text: 1- 2Kʋlʋ amʋ na lagɩ a ta tɩn, kʋ nyɩ dɩ bu na w'ʋ ba o joŋi o ko sɔŋɔ o taa te te tɩn mʋ. Wʋntʋ ta na yɩ bu maŋa kalʋ tɩn, nɔɔna mʋ yəni ba nii o baŋa nɩ, o ta ba te o tɩtɩ, yɩ ba nan ye nɩ wʋntʋ mʋ w'ʋ ba o taa te o ko wʋm wəənu tɩm maama. O na yɩ bu kʋntʋ tɩn, nɔɔna mʋ wʋra ba na nii o wəənu tɩm baŋa nɩ ba pa-o, sɩ kʋ taa ve maŋa kam o ko wʋm na pɛ ni sɩ o taa te o wəənu tɩm tɩn. 3Kʋ nan yɩ bɩdwɩ mʋ dɩ dɩbam dɩ. D'ɩ dɛɛn ta na wʋ lwarɩ Wɛ cɩga kam na yɩ te tɩn, lʋgʋ baŋa wo-yɔɔrʋ mʋ te dɩbam nɩ d'ɩ yɩ gambɛ mʋ te. 4Kʋ daarɩ, maŋa kam d'ɩ Ko Wɛ na lagɩ tɩn na sɩɩnɩ ka yi tɩn, DƖ tʋŋɩ DƖ tɩtɩ Bu mʋ yɩ o ba lʋgʋ baŋa. O na tu tɩn, kʋ yɩ kaanɩ mʋ lʋg-o, yɩ o ba o sɛ o tɔgɩ Wɛ cullu tɩm, 5sɩ o wanɩ o vrɩ nɔɔna balʋ cullu tɩm na te tɩn. O ma ŋwɩ d'ɩ lwarɩm jɩnɩ sɩ kʋ pa d'ɩ wanɩ d'ɩ ji Wɛ biə. 6'A nan na sɩɩnɩ 'a ji Wɛ biə tɩn, DƖ laan tʋŋɩ DƖ Bu wʋm Joro mʋ sɩ kʋ ba kʋ taa wʋ 'a bɩcara nɩ, yɩ kʋ paɩ d'ɩ bə Wɛ nɩ 'd'ɩ Ko Baba'. 7Kʋntʋ maa brɩ nɩ d'ɩ daa daɩ gambɛ, sɩ d'ɩ laan yɩ Wɛ biə mʋ. D'ɩ nan na yɩ Wɛ biə kʋntʋ tɩn, Wɛ w'ʋ pa d'ɩ ta'a te wo-laarʋ tɩlʋ maama DƖ na tiŋi sɩ DƖ pa DƖ biə bam tɩn. 8Faŋa faŋa tɩn, abam dɛɛn ya yəri Wɛ, yɩ 'a pa lʋgʋ baŋa wo-yɔɔrʋ te abam nɩ 'a yɩ gambɛ mʋ te. Abam dɛɛn paɩ tɩ yɩ wa mʋ, yɩ tɩ yagɩ tɩ daɩ kʋlʋkʋlʋ. 9Kʋ daarɩ lele kʋntʋ abam laan tu 'a lwarɩ Wɛ. Kʋ nan na yɩ cɩga, Wɛ lwarɩ abam. Bɛɛ nan mʋ yɩ 'a laan bʋŋɩ sɩ 'a daa joori 'a ta'a zuli lʋgʋ baŋa wo-yɔɔrʋ tɩlʋ na ba jɩgɩ dam yɩ tɩ ba jɩgɩ kuri dɩ tɩn? Bɛŋwaanɩ mʋ 'a lagɩ sɩ 'a joori 'a ba 'a ta'a yɩ tɩ gambɛ? 10Abam yəni 'a kuri da yadonnə sɩ 'a ta'a zuli-ya, dɩ canɩ sɩdonnə dɩ mɩmɛ sɩdonnə bɩnɩ wʋnɩ dɩ bɩna yadonnə dɩ. 11Amʋ jɩgɩ liə mʋ abam ŋwaanɩ, sɩ dɛdoŋ amʋ tɩtʋŋa yam maama a na tʋŋɩ abam tee nɩ tɩn w'ʋ ji kafɛ. 12A ko-biə-ba, a loori abam sɩ 'a ta'a lwəni amʋ 'a tɔgɩ Wɛ nɩ amʋ na tɔgɩ-DƖ te tɩn, bɛŋwaanɩ amʋ dɩ yɩ nɩ abam na yɩ te tɩn mʋ. A dɛɛn na wʋ abam tee nɩ tɩn, 'a wʋ kɩ-nɩ kʋlʋkʋlʋ 'a cɔgɩ. 13'A w'ʋ wanɩ 'a guli nɩ, kʋ yɩ amʋ yawɩʋ kʋm ŋwaanɩ mʋ pɛ a maŋɩ abam tee nɩ a puli a tɔɔlɩ Wɛ kwər-ywəŋə kam a brɩ abam. 14Dɩ kʋntʋ dɩ, a yawɩʋ kʋm na tiini kʋ yaarɩ abam te tɩn, 'a wʋ sɛ sɩ 'a y'aalɩ-nɩ, 'a nan wʋ yagɩ-nɩ. Abam nan kɩ-nɩ lanyɩranɩ nɩ Wɛ malɛka mʋ te, yɩ 'a joŋi-nɩ lanyɩranɩ nɩ Zezi Krisi tɩtɩ mʋ te. 15Abam dɛɛn jɩgɩ wʋpolo dɩ amʋ. A ye lanyɩranɩ nɩ, 'a na jɩgɩ wʋpolo dɩ amʋ te tɩn, 'a ya na waɩ 'a yiə tɩtɩ dɩ 'a lənə, 'a ya w'ʋ ləni-ya 'a pa-nɩ. Bɛɛ nan mʋ kɩa yɩ 'a wʋpolo kʋm kʋntʋ je? 16Amʋ nan na tagɩ cɩga dɩ abam tɩn laan mʋ pɛ a ji 'a dʋm na? 17Kʋ nan na yɩ nɔɔna balʋ na pipiri Wɛ cɩga kam yɩ a maŋɩ a ta ba taanɩ tɩn, bantʋ kwaanɩ sɩ ba pa 'a wʋbʋŋa taa tɔgɩ-ba mʋ, yɩ kʋ nan ba zəni abam. Ba lagɩ sɩ ba cɔgɩ amʋ dɩ abam mʋ daanɩ, sɩ 'a daarɩ 'a ta'a tɔgɩ bantʋ. 18Nɔɔnʋ na kwaanɩ o tɔgɩ wʋlʋ na tɔgɩ cɩga lanyɩranɩ tɩn kwaga, kʋntʋ lana. Kʋ lana sɩ 'a ta'a tɔg-o kʋntʋ maŋa maama mʋ, sɩ kʋ wʋ maŋɩ sɩ kʋ taa yɩ maŋa kalʋ yɩranɩ amʋ na w'ʋ ta wʋ abam tee nɩ tɩn. 19A biə-ba, amʋ daa ta tiini a jɩgɩ yaara abam ŋwaanɩ, nɩ kaanɩ na vri pugə te tɩn mʋ. Amʋ nan w'ʋ ta jɩgɩ liə kʋntʋ dɩ abam, sɩ kʋ vu kʋ yi maŋa kam 'a na w'ʋ ta ŋwɩ nɩ Zezi Krisi na lagɩ te tɩn. 20Amʋ ya tiini a lagɩ sɩ a taa wʋ abam tee nɩ mʋ lele kʋntʋ, sɩ a wanɩ a fɔgɩ a ŋɔɔnɩ wəənu tɩm kʋntʋ a brɩ abam, sɩ kʋ zəni abam. Bɛŋwaanɩ amʋ daa yəri kʋlʋ a na w'ʋ ta a brɩ abam tɩn. 21Abam balʋ na lagɩ sɩ 'a sɛ Wɛ cullu tɩm, 'a daa ta wʋ lwarɩ Wɛ cullu tɔnɔ kʋm na brɩ te tɩn. 22Wɛ tɔnɔ kʋm brɩ dɩbam nɩ d'ɩ nabaarʋ Abraham dɛɛn jɩgɩ bəkəri sɩle mʋ. O lʋgɩ dɩdʋa kam dɩ gamba-kana na wʋ o sɔŋɔ nɩ tɩn. Kʋ daarɩ o tɩtɩ kaanɩ wʋm dɩ ma lʋ bəkərə o wəli da. O tɩtɩ kaanɩ wʋm yɩrɩ mʋ Sara, kʋ daarɩ wʋlʋ na yɩ gambaa tɩn yɩrɩ mʋ Agaarɩ. 23Bəkərə kalʋ gamba-kana kam na lʋgɩ tɩn lʋra kam dɛ nabiinə lʋra cwəŋə na yɩ te tɩn mʋ. Kʋ daarɩ bəkərə kalʋ o tɩtɩ kaanɩ wʋm na lʋgɩ tɩn, kʋ yɩ Wɛ na goni ni DƖ pa-o nɩ o'o lʋ tɩn ŋwaanɩ mʋ o lʋga. 24Kʋ maa yɩ nyɩnyʋgʋ mʋ dɩ kaana bam kʋntʋ bale, sɩ kʋ brɩ dɩbam cwe sɩle tɔgɩm na yɩ te tɩn. Kaana bale bam kʋntʋ ta brɩ dɩbam Wɛ na goni DƖ ni DƖ pa DƖ nɔɔna bam kuni bɩle te tɩn mʋ. Agaarɩ mʋ nyɩ dɩ cullu tɩlʋ Wɛ na pɛ Zwifə bam Sinayi piu kʋm yuu nɩ tɩn. Balʋ na tɔgɩ cullu tɩm kʋntʋ tɩn nyɩ dɩ gambɛ mʋ, nɩ Agaarɩ dɩ o biə na yɩ gambɛ te tɩn. 25Agaarɩ mʋ nyɩ dɩ Sinayi piu kʋm, kʋ na wʋ Arabi nɩ tɩn. Zwifə bam dɩ nan tɔgɩ cullu tɩlʋ Wɛ na pɛ d'aanɩ tɩn mʋ. Kʋntʋ tɩn, Zeruzalɛm na wʋra zɩm dɩ kʋ nɔn-biə bam maama tɩn, ba dɩ yɩ gambɛ mʋ, cullu tɩm na te-ba tɩn ŋwaanɩ. 26Kʋ nan na yɩ Wɛ tɩtɩ tɩʋ Zeruzalɛm kʋlʋ na wʋ wɛyuu nɩ tɩn, kʋntʋ yɩ tɩʋ kʋlʋ dɩbam na yɩ kʋ nɔn-biə tɩn mʋ. Kʋ maa nyɩ dɩ dɩbam nu wʋlʋ na lʋgɩ dɩbam yɩ d'ɩ daɩ gambɛ, nɩ Sara dɛɛn na lʋgɩ o bu wʋm yɩ o daɩ gambaa te tɩn. 27Kʋ pʋpʋnɩ Wɛ tɔnɔ kʋm wʋnɩ kʋ wɩ: "Nmʋ wʋlʋ na yɩ ka-dʋgʋ yɩ n wʋ jaanɩ pugə n lʋ tɩn, ta n kɩ wʋpolo sɩ n ta n caka, nmʋ na w'ʋ di ywəəni tɩn ŋwaanɩ. Bɛŋwaanɩ kaanɩ wʋlʋ barʋ ya na yag-o tɩn laan w'ʋ ba o taa jɩgɩ biə zanzan o dwəni kaanɩ wʋlʋ na jɩgɩ barʋ tɩn." 28A ko-biə-ba, kʋ na yɩ abam, 'a laan jigi Wɛ tɩtɩ biə mʋ DƖ ni-gonim dɩm ŋwaanɩ, nɩnɛɛnɩ Sara bu Yizakɩ lʋra kam na dɛ te tɩn. 29Faŋa faŋa tɩn, Abraham bu wʋlʋ lʋra kam na dɛ nabiinə lʋra na tɔgɩ te tɩn mʋ bɛɛsɩ o bu wʋlʋ lʋra na tɔgɩ Wɛ Joro kʋm wʋbʋŋa na yɩ te tɩn. Dɩ zɩm maama dɩ, Wɛ tɩtɩ biə bam ta naɩ bɛɛsa kʋntʋ doŋ mʋ. 30Wɛ tɔnɔ kʋm nan brɩ dɩbam kʋ wɩ: "Zəli kaanɩ wʋlʋ na yɩ gambaa tɩn dɩ o bu wʋm, sɩ ba nuŋi n sɔŋɔ nɩ. Bɛŋwaanɩ kʋ wʋ maŋɩ sɩ bu wʋm kʋntʋ tɔgɩ dɩ n tɩtɩ kaanɩ wʋm bu wʋm o taa te nmʋ wəənu tɩm." 31Kʋntʋ, a ko-biə-ba, d'ɩ na yɩ Wɛ biə tɩn, kʋ brɩ nɩ d'ɩ yɩ Abraham tɩtɩ kaanɩ wʋm biə mʋ, yɩ d'ɩ te d'ɩ tɩtɩ, sɩ d'ɩ daɩ gambaa kam biə.


c: text/html

text: 1Ikoniya tɩyaŋ mɛ, Pɔɔl bee Banabaasɩ gyɩ bɩl sii mʋ gyʋʋ Gyuuma wɩɩkyʋwaldɩya rɛ, a kɩ basɩ Wɩɩsɩ wɩya. Ɛɛ hʋ ba aa basɩ Wɩɩsɩ wɩya doŋ tɩyaŋ leŋ nɩgyamaa ko laa Yesu wɩya di, Gyuuma abee Giriisi tɩmma buloŋ. 2Amɛ Gyuuma hʋ aa bɩ laa Yesu wɩya di sii turo nala hʋ aa bɩ yaa Gyuuma we, ba baaŋ kɩ sii Yesu hatɩnna hʋ buloŋ aa we doŋ tɩyaŋ. 3Pɔɔl bee Banabaasɩ gyɩ hɔŋ doŋ tɩyaŋ pɩɩsɩ rɛ weliŋ, a kɩ basɩ á Tɩɩna Yesu wɩya abee nyuduwo saŋa buloŋ. Ɛɛ rɛ Yesu mɛ pɛ ba tɩyaŋ, a tɩya ba dee ba wuwo kɩ yaa wɩmagɩla abee wɩkperiye. Wɩya no rɛ leŋ nala hʋ ko gyɩma anɩɩ á Tɩɩna bɔnyɛ hʋ wɩya ba aa basɩ kɔnɩ yaa wɩtɩɩ rɛ. 4Doŋ tɩyaŋ nɛ nyʋʋtaaduwo gyʋʋ bee hʋ nala, ba porigi leye balɩya. Badɔmɔŋ sɩŋ Gyuuma hʋ hal, ka badɔmɔŋ mɛ sɩŋ Yesu kpambɩsɩ hʋ hal. 5Ɛɛ rɛ nala hʋ aa bɩ yaa Gyuuma abee Gyuuma abee ba bee nɩhɩyasɩ sii yaa nyʋʋdɩgɩ dɩ ba dɔgɩsɩ Pɔɔl bee Banabaasɩ, aŋ yaga ba bee bʋwa. 6Amɛ Pɔɔl bee Banabaasɩ aa ko gyɩŋ wɩɩ no tɩyaŋ, ba sii lɩɩ fá a mʋ Liisira, a lɩɩ doŋ kpa mʋ Dɛɛbi. Liisira bee Dɛɛbi buloŋ fa yaa tɔbala rɛ a we Lakooniya paalʋʋ tɩyaŋ. Ɛɛ hal tɩyaŋ ba gɔllɩ mʋ tɔnɩ hʋ buloŋ aa golo doŋ paalʋʋ, 7a basɩ á Tɩɩna Yesu Krisita wɩya doŋ buloŋ tɩyaŋ. 8Ba gyɩ aa mʋʋ Lisitira gɛɛ, dɩ gbarɩgɩ kɩdɩgɩ we doŋ. Ba gyɩ lʋla ʋ bee gbarɩgɩsɩ rɛ. Ɛɛ wɩya ʋ ha bɩ maakyiye vala na. 9Ʋ mɛ gyɩ hɔŋ gyamaa hʋ tɩyaŋ nɛ, a kɩ gyegili wɩya hʋ Pɔɔl gyɩ aa basɩ. Ɛɛ rɛ Pɔɔl deŋ ʋ gɛɛ sɩrɩtɩtɩ, a na dɩ gbarɩgɩ hʋ laa di ʋ tɩya tɩyaŋ anɩɩ Yesu rɛ sɩ wuwo tɩɩbɩ ʋ. 10Ɛɛ rɛ ʋ faasɩ basɩ tɩya ʋ a baa, "Sii sɩŋ ɩ naasɩ tɩyaŋ." Ʋ teŋ nyagɩ sii sɩŋ ʋ naasɩ tɩyaŋ, a kɩ vala. 11Gyamaa hʋ buloŋ fa aa laŋŋa aa na wɩɩ hʋ Pɔɔl aa yaa, ba piili kɩ yaa kyagɩŋsɩ a kɩ basɩ bee ba taal tɩyaŋ a baa, "Á tɔdʋnnɩ hʋ rɛ bɩrɩmɩ nihuwobisi a ko á lee." 12Ɛɛ rɛ ba baa dɩ Banabaasɩ rɛ yaa Zeeyosi, ka Pɔɔl mɛ yaa Hɛɛmɩsɩ. (Zeeyosi rɛ fa yaa ba paalʋʋ buloŋ tɔdʋŋbal, ka Hɛɛmɩsɩ mɛ yaa tɔdʋŋbal no tɩŋdaal, aa laa ʋ wɩya buloŋ basɩ kɩ tɩya ʋ). Pɔɔl fa aa basɩ wɩya hʋ buloŋ nɛ tɩŋ ba baa dɩ ʋ rɛ yaa Hɛɛmɩsɩ gɛɛ. 13Zeeyosi toŋo fa sɩŋ bee hʋ samanɩ tɩyaŋ nɛ, ba aa mʋ kɩ marɩ. Nyɛ rɛ toŋo hʋ tɩɩna sii kaŋ nɔbolli abee tɩɩfɩɩla a kaŋ ko Zeeyosi vʋgɩmarɩ dɩya hʋ dimbeenyʋwa. Doŋ nɛ bee hʋ nala buloŋ laŋŋɩ, a kɩ kyɛ dɩ ba marɩ vʋga no tɩya Pɔɔl bee Banabaasɩ. 14Banabaasɩ bee Pɔɔl aa ko nɩɩ wɩɩ hʋ ba aa kyɛ dɩ ba yaa, ba kaŋ ba tɩɩ gannɩ kɩyɛsɩ, (Ba aa kaŋ ba gannɩ kɩyɛsɩ hʋ daga anɩɩ ba bɩ laa nyʋwa dɩ ba yaa wɩɩ hʋ ba aa kyɛ dɩ ba yaa), aŋ fá gyʋʋ nala hʋ tɩyaŋ a heeli kɩ basɩ, 15"Á kyaŋsɩ, bee rɛ tɩŋ ma kɩ yaa nyɛ? Á mɛ yaa nihuwobisi rɛ anɩɩ ma kɩdɩgɩ buloŋ aa we daha, á bɩ yaa tɔdʋnnɩ. Á ko dɩ á basɩ á Tɩɩna Yesu wɩweliye hʋ rɛ tɩya ma, dɩ ma wuwo leŋ ma tɔdʋnnɩ abee ma vʋga no marɩɩ ta aŋ mɩɩgɩ tɩŋ Wɩɩsɩ hʋ aa weye, beewɩya vʋga marɩɩ bɩ kaŋ tɔnɔ buloŋ. Ʋ rɛ taa wɩɩsɩnyuu abee taŋha nyuu, fuwoni abee kɩŋ kɛ buloŋ aa we dʋnɩya tɩyaŋ daha. 16Faafaa hʋ tɩyaŋ, Wɩɩsɩ fa leŋ á naabaala ta rɛ ba kɩ tɩŋ ba tɩɩ ŋmaŋsɩ. 17Abee gɛɛ buloŋ, ʋ ha fa leŋ nala gyɩŋ haŋ Wɩɩsɩ hʋ iriŋ ʋ aa yaa rɛ, a kuu wɩweliye hʋ ʋ aa yaa kɩ tɩya ba tɩyaŋ. Ʋ aa leŋ duwoŋ kɩ nɩɩ rɛ, a leŋ baga kɩna marɩ ba saŋa tɩyaŋ, ma na kɩdiiliye a di kɩ vɔgɔ, aŋ leŋ ma buloŋ kaŋ teŋfɩyɛlʋʋ." 18Banabaasɩ bee Pɔɔl gyɩ basɩ wɩya no buloŋ nɛ, ka nala hʋ ha vɩya aŋ kɩ kyɛ dɩ ba marɩ ba vʋga hʋ tɩya ba. Ɛɛ rɛ Pɔɔl bee Banabaasɩ sʋl ba abee sɩfɩyasɩ, ka ba na ko leŋ. 19Nyɛ rɛ dɩ Gyuuma badɔmɔŋ mɛ lɩɩ Aŋtiyɔki aa we Pisidɩya paalʋʋ tɩyaŋ a ko Lisitira, badɔmɔŋ mɛ lɩɩ Ikoniya a ko. Nyɛ rɛ ba ko mʋrɩ nɩgyamaa we, ba sii pɛ ba tɩyaŋ, ba paa bʋwa yaga Pɔɔl ʋ yiyegi. Ɛɛ rɛ ba kana ʋ tuuri lɩɩ ta ba bee hʋ samanɩ tɩyaŋ, beewɩya, ba kɛ fa liise anɩɩ ʋ sʋba rɛ. 20Ɛɛ tɩyaŋ nɛ Yesu hatɩnna hʋ aa we doŋ sii mʋ sɩŋ gol ʋ. Doŋ nɛ ʋ sii, ba mɩɩgɩ gyʋʋ dɩya. A sii ʋ sɩgballɩya, ʋ bee Banabaasɩ kpa mʋ Dɛɛbi. 21Pɔɔl bee Banabaasɩ gyɩ basɩ Yesu wɩweliye hʋ Dɛɛbi tɩyaŋ mɛ rɛ. Ba wɩbasɩɩ hʋ tɩyaŋ nala yʋga gyɩ ko laa Yesu wɩya di rɛ, aŋ bɩrɩmɩ ʋ hatɩnna. Doŋ tɩyaŋ nɛ ba sɩŋ, a mɩɩgɩ paa ba naabʋʋsɩ, a mʋ Lisitira, a sii doŋ a bɩl kpa mʋ Ikoniya, a bɩl lɩɩ doŋ mɛ a mɩɩgɩ mʋ Aŋtiyɔki hʋ aa we Pisidɩya paalʋʋ tɩyaŋ. 22Leye no buloŋ nɛ ba pele, a basɩ Wɩɩsɩ wɩya tɩya nala hʋ aa laa Yesu wɩya di dɩ ba leŋ dɩ ba laadii yʋga, a leŋ dɩ ba tenni polli dɩ ba wuwo kaŋ kenyiri abee Yesu Krisita tɩŋɩɩ tɩyaŋ, aŋ ta ko kpa ta. Ba basɩ tɩya ba rɛ anɩɩ á nala hʋ aa laa Yesu wɩya di sɩ na tʋwara rɛ kɩŋkaŋ, ka dɩ á na gyʋʋ Wɩɩsɩ koro hʋ tɩyaŋ. 23Tɔɔ hʋ kɛ buloŋ tɩyaŋ nala aa laa Yesu wɩya di aŋ aa kɩ laŋŋɩ, ba gyɩ aa lɩɩ nala rɛ ba tɩyaŋ dɩ ba yaa ba sɩlaala. Dɩ ba gyɩ ko lɩɩ sɩlaala buloŋ, ba aa vʋwa nyʋwa rɛ, a kyʋwalɩ Wɩɩsɩ tɩya ba, aŋ kpa ba we á Tɩɩna Yesu nosi tɩyaŋ. Beewɩya, á Tɩɩna Yesu rɛ ba yelli wɩɩ buloŋ tɩyaŋ. 24Nyɛ rɛ ba gɔllɩ Pisidɩya paalʋʋ buloŋ teŋ aŋ bɩl kpa mʋ Pamfilɩya paalʋʋ mɛ. 25Pamfilɩya paalʋʋ tɩyaŋ, Pɛɛga rɛ ba laa sɩya mʋ, a basɩ Wɩɩsɩ wɩya doŋ. A bɩl lɩɩ doŋ mɛ a kpa tuu mʋ Atalɩya. 26Doŋ tɩyaŋ nɛ ba sɩŋ kpa nɩɩduworiboribal, a mɩɩgɩ mʋ Aŋtiyɔki. Beewɩya Aŋtiyɔki tɩyaŋ nɛ ba fa kpa ba we Wɩɩsɩ nosi tɩyaŋ dɩ ʋ pɛ ba tɩyaŋ dɩ ba wuwo tʋŋ Wɩɩsɩ tʋma hʋ. Wɩɩsɩ dee tɩyaŋ mɛ yaŋ, tʋma hʋ ba aa lɩɩ ba dɩ ba tʋma, ba wuwo na ba sɩɩ rɛ. 27Ba aa mɩɩgɩ ko Aŋtiyɔki, ba yɩrɩ nala hʋ buloŋ aa laa Yesu wɩya di a ko laŋŋɩ, a kpa wɩweliye hʋ buloŋ Wɩɩsɩ aa leŋ ba wuwo yaa a basɩ tɩya ba, a bɩl basɩ tɩya ba ɛɛ Wɩɩsɩ aa suri ŋmanɩɩ tɩya nala hʋ aa bɩ yaa Gyuuma mɛ, ba mɛ laa Yesu wɩya di. 28Ɛɛ rɛ ka Pɔɔl bee Banabaasɩ hɔŋ Aŋtiyɔki tɩyaŋ, ba bee nala hʋ aa laa Yesu wɩya di we doŋ peŋgyamaa.

robotstxt: allowed

filter: keep


text: 1"Woso cirbəə bɩ bɔ kʋ rɛ kan gʋaa k'a wuti dɔgta mɩŋŋa m, k'a gʋɔɔ sa a dɩvɛnsɩra zibəə ma bɩ kɩ. 2A n lɛ sa kan zibəəzannɔ wɔɔ kɩ k'a deniyee deem ka ŋ ʋ hindeem zibəə busoo. A n ŋ nyɔɔ a hɔsɩra b'ʋ. 3A n a ya, an a bɔ dɔgta wakatɩ nɛɛhʋ ma an gʋɔɔ gɔsɩnnɔ yɩ, ŋn'ɩ jɩnɩm daasɩyaa ʋ, bɩ ŋ ba zibəə nɩ y. 4A n a hɩ ŋ nɩ, a ʋ: 'K'a ta mɔɔ hɔsɩra b'ʋ sɔ, mɔɔ y'awɔɔ zibəə busoo k'a a ga m karɛ awɔɔ ʋ.' 5Ŋ n ta hɔsɩra b'ʋ. A n a ya, an bɔ sinsebir ʋ kan yirbəə wakatɩ kaakʋ kɩ ma, an a ya, an a ba maam sɔ. 6Yirbəə wakatɩ soor k'a a ku bɩ, a a ya, an bɔ, an gʋɔɔ vantɔɔ yɩ ŋn'ɩ jɩnɩm daasɩyaa b'ʋ, an a hɩ ŋ nɩ, a ʋ: 'Bɔ m, awɔɔ n gɔɔta naa ʋ dɔgta m saa•••, b'awɔɔ ba zibəə nɩ y?' 7Gʋɔɔ wɔɔ n a hɩ m, ŋ ʋ: 'Gɔsɩ n wɔɔ sa zibəə ma y.' A n a hɩ ŋ nɩ, a ʋ: 'K'a ta mɔɔ hɔsɩra b'ʋ sɔ a yaa zi ba.' 8Lɛɛ k'a bʋr k'a lihi bɩ, dɩvɛnsɩra zaa b'a hɩ a zibəədɩgamazaa bɩ m, a ʋ: 'Zibəəzannɔ wɔɔ bir, ɩ ŋ busoo ka ŋ ʋ. A sɩŋŋɩda ba gʋɔɔ kʋ ŋ bʋr jɛ ʋ rɔ wɔɔ ma, k'ɩ nyambʋr lɛɛkarɛzannɔ wɔɔ ma.' 9Gʋɔɔ kʋ ŋ bʋr yirbəə wakatɩ soor ma rɔ wɔɔ a zɔ, n nɩ deniyee deem-deem ka ŋ ʋ. 10Lɛɛkarɛzannɔ wɔɔ kʋ ŋ y'a zɔ bɩ, ŋ y'a hɔɔn darɛ ŋ ʋ, a y'a yɩrɛ an lɛ da. Bɩ, deniyee deem-deem ŋ y'a ka ŋ ʋ sɔ. 11Busoo bɩ kʋ ŋ n'a sim bɩ, ŋn'ɩ kukur bam hɔsɩrazaa bɩ ma. 12Ŋ ʋ: 'Gʋɔɔ nɔɔn duro, bʋr ŋ y'a ʋ jɛ ʋ, ŋ n zi ba wakatɩ deem taan•••, ɩbɩɩ n bɔkarɛ, ɩ busoo ka ŋ ʋ hɔdeem kan wɔɔ kɩ, bɩ zi wɔɔ ba, ʋ kɔ dɔgta m tee••• woso n wɔ wɔɔ ʋ, am sɛ hɔ bɩ m!' 13Hɔsɩrazaa bɩ n a hɩ ŋ gʋaa deem m, a ʋ: 'M gʋaa, mɔɔ n tu ta ɩbɩɩ rɛ y, ɩbɩɩ n lɛ sa kan mɔɔ kɩ kʋ m deniyee deem ka ɩ ʋ hindeem zibəə busoo ra? 14Ɩ zibəə busoo si k'ɩ hʋr. Mɔɔ lɛ taa kʋ m busoo ka gʋaa k'a bʋr jɛ ʋ naa ʋ, amba mɔɔ lɛ n taa kʋ m a ka ɩbɩɩ ʋ naa m. 15Mɔɔ ba lɛ m kʋ m m hɔɔnhɔ ba m busoo m na? Gɛɛ nɔntaama n ta ɩbɩɩ m kʋ mɔɔ m mɩŋŋa bɩ minto ra!' " 16Yeezuu n a ya, an a hɩ, a ʋ: "Ncɩnaaʋ bɩ, jɛzannɔ yɩm lɛɛkarɛzannɔ, lɛɛkarɛzannɔ n yɩ jɛzannɔ." 17Yeezuu a hʋr, an nɩ tam Zerizalɛm ʋ. A n karɩndanyɩnɔ bueerehɩɩyɔɔ wɔɔ gaa a hɔ, ŋn'ɩ tarɛ, an n'a hɩrɛ ŋ nɩ, a ʋ: 18"K'a tʋr ka, ta kʋ wɔɔ nawʋm Zerizalɛm ʋ naa, bɩ n nɩ zɛm bɩ Gʋaanyɩ bɩ nyasʋ ʋ, n n a ka wosocɛmannɩbənno jɩtannɔ wɔɔ ʋ kan wosocikarɩnsaambɔɔ wɔɔ kɩ. Brɔɔ n a ka zɛ ma. 19Ŋ y'a kam kɩfɩɩrɔ ʋ, brɔɔ n yaa wʋ ma, ŋn'a zɛ madɩr m, ŋn'a wɔ gɔdarkʋra ma, b'a dɔmɩm kaakʋ hinni ʋ, Woso y'a mɩm bɔŋ ʋ gəəno bire ʋ." 20Zebedee nyɩnɔ da a zɔ Yeezuu ma kan a nyɩnɔ wɔɔ kɩ, an kukurə zɛ a taa, k'a hɔ yɛ han. 21Yeezuu n a lar, a ʋ: "Bɔ ɩ lɛ n taa?" A n a nyɩ bɔ ʋ, a ʋ: "Lɛ ka kʋ mɔɔ nyɩnɔ hɩɩyɔɔ nɔɔm n bɩ nyɩnta ɩbɩɩ cirbəə bɩ nɔ ʋ. Deem ɩ bɩsɩ, deem ɩ jɩsa." 22Yeezuu n a hɩ ŋ nɩ, a ʋ: "Awɔɔ n hɔ k'a n'a yɛm bɩ dɔ y. Awɔɔ y'a dam ma, a fɩryɩrɛ kʋ mɔɔ n n'a yɩm bɩ yɩ ra?" Ŋ n a nyɩ bɔ ʋ, ŋ ʋ: "Wɔɔ ʋ da ma." 23Yeezuu n a hɩ ŋ nɩ, a ʋ: "Fɩryɩrɛ kʋ mɔɔ n n'a yɩm bɩ, awɔɔ y'a yɩrɛ. Bɩ, k'a gɔɔta mɔɔ jɩsa kan mɔɔ bɩsɩ bɩ kɩ nyɩntarɛ nɩ, mɔɔ n m da ma, m zaa ka y, bala, mɔɔ n m so ŋ ʋ y. N zɛm bɩ ŋ ka gʋɔɔ kʋ mɔɔ Zɩ bɩncɛrɔ wɔɔ banka ŋ minto rɔ wɔɔ ʋ." 24Karɩndanyɩnɔ buro kʋ ŋ gɔɔta rɔ wɔɔ kʋ ŋ naa ma bɩ, ŋ nɔ ma ʋ kan danyɩnɔ hɩɩyɔɔ wɔɔ kɩ. 25Yeezuu n ŋ bir, an a hɩ ŋ nɩ, a ʋ: "Awɔɔ dɔ, a ʋ: gʋɔɔ k'awɔɔ nɩ dɩgarɛ ŋ ma kɩfɩɩrɔ wɔɔ, ŋ cinno ɩ paŋŋa barɛ ŋ ma, paŋŋazannɔ n n'a hɔɔnhɔ bam gʋɔɔ wɔɔ ma sɔ. 26B'a n a ga m, an yɩ ncɩnaaʋ awɔɔ bire ʋ y. Bɩ, kʋ gʋaa lɛ taa k'a yɩ jɩtaarɛ awɔɔ bire ʋ, k'an a ba awɔɔ zibəənyɩ. 27Bɩ, kʋ gʋaa lɛ taa k'a yɩ lɛɛkarɛzaa awɔɔ bire ʋ, k'an a ba awɔɔ lɔ. 28Bala, Gʋaanyɩ bɩ n bʋr kʋ gʋɔɔ n'a hɔɔnhɔ ba y, bʋr a ʋ k'a b'a ba gʋɔɔ zibəənyɩ, k'a ga, kʋ gʋɔɔ gʋta n bʋmbɔrɛ yɩ." 29Bɔ kʋ ŋ y'a ʋ Zeriko ʋ bɩ, gʋaa cir gʋta zu Yeezuu jɛ ʋ. 30Bʋʋrɔ nyɩnta hɩɩya zaa bɩ lezi. Kʋ ŋ y'a ma, ŋ ʋ: Yeezuu n nɩ cenim bɩ, ŋn'a sɩŋŋɩda ba ŋn'ɩ zee dam, ŋ ʋ. "Karɩnsaamba, Davɩd Nyɩ, wɔɔ cicir zɛ!" 31Gʋɔɔ wɔɔ nɩ bʋgʋr barɛ ŋ ma, ŋ ʋ, ŋn'a tʋr ka, bɩ ŋ y'a banka ŋn'a da ra: "Karɩnsaamba, Davɩd Nyɩ, wɔɔ cicir zɛ!" 32Yeezuu n jɩm, an ŋ bir, an ŋ lar, a ʋ: "Awɔɔ lɛ n taa kʋ m bɔ ba awɔɔ minto?" 33Ŋ n a nyɩ bɔ ʋ, ŋ ʋ: "Karɩnsaamba, a ka kʋ wɔɔ n lɛɛ yɩ." 34Yeezuu n ŋ cicir zɛ, an a wɔ da ŋ mɩnyaarɔ wɔɔ ma. Lɛɛm bɩ, gʋɔɔ hɩɩyɔɔ wɔɔ ɩ lɛɛ yɩrɛ, ŋn'ɩ zum Yeezuu ʋ.


text: 1Paa tɩ sam fɛɩ teu tɔ, ɩsɩɩ ma sama ma tɩ. Pə lapa-m ɩsɩɩ toosee taka na má ná mpi mpi na mpi Tacaa kulaa na ɩ́ hʋ́lɩ́-m tɔ, maa yɔɣɔtɩ pə tɔm kɛ pənɛntɛ. 2Ma nyəmá Ɩsɔ sɛɛlʋ nɔɣɔlʋ, pɩɩsɩ lapa naanʋwa na liɣiti kɔlɔ pə kpaasʋɣʋ-ɩ hatuu ɩsɔtaa tɔ. Ma ta nyɩ sɩ pə kpaasa-ɩ tampana yaa pə lapa-ɩ ɩsɩɩ toosee taka kɛ́ kʋlapʋ tɔ. Ama Ɩsɔ tike nyəmna. 3Ma nyəmá sɩ kʋpam pə kpaasa yʋlʋ ɩnəɣɩ hatuu aləsanna taa. Ma tasəɣɩ yɔɣɔtʋɣʋ sɩ ma ta nyɩ sɩ tampana pə kpaasa-ɩ yaa pə lapa-ɩ toosee taka kɛ́ kʋlapʋ tɔ. Ama Ɩsɔ tike nyəmna. 4Na ɩ́ nɩɩ pa yɔɣɔtaɣa tənaɣa tɔmnaa mpa yʋlʋ kaa pəsɩ na ɩ́ yɔɣɔtɩ tɔ, na pə ta tɩɩ haʋ yʋlʋ pəyaɣa sɩ ká yɔɣɔtɩ tɔ. 5Yʋlʋ ɩnɛ maa samɩ-ɩ, ɩlɛ ma maɣamaɣa ma kaa sa ma tɩ se. Ye pə wɛ sam, ma ɩcantʋ kiŋ kɛ maa sana ma tɩ. 6Ye ma tɩ sam kɛ maa pɛɛkaɣa ma taa la kpaŋtʋ se. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, tampana kɛ maa heelaɣa tɔ se. Ama ma kpa ma təɣɩ na ma tɩ sam, maa caa sɩ nɔɣɔlʋ ɩ́ nyənɩ-m sɩ ma kɛ́ pʋlʋ na pə́ kəlɩ ɩsəna mpi ɩ́ naakɩ na ɩ́ nɩɩkɩ sɩ ma lakɩ tɔ. 7Pə tʋ-m ma tɔnʋɣʋ taa kɛ́ kʋtɔŋ kʋwəwɩɩʋ sɩ ma taa saŋ ma tɩ sɩ maɣa pə kula sɔsɔɔntʋ na pə́ hʋ́lɩ́. Ɩlɛ kʋtɔŋ ŋkʋ kʋ wɛ kɛ́ ɩsɩɩ Satanɩ tillu wei ɩ tilaa tɔ sɩ ɩ́ kaɣatɩ-m na má taa sa ma tɩ tɔ. 8Tɔm tooso kɛ́ ma sələma Tacaa kɛ kʋtɔŋ kʋnɛ kʋ tɔɔ sɩ ɩ́ waasɩ-m-kʋ. 9Ama ɩ cɔ-m sɩ ɩ pɛɛlɛɛ paasi, pʋlʋ ta kaasɩ sɩ ɩ́ tasa-m lapʋ, sɩ pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, ma ɩcantʋ taa kɛ́ ɩnɩ ɩ toma ná naa teu. Ye mpʋ ma ɩcantʋ kɛ maa sana ma tɩ na Kilisiti toma kenti ma tɔɔ. 10Pə tɔɔ kɛ́ ɩcantʋ na kʋtʋʋŋ na ɩsənyəŋlɛ na wahalanaa na laŋwakəllɛ sɔsɔɔlɛ, pə təna mpi ma naa ɩsəntɔɣɔ Kilisiti tɔɔ tɔ ma mʋɣələɣəna-wəɣɩ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, ma kɛ́ ɩcam ɩlɛ ma toŋ taa toŋ ntɛ́ təna. 11Ma yɔɣɔtəɣɩ kɛ́ ɩsɩɩ ma sʋʋ kpaŋʋɣʋ, ɩlɛ mə yelina na má yɔɣɔtəɣɩ mpʋ. Pɩɩ mʋna ɩsɩɩ mɩɩ sɛɛnna ma tɔɔ. Mpi tɔ, paa ma ta kɛ pʋlʋ tɔ mə nyɛntɛ tillaa sɔsaa mpɛ pa ta tɛɛ-m pʋlʋ. 12Pə lapa təma wena a hʋ́lə́ɣɩ́ sɩ ma kɛ́ tillu tɔɣɔ mə hɛkʋ taa na suulu sɔsɔ mɛɛ. Sɔɣɔntʋ təma na Ɩsɔ kɔkɔlɔ nyəm na piti təma kɛ a lapənaa. 13Nti tə taa kɛ́ pa ta la-mɛ ɩsɩɩ pa lakʋɣʋ Yesu sɛɛlaa kpeka lɛnna tɔ ye pə taɣa tɔkʋɣʋ mpi mə ta tɔkɩ-m tɔ pə paasi? Ma tɔm səpəna-mɛɣɛ tənɛ ɩnɩ tə taa. 14Ma nyɔɔsəɣɩ ma tɩ sɩ ma kɔŋ mə tɛɣɛ tɔm tooso nyəm, ɩlɛ maa caa sɩ ɩ́ tɔkɩ-m se. Mə maɣamaɣa kɛ ma caa pə taɣa mə liɣitee. Pə taɣa piya caləsəɣəna liɣitee sɩ sɩ tɔɔ sɩ caanaa. Ama caanaa caləsəɣəna liɣitee sɩ pa tɔɔna pa piya. 15Ye ma ma laŋhʋlʋmlɛ ntɛ́ sɩ má tɔɣɔ mə tɔɔ kɛ́ pə təna mpi ma wɛna tɔ, paa ma tɩ má kʋ na pə́ səna-mɛ. Ye máá sɔɔla-mɛɣɛ ḿpʋ́ɣʋ́ teu ɩlɛ, mɩɩ məŋna maɣa sɔɔlʋɣʋ kɛ pəcɔ? 16Ɩ́ nyəmá teu sɩ ma ta mɩɩsəna-mɛ. Ama lɛlaa ná tɛɛna-tɩ sɩ acilaɣatʋ kɛ ma lapənaa na má nyɩ-mɛɣɛ katɔsɩ na pɔpɔtʋnaa na má kpa-mɛ. 17Mpa ma tila mə kiŋ tɔ pa taa nɔɣɔlʋ lapa na má tɔɣɔ mə tɔɔ? 18Ma wiina Titʋ sɩ ɩ́ polo mə tɛ na ma təŋsa ɩ waalɩ kɛ́ tá taapalʋ ɩlɛ. Yaa ɩ́ caa ɩ́ tɔ sɩ Titʋ tɔɣɔna mə tɔɔ kɛ? Pə taɣa ma yaasi na ma ɩkpatɛ kɛ Titʋ təŋaa? 19Ntanyɩ pə kpaɣaʋ waatʋ nɔɣɔlʋ tɔ ɩ hʋʋ kɛlɛ sɩ tə pɛɛkəɣɩ sɩ tə́ kɛɛlɩ tá nyɔ́ɔ́ŋ tɔɔ. Aaɩ pə taɣa mpʋ. Ɩsəna Kilisiti caakɩ tɔ ḿpʋ́ɣʋ́ tə yɔɣɔtəɣɩ Ɩsɔ ɩsɛntaa. Tá taapalaa kʋpama tə heeliɣi-mɛɣɛ pə tənaɣa ḿpʋ́ɣʋ́ sɩ ɩ́ polo lɔlɔ. 20Ma nyaŋ sɩ ye ma kɔma na má tala mə tɛ má taa maɣana-mɛɣɛ nti maa caa tɔ tə taa, na mɩɩ taa na nti mɩɩ caa tɔɣɔ ma kiŋ. Ma nyaŋ kɛ́ sɩ pə́ taa kɔɔ na yoou, na ɩsəsɛɛmlɛ, na pááná, na kəlʋɣʋ pɛɛkʋɣʋ, na kʋtʋʋŋ, na yɔɣɔtaɣa kpaɩ nyəŋka, na ɩsəcaʋ, na liɣituɣu pə́ wɛɛ. 21Ma nyaŋ kɛ́ sɩ má tala mə kiŋ ma Ɩsɔ ɩ́ taa pasa-m mə ɩsɛntaa na má kɔɔ na má wii yəlaa paɣalɛ mpa pa lapa ɩsaɣatʋnaa kɛ tuu lɔŋ, na pá tá yele tɛtɛlakasɩ, na asilima, na yaasi ɩsaɣaʋ wei paa tɔkaa tɔ pa tɔɔ.


text: 1Ḿpʋ́ɣʋ́ pa tala Petafasɩ kɛ Olifinaa pʋɣʋ tɔɔ. Waatʋ ɩnɩ tɔ pa fɛɩ pooluŋ na Yosalɛm. Tənaɣa Yesu tila ɩ ɩfalaa naalɛ sɩ: 2Ɩ́ polo ɩcatɛ nte tə wɛ mə nɔɣɔ tɔɔ tɔ tə taa. Ye ɩ́ tala tə taa kɛ́ kpakpaa ɩ́ ká ná pa tʋ kpaŋaɣa toto nɔɣɔlʋ na ɩ pile kɛ ɩ kiŋ, ɩ́ hɛtɩ-sɩ na ɩ́ kɔna-m. 3Ye nɔɣɔlʋ ɩ́ pɔɔsa-mɛ sɩ pʋlʋ, ɩ́ cɔ pʋntʋ sɩ Tacaa caakəna. Ye ɩ́ cɔ mpʋ paa yele-mɛ na ɩ́ tɛɛna. 4Pə lapa ḿpʋ́ɣʋ́ sɩ pə́ la nti Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsʋlʋ ka yɔɣɔtaa tɔ sɩ: 5Ɩ́ heeli Siyɔŋ ɩcatɛ nyə́ma sɩ, ɩ́ nyənɩ, mə wulaʋ kɔŋ mə kiŋ, na ɩ́ caɣa kpaŋaɣa toto tɔɔ, na ɩ́ wɛ təpamm. Nn na ɩ́ caɣa kpaŋaɣa pəyaɣa tɔɔ. 6Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu ɩfalaa mpa ɩ tilaa tɔ pa tɛɛwa na pá lá ɩsɩɩ ɩ́ kɛɛsa-wɛ tɔ. 7Ḿpʋ́ɣʋ́ pa kɔna kpaŋaɣa toto ɩnɩ na ɩ pile, na pá kpaɣa pa wontu na pá pɔ sɩ tɔɔ, na Yesu kpa na ɩ́ caɣa pə tɔɔ. 8Na yəlaa paɣalɛ kɛ sɔsɔm náá pɔ pa wontu kɛ mpaaʋ taa. Lɛlaa náá cɛ akɔɔ na pá pɔ mpaaʋ taa. 9Samaa wei ɩ ka wɛ Yesu nɔɣɔ tɔɔ na wei ɩ ka wɛ Yesu waalɩ tɔ pɛlɛ pa tɔŋna yɔɣɔtʋɣʋ na nɔɔsɩ sɔsɔɔnsɩ sɩ: Paa wei ɩ́ tʋ Tafiiti Pəyalʋ kɛ teeli. Ɩsɔ ɩ́ wɛɛ wei ɩ kɔŋna Tacaa toŋ tɔ ɩ waalɩ. Paa wei ɩ́ tʋ Ɩsɔ kɛ́ teeli kɛ ɩsɔtaa. 10Yesu kɔma na ɩ́ sʋʋ Yosalɛm taa, ɩlɛna ɩcatɛ la yuŋ təkɛmm, na yəlaa pɔɔsəɣɩ sɩ: Aweɣe ye? 11Ɩlɛna samaa cɔ sɩ: Kalilee Nasalɛtɩ Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsʋlʋ Yesu kɛ́. 12Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu sʋʋ Ɩsɔ təsɛɛlɛ taa na ɩ́ tɔɣɔnɩ pa təna mpa pa pɛɛtaɣaa na mpa pa yakaɣa tɔ. Na ɩ́ pəsɩ liɣitee yɔkəlaa taapələnaa kɛ alele na alukukunaa pɛɛtəlaa kpelasɩ tɔtɔ. 13Ɩlɛna ɩ́ tɔ-wɛ sɩ: Pa ŋmaawa Ɩsɔ Tɔm taa kɛ́ sɩ: Paa yaa ma təyaɣa sɩ Ɩsɔ təsələməlɛ. Ama mə pəsəna-kɛɣɛ ŋmɩɩlaa təyaɣa. 14Ḿpʋ́ɣʋ́ yʋlʋmaa na sɛkəllaa pa pola Yesu kiŋ kɛ Ɩsɔ təsɛɛlɛ taa na ɩ́ lá na pá hiki alaafəya. 15Ɩsɩɩ Yesu lapa piti təma kɛ mpʋ, na pə kaasɩ na piya náá yɔɣɔtəɣəna nɔɔsɩ sɔsɔɔnsɩ kɛ Ɩsɔ təsɛɛlɛ taa sɩ: Paa wei ɩ́ tʋ Tafiiti Pəyalʋ kɛ́ teeli tɔ, pə ta maɣa kɔtəlaa sɔsaa na Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlaa ntɛ́. 16Tənaɣa pa pɔɔsa Yesu sɩ: N nɩɩkɩ nti pa yɔɣɔtəɣɩ tɔ? Ɩlɛna Yesu náá cɔ-wɛ sɩ: Ɛɛ, ma nɩɩkɩ. Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ́ pɔɔsa-wɛ sɩ: Ɩ́ ta kaləta Ɩsɔ Tɔm taa kɛ́ timpi pa ŋmaawa sɩ: Piya səkpesi na ahʋlʋmnaa nɔɔsɩ taa kɛ́ n yelaa na nyá sam lɩɩna tɔ yɛɛ? 17Pə waalɩ kɛ́ ɩ yela-wɛ na ɩ́ lɩɩ na ɩ́ se pa ɩcatɛ, na ɩ́ polo ɩ́ sʋʋ kʋyaŋkuɣu Petanii. 18Kʋ fema ɩlɛna Yesu kʋlɩ na ɩ́ mələɣɩ ɩcatɛ taa, ɩlɛna nyɔɣɔsɩ kpa-ɩ mpaaʋ. 19Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ loosa fiki tʋɣʋ kɛ mpaaʋ nɔɣɔ. Ɩlɛna ɩ́ polo na ɩ́ maɣana hatʋ tike. Tənaɣa ɩ tɔma fiki tʋɣʋ sɩ: N kaa tasa pile lʋlʋɣʋ kɛ paa pəcɔ. Ɩlɛna tʋɣʋ ŋkʋ kʋ wʋlɩ tənaɣa kpakpaa təwoŋwoŋ. 20Yesu ɩfalaa ná mpʋ, ɩlɛna pə la-wɛɣɛ sɔɣɔntʋ kɛ sɔsɔm. Ɩlɛna pá pɔɔsɩ Yesu sɩ: Ɩsənaɣa pə lapa na fiki tʋɣʋ ŋkʋ kʋ wʋlɩ kpakpaa kɛ mpʋ? 21Tənaɣa Yesu cɔwa sɩ: Tampana kɛ ma heeliɣi-mɛ yoo maa cɛsəɣɩ, ye ɩ́ tʋ Ɩsɔ kɛ́ naani na ɩ́ tá lá sika, pə taɣa mpi ma lapa fiki tʋɣʋ kʋnɛ tɔ pə tike kɛ́ ɩ́ ká la. Ɩ́ pəsəɣɩ na paa pulaɣa kanɛ ɩ́ tɔ-kɛ sɩ ká kpɛsɩ na ká hoti teŋku taa, pə lakɩ kɛ́. 22Ye ɩ́ wɛna naani pə təna mpi ɩ́ sələməɣɩ sɩ Ɩsɔ ɩ́ la-mɛ tɔ, ɩ lakɩ-mɛɣɛ-wəɣɩ. 23Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu sʋʋ Ɩsɔ təsɛɛlɛ taa na ɩ́ niki sɛɣɛsʋɣʋ. Ɩlɛna kɔtəlaa sɔsaa na Yuta nyə́ma taa sɔsaa polo na pá pɔɔsɩ-ɩ sɩ: Kaŋkantɛ nteɣe n makɩ nyá taa na ń lakɩ ɩsəntɔ? Yaa awe tɩɩ ha-ŋ pə mpaaʋ? 24Tənaɣa Yesu cɔwa Yuta sɔsaa mpɛ sɩ: Tɔʋ, ma maɣamaɣa maa pɔɔsɩ-mɛɣɛ tɔm kʋlʋmtʋ təkoŋ. Ye ɩ́ cɔ-m ɩlɛ, maa heeli-mɛɣɛ kaŋkantɛ nte ma makɩ ma taa na má lakɩ ɩsəntɔ tɔ. 25Ɩsɔ yaa yəlaa tilina Yohaanɩ sɩ ɩ́ sɔɔkɩ yəlaa kɛ Ɩsɔ lʋm? Ḿpʋ́ɣʋ́ pa maɣasa-təɣɩ pa taa pa tike. Ɩlɛna Yuta sɔsaa mpɛ pá tɔ sɩ: Ye tə tɔma sɩ Ɩsɔ tilina-ɩ, ɩ ká pɔɔsɩ-tʋ sɩ na pepe tɔɔ kɛ́ tə ta mʋ ɩ tɔm ɩlɛ? 26Pəyele ye tə tɔma sɩ yʋlʋ tilina-ɩ kɔlɔ, tə wɛna samaa sɔɣɔntʋ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, pa təna pa nyəmá sɩ Yohaanɩ kɛ́ Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsʋlʋ kɛ́. 27Ḿpʋ́ɣʋ́ Yuta sɔsaa mpɛ pa pəsəna Yesu sɩ: Tə ta nyɩ. Tənaɣa Yesu ná cɔ-wɛ sɩ: Aŋhaa, má kaa heeli-mɛɣɛ kaŋkantɛ nte ma makɩ na má lakɩ ɩsəntɔ tɔ. 28Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tasa Yuta sɔsaa mpɛ sɩ: Ɩ́ na-weɣe tənɛ tə taa? Apalʋ nɔɣɔlʋ ka wɛnna pəyalaa kɛ naalɛ. Ɩlɛna ɩ́ heeli lɛlʋ sɩ: Akele polo na ń hala ma lɛsɛŋ taalɛ taa kɛ́ saŋa. 29Tənaɣa pəyalʋ cɔ-ɩ sɩ: Ma kaa polo. Pəlɛ pə waalɩ ɩlɛna pəyalʋ kɔɔ ɩ́ laɣasɩ hʋwɛɛ na ɩ́ polo. 30Ḿpʋ́ɣʋ́ pa caa ɩnɩ ɩ polaa na ɩ́ heeli lɛlʋ kɛ mpʋ tɔtɔ. Ɩ́lɛ́ sɩ: Tɔʋ yaa, paapa. Ama ɩ ta polo. 31Pa naalɛ pa taa awe lapəna ntɛɣɛ ɩ caa luɣu tɛɛ nyəntʋ? Ḿpʋ́ɣʋ́ Yuta sɔsaa cɔ-ɩ sɩ: Kancaalaɣa nyəŋ. Tənaɣa Yesu tɔma-wɛ sɩ: Tampana kɛ ma heeliɣi-mɛ yoo maa cɛsəɣɩ, lampuu mʋlaa na wasaŋkalənaa ká tɛɛ-mɛɣɛ nɔɣɔ kɛ Ɩsɔ Kawulaɣa taa. 32Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, Yohaanɩ ná kɔma sɩ ɩ hʋ́lə́ɣɩ́-mɛɣɛ mpaaʋ kʋpaŋkʋ na ɩ́ kisi ɩ tɔm mʋɣʋ. Ama lampuu mʋlaa na wasaŋkalənaa ná mʋ ɩ tɔm. Paa na mə kɔma na ɩ́ ná ḿpʋ́ɣʋ́ waalɩ waalɩ tɔ, ɩ́ tá tɔ sɩ ɩ́ laɣasəɣɩ mə taa hʋwɛɛ na ɩ́ mʋ ɩ tɔm. 33Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tasa Yuta sɔsaa mpɛɣɛ yɔɣɔtʋɣʋ sɩ: Ɩ́ nɩɩ, ma sɛɛkɩ-mɛɣɛ ɩsɔ lɛlʋ. Sɔsɔ nɔɣɔlʋ ɩ ka sɔna lɛsɛŋ kɛ taalɛ təcu na ɩ́ ŋma koluŋa na ɩ́ cɔɔna. Na ɩ́ lá timpi ɩ ká nyaasəɣɩ pə lʋm tɔ. Na ɩ́ ŋma akele taŋkaʋ wei ɩ tɔɔ pa səŋəɣɩ na pá feŋiɣi tɔ. Ɩ tɛma mpʋ ɩlɛna ɩ́ caa yəlaa na ɩ́ sɩɩ tə taa, ɩlɛna ɩ́ tɛɛ yɛla. 34Pə kɔma na pə́ tala tɩɩŋ ɩnɩ ɩ kooluɣu waatʋ, ɩlɛna ɩ́ kʋsɩ ɩ tillaa napəlɩ sɩ: Ɩ́ polo ma təmlɛ nyə́ma kiŋ na pá cɛlɛ-m ma tete. 35Tənaɣa təmlɛ nyə́ma mpɛ pa kpa ɩ tillaa mpɛ na pá má lɛlʋ kɛ teu, na pá kʋ lɛlʋ, na pá yoo lɛlʋ kɛ pɛɛ. 36Ḿpʋ́ɣʋ́ sɔsɔ ɩnɩ ɩ taɣana tillaa lɛlaa kɛ kʋsʋɣʋ kɛ paɣalɛ na pə́ kəlɩ kancaalaɣa nyə́ma. Ɩlɛna təmlɛ nyə́ma tasa pɛlɛɣɛ lapʋ kɛ teitei ɩsɩɩ paa lapʋ kancaalaɣa nyə́ma tɔ. 37Tənaɣa ɩ tɛɛsa ɩ pəyalʋ kɛ tiluɣu, na ɩ́ hʋʋkɩ sɩ paa nyá ɩ pəyalʋ ɩsəlɛ. 38Ama təmlɛ nyə́ma ná kɔma na pá loosi ɩ pəyalʋ, ɩlɛna pá heeli təma sɩ: Ɩɩ loosiɣi kpancoou tʋ kɔŋna ntɛ? Ɩ́ kɔɔ na tə́ kʋ-ɩ na ɩ taalɛ pəsɩ tá nyəntɛ. 39Tənaɣa pá kpa-ɩ, na pá ləsɩ-ɩ taalɛ na waalɩ na pá kʋ-ɩ. 40Tənaɣa Yesu pɔɔsa Yuta sɔsaa mpɛ sɩ: Taalɛ tʋ ɩ́ kɔma na ɩ́ kɔɔ, ɩsənaɣa ɩ ká la təmlɛ nyə́ma panɛ? 41Ḿpʋ́ɣʋ́ Yuta sɔsaa cɔ Yesu sɩ: Ɩ kaa nyənɩ yəlaa asaɣaa panɛ pa pətɔɔtəlɛ. Ama ɩ kʋɣɩ-wɛɣɛ, na ɩ́ kpaɣa taalɛ na ɩ́ cɛla lɛlaa mpa pə́ tala pə waatʋ paa cɛlɛ-ɩ ɩ tete tɔ. 42Tənaɣa Yesu pɔɔsa Yuta sɔsaa sɩ: Ɩ́ tá kaləta nti pa ŋmaa Ɩsɔ Tɔm taa tɔ yɛɛ? Pa ŋmaawaɣa sɩ: Pəlɛ nte tɛtʋ ŋmalaa ŋmaakaɣa na pá lɔ tɔ, ńtɛ́ tə tɔɔ kɔlɔ ŋmatʋ təna məlaa na tə́ səŋ. Mpi Tacaa lapa na tə́ nyənəɣɩ na pə́ wɛ-tʋɣʋ piti tɔɣɔlɛ. 43Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tasa-wɛ sɩ: Pə tɔɔ kɛ́ ma heeliɣi-mɛ sɩ paa lɛɛkɩ-mɛɣɛ Ɩsɔ Kawulaɣa na pá cɛla-kɛɣɛ yəlaa mpa pa mʋna ka təmlɛ tɔ. [ 44Ye pə cəpa wei na ɩ́ hoti pəlɛ ntɛ́ tə tɔɔ, tə pʋtətəɣɩ-ɩ kɛ́, ɩ kaa wɛɛ hiiu. Yaa pə cəpa yʋlʋ nɔɣɔlʋ na pəlɛ ńtɛ́ tə nyəkɩ-ɩ, tə taaləɣɩ-ɩ na atɛɣɛ.] 45Kɔtəlaa sɔsaa na Falisanaa pa nɩɩ mpʋ, ɩlɛna pá nyɩ sɩ mpɛɣɛ Yesu sɛɛna ɩsɔ ɩnɩ. 46Tənaɣa pa sʋʋ mpaaʋ pɛɛkʋɣʋ sɩ pá kpa-ɩ. Ama pa nyamna samaa. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, pɛlɛ pá nyənaɣa Yesu kɛ́ Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsʋlʋ kɛ́.


text: 1Ba aa kɩɩ nyɛ, wɩbee rɛ á yaŋ sɩ basɩ? Á marɩ kɩ yaa wɩbɔmɔ dɩ Wɩɩsɩ mɛ marɩ kɩ daga ma ʋ bɔnyɛ koo? 2Aayɩ, ba mʋra rɛ! Á kpʋʋ wɩbɔmɔ yayɩ ta á tɩsɩ tɩyaŋ nɛ. Ɛɛ rɛ á yaŋ sɩ yaa a ha we wɩbɔmɔ tɩyaŋ kɩ yaa? 3Ma buloŋ gyɩma anɩɩ ba aa foo ma wɩɩkyʋwalnɩɩ á bee Yesu Krisita yaa kɩdɩgɩ wɩya, ɛɛ daga anɩɩ á beel-ʋ buloŋ nɛ sʋba gɛɛ. 4Á wɩɩkyʋwalnɩɩ hʋ foyi kɩɩ gɛɛ anɩɩ á beel-ʋ buloŋ nɛ sʋba, ba kpa ma hogo gɛɛ. Dɩ gɛɛ leŋ dɩ á mɛ kaŋ mɩɩbofalɩɩ anɩɩ Wɩɩsɩ gyɩ aa kpaa ʋ gaŋdaa dee hʋ a kyisi Krisita sʋʋ tɩyaŋ ʋ mɩɩgɩ kaŋ mɩɩbol gɛɛ. 5Beewɩya, dɩ á beel-ʋ rɛ sʋba sʋʋdɩgɩ, ɛɛ daga anɩɩ Wɩɩsɩ sɩ kyisi ma mɛ sʋʋ tɩyaŋ nɛ anɩɩ ʋ gyɩ aa kyisi ʋ gɛɛ. 6Á gyɩma anɩɩ ba gyɩ aa kaŋ Krisita kpaasɩ mal daagarɩɩ hʋ nyuu ʋ sʋba gɛɛ, ʋ bee á mɩɩbobɩnɩɩ hʋ wɩkanɩya buloŋ nɛ ba gyɩ kpʋ gɛɛ. Ɛɛ yaa rɛ dɩ á wɩyaabɔmɔ ta bɩl kaŋ dee á nyuu tɩyaŋ a leŋ dɩ á bɩl yaa wɩbɔmɔ yosi. 7Beewɩya dɩ nal buloŋ nɛ ko sʋba, ʋ foro rɛ, wɩbɔmɔ bɩl bɩ kaŋ dee ʋ nyuu tɩyaŋ. 8Ʋ aa kɩɩ gɛɛ anɩɩ á bee Krisita buloŋ aa sʋba wɩya, á laa di rɛ anɩɩ á mɛ sɩ mɩɩgɩ sii sʋʋ tɩyaŋ a we ʋ lee. 9Á gyɩma anɩɩ Wɩɩsɩ aa yaŋ kyisi Krisita sʋʋ tɩyaŋ gɛɛ, ʋ bɩl bɩ sɩ sʋba, ɛɛ wɩya sʋʋ bɩl bɩ kaŋ dee ʋ nyuu tɩyaŋ. 10Sʋʋ hʋ ʋ aa sʋba daga anɩɩ ʋ kpʋʋ wɩbɔmɔ yayɩ ta rɛ, a kaŋ kɩ mʋ maakyiye buloŋ. Ɛɛwɩya, mɩɩbol hʋ ʋ aa kana gyɩnaŋ, Wɩɩsɩ wɩya rɛ ʋ kana ʋ. 11Ɛɛ tɩɩ rɛ ʋ maga dɩ ma mɛ kpa ma tɩɩ anɩɩ ma kpʋʋ wɩbɔmɔ yayɩ ta rɛ, aŋ kaŋ mɩɩbofalɩya Wɩɩsɩ wɩya, akuu ma bee Yesu Krisita aa yaa kɩdɩgɩ wɩya. 12Ɛɛwɩya ma ta bɩl leŋ dɩ wɩbɔmɔ yayɩ laa ma teŋbiye no aa yaa kɩsʋbɩya tɩŋa, dɩ ma kɩ yaa wɩbɔmɔ hʋ ma teŋbiye aa kyɛ. 13Ʋ bɩ maga dɩ ma kpa ma teŋbiye lee kɩdɩgɩ buloŋ we wɩbɔmɔ yayɩ tɩyaŋ. Amɛ ma kpa ma tɩɩma tɩya Wɩɩsɩ anɩɩ nala ba aa kyise sʋʋ tɩyaŋ, ba kaŋ mɩɩbol, a kpa ma teŋbiye leye buloŋ tɩya Wɩɩsɩ dɩ ʋ leŋ dɩ ma kɩ yaa wɩya aa kpaa ŋmanɩɩ. 14Ma ta leŋ dɩ wɩbɔmɔ bɩl kaŋ dee ma nyuu tɩyaŋ, beewɩya mɩrɩsɩ hʋ Moosi aa bine daa ma bɩl kɩ tɩŋa, amɛ Wɩɩsɩ rɛ aa deŋ ma ʋ bɔnyɛ tɩyaŋ dɩ ma ta kɩ yaa wɩbɔmɔ. 15Ɛɛ rɛ á yaŋ sɩ basɩ? Lagɩlagɩ no mɩrɩsɩ hʋ Moosi aa bine bɩl aa bɩ kaŋ dee á nyuu tɩyaŋ, ka Wɩɩsɩ kɩ deŋ ma abee ʋ bɔnyɛ nyɛ, á sɩ wuwo kuu gɛɛ wɩya kɩ yaa wɩbɔmɔ koo? Aayɩ, ba mʋra rɛ! 16Ma bɩ gyɩma anɩɩ dɩ mamaa rɛ kpaa ma tɩɩ tɩya nal, a kɩ tɩŋa ʋ nyʋwa anɩɩ yosi, ma kɔnɩ yaa tɩɩna yosi rɛ? Ɛɛ daga anɩɩ dɩ mamaa rɛ ko leŋ wɩbɔmɔ kaŋ ma yaa yosi, ma litenii buloŋ nɛ yaa sʋʋ. Amɛ dɩ mamaa rɛ ko kpa ma tɩɩ tɩya Wɩɩsɩ, a kɩ tɩŋa ʋ nyʋwa anɩɩ yosi, ʋ sɩ leŋ dɩ ma yaa tɩpʋlʋŋ tɩmma ʋ sɩya tɩyaŋ. 17Amɛ á aa kyʋwalɩ Wɩɩsɩ aŋgyʋwasʋ rɛ, beewɩya ma fa yaa wɩbɔmɔ yosi rɛ, ka lagɩlagɩ no ma mɩɩgɩ kɩ tɩŋ Wɩɩsɩ wɩya hʋ ba aa daga ma abee ma tɩsɩ buloŋ nɛ. 18Wɩɩsɩ laa ma ta wɩbɔmɔ nosi tɩyaŋ nɛ, ma mɩɩgɩ ko yaa Wɩɩsɩ yosi, dɩ ma wuwo kɩ yaa wɩya hʋ aa kpaa ŋmanɩɩ. 19(Wɩya hʋ ma aa gyɩma rɛ ŋ kpa basɩ kɩ magɩsɩ nyɛ, beewɩya, ɛɛ hʋ ma aa kɩya, ma wɩya memii nɩɩ hayɛ). Ma fa kaŋ ma tɩɩma bɩrɩmɩ wɩbɔmɔ yosi rɛ, a fa yaa bisiŋ wɩya abee tahaa wɩya gyʋʋ kɩ mʋ. Lagɩlagɩ no, ɛɛ tɩɩ rɛ ʋ maga dɩ ma kaŋ ma tɩɩma bɩrɩmɩ Wɩɩsɩ yosi, dɩ gɛɛ leŋ ma wuwo kɩ yaa wɩya hʋ aa kpaa ŋmanɩɩ a ko yaa tɩpʋlʋŋ tɩmma ʋ sɩya tɩyaŋ. 20Saŋa hʋ ma fa aa yaa wɩbɔmɔ yosi hʋ, ma sɩya fa tuwo wɩya hʋ aa kpaa ŋmanɩɩ Wɩɩsɩ sɩya tɩyaŋ yayɩ. 21Wɩya hʋ ma fa aa yaa, bekiŋ tɔnɔ rɛ ma na ba tɩyaŋ? Lagɩlagɩ no, haŋ wɩya hʋ mɩɩgɩ yaa hɩɩsɩ rɛ ma lee. Wɩya no litenii buloŋ nɛ yaa sʋʋ. 22Amɛ lagɩlagɩ no, Wɩɩsɩ laa ma ta rɛ wɩbɔmɔ nosi tɩyaŋ ma yaa ʋ yosi. Wɩɩ no tɔnɔ rɛ yaa ma aa sɩ yaa nɩtɩɩma Wɩɩsɩ sɩya tɩyaŋ dɩ gɛɛ leŋ dɩ ma kaŋ mɩɩbol hʋ aa bɩ kaŋ tenii. 23Beewɩya, wɩbɔmɔ yayɩ tuno rɛ yaa sʋʋ. Amɛ Wɩɩsɩ bɔnyɛ kɩŋ hʋ ʋ aa tɩŋ á Tɩɩna Yesu Krisita tɩyaŋ a kpa tɩya ma rɛ yaa mɩɩbol aa bɩ kaŋ tenii.


text: 1Amʋ laan ma ni kwər-dɩa na ŋɔɔnɩ baŋa baŋa Wɛ digə kam wʋnɩ ka ta dɩ Wɛ malɛsɩ sɩrpɛ sɩm ka wɩ: "Kwe-na zwɩ sɩrpɛ sɩlʋ Wɛ ban-zɔŋɔ kʋm na wʋ sɩ wʋnɩ tɩn 'a ja vu 'a lo 'a yagɩ lʋgʋ baŋa nɩ." 2Dayigə malɛka kam ma kwe ka zʋŋa kam ka ja vu ka lo ka yagɩ lʋgʋ baŋa nɩ. Ka na logi kʋntʋ tɩn, ŋwan-cɛɛra ma ja balʋ na jɩgɩ varɩm wʋm nyɩnyʋgʋ kʋm yɩ ba zuli o kamɔgɔ kʋm tɩn. 3Malɛka kalʋ na saŋɩ tɩn ma lo ka zʋŋa kam ka yagɩ na-fara bam wʋnɩ. Na bam ma ji nɩ tʋ jana na yɩ te tɩn. Woŋo kʋlʋ maama na zʋʋrɩ na-fara bam wʋnɩ tɩn ma tɩ. 4Malɛsɩ sɩtɔ tu wʋm ma lo o zʋŋa kam o yagɩ bu-tʋlɩ sɩm wʋnɩ dɩ buli sɩm dɩ wʋnɩ. Na bam ma ji jana. 5Amʋ ma ni Wɛ malɛka kalʋ na nii bwi sɩm baŋa nɩ tɩn na wɩ: "Wʋ-poŋo Tu Baŋa-Wɛ, nmʋ maŋɩ n wʋra pulim nɩ mʋ, yɩ n daa n ta wʋra maŋa maama, nmʋ kɩ cɩga dɩ n na vaŋɩ ba zwa te tɩn. 6Bɛŋwaanɩ bantʋ mʋ gʋ n nɔɔna bam dɩ n nijoŋnə bam ba pa ba jana nuŋi. Kʋntʋ mʋ nmʋ laan pɛ na ji jana sɩ ba dɩ nyɔ. Mʋ kʋlʋ na maŋɩ dɩ ba kəm dɩm tɩn." 7Amʋ ma daarɩ a ni kwərə kadoŋ na ŋɔɔnɩ Wɛ kaanɩm bimbim dɩm tee nɩ ka wɩ: "Dam-fɔrɔ Tu Baŋa-Wɛ, nmʋ sarɩya yam yɔɔrɩ lanyɩranɩ, yɩ ya tɔgɩ cɩga mʋ." 8Malɛka kalʋ na kɩ sɩna tɩn ma kwe ka zʋŋa kam ka lo ka yagɩ wɩa kam yɩra nɩ. Wɩa kam ma joŋi dam sɩ ka pa ka wulim dɩm baanɩ nɔɔna. 9Ka wulim dɩm na tiini dɩ baanɩ nɔɔna bam kʋntʋ tɩn, ba ma ŋɔɔnɩ ba twɩ Wɛ yɩrɩ dɩ DƖ na pɛ yaara yam kʋntʋ ja-ba tɩn. Ba nan wʋ ləni ba wʋ dɩ ba kikiə yam sɩ ba daarɩ ba zuli Wɛ. 10Malɛka kalʋ na kɩ sɩnu tɩn ma lo ka zʋŋa kam varɩm wʋm paarɩ jangɔŋɔ kʋm baŋa nɩ. Lim ma ba dɩ li varɩm wʋm paarɩ dɩm jəgə kam maama. Nɔɔna ma dʋnɩ ba yələ dɩ ba yaara yam. 11Ba ma ŋɔɔnɩ ba twɩ Baŋa-Wɛ ba yɩra ŋwana yam dɩ ba yaara yam ŋwaanɩ. Ba nan daa ta wʋ ləni ba wʋ dɩ ba kikiə yam. 12Malɛka kalʋ na kɩ sɩrdʋ tɩn ma lo ka zʋŋa kam ka yagɩ bu-zaŋa kalʋ yɩrɩ na yɩ Efratɩ tɩn wʋnɩ. Ka na bam ma wɩ, yɩ kʋ daarɩ cwəŋə kʋ pa pwa balʋ na nuŋi wa-puli jəgə nɩ tɩn sɩ ba wanɩ ba bɛ. 13Amʋ ma daarɩ a na ciciribiə batɔ, ba nyɩ dɩ yoorə te. Ba dɩdʋa ma nuŋi prənyoŋ-kɩnkagɩlɩ dɩm ni nɩ. Wʋdoŋ dɩ ma nuŋi varɩm wʋm ni nɩ, yɩ dɩdʋa kam dɩ nuŋi varɩm wʋlʋ na pa o yɩ Wɛ nijoŋnu yɩ o yagɩ o daɩ tɩn ni nɩ. 14Ciciribiə bam kʋntʋ yɩ sʋtaanɩ nɔɔna mʋ yɩ ba waɩ ba kɩ wo-kɩnkagɩla. Ba ma zaŋɩ ba vu lʋgʋ baŋa pwa bam maama te, sɩ ba maama la daanɩ ba ti ba yigə ba kɩ jara dɩ Dam-fɔrɔ Tu Baŋa-Wɛ DƖ dɛ kamunu kʋm dɛ nɩ. 15Amʋ laan ma ni Zezi na ŋɔɔnɩ o wɩ: "Cəgi-na. A lagɩ a ba nɩ ŋwɩɩnʋ na darɩ o ba te tɩn mʋ. Wʋlʋ na fɔgɩ o cɩ o tɩtɩ tɩn w'ʋ ta jɩgɩ yu-yoŋo. Wʋlʋ na zʋ o gwaarʋ yɩ o yɩrɩ tɩn, amʋ na tuə, cavɩɩra b'a ja-o nɔɔna yigə nɩ o na b'a ta yɩ kalambolo tɩn ŋwaanɩ." 16Ciciribiə batɔ bam ma pa lʋgʋ baŋa pwa bam la daanɩ jəgə kadoŋ nɩ. Ba maa bə jəgə kam kʋntʋ dɩ Zwifə tiinə taanɩ ba wɩ, 'Amagɩdɔn'. 17Malɛka kalʋ na kɩ sɩrpɛ tɩn laan ma lo ka zʋŋa kam viu wʋnɩ. Kwər-dɩa laan ma ŋɔɔnɩ Wɛ digə kam paarɩ jangɔŋɔ kʋm jəgə kam nɩ ka wɩ: "Kʋ kɩ kʋ ti." 18Ka na tagɩ kʋntʋ tɩn, dʋa maa pɩpɩlɩ ka bagɩ ka wuurə. Sɔɔ ma tiini kʋ gaalɩ, yɩ tɩga kam dɩ sisiŋə. Tɩga kam na tiini ka sisiŋi te tɩn ba jɩgɩ doŋ. Kʋ na puli maŋa kalʋ Wɛ na kɩ nabiinə tɩn, tɩga ta maŋɩ ka wʋ sisiŋi kʋntʋ doŋ. 19Tʋ-kamunu kʋlʋ yɩrɩ na yɩ Babilɔnɩ tɩn ma yarɩ kuni bɩtɔ kʋ cɔgɩ. Lʋgʋ baŋa dwi tiinə tɩɩnɩ dɩm maama ma cɔgɩ. Wɛ ma wʋ swe tʋ-kamunu Babilɔnɩ ni nɩ yɩ DƖ waarɩ-kʋ. DƖ ban-zɔŋɔ kʋm ma tiini kʋ ba tɩʋ kʋm baŋa, nɩnɛɛnɩ DƖ logi sa-dɛɛra mʋ DƖ su zʋŋa DƖ pa kʋ nyɔ kʋ su te. 20Tɩga kalʋ maama na wʋ na-fara tɩtarɩ nɩ tɩn ma fɔɔrɩ ka tigə je nɩ, yɩ pweeru tɩm dɩ je, ba daa ba na-tɩ. 21Dʋ-kamban-kamunə na duunə nɩ luuru te tɩn maa nuŋi wɛyuu nɩ ya tʋɩ nɔɔna baŋa nɩ. Nɔɔna bam ma ŋɔɔnɩ ba twɩ Wɛ, dʋ-kambana yam na pɛ ba na yaara zanzan tɩn ŋwaanɩ.


text: 1Ḿpʋ́ɣʋ́ ma ná takəlaɣa kɛ wei ɩ caɣa kumte tɔɔ tɔ ɩ niŋ taa, na pá kpila-kɛɣɛ kekeele na pá ŋmaawa ka taa na ka waalɩ, na pá taala ka tɔɔ kɛ́ tɔm naatosompɔɣɔlaɣa na pə́ tʋ niŋ. 2Na má ná ɩsɔtaa tillu toŋ tʋ nɔɣɔlʋ na ɩ́lɛ́ ɩ kpaaləɣəna nɔɣɔ sɔsaɣa sɩ: Awe nəɣəsəna ɩ́ kɔɔlɩ kʋtaalətʋ tənɛ na ɩ́ hɛtɩ takəlaɣa? 3Ḿpʋ́ɣʋ́ pa ta na nɔɣɔlʋ wei ɩ ká pəsɩ na ɩ́ hɛtɩ takəlaɣa ŋkɛ na ɩ́ wiili ka taa tɔɣɔ ɩsɔtaa na tɛtʋ tɔɔ na tɛtʋ pə tɛɛ. 4Tənaɣa ma pəla ɩsəlʋm kɛ teu, pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, pa ta na nɔɣɔlʋ wei ɩ nəɣəsəna takəlaɣa ŋkɛ ka hɛtʋɣʋ yaa ka wiiluɣu tɔ. 5Ḿpʋ́ɣʋ́ sɔsaa taa nɔɣɔlʋ tɔma-m sɩ: Taa wii. Nyənɩ, Yuta kpekəle taa tɔɣɔlaɣa, wulaʋ sɔsɔ Tafiiti lʋlʋɣʋ taa tʋ, lapa kəllʋ. Ɩ pəsəɣɩ na ɩ́ kɔɔlɩ kʋtaalətʋ naatosompɔɣɔlaɣa ɩnɩ na ɩ́ hɛtɩ takəlaɣa. 6Ḿpʋ́ɣʋ́ ma ná Ɩwəyaɣa na ká səŋa kumte hɛkʋ taa, na weesiŋ nyə́ma liɣiti na sɔsaa pa cɔɔna-ɩ. Ka nəɣəsəna kɛ́ ɩsɩɩ paa kʋ-kɛ. Na ɩ ka wɛna həŋ naatosompɔɣɔlaɣa na ɩ ɩsɛ kɛ naatosompɔɣɔlaɣa nna a kɛ́ Ɩsɔ feesiŋ naatosompɔɣɔlaɣa wei ɩ tila tɛtʋ təna taa tɔ. 7Tənaɣa Ɩwəyaɣa polaa na ká mʋ wei ɩ caɣa kumte tɔɔ tɔ ɩ niŋ ntɔɣɔŋ taa kɛ́ takəlaɣa. 8Ɩwəyaɣa mʋ takəlaɣa ŋkɛɣɛ mpʋ, ɩlɛna feesiŋ nyə́ma liɣiti ɩnɩ na sɔsaa hiu na liɣiti ɩnɩ pá həntɩ-ɩ atɛ. Pa təna paa wɛna saŋkʋnaa kɛ́ na wʋla poosiisi na sɩ́ suna tulaalʋnaa kʋwɔpaa mpa pa kɛ́ Ɩsɔ yəlaa sələməŋ tɔ. 9Na pá yoo yontu kʋfatʋ sɩ: Nyá nəɣəsənana takəlaɣa ŋkɛ ka mʋɣʋ na ka tɔɔ kʋtaalətʋ kɔɔlʋɣʋ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, nyaɣa pa kʋwa, na n yapa Ɩsɔ kɛ́ yəlaa kɛ nyá səm taa, kɛ́ kpeka təna taa, na nsəma təna taa, na piitim təna taa, na kateŋasɩ təna taa. 10Na n lapa-wɛɣɛ awulumpiya sɩ pá la tá Ɩsɔ kɛ́ təmlɛ ɩsɩɩ kɔtəlaa, na paa tɔɣɔ kawulaɣa kɛ atɛ. 11Ma tɔŋna ḿpʋ́ɣʋ́ nyənʋɣʋ ɩlɛ ma nɩɩ ɩsɔtaa tillaa tuutuuma taŋ ntɛ́, paa wɛ yəlaa iyisi iyisi. Na pá səŋaa na pá cɔɔna kumte na weesiŋ nyə́ma na sɔsaa. 12Na pá yoo yontu na nɔɣɔ sɔsaɣa sɩ: Ɩwəyaɣa ŋka paa kʋwa tɔ, ŋkɛɣɛ pə nəɣəsəna pá ha pəsʋɣʋ na toŋ na ləmaɣasɛɛ na toma na samtʋ na teeli na talətʋ. 13Na má nɩɩ tɔtɔɣɔ ɩsɔtaa na tɛtʋ tɔɔ na tɛtʋ tɛɛ na teŋku taa nyə́ma, na antulinya ɩnɛ ɩ taa nyəm təna təpaɩ yooki yontu sɩ: Yəlaa təna ɩ́ tala na pá sa wei ɩ caɣa kumte tɔɔ tɔ na ɩwəyaɣa. Pa teeli na pa pəsʋɣʋ ɩ́ wɛɛ tam. 14Tənaɣa weesiŋ nyə́ma liɣiti cɔwa sɩ: Ami. Ɩlɛna sɔsaa náá həntɩ atɛ na pá sɛɛ.


text: 1Ma na á Kuwo Wɩɩsɩ aa kyo ma maga gɛɛ! Ʋ kyo ma rɛ kɩŋkaŋ, haalɩ a kaŋ ma kɩ yɩrɩ ʋ biisi. Wɩtɩɩ, á mɛ kɔnɩ yaa Wɩɩsɩ biisi rɛ. Dʋnɩya nala bɩ gyɩma anɩɩ á yaa Wɩɩsɩ biisi, beewɩya ba bɩ gyɩŋ Wɩɩsɩ mɛ tɩɩ. 2Ŋ kyaŋweliye, lagɩlagɩ no sɩɩ bʋwaŋ, á yaa Wɩɩsɩ biisi rɛ. Amɛ gɛɛ hʋ á aa sɩ maakyiye kɩɩ, Wɩɩsɩ ha bɩ leŋ á gyɩma mʋ teŋ. Amɛ, á gyɩma anɩɩ saŋa hʋ Yesu Krisita aa sɩ mɩɩgɩ ko, á mɛ sɩ mɩɩgɩ kɩɩ ʋ, beewɩya á sɩ na ʋ, a gyɩŋ nal hʋ iriŋ ʋ aa yaa. 3Ɛɛwɩya, nal hʋ buloŋ aa kaŋ bayɩyɛla no Yesu Krisita tɩyaŋ, ʋ tɩɩna maga dɩ ʋ lɩɩ ʋ tɩɩ wɩbɔmɔ yayɩ tɩyaŋ nɛ, aŋ kaŋ tɩpʋlʋŋ anɩɩ Yesu Krisita aa kaŋ tɩpʋlʋŋ gɛɛ. 4Nal hʋ buloŋ aa yaa wɩbɔmɔ, ʋ tɩɩna aa kyogi Wɩɩsɩ mɩrɩsɩ rɛ, beewɩya wɩbɔŋ yayɩ rɛ yaa ɩ aa kyogi Wɩɩsɩ mɩra. 5Ma gyɩma anɩɩ Yesu Krisita ko dɩ ʋ laa ma ta á wɩbɔmɔ tɩyaŋ nɛ, a bɩl gyɩma mɛ anɩɩ ʋ tɩɩ kɛ bɩ kaŋ wɩbɔŋ buloŋ. 6Ɛɛwɩya, nal hʋ buloŋ bee Yesu Krisita aa yaa kɩdɩgɩ, ʋ bɩ vɩya aŋ yaa wɩbɔmɔ kɩ mʋ deŋdeŋ. Ɛɛ mɛ daga anɩɩ nal hʋ buloŋ aa vɩya aŋ yaa wɩbɔmɔ kɩ mʋ deŋdeŋ, ʋ tɩɩna ha bɩ maakyiye na Yesu Krisita koo a gyɩŋ nal hʋ ʋ aa yaa. 7Ŋ biikpɩyanama, ma ta leŋ dɩ nal buloŋ ko mʋrɩ ma we wɩbɔmɔ yayɩ tɩyaŋ. Nal hʋ aa yaa wɩweliye, ʋ tɩɩna rɛ yaa tɩpʋlʋŋ tɩɩna anɩɩ Yesu Krisita tɩɩ mɛ aa yaa tɩpʋlʋŋ tɩɩna gɛɛ. 8Nal buloŋ ha aa vɩya aŋ kɩ yaa wɩbɔmɔ, ʋ tɩɩna yaa Sɩtaanɩ noŋ nal lɛ, beewɩya Sɩtaanɩ kɛ paalɩ yaa wɩbɔŋyaal lɛ, a lɩɩ dʋnɩya piilii tɩyaŋ buloŋ. Wɩɩ hʋ aa tɩŋ Wɩɩsɩ Biye hʋ ko tuu dʋnɩya rɛ nyɛ: Ʋ ko dɩ ʋ kyogi Sɩtaanɩ wɩkanɩya buloŋ ta rɛ. 9Nal hʋ buloŋ aa yaa Wɩɩsɩ biye, ʋ bɩ vɩya aŋ yaa wɩbɔmɔ kɩ mʋ deŋdeŋ, beewɩya ʋ mɩɩgɩ kaŋ Wɩɩsɩ gyogo rɛ. Ʋ bɩ sɩ wuwo vɩya aŋ ha kɩ yaa wɩbɔmɔ, beewɩya Wɩɩsɩ rɛ yaa ʋ kuwo. 10Wɩɩ no rɛ á sɩ wuwo kpa gyɩŋ nala hʋ aa yaa Wɩɩsɩ biisi abee nala hʋ aa yaa Sɩtaanɩ biisi. Nal hʋ buloŋ aa bee yaa wɩweliye abee wɩya hʋ aa kpaa ŋmanɩɩ, koo a bɩ kyo ʋ dɔŋtɩŋsɩ, ʋ tɩɩna bɩ yaa Wɩɩsɩ biye. 11Duwoso hʋ ma aa nɩya a lɩɩ saŋa hʋ tɩyaŋ ma aa laa Yesu wɩya di rɛ yaa dɩ á kyo dɔmɔŋ. 12Ʋ bɩ maga dɩ á kɩɩ Keeŋ. Keeŋ gyɩ yaa Sɩtaanɩ noŋ nal lɛ, a gyɩ kpʋ ʋ naabiibaal Abɛl. Bee rɛ tɩŋ Keeŋ gyɩ kpʋ ʋ naabiye hʋ? Wɩɩ hʋ aa tɩŋ nɛ nyɛ: Keeŋ wɩyaalɩya buloŋ gyɩ bɩ kpaa ŋmanɩɩ, ka ʋ naabiye hʋ kɛ gyɩ kɩ yaa wɩweliye. 13Ɛɛwɩya, ŋ naabalɩya, ma ta leŋ dɩ ʋ yaa ma wɩkperii dɩ dʋnɩya nala rɛ ko haasɩ ma. 14Á gyɩma anɩɩ á kɛ lɩɩ sʋʋ bʋwa tɩyaŋ nɛ a mɩɩgɩ kaŋ mɩɩbol aa bɩ kaŋ tenii. Á aa kyo á dɔŋtɩŋsɩ rɛ tɩŋ á gyɩŋ nyɛ tɩyaŋ. Nal hʋ buloŋ aa bɩ kyo ʋ dɔŋtɩŋsɩ, sʋʋ ha kaŋ dee ʋ nyuu tɩyaŋ nɛ. 15Nal hʋ buloŋ aa haasɩ ʋ dɔŋtɩɩna, ʋ yaa nɩkpʋʋl lɛ Wɩɩsɩ sɩya tɩyaŋ. Na ma yaŋ gyɩma anɩɩ nɩkpʋʋl kɛ buloŋ bɩ kaŋ mɩɩbol aa bɩ kaŋ tenii? 16Yesu Krisita aa kpaa ʋ mɩɩbol lenni sʋʋ á wɩya rɛ leŋ á gyɩŋ gɛɛ kyori aa kɩya. Ʋ yaŋ maga dɩ á mɛ kpa á mɩɩbolo kɩ lenni sʋʋ á dɔŋtɩŋsɩ wɩya rɛ. 17Dɩ nal lɛ kaŋ kɩna, aŋ gyɩma anɩɩ ʋ dɔŋtɩɩna aa kyɛ kɩŋ kɩdɩgɩ, ka dɩ ʋ yaa tahaa, a bɩ kyiyeli ʋ dɔŋtɩɩna hʋ abee kɩŋ hʋ ʋ aa kyɛ, ɛɛ rɛ ʋ sɩ yaa baa dɩ ʋ kyo Wɩɩsɩ rɛ? 18Ŋ biikpɩyanama, ma ta leŋ dɩ á kaŋ nyʋwa dʋŋ kɩ basɩ anɩɩ á kyo dɔmɔŋ nɛ. Ma leŋ dɩ á kɩ kyiyeli dɔmɔŋ wɩtɩɩ tɩyaŋ. Ɛɛ rɛ sɩ daga anɩɩ á kɔnɩ kyo dɔmɔŋ nɛ. 19Dɩ ámaa rɛ kyo dɔmɔŋ wɩtɩɩ tɩyaŋ nyɛ, ɛɛ rɛ á sɩ kpa gyɩma anɩɩ á aa tɩŋ wɩtɩɩ hʋ rɛ. Nyɛ rɛ sɩ leŋ dɩ kambɩŋ ta kaŋ ma Wɩɩsɩ sɩya tɩyaŋ, haalɩ 20dɩ á hakɩllɩ rɛ aa dagɩ ma anɩɩ á yaa wɩɩ kyogi mɛ rɛ. Beewɩya, á gyɩma anɩɩ Wɩɩsɩ rɛ tee á bee á hakɩllɩ buloŋ, a gyɩŋ á wɩɩ buloŋ mɛ. 21Ɛɛwɩya, ŋ kyaŋweliye, dɩ á hakɩllɩ rɛ ko bɩ daga ma anɩɩ á yaa wɩɩ kyogi rɛ, á bɩ kaŋ wɩɩ á aa sɩ kɩ fá hɩɩsɩ Wɩɩsɩ sɩya tɩyaŋ. 22Dɩ ámaa rɛ ko sʋla ʋ kɩ kyɛ wɩɩ buloŋ mɛ, á aa na ʋ rɛ, beewɩya á aa tɩŋa ʋ nyʋʋsɩ hʋ rɛ aŋ kɩ yaa wɩya hʋ aa fɩyɛlɩ ʋ teŋ mɛ. 23Sɩfɩyaŋ wɩɩ hʋ Wɩɩsɩ aa kyɛ dɩ á yaa rɛ nyɛ: Dɩ á laa ʋ biye Yesu Krisita di, aŋ kyo dɔmɔŋ anɩɩ ʋ aa baa dɩ á kyo dɔmɔŋ gɛɛ. 24Nal hʋ buloŋ aa tɩŋ Wɩɩsɩ nyʋwa, ʋ tɩɩna bee Wɩɩsɩ yaa kɩdɩgɩ rɛ. Wɩɩsɩ aa kpaa ʋ Wiyesi Welii hʋ we á tɩyaŋ nɛ tɩŋ á gyɩma anɩɩ á bee Wɩɩsɩ yaa kɩdɩgɩ rɛ.


text: 1Yeezuu hɔbɔkʋrɛnoom da ŋ nɩ k'a hɩnka a ʋ, a a ga m kʋ ŋ nɩ yaa da dɔmɩm haay, bɩ ŋ bɩ kɔ kan yaadarɛ bɩ kɩ y. 2A a hɩ ŋ nɩ, a ʋ: "Dʋdɔkər ɩ nyɩnta tara deem nɔ ʋ, a bɩr nyi bam Woso nɩ y, a bɩr gʋɔɔ daŋ ʋ sɔ y. 3Zoro nɩ tara bɩ do nɔ ʋ, an nɩ zɛm tee••• an n'a hɩrɛ, a ʋ: Gumə ka m ʋ mim kʋ mɔɔ jɩm bɩ n ta m kan mɔɔ kɩ bɩ nɔ ʋ. 4Dʋdɔkər bɩ n a gu, gallɛm hɔka. Bɩ kur bɩ, a n n'a hɩrɛ a mɩŋŋa m, a ʋ: Baa kʋ mɔɔ bɩr nyi bam Woso m, bɩ mɔɔ bɩr gʋɔɔ daŋ ʋ sɔ, 5lʋ naa do k'a bʋr an nɩ mɔɔ kɔm bɩ, mɔɔ y'a dʋdɔ bɩ karɛ, m gumə ka ʋ, k'a bɩ bʋr mɔɔ zi dɔ dɔmɩm haay, an bɩr mɔɔ kɔrɛ y." 6Zuuba n a ya, an a hɩ, a ʋ: "K'a tʋr ka, hɔ kʋ dʋdɔkər bʋnyaa b'a hɩ bɩ ma mɩŋŋa. 7Bɩ, Woso b'a darɛ a gʋɔɔ k'a ŋ nyʋkɔ ʋ ŋn'ɩ zee dam zi sinuu ʋ kan a gunuu ʋ kɩ rɔ wɔɔ han ra? A maasɩrɛ bam, an bɔkarɛ an a da ŋ han ra? 8A hɩ mɔɔ nawʋrɛ awɔɔ m, a y'a darɛ ŋ han zɔɔ-zɔɔ. Bɩ kʋ Gʋaanyɩ bɩ bɩ bʋr, a zɛm bɩ sɩrakarɛ yɩ tara burə ʋ ra?" 9Yeezuu hɔbɔkʋrɛnoom da gʋɔɔ kʋ ŋ n'a hɔɔn darɛ ŋ ʋ, gʋɔɔ mɩŋŋɔɔ n'a mɩ, ŋnɩ bɔkarɛ, ŋn'a muno bɔŋ ʋ rɔ wɔɔ m, a ʋ: 10"Gʋɔɔ hɩɩyɔɔ ɩ gasʋ Wosocɛ ʋ k'a yaa da. Gʋaa deem bɩ farizɛn m, deem bɩ yawʋrsirezaa m. 11Farizɛn bɩ n jɩm brama an nɩ yaa darɛ a heer ʋ ncɩnaaʋ: Woso, mɔɔ ɩ yaa darɛ ɩbɩɩ m barka kʋ mɔɔ n bɔ kʋ ʋ kan gʋɔɔ gɔsɩnnɔ kʋ ŋ nɩ konno, mimbʋnyaabənno, jaandənno, gɛɛ yawʋrsir naa do kɩ minto. 12Mɔɔ yɩ m lɛ kʋsɩm gallɛm hɩɩya dɔmɩm saanhɩna nɔ ʋ, mɔɔ hɔnyɩ haay nɔ ʋ mɔɔ y'a bu hɔ karɛ ɩbɩɩ ʋ. 13Yawʋrsir bɩ n jɩm laatʋ, a lɛ baa k'a a mɩm busu brama y, an n'a cɩ zɛrɛ k'a a heerzar hɩnka, a ʋ: Woso, mɔɔ cicir zɛ, bala, mimbʋnyaabər m mɔɔ m. 14A hɩ mɔɔ nawʋrɛ awɔɔ m, a tɩrgabaa yɩ Woso mɩm ʋ, an a bɔ an doo, deem bɩ n a yɩ y. Bala, gʋaa k'a n'a busum bɩ, n y'a zerm tara ʋ, bɩ gʋaa k'a a mɩŋŋa zer bɩ n y'a busum." 15Gʋɔɔ bʋr nyɩnɔ poorero m Yeezuu zi k'an a wɔ ka ŋ mim la. Karɩndanyɩnɔ wɔɔ kʋ ŋ naa yɩ bɩ, ŋ nyaa ba kan ŋ kɩ. 16Yeezuu n a ka ŋnɩ bʋr nyɩnɔ wɔɔ m, an n'a hɩrɛ, a ʋ: "K'a nyɩnɔ wɔɔ to ŋnɩ bʋr mɔɔ zi, a b'a ta ŋ nɩ toore y, bala, gʋɔɔ kʋ ŋ bɔ kʋ ʋ kan ŋ kɩ rɔ wɔɔ y'a so Woso cirbəə b'ʋ. 17Sɩra mɔɔ n'a hɩrɛ awɔɔ m, gʋaa k'a n Woso cirbəə bɩ si am nyɩ poore hɔ bɩ m bɩ, a bɩ gasʋŋ ʋ y." 18Cir deem Yeezuu lar, a ʋ: "Karɩnsaamba mɩŋŋa, bɔ mɔɔ n'a barɛ kʋ m mɩsɩrbaa k'a nyarɛ ba ʋ bɩ yɩ?" 19Yeezuu n a hɩ m, a ʋ: "Bɔ m, ɩbɩɩ nɩ mɔɔ birm mɩŋŋa? Gʋaa mɩŋŋa ba ʋ kʋ Woso y'a deem bɛɛ y. 20Ɩbɩɩ lɛrɔ wɔɔ dɔ ra? Ɩ bɩ jaan da y, ɩ bɩ gər zɛ y, ɩ bɩ koor ba y, ɩ bɩ ŋʋaar kasɛtɩ ka y, ɩ zɩ kan ɩ da kɩ da ʋ." 21Gʋaa bɩ n a nyɩ bɔ ʋ, a ʋ: "Mɔɔ naa haay ba m nyɩbaa ma tee•••." 22Yeezuu k'a naa ma bɩ, a a hɩ m, a ʋ: "Hɔ deem ɩ gɔɔta ɩbɩɩ ma k'ɩ ba: Hɔ k'a n'ɩbɩɩ ʋ bɩ hɛɛ haay ɩ jinjir ŋʋazannɔ m, k'ɩ bʋr ɩ zu mɔɔ ʋ, ɩbɩɩ arzaka yɩm arzana ʋ." 23Kʋ gʋaa bɩ naa ma bɩ, a heer a zar, bala, a arzaka bɩ gʋta. 24Yeezuu k'a a heerzarlɛ bɩ yɩ bɩ, a a hɩ, a ʋ: "Arzakazannɔ Woso cirbəə gasʋʋrɛ yɩm kɔɔkɔɔ. 25Sɩra m, yoonde huuka yaa gasʋʋrɛ nyɩntam naanaa, an lɛ da arzakazaa Woso cirbəə gasʋʋrɛ m." 26Gʋɔɔ kʋ ŋ n'a tʋr kam ma rɔ wɔɔ a hɩ, ŋ ʋ: "Ncɩnaaʋ bɩ, nka m nɩ bʋmbɔrɛ yɩrɛ?" 27Yeezuu n a nyɩ bɔ ʋ, a ʋ: "Hɔ kʋ gʋaa b'a dam ma an a ba bɩ, a naanaa Woso ma." 28Pɩyɛɛr n a hɩ, a ʋ: "Dɩga, wɔɔ hɔ haay to, ʋ zu ɩbɩɩ ʋ." 29A n a nyɩ bɔ ŋ nʋ, a ʋ: "Sɩra mɔɔ n'a hɩrɛ awɔɔ m, gʋaa k'a a har to, kan a lʋ kɩ, a danyɩnɔ kɩ, a zɩrɔ kɩ, a nyɩnɔ kɩ Woso cirbəə minto, 30a naa haay yɩm gʋta an lɛ da durnya naa do nɔ ʋ, b'a mɩsɩrbaa k'a nyarɛ ba ʋ bɩ yɩm durnya k'a nɩ zɛm bɩ nɔ ʋ sɔ." 31Yeezuu bueerehɩɩyɔɔ wɔɔ bir, an a hɩ ŋ nɩ, a ʋ: "Ba wɔɔ nɩ tam Zerizalɛm ʋ na, bɩ, hɔ haay kʋ wosolɛsinnɩsorazannɔ wɔɔ a gʋrsɩra ba Gʋaanyɩ bɩ minto bɩ kʋ yɩm. 32N y'a nyasʋm, n n'a ka kɩfɩɩrɔ ʋ kʋ ŋ nɩ yaa wʋ ma, kʋ ŋ n'a sʋnsɔ wʋ, kʋ ŋ nɩ lihi dɩnda ma, 33kʋ ŋ n'a zɛ madɩɩrɔ m, kʋ ŋ nɩ bɔkarɛ ŋn'a zɛ gər, b'a y'a mɩm bɔŋ ʋ dɔmɩm kaakʋ hinni ʋ." 34Bɩ, karɩndanyɩnɔ wɔɔ n hɔsɩ jɩ ma y. Mim naa do a nyaakʋm da ŋ nɩ, ŋ n hɔ kʋ Yeezuu a hɩ bɩ jɩ dɔ y. 35K'a ta, an n'a zɔm Zeriko ma bɩ, bʋʋ deem ɩ nyɩnta zaa lezi b'ʋ, an nɩ hɔ yɩnyɛm. 36Zamaa k'a bʋr an nɩ cenim an a ma bɩ, a laaka da kʋ bɔ m gɛ. 37N n a hɩ m, n ʋ: "Nazarɛtɩ Yeezuu nɩ cenim." 38A n zee da, a ʋ: "Davɩd Nyɩ, Yeezuu, m cicir zɛ!" 39Gʋɔɔ kʋ ŋ nyɩnta lɛɛ rɔ wɔɔ nɩ nyaa bam kan kɩ ŋ ʋ, an zɛ pi. A n a banka an zee da an lɛ da biisi ra, a ʋ: "Davɩd Nyɩ, mɔɔ cicir zɛ!" 40Yeezuu n jɩm, an lɛ ka kʋ ŋ n'a gaa, ŋn'ɩ bʋr m. K'a a zɔ bɩ, Yeezuu a lar, a ʋ: 41"Bɔ ɩbɩɩ ʋ kʋ mɔɔ n a ba ɩbɩɩ minto?" A n a nyɩ bɔ ʋ, a ʋ: "Zuuba, a ka kʋ m mɩm n a ya an lɛɛ yɩ." 42Yeezuu n a hɩ m, a ʋ: "K'ɩ mɩm n a ya an lɛɛ yɩ! Ɩ sɩrakarɛ ɩ bʋmbɔ." 43Lɛɛm bɩ, a mɩm a gʋ, an nɩ lɛɛ yɩm, an zu Yeezuu jɛ ʋ, an n'a lɛ bɔm Woso ʋ. Zamaa bɩ kʋ ŋ naa yɩ bɩ, ŋn'a lɛ bɔm Woso ʋ sɔ.


text: 1Mãa mɩ̀ na pʋɔ a nɩ-kore pʋɔ ɛ dɩ a Kɩrɩta tuo-wob dãsɩɛ a, mãa mɩ̀ na na páw a yúor-vɩɛlʋ-danʋ na waar na sãá a, ɩ̃ zɛlɛ nɩ a nɩ-kore na be a nyɩ pʋɔ a: 2nyɩ cɩ̃ɩnɛ a píir a Naaŋmɩn na kʋ̀ nyɩ a. Nyɩ kaarɛ a zie vla, ɛ cɛ a ta ɩ mɛ̃ fɛrʋ n'a ɩ, ɛ ɩ nyɩ na nɔnɛ a, mɛ̃ a lɛ a Naaŋmɩn na bɔbr a; a mɩ̀ ta ɩ sã-ya nɔ̃wfʋ zũú ɛ, ɛ ɩ tome nyɩ na nɔnɛ a zũú. 3Nyɩ ta dɩrɛ naalʋ a bɛlɩ dem bɛ na kʋ̀ nyɩ kɛ́ nyɩ kaarɛ a zu ɛ, nyɩ nɩ̃ɛ lɩɛbɩ nɩ-vɩɛlɩ a píir na na cɔwrɛ a. 4A Pi-cɩ̃ɩn-kara wa sãá a lɛn daar a, nyɩ na páw nɩ a yúor-vɩɛlʋ-danʋ dɛpaal-kpa-wʋɔ na bɛ tɛr sãwfʋ a. 5Lɛ mɩ̀ n'a, a nyɩɩm pɔ́lɛ́, nyɩ mɩ̀ sawr a bɛlɩ dem na ɩ bɛrɛ a nyɩ ƴãw a nʋɔr. Ɛ a nyɩ za a, nyɩ siwre nyɩ tʋɔra a nyɩ ɩ-ɩrɩ pʋɔ, bʋ̃ʋ n'ʋ vɛ̃, bɛ sɛb a: «A bɛlɩ dem na zɛwr bɛ tʋɔra a, Naaŋmɩn bɛ mɩ́ de a bɛ yele ɩ; ɛ cɛ a bɛl na siwre bɛ tʋɔra a, ʋ mɩ́ kʋ̀ bɛ nɩ a ʋ maalʋ.» 6A na ɩ a ŋa a, nyɩ siwri nyɩ tʋɔra a Naaŋmɩn kpɛnʋ za sob zie, ʋ tʋ̃ɔ zɛw nyɩ a daar ʋl ʋ na ƴãw a, nãa wa ta a. 7A yele al za na ƴãwnɛ nyɩ tɩɛrʋ a, nyɩ de a kʋ̀ ʋ, bʋ̃ʋ n'ʋ vɛ̃ ʋ kaarɛ nɩ nyɩ zie. 8Nyɩ mɩ́ nyɔw nyɩ tʋɔra a dɩb nɩ a nyub ƴãw, nyɩ bɛr gʋ̃ɔ! A nyɩ dɔ̃ sob, a Gɛgɛra, lãnɛ na viire mɛ̃ gbẽw na uore bɔbr ɩ nɩr k'ʋʋ vɔl a. 9Nyɩ ba gbɛɛ a ʋ niŋé ɛ kpɛmɛ a Naaŋmɩn-sawfʋ pʋɔ, ɛ bãwnɩ a tuo a ŋa tɛɛ za mɩ̀ na gùre a nyɩ yɛbr na be a tẽ-daa zu a. 10Ɛ nyɩmɛ wa wõ tuo kɔwrɩ blã a, a maalʋ za Naaŋmɩn, na bʋɔlɩ nyɩ a ʋ yúor-vɩɛlʋ-danʋ na be kʋra lɛ a Kɩrɩta pʋɔ a ƴãw a, ʋl tɔr za na lɛ maalɩ nyɩ na ƴãw a pùorí; ʋ na ɩ na nyɩ kpɛmɛ dɔwlɩ, ʋ na kʋ̀ nyɩ nɩ fãw dɔwlɩ, ɛ ɩ nyɩ ta bãw damnʋ ɛ. 11Ʋlɛ so kpɛnʋ yome yome za! Amɛn. 12A Sɩlvɛ̃, na ɩ yɛb na bɛ lɛbr pùor a mãa zie a, ʋlɛ n'ʋ ɩ̃ ƴãw ʋ sɛb a sɛb-ŋmale ŋa kʋ̀ nyɩ, k'ɩ̃ɩ kpaalɩ nyɩ ɛ yel kʋ̀ nyɩ kɛ́ a Naaŋmɩn maalʋ sɩza pùor a nyɩ tu. 13A Naaŋmɩn nɩ-kaa-iri lãw, na be a Babɩlɔn a, puore nyɩ na. A ɩ̃ bie Markɩ mɩ̀ puore nyɩ na. 14Nyɩ weri taa pùori taa nɩ nɔ̃wfʋ mɛ̃ yɛbr a. A nyɩɩm na lãw nɩ a Kɩrɩta a, a ƴã-ɓaarʋ, ʋ be a nyɩ za zie.


text: 1Kʋ wɔɔ ʋ gʋ ŋ ma bɩ, wɔɔ da kɔɔlʋʋ ʋ, ʋ ta tɩrga kan Kɔɔs kɩ. Bɩ dɔ k'a mɛ bɩ, wɔɔ ta Rodɛs ʋ, ʋ ʋ to b'ʋ, ʋ ta Pataraa ʋ. 2Kʋ wɔɔ kɔɔlʋʋ yɩ an nɩ tam Fenisii ʋ bɩ, wɔɔ da ʋ, ʋ cem. 3Kʋ wɔɔ ta, ʋ n'ʋ zɔm Siipɩr ma bɩ, wɔɔ da, ʋ jɩsa ʋ, ʋ ta Siirii ʋ, ʋ aa zer Tiir ʋ bɩncɛ niŋŋə kʋ kɔɔlʋʋ bɩ n'a mɔr bɩ zerŋ ʋ b'ʋ. 4Wɔɔ gɔɔta b'ʋ dɔmɩm saanhɩna, bala, wɔɔ sʋr karɩndanyɩnɔ ma b'ʋ. Kan Sɛnt-Ɛspri paŋŋa kɩ, brɔɔ a hɩ Pol m, ŋ ʋ, a bɩ ta Zerizalɛm ʋ y. 5Wɔɔ cenle dɔmɩm k'a ku bɩ, wɔɔ ʋ wusigə. K'ʋ wɔɔ nɩ tam bɩ, ŋ haay wɔɔ da zaa ʋ, lannɔ kan nyɩnɔ kɩ, ŋnɩ bɔ tara nɔ b'ʋ. Wɔɔ n sʋnta hi bɩ lɛ ra, ʋ yaa da. 6Ʋ ʋ leer so kʋ m kɛɛrɛ, ʋ da kɔɔlʋʋ b'ʋ, ŋn'a wusigə, ŋnɩ doo. 7Kʋ wɔɔ kɔɔlʋʋ bɩ sa Tiir ʋ b'ʋ bɩ, wɔɔ yaa lee ku Potolemayiisi ʋ. Kʋ wɔɔ yaa da danyɩnɔ wɔɔ m, ʋ a nya bɩ, wɔɔ gɔɔta b'ʋ kan ŋ kɩ dɔmɩm deem. 8A dɔ k'a mɛ bɩ, wɔɔ ʋ hʋr, ʋ ta Sezaree ʋ, ʋ aa zer lemim nyɩnta padarɛzaa Filipi har ʋ. Saanhɩnarɔ kʋ n nyɩnta n nɩ ŋ bɔ ʋ Zerizalɛm ʋ rɔ wɔɔ gʋaa deem m. Wɔɔ n gɔɔta kan kɩ b'ʋ. 9A nyɩmbɔnnɔ si, ŋ n yar dɔ y. Ŋ n'ɩ wosolɛ sire ŋn'ɩ som la. 10Kʋ wɔɔ gɔɔta b'ʋ an maasɩrɛ ba bɩ, wosolɛsinnɩsorazaa deem bɩ lee ku, Zidee kʋ gʋaa m, a tɔ m Agabus. 11K'a bɩ wɔɔ yɩ bɩ, a Pol hɔsoaʋ bɩ sa, an a gannɔ sur m kan a wɔrɔ kɩ, an n'a hɩrɛ, a ʋ: "Hɔ kʋ Sɛnt-Ɛspri n'a hɩm bɩ ba n nɩ. Ba hɔ kʋ n n'a bam hɔsoaʋ naa do zaa bɩ m Zerizalɛm ʋ na: Zɩɩfʋrɔ y'a nyasʋm, ŋn'a sur, ŋn'a da do vantɔɔ gʋɔɔ wɔ ʋ!" 12Wɔɔ kan kʋ bɩ danyɩnɔ wɔɔ kɩ, wɔɔ yɛ Pol han k'a bɩ ta Zerizalɛm ʋ b'ʋ y. 13A n a nyɩ bɔ wɔɔ nʋ, a ʋ: "Bɔ minto awɔɔ nɩ nyi karɛ, an nɩ mɔɔ heer zarlɛ? Mɔɔ surle bɛɛ mɔɔ yɛ ma bala y. Baa kʋ garɛ m Zerizalɛm ʋ Zuuba Yeezuu tɔ ma, mɔɔ yɛ." 14K'a bɩr yɛm kʋ ŋ nɩ bʋr a la bɩ, wɔɔ n yɛ, ʋ ta mim bɩ m laatʋ y, ʋ n n'a hɩrɛ, ʋ ʋ: "Kʋ Zuuba hɔɔnhɔ n ba!" 15Dɔmɩnnɔ wɔɔ duro nyarɛ ma bɩ, kʋ wɔɔ ʋ banka ʋ nya bɩ, wɔɔ ta Zerizalɛm ʋ. 16Sezaree karɩndanyɩnɔ kʋ ŋ nɩ tam k'a yaa wɔɔ da zaa ʋ rɔ wɔɔ, ta wɔɔ m ʋ aa zer Siipɩr gʋaa Mɩnasɔɔn har ʋ. Karɩndanyɩ m, a dɔmɩm laatʋ. 17Kʋ wɔɔ lee ku Zerizalɛm ʋ bɩ, danyɩnɔ wɔɔ wɔɔ si kan heernyɔɔ kɩ. 18Dɔ k'a mɛ bɩ, Pol ta kan wɔɔ kɩ Zakkɩ har ʋ. Bɩncɛ bɩ do kristagʋɔɔ lɛɛzannɔ wɔɔ nyɩnta ŋn'a so kʋ ma ʋ sɔ. 19Pol k'a yaa da ŋ nɩ bɩ, a hɔ haay kʋ Woso a ka, an a ba do vantɔɔ bire ʋ bɩ jɩ sa deem-deem, an n'a dɩndarɛ ŋ nɩ. 20Gʋɔɔ kʋ ŋ n'a tʋr kam Pol ma rɔ wɔɔ, y'a lɛ bɔm Woso ʋ, ŋn'a hɩm nɩ, ŋ ʋ: "Ʋ danyɩ, zɩɩfʋrɔ wɔɔ tisi-tisi a ba sɩrakarɛzannɔ, bɩ ŋ haay lɛrɔ wɔɔ nyasʋ kɔɔkɔɔ. 21Bɩ, ŋ y'a ma ŋn'ɩbɩɩ mim dɩndam, ŋ ʋ, ɩbɩɩ ɩ hɔ dɩndam zɩɩfʋrɔ kʋ ŋ nɩ do vantɔɔ bire ʋ rɔ wɔɔ m, kʋ ŋ nɩ wɔ saa Moyiisi lɛrɔ wɔɔ ma, kʋ ŋ b'a ya, ŋn'a nyɩnɔ gasʋ baŋŋʋ y, kʋ ŋ nɩ yɩnnɩbayɩ bɩ to. 22Kʋ a ba lɔ? Gʋɔɔ wɔɔ y'a marɛ, ŋ ʋ, ɩbɩɩ bʋr. 23Hɔ kʋ wɔɔ n'a hɩrɛ ɩbɩɩ m bɩ ba. Wɔɔ ɩ gʋɔɔyaarɔ m si, ŋnɩ ler bɔ Woso m. 24Ŋ gaa, ɩ dintim gʋ ɩ ma kan ŋ kɩ, k'ɩ da ŋ han kan busoo kɩ, kʋ ŋ n'a lerbɔrɛ nyambʋr m, ŋn'a a da ma, ŋn'a mim bɔ. Ncɩnaaʋ bɩ, gʋaa haay y'a dɔrɛ ŋ ʋ, hɔ haay kʋ ŋ y'a ma ɩbɩɩ minto bɩ, ŋʋaar m, b'ɩbɩɩ mɩŋŋa ɩ zum lɛrɔ wɔɔ ʋ, ɩ nɩ ŋ sim mɩŋŋa. 25Kʋ do vantɔɔ gʋɔɔ kʋ ŋ y'a ba sɩrakarɛzannɔ wɔɔ nɩ, wɔɔ hɔ kʋ wɔɔ cɩnta bɩ ci ba ŋ ma: 'Ŋ bɩ wosobaawɔnnɔ mannɩbarɛ sim sʋ y, kan ma kɩ, kan hɔ gər sim kɩ, bɩ ŋ bɩ jaan da y.' " 26Bɩ dɔ k'a mɛ bɩ, Pol gʋɔɔ wɔɔ gaa, an dintim gʋ a ma sɩŋŋɩda sa hɔdeem kan ŋ kɩ. A n ta Wosocɛ ʋ, k'a dintim gʋ a ma bɩ nyarɛ dɔmɩm cɩnta, k'an yɩ hindeem ʋ kan gʋɔɔ kʋ ŋ yaa ler bɔ Woso m nɔ wɔɔ ganwʋrɛ karɛ kɩ. 27Kʋ dɔmɩm saanhɩna b'a zɔ nyarɛ ma bɩ, Azii zɩɩfʋrɔ wɔɔ kʋ ŋ y'a ka a hɔɔn zi ŋn'a yɩ Wosocɛ ʋ b'ʋ bɩ, ŋ gʋɔɔ wɔɔ nyʋnnyɔɔ, ŋnɩ Pol nyasʋ Wosocɛ ʋ b'ʋ. 28Ŋ n'ɩ zee darɛ, ŋ ʋ: "Israyɛl zannɔ, k'a bʋr a da wɔɔ han! Ba gʋaa k'a bɩmbɩr lɛɛ haay ʋ, an n'a dɩndam zɩɩfʋrɔ wɔɔ m, a ʋ, ŋn'ɩ kaanm a do m kan lɛrɔ kɩ, Wosocɛ naa do kɩ bɩ n na. A bɔɔla m, an gasʋ grɛkkɩrɔ m Wosocɛ ʋ b'ʋ, an nɩ dintim kam bɩncɛ mɩŋŋa naa do ma ncɩnaaʋ." 29Bala, ŋ nyɩnta, ŋnɩ Efɛɛzɩ kʋ gʋaa Trofim yɩ tara nɔ ʋ b'ʋ kan Pol kɩ. Ŋ n'a hɔɔn darɛ, ŋ ʋ Pol bɩ, a gaa a ʋ, an gasʋ m Wosocɛ ʋ b'ʋ. 30Tara bɩ n yar jilli, gʋɔɔ n bra si, ŋnɩ bʋr yuu•••. Ŋ n Pol nyasʋ, ŋnɩ bɔ m Wosocɛ ʋ b'ʋ, ŋnɩ cɛlɛrɔ wɔɔ tɩnta lɛɛm. 31Ŋ n'a kam ma k'a zɛ gər, sʋrdaa tisi lɛɛzaa bɩ n mim naa do ma, ŋ ʋ: "Zerizalɛm haay a zɛ kʋ ma." 32A n sʋrdaarɔ wɔɔ bir lɛɛm, an ŋ so kʋ ma kan sʋrdaa zɔrɔ lɛɛzannɔ wɔɔ kɩ, an a ka ŋnɩ la gʋɔɔ wɔɔ ra ŋnɩ bɔ. Kʋ gʋɔɔ wɔɔ sʋrdaa tisi lɛɛzaa bɩ yɩ kan a sʋrdaarɔ wɔɔ kɩ bɩ, ŋ Pol zɛrɛ to. 33Sʋrdaa tisi lɛɛzaa bɩ n a zɔ, an Pol nyasʋ, an lɛ ka, a ʋ, ŋn'a sur baŋŋa m hɩɩya. A n a lar a ʋ, kʋ nka n'awɔɔ m, bɩ, kʋ bɔ a ba sɔ. 34Bɩ, gʋɔɔ wɔɔ bire ʋ, gʋaa biyəə nɩ zee darɛ, ŋ bɩr mim zaa deem hɩrɛ y. Kʋ sʋrdaa tisi lɛɛzaa bɩ bɩr hɔsɩ jɩ mam paan••• bʋgʋr bɩ minto bɩ, a lɛ ka a ʋ, ŋnɩ Pol gaa ŋnɩ ta m sʋrdaarɔ wʋtajɩ ʋ b'ʋ. 35Kʋ Pol yaa lee ku derlɛ bɩncɛ bɩ ra bɩ, sʋrdaarɔ wɔɔ a busu, gʋɔɔ wɔɔ kʋ ŋ n'a tɔŋ ʋ k'a ku bɩ minto. 36Bala, zamaa bɩ haay ɩ zure a jɛ ʋ kan zee kɩ, ŋ ʋ: "K'a zɛ gər." 37Dɔmɩm kʋ ŋ ʋ, k'a gasʋ m sʋrdaarɔ wʋtajɩ ʋ bɩ, Pol a hɩ sʋrdaa tisi lɛɛzaa bɩ m, a ʋ: "Mɔɔ n da ma, m meer ba kan ɩbɩɩ kɩ ra?" Sʋrdaa tisi lɛɛzaa bɩ n a nyɩ bɔ ʋ, a ʋ: "Ɩbɩɩ ɩ grɛkkɩ lemim mam na? 38Ɩbɩɩ bɛɛ m Eziptɩ gʋaa niŋŋə k'a gʋɔɔ zɩnzɛrɛ zannɔ gaa dɔmɩnnɔ kʋ ŋ cem dɩɩtaa-dɩɩtaa rɔ nɔɔn nɔ ʋ, gʋaa tisi si, ɩ ta ŋ nɩ poohɔɔn ʋ bɩ ra?" Pol n a nyɩ bɔ ʋ, a ʋ: "Mɔɔ gɛɛ? Zɩɩfʋ n mɔɔ m, m to mɔɔ ʋ Silisii kʋ Tarsɩ ʋ. Tara gʋta nyɩ n mɔɔ m. 39K'ɩ sugur ba, ɩ zaa ka m ʋ, kʋ m meer ba kan zamaa bɩ kɩ." 40A n zaa ka ʋ, Pol n wuti an jɩm brama zerjɩ bɩ ra, an a wɔ busu zamaa bɩ m, ŋnɩ zɛ sɩɩ•••, an meerbaa bɩ sa ebree lemim m, an n'a hɩrɛ ŋ nɩ, a ʋ:


text: 1Yɩ tɔɔrɔ a Nãaŋmɩn an ɩ yɩ ɩ naa a wʋ binʋ̃nsɩ, 2na yɩ kpɩɛrɛ nɩ nʋ̃fʋ nɩtãa lɛ a Kɩrɩsɩto na nʋ̃ sɩ na wʋ de a wʋ mɩ̃ɛ maal a sɩ bɔɔrlo bon na nyuro vɩla lon a bɔɔr ka a Nãaŋmɩn pʋɔ pɛl. 3Tɩchɛ a yɩ pɔ, yɩ ta vɛ̃ ka ba wa pʋr sɛ̃sɛ̃yele, bɩɩ folaa ɩfʋ, bɩɩ bɔgarfʋ ɛ, bojũu a anyãna ba sɛɛn a Nãaŋmɩn nɩ chɛchɛsɩ ɛ. 4Yɩ taa lɛ 'yɛrɛ vɩ̃ 'yɛrbie ɛ, bɩɩ jɔl 'yɛr, bɩɩ jɔl dɩ̃ɛn ɛ, ala po naa, tɩchɛ yɩ dãna Nãaŋmɩn. 5Bojũu yɩ bɔ̃ɔn a anyãna sɩrɛ jaa ɩka nɩrɛ na sɛ̃nɛ, nɩfolaa, bɔgar sʋɔ, wʋ ɩ naa nɩrɛ na puoro tɩbɛ, na wʋ kʋ̃ nyɛ jie be a Kɩrɩsɩto nɩ a Nãaŋmɩn nãalʋ̃ʋ pɔ ɛ. 6Yɩ taa vɛ̃ ka nɩrɛ ɩ̃sʋɔ jaa bɛl yɩ nɩ 'yɛr pɔrsɩ ɛ, bojũu anyãna lɛ so ka Nãaŋmɩn su tuo waara a bawõnsɩ jie. 7A lɛ jũu yɩ taa mara ba ɛ. 8Bojũu yɩ dɔ̃ɔ ɩ libe, tɩchɛ pʋ̃pãanyã yɩ ɩ naa chãa a sɩ Soro 'yɔ̃ɔ. Yɩ kpɩɛrɛ nɩtãa a chãa bibiir. 9A chãa wɔ̃mɔ̃ ɩ naa vɩla maalfʋ, yeltorsɩ nɩ yelmɩ̃ɛ. 10Yɩ mɔ̃ na yɩ jãn a ala na pɛlɛ a sɩ Soro pʋɔ. 11Na yɩ taa ɩrɛ wa pʋɔrɔ a libe tʋ̃mɔ̃ na ba tara tɔ̃nɔ̃ ɛ, tɩchɛ yɩ yin naa chãa pɔ. 12Bojũu a gba ma ɩrɛ na vɩ̃ a ala a bawõnsɩ na ma maala a libe pɔ manfʋ. 13Tɩchɛ bon jaa wa yi chãa pɔ, fʋ ma nyɛn wʋn chaar. 14Bojũu chãa lɛ ma vɛ̃ ka fʋ nyɛ bon jaa chɛchɛ. Ala lɛ so a ba 'yɛr, "A fʋ̃ʋ gʋ̃ɔ sʋɔ, jɛɔ ir a kũu pɔ, ka a Kɩrɩsɩto chaar 'yɔ̃ɔ fʋ." 15Yɩ bɔ̃ɔnɔ̃ sʋ̃ a lɛ yɩn kpɩɛrɛ, ka a ta ɩ jɔl kpɛfʋ tɩchɛ ka a ɩ yɛ̃ kpɛfʋ. 16Na yɩ mʋ̃ɔ nɩbir yɩn wa nyɛ jie ka wʋ ta sɔ̃ɔ ɛ, bojũu a bɩbie anyãna ba vɩɛlɛ ɛ. 17A lɛ jũu, yɩ ta ɩ jɔlɔ ɛ, tɩchɛ yɩ bɔ̃ɔ a ala a sɩ Soro na bʋɔrɔ. 18Yɩ ta nyũ dãa buu ɛ, an sɔ̃ɔ yɩn ju, tɩ yɩ vɛ̃ ka a Nãaŋmɩn Sɩɛ sɛɛ yɩ. 19Na yɩ yiele a Nãaŋmɩn yiel nɩ a ala na ɩ a Sɩɛ yiel kʋrɔ taa, na yɩ yiele dãnfʋ yiel nɩ a yɩ nyãa wʋ jaa kʋrɔ a sɩ Soro. 20Yɩ ma dãna a sɩ Sãa Nãaŋmɩn yele a jaa pɔ, nɩ a sɩ Soro Yesu Kɩrɩsɩto yuor. 21Yɩ siir yɩ mɩ̃ɛ kʋ taa a Kɩrɩsɩto yɩn 'yɔ̃ɔnɔ̃ jũu. 22Pɔbɔ, yɩ siir yɩ mɩ̃ɛ kʋ a yɩ sɩrbɛ, nɩtãa lɛ yɩn siir yɩ mɩ̃ɛ kʋ a sɩ Soro. 23Bojũu an ɩ a sɩrɛ lɛ ɩ a pɔɔ ju, nɩtãa lɛ a Kɩrɩsɩto na ɩ a pupuorbiir ju, na ɩ a wʋ ɩ̃gãn na wʋ ɩ a Fafaara. 24A lɛ jũu, lɛ a pupuorbiir na siir a ba mɩ̃ɛ kʋ a Kɩrɩsɩto, lɛ lɛ a pɔbɔ mɩ, yɩ siir a yɩ mɩ̃ɛ kʋ a yɩ sɩrbɛ yele a jaa pɔ. 25Sɩrbɛ, yɩ nʋ̃ a yɩ pɔbɔ, nɩtãa lɛ a Kɩrɩsɩto na nʋ̃ a pupuorbiir na wʋ de a wʋ mɩ̃ɛ kʋ ba, 26wʋ maal ban a lɛ ka ban ɩ chɛchɛ, na wʋ de kʋ̃ɔ pɛɛn ba ka ba vɩɛlɛ nɩ a 'yɛr. 27Wʋ bʋɔrɔ naa ɩka wʋ de a pupuorbiir banyã na vɩɛlɛ kʋ a wʋ mɩ̃ɛ, na waa tara jɩ̃nɛ ɛ, 'mabfʋ jie ɛ, bɩɩ dɛɛr jie jaa ɛ, tɩchɛ a ba ɩ chɛchɛ ba tara yele jaa ɛ. 28A lɛ nɛ nɩ wʋ ju mɩ lɛ a yɩn sɩrbɛ, yɩ nʋ̃ a yɩ pɔbɔ, nɩtãa lɛ yɩn nʋ̃ a yɩ mɩ̃ɛ ɩ̃gãma. A 'lɔ na nʋ̃ a wʋ pɔɔ nʋ̃n a wʋ mɩ̃ɛ. 29Nɩrɛ jaa ba be na 'laar a wʋ mɩ̃ɛ ɩ̃gãn ɛ, tɩchɛ wʋ ma kʋrɔ wʋn bʋ̃diir na wʋ kaara wʋ, lɛ lɛ a Kɩrɩsɩto kaara a pupuorbiir. 30Bojũu sɩ ɩ naa a wʋ ɩ̃gãn jiir, 31"A lɛ jũu, daba na bar a wʋ sãa nɩ a wʋ ma, tɩchɛ ka 'lɔ nɩ a wʋ pɔɔ ɩ bʋ̃'yen, ka ba jaa ayi ɩ ɩ̃gãn bʋ̃'yen." 32A anyã ɩ naa a 'yɛr sɔɔlaa, tɩchɛ maa 'yɛrɛ naa a Kɩrɩsɩto nɩ a pupuorbiir 'yɛr. 33A yɩn mɩ gba, ɩ̃sʋɔ jaa wʋ ma nʋ̃ a wʋ pɔɔ nɩtãa lɛ wʋn nʋ̃ a wʋ mɩ̃ɛ, ka a pɔɔ mɩ ma 'yɔ̃ɔnɔ̃ a wʋ sɩrɛ.


text: 1Pə tɔɔ kɛ́ Pɔɔlɩ má wei ma kɛ́ saləka tʋ kɛ Yesu Kilisiti tɔɔ sɩ pə́ waasɩ mpa mɛ ɩ́ tá kɛ́ Yuta nyə́ma tɔ, ma sələməɣɩ Ɩsɔ. 2Ma hʋʋ teu sɩ ɩsəntɔ ɩ́ nɩɩwa ɩsəna Ɩsɔ lapa-m suulu na ɩ́ tʋ-m sɩ má la təmlɛ kɛ mə kiŋ tɔ. 3Ɩsɔ sɩɩ ɩsəna mpi na ɩ́ təŋəɣɩ na ɩ́ lakɩ na pə́ ŋmɛlaa tɔɣɔ ɩ kulaa na ɩ́ hʋ́lɩ́-m na má nyɩ. Halɩ ma tɛma-mɛɣɛ pə tɔm kɛɛsʋɣʋ kɛ cənɛ ɩnəɣɩ pəcɔ. 4Na ye ɩ́ kalaa ɩ́ ká ná ɩsəna mpi ma nyəmá Kilisiti tɔm nti ɩnɩ nɔɣɔlʋ taa cɛkəna mpʋ tɔ. 5Ɩsɔ táá hʋ́lɩ́-təɣɩ sɔsaa taa yəlaa ɩsɩɩ kaɣana ɩ lapa na ɩ Feesuɣu kuli-tɩ na kʋ́ hʋ́lɩ́ tillaa na Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa mpa pa kɛ́ ɩ yəlaa kʋpama tɔ. 6Na tɔm kʋŋmɛlətʋ ntəɣəlɛ sɩ: Laapaalɩ Kʋpaŋ lapa na mpa pa ta kɛ Yuta nyə́ma tɔ na Yuta nyə́ma pa təna pá hiki pa paa tete kɛ kʋpantʋ nti Ɩsɔ sɩɩ ɩ yəlaa tɔ tə taa, na pá pəsɩ kʋlʋm təkpataa, na Ɩsɔ tɔma sɩ ɩ lakɩ mpi na Yesu Kilisiti kiŋ tɔ piitim lɛmpɩ nyə́ma ná wɛ pə taa tɔtɔɣɔ. 7Suulu kɛ Ɩsɔ hʋlaa na ɩ́ tʋna-m na ɩ́ paasɩ na ɩ́ ha-m toma sɩ má la Laapaalɩ Kʋpaŋ ɩnɛ ɩ təmlɛ. 8Maɣalɛ Ɩsɔ yəlaa səkpema taa səkpelu, paa na mpʋ ma ɩnəɣɩ Ɩsɔ tʋnaa na ɩ́ hʋ́lɩ́ suulu ɩnɛ sɩ má cɔɔ na má heeli mpa pa ta kɛ Yuta nyə́ma tɔɣɔ Kilisiti teu sɔsɔɔm mpi pə fɛɩna akpele tɔ pə Laapaalɩ Kʋpaŋ. 9Na má la na yəlaa təna cɛkəna Ɩsɔ sɩɩ ɩsəna mpi na ɩ́ təŋəɣɩ na ɩ́ lakɩ na pə́ ŋmɛlaa tɔ, ɩsəna pə wɛɛ sɩ pə́ la tɔ. Ɩsɔ wei ɩ lapa pə təna na pə́ wɛɛ tɔ ɩ ŋmɛsa hatuu lɔŋtaa kɛ́ ɩsəna mpi ɩ sɩɩwa na ɩ́ təŋəɣɩ na ɩ́ lakɩ mpʋ tɔɣɔ. 10Sɩ pə́ kɔma na pə́ tala waatʋ ɩnɛ ɩlɛ ɩ yele na ɩsɔtaa kawulaɣa nyʋɣʋ nyə́ma na ka toŋtʋnaa nana Yesu sɛɛlaa kpeka kiŋ kɛ Ɩsɔ nyəm yaasi təna. 11Ɩ ka hʋʋkaɣa ntiɣi tam tɔ Tacaa Yesu Kilisiti kiŋ kɛ ɩ lapa-tɩ. Na pə nɔɣɔ taa təkʋlʋŋkʋlʋ kɛ́ ɩ lapa. 12Na tá na-ɩ tə kpɛntaa na tə́ tɛmɩ-ɩ na tá taa tɔɣɔ tə hika mpaaʋ na tə́ səŋ Ɩsɔ ɩsɛntaa na naani kɛ teu. 13Ye mpʋ ɩlɛ ma wiikəna-mɛ sɩ ɩ́ taa lɔ tɔɔŋ kɛ kʋnyɔŋ ŋku ma tɔkɩ mə tɔɔ tɔ kʋ tɔɔ. Pə taɣa pʋlʋ pɩɩ tɛ na pə́ kʋsɩ mə nyʋɣʋ. 14Pə tɔɔ kɛ́ ma luŋa akula kɛ Tacaa 15wei ɩ haakɩ atɛ na ɩsɔtaa piitimnaa tənaɣa pə həla tɔ, 16sɩ ɩ teeli sɔsɔ tɔɔ ɩ́ yele na ɩ Feesuɣu la na mɩɩ hiki pəsʋɣʋ na ɩ́ nyɔɔ toŋ kɛ hatuu mə ləmaɣasɛɛ taa, 17na ɩ́ tɛ Ɩsɔ na mə́ taa kɛ́ teu, na Kilisiti wɛɛ mə waalɩ kɛ́ tam. Na ma sələməɣɩ Ɩsɔ kɛ́ sɩ ɩ́ sɔɔləɣɩ təma na ɩ́ səŋ pə taa kɛ́ teu təkeŋkeŋ. 18Na mə na Ɩsɔ yəlaa təna ɩ́ kpɛntɩ na ɩ́ hiki pəsʋɣʋ na ɩ́ cɛkəna ɩsəna Kilisiti sɔɔlʋɣʋ tɔɔwa tɔ haləna kʋ fɛɩ tənaɣa. Nwaaŋ na mpəlɛ, ɩsɔtaa na atɛ. 19Na paa Kilisiti sɔɔlʋɣʋ fɛɩ sɩ nɔɣɔlʋ pəsəɣɩ na ɩ́ cɛkəna kʋ təna tɔ, mɩɩ cɛkəna-kʋ, na ɩ́ hiki Ɩsɔ nyəm təna na pə́ maɣalɩ mə taanaa təpampam. 20Tɔʋ, toma nna a wɛ tá taa na á waasəɣɩ-tʋɣʋ tam tɔ anəɣɩ Ɩsɔ pəsəɣɩ na ɩ́ lana-tʋɣʋ kʋpantʋ na pə́ tɛɛ tá sələmʋɣʋ tɔɔ təcaɣacaɣa, haləna pə́ tɩɩ tɛɛ mpi mpi tə pəsəɣɩ na tə́ hʋʋ tá taa tɔ. 21Ɩsɔ ɩnɩ ɩ sɛɛlaa təna təpaɩ, na Yesu Kilisiti pá tʋɣɩ-ɩ teeli na pə́ polo ḿpʋ́ɣʋ́ tam haləna tam. Ami.


text: 1Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu sʋʋ Yeliko, ɩlɛna ɩ́ faɣana ɩcatɛ taa na ɩ́ tɛɛkɩ. 2Apalʋ nɔɣɔlʋ ɩ ka wɛ tə taa təna, na pá yaa-ɩ sɩ Sakee. Apalʋ ɩnɩ ɩ kɛna lampuu mʋlaa sɔsɔ, na ɩ ka pilaa kɛ́. 3Ɩ caakaɣa sɩ ɩ́ nyɩ wei pa yaa sɩ Yesu Yesu tɔ. Ama ɩ topuluŋ tɔɔ ɩ taa pəsɩ na ɩ́ na-ɩ. Mpi tɔ, samaa nyəkaa kɛ́. 4Ḿpʋ́ɣʋ́ Sakee tɛɛ nɔɣɔ na ɩ́ kpaɣa asewa, na ɩ́ polo na ɩ́ kpa tʋɣʋ nakʋlɩ kʋ tɔɔ, sɩ Yesu ɩ́ tɛɛkəna kʋ tɛɛ ɩlɛ ɩ na-ɩ. 5Yesu kɔma na ɩ́ tala təna, ɩlɛna ɩ́ teki ɩ ɩsɛ na ɩ́ tɔmɩ-ɩ sɩ: Sakee tii təcaʋ, saŋa nyá təyaɣa kɛ maa caɣa. 6Ḿpʋ́ɣʋ́ Sakee tii kpakpaa, na ɩ́ mʋ Yesu na laŋhʋlʋmlɛ. 7Pa təna mpa pa ná mpʋ tɔ pə ta maɣa-wɛ, ɩlɛna pá tɔŋ sɩ: Halɩ yʋlʋ ɩsaɣaʋ tɛɣɛlɛ ɩ kʋlaa ɩ́ polo. 8Pa tala təyaɣa taa, ɩlɛna Sakee kʋlɩ na ɩ́ heeli Tacaa sɩ: Tacaa, ma seee, maa faɣa ma kʋpam kɛ calɩ na má ha kʋnyɔntʋnaa. Ye maa muɣula nɔɣɔlʋ na má tɔɣɔ ɩ liɣitee, maa fɛlɩ pʋntʋ kɛ pə tɔm liɣiti. 9Tənaɣa Yesu tɔma sɩ: Saŋa təyaɣa kanɛ kɛlɛ ka nyə́ma ná nyʋɣʋ ntɛ́. Pə taɣa pʋlʋ, Sakee maɣamaɣa ná kɛ́ Apəlaham pəyaɣa tɔtɔɣɔ mɛɛ. 10Yʋlʋ Pəyaɣa má ma kɔmaɣa sɩ ma pɛɛkəɣɩ mpi pə lepa tɔ na má ya pə nyʋɣʋ. 11Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tasa mpa pa nɩɩ tɔm nti ɩ yɔɣɔtaa tɔɣɔ ɩsɔ sɛɛʋ. Pə taɣa pʋlʋ, pa kpɛɣɛtəna Yosalɛm tɔ, yəlaa hʋʋkaɣa sɩ ntanyɩ Ɩsɔ ká sʋʋ Kawulaɣa tɔɣɔʋ kɛ tənɛ ɩnəɣɩ kpakpaa na pá ná. 12Ɩsɔ wei ɩ sɛɛ-wɛ tɔɣɔlɛ sɩ: Kawulaɣa təyaɣa taa awulumpu nɔɣɔlʋ ɩ kʋləna na ɩ́ polo tɛtʋ pooluŋ nyəntʋ sɩ pá tʋ-ɩ kawulaɣa, na pə́ tɛma ɩlɛ ɩ məlɩ. 13Ɩ caakaɣa tɛɛʋ, ɩlɛna ɩ́ yaa ɩ təmlɛ nyə́ma naanʋwa, na ɩ tala-wɛɣɛ liɣitee nyəɣəlʋɣʋ nyəɣəlʋɣʋ kɛ pa nyɔɔŋ tɔɔ. Na ɩ́ heeli-wɛ sɩ: Ɩ́ taatəna liɣitee anɛ, halɩ má polo má kɔɔ. 14Ama ɩ ɩcatɛ nyə́ma luɣu ná fɛɩ-ɩ, ɩlɛna pá kʋsɩ tillaa sɩ pá polo pá heeli-wɛ sɩ: Tɩɩ caa sɩ apalʋ ɩnɩ ɩ́ la ta wulaʋ. 15Pa tʋ apalʋ ɩnəɣɩ kawulaɣa ŋkɛ, ɩlɛna ɩ́ kʋlɩ na ɩ́ məlɩ ɩ ɩcatɛ taa. Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ kota ɩ təmlɛ nyə́ma mpa ɩ ka cɛla liɣitee tɔ, sɩ ɩ naa ɩsəna ɩsəna pə sɛɛ-wɛnaa tɔ. 16Ḿpʋ́ɣʋ́ kancaalaɣa nyəŋ kʋlaa na ɩ́ tɔ sɩ: Tacaa, pə sɛɛ-m liɣitee nyəɣətʋ naanʋwa kɛ́ nyəɣəlʋɣʋ ŋku n ka cɛla-m tɔ kʋ tɔɔ. 17Tənaɣa wulaʋ tɔma-ɩ sɩ: Pə wɛ teu, n kɛ́ təmlɛ tʋ kʋpaŋ kɛ́. Timpi ɩsɩɩ n lapa teu kɛ pəcɔ nyəm taa ɩsəntɔ tɔ, n ká tɔɣɔ acalɛɛ naanʋwa tɔɔ kɛ́ kawulaɣa. 18Ɩlɛna naalɛ nyəŋ náá kʋlɩ na ɩ́ tɔ sɩ: Tacaa, pə sɛɛ-m liɣitee nyəɣətʋ kakpasɩ kɛ nyəɣəlʋɣʋ ŋku n ka cɛla-m tɔ kʋ tɔɔ. 19Tənaɣa wulaʋ tɔma ɩ́lɛ́ sɩ: Nyaa tɔɣɔ acalɛɛ kakpasɩ tɔɔ kɛ́ kawulaɣa. 20Təmlɛ tʋ lɛlʋ ná kʋlaa, ɩlɛna ɩ́ tɔ sɩ: Tacaa, nyá nyəɣəlʋɣʋ ŋku n ka cɛla-m tɔɣɔlɔ. Ma hɔka-kʋɣʋ saalaɣa taa kɛ́ na má sɩɩ. 21N wɛ-m sɔɣɔntʋ kɛ́. Pə taɣa pʋlʋ, n kɛ́ yʋlʋ katɛ tʋ kɛ́. N ta sɩɩ mpi tɔ mpəɣɩ n kpakəɣɩ, na timpi n ta tuu tɔ tənaɣa n kʋŋ. 22Tənaɣa wulaʋ tɔma-ɩ sɩ: N kɛ́ təmlɛ tʋ ɩsaɣaʋ kɛ́, nyá maɣamaɣa nyá kʋyɔɣɔtʋtʋ kɛ ma kʋɣʋna nyá tɔm. N ka nyəmá teu sɩ ma kɛ́ yʋlʋ katɛ tʋ, na mpi ma ta sɩɩ tɔɣɔ ma kpakəɣɩ, pə́cɔ́ timpi ma ta tuu tɔɣɔ ma kʋŋ. 23Ɩlɛ pepe tɔɔ kɛ́ n taa tʋ ma liɣitee kɛ panci taa? Ma kɔma ɩsəntɔ tɔ, maa maɣana pə sɛɛ a tɔɔ na má kpɛntɩ na má mʋ. 24Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ heela ɩ cɔlɔ nyə́ma sɩ: Ɩ́ lɛɛkɩ liɣitee nyəɣəlʋɣʋ ŋkʋɣʋ ɩ niŋ taa, na ɩ́ sɔɔsɩ nyəɣətʋ naanʋwa tʋ. 25Tənaɣa pɛlɛ pa cɔ-ɩ sɩ: Tacaa, kɛ ɩ́lɛ́ ɩ wɛna naanʋwa? 26Ḿpʋ́ɣʋ́ wulaʋ cɔ-wɛ sɩ: Ma heeliɣi-mɛ sɩ timpi pə wɛɛ tɔ tənaɣa pə sɔɔsəɣɩ. Ama wei ɩ fɛɩna pʋlʋ tɔ, paa pəciimaɣa kɛ́ ɩ wɛna, paa lɛɛkɩ kɛ́. 27Tɔʋ, ɩ́ kɔna ma kolontunaa mpa pa kisaa sɩ má taa tɔɣɔ pa tɔɔ kɛ́ kawulaɣa tɔɣɔ cənɛ, na ɩ́ kʋ-wɛɣɛ ma ɩsɛntaa. 28Yesu tɛma ḿpʋ́ɣʋ́ yɔɣɔtʋɣʋ, ɩlɛna ɩ́ tɛɛ nɔɣɔ na ɩ́ pukina Yosalɛm. 29Pa kɔma pa kpɛɣɛtəna Petafasɩ na Petanii na Olifinaa pʋɣʋ, ɩlɛna ɩ́ tili ɩ ɩfalaa taa naalɛ sɩ: 30Ɩ́ polo ɩcatɛ nte tə wɛ nɔɣɔ tɔɔ cənɛ tɔ. Ɩ́ talaa, ɩ́ ká maɣana pa tʋ kpaŋaɣa pile natələɣɩ ŋmənaɣa. Nɔɣɔlʋ ta caɣata tə tɔɔ. Ɩ́ hɛtɩ-tɛ na ɩ́ kɔna. 31Nɔɣɔlʋ ɩ́ pɔɔsa-mɛ sɩ: Ɩ́ hɛtəɣɩ-tɛ suwe? Ɩ́ cɔ pʋntʋ sɩ: Tacaa caakəna. 32Ḿpʋ́ɣʋ́ mpa ɩ tilaa tɔ pa tɛɛwa, na pá maɣana pə tənaɣa teitei ɩsɩɩ Yesu ka tɛm-wɛɣɛ heeluɣu tɔ. 33Pa kɔma pa hɛtəɣɩ kpaŋaɣa pile ńtɛ́ ɩlɛna tə nyə́ma sɩ: Ɩ́ hɛtəɣɩ kpaŋaɣa pile ńtɛ́ suwe? 34Ntɛna Yesu tillaa cɔ sɩ: Tacaa caakəna. 35Ɩlɛna tillaa pona-tɛɣɛ Yesu. Ḿpʋ́ɣʋ́ pa pɔ pa wontu kɛ kpaŋaɣa pile tɔɔ na pá kpaɣa Yesu na pá caɣasɩ. 36Yesu tɔŋa tɛɛʋ, ɩlɛna yəlaa pɔɔkɩ-ɩ pa wontu na ɩ́ tɔŋ pə tɔɔ. 37Ɩ kɔma ɩ́ tiikina Olifinaa pʋɣʋ na ɩ́ kpɛɣɛtəna Yosalɛm, ɩlɛna ɩ təŋlaa samaa ɩnɩ ɩ təna ɩ laŋa hʋlʋmɩ teu, na pá saŋ Ɩsɔ kɛ́ sɔsɔm kɛ piti təma nna pa nawa tɔ a tɔɔ sɩ: 38Ɩsɔ ɩ́ wɛɛ wulaʋ sɔsɔ wei ɩ kɔŋna Tacaa toŋ tɔ ɩ waalɩ. Laŋhʋlʋmlɛ ɩ́ wɛɛ hatoo ɩsɔtaa. Paa wei ɩ́ tʋ Ɩsɔ kɛ́ teeli. 39Falisanaa napəlɩ paa wɛ samaa ɩnɩ ɩ hɛkʋ. Ḿpʋ́ɣʋ́ pɛlɛ pa tɔma Yesu sɩ: Tacaa, sumsi nyá ɩfalaa mpɛ. 40Kɛlɛ na Yesu sɩ: Ma heeliɣi-mɛ təfoo sɩ, paa pɛlɛ pa suma, atɛ pɛɛ maɣamaɣa ká kʋlɩ na á yɔɣɔtɩ. 41Yesu kɔma na ɩ́ kpətəna ɩcatɛ kɛ teu, ɩlɛna ɩ́ nyənɩ-tɛ, na ɩ́ wii-tɛ sɩ: 42Aaa, kasa, Yosalɛm, nyá maɣamaɣa, saŋa kʋyakʋ kʋnɛ, ye n ka tɩɩ cɛkəna cɛkənaʋ maɣamaɣa kɛ mpi pə pəsəɣɩ na pə́ ha-ŋ laŋhʋlʋmlɛ tɔ. Ama pənɛntɛ pə ŋmɛsa-ŋ-wɩ, n kaa ná. 43Wɛɛ kɔŋ nna a taa nyá kolontunaa ká cɔɔna-ŋ na yoou wontu toŋ nyəntʋ, na paa ta-ŋ kotaɣa na pá nyala-ŋ təkpələkpəlɩ. 44Paa naŋtɩ nyá na nyá taa yəlaa təna tənaŋnaŋ, halɩ pa kaa tɩɩ sɔɔ pəlɛ lɛntɛ kɛ lɛntɛ tɔɔ. Pə taɣa pʋlʋ, n taa cɛkəna waatʋ wei Ɩsɔ kɔma sɩ ɩ waasəɣɩ-ŋ tɔ. 45Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu sʋʋ Ɩsɔ təsɛɛlɛ taa na ɩ́ niki pɛɛtəlaa kɛ tɔɣɔnʋɣʋ. 46Na ɩ́ tɔ-wɛ sɩ: Pa ŋmaawa Ɩsɔ Tɔm taa kɛ́ sɩ, ma təyaɣa ká la Ɩsɔ təsələmlɛ kɛ́. Ama mə pəsəna-kɛɣɛ ŋmɩɩlaa təyaɣa. 47Yesu sɛɣɛsaɣa Ɩsɔ təsɛɛlɛ taa kɛ́ paa ɩfemle nte. Ḿpʋ́ɣʋ́ kɔtəlaa taa sɔsaa sɔsaa na Ɩsɔ tɔm sɛɣɛsəlaa na samaa taa nyʋɣʋ nyə́ma pa pɛɛkaɣa sɩ pa kʋɣʋ-ɩ. 48Ama pa ta nyɩ nti pá pusina tɔ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, samaa təna tʋ ŋkpaŋʋɣʋ kɛ teu kɛ́ na pá nɩɩkɩ ɩ tɔm.


text: 1Faafaa nyʋwa hʋ Wɩɩsɩ gyɩ aa wee tɩya ʋ nala tɩyaŋ, ʋ gyɩ daga ŋmaŋsɩ hʋ ba aa sɩ tɩŋa a kɩ kyʋwalɩ ʋ rɛ, abee lee hʋ mɛ ba aa sɩ kɩ kyʋwalɩ ʋ taŋha nyuu tɩyaŋ daha. 2Ba gyɩ saa wɩɩkyʋwaldɩya rɛ a kaŋ bori dɩɩsɩ balɩya. Ba gyɩ aa yɩrɩ laasɩya lee hʋ ɩ aa mʋ gyʋʋ Dɩɩwelii rɛ. Doŋ nɛ fɩŋtɩŋdaaŋ hʋ abee teebʋl hʋ abee paanʋʋ hʋ ba aa kpa kɩ tɩya Wɩɩsɩ gyɩ we. 3Dɩɩsɩya hʋ mɛ ba gyɩ aa kaŋ patɩɩsa bori hʋ mɛ gyɩ feŋ nɛ Dɩɩweliye buloŋ Dɩɩwelii. 4Dɩɩsɩya no tɩyaŋ nɛ salma kogu hʋ tɩyaŋ ba gyɩ aa nyɔgɔ wɩsɩnaaŋ sʋwala aa sʋma a kɩ tɩya Wɩɩsɩ hʋ gyɩ sɩŋ. Daga hʋ aa yaa Wɩɩsɩ bee ʋ nala nyʋʋfalɩɩ hʋ magɩl mɛ gyɩ sɩŋ doŋ nɛ. Ba gyɩ kpaa salma rɛ a waalɩ tɔ daga no buloŋ. Salma viibiye hʋ gyɩ we daga no tɩyaŋ. Viibiye no tɩyaŋ nɛ ba gyɩ kpa paanʋʋ hʋ gyɩ aa lɩɩ wɩɩsɩbee ko tuu a we. Aarɔŋ daatɩgɩɩ hʋ gyɩ aa tɔsɔ mɛ fa we daga hʋ tɩyaŋ. Bʋtala hʋ balɩya tɩyaŋ Wɩɩsɩ fa aa sabɩ ʋ mɩrɩsɩ we mɛ fa we daga hʋ tɩyaŋ nɛ. 5Daga hʋ nyuu tɩyaŋ, ba gyɩ mɔɔ kɩna balɩya aa kɩɩ malɩkasɩ rɛ a sɩgɩ doŋ. Kɩna no rɛ gyɩ daga anɩɩ Wɩɩsɩ we lee hʋ tɩyaŋ nɛ. Ba gyɩ kaŋ ba kɩŋkanɩya rɛ a gyarɩ tɔ lee hʋ Wɩɩsɩ gyɩ aa kpa nala hʋ wɩbɔmɔ kɩ kyɛ ba. (Doŋ nɛ yaa lee hʋ aa we kɩmɔɔlɩya hʋ ba aa mɔɔ tʋtʋʋ). Amɛ lagɩlagɩ no, á bɩ sɩ wuwo basɩ wɩya no mʋ sɩya yʋga. 6Nyɛ rɛ ba gyɩ sɩgɩ wɩɩkyʋwaldɩya hʋ tɩya kɩna buloŋ. Wɩɩkyʋwal sɩlaala hʋ aa villi Laasɩya dɩya hʋ rɛ a kɩ tʋŋ ba tʋma. 7Amɛ wɩɩkyʋwal sɩlaala nɩhɩyawʋ hʋ dʋŋ nɛ gyɩ maga dɩ ʋ gyʋʋ sɩya dɩya hʋ. Ʋ mɛ gba, dɩgɩ dʋŋ nɛ ʋ aa gyʋʋ doŋ bɩna buloŋ. Ʋ aa kaŋ kyal lɛ gyʋʋ sʋla Wɩɩsɩ, ʋ tɩɩ wɩbɔmɔ abee nala hʋ buloŋ wɩbɔmɔ ba aa yaa aŋ bɩ gyɩma wɩya. 8Wɩya no buloŋ tɩyaŋ, Wɩɩsɩ Wiyesi Welii hʋ kyaasa daga anɩɩ ŋmanɩɩ hʋ ba aa tɩŋ kɩ gyʋʋ Dɩɩweliye buloŋ Dɩɩweliye hʋ ha bɩ suro, beewɩya laasɩya wɩɩkyʋwaldɩya hʋ ha we doŋ nɛ. 9Wɩya no buloŋ yaa wɩya á aa sɩ wuwo kpa á gyɩnaŋ dʋnɩya no mʋ magɩsɩ rɛ. Ba daga anɩɩ kɩna hʋ abee pʋsɩ hʋ nala aa kpa kɩ sʋla Wɩɩsɩ, ba bɩ sɩ wuwo leŋ dɩ nala hʋ aa lɩɩ wɩɩsʋlɩɩ hʋ tɩsɩ pʋllɩ, dɩ ba bɩ kaŋ wɩbɔŋ buloŋ Wɩɩsɩ sɩya tɩyaŋ. 10Beewɩya, kɩdiiliye abee kɩnyʋwalɩya abee bisiŋ pɩɩsɩɩ ŋmaŋsɩ dʋŋ nɛ wɩya no kɩ daga. Wɩya no buloŋ yaa wɩya hʋ á aa kaŋ á nosi abee á sɩya dʋŋ kɩ yaa rɛ. Ba sɩ we doŋ a mʋ pele saŋa hʋ Wɩɩsɩ bɩl aa sɩ biŋ wɩfalɩya. 11Amɛ lagɩlagɩ no, Krisita yaa wɩɩkyʋwal sɩlaala nɩhɩyawʋ rɛ. Wɩɩ hʋ ʋ aa kaŋ ko, ʋ rɛ weliye a te faafaa wɩya hʋ. Wɩɩkyʋwaldɩya hʋ tɩyaŋ mɛ ʋ aa tʋŋ ʋ tʋma, doŋ nɛ yaa lɩbal, a bɩ kaŋ bisiŋ, a weliye mɛ a te laa sɩya kɩŋ hʋ. Ʋ bɩ yaa wɩɩkyʋwaldɩya nihuwobisi aa saa. Ɛɛ daga anɩɩ ʋ paalɩ bɩ yaa dʋnɩya no kɩŋ. 12Saŋa hʋ Krisita aa gyʋʋ wɩɩkyʋwaldɩya hʋ, ʋ gyɩ mʋʋ gyʋʋ dɩɩsɩya hʋ rɛ dɩgɩ dʋŋ. Bʋʋna koo nɔbolli kyal daa ʋ gyɩ kaŋ gyʋʋ sʋla Wɩɩsɩ. Amɛ ʋ tɩɩ kyal lɛ ʋ gyɩ kaŋ gyʋʋ tuŋ á wɩbɔmɔ kyɩŋ, a laa ma ta a kaŋ kɩ mʋ maakyiye buloŋ. 13Faafaa hʋ tɩyaŋ, dɩ nal lɛ fa ko yaa wɩbɔŋ koo bisiŋ wɩɩ, ba aa kpa bʋʋŋ abee nɔboliye kyal lɛ a pɛ nɔpɛbiye ba aa fise tʋwɔl tɩyaŋ a mɩsɩ tɩɩna, a pɩɩsɩ ʋ wɩbɔmɔ koo ʋ bisiŋ ta. 14Dɩ wɩya no yayɩ rɛ wuwo pɩɩsɩ nala bisiŋ kɩ ta, ɛɛ daga anɩɩ Krisita kyal kɛ rɛ yaŋ sɩ wuwo pɩɩsɩ nala bisiŋ ta a te bʋʋna koo nʋsɩ kyal. Beewɩya Krisita fa bɩ kaŋ bisiŋ buloŋ. Wɩɩsɩ Wiyesi Welii hʋ aa we doŋ maakyiye buloŋ dee tɩyaŋ, ʋ kpaa ʋ tɩɩ mɩɩbol lɛ a sʋla Wɩɩsɩ á wɩya. Ʋ kyal hʋ rɛ sɩ wuwo sasɩ ŋmaŋtɔɔnɩ tɩŋɩɩ ta á hakɩllɩ tɩyaŋ, aŋ leŋ dɩ á wuwo kɩ tɩŋ Wɩɩsɩ hʋ aa weye. 15Wɩɩ no wɩya, Krisita tɩyaŋ nɛ Wɩɩsɩ tɩŋa a we nyʋʋfalɩɩ a tɩya ʋ nala. Wɩɩsɩ yaa gɛɛ rɛ dɩ nala hʋ buloŋ ʋ aa yɩra wuwo na kɩna hʋ ʋ aa baa ʋ sɩ kpa tɩya ba Wɩɩsɩbee tɩyaŋ. Kɩna no sɩ we doŋ a kaŋ kɩ mʋ maakyiye buloŋ. Wɩya no buloŋ aa wuwo ba yaa rɛ, beewɩya lagɩlagɩ no, Krisita sʋba rɛ a laa nihuwobisi wɩbɔmɔ ta, wɩbɔmɔ ba aa yaa saŋa hʋ ba fa aa tɩŋ laasɩya nyʋwa hʋ Wɩɩsɩ aa wee tɩya ʋ nala tɩyaŋ. 16Dɩ ɩ ko baa dɩ nal kyaŋ nɛ ɩ di, ɛɛ daga anɩɩ tɩɩna sʋba rɛ, beewɩya dɩ nal bɩ sʋba, ɩ bɩ sɩ wuwo di ʋ kyaŋ. 17Dɩ kɩŋ tɩɩna rɛ weye, nal hʋ ʋ aa baa ʋ sɩ di ʋ kyaŋ bɩ sɩ wuwo di kyaŋ hʋ, see dɩ kɩŋ hʋ tɩɩna sʋba. 18Ɛɛ rɛ tɩŋ Wɩɩsɩ gyɩ kpa kyal a we laasɩya nyʋwa hʋ mɛ. 19Wɩya hʋ buloŋ Wɩɩsɩ aa kyɛ dɩ ʋ nala kɩ tɩŋa, ba aa rɛ Moosi gyɩ laa sɩya heeli basɩ tɩya nala hʋ Mɩrɩsɩ hʋ ʋ aa saba tɩyaŋ. Ɛɛ hal tɩyaŋ ʋ yaŋ kpa nʋsɩ abee bʋʋna kyal, a guwosi nɩɩ tɩyaŋ, aŋ kpa paaponni bee pʋŋfɩyɛsɩ ba aa kaŋ vʋwa pɛ dɔmɔŋ, a yuu kyal hʋ, a mɩsɩ nala hʋ buloŋ abee teŋ hʋ tɩyaŋ ʋ aa sabɩ mɩrɩsɩ hʋ we. 20Aŋ basɩ tɩya nala hʋ a baa, "Kyal no rɛ Wɩɩsɩ kpa we nyʋwa hʋ ʋ aa biŋ tɩya ma dɩ ma kɩ tɩŋa." 21Ɛɛ rɛ ka Moosi bɩl yaa kyal hʋ a mɩsɩ wɩɩkyʋwaldɩya hʋ abee kɩna hʋ buloŋ ba aa kaŋ kɩ tʋŋ Wɩɩsɩ tʋma wɩɩkyʋwaldɩya hʋ tɩyaŋ mɛ. 22Wɩtɩɩ, Wɩɩsɩ mɩrɩsɩ hʋ buloŋ Moosi aa saba biŋ dɩ nala kɩ tɩŋa, ba daga anɩɩ kyal lɛ sɩ wuwo sasɩ wɩbɔŋ koo bisiŋ wɩɩ buloŋ ta. Dɩ kyal lɛ bɩ lɩya, wɩbɔmɔ kpakyɛyɩ mɛ bee we doŋ. 23Ɛɛwɩya, kɩna hʋ buloŋ ba aa kyesi Wɩɩsɩbee kɩna a marɩ, ʋ maga dɩ ba kpa pʋsɩ kyal lɛ a sasɩ ba bisiŋ ta. Amɛ kɩtɩɩma hʋ aa we Wɩɩsɩbee tɩyaŋ kɛ, ʋ maga dɩ ba kpa kɩŋ aa weliye te pʋsɩ kyal lɛ a lɩɩ wɩɩsʋlɩɩ a sasɩ ba bisiŋ ta. 24Beewɩya Krisita gyɩ bɩ gyʋʋ Wɩɩsɩ Liwelii hʋ nihuwobisi aa saa. Wɩɩsɩbee wɩɩkyʋwaldɩya rɛ ba gyɩ kyesi a saa dʋnɩya kɩŋ hʋ. Amɛ Wɩɩsɩbee tɩɩ rɛ Krisita gyʋʋ, a sɩŋ Wɩɩsɩ sɩya á wɩya, a sʋla ʋ kɩ tɩya ma. 25Bɩna buloŋ Gyuuma wɩɩkyʋwal sɩlaala nɩhɩyawʋ hʋ gyɩ aa kpa pʋna kyal lɛ gyʋʋ wɩɩkyʋwaldɩya hʋ dɩɩsɩya, a sʋla Wɩɩsɩ. Amɛ Krisita kɛ gyɩ bɩ ville kɩ gyʋʋ doŋ bɩna buloŋ, a kpa ʋ tɩɩ kɩ sʋla Wɩɩsɩ. 26Dɩ ʋ rɛ fa yaa gɛɛ, ʋ fa sɩ na tʋwara bɩna kɛ buloŋ a lɩɩ dʋnɩya lipiilii a kaŋ kɩ ko bee gyɩnaŋ. Amɛ ba aa sɩŋ maga nyɛ, dʋnɩya buloŋ tenii kpaga rɛ. Ɛɛ rɛ ʋ ko dɩgɩ dʋŋ, a kpa ʋ tɩɩ mɩɩbol a sʋla Wɩɩsɩ, a laa nala wɩbɔmɔ ta. 27Dɩgɩ dʋŋ nɛ nal buloŋ sɩ sʋba, ka dɩ gɛɛ hal tɩyaŋ Wɩɩsɩ di ʋ tɩɩna sarɩya. 28Ɛɛ tɩɩ rɛ ba kpʋ Krisita mɛ dɩgɩ dʋŋ dɩ ʋ wuwo laa nɩgyamaa wɩbɔmɔ ta. Ʋ sɩ bɩl mɩɩgɩ ko. Dɩ ʋ rɛ ko ko, ʋ bɩl bɩ sɩ laa nala wɩbɔmɔ amɛ nala hʋ aa yaa siri a gbala ʋ rɛ ʋ sɩ laa ta.


text: 1"A b'a heer zar y. K'a sɩra ka Woso ʋ, k'a sɩra ka mɔɔ ʋ sɔ. 2Cɛrɔ ta ʋ gʋta mɔɔ Zɩ har ʋ. Kʋ n bɛɛ mɔɔ b'a hɩrɛ awɔɔ m, kʋ m aa bɩncɛ k'awɔɔ n nɩ zɛm bɩ nyɩnta ʋ bɩ banka y. 3Kʋ mɔɔ bɩ ta, m aa a banka awɔɔ minto, mɔɔ yɩ m bɔrɛ, m b'awɔɔ gaa, bɩncɛ niŋŋə kʋ mɔɔ m ta ʋ bɩ, k'awɔɔ n bɩr b'ʋ sɔ. 4Awɔɔ bɩncɛ kʋ mɔɔ n nɩ taŋ ʋ bɩ zaa dɔ." 5Toma n a hɩ m, a ʋ: "Zuuba, wɔɔ n a dɔ kʋ ta ɩbɩɩ nawʋm ka y. Wɔɔ y'a bam lɔ, k'ʋ zaa bɩ dɔ?" 6Yeezuu n a hɩ m, a ʋ: "Mɔɔ n zaa, kan sɩra kɩ, mɩsɩrbaa kɩ. Gʋaa b'a dam ma, an ta Zɩ zi kʋ mɔɔ minto bɛɛ y. 7Kʋ nyɩnta awɔɔ ʋ a mɔɔ dɔ, awɔɔ mɔɔ Zɩ bɩ dɔm sɔ. Bɩ dɩɩtaa naa, awɔɔ dɔ, a yɩ sɔ." 8Filipi n a hɩ m, a ʋ: "Zuuba, Zɩ bɩ hɩnka wɔɔ m, bɩ wɔɔ bɔ." 9Yeezuu n a hɩ m, a ʋ: "Mɔɔ nyɩnta kan awɔɔ kɩ laatʋ, ɩbɩɩ n gɔɔta, ɩ n mɔɔ dɔ ra, Filipi! Gʋaa k'a mɔɔ yɩ bɩ, a Zɩ bɩ yɩ sɔ. Bɔ minto ɩbɩɩ n'a hɩrɛ ɩ ʋ, n n Zɩ hɩnka ɩ nɩ? 10Ɩbɩɩ n sɩra ka, ɩ ʋ, mɔɔ ɩ kan Zɩ kɩ, Zɩ bɩ nɩ kan mɔɔ kɩ ra? Meerbaarɔ kʋ mɔɔ nɩ ŋ bam kan awɔɔ kɩ rɔ wɔɔ, mɔɔ bɩr ŋ barɛ, m mɩŋŋa paŋŋa nɩ y! Zɩ k'a nɩ kan mɔɔ kɩ bɩ n'a mɩŋŋa zi barɛ. 11K'a mɔɔ mim si a ʋ, mɔɔ ɩ kan Zɩ kɩ, Zɩ nɩ kan mɔɔ kɩ, bɩ, k'awɔɔ n mɔɔ meerbaa bɩ si, k'a si zibəəro nɔɔn duro minto. 12Sɩra paan••• mɔɔ n'a hɩrɛ awɔɔ m, gʋaa k'a sɩra ka mɔɔ ʋ, a zibəəro kʋ mɔɔ nɩ ŋ bam nɔ wɔɔ barɛ. A zibəəro bam gʋta, ŋnɩ lɛ da nawɔnnɔ m, bala, ta mɔɔ nawʋm Zɩ zi. 13Hɔ haay k'awɔɔ n n'a yɛm mɔɔ tɔ ma, mɔɔ y'a barɛ, kʋ Zɩ m lɛbɔʋrɛ yɩ Nyɩ bɩ zi. 14K'awɔɔ hɔ niŋŋə yɛ mɔɔ tɔ ma, mɔɔ y'a barɛ. 15K'awɔɔ ɩ mɔɔ ŋʋarɛ, k'a mɔɔ lɛrɔ si, a zu ŋ ʋ. 16Mɔɔ y'a yɛrɛ m Zɩ han k'an Daahanzaa vanta ka a ʋ, k'an gɔɔta kan awɔɔ kɩ dɔmɩm haay. 17A m sɩra Ɛspri, durnya b'a dam ma an a si y. Bala, n bɩr a yɩrɛ, bɩ n n a dɔ sɔ y. B'awɔɔ dɔ, bala, a ɩ kan awɔɔ kɩ, an n'awɔɔ heer ʋ. 18Mɔɔ b'awɔɔ tom sʋnnɔ y, mɔɔ zɛrɛ awɔɔ zi. 19A gɔɔta poore, durnya b'a yarɛ an mɔɔ yɩ y. B'awɔɔ mɔɔ yɩm mɩsɩr, awɔɔ mɩsɩrbaa bam sɔ. 20Hinni bɩ do ʋ, awɔɔ y'a dɔrɛ a ʋ, mɔɔ ɩ kan Zɩ kɩ, awɔɔ nɩ kan mɔɔ kɩ, mɔɔ nɩ kan awɔɔ kɩ. 21Gʋaa k'a nɩ mɔɔ lɛrɔ wɔɔ m, an nɩ zure ŋ ʋ bɩ, a zaa ɩ mɔɔ ŋʋam. Gʋaa k'a nɩ mɔɔ ŋʋarɛ, mɔɔ Zɩ bɩ y'a ŋʋam sɔ, kʋ mɔɔ nɩ, mɔɔ y'a ŋʋarɛ, m m hɩnka m." 22Ziidi, Zidas Iskarɩyɔtɩ kʋ gʋaa bɩ bɛɛ y, bɩ n a hɩ m, a ʋ: "Zuuba, ɩbɩɩ y'a bam lɔ ɩ ɩ hɩnka wɔɔ m, b'ɩbɩɩ b'ɩ hɩnkam durnya nɩ?" 23Yeezuu n a nyɩ bɔ nʋ, a ʋ: "Kʋ gʋaa ɩ mɔɔ ŋʋarɛ, a zum mɔɔ lemim ʋ, bɩ mɔɔ Zɩ y'a ŋʋarɛ. Wɔɔ zɛm zi, ʋ bɩ gɔɔta kan kɩ. 24Gʋaa k'a n mɔɔ ŋʋa bɩ bɩr zum mɔɔ lemim ʋ y. Bɩ lemim k'awɔɔ n'a mam naa, mɔɔ hɔ bɛɛ y, a to a ʋ Zɩ k'a mɔɔ nyɔɔ bɩ zi. 25Nawɔnnɔ hɩ mɔɔ nawʋrɛ awɔɔ m kʋ mɔɔ gɔɔta m nɩ kan awɔɔ kɩ bɩ minto. 26Daahanzaa Sɛnt-Ɛspri kʋ Zɩ n n'a nyɔɔm mɔɔ tɔ minto bɩ hɔ haay dɩndarɛ awɔɔ m, a hɔ haay kʋ mɔɔ hɩ awɔɔ m nɔ wɔɔ tɔ darɛ awɔɔ nɔ ʋ. 27Mɔɔ laafɩɩ to awɔɔ m, m nɩ m laafɩɩ karɛ awɔɔ ʋ. Mɔɔ bɩr a karɛ amba durnya n'a kam bɩ nɩ y. A b'a ka a heer n a zar gɛɛ, a da n bɔ ʋ y. 28Awɔɔ ma mɔɔ n a hɩ awɔɔ m, mɔɔ ʋ, mɔɔ cenim, bɩ mɔɔ yɩ m bɔrɛ, m bʋr awɔɔ zi. K'awɔɔ ɩ mɔɔ ŋʋarɛ, awɔɔ y'a heer nyɔɔm kʋ mɔɔ nɩ tam Zɩ zi bɩ minto. Bala, Zɩ bɩ lɛ da mɔɔ ra. 29Minno nɔɔn duro hɩ mɔɔ nawʋrɛ awɔɔ m naa ma, bɩ ŋ n a ku cɩna y. Kʋ ŋ b'a ku, k'a ŋ si. 30Naa ma kɛɛrɛ bɩ, mɔɔ bɩ m yarɛ, m meer gʋta ba kan awɔɔ kɩ y. Bala, durnya cir b'ɩ zɛrɛ. B'a hɔsɩ ba mɔɔ gʋr zi y. 31Bɩ, kʋ durnya n a dɔ a ʋ, mɔɔ yɩ m Zɩ ŋʋarɛ, m nɩ zi barɛ amba Zɩ lɛ ka mɔɔ ʋ bɩ m. K'a wuti, k'ʋ cem."


text: 1Yesu aa basɩ wɩya no teŋ, ʋ lɩɩ Galili paalʋʋ a mʋ Gyudɩya paalʋʋ Gyɔɔdaŋ fuwo hʋ kyolo tɩyaŋ. 2Nɩgyamaa sii tɩŋa ʋ hal. Ʋ tɩɩbɩ nala hʋ aa wɩɩlɩ ba tɩyaŋ. 3Ɛɛ rɛ Farasiima badɔmɔŋ mɛ sii ko ʋ lee a kɩ kyɛ dɩ ba magɩsɩ ʋ, a pɩyɛsɩ ʋ a baa, "Ʋ yaa ŋmanɩɩ rɛ dɩ baal kuu wɩɩ kɛ buloŋ wɩya a vɩya ʋ haaŋ?" 4Yesu mɩɩgɩ pɩyɛsɩ ba a baa, "Ma bɩ karɩma Wɩɩsɩ teŋ hʋ tɩyaŋ anɩɩ saŋa hʋ Wɩɩsɩ gyɩ aa marɩ dʋnɩya, baal bee haaŋ nɛ ʋ gyɩ ta aŋ baa, 5nyɛ wɩya baal aa sɩ leŋ ʋ kuwo abee ʋ naa rɛ ka dɩ ʋ bee ʋ haaŋ yaa kɩdɩgɩ a kɩ gyʋʋ. 6Ba bɩl bɩ yaa nala balɩya, ba bɩrɩma nɩdɩgɩ rɛ. Ɛɛwɩya, nala hʋ Wɩɩsɩ aa leŋ ba yaa nɩdɩgɩ ʋ bɩ maga dɩ nihuwobiŋ kaŋ ba porigi dɔmɔŋ." 7Ɛɛ rɛ Farasiima hʋ bɩl pɩyɛsɩ ʋ a baa, "Bee rɛ yaŋ tɩŋ Moosi fa baa dɩ dɩ baal lɛ aa kyɛ ʋ vɩya ʋ haaŋ, dɩ ʋ laa sɩya sabɩ haaŋ vɩyayɩ teŋ tɩya ʋ aŋ na vɩya ʋ?" 8Ɛɛ rɛ Yesu bɩl basɩ tɩya ba a baa, "Ma dagɩɩ aa hayɛ rɛ tɩŋ Moosi gyɩ tɩya ma ŋmanɩɩ dɩ ma kɩ vɩya ma haana gɛɛ. Amɛ nyɛ daa ʋ fa kɩɩ dʋnɩya piilii hʋ tɩyaŋ. 9Ŋ basɩ kɩ tɩya ma rɛ, a lɩɩ sɔŋsɔŋ hal, dɩ baal lɛ kuu wɩɩ buloŋ wɩya a vɩya ʋ haaŋ, aŋ bɩl mʋ kpa hadɩma, ɩ tɩɩna yaa basɔŋsɔnnɩ rɛ." 10Ɛɛ rɛ Yesu hatɩnna hʋ basɩ tɩya ʋ anɩɩ dɩ nyɛ rɛ baal bee haaŋ wɩya kɩɩ, ɛɛ kɛ nal aa leŋ haaŋ kpayɩ rɛ kyo kpɩya. 11Ɛɛ rɛ Yesu mɩɩgɩ basɩ tɩya ba a baa, "Wɩɩ no bɩ kɩɩ nɩɩ nal buloŋ nɛ sɩ wuwo yaa ʋ. Amɛ nala hʋ Wɩɩsɩ aa kpaa ɛɛ dee tɩya dʋŋ nɛ sɩ wuwo yaa gɛɛ. 12Wɩɩ hʋ aa tɩŋ baala badɔmɔŋ bee paa haana, ba yaa wɩgyamaa rɛ. Ba aa lʋl badɔmɔŋ dɩ ba paalɩ bɩ kaŋ barɩ. Badɔmɔŋ mɛ nihuwobisi rɛ farɩ ba, ka badɔmɔŋ mɛ kuu Wɩɩsɩbee koro hʋ wɩya a vɩya haana paayɩ. Nal hʋ aa sɩ wuwo laa wɩɩ no di, ʋ tɩɩna laa di." 13Ɛɛ rɛ nala badɔmɔŋ sii kaŋ biisi ko Yesu lee, dɩ ʋ kpa ʋ nosi dɔbɔ ba tɩyaŋ a sʋla Wɩɩsɩ tɩya ba. Ɛɛ rɛ ʋ hatɩnna hʋ kɩ kil ba. 14Yesu aa naa gɛɛ, ʋ basɩ tɩya ba a baa, "Ma ta kil ba. Ma leŋ dɩ ba ko ŋ lee, beewɩya nala hʋ aa kaŋ ba tɩɩ kɩ hʋwɔlɩ anɩɩ biibiisi no aŋ kɩ tɩŋ ŋ hal, ba aa rɛ sɩ gyʋʋ wɩɩsɩbee koro hʋ tɩyaŋ." 15Ɛɛ rɛ ʋ kpa ʋ nosi dɔbɔ ba tɩyaŋ aŋ kyʋwalɩ Wɩɩsɩ tɩya ba aŋ lɩɩ doŋ kpa mʋ. 16Baal kɩdɩgɩ mɛ rɛ gyɩ siye a ko Yesu lee a pɩyɛsɩ ʋ a baa, "Ŋ nɩhɩyawʋ, wɩwelibee rɛ ŋ sɩ yaa a na mɩɩbol hʋ aa bɩ kaŋ tenii?" 17Ɛɛ rɛ Yesu pɩyɛsɩ ʋ a baa, "Bee rɛ tɩŋ ɩ kɩ pɩyɛsɩ ŋ wɩweliye wɩya? Wɩɩsɩ dʋŋ nɛ weliye. Dɩ ɩ rɛ aa kyɛ dɩ ɩ kaŋ mɩɩbol hʋ aa bɩ kaŋ tenii, kɩ tɩŋ Wɩɩsɩ mɩrɩsɩ hʋ ba aa saba biŋ." 18Ɛɛ rɛ baal hʋ pɩyɛsɩ ʋ abaa, "Mɩrɩbeema rɛ gɛɛ?" Ɛɛ rɛ Yesu baa, "Ba aa rɛ nyɛ: Ta kpʋʋ nal, ta kɩ sɔnnɔ, ta gaa, ta nyɩya wɩya tɩya nal, 19kɩ tɩya ɩ kuwo abee ɩ naa gyɩrɩma, kyo ɩ dɔŋtɩɩna anɩɩ ɩ aa kyo ɩ tɩɩ gɛɛ." 20Ɛɛ rɛ baal hʋ baa, "Wɩya no kɛ buloŋ nɛ ŋ kɩ tɩŋa. Wɩbee rɛ ha kaa?" 21Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ʋ abaa, "Dɩ ɩ rɛ aa kyɛ dɩ ɩ kɔnɩ yaa niwelii Wɩɩsɩ ŋmanɩɩ tɩyaŋ, a ta kaŋ gyoŋ wɩɩ buloŋ tɩyaŋ, mʋ kpa ɩ kɩna hʋ buloŋ yallɩ, a kpa molbiye hʋ tɩya nyaaba, aŋ ko kɩ tɩŋa ŋ. Dɩ ɩ rɛ yaa gɛɛ, ɩ sɩ kaŋ kɩna wɩɩsɩbee tɩyaŋ." 22Yesu aa basɩ gɛɛ, baal hʋ tɩya buloŋ kyogi, ʋ sii mʋ, beewɩya ʋ gyɩ kaŋ kɩna rɛ weliŋ. 23Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ʋ hatɩnna hʋ a baa, "Wɩtɩɩ rɛ ŋ basɩ kɩ tɩya ma, ʋ yaa wɩduwo rɛ abee kɩna tɩɩna aa sɩ wuwo gyʋʋ wɩɩsɩbee koro hʋ. 24Ŋ bɩl basɩ kɩ tɩya ma rɛ, nyɔgɩmaa aa sɩ tɩŋ gahaŋ sɩɩ a lɩɩ, ʋ rɛ yaa mɔl a te kɩna tɩɩna aa sɩ wuwo gyʋʋ wɩɩsɩ koro hʋ tɩyaŋ." 25Ʋ hatɩnna hʋ gyɩ aa nɩɩ wɩya no, ba nyʋʋsɩ gyɩ fɩyɛlɩ weliŋ ba pɩyɛsɩ Yesu a baa, "Dɩ ba aa rɛ kɩɩ nyɛ, kɩbee rɛ yaŋ sɩ na Wɩɩsɩ laatayɩ?" 26Yesu mɩɩgɩ deŋ ba aŋ baa, "Wɩɩ no kperi nihuwobiŋ nɛ, amɛ wɩɩ buloŋ tuwo Wɩɩsɩ aa bɩ sɩ wuwo yaa." 27Ɛɛ rɛ Piita baa, "Na, á kɛ leŋ á kɩŋ buloŋ nɛ aŋ kɩ tɩŋa ɩ hal. Bekiŋ tɔnɔ rɛ á sɩ na?" 28Ɛɛ rɛ Yesu basɩ tɩya ʋ hatɩnna hʋ a baa, "Wɩtɩɩ rɛ ŋ basɩ kɩ tɩya ma, saŋa hʋ dʋnɩfalɩɩ hʋ aa sɩ ko tɩyaŋ, mɩyaŋ Nihuwobiŋ Biye sɩ hɔŋ ŋ gaŋdaa-kuworikpasa tɩyaŋ. Saŋa no tɩyaŋ, ma nala hʋ fi abee balɩya hʋ aa tɩŋa ŋ hal, ma mɛ sɩ hɔŋ kuworikpasɩnɩ fi abee balɩya tɩyaŋ a kɩ di Iziral bekyige fi abee balɩya hʋ sarɩya. 29Nal hʋ buloŋ mɛ aa kuu ŋ wɩya, a leŋ ʋ dɩɩsɩ koo ʋ naabiisi koo ʋ kuwo koo ʋ naa, koo ʋ biisi koo ʋ bagɩsɩ a ta, ʋ tɩɩna sɩ bɩl na kɩna no naaŋsɩɩnyʋwa kɔɔ aŋ pɛ kaŋ mɩɩbol hʋ aa bɩ kaŋ tenii mɛ. 30Amɛ nala hʋ aa yaa nɩbala dʋnɩya sɩya tɩyaŋ, ba sɩ maakyiye ko yaa nɩbiisi, ka nala hʋ mɛ aa yaa nɩbiisi dʋnɩya sɩya tɩyaŋ ba mɛ sɩ maakyiye ko yaa nɩbala."


text: 1Piita bee Gyɔɔŋ ha fa aa sɩŋ basɩ wɩya kɩ tɩya nala hʋ gɛɛ, dɩ Gyuuma wɩɩkyʋwal sɩlaala hʋ badɔmɔŋ abee nala hʋ aa sɩŋ kɩ pɔ Wɩɩkyʋwaldɩɩbal nɩhɩyawʋ abee nala hʋ ba aa yɩrɩ Sadusiima badɔmɔŋ nɛ mʋ kpa ko ba lee gɛɛ. 2Nyɛ rɛ ba ko na baaŋ Piita bee Gyɔɔŋ nyuu tɩyaŋ kɩŋkaŋ, beewɩya, ba fa aa daga nala hʋ rɛ anɩɩ Yesu sii sʋʋ tɩyaŋ nɛ. Ɛɛ daga anɩɩ dɩ nal lɛ sʋba, ʋ tɩɩna sɩ mɩɩgɩ sii sʋʋ tɩyaŋ nɛ gɛɛ. 3Nyɛ rɛ ba kaŋ Piita bee Gyɔɔŋ mʋ tɔ dɩya tɩyaŋ sɩya gballɩ. (Ba gyɩ aa kasɩ ba saŋa hʋ dɩ wɩɩsɩ gyʋwa rɛ. Ɛɛ rɛ tɩŋ ba gyɩ kaŋ ba mʋ tɔ dɩya tɩyaŋ dɩ sɩya gballɩ). 4Ka nala hʋ aa nɩɩ wɩya hʋ ba aa basa, ba yʋga gyɩ ko laa Yesu wɩya di rɛ. Nala hʋ gyɩ aa laa Yesu wɩya di tɩyaŋ, ba baala dʋŋ gyɩ pele nala tusi bɔnɔŋ nɛ. 5Ʋ sɩgballɩya, Gyuuma sɩlaala abee ba nɩhɩyasɩ abee Wɩɩsɩ Tenni dɩdagɩla buloŋ nɛ gyɩ ko laŋŋɩ Gyerusalɛm tɩyaŋ. 6Ba bee Anaasɩ, Gyuuma wɩɩkyʋwal sɩlaala nɩhɩyawʋ hʋ, abee Kayifasɩ, abee Gyɔɔŋ abee Alizaŋda, abee nala hʋ kɛ buloŋ aa lɩɩ ba wɩɩkyʋwal sɩlaala nɩhɩyawʋ hʋ doho nala tɩyaŋ nɛ gyɩ ko laŋŋɩ. 7Ba aa ko laŋŋɩ teŋ, ba yɩrɩ Yesu kpambɩsɩ hʋ balɩya ba lɩɩ sɩŋ ba tʋtʋʋ tɩyaŋ, a pɩyɛsɩ ba a baa, "Degɛɛ rɛ ma kana, a wuwo leŋ baal no deye nyɛ, koo aŋnɛ feŋ nɛ ma yɩrɩ a leŋ baal no deye nyɛ?" 8Ɛɛ rɛ Wɩɩsɩ Wiyesi Welii hʋ dee tɩyaŋ Piita basɩ tɩya ba a baa, "Mamaa aa yaa sɩlaala abee nɩhɩyasɩ, 9ma kaŋ ma ko kɩ di á sarɩya rɛ gyɩnaŋ akuu á aa yaa wɩwelii a tɩɩbɩ gbarɩgɩ no wɩya. 10Ʋ yaŋ maga dɩ ma nala no abee Iziral tɩmma buloŋ gyɩma rɛ anɩɩ Yesu Krisita aa lɩɩ Nazarɛti, ʋ feŋ tɩyaŋ nɛ baal no wuwo deye a sɩŋ ma sɩya tɩyaŋ nyɛ. Ʋ rɛ ma leŋ ba kaŋ kpaasɩ mal daagarɩɩ hʋ tɩyaŋ ʋ sʋba gɛɛ, ka Wɩɩsɩ kyisi ʋ sʋʋ tɩyaŋ. 11Yesu wɩya rɛ ba basɩ Wɩɩsɩ teŋ tɩyaŋ a baa, 'Bʋyɩ hʋ dɩɩsaala hʋ aa vɩya ta, ʋ rɛ ko yaa wara hʋ buloŋ tɩyaŋ sɩfɩyaŋ bʋyɩ.' 12Nal buloŋ tuwo dʋnɩya no tɩyaŋ aa sɩ wuwo laa ma ta dɩ Yesu dʋŋ daa. Ʋ dʋŋ feŋ nɛ Wɩɩsɩ baa dɩ á yɩrɩ, dɩ ʋ laa ma ta." 13Nala hʋ buloŋ aa laŋŋa aa ko na anɩɩ Gyɔɔŋ bee Piita aa basɩ wɩya hʋ abee nyuduwo gɛɛ, ba nyʋʋsɩ gyɩ mɩɩgɩ fɩyɛlɩ rɛ, beewɩya ba gyɩma anɩɩ ba tuwo bol buloŋ tɩyaŋ, a yaa nyuguliŋ tɩmma mɛ, a bɩ mʋʋ sakuuri. Doŋ tɩyaŋ nɛ ba hakɩllɩ yaŋ ko anɩɩ ba gyɩ aa tɩŋ Yesu hal lɛ. 14Nyɛ rɛ ba kyɛ wɩɩ lɔlɔ ba aa sɩ basɩ, beewɩya ba naa Piita bee Gyɔɔŋ abee gbarɩgɩ hʋ ba aa tɩɩba, dɩ ba buloŋ sɩŋ doŋ. 15Nyɛ rɛ ba basɩ tɩya ba dɩ ba mʋ lɩɩ dɩya hʋ tɩyaŋ. Ɛɛ rɛ ba kpa lɩɩ, ka ba yaŋ hɔŋ kɩ pɩyɛsɩ dɔmɔŋ; "Ɛɛ rɛ á sɩ yaa baala no balɩya? 16Á bɩ sɩ wuwo baa dɩ wɩɩ no yaa wɩnyɩyɛl lɛ, beewɩya nal buloŋ aa we Gyerusalɛm tɩyaŋ gyɩma rɛ anɩɩ ba aa rɛ yaa wɩmagɩl no. 17Amɛ dɩ ámaa rɛ aa kyɛ dɩ wɩɩ no ta marɩ taalɩ yʋga, ma leŋ dɩ á basɩ tɩya ba abee sɩfɩyasɩ anɩɩ ba ta bɩl ko maakyiye basɩ Yesu Krisita wɩya a tɩya nal buloŋ." 18Nyɛ rɛ ba bɩl yɩrɩ ba ko gyʋʋ, a basɩ tɩya ba abee sɩfɩyasɩ anɩɩ ba ta bɩl ko maakyiye basɩ Yesu wɩya koo a daga nala ʋ feŋ tɩyaŋ. 19Ɛɛ rɛ Piita bee Gyɔɔŋ pɩyɛsɩ ba a baa, "Á aa tɩŋ ma nyʋwa, abee á aa tɩŋ Wɩɩsɩ nyʋwa, kɩbee rɛ yaa ŋmanɩɩ Wɩɩsɩ sɩya tɩyaŋ? Ma basɩ wɩtɩɩ. 20Á yaŋ bɩ sɩ wuwo tallɩ á nyʋwa, see dɩ á basɩ wɩya hʋ á aa nɩya abee wɩya hʋ á aa naa." 21Nyɛ rɛ nala hʋ bɩl marɩ fugisi Piita bee Gyɔɔŋ kɩŋkaŋ, aŋ na kpa ba ta. Amɛ ba gyɩ naa anɩɩ ba bɩ sɩ wuwo yaa ba wɩɩ buloŋ, beewɩya nala hʋ buloŋ gyɩ aa dannɩ Wɩɩsɩ rɛ abee wɩɩ hʋ aa yaa tɩyaŋ. 22Gbarɩgɩ no ba gyɩ aa tɩɩba, ʋ gyɩ tee bɩsɩ mɔllɩbalɩya rɛ. 23Ba aa yaŋ kpa Piita bee Gyɔɔŋ ta, ba mɩɩgɩ mʋ nɩkaalɩya hʋ aa laa Yesu wɩya di lee rɛ, ba beel-ba laŋŋɩ. Doŋ nɛ ba kpa wɩya hʋ buloŋ Gyuuma wɩɩkyʋwal sɩlaala nɩhɩyasɩ hʋ abee bee nɩhɩyasɩ hʋ aa basa, a basɩ tɩya ba. 24Ba aa basɩ wɩya no ko teŋ, ba buloŋ piili kɩ kyʋwalɩ Wɩɩsɩ abee tɩdɩgɩ a baa, "Á Tɩɩna Wɩɩsɩ, ɩ rɛ taa wɩɩsɩnyuu abee taŋha buloŋ, abee fuwoni abee kɩna hʋ buloŋ aa we ba tɩyaŋ. 25Ɩ Wiyesi Welii hʋ dee tɩyaŋ nɛ ɩ leŋ á naabaa Deviti, Ɩ tʋŋtʋnnɩ hʋ basɩ a baa, 'Bee rɛ tɩŋ nala hʋ aa bɩ yaa Gyuuma kɩ na baaŋ kɩŋkaŋ nyɛ? Bee rɛ tɩŋ nala no aa vʋʋlɩ dɩ ba sɩ kyogi Wɩɩsɩ tʋma aŋ lɔlɔ? 26Dʋnɩya nyuu kuworo laŋŋɩ dɔmɔŋ nɛ, a yaa siri, ba tɩyaŋ nɩhɩyasɩ naa dɔmɔŋ nɛ, a yaa nyʋʋdɩgɩ dɩ ba yuwo á Tɩɩna abee ʋ Krisita hʋ, laataal hʋ ʋ aa lɩya dɩ ʋ ko laa dʋnɩya nala ta.' 27Wɩya no buloŋ yaŋ kɔnɩ ko yaa wɩtɩɩ rɛ, Beewɩya Hɛrɔtɩ bee Pɔŋtiyo Pilato abee nala hʋ aa bɩ yaa Gyuuma abee Iziral tɩmma, ba buloŋ gyɩ ko laŋŋɩ rɛ bee no tɩyaŋ dɩ ba yuwo Yesu, Ɩ tʋŋtʋnnɩ welii hʋ Ɩ aa lɩya dɩ ʋ yaa Krisita hʋ. 28Ba gyɩ laŋŋa yaa wɩya hʋ ɩ aa paalɩ gyɩma ɩ dee tɩyaŋ abee ɩ kyɛrɩ tɩyaŋ anɩɩ ba sɩ kɔnɩ yaa rɛ. 29Á Tɩɩna Wɩɩsɩ, yaŋ deŋ na, gyɩnaŋ kyɛɛ no ɛɛ hʋ ba aa fugisi ma anɩɩ ba sɩ dɔgɩsɩ ma. Ɛɛwɩya, pɛ ɩ tʋŋtʋnna tɩyaŋ dɩ á tenni polli, dɩ á wuwo kɩ basɩ ɩ wɩya abee nyuduwo. 30Daga ɩ dee, a leŋ dɩ wɩɩla tɩmma abee taaga buloŋ na laaŋfɩya. Ka dɩ á mɛ wuwo kɩ yaa wɩkperiye abee wɩmagɩla, Ɩ tʋŋtʋnnɩ welii Yesu feŋ tɩyaŋ." 31Ba aa kyʋwalɩ Wɩɩsɩ hʋ ko teŋ, dɩ lee hʋ ba aa laŋŋa buloŋ gyigise rɛ. Wɩɩsɩ Wiyesi Welii hʋ ko gyʋʋ ba kɩdɩgɩ buloŋ tɩyaŋ. Ba piili kɩ basɩ Wɩɩsɩ wɩya abee nyuduwo. 32Nala hʋ buloŋ aa laa Yesu wɩya di fa kaŋ nyʋʋdɩgɩ rɛ, a kaŋ tɩdɩgɩ mɛ. Dɩ ba kɩdɩgɩ buloŋ nɛ kaŋ kɩŋ mɛ, ʋ aa bɩ kaŋ kɩ yɩrɩ ʋ dʋŋ kɩŋ. Ʋ aa kpa ʋ nɩɩ ʋ bɩrɩmɩ ba buloŋ kɩŋ nɛ. 33Wɩɩsɩ dee tɩyaŋ, Yesu kpambɩsɩ hʋ gyɩ wuwo kaŋ dee abee nyuduwo rɛ, a basɩ kɩ tɩya nala anɩɩ á Tɩɩna Yesu sii sʋʋ tɩyaŋ nɛ, ka Wɩɩsɩ mɛ kɩ pɛ nala hʋ buloŋ aa laa Yesu wɩya di tɩyaŋ kɩŋkaŋ. 34Nala hʋ buloŋ fa aa kaŋ dɩɩsɩ abee bagɩsɩ, ba aa kpa ba buloŋ yallɩ rɛ, a kaŋ molbiye hʋ ba aa naa, a mʋ Yesu kpambɩsɩ hʋ lee. 35Ba gyɩ aa kaŋ molbiye hʋ kpaa dɔmɔŋ nɛ, nal buloŋ na a maga ɛɛ hʋ ʋ aa kyɛ. Ɛɛwɩya, ba nala hʋ kɩdɩgɩ buloŋ fa bɩ kyɛɛ kɩŋ kɩ lɔlɔ. 36Baal kɩdɩgɩ mɛ rɛ gyɩ we ba tɩyaŋ ba kɩ yɩrɩ Gyosɛfʋ. Yesu kpambɩsɩ hʋ fa kana ʋ kɩ yɩrɩ Banabaasɩ. (Banabaasɩ memii rɛ yaa nal hʋ aa basɩ wɩya kɩ polli nala tenni). Ʋ fa yaa Levi doho nal lɛ, a lɩɩ Saapʋrɔsɩ paalʋʋ. 37Ʋ fa kaŋ baga kɩdɩgɩ rɛ. Nyɛ rɛ ʋ kpa yallɩ, a kaŋ molbiye hʋ mʋ Yesu kpambɩsɩ hʋ sɩya.


text: 1Wɩɩ hʋ ŋ aa basɩ rɛ nyɛ: Dɩ biye rɛ dii ʋ kuwo kyaŋ saŋa hʋ ʋ ha aa yaa biibiye, ʋ ha aa kɩɩ gɛɛ anɩɩ yoŋ abee ʋ aa paalɩ tɩŋ kɩna hʋ buloŋ mɛ. 2Beewɩya ʋ ha aa yaa biibiye wɩya, nala rɛ sɩ deŋ ʋ bee kɩna hʋ buloŋ, dɩ ʋ ko waa mʋ pele saŋa hʋ ʋ kuwo aa daga anɩɩ ba kpa kyaŋ hʋ we ʋ nosi tɩyaŋ. 3Ɛɛ tɩɩ rɛ á mɛ fa kɩɩ. Saŋa hʋ á ha fa aa bɩ laa Yesu Krisita wɩya di, dʋnɩya wɩkanɩya fa kaŋ ma bɩrɩmɩ yosi rɛ. 4Amɛ saŋa hʋ Wɩɩsɩ aa bine aa ko pele, Wɩɩsɩ tɩŋ ʋ tɩɩ Biye rɛ ʋ ko dʋnɩya, haaŋ lʋla ʋ anɩɩ ba aa lʋl nihuwobiŋ buloŋ gɛɛ. Saŋa hʋ ba aa lʋla ʋ dɩ nala aa tɩŋ Gyuuma mɩrɩsɩ hʋ rɛ. 5Wɩɩsɩ yaa gɛɛ rɛ dɩ ʋ laa á nala hʋ buloŋ fa aa tɩŋ Gyuuma mɩrɩsɩ hʋ ta, dɩ á buloŋ wuwo ko yaa Wɩɩsɩ biisi tɩɩ. 6Á aa yaa Wɩɩsɩ biisi wɩya rɛ tɩŋ ʋ kpa Wiyesi Welii hʋ aa we Biye hʋ tɩyaŋ a we á tɩsɩ tɩyaŋ. Wiyesi Welii no aa we á tɩsɩ tɩyaŋ nɛ leŋ á aa wuwo yɩrɩ Wɩɩsɩ baa "á Kuwo." 7Ɛɛwɩya, ma kɩdɩgɩ buloŋ bɩl bɩ yaa yoŋ. Ma yaa Wɩɩsɩ biisi tɩɩ rɛ. Ma yaŋ aa yaa ʋ biisi tɩɩ wɩya, ma sɩ na kɩna hʋ buloŋ ʋ aa sɩ kpa tɩya ʋ biisi. 8Faafaa hʋ ma fa aa bɩ gyɩŋ Wɩɩsɩ, ma fa aa tɩŋ vʋga hal lɛ ba kaŋ ma bɩrɩmɩ yosi. Vʋga mɛ yaŋ bɩ yaa Wɩɩsɩ. 9Amɛ lagɩlagɩ no ma aa gyɩŋ Wɩɩsɩ nyɛ, koo leŋ dɩ ŋ baa Wɩɩsɩ aa gyɩŋ ma nyɛ, bee rɛ tɩŋ ma kɩ kyɛ dɩ ma bɩla hal, a bɩl mʋ kɩ tɩŋ dʋnɩya wɩkanɩya, haŋ sikii wɩya hʋ aa bɩ dɔbɔ wɩɩ buloŋ tɩyaŋ. Ma aa kyɛ dɩ ba bɩl kaŋ ma bɩrɩmɩ ba yosi rɛ koo? 10Bee rɛ tɩŋ ma bɩl kɩ di kyɛweliye bee peŋweliye bee bɩŋweliye bee saŋɩweliye hʋ Gyuuma mɩrɩsɩ hʋ aa daga? 11Ma leŋ ŋ tɩya kyogi rɛ kɩŋkaŋ, beewɩya ʋ kɩɩ gɛɛ nɩɩ lɔl hʋ buloŋ ŋ aa lɔlɔ ma tɩyaŋ yaa waasʋ rɛ. 12Ŋ naabalɩya, abee ŋ aa yaa gyuu buloŋ ka ŋ kpaa ŋ tɩɩ nɩɩ ŋ yaa ma kɩdɩgɩ rɛ. Ŋ bɩl bee tɩŋ Gyuuma mɩrɩsɩ. Ɛɛwɩya ŋ aa sʋla ma, ma kɩ kyesi ŋ. Ma gyɩ bɩ yaa wɩɩ buloŋ kyogi ŋ. 13Ma tɩɩ gyɩma anɩɩ ŋ wɩɩla rɛ gyɩ tɩŋ ŋ gyɩ wuwo na ŋmanɩɩ a basɩ Wɩɩsɩ wɩweliye hʋ tɩya ma buŋbuŋ hʋ tɩyaŋ. 14Abee ŋ wɩɩla hʋ gyɩ aa leŋ tʋwara gyʋʋ ma kɩŋkaŋ buloŋ mɛ, ka ma gyɩ bɩ vɩya ŋ ta, koo a kana ŋ kʋwasɩ. Amɛ ma gyɩ kana ŋ weliŋ nɛ anɩɩ ŋ aa yaa malɩka aa lɩɩ wɩɩsɩbee ko, koo anɩɩ ŋ aa yaa Yesu Krisita tɩɩ. 15Saŋa hʋ ma tenni gyɩ fɩyɛla rɛ weliŋ. Lee rɛ haŋ teŋfɩyɛlʋʋ hʋ buloŋ mʋ? Ŋ sɩ wuwo baa dɩ mamaa rɛ gyɩ fa wuwo, ma gyɩ fa sɩ yaa wɩɩ kɛ buloŋ ŋ aa kyɛɛ tɩya ŋ nɛ, haalɩ dɩ ʋ rɛ maga dɩ ma kuwoni ma sibinaalɩya mɛ gba tɩya ŋ. 16Lagɩlagɩ no, ŋ bɩrɩmɩ ma dɔŋ nɛ akuu ŋ aa basɩ wɩtɩɩ hʋ tɩya ma koo? 17Amɛ haŋ nala hʋ aa bee daga ma wɩtɩɩ hʋ kɛ, ba aa fugo kɩ yaa gɛɛ nɩɩ ba kyɩla ma wɩya rɛ, amɛ wɩɩ hʋ aa we ba hakɩllɩ tɩyaŋ bɩ yaa. Ba hakɩla buloŋ nɛ yaa dɩ ba leŋ ŋ beel-ma kyogi dɔmɔŋ, ka dɩ ma kyɩla ba dʋŋ wɩya. 18Ʋ yaa wɩwelii rɛ dɩ nala kyɩla dɔmɔŋ wɩya saŋa buloŋ abee hakɩlwelii rɛ. Dɩ mɩyaŋ nɛ we ma lee koo dɩ ŋ tuwo ma lee, amɛ ʋ maga dɩ á kyɩl dɔmɔŋ wɩya bee hakɩlweliye rɛ. 19Ŋ biikyooliye, ŋ bɩla aa kyɛ ma gyɩma rɛ anɩɩ ma wɩya aa wɩɩ ŋ nɛ weliŋ, anɩɩ haaŋ halʋllɩ-luwol aa kɩ wɩɩ ʋ gɛɛ. Ŋ teŋ sɩ kɩ wɩɩ ma tɩyaŋ nyɛ a kaŋ mʋ pele saŋa hʋ ma aa sɩ kɩɩ Krisita ma wɩɩ buloŋ tɩyaŋ. 20Ŋ kyɛrɩ rɛ fa yaa dɩ ŋ fa we ma lee lagɩlagɩ no, a fa gyɩŋ gɛɛ ŋ aa sɩ basɩ wɩya tɩya ma, beewɩya ŋ hakɩla buloŋ nɛ vʋgɩma ma wɩya. 21Ma nala hʋ aa kyɛ dɩ ma ha kɩ tɩŋ Gyuuma mɩrɩsɩ hʋ, ma leŋ dɩ ŋ pɩyɛsɩ ma wɩɩ. Ma kɔnɩ gyɩŋ wɩya hʋ mɩrɩsɩ aa daga memii rɛ? 22Wɩɩsɩ teŋ tɩyaŋ ba basa anɩɩ Abɩraham fa lʋl boyoŋbiisi balɩya rɛ. Kɩdɩgɩ fa yaa ʋ haaŋ tɩɩ biye rɛ, kɩdɩgɩ mɛ fa yaa ʋ yoŋhaaŋ biye. 23Abɩraham yoŋhaaŋ hʋ aa lʋl ʋ biye hʋ, ʋ lʋla ʋ anɩɩ ba aa lʋl nihuwobiŋ buloŋ gɛɛ rɛ. Amɛ biye hʋ Abɩraham haaŋ tɩɩ hʋ aa lʋla hʋ kɛ, Wɩɩsɩ rɛ wee nyʋwa ba lʋla ʋ. 24Á sɩ wuwo kpa wɩɩ no nɩɩ ʋ yaa namaga rɛ. Haana no balɩya rɛ yaa nyʋʋsɩ balɩya hʋ Wɩɩsɩ gyɩ aa wee. Haga rɛ yaa nyʋwa hʋ Wɩɩsɩ gyɩ aa wee dogimo hʋ ba aa yɩrɩ Saana tɩyaŋ gɛɛ. Ʋ biisi rɛ yaa nala hʋ Moosi mɩrɩsɩ gyɩ aa kaŋ bɩrɩmɩ yosi. 25Haga rɛ yaa Saana dogimo hʋ aa wee Areebɩya paalʋʋ tɩyaŋ. Ʋ kɩɩ gyɩnaŋ tɔɔ hʋ ba aa yɩrɩ Gyerusalɛm nɛ, ʋ bee tɩyaŋ nala buloŋ yaa mɩrɩsɩ hʋ yosi. 26Amɛ Gyerusalɛm hʋ aa we wɩɩsɩbee tɩyaŋ kɛ tɩŋ ʋ tɩɩ rɛ. Ʋ rɛ yaa á nɩɩna. 27Beewɩya Wɩɩsɩ teŋ tɩyaŋ ba saba rɛ a baa, "Hapɩrɩ, leŋ dɩ ɩ teŋ fɩyɛlɩ. Ɩ nal hʋ lʋla ha aa bɩ wɩɩ na, kyiyesi abee teŋfɩyɛlʋʋ, beewɩya havɩyatalɩɩ bala sɩ mɩɩgɩ ko dɩ ʋ kaŋ balɩya te haaŋ hʋ bala aa bɩ maakyiye vɩya ʋ ta." 28Ŋ naabalɩya, ɛɛ hʋ Wɩɩsɩ aa wee nyʋwa ba lʋl Azɩkɩ, ɛɛ tɩɩ rɛ Wɩɩsɩ we nyʋwa a leŋ á mɛ ko yaa ʋ biisi. 29Abɩraham biisi hʋ balɩya tɩyaŋ, kɩŋ hʋ ba aa lʋla anɩɩ nihuwobiŋ kɩdɩgɩ buloŋ hʋ, ʋ gyɩ dɔgɩsɩ biye hʋ ba aa lʋla Wɩɩsɩ Wiyesi Welii hʋ dee tɩyaŋ nɛ. Ɛɛ tɩɩ rɛ ba kɩ dɔgɩsɩ ma mɛ gyɩnaŋ. 30Ɛɛ rɛ ba basɩ Wɩɩsɩ teŋ tɩyaŋ? Ba baa, "Kile yoŋ hʋ bee ʋ biye ta dɩ ba lɩɩ ɩ dɩya tɩyaŋ, beewɩya yoŋ biye bee haaŋ tɩɩ biye bɩ sɩ wuwo pɛ kyaŋ." 31Ɛɛwɩya, ŋ naabalɩya, á bɩ yaa yoŋ hʋ biisi. Á yaa haaŋ tɩɩ hʋ biisi rɛ.


text: 1Hatoo kancaalaɣa Tɔm ka wɛnna. Na Ɩsɔ cɔlɔɣɔ Tɔm ka wɛɛ, na Tɔm ɩnɩ ɩ ka tɩɩ kɛ́ Ɩsɔ kɛ́. 2Ɩsɔ cɔlɔɣɔ ɩ ka wɛ hatoo kancaalaɣa. 3Ɩ niŋ kɛ Ɩsɔ lapəna pə təna. Pʋlʋ cəcəka fɛɩ mpi pə lapa na ɩ niŋ fɛɩ pə taa tɔ. 4Ɩnɩ ɩ kiŋ kɛ weesuɣu ka wɛɛ, na weesuɣu ŋkʋ kʋ yelina na kɔkɔ kɔɔ yəlaa kiŋ na pə́ naa-wɛ. 5Kɔkɔ naakɩ səkpɛtʋɣʋ na səkpɛtʋɣʋ, ta teesi-kɛɣɛ paa pəcɔ maɣamaɣa. 6Ḿpʋ́ɣʋ́ Ɩsɔ tila ɩ tillu nɔɣɔlʋ, pa yaa-ɩ sɩ Yohaanɩ. 7Ɩ́lɛ́ ɩ kɔma sɩ ɩ hʋ́lə́ɣɩ́ kɔkɔ ŋka ka naa mpʋ tɔ ka yaasi. Na ɩ kɔntɛ nyʋɣʋ ntɛ́ sɩ ɩ́ yɔɣɔtɩ na yəlaa təna mʋ, na pá təŋ-tɩ. 8Pə taɣa ɩnɩ ɩ maɣamaɣa ɩ kɛna kɔkɔ ŋkɛ. Ama ɩ kɔmaɣa sɩ ɩ kɛɛsəɣɩ kɔkɔ ŋkɛ ka yaasi. 9Kɔkɔ ŋkɛ ka tike ka kɛna tampana nyəŋka, na ká kɔɔ antulinya taa na ká yele na yəlaa təna naakɩ. 10Tɔm ɩnɩ ɩ ka kɔma antulinya taa, paa na mpʋ antulinya tá nyəmɩ-ɩ. Pəyele ɩ niŋ kɛ Ɩsɔ ka lapəna antulinya. 11Ɩ maɣamaɣa ɩ tɛɣɛ ɩ kɔma. Ama ɩ tɛ nyə́ma ta mʋ-ɩ. 12Paa na mpʋ lɛlaa mʋ-ɩ na pá tisi ɩ tɔm, ɩlɛna ɩ́ ha-wɛɣɛ toŋ sɩ pá pəsɩ Ɩsɔ piya. 13Pə taɣa ɩsɩɩ pa lʋla-wɛɣɛ kʋlʋlʋ kɛ Ɩsɔ piya, yaa pə kɛ́ yʋlʋ sɔɔlʋɣʋ tɔm, yaa yʋlʋ nɔkʋɣʋ tɔm. Ama Ɩsɔ lapəna ɩ maɣamaɣa sɩ pá pəsɩ ɩ piya. 14Tɔm ɩnɩ ɩ pəsa yʋlʋ təkpataa na ɩ́ kɔɔ na ɩ́ caɣa tá hɛkʋ, na ɩ pɛɛlɛɛ na ɩ tampana fɛɩna taka. Tə nawa ɩ teeli kɛ teu, teeli ɩnəɣɩ Tacaa ha Pəyaɣa ɩkpamlɛ. 15Yohaanɩ ka yɔɣɔta ɩ tɔm na ɩ́ kpaalɩ sɩ: Ɩ tɔm kɛ maa yɔɣɔtaa, sɩ ma waalɩ nɔɣɔlʋ ká tɛ na ɩ́ kɔɔ, ɩlɛ ɩ kəla-m. Pə taɣa pʋlʋ, pa lʋla-m tɔ, ma maɣana-ɩ kɛ́. 16Ɩ kʋpantʋ sɔsɔɔntʋ tɔɔ, tá təna tə nɩɩ ɩ leleŋ pə tɩɩ fɛɩ. Ɩ lapa-tʋɣʋ kʋpantʋ kɛ təma tɔɔ, tənɛ tə tɛŋ na tənɛ tə lɛɛtəɣɩ. 17Moisi kiŋ kɛ tə hika kiiŋ. Ɩlɛna Yesu Kilisiti náá kɔna pɛɛlɛɛ na tampana pə tɔm. 18Too tɔ, nɔɣɔlʋ ta nata Ɩsɔ. Ama Ɩsɔ Pəyaɣa ɩkpamlɛ ŋka ka kɛ́ Ɩsɔ na ká wɛ ka Caa Ɩsɔ kiŋ tɔ, ŋkɛ ka lapəna na yəlaa nyɩ Ɩsɔ. 19Waatʋ wei Yuta nyʋɣʋ nyə́ma kʋsa kɔtəlaa na Lefii nyə́ma kɛ Yosalɛm na pá tili-wɛ sɩ pá polo pá pɔɔsɩ Yohaanɩ sɩ ɩ kɛ́ awe tɔ, nti Yohaanɩ ɩnɩ ɩ yɔɣɔtaa tɔɣɔlɔ: 20Yohaanɩ ta kisi cɔʋ, ɩ tisa tampana kɛ́ sɩ: Ma ta kɛ Mesii. 21Ɩlɛna tillaa mpɛ pá pɔɔsɩ Yohaanɩ sɩ: Ɩlɛ n kɛ́ awe? Ilii? Na ɩ́ cɔ sɩ: Ma ta kɛ Ilii. Pa tasa-ɩ sɩ: Nyaɣalɛ Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsʋlʋ wei tɔ? Na ɩ́ cɔ sɩ: Aaɩ. 22Tənaɣa pa taɣana-ɩ tɔm sɩ: Ɩlɛ n kɛ awe? Heeli-tʋ na tə́ polo tə́ heeli mpa pa tila-tʋ tɔ. Nyá maɣamaɣa n yaa nyá tɩ suwe? 23Ḿpʋ́ɣʋ́ Yohaanɩ tɔma sɩ: Má, ma kɛ́ nɔɣɔlʋ wei ɩ yɔɣɔtəɣəna nɔɣɔ sɔsɔɣa kɛ wʋlaɣa tɛtʋ taa sɩ pá taɣanɩ Tacaa kɛ mpaaʋ na kʋ́ siɣisi teu. Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsʋlʋ Ɩsayii ka yɔɣɔtəna-tɩ. 24Tillaa mpɛ paa kɛ́ Falisanaa. 25Na pɛlɛ pa pɔɔsəna-ɩ təcululu sɩ: Ye n ta kɛ Mesii, n ta kɛ Ilii, pəyele n ta kɛ Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsʋlʋ wei tɔ ɩlɛ, pepe tɔɔ kɛ́ n sɔɔ yəlaa kɛ Ɩsɔ lʋm? 26Ḿpʋ́ɣʋ́ Yohaanɩ cɔ-wɛ sɩ: Ma ɩlɛ lʋm kɛ ma sɔɔ-mɛ. Ama nɔɣɔlʋ wɛ mə hɛkʋ taa wei ɩ́ ta nyɩ tɔ. 27Ma waalɩ ɩ́lɛ́ ɩ kɔŋ, ma ta tala má wɔɣɔsɩ ɩ nɔɔhɛɛ taa ntaŋkpala maɣamaɣa. 28Pə tənaɣa mpʋ pə lapa Petanii kɛ Yaatanɩ pɔɣɔ waalɩ kɛ́ timpi Yohaanɩ sɔɔkaɣa yəlaa kɛ Ɩsɔ lʋm tɔ. 29Tɛʋ fema na Yohaanɩ na Yesu na ɩ́ kɔŋ ɩ kiŋ, ɩlɛna ɩ́ tɔ sɩ: Ɩɩ naa Ɩsɔ Ɩwəyaɣa ŋka ka hɩɩsəɣɩ antulinya ɩsaɣatʋ tɔɣɔlɛ? 30Ɩ tɔm kɛ maa heela-mɛ sɩ: Ma waalɩ nɔɣɔlʋ ká tɛ na ɩ́ kɔɔ, ɩlɛ ɩ kəla-m. Pə taɣa pʋlʋ, pa lʋla má tɔ, ma maɣana-ɩ kɛ́. 31Ma taa nyɩ sɩ aweɣelɛ pʋntʋ ɩnɩ. Ama ma kɔmaɣa sɩ ma sɔɔ yəlaa kɛ Ɩsɔ lʋm na lʋm sɩ pə́ la na Ɩsɛɣɛlɩ nyə́ma nyəmɩ-ɩ. 32Yohaanɩ tasa yɔɣɔtʋɣʋ tɔtɔ sɩ: Ma nana ma ɩsəpəle kɛ Ɩsɔ Feesuɣu, na kʋ wɛ ɩsɩɩ alukuku na kʋ tiina ɩsɔ na kʋ caɣa Yesu tɔɔ. 33Ma taa nyənta Yesu. Ama Ɩsɔ wei ɩ tila-m sɩ má sɔ yəlaa kɛ Ɩsɔ lʋm tɔ ɩnɩ ɩ heelina-m sɩ: Ń kɔma ń ná Feesuɣu tiiwa na kʋ́ caɣa yʋlʋ wei ɩ tɔɔ, pʋntʋ ɩnɩ ɩ́ ká sɔna yəlaa kɛ Ɩsɔ lʋm na Feesuɣu Naŋŋtʋ. 34Tɔʋ, ma ná mpʋ tɔɣɔ ma yɔɣɔtəɣɩ təcɛɩcɛɩ sɩ ɩnɩ ɩ kɛna Ɩsɔ Pəyalʋ. 35Tɛʋ fema ɩlɛna Yohaanɩ wɛ təna tɔtɔ, ɩ́ na ɩ ɩfalaa taa naalɛ. 36Ɩ kɔma na ɩ́ ná Yesu tɛɛ, ɩlɛna ɩ́ tɔ sɩ: Ɩɩ naa Ɩsɔ Ɩwəyaɣa ntɛ́. 37Yohaanɩ ɩfalaa naalɛ ɩnɩ ɩ nɩɩ mpʋ, ɩlɛna pá təŋ Yesu waalɩ. 38Yesu pəsəna ɩ waalɩ təkpɛʋ na ɩ́ ná sɩ pa təŋəɣɩ-ɩ, ɩlɛna ɩ́ pɔɔsɩ-wɛ sɩ: Pepeɣe ɩ́ pɛɛkəɣɩ? Ɩlɛna ɩfalaa naalɛ ɩnɩ ɩ́ pɔɔsɩ-ɩ sɩ: Lapi, (Tacaa kɛ pa yaa mpʋ na pa tɛ taa.) Leɣe nyá təyaɣa? 39Yesu cɔ-wɛ sɩ: Ɩ́ kɔɔ na ɩ́ ná. Ḿpʋ́ɣʋ́ Yohaanɩ ɩfalaa polaa na pá nyɩ Yesu tɛ, na ɩ́ na-wɛ pá la taanaɣa kɛ təna. (Waatʋ ɩnɩ tɔ ilim hʋʋwaɣa.) 40Mpa pa naalɛ pa nɩɩ Yohaanɩ tɔm na pá təŋ Yesu tɔ pa taa lɛlʋ ntɛ́ Simɔŋ Piyɛɛ neu Antəlɩɩ. 41Na Antəlɩɩ ɩnɩ ɩ sulina ɩ taalʋ Simɔŋ kɛ kancaalaɣa na ɩ́ heeli Simɔŋ sɩ: Tə hika Mesii. (Kilisiti kɛ pa yaa mpʋ na pa tɛ taa.) 42Ɩlɛna Antəlɩɩ kpaɣa Simɔŋ na ɩ́ pona Yesu kiŋ. Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu nyəna-ɩ təpiŋŋ na ɩ́ tɔmɩ-ɩ sɩ: N kɛ́ Yohaanɩ pəyalʋ Simɔŋ kɛ́, ɩlɛ kaɣana paa cuɣusɩ-ŋ sɩ Sefasɩ. (Piyɛɛ kɛ pa yaa mpʋ na pa tɛ taa.) 43Tɛʋ fema, ɩlɛna Yesu luɣu la sɩ ɩ lɔkɩ ɩ təɣɩ Kalilee. Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ sula Filipʋ, na ɩ́ tɔmɩ-ɩ sɩ: Kɔɔ ń təŋɩ-m. 44Filipʋ ka kɛ́ Antəlɩɩ na Piyɛɛ pa ɩcatɛ Pɛtɛsaita tʋ kɛ́. 45Pə waalɩ kɛ́ Filipʋ nawa Natanayɛɛ na ɩ́ heeli-ɩ sɩ: Wei ɩ tɔm Moisi ka ŋmaa kʋsəsɩɩtʋ takəlaɣa taa na Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa náá yɔɣɔtɩ tɔtɔ tɔ, tə hika-ɩ pənɛ. Ɩnəɣəlɛ Nasalɛtɩ tʋ Yosɛɛfʋ pəyalʋ Yesu. 46Tənaɣa Natanayɛɛ nɔɣɔ təkpaʋ sɩ: Kʋpantʋ natəlɩ tə wɛɛ sɩ tɩɩ lɩɩna Nasalɛtɩ? Ɩlɛna Filipʋ cɔ-ɩ sɩ: Kɔɔ na ń nana nyá ɩsəlɛ. 47Yesu nawa Natanayɛɛ na ɩ́ kɔŋna ɩ tɔɔ, ɩlɛna ɩ́ yɔɣɔtɩ sɩ: Ɩsɛɣɛlɩ tʋ maɣamaɣa ntɔ cənɛ. Pɔpɔtiya tɩɩ fɛɩ ɩ kiŋ kɛ paa pəcɔ. 48Ḿpʋ́ɣʋ́ Natanayɛɛ pɔɔsa-ɩ sɩ: Leɣe n nyəmna-m? Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu cɔ-ɩ sɩ: Ma na-ŋ fiki tʋɣʋ tɛɛ na pə́cɔ́ Filipʋ yaa-ŋ. 49Tənaɣa Natanayɛɛ tɔma sɩ: Ama Tacaa, n kɛ́ Ɩsɔ Pəyalʋ, Ɩsɛɣɛlɩ nyə́ma wulaʋ sɔsɔ kɛ́. 50Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu cɔ-ɩ sɩ: Ɩsɩɩ ma heeluɣuu-ŋ sɩ ma na-ŋ fiki tʋɣʋ tɛɛ tɔɣɔlɛ n mʋ-tɩ yaa? N ká tɛ na ń na mpi pə kəla tənɛ ɩnɩ təkpataa tɔ. 51Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tɔma sɩ: Tamapana kɛ ma heeliɣi-mɛ yoo, maa cɛsəɣɩ. Ɩ́ ká tɛ na ɩ́ ná ɩsɔtɔnʋɣʋ tʋlaa na Ɩsɔ ɩsɔtaa tillaa təŋəɣɩ Yʋlʋ Pəyaɣa má na pá kpaa na pá tiiki.


text: 1Ɛɛwɩya, Wɩɩsɩ bɩl bɩ sɩ kpa kyogisi tɩya nala hʋ bee Krisita aa yaa kɩdɩgɩ. 2Beewɩya, Yesu Krisita nyubaanɩŋ, Wɩɩsɩ Wiyesi Welii hʋ laa ma ta rɛ wɩbɔmɔ abee sʋʋ nosi tɩyaŋ, a tɩya ma mɩɩbol. 3Mɩrɩsɩ hʋ fa bɩ wuwo lɩɩ ma lɩɩ wɩbɔmɔ yayɩ tɩyaŋ, beewɩya á nihuwobiŋlɩŋ bɩ leŋ á wuwo tɩŋ mɩrɩsɩ hʋ. Amɛ Wɩɩsɩ mɩɩgɩ tɩŋ ŋmaŋdɩma rɛ a laa ma ta. Ŋmaŋdɩma no rɛ yaa ʋ aa taa ʋ tɩɩ biye ʋ kɩɩ á nihuwobisi aa yaa wɩbɔŋyaala, a ko tuu dʋnɩya a kpa ʋ tɩɩ mɩɩbol lɩɩ wɩɩsʋlɩɩ á wɩbɔmɔ wɩya, a tɩŋ gɛɛ tɩyaŋ a kpʋ dee hʋ wɩbɔmɔ fa aa kana á nyʋʋ tɩyaŋ a ta. 4Wɩɩsɩ yaa wɩɩ no rɛ dɩ á nala hʋ aa tɩŋ Wiyesi Welii hʋ kyɛrɩ á mɩɩbol tɩyaŋ, aŋ bee tɩŋ á teŋbii wɩkyɛɛlɩya tɩyaŋ wuwo tɩŋ Wɩɩsɩ Mɩrɩsɩ hʋ ba bʋwaŋ, beewɩya ba yaa wɩya aa kpaa ŋmanɩɩ rɛ. 5Nala hʋ aa tɩŋ ba teŋbii wɩkyɛɛlɩya ba mɩɩbol tɩyaŋ, ba aa kpa ba hakɩllɩ buloŋ we ba teŋbii wɩkyɛɛlɩya dʋŋ tɩyaŋ nɛ, amɛ nala hʋ kɛ aa tɩŋ Wɩɩsɩ Wiyesi Welii hʋ nyʋwa ba mɩɩbol tɩyaŋ, aa kpa ba hakɩllɩ buloŋ we wɩya hʋ Wiyesi Welii aa kyo tɩyaŋ nɛ. 6Dɩ ámaa rɛ kpaa á nyuu we á teŋbii wɩkyɛɛlɩya tɩyaŋ, wɩɩ hʋ á aa sɩ na lɩɩ doŋ nɛ yaa sʋʋ. Amɛ dɩ á maa rɛ kpaa á nyuu we Wɩɩsɩ Wiyesi Welii hʋ wɩkyɛɛlɩya tɩyaŋ, Wɩɩsɩ sɩ leŋ dɩ á kaŋ mɩɩbol a hɔŋ abee laaŋfɩya. 7Ɛɛ wɩya, dɩ nal lɛ kpa ʋ nyuu buloŋ we ʋ teŋbii wɩkyɛɛlɩya tɩyaŋ, ʋ aa bɩrɩmɩ Wɩɩsɩ dɔŋ nɛ, beewɩya, ʋ bee tɩŋ wɩya hʋ Wɩɩsɩ aa daga, ʋ paalɩ bɩ sɩ wuwo tɩŋ ba mɛ gba. 8Nala hʋ aa tɩŋ ba teŋbii wɩkyɛɛlɩya tɩyaŋ, ba bɩ sɩ wuwo fɩyɛlɩ Wɩɩsɩ teŋ. 9Amɛ dɩ Krisita Wiyesi Welii hʋ rɛ ko we ma tɩyaŋ, ma kɛ bee tɩŋ ma teŋbii wɩkyɛɛlɩya tɩyaŋ. Ma aa tɩŋ wɩya hʋ Krisita Wiyesi Welii hʋ aa daga ma rɛ. Dɩ Wɩɩsɩ Wiyesi Welii hʋ rɛ tuwo nal buloŋ tɩyaŋ, ʋ tɩɩna bɩ yaa Krisita nal. 10Dɩ Krisita rɛ we ma tɩsɩ tɩyaŋ, abee ma teŋbiye kɛ ha aa sɩ sʋba akuu ma wɩbɔmɔ wɩya buloŋ mɛ, ka Wiyesi Welii hʋ leŋ ma kaŋ mɩɩbol lɛ, beewɩya Wɩɩsɩ leŋ ma yaa tɩpʋlʋŋ tɩmma rɛ ʋ sɩya tɩyaŋ. 11Dɩ Wɩɩsɩ, nal hʋ aa kyisi Yesu sʋʋ tɩyaŋ Wiyesi Welii hʋ rɛ we ma tɩyaŋ, ʋ sɩ tɩŋa haŋ Wiyesi Welii hʋ tɩyaŋ, a kyisi ma teŋbiye hʋ aa sɩ sʋba mɛ sʋʋ tɩyaŋ, a leŋ dɩ ma kaŋ mɩɩbol. 12Ɛɛwɩya, ŋ naabalɩya, wɩɩ hʋ aa yaa fɩlɩɩ tɩya ma rɛ yaa dɩ á kɩ tɩŋ Wiyesi Welii hʋ nyʋwa, aŋ ta kɩ tɩŋ á teŋbii wɩkyɛɛlɩya tɩyaŋ. 13Beewɩya dɩ mamaa rɛ aa tɩŋ ma teŋbii wɩkyɛɛlɩya tɩyaŋ, ma sɩ sʋba. Amɛ dɩ mamaa rɛ leŋ Wiyesi Welii hʋ kpʋ ma teŋbii wɩyaabɔmɔ ta, ka dɩ ma kɩ tɩŋa ʋ nyʋwa ma sɩ kaŋ mɩɩbol aa bɩ kaŋ tenii. 14Beewɩya, nala hʋ buloŋ aa tɩŋ Wɩɩsɩ Wiyesi Welii hʋ nyʋwa, ba aa rɛ yaa Wɩɩsɩ biisi tɩɩ. 15Wɩɩsɩ Wiyesi Welii hʋ ʋ aa kpaa we ma tɩyaŋ bɩ kaŋ ma bɩrɩmɩ yosi, a kpa kambɩŋ we ma, amɛ ʋ leŋ ma yaa Wɩɩsɩ biisi rɛ. Ɛɛ rɛ tɩŋ, Wɩɩsɩ Wiyesi Welii hʋ dee tɩyaŋ, á kɩdɩgɩ buloŋ aa wuwo yɩrɩ Wɩɩsɩ abaa, "Ŋ Kuwo Wɩɩsɩ." 16Wɩɩsɩ Wiyesi Welii hʋ rɛ leŋ á gyɩma á hakɩllɩ tɩyaŋ anɩɩ á kɔnɩ yaa Wɩɩsɩ biisi rɛ. 17Á aa yaa Wɩɩsɩ biisi nyɛ, á bee Krisita buloŋ nɛ sɩ tɩŋ kɩna hʋ buloŋ Wɩɩsɩ aa kpaa biŋ gbala ʋ nala. Dɩ ámaa rɛ na tʋwara anɩɩ Krisita aa naa tʋwara gɛɛ, Wɩɩsɩ sɩ leŋ dɩ á mɛ yaa gaŋdaala anɩɩ ʋ aa leŋ Krisita yaa gaŋdaal gɛɛ. 18Ŋ gyɩma anɩɩ tʋwara hʋ á aa na gyɩnaŋ bɩ yaa kɩŋ, dɩ ámaa rɛ kpa ʋ mʋ magɩsɩ gaŋdarɩ hʋ Wɩɩsɩ á aa sɩ maakyiye leŋ dɩ á na. 19Wɩɩsɩ kɩtaalɩya buloŋ aa gyegili Wɩɩsɩ rɛ abee teŋkyel dɩ ʋ daga nala hʋ aa yaa ʋ biisi. 20Wɩɩ hʋ wɩya Wɩɩsɩ aa taa dʋnɩya kɩna buloŋ, dagɩsɩ fa daga anɩɩ ba fa bɩ sɩ wuwo yaa ʋ, ka dɩ ba fa ta waasɩ. Amɛ ba tɩɩ kyɛrɩ tɩyaŋ daa ba fa sɩ yaa wɩɩ hʋ lɔlɔ. Wɩɩsɩ tɩɩ rɛ magɩlɩ wɩɩ no biŋ. Amɛ abee gɛɛ buloŋ Wɩɩsɩ ha leŋ á kaŋ bayɩyɛla rɛ 21anɩɩ kyɛɛ kɩdɩgɩ Wɩɩsɩ sɩ laa dʋnɩya kɩna buloŋ ta sʋʋ bʋwa hʋ tɩyaŋ ba aa we, a leŋ dɩ ba tɩŋ ba tɩɩ, a yaa gaŋdaala anɩɩ Wɩɩsɩ biisi. 22Á gyɩma anɩɩ dʋnɩya kɩna buloŋ aa na tʋwara rɛ, a kɩ kyama a kaŋ kɩ ko gyɩnaŋ, anɩɩ haaŋ aa kɩ kyɛ dɩ ʋ lʋla a kɩ kyama gɛɛ. 23Dʋnɩya kɩna dʋŋ daa, amɛ á nala hʋ aa kaŋ Wiyesi Welii hʋ aa yaa Wɩɩsɩ buŋbuŋ bɔnyɛ kɩŋ ʋ aa kpaa tɩya ma, á mɛ aa kyama rɛ á tɩsɩ tɩyaŋ, aŋ kɩ gyegili abee teŋkyel saŋa hʋ Wɩɩsɩ aa sɩ laa ma ta á teŋbii tʋwara tɩyaŋ a leŋ á yaa ʋ biisi. 24Á aa kaŋ bayɩyɛla no Wɩɩsɩ tɩyaŋ nɛ tɩŋ ʋ laa ma ta. Amɛ dɩ ámaa rɛ ko na wɩɩ hʋ wɩya á aa yɩyɛlɩ, ʋ wɩya bɩl bɩ yaa bayɩyɛla. Beewɩya, nal buloŋ bɩ sɩ kaŋ kɩŋ, aŋ ha bɩl kɩ yɩyɛlɩ ʋ wɩya. 25Amɛ dɩ á aa yɩyɛlɩ kɩna hʋ á ha aa bɩ naa wɩya, á aa kaŋ kenyiri rɛ, a kɩ gyegili. 26Ɛɛ tɩɩ rɛ Wɩɩsɩ Wiyesi Welii hʋ mɛ aa kɩ pɛ á tɩyaŋ, beewɩya á bɩ kaŋ dee á aa sɩ wuwo pɛ á tɩɩ tɩyaŋ. Á bɩ gyɩŋ gɛɛ aa maga dɩ á kɩ kyʋwalɩ Wɩɩsɩ. Amɛ Wiyesi Welii hʋ tɩɩ aa sʋla Wɩɩsɩ kɩ tɩya ma rɛ abee wɩhuŋsiye ba aa bɩ sɩ wuwo kaŋ nyʋwa basɩ. 27Wɩɩsɩ aa na nihuwobiŋ tɩya buloŋ nɛ, a gyɩŋ wɩya hʋ Wiyesi Welii hʋ tɩbɩɩna mɛ aa kana. Beewɩya Wɩɩsɩ kyɛrɩ tɩyaŋ nɛ ʋ Wiyesi Welii hʋ aa sʋla Wɩɩsɩ kɩ tɩya ʋ nala gɛɛ. 28Á gyɩma anɩɩ wɩɩ buloŋ tɩyaŋ, Wɩɩsɩ aa leŋ wɩya buloŋ aa yaa mʋ pɛ dɔmɔŋ nɛ, a yaa wɩwelii a tɩya nala hʋ aa kyo ʋ. Ba aa rɛ yaa nala hʋ Wɩɩsɩ aa yɩra ʋ kyɛrɩ tɩyaŋ. 29Nala hʋ Wɩɩsɩ foŋ aa laa sɩya lɩɩ, ʋ leŋ ba lɩɩ ba dʋŋ nɛ, dɩ ʋ ko kaŋ ba bɩrɩmɩ dɩ ba kɩɩ ʋ tɩɩ Biye, aŋ leŋ dɩ ʋ Biye hʋ yaa ʋ biihɩyawʋ ba buloŋ tɩyaŋ. 30Ɛɛwɩya, nala hʋ Wɩɩsɩ foŋ aa leŋ ba lɩɩ ba dʋŋ hʋ, ba aa rɛ ʋ yɩrɩ, a leŋ ba yaa tɩpʋlʋŋ tɩmma ʋ sɩya tɩyaŋ, aŋ leŋ ba yaa gaŋdaala mɛ. 31Wɩya no buloŋ tɩyaŋ, wɩbee rɛ á yaŋ sɩ basɩ? Dɩ Wɩɩsɩ rɛ sɩŋ á hal, kɩbee rɛ sɩ wuwo di dee á nyuu tɩyaŋ? 32Nal buloŋ tuwo, beewɩya Wɩɩsɩ bɩ vɔŋ ma ʋ tɩɩ Biye, aŋ kpa ʋ tɩya nala, ba kpʋ ʋ á buloŋ wɩya. Ʋ aa wuwo kpa ʋ tɩɩ biye tɩya ma nyɛ, bekiŋ nɛ yaŋ bɩl we doŋ ʋ aa bɩ sɩ wuwo kpa pɛ tɩya ma ʋ bɔnyɛ tɩyaŋ? 33Kɩbee rɛ yaŋ bɩl sɩ kpa kyogisi tɩya nala hʋ Wɩɩsɩ aa lɩya? Nal buloŋ tuwo, beewɩya Wɩɩsɩ tɩɩ rɛ leŋ ba yaa tɩpʋlʋŋ tɩmma ʋ sɩya tɩyaŋ. 34Kɩbee rɛ sɩ kpa kyogisi tɩya Wɩɩsɩ nala hʋ ʋ aa lɩya? Nal buloŋ tuwo. Yesu Krisita mɛ daa, beewɩya ʋ tɩɩ sʋba rɛ á wɩya. Ɛɛ dʋŋ mɛ daa. Wɩɩsɩ gba kyisi rɛ ʋ sʋʋ tɩyaŋ, ʋ kaŋ mɩɩbol a hɔŋ Wɩɩsɩ noduu logiŋ, a sʋla Wɩɩsɩ kɩ tɩya ma. 35Bekiŋ nɛ yaŋ sɩ kaŋ ma tɔrɩ Krisita kyori tɩyaŋ? Wahala koo wɩgyʋʋlɩya, koo dɔgɩsɩɩ, koo losi, koo nyaa, koo wɩsɩŋgbalɩya, koo sʋʋ? Wɩɩ buloŋ tuwo. 36Ba sabɩ wɩɩ no wɩya Wɩɩsɩ teŋ tɩyaŋ nɛ a baa: "Akuu ɩ wɩya, á aa we sʋʋ bʋwaŋ nɛ saŋa buloŋ. Ba kpa ma á kɩɩ gɛɛ anɩɩ piyese ba aa kyɛ dɩ ba kpʋ." 37Abee gɛɛ buloŋ, dɩ wɩya no kɩdɩgɩ buloŋ nɛ ko gyʋʋ ma, á aa wuwo yuwo lɩɩ rɛ, nal hʋ aa kyo ma nyubaanɩŋ. 38- 39Ŋ laa di rɛ anɩɩ kɩŋ buloŋ tuwo aa sɩ wuwo tɔrɩ ma Krisita kyori tɩyaŋ. Sʋʋ, koo mɩɩbol, koo malɩkasɩ, koo kɩna á aa bee na ka ba kaŋ dee a kɩ deŋ leye, koo kɩna aa we doŋ gyɩnaŋ, koo kɩna aa sɩ maakyiye we doŋ, koo kɩna aa we wɩɩsɩnyuu tɩyaŋ a kaŋ dee, koo kɩna aa kaŋ dee a we taŋha memii. Wɩɩsɩ aa tɩŋ á Tɩɩna Yesu Krisita tɩyaŋ a kyo ma gɛɛ, dʋnɩya kɩŋ buloŋ tuwo aa sɩ wuwo tɔrɩ ma haŋ kyori hʋ tɩyaŋ.