wuwo kɩ tʋŋ Wɩɩsɩ tʋma rɛ, a wuwo pɛ nala hʋ aa laa Yesu wɩya di buloŋ tɩyaŋ dɩ ba waa Krisita wɩya hʋ ba aa laa di tɩyaŋ weliŋ, 13a kaŋ mʋ pele saŋa hʋ á buloŋ aa sɩ yaa kɩdɩgɩ Krisita laadii tɩyaŋ, á gyɩŋ Wɩɩsɩ Biye hʋ ŋmaŋdɩgɩ tɩyaŋ, a yaa nala aa gyige Krisita tɩyaŋ aŋ kɩɩ ʋ á wɩɩ buloŋ tɩyaŋ. 14Ʋ gɛɛ tɩyaŋ, á bɩl bɩ sɩ kɩɩ gɛɛ anɩɩ haŋbiisi Wɩɩsɩ wɩya hʋ tɩyaŋ dɩ nala badɔmɔŋ wɩdagɩya kaŋ á hakɩllɩ gɔllɩ viisi kɩ baŋ anɩɩ puwo aa kaŋ nɩɩduworiboro gɔllɩ kɩ viisi nɩɩ tɩyaŋ gɛɛ. Nala no aa kpa dawarɩ rɛ a mʋrɩ nala ba laa wɩnyɩyɛl di anɩɩ wɩtɩɩ rɛ. 15Amɛ ʋ maga dɩ á kyo dɔmɔŋ nɛ a basɩ wɩtɩɩ kɩ tɩya dɔmɔŋ saŋa buloŋ. Dɩ ámaa rɛ aa yaa gɛɛ, á sɩ wuwo waa Wɩɩsɩ wɩya hʋ tɩyaŋ a ko kɩɩ Krisita tɩɩ aa kɩɩ gɛɛ. Beewɩya ʋ rɛ yaa á buloŋ nyuu. 16Ʋ rɛ aa deŋ teŋbii hʋ aa yaa ʋ nala buloŋ a leŋ ba buloŋ ko pɛ dɔmɔŋ a yaa teŋbidɩgɩ, a bɩl leŋ teŋbii hʋ polo abee ʋ likyosiye kana ʋ mal dɔmɔŋ. Ɛɛwɩya, dɩ teŋbii hʋ logimo buloŋ nɛ ko kɩ tʋma ba bʋwa, teŋbii hʋ buloŋ aa waa weliŋ nɛ, a marɩ kaŋ dee mɛ, akuu ʋ logimo buloŋ aa kyo dɔmɔŋ wɩya. 17Á Tɩɩna Wɩɩsɩ feŋ tɩyaŋ, ŋ aa kpaanɩ ma sɩfɩyaŋ, ma ta bɩl leŋ dɩ ma mɩɩbol wɩyaalɩya kɩɩ nala hʋ aa bɩ gyɩŋ Wɩɩsɩ. Ba tɩbɩɩna buloŋ yaa wɩtɔɔnɩ rɛ, 18ka ba hakɩllɩ mɛ ha we bilhuu tɩyaŋ. Ba bɩ kaŋ tol mɩɩbofalɩɩ hʋ aa lɩɩ Wɩɩsɩ lee tɩyaŋ, beewɩya ba bɩ gyɩŋ wɩɩ buloŋ akuu ba aa kaŋ faasɩŋ wɩya, aŋ bɩ vʋwa dɩ ba gyɩŋ wɩɩ buloŋ mɛ. 19Ba kpɩɩnɩ hɩɩsɩ gbaha rɛ beewɩya nɩlaaŋ-wɩya abee wɩbɔmɔ dʋŋ tɩyaŋ nɛ ba we, aŋ kpa bisiŋ wɩya iriŋ kɛ buloŋ yayɩ a bɩrɩmɩ babiibawɩɩ a bee kyɛ dɩ ba kpa ta. 20Amɛ ma kɛ, wɩya no daa ma gʋnnɩ Yesu Krisita wɩya hʋ tɩyaŋ. 21Ŋ gyɩma anɩɩ ba basɩ ʋ wɩya tɩya ma rɛ a daga ma wɩtɩɩ hʋ buloŋ aa we ʋ wɩya tɩyaŋ. 22Ɛɛwɩya, ma kpa gyogibɩnɩya hʋ ma fa aa kana buloŋ ta. Gyogo no rɛ fa tɩŋ ma fa kɩ yaa haŋ wɩya hʋ. Gyogibɩnɩya hʋ ma fa aa kana, ba fa leŋ ma hakɩllɩ we wɩya hʋ aa mʋrɩ ma, aŋ kɩ yalmɩ ma dʋŋ tɩyaŋ nɛ. 23Ma tɩsɩ bee ma hakɩllɩ buloŋ maga dɩ ba bɩrɩmɩ kɩfalɩya rɛ. 24Ma kpa ma gyogifalɩya hʋ laalɩ anɩɩ ɩ aa wuri gabɩnɩɩ ta aŋ kpa gafalɩɩ laalɩ gɛɛ. Wɩɩsɩ marɩ ma gyogifalɩɩ no ʋ kɩɩ ʋ rɛ a kaŋ wɩtɩɩ bee tɩpʋlʋŋ aŋ bɩ kaŋ bisiŋ buloŋ. 25Ɛɛwɩya, ma ta bɩl kɩ nyɩya wɩya. Ma leŋ dɩ nal buloŋ basɩ wɩtɩɩ a tɩya ʋ dɔŋtɩɩna, beewɩya á buloŋ yaa Krisita teŋbidɩgɩ hʋ logimo rɛ. 26Dɩ ɩ rɛ ko na baaŋ, ta leŋ dɩ baaŋ hʋ leŋ dɩ ɩ yaa wɩbɔŋ. Ta naa baaŋ gɛɛ dɩ wɩɩsɩ mʋ gyʋʋ. 27Ma ta leŋ dɩ Sɩtaanɩ na ŋmanɩɩ a mʋrɩ ma. 28Nal hʋ buloŋ fa aa yaa gaal, ʋ maga dɩ ʋ leŋ gaal lɛ, aŋ kyɛ tʋŋweliye kɩ tʋma, a wuwo na ʋ tɩɩ kɩkyɛɛlɩya, aŋ wuwo pɛ nyaaba mɛ tɩyaŋ. 29Ma ta leŋ dɩ wɩgyaga buloŋ lɩɩ ma nyʋwa tɩyaŋ. Amɛ ma leŋ dɩ ma wɩbasɩya buloŋ yaa wɩya aa fɩyɛlɩ nala bembiye ba wɩgyʋʋlɩya tɩyaŋ. Ɛɛ rɛ ma wɩbasɩya sɩ kaŋ tɔnɔ a tɩya nala hʋ aa nɩɩ ba. 30Ma ta leŋ dɩ Wɩɩsɩ Wiyesi Welii tɩya kyogi. Beewɩya ʋ rɛ Wɩɩsɩ kpa magɩlɩ ma a daga anɩɩ kyɛɛ kɩdɩgɩ sɩ pele dɩ ʋ laa ma ta. 31Ma ta laa wɩya kɩ we ma funi tɩyaŋ. Ma leŋ baaŋ tɔɔnɩ nayɩ, a ta kɩ nɔsɩ nala waasʋ-waasʋ mɛ. Ma ta kɩ kyogi nala fene, a ta haasɩ nal buloŋ mɛ. 32Amɛ ma kaŋ bɔnyɛ bee dɔmɔŋ, a kɩ fá dɔmɔŋ sikii. Ma kpa wɩya kɩ kyɛ dɔmɔŋ anɩɩ Wɩɩsɩ aa tɩŋ Krisita tɩyaŋ a kpa ma wɩbɔmɔ buloŋ kyɛ ma gɛɛ.

robotstxt: allowed

filter: keep


text: 1Nyɛ lɛ a sɩ Sãa na nʋ̃ sɩ jɩ̃. Wʋ sɔɔn bʋɔlɔ sɩ a Nãaŋmɩn bibiir, ka sɩ mɩ sɩr ɩ! A lɛ jũu, a wɛr nɩbɛ ba bɔ̃ɔ wʋ ɛ, ala lɛ so ban ba bɔ̃ɔ sɩ ɛ. 2N barmɩne, pʋ̃pãanyã, sɩ ɩ naa Nãaŋmɩn bibiir, saa bɔ̃ɔ lɛ sɩn na be daar kɔ̃ɔ ɛ, tɩchɛ sɩ bɔ̃ɔn naa ɩka, a Yesu wa lɩɛb wa a wɛr nyã pɔ, sɩn nyɛ naa a lɛ wʋn na be, na sɩ kaara a wʋ kaar. 3Yɩ ɩ̃sʋɔ jaa na tara a tɩɛrtɔ nyãna a Yesu 'yɔ̃ɔ, wʋ ir wʋ mɩ̃ɛ yin dɛɛr pɔ, nɩtãa lɛ a Yesu na ɩ chɛchɛ. 4Nɩrɛ 'lɔ jaa na chɛnɛ ɩrɛ yeldɛɛr, a nɩnyɩnɛ sɔ̃ɔnɔ̃ naa a Nãaŋmɩn nɛbinsɩ ala wʋn bin, bojũu waa tara Nãaŋmɩn nɩ nɛbʋ̃'yen ɛ. 5Tɩchɛ yɩ bɔ̃ɔn ɩka Yesu ba maal dɛɛr ɛ, a lɛ ka wʋ wa ɩka wʋ wa de a sɩ dɛbɛ bar. 6A lɛ nɩrɛ 'lɔ jaa na tara Yesu nɩ nɛbʋ̃'yen, wʋ maa lɛ chɛnɛ ɩrɛ yeldɛɛr go ɛ, tɩchɛ a nɩnyɩnɛ wa chɛnɛ ɩrɛ yeldɛɛr, waa bɔ̃ɔ a Yesu nɩ a nɩnyɩnɛ wʋn ɩ ɛ. 7N bibiir yɩ bɔ̃ɔnɔ̃ sʋ̃, ka nɩrɛ jaa taa bɛlɛ yɩ ɛ. Nɩrɛ 'lɔ na maala a lɛ na tor, wʋ ɩ naa nɩtor nɩtãa lɛ Yesu na ɩ nɩtor. 8Nɩrɛ 'lɔ jaa na chɛnɛ ɩrɛ yeldɛɛr yi naa a tɩɩ sɛ̃, bojũu 'lɔ lɛ ɩrɛ yeldɛbɛ yi a wɛr pielfʋ. Ala lɛ so ka Yesu na ɩ Nãaŋmɩn Bie wa ɩka wʋ wa sɔ̃ɔ a tɩɩ tʋ̃mɔ̃. 9Nɩrɛ 'lɔ jaa na wa ɩ Nãaŋmɩn bie, maa lɛ sɛɛ ɩka wʋ lɛ ɩrɛ yeldɛbɛ go ɛ, bojũu Nãaŋmɩn befʋ be naa a wʋ yɔ̃ɔ. Wʋ kʋ̃ lɛ chɛnɛ ɩrɛ yeldɛbɛ go ɛ, bojũu wʋ ɩn Nãaŋmɩn bie. 10Nɩtɔ̃ lɛ sɩ de bɔ̃ɔn a Nãaŋmɩn bibiir nɩ a Tɩɩ bibiir. Nɩrɛ 'lɔ jaa na ba wa turo a Nãaŋmɩn nɛɛ 'lɔ wʋn bin bɩɩ na waa lɛ nʋ̃ a wʋ yɛɛr, waa ɩ Nãaŋmɩn bie ɛ. 11An yi a daar 'lɔ jaa yɩn piel sɔɔ Yesu, yɩ wõ naa a Nãaŋmɩn 'yɛr bie na 'yɛr ɩka sɩ nʋ̃ taa. 12Yɩ ta ɩ a sɩ kaara a Kain kaar ɛ, wʋ tara na a dɛɛr sʋɔ tɩɛr na wʋ kʋ a wʋ yɛbile. Bo lɛ so wʋn kʋ a yɛbile? Bojũu a Kain tʋ̃mɔ̃ ɩn dɛɛr, tɩchɛ ka a wʋ yɛbile tʋ̃mɔ̃ tor. 13N yɛɛr, yɩ ta vɛ̃ ka a fɛr yɩ ala ɩ a nɩbɛ na be a wɛr pɔ wa 'laar yɩ naa ɛ. 14Sɩ bɔ̃ɔn naa ɩka sɩ nʋ̃ naa a sɩ taaba. A wiil ɩka sɩ yin kũu pɔ, tɩ kpɛ nyɛvʋr na ba tara baarfʋ pɔ. Nɩrɛ 'lɔ na ba nʋ̃ a wʋ yɛbɛ ɛ, wʋ chɛnɛ na be kũu pɔ. 15Nɩrɛ 'lɔ jaa na 'laar a wʋ yɛɛr ɩn nɩkʋrɔ a wʋ nyãa pɔ, ka yɩ mɩ bɔ̃ɔn ɩka nɩkʋrɔ ba tara nyɛvʋr na ba tara baarfʋ ɛ. 16Sɩ bɔ̃ɔn lɛ a nʋ̃fʋ na be, bojũu Yesu sɔɔn kpi kʋ sɩ, ka a mɩ sɛɛ ɩka, sɩ mɩ sɔɔ kpi kʋ a sɩ yɛɛr. 17Ala ɩ a yɩ ɩ̃sʋɔ tara naa ka a sɛɛn wʋ, tɩ nyɛ a wʋ taa yɛɛr an wõnõ ka wʋ lɩɛb puor yɔ̃ɔ ba, a Nãaŋmɩn nʋ̃fʋ kʋ̃ tʋ̃ɔ be a wʋ sʋɔ 'yɔ̃ɔ ɛ. 18N bibiir, yɩ ta vɛ̃ ka sɩ nʋ̃fʋ ɩ 'yɛrbie nɩ jãlbir 'yɛrbie ɛ, tɩchɛ yɩ ɩ ka sɩ sʋ̃nɔ̃ taa nɩtãa lɛ a Nãaŋmɩn na nʋ̃ sɩ sɩrɛ jaa. 19A sɩ befʋ pɔ lɛ sɩn bɔ̃ɔ ɩka sɩ be naa a yelmɩ̃ɛ pɔ sɔ̃ɔ 'lɔ jaa sɩn wa ara a Nãaŋmɩn niem sʋɔrɔ wʋ, sɩ kʋ̃ lɛ joro dãbɩ̃ɛ ɛ, 20ala gba ɩ a sɩ tɩɛr 'yɛr ɩka sɩ maal dɛɛr. Bojũu Nãaŋmɩn bɔ̃ɔn yele jaa a sɩ nyãn pɔ, na wʋ bɔ̃ɔ yele jaa sɩn ɩrɛ. 21N barmɩne, ala ɩ sɩ bɔ̃ɔn naa a sɩ tɩɛr pɔ, ɩka sɩ maa chɛnɛ maala dɛɛr ɛ, sɩn wa sʋɔrɔ Nãaŋmɩn, sɩ kʋ̃ joro dãbɩ̃ɛ ɛ, 22sɩn nyɛn bon jaa sɩn sʋɔr yi a wʋ sɛ̃, bojũu sɩ turo naa a wʋ nɛɛ na sɩ ɩrɛ a lɛ na pɛlɛ a wʋ pʋɔ. 23Nãaŋmɩn nɛɛ wʋn bin nɩ nyã, ɩka sɩ sɔɔ a wʋ Bie Yesu Kɩrɩsɩto yuor na sɩ nʋ̃ a sɩ taaba, nɩtãa a lɛ wʋn 'yɛr sɩ. 24Bala jaa na turo a Nãaŋmɩn nɛɛ wʋn bin, ba ben a wʋ 'yɔ̃ɔ, ka wʋ mɩ be a ba 'yɔ̃ɔ. Sɩ bɔ̃ɔn naa ɩka wʋ ben a sɩ 'yɔ̃ɔ, a Sɩɛ 'lɔ wʋn de kʋ sɩ jũu.


text: 1Lemim nyɩnta k'a nɩ Woso Nyɩ Yeezuu Krista bɩ mim dɩndam bɩ n naa do. 2Mim bɩ, a sɩŋŋɩda a ba, amba wosolɛsinnɩsorazaa Ezayii a gʋrsɩra ba biisi bɩ m, a ʋ: Mɔɔ nɩ m zibəəzaa nyɔɔrɛ ɩbɩɩ lɛɛ, k'an b'ɩ zaa banka. 3A mɩŋŋa leer nɩ bɔm poohɔɔn ʋ, an n'a hɩrɛ, a ʋ: k'a Zuuba zaa banka, k'a a zaarɔ kʋ ŋ y'a tʋntɔ rɔ wɔɔ banka, k'a ŋ zɛ kʋ ŋ n yɩ tɩrga. 4Kɛɛrɛ bɩ, Zaan a hɩnka poohɔɔn ʋ b'ʋ, an nɩ pa dam, a ʋ: "K'a a bɔ a taam, k'a batɛm si, k'a a mimbʋnyaarɔ sugur yɩ." 5Zidee kʋ zannɔ kan Zerizalɛm kʋ zannɔ kɩ bʋr Zaan zi, ŋnɩ batɛm si Zʋrdɛn kɔ ʋ, ŋn'a mimbʋnyaarɔ hɩrɛ. 6Zaan bɩ, yoonde ka huu a du a ma, an kʋmbar so a ʋ. Bɩsɩnɔ kan zɔɔn kɩ a n'a bɩrɛ. 7A hɔdɩndarɛ nɔ ʋ bɩ, a y'a hɩm gʋɔɔ wɔɔ m, a ʋ: "Gʋaa nɩ mɔɔ jɛ ʋ, an nɩ zɛm, bɩ, a zaa paŋŋa cem mɔɔ han. Mɔɔ n m ga m, m sʋnta a taa, m a kʋsɔrɔ bar tɔkkɛ hʋnhʋr y. 8Mɔɔ batɛm ka awɔɔ ʋ hi nɔ ʋ, bɩ, a mɩŋŋa zɛm bɩ batɛm ka awɔɔ ʋ Sɛnt-Ɛspri m." 9Dɔmɩm bɩ do ʋ bɩ, Yeezuu a to Nazarɛtɩ ʋ, Galilee kʋ nɔ ʋ, an bʋr Zʋrdɛn kɔ ʋ k'a bɩ batɛm si Zaan zi. 10Bɩ, k'a bɩ batɛm si an a nya, an nɩ bɔm hi b'ʋ bɩ, brama a gʋ, Sɛnt-Ɛspri n zer a mim ʋ, am cirpʋʋrɛ hɔ bɩ m. 11Bɩ leer a to mim ʋ, an n'a hɩrɛ, a ʋ: "Mɔɔ Nyɩ kʋ mɔɔ ŋʋa bɩ n'ɩbɩɩ m, mɔɔ ɩbɩɩ ŋʋa kan m heer kɩ haay." 12Lɛɛm bɩ, Sɛnt-Ɛspri a ka an ta poohɔɔn ʋ. 13A gɔɔta b'ʋ dɔmɩm busi, Sʋtaana n'a gɩngam ma. A mɩsɩrbaa ba a nawʋm poohɔɔ barla, bɩ malɛɛkarɔ bʋr k'a b'a da han. 14N Zaan nyasʋ, n n a du, Yeezuu n bɔkarɛ an bʋr Galilee ʋ, 15an nɩ Woso lemim nyɩnta pa dam gʋɔɔ m, a ʋ: "Dɔmɩm b'a ku, Woso cirbəə b'a zɔ. K'a bɔ a taam, k'a lemim nyɩnta bɩ si." 16Kʋ Yeezuu nɩ tam Galilee higʋta lɛ ra bɩ, a zɔbənno yɩ hɩɩya, Sɩmɔɔn kan a danzaa Andɩr kɩ, ŋn'ɩ zɔ bam, ŋn'ɩ zaŋŋa zom higʋta b'ʋ, bala, zɔbənno m. 17Yeezuu n a hɩ ŋ nɩ, a ʋ: "K'a bʋr a zu mɔɔ ʋ, mɔɔ y'awɔɔ bam gʋɔɔkamazannɔ!" 18Lɛɛm bɩ, ŋ zaŋŋarɔ wɔɔ to, ŋn'ɩ zum kʋ ʋ kan kɩ. 19K'a ta lɛɛ poore bɩ, a Zebedee nyɩnɔ yɩ, Zakkɩ kan a danzaa Zaan kɩ, ŋn'ɩ zaŋŋarɔ bankarɛ a kɔɔlʋʋ nɔ ʋ. 20Yeezuu n ŋ bir lɛɛm, ŋn'a zɩ Zebedee to kɔɔlʋʋ bɩ nɔ ʋ kan zibənno wɔɔ kɩ, ŋn'a hʋr, ŋn'ɩ zum kʋ ʋ kan kɩ. 21Ŋ gasʋ Kapɛrnawum kʋ nɔ ʋ, sabaa hinni ʋ, Yeezuu n gasʋ zɩɩfʋrɔ sokʋmacɛ ʋ, an hɔ dɩnda. 22Gʋɔɔ wɔɔ n zɛ kədə a hɔdɩndarɛ bɩ minto. Bala Woso paŋŋa an nɩ hɔ bɩ dɩndam nɩ, a bɩ hɔdeem kan wosocikarɩnsaambɔɔ wɔɔ hɔ kɩ y. 23Dɔmɩm bɩ do ʋ bɩ, gʋaa kʋ zinəro n ta m nɩ ŋ sokʋmacɛ b'ʋ, an nɩ zee darɛ, an n'a hɩrɛ, a ʋ: 24"Bɔ ɩbɩɩ lɛ n taa k'ɩ ba wɔɔ nɩ, Nazarɛtɩ Yeezuu? Bʋr ɩbɩɩ ʋ k'ɩ bɩ wɔɔ zibəə zar gɛ? Kʋ nka n'ɩbɩɩ m, mɔɔ dɔ: Woso gʋaa mɩŋŋa n'ɩbɩɩ m." 25Yeezuu n meer ba ma, a ʋ: "Ɩ tʋr ka, k'ɩ bɔ gʋaa bɩ mɛ ʋ!" 26Zinə bɩ n gʋaa bɩ hinkə kan paŋŋa kɩ, an bɔ a mɛ ʋ kan zee kɩ. 27Gʋɔɔ wɔɔ haay zɛ kədə, ŋn'ɩ laaka dɩndam kʋ han, ŋ ʋ: "Bɔ m naa? Hɔdɩndarɛ daa kan paŋŋa gʋta kɩ bɩ ba n nɩ! A m lɛ da bɩ, Yeezuu ɩ həən sim zinəro wɔɔ ma, ŋn'a lɛ sire." 28Yeezuu tɔ bɔ lɛɛ haay ʋ, Galilee kʋ ʋ. 29Kʋ ŋ bɔ sokʋmacɛ ʋ lɛɛm bɩ, ŋ ta Sɩmɔɔn kan Andɩr kɩ har ʋ, kan Zakkɩ kɩ Zaan kɩ. 30Bɩ ma bɩ, Sɩmɔɔn dində ɩ wʋtam kan mɛmarɛ kɩ. Lɛɛm bɩ, n yaabazaa bɩ mim hɩ Yeezuu m. 31Yeezuu a zɔ, an a wɔ nyasʋ, an a ka an wuti. Mɛmarɛ bɩ n bɔ a mɛ ʋ, an wuti, an nyasʋ ŋ nɩ. 32Yirbəəre m bɩ, woso lɛzore dɔmɩm ʋ bɩ, n bʋr yaabazannɔ m kan hɔɔzannɔ kɩ m haay Yeezuu zi. 33Kʋ bɩ zannɔ haay a so kʋ ma har bɩ lɛ ma. 34A yaabazannɔ kʋ ŋ nɩ cicir bam yaaba do haay m nɔ ʋ rɔ wɔɔ waa gʋta, an la zinəro ra gʋta gʋɔɔ mɛ ʋ. Yeezuu n zinəro wɔɔ to ŋn'ɩ meer barɛ y, kʋ ŋ y'a dɔ bɩ minto. 35Dɔgta mɩŋŋa m, Yeezuu wuti, an bɔ, an ta poohɔɔn ʋ, an nɩ yaa dam b'ʋ. 36Sɩmɔɔn wuti kan a muno kɩ, ŋn'a dɩndaŋ ʋ, 37ŋn'aa yɩ, ŋn'a hɩ m, ŋ ʋ: "Gʋɔɔ wɔɔ haay y'a karɛ ɩbɩɩ ma!" 38Bɩ, Yeezuu a nyɩ bɔ ʋ, a ʋ: "Ʋ ta kʋrɔ kʋ ŋ nɩ lezima rɔ wɔɔ ʋ sɔ, kʋ m aa Woso lemim nyɩnta dɩnda ŋ nɩ. Bala, bʋr mɔɔ ʋ bɩ minto." 39A a da Galilee kʋrɔ wɔɔ zi haay, an nɩ hɔ dɩndarɛ ŋ nɩ ŋ sokʋmacɛrɔ wɔɔ ʋ, an nɩ lam zinəro ra. 40Kusimə deem n b'a zɔ Yeezuu ma, an sʋnta, an a zuutə a taa, an n'a yɛm han, a ʋ: "K'ɩbɩɩ lɛ taa, ɩbɩɩ ɩ da ma, ɩ mɔɔ waa." 41Yeezuu a cicir zɛ, an a wɔ hʋr, an a da ma, an a hɩ m, a ʋ: "Mɔɔ lɛ taa ma k'ɩ laafɩɩ yɩ." 42Lɛɛm bɩ, yaaba bɩ bɔ kusimə bɩ mɛ ʋ, an a ba mɩŋŋa. 43Bɩ jɛ ʋ bɩ, Yeezuu a nyɔɔ, an lɛ ka ʋ, 44an n'a hɩrɛ, a ʋ: "Dundo ɩ zi, ɩ b'a ka ɩ hɩ gɔsɩ nɩ y. Ta ɩ yaa ɩ hɩnka wosocɛmannɩbər bɩ m, hubɔrɛ mannɩ kʋ Moyiisi lɛ ka awɔɔ ʋ k'a ba bɩ, k'ɩ bɩ ba, kʋ gʋaa biyəə n a dɔ, a ʋ, ɩbɩɩ laafɩɩ yɩ." 45Bɩ, gʋaa bɩ bɔ, an a hʋr, an a sɩŋŋɩda sa, an nɩ mim bɩ dɩndam gʋɔɔ m lɛɛ haay ʋ. Naa do minto ma, Yeezuu b'a dam ma, an a hɩnka, an gasʋ kʋnɔ ʋ y. Gɔɔta a tɩr a ʋ bɔlɛɛmarɔ ʋ. Bɩ, gʋɔɔ a to lɛɛ haay ʋ, ŋn'ɩ zɛm Yeezuu zi.


text: 1Dɛ dɩlʋ na saŋɩ siun dɛ dɩm tɩn, kaana bam ma zaŋɩ ba go tɩga ba vu yibeeli dɩm jəgə kam. Ba ma jɩgɩ tralɩa nwi sɩlʋ ba na lagɩ ba ma turi Zezi yɩra yam tɩn. 2Ba na yi jəgə kam tɩn, ba ma na kandwɛ dɩlʋ ya na pɩ bɔɔnɩ dɩm ni tɩn bibili dɩ tigi daa nɩ. 3Ba ma vu ba zʋ bɔɔnɩ dɩm wʋ. Ba wʋ nɛ d'ɩ Yuutu Zezi da. 4Ba wʋbʋŋa ma vugimi, yɩ ba yəri ba na w'ʋ bʋŋɩ kʋlʋ. Ba na zɩgɩ da kʋntʋ tɩn, nɔɔna bale ma da ba nuŋi ba zɩgɩ ba tee nɩ, yɩ ba zʋ gwaarʋ tɩ nyɩɩnɩ pʋgʋ pʋgʋ. 5Fʋʋnɩ ma ja kaana bam. Ba ma cɔɔlɩ ba yum tɩga nɩ. Nɔɔna bam laan ma ta dɩ ba ba wɩ: "Bɛŋwaanɩ mʋ 'a karɩ 'a beeri wʋlʋ na ŋwɩ tɩn twa wʋnɩ? 6O nan təri yo. O joori o bi. Guli-na kʋlʋ o dɛɛn na tagɩ dɩ abam maŋa kalʋ o ta na wʋ Galile nɩ tɩn, 7yɩ o ta o wɩ, ba maŋɩ sɩ ba ja wʋm Nabiin-bu ba kɩ nɔn-balwaarʋ jɩŋa nɩ, sɩ ba pa-o tʋʋn-dagara baŋa nɩ ba gʋ, sɩ o laan joori o bi da yatɔ dɛ nɩ." 8Nɔɔna bam na tagɩ kʋntʋ tɩn, kaana bam laan ma guli Zezi ya na tagɩ kʋlʋ dɩ ba tɩn. 9Ba ma zaŋɩ yibeeli dɩm jəgə kam nɩ, ba joori ba vu ba ta dɩ Zezi karabiə fugə-dɩdʋa kam dɩ balʋ maama na tɔgɩ ba wʋra tɩn. 10Kaana bam kʋntʋ mʋ yɩ Mari wʋlʋ na nuŋi Magɩdala, dɩ Zannɩ, dɩ Mari wʋlʋ na yɩ Zakɩ nu tɩn, kʋ wəli dɩ kaana balʋ na tɔgɩ dɩ ba tɩn. Bantʋ maama maa wʋra ba tɛ kʋlʋ na kɩ tɩn ba brɩ Zezi karabiə fugə-dɩdʋa kam. 11Nɔɔna bam na ni tɩn, ba ma wʋ pɛ kaana bam taanɩ dɩm ja kuri, yɩ ba wʋ sɛ ba ni. 12Kʋ daarɩ Pɩyɛɛrɩ ma zaŋɩ lɩla o duri o vu yibeeli dɩm jəgə kam sɩ o nii. O na yi da tɩn, o ma tiiri o nii bɔɔnɩ dɩm wʋnɩ, yɩ o na garyiə yam yɩranɩ na tigi da. O ma joori o viiri, yɩ kʋ kɩ-o yəəu dɩ kʋlʋ na kɩ tɩn. 13Dɩntʋ dɛ dɩm nɩ mʋ Zezi karabiə bam bale wʋ cwəŋə nɩ ba maa ve tɩʋ kʋdoŋ, kʋ yɩrɩ mʋ Emayusi. Tɩʋ kʋm kʋntʋ yɩ nɩnɛɛnɩ kilomɛtra fugə-dɩdʋa mʋ dɩ Zeruzalɛm. 14Ba na maa ve tɩn, ba maa ŋɔɔna kʋlʋ maama na kɩ tɩn ba veə. 15Ba na ŋɔɔnɩ yɩ ba bwɛ daanɩ kʋntʋ tɩn, Zezi tɩtɩ ma tʋ ba wʋnɩ o tɔgɩ dɩ ba o veə. 16Ba na tɔgɩ daanɩ kʋntʋ tɩn, ba yiə ma pugimi yɩ ba wʋ lwar-o. 17Zezi ma bwe-ba o wɩ: "Bɛɛ woŋo mʋ abam jɩgɩ 'a ŋɔɔnɩ 'a veə?" Ba na ni kʋntʋ tɩn, ba ma zɩgɩ yɩ ba yigə nywanɩ. 18Ba dɩdʋa yɩrɩ mʋ Klɩʋpasɩ. O ma ləri Zezi o wɩ: "Nɔɔna balʋ maama na zʋʋrɩ Zeruzalɛm nɩ tɩn maŋɩ ba lwarɩ wo-kamunnu tɩlʋ na kɩ da lele kʋntʋ tɩn. Bɛɛ nan mʋ kɩa, yɩ nmʋ yɩranɩ wʋ ni?" 19O ma bwe-ba o wɩ: "Bɛɛ wəənu mʋ tɩntʋ?" Ba ma ləri ba wɩ: "Kʋ yɩ kʋlʋ na kɩ Nazarɛtɩ tu Zezi tɩn mʋ. O yɩ Wɛ nijoŋnu mʋ, yɩ o kikiə dɩ o ni-taanɩ maama jɩgɩ dam. Wɛ tɩtɩ brɩ sɩ kʋ yɩ cɩga mʋ, yɩ nɔɔna maama dɩ na kʋntʋ. 20Dɩbam kaanɩm yigə tiinə bam dɩ d'ɩ tɩʋ kʋm nakwa bam ma ja-o, ba vu ba pa ba di o taanɩ sɩ kʋ ji tʋʋnɩ. Ba laan ma pa pamaŋna bam ja Zezi ba vu ba pa tʋʋn-dagara yuu nɩ ba gʋ. 21Dɩbam nan ya jɩgɩ tɩɩna, sɩ wʋntʋ mʋ yɩ wʋlʋ na lagɩ o vrɩ Yisɩrayɛlɩ dwi tiinə bam o yagɩ tɩn. Dɩ kʋntʋ maama, zɩm mʋ jɩgɩ da yatɔ woŋo kʋntʋ na kɩ tɩn. 22Kʋlʋ na wəli da tɩn, dɩbam kɔgɔ kʋm kaana badonnə ve o yibeeli dɩm jəgə kam ba na kʋlʋ na sɔɔrɩ dɩbam yɩra. Ba ya ve tɩtɩɩtɩ mʋ, 23yɩ ba wʋ nɛ o yɩra yam da. Ba ma joori ba ba, ba ta dɩ dɩbam nɩ ba nɛ wo-kɩnkagɩlɩ mʋ. Ba ma na Wɛ malɛsɩ, yɩ sɩ ta dɩ ba sɩ wɩ, Zezi daa ta ŋwɩ mʋ. 24Dɩbam nɔɔna bam badonnə dɩ ma zaŋɩ ba vu yibeeli dɩm nɩ. Ba ma na nɩ kʋ sɩɩnɩ kʋ yɩ nɩnɛɛnɩ kaana bam na tagɩ te tɩn mʋ, kʋ daarɩ Zezi tɩtɩ mʋ ba wʋ nɛ." 25Zezi laan ma ta dɩ nɔɔna bam o wɩ: "'A ba jɩgɩ wʋbʋŋa na? Bɛɛ mʋ yɩ 'a warɩ 'a sɛ Wɛ kwərə kalʋ DƖ nijoŋnə bam dɛɛn na tɔɔlɩ faŋa faŋa tɩn. 26Kʋ daɩ mʋ Krisi wʋm na maŋɩ sɩ o na yaara yalʋ sɩ o daarɩ o di Wɛ-sɔŋɔ o joŋi o paarɩ tɩn na?" 27O laan ma maŋɩ kʋlʋ maama na pʋpʋnɩ o ŋwaanɩ kʋ tiŋi Wɛ tɔnɔ kʋm wʋnɩ tɩn o brɩ-ba. O ma puli o pa ba lwarɩ Moyisi zaasɩm dɩm kuri, yɩ o daarɩ o brɩ-ba faŋa faŋa Wɛ nijoŋnə bam maama zaasɩm dɩm kuri na yɩ te tɩn. 28Ba na maa kɛ tɩn, ba ma vu ba twɛ tɩʋ kʋlʋ ba na maa ve tɩn. Zezi ma kɩ nɩ o maa kɛ yigə mʋ te. 29Nɔɔna bam ma wʋ sɛ, yɩ ba loor-o ba wɩ: "Tɩga lagɩ ka yi. Nan zʋ n pəni dɩbam tee nɩ." O ma sɛ yɩ o da o zʋ. 30O ma jəni sɩ o di wʋdiu dɩ ba. O ma kwe dɩpɛ yɩ o kɩ Wɛ le dɩ ŋwaanɩ. O laan ma fɔ fɔ dɩpɛ dɩm o maŋɩ o pa-ba. 31O na kɩ kʋntʋ tɩn, mʋ ba yiə pʋʋrɩ yɩ ba laan lwar-o. Ba na lwar-o tɩn, o ma da o je ba yigə ni, yɩ ba daa wʋ nɛ-o. 32Ba laan ma ta daanɩ ba wɩ: "Nmʋ wʋ nɛ na? D'ɩ ya na tɔgɩ daanɩ cwəŋə nɩ yɩ o ŋɔɔnɩ o brɩ dɩbam Wɛ tɔnɔ kʋm wəənu tɩm kuri na yɩ te tɩn, d'ɩ ya ba tiini d'ɩ jɩgɩ wʋpolo na?" 33Ba ma zaŋɩ lɩla ba joori ba vu Zeruzalɛm tɩʋ kʋm wʋ. Ba na yi da tɩn, ba ma na Zezi karabiə fugə-dɩdʋa kam dɩ nɔɔna badonnə bam na lagɩ daanɩ jəgə dɩdʋa. 34Bantʋ ma tɛ ba wɩ: "Kʋ yɩ cɩga mʋ. D'ɩ Yuutu Zezi sɩɩnɩ o bi o yagɩ tʋʋnɩ. O tu o brɩ o tɩtɩ dɩ Simɔn mʋ." 35Nɔɔna bale bam dɩ ma maŋɩ kʋlʋ na kɩ cwəŋə nɩ tɩn ba brɩ-ba. Ba daarɩ ba maŋɩ Zezi na fɔgɩ dɩpɛ dɩm yɩ ba laan lwar-o te tɩn. 36Zezi karabiə bam ta na wʋra ba ŋɔɔnɩ kʋntʋ tɩn, o ma da o ba o zɩgɩ ba tɩtarɩ nɩ. O ma jɔɔnɩ-ba yɩ o wɩ: "Yazurə w'ʋ jəni dɩ abam." 37Ba bɩcara ma di yɩ fʋʋnɩ ja-ba zanzan. Ba ma bʋŋɩ nɩ ba nɛ ciru mʋ. 38O ma ta dɩ ba o wɩ: "Bɛŋwaanɩ mʋ kʋ sʋ abam kʋntʋ? Bɛɛ mʋ yɩ 'a jɩgɩ bʋbwɛa dɩ amʋ? 39Fɔgɩ-na 'a nii amʋ jɩa dɩ a nɛ na yɩ te tɩn. Kʋ sɩɩnɩ kʋ yɩ amʋ. Taanɩ-na amʋ 'a nii. Ciru ba jɩgɩ ya-nwana dɩ kwi, nɩ 'a na naɩ amʋ na yɩ te tɩn." 40O na tagɩ kʋntʋ tɩn, o ma brɩ-ba o jataala dɩ o nɛ. 41Kʋ na tiini kʋ jɩgɩ wʋpolo kʋ pa-ba tɩn, ba ta warɩ ba sɛ nɩ kʋ yɩ cɩga, yɩ kʋ sʋ-ba zanzan. O ma bwe-ba o wɩ: "'A jɩgɩ wʋdiu yo nɩ sɩ d'ɩ di na?" 42Ba ma twəri kaləŋ-saŋa ba pa-o. 43O ma joŋi-ka o di ba yibiyə nɩ. 44O laan ma ta dɩ ba o wɩ: "Wəənu tɩlʋ na kɩ amʋ tɩn maŋɩ dɩ taanɩ dɩlʋ a na maŋɩ a ta a brɩ abam, maŋa kalʋ a ta na wʋ abam wʋnɩ tɩn. A dɛɛn tagɩ a wɩ, kʋlʋ maama na pʋpʋnɩ amʋ ŋwaanɩ Wɛ tɔnɔ kʋm wʋnɩ tɩn maŋɩ sɩ kʋ kɩ mʋ. Kʋ na yɩ kʋlʋ Moyisi dɩ faŋa faŋa Wɛ nijoŋnə bam na pʋpʋnɩ tɩn, dɩ kʋlʋ na pʋpʋnɩ Wɛ ləŋ-ŋwɩ tɔnɔ kʋm wʋnɩ tɩn maama." 45O ma daarɩ o pa ba wʋ pʋʋrɩ, sɩ ba wanɩ ba lwarɩ Wɛ tɔnɔ kʋm na brɩ kʋlʋ tɩn kuri. 46O ma ta o brɩ-ba o wɩ: "Ba pʋpʋnɩ Wɛ tɔnɔ kʋm wʋnɩ ba wɩ: 'Krisi wʋm lagɩ o na yaara zanzan mʋ sɩ o tɩ, yɩ o laan w'ʋ joori o bi o yagɩ tʋʋnɩ da yatɔ dɛ nɩ.' 47Ba daa ta pʋpʋnɩ ba wɩ: 'O karabiə w'ʋ vu lʋgʋ baŋa dwi tiinə maama te, yɩ wʋm yɩrɩ dɩm ŋwaanɩ ba'a brɩ nɔɔna nɩ ba maŋɩ sɩ ba ləni ba wʋrʋ mʋ, sɩ Wɛ laan yagɩ ba lwarɩm DƖ ma cɛ-ba.' 'A nan maŋɩ sɩ 'a puli Zeruzalɛm nɩ mʋ 'a ta'a tɔɔlɩ Wɛ kwərə kam kʋntʋ. 48Abam nɛ kʋlʋ maama na kɩ tɩn, 'a nan maŋɩ sɩ 'a brɩ nɔɔna kʋntʋ mʋ. 49A nan w'ʋ tʋŋɩ wʋlʋ wʋm a Ko na goni ni sɩ o ba abam te tɩn, yɩ o na tuə, o'o pa abam na dam dɩlʋ na nuŋi Wɛ te tɩn. Maŋɩ-na Zeruzalɛm nɩ, sɩ 'a ta'a cəgə dam dɩlʋ a na tɛ tɩn." 50Zezi laan ma ja-ba o nuŋi tɩʋ kʋm wʋnɩ, o ja vu o yi Betani seeni. O ma zəŋi o jɩa wɛyuu nɩ, yɩ o ta dɩ ba o wɩ: "Amʋ pɛ abam yu-yoŋo." 51O na kɩ-ba yu-yoŋo kʋntʋ tɩn, o ma yagɩ-ba yɩ Wɛ kwe-o DƖ ja di DƖ sɔŋɔ. 52Ba ma kuni doonə ba zul-o, yɩ ba laan daarɩ ba joori Zeruzalɛm dɩ wʋpolo zanzan. 53Ba na wʋra tɩn, ba wʋ fɔgɩ ba kwɛ Wɛ-di-kamunu kʋm vəŋə, yɩ ba zuli Wɛ maŋa maama.


text: 1Tá tɔnʋɣʋ kʋnɛ, kʋ wɛ kɛ́ ɩsɩɩ cokəle nte tə taa tə sʋʋkɩ tɔ. Na tə nyəmá sɩ saŋa ye pa yɔka cokəle ńtɛ́, tə wɛna təsʋʋlɛ kɛ ɩsɔtaa nte Ɩsɔ taŋna-tʋ tɔ. Na lonte ńtɛ́ Ɩsɔ maɣamaɣa taɣanna-tɛ, na tɩɩ wɛɛ tam tɔɔ. 2Ama pənɛntɛ tə tɔŋna mɔla kɛ́ na tə́ taŋaa tətɛɣɛtɛɣɛ sɩ pə́ tʋ-tʋɣʋ tá ɩsɔtaa wɛɛtʋ. 3Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, ye pə tʋ-tʋɣʋ tá ɩsɔtaa wɛɛtʋ tə fɛɩ yem se, pəlɛ pə tɔnəŋ wɛɛ tɔtɔɣɔ. 4Kʋpam ye tə wɛ tam kɛ́ tá atɛ coka anɛ a taa tə mɔləɣɩ kɛ́ ɩsɩɩ səɣəla nɩɩ-tʋ. Pə taɣa ɩsɩɩ tə caa sɩ tə́ lɩɩ tá atɛ tɔnəŋ ɩnɛ ɩ tɔm taa təkpataa se. Ama tə kooliɣi kɛ́ sɩ pə́ tʋ-tʋɣʋ ɩsɔtaa nyəŋ tɔtɔ, ɩlɛna weesuɣu nyəm li mpi pə səkɩ tɔ. 5Ɩsɔ maɣamaɣa taɣanna-tʋ na ɩ́ yele sɩ pə́ laɣasɩ-tʋɣʋ mpʋ na ɩ́ sɩɩ-tʋɣʋ ɩ Feesuɣu kɛ tɔlʋma sɩ tə́ nyəna sɩ ɩ sɩɩ-tʋɣʋ kʋpam. 6Pə tɔɔ kɛ́ tə nyakɩ apalʋtʋ kɛ tam. Na tə́ nyəmá sɩ ye tə wɛna tɔnəŋ ɩnɛɣɛ ḿpʋ́ɣʋ́ tam, tə hatələna timpi Tacaa wɛɛ tɔɣɔ. 7Tə tɛma Ɩsɔ na tá taa tɔɣɔ tə tɔŋ, ama tə ta nata na tá ɩsɛ se. 8Tə nyakɩ apalʋtʋ kɛ teu kɛ́ na tə́ sɔɔla teu sɩ tə́ lɩɩ tɔnʋɣʋ kʋnɛ kʋ taa na tə́ polo tə́ caɣa Tacaa cɔlɔ. 9Mpi tə nyɩɩləɣɩ sɔsɔm tɔɣɔlɛ sɩ paa tə wɛna tá ɩsɛ paa tə fɛɩ, ɩ́ la-tʋɣʋ luɣu. 10Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, paa pə kpa na pə́ tii pə wɛɛ sɩ tá təna təpaɩ tɩɩ səŋ Kilisiti ɩsɛntaa kɛ́ na ɩ́ hʋʋna-tʋ, na pə́cɔ́ pə́ lɛɛtɩ paa wei kɛ mpi ɩ ka wɛna ɩ ɩsɛ na ɩ́ la tɔ, ye kʋpantʋ kɛ ɩ ka lapa, pə lɛɛtɩ-ɩ kʋpantʋ, ye ɩsaɣatʋ pə lɛɛtɩ-ɩ təlɛ. 11Tə nyəmá mpi pa yaa Tacaa sɔɣɔntʋ tɔ mɛɛ, na tə caa tə́ hʋ́lɩ́ yəlaa kɛ́ na pá cɛkəna na pá tisi. Ɩsɔ nyəma-tʋɣʋ teu, na ma hʋʋ sɩ mə nyəma-m mpʋ tɔtɔɣɔ hatuu mə taa. 12Pə taɣa tə tasəɣɩ-mɛɣɛ tá maɣamaɣa kɛ hʋ́lʋ́ɣʋ́ sɩ ɩ́ ná tá teu. Ama tə pɛɛkəɣɩ kɛ́ sɩ tə́ hʋ́lɩ́-mɛɣɛ tampana nna a tɔɔ ɩ́ ká yɔɔləna-tʋ, na pə́cɔ́ ɩ́ pəsɩ na ɩ́ cɔ mpa pa yɔɔləɣəna tɔnəŋ tɔɔ kʋlapəm na pa paa fɛɩna taa nyəm tɔ. 13Ye tampana sɩ tə kɛ́ kpaŋtʋnaa ɩlɛ Ɩsɔ tɔɔ kɛ́ tə kɛ́ kpaŋtʋnaa. Ama ye tə wɛna tá ɩsɛ, mə tɔɔ kɛ́ tə wɛna tá ɩsɛ. 14Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, Kilisiti sɔɔlʋɣʋ caaləɣəna tá mpa tə tɛma tá taa sɩ yʋlʋ kʋlʋm səpa yəlaa təna tɔɔ tɔ, na mpʋ ɩnɩ pə hʋ́lə́ɣɩ́ kɛ́ sɩ ɩ́ na paa wei pa kpɛntəna səm. 15Yəlaa təna tɔɔ kɛ́ ɩ səpa sɩ pə́ hʋ́lɩ́ sɩ mpa pa wɛna pa ɩsɛ tɔ pá nyɩ sɩ pə taɣa pa maɣamaɣa pa tɔɔ kɛ́ pa wɛɛ. Ama wei ɩ səpa na ɩ́ fe pa tɔɔ tɔ ɩ tɔɔ kɛ́. 16Pə tɔɔ kɛ́ tɩɩ tasəɣɩ yʋlʋhʋwɛɛ təŋʋɣʋ kɛ yem na pə́cɔ́ tə́ nyɩ yʋlʋwɛɛtʋ, paa ɩsɩɩ tuu ḿpʋ́ɣʋ́ tɩɩ lakaɣa na tə́ hʋʋkɩ hʋwɛɛ kɛ Kilisiti tɔɔ tɔ, kaɣana tɩɩ lakɩ mpʋ tɔtɔ. 17Ye yʋlʋ na Kilisiti pá kpɛntaa te, pə laɣasa-ɩ wɛɛtʋ kʋfatʋ kɛ́. Wɛɛtʋ kʋpəntʋ mʋka yem, wɛɛtʋ kʋfatʋ laɣasəna. 18Pə tənaɣa mpʋ Ɩsɔ kiŋ kɛ pə lɩɩnaa, na Kilisiti tɔɔ kɛ́ ɩ ciika tá na-ɩ na ɩ́ tʋ-tʋɣʋ təmlɛ sɩ tə́ la na ɩ́ na yəlaa lɛlaa pá ciiki. 19Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, Kilisiti kiŋ kɛ Ɩsɔ lapənaa na ɩ́ na ɩ yəlaa təna pá ciiki, ɩ ta hʋʋ pa ɩsaɣatʋ tɔm tɔɔ. Na taɣa ɩ tʋwa sɩ tə́ kpaaləɣɩ ciikuɣu tɔm tənɛ. 20Tə kɛ́ Kilisiti təmlɛ nyə́ma sɔsaa kɛ́, na pə caɣa kɛ́ ɩsɩɩ Ɩsɔ yaa-mɛ na tá nɔɔsɩ. Haɩ tə wiikəna-mɛ, Kilisiti tɔɔ ɩ́ yele na mə na Ɩsɔ ɩ́ ciiki. 21Ɩsaɣatʋ taa wɛɛ Kilisiti kiŋ se, ama Ɩsɔ pəsəna-ɩ ɩsaɣaʋ kɛ tá tɔɔ. Mpʋ pə yelina tá na Kilisiti tá kpɛntʋɣʋ tɔɔ, Ɩsɔ lapa na tə́ pəsɩ yʋlʋpama.


text: 1Maa Pɔɔl na ɩ a Yesu Kɩrɩsɩto nɩtʋ̃nãa Nãaŋmɩn na chɛl ir nɩ a sɩ yɛbɛ Timoti, lɛ sɛɛrɛ a gãn nyã kʋrɔ a pupuorbiir na be a Korɩntɩ tẽe pɔ nɩ a Nãaŋmɩn nɩbɛ ba jaa mɩ na be a Akaya paal pɔ. 2Wɩ̃ɛfʋ nɩ nyã'maar na yi a sɩ Sãa Nãaŋmɩn nɩ a sɩ Soro Yesu Kɩrɩsɩto sɛ̃ a be a yɩ sɛ̃. 3Pɛɛfʋ wʋ ta Nãaŋmɩn na ɩ a sɩ Soro Yesu Kɩrɩsɩto Sãa, a Sãa nyã nɩbir na bal nɩ Nãaŋmɩn nyã na tara a 'maalfʋsɩ a jaa. 4'Lɔ lɛ ma 'maal sɩ a sɩ wõm a jaa pɔ, ka sɩ mɩ na tʋ̃ɔ 'maal a bala mɩ na be wõm jaa pɔ, nɩ a 'maalfʋ 'lɔ̃nɔ̃ sɩn nyɛ yin a Nãaŋmɩn sɛ̃. 5Nɩtãa lɛ a Yesu Kɩrɩsɩto dɔɔyɛ difʋ na yaar dɔɔl sɩ jaa, lɛ mɩ lɛ a Yesu Kɩrɩsɩto 'maalfʋ yaar dɔɔl sɩ jaa. 6Ala ɩ sɩ ben wõm pɔ, a yɩ 'maalfʋ nɩ a yɩ faafʋ jũu lɛ, ala ɩ sɩ mɩ nyɛn 'maalfʋ a mɩ ɩn a yɩ 'maalfʋ lɛ, a yɩn tʋ̃ɔ ara nɩ kãnyir a dɔɔyɛ bʋ̃'yen 'lɔ̃nɔ̃ pɔ sɩn mɩ na dire. 7Sɩ bar tɩɛr a yɩ jũu, bojũu sɩ bɔ̃ɔn naa ɩka a lɛ yɩn lɔ̃ɔn sɩ dire a dɔɔyɛ, a lɛ nɩ wʋ ju mɩ lɛ yɩn pʋɔ sɩ a sɩ 'maalfʋ pɔ. 8N yɛɛr, saa bʋɔrɔ ɩka sɩ sɔɔl yɩ a wõm 'lɔ tɔ sʋɔ na dɔ̃ɔ pɔɔ sɩ be a Asɩya paal pɔ bar ɛ. Wõm jaa jel lɛ dɔ̃ɔ pɔɔ sɩ naa gar a sɩ kpɛ̃ɔ, saa lɛ dɔ̃ɔ tara baarfʋ tɩɛr ɛ. 9Sɩrɛ jaa a sɩ tɩɛr pɔ, a kũu lɛ sɩ tɔ̃ɔ kaara a tɩ̃ɩɩ a lɛ nɛ. Tɩchɛ a nɩtɔ̃ ɩ naa ka sɩ ta dɩɛl a sɩ mɩ̃ɛ ɛ, tɩchɛ sɩ dɩɛl Nãaŋmɩn nyã na sɩ̃nɛ a kũn. 10A Nãaŋmɩn lɛ faa sɩ yin a kũu tuo nyã pɔ, 'lɔ lɛ chɛnɛ faara sɩ. 'Lɔ lɛ ɩ a sɩ tɩɛrtɔ jie ɩka wʋn chɛnɛ na faara sɩ, 11nɩtãa lɛ yɩn sʋ̃ʋ sɩ nɩ a yɩ Nãaŋmɩn sʋɔrfʋ. Yɔɔ mɩ puor Nãaŋmɩn yãan a sɩ jũu tu a wʋ maal vɩla 'lɔ wʋn maal sɩ na wʋ sɔɔ a yɩ yɔɔ sʋɔrfʋ. 12Pʋ̃pãanyã a sɩ nyãa chɛfʋ jie lɛ a nyã. A sɩ tɩɛr din dãasɩɛ a lɛ sɩn be a wɛr dẽme sɛ̃, nɩ a lɛ a sɩn nɩ a yɩn mɩ na be taa, chɛchɛ ɩfʋ pɔ, nɩ nɛ nɛ tufʋ pɔ, ka a jaa yi a Nãaŋmɩn sɛ̃. A ba ɩ a wɛr nyã bɔ̃ɔfʋ lɛ sɩ maal a lɛ ɛ, tɩchɛ a Nãaŋmɩn wɩ̃ɛfʋ lɛ. 13Bojũu saa sɛb bon jaa kʋ yɩ yɩn kʋ̃ tʋ̃ɔ kar ɛ, bɩɩ kʋ̃ tʋ̃ɔ bɔ̃ɔ a par ɛ. N tɩɛr ɩka, 14nɩtãa lɛ yɩn wõ a sɩ 'yɛr ŋmaa na yɩ bɔ̃ɔ a par, yɩn wa wõn a jaa na yɩ bɔ̃ɔ a par, na yɩn tʋ̃ɔ chɛ nyãa a sɩ jũu nɩtãa lɛ sɩn mɩ na chɛ nyãa a yɩ jũu a sɩ Soro Yesu bɩbir daar. 15Bojũu ala lɛ so ka n bar tɩɛr, naa guor ɩka n tɩ piir yɩ kaa ka yɩ nyɛ tɔ̃nɔ̃ gbɛɛ ayi. 16N guor ɩka maa wa chiine a Masedonɩya n yi a yɩ sɛ̃, maa wa lɩɛb waara ka n lɛ yi a yɩ sɛ̃ go, ka yɩ pãa sʋ̃ʋ ma ka n chen a Judiya. 17Ɩn guor a anyã, n mɩ 'yɛr bar bɩɩ? Bɩɩ a wɛr nɩbɛ guorfʋ kaar lɛ? Ka a nɛbʋ̃'yen 'lɔ̃nɔ̃ ma 'yɛr, ɔ̃ɔ, ɔ̃ɔ nɩ kai, kai? 18Tɩchɛ sɩrɛ jaa a sɩ Nãaŋmɩn na ɩ a yelmɩ̃ɛ sʋɔ, a sɩ 'yɛr sɩn 'yɛr kʋ yɩ ba ɩ ɔ̃ɔ nɩ kai ɛ. 19Bojũu a Nãaŋmɩn Bie Yesu Kɩrɩsɩto 'yɛr a maa nɩ a Silasɩ nɩ a Timoti na dɔ̃ɔ 'yɛr kʋ yɩ ba ɩ ɔ̃ɔ nɩ kai ɛ, tɩchɛ a wʋ pɔ, a ma ɩn ɔ̃ɔ. 20Bojũu a Nãaŋmɩn nɛtɩryɔɔ ala wʋn tɩr ɩn ɔ̃ɔ a Kɩrɩsɩto pɔ. A tun a wʋ 'yɔ̃ɔ, a ma 'yɛrɛ ɩka, a ɩ a lɛ, kʋ a Nãaŋmɩn yuor tɩɩr. 21Pʋ̃pãanyã a Nãaŋmɩn nyã lɛ maal sɩ nɩ a yɩn a sɩ ara kpɛ̃ɔ a Yesu Kɩrɩsɩto pɔ, na wʋ oo sɩ. 22Wʋ 'yɔ̃ɔ sɩ naa a wʋ sofʋ jɩ̃nɛ, na wʋ de a wʋ Sɩɛ 'yɔ̃ɔ a sɩ nyãa pɔ, wile sɩ a yele ala na waara. 23N bʋɔl Nãaŋmɩn a wʋ ɩ a n dãasɩɛ sʋɔ ɩka a tara na sɔr ka n bar yɩ, naa ba lɩɛb wa be a Korɩntɩ ɛ, 24n ba bʋɔrɔ ɩka a ɩ wõm kʋ yɩ ɛ. A ba ɩ sɩ bʋɔrɔ naa ɩka sɩ fɩr yɩ a yɩ sɔɔfʋ pɔ ɛ, tɩchɛ a sɩ 'mataa tʋ̃n yɩ a yɩ wõ nʋ̃ɔ, bojũu a yɩ sɔɔfʋ vɛ̃n ka yɩ ara kpɛ̃ɔ.


text: 1Mɩyaŋ, ma nɩhɩyawʋ rɛ sabɩ teŋ no a kɩ tɩya ma Krisitabiisi hʋ aa we doŋ. Ŋ kyo ma rɛ weliŋ abee ŋ wɩtɩɩ buloŋ. Ŋ dʋŋ mɛ yaŋ daa kyo ma gɛɛ, amɛ nala hʋ buloŋ aa gyɩŋ wɩtɩɩ hʋ mɛ kyo ma rɛ. 2Wɩtɩɩ hʋ aa we á tɩyaŋ, ʋ rɛ tɩŋ á kyo ma gɛɛ. Wɩtɩɩ no sɩ we á tɩyaŋ a kaŋ kɩ mʋ maakyiye buloŋ. 3Á aa tɩŋ Wɩɩsɩ wɩtɩɩ ŋmanɩɩ hʋ, a kyo dɔmɔŋ nyɛ, á Kuwo Wɩɩsɩ abee ʋ Biye Yesu Krisita bɔnyɛ tɩyaŋ, ba sɩ fá á sikii, a leŋ dɩ á hɔŋ abee laaŋfɩya. 4Ŋ teŋ fɩyɛla rɛ kɩŋkaŋ beewɩya ŋ naa ma badɔmɔŋ nɛ dɩ ba aa tɩŋ wɩtɩɩ hʋ anɩɩ á Kuwo Wɩɩsɩ aa daga ma gɛɛ. 5Wɩɩsɩ nala, ŋ aa sʋla ma, ma leŋ dɩ á kyo dɔmɔŋ. Wɩɩ no bɩ kɩɩ nɩɩ mɩrɩfalɩɩ rɛ ŋ sabɩ kɩ tɩya ma. Mɩra no rɛ á tɩŋa a lɩɩ saŋa hʋ á aa laa Yesu Krisita wɩya di tɩyaŋ buloŋ. 6Kyori tɩɩ rɛ yaa á aa tɩŋ Wɩɩsɩ nyʋwa á mɩɩbol buloŋ tɩyaŋ. Wɩɩsɩ nyʋwa hʋ ʋ aa tɩya ma a lɩɩ piilii hʋ tɩyaŋ buloŋ nɛ yaa dɩ á kaŋ kyori abee dɔmɔŋ. 7Wɩnyɩyɛla rɛ suu lee buloŋ, a gɔllɩ kɩ mʋrɩ nala. Wɩnyɩyɛla no aa baa dɩ Yesu Krisita bɩ ko tuu dʋnɩya a bɩrɩmɩ nihuwobiŋ. Nal hʋ buloŋ aa kaŋ hakɩla no iriŋ, ʋ tɩɩna rɛ yaa nal hʋ aa mʋrɩ nala, Krisita dɔŋ hʋ. 8Ɛɛwɩya, ma pɔ ma tɩɩ weliŋ, a ta leŋ dɩ kɩŋ hʋ wɩya ma aa tɩŋ Wɩɩsɩ ko gɛ ma, ka dɩ Wɩɩsɩ kpa ma tuno buloŋ tɩya ma. 9Nal hʋ buloŋ aa bee daga wɩya hʋ Krisita aa daga dʋŋ, aŋ daga wɩdʋŋsɩ kɩ pɛ, ʋ tɩɩna bee Wɩɩsɩ bɩ yaa kɩdɩgɩ. Amɛ nal hʋ buloŋ aa tɩŋ wɩya hʋ Krisita aa daga ma dʋŋ, ʋ tɩɩna bee á Kuwo Wɩɩsɩ abee ʋ Biye hʋ yaa kɩdɩgɩ rɛ. 10Ɛɛwɩya, dɩ nal buloŋ nɛ ko ma lee a bee daga wɩya no, ma ta leŋ dɩ ʋ tɩɩna gyʋʋ ma dɩya. Ma ta paalɩ lɔllɩ ʋ mɛ gba. 11Dɩ nal buloŋ nɛ ko lɔllɩ ʋ, ʋ mɛ yaa ʋ dɔŋtɩɩna rɛ, a pɛ ʋ tɩyaŋ ba kɩ yaa wɩbɔmɔ. 12Ŋ kaŋ wɩya yʋga rɛ a kɩ kyɛ dɩ ŋ basɩ tɩya ma. Amɛ ŋ bee kyɛ dɩ ŋ sabɩ ba buloŋ teŋ tɩyaŋ. Ŋ aa kyɛ dɩ ŋ tɩɩ ko ma lee rɛ dɩ á hɔŋ basɩ ba. Ɛɛ rɛ sɩ leŋ dɩ á teŋfɩyɛlʋʋ hʋ yaŋ yaa teŋfɩyɛl-piliŋ. 13Ma nɩmmabalɩya Krisitabiisi hʋ aa we daha mɛ aa kyʋwalɩ ma weliŋ.


text: 1Yala ndang hapata swe ɔmtɛ, ha swe dimasi, Marie Magdala guotɛ ha bu-nge-nge nu mɔsaa, nɛ ha zupisi. Nɛ ka wɛnɛ hɔa haki, a zɔka nde, ɛ kinso gasa ta ka ɛ bagdɔki nɛ nu zupisi yunɛ. 2A sɔawi nɛ nɛ kpa Simon-Pierre hinɛ wan-yambimɔ ɛngɛ ka Jésus ngoya pentɛ. Nɛ a tɔa ha mbwa: «Ɛ guo wɔl Kongawan ha zang zupisi yunɛ. Ɔ ing bhandi ka ɛ gdea wɛnɛ ang na.» 3Pierre hinɛ wan-yambimɔ ɛngɛ sɔawi nɛ ha wal zupisi. 4Mbwa fɛt bwa sɔawi gbesi. Ma, wan-yambimɔ ɛngɛ hasatɛ hɔ ha zupisi sɔngsi nɛ Pierre. 5Nɛ ka wɛnɛ hilo pi li ha zanga, a zɔka pɛl la ka ɛ balu nɛ wɔl. Ma, a tɛ le ha zang zupisi na. 6Simon-Pierre tɛa tɛ hɔ ha pata wa. A lea ha zang zupisi, nɛ wɛnɛ zɔka pɛl la ka ɛ luo nɛ wɔl, 7nɛ fin nu la ka ɛ goka nɛ li Jésus. Yo tɛ dung hinɛ hio mbing la ndɔng na, ma, yo dungɔ nɛ gbindoa ha ma bhandi nɛtɛ. 8Mɛgi, wan-yambimɔ ɛngɛ ka hɔa nɛ bosia, lea ha zang zupisi fin. A zɔka nɛ a mɛkara nde, Jésus guotɛ. 9Takarata pɛ Sɔ batɔ nde, Jésus begutɛ ha soko hio fiowi. Ma, sɔngsi ngimɔ ɛngi, hio wan-yambimɔ tɛ ing ka gotoa na. 10Hapata, hio wan-yambimɔ ndɔng kiforo si ha twa pɛ mbwa. 11Marie dungɔ hapɛtɛ zupisi ha hea kwa. Ka wɛnɛ bhɔna ka ha hea kwa, a hilo gɛri nɛ mɔ ha zang zupisi. 12A zɔka hio telenge bwa nɛ bu latɛ. Mbwa ha dungɔnu ha bhandi ka ɛ bapisi wɔl Jésus ang. Ma ndang ha bhandi ka zu Jésus badung ang, nɛ ma ha bhandi ka nanga wa badung ang. 13Hio telenge ndɔng ana wɛnɛ: «Bhoko, mɛ he kwa hazu ge?» A kiforo wen ha mbwa: «Ɛ guo wɔl Kongawan pɔm yunɛ. Nɛ mi ing bhandi ka ɛ gdea wɛnɛ ang na.» 14Nɛ ka wɛnɛ tɔa wen ɛngi, a kiforo tɛ, nɛ a zɔka Jésus ha yola. Ma, a tɛ ing nde, yo nɛ̂ Jésus, na. 15Jésus ana wɛnɛ: «Bhoko, mɛ he kwa hazu ge? Mɛ ki nɛ o?» Marie takara pɛa nde, wei ki nɛ wan-pɛm fɔ. Mɛgi, Marie tɔa ha wɛnɛ: «Gasa wi, ka bo nɛ̂ mɛ ha gu wɔl wa, mɛ osi bhandia, ka mi anɛ nɛ gu yo.» 16Jésus tɔa: «Marie!» Nɛ Marie kiforo tɛ zɔk wɛnɛ nɛ tɔa nɛ nu Hebro: «Rabuni!» Ɛngɛ tɔ nde, wan-osimɔ. 17Jésus tɔa ha wɛnɛ: «Mɛ daksi kɔ ha tɛ mi, hazu mi tɛ dang ka nɛ ha pɛ Bafa mi na. Ma, mɛ nɛ, nɛ tɔ ha hio ya mi nde, mi ha danga nɛ ha pɛ Bafa mi, ka dung fin nɛ̂ Bafa mbwa. Wɛnɛ nɛ̂ Sɔ pɔm nɛ Sɔ pɛ mbwa.» 18Mɛgi, Marie Magdala pena nɛ, nɛ tɔ ha hio wan-yambimɔ nde, a zɔka Kongawan. Nɛ a tɔa ha mbwa, wen ndɔng ka Jésus tɔa ha wɛnɛ. 19Ha ndangtɛ swe dimasi ɛngi nɛ mbolo, hio wan-yambimɔ wesara may ha zang ma twa. Mbwa gɔma nutwa hazu mbwa yu nɛ ke hio wan-le zuife. Jésus lea twa nɛ yola ha binsila mbwa. Nɛ wɛnɛ tɔa ha mbwa: «Gaamɔ adung hinɛ ɛnɛ!» 20Hapata wen ɛngɛ, a osa kɔ wa nɛ mbanzi wa ha mbwa. Mɛgi, hio wan-yambimɔ dea totɛ pentɛ hazu mbwa zɔka Kongawan pɛ mbwa. 21Jésus tɔa fin ha mbwa: «Gaamɔ adung hinɛ ɛnɛ. Gbesi tuka Bafa mi batomsi mi tɛnɛ hakɛ ha nzan, mi fin, mi betomsi ɛnɛ ha nzan.» 22Hapata wen ndɔng, a ufo bok nu wa ha zu mbwa nɛ a tɔa: «Ɛnɛ akpa Nzɔy-Sɔtɛ. 23Hio wi ndɔng ka ɛnɛ bebisi sɛmbɔ pɛ mbwa, Sɔ bebisi yo yunɛ. Nɛ ka ɛnɛ kafa biso sɛmbɔ pɛ hio ma wi, Sɔ bekafi fin biso sɛmbɔ pɛ mbwa.» 24Ha ngimɔ ka Jésus hɔa ha soko hio wan-yambimɔ pɛa, Thomas ka ɛ sa nde, bedan, ma ndang ha soko mbwa bhukɔ gbala bwa, tɛ dung ang na. 25Hio mbing wan-yambimɔ tɔa ha wɛnɛ: «Ɔ zɔka Kongawan.» Ma, Thomas kiforo wen ha mbwa: «Ka mi zɔk sali pɔnde ha kɔ wa na, nɛ ka mi pi ndɔng kɔ mi ha zanga na, nɛ ka mi pi kɔ mi ha zang mbanzi wa na, mi lɛm mɛkiri wen pɛ ɛnɛ na.» 26Hapata dimasi ndang, hio wan-yambimɔ pɛ Jésus wesara may fin nɛ mbinga ha zang twa, nɛ Thomas dungɔ hinɛ mbwa. Mbwa gɔma nutwa, ma, Jésus hɔa tɛ yol ha binsila mbwa, nɛ a tɔa ha mbwa: «Gaamɔ adung hinɛ ɛnɛ!» 27Hapata, a tɔa ha Thomas: «Mɛ yafifi ndɔng kɔ mɛ hakɛ, nɛ mɛ zɔk hio kɔ mi. Mɛ yafifi kɔ mɛ pi ha zang mbanzi mi. Mɛ lak sio kafɛ gde, ma, mɛ mɛkiri mi.» 28Nɛ Thomas kiforo wen ha wɛnɛ: «Mɛ nɛ̂ Kongawan pɔm, nɛ mɛ nɛ̂ Sɔ pɔm.» 29Mɛgi, Jésus tɔa ha wɛnɛ: «Mɛ mɛkara mi hazu mɛ zɔka mi, na nde? Totɛ ha wi ndɔng ka mɛkara mi, ngase ka mbwa tɛ zɔk mi na.» 30Jésus bade fin dɔka mɔweka ha li hio wan-yambimɔ pɛa. Ɛ tɛ ngɛriki yo fɛt ha zang takarata ɛngɛ na. 31Ma, mɔ ndɔng ka dung ang, ɛ ngɛraka yo nde, ka ɛnɛ amɛkiri nde, Jésus nɛ̂ Mesi, Bewei pɛ Sɔ. Ka ɛnɛ mɛkiri wɛnɛ, a beha ɛnɛ tunɔ.


text: 1Baŋa-Wɛ Bu Zezi Krisi kwər-ywəŋə kam na puli te tɩn mʋ tɩntʋ: 2Kʋ kɩ nɩ Wɛ nijoŋnu Ezayi na maŋɩ o pʋpʋnɩ kʋlʋ faŋa faŋa yɩ o tɔɔlɩ Wɛ kwərə o wɩ: "Nii, amʋ Wɛ lagɩ a tʋŋɩ a nɔɔnʋ mʋ, sɩ o da nmʋ yigə o vu o kwɛ cwəŋə kalʋ nmʋ na w'ʋ ba n tɔgɩ da tɩn." 3"Nɔɔnʋ mʋ wʋ kagʋa wʋnɩ o tɔɔlɩ kwərə o wɩ: 'Zaŋɩ-na 'a fɔgɩ 'a kwɛ d'ɩ Yuutu wʋm cwəŋə kam, o na lagɩ o ba o tɔgɩ da tɩn. Pa-na cwe sɩlʋ o na lagɩ o ba o tɔgɩ tɩn fɔgɩ sɩ yɔɔrɩ lanyɩranɩ.' " 4Kʋ dɛɛn sɩɩnɩ kʋ kɩ kʋntʋ doŋ mʋ. Nɔɔnʋ wʋdoŋ dɛɛn mʋ wʋra, o yɩrɩ mʋ Zan. O maa wʋ kagʋa wʋnɩ, yɩ o miisi nɔɔna na wʋnɩ Wɛ ŋwaanɩ. O maa yəni o tɔɔlɩ Wɛ kwərə, o brɩ nɔɔna nɩ ba maŋɩ sɩ ba ləni ba wʋrʋ ba yagɩ kəm-balwaarʋ, sɩ ba daarɩ ba pa o miisi-ba na wʋnɩ, sɩ Wɛ laan w'ʋ yagɩ ba lwarɩm DƖ ma cɛ-ba. 5Nɔɔna zanzan maa yəni ba nuŋi Zude tɩ-biə bam maama dɩ Zeruzalɛm ba ve o te. Ba na ve o te kʋntʋ tɩn, ba maa tɛ ba brɩ kʋlʋ ba na kɩ ba cɔgɩ tɩn. O laan maa paɩ ba tu Zʋrdɛn bugə kam wʋnɩ, yɩ o miisi-ba na wʋnɩ Wɛ ŋwaanɩ. 6Zan dɛɛn zʋʋrɩ gɔrɔ kʋlʋ ba na sɔgɩ dɩ yogondi kʋrʋ tɩn mʋ. O maa maɩ kilə o ja o təŋə. O wʋdiu mʋ yɩ kayɩra dɩ tʋʋrʋ. 7O maa tɔɔlɩ Wɛ kwərə dɩ nɔɔna bam o wɩ: "Nɔɔnʋ wʋdoŋ w'ʋ saŋɩ amʋ kwaga o ba, wʋntʋ tiini o dwe amʋ. A wʋ maŋɩ sɩ a tiiri a lɩ o nɛ natra a pa-o. 8Amʋ miisi abam na wʋnɩ mʋ. Wʋntʋ nan na tuə, o'o miisi abam Wɛ Joro kʋm wʋnɩ." 9Maŋa kam kʋntʋ nɩ, Zezi dɛɛn ma nuŋi Galile tɩʋ kʋdoŋ, kʋ yɩrɩ mʋ Nazarɛtɩ. O ma vu o yi Zan te, yɩ o tu Zʋrdɛn bugə kam wʋ yɩ Zan miis-o na wʋnɩ. 10Zezi na maa nuŋi na bam wʋnɩ tɩn, o ma na wɛyuu na pʋrɩ yɩ Wɛ Joro kʋm tɔgɩ da kʋ tu o baŋa, yɩ kʋ nyɩ dɩ kunkwəŋə te. 11O ma ni kwərə laan na ŋɔɔnɩ wɛyuu nɩ ka wɩ: "Nmʋ mʋ yɩ amʋ bu-dʋa a na soe dɩ a wʋ maama. A tiini a jɩgɩ wʋpolo zanzan dɩ nmʋ." 12Kʋ na-niə da mʋ Wɛ Joro kʋm dɛ kʋ pa o vu kagʋa wʋ. 13O maa wʋ kagʋa kam wʋnɩ taan da fiinna. O na wʋra tɩn, sʋtaanɩ laan ma tui o te, sɩ dɩ gan-o sɩ o ya kɩ o cɔgɩ. O maa zʋʋrɩ dɩ kagʋ-vara, yɩ Wɛ malɛsɩ dɩ tui o te sɩ zən-o. 14Ba dɛɛn ma ja Zan ba kɩ pɩɩna digə nɩ. Kʋntʋ kwaga nɩ Zezi ma joori o vu Galile. O maa wʋra o tɔɔlɩ Wɛ kwər-ywəŋə kam o brɩ nɔɔna, 15yɩ o wɩ: "Maŋa kam laan yiə, Wɛ paarɩ dɩm na lagɩ dɩ ba nɔɔna tɩtarɩ nɩ tɩn. Kʋntʋ ŋwaanɩ, ləni-na 'a wʋrʋ 'a yagɩ kəm-balwaarʋ tɩm, sɩ 'a daarɩ 'a sɛ Wɛ kwər-ywəŋə kam." 16Zezi dɛɛn maa wʋ Galile nɩnɩʋ kʋm ni nɩ o veə. O ma na nɔɔna bale, ba na yɩ cʋrʋ. Ba dɩdʋa yɩrɩ mʋ Simɔn. O nyaanɩ yɩrɩ mʋ Andre. Ba yɩ kaləŋ-jara mʋ. Ba maa wʋ na bam wʋnɩ ba dʋlɩ bʋrɩ sɩ ba ma ja kale. 17Zezi ma ta dɩ ba o wɩ: "Zaŋɩ-na 'a ba 'a ta'a tɔgɩ amʋ. A'a pa 'a ta'a beeri nɔɔna mʋ 'a pa-nɩ, sɩ ba taa tɔgɩ-nɩ, nɩ 'a na yəni 'a jaanɩ kale te tɩn." 18O na tagɩ kʋntʋ tɩn, ba ma zaŋɩ lɩla ba yagɩ ba bʋrɩ sɩm, yɩ ba vu ba tɔgɩ o kwaga. 19Zezi na ve yigə fɩnfɩɩn tɩn, o daa ma na nɔɔna bale. Ba dɩdʋa yɩrɩ mʋ Zakɩ. O nyaanɩ dɩ maa wʋra, o yɩrɩ mʋ Zan. Ba ko yɩrɩ mʋ Zebede. Ba maa wʋ naboro wʋnɩ ba kwɛ ba bʋrɩ. 20O laan ma bəŋi-ba. O na bəŋi-ba kʋntʋ tɩn, ba ma zaŋɩ lɩla ba yagɩ ba ko wʋm dɩ o tɩntʋŋna bam naboro kʋm wʋnɩ, yɩ ba vu ba tɔg-o. 21Zezi dɩ o karabiə ma tɔgɩ daanɩ ba vu ba zʋ tɩʋ kʋdoŋ wʋ, kʋ yɩrɩ mʋ Kapɛrnawum. Zwifə bam siun dɛ na yi tɩn, Zezi ma vu o zʋ ba Wɛ-digə kam sɩ o brɩ-ba. 22O na brɩ-ba tɩn, nɔɔna balʋ na wʋra tɩn maa tiini ba yɩ yəəu dɩ o zaasɩm dɩm, bɛŋwaanɩ o ni-taanɩ dɩm jɩgɩ dam dɩ dwe ba tɩtɩ cullu karanyɩna tiinə bam taanɩ dɩm. 23Nɔɔnʋ wʋdoŋ dɛɛn maa wʋ ba Wɛ-digə kam wʋnɩ, yɩ cicirə jɩg-o. O ma kaasɩ dɩ kwər-dɩa o wɩ: 24"Zezi, Nazarɛtɩ tu, bɛɛ mʋ n lagɩ dɩbam tee nɩ? Nmʋ tu sɩ n cɔgɩ dɩbam dwi mʋ na? A ye nmʋ na yɩ wʋlʋ. Nmʋ yɩ Wʋ-poŋo Tu wʋlʋ Wɛ na tʋŋɩ tɩn mʋ." 25Zezi ma kaanɩ cicirə kam o wɩ: "Cəgi sɔɔ, sɩ n nuŋi n daarɩ baarʋ wʋm." 26O na tagɩ kʋntʋ tɩn, cicirə kam ma tiini ka ja nɔɔnʋ wʋm ka su. Ka ma kaasɩ dɩ kwər-dɩa yɩ ka nuŋi ka daarɩ nɔɔnʋ wʋm. 27Nɔɔna bam na nɛ kʋntʋ tɩn, kʋ ma sʋ ba maama lanyɩranɩ, yɩ ba bwe daanɩ ba wɩ: "Bɛɛ mʋ kʋntʋ? O brɩ cwə-dʋŋa mʋ yɩ o zaasɩm dɩm jɩgɩ dam. Nii, o na tɛ ciciri nɩ sɩ viiri, yɩ sɩ sɛ o ni." 28Nɔɔna balʋ maama na zʋʋrɩ Galile je sɩm nɩ tɩn dɛɛn ma ni Zezi ŋwa lɩla. 29Zezi dɩ o nɔɔna bam ma nuŋi Wɛ-digə kam nɩ, ba tɔgɩ dɩ Zakɩ dɩ Zan ba vu ba yi Simɔn dɩ Andre-ba sɔŋɔ. 30Paa maa jɩgɩ Simɔn tɩnkaanɩ yɩ o tigə. Ba ma ta dɩ Zezi kʋ na kɩ-o te tɩn. 31O ma vu kaanɩ wʋm te, o ja o jɩŋa o pa o zaŋɩ wɛɛnɩ. Paa kam ma da ka yag-o. O ma zaŋɩ o kɩ wʋdiu o pa-ba. 32Wɛ na zʋ yɩ tɩga wʋra ka yi tɩn, nɔɔna maa jaanɩ balʋ maama na yɩ yawɩɩna dɩ ciciri na jɩgɩ balʋ maama tɩn ba tui Zezi te. 33Tɩʋ kʋm nɔɔna bam maama ma vu ba gilimi Simɔn-ba sɔŋɔ ni nɩ. 34Zezi ma pa nɔɔna zanzan na yazurə dɩ ba yawɩɩrʋ dwi dwi, yɩ o daarɩ o zəli ciciri zanzan nɔɔna yɩra nɩ. O ma wʋ sɛ sɩ ciciri sɩm ŋɔɔnɩ kʋlʋkʋlʋ, sɩ na maŋɩ sɩ ye o na yɩ wʋlʋ tɩn ŋwaanɩ. 35Tɩga na pʋʋrɩ tɩtɩɩtɩ yɩ wɛ daa ta wʋ puli tɩn, Zezi ma zaŋɩ o nuŋi o vu jəgə kalʋ nɔɔn-nɔɔnʋ na tərə tɩn. O wʋra o warɩ Wɛ o yɩranɩ. 36Simɔn-ba laan ma zaŋɩ ba nuŋi sɩ ba beeri o jəgə. 37Ba na nɛ-o tɩn, ba ma ta dɩd-o ba wɩ: "Nɔɔna bam maama lagɩ sɩ ba na nmʋ." 38Zezi ma ləri-ba o wɩ: "Zaŋɩ-na sɩ d'ɩ kɛ d'ɩ vu je sɩdonnə. A maŋɩ sɩ a vu tɩ-balwa balʋ na wʋ yoba seeni tɩn a tɔɔlɩ Wɛ kwərə kam. Kʋ yɩ kʋntʋ ŋwaanɩ mʋ a nuŋi Wɛ te a ba." 39O laan ma beeri o tɔgɩ Galile wʋ maama. O maa yəni o zʋʋrɩ Zwifə bam Wɛ-di sɩm. O maa brɩ nɔɔna Wɛ cɩga kam, yɩ o zəli ciciri nɔɔna yɩra nɩ. 40Nɔɔnʋ wʋdoŋ dɛɛn mʋ wʋra, o na yɩ nanyɔŋɔ. O ma zaŋɩ o vu Zezi te, o kuni doonə o yigə nɩ o loor-o o wɩ: "Nmʋ na laga, n'n wanɩ n pa a na yazurə a ji lanyɩranɩ." 41O ŋwaŋa ma zʋ Zezi. O ma twɩ o jɩŋa o dwe-o, yɩ o wɩ: "Ɛɛn. A laga. Zaŋɩ dɩ yazurə sɩ n ji lanyɩranɩ." 42O na tagɩ kʋntʋ bɩdwɩ baŋa nɩ tɩn, mʋ yawɩʋ kʋm yagɩ nɔɔnʋ wʋm, yɩ o yɩra yam ji lanyɩranɩ. 43Zezi ma daa ta dɩd-o o wɩ, o ve, yɩ o daarɩ o kaan-o o wɩ: 44"Yɩ zaŋɩ n ta kʋlʋ na kɩ tɩn n brɩ nɔɔn-nɔɔnʋ. Nan yɔɔrɩ n vu Wɛ kaanɩm tu wʋm te, sɩ n pa o nii n yɩra yam, sɩ n daarɩ n kwe wəənu tɩlʋ Moyisi cullu tɩm na brɩ nɩ tɩ maŋɩ tɩn n pa-o, sɩ o ma o kaanɩ Baŋa-Wɛ. Kʋntʋ w'ʋ brɩ nɔɔna maama nɩ n yawɩʋ kʋm sɩɩnɩ kʋ je." 45Zezi na tagɩ kʋntʋ tɩn, nɔɔnʋ wʋm ma nuŋi yɩ o karɩ o ŋɔɔnɩ kʋlʋ na kɩ tɩn o pa nɔɔna maama lwarɩ kʋ ni nɩ. Kʋntʋ ŋwaanɩ Zezi daa warɩ o zʋ tɩʋ dɩ tɩʋ wʋ yɩ o wʋ səgi o tɩtɩ. O ma lɛɛrɩ o maŋɩ gaa wʋnɩ nɔɔna na tərə mɛ tɩn. Nɔɔna maa yəni ba nuŋi je maama ba ve o te.


text: 1Ɩ́ sɔɔləɣɩ təmaɣa tam ɩsɩɩ yʋlʋ na ɩ neu. 2Anɩ pə wɛɛ sɩ ɩ́ tɔkəɣɩ mʋʋlaa mpa pa kɔŋ mə tɛ tɔɣɔ teu tɔ ɩ nɩɩwa. Lɛlaa lapa ɩsɔtaa tillaa kɛ mʋʋllɛ kɛ pə lapʋ taa, pa tɔŋna sɩ yəlaa kɛ yem. 3Ɩ́ tɔɔsɩ saləkatʋnaa tɔɔ ɩsɩɩ ye mə na-wɛ ɩ́ ka wɛnna saləka ɩnɩ ɩ taa ɩ́ ka lapa tɔ. Na ɩ́ tɔɔsɩ mpa pa lakɩ nyaŋ tɔ pa tɔm ɩsɩɩ mə maɣamaɣa kɛ pa lakɩ mpʋ. 4Paa wei ɩ́ nyənɩ alʋ kpaɣaʋ tɔm ɩsɩɩ pʋlʋ sɔsɔɔm. Na apalʋ na alʋ pa taa nɔɣɔlʋ náá taa la yem yem tɔtɔ. Ɩsɔ ká hʋʋna tɔm kɛ mpa pa lakɩ asilima na mpa pa lakɩ wasaŋkalətʋ tɔ. 5Ɩ́ taa nyənəɣɩ pɔɣɔlaɣa kɛ mə kʋlapʋtʋ taa. Ama mə laŋa ɩ́ hɛɛna mpi ɩ wɛna tɔ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, Ɩsɔ yɔɣɔtaa sɩ: Ma kaa lɔ-ŋ paa pəcɔ, maa wɛɛ nyá waalɩ kɛ́ tam. 6Pə tɔɔ kɛ́ tə pəsəɣɩ na tə́ yɔɣɔtəna naani sɩ: Tacaa kɛlɛ ma tentu, ma kaa nyana pʋlʋ. Yʋlʋ pəsəɣɩ na ɩ́ la-m we? 7Ɩ́ tɔɔsɩ mə kancaalaɣa sɔsaa mpa pa caala-mɛɣɛ Ɩsɔ Tɔm heeluɣu tɔ pa tɔɔ. Ɩ́ nyənna ɩsəna pa yaasi ka wɛɛ tɔ, na ɩsəna pɛlɛ pa səpa tɔ, na ɩ́ kɛɛsəna ɩsəna pɛlɛ pa tɛma Ɩsɔ na pa taa tɔ na ɩ́ lá mpʋ. 8Ɩsəna Yesu Kilisiti ka wɛɛ tɔ ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ wɛ saŋa, na ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ ká wɛɛ tam. 9Ɩ́ taa yele na sɛɣɛsəŋ kʋfaŋ ɩnɩ ɩ təna, ɩ nɔɣɔ na ɩ suka, ɩ́ tolisi-mɛ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, mpi pə kəla teu tɔɣɔlɛ sɩ Ɩsɔ pɛɛlɛɛ ɩ́ la na tə́ hikiɣi toŋ kɛ ta hʋwɛɛ taa. Pə́ taa wɛɛ kʋtɔɣɔʋ cɔlʋɣʋ kiŋ. Mpa pa paasəɣəna kʋtɔɣɔʋ cɔlʋɣʋ tɔ paa waakɩ pə taa kɛ́ pʋlʋ. 10Kɔtəlaa mpa pa lakɩ təmlɛ kɛ Yuta kɔtasɩ cokəle taa tɔ pa fɛɩna mpaa sɩ pá tɔɣɔ mpi pa kʋ tá kɔtaɣa təlatɛ taa tɔ. 11Yuta kɔtʋlʋ sɔsɔ kpakəɣɩ wontu ntɩ tə caləm kɛ́, na ɩ́ pona cokəle taa na ɩ́ fɛɛnɩ sɩ pə́ hɩɩsɩ yəlaa ɩsaɣatʋ. Ɩlɛna pá kpaɣa wontu nti pa kʋwa mpʋ tɔ tə maɣamaɣa na pá pona təsikile waalɩ na pá tʋ kɔkɔ. 12Pə tɔɔ kɛ́ Yesu səpa ɩcatɛ na waalɩ sɩ ɩ maɣamaɣa ɩ caləm ɩ́ taɣanɩ yəlaa samaa. 13Mpʋ tɔ, tə́ polo ɩ kiŋ kɛ təsikile waalɩ na pá kisi-tʋ ɩsɩɩ pa kisuɣu ɩnɩ tɔ. 14Mpi tɔ, tə fɛɩna ɩcatɛ tam nyəntɛ kɛ atɛ cənɛ. Ama cele nyəntɛ kɛ tə pɛɛkəɣɩ. 15Tə saŋ Ɩsɔ kɛ́ tam na pə́ lá teitei ɩsɩɩ tə lapa-ɩ kɔtaɣa na Yesu toŋ taa. Pə nyʋɣʋ ntɛ́ sɩ ɩ hətɛ ɩ́ yaakɩ tá nɔɔsɩ taa kɛ́ tam. 16Ɩ́ taa sɔɔ kʋpantʋ lapʋ na təmaɣa tem kɛ tam, pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, kɔtaɣa ɩsɩɩ ḿpʋ́ɣʋ́ Ɩsɔ sɔɔlaa. 17Ɩ́ nɩɩkəna mə sɔsaa na ɩ́ seeki-wɛ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, pa feniɣi mə ləsasɩ tɔɔ kɛ́. Mpi tɔ, pa nyəmá sɩ cele Ɩsɔ ká pɔɔsɩ-wɛɣɛ sɩ tɔm. Ye ɩ́ nɩɩkəna-wɛ, pa təmlɛ lapʋ kaa la-wɛɣɛ felentu. Ama ye ɩɩ nɩɩkəna-wɛ, pa təmlɛ ká pəsɩ-wɛɣɛ təlasɩ tɔm, na saa ɩnɩ pə kaa waasɩ-mɛɣɛ pʋlʋ. 18Ɩ́ sələməna-tʋɣʋ Ɩsɔ kɛ́ ḿpʋ́ɣʋ́ tam. Tə nyəmá teu kɛ tá taa təkpataa sɩ tə wɛna lotu kʋlʋmtʋ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, tə caa kɛ́ sɩ paa mpi pə taa tá tɔntɛ ɩ́ maɣa. 19Nti ma wiikina-mɛ təsiɣisiɣi tɔɣɔlɛ sɩ ɩ́ sələmɩ Ɩsɔ na ɩ́ lá luɣu na má məlɩ mə kiŋ kɛ lɔŋ. 20Ɩsɔ feesa Tacaa Yesu kɛ səm taa, ɩnəɣəlɛ heeŋ tiikilu sɔsɔ kɛ ɩ səpʋ tɔ pə tɔɔ. Na ɩ səm mpɩ pə yelina na nɔɣɔ pɛɛlʋɣʋ tam nyəm la tampana. 21Hɛɛsʋɣʋ Ɩsɔ ɩ́ la na mɩɩ pəsɩ na ɩ́ lá kʋpantʋnaa na ɩ́ lá ɩ luɣu nyəntʋ təmammam. Ɩsɔ ɩnɩ ɩ́ yele na Yesu Kilisiti la tá kiŋ kɛ mpi pə wɛ-ɩ teu tɔ. Yesu ɩ́ hiki teeli kɛ tam. Ami. 22Ma taapalaa ma wiikina-mɛ sɩ ɩ́ nɩɩ apalʋtʋ sɔɔsʋɣʋ tɔm tənɛ na suulu. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, tɔm nti ma ŋmaa-mɛɣɛ cənɛ tɔ tə ta tɔɔ. 23Ma heeliɣi-mɛ sɩ pa tʋla ta taapalʋ Timotee. Ye ɩ tala lɔŋ kɛ cənɛ ma na-ɩ tɩɩ kɔnna mə tɛ. 24Ɩ́ sɛɛ mə sɔsaa təna na Ɩsɔ yəlaa təna təpaɩ. Ta taapalaa Ɩtalii nyə́ma sɛɛ-mɛ. 25Ɩsɔ ɩ́ la mə tənaɣa pɛɛlɛɛ.


text: 1Dɛ dɩm kʋntʋ nɩ Zezi ma nuŋi sɔŋɔ kʋm nɩ o vu nɩnɩʋ kʋm ni. O ma jəni tɩga nɩ sɩ o brɩ nɔɔna. 2Nɔn-kɔgɔ ma ba kʋ gilim-o. Kʋntʋ ŋwaanɩ o ma zaŋɩ o vu o zʋ naboro wʋ o je da, yɩ kɔgɔ kʋm laan zɩgɩ na bam ni nɩ sɩ ba taa cəgi o taanɩ dɩm. 3O ma maŋɩ mɩmaŋa o brɩ-ba wəənu zanzan o wɩ: "Valʋ dɛɛn mʋ wʋra. O ma zaŋɩ o vu kara sɩ o du. 4O ma karɩ o dʋlɩ o wo-duuru tɩm. Tɩdonnə ma tʋ cwəŋə ni nɩ. Zunə ma ba ba twɛ-tɩ ba di. 5Tɩdonnə ma tʋ kandwa jəgə nɩ valɩm na ba daga mɛ tɩn. Tɩ ma wʋ daanɩ tɩ puli, valɩm dɩm na ba lirə tɩn ŋwaanɩ. 6Wɩa ma ba ka baanɩ tɩ maama. Tɩ bʋnnʋ na wʋ zʋ tɩga tɩn, tɩ ma tɩ. 7Kʋ daarɩ wo-duuru tɩdonnə ma tʋ sabarɩ wʋnɩ. Tɩ na puli tɩn, sabarɩ sɩm laan ma zaŋɩ sɩ li-tɩ sɩ gʋ. 8Kʋ daarɩ tɩdonnə ma tʋ tɩ-ywəŋə jəgə nɩ. Tɩ ma nuŋi tɩ kɩ biə lanyɩranɩ. Tɩdaara kɩ nɩnɛɛnɩ biə bi bi. Tɩdaara ma kɩ nɩnɛɛnɩ biə fusɩrdʋ fusɩrdʋ. Tɩdaara dɩ ma kɩ nɩnɛɛnɩ biə fiintɔ fiintɔ. 9Abam nan fɔgɩ 'a cəgi a taanɩ dɩm lanyɩranɩ." 10Zezi na maŋɩ mɩmaŋɩ dɩm kʋntʋ o ti tɩn, o karabiə bam laan ma vu o te, yɩ ba bwe-o ba wɩ: "Bɛɛ mʋ yɩ nmʋ yəni n maŋɩ mɩmaŋa n brɩ nɔɔna bam?" 11O ma ləri-ba o wɩ: "Wɛ paarɩ dɩm kuri ya səgi mʋ. Kʋ nan na yɩ abam, Wɛ maŋɩ DƖ pa 'a lwarɩ DƖ paarɩ dɩm kuri na yɩ te tɩn. Kʋ daarɩ nɔɔna badaara bam, Wɛ wʋ pɛ ba lwarɩ DƖ paarɩ dɩm kuri. 12Mɩmaŋa yam na maŋɩ sɩ ya zəni nɔɔna wʋbʋŋa te tɩn nyɩ dɩ nɔɔnʋ na maŋɩ o jɩgɩ woŋo, o ta w'ʋ joŋi kʋdoŋ o wəli da sɩ kʋ taa daga. Nɔɔnʋ wʋlʋ nan na maŋɩ o ba jɩgɩ kʋlʋkʋlʋ tɩn laan w'ʋ ba o ga kʋlʋ fɩnfɩɩn o ya na jɩgɩ tɩn mʋ. 13Kʋntʋ, a maɩ mɩmaŋa mʋ a brɩ-ba, bɛŋwaanɩ bantʋ yiə mʋ naɩ a na kɩ wəənu tɩlʋ tɩn, yɩ ba ba ni tɩ kuri. Ba ta maa ni a zaasɩm dɩm, yɩ ba ba lwarɩ dɩ kuri. 14Kʋntʋ mʋ brɩ nɩ Wɛ nijoŋnu Ezayi dɛɛn na tagɩ kʋlʋ faŋa faŋa tɩn sɩɩnɩ kʋ kɩ bantʋ tee nɩ. O dɛɛn tagɩ o wɩ: 'Abam w'ʋ fɔgɩ 'a cəgi Wɛ taanɩ dɩm dɩ 'a zwa, yɩ 'a b'a ni dɩ kuri. Abam w'ʋ fɔgɩ 'a nii dɩ 'a yiə, yɩ 'a b'a na. 15Bɛŋwaanɩ nɔɔna bam kʋntʋ wʋbʋŋa tɩgɩ mʋ. Ba zwa dɩ ma kwarɩmɩ, yɩ ba daarɩ ba pu ba yiə, sɩ ba yiə yɩ zaŋɩ ya na, sɩ ba zwa yɩ zaŋɩ ya ni, sɩ ba wʋbʋŋa yɩ zaŋɩ ya lwarɩ Wɛ taanɩ dɩm kuri. Kʋ na daɩ kʋntʋ, ba ya w'ʋ pipiri ba sɛ amʋ Wɛ, yɩ a'a pa-ba yazurə.' " 16Zezi laan ma ta dɩ o karabiə bam o wɩ: "Kʋ nan na yɩ abam, 'a jɩgɩ yu-yoŋo, bɛŋwaanɩ abam yiə naɩ yɩ 'a zwa dɩ ni. 17A lagɩ a ta cɩga mʋ dɩ abam sɩ, faŋa faŋa Wɛ nijoŋnə bam dɩ nɔn-ŋʋna zanzan dɛɛn jɩgɩ tɩɩna sɩ ba ya na kʋlʋ abam na naɩ lele tɩn, yɩ ba wʋ wanɩ ba na. Ba dɛɛn ta jɩgɩ tɩɩna sɩ ba ya ni Wɛ taanɩ dɩlʋ abam na ni tɩn, yɩ ba wʋ wanɩ ba ni-dɩ. 18Nan cəgi-na, sɩ a maŋɩ valʋ wʋm mɩmaŋɩ dɩm kuri a brɩ abam. 19Wo-duuru tɩlʋ na tʋ cwəŋə kam ni nɩ tɩn nyɩ dɩ nɔɔna balʋ na ni Wɛ paarɩ dɩm taanɩ yɩ ba wʋ lwarɩ dɩ kuri tɩn. Wo-lwaanʋ tu sʋtaanɩ laan ma ba o lɩ-dɩ, yɩ dɩ wʋ zʋ ba wʋbʋŋa. 20Wo-duuru tɩlʋ na tʋ kandwa jəgə nɩ tɩn dɩ maa nyɩ dɩ nɔɔna balʋ na ni Wɛ taanɩ dɩm yɩ ba joŋi-dɩ lɩla dɩ wʋpolo. 21Taanɩ dɩm ma wʋ tiini dɩ zʋ ba wʋbʋŋa, ba ma wʋ zɩgɩ kəŋkəŋ. Yaara na yi-ba yɩ ba na bɛɛsɩ-ba Wɛ taanɩ dɩm ŋwaanɩ, ba'a da ba kwe ba yagɩ mʋ lɩla. 22Wo-duuru tɩlʋ na tʋ sabarɩ sɩm wʋnɩ tɩn maa nyɩ dɩ nɔɔna balʋ na ni Wɛ taanɩ dɩm yɩ ba ta jɩgɩ liə dɩ lʋgʋ baŋa wəənu tɩn. Səbu-lagɩ ma cɔgɩ ba wʋbʋŋa, nɩ sabarɩ sɩm na ligi wo-duuru tɩm te tɩn. Kʋ ma pa ba kwe Wɛ taanɩ dɩm ba yagɩ, yɩ dɩ wʋ jaanɩ kuri dɩ pa-ba. 23Kʋ daarɩ wo-duuru tɩlʋ na tʋ tɩ-ywəŋə jəgə kam nɩ tɩn maa nyɩ dɩ balʋ na ni Wɛ taanɩ dɩm yɩ ba pa dɩ tiini dɩ zʋ ba wʋbʋŋa tɩn. Kʋntʋ ma pa Wɛ taanɩ dɩm ja kuri dɩ pa-ba, nɩnɛɛnɩ wo-duuru na kɩ biə lanyɩranɩ te tɩn. Tɩdaara kɩ biə bi bi, tɩdonnə ma kɩ biə fusɩrdʋ fusɩrdʋ, tɩtɩm ma kɩ biə fiintɔ fiintɔ." 24Zezi dɛɛn ma maŋɩ mɩmaŋɩ dɩdoŋ o brɩ-ba o wɩ: "A lagɩ a brɩ abam Wɛ paarɩ dɩm na wʋ nɔɔna tɩtarɩ nɩ te tɩn mʋ. Kʋ nyɩ dɩ valʋ na kwe mɩn-ŋʋna o ja vu o kara o du. 25O na dugi-ya kʋntʋ tɩn, o dʋm ma zaŋɩ pən-dʋa maŋa nɩ o ja mɩn-puurə o vu o du o gwaanɩ valʋ wʋm kara mɩn-ŋʋna yam wʋnɩ, yɩ o daarɩ o joori o vu sɔŋɔ. 26Mɩn-ŋʋna yam ma ba nuŋi ya ji mɩn-kwɩɩrʋ. O dʋm wʋm na dugi yalʋ tɩn ma nuŋi ya ji mɩn-kayalɩ. 27Sɔŋɔ tu wʋm tɩntʋŋna laan ma vu ba ta dɩd-o ba wɩ: 'Dɩbam yuutu, nmʋ na dugi n kara kam tɩn, kʋ daɩ mɩn-ŋʋna yɩranɩ mʋ n dugi na? Bɛɛ mʋ yɩ mɩn-kayalɩ laan nuŋi sɩ gwaanɩ da?' 28O ma ləri-ba o wɩ: 'Kʋ yɩ a dʋm mʋ kɩ kʋntʋ.' Ba laan ma bwe-o ba wɩ: 'D'ɩ nan ve d'ɩ gɔ mɩn-kayalɩ sɩm d'ɩ yagɩ na?' 29O ma wʋ sɛ, yɩ o ta dɩ ba o wɩ: 'Abam na kɩ kʋntʋ, 'a w'ʋ kɛ 'a gɔ mɩn-ŋʋna yam dɩ mʋ 'a wəli da. 30Nan yagɩ-na sɩ ya maama taa wʋra sɩ kʋ ba kʋ yi zagɩm maŋa. Kantʋ maŋa kam nɩ, a laan w'ʋ ta dɩ mɩn-zagɩna bam, sɩ ba da yigə ba pɔɔrɩ mɩn-kayalɩ sɩm ba zagɩ ba kɩ daanɩ ba zwɛ, sɩ ba daarɩ ba zagɩ mɩn-ŋʋna yam ba pɛ ba kɩ a tulə nɩ.' " 31Zezi daa ta ma maŋɩ mɩmaŋɩ dɩdoŋ o brɩ-ba o wɩ: "Wɛ paarɩ dɩm nyɩ dɩ nɔɔnʋ na kwe wo-duu na yɩ mɩmɩɩnʋ o vu o du o kara nɩ. 32Wo-duu kʋm kʋntʋ mʋ tiini kʋ yɩ mɩmɩɩnʋ wo-dwə maama wʋnɩ. Kʋ ma nuŋi, yɩ kʋ ji kamunu kʋ dwəni dwə balʋ maama na wʋ o kara kam nɩ tɩn. Kʋ laan maa ji tu-kamunu, yɩ zunə tui ba sɔ ba pwəru da." 33Zezi daa ta ma maŋɩ mɩmaŋɩ dɩdoŋ o brɩ-ba o wɩ: "Wɛ paarɩ dɩm nyɩ dɩ kaanɩ na kwe dabɩlɩ o gwaanɩ dɩ dɩpɛ muni zwɩ-zɛ sɩtɔ te tɩn mʋ. Dɩ laan ma pa dɩpɛ muni dɩm maama tiini dɩ fʋlɩ." 34Wəənu tɩm kʋntʋ maama Zezi dɛɛn na brɩ nɔn-kɔgɔ kʋm tɩn yɩ mɩmaŋa yɩranɩ mʋ o ma brɩ-ba. O wʋ ŋɔɔnɩ wo-woŋo dɩ ba yɩ kʋ wʋ dɛ dɩ mɩmaŋa. 35O nan kɩ kʋntʋ, sɩ kʋ pa Wɛ nijoŋnu wʋdoŋ taanɩ mʋ sɩɩnɩ dɩ kɩ. O dɛɛn tagɩ o wɩ: "Amʋ na lagɩ a ŋɔɔnɩ a brɩ-ba, a'a ta maɩ mɩmaŋa mʋ a ma brɩ-ba. A'a pa ba lwarɩ Wɛ cɩga kalʋ na səgi lʋgʋ pulim maŋa nɩ sɩ kʋ ba kʋ yi zɩm tɩn." 36Zezi dɛɛn ma zaŋɩ o yagɩ nɔn-kɔgɔ kʋm, yɩ o daarɩ o joori o vu sɔŋɔ. O karabiə bam ma ba o te yɩ ba wɩ: "Brɩ dɩbam mɩn-kayalɩ sɩm mɩmaŋɩ dɩm kuri." 37O ma ləri-ba o wɩ: "Nɔɔnʋ wʋlʋ na dugi mɩn-ŋʋna yam tɩn brɩ amʋ Nabiin-bu wʋm na kɩ te tɩn mʋ. 38Kara kam maa nyɩ dɩ lʋgʋ baŋa. Mɩn-ŋʋna yam maa nyɩ dɩ nɔɔna balʋ na yɩ Wɛ paarɩ dɩm nɔɔna tɩn. Kʋ daarɩ mɩn-kayalɩ sɩm maa nyɩ dɩ balʋ na yɩ sʋtaanɩ nɔɔna tɩn. 39Dʋm wʋlʋ na dugi mɩn-kayalɩ sɩm tɩn maa nyɩ dɩ sʋtaanɩ dɩm tɩtɩ. Zagɩm maŋa kam maa nyɩ dɩ lʋgʋ na w'ʋ ba kʋ ti te tɩn. Mɩn-zagɩna bam maa nyɩ dɩ Wɛ malɛsɩ sɩm. 40Nɩ mɩn-zagɩna bam na zagɩ mɩn-kayalɩ sɩm ba zwɛ te tɩn, kʋntʋ doŋ mʋ w'ʋ kɩ lʋgʋ tiim maŋa nɩ. 41Kʋ na w'ʋ kɩ te tɩn, amʋ Nabiin-bu wʋm w'ʋ tʋŋɩ a malɛsɩ tiinə bam sɩ ba vu ba lɩ kʋlʋ maama na paɩ nɔɔna tusi tɩn dɩ wo-lwaan-kərə bam maama Wɛ paarɩ dɩm wʋnɩ. 42Ba laan w'ʋ zəli-ba ba yagɩ min-lɔŋɔ wʋnɩ sɩ dɩ di-ba. D'aanɩ mʋ ba laan w'ʋ ta wʋra ba keerə yɩ ba dʋnɩ ba nwa. 43Kʋ daarɩ balʋ maama na sɛ Wɛ yɩ ba kɩ lanyɩranɩ tɩn laan w'ʋ ta tiini ba nyɩɩna ba Ko Wɛ paarɩ dɩm wʋnɩ, nɩ wɩa na nyɩ te tɩn. Fɔgɩ-na 'a cəgi a taanɩ dɩm lanyɩranɩ. 44Wɛ paarɩ dɩm daa ta nyɩ dɩ wo-ŋʋnnʋ tɩlʋ na yɩ lʋnnɩ nyɩm tɩn na səgi kara wʋnɩ. Nɔɔnʋ wʋdoŋ laan ma na-tɩ. O ma joori o fɔgɩ o səgi-tɩ. O wʋ na tiini kʋ poli tɩn, o ma vu o kwe o wəənu maama o yəgi səbu, sɩ o vu o yəgi kara kantʋ, sɩ wo-ŋʋnnʋ tɩm taa yɩ o nyɩm. 45Wɛ paarɩ dɩm daa ta nyɩ dɩ pipimpiinu na beeri o lagɩ kandwa-ŋʋna sɩ o yəgi te tɩn. 46O ma ba o na kandwɛ dɩlʋ na tiini dɩ jɩgɩ lam yɩ dɩ səbu daga tɩn. O laan ma joori o vu o kwe o wəənu maama o yəgi, o ma yəgi kandwɛ dɩm kʋntʋ yɩranɩ. 47Wɛ paarɩ dɩm daa ta nyɩ dɩ nɔɔna na kwe bʋra ba dɩ bugə nɩ sɩ ba ma ja kale te tɩn. Ba na dɩ-ka da tɩn, ba ma ja kale dwi dwi. 48Ka ma ba ka su lanyɩranɩ. Nɔɔna bam laan ma vaŋɩ-ka ba tuuri ba ja bɛ. Ba laan ma jəni tɩga nɩ ba kuri kaləŋ-ŋwɩ sɩm ba kɩ ba tampwarʋ wʋnɩ. Ba ma daarɩ ba kwe sɩlʋ na ba lana tɩn ba dʋlɩ ba yagɩ. 49Kʋ nan w'ʋ ba kɩ kʋntʋ mʋ lʋgʋ tiim maŋa nɩ. Wɛ malɛsɩ w'ʋ ba sɩ pɔɔrɩ nɔn-balwaarʋ dɩ balʋ na sɛ Wɛ yɩ ba kɩ lanyɩranɩ tɩn daanɩ. 50Sɩ laan w'ʋ daarɩ sɩ zəli nɔn-balwaarʋ tɩm sɩ yagɩ min-lɔŋɔ kʋm wʋnɩ sɩ dɩ di-ba. D'aanɩ mʋ ba laan w'ʋ ta wʋra ba keerə yɩ ba dʋnɩ ba nwa." 51Zezi na ŋɔɔnɩ o ti tɩn, o laan ma bwe o karabiə bam o wɩ: "Abam ni wəənu tɩm maama kuri na?" Ba ma lər-o ba wɩ: "Ɛɛn, d'ɩ niə." 52O ma ta dɩ ba o wɩ: "Kʋntʋ tɩn, Wɛ cullu karanyɩna wʋlʋ maama na tu o zaasɩ Wɛ paarɩ dɩm cɩga kam tɩn nyɩ dɩ sɔŋɔ tu wʋlʋ na lɩ wo-dʋnnʋ dɩ wo-dwəənu o jɩjɩgɩrʋ wʋnɩ o paɩ nɔɔna te tɩn mʋ. Kʋntʋ tu laan waɩ o lɩ zaasɩm-dʋʋrɩ o wəli dɩ zaasɩm-doori dɩm sɩ o ma brɩ o nɔɔna bam." 53Zezi dɛɛn na maŋɩ mɩmaŋa yam kʋntʋ o ti tɩn, o laan ma nuŋi jəgə kam kʋntʋ nɩ. 54O ma joori o vu o tɩtɩ tɩʋ o na bɩgɩ mɛ tɩn. O ma zʋ Zwifə Wɛ-digə kam sɩ o brɩ-ba. O na brɩ-ba te tɩn, kʋ dɛɛn sʋ-ba lanyɩranɩ. Ba ma ta ba wɩ: "Nɔɔnʋ wʋntʋ kɩ ta mʋ o jɩgɩ swan yam kʋntʋ doŋ? O nan kɩ ta mʋ o na dam o ma kɩ wo-kɩnkagɩla yantʋ? 55Wʋm mʋ daɩ da-lwarʋ wʋm bu wʋm na? O nu mʋ daɩ Mari na? Kʋ daɩ o nyaana mʋ yɩ Zakɩ dɩ Zʋzɛfʋ dɩ Simɔn dɩ Zudasɩ na? 56Kʋ daɩ o nakwa bam maama mʋ wʋra dɩdaanɩ dɩbam tɩn na? Wʋntʋ nan nɛ dam dɩm kʋntʋ maama yən mʋ?" 57Kʋntʋ ŋwaanɩ ba dɛɛn wʋ sɛ nɩ Zezi sɩɩnɩ o nuŋi Wɛ te. Zezi ma ta dɩ ba o wɩ: "Nɔɔnʋ na yɩ Wɛ nijoŋnu, nɔɔna pa-o zulə lanyɩranɩ, kʋ daarɩ o tɩtɩ tɩʋ tiinə dɩ o sɔŋɔ tiinə nan b'a nɩg-o." 58Ba dɛɛn na wʋ kɩ ba wʋ-dɩdʋa sɩ ba sɛ-o tɩn mʋ pɛ o wʋ tiini o kɩ wo-kɩnkagɩla ba tee nɩ.


text: 1Yesu aa kpaa ŋmanɩɩ vala kɩ mʋ hʋ tɩyaŋ nɛ, ʋ na baal kɩdɩgɩ ba aa lʋla ʋ dɩ ʋ nyʋlɩma. 2Ɛɛ rɛ Yesu hatɩnna pɩyɛsɩ ʋ a baa, "Nɩhɩyawʋ, bee rɛ tɩŋ ba lʋl baal no dɩ ʋ nyʋlɩma? Baal hʋ tɩɩ wɩbɔmɔ rɛ tɩŋ koo ʋ kuwo bee ʋ naa wɩbɔmɔ rɛ tɩŋ?" 3Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ba a baa, "Baal no nyʋlʋŋsɩ hʋ bɩ lɩɩ ʋ tɩɩ wɩbɔmɔ tɩyaŋ koo ʋ kuwo bee ʋ naa wɩbɔmɔ tɩyaŋ. Ʋ nyʋlɩma rɛ dɩ Wɩɩsɩ wuwo tɩŋ gɛɛ tɩyaŋ a daga ʋ dee. 4Á aa we pʋlʋŋ tɩyaŋ nyɛ, ma leŋ dɩ á kɩ yaa wɩya hʋ nal hʋ aa tɩma ŋ aa baa dɩ á kɩ yaa. Bilhuu sɩ ko dɩ nal buloŋ bɩl bɩ sɩ wuwo yaa wɩɩ buloŋ. 5Ŋ ha aa we dʋnɩya tɩyaŋ nyɛ, mɩyaŋ nɛ yaa dʋnɩya nala pʋlʋŋ." 6Yesu aa basɩ gɛɛ ko teŋ, ʋ tʋ naŋtʋwɔl biŋ taŋha, a kaŋ buu buu, a paa taa baal hʋ sɩya, aŋ basɩ tɩya ʋ a baa, 7"Sii tuu Silom fuwo hʋ a sɔmɔ ɩ sɩya." (Silom memii rɛ yaa tɩmɩɩ). Ɛɛ rɛ baal hʋ sii tuu fuwo hʋ, a yaa nɩɩ sɔmɔ ʋ sɩya. Ʋ sɩya suri doŋ, ʋ mɩɩgɩ mʋ dɩya. 8Ɛɛ rɛ ʋ bee nala hʋ aa gyʋʋ kɩ kpaga dɔmɔŋ, abee nala hʋ buloŋ fa aa naa baal no dɩ ʋ fa aa kɩ sʋla kɩna, ba kɩ pɩyɛsɩ dɔmɔŋ a baa, "Baal no daa fa aa hɔŋ kɩ sʋla kɩna gɛɛ?" 9Badɔmɔŋ baa dɩ ʋ rɛ, badɔmɔŋ mɛ baa dɩ ʋ daa, dɩ ba ta kɩɩ dɔmɔŋ nɛ. Ɛɛ rɛ baal hʋ tɩɩ baa "Mɩyaŋ nɛ gɛɛ." 10Ɛɛ rɛ ba pɩyɛsɩ ʋ a baa, "Ɛɛ rɛ ɩ yaa a wuwo kɩ na nyɛ kɛ." 11Ɛɛ rɛ baal hʋ baa, "Baal hʋ ba aa yɩrɩ Yesu, ʋ rɛ buu taŋha a paa taa ŋ sɩya, aŋ baa dɩ ŋ tuu Silom fuwo hʋ a yaa nɩɩ sɔmɔ. Ɛɛ rɛ ŋ tuu sɔmɔ, ŋ sɩya pirigi suri." 12Ɛɛ rɛ ba pɩyɛsɩ ʋ a baa, "Lee tɩyaŋ nɛ ʋ we?" Baal hʋ baa, "Ŋ bɩ gyɩma". 13Ɛɛ rɛ ba kaŋ baal hʋ fa aa nyʋlɩma a mʋ Farasiima hʋ lee. 14Kyɛwiyesii hʋ kyɛɛ rɛ Yesu gyɩ buu taŋha a paa taa baal hʋ sɩya ba suri gɛɛ. 15Ɛɛ rɛ Farasiima hʋ mɛ bɩl pɩyɛsɩ baal hʋ gɛɛ ʋ aa yaa ʋ sɩya suri. Baal hʋ basɩ tɩya ba a baa, "Taŋha rɛ ʋ buu a paa taa ŋ sɩya, ŋ mʋ sɔmɔ ta ŋ sɩya suri." 16Ɛɛ rɛ Farasiima hʋ badɔmɔŋ baa, "Baal hʋ aa yaa wɩɩ no, Wɩɩsɩ daa tɩma ʋ, beewɩya ʋ bee tɩŋ á Kyɛwiyesii hʋ kyɛɛ sɩŋsɩ." Ɛɛ rɛ badɔmɔŋ mɛ baa, "Ɛɛ rɛ nal hʋ aa yaa wɩbɔŋyaal sɩ wuwo kɩ yaa wɩmagɩla no?" Doŋ nɛ nyʋʋtaaduwo gyʋʋ ba, ba porigi dɔmɔŋ. 17Ɛɛ rɛ Farasiima hʋ bɩl pɩyɛsɩ baal hʋ a baa, "Ka ɩ baa ʋ suri ɩ sɩya rɛ, aŋnɛ rɛ ɩ bɩɩnɩ anɩɩ ʋ yaa?" Nyɛ rɛ baal hʋ baa "Ʋ yaa Wɩɩsɩ tɩŋdaala lɛ." 18Amɛ Gyuuma nɩhɩyasɩ hʋ fa bee kyɛ dɩ ba laa di anɩɩ baal hʋ fa kɔnɩ nyʋlɩma rɛ, aŋ mɩɩgɩ ko kɩ na gɛɛ, see dɩ ba na ʋ kuwo bee ʋ naa. 19Nyɛ rɛ ba tɩŋ yɩrɩ baal hʋ nɩɩna abee ʋ kuwo a pɩyɛsɩ ba a baa, "Ma biye rɛ nyɛ? Ma baa dɩ ma lʋla ʋ dɩ ʋ nyʋlɩma rɛ? Ɛɛ rɛ ʋ yaŋ yaa a kɩ na nyɛ kɛ?" 20Ɛɛ rɛ ba baa, "Á gyɩma anɩɩ á biye rɛ nyɛ. Á gyɩma anɩɩ á lʋla ʋ dɩ ʋ nyʋlɩma rɛ. 21Amɛ ɛɛ hʋ ʋ aa yaa ʋ sɩya suri kɛ, á bɩ gyɩma. Á bɩ gyɩŋ nal hʋ mɛ aa leŋ ʋ sɩya suri. Ma kɩ pɩyɛsɩ ʋ, ʋ hɩyasa rɛ. Ʋ aa wuwo ʋ basɩ wɩya rɛ ʋ tɩɩ." 22Baal hʋ kuwo abee ʋ naa fa aa fá Gyuuma nɩhɩyasɩ hʋ rɛ, ɛɛ rɛ tɩŋ ba basɩ gɛɛ. Beewɩya Gyuuma nɩhɩyasɩ hʋ fa baa dɩ nal hʋ buloŋ ko baa Yesu rɛ yaa Krisita hʋ, laataal hʋ Wɩɩsɩ aa lɩya, dɩ ba sɩ kile ʋ tɩɩna ta ba wɩɩkyʋwaldɩya tɩyaŋ. 23Biye hʋ nɩɩna bee ʋ kuwo gyɩŋ gɛɛ tɩyaŋ nɛ, ɛɛ rɛ tɩŋ ba baa dɩ ʋ hɩyasa rɛ, dɩ ba pɩyɛsɩ ʋ gɛɛ. 24Ɛɛ rɛ Farasiima hʋ bɩl yɩrɩ baal hʋ fa aa nyʋlɩma hʋ a baa, "Á gyɩma anɩɩ baal no yaa wɩbɔŋyaal lɛ. Wɩɩsɩ sɩya tɩyaŋ, basɩ wɩtɩɩ tɩya ma." 25Baal hʋ baa, "Ŋ kɛ bɩ gyɩma dɩ baal no yaa wɩbɔŋyaal koo ʋ bɩ yaa wɩbɔŋyaal. Amɛ wɩɩ hʋ ŋ kɛ aa gyɩma rɛ nyɛ: Ŋ fa nyʋlɩma rɛ, amɛ lagɩlagɩ no ŋ aa naa rɛ." 26Ɛɛ rɛ ba pɩyɛsɩ ʋ a baa, "Ɛɛ rɛ ʋ yaa ɩ, ɩ sɩya suri?" 27Ɛɛ rɛ baal hʋ basɩ tɩya ba a baa, "Ŋ laa sɩya basɩ tɩya ma rɛ, ka ma bɩ gyegile nɩɩ. Bee rɛ tɩŋ ma bɩl kɩ kyɛ dɩ ma nɩɩ? Ma mɛ aa kyɛ dɩ ma yaa ʋ hatɩnna rɛ koo?" 28Ɛɛ rɛ ba tʋʋsɩ ʋ weliŋ aŋ baa, "Ɩ rɛ yaa baal no hatɩnnɩ, amɛ á kɛ yaa Moosi hatɩnna rɛ. 29Á gyɩma anɩɩ Wɩɩsɩ fa basɩ wɩya tɩya Moosi rɛ, amɛ baal no kɛ, á gba bɩ gyɩŋ lee hʋ ʋ aa lɩya." 30Ɛɛ rɛ baal hʋ baa, "Ma na wɩkperii ga! Ma bɩ gyɩŋ lee hʋ ʋ aa lɩya, amɛ ʋ rɛ suri ŋ sɩya. 31Á gyɩma anɩɩ Wɩɩsɩ bɩ gyegile kɩ nɩɩ wɩbɔŋyaala nyʋwa. Ʋ aa gyegili kɩ nɩɩ nala hʋ aa fá ʋ rɛ, aŋ pɛ kɩ yaa wɩya hʋ ʋ aa kyo. 32Dʋnɩya aa piile buloŋ, ma ha nɩya ba baa dɩ nal suri nal ba aa lʋla dɩ ʋ nyʋlɩma sɩya? 33Dɩ baal no fa bɩ lɩɩ Wɩɩsɩ lee, ʋ fa bɩ sɩ wuwo yaa wɩɩ buloŋ." 34Ɛɛ rɛ ba basɩ tɩya baal hʋ a baa, "Ba paalɩ kɩ lʋla ɩ dɩ ɩ yaa wɩbɔŋyaal lɛ, ka ɩ mɛ yaŋ kɩ kyɛ dɩ ɩ daga ma koo?" Ɛɛ rɛ ba kile ʋ ta ʋ lɩɩ Wɩɩkyʋwaldɩya hʋ tɩyaŋ. 35Yesu aa nɩya dɩ ba kile baal hʋ ta Wɩɩkyʋwaldɩya hʋ tɩyaŋ, ʋ mʋ kyɛ na ʋ a pɩyɛsɩ ʋ a baa, "Ɩ laa Nihuwobiŋ Biye hʋ wɩya di rɛ?" 36Ɛɛ rɛ baal hʋ pɩyɛsɩ ʋ a baa, "Aŋnɛ rɛ gɛɛ? Daga ŋ tɩɩna, ŋ nɩhɩyawʋ, dɩ ŋ laa ʋ wɩya di." 37Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ʋ a baa, "Ɩ foŋ na ʋ rɛ. Ʋ rɛ yaa nal hʋ aa basɩ wɩya ɩ lee nyɛ." 38Ɛɛ rɛ baal hʋ tuu gbinni Yesu sɩya tɩyaŋ, a kyʋwalɩ ʋ aŋ baa, "Ŋ Tɩɩna, ŋ laa ɩ di rɛ." 39Nyɛ rɛ Yesu baa, "Ŋ ko dʋnɩya rɛ dɩ dʋnɩya nala na ba wɩbɔmɔ, ka dɩ ŋ leŋ nala hʋ aa nyʋlɩma sɩyasɩ suri, ka nala hʋ mɛ aa baa dɩ ba sɩya suro dɩ ba mɛ nyʋlɩmɩ." 40Farasiima badɔmɔŋ mɛ fa aa sɩŋ doŋ, aŋ nɩɩ Yesu aa basɩ gɛɛ, ba pɩyɛsɩ ʋ a baa, "Ɩ bɩɩna anɩɩ á mɛ nyʋlɩma rɛ koo?" 41Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ba a baa, "Dɩ mamaa rɛ fa nyʋlɩma, ma fa bɩ sɩ kaŋ wɩkyogii buloŋ. Amɛ ma foŋ aa baa dɩ ma aa naa nyɛ, a gyɩŋ wɩtɩɩ hʋ, ɛɛ rɛ tɩŋ ma ha we ma kyogisi tɩyaŋ."


text: 1Lampuu mʋlaa na tɛtɛlataa lɛlaa pa pola Yesu kiŋ kɛ pa təna sɩ pa nɩɩ ɩ tɔm. 2Tənaɣa pə ta maɣa Falisanaa na Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlaa na pa tɔ sɩ: Yʋlʋ ɩnɛ ɩnɩ na tɛtɛlataa pa cakəna, na ɩ na-wɛ pa tɔkəna. 3Tənaɣa Yesu pɔɔsa-wɛ sɩ: 4Ye ɩsɩɩ mə taa nɔɣɔlʋ wɛna heeŋ ntɛ́ nɩɩnʋwa (100), ɩlɛna ɩ taa kʋlʋm tə le, ɩ kaa yele pɔɣɔlaɣafɛɩ nɩɩnʋwa ɩnɛɣɛ nyɩɩtʋ tətɔɣɔlɛ na ɩ́ tɛɛ na ɩ́ sʋʋ kʋlepu ɩnəɣɩ pɛɛkʋɣʋ haləna ɩ na-ɩ? 5Ɩ naa-ɩ mpʋ, ɩlɛna ɩ laŋlɛ hʋlʋmɩ teu, na ɩ́ kpaɣa-ɩ na ɩ́ hɔɣɔlɩ. 6Ɩ takɩ təyaɣa, ɩlɛna ɩ́ yaa ɩ cewaa na ɩ cɔlɔ ɩ cɔlɔ nyə́ma sɩ: Ɩ́ kɔɔ na má na-mɛ tə yɔɔlɩ. Pə taɣa pʋlʋ, ma ná ma heu wei ɩ ka lepa tɔ. 7Ma heeliɣi-mɛ sɩ ḿpʋ́ɣʋ́ pə wɛɛ, ye ɩsaɣaʋ kʋlʋm yelina ɩ ɩsaɣatʋ, laŋhʋlʋmlɛ tɔɔkɩ Ɩsɔ təyaɣa taa kɛ́ ɩ tɔɔ kɛ́, na pə́ kəlɩ kʋpama pɔɣɔlaɣafɛɩ nɩɩnʋwa mpa pa fɛɩna taalɩ nɔɣɔlʋ tɔ. 8Na ɩ́ tasa lɛntɩ tɔtɔ sɩ: Ye ɩsɩɩ alʋ nɔɣɔlʋ ɩ ka wɛna liɣitee nyəɣətʋ naanʋwa, ɩlɛna kʋlʋmʋɣʋ le, ɩ mʋsəɣɩ fətəla kɛ́, na ɩ́ hasa ɩ təyaɣa təna na ɩ́ taasɩ tətetete, haləna ɩ́ kɔɔ na ɩ́ na-kʋ. 9Ɩ naa-kʋɣʋ mpʋ, ɩlɛna ɩ́ yaa ɩ cewaa na ɩ cɔlɔ ɩ cɔlɔ nyə́ma na ɩ́ tɔ sɩ: Ɩ́ kɔɔ na má na mɛ tə́ yɔɔlɩ. Pə taɣa pʋlʋ, ma ná ma liɣitee nyəɣəlʋɣʋ ŋku kɩɩ lepa tɔ. 10Ma heeliɣi-mɛ sɩ ḿpʋ́ɣʋ́ pə wɛɛ, ye ɩsaɣaʋ kʋlʋm yelina ɩ ɩsaɣatʋ, Ɩsɔ ɩsɔtaa tillaa laŋa hʋlʋma teu kɛ́. 11Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tasa-wɛɣɛ ɩsɔ sɛɛʋ sɩ: Apalʋ nɔɣɔlʋ ɩ ka wɛnna pəyalaa naalɛ. 12Ḿpʋ́ɣʋ́ səkpelu nyəŋ tɔma ɩ caa sɩ ɩ́ cɛlɛ-ɩ pa wontu hɔɣɔlʋɣʋ ŋku ɩnɩ ɩ kaɣa ɩ hiki pa caa ɩnɩ ɩ səm waalɩ tɔɣɔ kpakpaa. Ḿpʋ́ɣʋ́ pa caa tala-wɛɣɛ ɩ wɛnaʋ. 13Pə lapa wɛɛ naalɛ, ɩlɛna səkpelu nyəŋ pɛɛtɩ ɩ nyəm təna, na ɩ́ koti liɣitee na ɩ́ sʋʋ nyɩɩtʋ təyutulu. Ɩ tala təna ɩlɛna ɩ́ sʋʋ təkpaalətʋ lapʋ, na ɩ́ tɔɣɔ ɩ liɣitee təna təpaɩpaɩ. 14Ɩ tɛma a tənaɣa tɔɣɔʋ kɛ mpʋ, ɩlɛna nyɔɣɔsɩ anaam nɔɣɔlʋ ɩ́ lɩɩ ɩcatɛ ntɛ́ tə taa. Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ sʋʋ wahala taa. 15Tənaɣa ɩ pola ɩcatɛ tʋ nɔɣɔlʋ ɩ kiŋ na ɩ́ sələmɩ təmlɛ. Ɩlɛna ɩ́lɛ́ ɩ pona-ɩ taalɛ sɩ ɩ́ nyənəɣɩ afanaa. 16Ɩ nyɩɩla teu ɩsɩɩ paa afanaa tɔɣɔnaɣa maɣamaɣa ɩ́ tɔɣɔ, ama ɩ ta hiki. 17Tənaɣa ɩ caɣaa na ɩ́ kpaɣa hʋwɛɛ na ɩ́ maɣasɩ ɩ tɩ tɔm, na ɩ́ tɔ sɩ: Halɩ pá tɔ sɩ ma caa təyaɣa taa kɛlɛ təmlɛ nyə́ma tɔɔ sɔsɔm, na pá tɔkɩ na pá kpisiɣi, na nyɔɣɔsɩ náá kʋɣɩ maɣa cənɛ. 18Maa kʋlɩ kɛ́ na má məlɩ ma caa tɛ. Ma talaa ma heeli-ɩ sɩ: Paapa, ma pəntəna Ɩsɔ, na ma pəntəna nyá tɔtɔ. 19Pənɛntɛ ma ta nəɣəsəna sɩ ń yaa-m nyá pəyalʋ. Ama nyənəɣɩ-m teitei ɩsɩɩ n nyənʋɣʋ nyá təmlɛ nyə́ma tɔ. 20Tənaɣa ɩ kʋlaa na ɩ́ kpaɣa mpaaʋ sɩ ɩ kpeŋ ɩ caa tɛ. Ɩ kɔma ɩ́ wʋsəna təyaɣa, ɩlɛ ɩ caa loosa-ɩ kɛlɛ, na ɩ tɔm lapɩ-ɩ pətɔɔtəlɛ kɛ sɔsɔm. Tənaɣa ɩ́lɛ́ ɩ se lɔŋ na ɩ́ səŋɩ-ɩ, na ɩ́ kpipi-ɩ na ɩ́ waɣalɩ-ɩ. 21Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ pəyalʋ ɩnɩ ɩ tɔma-ɩ sɩ: Paapa, ma pəntəna Ɩsɔ, na ma pəntəna nyá tɔtɔ. Ma ta nəɣəsəna ń yaa-m nyá pəyaɣa tɔtɔ. 22Tənaɣa ɩ caa tɔma ɩ pəyalaa sɩ: Ɩ́ kɔna toko kʋpampaŋ kɛ lɔŋ na ɩ́ suu-ɩ. Ɩ́ lɛɛ-ɩ kukuule kɛ ɩ mpəle tɔɔ, na ntaŋkpala kɛ ɩ nɔɔhɛɛ taa. 23Ɩ́ kɔna ta naʋ wei ɩnɩ ɩ wɛna nim kɛ teu tɔ na ɩ́ kʋ, na tə la tɔɣɔnaɣa kʋpaŋka. 24Ma pəyalʋ ɩnɛ pə wɛ ɩsɩɩ ɩ səpaɣa na ɩ́ fe. Ɩ ka lepaɣa na má hii-ɩ. Tənaɣa pa nika acima tɔɣɔʋ kɛ kpakpaa. 25Pə lakaɣa mpʋ tɔ, pə pamna pəyalʋ sɔsɔ náá wɛna taalɛ. Ɩ́lɛ́ ɩ kɔma ɩ́ lɩɩna taalɛ na ɩ́ wʋsəna təyaɣa, ɩlɛna ɩ́ nɩɩ soo na paalɛ pə haŋa kaɩɩɩ. 26Tənaɣa ɩ yaa ɩ təmlɛ nyə́ma taa nɔɣɔlʋ, na ɩ́ pɔɔsɩ-ɩ sɩ: Pepe lapa na pə haŋa mpʋ? 27Ɩlɛna ɩ́lɛ́ ɩ cɔ-ɩ sɩ: Nyá neu ɩ́lɛ́ ɩ mələna, na mə caa kʋ ta naʋ wei ɩnɩ ɩ wɛ nim kɛ teu tɔ. Mpi tɔ ɩ tasa-ɩ naʋ na ɩ alaafəya tɔ pə tɔɔ. 28Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ pəyalʋ sɔsɔ ɩnɩ ɩ mʋ pááná na ɩ́ kisi təyaɣa sʋʋʋ. Ɩlɛna ɩ caa lɩɩ na ɩ́ pɔɔlɩ-ɩ sɩ ɩ́ sʋʋ. 29Tənaɣa ɩ tɔma ɩ caa sɩ: Nyənɩ, pɩɩsɩ paɣalɛ ntɔ ma haləɣɩ nyá taalɛ, na n yɔɣɔta nti maa kpɛɛsəɣɩ. Na paa kʋyakʋ kʋlʋmʋɣʋ n ta tɔnta sɩ, ooo ma pəyalʋ, kpaɣa pinaɣa kanɛ, na nyá na nyá taapalaa ɩ́ leɣelina. 30Nyá pəyalʋ kɔma tɔ, n ka yele ta naʋ wei ɩnɩ ɩ wɛ nim kɛ teu tɔɣɔ kʋɣʋ na? Pəyele ɩnɩ ɩ kpaɣana nyá wɛnaʋ təna təpaɩ, na ɩ́ polo na ɩ́ wakələna acacaalɛ. 31Tənaɣa cɛcɛ cɔ-ɩ sɩ: Ma pu, nyá wɛ ma kiŋ kɛ́ tam kɛ́, na pə təna mpi ma tɩ tɔ nyá tənna tɔtɔ. 32Pə mʋna tə la acima kɛ́ na tə yɔɔlɩ. Nyá neu ɩnɛ, pə wɛ ɩsɩɩ ɩ səpaɣa na ɩ́ fe. Ɩ́ ká lepaɣa na ma hɩɩ-ɩ.


text: 1Ma Pɔɔlɩ weyi ɛkɛ Ɛsɔ tʋmlaɖʋ nɛ Yesu Krɩstʋ tiyiyu yɔ, mamaɣnɩ takayaɣ kanɛ. Paɖʋ-m se mala nɛ mbá Ɛsɔ lɩzaa yɔ, pɛwɛnɩ lidaʋ nɛ mawɩlɩ-wɛ nɛ patɩlɩ toovenim nɛ pacaɣ wezuu ɛzɩ Ɛsɔ liu wɛʋ yɔ. 2Ḿbʋ́ paɖaŋaa se pehiɣ wezuu maatɛŋ. Ɛsɔ weyi ɛɛcɛtɩɣ yɔ, pʋcɔ ɛla kedeŋa lɛ, ɛɛɖʋwa se ɛhaɣ-ɖʋ-kʋ. 3Alɩwaatʋ ndʋ́ ɛɖʋwa yɔ tɩtalaa lɛ, ɛtɩŋnɩ ɛ-tɔm yɔɔ nɛ ɛwɩlɩ wezuu ŋ́gʋ́. Me-nesi taa ɖa-ñʋʋ yaɖʋ Ɛsɔ ɖʋzɩ-tʋ nɛ ɛha-m nɔɔ se monsusi-tʋ. 4Tiiti weyi ña ŋkɛ man-pɩɣa mbʋ́ pʋyɔɔ yɔ ŋwɛnɩ lidaʋ ɛzɩ ma yɔ, ña mamaɣ takayaɣ kanɛ, mɛnsɛ-ŋ: Caa Ɛsɔ nɛ ɖa-ñʋʋ yaɖʋ Krɩstʋ Yesu palabɩ-ŋ lootiye nɛ pɛhɛzɩ ña-laŋɩyɛ. 5Meyebi-ŋ Krɛɛtɩ se ŋñɔɔzɩ mbʋ́ pɩsɛɣa se pala yɔ nɛ paa tɛtʋ ndʋ́ tɩ-taa lɛ, ŋsɩɩ Yesu ŋgbɛyɛ taa sɔsaa. Ŋsɩɣ-wɛ lɛ, ŋtɔzɩ mbʋ́ mɛnkpɛlɩkɩ-ŋ yɔ pʋ-yɔɔ: 6pɩfɛyɩ se pana kawanaɣ nakɛyɛ Yesu ŋgbɛyɛ taa sɔsɔ yɔɔ. Pʋwɛɛ se ɛwɛnɩ halʋ kʋɖʋm koŋ nɛ e-piya ñam-ɩ. Pataasam-sɩ nɛ yem yem lakasɩ yaa kaañamtʋ. 7Mbʋ́ pʋyɔɔ yɔ, weyi ɛcɔŋnɩ Yesu ŋgbɛyɛ taa ñɩma yɔɔ yɔ, Ɛsɔ ɖʋnɩ-ɩ se ɛlabɩ-ɩ tʋmɩyɛ. Pʋ-yɔɔ lɛ, pɩtamʋnɩ se pana kawanaɣ nakɛyɛ ɛ-yɔɔ. Pɩfɛyɩ se ɛkpazɩ ɛ-tɩ yaa ɛkɛ pana tʋ yaa sʋlʋm kpaŋɩyʋ yaa weyi ɛwɛ helu helu yɔ yaa weyi emuluu ɛyáa se ehiɣ kɛzɛɣa yɔ. 8Ɛlɛ́, pʋwɛɛ se ɛmʋ ɛyáa camɩyɛ nɛ ɛsɔɔlɩ mbʋ́ pʋwɛ ɖeu yɔ. Ɛkɛ weyi ɛmaɣzɩɣ ɛ-ñʋʋ taa camɩyɛ nɛ pʋcɔ ɛla pʋyʋ yɔ. Ɛkɛ ɖɔɖɔ ɛyʋ kʋtʋʋzʋ nɛ ɛ-tɔm kɛdɩnɩ Ɛsɔ nɛ ɛ́ɖɔ́kɩ ɛ-tɩ. 9Pʋwɛɛ se ɛ́ɖɔ́kɩ tɔm kɩbandʋ ndʋ́ ɖɩwɩlɩɣ yɔ nesi naalɛ kpam. Tɩmʋnaa se pɛwɛnɩ lidaʋ tɩ-yɔɔ. Tɩ-yɔɔ ɛtɩŋɩɣna nɛ ɛsazɩ ɛ-taabalaa nɛ ɛwɩlɩ mbá paatisiɣ ɛ-tɔm yɔ ɖenɖe pucoɖi-wɛ yɔ. 10Ɛyáa mbá paañaŋ nɛ peyiliɣ lɛlaa nɛ pa-kɩmɛlɛndʋ tɔm yɔ, pɔɖɔwa. Ɛlɛ́, Yuda ñɩma mbá papɩsɩ Krɩstʋ ñɩma yɔ, pɛ-hɛkʋ taa pakɩlɩ wɛʋ. 11Pʋwɛɛ se ŋɖɩɣ-wɛ nʋmɔʋ nɛ pataapɩzɩ pɔyɔɔdɩ. Mbʋ́ pʋyɔɔ yɔ, poyozuu hɔŋ taa ɛyáa tɩŋa payɩ nɛ pawɩlɩɣ mbʋ́ pɩtamʋna yɔ se pehiɣ kɛzɛɣa. 12Krɛɛtɩ ñɩma taa náyʋ maɣmaɣ yɔɔdɩnɩ se: «Paa ɖooye Krɛɛtɩ ñɩma kɛ cɛtɩyaa, pɛkɛ kpɩna kañadɩnaa nɛ fendinaa mbá pamaɣzɩɣ tɔkɩyɛ ɖeke yɔɔ yɔ.» 13Tɔm ndʋ́ ɛyɔɔdʋʋ yɔ, tɩkɛ toovenim. Pʋ-yɔɔ pʋwɛɛ se ŋkalɩ-wɛ siŋŋ. Peeɖe pɛwɛɣnɩ lidaʋ kɩbaŋgʋ 14nɛ paatasɩɣ nɩnaʋ Yuda ñɩma mʋya nɛ paɣtʋ ndʋ́ ɛyáa mbá paha toovenim siɣ́ye yɔ paɖʋwa yɔ. 15Mbá pɛwɛ cɩɖɩcɩɖɩ yɔ, panaɣ pɩtɩŋa payɩ se pʋwɛ cɩɖɩcɩɖɩ. Ɛlɛ́, mbá pɛfɛyɩ cɩɖɩcɩɖɩ nɛ paañaŋ Krɩstʋ yɔ, nabʋyʋ fɛyɩ-wɛ cɩɖɩcɩɖɩ. Mbʋ́ pʋyɔɔ yɔ, ɛzaɣ́tʋ pisi pɛ-lɛɣtʋ nɛ pa-lɩmaɣza fɛyɩ a-ɖeɖe. 16Pɔyɔɔdʋʋ se pasɩm Ɛsɔ, ɛlɛ́, pa-lakasɩ ɛɛwɩlɩɣ ḿbʋ́. Pɛwɛ sɔɔndʋ kpem, pɛkɛ kaañamtʋ tɩnaa, paapɩzɩɣ pala tʋmɩyɛ kɩbanɖɛ naɖɩyɛ.


text: 1Amʋ Zudi wʋlʋ na yɩ Zezi Krisi tɩntʋŋnʋ yɩ a yɩ Zakɩ nyaanɩ tɩn mʋ pʋpʋnɩ tɔnɔ kʋntʋ, sɩ a pa abam balʋ Wɛ na bəŋi sɩ 'a ta'a yɩ DƖ nɔɔna tɩn. Abam mʋ yɩ balʋ d'ɩ Ko Wɛ na soe yɩ Zezi Krisi nii 'a baŋa nɩ tɩn. 2Wɛ w'ʋ duri abam ŋwaŋa yɩ DƖ pa abam yazurə dɩ sono kʋ ja gaalɩ. 3Amʋ badon-sonnu-ba, amʋ ya maŋɩ a tiini a lagɩ sɩ a pʋpʋnɩ tɔnɔ mʋ a pa abam a ma ŋɔɔnɩ vrɩm dɩlʋ dɩbam maama na nɛ Wɛ tee nɩ tɩn woŋo na yɩ te tɩn. Amʋ laan nan nɛ nɩ kʋ yɩ fɩfɩʋn mʋ sɩ a pʋpʋnɩ tɔnɔ a ma pa abam baarɩ, sɩ 'a kwaanɩ 'a zɩgɩ kəŋkəŋ Wɛ cɩga kam ŋwaanɩ. Kʋ yɩ cɩga kam kʋntʋ mʋ Wɛ maŋɩ DƖ kɩ DƖ nɔɔna bam jɩŋa nɩ, yɩ ka b'a fɔgɩ ka ləni. 4Bɛŋwaanɩ nɔn-balwaarʋ mʋ ŋɔgɩ tɩ zʋ tɩ gwaanɩ abam kɔgɔ kʋm wʋnɩ. Ba maa yəni ba pipiri Wɛ cɩga kam, sɩ kʋ pa ba na cwəŋə ba taa tɔgɩ wo-digiru kikiə yalʋ ba fra na zʋʋrɩ tɩn, yɩ ba ta bʋŋɩ nɩ Wɛ w'ʋ duri ba ŋwaŋa DƖ na yɩ ŋwaŋa tu tɩn ŋwaanɩ. Ba maa vɩn Zezi Krisi wʋlʋ yɩranɩ na yɩ dɩbam Pɛ dɩ d'ɩ Yuutu tɩn. Faŋa faŋa tɩn Wɛ tɔnɔ kʋm maŋɩ kʋ brɩ nɩ Wɛ w'ʋ di nɔɔna bantʋ dwi sarɩya. 5Amʋ nan lagɩ a guli abam wəənu tɩlʋ 'a na maŋɩ 'a ye tɩ ni nɩ lanyɩranɩ tɩn mʋ. 'A ye nɩ d'ɩ Yuutu Baŋa-Wɛ dɛɛn vrɩ DƖ nɔɔna Yisɩrayɛlɩ tiinə bam DƖ pa ba nuŋi Ezipi tɩʋ kʋm wʋnɩ, yɩ DƖ laan daarɩ DƖ pa balʋ na wʋ kɩ ba wʋ-dɩdʋa dɩ DƖ tɩn tɩ. 6'A maŋɩ 'a ye Wɛ na kɩ te dɩ malɛsɩ sɩlʋ na lagɩ sɩ sɩ dam taa dwe Wɛ ya na pɛ-sɩ te tɩn. Sɩ ma yagɩ jəgə kam Wɛ na pɛ-sɩ tɩn. Wɛ ma vɔ-sɩ dɩ capʋnnʋ DƖ dɩ je sɩlʋ na yɩ lim yɩranɩ tɩn wʋnɩ DƖ yagɩ da, sɩ sɩ taa wʋra taan, sɩ DƖ sarɩya dɛ kamunu kʋm na yiə, sɩ DƖ laan pa sɩ na cam. 7Nan guli-na nɔɔna balʋ dɛɛn na zʋʋrɩ Sodɔm dɩ Gomɔɔrɩ nɩ tɩn dɩ tɩɩnɩ dɩlʋ na batwarɩ da tɩn woŋo. Bantʋ dɩ dɛɛn tɔgɩ boorim wo-digiru kikiə mʋ, yɩ kʋ daɩ dɩ nabiinə yɩranɩ m'a mʋ ba kɩa. Wɛ ma pa ba na cam dɩ mini dɩlʋ na ba di dɩ dwe tɩn, sɩ kʋ taa yɩ maana kʋ brɩ nɔɔnʋ maama. 8Vwan zaasɩm tiinə bam kʋntʋ na gwaanɩ abam wʋnɩ tɩn, ba dɩ tɔgɩ kikiə yantʋ doŋ mʋ. Ba maa dwɛ dɩndwɩa yalʋ na paɩ ba kɩ lwarɩm ba cɔgɩ ba yɩra tɩn. Ba maa ba lagɩ sɩ ba sɛ wʋlʋ na jɩgɩ ni ba baŋa nɩ tɩn, yɩ ba twɩ dɩdɛɛra balʋ na wʋ wɛyuu tɩlampolo nɩ tɩn. 9Wɛ malɛsɩ dɩdɛɛrʋ Misɛɛlɩ tɩtɩ nan wʋ sɛ o kɩ kʋntʋ. O dɛɛn na magɩ kantɔgɔ dɩ sʋtaanɩ Moyisi yɩra yam kəm ŋwaanɩ tɩn, o wʋ sɛ o twɩ-dɩ o ŋɔɔnɩ dɩ woŋo. O nan na tagɩ kʋlʋ tɩn mʋ yɩ sɩ: "Wɛ w'ʋ pa n na cam." 10Kʋ daarɩ vwan zaasɩm tiinə bam nan ŋɔɔnɩ ba twɩ woŋo kʋlʋ maama ba na yəri kʋ kuri tɩn mʋ. Ba na ye wəənu tɩlʋ maama tɩn, ba yɩ nɩ ga-vara na ba jɩgɩ wʋbʋŋa yɩ ba kɩ yɔɔ yɔɔ te tɩn mʋ. Ba nan w'ʋ da tɩntʋ kwaga mʋ ba na cɔgɩm. 11Wɛ nan w'ʋ pa ba na lɛɛrʋ, sɩ ba tɩtʋŋa ba tɔgɩ cwəŋə nɩ Kayin tɩtʋŋa dɛɛn na ba tɔgɩ cwəŋə te tɩn mʋ. Ba yi ma su səbu kʋlʋ ba na w'ʋ na ba kəm-balwaarʋ tɩm baŋa nɩ tɩn, nɩ Balam dɛɛn na kɩ te tɩn. Ba ma vɩn Wɛ ni yɩ ba cɔgɩ, nɩ Kore dɩ dɛɛn na vɩn Wɛ ni yɩ o cɔgɩ te tɩn. 12Abam na yəni 'a la daanɩ sɩ 'a di sono wʋdiu kʋm tɩn, nɔɔna bam kʋntʋ nyɩ dɩ kandwa na wʋ soonə wʋnɩ te tɩn mʋ abam dim dɩm maŋa nɩ. Ba nan ba kwarɩ cavɩɩra dɩ ba na tiini ba di te tɩn. Ba nyɩ dɩ dʋa na tɩnɩ yɩ ka da viu ka saagɩ te tɩn mʋ. Ba ma ta nyɩ dɩ tweeru tɩlʋ na ba ləri biə tɩn mʋ, kʋ ya zɩ maŋɩ kʋ yi tɩ lərim maŋa dɩ. Ba nyɩ dɩ tweeru tɩlʋ ba na gɔgɩ dɩ tɩ kurə maama tɩn mʋ. Ba ba jɩgɩ ŋwɩa dɩ fɩnfɩɩn dɩ. 13Ba nyɩ dɩ na-fara na pɔgɩlɩ te tɩn mʋ, yɩ ba cavɩɩra kikiə yam nyɩ dɩ na na pɔgɩla yɩ ba zaŋɩ puŋə te tɩn. Ba ba jɩgɩ jəŋə je, nɩ calɩcwɩ na karɩ sɩ beeri te tɩn. Wɛ nan lɩ jəgə kalʋ na tiini ka yɩ lim tɩn mʋ, sɩ DƖ kɩ-ba da sɩ kʋ taa ve maŋa kalʋ na ba ti tɩn. 14Enɔkɩ wʋlʋ na kɩ Adam naarʋ tɩm kuni bɩrdʋ tu tɩn dɛɛn maŋɩ o ta nɔɔna bam kʋntʋ taanɩ o wɩ: "D'ɩ Yuutu Baŋa-Wɛ w'ʋ ba dɩ DƖ malɛsɩ kuni mʋrrʋ mʋrrʋ, sɩ DƖ di nabiinə maama sarɩya. 15Wɛ laan w'ʋ pa balʋ maama na ba tɔgɩ-DƖ tɩn na cam dɩ ba kəm-balwaarʋ tɩlʋ maama ba na kɩ ba vɩn Wɛ ni dɩm tɩn, dɩ ta-balwaarʋ tɩlʋ maama lwarɩm kərə bam kʋntʋ na ŋɔɔnɩ ba gooni Wɛ tɩn." 16Nɔɔna bam kʋntʋ yəni ba pʋʋnɩ mʋ, yɩ ba ba fɔgɩ ba jɩgɩ wʋpolo dɩ ba na yɩ te tɩn. Ba maa tɔgɩ wo-yɔɔrʋ tɩlʋ maama ba fra na zʋʋrɩ tɩn. Ba maa ŋɔɔnɩ kamunni ba pa ba tɩtɩ, yɩ ba sʋŋɩ ni dɩ nɔɔna sɩ ba na nyɔɔrɩ ba baŋa nɩ. 17Amʋ badon-sonnu-ba, abam nan maŋɩ sɩ 'a guli d'ɩ Yuutu Zezi Krisi tɩntʋŋna bam dɛɛn na maŋɩ ba ta kʋlʋ dɩ abam tɩn mʋ. 18Ba dɛɛn wɩ: "Lʋgʋ baŋa kweelim da yam na yiə, nɔɔna badonnə w'ʋ ta wʋra ba na y'aalɩ Wɛ cɩga kam yɩ ba vɩn DƖ ni, yɩ ba daarɩ ba tɔgɩ wo-yɔɔrʋ tɩlʋ ba tɩtɩ fra na zʋʋrɩ tɩn." 19Nɔɔna bam kʋntʋ dwi mʋ yəni ba paɩ nɔɔna pɔɔrɩ daanɩ. Ba wʋbʋŋa tɔgɩ lʋgʋ baŋa wo-yɔɔrʋ mʋ, yɩ Wɛ Joro kʋm təri ba bɩcara nɩ. 20A badon-sonnu-ba, kʋ nan na yɩ abam, 'a kwaanɩ 'a ta'a wəli daanɩ sɩ 'a bɩ lanyɩranɩ dɩ Wɛ cɩga kam 'a na kɩ 'a wʋ-dɩdʋa dɩ ka tɩn. 'A ta'a warɩ Wɛ dɩ DƖ Joro kʋm dam. 21'A ta'a ŋwɩ dɩ Wɛ sono kʋm DƖ na pɛ abam tɩn, sɩ 'a ta'a cəgi d'ɩ Yuutu Zezi Krisi na w'ʋ ba o pa 'a na Wɛ ŋwɩ-dʋŋa kalʋ na ba ti tɩn, o na jɩgɩ abam ŋwaŋa tɩn ŋwaanɩ. 22'A ta'a duri balʋ na jɩgɩ bʋbwɛa tɩn ŋwaŋa, sɩ 'a ta'a wəli-ba. 23Badaara wʋra 'a na maŋɩ sɩ 'a vrɩ-ba mini dɩlʋ na lagɩ dɩ cɔgɩ-ba tɩn wʋnɩ mʋ. Kʋ daarɩ balʋ wo-yɔɔrʋ kikiə na pɛ ba jɩgɩ digiru tɩn, sɩ 'a ta'a jɩgɩ ba ŋwaŋa, 'a nan ta'a yɩrɩ 'a tɩtɩ dɩ ba wo-digiru tɩm, sɩ 'a daarɩ 'a ta'a culi kʋlʋ maama na yɩ lwarɩm nyɩm tɩn. 24Zuli-na Wɛ dɩlʋ na jɩgɩ dam sɩ DƖ taa cʋ abam sɩ 'a yɩ tʋ tusim wʋnɩ tɩn. DƖ laan w'ʋ pa abam ba 'a zɩgɩ DƖ yigə nɩ yɩ tusim tərə, sɩ 'a na DƖ paarɩ-zulə yam dɩ wʋpolo. 25Dɩntʋ yɩranɩ mʋ yɩ Wɛ, DƖ doŋ daa tərə. DƖ dɛ d'ɩ Yuutu Zezi Krisi ŋwaanɩ mʋ DƖ vrɩ dɩbam lwarɩm wʋnɩ. Dɩntʋ mʋ maŋɩ dɩ zulə dɩ yɩrɩ kamunu dɩ paarɩ dɩ dam, kʋ na zɩgɩ pulim nɩ kʋ ba kʋ yi zɩm, sɩ kʋ taa ve maŋa kalʋ na ba ti tɩn. Amina.


text: 1Nal hʋ aa we doŋ a lɩɩ dʋnɩya piilii tɩyaŋ buloŋ, ʋ wɩya rɛ ŋ sabɩ kɩ tɩya ma nyɛ. Á nɩɩ ʋ wɩbasɩɩ rɛ, a na ʋ mɛ. Á naa ʋ rɛ abee á sɩya, a dige ʋ mɛ abee á nosi. Ʋ rɛ yaa Yesu Krisita, Wɩbii hʋ aa tɩya mɩɩbol aa bɩ kaŋ tenii. 2Wɩɩsɩ kpaa nal no aa tɩya mɩɩbol hʋ aa lɩɩ ʋ tɩɩ lee rɛ a daga ma, á na ʋ. Lagɩlagɩ no, ʋ wɩya rɛ á kɩ di daŋsɩya, a heeli basɩ kɩ tɩya ma anɩɩ ʋ rɛ aa tɩya mɩɩbol hʋ aa bɩ kaŋ tenii. Ʋ gyɩ we á Kuwo Wɩɩsɩ lee rɛ, ka ʋ ko kpa ʋ daga ma. 3Nal hʋ á tɩɩ aa naa abee á sɩya, aŋ nɩɩ ʋ wɩbasɩɩ mɛ abee á dɩgɩna, ʋ wɩya rɛ á basɩ kɩ tɩya ma. Á basɩ kɩ tɩya ma rɛ, dɩ ma mɛ wuwo ko pɛ á nala hʋ bee Wɩɩsɩ abee ʋ biye Yesu Krisita aa yaa kɩdɩgɩ tɩyaŋ. 4Á aa kyɛ dɩ á teŋfɩyɛlʋʋ no ko yaa teŋfɩyɛl-piliŋ nɛ, ɛɛ rɛ tɩŋ ŋ sabɩ wɩya no kɩ tɩya ma. 5Duwoso hʋ Wɩɩsɩ biye hʋ tɩɩ aa kpaa tɩya ma, á mɛ heeli basɩ kɩ tɩya ma, ʋ rɛ nyɛ: Wɩɩsɩ yaa kyaanʋʋ rɛ, bilhuu mʋhʋ buloŋ tuwo ʋ tɩyaŋ. 6Ɛɛwɩya, dɩ ámaa rɛ yaŋ baa á bee Wɩɩsɩ yaa kɩdɩgɩ rɛ, aŋka á ha we bilhuu tɩyaŋ, ɛɛ daga anɩɩ á yaa wɩnyɩyɛla rɛ, aŋ bee tɩŋ Wɩɩsɩ nyʋwa mɛ. 7Amɛ dɩ ámaa rɛ we kyaanʋʋ tɩyaŋ, anɩɩ Wɩɩsɩ mɛ aa we kyaanʋʋ tɩyaŋ gɛɛ, ɛɛ daga anɩɩ á bee á dɔŋtɩŋsɩ yaa kɩdɩgɩ rɛ, ka Wɩɩsɩ biye Yesu Krisita kyal leŋ á yaa tɩpʋlʋŋ tɩmma. 8Dɩ ámaa rɛ ko baa á bɩ kaŋ wɩbɔŋ, á tɩɩ rɛ á kɩ mʋrɩ, ka Wɩɩsɩ wɩtɩɩ hʋ mɛ tuwo á tɩsɩ tɩyaŋ. 9Amɛ dɩ ámaa rɛ laa di anɩɩ á yaa wɩbɔŋyaala rɛ, a kɩ lusi á wɩbɔmɔ Wɩɩsɩ lee, ʋ sɩ kpa á wɩbɔmɔ buloŋ kyɛ ma, aŋ sasɩ á wɩbɔmɔ buloŋ ta á tɩsɩ tɩyaŋ, ka dɩ á yaa nɩtɩɩma, beewɩya ʋ yaa nal aa kaŋ wɩtɩɩ rɛ, a kɩ yaa wɩya ba bʋʋsɩŋ mɛ. 10Dɩ ámaa rɛ ko baa á bɩ yaa wɩbɔŋ buloŋ, ɛɛ kɛ, á kaŋ Wɩɩsɩ yɩrɩ wɩnyɩyɛl lɛ gɛɛ. Nyɛ mɛ yaŋ daga anɩɩ wɩya hʋ ʋ aa basɩ tɩya ma mɛ tuwo á hakɩllɩ tɩyaŋ.


text: 1Baal kɩdɩgɩ rɛ gyɩ we Sizaariya tɩyaŋ ba kɩ yɩrɩ Kɔniiliyo. Ʋ fa yaa laalyuwolo aa lɩɩ Itali paalʋʋ tɩyaŋ nɩhɩyawʋ rɛ, a fa kɩ laa ba kɔɔ sɩya. 2Ʋ fa aa tɩŋ Wɩɩsɩ ŋmanɩɩ rɛ weliŋ, ʋ bee ʋ dɩya nala buloŋ fa kɩ kyʋwalɩ Wɩɩsɩ. Ʋ gyɩ aa kɩ pɛ Gyuuma nɩtaaga tɩyaŋ nɛ, aŋ kɩ kyʋwalɩ Wɩɩsɩ mɛ saŋa buloŋ. 3Kyɛɛ kɩdɩgɩ wɩɩhaa anɩɩ kerifi boto saŋa, Kɔniiliyo na ʋ duwoso tɩyaŋ dɩ malɩka kɩdɩgɩ ko gyʋʋ yɩrɩ ʋ, "Kɔniiliyo." 4Nyɛ rɛ ʋ kaŋ ʋ sɩya suri dɩ ʋ deŋ malɩka hʋ. Kambɩŋ kana ʋ. Ɛɛ rɛ ʋ pɩyɛsɩ a baa, "Bekiŋ nɛ, ŋ Tɩɩna?" Nyɛ rɛ malɩka hʋ basɩ tɩya ʋ a baa, "Wɩɩsɩ nɩɩ ɛɛ hʋ ɩ aa kɩ kyʋwalɩ ʋ rɛ, a bɩl na ɛɛ hʋ ɩ aa yaa wɩweliye kɩ tɩya nɩtaaga mɛ. Nyɛ wɩya Wɩɩsɩ nɩɩ ɩ kyʋwala rɛ. 5Leŋ dɩ nala mʋ Gyoopa lagɩlagɩ no, a kyɛ yɩrɩ baal kɩdɩgɩ ba aa yɩrɩ Siimɔŋ Piita dɩ ʋ ko ɩ lee. 6Ʋ aa gyʋʋ pul-tɩgɩsɩl kɩdɩgɩ dɩya rɛ ba kɩ yɩrɩ ʋ mɛ Siimɔŋ. Ʋ dɩya sɩŋ kpaga mpʋwɔnʋʋ nyʋwa rɛ." 7Malɩka hʋ aa basɩ wɩya no teŋ, ʋ mɩɩgɩ mʋ. Ɛɛ hal tɩyaŋ nɛ ka Kɔniiliyo yɩrɩ ʋ dɩya tʋŋtʋnna balɩya a pɛ ʋ laalyuwolo kɩdɩgɩ tɩyaŋ. Laalyuwol no fa yaa nala hʋ aa sɩŋ kɩ pɔ Kɔniiliyo tɩyaŋ kɩdɩgɩ rɛ, a fa kɩ fá Wɩɩsɩ mɛ kɩŋkaŋ. 8Nyɛ rɛ Kɔniiliyo basɩ wɩya hʋ buloŋ ʋ aa naa a tɩya ba, aŋ ta ba, ba kpa mʋ Gyoopa. 9Ʋ sɩgballɩya, wɩɩsɩ ko kɩ maga nyutʋtʋʋ gɛɛ, dɩ ba kpaga Gyoopa rɛ. Saŋa no tɩɩ tɩyaŋ nɛ Piita mɛ sii gyɩŋ salnyuu dɩ ʋ kyʋwalɩ Wɩɩsɩ. 10Doŋ tɩyaŋ nɛ losi fa kana ʋ kɩŋkaŋ, ʋ baa dɩ ba yaa kɩdiiliye tɩya ʋ dɩ ʋ di. Nyɛ rɛ ba sii kɩ yaa kɩdiiliye dɩ ba tɩya ʋ. Ba aa yaa kɩdiiliye hʋ tɩyaŋ nɛ, ka Piita na wɩɩ anɩɩ duwoso tɩyaŋ 11dɩ Wɩɩsɩ nyuu lɔgɔ suri. Ka kɩŋ kɩdɩgɩ kɩɩ gɛɛ anɩɩ wagyɛbal a lɩɩ wɩɩsɩnyuu, a kɩɩ gɛɛ anɩɩ nala rɛ kaŋ ganyʋʋsɩ hʋ banaa tɩyaŋ, a kaŋ ko kɩ tuu taŋha. 12Ka pʋsɩ bee bagɩla kɛ iriŋ buloŋ abee gyaala iriŋ buloŋ, abee kɩna aa tuuri taŋha buloŋ iriŋ iriŋ we ʋ tɩyaŋ. 13Ɛɛ rɛ ʋ nɩɩ nal taal dɩ ʋ basɩ tɩya ʋ a baa, "Piita, sii kpʋ kɩ kyaŋ." 14Ɛɛ rɛ Piita baa, "Aayɩ, ŋ Tɩɩna, ŋ ha bɩ maakyiye kyaŋ kɩŋ buloŋ aa yaa bisiŋ kɩŋ, koo á sɩna." 15Ɛɛ rɛ taal hʋ bɩl mɩɩgɩ basɩ tɩya ʋ a baa, "Kɩŋ kɛ buloŋ Wɩɩsɩ aa baa ʋ weliye, ta basɩ baa ʋ yaa bisiŋ kɩŋ nɛ." 16Wɩya no buloŋ yaa gɛɛ rɛ naaŋsɩɩnyʋwa bʋto, ka kɩna hʋ bɩl mɩɩgɩ gyɩŋ wɩɩsɩnyuu, aŋ bɩl bɩ ko tuu. 17Wɩɩ hʋ yaa Piita wɩkperii. Ɛɛ rɛ ʋ hɔŋ kɩ kyɛ wɩɩ hʋ ʋ aa naa memii, dɩ nala hʋ Kɔniiliyo fa aa tɩma hʋ rɛ pɩyɛsa ko sɩŋ Siimɔŋ paganyʋwa tɩyaŋ gɛɛ. 18Nyɛ rɛ ba na nal kɩdɩgɩ gyaŋwuwo hʋ tɩyaŋ a pɩyɛsɩ a baa, "Nɩhʋwal kɩdɩgɩ we dɩya no tɩyaŋ ba kɩ yɩrɩ Siimɔŋ Piita rɛ?" 19Piita ha fa hɔnɔ rɛ a kaŋ wɩɩ hʋ ʋ fa aa naa hʋ kɩ bɩɩnɩ dɩ ʋ na ʋ memii. Ɛɛ rɛ Wɩɩsɩ Wiyesi Welii hʋ basɩ tɩya ʋ a baa, "Deŋ na, baala boto rɛ we daha a kɩ kyɛ ɩ. 20Sii tuu, a ta yaa gyegye, ka dɩ ɩ tɩŋ ba tɩyaŋ mʋ. Mɩyaŋ nɛ tɩm-ba ɩ lee" 21Nyɛ rɛ Piita sii ko tuu, a basɩ tɩya ba a baa, "Mɩyaŋ nɛ yaa nal hʋ ma aa kyɛ. Bekiŋ wɩɩ rɛ ma kaŋ kɩ kyɛ ŋ?" 22ƐƐ rɛ ba baa, "Laalyuwolo nɩhɩyawʋ kɩdɩgɩ ba aa yɩrɩ Kɔniiliyo, ʋ rɛ tɩm-ma. Ʋ yaa tɩpʋlʋŋ tɩɩna rɛ, a kɩ fá Wɩɩsɩ mɛ kɩŋkaŋ. Gyuuma mɛ buloŋ kɩ tɩya ʋ gyɩrɩma weliŋ. Malɩka kɩdɩgɩ rɛ ko basɩ tɩya ʋ dɩ ʋ yɩrɩ ɩ, dɩ dɩ ɩ rɛ ko ʋ dɩya, dɩ ʋ sɩ nɩɩ wɩɩ hʋ ɩ aa sɩ basɩ tɩya ʋ." 23Ɛɛ rɛ Piita sʋl ba dɩ ba gyʋʋ pɩŋ sɩya gballɩ. Ʋ sɩya aa gballa, ʋ sii ba buloŋ kpa mʋ. Nala hʋ aa laa Yesu wɩya di Gyoopa tɩyaŋ, ba badɔmɔŋ mɛ sii tɩŋa ʋ mʋ. 24Ba aa lɩɩ ŋmanɩɩ, ʋ kyɛlɩya kyɛɛ rɛ ba gyʋʋ Sizaariya. Bee no tɩyaŋ nɛ Kɔniiliyo fa we. Ba aa mʋ dɩ ʋ bee ʋ lʋlla abee ʋ kyaŋsɩ badɔmɔŋ ʋ aa yɩra, dɩ ba buloŋ hɔŋ kɩ gyegili ʋ. 25Piita aa ko dɩ ʋ gyʋʋ, Kɔniiliyo sii mʋ kyem-ʋ, a tuu gbinni ʋ sɩya tɩyaŋ, a kyʋwalɩ ʋ. 26Doŋ tɩyaŋ nɛ Piita leŋ ʋ sii sɩŋ, ka ʋ basɩ tɩya ʋ a baa, "Ta yaa gɛɛ, beewɩya, ŋ mɛ yaa nihuwobiŋ nɛ anɩɩ ɩ." 27Piita bee Kɔniiliyo basɩ wɩya kpa tɩŋ dɔmɔŋ kɩ gyʋʋ dɩya hʋ. Piita aa gyʋʋ dɩ nala bɩ kyalla a laŋŋɩ doŋ. 28Nyɛ rɛ Piita basɩ tɩya ba a baa, "Ma tɩɩtɩɩ gyɩma rɛ anɩɩ Gyuuma wɩɩkyʋwal ŋmanɩɩ tɩyaŋ, ʋ yaa sɩna rɛ dɩ ba laŋŋɩ nala hʋ aa bɩ yaa Gyuuma tɩyaŋ. Ba paalɩ bee gyʋʋ ba dɩɩsɩ mɛ gba. Amɛ, ŋ kɛ, Wɩɩsɩ daga ŋ nɛ dɩ ŋ ta buloŋ kaŋ nal buloŋ kɩ yɩrɩ bisiŋ tɩɩna. 29Ɛɛ rɛ tɩŋ ba aa ko yɩrɩ ŋ, ŋ bɩ kaŋ vɩya. Ŋ aa ko nyɛ, yaŋ basɩ wɩɩ hʋ aa tɩŋ ɩ yɩrɩ ŋ?" 30Nyɛ rɛ Kɔniiliyo basɩ tɩya ʋ a baa, "Ʋ kyɛyɛ banaa rɛ nyɛ, anɩɩ saŋa no tɩɩ tɩyaŋ nɛ, wɩɩhaa kerifi boto saŋa, ŋ kɩ kyʋwalɩ Wɩɩsɩ ŋ dɩya tɩyaŋ. Dɩ baal kɩdɩgɩ rɛ gɛɛ, a ko sɩŋ ŋ sɩya tɩyaŋ. Ka ʋ gannɩ buloŋ kɩ tʋla. 31Nyɛ rɛ ʋ basɩ tɩya ŋ a baa, 'Kɔniiliyo, Wɩɩsɩ nɩɩ ɩ aa kɩ kyʋwalɩ ʋ gɛɛ rɛ, a na ɩ aa kɩ pɛ nyaaba abee nɩtaaga mɛ tɩyaŋ gɛɛ. 32Sii tɩŋ nala dɩ ba mʋ Gyoopa, a kyɛ yɩrɩ baal kɩdɩgɩ ba aa yɩrɩ Siimɔŋ Piita dɩ ʋ ko. Ʋ aa gyʋʋ pul-tɩgɩsɩl kɩdɩgɩ dɩya rɛ, ba kɩ yɩrɩ ʋ mɛ Siimɔŋ. Ʋ dɩya sɩŋ kpaga mpʋwɔnʋʋ hʋ nyʋwa rɛ.' 33Kɔniiliyo bɩl basɩ baa, 'Ɛɛ rɛ tɩŋ ŋ ta nala lagɩlagɩ dɩ ba ko yɩrɩ ɩ. Ɩ mɛ yaa kuwokeri rɛ, ɩ aa wuwo ko nyɛ. Lagɩlagɩ no, á buloŋ laŋŋa rɛ Wɩɩsɩ sɩya tɩyaŋ, a kɩ gyegili dɩ á nɩɩ wɩɩ hʋ buloŋ Wɩɩsɩ aa daga ɩ dɩ ɩ basɩ tɩya ma."' 34Nyɛ rɛ Piita yaŋ kaŋ nyʋwa suri, a baa, "Wɩtɩɩ rɛ, nyɛ kɛ ŋ gyɩma anɩɩ Wɩɩsɩ kɛ sɩya tɩyaŋ, nihuwobiŋ buloŋ yaa kɩdɩgɩ rɛ. 35Nal kɛ buloŋ aa fá Wɩɩsɩ, aŋ kɩ yaa wɩya hʋ aa tɩŋ ŋmanɩɩ, Wɩɩsɩ aa laa ʋ rɛ. Beewɩya, Wɩɩsɩ bee lugisi nala a kuu ba aa yaa haŋ nihuwobiŋ iriŋ hʋ tɩyaŋ. 36Na ma nɩɩ duwoso hʋ Wɩɩsɩ aa kpaa tɩya Iziral tɩmma rɛ. Ʋ basɩ tɩya ba rɛ dɩ ba tɩŋ Yesu Krisita dɩ ba bee Wɩɩsɩ mɩɩgɩ marɩ dɔmɔŋ, beewɩya, ʋ rɛ yaa nihuwobiŋ buloŋ Tɩɩna. 37A piili saŋa hʋ Gyɔɔŋ gyɩ aa basɩ Wɩɩsɩ nɩɩfori hʋ wɩya Galili tɩyaŋ, ma buloŋ gyɩŋ wɩbal hʋ gyɩ aa yaa rɛ Iziral paalʋʋ tɩyaŋ. 38Ma mɛ nɩɩ Yesu aa lɩɩ Nazarɛti wɩya rɛ. Wɩɩsɩ tɩya ʋ dee rɛ, aŋ kpa ʋ Wiyesi Welii hʋ we ʋ tɩyaŋ. Ɛɛ rɛ ʋ sii mʋ lee buloŋ, a yaa wɩweliye kɩ tɩya nala, ka nala hʋ buloŋ mɛ Sɩtaanɩ aa vʋwa biŋ, ʋ puri ba mɛ ta, aŋ tɩɩbɩ ba buloŋ. Wɩɩsɩ fa sɩŋ ʋ hal lɛ, ɛɛ rɛ tɩŋ ʋ fa wuwo kɩ yaa wɩya no buloŋ. 39Wɩya hʋ buloŋ ʋ aa yaa Gyerusalɛm tɩyaŋ abee Gyuuma paalʋʋ tɩyaŋ, ba buloŋ nɛ á na, a yaa ba daŋsɩya diile mɛ. Ba kana ʋ rɛ, a kpaasɩ ʋ mal daagarɩɩ hʋ nyuu tɩyaŋ, ʋ sʋba. 40Amɛ ʋ kyɛyɛ boto kyɛɛ, Wɩɩsɩ bɩl kyisi ʋ sʋʋ tɩyaŋ nɛ, a leŋ nala na ʋ. 41Ka ʋ aa mɩɩgɩ sii hal tɩyaŋ, nal buloŋ daa bɩl na ʋ, see á nala hʋ Wɩɩsɩ aa lɩya dɩ á yaa ʋ daŋsɩya diile. Á dʋŋ nɛ na ʋ. Ʋ aa sii sʋʋ tɩyaŋ mɛ, á beel-ʋ buloŋ laŋŋa di kɩna rɛ. 42Ɛɛ rɛ ka ʋ basɩ tɩya ma abee sɩfɩyasɩ dɩ á basɩ Wɩɩsɩ wɩweliye hʋ kɩ tɩya nala, a kɩ daga ba anɩɩ ʋ rɛ Wɩɩsɩ lɩɩ, dɩ ʋ yaa niweye abee sʋʋnɩ buloŋ sarɩdiil. 43Wɩɩsɩ tɩŋdaala hʋ buloŋ mɛ fa basɩ ʋ wɩya rɛ, a baa dɩ nal buloŋ nɛ ko laa ʋ wɩya di, dɩ Wɩɩsɩ sɩ kpa ʋ wɩbɔmɔ buloŋ kyɛ ʋ Yesu Krisita feŋ tɩyaŋ." 44Piita ha aa sɩŋ kɩ basɩ wɩya hʋ gɛɛ, dɩ Wɩɩsɩ Wiyesi Welii hʋ ko tuu gyʋʋ nala hʋ buloŋ fa aa gyegile kɩ nɩɩ wɩya hʋ tɩyaŋ. 45- 46Gyuuma hʋ fa aa laa Yesu wɩya di, a lɩɩ Gyoopa tɩŋ Piita hal ko, ba nɩya anɩɩ ba aa basɩ wɩya abee taanɩ ba aa bɩ gyɩma, a kɩ dannɩ Wɩɩsɩ. Ʋ yaa ba wɩkperii, beewɩya, ba fa bɩ liise anɩɩ Wɩɩsɩ sɩ kpa ʋ Wiyesi Welii hʋ we nala hʋ aa bɩ yaa Gyuuma mɛ tɩyaŋ. Ɛɛ rɛ Piita basɩ baa, 47"Ɛɛ hʋ Wɩɩsɩ aa yaŋ kpa ʋ Wiyesi Welii hʋ we á tɩyaŋ, ɛɛ tɩɩ rɛ ʋ kpa ʋ we nala no mɛ tɩyaŋ. Wɩbee rɛ yaŋ sɩ wuwo tɔ nala no dɩ ba ta foo ba wɩɩkyʋwalnɩɩ?" 48Ɛɛ rɛ ka ʋ leŋ ba fo ba wɩɩkyʋwalnɩɩ Yesu Krisita feŋ tɩyaŋ. Ɛɛ hal tɩyaŋ nɛ ba sʋla Piita, dɩ ʋ hɔŋ ba lee kyɛyɛ baŋmana.


text: 1Ma piya, ma ŋmaa-mɛɣɛ tənɛ ɩnəɣɩ sɩ pə́ la na ɩ́ taa la ɩsaɣatʋ. Ama ye pə tɩɩ yelaa na nɔɣɔlʋ la ɩsaɣatʋ, ɩlɛ tə wɛna ta tɔm taɣanlʋ kɛ Tacaa kiŋ. Ɩnəɣəlɛ Yesu Kilisiti wei ɩ kɛ́ tampana təŋlʋ tɔ. 2Pə taɣa pʋlʋ, Yesu Kilisiti ɩnəɣɩ pa lapa kɔtaɣa sɩ pə́ taɣanɩ tá ɩsaɣatʋ, na pə taɣa tá tike tá ɩsaɣatʋ, ama na yəlaa təna təpaɩ ɩsaɣatʋ tɔtɔɣɔ. 3Ye tə təŋəɣɩ Ɩsɔ kʋheelitu ɩlɛ tɩɩ cɛkəna sɩ tampana tə nyəmá Ɩsɔ. 4Ye nɔɣɔlʋ tɔma sɩ ɩ nyəmá Ɩsɔ, na pəyele pʋntʋ ɩɩ təŋəɣɩ ɩ kʋheelitu, pʋntʋ kɛ́ pɔpɔtʋ kɛ́, na tampana fɛɩ ɩ kiŋ. 5Ama wei ɩ təŋəɣɩ Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɔ pʋntʋ sɔɔləna Ɩsɔ na tampana təkpataa. Mpi pə yeki na tə nyəŋ sɩ tá na Ɩsɔ tə kpɛntaa yaa tə ta kpɛntɩ tɔɣɔlɛ. 6Ye wei ɩ yɔɣɔtaa sɩ ɩ́ na Ɩsɔ pa kpɛntaa, pʋntʋ ɩ́ tɔ tɔntɛ nte Yesu ka tɔma tɔ. 7Ma taapalaa, pə taɣa kʋsəsɩɩtʋ kʋfatʋ natələɣɩ ma ŋmaa takəlaɣa sɩ ma heeliɣi-mɛ. Ama kʋsəsɩɩtʋ kʋpəntʋ nti pə heela-mɛɣɛ hatuu kancaalaɣa tɔɣɔ. Na kʋsəsɩɩtʋ kʋpəntʋ ntəɣəlɛ tɔm nti ɩ́ tɛma nɩɩʋ tɔ. 8Paa na mpʋ pə wɛ ɩsɩɩ kʋsəsɩɩtʋ kʋfatʋ tɔɔ kɛ́ ma ŋmaa-mɛɣɛ takəlaɣa, pə hʋla tə tampana kɛ Kilisiti kiŋ na mə kiŋ tɔtɔ. Səkpɛtʋɣʋ kɛɛlaa na tampana kɔkɔ tɛma naʋ tənyaɩɩ. 9Ye wei ɩ yɔɣɔtəɣɩ sɩ ɩ wɛ tənaŋŋ taa na pəyele ɩ taa kpaana ɩ yʋlʋtʋɣʋntəlɛ, səkpɛtʋɣʋ ta cɛta pʋntʋ tɔɔ se. 10Ama ye wei ɩ sɔɔləɣɩ ɩ yʋlʋtɔɣɔntəlɛ, pʋntʋ wɛnna tənaŋŋ taa, na pʋlʋ mpi pɩɩ pəsɩ na pə́ tusi lɛlʋ na ɩ́lɛ́ ɩ́ lá ɩsaɣatʋ tɔ pə fɛɩ ɩ kiŋ. 11Ama səkpɛtʋɣʋ nyaləna wei ɩnɩ ɩ taa kpaana ɩ yʋlʋtɔɣɔntəlɛ tɔ ɩ tɔɔ. Kʋ taa kɛ́ ɩ tɔŋ, ɩ ta cɛkəna ɩ təpote. Mpi tɔ, səkpɛtʋɣʋ yʋlʋsa ɩ ɩsɛ tɔ se. 12Ma piya, pə hɩɩsa mə ɩsaɣatʋ kɛ Kilisiti tɔɔ tɔɣɔ ma ŋmaa takəlaɣa na má heeliɣi-mɛ. 13Caanaa mɛ mə nyəmna wei ɩ ka wɛ hatuu kancaalaɣa tɔ, pə tɔɔ kɛ́ ma ŋmaa takəlaɣa sɩ má heeliɣi-mɛ. Ɩfepiya mɛ, mə kəla Ɩsaɣaʋ tɔɣɔ ma ŋmaa takəlaɣa sɩ má heeliɣi-mɛ. 14Piya, mə nyəmá Tacaa tɔɣɔ ma ŋmaa takəlaɣa na má heeliɣi-mɛ. Caanaa mɛ, mə nyəmá wei ɩ ka wɛ hatuu pə kancaalaɣa tɔ, pə tɔɔ kɛ́ ma ŋmaa takəlaɣa na má heeliɣi-mɛ. Ɩfepiya, mə wɛnna toma, na Ɩsɔ Tɔm cakɩ mə taa, na ɩ́ kəla Ɩsaɣaʋ, pə tɔɔ kɛ́ ma ŋmaa-mɛɣɛ takəlaɣa. 15Ɩ́ taa sɔɔlɩ antulinya, paa mpi pə tɩɩ kɛ́ antulinya nyəm maɣamaɣa tɔ, ɩ́ taa sɔɔlɩ. Ye nɔɣɔlʋ sɔɔla antulinya, pʋntʋ ta sɔɔlɩ Tacaa tɔtɔ. 16Pə təna mpi pə kɛ́ antulinya nyəm tɔɣɔlɔ, yʋlʋ tɔnʋɣʋ kʋnyɩɩləŋ ɩsaɣaŋ, na yʋlʋ naakʋɣʋ pʋlʋ na pə ɩsəsɛɛmlɛ kpa-ɩ tɔ, pə taɣa Tacaa kiŋ kɛ pə lɩɩnaa. 17Antulinya na pə təna mpi yəlaa naakɩ ɩ taa na pá nyɩɩləɣɩ tɔ pə tɔŋna tɛm kɛ́. Ama wei ɩ lakɩ Ɩsɔ luɣu nyəntʋ tɔ pʋntʋ cakəna tam. 18Ma piya, antulinya tɛm wʋsaa kɛ́. Ɩ́ tɛma nɩɩʋ sɩ Kilisiti kolontu ka lɩɩ. Tɔʋ, kaɣana ɩ kolontunaa mpɛ pa lɩɩ paɣalɛ kɛ́ tənyɔɔ. Pə tɔɔ kɛ́ tə nyəmnaa sɩ pə wʋsa tɛm kɛ́. 19Yəlaa panɛ pa taa kɛ́ ta nyə́ma na tampana se, pə tɔɔ kɛ́ pa lɩɩ tá taa. Ḿpʋ́ɣʋ́ mɛɛ, ye paa kɛ́ tá nyə́ma, pa taa lɩɩ tá taa se. Ama pa lɩɩ ta taa kɛ́ sɩ pə́ hʋ́lɩ́ teu sɩ pa taa nɔɣɔlʋ taa kɛ́ tá nyəŋ na tampana. 20Ye mɛ ɩlɛ Feesuɣu Naŋŋtʋ wei Kilisiti tisa paa mə taa wei ɩ tɔɔ tɔ ɩnəɣɩ ɩ́ hikaa, na mpʋ pə yelina mə təna ɩ́ nyəmá tampana. 21Ye mpʋ pə taɣa ɩsɩɩ ɩ́ tá nyɩ tampana tɔɣɔ ma ŋmaa-mɛ sɩ má heeliɣi-mɛ. Ama ɩsɩɩ ɩ́ nyəma-yɛ, na ɩ́ nyəmá tɔtɔ sɩ pɔpɔtʋ natəlɩ tə fɛɩ tampana taa tɔ pə tɔɔ kɛ́. 22Aweɣelɛ pɔpɔtʋ ɩlɛ? Wei ɩ yɔɣɔtəɣɩ təfoo sɩ Yesu tá kɛ́ Kilisiti tɔ pʋntʋ ntɛ́ pɔpɔtʋ. Na ɩnəɣəlɛ Kilisiti kolontu. Pʋntʋ kpɛŋna Tacaa na ɩ Pəyaɣa kɛ́ na ɩ́ kisi. 23Ḿpʋ́ɣʋ́ mɛɛ, ye wei ɩ́ kisa Pəyaɣa, pʋntʋ kisa Tacaa tɔtɔɣɔ. Na ye wei ɩ́ nyəmá Pəyaɣa, pʋntʋ nyəmá Tacaa tɔtɔɣɔ. 24Pə tɔɔ kɛ́ ɩ́ ká la kookalɩ na ɩ́ tɔkɩ tɔm nti ɩ nɩɩ hatuu kancaalaɣa tɔɣɔ mə taa kɛ́ teu. Ye ɩ tɔka wenti ɩ́ nɩɩ kancaalaɣa tɔɣɔ mə taa ɩlɛ mə na Pəyaɣa na Tacaa ɩ́ ká kpɛntɩ na ɩ́ caɣa mpʋ. 25Kilisiti tɔma sɩ ɩ ká ha-tʋɣʋ mpi tɔɣɔlɛ weesuɣu ŋku kʋ kaa tɛ́ tɔ. 26Mpa pa pɛɛkəɣɩ sɩ pá puɣusi-mɛ tɔ, pa tɔɔ kɛ́ ma ŋmaa-mɛɣɛ tənɛ ɩnɩ sɩ má heeliɣi-mɛ. 27Ye mɛ ɩlɛ Kilisiti tisa ɩ Feesuɣu kɛ mə tɔɔ kɛ́. Na ɩ Feesuɣu wɛʋ mə kiŋ tɔ nɔɣɔlʋ ɩɩ nɔkəɣɩ-mɛɣɛ natələɣɩ hʋ́lʋ́ɣʋ́ tɔtɔ. Feesuɣu hʋləɣəna-mɛɣɛ pə təna na tampana kɛ kʋ sɛɣɛsəɣɩ, kɩɩ sɛɣɛsəɣɩ pɔpɔtʋ. Pə tɔɔ ɩlɛ ɩ́ təŋ Feesuɣu kʋsɛɣɛsətʋ na mə na Kilisiti ɩ́ kpɛntɩ mpʋ. 28Nn ma piya, mə na Kilisiti ɩ́ kpɛntɩ na ɩ́ caɣa mpʋ, na tɩɩ tʋ-ɩ naani kɛ́ waatʋ wei ɩ ka lɩɩ tɔ, tə kaa kuu fɛɛlɛ kɛ ɩ ɩsɛntaa kɛ́ kʋyaŋku ɩ ká kɔɔ tɔ. 29Ɩ́ nyəmá teu sɩ siɣisuɣu kɛ Kilisiti ná təŋəɣɩ, mpʋ tɔtɔɣɔ ɩ́ ká nyɩ sɩ yəlaa təna mpa pa təŋəɣɩ siɣisuɣu tɔ pa kɛ́ Ɩsɔ piya kɛ́.


text: 1Abam maama maŋɩ sɩ 'a sɛ dɩdɛɛra balʋ na te 'a tɩɩnɩ dɩm tɩn ni, bɛŋwaanɩ nɔɔn-nɔɔnʋ ba jɩgɩ dam sɩ o taa te o doŋ yɩ Wɛ wʋ pɛ kʋ tu cwəŋə. Dɩdɛɛra balʋ na wʋra tɩn yɩ Wɛ mʋ tiŋi-ba. 2Wʋlʋ maama na vɩn dɩdɛɛra bam kʋntʋ ni tɩn, kʋ tu vɩn cwəŋə kalʋ Wɛ na tiŋi tɩn mʋ. Balʋ na kɩ kʋntʋ doŋ tɩn w'ʋ na cam. 3Dɩdɛɛra bam nan ba paɩ fʋʋnɩ jɩgɩ balʋ na kɩ kəm-laarʋ tɩn. Fʋʋnɩ jɩgɩ balʋ na kɩ kəm-balwaarʋ tɩn mʋ. Nmʋ na ba lagɩ sɩ fʋʋnɩ taa jɩgɩ-m dɩ dɩdɛɛra bam, n maŋɩ sɩ n ta n kɩ kəm-laarʋ mʋ sɩ kʋ pa n na zulə ba tee nɩ. 4Wɛ nan tiŋi dɩdɛɛra bam sɩ ba taa tʋŋɩ ba pa-DƖ abam zənə ŋwaanɩ mʋ. Abam nan na kɩ wo-balwaarʋ, 'a maŋɩ sɩ 'a ta'a kwarɩ fʋʋnɩ, bɛŋwaanɩ dɩdɛɛra bam sɩɩnɩ ba jɩgɩ cwəŋə sɩ ba pa nɔɔna na cam. Bantʋ mʋ yɩ balʋ Wɛ na tiŋi sɩ ba tɔgɩ DƖ ban-zɔŋɔ kʋm ŋwaanɩ ba ma pa balʋ na kɩ lwarɩm tɩn na cam. 5Kʋntʋ ŋwaanɩ mʋ 'a maŋɩ sɩ 'a sɛ ba ni. Kʋ daɩ ba na w'ʋ pa 'a na cam tɩn yɩranɩ ŋwaanɩ. 'A sɛ-ba, bɛŋwaanɩ 'a ye 'a bɩcara nɩ, nɩ 'a maŋɩ sɩ 'a tɔgɩ cɩga cwəŋə mʋ. 6Kʋ ta yɩ kʋntʋ ŋwaanɩ mʋ 'a maŋɩ sɩ 'a ta'a ŋwɩ lampoo. Bɛŋwaanɩ dɩdɛɛra bam tʋŋɩ ba pa Wɛ mʋ, dɩ ba na kwaanɩ ba tʋŋɩ te tɩn. 7Nan ta'a ŋwɩ kʋlʋ maama ba na maŋɩ sɩ ba joŋi 'a tee nɩ tɩn 'a pa-ba. Kʋ na yɩ wʋlʋ na joŋi 'a yuu lampoo tɩn, naa wʋlʋ dɩ na joŋi 'a wəənu lampoo tɩn, sɩ 'a ŋwɩ 'a lampoo maama 'a pa-ba. Kʋ na yɩ wʋlʋ na maŋɩ sɩ 'a ta'a kwar-o tɩn, sɩ 'a ta'a kwar-o. Kʋ na yɩ wʋlʋ na maŋɩ dɩ zulə tɩn, sɩ 'a ta'a zul-o. 8Abam nan yɩ ta'a jɩgɩ-na nɔɔn-nɔɔnʋ woŋo jɩnɩ, jɩnɩ dɩlʋ 'a na w'ʋ ta'a jɩgɩ tɩn mʋ yɩ sɩ 'a ta'a soe 'a donnə. Wʋlʋ maama na soe o doŋ tɩn sɩɩnɩ o tɔgɩ Wɛ cullu tɩm dɩ DƖ niə yam mʋ. 9Wɛ cullu tɩm brɩ nɩ: "Yɩ kɩ boorim, yɩ gʋ nɔɔnʋ, yɩ ŋɔnɩ, yɩ pa n yi zʋ n donnə wəənu." Cullu tɩm kʋntʋ dɩdaanɩ Wɛ niə yam maama nan tɔgɩ ni dɩdʋa mʋ. Ni dɩntʋ nan mʋ wɩ: "Ta n soe n doŋ nɩ n tɩtɩ te." 10Nmʋ na soe n doŋ, n daa n b'a wanɩ n kɩ-o balɔrɔ. Wʋlʋ na soe o doŋ tɩn sɩɩnɩ o kɩ Wɛ niə yam na brɩ kʋlʋ tɩn mʋ. 11'A ta'a kɩ-na kʋntʋ, sɩ abam ye maŋa kalʋ wʋnɩ d'ɩ na wʋra tɩn. Maŋa yi sɩ 'a zaŋɩ 'a yagɩ dɔɔm. Maŋa kalʋ Wɛ na w'ʋ ba DƖ vrɩ dɩbam tɩn daarɩ fɩɩn sɩ ka yi, yɩ kʋ daa daɩ nɩnɛɛnɩ maŋa kalʋ d'ɩ dɛɛn na puli d'ɩ kɩ d'ɩ wʋ-dɩdʋa dɩ Zezi tɩn. 12Maŋa kam daarɩ fɩɩn sɩ ka yi, nɩ tɩga na lagɩ ka pʋʋrɩ te tɩn. Tɩtɩɩ dɩm lagɩ dɩ kɛ sɩ wɩa pooni ba. Kʋntʋ ŋwaanɩ, 'a pa d'ɩ yagɩ kikiə yalʋ maama na yɩ lim nyɩm tɩn, sɩ d'ɩ daarɩ d'ɩ ma Wɛ dam dɩm d'ɩ cɩ d'ɩ tɩtɩ, sɩ d'ɩ wanɩ d'ɩ tɔgɩ pooni cwəŋə kam. 13Pa-na d'ɩ tɔgɩ cwəŋə sɩ kʋ maŋɩ dɩ balʋ na wʋ pooni wʋnɩ te tɩn. 'A nan pa-na d'ɩ yagɩ nɔn-kwəlim dɩ sa-nyɔrɩ dɩ boorim dɩ wo-digiru kikiə maama. 'A yɩ ta'a jaanɩ daanɩ naa 'a ta'a kɩ wʋ-gʋʋ daanɩ. 14Pa-na abam ŋwɩa kam dɩdaanɩ d'ɩ Yuutu Zezi Krisi ŋwɩa kam taa yɩ bɩdwɩ. Nan yɩ pa-na 'a wʋbʋŋa taa tɔgɩ wo-yɔɔrʋ tɩlʋ 'a fra na zʋʋrɩ tɩn.


text: 1Kʋyakʋ nakʋlɩ yəlaa nyəkaɣaa Yesu kɛ́ Ɩsɔ Tɔm nɩɩʋ tɔɔ, na ɩ́ səŋa Kenesalɛtɩ lʋm nɔɣɔ. 2Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ nawa kpɩɩləŋ naalɛ səŋa kʋteŋ tɔɔ, na tiina kpalaa lɩɩ ɩ taa na pá polo pa puluŋ cɔtʋɣʋ. 3Ɩlɛna ɩ́ kpa ɩ taa lɛŋkʋ taa, na kpɩɩlʋɣʋ ŋkʋ kɩɩ kɛ́ Simɔŋ nyəŋkʋ. Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ sələma-ɩ sɩ ɩ́ hatələna-ɩ-kʋɣʋ kʋteŋ kɛ pəcɔ. Ɩlɛna ɩ́ caɣa kʋ taa na ɩ́ sʋʋ ɩ sɛɣɛsʋɣʋ taa. 4Waatʋ wei ɩ tɛma-wɛɣɛ sɛɣɛsʋɣʋ tɔ ɩ heela Simɔŋ sɩ: Tuusi na ń polo lumaŋ taa na ɩ́ tʋ mə puluŋ na ɩ́ puu tiina. 5Simɔŋ cɔ-ɩ sɩ: Tacaa, tə tɛma wɩɩʋ kɛ yem kɛ́ tɛʋ na kʋ fem, tə ta puu pʋlʋ. Paa na mpʋ n tɔma sɩ má tʋ tɔ, maa tʋ. 6Pa tʋ mpʋ ɩlɛna pá puu tiina kɛ sɔsɔm pə tɩɩ fɛɩ, halɩ pa puluŋ caakaɣa cəlʋɣʋ. 7Ḿpʋ́ɣʋ́ pa hata pa taapalaa mpa paa wɛ kpɩɩlʋɣʋ lɛŋkʋ taa tɔɣɔ niŋ sɩ pá kɔɔ pá səna-wɛ. Pɛlɛ pa kɔma ɩlɛna pá ləsɩ tiina na pá suuli kpɩɩləŋ ɩnɩ ɩ naalɛ, haləna pə ŋmilisiɣi-wɛ. 8Simɔŋ Piyɛɛ nawa mpʋ, ɩlɛna ɩ luŋ Yesu kɛ akula kɛ kpakpaa na ɩ́ tɔ sɩ: Tacaa, taa kpətəna-m, ma kɛ́ ɩsaɣaʋ maɣamaɣa kɛ́. 9Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, tiina nna pa kpa mpʋ tɔ, a tɔɔʋ ka lapa ɩ́ na mpa paa wɛɛ tɔɣɔ sɔɣɔntʋ kɛ sɔsɔm. 10Haləna pə la mpʋ tɔtɔɣɔ ɩ taapalaa Sepetee pəyalaa Saakɩ na Yohaanɩ. Tənaɣa Yesu heela Simɔŋ sɩ: Taa nyá pənɛntɛ yəlaa kɛ n ká puu. 11Pa ləsa kpɩɩləŋ kɛ lʋm taa, ɩlɛna pá yele pə təna təpaɩ na pá hu ɩ waalɩ. 12Yesu ka wɛ ɩcatɛ natəlɩ tə taa, na yʋlʋ wei tɔnʋɣʋ tɔɔ asilima kʋtɔŋ waasa ɩ təna tɔ ɩ ka wɛ təna. Ɩ na Yesu ɩlɛna ɩ́ polo na ɩ́ həntɩ-ɩ atɛ na ɩ́ wiina-ɩ təkpɛɛ sɩ: Tacaa, ye n ka tisaɣa n taa waasɩ-m? 13Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu kʋsa ɩ niŋ na ɩ́ tokəna-ɩ na ɩ́ tɔmɩ-ɩ sɩ: Teu ma tisaa, alaafəya ɩ́ la. Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ kʋtɔŋ tɛma kpakpaa. 14Ɩlɛna Yesu kpaalɩ-ɩ sɩ: Taa heeli nɔɣɔlʋ. Ama tɛɛ kpakpaa na kɔtʋlʋ na-ŋ, ɩlɛna ń yiɣisi ɩsɩɩ Moisi ka kɛɛsʋɣʋ tɔ, na pə́ la yəlaa kɛ aseeta. 15Paa na mpʋ tɔ, ɩ hətɛ tɔŋna yaaʋ na pə puki, na samaa kotiɣi ɩ kiŋ kɛ sɔsɔm sɔsɔm sɩ pa nɩɩkɩ ɩ sɛɣɛsʋɣʋ, na ɩ́ waasəɣɩ-wɛɣɛ pa kʋtɔməŋ. 16Ama ɩnɩ ɩ pukaɣa waatʋ waatʋ kɛ timpi timpi yəlaa fɛɩ tɔ, na ɩ sələməɣɩ Ɩsɔ. 17Kʋyakʋ nakʋlɩ Yesu sɛɣɛsaɣa. Pə pamna Falisanaa na Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlaa mpa pa lɩɩna Kalilee na Yuta pa acalɛɛ təna taa na Yosalɛm tɔ paa wɛ təna na pa caɣaa. Na Tacaa toma ka wɛ Yesu kiŋ na ɩ lakɩ na kʋtɔntʋnaa hikiɣi alaafəya. 18Ḿpʋ́ɣʋ́ yəlaa səɣəla kʋtɔŋ kʋtʋʋlʋɣʋ tʋ nɔɣɔlʋ na kpatəlɛ, na pá pɛɛkəɣɩ sɩ pá tana-ɩ Yesu kiŋ kɛ kutuluɣu taa na pá sɩɩ-ɩ ɩ ɩsɛntaa. 19Ama yəlaa samaa tɔɔ pa ta na timpi tɔɔ paa sʋsəna-ɩ tɔ. Ɩlɛna pá kpaana-ɩ lɔpʋtʋ tɔɔ na pá wɛsɩ-tɩ, na pá tisi ɩ́ na ɩ kpatəlɛ kɛ samaa hɛkʋ kɛ Yesu ɩsɛntaa. 20Waatʋ wei Yesu ná pa naani tɔ ɩ tɔma sɩ: Ma taapalʋ, nyá ɩsaɣatʋ hɩɩsaa. 21Tənaɣa Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlaa na Falisanaa pa sʋʋ miituɣu sɩ: Aweɣelɛ ɩnɛ ɩnɩ na ɩ́ kpakəɣɩ ɩ tɩ na ɩ́ kɛɛsəɣəna Ɩsɔ? Awe pəsəɣɩ na ɩ́ hɩɩsɩ ɩsaɣatʋ, ye pə taɣa Ɩsɔ paasi? 22Ama Yesu ná cɛkəna pa hʋwɛɛ, ɩlɛna ɩ́ pɔɔsɩ-wɛ sɩ: Pepe tɔɔ kɛ́ ɩ́ hʋʋkɩ ḿpʋ́ɣʋ́ mə taa? 23Nti tə yɔɣɔtʋɣʋ kələna təlɛʋ? Nyá ɩsaɣatʋ hɩɩsaa, yaa kʋlɩ na ń tɔ? 24Tɔʋ, maa hʋlɩ-mɛ sɩ Yʋlʋ Pəyaɣa má, ma pəsəɣɩ na má hɩɩsɩ ɩsaɣatʋ kɛ atɛ cənɛ. Tənaɣa ɩ tɔma kʋtɔntʋ sɩ: Kʋlɩ na ń kpaɣa nyá kpatəlɛ na ń kpe. 25Tənaɣa ɩ kʋla kpakpaa kɛ pa təna pa ɩsɛntaa, na ɩ́ kpaɣa kpatəlɛ nte tə tɔɔ paa hɩɩsa-ɩ tɔ na ɩ́ saŋ Ɩsɔ na ɩ́ kpeŋ. 26Ḿpʋ́ɣʋ́ pə lapa pa tənaɣa piti kɛ́ sɔsɔm na pá saŋ Ɩsɔ. Halɩ pə́ la-wɛɣɛ sɔɣɔntʋ na pá caŋ pá yɔɣɔtɩ sɩ: Ama pʋwɛ, saŋa kɛ tá na kɔkɔlɔ tɔm. 27Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu lɩɩwa na ɩ́ maɣana lampuu mʋlʋ nɔɣɔlʋ wei pa yaa sɩ Lefii tɔ, na ɩ́ caɣa ɩ lampuu təmʋlɛ. Ɩlɛna ɩ́ tɔmɩ-ɩ sɩ: Kʋlɩ na ń təŋɩ-m. 28Ḿpʋ́ɣʋ́ Lefii kʋlaa na ɩ́ yele pə təna na ɩ́ hu ɩ waalɩ. 29Ḿpʋ́ɣʋ́ Lefii lapa-ɩ mʋʋllɛ kɛ teu kɛ ɩ təyaɣa taa, na pá na lampuu mʋlaa paɣalɛ na yəlaa lɛlaa pá caɣa tɔɣɔʋ. 30Ḿpʋ́ɣʋ́ Falisanaa na pɛlɛ pa Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlaa pa kɔma na pá pɔɔsɩ ɩ ɩfalaa kɛ ɩmiitaʋ sɩ: Pepe tɔɔ kɛ́ mə na lampuu mʋlaa na asaɣaa ɩ́ kpɛnta tətɔɣɔlɛ na tənyɔɔlɛ? 31Ama Yesu cɔ-wɛ sɩ: Pə taɣa alaafəya nyə́ma nyɩɩləɣəna fɛtaa, ama kʋtɔntʋnaa kɛ́. 32Ma kɔmaɣa sɩ ma heeliɣi asaɣaa sɩ pá laɣasɩ, pə taɣa kʋpama. 33Ḿpʋ́ɣʋ́ yəlaa napəlɩ pa tɔma Yesu sɩ: Yohaanɩ ɩfalaa na Falisanaa nyə́ma pa hɔkəɣɩ nɔɔsɩ kɛ tam na pa sələməɣɩ pə waatʋnaa, na nyá nyə́ma náá tɔkɩ na pá nyɔɔkɩ yem. 34Ɩlɛna ɩ́ cɔ-wɛ sɩ: Ɩ́ ká pəsɩ na ɩ́ la na akpaɣalʋ taapalaa hɔkɔ nɔɣɔ na ɩ́ na-wɛ pá wɛɛ? Aaɩ. 35Ama pɩɩ kɔɔ pə kɛɛsɩ kʋyakʋ nakʋlɩ, ɩlɛna pá ləsɩ-ɩ pa hɛkʋ, ɩlɛ waatʋ ɩnəɣɩ paa hɔkɔ nɔɣɔ. 36Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ tasa-wɛɣɛ ɩtuule kɛ tukuɣu tɔtɔ sɩ: Paa cələɣɩ pʋʋɣʋ kʋfalʋɣʋ tɔɔ na pá tɔ kʋpənʋɣʋ. Pá lapa mpʋ, pa wakəla kʋfalʋɣʋ. Pəyele saaliya kaa mʋna kʋpənʋɣʋ. 37Nɔɣɔlʋ kaa suu sʋlʋm kʋfam kɛ sʋlʋm huluŋ kʋpəŋ taa, tɔfɔ sʋlʋm kʋfam yasəɣɩ huluŋ kʋpəŋ ɩnəɣɩ na pə ti na huluŋ wakəlɩ yem. 38Ama huluŋ kʋfaŋ taa kɛ́ pa suuki sʋlʋm kʋfam. 39Yʋlʋ wei ɩ tɛma sʋlʋm kʋpəpɩɩm kɛ nyɔɔʋ tɔ, ɩ luɣu ɩɩ lakɩ apila. Pə taɣa pʋlʋ, kʋpəpɩɩm kɛ yəlaa saŋ.


text: 1A ko-biə-ba, abam yɩ Wɛ nɔɔna mʋ. DƖ ma bəŋi abam sɩ 'a tɔgɩ 'a na ywəəni DƖ sɔŋɔ nɩ. Nan lwarɩ-na nɩ Zezi mʋ yɩ wʋlʋ Wɛ na tʋŋɩ, sɩ o ba o ji DƖ kaanɩm yuutu dɩbam Wɛ cwəŋə tɔgɩm dɩm ŋwaanɩ. 2Wɛ mʋ pɛ-o tɩtʋŋɩ dɩm kʋntʋ. O maa tʋŋɩ o pa Wɛ dɩ cɩga. Kʋ nan yɩ bɩdwɩ mʋ dɩ Moyisi dɩ dɛɛn na nii Wɛ nɔɔna bam baŋa nɩ dɩ cɩga te tɩn. 3Zezi nan sɩɩnɩ o maŋɩ sɩ o na zulə o dwəni Moyisi, bɛŋwaanɩ nɔɔnʋ wʋlʋ na lɔgɩ sɔŋɔ tɩn mʋ na zulə o dwe sɔŋɔ kʋm tɩtɩ. 4Sɔŋɔ nan tərə yɩ kʋ daɩ nɔɔnʋ mʋ lɔgɩ-kʋ. Wɛ nan mʋ yɩ wʋlʋ na kɩ woŋo maama tɩn. 5Moyisi dɛɛn yɩ tɩntʋŋnʋ mʋ, yɩ o tʋŋɩ dɩ cɩga Wɛ nɔɔna bam ŋwaanɩ. O ma da yigə o brɩ-ba Wɛ cɩga kalʋ na w'ʋ ba ka lwarɩ jaja tɩn. 6Kʋ daarɩ Zezi Krisi mʋ yɩ sɔŋɔ kʋm tɩtɩ bu cɩga cɩga, yɩ o te sɔŋɔ kʋm. Dɩbam mʋ yɩ sɔŋɔ kʋm kʋntʋ, dɩ d'ɩ na zɩgɩ kəŋkəŋ dɩ pu-dɩa yɩ d'ɩ brɩ dɩ wʋpolo nɩ d'ɩ jɩgɩ tɩɩna Wɛ tee nɩ. 7Kʋntʋ ŋwaanɩ sɛ-na Wɛ Joro kʋm na tagɩ te kʋ wɩ: "Abam zɩm na ni Wɛ kwərə kam, 8'a yɩ zaŋɩ 'a digili 'a bɩcara, nɩ 'a nabaara bam dɛɛn na vɩn Wɛ ni, yɩ ba kwəri ba maŋɩ-DƖ ba nii te maŋa kalʋ ba na wʋ kagʋa kam wʋnɩ tɩn." 9Wɛ maa wɩ: "Abam nabaara bam dɛɛn nɛ amʋ na kɩ kʋlʋ maama dɩ ba bɩna fiinna tɩn, yɩ ba daa ta tiini ba kwaanɩ ba maŋɩ amʋ sɩ ba nii. 10Kʋntʋ ŋwaanɩ mʋ amʋ banɩ zaŋɩ dɩ nɔɔna bam kʋntʋ, yɩ a ta a wɩ: 'Kʋ yɩ ba paalɩ ba ywəri mʋ maŋa maama, yɩ ba vɩn sɩ ba tɔgɩ amʋ cwe sɩm.' 11Amʋ ban-zɔŋɔ kʋm ma pa a ta a du dɩ ba a wɩ: 'Amʋ brɩ a b'a pa-ba cwəŋə sɩ ba zʋ amʋ woro kʋm wʋ ba na siun.' " 12A ko-biə-ba, cʋ-na 'a tɩtɩ sɩ abam wʋlʋwʋlʋ yɩ ta'a jɩgɩ wʋbʋŋ-lwaanʋ o bɩcarɩ nɩ, sɩ kʋ pa o yɩ kɩ o wʋ-dɩdʋa dɩ Ŋwɩa Tu Wɛ, sɩ o daarɩ o yagɩ Wɛ cwəŋə tɔgɩm. 13Nan ta'a zəni-na daanɩ maŋa maama, sɩ kʋ pa 'a ta'a jɩgɩ pu-dɩa, nɩ Wɛ kwərə kam ta na ŋɔɔnɩ dɩ dɩbam zɩm te tɩn, sɩ abam wʋlʋwʋlʋ yɩ pa lwarɩm gan-o sɩ o pa o bɩcarɩ digili dɩ Wɛ. 14Dɩbam nan tɔgɩ dɩ Zezi Krisi d'ɩ ji Wɛ biə mʋ, dɩ d'ɩ na zɩgɩ kəŋkəŋ, nɩ d'ɩ na puli d'ɩ kɩ d'ɩ wʋ-dɩdʋa dɩ Wɛ te tɩn, sɩ kʋ vu kʋ yi kweelim. 15Kʋ yɩ nɩ Wɛ tɔnɔ kʋm na tagɩ te kʋ wɩ: "Abam zɩm na ni Wɛ kwərə kam, 'a yɩ zaŋɩ 'a digili 'a bɩcara, nɩ 'a nabaara bam dɛɛn na vɩn Wɛ ni te tɩn." 16Balʋ dɛɛn na ni Wɛ kwərə kam yɩ ba vɩn DƖ ni tɩn yɩ bra mʋ? Ba yɩ balʋ maama Moyisi dɛɛn na tɔgɩ ba yigə o ja-ba o nuŋi Ezipi tɩʋ kʋm wʋnɩ tɩn mʋ. 17Wɛ banɩ dɛɛn zaŋɩ dɩ bra mʋ bɩna fiinna tɩn? Kʋ yɩ nɔɔna balʋ na kɩ lwarɩm kagʋa kam wʋnɩ yɩ Wɛ pa ba tɩ da tɩn mʋ. 18Wɛ na dugi DƖ wɩ, dɩntʋ brɩ DƖ b'a pa-ba cwəŋə sɩ ba zʋ DƖ woro kʋm wʋ ba na siun tɩn, kʋ yɩ bra mʋ DƖ tɛa? Kʋ yɩ balʋ na wʋ sɛ DƖ ni tɩn mʋ. 19Kʋntʋ mʋ pɛ d'ɩ lwarɩ nɩ, Wɛ na wʋ pɛ-ba cwəŋə sɩ ba zʋ DƖ woro kʋm wʋ tɩn, kʋ yɩ ba na wʋ kɩ ba wʋ-dɩdʋa dɩ DƖ tɩn ŋwaanɩ mʋ.