text:
MAKŨLYO MA ANDŨ MA MŨIKA
Naĩle Kwĩka Ata Ĩla Navĩtya?
umya
We Ũtonya Kwĩka Ata?
Soma wone kĩla kyakwatie Karina, na ũisũanĩa ta keka nue wakwatiwe nĩ ũndũ ũsu we wĩka ata.
Karina: “Ĩvinda yĩmwe nĩendete sukulu nasembetye ngalĩ mũno, na mũsikalĩ ambũngamya anenga lisiti yonanĩtye vainĩ ũla naĩlĩte kũĩva. Nathatie mũno! Nĩnatavisye Mami ũndũ ũsu na ambĩa no nginya nĩtavye Tata. Ĩndĩ Ndyaaenda kwĩka ũu.”
We Ũtonya Kwĩka Ata?
1. Kũvindya na ndimanya ĩthe-akwa ndakamanya ũndũ ũsu.
2. Ndavya ĩthe-akwa kĩla kĩneekĩkie.
Nĩvatonyeka ũkosa ũsũngĩo wa mbee. Nĩkĩ? Nũndũ nũtonya kũsũanĩa inyia-aku ndeatĩanĩa naku aivanga nũnatavisye ĩthe-aku. Ĩndĩ ve itumi nzeo syaĩlĩte kũtuma wĩtĩkĩla mavĩtyo maku, wĩthwe ũkũniwe vainĩ nũndũ wa kũsembya ngalĩ kana o mavĩtyo angĩ.
Itumi itatũ syonanĩtye nĩkĩ waĩle kwĩtĩkĩla mavĩtyo maku
1. Nũndũ nĩw’o ũndũ ũla waĩle. Mbivilia nĩwetete ũndũ Aklĩsto maĩle kwĩthĩwa mailyĩ. Yaĩtye: “Neenai w’o.”—Aeveso 4:25.
“Nĩndataa ũndũ ndonya kũneena ũla w’o, kwĩtĩkĩla mavĩtyo makwa na mĩtũkĩ ũndũ vatonyeka, na kwĩtĩkĩla kĩla kyaumĩla nũndũ wa meko makwa.”—Alexis.
2. Nũndũ nĩ laisi andũ kũekea ũla weetĩkĩla mavĩtyo make. Mbivilia yaĩtye: “Ũla ũvw’ĩkaa mavĩtyo make ndakaathimĩka; ĩndĩ ũla ũmaumbũlaa na kũmatia akeew’ĩwa tei.”—Nthimo 28:13.
No nginya wĩthwe na ũkũmbaũ nĩ kana wĩtĩkĩle mavĩtyo. Ũu nũtumaa andũ makũĩkĩĩa ,nũndũ nĩmamanyaa ndũkenganaa. Na nĩmonaa ũseo ũla weeka vandũ va ĩvĩtyo yaku.—Richard.
3. Ũu nũmũtanĩthasya Yeova. Mbivilia yaĩtye: “Ũla wĩ ngũlũ [“wĩvithaa ũndũ ũilyĩ,” NWT] nĩ ũthatyo kwa Yeova; ĩndĩ ũnyanya wake nĩ wake na ũla mũlũngalu.”—Nthimo 3:32.
“Ve ĩvinda neekie ĩvĩtyo yĩito, na nĩnamanyie kana nĩnaĩlĩte kũyĩweta. Yeova ndaĩ esa kũmbathima ndyĩka maũndũ kĩvathũkany’o na ũndũ wendete.”—Rachel.
We Karina eekie ata? Nĩwatatie kũvitha ĩthe lisiti ĩla wanengiwe nũndũ wa kũsembya ngalĩ. Ĩndĩ ĩthe nĩwesie kũmyona. Karina easya: “Ĩtina wa mwaka ũmwe, Tata aisisya lekoti sya inisualenzi, nĩweethĩie lisiti ya vainĩ wa kũsembya ngalĩ ĩandĩkĩtwe ĩsyĩtwa yakwa.” Naĩ thĩnanĩ mũnene. O na inyia-akwa nĩwathatie amanya ndyaĩ naatavya ĩthe-akwa ũndũ ũsu.
Kĩla tũkwĩmanyĩsya: Karina aĩtye: “Kũvitha mavĩtyo kwĩkaa kwanangĩĩa maũndũ. Wĩsaa o kũmaĩvĩa ĩtina.”
Ũndũ ũtonya kwĩmanyĩsya kumana na mavĩtyo maku
Kĩla mũndũ nũvĩtasya. (Alomi 3:23; 1 Yoana 1:8) Na o tondũ twoona, ĩla tweetĩkĩla mavĩtyo tũteũtindĩa, twonanasya twĩ na wĩnyivyo na kana twĩ aimu.
Twamina kwĩtĩkĩla mavĩtyo, ũndũ ũla ũngĩ nĩ kwĩmanyĩsya kumana namo. Ĩndĩ ũsengy’o nĩ kana andũ aingĩ ma mũika mayĩkaa ũu. Nĩvatonyeka mekew’a ũndũ mwĩĩtu ũmwe wa mũika wĩtawa Priscilla weew’aa, aĩtye atĩĩ: “Mavinda maingĩ nĩnatũlĩkaa ngoo mũno nũndũ wa mavĩtyo makwa. Noonaa nde wa vata, na kwoou mavĩtyo makwa namonaa me mũio mũnene ndatonya kũũvikya. Nathĩnĩkaa mũno na ngeyĩw’ĩa tei mwingĩ.”
We mavinda amwe nĩwĩw’aa ũu? Kũtindĩa ũisũanĩa mavĩtyo weekie nĩ ũndũ ũmwe na kũtindĩa kũsisya kĩoo kya ngalĩ kĩla kyonanasya ĩtina. Kwĩka ũu no kũtume wĩw’a ũte wa vata na ũyĩthĩa ndwĩ na vinya wa kũthĩnĩkĩa maũndũ angĩ ala matonya kũũkwata.
Vandũ va ũu, twaĩlĩte kwĩthĩwa na woni waĩlĩte.
“Sũanĩa mavĩtyo maku na ũyĩmanyĩsya kumana namo nĩ kana ndũkamasyokeleele. Ĩndĩ ndũkatindĩae kũmasũanĩa maikakũũmĩsye.”—Elliot.
“Nĩndataa ũndũ ndonya kwĩmanyĩsya kumana na mavĩtyo makwa. Kĩla ĩvĩtyo yĩnengae ĩsomo yĩtonya kũtuma nĩthwa nĩ mũndũ mũseango na yĩkandetheesya kũmanya ũndũ ndonya kũthĩnĩkĩa ũndũ ta ũsu waumĩla ĩvinda yĩngĩ. Ĩsu nĩ nzĩa nzeo ya kũatĩĩa nũndũ nĩtumaa tũima.”—Vera.


c: text/html

text:
MAŨNDŨ MA VATA KUMA NDETONĨ YA NGAI | ISAIA 17-23
Kũtũmĩa Ũkũmũ Naĩ Kũtumaa Mũndũ Asya Ianda Ingĩ Nzeo
Sevina aĩ mũsũvĩi wa ũthwii na nĩwe ‘wasũvĩaa nyũmba,’ na no ethĩwe asũvĩaa nyũmba ya Mũsumbĩ Esekia. Aĩ wa kelĩ kwa mũsumbĩ na nĩwaaĩle kwĩanĩsya maũndũ maingĩ.
22:15, 16
Sevina nĩwaaĩle kũthĩnĩkĩa mavata ma andũ ma Yeova
Nũndũ nĩweeyendete, akwete kwĩmanthĩa nguma
22:20-22
Yeova nĩwamũnyuvie Eliakimu vandũ va Sevina
Eliakimu nĩwanengiwe “ũvũngũo wa nyũmba ya Ndaviti” ũla woonanasya vinya na ũkũmũ
Kwasũanĩa: Sevina aaĩle kũtũmĩa ũkũmũ wake ata kũtetheesya ala angĩ?

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Matukũ 22-28, Mwei wa 5
YELEMIA 44-48
Wathi 42 na Mboya
Ndeto sya Kwambĩĩa (Ndũkavĩtũke ndat. 3)
MAŨNDŨ MA VATA KUMA NDETONĨ YA NGAI
“Eka ‘Kwĩmanthĩa Maũndũ Manene’”: (Ndat. 10)
Yel 45:2, 3—Kwĩthĩwa na woni ũtaĩle nĩkwatumie Mbaluku athĩnĩka (jr-SW 104-105 ¶4-6)
Yel 45:4, 5a—Yeova nĩwalũngile Mbaluku kwa nzĩa nzeo (jr-SW 103 ¶2)
Yel 45:5b—Kũsũanĩa maũndũ ala ma vata nĩkwatetheeisye Mbaluku avonoka (w16.07 8 ¶6)
-
Kũmantha Ũthwii wa Kĩ-veva: (Ndat. 8)
Yel 48:13—Nĩkĩ andũ ma Moavi maĩ ‘masonoke nũndũ wa Kemosi’? (it-1-E 430)
Yel 48:42—Nĩkĩ ũsilĩlo ũla Yeova watw’ĩĩe Moavi ũlũlũmĩlasya mũĩkĩĩo witũ? (it-2-E 422 ¶2)
Wĩmanyĩisye kyaũ ĩũlũ wa Yeova kĩlungunĩ kya kũsoma Mbivilia kya kyumwa kĩĩ?
Nĩ maũndũ angĩ meva ma vata wonie kĩlungunĩ kya kũsoma Mbivilia kya kyumwa kĩĩ?
-
Kũsoma Mbivilia: (Ndũkavĩtũke ndat. 4) Yel 47:1-7
ĨKĨA KĨTHITO WĨTHĨWE MŨTAVANY’A MŨSEO
Kũtavya Mũndũ ya Mbee: (Ndũkavĩtũke ndat. 2) hf—Mũtavye kĩla mwĩneenea wasyoka.
Kũsyokea Mũndũ: (Ndũkavĩtũke ndat. 4) hf—Mũtavye kĩla mwĩneenea wasyoka.
Kwĩmanyĩsya Mbivilia na Mũndũ: (Ndũkavĩtũke ndat. 6) lv 199 ¶9-10—Ony’a mũmanyĩw’a kwa ũkuvĩ ũndũ ũtonya kwĩka ũkunĩkĩli ĩũlũ wa ũndũ mũna ũũmũthĩny’a.
MWĨKALĨLE WA AKLĨSTO
Wathi 150
Amũika, Mũikemanthĩe Maũndũ Manene: (Ndat. 15) Onany’a vitio ĩno na ĩndĩ mũimĩneenea: Andũ ma Mũika Makũlasya—Ndonya Kũtũmĩa Thayũ Wakwa Ata?—Kũsũanĩa Ĩvinda Ĩvĩtu.
Ĩmanyĩsyo ya Mbivilia ya Kĩkundi: (Ndat. 30) fy kĩl. 16 kal. 1-5
Syokeleela Maũndũ Ala Tweemanyĩsya na Ũiweta kwa Ũkuvĩ Maũndũ Ala Tũkemanyĩsya Kyumwa Kĩla Kĩatĩĩe (Ndat. 3)
Wathi 17 na Mboya


text:
MŨSYAĨĨSYA (ĨKASETI YA KWĨMANYĨSYA) Mwei wa 11 2016
Ĩkaseti yĩĩ yĩ na ilungu sya kwĩmanyĩsya sya kwambĩĩa matukũ 26/12/2016 nginya matukũ 29/1/2017.
Ndeto o Ĩmwe Ĩndĩ Yaĩ ya Vata Mũno!
Nĩ ndeto yĩva Yesũ watũmĩie yoonekaa yĩ nzeo mũno?
“Thangaany’ai Kĩla Mũthenya Ũmwe kwa Ũla Ũngĩ”
Nĩkĩ kũthangaany’a nĩ kwa vata? Ngelekany’o ya Yeova, Yesũ, na Vaulo ya kũthangaany’a yĩtũmanyĩsya kyaũ? Na nĩ nzĩa yĩva nzeo ya kũthangaasya angĩ?
Andũ Mavangĩtwe Nesa Kwosana na Ĩvuku ya Ngai Mwene
Yeova nĩ mũvangĩthya ũte maela. Tyo twasye kana o namo athaithi make maĩle kwĩthĩwa me avange nesa?
We Nũnengete Yĩla Ĩvuku ya Yeova Ndaĩa Nene?
Andũ ma Ngai nĩmatethekaa mũno ĩla matata kũatĩĩa ũtao ũla wĩ Ndetonĩ yake na ĩla makwata mbau ũseũvyo wake me aĩkĩĩku.
“Wĩa Nĩ Mũnene”
Mwanya wĩ vo wa kũtetheesya.
Nĩmweetiwe Mume Kĩvindunĩ
Nĩ kwa nzĩa yĩva andũ ma Ngai mataviwe nĩ Mbaviloni kwambĩĩa mwaka wa 100 na kĩndũ Klĩsto aminĩte kũsyawa? Nĩ ĩndĩĩ kyeni kyambĩĩe kũkena na kyakenangie ata?
Nĩmaumie Ndĩninĩ sya Ũvũngũ
Nĩ ĩndĩĩ andũ ma Ngai maumie vyũ ũkombonĩ wa Mbaviloni?
“Inyw’ĩ Atavany’a ma Britain, Ĩkasei!!”
Kwa ĩvinda ya myaka ĩkũmi Britain kũyaĩ wongeleku waĩ vala ũĩ wa atavany’a! Nĩ kyaũ kyavĩndũanisye maũndũ?


text:
Nĩkĩ Wĩnyivyo Nĩ wa Vata o na Ũmũnthĩ?
“Ũĩ wĩ na ala menyivasya.”—NTH. 11:2.
MBATHI: 38, 11
1, 2. Vatonyekie ata mũndũ waĩ na wĩnyivyo esa kũlewa nĩ Ngai? (Sisya visa ĩthangũnĩ yĩĩ.)
MŨSUMBĨ SAULO ayambĩĩa kũsumbĩka mbaĩ ya Isilaeli aĩ mũndũ wĩ wĩnyivyo na ũnengetwe ndaĩa. (1 Sam. 9:1, 2, 21; 10:20-24) Ĩndĩ akililye ekalĩla kĩvĩla akwatwa nĩ ngathĩĩo. Kwa ngelekany’o, ĩla mwathani wa Ngai, Samueli, waseleilwe kũvika Ngilikali ĩvindanĩ yĩla yatw’ĩtwe, Saulo nĩwaemiwe nĩ kũmĩĩsya. Asyaisye oona Avilisiti makwetye kwĩyũmbanĩsya kaũ, namo Aisilaeli makwetye kũmũtia makĩĩte. Na kwoou no nginya ethĩwe akwatiwe nĩ yĩsilya yĩĩ: ‘Nĩnaĩle kũsũanĩa ũndũ ngwĩka mĩtũkĩ mũno.’ Nũndũ wa kyu athembeie Ngai nthembo o esĩ ndaathĩwe kwĩka ũu. Yeova ndaatana.—1 Sam. 13:5-9.
2 Ĩla Samueli wesie kũvika Ngilikali nĩwakanisye Saulo mũno. Ĩndĩ vandũ va kwĩtĩkĩla ũkany’o, ambĩĩe kwĩtetea, kwilĩĩla angĩ mavĩtyo make, na kwonany’a kana kĩla weekĩte kĩyaĩ kĩndũ kĩthũku mũno. (1 Sam. 13:10-14) Kuma mũthenya ũsu na kũendeea Saulo aendeeie kwĩka maũndũ na ngathĩĩo, na nũndũ wa ũu mũthya nĩwesie kũvenwa ũsumbĩ na aasya ũathimo ũla mũnene vyũ, naw’o nĩ kwendwa nĩ Yeova. (1 Sam. 15:22, 23) O na kau mwambĩĩonĩ Saulo aĩ wa kwĩkwatw’a, esie kũkw’a kĩkw’ũ kĩ nthoni mũno.—1 Sam. 31:1-6.
3. (a) Andũ aingĩ methĩawa na woni ũilyĩ ata ĩũlũ wa wĩnyivyo? (b) Twĩneenea makũlyo meva?
3 Andũ ma nthĩ ĩno mendete mũno kũsindana, na kwoou aingĩ monaa no nginya maendeee nesa kana methĩwe na wĩa mũseo vyũ nĩ kana matw’ĩke nĩmo me mbee. Kwoou nĩ kana mavike vau, monaa nĩ kavaa makethĩwa mate na wĩnyivyo nũndũ ndwĩsa kũmatethya. Kwasũanĩa ngelekany’o ya mũndũũme ũmwe wa siasa wĩthĩĩtwe e mũthaũki wa sinema wĩ nguma. Ĩvinda yĩmwe aisye atĩĩ: “Wĩnyivyo ti ndeto ĩngonetye o na vanini, na nĩĩkwatya ndĩkangony’a o na ĩndĩĩ.” Ĩndĩ nĩkĩ wĩnyivyo nĩ wa vata o na ũmũnthĩ? Mũndũ wĩ wĩnyivyo ethĩawa ailyĩ ata, na twaĩle kwĩthĩwa na woni wĩva ĩũlũ wa wĩnyivyo? Na nĩ kyaũ kĩtonya kũtũtetheesya tũendeee kwĩkala na wĩnyivyo o na ĩla weethĩa ti laisi kwĩka ũu? Ĩsomo yĩĩ yĩsũngĩĩte makũlyo asu elĩ ma mbee. Nayo ĩsomo yĩla yĩatĩĩe yĩsũngĩĩte ĩkũlyo yĩu ya katatũ.
NĨKĨ WĨNYIVYO NĨ WA VATA?
4. Ũtonya kwasya mũndũ wĩ na naĩ sya ngũlũ, kana ngathĩĩo, nĩ mũndũ ũilyĩ ata?
4 Mbivilia nĩyonanĩtye kana ethĩwa mũndũ nde wĩnyivyo e ngathĩĩo. (Soma Nthimo 11:2.) Na kwoou Ndaviti nĩweekie ũndũ wa ũĩ kũmũkũlya Yeova ‘amũsiĩĩe na naĩ sya ngũlũ.’ (Sav. 19:13) Syo “naĩ sya ngũlũ” nĩ naĩ sya ũko wĩva? Ĩla mũndũ wasembea kwĩka ũndũ ũtathĩwe kũwĩka kana awĩka na kĩvũthya, no twasye mũndũ ũsu e na naĩ sya ngũlũ, kana ngathĩĩo. Vai ũmwe witũ ũtesaa kwĩka maũndũ na ngathĩĩo nĩkwĩthĩwa ithyonthe twĩ ene naĩ. Ĩndĩ o tondũ twoona ngewanĩ ya Mũsumbĩ Saulo, twakwatwa nĩ mũtuo wa kwĩka maũndũ na ngathĩĩo, ngwatanĩo yitũ na Ngai ndĩkalea kwĩsa kũthũka. Ĩandĩko ya Savuli 119:21 yĩtũtavĩtye ũũ ĩũlũ wa Yeova: “Nũkanĩtye ekathĩĩi.” Nĩkĩ Yeova ũmakanĩtye?
5. Nĩkĩ kwĩka maũndũ na ngathĩĩo ti ĩvĩtyo ĩnini?
5 Naĩ sya ngũlũ, kana ngathĩĩo, nĩ ngito kwĩ naĩ ila mũndũ ũtonya kwĩka atesĩ. Mbee, ĩla tweeka maũndũ na ngathĩĩo, twĩthĩawa twamũvũthya Yeova ta we Mũsumbĩ Ũla Mũnene. Kelĩ, ĩla twavĩtũka mĩvaka ĩla twiĩwe, tũilea kũvĩtũũkana na ala angĩ. (Nth. 13:10) Na katatũ, ĩla twesa kwĩthĩa kana twĩkie maũndũ na ngathĩĩo, tũkwatawa nĩ nthoni kana tũkona twĩ atumanu mũno. (Luka 14:8, 9) Ngathĩĩo iyĩsa kũtũvikya vandũ. Ĩndĩ o tondũ Maandĩko monanĩtye, kĩla ĩvinda kwĩka maũndũ na wĩnyivyo nokw’o kwaĩle.
MŨNDŨ WĨ WĨNYIVYO ETHĨAWA AILYĨ ATA?
6, 7. Mũndũ wĩ wĩnyivyo nĩ mũndũ ũilyĩ ata?
6 Kwosana na Mbivilia, mũndũ wĩ wĩnyivyo nde mĩtũlyo kana ngathĩĩo. (Avi. 2:3) Mũndũ wĩ wĩnyivyo nĩwĩthĩawa esĩ nĩ kyaũ ũtonya kwĩanĩsya, o na nĩwĩtĩkĩlaa mavĩtyo make, na ĩla watavw’a ũndũ ũteĩsĩ nũwĩtĩkĩlaa. Yeova nũtanaa mũno oona mũndũ wĩnyivĩtye.
7 O na ĩngĩ kwosana na Mbivilia, mũndũ wĩ wĩnyivyo nĩwĩthĩawa eyĩsĩ nesa, na nũmanyaa maũndũ ala ũtatonya vamwe na maũndũ ala ũtathĩwe kwĩka. Kĩthyomonĩ kya tene kya Kĩkiliki, ndeto ĩsu yonanasya mũno mũno mũndũ ũnengete ndaĩa ala angĩ na ũmakuaa nesa.
8. Ũtonya kũmanya ata kana nĩwambĩĩe kũkwatwa nĩ ngathĩĩo?
8 Tũtonya kũmanya ata ethĩwa nĩtwambĩĩe kũkwatwa nĩ ngathĩĩo? Kwasũanĩa maũndũ aa maatĩĩe. No kwĩthĩwa twambĩĩe kwona ta twĩ ma vata mũno kana ianda sitũ ta sya vata mũno. (Alo. 12:16) Na no kwĩthĩwa twambĩĩe kwĩka maũndũ twĩ na kĩeleelo kya kũmanyĩka. (1 Tim. 2:9, 10) O na nĩtũtonya kwambĩĩa kwenda andũ maatĩĩe woni mũna atĩ nũndũ twĩ na ũkũmũ, nĩtwĩsene na andũ ana me na ianda nene kĩkundinĩ, kana twĩsũanĩa ũu nĩw’o waĩle. (1 Ako. 4:6) Kaingĩ ĩla twakwatwa nĩ mĩtuo ta ĩsu wĩthĩaa o na ithyĩ ene tũyĩsĩ kana isu nĩ ngathĩĩo syambĩĩe kũtũkwata.
9. Nĩ kyaũ kĩtumĩte andũ amwe makwatwa nĩ ngathĩĩo? Nengane ngelekany’o ya amwe mawetetwe Mbivilianĩ.
9 Mũndũ o na wĩva no aemwe nĩ kwĩkala enyivĩtye eetĩkĩlya mawendi ma mwĩĩ mamũsumbĩke o na ethĩwa no kwa kavinda. Kĩndũ kĩmwe kĩtumĩte andũ aingĩ meka maũndũ na ngathĩĩo nĩ kwenda kwambata kĩlasi, kũkwatwa nĩ kĩwĩu, na kũthata mĩtũkĩ. Andũ amwe mawetetwe Mbivilianĩ ala meetĩkĩlilye mawĩa ma mwĩĩ mamasumbĩke nĩ ta Avisalomu, Usia, na Nevukatilesa. Nake Yeova nĩwamaekie makwatwe nĩ nthoni nũndũ wa ngathĩĩo syoo.—2 Sam. 15:1-6; 18:9-17; 2 Mav. 26:16-21; Nda. 5:18-21.
10. Nĩkĩ ti ũseo kũsilĩla ala angĩ ĩla meeka ũndũ? Weta ngelekany’o yĩ Mbivilianĩ.
10 Ĩndĩ ve maũndũ angĩ matonya kũtuma mũndũ aema kwĩkala enyivĩtye. Kwa ngelekany’o, sũanĩa ngewa ila ieleetw’e Maandĩkonĩ aa: Mwambĩlĩlyo 20:2-7 na Mathayo 26:31-35. O na kau Avimeleki na Vetelo nĩmatonya kwoneka ta mataĩ na wĩnyivyo nũndũ wa maũndũ asu meekie, mo masukumĩtwe nĩ mĩmeo ya kwĩka naĩ mayĩka maũndũ asu? Kana nĩmatonya kwĩthĩwa meekie ũu matesĩ maũndũ onthe nesa, kana matambĩte kũsũanĩa? Nũndũ tũitonya kũsoma ngoo, ĩla mũndũ weeka ũndũ mũna, tũyaĩle kũsembea kũmũsilĩla. Kũema kũsilĩla ala angĩ kwonanasya twĩ oĩ na nĩtũmendete.—Soma Yakovo 4:12.
MANYA KĨANDA KYAKU ŨSEŨVYONĨ WA NGAI
11. Wĩnyivyo ũtũtetheeasya twĩkane ata na kĩanda kĩla Ngai ũtũnengete?
11 Mũndũ wĩ na wĩnyivyo nũeleawa kĩanda kyake nĩ kĩva ũseũvyonĩ wa Ngai. Nũndũ Yeova ti Ngai wa kĩthokoany’o, nũnengete kĩla ũmwe witũ kĩanda kĩla waĩle kwĩanĩsya kĩkundinĩ kyake. O na kau vai ũmwe wĩ na kĩanda kĩilyĩ kya ũla ũngĩ, vai ũmwe wĩsa kwĩwa ti wa vata kĩkundinĩ. Nĩkwĩthĩwa Yeova e ũseo ũtathimĩka, anengete kĩla ũmwe witũ mĩthĩnzĩo, ũtũĩka, ũtonyi, na inengo syĩ kĩvathũkany’o. Na kwoou no tũtũmĩe kĩla ũtũnengete tũmũtaĩe na tũitethya ala angĩ. (Alo. 12:4-8) Kĩanda kĩla Yeova ũtũnengete atũnengete nũndũ nũtũnengae ndaĩa, nũtũĩkĩĩe, na nĩwendaa tũkĩanĩsye nesa.—Soma 1 Vetelo 4:10.
12, 13. Nĩkĩ tũyaĩle kũseng’a twoona kĩanda kitũ ũseũvyonĩ wa Ngai kĩivĩndũkanga?
12 Ĩndĩ tũikatũaa na kĩanda o kĩla kĩla ũseũvyonĩ wa Ngai. Maũndũ nĩmavĩndũkaa. Kwasũanĩa ĩũlũ wa Yesũ. Tene vyũ ekalaa na Yeova me elĩ. (Nth. 8:22) Na ĩndĩ ĩla Yeova woombaa syũmbe ila ingĩ sya veva, vamwe na nthĩ yonthe, na mũthya andũ, aĩ vamwe nake wĩanĩ ũsu. (Ako. 1:16) Ĩtina wa ĩvinda Yesũ nĩwanengiwe kĩanda kĩngĩ kũũ nthĩ. Ekalile kũũ kuma e kaũkenge kate vinya nginya esa kwĩana atw’ĩka mũndũ mũima. (Avi. 2:7) Amina kwĩyumya ta nthembo, nĩwasyokie ĩtunĩ vala wesie kũtw’ĩka Mũsumbĩ wa Ũsumbĩ wa Ngai mwaka wa 1914. (Aevl. 2:9) Ĩndĩ yĩu ti yo ĩvinda yake ya mũthya kũvĩndũĩwa wĩa. Amina Ũsumbĩki wake wa Myaka Ngili, akatũngĩa Yeova Ũsumbĩ ũsu nĩ kana “Ngai ethĩwe syonthe nthĩnĩ wa syonthe.”—1 Ako. 15:28.
13 O ta ũu, kĩanda kĩla tũkwatĩĩe kĩilea kwĩkala kĩivĩndũka, na kaingĩ kĩvĩndũkaa nũndũ wa motwi ala tweeka. Kwa ngelekany’o, ve ĩvinda ũtatwaanĩte kana ũtaĩ mũtwae na ĩtina wesa kũtw’a kũtwaana kana kũtwawa? Nĩwĩthĩwa yu wĩ na syana? Nĩwĩthĩwa yu wĩ mũkũangũ na wĩkĩte ũtwi wa kũolanga maũndũ maku nĩ kana ũlike ũthũkũminĩ wa ĩvinda yonthe? Kwĩka motwi ta asu kwatumie ũkwata kĩanda kĩngĩ kya kwĩanĩsya. O na ĩngĩ maũndũ maitũ maalyũka no matume tũkwata mwanya mwingangĩ wa kwĩka maũndũ tũtanaĩ twĩka, kana vandũ va ũu makatwova ũkethĩa tũyĩka maũndũ maingĩ ta tene. Kwa ngelekany’o, wĩ wa mũika kana wĩ mũkũũ? Wĩ na mwĩĩ mũseo kana nũũthĩnw’a nĩ mowau? O na kwĩthĩwe kũilyĩ ata, kĩla ĩvinda Yeova nĩwĩthĩawa esĩ ũndũ kĩla ũmwe witũ ũtonya kũmũthũkũma mũno wĩana. Ndesa kwenda twĩke maũndũ maingĩ kwĩ ũndũ tũtonya, na nũtanaw’a mũno vyũ nĩ kyonthe kĩla tweeka.—Aevl. 6:10.
14. Wĩnyivyo ũtonya kũtũtetheesya ata twĩkale twĩ eanĩe na twĩ atanu o na ethĩwa vailyĩ ata?
14 Ethĩwa Yesũ nĩwatanĩie ianda syonthe ila waanewa, o naitũ no tũtanĩe ianda syonthe ila twakwata. (Nth. 8:30, 31) Mũndũ wĩ na wĩnyivyo nĩwĩanĩawa vyũ nĩ kĩanda kĩla wĩ nakyo kĩkundinĩ. Ndatindaa asũanĩĩte ĩũlũ wa ianda ila ũtonya kwĩsa kũkwata ĩvindanĩ yũkĩte, o na ndatindaa asũanĩĩte ianda ila ala angĩ maendeee kwĩanĩsya. Vandũ va kwĩka ũu atũngaa kĩlĩko kyake kĩandanĩ kĩla wĩ nakyo nĩ kana akĩanĩsye nesa na aikĩtanĩa, nĩkwĩthĩwa nĩwĩsĩ kĩanda kĩu akĩnengetwe nĩ Yeova. Ĩndĩ ndesaa kũlwa nĩ kũnenga ndaĩa kuma ngoonĩ ianda ila Yeova ũnengete aangĩ. Wĩnyivyo nũtumaa twenda kũnenga angĩ ndaĩa ĩla ĩmaĩlĩte na kũmatetheesya vala ve na vata.—Alo. 12:10.
WONI ŨLA WAĨLE ĨŨLŨ WA WĨNYIVYO
15. Twĩĩmanyĩsya kyaũ twasũanĩa wĩnyivyo wa Ngiteoni?
15 Ngiteoni nĩ ngelekany’o nzeo mũno ya mũndũ waĩ na wĩnyivyo. Kwa ngelekany’o, ĩla waumĩlĩĩilwe ya mbee nĩ mũlaĩka wa Yeova nĩwamũtavisye ateũvithany’a kana mũvĩa wake ti wa andũ me nguma. (Asi. 6:15) Na ĩndĩ amina kwĩtĩkĩla wĩa ũla Yeova wendaa atethye, eekĩie kĩthito kingĩ nĩ kana aĩkĩĩthye nĩwaelewa vyũ kĩla ũkwendeka eanĩsye, na nĩwamwĩkwatisye Yeova amũtongoesye. (Asi. 6:36-40) Ngiteoni aĩ na ũkũmbaũ na ũnyiau. Ĩndĩ ayĩka maũndũ amekaa na ũĩ na etũĩĩe. (Asi. 6:11, 27) O na ndaatala wĩa ũla waĩ ananengwa ta mwanya wa kwĩnenevya. Nĩkyo kĩtumi amina wĩa wake oou, wasyokeie maũndũ ala watwĩe atethasya.—Asi. 8:22, 23, 29.
16, 17. Mũndũ wĩ na wĩnyivyo asũanĩaa maũndũ ta meva ĩla wenda kwĩka maendeeo?
16 Twasya kana nĩtwaĩle kwĩthĩwa na wĩnyivyo tũikwasya kana tũyaĩlĩte kwĩsa kwĩka maendeeo manenange kwĩ ala twĩkĩte, kana kwĩtĩkĩla twongeleelwe ianda ingĩ ũthũkũminĩ wa Ngai. Nĩkĩ? Kĩtumi nũndũ Maandĩko mekĩĩte vinya kĩla ũmwe witũ eke maendeeo. (1 Tim. 4:13-15) Ĩndĩ no nginya tũkwate kĩanda kĩngĩ nĩ kana tũtw’ĩke nĩtweeka maendeeo? Aiee, ti lasima. Yeova no atũathime tũkeka maendeeo ma kĩ-veva o tũendeee kwĩanĩsya kĩanda kĩla twĩ nakyo ĩvindanĩ yĩĩ. Maendeeo ala tũtonya kwĩka nĩ ta kũtata twĩthĩwe Aklĩsto aseango na kwĩmanyĩsya kũtũmĩa nesanga ũtonyi ũla Ngai ũtũnengete, nĩ kana tũmũthũkũme nesanga na tũitetheesya ala angĩ.
17 Mũndũ wĩ na wĩnyivyo ndetĩkĩlaa kĩanda kĩla ũkũnengwa atambĩte kũmanya kĩla ũkwendeka eanĩsye. Amina kũmanya kĩla ũkwendeka eanĩsye nĩwĩsiasya nesa nĩ kana amanye ethĩwa maũndũ make no mamwĩtĩkĩlye kwĩanĩsya kĩanda kĩu. Kwa ngelekany’o, no etĩkĩle kĩanda kĩngĩ kana wĩa mwingangĩ noyĩthĩa ndakesa kũlekeleelya maũndũ amwe ma vata? Kana no atw’e kũolela mũndũ ũngĩ mawĩa amwe ũkwatĩĩe yu nĩ kana ethĩwe atonya kwĩanĩsya kĩanda kĩu kyeũ? Ethĩwa mũndũ asũngĩa yĩmwe ya makũlyo asu asya, “Aiee,” kana asũngĩa o elĩ asya, “Aiee,” no kwĩthĩwa aĩle kũeka kĩanda kĩu kyeũ kyoswe nĩ mũndũ ũngĩ ũtonya kũkĩanĩsya nesa. Kũvoya na kwĩyĩosya nesa no kũtũtethye mũno tũiketĩkĩle kwosa wĩa ũvĩtũkĩte ũtonyi witũ. Ethĩwa nĩtwĩnyivĩtye, tũikew’aa vinya wa kũlea.
18. (a) Wĩnyivyo ũkatũtetheeasya ata twakwata kĩanda kyeũ? (b) Ĩandĩko ya Alomi 12:3 yĩtonya kũtũtetheesya ata twĩthĩwe na wĩnyivyo?
18 Ngewa ya Ngiteoni yĩtũlilikany’a kana ethĩwa nĩtweetĩkĩla kũtethya wĩa mũna, tũyĩsa kũũvota tũtatongoew’e nĩ Yeova na tũte na ũathimo wake. Nĩkyo kĩtumi Mbivilia ĩtwĩkĩĩte vinya ‘tũendanasye na Ngai witũ’ twĩnyivĩtye. (Mika 6:8) Kwoou kĩla ĩvinda tweetĩkĩla kĩanda kyeũ twaĩle kũvoya na tũivindĩĩsya kĩla Yeova ũkũtũtavya Ndetonĩ yake na ũseũvyonĩ wake. Nũndũ ithyĩ tũyĩtonya, no nginya twĩmanyĩsye kũatĩĩa nesa kĩla Yeova ũkũtũtavya nũndũ we ndalulutĩkaa. Tũikaaĩse kũlwa ũuu, kana wĩnyivyo, wa Yeova nĩw’o ‘ũtũnenevasya’ ĩndĩ ti ũtonyi o na wĩva ũla twĩ naw’o. (Sav. 18:35) Twaendanasya na Ngai witũ twĩnyivĩtye tũikesa kwĩsũanĩa ta twĩ ma vata mũno, o na tũikesa kwĩsũanĩa ta twĩ andũ mate vala maĩ.—Soma Alomi 12:3.
19. Twĩ na itumi syĩva sya kwĩthĩwa na wĩnyivyo?
19 Mũndũ wĩnyivĩtye nũnengae Yeova ndaĩa ĩla waĩlĩte kũnengwa nũndũ nĩwe Mũmbi witũ na nĩwe Mũsumbĩ Ũla Mũnene Vyũ. (Ũvu. 4:11) Wĩnyivyo nũtumaa twĩanĩwa nĩ kĩanda kĩla Ngai ũtũnengete ũseũvyonĩ wake na nũtũtetheeasya kũkĩanĩsya nesa. Wĩnyivyo nũtũsiĩĩaa tũikese kũvũthya ala angĩ, na kĩu nĩkĩtumaa tũlũlũmĩlya ngwatanĩo ĩla yĩ na andũ ma Yeova. Wĩnyivyo nũtumaa tũtala ala angĩ ta mo ma vata kwĩ ithyĩ, na nũtũtetheeasya twĩkale twĩ metho ĩla tũkwĩka maũndũ, na kwoou ti laisi twĩse kwĩka mavĩtyo manene. Nũndũ wa itumi isu, wĩnyivyo nĩ wa vata o na ũmũnthĩ, nake Yeova nĩwendete mũno ala matataa methĩwe na nguma ĩsu. Ĩndĩ tũtonya kwĩka ata ĩla weethĩa ti laisi kwĩthĩwa na wĩnyivyo? Ĩsomo yĩla yĩatĩĩe nĩyĩũtwony’a ũndũ tũtonya kũendeea kwĩthĩwa na wĩnyivyo o na ĩla twĩ maũndũnĩ metu.


text:
MBIVILIA NĨALYŨLAA ANDŨ
Ndyaĩ Nĩkala Ndathaũkĩte Mũvĩla wa Baseball!
ASYAIWE MWAKA WA: 1928
NTHĨ ĨLA WUMĨTE: COSTA RICA
ĨVINDA ĨVĨTU: NDAĨ EKALA ATATHAŨKĨTE MŨVĨLA WA BASEBALL NA ATOTHĨTE KALATA
KWĨANA KWAKWA
Neanĩie taoninĩ yĩtawa Puerto Limón, ĩla yĩ ũtee wa ũkanga ngalĩko ya wumĩlonĩ wa sua wa Costa Rica. Kwitũ twasyaĩtwe twĩ nyanya, na ninyie naĩ wa mũonza. Ĩthe wakwa akwie nĩ na myaka nyanya, na kwoou kuma vau inyia wakwa atũeie e weka.
Nĩnendete mũno kũthaũka mũvĩla wa baseball. Nĩnatanĩaa ĩthaũ yĩu kuma nĩ mũnini. Nĩ vakuvĩ myaka 20, nĩnalikile timũnĩ yathaũkaa mũvĩla wa kwĩtanĩthya wa baseball. Nĩ na myaka 20 na kĩndũ ndithaũka timũnĩ o ĩsu, mũndũũme ũmwe wamanthaa ala me na ũtũĩka wa kũthaũka mũvĩla wa baseball nĩwangũlilye nĩthaũkĩe timũ ĩmwe nene ya Nicaragua. Ĩndĩ nũndũ inyia wakwa aĩ mũwau ĩvindanĩ yĩu na ninyie namũsũvĩaa, ndyendaa kũthi nthĩ ya Nicaragua. Kwoou nĩnaleile kũthi kũthaũkĩa timũ ĩsu. Ĩtina wa ĩvinda, mũndũũme ũngĩ nĩwanthokisye nĩthaũkĩe timũ ĩla nene ya mũvĩla wa baseball ya nthĩ ya Costa Rica, ĩla athaũki mayo manyuvĩtwe timũnĩ ingĩ nini. Nĩneetĩkĩlile kũthaũkĩa timũ ĩsu. Nĩnathaũkĩie timũ ĩsu nene kuma mwaka wa 1949 kũvika 1952, na mavinda maingĩ nĩtwaendaa kũthaũkĩa Cuba, Mexico, na Nicaragua. Neethĩawa nĩ ũmwe wa ala makwataa mũvĩla ĩla wakũnwa, na naĩ mũkwati mũseo mũno. O na nĩnathaũkaa mavinda 17 ndekwĩka ĩvĩtyo o na yĩmwe. Neew’aa mũyo mũno ĩla ala mekwĩloela tũithaũka meũngathĩĩa!
Ũndũ wa kũmakya nĩ kana no neethĩawa na mwĩkalĩle ũte mũseo. O na kau naĩ na mwĩĩtu twaĩ ndũũ, no neethĩawa na aka angĩ. Nĩnanyusaa mũno vyũ. Ve mũthenya ũmwe nanywie mũno nginya wesa kwĩthĩa naamũka ũnĩ wake, ndyaamanya ũndũ navikie mũsyĩ! O na nĩnathaũkaa mathaũ ma kũtha kalata metawa domino na lottery.
Ĩvindanĩ yĩu neekaa maũndũ asu, inyia wakwa nĩwatw’ĩkie Ngũsĩ ya Yeova. Nĩwatatie kũndetheesya nendeew’e nĩ mũĩkĩĩo wake, ĩndĩ mbeenĩ nĩwaemiwe nũndũ nalikĩte mũno ĩthaũnĩ yĩla nendete. Ĩla nĩ kĩwanzanĩ nĩendeee na masoesi, ndyeew’aa nzaa o na saa sya kũya syavika. Kĩlĩko kyakwa kyeethĩawa kĩlũmĩte ĩthaũnĩ yĩu. Nĩnendete kũthaũka mũvĩla wa baseball kwĩ kĩndũ kĩngĩ o na kĩva!
Ĩndĩ nĩ na myaka 29, tũithaũka nĩnaũmĩie mũno nĩsembete ngakwate mũvĩla. Ĩtina wa kũvoa, nĩnaekie kũthaũkĩa timũ nene ĩla neethĩawa. Ĩndĩ ndyaaekana na mũvĩla wa baseball vyũ nũndũ nĩnamanyĩasya athaũki ma timũ yaĩ vakuvĩ na mũsyĩ kwakwa.
ŨNDŨ MBIVILIA YAALYŨLILE MWĨKALĨLE WAKWA
Kwĩ mwaka wa 1957, nĩnathokiw’e ũmbanonĩ mũnene wa Ngũsĩ sya Yeova ũla weekĩiwe kĩwanzanĩ kĩmwe nathaũkĩie ĩthaũ ya baseball. Nĩilyĩ nthĩ nĩthukĩĩsye, nĩnendeeiw’e mũno vyũ nĩ kwona ũndũ Ngũsĩ sya Yeova syaĩ na mwĩkalĩle mũseo kĩvathũkany’o na ũndũ noonaa andũ me na kelele na nduuthĩ ĩla tũũthaũka mũvĩla wa baseball. Kĩla noonie ũmbanonĩ ũsu kyatumie nambĩĩa kwĩmanyĩsya Mbivilia na Ngũsĩ sya Yeova na kũthi maũmbanonĩ moo.
Nĩnendeeiw’e mũno nĩ momanyĩsyo ma Mbivilia ala namanyĩiw’e. Kwa ngelekany’o, Yesũ nĩwathanĩte kana mĩthenyanĩ ya mũminũkĩlyo, amanyĩw’a make makatavany’a ũvoo mũseo wa Ũsumbĩ wa Ngai ĩũlũ wa nthĩ yonthe. (Mathayo 24:14) O na nĩnamanyie kana Aklĩsto ma w’o maitavanasya nĩ kenda maĩvwe. Yesũ aisye atĩĩ: “Nĩmwosete mana, nenganai mana.”
O nĩendeee na kwĩmanyĩsya Mbivilia, nĩnasianĩisye ũndũ yaĩtye na ũndũ Ngũsĩ sya Yeova iilyĩ. Nĩnendeeiw’e nĩ kĩthito kyoo kya kũtavany’a ĩũlũ wa ũvoo mũseo wa Ũsumbĩ wa Ngai nthĩ yonthe ite kũeka. Nĩnoonie maiatĩĩa mwĩao ũla Yesũ wanengie Aklĩsto wa kwĩthĩwa me alau. Kwoou ĩla nasomie Maliko 10:21 na noona ũndũ Yesũ ũtũthoketye ‘tũmũatĩĩe,’ nĩnendie kwĩthĩwa Ngũsĩ.
Ĩndĩ o na ũu wĩ o vo, nĩvavĩtie ĩvinda ndyĩsa kwĩanĩsya wendi ũla naĩ naw’o. Kwa ngelekany’o, kwa myaka mingĩ nĩnathaũkaa na namba yakwa ya “vaati” kĩla kyumwa ĩthaũnĩ ya kalata yĩtawa lottery. Ĩndĩ nĩneemanyĩisye Mbivilianĩ kana Ngai ndendeeaw’a nĩ athaithi ma “ngai yĩtawa Ũthwii [kana, vaati, NWT]” na ndendeeaw’a nĩ ala me ĩtomo. (Isaia 65:11; Akolosai 3:5) Kwoou nĩnatwie kũeka kũtha kalata. Wakyumwa wa mbee kuma naeka, ĩla namba yakwa ya “vaati” nĩyasindie! Andũ aingĩ nĩmanthekeeie nũndũ ndyaathaũka kyumwa kĩu, o na nĩmanthing’ĩĩasya nĩthaũke ĩngĩ, ĩndĩ ndyaaĩtĩkĩla. Ndyaasyoka ĩngĩ kũtha kalata.
O na kau nĩnatw’ĩte kwĩvw’ĩka “mũndũ mweũ,” nĩnakwatiwe nĩ ĩtatwa yĩngĩ mũthenya o ũla navatisĩwe ũmbanonĩ mũnene wa Ngũsĩ sya Yeova. (Aeveso 4:24) Wĩoo ũsu, nĩnasyokie ũtelinĩ vala nakomaa na neethĩa mwĩĩtu ũla twaĩ ndũũ tene ambeteele mũomonĩ wa nyũmba yakwa. Mwĩĩtu ũsu ambĩie atĩĩ: “Ũka naku Sammy twĩtanĩthye!” Ĩndĩ namũsũngĩie mĩtũkĩ namwĩa, “Aiee!” Nĩnamũlilikanilye kana nĩkalaa kwosana na myolooto ya Mbivilia. (1 Akolintho 6:18) Mwĩĩtu ũsu angũlilye ũũ na wasya mũnene, “Aĩ kyaũ?” Na ĩndĩ nĩwambĩĩie kũvũthĩĩsya woni wa Mbivilia ĩũlũ wa kũlaalaa na anthing’ĩĩsya tũsyokeanĩe. Ĩndĩ neekie kũlika nyũmba na navinga mũomo. Ũmũnthĩ nĩ na ũtanu kwasya kana kuma ĩla natw’ĩkie Ngũsĩ mwaka wa 1958, nĩnĩlũmanĩtye na moalyũku ala neekie thayũnĩ wakwa.
MOATHIMO ALA NĨKWATĨTE
Yu nĩĩw’a ta ndonya kũandĩka ĩvuku yĩeleetye moathimo ala nĩkwatĩte nũndũ wa kũatĩĩa myolooto ya Mbivilia! Amwe ma moathimo ala ngwatĩte nĩ kwĩthĩwa na anyanya aingĩ aseo, kwĩkala kwa nzĩa ĩla yaĩle, na kwĩthĩwa na ũtanu wa w’o.
Ũmũnthĩ no nĩtanĩaa kũthaũka ĩthaũ ya baseball, ĩndĩ yu ndithaũkaa nĩ na kĩeleelo kĩthũku. Tene ĩla nathaũkaa nĩnakwataa nguma na mbesa, ĩndĩ syĩndũ isu iyaaĩkala ĩvinda yĩasa. Ĩndĩ ngwatanĩo yakwa na Ngai vamwe na ana-a-asa ndĩkathela. Mbivilia yaĩtye atĩĩ: “Nthĩ nĩnĩũvĩta, na wendi wayo: ĩndĩ ũla wĩkaa kwenda kwa Ngai ekalaa tene na tene.” (1 Yoana 2:17) Ũmũnthĩ, nĩnĩmwendete Yeova Ngai na andũ make kwĩ kĩndũ kĩngĩ o na kĩva!
ĨMANYĨSYE MŨNANGO
Ũvoo Mũseo Kuma kwa Ngai!
Myolooto ya Mbivilia Ĩtũtethasya Ata?
Yesu nĩwaeleisye nĩkĩ twĩ na vata wa kũtongoew’a na nĩ myolooto ĩlĩ yĩva ĩla ya vata vyũ.


text:
Ngewa ya 70: Yona na Ĩkũyũ Ĩnene
KWASISYA mũndũ ũũ wĩ kĩw’ũnĩ nthĩnĩ. E thĩnanĩ mũnene mũno, kana ti w’o? Ĩkũyũ yĩĩ yĩkilye kũmũmelya! We nĩwĩsĩ mũndũ ũũ nũũ? Syĩtwa yake nĩ Yona. Ekai twone alikile thĩnanĩ ũnenevete ũu ata.
Yona aĩ mwathani wa Yeova. Ĩvinda yĩte ĩasa ĩtina wa mwathani Elisa kũkw’a Yeova nĩweeie Yona ũũ: ‘Enda ndũanĩ nene ya Nineva. Ũthũku wa andũ nĩ mũnene mũno kũu, na nĩngwenda kũneena namo ĩũlũ wa w’o.’
Ĩndĩ Yona ndendaa kũthi. Kwoou alĩsa ngalawa yaendete ngalĩko ĩngĩ eka Nineva. Yeova ndaaendeew’a nĩ kĩko kĩu kya Yona kya kũtoloka. Kwoou Aete kĩuutani kĩnene ũkanganĩ. Kyaĩ na vinya mwingĩ mũno, nakyo kyaĩ vakuvĩ kũthika ngalawa kĩw’ũnĩ. Atwai ma ngalawa nĩmeewie w’ĩa mũno, na meekaĩla ngai syoo imatethye.
Ĩndĩno Yona amea: ‘Nyie nĩthaithaa Yeova, Ngai ũla woombie matu na nthĩ. Nakwa ngĩĩte ndikeke ũndũ Yeova ũmbĩie nĩke.’ Kwoou atwai asu ma ngalawa mamũkũlya: ‘Twĩkwĩka ata nĩ kana ũkanga ũusye?’
Nake Yona amea: ‘Mbĩkyai ũkanganĩ, na ũkanga nũkũusya ĩngĩ.’ Atwai ma ngalawa mayeendaa kwĩka ũu, ĩndĩ yĩla kĩuutani kyaendeeie na kwingĩva, mamwĩkya Yona ũkanganĩ. Na vau kwa vau kĩuutani kyathela, naw’o ũkanga wausya ĩngĩ.
Yona alika kĩw’ũnĩ, ĩkũyũ yĩĩ ĩnene nĩyamũmelilye. Ĩndĩ ndaakw’a. Yona ekalile mĩthenya ĩtatũ na motukũ atatũ ĩvunĩ ya ĩkũyũ yĩu. Nĩweelilile mũno nũndũ wa kũlea kũmwĩw’a Yeova na kũthi Nineva. We nĩwĩsĩ ũndũ weekie?
Yona nĩwavoyie Yeova amũtethye. Na ĩndĩ Yeova atuma ĩkũyũ yĩu yĩmũtavĩka nthĩ nyũmũ. Ĩtina wa ũu Yona nĩwaendie Nineva. Ũndũ ũũ wĩtũmanyĩsya kana nĩ ũndũ wa vata ithyĩ kwĩka maũndũ onthe ala Yeova ũnũkwasya twĩke.
Ĩvuku ya Mbivilia ya Yona.
Makũlyo
- Yona nũũ, na Yeova amwĩie nĩeke ata?
- Yona eekie ata nũndũ ndendaa kũthi kũla Yeova wamwie athi?
- Yona ameie andũ ma ngalawa nĩmeke ata nĩ kana ũkanga ũusye?
- O tondũ we ũtonya kwona vaa visanĩ, kweethĩiwe ata kwa Yona amina kũlika kĩw’ũnĩ nthĩnĩ?
- Yona ekalile ĩvinda yĩana ata ĩvunĩ ya ĩkũyũ yĩu ĩnene, na eekie ata yĩla waĩ vo?
- Yona aendie va ĩtina wa kuma nthĩnĩ wa ĩkũyũ yĩu ĩnene, na ũndũ ũsu wĩtũmanyĩsya kyaũ?
Makũlyo ma kwongeleela
- Soma Yona 1:1-17.
Kwa w’o, Yona aĩ na mawoni maũ ĩũlũ wa wĩa ũla wanengiwe wa kũthi kũtavya Anineva? (Yona 1:2, 3; Nth. 3:7; Mũta. 8:12)
- Soma Yona 2:1, 2, 10.
Ũndũ ũsu wamũkwatie Yona ũtũĩkĩĩthasya ata kana Yeova akasũngĩa mboya sitũ? (Sav. 22:24; 34:6; 1 Yoa. 5:14)
- Soma Yona 3:1-10.
Twĩkĩawa vinya ata nĩkũmanya kana Yeova nĩwaendeeie na kũmũtũmĩa Yona o na kau nĩwaleile kũtethya wĩa ũla wanengetwe mbee? (Sav. 103:14; 1 Vet. 5:10)
Maũndũ ala Yona woonie makonanĩtye na andũ ma Nineva metũmanyĩsya kyaũ ĩũlũ wa kũtw’ĩĩa andũ kana nĩmekwĩthukĩĩsya kana maiĩthukĩĩsya kĩsionĩ kĩla tũaĩwe kũtavany’a? (Yona 3:6-9; Mũta. 11:6; Meko 13:48)


text:
Ngewa ya 45: Kũinga Ũsĩ wa Yolotani
KWASISYA! Aisilaeli maendee na kũinga Ũsĩ wa Yolotani! Nũndũ mbua mbingĩ yuaa ĩvinda yĩu ya mwaka, o ndakĩka nini nthelu ũsĩ wĩĩ musũu vyũ. Ĩndĩ yu vaiĩ kĩw’ũ! Na Aisilaeli maendee na kũinga ũsĩ makinyĩle nthĩ nyũmũ o tondũ meekie kũya Ũkanganĩ Mũtune! Kĩw’ũ kyu kyonthe kyathi va? Ekai twone.
Yĩla ĩvinda ya Aisilaeli yavikie ya kũinga Ũsĩ wa Yolotani, ũũ nĩw’o Yeova weeie Yosua nĩatavye andũ: ‘No mũvaka athembi makue ĩsandũkũ ya ũtianĩo na maithi mbee witũ. Na yĩla nyaĩĩ syoo ikakinya nthĩ kĩw’ũnĩ kya Ũsĩ wa Yolotani, kĩw’ũ kĩkavingĩwa.’
Kwoou athembi mookĩlya ĩsandũkũ ya ũtianĩo, na mayĩkua na maenda mbee wa andũ. Yĩla mavikie Yolotani, athembi makinya kĩw’ũnĩ ũtee. Nakyo kĩw’ũ kyasembete na vinya mũno na ũsĩ waĩ mũliku. Ĩndĩ nyaĩĩ syoo syamina kũkinya kĩw’ũ oou, kĩw’ũ kyaũngama! Kyu kyaĩ kyama! Ngalĩko ya ĩũlũ ya ũsĩ Yeova asiĩĩie kĩw’ũ ta silanga. Kwoou, o mĩtũkĩ ũsĩ wang’ala!
Athembi ala makuĩte ĩsandũkũ ya ũtianĩo mathi nginya ũsĩnĩ katĩ. We nũmene vaa visanĩ? Na maũngamĩte vau, Aisilaeli onthe mainga Ũsĩ wa Yolotani makinyĩle nthĩ nyũmũ!
Yĩla andũ onthe maminie kũinga, Yeova eea Yosua amatavye ũũ aũme me vinya 12: ‘Likai ũsĩnĩ nginya vala athembi ala makuĩte ĩsandũkũ ya ũtianĩo maũngamĩte. Osai mavia 12, na mũimakua mũkamaie o vala mwĩkoma ũtukũ ũũ. Nĩvo ĩndĩ, ĩvinda yĩla yũkĩte, yĩla syana syenyu ikamũkũlya kĩla mavia asu meonany’a, no nginya mwĩsyĩa kana kĩw’ũ nĩkyaũngamie yĩla ĩsandũkũ ya Yeova ya ũtianĩo yaingie Yolotani. Mavia asu makamũlilikany’a kyama kĩĩ!’ Na ĩngĩ Yosua nĩwaũngamisye mavia 12 ũsĩnĩ katĩ vala athembi maũngamĩte.
Na ĩtina vyũ Yosua eea athembi ala makuĩte ĩsandũkũ ya ũtianĩo: ‘Ambatai mume Yolotani.’ Na mamina kwĩka ũu, ũsĩ wambĩĩa kũvĩtya kĩw’ũ ĩngĩ.
Yosua 3:1-17; 4:1-18.
Makũlyo
- Yeova eekie kyama kĩva nĩ kana Aisilaeli matonye kũinga Ũsĩ wa Yolotani?
- Aisilaeli maĩlĩtwe nĩkwĩka ũndũ mwaũ wa kwonany’a mũĩkĩĩo woo nĩ kana mainge Ũsĩ wa Yolotani?
- Nĩkĩ Yeova weeie Yosua nĩombany’e mavia manene 12 kuma ũsĩnĩ katĩ?
- Kweekĩkie ata athembi mamina kuma Yolotani oou?
Makũlyo ma kwongeleela
- Soma Yosua 3:1-17.
O tondũ ngewa ĩno ĩnĩkwonany’a, twaĩlĩtwe nĩkwĩka ata nĩ kana tũkwate ũtethyo na ũathimo wa Yeova? (Yos. 3:13, 15; Nth. 3:5; Yak. 2:22, 26)
Ũsĩ wa Yolotani wailyĩ ata yĩla Aisilaeli maingie mailika Nthĩ ya Watho, na ũndũ ũsu wakumisye syĩtwa ya Yeova ata? (Yos. 3:15; 4:18; Sav. 66:5-7)
- Soma Yosua 4:1-18.
Mavia ala 12 moosiwe kuma Yolotani na maiwa Ngilikali maĩ ma wĩa mwaũ? (Yos. 4:4-7)


text:
Ngũsĩ sya Yeova Nitetheeasya Andũ Makwatwa Nĩ Mĩisyo?
Ĩĩ, Ngũsĩ sya Yeova nitetheeasya andũ ĩla kwaumĩla mĩisyo. Nĩtũtetheeasya Ngũsĩ na andũ ala angĩ mate Ngũsĩ. Ũndũ ũsu wosanĩte na ũndũ Mbivilia yaĩtye ĩandĩkonĩ ya Akalatia 6:10 “Kwondũ wa ũu, o ũndũ twĩĩthĩwa na ũthei, twĩkei andũ onthe nesa, ĩndĩ mũno ala ma nyũmba ya mũĩkĩĩo.” Nĩtũtataa tũkiakisye andũ na tũimatetheesya kĩ-veva nũndũ ũu nĩw’o methĩawa mayenda.—2 Akolintho 1:3, 4.
Ũndũ Mĩvango Yĩkawa
Ĩla mũisyo wakĩtĩka atumĩa ma ikundi kĩsionĩ kĩu nĩmatataa makakũnĩa simũ andũ ala mokaa ũmbanonĩ ikundinĩ isu nĩ kana mamanye kana nasũvĩĩku na nĩ ũtethyo wĩva matonya kwenda. Ĩtina wa ũu, atumĩa nĩmatavasya ovisi wa ũvonge wa Ngũsĩ sya Yeova ũla ũũngamĩe nthĩ yoo ũndũ meethĩa na ũtethyo ũla manengane.
Ethĩwa ikundi sya kĩsio kĩla kĩkwatĩtwe nĩ mũisyo iitonya kwĩanĩsya mavata ma andũ ala makwatĩtwe nĩ mũisyo, Nzama Ĩla Ĩtongoesye ya Ngũsĩ sya Yeova nĩyĩkaa mĩvango ya kũnengane syĩndũ ila itonya kwĩthĩwa iyendeka. Ũndũ ũsu nĩwosanĩte na ũndũ Aklĩsto ma ĩvinda ya atũmwa matetheanĩasya ĩvindanĩ ya yũa. (1 Akolintho 16:1-4) Ovisi wa ũvonge ũla ũngamĩe nthĩ ĩsu nũnyuvaa Kamitii ya Kũnengane Ũtethyo na ũyonany’a ũndũ maũndũ maĩle kwĩkwa. Nasyo Ngũsĩ kuma isionĩ ingĩ nĩsyumasya ĩvinda yasyo vamwe na malĩ syasyo itetheesye.—Nthimo 17:17.
Vala Mbesa Syumaa
Nzĩa ĩmwe mbesa ila itũmawa movisinĩ ma ũvonge ma Ngũsĩ sya Yeova itũmĩawa nĩ kũtetheesya andũ ala makwatwa nĩ mĩisyo. (Meko ma Atũmwa 11:27-30; 2 Akolintho 8:13-15) Mbesa sya kũtetheesya andũ ala makwatwa nĩ mũisyo itũmĩawa kũmanenga ũtethyo, iinengawe ala maũngamĩe wĩa ũsu nũndũ methĩawa meyumĩtye na ngenda. Mĩvothi ĩla yumaw’a ĩtũmĩawa nesa.—2 Akolintho 8:20.


text:
We Nowende Kũmanya Ũla W’o?
ŨLA w’o ĩũlũ wa kyaũ? Ĩũlũ wa makũlyo amwe ma vata andũ matwĩe makũlasya. No wĩthĩwe ũseng’aw’a nĩ makũlyo amwe ta aa:
- We Ngai nũtũthĩnĩkĩaa?
- Kaũ na mathĩna ikathela?
- Kwĩthĩawa ata yĩla twakw’a?
- Ve wĩkwatyo kwa ala akw’ũ?
- Ndonya kũvoya ata nĩw’ĩke nĩ Ngai?
- Ndonya kwĩthĩwa na ũtanu ata?
Mosũngĩo ma makũlyo asu ũtonya kũmakwata va? Wakũlya andũ me kĩvathũkany’o, ũkwataa mosũngĩo me kĩvathũkany’o. O na ũkakũlya andũ ala maendaa makanisanĩ kana atongoi ma ndĩni, ũkwata o mosũngĩo meũleana. Mosũngĩo amwe monekaa ta maĩlĩte ĩndĩ ĩtina wa kavinda kanini andũ mayĩthĩa maitethya.
Ĩndĩ ve ĩvuku yĩmwe yĩ mosũngĩo ma kwĩkwatw’a. Ĩvuku yĩtawetaa ũvũngũ. Yesũ Klĩsto aivoya Ngai amwĩie: “Ndeto yaku nĩyo w’o.” (Yoana 17:17) Ũmũnthĩ Ndeto ĩsu nĩ Mbivilia. Ũvoonĩ ũũ ũatĩĩe nũũkwata mosũngĩo ma w’o ma makũlyo asu kwa ũkuvĩ kuma Mbivilianĩ.
We Ngai Nũtũthĩnĩkĩaa?
NĨKĨ ANDŨ MAKŨLASYA ĨKŨLYO YĨU?: Nthĩ ĩno tũĩ yusũĩte ũng’endu na sila ũte wa katĩ. Ndĩni mbingĩ imanyĩasya kana nĩ kwenda kwa Ngai tũthĩnae.
KĨLA MBIVILIA ĨMANYĨASYA: Ngai ndaetae ũthũku. Ĩandĩko ya Yovu 34:10 yaĩtye: “Nĩkwĩthĩwe kũasa na Ngai, atĩ eke ũthũku, na kũasa na Mwene Vinya W’onthe, atĩ eke naĩ!” Ngai e na kĩeleelo kyonanĩtye wendo kwa andũ. Nĩkyo kĩtumi Yesũ watũmanyĩisye tũvoyae atĩĩ: “Asa waitũ ũla wĩ ĩtunĩ…ũsumbĩ waku wũke. Kwenda kwaku kwĩke kũũ nthĩ o ta kũya ĩtunĩ.” (Mathayo 6:9, 10) Ngai atũthĩnĩkĩaa mũno vyũ, nĩkyo kĩtumi wĩkĩte maũndũ maingĩ nĩ kana kĩeleelo kyake kĩanĩe.—Yoana 3:16.
Soma Mwambĩlĩlyo 1:26-28; Yakovo 1:13; na 1 Vetelo 5:6, 7.
Kaũ na Mathĩna Ikathela?
NĨKĨ ANDŨ MAKŨLASYA ĨKŨLYO YĨU?: Andũ aingĩ maendee kũkw’a nũndũ wa kaũ. Ithyonthe nĩtũthĩnĩkaa ngoonĩ nũndũ wa mathĩna ala makwataa andũ.
KĨLA MBIVILIA ĨMANYĨASYA: Ngai nĩwathanĩte ĩvinda ũkaete mũuo nthĩ yonthe. Ũsumbĩnĩ wake, kana nthĩnĩ wa silikalĩ yake ya ĩtunĩ, andũ ‘matikemanyĩsya kaũ ĩngĩ.’ Ĩndĩ “makatusya mbyũ syoo itw’ĩke maembe.” (Isaia 2:4) Ngai akamina sila ũte wa katĩ na mathĩna onthe. Mbivilia yathanĩte: “[Ngai] akavyaĩa methoi onthe methonĩ moo; na kĩkw’ũ kĩikethĩwa vo ĩngĩ; o na kũikethĩwa ĩngĩ kũmeta, kana kũĩa, kana woo: maũndũ ma mbee [o vamwe na sila ũte wakatĩ na mathĩna] nĩ mavĩtu.”—Ũvuan’yo 21:3, 4.
Soma Savuli 37:10, 11; 46:9; na Mika 4:1-4.
Kwĩthĩawa Ata Yĩla Twakw’a?
NĨKĨ ANDŨ MAKŨLASYA ĨKŨLYO YĨU?: Ndĩni mbingĩ sya nthĩ ĩno imanyĩasya kana yĩla mũndũ wakw’a ve kĩndũ kĩtakusaa. Angĩ maĩkĩĩaa kana akw’ũ nĩmatonya kũthĩny’a andũ ala me thayũ, kana Ngai asilĩlaa andũ ĩianĩ ya mwaki tene na tene.
KĨLA MBIVILIA ĨMANYĨASYA: Mũndũ akw’a ethĩawa aeka kwĩthĩwa thayũ. Ĩandĩko ya Mũtavan’ya 9:5 yaĩtye: “Ala akw’ũ matyĩsĩ ũndũ o na wĩva.” Nũndũ akw’ũ matyĩsĩ ũndũ o na wĩva, na mayĩw’aa ũndũ o na wĩva, maitonya kũũmĩsya kana kũtethya ala me thayũ.—Savuli 146:3, 4.
Soma Mwambĩlĩlyo 3:19 na Mũtavan’ya 9:6, 10.
Ve Wĩkwatyo kwa ala Akw’ũ?
NĨKĨ ANDŨ MAKŨLASYA ĨKŨLYO YĨU?: Nĩtwendaa kwĩkala na kũtanĩa thayũ vamwe na endwa maitũ. Nĩtwĩthĩawa na mea ma kwona ĩngĩ endwa maitũ ala makwie.
KĨLA MBIVILIA ĨMANYĨASYA: Andũ aingĩ ala makwie makathayũũkw’a. Yesũ athanie kana “ala me mbũanĩ…makauma.” (Yoana 5:28, 29) Kwĩanana na kĩeleelo kya mbee kya Ngai, ala methayũũkw’a matonya kwĩkala valatisonĩ. (Luka 23:43) Ĩvinda yĩu yũkĩte kũkeethĩwa ũima mwĩanĩu wa mwĩĩ na thayũ ũtathela kwa andũ ala ewi. Mbivilia yaasyaa: “Ala alũngalu makatiĩwa nthĩ, na makatũa vo kũvika tene na tene.”—Savuli 37:29.
Soma Yovu 14:14, 15; Luka 7:11-17; na Meko ma Atũmwa 24:15.
Ndonya Kũvoya Ata Nĩw’ĩke nĩ Ngai?
NĨKĨ ANDŨ MAKŨLASYA ĨKŨLYO YĨU?: Andũ ma ndĩni vakuvĩ syonthe nĩmavoyaa. Ĩndĩ aingĩ mew’aa mboya syoo itasũngĩawa.
KĨLA MBIVILIA ĨMANYĨASYA: Yesũ atũmanyĩisye kana tũyaĩle kũsyokeleelaa mboya sitũ ta wathi. Aisye: “Na mũkĩvoya mũikatindĩe ndeto.” (Mathayo 6:7) Twenda Ngai ethukĩĩsye mboya sitũ, twaĩle kũvoyaa ũndũ wĩtĩkĩlaa. Nĩ kana twĩke ũu twaĩle kũmanya kwenda kwa Ngai na tũyĩka kwĩanana nakw’o. Ĩandĩko ya 1 Yoana 5:14 yĩeleetye kana: “Ethĩwa tũkavoya ũndũ kwĩanana na kwenda kwake [Ngai], nũtwĩw’aa.”
Soma Savuli 65:2; Yoana 14:6, 14; na 1 Yoana 3:22.
Ndonya Kwĩthĩwa na Ũtanu Ata?
NĨKĨ ANDŨ MAKŨLASYA ĨKŨLYO YĨU?: Andũ aingĩ maĩkĩĩaa kana mbesa, nguma, kana wanake nitonya kũmaetee ũtanu. Nĩkyo kĩtumi mamanthaa syĩndũ isu, ĩndĩ mailea kwĩsa kũkwata ũtanu.
KĨLA MBIVILIA ĨMANYĨASYA: Yesũ nĩwoonanisye kĩla kĩtumaa tũkwata ũtanu yĩla waisye: “Nĩ aathime [“mena ũtanu,” NW] ala me na ũkya wa ngoo.” (Mathayo 5:3) Tũtonya kũkwata ũtanu wa w’o tweeyumya kwĩanĩsya wendi witũ ũla mũnene vyũ wa kĩveva wa kũmanya ũla w’o ĩũlũ wa Ngai na kĩeleelo kyake kwitũ. W’o ũsu wĩ Mbivilianĩ. Kũmanya w’o kũtonya kũtũtethya kũvathũkany’a maũndũ ala ma vata na ala mate ma vata. Kwĩtĩkĩla w’o ũla wĩ Mbivilianĩ ũtũtongoesye maũtwinĩ na mekonĩ maitũ nĩkũtonya kũtuma twĩkala thayũ wĩ na kĩeleelo.—Luka 11:28.
Soma Nthimo 3:5, 6, 13-18 na 1 Timotheo 6:9, 10.
Asu nĩ mosũngĩo makuvĩ ma Mbivilia ma ala makũlyo thanthatũ. Nũkwenda kũmanya mbeange? Ethĩwa wĩ ũmwe wa ala mena “ũkya wa ngoo” no wĩthĩwe ũyenda kũmanya mbeange. Nowĩthĩwe ũyĩkũlya makũlyo angĩ ta: ‘Ethĩwa Ngai nũtũthĩnĩkĩaa nĩkĩ wĩtĩkĩlĩtye ũthũku mwingĩ na mathĩna maendee? Ndonya kwaĩlya mwĩkalĩlye wa mũsyĩ wakwa ata?’ Mbivilia nĩnenganĩte mosũngĩo matoetye ma makũlyo aa na angĩ maingĩ.
Ĩndĩ ũmũnthĩ andũ aingĩ mayendete kũmanya nesa ũndũ Mbivilia yaĩtye. Monaa ta ĩvuku ĩnene mũno na mavinda angĩ yĩ vinya kũelewa. We nowende kũtetheew’a kũkwata mosũngĩo kuma Mbivilianĩ? Ngũsĩ sya Yeova nitonya kũũteetheesya na nzĩa ilĩ.
Ĩvuku yĩtawa Mbivilia Yo Ĩmanyĩasya Ata? yĩandĩkĩtwe nĩ kana yĩtetheesye andũ ala mate na mwanya mwingĩ mesomee mosũngĩo ma Mbivilia ĩũlũ wa makũlyo ma vata. Nzĩa ĩngĩ nĩ mũvango wa kwĩmanyĩsya Mbivilia mũsyĩ kwaku. Ũmwe wa Ngũsĩ sya Yeova ũtonya kũmanyĩsya Mbivilia no oke kwaku kana vandũ vangĩ mwĩw’anĩte, o ĩvinda ĩvũthũ kĩla kyumwa, na mũyĩmanyĩsya ĩmwe vate ndĩvi. Andũ milioni mbingĩ nthĩ yonthe nĩmatethekete nũndũ wa mũvango ũsu. Aingĩ nĩmavikĩĩe kwasya: “Nĩnĩkwatĩte ũla w’o!”
Vaiĩ ũthwii ũthonokete kũmanya w’o ũla wĩ Mbivilianĩ. W’o ũla wĩ Mbivilianĩ nũtũthaasya kumana na maũndũ ma maimũ, ũthokoanu wa akili, na w’ĩa. Nũtũnengae wĩkwatyo, kĩeleelo, na ũtanu. Yesũ aisye: “Mũkamanya ũla w’o, na ũla w’o ũkamũthasya.”—Yoana 8:32.
ĨMANYĨSYE MŨNANGO
Kũlya Ũmanyĩw’e Mbivilia Ũte Kũĩva Kĩndũ
Nĩkĩ Waĩle Kwĩmanyĩsya Mbivilia?
Mbivilia nĩtetheeasya andũ aingĩ nthĩ yonthe kũkwata mosũngĩo ma makũlyo ala mekũlasya. We no wende kũsũngĩwa makũlyo maku?
MOSŨNGĨO MA MAKŨLYO MA MBIVILIA
Ngai Nĩ Vinya Wĩthĩawa Vandũ?
Mbivilia yaasya kana Ngai nĩwe wombie kĩla kĩndũ, ĩndĩ we nũtũthĩnĩkĩaa?
MOSŨNGĨO MA MAKŨLYO MA MBIVILIA
Kwĩthĩawa Ata Yĩla Mũndũ Wakw’a?
Yo akw’ũ nĩmethĩawa mesĩ maũndũ ala maendeee?
MOSŨNGĨO MA MAKŨLYO MA MBIVILIA
Nĩkĩ Waĩle Kũvoya? Ngai Akasũngĩa Mboya Yakwa?
Nĩ kana Ngai asũngĩe mboya syaku no nginya wĩke maũndũ mana.


text:
Ovisi na Ũvoo wa Kũtembew’a
Nĩtũũthoketye vyũ ũke wone ovisi sitũ na ũyona kũla tũtumbĩthĩasya mavuku. Mantha ovisi ũla ũkwenda ũke ũwone na saa sya kũthoka.
Ghana
Nungua Police Checkpoint
Hse. No. J 348/4
Tema Beach Road
Nungua
ACCRA
GHANA
+233 30-701-0110
+233 30-2712-456
+233 30-2712-457
+233 30-2712-458
Mũthenya na masaa ala ũtonya kũtembea
Wakwambĩlĩĩlya nginya Wakatano
Saa 2:00 kwakya nginya 5:00 kwakya na 7:00 mũthenya nginya 10:00 mũthenya
Ĩvinda ya ĩsaa 1
Kwa ũkuvĩ
Ovisi ũũ ũalyũlaa mavuku maeleetye Mbivilia kwa kĩthyomo kya Twi, Ewe, Ga, Dangme, Nzema, Frafra, na Dagaare. Ovisi ũũ nũseũvasya vitio vamwe na syĩndũ sya kũlekoti kwa kĩthyomo kya Twi, Ewe, na Ga. O na ĩngĩ, nĩwakaa Nyũmba sya Ũsumbĩ 60 kwa mwaka, na ũinyaĩĩkya mavuku tani ngili mbingĩ kĩla vandũ nthĩnĩ wa Ghana.


text:
Nĩ kwa Nzĩa Yĩva Nthembo ya Yesũ Nĩ “Wovosyo Kwondũ wa Aingĩ”?
Ũndũ Mbivilia ĩsũngĩĩte
Ngai atũmĩaa nthembo ya Yesũ kwovosya andũ kuma ũkombonĩ wa naĩ na kĩkw’ũ. Mbivilia ĩwetaa nthakame ya Yesũ ĩla yetĩkiw’e ta yo ndĩvi ya wovosyo. (Aeveso 1:7; 1 Vetelo 1:
Nĩkĩ vaĩ vata wa “wovosyo kwondũ wa aingĩ?”
Mũndũ wa mbee, Atamu, oombĩtwe e mwĩanĩu, kana ate na naĩ. Aĩ ekale tene na tene ĩndĩ aasya wĩkwatyo ũsu ĩla watwie kũlea kũmwĩw’a Ngai. (Mwambĩlĩlyo 3:
Ngai nĩweew’ĩie nzyawa sya Atamu tei nũndũ iyaĩ na wĩkwatyo. (Yoana 3:
Wovosyo ũthũkũmaa ata?
Nthĩnĩ wa Mbivilia, ndeto “wovosyo” ĩtũmĩawa kwonany’a maũndũ aa atatũ:
Ndĩvi.
—Motalo 3: 46, 47.
Kũthasya kana kwovosya.
—Kuma 21:30.
Kĩndũ kĩanene na kĩla kĩkũĩvĩwa, kana kĩndũ kya kũkĩkunĩka. *
Ekai twone ũndũ nthembo ya Yesũ Klĩsto yĩanĩasya maũndũ asu atatũ.
Ndĩvi. Mbivilia yaasya kana Aklĩsto ‘mathooetwe na thooa mũnene.’ (1 Akolintho 6:
20; 7: 23) Thooa ũsu nĩ nthakame ya Yesũ ĩla watũmĩie ‘kũmũthooea Ngai andũ ma kĩla mbaĩ, na kĩthyomo, na ũko, na mĩthemba.’ —Ũvuan’yo 5: 8, 9.
Kũthasya. Nthembo ya Yesũ nĩtumaa tũthaw’a kuma naĩnĩ.
—1 Akolintho 1: 30; Akolosai 1: 14; Aevelania 9: 15.
Kĩndũ kĩanene na kĩla kĩkũĩvĩwa. Nthembo ya Yesũ nĩyĩanene na kĩla Atamu waaisye, nakyo nĩ thayũ mwĩanĩu wa mũndũ. (1 Akolintho 15:21, 22, 45, 46) Mbivilia yaĩtye atĩĩ: “Nũndũ wa kũlea kwĩw’a kwa mũndũ ũmwe [Atamu] aingĩ matwiwe athe, o ta ũu kwondũ wa kwĩw’a kwa ũmwe [Yesũ Klĩsto], aingĩ makatuwa alũngalu.” (Alomi 5:
19) Ũu nĩwonanĩtye nesa ũndũ kĩkw’ũ kya mũndũ ũmwe kĩtonya kwovosya andũ aingĩ. Kwoou, nthembo ya Yesũ nĩ “mbovosya ya andũ onthe” ala mosaa matambya ala maĩlĩte nĩ kana ĩmatethye. Ndeto ya Kĩkiliki ĩla ĩalyũlĩtwe “mbovosya” yonanasya “wovosyo wĩanene na kĩla kyaaiw’e.” —1 Timotheo 2: 5, 6.
^ kal. 11 Mbivilianĩ, ndeto ya tene ĩla ĩalyũlĩtwe “wovosyo” yonanasya thooa, kana kĩndũ kĩla kĩĩvawa. Kwa ngelekany’o, ndeto ya Kĩevelania ka·pharʹ, yonanasya kũkunĩka, na mavinda maingĩ yonanasya kũkunĩka naĩ. (Savuli 65:3) Ndeto ĩngĩ ĩthengeanĩe na ĩsu nĩ koʹpher, nayo yonanasya kĩla kĩĩvawa nĩ kana naĩ ĩkunĩkwe kana mũndũ ovow’e. (Kuma 21:30) O ta ũu, ndeto ya Kĩkiliki, lyʹtron, ĩla kaingĩ ĩalyũlawa “wovosyo,” no ĩalyũlwe “thooa wa kwovosya.” (Mathayo 20:28; The New Testament in Modern Speech, by R. F. Weymouth) Aandĩki ma tene ma Kĩkiliki matũmĩaa ndeto ĩsu kwonany’a ndĩvi ĩla yaumaw’a kwovosya mũndũ atavwa ĩvinda ya kaũ kana kwovosya ngombo.
ĨMANYĨSYE MŨNANGO
What Does the Bible Really Teach?
The Ransom
—God’s Greatest Gift
What is the ransom? How can you benefit from it?


text:
MAKŨLYO MA ANDŨ MA MŨIKA
Ve Ũthũku Aũme Kũkoma na Aũme kana Aka Kũkoma na Aka?
“Ũndũ ũmwe wanthĩnasya mũno nĩendeee kwĩana nĩ kwendeew’a nĩ aũme takwa. Noonaa ta ũndũ ũvĩtĩte ĩndĩ no nĩw’aa ũu o na ũmũnthĩ.”—David, 23.
David nĩ Mũklĩsto wendaa kũmwendeesya Ngai. Ĩndĩ no eke ũu o ayendeew’a nĩ aũme take? We Ngai ethĩawa na woni mwaũ ĩũlũ wa aũme kũkoma na aũme kana aka kũkoma na aka?
Ũndũ Mbivilia yaasya
Mawoni ĩũlũ wa aũme kũkoma na aũme kana aka kũkoma na aka no methĩwe me kĩvathũkangany’o kwosana na syĩthĩo sya andũ kana kwosana na ĩvinda. Ĩndĩ Aklĩsto mayĩatĩĩaa woni nĩkwĩthĩwa wĩ na andũ aingĩ kana “kũkuwa nĩ kĩla kĩseve kya ũmanyĩsyo.” (Aeveso 4:14) Vandũ va ũu, nĩmaatĩĩaa woni wa Mbivilia ĩũlũ wa aũme kũkoma na aũme kana aka kũkoma na aka (na ũu now’o mekaa maũndũnĩ onthe makonetye mwĩkalĩle).
Mbivilia nĩwetete ũtheinĩ woni ũla waĩle ĩũlũ wa aũme kũkoma na aũme kana aka kũkoma na aka. Ndeto ya Ngai yaĩtye:
“Ndũkakome na mbaa aũme, o ta mbaa aka.”—Alivai 18:22.
“Ngai amalekya mĩmeonĩ mĩthũku ĩla yĩ nthoni: nĩkwĩthĩwa o na aka moo makũanisye mũtuo wa mũsyawa na mũtuo ũngĩ ũtosana na ũsu.”—Alomi 1:24, 26.
“Mũikakengeke: eki ma naĩ na eĩtu, o na athaithi ma mĩvw’anano, o na ilaalai, o na ala metusaa ta aka, o na ala meyĩkaa naĩ na aũme, o na ing’ei, o na ala me na ĩtomo, o na anywi, o na aumani, o na avutani, maikatiĩwa Ũsumbĩ wa Ngai.”—1 Akolintho 6:9, 10.
Ũw’o nĩ kana, ũtao ũla Ngai ũnenganĩte nĩ kwa andũ onthe, methĩwe nĩ aũme ala mendeeaw’a nĩ aũme, ala mendeeaw’a nĩ aka, aka ala mendeeaw’a nĩ aka, kana aka ala mendeeaw’a nĩ aũme. Kĩla twaĩle kũmanya nĩ kana kĩla ũmwe no nginya esiĩĩe ndakethĩwe na mĩmeo mĩthũku ĩla ĩtonya kũtuma eka maũndũ ala matamwendeeasya Ngai.—Akolosai 3:5.
Ũu nĩ kwasya . . . ?
Ũu nĩkwasya kana kwosana na Mbivilia aũme ala makomaa na aũme na aka ala makomaa na aka nĩmaĩlĩte kũmenwa?
Aiee. Mbivilia ndyonanĩtye kana ve mũndũ o na ũmwe waĩle kũmenwa ethĩwe nĩ mũndũũme wendeeaw’a nĩ aũme kana mũndũ mũka wendeeaw’a nĩ aka, kana mũndũũme wendeeaw’a nĩ aka kana mũndũ mũka wendeeaw’a nĩ aũme. Vandũ va ũu, Mbivilia ĩtwĩĩte ‘tũmanthe kwĩthĩwa na mũuo na andũ onthe,’ o na ethĩwa me na mwĩkalĩle ũilyĩ ata. (Aevelania 12:14) Kwoou tũyaĩlĩte kũmena aũme ala makomaa na aũme na aka ala makomaa na aka, kana kũmathĩny’a, kana kũmeka ũndũ o na wĩ va ũtaĩlĩte.
Ũu nĩ kwasya kana Aklĩsto maĩlĩte kũvĩnga mĩao ĩla yĩtĩkĩlĩtye aũme kũtwaa aũme kana aka kũtwaa aka?
Kwosana na Mbivilia, mũvango wa Ngai nĩ kana mũndũũme ũmwe aĩlĩte kũtwaana na mũndũ mũka ũmwe. (Mathayo 19:4-6) Ĩndĩ andũ kũtinda maineenea mĩao ĩla yumĩtw’e ĩũlũ wa aũme kũtwaa aũme na aka kũtwaa aka nĩ maũndũ ma siasa. Mbivilia yaĩtye kana Aklĩsto mayaĩle kwĩlikya siasanĩ. (Yoana 18:36) Kwoou, maikwataa mbau kana kũvĩnga mĩao ya silikalĩ ĩla ĩkonetye aũme kũtwaa aũme kana aka kũtwaa aka kana kũkoma ĩmwe.
Nao nata ethĩwa . . . ?
Nao nata ethĩwa mũndũ nĩwĩlikĩtye mwĩkalĩlenĩ ũsu? Mũndũ ũsu no aalyũke?
Ĩĩ. O na ve amwe meelikĩtye mwĩkalĩlenĩ ũsu ĩvindanĩ ya atũmwa na maalyũka. Mbivilia yamina kwonany’a kana aũme ala makomaa na aũme na aka ala makomaa na aka maikalika Ũsumbĩnĩ wa Ngai, ĩsyokete ĩkasya atĩĩ: “Na amwe menyu mwailyĩ ũu.”—1 Akolintho 6:11.
Ũu nĩ kwasya kana aũme ala maĩ na kĩmanyĩo kya kũkoma na aũme na aka ala maĩ na kĩmanyĩo kya kũkoma na aka mayĩsa kũkwatwa nĩ mĩmeo ya kwĩlikya mwĩkalĩle ũsu ĩngĩ? Aiee. Mbivilia yaĩtye ‘twĩvw’ĩke mũndũ mweũ, ũla ũtũngawa mweũ’ kwĩsĩla ũmanyi wa w’o. (Akolosai 3:10) Kwoou kũalyũka ti ũndũ wa mũthenya ũmwe.
Nao nata ethĩwa mũndũ waĩ na kĩmanyĩo kĩu nũkwatawa nĩ mĩmeo ĩsu mĩthũku ĩndĩ nũkwenda kũmwendeesya Ngai?
O tondũ vethĩawa ĩla mũndũ wakwatwa nĩ mũmeo mũthũku, mũndũ nũtonya kũlea kwĩka kwosana na mũmeo ũsu kana akeka kwosana naw’o. Atonya kwĩka ũu ata? Mbivilia yaasya: “Kinyaai mũtongoew’e nĩ Veva, na mũikeanĩsya mĩmeo ya mwĩĩ.”—Akalatia 5:16.
Wasisya mũsoa ũsu ndũnasya kana mũndũ ndakethĩawa na mĩmeo ya mwĩĩ. Vandũ va ũu, ethĩwa e na kĩmanyĩo kĩseo kya kwĩmanyĩasya Mbivilia na kũvoyaa kĩla ĩvinda, akeethĩwa e mũlũmu ndakakusw’e nĩ mĩmeo ĩsu.
David, ũla ũwetiwe mwambĩĩonĩ, nĩwoonie ũndũ ũsu nĩ wa w’o na mũno mũno ĩtina wa kũelesya asyai make thĩna ũla waĩ naw’o. Aĩtye: “Neewie naũa mũio mũito nakuĩte.” Asyokete akasya, “keka naneenie na asyai makwa ĩla thĩna ũsu wangwatie oou, nĩvatonyeka ngethĩwa natanĩie mũnango ĩvinda yĩla naĩ wa mũika.”
Twekala kwosana na ũndũ Yeova ũtwĩaĩe, ĩtina twĩsaa kwĩthĩwa twĩ atanu. Tũi na nzika kana mawĩaĩo ma Yeova “nĩ ma w’o, matanasya ngoo,” na kana “kwĩ ĩtuvi ĩnene kwondũ wa kũmasũvĩaa.”—Savuli 19:8, 11.


text:
Ĩsomo ya 11
Myolooto ya Mbivilia Ĩtũtethasya Ata?
1. Nĩkĩ twĩ na vata wa kũtongoew’a?
Mũmbi witũ nĩ mũĩ kwĩ ithyĩ. Nĩ Ĩthe wĩ wendo, kwoou nũtũthĩnĩkĩaa. Ĩngĩ, kĩyaĩ kĩeleelo kyake twĩtongoesye. (Yelemia 10:23) Kwoou, o tondũ syana nini syĩthĩawa na vata wa kũtongoew’a nĩ asyai, ithyonthe twĩ na vata wa kũtongoew’a nĩ Ngai. (Isaia 48:17, 18) Myolooto ya Mbivilia nĩtũnengae ũtongoi, ũla nĩ mũthĩnzĩo kuma kwa Ngai.
Mĩao na myolooto ya Yeova ĩtũmanyĩasya mwĩkalĩle ũla mũseo vyũ ũmũnthĩ na nĩtwonasya ũndũ tũtonya kũkwata moathimo ma ĩvinda yũkĩte matakathela. Nũndũ Ngai nĩwe watũmbie, nĩ ũndũ waĩle kũtũnga mũvea nũndũ wa ũtongoi wake wĩ wendo na kũatĩĩa mĩao na myolooto yake twĩ na ũtanu.
2. Myolooto ya Mbivilia nĩ myaũ?
Myolooto ya Mbivilia nĩ ũw’o wa mũsingi. Nayo mĩao nĩtonya kũtũmĩwa kũweta ĩmwe kwa ĩmwe ũndũ twaĩle nĩkwĩka. (Kũtũngĩlĩlwa Kwa Mĩao 22:8) No nginya tũtũmĩe ũtonyi witũ wa kũtũmĩa kĩlĩko nĩ kana tũelewe ũndũ mwolooto mũna ũũtwĩa twĩke kwosana na ũndũ mũna. (Nthimo 2:10-12) Kwa ngelekany’o, Mbivilia ĩmanyĩasya kana thayũ nĩ mũthĩnzĩo kuma kwa Ngai. Mwolooto ũsu nũtonya kũtũtongoesya ĩla twĩ mũsyĩ, wĩanĩ, kana kyalonĩ. Nũtumaa twĩsũvĩa tũikalike mũisyonĩ kana kũlikya angĩ.
3. Nĩ myolooto ĩlĩ yĩva ĩla ya vata vyũ?
Yesũ nĩwawetie myolooto ĩlĩ ya vata mũno. Wa mbee wonanĩtye kĩeleelo kya thayũ, nakyo nĩ kũmũmanya Ngai, kũmwenda, na kũmũthũkũma kwa ũĩkĩĩku. Mwolooto ũsu nĩwaĩle kũsũanĩĩawa ĩvinda yonthe ĩla tũũtw’a maũndũ. (Nthimo 3:6) Ala maatĩĩaa mwolooto ũsu nĩmethĩawa na ũnyanya na Ngai, ũtanu wa w’o, na thayũ ũtathela.
Mwolooto wa kelĩ nũtonya kũtuma twĩthĩwa na mũamba mũseo na andũ ala angĩ. (1 Akolintho 13:4-7) Ũndũ ũmwe wonanasya kana nĩtũkwataa mwolooto ũsu wa kelĩ nĩ kwĩka andũ o tondũ Ngai ũmekaa.
4. Myolooto ya Mbivilia ĩtũtethasya ata?
Myolooto ya Mbivilia ĩmanyĩasya ũndũ mũsyĩ ũtonya kũkwatanw’a nĩ wendo. (Akolosai 3:12-14) Ĩngĩ Ndeto ya Ngai nĩsũvĩaa mĩsyĩ kwa kũmanyĩsya mwolooto ũngĩ wa kana mũtwaano nĩ mũvango wa kwĩkala.
Kwa kũatĩĩa momanyĩsyo ma Mbivilia, nĩkũtonya kũtũsũvĩa maũndũnĩ ma kĩmwĩĩ na makonetye kĩlĩko. Kwa ngelekany’o, mavinda maingĩ aandĩkani nĩmendeeaw’a nĩ athũkũmi ala maatĩĩaa myolooto ya Mbivilia ya kwĩthĩwa me na kĩthito na me aĩkĩĩku. (Nthimo 10:4, 26; Aevelania 13:18) Ĩngĩ, Ndeto ya Ngai nĩtũmanyĩasya kwĩanĩawa nĩ syĩndũ ila sya lasima na kwosa ũnyanya witũ na Ngai ta w’o ũndũ wa vata kũthonoka syĩndũ sya kĩmwĩĩ.
Kũatĩĩa myolooto ya Mbivilia nĩkũtonya kũsũvĩa ũima witũ wa mwĩĩ. (Nthimo 14:30; 22:24, 25) Kwa ngelekany’o, kũatĩĩa mwĩao wa Ngai ĩũlũ wa ũnywi nĩkũtũsũvĩaa tũikakwatwe nĩ mĩisyo na mowau mathũku. (Nthimo 23:20) Yeova nũtwĩtĩkĩlĩtye kũnyw’a mbinyu, ĩndĩ kwa kĩthimo. (Savuli 104:15; 1 Akolintho 6:10) Myolooto ya Ngai ĩtũtethasya kwa kũtũmanyĩsya tũsũvĩe meko na mesilya maitũ. (Savuli 119:97-100) Ĩndĩ, Aklĩsto ma w’o mainengae myolooto ya Ngai ndaĩa atĩ nũndũ nĩmatethasya. Mekaa ũu nĩ kana mamũtaĩe Yeova.
ĨMANYĨSYE MŨNANGO
What Does the Bible Really Teach?
Living in a Way That Pleases God
It is possible to live a life pleasing to Jehovah. In fact, you can become his friend.
What Does the Bible Really Teach?
A Godly View of Life
How does God view abortion, blood transfusions, and the life of an animal?
ĨŨLŨ WITŨ
Kũlya Ũmanyĩw’e Mbivilia
Ĩmanyĩsye Mbivilia ũte kũĩva kĩndũ ĩvĩnda yĩla wonaa mwanya na vandũ vala ũkwona vaĩle.


text:
MŨSYAĨĨSYA (ĨKASETI YA KWĨMANYĨSYA) Mwei wa 2 2016
Ĩkaseti yĩĩ yĩ na ilungu sya kwĩmanyĩsya sya kwambĩĩa matukũ 04/04/2016 nginya ĩtukũ 01/05/2016.
LIFE STORY
Yeova Nũngathimĩte Ũthũkũminĩ Wake
Corwin Robison amũthũkũmie Ngai kwa ĩvinda ya myaka 73. Athũkũmie Mbetheli ya Amelika kwa myaka mbee wa 60.
Yeova Amwĩtie “Mũnyanyawa”
We no wende kwĩthĩwa mũnyanyae wa Yeova? Ngelekany’o ya Avalaamu no ĩũtetheesye.
Ĩyĩelekany’e na Ala Maĩ Anyanyae ma Yeova
Nĩ kyaũ kyatetheeisye Esekia, Luthi, na Meli malũlũmĩlye ndũũ yoo na Ngai?
Endeea Kũmũthũkũma Yeova wĩ Mũtanu
Kũsũanĩa myolooto ĩtatũ ya vata nĩkũtonya kũũtetheesya wĩkalae wĩ mũtanu.
Ĩkalaa Ũlũmanĩtye na Yeova
Ngelekany’o ya Yonathani no ĩtũtetheesye tũkalũmany’a na Yeova maũndũnĩ ana.
Ĩmanyĩsye Kuma kwa Ala Malũmanĩtye na Yeova
Ndaviti, Yonathani, Nathani, na Usiai moonanisye ata kana nĩmalũmanĩtye na Yeova mbee wa ala angĩ?
FROM OUR ARCHIVES
Andũ Aingĩ Vyũ Nĩmeesĩ Kala Kakalĩ Kaĩ na Sivika
Kuma 1936 nginya 1941, kala “kakalĩ ke na sivika ka Watch Tower” nĩkatetheeisye Ngũsĩ nini sya Brazil syatavya andũ aingĩ mũno ũvoo wa Ũsumbĩ.


text:
13
Timotheo Nĩwendete Kũtetheesya Andũ
Timotheo aĩ mwanake wendete kũtetheesya andũ. Nĩwaendie kũndũ kwingĩ akatetheesye andũ. Ũu watumie ethĩwa e na ũtanu mwingĩ mũno. Nũkwenda kũmanya ĩũlũ wake?—
Inyia wa Timotheo na ũsũe nĩmamũnyĩisye ĩũlũ wa Yeova
Timotheo eanĩie ndũanĩ yeetawa Lisitela. Ĩla waĩ kana, ũsũe wake Loisi na inyia wake Eunike, nĩmambĩĩie kũmũmanyĩsya ĩũlũ wa Yeova. Ĩla weanie, nĩwendaa kũtetheesya andũ mamũmanye Yeova.
Timotheo e o mwanake, Vaulo nĩwamũkũlilye athi vamwe nake makatavany’e isionĩ ingĩ. Timotheo nĩweetĩkĩlile kũthi na Vaulo. Eetĩkĩlile kũthi nũndũ nĩwendaa kũtetheesya andũ.
Timotheo na Vaulo nĩmaendie ndũanĩ ya Thesalonika ĩla yaĩ vandũ veetawa Masetonia. Nĩ kana mavike kũu, maaĩlĩte kũthi na maaũ savalĩ ndaasa mũno, na ĩndĩ mayosa ĩsiwa. Ĩla mavikie kũu, nĩmatetheeisye andũ aingĩ mũno mamũmanye Yeova. Ĩndĩ andũ amwe nĩmeewie woo na menda kũmaũmĩsya. Ũu nĩwatumie Vaulo na Timotheo mauma ndũanĩ ĩsu, na mathi kũtavany’a kũndũ kũngĩ.
Ĩtina wa myei mĩnini, Vaulo nĩwamũkũlilye Timotheo asyoke ĩngĩ ndũanĩ ya Thesalonika nĩ kana akasisye ũndũ ana-a-asa maendee. Yaĩ no nginya Timotheo ethĩwe ate na wia nĩ kana asyoke ndũanĩ ĩsu yaĩ na andũ athũku! Ĩndĩ nĩwasyokie ndũanĩ ĩsu nũndũ nĩwathĩnĩkĩaa ana-a-asa ma kũu. Nĩwaeteie Vaulo ũvoo mũseo kuma kũu Thesalonika. Amwĩie kana ana-a-asa ma kũu maendee nesa vyũ!
Timotheo nĩwathũkũmie na Vaulo myaka mingĩ mũno. Ĩvinda yĩmwe Vaulo nĩwaandĩkie kana Timotheo nĩwe waaĩlĩte vyũ kũtũmwa kũtetheesya ana-a-asa ikundinĩ. Timotheo nĩwe waaĩlĩte nũndũ nĩwamwendete Yeova na akamenda andũ.
Nĩwendete andũ na nĩwendaa kũmatetheesya mamũmanye Yeova?— Ethĩwa wĩ mũndũ wendete andũ na nĩwendaa kũmatetheesya, ũu ũkatuma wĩthĩwa na ũtanu mwingĩ mũno o ta Timotheo!
SOMA MBIVILIANĨ YAKU
2 Timotheo 1:5; 3:15
Meko ma Atũmwa 16:1-5; 17:1-10
1 Athesalonika 3:2-7
Avilivi 2:19-22


text:
ĨKŨLYO YA 7
Naĩle Kwĩka Ata Ĩla Nathing’ĩĩw’a Nĩke Ũlaalai?
WE ŨTONYA KWĨKA ATA?
Kwasũanĩa ngelekany’o ĩno: Mwĩĩtu wĩtawa Heather ethĩĩtwe e ndũũ na Mike kwa ĩvinda ya myei ĩlĩ, na esũanĩa kana nũmwĩsĩ nesa vyũ. Maandĩkanĩaa mesengyi kĩla ĩvinda, o na nĩmaneenaa simũnĩ masaa maingĩ, na nĩmethĩawa mesĩ kĩla kĩ ngoonĩ ya ũla ũngĩ o na atanesa kũkĩweta! Ĩndĩ yu ve ũndũ ũngĩ Mike ũkwenda.
Myei ĩsu ĩlĩ mĩvĩtu, ũndũ ũla mũnene Mike na Heather maaĩka nĩ kũthi makwatene moko na kũkũnana kisi o vanini. Heather ndekwenda kwĩka ũndũ ũvĩtũkĩte maũndũ asu. Ĩndĩ o na ũu wĩ o vo, ndeenda ndũũ yake na Mike ĩithela nũndũ Mike nũmwendete na atumaa Heather ew’a e mwĩanĩe. Na ti ũu w’oka, Heather esũanĩa kana we na Mike nĩmendanĩte.
Ethĩwa nũvikĩtye myaka ĩla mũndũ wĩthĩawa atonya kũtuma ndũũ, na ũikwatwa nĩ ũndũ ta ũũ wamũkwatie Heather, ũtonya kwĩka ata?
AMBA KŨSŨANĨA!
Kwasũanĩa ũndũ ũũ: Mũndũ akalĩsa mũtĩnĩ na ayĩyĩkya aũlũke ta kasũni, vethĩwa vailyĩ ata? Vate nzika no aũmĩe. Ũu now’o vatonya kwĩthĩwa vailyĩ mũndũ akalea na ngũlũ mwolooto wa mwĩkalĩle, kwa ngelekany’o, ta mwolooto ũla waĩtye, ‘Ĩvathanei na ũlaalai.’—1 Athesalonika 4:3.
Mũndũ atonya kũkwatwa nĩ thĩna mwaũ nũndũ wa kũlea kũatĩĩa mwĩao ũsu? Mbivilia yaĩtye atĩĩ: “Ũla wĩkaa ũlaalai eyĩkaa mwĩĩ wake mwene naĩ.” (1 Akolintho 6:18) Nĩkĩ tũtonya kwasya kana ndeto isu nĩ sya w’o?
Asomi maasyaa kana andũ aingĩ ma mũika ala mamanyanaa kĩ-mwĩĩ matanamba kũtwawa kana kũtwaana nĩmatonya kũkwatwa nĩ ũmwe katĩ wa maũndũ aa me vaa ĩtheo kana makakwatwa nĩ maingangĩ.
KŨŨMĨA MŨNO NGOONĨ. Andũ aingĩ ma mũika ala mekĩte ũlaalai maasyaa kana ĩtina wa kwĩka ũu nĩmeelilile mũno.
KŨEKA KŨĨKĨĨA ŨLA ŨNGĨ. Ĩtina wa mũndũ kwĩka ũlaalai na ũngĩ, kĩla ũmwe woo ambĩĩa kwĩkũlya-ĩ, ‘Ethĩwa eekie ũlaalai na ũngĩ ũũ?’
KŨKW’A NGOO. Eĩtu aingĩ methĩawa mayendeew’a nĩ mũndũũme ũla ũtonya kũmasũvĩa, ĩndĩ ti amatũmĩe naĩ na aimatia. Na aũme aingĩ maasyaa kana ti laisi kwendeew’a nĩ mũndũ mũka ũla wĩtĩkĩlaa makome ĩmwe ĩla mamũkũlya.
Ũndũ ũla wa vata: Weetĩkĩla kwĩka ũlaalai, wĩthĩawa weevũthya mũno kwa kũnengane mũthĩnzĩo wa vata vyũ. (Alomi 1:24) Mwĩĩ waku nĩ wa vata mũno ũkethĩa ti wa kũnenganwe oou!
Onany’a kana nũtw’ĩte vyũ kwĩsiĩĩa kwa ‘kwĩvathana na ũlaalai.’ (1 Athesalonika 4:3) Na ĩndĩ ethĩwa ũkatwaana kana ũtwawe ĩvinda yũkĩte, ũkakwata mũndũ wa kũmanyanaa nake kĩ-mwĩĩ. Na ũkeethĩwa ũtonya kũtanĩa kũmanyana kĩ-mwĩĩ ũte na nzika, ũte kwĩlila, na ũte kũkĩa kũkwatwa nĩ maũndũ mathũku ala mavinda maingĩ makwataa andũ ma mũika ala meeka ũlaalai.—Nthimo 7:22, 23; 1 Akolintho 7:3.
WE WĨONA ATA?
Mũndũ ũkwendete vyũ no eke ũndũ ũtonya kũkũũmĩsya ngoonĩ kana mwĩĩ?
Kwa w’o mũndũ ũkwendete no aũtate wĩke ũndũ ũtonya kwananga ngwatanĩo yaku na Ngai?—Aevelania 13:4.


text:
Matukũ 28, Mwei wa 8–Matukũ 3, Mwei wa 9
ESEKIELI 39-41
Wathi 16 na Mboya
Ndeto sya Kwambĩĩa (Ndũkavĩtũke ndat. 3)
MAŨNDŨ MA VATA KUMA NDETONĨ YA NGAI
“Ũndũ Woni wa Ĩkalũ Ũla Esekieli Wooniw’e Ũkũkonetye”: (Ndat. 10)
Esek 40:2—Ũthaithi wa Yeova nĩ ũnenevetw’e vyũ kwĩ mothaithi ala angĩ onthe (w99-SW 3/1 11 ¶16)
Esek 40:3, 5—Vate nzika, Yeova akeanĩsya kĩeleelo kyake kwelekela ũthaithi wa w’o (w07-SW 8/1 10 ¶2)
Esek 40:10, 14, 16—No nginya twĩkale kwosana na myolooto mĩlũngalu ya Yeova nĩ kana twĩthĩwe tũtonya kũmũthaitha kwosana na kwenda kwake (w07-SW 8/1 11 ¶5)
-
Kũmantha Ũthwii wa Kĩ-veva: (Ndat. 8)
Esek 39:7—Andũ methĩawa maivukya ĩsyĩtwa ya Ngai ata ĩla meũmũtũla mũtĩ nũndũ wa ũsili ũte wa katĩ ũla ũendeee? (w12-SW 9/1 21 ¶2)
Esek 39:9—Ĩtina wa kaũ wa Ali–Maketoni, mĩio ya kaũ ĩla ĩkatiwa nĩ mbaĩ ĩkaviwa va? (w89-E 8/15 14 ¶20)
Wĩmanyĩisye kyaũ ĩũlũ wa Yeova kĩlungunĩ kya kũsoma Mbivilia kya kyumwa kĩĩ?
Nĩ maũndũ angĩ meva ma vata wonie kĩlungunĩ kya kũsoma Mbivilia kya kyumwa kĩĩ?
-
Kũsoma Mbivilia: (Ndũkavĩtũke ndat. 4) Esek 40:32-47
ĨKĨA KĨTHITO WĨTHĨWE MŨTAVANY’A MŨSEO
Kũtavya Mũndũ ya Mbee: (Ndũkavĩtũke ndat. 2) fg ĩsomo ya 1 ¶1—Ambĩĩa kwa kũneenea vitio We no Wende Kwĩw’a Ũvoo Mũseo? (ĩndĩ ndũkamwony’e ĩ vitio). Mũnenge mbulosua ĩsu.
Kũsyokea Mũndũ: (Ndũkavĩtũke ndat. 4) fg ĩsomo ya 1 ¶2—Mũtavye kĩla mwĩneenea wasyoka.
Kwĩmanyĩsya Mbivilia na Mũndũ: (Ndũkavĩtũke ndat. 6) fg ĩsomo ya 1 ¶3-4
MWĨKALĨLE WA AKLĨSTO
Wathi 145
“Nĩ Ĩvinda Yĩva Ndonya Kwĩthĩwa Vainia Mũtetheesya?”: (Ndat. 15) Ũneenany’a na ethukĩĩsya. Thaũka vitio yĩ na kyongo, Kwa Vinya wa Yeova, Nĩnĩanĩasya Maũndũ Maingĩ.
Ĩmanyĩsyo ya Mbivilia ya Kĩkundi: (Ndat. 30) kr kĩl. 2, kal. 35-40, ĩsandũkũ ĩth. 25, kyati ĩth. 26-27, 28-29
Syokeleela Maũndũ Ala Tweemanyĩsya na Ũiweta kwa Ũkuvĩ Maũndũ Ala Tũkemanyĩsya Kyumwa Kĩla Kĩatĩĩe (Ndat. 3)
Wathi 17 na Mboya


text:
We ‘Nĩwendete Mũtũi Waku o Tondũ Wĩyendete’?
“Mwende mũtũi waku o tondũ wĩyendete.”—MT. 22:39.
MBATHI: 25, 36
1, 2. Maandĩko monanĩtye ata kana wendo nĩ wa vata mũno?
WENDO nĩw’o nguma ĩla nene Yeova Ngai wĩsĩkĩe nayo. (1 Yoa. 4:16) Yeova ambie kũmba Yesũ mbee, na kwoou Yesũ ekalanilye nake ĩtunĩ myaka ĩte ĩsavu na eemanyĩsya ũndũ Yeova wendete angĩ. (Ako. 1:15) Ĩvinda yĩla Yesũ wĩkalĩte ĩtunĩ, vamwe na ĩla waĩ kũũ nthĩ, nĩwonanĩtye nesa kana nũeleawa vyũ kana Yeova Ngai nĩwendete angĩ mũno, o na nũatĩĩaa ngelekany’o ĩsu yake. Kĩu kĩtumaa twĩthĩwa tũte na nzika kana ĩvinda yonthe Yeova na Yesũ makasumbĩkaa kwa nzĩa ĩkwonany’a kana nĩmendete angĩ.
2 Ĩla Yesũ wakũlilw’e mwĩao ũla mũnene nĩ wĩva, asũngĩie atĩĩ: “Mwende Mwĩaĩi Ngai waku na ngoo yaku yonthe, na thayũ waku w’onthe, na kĩlĩko kyaku kyonthe. Ũu nĩw’o mwĩao ũla mũnene na wa mbee. Na wa kelĩ ũvw’anene naw’o, nĩw’o ũũ, Mwende mũtũi waku o tondũ wĩyendete.”—Mt. 22:37-39.
3. Nũũ ũla tũtonya kũmwĩta “mũtũi”?
3 Wasisya nesa nũkwona kana Yesũ amina kũweta ĩũlũ wa kwenda Yeova awetie kana mwĩao wa kelĩ nĩ kwenda mũtũi. Ũndũ ũsu wĩonany’a kana nĩ ũndũ wa vata mũno kwenda andũ onthe. Ĩndĩ nũũ ũla tũtonya kũmwĩta “mũtũi”? Ethĩwa nũtwaanĩte kana wĩ mũtwae, mũtũi ũla wĩ vakuvĩ naku vyũ nũsu ũtwaanĩte nake. Angĩ tũtonya kũmeta atũi nĩ ala me kĩkundinĩ kya Kĩklĩsto, namo nĩ ala angĩ mathaithaa ũla Ngai wa w’o. Na ĩndĩ atũi angĩ maitũ nĩ ala tũkomanaa namo ĩla tũũtavany’a. Ala mamũthaithaa Yeova na maatĩĩaa momanyĩsyo ma Mwana wake matonya kwonany’a ata kana nĩmendete atũi moo?
ENDA ŨLA ŨTWAANĨTE NAKE
4. Nĩ kyaũ kĩtonya kũtetheesya mũtwaano ũendeee nesa o na kau andũ me na naĩ?
4 Yeova nĩwe wambĩlĩĩlye mũtwaano ĩla woombie Atamu na Eva na amatw’ĩkĩthya mũndũ na mũka. Endaa mekalany’e ĩmwe tene na tene me atanu na maisyaana mausũsye nthĩ. (Mwa. 1:27, 28) Ĩndĩ ĩla maleile kũmwĩw’a Yeova, mũtwaano woo nĩwaanangĩkie na matuma naĩ na kĩkw’ũ ikwata andũ onthe. (Alo. 5:12) Ũseo nĩ kana Maandĩko nĩmatũtavĩtye ũndũ tũtonya kwĩka nĩ kana mĩtwaano yitũ ĩendeee nesa. Ũtao ũla Maandĩko matũnengete ĩũlũ wa mũtwaano nĩw’o mũseo vyũ nũndũ maumĩte kũla kwĩ Yeova, ũla nĩwe Mwambĩlĩlya wa mũtwaano.—Soma 2 Timotheo 3:16, 17.
5. Nĩkĩ ala matwaanĩte maĩle kwendana mũno?
5 Ndeto ya Ngai yonanĩtye kana no nginya andũ me ndũũ methĩwe mendanĩte mũno nĩ kenda matanĩe ngwatanĩo yoo. Ũu now’o vailyĩ mũtwaanonĩ. Mũtũmwa Vaulo aandĩkĩe kĩkundi kĩmwe atĩĩ: “Wendo nĩwũmĩĩasya, na nĩwĩkaa moseo; wendo ndwĩ na kĩwĩu; wendo ndwĩtũlasya, o na ndwĩkathĩĩaa, o na ndwĩkaa ũndũ ũtaĩle, o na ndwĩmanthĩaa syĩndũ, o na ndũthataa, na ndũtalĩlaa ũthũku; ndũtanĩaa ũndũnĩ ũte ũlũngalu, ĩndĩ ũtanaa vamwe na ũla w’o; nũvw’ĩkaa maũndũ onthe, nĩwĩtĩkĩlaa maũndũ onthe, nĩwĩkwatasya maũndũ onthe, nĩwũmĩĩasya maũndũ onthe. Wendo ndũnyivaa o na ĩndĩĩ.” (1 Ako. 13:4-8) Kũsũanĩa ndeto isu mbeveee na kũsiatĩĩa kũilea kwongela ũtanu mũtwaanonĩ.
6, 7. (a) Mbivilia yonanĩtye mũndũ aĩle kũtũmĩa ũkũmũ ata? (b) Mwana-a-asa aĩle kwĩkalany’a na mũka ata?
6 Kwosana na ũndũ Ngai ũvangĩthĩtye maũndũ, kĩla ũndũnĩ vethĩawa ve na ũla wĩ na ũkũmũ. Nũndũ wa ũu, wendo nĩ wa vata mũno. Vaulo aisye atĩĩ: “Nĩenda mũmanye, kana mũtwe wa kĩla mũndũ mũũme nĩ Klĩsto; na mũtwe wa mũndũ mũka nĩ mũũme; na mũtwe wa Klĩsto nĩ Ngai.” (1 Ako. 11:3) Ĩndĩ ũla wĩ na ũkũmũ ndaĩle kũũngamĩa ala angĩ na kĩthũi. Kwa ngelekany’o, Yeova nĩwe mũtwe wa Klĩsto na we amũũngamĩaa nesa, ate kwĩyenda, na nũndũ wa kĩtumi kyu Yesũ nũmũnengete ndaĩa. Nĩwĩw’aa mũyo nĩ ũndũ Ngai ũmũũngamĩaa nũndũ ve ĩvinda yĩmwe waisye: “Nĩnĩmwendete Asa.” (Yoa. 14:31) Yesũ ndaĩ esa kwasya ũu keka Yeova nĩwamũkandĩaa kana akamũũngamĩa na kĩthũi.
7 O na kau mũndũũme nĩwe mũtwe wa kĩveti kyake, Mbivilia ĩmwĩĩte kana aĩle ‘kũkĩnenga ndaĩa.’ (1 Vet. 3:7) Nzĩa ĩmwe aũme matonya kũnenga iveti syoo ndaĩa nĩ kwa kũsũanĩa mavata masyo na kũieka syĩnyuvĩe kĩla syĩkwenda mavinda amwe. O na Ndeto ya Ngai yaĩtye atĩĩ: “Aũme, endai iveti syenyu, o ũndũ Klĩsto wendie ĩkanisa, na enengane mwene kwondũ wayo.” (Aev. 5:25) Kwosana na ĩandĩko yĩu, Yesũ nĩwaumisye thayũ wake kwondũ wa aatĩĩi make. Mũndũũme aatĩĩa ngelekany’o ya Yesũ kwa kũũngamĩa mũka na wendo, wĩthĩawa wĩ ũndũ wĩ laisi mũnango kwa mũka kũmwenda, kũmũnenga ndaĩa, na kũmwĩnyivĩsya.—Soma Tito 2:3-5.
MENDE AKLĨSTO ALA ANGĨ
8. Kĩla mũthaithi wa Yeova aĩle kwona ũla ũngĩ ata?
8 Nthĩ yonthe kwĩthĩawa na andũ milioni mbingĩ mamũthaithaa Yeova na makatavany’a ĩũlũ wa ĩsyĩtwa yake na kĩeleelo kyake. Kwoou kĩla mũthaithi wa Yeova aĩle kwona ũla ũngĩ ata? Ndeto ya Ngai ĩsũngĩĩte atĩĩ: “Twĩkei andũ onthe nesa, ĩndĩ mũno ala ma nyũmba ya mũĩkĩĩo.” (Aka. 6:10; soma Alomi 12:10.) Mũtũmwa Vetelo aandĩkie ũũ: “Nũndũ nĩmũtheetye ngoo syenyu kwondũ wa kwĩw’a kwenyu kwa ũla w’o kũvika kwenda ana-a-asa kũte wangangan’yo, endanai na wendo mũvyũ kuma ngoonĩ.” O na ĩngĩ, Vetelo atavisye Aklĩsto ala angĩ atĩĩ: “Na mbee wa maũndũ onthe ĩthĩwai mũkyendana mũno na wendo mũvyũ inyw’ĩ kwa inyw’ĩ.”—1 Vet. 1:22; 4:8.
9, 10. Nĩkĩ andũ ma Ngai methĩawa na ngwatanĩo?
9 Nũndũ nĩtwendanĩte mũno ithyĩ ene, vai andũ angĩ ĩũlũ wa nthĩ yonthe mailyĩ taitũ. O na eka ũu, nũndũ nĩtũmwendete Yeova na nĩtũatĩĩaa mĩao yake, nũtũtetheeasya aitũmĩa vinya ũla mũnene vyũ ĩũlũ wa nthĩ, naw’o nĩ veva wake mũtheu. Ũsu nĩw’o vinya ũla ũtũmĩaa kwĩka maũndũ. Veva ũsu nĩw’o ũtumĩte twĩthĩwa twĩ na ngwatanĩo nzeo vyũ na ana-a-asa ĩũlũ wa nthĩ yonthe.—Soma 1 Yoana 4:20, 21.
10 Vaulo aandĩkie ũũ aiweta nĩkĩ Aklĩsto maĩle kwendana: “Ĩvw’ĩkei ngoo yĩ na ĩnee ya kwĩw’anĩa tei, wĩnyivyo, ũuu, wũmĩĩsyo; kũmĩĩasya ũmwe kwa ũla ũngĩ, na kũekeanĩa ene kwa ene, ethĩwa mũndũ o na wĩva e na ũndũ na ũngĩ; o tondu Mwĩaĩi wamũekeie, inyw’ĩ nenyu ĩkaai o ta ũu: na mbee wa maũndũ aa onthe ĩvw’ĩkei wendo, naw’o nĩ wovano wa wĩanĩu.” (Ako. 3:12-14) Nĩtwĩw’aa mũyo mũno nũndũ wendo, ũla nĩ “wovano wa wĩanĩu,” nĩwonekaa nesa athũkũminĩ ma Yeova o na ethĩwa maumĩte mbaĩnĩ yĩva kana maeetwe ata.
11. Wendo na ngwatanĩo itumaa ata athũkũmi ma Yeova mamanyĩka?
11 Wendo wa kuma ngoonĩ na ngwatanĩo nĩsyo itumaa andũ mamanya kana athũkũmi ma Yeova nĩmo methĩawa na ndĩni ĩla ya w’o. Nĩkĩ? Nũndũ Yesũ aisye ũũ: “Kwondũ wa ũu andũ onthe makamanya kana mwĩ amanyĩw’a makwa, ethĩwa mwĩthĩwa na wendo ĩnyw’ĩ kwa inyw’ĩ.” (Yoa. 13:34, 35) Nake mũtũmwa Yoana aandĩkie ũũ: “Ũndũnĩ ũũ syana sya Ngai nikwonanw’a, o na syana sya ndevili: o mũndũ ũla ũtekaa ũlũngalu ti wa Ngai, o na ũla ũtamwendaa mwana-a-ĩthe. Nũndũ ũtũmane ũla mweewie kuma mwambĩlĩlyonĩ nĩ ũũ, twendane ene kwa ene.” (1 Yoa. 3:10, 11) Kwendana kũla twendene kũtumaa twĩthĩwa na ngwatanĩo ĩtoneka vangĩ, na kĩu kĩtumaa andũ mamanya kana Ngũsĩ sya Yeova nĩmo aatĩĩi ma w’o ma Klĩsto na nĩmo Ngai ũtũmĩaa kwĩanĩsya kĩeleelo kyake. Kĩeleelo kĩla meanĩasya nĩ kũtavany’a ũvoo wa Ũsumbĩ ĩũlũ wa nthĩ yonthe.—Mt. 24:14.
“ĨKOMANO ĨNENE YA ANDŨ” NĨYĨENDEEE KŨMBANW’A
12, 13. Yĩla “ĩkomano ĩnene ya andũ” yĩendeee kwĩka ata, na ala me ĩkomanonĩ yĩu makilyĩ manoona kyaũ?
12 Athũkũmi aingĩ ma Yeova ũmũnthĩ nĩ amwe ma “ĩkomano ĩnene ya andũ . . . kuma andũnĩ ma kĩla mũthemba na mbaĩ na ngo na ithyomo.” Athũkũmi asu ma Ngai “maũngeme mbee wa kĩla kĩvĩla kya ũsumbĩ [kya Ngai] na mbee wa kala Katena [Yesũ Klĩsto].” Athũkũmi asu ma Ngai nĩ meva? Mbivilia yaĩtye atĩĩ: “Nĩo ala maumĩte thĩnanĩ ũla mũnene, na nĩmathambisye ngũa syoo, na maitw’ĩkĩthya nzaũ nthakamenĩ ya kala Katena,” nũndũ nĩmaĩkĩĩaa nthembo ya Yesũ ya wovosyo. Ala me ‘ĩkomanonĩ yĩu ĩnene’ maendeee kwongeleka na nĩmamwendete Yeova na Mwana wake, o na “nĩmamũthũkũmaa [Ngai] mũthenya na ũtukũ.”—Ũvu. 7:9, 14, 15.
13 Ngai akilyĩ anaananga nthĩ ĩno nthũku ĩvindanĩ ya ũla “thĩna mũnene.” (Mt. 24:21; soma Yelemia 25:32, 33.) Ĩndĩ nũndũ Yeova nĩwendete athũkũmi make, akamasũvĩa me kĩkundi na aimalikya nthĩ nzaũ. Na ĩndĩ o tondũ kwathaniwe myaka ta 2,000 mĩvĩtu, Ngai “akavyaĩa methoi onthe methonĩ moo; na kĩkw’ũ kĩikethĩwa vo ĩngĩ; o na kũikethĩwa ĩngĩ kũmeta, kana kũĩa, kana woo.” We wĩ na mea ma kwĩkala Nthĩ Nzaũ ĩtina wa ‘maũndũ ma mbee kũvĩta’?—Ũvu. 21:4.
14. Yu yĩla ĩkomano ĩnene yĩ na andũ meana ata?
14 Mwakanĩ wa 1914, ĩla mĩthenya ya mũminũkĩlyo yambĩĩe, kwaĩ athũkũmi ma Yeova o ngili mbũthũ nthĩ yonthe. Kĩkundi kĩnini kya etĩkĩw’a mauta kĩla kyaĩ kw’o ĩvinda yĩu nĩkyatavanisye ũvoo mũseo wa Ũsumbĩ na kĩthito. Kyeekie ũu nũndũ nĩkyendete atũi na nũndũ nĩkyatetheeiw’e nĩ veva mũtheu wa Ngai. Nũndũ wa kĩtumi kyu, ũmũnthĩ ve kĩkundi kĩngĩ kya ĩkomano ĩnene ya andũ kĩla kĩ na wĩkwatyo wa kwĩkala kũũ nthĩ kĩendeee kũmbanw’a. Ngũsĩ sya Yeova nĩsyongelekete ikavika ta 8,000,000 na syĩthĩawa ikundinĩ mbee wa 115,400 ila syĩ nthĩ yonthe, na niendeee kwongeleka. Kwa ngelekany’o, mwakanĩ wa ũthũkũmi wa 2014, mbee wa andũ 275,500 nĩmavatisiwe matw’ĩka Ngũsĩ sya Yeova, na ũu nĩ ũndũ ũmwe na kwasya andũ ta 5,300 nĩmavatisawa kĩla kyumwa.
15. Elesya ũndũ ũvoo wa Ũsumbĩ ũnyaĩĩkĩte matukũ aa.
15 Ũndũ wa kũsengy’a ũmũnthĩ nĩ kana andũ aingĩ mũno vyũ nĩmew’ĩte ũvoo mũseo. Nĩkĩ? Nũndũ mavuku maitũ yu maumĩthaw’a kwa ithyomo mbee wa 700. Nayo ĩkaseti ya Mũsyaĩĩsya nĩyo ĩkaseti yĩla yĩnyaĩĩkaw’a mũno ĩũlũ wa nthĩ yonthe. Yĩtumbĩthaw’a kovi mbee wa 52,000,000 kĩla mwei, na yumĩthaw’a kwa ithyomo 247. Nayo ĩvuku, Mbivilia Yo Ĩmanyĩasya Ata?, yĩla tũtũmĩaa kũmanyĩsya andũ Mbivilia nĩyĩtumbĩthĩtw’e mbee wa kovi 200,000,000 kwa ithyomo mbee wa 250.
16. Nĩ kyaũ kĩtumĩte athũkũmi ma Yeova ala me vaa ĩũlũ wa nthĩ maendeea nesa?
16 Athũkũmi ma Yeova mongelekete ũmũnthĩ mũno wĩana ũu nũndũ nĩmamũĩkĩĩe Ngai na nĩmetĩkĩlĩte kana Mbivilia nĩyo Ndeto yake mbeveee. (1 Ath. 2:13) Ĩndĩ ũndũ ũla mũnene nĩ kana Yeova nũmaathimĩte mũno o na kũtw’ĩka nĩmamenetwe mũno na nĩmavĩngawa mũno nĩ Satani, ũla nĩwe “ngai ya nthĩ ĩno.”—2 Ako. 4:4.
MENDAE ALA ANGĨ ĨNDĨ YONTHE
17, 18. Athũkũmi ma Ngai maĩle kũkua ata ala mate Ngũsĩ?
17 Athũkũmi ma Yeova maĩle kwona ata ala matamũthaithaa Ngai ũla ũmwe wa w’o? Ĩla tũũtavany’a andũ amwe nĩmatwĩthukĩĩasya na angĩ maitwĩthukĩĩasya. Ĩndĩ o na makeka ata, Ndeto ya Ngai nĩwetete ũndũ athũkũmi make maĩle kwĩka. Yaĩtye ũũ: “Ndeto syenyu syĩthĩwe na mumo mavinda onthe, isamae mũnyũ, nĩ kana mũmanye ũndũ mwaĩlwe nĩ ũsũngĩa kĩla mũndũ.” (Ako. 4:6) Kwoou nũndũ nĩtwendete atũi maitũ, ĩla tũũsũngĩa mũndũ watũkũlya ĩũlũ wa wĩkwatyo ũla twĩ naw’o, twaĩle kwĩka ũu twĩ “na ũuu na w’ĩa.”—1 Vet. 3:15.
18 O na ethĩwa tweethĩa mũndũ ũthatĩte na aitũneeny’a naĩ, nũseo tũkonany’a kana nĩtwendete atũi maitũ. Tweeka ũu twĩthĩawa tũiatĩĩa ngelekany’o ya Yesũ. Mbivilia yaĩtye kana “aumwa, ndaaĩumĩa; athĩnw’a, ndaakanda; ĩndĩ eeyia mwene kwa ũla [Yeova] ũsilaa w’o.” (1 Vet. 2:23) Twĩthĩwe twĩ na Ngũsĩ ila ingĩ kana twĩ na andũ angĩ, nĩtwonanasya kana nĩtwĩnyivĩtye kwa kũatĩĩa ũtao ũũ: “Mũikaĩvanĩsye ũthũku kwa ũthũku, kana mwaumwa mũkeyĩumĩa; vandũ va kwĩka ũu maathimaei ala meũmwĩka naĩ.”—1 Vet. 3:8, 9, The Holy Bible in Current Kikamba Language.
19. Nĩ mwolooto wĩva Yesũ wanenganie ũtũtetheesye kũmanya ũndũ twaĩle kũkua ala matũvĩngaa?
19 Ĩla andũ ma Yeova mekala menyivĩtye, monanasya kana nĩmaatĩĩaa mwolooto ũmwe wa vata wanenganiwe nĩ Yesũ. Ĩvinda ya ũla Ũtavany’a wa Kĩĩmanĩ aisye ũũ: “Nĩmwĩw’ĩte kana nĩkwaneeniwe, Mwende mũtũi waku, na mũmene mũmaitha waku: Ĩndĩ nyie nĩngũmwĩa, Mendei amaitha menyu, na mavoyeaei ala mamũthĩnasya; nĩ kana mwĩthĩwe ana ma Ĩthe wenyu ũla wĩ ĩtunĩ; nĩkwĩthĩwa we nũmaumĩasya syũa yake athũku na aseo, na kũmauĩsya mbua ala mekaa ũlũngalu na ala matekaa ũlũngalu.” (Mt. 5:43-45) Kwoou, nũndũ twĩ athũkũmi ma Ngai, no nginya twĩmanyĩsye ‘kũmenda amaitha maitũ,’ o na methĩwe matwosaa ata.
20. Nĩkĩ tũtonya kwasya kana andũ onthe nthĩ nzaũ makeethĩwa mendete Ngai na atũi? (Sisya visa ĩthangũnĩ ya 21.)
20 No nginya kĩla ĩvinda maũndũ ala andũ ma Yeova mekwĩka vamwe na mawoni moo monany’e kana nĩmamwendete Yeova na mũtũi. Kwa ngelekany’o, o na ethĩwa andũ amwe nĩmalea ũvoo wa Ũsumbĩ, nĩtwonanasya kana nĩtũmendete kwa kũmatetheesya ĩla makwatwa nĩ vata. Mũtũmwa Vaulo aandĩkie atĩĩ: “Mũĩkethĩwe mwi thiĩ na mũndũ wa kĩndũ o na kĩva kyonthe, ate o kwendana inyw’ĩ kwa inyw’ĩ: nũndũ ũla ũmwendaa ũngĩ nĩwĩanĩsye ĩla mĩao. Kwondũ wa ũu, Ndũkalaalae, Ndũkoae, Ndũkoye, Ndũkakĩw’ĩe kĩndũ kya ũngĩ ĩtomo, na ethĩwa kwĩ mwĩao ũngĩ, ũtalanĩlwe ndetonĩ ĩno, Mwende ũngĩ ũndũ wĩyendete mwene. Wendo ndwĩkaa naĩ kwa ũngĩ; kwondũ wa ũu wendo nĩ wĩanĩsyo wa ĩla mĩao.” (Alo. 13:8-10) Nĩkwĩthĩwa twĩ Ngũsĩ sya Yeova, nĩtwonanasya kana twĩ na wendo wa w’o o na kau tũtwĩe nthĩ nthũku vyũ ĩtongoew’e nĩ Satani na yusĩe andũ ang’endu na mate ngwatanĩo. (1 Yoa. 5:19) Vate nzika, ĩla twĩvika nthĩ nzaũ, kĩla mũndũ akeethĩawa endete ũla ũngĩ nũndũ ĩvinda yĩu Satani na ndaimoni syake na andũ ala ang’endu makeethĩwa mavetangiwe. We ndũkwona ũkeethĩwa wĩ ũndũ mũseo mũno kwona andũ onthe ĩũlũ wa nthĩ mendete Ngai na atũi moo?


text:
KĨLUNGU KYA 18
Nĩnaĩle Kwĩyumya Nĩmũthũkũme Ngai na Kũvatiswa?
1. Nũndũ nĩwĩthĩĩtwe ũyĩmanyĩsya ĩvuku yĩĩ nesa, nĩ ĩkũlyo yĩva ũtonya kwĩkũlya?
NĨWĨMANYĨĨTYE maũndũ maingĩ ĩũlũ wa ũw’o wa Mbivilia kwĩsĩla ĩvuku yĩĩ. Maũndũ amwe wĩmanyĩĩtye nĩ kana Ngai nĩwathanĩte thayũ ũtathela, ũndũ kwĩthĩawa mũndũ akw’a, na kana kwĩ wĩkwatyo wa ũthayũũkyo. (Mũtavan’ya 9:5; Luka 23:43; Yoana 5:28, 29; Ũvuan’yo 21:3, 4) Nĩvatonyeka ũkethĩwa wambĩĩie kũthi maũmbanonĩ ma Ngũsĩ sya Yeova na nũĩkĩĩaa kana ndĩni yoo nĩyo ya w’o. (Yoana 13:35) O na no kwĩthĩwa wambĩĩie kũlũlũmĩĩlya ngwatanĩo yaku na Yeova, na ũvangĩte kũmũthũkũma. Kwoou no wĩthĩwe ũyĩkũlya-ĩ, ‘Yu naĩle kwĩka ata nĩ kana nĩmũthũkũme Ngai?’
2. Nĩkĩ ũla mũndũũme Mũethiovia wendaa kũvatiswa?
2 Mũndũũme ũmwe Mũethiovia, ũla waĩ kw’o ĩvindanĩ ya Yesũ, aĩ na ĩkũlyo ta yĩu. Ĩtina wa ĩvinda kuma Yesũ athayũũkw’a, ve mũmanyĩw’a wake weetawa Vilivu watavisye mũndũũme ũsu ũvoo mũseo. Vilivu nĩwaĩkĩĩthisye mũndũũme ũsu kana Yesũ nĩwe waĩ Masia. Ndeto ila Mũethiovia ũsu wataviw’e nĩsyamũkiitie ngoo na ũu watuma akũlya atĩĩ: “Sisya, manzĩ ti aa; nĩ ũndũ wĩva ũnziĩĩa ndikavatiswe?”—Meko ma Atũmwa 8:26-36.
3. (a) Nĩ mwĩao wĩva Yesũ wanengie aatĩĩi make? (b) Mũndũ aĩle kũvatiswa ata?
3 Mbivilia nĩyonanĩtye nesa kana ethĩwa nũkwenda kũmũthũkũma Yeova, nĩwaĩle kũvatiswa. Yesũ eeie aatĩĩi make atĩĩ: ‘Tw’ĩkĩthyai mbaĩ syonthe amanyĩw’a, mũkĩmavatisa.’ (Mathayo 28:19) O na Yesũ nĩwatũtiĩe ngelekany’o nzeo ĩla we mwene wavatisiwe. Eekie ũu kwa kũindwa kĩw’ũnĩ vyũ, ĩndĩ ti kũminzangĩw’a kĩw’ũ mũtwe. (Mathayo 3:16) Kwoou, o na ũmũnthĩ Mũklĩsto aivatiswa, no nginya aindwe kĩw’ũnĩ vyũ.
4. Ĩla wavatiswa wĩthĩawa woony’a andũ ala angĩ ata?
4 Ĩla wavatiswa, wĩthĩawa ũyony’a andũ ala angĩ kana wĩenda kwĩthĩwa mũnyanya wa Ngai na kũmũthũkũma. (Savuli 40:7, 8) Kwoou no wĩthĩwe ũyĩkũlya-ĩ, ‘Naĩle kwĩka ata nĩ kana nĩvatiswe?’
TWAĨLE KWĨTHĨWA NA ŨMANYI NA MŨĨKĨĨO
5. (a) Nĩ ũndũ mwaũ waĩle kwĩka ũtanamba kũvatiswa? (b) Nĩkĩ maũmbano ma Kĩklĩsto nĩ ma vata?
5 Ũtanamba kũvatiswa, no nginya ũmũmanye Yeova na Yesũ. Nĩwambĩĩe kwĩka ũu kwa kwĩmanyĩsya Mbivilia. (Soma Yoana 17:3.) Ĩndĩ kwĩka ũu kũitoetye. Mbivilia yaĩtye kana no nginya ‘tusũe ũmanyi’ wa kwenda kwa Yeova. (Akolosai 1:9) Maũmbano ma Ngũsĩ sya Yeova makaũtetheeasya wĩthĩwe na ngwatanĩo ndũmu na Yeova. Kĩu nĩ kĩtumi kĩmwe kya vata kyaĩle kũtuma ũthi maũmbanonĩ kĩla ĩvinda.—Aevelania 10:24, 25.
6. Waĩle kwĩthĩwa wĩsĩ maũndũ meana ata ĩũlũ wa Mbivilia ũtanamba kũvatiswa?
6 Kwa w’o, Yeova ndendaa twĩthĩwe twĩsĩ maũndũ onthe ala me Mbivilianĩ nĩ kana tũvatiswe. O na ndendaa ũla mũndũũme Mũethiovia ethĩwe esĩ maũndũ onthe nĩ kana avatiswe. (Meko ma Atũmwa 8:30, 31) Twĩendeea kwĩmanyĩsya ĩũlũ wa Ngai tene na tene. (Mũtavan’ya 3:11) Ĩndĩ nĩ kana ũvatiswe, nĩwaĩle kũmanya na kwĩtĩkĩla momanyĩsyo ma mũsingi ma Mbivilia.—Aevelania 5:12.
7. Kwĩmanyĩsya Mbivilia kũũtetheesye ata?
7 Mbivilia yaĩtye atĩĩ: “Vate mũĩkĩĩo kũitonyeka kũmwendeesya” Ngai. (Aevelania 11:6) Kwoou nĩwaĩle kwĩthĩwa na mũĩkĩĩo nĩ kana ũvatiswe. Mbivilia yaĩtye kana andũ amwe mekalaa ndũa ya Kolintho nĩmeewie maũndũ ala amanyĩw’a ma Yesũ mamanyĩasya, na kwoou “meetĩkĩla, na mavatiswa.” (Meko ma Atũmwa 18:8) O ta andũ asu, kwĩmanyĩsya Mbivilia nĩkũtumĩte wĩthĩwa na mũĩkĩĩo nthĩnĩ wa mawatho ma Ngai na nthembo ya Yesũ, ĩla ĩtonya kũtũtangĩĩa kuma naĩnĩ na kĩkw’ũnĩ.—Yosua 23:14; Meko ma Atũmwa 4:12; 2 Timotheo 3:16, 17.
TAVYA ALA ANGĨ MAŨNDŨ ALA WĨMANYĨĨTYE MBIVILIANĨ
8. Nĩ kyaũ kĩkatuma wenda kũtavya andũ ala angĩ ĩũlũ wa maũndũ ala wĩmanyĩĩtye?
8 Waendeea kwĩmanyĩsya maũndũ maingĩ kuma Mbivilianĩ na woona ũndũ maũtetheesye, mũĩkĩĩo waku ũkeethĩwa wĩ mũlũmu. Na ũu ũkatuma wenda kũtavya andũ ala angĩ ĩũlũ wa kĩla wĩmanyĩasya. (Yelemia 20:9; 2 Akolintho 4:13) Naaũ waĩle kũtavya maũndũ ala wĩmanyĩasya?
9, 10. (a) Naaũ ũtonya kwambĩĩa kũtavya maũndũ ala wĩmanyĩĩtye? (b) Waĩle kwĩka ata ethĩwa nũkwenda kwambĩĩa kũtavany’a na kĩkundi?
9 No wende kũtavya andũ ma mũsyĩ, anyanyau, atũi, kana ala mũthũkũmaa ĩmwe ĩũlũ wa maũndũ ala wĩmanyĩasya. Weeka ũu wĩĩthĩwa ũyĩka nesa, ĩndĩ mavinda onthe ĩthĩawa wĩ mũuu na ũyĩkaa ũu kwa nzĩa ya wendo. Na ĩndĩ ĩtina, ũkeethĩwa ũtonya kũtavany’a vamwe na kĩkundi. Weew’a ũvikĩĩe kwĩka ũu, no ũtavye ũla ũkũmanyĩasya Mbivilia kana nũkwenda kwambĩĩa kũtavany’a vamwe na kĩkundi. Ethĩwa eona waĩlĩte kũtavany’a na nĩwĩkalaa kwosana na myolooto ya Mbivilia, nĩvaĩle kwĩkwa mũvango nĩ kana mũkomane na atumĩa elĩ ma kĩkundi.
10 Nĩ ũndũ wĩva ũkekwa ũmbanonĩ ũsu? Atumĩa makaneena naku mamanye kana nũmanyĩte momanyĩsyo ma mũsingi ma Mbivilia na kana nũmaĩkĩĩaa, nĩwĩkaa kwosana na maũndũ ala wĩmanyĩasya Mbivilianĩ, na ethĩwa kwa w’o nũkwenda kũtw’ĩka Ngũsĩ ya Yeova. Lilikana kana atumĩa masũvĩaa andũ onthe kĩkundinĩ, vamwe o naku, na kwoou ndũkakĩe kũneena namo. (Meko ma Atũmwa 20:28; 1 Vetelo 5:2, 3) Ĩtina wa ũmbano ũsu, atumĩa nĩmeũkũtavya kana nĩwaĩle kwambĩĩa kũtavany’a na kĩkundi.
11. Nĩkĩ nĩ ũndũ wa vata kwĩka moalyũku ũtanambĩĩa kũtavany’a na kĩkundi?
11 Atumĩa nĩmatonya ũkũelesya kana nĩwaĩle kwĩka moalyũku maingĩ nĩ kana wambĩĩe kũtavany’a vamwe na kĩkundi. Nĩkĩ nĩ ũndũ wa vata kwĩka moalyũku asu? Nũndũ ĩla tũũtavya andũ angĩ ĩũlũ wa Yeova, twĩthĩawa tũineena vandũ vake, na kwoou no nginya twĩkale kwa nzĩa ĩkũmũnenga ndaĩa.—1 Akolintho 6:9, 10; Akalatia 5:19-21.
KWĨLILA NA KŨALYŨKA
12. Nĩkĩ andũ onthe maĩlĩte kwĩlila?
12 Ve ũndũ ũngĩ waĩle kwĩka ũtanamba kũvatiswa. Mũtũmwa Vetelo aisye atĩĩ: ‘Alyũlai ngoo, ĩndĩ, mwĩthyũũe, naĩ syenyu syanangwe.’ (Meko ma Atũmwa 3:19) Kũalyũla ngoo nĩ kwĩka ata? Nĩ kwĩlila vyũ nũndũ wa maũndũ mathũku ala twĩkĩte. Kwa ngelekany’o, ethĩwa nũneekaa ũlaalai, nĩwaĩle kwĩlila. O na ethĩwa nũnatataa wĩke kĩla kyaĩlĩte, nĩwaĩle kwĩlila nũndũ ithyonthe nĩtũvĩtasya, na nĩtwaĩle kũmwĩtya Ngai ũekeo.—Alomi 3:23; 5:12.
13. ‘Kwĩthyũũa’ nĩ kwĩka ata?
13 Kwĩlila kwĩ kw’oka nĩkũtoetye? Aiee. Vetelo ongeleeile kwasya kana nĩtwaĩle ‘kwĩthyũũa.’ Ũu nĩ kwasya nĩwaĩle kũekana na maũndũ mathũku ala ũneekaa na ũyambĩĩa kwĩkaa maũndũ ala maĩlĩte. Nĩ kana tũelewe ũndũ ũsu, ekai twone ngelekany’o ĩno. Kwasũanĩa ũendete vandũ ũtaathi na ĩtina wa ĩvinda ũimanya kana nĩwaie. We ũtonya kwĩka ata? Vate nzika, wambaa kũeka kwĩkalaata, ũkaũngama, ũkavĩndũka kana ũkethyũũa, na ĩndĩ ũithi na nzĩa ĩla yaĩlĩte. Kwosana na ngelekany’o ĩsu, o ũendeee kwĩmanyĩsya Mbivilia nũtonya kwona ve maũndũ mana ũneekaa waĩlĩte kũekana namo. Kwoou ĩthĩwa wĩyũmbanĩtye ‘kwĩthyũũa,’ ũu nĩ kwasya ũalyũle mwĩkalĩle waku, na ũyambĩĩa kwĩka maũndũ ala maĩlĩte.
ĨYUMYE KUMA NGOONĨ
14. Ũtonya kwĩyumya ata ũmũthũkũme Yeova?
14 Ũndũ ũngĩ wa vata waĩle kwĩka ũtanamba kũvatiswa nĩ kwĩyumya ũmũthũkũme Yeova. Ĩla weeyumya ũmũthũkũme Yeova, ũmwathaa mboyanĩ kana ũkamũthaithaa e weka na ũndũ ũla ũkethĩawa wĩ wa vata vyũ thayũnĩ waku nĩ kwĩka kwenda kwake.—Kũtũngĩlĩlwa Kwa Mĩao 6:15.
15, 16. Nĩ kyaũ kĩtumaa mũndũ eyumya amũthũkũme Ngai?
15 Kũmwatha Yeova kana ũkamũthũkũmaa e weka no ũndũ ũmwe na kwatha mũndũ wendete kana ũkekalaa nake nginya kĩkw’ũ. Kwasũanĩa mũndũũme na mũndũ mũka mekwĩvaany’a. O ũndũ mũndũũme ũendeee kũmũmanya mũndũ mũka nesa, now’o ũmwendaa na ayenda kũmũtwaa. O na kau ũsu wĩthĩawa wĩ ũtwi mũito, mũndũũme nĩwĩtĩkĩlaa kĩanda kĩu nũndũ nĩwendete mũndũ mũka ũsu.
16 O ũndũ ũendeee kwĩmanyĩsya ĩũlũ wa Yeova, now’o ũmwendaa na ũyenda kwĩka kyonthe kĩla ũtonya ũmũthũkũme. Ũndũ ũsu nũtumaa ũmũvoya Yeova na ũimwatha kũmũthũkũma. Mbivilia yaĩtye kana ũla ũkwenda kũmũatĩĩa Yesũ aĩle ‘kwĩlea mwene.’ (Maliko 8:34) Ndeto isu syĩonany’a ata? Syĩonany’a kana twaĩle kwona kũmwĩw’a Yeova new’o ũndũ ũla wa vata thayũnĩ witũ. Kĩla Yeova wendaa twĩke nĩkyo kya vata vyũ kwĩ mawendi na mĩvango yitũ.—Soma 1 Vetelo 4:2.
NDŨKAKĨE KWĨYUMYA ŨMŨTHŨKŨME NGAI
17. Nĩkĩ andũ amwe maleaa kwĩyumya mamũthũkũme Yeova?
17 Andũ amwe nĩmaleaa kwĩyumya mamũthũkũme Yeova nũndũ monaa matesa kwĩanĩsya watho woo wa kũmũthũkũma. Maleaa kwĩka ũu nũndũ mayendaa kũmũthatya Yeova, o na no masũanĩe kana ndakamasilĩla meeka maũndũ mathũku nũndũ mayaamwatha kũmũthũkũma.
18. Nĩ kyaũ kĩkaũtetheesya ndũkakĩe kwĩyumya ũyona ta ũtonya kwĩsa kũmũvĩtĩsya Yeova?
18 Kũmwenda Yeova kũkaũtetheesya ndũkakĩe kwĩyumya ũmũthũkũme ũyona ta ũtonya kwĩsa kũmũvĩtĩsya. Nũndũ nũmwendete, ũkeekaa kyonthe kĩla ũtonya wĩanĩsye wĩvĩto waku kwake. (Mũtavan’ya 5:4; Akolosai 1:10) Ndũkonaa wĩ ũndũ wĩ vinya kwĩka kwenda kwa Yeova. Mũtũmwa Yoana aandĩkie atĩĩ: “Kũmwenda Ngai nĩ kũũ, tũkwatae mĩao yake: na mĩao yake ti mĩito.”—1 Yoana 5:3.
19. Nĩkĩ ũtaĩlĩte kũkĩa kwĩyumya ũmũthũkũme Yeova?
19 Ndũkasũanĩe kana waĩle kwĩthĩwa wĩ mũndũ ũte na naĩ nĩ kana wĩyumye kũmũthũkũma Yeova. Ndendaa twĩke maũndũ tũtatonya. (Savuli 103:14) Akaũtetheesya wĩke kĩla kyaĩlĩte. (Isaia 41:10) Kwoou mwĩkwatye Yeova na ngoo yaku yonthe, na “akaũlũngalĩlya nzĩa syaku.”—Nthimo 3:5, 6.
KUMBŨLA NA KANYW’A KŨVIKĨA ŨTANGĨĨO
20. Wamina kwĩyumya ũmũthũkũme Yeova, nĩ ũndũ ũngĩ mwaũ waĩle kwĩka?
20 Nũkwona ta wĩyũmbanĩtye kwĩyumya ũmũthũkũme Yeova? Wamina kwĩyumya ũmũthũkũme Yeova, wĩĩthĩwa waĩle kwĩka ũndũ ũngĩ, naw’o nĩ kũvatiswa.
21, 22. Nĩ kwa nzĩa yĩva ũtonya ‘kumbũla na kanyw’a’ ĩũlũ wa mũĩkĩĩo waku?
21 Tavya mũvangĩthya wa nzama ya atumĩa ya kĩkundi kyenyu kana nĩwĩyumĩtye ũmũthũkũme Yeova na nũkwenda kũvatiswa. Wamũtavya, akeeka mĩvango atumĩa amwe ma kĩkundi maneenee vamwe naku momanyĩsyo ma mũsingi ma Mbivilia. Atumĩa asu moona kana nĩwĩyũmbanĩtye, makaũtavya kana no ũvatisĩwe ũmbanonĩ wa mũthyũlũlũko kana ũmbanonĩ wa mĩthenya ĩtatũ ũla ũatĩĩe. Ũmbanonĩ ũsu, vakaumw’a ũvoo ũkũelesya kĩla ũvatiso wonanasya. Na ĩndĩ mumya wa ũvoo ũsu wa ũvatiso akakũlya ala meyũmbanĩtye kũvatiswa makũlyo elĩ me laisi. Wasũngĩa makũlyo asu, ũkeethĩwa ‘waumbũla na kanyw’a’ ĩũlũ wa mũĩkĩĩo waku.—Alomi 10:10.
22 Ĩtina wa ũu, ũkavatiswa kwa kũindwa kĩw’ũnĩ. Kũvatiswa kũkatuma kĩla mũndũ amanya kana nĩwĩyumĩtye kũmũthũkũma Yeova, na yu wĩ Ngũsĩ ya Yeova.
KŨVATISWA KWONANASYA KYAŨ?
23. Kũvatiswa “syĩtwanĩ ya Asa na ya Mwana na ya Veva Mũtheu” kwonanasya ata?
23 Yesũ aisye kana aatĩĩi make maĩle kũvatiswa “syĩtwanĩ ya Asa na ya Mwana na ya Veva Mũtheu.” (Soma Mathayo 28:19.) Ndeto isu syĩonany’a ata? Syĩonany’a kana nĩwĩsĩ ũkũmũ ũla Yeova wĩthĩawa naw’o na nĩwĩsĩ kĩanda kya Yesũ nthĩnĩ wa kwĩanĩsya kĩeleelo kya Ngai. O na ĩngĩ, syĩonany’a kana nĩwĩsĩ ũndũ Ngai ũtũmĩaa veva wake mũtheu nĩ kana eanĩsye kwenda kwake.—Savuli 83:18; Mathayo 28:18; Akalatia 5:22, 23; 2 Vetelo 1:21.
24, 25. (a) Kũvatiswa kwonanasya ata? (b) Twĩneenea kyaũ kĩlungunĩ kya mũthya kya ĩvuku yĩĩ?
24 Kũvatiswa kwonanasya ũndũ wa vata mũno. Ĩla waindwa kĩw’ũnĩ, wĩthĩawa woonany’a kana nĩ wakw’a, kana kwa ndeto ingĩ, nĩwatia vyũ mwĩkalĩle ũtaĩle ũla ũnaĩ naw’o. Na ĩla wauma kĩw’ũnĩ, wĩthĩawa wambĩĩa kwĩkala mwĩkalĩle ũngĩ wa kwĩka kwenda kwa Ngai. Ũu nĩ kwonany’a kana ũkamũthũkũmaa Yeova mavinda onthe. Lilikana kana ndwĩyumĩtye kwa mũndũ, kwa kĩkundi kĩna, kana wĩa mũna. Wĩyumĩtye ũmũthũkũme Yeova.
25 Kwĩyumya ũmũthũkũme Yeova kũkaũtetheesya wĩthĩwe na ngwatanĩo ndũmu vamwe nake. (Savuli 25:14) Ĩndĩ ũu ti kwonany’a kana mũndũ akatangĩĩwa aĩ nũndũ nĩmũvatise. Mũtũmwa Vaulo aandĩkie atĩĩ: “Ĩanĩsyai ũtangĩĩo wenyu na kĩkĩo na kĩtetemo.” (Avilivi 2:12) Ũvatiso no mwambĩĩo. Ĩndĩ waĩle kwĩka ata nĩ kana ũendeee kwĩkala vakuvĩ na Yeova? Kĩlungu kya mũthya kya ĩvuku yĩĩ nĩkĩũsũngĩa ĩkũlyo yĩu.


text:
Ĩsomo ya 13
Nĩ Ũvoo Mwaũ Mũseo Ĩũlũ wa Ndĩni?
1. Syo ndĩni syonthe nĩ nzeo?
Ve andũ me na ngoo nzeo nthĩnĩ wa ndĩni syonthe. Nĩ ũvoo mũseo kũmanya kana Ngai nĩwonaa andũ asu na kũmasũvĩa. Ũndũ wa kũmakya nĩ kana ndĩni yĩthĩĩtwe ĩitũmĩwa kwĩka mothũku. (2 Akolintho 4:3, 4; 11:13-15) Kwosana na maũvoo mana, ndĩni imwe nĩsyĩthĩĩtwe na kĩanda nthĩnĩ wa ũng’endu, kũawa kwa mbaĩ nima, kaũ, na kũnyamaw’a kwa syana. Ũndũ ũsu ũmakasya vyũ andũ ala maĩkĩĩa Ngai kuma ngoonĩ.
Ndĩni ya w’o nĩmũtaĩaa Ngai, ĩndĩ ndĩni sya ũvũngũ nimũthatasya. Ndĩni sya ũvũngũ imanyĩasya maũndũ mate Mbivilianĩ, ala nĩ vamwe na momanyĩsyo ma ũvũngũ ĩũlũ wa Ngai na akw’ũ. Ĩndĩ Yeova endaa andũ mamanye ũla w’o ĩũlũ wake.
2. Nĩ ũvoo mwaũ mũseo ĩũlũ wa ndĩni?
Nĩ ũseo kũmanya kana Ngai ndatonya kũkengeka nĩ ndĩni ila syaasya nimwendete o na vala syo syendete nthĩ ya Satani. (Yakovo 4:4) Ndeto ya Ngai yĩtĩte ndĩni syonthe sya ũvũngũ “Mbaviloni ĩla Nene.” Mbaviloni waĩ mũsyĩ wa tene kũla ndĩni sya ũvũngũ syambĩĩie ĩtina wa ĩla Mbua ya Kĩw’ũ Kingĩ ya ĩvinda ya Noa. O mĩtũkĩ, Ngai akilyĩ anaete wanangĩko ũtataĩĩwe ĩũlũ wa ndĩni ila ikengaa na kũvinyĩĩa andũ.
Ve ũvoo ũngĩ mũseo. Yeova nũlilikene andũ me na ngoo nzeo ala me ndĩninĩ syĩ kĩvathũkany’o sya ũvũngũ nthĩ yonthe. Aendee kũmbany’a andũ asu kwa kũmamanyĩsya ũla w’o.
3. Andũ ala me na ngoo nzeo maĩle kwĩka ata?
Yeova nũsũvĩaa andũ ala mendete ũseo na ũla w’o. Nũmekĩaa vinya maume ndĩninĩ sya ũvũngũ. Andũ ala mendete Ngai methĩawa na wendi wa kũalyũka nĩ kana mamwendeesye.
Ĩvinda ya atũmwa, ĩla andũ me na ngoo nzeo meewie ũvoo mũseo kuma kũla kwĩ atũmwa, mawĩtĩkĩlile na ũtanu. Yeova amamanyĩisye nzĩa nzaũ ya kwĩkala, yĩ na ũtanu mwingangĩ, yĩ na kĩeleelo na wĩkwatyo. Matũtiĩe ngelekany’o nzeo nũndũ meetĩkĩlile ũvoo mũseo kwa kwia Yeova mbee mathayũnĩ moo.
Yeova nũthokasya ala matiĩte ndĩni sya ũvũngũ methĩwe amwe ma athaithi make. Weetĩkĩla Yeova akũthokye, ũkatw’ĩka mũnyanyae, ũmwe wa athaithi make me na wendo, na ũikwata thayũ ũtathela.
4. Ngai akaete ũtanu ata kĩla vandũ?
Nĩ ũvoo mũseo kũmanya kana ndĩni sya ũvũngũ ikilyĩ kũsilĩlwa. Ũsilĩlo ũsu ũkavetea andũ thĩna nthĩ yonthe. Ndĩni sya ũvũngũ iikaaelelũkya na kũaany’a andũ ĩngĩ nongi. Andũ onthe me thayũ makeethĩwa na ngwatanĩo nthĩnĩ wa kũmũthaitha Ngai ũla wa w’o weka.
ĨMANYĨSYE MŨNANGO
What Does the Bible Really Teach?
Worship That God Approves
Consider six features that identify those who practice true religion.
What Does the Bible Really Teach?
Take Your Stand for True Worship
What challenges might you face when sharing your beliefs with others? How can you do so without offending them?


text:
Maũndũ Ala Maandĩkĩtwe Mbivilianĩ Ĩũlũ wa Yesũ Maandĩkiwe Ĩndĩĩ?
Ũndũ Mbivilia yaasya
Aiweta ĩũlũ wa maũndũ ala waandĩkie ĩũlũ wa thayũ wa Yesũ, mũtũmwa Yoana aisye: “
Na ũla wonie nĩwe ngũsĩ, na ũkũsĩ wake nĩ wa w’o: nake nĩwĩsĩ kana eneena w’o, nĩ kana nenyu mwĩtĩkĩle.”—Yoana 19:35.
Kĩtumi kĩmwe kya kũĩkĩĩa maũndũ ala maandĩkĩtwe ĩvukunĩ ya Mathayo, Maliko, Luka, na Yoana ĩũlũ wa Yesũ nĩ kana maũndũ asu maandĩkiwe ĩla andũ aingĩ ala meyonee maũndũ asu maĩ o thayũ. Andũ amwe maasyaa ĩvuku ya Mathayo yaandĩkiwe o myaka nyanya ĩtina wa Yesũ kũkw’a, na ũsu nĩ ta mwaka wa 41. Asomi angĩ maasyaa yaandĩkiwe ĩtinanga wa vau, ĩndĩ onthe nĩmetĩkĩlanaa kana mavuku onthe ma Maandĩko ma Kĩkiliki ma Kĩklĩsto maandĩkiwe mwaka wa 100 ũte mũviku.
Andũ ala moonie Yesũ e thayũ, moona ayũawa na aithayũũkw’a nĩmatonya kũweta ethĩwa maũndũ ala maandĩkĩtwe ĩũlũ wake nĩ ma w’o. Vakethĩwa ve ũndũ o na ũmwe wa ũvũngũ ũandĩkĩtwe, nĩmatonya kũumĩlya. Mũsomi ũmwe wĩtawa Professor F. F. Bruce aĩtye ũũ: “
Ũndũ ũmwe woonekaa mũno ĩla atũmwa matavanasya nĩ kana mawetaa mate na nzika maũndũ ala ethukĩĩsya moo meesĩ; mayeekaa o kwasya, ‘Ithyĩ twĩ ngũsĩ sya maũndũ asu,’ ĩndĩ ĩngĩ nĩmaasyaa, ‘o ũndũ inyw’ĩ ene mwĩsĩ’ (Meko ma Atũmwa 2:22).”


text:
Ĩĩ. Mũndũ w’onthe ũla watw’ĩka wa Ngũsĩ nũtavanasya, na kwĩ aka ta milioni iana ũna ma Ngũsĩ. Mbivilia yathanie atĩĩ: “Aka ala manyaĩĩkasya ũvoo nĩ nguthu nene.”—Savuli 68:11.
Aka ala matw’ĩkĩte ma Ngũsĩ maatĩĩaa ngelekany’o ya aka ala mawetetwe Mbivilianĩ. (Nthimo 31:10-31) O na kau ti mo makwatĩĩaa maũndũ kĩkundinĩ, nĩmatavanasya mũno. O na nĩmamanyĩasya syana syoo mwĩkalĩle ũla waĩle kwosana na Mbivilia. (Nthimo 1:8) Matataa mũno matũmĩe ndeto nzeo na methĩwe na mwĩkalĩle mũseo nĩ kana methĩwe ngelekany’o nzeo kwa andũ ala angĩ.—Tito 2:3-5.


text:
Syĩndũ sya Kũũtetheesya Wĩmanyĩsye Mbivilia
Syĩndũ ii sya kũũtetheesya wĩmanyĩsye Mbivilia no iũtetheesye ũendeee kwĩmanyĩsya maũndũ me kĩvathũkany’o Mbivilianĩ kwa nzĩa ya kwendeesya na ĩtonya ũkwĩkĩa vinya.
Ũvoo Mũseo Kuma kwa Ngai!
We Ngai E Ĩsyĩtwa?
Ngai e masyĩtwa maingĩ ma ũnene ta, Mwene Vinya W’onthe, Mũmbi, na Mwĩaĩi. Ĩndĩ ĩsyĩtwa ya Ngai mwene nĩyĩtũmĩĩtwe Mbivilianĩ mavinda mbee wa 7,000.
Ũvoo Mũseo Kuma kwa Ngai!
We Ngai E Ĩsyĩtwa?
Ngai e masyĩtwa maingĩ ma ũnene ta, Mwene Vinya W’onthe, Mũmbi, na Mwĩaĩi. Ĩndĩ ĩsyĩtwa ya Ngai mwene nĩyĩtũmĩĩtwe Mbivilianĩ mavinda mbee wa 7,000.
Manyĩw'a nĩ Mũndũ Ũngĩ
Nĩkĩ Waĩle Kwĩmanyĩsya Mbivilia?
Mbivilia nĩtetheeasya andũ aingĩ nthĩ yonthe kũkwata mosũngĩo ma makũlyo ala mekũlasya. We no wende kũsũngĩwa makũlyo maku?
Twĩkaa Ata Ĩla Tũũmanyĩsya Mũndũ Mbivilia?
Ngũsĩ sya Yeova nthĩ yonthe nĩsyĩsĩkĩe kwĩsĩla mũvango wa kwĩmanyĩsya na andũ Mbivilia vate ndĩvi. Sisya ũndũ mekaa ũu.
Kũlya Ũmanyĩw’e Mbivilia
Ĩmanyĩsye Mbivilia ũte kũĩva kĩndũ ĩvĩnda yĩla wonaa mwanya na vandũ vala ũkwona vaĩle.
Tũmĩa Syĩndũ Ila Tũtũmĩaa Kwĩmanyĩsya Mbivilia Vate Ndĩvi
Maũndũ Ala Maeleetw'e Vitionĩ
Syĩndũ sya Kũũtetheesya Wĩmanyĩsye
Mavuku
Ĩmanyĩsye Maũmbanonĩ Maitũ
Maũmbano ma Kĩkundi kya Ngũsĩ sya Yeova
Mantha vala tũmbanĩaa na ũimanya ũndũ tũthaithaa.
Nĩ Kyaũ Kĩendeea Nyũmbanĩ ya Ũsumbĩ?
Ũka wĩyonee.
Syĩndũ Ingĩ
Mavuku ma Kwĩka Ũkunĩkĩli Indanetinĩ
Mantha syongo sya Mbivilia Indanetinĩ ũitũmĩa mavuku ma Ngũsĩ sya Yeova.


text:
KĨLUNGU KYA 18
Baptism and Your Relationship With God
Ũvatiso wa Kĩklĩsto wĩkawa ata?
Nĩ maũndũ maũ waĩle kwĩanĩsya nĩ kana ũvatiswe?
Mũndũ eyumasya kwa Ngai ata?
Kĩtumi kya mwanya kya kũvatiswa nĩ kyaũ?
1. Nĩ kyaũ kyatumie Mũethiovia ũmwe akũlya avatiswe?
“SISYA manzĩ ti aa; nĩ ũndũ wĩva ũnziĩĩa ndikavatiswe?” Ĩkũlyo yĩu yakũlilw’e nĩ Mũethiovia waĩ na ũkũmũ mũnene nyũmbanĩ ya mũsumbĩ ĩvinda ya atũmwa. Mũklĩsto weetawa Vilivu aĩ amũĩkĩĩthĩtye kana Yesũ nĩwe Masia ũla wathanĩtwe. Mũethiovia ũsu amanyĩiw’e maũndũ asu nesa kuma Mbivilianĩ na mamũlika ngoonĩ. Na oonany’a kana nũkwenda kũvatiswa!
2. Nĩkĩ nĩwaĩle kũsũanĩa kwa ũito ĩũlũ wa kũvatiswa?
2 Ethĩwa nĩwĩmanyĩĩtye nesa na ũmwe wa Ngũsĩ sya Yeova ilungu ila ingĩ syĩ mbee wa kĩlungu kĩĩ, no wĩw’e ũtonya ũkũlya, ‘Nĩ ũndũ wĩva ũnziĩĩa ndikavatiswe?’ Yuyu no wĩthĩwe wĩmanyĩĩtye ĩũlũ wa watho wa Mbivilia wa thayũ ũtathela Valatisonĩ. (Luka 23:43; Ũvuan’yo 21:
3. (a) Yesũ eeyĩaĩie aatĩĩi make ata? (b) Ũvatiso wa kĩw’ũ wĩkawa ata?
3 Ũtonya kwonany’a ata kana nũkwenda kũmũthũkũma Ngai? Yesũ eeie aatĩĩi make ũũ: ‘Endai . . . mũkatw’ĩkĩthye mbaĩ syonthe amanyĩw’a, mũkĩmavatisa.’ (Mathayo 28:19) Yesũ nĩwoonanisye ngelekany’o yĩla wavatisĩiwe kĩw’ũnĩ. We ndaaminzangĩw’a kĩw’ũ kana aketĩkĩw’a kĩw’ũ mũtwe. (Mathayo 3:
4. Ũvatiso wa kĩw’ũ wonanasya ata?
4 Kũvatiswa na kĩw’ũ nĩ ũndũ waĩle kwĩanĩw’a nĩ onthe ala mekwenda kwĩthĩwa na mũamba na Yeova Ngai. Ũvatiso wonanasya nũkwenda kũmũthũkũma Ngai. Wonanasya kana nũũtanĩa kwĩka kwenda kwa Yeova. (Savuli 40:
ŨMANYI NA MŨĨKĨĨO NĨSYENDEKAA
5. (a) Ũndũ wa mbee ũla waĩle kwĩka nĩ kana wĩtĩkĩlĩke kũvatiswa nĩ mwaũ? (b) Nĩkĩ maũmbano ma Kĩklĩsto nĩ ma vata?
5 We nĩwambĩĩe kwĩka maũndũ asu. Nĩkĩ tũtonya kwasya ũu? Nũndũ nĩwambĩĩe kwĩmanyĩsya ĩũlũ wa Yeova Ngai na Yesũ Klĩsto, ũatĩanĩsye maũndũ nesa kuma Mbivilianĩ. (Yoana 17:3) Ĩndĩ ve maũndũ maingĩ ma kwĩmanyĩsya. Aklĩsto nĩmaĩle ‘kusũa ũmanyi wa kwenda kwa Ngai.’ (Akolosai 1:9) Kũthi mawũmbanonĩ ma kĩkundi kya Ngũsĩ sya Yeova nĩũkũtetheesya kũkwata ũmanyi ũsu. Nũndũ wa vata kũthi mawũmbanonĩ asu. (Aevelania 10:
6. Waĩle kwĩthĩwa na ũmanyi wĩana ata nĩ kana wĩtĩkĩlĩke kũvatiswa?
6 Ĩndĩ ti aĩ waĩle kũmanya kĩla kĩndũ Mbivilianĩ nĩ kana wĩtĩkĩlĩke kũvatiswa. Ũla Mũethiovia aĩ na ũmanyi wĩana ũndũ mũna, ĩndĩ nĩwaaĩle kũtetheew’a kũelewa maũndũ amwe Maandĩkonĩ. (Meko ma Atũmwa 8:
7. Kwĩmanyĩsya Mbivilia kwaĩle kũtuma wĩka ata?
7 Ũmanyi w’oka ndũtoetye, nũndũ “vate mũĩkĩĩo kũitonyeka kũmwendeesya [Ngai].” (Aevelania 11:6) Mbivilia ĩtũtavasya kana yĩla andũ ma mũsyĩ wa tene wa Kolintho meewie ũvoo wa kĩklĩsto, ‘nĩmeetĩkĩlile na mavatiswa.’ (Meko ma Atũmwa 18:8) O ta ũu kwĩmanyĩsya Mbivilia kwaĩle kũtuma wĩthĩwa na mũĩkĩĩo kana yo nĩ Ndeto mbevee ya Ngai. Kwĩmanyĩsya Mbivilia nĩkũtumaa twĩthĩwa na mũĩkĩĩo nthĩnĩ wa mawatho ma Ngai na nthĩnĩ wa ũtangĩĩo wa nthembo ya Yesũ.
KŨMATAVYA ANGĨ KĨLA WĨMANYĨĨTYE KUMA MBIVILIANĨ
8. Nĩ kyaũ kĩtuma wĩthĩwa wĩ mũthangaau kũtavya angĩ kĩla wĩmanyĩĩtye?
8 O ũndũ mũĩkĩĩo waku wongelekete, now’o wĩĩthĩwa na wendi mwingĩ wa kũtavya andũ angĩ kĩla wĩmanyĩĩtye. (Yelemia 20:9) Ũkeethĩwa wĩ mũthangaau kũtavya andũ angĩ ĩũlũ wa Ngai na ieleelo syake.
9, 10. (a) Ũtonya kwambĩĩa kũmatavya aaũ w’o wa Mbivilia? (b) Waĩle kwĩka ata ethĩwa nũkwenda kutavany’a vamwe na Ngũsĩ sya Yeova?
9 Nũtonya kwambĩĩa kũmatavya andũ maku ma mũsyĩ, anyanyau, atũi, na andũ ala ũthũkũmaa namo w’o kuma Mbivilianĩ. Ĩtina wa ĩvinda ĩna nũtonya kwenda wĩtĩkĩlw’e kutavany’a vamwe na Ngũsĩ sya Yeova. Wavikĩĩa ĩvinda ta yĩu, tavya Ngũsĩ ĩla wĩmanyĩasya Mbivilia vamwe nayo. Ethĩwa nũkwoneka ũtonya kũtw’ĩka mũtavany’a, mĩvango ĩkeekwa nĩ kana we na mwalimũ waku ũla mwĩmanyĩasya ĩmwe mũkomane na atumĩa elĩ ma kĩkundi.
10 Ũu ũkaũtetheesya kũmamanya atumĩa ma kĩkundi, ala masũvĩaa ĩĩthya ya Ngai. (Meko ma Atũmwa 20:28; 1 Vetelo 5:
11. Mbee wa kũtw’ĩka mũtavany’a waĩle kwĩthĩwa ũekete imanyĩo syĩva?
11 Na no waĩle kũalyũla mwĩkalĩle waku na imanyĩo imwe nĩ kana ũtonye kũtw’ĩka mũtavany’a. Ũu nĩ kwasya nĩwaĩle kũeka maũndũ mana mate maseo ũtonya kwĩthĩwa wĩkaa kĩmbithĩnĩ. Kwoou ũtanamba kũkũlya ũtw’ĩke mũtavany’a, waĩle kwĩthĩwa ũekete naĩ ngito ta ũlaalai, ũnywi, na kũtũmĩa syĩndũ ila imilaa ta vangi.
KWĨLILA NA KŨALYŨKA
12. Nĩkĩ kwĩlila nĩ kwa vata?
12 Mbee wa kũvatiswa ve maũndũ angĩ waĩle kwĩanĩsya. Mũtũmwa Vetelo aisye: “Alyũlai ngoo . . . mwĩthyũũe, naĩ syenyu syanangwe.” (Meko ma Atũmwa 3
13. Kũalyũka nĩ kwaũ?
13 Wamina kwĩlila wendekaa ũalyũke, kana ‘kwĩthyũũa.’ Nũndũ kwĩlila ti o kwĩw’a woo ngoonĩ kwĩ o kw’oka. Nĩwaĩle kũeka vyũ mwĩkalĩle waku wa tene na ũyĩkĩa kĩthito kwĩka ũla ũseo ũte kũeka. Kwĩlila na kũalyũka nĩ maũndũ waĩle kwĩanĩsya mbee wa kũvatiswa.
KWĨYUMYA
14. Nĩ ũndũ ũngĩ wa vata wĩva waĩle kwĩanĩsya mbee wa ũtanavatiswa?
14 Ve ũndũ ũngĩ wa vata waĩle kwĩanĩsya mbee wa ũtanavatiswa. Nĩwaĩle kwĩyumya kwa Yeova Ngai.
15, 16. Wĩyumasya kwa Ngai ata, na nĩ kyaũ kĩtumaa wĩka ũu?
15 Yĩla weeyumya kwa Yeova Ngai kwĩsĩla kũmũvoya kwa kĩthing’ĩĩsyo, nũmũtavasya kana ũkamũthaithaa e weka. Nĩkĩ mũndũ waĩle kwĩka ũu? Kwasũanĩa yĩla mũndũũme wambĩĩa kwĩvaasya mũndũ mũka. O ũndũ ũendee kũmũmanya na kwona mwĩkalĩle wake mũseo, now’o ũendeeaa kũmwenda. Ĩtina wa ĩvinda ĩna nũtonya kũvanga kũmũtwaa. Kũtwaana kũtumaa maũndũ ala waĩle kwĩka mongeleka. Ĩndĩ wendo nĩw’o ũtumaa osa ĩtambya yĩu ĩnene ya kũtwaana.
16 Kũmũmanya na kũmwenda Yeova kũtumaa ũmũthũkũma wĩyumĩtye vyũ. Mũndũ ũla ũkwenda kũmũatĩĩa Mwana wa Ngai, Yesũ Klĩsto, nĩwaĩle ‘kwĩlea mwene.’ (Maliko 8:
NDŨKAKĨE KWĨYUMYA
17. Nĩkĩ andũ amwe matonya kũkĩa kwĩyumya kwa Ngai?
17 Andũ amwe nĩmakĩaa kwĩyumya kwa Yeova nũndũ monaa ũsu ta ũndũ mũito mũno. Nĩmatonya kwĩthĩwa maikĩa kana meeyumya matw’ĩke Aklĩsto, Ngai akamasilĩla kwĩanana na mwĩkalĩle woo. Nũndũ wa kwona ta matonya kũvĩtĩsya Yeova na kũmũthatya, mo monaa nũseo kũlea kwĩyumya kwake.
18. Nĩ kyaũ kĩtonya kũtuma twĩyumya kwa Yeova?
18 Kwambĩĩa kũmwenda Yeova kũkatuma wĩyumya kwake na ũyĩka ũndũ ũtonya wĩanĩsye wendi wake. (Mũtavan’ya 5:4) Weeyumya kwa Ngai ũkendeew’a ‘kũkinyaa ũndũ waĩle Mwĩaĩi kũvikĩa kũmwendeesya vyũ.’ (Akolosai 1:10) Nũndũ wa kũmwenda Ngai ndũkonaa wĩ ũndũ wĩ vinya kwĩka kwenda kwake. Ũkeethĩwa ũtonya kwĩtĩkĩlana na mũtũmwa Yoana ũla waandĩkie atĩĩ: “Kũmwenda Ngai nĩ kũũ, tũkwatae mĩao yake: na mĩao yake ti mĩito.”
19. Nĩkĩ ndwaĩle kũkĩa kwĩyumya kwa Ngai?
19 Ti aĩ no nginya wĩthĩwe wĩ mwĩanĩu nĩ kana wĩyumye kwa Ngai. Yeova nĩwĩsĩ maũndũ ala tũtonya na ala tũtatonya kwĩka na ndenda twĩke ũndũ tũtatonya. (Savuli 103:14) Nĩwendaa ũendee kwĩka nesa na akaũtw’ĩĩka na kũũtetheesya. (Isaia 41:10) Manya nesa vyũ kana wamũĩkĩĩa Yeova na ngoo yaku yonthe, “akaũlũngalĩlya nzĩa syaku.”
KWONANY’A KWĨYUMYA KWAKU KWA KŨVATISWA
20. Nĩkĩ kũmwĩyumĩsya Yeova kũyaĩle kwĩthĩwa ne ũndũ wa kĩmbithĩ?
20 Kũsũanĩa ĩũlũ wa maũndũ asu tweemanyĩsya nĩkũtonya kũũtetheesya wĩyumye kwa Yeova kwĩsĩla mboyanĩ. Mũndũ ũla kwa w’o ũmwendete Ngai no nginya ‘aumbũle na kanyw’a kũvikĩa ũtangĩĩo.’ (Alomi 10:10) Wĩkaa ũu ata?
21, 22. Ũtonya ‘kumbũla na kanyw’a’ mũĩkĩĩo waku ata?
21 Mũmanyĩthye mũsyaĩĩsya wa kĩkundi kyaku kana nũkwenda kũvatiswa. Nake akavanga na atumĩa amwe ma kĩkundi nĩ kana masisye vamwe naku makũlyo mana ĩũlũ wa momanyĩsyo ma mũsingi ma Mbivilia. Atumĩa asu moona kana nũeleetwe nĩ momanyĩsyo asu, makaũtavya kana nũtonya kũvatiswa ĩvinda yĩla yĩatĩĩe kwĩvatisanwa. * Ĩvinda yĩu nĩkumaw’a ũvoo ũkũelesya ĩũlũ wa ũvatiso. Mumya wa ũvoo nũmathokasya oonthe ala mekwenda kũvatiswa masũngĩe makũlyo elĩ mate vinya. Kũsũngĩa makũlyo asu nĩ nzĩa ĩmwe ya ‘kumbũla na kanyw’a’ mũĩkĩĩo woo.
22 Ũvatiso nĩw’o wonanasya ũtheinĩ kana nĩwĩyumĩtye kwa Ngai na yu wĩ ũmwe wa Ngũsĩ sya Yeova. Ala meũvatiswa maindawa kĩw’ũnĩ vyũ nĩ kana monany’e ũtheinĩ kana nĩmeyumĩtye kwa Yeova.
ŨVATISO WAKU WONANASYA ATA?
23. Kũvatiswa “syĩtwanĩ ya Asa na ya Mwana na ya veva mũtheu” kwonanasya ata?
23 Yesũ aisye kana amanyĩw’a make maĩle kũvatiswa “syĩtwanĩ ya Asa na ya Mwana na ya veva mũtheu.” (Mathayo 28:
24, 25. (a) Ũvatiso nĩ wonany’o wa kyaũ? (b) Nĩ ĩkũlyo yĩva yaĩle kũsũngĩwa?
24 Ĩndĩ ũvatiso ti o kwĩyĩinda kĩw’ũnĩ. Nĩ wonany’o wa ũndũ wa vata mũno. Kũindwa kĩw’ũnĩ vyũ kwonanasya kana nĩ wakw’a kwosana na mwĩkalĩle waku wa tene. Kũkĩla kuma kĩw’ũnĩ kwonanasya yu nĩweethĩwa thayũ wĩke kwenda kwa Ngai. Kwoou lilikana kana wĩyumĩsye Yeova Ngai mwene, ĩndĩ ndwĩyumĩsye mũndũ, kana ũseũvyo, kana kwĩyumya kũtethya wĩa mũna. Kwĩyumya kwaku na kũvatiswa nĩ mwambĩĩo wa kwĩthĩwa na ũnyanya mũnene na Ngai, kana mũamba mũseo nake.
25 Ũvatiso ndũĩkĩĩthasya kana ũkakwata ũtangĩĩo. Mũtũmwa Vaulo aandĩkie: “Ĩanĩsyai ũtangĩĩo wenyu na kĩkĩo na kĩtetemo.” (Avilivi 2:
^ kal. 21 Ũvatiso nĩ ũndũ wĩkawa kĩla mwaka mawũmbanonĩ manene ma Ngũsĩ sya Yeova.