text: 1Nyɛ rɛ Yesu gyɩ sii a bɩl mʋ gyʋʋ Gyuuma wɩɩkyʋwaldɩya kɩdɩgɩ, dɩ baal kɩdɩgɩ noŋ aa sʋba mɛ gyɩ we doŋ. 2Nala hʋ aa naa Yesu dɩ ʋ gyʋwa, ba buloŋ lɩɩ sɩya pɔ ʋ tɩyaŋ, a kɩ deŋ dɩ ba na dɩ ʋ sɩ tɩɩbɩ baal hʋ Kyɛwiyesii hʋ kyɛɛ koo. Badɔmɔŋ fa aa kyɛ dɩ ba na wɩɩ rɛ, a tɩŋ doŋ a kaŋ Yesu, a basɩ tɩya ʋ anɩɩ ʋ kyogi ba sɩŋsɩ rɛ. 3Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya nosʋʋ hʋ tɩɩna dɩ ʋ sii ko lɩɩ sɩŋ ba sɩya tɩyaŋ. Ʋ sii lɩɩ. 4Ɛɛ rɛ Yesu pɩyɛsɩ nala hʋ a baa, "Ɛɛ rɛ ma naabaala lesiri daga dɩ ma kɩ yaa Kyɛwiyesii hʋ kyɛɛ? Dɩ ma kɩ pɛ nala tɩyaŋ koo, dɩ ma kɩ dɔgɩsɩ ba? Dɩ ma kɩ laa nala mɩɩbolo koo, dɩ ma kɩ kpʋ ba?" Ʋ aa pɩyɛsɩ gɛɛ, ba yaa sɩrɩtɩtɩ. 5Ɛɛ rɛ Yesu na baaŋ ba nyuu tɩyaŋ. Ʋ tɩya buloŋ gyɩ kyogo rɛ akuu ba dɩgɩna aa bee nɩɩ wɩya nyuniŋ. Ɛɛ rɛ ʋ basɩ tɩya nosʋʋ hʋ tɩɩna a baa, "Kaŋ ɩ noŋ tannɩ." Ʋ kaŋ tannɩ, ʋ bɩrɩmɩ noduwo. 6Ɛɛ rɛ Farasiima hʋ sii lɩɩ, ba bee Hɛrɔtɩ hatɩnna mʋ vʋʋlɩ gɛɛ ba aa sɩ yaa a kaŋ Yesu kpʋ. 7Ɛɛ rɛ Yesu bee ʋ hatɩnna hʋ gyɩ sii tuu fuwobal hʋ nyʋwa. Nɩgyamaa aa lɩɩ Galili paalʋʋ sii giri tɩŋ ba hal. 8Nala gyɩ aa nɩɩ wɩya hʋ buloŋ Yesu aa yaa, nɩgyamaa sii lɩɩ Gyudɩya paalʋʋ, abee Gyerusalɛm, abee Idumiya paalʋʋ, abee Gyɔɔdaŋ fuwo hʋ kyolo abee Taaya abee Siidɔŋ paalʋʋ, a kɩ ko ʋ lee. 9Gyamaa hʋ gyɩ aa ko yʋga gɛɛ, ʋ basɩ tɩya ʋ hatɩnna hʋ dɩ ba mʋ kpa nɩɩduworiboro ko sɩgɩ nɩɩ hʋ nyʋwa dɩ ʋ gyʋʋ, dɩ nala hʋ ta ko yige ʋ lo. 10Yesu fa tɩɩbɩ nala rɛ yʋga. Ɛɛ wɩya nala hʋ fa aa wɩɩlɩ buloŋ fa ko kaŋ ʋ bagɩna tɩyaŋ nɛ a kɩ kyɛ dɩ ba dige ʋ. 11Ba tɩyaŋ, nala gyɩŋbɔmɔ fa aa kana we doŋ. Dɩ gyɩŋbɔmɔ ko na Yesu buloŋ, ba aa tuu tele ʋ sɩya tɩyaŋ nɛ a kɩ kyɩɩrɩ aŋ kɩ basɩ, "Ɩ rɛ yaa Wɩɩsɩ biye hʋ." 12Ɛɛ rɛ ʋ aa basɩ tɩya gyɩŋbɔmɔ hʋ abee sɩfɩyasɩ buloŋ dɩ ba ta ko daga kɩ tɩya nala, nal hʋ ʋ aa yaa. 13Ɛɛ rɛ Yesu sii lɩɩ doŋ, a mʋ gyɩŋ dogimo kɩdɩgɩ, a yɩrɩ nala hʋ buloŋ ʋ aa kyɛ, ba mʋ laŋŋɩ ʋ lee. 14Ɛɛ rɛ ʋ bɩl lɩɩ ba tɩyaŋ nala fi abee balɩya, dɩ ba yaa ʋ kpambɩsɩ, a we ʋ lee, dɩ ʋ ko leŋ dɩ ba mɛ mʋ basɩ Wɩɩsɩ wɩya a kɩ tɩya nala. 15Ka dɩ ʋ tɩya ba dee mɛ dɩ ba wuwo kaŋ kɩ kile gyɩŋsɩ nala tɩyaŋ. 16Nala hʋ fi abee balɩya ʋ gyɩ aa lɩya, ba fene rɛ nyɛ: Siimɔŋ, Yesu fa kana ʋ kɩ yɩrɩ Piita. 17Zebedi biisi hʋ balɩya, Gyemsi abee ʋ naabiibaal Gyɔɔŋ. Yesu fa kaŋ ba mɛ kɩ yɩrɩ Buwanagyisi. Feŋ no yaa namaga feŋ nɛ. Ʋ memii rɛ yaa gaduwo-kyagɩŋsɩyaala anɩɩ duwoŋ nɔsɩɩ. 18Ba nɩkaalɩya hʋ mɛ rɛ nyɛ: Aŋduru abee Fɩlɩpɩ abee Batolomi abee Matiwu abee Tɔmaasɩ abee Gyemsi, Alfiyasɩ biibaal hʋ, abee Tadiyo abee Siimɔŋ, nal hʋ aa kyɩl ʋ nala wɩya kɩŋkaŋ, 19bee Gyudasɩ Isɩkarɔtɩ, nal hʋ aa ko kpa Yesu yallɩ. 20Yesu aa ko lɩɩ nala no mʋ teŋ, ʋ mɩɩgɩ mʋ dɩya. Ɛɛ rɛ nala bɩl ko gol ʋ bee ʋ hatɩnna hʋ, ba paalɩ bɩ naa sɩnɩɩ dɩ ba di kɩdiiliye mɛ gba. 21Ʋ dɩya nala aa ko nɩɩ ʋ wɩya, ba sii lɩɩ dɩ ba kana ʋ, beewɩya nala fa aa basɩ rɛ anɩɩ ʋ aa kyɛ ʋ yaarɩ rɛ. 22Wɩɩsɩ Teŋ dɩdagɩla badɔmɔŋ mɛ gyɩ we doŋ. Ba gyɩ lɩɩ Gyerusalɛm nɛ a ko, a mɛ baa dɩ gyɩŋbɔmɔ buloŋ kuwori ba aa yɩrɩ "Bɛlizebul" lɛ kana ʋ. Dɩ ʋ rɛ tɩya ʋ dee hʋ ʋ kɩ kile gyɩŋsɩ nala tɩyaŋ gɛɛ. 23Ɛɛ rɛ Yesu yɩrɩ ba, a maga namaga no tɩya ba a baa, "Ɛɛ rɛ Sɩtaanɩ sɩ yaa a kile ʋ tɩɩtɩɩ noŋ nala? 24Dɩ bee nala rɛ we doŋ aŋ bɩ kaŋ nyʋʋdɩgɩ, ba bee hʋ sɩ sɩŋ? 25Dɩ dɩɩdɩgɩ nala mɛ ko bɩ kaŋ nyʋʋdɩgɩ, ka dɩ ba kɩ kaa kaasɩ, ba dɩya hʋ mɛ bɩ sɩ sɩŋ. 26Dɩ Sɩtaanɩ bee ʋ noŋ nala mɛ yaŋ ko bɩ kaŋ nyʋʋdɩgɩ, ba bee mɛ bɩ sɩ sɩŋ. Ʋ sɩ tele teŋ. 27Nal tuwo ʋ aa sɩ wuwo gyʋʋ gaduwogi dɩya a gaa ʋ kɩna, see ʋ aa laa sɩya kaŋ gaduwogi hʋ vʋwa biŋ, aŋ na wuwo gyʋʋ paa ʋ kɩna." 28Ɛɛ rɛ Yesu bɩl basɩ tɩya nala hʋ a baa, "Wɩtɩɩ rɛ ŋ basɩ kɩ tɩya ma, dɩ nal lɛ yaa wɩbɔmɔ mɔɔgɛɛ buloŋ, aŋ pɛ tʋʋsɩ Wɩɩsɩ mɛ gba, ka Wɩɩsɩ ha sɩ wuwo kpa ba buloŋ kyɛ ʋ. 29Amɛ dɩ nal lɛ tʋʋsɩ Wɩɩsɩ Wiyesi Welii hʋ, Wɩɩsɩ bɩ sɩ maakyiye kpa kyɛ ʋ buloŋ. Sʋʋkpʋŋ wɩbɔŋ aa bɩ kaŋ marɩ layɩ rɛ ʋ tɩɩna yaa gɛɛ." 30Nala hʋ badɔmɔŋ aa basɩ baa dɩ gyɩŋbɔŋ nɛ kaŋ ʋ hʋ, ɛɛ rɛ tɩŋ ʋ basɩ nyɛ. 31Mʋhʋ ko pɛ dɩ Yesu nɩɩna abee ʋ naabalɩya ko a sɩŋ gyaŋhal tɩyaŋ aŋ tɩŋ nal dɩ ʋ gyʋʋ yɩrɩ ʋ. Tɩŋdaal hʋ aa gyʋʋ 32dɩ nɩgyamaa hɔŋ gol-ʋ. Ɛɛ rɛ ba laa basɩ tɩya ʋ a baa, "Ɩ naa abee ɩ naabalɩya rɛ sɩŋ gyaŋhal tɩyaŋ a kɩ kyɛ ɩ." 33Ɛɛ rɛ Yesu mɩɩgɩ pɩyɛsɩ ba a baa, "Aŋnɛ rɛ yaa ŋ naa abee ŋ naabalɩya?" 34Aŋ mɩɩgɩ deŋ nala hʋ aa hɔŋ gol-ʋ, aŋ basɩ tɩya ba a baa, "Ma na, ŋ naa abee ŋ naabalɩya rɛ nyɛ. 35Nal hʋ buloŋ aa yaa wɩya hʋ Wɩɩsɩ aa kyo, ʋ rɛ yaa ŋ naabiibaal, abee ŋ naatoluu, abee ŋ naa."


c: text/html

text: 1Ba yaŋ aa maga nyɛ, ma leŋ dɩ ŋ pɩyɛsɩ wɩɩ no: Wɩɩsɩ vɩya ʋ tɩɩ nala hʋ ta rɛ koo? Aayɩ ʋ bɩ vɩya ba ta, beewɩya ŋ mɛ tɩɩ yaa Iziral tɩɩna rɛ, a yaa Abɩraham doho nal, a lɩɩ Bɛngyamin bekyigi tɩyaŋ. 2Wɩɩsɩ bɩ vɩya ʋ nala hʋ ʋ aa lɩya a lɩɩ dʋnɩya piili tɩyaŋ buloŋ ta. Ma bee liisi Wɩɩsɩ tɩŋdaal Ɛlaagya wɩya hʋ ba aa sabɩ Wɩɩsɩ teŋ tɩyaŋ? Ba saba anɩɩ Ɛlaagya gyɩ basɩ Iziral tɩmma wɩbɔmɔ yayɩ wɩya tɩya Wɩɩsɩ rɛ, 3a baa, "Ŋ Tɩɩna Wɩɩsɩ, deŋ na, ba kpʋʋ ɩ tɩŋdaala buloŋ nɛ, a ŋmaa kogini hʋ mɛ buloŋ ba aa saa tɩya ɩ, a lo. Ŋ dʋŋ nɛ kaa, ba kɩ lʋga dɩ ba kpʋ ŋ mɛ." 4Wɩbee rɛ Wɩɩsɩ mɛ gyɩ basɩ tɩya ʋ? Wɩɩsɩ gyɩ basɩ tɩya ʋ a baa, "Ɛlaagya, ɩ dʋŋ daa kaa. Ŋ lɩɩ nala tusi bapɛ rɛ ba yaa ŋ nala. Nala no kɩdɩgɩ buloŋ ha bɩ maakyiye marɩ vʋgɩ hʋ ba aa yɩrɩ Beel." 5Ɛɛ tɩɩ rɛ ʋ kɩɩ gyɩnaŋ mɛ. Wɩɩsɩ lɩɩ nala baŋmana rɛ ʋ bɔnyɛ tɩyaŋ, ba yaa ʋ nala. 6Ʋ aa lɩɩ ba gɛɛ, ʋ bɔnyɛ tɩyaŋ nɛ ʋ lɩɩ ba, ʋ bɩ kɩɩ nɩɩ ba wɩyaalɩya rɛ tɩŋ. Dɩ ʋ rɛ fa kuu nala wɩyaalɩya ba aa yaa wɩya a kɩ lɩɩ ba, ɛɛ kɛ, Wɩɩsɩ bɔnyɛ hʋ fa bɩ yaa bɔnyɛ tɩɩ. 7Wɩbee rɛ á yaŋ sɩ basɩ? Wɩtɩɩ rɛ, wɩɩ hʋ Iziral tɩmma fa aa hiine kɩ kyɛ, ba bɩ na ʋ. Amɛ nala baŋmana hʋ Wɩɩsɩ aa lɩya rɛ na ʋ. Nikaalɩya hʋ kɛ tɔɔ ba dɩgɩna rɛ, a vɩya Wɩɩsɩ yɩra hʋ. 8Ba basɩ wɩɩ no rɛ Wɩɩsɩ teŋ tɩyaŋ a baa, "Wɩɩsɩ leŋ ba hakɩllɩ sʋba rɛ, ba bɩ wuwo kɩ nɩɩ wɩya memiye. Ɛɛwɩya, abee gyɩnaŋ, ba hakɩllɩ bee na, ba dɩgɩna mɛ bee nɩɩ wɩya." 9Kuwori Deviti mɛ gyɩ sʋla Wɩɩsɩ rɛ a baa, "Saŋa hʋ tɩyaŋ ba tenni aa ko fɩyɛlɩ ba ko laŋŋɩ a kɩ di kɩna gɛɛ, leŋ dɩ ba teŋfɩyɛlʋʋ hʋ bɩrɩgɩ tɩkyogi ba tɩyaŋ, Leŋ dɩ ba na tʋwara tuŋ ba wɩbɔmɔ hʋ kyɩŋ. 10Leŋ dɩ ba sɩya tɔ dɩ ba ŋmaa naaŋ, leŋ dɩ wɩya nyagɩ ba, dɩ ba na tʋwara kɩ mʋ deŋdeŋ." 11Ma yaŋ leŋ dɩ ŋ pɩyɛsɩ wɩɩ no: Iziral tɩmma gyɩ ŋmaa naaŋ tele dɩ ta bɩl wuwo sii rɛ koo? Aayɩ ba gyɩ bɩl siye rɛ. Amɛ Gyuuma wɩbɔmɔ yayɩ rɛ suri ŋmanɩɩ tɩya nala hʋ aa bɩ yaa Gyuuma dɩ ba mɛ na Wɩɩsɩ laatayɩ. Wɩɩsɩ yaa gɛɛ rɛ dɩ Gyuuma tɩsɩ kɩ hɔllɩ ba. 12Gyuuma wɩbɔmɔ yayɩ rɛ suri ŋmanɩɩ tɩya dʋnɩya nala buloŋ ba na Wɩɩsɩ kyiyelii yʋga. Ba aa tele gɛɛ, ʋ leŋ nala hʋ aa bɩ yaa Gyuuma ŋmaa naasuŋ nɛ. Dɩ ʋ rɛ yaŋ kɩɩ nyɛ, saŋa hʋ tɩyaŋ Gyuuma buloŋ aa sɩ ko laa Wɩɩsɩ wɩya di, ɛɛ kɛ, dʋnɩya nal buloŋ sɩ marɩ na Wɩɩsɩ kyiyelii yʋga. 13Nyɛ kɛ, ma nala hʋ aa bɩ yaa Gyuuma rɛ ŋ basɩ wɩya no kɩ tɩya. Ŋ aa yaa Krisita kpambɩya hʋ aa basɩ Wɩɩsɩ wɩya kɩ tɩya nala hʋ aa bɩ yaa Gyuuma wɩya, ŋ kpaa tʋma no ba yaa sɩfɩyaŋ tʋma rɛ a tɩya ŋ. 14Kapuwo, ŋ tʋma no tʋmɩɩ sɩ leŋ dɩ ŋ naabalɩya Gyuuma tɩsɩ kɩ hɔllɩ ma, dɩ gɛɛ wuwo leŋ dɩ Wɩɩsɩ laa ba badɔmɔŋ ta. 15Gyuuma aa vɩya Wɩɩsɩ wɩya rɛ tɩŋ dʋnɩya nala nɩkaalɩya buloŋ bee Wɩɩsɩ mɩɩgɩ sʋma. Dɩ Gyuuma rɛ yaŋ bɩl ko laa Wɩɩsɩ wɩya di, ɛɛ rɛ yaŋ ʋ sɩ kɩɩ? Ʋ sɩ kɩɩ gɛɛ anɩɩ nala aa sɩ sii sʋʋ tɩyaŋ. 16Dɩ ɩ rɛ kaŋ kɩŋ, a laa sɩya kpa ʋ mʋhʋ a tɩya Wɩɩsɩ, ɛɛ daga anɩɩ kɩŋ hʋ buloŋ bɩrɩmɩ Wɩɩsɩ kɩŋ nɛ. Ɛɛ tɩɩ rɛ dɩ tɩya naaliliye rɛ yaa Wɩɩsɩ kɩŋ, tɩya hʋ buloŋ aa yaa ʋ kɩŋ nɛ. 17Gyuuma kɩɩ gɛɛ rɛ anɩɩ Olivi tɩya Wɩɩsɩ aa pɔɔ. Nala hʋ aa bɩ yaa Gyuuma mɛ kɩɩ gɛɛ rɛ anɩɩ ɔhɔ Olivi tɩya. Lagɩlagɩ no ʋ kɩɩ gɛɛ rɛ anɩɩ Wɩɩsɩ aa kere Olivi tɩya no ʋ aa pɔɔ naasɩ badɔmɔŋ ta, aŋ mɩɩgɩ mʋ kere ɔhɔ Olivi tɩya hʋ naasɩ a kaŋ ko kyosi ʋ tɩyaŋ. Ɛɛwɩya, lagɩlagɩ no, ma nala hʋ aa bɩ yaa Gyuuma mɛ pɛɛ kaŋ dee hʋ tɩya hʋ aa kana rɛ, a pɛ kɩ nyʋwa nɩɩ hʋ mɛ aa lɩɩ tɩya hʋ tɩyaŋ. 18Ɛɛwɩya, ma ta kɩ daga ma tɩɩ anɩɩ ma kpɩya tɩɩnaasɩ hʋ ba aa kere ta hʋ rɛ. Ʋ maga dɩ ma gyɩma anɩɩ tɩya hʋ naasɩ daa kaŋ tɩya hʋ naaliliye sɩgɩ, amɛ tɩya hʋ naaliliye rɛ kaŋ tɩya hʋ naasɩ sɩgɩ. 19Ma sɩ wuwo baa dɩ ba keri tɩya hʋ naasɩ ta rɛ, aŋ kpa ma mal ba lee tɩyaŋ. 20Wɩtɩɩ rɛ, Wɩɩsɩ keri Gyuuma ta akuu ba aa bɩ laa ʋ di wɩya rɛ. Amɛ ma nala hʋ aa bɩ yaa Gyuuma kɛ, ma aa laa Wɩɩsɩ di dʋŋ wɩya rɛ tɩŋ ma sɩŋ lee hʋ ma aa sɩna. Ɛɛwɩya, ma ta kɩ daga ma tɩɩ, ka dɩ ma gyɩŋ tɩya ma tɩɩ weliŋ, beewɩya dɩ 21Wɩɩsɩ rɛ bɩ fáá tɩya hʋ ʋ tɩɩ aa pɔɔ naasɩ sikii, aŋ keri ba ta, ʋ bɩ sɩ fá ma mɛ sikii dɩ mamaa rɛ bɩ fɩyɛlɩ sɩya. 22Wɩɩ no tɩyaŋ, á naa gɛɛ Wɩɩsɩ aa kaŋ bɔnyɛ rɛ, aŋ bɩl na gɛɛ ʋ sarɩya mɛ aa deye. Ʋ sarɩya deye tɩya nala hʋ aa bee tɩŋa ʋ nyʋwa rɛ. Amɛ, dɩ mamaa rɛ laa nyʋwa a kɩ tɩŋa ʋ bɔnyɛ hʋ tɩyaŋ anɩɩ ma aa piile gɛɛ, ʋ sɩ daga ma ʋ bɔnyɛ. Dɩ gɛɛ daa, ʋ sɩ keri ma mɛ ta. 23Dɩ Gyuuma rɛ paalɩ mɩɩgɩ ko kɩ tɩŋ Wɩɩsɩ, Wɩɩsɩ sɩ bɩl kaŋ ba mal Olivi tɩya hʋ ʋ aa pɔɔ hʋ tɩyaŋ, beewɩya Wɩɩsɩ kaŋ dee ʋ aa sɩ wuwo yaa gɛɛ rɛ. 24Ma nala hʋ aa bɩ yaa tɩya hʋ Wɩɩsɩ aa pɔɔ naasɩ aŋ yaa ɔhɔ Olivi tɩya hʋ naasɩ, Wɩɩsɩ kaŋ ma rɛ ko kyosi tɩya hʋ ʋ aa pɔɔ tɩyaŋ, abee ba aa bee yaa gɛɛ buloŋ. Ɛɛwɩya, ʋ bɩ sɩ yaa wɩduwo tɩya Wɩɩsɩ dɩ ʋ bɩl mɩɩgɩ paa naasɩ hʋ ʋ aa kere ta, a ko mal ba lee. 25Ŋ naabalɩya, wɩɩ kɩdɩgɩ rɛ we doŋ a yaa wɩfaŋɩɩ, ŋ kɩ kyɛ dɩ ma gyɩma ʋ. Wɩɩ no sɩ leŋ dɩ ma ta kɩ daga ma tɩɩ. Wɩɩ hʋ rɛ nyɛ: Iziral tɩmma aa vɩya Wɩɩsɩ laadii gɛɛ, ba bɩ sɩ kaŋ gɛɛ kɩ mʋ deŋdeŋ. Amɛ dɩ saŋa hʋ rɛ ko pele, dɩ Wɩɩsɩ aa yɩrɩ nala hʋ aa bɩ yaa Gyuuma ko pele ba nyʋwa a laa Wɩɩsɩ wɩya di, Iziral tɩmma mɛ bɩl bɩ sɩ vɩya Wɩɩsɩ laadii. 26Nyɛ tɩyaŋ nɛ Wɩɩsɩ sɩ tɩŋa a laa Iziral tɩmma buloŋ ta. Ba sabɩ gɛɛ Wɩɩsɩ teŋ tɩyaŋ nɛ a baa, "Laataal hʋ sɩ lɩɩ Zaayɔŋ. A lɩɩ Iziral tɩmma ba wɩbɔmɔ buloŋ tɩyaŋ." 27Haŋ saŋa hʋ rɛ ŋ sɩ laa ba ta ba wɩbɔmɔ buloŋ tɩyaŋ a daga anɩɩ nyʋwa hʋ ŋ aa wee tɩya ba suwo rɛ. 28Iziral tɩmma aa vɩya Wɩɩsɩ wɩweliye hʋ wɩya, ba bɩrɩmɩ Wɩɩsɩ dɔmɔ rɛ ma nala hʋ aa bɩ yaa Gyuuma wɩya. Amɛ ʋ aa lɩɩ ba wɩya ba yaa ʋ nikyooliye rɛ ba naabaala nyubaanɩŋ, 29beewɩya dɩ Wɩɩsɩ rɛ lɩɩ ɩ koo dɩ ʋ rɛ kpaa kɩŋ tɩya ɩ abee bɔnyɛ, ʋ bɩl bee bɩla hal. 30Amɛ, mamaa nala hʋ aa bɩ yaa Gyuuma, ma fa vɩya Wɩɩsɩ nyʋwa rɛ, amɛ lagɩlagɩ no Wɩɩsɩ fáá ma sikii rɛ, akuu Iziral tɩmma aa vɩya ʋ nyʋwa wɩya. 31Ɛɛ tɩɩ rɛ Iziral tɩmma mɛ aa bee tɩŋ Wɩɩsɩ nyʋwa lagɩlagɩ no, Wɩɩsɩ sɩ maakyiye fá ba sikii mɛ, anɩɩ ʋ aa fáá ma sikii gɛɛ. 32Beewɩya Wɩɩsɩ leŋ dʋnɩya nala buloŋ hakɩllɩ tɔ rɛ ba vɩya ʋ nyʋwa dɩ gɛɛ wuwo leŋ dɩ ʋ fá ba buloŋ sikii. 33Ma yaŋ bɩ naa! Wɩɩsɩ bɔnyɛ abee ʋ wɩgyʋŋ abee ʋ gyɩmaa bɩ kaŋ magɩsɩɩ. Kɩbee rɛ sɩ wuwo gyɩŋ Wɩɩsɩ hakɩla wɩɩ? Kɩbee rɛ sɩ wuwo gyɩŋ Wɩɩsɩ wɩyaalɩya memii? 34Kɩbee rɛ sɩ wuwo gyɩŋ Wɩɩsɩ tɩbɩɩna? Kɩbee rɛ sɩ wuwo basɩ wɩya kyagɩlɩ Wɩɩsɩ? 35Kɩbee rɛ ha maakyiye kpa kɩŋ kyɩma Wɩɩsɩ, aŋ kɩ gyegili dɩ ʋ mɩɩgɩ tuŋ tɩya ʋ? 36Beewɩya Wɩɩsɩ rɛ marɩ kɩŋ buloŋ. Ʋ dee tɩyaŋ nɛ kɩŋ buloŋ we doŋ. Ʋ rɛ tɩŋ kɩŋ buloŋ. Ʋ rɛ maga dɩ á kɩ bigisi ʋ deŋdeŋ. Amɩ.

robotstxt: allowed

filter: keep


text: 1Ta'a lwəni-na amʋ, nɩ amʋ na lwəni Zezi Krisi te tɩn. 2Abam kɩ cɩga lanyɩranɩ dɩdaanɩ 'a na yəni 'a guli amʋ gulə, yɩ 'a kwəri 'a sɛ zaasɩm dɩlʋ maama a na brɩ abam tɩn. 3Amʋ nan lagɩ sɩ abam lwarɩ nɩ, Zezi Krisi mʋ yɩ nɔɔnʋ maama yuutu. Kaanɩ dɩ yuutu maa yɩ o barʋ. Baŋa-Wɛ nan mʋ yɩ Zezi Krisi dɩ yuutu. 4Kʋntʋ tɩn, 'a na jeeri daanɩ sɩ 'a warɩ Wɛ, yɩ baarʋ na zaŋɩ sɩ o loori Wɛ naa o ŋɔɔnɩ Wɛ yiyiu-ŋwɛ, yɩ o na mɛ woŋo o kwəli o yuu, kʋntʋ tu y'aalɩ o yuutu wʋm mʋ. 5Kaanɩ dɩ nan na zaŋɩ sɩ o loori Wɛ naa o ŋɔɔnɩ Wɛ yiyiu-ŋwɛ, yɩ o na wʋ mɛ woŋo o kwəli o yuu, o dɩ y'aalɩ o yuutu wʋm mʋ. O na kɩ kʋntʋ, o dɩ wʋlʋ na ceeri o yuu tɩn maama yɩ bɩdwɩ mʋ. 6Kaanɩ na wʋ sɛ sɩ o kwəli o yuu, kʋ ya maŋɩ sɩ o cɔ-kʋ mʋ naa o ceeri-kʋ. Kʋ nan na jɩgɩ cavɩɩra sɩ kaanɩ kɩ kʋntʋ tɩn, kʋ maŋɩ sɩ o taa kwəli-kʋ mʋ. 7Baara nan ba jɩgɩ sɩ ba kwəli ba yuni, bɛŋwaanɩ bantʋ jɩgɩ Wɛ nyɩnyʋgʋ mʋ, yɩ ba brɩ DƖ zulə na yɩ te. Kʋ nan na yɩ kaana, bantʋ mʋ brɩ baara zulə na yɩ te. 8Bɛŋwaanɩ Wɛ mɛ baarʋ yɩra mʋ DƖ kɩ kaanɩ, sɩ kʋ daɩ kaanɩ yɩra mʋ DƖ mɛ DƖ kɩ baarʋ. 9Kʋntʋ, Wɛ wʋ kɩ baarʋ kaanɩ ŋwaanɩ, DƖ kɩ kaanɩ mʋ baarʋ ŋwaanɩ. 10Kʋntʋ ŋwaanɩ, dɩ Wɛ malɛsɩ sɩm ŋwaanɩ, kaana maŋɩ sɩ ba taa kwəli ba yuni, sɩ kʋ brɩ nɩ ba jɩgɩ ni sɩ ba ŋɔɔnɩ Wɛ kɔgɔ kʋm wʋnɩ. 11Kʋ daarɩ, dɩbam balʋ maama na wʋ d'ɩ Yuutu Zezi kɔgɔ kʋm wʋnɩ tɩn, kaanɩ ba te o tɩtɩ baarʋ tee nɩ, baarʋ dɩ nan ba te o tɩtɩ kaanɩ tee nɩ. 12Wɛ sɩɩnɩ DƖ ma baarʋ yɩra mʋ DƖ kɩ kaanɩ, yɩ kaanɩ dɩ nan mʋ lʋrɩ baarʋ. Woŋo maama nan nuŋi Wɛ te mʋ. 13Abam tɩtɩ nan bʋŋɩ-na 'a nii. Kaanɩ na zaŋɩ sɩ o loori Wɛ, yɩ o na wʋ kwe woŋo o ma kwəli o yuu, kʋ lamma na? 14Nɔɔna maama ye nɩ, baarʋ yuuywe na tiini sɩ dwara, kʋ yɩ cavɩɩra mʋ kʋ paɩ o tɩtɩ. 15Kʋ nan na yɩ kaanɩ, o yuuywe na tiini sɩ nuŋi sɩ daga, kʋ zul-o mʋ. Kʋ yɩ o dɩ Wɛ pɛɛrɩ mʋ, sɩ sɩ taa daga yɩ sɩ kwəli o yuu. 16Nɔɔnʋ wʋlʋ nan na wʋ sɛ amʋ zaasɩm dɩm kʋntʋ yɩ o magɩ kantɔgɔ dɩ baŋa nɩ tɩn, kʋntʋ tu taa ye nɩ dɩbam maama tɔgɩ kantʋ cwəŋə kam mʋ, yɩ Wɛ nɔn-kɔgɔ kʋm je maama nɩ tɩn dɩ tɔgɩ kantʋ mʋ. 17Woŋo kʋlʋ amʋ na lagɩ a ta dɩ abam tɩn, a ba lagɩ a tee abam nɩ 'a kɩ lanyɩranɩ. Abam na yəni 'a jeeri daanɩ tɩn, 'a cɔgɩm mʋ dwe 'a fɔgɩm. 18Dayigə woŋo, amʋ ni nɩ 'a na yəni 'a jeeri daanɩ sɩ 'a zuli Wɛ, 'a jɩgɩ kampwara mʋ daanɩ. Amʋ bʋŋɩ nɩ kʋ sɩɩnɩ kʋ'ʋ ta yɩ cɩga mʋ. 19Kʋ nan fɩn mʋ sɩ kampwara taa wʋ abam tɩtarɩ nɩ, sɩ kʋ brɩ balʋ na sɩɩnɩ ba tɔgɩ Zezi dɩ cɩga tɩn. 20Abam na yəni 'a jeeri daanɩ sɩ 'a di d'ɩ Yuutu Zezi tʋʋnɩ gulim wʋdiu kʋm tɩn, 'a ba kɩ nɩ 'a na maŋɩ sɩ 'a kɩ te tɩn. 21Bɛŋwaanɩ nɔɔnʋ maama yəni o lɔgɩrɩ o di o tɩtɩ wʋdiu kʋm mʋ. Abam nan na kɩ kʋntʋ tɩn, kʋ pɛ kana jɩgɩ badonnə, yɩ 'a badonnə nyɔ 'a su 'a ja gaalɩ. 22Abam ya na lagɩ sɩ 'a di dim dɩm kʋntʋ doŋ tɩn, 'a ya w'ʋ di 'a tɩtɩ sam nɩ mʋ. Abam lagɩ sɩ 'a cɔgɩ Wɛ nɔn-kɔgɔ kʋm yuu mʋ na? Abam lagɩ sɩ 'a pa cavɩɩra mʋ ja yinigə tiinə balʋ na wʋ 'a kɔgɔ kʋm wʋnɩ tɩn na? Abam lagɩ sɩ amʋ ta bɛɛ mʋ dɩ abam? Nɩ 'a kɩ lanyɩranɩ mʋ na? A b'a wanɩ a ta nɩ 'a kɩ lanyɩranɩ dɩ kʋntʋ woŋo. 23Cɩga kalʋ d'ɩ Yuutu Zezi na brɩ-nɩ o tʋʋnɩ gulim wʋdiu kʋm ŋwaanɩ tɩn mʋ a zaasɩ abam, kʋ yɩ sɩ tɩtɩɩ dɩlʋ ba na jaanɩ d'ɩ Yuutu Zezi tɩn mʋ o kwe dɩpɛ, 24yɩ o kɩ Wɛ le dɩ ŋwaanɩ o daarɩ o fɔ fɔ o pa o karabiə bam, yɩ o wɩ: "Amʋ yɩra yam mʋ tɩntʋ, ya na lagɩ ya cɔgɩ abam ŋwaanɩ tɩn. Ta'a kɩ-na kʋntʋ doŋ sɩ 'a ta'a ma guli amʋ gulə." 25Ba na di ba ti tɩn, o daa ma kwe zʋŋa dɩ ka wʋ wo-nyɔɔrʋ yɩ o kɩ Wɛ le tɩ ŋwaanɩ, yɩ o wɩ: "Wo-nyɔɔrʋ tɩntʋ brɩ nɩ Wɛ goni ni-dʋʋrɩ mʋ dɩdaanɩ nabiinə amʋ jana kam ŋwaanɩ. Maŋa kalʋ maama 'a na lagɩ 'a nyɔ-tɩ tɩn, sɩ 'a kɩ-na kʋntʋ 'a ta'a ma guli amʋ gulə." 26Bɛŋwaanɩ, maŋa kalʋ maama 'a na di dɩpɛ dɩm kʋntʋ yɩ 'a nyɔ wo-nyɔɔrʋ tɩm kʋntʋ tɩn, 'a kɩ 'a ma 'a brɩ d'ɩ Yuutu wʋm tʋʋnɩ dɩm na yɩ te tɩn mʋ, sɩ kʋ vu kʋ yi maŋa kam o na w'ʋ joori o ba tɩn. 27Kʋntʋ ŋwaanɩ, nɔɔnʋ wʋlʋ na di d'ɩ Yuutu wʋm tʋʋnɩ gulim dɩpɛ dɩm naa o nyɔ wo-nyɔɔrʋ tɩm, yɩ o kɩ kʋlʋ na wʋ maŋɩ dɩ d'ɩ Yuutu wʋm tɩn, kʋntʋ tu kɩ kəm-balɔrɔ mʋ dɩ d'ɩ Yuutu wʋm yɩra yam dɩ o jana kam. 28Kʋntʋ ŋwaanɩ, nɔɔnʋ maama maŋɩ sɩ o da yigə o taa ye o tɩtɩ mʋ, sɩ o laan di dɩpɛ dɩm o daarɩ o nyɔ wo-nyɔɔrʋ tɩm. 29Nɔɔnʋ wʋlʋ nan na di dɩpɛ dɩm yɩ o kwəri o nyɔ wo-nyɔɔrʋ tɩm dɩ goonə tɩn wʋ maŋɩ dɩ d'ɩ Yuutu wʋm yɩra yam mʋ, kʋntʋ tu vaŋɩ taanɩ mʋ o daŋɩ o tɩtɩ yuu nɩ. 30Kʋntʋ nan mʋ paɩ 'a zanzan ba jɩgɩ yazurə, yɩ 'a badaara bwənə, yɩ 'a badonnə tʋa. 31Dɩbam nan ya na yəni d'ɩ da yigə d'ɩ bwe d'ɩ tɩtɩ d'ɩ nii yɩ d'ɩ lwarɩ d'ɩ na yɩ balʋ tɩn, Wɛ ya daa b'a pa d'ɩ na cam. 32D'ɩ Yuutu Wɛ nan yəni DƖ vaŋɩ dɩbam zwɛ sɩ DƖ pa d'ɩ joori d'ɩ tʋ cwəŋə nɩ mʋ, sɩ maŋa kalʋ DƖ na w'ʋ ba DƖ di nɔɔna maama taanɩ tɩn, sɩ d'ɩ yɩ zaŋɩ d'ɩ ga bʋra DƖ tee nɩ, nɩ balʋ na yəri Wɛ tɩn te. 33Kʋntʋ ŋwaanɩ, a ko-biə-ba, 'a na jeeri daanɩ sɩ 'a di Zezi tʋʋnɩ gulim wʋdiu kʋm, sɩ 'a zuri 'a yɩra 'a cəgi daanɩ. 34Wʋlʋ kana na wɔɛ tɩn, kʋntʋ tu da yigə o di o sɔŋɔ nɩ, sɩ o laan daarɩ o ba, sɩ 'a yɩ vaŋɩ Wɛ sarɩya 'a daŋɩ 'a yuu nɩ maŋa kalʋ 'a na jeeri daanɩ tɩn. Kʋ daarɩ, kʋ na yɩ wəənu tɩlʋ na daarɩ tɩn, amʋ na tuə, a laan w'ʋ brɩ abam 'a na w'ʋ kɩ te.


text: 1Kʋ daarɩ kʋ na yɩ səbu kʋlʋ 'a na laɩ 'a maa zəni Wɛ nɔɔna bam tɩn, 'a ta'a kɩ nɩnɛɛnɩ amʋ na maŋɩ a brɩ Zezi kɔgɔ kʋlʋ na wʋ Galatɩ tɩ-niə yam nɩ sɩ ba taa kɩ te tɩn. 2Siun dɛ maama na yiə, sɩ nɔɔnʋ maama lɩ səbu kʋlʋ o na nɛ tɩn wʋnɩ o tiŋi, sɩ amʋ na tuə, sɩ 'a daa yɩ ta'a zɩgɩ 'a laɩ səbu. 3Amʋ na tu abam te, abam na lɩ nɔɔna balʋ tɩn, a laan w'ʋ la tɔnɔ a tʋŋɩ-ba dɩ 'a səbu kʋm sɩ ba ja vu Zeruzalɛm. 4Kʋ nan daa na maŋɩ sɩ amʋ tɩtɩ mʋ vu, d'ɩ w'ʋ tɔgɩ daanɩ d'ɩ vu. 5A lagɩ sɩ a da Masɩdʋanɩ mʋ, sɩ a laan daarɩ a ba abam te. 6A na tu abam te, a lagɩ sɩ a daanɩ fɩɩn mʋ, dɛdoŋ a'a ti waarʋ mɩmaŋa kam d'aanɩ. Kʋntʋ kwaga nɩ, 'a laan w'ʋ wanɩ 'a zəni-nɩ sɩ a vu a daa na w'ʋ vu mɛ tɩn. 7Amʋ ba lagɩ sɩ a wuuri a ba abam te maŋa fɩnfɩɩn, sɩ a joori a viiri. Wɛ nan na sɛ, amʋ ya lagɩ sɩ a ba a daanɩ abam tee nɩ mʋ. 8A nan lagɩ a maŋɩ Efɛɛzɩ nɩ mʋ sɩ kʋ vu kʋ yi Pantɩkoti candiə kam maŋa. 9Bɛŋwaanɩ Wɛ pʋrɩ cwəŋə lanyɩranɩ DƖ pa-nɩ, sɩ a tiini a tʋŋɩ DƖ tɩtʋŋa yo seeni. Nɔɔna zanzan nan mʋ wʋra ba kwaana sɩ ba cɩ a yigə. 10Timoti nan na tu abam te, sɩ 'a jeer-o lanyɩranɩ sɩ kʋ yɩ pa fʋʋnɩ taa jɩg-o. Bɛŋwaanɩ o dɩ tʋŋɩ d'ɩ Yuutu tɩtʋŋa yam mʋ nɩ amʋ te. 11Nɔɔn-nɔɔnʋ yɩ zaŋɩ o goon-o. Kwaanɩ-na sɩ 'a wəl-o o cwəŋə kam vəŋə wʋnɩ, sɩ o wanɩ o vu dɩ yazurə o ba amʋ te. Amʋ dɩ d'ɩ ko-biə bam nan nii-o cwəŋə nɩ sɩ o ba. 12Kʋ nan na yɩ d'ɩ ko-bu Apolɔsɩ, amʋ tiini a loor-o mʋ sɩ o tɔgɩ dɩ d'ɩ ko-biə bam o ba abam te. Nan dɩ kʋ dɩ, o ta wʋ lɩ wʋbʋŋa sɩ o ba lele. O nan na nɛ cwəŋə maŋa kalʋ tɩn, o'o ba. 13Ta'a cʋ-na 'a tɩtɩ, sɩ 'a zɩgɩ kəŋkəŋ Wɛ cwəŋə kam wʋnɩ. Ta'a jɩgɩ-na baarɩ dɩ dam. 14'A ta'a kɩ-na woŋo maama dɩ sono. 15A ko-biə-ba, 'a maŋɩ 'a ye Sɩtefanasɩ dɩ o sɔŋɔ tiinə na tɔgɩ Wɛ te tɩn. Bantʋ mʋ dɛ yigə ba sɛ Zezi Akayi nɩ, yɩ ba sɛ ba tʋŋɩ ba zəni Wɛ nɔɔna bam dɩ ba wʋ maama. 16Kʋntʋ tɩn, a loori abam sɩ 'a sɛ nɔɔna bam kʋntʋ dwi ni, dɩdaanɩ balʋ maama na tʋŋɩ Wɛ tɩtʋŋa yam nɩ bantʋ te tɩn. 17Amʋ jɩgɩ wʋpolo dɩ Sɩtefanasɩ dɩ Fɔtunatusi dɩ Akayikusi na tu amʋ te tɩn. Bantʋ mʋ pɛ a wʋ lwarɩ nɩ abam tərə. 18Bantʋ mʋ pɛ a jɩgɩ wʋ-zuru, nɩ ba na pɛ abam dɩ jɩgɩ wʋ-zuru te tɩn. Kʋntʋ, kʋ maŋɩ sɩ 'a ta'a nɩgɩ nɔɔna bantʋ dwi. 19Zezi kɔgɔ kʋm maama Azi tɩ-niə yam wʋnɩ tɩn jɔɔnɩ abam. Akwila dɩ Prisili dɩ Zezi kɔgɔ kʋlʋ na jeeri ba sɔŋɔ nɩ tɩn dɩ jɔɔnɩ abam lanyɩranɩ d'ɩ Yuutu Zezi yɩrɩ ŋwaanɩ. 20D'ɩ ko-biə bam maama dɩ jɔɔnɩ abam. 'A ta'a jɔɔnɩ daanɩ lanyɩranɩ dɩ sono dɩ wʋ-poŋo. 21Amʋ Pooli mʋ jɔɔnɩ abam. A tɩtɩ laan mʋ pʋpʋnɩ tɩntʋ dɩ a jɩŋa. 22Nɔɔnʋ wʋlʋ maama na ba soe d'ɩ Yuutu wʋm tɩn, Wɛ w'ʋ cɔgɩ kʋ tu. Marana ta! 23D'ɩ Yuutu Zezi w'ʋ pa abam yu-yoŋo. 24Amʋ soe abam maama d'ɩ na ŋwɩ dɩ Zezi Krisi tɩn ŋwaanɩ.


text: 1Kʋntʋ kwaga nɩ, Zezi dɛɛn ma beeri o tʋlɩ tɩ-kamunnu dɩ tɩ-balwa bam maama, yɩ o tɔɔlɩ kwər-ywəŋə kam o brɩ Wɛ na lagɩ DƖ di paarɩ tɩte nɔɔna tɩtarɩ nɩ tɩn. O karabiə fugə-bale bam dɩ dɛɛn maa tɔgɩ dɩd-o ba beerə. 2Kaana badonnə dɩ tɔgɩ ba wʋ o tee nɩ. Bantʋ yɩ balʋ ciciri dɩ yawɩɩrʋ dwi dwi dɛɛn na yaarɩ-ba yɩ Zezi pa ba na yazurə tɩn. Ba dɩdʋa yɩrɩ mʋ Mari wʋlʋ na nuŋi Magɩdala tɩn. Wʋntʋ mʋ Zezi ya zəli ciciri sɩrpɛ yɩ sɩ nuŋi sɩ daar-o. 3Wʋdoŋ yɩrɩ mʋ Zannɩ. Wʋntʋ mʋ yɩ Zuuza wʋlʋ na nii Erɔdɩ sɔŋɔ baŋa nɩ tɩn kaanɩ. Wʋdoŋ dɩ yɩrɩ mʋ Suzaanɩ. Kaana zanzan dɩ tɔgɩ ba wʋra. Kaana bantʋ maama dɛɛn yəni ba lɩ ba jɩjɩgɩrʋ ba ma zəni Zezi dɩ o karabiə bam. 4Nɔɔna zanzan dɛɛn nuŋi tɩɩnɩ təri təri ba ba Zezi te. Kɔ-fɔrɔ na gilim-o kʋntʋ tɩn, o laan ma maŋɩ mɩmaŋa o brɩ-ba o wɩ: 5"Valʋ dɛɛn mʋ wʋra. O ma zaŋɩ o vu o kara duum maŋa nɩ. O ma karɩ o dʋlɩ o wo-duuru tɩm kara kam wʋnɩ. Wo-duuru tɩdonnə ma tʋ cwəŋə ni nɩ. Nɔɔna ma nɔna tɩ baŋa nɩ ba kɛa. Zunə ma na-tɩ ba twɛ ba di. 6Tɩdaara ma tʋ kandwa jəgə nɩ. Tɩ ma nuŋi yɩ tɩ kwaarɩ tɩ tɩ lɩla, tɩga kam na ba zurə tɩn ŋwaanɩ. 7Tɩdaara ma tʋ sabarɩ jəgə nɩ. Tɩ na puli tɩ zaŋɩ tɩn, sabarɩ sɩm ma tɔgɩ sɩ zaŋɩ sɩ li-tɩ sɩ gʋ. 8Kʋ daarɩ tɩdaara ma tʋ tɩ-ywəŋə jəgə nɩ. Tɩ ma nuŋi tɩ kɩ biə lanyɩranɩ nɩnɛɛnɩ biə bi bi te." Zezi na tagɩ kʋntʋ o ti tɩn, o laan ma ta dɩ kwər-dɩa o wɩ: "Abam nan fɔgɩ 'a cəgi a taanɩ dɩm lanyɩranɩ." 9Zezi karabiə bam laan ma bwe-o ba wɩ: "Mɩmaŋɩ dɩntʋ kuri mʋ bɛɛ?" 10O ma ləri-ba o wɩ: "Wɛ paarɩ dɩm kuri ya səgi mʋ. Kʋ nan na yɩ abam, Wɛ maŋɩ DƖ pa 'a lwarɩ DƖ paarɩ dɩm kuri na yɩ te tɩn. Kʋ na yɩ nɔɔna badaara, a yəni a maŋɩ mɩmaŋa mʋ a brɩ-ba, sɩ 'ba na niə, sɩ ba yɩ taa naɩ, ba na cəgə, sɩ ba yɩ taa ni kʋ kuri.' 11Mɩmaŋɩ dɩm kuri mʋ tɩntʋ: Wo-duuru tɩm brɩ Wɛ taanɩ dɩm na yɩ te tɩn mʋ. 12Cwəŋə kam wo-duuru tɩm na tʋ da tɩn maa maŋɩ nɔɔna balʋ na ni Wɛ taanɩ dɩm yɩ sʋtaanɩ laan ba dɩ lɩ-dɩ yɩ dɩ wʋ zʋ ba wʋbʋŋa tɩn mʋ. Dɩ kɩ kʋntʋ sɩ ba yɩ kɩ ba wʋ-dɩdʋa mʋ dɩ Wɛ, sɩ Wɛ yɩ vrɩ-ba lwarɩm wʋnɩ. 13Kandwa yam jəgə kam maa maŋɩ balʋ na ni Wɛ taanɩ dɩm yɩ ba joŋi-dɩ dɩ wʋpolo tɩn mʋ. Taanɩ dɩm ma wʋ tiini dɩ zʋ ba wʋbʋŋa, yɩ kʋ na kɩ fɩnfɩɩn, ba daa ba sɛa. Cam maŋa na yiə, ba'a da kwe ba yagɩ mʋ. 14Sabarɩ sɩm jəgə kam wo-duuru tɩm na tʋ da tɩn maa maŋɩ balʋ na ni Wɛ taanɩ dɩm yɩ ba zaŋɩ ba ta jɩgɩ liə dɩ ba ŋwɩa wəənu, yɩ səbu-laga dɩ lʋgʋ baŋa ywəəni cɔgɩ ba wʋbʋŋa nɩ sabarɩ sɩm na ligi wo-duuru tɩm te tɩn. Bantʋ wʋbʋŋa daa b'a bɩ dɩ Wɛ cwəŋə kam tɔgɩm. 15Tɩ-ywəŋə jəgə kam wo-duuru tɩm na tʋ da tɩn maa maŋɩ balʋ na ni Wɛ taanɩ dɩm yɩ ba joŋi-dɩ lanyɩranɩ ba kɩ ba bɩcarɩ nɩ tɩn mʋ. Bantʋ mʋ jɩgɩ wʋbʋŋ-ŋʋna, yɩ ba vɔ ba wʋ dɩ Wɛ cwəŋə kam tɔgɩm. Wɛ taanɩ dɩm ma ja kuri dɩ pa-ba nɩ wo-duuru tɩlʋ na kɩ biə zanzan tɩn." 16Zezi daa ma ta o wɩ: "Nɔɔnʋ na jɩgɩ kanɩa, o b'a sɛ sɩ o tarɩgɩ-ka o pu tɩtɔgɔ kuri nɩ, naa o zɩgɩ-ka gadogo kuri nɩ. O'o kwe-ka o palɩ wɛɛnɩ mʋ, sɩ ka taa jɩgɩ pooni ka paɩ balʋ na lagɩ ba zʋ digə kam wʋnɩ tɩn. 17Kʋlʋ maama zɩm na səgi nɔɔna tee nɩ tɩn w'ʋ ba kwɩn. Kʋlʋ maama na pugi tɩn w'ʋ ba kʋ puri mʋ, sɩ nɔɔna lwarɩ kʋ kuri na yɩ te. 18Kwaanɩ-na 'a pa 'a na ni kʋlʋ tɩn zʋ 'a wʋbʋŋa. Bɛŋwaanɩ, nɔɔnʋ wʋlʋ na maŋɩ o jɩgɩ woŋo tɩn, o ta w'ʋ joŋi kʋdoŋ o wəli da, yɩ nɔɔnʋ wʋlʋ na maŋɩ o ba jɩgɩ tɩn w'ʋ ba ga kʋlʋ fɩnfɩɩn o na bʋŋɩ sɩ o jɩgɩ tɩn." 19Zezi nu dɩ o nyaana ma ba o te sɩ ba na-o. Ba ma warɩ ba yi o te, kɔgɔ kʋm na daga tɩn ŋwaanɩ. 20Nɔɔnʋ wʋdoŋ ma ta dɩ Zezi o wɩ: "N nu dɩ n nyaana mʋ tu ba zɩgɩ cicwəŋə nɩ, yɩ ba lagɩ sɩ ba na-m." 21O ma ləri-ba o wɩ: "Balʋ maama na ni Wɛ taanɩ dɩm yɩ ba sɛ-dɩ tɩn mʋ yɩ a nu dɩ a nyaana." 22Dɛ dɩdwɩ Zezi dɩ o karabiə bam ma zʋ naboro. O ma ta dɩ ba o wɩ: "Pa-na d'ɩ bɛ nɩnɩʋ kʋm ni dɩdoŋ dɩm." Ba ma sɩŋɩ ba yɛ ba maa kɛa. 23Ba na maa kɛ tɩn, Zezi ma tʋ dɔɔm nɩ. Vu-fɔrɔ ma da kʋ zaŋɩ nɩnɩʋ kʋm baŋa nɩ, kʋ magɩ boro kʋm kʋ pa kʋ wʋra kʋ miisə na bam kuri nɩ. Ba dɛɛn maa wʋ cam wʋnɩ ba lagɩ ba tɩ. 24Ba ma vu ba zaŋɩ Zezi dɔɔm nɩ, yɩ ba wɩ: "D'ɩ Yuutu, zaŋɩ sɩ d'ɩ lagɩ d'ɩ li na d'ɩ tɩ." O laan ma zaŋɩ wɛɛnɩ. O ma bagɩ viu kʋm dɩ na bam sɩ tɩ yagɩ. Viu kʋm laan ma yagɩ, yɩ na bam dɩ maŋɩ da cɩmm. 25O ma bwe o karabiə bam o wɩ: "Bɛɛ mʋ yɩ 'a ba jɩgɩ wʋ-dɩdʋa dɩ amʋ?" Fʋʋnɩ ma ja-ba, yɩ kʋ kɩ-ba yəəu. Ba ma bwe daanɩ ba wɩ: "Wʋntʋ yɩ wɔɔ mʋ, yɩ o ta wanɩ o bagɩ viu dɩdaanɩ na, yɩ tɩ sɛ o ni?" 26Ba ma yɛ ba vu ba bɛ nɩnɩʋ kʋm. Ba ma yi Zeraaza tiinə na zʋʋrɩ mɛ tɩn. Nɩnɩʋ kʋm tigi je sɩm kʋntʋ dɩ Galile laŋa nɩ mʋ. 27Zezi ma nuŋi naboro kʋm wʋnɩ. Tɩʋ kʋm nɔɔnʋ dɩdʋa ma ba o jeer-o. Ciciri mʋ jɩg-o sɩ yaara. Kʋ tiini kʋ daanɩ o na wʋ zʋ kʋlʋkʋlʋ yɩ o ba zʋʋrɩ sɔŋɔ nɩ. O yəni o tigi yibeelə je nɩ mʋ. 28O na nɛ Zezi tɩn, o ma sɩŋɩ o kaasɩ wɛwɛ. O ma vu o tʋ Zezi yigə nɩ, yɩ o kaasɩ dɩ kwər-dɩa o wɩ: "Zezi, Yuutu Baŋa-Wɛ Bu, nmʋ tu amʋ tee nɩ sɩ n kɩ bɛɛ mʋ? Popo, yɩ zaŋɩ n yaarɩ-nɩ." 29O tagɩ kʋntʋ, bɛŋwaanɩ Zezi maŋɩ o pa cicirə kam ni sɩ ka nuŋi ka yagɩ nɔɔnʋ wʋm. Kʋ daanɩ cicirə kam na maŋɩ ka jɩg-o. Kʋntʋ mʋ paɩ ba yəni ba kwe capʋnnʋ ba ma vɔ o jɩa dɩ o nɛ, sɩ ba taa yɩr-o. Ba na yəni ba vɔ-o kʋntʋ, o yəni o kɔ-tɩ mʋ. Cicirə kam laan ma zəl-o ka pa o duri o vu kagʋa wʋ. 30Zezi laan ma bwe-o o wɩ: "N yɩrɩ mʋ bɛɛ?" O ma ləri o wɩ: "A yɩrɩ mʋ Kɔgɔ", bɛŋwaanɩ ciciri zanzan mʋ tɔg-o. 31Ciciri sɩm ma loori Zezi, sɩ o yɩ zəli-sɩ o pa sɩ zʋ curu goŋ-luŋu kʋm wʋ. 32Tərə kɔgɔ zanzan dɛɛn ma wʋ je sɩm nɩ ba beeri piu yuu nɩ ba di. Ciciri sɩm ma loori Zezi, sɩ o pa-sɩ cwəŋə sɩ sɩ vu sɩ zʋ tərə bam wʋ. O ma sɛ. 33Ciciri sɩm laan ma yagɩ nɔɔnʋ wʋm yɩra, yɩ sɩ vu sɩ zʋ tərə bam. Tərə bam maama ma duri ba tu ba tʋ nɩnɩʋ kʋm wʋnɩ ba li na ba tɩ. 34Nɔɔna balʋ ya na nii tərə bam baŋa nɩ tɩn na nɛ kʋntʋ tɩn, ba ma duri ba vu ba ta kʋlʋ na kɩ tɩn tɩʋ wʋnɩ dɩdaanɩ dɛ sɩm maama ba brɩ nɔɔna bam. 35Nɔɔna bam ma nuŋi ba vu sɩ ba nii kʋ na kɩ te tɩn. Ba ma vu ba yi Zezi te. Ba ma na nɔɔnʋ wʋlʋ cicirə kam na yag-o tɩn. O maa je Zezi tee nɩ dɩdaanɩ o swan joori ya ba, yɩ o zʋ gwaarʋ. Ba na nɛ-o kʋntʋ tɩn, fʋʋnɩ ma zʋ-ba. 36Balʋ yiə na nɛ kʋ maama tɩn ma ta ba brɩ nɔɔna bam kʋ na kɩ te yɩ ciciri sɩm nuŋi sɩ yagɩ nɔɔnʋ wʋm tɩn. 37Zeraaza tɩʋ kʋm dɩ kʋ nawurə yam maama nɔɔna bam ma loori Zezi sɩ o viiri, bɛŋwaanɩ fʋʋnɩ tiini dɩ jɩgɩ-ba. Zezi laan ma joori o vu o zʋ naboro kʋm sɩ o viiri. 38O na maa viiri tɩn, nɔɔnʋ wʋlʋ ciciri sɩm na yag-o tɩn ma loor-o sɩ o pa o da o vu. Zezi ma wʋ sɛ. 39O ma ta dɩ nɔɔnʋ wʋm o wɩ: "Joori n vu n sɔŋɔ tiinə te, sɩ n ta kʋlʋ Wɛ na kɩ DƖ pa nmʋ tɩn n brɩ-ba." Nɔɔnʋ wʋm ma vu o tʋlɩ tɩʋ kʋm maama wʋnɩ o tɔɔlɩ kʋlʋ maama Zezi na kɩ o pa-o tɩn. 40Zezi dɛɛn ma joori o bɛ nɩnɩʋ kʋm ni dɩdoŋ dɩm dɩdaanɩ kɔgɔ zanzan mʋ maŋɩ kʋ gilimi daanɩ kʋ cəg-o. Ba na nɛ-o tɩn, ba ma jeer-o lanyɩranɩ. 41- 42Nɔɔnʋ wʋdoŋ maa tɔgɩ o wʋra, o yɩrɩ mʋ Zayirusi. O yɩ Zwifə Wɛ-digə kam yigə tu. O ma vu Zezi te, o kuni doonə o yigə nɩ o loor-o o wɩ: "Popo, ba dɩbam sɔŋɔ n joŋi a bu n yagɩ, sɩ o wɔɛ o lagɩ o tɩ." Mʋ o bu dɩdʋa yɩranɩ, o yɩ bɩsankana mʋ, o yi nɩ bɩna fugə-yale te. Zezi ma sɛ sɩ o vu. O na maa kɛ tɩn, kɔgɔ kʋm tiini kʋ pɩɩn-o. 43Kaanɩ wʋdoŋ dɩ maa wʋra o na wɔɛ ka-wʋ taan bɩna fugə-yale. O ya kwe o jɩjɩgɩrʋ maama o pa liri tiinə sɩ ba soon-o, yɩ nɔɔnʋ dɩ dɩdʋa wʋ wanɩ o soon-o. 44O ma kɛ Zezi kwaga o vu o laarɩ o dwe o gɔrɔ kʋm ni. O na dwe-o kʋntʋ tɩn, jana bam ma kɔ bɩdwɩ baŋa nɩ. 45Zezi ma bwe o wɩ: "Wɔɔ mʋ dwe amʋ?" Ba maama ma fʋ ba wɩ, ba wʋ dwe-o. Pɩyɛɛrɩ dɩ balʋ na wʋ o tee nɩ tɩn ma ta ba wɩ: "D'ɩ Yuutu, nmʋ wʋ nɛ nɔɔna bam na tiini ba daga yɩ ba pɩɩnɩ nmʋ te tɩn na?" 46Zezi ma ləri o wɩ: "Kʋ yɩ nɔɔnʋ mʋ dwe-nɩ. Amʋ ye sɩ dam nuŋi a yɩra nɩ." 47Kaanɩ wʋm ma lwarɩ sɩ o b'a wanɩ o səgi dɩ kʋlʋ na kɩ tɩn. Fʋʋnɩ maa jɩg-o yɩ o yɩra saɩ. O ma vu o tʋ Zezi yigə nɩ. O ma ta dɩd-o kʋlʋ maama na pɛ o dwe-o kʋntʋ tɩn, dɩ o na nɛ yazurə bɩdwɩ baŋa nɩ te tɩn. Kɔgɔ kʋm maama ma ni o na tagɩ kʋlʋ tɩn. 48Zezi laan ma ta dɩd-o o wɩ: "A bukɔ, nmʋ na kɩ n wʋ-dɩdʋa dɩ amʋ te tɩn mʋ pɛ n na yazurə. Ve sɩ Wɛ w'ʋ wəli-m." 49Zezi ta na wʋra o ŋɔɔnɩ kʋntʋ tɩn, nɔɔnʋ wʋdoŋ ma nuŋi Zayirusi sɔŋɔ o ba o ta dɩd-o o wɩ: "N bukɔ wʋm tɩga. Daa yɩ ta n yaarɩ karanyɩna kam." 50Zezi na ni kʋntʋ tɩn, o ma ta dɩ Zayirusi o wɩ: "Yɩ ta n fʋna. Za n weeni n kɩ n wʋ-dɩdʋa dɩ amʋ, sɩ o'o na yazurə." 51Ba ma vu ba yi sɔŋɔ kʋm. Zezi ma zʋ. O ma wʋ sɛ sɩ nɔɔna da-o ba zʋ, kʋ na daɩ Pɩyɛɛrɩ dɩ Zan dɩ Zakɩ, dɩ bu wʋm nu dɩ o ko yɩranɩ. 52Balʋ maama na maŋɩ ba wʋ sɔŋɔ kʋm wʋnɩ tɩn maa keerə ba coosə bɩsankana kam ŋwaanɩ. Zezi ma ta dɩ ba o wɩ: "'A yɩ ta'a keerə, sɩ o wʋ tɩgɩ, o dɔ mʋ." 53O na tagɩ kʋntʋ tɩn, ba maama ma mwan-o, bɛŋwaanɩ ba ye nɩ bu wʋm sɩɩnɩ o tɩ mʋ. 54Zezi laan ma vu o ja bɩsankana kam jɩŋa, yɩ o ta dɩd-o o wɩ: "A bu, zaŋɩ wɛɛnɩ." 55O na tagɩ kʋntʋ tɩn, o ŋwɩa ma joori. O ma zaŋɩ wɛɛnɩ bɩdwɩ baŋa nɩ. Zezi ma ta dɩ ba sɩ ba kɩ wʋdiu ba pa bu wʋm sɩ o di. 56Kʋ ma sʋ bu wʋm nu dɩ o ko lanyɩranɩ. Zezi ma kaanɩ-ba o wɩ, ba yɩ zaŋɩ ba ta ba brɩ nɔɔn-nɔɔnʋ woŋo kʋlʋ na kɩ tɩn.


text: 1Ḿpʋ́ɣʋ́ ma ná ɩsɔtɔnʋɣʋ kʋfalʋɣʋ na tɛtʋ kʋfatʋ. Ɩsɔtɔnʋɣʋ kʋpənʋɣʋ na tɛtʋ kʋpəntʋ ka mʋka yem kɛ́, na teŋku ná fɛɩ tɔtɔ. 2Na má ná ɩcatɛ naŋŋ nyəntɛ. Yosalɛm kʋfalʋ, na tə lɩɩna ɩsɔtaa kɛ́ Ɩsɔ kiŋ na tə́ tiiki. Tə taɣana tə təɣɩ teu kɛ́ ɩsɩɩ pɛɛlɔ taɣanʋɣʋ ɩ tɩ na ɩ́ puki ɩ paalʋ kiŋ tɔ. 3Tənaɣa ma nɩɩ pə yɔɣɔtəna kumte kiŋ na nɔɣɔ sɔsɔɣa sɩ: Pənɛntɛ Ɩsɔ təcaɣalɛ wɛ yəlaa hɛkʋ. Ɩ́ na-wɛ paa caɣana, na paa la ɩ yəlaa. Pá na Ɩsɔ maɣamaɣa paa caɣana na pá nyənəɣɩ-ɩ pa Ɩsɔ. 4Ɩ ká hɩɩsɩ pa ɩsəlʋm təna təpaɩ. Səm kaa tasa wɛɛʋ. Kʋpəm mpɩ pə təna pɩɩ mʋkɩ yem. 5Ḿpʋ́ɣʋ́ wei ɩ caɣa kumte tɔɔ tɔ ɩ tɔma sɩ: Pənɛntaa ma pəsəɣɩ pə tənaɣa kʋfam. Na ɩ heela-m sɩ: Nmaa-tɩ. Mpi tɔ ma kʋyɔɣɔtʋtʋ kɛ tampana kɛ́, na tə mʋna pá tɛ-tɩ na taa. 6Na ɩ́ tasa sɩ: Pə lapaɣalɛ. Maɣalɛ Aləfa na Omɛka, kancaalaɣa tʋ na kantəkaɣa tʋ. Lʋkɔtʋ ɩ́ wɛna wei, maa ha-ɩ weesuɣu lʋm sɛɛlʋ kɛ faalaa na ɩ́ nyɔɔ. 7Ye wei ɩ́ lapa kəllʋ maa lapɩ-ɩ kʋcɔɔʋ kʋnɛ, na ɩ ká yaa-m ɩ Ɩsɔ, na maa yaa-ɩ ma pəyalʋ. 8Ama pə yela sɔɣɔntʋnaa na ma ta nyɩ ɩsɔnaa na acaalətʋ nyə́ma na yʋlʋkʋlaa na asilima lataa na mpa pa lakɩ topotopo təma tɔ na tɩɩŋ laalaa na pɔpɔtʋnaa təna pa təcaɣalɛ ntɛ́ kɔkɔ na asimti pə teŋku wei ɩ mʋɣɩ kɔkɔ tɔ ɩ taa. Səm kʋlɛləm ntɛ́. 9Ɩsɔtaa tillaa naatosompɔɣɔlaɣa wei ɩ ka tɔka kɔpʋnaa na pá suna kʋnaasənam kantəkaɣa nyəm kɛ tɔm naatosompɔɣɔlaɣa tɔ pa taa lɛlʋ kɔma na ɩ́ tɔ-m sɩ: Kɔɔ na má hʋlɩ-ŋ pɛɛlɔ wei paa kpa tɔ, Ɩwəyaɣa alʋ ntɛ́. 10Ḿpʋ́ɣʋ́ Feesuɣu tɛɛna-m na ɩsɔtaa tillu kpaɣa-m na ɩ́ kpaasɩ pʋɣʋ sɔsɔɔʋ nakʋlɩ kʋ comcom nɔɣɔ taa. Tənaɣa ɩ hʋla-m Yosalɛm, ɩcatɛ naŋŋ nyəntɛ nte tə lɩɩna Ɩsɔ kiŋ kɛ ɩsɔtaa na tə́ tiiki tɔ. 11Na tə́ na Ɩsɔ teeli tənyənənyənɩ. Tə teekaɣa kɔkɔ kɛ́ na pə́ nəɣəsəna liɣitee pəlɛ kʋcɔlɔcɔllɛ nte tə naa ɩsɩɩ tiŋ tɔ. 12Koluŋa sɔsɔɔŋka kʋkʋlaɣa cɔɔna-tɛ, na tə wɛna nɔnɔɔsɩ naanʋwa na naalɛ, na ɩsɔtaa tillaa naanʋwa na naalɛ taŋa tə nɔnɔɔsɩ. Na pá ŋmaa nɔnɔɔsɩ nsɩ sɩ tɔɔ kɛ́ Ɩsɛɣɛlɩ nyə́ma kpeka naanʋwa na naalɛ həla. 13Nɔnɔɔsɩ tooso ka wɛnna paa hɔɣɔlʋɣʋ ŋku kʋ tɔɔ, ilim təlɩɩlɛ tɔɔ kɛ́ nɔnɔɔsɩ tooso, na ilim ntɔɣɔŋ tɔɔ kɛ́ tooso, pə mpətəŋ tɔɔ kɛ́ tooso, na ilim tətʋlɛ tɔɔ kɛ́ tooso. 14Pɩɩŋ naanʋwa na naalɛ tɔɔ kɛ́ koluŋa na ɩcatɛ pə səŋaa. Na pə́ ŋmaawa pɩɩŋ ɩnɩ ɩ tɔɔ kɛ́ Ɩwəyaɣa tillaa naanʋwa na naalɛ həla. 15Ɩsɔtaa tillu wei ɩ yɔɣɔtaɣana-m tɔ ɩ tɔka camlʋɣʋ kʋmaɣasʋɣʋ kɛ ɩ niŋ taa. Camlʋɣʋ ŋkʋ kʋ kɛ́ wʋla kɛ́, sɩ ɩ maɣasəɣəna ɩcatɛ na tə nɔnɔɔsɩ na tə koluŋa. 16Kɔŋkɔməŋ liɣiti kɛ́ ɩcatɛ wɛna, na tə waŋ tɔɔ na tə taɣaləŋ tɔɔ wɛ teitei. Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩsɔtaa tillu maɣasa ɩcatɛ na ɩ camlʋɣʋ ŋkʋ, na ɩcatɛ kɔŋkɔŋ taɣaləŋ wɛ kilomɛɛtələnaa iyisi naalɛ na ŋmʋnʋɣʋ (2200), na tə waŋ tɔɔ na tə kʋŋkʋlʋməŋ tɔɔ tɔtɔɣɔ mpʋ. 17Na ɩsɔtaa tillu maɣasɩ koluŋa tɔtɔ, na kɛlɛ ka kʋŋkʋlʋməŋ maɣana mɛɛtələnaa nɩɩtoso na kakpasɩ. Ɩsəna pa maɣasəɣɩ tɔɣɔ ɩ maɣasaa. 18Liɣitee pɛɛ kʋcɔlɔcɔlɛɛ kɛ pa ŋmana koluŋa. Pə yela ɩcatɛ tɔ, wʋla maɣamaɣa kɛ pa ŋmana təlɛ, na wʋla ɩnɩ ɩ wɛ təcɛɩcɛɩ kɛ́ ɩsɩɩ tiŋ. 19Liɣitee pɛɛ kɛ pa lapəna kacɔka kɛ ɩcatɛ koluŋa kite tɛɛ pɛɛ tɔɔ. Kancaalaɣa nyəntɛ ntɛ́ liɣitee pəlɛ nte tə sita cʋntʋ na pooku tɔ. Naalɛ nyəntɛ ntɛ́ liɣitee pəlɛ nte tə wɛ pooku təlɛ tɔ. Tooso nyəntɛ ntɛ́ liɣitee pəlɛ pooku na atɔntɔɔtɛ. Liɣiti nyəntɛ ntɛ́ liɣitee pəlɛ tiŋ atɔntɔɔtɛ. 20Kakpasɩ nyəntɛ ntɛ́ liɣitee pəlɛ kʋkpɛɛtəlɛ. Naatoso nyəntɛ ntɛ́ liɣitee pəlɛ kʋsɛɛmlɛ cʋntʋ taka. Naatosompɔɣɔlaɣa nyəntɛ ntɛ liɣitee pəlɛ atɔntɔɔtɛ na pooku. Pəlefɛɩ nyəntɛ ntɛ́ liɣitee pəlɛ atɔntɔɔtɛ na pooku nyəntɛ. Pɔɣɔlaɣafɛɩ naanʋwa nyəntɛ ntɛ́ liɣitee pəlɛ tiŋ kasasaŋa nyəntɛ. Naanʋwa nyəntɛ ntɛ́ liɣitee pəlɛ atɔntɔɔtɛ kasasaŋa nyəntɛ. Naanʋwa na kʋlʋm nyəntɛ ntɛ́ liɣitee pəlɛ pooku atɔntɔɔtɛ nyəntɛ. Naanʋwa na naalɛ nyəntɛ ntɛ́ atɔntɔɔtɛ akpaayala. 21Nɔnɔɔsɩ nsɩ sɩ naanʋwa na naalɛ sɩɩ kɛ́ kacɔka wontu naanʋwa na naalɛɣɛ, paa nɔnɔɣɔ ŋka na ka kacɔka wontuɣu. Wʋla maɣamaɣa pɔna ɩcatɛ ńtɛ́ tə hapəlɛ təna, na wʋla ɩnɩ ɩ wɛɛ kɛ́ ɩsɩɩ tiŋ wɛʋ tɔ. 22Ma ta na Ɩsɔ təsɛɛlɛ sɔsɔɔlɛ kɛ ɩcatɛ ńtɛ́ tə taa. Mpi tɔ, Tacaa Ɩsɔ Kawulaɣa tʋ na Ɩwəyaɣa paa kɛna ɩcatɛ ńtɛ́ tə Ɩsɔ təsɛɛlɛ sɔsɔɔlɛ. 23Ɩcatɛ ńtɛ́ tə ta tasa ilim yaa ɩsɔtʋ pə tɔm kɛ lapʋ sɩ pə́ naakɩ tə taa. Mpi tɔ, Ɩsɔ teeli ká naana tə taa ɩsɩɩ kɔkɔ, na Ɩwəyaɣa kɛna tə kɔkɔ. 24Antulinya taa yəlaa ká tɔŋna tə kɔkɔsɩ, na atɛ awulaa sɔsaa ká pona tə taa kɛ́ pa apititu. 25Tə nɔnɔɔsɩ ká tʋ́lɩ́ ḿpʋ́ɣʋ́ ilim taa kɛ́, sɩ kaa təkɩ. Pə taɣa pʋlʋ, ahoo fɛɩ tɔtɔ sɩ a tasəɣɩ yuɣu. 26Paa pona tə taa kɛ́ piitim təna yəlaa apititu na pa sɔsɔɔntʋ. 27Na asilima nyəm napəlɩ yaa yəlaa mpa pa lakɩ acaalətʋ na pɔpɔtʋ tɔ pa kaa sʋʋ tə taa. Ama mpa pa həla wɛ weesuɣu takəlaɣa ŋka ka kɛ́ Ɩwəyaɣa nyəŋka tɔ ka taa tɔ, mpɛ paa sʋʋna ɩcatɛ ńtɛ́ tə taa.


text: 1Ɛɛ rɛ Yesu bɩl basɩ tɩya ba a baa, "Wɩtɩɩ rɛ ŋ basɩ kɩ tɩya ma, nala badɔmɔŋ we daha, ba bɩ sɩ sʋba, see dɩ ba na Wɩɩsɩ koro hʋ sɩna teŋ abee dee ka dɩ ba na sʋba." 2Kyɛyɛ badʋ hal, Yesu sii kaŋ Piita abee Gyemsi abee Gyɔɔŋ dʋŋ, ba mʋ gyɩŋ dogiŋbal kɩdɩgɩ nyuu. Ba yaa dɩ ba deŋ ba sɩya, dɩ Yesu bɩrɩma. 3Ʋ gannɩ buloŋ pʋrɩsɩ gɛɛ pogipogi, a kɩ tʋla gɛɛ nyʋlɩɩnyʋlɩɩ. Gasasɩl buloŋ tuwo dʋnɩya no tɩyaŋ ʋ aa sɩ wuwo sasɩ gannɩ dɩ ba pʋrɩsɩ kɩɩ gɛɛ. 4Ka Ilaagya abee Moosi ko lɩɩ ba sɩya tɩyaŋ, ba bee Yesu sɩŋ kɩ basɩ wɩya. 5Ɛɛ rɛ Piita basɩ tɩya Yesu a baa, "Á nɩhɩyawʋ, ʋ yaa wɩwelii rɛ anɩɩ aa we daha. Leŋ dɩ á we gyama boto, dɩ ɩ tɩŋ kɩdɩgɩ, dɩ Moosi mɛ tɩŋ kɩdɩgɩ, dɩ Ilaagya mɛ tɩŋ kɩdɩgɩ." 6Kambɩŋ fa kaŋ ba rɛ weliŋ. Ɛɛ rɛ tɩŋ ʋ basɩ gɛɛ. Ʋ fa bɩ gyɩŋ wɩɩ hʋ buloŋ ʋ aa sɩ basɩ. 7Ɛɛ rɛ taalbal kɩdɩgɩ ko tɔ ba, ka taal kɩdɩgɩ lɩɩ taalbal hʋ tɩyaŋ a baa, "Ŋ biikyoolii rɛ nyɛ. Ma gyegile kɩ nɩɩ ʋ wɩbasɩɩ." 8Ba aa nɩɩ taal hʋ a mɩɩgɩ galdaasɩ, ba gyɩ bɩl bɩ naa nal buloŋ, see Yesu dʋŋ. 9Ba aa lɩɩ dogimo hʋ nyuu ko kɩ tuu tɩyaŋ, Yesu basɩ tɩya ba a baa, "Ŋ bee kyɛ dɩ ma ko basɩ wɩɩ hʋ ma aa naa kɩ tɩya nal buloŋ, see saŋa hʋ mɩyaŋ Nihuwobiŋ Biye aa sɩ sii sʋʋ tɩyaŋ." 10Ɛɛ rɛ ba laa wɩɩ hʋ we ba nyuni tɩyaŋ, aŋ kɩ pɩyɛsɩ dɔmɔŋ, "Ʋ aa sɩ sii sʋʋ tɩyaŋ, ʋ memii rɛ yaa bee?" 11Ɛɛ rɛ ba pɩyɛsɩ Yesu a baa, "Bee rɛ tɩŋ Wɩɩsɩ Teŋ dɩdagɩla hʋ basɩ anɩɩ Ilaagya rɛ sɩ laa sɩya ko, ka dɩ Krisita hʋ na ko?" 12Ʋ basɩ tɩya ba a baa, "Wɩtɩɩ rɛ, Ilaagya sɩ kɔnɩ laa sɩya ko, a kaŋ kɩŋ buloŋ marɩ biŋ. Ba saba Nihuwobiŋ Biye hʋ wɩya rɛ a biŋ Wɩɩsɩ teŋ tɩyaŋ, a daga nɩɩ ʋ sɩ na tʋwara kɩŋkaŋ, ka dɩ nala ha deŋ ʋ sɩgyʋʋ, a kana ʋ kʋwasɩ. Bee rɛ tɩŋ ba sabɩ gɛɛ? 13Lagɩlagɩ no, ŋ sɩ basɩ tɩya ma anɩɩ Ilaagya paalɩ ko rɛ. Ba kana ʋ yaa ʋ gɛɛ hʋ ba aa kyɛ anɩɩ ba aa saba gɛɛ Wɩɩsɩ Teŋ tɩyaŋ." 14Ba aa ko pele ʋ hatɩnna hʋ nɩkaalɩya hʋ lee, dɩ nɩgyamaa laŋŋa doŋ. Ba bee Wɩɩsɩ Teŋ dɩdagɩla sɩŋ kaŋ wɩya kɩ kpa dɔmɔŋ. 15Nala hʋ aa naa Yesu dɩ ʋ aa ko, ba hirigi a sii fá mʋ kyem-ʋ, a kyʋwalɩ ʋ. 16Ɛɛ rɛ ʋ pɩyɛsɩ ʋ hatɩnna hʋ a baa, "Wɩbee rɛ ma bee haŋ nala hʋ kaŋ kɩ kpa dɔmɔŋ?" 17Nala hʋ kɩdɩgɩ baa, "Á Tɩɩna, ŋ biye rɛ ŋ kaŋ ko ɩ lee. Gyɩŋbɔŋ nɛ kana ʋ, ʋ bɩrɩmɩ ganɩɩ. 18Ʋ yaŋ ko kana ʋ buloŋ, ʋ aa tele taŋha tɩyaŋ nɛ, naŋtʋwɔ-fʋŋfʋga tɔ ʋ nyʋwa, ʋ kɩ kyaŋ ʋ nyɩŋa aŋ tiŋŋi. Ŋ sʋla ɩ hatɩnna hʋ dɩ ba kile gyɩŋbɔŋ hʋ ta ʋ tɩyaŋ, amɛ ba bɩ wuwo kile." 19Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ba a baa, "Ma lagɩlagɩ no nala, ma bɩ laa Wɩɩsɩ di. Kyɛyɛ baŋmɛ rɛ ma tɩɩ kɩ kyɛ dɩ ŋ yaa ma lee ka ma na laa ŋ di? Ma kaŋ biye hʋ ko ŋ na." 20Ɛɛ rɛ ba kaŋ biye hʋ ko ʋ lee. Gyɩŋbɔŋ hʋ aa naa Yesu, ʋ kaŋ biye hʋ kyele, ʋ tuu tele taŋha a kɩ biliŋsi, naŋtʋwɔ-fʋŋfʋga tɔ ʋ nyʋwa. 21Ɛɛ rɛ Yesu pɩyɛsɩ ʋ kuwo hʋ, "Kyɛbee rɛ ʋ piili ʋ?" Ʋ baa "Ʋ biibiri tɩyaŋ buloŋ nɛ ʋ piili ʋ. 22Saŋa kɩdɩgɩ ʋ aa wuwo kpa ʋ lo diŋ tɩyaŋ nɛ, koo nɩɩ tɩyaŋ, a kɩ kyɛ dɩ ʋ kpʋ ʋ. Ɩ aa sɩ wuwo yaa wɩɩ hʋ buloŋ, kɩ yaa. Fá ŋ sikii aŋ pɛ ŋ tɩyaŋ." 23Ɛɛ rɛ Yesu baa, "Ɩ aa baa dɩ ŋ sɩ wuwo hʋ, ɩ tɩɩ mɛ fa sɩ wuwo yaa, dɩ ɩ fa laa ŋ di. Beewɩya nal hʋ buloŋ aa laa ŋ wɩya di, Wɩɩsɩ aa wuwo ʋ yaa wɩɩ kɛ buloŋ tɩya ɩ rɛ." 24Ɛɛ rɛ biye hʋ kuwo sii sɩŋ a heeli basɩ a baa, "Ŋ laa ɩ di rɛ, amɛ ʋ bɩ maga. Pɛ ŋ tɩyaŋ dɩ ŋ laa ɩ di yʋga." 25Ba aa sɩŋ kɩ basɩ wɩya hʋ gɛɛ, nala yʋga fá ko kɩ laŋŋɩ. Yesu aa ko na nɩgyamaa hʋ, ʋ basɩ tɩya gyɩŋbɔŋ hʋ abee sɩfɩyasɩ a baa, "Gyɩŋganɩɩ, mɩyaŋ nɛ baa dɩ ɩ lɩɩ biye hʋ tɩyaŋ. Kɩ pɔ dɩ ɩ ta bɩl maakyiye kana ʋ." 26Gyɩŋbɔŋ hʋ kyɩɩrɩ aŋ kaŋ biye hʋ kyɩgɩsɩ aŋ ko lɩɩ, ka biye hʋ pɩŋ gɛɛ anɩɩ ʋ aa sʋba. Nala hʋ gyeniŋ buloŋ baa dɩ biye hʋ sʋba rɛ. 27Amɛ Yesu mʋ kaŋ ʋ noŋ tɩyaŋ ʋ sii sɩŋ. 28Ɛɛ rɛ Yesu bee ʋ hatɩnna hʋ mʋ gyʋʋ dɩya. Ba lʋwɔlɩ pɩyɛsɩ ʋ a baa, "Bee rɛ tɩŋ á kɛ bɩ wuwo kil gyɩŋbɔŋ hʋ?" 29Ʋ basɩ tɩya ba a baa, "Nal buloŋ bɩ sɩ wuwo kile gyɩŋbɔŋ no iriŋ, see ʋ aa sʋla Wɩɩsɩ weliŋ." 30Ɛɛ rɛ ba sii lɩɩ doŋ, a tuu tɩŋ Galili paalʋʋ mʋ. Yesu fa bee kyɛ dɩ nal buloŋ gyɩŋ lee hʋ ʋ aa we. 31Beewɩya ʋ gyɩ aa daga ʋ hatɩnna hʋ rɛ. Ʋ gyɩ basɩ tɩya ba rɛ a baa, "Ba sɩ kaŋ mɩyaŋ Nihuwobiŋ Biye, a we nala nosi tɩyaŋ dɩ ba kpʋ ŋ. Amɛ ŋ sɩ sii sʋʋ tɩyaŋ ʋ kyɛyɛ boto kyɛɛ, a kaŋ mɩɩbol." 32Amɛ ba fa bɩ gyɩŋ wɩɩ hʋ ʋ aa basa memii, aŋ kɩ fá kambɩŋ ba aa sɩ pɩyɛsɩ ʋ. 33Ɛɛ rɛ ba sii ko Kapɛɛnam. Ba aa gyʋʋ dɩya, Yesu pɩyɛsɩ ʋ hatɩnna hʋ a baa, "Bekiŋ wɩɩ rɛ ma fa kaŋ kɩ kpa dɔmɔŋ ŋmanɩɩ hʋ tɩyaŋ gɛɛ?" 34Ɛɛ rɛ ba tallɩ ba nyʋʋsɩ, beewɩya ba tɩyaŋ nɩhɩyawʋ wɩya rɛ ba fa kaŋ kɩ kpa dɔmɔŋ. 35Ɛɛ rɛ Yesu hɔŋ aŋ yɩrɩ ʋ hatɩnna fi abee balɩya hʋ, a basɩ tɩya ba a baa, "Nal hʋ aa kyɛ dɩ ʋ yaa ma tɩyaŋ nɩbal, see dɩ ʋ kaŋ ʋ tɩɩ bɩrɩmɩ ma tɩyaŋ haŋbiye a tʋma tɩya ma buloŋ." 36Ɛɛ rɛ ka ʋ kaŋ biibiye a ko sɩgɩ ba tʋtʋʋ, a guwori ʋ aŋ basɩ tɩya ba a baa, 37"Dɩ nal lɛ kuu ŋ wɩya a kaŋ biibiye no dɔŋtɩɩna weliŋ, mɩyaŋ nɛ ʋ kaŋ weliŋ gɛɛ. Nal hʋ mɛ buloŋ aa kana ŋ weliŋ, ŋ dʋŋ daa ʋ kaŋ weliŋ. Nal hʋ aa tɩma ŋ mɛ rɛ ʋ kaŋ weliŋ gɛɛ." 38Ɛɛ rɛ Gyɔɔŋ basɩ tɩya Yesu a baa, "Á Tɩɩna, á naa baal kɩdɩgɩ rɛ dɩ ʋ kpaa ɩ feŋ a kɩ kile gyɩŋbɔmɔ nala tɩyaŋ. Ɛɛ rɛ á kile ʋ dɩ ʋ ta kɩ yaa gɛɛ, beewɩya ʋ bɩ yaa á kɩdɩgɩ." 39Amɛ Yesu basɩ tɩya ba a baa, "Dɩ ʋ rɛ aa yaa gɛɛ, ma ta kile ʋ. Dɩ nal lɛ yaa wɩmagɩl buloŋ ŋ feŋ tɩyaŋ, ʋ kyiye bɩl bɩ sɩ wuwo kyogi ŋ feŋ. 40Nal hʋ buloŋ aa bɩ lɩɩ ŋ hal, ʋ yaa á kɩdɩgɩ rɛ. 41Wɩtɩɩ rɛ ŋ basɩ kɩ tɩya ma, nal hʋ buloŋ aa kpaa nɩɩnyʋwagbaŋbiye bee nɩɩ a tɩya ma akuu ma aa yaa ŋ hatɩnna wɩya, ʋ kaŋ ʋ tuno rɛ." 42"Nal hʋ buloŋ aa naa haŋbiisi no aa tɩŋa ŋ tɩyaŋ kɩdɩgɩ, a mʋrɩ ʋ dɩ ʋ yaa wɩbɔŋ, ʋ maga dɩ ba kpa nɔŋ a vʋwa laalɩ ʋ bagɩna tɩyaŋ nɛ, a kpa ʋ yuwo we mpʋwɔnʋʋ tɩyaŋ. Dɩ ba aa rɛ yaa ʋ gɛɛ, ʋ rɛ sɩ kpɩya ʋ aa weye. 43- 44Dɩ ɩ noŋ nɛ aa kyɛ dɩ ʋ kana ɩ we wɩbɔmɔ yayɩ tɩyaŋ, keri ta. Ɩ aa sɩ mʋ wɩɩsɩbee abee nokuu, ʋ rɛ kpɩya ɩ aa kaŋ nopilime aŋ gyʋʋ diŋ, 'Lee hʋ kyaaŋkyʋwana aa sɩ di ɩ teŋbii deŋdeŋ a bɩ sɩ sʋba, ka diŋ hʋ mɛ bɩ sɩ dɩsɩ.' 45- 46Dɩ ɩ naaŋ nɛ aa kyɛ dɩ ʋ kana ɩ we wɩbɔmɔ yayɩ tɩyaŋ, keri ta. Ɩ aa sɩ mʋ wɩɩsɩbee abee naakuu, ʋ rɛ kpɩya ba aa sɩ kpa ɩ yuwo we diŋ tɩyaŋ abee naapilime. 'Lee hʋ kyaaŋkyʋwana aa sɩ di ɩ teŋbii deŋdeŋ a bɩ sɩ sʋba, ka diŋ hʋ mɛ bɩ sɩ dɩsɩ.' 47Dɩ ɩ sii rɛ aa kyɛ dɩ ʋ kana ɩ we wɩbɔmɔ yayɩ tɩyaŋ, kɔrɩgɩ lɩɩ ta. Ɩ aa sɩ mʋ wɩɩsɩbee abee sɩtogo, ʋ rɛ kpɩya ba aa sɩ kpa ɩ yuwo we diŋ tɩyaŋ abee sɩya balɩya, 48'Lee hʋ kyaaŋkyʋwana aa sɩ di ɩ teŋbii deŋdeŋ a bɩ sɩ sʋba, ka diŋ hʋ mɛ bɩ sɩ dɩsɩ.' 49Diŋ nɛ ba sɩ kpa pɩɩsɩ nal buloŋ bisiŋ ta. 50Yɩsɩ sʋma, amɛ dɩ ʋ sʋmɩŋ ko lɩɩ, ɩ bɩl bɩ sɩ wuwo yaa ʋ dɩ ʋ sʋma. Ma leŋ dɩ ma tɩsɩ sʋma anɩɩ yɩsɩ aa sʋma gɛɛ, aŋ leŋ dɩ ma buloŋ kaŋ nyʋʋdɩgɩ."


text: 1A bu Timoti, ta n zɩgɩ kəŋkəŋ Zezi Krisi na pɛ nmʋ yu-yoŋo yɩ n ŋwɩ dɩd-o tɩn ŋwaanɩ. 2Cɩga kalʋ maama a na yəni a brɩ nmʋ nɔn-kɔgɔ kʋm maama yigə nɩ tɩn, n dɩ ma-ka n brɩ nɔɔna balʋ na tɔgɩ cɩga tɩn, sɩ ba dɩ daa wanɩ ba maa brɩ nɔɔna badonnə ba wəli da. 3Nmʋ na tʋŋɩ n pa Zezi Krisi tɩn, n maŋɩ sɩ n dɩ sɛ yaara mʋ, nɩnɛɛnɩ pamaŋ-ŋʋm na sɛ yaara te tɩn. 4Nɔɔnʋ na yɩ pamaŋnʋ yɩ o lagɩ sɩ o poli o yuutu wʋ, o daa wʋ maŋɩ sɩ o taa kɩ wəənu tɩlʋ na daɩ pamaŋna tɩtʋŋa tɩn. 5Kʋ ta nyɩ dɩ nɔɔnʋ na kwaanɩ o duri o di yigə te tɩn mʋ. O na maŋɩ o duri o di yɩ o wʋ dɛ durim dɩm cwəŋə cɩga cɩga, ba b'a pa-o yigə tu pɛɛrɩ dɩm. 6Kʋ ta nyɩ dɩ nɔɔnʋ na yɩ valʋ yɩ o tiini o tʋŋɩ te tɩn mʋ. Wʋntʋ mʋ maŋɩ sɩ o da yigə o na o wo-vaalʋ tɩm biə. 7Bʋŋɩ n nii a na tɛ kʋlʋ tɩn. D'ɩ Yuutu Zezi w'ʋ pa n lwarɩ woŋo maama kuri n ti. 8Ta n guli Zezi Krisi na yɩ Pɛ Davidi dwi tu tɩn gulə. Wʋntʋ mʋ bi o yagɩ tʋʋnɩ, nɩ kwər-ywəŋə kalʋ a na yəni a tɔɔlɩ tɩn na brɩ te tɩn. 9Amʋ na tɔɔlɩ Wɛ kwər-ywəŋə kam kʋntʋ tɩn mʋ pɛ a wʋ yaara wʋnɩ, yɩ ba vɔ-nɩ dɩ capʋnnʋ nɩ a yɩ ŋwɩɩnʋ mʋ te. Ba nan b'a wanɩ ba cɩ Wɛ kwərə kam sɩ ka yɩ jagɩ. 10Kʋntʋ ŋwaanɩ mʋ a sɛ yaara dwi maama, sɩ kʋ wanɩ kʋ wəli nɔɔna balʋ Wɛ na kuri sɩ ba taa yɩ DƖ nɔɔna tɩn, sɩ ba tɔgɩ Zezi Krisi ŋwaanɩ ba na vrɩm dɩ zulə yalʋ na b'a ti tɩn. 11Taanɩ dɩlʋ a na lagɩ a ta tɩn yɩ cɩga mʋ: D'ɩ na tɔgɩ dɩ Zezi d'ɩ tɩ, d'ɩ ta w'ʋ tɔgɩ dɩd-o d'ɩ na ŋwɩa. 12D'ɩ na fɔgɩ d'ɩ zɩgɩ kəŋkəŋ cam wʋnɩ, d'ɩ w'ʋ tɔgɩ dɩd-o d'ɩ di paarɩ. D'ɩ nan na vɩ-o, o dɩ w'ʋ vɩn dɩbam mʋ. 13Dɩbam nan na maŋɩ d'ɩ ba jɩgɩ cɩga, wʋntʋ ta yɩ cɩga tu mʋ, bɛŋwaanɩ wʋm ba joori o kwanɩ o ni. 14Ta n guli amʋ zaasɩm dɩm n brɩ Zezi nɔɔna bam, sɩ n daarɩ n kaanɩ-ba lanyɩranɩ dɩ Wɛ yɩrɩ, sɩ ba yɩ taa magɩ kantɔgɔ kʋlʋ na ba jɩgɩ kuri tɩn bɩtarɩ baŋa nɩ, sɩ kʋ cɔgɩ balʋ dɩ na cəgi tɩn wʋbʋŋa mʋ. 15Kwaanɩ n tʋŋɩ dɩ yawala sɩ kʋ poli Wɛ wʋ, sɩ cavɩɩra yɩ ja-m DƖ yigə nɩ dɩ kʋlʋ n na tʋŋɩ tɩn, sɩ n kwaanɩ n ta n brɩ nɔɔna Wɛ cɩga kam lanyɩranɩ. 16Ja n tɩtɩ dɩ bɩtar-yɔɔrʋ tɩlʋ na ba wəli Wɛ cwəŋə tɩn. Balʋ na ŋɔɔnɩ-sɩ tɩn paɩ nɔɔna fɔgɩ ba joori ba maŋɩ kwaga nɩ mʋ Wɛ cwəŋə kam wʋnɩ. 17Ba na karɩ ba brɩ wo-yɔɔrʋ tɩm kʋntʋ tɩn, tɩ w'ʋ loŋi tɩ jagɩ je maama, nɩnɛɛnɩ nɔɔnʋ na jɩgɩ nasɩncɔgɔ yɩ kʋ woori kʋ wəli da te tɩn. Yimene dɩ Filɛtɩ mʋ tɔgɩ ba wʋ nɔɔna bam kʋntʋ wʋnɩ. 18Ba tusi cɩga cwəŋə kam wʋnɩ yɩ ba tɛ ba wɩ, Wɛ daa b'a bi nɔɔna DƖ pa ba yagɩ tʋʋnɩ, sɩ twa biim maŋɩ kʋ kɛ. Ba zaasɩm dɩm kʋntʋ ma pa balʋ na sɛ Wɛ tɩn badonnə wʋbʋŋa joori ya ləni. 19Kʋ daarɩ balʋ na yɔɔrɩ ba tɔgɩ Wɛ cɩga kam tɩn wʋbʋŋa ba zaɩ. Bantʋ nyɩ dɩ digə kuri mʋ Wɛ na fɔgɩ DƖ cwi lanyɩranɩ. Kuri dɩm kʋntʋ ba gɔɛ, yɩ kʋ pʋpʋnɩ da kʋ wɩ: "D'ɩ Yuutu wʋm ye balʋ na yɩ o nɔɔna tɩn." Kʋ ta pʋpʋnɩ kʋ wɩ: "Wʋlʋ maama na sɛ nɩ o yɩ d'ɩ Yuutu wʋm nɔɔnʋ tɩn maŋɩ sɩ o yagɩ kəm-balwaarʋ mʋ." 20Kʋ nyɩ dɩ sɔ-fɔrɔ wʋnɩ kabəli dɩ zwɩ dwi təri təri na wʋra te tɩn mʋ. Sɩdonnə yɩ can-na mʋ ba mɛ ba kɩ, dɩ səbu-sɩŋa. Sɩntʋ yɩ lʋnnɩ nyɩm mʋ. Sɩdonnə maa yɩ dɛ naa dɔgɔ mʋ ba mɛ ba kɩ, yɩ ba maɩ sɩntʋ mʋ ba tʋŋa. 21Kʋ brɩ nɩ, nɔɔnʋ na jɩgɩ o tɩtɩ dɩ wo-yɔɔrʋ tɩm kʋntʋ, kʋ tu w'ʋ ta yɩ lʋnnɩ nyɩm mʋ Wɛ tee nɩ. O yɩ wʋlʋ na kwe o tɩtɩ o kɩ o yuutu wʋm jɩŋa nɩ yɩ o jɩgɩ kuri o pa-o tɩn mʋ. O maŋɩ sɩ o taa tʋŋɩ tɩtʋŋ-ŋʋna yalʋ maama o yuutu wʋm na lagɩ tɩn mʋ. 22Kʋntʋ tɩn, cʋ n tɩtɩ dɩ kəm-yɔɔrʋ tɩlʋ nɔn-dʋnnʋ wʋbʋŋa na yəni ya zʋʋrɩ tɩn, sɩ n daarɩ n kwaanɩ n tɔgɩ cɩga cwəŋə dɩ wʋ-dɩdʋa dɩ sono dɩ wʋ-zuru, sɩ n ta n tɔgɩ dɩ balʋ bɩcara na lana yɩ ba sɛ nɩ ba yɩ d'ɩ Yuutu wʋm nɔɔna tɩn. 23Fɔgɩ n cɩ n tɩtɩ dɩ jwəri kantɔgɔ kʋlʋ na ba jɩgɩ kuri tɩn. Bɛŋwaanɩ nmʋ ye nɩ kʋ tui kʋ guri dɩ najara mʋ. 24Nɔɔnʋ wʋlʋ nan na yɩ d'ɩ Yuutu wʋm tɩntʋŋnʋ tɩn wʋ maŋɩ sɩ o taa yɩ najajarʋ. O maŋɩ sɩ o taa nɩgɩ nɔɔna maama lanyɩranɩ, sɩ o daarɩ o brɩ-ba cɩga dɩ wʋ-zuru. 25O nan maŋɩ sɩ o zaasɩ balʋ na vɩn Wɛ cɩga kam tɩn dɩ wʋ-bono mʋ, sɩ kʋ waɩ kʋ kɩ sɩ Wɛ pa ba ləni ba wʋbʋŋa sɩ ba joori ba sɛ DƖ cɩga kam. 26Kʋntʋ tɩn, ba swan laan w'ʋ joori yɩ ba wanɩ ba vrɩ ba tɩtɩ sʋtaanɩ jɩŋa nɩ, dɩ ya na jaanɩ-ba nɩ cɩkʋ te yɩ dɩ pa ba kɩ dɩ wʋbʋŋa na lagɩ te tɩn.


text: 1Ŋ naabalɩya, kyɛɛ hʋ abee saŋa hʋ tɩyaŋ wɩya no aa sɩ yaa, ʋ bɩ yaa wɩɩ ŋ bɩl aa sɩ sabɩ basɩ kɩ tɩya ma, 2beewɩya ma tɩɩ gyɩma rɛ weliŋ anɩɩ kyɛɛ hʋ á Tɩɩna Yesu aa sɩ mɩɩgɩ ko sɩ pirigi ma tɩyaŋ gɛɛ anɩɩ gaal aa pirigi ko tebine gɛɛ. 3Haŋ saŋa hʋ nala aa sɩ kɩ bɩɩnɩ anɩɩ lee fɩyɛla rɛ dɩ wɩɩ buloŋ tuwo, ɛɛ tɩyaŋ nɛ baloo sɩ pirigi gyʋʋ ba, anɩɩ haaŋ halʋllɩ-luwol aa pirigi kɩ wɩɩ ʋ gɛɛ. Ka nal buloŋ mɛ bɩ sɩ wuwo fá lɩɩ baloo no tɩyaŋ. 4Amɛ ŋ naabalɩya, ma kɛ tuwo bilhuu tɩyaŋ. Ɛɛwɩya ʋ bɩ maga dɩ kyɛɛ hʋ ko pirigi ma tɩyaŋ anɩɩ gaal. 5Ma buloŋ yaa nala aa we pʋlʋŋ tɩyaŋ nɛ, a yaa sɩgballɩya nala. Á bɩ yaa tebine koo bilhuu tɩyaŋ nala. 6Ɛɛwɩya, ʋ bɩ maga dɩ á pɩŋ doo kɩ yeŋŋi á tɩɩ abee á Tɩɩna mɩɩgɩ koyi wɩya anɩɩ nala hʋ aa bɩ laa Krisita di aa yaa gɛɛ. Amɛ ʋ maga dɩ á werigi rɛ a gyɩŋ á tɩɩ kanɩɩ wɩɩ buloŋ tɩyaŋ. 7Tebine rɛ nala kɩ pɩŋ doo. Tebine mɛ rɛ nala nyʋwa sɩŋ kɩ bugo. 8Amɛ á kɛ aa yaa sɩgballɩya nala wɩya, ʋ maga dɩ á gyɩŋ kaŋ á tɩɩ rɛ wɩɩ buloŋ tɩyaŋ. Ʋ maga dɩ á kpa á laadii abee kyori hʋ á aa kana a pɔ á tɩɩ rɛ anɩɩ hɔgɩgyalɩɩ hʋ bayuwol aa kaŋ tɔ ʋ bembii gɛɛ. Ka dɩ ma leŋ dɩ bayɩyɛla hʋ ma aa kana anɩɩ Wɩɩsɩ sɩ laa ma ta mɛ kɩɩ gɛɛ anɩɩ hɔgɩ nyupugi ma kpa kyige. 9Beewɩya Wɩɩsɩ bɩ lɩɩ ma dɩ ʋ dɔgɩsɩ ma, ʋ lɩɩ ma rɛ dɩ ʋ tɩŋ á Tɩɩna Yesu Krisita tɩyaŋ a laa ma ta. 10Á wɩya rɛ Yesu sʋba dɩ gɛɛ leŋ dɩ a beel-ʋ we doŋ a kɩ mʋ deŋdeŋ, di ámaa rɛ sʋba koo dɩ ámaa rɛ weye saŋa hʋ ʋ aa sɩ mɩɩgɩ ko. 11Ɛɛ wɩya ma basɩ teŋ polli wɩya no kɩ tɩya dɔmɔŋ, a kɩ kyiyeli dɔmɔŋ mɛ Wɩɩsɩ ŋmanɩɩ tɩŋɩɩ tɩyaŋ anɩɩ ma aa yaŋ kɩ yaa gɛɛ. 12Á nɩmmabalɩya, á aa sʋl ma, nala hʋ Wɩɩsɩ aa lɩya ba yaa ma sɩlaala, ka ba kpa ba sɩfɩyaŋ buloŋ we tʋma no tɩyaŋ, a kɩ deŋ ma nyuu tɩyaŋ a kɩ daga ma mɛ, ʋ maga dɩ ma kɩ tɩya ba gyɩrɩma rɛ. 13Ma kɩ tɩya ba gyɩrɩma, a kyo ba mɛ weliŋ akuu tʋma hʋ ba aa tʋŋ wɩya. Ma leŋ fɩyɛlʋʋ we ma hɔnɩɩ tɩyaŋ. 14Á nɩmmabalɩya, á aa sʋl ma abee sɩfɩyasɩ dɩ ma kɩ kʋrɩsɩ teŋwɩɩ tɩmma dɩgɩna, a basɩ wɩya kɩ nyaasɩ nala hʋ aa fá kambɩŋ nyuni, aŋ kɩ kyiyeli nala hʋ aa bɩ sɩŋ weliŋ Wɩɩsɩ wɩya hʋ tɩyaŋ. Ma kaŋ kenyiri abee nal buloŋ. 15Ma pɔ dɩ nal buloŋ ta ko yaa wɩbɔŋ tuŋ ʋ dɔŋtɩɩna. Amɛ saŋa kɛ buloŋ, ma yaa wɩweliye kɩ tɩya dɔmɔŋ abee nal buloŋ. 16- 17Ma leŋ dɩ ma tenni fɩyɛlɩ saŋa buloŋ, ka dɩ ma kɩ kyʋwalɩ Wɩɩsɩ saŋa buloŋ mɛ. 18Wɩɩ kɛ buloŋ tɩyaŋ, ma kyʋwalɩ Wɩɩsɩ aŋgyʋwasʋ, beewɩya nyɛ rɛ Wɩɩsɩ kɩ kyɛ dɩ ma nala hʋ bee Yesu Krisita aa yaa kɩdɩgɩ kɩ yaa. 19Ma ta kɩ tɔ Wiyesi Welii hʋ tʋma ma tɩyaŋ. 20Wɩya hʋ ba aa basɩ Wɩɩsɩ Wiyesi Welii hʋ dee tɩyaŋ, ma ta kɩ kpaa ba waasʋ. 21Amɛ ma sʋnnɩ wɩya no buloŋ na, a lɩɩ wɩya hʋ aa weliye. 22Ma lɩɩ ma tɩɩma wɩbɔmɔ iriŋ kɛ buloŋ tɩyaŋ. 23Á aa sʋla Wɩɩsɩ rɛ, fɩyɛlʋʋ tɩtɩyal hʋ, dɩ ʋ sasɩ ma wɩbɔmɔ buloŋ ta aŋ leŋ dɩ ma yaa tɩpʋlʋŋ tɩmma ma wɩɩ buloŋ tɩyaŋ, a ta kaŋ bisiŋ koo wɩkyogii buloŋ ma mɩɩbol tɩyaŋ haalɩ a mʋ pele kyɛɛ hʋ á Tɩɩna Yesu Krisita aa sɩ mɩɩgɩ ko. 24Nal hʋ aa yɩrɩ ma kɔnɩ sɩ yaa wɩɩ no tɩya ma rɛ, beewɩya ʋ yaa wɩtɩɩ Tɩɩna rɛ. 25Á nɩmmabalɩya, ma mɛ sʋla Wɩɩsɩ kɩ tɩya ma. 26Ma kyʋwalɩ á nɩmmabalɩya hʋ buloŋ weliŋ, weliŋ. 27Ŋ aa sʋla ma abee sɩfɩyasɩ rɛ á Tɩɩna Yesu Krisita feŋ tɩyaŋ dɩ ma karɩmɩ teŋ no a tɩya á nɩmmabalɩya hʋ buloŋ. 28Á Tɩɩna Yesu Krisita bɔnyɛ sɩ we ma lee.


text: 1Ḿpʋ́ɣʋ́ ma ná ɩsɔtaa tillu nɔɣɔlʋ na ɩ́ lɩɩna ɩsɔtaa na ɩ́ tiiki, na ɩ́ tɔka ɩ niŋ taa kɛ́ lumaŋ pʋ́ʋ́ɣʋ́ sɔsɔɔʋ saafʋ na alukpalɩɩŋ taŋkɩɩŋ nɩɩlɩ. 2Tənaɣa ɩ siisaa na ɩ́ kpa tʋm sɔsɔ kʋpəŋ ɩnɩ na ɩ́ tʋ-ɩ alukpala sɩ ɩ́ caɣa ḿpʋ́ɣʋ́ pɩɩsɩ iyaɣa (1000). Ɩlɔɣɔʋ kɛ pa yaa mpʋ sɩ: Tʋm sɔsɔ kʋpəŋ, na kʋlʋm ɩnəɣəlɛ Satanɩ. 3Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩsɔtaa tillu kpaɣa-ɩ na ɩ́ pɛtɩ lumaŋ pʋ́ʋ́ɣʋ́ sɔsɔɔʋ taa na ɩ́ təkɩ, na ɩ́ kaləsɩ na ɩ́ tʋ pə tɔɔ kɛ́ kʋyʋsʋm sɩ tʋm sɔsɔ ɩ́ taa tasa mpaa hikuɣu na ɩ́ tolisi kateŋasɩ tɔɔ yəlaa, haləna pɩɩsɩ iyaɣa (1000) ŋkɛ ká tɛ na pə́cɔ́. Pə waalɩ ɩlɛ paa tʋlɩ-ɩ wɛɛ naalɛ. 4Ḿpʋ́ɣʋ́ ma ná kumlee na pə́ hawa a tɔɔ caɣalaa kɛ pəsʋɣʋ sɩ pá hʋʋkɩ tɔm. Na má ná tɔtɔɣɔ mpa pa heelaɣa tampana nna a tɔɔ Yesu kulaa tɔ na Ɩsɔ Tɔm na pá lɛntɩ-wɛɣɛ pə tɔɔ tɔ pa ləsasɩ. Pɛlɛ pa taa sɛɛ wontuɣu ŋkʋ na kʋ lɛɛsʋɣʋ. Pəyele pa ta tʋ wontuɣu ŋkʋ kʋ kʋyʋsʋm kɛ pa tokuŋ yaa pa niŋ taa. Ḿpʋ́ɣʋ́ pa fema na pá ná Kilisiti pá tɔɣɔ kawulaɣa kɛ pɩɩsɩ iyaɣa (1000). 5Ama pɩɩsɩ iyaɣa (1000) ŋkɛ kaa tɛma na pə́cɔ́ sətaa lɛlaa fe. Sətaa taa fem kancaalaɣa nyəm ntɛ́. 6Mpa paa fe fem kancaalaɣa nyəm pənɛ pə taa tɔ mpɛɣɛlɛ leleŋ nɩɩlaa, na mpɛɣɛlɛ pə paasaa na pə́ kooli koolee kʋpana. Səm kʋlɛləm ɩɩ tasəɣɩ-wɛɣɛ pəsʋɣʋ. Ama paa la Ɩsɔ na Kilisiti pa kɔtəlaa, na pá na-ɩ paa tɔɣɔ kawulaɣa kɛ pɩɩsɩ iyaɣa (1000) taa. 7Pɩɩsɩ iyaɣa (1000) ŋkɛ ka kɔŋ na ká yoosi ɩlɛna pá tʋ́lɩ́ Satanɩ kɛ ɩ saləka taa. 8Na ɩ ká cɔɔ antulinya piitimnaa təna tɔɔ təpaɩ na ɩ́ puɣusi yəlaa. Mpɛɣɛlɛ Kɔkɩ na Makɔkɩ. Ɩ ká koti-wɛ sɩ pá yoo, na paa wɛɛ paɣalɛ ɩsɩɩ teŋku nɔɣɔ kanyəŋa pee. 9Pa lɩɩna ntɛ́ na tɛtʋ təna tɔɔ kɛ́ paa le, na pá tá kotaɣa kɛ Ɩsɔ yəlaa təsikile na Ɩsɔ luɣu tɛɛ ɩcatɛ. Ama kɔkɔ lɩɩna ɩsɔtaa na ká kʋ pa təna tənaŋnaŋ. 10Ḿpʋ́ɣʋ́ pa pɛta Ɩlɔɣɔʋ wei ɩ puɣusaɣa-wɛ tɔɣɔ kɔkɔ na asimti pə teŋku wei ɩ taa paa tɛma wontuɣu na Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsʋlʋ pɔpɔtʋ kɛ pɛtʋɣʋ tɔ ɩ taa. Ilim na ahoo kɛ pɩɩ naasəɣɩ-wɛɣɛ tam tɔɔ kɛ́ mpʋ. 11Ḿpʋ́ɣʋ́ ma ná kumte sɔsɔɔlɛ kʋhʋlʋmlɛ na tə tɔɔ caɣalʋ. Tənaɣa tɛtʋ na ɩsɔtɔnʋɣʋ mʋka yem kɛ́ ɩ ɩsɛntaa təkpataa. 12Pə waalɩ kɛ́ ma ná sətaa sɔsaa na səkpema na pá səŋa kumte ɩsɛntaa. Ḿpʋ́ɣʋ́ pa hɛta takəlasɩ. Ɩlɛna pá hɛtɩ takəlaɣa lɛŋka tɔtɔ, kɛlɛɣɛlɛ weesuɣu nyəŋka. Ɩlɛna pá sʋʋ sətaa kɛ tɔm nti nti paa lapa na pá ŋmaa-təɣɩ takəlasɩ nsɩ sɩ taa tɔɣɔ hʋʋnaʋ. 13Ḿpʋ́ɣʋ́ teŋku ləsa sətaa mpa ɩ ka lipa tɔ. Na səm na sətaa təcaɣalɛ náá ləsɩ tɔtɔɣɔ yəlaa mpa paa wɛ pə taa tɔ. Ɩlɛna pá pɔɔsɩ paa wei kɛ́ nti ɩ ka lapa tɔ. 14Pə yela səm na sətaa təcaɣalɛ, ɩlɛna pá pɛtɩ pɛlɛɣɛ kɔkɔ teŋku taa. Kɔkɔ teŋku ɩnəɣəlɛ səm kʋlɛləm. 15Ye wei ɩ hətɛ ɩ́ fɛɩ weesuɣu takəlaɣa taa, kɔkɔ teŋku taa kɛ́ pa pɛtəɣɩ-ɩ.


text: 1Pɔɔl fa aa sɩŋ ba sɩya tɩyaŋ gɛɛ rɛ, ka ʋ sɩya buloŋ fa pɔ nɩhɩyasɩ hʋ aa laŋŋɩ kɩ vʋʋlɩ wɩya hʋ tɩyaŋ. Ɛɛ rɛ ʋ basɩ tɩya ba a baa, "Ŋ kuwobalɩya, ŋ tɩŋ Wɩɩsɩ rɛ ŋ mɩɩbol buloŋ tɩyaŋ. Ɛɛwɩya, a kaŋ kɩ ko gyɩnaŋ sɩgballɩya no, ŋ hakɩla bɩ daga ŋ anɩɩ ŋ yaa wɩɩ kɩdɩgɩ buloŋ kyogi rɛ." 2Ɛɛ rɛ Gyuuma wɩɩkyʋwal sɩlaala nɩhɩyawʋ hʋ ba aa yɩrɩ Ananiyasɩ basɩ tɩya nala hʋ aa sɩŋ kpaga Pɔɔl, a baa dɩ ba ŋmaa ʋ kyaŋkpaŋ tɩyaŋ. 3Ba aa ŋmaa ʋ gɛɛ, Pɔɔl mɛ tʋʋsɩ ʋ a baa, "Na ʋ aa kɩɩ gɛɛ anɩɩ gyee ba aa yaa tʋwɔl bʋgɩ! Ɩ aa yaŋ leŋ ba ŋmaa ŋ nyɛ, ɛɛ tɩɩ rɛ Wɩɩsɩ mɛ sɩ ŋmaa ɩ. Na ɩ hɔnɔ dɩ ɩ kpa mɩrɩsɩ hʋ Moosi aa saba biŋ dɩ á kɩ tɩŋa rɛ, a di ŋ sarɩya, aŋka ɩ baa dɩ ba ŋmaa ŋ. Wɩya no tɩɩ daa ɩ kɩ kyogi gɛɛ?" 4Nala hʋ aa sɩŋ kpaga Pɔɔl pɩyɛsɩ ʋ a baa, "Wɩɩkyʋwal sɩlaala nɩhɩyawʋ hʋ daa ɩ kɩ tʋʋsɩ gɛɛ?" 5Nyɛ rɛ Pɔɔl bɩl baa, "Ŋ naabalɩya, ma kɩna sʋma rɛ. Ba saba Wɩɩsɩ tenni tɩyaŋ nɛ anɩɩ ʋ bɩ maga dɩ á basɩ wɩbɔmɔ a kɩ tɩya nal hʋ aa deŋ nala. Ŋ bɩ gyɩma anɩɩ ʋ rɛ yaa á wɩɩkyʋwal sɩlaala nɩhɩyawʋ hʋ." 6Pɔɔl aa deŋ nala hʋ aa laŋŋɩ kɩ vʋʋlɩ wɩya hʋ tɩyaŋ, ʋ na anɩɩ ba badɔmɔŋ yaa nala hʋ ba aa yɩrɩ Sadusiima rɛ. Ba badɔmɔŋ mɛ yaa Farasiima. Nyɛ rɛ ʋ faasɩ basɩ tɩya nɩhɩyasɩ hʋ aa laŋŋɩ kɩ vʋʋlɩ wɩya hʋ a baa, "Ŋ naabalɩya, ŋ yaa Farasii rɛ, ŋ kuwo mɛ yaa Farasii. Ŋ laa di rɛ anɩɩ nala hʋ aa sʋba sɩ mɩɩgɩ sii sʋʋ tɩyaŋ a kaŋ mɩɩbol. Ɛɛ rɛ tɩŋ ba kɩ di ŋ sarɩya gɛɛ." 7Ʋ aa basɩ wɩɩ no, nyʋʋtaaduwo gyʋʋ Farasiima hʋ abee Sadusiima hʋ, ba porigi dɔmɔŋ. 8Sadusiima baa dɩ dɩ nal lɛ sʋba, ʋ bɩl bɩ sɩ wuwo sii sʋʋ tɩyaŋ a kaŋ mɩɩbol, aŋ bɩl basɩ baa dɩ malɩkasɩ mɛ tuwo, dɩ nɩdʋŋsɩ mɛ tuwo. Amɛ Farasiima hʋ kɛ baa dɩ wɩya no buloŋ we doŋ nɛ. 9Nyɛ rɛ nala hʋ buloŋ sii a faasɩ kɩ yaa kyagɩŋsɩ. Wɩɩsɩ Teŋ dɩdagɩla hʋ badɔmɔŋ aa we Farasiima paati hʋ tɩyaŋ sii a faasɩ kaŋ wɩya hʋ kɩ tarɩ a baa, "Á kɛ bɩ naa wɩɩ hʋ baal no aa yaa kyogi. Dɩ nɩdɩma koo malɩka rɛ kɔnɩ basɩ wɩya hʋ tɩya ʋ, á bɩ sɩ wuwo gyɩma." 10Nyɛ rɛ ba marɩ kaŋ wɩɩ hʋ kɩ kpa dɔmɔŋ, lee hʋ buloŋ nɩma. Kambɩŋ kaŋ laalyuwolo nɩhɩyawʋ hʋ anɩɩ ba sɩ kaŋ Pɔɔl tarɩ pʋ̃ʋ̃. Ɛɛ rɛ ʋ leŋ ʋ laalyuwolo hʋ gyʋʋ nala hʋ tɩyaŋ a lorigi laa Pɔɔl, a kana ʋ kaŋ mʋ laalyuwolo dɩɩduwo hʋ. 11Lee aa ko bɩl, haŋ tebine hʋ tɩɩ á Tɩɩna Yesu ko Pɔɔl lee, a sɩŋ ʋ logiŋ, aŋ basɩ tɩya ʋ a baa, "Kana ɩ tɩɩ. Ʋ maga dɩ ɩ di ŋ daŋsɩya rɛ a basɩ ŋ wɩya Roma tɩyaŋ anɩɩ ɩ aa basɩ ŋ wɩya Gyerusalɛm tɩyaŋ gɛɛ." 12Ʋ sɩya aa gballa, Gyuuma badɔmɔŋ laŋŋɩ dɔmɔŋ a kɩ vʋʋlɩ dɩ ba kpʋ Pɔɔl. Ba ŋmɩyɛsa rɛ anɩɩ dɩ ba aa rɛ ko bɩ kpʋ ʋ, ba bɩ sɩ di kɩna, a bɩ sɩ nyʋwa nɩɩ mɛ. 13Nala hʋ fa aa hɔŋ vʋʋlɩ wɩɩ no fa tee nala mɔllɩbalɩya. 14Ɛɛ rɛ ba sii mʋ Gyuuma wɩɩkyʋwal sɩlaala nɩhɩyasɩ hʋ abee bee hʋ nɩhɩyasɩ lee a basɩ tɩya ba a baa, "Á ŋmɩyɛsa rɛ anɩɩ dɩ ámaa rɛ ko bɩ kpʋʋ Pɔɔl, á bɩ sɩ di kɩna koo a nyʋwa nɩɩ mɛ. 15Ɛɛwɩya, ma bee nala hʋ aa laŋŋɩ kɩ vʋʋlɩ wɩya nɩhɩyasɩ, ma tɩma dɩ ba mʋ basɩ tɩya Roma laalyuwolo nɩhɩyawʋ hʋ dɩ ʋ leŋ dɩ Pɔɔl ko ma lee. Ma fugo baa dɩ ma aa kyɛ dɩ ma marɩ pɩyɛsɩ ʋ weliŋ nɛ, a gyɩŋ wɩɩ hʋ ʋ kɔnɩ aa yaa. Á sɩ yaa siri, dɩ ʋ rɛ leŋ dɩ ʋ kɩ ko, ʋ bɩ sɩ pele ma lee, ka dɩ á kpʋ ʋ ŋmanɩɩ tɩyaŋ." 16Ɛɛ rɛ Pɔɔl dɩya toluu biibaal mɛ nɩɩ ba aa vʋʋlɩ wɩɩ hʋ. Ɛɛ rɛ ʋ sii mʋ gyʋʋ laalyuwolo dɩɩduwo hʋ, a basɩ wɩɩ hʋ tɩya Pɔɔl. 17Nyɛ rɛ Pɔɔl yɩrɩ laalyuwolo nɩhɩyasɩ hʋ kɩdɩgɩ a basɩ tɩya ʋ a baa, "Kaŋ bapʋwasɩbiye no mʋ ma nɩhɩyawʋ hʋ lee, ʋ kaŋ wɩɩ rɛ dɩ ʋ basɩ tɩya ʋ." 18Ɛɛ rɛ ʋ kana ʋ mʋ ba nɩhɩyawʋ hʋ lee a basɩ tɩya ʋ a baa, "Pɔɔl, nal hʋ ba aa kaŋ tɔ dɩya hʋ tɩyaŋ nɛ yɩrɩ ŋ a basɩ tɩya ŋ baa dɩ ŋ kaŋ bapʋwasɩbiye no ko ɩ lee, dɩ ʋ kaŋ wɩɩ rɛ dɩ ʋ basɩ tɩya ɩ." 19Ɛɛ rɛ nɩhɩyawʋ hʋ kaŋ biye hʋ noŋ tɩyaŋ, ba fasɩ lɩɩ mʋhʋ, ʋ fɩyɛlɩ pɩyɛsɩ ʋ dɩ wɩbee rɛ ʋ kana dɩ ʋ basɩ tɩya ʋ? 20Ɛɛ rɛ ʋ baa, "Gyuuma nɩhɩyasɩ vʋʋla rɛ dɩ ba basɩ tɩya ɩ dɩ ɩ kyiye leŋ dɩ Pɔɔl ko nɩhɩyasɩ hʋ aa laŋŋɩ kɩ vʋʋlɩ wɩya lee. Ba sɩ fugo baa dɩ ba aa kyɛ dɩ ba marɩ pɩyɛsɩ ʋ weliŋ nɛ a gyɩŋ wɩɩ hʋ ʋ kɔnɩ aa yaa. 21Amɛ ta laa nyʋwa, beewɩya nala hʋ badɔmɔŋ sɩ faŋa ŋmanɩɩ tɩyaŋ a kɩ pɔ ʋ. Ba tee baala mɔllɩ balɩya. Ba ŋmɩyɛsa rɛ anɩɩ dɩ ba aa rɛ ko bɩ kpʋ Pɔɔl, ba bɩ sɩ di kɩna a bɩ sɩ nyʋwa nɩɩ mɛ. Ba kɛ yaa ba siri rɛ dɩ ɩ rɛ ko tɩya ʋ ŋmanɩɩ dɩ ʋ ko." 22Ʋ aa basɩ gɛɛ ko teŋ, nɩhɩyawʋ hʋ basɩ tɩya bapʋwasɩbiye hʋ baa, "Ta ko basɩ wɩɩ no ɩ aa basɩ tɩya ŋ, a tɩya nal buloŋ." Ɛɛ rɛ ka ʋ ta biye hʋ, ʋ mʋ. 23Nyɛ rɛ laalyuwolo nɩhɩyawʋ hʋ yɩrɩ ʋ laalyuwolo nɩhɩyasɩ balɩya a basɩ tɩya ba a baa, "Ma lɩɩ laalyuwolo kɔɔsɩbalɩya dɩ ba yaa siri dɩ ba bee Pɔɔl mʋ Sizaariya, a pɛ gyagyɩnna mɔllɩboto bee fi tɩyaŋ, abee tiŋ-yuwolo kɔɔsɩbalɩya. Ma leŋ dɩ ba yaa siri, a lɩɩ tebine no kerifi nibi saŋa. 24Ma kyɛ gyaagʋ tɩya Pɔɔl dɩ ʋ mɛ gyɩŋ, a kana ʋ weliŋ a kaŋ mʋ Sizaariya, a kana ʋ mʋ we Roma nɩhɩyawʋ hʋ aa deŋ paalʋʋ hʋ ba kɩ yɩrɩ Fɛlisi nosi tɩyaŋ." 25Ɛɛ rɛ ka laalyuwolo nɩhɩyawʋ hʋ sabɩ teŋ a tɩya ba dɩ ba kaŋ mʋ tɩya Fɛlisi wɩɩ no wɩya. Nyɛ rɛ ʋ basɩ we teŋ hʋ tɩyaŋ: 26"Mɩyaŋ Kilodiyasi Lisiyasɩ rɛ sabɩ teŋ no kɩ tɩya ɩ, ŋ nɩhɩyawʋ kuwori Fɛlisi. Ŋ aa kyʋwalɩ ɩ weliŋ. 27Baal no ŋ aa leŋ ba kaŋ kɩ ko ɩ lee nyɛ, Gyuuma rɛ fa kana ʋ dɩ ba kpʋ. Ba aa kyɛ dɩ ba yaa ɛɛ hʋ tɩyaŋ nɛ, ŋ nɩɩ anɩɩ ʋ yaa Roma tɩɩna rɛ. Nyɛ rɛ ŋ kaŋ ŋ laalyuwolo mʋ, á lorigi laa ʋ ba nosi tɩyaŋ. 28Ŋ fa aa kyɛ dɩ ŋ gyɩŋ wɩɩ hʋ ʋ aa yaa kyogi rɛ. Nyɛ rɛ ŋ kana ʋ mʋ ba nɩhɩyasɩ hʋ aa hɔŋ kɩ vʋʋlɩ wɩya lee. 29Ba aa pɩyɛsɩ ʋ wɩya hʋ tɩyaŋ, ŋ na anɩɩ ʋ bɩ kyogo wɩɩ buloŋ a maga dɩ ba kpʋ ʋ, koo dɩ ba kana ʋ tɔ dɩya tɩyaŋ. Wɩɩ hʋ ba aa baa dɩ ʋ yaa kyogi mɩɩgɩ mʋ kɩ tile ba tɩɩ sɩŋsɩ tɩyaŋ nɛ. 30Ba basɩ tɩya ŋ anɩɩ Gyuuma badɔmɔŋ vʋʋla rɛ dɩ ba kpʋ ʋ. Ɛɛ rɛ tɩŋ ŋ baa dɩ ba kana ʋ ko tɩya ɩ lagɩ. Ka ŋ yaŋ basɩ tɩya ba anɩɩ ba ko ɩ lee, a daga wɩɩ hʋ ʋ aa yaa kyogi ba, a tɩya ɩ." 31Ʋ aa sabɩ teŋ hʋ ko teŋ, laalyuwolo hʋ kɔnɩ yaa gɛɛ hʋ ʋ aa basɩ tɩya ba dɩ ba yaa rɛ. Haŋ tebine hʋ buloŋ, ba kaŋ Pɔɔl mʋ pele tɔɔ kɩdɩgɩ ba kɩ yɩrɩ Aŋtipaatirisi. 32Ʋ sɩya aa gballa, laalyuwolo hʋ aa val naasɩ hʋ, mɩɩgɩ ko ba dɩɩduwo hʋ, aŋka gyagyɩnna hʋ kana ʋ mʋ Sizaariya. 33Ba aa mʋʋ pele doŋ, ba kpa Pɔɔl tɩya ba paalʋʋ hʋ didenni hʋ aŋ kpa teŋ hʋ mɛ pɛ tɩya ʋ. 34Nyɛ rɛ Fɛlisi karɩmɩ teŋ hʋ ko teŋ, aŋ mɩɩgɩ pɩyɛsɩ Pɔɔl lee hʋ ʋ aa lɩya. Ɛɛ rɛ ʋ baa dɩ ʋ lɩɩ Silisɩya paalʋʋ rɛ. Ʋ aa nɩɩ gɛɛ, 35ʋ basɩ tɩya ʋ a baa, "Dɩ ɩ nala hʋ rɛ ko ko, ŋ sɩ nɩɩ wɩɩ hʋ ɩ aa kana dɩ ɩ basɩ, aŋka dɩ ŋ na di ɩ sarɩya." Ɛɛ rɛ ka ʋ leŋ ba kaŋ Pɔɔl mʋ we kuwori Hɛrɔtɩ aa saa ʋ dɩya hʋ tɩyaŋ, a leŋ laalyuwolo kɩ pɔ ʋ doŋ tɩyaŋ.


text: 1Ɩsɔ Feesuɣu yɔɣɔtəɣɩ ḿpʋ́ɣʋ́ təcɛɩcɛɩ sɩ, pɩɩ kɔɔ na pə́ tala kantəkaɣa kʋyɛɛŋ taa tɔ, yəlaa lɛlaa ká lɩɩ Ɩsɔ sɛɛʋ na pá paasəna ɩlɔɣɔhilu təma kʋpuɣusɛɛ, na alɔɣaa kʋsɛɣɛsətʋ kɛ paa mʋ. 2Na paa yele na yəlaa cɛsəlaa na pɔpɔtʋnaa mpa pa ləmaɣasɛɛ taa səpa ɩsɩɩ pa tɩɩla-yɛɣɛ kɔkɔ na paa tasəɣɩ kʋpantʋ natələɣɩ cɛkənaʋ tɔ pɛlɛ pa tolisi-wɛ. 3Yəlaa panɛ-wɛ, pa sɛɣɛsəɣəna sɩ alʋ kpaɣaʋ fɛɩ teu, na tɔɣɔnasɩ lɛnsənaa tɔɣɔʋ fɛɩ teu. Anɩ Ɩsɔ ná lapa kʋtɔɣɔŋ ɩnəɣɩ sɩ Ɩsɔ sɛɛlaa nyəmá tampana tɔ pá sɛɛ Ɩsɔ na pá tɔɣɔ. 4Pə təna mpi Ɩsɔ lapa tɔ pə tewaɣa, pə taa pʋlʋ fɛɩ lɔʋ. Ama pə wɛɛ sɩ pá tɔɣɔ pə təna kɛ́ na pá sɛɛ Ɩsɔ kɛ́ ɩ́ na təmlɛ kɛ pə tɔɔ. 5Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, Ɩsɔ Tɔm na ɩ sələmʋɣʋ taɣanəɣɩ pə tənaɣa na pə wɛɛ-ɩ teu. 6Ye n wɛɛ na ń sɛɣɛsəɣɩ tá taapalaa kɛ tɔmnaa panɛ, n tɛŋ na ń lá Yesu Kilisiti təmlɛ tʋ kʋpaŋ kɛ́. Na pɩɩ hʋ́lɩ́ sɩ Ɩsɔsɛɛlɛ mpaaʋ tɔmnaa na tampana sɛɣɛsəŋ wei n təŋaa tɔɣɔ n pɩɩsəɣəna nyá ləsaɣa. 7Kisi sɔsaa taa kpaɩ kpaɩ tɔmnaa mpɛ, tɩɩ lakɩ na yʋlʋ tɛ ɩ taa na Ɩsɔ se. Faləsəɣɩ nyá tɩ sɩ ń sɔɔsɩ Ɩsɔ kɛ́ nyɔɔnaʋ kɛ teu. 8Yʋlʋ faləsʋɣʋ ɩ tɔnʋɣʋ tɔ pə waasəɣɩ te, ɩlɛ pə waasʋɣʋ ta tɔɔ kɛ́. Ama ye yʋlʋ faləsa ɩ tɩ sɩ ɩ́ nyɔɔna Ɩsɔ kɛ́ teu, ɩlɛ pəlɛ pə kələna waasʋɣʋ kɛ paa mpi pə taa. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, ɩnɩ ɩ tɔmna sɩ ɩ ká ha-tʋɣʋ weesiŋ kɛ saŋa na cele tɔtɔ. 9Tɔm ntɩ tə kɛ́ tampana nyəntʋ kɛ́ təkelekele, na tə mʋna pá mʋ-tɩ təkpem na pá tɛ-tɩ na taa. 10Mpi pə tɔɔ tá wɛɛ na tə́ tɔŋna təmlɛ lapʋ na tə́ lʋkɩ tɔɣɔlɛ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, weesuɣu tʋ Ɩsɔ wei ɩ yakɩ yəlaa təna nyɔɔŋ ɩlɛna pə́ tɩɩ kələna mpa pa tɛŋɩ-ɩ na pa taa tɔɣɔ tá tɛɛləɣɩ. 11Hʋ́lɩ́-wɛ sɩ pá lakɩ pə təna ɩsəntɔ na ń sɛɣɛsəɣɩ-wɛ. 12Taa yele na nɔɣɔlʋ kpɛɛna-ŋ sɩ n kɛ́ pəyaɣa. Ama wɛɛ wei Ɩsɔ sɛɛlaa lɛlaa ká kɛɛsəɣəna na pá lakɩ tɔɣɔ nyá yɔɣɔtaɣa taa, na nyá tɔntɛ na nyá sɔɔlʋɣʋ kɛ lɛlaa taa, na ɩsəna n tɛmna Ɩsɔ kɛ́ nyá taa na nyá tənaŋŋ wɛɛtʋ pə taa. 13Kaləɣɩ Ɩsɔ Tɔm takəlasɩ kɛ yəlaa taa na ń lakɩ waasʋ na ń sɛɣɛsəɣɩ pə hʋwɛɛ na má kɔŋ. 14Taa liɣilina mpi Ɩsɔ Feesuɣu yelaa na pə lapʋ saa-ŋ tɔ, mpi paa nawa na pá yɔɣɔtɩ na Ɩsɔ təsɛɛlɛ sɔsaa tənɩ nyá tɔɔ kɛ́ niŋ tɔ. 15Paasəna teu na ń la təmlɛ tənɛ na ń yoosi-tɛ. Há nyá təɣɩ tə taa təkpataa na pa təna pá na ɩsəna n tɔŋna toŋ nyɔɔʋ tɔ. 16Feŋiɣi nyá tɩ na nyá kʋsɛɣɛsətʋ tɔɔ tɔtɔ. Tɔkɩ pə tənaɣa ḿpʋ́ɣʋ́ teu. Tɔm tampana tɔɔ, ye n lakɩ mpʋ, n ká ya nyá tɩ nyʋɣʋ na nyá nɩɩntaa nyəŋ tɔtɔ.


text: 1Kancaalaɣa nɔɣɔ ŋka paa pɛɛlaa tɔ kɛlɛ kaa wɛna nti pa sɩɩwa na pa təŋəɣɩ na pá sɛɛkɩ Ɩsɔ tɔɣɔ, na Ɩsɔ təsɛɛlɛ ka wɛ atɛ cənɛ. 2Paa sika cokəle kɛ́, na ntɛ́ tə kɛna pə tɔɔ pə tɔɔ nyəntɛ, na pa yaa-tɛ sɩ katɛ taa. Na tənaɣa pa sɩɩkaɣa fətəla na taapəlɩ na potopotonaa mpa pa ha Ɩsɔ tɔ. 3Pʋʋɣʋ kʋkakaɣaʋ naalɛ nyəŋkʋ waalɩ kɛna cokəle nte pa yaa sɩ katɛ taa katɛ tɔ. 4Na tənaɣa wʋla cofolo ka wɛɛ na pá wɔkɩ tulaalʋnaa kɛ ɩ taa, na Ɩsɔ nɔɣɔ pɛɛlʋɣʋ atakaa na pá waasa ɩ tənaɣa wʋla təpaɩ. Atakaa ɩnɩ ɩ taa ka wɛ wʋla nyənaɣa na ka taa na mana, na Alɔŋ kpátʋ́ɣʋ́ ŋku kɩɩ tʋwa hɛtʋ tɔ na pɛɛ kpaatanaa mpa pa tɔɔ pa ŋmaa nɔɣɔ pɛɛlʋɣʋ tɔm tɔ. 5Atakaa ɩnɩ ɩ tɔɔ ka wɛ teeli nyə́ma napəlɩ mpa pa hʋ́lə́ɣɩ́ sɩ Ɩsɔ wɛ təna tɔ, na pa keŋ lɔpa timpi pa lakaɣa kɔtaɣa kɛ yəlaa ɩsaɣatʋ hɩɩsʋɣʋ tɔɔ tɔ. Pə taɣa sɩ cənɛɣɛ tɩɩ yasɩ-mɛɣɛ pə kantəlasɩ təna təcɛɩcɛɩ. 6Ḿpʋ́ɣʋ́ pə təna pɩɩ wɛɛ, paa mpiɣi pə lonte taa, na kɔtəlaa ná sʋʋkaɣa tam kɛ́ pə tɔɔ pə tɔɔ cokəle taa na pá lakɩ pa təmlɛ. 7Ama hatuu pə taa nyəntɛ taa ɩlɛ kɔtʋlʋ sɔsɔ tike sʋʋkaɣana təna, na pənaɣa taa tɔm kʋlʋm təkoŋ kɛ́ ɩ sʋʋkaɣa. Caləm kɛ ɩ pukaɣana tənaɣa fɛɛnʋɣʋ kɛ Ɩsɔ kɛ́ ɩ maɣamaɣa ɩ kʋpəntəŋ na kʋpəntəŋ wei ɩlɛ samaa ná pənta kʋpəntʋ tɔ ɩ tɔɔ tɔtɔ. 8Feesuɣu Naŋŋtʋ hʋ́lə́ɣɩ́ təna sɩ pə tɔɔ pə tɔɔ cokəle waatʋ təna taa, mpaaʋ fɛɩ sɩ yʋlʋ ɩ́ tala timpi pa yaa sɩ katɛ taa katɛ taa tɔ. 9Mpʋ ɩnɩ pə hʋ́lə́ɣɩ́ ɩsəna tə wɛ kaɣana ɩsəntɔ tɔ. Pə nyʋɣʋ ntɛ́ sɩ ɩsɩɩ pa kpakʋɣʋʋ kʋhaham na pa kpakʋɣʋʋ wontu na pá lakɩ Ɩsɔ kɛ́ kɔtasɩ tɔ, mpʋ ɩnɩ pɩɩ pəsəɣɩ na pə́ taɣanɩ teu təkpataa kɛ́ wei ɩ lakɩ mpʋ tɔ ɩ lotu taa. 10Kʋtɔɣɔʋ na kʋnyɔnyɔɔm na nyʋɣʋ tɔɔ asilima kɛɛlʋɣʋ tɔm tike kɛ pə paasənaa. Pə kɛ́ yʋlʋ tɔnʋɣʋ nyəm mpi pa sɩɩwa sɩ pa təŋəɣɩ, haləna kʋyaŋku Ɩsɔ ká taɣanɩ pə tənaɣa kʋfam tɔ. 11Ama Kilisiti ná lapa kʋpantʋnaa mpa pa tɛma kɔntɛ tɔ pa kɔtʋlʋ sɔsɔ. Na cokəle nte tə taa ɩ lakɩ təmlɛ tɔ tə kəlaa, na tə tewa təkpataa. Pə taɣa yəlaa sikina-tɛ, na tə ta tɩɩ kɛʋ antulinya wei pa lapa kʋlapʋ kɛ ɩsəntɔ tɔ ɩ nyəntɛ. 12Kilisiti sʋʋʋ tɔm kʋlʋm kɛ ɩ kpakpaa sʋʋʋ kɛ katɛ taa katɛ taa tɔ pə taɣa acɔɔnaa na nawee caləm kɛ ɩ lapəna kɔtaɣa. Ama ɩ maɣamaɣa ɩ caləm kɛ́, ɩlɛna pə́ kɔna-tʋɣʋ tá nyɔɔŋ yapʋ kɛ tam tɔɔ. 13Ye acɔɔnaa na latəcɛnaa pə caləm na naaŋ alʋ nyəŋ wei pa nyaɣasa ɩ təna na pá ŋmɩɩsəɣɩ ɩ tɔlʋma kɛ yəlaa asilima nyə́ma tɔɔ tɔ ta kpisi pa asilima kɛ kpiisuɣu, 14kacaŋfana Kilisiti caləm na? Feesuɣu tam nyəŋkʋ toŋ taa kɛ́ ɩ lapəna ɩ təɣɩ Ɩsɔ kɛ́ kɔtaɣa ŋka ka tewa təkpataa tɔ. Ɩ caləm ká ləsɩ ta lotu taa kɛ́ kpaɩ təmanaa ləmaɣasɛɛ na tə́ pəsɩ na tə́ la Ɩsɔ weesuɣu tʋ təmlɛ. 15Pə tɔɔ kɛ́ Kilisiti kɛ wei ɩ tɛləsəɣɩ nɔɣɔ pɛɛlʋɣʋ kʋfam kɛ lɛlaa tɔ sɩ mpa Ɩsɔ yaawa tɔ pá hiki kʋpantʋ tam nyəntʋ nti Ɩsɔ ka tɔma sɩ ɩ ká ha na pə́ wɛɛ ɩsɩɩ pa kpancoou tɔ. Pa pəsəɣɩ na pá hiki-tɩ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, səm lapa pə taa, na səm mpɩ pə yekina na mpa paa wɛ nɔɣɔ pɛɛlʋɣʋ kʋpəm taa na pá pəntəɣɩ tɔ, pá lɩɩ kʋpəntəŋ ɩnɩ ɩ taa. 16Ye yʋlʋ caɣaa na ɩ́ taɣanɩ ɩsəna ɩ caa pá lana ɩ wɛnaʋ kɛ ɩ səm waalɩ tɔ na pá tʋ takəlaɣa taa na pá sɩɩ, ɩsɩɩ ɩ səpa na pə́cɔ́. 17Ye ɩ wɛna ɩ ɩsɛ, takəlaɣa ɩsɩɩ mpʋ kaa la təmlɛ. Ama ye ɩ kɔma na ɩ́ sɩ kɛ paa lana-kɛɣɛ təmlɛ. 18Pə tɔɔ kɛ́ pa tʋla kancaalaɣa nɔɣɔ pɛɛlʋɣʋ tɔɔ na caləm. 19Kancaalaɣa ɩlɛ Moisi kpaɣa Ɩsɔ kʋsəsɩɩtʋ taa heeliɣi mpi pə təna tɔɣɔ na ɩ́ kɛɛsɩ samaa təna. Ɩlɛna ɩ́ kpaɣa hisɔpʋ kpátʋ́ɣʋ́ na heeŋ hʋntʋ kʋsɛɛmtʋ na ɩ́ lii nawee caləm na lʋm pə taa, na ɩ́ kpɛntəna Ɩsɔ Tɔm takəlaɣa na yəlaa pa tɔɔ na ɩ́ ŋmɩɩsɩ. 20Na ɩ́ tɔ sɩ: Pənɛ ɩnɩ pə kɛna caləm mpi pə lakɩ na nɔɣɔ ŋka Ɩsɔ pɛɛlaa na ɩ́ tɔ sɩ ɩ́ tɔkɩ təkeŋkeŋ tɔ ká la tampana. 21Ɩlɛna Moisi tasa caləm kɛ kpaɣaʋ na ɩ́ ŋmɩɩsɩ cokəle tɔɔ na Ɩsɔ sɛɛʋ wontu təna tɔɔ. 22Na ɩsɩɩ pa kɛɛsa kʋsəsɩɩtʋ taa tɔ, caləm mpɩ, pə wɛ ɩsɩɩ pə tənaɣa pə taɣanaa, na ye caləm ɩ ta ti, pa kaa hɩɩsɩ nɔɣɔlʋ ɩ ɩsaɣatʋ kɛ paa pəcɔ. 23Na ɩsɩɩ pa taɣana mpi pə wɛ ɩsɔtaa tɔ pə nəɣəsəlɛ kɛ mpʋ tɔ, pə wɛɛ sɩ pá la ɩsɔtaa nyəm maɣamaɣa kɛ kɔtasɩ kʋpaŋsɩ nsi sɩ kəla ḿpʋ́ɣʋ́ teu tɔ. 24Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, katɛ tete nte tə taa Kilisiti sʋʋwa tɔ tə ta kɛ nte yəlaa lapa na tə nəɣəsəna ɩsɔtaa nyəntɛ kɛ kʋnəɣəsʋ tɔ. Ama ɩsɔtaa maɣamaɣa kɛ ɩ kpawa sɩ ɩ puki ɩ́ səŋ Ɩsɔ ɩsɛntaa na ɩ́ wiiki ta kʋnyɔŋ. 25Paa pənaɣa ŋka Yuta nyə́ma kɔtʋlʋ sɔsɔ pukina wontu caləm kɛ katɛ tete kɛ́. Ama Kilisiti ɩ́lɛ́ ɩ ta sʋʋ sɩ ɩ lakɩ ɩ təɣɩ kɔtaɣa na ɩ́ lɛləɣɩ. 26Ye pɩɩ wɛ mpʋ ɩ ka tɔɣɔ kʋnyɔŋ kɛ tɔm paɣalɛ kɛ hatuu antulinya lapʋ waatʋ. Ama ɩ kɔma kaɣanaɣa tɔm kʋlʋm kɛ ɩ kpakpaa kɔntɛ kɛ tənaɣa kʋyɛɛŋ ɩnɛ ɩ taa sɩ ɩ́ la ɩ təɣɩ kɔtaɣa na ɩ́ kʋ́ ɩsaɣatʋ tənaŋnaŋ. 27Pə tɛma sɩɩʋ sɩ paa yʋlʋ wei ɩ ká sɩ tɔm kʋlʋm kɛ́, na pəlɛ pə waalɩ ɩlɛna Ɩsɔ hʋʋna-ɩ tɔm. 28Mpʋ ɩnɩ tɔtɔɣɔ pa lapa Kilisiti kɛ kɔtaɣa kɛ tɔm kʋlʋm sɩ pə́ ləsɩ yəlaa samaa ɩsaɣatʋ. Ɩ ká tasa məlʋɣʋ, ɩlɛ pə taɣa ɩsaɣatʋ tɔm tɔɔ kɛ́ ɩ ká kɔɔ pəlɛ. Ama mpa pa taŋa-ɩ tɔ pa nyɔɔŋ yapʋ kɛ́.


text: 1Amʋ Zakɩ wʋlʋ na yɩ Wɛ tɩntʋŋnʋ dɩ dɩbam Yuutu Zezi Krisi tɩntʋŋnʋ tɩn mʋ pʋpʋnɩ tɔnɔ kʋntʋ. A jɔɔnɩ abam balʋ maama na yɩ Wɛ nɔɔna yɩ 'a jagɩ 'a wʋ lʋgʋ baŋa je maama nɩ tɩn. 2- 3A ko-biə-ba, maŋa kalʋ maama cam na tu abam baŋa tɩn, sɩ 'a ta'a jɩgɩ-na wʋpolo lanyɩranɩ, bɛŋwaanɩ abam ye nɩ yaara dwi təri təri na tui abam te, kʋ yɩ sɩ ya maŋɩ abam mʋ ya nii 'a na kɩ 'a wʋ-dɩdʋa dɩ Wɛ te tɩn. Kʋntʋ kwaga nɩ, kʋ laan w'ʋ pa 'a ta'a zɩgɩ kəŋkəŋ dɩ pu-dɩa. 4Kwaanɩ-na 'a tiini 'a zɩgɩ kəŋkəŋ dɩ pu-dɩa sɩ 'a yɩ joori kwaga, sɩ kʋ laan w'ʋ pa 'a ji nɔn-ŋʋna yɩ 'a wʋbʋŋa bɩ fasɩ dɩ Wɛ tɔgɩm, sɩ 'a yɩ ga kʋlʋkʋlʋ. 5Abam wʋlʋ maama nan na yəri kʋlʋ na lana sɩ o kɩ tɩn, kʋntʋ tu maŋɩ sɩ o loori swan mʋ Wɛ tee nɩ. Wɛ yəni DƖ paɩ nɔɔna maama dɩ wʋpolo mʋ, yɩ DƖ ba vɩn nɔɔn-nɔɔnʋ. Nmʋ na loori swan DƖ tee nɩ, DƖ w'ʋ pa-m. 6Nmʋ nan na loori woŋo Wɛ tee nɩ, sɩ n ta n kɩ n wʋ-dɩdʋa nɩ n'n na-kʋ. Yɩ ta n jɩgɩ bʋbwɛa kʋ baŋa nɩ, bɛŋwaanɩ bʋbwɛa tu nyɩ nɩ viu na fuli na kʋ pa ba ve yigə dɩ kwaga te tɩn mʋ. 7- 8Kʋntʋ tu jɩgɩ wʋrʋ tɩle mʋ, yɩ o za o wʋbʋŋa dɩ kʋlʋ maama o na bʋŋɩ sɩ o kɩ tɩn. Nɔɔnʋ wʋm kʋntʋ doŋ yɩ taa bʋŋɩ nɩ o'o na woŋo d'ɩ Yuutu wʋm tee nɩ. 9Nmʋ wʋlʋ na tɔgɩ Zezi yɩ yinigə jɩgɩ-m tɩn, sɩ n ta n jɩgɩ wʋpolo dɩ Wɛ na pɛ n jɩgɩ yɩrɩ DƖ tee nɩ tɩn ŋwaanɩ. 10Nmʋ wʋlʋ nan na yɩ nadum tɩn, sɩ n dɩ ta n jɩgɩ wʋpolo dɩ Wɛ na pɛ n tu n tɩtɩ DƖ tee nɩ tɩn ŋwaanɩ. Nabiinə ba daanɩ yɩ ba tʋa, ba na maŋɩ ba yɩ nadunə te dɩ. Kʋ nyɩ nɩ gaarʋ na kɩ punnu yɩ tɩ lamma te tɩn mʋ. 11Wɩa nan na bɩga, tɩ w'ʋ kwaarɩ mʋ tɩ siiri tɩ tɩ, yɩ tɩ lam dɩm je. Kʋ nan yɩ bɩdwɩ mʋ dɩ nadunə na w'ʋ ba ba tɩ ba jɩjɩgɩrʋ tɩm lagɩm wʋnɩ te tɩn. 12Nɔɔnʋ wʋlʋ na wʋ cam wʋnɩ yɩ o zɩgɩ kəŋkəŋ dɩ pu-dɩa sɩ kʋ vu kʋ yi kweelim tɩn mʋ jɩgɩ yu-yoŋo. Bɛŋwaanɩ, cam dɩm na kɛ, o laan w'ʋ na pɛɛrɩ dɩlʋ na yɩ ŋwɩa cɩga cɩga tɩn Wɛ tee nɩ. Ŋwɩa kam kʋntʋ mʋ Wɛ goni ni sɩ DƖ pa balʋ maama na so-DƖ tɩn. 13Nɔɔnʋ na nɛ maŋɩm, o yɩ zaŋɩ o ta nɩ Wɛ mʋ maŋ-o, sɩ kʋlʋkʋlʋ tərə kʋ na w'ʋ wanɩ kʋ maŋɩ Wɛ sɩ DƖ tusi, yɩ Wɛ tɩtɩ b'a maŋɩ nɔɔnʋ sɩ o tusi. 14Woŋo kʋlʋ na maŋɩ nɔɔnʋ tɩn yɩ o tɩtɩ wʋbʋŋa mʋ. Yantʋ mʋ paɩ o fra zʋʋrɩ wo-balwaarʋ, yɩ ya gan-o ya paɩ o tʋɩ cɩgɩrʋ wʋnɩ. 15Nmʋ na sɛ n tɔgɩ n wʋbʋŋ-balwaarʋ tɩm, tɩ laan w'ʋ pa n kɩ wo-lwaanʋ mʋ, yɩ wo-lwaanʋ tɩm na puli tɩ daga, tɩ laan w'ʋ ja-m tɩ zʋ tʋʋnɩ wʋnɩ mʋ. 16A ko-bu-sonnu-ba, 'a yɩ zaŋɩ 'a ganɩ 'a tɩtɩ. 17Pɛɛrɩ dɩlʋ maama na lana dɩ wəənu tɩlʋ na maŋɩ fasɩ tɩn nuŋi d'ɩ Ko Wɛ tee nɩ mʋ. Dɩntʋ mʋ kɩ wəənu tɩlʋ maama na wʋ wɛyuu nɩ yɩ tɩ paɩ pooni tɩn. Wəənu tɩm kʋntʋ mʋ yəni tɩ waɩ tɩ pipiri wɩa dɩ tɩtɩɩ. Wɛ nan ba jɩgɩ lim dɩ fɩnfɩɩn dɩ, DƖ ba ləni nɩ tɩntʋ wəənu tɩm te. 18Wɛ tɩtɩ mʋ lɩ wʋbʋŋa DƖ tɔgɩ DƖ cɩga kwər-ywəŋə kam ŋwaanɩ DƖ pa d'ɩ na DƖ ŋwɩ-dʋŋa kam, sɩ d'ɩ ta'a yɩ balʋ na yɩ dayigə tiinə wəənu tɩlʋ maama DƖ na kɩ tɩn wʋnɩ. 19A ko-bu-sonnu-ba, 'a ye nɩ a na tɛ kʋlʋ dɩ abam tɩn yɩ cɩga mʋ. Nɔɔnʋ maama maŋɩ sɩ o zuri o yɩra mʋ o taa cəgi o doŋ taanɩ, sɩ o yɩ taa garɩ o lərə. O maŋɩ sɩ o ja o banɩ mʋ. 20Bɛŋwaanɩ nɔɔnʋ wʋlʋ bam na zaŋɩ tɩn b'a wanɩ o kɩ wo-laarʋ tɩlʋ na sui Wɛ wʋ tɩn. 21Kʋntʋ ŋwaanɩ, lɩ-na wo-digiru tɩlʋ maama na wʋ 'a wʋnɩ tɩn 'a yagɩ, sɩ 'a cɩ 'a tɩtɩ dɩ tɩtʋŋ-balwaarʋ dwi maama kəm. Wɛ maŋɩ DƖ kwe DƖ taanɩ dɩm DƖ kɩ abam bɩcara nɩ. Nan tu-na 'a tɩtɩ 'a sɛ-dɩ lanyɩranɩ, sɩ dɩ w'ʋ wanɩ dɩ vrɩ abam dɩ yagɩ. 22- 23'A nan ta'a kɩ-na Wɛ taanɩ dɩm na wɩ te tɩn, sɩ kʋ ta daɩ cəgim yɩranɩ. Nɔɔnʋ na cəgi Wɛ taanɩ dɩm yɩ o ba kɩ dɩ na brɩ te tɩn, o ganɩ o tɩtɩ mʋ. O nyɩ nɩ nɔɔnʋ na kwe niu o ma nii o tɩtɩ te tɩn mʋ. 24O na nii o yibiyə na yɩ te tɩn yɩ o laan viiri, o da swe o yibiyə kam na yɩ te tɩn. 25Kʋ nan na yɩ Wɛ taanɩ dɩm, dɩntʋ lana fasɩ yɩ dɩ waɩ dɩ joŋi nɔɔna dɩ pa ba na ba tɩtɩ. Nɔɔnʋ na zaasɩ-dɩ yɩ o jɩgɩ-dɩ o yuu nɩ maŋa maama, o b'a ta nyɩ dɩ wʋlʋ na garɩ o swe cɩga kalʋ o na lwarɩ tɩn. Kʋntʋ tu yɩ wʋlʋ na sɩɩnɩ o kɩ Wɛ cɩga kam na brɩ te tɩn mʋ, yɩ o'o na wʋpolo lanyɩranɩ o tɩtʋŋa maama baŋa nɩ. 26Abam wʋlʋ na bʋŋɩ nɩ o tɔgɩ Wɛ yɩ o warɩ o ni-taanɩ o ja, kʋntʋ tu ganɩ o tɩtɩ mʋ yɩ o Wɛ tɔgɩm dɩm yɩ kafɛ mʋ. 27D'ɩ Ko Wɛ nan na lagɩ sɩ d'ɩ sɛ-DƖ te tɩn mʋ yɩ sɩ d'ɩ ta'a zəni bɩtara dɩ kadənə balʋ na yaarɩ tɩn, sɩ d'ɩ kwaanɩ d'ɩ cɩ d'ɩ tɩtɩ dɩ lʋgʋ baŋa wo-yɔɔrʋ tɩm. Wɛ tɔgɩm dɩm kʋntʋ doŋ mʋ tiini kʋ lamma yɩ tusim təri kʋ wʋnɩ.


text: 1D'ɩ ko-biə-ba, 'a ye nɩ d'ɩ Yuutu Zezi Krisi w'ʋ joori o ba, yɩ Wɛ w'ʋ la dɩbam sɩ d'ɩ ta'a wʋ o tee nɩ. D'ɩ nan lagɩ d'ɩ loori abam sɩ 'a yɩ pa 'a bɩcara taa di kʋntʋ ŋwaanɩ. 2'A yɩ zaŋɩ 'a pa 'a wʋbʋŋa vugimi, dɩ nɔɔna balʋ na tɛ ba wɩ d'ɩ Yuutu Zezi dɛ dɩm maŋɩ dɩ yi tɩn. Nɔɔna na tɛ dɩ abam ba wɩ, Wɛ Joro kʋm mʋ brɩ kʋntʋ, naa ba na wɩ kʋ yɩ dɩbam taanɩ mʋ, naa ba na pɛ abam tɔnɔ yɩ ba wɩ kʋ nuŋi dɩbam tee mʋ, 3sɩ 'a yɩ sɛ 'a pa nɔɔn-nɔɔnʋ ganɩ abam dɩ wəənu tɩm kʋntʋ dwi. Bɛŋwaanɩ maŋa kalʋ nɔɔna zanzan na w'ʋ ba ba ywəri Wɛ cwəŋə kam wʋnɩ tɩn w'ʋ da yigə kʋ kɩ mʋ, sɩ d'ɩ Yuutu wʋm dɛ dɩm laan ba dɩ yi. Kʋlʋ na wəli da tɩn, kəm-balwaarʋ tu wʋm w'ʋ da yigə mʋ o ba. Wʋntʋ gurim je nan w'ʋ ta yɩ cɔgɩm mʋ. 4O'o brɩ nɩ wʋm dwe wəənu tɩlʋ maama nɔɔna na zuli dɩ kʋlʋ maama ba na bə nɩ ba wa tɩn, yɩ o'o dʋnɩ wəənu tɩm kʋntʋ maama. O ma w'ʋ vu o zʋ o jəni Baŋa-Wɛ tɩtɩ digə kam wʋnɩ, yɩ o brɩ nɩ wʋm tɩtɩ mʋ yɩ Wɛ. 5A ya na wʋ abam tee nɩ maŋa kalʋ tɩn, a maŋɩ a brɩ abam wəənu tɩm kʋntʋ. 'A nan wʋ guli-tɩ na? 6Woŋo kʋdoŋ nan mʋ cɩgɩ wəənu tɩm kʋntʋ cwəŋə sɩ tɩ ta yɩ kɩ lele, yɩ 'a ye kʋ ni nɩ. Kʋ daarɩ maŋa kam na sɩɩnɩ ka yi, kəm-balwaarʋ tu wʋm laan w'ʋ ba sɩ nabiinə lwar-o jaja. 7Kəm-lwaanʋ dam dɩlʋ na səgi nɔɔna yiə nɩ tɩn maŋɩ dɩ wʋra dɩ cɔgɩ nabiinə. Kʋ nan na yɩ wʋlʋ na wʋra o cʋ kəm-lwaanʋ tɩm cwəŋə lele sɩ tɩ yɩ kɩ tɩn, kʋntʋ tu w'ʋ ba o viiri. 8Maŋa kam kʋntʋ nɩ mʋ, kəm-balwaarʋ tu wʋm laan w'ʋ brɩ o tɩtɩ jaja. D'ɩ Yuutu Zezi na w'ʋ joori o ba maŋa kalʋ tɩn, o laan w'ʋ ma o ni-viu o cɔgɩ wʋntʋ fasɩ. Zezi na w'ʋ joori o ba dɩ dam-fɔrɔ tɩn, mʋ o laan w'ʋ cɔgɩ kəm-balwaarʋ tu wʋm. 9Maŋa kam kəm-balwaarʋ tu wʋm na w'ʋ ba tɩn, o'o joŋi dam-fɔrɔ sʋtaanɩ tee nɩ o ma kɩ wo-kɩnkagɩla dwi təri təri ya na daɩ cɩga tɩn. 10O ma w'ʋ kɩ kəm-balwaarʋ dwi maama o ma ganɩ balʋ na w'ʋ ga ba ŋwɩa Wɛ tee nɩ tɩn. Kʋ'ʋ kɩ-ba kʋntʋ, bɛŋwaanɩ ba ba sɛ sɩ ba joŋi Wɛ cɩga kam dɩ sono, sɩ kʋ pa DƖ vrɩ-ba ba lwarɩm wʋnɩ. 11Ba na vɩn Wɛ cɩga kam tɩn ŋwaanɩ, DƖ laan w'ʋ pa ba wʋbʋŋa daa yəri cɩga, yɩ ba sɛ ba tɔgɩ kʋlʋ na yɩ vwan tɩn. 12Balʋ maama na wʋ sɛ DƖ cɩga kam yɩ ba daarɩ ba soe kəm-balwaarʋ tɩn, Wɛ w'ʋ di ba taanɩ yɩ ba na cam. 13D'ɩ ko-biə-ba, d'ɩ maŋɩ sɩ d'ɩ kɩ Wɛ le maŋa maama abam ŋwaanɩ, 'a na yɩ balʋ d'ɩ Yuutu wʋm na soe tɩn. Kʋ zɩgɩ pulim nɩ mʋ Wɛ kuri abam sɩ DƖ vrɩ abam DƖ yagɩ. DƖ mɛ DƖ Joro kʋm dam mʋ DƖ pa 'a ji DƖ tɩtɩ nɔɔna, dɩ 'a na kɩ 'a wʋ-dɩdʋa dɩ DƖ cɩga kam tɩn ŋwaanɩ. 14Wɛ na bəŋi abam sɩ 'a ta'a yɩ kʋntʋ tɩn, kʋ dɛ dɩ DƖ kwər-ywəŋə kam d'ɩ na tɔɔlɩ d'ɩ brɩ abam tɩn ŋwaanɩ mʋ, sɩ DƖ pa 'a tɔgɩ dɩ d'ɩ Yuutu Zezi Krisi 'a na zulə. 15Kʋntʋ ŋwaanɩ, d'ɩ ko-biə-ba, fɔgɩ-na 'a zɩgɩ kəŋkəŋ, sɩ 'a yɩ yagɩ cɩga kalʋ d'ɩ na maŋɩ d'ɩ brɩ abam tɩn, kʋ na yɩ d'ɩ na maŋɩ d'ɩ wʋ abam tee nɩ yɩ d'ɩ ŋɔɔnɩ kʋlʋ tɩn, dɩ d'ɩ na pʋpʋnɩ tɔnɔ kʋlʋ d'ɩ pa abam tɩn dɩ. 16D'ɩ Yuutu Zezi Krisi dɩdaanɩ d'ɩ Ko Wɛ soe dɩbam yɩ DƖ pa dɩbam yu-yoŋo, dɩ DƖ na pɛ d'ɩ jɩgɩ baarɩ dɩlʋ na b'a fɔgɩ dɩ ti tɩn, dɩdaanɩ tɩɩna yalʋ na yɩ cɩga tɩn. 17Dɩntʋ w'ʋ zəni abam dɩ wʋbʋŋ-ŋʋna sɩ 'a ta'a jɩgɩ dam, sɩ 'a wanɩ 'a ta'a kɩ lanyɩranɩ 'a tɩtʋŋa dɩ 'a ni-taanɩ maama wʋnɩ.


text: 1Ŋ biye, laa wɩɩ no biŋ nɩɩ aa bee kyuwori doŋ: Saŋa hʋ dʋnɩya tenii aa sɩ ko kpaga, ba sɩ lɔrɩ kɩŋkaŋ a tɩya nala. 2Beewɩya nala sɩ kyɩl ba tɩɩ abee molbiye dʋŋ wɩya. Nala sɩ kɩ daga ba tɩɩ aŋ kaŋ ba tɩɩ kɩ gyɩgɩsɩ, ka dɩ nyʋʋsɩma dʋŋ yaa ba kʋʋ bee dɩsɩ. Ba bɩ sɩ kɩ nɩɩ ba kuwoma bee ba nɩmma nyʋwa. Nala sɩ yaa kaŋdogɩlo, a bɩ sɩ kɩ fá Wɩɩsɩ mɛ gba. 3Nala bɩ sɩ kaŋ kyori, a bɩ sɩ kpa wɩya kɩ kyɛ dɔmɔŋ. Ba sɩ kɩ kyogi dɔmɔŋ fene, a bɩ sɩ gyɩŋ ba tɩɩ kanɩɩ, nala sɩ bɔmɔ anɩɩ naakyige, aŋ ha haasɩ wɩɩ buloŋ aa yaa wɩwelii mɛ. 4Ba sɩ kɩ lɩɩ dɔmɔŋ hala, a bɩ sɩ kɩ yaa wɩya bee ba hakɩllɩ, aŋ kɩ daga ba tɩɩ kɩŋkaŋ, a kyo ba dʋŋʋ wɩyaalɩya a te Wɩɩsɩ. 5Ba aa kɩ yaa wɩya gɛɛ anɩɩ ba aa kyʋwalɩ Wɩɩsɩ, amɛ wɩtɩɩ tɩyaŋ, ba bɩ laa di anɩɩ Wɩɩsɩ kaŋ wɩɩ buloŋ dee rɛ. Ta leŋ dɩ ɩ bee nala no iriŋ pɛ wɩɩ buloŋ. 6- 7Nala no badɔmɔŋ aa lʋwɔlɩ gyʋʋ nala dɩɩsɩ rɛ, a mʋrɩ haana hʋ hakɩllɩ aa muro a laa ba hakɩllɩ tɩŋa. Haana no iriŋ tɩɩ wɩbɔmɔ ba aa yaa aa vʋwa ba rɛ, ka ba kɩ tɩŋ ba teŋbii wɩkyɛɛlɩya iriŋ yʋga tɩyaŋ. Haana no aa kɩ lʋga rɛ dɩ ba gʋnnɩ wɩya saŋa buloŋ amɛ ba ha bɩ maakyiye wuwo gyɩŋ wɩtɩɩ hʋ. 8Ɛɛ hʋ Gyaanisi bee Gyambɩrɩsɩ gyɩ aa yaŋ bɩ sɩŋ Moosi kɩŋ tɩyaŋ. Ɛɛ tɩɩ rɛ nala no mɛ bɩ sɩŋ gbala wɩtɩɩ hʋ. Nala no nyuni bee tɩma, ba aa fugo nyɩya wɩya baa ba laa Krisita wɩya di rɛ. 9Amɛ ba bɩ sɩ wuwo yaa gɛɛ mʋ sɩya, beewɩya nal buloŋ sɩ na ba bambugiliŋ anɩɩ gɛɛ hʋ gyɩ aa puu Gyaanisi bee Gyambɩrɩsɩ. 10Amɛ ɩ kɛ gyɩŋ ŋ wɩdagɩya abee ŋ wɩyaalɩya abee wɩɩ hʋ aa kyɩlɩ ŋ, ŋ mɩɩbol no tɩyaŋ buloŋ nɛ. Ɩ gyɩŋ ɛɛ ŋ aa laa Wɩɩsɩ di rɛ, a gyɩŋ gɛɛ ŋ aa kaŋ kenyiri mɛ. Ɩ gyɩŋ gɛɛ ŋ aa kyo nala rɛ, a bɩl gyɩŋ gɛɛ ŋ aa kaŋ mala mɛ. 11Ɩ gyɩŋ gɛɛ ba aa dɔgɩsɩ ŋ nɛ abee gɛɛ ŋ aa naa tʋwara. Ɩ gyɩŋ wɩya hʋ iriŋ aa puu ŋ nɛ Aŋtiyɔki bee Ikoniya bee Lisitira buloŋ tɩyaŋ. Ba gyɩ dɔgɩsɩ ŋ nɛ weliŋ, ka ŋ ha kaŋ kenyiri. Amɛ ŋ Tɩɩna Wɩɩsɩ lɩɩ ŋ nɛ ba buloŋ tɩyaŋ. 12Ŋ aa kyɛ dɩ ɩ gyɩma rɛ anɩɩ nal hʋ buloŋ aa laa Yesu Krisita wɩya di, a kɩ kyɛ dɩ ʋ tɩŋ Wɩɩsɩ ŋmanɩɩ weliŋ, ba sɩ dɔgɩsɩ ʋ. 13Amɛ nɩbɔmɔ abee nala hʋ aa gɔllɩ kɩ mʋrɩ nala, ba wɩbɔmɔ sɩ marɩ lɔrɩ. Ba sɩ marɩ kɩ mʋrɩ nala dɩ nala mɛ kɩ mʋrɩ ba. 14Amɛ ɩ kɛ ha kɩ yaa sɩfɩyaŋ, aŋ kaŋ wɩya hʋ ɩ aa gʋnna a laa di mɛ weliŋ, beewɩya ɩ gyɩŋ nala hʋ lee ɩ aa gʋnnɩ wɩya no rɛ. 15A piili ɩ biibiri tɩyaŋ buloŋ, ɩ gyɩŋ wɩya hʋ aa we Wɩɩsɩ Teŋ tɩyaŋ nɛ. Ɩ gyɩma anɩɩ wɩya no rɛ wuwo tɩya ɩ wɩgyʋŋ, a leŋ ɩ laa Yesu Krisita wɩya di, ʋ laa ɩ ta. 16Wɩɩsɩ teŋ wɩɩ buloŋ lɩɩ Wɩɩsɩ lee rɛ. Wɩɩsɩ rɛ kpaa ʋ Wiyesi Welii hʋ a we nala tɩyaŋ ba sabɩ ba. Wɩɩsɩ teŋ aa daga nala wɩtɩɩ ŋmanɩɩ rɛ. Dɩ nal lɛ yaa wɩɩ kyogi, ʋ aa daga ʋ wɩɩ hʋ ʋ aa yaa kyogi rɛ, a bɩl wuwo daga ʋ ŋmanɩɩ hʋ aa maga dɩ ʋ kɩ tɩŋa, a wuwo daga ʋ gɛɛ ʋ aa sɩ wuwo yaa a kaŋ tɩpʋlʋŋ Wɩɩsɩ sɩya tɩyaŋ. 17Nyɛ rɛ sɩ leŋ dɩ Wɩɩsɩ tʋŋtʋnnɩ wuwo sɩŋ kpaŋkpaŋ a wuwo tʋŋ tʋŋweliye iriŋ kɛ buloŋ.


text: 1Maɣa Pɔɔlɩ, Yesu Kilisiti yom. Maɣa Ɩsɔ kpa tillu na ɩ́ ləsɩ-m na ma mpaa kɛ Laapaalɩ Kʋpaŋ kpaalʋɣʋ tɔɔ. Má ŋmaana-mɛɣɛ takəlaɣa kanɛ. 2Hatuu lɔŋ kɛ Ɩsɔ ka tɔma sɩ ɩ ká kɔna Laapaalɩ Kʋpaŋ ɩnɩ. Halɩ Ɩsɔ yelaa na ɩ Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa ŋmaa ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ takəlasɩ taa. 3Laapaalɩ Kʋpaŋ ɩnəɣəlɛ ɩ Pəyaɣa Tacaa Yesu Kilisiti tɔm. Ye Yesu yʋlʋwɛɛtʋ tɔm ɩlɛ, wulaʋ Tafiiti lʋlʋɣʋ taa tʋ kɛ́. 4Ama Feesuɣu Naŋŋtʋ kiŋ ɩlɛ, Ɩsɔ hʋləna toma sɩ Yesu kɛ́ ɩ Pəyaɣa kɛ waatʋ wei Yesu səpa na ɩ́ feesi-ɩ tɔ. 5Kilisiti ɩnɩ ɩ tɔɔ kɛ́ Ɩsɔ hʋla-m pɛɛlɛɛ na má la tillu sɔsɔ kɛ kʋlʋm ɩnɩ ɩ tɔɔ, sɩ má la na kateŋasɩ təna yəlaa mʋ ɩ tɔm na pá nɩɩna-ɩ. 6Mɛ tɔtɔ ɩ́ wɛ pa taa, mɛ mpa Ɩsɔ ləsa Lom sɩ ɩ́ pəsɩ Yesu Kilisiti nyə́ma tɔ. 7Mə təna mpa mɛ ɩ́ wɛ Lom na Ɩsɔ sɔɔlaa na ɩ́ yaa sɩ ɩ́ pəsɩ ɩ nyə́ma tɔ, mə takəlaɣa ntɔ. Tacaa Ɩsɔ, na Tacaa Yesu Kilisiti pá hʋ́lɩ́-mɛɣɛ pɛɛlɛɛ na pá la na mə laŋa hʋlʋmɩ. 8Kancaalaɣa ɩlɛ, Yesu Kilisiti tɔɔ ma sɛɛ ma Ɩsɔ kɛ́ mə təna mə tɔɔ. Mpi pə tɔɔ tɔ, pa pʋɣʋləɣɩ antulinya təna taa kɛ́ ɩsəna ɩ́ nɩɩkəna Ɩsɔ kɛ́ teu tɔ. 9Ɩsɔ wei ɩ Pəyaɣa Laapaalɩ Kʋpaŋ kpaalʋɣʋ təmlɛ ma lakəna luɣu kʋlʋmʋɣʋ tɔ, ɩ nyəmá sɩ maa looliɣi. Ɩsɔ nyəmá mpʋ sɩ tam ma tɔɔsəɣɩ mə tɔm 10kɛ paa waatʋ wei ma sələməɣɩ tɔ. Ma wiikina-ɩ sɩ ɩ́ la luɣu na má hiki mpaa kɛ pənɛntɛ na má polo mə kiŋ. 11Ma nyɩɩləɣɩ teu sɩ má ná-mɛ. Ɩlɛna ɩ́ hiki kʋcɔɔʋ kɛ Feesuɣu Naŋŋtʋ kiŋ, na ɩ́ la toma. 12Nti ma tɩɩ kələɣɩ nyɩɩlʋɣʋ tɔɣɔlɛ sɩ má wɛɛ mə hɛkʋ, na tə́ nyənəɣəna təma naani tʋɣʋ kɛ Ɩsɔ tɔɔ, na pə sɔɔsəɣɩ-tʋɣʋ apalʋtʋ. 13Ma taapalaa mɛ, ɩ́ nyɩ teu sɩ tam ma hʋʋkaɣa sɩ ma puki mə kiŋ, ɩlɛ pə tuu-m, haləna saŋa. Ma nyɩɩləɣɩ sɩ ma təmlɛ ɩ́ lʋlɩ pʋlʋpʋɣʋ mə tɛ, ɩsɩɩ tə lʋla piitim lɛmpɩ nyə́ma kiŋ tɔ. 14Pə taɣa pʋlʋ, pə caala-m kɛ́ sɩ má polo yəlaa təna kiŋ. Paa acalɛɛ sɔsɔɔna taa, paa cacakəŋ tɛɛ, paa ɩsəkullaa cɔlɔ, paa ɩsəkpɛɛtɛɛ nyə́ma cɔlɔ. 15Pə tɔɔ kɛ́ ma nyɩɩləɣɩ teu sɩ má pona mɛ mpa ɩ́ wɛ Lom tɔɣɔ Laapaalɩ Kʋpaŋ tɔtɔ. 16Laapaalɩ Kʋpaŋ kpaalʋɣʋ tɔm fɛɩ-m fɛɛlɛ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, Ɩsɔ toma ntɛ́ təna. Ɩ waasəɣɩ pa təna mpa pa tɛŋɩ-ɩ na pa taa tɔ. Yuta nyə́ma kɛ kancaalaɣa, pa waalɩ kɛ́ mpa pa ta kɛ Yuta nyə́ma tɔ. 17Kʋpam Laapaalɩ Kʋpaŋ tɔɔ kɛ́ tə nyəŋ ɩsəna Ɩsɔ lakɩ na yəlaa pəsəɣɩ kʋpama kɛ ɩ ɩsɛntaa tɔ. Pə kpaɣaʋ hatuu kancaalaɣa haləna pə tɛm tɔ, yʋlʋ tɛŋ ɩ taa na Ɩsɔ kɛ́ ɩlɛna Ɩsɔ la, pə ta kaasɩ pʋlʋ tɔtɔ. Ɩsɔ Tɔm taa maɣamaɣa kilisa mpʋ təcɛɩcɛɩ sɩ: Ye Ɩsɔ nyəna wei kɛ́ yʋlʋpaŋ sɩ ɩ tɛma ɩ taa tɔ pə tɔɔ, pʋntʋ tike tʋləɣəna-tɩ. 18Ɩsɔ mʋɣɩ pááná kɛ hatuu ɩsɔtaa kɛ́ yəlaa kʋpəntəŋ na pa ɩsaɣatʋnaa təna tɔɔ na pə́ naa mpʋ. Pə taɣa pʋlʋ, yəlaa tɛtɛlakasɩ nyəkəɣɩ tampana na a mələɣɩ yem. 19Mpʋ pə yelina na Ɩsɔ tʋɣɩ-wɛɣɛ naʋya. Mpi tɔ pa nyəmá timpiwɛ pə wɛɛ sɩ pá nyaŋna Ɩsɔ tɔ, ɩ tɛma-wɛɣɛ-wəɣɩ hʋ́lʋ́ɣʋ́ kɛ teu tɔ pə tɔɔ. 20Kʋpam hatuu Ɩsɔ lapa antulinya tɔ, ɩ mukaɣa tɛɛ wɛɛtʋ, ɩsɩɩ ɩ toma tamm nyəna na ɩsəna ɩ maɣamaɣa ɩ wɛɛ tɔ, pə naakɩ ɩ kʋlapəm mpɩ pə kiŋ kɛ́. Tənaɣa pə wɛɛ sɩ yəlaa ɩ́ nyəna ɩ toma na ɩ wɛɛtʋ, pə tɔɔ kɛ́ pa fɛɩna tampana. 21Pa nyəmá Ɩsɔ, ama paa see-ɩ, pəyele paa sɛɛ-ɩ ɩ́ na təmlɛ ɩsɩɩ pə nəɣəsəna yəlaa ɩ́ la Ɩsɔ tɔ. Pa hʋwɛɛ liɣita yem, paa laɣatiya ka fɛɩ. 22Pa tɔŋ sɩ pa nyəm tɔɔwa, ama ɩwɛɛŋ kɛ́. 23Ɩsɩɩ paa tʋ Ɩsɔ wei ɩɩ səkɩ tɔɣɔ teeli tɔ, yʋlʋ wei ɩ səkɩ tɔ ɩ lɛɛsəŋ na sumasɩ na nɔɔhɛɛ liɣiti wontu na nti tə tuuki atɛ tɔɣɔ pa seeki. 24Pə tɔɔ kɛ́ Ɩsɔ yela-wɛɣɛ pa tɛtɛlakasɩ ɩsaɣasɩ nsi pa luuŋ sʋʋwa tɔ sɩ taa, na pá lakɩ təmaɣa mpi pə wɛ fɛɛlɛ tɔ. 25Mpɛ pa məlaa kɛ́ na pá kpaɣa Ɩsɔ tɔɔ tampana na pá pəsəna pɔpɔtʋ. Pa sɛɛkɩ na pá təŋəɣɩ mpi mpi Ɩsɔ lapa tɔ, na pá yele Ɩsɔ wei ɩ lapa-wɩ tɔ ɩ maɣamaɣa. Pəyele pɩɩ mʋna ɩsɩɩ ɩnəɣɩ pá saŋ tam. 26Pə tɔɔ kɛ́ Ɩsɔ ná yela-wɛɣɛ pa taaləntʋtʋ taa. Na pa alaa maɣamaɣa náá yeki apalaa na pá sʋʋkəna təma. 27Mpʋ tɔtɔɣɔ na pa apalaa, pɛlɛ pa yeki alaa tɔm, na pa kʋnyɩɩləŋ ɩ́ kpa pa nyɔɔŋ taa pa ketitiɣi təma. Apalaa lakəna təmaɣa fɛɛlɛ fɛɩ nyəntʋ. Na pa taaləntʋtʋ ntɩ tə naasʋɣʋ makəna pa nyɔɔŋ taa. 28Ɩsɩɩ pa kisa Ɩsɔ kɛ́ nyəm təkelekele tɔ, pə tɔɔ kɛ́ Ɩsɔ ná yela-wɛɣɛ pa kʋmɛləlaɣatʋ taa na pá lakɩ acaalətʋ. 29Pa kəla kawalasɩ, na ɩsaɣatʋ, na kʋnyɩɩləŋ, na nyaŋ, na ɩsɛsɛɛmlɛ, na yʋlʋkʋlɛ, na yoou, na puɣusuɣu, na muɣuluɣu tike kɛ pa nyəmá. Pa kɛ́ yɔɣɔtəlaa. 30Pa cakəna təma. Pa kɛ́ Ɩsɔ kolontunaa, na kalampaanɩ nyə́ma na ɩsəcaʋ nyə́ma na təhɔntaa. Pa lʋləsəɣɩ ɩsaɣatʋ kʋfatʋ, paa see pa caanaa. 31Pa fɛɩna laakalɩ, paa tɔkəɣɩ nti pa tɔŋ sɩ paa la tɔ. Pa lakɩ təkatɩɩ, pa fɛɩna lɛlaa pətɔɔtəlɛ. 32Pa nyəmá Ɩsɔ tɔɔ sɩ mpa pa lakɩ mpʋ tɔ pa kɛ́ sɔlʋnaa. Paa na mpʋ pa tɔŋna lapʋ, haləna pá saŋ pə lataa tɔtɔ.


text: 1Kɛɛrɛ naa, m danyɩnɔ, k'a a heer nyɔɔ, k'awɔɔ a zɛ kʋ ra kan Zuuba kɩ bɩ tɔ ma. Meerbaarɔ kʋ mɔɔ ŋ ba kan awɔɔ kɩ rɔ wɔɔ mɔɔ m ya m nɩ sore ŋ la, bɩ naa bɩr mɔɔ kɔrɛ y, bala, a y'a darɛ awɔɔ han. 2K'a dundo a zi kan gʋɔɔ kʋ ŋ n'a bʋnyaa bam nɔ wɔɔ kɩ, jino m, ŋʋaar baŋŋʋgasʋrɛ bɩ hɔdɩndarɛzannɔ m, k'a dundo a zi kan ŋ kɩ. 3Wɔɔ nɩ baŋŋʋgasʋrɛ paan••• bɩ zi bam. Bala, zu wɔɔ nawʋm Woso ʋ Sɛnt-Ɛspri paŋŋa m. Krista Yeezuu n wɔɔ lɛbɔʋrɛ, wɔɔ bɩr yom zɩɩfʋrɔ yɩnnɩbayɩrɔ ma k'ʋ lɛ bɔ ʋ mɩŋŋɔɔ ʋ y. 4A n bɔkarɛ, mɔɔ m da ma m yo yɩnnɩbayɩrɔ wɔɔ duro ma sɔ. Kʋ gʋaa y'a gɩngarɛ a ʋ, a hɔ yɩm yɩnnɩbayɩrɔ wɔɔ zibəə nɔ ʋ, k'a maam mɔɔ ɩ lɛ da. 5Mɔɔ yɩrɛ dɔmɩm sinnyə hinni ʋ, m mɔɔ gasʋ ʋ baŋŋʋ ʋ. Israyɛl gʋaa paan••• m mɔɔ m, Bɛnzamɛn do gʋaa m mɔɔ m, mɔɔ yaabɔɔ wɔɔ haay zɩɩfʋrɔ nɩ ŋ mɩ. Kʋ Moyiisi lɛrɔ wɔɔ zuure nɩ, nyɩnta mɔɔ ʋ farizɛn m nɩ zure ŋ ʋ paan•••. 6Wɔɔ yɩnnɩbayɩrɔ wɔɔ kʋ mɔɔ ŋ ŋʋa gʋta bɩ, a a ka mɔɔ m fɩr ka kristagʋɔɔ sokʋma bɩ ma. Kʋ tɩrgabaa kʋ n n'a kam ma lɛrɔ nɔ ʋ bɩ nɩ, mɔɔ nyɩnta mɩŋŋa fasɩ, gɔsɩ n mim yɩ k'a hɩ mɔɔ ma y. 7A n bɔkarɛ, hɔɔ nɔɔn duro kʋ ŋ nyɔɔdʋ n ta mɔɔ ma biisi bɩ, mɔɔ ɩ dɩgarɛ ŋ ma dore hɔɔ kɛɛrɛ, Krista kʋ mɔɔ dɔ bɩ tɔ ma. 8Sɩra m, mɔɔ ɩ dɩgam hɔ haay woo••• ma dore hɔ, mɔɔ Zuuba Krista Yeezuu dɔrɛ mɩŋŋabaa k'a lɛ da hɔ haay ra bɩ tɔ ma. A tɔ ma m mɔɔ m hɔ haay to, m nɩ dɩgam hɔɔ wɔɔ duro ma bʋtʋrɔ, kʋ Krista n yɩ mɔɔ hɔ haay. 9K'an a so mɔɔ ʋ jilli sɔ. Mɔɔ bɩr a gɩngam dɔ, mɔɔ ʋ, m tɩrga Woso mɩm ʋ lɛrɔ wɔɔ zuure tɔ ma y. Sɩra kʋ mɔɔ ka Krista ʋ b'ɩ mɔɔ ba tɩrga Woso mɩm ʋ. Tɩrgabaa kʋ Woso n'a kam sɩrakarɛ tɔ ma bɩ m. 10Hɔ kʋ mɔɔ nɩ m kam ma bɩ, m ka mɔɔ nawʋm ma kʋ m Krista mɩŋŋa dɔ, kʋ m a mɩmbɔʋrɛ bɩ paŋŋa dɔ. Kʋ m m na ma a fɩryɩrɛ nɔ ʋ, kʋ m bɔ kʋ ʋ kan kɩ a zɛ bɩ nɔ ʋ. 11K'an bɩr yɩrɛ ɩ ʋ, mɔɔ bɩ m da ma sɔ, m bɩ m mɩm bɔ ʋ gəəno bire ʋ. 12Mɔɔ n a hɩ mɔɔ ʋ, mɔɔ hɔ kʋ mɔɔ nɩ m kam ma bɩ yɩ m wɔ ʋ wa. Gɛɛ, mɔɔ m ba mɩŋŋa fasɩ wa. Bɩ, m tɔ mɔɔ nawʋŋ ʋ, kʋ m brasire ganwʋrɛ bɩ ku m wɔ ʋ, bala, Krista-Yeezuu mɔɔ ku a wɔ ʋ. 13Ayy••• m danyɩnɔ, mɔɔ bɩr a gɩngarɛ m ʋ, mɔɔ brasire ganwʋrɛ bɩ ku m wɔ ʋ y. Bɩ hɔ deem mɔɔ n'a bam, hɔ k'a ba an cem bɩ bɔ mɔɔ nawʋrɛ m nɔ ʋ, m nɩ m tɔŋ ʋ kʋ m hɔ k'a nɩ lɛɛ bɩ ku. 14M tɔ mɔɔ nawʋŋ ʋ, kʋ m hɔ kʋ ŋ y'a cɩnta wɔɔ m lɛɛ bɩ ku. Brasire ganwʋrɛ kʋ Woso wɔɔ bir ma Krista Yeezuu nɔ ʋ, k'a b'a ka wɔɔ ʋ arzana ʋ bɩ m. 15Wɔɔ gʋɔɔ k'ʋ yaa ka sɩrakarɛ nɔ ʋ rɔ wɔɔ, ʋ bɩr hɔɔndarɛ deem naa m. Bɩ, k'awɔɔ y'a hɔɔn darɛ a hɔ, mim naa do nɔ ʋ, Woso y'awɔɔ hɔɔn gum ma. 16Bɩ, hɔ k'an ta ʋ bɩ, ʋ gɔɔta ʋ bɩr tam lɛɛ kan kʋ kɩ, hɔ kʋ wɔɔ dɔ bɩ nɔ ʋ. 17M danyɩnɔ, awɔɔ haay k'a mɔɔ hɔbaa sa, k'a dɩga gʋɔɔ kʋ ŋ n'a mɩsɩrbaa bam am wɔɔ m nɔ wɔɔ ma, wɔɔ hɔbaa ŋ y'a sa. 18Gʋɔɔ gʋta, ŋn'a mɩsɩrbaa bam ɩ ʋ, Krista gɔdarkʋra bɩ jɩnnɔ m. Mɔɔ hɩ awɔɔ m hɔɔ gallɛm hɔka, m m ya m nɩ som la kɛɛrɛ kan nyikəre kɩ. 19Gʋɔɔ wɔɔ duro nyambʋrlɛ bɩ, nyaanlɛ m, ŋ nɔ nɩ ŋ woso, hɔ k'a nyannɩ n ta ʋ bɩ n ŋ lɛbɔʋrɛ, durnya naa do hɔ ŋn'a hɔɔn dam ma bala. 20Bɩ kʋ wɔɔ nɩ, wɔɔ kʋ bɩ m arzana m. Wɔɔ bʋmbɔrɛzaa, Zuuba Yeezuu Krista kʋ wɔɔ nɩ dɔm ma bɩ, a to a nawʋm arzana ʋ b'ʋ an bʋr. 21K'a bɩ bʋr, a wɔɔ mɛrɔ kʋ ŋ nɩ paŋŋawar nɔ ʋ rɔ nɔɔm lʋrlɛ, an ŋ ba, an a mɩŋŋa lɛbɔʋrɛ mɛ bɩ m. Naa ba a nawʋm paŋŋa k'an ta m k'a a so hɔ haay ʋ bɩ m.


text: 1Zezi dɛɛn na tagɩ wəənu tɩm kʋntʋ o ti tɩn, o dɩ o karabiə bam ma zaŋɩ ba nuŋi ba kɛ. Ba ma vu ba bɛ nabara kalʋ yɩrɩ na yɩ Sɩdrɔn tɩn. Gaarɩ maa wʋ jəgə kam kʋntʋ nɩ. Ba ma vu ba zʋ dɩ wʋ. 2Zezi dɩ o karabiə bam dɛɛn yəni ba jeeri daanɩ gaarɩ dɩm kʋntʋ nɩ mʋ. Kʋntʋ mʋ pɛ Zudasɩ wʋlʋ na lagɩ o yəgi Zezi o pa tɩn dɩ ye ka jəgə. 3Zudasɩ ma tɔgɩ dɩ pamaŋ-kɔgɔ o vu jəgə kam kʋntʋ. Wɛ kaanɩm yigə tiinə bam dɩ Farizɩan tiinə bam dɩ tʋŋɩ ba nɔɔna sɩ ba tɔgɩ ba vu. Ba ma jɩgɩ ba jara zɩla dɩdaanɩ min-zwəənu dɩ mɔɔla. 4Zezi nan maŋɩ o ye kʋlʋ maama na lagɩ kʋ kɩ-o tɩn. O ma fɔɔrɩ o twɛ ba te, yɩ o bwe-ba o wɩ: "Wɔɔ mʋ abam laga?" 5Ba ma lər-o ba wɩ: "Zezi wʋlʋ na yɩ Nazarɛtɩ tu tɩn mʋ d'ɩ laga." Zezi ma ta o wɩ: "Kʋ yɩ amʋ mʋ kʋntʋ." Zudasɩ wʋlʋ na yəg-o o pa tɩn dɩ maa tɔgɩ o zɩgɩ dɩ ba. 6Zezi na tagɩ dɩ ba o wɩ wʋm mʋ kʋntʋ tɩn, ba ma titwəni ba joori kwaga ba tʋ tɩga nɩ. 7O ma joori o bwe-ba o wɩ: "Wɔɔ mʋ abam laga?" Ba ma ta ba wɩ: "Zezi wʋlʋ na yɩ Nazarɛtɩ tu tɩn mʋ d'ɩ laga." 8Zezi ma ta dɩ ba o wɩ: "A maŋɩ a ta a brɩ abam nɩ, amʋ mʋ kʋntʋ. Kʋ nan na yɩ amʋ mʋ 'a laga, sɩ 'a yagɩ bantʋ sɩ ba viiri." 9O tagɩ kʋntʋ, sɩ kʋ pa o na maŋɩ o ta taanɩ dɩlʋ tɩn mʋ sɩɩnɩ dɩ kɩ, dɩ o na wɩ: "Amʋ Ko, a wʋ pɛ balʋ maama nmʋ na kɩ a jɩŋa nɩ tɩn dɩ dɩdʋa dɩ je." 10Simɔn Pɩyɛɛrɩ maa jɩgɩ sʋ-lɔŋɔ. O ma lɩ-kʋ o ma zagɩ Wɛ kaanɩm yuutu wʋm tɩntʋŋnʋ jazɩm zwɛ o go. Tɩntʋŋnʋ wʋm yɩrɩ mʋ Malɩkusi. 11Zezi ma ta dɩ Pɩyɛɛrɩ o wɩ: "Joori n sɩn n sʋgʋ kʋm kʋ polo nɩ. Nmʋ bʋŋɩ nɩ a lagɩ sɩ a lu cam dɩlʋ a Ko na pɛ-nɩ tɩn mʋ na?" 12Pamaŋna bam kɔgɔ kʋm dɩ ba dɩdɛɛrʋ wʋm dɩ Zwifə bam nɔɔna bam laan ma ja Zezi ba vɔ. 13Ba ma ja-o ba da yigə ba vu Annɩ te. O yɩ Kayifu tɩmbaarʋ mʋ. Kayifu mʋ yɩ Wɛ kaanɩm yuutu bɩnɩ dɩm kʋntʋ nɩ. 14Wʋntʋ dɛɛn mʋ ya tagɩ dɩ Zwifə bam nɩ kʋ maŋɩ sɩ nɔɔnʋ dɩdʋa mʋ tɩ nɔɔna bam maama ŋwaanɩ. 15Simɔn Pɩyɛɛrɩ dɩ o doŋ karabu dɩdʋa ma tɔgɩ Zezi kwaga. Karabu wʋm kʋntʋ dɩ Wɛ kaanɩm yuutu wʋm ye daanɩ lanyɩranɩ. O ma tɔgɩ dɩ Zezi o zʋ Wɛ kaanɩm yuutu wʋm sɔŋɔ kʋnkɔlɔ. 16Pɩyɛɛrɩ ma maŋɩ mancoŋo ni nɩ o zɩga. Zezi karabu wʋlʋ dɩ Wɛ kaanɩm yuutu wʋm na ye daanɩ tɩn ma joori o nuŋi o ta dɩ bɩsankana kalʋ na nii mancoŋo kʋm ni dɩm baŋa nɩ tɩn, yɩ o daarɩ o ja Pɩyɛɛrɩ o zʋ. 17Bɩsankana kam ma bwe Pɩyɛɛrɩ ka wɩ: "Nmʋ tɔgɩ n yɩ Zezi karabu mʋ na?" O ma ləri o wɩ: "A daɩ o karabu." 18Waarʋ dɛɛn ma wʋra. Kʋntʋ ŋwaanɩ tɩntʋŋna bam dɩ Zwifə yigə tiinə nɔɔna bam ma dwe mini ba zɩgɩ ba weerə. Pɩyɛɛrɩ dɩ ma vu o tɔgɩ o zɩgɩ da o weeri mini dɩm. 19Wɛ kaanɩm yuutu wʋm laan ma bwe Zezi o karabiə bam laŋa, dɩ o zaasɩm dɩm na yɩ te tɩn. 20Zezi ma lər-o o wɩ: "Amʋ yəni a ŋɔɔnɩ jaja mʋ a brɩ nɔɔna bam maama. A nan yəni a brɩ nɔɔna bam ba Wɛ-di sɩm nɩ mʋ dɩ Wɛ-di-kamunu kʋm nɩ, mɛ Zwifə bam maama na yəni ba jeeri daanɩ tɩn. A wʋ fɔgɩ a səgi a ta kʋlʋkʋlʋ. 21Bɛɛ nan mʋ yɩ n bwe amʋ sɩ n nii? Nan bwe balʋ na cəgi amʋ taanɩ dɩm tɩn n nii a na tagɩ kʋlʋ dɩ ba tɩn, sɩ bantʋ mʋ ye a na tagɩ kʋlʋ tɩn." 22Zezi na tagɩ kʋntʋ tɩn, Zwifə yigə tiinə bam tɩntʋŋnʋ dɩdʋa na zɩgɩ o tɩkəri nɩ tɩn ma lɔ o pʋpɔŋɔ, yɩ o bwe-o o wɩ: "Bɛɛ mʋ yɩ n ŋɔɔnɩ kʋntʋ doŋ dɩ Wɛ kaanɩm yuutu wʋm?" 23Zezi ma lər-o o wɩ: "A na tagɩ kʋlʋ a cɔgɩ tɩn, sɩ n ta sɩ d'ɩ lwarɩ. Kʋ nan na yɩ cɩga mʋ a taga, bɛɛ mʋ yɩ n magɩ-nɩ?" 24Annɩ laan ma pa ba ja-o ba vu Kayifu wʋlʋ na yɩ Wɛ kaanɩm yuutu tɩn te, yɩ ba ta wʋ bwəl-o. 25Simɔn Pɩyɛɛrɩ daa ta maa zɩgɩ da o weeri mini dɩm. Ba ma bwe-o ba wɩ: "Nmʋ tɔgɩ n yɩ nɔɔnʋ wʋntʋ karabu mʋ na?" Pɩyɛɛrɩ ma fʋ o wɩ, wʋm daɩ o karabu. 26Wɛ kaanɩm yuutu wʋm tɩntʋŋnʋ dɩdʋa, wʋlʋ cʋrʋ Pɩyɛɛrɩ na zagɩ o zwɛ o go tɩn, ma ta dɩd-o o wɩ: "Amʋ wʋ nɛ abam daanɩ gaarɩ dɩm wʋnɩ na?" 27Pɩyɛɛrɩ daa ta ma fʋ. Cɩbwɩʋ ma da kʋ keeri. 28Ba laan ma ja Zezi ba nuŋi Kayifu sɔŋɔ nɩ ba vu Rom gʋvɩrma tu wʋm sɔŋɔ. Kʋ dɛɛn yɩ tɩtɩɩtɩ mʋ. Zwifə bam ma wʋ dɛ ba zʋ sɔŋɔ kʋm wʋ ba cullu tɩm ŋwaanɩ. Ba maŋɩ sɩ ba cɩ ba tɩtɩ dɩ digiru sɩ ba wanɩ ba na cwəŋə ba di Pakɩ candiə kam. 29Gʋvɩrma tu Pilatɩ ma nuŋi ba te, yɩ o bwe-ba o wɩ: "Bɛɛ mʋ yɩ abam saŋɩ nɔɔnʋ wʋntʋ?" 30Ba ma lər-o ba wɩ: "Nɔɔnʋ wʋntʋ ya na wʋ kɩ o cɔgɩ, d'ɩ ya b'a ja-o d'ɩ ba nmʋ te." 31Pilatɩ ma ta dɩ ba o wɩ: "Abam tɩtɩ nan joŋ-o sɩ 'a di o taanɩ, sɩ kʋ tɔgɩ abam cullu tɩm na yɩ te tɩn." Zwifə bam ma ləri ba wɩ: "Dɩbam ba jɩgɩ cwəŋə sɩ d'ɩ gʋ nɔɔn-nɔɔnʋ." 32Kʋntʋ nan kɩ sɩ kʋ pa Zezi na tagɩ kʋlʋ tɩn mʋ sɩɩnɩ kʋ kɩ, dɩ o na tagɩ nɩ o'o tɩ tʋʋnɩ dɩlʋ dwi tɩn. 33Pilatɩ laan ma joori o zʋ sɔŋɔ kʋm wʋ o bəŋi Zezi, yɩ o bwe-o o wɩ: "Nmʋ yɩ Zwifə bam pɛ mʋ na?" 34Zezi ma bwe-o o wɩ: "Nmʋ na tagɩ kʋntʋ tɩn, kʋ yɩ nmʋ tɩtɩ wʋbʋŋa taanɩ mʋ naa nɔɔna mʋ tagɩ a taanɩ dɩ nmʋ?" 35O ma ləri o wɩ: "Amʋ daɩ Zwifu. Kʋ yɩ nmʋ tɩtɩ dwi tiinə dɩ ba kaanɩm yigə tiinə bam mʋ jaanɩ nmʋ ba ba ba kɩ amʋ jɩŋa nɩ. Kɔɔ mʋ n kɩa?" 36Zezi ma ləri o wɩ: "Amʋ paarɩ dɩm wʋ nuŋi lʋgʋ baŋa, sɩ dɩ ya na yɩ lʋgʋ baŋa nyɩm, a nɔɔna bam ya w'ʋ kɩ jara sɩ ba cɩ sɩ Zwifə bam yɩ wanɩ ba ja amʋ. Kʋ nan na yɩ te tɩn, amʋ paarɩ dɩm daɩ lʋgʋ baŋa nyɩm." 37Pilatɩ ma bwe-o o wɩ: "Kʋntʋ, nmʋ za yɩ pɛ mʋ na?" Zezi ma ləri o wɩ: "Nmʋ tɩtɩ mʋ tagɩ n wɩ, a yɩ pɛ. A tu sɩ a ŋɔɔnɩ cɩga mʋ a brɩ nɔɔna lʋgʋ baŋa nɩ. Kʋntʋ ŋwaanɩ mʋ ba lʋgɩ amʋ. Wʋlʋ maama na yɩ cɩga nɔɔnʋ tɩn mʋ cəgi amʋ taanɩ." 38O ma ta dɩd-o o wɩ: "Bɛɛn yɩ cɩga?" Pilatɩ na tagɩ kʋntʋ tɩn, o laan ma joori o nuŋi pooni o ta dɩ Zwifə bam o wɩ: "Amʋ wʋ nɛ o na kɩ kʋlʋ o cɔgɩ tɩn sɩ a di o taanɩ. 39Abam nan yəni 'a jɩgɩ mɩʋ kʋdoŋ: Pakɩ candiə kam maŋa nɩ, amʋ yəni a lɩ abam pɩɩnʋ dɩdʋa mʋ a yagɩ yɩ o viiri. Abam nan lagɩ sɩ a yagɩ Zwifə bam pɛ wʋm mʋ na?" 40Ba ma kaasɩ dɩ kwər-dɩa ba wɩ: "Kʋ daɩ wʋntʋ, kʋ yɩ Barabasɩ mʋ d'ɩ laga sɩ n yagɩ." Barabasɩ ya yɩ nɔn-vɩrnʋ mʋ.


text: 1Taɣa Yesu Kilisiti təmlɛ nyə́ma Pɔɔlɩ na Timotee. Tá ŋmaakəna takəlaɣa kanɛɣɛ Ɩsɔ yəlaa mpa pa wɛ Filipʋ na pá tɛma Yesu Kilisiti na pa taa tɔ, na Ɩsɔ təsɛɛlɛ sɔsaa na tə taa təma lataa. 2Tá Caa Ɩsɔ na tá Sɔsɔ Yesu Kilisiti pá hʋ́lɩ́-mɛɣɛ pɛɛlɛɛ na pá lá na mə laŋa hʋlʋmɩ. 3Paa waatʋ wei kɛ́ ma tɔɔsa mə tɔɔ kɛ́ ɩsəntɔ, ma sɛɛkɩ ma Ɩsɔ kɛ́ ɩ́ na təmlɛ kɛ mə təna təpaɩ mə tɔɔ kɛ́. 4Na paa waatʋ wei kɛ́ ma sələməɣəna-mɛɣɛ Ɩsɔ, laŋhʋlʋmlɛ kɛ ma sələməɣəna. 5Mpi tɔ, ɩ́ səna-m kʋyakʋ kancaalaɣa nyəŋkʋ wule na haləna saŋa na má yasəɣɩ Laapaalɩ Kʋpaŋ. 6Ma nyəmá teu təkpataa sɩ Ɩsɔ wei ɩ caala təmlɛ kʋpantɛ tənɛɣɛ mə kiŋ tɔ, ɩ ká la-tɛɣɛ ḿpʋ́ɣʋ́ haləna tə́ kɔɔ na tə́ yoosi Yesu Kilisiti kʋyakʋ wule. 7Pə mʋna teu kɛ́ sɩ má hʋʋ ḿpʋ́ɣʋ́ mə təna təpaɩ mə tɔɔ. Ma luɣu sʋʋ-mɛɣɛ sɔsɔm sɔsɔm kɛ́. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, mə təna təpaɩ ɩ́ hika mə paa nyəm kɛ pɛɛlɛɛ nna Ɩsɔ lapa ma tɔ a taa kɛ́. Ɩlɛ paa pənɛntɛ ma wɛʋ saləka taa ɩsəntɔ yaa tuu ma tɩɩ wɛʋ na ma tɩ, sɩ má taa yele na Laapaalɩ kʋpaŋ pəsɩ tɛtɛpʋlʋ, ama sɩ má sɩɩ-ɩ teu kɛ́ təka. 8Ma yɔɣɔtʋɣʋ sɩ ma sɔɔla mə təna təpaɩ kɛ́ ɩsɩɩ ɩsəna mpi Yesu Kilisiti sɔɔlʋɣʋ-tʋɣʋ sɔsɔm tɔ, Ɩsɔ maɣamaɣa nyəmá sɩ tampana ḿpʋ́ɣʋ́. 9Nti ma sələməɣɩ Ɩsɔ kɛ́ mə tɔɔ tɔɣɔlɛ sɩ mə sɔɔlʋɣʋ ɩ́ sɔɔsəɣɩ tam, na nyəm kʋpampam sɔsɔɔm na pə təna pə cɛkənaʋ ɩ́ wɛɛ mə sɔɔlʋɣʋ taa. 10Ɩlɛna ɩ́ pəsɩ na ɩ́ ləsɩ mpi pə wɛ teu tɔ. Ye pə lapa mpʋ ɩ́ ká la kʋpama na pa kaa na mə kiŋ kɛ taalɩ nɔɣɔlʋɣʋ Kilisiti kʋyakʋ wule. 11Na ɩ́ ka la təma kʋpana nna Yesu Kilisiti kɔŋna tɔɣɔ sɔsɔm, na pə́ tʋ́ Ɩsɔ kɛ́ teeli na samtʋ. 12Ma taapalaa ma caa sɩ ɩ́ nyɩ sɩ tampana tɔɔ ɩsəntɔ, mpi pə maɣana-m tɔ pə waasaa kɛ́, pə yelaa kɛ́ na Laapaalɩ Kʋpaŋ sɔɔsəɣɩ yaʋ. 13Pə yelaa na wulaʋ təyaɣa taŋlaa təna na yəlaa lɛlaa təna nyɩ sɩ Kilisiti təmlɛ lapʋ tɔɔ kɛ́ pa tʋ-m saləka. 14Tá taapalaa taa paɣalɛ nawa ma wɛ saləka taa, ɩlɛna pá tɔkɩ tɔnəŋ na Tacaa tɔm, haləna pá nyaɣa apalʋtʋ na pá heeliɣi Ɩsɔ Tɔm na sɔɣɔntʋ fɛɩ-wɛ. 15Paa na ma ɩsəsɛɛmlɛ tɔɔ kɛ́ lɛlaa lakɩ Kilisiti waasʋ na sɔsɔɔntʋ hɔm hʋwɛɛ tɔ, lɛlaa ná lakɩ-ɩ na hʋwɛɛ kʋpana kɛ́. 16Panɛ ɩnɩ pɛlɛ pa lakʋɣʋ na sɔɔlʋɣʋ wɛ pə taa tɔ, pa nyəmá sɩ Ɩsɔ tʋ-m sɩ má taa yele na Laapaalɩ Kʋpaŋ pəsɩ tɛtɛpʋlʋ tɔɣɔ. 17Ama lɛlaa ɩlɛ kəlʋɣʋ pɛɛkʋɣʋ tɔɔ kɛ́, paa paasəɣɩ na pá heeli Kilisiti tɔm kɛ ɩsəna mpi pə mʋnaa tɔ se, pa hʋʋ kɛ́ sɩ ma wɛʋ saləka taa tɔ paa sɔɔsɩ-m kʋnyɔŋ na má ná. 18Kpaɩ kɛ́. Ye kʋpantʋ yaa ɩsaɣatʋ kʋlʋkʋ kɛ pa lʋkɩ, ma laŋlɛ tɩɩ hɛɛwa. Mpi tɔ pa tɩɩ heela Kilisiti tɔm. Na ma laŋlɛ ká hɛɛ ḿpʋ́ɣʋ́ na pə́ puki. 19Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, ma nyəmá sɩ mə sələməŋ na Yesu Kilisiti Feesuɣu sənaʋ tɔɔ pə tənaɣa mpʋ pɩɩ məlɩ ma nyʋɣʋ yapʋ. 20Ma taŋaa na má tɛɛləɣɩ ḿpʋ́ɣʋ́ teu kɛ́ sɩ ma kaa tɔɣɔ fɛɛlɛ natəlɩ. Ama pənɛntɛ naani kɛ́ maa la teu ɩsɩɩ ma lakʋɣʋ tam tɔ, ɩlɛna má hʋ́lɩ́ Kilisiti sɔsɔɔntʋ kɛ ma tɔnʋɣʋ təna taa, paa ma na ma ɩsɛ, paa ma səkɩ. 21Pə taɣa pʋlʋ, paa maa wɛɛ, Kilisiti kɛlɛ ma pə təna. Na má tɩɩ səpa, ɩlɛ pə kəlaa kɛlɛ. 22Ntanyɩ ye ma wɛna ma ɩsɛ, maa tasa waasaɣa nakələɣɩ lapʋ. Tɔʋ, maa nyəŋ nti má ləsɩ tɔ se. 23Pə kpəpa-m kɛ́, ma nyɩɩləɣɩ kɛ́ sɩ má kpe na má wɛɛ Kilisiti kiŋ. Nti tə kəla-m teu tɔɣɔlɛ. 24Ama mə tɔɔ ɩlɛ, pə wɛɛ kɛ́ sɩ má wɛɛna ma ɩsɛ. 25Ma tɛma ma taa kɛ́ teu na təlɛ, pə tɔɔ kɛ́ ma nyəmá sɩ ma kaa kpe. Na ma nyəmá sɩ má na mə təna təpaɩ tɩɩ wɛɛ, na maa səna-mɛ na ɩ́ polo lɔlɔ kɛ́ mə Ɩsɔ sɛɛʋ mpaaʋ taa, na ɩ́ hiki laŋhʋlʋmlɛ kɛ pə taa. 26Pə tɔɔ kɛ́ ye ma kɔma na má məlɩ mə tɛ ɩ́ ká hiki ma kiŋ kɛ mpi ɩ́ ká yɔɔləna mə Yesu Kilisiti mpaaʋ taa tɔ. 27Kʋlʋmtʋ kɛ́ sɩ ɩ́ tɔkɩ yaasi wei ɩ kɛɛsəna Kilisiti Laapaalɩ Kʋpaŋ tɔ. Ɩlɛ paa maa kɔɔ mə naʋ yaa ma ta tɩɩ kɔm, má nɩɩ sɩ ɩ́ nyɔɔ toŋ te, na ɩ́ kpɛnta hʋwɛɛ, na ɩ́ yoo taa tɛm mpi Laapaalɩ Kʋpaŋ tʋɣʋ-mɛ tɔ pə yoou na lotu kʋlʋmtʋ kɛ mə təna. 28Ɩ́ taa yele na mə kolontunaa nyaasəɣɩ-mɛɣɛ pʋlʋ taa. Mpi pə hʋ́lə́ɣɩ́ pɛlɛ sɩ pa tɔm ká tɛ tənaŋnaŋ tɔɣɔlɛ. Na pə hʋ́lə́ɣɩ́-mɛ sɩ pɩɩ tɛ na pə́ ya mə nyɔɔŋ, na Ɩsɔ lakəna mpʋ. 29Pə taɣa pʋlʋ, Ɩsɔ hana-mɛɣɛ mpaaʋ sɩ ɩ́ la Kilisiti təmlɛ. Ɩlɛ pə taɣa ɩ tɔɔ yuŋ tisuɣu tike tɔm, ama na ɩ tɔɔ kʋnyɔntɔɣɔlɛ tɔtɔɣɔ. 30Mə sɛɛwa ma tɔɔ kɛ́ pənɛntɛɣɛ na tə́ yoo yoou. Yoou ŋku ɩ́ ná ma yoo hatuu lɔŋ na ɩ́ tɩɩ nyəmá tɔtɔ sɩ ma tɩɩ tɔŋna-kʋɣʋ yoou tɔ, ŋkʋɣʋlɛ mpʋ na ŋku ɩ́ yookuɣu tɔ.


text: 1A lɛ jũu, an ɩ a Nãaŋmɩn tɩr a wʋ nɛɛ a wʋ pɛ̃nfʋ pɔ kpɛfʋ na chɛnɛ be be, yɩ ɩ a sɩ bɔ̃ɔnɔ̃ sʋ̃, ka a ɩ̃sʋɔ jaa taa wa kpɛ faa ɛ. 2Bojũu a sɩn mɩ, ba mʋɔl a 'yɛr nʋ̃ɔ kʋ sɩ, nɩtãa lɛ ban dɔ̃ɔ 'yɛr kʋ ba. Tɩchɛ a 'yɛr ban dɔ̃ɔ mʋɔl kʋ ba, ba tara tɔ̃nɔ̃ ɛ, bojũu a 'yɛr tɛɛ lɛ ba wõ, baa de sɔɔfʋ pʋɔ ɛ. 3Pʋ̃pãanyã, a sɩn bala na sɔɔ de kpɛ̃n a pɛ̃nfʋ nyã pɔ, nɩtãa lɛ a Nãaŋmɩn na dɔ̃ɔ 'yɛr, "N nyɛn suur naa pɔ 'yɛr, baa be jaa na wa kpɛ a n pɛ̃nfʋ pɔ go ɛ." Tɩchɛ wʋ tʋ̃n a wʋ tʋ̃mɔ̃ baar yi a wɛr pielfʋ daar jaa. 4Bojũu a jie ɩ̃sʋɔ wʋ 'yɛr naa a ber ayopõi daar 'yɛr, "A ber ayopõi daar, Nãaŋmɩn bar a wʋ tʋ̃mɔ̃ a jaa tɩ pɛ̃n." 5A 'yɛrbie anyãna nɩ a ju pɔ, wʋ lɛ 'yɛr naa, "Baa be jaa na wa kpɛ a n pɛ̃nfʋ pɔ ɛ." 6Sɔr chɛnɛ na yuo ka bamɩne na kpɛ a pɛ̃nfʋ nyã pɔ, ka a bala ban de nie mʋɔl a 'yɛr nʋ̃ɔ nyã kʋ, ba tʋ̃ɔ kpɛ ɛ, bojũu bawõnsɩ lɛ ba ɩ. 7A lɛ jũu, Nãaŋmɩn lɛ ir bɩbir ɩ̃sʋɔ na wʋ bʋɔlɔ wʋ dɩna, a kor lɛ̃ɛɛ tɩchɛ a wʋ lɛ wa tu a Nãa David 'yɔ̃ɔ 'yɛr a lɛ nɛ wʋn dɔ̃ɔ 'yɛr, "Dɩna yɩn wa wõ a Nãaŋmɩn kɔkɔr, yɩ taa ɩrɛ wa kpɛ̃mɛ a yɩ nyãn ɛ." 8Bojũu ala ɩ a Josua dɔ̃ɔ tʋ̃ɔn a nɩbɛ kpɛ̃n a pɛ̃nfʋ nyã pɔ, Nãaŋmɩn kʋ̃ naa lɛ 'yɛr bɩbir ɩ̃sʋɔ 'yɛr go ɛ. 9A ber Ayopõi 'Lɔ Pɛ̃nfʋ chɛnɛ na be be kʋ a Nãaŋmɩn nɩbɛ. 10Bojũu nɩrɛ jaa na wa kpɛ a Nãaŋmɩn pɛ̃nfʋ nyã pɔ, wʋ mɩ ma pɛ̃n naa a wʋ mɩ̃ɛ tʋ̃mɔ̃ pɔ, nɩtãa lɛ a Nãaŋmɩn mɩ̃ɛ na pɛ̃n a wʋ tʋ̃mɔ̃ pɔ. 11A lɛ jũu, yɩ ɩ a sɩ mʋɔrɔ ɩka sɩ kpɛ a pɛ̃nfʋ nyã pɔ, ka nɩrɛ ɩ̃sʋɔ jaa taa ɩ bawõno a ba kaar na wʋ bãr lo ɛ. 12Bojũu Nãaŋmɩn 'yɛr ɩn bʋ̃nɩbir, na wʋ ma pɩlpɩlɛ, na wʋ dire gar sɔbʋraa. Wʋ ma ŋmaan jaa kpɛ tɩ gbem a sɩɛ, na wʋ 'mar a kɔɔr, na wʋ wɛl a choofʋ jiir tɩ tãn a kɔɔr kãa pɔ. Wʋ ma tɔɔr tɩɛr nɩ befʋsɩ a jaa na be nɩrɛ nyãa pɔ 'yɛr. 13Bon jaa ba be ka a bʋ̃maalsɩ pɔ naa sɔɔl a Nãaŋmɩn niem ɛ. Bon jaa ba pɔɔ ɛ, a jaa dɩɛl a wʋ niem. 'Lɔ lɛ sɩn wa man a yele a jaa kʋ. 14A lɛ jũu, sɩn ben tara a bɔɔrlo nɩkpɛ̃ɛ na gar a bɔɔrlo nɩbɛrɛ ba jaa a wʋ do a be a saaju, Yesu na ɩ a Nãaŋmɩn Bie, yɩ ɩ a sɩ ba gbɛr a sɩ sɔɔfʋ nyã sɩn sɔɔ pɔ. 15Bojũu, saa tara a bɔɔrlo nɩkpɛ̃ɛ 'lɔ na kʋ̃ tʋ̃ɔ kaa a sɩ balfʋ ɛ, tɩchɛ sɩ tara na a 'lɔ mɩ a bɛɛr kaa bʋrɔ bʋrɔ na dɔ̃ɔ nyɔɔ a sɩn mɩ kaar, tɩchɛ waa ɩ yelbier ɛ. 16Yɩ ɩ a sɩ daa yi a wʋ wɩ̃ɛfʋ nãa dakɔɔ par nɩ nyãa, na sɩ tɩ de a wʋ nɩbaal na sɩ nyɛ wɩ̃ɛfʋ, ka a sʋ̃ʋ sɩ a sɔ̃ɔ 'lɔ an wa wõnõ sɩ.


text: 1Mɔɔ mɩŋŋa Ziidi m nɩ ci bɩ bam, Yeezuu Krista zibəənyɩ m mɔɔ m, Zakkɩ dam m mɔɔ m sɔ. Ci bɩ ba mɔɔ nawʋrɛ awɔɔ ma, awɔɔ kʋ Zɩ Woso a ŋʋa, an awɔɔ bir k'a yɩ a gʋɔɔ, an nɩ dɔrɛ awɔɔ ma Yeezuu Krista tɔ ma rɔ wɔɔ. 2Bɩ, kʋ Woso n a cicirzɛrɛ kan a laafɩɩ kɩ, a ŋʋarɛ kɩ ka awɔɔ ʋ gʋta. 3M gʋaasɩbɔɔ ŋʋarɛ nɔ ʋ, mɔɔ ŋʋa gʋta kʋ m ci ba awɔɔ ma, kʋ m bʋmbɔrɛ kʋ wɔɔ ʋ da kʋ ʋ, ʋ n ta m bɩ mim dɩnda. Bɩ, mɔɔ bɩ dɩga a, pakra m kʋ m ci bɩ ba awɔɔ ma dɩɩtaa, kʋ m a yɛ a han k'a zoo ba sɩrakarɛ kʋ Woso a ka a gʋɔɔ wɔɔ ʋ gallɛm deem taan••• dɔmɩm haay minto bɩ tɔ ma. 4Bala, gʋɔɔ bʋnyaarɔ a da wɔɔ zi, Woso barka lemim bɩ ŋ n'a nʋkʋm, k'a a da ma a mɩsɩrbaa ba a hɔɔnhɔ ma mimbʋnyaa barɛ nɔ ʋ, bɩsɩ ŋn'a kam Yeezuu Krista ma, an bɔkarɛ a mɩŋŋa y'a deem n soʋrezaa, a m wɔɔ Zuuba sɔ. Bɩ, Wosoci bɩ lɛɛ ka an gʋɔɔ nɔɔn duro dʋdɔyarlɛ kʋ ŋ n'a yɩm mim hɩ laatʋ. 5Hɔ kʋ mɔɔ n'a ŋʋam kʋ m a hɩ kɛɛrɛ naa, awɔɔ dɔ mɩŋŋa, bɩ, mɔɔ lɛ n taa kʋ m a tɔ da a nɔ ʋ. Zuuba k'a gʋɔɔ wɔɔ bʋmbɔ lɔmbaa nɔ ʋ Eziptɩ kʋ ʋ bɩ, a a ya an so ra an gʋɔɔ kʋ ŋ n yɛ ŋnɩ sɩra ka ʋ rɔ wɔɔ zɩnzɛ. 6Bɩ, malɛɛkarɔ kʋ ŋ y'a bɩncɛrɔ to, ŋn'a zerga paŋŋa kʋ Woso a ka ŋ ʋ bɩ rɛ rɔ wɔɔ, awɔɔ dɔ a ʋ, Woso brɔɔ da baŋŋarɔ ʋ monsigə nɔ ʋ dɔmɩm haay minto, k'a bɩ ŋ dʋdɔ ka dʋdɔkarɛ hinni gʋta b'ʋ. 7Kʋ Sodɔm kan Gomɔɔr kɩ, kan kʋrɔ kʋ ŋ nɩ ŋ jɩr ma rɔ wɔɔ kɩ mim nɩ, awɔɔ dɔ sɔ. Kʋrɔ nɔɔn duro a mɩŋŋɔɔ sa, ŋn'a ka dintim zibəəro wɔɔ ʋ sɔ, ŋn'ɩ jaandarɛ k'an bʋnyaa maam-maam bam. Naa tɔ ma m, Woso n ŋ dʋdɔ yar, ŋn'ɩ sɛ k'a lihire ba ʋ fɩryɩrɛ nɔ ʋ, ŋ fɩryɩrɛ bɩ, makra m sɔ, k'a gʋaa haay zɛ kəbə. 8Kan naa kɩ haay, gʋɔɔ kʋ ŋ y'a da wɔɔ zi rɔ wɔɔ, a ba ŋ nawʋrɛ am kʋrɔ nɔɔn duro hɔ bɩ m. A hɔɔn ŋ n'a dam mim daŋŋadɔɔ ma, bɩ n'a kam ŋn'ɩ jaan dam, ŋ bɩr yɛm Zuuba ma y, malɛɛkarɔ paŋŋazannɔ ŋn'ɩ ŋ sʋnsɔ wʋm sɔ. 9A n bɔkarɛ, Malɛɛkarɔ haay cir Misɛl mɩŋŋa, bʋr k'a ʋ, an nɩ bɩsɩ kam kan Sʋtaana kɩ Moyiisi gər sarɛ ma bɩ, a n yɛ an meerbaa bʋnyaa ba Sʋtaana ma y. A hɩ a ʋ bala, a ʋ: "Zuuba fɩr karɛ ɩ ma." 10Bɩ, gʋɔɔ nɔɔn duro, hɔ kʋ ŋ n a dɔ bɩ ŋn'a sʋnsɔ wʋm. Bɔ ŋ y'a ʋ kʋ ʋ kan poohɔɔ kɩ, ŋ ba hɔɔndarɛ zore nɩ y, hɔ k'a bʋr ŋ heer ʋ bɩ n'a bam, hɔ bɩ do bɔkarɛ an nɩ nyaanlɛ ŋ nɩ. 11Kʋsɩ ɩ kan ŋ kɩ, bala, zu ŋ y'a ʋ Kayɛn hɔbaa ʋ, zi bʋnyaa ŋn'a bam k'a busoo yɩ am Balam hɔ bɩ m. A mɩŋŋɔɔ ŋ n'a zarm, bala, ŋ y'a da a nyaa ma kan Woso kɩ, amba Kooree a ba bɩ m. 12B'awɔɔ tɩr a so kʋ ma k'a hɔ bɩ danyɩbaa zɛkʋra nɔ ʋ bɩ, kʋ ŋ y'awɔɔ barla nyannɩ m, nyannɩ ba ŋ mɩŋŋɔɔ nɩ kan hɔ bɩ bɩ maam-maam kɩ y, a hɔɔn ŋn'a darɛ a mɩŋŋɔɔ ma bala. Bɔ ŋ y'a ʋ kʋ ʋ, kan warkʋ kʋ hɩnhɛr n'a gaam, bɩ la bɩ bam bɩ kɩ. Ŋ bɔ kʋ ʋ sɔ kan gɔ k'a bɩr nyɩ darɛ y, baa a nyɩdarɛ dɔmɩm ʋ, bɔ ŋ y'a ʋ kʋ ʋ kan gɔrɔ kʋ ŋ yɩ ŋ wʋnwʋr ŋnɩ gɩnga fɩɩgaa rɔ kɩ. 13Amba higʋta kurəro tɩr a fur bɔ a rɛ bɩ, a nyannɩ zibəəro wɔɔ kərgu ŋ nawʋm lɛɛ ra maam sɔ. Bɔ ŋ y'a ʋ kʋ ʋ kan monyaarɔ kʋ ŋ n a tajɩ dɔ rɔ kɩ, Woso n ŋ to kʋ ŋ nɩ gɔɔta monsigə gʋta maam-maam nɔ ʋ dɔmɩm haay. 14Adam yaŋŋa tɔɔlɛma saanhɩnazaa Enɔk lɛɛ ka an gʋɔɔ nɔɔm mim hɩ laatʋ hɔɔ, Woso lɛsinnɩsora meerbaa nɔ ʋ, a ʋ: "A ba n nɩ, Zuuba ɩ zɛm kan malɛɛkarɔ kɩ miliyɔn bam hɔka, 15k'a bɩ durnya jilli dʋdɔ ka. A gʋɔɔ kʋ ŋ n Woso dɔ rɔ wɔɔ dʋdɔ yarm, ŋ zibəə bʋnyaarɔ kʋ ŋ yɩ ŋ ba haay bɩsɩ ka Woso ma nɔ ʋ rɔ wɔɔ tɔ ma. A yɩ ŋ dʋdɔ yarm sɔ meerbaarɔ bʋnyaarɔ kʋ bawosodɔrɛzannɔ nɔɔm ŋ ba Woso ma rɔ wɔɔ tɔ ma." 16Gʋɔɔ nɔɔn duro nɔ bɩr nyɔɔm fɩɩga y, kukur ŋn'a bam can, a mɩsɩrbaa bɩ ba ŋ nawʋm a lɛtaamarɔ barɛ nɔ ʋ bala. Mɩŋŋabusure meerbaarɔ ŋn'ɩ ŋ bam, ŋn'ɩ bra bɩmbam gʋɔɔ m k'a hɔ yɩ. 17B'awɔɔ, m gʋaasɩbɔɔ ŋʋarɛ nɔ ʋ, k'a meerbaarɔ kʋ wɔɔ Zuuba Yeezuu Krista zibəəzannɔ wɔɔ lɛɛ ka ŋnɩ ŋ ba kan awɔɔ kɩ rɔ wɔɔ tɔ da a nɔ ʋ. 18Ŋ y'a hɩ awɔɔ m, ŋ ʋ: "Dɔmɩm jɛzannɔ ʋ, gʋɔɔ nyɩntaŋ ʋ, ŋnɩ bɩr yaa wʋrɛ awɔɔ ma, ŋnɩ bɩr a mɩsɩrbaa bam a mɛsim lɛtaamarɔ nɔ ʋ, bawosodɔrɛ nɔ ʋ." 19Gʋɔɔ wɔɔ duro nɩ zɛm gʋngʋrɛrɔ m bɩ, durnya hɔɔndarɛrɔ y'a so ŋ ʋ, ŋ ba Woso Ɛspri nɩ y. 20B'awɔɔ, m gʋaasɩbɔɔ, k'a gɔɔta a bɩr tam lɛɛ tee••• a sɩrakarɛ k'an mɩŋŋa an cem bɩ nɔ ʋ, k'a bɩr yaa dam Sɛnt-Ɛspri paŋŋa nɔ ʋ. 21K'a gɔɔta Woso ŋʋarɛ bɩ nɔ ʋ, a bɩr dɔm wɔɔ Zuuba Yeezuu Krista ma, an nɩ zɛm bɩ mɩsɩrbaa k'a nyarɛ ba ʋ bɩ ka awɔɔ ʋ, a cicirzɛrɛ nɔ ʋ. 22K'a bɩr gʋɔɔ kʋ ŋ nɩ sɩnsɩm kam nɔ wɔɔ cicir zɛm. 23K'a ŋ yɔ sɛ zaa ra, a ŋ bʋmbɔ. Gɔsɩnnɔ n ta ʋ, k'a brɔɔ cicir zɛ, bɩ k'a dundo a zi kʋ ŋ b'awɔɔ da a kʋrɔmarɔ wɔɔ nɔ ʋ y. K'a sɔ ŋ zibəə bʋnyaarɔ wɔɔ m, bala, kʋ mimbʋnyaabənno nɩ ŋ mɩ bɩ, ŋ dintim ka a mɩŋŋɔɔ ma. 24Bɩ kʋ Woso k'an deem an nɩ wɔɔ yɔm wɔɔ Zuuba Yeezuu Krista tɔ ma bɩ n lɛbɔʋrɛ yɩ. A a da ma, an a ka awɔɔ b'a dore y, an a ka sɔ, awɔɔ n bɩ jɩm a lɛɛ, bɩ, kʋrɔma sɩ ba awɔɔ ma y, heernyɔɔ gʋta nɔ ʋ, a lɛbɔʋrɛ nɔ ʋ. Bɩ k'a tɔ n lɛbɔʋrɛ yɩ, kan gʋtabaa kɩ, paŋŋa kɩ, a y'a so hɔ haay ʋ. Biisi tee•••, dɩɩtaa kan dɔmɩm haay kɩ nɔ ʋ. Amina.


text: 1A ko-biə-ba, a dɛɛn na wʋ abam tee nɩ tɩn, a warɩ a ŋɔɔnɩ Wɛ taanɩ dɩm dɩ abam nɩ Wɛ Joro kʋm na wʋ balʋ tee nɩ tɩn. A dɛɛn ŋɔɔnɩ dɩ abam nɩnɛɛnɩ 'a yɩ balʋ lʋgʋ baŋa wəənu fra na jɩgɩ-ba tɩn, yɩ 'a ta nyɩ nɩ bu-balwa mʋ te Zezi Krisi cwəŋə kam wʋnɩ. 2A dɛɛn na brɩ abam wo-mwaalʋ tɩlʋ tɩn nyɩ dɩ a pɛ abam nayɩla mʋ sɩ 'a nyɔ. A dɛɛn wʋ pɛ abam wʋdiu kʋlʋ na duunə tɩn, 'a dɛɛn na wʋ yi kʋ dim tɩn ŋwaanɩ. Dɩ zɩm dɩ, 'a daa ta wʋ yi wʋdiu dim, 3bɛŋwaanɩ 'a ta yɩ balʋ lʋgʋ baŋa wəənu fra na jɩgɩ tɩn mʋ. Abam jɩgɩ wʋ-gʋʋ yɩ 'a magɩ kantɔgɔ daanɩ. Kʋntʋ brɩ nɩ lʋgʋ baŋa wo-yɔɔrʋ fra mʋ taa jɩgɩ abam, yɩ 'a kɩ nɩ balʋ ta na yəri Wɛ tɩn mʋ te. Kʋ yɩ vwan mʋ a fɔgɩ na? 4Abam wʋ nɔɔna badonnə na tɛ ba wɩ, bam tɔgɩ Pooli mʋ, yɩ badonnə dɩ wɩ, ba tɔgɩ Apolɔsɩ mʋ tɩn, kʋ daɩ balʋ na yəri Wɛ tɩn kikiə mʋ kʋntʋ na? 5Wɔɔ mʋ yɩ Apolɔsɩ? Wɔɔ mʋ yɩ amʋ Pooli? Dɩbam maama yɩ Wɛ tɩntʋŋna balʋ abam na dɛ dɩbam jɩŋa 'a kɩ 'a wʋ-dɩdʋa dɩ Zezi Krisi tɩn mʋ. Dɩbam maama tʋŋɩ kʋlʋ d'ɩ Yuutu wʋm na pɛ dɩbam sɩ d'ɩ tʋŋɩ tɩn mʋ. 6Dɩbam nyɩ nɩ vala mʋ te, amʋ Pooli mʋ jəri wəənu yɩ Apolɔsɩ yagɩ na. Kʋ daarɩ kʋ yɩ Wɛ mʋ paɩ tɩ bɩra. 7Mʋ kʋ kuri wʋlʋ na jəri dɩ wʋlʋ na yagɩ na da tɩn maama daɩ kʋlʋkʋlʋ. Wɛ yɩranɩ mʋ waɩ DƖ paɩ DƖ taanɩ dɩm kɩ dam nɔɔna bɩcara nɩ. 8Wʋlʋ na jəri dɩ wʋlʋ na yagɩ na tɩn maama yɩ bɩdwɩ mʋ. Wɛ w'ʋ pa ba maama joŋi ba ŋwɩɩrʋ kʋ maŋɩ dɩ ba na tʋŋɩ te tɩn mʋ. 9Dɩbam maama wəli daanɩ mʋ d'ɩ tʋŋɩ d'ɩ pa Wɛ. Abam nyɩ dɩ Wɛ kara kalʋ d'ɩ na tʋŋɩ ka wʋnɩ tɩn mʋ. Abam daa ta nyɩ dɩ digə kalʋ Wɛ na wʋra DƖ lɔ tɩn mʋ. 10Wɛ na pɛ amʋ pɛɛrɩ dɩlʋ sɩ a ma tʋŋɩ tɩn, kʋ yɩ sɩ amʋ cwi digə kam kuri mʋ lanyɩranɩ nɩ lwar-ŋʋm te. Nɔɔnʋ wʋdoŋ dɩ maa wʋra o lɔ o daŋɩ da. Wʋlʋ maama nan na lagɩ sɩ o lɔ o daŋɩ da tɩn maŋɩ sɩ o taa ye o na lɔ te tɩn mʋ. 11Wɛ maŋɩ DƖ pa digə kam kuri cwi, nɔɔn-nɔɔnʋ daa b'a wanɩ o cwi ka kuri dɩdoŋ. Kuri dɩm kʋntʋ mʋ yɩ Zezi Krisi. 12Balʋ nan na lɔ ba daŋɩ da tɩn badaara maɩ səbu-sɩŋa naa can-na naa kandwa-ŋʋna, naa dɛ naa gaarʋ naa kasʋrʋ mʋ ba maa lɔa. 13Nɔɔnʋ maama na tʋŋɩ kʋlʋ tɩn nan w'ʋ ba kʋ lwarɩ jaja dɛ dɩm Zezi Krisi na w'ʋ joori o ba tɩn, mini mʋ w'ʋ brɩ nɔɔnʋ maama tɩtʋŋa na yɩ te. 14Balʋ na lɔgɩ dɩ wo-laarʋ yɩ mini dɩm wʋ wanɩ dɩ di tɩn w'ʋ joŋi ba ŋwɩɩrʋ. 15Kʋ daarɩ, balʋ mini dɩm na wanɩ dɩ di ba lɔɔm dɩm tɩn, ba b'a na kʋlʋkʋlʋ Wɛ tee nɩ. Wɛ za w'ʋ vrɩ ba tɩtɩ DƖ yagɩ. Ba nan w'ʋ ta nyɩ dɩ mini na di nɔɔnʋ yɩ o wəri te tɩn mʋ. 16Abam yəri nɩ, Wɛ Joro kʋm na wʋ abam bɩcara nɩ tɩn, 'a nyɩ dɩ Wɛ tɩtɩ digə mʋ DƖ na zʋʋrɩ ka wʋnɩ na? 17Wʋlʋ nan na cɔgɩ Wɛ digə kam tɩn, Wɛ w'ʋ cɔgɩ kʋntʋ tu dɩ mʋ. Bɛŋwaanɩ Wɛ digə kam yɩ DƖ tɩtɩ di-laa mʋ. Abam tɩtɩ nan mʋ yɩ DƖ digə kam kʋntʋ. 18Nɔɔn-nɔɔnʋ yɩ zaŋɩ o ganɩ o tɩtɩ. Abam wʋlʋ na bʋŋɩ nɩ o jɩgɩ swan nɩ zɩm lʋgʋ baŋa swan na yɩ te tɩn, kʋntʋ tu maŋɩ sɩ o joori o ji joro mʋ, sɩ o laan wanɩ o na swan cɩga cɩga. 19Bɛŋwaanɩ lʋgʋ baŋa swan yɩ jwərim mʋ Wɛ yigə nɩ. Kʋ pʋpʋnɩ Wɛ tɔnɔ kʋm wʋnɩ kʋ wɩ: "Wɛ vugimi swan tiinə swan DƖ pa ya joori ya ja-ba." 20Kʋ nan daa ta pʋpʋnɩ kʋ wɩ: "Yuutu Baŋa-Wɛ ye nɩ swan tiinə wʋbʋŋa maama yɩ kafɛ mʋ." 21Kʋntʋ ŋwaanɩ, nɔɔn-nɔɔnʋ yɩ zaŋɩ o magɩ o nyɔɔnɩ o ta o wɩ: "Amʋ tɔgɩ wʋntʋ mʋ." Sɩ woŋo maama yɩ abam mʋ te. 22Kʋ na yɩ amʋ Pooli dɩ Apolɔsɩ dɩ Pɩyɛɛrɩ, dɩbam dɩ yɩ abam nɔɔna mʋ. Kʋ nan na yɩ lʋgʋ baŋa dɩ ŋwɩa dɩ tʋʋnɩ dɩ zɩm dɩ jwa dɩ, abam mʋ te tɩ maama. 23Zezi Krisi nan mʋ te abam, yɩ Wɛ dɩ te Zezi Krisi tɩtɩ dɩ.