text: 1Ha zang gasa twa Sɔ Jésus ha mbara mɔ, nɛ a zɔka hio wan-kpamɔ ha pio mbɔli ha zang kubha wesiri mbɔli. 2Nɛhasa wɛnɛ zɔka fin ma fabha nagula, ka pio sɛkɛ-sɛkɛ mbɔli bwa ha zang kubha ɛngɛ. 3Mɛgi a tɔa ha hio wan-yambimɔ pɛa: «Kpasawen, mi tɔ ha ɛnɛ nde, fabha nagula ɛngɛ haa mɔ pen mbingwi fɛt. 4Hazu mbwa fɛt ku nɛ ma benu yɛbhɛ-yɛbhɛ kpaamɔ pɛ mbwa pi. Ma, nagula ɛngɛ kuo mɔ fabha pɛa fɛt ha Sɔ. Ngase yo nɛ̂ mɔ ka dungɔ ha kɔ wa mɛ kpasisi nɛ tɛ wa.» 5Hio ma wi dungɔ ha lukoso gasa twa Sɔ nde, ɛ bɛa yo nɛ lɛkɛ-lɛkɛ ta, nɛ ɛ bhɔksa yo nɛ dedemɔ ka ɛ haa mɛ lukisi nɛ Sɔ. Ma, Jésus tɔa: 6«Ma ngimɔ betɛ ka ɛ beyangili mɔ fɛt, ka ɛnɛ zɔk hakɛ. Ma ta ndang lɛm bhɔn ha zu ma ta na.» 7Mɛgi, mbwa ana wɛnɛ: «Wan-osimɔ, mɔ ndɔng behɔ ha nge ngimɔ ge nde? Yo nɛ̂ nge mɔ ka begbasi nde, mɔ ndɔng tɛ bo sanga ge nde?» 8Wɛnɛ tɔa ha mbwa: «Ɛnɛ pangay, ka ma wi aosili ɛnɛ na. Hazu dɔka wi betɛ nɛ ling mi, nɛ mbwa betɔ: ‹Mi nɛ̂ Mesi!› nɛ mbwa betɔ fin: ‹Kpogio ngimɔ koka kari!› Ka ɛnɛ andari mbwa na. 9Ka ɛnɛ beze hio wen bulo nɛ hio wen sungoro may, ka ɛnɛ ayu ke na. Hazu yo lɛma nde, mɔ ndɔng ahɔ sɔngsi. Ma, kpogio ngimɔ tɛ hɔ ka sising na. 10Ma kandɔ begutɛ sungiri nɛ ma kandɔ, nɛ ma kongapora begutɛ sungiri nɛ ma kongapora. 11Nu beyak nɛngaya. Foto nɛ ginga zɛlɛ betek ha kandɔnu nɛtɛ-nɛtɛ. Hio gdanga ngamɔ behɔ, nɛ hio gasa mɔweka begbasi tɛ ha ngɔn.» 12«Ma, sɔngsi ka mɔ ndɔng behɔ, ɛ beba ɛnɛ, nɛ ɛ benamili ɛnɛ ndɛr-ndɛr. Ɛ begde ɛnɛ ha li kita ha zang twa gɔ Sɔ. Ɛ bepi ɛnɛ ha zɔbhɔ. Ɛ beku ɛnɛ nɛnɛ ha li hio kongapora nɛ ha li hio gɔfɔrma hazu ɛnɛ nɛ̂ wi pɔm. 13Mɛgi mɔ ndɔng beha ɛnɛ wal mɛ kɛ wen pɔm. 14Ka sila ɛnɛ abhunziki hazu wal, ka ɛnɛ bekɛ nɛ wen pɛ ɛnɛ na. 15Hazu mi nɛ pɔm tɛ beha ɛnɛ mbaramɔ mɛ tɔ wen, ka ngana pɛ ɛnɛ fɛt lɛm gan zua na, nɛ ka mbwa lɛm kifiri wen ha yo na. 16Nɛ fin, hio bafa, nana, nam, ya, nɛ dan ɛnɛ fɛt begde ɛnɛ ha li kita. Nɛ ɛ begbɛ hio ma ha soko ɛnɛ. 17Wi fɛt besɛn ɛnɛ hazu ɛnɛ nɛ̂ wi pɔm. 18Ma, ma bumɔzu ɛnɛ ndang lɛm yɔ na. 19Ka ɛnɛ ba nɛ nɔa nging ha mɔ ndɔng fɛt, ɛnɛ bekpasisi tunɔ pɛ ɛnɛ.» 20«Ka ɛnɛ zɔka nde, hio gili bulo ha kɛlkata Jérusalem, ɛnɛ aing nde, ngimɔ tukili yo koka kari. 21Ha ngimɔ ɛngi, dea nde, hio wi mɛ Judée ayu mɔ nɛ ha zu ngari. Wi ha Jérusalem, ayu mɔ pen nɛyɛa, nɛ wi ha nu fɔ, ale ha Jérusalem fin na. 22Hazu ɛngɛ nɛ̂ ngimɔ ka Sɔ bekundiki mɔ nde, mɔ fɛt ha takarata pɛa alɛmsiri tɛ. 23Yala ndɔng bedung nɛ gasa ngɔtɛ hazu hio nazang nɛ hio nanzɔ. Kandɔ ɛngɛ fɛt bekpa mɔ kobhe nɛkpasa, hazu Sɔ begɔn kita ba mbwa. 24Ɛ begbɛ mbwa nɛ gbapa, mana ɛ beba mbwa nɛ bala nɛnɛ ha kandɔnu nɛtɛ-nɛtɛ fɛt. Nɛ hio wi ndɔng ka bo nɛ̂ zuife na, beyangili Jérusalem, nɛ yo bebhɔn mɛgi kanɛ ngimɔ pɛ mbwa bekari.» 25«Hio mɔweka begbasi tɛ ha li swe, ha li ze nɛ ha li hio sɔla. Sila hio wi mɔ nzan bede ke nɛ bebhunziki nɛkpasa, hazu gasa gisi tongbasali pɛ nana-litɔng. 26Ka hio wi betakiri ha ngamɔ ka betɛ ha nzan, mbwa begɔn ngiri nɛ ke. Hazu hio mɔ ha liswe fɛt befesi tɛ. 27Hapata, hio wi bezɔk mi, Bewei pɛ Wi, ha tɛa ha zu buswe. Mi betɛ ha zang ziomɔ nɛ ha zang gasa lɛkɛ-lɛkɛmɔ. 28Ka mɔ ndɔng angara hɔa, ɛnɛ yolsi tɛ ɛnɛ, nɛ ɛnɛ ba da. Hazu Sɔ tɛ bo sanga mɛ kpasisi ɛnɛ.» 29Hapata, Jésus tɔa zɛngwen ɛngɛ ha mbwa: «Ɛnɛ azɔk te fige nɛ olo te fɛt. 30Ka hio wa te ndɔng angara bhɔya, ɛnɛ ingɔ nde, ngimɔ kolo tɛ bo sanga. 31Mɛgi, ka ɛnɛ zɔka nde, mɔ ndɔng hɔa kari, ɛnɛ aing nde, Kongakandɔ pɛ Sɔ tɛ bo sanga. 32Mi tɔ kpasawen ha ɛnɛ nde, hio ma wi mɔ ngimɔ ɛngɛ lɛm fe na, sɔngsi mɔ ndɔng fɛt ahɔ. 33Ngɔn nɛ nu bepen. Ma, hio wen pɔm lɛm pen ndang na.» 34«Ɛnɛ pangay! Ka ɛnɛ apengi nɛ totɛ mɔ nzan nɛ nɔa dɔkɔ na. Nɛ fin, ɛnɛ adung nɛ nɔzang ha zu mɔ nzan na. Yu nde, yala ka mi betɛ, betɛ wang ɛnɛ 35tuka pɔndɔ ka ba sari. Hazu yo betek ha zu hio wi mɔ nzan fɛt. 36Ɛnɛ ayang la nɛ ɛnɛ agɔ Sɔ nɛting, ka ɛnɛ akpa ngatɛ mɛ kpɔy ha hio yeksamɔ ka betɛ, nɛ ka ɛnɛ akpa ngatɛ mɛ yol ha li mi, Bewei pɛ Wi.» 37Ha hio gasa swe Jésus dungɔ ha osamɔ ha gasa twa Sɔ. Ma, ha mbolo wɛnɛ dungɔ ha gboa mɛ nɛ ha ɔanu ha zu ngari, ka ɛ sa nde Olivier. 38Nɛ hio giliwi dungɔ ha tɛa nɛ sutole sut ha gasa twa Sɔ hazu ze wɛnɛ.


c: text/html

text: 1Wʋlʋ na nyɩ dɩ nabiinu tɩn daa ma ta dɩ amʋ o wɩ: "Nan pʋpʋnɩ tɔnɔ n pa Wɛ tɩntʋŋnʋ wʋlʋ na nii Zezi kɔgɔ kʋlʋ na wʋ Efɛɛzɩ nɩ tɩn. Pʋpʋnɩ nɩ: 'Taanɩ dɩntʋ nuŋi wʋlʋ na ze calɩcwɩ sɩrpɛ sɩm o jazɩm nɩ yɩ o kwəri o wʋ səbu-sɩŋa min-zwəənu tɩrpɛ tɩm tɩtarɩ nɩ o ve tɩn te mʋ. 2Amʋ ye kʋlʋ maama abam na kɩ tɩn. Amʋ ye abam na tiini 'a cɛ dɩ tɩtʋŋɩ dɩm dɩ pu-dɩa yɩ 'a wʋ yagɩ te tɩn. Amʋ ta ye nɩ abam ba sɛ sɩ nɔn-balwaarʋ na laŋa ba zʋ abam tɩtarɩ. Kʋ na yɩ balʋ na paɩ ba yɩ Wɛ tɩntʋŋna yɩ ba yagɩ ba daɩ tɩn, a ye nɩ abam yəni 'a maanɩ-ba 'a nii, yɩ 'a lwarɩ nɩ ba yɩ vwa-nyɩna mʋ. 3Abam jɩgɩ pu-dɩa lanyɩranɩ. Abam nɛ yaara amʋ ŋwaanɩ, yɩ 'a tiini 'a vɔ 'a wʋ sɩ 'a yɩ ga baarɩ. 4Kʋ daarɩ, amʋ nan lagɩ a ta abam yɩra woŋo kʋlʋ na wʋ maŋɩ tɩn mʋ. Abam daa ba soe amʋ nɩ pulim nɩ kʋ na yɩ te tɩn. 5Bʋŋɩ-na 'a nii, abam dɛɛn ya na yɩ te yɩ 'a daa daɩ kʋntʋ tɩn. Ləni-na 'a wʋbʋŋa, sɩ 'a daarɩ 'a ta'a kɩ lanyɩranɩ nɩ abam na puli 'a kɩ te tɩn. Kʋ na daɩ kʋntʋ, amʋ w'ʋ ba a lɩ 'a min-zoŋo kʋm kʋ jəgə nɩ. Nan ləni-na 'a wʋ, sɩ kʋ yɩ kɩ kʋntʋ. 6Kʋ daarɩ abam kwaanɩ dɩ 'a na culi kikiə yalʋ nɔɔna balʋ ba na bəi nɩ Nikolayiti tɩn na kɩ tɩn. Amʋ tɩtɩ dɩ culi ba na kɩ te tɩn. 7Nɔɔnʋ maama nan kwaanɩ o pʋrɩ o zwa, sɩ o cəgi Wɛ Joro kʋm na tɛ kʋlʋ dɩ Zezi nɔɔna bam tɩn. Wʋlʋ maama na wanɩ balɔrɔ tɩn, amʋ w'ʋ pa kʋntʋ tu cwəŋə sɩ o zʋ Wɛ-sɔŋɔ kʋm wʋ o di tiu kʋlʋ biə na paɩ ŋwɩa tɩn.' 8Pʋpʋnɩ tɔnɔ n pa Wɛ tɩntʋŋnʋ wʋlʋ na nii Zezi kɔgɔ kʋlʋ na wʋ Simirini nɩ tɩn. Pʋpʋnɩ nɩ: 'Taanɩ dɩntʋ nuŋi wʋlʋ na yɩ pulim dɩ gurim tɩn te mʋ. Wʋntʋ nan ta mʋ yɩ wʋlʋ na tɩgɩ yɩ o joori o bi o jɩgɩ ŋwɩa tɩn. 9Amʋ nan ye abam na yaarɩ te tɩn. A ye nɩ yinigə jɩgɩ abam. Kʋ daarɩ abam yɩ nadunə mʋ Wɛ yigə nɩ. Kʋ na yɩ balʋ na paɩ ba yɩ Zwifə yɩ ba yagɩ ba daɩ tɩn, amʋ ye ba na yaalɩ abam te tɩn. Bantʋ nan yɩ sʋtaanɩ nɔɔna mʋ. 10Yɩ ta'a kwarɩ fʋʋnɩ dɩ abam na w'ʋ na cam te tɩn. Nii-na, sʋtaanɩ lagɩ dɩ pa ba ja abam badaara ba pɩ, sɩ dɩ maŋɩ abam dɩ nii. Abam nan w'ʋ na cam sɩ kʋ maŋɩ dɩ da fugə. Ba na maŋɩ ba kɩ abam sɩ kʋ yi 'a tʋʋnɩ dɩ, sɩ 'a ta ta'a jɩgɩ wʋ-dɩdʋa dɩ amʋ. Abam na kɩ kʋntʋ, amʋ w'ʋ pa abam pɛɛrɩ, kʋ na yɩ ŋwɩa kalʋ na ba ti tɩn Wɛ tee nɩ. 11Nɔɔnʋ maama nan kwaanɩ o pʋrɩ o zwa, sɩ o cəgi Wɛ Joro kʋm na tɛ kʋlʋ dɩ Zezi nɔɔna bam tɩn. Wʋlʋ maama na wanɩ balɔrɔ tɩn, tʋʋnɩ dɩlʋ na yɩ bɩle tu tɩn daa b'a wan-o dɩ ja.' 12Pʋpʋnɩ tɔnɔ n pa Wɛ tɩntʋŋnʋ wʋlʋ na nii Zezi kɔgɔ kʋlʋ na wʋ Pɛɛrgam nɩ tɩn. Pʋpʋnɩ nɩ: 'Taanɩ dɩntʋ nuŋi wʋlʋ na jɩgɩ sʋ-lɔŋɔ kʋlʋ na tiini kʋ jɩgɩ ni yɩ kʋ yɩ niə yale tɩn te mʋ. 13Amʋ ye abam na zʋʋrɩ mɛ tɩn. Sʋtaanɩ mʋ te je sɩm kʋntʋ. Nan dɩ kʋntʋ dɩ, abam ta wʋ yagɩ amʋ. Antipasɩ dɛɛn kwaanɩ o brɩ nɔɔna amʋ cɩga kam dɩ o wʋ maama mʋ. Ba ma gʋ-o abam tee nɩ, sʋtaanɩ na zʋʋrɩ je sɩlʋ nɩ tɩn. Nan dɩ kʋntʋ na maŋɩ kʋ kɩ tɩn dɩ, abam daa ta wʋ yagɩ amʋ. 14Amʋ nan lagɩ a ta abam yɩra woŋo mʋ. Nɔɔna mʋ wʋ abam wʋnɩ, ba na sɛ zaasɩm dɩlʋ na yɩ Balam nyɩm tɩn. Faŋa faŋa tɩn wʋntʋ mʋ brɩ Pɛ Balakɩ yɩ o sʋgɩ Yisɩrayɛlɩ tiinə o pa ba tʋ tusim wʋnɩ. Ba ma di jwənə wʋdiiru, yɩ ba daarɩ ba cɔgɩ nɔɔna kaana. 15Nikolayiti zaasɩm dɩm dɩ nan yɩ kʋntʋ mʋ. Nɔɔna badaara mʋ wʋ 'a wʋnɩ ba dɩ na tɔgɩ zaasɩm dɩm kʋntʋ. 16Nan ləni-na 'a wʋrʋ. Kʋ na daɩ kʋntʋ, amʋ w'ʋ ba abam te lɩla, yɩ a'a lɩ sʋ-lɔŋɔ kʋlʋ na wʋ a ni nɩ tɩn a ma kɩ jara dɩdaanɩ ba. 17Nɔɔnʋ maama nan kwaanɩ o pʋrɩ o zwa, sɩ o cəgi Wɛ Joro kʋm na tɛ kʋlʋ dɩ Zezi nɔɔna bam tɩn. Wʋlʋ maama na wanɩ balɔrɔ tɩn, amʋ w'ʋ pa kʋntʋ tu Wɛ wʋdiu kʋlʋ yɩrɩ na yɩ 'Maanɩ' yɩ kʋ səgi nabiinə yigə nɩ tɩn sɩ o di. Kʋ wəli da, amʋ w'ʋ kwe kandwɛ-poŋo a pa kʋntʋ tu, yɩrɩ-dʋʋrɩ na pʋpʋnɩ kandwɛ dɩm kʋntʋ baŋa nɩ yɩ nɔɔn-nɔɔnʋ yəri-dɩ, kʋ na daɩ wʋlʋ na joŋi-dɩ tɩn yɩranɩ.' 18Pʋpʋnɩ tɔnɔ n pa Wɛ tɩntʋŋnʋ wʋlʋ na nii Zezi kɔgɔ kʋlʋ na wʋ Tiyatiiri nɩ tɩn. Pʋpʋnɩ nɩ: 'Taanɩ dɩntʋ nuŋi Wɛ Bu wʋm te mʋ. Wʋntʋ yiə mʋ nyɩ dɩ min-vʋgʋ, yɩ o napra nyɩɩna nɩ can-na te. 19Amʋ ye kʋlʋ maama abam na kɩ tɩn. Amʋ ye abam na jɩgɩ sono yɩ 'a kwəri 'a jɩgɩ wʋ-dɩdʋa dɩ Wɛ te tɩn. Amʋ ye abam na tʋŋɩ 'a wəli nɔɔna, dɩ 'a na jɩgɩ pu-dɩa te tɩn dɩ. A nan ta ye abam na tiini 'a tʋŋɩ te lele kʋntʋ kʋ dwəni 'a ya na maŋɩ 'a tʋŋɩ tɩte pulim nɩ tɩn. 20Kʋ daarɩ a lagɩ a ta abam yɩra woŋo mʋ. Abam yəni 'a yagɩ cwəŋə 'a pa kaanɩ wʋlʋ yɩrɩ na yɩ Zezabɛlɩ yɩ o paɩ o yɩ Wɛ nijoŋnu tɩn mʋ ganɩ amʋ nɔɔna bam o paɩ ba tusə. O ma pa ba kɩ boorim, yɩ ba daarɩ ba di jwənə wʋdiiru. 21Amʋ nan pɛ wʋntʋ maŋa mʋ sɩ o ləni o wʋ dɩ o kikiə yam. O ma wʋ sɛ sɩ o yagɩ o kikiə yam. 22Nii-na, amʋ w'ʋ pa o tʋ yawɩʋ yɩ o daa b'a wanɩ o zaŋɩ wɛɛnɩ. Balʋ maama na kɩ boorim dɩd-o tɩn w'ʋ yaarɩ sɩ kʋ cɛ ba yɩra nɩ. Ba na wʋ ləni ba wʋrʋ dɩ ba kikiə yam ba na tɔgɩ dɩd-o ba kɩ tɩn, amʋ w'ʋ cɔgɩ-ba. 23A'a pa tʋʋnɩ ja balʋ na sɛ o zaasɩm dɩm tɩn, sɩ Zezi nɔɔna bam maama lwarɩ nɩ amʋ mʋ yɩ wʋlʋ na sɩɩnɩ a ye nabiinə bɩcara dɩ ba wʋbʋŋa tɩn. Amʋ w'ʋ kɩ abam dɩdʋa dɩdʋa sɩ kʋ maŋɩ dɩ 'a kikiə na yɩ te tɩn. 24Kʋ daarɩ, abam badonnə balʋ na wʋ Tiyatiiri nɩ yɩ 'a wʋ tɔgɩ kaanɩ wʋm kʋntʋ zaasɩm dɩm, yɩ 'a ba lagɩ sɩ 'a lwarɩ sʋtaanɩ zaasɩm dɩlʋ na səgi tɩn, amʋ daa ba jɩgɩ kʋlʋkʋlʋ sɩ a ta dɩ abam nɩ 'a kɩ. 25'A nan ta'a jɩgɩ abam na maŋɩ 'a jɩgɩ te tɩn, sɩ kʋ vu kʋ yi maŋa kalʋ a na w'ʋ ba tɩn. 26Wʋlʋ maama na wanɩ balɔrɔ yɩ o tɔgɩ amʋ cwəŋə kam yɩ o wʋ yagɩ-ka tɩn, amʋ w'ʋ pa kʋntʋ tu dam sɩ o taa te lʋgʋ baŋa dwi tiinə maama. 27O'o ta nii ba baŋa nɩ, yɩ o jɩgɩ luu nacəgə o jɩŋa nɩ sɩ o maa cɔgɩ nɔn-balwaarʋ, nɩnɛɛnɩ nɔɔnʋ na magɩ kambi o cɩcʋgɩ te tɩn. 28Kʋntʋ mʋ yɩ dam dɩlʋ amʋ Ko na maŋɩ o kwe o kɩ a jɩŋa nɩ tɩn. Amʋ w'ʋ daarɩ a pa-o tɩtɩɩtɩ calɩcʋa kalʋ na nyɩɩnɩ tɩn. 29Nɔɔnʋ maama nan kwaanɩ o pʋrɩ o zwa, sɩ o cəgi Wɛ Joro kʋm na tɛ kʋlʋ dɩ Zezi nɔɔna bam tɩn.'

robotstxt: allowed

filter: keep


text: 1Ɩwəyaɣa kɔma na ká kɔɔlɩ kʋtaalətʋ naatosompɔɣɔlaɣa nyəntʋ ɩlɛna pə́ su ɩsɔtaa təkɛtɛkɛtɛ haləna pə́ polo ɩsɩɩ kaləfu hɛkʋ taa kɛ́ mpʋ. 2Pə waalɩ kɛ́ ma ná ɩsɔtaa tillaa naatosompɔɣɔlaɣa mpa pa səŋəɣɩ Ɩsɔ ɩsɛntaa tɔ. Ḿpʋ́ɣʋ́ pa cɛla-wɛɣɛ akantɛɛ naatosompɔɣɔlaɣa. 3Tənaɣa ɩsɔtaa tillu nɔɣɔlʋ ná kɔma na ɩ́ səŋ kɔtaɣa təlatɛ na ɩ́ tɔka ɩ niŋ taa kɛ́ wʋla cofolo wei ɩ taa pa wɔkɩ tulaalʋ tɔ. Ḿpʋ́ɣʋ́ pa cɛla-ɩ tulaalʋ kɛ́ sɔsɔm sɩ ɩ́ kpɛnna Ɩsɔ yəlaa sələmʋɣʋ na ɩ́ lá kɔtaɣa kɛ kɔtaɣa təlatɛ nte pa lapəna wʋla na tə́ wɛ kumte ɩsɛntaa tɔ tə tɔɔ. 4Ɩsɔtaa tillu wei ɩ səŋa Ɩsɔ ɩsɛntaa na ɩ́ tɔka tulaalʋ na ɩ́ wɔkɩ tɔ tulaalʋ ɩnɩ ɩ nyɔɔsɩ na Ɩsɔ yəlaa sələmʋtʋ pə kpɛntaa kɛ́ na pə́ kpaakɩ. 5Pə waalɩ kɛ́ ɩsɔtaa tillu kpaɣa tulaalʋnaa cofolo ɩnɩ na ɩ́ haa kɔtaɣa təlatɛ tɔɔ kɛ́ mamala kɛ ɩ ləpam na ɩ́ məŋna na ɩ́ pɛtɩ-ɩ tɛtʋ tɔɔ. Ḿpʋ́ɣʋ́ tɛʋ sʋʋ hola kɛ kpaŋ kpaŋ, na pə́ yɔɣɔtəɣɩ yem yem, na tɛʋ nyəɣəsəɣɩ ŋmɛlɛʋ ŋmɛlɛʋ, na tɛtʋ náá sele. 6Ɩsɔtaa tillaa naatosompɔɣɔlaɣa mpa pa tɔka akantɛɛ naatosompɔɣɔlaɣa tɔ pɛlɛ pa taɣana pa təɣɩ sɩ pa caa hʋlʋɣʋ. 7Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩsɔtaa tillu kancaalaɣa nyəŋ hʋla akantəlɛ. Tənaɣa pə pɛta atɛɣɛ tɔmpɛɛ na kɔkɔ na pə́ sitina caləm, ɩlɛna antulinya hɔɣɔləŋ tooso taa hɔɣɔlʋɣʋ kʋlʋmʋɣʋ nyaɣa, na pə́ nyaɣa nyɩɩtʋ lʋm nyəntʋ təna. 8Pə waalɩ kɛ́ ɩsɔtaa tillu naalɛ nyəŋ ná hʋla ɩ́lɛ́ ɩ nyəntɛ. Ɩlɛna pə́ pɛtɩ pʋlʋ ɩsɩɩ pʋɣʋ sɔsɔɔŋkʋ kɛ teŋku taa na pə mʋɣɩ kɔkɔ. Ḿpʋ́ɣʋ́ teŋku hɔɣɔləŋ tooso taa hɔɣɔlʋɣʋ kʋlʋmʋɣʋ lʋm pəsa caləm. 9Na weesuɣu nyəm mpi pɩɩ wɛ teŋku taa tɔ pə tintika tooso taa kʋlʋmtəlɛ sɩ, na kpɩɩləŋ təna tintika tooso taa tintiɣile kʋlʋmtəlɛ wakəlɩ. 10Pə waalɩ kɛ́ ɩsɔtaa tillu tooso nyəŋ hʋla ɩ akantəlɛ. Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩsɔtʋlʋŋa sɔsɔɔŋka ŋka ka mʋkaɣa kɔkɔ ɩsɩɩ kahulaɣa tɔ ka kpɛsa ɩsɔtaa na ka hoti. Na pusi sɔsɔɔnsɩ na lʋm sɛɛlaa pə tintika tooso taa tintiɣile kʋlʋmtəlɛ tɔɔ kɛ́ ka nyəkaa. 11Ɩsɔtʋlʋŋa ŋkɛ ka hətɛ ntɛ́ sɩ Nyaŋ. Tənaɣa lʋm huwa tooso taa huɣule kʋlʋmtəlɛ lapa nyaŋ, na yəlaa paɣalɛ nyɔɔ-wɩ ɩlɛna pá sɩ. 12Pə waalɩ kɛ́ ɩsɔtaa tillu liɣiti nyəŋ ná hʋla ɩ́lɛ́ ɩ nyəntɛ. Ḿpʋ́ɣʋ́ pə hika ilim hɔɣɔləŋ tooso taa hɔɣɔlʋɣʋ kʋlʋmʋɣʋ, na pə hika ɩsɔtʋ kɛ ɩ hɔɣɔləŋ tooso taa hɔɣɔlʋɣʋ kʋlʋmʋɣʋ kɛ mpʋ tɔtɔ, na ɩsɔtʋlʋŋasɩ tintika tooso taa kɛ́ tintiɣile kʋlʋmtəlɛ. Na timpi timpi pə hika mpʋ tɔ pə naʋ sɩ́. Ḿpʋ́ɣʋ́ səkpɛtʋɣʋ lapa ilim taa waatʋnaa tooso taa waatʋ kʋlʋm. Na ḿpʋ́ɣʋ́ na ahoo, ɩsɔtʋ na ɩsɔtʋlʋŋasɩ pə yela naʋ kɛ waatʋnaa tooso taa waatʋ nɔɣɔlʋ. 13Ma tasa nyənʋɣʋ tɔtɔ ɩlɛ cɔlɔʋ ntɛ́ hatuu ɩsɔtaa na ɩ́ kʋləɣɩ, na má nɩɩ ɩ yɔɣɔtəɣəna nɔɣɔ sɔsɔɣa sɩ waɩyo waɩyo. Ɩsɔtaa tillaa tooso wei pə kaasaa tɔ ɩ kɔŋ na ɩ́ hʋləɣɩ ɩ akantɛɛ tɔɣɔlɛ ɩsɩɩ atɛ yəlaa tɔm ká la waɩyo te.


text: 1Gyuuma nɩhɩyawʋ kɩdɩgɩ rɛ gyɩ we doŋ ba kɩ yɩrɩ Nikodemu, a fa yaa Farasiima wɩɩkyʋwal noŋ nal. 2Tebine kɩdɩgɩ, ʋ sii ko Yesu lee a baa, "Dɩdagɩl, á gyɩma anɩɩ ɩ yaa nal Wɩɩsɩ aa tɩma dɩ ɩ ko kɩ daga nala rɛ. Nal buloŋ bɩ sɩ wuwo yaa wɩmagɩla hʋ ɩ aa yaa, dɩ Wɩɩsɩ bɩ pɛɛ tɩɩna tɩyaŋ." 3Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ʋ a baa, "Wɩtɩɩ rɛ ŋ basɩ kɩ tɩya ɩ, nal buloŋ bɩ sɩ wuwo gyʋʋ Wɩɩsɩ koro hʋ tɩyaŋ, see dɩ ba bɩl mɩɩgɩ lʋl tɩɩna." 4Ɛɛ rɛ Nikodemu pɩyɛsɩ ʋ a baa, "Ɛɛ rɛ ba sɩ yaa a bɩl mɩɩgɩ lʋl nal aa hɩyasa. Beewɩya ʋ bɩl bɩ sɩ wuwo mɩɩgɩ gyʋʋ ʋ naa luwol dɩ ʋ bɩl lʋla ʋ?" 5Ɛɛ rɛ Yesu baa, "Wɩtɩɩ rɛ ŋ basɩ kɩ tɩya ɩ, nal buloŋ bɩ sɩ wuwo gyʋʋ Wɩɩsɩbee koro hʋ tɩyaŋ, see dɩ ba fo ʋ tɩɩna wɩɩkyʋwalnɩɩ, ka dɩ Wɩɩsɩ kpa ʋ Wiyesi Welii hʋ we tɩɩna tɩyaŋ. 6Nihuwobiŋ aa lʋl nihuwobiŋ ʋ kaŋ mɩɩbol lɛ taŋha no tɩyaŋ. Aŋka Wɩɩsɩ mɛ rɛ aa kpa ʋ Wiyesi Welii hʋ a we ʋ tɩɩna tɩyaŋ, ʋ kaŋ mɩɩbol Wɩɩsɩ lee. 7Ta leŋ dɩ ʋ yaa ɩ wɩkperii abee ŋ aa basɩ tɩya ɩ anɩɩ ʋ maga dɩ ba bɩl mɩɩgɩ lʋl nal buloŋ nɛ. 8Puwo aa dɔŋ kɩ mʋ lee hʋ buloŋ ʋ aa kyo rɛ. Ɩ kɩ nɩɩ ʋ dɔmɔ, amɛ ɩ bɩ sɩ gyɩŋ lee hʋ ʋ aa lɩɩ kɩ ko, a bɩ gyɩŋ lee hʋ mɛ ʋ aa mʋʋ. Nyɛ rɛ yaŋ nal buloŋ Wɩɩsɩ aa kpa ʋ Wiyesi Welii hʋ we ʋ tɩyaŋ ʋ kaŋ mɩɩbofalɩɩ mɛ kɩɩ." 9Ɛɛ rɛ Nikodemu mɩɩgɩ pɩyɛsɩ ʋ a baa, "Ɛɛ rɛ wɩɩ no sɩ wuwo yaa." 10Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ʋ a baa, "Ɩ sɩ yaa kerikyibal Iziral paalʋʋ tɩyaŋ, aŋ bɩ gyɩŋ wɩɩ no memii? 11Wɩtɩɩ rɛ ŋ basɩ kɩ tɩya ɩ, wɩɩ hʋ á aa gyɩma rɛ á kɩ basɩ, a kɩ di wɩɩ hʋ mɛ á aa naa daŋsɩya. Amɛ ma kɩdɩgɩ buloŋ bee kyɛ dɩ ʋ laa wɩɩ hʋ á aa basɩ di. 12Ŋ basɩ dʋnɩya wɩya rɛ kɩ tɩya ma, ka ma bɩ laa di. Dɩ mɩyaŋ nɛ yaŋ basɩ wɩɩsɩbee wɩya tɩya ma, ɛɛ rɛ ma sɩ yaa laa di? 13Nal buloŋ ha bɩ maakyiye mʋ wɩɩsɩbee, see mɩyaŋ Nihuwobiŋ Biye aa lɩɩ doŋ ko tuu dʋŋ. 14Moosi fa aa we pogo hʋ tɩyaŋ, ʋ fa kaŋ hɔgɩ a lugo dʋŋ nɛ, a kpa mal daaŋ tɩyaŋ a kaŋ gye. Nal hʋ buloŋ gyɩ aa deŋ na dʋŋ no aa gyee gɛɛ, ʋ bɩl bɩ sʋba aŋ kaŋ mɩɩbol. Ɛɛ tɩɩ rɛ ba sɩ kpaasɩ mɩyaŋ Nihuwobiŋ Biye mɛ daaŋ tɩyaŋ a kaŋ gye. 15Nal hʋ buloŋ mɛ aa laa ŋ wɩya di, ʋ tɩɩna sɩ kaŋ mɩɩbol hʋ aa bɩ kaŋ tenii. 16Wɩɩsɩ kyo dʋnɩya nala rɛ a mʋ parɩ, ɛɛ rɛ tɩŋ ʋ kpa ʋ Biidɩgɩ hʋ ʋ aa kana a tɩya ma, dɩ nal hʋ buloŋ aa laa ʋ wɩya di, ʋ tɩɩna bɩ sɩ nyʋgɩsɩ, amɛ ʋ sɩ kaŋ mɩɩbol hʋ aa bɩ kaŋ tenii. 17Beewɩya Wɩɩsɩ bɩ taa ʋ Biye dɩ ʋ ko tuu di dʋnɩya nala sarɩya a kpa kyogisi tɩya ba, amɛ ʋ taa ʋ rɛ dɩ ʋ ko tuu laa dʋnɩya nala ta. 18Nal kɛ buloŋ aa laa Yesu wɩya di, Wɩɩsɩ bɩ sɩ di ʋ tɩɩna sarɩya a kpa kyogisi tɩya ʋ, amɛ nal hʋ buloŋ aa bɩ laa ʋ wɩya di, Wɩɩsɩ teŋ dii ʋ tɩɩna sarɩya rɛ a kpa kyogisi tɩya ʋ, beewɩya ʋ tɩɩna bɩ laa Wɩɩsɩ Biidɩgɩ hʋ wɩya di. 19Wɩɩ hʋ aa tɩŋ Wɩɩsɩ di dʋnɩya nala sarɩya a kpa kyogisi tɩya ba rɛ nyɛ: Ʋ taa pʋlʋŋ hʋ aa dagɩ ʋ wɩtɩɩ rɛ ʋ ko tuu dʋnɩya, amɛ dʋnɩya nala kyo bilhuu rɛ a te pʋlʋŋ, beewɩya ba wɩyaalɩya lɔrɔ rɛ kɩŋkaŋ. 20Nal hʋ buloŋ aa yaa wɩbɔmɔ, ʋ bɩ kyo pʋlʋŋ, ʋ bee lɩɩ pʋlʋŋ tɩyaŋ, beewɩya ʋ bee kyɛ dɩ ʋ wɩbɔmɔ hʋ lɩɩ pʋlʋŋ. 21Amɛ nal hʋ buloŋ aa yaa wɩweliye, ʋ tɩɩna aa kyo pʋlʋŋ nɛ, a kɩ lɩɩ pʋlʋŋ tɩyaŋ mɛ, dɩ nala na anɩɩ Wɩɩsɩ nyʋwa rɛ ʋ tɩŋa, a kɩ yaa wɩya hʋ ʋ aa yaa." 22Ɛɛ hal tɩyaŋ nɛ Yesu bee ʋ hatɩnna hʋ lɩɩ Gyerusalɛm, a kpa mʋ Gyudɩya paalʋʋ. Ba yaa kyɛyɛ baŋmana rɛ doŋ tɩyaŋ, aŋ fo nala wɩɩkyʋwalnɩɩ. 23Dɩ Gyɔɔŋ mɛ gyɩ we lee kɩdɩgɩ aa kpaga Saalim, ba kɩ yɩrɩ Eenɔŋ a kɩ fo nala wɩɩkyʋwalnɩɩ, beewɩya doŋ fa kaŋ nɩɩ rɛ weliŋ. Nala fa aa kɩ mʋ ʋ lee rɛ ʋ kɩ fo ba wɩɩkyʋwalnɩɩ. 24(Saŋa no tɩyaŋ dɩ ba ha gyɩ bɩ kaŋ Gyɔɔŋ tɔ dɩya tɩyaŋ). 25Ɛɛ rɛ Gyɔɔŋ hatɩnna badɔmɔŋ abee Gyuuma kɩdɩgɩ sii kaŋ ba lesiri nɩɩ sɔmɩɩ wɩya kɩ kpa dɔmɔŋ. 26Ɛɛ rɛ ba mʋ pɩyɛsɩ Gyɔɔŋ a baa, "Á nɩhɩyawʋ, ɩ liisi ɩ bee baal hʋ gyɩ aa we Gyɔɔdaŋ fuwo hʋ kyolo wɩya ɩ gyɩ aa basɩ hʋ rɛ? Lagɩlagɩ no, ʋ mɛ aa fo nala wɩɩkyʋwalnɩɩ rɛ, nal nal buloŋ kɩ mʋ ʋ lee." 27Ɛɛ rɛ Gyɔɔŋ baa, "Nal buloŋ bɩ sɩ wuwo yaa nyɛ dɩ Wɩɩsɩ daa tɩya ʋ tɩɩna ŋmanɩɩ." 28Ma tɩɩ yaa ŋ daŋsɩya rɛ, ka ŋ basɩ anɩɩ ŋ daa yaa Krisita hʋ, laataal hʋ Wɩɩsɩ aa lɩya, amɛ Wɩɩsɩ ta tɩma ŋ nɛ, dɩ ŋ laa sɩya ko ʋ tɩyaŋ. 29Hafalɩɩ bala rɛ tɩŋ haaŋ, amɛ dɩ hafalɩɩ hʋ bala kyana rɛ ko sɩŋ doŋ a kɩ gyegili wɩya hʋ ba aa basɩ, ʋ teŋ aa fɩyɛlɩ rɛ dɩ ʋ rɛ nɩɩ hafalɩɩ hʋ bala taal. Ɛɛ tɩɩ rɛ ŋ teŋ mɛ fɩyɛlɩ weliŋ Yesu wɩya. 30Ʋ rɛ maga dɩ ʋ yaa nɩbal, ka dɩ ŋ yaa nɩbiye. 31Nal hʋ aa lɩɩ wɩɩsɩbee ko, ʋ rɛ tee nal buloŋ. Nal hʋ aa lɩɩ dʋnɩya no tɩyaŋ, ʋ tɩɩna yaa dʋnɩya no nyuu nal lɛ, a kɩ basɩ dʋnɩya wɩkanɩya mɛ. Amɛ nal hʋ aa lɩɩ wɩɩsɩbee ko, ʋ rɛ tee nal buloŋ. 32Ʋ aa basɩ wɩya ʋ aa naa aŋ nɩɩ mɛ rɛ, amɛ nal buloŋ bɩ laa ʋ di. 33Amɛ nal hʋ mɛ buloŋ aa laa ʋ wɩya di aa daga rɛ anɩɩ Wɩɩsɩ kaŋ wɩtɩɩ rɛ. 34Nal hʋ Wɩɩsɩ aa tɩma, ʋ aa basɩ Wɩɩsɩ nyʋwa wɩya rɛ, beewɩya Wɩɩsɩ kpaa ʋ Wiyesi Welii hʋ dee buloŋ nɛ tɩya ʋ. 35Wɩɩsɩ kyo ʋ Biye rɛ, ɛɛ rɛ tɩŋ ʋ kpa kɩŋ buloŋ dee we ʋ nosi tɩyaŋ. 36Nal hʋ buloŋ aa tɩŋ Wɩɩsɩ Biye hʋ nyʋwa, ʋ tɩɩna sɩ kaŋ mɩɩbol hʋ aa bɩ kaŋ tenii, amɛ nal hʋ mɛ buloŋ aa bee tɩŋ Wɩɩsɩ Biye hʋ nyʋwa, ʋ tɩɩna bɩ sɩ maakyiye na mɩɩbol hʋ aa bɩ kaŋ tenii, amɛ Wɩɩsɩ sɩ na baaŋ ʋ tɩɩna nyuu tɩyaŋ, a kaŋ kɩ mʋ deŋdeŋ.


text: 1Zezi Krisi na vrɩ dɩbam o yagɩ tɩn, kʋ yɩ sɩ d'ɩ ta'a te d'ɩ tɩtɩ mʋ. Kʋntʋ ŋwaanɩ 'a fɔgɩ 'a cɩ 'a tɩtɩ, sɩ 'a daa yɩ sɛ 'a tɔgɩ cwəŋə kalʋ na w'ʋ pa 'a joori 'a ji gambɛ tɩn. 2Nan cəgi-na amʋ Pooli na lagɩ a ta kʋlʋ dɩ abam tɩn. Abam na sɛ sɩ ba go abam nɩ Zwifə bam cullu tɩm na brɩ sɩ ba go ba bəkəri te tɩn, 'a daa ba jɩgɩ nyɔɔrɩ Zezi Krisi tee nɩ. 3A ta lagɩ a ta a brɩ abam jaja nɩ, abam wʋlʋ maama na sɛ sɩ ba go-o tɩn, kʋntʋ tu maŋɩ sɩ o sɛ Zwifə bam cullu tɩm maama mʋ. 4Abam balʋ na bʋŋɩ sɩ 'a na cɩga Wɛ tee nɩ cullu tɩm tɔgɩm ŋwaanɩ tɩn, abam pɔɔrɩ mʋ dɩ Zezi Krisi, yɩ o zaanɩ dɩm daa təri 'a tee nɩ. 5Kʋ daarɩ Wɛ Joro kʋm nan wʋ dɩbam balʋ na kɩ d'ɩ wʋ-dɩdʋa dɩ Zezi tɩn tee nɩ, yɩ d'ɩ jɩgɩ tɩɩna lanyɩranɩ nɩ d'ɩ w'ʋ na cɩga Wɛ tee nɩ. 6D'ɩ na ŋwɩ dɩ Zezi Krisi tɩn, d'ɩ na goni d'ɩ bəkəri naa d'ɩ zɩ wʋ goni dɩ, kʋ daɩ kʋlʋkʋlʋ. Woŋo kʋlʋ nan na jɩgɩ kuri tɩn mʋ yɩ sɩ d'ɩ ta'a jɩgɩ wʋ-dɩdʋa dɩ Zezi, sɩ kʋ pa d'ɩ ta'a soe daanɩ lanyɩranɩ. 7Abam dɛɛn yɔɔrɩ 'a tɔgɩ Wɛ cwəŋə lanyɩranɩ mʋ. Wɔɔ nan mʋ cɩgɩ 'a cwəŋə sɩ 'a daa yɩ sɛ Wɛ cɩga kam? 8Wʋlʋ na brɩ abam kʋntʋ tɩn, kʋ daɩ Wɛ dɩlʋ na bəŋi abam sɩ 'a ta'a tɔgɩ-DƖ tɩn. 9Kʋ nyɩ nɩ d'ɩ na yəni d'ɩ tɛ te d'ɩ wɩ: "Dabɩlɩ fɩnfɩɩn na wʋ dɩpɛ mun-lɛɛrɩ wʋnɩ, kʋ'ʋ pa dɩ maama fʋlɩ mʋ." 10Dɩbam maama na ŋwɩ dɩ d'ɩ Yuutu Zezi Krisi tɩn, amʋ ye nɩ d'ɩ w'ʋ ta jɩgɩ wʋbʋŋ-dɩdʋa mʋ. Wʋlʋ nan na jɩgɩ abam wʋbʋŋa o vugimi tɩn, Wɛ w'ʋ cɔgɩ kʋntʋ tu o kəm-balɔrɔ kʋm ŋwaanɩ, dɩ o na maŋɩ o yɩ te dɩ. 11A ko-biə-ba, amʋ ba brɩ nɩ, nɔɔnʋ na tɔgɩ Wɛ, o maŋɩ sɩ o go. A ya na brɩ kʋntʋ doŋ, nɔɔna b'a bɛɛsɩ-nɩ a zaasɩm dɩm ŋwaanɩ, bɛŋwaanɩ a na brɩ Zezi na tɩgɩ te tʋʋn-dagara kam baŋa nɩ tɩn ya b'a ta yɩ ta-lɔŋɔ dɩ nɔɔna. 12Amʋ nan na bʋŋɩ te tɩn, kʋ ya'a ta lana sɩ balʋ na jɩgɩ abam ba yaara dɩ gwəŋə kam tɩn lɛ ba lwɩ ba tɩtɩ ba wəli da, sɩ kʋ ta daɩ ba bəkəri gonim yɩranɩ. 13A ko-biə-ba, Wɛ na bəŋi abam sɩ 'a ta'a tɔgɩ-DƖ tɩn, kʋ yɩ sɩ 'a laan ta'a te 'a tɩtɩ mʋ. 'A nan na sɩɩnɩ 'a te 'a tɩtɩ kʋntʋ tɩn, kʋ daɩ nɩ 'a w'ʋ ta kɩ wo-yɔɔrʋ tɩlʋ maama 'a wʋbʋŋa na lagɩ tɩn. 'A nan ta'a tiini 'a zəni daanɩ dɩ sono. 14Bɛŋwaanɩ Wɛ niə yam maama brɩ woŋo dɩdʋa mʋ, nɩ nɔɔnʋ maŋɩ sɩ o taa soe o doŋ nɩ o na soe o tɩtɩ te tɩn. 15Abam nan na jɩgɩ daanɩ nɩ vara na yəni ba jɩgɩ daanɩ yɩ ba dʋnɩ daanɩ te tɩn, 'a ta'a ye sɩ 'a w'ʋ ba 'a cɔgɩ daanɩ dɩdʋa dɩdʋa 'a ti. 16Nan cəgi-na kʋlʋ kʋm a na lagɩ a ta tɩn. Pa-na Wɛ Joro kʋm taa vaɩ abam 'a ŋwɩa maama wʋnɩ, sɩ 'a yɩ ta'a sɛ 'a tɔgɩ wo-yɔɔrʋ tɩlʋ 'a fra na zʋʋrɩ tɩn. 17Bɛŋwaanɩ nabiinə wʋbʋŋa na lagɩ kʋlʋ tɩn ba jɩgɩ fra dɩ Wɛ Joro kʋm. Wɛ Joro kʋm dɩ fra na zʋʋrɩ kʋlʋ tɩn dɩ nan ba jɩgɩ fra dɩ nabiinə. Kʋ maa brɩ nɩ wəənu tɩm kʋntʋ tɩle wʋbʋŋa warɩ ya maŋɩ daanɩ. Kʋ ma pa 'a daa warɩ 'a wʋbʋŋa wəənu 'a kɩ. 18Wɛ Joro kʋm nan na vaŋɩ abam, cullu tɩm daa wʋ maŋɩ sɩ tɩ taa te abam. 19Nabiinə wʋbʋŋa na lagɩ sɩ ba taa kɩ wəənu tɩlʋ tɩn mʋ tɩntʋ, tɩ yɩ jaja mʋ: kʋ yɩ boorim dwi maama, dɩ wo-digiru tɩtʋŋa, dɩ wo-zɔɔna kənə dwi maama, 20dɩ jwənə kaanɩm, dɩ liri dim, dɩ ka culi daanɩ, dɩ ka ja daanɩ, dɩ wʋ-gʋʋ, dɩ ban-zɔŋɔ, dɩ ka beeri ka yɩratʋ zənə, dɩ ka yɩ sɛ daanɩ, dɩ ka pɔɔrɩ daanɩ, 21dɩ wo-swənə, dɩ sa-nyɔrɩ, dɩ nɔn-kwəlim, dɩ ka kɩ wo-yɔɔrʋ tɩdonnə. A nan ta w'ʋ fɔgɩ a kaanɩ abam a wəli da nɩ, balʋ na yəni ba kɩ wəənu tɩm kʋntʋ dwi tɩn, ba b'a tɔgɩ ba zʋ Wɛ paarɩ dɩm wʋnɩ. 22Kʋ daarɩ Wɛ Joro kʋm na paɩ nɔɔna yɩ te tɩn mʋ tɩntʋ: Kʋ paɩ nɔɔna jɩgɩ sono mʋ, dɩ wʋpolo, dɩ wʋ-zuru, dɩ ban-pʋnʋ, dɩ da-zulə, dɩ lanyɩranɩ kəm, dɩ cɩga tɔgɩm, 23dɩ wʋ-bono, dɩ ka ja n tɩtɩ. Culu nan tərə kʋ na vɩn wo-laarʋ tɩntʋ. 24Kʋ na yɩ dɩbam balʋ na yɩ Zezi Krisi nɔɔna tɩn, d'ɩ lɩ d'ɩ wʋbʋŋ-doorə yam d'ɩ yagɩ, yɩ ya daa ba te dɩbam sɩ d'ɩ ta'a kɩ wo-yɔɔrʋ tɩlʋ d'ɩ fra na zʋʋrɩ tɩn. 25Wɛ Joro kʋm na pɛ d'ɩ na ŋwɩ-dʋŋa tɩn, d'ɩ pa-na kʋ taa vaŋɩ dɩbam d'ɩ ŋwɩa maama wʋnɩ. 26D'ɩ nan yɩ kɩ kamunni da-yɩranɩ sɩ d'ɩ pa da-wʋrʋ zaŋɩ naa d'ɩ taa jɩgɩ wʋ-gʋʋ daanɩ.


text: 1A ciloŋ Teofili, a maŋɩ a da yigə a pʋpʋnɩ tɔnɔ a pa nmʋ. Tɔnɔ kʋm kʋntʋ wʋnɩ mʋ a pʋpʋnɩ wəənu tɩlʋ maama Zezi dɛɛn na kɩ tɩn, yɩ a kwəri a pʋpʋnɩ o na yəni o brɩ nɔɔna te tɩn, kʋ na sɩŋɩ maŋa kalʋ o na puli o tɩtʋŋa yam 2sɩ kʋ vu kʋ yi dɛ dɩm Wɛ na kwe-o DƖ ja di DƖ sɔŋɔ tɩn. Kʋ na w'ʋ loori sɩ o di Wɛ-sɔŋɔ kʋntʋ tɩn, o laan ma brɩ o tɩntʋŋna balʋ o na kuri tɩn dɩ Wɛ Joro dam, yɩ o brɩ-ba ba na maŋɩ sɩ ba kɩ kʋlʋ tɩn. 3O tʋʋnɩ dɩm kwaga nɩ o ma joori o ba o brɩ o tɩtɩ o nɔɔna bam tee nɩ kuni zanzan, sɩ kʋ brɩ-ba lanyɩranɩ nɩ o sɩɩnɩ o bi o yagɩ tʋʋnɩ. O dɛɛn brɩ o tɩtɩ o tɩntʋŋna bam da fiinna mʋ, yɩ o ŋɔɔnɩ Wɛ paarɩ dɩm taanɩ o brɩ-ba. 4Dɛ dɩdwɩ Zezi na wʋra o brɩ-ba kʋntʋ tɩn, o ma kaanɩ-ba o wɩ, ba yɩ zaŋɩ ba nuŋi Zeruzalɛm wʋnɩ, sɩ ba taa cəgi wʋlʋ wʋm o Ko na goni ni sɩ o ba ba te tɩn, nɩ o na maŋɩ o ta dɩ ba te tɩn. 5Zezi ma ta dɩ ba o wɩ: "Zan dɛɛn yəni o miisi nɔɔna na wʋnɩ mʋ, da fɩnfɩɩn nan na wəli da, Wɛ w'ʋ miisi abam DƖ Joro kʋm wʋnɩ." 6Zezi dɩ o tɩntʋŋna bam dɛɛn na kikili daanɩ kʋntʋ tɩn, ba ma bwe-o ba wɩ: "Dɩbam Yuutu, kʋ yɩ lele kʋntʋ mʋ n lagɩ n pa dɩbam Yisɩrayɛlɩ tiinə bam joori d'ɩ di paarɩ na?" 7Zezi ma ləri-ba o wɩ: "Kʋ daɩ sɩ abam lwarɩ maŋa kalʋ Wɛ na lɩ dɩdaanɩ DƖ tɩtɩ ni sɩ wəənu tɩntʋ kɩ tɩn. 8Wɛ Joro kʋm nan w'ʋ ba abam yuu nɩ kʋ pa 'a joŋi dam dɩlʋ na nuŋi Wɛ tee nɩ tɩn. Abam laan w'ʋ ji a maana tiinə sɩ 'a brɩ nɔɔna amʋ cɩga kam je maama nɩ, kʋ na sɩŋɩ dɩ Zeruzalɛm dɩ Zude dɩ Samari tɩɩnɩ dɩm maama, dɩ lʋgʋ baŋa je maama nɩ." 9Zezi dɛɛn na ŋɔɔnɩ kʋntʋ dɩ ba o ti tɩn, o ma zaŋɩ o maa diini Wɛ-sɔŋɔ, yɩ ba zɩgɩ ba nii-o. Kunkwəənu ma ba tɩ kwəl-o kʋ pa ba daa warɩ ba na-o. 10O na maa diini kʋntʋ tɩn, ba daa ta ma kwəni ba nii wɛyuu nɩ. Ba na zɩgɩ ba nii kʋntʋ tɩn, nɔɔna bale ma da ba ba ba zɩgɩ ba tee nɩ. Ba zʋ gwar-pwəənu mʋ. 11Ba ma ta dɩ ba ba wɩ: "Galile tiinə-ba, bɛɛ mʋ yɩ 'a zɩgɩ yoba 'a kwəni 'a nii wɛɛnɩ? Abam na nɛ kʋlʋ tɩn, kʋ yɩ Wɛ mʋ kwe Zezi DƖ ja di DƖ sɔŋɔ. Wʋntʋ tɩtɩ nan ta w'ʋ joori o ba kʋntʋ doŋ, nɩ abam na nɛ-o o na maa diini te tɩn." 12Zezi tɩntʋŋna bam laan ma zɩgɩ piu kʋm ba ya na wʋ kʋ yuu nɩ tɩn, ba joori ba vu Zeruzalɛm tɩʋ kʋm wʋ. Piu kʋm kʋntʋ yɩrɩ mʋ Olivi piu, yɩ kʋ batwarɩ dɩdaanɩ tɩʋ kʋm nɩnɛɛnɩ kilomɛtrɩ dɩdʋa. 13Ba ma vu ba zʋ tɩʋ kʋm ba kɛ ba vu sɔŋɔ kʋlʋ ba na maŋɩ ba zʋʋrɩ da tɩn, ba di wɛyuu digə kam. Nɔɔna bam kʋntʋ yɩ Pɩyɛɛrɩ dɩ Zan dɩ Zakɩ dɩ Andre, kʋ wəli dɩ Filipi dɩ Toma, dɩdaanɩ Batelemi dɩ Matiyu, kʋ wəli dɩ Zakɩ wʋlʋ na yɩ Alɩfɩ bu tɩn, dɩ Simɔn wʋlʋ na yɩ Zelɔtɩ nɔɔna bam wʋ nɔɔnʋ tɩn, dɩdaanɩ Zudasɩ wʋlʋ na yɩ Zakɩ bu tɩn. 14Maŋa maama bantʋ dɛɛn yəni ba wʋ daanɩ dɩ wʋbʋŋ-dɩdwɩ mʋ, yɩ ba warɩ Wɛ. Kaana badonnə dɩdaanɩ Zezi nu Mari dɩ Zezi nyaana dɩ tɔgɩ ba wʋra dɩ ba. 15Dɛ dɩdwɩ balʋ maama na yɩ ko-biə Zezi ŋwaanɩ tɩn ma kikili daanɩ jəgə dɩdʋa, ba yi nɩ nɔɔna bi dɩ fiinle (120). Ba na wʋra kʋntʋ tɩn, Pɩyɛɛrɩ ma zaŋɩ ba wʋnɩ o zɩgɩ wɛɛnɩ sɩ o ŋɔɔnɩ. 16O maa wɩ: "A ko-biə-ba, kʋ na yɩ Zudasɩ wʋlʋ na brɩ Zezi dʋna bam cwəŋə sɩ ba ja-o tɩn, Wɛ Joro kʋm dɛɛn maŋɩ kʋ pa Pɛ Davidi ŋɔɔnɩ wʋntʋ taanɩ faŋa faŋa. Kʋlʋ na pʋpʋnɩ kʋ tiŋi Wɛ tɔnɔ kʋm wʋnɩ wʋntʋ ŋwaanɩ tɩn mʋ maŋɩ sɩ kʋ ba kʋ kɩ. 17Zudasɩ dɛɛn tɔgɩ o wʋ dɩbam kɔgɔ kʋm wʋnɩ mʋ, yɩ o tɔgɩ o tʋŋɩ Wɛ tɩtʋŋa yam." 18Zudasɩ na kɩ te tɩn, o dɛɛn kwe səbu kʋlʋ o na joŋi o kəm-balɔrɔ kʋm baŋa nɩ tɩn o ma yəgi tɩga mʋ. O daarɩ o tʋ tɩga nɩ o tɩ. O pugə ma bagɩ yɩ o lʋrʋ pi tɩ nuŋi. 19Nɔɔna balʋ maama na zʋʋrɩ Zeruzalɛm nɩ tɩn ma ni kʋlʋ na kɩ-o tɩn, kʋntʋ ŋwaanɩ mʋ ba bəŋi tɩga kam kʋntʋ nɩ 'Akɩlɩdama' dɩ ba tɩtɩ taanɩ. Kʋ kuri mʋ 'Jana tɩga'. 20Pɩyɛɛrɩ ta ma ta o wɩ: "Kʋ nan pʋpʋnɩ Wɛ ləŋ-ŋwɩ tɔnɔ kʋm wʋnɩ kʋ wɩ: 'Wɛ w'ʋ pa wʋntʋ sɔŋɔ kʋm ba kʋ cɔgɩ, sɩ nɔɔn-nɔɔnʋ daa yɩ daarɩ kʋ wʋnɩ.' Kʋ daa ta pʋpʋnɩ kʋ wɩ: 'Wɛ w'ʋ pa nɔɔnʋ wʋdoŋ ləni wʋntʋ yuu nɩ o taa tʋŋɩ o tɩtʋŋa yam.' 21- 22Kʋ nan maŋɩ sɩ nɔɔnʋ wəli dɩbam Zezi tɩntʋŋna bam wʋnɩ o ji maana tu, sɩ o taa ŋɔɔnɩ d'ɩ Yuutu Zezi cɩga kam dɩ o na bi o yagɩ tʋʋnɩ te tɩn. Kʋntʋ tu nan maŋɩ sɩ o taa yɩ wʋlʋ dɛɛn na tɔgɩ o wʋ dɩbam kɔgɔ kʋm wʋnɩ maŋa maama d'ɩ Yuutu Zezi dɛɛn na tɔgɩ dɩ dɩbam o beeri tɩn mʋ, kʋ sɩŋɩ maŋa kam Zan na miisi Zezi na wʋnɩ tɩn, sɩ kʋ vu kʋ yi maŋa kam Zezi na yagɩ dɩbam te yɩ o di Wɛ-sɔŋɔ tɩn." 23Pɩyɛɛrɩ na tagɩ kʋntʋ o ti tɩn, ba ma lɩ nɔɔna bale. Dɩdʋa mʋ yɩ Zʋzɛfʋ wʋlʋ ba na bə nɩ Basaba yɩ ba daa ta bə-o nɩ Zusitu tɩn. Wʋdoŋ wʋm maa yɩ Matɩasɩ. 24Ba laan ma loori Wɛ ba wɩ: "D'ɩ Yuutu, nmʋ maŋɩ n ye nɔɔnʋ maama wʋbʋŋa na yɩ te tɩn. Kʋntʋ ŋwaanɩ d'ɩ loori nmʋ tee nɩ sɩ n brɩ dɩbam nɔɔna bantʋ bale wʋnɩ nmʋ na kuri wʋlʋ sɩ o ji nmʋ tɩntʋŋnʋ tɩn, 25sɩ o taa tʋŋɩ tɩtʋŋa yalʋ Zudasɩ na kwe o yagɩ yɩ o daarɩ o vu o na maŋɩ sɩ o vu mɛ tɩn." 26Ba na loori Wɛ ba ti tɩn, ba ma ta jɔrɔ sɩ ba kuri nɔɔna bale bam kʋntʋ wʋnɩ. Ba na tagɩ ba kuri wʋlʋ tɩn mʋ yɩ Matɩasɩ. Ba laan ma pa o tɔgɩ o yɩ Zezi tɩntʋŋnʋ o wəli ba fugə-dɩdʋa kam wʋnɩ.


text: 1Dɔmɩnnɔ wɔɔ duro ʋ bɩ, zamaa gʋta a ya, an ta ʋ, bɩ hɔbɩrɛ ba ʋ kʋ ŋ n a bɩ y. Yeezuu n a karɩndanyɩnɔ wɔɔ bir, an a hɩ ŋ nɩ, a ʋ: 2"Zamaa bɩ cicir ɩ mɔɔ zɛm, bala, ŋ dɔmɩm kaakʋ mɔɔ zi, bɩ, hɔbɩrɛ ba ŋ ʋ y. 3Kʋ mɔɔ ŋ da zaa ra kan nɔ kɩ, ŋ y'a dundom zaa ra, bɩ gɔsɩnnɔ a to laatʋ." 4Karɩndanyɩnɔ wɔɔ n a nyɩ bɔ nʋ, ŋ ʋ: "K'ʋ bur yɩ ka poohɔɔn ʋ naa ʋ, ʋ a ka ŋ ʋ, ŋn'a bɩ k'an ŋ ka?" 5Yeezuu n ŋ lar, a ʋ: "Bur karɔ n ta awɔɔ ʋ?" Ŋ n a nyɩ bɔ ʋ, ŋ ʋ: "Saanhɩna" 6A n lɛ ka, a ʋ, ŋ n nyɩnta tara ʋ. A n bur saanhɩnarɔ wɔɔ gʋr, an a barka da ʋ, an n'a zɩnzɛ ra, an n'a kam a karɩndanyɩnɔ wɔɔ ʋ, ŋn'a kam zamaa b'ʋ. 7Zɔnnyɩnɔ nyɩnta ŋ ʋ sɔ. Yeezuu n ŋ barka da ʋ, a ʋ: ŋ n a ka ŋ ʋ sɔ. 8Ŋ n a bɩ, an ŋ ka. Ŋ n a kuuro gʋr kasɩ lɛ ma saanhɩna. 9Gʋɔɔ wɔɔ nyɩnta, ŋn'a zɔ tisi si ma. Bɩ jɛ ʋ bɩ, Yeezuu ŋ da zaa ra. 10Lɛɛm bɩ, a da kɔɔlʋʋ b'ʋ kan a karɩndanyɩnɔ wɔɔ kɩ, ŋn'ɩ tam Dalmanutaa zeezi. 11Farizɛɛnrɔ bʋr, ŋn'a sɩŋŋɩda ba, ŋn'ɩ bɩsɩ kam kan Yeezuu kɩ, ŋn'a yɛ han, k'an hoser kʋ Woso a ka ʋ bɩ ba, k'a dɩga a, a y'a dam ma, an a ba gɛ. 12Yeezuu hoon gʋta si, an n'a hɩrɛ, a ʋ: "Bɔ minto her zamaana naa nɩ hoser yɛrɛ? Sɩra mɔɔ n'a hɩrɛ awɔɔ m, hoser ba ʋ mɔɔ n n'a bam awɔɔ zamaana naa do minto y." 13A n a gʋ farizɛɛnrɔ wɔɔ ma, an aa da kɔɔlʋʋ b'ʋ, an bra gəm deem bɩ ra. 14Hinni bɩ do ʋ bɩ, bur sarɛ tɔ bɔ karɩndanyɩnɔ wɔɔ nɔ ʋ. Bur deem bala nɩ ŋ ʋ kɔɔlʋʋ bɩ nɔ ʋ. 15Yeezuu lɛ ka ŋ ʋ, a ʋ: "K'a dundo a zi, k'a ba laatʋ farizɛɛnrɔ nyʋnyɔɔ bɩ ma, kan Hɩrɔɔdɩ hɔ bɩ kɩ ma sɔ." 16Ŋ n bɔkarɛ, ŋn'ɩ bɩsɩ kam kan kʋ kɩ, kʋ bur ba ŋ ʋ bɩ minto. 17Yeezuu n a ma, an n'a hɩrɛ ŋ nɩ, a ʋ: "Bɔ bɩsɩ awɔɔ n'a karɛ? Bur k'a ba awɔɔ ʋ bɩ minto m gɛ? Awɔɔ hɔɔn gɔɔta a n gu k'a jɩ dɔ ra? Awɔɔ heer ɩ ka gɛ? 18Awɔɔ mɩnyaarɔ kʋ ŋ nɩ ta ʋ bɩ, ŋ bɩr lɛɛ yɩm na? Awɔɔ tʋʋrɔ kʋ ŋ nɩ ta ʋ bɩ, ŋ bɩr mim mam na? 19Kʋ mɔɔ bur soor zɩnzɛ ra, m a ka gʋaa tisi soor ʋ bɩ, a tɔ ba awɔɔ nɔ ʋ ra? Awɔɔ kuuro gʋr kasɩ lɛ ma karɔ?" Ŋ n a nyɩ bɔ ʋ, ŋ ʋ: "Bueerehɩɩya." 20"Bɩ kʋ mɔɔ bur saanhɩna zɩnzɛ ra m a ka gʋaa tisi si ʋ bɩ, kasɩ lɛ ma karɔ awɔɔ kuuro gʋr ʋ?" Ŋ n a nyɩ bɔ ʋ, ŋ ʋ: "Saanhɩna." 21A n a hɩ ŋ nɩ, a ʋ: "Awɔɔ gɔɔta a n a dɔ, a ʋ, bur mim bɛɛ mɔɔ n'a hɩm ma ra?" 22Ŋ lee ku Bɛtsayɩdaa ʋ, n n bʋr bʋʋ m Yeezuu zi, n n a yɛ han, k'an a wɔ da bʋʋ bɩ ma, k'an lɛɛ yɩ. 23A n bʋʋ bɩ gaa a wɔ ma, an bɔ m bɔlɛɛma, an lihi da a mɩm ma, an a wɔ ka a mim la, an n'a larm, a ʋ: "Ɩbɩɩ ɩ hɔsɩ yɩm na?" 24K'a mɩm bɩ gʋ bɩ, a a hɩ, a ʋ: "Mɔɔ ɩ gʋɔɔ yɩm, ɩ ʋ, gɔrɔ m, ŋn'ɩ tarɛ." 25Bɩ, Yeezuu a ya, an a wɔ ka gʋaa bɩ mɩnyaarɔ wɔɔ ra. Gʋaa bɩ nɩ dɩgam ma sɩɩ•••, an a waa, an nɩ lɛɛ yɩm mɩŋŋa. 26Yeezuu n a da a har zaa ra, a ʋ: "Ɩ b'a ka ɩ gasʋ kʋnɔ b'ʋ y!" 27Yeezuu ɩ tam kan a karɩndanyɩnɔ wɔɔ kɩ Filipi-Sezaaree kʋrɔ jɩnjɛɛnnɔ wɔɔ nɔ ʋ. Zaa ra bɩ, a a karɩndanyɩnɔ wɔɔ lar, a ʋ: "Gʋɔɔ wɔɔ y'a hɩm, ŋ ʋ, nka m mɔɔ nɩ?" 28Ŋ n a nyɩ bɔ ʋ, ŋ ʋ: "Gɔsɩnnɔ ʋ: Zaan-Batiisi m, nawɔnnɔ ʋ: Elii m, gɔsɩnnɔ ʋ: wosolɛsinnɩsorazaa deem m." 29Yeezuu n ŋ lar, a ʋ: "B'awɔɔ, awɔɔ y'a hɩrɛ, a ʋ: Nka m mɔɔ nɩ?" Pɩyɛɛr n meerbaa bɩ sa, an a nyɩ bɔ ʋ, a ʋ: "Krista n'ɩbɩɩ m." 30A n lɛ ka ŋ ʋ mɩŋŋa, a ʋ: ŋ b'awɔɔ mim bɩ hɩ gɔsɩ nɩ y. 31Kɛɛrɛ bɩ, a n a sɩŋŋɩda ba, an n'a dɩndarɛ ŋ nɩ, a ʋ: pakra m, kʋ Gʋaanyɩ bɩ n cicir ba gʋta. Bɩ, gʋɔɔgusinno kan wosocɛmannɩbənno jɩtannɔ kɩ, kan wosocikarɩnsaambɔɔ kɩ kaanɩm nɩ, an ta kan a zɛrɛ kɩ, k'an a mɩm bɔ ʋ dɔmɩm kaakʋ hinni ʋ. 32A n minno nɔɔn duro nyaakʋm da an n'a hɩrɛ y. Pɩyɛɛr n a gaa an bɔ m toore ma, an nɩ nyaa bam kan Yeezuu kɩ, a ʋ: a n a ga m, an naa hɩ y. 33Bɩ, Yeezuu k'a wusigə an dɩga a karɩndanyɩnɔ wɔɔ ma bɩ, a həən si Pɩyɛɛr ma, a ʋ: "Ɩ jɛ bɔ mɔɔ jɩr ʋ! Sʋtaana, ɩbɩɩ hɔɔndarɛ bɩ n bɔ kʋ ʋ kan Woso hɔ kɩ y. Gʋɔɔ hɔɔndarɛ m." 34Yeezuu n bɔkarɛ, an a karɩndanyɩnɔ bir kan zamaa bɩ kɩ, an a hɩ ŋ nɩ, a ʋ: "Kʋ gʋaa lɛ taa k'a zu mɔɔ ʋ, k'an a mɩŋŋa lɛtaamarɔ to, k'an a gɔdarkʋra busu, an zu mɔɔ ʋ. 35Bala, gʋaa k'a a lɛ n taa k'a meeyaa bʋmbɔ bɩ, a b'a meeyaa bʋmbɔrɛ yɩrɛ y. Bɩ, kʋ gʋaa ga mɔɔ tɔ ma, kan lemim nyɩnta bɩ kɩ tɔ ma, a y'a meeyaa bʋmbɔrɛ yɩrɛ. 36Bɩ, kʋ gʋaa a so durnya hɔ haay ʋ, an bɔkarɛ, an ga, a nyɔɔdʋ ɩ ka? 37Bɔ gʋaa bɩ n n'a sam, k'a mɩsɩrbaa k'a nyarɛ ba ʋ bɩ yɩ nɩ? 38Bala, gʋaa k'a nɩ nyannɩ zɛm mɔɔ tɔ ma kan mɔɔ lemim nyɩnta bɩ kɩ tɔ ma, her zamaana jaandənno nɔɔn duro kan mimbʋnyaabənno nɔɔm kɩ bireyaa ʋ, Gʋaanyɩ bɩ b'a zaa nyannɩ zɛm, dɔmɩm k'a nɩ zɛŋ ʋ, kan malɛɛkarɔ mɩŋŋɔɔ kɩ, Woso lɛbɔʋrɛ nɔ ʋ kɩ b'ʋ y."


text: 1Dɩbam pʋpʋnɩ tɔnɔ kʋntʋ sɩ d'ɩ pa 'a lwarɩ wʋlʋ na maŋɩ o wʋra pulim nɩ tɩn mʋ. Dɩbam dɛɛn ni o kwərə mʋ, yɩ d'ɩ na-o dɩ d'ɩ yiə dɩ. D'ɩ ma fɔgɩ d'ɩ nii-o, yɩ d'ɩ ta kwəri d'ɩ dwe-o dɩ d'ɩ jɩa. Kʋ yɩ Ŋwɩa Bɩtara woŋo mʋ d'ɩ lagɩ d'ɩ ŋɔɔnɩ dɩ abam. 2Ŋwɩa kam kʋntʋ nan tu ka naɩ jaja. D'ɩ ma na-ka, yɩ d'ɩ lagɩ d'ɩ maŋɩ ka na yɩ te tɩn d'ɩ brɩ abam. Wɛ ŋwɩ-dʋŋa kalʋ na ba ti tɩn taanɩ mʋ d'ɩ lagɩ d'ɩ ta. Ŋwɩa kam kʋntʋ ya wʋ dɩbam Ko Wɛ tee nɩ mʋ, yɩ DƖ laan pa d'ɩ lwarɩ-ka. 3D'ɩ na nɛ kʋlʋ yɩ d'ɩ kwəri d'ɩ ni kʋlʋ tɩn mʋ d'ɩ lagɩ d'ɩ ta d'ɩ brɩ abam, sɩ kʋ pa abam ta'a jɩgɩ wəl-dɔnɔ dɩ dɩbam, d'ɩ maama na ŋwɩ dɩ d'ɩ Ko Wɛ dɩ DƖ Bu Zezi Krisi tɩn ŋwaanɩ. 4D'ɩ pʋpʋnɩ wəənu tɩm kʋntʋ d'ɩ brɩ abam, sɩ kʋ pa dɩbam maama tiini d'ɩ ta'a jɩgɩ wʋpolo mʋ. 5Kwərə kalʋ dɩbam na ni Wɛ Bu Zezi tee nɩ yɩ d'ɩ lagɩ d'ɩ ta d'ɩ brɩ abam tɩn mʋ tɩntʋ: Baŋa-Wɛ yɩ pooni tu mʋ, lim təri DƖ tee nɩ dɩ fɩnfɩɩn dɩ. 6D'ɩ na tɛ d'ɩ wɩ, d'ɩ ŋwɩ dɩ Wɛ, yɩ d'ɩ ta na wʋ lim wʋnɩ, kʋ brɩ nɩ d'ɩ fɔ vwan mʋ, yɩ d'ɩ kikiə ba tɔgɩ cɩga cwəŋə kam. 7Kʋ daarɩ, d'ɩ nan na ŋwɩ pooni wʋnɩ nɩ Wɛ na wʋ pooni wʋnɩ te tɩn, kʋntʋ w'ʋ pa dɩbam maama ta'a jɩgɩ wəl-dɔnɔ daanɩ, yɩ Wɛ Bu Zezi Krisi jana kam w'ʋ saarɩ d'ɩ lwarɩm maama. 8D'ɩ nan na tɛ d'ɩ wɩ, d'ɩ ba jɩgɩ lwarɩm, d'ɩ ganɩ d'ɩ tɩtɩ mʋ, cɩga təri d'ɩ tee nɩ. 9D'ɩ nan na sɛ d'ɩ ta d'ɩ lwarɩm dɩ Wɛ, DƖ laan w'ʋ yagɩ-dɩ DƖ ma cɛ dɩbam, yɩ DƖ daarɩ DƖ saarɩ d'ɩ wo-balwaarʋ tɩm maama. Bɛŋwaanɩ Wɛ b'a kwanɩ DƖ ni, DƖ yɩ cɩga tu mʋ. 10Kʋ daarɩ, d'ɩ na tɛ d'ɩ wɩ, d'ɩ wʋ kɩ lwarɩm, d'ɩ paɩ Wɛ yɩ vwa-nyɩm mʋ, yɩ kʋ brɩ nɩ d'ɩ wʋ joŋi DƖ taanɩ dɩm mʋ d'ɩ kɩ d'ɩ wʋbʋŋa nɩ.


text: 1Zezi dɩ o karabiə bam dɛɛn ma vu ba twɛ Zeruzalɛm. Ba ma vu ba yi tɩʋ kʋdoŋ, kʋ yɩrɩ mʋ Betifaazɩ. Kʋ wʋ Olivi piu kʋm saŋa nɩ mʋ. 2Zezi laan ma lɩ o karabiə bale yɩ o wɩ: "Ve-na 'a vu 'a zʋ tɩʋ kʋlʋ na wʋ abam yigə nɩ tɩn. 'A na yi da, 'a w'ʋ na bɩnaga na ləgi da, yɩ bɩna-pɔla dɩ tɔgɩ ka wʋra. 'A na nɛa, sɩ 'a bwəli-sɩ 'a ja ba 'a pa-nɩ. 3Nɔɔnʋ na bwe abam sɩ woŋo, sɩ 'a ta dɩd-o nɩ, kʋ yɩ d'ɩ Yuutu wʋm mʋ lagɩ-sɩ. Kʋ tu w'ʋ sɛ o yagɩ o pa abam, yɩ 'a ja 'a ba." 4Kʋ kɩ kʋntʋ, sɩ kʋ pa Wɛ nijoŋnu wʋdoŋ dɛɛn na tagɩ kʋlʋ faŋa faŋa tɩn mʋ sɩɩnɩ kʋ kɩ. O dɛɛn tagɩ o wɩ: 5"Ve-na 'a ta dɩ Siyɔn tiinə bam nɩ: 'Nii-na 'a pɛ wʋm, o maa bɩɩnɩ 'a te. Wʋntʋ tu o tɩtɩ mʋ, yɩ o di bɩnaga o maa bɩɩna. Ka yɩ bɩna-pɔla mʋ o diinə, yɩ ka nu mɩ zɩla zɩŋɩm.' " 6Zezi karabiə bale bam ma sɩɩnɩ ba tɔgɩ yigə, ba vu ba kɩ kʋlʋ o na tagɩ sɩ ba kɩ tɩn. 7Ba ma ja bɩna-kwɩʋn kʋm dɩ bɩna-pɔla kam ba ba, yɩ ba lɩ ba gwaarʋ ba daŋɩ sɩ baŋa nɩ. Zezi laan ma di bɩna-pɔla kam, yɩ ba ve ba maa kɛa. 8Ba na maa kɛ tɩn, kɔ-fɔrɔ maa tɔgɩ-ba, yɩ ba zanzan lɩ ba gwaarʋ ba lwarɩ cwəŋə kam yuu nɩ, sɩ Zezi tɔgɩ tɩ baŋa o kɛ. Badaara dɩ ma goni vɔɔrʋ ba dɩ cwəŋə kam yuu nɩ, sɩ o tɔgɩ tɩ baŋa o kɛ. 9Nɔn-kɔgɔ kʋlʋ na wʋ o yigə nɩ dɩ o kwaga nɩ ba ve tɩn maa kaasa, yɩ ba tɛ ba wɩ: "Ozaana! Zulə taa wʋ Pɛ Davidi dwi tu wʋm tee nɩ! Zuli-na wʋlʋ na tu d'ɩ Yuutu Wɛ yɩrɩ ŋwaanɩ tɩn. Ozaana! Zulə taa wʋ Baŋa-Wɛ tee nɩ!" 10Ba dɛɛn ma vu ba maa yi Zeruzalɛm tɩʋ kʋm ni. Tɩʋ kʋm tiinə bam maama ma zaŋɩ ba yɩ zulimaa ba sirigi je sɩm maama. Ba maa bwe ba wɩ: "Nɔɔnʋ wɔɔ mʋ tɩntʋ?" 11Nɔn-kɔgɔ kʋlʋ na tɔgɩ Zezi tɩn maa tɛ ba wɩ: "Wʋntʋ yɩ Wɛ nijoŋnu Zezi mʋ, o na nuŋi Galile tɩʋ Nazarɛtɩ tɩn." 12Zezi dɛɛn ma vu o zʋ Wɛ-di-kamunu kʋm wʋ. O ma na nɔɔna na wʋ ka kʋnkɔlɔ kʋm nɩ ba pipiə. O ma zəli-ba o pa ba nuŋi. O ma vu o ja səbu-lənnə bam taabʋllʋ tɩm o pipiri o pu tɩga nɩ, o pa ba səbiə bam jagɩ. O ma daarɩ o yigi yitunnu tɩlʋ nɔɔna badonnə na je da ba yəgi kunkwən-pulə tɩn o dɩ tɩga nɩ. 13O na wʋra o zəli-ba kʋntʋ tɩn, o ma ta dɩ ba o wɩ: "Kʋ pʋpʋnɩ Wɛ tɔnɔ kʋm wʋnɩ, nɩ Wɛ mʋ wɩ: 'Amʋ digə kantʋ maŋɩ sɩ ka taa yɩ jəgə kalʋ nɔɔna na w'ʋ ta tui ba warɩ amʋ da tɩn mʋ.' Abam nan pɛ kʋ ji ŋwɩɩna joro je." 14Lilwə dɩ kwaarʋ dɛɛn ma ba Zezi te Wɛ-di-kamunu kʋm wʋnɩ, yɩ o pa ba na yazurə. 15Zwifə kaanɩm yigə tiinə bam dɩ ba cullu karanyɩna tiinə bam ma na wo-kɩnkagɩla yalʋ o na kɩ tɩn, yɩ ba daarɩ ba na biə na zɩgɩ Wɛ-digə kam kʋnkɔlɔ kʋm nɩ ba kaasɩ ba wɩ: "Ozaana! Zulə taa wʋ Pɛ Davidi dwi tu wʋm tee nɩ!" Ba na nɛ kʋntʋ tɩn, ba bana ma zaŋɩ zanzan. 16Ba ma ta dɩ Zezi ba wɩ: "Nmʋ ba ni biə bam na tɛ nmʋ taanɩ te? N b'a cɩ-ba sɩ ba yɩ taa tɛ kʋntʋ na?" Zezi ma ləri-ba o wɩ: "A ye ba na tɛ kʋlʋ tɩn. Kʋ nan pʋpʋnɩ Wɛ tɔnɔ kʋm wʋnɩ kʋ wɩ: 'Nmʋ Wɛ mʋ pɛ biə dɩ bu-sɩsɩn zuli nmʋ dɩ ba niə.' Abam maŋɩ 'a wʋ karɩmɩ kʋntʋ na?" 17O laan ma zaŋɩ ba tee nɩ o viiri. O ma nuŋi tɩʋ kʋm nɩ o vu Betani, yɩ o pəni d'aanɩ. 18Tɩga na pʋʋrɩ tɩtɩɩtɩ tɩn, o ma zaŋɩ sɩ o joori o vu Zeruzalɛm. O na wʋ cwəŋə nɩ tɩn, o kana maa wɔɛ. 19O ma na kapʋrʋ na zɩgɩ cwəŋə kam daa nɩ. O ma vu sɩ o nii, yɩ o piini dɩ vɔɔrʋ yɩranɩ mʋ wʋra, yɩ mɔɔla tərə sɩ o di. O ma ta dɩ kapʋrʋ kʋm o wɩ: "N daa n b'a joori n lə biə maŋa dɩ maŋa." O na tagɩ kʋntʋ tɩn, kapʋrʋ kʋm ma da kʋ kwaarɩ bɩdwɩ baŋa nɩ. 20Zezi karabiə bam na nɛ kʋntʋ tɩn, kʋ ma sʋ-ba. Ba ma bwɛ ba wɩ: "Kʋ kɩ ta mʋ yɩ kapʋrʋ kʋm da kʋ kwaarɩ lɩla kʋntʋ?" 21Zezi ma ləri-ba o wɩ: "A lagɩ a ta cɩga mʋ dɩ abam sɩ, 'a na kɩ 'a wʋ-dɩdʋa dɩ amʋ yɩ 'a ba jɩgɩ bʋbwɛa, abam dɩ w'ʋ wanɩ 'a kɩ kʋlʋ na kɩ kapʋrʋ kʋm tɩn doŋ. Kʋ nan daɩ kʋntʋ yɩranɩ m'a. 'A w'ʋ wanɩ 'a ta dɩ pu-kamunu kʋntʋ nɩ, kʋ gɔ kʋ na wʋ mɛ tɩn kʋ vu kʋ tʋ nɩnɩʋ kʋm wʋnɩ, yɩ Wɛ nan w'ʋ pa kʋ kɩ. 22Kʋlʋ na wəli da tɩn, abam na loori woŋo kʋlʋ maama Wɛ tee nɩ, yɩ 'a na kɩ wʋ-dɩdʋa nɩ 'a w'ʋ na, Wɛ w'ʋ pa 'a sɩɩnɩ 'a na-kʋ." 23Zezi dɛɛn ma joori o vu o zʋ Wɛ-di-kamunu kʋm wʋ. O maa wʋra o brɩ nɔɔna bam. Zwifə nakwa bam dɩ ba kaanɩm yigə tiinə bam ma vu o te ba bwe-o ba wɩ: "Wɔɔ dam mʋ n ma n kɩ wəənu tɩlʋ maama n na kɩ tɩn? Wɔɔ mʋ pɛ nmʋ ni sɩ n ta n kɩ kʋntʋ?" 24O ma ləri-ba o wɩ: "A dɩ jɩgɩ bwiə a lagɩ a bwe abam. 'A na ləri 'a pa-nɩ, sɩ a laan brɩ abam wʋlʋ na pɛ amʋ ni sɩ a tʋŋɩ tɩn. 25A lagɩ a bwe abam a nii, Zan na miisi nɔɔna na wʋnɩ tɩn, kʋ yɩ Wɛ mʋ pɛ-o cwəŋə naa nabiinə mʋ?" O na bwe-ba kʋntʋ tɩn, ba maa wʋra ba bwɛ daanɩ sɩ ba nii, ba na w'ʋ lər-o te tɩn. Ba maa wɩ: "Dɩbam na ləri d'ɩ wɩ, kʋ yɩ Wɛ mʋ, o laan w'ʋ bwe dɩbam o nii, bɛɛ mʋ yɩ d'ɩ nan wʋ sɛ Zan taanɩ dɩm? 26Kʋ daarɩ, d'ɩ na wɩ kʋ yɩ nabiinə mʋ pɛ-o cwəŋə, nɔn-kɔgɔ kʋm w'ʋ ja dɩ dɩbam, dɩ ba maama na paɩ Zan yɩ Wɛ nijoŋnu tɩn ŋwaanɩ." 27Ba na banɩ daanɩ ba ga kʋlʋ ba na w'ʋ ta tɩn, ba ma ləri Zezi ba wɩ: "D'ɩ yəri wʋlʋ na pɛ Zan cwəŋə tɩn." Zezi dɩ ma ta dɩ ba o wɩ: "Kʋ na yɩ kʋntʋ, amʋ dɩ nan b'a ta wʋlʋ na pɛ amʋ ni sɩ a taa tʋŋɩ tɩn." 28Zezi laan ma ta o wɩ: "A lagɩ a maŋɩ mɩmaŋɩ dɩdoŋ a brɩ abam, sɩ 'a bʋŋɩ 'a nii. Nɔɔnʋ mʋ wʋra dɩ o biə bale. O ma ta dɩ bu-kwɩan kam o wɩ: 'Ve n tʋŋɩ a kara nɩ zɩm dɛ dɩm nɩ.' 29Bu wʋm ma lər-o o wɩ: 'A b'a vu.' Kʋ na kɩ fɩɩn tɩn, o ma joori o ləni o wʋbʋŋa yɩ o vu o tʋŋɩ. 30Nɔɔnʋ wʋm daa ma ta dɩ o bu wʋdoŋ wʋm sɩ o dɩ vu o kara kam o tʋŋɩ. Wʋntʋ ma ləri o wɩ: 'A ko, a'a vu.' Yɩ o laan daarɩ o wʋ ve. 31Kʋntʋ tɩn, biə bam kʋntʋ bale wʋnɩ, wɔɔ mʋ sɩɩnɩ o kɩ ba ko wʋm na lagɩ kʋlʋ tɩn?" Ba ma lər-o ba wɩ: "Kʋ yɩ bu nakwɩ wʋm mʋ." Ba na ləri kʋntʋ tɩn, Zezi laan ma ta dɩ ba o wɩ: "A lagɩ a ta cɩga mʋ dɩ abam sɩ, nɔn-cɩcɔgɩrʋ, kʋ na yɩ lampo-joŋnə dɩ ka-bwəəru, w'ʋ zʋ Wɛ paarɩ dɩm wʋnɩ ba daarɩ abam. 32Bɛŋwaanɩ, Zan na tu abam te tɩn, o dɛɛn brɩ abam cwəŋə kalʋ 'a na w'ʋ da sɩ 'a na cɩga Wɛ tee nɩ tɩn, yɩ 'a wʋ sɛ o taanɩ dɩm. Nɔn-cɩcɔgɩrʋ tɩm nan sɛ-o yɩ tɩ ləni tɩ wʋrʋ tɩ yagɩ kəm-balwaarʋ tɩm. Abam nan nɛ bantʋ na kɩ te tɩn, yɩ 'a daa ta wʋ sɛ sɩ 'a ləni 'a wʋbʋŋa sɩ 'a sɛ o taanɩ dɩm." 33Zezi daa ma ta dɩ ba o wɩ: "Cəgi-na, sɩ a daa maŋɩ mɩmaŋɩ dɩdoŋ a brɩ abam. Sɔŋɔ tu wʋdoŋ mʋ wʋra. O ma zaŋɩ o cɩ gaarɩ, yɩ o daarɩ o jəri tweeru tɩlʋ yɩrɩ na yɩ vinyə tɩn dɩ wʋnɩ. O ma daarɩ o kʋ goŋo tɩ-dɩa je nɩ, sɩ o na gwəri tweeru tɩm biə bam, sɩ o kɩ d'aanɩ o nɔ o ka tɩ na bam. O ma daarɩ o cwi dapala sɩ nɔɔnʋ taa je da o yɩrɩ gaarɩ dɩm. O na fɔgɩ o cɩ-dɩ kʋntʋ tɩn, o laan ma kwe nɔɔna o yagɩ da sɩ ba taa tʋŋa, yɩ o daarɩ o beeri o vu tɩʋ kʋdoŋ. 34Kʋ na yi tweeru tɩm biə bam gwərim maŋa tɩn, o ma tʋŋɩ o tɩntʋŋna, sɩ ba vu nɔɔna balʋ na nii o gaarɩ dɩm baŋa nɩ tɩn te, sɩ ba joŋi tweeru tɩm biə bam ba ja ba ba pa-o. 35O tɩntʋŋna bam na tu tɩn, nɔɔna bam ma ja-ba, ba magɩ dɩdʋa lanyɩranɩ, ba gʋ wʋdoŋ, yɩ ba daarɩ ba dʋlɩ dɩdʋa dɩ kandwa ba gʋ. 36Gaarɩ dɩm tu wʋm ta ma joori o tʋŋɩ o tɩntʋŋna badonnə nɔɔna bam tee nɩ. Bantʋ kɔgɔ dwe dayigə nɔɔna bam. Nɔɔna bam daa ta ma kɩ bantʋ dɩ kʋntʋ doŋ. 37Kʋ kweelim nɩ tɩn, o laan ma tʋŋɩ o tɩtɩ bu nɔɔna bam tee nɩ, yɩ o bʋŋɩ nɩ, ba'a nɩgɩ wʋntʋ. 38O bu wʋm na maa ve yɩ nɔɔna bam na-o tɩn, ba maa ŋɔɔnɩ daanɩ ba wɩ: 'Mʋ gaarɩ dɩm tu bu, wʋntʋ mʋ lagɩ o ba o taa te o ko wʋm wəənu tɩm. Nan pa-na d'ɩ gʋ-o, sɩ d'ɩ daarɩ d'ɩ taa te o wəənu tɩm.' 39Ba laan ma ja-o ba vaŋɩ ba ja nuŋi gaarɩ dɩm wʋnɩ, ba mag-o ba gʋ. 40Kʋntʋ tɩn, gaarɩ dɩm tu wʋm laan na tuə, o'o kɩ nɔɔna bam kʋntʋ tɩta mʋ?" 41Zezi na bwe-ba kʋntʋ tɩn, ba laan ma ləri ba wɩ: "O maŋɩ sɩ o gʋ nɔn-balwaarʋ tɩm kʋntʋ mʋ, sɩ o daarɩ o kwe gaarɩ dɩm o pa nɔɔna badonnə sɩ ba taa nii-dɩ, sɩ tweeru tɩm biə bam gwərim maŋa na yiə, sɩ ba taa pa-o o tweeru tɩm biə bam." 42Zezi daa ma ta dɩ ba o wɩ: "Kʋ pʋpʋnɩ Wɛ tɔnɔ kʋm wʋnɩ kʋ wɩ: 'Kandwɛ dɩlʋ lwara na vɩn tɩn laan mʋ joori dɩ ba dɩ ji kandwɛ dɩlʋ na paɩ sɔŋɔ kʋm dana tɩn. Kʋntʋ yɩ Baŋa-Wɛ mʋ kɩa, yɩ kʋ yɩ wo-kamunu kʋ pa dɩbam.' Abam maŋɩ 'a wʋ karɩmɩ kʋntʋ na? 43Kʋ brɩ nɩ Wɛ laan w'ʋ joŋi DƖ paarɩ dɩm abam tee nɩ, yɩ DƖ daarɩ DƖ pa balʋ na sɛ DƖ ni tɩn na cwəŋə ba zʋ DƖ paarɩ dɩm wʋ. (( 44Kʋ na yɩ kandwɛ dɩlʋ Wɛ na kuri tɩn, nɔɔnʋ wʋlʋ maama na tʋ dɩntʋ baŋa nɩ tɩn, kʋntʋ tu w'ʋ tiini o cʋcʋgɩ o tɩtɩ mʋ. Kʋ daarɩ, wʋlʋ maama kandwɛ dɩm na tʋ o baŋa nɩ tɩn, dɩ w'ʋ mɩɩrɩ kʋntʋ tu mʋ.))" 45Zezi dɛɛn na maŋɩ mɩmaŋa yam kʋntʋ maama tɩn, kaanɩm yigə tiinə bam dɩ Farizɩan tiinə bam ma lwarɩ nɩ kʋ yɩ bantʋ taanɩ mʋ o tɛa. 46Ba maa kwaanɩ ba lagɩ cwəŋə sɩ ba ja-o, yɩ ba kwarɩ fʋʋnɩ dɩ nɔn-kɔgɔ kʋm, bantʋ na pɛ o yɩ Wɛ nijoŋnu tɩn ŋwaanɩ.


text: 1A ko-biə-ba, a lagɩ sɩ a pa 'a guli Wɛ kwər-ywəŋə kam a na maŋɩ a tɔɔlɩ dɩ abam tɩn mʋ. Abam maŋɩ 'a sɛ-ka, yɩ 'a kɩ 'a wʋ-dɩdʋa 'a fɔgɩ 'a zɩgɩ kəŋkəŋ. 2Amʋ na pɛ 'a lwarɩ Wɛ kwər-ywəŋə kam te tɩn, 'a na wʋ joori ka kwaga nɩ, Wɛ w'ʋ vrɩ abam DƖ yagɩ kantʋ ŋwaanɩ mʋ. Kʋ na daɩ kʋntʋ, 'a na sɛ Zezi Krisi te tɩn yɩ kafɛ mʋ. 3Wɛ cɩga kalʋ na dwe maama tɩn mʋ yɩ kalʋ amʋ na dɛ yigə a joŋi yɩ a laan daarɩ a brɩ abam tɩn. Kantʋ mʋ tɩntʋ: Zezi Krisi tɩgɩ dɩbam lwarɩm ŋwaanɩ mʋ, nɩ Wɛ tɔnɔ kʋm na maŋɩ kʋ ta te tɩn. 4Ba ma kɩ-o bɔɔnɩ nɩ. Da yatɔ dɛ nɩ o ma joori o bi o yagɩ tʋʋnɩ, nɩ Wɛ tɔnɔ kʋm na maŋɩ kʋ ta te tɩn. 5O na bi tɩn, o ma pa Pɩyɛɛrɩ na-o, yɩ o tɩntʋŋna fugə-bale bam maama dɩ na-o. 6Kʋntʋ kwaga nɩ, o ma brɩ o tɩtɩ o karabiə zanzan bɩdwɩ baŋa nɩ, bantʋ dwe nɩ nɔɔna biə yanu (500). Nɔɔna bam kʋntʋ badaara zanzan ta ŋwɩ, ba fɩnfɩɩn yɩranɩ mʋ tɩga. 7Zakɩ dɩ ma na-o, yɩ o daarɩ o pa o tɩntʋŋna bam maama na-o. 8Kʋntʋ kwaga nɩ, o laan ma pa amʋ na nyɩ dɩ bu wʋlʋ ba na lʋga yɩ o lʋra maŋa ta wʋ yi tɩn dɩ na-o. 9Bɛŋwaanɩ amʋ tiini a muri Zezi tɩntʋŋna bam maama wʋnɩ. A ya brɩ a wʋ maŋɩ sɩ ba taa bə-nɩ nɩ Zezi tɩntʋŋnʋ, a dɛɛn na bɛɛsɩ Zezi nɔɔna bam tɩn ŋwaanɩ. 10Wɛ nan na kɩ-nɩ yu-yoŋo tɩn mʋ pɛ a yɩ a na yɩ wʋlʋ zɩm tɩn. DƖ na kɩ-nɩ yu-yoŋo te tɩn daɩ kafɛ. Amʋ tiini a tʋŋɩ Wɛ tɩtʋŋa yam a dwəni DƖ tɩntʋŋna bam maama. Kʋ nan daɩ a tɩtɩ dam ŋwaanɩ mʋ a waɩ a tʋŋa. Kʋ yɩ Wɛ na kɩ-nɩ yu-yoŋo yɩ DƖ dam dɩm wʋ amʋ tee nɩ tɩn ŋwaanɩ mʋ. 11Dɩbam balʋ na yɩ Zezi tɩntʋŋna tɩn maama yəni d'ɩ brɩ cɩga dɩdʋa mʋ. Kʋ na yɩ amʋ na brɩ kʋlʋ tɩn, naa bantʋ dɩ na brɩ kʋlʋ tɩn, kʋ yɩ cɩga kalʋ abam na sɛ tɩn mʋ. 12Dɩbam maama na tɔɔlɩ Wɛ kwərə kam te tɩn, d'ɩ tɔɔlɩ d'ɩ brɩ nɔɔna nɩ Zezi Krisi bi o yagɩ tʋʋnɩ mʋ. Bɛɛ nan mʋ yɩ abam badonnə tɛ 'a wɩ, twa biim tərə? 13Kʋ ya na yɩ cɩga nɩ twa biim tərə, kʋ brɩ nɩ Zezi Krisi tɩtɩ dɩ wʋ bi mʋ. 14Wʋntʋ nan ya na wʋ bi, dɩbam kwər-tɔɔla kam yɩ kafɛ mʋ, abam dɩ na kɩ 'a wʋ-dɩdʋa dɩ ka te tɩn dɩ ya yɩ kafɛ mʋ, 15yɩ dɩbam dɩ na brɩ Wɛ cɩga kam te tɩn ya yɩ vwan mʋ, d'ɩ na yəni d'ɩ brɩ nɔɔna nɩ Wɛ mʋ bi Zezi Krisi DƖ pa o yagɩ tʋʋnɩ tɩn ŋwaanɩ. Twa biim nan ya na sɩɩnɩ dɩ tərə, kʋ brɩ nɩ Wɛ wʋ bi Zezi mʋ. 16Kʋntʋ tɩn, twa biim ya na tərə, kʋ brɩ nɩ Zezi Krisi tɩtɩ dɩ maŋɩ o wʋ bi mʋ. 17Wʋntʋ nan ya na wʋ bi o yagɩ tʋʋnɩ, kʋ brɩ nɩ abam na kɩ 'a wʋ-dɩdʋa dɩd-o te tɩn yɩ kafɛ mʋ, yɩ 'a lwarɩm dɩm ya ta wʋ 'a yuu nɩ mʋ. 18Kʋ nan ta brɩ nɩ, balʋ na sɛ Zezi Krisi yɩ ba laan tɩ tɩn ya w'ʋ ga ŋwɩa Wɛ tee nɩ. 19Kʋ na yɩ lʋgʋ baŋa ŋwɩa kantʋ yɩranɩ, yɩ kʋ daɩ nɩ kʋlʋkʋlʋ ŋwaanɩ mʋ dɩbam jɩgɩ tɩɩna Zezi Krisi tee nɩ, kʋ brɩ nɩ d'ɩ yɩ balʋ na tiini ba yɩ yinigə tiinə tɩn mʋ nɔɔna maama tee nɩ. 20Kʋ nan sɩɩnɩ kʋ yɩ cɩga mʋ: Zezi Krisi bi o yagɩ tʋʋnɩ. Wʋntʋ mʋ yɩ wʋlʋ na dɛ yigə o bi o vu Wɛ te, sɩ kʋ brɩ nɩ balʋ dɩ na tɩgɩ tɩn w'ʋ bi ba yagɩ tʋʋnɩ. 21Tʋʋnɩ zɩgɩ nabiinu dɩdʋa yɩra nɩ mʋ dɩ ba lʋgʋ baŋa. Kʋ nan ta yɩ bɩdwɩ mʋ dɩ twa biim dɩ, nabiinu dɩdʋa dɩ mʋ jaanɩ twa biim o ba. 22Nabiinə maama na yɩ Adam biə tɩn ŋwaanɩ mʋ te d'ɩ maama tʋa nɩ wʋntʋ te. Kʋ nan ta yɩ kʋntʋ doŋ mʋ dɩ balʋ maama na ŋwɩ dɩ Zezi Krisi tɩn, bantʋ dɩ w'ʋ bi ba yagɩ tʋʋnɩ. 23Nɔɔnʋ maama dɩ o jəgə mʋ. Zezi Krisi mʋ dɛ yigə o bi o vu Wɛ te. Kʋ daarɩ balʋ na yɩ o nɔɔna tɩn dɩ w'ʋ bi maŋa kam o na w'ʋ joori o ba tɩn mʋ. 24Kʋntʋ kwaga nɩ mʋ lʋgʋ baŋa woŋo maama laan w'ʋ ti. Maŋa kam kʋntʋ nɩ mʋ Zezi Krisi w'ʋ cɔgɩ wəənu tɩlʋ maama na jɩgɩ dam nabiinə baŋa nɩ tɩn, kʋ na yɩ wɛyuu dɩdɛɛra naa tɩga baŋa dɩdɛɛra maama, o'o pa ba dam dɩm laan ti. O ma w'ʋ daarɩ o kwe woŋo kʋlʋ maama o na di paarɩ kʋ baŋa nɩ tɩn o kɩ o Ko Wɛ jɩŋa nɩ. 25Kʋ nan fɩn mʋ sɩ Zezi di paarɩ, sɩ kʋ taa ve maŋa kam Wɛ na w'ʋ kɩ o dʋna maama o nɛ kuri nɩ tɩn. 26Tʋʋnɩ nan mʋ yɩ dʋm wʋlʋ o na w'ʋ cɔgɩ o ma kweeli tɩn. 27Wɛ tɔnɔ kʋm tagɩ kʋ wɩ: "Wɛ kɩ wəənu maama wʋm nɛ kuri nɩ mʋ sɩ o taa te tɩ maama." Kʋ nan na wɩ, o taa te wəənu maama tɩn, kʋ daɩ nɩ o te Wɛ tɩtɩ dɩ mʋ o wəli da. Kʋ yɩ Wɛ mʋ kwe wəənu tɩm maama DƖ kɩ Zezi dam kuri nɩ. 28Kʋ daarɩ maŋa kalʋ Zezi na w'ʋ ba o taa te wəənu maama tɩn, wʋm tɩtɩ na yɩ Wɛ Bu tɩn w'ʋ kwe o tɩtɩ o pa o Ko Wɛ. Bɛŋwaanɩ Wɛ yɩ dɩlʋ na maŋɩ DƖ kɩ wəənu maama DƖ Bu wʋm dam kuri nɩ tɩn mʋ. Kʋntʋ tɩn, Wɛ mʋ te wəənu maama dɩ DƖ dam maama. 29'A nan bʋŋɩ nɔɔna balʋ na yəni ba paɩ ba miisi-ba na wʋnɩ ba twa ŋwaanɩ tɩn woŋo 'a nii. Ba na ba bʋŋɩ nɩ twa biim wʋra, bɛŋwaanɩ mʋ yɩ ba paɩ ba miisi-ba na wʋnɩ twa bam ŋwaanɩ? 30Twa biim nan ya na tərə, bɛŋwaanɩ mʋ yɩ dɩbam ba kwarɩ fʋʋnɩ sɩ d'ɩ yaarɩ d'ɩ tɩ Wɛ ŋwaanɩ maŋa maama? 31A ko-biə-ba, dɛ maama amʋ yəni a tɔgɩ tʋʋnɩ te mʋ a kɛa. Kʋ yɩ cɩga mʋ. Amʋ tiini a jɩgɩ wʋpolo dɩ abam 'a na ŋwɩ dɩ d'ɩ Yuutu Zezi Krisi tɩn ŋwaanɩ. Mʋ kʋ kuri a tagɩ kʋntʋ. 32Efɛɛzɩ nɩ ba kɩ amʋ nɩnɛɛnɩ kagʋ-vara na ciŋi sɩ ba ja nɔɔna te tɩn mʋ. Amʋ na sɛ sɩ a yaarɩ kʋntʋ tɩn, kʋ ya na yɩ lʋgʋ baŋa ŋwɩa kantʋ yɩranɩ m'a ŋwaanɩ mʋ, bɛɛ nyɔɔrɩ mʋ a'a na? Twa biim nan ya na tərə, d'ɩ ya w'ʋ ta nɩ nɔɔna badaara na tɛ te ba wɩ: "Pa-na d'ɩ ta'a di sɩ d'ɩ daarɩ d'ɩ ta'a nyɔɛ, sɩ d'ɩ jwa yɩ twa mʋ." 33Yɩ pa-na ba ganɩ abam sɩ 'a tusi. Kʋ yɩ cɩga mʋ nɩ: "Nmʋ na tɔgɩ dɩ nɔn-balwaarʋ, ba'a sʋgɩ-m ba pa n dɩ kɩ kəm-balwaarʋ mʋ." 34Pa-na 'a wʋbʋŋa joori ya taa tɔgɩ cwəŋə, sɩ 'a daarɩ 'a yagɩ kəm-lwaanʋ tɩm. Abam badaara ta yəri Wɛ. A tagɩ kʋntʋ, sɩ kʋ pa cavɩɩra mʋ zʋ abam. 35Abam dɩdʋa waɩ o bwe nɩ: "Kʋ'ʋ kɩ ta mʋ sɩ twa bi? Ba nan na joori ba bi, ba yɩra w'ʋ ta yɩ tɩta mʋ?" 36Nmʋ wʋbʋŋa mʋ muri na? N na kwe woŋo n du tɩga nɩ, kʋ maŋɩ sɩ kʋ puli mʋ kʋ nuŋi, kʋ daarɩ sɩ kʋ bu wʋm pɔ. 37Nmʋ na dugi kʋlʋ, dɩ kʋlʋ na w'ʋ puli kʋ nuŋi tɩn ba nyɩ daanɩ. Nmʋ na kwe kʋlʋ n du tɩn, kʋ na yɩ mɩna naa kʋ zɩ yɩ wo-duuru tɩlʋ dwi maama, tɩ yɩ wo-dwə m'a mʋ n dugə. 38Wo-dwi dɩm nan na nuŋi, Wɛ mʋ w'ʋ pa-dɩ dɩ yɩra, nɩ DƖ na lagɩ te tɩn. Wɛ nan ta mʋ paɩ wo-dwi maama nyɩnyʋgʋ, kʋ maŋɩ dɩ wo-dwi dɩm tɩtɩ na yɩ te tɩn. 39Kʋ nan daɩ nɩ wəənu tɩlʋ maama na ŋwɩ tɩn ya-nwana mʋ yɩ bɩdwɩ. Nabiinə dɩ vara dɩ zunə dɩ kale maama jɩgɩ ya-nwana yɩra yɩra mʋ. 40Wɛyuu wəənu dɩ wʋra mʋ, yɩ tɩga baŋa wəənu dɩ wʋra. Wɛyuu wəənu tɩm dɩ jɩgɩ tɩ lam mʋ, yɩ tɩga baŋa wəənu tɩm dɩ jɩgɩ tɩ lam. 41Wɩa kam dɩ jɩgɩ ka lam mʋ, yɩ cana kam dɩ jɩgɩ ka lam. Calɩcwɩ sɩm dɩ maa jɩgɩ sɩ lam, yɩ sɩ lam dɩm nan daɩ bɩdwɩ. 42Wəənu tɩntʋ maama nan brɩ twa biim na yɩ te tɩn mʋ. Nɔɔnʋ na tɩga, o yɩra yam ba na kɩ tɩn yɩ yɩra yalʋ na w'ʋ pɔ tɩn mʋ. Kʋ daarɩ o yɩra yalʋ na w'ʋ bi ya yagɩ tʋʋnɩ tɩn daa b'a pɔ maŋa dɩ maŋa. 43Yɩra yalʋ ba na kɩ tɩga nɩ tɩn ba jɩgɩ lam, yɩ yalʋ na w'ʋ bi tɩn w'ʋ ta jɩgɩ lam zanzan. Yɩra yalʋ ba na kɩ tɩn bwənə, yɩ yalʋ na w'ʋ bi tɩn w'ʋ ta dana. 44Yɩra yalʋ ba na kɩ tɩga nɩ tɩn yɩ lʋgʋ baŋa ŋwɩa kam nyɩm mʋ, kʋ daarɩ yalʋ na w'ʋ bi tɩn yɩ ŋwɩ-dʋŋa kalʋ Wɛ Joro kʋm na w'ʋ pa dɩbam tɩn nyɩm mʋ. Lʋgʋ baŋa yɩra yam na wʋra tɩn, Wɛ ŋwɩ-dʋŋa kam yɩra yam dɩ wʋra mʋ. 45Kʋntʋ mʋ kʋ pʋpʋnɩ Wɛ tɔnɔ kʋm wʋnɩ kʋ wɩ: "Pulim nɩ tɩn Wɛ kɩ Adam mʋ DƖ pa o jɩgɩ lʋgʋ baŋa yɩra yɩ o ŋwɩ." Kʋ daarɩ Zezi mʋ yɩ Adam wʋlʋ na kweeli tɩn, yɩ o jɩgɩ Joro kʋ na paɩ nabiinə ŋwɩ-dʋŋa tɩn. 46Kʋ nan yɩ lʋgʋ baŋa ŋwɩa kam mʋ tui yigə, yɩ Wɛ-sɔŋɔ ŋwɩ-dʋŋa kam laan saŋɩ ka ba. 47Wɛ mɛ tɩɩrʋ mʋ DƖ kɩ nabiinu wʋlʋ na tu yigə tɩn. Kʋntʋ ŋwaanɩ wʋntʋ yɩ lʋgʋ baŋa nyɩm mʋ. Kʋ daarɩ nabiinu wʋlʋ nan na tu kwaga tɩn nuŋi Wɛ-sɔŋɔ mʋ. 48Lʋgʋ baŋa nɔɔna bam maama nyɩ dɩ Wɛ na mɛ tɩɩrʋ DƖ kɩ nɔɔnʋ wʋlʋ dayigə tɩn mʋ. Nɔɔna balʋ maama nan na yɩ Wɛ-sɔŋɔ nyɩm tɩn nyɩ dɩ wʋlʋ na nuŋi Wɛ-sɔŋɔ tɩn mʋ. 49Nɩnɛɛnɩ dɩbam na jɩgɩ lʋgʋ baŋa nɔɔnʋ wʋm nyɩnyʋgʋ tɩn, dɛ wʋra d'ɩ w'ʋ ba d'ɩ ta'a jɩgɩ Wɛ-sɔŋɔ nɔɔnʋ wʋm dɩ nyɩnyʋgʋ. 50A ko-biə-ba, a lagɩ a ta a brɩ abam nɩ, d'ɩ lʋgʋ baŋa yɩra yam b'a wanɩ ya na jəŋə je Wɛ paarɩ dɩm wʋnɩ. Yɩra yalʋ na w'ʋ pɔ tɩn b'a wanɩ ya maŋɩ dɩ ŋwɩa kalʋ na ba ti tɩn. 51Fɔgɩ-na 'a cəgi, sɩ a ta Wɛ cɩga kalʋ ya na səgi tɩn a brɩ abam. Dɩbam maama b'a tɩ d'ɩ ti sɩ Zezi laan ba. D'ɩ nan na tɩga naa d'ɩ ta wʋ tɩgɩ dɩ, dɩbam maama yɩra yam w'ʋ ləni mʋ. 52Kʋ'ʋ da kʋ kɩ yibʋgɩsa wʋnɩ mʋ, maŋa kam ba na w'ʋ wu kweelim nabɔnɔ kʋm tɩn. Nabɔnɔ kʋm na wugə, twa w'ʋ bi ba zaŋɩ dɩ yɩra yalʋ na ba pɔɛ tɩn, yɩ dɩbam dɩ yɩra w'ʋ ləni. 53Bɛŋwaanɩ, dɩbam yɩra yalʋ na w'ʋ pɔ tɩn maŋɩ sɩ ya ləni ya ji yalʋ na b'a pɔ tɩn mʋ, sɩ d'ɩ yɩra yalʋ tʋʋnɩ na waɩ tɩn ləni ya ji yalʋ tʋʋnɩ na b'a wanɩ tɩn. 54Kʋntʋ maama na kɩa, kʋ laan w'ʋ pa kʋlʋ na pʋpʋnɩ Wɛ tɔnɔ kʋm wʋnɩ tɩn kɩ, nɩ kʋ na maŋɩ kʋ ta te kʋ wɩ: "Wɛ wanɩ tʋʋnɩ dɩ dɩ dam dɩm maama." 55"Tʋʋnɩ, n dam dɩm daa bɛɛ? N daa n w'ʋ wanɩ n cɔgɩ nɔɔna na?" 56Kʋ yɩ lwarɩm ŋwaanɩ mʋ tʋʋnɩ jɩgɩ dam sɩ dɩ cɔgɩ nɔɔna. Lwarɩm dɩ nan nɛ dɩ dam Wɛ cullu tɩm vɩʋn ŋwaanɩ mʋ. 57D'ɩ nan kɩ Wɛ le dɩ DƖ na paɩ dɩbam wɔnɔ d'ɩ Yuutu Zezi Krisi ŋwaanɩ sɩ d'ɩ wanɩ tʋʋnɩ dɩ dɩ dam dɩm maama tɩn. 58Kʋntʋ tɩn, a ko-bu-sonnu-ba, fɔgɩ 'a zɩgɩ-na kəŋkəŋ dɩ pu-dɩa, sɩ 'a cɛ dɩ d'ɩ Yuutu tɩtʋŋa yam maŋa maama, dɩ 'a na ye nɩ tɩtʋŋa yalʋ maama 'a na tʋŋɩ 'a pa d'ɩ Yuutu wʋm tɩn na daɩ kafɛ tɩn ŋwaanɩ.


text: 1Nyɛ rɛ Yesu gyɩ bɩl mʋ lɩɩ Gyɛriko, a vala tɩŋ bee hʋ tɩyaŋ kɩ mʋ, dɩ baal kɩdɩgɩ ba aa yɩrɩ Zakiyo rɛ gɛɛ. 2Ʋ fa yaa lampolaala nɩhɩyawʋ rɛ, a fa kaŋ kɩna mɛ weliŋ. 3Zakiyo gyɩ aa kyɛ dɩ ʋ na haŋ nal hʋ iriŋ Yesu aa yaa rɛ, amɛ gyamaa gyɩ aa we doŋ wɩya, ʋ gyɩ bɩ wuwo dɩ ʋ na ʋ, beewɩya ʋ gyɩ yaa nɩkuu rɛ. 4Ɛɛ rɛ ʋ parɩ nala hʋ buloŋ ta, aŋ fá mʋ sɩya, a gyɩŋ tɩya dɩ ʋ wuwo na Yesu. Ʋ gyɩ gyɩma anɩɩ Yesu sɩ ko tɩŋ tɩya hʋ memii baŋ nɛ. 5Yesu aa ko tɩŋ tɩya hʋ memii kɩ baŋ, ʋ wil deŋ tɩya hʋ nyuu a na Zakiyo, a basɩ tɩya ʋ a baa, "Zakiyo, ko tuu lagɩ, beewɩya ɩ dɩyaŋ nɛ ŋ sɩ pɩŋ gyɩnaŋ." 6Zakiyo aa nɩɩ gɛɛ, ʋ teŋ buloŋ fɩyɛlɩ. Ʋ gɩlɩŋsɩ ko tuu lagɩ lagɩ a kaŋ Yesu mʋ ʋ dɩya. 7Nala hʋ buloŋ aa we doŋ aa naa gɛɛ, ba piili kɩ gʋrɩmɩ wɩya a baa, "A! Ma na baal no kɔnɩ aa mʋ dɩ ʋ pɩŋ wɩbɔŋyaal no dɩya tɩyaŋ." 8Saŋa hʋ á Tɩɩna Yesu aa we Zakiyo dɩya tɩyaŋ, Zakiyo sii sɩŋ a basɩ tɩya ʋ a baa, "Ŋ nɩhɩyawʋ, ŋ sɩnɩɩ no tɩyaŋ, ŋ sɩ kaŋ ŋ kɩna buloŋ kpaa leye balɩya, a kpa lɩdɩgɩ tɩya nyaaba. Ka dɩ mɩyaŋ nɛ fa firimi nal buloŋ mɛ, ŋ sɩ tuŋ ʋ tɩɩna maga gɛɛ ŋ aa firimi ʋ naaŋsɩɩnyʋwa bʋnaa." 9Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ʋ a baa, "Wɩɩsɩ laa ɩ bee ɩ dɩya nala buloŋ ta rɛ gyɩnaŋ. Beewɩya ɩ mɛ yaa Abɩraham doho nal lɛ. 10Mɩyaŋ Nihuwobiŋ Biye ko dɩ ŋ kyɛ na nala hʋ aa nyʋgɩsa rɛ, a laa ba ta." 11Saŋa hʋ Yesu gyɩ aa ko kpaga Gyerusalɛm, ɛɛ rɛ ʋ maga namaga no tɩya nala hʋ aa gyegile kɩ nɩɩ wɩya hʋ ʋ aa basɩ. Beewɩya nala hʋ gyɩ aa bɩɩnɩ anɩɩ ʋ aa kpaga Gyerusalɛm nyɛ, Wɩɩsɩ koro hʋ koyi mɛ kpaga rɛ. 12Ʋ gyɩ baa, "Nɩbal kɩdɩgɩ rɛ gyɩ siye, a kɩ mʋ paalʋʋ bolii kɩdɩgɩ, dɩ ba holli ʋ ʋ bee koro, ka dɩ ʋ mɩɩgɩ ko. 13Ʋ gyɩ aa sii dɩ ʋ mʋ, ʋ gyɩ yɩrɩ ʋ dɩya tʋŋtʋnna fi ko laŋŋɩ rɛ, a kpa salɩŋbidɩgɩ dɩgɩ tɩya ba kɩdɩgɩ buloŋ, aŋ baa dɩ ba kaŋ kɩ bɩrɩmɩ dɩ ʋ mʋ aŋ ko. 14Amɛ nɩbal no bee nala gyɩ haasɩ ʋ rɛ weliŋ. Ʋ gyɩ aa mʋ ko teŋ, ba mɛ gyɩ sii tɩŋ tɩŋdaala dɩ ba kile ʋ lugo, a mʋ basɩ tɩya kuworibal hʋ lee ʋ aa mʋ dɩ ʋ holli ʋ koro hʋ, anɩɩ ba bɩ kyo dɩ baal hʋ yaa ba kuwori. 15Abee gɛɛ buloŋ, ka ba gyɩ holli baal hʋ koro hʋ, ka ʋ mɩɩgɩ ko. Ʋ gyɩ aa mɩɩgɩ ko, ʋ yɩrɩ ʋ tʋŋtʋnna hʋ ʋ fa aa kpaa molbiye hʋ tɩya, dɩ ʋ na ba kɩdɩgɩ buloŋ aa naa tɔnɔ maga gɛɛ. 16Nyɛ rɛ buŋbuŋ tʋŋtʋnnɩ ko basɩ tɩya ʋ a baa, 'Ŋ nɩhɩyawʋ, molbii hʋ ɩ aa kpaa tɩya ŋ hʋ, ŋ mɛ kaŋ tʋma rɛ a na maga gɛɛ fi a pɛ.' 17Ɛɛ rɛ ʋ nɩhɩyawʋ hʋ basɩ tɩya ʋ a baa, 'Gyaaŋbiye, gasɩbɩnaa! Ɩ yaa tʋŋtʋnnɩtɩɩ rɛ. Ɩ aa yaa gɛɛ a deŋ kɩbiibiye no nyuu weliŋ abee wɩtɩɩ nyɛ, ŋ sɩ leŋ dɩ ɩ kɩ deŋ tɔbala fi.' 18Ɛɛ rɛ tʋŋtʋnnɩlɩya hʋ tɩɩna mɛ ko ʋ lee a baa, 'Ŋ nɩhɩyawʋ, molbii hʋ ɩ aa kpaa tɩya ŋ hʋ, ŋ mɛ kaŋ tʋma rɛ a na maga gɛɛ bʋnɔŋ a pɛ.' 19Ɛɛ rɛ ʋ nɩhɩyawʋ hʋ basɩ tɩya ʋ dɩ ʋ mɛ sɩ kɩ deŋ tɔbala bɔnɔŋ. 20Ɛɛ rɛ tʋŋtʋnna hʋ kɩdɩgɩ mɛ ko a basɩ tɩya ʋ a baa, 'Ŋ nɩhɩyawʋ, na ɩ molbii hʋ ɩ aa kpaa tɩya ŋ. Ŋ kaŋ mʋ gulo gakɔsʋŋ tɩyaŋ nɛ a kpa faŋa. 21Ŋ aa fá ɩ rɛ, beewɩya ɩ wɩya hayɛ rɛ kɩŋkaŋ. Ɩ aa kaŋ nala kɩna kɩ fasɩ rɛ aŋ aa kɩ kʋŋ kɩna mɛ ɩ aa bɩ doho.' 22Ɛɛ rɛ ʋ nɩhɩyawʋ hʋ basɩ tɩya ʋ a baa, 'Ɩ yaa tʋŋtʋnnɩbɔŋ nɛ. Wɩya hʋ ɩ aa basa tɩɩ rɛ ŋ sɩ kpa di ɩ sarɩya dɩ ɩ tele. Ɩ gyɩma anɩɩ ŋ wɩya hayɛ rɛ, ŋ kaŋ nala kɩna kɩ fasɩ, aŋ pɛ kɩ kʋŋ kɩna ŋ aa bɩ doho. 23Bee rɛ yaŋ tɩŋ ɩ fa bɩ kaŋ ŋ molbii hʋ mʋ biŋ bangi tɩyaŋ? Ŋ fa aa mɩɩgɩ ko nyɛ, ŋ fa sɩ laa molbii hʋ abee ʋ tɔnɔ buloŋ.' 24Ɛɛ rɛ ʋ basɩ tɩya ʋ tʋŋtʋnnɩ dɔŋtɩŋsɩ hʋ fa aa sɩŋ doŋ a baa, 'Ma laa salɩŋbidɩgɩ hʋ ʋ lee, a kpa tɩya nal hʋ aa kaŋ kɩna fi hʋ.' 25Ɛɛ rɛ ba basɩ tɩya ʋ a baa, 'Nɩhɩyawʋ, na ʋ kɛ foŋ kaŋ molbiye fi rɛ.' 26Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ba a baa, 'Nal hʋ aa kaŋ kɩna yʋga, Wɩɩsɩ sɩ marɩ kpa kɩna yʋga a pɛ a tɩya ʋ, amɛ nal hʋ aa bɩ kaŋ kɩna yʋga, mʋhʋ hʋ mɛ ʋ aa kana, Wɩɩsɩ sɩ kaŋ ba laa ʋ lee. 27Ka nala hʋ mɛ aa haasɩ ŋ, a bɩ kyo dɩ ŋ yaa ba kuwori hʋ, ma kasɩ ba ko ŋ sɩya daha, a kpʋ ba ŋ sɩɩ tɩyaŋ."' 28Yesu aa basɩ wɩya no ko teŋ, ʋ sii kpa ŋmanɩɩ, a laa ʋ hatɩnna hʋ sɩya, ba kɩ mʋ Gyerusalɛm. 29Ba aa ko kpaga Bɛtifage abee Bɛɛtani, a ko pele Olivi dogimo hʋ lee, ɛɛ rɛ Yesu lɩɩ ʋ hatɩnna hʋ tɩyaŋ nala balɩya a tɩŋ ba a baa, 30"Ma mʋ tɔɔ hʋ aa we ma sɩya. Dɩ mamaa rɛ ko mʋ, ma sɩ na kokubiye dɩ ba kaŋ vʋwa sɩgɩ. Nal buloŋ ha bɩ maakyiye gyɩna ʋ. Ma puri a kaŋ ko. 31Dɩ nal buloŋ nɛ ko pɩyɛsɩ ma a baa dɩ bee rɛ tɩŋ ma kɩ puri, ma baa dɩ Tɩɩna hʋ rɛ baa dɩ ma puri kaŋ ko." 32Ba aa mʋʋ doŋ, wɩya hʋ buloŋ kɔnɩ yaa rɛ anɩɩ gɛɛ Yesu aa basɩ tɩya ba. 33Ba aa puri kokubiye hʋ tɩyaŋ nɛ, ʋ tɩmma pɩyɛsɩ ba a baa, "Bee rɛ tɩŋ ma kɩ puri kokubiye hʋ?" 34Ɛɛ rɛ ba basɩ tɩya ba a baa, "Tɩɩna hʋ rɛ aa kyɛ ʋ." 35Ɛɛ rɛ ba kaŋ kokubiye hʋ mʋ tɩya Yesu, a wuri ba gabala a dɔbɔ kokubiye hʋ tɩyaŋ, aŋ tɩga tɩya Yesu ʋ gyɩŋ. 36Ʋ aa gyɩŋ kokubiye hʋ kɩ mʋ tɩyaŋ, nala kpa ba gabala a gyarɩ ŋmanɩɩ hʋ tɩyaŋ, ʋ kɩ vala ba tɩyaŋ. 37Yesu aa mʋʋ kpaga Gyerusalɛm, lee hʋ ŋmanɩɩ hʋ a lɩɩ Olivi dogimo hʋ nyuu tuu, nɩgyamaa hʋ fa aa tɩŋ ʋ hal piili kɩ gyʋwɔsɩ, a kɩ dannɩ Wɩɩsɩ yʋga akuu wɩmagɩla hʋ buloŋ ba aa naa wɩya. 38Ba baa, "Wɩɩsɩ sɩ pɛ kuwori hʋ aa ko á Tɩɩna Wɩɩsɩ feŋ tɩyaŋ. Fɩyɛlʋʋ sɩ we Wɩɩsɩbee tɩyaŋ, ka dɩ Wɩɩsɩ feŋ mɛ yɩrɩ." 39Ɛɛ rɛ Farasiima badɔmɔŋ fa aa we nɩgyamaa hʋ tɩyaŋ basɩ tɩya Yesu a baa, "Nɩhɩyawʋ, basɩ tɩya ɩ hatɩnna hʋ dɩ ba leŋ kyagɩŋsɩ." 40Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ba a baa, "Ma leŋ dɩ ŋ basɩ tɩya ma, dɩ nala no rɛ tallɩ ba nyʋʋsɩ mɛ, bʋwa no tɩɩ sɩ sii dannɩ Wɩɩsɩ." 41Yesu aa ko kpaga Gyerusalɛm a na tɔɔ hʋ, ʋ tɩya buloŋ gyɩ kyogi, ʋ wii bee hʋ bee ʋ nala wɩya, aŋ baa, 42"Ŋ fa kyo dɩ ma bee no nala gyɩŋ wɩɩ hʋ ma aa sɩ yaa a hɔŋ abee laaŋfɩya rɛ gyɩnaŋ, amɛ lagɩlagɩ no ʋ yaa wɩfaŋɩɩ rɛ ma lee. 43Kyɛɛ kɩdɩgɩ sɩ pele dɩ ma dɔmɔ ko kyige ma bee no, a tɔ ma we, dɩ ma kyɛ lee lɔlɔ dɩ ma lɩɩ fá. 44Ba sɩ kpʋ bee no nal nal buloŋ, aŋ kyeŋŋi bee hʋ mɛ buloŋ. Bʋdɩgɩ mɛ bɩ sɩ ka dɔbɔ ʋ dɔŋtɩɩna tɩyaŋ. Beewɩya, saŋa hʋ tɩyaŋ Wɩɩsɩ aa ko dɩ ʋ laa ma ta, ma vɩya ʋ nyʋwa rɛ." 45Nyɛ rɛ Yesu sii mʋ gyʋʋ Wɩɩkyʋwaldɩɩbal hʋ, a na dɩ nala aa yallɩ kɩna doŋ. Ɛɛ rɛ ʋ piili kil ba kɩ ta ba kɩ lɩɩ, 46aŋ basɩ tɩya ba a baa, "Ba saba Wɩɩsɩ teŋ tɩyaŋ nɛ a baa dɩ Wɩɩsɩ baa: 'Ŋ dɩya sɩ yaa lee hʋ nala aa sɩ kɩ kyʋwalɩ ŋ nɛ'. Aŋka ma kɛ mɩɩgɩ kaŋ bɩrɩmɩ gaala dɩya." 47Kyɛɛ kɛ buloŋ nɛ Yesu gyɩ aa kɩ daga nala Wɩɩkyʋwaldɩɩbal hʋ tɩyaŋ. Ɛɛ rɛ Gyuuma wɩɩkyʋwal sɩlaala nɩhɩyasɩ abee Wɩɩsɩ Teŋ dɩdagɩla abee Gyuuma nɩhɩyasɩ kɩ kyɛ dɩ ba kpʋ ʋ. 48Amɛ ba gyɩ bɩ gyɩŋ ŋmanɩɩ hʋ ba aa sɩ tɩŋa kpʋ ʋ, beewɩya nala hʋ buloŋ fa aa we doŋ gyegile kɩ nɩɩ wɩya hʋ ʋ aa basɩ rɛ abee sɩfɩyasɩ a bee kyɛ dɩ wɩdɩgɩ mɛ bɩ ba dɩgɩŋ.


text: 1Kyɛɛ kɩdɩgɩ, Piita bee Gyɔɔŋ gyɩ sii mʋ Wɩɩkyʋwaldɩɩbal hʋ rɛ Wɩɩsɩ kyʋwalɩɩ saŋa. Saŋa no gyɩ yaa nɩɩ wɩɩhaa kerifi boto rɛ. 2Ba aa mʋ dɩ baal kɩdɩgɩ mɛ we doŋ. Ʋ naa paalɩ kɩ lʋla ʋ dɩ ʋ gbarɩga rɛ. Kyɛɛ kɛ buloŋ ʋ nala aa kpa ʋ mʋ holli Wɩɩkyʋwaldɩɩbal hʋ paganyʋwa hʋ ba aa yɩrɩ Pagɩwelii hʋ tɩyaŋ nɛ. Doŋ tɩyaŋ nɛ ʋ gyɩ aa hɔŋ, a kɩ sʋla kɩna nala hʋ aa gyʋʋ Wɩɩkyʋwaldɩɩbal hʋ lee. 3Ʋ gyɩ aa naa Piita bee Gyɔɔŋ dɩ ba aa ko dɩ ba gyʋʋ wɩɩkyʋwaldɩya hʋ, ʋ sʋla kɩna ba lee. 4Nyɛ rɛ ba kɩ deŋ ʋ sɩya tɩyaŋ, aŋka Piita basɩ tɩya ʋ dɩ ʋ mɛ kɩ deŋ ba. 5Ɛɛ rɛ ʋ kɩ deŋ ba aŋ kɩ yɩyɛlɩ anɩɩ ba sɩ tɩya ʋ kɩŋ. 6Nyɛ rɛ Piita mɩɩgɩ basɩ tɩya ʋ, "Ŋ bɩ kaŋ molbii buloŋ ŋ aa sɩ tɩya ɩ, amɛ kɩŋ hʋ ŋ aa kana, ʋ rɛ ŋ sɩ kpa tɩya ɩ. Yesu Krisita aa lɩɩ Nazarɛti feŋ tɩyaŋ, ŋ baa 'Sii kɩ vala."' 7Ʋ aa basɩ gɛɛ rɛ, ʋ kana ʋ noduu noŋ tɩyaŋ, a kana ʋ tarɩ sii sɩŋ. Ʋ naasɩ buloŋ pirigi tannɩ, a deye deye. 8Nyɛ rɛ ʋ sii gyaa kyigisi ʋ naasɩ tɩyaŋ, a kɩ vala. Ɛɛ rɛ ba buloŋ kpa gyʋʋ Wɩɩkyʋwaldɩɩbal hʋ. Ka baal hʋ vala aŋ sii kɩ gyaa, a kɩ dannɩ Wɩɩsɩ. 9Nala hʋ buloŋ na ʋ, dɩ ʋ aa val aŋ kɩ dannɩ Wɩɩsɩ. 10Ba aa na ʋ, ba wuwo gyɩma rɛ anɩɩ ʋ rɛ fa aa hɔŋ Pagɩwelii hʋ nyʋwa tɩyaŋ kɩ sʋla kɩna gɛɛ. Nyɛ rɛ ba buloŋ hirigi, beewɩya ba kɛ lee, wɩkperii rɛ ba na gɛɛ. 11Nyɛ rɛ Piita bee Gyɔɔŋ abee baal hʋ buloŋ sii mʋ gyʋʋ gyambarɩŋ kɩdɩgɩ ba kɩ yɩrɩ Solomɔn Gyambarɩŋ. Nala hʋ aa naa baal hʋ dɩ ʋ aa tɩŋ Piita bee Gyɔɔŋ hal gɛɛ, ba sii giri fá mʋ dɩ ba na ʋ, beewɩya wɩkperii rɛ ba kɛ na gɛɛ. 12Piita aa naa nala hʋ aa yaa gɛɛ rɛ, ʋ pɩyɛsɩ ba a baa, "Ŋ kuwobalɩya Iziral tɩmma, bee rɛ tɩŋ wɩɩ no yaa wɩkperii ma lee, haalɩ, ma paalɩ kuwoni ma sɩyasɩ we á tɩyaŋ nyɛ? Ma ta ko liisi anɩɩ á tɩɩ dee koo á wɩweliye yayɩ rɛ tɩŋ baal no sii kɩ vala nyɛ. 13Abɩraham abee Azɩkɩ abee Gyeekɔbɩ abee á naabaala Wɩɩsɩ hʋ rɛ kpaa feŋbal a tɩya ʋ tʋŋtʋnnɩ Yesu. Nal hʋ ma aa kaŋ tɩya ba di ʋ sarɩya. Ɛɛ rɛ ka ma bɩl tʋwa Pilato, sarɩdiil hʋ sɩya tɩyaŋ, anɩɩ ma bɩ gyɩma ʋ. Haalɩ, Pilato fa kɩ kyɛ dɩ ʋ kpa ʋ ta, ka ma bɩ laa nyʋwa dɩ ʋ ta ʋ. 14Wɩɩsɩ Tɩpʋlʋŋ Tɩɩna, nal hʋ aa yaa wɩweliye hʋ, ʋ rɛ ma vɩya, aŋ sʋla dɩ ba kpa Barabaasɩ, nal hʋ aa kpʋ nala, a ta. 15Aŋ leŋ ba kpʋ nal hʋ aa tɩya mɩɩbol hʋ aa bɩ kaŋ tenii. Amɛ á dii daŋsɩya rɛ anɩɩ Wɩɩsɩ kyisi baal no rɛ sʋʋ tɩyaŋ. 16Baal no ma aa naa dɩ ʋ deye nyɛ, haŋ Yesu hʋ dee tɩyaŋ nɛ. Á laa ʋ dee hʋ wɩya di rɛ, ɛɛ rɛ tɩŋ wɩɩ no wuwo yaa nyɛ. Á aa laa ʋ wɩya di hʋ rɛ tɩŋ baal no wuwo na laaŋfɩya ma buloŋ sɩɩ tɩyaŋ nyɛ. 17Ŋ naabalɩya, ŋ gyɩma anɩɩ ma bee ma nɩhɩyasɩ gyɩ aa bɩ gyɩma rɛ tɩŋ ma kpʋ Yesu Krisita gɛɛ. 18Faafaa buloŋ nɛ Wɩɩsɩ leŋ ʋ tɩŋdaala basɩ anɩɩ nal hʋ ʋ aa lɩya dɩ ʋ ko laa dʋnɩya nala ta sɩ na tʋwara. Ɛɛ mɛ kɔnɩ yaŋ ko yaa wɩtɩɩ rɛ. 19Ɛɛwɩya, ma bɩrɩmɩ lɩɩ ma wɩbɔmɔ tɩyaŋ aŋ kɩ tɩŋ Wɩɩsɩ, dɩ ʋ kpa ma wɩbɔmɔ kyɛ ma, a leŋ dɩ ma bembiye fɩyɛlɩ. 20Ka dɩ Wɩɩsɩ bɩl tɩŋ Krisita hʋ, nal hʋ ʋ aa lɩya dɩ ʋ ko ma lee. Ʋ rɛ yaa Yesu. 21Ʋ maga dɩ ʋ we Wɩɩsɩbee tɩyaŋ nɛ, a kaŋ kɩ mʋ saŋa hʋ Wɩɩsɩ aa sɩ leŋ dɩ dʋnɩya wɩɩ buloŋ ko bɩrɩmɩ wɩfalɩɩ. Faafaa buloŋ nɛ Wɩɩsɩ leŋ ʋ tɩŋdaala basɩ wɩya no ʋ Wiyesi Welii hʋ dee tɩyaŋ. 22Moosi mɛ fa yaa Wɩɩsɩ tɩŋdaala no kɩdɩgɩ rɛ. Ʋ gyɩ basɩ baa, 'Á Tɩɩna Wɩɩsɩ sɩ tɩŋ ʋ tɩŋdaal kɩdɩgɩ dɩ ʋ ko ma lee anɩɩ ʋ aa tɩma ŋ gɛɛ. Ʋ sɩ yaa ma nɩɩnabiye tɩɩ. Dɩ ʋ rɛ ko ko, ma laa ʋ nyʋwa wɩbasɩya buloŋ di, aŋ tɩŋa ʋ. 23Nal hʋ buloŋ ko bɩ tɩŋ ʋ nyʋwa, Wɩɩsɩ sɩ lɩɩ ʋ tɩɩna ta ʋ nala tɩyaŋ.' 24Wɩya no buloŋ á aa naa nyɛ gyɩnaŋ, Wɩɩsɩ tɩŋdaala hʋ ʋ aa taa dɩ ba ko basɩ ʋ wɩya hʋ laa sɩya basɩ wɩya no aa sɩ yaa wɩya rɛ. A piili Samuwɛl abee nala hʋ buloŋ aa tɩŋa ʋ hal ko, ba buloŋ mɛ basɩ wɩya no yayɩ wɩya rɛ. 25Nyʋʋsɩ hʋ buloŋ Wɩɩsɩ aa bine ʋ tɩŋdaala hʋ ko basɩ gɛɛ, mamaa rɛ ʋ biŋ ba buloŋ tɩya. Ʋ biŋ tɩya á naabaala rɛ ka ba ha pɩŋ gbal ma mɛ gyɩnaŋ. Beewɩya ʋ gyɩ basɩ tɩya Abɩraham nɛ a baa, 'I doho nala tɩyaŋ nɛ ŋ sɩ tɩŋa a leŋ dɩ dʋnɩya nala buloŋ na marɩsɩ.' 26Ɛɛ rɛ tɩŋ Wɩɩsɩ lɩɩ ʋ tʋŋtʋnnɩ Yesu á Tɩɩna, dɩ ʋ laa sɩya ko ma lee, a pɛ ma tɩyaŋ dɩ ma buloŋ bɩrɩmɩ lɩɩ ma wɩbɔmɔ tɩyaŋ."


text: 1Ye mpʋ ma wei ma kɛ́ saləka tʋ kɛ Tacaa təmlɛ lapʋ tɔɔ tɔ, ma tɛɛkəɣɩ-mɛ na wiinaʋ sɩ ɩ́ yele na mə tɔntɛ te teu, na pə́ kɛɛsəna tɔntɛ nte Ɩsɔ caa na ɩ́ yaa-mɛ sɩ ɩ́ tɔ tɔ. 2Ɩ́ pasəɣɩ mə tɩ, ɩ́ lakɩ təhɛɛ, ɩ́ hʋ́lə́ɣɩ́ təmaɣa suulu, ɩ́ səŋna təma na sɔɔlʋɣʋ. 3Ɩsəna Ɩsɔ Feesuɣu yelaa na ɩ́ kpɛntɩ tɔ ɩ́ sɛɛsɩ ɩsəlɛ na mə kpɛntʋɣʋ ŋkʋɣʋ tɔkʋɣʋ, na nɔɣɔ kʋlʋmaɣa ŋka ɩ́ wɛna tɔ ká yele na ɩ́ lá mpʋ. 4Tɔnʋɣʋ kʋlʋmʋɣʋ tike təkoŋ wɛnna, na Feesuɣu Naŋŋtʋ kʋlʋm tike təkoŋ wɛnna, na tətɛɛllɛ nte tə tɔɔ Ɩsɔ ləsa-mɛ tɔ təlɛ tə wɛ kʋlʋm tɔtɔɣɔ. 5Tacaa wɛ kʋlʋm kɛ́ təkoŋ, na ɩ mpaaʋ wɛ kʋlʋmʋɣʋ kɛ́ təkoŋ, na Ɩsɔ lʋm sɔʋ wɛ kʋlʋməm kɛ́ təkoŋ. 6Kʋlʋm tike təkoŋ kɛna yəlaa təna Ɩsɔ na pa Caa. Ɩnəɣəlɛ pa təna təpaɩ pa wulaʋ, na kʋlʋm ɩnɩ ɩ lakəna pə tənaɣa ɩsəna ɩ nɔkaa tɔ, na kʋlʋm ɩnɩ ɩ wɛna pa təna pa waalɩ. 7Ɩsɔ yelaa kɛ́ na pʋlʋ lapʋ saa paa tá taa wei kɛ́ ŋkaŋka na pə́ kɛɛsəna ɩsəna mpi Kilisiti yelaa sɩ pə lapʋ ɩ́ saa yʋlʋ tɔ. 8Haləna Ɩsɔ Tɔm taa pa ŋmaa ḿpʋ́ɣʋ́ sɩ: Waatʋ wei ɩ kpawa hatuu ɩsɔtaa tɔ, ɩ kpɛnna ɩ kʋkpakpama paɣalɛ na ɩ́ kpaana, na ɩ lapa yəlaa kɛ kʋcɔɔŋ. 9Tɔʋ, pa yɔɣɔtʋɣʋ mpʋ sɩ ɩ kpawa tɔ wentiɣilɛ mpʋ? Ntəɣəlɛ sɩ ɩ tiiwa katatəlaɣa, haləna ɩ́ tala tɛtʋ tɛɛ maɣamaɣa kɛ́ na pə́cɔ́ ɩ́ kpaakɩ. 10Wei ɩnɩ ɩ tii mpʋ tɔ kʋlʋm ɩnɩ ɩ kpana haləna ɩ́ tɛɛ ɩsɔtaa təyamyam sɩ ɩ́ wɛɛ na ɩ́ maɣalɩ paa timpi. 11Na kʋlʋm ɩnɩ ɩ yelina na kʋlapəlɛnaa saa yəlaa kɛ ŋka ŋka. Ɩ tʋ lɛlaa sɩ pá la tillaa sɔsaa, lɛlaa kɛ Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa, na lɛlaa sɩ pɛlɛ pá cɔɔna Laapaalɩ Kʋpaŋ, na lɛlaa sɩ pɛlɛ pá la paasənlaa na Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlaa. 12Ɩ lapa ḿpʋ́ɣʋ́ sɩ pa hʋ́lɩ́ Ɩsɔ yəlaa kɛ ɩsəna paa la ɩ təmlɛ na kilisiti tɔnʋɣʋ tuusi lɔlɔ kɛ Ɩsɔ sɛɛʋ taa tɔ. 13Ye pə taɣa mpʋ tá təna təpaɩ tá taa tɛmnaʋ kɛ Ɩsɔ ká la kʋlʋməm, na tá nyəm kɛ Ɩsɔ Pəyaɣa ká la kʋlʋməm tɔtɔ. Na tɩɩ la sɔsaa kɛ ɩ tɔm taa haləna tá teu tala Kilisiti teu sɔsɔɔm. 14Tə kaa tasa pəcaatʋ taa kɛ́ wɛɛʋ na paa puɣusulu wei ɩ́ laŋtəɣɩ-tʋ na ɩ kʋsɛɣɛsətʋ, tə məŋna cənɛ tə məŋna cənɛ, ɩsɩɩ heelim lakʋɣʋ tɔ. Puɣusulaa mpɛ pa lukəna-tɩ na pa acilaɣatʋ, na pá tʋsəɣəna lɛlaa. 15Ama ye tə heeliɣi təmaɣa tampana na sɔɔlʋɣʋ ɩlɛ tɩɩ sɔɔsəɣɩ pɩɩʋ kɛ pə təna pə taa na tə́ tala Kilisiti wei ɩ kɛ́ tá tɔnʋɣʋ nyʋɣʋ tɔ. 16Ɩ tɔɔ kɛ́ niŋ na nɔɔhɛɛ na pə təna pə wɛʋ ḿpʋ́ɣʋ́ waanɩ waanɩ kɛ tɔnʋɣʋ tɔɔ tɔ pə tɔkəna təmaɣa teu, na tɔnʋɣʋ atama atama tamsəna təmaɣa teu tɔɣɔ pə kpɛnta pilimile. Pə tɔɔ kɛ́ pə təna mpi pə wɛ tɔnʋɣʋ tɔɔ tɔ pə lakɩ pə təmlɛ kɛ teu, tɔnʋɣʋ təna pɩɩkɩ kɛ́, na kʋ sɔɔlʋɣʋ tɔŋna sɔɔsʋɣʋ. 17Ye pə wɛ mpʋ, na Tacaa ma heeliɣi-mɛ təfoo sɩ ɩ́ taa tasa tɔntɛ ɩsɩɩ cefelinaa. Pɛlɛ pa təŋəɣɩ pa kpaɩ hʋwɛɛ kɛ yem kɛ́. 18Pa laɣatʋ ta tʋlɩ. Pa ɩsəkpɛɛtɛɛ na pa laŋkpɩɩsəŋ katatəlaɣa tɔɔ pa paa fɛɩ weesuɣu ŋku Ɩsɔ haa tɔ kʋ taa. 19Pa kɛ́ fɛɛlɛ fɛɩ nyə́ma kɛ́, yaasi ɩsaɣaʋ taa kɛ́ pa ha pa tɩ təkpataa, na pá huliɣi asilima təlatɛnaa. 20Ama Kilisiti tɔm nti mɛ ɩ́ nyəmá tɔ pə taɣa ḿpʋ́ɣʋ́ tə wɛɛ. 21Ntɔŋ ɩ́ tɛma ɩ tɔm nɩɩʋ na? Haləna ɩ́ kɛʋ Kilisiti nyə́ma tɔ pa sɛɣɛsa-mɛɣɛ ɩ tɔm təna tampana mɛɛ. 22Ye mpʋ pə wɛɛ kɛ́ sɩ ɩ́ wɔɣɔsɩ mə yaasi kʋpəŋ wei ɩ́ tɔka hatuu lɔŋ tɔ. Yaasi kʋpəŋ ɩnɩ ɩ kʋnyɩɩləŋ kʋpuɣusiŋ pukina təlete taa kɛ́. 23Pə wɛɛ kɛ́ sɩ ɩ́ laɣasɩ mə lotunaa taa na mə ləmaɣasɛɛ taa təkpataa. 24Na ɩ́ kɛlɩ yaasi kʋfalʋ wei Ɩsɔ ləsaa na ɩ́ kɛ́ ɩ maɣamaɣa ɩ nyəŋ tɔ. Mə tɔntɛ ɩ́ kɛɛsaa na tə teu ɩsɩɩ tampana hʋ́lə́ɣɩ́ tɔ ɩlɛ pɩɩ hʋ́lɩ́ sɩ ɩ́ kpaɣa yaasi ɩnɩ. 25Pə tɔɔ ɩlɛ ɩ́ yele təmaɣa pɔpɔtʋ pɛlʋɣʋ təkpataa, na paa mə taa wei ɩ́ yɔɣɔtəɣɩ tampana kɛ ɩ lɛlaa kiŋ. Pə taɣa pʋlʋ, tá təna tə wɛ kɛ́ ɩsɩɩ niŋ na nɔɔhɛɛ wɛʋ tɔnʋɣʋ tɔɔ tɔ. 26Na ye pááná kpa-mɛ ɩ́ taa yele na á pona-mɛɣɛ wakəlʋɣʋ taa. Na pááná ɩ́ taa leeli na á wɛ mə taa. 27Ɩ́ taa ha mə təɣɩ ɩlɔɣɔʋ kɛ paa pəcɔ maɣamaɣa. 28Ye wei ɩ́ ka ŋmɩɩlaɣa pʋntʋ ɩ́ taa tasa ŋmɩɩlʋɣʋ. Ama ɩ́ sɛɛsɩ ɩsəlɛ na təmlɛ lapʋ na ɩ́ hiki ɩ maɣamaɣa ɩ niŋ nyəm mpi pə tɔɔ ɩ wɩɩ teu tɔ, na ɩ́ pəsɩ na ɩ́ səna mpa pa fɛɩna pʋlʋ tɔ. 29Kawalaɣa tɔm natəlɩ tə́ taa lɩɩkəna mə nɔɔsɩ. Ama ɩ́ yɔɣɔtəɣɩ tɔmnaa kʋpama mpa pa waasəɣɩ yəlaa na pá yeki na tə́ tuusiɣi lɔlɔ kɛ́ Ɩsɔ sɛɛʋ taa tɔ, ɩlɛ tɩɩ waasɩ tə nɩɩlaa təna. 30Ɩ́ taa wakələɣɩ Ɩsɔ Feesuɣu Naŋŋtʋ laŋlɛ. Pə taɣa pʋlʋ, ɩnəɣəlɛ Ɩsɔ kʋyʋsʋm mpi ɩ yʋsəna-mɛ tɔ. Na ɩnəɣɩ Ɩsɔ sɩɩ-mɛɣɛ tɔlʋma sɩ pə́ hʋ́lɩ́ sɩ kʋyakʋ wɛɛ kʋ kɔŋ, ŋku kʋ wule Ɩsɔ ká ya-mɛ təkpataa tɔ. 31Ɩ́ yele hʋwɛɛ nyaŋ nyəna təna na təma tɔkənaʋ kɛ táá na pááná mʋɣʋ. Ɩ́ yele hola na kʋtʋɣʋ. Ɩ́ yele ɩsaɣatʋ tənaɣa lapʋ, paa tə kɛ́ nti. 32Ɩ́ lakɩ təmaɣa yəllɛ na ɩ́ wii təma pətɔɔtɛɛ. Ye ɩ́ pəntəna təma ɩ́ hʋ́lɩ́ təmaɣa suulu ɩsɩɩ Ɩsɔ ná hʋlʋɣʋ-mɛɣɛ suulu kɛ Kilisiti tɔɔ tɔ.


text: 1N yɛɛr, yɩn mɩ̃ɛ jaa bɔ̃ɔn naa ɩka a yɩ sɛ̃ waa ba ɩ pɔrɔ ɛ, 2sɩn gba na dɔ̃ɔ di dɔɔyɛ a ba ge sɩ be a Filipai tẽe pɔ, nɩtãa yɩn mɩ̃ɛ na bɔ̃ɔn, tɩchɛ sɩ chɛnɛ na tara nyãa a sɩ Nãaŋmɩn pɔ, tɩ man a 'yɛr nʋ̃ɔ jaa chɛchɛ kʋ yɩ, an sɔɔ ɩ baa sɔɔ de a 'yɛr ɛ. 3Bojũu a sɩ sʋɔrfʋ ba yi jir, bɛlfʋ nɩ tɩɛr dɛɛr pɔ ɛ, 4tɩchɛ Nãaŋmɩn lɛ kaa ir sɩ ka sɩ ɩ a 'yɛr nʋ̃ɔ wiwiilbe. A lɛ jũu lɛ sɩ 'yɛr ɩka, a ba ɩ ka sɩ pɛl nɩsaal pʋɔ ɛ, tɩ sɩ pɛl Nãaŋmɩn pʋɔ, a 'lɔ na ma kaara a sɩ pʋtɩɛr. 5Yɩ bɔ̃ɔn na ɩka Nãaŋmɩn lɛ ɩ a sɩ dãasɩɛ sʋɔ, saa dɔ̃ɔ wa 'yɛr jir 'yɛr bɩɩ ŋmaa jir nyɛ bon ɛ. 6Saa bʋɔrɔ 'yɔ̃ɔfʋ nɩsaal sɛ̃ ɛ, a yɩn mɩ̃ɛ sɛ̃n bɩɩ a sɩ taaba sɛ̃ ɛ, bɩɩ bʋɔrɔ bonsɩ sɩn ɩ Kɩrɩsɩto nɩtʋ̃nsɩ jũu ɛ, 7tɩchɛ sɩ siir a sɩ mɩ̃ɛ a yɩ pɔ, lɛ pɔɔ na ma kaara a wʋ bibiir. 8A lɛ jũu, yɩn kaara sɩ lɛ so ka saa bʋɔrɔ ɩka sɩ põn yɩ a Nãaŋmɩn 'yɛr nʋ̃ɔ tɛɛ ɛ, na sɩ lɔ̃ɔn a sɩ mɩ̃ɛ jaa bojũu a sɩ nʋ̃fʋ ben a yɩ sɛ̃ yɔɔ jaa. 9Sɩrɛ jaa n yɛɛr, yɩ tɩɛr a sɩ kãnyir tʋ̃mɔ̃ nɩ a dɔɔyɛ. Sɩ tʋ̃n tɩ̃sɔɔ gbulo, nɩ mɔ̃tɔ̃gbulo, ka sɩ ta kʋ nɩrɛ jaa tuor ɛ, a sɔ̃ɔ 'lɔ sɩn 'yɛrɛ a Nãaŋmɩn 'yɛr nʋ̃ɔ kʋrɔ yɩ ɛ. 10Yɩn lɛ di dãasɩɛ, nɩ a Nãaŋmɩn mɩ na ɩ a Chɛchɛ Sʋɔ nɩ nɩtor tɩ ba tara yele jaa a wʋ 'yɔ̃ɔ ɛ, a sɩ maalfʋ chaar naa a yɩn na ɩ a sɔɔfʋ dẽme. 11Bojũu yɩ bɔ̃ɔn naa ɩka sɩ ma maal vɩla kʋ a yɩ ɩ̃sʋɔ jaa lɛ sãa na ma maal vɩla kʋ a wʋ bibiir, 12na sɩ 'yɔ̃ɔn yɩ ɩ̃kpɩ̃ɛn, 'maala yɩ tɩ sʋɔrɔ yɩ ɩka yɩ kpɩɛrɛ a lɛ na pɛlɛ a Nãaŋmɩn pʋɔ, a 'lɔ na bʋɔl yɩ 'yɔ̃ɔ a wʋ nãalʋ̃ʋ tɩɩr pɔ. 13Ala lɛ so ka sɩ ma puor Nãaŋmɩn yãan, bojũu yɩ sɔɔn de a Nãaŋmɩn 'yɛr yɩn wõ a sɩ sɛ̃, yaa sɔɔ de yaa nɩsaal 'yɛr kaar ɛ, tɩchɛ yɩ sɔɔn de yaa Nãaŋmɩn 'yɛr kaar, ka a tʋ̃nɔ̃ a yɩ bala na sɔɔ de pɔ. 14Bojũu n yɛɛr, yɩn 'lɔ, yɩ ɩ naa tɔtɔɔrbɔ a Nãaŋmɩn puorbo a Yesu Kɩrɩsɩto pɔ a Judiya, yɩ din dɔɔyɛ a bonsɩ pɔ, a yɩ mɩ̃ɛ yelsɩ pɔ, nɩtãa lɛ ban tʋ̃ kʋ a Juu dẽme, 15a bala na kʋ a sɩ Soro Yesu nɩ a Nãaŋmɩn 'yɛ'yɛrbɛ tɩ dii sɩ bar. Ba sɔ̃ɔn Nãaŋmɩn pʋɔ tɩ ba sɔɔ nɩrɛ jaa 'yɛr ɛ, 16tɩ ba bʋɔrɔ ɩka sɩ 'yɛrɛ nɩ a bala na ba ɩ a Juu nɩbɛ ɛ, ka ban nyɛ faafʋ ɛ. Ba kpɛ̃n a yeldɛbɛ pɔ 'yɔ̃ɔ kɔkɔɛ. Nãaŋmɩn suur ir naa ka wʋn ge ba. 17Tɩchɛ n yɛɛr, a kor bɩ̃lãa sɩn ba lɛ nyɛ taa ɛ, tɩchɛ saa vɛ̃ a yɩ tɩɛr ɛ. Sɩ mʋ̃ɔn nɩbir ɩka sɩ nyɛ yɩ, na sɩ bʋɔrɔ ɩka a sɩn mɩ̃ɛ sɩ tɩ nyɛ yɩ. 18A la lɛ so ka sɩ ta bʋɔrɔ ɩka sɩ wa a yɩ sɛ̃, tɩ maa Pɔɔl ta mʋɔrɔ na bʋɔrɔ, tɩchɛ ka Satan pii a sɩ sɔr. 19Bo lɛ ɩ a sɩ tɩɛrtɔfʋ jie, bɩɩ a pʋpɛl bɩɩ a nyɛvʋr tɩɩr jupil kʋ sɩ a sɩ Soro Yesu waa daar? A ba ɩ yɩn lɛ ɛ? 20Yelmɩ̃ɛ yɩn lɛ ɩ a sɩ tɩɩr nɩ a sɩ pʋpɛl.


text: 1Yesu tasa-wɛɣɛ heeluɣu sɩ: Tampana kɛ ma heeliɣi-mɛ yoo maa cɛsəɣɩ, mpa pa wɛ cənɛ tɔ pa taa lɛlaa ká na Ɩsɔ Kawulaɣa kɔmna toma na pə́cɔ́ pá sɩ. 2Kʋyɛɛŋ naatoso tɛɛwa, ɩlɛna Yesu kpaɣa Piyɛɛ na Saakɩ na Yohaanɩ na pá polo pʋɣʋ kʋkʋlʋɣʋ nakʋlɩ kʋ tɔɔ kɛ́ pa tike. Tənaɣa ɩ laɣasa pa ɩsɛntaa kɛ kpakpaa. 3Na ɩ wontu paasɩ na tə́ hʋlʋmɩ təlaɩlaɩ ɩsɩɩ kpoŋkpomʋlʋm na tə teeki kɔkɔ. Nɔɣɔlʋ fɛɩ atɛ cənɛ sɩ ɩ ká la na pʋlʋpʋ hʋlʋmɩ mpʋ pə taka. 4Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ ɩfalaa tooso ɩnɩ, pa nawa Ilii na Moisi na pá na Yesu pá yɔɣɔtəɣɩ. 5Tənaɣa Piyɛɛ tɔma Yesu sɩ: Tacaa, ɩsɩɩ tə wɛʋ cənɛ ɩsəntɔ ɩnɩ tɔ pə wɛ teu napələɣɩ te. Ɩlɛ pə mʋna ɩsɩɩ tə siki coka toosoɣo. Nyaɣa lɛntɛ, Moisi kɛ lɛntɛ, na Ilii kɛ lɛntɛ. 6Sɔɣɔntʋ kpa Piyɛɛ na ɩ taapalaa lɛlaa na ɩ́ laŋ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɔɣɔ ɩ yɔɣɔta mpʋ. 7Ɩlɛna ɩsɔŋmʋntʋɣʋ nakʋlɩ kʋ kɔɔ na kʋ takɩ-wɛ na pá nɩɩ pə yɔɣɔta ŋmʋntʋɣʋ ŋkʋ kʋ tɛɛ sɩ: Ma luɣu tɛɛ Pəyaɣa ntɔ, ɩ́ nɩɩna-kɛ. 8Tənaɣa Yesu ɩfalaa caa pa taa na pa waalɩ pa ta na nɔɣɔlʋ. Ye pə taɣa Yesu tike kɛ pa ná pa kiŋ. 9Yesu na ɩ ɩfalaa pa tiikaɣana pʋɣʋ tɔɔ, ɩlɛna Yesu kpaalɩ-wɛ sɩ: Ɩ́ taa heeli nɔɣɔlʋ kɛ nti ɩ́ nawa tɔ. Haləna kʋyaŋku Yʋlʋ Pəyaɣa má maa sɩ na má fe tɔ. 10Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu ɩfalaa tɔka tɔm ntəɣɩ pa taa na pá pɔɔsəɣɩ təma sɩ: Pepeɣe səm na fem ɩlɛ? 11Pəlɛ pə waalɩ Yesu ɩfalaa pɔɔsa-ɩ sɩ: Pepe tɔɔ kɛ́ Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlaa ná tɔŋ sɩ Ilii ká caaləna kɔntɛ? 12Tənaɣa Yesu cɔ-wɛ sɩ: Tampana, pə wɛɛ sɩ Ilii ká kɔna kancaalaɣa na ɩ́ taɣanɩ pə tənaɣa teitei na pə́cɔ́. Ye mpʋ ntiɣi pa ŋmaawa Yʋlʋ Pəyaɣa tɔɔ sɩ kaa na kʋnyɔŋ kɛ sɔsɔm na pá la-kɛɣɛ nyaŋ? 13Ama ma heeliɣi-mɛ sɩ Ilii tɛma kɔntɛ na pá lana-ɩ ɩsɩɩ pa sɔɔlaa tɔɣɔ teitei ɩsɩɩ paa ŋmaaʋ ɩ tɔm tɔ. 14Yesu na Piyɛɛ-wɛ pa tala ɩfalaa lɛlaa kiŋ, ɩlɛna pá maɣana samaa kotina-wɛ, na pá na Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlaa pá hɔŋ tɔm. 15Tuu ɩsɩɩ yəlaa naʋ Yesu tɔ pə yeɣeta-wɛɣɛ sɔsɔm ntɛ, na pá seeki na pá puki ɩ sɛɛʋ. 16Ɩlɛna ɩ́ pɔɔsɩ ɩ ɩfalaa sɩ: Nti tə tɔɔ kɛ́ mə na-wɛ ɩ́ hɔŋ? 17Ḿpʋ́ɣʋ́ samaa taa nɔɣɔlʋ ɩ cɔ Yesu sɩ: Tacaa, ma kɔna ma pəyaɣa kɛ́. Ka hii ɩlɔɣɔʋ kɛ́ na ɩ́ la-kɛɣɛ kamumuka. 18Paa timpiɣi pə kʋləna ɩlɔɣɔʋ ɩnɩ ɩ pɛtəɣɩ-kɛɣɛ atɛɣɛ. Na ka nɔɣɔ taa lɩɩ kuhulaŋ, na ká saləɣɩ ka kela na ka tɔnʋɣʋ kii təkekilee. Ma wiina nyá ɩfalaa sɩ pá loo-ɩ, pa ta pəsɩ. 19Tənaɣa Yesu tɔma sɩ: Yəlaa laŋkpɩɩsəŋ nyə́ma mɛ, wɛɛ ɩsənaɣa má na-mɛ tii caɣa na má tɔkɩ mə kʋnyɔŋ? Ɩ́ kɔna-m pəyaɣa ŋkɛɣɛ cənɛ. 20Ḿpʋ́ɣʋ́ pəyaɣa nyə́ma pona-kɛɣɛ Yesu. Tuu ɩsɩɩ ɩlɔɣɔʋ tɩɩ keesuɣu Yesu tɔ, ɩ sʋʋ pəyaɣa ŋkɛɣɛlɛ selisuɣu kɛ teu. Haləna ká hoti atɛ na ká pilimi na kuhulaŋ lɩɩkəna ka nɔɣɔ taa. 21Ɩlɛna Yesu pɔɔsɩ ka caa sɩ: Waatʋ wei kɛ́ pə caala-kɛɣɛ lapʋ kɛ mpʋ? Ḿpʋ́ɣʋ́ pəyaɣa caa cɔ-ɩ sɩ: Hatoo ka pəcaatʋ pɛtɛpɛtɛ taa kɛ́. 22Tɔm paɣalɛ kɛ ɩlɔɣɔʋ pɛta-kɛɣɛ kɔkɔ taa na lʋm taa sɩ ká sɩ. Mpʋ tɔ, haɩ, ye n ka pəsɩ nyənɩ ta pətɔɔtəlɛ na ń waasɩ-tʋ. 23Tənaɣa Yesu tɔma-ɩ sɩ: Pepe tɔɔ kɛ́ n tɔŋ sɩ ye ma pəsəɣɩ? Ye yʋlʋ tɛma ɩ taa na Ɩsɔ, pʋlʋ fɛɩ mpi ɩ kpisiɣi tɔ. 24Ḿpʋ́ɣʋ́ pəyaɣa ŋkɛ ka caa mapa kapuka sɩ: Ma tɛma Ɩsɔ na ma taa. Ɩlɛ səna-m na pə́ sɔɔsɩ. 25Yesu nawa samaa kotiɣina-wɛ, ɩlɛna ɩ́ kaləna ɩlɔɣɔʋ ɩnɩ, na ɩ́ tɔmɩ-ɩ sɩ: Ɩlɔɣɔʋ nyá wei n pəsəɣɩ yəlaa kɛ kamumusi na ntamaa tɔ, ma heeliɣi-ŋ kʋlʋmaɣa sɩ ń se pəyaɣa kanɛ ka waalɩ. Taa tasa-kɛɣɛ təŋʋɣʋ. 26Tənaɣa ɩlɔɣɔʋ ɩnɩ ɩ kiisaa na ɩ́ paasɩ na ɩ́ selisi-kɛɣɛ teu, ɩlɛna ɩ́ se ka waalɩ. Ḿpʋ́ɣʋ́ pəyaɣa fiɣinaa. Haləna yəlaa tɔ sɩ ka səpaɣa təkpem. 27Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu kpa ka niŋ taa na ɩ́ kʋsɩ-kɛ na ká səŋ ɩsɔ. 28Yesu kɔma na ɩ́ sʋʋ təyaɣa na ɩ́ na ɩ ɩfalaa pá caɣa, nɔɣɔlʋ ta siti pa taa. Ɩlɛna ɩ ɩfalaa pɔɔsɩ-ɩ sɩ: Pepe tɔɔ kɛ́ tə ta pəsɩ na tə́ loo ɩlɔɣɔʋ ɩnɩ? 29Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu cɔ-wɛ sɩ: Ɩlɔɣɔʋ ɩsɩɩ mpʋ, ye pə taɣa Ɩsɔ sələmʋɣʋ na sələmʋɣʋ, pʋlʋ ɩɩ tɔɣɔnəɣɩ-ɩ. 30Yesu na ɩ ɩfalaa pa lɩɩ təna, ɩlɛna pá tɛsɩ Kalilee teŋku. Yesu luɣu fɛɩ sɩ pá nɩɩ ɩ taŋ. 31Pə taɣa pʋlʋ, ɩ sɛɣɛsaɣa na ɩ́ heeliɣi ɩ ɩfalaa sɩ: Paa tʋ Yʋlʋ Pəyaɣa maɣa yəlaa niŋ taa na pɛlɛ pá kʋ-m. Ama maa fe pə kʋyɛɛŋ tooso wule. 32Ɩlɛ ɩ ɩfalaa ta cɛkəna tɔm tənɛ. Pəyele pa nyamna tə pɔɔsʋɣʋ. 33Yesu na ɩ ɩfalaa pa tala Kapənahum, na Yesu sʋʋ təyaɣa taa, ɩlɛna ɩ́ pɔɔsɩ ɩ ɩfalaa sɩ: Ntiɣi ɩ́ kpɛɛsaɣana təmaɣa mpaaʋ taa? 34Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ ɩfalaa suma. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, pa hɔŋaɣa sɔsɔɔntʋ tɔɔ kɛ́ mpaaʋ taa kɛ́. 35Tənaɣa Yesu caɣaa na ɩ́ yaa pa naanʋwa na naalɛ kɛ ɩ kiŋ na ɩ́ heeli-wɛ sɩ: Ye wei ɩ caa ɩ la mə nɔɣɔ tɔɔ tʋ, pʋntʋ ká pəsɩ ɩ təɣɩ mə taa səkpelu kɛ́, na mə təna mə təmlɛ tʋ. 36Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ kpaɣa peiya na ɩ́ sɩɩ-kɛɣɛ pa ɩsɛntaa na ɩ́ waɣalɩ-kɛ. Ɩlɛna ɩ́ tɔ-wɛ sɩ: 37Ye wei ɩ mʋwa peiya kanɛ ka taka kɛ́ ma nyʋɣʋ tɔɔ, maɣa pʋntʋ mʋwa. Na wei ɩ tɩɩ mʋ-m pə taɣa ma tike kɛ ɩ mʋwa. Ama pʋntʋ kpɛŋna wei ɩ tila-m tɔɣɔ na ɩ́ mʋ. 38Ḿpʋ́ɣʋ́ Yohaanɩ heela Yesu sɩ: Tacaa tə nawa nɔɣɔlʋ na ɩ́ looki alɔɣaa na nyá hətɛ. Pə́cɔ́ ɩɩ təŋəɣɩ-tʋ. Ɩlɛna taa kisina-ɩ. 39Ama Yesu cɔwa Yohaanɩ sɩ: Ɩ́ taa taŋɩ-ɩ sɩ ɩ́ taa la. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, nɔɣɔlʋ fɛɩ wei ɩ pəsəɣɩ na ɩ́ la piti təmlɛ na ma hətɛ toŋ na ɩ́ tɛ na ɩ́ yɔɣɔtɩ ɩsaɣatʋ kɛ ma tɔɔ kɛ́ kpakpaa tɔ. 40Ye yʋlʋ ta kɛ ta kolontu, ta nyəŋ kɛ́ te. 41Na ye wei ɩ ha-mɛɣɛ lʋm sasala anɛ sɩ ɩ́ kɛ́ Kilisiti nyə́ma, pʋntʋ kaa laŋ pə kasəyaɣa. 42Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tɔma sɩ: Ye wei ɩ lapa na piya nsi sɩ mʋ ma tɔm kɛ ɩsəntɔ tɔ sɩ taa nakəlɩ pəntɩ, pə nəɣəsəna pá paa pʋntʋ luɣu tɛɛ kɛ́ pɩɩʋ na pá tʋsɩ-ɩ teŋku taa. 43Ye nyá niŋ tusiɣina-ŋ ɩsaɣatʋ lapʋ taa, sɛtɩ-ɩ. Sana ń sʋʋ weesuɣu kʋpaŋkʋ taa na niŋ kʋlʋməŋ, na mpi n ka wɛɛna nyá niŋ təna na pá pɛtɩ-ŋ tənaasəlɛ sɔsɔɔlɛ taa kɛ́ kɔkɔ ŋka kaa teŋ tɔ ka taa tɔ. [ 44Təna sonsompee nna a tɔkɩ yəlaa nantʋ tɔ aa səkɩ. Pəyele kɔkɔ ɩɩ teŋ paa pəcɔ.] 45Ye nyá nɔɔhəlɛ tusiɣina-ŋ ɩsaɣatʋ lapʋ taa, sɛtɩ-tɛ. Sana ń sʋʋ weesuɣu kʋpaŋkʋ taa na nɔɔhəlɛ kʋlʋmtəlɛ, na mpi n ká wɛɛna nɔɔhɛɛ naalɛ na pá pɛtɩ-ŋ tənaasəlɛ sɔsɔɔlɛ taa tɔ. [ 46Təna somsompee nna a tɔkɩ yəlaa nantʋ tɔ aa səkɩ. Pəyele kɔkɔ ɩɩ teŋ paa pəcɔ.] 47Ye nyá ɩsəlɛ tusiɣina-ŋ ɩsaɣatʋ lapʋ taa, hɔɣɔsɩ-tɛ. Sana ń sʋʋ Ɩsɔ Kawulaɣa taa na ɩsəlɛ kʋlʋmtəlɛ na mpi n ká wɛɛna ɩsɛ naalɛ na pá pɛtɩ-ŋ tənaasəlɛ sɔsɔɔlɛ taa tɔ. 48Təna sonsompee nna a tɔkɩ yəlaa nantʋ tɔ aa səkɩ. Pəyele kɔkɔ ɩɩ teŋ. 49Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, paa piti yəlaa təna tɔɔ kɛ́ kɔkɔ ɩsɩɩ pa tʋkʋɣʋ tɔm kɛ tɔɣɔnaɣa tɔɔ tɔ. 50Tɔm kɛ́ pʋlʋpʋ mpi pə waasəɣɩ tɔɣɔ. Ama ye tɔm lɔŋ səpa, pepeɣe paa la na pə lɔŋ ɩnɩ ɩ́ tasa məlʋɣʋ? Ɩ́ wɛɛna tɔm kɛ mə taa na ɩ́ wɛɛna təma na leleŋ.


text: 1Tɩchɛ ka a Yesu mɩ do a Olive Tɩɩr Tɔ̃ɔ ju. 2Wɛr na wa chaar bibio pipi, Yesu lɩɛb wa kpɛ a Nãaŋmɩn puorfʋ yir bɛchaar pɔ, be lɛ a nɩbɛ ŋmaa jilʋ̃ wʋ tɩ wʋ jɩ̃nɛ wile ba. 3Be lɛ a Mosesɩ Nɛɛ wiwiilbe, nɩ a Faraseemɩne wa 'mataa waan pɔɔ ban nyɔɔ na gãn daba. Ba vɛ̃n ka a pɔɔ ir ara a ba jaa niem, 4tɩ ba 'yɛr kʋ a Yesu, "Wiwile, a pɔɔ nyãna lɛ gãn daba ka sɩ nyɔɔ. 5A Mosesɩ Nɛɛ 'lɔ 'yɛr ɩka sɩ lɔb wʋ nɩ kʋsɩɛ kʋ." 6Ba 'yɛr naa a lɛ bʋɔrɔ ɩka ba bɛɛr Yesu kaa na ba tʋ̃ɔ nyɛ 'yɛr, 'yɛr a wʋ yele. Tɩchɛ ka a Yesu guun de a nubir sɛɛrɛ nɩ a tẽe. 7Tɩ ba chɛnɛ sʋrɔ wʋ, ka wʋ dɔl 'yɛr kʋ ba, "Ala ɩ a yɩ ɩ̃sʋɔ jaa ben ka ba maal dɛɛr ɛ, a nɩnyɩnɛ wʋ de nie lɔb a pɔɔ nɩ a kʋsɩr." 8Tɩ na wʋ lɛ guun sɛɛrɛ a tẽe go. 9A anyãna ban wõ, ba piel yire bʋ̃'yen 'yen, a danyɔ̃n lɛ de nie. A wa tɩ chɛ naa a Yesu nɩ a pɔɔ tɛɛ na ara a be. 10Yesu dɔl ir sʋʋr a pɔɔ, "Nyɛ ba be? Ɩ̃sʋɔ jaa ba 'yɔ̃ɔ fʋ yele ɛ?" 11Ka a pɔɔ 'yɛr, "Kai nɩkpɛ̃ɛ." Ka Yesu mɩ pãa 'yɛr wʋ, "Maa mɩ kʋ̃ 'yɔ̃ɔ fʋ yele ɛ, chiine, taa lɛ wa maala yeldɛɛr go ɛ." 12Yesu lɛ bɔ̃ɔ 'yɛr kʋ a nɩbɛ na wʋ 'yɛr, "Maa lɛ a wɛr nyã chãa, nɩrɛ 'lɔ jaa na turo ma kʋ̃ lɛ chen libe pɔ ɛ, tɩ wʋn tara na nyɛvʋr na ɩ chãa." 13Ka a Faraseemɩne chɩrɛ wʋ 'yɛrɛ, "Fʋ bʋɔrɔ na yuor 'yɔ̃ɔnɔ̃ fʋ mɩ̃ɛ, ka a fʋ yobɔ ɩ pɔrɔ." 14Ka a Yesu 'yɛr, "Ala ɩ n bʋɔrɔ naa yuor 'yɔ̃ɔnɔ̃ a n mɩ̃ɛ, a n yobɔ tara na sɔr. Bojũu n bɔ̃ɔ naa jie ɩn yi wa, naa lɛ bɔ̃ɔ a jie ɩn chiine. Tɩchɛ yɩn, yaa bɔ̃ɔ a jie ɩn yi wa ɛ, yaa lɛ bɔ̃ɔ a jie ɩn chiine ɛ. 15Yɩ den nɩsaal tɩɛrsɩ tɔɔrɔ nɩ 'yɛr, maa ba tɔɔrɔ nɩrɛ jaa 'yɛr ɛ. 16Tɩchɛ ala ɩ ɩn tɔɔr naa 'yɛr, a lɛ ɩn na tɔɔr na tor naa bojũu n ba ɩ n yõ ɛ, a Sãa na tʋ̃ ma pʋɔ ma naa. 17A sɛb a yɩ nɛɛr pɔ ɩka, nɩbɛ ayi 'yɛr ɩn yelmɩ̃ɛ. 18N 'yɛrɛ na 'yɔ̃ɔnɔ̃ a n mɩ̃ɛ, ka a Sãa mɩ na tʋ̃ ma 'yɛrɛ 'yɔ̃ɔnɔ̃ ma." 19Ka ba sʋʋr wʋ, "Nyɩnɛ a fʋ Sãa be?" Ka Yesu 'yɛr "Yaa bɔ̃ɔ ma ɛ, bɩɩ a n Sãa ɛ, ala ɩ yɩ ta bɔ̃ɔ ma naa, yɩn taa bɔ̃ɔ naa n Sãa mɩ." 20Yesu 'yɛr naa a 'yɛr nyã wʋn wile ba a puorfʋ yir bɛchaar pɔ gbʋr a libie lɔb fʋ jie. Tɩ nɩrɛ jaa ba nyɔɔ wʋ ɛ, an ɩ a wʋ bɩbir ba vɩɛ ɛ. 21Yesu 'yɛr kʋ ba go, "N chiine na, yɩn wa yʋɔrɔ na bʋɔrɔ ma tɩ na yɩ kpin a yɩ yelbier. Jie ɩn chiine, yɩ kʋ̃ tʋ̃ɔ wa be ɛ." 22Ka a Juu nɩbɛ pãa sʋrɔ taa, "Wʋn kʋn wʋ mɩ̃ɛ bɩɩ? Ala lɛ so wʋn 'yɛr ɩka, 'A jie ɩn chiine yɩ kʋ̃ tʋ̃ɔ wa be ɛ.' " 23Tɩchɛ ka a Yesu chɛnɛ 'yɛrɛ, "Yɩn yin ka tẽe, maa yin saaju. A wɛr nyã pɔ lɛ yɩ yi, maa mɩ ba yi a wɛr nyã pɔ ɛ. 24N 'yɛr kʋ yɩ ɩka yɩn kpin naa yɩ yelbier, ala ɩ yaa sɔɔ de ma nɩ a lɛ ɩn 'yɛr ɩka n ɩ naa ɛ, sɩrɛ jaa lɛ, yɩn kpin naa yɩ yelbier." 25Ka a nɩbɛ sʋʋr wʋ, "An fʋ ɩ?" A Yesu 'yɛr ba, "N ɩ naa a 'lɔ ɩn 'yɛr kʋ yɩ a kõr jaa. 26N tara na yɔɔ ɩn taa 'yɛr tɔɔr a yɩ 'yɛr, tɩchɛ a 'lɔ na tʋ̃ ma ɩn yelmɩ̃ɛ sʋɔ, ala ɩn wõ yi a wʋ sɛ̃ lɛ n 'yɛrɛ kʋrɔ a wɛr nɩbɛ." 27Baa bɔ̃ɔ a par ɩka a wʋ Sãa 'yɛr lɛ wʋ dɔ̃ɔ 'yɛrɛ ɛ. 28Be a Yesu 'yɛr, "Yɩn wa 'mɔɔ a Nɩsaal Bie a saaju yɩn bɔ̃ɔ naa a nɩrɛ 'lɔ ɩn ɩ, na yɩ mɩ bɔ̃ɔ ɩka n ba ɩrɛ yele nɩ maa kpɛ̃ɔ ɛ, tɩchɛ n 'yɛrɛ naa a lɛ a Sãa na wiil ma. 29A 'lɔ na tʋ̃ ma be naa n sɛ̃, waa bar ma n yõ ɛ, bojũu n ma ɩrɛ naa lɛ na pɛlɛ a wʋ pʋɔ." 30Wʋn 'yɛrɛ a lɛ tɩ nɩyɔɔ sɔɔn de wʋ. 31Yesu 'yɛr kʋ a Juu nɩbɛ bala na sɔɔ de wʋ, "Ala ɩ yɩ sɔɔn turo a lɛ ɩn wiil yɩ, yɩn ɩ naa a n poturbo yelmɩ̃ɛ. 32Yɩn bɔ̃ɔn a yelmɩ̃ɛ, ka a yelmɩ̃ɛ for yɩ bar ka yɩ so yɩ mɩ̃ɛ." 33Ka ba 'yɛr, "Sɩn ɩ naa Abraham yɔn, na saa ɩ nɩrɛ jaa gbãgbaar ɛ, ŋmɩnɛ lɛ fʋ 'yɛr ɩka ban for sɩn bar ka sɩ so sɩ mɩ̃ɛ?" 34A Yesu 'yɛr kʋ ba, "Yelmɩ̃ɛ lɛ n 'yɛrɛ kʋrɔ yɩ, nɩrɛ jaa na maal dɛɛr ɩn a dɛɛr gbãgbaa. 35Gbãgbaa maa be a yir kor ɛ, a bie 'lɔ ma ben be kor. 36Ala wa ɩ a Bie for fʋn bar, fʋn son fʋ mɩ sɩrɛ jaa. 37N bɔ̃ɔn na yɩn ɩ Abraham yɔn tɩ bʋɔrɔ ɩka yɩ kʋ ma, bojũu yaa sɔɔ a n 'yɛr ɛ. 38Maa 'yɛrɛ yɩ naa a lɛ ɩn nyɛ a n Sãa sɛ̃, ka yɩn mɩ ɩrɛ a lɛ yɩn wõ a yɩ sãa sɛ̃." 39Ka ba 'yɛr, "Abraham lɛ ɩ a sɩ sãa." Be a Yesu 'yɛr, "Ala ɩ Abraham bibiir lɛ yɩ ta ɩ, yɩn taa maal a lɛ a Abraham na dɔ̃ɔ maal. 40Yɩ ben bʋɔrɔ ɩka yɩ kʋ ma a nɩrɛ na 'yɛr yɩ a yelmɩ̃ɛ ɩn wõ a Nãaŋmɩn sɛ̃. Abraham ba dɔ̃ɔ maal lɛ ɛ. 41Yɩ ɩrɛ naa a lɛ a yɩ sãa mɩ̃ɛ na dɔ̃ɔ ɩ." Ka ba 'yɛr, "Saa ɩ sɛ̃sɛ̃ bibiir ɛ, sɩn Sãa tɛɛ sɩn tara lɛ Nãaŋmɩn." 42Ka a Yesu 'yɛr kʋ ba, "Ala ɩ Nãaŋmɩn lɛ ta ɩ a yɩ Sãa, yɩn taa nʋ̃ ma naa. Nãaŋmɩn sɛ̃ lɛ n yi naa be be ka a pʋ̃pãanyã. N ba waan a n mɩ̃ɛ yuor ɛ, 'lɔ lɛ tʋ̃ ma. 43Bo lɛ so ka a lɛ ɩn 'yɛr ba chaar kʋ yɩ ɛ? Bojũu yaa tʋ̃ɔ wõ a lɛ ɩn 'yɛr ɛ. 44A yɩ sãa ɩn tɩɩ, a yɩ bʋɔrɔ ɩka yɩ maal a lɛ wʋn bʋɔrɔ. An yi a pielfʋ jaa nɩkʋrɔ lɛ wʋ ɩ, waa tara yelmɩ̃ɛ ɛ, yelmɩ̃ɛ bɩ̃lãa jaa ba be a wʋ 'yɔ̃ɔ ɛ. 'Lɔ wa ŋmaara a jire, lɛ wʋ be, jir ŋmara lɛ wʋ ɩ, na wʋ ɩ a jie a jaa sãa. 45Tɩchɛ maa na 'yɛrɛ a yelmɩ̃ɛ yaa sɔɔ de ma ɛ. 46A yɩ ɩ̃sʋɔ na 'yɛr ɩka wʋ nyɛn ɩn maal dɛɛr ɔ? Ala ɩ yelmɩ̃ɛ lɛ n 'yɛrɛ, bo lɛ so ka yaa sɔɔ de ma ɛ? 47Nɩrɛ 'lɔ na ɩ Nãaŋmɩn tʋɔr wõnõ naa a lɛ wʋn 'yɛrɛ. Yɩn ba ɩ a Nãaŋmɩn tʋɔr ɛ, yaa wõnõ a lɛ wʋn 'yɛrɛ ɛ." 48Ka a Juu nɩbɛ 'yɛr, "Yelmɩ̃ɛ lɛ sɩ 'yɛrɛ ɩka Samariya lɛ fʋ yi na fʋ tara a sɩdɛɛr." 49A Yesu 'yɛr, "Maa ba sɩdɛɛr ɛ, tɩchɛ n 'yɔ̃ɔnɔ̃ naa a n Sãa, tɩ yɩn ba 'yɔ̃ɔnɔ̃ ma ɛ. 50N ba bʋɔrɔ tɩɩr kʋrɔ a n mɩ̃ɛ ɛ, tɩchɛ nɩrɛ kɔ̃ɔ bʋɔrɔ naa a lɛ. 'Lɔ Lɛ ɩ a 'yɛr tɔɔrɔ. 51Yelmɩ̃ɛ lɛ n 'yɛrɛ kʋrɔ yɩ, ala ɩ nɩrɛ turo naa maa 'yɛr, wʋ kʋ̃ lɛ bɔ̃ɔ kũu ɛ." 52A anyãna lɛ ka a Juu nɩbɛ pãa 'yɛrɛ, "Pʋ̃pãanyã, sɩ bɔ̃ɔn naa fʋn tara a sɩdɛɛr. Abraham kpi naa, ka a Nãaŋmɩn 'yɛ'yɛrbɛ kpi, tɩchɛ ka fʋ 'yɛr ɩka ala ɩ nɩrɛ turo naa a fʋ 'yɛr wʋ kʋ̃ bɔ̃ɔ kũu ɛ. 53Fʋ̃ʋ bɛrma gar a sɩ sãa Abraham bɩɩ? Wʋ kpi naa, ka a Nãaŋmɩn 'yɛ'yɛrbɛ mɩ kpi. An fʋ tɩɛr ɩka fʋ pãa ɩ naa?" 54Ka a Yesu 'yɛr, "Ala ɩ n ben 'yɔ̃ɔnɔ̃ a n mɩ̃ɛ tɩɩr, a n tɩɩr na ɩn pɔrɔ. A n Sãa 'lɔ yɩn 'yɛrɛ ɩka a yɩ Nãaŋmɩn lɛ, 'lɔ lɛ kʋrɔ ma a tɩɩr. 55Yɩn ba bɔ̃ɔ wʋ gba ɛ, maa bɔ̃ɔ wʋ naa. Ala ɩ n 'yɛr naa ɩka n ba bɔ̃ɔ wʋ ɛ, ɩn ɩ naa jir ŋmara a yɩ kaar. Tɩchɛ maa bɔ̃ɔ wʋ naa, naa turo a wʋ 'yɛr bie. 56A yɩ sãa Abraham dɔ̃ɔ chɩlɛ tɩɛr ɩka wʋn taa nyɛ naa a n bɩbir. Wʋ nyɛn ka nʋ̃ɔ nyɔɔ wʋ." 57Ka a Juu nɩbɛ sʋʋr wʋ, "Faa ta yuom lɩjaayi nɩ pie (50) sɛrɛ ɛ, tɩ na fʋ nyɛ Abraham?" 58Ka a Yesu 'yɛr, "Yelmɩ̃ɛ lɛ n 'yɛrɛ kʋrɔ yɩ, sɛrɛ tɩ ba wa dɔɔ Abraham, ka maa dɔ̃ɔ be be." 59A nyãna, ka ba wob kʋsɩbɛ ɩka ba lɔb wʋ kʋ, tɩchɛ ka a Yesu sɔɔl fʋɔl na wʋ yi a be a ba puorfʋ yir pɔ.


text: 1Ɛnɛ hio bhoko fin, dea nde, ɛnɛ aze nu hio wei pɛ ɛnɛ. Ka deamɔ pɛ ɛnɛ nɛdedea, hio wei pɛ ɛnɛ ndɔng ka ze wen pɛ Sɔ na, bekifiri sila mbwa, ngase ka ɛnɛ tɛ bul ka ma wen ha mbwa na. 2Mbwa bede mɛgi, hazu mbwa zɔka nde, deamɔ pɛ ɛnɛ nɛdedea, nɛ ɛnɛ ha yuo ke mbwa. 3Hio ma bhoko ngoy mɛ dung nɛ lɔkaa nɛ wal dea zu, nɛ wal yola tandamɔ, nɛ wal yola dede latɛ. Ka ɛnɛ ade mɔ mɛgi na, 4ma, ɛnɛ adung nɛ lɔkaa nɛ wal mɔ ka de le ha sila ɛnɛ. Dea nde, ɛnɛ adung nɛ mɔka sila nɛ gaa. Hazu ɛngi nɛ̂ lɔkatɛ, ka lɛm gdang na, nɛ ka dung nɛ zioa ha li Sɔ. 5Hio nzɔy bhoko mɔ sɔngsi ka dungɔ ha gdea tazu ha tɛ Sɔ, mbwa badung nɛ lɔkaa nɛ wal ɛngɛ. Mbwa dungɔ ha zea nu wei pɛ mbwa. 6Deamɔ pɛ Sara dungɔ fin gbesi. A dungɔ ha zea nu wei pɛa Abraham, nɛ a saa wɛnɛ nde, kongawan pɛa. Sising, ɛnɛ tɛ bo nɛ̂ hio bem pɛa, ka ɛnɛ de dedemɔ, nɛ ka sila ɛnɛ bo nɛ ke ha dea yo na. 7Yo fin gbesi nɛ ɛnɛ, hio wei. Ha dea le hinɛ ko pɛ ɛnɛ, ɛnɛ aing nde, mbwa bo nɛ ngaya tuka ɛnɛ na. Ɛnɛ ba mbwa nɛ zioa, hazu ndangtɛ tunɔ ka Sɔ beha ha ɛnɛ nɛ gangtɛ, a beha yo ha mbwa fin gbesi. Ɛnɛ de mɛgi tuka nde, ma mɔ adol Sɔ mɛ ze gɔamɔ pɛ ɛnɛ ndang na. 8Nɛ kpogioa, mi tɔ wen ha ɛnɛ fɛt nde, ɛnɛ adung nɛ ndangtɛ takaramɔ gbesi. Ɛnɛ ade kobhe tɛ may, nɛ ɛnɛ angoy may nɛ sila ndang hazu ɛnɛ nɛ̂ hio gdiya ha wal mɔ Sɔ. Ɛnɛ ade ngay ha tɛ may, nɛ ɛnɛ ahil nɛ mɛndi ha si may. 9Ka ma wi dea gdangamɔ ha tɛ ɛnɛ, ka ɛnɛ akifiri fin de gdangamɔ ha tɛ wa na. Ka ma wi yaa ɛnɛ, ka ɛnɛ akifiri fin ya wɛnɛ na. Ma, dea nde, ɛnɛ agɔ Sɔ nde, wɛnɛ awol dede wen ha zu wia. Hazu, ha ngimɔ ka Sɔ saa nɛ ɛnɛ mɛ dung hio wi pɛa, a gɔna nu nde, a bewol dede wen ha zu ɛnɛ. 10Ɛ ngɛraka ha zang takarata pɛ Sɔ: «Ka ma wi ngoya kpa kpasa tunɔ, nɛ ka wɛnɛ ngoya zɔk hio dede yala nɛ totɛ, lɛma nde, wɛnɛ alak tɔa gdanga wen nɛ tɔa dalo gde. 11Lɛma nde, wɛnɛ akafi dea gdangamɔ, wɛnɛ ade nɛ dedemɔ, nɛ wɛnɛ andari ha kio gaamɔ nɛ wi fɛt. 12Hazu, gbali Kongawan ha zɔka hio nzeng wi, wɛnɛ ha lɛnga zala ha gɔamɔ pɛ mbwa. Ma, wɛnɛ ha sungoro hio wan-de gdangamɔ.» 13Nge wi ha bede gdangamɔ ha tɛ ɛnɛ, ka ɛnɛ nɛ lululu sila hazu de dedemɔ, o nde? 14Totɛ ha ɛnɛ, ka ɛnɛ kpa yeksamɔ hazu ɛnɛ ha dea nzengmɔ. Ka ɛnɛ ayu ke hio wi na, nɛ ka sila ɛnɛ abhunziki na. 15Ma, dea nde, ɛnɛ alukisi Christ tuka Kongawan pɛ ɛnɛ nɛ sila ɛnɛ fɛt. Swe fɛt, ɛnɛ adung gdungɛ-gdungɛ hazu kifiri wen ha hio wi ka ani ɛnɛ nɛ goto mɔ ka ɛnɛ gde nɛ tazu ha tɛ Christ. 16Ɛnɛ atɔ yo nɛ mɔka sila, nɛ ɛnɛ aba hio wi ndɔng nɛ zioa. Dea nde, ingɔmɔ sila pɛ ɛnɛ adung nɛ saa. Tuka ɛngi, foy beba hio wi, ka tɔ gdanga lingtɛ ɛnɛ, nɛ ka ya ɛnɛ hazu ɛnɛ ha dea dedemɔ, ka Christ ngoya. 17Ka ɛnɛ de dedemɔ nɛ Sɔ ngoya nde, ɛnɛ akpa yeksamɔ ha wena, ɛngɛ nɛ dedea pen nde, ɛnɛ akpa yeksamɔ nɛ wal dea gdangamɔ. 18Hazu Christ fea ze ndang hireng gɔn zu sɛmbɔ pɛ hio wi. Wɛnɛ ka dung nɛ̂ nzeng wi, fea gɔn zu ɔ, hio kalbho-kalbho wi hazu ku ɔ nɛnɛ ha pɛ Sɔ. Hio wi gbɛa tɛ wa, ma, Sɔ tunso wɛnɛ nɛ mbinga nɛ wal Nzɔy-Sɔtɛ. 19Mɛgi Christ nɛa nɛ bul wen ha hio sɔtɛ ka dung ha zang zɔbhɔ. 20Hio sɔtɛ wi ndɔng bade kpandele sungiri nɛ Sɔ ha ngimɔ ka Noe dungɔ ha dea kuga. Sɔ kera nɛ yikosila kanɛ Noe karsa dea yo. Hio wi tikiring, yo tɔ nde, hio wi mɔrkɔ zanga tar sɔna lea kuga ɛngɛ, nɛ mbwa kpasa ha mbeng li. 21Mbeng li ɛngɛ dung tuka li ka ɛ gdumso ɛnɛ ang nɛ ling Jésus-Christ. Ɛ tɛ gdumsi ɛnɛ ha li hazu kusi nzing ha tɛ ɛnɛ yunɛ na, ma, ɛ dea yo hazu ani Sɔ mɛ sasisi ingɔmɔ sila pɛ ɛnɛ. Ɛnɛ kpasa sising nɛ wal gdumso ɛnɛ ha li hazu Jésus-Christ guotɛ ha soko hio fiowi. 22Wɛnɛ kiforo si ha ngɔn mɛ dung ha wekɔ Sɔ. Hio telenge, hio sɔtɛ gan zu mɔ nɛ hio nga sɔtɛ fɛt dung ha si wa.


text: 1Wɛ na goni DƖ ni sɩ DƖ pa nɔɔna zʋ DƖ woro kʋm wʋ ba na siun tɩn daa ta wʋra. Dɩbam nan maŋɩ sɩ d'ɩ ta'a yɩrɩ d'ɩ tɩtɩ mʋ, sɩ nɔɔn-nɔɔnʋ yɩ zaŋɩ o ba o darɩ nɩ o wʋ zʋ Wɛ woro kʋm kʋntʋ wʋ. 2Dɩbam maŋɩ d'ɩ ni Wɛ kwər-ywəŋə kam, nɩnɛɛnɩ d'ɩ nabaara bam dɛɛn dɩ na ni-ka te tɩn. Bantʋ nan na ni-ka tɩn, ba wʋ pɛ ka ja kuri dɩ ba, bɛŋwaanɩ ba wʋ kɩ ba wʋ-dɩdʋa sɩ ba tɔgɩ Wɛ na tagɩ kʋlʋ tɩn. 3Dɩbam balʋ na kɩ d'ɩ wʋ-dɩdʋa dɩ Wɛ tɩn mʋ w'ʋ ba d'ɩ na siun DƖ woro kʋm wʋnɩ. Bɛŋwaanɩ Wɛ tagɩ bantʋ taanɩ DƖ wɩ: "Amʋ ban-zɔŋɔ kʋm pɛ a ta a du dɩ ba a wɩ: 'Amʋ brɩ a b'a pa-ba cwəŋə sɩ ba zʋ amʋ woro kʋm wʋ ba na siun.' " Wɛ na tagɩ kʋntʋ tɩn, kʋ daɩ nɩ DƖ ba jɩgɩ siun jəgə mʋ ba ŋwaanɩ. Kʋ zɩgɩ maŋa kalʋ Wɛ na kɩ lʋgʋ baŋa yɩ DƖ kɩ DƖ tɩtʋŋa yam maama DƖ ti tɩn, mʋ DƖ daarɩ DƖ sin. 4Wɛ tɔnɔ kʋm tagɩ da yarpɛ dɛ dɩm taanɩ kʋ wɩ: "Da yarpɛ dɛ nɩ mʋ Wɛ sin dɩ DƖ tɩtʋŋa yam maama." 5Wɛ nan tagɩ DƖ siun kʋm taanɩ DƖ wɩ: "Amʋ brɩ a b'a pa-ba cwəŋə sɩ ba zʋ amʋ woro kʋm wʋ ba sin." 6Kʋntʋ tɩn, d'ɩ nabaara balʋ na dɛ yigə ba ni Wɛ kwər-ywəŋə kam tɩn wʋ wanɩ ba zʋ DƖ woro kʋm wʋ ba sin, ba na vɩn DƖ ni tɩn ŋwaanɩ. Kʋntʋ ŋwaanɩ kʋ laan daarɩ sɩ nɔɔna badaara mʋ na cwəŋə ba zʋ. 7Mʋ kʋ kuri Wɛ daa ta tiŋi dɛ dɩdoŋ, kʋ na lagɩ kʋ ta nɩ zɩm, sɩ nɔɔna wanɩ ba zʋ DƖ woro kʋm wʋ ba sin. Kʋntʋ, bɩna zanzan na kɛ tɩn, Wɛ dɛɛn ta pɛ Davidi mʋ ta kʋlʋ dɩbam na maŋɩ d'ɩ ni tɩn o wɩ: "Abam zɩm na ni Wɛ kwərə kam, 'a yɩ zaŋɩ 'a digili 'a bɩcara." 8Zozwe dɛɛn ya na sɩɩnɩ o ja d'ɩ nabaara bam o vu o zʋ Wɛ woro kʋm wʋ sɩ ba sin, Wɛ ya daa b'a ŋɔɔnɩ siun dɛ dɩdoŋ taanɩ daga. 9Kʋntʋ mʋ d'ɩ ye nɩ cwəŋə daa ta wʋra zɩm, sɩ Wɛ nɔɔna na siun, nɩ DƖ tɩtɩ na sin da yarpɛ dɛ dɩm nɩ te tɩn. 10Wʋlʋ maama na zʋ Wɛ woro kʋm wʋ tɩn, wʋntʋ w'ʋ sɩɩnɩ o na siun dɩ o tɩtʋŋa yam, nɩ Wɛ dɩ dɛɛn na sin dɩ DƖ tɩtʋŋa yam te tɩn. 11Kʋntʋ ŋwaanɩ kwaanɩ-na 'a pa d'ɩ zʋ Wɛ woro kʋm wʋ sɩ d'ɩ na siun. Nɔɔn-nɔɔnʋ yɩ zaŋɩ o vɩn Wɛ ni sɩ o joori Wɛ kwaga nɩ, nɩ d'ɩ nabaara bam dɛɛn na kɩ te tɩn. 12Wɛ taanɩ dɩm jɩgɩ ŋwɩa yɩ dɩ dana lanyɩranɩ. Dɩ jɩgɩ ni dɩ dwe sʋ-lɔŋɔ kʋlʋ na jɩgɩ niə yale tɩn. Dɩ maa waɩ dɩ zʋʋrɩ nɔɔnʋ wʋ dɩ pɔɔrɩ o joro dɩ o bɩcarɩ wəənu maama daanɩ, yɩ dɩ daarɩ dɩ ye o swan dɩ o wʋbʋŋa maama na yɩ te tɩn. 13Kʋlʋkʋlʋ b'a wanɩ kʋ səgi Wɛ yigə nɩ. Woŋo kʋlʋ maama na wʋra tɩn yɩ jaja mʋ DƖ yigə nɩ. Kʋ yɩ dɩntʋ mʋ d'ɩ maŋɩ sɩ d'ɩ ba d'ɩ zɩgɩ DƖ yigə nɩ d'ɩ ta kʋlʋ maama d'ɩ na kɩ tɩn. 14Dɩbam nan jɩgɩ Wɛ kaanɩm yuutu o na yɩ kamunu o diini o vu o yi Wɛ-sɔŋɔ. Wʋm mʋ yɩ Wɛ Bu Zezi. Kʋntʋ ŋwaanɩ, pa-na d'ɩ sɛ Wɛ cwəŋə tɔgɩm lanyɩranɩ d'ɩ zɩgɩ kəŋkəŋ. 15Wɛ kaanɩm yuutu wʋm kʋntʋ nan daɩ wʋlʋ na ba jɩgɩ dɩbam balʋ na bwənə tɩn ŋwaŋa. O tɩtɩ dɩ nan nɛ yaara dɩ maŋɩm woŋo maama wʋnɩ, nɩ dɩbam dɩ na nɛ maŋɩm te tɩn. Nan dɩ kʋntʋ dɩ, o ta wʋ kɩ lwarɩm. 16Kʋntʋ ŋwaanɩ, pa-na d'ɩ ta'a jɩgɩ baarɩ sɩ d'ɩ wanɩ d'ɩ yi Dam-fɔrɔ Tu Wɛ jəŋə je, sɩ d'ɩ joŋi DƖ zaanɩ dɩm. Kʋntʋ mʋ Wɛ w'ʋ duri d'ɩ ŋwaŋa yɩ DƖ pa dɩbam zaanɩ, sɩ kʋ wanɩ kʋ zəni dɩbam maŋa kalʋ d'ɩ na lagɩ tɩn.


text: 1Fʋ̃ʋ na ɩ a n bie, pãa kpɛ̃mɛ a wɩ̃ɛfʋ 'lɔ na be a Yesu Kɩrɩsɩto 'yɔ̃ɔ. 2A lɛ fʋn wõ a n sɛ̃ a nɩyɔɔ bala niem, de wiil a yelmɩ̃ɛ dẽme mɩ nɩ na tʋ̃ɔ wiil a ba taaba. 3A fʋ̃ʋ mɩ, pʋɔ sɩ dire a dɔɔyɛ nɩtãa Yesu Kɩrɩsɩto soja mɩ̃ɛ. 4A soja 'lɔ na be a wʋ tʋ̃mɔ̃ pɔ, ma bʋɔrɔ naa ɩka a wʋ maalfʋ a pɛlɛ a 'lɔ na de wʋ a tʋ̃mɔ̃, maa lɛ tʋ̃ɔnɔ̃ bere a bɩbir jaa yelbʋɔrsɩ pɔ ɛ. 5Ala ɩ a bala na joro chɩrɛ taa bʋɔrɔ na ɩka ba dɔ̃ɔ a ba taaba, ba ma jon tu a lɛ ban wile. 6A kʋɔraa 'lɔ na ba joro yãan ɛ, lɛ ma de a bʋ̃dɔ̃ɔ. 7Tɩɛr kaa a lɛ ɩn 'yɛrɛ, bojũu a sɩ Soro na kʋ fʋ naa a jaa par bɔ̃ɔfʋ. 8Tɩɛr a Yesu Kɩrɩsɩto na ir a kũu pɔ, na yi a David bala pɔ. A anyãna lɛ ɩ a maa 'yɛr nʋ̃ɔ mʋɔlfʋ, 9a pɔ lɛ n dire a dɔɔyɛ, a ba wa lũ ma nɩ bɔ̃jɔrsɩ nɩdɛɛr kaar. Tɩchɛ baa tʋ̃ɔ a Nãaŋmɩn 'yɛr lũ ɛ. 10A lɛ jũu lɛ so, ka nyɔɔ n mɩ̃ɛ a bala a Nãaŋmɩn na ir jũu ka ba mɩ na nyɛ a faafʋ 'lɔ na be a Yesu Kɩrɩsɩto 'yɔ̃ɔ nɩ a Nãaŋmɩn tɩɩr. 11A 'yɛr na ɩ yelmɩ̃ɛ nɩ nyã ɩka, ala ɩ sɩn nɩ 'lɔ lɛ 'mataa kpi, sɩn nɩ 'lɔ lɛ na 'mataa tara a nyɛvʋr. 12Ala ɩ sɩ nyɔɔn sɩ mɩ̃ɛ, sɩn nɩ 'lɔ lɛ na 'mataa di a nãa. Ala ɩ sɩ chiir wʋ naa, wʋ mɩ na chiir sɩ naa. 13Ala ɩ sɩn baa tara yelmɩ̃ɛ ɛ, tɩchɛ 'lɔ chɛnɛ na tara yelmɩ̃ɛ, bojũu wʋ kʋ̃ tʋ̃ɔ chiir a wʋ mɩ̃ɛ ɛ. 14Mʋ̃ɔ nɩbir tɩɛrɛ ba a anyãna, na fʋ kpãana ba a Nãaŋmɩn niem ɩka, ba ta chɩrɛ taa nɩ a 'yɛrbie ɛ. A ba maala vɩla jaa ɛ, tɩchɛ a ma sɔ̃ɔn a bala na chɛlɛ tɩɛr. 15Mɔ̃ na fʋ de fʋ mɩ̃ɛ kʋ Nãaŋmɩn, an ɩ a 'lɔ mɩ̃ɛ lɛ pɛɛ fʋ, na fʋ ɩ tʋ̃tʋ̃nɔ̃ 'lɔ na ba joro vĩ ɛ, na fʋ wile a yelmɩ̃ɛ 'yɛr na tor. 16Bar a nɛchɩrɛ ala na ba tara par ɛ, bojũu a lɛ na jãn nɩbɛ bar ka ba kʋ̃ lɛ ɩ Nãaŋmɩn nɩbɛ ɛ. 17A ba wiilfʋ na yɔɔn gbõtor kaar. Hɩmɩnayas nɩ Filetusɩ mɩ pʋɔ ba naa. 18Ba bar a yelmɩ̃ɛ tɩ 'yɛr ɩka kũu pɔ ir fʋ po naa, na ba sɔ̃ɔn bamɩne sɔɔfʋ. 19Tɩchɛ Nãaŋmɩn 'yɛr par kparaa ara na, ka a sɛbie anyã sɛb a wʋ pɔ, "A sɩ Soro bɔ̃ɔn a bala jaa na ɩ a wʋ nɩbɛ." Na wʋ lɛ 'yɛr, "Vɛ̃ ka a bala jaa na bʋɔlɔ a sɩ Soro yuor, tɔɔ yɩ putuyele pɔ." 20A yir kpɛ̃ɛ pɔ, bʋ̃dimaal bomo ma ben be, ka amɩne ɩ sɛlma, nɩ kpãna, tɩchɛ ka amɩne mɩ ɩ daar nɩ yɔɔraa, ka amɩne ɩ bʋ̃'yɔ̃ɔnsɩ, ka amɩne ɩ babãma bomo. 21Ala ɩ nɩrɛ jaa na pɛɛn wʋ mɩ̃ɛ a bonsɩ anyã ɩn bʋɔl kaar, wʋn kaara na bʋ̃dimaal bomo na tara 'yɔ̃ɔfʋ na wʋ oo wʋ mɩ̃ɛ tara tɔ̃nɔ̃ kʋ a yir sʋɔ, ka wʋn tʋ̃ɔ de maal tʋ̃vɩla jaa bʋrɔ. 22Tɔɔ yɩ a pɔlbil ɩ̃gãn bʋ̃bʋɔrsɩ pɔ, na fʋ turo yeltorsɩ, na fʋ tara sɔɔfʋ, nɩ nʋ̃fʋ, nɩ nyã'maar, 'matãan a bala na puoro a sɩ Soro nɩ a nyã chɛchɛ. 23Tɔr a jɔl yele nɩ a nɛchɩrɛ na ba tara par ɛ, bojũu a maa yaara tɩ waan jɛɛr ɛ. 24A ba sɛɛ ɩka a sɩ Soro tʋ̃tʋ̃nɔ̃ wʋ bʋɔrɔ jɛɛr ɛ, tɩchɛ wʋ maala vɩla kʋrɔ nɩrɛ jaa, na wʋ tʋ̃ɔ wile, na wʋ tara kãnyir. 25A bala na chɩrɛ, wiil ba jomm, amɩne Nãaŋmɩn na wa sɔɔ naa ka ba lɩɛb a ba tɩɛr, na ba wa bɔ̃ɔ a yelmɩ̃ɛ. 26Lɛ lɛ a ba tɩɛr na yuo a ba faa ba mɩ̃ɛ yin a Satan chɛbaa pɔ, a lɛ wʋn nyɔɔr ba a ba ɩrɛ a wʋ bɔfʋ.


text: 1Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tɔma ɩ ɩfalaa sɩ: Mpi pɩɩ tusi yəlaa kɛ ɩsaɣatʋ taa tɔ pə kaa laŋ. Ama ye pə cəpa wei na ɩ́ la na ɩ tɔɣɔntəlɛ la ɩsaɣatʋ, pʋntʋ ká na. 2Ye yʋlʋ ɩnɩ ɩ ká la na piya sənɛ sɩ taa nakəlɩ pəntɩ, pə nəɣəsəna pá tʋ pʋntʋ luɣu tɛɛ kɛ́ namlɛ na pá tʋsɩ-ɩ teŋku taa. 3Ɩ́ la laakalɩ. Ye nyá tɔɣɔntəlɛ lapa-ŋ ɩsaɣatʋ, yaa-ɩ na ń hʋlɩ-ɩ sɩ ɩ lapa mpi tɔ pə fɛɩ teu. Ye ɩ tisaa na ɩ́ laɣasɩ ɩ kʋlapʋtʋ, n kʋ-təɣɩ nyá taa təkpataa. 4Ye wʋlɛ kʋlʋmtəlɛ taa ɩ pəntəna-ŋ tɔm naatosompɔɣɔlaɣa, na ɩ́ kɔŋ tam na ɩ́ wiiki sɩ ma pəntaa kɛ́, n ká hʋlɩ-ɩ suulu kɛ́. 5Ḿpʋ́ɣʋ́ tillaa tɔma Tacaa sɩ: La na ta taa tɛmnaʋ kɛ Ɩsɔ sɔɔsɩ. 6Tənaɣa Tacaa cɔwa sɩ: Ɩsəna ɩ́ tɛmna Ɩsɔ kɛ́ mə taa tɔ ye pɩɩ tɩɩ tala ɩsɩɩ sɔɔɣa pile kɛ yasəlaɣa, paa tʋɣʋ ŋku kʋ səŋa ɩsəntɔ tɔɣɔ ɩ́ tɔma sɩ: Kpɛsɩ təna na ń polo ń səŋ teŋku taa, pə lakɩ ḿpʋ́ɣʋ́. 7Mə taa awe wɛna yom na ɩ́ haləɣɩ ɩ tawa na ɩ́ tiikiɣi ɩ kalakəŋ, na ɩ́ lɩɩna taalɛ kɛ kpakpaa, na pʋntʋ paatəna-ɩ heeluɣu sɩ: Kɔɔ lɔŋ na ń caɣa na ń niki tɔɣɔʋ? 8Aaɩ, ɩ tɔŋɩ-ɩ kɛ́ sɩ: Saa-m, ɩlɛna ń laɣasɩ nyá wontu na ń kɔŋna-m tɔɣɔnaɣa, na má tɔɣɔ na má nyɔɔ. Maa haɣaa ɩlɛ, nyaa caɣa na ń tɔɣɔ na ń nyɔɔ. 9Ɩ ká nɔkɩ-ɩ sɛɛʋ sɩ ɩ lapa mpi ɩ tɔma-ɩ sɩ ɩ́ la na ɩ́ la tɔ? 10Mpʋ ɩnɩ tɔtɔɣɔ na mɛ, ye ɩ́ kɔma na ɩ́ tɛ mpi Ɩsɔ ka tʋ-mɛ tɔ pə lapʋ, ɩ́ tɔ sɩ: Tə kɛ́ təmlɛ nyə́ma kɛ yem kɛ́, nti pɩɩ wɛɛ sɩ tə la tɔ, tə tike kɛ tə lapa. 11Yesu kʋlaa na ɩ́ puki Yosalɛm, ɩlɛna ɩ́ təŋna Samalii na Kalilee pə hɛkʋ taa. 12Ɩ sʋʋkaɣa ɩcatɛ natəlɩ tə taa, ɩlɛna tɔnʋɣʋ tɔɔ asilima kʋtɔŋ nyə́ma napəlɩ pá tɔ na pá suli-ɩ. Pa wɛ yəlaa naanʋwa. Ḿpʋ́ɣʋ́ pa səŋa pooluŋ, 13na pá kpɛɛsɩ-ɩ sɩ: Tacaa Yesu, wii tá pətɔɔtəlɛ. 14Tənaɣa Yesu na-wɛ ɩlɛna ɩ́ tɔ-wɛ sɩ: Ɩ́ polo na kɔtəlaa wiili-mɛ. Asilima kʋtɔŋ nyə́ma tɔŋna pote, ɩlɛna pə waa-wɛ. 15Pa taa lɛlʋ nawa sɩ pə waa-ɩ mpʋ, ɩlɛna ɩ́ mələna ɩ waalɩ kɛ kpakpaa, na ɩ́ saŋ Ɩsɔ na nɔɣɔ sɔsɔɣa. 16Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ hota Yesu tɛɛ na ɩ́ sɛɛ-ɩ sɩ ɩ́ na təmlɛ. Apalʋ wei ɩ məla mpʋ na ɩ́ sɛɛ Yesu tɔ, ɩ kɛ́ Samalii tʋ. 17Tənaɣa Yesu tɔma sɩ: Pə taɣa asilima kʋtɔŋ nyə́ma mpɛ pa naanʋwa hikina alaafəya? Na pɔɣɔlaɣafɛɩ naanʋwa ɩnɛ ɩ wɛ le? 18Ɩsɩɩ pa taa nɔɣɔlʋ ta tɩɩ toosi kɛlɛ sɩ ɩ mələɣɩ na ɩ́ sɛɛ Ɩsɔ kɛ́ ɩ́ na təmlɛ, ye pə taɣa kpaɩ tʋ ɩnɛ ɩ paasi? 19Ɩlɛna Yesu heeli asilima kʋtɔŋ tʋ sɩ: Kʋlɩ, n tɛma Ɩsɔ na nyá taa tɔ ɩ yelaa na ń hiki alaafəya. 20Ḿpʋ́ɣʋ́ Falisanaa pɔɔsa Yesu sɩ: Pəlee kɛlɛ pɩɩ tala Ɩsɔ Kawulaɣa tɔɣɔʋ ɩlɛ? Tənaɣa Yesu cɔ-wɛ sɩ: Pə taɣa sɩ Ɩsɔ tɔkɩ ɩ Kawulaɣa na yəlaa naa təkeelee se. 21Pə taɣa ɩsɩɩ paa yɔɣɔtɩ sɩ ka wɛ cənɛ yaa hatoo təna. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, ɩ́ nyɩ teu sɩ Ɩsɔ tɔŋna ɩ Kawulaɣa tɔɣɔʋ kɛ mə hɛkʋ taa. 22Yesu tɛma ḿpʋ́ɣʋ́ yɔɣɔtʋɣʋ, ɩlɛna ɩ́ heeli ɩ ɩfalaa sɩ: Pɩɩ kɔɔ na mɛ ɩ́ nyɩɩlɩ sɩ Yʋlʋ Pəyaɣa má ma kʋyakʋ ɩ́ kɔɔ na ɩ́ na-kʋ. Ama ɩ́ kaa na. 23Paa heeli-mɛ sɩ ɩ́ paasəna hatoo təna, yaa ɩ́ paasəna cənɛ. Ama mɩɩ taa polo sɩ ɩ́ pɛɛkəɣɩ. 24Yʋlʋ Pəyaɣa má ma kʋyakʋ wule pɩɩ la kɛ́ ɩsɩɩ tɛʋ nyəɣəsʋɣʋ təŋmɛlɛʋ na pə ná na pə cɔɔ antulinya təna təpaɩ tɔɣɔ. 25Ama maa tɔɣɔ kʋnyɔŋ kɛ sɔsɔm, na tá kʋfalaŋ yəlaa panɛ paa lɔ-m təkpataa. 26Ɩsəna pɩɩ lapa Nowee pɔɔlɛ taa tɔ, mpʋ ɩnɩ pə maɣamaɣa pɩɩ lana Yʋlʋ Pəyaɣa má ma kʋyɛɛŋ taa. 27Pə kɛɛsa Nowee wɛɛ anɩ a taa tɔ, pə tɔkaɣa kɛ́ na pə nyɔɔkɩ, na pə́ haakɩ təmaɣa alaa na pə́ kpakəɣɩ mpʋ yooo, haləna kʋyaŋku Nowee sʋʋ atakaa pɔɣɔlʋɣʋ sɔsɔɔʋ taa na pə yele-wɛ, na lʋm kɔɔ na pə́ tɔɣɔ pa təna təpaɩpaɩ tɔ. 28Pɩɩ la teitei kɛ́ ɩsɩɩ pɩɩ lapʋ Lɔɔtɩ pɔɔlɛ taa tɔ. Pə tɔkaɣa ḿpʋ́ɣʋ́ na pə́ nyɔɔkɩ, na pə́ pɛɛtəɣɩ na pə́ yakɩ, na pə́ haləɣɩ tawa na pə́ ŋmaakɩ kutuluŋ. 29Ama kʋyaŋku Lɔɔtɩ lɩɩ Sɔtɔm təkɛʋ tɔ, asimti na kɔkɔ pə lɩɩna ɩsɔtaa təyooo ɩsɩɩ tɛʋ, na ká nyaɣa pa təna təpaɩpaɩ. 30Kʋyaŋku Yʋlʋ pəyaɣa má maa kɔɔ tɔ, mpʋ pə maɣamaɣa pɩɩ lana. 31Pə wʋlɛ ntɛ́ ye pə maɣana yʋlʋ wɛ kutuluɣu pata tɔɔ na ɩ wontu wɛ təyaɣa taa, pʋntʋ ɩ́ taa tɔ sɩ ɩ tiiki na ɩ́ sʋʋ təyaɣa na ɩ́ kpaɣa ɩ wontu nti tə wɛɛ tɔ. Na ye pə pamma taalɛ kɛ ɩ wɛɛ, ɩ́ taa tɔ sɩ ɩ mələɣɩ təyaɣa. 32Ɩ́ tɔɔsɩ Lɔɔtɩ alʋ tɔm. 33Wei ɩ́ pɛɛkəɣɩ ɩ weesuɣu təcututu ɩ tɛŋna səpʋ kɛ́. Na wei ɩ́ lapa ɩ təɣɩ awusa, ɩnɩ ɩ ká hikina weesuɣu. 34Pə wʋlɛ ntɛ́ pə ahoo, pɩɩ pana yəlaa naalɛ hənta nyáalʋɣʋ kʋlʋmʋɣʋ tɔɔ, na pə́ kpaɣa lɛlʋ, na pə́ yele lɛlʋ. 35Pɩɩ pana alaa naalɛ wɛ nama tɔɔ, na pə́ kpaɣa lɛlʋ na pə́ yele lɛlʋ. [ 36Pɩɩ pana apalaa naalɛ wɛ taalɛ taa, na pə́ kpaɣa lɛlʋ na pə́ yele lɛlʋ.] 37Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ ɩfalaa pɔɔsa-ɩ sɩ: Tacaa, leɣelɛ mpʋ ɩnɩ pɩɩ la ɩlɛ? Tənaɣa Yesu cɔ-wɛ sɩ: Timpi pʋlʋ səpa na pə́ həntaa tɔ, tənaɣa yepelekunaa kotiɣi.


text: 1Faafaa hʋ tɩyaŋ, Wɩɩsɩ gyɩ leŋ ʋ tɩŋdaala tɩŋ ŋmaŋgyamaa rɛ a villi basɩ wɩya a tɩya á naabaala. 2Amɛ gyɩnaŋ sɩgballɩya no kɛ, ʋ Biye tɩyaŋ nɛ ʋ tɩŋa, a basɩ wɩya tɩya ma. Wɩɩsɩ Biye no tɩyaŋ nɛ ʋ tɩŋa a marɩ dʋnɩya kɩŋ kɩŋ buloŋ a bɩl lɩɩ ʋ mɛ a kpa dʋnɩya kɩŋ kɩŋ buloŋ tɩya ʋ. 3Biye hʋ tɩyaŋ nɛ á kɩ na Wɩɩsɩ gaŋdarɩ aa maga gɛɛ. Ɛɛ Wɩɩsɩ aa kɩya, ɛɛ tɩɩ rɛ biye hʋ mɛ kɩɩ, ka ʋ kaŋ ʋ wɩbii hʋ aa kaŋ dee a kɩ deŋ dʋnɩya kɩna buloŋ. Ʋ aa sasɩ á wɩbɔmɔ ta hal tɩyaŋ, ʋ hɔŋ Bakɔɔ noduu logiŋ tɩyaŋ nɛ wɩɩsɩbee tɩyaŋ. 4Ɛɛ wɩya Wɩɩsɩ Biye hʋ rɛ tee malɩkasɩ buloŋ. Feŋ hʋ mɛ Wɩɩsɩ aa kpaa tɩya ʋ, ʋ rɛ tee feŋ hʋ malɩkasɩ hʋ aa kana. 5Beewɩya, Wɩɩsɩ ha bɩ maakyiye basɩ tɩya malɩka buloŋ a baa: "Ɩ yaa ŋ Biibaal lɛ, mɩyaŋ nɛ yaa ɩ kuwo gyɩnaŋ." Ʋ bɩl bɩ basɩ tɩya malɩka kɩdɩgɩ buloŋ mɛ a baa: "Ŋ sɩ yaa ɩ Kuwo, dɩ ɩ mɛ yaa ŋ Biye." 6Amɛ saŋa hʋ ʋ aa kyɛ dɩ ʋ ta ʋ Biihɩyawʋ hʋ dɩ ʋ ko tuu dʋnɩya, ʋ basa rɛ a baa, "Malɩkasɩ buloŋ maga dɩ ba kɩ kyʋwalɩ ʋ rɛ." 7Wɩya hʋ Wɩɩsɩ aa basa a mʋ tile ʋ malɩkasɩ tɩyaŋ nɛ nyɛ: Ʋ baa, "Ŋ leŋ ŋ malɩkasɩ kɩɩ gɛɛ anɩɩ puwo a leŋ ŋ tʋŋtʋnna mɛ kɩɩ gɛɛ anɩɩ diŋgel." 8Amɛ wɩɩ hʋ ʋ aa basa a tile ʋ Biye hʋ tɩyaŋ nɛ nyɛ: Ʋ baa, "Wɩɩsɩ, ɩ koro sɩ we doŋ a kaŋ kɩ mʋ deŋdeŋ. Tɩpʋlʋŋ nɛ sɩ yaa ɩ kuworidaatɩgɩɩ dɩ ɩ kaŋ kɩ deŋ ɩ nala." 9"Ɩ kyo wɩweliye rɛ aŋ haasɩ wɩbɔmɔ. Ɛɛ rɛ tɩŋ mɩyaŋ ɩ Wɩɩsɩ kpa ɩ yohuŋ a te ɩ dɔŋtɩŋsɩ buloŋ, a leŋ ɩ teŋ fɩyɛlɩ. 10Ʋ bɩl baa, "Ɩ á Tɩɩna, ɩ rɛ taa taŋha buŋbuŋ hʋ tɩyaŋ, a ta wɩɩsɩnyuu mɛ. 11Wɩɩsɩnyuu abee taŋha buloŋ sɩ nyʋgɩsɩ, amɛ ɩ kɛ ha sɩ we doŋ. Ba buloŋ sɩ bɩrɩmɩ kɩbɩnɩya, a kɔsɩ anɩɩ gannɩ aa kɔsɩ gɛɛ. 12Ɩ sɩ kaŋ ba kpeme anɩɩ gal. Ba sɩ bɩrɩmɩ kɩbɩnɩya anɩɩ gannɩ. Amɛ ɩ kɛ bee bɩrɩmɩ. Ɩ mɩɩbol mɛ bɩ sɩ maakyiye teŋ." 13Wɩya hʋ Wɩɩsɩ bɩl aa basa tɩya ʋ rɛ nyɛ: Ʋ baa, "Ko hɔŋ ŋ noduu logiŋ, ka dɩ ŋ yuwo di ɩ dɔmɔ buloŋ teŋ." Malɩka bee rɛ Wɩɩsɩ ha maakyiye basɩ wɩɩ no tɩya? 14Bekine rɛ yaŋ yaa malɩkasɩ? Ba yaa dʋŋsɩ rɛ, a tʋma kɩ tɩya Wɩɩsɩ. Wɩɩsɩ aa tɩŋ ba rɛ ba mʋ kɩ pɛ nala hʋ ʋ aa sɩ laa ta tɩyaŋ.


text: 1- 2Bɛtɩlɛhɛm tɩyaŋ nɛ ba gyɩ lʋl Yesu. Bɛtɩlɛhɛm gyɩ yaa tɔbiye rɛ, a we Gyudɩya paalʋʋ tɩyaŋ. Haŋ saŋa hʋ Kuwori Hɛrɔtɩ rɛ gyɩ yaa doŋ paalʋʋ kuworibal. Ba gyɩ aa lʋl Yesu, ʋ bɩ pɩɩsa ka wɩgyʋnna badɔmɔŋ aa gʋnnɩ kyɩŋwʋlɩya wɩkanɩya sii lɩɩ tɩɩmemii dɩɩlaŋ, a ko Gyerusalɛm, a ko pɩyɛsɩ, a baa, "Lee tɩyaŋ nɛ ba lʋl biye hʋ aa sɩ yaa Gyuuma kuwori hʋ? Á na kyɩŋwʋlɩɩ rɛ tɩɩmemii tɩyaŋ, ʋ daga anɩɩ ba lʋla ʋ rɛ á ko dɩ á kyʋwalɩ ʋ a kpa ʋ gyɩrɩma tɩya ʋ." 3Kuwori Hɛrɔtɩ gyɩ aa nɩɩ wɩɩ no, kambɩŋ gyɩ kaŋ ʋ bee Gyerusalɛm tɩmma buloŋ nɛ kɩŋkaŋ. 4Ɛɛ rɛ ʋ gyɩ yɩrɩ Gyuuma wɩɩkyʋwal sɩlaala nɩhɩyasɩ abee Wɩɩsɩ Teŋ dɩdagɩla hʋ a ko laŋŋɩ, a pɩyɛsɩ ba a baa, "Lee tɩyaŋ nɛ ba sɩ lʋl Krisita hʋ, laataal hʋ Wɩɩsɩ aa lɩya?" 5Ɛɛ rɛ ba basɩ tɩya ʋ a baa, "Ba sɩ lʋla ʋ Bɛtɩlɛhɛm aa we Gyudɩya paalʋʋ tɩyaŋ. Ɛɛ rɛ Wɩɩsɩ tɩŋdaal hʋ gyɩ sabɩ. Ʋ gyɩ baa dɩ 6Wɩɩsɩ baa, "Bɛtɩlɛhɛm yaa tɔbiye rɛ Gyudɩya paalʋʋ tɩyaŋ. Amɛ Gyudɩya paalʋʋ buloŋ tɩyaŋ, Bɛtɩlɛhɛm nala rɛ yaa nɩbala, beewɩya ba tɩyaŋ nɛ Iziral kuwori sɩ lɩɩ, nal hʋ aa sɩ kɩ deŋ ŋ nala, Iziral tɩmma." 7Doŋ nɛ Kuwori Hɛrɔtɩ lʋwɔlɩ yɩrɩ wɩgyʋnna hʋ aa lɩɩ tɩɩmemii ko, a kaŋ ba mʋ faŋa a pɩyɛsɩ ba dɩ ba daga ʋ saŋa hʋ tɩɩ kyɩŋwʋlɩɩ hʋ aa lɩya. Ba daga tɩya ʋ. 8Ɛɛ rɛ Kuwori Hɛrɔtɩ ta ba dɩ ba mʋ Bɛtɩlɛhɛm, aŋ basɩ tɩya ba a baa, "Ma mʋ kyɛ biye hʋ abee sɩfɩyasɩ. Ma yaŋ ko na ʋ pɛ, ma leŋ dɩ ŋ mɛ kaŋ duwoso, dɩ ŋ mɛ mʋ kyʋwalɩ ʋ a kpa ʋ gyɩrɩma tɩya ʋ." 9Ba aa nɩɩ gɛɛ, ba lɩɩ kpa ŋmanɩɩ a kɩ mʋ, kyɩŋwʋlɩɩ hʋ ba fa aa naa tɩɩmemii bɩl laa ba sɩya gɛɛɛ, a mʋ sɩŋ kyugili lee hʋ biye aa we. 10Ba aa naa kyɩŋwʋlɩɩ hʋ gɛɛ, ba tenni buloŋ fɩyɛlɩ, ba kɩ gyʋwɔsɩ. 11Ba aa mʋʋ pele lee hʋ biye hʋ aa we, ba mʋ gyʋʋ dɩya hʋ a na biye hʋ abee ʋ naa Mɛɛrɩ. Ɛɛ rɛ ba tuu gbinni biye hʋ sɩya tɩyaŋ a kyʋwalɩ ʋ a kpa ʋ gyɩrɩma tɩya ʋ, aŋ puri ba kyʋgɩsɩ a lɩɩ salma abee wɩsɩnaaŋ abee kɩŋ kɩdɩgɩ sʋwala aa sʋma ba kɩ yɩrɩ mɛɛ, a tɩya ʋ. 12Ɛɛ rɛ Wɩɩsɩ basɩ tɩya ba, ba duwoso tɩyaŋ abee sɩfɩyasɩ anɩɩ ba ta ko mɩɩgɩ mʋ Kuwori Hɛrɔtɩ lee. Nyɛ rɛ ba sii a tɩŋ ŋmaŋdɩma a mɩɩgɩ mʋ ba paalʋʋ. 13Wɩgyʋnna hʋ bee mʋyɩ hal tɩyaŋ nɛ Gyosɛfʋ duwosi na malɩka dɩ ʋ ko ʋ lee a basɩ tɩya ʋ a baa, "Sii kpa biye hʋ abee ʋ naa a fá mʋ Igyipiti. Ma we doŋ a kaŋ kɩ mʋ saŋa hʋ ŋ bɩl aa sɩ tɩya ma ŋmanɩɩ dɩ ma lɩɩ doŋ, beewɩya Kuwori Hɛrɔtɩ aa kyɛ dɩ ʋ kpʋ biye hʋ rɛ." 14Ɛɛ rɛ Gyosɛfʋ gyɩ sii kpa biye hʋ bee ʋ naa buloŋ a mʋ Igyipiti paalʋʋ tebine. Doŋ tɩyaŋ nɛ ba gyɩ we a mʋ pele saŋa hʋ Kuwori Hɛrɔtɩ gyɩ aa ko sʋba. 15Wɩɩ no gyɩ yaa rɛ dɩ wɩɩ hʋ Wɩɩsɩ gyɩ aa tɩŋ ʋ tɩŋdaal tɩyaŋ basɩ ko yaa wɩtɩɩ. Wɩɩsɩ gyɩ baa, "Ŋ biye gyɩ we Igyipiti paalʋʋ tɩyaŋ nɛ ŋ lɩɩ ʋ." 16Kuwori Hɛrɔtɩ gyɩ aa ko gyɩma anɩɩ wɩgyʋnna hʋ mʋrɩ ʋ rɛ, ʋ na baaŋ kɩŋkaŋ. Wɩgyʋnna hʋ gyɩ aa daga ʋ saŋa hʋ ba aa lʋl Yesu wɩya, ʋ sii ta ʋ laalyuwolo dɩ ba mʋ Bɛtɩlɛhɛm abee tɔbiisi hʋ buloŋ aa kpaga doŋ, a kpʋ boyoŋbiisi hʋ buloŋ ha aa yaa bɩsɩ balɩya a kaŋ kɩ tuu. 17Wɩɩ no leŋ wɩɩ hʋ Wɩɩsɩ gyɩ aa tɩŋ ʋ tɩŋdaal Gyɛrimaya tɩyaŋ basɩ ko yaa wɩtɩɩ rɛ. 18Wɩɩ hʋ Gyɛrimaya gyɩ aa basa rɛ nyɛ: "Nal lɛ aa wii Rama tɩyaŋ, a wii kɩ gʋwagɩ Rekyil lɛ aa wii ʋ balɩya aa sʋba wɩya, a pɔ dɩ ʋ bee tallɩ." 19- 21Kuwori Hɛrɔtɩ sʋʋ hal tɩyaŋ, Gyosɛfʋ bɩl duwosi a na malɩka dɩ ʋ ko ʋ lee Igyipiti paalʋʋ tɩyaŋ a basɩ tɩya ʋ a baa, "Sii kpa biye hʋ abee ʋ naa a mɩɩgɩ mʋ Iziral paalʋʋ. Nala hʋ fa aa kyɛ dɩ ba kpʋ biye hʋ sʋba rɛ." Ɛɛ rɛ ʋ sii kaŋ biye hʋ abee ʋ naa a mʋ we Iziral paalʋʋ tɩyaŋ. 22Amɛ Gyosɛfʋ aa ko nɩɩ anɩɩ Kuwori Hɛrɔtɩ sʋba rɛ, ka ʋ biye Akɩlɔɔsɩ di koro Gyudɩya paalʋʋ tɩyaŋ, kambɩŋ gyɩ fa kana ʋ rɛ doŋ mʋyɩ wɩya. Ɛɛ rɛ Wɩɩsɩ bɩl basɩ tɩya ʋ duwoso tɩyaŋ abee sɩfɩyasɩ anɩɩ ʋ mʋ hɔŋ Galili paalʋʋ tɩyaŋ. 23Ʋ aa mʋʋ Galili paalʋʋ, ʋ mʋʋ hɔŋ Nazarɛti tɩyaŋ nɛ. Nyɛ yaa rɛ dɩ wɩya hʋ Wɩɩsɩ aa tɩŋ ʋ tɩŋdaala hʋ tɩyaŋ basɩ ko yaa wɩtɩɩ. Ba gyɩ basa rɛ a baa, "Ba sɩ kana ʋ kɩ yɩrɩ Nazarɛti tɩɩna."