text: 1Zwifə nan jɩgɩ yu-yoŋo ba dwe dwi-gɛ tiinə na? Zwifə na goni ba bəkəri tɩn, kʋ jɩgɩ zənə kʋ pa-ba na? 2Ɛɛn, kʋ tiini kʋ jɩgɩ kuri. Bɛŋwaanɩ dayigə tɩn, Zwifə bam mʋ yɩ balʋ Wɛ na kwe DƖ ni-bɩtarɩ sɩm DƖ kɩ ba jɩŋa nɩ tɩn. 3Ba badaara nan wʋ kɩ ba wʋ-dɩdʋa dɩ Wɛ. Kʋntʋ nan b'a wanɩ kʋ pa Wɛ kwanɩ DƖ ni-taanɩ dɩm. 4Nɔɔna maama na maŋɩ ba yɩ vwa-nyɩna, Wɛ ta yɩ cɩga tu mʋ. Kʋ pʋpʋnɩ Wɛ tɔnɔ kʋm wʋnɩ kʋ wɩ: "Nmʋ Wɛ jɩgɩ cɩga dɩ nmʋ na ŋɔɔnɩ taanɩ dɩlʋ maama tɩn. Nɔɔna na maŋɩ ba co nmʋ dɩ, nmʋ ta yɩ cɩga tu mʋ." 5Kʋntʋ ŋwaanɩ, dɩbam na kɩ lwarɩm dɩlʋ tɩn ta na brɩ nɩ Wɛ yɩ cɩga tu mʋ, d'ɩ w'ʋ ta nɩ bɛɛ? Kʋntʋ w'ʋ pa nɔɔna taa tɛ nɩ, Wɛ na pɛ ba na cam ba lwarɩm ŋwaanɩ tɩn, DƖ wʋ kɩ cɩga na? 6Kʋ nan daɩ kʋntʋ. Wɛ ya na daɩ cɩga tu, DƖ w'ʋ kɩ ta mʋ DƖ di nabiinə taanɩ? 7Nɔɔna ta waɩ ba tɛ ba wɩ: "Amʋ na yəni a fɔ vwan tɩn, kʋ pɛ nɔɔna lwarɩ jaja nɩ Wɛ tiini DƖ yɩ cɩga tu, yɩ DƖ na zulə kʋ ŋwaanɩ. Kʋ na yɩ kʋntʋ, bɛɛ mʋ yɩ a maŋɩ sɩ a na cam a kəm-balwaarʋ tɩm ŋwaanɩ?" 8Kʋntʋ ya na yɩ cɩga, d'ɩ ya w'ʋ wanɩ d'ɩ ta d'ɩ wɩ: "Pa-na d'ɩ ta'a tʋŋɩ lwarɩm, sɩ kʋ'ʋ ja lanyɩranɩ kʋ ba." Nɔɔna badonnə yəni ba fɔ vwan ba pa amʋ ba wɩ, amʋ tɛ kʋntʋ doŋ mʋ. Ba nan lagɩ sɩ ba cɔgɩ amʋ yɩrɩ mʋ. Ba nan w'ʋ na cɔgɩm sɩ kʋ maŋɩ dɩ ba tɩtʋŋa na yɩ te tɩn. 9Kʋ brɩ nɩ dɩbam Zwifə bam garɩ dwi-gɛ tiinə bam mʋ na? Awo. A ya maŋɩ a ta nɩ nɔɔna maama wʋ lwarɩm gambɛɛm wʋnɩ mʋ, kʋ na yɩ Zwifə naa dwi-gɛ tiinə bam dɩ, 10nɩ kʋ na pʋpʋnɩ Wɛ tɔnɔ kʋm wʋnɩ kʋ wɩ: "Nɔɔn-nɔɔnʋ tərə o na jɩgɩ cɩga Wɛ yigə nɩ, dɩ nɔɔnʋ dɩdʋa dɩ. 11Nɔɔn-nɔɔnʋ tərə o na ye kʋlʋ na maŋɩ tɩn. Nɔɔn-nɔɔnʋ tərə o na lagɩ sɩ o lwarɩ Wɛ. 12Ba maama mɛ ba kwaga mʋ ba ya Wɛ, yɩ ba maama tusi. Nɔɔn-nɔɔnʋ tərə o na kɩ lanyɩranɩ, dɩ nɔɔnʋ dɩdʋa dɩ. 13Ba niə maa ŋɔɔrɩ nɩ yibeelə niə na pʋrɩ te tɩn. Ba maa maɩ ba dindəlimə ba ma ganɩ daanɩ. Ba niə ma cana nɩ bɩsankwɩ na jɩgɩ vɩan sɩ gʋɩ nɔɔna te tɩn. 14Ba maa sɔɔlɩ wo-balwaarʋ ba pa nɔɔna. 15Ba ma tiini ba duri lɩla ba ve ba gʋɩ nɔɔna. 16Ba na dɛ jəgə kalʋ maama tɩn, ba yəni ba cɔgɩ wəənu mʋ yɩ ba ta yaarɩ nɔɔna zanzan. 17Ba maa yəri ywəəni cwəŋə sɩ ba tɔgɩ. 18Ba maa brɩ ba ba kwarɩ Wɛ." 19D'ɩ nan ye nɩ kʋlʋ maama Wɛ cullu tɔnɔ kʋm na brɩ tɩn, kʋ pʋpʋnɩ kʋ pa balʋ cullu tɩm na te-ba tɩn mʋ. Kʋntʋ ŋwaanɩ, nabiinə maama w'ʋ ba ba zɩgɩ Wɛ yigə nɩ sɩ DƖ di ba taanɩ, yɩ ba wʋlʋwʋlʋ b'a wanɩ o ni o puri sɩ o ma ŋɔɔnɩ o joŋi o tɩtɩ. 20Nɔɔn-nɔɔnʋ b'a wanɩ o na cɩga Wɛ tee nɩ, o na tɔgɩ DƖ cullu tɩm tɩn ŋwaanɩ. Wɛ cullu tɩm nan paɩ nabiinə mʋ lwarɩ nɩ ba kɩ ba tusi. 21Wɛ laan nan pɛ d'ɩ lwarɩ DƖ na paɩ nɔɔna naɩ cɩga DƖ tee nɩ te tɩn, yɩ kʋ wʋ zɩgɩ cullu tɔgɩm baŋa nɩ. Wɛ cullu tɔnɔ kʋm dɩ Wɛ nijoŋnə bam dɩ nan maŋɩ ba brɩ cwəŋə kam kʋntʋ. 22Kʋ nan yɩ nɔɔna na kɩ ba wʋ-dɩdʋa dɩ Zezi Krisi tɩn ŋwaanɩ mʋ Wɛ paɩ ba na cɩga DƖ tee nɩ. Balʋ maama na kɩ ba wʋ-dɩdʋa dɩ Zezi Krisi tɩn w'ʋ na cɩga Wɛ tee nɩ, bɛŋwaanɩ nɔɔna maama yɩ bɩdwɩ mʋ Wɛ yigə nɩ. 23Nabiinə maama kɩ lwarɩm mʋ yɩ ba daa wʋ maŋɩ dɩ Wɛ paarɩ dɩm. 24Wɛ nan paɩ nɔɔna na cɩga DƖ tee nɩ zaanɩ mʋ, Zezi Krisi na ŋwɩ ba lwarɩm jɩnɩ o ma joŋi-ba tɩn ŋwaanɩ. Wɛ paɩ nɔɔna DƖ zaanɩ dɩm kafɛ mʋ. 25DƖ ma pa Zezi ba o ji kaanɩm. O jana kam nuŋi ka ma vrɩ nɔɔna ba lwarɩm wʋnɩ, dɩ ba na kɩ ba wʋ-dɩdʋa dɩd-o tɩn ŋwaanɩ. Wɛ kɩ kʋntʋ mʋ sɩ kʋ brɩ nɩ DƖ yɩ cɩga tu mʋ. Faŋa faŋa tɩn, Wɛ dɛɛn kɩ wʋ-zuru mʋ yɩ DƖ wʋ vaŋɩ balʋ na kɩ lwarɩm tɩn zwa. 26Kʋ daarɩ lele kʋntʋ Wɛ pɛ d'ɩ lwarɩ nɩ DƖ yɩ cɩga tu, dɩ DƖ na joŋi nɔɔna ba lwarɩm wʋnɩ tɩn. Kʋntʋ maa brɩ nɩ Wɛ jɩgɩ cɩga, yɩ DƖ ta paɩ balʋ maama na kɩ ba wʋ-dɩdʋa dɩ Zezi tɩn dɩ ta na cɩga DƖ tee nɩ. 27Kʋ na yɩ kʋntʋ, d'ɩ w'ʋ magɩ d'ɩ nyɔɔna bɛɛ baŋa nɩ mʋ? Kʋlʋkʋlʋ tərə. Bɛŋwaanɩ, kʋ daɩ d'ɩ na tɔgɩ Wɛ cullu tɩm tɩn mʋ pɛ d'ɩ na cɩga, kʋ yɩ d'ɩ na sɛ d'ɩ kɩ d'ɩ wʋ-dɩdʋa dɩ Zezi tɩn ŋwaanɩ mʋ. 28Bɛŋwaanɩ d'ɩ ye nɩ nɔɔna w'ʋ na cɩga Wɛ tee nɩ dɩ ba na kɩ ba wʋ-dɩdʋa dɩ DƖ tɩn mʋ, sɩ kʋ daɩ cullu tɩm tɔgɩm ŋwaanɩ. 29Baŋa-Wɛ yɩ Zwifə bam yɩranɩ Wɛ mʋ na? DƖ daɩ dwi-gɛ tiinə bam dɩ Wɛ na? Ɛɛn, DƖ yɩ nabiinə maama Wɛ mʋ. 30Wɛ yɩ dɩdʋa mʋ. Zwifə bam na kɩ ba wʋ-dɩdʋa dɩ DƖ, DƖ w'ʋ pa ba na cɩga DƖ tee nɩ. Dwi-gɛ tiinə bam dɩ nan na kɩ ba wʋ-dɩdʋa dɩ DƖ, DƖ w'ʋ pa ba dɩ na cɩga DƖ tee nɩ. 31Kʋntʋ nan ba lagɩ kʋ ta nɩ d'ɩ na kɩ d'ɩ wʋ-dɩdʋa dɩ Wɛ tɩn, DƖ cullu tɩm daa ba jɩgɩ kuri. D'ɩ na kɩ d'ɩ wʋ-dɩdʋa dɩ Wɛ te tɩn laan paɩ DƖ cullu tɩm tiini tɩ jɩgɩ kuri mʋ.


c: text/html

text: 1Zezi dɛɛn maa wʋ Galile nɩ o beerə. O dɛɛn ba lagɩ sɩ o vu Zude o beeri da, bɛŋwaanɩ Zwifə yigə tiinə balʋ na wʋ d'aanɩ tɩn lagɩ cwəŋə mʋ sɩ ba gʋ-o. 2Kʋ dɛɛn ma daarɩ fɩɩn sɩ Zwifə bam di ba candiə kalʋ yɩrɩ na yɩ vwə candiə tɩn. 3Zezi nyaana ma ta dɩd-o ba wɩ, o yagɩ Galile je sɩm sɩ o daarɩ o vu Zude, sɩ o karabiə bam wanɩ ba na tɩtʋŋa yalʋ o na jɩgɩ o tʋŋɩ tɩn. 4Ba ta maa ta ba wɩ: "Nɔɔnʋ wʋlʋ na lagɩ sɩ ba taa ye-o lanyɩranɩ tɩn ba səgi kʋlʋ o na kɩ tɩn. Kʋntʋ ŋwaanɩ, nmʋ na kɩ wəənu tɩntʋ tɩn, n maŋɩ sɩ n ta n kɩ-tɩ nabiinə maama yigə nɩ mʋ." 5Ba na tagɩ te tɩn brɩ nɩ ba tɩtɩ ta wʋ kɩ ba wʋ-dɩdʋa dɩd-o. 6Zezi ma ta dɩ ba o wɩ: "A maŋa kam ta wʋ yi sɩ a vu candiə kam. Kʋ nan na yɩ abam, maŋa maama lana dɩ abam. 7Nabiinə b'a wanɩ ba taa culi abam. Ba nan culi amʋ, bɛŋwaanɩ amʋ yɔɔrɩ a tɛ-ba jaja mʋ, nɩ ba tɩtʋŋa ba tɔgɩ cwəŋə. 8Abam nan ve-na 'a di candiə kam, sɩ amʋ ta b'a vu lele, bɛŋwaanɩ a maŋa kam ta wʋ yi ka ti sɩ a vu." 9O na tagɩ kʋntʋ tɩn, o ma maŋɩ Galile nɩ. 10Zezi nyaana bam na kɛ ba daar-o tɩn, o dɩ laan ma zaŋɩ o vu candiə kam. O na ve kʋntʋ tɩn, o wʋ ve jaja sɩ nɔɔna lwar-o. 11Zwifə yigə tiinə balʋ na wʋ candiə kam nɩ tɩn maa karɩ ba beer-o, yɩ ba bwe ba wɩ: "O wʋ yən mʋ?" 12Nɔn-kɔgɔ kʋlʋ na wʋra tɩn maa tiini ba jɩgɩ o taanɩ ba waasa. Nɔɔna badonnə maa tɛ ba wɩ: "O yɩ nɔn-ŋʋm mʋ." Badaara maa tɛ ba wɩ: "Aye, o daɩ nɔn-ŋʋm, sɩ o jɩgɩ nɔɔna bam o ganɩ mʋ." 13Nɔɔn-nɔɔnʋ nan wʋ tagɩ o taanɩ jaja, bɛŋwaanɩ ba kwarɩ Zwifə yigə tiinə bam. 14Ba na di candiə kam ba yi ka da yam tɩtarɩ tɩn, Zezi laan ma vu o zʋ Wɛ-di-kamunu kʋm o wʋra o brɩ nɔɔna. 15Zwifə yigə tiinə bam maa tiini ba yɩ yəəu dɩ o na brɩ nɔɔna bam te tɩn. Ba maa tɛ ba wɩ: "Nɔɔnʋ wʋntʋ nan wʋ zaasɩ tɔnɔ nɔɔn-nɔɔnʋ tee nɩ, yɩ o yi kɩ ta mʋ dɩ pʋʋrɩ yɩ o ye Wɛ tɔnɔ kʋm kʋntʋ doŋ?" 16Zezi ma ləri-ba o wɩ: "A na brɩ kʋlʋ tɩn daɩ amʋ tɩtɩ nyɩm, kʋ yɩ wʋlʋ na tʋŋɩ-nɩ tɩn nyɩm mʋ. 17Wʋlʋ nan na lagɩ sɩ o kɩ Wɛ wʋbʋŋa na lagɩ kʋlʋ tɩn, kʋntʋ tu w'ʋ lwarɩ amʋ zaasɩm dɩm kuri na nuŋi mɛ tɩn, dɩ na yɩ Wɛ nyɩm mʋ, naa dɩ na yɩ a tɩtɩ dam mʋ a maa bra, o'o lwarɩ. 18Nɔɔnʋ wʋlʋ na ŋɔɔnɩ dɩ o tɩtɩ dam tɩn, kʋntʋ tu kwaanɩ sɩ o na yɩrɩ mʋ o pa o tɩtɩ. Kʋ daarɩ wʋlʋ nan na kwaanɩ sɩ o lagɩ yɩrɩ o pa wʋlʋ na tʋŋ-o tɩn, kʋntʋ tu mʋ yɩ wʋlʋ na jɩgɩ cɩga tɩn, yɩ o ba tusi kʋlʋkʋlʋ baŋa nɩ. 19Moyisi nan maŋɩ o pa abam lwarɩ Wɛ cullu tɩm. Abam wʋlʋwʋlʋ nan ba tɔgɩ-tɩ. Bɛɛ mʋ yɩ abam kwaanɩ 'a lagɩ cwəŋə sɩ 'a gʋ amʋ?" 20Ba ma lər-o ba wɩ: "N yirisi mʋ. Wɔɔn beeri nmʋ sɩ o gʋ?" 21Zezi ma ləri-ba o wɩ: "A tʋŋɩ tɩtʋŋ-kamunu dɩdʋ mʋ siun dɛ nɩ, yɩ kʋ sʋ abam. 22Moyisi dɛɛn pɛ abam ni sɩ 'a ta'a goni 'a bəkəri. Kʋ nan daɩ nɩ Moyisi mʋ puli-kʋ. Kʋ puli dɩ abam nabaara mʋ. Moyisi na pɛ abam ni dɩm kʋntʋ tɩn, abam maa goni 'a bəkəri dɩ siun dɛ nɩ dɩ, sɩ kʋ yɩ pa 'a cɔgɩ ni dɩm kʋntʋ. 23Abam na waɩ 'a goni bəkəri siun dɛ dɩm nɩ sɩ 'a yɩ cɔgɩ Moyisi culu kʋm, bɛɛ mʋ yɩ 'a bana zaŋɩ dɩ amʋ, dɩ a na pɛ yawɩɩnʋ na yazurə fasɩ siun dɛ nɩ tɩn ŋwaanɩ? 24Abam yɩ ta'a garɩ 'a y'aalɩ nɔɔnʋ kəm dɩ 'a yiə na nɛ kʋlʋ tɩn. 'A nan maŋɩ sɩ 'a bʋrɩ dɩ cɩga mʋ." 25Nɔɔna balʋ na zʋʋrɩ Zeruzalɛm nɩ tɩn badaara laan maa ŋɔɔnɩ Zezi taanɩ ba wɩ: "Kʋ daɩ nɔɔnʋ wʋntʋ mʋ ba kwaanɩ sɩ ba gʋ tɩn na? 26Nii-na o na zɩgɩ o ŋɔɔnɩ jaja, yɩ nɔɔn-nɔɔnʋ ba tɛ kʋlʋkʋlʋ sɩ ba cɩ-o. Dɩbam yigə tiinə bam laan bʋŋɩ nɩ wʋntʋ mʋ sɩɩnɩ o yɩ Krisi wʋm Wɛ na tʋŋɩ tɩn naa? 27Kʋ nan na yɩ Krisi wʋm mʋ na tuə, nɔɔn-nɔɔnʋ b'a wanɩ o lwarɩ o na nuŋi mɛ tɩn. Kʋ daarɩ dɩbam maama ye wʋntʋ na nuŋi mɛ tɩn." 28Zezi dɛɛn na wʋ Wɛ-di-kamunu kʋm wʋnɩ o brɩ nɔɔna tɩn, o ma ŋɔɔnɩ dɩ kwər-dɩa o wɩ: "Abam bʋŋɩ nɩ 'a sɩɩnɩ 'a ye amʋ, yɩ 'a kwəri 'a ye a na nuŋi mɛ tɩn. A nan wʋ tu a tɩtɩ nɩ, wʋlʋ na tʋŋɩ-nɩ tɩn yɩ cɩga tu mʋ. Abam nan yər-o. 29Amʋ mʋ ye-o, bɛŋwaanɩ a nuŋi wʋntʋ te mʋ, yɩ wʋm mʋ tʋŋɩ-nɩ." 30Zezi na tagɩ kʋntʋ tɩn, ba laan ma lagɩ sɩ ba ja-o. Nɔɔn-nɔɔnʋ nan ba jɩgɩ cwəŋə sɩ o kɩ-o kʋlʋkʋlʋ, o maŋa kam ta na wʋ yi tɩn ŋwaanɩ. 31Kʋ daarɩ nɔn-kɔgɔ kʋm wʋ nɔɔna zanzan ma kɩ ba wʋ-dɩdʋa dɩd-o, yɩ ba tɛ ba wɩ: "Krisi wʋm na tuə, o b'a wanɩ o kɩ wo-kɩnkagɩla zanzan sɩ kʋ dwəni wʋntʋ na maŋɩ o kɩ te tɩn." 32Farizɩan tiinə bam ma ni nɔn-kɔgɔ kʋm na jɩgɩ Zezi taanɩ ba waasa te tɩn. Ba dɩ Wɛ kaanɩm yigə tiinə bam laan ma tʋŋɩ nɔɔna sɩ ba vu ba ja Zezi. 33Zezi laan ma ta o wɩ: "Amʋ b'a tiini a daanɩ abam tee nɩ. Kʋ na kɩ fɩɩn, a'a vu wʋlʋ na tʋŋɩ-nɩ tɩn te. 34Abam nan w'ʋ ba 'a beeri amʋ je 'a ga, bɛŋwaanɩ amʋ na wʋ mɛ tɩn, abam b'a wanɩ da 'a vu." 35O na tagɩ kʋntʋ tɩn, Zwifə yigə tiinə bam maa ŋɔɔnɩ daanɩ ba wɩ: "O lagɩ o vu yən mʋ yɩ dɩbam b'a na-o? O ga lagɩ o vu Zwifə balʋ na zʋʋrɩ Grɛkɩ tiinə tɩɩnɩ dɩm nɩ tɩn te mʋ, sɩ o taa brɩ-ba na? 36O taanɩ dɩm kuri mʋ bɛɛ? O na tagɩ o wɩ, dɩbam w'ʋ ba d'ɩ beeri wʋm jəgə d'ɩ ga, yɩ o ta o wɩ, wʋm na wʋ mɛ tɩn, dɩbam b'a wanɩ da d'ɩ vu tɩn, kʋ kuri mʋ bɛɛ?" 37Kʋ dɛɛn ma ba kʋ yi candiə kam tiim dɛ. Dɛ dɩm kʋntʋ mʋ yɩ candiə kam dɛ kamunu. Zezi maa zaŋɩ wɛɛnɩ o ŋɔɔnɩ dɩ kwər-dɩa o wɩ: "Na-nyɔm na jɩgɩ wʋlʋ maama tɩn, sɩ o ba amʋ te o nyɔ. 38Bɛŋwaanɩ wʋlʋ maama na kɩ o wʋ-dɩdʋa dɩ amʋ tɩn w'ʋ na ŋwɩ-dʋŋa Wɛ tee nɩ, nɩnɛɛnɩ Wɛ tɔnɔ kʋm na maŋɩ kʋ brɩ te kʋ wɩ: 'Na balʋ na paɩ nabiinə ŋwɩa tɩn w'ʋ ta buri kʋntʋ tu bɩcarɩ nɩ.' " 39Zezi na tagɩ na bam taanɩ kʋntʋ tɩn, kʋ yɩ o brɩ Wɛ na w'ʋ kɩ DƖ Joro kʋm balʋ na kɩ ba wʋ-dɩdʋa dɩd-o tɩn bɩcara nɩ te tɩn mʋ. Kantʋ maŋa nɩ Wɛ Joro kʋm daa ta wʋ tu ba te, bɛŋwaanɩ Zezi daa ta wʋ tɩgɩ o joori o bi o na paarɩ-zulə Wɛ tee nɩ. 40Nɔn-kɔgɔ kʋm dɛɛn na ni Zezi na tagɩ te tɩn, badaara maa tɛ ba wɩ: "Nɔɔnʋ wʋntʋ sɩɩnɩ o yɩ Wɛ nijoŋnu wʋlʋ ya na maŋɩ sɩ o ba tɩn mʋ." 41Badaara dɩ maa tɛ ba wɩ: "O yɩ Krisi wʋm Wɛ na tʋŋɩ tɩn mʋ." Kʋ daarɩ badonnə maa tɛ ba wɩ: "Kʋ da-o. Krisi wʋm na tuə, o b'a nuŋi Galile. 42Bɛŋwaanɩ Wɛ tɔnɔ kʋm brɩ nɩ Krisi wʋm w'ʋ ta yɩ Pɛ Davidi dwi tu mʋ, yɩ o nuŋi Betelɩhɛm, tɩʋ kʋlʋ Davidi dɛɛn na zʋʋrɩ da tɩn." 43Kʋntʋ ŋwaanɩ, kampwara dɛɛn ma ba nɔn-kɔgɔ kʋm wʋ Zezi ŋwaanɩ. 44Badaara lagɩ sɩ ba ja-o, yɩ nɔɔn-nɔɔnʋ nan wʋ nɛ cwəŋə sɩ o kɩ-o kʋlʋkʋlʋ. 45Wɛ kaanɩm yigə tiinə bam dɩ Farizɩan tiinə bam na tʋŋɩ nɔɔna balʋ tɩn ma joori ba ba ba te. Ba ma bwe-ba ba wɩ: "Bɛɛ mʋ yɩ 'a wʋ jaan-o 'a ba?" 46Nɔɔna bam ma ləri-ba ba wɩ: "Nɔɔn-nɔɔnʋ maŋɩ o wʋ ŋɔɔnɩ nɩ nɔɔnʋ wʋm kʋntʋ na ŋɔɔnɩ te tɩn." 47Farizɩan tiinə bam ma ta-ba ba wɩ: "Abam pɛ o ganɩ abam dɩ mʋ na? 48Abam yəri nɩ dɩbam yigə tiinə dɩ Farizɩan tiinə bam wʋlʋwʋlʋ wʋ sɛ-o na? 49Kʋ nan na yɩ nɔn-kɔgɔ kʋm, bantʋ yəri Wɛ cullu tɩm Moyisi na tiŋi o pa dɩbam tɩn. Kʋntʋ ŋwaanɩ kʋ'ʋ cɔgɩ-ba." 50Farizɩan tiinə bam wʋ nɔɔnʋ dɩdʋa dɛɛn maa tɔgɩ o wʋra, o yɩrɩ mʋ Nikodɛm. Wʋntʋ mʋ yɩ wʋlʋ ya na maŋɩ o vu Zezi te tɩn. O ma zaŋɩ o ta dɩ o donnə bam o wɩ: 51"Kʋ na yɩ Wɛ cullu tɩm Moyisi na brɩ tɩn, kʋ culə sɩ d'ɩ cɔgɩ nɔɔnʋ, yɩ d'ɩ daa ta wʋ bwe-o sɩ d'ɩ ni o na kɩ kʋlʋ tɩn." 52Ba laan ma ləri ba wɩ: "Nmʋ dɩ yɩ Galile tu mʋ na? Nan karɩmɩ Wɛ tɔnɔ wʋnɩ n nii, sɩ n na nɩ Wɛ nijoŋnu tərə o na w'ʋ nuŋi Galile nɩ." (( 53Ba maama laan ma jagɩ ba vu sam.

robotstxt: allowed

filter: keep


text: 1Hapata ɛngi Paul guotɛ ha Athènes nɛ ha Korente. 2Haki a kpaa ma zuife, ling wa nde Akilas, ka ɛ bhɛa ha kandɔnu Pon. Wɛnɛ hinɛ ko pɛa Priscille guotɛ ha Itali tɛnɛ pata tɛ yɛ ka na, hazu kongapora Sezar Claude haa nu ha hio zuife mɛ gbo ha gasa le Rome pen. Paul nɛa ha pɛ mbwa, 3nɛ a ɔa nɛ de tom hinɛ mbwa, hazu mbwa ha dea ndangtɛ tom fulo hio gasa la mɛ bɛ nɛ twa. 4Ha swe ɔmtɛ ndang ndang fɛt, Paul dungɔ ha bulo wen ha twa gɔ Sɔ. A kio wal mɛ gan zu hio zuife nɛ hio olo wi fin nde, mbwa amɛkiri Jésus. 5Ka Silas hinɛ Timothée guotɛ ha Masedoane hɔ, Paul gdea tɛ wa fɛt ha bulo wen Sɔ hazu gbasi ha hio zuife nde, Jésus nɛ̂ Mesi. 6Ma, ka hio zuife guotɛ sungiri nɛ wɛnɛ, nɛ ka mbwa fɛngsa wɛnɛ, a ngbɔa ngbabhuki la pɛa nɛ tɔa: «Ka ɛnɛ yɔa wal pɛ Sɔ, yo atek ha zu ɛnɛ nɛ pɛ ɛnɛ tɛ. Mi bo ha zanga na. Sising, mi benɛ ha pɛ hio mbing kandɔ.» 7A guotɛ haki nɛ ha pɛ Titius Yustus, ma wi mɔ kandɔ greke ka lukisi Sɔ. Twa pɛa dungɔ hapɛtɛ twa gɔ Sɔ. 8Krispus, wan-zu twa gɔ Sɔ, nɛ hio wi mɛ twa pɛa fɛt mɛkara Kongawan. Dɔka wi mɛ Korente, ka zea Paul ha bulo wen, mɛkara fin nɛɛ gdumso mbwa ha li nɛ ling Jésus. 9Ma ngimɔ nɛ zɛ, Kongawan tɔa ha Paul nɛ lisɔ: «Mɛ yu ke na! Ma, mɛ bhɔn ha bulo wen, mɛ agdɔki nu mɛ na, 10hazu mi dung hinɛ mɛ. Ma wi ndang lɛm ba mɛ nɛ de gdangamɔ ha tɛ mɛ na, hazu mi nɛ dɔka wi ha gasa le ɛngi.» 11Mɛgi, Paul dungɔ ha Korente kili bɛlɛ ndang nɛ ndambu ha osa wen pɛ Sɔ ha soko hio wi haki. 12Ma, ha ngimɔ ka Galion dungɔ gɔfɔrma ha zu kandɔnu Akai, hio zuife guotɛ nɛ sila ndang sungiri nɛ Paul, nɛ mbwa kuo wɛnɛ nɛnɛ ha li kita. 13Mbwa tɔa ha Galion: «Wi kɛ ha kio wal mɛ gan zu hio wi nde, mbwa alukisi Sɔ nɛ ma wal nɛtɛ, ka lɛm nɛ mbonga pɛ ɔ na.» 14Paul ngoya kifiri wen, ma, Galion tɔa ha hio zuife: «Woo, ɛnɛ hio zuife. Ka bo se nde, yo nɛ̂ ma gdangamɔ sungiri nɛ mbonga, mana ma kalbho-kalbho deamɔ, ki mi lɛma ba ngimɔ hazu ze ɛnɛ. 15Ma, ka ɛnɛ zang nɛ wen hazu gele wen, mana hio ling, mana hio mbonga pɛ ɛnɛ, ɛngi zɔk nɛ ɛnɛ. Mi ngoy dung wan-gɔn kita ha zu hio wen mɛgi na.» 16Nɛ a yinɔ mbwa pen ha bhandi kita. 17Mbwa fɛt bhubholo Sostene, wan-zu twa gɔ Sɔ, nɛ angara mɛla wɛnɛ bhɔn ka ha li kita. Ma, Galion pi nu ang ndang na. 18Paul bhɔna ha Korente ngimɔ nɛzikoa fin. Hapata, a kɛatɛ hinɛ hio ya ha Christ hazu si ha kandɔnu Siri. Priscille nɛ Akilas nɛa hinɛ wɛnɛ. Ha le Sankre, Paul kpea zu wa hazu osi nde, a lɛmsara gɔnanu pɛa ha Sɔ. Hapata mbwa lea kuga pen. 19Ka kuga bhanda ha nukolo mɔ gasa le Efeze, Paul gdea Priscille hinɛ Akilas haki. Wɛnɛ nɛa ha twa gɔ Sɔ, nɛ a wolamɔ hinɛ hio zuife. 20Mbwa ana wɛnɛ hazu bhɔn hinɛ mbwa ma ngimɔ fin, ma, Paul kafa. 21Wɛnɛ kɛatɛ nɛ mbwa nɛ tɔa: «Ka Sɔ ngoya, mi bekifiri fin tɛ ha pɛ ɛnɛ.» Nɛ a lea kuga ha Efeze pen. 22Ka kuga bhanda ha Sezare, a danga nɛ ha Jérusalem mɛ fan giliwi mɔ eglize haki. Hapata, a pena nɛ ha Antioshe mɔ Siri. 23Ka wɛnɛ dungɔ haki ma ngimɔ kari, a pena fin nɛ mbinga. A yala ha kandɔnu Galasi nɛ kandɔnu Frizi hapata may, nɛ a ngasasa mɛkaramɔ pɛ hio wan-yambimɔ pɛ Jésus fɛt. 24Ha ngimɔ ɛngi, ma zuife, ling wa nde Apolos, ka ɛ bhɛa ha gasa le Alezandri, hɔa ha Efeze. A wolamɔ weleng, nɛ a ingɔ takarata pɛ Sɔ pentɛ. 25A bayambi osamɔ hazu wal pɛ Kongawan, nɛ sising, a dungɔ nɛ gbɛnga sila, nɛ a tɔa nɛ bulo wen hazu Jésus nɛ wala nzeng. Ma, a ingɔ sɔna nɛ wal ka Jean bagdumsi nɛ wi ha li. 26Apolos bulo wen nɛ da ha twa gɔ Sɔ. Ka Priscille hinɛ Akilas zea wen pɛa, mbwa kuo wɛnɛ sinɛ ha twa pɛ mbwa. Mbwa osa ha wɛnɛ osamɔ hazu wal pɛ Sɔ nɛdedea pen mɔ sɔngsi. 27Hapata, wɛnɛ nɛ hɛl mɛ nɛ ha Akai. Hio ya ha Christ mboa wɛnɛ nde, yo nɛ dedea. Mbwa ngɛraka ma takarata ha hio wan-yambimɔ haki hazu ba wɛnɛ nɛ dede kɔ. Nɛ ka wɛnɛ hɔa haki, a gbakara dɔka wi ka mɛkara Jésus, hazu Sɔ dea dede sila ha tɛ wa. 28Hio zio wen pɛa gana zu pɛ hio zuife wɛɛ. Ha li wi fɛt a gbasa nɛ wal takarata pɛ Sɔ nde, Jésus nɛ̂ Mesi.


text: 1Hapata ɛngi, ɛ zɔka ma gasa mɔweka ha ngɔn. Yo nde, ma bhoko ndang yola swe tuka la ha tɛ wa, nɛ ze dungɔ ha si nanga wa. Ndutu wan mɔ sɔla bhukɔ gbala bwa ha zu wa. 2Wɛnɛ nɛ zang, nɛ ngimɔ bhɛ lɛma kari. A gdɔra hazu yimtɛ bio bhɛ ha yukoto wɛnɛ. 3Nɛ ɛ zɔka ma mbing mɔweka ha ngɔn. Yo nde, ma gasa gbɛ ndibha ka dung nɛ zu mɔrkɔ zanga bwa, nɛ zak bhukɔ. Hio ndutu wan mɔrkɔ zanga bwa ha hio zu wa. 4Wɛnɛ gbaa soko hio sɔla nɛ zugilia tar, nɛ a mɛla nɛ kunda wa ma zugili ha sokoa ndang pi ha nu. Nɛ wɛnɛ yola hapɛtɛ bhoko ɛngɛ ka bi mɛ bhɛ, tuka nde, wɛnɛ agul bema ha pata bhɛ. 5Bhoko ɛngɛ bhɛa nɛ bewei ka bengbɔsi hio kandɔ fɛt nɛ tongolo wan mɔ bolo. Nɛ ɛ kuo bema nɛhasa nɛnɛ ha pɛ Sɔ, nɛ hapɛtɛ solowan pɛa. 6Nɛ bhoko ɛngɛ yuo mɔ nɛ ha kpɛnu, ha bhandi ka Sɔ babhɔngiri bingiri mɛ day wɛnɛ haki lɛm yala tomay nɛ gɔmmay bwa zu bhukɔa mɔrkɔ zu bhukɔa ndang (1260). 7Hapata ɛngi, bulo angara ha zang ngɔn. Michel hinɛ hio telenge pɛa bio bulo sungiri nɛ ndibha, nɛ ndibha hinɛ hio telenge pɛa bio bulo fin. 8Ma, ndibha teka ha si bulo. Mɛgi, wɛnɛ hinɛ hio telenge pɛa bo fin nɛ ziomɔ mɛ bhɔn ha zang ngɔn na. 9Ɛ pio wɛnɛ ha nu hinɛ hio telenge pɛa fɛt. Gasa ndibha ɛngɛ, wɛnɛ nɛ̂ gɔk mɔ koto ngimɔ, ka ɛ sa nde, Gdanga Sɔ mana Satan, wan-osili hio wi mɔ zu nu fɛt. 10Hapata ɛngi, mi zea ma gasa gɛl ndang ha ngɔn ka tɔa: «Sising, ngimɔ ka Sɔ pɛ ɔ bekpasisi nɛ hio wi pɛa hɔa kari. Sising, wɛnɛ tɛ bo nɛ̂ kongapora nɛ ngatɛ. Sising, Mesi pɛa gbasa ziomɔ pɛa. Hazu wan-fundi hio ya ɔ, ka fundi mbwa swe nɛ zɛ ha li Sɔ pɛ ɔ, ɛ pio wɛnɛ gbo ha zang ngɔn. 11Hio ya ɔ gana zu wa nɛ wal tɔktɛ Besami, nɛ fin nɛ wal tɛwen ka mbwa kɛa wena. Mbwa tɛ zɔk tunɔ pɛ mbwa tuka ma mɔ na, nɛ mbwa mɛkara mɛ fe. 12Mɛgi, ngɔn nɛ hio wi ka de le ang, ɛnɛ ade totɛ! Ma, ngɔtɛ ha nu nɛ ha nana-litɔng, hazu Satan zilo nɛ ha pɛ ɛnɛ. Nɛ wɛnɛ nɛ gasa ngambi, hazu a ingɔ nde, yala pɛa dɔk fin na.» 13Ka ndibha zɔka nde, ɛ pio wɛnɛ ha nu kari, a naka pata bhoko ka bhɛa bewei. 14Ma, bhoko kpaa bhaka bwa tuka pɛ gasa nzio hazu buy ha kpɛnu, ha bhandi ka Sɔ babhɔngiri gde ha wɛnɛ. Haki, wɛnɛ nɛ yɛa ha li gɔk, nɛ a bekpa yɔngamɔ ha zang bɛlɛ tar nɛ ndambu. 15Mɛgi, gɔk gbosasa li ha nu wa tuka nanali. Nɛ lia naka pata bhoko tuka nde, yo avuvili wɛnɛ pen nɛ. 16Ma, nu gbakara bhoko. Nu bhaa nu wa, nɛ a gulo nanali ɛngɛ fɛt ka ndibha gbosasa ha nu wa. 17Mɛgi, sila ndibha yimɔ sungiri nɛ bhoko, nɛ a pena ha bio bulo sungiri nɛ hio olo bem pɛ bhoko, ɛ ndɔng ka pam hio wen mbonga pɛ Sɔ, nɛ ka pama tɛwen ka Jésus kɛ wena. 18Hapata ɛngi, ndibha nɛa nɛ yol ha nukolo nana-litɔng.


text: 1Ɛɛ rɛ malɩka hʋ bɩl daga ŋ fuwo hʋ nɩɩ aa tɩya mɩɩbol. Ŋ na nɩɩ hʋ dɩ ʋ pʋlla gɛɛ peretete aŋ kyaanɩ gɛɛ anɩɩ nyagɩsa, a pallɩ lɩɩ Wɩɩsɩ abee Pebiye hʋ kuworikpasa hʋ tɩyaŋ, 2a tɩŋ tɔbal hʋ ŋmaŋbal tʋtʋʋ kɩ tuu, ka Mɩɩbol Tɩya hʋ mɛ sɩŋ fuwo hʋ kyolli balɩya hʋ buloŋ tɩyaŋ. Tɩya hʋ aa nɔnɔ naaŋsɩɩnyʋwa fi bee balɩya rɛ bɩna buloŋ. Ɛɛ daga nɩɩ pene buloŋ, ʋ aa nɔnɔ rɛ. Tɩya hʋ paaponni yaa luliye rɛ paalʋʋsɩ buloŋ nala ba kpa kɩ tɩɩbɩ ba tɩɩ. 3Kɩŋ kɛ buloŋ aa yaa Wɩɩsɩ sɩna bɩ sɩ we bee no tɩyaŋ. Wɩɩsɩ abee Pebiye hʋ kuworikpasa hʋ sɩ sɩŋ doŋ, ka ʋ nala kɩ kyʋwalɩ ʋ. 4Ba sɩ na Wɩɩsɩ abee ba sɩbii, ka dɩ ʋ feŋ we ba tilli tɩyaŋ. 5Tebine bɩl bɩ sɩ we doŋ, dɩ ba bɩl kɩ kyɛ fɩŋtɩŋsɩ koo wɩɩpɔsɩɩ, beewɩya á Tɩɩna Wɩɩsɩ rɛ sɩ yaa ba pʋlʋŋ, ka dɩ ba di koro a kaŋ kɩ mʋ maakyiye buloŋ. 6Ɛɛ rɛ malɩka hʋ bɩl basɩ tɩya ŋ a baa, "Wɩya no yaa wɩtɩɩ rɛ, a maga dɩ nal buloŋ laa ba di. Á Tɩɩna Wɩɩsɩ, nal hʋ aa kpa ʋ Wiyesi Welii hʋ we ʋ tɩŋdaala tɩyaŋ, ʋ rɛ tɩma ŋ dɩ ŋ ko basɩ wɩya hʋ aa bɩ sɩ pɩɩsɩ aŋ yaa a tɩya ʋ nala." 7Yesu baa, "Ma na! Ŋ bɩ sɩ pɩɩsɩ ka dɩ ŋ ko! Nyusʋŋtɩmma rɛ yaa nala hʋ aa tɩŋ wɩya hʋ ba aa basa teŋ no tɩyaŋ anɩɩ ba sɩ yaa lagɩlagɩ no abee maakyiye." 8Mɩyaŋ Gyɔɔŋ nɛ yaa nal hʋ aa nɩɩ aŋ na wɩya no buloŋ. Ŋ aa nɩɩ aŋ na wɩya no buloŋ ko teŋ, ŋ tuu gbinni malɩka hʋ aa kpaa wɩya no daga ŋ sɩya tɩyaŋ, a kɩ kyɛ dɩ ŋ kyʋwalɩ ʋ. 9Ɛɛ rɛ ʋ basɩ tɩya ŋ abaa, "Ta yaa gɛɛ! Ŋ beel-ɩ, abee ɩ dɔŋtɩŋsɩ Wɩɩsɩ tɩŋdaala abee nala hʋ buloŋ aa tɩŋ wɩya hʋ aa we teŋ no tɩyaŋ, á buloŋ yaa Wɩɩsɩ tʋŋtʋnna rɛ. Wɩɩsɩ dʋŋ nɛ maga ɩ kɩ kyʋwalɩ ʋ." 10Ɛɛ rɛ ʋ bɩl basɩ tɩya ŋ abaa, "Ta kpaa wɩya no ba aa basa teŋ no tɩyaŋ anɩɩ ba sɩ yaa lagɩlagɩ no abee maakyiye a faŋa, beewɩya saŋa hʋ wɩya no aa sɩ yaa kpaga rɛ. 11Ɛɛ wɩya, ma leŋ dɩ nala hʋ aa yaa wɩbɔmɔ marɩ kɩ yaa wɩbɔmɔ, a leŋ dɩ nala hʋ aa yaa bisiŋ wɩya mɛ marɩ kɩ yaa bisiŋ wɩya. Ma leŋ dɩ nala hʋ aa yaa wɩya hʋ aa kpaa ŋmanɩɩ mɛ marɩ kɩ yaa wɩya hʋ aa kpaa ŋmanɩɩ, a leŋ dɩ nala hʋ aa kpaa ba tɩɩ tɩya Wɩɩsɩ mɛ marɩ kpa ba tɩɩ tɩya Wɩɩsɩ." 12Yesu baa, "Ma na! Ŋ bɩ sɩ pɩɩsɩ ka dɩ ŋ ko! Ŋ sɩ ko tuŋ nal buloŋ a maga wɩya hʋ ʋ aa yaa. 13Mɩyaŋ nɛ yaa Alfa abee Omega, nal hʋ aa laasɩya abee nal hʋ aa laa hal, wɩɩ buloŋ lipiilii abee wɩɩ buloŋ litenii. 14Nyusʋŋtɩmma rɛ yaa nala hʋ aa sasɩ ba gannɩ ba kyaanɩ, dɩ ba na ŋmanɩɩ a tɩŋ tɔbal hʋ pagɩsɩ a gyʋʋ bee hʋ a di mɩɩbol tɩya hʋ nɔnɔ. 15Amɛ nala no iriŋ kɛ rɛ sɩ sɩŋ bee hʋ gyaŋhal tɩyaŋ. Ba aa rɛ yaa nala hʋ aa yaa bisiŋ wɩya, abee daaluliye tɩmma, abee sɔŋsɔnnɔ, abee nɩkpʋʋla, abee vʋgɩmarɩla, abee nala hʋ buloŋ aa kyo wɩnyɩyɛl a kɩ nyɩya wɩya." 16Ɛɛ rɛ Yesu baa, "Mɩyaŋ nɛ tɩma ŋ malɩka ma lee dɩ ʋ ko basɩ wɩya no tɩya nala hʋ aa laa ŋ wɩya di a kɩ laŋŋɩ lee buloŋ tɩyaŋ. Ŋ yaa Deviti doho nal lɛ. Mɩyaŋ nɛ yaa nɔnyʋwa aa kyaanɩ sɩgballɩnyʋwa." 17Ɛɛ rɛ Wiyesi Welii hʋ abee haaŋ hʋ Pebiye hʋ aa kyɛ dɩ ʋ kpa basɩ abaa, "Ko." Nal hʋ buloŋ aa nɩɩ wɩɩ no, ʋ mɛ baa, "Ko." Nal hʋ buloŋ nɩɩnyʋwasɩ a kana, ʋ ko. Nal hʋ buloŋ mɛ aa kyɛ, ʋ laa nɩɩ hʋ aa tɩya mɩɩbol ba aa kpaa kɩ tɩya waasʋ waasʋ. 18Nala hʋ buloŋ aa nɩɩ wɩya hʋ ba aa basa teŋ no tɩyaŋ anɩɩ ba sɩ yaa lagɩlagɩ no abee maakyiye, mɩyaŋ Gyɔɔŋ nɛ basɩ kɩ tɩya ma abee ŋ sɩfɩyasɩ buloŋ dɩ ma gyɩŋ tɩya ma tɩɩ weliŋ abee wɩya no. Dɩ nal buloŋ nɛ ko kpa wɩdʋma pɛ wɩya no tɩyaŋ, Wɩɩsɩ sɩ kpa baloni hʋ wɩya ba aa basa teŋ no tɩyaŋ a pɛ dɔgɩsɩ ʋ. 19Dɩ nal buloŋ mɛ rɛ ko lɩɩ wɩdɩgɩ ta wɩya no tɩyaŋ, tol hʋ ʋ aa kana Mɩɩbol Tɩya hʋ wɩya ba aa basa teŋ no tɩyaŋ nɔnɔ tɩyaŋ, Wɩɩsɩ sɩ kaŋ ba laa, aŋ bɩ sɩ leŋ dɩ ʋ gyʋʋ Wɩɩsɩ tɔbal hʋ wɩya mɛ ba aa basa teŋ no tɩyaŋ. 20Nal hʋ aa dii wɩya no buloŋ daŋsɩya, ʋ basa rɛ abaa, "Wɩtɩɩ rɛ! Ŋ bɩ sɩ pɩɩsɩ ka dɩ ŋ ko." Ɛɛ rɛ ŋ baa, "Amɩ! Ko, á Tɩɩna Yesu." 21Á Tɩɩna Yesu bɔnyɛ sɩ we Wɩɩsɩ nala buloŋ lee. Amɩ.


text: 1A mãa nɩ-kʋra, mãa n'ʋ sɛbr a fʋ̃ʋ nɩ a fʋ bibiir, fʋ̃ʋ pɔw-nɩ-kpɛ̃ɛ a Naaŋmɩn na kaa ir a. Ɩ̃ nɔnɛ nyɩ nɩ yel-mɩŋa za, ɛ cɛ mãa yõ bɛ n'ʋ ɛ, a bɛlɩ dem za na bãw a yel-mɩŋa a, mɩ̀ nɔnɛ nyɩ na. 2Bʋ̃ʋ n'ʋ vɛ̃, a yel-mɩŋa be n a tɩ zie, ɛ na cãa be a tɩ zie kʋra lɛ. 3A Naaŋmɩn Sãà, nɩ a Yeezu Kɩrɩta, na ɩ a Sãà Bie a, bɛ kʋ̀ tɩ maalʋ, su-ɓaarʋ nɩ ƴã-ɓaarʋ tɩ vʋʋrɛ nɩ a yel-mɩŋa nɩ a nɔ̃wfʋ pʋɔ. 4Nʋ̃ɔ̀ tɩ kpɛ m ɩ yaga za, ɩ̃ na tɩ nyɛ̃ a fʋ bibiir bɛ mɩnɛ bɛ cere a yel-mɩŋa pʋɔ, mɛ̃ a lɛ a Naaŋmɩn Sãà na ƴãw a nʋɔr kʋ̀ tɩ a. 5Pɔw-nɩ-kpɛ̃ɛ ɛ, ɩ̃ zɛlɛ fʋ nɩ a ƴɛrɛ ŋa kɛ́ tɩ nɔnɛ taa. Ʋ bɛ ɩ Naaŋmɩn nɔ-ƴãwna na ɩ paala n'ʋ ɩ̃ sɛbr fʋ ɛ. A ʋl tɩ na tɛr a pɛr tib daar za a n'ʋ. 6A ŋa n'a a nɔ̃wfʋ ŋmɛ̃: kɛ́ tɩ sawr a Naaŋmɩn nɛ-ƴãwnɩ. Ɛ a Naaŋmɩn nɔ-ƴãwna, nyɩ na wõ a pɛr tib daar za a, n'ɩ kɛ́ tɩ vʋʋrɛ a nɔ̃wfʋ pʋɔ. 7Nɩ-bɛlbɛ yaga yɛ́r a pàw a tẽ-daa. Bɛ bɛ saw de k'aa Yeezu Kɩrɩta wa na ɩ nɩsaal ɛ. A ŋa n'a bɛ mɩ́ bãw a nɩ-bɛlɛ nɩ a Kɩrɩta dɔ̃ sob. 8Nyɩ gúre nyɩ tʋɔra taa wa guure a tɩ tome tɔnɛ ɩ, ɛ páw a sã-ya za. 9Nɩsaal za na bɛ tɛr a Kɩrɩta wulu, ɛ mɩ́ wul col ɩ a, ʋ bɛ lãw nɩ a Naaŋmɩn ɛ; sob nɛ na mɩ́ tɛr a wulu ŋa a, ʋ lãw nɩ nɩ a Sãà nɩ a Bie. 10Nɩr wa waar a nyɩ zie ɛ bɛ tɛr a wulu ŋa a, nyɩ taa dier ʋ sãanʋ a nyɩ yir ɛ, ɛ mɩ̀ taa puore ʋ a ʋ waa yaanɩ ɛ. 11Bʋ̃ʋ n'ʋ vɛ̃, sob nɛ na puore ʋ a ʋ waa yaanɩ a, ʋ pʋɔ nɩ a ʋ ton-faar pʋɔ. 12Ɩ̃ cãa na tɛr yel-yaga nãá yel kʋ̀ nyɩ, ɛ cɛ ɩ̃ bɛ tɩ bɔbr k'ɩ̃ɩ manɩ a sɛb-ɓɛl zu nɩ sɛb-dale kʋ̃ɔ ɛ; ɩ̃ tɩɛrɛ na k'ɩ̃ɩ ta a nyɩ zie, tɩ ƴɛr sɔw taa, a tɩ nʋ̃ɔ̀ tʋ̃ɔ vɩɛl ʋ za. 13A fʋ yɛb, Naaŋmɩn mɩ̀ na kaa ir a, bibiir puore fʋ na.


text: 1Ɩ nal hʋ aa kpa kyogisi kɩ tɩya ɩ dɔŋtɩɩna, ɩ tɩɩ mɛ bɩ lɩɩ wɩɩ tɩyaŋ. Dɩ ɩ rɛ yaŋ ko kpa kyogisi kɩ tɩya ɩ dɔŋtɩɩna, gyɩma weliŋ anɩɩ ɩ tɩɩ rɛ ɩ kpa kyogisi kɩ tɩya gɛɛ, beewɩya wɩya hʋ ɩ aa baa dɩ ɩ dɔŋtɩɩna hʋ yaa ɩ kpa kyogisi kɩ tɩya ʋ gɛɛ, ba tɩɩ bee ba nyuu rɛ ɩ mɛ kɩ yaa. 2Á gyɩma anɩɩ dɩ Wɩɩsɩ rɛ ko dɩ nala hʋ aa yaa wɩya no iriŋ sarɩya a kpa kyogisi tɩya ba, ʋ yaa maga rɛ. 3Dɩ ɩ nihuwobiŋ mɛ rɛ yaŋ aa di nala sarɩya a kpa kyogisi kɩ tɩya ba, aŋ mɛ ha we haŋ wɩya hʋ tɩɩ bee ba nyuu tɩyaŋ kɩ yaa, ɩ bɩɩna anɩɩ ɩ kɛ sɩ wuwo fá nyʋgɩsɩ dɩ Wɩɩsɩ ta di ɩ sarɩya rɛ koo? 4Koo ʋ kɩɩ gɛɛ anɩɩ ɩ aa deŋ bɔnyɛ hʋ abee kenyiri hʋ Wɩɩsɩ aa kana beel-ɩ waasʋ? Ʋ maga dɩ ɩ gyɩma rɛ anɩɩ wɩɩ hʋ aa tɩŋ Wɩɩsɩ kaŋ bɔnyɛ beel-ɩ rɛ yaa dɩ ɛɛ wuwo leŋ dɩ ɩ bɩrɩmɩ lɩɩ wɩbɔmɔ tɩyaŋ? 5Amɛ ɩ bembii deye rɛ kɩŋkaŋ, ɩ bɩ vʋwa dɩ ɩ bɩrɩmɩ lɩɩ ɩ wɩbɔmɔ tɩyaŋ. Ɛɛwɩya, dɔgɩsɩɩ hʋ Wɩɩsɩ aa sɩ dɔgɩsɩ ɩ kɩŋkaŋ kyɛɛ hʋ ʋ aa sɩ kpa baaŋ abee wɩtɩɩ a di dʋnɩya nala sarɩya ba wɩbɔmɔ wɩya, Ɩ leŋ ʋ marɩ yʋga kɩ pɛ rɛ. 6Beewɩya nal buloŋ wɩyaalɩya tuno aa maga gɛɛ rɛ Wɩɩsɩ sɩ kpa tɩya ʋ. 7Nala badɔmɔŋ we doŋ a kaŋ mala bee wɩweliye yayɩ, beewɩya ba aa kɩ kyɛ dɩ ba kaŋ yohuŋ abee feŋ abee mɩɩbol aa bɩ kaŋ tenii rɛ Wɩɩsɩ sɩya tɩyaŋ. Nala no rɛ Wɩɩsɩ sɩ kpa mɩɩbol aa bɩ kaŋ tenii tɩya. 8Amɛ nala badɔmɔŋ mɛ we doŋ, a kyɩla ba dʋŋ wɩya, a vɩya wɩtɩɩ hʋ ŋmanɩɩ tɩŋɩɩ, aŋ kɩ tɩŋ wɩbɔmɔ tɩyaŋ. Nala no nyuu tɩyaŋ nɛ Wɩɩsɩ baaŋ sɩ sii kɩŋkaŋ, dɩ ba na tʋwara bee tɩkyogi kɩŋkaŋ. 9Nal kɛ buloŋ aa yaa wɩbɔmɔ, ʋ tɩɩna sɩ na tʋwara kɩŋkaŋ. Gyuuma rɛ sɩ laasɩya dɩ nala hʋ aa bɩ yaa Gyuuma mɛ kɩ tɩŋa. 10Amɛ nala hʋ buloŋ aa yaa wɩweliye, ba sɩ na yohuŋ abee feŋ abee laaŋfɩya Wɩɩsɩ lee. Gyuuma rɛ sɩ laasɩya dɩ nala hʋ aa bɩ yaa Gyuuma mɛ kɩ tɩŋa. 11Beewɩya, Wɩɩsɩ bee lugisi nala ʋ sarɩya dii tɩyaŋ. 12Nala hʋ aa bɩ yaa Gyuuma bɩ gyɩŋ Wɩɩsɩ mɩrɩsɩ hʋ Moosi gyɩ aa saba tɩya Gyuuma. Ɛɛwɩya dɩ ba aa rɛ ko kɩ yaa wɩbɔmɔ, mɩrɩsɩ hʋ daa Wɩɩsɩ sɩ kpa di ba sarɩya, amɛ abee gɛɛ buloŋ dɔgɩsɩɩ hʋ ba aa sɩ na rɛ yaa sʋʋ aa bɩ kaŋ tenii. Amɛ dɩ Gyuuma kɛ rɛ ko kɩ yaa wɩbɔmɔ, haŋ mɩrɩsɩ hʋ tɩɩ rɛ Wɩɩsɩ sɩ kpa di ba sarɩya beewɩya ba kɛ gyɩŋ ba rɛ. 13Mɩrɩsɩ nɩyɩ dʋŋ bɩ sɩ wuwo leŋ dɩ nal yaa tɩpʋlʋŋ tɩɩna Wɩɩsɩ sɩya tɩyaŋ. Amɛ nala hʋ aa tɩŋ mɩrɩsɩ hʋ mʋ su, ba aa rɛ Wɩɩsɩ sɩ leŋ dɩ ba yaa tɩpʋlʋŋ tɩmma ʋ sɩya tɩyaŋ. 14Abee nala hʋ aa bɩ yaa Gyuuma aa bɩ gyɩŋ mɩrɩsɩ hʋ Moosi aa saba buloŋ, dɩ ba hakɩllɩ rɛ ko daga ba dɩ ba yaa wɩya mɩrɩsɩ no aa daga, ɛɛ daga nɩɩ mɩrɩsɩ hʋ we ba hakɩllɩ tɩyaŋ nɛ gɛɛ, abee ba aa bɩ gyɩŋ mɩrɩsɩ no buloŋ. 15Ba wɩyaalɩya daga anɩɩ wɩya hʋ mɩrɩsɩ hʋ aa daga we ba tɩsɩ tɩyaŋ nɛ. Ba hakɩllɩ mɛ daga anɩɩ mɩrɩsɩ no we ba tɩsɩ tɩyaŋ nɛ, beewɩya, dɩ ba aa rɛ ko yaa wɩbɔŋ koo wɩwelii, ba aa gyɩma rɛ ba hakɩllɩ tɩyaŋ. 16Ɛɛwɩya, Wɩɩsɩ Wɩweliye hʋ ŋ aa basɩ daga anɩɩ nyɛ rɛ ba sɩ kɩɩ kyɛɛ hʋ Wɩɩsɩ aa sɩ kaŋ nala wɩfaŋɩya buloŋ ko lɩɩ pʋlʋŋ a tɩŋ Yesu Krisita tɩyaŋ a di ba sarɩya. 17Ka Ɩ mɛ, Ɩ nal aa baa dɩ ɩ yaa Gyuu rɛ, a kpa ɩ wɩɩ buloŋ we Wɩɩsɩ mɩrɩsɩ hʋ Moosi aa saba biŋ tɩyaŋ, a kɩ daga ɩ tɩɩ anɩɩ ɩ gyɩŋ Wɩɩsɩ weliŋ nɛ. 18Ɩ baa dɩ ɩ gyɩŋ wɩya hʋ Wɩɩsɩ aa kyɛ dɩ ɩ kɩ yaa rɛ, beewɩya mɩrɩsɩ hʋ Moosi aa saba biŋ daga ɩ wɩya hʋ aa kpaa ŋmanɩɩ rɛ. 19Ɩ baa dɩ ɩ rɛ yaa nyʋlɩma daatɩgɩɩ, a yaa nala hʋ aa we bilhuu tɩyaŋ mɛ kyaanʋʋ. 20Ɩ baa dɩ ɩ rɛ yaa nal hʋ aa daga bambugo abee nala aa bɩ gyɩŋ wɩɩ buloŋ. Beewɩya, ɩ laa di rɛ anɩɩ ɩ aa gyɩŋ Wɩɩsɩ mɩrɩsɩ hʋ Moosi aa saba biŋ wɩya, ɩ gyɩŋ wɩɩ buloŋ nɛ, a gyɩŋ wɩɩ hʋ buloŋ aa yaa wɩtɩɩ mɛ. 21Ɩ nal hʋ aa daga nala, bee rɛ tɩŋ ɩ bee daga ɩ tɩɩ kɛ? Ɩ aa daga nala rɛ dɩ ba ta kɩ gaa, aŋka ɩ tɩɩ kɛ kɩ gaa. 22Ɩ aa baa dɩ nala ta kɩ kyɛɛ ba dɔŋtɩŋsɩ haana koo balama, aŋka ɩ tɩɩ kɛ kɩ kyɛɛ nala haana abee nala balama. Ɩ aa baa dɩ ɩ haasɩ vʋga marɩɩ rɛ, aŋ mʋ kɩ gaa kɩna vʋga dɩɩsɩ tɩyaŋ. 23Ɩ aa daga ɩ tɩɩ rɛ anɩɩ ɩ kɛ gyɩŋ Wɩɩsɩ mɩrɩsɩ hʋ Moosi aa saba biŋ nɛ, aŋ gʋla kɩ kyogi mɩrɩsɩ no, a kɩ we Wɩɩsɩ hɩɩsɩ tɩyaŋ. 24Wɩɩsɩ teŋ tɩyaŋ ba saba rɛ a baa, "Mamaa Gyuuma rɛ leŋ nala hʋ aa bɩ yaa Gyuuma kɩ kyogi Wɩɩsɩ feŋ." 25Dɩ mamaa rɛ aa tɩŋ Wɩɩsɩ mɩrɩsɩ hʋ Moosi aa saba biŋ kyurrr, ɛɛ kɛ ma pene hʋ kerii kaŋ memii rɛ. Amɛ dɩ mamaa rɛ ko bee tɩŋ ba, ma fa aa bɩ keri ma pene rɛ kpɩya. 26Dɩ nal hʋ aa bɩ keri ʋ peŋ nɛ aa tɩŋ Wɩɩsɩ mɩrɩsɩ hʋ Moosi aa saba biŋ kyurrr, Wɩɩsɩ aa kpa ʋ anɩɩ ʋ keri ʋ peŋ nɛ. 27Mamaa Gyuuma, ma gyɩŋ mɩrɩsɩ no rɛ beewɩya mamaa rɛ ba sabɩ ba tɩya, ka ma keri ma pene mɛ, amɛ abee gɛɛ buloŋ ma bee tɩŋ mɩrɩsɩ hʋ. Ɛɛwɩya, nala hʋ aa bɩ keri ba pene aŋ kɩ tɩŋ mɩrɩsɩ hʋ ba sɩ maakyiye di ma sarɩya a kpa kyogisi tɩya ma. 28Nyɛ daga anɩɩ wɩya ba aa yaa nal teŋbii tɩyaŋ daa rɛ aa leŋ ʋ yaa Gyuu tɩɩ. Ba aa keri ɩ peŋ mɛ dʋŋ daa daga anɩɩ ɩ yaa Gyuu tɩɩ rɛ. 29Amɛ dɩ nal yaa Gyuu tɩɩ, ʋ yaa ʋ tɩya tɩyaŋ wɩɩ rɛ, ʋ bɩ yaa wɩɩ ba aa yaa ʋ teŋ tɩyaŋ. Ʋ rɛ bɩl yaa nal hʋ Wɩɩsɩ Wiyesi Welii hʋ aa kaŋ ʋ hakɩla bɩrɩmɩ, ʋ yaa tɩpʋlʋŋ tɩɩna Wɩɩsɩ sɩya tɩyaŋ, ʋ bɩ kɩɩ nɩɩ ʋ aa tɩŋ Wɩɩsɩ mɩrɩsɩ hʋ Moosi aa saba biŋ nɛ tɩŋ. Nal no iriŋ bigisii lɩɩ Wɩɩsɩ lee rɛ, nihuwobiŋ lee daa ʋ lɩɩ.


text: 1Nɩsaal za n'ʋ a fɛr k'ʋʋ sawr a nɩ-bɛrɛ na dɩrɛ nɩ-kpɛ̃nʋ a nʋɔr. Bʋ̃ʋ n'ʋ so, nɩ-kpɛ̃ɛnʋ za yi n Naaŋmɩn zie; a nɩ-kpɛ̃ɛnʋ na be be a, Naaŋmɩn n'ʋ mɩ́ ƴãw a. 2A na ɩ a ŋa a, sob nɛ na bɛ sawr a nɩ-kpɛ̃ɛnʋ dɩrɛ a ʋ zu a, ʋ bɛ sawr a lɛ a Naaŋmɩn na bɔbr k'aa yele tuur a ɩ. Ɛ a bɛlɩ dem na bɛ sawr a nɩ-kpɛ̃ɛnʋ a, na bɔ n dɔwrʋ ƴãw bɛ tʋɔra. 3A ƴɛr-dɩrbɛ bɛ ɩ nɩ-zɔrɩ sob nɛ na ɩrɛ vla a zie ɩ, sob nɛ na ɩrɛ faa a zie n'a bɛ ɩ nɩ-zɔrɩ. Fʋ bɔbr a kɛ fʋ ta zɔrɛ a nɩ-kpɛ̃ɛ ɩ? Ɩrɛ vla, ʋʋ na mʋʋrɛ fʋ na, 4bʋ̃ʋ n'ʋ vɛ̃, Naaŋmɩn tõ-tone n'ʋ, k'ʋʋ tʋ̃ɔ mɩ́ ƴãw fʋ ɩrɛ vla. Ɛ cɛ fʋ̃ʋ wa ɩrɛ faa a, fʋ̃ʋ zɔrɛ ʋ. Bʋ̃ʋ n'ʋ vɛ̃, zawla lɛ ƴãw bɛ n'a ʋ tɛr a dɔwrʋ fãw ɛ. Ʋlɛ wa dɔwrɛ nɩr a, a Naaŋmɩn tome n'a ʋ tone, k'ʋʋ wul a Naaŋmɩn suur na ìr a yel-fa-maalɛ ƴãw a. 5Alɛ n'a so a fɛr k'aa nɩ-bɛrɛ nʋɔr sawfʋ be be, ɛ a ta ɩ a Naaŋmɩn suur dɛ̃bɩ̃ɛ tɛwr ƴãw ɛ, ɛ mɩ̀ ɩ a vla a socir na wule a ƴãw. 6Alɛ cãa n'a so nyɩ yarɛ a zuru-yar; bʋ̃ʋ n'ʋ vɛ̃, a bɛlɩ dem na dier a a, Naaŋmɩn n'ʋ kʋ̀ bɛ a tõ-nʋɔr ŋa kɛ́ bɛ tone vla. 7Nyɩ mɩ́ kʋ̀ ŋa za a ʋlɩ bom a na fɛr kɛ nyɩ kʋ̀ ʋ a: a zuru-yar, a sob nɛ na dier a zuru-yar a; a bome a mɩnɛ samɛ, a bɛlɩ dem na dier a samɛ a ŋa libie a; a zɔba, a sob nɛ a na fɛr kɛ nyɩ zɔrɛ a; a ƴãwfʋ, a sob nɛ a na fɛr kɛ nyɩ ƴãwnɛ a. 8Nyɩ ta mɩ́ tɛr san kãw za nɩr za zie ʋ bɛ ɩ a nyɩ nɔ̃w-taa ɩ. Bʋ̃ʋ n'ʋ vɛ̃, sob nɛ na nɔnɛ a ʋ tɔ a, ʋ saw nɩ a Naaŋmɩn-Wulu ʋ za. 9A Naaŋmɩn nɛ-ƴãwnɩ a ŋa: «Ta maalɩ pɔw-gaa-yel-bier, ta kʋ́ nɩr, ta zu bom, ta tɩɛrɛ kɛ fʋ̃ʋ nãá so a fʋ tɔ bom», nɩ a Naaŋmɩn nɛ-ƴãwnɩ al za na cɛ a, a za tuor ɩ taa be a Naaŋmɩn nɔ-ƴãwna ŋa yõ pʋɔ: «Fʋ na nɔnɛ nɩ a fʋ to-sob mɛ̃ a fʋ mɩŋa a.» 10Nɔ̃wfʋ bɛ maalɛ faa kãw za tɔ zie ɩ; lɛ so fʋ̃ʋ wa nɔnɛ a fʋ tɔ a, fʋ saw nɩ a Naaŋmɩn-Wulu ʋ za. 11Nyɩ ta dɩɛnɩ nɩ a yel ŋa ɩ, nyɩ na bãw a daar ʋl pʋɔ tɩ na be a: a tɛm ta na kɛ́ nyɩ bɛr a nyɩ gʋ̃ɔ lɛ, ɛ ìr. Bʋ̃ʋ n'ʋ vɛ̃, a faafʋ pɩɛl tɩ nɩ a ƴɛrɛ ŋa zuo a lɛn daar tɩ na tĩ kɛ saw de a Naaŋmɩn a. 12A tɩ̃ɩsɔw cen na kpɛ sɔw, a zie vɩɛrɛ na. A na ɩ lɛ a, nyɩ ɩ tɩ lɔb a lige pʋɔ ɩ-ɩrɩ bɛr, ɛ cɔbrɩ a cãa pʋɔ zɛbr ƴãw. 13Nyɩ ɩ tɩ cere cenu na vɩɛl a, mɛ̃ mʋ̃tɔ̃w daarɩ a, ɛ bɛr a dɩ-gbogbo nɩ a dãa kuolu, a pɩ̃ɔ yele nɩ a nɩ-fa-ɩb, a zɛb-taa nɩ a nyu-yele. 14Nyɩ su a Sore Yeezu Kɩrɩta, ɛ ta saw a ƴãgan nʋ̃ɔ̀-faar vʋla a so nyɩ ɛ.


text: 1Waatʋ wei tə lɩɩna mʋʋlaɣa pʋ́ʋ́ɣʋ́ kɛ mpʋ tɔɣɔ tə nyəmá sɩ pa yaa tɛtʋ nti lʋm cɔɔna mpʋ tɔ sɩ Malətɩ. 2Təna nyə́ma tɔka-tʋɣʋ teu pə tɩɩ fɛɩ. Pə pamna tɛʋ tɔŋna nɩɩʋ na pə wɛ watʋ, ɩlɛna pá taɣanɩ kɔkɔ kɛ teu na pá hʋ́lɩ́ tá təna sɩ tə́ caɣa na tə́ cɔɔna-kɛ. 3Ḿpʋ́ɣʋ́ Pɔɔlɩ kuu tuputu sɩ ɩ tʋɣɩ kɔkɔ taa, ɩlɛna kɔkɔ haŋaɣa tɔɔ tʋm nɔɣɔlʋ ɩ lɩɩ na ɩ́ nyasa ɩ niŋ na ɩ́ nyɔkəlɩ. 4Tɛtʋ ntɩ tə nyə́ma nawa tʋm nyɔkələna Pɔɔlɩ niŋ, ɩlɛna pá sʋʋ yɔɣɔtʋɣʋ sɩ: Tampana, apalʋ ɩnɛ ɩ ta laŋ yʋlʋkʋlʋ. Nyənɩ teŋku ná cɛɛ-ɩ kɛlɛ, na pə tɔŋna ɩ mpaaʋ kɛ pɛɛkʋɣʋ. 5Tənaɣa Pɔɔlɩ ŋmɩɩsa tʋm ɩnəɣɩ kɔkɔ taa, ɩ ta tɩɩ nɩɩ wʋsasɩ nasəlɩ. 6Yəlaa mpɛ pɛlɛ pa hʋʋkaɣa sɩ nɔɔnɔɔ tɔ ɩ mʋlaa, yaa ɩ ká hoti na ɩ́ sɩ kpakpaa. Ama pə leelaa pa ta na pʋlʋ lapa-ɩ, ɩlɛna pá pəsəna sɩ ɩ kɛ́ ɩkɔntɛ kɛ́. 7Tɛtʋ ntɩ tə wulaʋ wei pa yaa sɩ Pipiliyusi tɔ ɩ təyaɣa ka wɛ pəcɔlɔ tənɛ ɩnɩ. Wulaʋ ɩnɩ ɩ pona-tʋɣʋ ɩ tɛ na ɩ́ tɔkɩ-tʋɣʋ teu, halɩ kʋyɛɛŋ tooso. 8Pə pamna watʋ na anɩɩsa ka wɛna Pipiliyusi caa na ɩ́ həntaa. Ḿpʋ́ɣʋ́ Pɔɔlɩ polaa na ɩ́ sələmɩ na ɩ́ tənɩ niŋ kɛ ɩ tɔɔ na ɩ́lɛ́ ɩ́ hiki alaafəya. 9Pəlɛ pə waalɩ mpa pa kɛ́ kʋtɔntʋnaa kɛ tɛtʋ ntɩ tə taa tɔ pa kɔma na pə́ waa-wɛ. 10Pa tʋna-tʋɣʋ tənaɣa na pá wɛna tá sɔɣɔntʋ pə tɩɩ fɛɩ. Tə kɔma sɩ tə kʋləɣɩ ɩlɛna pá ha-tʋɣʋ mpi mpi tɩɩ nyɩɩlɩ mpaaʋ taa tɔ. 11Pə lapa ɩsɔtʋnaa tooso, ɩlɛna tə́ ná Alɛkəsantilii kpɩɩlʋɣʋ nakʋlɩ ŋku pa yaa sɩ Tɩɩŋ Tompiya tɔ na tə́ tɛɛ. Kpɩɩlʋɣʋ ŋkʋ, kʋlɛ kɩɩ caɣa hilimatɛ waatʋ tənaɣa tɛtʋ ntɩ tə taa kɛ́. 12Tə tala Silakusi, ɩlɛna tə caɣa tənaɣa wɛɛ tooso. 13Tə kʋla təna, ɩlɛna tə́ malɩ kʋteŋ na tə́ polo tə́ lɩɩ Lesiyo. Kʋ fema na heelim lɩɩna ilim mpətəŋ tɔɔ, ɩlɛna tə́ tɔ kʋyɛɛŋ naalɛ na tə́ tala Pusɔɔlɩ. 14Tə maɣana ta taapalaa napələɣɩ təna, na pɛlɛ pá wiina-tʋ sɩ tə́ caɣa pa cɔlɔɣɔ kʋyakʋ na kʋ ɩsikile. Ḿpʋ́ɣʋ́ tə tɔma haləna tə́ tala Lom. 15Ta taapalaa kɛ Lom ka nyəmá ta tɔɔ, ɩlɛna pá polo pá səŋ-tʋɣʋ hatoo Apiyusi kʋyakʋ taa kɛ́ Sʋlʋmpɔɔŋ tooso taa. Pɔɔlɩ na-wɛ ɩlɛna ɩ́ sa Ɩsɔ na ɩ apalʋtʋ kpa. 16Tə tala Lom ɩlɛna pa ha Pɔɔlɩ kɛ nɔɣɔ sɩ ɩ́ caɣana ɩ tike, na pá faɣasɩ y+o+olú nɔɣɔlʋ na ɩ́ nyənəɣɩ-ɩ. 17Wɛɛ lapa tooso, ɩlɛna Pɔɔlɩ yaa Lom Yuta nyə́ma sɔsaa na pá koti. Na ɩ́ tɔ-wɛ sɩ: Ma taapalaa ma ta lata yəlaa kɛ taalɩ nɔɣɔlʋ. Pəyele ma ta wakəlɩ tá caanaa caanaa kɔtaɣa. Ama pa kpa-m tulum kɛ yem kɛ́ Yosalɛm na pá tʋ-m Lom nyə́ma niŋ taa. 18Pɛlɛ pa wiila ma tɔm taa na pá ná sɩ natəlɩ tə fɛɩ ma kiŋ na tə́ nəɣəsəna sɩ pá kʋ-m, ɩlɛna pɛlɛ pa tɔ sɩ pa tʋləɣɩ-m. 19Ama Yuta nyə́ma ná kʋlaa na pá kisi təsaɣasaɣa. Tənaɣa pə caala-m na má tɔ sɩ: Tɩɩ tɛna Lom wulaʋ sɔsɔ kiŋ kɛ́. Anɩ ma fɛɩna nti maa tɔ sɩ tənɛɣɛ ma yəlaa lapa-m tɔ. 20Mpi pə tɔɔ ma yaa-mɛ sɩ ma na-mɛ tə́ ná tɔɣɔlɛ. Pə taɣa pʋlʋ, wei Ɩsɛɣɛlɩ yəlaa tekiɣi tɔ ɩ tɔɔ kɛ́ pa tʋ-m alukpala anɛ ɩsəntɔ. 21Ḿpʋ́ɣʋ́ pɛlɛ pa cɔ-ɩ sɩ: Yuta tʋ nɔɣɔlʋ ta tilina-tʋɣʋ takəlaɣa nakələɣɩ nyá tɔm taa. Pəyele tá taapalaa mpa pa wɛ təna tɔ pa taa nɔɣɔlʋ ta lɩɩ na ɩ́ kɔɔ cənɛ sɩ ɩ kɛɛsəɣɩ-tʋɣʋ nyá tɔm, yaa ɩ lakɩ nyá kɔlɔmɔtɔ. 22Ama tə caa tə nyɩ nti nyá maɣamaɣa n hʋʋkɩ tɔ. Pə taɣa pʋlʋ, paa timpi paa caa kpekəle nte tə taa n wɛ mpʋ tɔ tə tɔm. 23Ḿpʋ́ɣʋ́ pa na Pɔɔlɩ pa sɩɩ kʋyakʋ. Pə wule talaa, ɩlɛna pá koti sɔsɔm kɛ timpi Pɔɔlɩ sʋʋkaɣa tɔ. Pə kpaɣaʋ tanaŋ haləna ilim polo na pə́ tɛ tɔ, Pɔɔlɩ paasəna-wɛɣɛ Ɩsɔ Kawulaɣa waasʋ, na ɩ́ lʋkɩ teu sɩ ɩ hʋ́lə́ɣɩ́-wɛɣɛ pə tampana na pá cɛkəna Yesu tɔm na pá tisi. Moisi kʋsəsɩɩtʋ na Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa takəlasɩ taa kɛ́ ɩ hʋlaɣaana-wɛɣɛ pə tampana. 24Lɛlaa ná cɛkənaa na pá tisi. Ama lɛlaa ná kisa-təɣɩ mʋɣʋ. 25Pa kʋlaa na pá tɛɛkɩ na pá tɔŋna təmaɣa kpɛɛsənaʋ ɩlɛna Pɔɔlɩ heeli-wɛɣɛ kʋlʋmaɣa sɩ: Tampana kɛ Feesuɣu Naŋŋtʋ ka yɔɣɔta waatʋ wei ɩ yelaa na Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsʋlʋ Ɩsayii yɔɣɔtəna mə caanaa sɩ: 26Polo yəlaa panɛ pa kiŋ na ń tɔ-wɛ sɩ: Ɩ́ ká nɩɩ teu yaa, ama ɩ́ kaa cɛkəna. Ɩ́ ká nyənɩ teu yaa, ama ɩ́ kaa ná. 27Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, yəlaa panɛ pa ləmaɣasɛɛ səpa. Pa təka pa ŋkpaŋŋ. Pa wiisa pa ɩsɛ, sɩ pa ɩsɛ ɩ́ taa na, na pa ŋkpaŋŋ ɩ́ taa nɩɩ. Sɩ pá taa cɛkəna pə yaasi. Pə taa kɔɔ pá pəsəna ma tɔɔ, na má lá na pə́ waa-wɛ. Ɩsɔ yɔɣɔtəna mpʋ yoo. 28Ḿpʋ́ɣʋ́ Pɔɔlɩ tɔma-wɛ tɔtɔ sɩ: Ye mpʋ ɩ́ nyɩ teu sɩ pa pona ɩsəna Ɩsɔ yakɩ yəlaa tɔ pə tɔm na pá heeli mpa pa ta kɛ Yuta nyə́ma tɔ na pɛlɛ pá mʋ-tɩ. [ 29Waatʋ wei Pɔɔlɩ tɛma ḿpʋ́ɣʋ́ yɔɣɔtaɣa tɔ, Yuta nyə́ma tɛɛwa na pá kpɛɛsəɣəna təmaɣa teu.] 30Pɔɔlɩ lapa kutuluɣu kɛ haya na ɩ́ caɣa kʋ taa kɛ́ pɩɩsɩ naalɛ təcu. Na mpa pa caakaɣa-ɩ tɔ pá puki təna na pá makəna-ɩ. 31Na ɩ́ lakɩ Ɩsɔ Kawulaɣa waasʋ na ɩ́ sɛɣɛsəɣɩ Tacaa Yesu Kilisiti tɔm təyelele na ɩɩ nyaŋna pʋlʋ.


text: 1Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu na ɩ ɩfalaa pa tala Olifinaa pʋɣʋ. Waatʋ ɩnɩ tɔ pa kpɛɣɛtəna Yosalɛm. Pa fɛɩ pooluŋ na Petafasɩ na Petanii. Tənaɣa Yesu tila ɩ ɩfalaa taa naalɛ 2sɩ: Ɩ́ polo ɩcatɛ nte tə wɛ mə nɔɣɔ tɔɔ tɔ tə taa. Ɩ́ takɩ kpakpaa tɔ ɩ́ ká maɣana pa tʋ kpaŋaɣa pile natələɣɩ ŋmənaɣa. Nɔɣɔlʋ ta caɣata tə tɔɔ. Ɩ́ hɛtɩ-tɛ na ɩ́ kɔna. 3Ye nɔɣɔlʋ pɔɔsa-mɛ sɩ: Pepe tɔɔ kɛ́ ɩ́ lakɩ mpʋ? Ɩlɛ ɩ́ cɔ pʋntʋ sɩ: Ta Sɔsɔ caakəna, ye ɩ tɛma ɩ ká mələna-tɛɣɛ nɔɔnɔɔ kɛ́ cənɛ. 4Ɩ ɩfalaa tɛɛwa, ɩlɛna pá maɣana kpaŋaɣa pile ntɛɣɛ mpaaʋ taa, na pá tʋ-tɛɣɛ ŋmənaɣa kɛ təyaɣa nakəlɩ ka nɔɣɔ, ɩlɛna pá hɛtɩ-tɛ. 5Ḿpʋ́ɣʋ́ mpa paa wɛ təna tɔ pa taa napəlɩ pa pɔɔsa-wɛ sɩ: Pepeɣe ɩ́ lakɩ təna? Ɩ́ hɛtəɣɩ kpaŋaɣa pile ńtɛ́ suwe? 6Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu ɩfalaa cɔwa ɩsɩɩ Yesu ka heela-wɛ tɔ, ɩlɛna pá yele-wɛ na pá tɛɛna. 7Na pá pona-tɛɣɛ Yesu, na pá pɔ tə tɔɔ kɛ́ pa wontu, na Yesu caɣa pə tɔɔ. 8Ḿpʋ́ɣʋ́ yəlaa paɣalɛ pɔ pa wontu kɛ mpaaʋ taa, na lɛlaa náá cɛ hatʋ na pá pɔ. 9Ɩlɛna mpa paa wɛ Yesu nɔɣɔ tɔɔ na mpa paa wɛ ɩ waalɩ tɔ pá kooki sɩ: Paa wei ɩ́ tʋ Ɩsɔ kɛ́ teeli. Ɩsɔ ɩ́ wɛɛ wei ɩ kɔŋna Tacaa toŋ tɔ ɩ waalɩ. 10Ɩsɔ ɩ́ hɛtɩ kawulaɣa ŋka ka tɔŋna kɔntɛ tɔ, ŋka ka kɛ́ Tacaa Tafiiti nyəŋka tɔ. Paa wei ɩ́ tʋ Ɩsɔ kɛ́ teeli kɛ hatoo ɩsɔtaa. 11Yesu tala Yosalɛm, ɩlɛna ɩ́ sʋʋ Ɩsɔ təsɛɛlɛ taa. Ɩ nyəna ɩ taa na ɩ waalɩ kɛ́ teu, ɩlɛna ɩ́ na ɩ ɩfalaa naanʋwa na naalɛ pá tɛɛ Petanii kɛ ilim tɛma tɛm tɔ pə tɔɔ. 12Kʋ fema na pá lɩɩkɩ Petanii, ɩlɛ nyɔɣɔsɩ kpa Yesu kɛlɛ. 13Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ loosa fiki tʋɣʋ kɛ pooluŋ na kʋ́ lɔpa təkpimm. Ɩlɛna ɩ́ polo sɩ ntanyɩ ɩsəntɔ kʋ lʋla pee. Ɩ kɔma na ɩ́ tala kʋ tɛɛ, ɩlɛna ɩ́ maɣana hatʋ tike. Mpi tɔ, pə ta kɛ fiki tɩɩŋ lʋlʋɣʋ waatʋ. 14Tənaɣa Yesu tɔma fiki tʋɣʋ ŋkʋ sɩ: Nɔɣɔlʋ kaa tasa nyá pile kɛ təŋʋɣʋ. Na ɩ ɩfalaa nɩɩ mpʋ. 15Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu na ɩ ɩfalaa pa tala Yosalɛm. Ɩlɛna Yesu sʋʋ Ɩsɔ təsɛɛlɛ taa na ɩ́ niki tɔɣɔnʋɣʋ kɛ mpa pa pɛɛtaɣaa na mpa pa yakaɣa tɔ. Na ɩ́ pəsɩ liɣitee yɔkəlaa taapələnaa kɛ alele, na alukukunaa pɛɛtəlaa kpelasɩ tɔtɔ. 16Ɩ ta tisi sɩ nɔɣɔlʋ ɩ́ səɣəlɩ pʋlʋ na ɩ́ təŋna Ɩsɔ təsɛɛlɛ taa. 17Pəlɛ pə waalɩ ɩ sɛɣɛsa-wɛ sɩ: Pa ŋmaawa Ɩsɔ Tɔm taa sɩ, paa yaa ma təyaɣa sɩ yəlaa təna Ɩsɔ təsələmlɛ. Ama mə pəsa-kɛɣɛ ŋmɩɩlaa təyaɣa. 18Kɔtəlaa sɔsaa na Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlaa nɩɩ mpʋ, ɩlɛna pá pɛɛkəɣɩ ɩsəna paa la na pá kʋ Yesu tɔ. Ama paa wɛna ɩ sɔɣɔntʋ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, ɩ kʋsɛɣɛsətʋ sʋʋ yəlaa samaa kɛ teu kɛ́ pə tɩɩ fɛɩ. 19Ilim kɔma na pə tɛ ɩlɛna Yesu na ɩ ɩfalaa pá kʋlɩ ɩcatɛ taa na pá lɩɩ. 20Tɛʋ fema na pá kʋlɩ tanaŋ kɛ lɔŋ na pá tɛɛkɩ, ɩlɛna ɩ ɩfalaa na fiki tʋɣʋ ŋkʋ na kʋ wʋlaa təwoŋwoŋ na pə́ kpɛŋna kʋ kite. 21Piyɛɛ tɔɔsa nti tɩɩ lapa tɔ ɩlɛna ɩ́ tɔ sɩ: Nyənɩ Tacaa, fiki tʋɣʋ ŋku n ka təŋsa mpusi tɔ kʋ wʋlaa təwoŋwoŋ. 22Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tɔma ɩ ɩfalaa sɩ: Tampana kɛ ma heeliɣi-mɛ yoo maa cɛsəɣɩ, ye ɩ́ tʋ Ɩsɔ kɛ́ naani, 23ɩ́ pəsəɣɩ na ɩ́ tɔ pulaɣa kanɛ sɩ ká kpɛsɩ na ká hoti teŋku taa. Ye ɩ́ tɛma mə taa təkpataa sɩ pɩɩ la na sika fɛɩ, pə lakɩ kɛ́. 24Pə tɔɔ kɛ́ ma heeliɣi-mɛ sɩ pə təna mpi ɩ́ sələməɣɩ Ɩsɔ tɔ ɩ́ hʋʋ sɩ ɩ́ tɛma-wəɣɩ hikuɣu, ɩlɛ paa ha-mɛɣɛ-wɩ. 25Saa wei ɩ́ kʋləɣɩ sələmʋɣʋ tɔ, ye ɩ́ nawa sɩ mə na nɔɣɔlʋ ɩ́ wɛna natəlɩ, ɩlɛ ɩ́ kʋ-təɣɩ mə taa. Waatʋ ɩnəɣɩ mə Caa wei ɩ wɛ ɩsɔtaa tɔ, ɩ ká hɩɩsɩ-mɛɣɛ mə ɩsaɣatʋ tɔtɔ. [ 26Ye mə tɔɣɔntəlɛnaa wakələɣəna-mɛ na ɩɩ hʋləɣɩ-wɛɣɛ suulu na ɩ́ taɣanɩ, mə Caa wei ɩ wɛ ɩsɔtaa tɔ, ɩ kaa hɩɩsɩ-mɛɣɛ mə ɩsaɣatʋ tɔtɔ.] 27Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu na ɩ ɩfalaa pa tasa Yosalɛm kɛ pote, na Yesu polo na ɩ́ cɔɔkɩ Ɩsɔ təsɛɛlɛ taa. Tənaɣa kɔtəlaa sɔsaa, na Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlaa, na sɔsaa pa kɔma ɩ kiŋ, 28na pá pɔɔsɩ-ɩ sɩ: Kaŋkantɛ nteɣe n makɩ nyá taa na ń lakɩ ɩsəntɔ? Yaa awe tɩɩ hana-ŋ pə mpaaʋ? 29Tənaɣa Yesu cɔ-wɛ sɩ: Maa pɔɔsɩ-mɛɣɛ tɔm kʋlʋmtʋ. Ye ɩ́ cɔ-m-tɩ, ɩlɛ maa heeli-mɛɣɛ kaŋkantɛ nte ma makɩ ma taa na má lakɩ ɩsəntɔ tɔ. 30Ɩsɔ yaa yəlaa tilina Yohaanɩ sɩ ɩ́ sɔɔkɩ yəlaa kɛ Ɩsɔ lʋm? Ɩ́ cɔ-m. 31Ḿpʋ́ɣʋ́ pa maɣasa-təɣɩ pa taa pa tike. Ɩlɛna pá tɔ sɩ: Ye tə tɔma sɩ Ɩsɔ tilina-ɩ, ɩ ká pɔɔsɩ-tʋ sɩ: Na pepe tɔɔ kɛ́ ɩ́ tá mʋ ɩ tɔm? 32Pəyele ye tə tɔma sɩ yəlaa tilina-ɩ... (Pa nyaŋaɣana samaa. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, yəlaa nyənaɣa Yohaanɩ kɛ Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsʋlʋ kʋpaŋ kɛ́). 33Ḿpʋ́ɣʋ́ kɔtəlaa sɔsaa pəsəna Yesu sɩ: Tə ta nyɩ. Tənaɣa Yesu ná cɔ-wɛ sɩ: Aŋhaa, ma kaa heeli-mɛɣɛ kaŋkantɛ nte ma makɩ na má lakɩ ɩsəntɔ tɔ.


text: 1Waatʋ ɩnɩ ɩ taa kɛ́ wulaʋ Sɔsɔ Helɔtɩ nika Yesu sɛɛlaa taa napələɣɩ naasʋɣʋ. 2Ɩ kʋwa Yohaanɩ taalʋ Saakɩ na laɣatɛ. 3Helɔtɩ nawa sɩ ɩ lapʋ mpʋ tɔ pə maɣa Yuta nyə́ma, ɩlɛna ɩ́ tasa Piyɛɛ kɛ kpaʋ. (Saa ɩnɩ pə pamna kʋkʋsʋm fɛɩ potopotonaa acima kʋyɛɛŋ taa.) 4Helɔtɩ tɛma Piyɛɛ kɛ kpaʋ kɛ mpʋ, ɩlɛna ɩ́ təkɩ-ɩ saləka. Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ caa yoolaa kɛ naanʋwa na naatoso sɩ pá taŋəɣɩ-ɩ yəlaa liɣiti liɣiti na pá kaasəɣɩ təma. Na ɩ́ hʋʋkɩ ɩ taa kɛlɛ sɩ Tɛɛʋ acima ɩ́ tɛɛwa ɩlɛ ɩ ká ləsɩ-ɩ yəlaa ɩsɛntaa na ɩ́ kʋ-ɩ. 5Piyɛɛ wɛ saləka taa kɛ́ mpʋ tɔ, na Yesu sɛɛlaa náá tɔŋna ɩ tɔɔ kɛ́ Ɩsɔ sələmʋɣʋ na ɩsəlɛ kʋsɛɛmlɛ. 6Pə kɔma na pə tala kʋyakʋ ŋku kʋ feŋaɣa sɩ Helɔtɩ ləsəɣɩ Piyɛɛ kɛ yəlaa ɩsɛntaa tɔ, Piyɛɛ tɔŋna tom kɛ pə ahoo kɛ yoolaa naalɛ hɛkʋ taa. Alukpala naalɛɣɛ paa tʋ-ɩ, na taŋlaa náá səŋa saləka kutuluɣu nɔnɔɣɔ na awalɩ tɔɔ. 7Tənaɣa Tacaa ɩsɔtaa tillu kɔma na ɩ́ sʋʋ Piyɛɛ pa tɔɔ təkpʋʋ, na kɔkɔ nyaləməlɛ na teu tənyalulu kɛ naŋiya ŋka ka taa paa wɛɛ tɔ. Ɩlɛna ɩsɔtaa tillu ma Piyɛɛ kɔŋkɔŋ taa na ɩ́ feesi-ɩ, na ɩ́ tɔmɩ-ɩ sɩ: Kʋlɩ təwaka. Tənaɣa alukpala lɩɩ Piyɛɛ niŋ taa na a hoti. 8Ɩlɛna ɩsɔtaa tillu heeli-ɩ sɩ: Ləlɩ nyá tampala na ń lɛɛ nyá ntaŋkpala. Piyɛɛ lapa mpʋ, ɩlɛna ɩsɔtaa tillu heeli-ɩ sɩ: Suu nyá toko na ń təŋɩ-m. 9Ḿpʋ́ɣʋ́ Piyɛɛ lɩɩ saləka taa na ɩ́ təŋəɣɩ ɩsɔtaa tillu. Ɩlɛ ɩ taa tisi ɩ yuŋ kɛ́ sɩ ɩsɔtaa tillu kʋlapʋtʋ ntɩ tampana tɔm. Pə lapa-ɩ kɛ́ ɩsɩɩ toosee taka. 10Ḿpʋ́ɣʋ́ pa tɛɛ tətaŋlɛ kancaalaɣa nyəntɛ na naalɛ nyəntɛ. Ɩlɛna pá tala təyaɣa təna nɔnɔɣɔ ŋka ka kʋtəkəŋ kɛ nyəɣətʋ na ká wɛnna ɩcatɛ tɔɔ tɔ. Ɩlɛna kɛlɛ ká tʋlɩ ka təɣɩ yem na pá lɩɩ. Pa lɩɩ mpʋ, ɩlɛna pá tʋ hapəlɛ. Tənaɣa ɩsɔtaa tillu yela Piyɛɛ kɛ kpakpaa. 11Mpʋɣʋlɛ pə cɛpa Piyɛɛ ɩsɛntɔɔ na ɩ́ tɔ sɩ: Pənɛntɛ ma tɛma ma taa sɩ Tacaa tilina ɩ ɩsɔtaa tillu na ɩ́ ya-m Helɔtɩ niŋ taa, na tə təna nti Yuta nyə́ma tɛɛlaɣaa sɩ paa la-m tɔ tə taa. 12Piyɛɛ cɛkəna ḿpʋ́ɣʋ́ ɩsəna taa ɩ wɛɛ tɔ, ɩlɛna ɩ́ mələna Yohaanɩ wei pa cuɣusaa sɩ Maləkɩ tɔ ɩ too Malɩ təyaɣa tɔɔ. Yəlaa paɣalɛ ka kota təna na pá sələməɣɩ Ɩsɔ. 13Ḿpʋ́ɣʋ́ Piyɛɛ mapa nɔnɔkeelasɩ, na pɛɛlɔ təmlɛ tʋ wei pa yaa sɩ Lote tɔ ɩ́ polo tʋlʋɣʋ. 14Ɩ nyəmá Piyɛɛ nɔɣɔ, ɩlɛna laŋhʋlʋmlɛ katatəlaɣa tɔɔ ɩ́ yele nɔnɔɣɔ tʋlʋɣʋ, na ɩ́ məlɩ kpakpaa na ɩ́ heeli-wɛ sɩ: Piyɛɛ kɔma. 15Ɩlɛna pá tɔmɩ-ɩ sɩ: N sʋʋ kpaŋʋɣʋ kɛ́. Ama pɛɛlɔ ɩsəlɛ ná sɛɛwa sɩ: Tampana kɛ́. Ɩlɛna pá tɔ sɩ: Ye mpʋ ɩsɔtaa tillu wei ɩ wɛ ɩ waalɩ tɔɣɔ. 16Pa tɔŋna mpʋ tɔ na Piyɛɛ náá tɔŋna mapʋ kɛ́ sɩ pá tʋlɩ-ɩ. Pa kɔma na pá tʋlɩ nɔnɔɣɔ na pá ná Piyɛɛ, ɩlɛna pə la-wɛɣɛ piti kɛ́ sɔsɔm. 17Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ nyəka-wɛɣɛ niŋ sɩ pá su. Ɩlɛna ɩ́ kɛɛsɩ-wɛɣɛ ɩsəna Tacaa ləsa-ɩ saləka taa tɔ. Na ɩ́ heeli-wɛ tɔtɔ sɩ: Ɩ́ heeli-təɣɩ Saakɩ na ma taapalaa lɛlaa. Ɩlɛna Piyɛɛ lɩɩ na ɩ́ tɛɛna tiili. 18Tɛʋ fema ɩlɛ, yoolaa sʋʋ yələtʋɣʋ ntɛ́ pa ta nyɩ ɩsəna Piyɛɛ tɛmnaa tɔ. 19Helɔtɩ sɩ pá pɛɛkɩ-ɩ kɛ́ pá pɛɛkɩ-ɩ, pa ta na-ɩ. Ɩlɛna ɩ́ lana taŋlaa kɛ tɔm na ɩ́ tɔ sɩ pá kʋ pɛlɛ. Tənaɣa Helɔtɩ lɩɩ Yuta na ɩ́ tɛɛna Sesalee, na ɩ́ caɣa tənaɣa wɛɛ naalɛ. 20Helɔtɩ pááná ka huuna Tiii na Sitɔŋ pə nyə́ma kɛ teu. Ḿpʋ́ɣʋ́ pɛlɛ pa pɛɛla nɔɣɔ na pá polo na pá ná wulaʋ təyaɣa tɔɔ nyənlʋ Pəlasətusi, na ɩ́lɛ́ ɩ tɛɛ-wɛɣɛ nɔɣɔ na pá polo na pá ŋmiŋ wulaʋ sɩ ɩ́ hʋ́lɩ́-wɛɣɛ suulu. Pə taɣa pʋlʋ, Helɔtɩ ɩcatɛ ka kɛna pa kp+oú. 21Ḿpʋ́ɣʋ́ pa sɩɩ kʋyakʋ nakʋlɩ. Kʋlɛ kʋ talaa, ɩlɛna Helɔtɩ suu ɩ kawulaɣa wontu na ɩ́ kpa ɩ kumte tɔɔ na ɩ́ caɣa, na ɩ́ kpa-wɛɣɛ faaci lapʋ. 22Ḿpʋ́ɣʋ́ yəlaa mapa kapusi sɩ: Pʋwɛ, Yʋlʋ maɣamaɣa yɔɣɔtaɣa ntɛ? Ɩsɔ kɛ́. 23Tənaɣa Tacaa ɩsɔtaa tillu nɔɣɔlʋ ɩ kɔma na ɩ́ tɛ Helɔtɩ tɔm kɛ kpakpaa. Pə taɣa pʋlʋ, ɩ sɩɩna ɩ təɣɩ samtʋ nti tə kɛ́ Ɩsɔ tike nyəntʋ tɔ. Ɩlɛna ɩ́ tʋ sonsompee, haləna ɩ́ caŋ na ɩ́ sɩ. 24Saa ɩnɩ Ɩsɔ Tɔm ná tɔŋna yɛkʋɣʋ kɛ́ na tə́ puki. 25Pə kɔma na Paanapasɩ pá tɛ pa tiluɣu tɔm kɛ Yosalɛm, ɩlɛna pá kpɛŋna Yohaanɩ wei pa cuɣusaa sɩ Maləkɩ tɔ na pá məlɩ Antiyɔka.


text: 1Saŋa hʋ Pebiye hʋ aa kaŋ kelni bapɛ hʋ ba aa kaŋ taarɩ teŋkulii hʋ tɔ kateŋsi tɔrɩ, wɩɩsɩbee buloŋ yaa sɩrɩtɩtɩ a pele miŋti mɔlɩya abee fi. 2Ɛɛ rɛ ka ŋ na malɩkasɩ hʋ bapɛ aa sɩŋ Wɩɩsɩ sɩya tɩyaŋ. Doŋ nɛ ba kpa kabɩla bapɛ tɩya ba. 3Malɩka kɩdɩgɩ mɛ ko sɩŋ kogu hʋ logiŋ, a kol salma tahana hʋ ba aa kpaa wɩsɩnaaŋ we a nyɔgɔ kɩ tɩya Wɩɩsɩ. Ɛɛ rɛ ba kpa wɩsɩnaaŋ yʋga tɩya ʋ, dɩ ʋ kpa pɛ Wɩɩsɩ nala wɩɩkyʋwalɩ tɩyaŋ a nyɔgɔ tɩya Wɩɩsɩ. Ʋ sɩ nyɔgɩ ba salma kogu hʋ aa sɩŋ kuworikpasa hʋ sɩya tɩyaŋ nyuu. 4Ɛɛ rɛ wɩsɩnaaŋ hʋ nyʋwɔsɩ abee Wɩɩsɩ nala wɩɩkyʋwalɩ lɩɩ malɩka hʋ noŋ tɩyaŋ a mʋ Wɩɩsɩ lee. 5Doŋ nɛ malɩka hʋ kyaanɩ diŋ kogu hʋ nyuu tɩyaŋ a su salma tahana hʋ a kpa yuwo ʋ ko tuu taŋha. Ɛɛ rɛ duwoŋ kɩ nɔsɩ, a kɩ lɩgɩsɩ, ka taŋha kɩ gyigili. 6Ɛɛ rɛ malɩkasɩ hʋ bapɛ aa kaŋ kabɩla bapɛ hʋ yaa siri dɩ ba mʋʋ kabɩla hʋ. 7Malɩka-buŋbuŋ tɩɩna hʋ mʋʋ ʋ kabɩl. Ɛɛ rɛ ba kpa duwoŋbʋwa abee diŋ aa guwosi kyal tɩyaŋ a yuwo lo taŋha. Ɛɛ rɛ taŋha nyuu buloŋ ba aa kaŋ kpaa leye boto a kaŋ lɩdɩgɩ lɩɩ buloŋ di diŋ, taŋha nyuu tɩɩsɩ buloŋ ba aa kaŋ kpaa leye boto a kaŋ lɩdɩgɩ lɩɩ buloŋ mɛ di diŋ, taŋha nyuu ɔfɩyɛla buloŋ mɛ di diŋ. 8Ɛɛ rɛ malɩka-lɩya hʋ tɩɩna mɛ mʋʋ ʋ kabɩl. Doŋ nɛ ba kpa kɩŋ aa kɩɩ gɛɛ anɩɩ dogiŋbal aa di diŋ a yuwo we mpʋwɔnʋʋ tɩyaŋ. 9Ɛɛ rɛ mpʋwɔnʋʋ buloŋ ba aa kaŋ kpaa leye boto a kaŋ lɩdɩgɩ lɩɩ buloŋ bɩrɩmɩ kyal. Kɩwiyesiye buloŋ aa we mpʋwɔnʋʋ tɩyaŋ ba aa kaŋ kpaa leye boto a kaŋ lɩdɩgɩ lɩɩ buloŋ mɛ sʋba. Nɩɩduworiborisi iriŋ buloŋ ba aa kaŋ kpaa leye boto a kaŋ lɩdɩgɩ lɩɩ buloŋ mɛ kyogi. 10Ɛɛ rɛ malɩka-too hʋ tɩɩna mɛ mʋʋ ʋ kabɩl. Doŋ nɛ kyɩŋwʋlbal kɩdɩgɩ lɩɩ wɩɩsɩnyuu, a kɩ di gɛɛ anɩɩ fɩŋtɩna, a ko tuu tele fuwoni abee bulli buloŋ ba aa kaŋ kpaa leye boto a kaŋ lɩdɩgɩ lɩɩ tɩyaŋ. 11Kyɩŋwʋlɩɩ hʋ feŋ nɛ yaa Kɩhaa. Ʋ aa hayɛ wɩya, nɩɩrɩ hʋ tɩyaŋ ʋ aa tele hʋ mɛ hayɛ, nɩgyamaa yʋga aa nyʋwa nɩɩ hʋ sʋba akuu nɩɩ hʋ aa hayɛ wɩya. 12Ɛɛ rɛ malɩka-naa hʋ tɩɩna mɛ mʋʋ ʋ kabɩl. Ɛɛ rɛ ba ŋmaa wɩɩpɔsɩɩ abee pene abee kyɩŋwʋlɩya ba aa kaŋ ba kɩdɩgɩ buloŋ kpaa leye boto a kaŋ lɩdɩgɩ lɩɩ. Ɛɛ rɛ ba kɩdɩgɩ buloŋ pʋlʋŋ ba aa kaŋ kpaa leye boto a kaŋ lɩdɩgɩ lɩɩ buloŋ nyʋgɩsɩ. Ɛɛ rɛ pʋlʋŋ bɩl tuwo sɩgballɩya ba kaŋ kpaa leye boto a kaŋ lɩdɩgɩ lɩɩ tɩyaŋ, a bɩl tuwo tebine mɛ ba aa kaŋ kpaa leye boto a kaŋ lɩdɩgɩ lɩɩ tɩyaŋ. 13Ɛɛ rɛ ŋ deŋ a na kakyuu dɩ ʋ aa gyaarɩ wɩɩsɩnyuu tɩyaŋ ka ŋ nɩɩ dɩ ʋ nɔsɔ yʋga abaa, "Owu, Tʋwara! Tʋwara! Tʋwara! Nala hʋ aa we taŋha nyuu tɩyaŋ sɩ na tʋwara saŋa hʋ malɩka-kaalɩya hʋ boto aa sɩ mʋʋ ba kabɩla."


text: 1Yesu kpambɩsɩ hʋ abee nala hʋ buloŋ aa laa Yesu wɩya di Gyudɩya paalʋʋ buloŋ tɩyaŋ, ba buloŋ nɩya anɩɩ nala hʋ aa bɩ yaa Gyuuma mɛ laa Wɩɩsɩ wɩya di rɛ. 2Ɛɛ rɛ ka Piita mɛ mɩɩgɩ ko Gyerusalɛm. Doŋ tɩyaŋ nɛ Gyuuma badɔmɔŋ sii kɩ basɩ ʋ wɩya akuu wɩya hʋ ʋ aa yaa nala hʋ aa bɩ yaa Gyuuma tɩyaŋ wɩya. 3Ɛɛ rɛ ba pɩyɛsɩ Piita a baa, "Bee rɛ tɩŋ ɩ mʋ nala hʋ aa bee keri ba pene lee, haalɩ, ɩ beel-ba gba laŋŋɩ di kɩna?" 4Ɛɛ rɛ Piita yaŋ piili a basɩ wɩya hʋ aa vala gɛɛ buloŋ a tɩya ba. 5Ʋ baa, "Ŋ gyɩ we Gyoopa tɩyaŋ nɛ. Ɛɛ rɛ kyɛɛ kɩdɩgɩ, ŋ hɔŋ kɩ kyʋwalɩ Wɩɩsɩ. Wɩɩsɩ hʋ kyʋwalɩɩ tɩyaŋ nɛ, ʋ kɩɩ gɛɛ anɩɩ ŋ aa duwosi, ka ŋ na kɩŋ kɩdɩgɩ dɩ ʋ kɩɩ gɛɛ anɩɩ wagyɛbal aa lɩɩ wɩɩsɩnyuu ko kɩ tuu, ka ba kaŋ ʋ nyʋʋsɩ hʋ banaa tɩyaŋ, a kaŋ ko tuu biŋ ŋ sɩya tɩyaŋ. 6Ŋ yaa dɩ ŋ deŋ ʋ tɩyaŋ dɩ ŋ naa pʋsɩ abee bagɩla abee kɩna hʋ buloŋ aa tuuri taŋha abee gyaala iriŋ iriŋ buloŋ we ʋ tɩyaŋ. 7Ɛɛ rɛ ka ŋ nɩɩ nal basɩ tɩya ŋ a baa, 'Piita, sii kpʋ kɩ kyaŋ.' 8Ɛɛ rɛ ŋ baa, 'Aayɩ, ŋ Tɩɩna, ŋ ha bɩ maakyiye di bisiŋ kɩŋ buloŋ."' 9Nyɛ rɛ taal hʋ bɩl lɩɩ wɩɩsɩnyuu, a basɩ tɩya ŋ a baa, "Kɩŋ kɛ buloŋ Wɩɩsɩ aa baa ʋ weliye, ta baa dɩ ʋ yaa bisiŋ kɩŋ nɛ. 10Wɩɩ no yaa gɛɛ rɛ naaŋsɩɩnyʋwa bʋto, ka kɩna hʋ bɩl mɩɩgɩ gyɩŋ wɩɩsɩnyuu. 11Haŋ saŋa hʋ tɩɩ rɛ baala boto mɛ ba aa tɩma ŋ lee, ba lɩɩ Sizaariya, dɩ ba mɛ yaŋ ko kɩ pele dɩya hʋ tɩyaŋ ŋ fa aa gyʋʋ. 12Ɛɛ rɛ Wɩɩsɩ Wiyesi Welii hʋ basɩ tɩya ŋ dɩ ŋ ta yaa gyegye, akuu ba aa bɩ yaa Gyuuma wɩya, ka dɩ ŋ tɩŋ ba hal mʋ. Nyɛ rɛ ŋ bee ŋ naabalɩya hʋ aa laa Yesu wɩya di Gyoopa tɩyaŋ nala badʋ sii kpa mʋ Sizaariya, a mʋ gyʋʋ Kɔniiliyo dɩya. 13Ɛɛ rɛ ʋ basɩ tɩya ma ɛɛ hʋ ʋ aa naa malɩka dɩ ʋ sɩŋ ʋ dɩya tɩyaŋ, a basɩ tɩya ʋ dɩ ʋ tɩŋ nala dɩ ba mʋ Gyoopa a yɩrɩ baal kɩdɩgɩ ba aa yɩrɩ Siimɔŋ Piita dɩ ʋ ko. 14Dɩ ʋ sɩ basɩ wɩya tɩya ba, aŋ daga ba wɩya hʋ aa sɩ laa ʋ bee ʋ dɩya nala buloŋ ta. 15Ɛɛwɩya, ŋ aa piili kɩ basɩ wɩya hʋ, Wɩɩsɩ Wiyesi Welii hʋ ko tuu gyʋʋ ba tɩyaŋ nɛ anɩɩ ʋ gyɩ aa laa sɩya ko gyʋʋ á tɩyaŋ piili hʋ tɩyaŋ gɛɛ. 16Wɩɩ no aa ko yaa tɩyaŋ nɛ, ŋ liisi wɩɩ hʋ á Tɩɩna Yesu fa aa basa. Ʋ fa baa, 'Nɩɩ dʋŋ nɛ Gyɔɔŋ kaŋ kɩ fo nala wɩɩkyʋwalnɩɩ, amɛ ŋ kɛ sɩ kpa Wiyesi Welii hʋ fo ma wɩɩkyʋwalnɩɩ.' 17Ɛɛ hʋ Wɩɩsɩ gyɩ aa yaŋ kpa ʋ Wiyesi Welii hʋ we á tɩyaŋ saŋa hʋ tɩyaŋ á aa laa á Tɩɩna Yesu Krisita wɩya di, ɛɛ tɩɩ rɛ ʋ kpa ʋ we ba tɩyaŋ mɛ. Mɩyaŋ nɛ yaŋ yaa aŋnɛ, ŋ aa sɩ tɔ Wɩɩsɩ ŋmanɩɩ dɩ ʋ ta yaa ʋ wɩkyɛɛlɩɩ." 18Ba aa nɩɩ wɩya no, ba bɩl bɩ wuwo basɩ wɩɩ buloŋ. Nyɛ rɛ ba dannɩ Wɩɩsɩ a baa, "Wɩɩsɩ tɩya nala mɛ aa bɩ yaa Gyuuma ŋmanɩɩ rɛ dɩ ba mɛ wuwo bɩrɩmɩ lɩɩ ba wɩbɔmɔ tɩyaŋ, aŋ kaŋ mɩɩbol hʋ aa bɩ kaŋ tenii." 19Ba aa kpʋʋ Sɩtɩɩvɩŋ hal tɩyaŋ, ɛɛ hʋ ba gyɩ aa dɔgɩsɩ nala hʋ aa laa Yesu wɩya di Gyerusalɛm tɩyaŋ gyɩ leŋ ba gyeniŋ buloŋ lɩɩ fá pɩsa mʋ leye rɛ. Ba tɩyaŋ, badɔmɔŋ gyɩ mʋʋ pele Fɔniisɩya abee Saapʋrɔsɩ paalʋʋ rɛ, abee tɔɔ hʋ ba aa yɩrɩ Aŋtiyɔki. Doŋ tɩyaŋ ba basɩ Wɩɩsɩ wɩya a kɩ tɩya Gyuuma hʋ dʋŋ aa we doŋ. 20Amɛ nala hʋ badɔmɔŋ aa laa Yesu wɩya di Saapʋrɔsɩ abee Sariini tɩyaŋ sii mʋ Aŋtiyɔki, a basɩ á Tɩɩna Yesu wɩweliye hʋ a kɩ tɩya nala hʋ mɛ aa bɩ yaa Gyuuma. 21Wɩɩsɩ gyɩ pɛɛ ba tɩyaŋ nɛ, a sɩŋ ba hal mɛ. Ɛɛ rɛ nala yʋga gyɩ laa Yesu wɩya di a bɩrɩmɩ kɩ tɩŋa ʋ. 22Nyɛ rɛ wɩɩ no duwoso gyɩ pele Yesu hatɩnna hʋ aa we Gyerusalɛm tɩyaŋ. Ba sii tɩŋ Banabaasɩ dɩ ʋ mʋ Aŋtiyɔki na. 23Ʋ gyɩ aa mʋwa, ʋ naa ɛɛ hʋ Wɩɩsɩ aa pɛɛ nala hʋ tɩyaŋ nɛ. Ʋ teŋ buloŋ gyɩ fɩyɛlɩ. Ʋ basɩ wɩya kyagɩlɩ ba weliŋ aŋ baa dɩ ba sɩŋ á Tɩɩna Yesu laadii tɩyaŋ abee ba tɩsɩ buloŋ aŋ ta ko kpa kɩ ta. 24Banabaasɩ fa yaa tɩpʋlʋŋ tɩɩna rɛ, a fa laa Wɩɩsɩ di weliŋ. Wɩɩsɩ Wiyesi Welii hʋ mɛ fa we ʋ tɩyaŋ weliŋ. Ɛɛ nyuniŋ, nala gyɩ yʋga rɛ a ko laa Yesu wɩya di. 25Nyɛ rɛ Banabaasɩ sii mʋ Taasu, dɩ ʋ kyɛ Sɔɔl lee. 26Ʋ aa mʋʋ na ʋ, ʋ kana ʋ, ba buloŋ mɩɩgɩ ko Aŋtiyɔki. Banabaasɩ bee Sɔɔl buloŋ gyɩ hɔŋ doŋ nɛ bɩŋpiliŋ. Ba bee nɩgyamaa hʋ aa laa Yesu wɩya di aa vala kɩ laŋŋɩ saŋa buloŋ, ba kɩ daga nala hʋ Wɩɩsɩ wɩya. Aŋtiyɔki tɩyaŋ nɛ ba gyɩ piili kaŋ Yesu hatɩnna kɩ yɩrɩ Krisitabiisi. 27Saŋa no tɩyaŋ nɛ Wɩɩsɩ tɩŋdaala badɔmɔŋ mɛ lɩɩ Gyerusalɛm a ko Aŋtiyɔki. 28Ba kɩdɩgɩ feŋ nɛ Agabu. Nyɛ rɛ ʋ sii sɩŋ a tɩya Wɩɩsɩ tɩŋdarɩ, a baa dɩ losiŋbɔŋ sɩ gyʋʋ dʋnɩya buloŋ. (Losi no gyɩ ko kɩ gyʋʋ dɩ Kilodiyasi rɛ fa yaa Roma paalʋʋ kuworibal.) 29Nyɛ rɛ Yesu hatɩnna hʋ vʋʋlɩ anɩɩ ba sɩ kɩyɛsɩ molbiye, a tɩma dɩ ba kaŋ mʋ tɩya ba dɔŋtɩŋsɩ Krisitabiisi hʋ aa we Gyudɩya paalʋʋ tɩyaŋ. Ba baa dɩ nal buloŋ tɩya maga gɛɛ hʋ buloŋ ʋ aa kana. 30Ɛɛ rɛ ba kɩyɛsɩ molbiye no ko pɛ dɔmɔŋ, a kpa tɩya Banabaasɩ bee Sɔɔl dɩ ba kaŋ mʋ tɩya Krisitabiisi nɩhɩyasɩ hʋ aa we Gyerusalɛm tɩyaŋ.


text: 1Amʋ Simɔn Pɩyɛɛrɩ mʋ pʋpʋnɩ tɔnɔ kʋntʋ. A yɩ Zezi Krisi gamba-sono mʋ, yɩ a kwəri a yɩ o tɩntʋŋnʋ wʋlʋ o na kuri tɩn. Amʋ pʋpʋnɩ a pa abam balʋ Wɛ na pɛ 'a jɩgɩ wʋ-dɩdʋa dɩ Zezi Krisi kʋ maŋɩ dɩ dɩbam dɩ na jɩgɩ wʋ-dɩdʋa dɩd-o te tɩn, o na yɩ cɩga tu tɩn ŋwaanɩ. Wʋntʋ mʋ yɩ dɩbam Tu Wɛ dɩ d'ɩ Vɩrnʋ. 2Wɛ w'ʋ pa abam yu-yoŋo dɩ yazurə kʋ ja gaalɩ, dɩ 'a na tu 'a lwarɩ-DƖ yɩ 'a ta kwəri 'a lwarɩ d'ɩ Yuutu Zezi tɩn. 3Wɛ dam tu Zezi Krisi pɛ dɩbam woŋo kʋlʋ maama na paɩ d'ɩ jɩgɩ ŋwɩa Wɛ tee nɩ yɩ d'ɩ daarɩ d'ɩ tɔgɩ DƖ cwəŋə lanyɩranɩ tɩn, dɩ o na pɛ d'ɩ lwarɩ Baŋa-Wɛ dɩlʋ na kuri dɩbam sɩ d'ɩ tɔgɩ d'ɩ na DƖ paarɩ-zulə, sɩ d'ɩ ta'a kɩ lanyɩranɩ nɩ dɩntʋ na kɩ lanyɩranɩ te tɩn. 4Kʋ tɔgɩ DƖ zənə yam kʋntʋ ŋwaanɩ mʋ, yɩ DƖ pa dɩbam wo-laarʋ tɩlʋ na tiini tɩ jɩgɩ kuri yɩ DƖ ya go ni sɩ DƖ pa dɩbam tɩn. DƖ zəni abam kʋntʋ, sɩ DƖ pa 'a wanɩ 'a lu lʋgʋ baŋa wo-yɔɔrʋ tɩlʋ fra na ganɩ nɔɔna kʋ paɩ ba wʋbʋŋa cɔgɩ tɩn mʋ, sɩ 'a daarɩ 'a ta'a jɩgɩ Wɛ ŋwɩa kam 'a bɩcara nɩ. 5Kʋntʋ ŋwaanɩ, 'a tiini 'a kwaanɩ sɩ 'a pa lanyɩranɩ kəm tɔgɩ dɩ wəli 'a wʋ-dɩdʋa kam 'a na maŋɩ 'a kɩ dɩ Wɛ tɩn nɩ, sɩ 'a wəli yəno 'a lanyɩranɩ kəm dɩm dɩ wʋnɩ, 6sɩ 'a daarɩ 'a ja 'a tɩtɩ 'a wəli 'a yəno kʋm wʋnɩ, sɩ 'a wəli pu-dɩa 'a na jɩgɩ 'a tɩtɩ te tɩn wʋnɩ, sɩ 'a ta'a tɔgɩ Wɛ cwəŋə lanyɩranɩ 'a wəli 'a pu-dɩa kam dɩ wʋnɩ, 7sɩ 'a ta'a jɩgɩ 'a ko-biə ŋwaŋa 'a wəli 'a na tɔgɩ Wɛ cwəŋə lanyɩranɩ te tɩn wʋnɩ, sɩ 'a ta'a soe nɔɔna 'a wəli 'a na jɩgɩ da-ŋwaŋa te tɩn dɩ wʋnɩ. 8Abam na sɩɩnɩ 'a jɩgɩ wo-laarʋ tɩm kʋntʋ kʋ ja gaalɩ, tɩ w'ʋ cɩ abam sɩ 'a yɩ ta'a yɩ yawɔrɩ-nyɩna, yɩ kʋ'ʋ pa 'a fɔgɩ 'a tiini 'a lwarɩ d'ɩ Yuutu Zezi Krisi 'a wəli da. 9Nɔɔnʋ wʋlʋ nan na ba jɩgɩ wo-laarʋ tɩm kʋntʋ tɩn, kʋntʋ tu warɩ o lwarɩ Wɛ cɩga kam, o nyɩ dɩ lilwe mʋ te. O swe nɩ o dɛɛn na kɩ lwarma yalʋ tɩn maŋɩ ya saarɩ. 10Kʋntʋ ŋwaanɩ, a ko-biə-ba, Wɛ na bəŋi abam sɩ 'a ta'a tɔgɩ-DƖ yɩ DƖ kuri abam sɩ 'a ta'a yɩ DƖ nɔɔna tɩn, kwaanɩ-na 'a pa 'a na tɔgɩ-DƖ te tɩn tiini kʋ taa jɩgɩ kuri lanyɩranɩ. 'A na kwaanɩ 'a kɩ kʋntʋ doŋ, 'a daa b'a ywəri Wɛ cwəŋə kam wʋnɩ. 11Kʋntʋ, Wɛ w'ʋ yagɩ cwəŋə DƖ pa abam fasɩ, sɩ 'a na jəŋə je Zezi Krisi paarɩ dɩm wʋnɩ. Wʋntʋ mʋ yɩ dɩbam Yuutu dɩ d'ɩ Vɩrnʋ, yɩ o paarɩ dɩm ba jɩgɩ tiim maŋa dɩ maŋa. 12Mʋ kʋ kuri amʋ joori a paɩ 'a guli wo-laarʋ tɩm kʋntʋ woŋo maŋa maama. Abam nan maŋɩ 'a ye-tɩ, yɩ 'a sɩɩnɩ 'a tɔgɩ cɩga kalʋ 'a na lwarɩ tɩn. 13A nan bʋŋɩ nɩ kʋ lana, sɩ amʋ ta na wʋ lʋgʋ baŋa nɩ tɩn, sɩ a taa guli abam kʋntʋ doŋ, sɩ kʋ pa 'a ta'a jɩgɩ tɩ wʋbʋŋa. 14A ye nɩ kʋ daa b'a daanɩ sɩ a tɩ, nɩ d'ɩ Yuutu Zezi na pɛ a lwarɩ te tɩn. 15Amʋ nan w'ʋ kwaanɩ a kɩ woŋo kʋlʋ na w'ʋ pa 'a ta'a waɩ 'a guli wəənu tɩm kʋntʋ gulə maŋa maama amʋ tʋʋnɩ kwaga nɩ tɩn. 16Dɩbam dɛɛn pɛ 'a lwarɩ d'ɩ Yuutu Zezi na tu dɩ dam nabiinə tɩtarɩ nɩ te tɩn. D'ɩ na pɛ 'a lwarɩ o cɩga kam kʋntʋ tɩn, kʋ daɩ sɩnswalɩ mʋ d'ɩ mɛ d'ɩ brɩ abam nɩ nɔɔna na maɩ ba tɩtɩ swan ba brɩ te tɩn. Dɩbam tɩtɩ yi nan mʋ nɛ o na jɩgɩ Wɛ paarɩ-zulə cɩga cɩga te tɩn. 17D'ɩ ma na Zezi na joŋi tiə dɩ zulə o Ko Wɛ tee nɩ maŋa kalʋ o yibiyə na ləni yɩ Paŋwa Baŋa-Wɛ ŋɔɔnɩ DƖ wɩ: "Amʋ Bu mʋ tɩntʋ, a so-o dɩ a wʋ maama. Amʋ tiini a jɩgɩ wʋpolo dɩd-o." 18Dɩbam tɩtɩ ni kwərə kam kʋntʋ na ŋɔɔnɩ Wɛ-sɔŋɔ nɩ maŋa kalʋ dɩbam dɩ Zezi dɛɛn na wʋ piu kʋlʋ Wɛ na ŋɔɔnɩ kʋ yuu nɩ tɩn. 19Kʋntʋ, d'ɩ nan ta ye fasɩ nɩ taanɩ dɩlʋ Wɛ nijoŋnə bam na brɩ faŋa faŋa tɩn sɩɩnɩ dɩ yɩ cɩga mʋ. Kʋ maŋɩ sɩ 'a ta'a maanɩ 'a nii dɩ na yɩ te tɩn. Taanɩ dɩntʋ nyɩ dɩ ba na tarɩgɩ kanɩa ba zɩgɩ lim je nɩ yɩ ka paɩ pooni wʋra sɩ kʋ vu kʋ yi tɩ-pʋra te tɩn mʋ. Zezi Krisi pooni dɩm laan w'ʋ ba dɩ taa wʋ 'a bɩcara nɩ, nɩ naŋɔgɔ na fuŋi yɩ pooni wʋra te tɩn. 20Kʋlʋ na dwe dɩdɩ sɩ 'a lwarɩ tɩn mʋ tɩntʋ: Nɔɔn-nɔɔnʋ b'a wanɩ o ma o tɩtɩ wʋbʋŋa yɩranɩ o brɩ Wɛ kwərə kalʋ na pʋpʋnɩ DƖ tɔnɔ kʋm wʋnɩ tɩn kuri. 21Bɛŋwaanɩ Wɛ kwərə kam DƖ nijoŋnə bam dɛɛn na tɔɔlɩ tɩn wʋ nuŋi nabiinə wʋbʋŋa wʋnɩ. Kʋ nan yɩ Wɛ Joro kʋm mʋ pɛ nɔɔna jɩgɩ dam yɩ ba waɩ ba tɔɔlɩ Wɛ tɩtɩ kwərə kam.


text: 1Yeezuu a hʋr lɛɛ bɩ do ʋ, kan a karɩndanyɩnɔ wɔɔ kɩ, an ta kʋ k'a tʋr ʋ b'ʋ. 2Sabaa hinni k'a a ku bɩ, Yeezuu hɔ dɩnda gʋɔɔ m zɩɩfʋrɔ sokʋmacɛ ʋ. Zamaa bɩ n zɛ kədə a hɔdɩndarɛ bɩ tɔ ma. Gʋɔɔ kʋ ŋ nyɩnta b'ʋ rɔ wɔɔ gʋta y'a hɩm kʋ m, ŋ ʋ: "Awɔɔ a to mindɔrɛ naa do m ka? A to awɔɔ ʋ hɔɔn naa do m ka, an a da ma, an nɩ hoserlo barɛ a wɔ nɩ? 3Awɔɔ bɛɛ m Maarii nyɩ, an nɩ gɔ wum bɩ ra? Zakkɩ, Zozɛs, Ziidi kan Sɩmɔɔn kɩ danyɩ bɛɛ ra? Awɔɔ danlʋrɔ ba wɔɔ bire ʋ naa ʋ ra?" Naa do a ka ŋ n kaanm Yeezuu m. 4Yeezuu n a hɩ ŋ nɩ, a ʋ: "Wosolɛsinnɩsorazaa bɩ daʋrɛ yɩrɛ a zɩ kʋ ʋ kan a yɩrɛrɔ kɩ, a har gʋɔɔ kɩ bire ʋ y." 5Yeezuu n hoser ba b'ʋ y, kʋ gʋɔɔ k'a wɔ ka ŋ mim la, an ŋ waa rɔ wɔɔ bɛɛ y. 6Yeezuu zɛ kədə ŋ sɩrakarɛ war bɩ tɔ ma. Yeezuu cem an nɩ hɔ dɩndam kʋrɔ jɩnjɛɛnnɔ wɔɔ nɔ ʋ. 7Bɩ jɛ ʋ bɩ, Yeezuu n bueerehɩɩyɔɔ wɔɔ bir, an a sɩŋŋɩda ba, an nɩ ŋ nyɔɔm hɩɩya-hɩɩya, an lɛ ka ŋ ʋ kʋ ŋ n la zinəro ra. 8A a hɩ ŋ nɩ, a ʋ: "Ŋ bɩ hɔsɩ sa a wɔ ʋ zaa sarɛ minto y. Bur, hɛra, busoo, a b'a sa y, k'a maam bara m. 9Bɩ, k'a kʋsɔrɔ da ʋ, k'a huu sa deem." 10A a ya, an a hɩ ŋ nɩ, a ʋ: "K'a lee ku kʋ ʋ, k'a gɔɔta har kʋ n y'awɔɔ si ʋ b'ʋ, an ta, an awɔɔ hʋrlɛ dɔmɩm ku. 11K'awɔɔ ta kʋ ʋ, ŋ nɩ kaanm awɔɔ m, kʋ ŋ n a tʋr ka awɔɔ mim ma, k'a ɩ doom, k'a kʋ bɩ taanyisi gʋngʋ a gam ma, k'an nyɩnta kasɛtɩ." 12Bueerehɩɩyɔɔ wɔɔ a hʋr ŋn'a hɩm gʋɔɔ m, ŋ ʋ: "K'a a bɔ a taam, k'a sugur yɛ." 13Ŋ la zinəro ra gʋta, ŋ nyɔɔ nɔ yaabazannɔ gʋta ma, ŋnɩ ŋ waa. 14Cir Hɩrɔɔdɩ Yeezuu mim ma, bala, a tɔ bɔ lɛɛ woo••• ʋ. Gʋɔɔ gɔsɩnnɔ n'a hɩrɛ, ŋ ʋ: "Zaan-Batiisi a mɩm bɔ ʋ gəəno bire ʋ. Bɩ y'a ka, an paŋŋa yɩ, an nɩ hoserlo bam." 15Nawɔnnɔ ʋ: "Elii m." Gɔsɩnnɔ ʋ: "Wosolɛsinnɩsorazannɔ wɔɔ deem m am biisi hɔɔ wɔɔ m." 16Hɩrɔɔdɩ k'a hɔ kʋ Yeezuu a ba bɩ ma bɩ, a a hɩ, a ʋ: "Zaan-Batiisi m! Mɔɔ n a ka, n n a mim gʋ ma bɩ y'a a ya, an a mɩm bɔ ʋ!" 17A yɩ sɩra, Hɩrɔɔdɩ a ka, n nɩ Zaan nyasʋ, n n'a sur, n n'a du lɔnnɔcɛ ʋ. Hɩrɔɔdɩ bɩ, naa ba a ʋ: a dam Filipi lʋ k'a yɔ m a tɔ m Hɩrɔdɩyaadɩ bɩ minto. 18Bala, Zaan a hɩ Hɩrɔɔdɩ m, a ʋ: "A n a ga m, k'ɩbɩɩ m ɩ dam lʋ yɔm y!" 19Hɩrɔdɩyaadɩ nyɩnta an sɔ Zaan m, a lɛ n taa k'a ka kʋ n n a zɛ, b'a b'a dam ma y. 20Hɩrɔɔdɩ ɩ nyi bam Zaan m, an nɩ kum la, bala, a a dɔ, a ʋ: Zaan bɩ, gʋaa tɩrga nɩ, gʋaa mɩŋŋa m sɔ. K'a a tʋr ka Zaan meerbaa bɩ ma bɩ, a n a dɔ kʋ bɔ an n'a hɩm Zaan nɩ y, b'a a meerbaa bɩ ŋʋa, an n'a tʋr kam ma. 21Kɛɛrɛ bɩ, toore a ka Hɩrɔdɩyaadɩ ʋ. Hɩrɔɔdɩ a kʋ lɛɛzannɔ, yarbənno jɩtannɔ, kan Galilee gʋɔɔ gʋtɔɔ kɩ bir a yɩrɛ cibsa hɔbɩrɛ ma. 22Hɩrɔdɩyaadɩ nyɩmbʋɛɛrɛ gasʋ hɔbɩrɛ bɩrɛ cɛ ʋ b'ʋ, an sar ba zamaa bɩ bire ʋ; a Hɩrɔɔdɩ nɔ yɩ kan hɔbɩrɛbinno wɔɔ kɩ. Cir Hɩrɔɔdɩ n a hɩ nyɩmbʋɛɛrɛ bɩ m, a ʋ: "Hɔ k'ɩbɩɩ lɛ n taa bɩ yɛ mɔɔ han, kʋ m a ka ɩ ʋ." 23Hɩrɔɔdɩ n a wer si bɩ m, a ʋ: "Hɔ k'ɩbɩɩ lɛ n taa bɩ, mɔɔ y'a karɛ ʋ, baa kʋ mɔɔ cirbəə tara bɩ zɛkumbir m." 24Nyɩmbʋɛɛrɛ bɩ n bɔ, an aa a hɩ a da m, a ʋ: "M bɔ yɛ?" A n a nyɩ bɔ ʋ, a ʋ: "Zaan-Batiisi mim yɛ." 25Nyɩmbʋɛɛrɛ bɩ n ta zɔɔ-zɔɔ, an aa a hɩ cir Hɩrɔɔdɩ m, a ʋ: "Mɔɔ lɛ n taa dɩɩtaa, k'ɩ Zaan-Batiisi mim da laaga ʋ, ɩ ka m ʋ." 26Cir Hɩrɔɔdɩ heer a zar, bɩ, a b'a dam ma, an a gu ma y, k'a a wer si hɔbɩrɛbinno wɔɔ bire ʋ bɩ minto. 27Lɛɛm bɩ, cir Hɩrɔɔdɩ lɛ ka a dɔmazaa deem ʋ, k'an bʋr Zaan mim m. A dɔmazaa bɩ n ta lɔnnɔcɛ ʋ b'ʋ, an aa Zaan mim gʋ ma, 28an bʋr m laaga ʋ, an b'a ka nyɩmbʋɛɛrɛ b'ʋ, an a si, an a ka a da ʋ. 29Zaan karɩndanyɩnɔ wɔɔ kʋ ŋ naa ma bɩ, ŋ bʋr, ŋnɩ bɩ Zaan gər bɩ sa, ŋn'aa bir. 30Yeezuu zibəəzannɔ wɔɔ a bɔ, ŋnɩ bʋr zi, ŋnɩ hɔ haay kʋ ŋ y'a ba bɩ hɩ Yeezuu m, kan hɔ haay kʋ ŋ y'a dɩnda gʋɔɔ wɔɔ m bɩ kɩ. 31Yeezuu kan a karɩndanyɩnɔ wɔɔ kɩ n toore yɩ k'a hɔ bɩ gʋɔɔ gʋta kʋ ŋ nɩ zɛm, ŋn'a wusigəm bɩ minto. Bɩ minto y'a ka, a ʋ: "K'a bʋr k'ʋ bɔ toore ma, bɩncɛ kʋ gʋɔɔ ba ʋ b'ʋ, k'a hoon si poore." 32Ŋ yaa da kɔɔlʋʋ ʋ, ŋnɩ ta toore ma bɩncɛ kʋ gɔsɩ ba ʋ b'ʋ. 33Bɩ gʋɔɔ gʋta ŋ cenle yɩ, ŋnɩ ŋ dɔ, ŋnɩ bra si a gam ma, ŋnɩ lɛɛ ka Yeezuu m kan a karɩndanyɩnɔ wɔɔ kɩ lɛɛ bɩ do ʋ. 34Kʋ Yeezuu bɔ kɔɔlʋʋ b'ʋ bɩ, a zamaa cir gʋta yɩ. Gʋɔɔ wɔɔ cicir n a nyasʋ, bala, bɔ ŋ y'a ʋ kʋ ʋ kan hɔbɩsɩ cir kʋ ŋ dɔmazaa ba ʋ bɩ kɩ. A a sɩŋŋɩda ba, an nɩ hɔ gʋta dɩndarɛ ŋ nɩ. 35Gum k'a bʋr an nɩ dam bɩ, Yeezuu karɩndanyɩnɔ wɔɔ a zɔ ma, ŋn'a hɩ m, ŋ ʋ: "Gum da, bɩ pooyaa m naa, 36gʋɔɔ wɔɔ da zaa ra kʋ ŋ nɩ ta kʋrɔ jɩnjɛɛnnɔ wɔɔ ʋ, ŋn'aa hɔbɩrɛ si, ŋn'a bɩ!" 37Yeezuu n a nyɩ bɔ ʋ, a ʋ: "K'a hɔbɩrɛ ka ŋ ʋ, ŋn'a bɩ!" Ŋ n a lar, ŋ ʋ: "Ɩbɩɩ lɛ n taa k'ʋ aa bur si deniyee zɔɔhɩra k'ʋ b'a ka ŋ ʋ gɛ?" 38Yeezuu n a hɩ ŋ nɩ, a ʋ: "K'a yaa dɩga a, bur karɔ n ta awɔɔ ʋ?" Kʋ ŋ yaa dɩga a bɩ, ŋ b'a hɩ, ŋ ʋ: "Bur soor n ta ʋ kan zɔ kɩ hɩɩya." 39A n lɛ ka ŋ ʋ, kʋ ŋ n zamaa bɩ nyɩnta bur butur bɩ ra. 40Ŋ nɩ nyɩnyɩnta zɔrɔ-zɔrɔ, busoor-busoor. 41Yeezuu bur soor bɩ si kan zɔ hɩɩya bɩ kɩ a wɔ ʋ, an dɩga brama, an a barka da ʋ, an ŋ zɩnzɛra, an a ka a karɩndanyɩnɔ wɔɔ ʋ, kʋ ŋ n a ka zamaa b'ʋ. A zɔ hɩɩya bɩ jir zamaa bɩ m sɔ. 42Gʋɔɔ wɔɔ haay a bɩ, an ŋ ka. 43Ŋ bur kan zɔ kɩ kuuro gʋr kasɩ lɛ ma bueerehɩɩya. 44Bur bɩ binno wɔɔ barla, yar tisi soor ɩ nyɩnta ʋ. 45Lɛɛm bɩ, Yeezuu a hɩ a karɩndanyɩnɔ wɔɔ m, a ʋ: "K'a da kɔɔlʋʋ ʋ, k'a bra gəm la Bɛtsayɩdaa zeezi." A mɩŋŋa n gɔɔta k'a zamaa bɩ da zaa ra. 46K'a ŋ da zaa ra, an a nya bɩ, a a hʋr, an ta ci ra k'a yaa da. 47Yirbəə k'a da bɩ, kɔɔlʋʋ bɩ hi bireyaa ku, a mɩŋŋa nɩ gəm la. 48K'a yɩ hɩnhɛr n a nya ŋ lɛ, ŋn'a yɔm kan kɔɔlʋʋ bɩ bɔrɛ kɩ bɩ, dɔ k'a bʋr an nɩ mɛm bɩ, a wuti an tɔ hi ra, an nɩ tarɛ ŋ zi, an a yo k'a cem ŋ han. 49Kʋ ŋ y'a yɩ an nɩ tam hi ra bɩ, ŋ yɩ dɩgam ma, ŋ ʋ: "Toor m," ŋn'ɩ zee dam. 50Bala, ŋ haay a yɩ, nyibəə n ŋ nyasʋ. Lɛɛm bɩ, Yeezuu meer ba kan ŋ kɩ, a ʋ: "K'a sɩra ka, mɔɔ m, a da bɩ bɔ ʋ y!" 51A n da kɔɔlʋʋ b'ʋ kan ŋ kɩ, hɩnhɛr bɩ n jɩm. Ŋ n zɛ kədə, ŋ n a so a ʋ y. 52Baa kʋ ŋ bur bɩ jirle yɩ bɩ, ŋ n hɔsɩ jɩ ma ŋn'a dɔ ŋ ʋ, Yeezuu a da hɔ haay ma y. 53Kʋ ŋ higʋta bɩ zɛ ra bɩ, ŋ yaa lee ku Zenezarɛtɩ gəm la, ŋn'a kɔɔlʋʋ bɩ kʋsɩ. 54Kʋ ŋ zer lɛɛm bɩ, gʋɔɔ wɔɔ Yeezuu dɔ. 55Ŋ n a si, ŋnɩ ta kʋrɔ haay ʋ, ŋn'aa yaabazannɔ busu a gʋraŋŋarɔ m, ŋnɩ bʋr ŋ nɩ bɩncɛ kʋ Yeezuu n ta ʋ b'ʋ. 56Bɩncɛ k'a nɩ taŋ ʋ, kʋrɔ gʋtɔɔ ʋ, kʋrɔ poorero ʋ, bɔlɛɛmarɔ ʋ, zɛ n nawʋm yaabazannɔ m daasɩrɔ ʋ, ŋn'a yɛm han, k'an yɛ kʋ ŋ n'a wɔ da a huu lɛ ma bala. Bɩ gʋɔɔ kʋ ŋ y'a wɔ da ma rɔ wɔɔ waarɛ yɩ haay.


text: 1Hapata ɛngi, mi zɔka fin ma zizimɔ: Mi zɔka ma nutwa ka gboa ha zang ngɔn long. Nɛ ndangtɛ gɛl wi ka mi zea nɛ bosia, wolamɔ ha mi tuka gɛl mbia, nɛ tɔa: «Mɛ dang hakɛ ka mi aosi ha mɛ mɔ ndɔng ka behɔ ha pata.» 2Nɛ ha ndangtɛ ngimɔ Nzɔy-Sɔtɛ baa mi, nɛ mi zɔka ma solowan ha zang ngɔn. Ma wi ha dungɔnu ha zua. 3Tɛ wa ha duo we nzay-nzay tuka hio lɔka ta ka ɛ sa nde, zaspe nɛ sardoane. Nɛ ndumbe yola zikiri solowan ɛngɛ, nɛ yoloa baa tuka lɔka ta ka ɛ sa nde, Emerode. 4Hio ma solowan bhuze bwa gbala nar dungɔ zikiri solowan ɛngɛ. Hio kotowi bhuze bwa gbala nar dungɔnu ang. Mbwa yola bu la, nɛ ndutu wan mɔ gbɛbolo ha zu mbwa. 5Pioli kolo, gisi nɛ tubho da kolo dungɔ ha gboa ha solowan ɛngɛ fin. Hio kan mɔrkɔ zanga bwa dungɔ ha baa we ha lia. Hio kan ndɔng mɔrkɔ zanga bwa, yo nɛ̂ hio Sɔtɛ mɔrkɔ zanga bwa pɛ Sɔ. 6Ha li solowan ɛngɛ ma mɔ tuka tɔ ang, yo nɛ saa kɛn-kɛn-kɛn tuka mɔzɔk li. Hio ma tunɔ mɔ nar dung sanga-sanga nɛ solowan ɛngɛ zikiri yo. Nɛ tɛ mbwa fɛt gdɔka nɛ hio gbali, hio ma gbali ha wal li mbwa nɛ hio ma ha gdong mbwa. 7Bosi tunɔ mɔ ɛngɛ baa may nɛ dila. Zebwaa baa may nɛ pɔlɔmbɔ nday. Zetara, zang li wa tuka pɛ wi. Zenara baa may nɛ nzio ka buy nɛ ngɔn. 8Hio tunɔ mɔ nar ndang ndang fɛt nɛ bhaka mɔrkɔ zanga ndang tuka bhaka nɔy. Hio dɔka gbali ha tɛ hio bhaka mbwa fɛt, hio ma ha wal zua, nɛ hio ma ha sia. Swe nɛ zɛ fɛt, mbwa ha bea gima tuka ɛngɛ: «Kongawan Sɔ nɛ nzɔya, nɛ nzɔya, nɛ nzɔya. Wɛnɛ nɛ̂ wan-zu mɔ fɛt, wɛnɛ badung ang, wɛnɛ ang, nɛ wɛnɛ betɛ.» 9Hio tunɔ mɔ ndɔng nar fɛt ha bea gima hazu ha lɛkɛ-lɛkɛmɔ, lukosomɔ, nɛ oeba ha wi kɛ ka dungnu ha solowan, wɛnɛ ka dung nɛ zutunɔ kpoo nɛ kpoo. 10Nɛ ha ngimɔ fɛt ka mbwa de mɛgi, hio kotowi ndɔng bhuze bwa gbala nar ngbi zigolo ha si wi kɛ ka dungnu ha solowan, nɛ mbwa lukisi wɛnɛ, wɛnɛ ka dung nɛ zutunɔ kpoo nɛ kpoo. Mbwa gu ndutu ha zu mbwa gde ha si solowan, nɛ mbwa tɔ: 11«Kongawan, Sɔ pɛ ɔ, mɛ nɛ kongaa hazu kpa lɛkɛ-lɛkɛmɔ, lukosomɔ nɛ ziomɔ. Hazu yo nɛ̂ mɛ ka dea mɔ fɛt, mɔ ndɔng fɛt ang hazu mɛ ngoya mɛ de yo.»


text: 1Ɛɛ rɛ ŋ na ɔhɔ-kɩŋ kɩdɩgɩ dɩ ʋ lɩɩ mpʋwɔnʋʋ tɩyaŋ a ko lɩɩ, a kaŋ nyuni bapɛ abee nyɩŋdaasɩ fi, a fa kyige kuworinyupugi ʋ nyɩŋdaasɩ fi hʋ kɩdɩgɩ buloŋ tɩyaŋ. Feŋ hʋ ʋ fa aa kana ʋ nyuni hʋ kɩdɩgɩ buloŋ tɩyaŋ fa aa tʋʋsɩ Wɩɩsɩ rɛ. 2Ɔhɔ-kɩŋ hʋ ŋ fa aa naa kɩɩ gɛɛ rɛ anɩɩ kpeyi, aŋka ʋ naasɩ kɩɩ gɛɛ anɩɩ nambugo naasɩ, ʋ nyʋwa mɛ kɩɩ gɛɛ anɩɩ naakyigi nyʋwa. Ɛɛ rɛ kɩŋ hʋ aa kɩɩ parinyeŋŋi hʋ kpa ʋ debal hʋ abee ʋ kuworikpasa hʋ a tɩya ɔhɔ-kɩŋ no. 3Ʋ kɩɩ gɛɛ anɩɩ ɔhɔ-kɩŋ hʋ nyuni bapɛ hʋ kɩdɩgɩ gyɩ aa kaŋ dʋgʋlɩbal anɩɩ ba aa ŋmana ʋ bɔŋsɩ tɩya sʋʋ, ka dʋgʋlɩɩ waa. Dʋnɩya nala buloŋ nyʋʋsɩ gyɩ fɩyɛlɩ ʋ wɩya ba sii tɩŋa ʋ hal. 4Ɛɛ rɛ ba buloŋ tuu gbinni kyʋwalɩ parinyeŋŋi hʋ akuu ʋ aa kpaa ʋ dee tɩya ɔhɔ-kɩŋ hʋ wɩya. Ka ba bɩl kyʋwalɩ ɔhɔ-kɩŋ hʋ, aŋ baa, "Kɩbee rɛ kaŋ dee anɩɩ ɔhɔ-kɩŋ no? Kɩbee rɛ sɩ wuwo kana ʋ kaa kaasɩ?" 5Ɛɛ rɛ ba tɩya ɔhɔ-kɩŋ hʋ ŋmanɩɩ ʋ basɩ babiibawɩya a kɩ tʋʋsɩ Wɩɩsɩ. Ɛɛ rɛ ba lem-ʋ, ʋ dɩ dee peŋsi mɔllɩbalɩya abee balɩya. 6Ʋ piili kɩ tʋʋsɩ Wɩɩsɩ, a kɩ kyogi Wɩɩsɩ feŋ abee ʋ liweelii, abee nala hʋ buloŋ aa we wɩɩsɩbee tɩyaŋ. 7Ɛɛ rɛ ba tɩya ʋ ŋmanɩɩ mɛ ʋ kaŋ Wɩɩsɩ nala a yuwo yuwo, a yuwo di ba. Ba gyɩ tɩya ʋ dee mɛ rɛ ʋ wuwo nihuwobisi doho nala iriŋ iriŋ buloŋ, aa lɩɩ paalʋʋ iriŋ iriŋ buloŋ, a kɩ basɩ taanɩ iriŋ iriŋ buloŋ. 8Nala hʋ buloŋ fene aa tuwo Wɩɩsɩ Pebiye hʋ ba aa kpʋwa mɩɩbol teŋ hʋ tɩyaŋ a lɩɩ dʋnɩya lipiilii buloŋ, ba mɛ sɩ tuu gbinni ʋ sɩya tɩyaŋ a kyʋwalɩ ʋ. Nala buloŋ aa we dʋnɩya tɩyaŋ sɩ tuu gbinni kyʋwalɩ ɔhɔ-kɩŋ hʋ, see nala hʋ dʋŋ fene aa we Wɩɩsɩ Pebiye hʋ ba aa kpʋwa a lɩɩ dʋnɩya piilii tɩyaŋ buloŋ mɩɩbol teŋ hʋ tɩyaŋ. 9Nala hʋ aa kaŋ dɩgɩna, ma gyegili nɩɩ wɩɩ no weliŋ. 10Dɩ nal buloŋ wɩɩdagɩ rɛ daga nɩɩ ba sɩ kana tɔ dɩyaŋ, ba aa kana ba tɔ dɩyaŋ nɛ. Dɩ nal buloŋ wɩɩdagɩ mɛ rɛ daga anɩɩ takoobii rɛ ba sɩ kpa kpʋ ʋ, takoobii rɛ ba sɩ kɔnɩ kpa kpʋ ʋ tɩɩna. Wɩɩ no daga anɩɩ Wɩɩsɩ nala buloŋ maga dɩ ba kaŋ kenyiri rɛ a kaŋ wɩya hʋ ba aa laa di weliŋ abee wɩtɩɩ ba wɩgyʋʋlɩya tɩyaŋ. 11Ɛɛ rɛ ŋ bɩl na ɔhɔ-kɩŋ kɩdɩgɩ dɩ ʋ lɩɩ taŋha tɩyaŋ ko lɩɩ. Ʋ fa kaŋ nyɩŋdaasɩ balɩya rɛ anɩɩ pebolbiye aŋ kɩ basɩ wɩya gɛɛ anɩɩ kɩŋ hʋ aa kɩɩ gɛɛ nɩɩ parinyeŋŋi hʋ. 12Ʋ kpa dee hʋ buloŋ laasɩya ɔhɔ-kɩŋ hʋ aa kana rɛ, a laa ʋ naasɩ sɩŋ a kɩ di dee ʋ sɩya tɩyaŋ, a fɩla dʋnɩya nala buloŋ ba tuu gbinni kɩ kyʋwalɩ laasɩya ɔhɔ-kɩŋ hʋ, kɩŋ hʋ fa aa kaŋ dʋgʋlɩbal ka ʋ waa hʋ. 13Ʋ yaa wɩmagɩla bee wɩkperiye rɛ yʋga, haalɩ a paalɩ wuwo leŋ diŋ lɩɩ wɩɩsɩnyuu ko tuu taŋha nal buloŋ na. 14Akuu wɩmagɩla hʋ ba aa tɩya ʋ dee ʋ laa laasɩya ɔhɔ-kɩŋ hʋ naasɩ sɩŋ a yaa wɩya, ɔhɔ-kɩlɩya hʋ wuwo mʋrɩ dʋnɩya nala rɛ, a fɩl ba, ba mɔ kɩŋ aa kɩɩ buŋbuŋ ɔhɔ-kɩŋ hʋ a kɩ kpa ʋ yohuŋ, kɩŋ hʋ ba fa aa kyɔgɔ bee takoobii bɔŋsɩ tɩya sʋʋ, ka ʋ bɩ sʋba hʋ. 15Ɛɛ rɛ ba tɩya ɔhɔ-kɩlɩya hʋ dee ʋ wuwo kpa wiyese tɩya kɩŋ hʋ ba aa mɔɔ ʋ kɩɩ laasɩya ɔhɔ-kɩŋ hʋ, dɩ ʋ wuwo kɩ basɩ wɩya, aŋ leŋ dɩ ba kpʋ nala hʋ buloŋ aa vɩya ʋ kyʋwalɩɩ. 16Ɛɛ rɛ ɔhɔ-kɩlɩya hʋ bɩl fɩl nala buloŋ ba leŋ ba magɩlɩ ba, ba noduu nosi tɩyaŋ koo ba tilli tɩyaŋ, nɩbala abee nɩbiisi, kɩna tɩmma abee nyaaba, nala hʋ aa tɩŋ ba tɩɩ abee nala hʋ aa yaa yosi buloŋ. 17Nal buloŋ bɩ wuwo yɔbɔ kɩŋ buloŋ koo a yallɩ kɩŋ buloŋ, see dɩ ʋ kaŋ laasɩya ɔhɔ-kɩŋ hʋ magɩl. Magɩl no rɛ yaa ɔhɔ-kɩŋ hʋ feŋ koo ʋ feŋ namba. 18Dɩ nal buloŋ bɩ kaŋ wɩgyʋŋ, ʋ bɩ sɩ wuwo gyɩŋ wɩɩ no memii. Nal hʋ buloŋ aa kaŋ sʋnna, ʋ dɩɩsɩ a gyɩŋ ɔhɔ-kɩŋ namba hʋ nyʋwa, beewɩya namba hʋ bee nal kɩdɩgɩ feŋ yaa kɩdɩgɩ rɛ. Namba hʋ yaa kɔɔsɩbadʋ abee mɔllɩboto bee badʋ rɛ (666).


text: 1A na ɩ lɛ a, a nɩbɛ, bɛ jɩrɛ tɩ mɛ̃ a Kɩrɩta tõ-tõ-biir na kaarɛ a Naaŋmɩn yel-sɔwlɩ zie a. 2Ɛ cɛ bom nɛ bɛ na mɩ́ bɔbr a bʋ̃-kaarbɛ zie a, ʋlɛ n'ɩ kɛ́ bɛ tone a bɛ tome vla taa lɛbr pùor ɛ. 3Mãa ƴãw a, ɩ̃ bɛ zɔrɛ a ƴɛrʋ nyɩ na na maal ɩ mɛ̃ a ɩ, bɩɩ a nɩsaalbɛ ƴɛrʋ-maalʋ ɛ. A mãa tɔr za a, ɩ̃ bɛ maalɛ nɩ ɩ̃ tʋɔra ƴɛrʋ ɛ. 4Sɩza n'a, a ɩ̃ pʋɔ bɛ tɛr yel ɛ, ɛ cɛ al ƴãw bɛ n'a ɩ̃ na yel k'ɩ̃ɩ ɩ n nɩ-mɩŋa ɩ. A sob nɛ na maalɛ nɩ mɛ̃ a ƴɛrʋ a, ʋlɛ n'ɩ a Sore. 5A na ɩ lɛ a, nyɩ ta de niwn maalɛ a ƴɛrʋ ɛ a daar bɛ ta sɛr ɛ, ɛ a Sore waa bɛ ta sɛr ɛ. Ʋlɛ n'ʋ na caalɩ bom za na sɔwlɩ be lige pʋɔ a, ɛ ɩ a nɩsaalbɛ yel-sɔwlɩ a sãá. Lɛ n'a ŋa na mɩ́ páw a danʋ na sɛw taa nɩ ʋ a, a Naaŋmɩn zie. 6Yɛbr ɩ, a nyɩ wulu ƴãw n'a ɩ̃ dãw de a yele man cɔwr ɩ mãa nɩ a Apɔlɔsɩ. Ɩ̃ bɔbr a k'ɩ̃ɩ man cɔwr ɩ tɩ a ŋa nyɩ tʋ̃ɔ bãw a zʋkpar ŋa pɛr: «A sɛw na kɛ́ bɛ ta mɩ́ gãw a lɛ na sɛb a bɛr ɛ.» A bɛ tɛr sɔr k'aa nyɩ kãw zɛwr ʋ tʋɔra, mɩ́ kpɛ a tɩ kãw ɛ bɛr a ƴẽn sob ɛ. 7Ãa n'ʋ ɩ fʋ zuo a fʋ taabɛ? Bʋ̃ʋ n'a fʋ tɛr ɛ a bɛ ɩ kʋ̀b a bɛ kʋ̀ b? Ɛ alɛ wa ɩ kʋ̀b a bɛ kʋ̀ b a, bʋnʋ ƴãw n'a fʋ na zɛwr ɩ fʋ tʋɔra mɛ̃ kʋ̀b bɛ n'a bɛ kʋ̀ b a? 8Mɛ̃ nyɩ taa tɩw baarɩ! Mɛ̃ nyɩ taa kpɛ naalʋ baarɩ! Nyɩ lɩɛb ɩ na-mɩnɛ baarɩ ɛ bɛr tɩ! Mɛ̃ a ŋa a ʋ? Bʋ̃ʋ pãa ɩ nyɩ bɛ sɩrɩ ɩ a na-mɩnɛ a? Tɩ mɩ̀ nãa lãw nɩ nyɩ na dɩrɛ a naalʋ. 9Sɩza n'a, a tɩɩm nɩ-toni a, a ɩ na mɛ̃ a Naaŋmɩn ɩ na tɩ pàw pùor a. Tɩ ɩ na mɛ̃ nɩbɛ bɛ na ƴãw kũu dɔwrʋ a: tɩ ɩ n nɩbɛ bɛ na wul k'aa tẽ-daa, a malkɩ mɩnɛ nɩ a nɩsaalbɛ jɩrɛ a. 10Tɩ ɩ n gẽgemi dem a Kɩrɩta ƴãw, ɛ́ nyɩɩm ɩ yã-bãwnbɛ nyɩ na lãw nɩ a Kɩrɩta a; tɩ bɛ tɛr fãw ɛ, ɛ́ nyɩɩm tɛr fãw; nyɩ tɛr ɩ yúor, ɛ́ tɩɩm bɛ nyɛrɛ ƴãwfʋ ɛ. 11Cãa wa tɩ tɔ a ƴɛrɛ ŋa a, kɔ̃ nɩ kʋ̃ɔ-nyuur kpɩɛr tɩ na, tɩ ɩ n ƴãgã-zawlɛ ɛ́ bɛ dɔwrɛ tɩ, tɩ ɩ n nɩ-yʋɔrɩ 12ɛ hanɛ tone nɩ a tɩ nuru. Bɛ mɩ́ tʋʋr tɩ na, ɛ́ tɩ ƴɛrɛ nɔ-vla; dɔwrɛ tɩ, ɛ́ tɩ saw de a nɩ kanyir. 13Bɛ ŋmarɛ nɩ ziri ƴãwn tɩ, ɛ́ tɩ mɔwlɛ bɛ. Cãa wa tɩ tɔ a ƴɛrɛ ŋa a, tɩ ɩ na mɛ̃ a tẽ-daa sagɛ a, nɩbɛ za tã-púo. 14Ɩ̃ bɛ sɛbr nyɩ a ŋa k'ɩ̃ɩ ƴãw nyɩ vĩ ɛ, ɩ̃ bɔbr a k'ɩ̃ɩ kpaalɩ nyɩ mɛ̃ ɩ̃ bi-nɔnɩ a. 15Sɩza n'a, nyɩmɛ saa na tɛr wul-wulbɛ bɛ ta tur pie a Kɩrɩta pʋɔ a, ɛ cɛ nyɩ bɛ tɛr sãà yaga ɩ. Mãa n'ʋ ɩ nyɩ lɩɛbɩ Kɩrɩta-nɩbɛ, a Yel-nʋ̃ɔ̀ ɩ̃ na hieri kʋ̀ nyɩ a zũú. 16Lɛ so ɩ̃ zɛlɛ nyɩ: nyɩ cɔwrɛ mɛ̃. 17Al ƴãw sɩrɩ n'a ɩ̃ tõ a ɩ̃ bi-nɔna Timote, na bɛ lɛbr pùor a Sore tome pʋɔ a, a nyɩ zie; ʋ na lɛb a sɩ̃w a nyɩ tɩɛrʋ a sɛɛ al ɩ̃ na tuur a ɩ̃ Kɩrɩta-nɩr nyɔ-vʋʋrʋ pʋɔ a ƴãw, mɛ̃ a lɛ ɩ̃ na wule a a ziir za, a Lãw-yie za pʋɔ a. 18Bɛ mɩnɛ na tɩ tɩɛr k'ɩ̃ɩ kʋ̃ lɛb wa wa nyɛ̃ nyɩ a, tɩ ɩ n pɔl-ɩb bɛ dɩ vuo ɩ; 19ɛ cɛ a Sore wa saw a, ɩ̃ kʋ̃ yaa kɛ wa a nyɩ zie ɩ, ɛ a lɛn daar a, a nɩbɛ bɛ ŋa na zɛw bɛ tʋɔra a, a bɛ ƴɛrʋ tɛwr bɛ n'a ɩ̃ na bãw ɛ, ɩ̃ mɩ̀ na bãw nɩ a bɛ ɩ-ɩrɩ. 20Bʋ̃ʋ n'ʋ vɛ̃, a Naaŋmɩn-Naalʋ bɛ ɩ ƴɛrʋ yele ɩ, ɩ-ɩrɩ yele n'a. 21Abobe sob a nyɩ bɔbr: k'ɩ̃ɩ wa a nyɩ zie nɩ dabɔl bɩɩ k'ɩ̃ɩ wa nɩ nɔ̃wfʋ nɩ su-baalʋ?


text: 1Hatoo kancaalaɣa Tɔm ka wɛnna. Na Ɩsɔ cɔlɔɣɔ Tɔm ka wɛɛ, na Tɔm ɩnɩ ɩ ka tɩɩ kɛ́ Ɩsɔ kɛ́. 2Ɩsɔ cɔlɔɣɔ ɩ ka wɛ hatoo kancaalaɣa. 3Ɩ niŋ kɛ Ɩsɔ lapəna pə təna. Pʋlʋ cəcəka fɛɩ mpi pə lapa na ɩ niŋ fɛɩ pə taa tɔ. 4Ɩnɩ ɩ kiŋ kɛ weesuɣu ka wɛɛ, na weesuɣu ŋkʋ kʋ yelina na kɔkɔ kɔɔ yəlaa kiŋ na pə́ naa-wɛ. 5Kɔkɔ naakɩ səkpɛtʋɣʋ na səkpɛtʋɣʋ, ta teesi-kɛɣɛ paa pəcɔ maɣamaɣa. 6Ḿpʋ́ɣʋ́ Ɩsɔ tila ɩ tillu nɔɣɔlʋ, pa yaa-ɩ sɩ Yohaanɩ. 7Ɩ́lɛ́ ɩ kɔma sɩ ɩ hʋ́lə́ɣɩ́ kɔkɔ ŋka ka naa mpʋ tɔ ka yaasi. Na ɩ kɔntɛ nyʋɣʋ ntɛ́ sɩ ɩ́ yɔɣɔtɩ na yəlaa təna mʋ, na pá təŋ-tɩ. 8Pə taɣa ɩnɩ ɩ maɣamaɣa ɩ kɛna kɔkɔ ŋkɛ. Ama ɩ kɔmaɣa sɩ ɩ kɛɛsəɣɩ kɔkɔ ŋkɛ ka yaasi. 9Kɔkɔ ŋkɛ ka tike ka kɛna tampana nyəŋka, na ká kɔɔ antulinya taa na ká yele na yəlaa təna naakɩ. 10Tɔm ɩnɩ ɩ ka kɔma antulinya taa, paa na mpʋ antulinya tá nyəmɩ-ɩ. Pəyele ɩ niŋ kɛ Ɩsɔ ka lapəna antulinya. 11Ɩ maɣamaɣa ɩ tɛɣɛ ɩ kɔma. Ama ɩ tɛ nyə́ma ta mʋ-ɩ. 12Paa na mpʋ lɛlaa mʋ-ɩ na pá tisi ɩ tɔm, ɩlɛna ɩ́ ha-wɛɣɛ toŋ sɩ pá pəsɩ Ɩsɔ piya. 13Pə taɣa ɩsɩɩ pa lʋla-wɛɣɛ kʋlʋlʋ kɛ Ɩsɔ piya, yaa pə kɛ́ yʋlʋ sɔɔlʋɣʋ tɔm, yaa yʋlʋ nɔkʋɣʋ tɔm. Ama Ɩsɔ lapəna ɩ maɣamaɣa sɩ pá pəsɩ ɩ piya. 14Tɔm ɩnɩ ɩ pəsa yʋlʋ təkpataa na ɩ́ kɔɔ na ɩ́ caɣa tá hɛkʋ, na ɩ pɛɛlɛɛ na ɩ tampana fɛɩna taka. Tə nawa ɩ teeli kɛ teu, teeli ɩnəɣɩ Tacaa ha Pəyaɣa ɩkpamlɛ. 15Yohaanɩ ka yɔɣɔta ɩ tɔm na ɩ́ kpaalɩ sɩ: Ɩ tɔm kɛ maa yɔɣɔtaa, sɩ ma waalɩ nɔɣɔlʋ ká tɛ na ɩ́ kɔɔ, ɩlɛ ɩ kəla-m. Pə taɣa pʋlʋ, pa lʋla-m tɔ, ma maɣana-ɩ kɛ́. 16Ɩ kʋpantʋ sɔsɔɔntʋ tɔɔ, tá təna tə nɩɩ ɩ leleŋ pə tɩɩ fɛɩ. Ɩ lapa-tʋɣʋ kʋpantʋ kɛ təma tɔɔ, tənɛ tə tɛŋ na tənɛ tə lɛɛtəɣɩ. 17Moisi kiŋ kɛ tə hika kiiŋ. Ɩlɛna Yesu Kilisiti náá kɔna pɛɛlɛɛ na tampana pə tɔm. 18Too tɔ, nɔɣɔlʋ ta nata Ɩsɔ. Ama Ɩsɔ Pəyaɣa ɩkpamlɛ ŋka ka kɛ́ Ɩsɔ na ká wɛ ka Caa Ɩsɔ kiŋ tɔ, ŋkɛ ka lapəna na yəlaa nyɩ Ɩsɔ. 19Waatʋ wei Yuta nyʋɣʋ nyə́ma kʋsa kɔtəlaa na Lefii nyə́ma kɛ Yosalɛm na pá tili-wɛ sɩ pá polo pá pɔɔsɩ Yohaanɩ sɩ ɩ kɛ́ awe tɔ, nti Yohaanɩ ɩnɩ ɩ yɔɣɔtaa tɔɣɔlɔ: 20Yohaanɩ ta kisi cɔʋ, ɩ tisa tampana kɛ́ sɩ: Ma ta kɛ Mesii. 21Ɩlɛna tillaa mpɛ pá pɔɔsɩ Yohaanɩ sɩ: Ɩlɛ n kɛ́ awe? Ilii? Na ɩ́ cɔ sɩ: Ma ta kɛ Ilii. Pa tasa-ɩ sɩ: Nyaɣalɛ Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsʋlʋ wei tɔ? Na ɩ́ cɔ sɩ: Aaɩ. 22Tənaɣa pa taɣana-ɩ tɔm sɩ: Ɩlɛ n kɛ awe? Heeli-tʋ na tə́ polo tə́ heeli mpa pa tila-tʋ tɔ. Nyá maɣamaɣa n yaa nyá tɩ suwe? 23Ḿpʋ́ɣʋ́ Yohaanɩ tɔma sɩ: Má, ma kɛ́ nɔɣɔlʋ wei ɩ yɔɣɔtəɣəna nɔɣɔ sɔsɔɣa kɛ wʋlaɣa tɛtʋ taa sɩ pá taɣanɩ Tacaa kɛ mpaaʋ na kʋ́ siɣisi teu. Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsʋlʋ Ɩsayii ka yɔɣɔtəna-tɩ. 24Tillaa mpɛ paa kɛ́ Falisanaa. 25Na pɛlɛ pa pɔɔsəna-ɩ təcululu sɩ: Ye n ta kɛ Mesii, n ta kɛ Ilii, pəyele n ta kɛ Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsʋlʋ wei tɔ ɩlɛ, pepe tɔɔ kɛ́ n sɔɔ yəlaa kɛ Ɩsɔ lʋm? 26Ḿpʋ́ɣʋ́ Yohaanɩ cɔ-wɛ sɩ: Ma ɩlɛ lʋm kɛ ma sɔɔ-mɛ. Ama nɔɣɔlʋ wɛ mə hɛkʋ taa wei ɩ́ ta nyɩ tɔ. 27Ma waalɩ ɩ́lɛ́ ɩ kɔŋ, ma ta tala má wɔɣɔsɩ ɩ nɔɔhɛɛ taa ntaŋkpala maɣamaɣa. 28Pə tənaɣa mpʋ pə lapa Petanii kɛ Yaatanɩ pɔɣɔ waalɩ kɛ́ timpi Yohaanɩ sɔɔkaɣa yəlaa kɛ Ɩsɔ lʋm tɔ. 29Tɛʋ fema na Yohaanɩ na Yesu na ɩ́ kɔŋ ɩ kiŋ, ɩlɛna ɩ́ tɔ sɩ: Ɩɩ naa Ɩsɔ Ɩwəyaɣa ŋka ka hɩɩsəɣɩ antulinya ɩsaɣatʋ tɔɣɔlɛ? 30Ɩ tɔm kɛ maa heela-mɛ sɩ: Ma waalɩ nɔɣɔlʋ ká tɛ na ɩ́ kɔɔ, ɩlɛ ɩ kəla-m. Pə taɣa pʋlʋ, pa lʋla má tɔ, ma maɣana-ɩ kɛ́. 31Ma taa nyɩ sɩ aweɣelɛ pʋntʋ ɩnɩ. Ama ma kɔmaɣa sɩ ma sɔɔ yəlaa kɛ Ɩsɔ lʋm na lʋm sɩ pə́ la na Ɩsɛɣɛlɩ nyə́ma nyəmɩ-ɩ. 32Yohaanɩ tasa yɔɣɔtʋɣʋ tɔtɔ sɩ: Ma nana ma ɩsəpəle kɛ Ɩsɔ Feesuɣu, na kʋ wɛ ɩsɩɩ alukuku na kʋ tiina ɩsɔ na kʋ caɣa Yesu tɔɔ. 33Ma taa nyənta Yesu. Ama Ɩsɔ wei ɩ tila-m sɩ má sɔ yəlaa kɛ Ɩsɔ lʋm tɔ ɩnɩ ɩ heelina-m sɩ: Ń kɔma ń ná Feesuɣu tiiwa na kʋ́ caɣa yʋlʋ wei ɩ tɔɔ, pʋntʋ ɩnɩ ɩ́ ká sɔna yəlaa kɛ Ɩsɔ lʋm na Feesuɣu Naŋŋtʋ. 34Tɔʋ, ma ná mpʋ tɔɣɔ ma yɔɣɔtəɣɩ təcɛɩcɛɩ sɩ ɩnɩ ɩ kɛna Ɩsɔ Pəyalʋ. 35Tɛʋ fema ɩlɛna Yohaanɩ wɛ təna tɔtɔ, ɩ́ na ɩ ɩfalaa taa naalɛ. 36Ɩ kɔma na ɩ́ ná Yesu tɛɛ, ɩlɛna ɩ́ tɔ sɩ: Ɩɩ naa Ɩsɔ Ɩwəyaɣa ntɛ́. 37Yohaanɩ ɩfalaa naalɛ ɩnɩ ɩ nɩɩ mpʋ, ɩlɛna pá təŋ Yesu waalɩ. 38Yesu pəsəna ɩ waalɩ təkpɛʋ na ɩ́ ná sɩ pa təŋəɣɩ-ɩ, ɩlɛna ɩ́ pɔɔsɩ-wɛ sɩ: Pepeɣe ɩ́ pɛɛkəɣɩ? Ɩlɛna ɩfalaa naalɛ ɩnɩ ɩ́ pɔɔsɩ-ɩ sɩ: Lapi, (Tacaa kɛ pa yaa mpʋ na pa tɛ taa.) Leɣe nyá təyaɣa? 39Yesu cɔ-wɛ sɩ: Ɩ́ kɔɔ na ɩ́ ná. Ḿpʋ́ɣʋ́ Yohaanɩ ɩfalaa polaa na pá nyɩ Yesu tɛ, na ɩ́ na-wɛ pá la taanaɣa kɛ təna. (Waatʋ ɩnɩ tɔ ilim hʋʋwaɣa.) 40Mpa pa naalɛ pa nɩɩ Yohaanɩ tɔm na pá təŋ Yesu tɔ pa taa lɛlʋ ntɛ́ Simɔŋ Piyɛɛ neu Antəlɩɩ. 41Na Antəlɩɩ ɩnɩ ɩ sulina ɩ taalʋ Simɔŋ kɛ kancaalaɣa na ɩ́ heeli Simɔŋ sɩ: Tə hika Mesii. (Kilisiti kɛ pa yaa mpʋ na pa tɛ taa.) 42Ɩlɛna Antəlɩɩ kpaɣa Simɔŋ na ɩ́ pona Yesu kiŋ. Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu nyəna-ɩ təpiŋŋ na ɩ́ tɔmɩ-ɩ sɩ: N kɛ́ Yohaanɩ pəyalʋ Simɔŋ kɛ́, ɩlɛ kaɣana paa cuɣusɩ-ŋ sɩ Sefasɩ. (Piyɛɛ kɛ pa yaa mpʋ na pa tɛ taa.) 43Tɛʋ fema, ɩlɛna Yesu luɣu la sɩ ɩ lɔkɩ ɩ təɣɩ Kalilee. Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ sula Filipʋ, na ɩ́ tɔmɩ-ɩ sɩ: Kɔɔ ń təŋɩ-m. 44Filipʋ ka kɛ́ Antəlɩɩ na Piyɛɛ pa ɩcatɛ Pɛtɛsaita tʋ kɛ́. 45Pə waalɩ kɛ́ Filipʋ nawa Natanayɛɛ na ɩ́ heeli-ɩ sɩ: Wei ɩ tɔm Moisi ka ŋmaa kʋsəsɩɩtʋ takəlaɣa taa na Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa náá yɔɣɔtɩ tɔtɔ tɔ, tə hika-ɩ pənɛ. Ɩnəɣəlɛ Nasalɛtɩ tʋ Yosɛɛfʋ pəyalʋ Yesu. 46Tənaɣa Natanayɛɛ nɔɣɔ təkpaʋ sɩ: Kʋpantʋ natəlɩ tə wɛɛ sɩ tɩɩ lɩɩna Nasalɛtɩ? Ɩlɛna Filipʋ cɔ-ɩ sɩ: Kɔɔ na ń nana nyá ɩsəlɛ. 47Yesu nawa Natanayɛɛ na ɩ́ kɔŋna ɩ tɔɔ, ɩlɛna ɩ́ yɔɣɔtɩ sɩ: Ɩsɛɣɛlɩ tʋ maɣamaɣa ntɔ cənɛ. Pɔpɔtiya tɩɩ fɛɩ ɩ kiŋ kɛ paa pəcɔ. 48Ḿpʋ́ɣʋ́ Natanayɛɛ pɔɔsa-ɩ sɩ: Leɣe n nyəmna-m? Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu cɔ-ɩ sɩ: Ma na-ŋ fiki tʋɣʋ tɛɛ na pə́cɔ́ Filipʋ yaa-ŋ. 49Tənaɣa Natanayɛɛ tɔma sɩ: Ama Tacaa, n kɛ́ Ɩsɔ Pəyalʋ, Ɩsɛɣɛlɩ nyə́ma wulaʋ sɔsɔ kɛ́. 50Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu cɔ-ɩ sɩ: Ɩsɩɩ ma heeluɣuu-ŋ sɩ ma na-ŋ fiki tʋɣʋ tɛɛ tɔɣɔlɛ n mʋ-tɩ yaa? N ká tɛ na ń na mpi pə kəla tənɛ ɩnɩ təkpataa tɔ. 51Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tɔma sɩ: Tamapana kɛ ma heeliɣi-mɛ yoo, maa cɛsəɣɩ. Ɩ́ ká tɛ na ɩ́ ná ɩsɔtɔnʋɣʋ tʋlaa na Ɩsɔ ɩsɔtaa tillaa təŋəɣɩ Yʋlʋ Pəyaɣa má na pá kpaa na pá tiiki.


text: 1Yesu lɩɩna Yaatanɩ na Ɩsɔ Feesuɣu Naŋŋtʋ toŋ tɔɔ ɩ kiŋ kɛ sɔsɔm. Ḿpʋ́ɣʋ́ Feesuɣu Naŋŋtʋ tɛɛna-ɩ wʋlaɣa tɛtʋ taa. 2Ɩlɛna Ɩlɔɣɔʋ maɣasɩ-ɩ wɛɛ nɩɩlɛ. Ɩ ta tɔɣɔ pʋlʋɣʋ kʋyɛɛŋ ɩnɩ ɩ taa. Pə yoosa wɛɛ nɩɩlɛ ɩlɛna nyɔɣɔsɩ kpa-ɩ. 3Tənaɣa Ɩlɔɣɔʋ tɔma-ɩ sɩ: Ye n kɛ́ Ɩsɔ Pəyaɣa, yɔɣɔtɩ na pəlɛ tənɛ tə pəsɩ tɔɣɔnaɣa. 4Ama Yesu cɔ-ɩ sɩ: Pa ŋmaawa Ɩsɔ Tɔm taa sɩ, pə taɣa tɔɣɔnaɣa tike kɛ yʋlʋ ka hikina weesuɣu. 5Ḿpʋ́ɣʋ́ Ɩlɔɣɔʋ pona-ɩ timpi pə kʋlaa tɔ, na ɩ́ kpɛntɩ antulinya kawulasɩ tənaɣa tɔm kʋlʋm na ɩ́ hʋlɩ-ɩ. 6Ɩlɛna ɩ́ tɔmɩ-ɩ sɩ: Maa ha-ŋ pə toŋ na pə teeli təna. Pə taɣa pʋlʋ, ma niŋ taa kɛ́ pa tʋ pə təna, na má nɔkaa ma ha wei ma sɔɔlaa tɔ. 7Ɩlɛ ye n ka hənta-m atɛ, n ká kpaɣa pə təna. 8Ama Yesu cɔ-ɩ sɩ: Pa ŋmaawa Ɩsɔ Tɔm taa sɩ, ń ká sɛɛ nyá Caa Ɩsɔ, na ɩ tike ɩ təmlɛ kɛ n ká la. 9Ḿpʋ́ɣʋ́ Ɩlɔɣɔʋ pona-ɩ Yosalɛm na ɩ́ kpaasɩ-ɩ Ɩsɔ təsɛɛlɛ comcom nɔɣɔ taa, na ɩ́ tɔmɩ-ɩ sɩ: Ye n kɛ́ Ɩsɔ Pəyaɣa ŋmaa atɛ. 10Pə taɣa pʋlʋ, pa ŋmaawa Ɩsɔ Tɔm taa sɩ, ɩ ká heeli ɩ ɩsɔtaa tillaa kɛ nyá tɔm sɩ pá paasəna-ŋ teu. 11Pə́cɔ́ lɛntɩ wɛɛ tɔtɔ sɩ: Paa teeli-ŋ pa niŋ taa kɛ́ teu təkpa sɩ pə́ taa kɔɔ na pəlɛ natəlɩ tə́ co-ŋ. 12Ama Yesu cɔ-ɩ sɩ: Pa ŋmaawa Ɩsɔ Tɔm taa sɩ, n kaa maɣasɩ nyá Caa Ɩsɔ sɩ ń ná ɩ waalɩ. 13Waatʋ wei Ɩlɔɣɔʋ tɛma-ɩ maɣasʋɣʋ kɛ pə tənaɣa mpʋ, ɩlɛna ɩ́ tɛɛ na ɩ́ taŋa wʋlɛ kʋfatɛ. 14Pəlɛ pə waalɩ ɩlɛ Yesu məla Kalilee na Feesuɣu Naŋŋtʋ toŋ haɣa-ɩ, na ɩ tɔm yɛkəɣɩ hɔɣɔlʋɣʋ ŋkʋ kʋ təna kʋ taa. 15Ɩ sɛɣɛsaɣa Yuta nyə́ma təkotilenaa taa na yəlaa təna pʋɣʋlaɣa-ɩ. 16Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu pola Nasalɛtɩ timpi ɩ pɩɩwa tɔ, na ɩ́ sʋʋ Yuta nyə́ma təkotile taa kɛ́ kʋyakʋ kʋhɛɛsʋɣʋ wule, ɩsɩɩ ɩ tɩɩ lakɩ tam tɔ. Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ kʋlaa sɩ ɩ kaləɣɩ Ɩsɔ Tɔm. 17Ɩlɛna pá cɛlɛ-ɩ Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsʋlʋ Ɩsayii takəlaɣa. Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ hɛta timpi pa ŋmaawa sɩ: 18Tacaa Feesuɣu wɛ ma kiŋ, na ɩ ləsa-m sɩ má heeli Laapaalɩ Kʋpaŋ kɛ kʋnyɔntʋnaa. Na ɩ tila-m sɩ má heeli saləkatʋnaa kɛ pa hɛtʋɣʋ tɔm. Na yʋlʋmaa kɛ pa ɩsɛ kuluɣu tɔm. Sɩ má waasɩ mpa pa muɣuliɣi tɔ. 19Sɩ má heeli-wɛɣɛ pənaɣa ŋka Tacaa ká waasɩ ɩ yəlaa tɔ ka kɔntɛ tɔm. 20Yesu tɛma ɩlɛna ɩ́ kpili-kɛ na ɩ́ cɛla paasənlʋ na ɩ́ caɣa. Ḿpʋ́ɣʋ́ Yuta nyə́ma təkotile taa nyə́ma təna pama ɩsɛ kɛ ɩ tɔɔ. 21Tənaɣa ɩ sʋʋ-wɛɣɛ yɔɣɔtʋɣʋ sɩ: Tɔm nti paa ŋmaawa na ɩ́ tɩɩ nɩɩ-təɣɩ nɔɔnɔɔ tɔ, saŋa ntɛ́ tə lapa. 22Ḿpʋ́ɣʋ́ pa təna pa tisa teu na pá samɩ-ɩ. Na ɩ kʋyɔɣɔtʋtʋ təna lapa-wɛɣɛ leleŋ, halɩ pə́ la-wɛɣɛ piti na pá tɔ sɩ: Ɩsɩɩ Yosɛɛfʋ pəyalʋ? 23Tənaɣa Yesu tɔma-wɛ sɩ: Tampana tɔɔ, ɩ́ ká tɛ na ɩ́ tuku-m ɩtuule sɩ: Fɛtʋ, fɛ nyá tɩ. Halɩ ɩ́ ká yɔɣɔtɩ-m sɩ má la ma ɩcatɛ taa cənɛɣɛ mpi pə lapa Kapənahum na ɩ́ nɩɩ tɔ. 24Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tasa-wɛ sɩ: Tampana kɛ ma heeliɣi-mɛ yoo, paa nyənəɣɩ Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsʋlʋ nɔɣɔlʋɣʋ pʋlʋɣʋ ɩ maɣamaɣa ɩ ɩcatɛ taa. 25Ntɔŋ ɩ nyəmá sɩ alaa leelaa ka wɛ paɣalɛ kɛ Ɩsɛɣɛlɩ taa kɛ́ waatʋ wei wʋlaɣa lapa pɩɩsɩ tooso na ɩsɔtʋnaa naatoso kɛ Ilii waatʋ taa tɔ. Halɩ nyɔɣɔsɩ sɔsɔɔŋsɩ lɩɩ tɛtʋ təna. 26Paa na mpʋ Ɩsɔ tá tili Ilii kɛ pa taa nɔɣɔlʋ kiŋ. Ama alʋ leelu nɔɣɔlʋ wei ɩ ka wɛ Sitɔŋ tɛtʋ taa kɛ́ Salɛpəta tɔ, ɩ kiŋ kɛ ɩ tila-ɩ. 27Na Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsʋlʋ Ilisee waatʋ taa tɔnʋɣʋ tɔɔ asilima kʋtɔŋ nyə́ma ka wɛ sɔsɔm tɔtɔɣɔ Ɩsɛɣɛlɩ. Paa na mpʋ pa ta waasɩ pa taa nɔɣɔlʋɣʋ ɩ kʋtɔŋ. Ama Silii tʋ Naamaŋ tike kɛ pa waasaa. 28Waatʋ wei Yuta təkotile taa nyə́ma nɩɩ ɩ tɔm ntɩ tɔ, pə haŋa-wɛɣɛ sɔsɔm. 29Ḿpʋ́ɣʋ́ pa kʋlaa na pá hɔmɩ-ɩ na pá lɩɩna ɩcatɛ waalɩ, na pa kpaana-ɩ hatoo pʋɣʋ ŋku kʋ tɔɔ pa ɩcatɛ wɛɛ tɔ kʋ nyʋɣʋ taa, timpi pə lapa tokuɣu tɔ, sɩ pa tusiɣi-ɩ. 30Ɩlɛna Yesu faɣana pa hɛkʋ taa na ɩ́ tɛɛ ɩ nyəŋkʋ. 31Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu pola Kapənahum, Kalilee tɛtʋ taa ɩcatɛ natəlɩ, na ɩ́ sɛɣɛsɩ-wɛɣɛ kʋyakʋ kʋhɛɛsʋɣʋ wule. 32Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ sɛɣɛsʋɣʋ cɛpa pa laŋa kɛ teu. Pə taɣa pʋlʋ, ɩ sɛɣɛsa-wɛɣɛ na toŋ, ɩ ta nyá. 33Pə pamna apalʋ nɔɣɔlʋ ka wɛ Yuta nyə́ma təkotile taa na ɩ́ hii ɩlɔɣɔʋ ɩsaɣaʋ nɔɣɔlʋ. Ḿpʋ́ɣʋ́ apalʋ ɩnɩ ɩ koo sɔsɔm sɩ: 34Ee Nasalɛtɩ Yesu, n caa-weɣe tá kiŋ? Ta wakəlʋɣʋ kɛ n kɔma? Ma nyəma-ŋ teu, n kɛ́ Ɩsɔ yʋlʋ naŋŋtʋ wei ɩ tilaa tɔ. 35Tənaɣa Yesu kaləna-ɩ sɩ: Hei nyá, su na ń se apalʋ ɩnɩ ɩ waalɩ. Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩlɔɣɔʋ pɛta-ɩ samaa hɛkʋ taa na ɩ́ yele-ɩ na ɩ́ se. Ama ɩ ta lapɩ-ɩ pʋlʋ. 36Ḿpʋ́ɣʋ́ pə lapa yəlaa kɛ sɔɣɔntʋ na pá tɔŋ təma sɩ: Hm, tɔm tənɛ. Ɩ yɔɣɔtəɣəna alɔɣaa na apalʋtʋ na toma, na ɩ́ tɔɣɔnəɣɩ-wɛ. 37Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ hətɛ yaa tɛtʋ təna taa. 38Yesu lɩɩna Yuta nyə́ma təkotile taa ɩlɛna ɩ́ polo Simɔŋ təyaɣa. Watʋ sʋʋkaɣa Simɔŋ yɔsɔ kɛ sɔsɔm, ɩlɛna pá wiina Yesu sɩ ɩ́ waasɩ-ɩ. 39Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu luŋa ɩ tɔɔ na ɩ́ kaləna watʋ, na tə ya ɩ tɔɔ. Tənaɣa alʋ kʋla kpakpaa na ɩ́ caləsɩ-wɛ. 40Ilim tʋ kpakpaa, ɩlɛna pa təna mpa paa wɛna kʋtɔntʋnaa kɛ waanɩ waanɩ tɔ pá kɔna-wɛ. Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ təna ɩ niŋ kɛ paa wei ɩ tɔɔ na pá hiki alaafəya. 41Alɔɣaa maɣamaɣa ná se yəlaa paɣalɛ waalɩ na pá kooki sɩ: N kɛ́ Ɩsɔ Pəyalʋ kɛ́. Ama ɩ kaləna-wɛ, ɩ ta tisi sɩ pá yɔɣɔtɩ: Pə taɣa pʋlʋ, pa nyəmá sɩ ɩ kɛ́ Mesii. 42Waatʋ wei tɛʋ fema tɔ, Yesu lɩɩwa na ɩ́ polo timpi yəlaa fɛɩ tɔ. Ḿpʋ́ɣʋ́ yəlaa samaa pɛɛka-ɩ, haləna pá tala ɩ cɔlɔ. Pa luɣu lapa sɩ pá tɔkɩ-ɩ, pá taa yele na ɩ́ tɛɛ. 43Ama Yesu cɔ-wɛ sɩ: Aai, pə wɛɛ kɛ́ sɩ má heeli acalɛɛ lɛnna kɛ Ɩsɔ Kawulaɣa Laapaalɩ Kʋpaŋ. Pə taɣa pʋlʋ, pə maɣamaɣa pə tɔɔ kɛ́ Ɩsɔ tila-m. 44Tənaɣa Yesu tɛɛwa na ɩ́ lakɩ waasʋ kɛ Yuta tɛtʋ taa təkotilenaa taa.


text: 1Ḿpʋ́ɣʋ́ kʋyakʋ nakʋlɩ Piyɛɛ na Yohaanɩ pa pukaɣa Ɩsɔ təsɛɛlɛ kɛ ilim kpiluɣu sələmʋɣʋ. 2Apalʋ nɔɣɔlʋɣʋ pa lʋləna kaakalətʋ, na pá pukina-ɩ na pá sɩɩkɩ Ɩsɔ təsɛɛlɛ sɔsɔɔlɛ nɔnɔɣɔ ŋka pa yaa sɩ Caŋəm Nɔnɔɣɔ tɔɣɔ paa kʋyakʋ ŋku sɩ ɩ́ sələməɣɩ Ɩsɔ təsɛɛlɛ taa sʋʋlaa kɛ liɣitee. 3Ɩ nawa Piyɛɛ na Yohaanɩ pa sʋʋkɩ Ɩsɔ təsɛɛlɛ taa, ɩlɛna ɩ́ sələmɩ-wɛ sɩ pá ha-ɩ pʋlʋ. 4Ḿpʋ́ɣʋ́ Piyɛɛ na Yohaanɩ pa nyəna-ɩ təpiŋŋ. Ɩlɛna Piyɛɛ tɔmɩ-ɩ sɩ: Paasəna cənɛ. 5Tənaɣa kaakalaɣa paasəna-wɛɣɛ teu, na ka tɛɛlaɣaa sɩ paa ha-kɛɣɛ pʋlʋ. 6Ḿpʋ́ɣʋ́ Piyɛɛ tɔma-kɛ sɩ: Ma fɛɩna liɣitee sɩ maa ha-ŋ. Ama maa ha-ŋ mpi ma wɛna tɔ. Na Nasalɛtɩ Yesu Kilisiti toŋ taa kʋlɩ na ń tɔ. 7Ɩlɛna Piyɛɛ siisi na ɩ́ tɔkɩ kaakalaɣa na niŋ ntɔɣɔŋ, na ɩ́ kʋsɩ. Tənaɣa kaakalaɣa nɔɔhɛɛ na ka nɔɔcʋwasɩ kpa toŋ kɛ kpakpaa. 8Ḿpʋ́ɣʋ́ ka kʋlaa təhapa na ká tii ka nɔɔhɛɛ tɔɔ, na ká səŋ təye na ká niki tɔntɛ, na ká na tillaa sɔsaa pá kpɛntɩ na pá sʋʋ Ɩsɔ təsɛɛlɛ taa. Na ká tɔŋ na ká ŋmaaləɣɩ na ká saŋ Ɩsɔ. 9Samaa təna ná ka tɔntɛ na ka Ɩsɔ sam. 10Pa kɔma na pá cɛkəna sɩ ŋkɛ ka cakaɣana Ɩsɔ təsɛɛlɛ Caŋəm Nɔnɔɣɔ kiŋ na ká sələməɣɩ liɣitee, ɩlɛna sɔɣɔntʋ na piti la-wɛ na ɩsəna ka hika nɔɔhɛɛ tɔ. 11Ḿpʋ́ɣʋ́ kaakalaɣa ŋkɛ ka nyɔɔna Piyɛɛ na Yohaanɩ kɛ tam. Ḿpʋ́ɣʋ́ piti kpa samaa kɛ sɔsɔm, ɩlɛna pá watɩ Piyɛɛ-wɛ pa tɔɔ kɛ́ sakaɣa sɔsɔɣa ŋka pa yaakaɣa sɩ Salʋmɔŋ sakaɣa tɔ ka tɛɛ. 12Piyɛɛ ná mpʋ, ɩlɛna ɩ́ tɔ samaa sɩ: Ɩsɛɣɛlɩ yəlaa mɛ, pepe tɔɔ kɛ́ apalʋ ɩnɛ ɩ kʋlʋɣʋ tɔ pə cɛkɩ mə laŋa? Na pepe tɔɔ kɛ́ ɩ́ nyənəɣɩ-tʋ ɩsɩɩ tá maɣamaɣa tá toŋ yaa tá Ɩsɔsɛɛlɛ teu napəlɩ pə yelina na apalʋ ɩnɛ ɩ́ tɔŋ? 13Apəlaham na Ɩsaaka na Yakɔpʋ pa Ɩsɔ, wei ɩ kɛ́ ta caanaa caanaa Ɩsɔ tɔ, ɩ kʋsa ɩ təmlɛ tʋ Yesu nyʋɣʋ. Ama mɛ mə tʋ-ɩ toŋtʋnaa niŋ taa. Pəlɛ pə waalɩ Pilatɩ luɣu lapa sɩ ɩ yeki-ɩ tɔ, mə taɣanna kisuɣu. 14Ɩ́ kisa yʋlʋ kʋpaŋ tampana təŋlʋ ɩnɩ, na ɩsaɣaʋ kpitikpiti kɛ́ ɩ́ sɔɔlaa na ɩ́ sələmɩ Pilatɩ sɩ ɩ́ tʋlɩ-mɛɣɛ ɩ́lɛ́. 15Ḿpʋ́ɣʋ́ pə lapa na ɩ́ yele na pá kʋ weesuɣu halʋ. Ama Ɩsɔ ná feesa-ɩ na tə́ nana tá ɩsəpee. 16Yesu ɩnɩ ɩ maɣamaɣa ɩ toŋ taa na táá tɛmnaʋ kɛ-ɩ yelina apalʋ ɩnɛ ɩ kʋlaa. Ɩ́ nyəma-ɩ na ɩnɩ ɩ səŋna mə ɩsɛntaa ɩsəntɔ. Táá tɛmnaʋ kɛ Yesu yelina apalʋ ɩnɛ ɩ wɛna ɩ tɩ təmammam na mə təna ɩ́ naakɩ mpʋ. 17Tɔʋ, ma nyə́ma mɛ, ma nyəmá teu sɩ mə na mə sɔsaa ɩ́ taa cɛkəna tɔɣɔ ɩ́ lapa Yesu ɩnəɣɩ mpʋ. 18Ɩlɛ tɔm nti Ɩsɔ yelaa na Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa təna kpaalɩ hatoo lɔŋ taa, sɩ ɩ Mesii ká tɔɣɔ kʋnyɔŋ tɔ, ntɩ ɩnɩ tə maɣamaɣa kɛ ɩ yelaa na tə́ lá. 19Pə tɔɔ tɔ, ɩ́ lɔ mə ɩsaɣatʋ na ɩ́ laɣasɩ hʋwɛɛ, na ɩ́ pəsəna Ɩsɔ tɔɔ. Ɩlɛna ɩ́lɛ́ ɩ́ taɣanɩ mə təwakəllɛnaa. 20Ɩlɛ Tacaa ká ha-mɛɣɛ kʋyɛɛŋ wei ɩ taa pɩɩ waasɩ-mɛ tɔ, na ɩ́ kɔna Mesii wei ɩ ka ləsa hatoo lɔŋ na ɩ́ sɩɩ-mɛ tɔ. Mesii ɩnəɣəlɛ Yesu. 21Ama pə wɛɛ kɛ́ sɩ Yesu Kilisiti ɩ́ caɣa ɩsɔtaa, haləna pə́ tala waatʋ wei paa taɣanɩ pə tənaɣa kʋfam pəsʋɣʋ, ɩsɩɩ Ɩsɔ ka tɛm yeluɣu kɛ hatoo lɔŋ na ɩ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa kʋpama yɔɣɔtɩ tɔ. 22Halɩ Moisi maɣamaɣa ná yɔɣɔta ɩ tɔm kɛ mpʋ sɩ: Tacaa mə Ɩsɔ ká kɔna-mɛɣɛ Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsʋlʋ nɔɣɔlʋ wei ɩ wɛ ɩsɩɩ má, na ɩ ká wɛɛ mə maɣamaɣa mə piitim tʋ, na ɩ́ ká təŋ tə təna nti ɩ ká heeli-mɛ tɔ. 23Ye wei ɩ ta nɩɩna Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsʋlʋ ɩnɩ, paa ləsɩ pʋntʋ kɛ Ɩsɔ yəlaa taa na pá kʋ-ɩ. 24Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa mpa pa təna pa yɔɣɔta pə kpaɣaʋ Samiyɛɛlɩ na ɩ waalɩ nyə́ma pa looŋa ŋkɛ ka tənaɣa mpʋ tɔ, pa yɔɣɔta kʋyɛɛŋ ɩnɛ ɩnɩ ɩ tɔm. 25Mpi Ɩsɔ ka tɔma sɩ ɩ ká ha na Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa ŋmaa pə tɔm tɔ, mɛɣɛ ɩ tɔma sɩ ɩ ká la. Halɩ mə tɔm kɛ Ɩsɔ ka yɔɣɔta saa wei ɩ́ na mə caanaa caanaa paa sɩɩ təmaɣa nɔɔsɩ tɔ. Waatʋ ɩnəɣɩ Ɩsɔ tɔma Apəlaham sɩ: Nyá piya tɔɔ kɛ́ maa la atɛ yəlaa tənaɣa kʋpantʋ. 26Pə tɔɔ kɛ́ Ɩsɔ ləsa ɩ təmlɛ tʋ tɔ, mə cɔlɔɣɔ ɩ laaləna-ɩ kɔnaʋ. Ɩ kɔna-mɛɣɛ-ɩ ḿpʋ́ɣʋ́ sɩ ɩ́ la-mɛɣɛ kʋpantʋ, sɩ ɩ́ laɣasɩ-mɛ na paa wei ɩ́ yele ɩ yaasi ɩsaɣaʋ.


text: 1Bɩ jɛ ʋ bɩ, Sɛnt-Ɛspri bɩ ta Yeezuu m poo nɔ ʋ, kʋ Sʋtaana n a gɩnga ma. 2K'a a lɛ kʋsɩ dɔmɩm busi sinuu ʋ kan a gunuu ʋ kɩ bɩ, nɔ b'a nyasʋ. 3Sʋtaana n a zɔ ma, an a hɩ m, a ʋ: "Kʋ Woso Nyɩ n'ɩbɩɩ m, k'ɩ ka kʋ jaarɔ nɔɔn duro n a ba hɔbɩrɛ." 4Bɩ, Yeezuu a nyɩ bɔ nʋ, a ʋ: "N y'a gʋrsɩra ba Wosoci ʋ, n ʋ: Hɔbɩrɛ bɛɛ gʋaa n'a bɩm bala k'a mɩsɩrbaa ba y, bɩ lemim haay k'a nɩ bɔm Woso lɛ ʋ bɩ m." 5Sʋtaana n a gaa an ta m Zerizalɛm ʋ, an a der Wosocɛ bɩ mim ʋ. 6A n a hɩ m, a ʋ: "Kʋ Woso Nyɩ n'ɩbɩɩ m k'ɩ hɩr ɩ ɩ da tara ʋ, bala, n y'a gʋrsɩra ba, n ʋ: A lɛrɔ karɛ a malɛɛkarɔ ʋ, kʋ ŋ n'ɩbɩɩ busu a wɔrɔ ʋ k'ɩbɩɩ b'ɩ gəm zɛ y." 7Yeezuu n a hɩ m, a ʋ: "N y'a gʋrsɩra ba sɔ, n ʋ: Ɩ bɩ da Zuuba ɩ Woso lɛ ʋ y." 8Sʋtaana n a ya, an ta m ci gʋta mim ʋ, an durnya cirbəəro kʋrɔ hɩnka m kan ŋ paŋŋa kɩ, 9an a hɩ, a ʋ: "K'ɩbɩɩ kukurə zɛ mɔɔ taa, ɩ mɔɔ da ʋ, mɔɔ naa haay karɛ ɩbɩɩ ʋ." 10Yeezuu a nyɩ bɔ nʋ, a ʋ: "Ɩ jɛ bɔ mɔɔ jɩr ʋ, Sʋtaana! Bala, n y'a gʋrsɩra ba, n ʋ: Zuuba Woso y'a deem ɩbɩɩ nɩ yaa dam nɩ, ɩ da ʋ." 11Bɩ jɛ ʋ bɩ, Sʋtaana n a bɔ a jɛ ʋ, lɛɛm bɩ malɛɛkarɔ n bʋr, ŋnɩ bɩ hɔbɩrɛ ka ʋ. 12Yeezuu k'a a ma, n ʋ, n Zaan du lɔnnɔcɛ ʋ bɩ, a a hʋr, an ta Galilee ʋ. 13A n gɔɔta Nazarɛtɩ ʋ y. A hʋr a ʋ, an aa nyɩnta Kapɛrnawum ʋ. Kʋ m bɩ, an nɩ Galilee higʋta lɛ ra Zabɩlɔn kan Nɛftalii kɩ kʋrɔ wɔɔ barla. 14Yɩ a ʋ ncɩnaaʋ kʋ wosolɛsinnɩsorazaa Ezayii meerbaarɔ nɔɔn duro n kʋ yɩ. 15Zabɩlɔn tara, Nɛftalii tara, higʋta zaa, kʋrɔ kʋ ŋ nɩ Zʋrdɛn kɔ gəm la kan doro vantɔɔ kʋ ŋ nɩ Galilee ʋ rɔ wɔɔ kɩ. 16Do k'a nɩ monsigə ʋ bɩ lɛɛgure gandaara yɩ, gʋɔɔ kʋ ŋ nɩ zɛ kʋ ʋ kan zɛ hinni kɩ rɔ wɔɔ, lɛɛgure bʋr brɔɔ minto. 17A n a sa naa ma bɩ, Yeezuu a sɩŋŋɩda sa, an nɩ Woso lemim pa darɛ, an n'a hɩrɛ, a ʋ: "K'a bɔ a taam k'a sugur yɛ: Woso cirbəə b'a zɔ." 18Yeezuu k'a nɩ Galilee higʋta lɛ ra an nɩ tam bɩ, a gʋɔɔ yɩ hɩɩya: Sɩmɔɔn kʋ n n'a birm Pɩyɛɛr kan a danzaa Andɩr kɩ, ŋn'ɩ zaŋŋa zom higʋta b'ʋ, bala, zɔbənno m. 19A n a hɩ ŋ nɩ, a ʋ: "K'a bʋr a zu mɔɔ ʋ, mɔɔ y'awɔɔ bam gʋɔɔ kama zannɔ." 20Lɛɛm bɩ, ŋ y'a zaŋŋarɔ wɔɔ to, ŋn'ɩ zum Yeezuu ʋ. 21K'a ta lɛɛ bɩ, a Zakkɩ yɩ kan a danzaa Zaan kɩ, Zebedee nyɩnɔ m ŋn'ɩ kɔɔlʋʋ ʋ kan a zɩ Zebedee bɩ kɩ, ŋn'a zaŋŋarɔ bankam. A n ŋ bir. 22Ŋ n a bɔ a zɩ b'ʋ kan kɔɔlʋʋ bɩ kɩ lɛɛm, ŋn'ɩ zure a jɛ ʋ. 23Yeezuu gasʋ Galilee kʋ b'ʋ haay, an nɩ bɩmbɩrm, an nɩ hɔ dɩndam gʋɔɔ m zɩɩfʋrɔ sokʋmacɛrɔ wɔɔ ʋ, an nɩ Woso cirbəə lemim nyɩnta bɩ pa dam, an nɩ yaaba do haay waam kan kʋsɩ do haay kɩ zamaa bɩ bire ʋ. 24A tɔ bɔ lɛɛ haay ʋ, an ta kan Siirii kʋ kɩ haay, a m naa, n nɩ zɛm gʋɔɔ kʋ ŋ nɩ cicir bam yaaba do haay kan kʋsɩ do haay nɔ ʋ rɔ wɔɔ kɩ m: Gʋɔɔ kʋ zinəro n ta ŋ nɩ, parparlɔzannɔ, mɛgarɛzannɔ kɩ an ŋ waa. 25Zamaa cir gʋta nɩ zure a jɛ ʋ, a to ŋ y'a ʋ Galilee ʋ, Taraburo ʋ, Zerizalɛm kan Zidee kɩ, kan Zʋrdɛn kɔ gəm la kɩ.


text: 1Yesu kʋsa ɩsɛ, ɩlɛna ɩ́ na toŋtʋnaa tʋɣɩ pa kʋhaʋ kɛ Ɩsɔ təsɛɛlɛ sɔsɔɔlɛ kʋhaaŋ atakaanaa taa. 2Na ɩ́ ná tɔtɔɣɔ alʋ leelu kʋnyɔntʋ nɔɣɔlʋ, na ɩ́ pɛtəɣɩ santiinaa naalɛɣɛ pə taa təna. 3Tənaɣa Yesu tɔma sɩ: Tɔm tampana tɔɔ kɛ́ ma heeliɣi-mɛ. Mpi leelu kʋnyɔntʋ ɩnɛ ɩ tʋwa tɔ, pə kəla panɛ pa təna pa kʋtʋtʋm. 4Pə taɣa pʋlʋ, yəlaa lɛlaa təna ná kpaɣa pa liɣitee nna a kpisa yem tɔɣɔ na pá haakɩ. Ama alʋ ɩnɛ, paa na ɩ kɛ́ kʋnyɔntiya tɔ ɩ kpaɣa ɩ liɣitee təna na ɩ́ tʋ. Pə ta kaasɩ-ɩ pʋlʋ sɩ ɩ́ yana paa tɔɣɔnaɣa maɣamaɣa. 5Ḿpʋ́ɣʋ́ napəlɩ pa caɣaa na pá yɔɣɔtəɣɩ Ɩsɔ təsɛɛlɛ tɔm sɩ: Pɛɛ kʋpana wena pa lapəna Ɩsɔ təsɛɛlɛ kɛ caŋəm tɔ na mpi mpi pa haakɩ Ɩsɔ kɛ́ tə taa tɔ, pə lapa na tə́ te teu kɛ́. Tənaɣa Yesu heela pʋntʋnaa sɩ: 6Pə təna mpi ɩ́ naa ɩsəntɔ tɔ, kʋyɛɛŋ ká kɔɔ wei ɩ taa pə kaa kaasɩ pəlɛ lɛntɛ na tə təna lɛntɛ tɔɔ tɔ, paa tusi pə təna. 7Ḿpʋ́ɣʋ́ mpɛ ɩnɩ pa pɔɔsa Yesu sɩ: Pəlee kɛ́ mpʋ ɩnɩ pɩɩ la? Na ŋmaatəlɛ nteɣe pɩɩ hʋ́lɩ́ na tə́ nyəna sɩ pə wʋsaa? 8Tənaɣa Yesu sɩ: Ɩ́ la laakalɩ, ɩ́ taa yele na nɔɣɔlʋ kɔɔ na ɩ́ tolisi-mɛ. Mpi tɔ, paɣalɛ ká kɔɔ na pá haa pa təɣɩ ma hətɛ, sɩ mpɛɣɛlɛ Mesii, na pá tɔŋ sɩ, pə wʋsaa kɛ́. Ama ɩ́ taa nɩɩna-wɛ. 9Ɩ́ kɔma na ɩ́ nɩɩ yooŋ na pə təna pə pəsʋɣʋ yem kɛ́ kpɛntəlasɩ tɔ pə taŋ, ɩ́ taa nyá. Təlɛ tə tənaɣa mpʋ, pə wɛɛ sɩ tə la na pəcɔɣɔ. Ama waalɩ kɛ́ antulinya náá kɔɔ na ɩ́ tɛŋ. 10Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tasa-wɛɣɛ heeluɣu sɩ: Tɛtʋ kateŋa lɛŋka ká yoona lɛŋka nyə́ma, na kawulaɣa lɛŋka ká kʋlɩ lɛŋka tɔɔ. 11Tɛtʋ ká sele pə kaa la nyənʋɣʋ, nyɔɣɔsɩ na yʋlʋkʋsəkʋ ká lɩɩ tiiliwɛ tiiliwɛ. Kɔkɔlɔ təma sɔɣɔntʋ nyəna na atɔma sɔsɔɔna ká lɩɩna ɩsɔtaa na pə́ tii. 12Ama na pə́cɔ́ tənɛ ɩnɩ tə təna tə lakɩ ɩlɛ, paa kpa-mɛ, na pá tʋ-mɛɣɛ wahala sɔsɔ. Paa cɛlɛ-mɛɣɛ Yuta nyə́ma təkotilenaa taa nyə́ma, na pɛlɛ pá hʋʋna-mɛ. Paa tʋ-mɛɣɛ saləkanaa, paa yaa-mɛɣɛ nɔnɔɔsɩ kɛ awulaa sɔsaa na tɛtʋ tɔkəlaa pa kiŋ kɛ ma tɔɔ. 13Ama təna wɛɣɛ pɩɩ topili-mɛɣɛ mpaaŋ sɩ ɩ́ hʋ́lɩ́ ma tɔm tampana. 14Ɩ́ taɣanɩ mə tɩ sɩ, paa pɩɩ la ɩsəna, ɩ́ taa nəɣəsɩ nti ɩ́ ka hʋʋ na ɩ́ lɩɩ tɔ na pə ta tata. 15Pə taɣa pʋlʋ, ma maɣamaɣa maa tasəna-mɛɣɛ laɣatʋ kɛ tɔm nti ɩ́ ká yɔɣɔtɩ na mə kolontunaa taa nɔɣɔlʋ kaa na kʋcɔcɔtʋ, pəyele pa kaa kɛɛ pa nyəntʋ tɔ. 16Mə caanaa na mə toonaa na mə taalʋnaa na mə newaa na mə nyə́ma na mə cewaa ka tɩɩ tʋna-mɛɣɛ mə kolontunaa niŋ taa, halɩ paa kʋ mə taa paɣalɛ. 17Yəlaa təna taa ká kpana-mɛɣɛ ma tɔɔ. 18Paa na mpʋ mə taa nɔɣɔlʋ nyʋɣʋ kaa holi-ɩ holuɣu maɣamaɣa. 19Ɩlɛ mɩɩ nyaɣa apalʋtʋ, pɩɩ ya mə nyɔɔŋ. 20Ye ɩ́ kɔma na ɩ́ ná yoolaa kʋpiŋ tama Yosalɛm kɛ kotaɣa, ɩ́ nyɩ sɩ ɩ yɔkʋɣʋ wʋsaa kɛlɛ waatʋ ɩnɩ. 21Mpʋ ɩnɩ tɔ, mpa pá wɛ Yuta, pa se na pá kpa pɔ́ɔ́ŋ. Na mpa pɛlɛ pá wɛ Yosalɛm taa, pá lɩɩ na pá hatəlɩ. Na mpa pɛlɛ pá wɛ tawa taa, pá taa kpe. 22Pə taɣa pʋlʋ, kʋyɛɛŋ ɩnɩ ɩ taa kɛ́ pɩɩ naasɩ Yosalɛm nyə́ma ɩlɛna pə́cɔ́ pə təna pə́ lá ɩsɩɩ paa ŋmaaʋ Ɩsɔ Tɔm taa tɔ. 23Ahusitonaa na asɔŋ pa tɔm ká la waɩyo kɛ́ waatʋ ɩnɩ. Wahala ká tɔɔ ɩcatɛ ńtɛ́ tə taa, yəlaa panɛ paa ná Ɩsɔ pááná. 24Paa kʋ-wɛ na laɣatɛ, paa kpa-wɛɣɛ yomle kɛ piitimnaa təna taa. Ma ta nyɩ ɩsɔnaa kɛ pɩɩ yelina Yosalɛm na pá páálə́ɣɩ́ ɩ taa, haləna pɛlɛ pa waatʋ kɔɔ na ɩ́ sɩɩ tənaɣa. 25Pɩɩ hʋ́lɩ́ ŋmaatɛɛ kɛ ilim na ɩsɔtʋ na ɩsɔtʋlʋŋasɩ pə tɔɔ. Laŋwakəllɛ sɔsɔɔlɛ ká kpa kateŋa təna, na nəɣəsɛɛ ká kʋ-wɛɣɛ teŋku na ɩ hola sɔsɔɔna pə kɔkɔtɛ sɔsɔɔlɛ tɔɔ. 26Yəlaa ká hʋʋ mpi pɩɩ kɔɔ antulinya təna taa tɔ pə tɔm, ɩlɛna sɔɣɔntʋ sɔsɔɔntʋ kpa-wɛ na pá sɩ pa tɩɩŋ tɔɔ kɛ́ yem təkpətɩɩ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, pɩɩ ciɣiti ɩsɔtɔnʋɣʋ taa kɔkɔlɔnaa. 27Waatʋ ɩnəɣɩ paa na Yʋlʋ Pəyaɣa má ma səŋa ɩsɔŋmʋntʋɣʋ tɔɔ, na má tiiki na ma toma kɛ sɔsɔm na ma teeli. 28Ɩ́ kɔma na ɩ́ na mpʋ ɩnɩ pə sʋʋ lapʋ ɩlɛ, ɩ́ kʋsɩ mə nyɔɔŋ na ɩsɔ na ɩ́ feesi təfʋʋʋ. Pə taɣa pʋlʋ, mə waasʋɣʋ caana kɔntɛ. 29Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tɔma-wɛ sɩ: Ɩ́ nyənna tʋɣʋ ŋku pa yaa sɩ fiki tɔ na tɩɩŋ lɛləŋ na ɩ́ na. 30Ye ɩ kɔma na ɩ́ sʋʋ nɛɣɛtʋɣʋ ɩ́ nyəmá kpakpaa sɩ hɛɛsʋɣʋ talaa kɛ́. 31Mpʋ tɔtɔɣɔ pə wɛɛ, ɩ́ kɔma na ɩ́ na mpʋ ɩnɩ pə lakɩ, ɩ́ nyɩ kpakpaa sɩ Ɩsɔ Kawulaɣa wʋsaa. 32Tampana kɛ ma heeliɣi-mɛ, yəlaa mpa pa wɛʋ ɩsəntɔ tɔ pa kaa sɩ pa təna na pə́cɔ́ pə tənaɣa mpʋ pə́ la. 33Ɩsɔtɔnʋɣʋ na atɛ ká mʋkɩ yem. Ama ma kʋyɔɣɔtʋtʋ kaa saalɩ paa pəcɔ. 34Ɩ́ la laakalɩ, ɩ́ taa yele na tətɔɣɔlɛ na sʋlʋnyɔɔlɛ pə́ pəsɩ-mɛ, na kaɣana antulinya ɩnɛ ɩ nyəntʋ nəɣəsɛɛ kʋ-mɛ. Ye ɩ́ paasəna mpʋ kʋyakʋ ŋkʋ kɩɩ tuti-mɛɣɛ. 35Pə kɔŋ kuuu kɛ antulinya təna taa yəlaa təna təmaa kɛ́ ɩsɩɩ pa pɛtʋɣʋ puluɣu tɔ. 36Pə tɔɔ tɔ ɩ́ feŋ na ɩ́ sələməɣɩ Ɩsɔ kɛ́ tam, na ɩ́ hiki toma na ɩ́ lɩɩ mpi pɩɩ kɔɔ tɔ pə taa, na ɩ́ kɔɔ ɩ́ səŋ Yʋlʋ Pəyaɣa má ma ɩsɛntaa. 37Yesu sɛɣɛsaɣa Ɩsɔ təsɛɛlɛ taa kɛ́ ilim ilim na ɩ́ mələɣɩ Olifinaa pʋɣʋ tɔɔ kɛ́ taanaɣa taanaɣa na ɩ́ sʋʋkɩ. 38Yəlaa təna pukaɣa Ɩsɔ təsɛɛlɛ taa kɛ́ tanaŋ tanaŋ təhuluhulu na pá nɩɩkɩ ɩ waasʋ.


text: 1Yosi tɩmma, ma kɩ tɩŋ wɩtɩɩ, a gyɩŋ tɩya ma tɩɩ abee wɩya hʋ ma aa kpaa kɩ yaa ma yosi. Ma ta yeŋŋe anɩɩ ma mɛ kaŋ Tɩɩna rɛ wɩɩsɩbee tɩyaŋ. 2Ma kɩ kyʋwalɩ Wɩɩsɩ saŋa kɛ buloŋ. Dɩ ma ko kɩ kyʋwalɩ Wɩɩsɩ ma leŋ dɩ ma hakɩla buloŋ we doŋ ka dɩ ma kɩ kyʋwalɩ ʋ aŋgyʋwasʋ. 3Ma pɛ kyʋwalɩ Wɩɩsɩ kɩ tɩya ma mɛ, dɩ Wɩɩsɩ suri ŋmanɩɩ tɩya ma dɩ á wuwo basɩ Krisita wɩya hʋ fa aa yaa wɩfaŋɩya a tɩya nala. Wɩya no wɩya rɛ tɩŋ ba kana ŋ tɔ nitɔdɩyaŋ. 4Ma kyʋwalɩ Wɩɩsɩ kɩ tɩya ŋ dɩ ŋ wuwo basɩ wɩya no polli weliŋ anɩɩ gɛɛ aa maga dɩ ŋ basɩ. 5Ma kaŋ ma tɩɩ ma weliŋ abee nala hʋ aa bɩ laa Yesu wɩya di tɩyaŋ. Saŋa kɛ buloŋ dɩ mamaa rɛ ko na ŋmanɩɩ, ma basɩ Wɩɩsɩ wɩya kɩ tɩya ba. 6Ma leŋ dɩ ma wɩbasɩɩ buloŋ sʋma aŋ kaŋ tɔnɔ, ka dɩ ma gyɩŋ gɛɛ ma aa sɩ yaa a lɩɩ wɩya sɩya tɩya nal buloŋ. 7Takikusi sɩ basɩ ŋ wɩkanɩɩ buloŋ tɩya ma. Ʋ yaa á nɩɩnabiikyoolii rɛ, a yaa Wɩɩsɩ tʋŋtʋnnɩ wɩtɩɩ tɩɩna mɛ, a yaa á tʋŋtʋnnɩ-dɔŋtɩɩna mɛ Krisita tʋma hʋ tɩyaŋ. 8Ŋ aa tɩma ʋ rɛ ma lee dɩ ʋ leŋ ma gyɩŋ gɛɛ ba aa kɩya á tɩyaŋ, ka dɩ ʋ basɩ wɩya tɩya ma dɩ ma tenni polli. 9Ʋ bee Oniisimu rɛ aa ko. Ʋ mɛ yaa á nɩɩnabiikyoolii aa kaŋ wɩtɩɩ rɛ, a yaa ma kɩdɩgɩ mɛ. Ba sɩ basɩ wɩɩ kɛ buloŋ aa yaa daha a tɩya ma. 10Arisitaakusi aa kyʋwalɩ ma. Ŋ beel-ʋ buloŋ nɛ ba kaŋ tɔ nɩtɔdɩyaŋ daha. Banabaasɩ nɩɩnabiibaal Maakɩ mɛ aa kyʋwalɩ ma. Ŋ laasɩya basɩ tɩya ma rɛ anɩɩ dɩ ʋ rɛ ko maakyiye ko ma lee, ma kana ʋ weliŋ. 11Gyoosʋwa, nal hʋ ba aa yɩrɩ Gyusitu, mɛ aa kyʋwalɩ ma. Ba nala no boto dʋŋ nɛ yaa Gyuuma, a pɛ ŋ tɩyaŋ á kɩ basɩ Wɩɩsɩ koro hʋ wɩya. Ba leŋ ŋ teŋ fɩyɛlɩ rɛ weliŋ. 12Ɛpafirasɩ mɛ aa kyʋwalɩ ma. Ʋ mɛ yaa Yesu Krisita tʋŋtʋnnɩ rɛ a yaa ma kɩdɩgɩ mɛ. Ʋ aa kyʋwalɩ Wɩɩsɩ kɩ tɩya ma rɛ abee sɩfɩyasɩ saŋa buloŋ dɩ Wɩɩsɩ leŋ ma sɩŋ weliŋ a gyige ma Wɩɩsɩ laadii tɩyaŋ a gyɩŋ Wɩɩsɩ wɩya weliŋ a kɩ yaa ʋ kyɛrɩ wɩɩ buloŋ tɩyaŋ. 13Ŋ tɩɩ gyɩŋ gɛɛ hʋ ʋ aa kpaa ʋ dee buloŋ tʋma kɩ tɩya ma rɛ, abee nala hʋ buloŋ aa we Lawudisɩya abee Hiirapolisi tɩyaŋ. 14Á kyaŋkyoolii Luka aa yaa dɔgɩtɔ abee Dimasɩ buloŋ mɛ aa kyʋwalɩ ma. 15Ma kyʋwalɩ á nɩmmabalɩya hʋ buloŋ aa we Lawudisɩya tɩyaŋ abee a nɩɩnatoluu Nimfa, abee á nɩmmabalɩya Krisitabiisi hʋ buloŋ aa laŋŋɩ ʋ dɩya tɩyaŋ. 16Dɩ ma ko karɩmɩ teŋ no teŋ, ma leŋ dɩ ba karɩmɩ ʋ tɩya Wɩɩsɩ nala hʋ aa we Lawudisɩya tɩyaŋ, ka dɩ ma mɛ laa teŋ hʋ ŋ aa saba tɩya Lawudisɩya nala a mɛ karɩmɩ. 17Ma basɩ tɩya Akipu dɩ ʋ yaa sɩfɩyaŋ aŋ teŋ tʋma hʋ á Tɩɩna Wɩɩsɩ aa kpaa tɩya ʋ dɩ ʋ tʋma. 18Lagɩlagɩ no, mɩyaŋ Pɔɔl tɩɩ kyʋwala rɛ nyɛ ŋ sabɩ kɩ tɩya ma abee ŋ tɩɩ noŋ-kɩsabɩya. Ma ta yeŋŋe anɩɩ ba kana ŋ tɔ dɩyaŋ nɛ. Wɩɩsɩ bɔnyɛ sɩ we ma lee.


text: 1Ɩsɔ pəyalʋ Yesu Kilisiti Laapaalɩ Kʋpaŋ təcaallɛ ntɔ. 2Pa ŋmaawa Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsʋlʋ Ɩsayii takəlaɣa taa sɩ: Nyənɩ, ma tillu ntɔ, ma tɛləsəɣɩ nyá nɔɣɔ tɔɔ sɩ ɩ́ taɣanɩ nyá mpaaʋ na ń kɔŋ. 3Nɔɣɔlʋ yɔɣɔtəɣəna nɔɣɔ sɔsɔɣa kɛ wʋlaɣa tɛtʋ taa sɩ: Ɩ́ taɣanɩ Tacaa mpaaʋ, ɩ́ siɣisi ɩ mpaɩsi. 4Ḿpʋ́ɣʋ́ pə lapa na Ɩsɔ lʋm sɔlʋ Yohaanɩ kɔɔ wʋlaɣa tɛtʋ taa na ɩ́ sɔɔkɩ yəlaa kɛ Ɩsɔ lʋm. Na ɩ́ kpaaləɣɩ sɩ: Ɩ́ laɣasɩ tɔntɛ na pá sɔ-mɛɣɛ lʋm na Ɩsɔ hɩɩsɩ mə ɩsaɣatʋ. 5Ɩlɛna Yuta tɛtʋ yəlaa təna, na Yosalɛm nyə́ma təna puki ɩ kiŋ, na paa wei ɩ́ kuliɣi ɩ ɩsaɣatʋ tɔɔ kɛ́ yəlaa taa, na Yohaanɩ sɔɔkɩ-wɛɣɛ Ɩsɔ lʋm kɛ Yaatanɩ pɔɣɔ taa. 6Yooyoo hʋntʋ kunti kɛ Yohaanɩ takaa, na ɩ́ ləla tɔnʋɣʋ tampala kɛ ɩ tənaɣa taa. Ɩ tɔɣɔnaɣa ntɛ́ cələŋ na taalɛ tɩɩŋ nim. 7Na ɩ́ kpaaləɣɩ samaa taa sɩ: Ma waalɩ wei ɩ kɔŋ tɔ pʋntʋ kəla-m toŋ. Halɩ ma ta tɩɩ tala sɩ má sopi na má wɔɣɔsɩ ɩ nɔɔhɛɛ taa ntaŋkpala maɣamaɣa. 8Ma ɩlɛ, lʋm kɛ ma sɔ-mɛ. Ama Feesuɣu Naŋŋtʋ kɛ ɩ́lɛ́ ɩ ká sɔ-mɛ. 9Saa ɩnɩ ɩ taa Yesu lɩɩna Nasalɛtɩ kɛ Kalilee tɛtʋ taa, na ɩ́ polo na Yohaanɩ sɔ-ɩ Ɩsɔ lʋm kɛ Yaatanɩ pɔɣɔ taa. 10Yesu lɩɩkaɣana lʋm taa, ɩlɛna ɩ́ ná ɩsɔtɔnʋɣʋ tʋlaa na Feesuɣu Naŋŋtʋ tii ɩ tɔɔ ɩsɩɩ alukuku. 11Ɩlɛna pá nɩɩ pə yɔɣɔtəɣəna ɩsɔtaa sɩ: Nyaɣalɛ ma luɣu tɛɛ Pəyaɣa, ma luɣu sʋʋ-ŋ sɔsɔm. 12Pə tɛma ḿpʋ́ɣʋ́ kpakpaa, ɩlɛna Ɩsɔ Feesuɣu pona Yesu kɛ́ wʋlaɣa tɛtʋ taa. 13Na ɩ́ caɣa tənaɣa wɛɛ nɩɩlɛ, na Satanɩ kɔɔ na ɩ́ maɣasəɣɩ-ɩ. Na ɩ́ wɛ taalɛ wontu hɛkʋ na ɩsɔtaa tillaa paasəna-ɩ. 14Ḿpʋ́ɣʋ́ pa tʋ Ɩsɔ lʋm sɔlʋ Yohaanɩ kɛ saləka, ɩlɛna Yesu náá polo Kalilee na ɩ́ sʋʋ Ɩsɔ Laapaalɩ Kʋpaŋ kɛ kpaalʋɣʋ. 15Na ɩ́ tɔŋ sɩ: Pənɛntɛ pə tala mpʋ, Ɩsɔ Kawulaɣa kpɛɣɛtaa. Ɩ́ laɣasɩ na ɩ́ mʋ Laapaalɩ Kʋpaŋ. 16Yesu malaɣa Kalilee teŋku kʋteŋ, ɩlɛna ɩ́ ná tiina kpalaa kɛ naalɛ. Simɔŋ na ɩ neu Antəlɩɩ, na pá tʋɣɩ puluɣu kɛ lʋm taa. 17Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ tɔma-wɛ sɩ: Ɩ́ kɔɔ na ɩ́ təŋɩ-m na má la-mɛ na ɩ́ puuki yəlaa ɩsɩɩ ɩ́ puukuɣu tiina tɔ. 18Tənaɣa pɛlɛ pa yela pa puluŋ na pá təŋɩ-ɩ kpakpaa. 19Ɩ tasa pote kɛ pəcɔ, ɩlɛna ɩ́ ná Sepetee pəyalʋ Saakɩ na ɩ́lɛ́ ɩ neu Yohaanɩ, na pá caɣa kpɩɩlʋɣʋ taa na pá taɣanəɣɩ pa puluŋ. 20Tənaɣa ɩ yaa pɛlɛɣɛ kpakpaa, ɩlɛna pá yele pa caa Sepetee na ɩ paa nyə́ma kɛ kpɩɩlʋɣʋ taa na pá təŋɩ-ɩ. 21Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu pa pola Kapənahum ɩcatɛ taa na ɩ́ sʋʋ Yuta nyə́ma təkotile taa kɛ́ kʋyakʋ kʋhɛɛsʋɣʋ wule na ɩ́ niki sɛɣɛsʋɣʋ. 22Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ sɛɣɛsʋɣʋ cɛpa yəlaa laŋa. Pə taɣa pʋlʋ, ɩ sɛɣɛsaɣa-wɛɣɛ na toŋ ɩ ta nyá. Ɩ fɛɩ ɩsɩɩ pa Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlaa. 23Ḿpʋ́ɣʋ́ pa tuta Yuta nyə́ma təkotile taa kɛ́ apalʋ nɔɣɔlʋ na ɩ́ hii ɩlɔɣɔʋ nɔɣɔlʋ. Tənaɣa apalʋ ɩnɩ ɩ koowa sɩ: 24Nasalɛtɩ Yesu, n caa-weɣe tá kiŋ? N kɔma-tʋɣʋ wakəlʋɣʋ kɛ? Ma nyəma-ŋ teu, n kɛ́ Ɩsɔ Yʋlʋ Naŋŋtʋ wei ɩ tilaa tɔ. 25Tənaɣa Yesu holina-ɩ sɩ: Hei, nyá, su na ń se apalʋ ɩnɛ ɩ waalɩ. 26Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩlɔɣɔʋ ɩnɩ ɩ selisa apalʋ ɩnəɣɩ teu. Ɩlɛna ɩ́ má kapuka na ɩ́ se ɩ waalɩ. 27Ḿpʋ́ɣʋ́ pə cɛpa yəlaa təna laŋa kɛ sɔsɔm, na pá tɔŋ təma sɩ: Maamaaci wei kɛlɛ mpʋ? Toŋ sɛɣɛsʋɣʋ kʋfalʋɣʋ ntɛ́ yaa. Pʋwɛ. Pə kpɛŋna alɔɣaa, ɩ yɔɣɔtəɣɩ pɛlɛɣɛ na apalʋtʋ na pá nɩɩkəna-ɩ. 28Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu hətɛ yaa kpakpaa ɩnəɣɩ Kalilee tɛtʋ təna taa. 29Pa lɩɩ Yuta nyə́ma təkotile taa, ɩlɛna pa na Saakɩ na Yohaanɩ pá polo Simɔŋ na Antəlɩɩ pa təyaɣa kɛ kpakpaa. 30Na pá maɣana watʋ wɛna Simɔŋ yɔsɔ na ɩ́ həntaa. Yesu talaa, ɩlɛna pá heeli-ɩ alʋ ɩnɩ ɩ wʋsasɩ tɔm. 31Tənaɣa Yesu pola ɩ kiŋ na ɩ́ tɔkɩ ɩ niŋ taa na ɩ́ kʋsɩ, na ɩ watʋ ya na ɩ́ kʋlɩ na ɩ́ caləsɩ-wɛ. 32Ḿpʋ́ɣʋ́ pa kɔna-ɩ kʋtɔntʋnaa təna na alɔɣɔhilaa tənaɣa taanaɣa tɔɔ kɛ́ waatʋ wei ilim tʋwa tɔ. 33Na ɩcatɛ təna koti təcəɣəcəɣɩ kɛ təyaɣa ŋkɛ ka nɔnɔɣɔ tɛɛ. 34Ɩlɛna Yesu la na mpa kʋtɔməŋ cɔɔsaɣa tɔ pá hiki alaafəya. Na ɩ́ tɔɣɔnɩ alɔɣaa paɣalɛ. Ɩ ta tisi sɩ alɔɣaa ɩ́ yɔɣɔtɩ. Pə taɣa pʋlʋ, pɛlɛ pa nyəmá ɩ kɛ́ mpi tɔ. 35Ḿpʋ́ɣʋ́ waatʋ wei pə wʋsa fem na səkpɛtʋɣʋ wɛɛ tɔ, Yesu lɩɩwa na ɩ́ polo timpi yəlaa fɛɩ tɔ na ɩ́ sələmɩ Ɩsɔ. 36Ɩlɛna Simɔŋ pá sʋʋ-ɩ pɛɛkʋɣʋ. 37Pa kɔma na pá na-ɩ, ɩlɛna pá heeli-ɩ sɩ: Yəlaa təna caakɩ-ŋ. 38Tənaɣa Yesu cɔ-wɛ sɩ: Tə́ polo pəcɔlɔ pəcɔlɔ acalɛɛ lɛnna taa na má lá pɛlɛɣɛ waasʋ tɔtɔ. Pə maɣamaɣa pə tɔɔ kɛ́ ma kɔma. 39Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ sʋʋ Kalilee tɛtʋ təna taa kɛ́ cɔɔʋ, na ɩ́ lakɩ waasʋnaa kɛ Yuta nyə́ma təkotilenaa mpa pa wɛna təna tɔɔ tɔ pa taa, na ɩ́ tɔɣɔnəɣɩ alɔɣaa. 40Tənaɣa tɔnʋɣʋ tɔɔ asilima kʋtɔŋ tʋ nɔɣɔlʋ ɩ kɔma Yesu kiŋ, na ɩ́ sopi ɩ tɛɛ na ɩ́ tɛɣɛ-ɩ niŋ na ɩ́ tɔ sɩ: Ye n ka tisaɣa n taa waasɩ-m? 41Ḿpʋ́ɣʋ́ tɔnʋɣʋ tɔɔ kʋtɔŋ tʋ ɩnɩ ɩ tɔm lapa Yesu kɛ pətɔɔtəlɛ kɛ sɔsɔm, na ɩ́ kʋsɩ ɩ niŋ na ɩ́ tokina-ɩ na ɩ́ cɔ-ɩ sɩ: Teu, ma tisaa, alaafəya ɩ́ la. 42Ḿpʋ́ɣʋ́ apalʋ ɩnɩ ɩ kʋtɔŋ tɛma tənɛ ɩnəɣɩ kpakpaa na ɩ́ məlɩ təmammam. 43Ɩlɛna Yesu tɔɣɔnɩ-ɩ kpakpaa, na ɩ́ kpaalɩ-ɩ na toŋ sɩ: 44Taa heeli nɔɣɔlʋ. Ama tɛɛ kpakpaa na kɔtʋlʋ na-ŋ. Ɩlɛna ń yiɣisi ɩsɩɩ Moisi ka kɛɛsʋɣʋ tɔ, na pá ná sɩ pə waa-ŋ. 45Ama apalʋ ɩnɩ ɩ tɛɛwa, ɩlɛna ɩ́ sʋʋ pə tɔm kpaalʋɣʋ kɛ paa timpi. Haləna ɩ kpaalʋɣʋ mpɩ pə tɔɔ Yesu tá pəsɩ na ɩ́ sʋʋ ɩcatɛ natəlɩ tə taa təkaa. Ama kpeeŋa tɔɔ kɛ́ ɩ cakaɣa kpaɩ taa, na yəlaa lɩɩkəna paa timpi na pá makəna-ɩ.