text: 1Luulo gua numupeepilie inie, ĩne nanumutũngua mwa kĩShekulu, mugendele kĩna ijĩpĩĩle uwĩĩtua waani naalĩ muĩĩtĩlue. 2Kuwĩniinupia tũlũ nuupolo, kuugigimĩlia, mwĩgigimĩlie muwĩloogua; 3ĩmwĩkamatĩkilie kukuukendegeela uumuĩ wa kĩMuau mukĩtũngo kya matiliga. 4Ukoolĩ umuĩlĩ nuMuau umuĩ, kĩna iio alĩ muĩĩtue kuulaaĩĩli umuĩ wa wĩĩtua waani; 5ũShekulu umuĩ, uusuĩĩli umuĩ, ubadĩĩzo umuĩ, 6uNzua umuĩ, nduyo Tata wa tũlũ, ninduyo nuĩlĩ kukiania ya yensi, numutũlũ yensi, numunsĩ ya tũlũ yensi. 7ĩpa itĩ wensi kumiĩtu alĩ mupeegue uukende kwilika lya ngele ya kĩpeegue kya kĩKilisito. 8Luulo itambulue, “Pĩna nunankĩla kukiania nutepa utepua, Nuapeela ĩantu ipeegua.” ( 9uLukaani luasio, “Nunankĩla,” ĩndogolelio yaakue yaani isiititũla alutimile tangua sunga kunandĩ za munsĩ ya nsĩĩ. 10Uyo naalutimile, uuyo naalunankĩĩle ga kukiania kwikĩla igyulu liensi; intu tũlũ ijuligue ninduyo.) 11Ninduyo aluaĩĩkile ĩĩĩa atũle atumua, ĩĩĩa atũle anakĩdagu, ĩĩĩa atũle atanantia a mpola na nziiza, ĩĩĩa atũle adĩĩmi nĩamania; 12koona ĩeelu akamĩnkĩĩligue, umulĩmo wa kĩtuma utendeke, umuĩlĩ wa kĩKilisito uzengue, 13sunga nindiishie tũlũ pĩna kukakuupikĩĩla uumuĩ wa usuĩĩli nukukumulĩngĩkia uMwana wa kĩNzua, kwitũla muntu wa kapanga, sunga ilika lya ukulu wa ugelo wa ũjuli wa kĩKilisito. 14koona kulekitũla aana atakata, kangĩ ĩkwigumua kunu nukunu nukwikenkua kunzega zensi za mamania kuupembeelia wa antu, kuwĩsukukia naubĩĩ, ĩkwitiata ĩmiena ya ulimĩĩli. 15Taazu kumĩambe ĩtai muuloogua, kukule mumuakue kunzĩla zensi, uyo muene tyũe, uKilisito. 16Kwipũna mumuakue umuĩlĩ wensi ĩũkinĩnkanigua nukwikamantanigua kuwaalĩĩlia wa katũmpĩ kensi kwilika lya mulĩmo wa katũmpĩ kensi kamuĩ kamuĩ, iio umuĩlĩ ukukulaa nukukĩzenga muuloogua. 17natambula izi gua nukukuzikuĩla mwa kiShekkulu kwipũna nantende mulekigenda zĩ ĩa ndugu nazĩngĩ naakugendaa, mu naulu wishala liao; 18ĩmasĩĩgo maao milyupiligue nĩkiiti, naakamatulua nuupanga wa kĩNzua kunsooko ya usiitimana naukoolĩ mumiao, naupũnile muukakũ wa nkolo zaao. 19ĩAasio naakiile igyandi munkolo zaao, naĩgumĩla muusambo, naiawa kwitenda ubĩĩ wensi. 20Inie gua, sika iio alĩ mwĩmanilie uKilisito, 21kanga alĩĩ mũigilie impola zaakue nukwimanigua mumuakue, kĩna ĩtai yĩĩlĩ mwa kĩYesu. 22Muujiule uuntu wa kalĩ naukugendaa kwitiata intendo za muandio, naukoononekaa kukuzitiata inshula za upembelia; 23mutendue apia munkolo ishala liani; 24muujiale uuntu naupia naalĩ uumbue kumpiani ya kĩNzua, mukulukuuluu nuweelu wa tai. 25Luulo gua, ujiulĩ ulongo, mutambule ĩtai, wensi numunakaa waakue, kunsooko kupitũmpi, wensi katũmpĩ ka muua. 26Namwa nuutaki mulekitimula; ĩmpasu ĩlekishaalĩĩla pĩna uutaki waani wikĩĩlĩ kalamulegela, 27Kangĩ muleke kumupeela ũShetani ĩlioma. 28Nukũiaa walekiia kangĩ; taazu iiza wĩkakie kukĩtuma umulĩmo namuuza kumĩkono yaakue umuene, koona wĩĩ nĩkĩntu kya kumoomoelu umusilĩlua. 29Lukaani luensi nalubĩĩ lulekipũna mumĩlomo yaani, ĩpa naluuza lwa kuzĩpia pĩna ishiiiue, luapeele ukende ĩaasio naakulũigia. 30Kangĩ muleke kumupeela usungu uMuau Muelu wa kĩNzua, nakumuakue alĩ muaĩĩkĩlue umuhũli sunga kulutondo lwa ukomolua. 31Ugaali tũlũ nĩmagũndo nuutaki nĩkĩlanga niituki malege kumiani, palumuĩ nuubĩĩ wensi. 32Kangĩ muĩ nuupolo niinie kuniinie, akola kĩsususu, ĩmukĩlekela kĩna uNzua mwa kĩKilisito naalumulekĩĩle inie.


c: text/html

text: 1“ĩNkolo zaani zilekikankanala; musuĩĩle mwa kĩNzua, musuĩĩle numumuane. 2Munumba mwa kĩTata waane ukoolĩ wikyalo wingĩ; kanga ĩsika iio, aza nijilekumuĩĩla. Nalongola kukumuzĩpĩlĩĩlia uwĩĩmo. 3Pĩna nalongola kukumuzipilĩĩlia uwĩĩmo, nikiiiza kangĩ numuanũnkule kumuane, koona pĩna nĩĩlĩ ĩne, niniinie muĩ paapo. 4Kĩna nunziĩ mumĩmanile ĩnzĩla.” 5uTomaso numuĩĩla, “Shekulu, sika kumanile kĩna ulunziĩ, kukakumĩmana mbii ĩnzĩla?” 6ũYesu numuĩĩla, “Ĩne neene nzĩla nĩtai nuupanga; ukutilĩ nũjile kwa kĩTata isiititũla kunzĩla ya ĩne. 7Kanga ĩalĩĩ munĩngile ĩne alĩ mũjile kumulĩnga nuTata. Kwipũna ĩpaino mwamulĩngaa, kangĩ mwamuonaa.” 8uPilipo numuĩĩla, “Shekulu, kulagĩĩle uTata, koona yakuenda muumo.” 9ũYesu numuĩĩla, “Ĩne nikyalikilie nakwĩensi niniinie, sikunĩngilene Pilipo? Numoonie ĩne wamuoonie nuTata. Wiũgaaii ue, kulagĩĩle uTata. 10Sika wishuĩĩlane kĩna ĩne moolĩ mwa kĩTata, nuTata umoolĩ mumuane. iNkaani nanukumuĩĩla ĩne sika nĩkĩtambulĩlagiaa ning'ene, ĩpa uTata nũkyalile munsĩ yaane ukĩtumaa ĩmĩlĩmo yaakue. 11Nsuĩĩlĩ kĩna ĩne nkoolĩ mwa kĩTata nuTata ukoolĩ mumuane; naa sika iio, nsuĩĩlĩ kunsooko ya mĩlĩmo ĩmiene. 12“Tai-taaii namuĩĩla, nusuĩlĩĩle mumuane, ĩmĩlĩmo nanĩkĩtuma ĩne nduzo ukakuĩtuma, kangĩ namĩkulu kwikĩla ĩĩ ukakĩtuma kunsooko nalongolaa kwa kĩTata. 13Luensi namukakululompa muliina liane nĩkakulutenda, uTata wakuligue muMuana. 14Luensi kanga munompe muliina liane nĩkakulutenda.” 15Kanga mundoogue mukikendegeela ĩmalagĩĩlio maane. 16Nineene nĩkakumulompa uTata, nduzo ukakumupeela Mualĩĩlia numuua, wikyale niniinie ĩkalĩ nakalĩ; 17uMuau nwa tai; uunkũmbigyulu sika wishũũma kukumuanũnkula kunsooko sika umuoonie, sunga sika umulĩngile. Ĩnie mumulĩngile kunsooko wikyalile kumuani, nduzo ukitũla munsĩ yaani. 18“Sika nĩkakumuleka inie mwĩakĩa; nijile kumiani. 19Kĩlĩ katũngo kaniino uunkũmbigyulu sika wimona kangĩ, ĩpa inie mwĩmona kunsooko ĩne numupamga, niniinie mukitũla muapanga. 20Palutondo luasio mukimana uniniie kĩna ĩne moolĩ mwa kĩTata waane, niniinie mumoolĩ mumuane nineene moolĩ mumiani. 21uNuasio nutĩĩte ĩmalagĩĩlio maane nukukumakendegeela, unuasio undoilue; nduzo nundoilue ukiloogua nuTata waane, nineene nĩkakumuloogua nukukigyelela kumuakue.” 22ũYuda, (sika nwa kuIsikaliote,) numuĩĩla, “Shekulu, ikitũla mbii kĩna usiiile kukigyelela kumuĩtu, sika kuunkũmbigyulu?” 23ũYesu nushookeelia numuĩĩla, “Wensi kanga wandoogue ukikendegeela ulukaani luane, nuTata waane ukakumuloogua, nindiishie kukiiiza kumuakue nukwitenda wikyalo kumuakue. 24Nasika undoulue sikukukendegeelaa inkaani zaane, nulukaani namukulũigagiaa sika luane, ingĩ lwa kĩTata naaluntumile. 25“Izi alĩ numuĩĩlĩĩle pĩna alĩ kuuzaa nkoolĩ kumiani. 26Ĩpa uMualĩĩlia, uMuau Muelu, uTata nukakumutuma muliina liane, unuasio ukakumumania tũlũ zensi nukukumũjukĩlia tũlũ zensi naalĩ numuĩĩlĩĩle. 27ĩMatiliga namulekela; ĩmatiliga maane namupeela, ĩne nukumupeelaa sika kĩna uunkũmbigyulu naukumupeelaa. iNkolo zaani zilekikankanala sunga zilekiopoka. 28“Mũigilie kĩna ĩne alĩnumuĩlĩĩle kĩna nalongola, nijile kangĩ kumiani. Kanga ĩalĩĩ mundoilue alĩ mũjililumba kunsooko nalongola kwa kĩTata, kuitĩ uTata ingĩ mukulu kwikĩla ĩne. 29Nĩndĩĩpa numuĩĩlĩĩle pĩna ikaali kukigyela, koona pĩna ĩkakigyelela, musuĩĩle. 30Sika nĩkakumutambuĩla ningĩ kangĩ kunsooko umukulu wa unkũmbigyulu wapolokaa. Mugila kakĩntu kumuane; 31ĩpa uunkũmbigyulu umane kĩna numuloilue uTata, iio nukutendaa kĩna uTata alundagĩlĩĩlie. Uukĩ kwĩĩni kulege kunu.”

robotstxt: allowed

filter: keep


text: 1Kunsooko iingĩ ĩkunkunĩĩlie kwiandĩka kĩĩsa-kĩĩsa impola naalĩ ntimĩĩligue pakatĩ yĩĩtu, 2kĩna alĩ akuganulĩĩle kwipũna umuandio, ĩaasio naalĩ akuĩli aakola kuziona nĩĩtumi a Lukaani, 3nineene gaa naona kĩna iiza kunsooko alĩ mpelelĩĩle kĩĩsa-kĩĩsa kwipũna ĩkalĩ impola tũlũ, kukukuandĩkĩla shekulu Teopilo numuKulu, 4koona umane ĩtai ya nkaani nalumumanigue. 5Patondo za kĩHelode mutemi wa Uyahũdi, alukoolĩ mupolia umuĩ, ĩliina liakue Zakalia, wa wĩali wa kĩAbia; numusungu waakue alĩ wa wĩleli wa kĩAloni, ĩliina liakue Elizabeti. 6Tũlũ ensi abĩlĩ alĩ anakulukuuluu ntongela ya kĩNzua, naĩkamatĩkia mumalagĩĩlio mensi numuulagĩĩligua wa kĩShekulu, naĩĩ agila kishokio. 7Nĩndĩo alĩ agila kamuana kunsooko uElizabeti alĩ mugumba, ndĩo tũlũ muubĩlĩ alĩ akombitile. 8Pĩna alĩ wipolia mũlika lya wĩali waakue ntongela ya kĩNzua 9kĩna alĩ ntendo ya apolia, nusaagulua wingĩle munumba ya kĩShekulu wakũũsĩĩle. 10numulundo wensi wa antu alĩ ilompa panzi pityũngo lya kukũũsĩĩla. 11Nũgyeleelua numalaĩka wa kĩShekulu, wĩĩmĩkile paluandĩ lwa kĩgoosia paupolelio wa kukũũsĩlĩla. 12uZakalia pĩna numuona nukankanala, nũingĩĩlua nuooa. 13Ĩpa uMalaĩka numuĩĩla, “Lekioopoka Zakalia, kuitĩ uulompi waako wiigagiguaa, numusungu waako uElizabeti ukakukulelelia muana mugosia, ukakumuĩta ĩliina liakue Yohana. 14Nunduue ukitũla nuulumbi nukwiluluma, nĩantu iingĩ ĩkakuulumbĩĩlia uulelua waakue. 15Kunsooko uzo ukitũla mukulu ntongela ya kĩShekulu, sikukikopa umubinio katia kĩgaalio Ukakijulua nuMuau Muelu, Sunga kwipũna mundaa ya kĩnina. 16Ukakuagomola aana iingĩ a ĩSilaeli kwa kĩShekulu Nzua waao. 17Nduyo ukitongela pausiu waakue mukola nkolo ningũlũ za kĩElia, wazigomole inkolo za ishee zitungĩnkane nĩaana, nĩaleki atiate ĩmasala ma anakulukuuluu, wamulĩganĩlĩlie ũShekulu ĩantu naĩzĩpĩlĩĩlie.” 18uZakalia numuĩĩla uMalaĩka, “Nikimana mbii izi? Kuitĩ ĩne numunampala numusungu waane mukombi wa ntondo ningĩ.” 19uMalaĩka numushookeelia nuũga, “Ĩne neene Gabilieli nanukuĩmĩkaa pantongela ya kĩnzua; numutumue kukĩtambuĩla nunduue nukukukuĩĩla impola izi nanziiza. 20Ĩpa laaa, ukitũla munakĩmũũmĩ, ulemue kwitambula sunga kulutondo luasio pĩna izi zijile kigyelela, kunsooko sikusuĩlĩĩle inkaani zaane; nindizo zijilitimĩĩligua mũtyũngo liakue.” 21ĩAntu naalĩ amutũngĩĩle uZakalia naakulĩlua uutinia waakue muasio muNumba ya kĩNzua. 22Pĩna nupũna sika nusũũma kukĩtambuĩla nĩndĩo, naalĩnga ya kĩna azuoonie kyula munumba ya kĩNzua. Nduyo nuatambulĩla ĩmĩkono, kunu namunakĩmũũmĩ. 23ĩNtondo za upolia waakue pĩna naziula, nulongola kukaa yaakue 24Pĩna nazikĩla intondo zaasio, uElizabeti musungu waakue nuligia ndaa, nwĩpisa ĩmieli ĩtaano nuũga, 25“Itĩ yoi alutendĩĩle ũshekulu muntondo pĩna alundaaĩkilie, nundeegelia inshoni zaane ntongela ya antu.” 26Pamueli wa mutandatu uMalaĩka Gabilieli nutumua nuNzua kukaa ya Galĩlaya nyukuĩtaguaa Nazaleti, 27kumunanso naalĩ muuuligue numuntu, ĩliina liakue Yosepũ wa kĩntua kya kĩDaudi; nĩliina lya munanso alĩ Malia. 28Pĩna numuagaana, nuũga “matiliga kumuako numukembetue, ũShekulu wĩpalumuĩ ninduue,” 29Nduyo nukankanala dũũ kunsooko ya lukaani luakue; nuĩ kĩsĩĩgia ĩĩ mĩlamu kĩ. 30uMalaĩka numuĩĩla, “Ulekioopoka Malia, kuitĩ waligagiaa uukende kwa kĩNzua, 31laaa, ukitũla nĩndaa ukilela muana, ukakumuĩta ĩliina liakue Yesu. 32Uyo ukitũla mukulu, ukiĩĩtua Muana wa Nwa kukiania; ũShekulu Nzua ukakumupeela ityengu lya kĩtemi lya kĩDaudi ũshee. 33Ukakumĩtema ĩnumba ya kĩYakobo sunga ĩkalĩ nakalĩ, nuutemi waakue ukaa ugila kampelo.” 34uMalia numuĩĩla uMalaĩka “Ikitũla mbii, kuitĩ sika numuĩzĩ kamugoosia?” 35uMalaĩka numushookeelia, nuũga “uMuau Muelu ukiiiza mumuako, ningũlũ za Nwa kukiania zĩkakukukũnĩkĩla umulũle; luulo gua umuana nukilelua ukiĩĩtua muelu, Muana wa kĩNzua. 36Laaa, uElizabeti, muntua waako waligilie ndaa ya muana mugoosia muukombi waakue, numueli uu wa mutandatu kumuakue naalukuĩtaguaa mugumba; 37kunsooko kutilĩ kalukaani nasika lũshũũmĩka kwa kĩNzua.” 38uMalia nuũga, “Laaa, ĩne nĩmuasi wa kĩShekulu; naitũle kumuane mũlika lya lukani luako.” uMalaĩka nulega nulongola. 39uMalia nuuuka muntondo zaasio, nulongolanga kunsĩĩ ya piikonko kukaa ĩmuĩ nya kũYuda. 40Nũingĩla munumba ya kĩZakalia, numuũgia uElizabeti. 41uElizabeti pĩna nũigia ĩMĩlamu ya kĩMalia, ĩkaana nakapũũta mundaa yaakue, uElizabeti nwijulua nuMuau Muelu, 42nwĩtunta kululi lukulu, nuũga “wakembetaguaa ue pakatĩ ya asungu; numulelua wa ndaa yaako wakembetaguaa! 43Lwingyelelaa mbii ulukaani ulu, sunga unina wa kĩShekulu waane wanzagaana ĩne? 44Laaa gua pĩna ululi lwa mĩlamu yaako lũingĩla muakutuĩ aane, ĩkaana kapũũta kuulumbi mundaa yaane. 45Umuliukũ naalusuĩlĩĩle, kunsooko zaasio zikikamĩnkĩĩligua naalĩ umuĩĩlue nũShekulu.” 46uMalia nuũga “uMoo waane ukumukulagiaa ũShekulu, 47nĩnkolo yaane yukumulumbĩĩlagiaa uNzua Mugũni waane; 48kunsooko uulaile uuniinupia wa muasi waakue. Kuitĩ laaa, kwipũna nantende wĩleli tũlũ ukinjĩta muliukũ; 49kunsooko Mukola ngũlũ wantendĩĩle makulu, nĩliina liakue ingĩ lielu. 50Nĩkĩnishungu kiakue kĩkoolĩ wĩleli nawĩleli kuaasio naakumoopokaa. 51Waatendile ngũlũ kumukono waakue; waapalansanagiaa ĩanalukeemo mumasĩĩgo ma nkolo zaao; 52waaguusagiaa ĩakulu kwipũna mumatengu maao ma kĩtemi; nuanansula ĩaniino. 53Naakolue nzala waikyutagiaa namaaza, nĩagolĩ waaleegagiaa mĩkono mĩtilĩ. 54Wamualĩĩlagiaa uĨsilaeli umwĩtumi waakue ĩwijukile kĩnishungu kiakue; 55Kĩna alĩ waaĩĩlĩĩle ĩatata ĩĩtu, uIbũlahimu nuwĩleli waakue sunga ĩkalĩ nakalĩ.” 56uMalia nũkyala nunduyo zĩ mieli ĩtatu; nushooka kumuakue. 57iTyũngo lya kĩtũnguĩla uElizabeti pĩna nalĩpika, numulela muana mugoosia 58ĩAnakaa nĩantu aakue pĩna naigyũlia kĩna ũShekulu aluongelĩĩlie kumuakue kĩnishungu kingĩ, naalumba palumuĩ nduyo. 59ulutondo lwa munaana pĩna nalupika, naaza kukumualamia umuana, naasiia kukumutea ĩliina lya kishee, Zakalia. 60uNina nushookeelia nuũga, “Sika iio, ĩpa ikiĩĩtua Yohana.” 61Naamuĩĩla, “Mukĩntua kiako kutilĩ nukuĩtaguaa ĩliina liasio.” 62Naamukolia ũshee kunzĩla ya mĩkono muloe wĩitue liina kĩ. 63Nulompa ulubao, nuandĩka “ĩLiina liakue Yohana Naakulĩlua tũlũ ensi.” 64Ĩkamuĩ umulomo waakue naumũmuuka nululĩmĩ luakue nalutonta nutanbula nukukumukulia uNzua. 65Naingĩĩlua nuooa ĩanakaa aao tũlũ. impola izi zensi naziganulua munsĩĩ tũlũ nya piikonko pya Uyahũdi. 66Tũlũ naalĩ aziingilie naaziĩĩka munkolo zaao naaũga, “uMuana uyu ukitũla wĩmbi. Kuitĩ umukono wa kĩShekulu alĩ wĩpalumuĩ nduyo.” 67uZakalia ũshee, nũjulua nuMuau Muelu, nupũnia uunakĩdagu, nuũga, 68“Wakũmazukigue ũShekulu Nzua wa Ĩsilaeli, kuitĩ waaaganile ĩantu akue nukukuakomola. 69wakuĩmĩkĩĩlie ulupembe lwa ugũnua munumba ya kĩDaudi umwĩtumi waakue 70kĩna alutambuĩle kwipũna mualugu ĩĩtu, kumulomo wa anakĩdagu aakue naeelu. Kupuma ĩkalĩ 71kugũnue kwipũna mualugu ĩĩtu, numumĩkono yaao naakusuukĩĩlue; 72Koona waakolelue kĩnishungu ĩatata ĩĩtu, nukukijuka ilyago liakue nalielu, 73uulapi naalumulapĩĩle uIbũlahimu utata wĩĩtu 74Kukukupeela kugũnue kwipũna mumĩkono ya alugu ĩĩtu, kumutumĩle kutilĩ kaooa, 75muweelu numukulukuuluu ntongela yaakue intondo zĩĩtu zensi. 76Nunduue muana, ukiĩĩtua munakĩdagu wa Nwa kukiania, Kuitĩ ukitongela pausiu wa kĩShekulu umuzĩpĩlĩlie injĩla zaakue; 77ualĩngie ĩantu aakue uugũnua kuuleegeligua wa mĩlandu yaao, 78Kunzĩla ya kĩnishungu kĩkulu kya kĩNzua wĩĩtu, umuasio uweelu wa kukiania wakuagaanile ishie 79Kukuamĩlĩkĩla naakikyalaa mukiiti numumulũle wa ukiu, nukwishongia ĩmĩgulu yĩĩtu munzĩla ya matiliga.” 80uMuana nukula, nuongeeleka ingũlũ munkolo; nũ kyala mumbuga sunga palutondo lwa kigyelela kumuakue kũIsilaeli.


text: 1Nuandia kukĩtambuĩla nĩndĩo kumpiani, “Muntu alupandĩĩle mĩzabiibu mumugunda, nukita ĩkito, nulĩsĩmbĩla ityulĩ lya kusokolela inkali, nukĩzenga ĩkĩlĩngo kya kulilĩla, nualindĩĩlia ĩalĩmi, nulongola musĩnzo kulĩ. 2Sunga pityũngo liakue numutuma umwĩtumi kualĩmi koona wazaanũnkule inkali za mĩzabiibu kualĩmi a mugunda. 3Naamuguĩla, naamukua, namupunia kunzi, naamushookia mugila kakĩntu. 4Numutuma kangĩ kumiao mwĩtumi wĩngĩ, nunuasio naamukuanga inguma mwityũe, naamutukanga. 5Numutuma numuua, unuasio naamuulaga; nĩĩa iingĩ, ĩĩ naaakua, ĩĩa naaaulaga. 6Alĩ kĩlĩ utĩĩte umuĩ, umuana waakue muloogua; uyu numutuma kumiao nkua ya mumalĩĩlio, nuũga, ‘Ĩkakumukulia umuana waane.’ 7Ĩpa ĩalĩmi aasio naĩtambuĩla eene kueene, uyu wayu musaali, kuĩni kumuulage, nuusaali ukitũla wĩĩtu. 8Naamuguĩla, naamuulaga, naamutaaga kunzi ya mugunda wa mĩzabiibu.” 9Ukitenda yaani gua, umukola mugunda wa mĩzabiibu. Ukiiiza nukukuaulaga ĩalĩmi aasio, numugunda waasio wa mĩzabiibu ukakuapeela antu ĩngĩ? 10Sunga uwandĩkua uu mwikaalĩ kukuusomane, “Igyũe naalĩ alĩsiitile ĩazengi liasio lialĩĩ gyũe kyulu lya kuluũno. 11ulukaani ulu lupũnile kwa kĩShekulu ndulo ingĩ lwa ukulĩlua pamiiso mĩĩtu.” 12Naadũũma amuguĩle, naaliopooka iyũmbĩ, kuitĩ alĩ alĩngile kĩna kumpiani niasio aluataambuĩle ĩeene. Naamuleka, naalongola. 13Naatuma kumuakue katũmpĩ ka Apalisayo nĩantu a kĩHelode amutege muutambuli waakue. 14Naamuagaana, naamuĩĩla, “Mumania, kumanile kĩna ue uue wĩmuntu wa tai, sunga sikukukunkunalaa kumpola za muntu wensi, kunsooko sikukulaaa kamakelu ma antu, ĩpa mutai ukumĩmanagiaa ĩnzĩla ya kĩNzua. Iizane kukumupeela uKaisali ĩkoodi anga zũi.” 15Kumupeelene katia kuleke kumupeela. Ninduyo pĩna nulĩnga uunamampĩlu waao, nuaĩĩla, nĩkĩ mwingema, Ndeetelĩ ĩshilinge ndaae. 16Naamĩleeta, Nuaĩĩla, aityũe ĩlĩ lya kuani munu nuwandĩkua uu. Naamuĩĩla, lya kĩKaisali. 17ũYesu nuaĩĩla, mupeelĩ uKaisali naya kĩKaisali, naya kĩNzua mupeelĩ uNzua. Naamukulilua dũũ. 18NĩAsadukayo, naakuũgaa kutilĩ kawiiuki, naamuagaana, naamukolia naaũga, 19“Mumania, uMusa alukuandĩkĩĩle itĩ, ‘Kanga umuntu wakiisie umunũna wamuleke umusungu mugila kamuana, umunũna waakue wamusole umusungu nuasio, nduyo wamuligĩlie umunũna uluuli.’ 20Alĩ akoolĩ antu mupũngati ĩkĩnũna; nwa muandio numusola musungu, nukia, nduyo sika nuleka kaluuli. 21Nwa kabĩlĩ numusola, nukia, sika nuleka kaluuli; numwa katatu iio; 22sunga tũlũ ensi naa mupũngati sika naaleka kaluuli. ĩMpelo ya ĩa tũlũ nukia numusungu nuasio. 23Muwiiuki pĩna ikiiiuka, ukitũla musungu wa kuani muĩa? Kunsooko tũlũ ensi naa mupũngati alĩ amusolile.” 24ũYesu nuaĩĩla, si luulone mulimĩlĩĩle kunsooko sika mumanile uwandĩkua sunga ingũlũ za kĩNzua. 25Kuitĩ pĩna ikiiiuka kwipũna muakiu, sika akutoolaa sunga kwitoolua, ĩpa ikitũla zĩ amalaĩka mwigyulu. 26Nukumpola za akiu kĩna akũiukagiguaa, mwikaalĩ kalasomane mukĩtabũ kya kĩMusa, mumpola za kĩtũnkũ, kĩna uNzua alumuĩĩlĩĩle nuũga, Ĩne neene nĩNzua wa kĩIbũlahimu nuNzua wa kĩIsaki nuNzua wa kĩYakobo? 27Sika Nzua wa akiu ĩpa wa apanga. Mulimĩlĩĩle nangũlũ! 28Umuĩ wa alangi nuuza nwigyũlia ĩkĩkunguma ni nduyo, nulĩnga ya kĩna waashookelĩĩlie iiza, numukolia, lyagĩĩlio kĩ nalya muandio mutũlũ. 29ũYesu nushookeelia, lya muandio ntĩĩlĩ, Iigia Ĩsilaeli, ũShekulu Nzua wĩĩtu ingĩ Shekulu wing'ene. 30Ninduue muloogue ũShekulu Nzua wako kumoo waako tũlũ nukunkolo yaako tũlũ nukumasala maako tũlũ nukungũlũ zaako tũlũ. 31Nĩlya kabĩlĩ ntĩĩlĩ, Muloogue umunakaa waako kĩna ĩnkolo yaako. Kutilĩ ilyagĩĩlio naliĩngĩ nikyulu kwikĩla aya. 32uMulangi numuĩĩla tai Mumania, utambuĩle iiza kĩna uNzua ingĩ Nzua wing'ene, sunga kutilĩ nuĩngĩ isiititũla umuene dũũ. 33Nukukumuloogua umuene kunkolo yensi nukuulĩngi wensi nukungũlũ zensi, nukukumuloogua umunakaa kĩna ĩnkolo yaako; inkaani izi zukukĩlaa ĩmapolia nĩmakũmbĩ tũlũ mensi. 34NũYesu pĩna nuona kĩna washookeelia kumasala, numuĩĩla, “Ue sika wĩkulĩ muutemi wa kĩNzua.” Kwĩpũna paapo kutilĩ kaumuĩ naalugagũilie kukumukolia kangĩ. 35ũYesu pĩna alĩ wimania muNumba ya kĩNzua nushookeelia, nuũga, “Nĩkĩ ĩalangi akuũgaa kĩna uKilisito ingĩ muana wa kĩDaudi. 36uDaudi umuene aluũgile kuusũũmi wa kĩMuau Muelu, ‘ũShekulu alumuĩĩlĩĩle ũShekulu waane, Kyalansa pamukono waane wa kĩgoosia Sunga pĩna nĩkakuaĩĩka ĩanlugu aako Nsĩlĩlĩ ya mĩgulu yaako.’” 37“uDaudi umuene numuĩta, ‘Shekulu,’ yatũla mbii gua, wĩĩ muana waakue?” 38Nuaĩĩla muumania waakue, ĩsukukĩ nĩalangi, naaloe kwiumba-umba ĩajialile intiila nandĩĩpũ nukwiũgigua mumagulĩlo, 39nukukikyalansa kuntongela mumasũnagogi nukumatengu ma kuntongela pandia. 40Akulĩaa numba za akiĩlua, nukuunamampĩlu akulompaa ilĩĩpũ; ĩa ijililigia ulamulua naulũto. 41Nduyo nwikyalansa nutungĩnkana pauĩĩkĩlo wa sadaka, nũilaa kĩna umulundo wiiikĩla ĩmapeesa muuĩĩkĩlo wa sadaka. Agolĩ iingĩ naaĩĩkĩla mingĩ. 42Nuuza musungu umuĩ, mukiĩlua, mutũka, nuĩĩkĩla pishenti pibĩlĩ, lika kya hela ĩmuĩ. 43Nuĩĩta ĩamanigua aakue, nuaĩĩla, tai namuĩĩla, uMukiĩlua uyu namutũka uĩĩkĩĩle nangũlũ kwikĩla tũlũ naiĩĩkĩla muuĩĩkĩlo wa sadaka, 44Kuitĩ ĩa tũlũ aza iĩĩkĩla kwipũna munsao zaao naningĩ, ĩpa uyu azuĩĩkĩĩle yensi muutũka waakue, ziizo ndia zaakue zensi.


text: 1Kumuandio gua, nalagĩĩlia mwĩnene nukwilompa, nukwilompeela, nukwishongelia kunsooko ya antu tũlũ, 2nukunsooko ya utemi nĩensi naatĩĩte uukulu; koona kwikyale muuumĩ wa utuulũ nĩmatiliga nikwitengemala kĩĩsa, kumoopoke uNzua nukwigenda mulukũmo naluuza mumpola tũlũ. 3Kuitĩ yaasio ingĩ iiza, igombigue ntongela ya kĩNzua, Mugũni wĩĩtu, 4nukusiiaa ĩantu tũlũ agũnue nukwilĩnga ĩza tai. 5Kuitĩ uNzua ingĩ umuĩ, numukamantania pakatĩ ya kĩNzua nĩ antu ingĩ umuĩ, uzo namuntu uKilisito Yesu; 6alĩ wĩsuulile umuene, wĩĩ kĩkomoli kunsooko ya antu tũlũ, nuukuĩli waakue alĩ upũnigue pityũngo liakue. 7Nineene alĩ numuĩĩkue ntũle mutanantia wa mumpola zaasio, kangĩ mutumua; (ntambuĩle ĩtai, sika ntambuĩle kaulongo), ntũle mumania wa ndugu nazĩngĩ mumpola za usuĩĩli nĩtai. 8Luulo gua nsiile tũlũ pensi ĩagoosia alompe, ĩanansuĩle mĩkono namieluu, ĩkutilĩ kautaki ninkungumi; 9iio-iioo nĩasungu ĩoogeelie kuwĩtũngĩ naũjĩpĩĩle, wa kukũmba iipuĩ, mulugendo naluuza, sika kuutaa matũmbĩ, katia kuzahabũ nilũũlũ katia ntiila za ngele nankakũ, 10ĩpa gua, ĩoogeelie kuutendi nauuza, kĩna ĩijĩpĩĩle ĩasuungu naakukũmuula kĩna akumukulagiaa uNzua. 11uMusungu nwĩmanie muutuulũ kuuniinupia wensi. 12Sika ng'ombile umusungu kwimania sunga kukumudemela umugoosia, ĩpa wĩĩ wĩĩlĩ muutuulũ. 13Kuitĩ uAdamu alĩ muumbue tangua, nuEwa pembele; 14nuAdamu sika alĩ mupembeeligue; ĩpaumusungu alĩ mupembeeligue, nutũla mutimuli. 15Ĩpa itĩ ukigũnĩka kunzĩla ya wĩleli waakue, kanga ikyale muusuĩĩli nuuloogua nuweelu palumuĩ nukukĩtema ĩeene.


text: 1ĩAasio naĩĩlĩ mũpyimpĩ lya usese, aapeele ishekulu aao kĩna ijĩpĩĩle ikulio tũlũ, ĩliina lya kĩNzua nuumanigua wĩĩtu ulekitukua. 2Nĩaasio naatĩĩte iishekulu naakumusuĩĩla uNzua, aleke kuamela kunsooko aazaa ĩkĩnũna, taazu aatumĩlĩkie kunsooko aasio naakuanũnkulaa ĩnsaĩlo ya mulĩmo waao aazaa asuĩĩli nĩaloogua. iMpola izi uzimanie, nukũshugula. 3Wensi kanga ĩwimania mamanigua mingĩ, nduyo ĩsikugombile inkaani naza upanga za kĩShekulu wĩĩtu Yesu Kilisito, sunga uumanigua naukamantĩĩne nukukumutekela uNzua kutai, 4unuasio ukĩkentula udũũ, nduyo sikulĩngile kakĩntu, uulemua waakue ingĩ kwishĩĩga impola za makolio ninkungumi za nkaani. ĩZaasio ziizo nazukuleetaa uwĩĩlũ nuwĩleei, niituki, nuwĩsĩĩgĩli naubĩĩ, 5ninkungumi pakatĩ ya antu naoonoonilue ĩmasala maao, naasũpatukilue ĩtai, naishĩĩga kĩna kukumutekela uNzua ingĩ nzĩla ya kĩsaipia. 6Tai, kukumutekela uNzua palumuĩ nukwiendua muumo, ingĩ nsaĩlo nkulu. 7Kuitĩ gua, kutilĩ naalĩ kukĩleetile muna unkũmbigyulu, sunga sika kusũũmile kukuupũna ĩkutĩĩte nĩkĩntu. 8ĩpa itĩ, kanga ĩkutĩĩte ndia ni ntiila, yĩkakukuenda muumo. 9ĩAasio gua naasiiile kwitũla agolĩ akuguaa muugemua nĩmĩtego, ninshula ningĩ nangila kansaĩlo, kangĩ za kualemaalia, nazĩkuaseketelia ĩantu, nukukuagumĩla muoononeki numuulimĩĩli. 10Kuitĩ itina lya ubĩĩ tũlũ ingĩ kwiloogua impiia; naĩngĩ pĩna naaawa ĩzaasio, akupuutagigua kwileka uUsuĩĩli nukukĩligĩlia uwaalaalĩki wingĩ wa moo. 11Ĩpa ue, nwĩmuntu wa kĩNzua, uzitalame ĩzaasio; utiate ĩkulukuuluu nuukulia uNzua, usuĩĩli, uloogua, ukamatĩkũ nuupolo. 12Wĩsinke ulugu nauuza wa usuĩĩli; tyapĩkia uupanga wa kalĩ nakalĩ naalĩ umuĩtĩlue, nukũmuula akũmuuli nauuza ntongela ya ukuĩli iingĩ. 13Nakulagĩĩlia ntongela ya kĩnzua nukuipeela iintu tũlũ upanga, nintongela ya kĩKilisito Yesu naalukũmulĩĩle ukũmuuli nauuza ntongela ya kĩPontio Pilatu; 14ulĩlĩndĩĩle ilyagĩĩlio liĩ gyila kibyado, liĩ gyila kishokio sunga ukũnukulua wa kĩShekulu wĩĩtu Yesu Kilisito; 15naũjile kigyeleligua pamatũngo maakue, uyo muene mukola uliukũ, Mukulu wing'ene, Mutemi wa atemi, Shekulu wa ishekulu. 16Uyo wing'ene udũũ mumuakue kutilĩ kaukiu, nwikyalile muweelu nasika ukusũgamĩĩlaguaa, sunga kutilĩ kaumuĩ naalumuoonie, katia nusũũmile kukumuona. Uyo kumuakue liĩ kyulio nuukulu wa kalĩ nakalĩ. Amini. 17Ualagĩĩlie naagolĩ muna unkũmbigyulu uu aleke kĩkentula, sunga alekishania uugolĩ naugila kawikyali, ĩpa amusanie uNzua nukukupeelaa ishie iintu tũlũ ku wingĩ, kuitumĩle kũlyumbi. 18Atende namaaza, atũle agolĩ kuutendi nauuza, apũnie inshao zaao kuukende, akamantane nĩnaĩngĩ muusilĩlua waao. 19Itĩ yoi ĩakĩĩkĩlia ĩkĩuto kĩtũle mukũlĩla namuuza kumatũngo namijile, koona aũtyapĩkie uupanga nawa tai-taaii. 20Ue Timoteo, ĩmbĩĩka naalĩ mbĩĩkue kumuako, umĩlindĩĩle! Wĩnege ninkaani nasika za wĩtekeli, naangila kandogolelio, ninkungumi za mĩlimu naasika mĩlimu ya tai; 21nĩnaĩngĩ naa ĩgombile, naamĩlimĩĩlia ĩnzĩla ya usuĩĩli. Ukende wĩĩ palumuĩ niniinie.


text: 1Pĩna nutambula izi, ũYesu nupũna palumuĩ nĩamanigua aakue, nulongola kwityumbĩ lya kamongo Kidoloni pĩna alĩ kĩtanga. Nũingĩla muumo umuene nĩamanigua aakue. 2NũYuda, umusakia waakue, alĩ wĩĩzĩ paasio kunsooko ũYesu nĩamanigua aakue alĩ akĩlundĩĩlaa paasio nkua kunkua. 3Luulo, ũYuda pĩna nuligia ĩkĩũmbĩ kya ĩlaasi nĩĩtumi a apolia naakulu nĩApalisayo, nuenda kuasio niimulĩ nintala nĩmata. 4Iio ũYesu kunsooko alumanile tũlũ nazĩkakumuagaana, nupũna nuaĩĩla, “Mukumudũũma waani?” 5Naamushookeelia, “ũYesu Munazaleti.” Nuaĩĩla, “Ingĩ neene.” ũYuda, umusakia waakue, aluĩmĩkile palumuĩ nĩndĩo. 6Pĩna nuaĩĩla, “Ingĩ neene,” naashooka kĩnũũma naagua pansĩ. 7Nuakolia kaubĩlĩ, “Mukumudũũma waani.” Naaũga, “ũYesu Munazaleti.” 8ũYesu nuashookeelia, “Nuaĩĩla kĩna ingĩ neene. Malĩĩ mwindũũma ĩne, alekĩ ĩa ende.” 9koona lutimĩĩligue ulukaani nalutambulue, “Ĩa naalumpĩĩle sika alĩ nĩalimĩlĩĩlie kaumuĩ.” 10Paapo uSimoni Petelo, naalutĩĩte iyũmba, nulĩsopoola numutema umusese wa mupolia namukulu, numudumula ukutũi wa kĩgoosia. ĩLiina lya musese alĩ Malikusi. 11Paapo ũYesu numuĩĩla uPetelo, “Shookeelia iyũmba mukĩnina. ĩKĩĩko numpĩĩle uTata, nsiite kukĩkopelane?” 12Paapo ĩkĩũmbi kya ĩlaasi numukulu waao nĩĩtumi a Ayahũdi naamuguĩla ũYesu naamutũnga, 13naamulongolia tangua kwa kĩAnasi, kunsooko alĩ mukuĩ wa kĩKayapa naalĩ mupolia namukulu umuaka nuasio. 14nuKayapa muene aluapĩĩle ĩAyahũdi ĩkialo kĩna ijĩpĩĩle muntu umuĩ wakie kunsooko ya antu. 15uSimoni Petelo numutiata ũYesu, numumanigua nuĩngĩ. uMumanigua nuasio alĩ mumanue numupolia namukuluu, nũingĩla palumuĩ nũYesu mukĩanda kya mupolia namukulu. 16Ĩpa uPetelo nuĩmĩka kunzi pamulango. Iio umumanigua nuasio nuĩngĩ naalĩ mumanue numupolia namukulu nupũna, naĩtambuĩla numulindĩĩla-mulango, numũingĩlia uPetelo. 17Paapo ĩkatũgua kalindĩĩla-mulango nakamuĩĩla uPetelo, “Sika uene umuĩ wa amanigua a muntu uyo?” uNuasio nuũga, “Ĩne sikaka neene.” 18ĩAsese nĩĩtumi alĩ ĩĩmĩkile naikoleelia umooto wa makala naioota kunsooko alĩ mpepo. uPetelo alĩ yĩensi palumuĩ ndĩo, nuĩmĩkile nwioota umooto. 19Paapo umupolia namukulu numukolia ũYesu impola za amanigua aakue nimpola za umania waakue. 20ũYesu nushookeelia, “Ĩne alĩ ntambuĩle tengetenge muna unkũmbigyulu; ĩne intondo tũlũ nukumanagiaa mũshũnagogi numuNumba ya kĩNzua pĩna ĩkĩlundĩĩlĩĩlaa ĩAyahũdi tũlũ; sika ntambuĩle kalukaani kukĩmpisĩ-mpisĩ. 21Nĩkĩ winkolia ĩne. Akolie naalĩ akũigagiaa naalĩ nukuaĩĩlaa. Laaa, ĩo amanile naalĩ nukuzitambula ĩne.” 22Pĩna nutambula izi umuĩ wa ĩtumi naaluĩmĩkile paasio numukua ũYesu lupĩĩ, nuũga, “Iione ukumushookeelia umupolia namukulu?” 23ũYesu numushookeelia, “Kanga ĩntambuĩle ibĩĩ, ukuĩle uubĩĩ waasio; kanga iiza, wankua nĩkĩ?” 24Paapo uAnasi numutuala mutũngue kwa kĩKayapa umupolia namukulu. 25NuSimoni Petelo alĩ wĩĩmĩkile nwioota umooto. Naamuĩĩla, “Sika uuene umuĩ wa amanigua aakue?” Uyu nukaana nuũga, “Sikaka neene.” 26Umuĩ wa asese a mupolia namukulu, muntua wa kĩnuasio naalĩ mudumulue ukutuĩ nuPetelo, nuũga, “Ĩne sika aza nukuooniene mukĩtanga mwĩensi nduyo?” 27Paapo uPetelo nukaana kangĩ; ĩkamuĩ umumbĩ nukunkula. 28Paapo naamupũnia ũYesu kwa kĩKayapa, naamutuala kwijumba lya kĩtemi mũgyĩngu. Io sika alĩ ingĩĩle mwijumba lya kĩtemi, alekipũũta umũiko, ĩpa alĩe ĩnkolo ya Pasaka. 29Paapo uPilatu nupũna kunzi nuũga, “Muleetile usokia kĩ kumuntu uzu.” 30Naashookeelia naamuĩĩla, “Kanga uyu ĩsika mutenda ibĩĩ sika aza kumuleetile kumuako.” 31Iio uPilatu nuaĩĩla, “Musolĩ uniinie mumulamule kuUlagĩĩlio waani.” ĩAyahũdi naamushookeelia, “Kuasiitĩligue ishie kukumuulaga umuntu.” 32Itĩ ulukaani lwa kĩYesu lutimĩĩligue naalutambuĩle, nalagĩĩla nkia kĩ nukikia. 33Paapo uPilatu nũingĩla mwijumba lya kĩtemi kangĩ, numuĩta ũYesu, numuĩĩla, “Ue uue mutemi wa Ayahũdine?” 34ũYesu nushookeelia, “Ue witambula wing'enene itĩ, kanga ĩngĩ naakuĩĩlĩĩle impola zaane?” 35uPilatu nushookeelia, “Mbii, ĩne nĩMuyahũdine? ĩndugu yaako nĩapolia naakulu aza akuleetile ue kumuane. Utendile yaani?” 36ũYesu nushookeelia, “uUtemi waane sika wa unkũmbigyulu uu, kanga uutemi waane ĩazaa wa unkũmbigyulu uu, ĩĩtumĩ aane aza ijile kĩnsomeelia ndekiĩĩkua mumĩkono ya Ayahũdi. Ĩpa gua, uutemi waane sika wa ĩpa.” 37Iio uPilatu numuĩĩla, “Ue umutemine gile?” ũYesu nushookeelia, “Kĩna ue waũgaa, ĩne neene numutemi. Ĩne alĩ numulelue kunsooko ĩĩ, nukunsooko ĩĩ nijile muna unkũmbigyulu, koona nkuĩle ĩtai. Wensi nwa tai ukunzigagiaa ululi luane.” 38uPilatu numuĩĩla, “ĩTai kuuza yaani?” Pĩna nutambula izi nupũna kangĩ kuAyahũdi, nuaĩĩla, “Ĩne sika naona kalukaani kumuakue. 39Ĩpa kunsiani ĩkoolĩ ntendo numutũngulĩlie umuĩ palutondo lwa Pasaka. Musiiile numutũngulĩlie umutemi wa Ayahũdine?” 40Paapo naakuutĩĩla kangĩ, naaũga, “Sika wayu ĩpa uBalaba!” uBalaba alĩ muleegelania.


text: 1Muntu nwakusĩĩgĩle itĩ, kĩna kwĩĩtumi a KĩKilisito nĩalindĩĩli a unkũnkũ wa kĩNzua, 2Kangĩ naishiiue mualindĩĩli, wensi wigyelele wĩĩ musuĩĩli. 3Kumuane gua, sika kĩntu sunga kainiino namulue niniinie, katia nuulamuli wa kĩuntu; sika nĩlamuĩle sunga uneene. 4Kuitĩ sika manile ĩnsooko ya kĩsokia uneene, ĩpa sika moonie kĩna nũmunakulukuuluu kunsooko ĩĩ, nukunamulaa gua, ingĩ ũShekulu. 5Iio gua, mulekilamula kalukaani pĩna likaalĩ ityũngo liakue, sunga waaze ũShekulu; nunduyo wijile kuziĩĩka muwelu nazĩpisile muwiilu, nukukumigyelelia ĩmasĩĩgo ma nkolo; paapo muntu wensi wijililigia ulukũmo luakue kwa kĩNzua. 6Anũna aane, kunsooko yaani nizitambuĩle izi zĩ mpiani ya kĩApolo nineene, itĩ kumpola zĩĩtu mwĩmanie mulekishĩĩga kwikĩla naalĩ nandĩkue; sunga umuĩ waleke kĩkũmazukĩlia kumuua kunsooko ya muntu nuĩngĩ. 7Kuitĩ waani nukuoonie wĩkĩlankĩlile numĩaako? Kangĩ utĩĩte kĩntu kĩ nasikukianũnkuĩle? Malĩĩ alĩ waanũnkuĩle, nĩkĩ ukĩkũmazukia kĩna zĩ sika alĩ waanũnkuĩle? 8Mwakondile kukikyuta! mwakondile kwigolĩpa! mwĩtemile pĩna ishie kukutilĩ! Taazu alĩ mũjilitema, itĩ nindiishie kuteme palumuĩ niniinie! 9Itĩ nsĩĩgile kĩna uNzua wakupũnilie ishie atumua kumpelo, zĩ naalĩ alamulue aulague; kuitĩ kwalaailue kuumelua kuunkũmbigyulu, ntongela ya amalaĩka nĩantu. 10Ishie kwĩanaulu kunsooko ya kĩKilisito, ĩpa inie muakola usugũ mwa kĩKilisito, ishie kuaneketũ, ĩpa inie mwa ngũlũ; inie mutĩĩte ukulu, ĩpa ishie kuagila kikyulio. 11Sunga ityũngo lyolĩ nalĩkoolĩ, kuakolue nzala nĩnoota, kukĩpuĩ, kukukuaguaa nkũndi, kuagila kawikyaalĩ, 12kangĩ kwiaaga kukĩtuma ĩmĩlĩmo kumĩkono yĩĩtu undiishie muna kwitukĩlua nakukembetana, muna kwipaatigua nakugigimĩlia, 13Muna kwitũngigua kwagema kwikamantania; kwatũla zĩ malagala ma unkũmbigyulu, kangĩ zĩ udobũ wa intu tũlũ sunga nunzuauu. 14Sika nandĩkile izi numukolie inshoni, ĩpa kukumusugula zĩ aana aane aloogua. 15Kuitĩ kanga muĩ nĩalangi gyana lya nzogũ kyumi mwa kĩKilisito, muagila kaatata naiingĩ. Kuitĩ ĩne neene naalĩ numulelile mwa kĩKilisito Yesu kunzĩla ya Mpola na Nziiza. 16Luulo gua, numupeepilie muĩ atiati aane. 17Kunsooko ĩĩ numutumile ũTimoteo kunsiani, umuana waane muloogua, musuĩĩli mwa kĩShekulu, nukakumũjukia iinjĩla zaane nazĩĩlĩ mwa KĩKilisito, kĩna nukumanagiaa mũkyanisa liensi tũlũ pensi. 18Naĩngĩ gua, ĩkeemile kĩna zĩ sika nijile kunsiani. 19Ĩpa nikiiiza kunsiani kuukaaũ, ũShekulu na walooa, nineene nikimana, sika lukaani luao naalĩ ĩkĩkeema, ĩpa ingũlũ zaao. 20Kunsooko uutemi wa kĩNzua sika wĩĩlĩ mulukaani ĩpa mungũlũ. 21Musiiile yaani? Nĩĩze kunsiani nĩnkomene katia muulogua nĩnkolo ya upolo?


text: 1Kumumalĩĩlio anũna ĩĩtu, kulompeelĩ, koona uLukaani lwa kĩShekulu lusapatĩle nukwikuligua, iio-iioo kĩna yĩĩlĩ kunsiani, 2koona kugũnue mumĩkono ya antu nasika anakulukuuluu, kangĩ naabĩĩ; kuitĩ sika tũlũ naatĩĩte uusuĩĩli. 3Ĩpa ũShekulu ingĩ wa usuĩĩli; nukakumukamĩnkĩĩlia inie nukukumulindĩĩla kuMubĩĩ. 4Nindiishie kumusanilie ũShekulu kumpola zaani, ya kĩna mukuzitenda naalĩ kumulagĩlĩĩlie, kangĩ kĩna mukakuzitenda. 5ũShekulu wamutongeele munkolo zaani kuulogua wa kĩNzua nukuugigimĩĩlia wa kĩKilisito. 6Kumulagĩlĩĩlie gua anũna ĩĩtu, muliina lya kĩShekulu wĩĩtu Yesu Kilisito, ĩkamatulĩ numunũna wensi nukugendaa kiaka-kiaka, sika kwilika lya ntendo naalĩ muanũnkuĩle kumiĩtu. 7Kuitĩ mumanile uniinie akola, kĩna yumũjĩpĩĩle kukukutiata ishie, kunsooko sika alĩ kugendĩĩle mukiaka-kiaka kumiani, 8sunga sika nakulĩa kaludia lwa muntu wensi nakanda, ĩpa kumulĩmo namukakũ nukuwaagi, utiku nũmunsĩ alĩ kukĩtumaa umulĩmo, koona kuleke kumulemia kaumuĩ kumiani. 9Sika kĩna kuagila kausũũmi, ĩpa mulugendo luĩtu kutũle mpiani kumiani, mukutiate. 10Kuitĩ sunga pĩna alĩ kuĩlĩ kumiani, alĩ kumulagĩlĩlĩe, “Wensi nasikusiiile kukĩtuma umulĩmo, walekilĩa gua.” 11Kuitĩ kwigyũũlie ya kĩna akoolĩ naĩngĩ kumiani naa kiaka-kiaka, naasiitile kukĩtuma umulĩmo waao, ĩpa naang'oosokĩĩle impola za naĩngĩ. 12Kualagĩlĩĩlie ĩaasio nukukuasugula mwa kĩShekulu wĩĩtu Yesu Kilisito, ĩtume ĩmĩlĩmo yaao, kuutuulũ, nukwilĩa india zaao ĩeene. 13Inie gua anũna aane, mulekikatala kwitenda namaaza. 14Naa ukoolĩ wensi nasikugombile ulukaani luĩtu lwa mbalua ĩĩ, mulaaĩ kĩĩsa muntu nuasio sunga mulekikamamtana nĩnduyo, koona wakolue inshoni. 15Muleke kumulaaa zĩ mulugu, ĩpa musugulĩ zĩ munũna. 16Ĩpaino, ũShekulu wa matiliga muene wamupeele ĩmatiliga ntoondo zensi kunzĩla tũlũ. Shekulu wĩĩ palumuĩ niniiie tũlũ. 17Mĩlamu yaane neene Paulo, kumukono waane uneene. Ĩkĩ kyokĩ kĩlĩngasĩĩlio mumbalua yensi ĩniane; itĩ yoi nukuandĩkaa. 18uUkende wa kĩShekulu wĩĩtu Yesu Kilisito wĩĩ palumuĩ niniinie tũlũ.


text: 1Pĩna naikĩla yaasio, laaa gua namona luĩgĩ nalũgyũlĩkile kwigyulu! Nululi lwa muandio naalĩ nulũigilie zĩ luli lwidyede naluntambuĩla ĩne, naluũga, “Nankĩla sunga kwaku, nineene nĩkakukulagĩĩla impola nazijĩpĩĩle kwitũla pĩna zakĩla ĩzaasio.” 2Ĩkamuĩ alĩ nĩĩlĩ mwa kĩMuau; laaa, ityengu lya kĩtemi yĩĩkue mwigyulu, numwityengu wikyalansile umuĩ! 3Ninduyo naalĩ wikyalansile alĩ wĩpianile zĩ kagũe kiyasipi nĩsalidio, nityalankũlũ lĩpilimĩlĩĩlie ityengu lya kĩtemi, lĩpianile zĩ zumalidi. 4Nĩmatengu makumi mabĩlĩ namanĩĩ mapilimĩlĩĩlie ityengu lya kĩtemi, numumatengu namona anampala makumi mabĩlĩ naanĩĩ ikyalansile ajialue majialo meelu; numumatũe maao ngala za zahabũ. 5Numwityengu lya kĩtemi nazipũna mpĩĩto ninduli nĩmĩgũgũmo. Nintala mupungatĩ za mooto nazaakĩĩle ntongela ityengu lya kĩtemi, ziizo nkolo mupũngati za kĩNzua, 6nĩpantongela ityengu lya kĩtemi alĩ ĩkoolĩ zĩ mpiani ya nanza ya kĩlolelo nakimĩlĩmĩnta. 7Nĩkĩumbe nakĩpanga ĩkya muandio alĩ zĩ mpiani ya nsimba, nĩkĩumbe nakĩpanga kya kabĩlĩ alĩ mpiani ya ng'ombe, nĩkĩumbe nakĩpanga kya katatu alĩ kĩtĩĩte usiu zĩ mpiani ya muntu, nĩkĩumbe nakĩpanga kya kanĩĩ alĩ zĩ mpiani ya ndĩĩ nĩpũpũtile. 8Niiumbe naipanga inĩĩ, kiensi alĩ kĩtĩĩte mbaa mutandatu, nandĩ zensi numunsĩ ijuile ĩmiiso. Nindĩo sika yukusũũpagiaa munsĩ sunga utiku, naĩuga, “Muelu, Muelu, Muelu, ũShekulu Nzua Mukola ngũlũ zensi, naalukoolĩ, nukoolĩ kangĩ nukiiiza!” 9Niiumbe naipanga pĩna yukumupeela ukulu nikyulio nishongelio uuyo nwikyalansile mwityengu lya kĩtemi, namupanga sunga ĩkalĩ nakalĩ. 10Paapo ĩanampala makumimabĩlĩ naanĩĩ akutũngamaa ntongela yaakue nwikyalansile mwityengu lya kĩtemi, akumutekelaa namupanga sunga ĩkalĩ nakalĩ, akuzigumaa ingala zaao ntongela ityengu lya kĩtemi naiiuga, 11“Wijĩpĩĩle ue, Shekulu Nzua wĩĩtu, kukuwaanũnkula uukulu nikyulio nuusũũmi; kuitĩ ue naaluiumbile iintu tũlũ yensi nukunsooko ya ulooa waako naikoolĩ nukwiumbua.”


text: 1Ĩne neene Paulo, neene nukumupepia inie kuupolo nĩkĩsuusu kya kĩKilisito; ĩne nanĩmwĩniinupia pĩna nkoolĩ pakatĩ yaani, ĩpa pĩna nukutilĩ ĩnkolo yaane nkamũ kumiani! 2numupeepilie gua, koona pĩna nkoolĩ ndekitũla nĩnkolo nankamũ nansĩĩgile kĩna ukaa ntĩĩte kuaasio naasĩĩgile kĩna ishie kwigendela kwitiata inshula za kĩmuĩlĩ. 3Kuitĩ sunga pĩna kuĩlĩ mukĩmuĩlĩ sika kukĩlaasa kunzĩla ya kĩmuĩlĩ, 4kuitĩ ĩmata mĩĩtu ma ulugu sika ma kĩmuĩlĩ ĩpa matĩĩte ngũlũ za kĩNzua namasũũmile kwitaula inkĩlĩ. 5Ĩkwitalula ĩmasĩĩgo niintu yensi nayĩkĩkulagiaa nukukuuuukĩĩla umani wa kĩNzua, kangĩ kulĩsolile utepi shĩĩgo liensi, lyumugombe uKilisito. 6Nindishie ĩkwĩlĩganĩlĩĩlie kukuukaasia uuleki wensi; ĩpaasio uugombi wani pĩna ũjilikondeeleka. 7Ilaaĩ naigyelĩĩle pamiiso maani. Wensi anga wĩsanie ya kĩna wa kĩKilisito, wijuke munkolo yaakue kĩna iio umuene na wa kĩKilisito, iio-iioo nindiishie. 8Malĩĩ nkĩlĩkĩĩlile kukĩkũmazukia iniino kunsooko ya usũũmi wĩĩtu ũShekulu naalukupĩĩle kumuzenge inie sika kukumutalula, sika nikikolua kansoni, 9Koona ndekionua zĩ nukumoopookia inie kumbalua zaane. 10Kuitĩ akuũgaa, “iMbalua zaakue ingĩ nkakũ kangĩ za usũũmi, ĩpa pĩna ukoolĩ kukĩmuĩlĩ ingĩ muneketũ, ninkani zaakue za kumelua.” 11ĩAasio alĩnge kĩna mĩna kuĩlĩ munkaani za mbalua pĩna kukutilĩ, iio-iioo kuĩlĩ muutendi nĩpĩna kukoolĩ. 12Kuitĩ sika kusũũmile kukĩlĩganĩĩlia nukukĩpianĩkĩĩlia nityũmpĩ lya asio naakola kĩkulia ĩeene. Ĩpa ĩasio pĩna ĩkĩlĩganĩĩlia eene kueene nukukĩpianĩkĩĩlia eene kueene agila kaulĩngi. 13Ĩpa gua, sika kukĩkũmazukia kwikĩlĩkĩĩla, ĩpa kwilika lya ngele naalĩ kuagemeleligue nuNzua, yumupikĩĩle sunga kunsiani. 14Kuitĩ sika kwipũũtĩĩla ishie undiishie zĩmbũge kĩna sika kumupikĩlĩĩle. Kuitĩ sunga kunsiani alĩ kwamuandio kukumupikĩĩla inie muMumpola na Nziiza ĩza kĩKilisito. 15Sika kukĩkũmazukia kwikĩlĩkĩĩla mumĩlĩmo ya antu naĩngĩ; ĩpa gua ulaaĩĩli wĩĩtu ingĩ pĩna uusuĩĩli waani wiongeeleka, kukikuligua kunsiani kwilika lya ngele yĩĩtu, sunga kwiongeeligua, 16koona kuzitanantie iMpola na Nziiza sunga kunsiao naikyalile kulĩ kwikĩla ĩnsĩĩ yaani; kuleke kukĩkũmazukia munkaani nazakondile kwijĩpĩĩligua nĩnaĩngĩ. 17“Ĩpa umukola kĩkũmazukia, nwĩkũmazukie mwa kĩShekulu.” 18Kuitĩ nukugombagiguaa sika unuasio nukikũmazukagiaa umuene, ĩpa uuyo nukukũmazukagigua nũShekulu.


text: 1Kuũge mbii gua? Kwikyalene mumulandu koona uukende wĩĩ wingĩ nangũlũ? 2Sika ioo! Ishie naalĩ kuukiĩlĩĩle umulandu kukakikyala mbii muwaasio? 3Sika mumanilene kĩna ishie tũlũ naalĩ kuabadĩĩzigue mwa kĩKilisito Yesu, kuabadĩĩzigue munkia yaakue. 4Kuitĩ alĩ kuaĩĩkue palumuĩ ninduyo kunzĩla ya ubadĩĩzo munkia yaakue, kĩna itĩ uKilisito alĩ wiiukile kwipũna muakiu kunzĩla ya ukulu wa kĩTata, iio-iioo nindiishie kugendele muupia wa upanga. 5Kuitĩ malĩĩ ĩkwakamantaniligue ninduyo mumpiani ya nkia yaakue, iio-iioo kukikamantaniligua nukumpiani ya wiiuki waakue. 6Kumanile kĩna uuntu wĩĩtu wa kalĩ alĩ ukononteelue mumusalaba palumuĩ ninduyo, koona umuĩlĩ wa mulandu uleegigue, kulekitũla asese a mulandu kangĩ. 7Kuitĩ uzo naalukiile palumuĩ wĩĩ kulĩ numulandu. 8Ĩpa malĩĩ ĩkwakile palumuĩ nuKilisito, kusuĩlĩĩle kĩna kukipangatigua palumuĩ ninduyo. 9Kumanile kĩna uKilisito alĩ mũiukigue kwipũna muakiu; sikukikia kangĩ; uukiu sika ukumudemela nkangĩ. 10Kuitĩ kunkia naalukiile; aluukiĩlĩĩle umulandu kamuĩ dũũ; ĩpa muupangati waakue, upangatile mwa kĩNzua. 11Iio-iioo niniinie mwĩsĩĩgĩle kĩna muakiu kumulandu, ĩpa muapanga kwa kĩNzua mwa kĩYesu Kilisito. 12Kuitĩ umulandu ulekitema munsĩ mumiĩlĩ yaani namĩkola ukiu sunga kwigombia inshula zaakue. 13Mulekipũnia ipitũmpĩ pya miĩlĩ yaani kumulandu zĩ mata ma ubĩĩ; ĩpa mwĩpũnie iniinie kwa kĩNzua zĩ naapanga naapũnile muakiu. Sunga ipitũmpĩ pya muĩlĩ mupipũnie kwa kĩNzua zĩ mata ma kulukuuluu. 14Kuitĩ umulandu sika ukakumudemela inie, kunsooko sika muĩlĩ nsĩlĩlĩ ya Ulagĩĩlio ĩpa nsĩlĩlĩ ya ukende. 15Mbii gua; kutimulene kunsooko sika kuĩlĩ nsĩlĩlĩ ya Ulagĩĩlio ĩpa nsĩlĩlĩ ya ukende. Sika iio! 16Sika mumanilene kĩna kumuakue uzo kanga mwĩpũnie uniinie zĩ asese aakue kukumugombia, mwitũla asese aakue namumugombilie, kanga wĩĩ wĩtumi wa mulandu nauleetile ukiu, katia wĩtumi wa ugombia nauleetile ĩkulukuuluu. 17Ĩpa uNzua wasongeligue kunsooko inie naalĩ mwĩasese a mulandu alĩ mugoombilie munkolo zaani uumanigua naalĩ muapeegue. 18Paasio pĩna alĩ muakomolue kwipũna mumulandu namutũla asese a kululuuluu. 19Ntambuĩle kĩuntu kunsooko ya uneketũ waani wa kĩuntu. Kuitĩ kĩna alĩ mupũnilie ipitũmpĩ piani pya muĩlĩ piĩ asese a udobũ, nukuuleki naukĩlĩkĩlĩĩle; iio gua nunzuauu mupũnie ipitũmpi piani pya muĩlĩ piĩ asese a kulukuuluu kuweeligua. 20Kuitĩ pĩna alĩ muasese a mulandu, alĩ muagila kakulukuuluu. 21Alĩ muligilie nsaĩlo kĩ munkaani zaasio namwikulelua inshoni unzuauu. Kuitĩ ĩmpelo ya nkaani izi ingĩ ukiu. 22Ĩpaino pĩna mwakomolua kwipũnamumulandu nukwitũla asese a kĩNzua, mutĩĩte nsaĩlo yaani, ingĩ kwieeligua, nĩmpelo yaakue upanga wa kalĩ nakalĩ. 23Kuitĩ ĩkĩnamulĩmo kya mulandu ingĩ ukiu; ĩpa uupeegua wa kĩNzua ingĩ upanga wa kalĩ nakalĩ mwa kĩKilisito Yesu Shekulu wĩĩtu.


text: 1Namona, laaa, uMuana-nkolo wĩĩmĩkile mukiania ya nkonko ya Sayuni, nĩantu magana ma nzogũ gyana lĩmuĩ nĩmakumi manĩĩ namanĩĩ alĩ ĩensi ninduyo, akola liina liakue nĩlya kĩTata waakue liandĩkue muusiu waao. 2Naniigia luli kwipũna kwigyulu zĩ luli lwa maazĩ mingĩ, zĩluli lwa mugũgũmo mukulu, nululi naalĩ niigilie alĩ luli lwa akua-nsumbĩ, naakuzikuaa insumbĩ zaao, 3nĩndĩo iĩĩmba liĩmbo nĩpia ntongela ityengu lya kĩtemi, kangĩ ntongela ya iyumbe nainĩĩ naipanga, nĩntongela ya anamapala. Kutilĩ naalusuumile kukĩmania ĩliĩmbo liasio isiititũla aao naĩmagana ma nzogu gyana lĩmuĩ nimakumi manĩĩ na manĩĩ naalĩ agulue kwipũna muna nsĩĩ. 4Ĩa awa sika aĩĩkĩlue udobũ wensi palumuĩ nĩakĩĩma kunsooko alĩ eeligue; ĩa awa akumutiatĩĩlaa uMuana-nkolo tũlũ kwensi kĩna ulunjie, ĩa alĩ agulue kwipũna muantu, nduĩ-nduĩ kwa kĩNzua nukwa kĩMuana-nkolo, 5numumilomo yaao kutilĩ kaulongo, kunsooko agila kibyado. 6Namona malaĩka muua nwipũpũta pakatĩ igyulu, mukola mpola na nziiza za kalĩ nakalĩ, waatanantĩlie naakikyalaa muna nsĩĩ, nĩndugu yensi, nuluuli luensi, nĩntambo yensi, nĩantu ensi, 7nwiũga kululi lukulu, “Moopooke uNzua nukukumukulia, kunsooko ityũngo lya ulamuli waakue liazaa; mutekelĩ uyo naaluzĩpilie igyulu nĩnsĩĩ nĩnanza ninjiĩlio za maazĩ.” 8Numalaĩka muua nwa kabĩlĩ numutiata, nwiũga, “Yagua, yagua, ĩBabeli ĩkaa nankulu, ndĩo alĩ ĩkopilie indugu tũlũ umubinio wa utaki wa ugololia waakue.” 9Numalaĩka muua, nwa katatu, nuatiata, nwiũga kululi lukulu, “Wensi kanga wamĩtekele ĩnimu nunzegamĩla waakue, nukukuwaanũnkula uugomola muusiu waakue katia mumukono waakue. 10ninduyo ukikopa umubinio wa utaki wa kĩNzua naalĩ muzĩpigue sika namusogole kamaazĩ, mukĩĩko kya utaki waakue; ukiaagigua kumooto nĩkĩbiliti-biliti ntongela ya amalaĩka naeelu nĩntongela ya Muana-nkolo. 11Nĩliuki lya uwai waao lyukunankĩlaa kukiania sunga ĩkalĩ nakalĩ, agila kausũũpia munsĩ nuutiku, aao naakumĩtekela ĩnimu nunzegamĩla waakue, kangĩ nuwensi nukuanũnkulaa uugomola wa liina liakue.” 12Ĩpa papa ugigimĩlia wa eelu, naakumakendegeela ĩmalagĩĩlio ma kĩNzua, nuusuĩĩli wa kĩYesu. 13Naniigia luli kwipũna kwigyulu nalũiũga, “Andĩka, ‘Alĩuku ĩakiu naakiile mwa kĩShekulu kwipũna nunzuauu.’ Eeze, uũgile uMuau, koona asũũpie kwipũna munzago zaao, kuitĩ uutendi waao wĩtiatile nĩndĩo!” 14Namona, laaa, lyũnde lielu numukiania ilyũnde wikyalansile umuĩ, mpiani ya Muana-muntu, mukola ngala ya zahabũ mwityũe liakue, numumukono waakue utĩĩte nsiime nzugĩ. 15Numalaĩka muua nupũna muNumba ya kĩNzua; numulĩĩla kululi lukulu uyo nwikyalansile mwilyũnde, “Sopoola ĩnsiime yaako, uogole, kuitĩ ityũngo lya kuogola liazaa; kuitĩ ĩmaogola ma nsĩĩ makondaa.” 16Ninduyo nwikyalansile mwilyũnde numĩgumĩla ĩnsiime yaakue munsĩĩ, ĩnsĩĩ nĩogolua. 17Numalaĩka muua nupũna muNumba ya kĩNzua ya mwigyulu, ninduyo utĩĩte nsiime nzugĩ. 18Numalaĩka muua nupũna pawitekelo, mukola usũũmi wa mooto; numulĩĩla kululi lukulu nuasio nwa nsiime nanzugĩ, nuũga, “Sopoola ĩnsiime yaako nanzugĩ, uikale inshampi ya muzabiibu wa nsĩĩ, kunsooko izabiibu zaakue zaĩlaa dũũ.” 19Numalaĩka numĩgumĩla ĩnsiime yaakue munsĩĩ nuzikala izabiibu za nsĩĩ, nuzigumĩla mwityulĩ nikyulu lya utaki wa kĩNzua; 20nityulĩ nalĩsokolelua kĩnzinzi ya kaa; ĩmĩgali nĩpũna mwityulĩ sunga kumaguatio ma mpalasi, zĩ lugendo lwa maili magana mabĩlĩ.


text: 1Nuaĩĩla mpiani ya kĩna ijĩpĩĩle kukumulompa uNzua intondo tũlũ, sunga aleke kũtia ĩnsula. 2Nuũga, “alukoolĩ mulamuli mukaa ĩmuĩ, sika alumoopokile uNzua sunga sika alumukeelĩĩle kamuntu. 3Numukaa niasio alukoolĩ musungu mukiĩlua nukumuagaana nkua kunkua nuũga, ndigĩlia ĩkulukuuluu kumulugu waane. 4Ĩpa nduyo kuntondo ningĩ alusiitile; pembele nuũga munkolo yaakue, malĩĩ sika numoopokile uNzua nakĩ sunga kukumukeela kamuntu, 5ĩpa kunsooko umukiĩlua uyu winjagia, nĩkakumuligĩlia ĩkulukuuluu yaakue, waleke kwinkatalia kwinjagia matũngo mensi.” 6ũShekulu nuũga; “Tegeelĩ kĩna witambula umulamuli nasika munakulukuuluu; 7nuNzua, sika ukakualigĩliane ĩkulukuuluu ĩasaagulua aakue naakumulĩĩlaa munsĩ nuutiku? Ukakuatinĩliane mumpola zaao? 8Namuĩĩla ukakualigĩlia ĩkulukuuluu kuukaaũ. Ĩpa gua, pĩna ukiiza uMuana-muntu, ukakuuonane uusuĩĩli muna nsĩĩ?” 9Kangĩ nuaĩĩla ĩmpiani ĩĩ ĩantu naakĩsanagiaa ya kĩna akola kulukuuluu naakuamela naĩngĩ, 10“Antu abĩlĩ alĩ anankĩĩlee kuNumba ya kĩNzua ende kwilompa, umuĩ Mupalisayo umuua musangulia-koodi. 11uMupalisayo nuĩmĩka nũlompa itĩ pamuakue umuene, Ee Nzua, nakusongelia kunsooko ĩne sika kĩna ĩatu naingĩ, aleegelania, nasika anakulukuuluu, agololia sunga sika kĩna uyu umusangulia-koodi 12Ĩne nukulaalĩlaa nkua zibĩlĩ kwijũma; nukupũnagiaa ityũmpĩ likyumi muuligia waane tũlũ. 13Ĩpa umusangulia-koodi nuĩmĩka kulĩ, sunga sika nugimia kwinansula ĩmiiso maakue kwigyulu, ĩpa nwikuanga ĩkĩkũa kiakue nuũga, EeNzua, unkolelue kĩnishungu ĩne numukola mĩlandu. 14Namuĩĩla, uyu nũika kwienda kukaa yaakue mukola kulukuuluu kwikĩla uyo; kuitĩ wensi nukĩkulagiaa ukiniinupigua, ninduyo nukĩniinupagiaa ukikuligua.” 15Naamutualĩla sunga ipiana wapishumbule; ĩpa ĩamanigua pĩna naaona naagilia. 16Ĩpa ũYesu nuĩĩta aaze kumuakue nuũga; “Alekĩ ĩang'inia aaze kumuane, muleke kuagilia, kuitĩ naĩkĩna ĩa, uutemi wa kĩNzua ingĩ waao. 17Tai namuĩĩla, unuasio nasikukuwaanũnkulaa uutemi wa kĩNzua zĩ mung'inia sikukuwingĩla kainiino.” 18Kangĩ muntu umuĩ namukulu numukolia nuũga; “Mumania numuuza, ntende yaani nuusaale uupanga wa kalĩ nakalĩ?” 19ũYesu numuĩĩla; “Nĩkĩ winjĩta nĩmuuza. Kutilĩ namuuza isiititũla uNzua wing'ene. 20Umamanile ĩmalagĩĩlio; Uleekigololia, Ulekiulaga, Ulekiiia, Ulekikuĩla uulongo, Kulia utata waako numaau waako?” 21Nuũga; “Aya tũlũ namakendegelĩĩle kwipũna uulĩĩsia waane.” 22ũYesu pĩna nwigyũlia ĩzaasio numuĩĩla; “Kĩlĩ umukeepeelue lukaani lumuĩ. Gulia tũlũ yensi nutĩĩte, uooomolanie ĩatũka, ninduue ukitũla utĩĩte nĩkĩuto kwigyulu; nzuu, untiate.” 23Ĩpa pĩna nwigyũlia itĩ, nuona usungu kunsooko alĩ mugolĩ dũũ. 24ũYesu pĩna numulaaa, nuũga; ikakũ kuaasio ĩakola nsao kwiingĩla muutemi wa kĩNzua. 25Kuitĩ itontũ ĩngamĩa kwishelela munsungĩĩli ya lusinge kwikĩla umugolĩ kwiingĩla muutemi wa kĩNzua. 26Nĩndĩo pĩna naigyũlia naaũga; Waani gua nusũũmile kwigũnĩka? 27Nuũga, “Nasika masũũmĩkile kuantu masũũmĩkile kwa kĩNzua.” 28uPetelo nuũga, “Laaa, katĩ, ishie kwalekile inumba zĩĩtũ nukukukutiata ue.” 29Nuaĩĩla; “Tai namuĩĩla, Kutilĩ nulekile numba katia musungu, katia anũna, katia aleli, katia aana kunsooko ya utemi wa kĩNzua 30nasikukipeegua nangũlũ nkua ningĩ munityũngo ĩlĩ, numuunkũmbigyulu naũjile uupanga wa kalĩ nakalĩ.” 31Nuasola ĩaasio naikyumi naabĩlĩ nuaĩĩla; “Laaĩ, kwinankĩla kulunziĩ kũYelusalemũ, ninkaani tũlũ zikikondeeligua naalĩ muandĩkĩligue uMuana-muntu nĩanakĩdagu. 32Ukiĩĩkĩlua mumĩkono ya ndugu nazĩngĩ watendelue ĩmapana, watendelue uugaali nukwitiĩlua ĩmatĩ. 33Nĩndĩo ĩkakumukua ĩmĩkoa nukukumuulaga, nĩpalutondo lwa katatu ukiiiuka. 34Ĩpa sika naalĩnga ĩzaasio nĩnainiino nulukaani luasio alĩ lupisigue kumiao, sunga sika naalekanula nalutambulue.” 35Pĩna nusũgamĩĩla kũYeliko, alukoolĩ mupokũ alĩ wikyalansile panzĩla nũlompa ĩsadaka. 36Pĩna nũigia iyũmbĩ lĩkĩlile, nukolia; “Yaani katĩ?” 37Naamuĩĩla; “ũYesu Munazaleti ukĩlile.” 38Nukulia ĩkĩlanga nuũga; “Yesu, Muana wa kĩDaudi, unkolelue kĩnishungu!” 39ĩAasio naalĩ atongĩĩle naamukalamukĩla watuulie ĩpa uyo nwĩkakia nuũga; “Ee Muana wa kĩDaudi, unkolelue kĩnishungu!” 40ũYesu nuĩma, nulagĩĩlia waleetue kumuakue. Pĩna numusũgamĩĩla, numukolia; 41Usiiile nukutendele yaani? Nuũga; Shekulu, nsiile mone. 42ũYesu numuĩĩla; Upeegue kwiona; uusuĩĩli waako wakukamagiaa. 43ĩkamuĩ nuona, numutiata kunu nukumukulia uNzua. Nĩantu tũlũ pĩna naaona itĩ naamukũmazukia uNzua.


text: 1Tũlũ wensi nukusuĩĩla kĩna ũYesu ingĩ Kilisito mulelue nuNzua. Tũlũ wensi nukumuloogaguaa umukola kulela, ukumuloogaguaa ninduzo namulelue nduyo. 2Kunzĩla ĩĩ kulĩngile kĩna kualoogilue ĩaana a kĩNzua, pĩna kumuloogilue uNzua nukwikendegeela ĩmalagĩĩlio maakue. 3Kuitĩ uu wau uuloogua wa kĩNzua, kumakendegeele ĩmalagĩĩlio maakue; kangĩ ĩmalagĩĩlio maakue sika malũto. 4Kunsooko kiensi nakĩlelue nuNzua kyukuudulaa uunkũmbigyulu; uu wau uduli naukuudulaa uunkũmbigyulu, ingĩ uusuĩĩli wĩĩtu. 5Waani mukola kuudula uunkũmbigyulu, isiititũla uuyo nukusuĩĩlaa kĩna ũYesu ingĩ Muana wa kĩNzua. 6Uyu wayu naalĩ wijile kumaazĩ nukumugali, ũYesu Kilisito; sika kumaazi udũũ, ĩpa kumaazi nukumugali. 7Ninduyo uMuau muene nukukuĩlaa, kunsooko uMuau ingĩ muene tai. 8Kunsooko akoolĩ akuĩli atatu mwigyulu, uTata, nuLukaani, nuMuau Muelu; nĩndiia naatatu umuĩ. 9Kangĩ akoolĩ atatu naakukuĩlaa muna nsĩĩ, uMuau nĩmaazi numugali; nĩndĩĩa naatatu akukamantanaa muumuĩ. Kanga kuwaanũnkule uukuĩli wa aana antu, uukuĩli wa kĩNzua ingĩ ukulu nangũlũ, kunsooko uu wau uukuĩli wa kĩNzua naalumukwĩlĩĩle uMuau waakue. 10uNuasio nusuĩlĩĩle muMuana wa kĩNzua utĩĩte ukuĩli waasio munsĩ yaakue. uNuasio nasikumusuĩlĩĩle uNzua umutendile watũle mulongo, kunsooko sikuusuĩlĩĩle uukuĩli, naalumukuĩlĩĩle uMuana waakue. 11Ninduu wau ukuĩli, ya kĩna uNzua alukupĩĩle uupanga wa kalĩ nakalĩ; nuupanga uu ukoolĩ muMuana waakue. 12uNuasio numutĩĩte uMuana, utĩĩte uupanga waasio; namugila uMuana wa kĩNzua, mugila kaupanga waasio. 13Numuandĩkĩĩle izi, inie namusuĩlĩile muliina lya Muana wa kĩNzua, koona mulĩnge kĩna mutĩĩte uupanga wa kalĩ nakalĩ 14Uu wau uukamatiku nakuutĩĩte kumuakue; ya kĩna kanga kulompe lukaani kwilika lya ulooa waakue, ukukũigia. 15Kanga kumane kĩna ukukũigia luensi nakwilompa, kwimana kĩna kwapeegagua ĩzaasio nakulompile kumuakue. 16Wensi kanga wamuone umunũna waakue witenda umulandu nasika wa ukiu, ukilompa, nuNzua ukakumupeela upanga kunsooko ya aasio naatendile umulandu nasika wa ukiu. Ukoolĩ mulandu wa ukiu, sika mbũgile walompe kunsooko ya waasio. 17Luensi nasika lwa kulukuuluu ingĩ mulandu, ĩpa ukoolĩ mulandu nasika wa ukiu. 18Kumanile ya kĩna wensi naalĩ mulelue nuNzua sikukutimulaa, ĩpa Uzo naalĩ mulelue nuNzua ukumukendegeelaa, sunga uMubĩĩ sikukumuambaa. 19Kumanile ya kĩna ishie ingĩ kwa kĩNzua; nuunkũmbigyulu tũlũ ukoolĩ mungũlũ za mubĩĩ 20Kumanile ya kĩna uMuana wa kĩNzua waazile nduyo wakupĩĩle uulĩngi, koona kumulĩnge uzo nwa tai, nindiishie kukoolĩ munsĩ yaakue nwa tai, ingĩ munsĩ ya Muana waakue ũYesu Kilisito. Uyu wayu Nzua nwa tai, nuupanga wa kalĩ nakalĩ. 21Ana ane, ĩkendegeelĩ kuanzegamĩla.


text: 1Naniigia luli lukulu kwipũna munumba ya kĩNzua naluaĩĩla ĩamalaĩka naa mupũngatĩ, “Lendĩ mũiite iisheme mupũngatĩ ya utaki wa kĩNzua munsĩĩ.” 2Nuenda nwa muandio nukiita ĩkĩseme kiakue munsĩĩ, naitũla pyuu byĩĩ, yolũ, muantu naatĩĩte uugomola wa nimu nĩaasio naakĩtekelaa unzegamĩla waakue. 3Numalaĩka nwa kabĩlĩ nukiita ĩkĩseme kiakue munanza, naitũla mĩgali zĩ ya mukiu, niintu tũlũ naikola upanga naikoolĩ munanza naikia. 4Numalaĩka nwa katatu nukiita ĩkĩseme kiakue mumiongo numunjiĩlio zamaazĩ, naitũla mĩgali 5Nanumũigia umalaĩka wa maazĩ nuũga, “Ue umukola kulukuuluu, ee Shekulu nukoolĩ, naalukoolĩ, Muelu, kunsooko walamula itĩ. 6Kuitĩ alĩ ĩmĩgali ya eelu nĩanakĩdagu, nunduue waapeelaa ĩmĩgali aĩkope. Ndĩo ijĩpĩĩle itĩ!” 7Naniigia uupolelio nauũga, “Eeze, Shekulu Nzua, Mukola ngũlũ zensi, wa tai, kangĩ wa kulukuuluu uulamuli waako!” 8Numalaĩka nwa kanĩĩ nukiita ĩkĩseme kiakue kumpasu nĩpeegua kukuasonsa ĩantu kumooto. 9ĩAntu naasonsua usonsua ukulu, naalĩtukĩla ĩliina lya kĩNzua nwa usũũmi mumakuo aya. Sika naapela nukukumupeela uukulu. 10Numalaĩka nwa katano nukiita ĩkĩseme kiakue mwityengu lya kĩtemi lya nimu, uutemi waakue nauĩĩkĩlua kiiti, naitakũna ĩnĩmĩ zaao kunsooko ya uwai waao, 11naaa akumutukĩla uNzua nwa kwigyulu kunsooko ya uwai waao nĩmapuu maao, kangĩ sika naapela uutendi waao. 12Numalaĩka nwa mutandatu nukiita ĩkĩseme kiakue mumongo namukulu Eupũlati, ĩmaazĩ maakue namapua, koona ĩnzĩla ĩzĩpĩligue kuatemi naapũnile kukĩĩlĩma. 13Namona nkolo ndobũ zitatu zĩ ntundu zipũna mumulomo wijoka, numumulomo wa nimu, numumulomo wa munakĩdagu wa ulongo. 14Ingĩ ziizo nkolo za masĩĩmuĩ, nazukutendaa ilĩngasĩĩlio, nazipũna nukukuaagaana ĩatemi a unkũmbigyulu tũlũ, kukuailingĩĩla kuulugu wa lutondo nalukulu lwa kĩNzua, Mukola ngũlũ zensi. 15“Laaa, nijile zĩ mũii! Muliuku nukukengealaa nukukumakendegeela ĩmajialo maakue, walekigenda kĩpuĩ, aone inshoni zaakue!” 16Nuailingĩĩla paluandĩ pana lyukuĩtaguaa kuKĩebũlania, Alimagedoni. 17Numalaĩka nwa mupũngatĩ nukiita ĩkĩseme kiakue munzega. Luli lukulu nalupũna munumba ya kĩNzua ya mwigyulu, mwityengu lya kĩtemi, naluũga, “Yakondaa kwitũla!” 18Naĩtũla mpĩĩto ninduli nĩmĩgũgũmo numumanga mukulu; kwipũna ĩantu naalĩ ikyalĩĩle muna nsĩĩ, alĩ kutilĩ umumanga namukulu kĩna nuasio 19Nĩkaa nankulu nĩtemanuka matũmpĩ matatu, nikaa za ndugu nazigua; nĩBabeli nankulu nijukua ntongela ya kĩNzua, wamĩpeele ĩkĩĩko kya mubinio wikyũo lya utaki waakue. 20Kĩsiwa kiensi nakĩmanika, ninkonko sika nazigyelela kangĩ. 21Nĩmbũla ya magũe nkulu dũũ, ĩmagũe maakue malũto zĩ nzaala, nĩlagalĩla kwipũna kwigyulu nĩakua ĩantu. ĩAntu naamutukila uNzua kunsooko ikyuo lya mbũla ya magũe kunsooko ikyuo liakue alĩ kyulu zigi-zigi.


text: 1Pĩna ũYesu nulelua muBetelehemũ ya Uyahũdi pantondo za mutemi Helode. Laa anamĩlimu naakulu a kukĩĩlĩma naapika kũYerusalemũ, naaũga, 2“Wĩĩlĩ mpĩĩ namulelue mutemi wa Ayahũdi? Kuitĩ alĩ kumĩoonie ĩnsonda, yaakue kukĩĩlĩma, nindiishie kũjile kukumukulya. 3uMutemi Helode pĩna nuziigia, nukankanala, niYelusalemũ tũlũ palumuĩ nduyo.” 4Nualundĩĩla ĩapolia naakulu tũlũ nĩalangi a antu, nukolekeelia kumiao uKilisito ukilelua mpĩĩ. 5Nĩndĩo naamuĩĩla, “muBetelehemũ ya UYahũdi,” kuitĩ iio yandĩkue numunakĩdagu, 6“Nduue Betelehemũ, nsĩĩ iYuda Sikumuniino nĩnainiino muatemi iYuda, Kunsooko kumuako ukipũna mutemi Nukakuadĩĩma ĩantu aane ĩAsilaeli.” 7Paapo uHelode nuĩĩta ĩanamĩlimu aasio kukĩmpisĩmpisĩ, nuakolekelia kĩĩsakĩĩsa tyũngo kĩ ĩnsonda pĩna aligyelĩĩle; 8nuatuma kuBetelehemũ, nuũga, “Longolĩ mudũũme kĩĩsakĩĩsa impola za kaana. Pĩna mukakukaona mundeetele impola itĩ nineene nĩĩze nĩkakulye.” 9Pĩna naamũigia umutemi, naalongola, laaa, kumpumpukĩli ĩnsonda naalĩ amĩoonie kuKĩĩlĩma nĩatongeela, sunga nienda niĩma mukiania pĩna alĩ kĩĩlĩ ĩkaana. 10Pĩna naamĩona ĩnsonda, naalumba ulumbi ukulu dũũ; 11naingĩla munumba, naakaona ĩkaana palumuĩ nuMalia unina waakue, naatũngama naakatekela; naatũngula iinaugenda yaao, naakapũnĩlia ipeelo, zahabũ, ulũmba niilago. 12Pĩna naasugulua mundooti aleke kumushookela uHelode, naenda kunsiao naakĩlĩla nzĩla yĩngĩ. 13Ĩo pĩna naalongola kunsiao, laaa, uMalaĩka wa kĩShekulu numũgyeleela uYosepu mundooti, nuũga, “Uuka ukasole ĩkaana nunina waakue, utalamĩle kuMĩsili, wikyale kuko sunga nukuĩĩle; kunsooko uHelode usĩĩgile kukukadũũma Ĩkaana wakaulage.” 14Nuuuka nukasola Ĩkaana nunina waakue muutiku, nulongola kuMĩsili, 15nuĩwikuuko sunga uHelode nukia; itĩ lutimĩĩligue ulukaani naalĩ lutambulue nũShekulu kumunakĩdagu, nuũga, “Kwipũna kuMĩsili nanumuĩta muana waane.” 16Paapo uHelode, pĩna nuona kĩna wakongaguaa nĩanamĩlimu aasio nutakĩkia, nutuma antu kukuaulaga ĩaana tũlũ naagoosia naaniino sunga naatĩĩte ĩmiaka ĩbĩlĩ, tũlũensi muBetelehemũ numumĩmbĩ zaakue tũlũ, kwipũna intondo pĩna alĩ wikolekeelia kuanamĩlimu aasio. 17Papo lutimĩĩligue ulukaani naalĩ lutambulue nũYelemia munakĩdagu, nuũga, 18“Luli nalũigigua kuLama, Kĩlĩlo, niiombo iingĩ uLaheli nukualĩĩla ĩaana aakue, Sika nugomba kwipumbuligua kunsooko akutilĩ.” 19uHelode pĩna nukia, kumpumpukĩli uMalaĩka wa kĩShekulu numũgyeleela uYosepu mundooti kuMĩsili nuũga; 20“Uuka, ukasole ĩkaana nunina waakue, wende kunsĩĩ ya ĩSilaeli, kunsooko akiile naalĩ amĩdũũmile ĩnkolo ya kaana.” 21Nuuuka, nukasola ĩkaana nunina waakue, nupika munsĩĩ ya ĩSilaeli. 22Pĩna nũigia kĩna uAlikelao watemile mu Uyahũdi palioma Iya kishee uHelode, noopoka kwienda kuasio; nusugulua mundooti, nuenda kũGalilaya. 23Nuenda nũkyala mukaa nyukuĩtaguaa Nazaleti; itĩ lutimĩĩligue naalĩ lutambulue nĩanakĩdagu, “Ukiĩĩtua Munazaleti.”


text: 1Ĩpa ulĩnge ulukaani ulu, ya kĩna pantondo za mpelo mikitũla matũngo ma nzago. 2Kuitĩ ĩantu ikitũla akola kĩloogua ĩeene, akola kuloogua mpiia, akola kĩkũmuukia, akola lukeemo, akola kutukana nasika akulilie ĩaleli aao, naagila kasongela, nasika amoopokile kaNzua, 3nasika aaloilue ĩĩa, nasika agombile kwikamantanigua, naaloe uteketi wa usingisĩĩlia, nasika akĩgilagiaa, ataki asuukĩlua namaaza, 4asakia, agaali, akola kĩkentula, naaloe ĩmamona kwikĩla kukumuloogua uNzua, 5akola kĩtenda zĩ akulia Nzua ĩpa ingũlũ zaakue akuzishiitaa. Wĩnege nĩaasio. 6Kuitĩ muaasio akoolĩ naakĩingĩlagiaa munumba za antu, nukukuaguĩla ĩakĩĩma naanaulu naaneketũ naijulue nĩmĩlandu, naalũtĩĩligua ninshula ningĩ, 7naĩkĩmania upiupii, sika naasũũma kainiino kuupikĩĩla uumani wa tai. 8Kĩna ũYane nuYambele naalĩ akĩkunguma nuMusa, iio-iioo nĩndĩĩa akĩkungumaa nĩtai; ingĩ antu naoononekile ĩmasala maao, naasiitilue kumpola za usuĩĩli. 9Ĩpa sika ĩkakĩongeela nangũlũ, kuitĩ uulu waao ukakigyelela kualiĩ ntongela ya antu tũlũ ensi, kĩna iio nuwa aasio naalĩ wigyelĩĩle kualiĩ. 10Ĩpa ue watiatile uumanigua waane nulugendo luane, nuusiu wane, nuusuĩĩli waane, nuupolo, nuuloogua nuugigimĩlia; 11sunga mpatĩ nuwaagi waane naalĩ ndigilie uko kuAntiokia niIkonia nĩLisitĩla. Mpatĩ zensi naalĩ ngigimĩĩlie; nduyo ũShekulu nungũna muzensi. 12eeze, tũlũ ensi naasiiile kukumukulia uNzua mwa kĩKilisito Yesu ikiligia mpatĩ. 13ĩAbĩĩ gua, nĩapembeelia ikilongoleka kwitũla abĩĩ, ĩakualimĩĩlia ĩantu sunga kwilimĩĩligua ĩeene. 14Ĩpa ue, wĩĩme muzaasio naalumumanigue nukwikamĩnkĩĩligua, kunsooko umanile kĩna aani ĩaasio naalĩ wĩmanilie kumiao, 15kangĩ kĩna kwipũna ung'inia uumanile uWandĩkua naweelu nausũũmile kukukulĩngia ue ugũnue kunzĩla ya usuĩĩli nawĩĩlĩ mwa kĩKilisito Yesu. 16uWaandĩkua wensi usũũpĩlue nuNzua, wijĩpĩĩle kuumanigua, nukukuasugula ĩantu uutimu waao, nukukuatongeela, nukukualanga mukulukuuluu, 17koona muntu wa kĩNzua watũle mukamũ, mukamĩnkĩĩligue kuutendi wensi nauuza.


text: 1Ĩpa gua anũna aane nanumuloogilue, nanumuonĩĩle nsula, ilyumbi liane, nĩngala yaane, ĩĩmĩkĩ kee iio kuukamatĩkũ mwa kĩShekulu, aloogua aane. 2Numupeepilie uEuodia, numupeepilie nuSintike ĩĩ nishĩĩgo lĩmuĩ mwa kĩShekulu. 3Ninduuwegaa mĩaane wa tai, nukulompile wĩaalĩĩlie ĩasungu aasio, kuitĩ alĩ ĩkamatĩkilie muMpola na Nziiza palumuĩ nineene, nuKelemensi nduyo, nĩaasio naĩngĩ naalĩ ĩkĩtumaa umulĩmo palumuĩ nineene; aao namiina maao makoolĩ mumbũgũlũ ya upanga. 4Lumbĩ mwa kĩShekulu intondo tũlũ; kaubĩlĩ naũga, lumbĩ. 5uUpolo waani wigyelele kuantu tũlũ. ũShekulu wĩpiipĩ. 6Muleke kĩkunkunalia kulukaani luensi, ĩpa muluensi kuulompi nukwinena palumuĩ nĩmasongelio, uusiio waani wigyelele kwa kĩNzua. 7Nĩmatiliga ma kĩNzua namakĩlile ulĩngi wensi mĩkakumulindĩlĩlia inkolo zaani nĩmasĩĩgo maani mwa kĩKilisito Yesu. 8Kumpelo anũna aane, zensi naza tai, zensi nazikyullio, zensi naza kulukuuluu, zensi nanzelu, zensi naza kuloeelia, zensi nazukukũmuukaa iiza, kanga wĩĩ ukoolĩ uuza wensi, kangaa luĩ lukoolĩ lukũmo naluuza luensi, zishĩĩgĩkie inkaani izi. 9iMpola naalĩ mwĩmanilie kumuane nukukuzaanũnkula nukukuziigia nukukuziona kumuane, zitendĩ nuNzua nwa matiliga ukitũla palumuĩ niniinie. 10Numbĩkilie mwa kĩShekulu kunsooko ĩpaino kumpelo mwamiiula kangĩ ĩmasĩĩgo maani mumpola zaane, kĩna iio alĩ munsĩĩgile impola zaane, ĩpa sika namuligia kalioma. 11Sika nitambula izi kunsooko ya usilĩlua, kuitĩ nĩmanilie kwiendua muumo nuwikyaalĩ wensi nanuutĩĩte. 12Manile kwishilĩlua, kangĩ manile kukijulĩkigua. Muwikyaalĩ wensi numumpola zensi, numumanigue kukikyuta nukwikolua ĩnzala, kwitũla nĩnaiingĩ nukwikeepeelua. 13Nĩzishũũmile tũlũ kwa kĩuyo nukumpeela ingũlũ. 14Ĩpa itĩ alĩ mutendile iiza dũũ kwikamantana nineene muwaagigua waane. 15Ine niniinie Apilipi, mumanile ya kĩna mumuandio wa Mpola na Nziiza pĩna nampũna kuMakedonia, lyukutilĩ kikyanisa naliĩngĩ naalĩ lĩkamamantĩĩne nineene mulukaani ulu lwa kupũnia nukwiaanũnkula, isiititũla uniinie dũũ. 16Sunga pĩna alĩnĩĩlĩ kuTesaloniki alĩ mundeetĩĩle uwaalĩĩlia kuusilĩlua waane nkua ya muandio nĩnya kabĩlĩ. 17Sika kina nĩkĩonelee nsula ĩkĩpeegua, ĩpa nizionĩĩlue nsula inkalĩ nazĩkĩongeelaa kwitũla ningĩ mũyalo liani. 18Ntĩĩte intu tũlũ nukwikĩlĩkĩĩla, nijuilie ndee, pĩna alĩ naanũnkuĩle kumukono wa kĩEpapulodito iintu naalĩ ipũnile kumiani zĩ munũnku namuuza, sadaka nya ugombigua, nĩmuloelĩĩlie uNzua. 19NuNzua waane ukakumongeelia kiensi namwasilĩlue kwilika lya ugolĩ waakue muukulu naukoolĩ mwa kĩKilisito Yesu. 20Kwa kĩNzua Tata wĩĩtu wĩĩ ukulu ĩkalĩ nakalĩ Amini. 21Namukĩliĩ muelu wensi mwa kĩKilisito Yesu. ĩAnũna naĩpalumuĩ nineene akumulamukia. 22ĩEelu ensi akumulamukia, nangũlũ ĩaasio naa munumba ya kĩKaisali. 23uUkende wa kĩShekulu Yesu Kilisito wĩĩ palumuĩ ninkolo zaani.


text: 1“uUtemi wa kwigyulu wĩpianile numuntu mukola numba, naalupũnile kĩlĩ daau kwidũũma ĩalĩmĩĩzia waatuale mumugunda waakue wa mĩzabiibu. 2Pĩna naĩgombia nĩalĩmĩĩzia kukĩpeela shilinge ĩmuĩ munsĩ pii, nuatuma kumugunda waakue 3Pĩna nayĩĩ zĩ nsaa ya katatu, nwĩaagaana nĩĩĩa ĩĩmĩkile pigyulĩlo nakanda; 4nĩaasio nuaĩĩla, ‘Lendĩ niniinie kumugunda, nayumũjĩpĩĩle nĩkakumupeela.’ Naenda. 5Nayĩĩ zĩ nsaa ya mutandatu nĩnsaa ikyenda nwĩaagaana nĩĩĩa, nutenda iio-iioo. 6Nayĩĩ zĩ nsaa ikyumi nĩmuĩ, nupũna, nuaona nĩnaĩngĩ ĩĩmĩkile, nuaĩĩla, ‘Nĩkĩ muĩmĩkile ĩpa munsĩ pii muagila kamulĩmo?’ 7Naamuĩĩla, ‘Kunsooko kutilĩ nwakukupeela umulĩmo.’ Nuaĩĩla, ‘Lendĩ niniinie kumugunda wa mĩzabiibu.’ 8Pĩna niĩ mpĩndĩ umukola mugunda numuĩĩla umulindĩĩla mugunda, ‘ĩĩte ĩatiĩkia, uapeele ĩkĩnamulĩmo kiao, wandĩĩlie ĩa mumalĩĩlio sunga ĩa muandio.’ 9Pĩna naaaza naalĩ a nsaa ikyumi nĩmuĩ, wensi nuanũnkula shilinge ĩmuĩ. 10Pĩna naaaza naalĩ a muandio, naasĩĩga kĩna ikiaanũnkula kwikĩlĩkĩĩla; nĩndĩo, gaa wensi nuanũnkula shilinge ĩmuĩ. 11Pĩna naaanũnkula gua, naĩĩ kumusũsũmĩla umukola numba 12naaũga, ‘Ĩa a mumalĩĩlio ĩtumile mulĩmo nsaa ĩmuĩ udũũ waalĩganĩĩlia nindiishie naaza kugigimĩlĩĩlie munsĩ pii uluago niyĩla nĩmpasu.’ 13Nushookeelia, numuĩĩla umuĩ waao, ‘Mbuane, sika nukukapile; sika aza kwĩgombiliene nineene kushilinge ĩmuĩ? 14Sola ĩshilinge yaako, ulongole. Ĩne neene numuloe kukumupeela uyu nwa mumalĩĩlio lika lĩmuĩ udũũ ninduue. 15Sika injĩpĩĩlene kukĩtumĩla inshao zaane mĩna numuloele? Mbaa wailua wĩĩlũ kunsooko ya ukende waane?’ 16Iio-iioo naa mumalĩĩlio ikitũla a muandio, nĩa muandio ikitũla a mumalĩĩlio.” 17ũYesu pĩna alũnankĩla kwienda kũYelusalemũ, nuasola ĩamanigua naikyumi naabĩlĩ, naĩũna ing'ene munzĩla, nuaĩĩla, 18“Laaĩ, kwinankĩla kulunziĩ kũYelusalemũ; nuMuana-muntu ukiĩĩkĩlua mumĩkono ya apolia naakulu nĩalangi, ndĩo ĩkakumulamula kwiulagua, 19nukukumuĩĩkĩla mumĩkono ya ndugu nazĩngĩ koona amupopote, nukukumukua namĩkoa, nukukumukononteela mumusalaba; nulutondo lwa katatu ukiiukigua.” 20Paapo unina wa aana a kĩZebedayo numuagaana palumuĩ nĩaana aakue, nutũngama pamuakue nukukumulompa ulukaani. 21ũYesu numuĩĩla, “Usiiile yaani?” Numuĩĩla, “Lagĩĩlia ĩaana aane ĩa, ikyalanse muutemi waako, umuĩ kumukono waako wa kĩgoosia, umuua kumukono waako wa kĩkĩĩma.” 22ũYesu nushookeelia, nuũga, “Sika mumanile namukululompa. Musũũmilene kwikopela ĩkĩĩko nanĩkakukĩkopela ĩne.” Naamuĩĩla, “Kusũũmile.” 23Nuaĩĩla, “ĩKĩĩko kiane mukakukĩkopela, ĩpa kukikyalansa kumukono wa kĩgoosia nukumukono wa kĩkĩĩma sika mulĩmo waane kwipeelana, ĩpa akupeegagua naalĩ azĩpĩlĩligue nuTata waane.” 24Ĩa naikyumi, pĩna naiigia, naaatakĩĩla ĩanũna naabĩlĩ. 25Paapo ũYesu nuĩĩta, nuũga, “Mwamanile kĩna ĩatemi a ndugu nazĩngĩ akĩoonatĩĩlagiaa, nĩakulu aao akuademelaa. 26Ĩpa kumiani ilekitũla itĩ, ĩpa wensi nusiile kwitũla mukulu kumiani, wĩĩ mwĩtumi waani; 27wensi nusiiile kwitũla wa muandio kumiani wĩĩ musese waani. 28Kĩna iio uMuana-muntu sika wijile kukĩtumĩlua, ĩpa kukĩtuma, nukwipũnia uuumĩ wakue wĩĩ kĩkomoli kunsooko ya iingĩ.” 29Pĩna alĩ ilega kũYeliko, yũmbĩ kyulu nalĩmutiata. 30Laaa, apokũ abĩlĩ naalĩ ikyalansile panzĩla; pĩna naiigia kĩna ũYesu ukĩlile, naĩtunta naaũga, “Shekulu, Muana wa kĩDaudi, ukukolelue kĩnishungu! 31ĩYũmbĩ nalĩakalamukĩla atuulie. Ĩpa ĩo naĩkakia kukĩtunta, naaũga, Shekulu, Muana wa kĩDaudi, ukukolelue kĩnishungu!” 32ũYesu nuĩma, nuĩĩta, nuũga, “Musiile numutendele yaani?” 33Naamuĩĩla, “Shekulu, kusiile ĩmiiso mĩĩtu malaĩligue!” 34ũYesu nuaonela kĩsuusu, nuapaatia ĩmiiso maao; ĩkamuĩ naaona naamutiata.


text: 1Paulo mutũngua kunsooko ya kĩKilisito Yesu, nũTimoteo munũna wĩĩtu, kukulamukilie ue Pilimoni muloogua wĩĩtu, munamulĩmo palumuĩ nindiishie, 2numugũlĩ wĩĩtu uApĩa, nuAlikipo mwĩlaasi palumuĩ nindiishie nikyanisa naliĩlĩ munumba yaako, 3uUkende wĩĩ kumiani nĩmatiliga namapũnile kwa kĩNzua Tata wĩĩtu nukwa kĩShekulu Yesu Kilisito. 4Namusongelia uNzua waane intondo tũlũ pĩna nukukũjuka muulompi waane, 5pĩna niiigia impola za uloogua waako nĩza usuĩĩli nuutĩĩte mwa kĩShekulu Yesu nukuantu naeelu tũlũ; 6nalompa uukamantani wa usuĩĩli waako wĩtume umulĩmo waakue muulĩngi wa kĩntu kiensi nakĩĩza kya kunsĩĩtu mwa kĩKilisito. 7Kuitĩ ntĩĩte lyumbi nipyumbulio nalĩpũnile muuloogua waako, kunsooko inkolo za antu naeelu waziligĩĩlie usũũpĩlio kumuako, munũna waane. 8Luulo gua, ntĩĩte ukamatĩkũ mwa kĩKilisito wa kukulagĩĩlia nalukũjĩpĩĩle, 9ĩpa paluandĩ luua nakupeepia kunsooko ya uloogua waako kĩna yoi nanĩĩlĩ nanĩPaulo nanumunampala, ĩpaino numutũngua wa kĩYesu Kilisito gaa. 10Nakupeepia kunsooko ya muana waane uOnesimo nanumulelile muna utũngua waane. ( 11Uyo ĩkalĩ sika alukusaĩpĩĩle, ĩpaino wakusaĩpĩlaa dũũ, ue nineene gaa.) 12Numushookilie kumuako, umuanũnkule zĩ nkolo yaane yaanee. 13Nineene alĩ numusiiile umuene wikyale nineene kukĩntumĩla paluandĩ luako muutũngua waane wa Mpola na Nziiza. 14Ĩpa itĩ sika nansiia kwitenda kalukaani isiititũla kuugombigua waako, koona uuuza waako ulekitũla zĩ kuoonatĩĩligua ĩpa kuulooa waako uuue. 15Katia yoĩ nsooko alĩ mulekanulue ninduue kwityũngo, koona utũle ninduyo ĩkalĩ nakalĩ; 16kwipũnĩĩla ĩpaino, sika zĩ musese, ĩpa leka niya usese, zĩ munũna muloogua, kumuane ĩne nangũlũ, nukumuako ue nangũlũ zigi-zigi, mukĩmuĩlĩ numwa kĩShekulu. 17Naa umoonie ĩne kĩna numukamantani ninduue, muanũnkule uyu zĩ neene. 18Naa alukutendĩĩle ibĩĩ, katia utĩĩte mpaa ya kĩntu ninduue, ukiandĩke kumuane. 19Neene Paulo nanandĩkile kumukono waane uneene; neene nikilĩpa. Leka yaasio ya kĩna ue undĩĩle mpaa, ĩmpaa, kumuane ingĩ ĩnkolo yaako. 20Eeze, munũna waane, ndigie ĩnsaĩlo kumuako mwa kĩShekulu; unsũũpĩlie ĩnkolo yaane mwa kĩKilisito. 21Nakuandĩkĩla itĩ kunsooko nsuĩlĩĩle kĩna ukigomba kangĩ manile ya kĩna ukitenda nangũlũ kwikĩla nindiizi nantambuĩle. 22Palumuĩ nindiizi, unzĩpĩlĩlie pakikyala; kuitĩ ndaaĩlĩĩle ya kĩna kunzĩla ya ulompi waani, mukikembetua kwimona kunsiani. 23uEpapula namutũngua palumuĩ nineene mwa kĩKilisito Yesu ukulamukilie, 24nuMaliko nuAlisitaliko nuDeema nuLuka, naakĩtuma umulĩmo palumuĩ niineene. 25uUkende wa kĩShekulu Yesu Kilisito wĩĩ palumuĩ ninkolo zaani.


text: 1Namona Malaĩka numuua munangũlũ nũika kwipũna kwigyulu, mujialue lyũnde nityalankũlũ mwityũe liakue; nuusiu waakue zĩ mpasu, nĩmĩgulu yaakue zĩ ishimbĩlĩ ya mooto. 2Numumukono waakue alutĩĩte kabũgũlũ kakũnukulue. Nutilatĩlia umugulu waakue nwa kĩgoosia munanza nunwa kĩkĩĩma munsĩĩ. 3Nwĩtunta kululi lukulu, zĩ nsimba nyukulũmaa. Pĩna nwĩtunta, ĩmĩgũgũmo mupũngatĩ nĩpũnia induli zaao. 4Pĩna ĩmĩgũgũmo namupũngatĩ nĩpũnia induli zaao, nanĩzĩpĩĩlia kwiandĩka, Nineene alĩ niiigia luli nalupũna kwigyulu naluũga; “Ziyĩĩkile umuntoozo inkaani izo nazitambulua nĩmĩgũgũmo ĩo namupũngatĩ, uleke kuzandĩka.” 5Numalaĩka naalĩ numuoonie wĩĩmĩkile munanza numunsĩĩ, nunansula umukono waakue wa kĩgoosia kwitungĩnkana kwigyulu. 6Nulapa kwa kĩuyoo namupanga sunga ĩkalĩnakalĩ, naalulĩumbile igyulu niintu naikoolĩ, nĩnsĩĩ niintu naikoolĩ, nĩnanza niintu naikoolĩ, ya kĩna sika ikitũla kityũngo gua, 7isiititũla muntondo za luli lwa kĩmalaĩka nwa mupũngatĩ pĩna ukakĩzĩpĩĩlia kwilĩlia idyede, paasio paapo uunkũnkũ wa kĩNzua ujilikondeeligua, kĩna aluatanantĩĩlie ĩĩtumi aakue, ĩanakĩdagu. 8Nululi naalĩ nulũigilie kwipũna kwigyulu alĩ lukitambuĩla nineene kangĩ, naluũga, “Longola, kasole ĩkabũgũlũ nakakũnukulue mumukono wa kĩmalaĩka nuĩmĩkile munanza numunsĩĩ.” 9Nanumuagaana umalaĩka nanumuĩĩla wampeele ĩkabũgũlũ numbuĩla, “Kasole, ukalĩe, kĩkakukuĩĩkĩla ukalĩ mundaa yaako, ĩpa mumulomo waako kikitũla kĩkiukuukĩ zĩ uukĩ.” 10Nanĩkasola ĩkabũgũlũ mumukono wa kĩmalaĩka, nanĩkalĩa, nakĩĩ kĩkiukuukĩ zĩ uukĩ mumulomo waane, pĩna nankondia kukukalĩa ĩndaa yaane nĩĩĩkĩlua ukalĩ. 11Naambuĩla, “Yukũjĩpĩĩle ue kwipũnia unakĩdagu kangĩ kumpola za antu iingĩ, nindugu ningĩ, nintambo ningĩ, nĩatemi iingĩ.”


text: 1Namona mumukono, nwa kĩgoosia waakue, uyo nwikyalansile mwityengu lya kĩtemi,, mbũgũlũ naalĩ nandĩkue munsĩ nukunũma, mbĩĩkĩlue mĩntoozo mupũngatĩ. 2Namona malaĩka nwa usũũmi witanantia kululi lukulu, “Waani nwijĩpĩĩle kukumĩkũnukula ĩmbũgũlũ, nukwiũnanga ĩmintoozo yaakue?” 3Nayĩĩ kutilĩ kaumuĩ mwigyulu sunga muna nsĩĩ, sunga munsĩ ya nsĩĩ naalũsũũmile kukumĩkũnukula ĩmbũgũlũ sunga kukumĩlaa. 4Nandĩla dũũ kunsooko sika nugyela kaumuĩ nwijĩpĩĩle kukumĩkũnukula ĩmbũgũlũ katia kukumilaa. 5Umuĩ wa anaampala numbuĩla, “Lekilĩla; laaa ĩNsimba nya muluuli lwa kĩYuda, lina lya kĩDaudi, wadulile koona wamĩkũnukule ĩmbũgũlũ nĩmĩntoozo yaakue namupũngatĩ.” 6Namona pakatĩ ityengu lya kĩtemi, niiumbe naipanga inĩĩ, nĩpakatĩ ya anampala, Muana-nkolo wĩĩmĩkile zĩ muulague, nutĩĩte mpembe mupũngatĩ nĩmiiso mupũngatĩ, ziizo nkolo mupũngatĩ za kĩNzua naalĩ ntumue muna nsĩĩ tũlũ pensi. 7Nuuza numĩsola ĩmbũgũlũ mumukono nwa kĩgoosia unuakue uyo nwikyalansile mwityengu lya kĩtemi. 8Pĩna numĩsola ĩmbũgũlũ, iiumbe naipanga inĩĩ nĩanampala namakumi mabĩlĩ naanĩĩ naagua ntongela ya Muana nkolo, wensi waao utĩĩte lusumbĩ, niisheme ya zahabũ naalĩ ijuile ulũmba, nduo ingĩ ulompi wa eelu. 9Ndĩo Iĩmba liĩmbo pia, naiũga, “Wijĩpĩĩle ue kukumĩsola ĩmbũgũlũ nukukuĩunanga ĩmĩntoozo yaakue; kunsooko umuulague, nukumugali waako numugulĩlia uNzua ĩantu kwipũna muluuli luensi, nĩntambo, nĩantu, nĩndugu, 10nuatenda ĩĩ utemi kangĩ apolia kwa kĩNzua wĩĩtu; ndĩo ikitema muna nsĩĩ.” 11Namona, kangĩ naniigia nduli za amalaika iingĩ inandĩ zensi zityengu lya kĩtemi nĩza iyumbe naipanga, nĩza anampala, luli lwa amalaĩka iingĩ, niyalo liao alĩ magana manzogũ kyumi nkua magana manzogũ kyumi, kangĩ magana manzogũ nkua magana manzogũ; 12ndĩo naaũga kululi lukulu, “Wijĩpĩĩle uMuana-nkolo naalĩ muulague, kwiaanũnkula ingũlũ, nuugolĩ, nĩmasala, nuusũũmi nikyulio nuukulu nuukũmazukia!” 13Nĩkĩumbe kiensi nakiĩlĩ mwigyulu numuna nsĩĩ numunsĩ ya nsĩĩ numunanza, niintu tũlũ yensi naikoolĩ mumuakue, naniigia naiũga, “Ukũmazukia nikyulio nuukulu nuusũũmi wĩĩ kumuakue uyo nwikyalansile mwityengu lya kĩtemi, nukuMuana-nkolo sunga ĩkalĩ nakalĩ!” 14Niiumbe naipanga inĩĩ naiũga, “Amini!” Nĩanampala naagua nukukĩtekela.


text: 1Luulo gua, muuĩĩke kulĩ uubĩĩ tũlũ nuwĩsukukia tũlũ, nuunamampĩlu, nuwĩĩlũ nĩmatekete tũlũ. 2Zĩ aana naatakata naalelue ĩpaino maawĩ ĩmasunsu ma nkolo ĩma, tai, mukulĩle kumaasio mupikĩĩle uugũnua; 3Kanga ĩmwalũlile kĩna ũShekulu ingĩ mukola ukende. 4Nzuĩ kumuakue, gyũe nipyanga nishiitue nĩantu, ĩpa kwa kĩNzua ingĩ shaagulue, lĩtĩĩte ĩngele nankakũ. 5Inie ni niinie zĩ magũe namapanga muazengue muĩ numba ya kĩnkoolo, muĩ apolia naeelu, muleete ĩmapũnio ma kĩnkoolo namagombigue nuNzua kunzĩla ya kĩYesu Kilisito. 6Kuitĩ ziizo nazikoolĩ muwandĩkua, “Laaa, niĩĩka muSayuni igyũe kyulu kuluũno, nishaagulue, ĩlya ngele nkakũ. Nuwensi nusuĩlĩĩle mumuakue sikukikoligua kansoni.” 7Luulo gua kumiani inie namusuĩlĩĩle, uyo ingĩ wa ngele nkakũ, ĩpa kuaasio nasika asuĩlĩĩle, “iGyũe naalĩ alĩsiitile ĩazengi Lialĩĩ gyũe kyulu lya kuluũno.” 8Kangĩ, “Gyũe lya kĩkũmpia umugulu Nipyampa lya kuguusania.” Nĩndĩo akĩkũmpagiaa, kunsooko sika akulugombagiaa ulukaani, nĩndĩo naaĩĩkue aligie ĩzaasio. 9Ĩpa inie mwĩluuli nalusaagulue, mwĩ apolia a kĩtemi, mwĩndugu nanzelu, mwĩnsao za kĩNzua, mukũmuukie ulukũmo luakue nalumuĩtile mupũne mukiiti mũingĩle muweelu waakue wa ukulĩlua. 10Pakalĩ sika alĩ mwĩluuli, ĩpaino mwĩluuli lwa kĩNzua; ĩmuandio sika alĩ muakolelua kĩnishungu, ĩpaino mwakolelaguaa kĩnishungu. 11Aloogua, numupeepilie zĩ agenda kangĩ anamusĩnzo, ĩnegĩ ninshula za kĩmuĩlĩ nazĩkĩkuaa nĩnkolo. 12Muĩ nulugendo naluuza pakatĩ ya ndugu nazĩngĩ, itĩ kanga ĩakumutũngia kĩna mukutendaa mabĩĩ, pĩna alaaile uutendi waani nauuza, amukulie uNzua palutondo lwa kuuza kwilĩngulua. 13Kunsooko ya kĩShekulu muugombe ukulu tũlũ naulagĩĩligue nĩantu, kanga wĩĩ mutemi namukulu, 14kanga ĩĩ atongeli naatumue ninduyo kukuakaasia ĩatenda mabĩĩ nukukuakũmazukia ĩatenda maaza. 15Kunsooko wauu looa wa kĩNzua, kuutenda iiza waani mumũmie ĩmĩlomo ya anaulu muusitimana waao. 16Inie muakolelua, ĩpa mulekitumĩla uukolelua kwikũnĩkĩla uubĩĩ, ĩpa muĩ zĩ ĩĩtumi akĩNzua. 17Akuliĩ ĩantu tũlũ. Ulooguĩ unũna. Moopokĩ uNzua. Mukuliĩ umutemi. 18Inie ĩtumi muagombile iiShekulu aani muooa tũlũ, sika aao naaaza nĩnampolo udũũ, ĩpa nĩndĩĩo nagaali. 19Kuitĩ uu wau uuza nangũlũ, umuntu wagigimĩlie uusungu ĩumũjukile uNzua, paasio pĩna wiaagigua pĩna tilĩ kakulukuuluu. 20Kuitĩ lukũmo kĩ kwigigimĩlia kwikuua kanga ĩmutimuĩle? Ĩpa kwigigimĩlia kanga ĩmutendile namaaza nukwiligia injago, uu wau uuza nangũlũ ntongela ya kĩNzua. 21Kuitĩ iio alĩ muĩĩtĩlue kunsooko uKilisito nduyo alĩ muagigue kunsooko yaani, numulekela ĩmpiani mutiate inshambatĩlio zaakue. 22Uzo sika alutendile kamulandu, sunga uupembeelia sika alĩ wigyelĩĩle mumulomo waakue. 23Uzo pĩna alĩ witukua sika alushookelĩĩlie kaituki; pĩna alĩ wiaagigua sika aluopokilie, ĩpa alĩ wĩĩĩkile kumuakue uyo nukulamulaa kukulukuuluu. 24Uzo muene alĩ wĩĩkenkile ĩmĩlandu yĩĩtu mumuĩlĩ waakue mwikyota, lya mpaga itĩ nakutũla akiu mumpola za mĩlandu, kutũle apanga mumpola za kulukuuluu. Numuutiunulua waakue namukamigua. 25Kuitĩ alĩ mualĩĩ zĩ nkolo nazipaaluukile, ĩpaiino mwamushookelaa uMudĩĩmi, nuMukendegeeli wa nkolo zaani.


text: 1Kuukolelua uKilisito nukutenda akolelua; luulo gua, ĩĩmĩkĩ kuukamatĩkũ, muleke kĩtuala kangĩ mũpyĩmpĩ lya usese. 2Laaĩ, ĩne neene Paulo namuĩĩla inie ya kĩna kanga muaalamigue, uKilisito sikukakumusaĩpĩla kakĩntu. 3Namukuĩla muntu wensi nwiaalamigua ya kĩna walĩa mpaa ya kutenda uUlagĩĩlio tũlũ-tũũlũũ. 4Mwakamatukaa nuKilisito, inie namusiiile kwialĩĩligua ĩkulukuuluu kuUlagĩĩlio; mwaguile kwipũna muukende. 5Kuitĩ ishie kungũlũ za kĩ Muau kutũngĩĩle uulaaĩĩli wa kulukuuluu kuunzĩla ya usuĩĩli. 6Kuitĩ mwa kĩKilisito Yesu, kwiaalamigua katia kwisiiitiaalamigua igila kangũlũ; ĩpa uusuĩĩli naukĩtumaa umulĩmo kunzĩla ya uloogua. 7Alĩ mwĩtiganĩlĩĩle naiiza; waani numugilia muleke kumĩgombia ĩtai? 8uUlũtua-lũtua uu sika upũnile kumuakue uyo naalumuĩtile. 9Piugaasũ pikeeĩ pyukugaasagiaa ipyũli liensi. 10Ntĩĩte shanio kumiani mwa kĩShekulu, ya kĩna sika mukitũla nishĩĩgo naliĩngĩ; ĩpa nuasio nukumukankanagiaa ukikenka uulamulua waakue, kanga wĩĩ muntu kĩ. 11Ĩpa gua anũna aane, malĩĩ ĩne nukutanantagiaa impola za walaami, nĩkĩ kĩlĩ niaagigua? Paasio ĩkĩnkũmpa kya musalaba kyaleegagiguaa. 12Taazu ĩaasio naakumũingĩlĩlia inkankani aza ijile kĩdumula ĩeene! 13Kuitĩ iinie anũna aane, alĩ muĩĩtue mutũle akolelua; ĩpa uukolelua waani ulekitũla nsooko ya kutiata kimwĩlĩ, ĩpa mwĩtumĩkĩle niinie kuniinie kunzĩla ya uloogua. 14Kuitĩ uUlagĩĩlio tũlũ utimĩĩligue mulukaani lumuĩ, ndulo ntuulu, “Umuloogue umunakaa waako kĩna ĩnkolo yaako.” 15Ĩpa itĩ, kanga ĩmukĩluma nukukĩlĩa, laaĩ muleke kĩmala niinie kuniinie. 16Mbũgile gua, gendelĩ mwa kĩMuau; yaasio sika mukitimĩĩlia kainiino inshula za kĩmuĩlĩ. 17Kuitĩ inshula za kĩmuĩlĩ zĩkĩsinkaa nuMuau, nuMuau ukĩsinkaa nĩkĩmuĩlĩ, kuitĩ ĩzaasio zĩkĩsiitĩlagiaa inene, koona mulekitenda zaasio kĩna musiile. 18Ĩpa itĩ kanga mutongeelue nuMuau, sika muĩlĩ nsĩlĩlĩ ya Ulagĩĩilio. 19Nuutendi wakĩmuĩlĩ ingĩ kualiĩ, nduo ntuu, ugololia, udobũ, usambo, 20wĩtekela anzegamĩla, ulaguli, usuukĩlua, uleei, wĩĩlũ, utaki, magũndo, wĩkamatuli, ukomia malindĩ namabĩĩ, 21kĩaya, uulagi, lugaalo, ulakũ, nĩnamĩngĩ namĩpianile nĩndaaya. Mumpola izi numuĩĩlĩĩle peelu kĩna alĩ numuĩĩlĩĩle ĩmuandio; ĩaasio naakutendaa namĩkĩna maasio sika ikishaala uutemi wa kĩNzua 22Ĩpa itĩ ĩnkali ya kĩMuau ntĩyĩ. Uloogua, ulumbi, matiliga, ugigimĩlia untu nauuza, ukende, usuĩĩlua, 23upolo, kukĩgilia; munkaani nazĩkĩna izi kutilĩ kaUlagĩĩlio. 24Nĩaasio a kĩKilisito Yesu aukoonontelĩĩle umuĩlĩ mumusalaba palumuĩ nĩmasĩĩgo namabĩĩ ninshula nambĩĩ. 25Nakwikyale mwa kĩMuau, nakugendela mwa kĩMuau. 26Kuleke kĩkeema nakanda, nukukĩgaalĩla nukukĩlũĩla uwĩĩlũ.


text: 1Nitambula ĩtai mwa kĩKilisito, sika nilomboka, umoo waane unkuĩlĩĩle mwa kĩMuau Muelu, 2ya kĩna ntĩĩte usungu ukulu nuuwai nasika ukuulaa munkolo yaane. 3Kuitĩ aza nijililompa ĩne uneene nzũmue nukwikamatulua kwipũna mwa kĩKilisito kunsooko ya anũna aane, antua aane kukĩmuĩlĩ. 4Aao ĩaĨsilaeli akola kutendua aana, nuukulu, nilyago, nuUlagĩĩlio, nuwĩtekeli, nĩmalago. 5Aao naaatĩĩte ĩatata; mumiao nwigyelela uKilisito kukĩuntu. Uyo wayu mukiania ya intu tũlũ, uNzua nukukũmazukagiguaa ĩkalĩ nakalĩ. Amini 6Ĩpa sika kuũge kĩna ulukaani lwa kĩNzua lulegile. Kuiti naakulelaguaa kwipũna kwa kĩĨsilaeli sika tũlũ ensi aĨsilaeli. 7Kangĩ sika tũlũ ensi aana a kĩIbũlahimu kunsooko ya kulelua kwipũna mumuakue; ĩpa, “Mwa kĩIsaki uwĩleli waako ukiĩĩtua.” 8ĩNdogolelio yaakue, sika aana a kĩmuĩlĩ naakutũlaa aana a kĩNzua, ĩpa ĩaana ilyago, aao ikialĩĩligua kũtũla wĩleli. 9Kuitĩ ulukaani lwilyago ntuulu, “Pityũngo kĩna ilĩ nikishooka, nuSala ukitũla numuana.” 10Kangĩ sika iio udũũ, ĩpa pĩna uLebeka nduyo nukenka iimbi kumugoosia umuĩ, nduyo ingĩ Isaki utata wĩĩtu, ( 11kuitĩ pĩna sika alĩ alalelua ĩaana aasio, sunga sika alĩ alatenda kalukaani naluuza katia nalubĩĩ, koona wĩĩmĩke usiio wa kĩNzua wa usaaguli, sika kunsooko ya utendi, ĩpa kunsooko ya wĩĩti waakue), 12uzo uLebeka nuĩĩlua itĩ, “uMukulu ukakumutumĩla namuniino.” 13Kĩna yandĩkue, “Numuloogilue uYakobo, ĩpa uEsau numusuukĩlue.” 14Kuũge mbii gua. Kutilĩ kakulukuuluune kwa kĩNzua. Sika iio! 15Kuitĩ umuĩĩlĩĩle uMusa, “Nĩkakumukolelua ĩkĩnishungu uyo nanukumukolelaguaa ĩkĩnishungu, kangĩ nĩkakumuonela ĩkĩsuusu nanukumuonelaa ĩkĩsuusu.” 16Iio gua, sika kuulooa wa muntu katia kuwĩkakia waakue; ingĩ kukĩnishungu udũũ ĩkya kĩNzua. 17Kuitĩ uwandĩkua umuĩĩlĩĩle uPalao, “Alĩ nukuĩmĩkilie kooona ndagĩĩle ingũlũ zaane kumuako, ĩliina liane lĩtanantigue muna nsĩĩ poo.” 18Iio gua, ukumukolelaguaa kĩnishungu wensi kĩna muloe umuene, nukukumutenda mukakũ wensi kĩna muloe umuene. 19Ukimbuĩla gua, “Nĩkĩ uNzua kĩlĩ wishokia? Kuitĩ waani nusũũmile kukĩkunguma nuulooa waakue?” 20Ĩpa ue muana muntu, uue waani nukumushookeeelia uNzua. Mbii ĩkĩseme naalĩ kĩumbue kĩkakumuĩĩlane umuumbi, “Nĩkĩ watenda itĩ.” 21Umuumbi mugila kausũũmine mwilongo; kuntongo ĩmuĩ nilyongo kwijĩpĩa ĩkĩseme kĩmuĩ kĩtule kikyulio, ĩkĩĩa kĩtũle kigila kikyulio. 22Mbii gua, kanga uNzua ĩusiile kũlagĩĩla uutaki waakue nukukigyelelia ingũlũ zaakue kuupolo wingĩ, nuagigimĩlia ĩaasio naalĩ isheme ya utaki naalĩ ijĩpĩĩligue kuoononeki, 23koona wigyelelie uugolĩ wa ukulu waakue mũisheme ya kĩnĩshungu naalĩ wiijĩpilie kwipũna ĩkalĩ, iligie uukulu. 24Ishie nindiishie alĩ kuĩĩtue nduyo, sika kwipũna muAyahũdi udũũ, ĩpa sunga kwipũna mundugu nazĩngĩ gaa. 25Kĩna yoi nuũgile kwa kĩHosea, “ĩAasio nasika alĩ antu aane, Nĩkakuĩĩta antu aane; Nduyo nasika alĩ muloogua waane Nĩkakumuĩta muloogua waane.” 26“Nĩpaasio pĩna alĩ aĩĩlue, ‘Ĩne sika mwĩantu aane,’ ikiĩĩtua, ‘Aana a kĩNzua namupanga.’” 27uYesaya nduyo nwĩtunta ululi luakue mumpola za Ĩsilaeli, “iYalo lya aana a Ĩsilaeli kanga liĩ kĩna umunsanga wa nanza nakĩ, ingĩ ĩamusaaga aao dũũ naikigũnua, 28kuitĩ ũShekulu ukikondia ulukaani luakue muna nsĩĩ; ukakulukondia kuukaaũ.” 29Nĩkĩna uYesaya aluũgile ĩkalĩ, “ũShekulu wa maũmbĩ kanga ĩsika alũjile kukukulekela uwĩleli, Alĩ kwijilitũla zĩ Sodomũ, alĩ kwijililĩganĩĩligua nĩGomola.” 30Kuũge mbii gua? Ya kĩna indugu nazĩngĩ nasika akudũũmaa ĩkulukuuluu alĩ aligilie ĩkulukuuluu, ingĩ ĩkulukuuluu nya nzĩla ya usuĩĩli. 31Ĩpa ĩĨsilaeli nyukudũũmaa ĩkulukuuluu ya Ulaagĩĩlio alĩ nemue kwikendegeela uUlagĩĩlio waasio. 32Kunsooko kĩ Kunsooko sika alĩ amĩtiatile ĩnzĩla ya usuĩĩli ĩpa zĩ kukumĩtiata ĩnzĩla ya utendi. 33kĩna yandĩkue, “Laaa, naĩĩka muSayuni gyũe lya kukũmpia, nipyampa lya kuguusania kangĩ wensi nusuĩlĩĩle mumuakue sikukikolua kansoni.”


text: 1Nũingĩla mũshũnagogi; muasio alukoolĩ muntu nwa mukono mulema. 2Naamukũsĩla kaukakumukamia palutondo lwa wikyali, koona amusokie. 3Numuĩĩla umuntu nwa mukono mulema: ĩĨmĩĩka pakatĩ! 4Nuaĩĩla: Mũikone palutondo lwa wikyali kwitenda naiiza, katia kwitenda naibĩĩ; kwigyũna ĩnkolo ya muntu, katia kwiulaga? Naatuulia. 5Nuakĩnduĩla poo kuutaki, nuona usungu kunsooko ya ukakũ wa nkolo zaao, numuĩĩla umuntu, golola umukono waako! Nuugolola; umukono waakue naukamia. 6Ĩkamuĩ naalongola ĩApalisayo, naakomia ĩkialo palumuĩ nĩantu a kĩHelode amuulage kunzĩla kĩ. 7ũYesu nulega nĩamanigua aakue, nuenda kunanza. Yũmbĩ kyulu nalĩmutiata kwipũna kũGalilaya nukuUyahũdi, 8nukũYelusalemũ, nukuIdũmea, nukũtyumbĩ liYolidani, nukunandĩ za Tilo nĩSidoni; yũmbĩ kyulu pĩna naligyũlia zensi naalukuzitendaa, nalyumuagaana. 9Nuaĩĩla ĩamanigua aakue amuzĩpĩlĩlie ipyango kunsooko ya mulundo, uleke kumutuunĩĩlia. 10Kuitĩ aluakamilie iingĩ, sunga tũlũ naalĩ akuagaa naamupilimĩkĩlia koona amuapaatie. 11Nĩmasĩĩmuĩ pĩna alĩ makumuonaa, namagua ntongela yaakue, namakuuta, namaũga, “Ue uue Muana wa kĩNzua!” 12Numagilia maleke kumukũmuula. 13Nunankĩla munkonko, nuĩĩta naalualoilue umuene, naamuagaana. 14Nuaĩĩka kyumi naabĩlĩ yĩĩ yĩensi nduyo, waaatume kwitanantia, 15ĩĩ nuusũũmi wa kuĩnga ĩmasĩĩmuĩ. 16Nuaĩĩka ĩa naikyumi naabĩlĩ; numupeela uSimoni ĩliina lya Petelo; 17nuYakobo ũsha Zebedayo nuYohana umunũna wa kĩYakobo, nuapeela ĩliina lya Boanelego, ĩndogolelio yaakue aana a mugũgũmo; 18nuAndelea, nuPilipo, nuBalitolomayo, nuMatayo, nuTomaso, nuYakobo ũsha Alpayo, nuTadayo, nuSimoni Mukananayo, 19nũYuda nwa kuIsikaliote, uyo naalumusakilie. Nũingĩla munumba, 20iyũmbĩ nalyumulundĩkĩĩla kangĩ sunga sika naasũũma kwilĩa india. 21Pĩna ĩantua naiigia, naalongola kukumuguĩla, naaũga, “Wasalaa!” 22ĩAlangi naalĩ atimile kwipũna kũYelusalemũ naaũga, “Mutĩĩtue nuBelizebuli, nukungũlũ ya mukulu wa masĩĩmuĩ wiĩnga ĩmasĩĩmuĩ.” 23Nuĩĩta, nuaĩĩla kumpiani, “Wishuma mbii ũShetani kukumuĩnga ũShetani. 24Kanga uutemi wĩĩ kĩpũka nkaani uweene, uutemi waasio sika wishũũma kwiĩĩmĩka. 25Nĩnumba kanga yĩĩ kĩpũka nkaani ĩnene, ĩnumba niasio sikishũũma kwiĩĩmĩka. 26NũShetani kanga wĩuukĩĩle umuene nukũtemanuka, sika wishũũma kwiĩĩmĩka, utĩĩte ukinĩĩlo. 27Sika wishũũma gua nunumuĩ kwiingĩla munumba ya munangũlũ nukukuzishĩmba inshao zaakue, kanga ĩsikumutũngile tangua umunangũlũ; paapo waaze kumĩsĩmba ĩnumba yakue. 28Tai namuĩĩla, ĩaana-antu ikileegeligua uutimu wensi nuutuki waao wensi naikipũnia, 29ĩpa unuasio nukakumutukĩla uMuau Muelu, mugila kauleegeligua wa utimu sunga ĩkalĩ nakalĩ, ĩpa utĩĩte umulandu wa kalĩ nakalĩ.” ( 30Kĩna iio naalĩ aũgile, “Munalĩsĩĩmuĩ.”) 31uNina nĩanũna naaaza, naĩĩmĩka panzi, naamutuma umuntu kukumuĩta. 32Niyũmbĩ nalikyalansile nalyumulundĩkĩlĩĩle, nalyumuĩĩla, “Laaa, umaau waako nĩanũna aako akoolĩ panzi, akukudũũma.” 33Nuashookeelia nuũga, “uMaau waane nĩanũna aane aani?” 34Nualaaanga naalĩ amupilimĩkĩlĩĩlie, nuũga, “Laaĩ umaau waane nĩanũna aane! 35Wensi nukuutendaa uuloa wa kĩNzua, uuyo munũna waane, numugũlĩ waane, numaau waane.”


text: 1Pĩna nazikĩla ntondo zibĩlĩ, nalutũla lutondo lukulu lwa Pasaka, kangĩ lwa ugalĩ naugila igaaĩ. ĩApolia naakulu nĩalangi naaidũũma kukumuguĩla kuupembeelia, amuulage. 2Kuitĩ alĩ aũgile, ilekitũla palutondo nalukulu koona ulekitũla muzũgo wa antu. 3Pĩna alĩ wĩĩlĩ kuBetania munumba ya kĩSimoni munamatana, nwikyalansile pandia, nuuza musungu naalutĩĩte kasali ka makũta ma nalada, 4Alĩ akoolĩ naalĩ aĩĩpĩlaguaa naiũga eene kueene, “Yaa kĩ gua kwioonoona ĩmakũta itĩ?” 5Kuitĩ ĩmakũta aya aza mijiliguligua kushilinge magana matatu nukwikĩlĩkĩĩla, apeegue ĩatũka. Naamusininkalĩla dũũ umusungu nuasio. 6ũYesu nuaĩĩla, “Mulekĩ, nĩkĩ mukumuagia. Wĩtumĩĩle mulĩmo namuuza. 7Kuitĩ kuuza mwĩensi nĩatũka intondo tũlũ, nĩpĩna musiiile kukutendela naiiza musũũmile; ĩpa ĩne sika kwĩensi niniine intondo zensi. 8Utendile kĩna usũũmile, watongelaa kukuupaka ĩmakũta umuĩlĩ waane kunsooko ya uĩĩkua. 9Tai namuĩĩla, kuensi kĩna iMpola na Nziiza zikitanantigua muna unkũmbigyulu wensi, naalutendile uyu lukiganulua kuwijukĩlo waakue.” 10ũYuda nwa kuIsikaliote, umuĩ wa aasio naikyumi naabĩlĩ, nuenda kuapolia naakulu koona wamusakie kumiao. 11Nindĩo pĩna naiigia naalumbĩkia, naalagaana kukumupeela mpiia. Nudũũma ĩnzĩla ya kumusakia kwityũngo nalijĩpĩĩle. 12Sunga palutondo lwa muandio lwa ugalĩ naugila igaaĩ, pĩna alĩ amĩsĩnzile ĩnkolo ya Pasaka, ĩamanigua aakue naamukolia, “Mpĩĩ pĩna usiile kuende kukuzĩpĩlĩlie umĩlĩe ĩPasaka?” 13Nuatuma abĩlĩ muamanigua akue, nuaĩĩla, lendĩ mukaa, mukitaagana numugosia umĩkenkile ntunda ya maazĩ, mutiatĩ. 14Pensi pĩna ukiingĩla, muĩĩlĩ umukola numba, Mumania uũgile, liĩlĩ mpĩĩ ityando liane ĩlya agenda ndĩĩle ĩPasaka muasio palumuĩ nĩamanigua aane. 15Ninduyo ukakumulagĩĩla ityando lya kukiania nikyulu, lyakondaa kwijĩpĩĩligua; muasio muumo mukuzĩpĩlĩlie. 16Ĩamanigua naalongola naenda mukaa naaona iio-iioo kĩna aluaĩĩlĩĩle, naamĩzĩpĩĩlia ĩPasaka. 17Pĩna niĩ mpĩndĩ, nuuzaa palumuĩ nĩnaikyumi naabĩlĩ. 18Nindĩo pĩna alĩ ikyalansile pandia nailĩa, ũYesu nuũga, “Tai namuĩĩla, umuĩ waani nwilĩa ensi nineene ukinshakia.” 19Naandia kwiona usungu, naĩĩ kumukolia umuĩ-umuĩ, “Neenene? 20Nuaĩĩla, umuĩ wikyumi naabĩlĩ, uyo nakwilĩĩlia ensi nineene mukiungu.” 21Kuitĩ uMuana-muntu walongolaa kĩna alĩ muandĩkĩlue, ĩpa ukĩa kumuakue umuntu nuasio nukumusaki uMuana-muntu. Taazu kanga umuntu nuasio alĩ walekilelua. 22Pĩna alĩ ilĩa nuusola uugalĩ, nuukembeta, nuuega, nuapeeela, nuũga, “Koĩ uuwau muĩlĩ waane.” 23Nukĩsola nĩkĩĩko, nusongelia, nuapeela, naakĩkopela tũlũ ensi. 24Nuaĩĩla, uu waau mugali waane wilyago, nũitĩkile kunsooko ya iingĩ. 25Tai namuĩĩla, Sika nikikopa kangĩ uupĩi wa mĩkali ya mĩzabiibu sunga palutondo luasio pĩna nĩkakuukopa naupia muutemi wa kĩNzua. 26Ndĩo pĩna naakondia kwiĩmba, naalongola kunkonko ya Mĩzeituni. 27ũYesu nuaĩĩla, tũlũ ensi mukishuukua, kuitĩ yandĩkue, Nĩkakumukua umudĩĩmi ninkolo zikishapatĩla. 28Ĩpa pĩna niiuka, nĩkakumutongeela kwienda kũGalilaya. 29uPetelo numuĩĩla, “Kanga tũlũ ensi asuukue, ĩpa ĩne sika neene.” 30ũYesu numuĩĩla, tai nakuĩĩla, ue nantende muna utiku wau-waauu, umunbĩ ĩkaa wikaalĩ kalakunkula nkua zibĩlĩ, ukinkaana nkua zitatu. 31Ninduyo nwĩkakia kwiũga, kanga ĩinjĩpĩĩle kwikia ninduue, sika nĩkakukukaana kainiino. Tũlũ ensi naaũga iio-iioo. Kĩtanga kya kuGetisemane (Mk 14:32) 32Naaaza sunga pakĩtanga nakyukuĩtagua Getisemane, nuaĩĩla ĩamanigua aakue, “Kyalansĩ papa pĩna ukaa nilompa.” 33Nuasola uPetelo nuYakobo nuYohana palumuĩ nduyo nuandia kwitunduala nukukĩsũsũma. 34Nuaĩĩla, ĩnkolo yaane ĩtĩĩte usungu ukulu piipĩ kwikia; ĩĩmĩ papa, mukengeale! 35Nutela iniino, nugua pansĩ, nũilompa ya kĩna naa ishũũmĩkile, ityũngo ĩlĩ lyumukĩle. 36Nuũga, “Aba Tata, tũlũ ishũũmĩkile kumuako; ndeegelia ĩkĩĩko ĩkĩ; ĩpa sika kĩna numuloele ĩne, ĩpa kĩna umuloele ue.” 37Nuuza mwĩaagaana agonaa indoolo, numuĩĩla uPetelo, “Simoni, wagonaane indoolo. Sika wasũũmane kwikengeala kansaa kaĩmuĩ.” 38Kyalĩ nuukenge nukwilompa, mulekiingĩla muugemua. ĩNkolo ndoogue, ĩpa umuĩlĩ muneketũ. 39Nuenda kangĩ nulompa nuũga inkaani zizoziizoo. 40Nuuza kangĩ, nuaagaana agonaa indoolo, kuitĩ ĩmiiso maao alĩ maazaa malũto, sunga sika naalumana lwa kumushookelia. 41Nuuza nkua ya katatu nuaĩĩla gonĩ gua ĩpaino, musũũpie; yakondaa, ityũngo lyapolokaa; laaĩ, uMuana-muntu wiĩĩkĩlua mumĩkono ya anamĩlandu. 42Uukĩ kwĩĩni; laaĩ, nuasio nwinshakia wasũgamĩĩlaa. 43Alĩ kĩlĩ witambula, ĩkamuĩ ũYuda nupika, umuĩ wikyumi naabĩlĩ, yĩensi niyũmbĩ, naatĩĩte maũmba nĩmasukulĩ, apũnile kuapolia naakulu nĩalangi nĩanampala. 44uNuasio nukumusakia alĩ waapĩĩle ĩkĩlĩngasĩĩlio, nuũga, nanĩkakumusuna, nuasio uuyo; mumuguĩle, mumusole kĩĩsa. 45Pĩna nuuza, ĩkamuĩ numuagaana, nuũga, Shekulu! numusunikia. 46Naanansula ĩmĩkono yaao, naamuguĩla. 47Umuĩ waao naalĩ ĩpaasio, nusopoola iyũmba, numukua umusese wa mupolia namukulu, numudumula ukutuĩ 48ũYesu nushookeelia, nuaĩĩla, mupũnile nĩmaũmbane nĩmasukulĩ munguĩle ĩne zĩ muleegelania? 49Ntondo zensi alĩ kuuza nĩĩlĩ ntongela yaani muNumba ya kĩNzua nanimania, sika namunguĩla, ĩpa aya matũlile koona uwandĩkua ukondeeligue. 50Paapo ĩamanigua naamuleka, naamanka tũlũ ensi. 51Numusumbatĩ umuĩ numutiata, alĩ wĩtũngile mumwĩlĩ waakue ntiila nankamũ, naamuguĩla. 52Ninduyo numĩleka ĩntiila nankamũ, numanka wĩkĩpuĩ. 53Naamutuala ũYesu kumupolia namukulu; naĩlundĩĩla ĩapolia naakulu nĩanampala nĩalangi tũlũ ensi 54uPetelo numutiatĩlĩĩle nuĩlĩ kulĩ, sunga kukĩanda kya mupolia namukulu; nwikyalansile palumuĩ nĩĩtumi, nwioota umooto. 55ĩApolia naakulu nilindĩ liensi naiidũũma ukuĩli kwa kĩYesu koona amuulage; sika naaona. 56Kuitĩ iingĩ alĩ akumukuĩla uulongo, ĩpa uukuĩli waao sika naukamantana. 57Sunga ĩĩĩa naĩĩmĩka nukwikuĩla ulongo, naiũga, 58ishie alĩ kumũigilie wiũga, ĩne nikakumĩtaula ĩnumba ĩĩ nya kĩNzua nanzengue kumĩkono, nukutondo zitatu nikijenga yĩngĩ nasika nzengue kumĩkono. 59Sunga niitĩ gaa uukuĩli waao sika naukamantana. 60Numupolia namukulu nuĩmĩka pakatĩ, numukolia ũYesu, nuũga, sika wishookeeliane kalukaani? Ĩa ikuĩla yaani kumuako. 61Ĩpa nutuulia sunga sika nushookeelia kalukaani. Umupolia namukulu numukolia kangĩ, numuĩĩla, “Ue uue Kilisitone, Muana wa Mukulu?” 62ũYesu nushookeelia, “Ingĩ neene, Niniinie mukakumuona uMuana-muntu wikyalansile pamukono wa kĩgoosia nwa ngũlũ, ĩupolokile nĩmalũnde ma kwigyulu.” 63uMupolia namukulu nuzitandulanga intiila zaakue, nuũga, yaakĩgua kwidũũma ĩakuĩli. 64Mũigagiaa uutukĩla-Nzua waakue; musĩĩgileei inie. Tũlũ ensi naalamula kĩina yumũjĩpĩĩle kwiulagua. 65ĩĨĩa naandia kukumutiĩla ĩmatĩ, naamukũnĩkĩla uusiu, naĩĩ kumukua inkũndi, naĩĩ kumuĩĩla, pũnia unakĩdagu! Sunga ĩĩtumi ndĩo naamukua impĩĩ. 66uPetelo alĩ wĩĩlĩ panzi pakĩanda; nakaaza katũgua kamuĩ ka mupolia namukulu, 67nakamuona uPetelo wioota umooto, nakamutuupĩĩla, nakaũga, ue ninduue aza mwĩpalumuĩ nuMunazaleti ũYesu. 68Nukaana, nuũga, sika numuĩzĩ, sunga sika nigyũũlie yaasio nwitaambula ue. Nupũna kunzi sunga kumpongolo. uMumbĩ nukunkula. 69ĩKatũgua kaasio nakamuona kangĩ, nakandia kukuaĩĩla ĩaasio naalĩ ĩĩmĩkile paasio, “Uyu wayu umuĩ waao.” 70Nukaana kangĩ. Katũngo kaniino kangĩ, ĩaasio naalĩ ĩĩmĩkile paasio naamuĩĩla uPetelo, “Kulukuuluu ue mwĩpalumuĩ ndĩo kunsooko ue uMugalĩlaya.” 71Nuandia kwijũma nukwilapa, “Sika numuĩzĩ umuntu nuasio namukumutambula.” 72Ĩkamuĩ umumbĩ nukunkula nkua ya kabĩlĩ. uPetelo nulũjuka ulukaani luasio naalĩ muĩĩlue nũYesu, “uMumbĩ ĩkaa wikaalĩ kalakunkula nkua zibĩlĩ, ukinkaana nkua zitatu.” Pĩna nulupindĩkia, nulĩla.


text: 1Ĩpa uSauli alĩ kĩlĩ ukĩkuuza kukuoopokia nukwishĩĩga kukuaulaga ĩamanigua a kĩShekulu; numuagaana umupolia namukulu, 2nukunga wapeegua imbalua za kuendela kuDamesiko nanandĩkue kumasũnagogi, koona pĩna wamuona wensi nwa nzĩla ĩĩ, ĩagoosia nĩasungu, waatũnge waatuale kũYerusalemũ. 3Ĩpa pĩna alulonguĩe alĩ wasũgamĩlaa kuDamesiko; kumpũmpũkĩli weelu kwipũna kwigyulu naumumĩlĩka tũlũ pensi. 4Nugua pansĩ, nũigia luli nalumuĩĩla, “Sauli Sauli, nĩkĩ winjagia.” 5Nuũga, “Uue waani Shekulu.” Nduyo nuũga, “Ĩne neene Yesu nwinjagia ue.” 6Ĩpa ĩĩmĩka, wingĩle mukaa nunduue ukiĩĩlua nalukũjĩpĩĩle kwitenda. 7Nĩantu naalĩ ĩmumusĩnzo ensi ninduyo naĩĩma naakeleala, naiiigia ululi, ĩpa sika naamuona kamuntu. 8uSauli nuuuka kwipũna pansĩ, nĩmiiso maakue pĩna namalaĩla sika nuona kakĩntu, naamũtyapa kumukono, naamutuala sunga kuDamesiko. 9Nudĩĩla intondo zitatu sikuoonie, sikulĩĩle sunga kwikopa. 10Alukoolĩ muDamesiko mumanigua umuĩ ĩliina liakue Anania. ũShekulu numuĩĩla mumaono, “Anania nushookeelia: Neene, Shekulu.” 11ũShekulu numuĩĩla, ĩĩmĩka, lenda kunzĩla nyukuĩtaguaa, “Ngolokũ, ukolie munumba ya kĩYuda umuntu nukuĩtaguaa Sauli nwa kuTaliso, kuitĩ laaa, wilompa; 12ninduyo wamuonaa muntu umuĩ ĩliina liakue Anania, nũingĩla nukukumuĩĩkĩla ĩmĩkono mumuakue koona waone kangĩ.” 13Ĩpa uAnania nushookeelia, “Shekulu, nazigyũũlie impola za muntu nuasio kuantu iingĩ, ubĩĩ wingĩ nuatendĩĩle ĩeelu aako kũYelusalemũ; 14sunga papa utĩĩte usũũmi naupũnile kuapolia naakulu waatũnge tũlũ ensi naakuĩtaa ĩliina liako.” 15Ĩpa ũShekulu numuĩĩla, “Longola udũũ, kunsooko unuasio ingĩ kĩseme nakĩsaagulue kumuane walĩtuale ĩliina liane ntongela ya ndugu nazĩngĩ nĩatemi nĩaana a Ĩsilaeli.” 16Kuitĩ nĩkakumulagĩĩla mingĩ namĩkakumũjĩpĩla kwiaagigua kunsooko ya liina liane. 17uAnania nuenda nũingĩla munumba; numuĩĩkĩla ĩmĩkono, nuũga, “Munũna waane Sauli, Shekulu Yesu untumile, naazukũgyelelĩĩle kumuako munzĩla naazũjilĩlĩĩle, koona uone kangĩ, kangĩ wijulue nuMuau Muelu.” 18Ĩkamuĩ intu naigua kwipũna mumiiso maakue zĩ makũlũkũmba, nuona nuĩmĩka, nubadĩĩzigua. 19Nulĩa india, nuligia ingũlũ. Nuĩma ntondo nkeei palumuĩ nĩamanigua a kuDamesiko. 20Ĩkamuĩ nuĩ kumutanantia ũYesu mumasũnagogi kĩna muene Muana wa kĩNzua. 21Tũlũ naalĩ igyũũlie naakũmia, naaũga, “Sika wayune nalukuaagagiaa ĩaasio naalĩ akuliĩtaa ĩliina ĩlĩ kũYelusalemũ? Nĩndĩĩpa azũjilĩĩle kuusiio wauwaauu waatũnge nukukuatuala kuapolia naakulu.” 22Ĩpa uSauli nongeeleka kwitũla mukamatĩku, nuatundualia ĩAyahũdi naalĩ ikyalile muDamesiko, nwikamĩnkĩĩlia kĩna ũYesu ingĩ Kilisito. 23Pĩna nazikĩla ntondo ningĩ, ĩAyahũdi naalonga kialo kya kukumuulaga, 24ĩpa ĩkialo kiao kya kĩmpisĩ-mpisĩ nakigyelela kwa kĩSauli. Naamukũsĩla pamamĩlango ma kaa utiku nĩmunsĩ amuulage, 25ĩpa ĩamanigua aakue naamusola muutiku naamuĩĩkĩla mwityooto, naamũikĩlia mũgyelele. 00332.tif Naamuĩkĩla mutyoto (Ut 9:25) 26uSauli pĩna nupika kũYelusalemũ, nugema kwikamantana nĩamanigua, nĩndĩo tũlũ alĩ amoopookile, sika naasuĩĩla kĩna uyo ingĩ mumanigua. 27Ĩpa uBalinaba numusola, numutuala kuatumua, nuaganuĩla kĩna alumuoonie ũShekulu munzĩla, naalĩ wĩtambulĩĩle ninduyo, kangĩ kĩna alutanantilie kuukamatĩku kuliina lya kĩYesu kuDamesiko. 28Ninduyo alĩ ĩensi nĩndĩo mũYelusalemũ nũingĩla nukwipũna. 29Nutanantia kuliina lya kĩShekulu, naĩtambuĩla nukukĩkunguma nĩAyahũdi a kĩGiliki, ĩpa ĩaasio alĩ idũũma ĩnzĩla ya kumuulaga. 30Pĩna ĩanũna naiigia impola izi, naamutindĩkĩĩlia sunga kuKaisalia, naamutuala wende kuTaliso. 31Iio gua, muUyahũdi wensi nĩGalĩlaya nĩSamalia, ikyanisa naliĩ nĩmatiliga, nalĩzengua, nalĩongeela, naliilongoleka muooa wa kĩShekulu nipyumbulio lya kĩMuau Muelu. 32uPetelo, pĩna alĩ wipilima uko ninduuko, nwĩaagaana naeelu naalĩ akikyalaa kuLida. 33Numuona muntu umuĩ kuasio, ĩliina liakue Enea, naalĩ wagonile muulĩlĩ ĩmiaka munaana kunsooko alĩ wakiile gyandi. 34uPetelo numuĩĩla, “Enea, ũYesu Kilisito ukukukamia. Uuka, wĩaalĩlie uue.” Ĩkamuĩ nuuuka. 35Nĩantu tũlũ naalĩ akikyalaa muLida nĩSaloni naamuona, naamupĩlukĩĩla ũShekulu. 36Numumanigua umuĩ alĩ wĩĩlĩ kũYopa, ĩliina liakue Tabita, ĩndogolelio yaakue Dolikasi katia mpala. Alĩmũjulue nuutendi nauuza, niipeelo iingĩ naalukuipũnagiaa. 37Pantondo zaasio nuluala, nukia; sunga pĩna naakondia kukumoogia, naamuĩĩka kwityando lya kukiania ityembe. 38Nukunsooko ĩkaa ya Lida alĩ yĩpiipĩ niYopa, ĩamanigua naiigia kĩna uPetelo wĩĩlĩ kuuko, naatuma antu abĩlĩ kumuakue amupeepie walekitinia kwiiiza kuasio. 39uPetelo nuuka naĩtiata nĩndĩo. Pĩna nupika naamutuala kwityando lya kukiania ityembe, ĩakiĩlua tũlũ naĩĩmĩka piipĩ ninduyo nailĩla nukukumulagĩĩla mĩnkũmbĩ nintiila naalukuzitũmaa uDolikasi pĩna alĩ kĩlĩ yĩensi nĩndĩo. 40uPetelo nuapũnia tũlũ kunzi, nutũngama nulompa; paapo nuupĩlukĩĩla umuimba, nuũga, “Tabita, uuka!” Ninduyo nulaĩlia ĩmiiso maakue; pĩna numuona uPetelo, nuuuka nwikyalansa. 41Numuamba umukono numuĩmĩkia; pĩna nuĩĩta ĩeelu nĩakiĩlua numuĩĩka mupanga ntongela yaao. 42iMpola izi nazikũmuuka mukaa yensi niYopa, ĩantu iingĩ naasuĩĩla mwa kĩShekulu. 43uPetelo nuĩma mũYopa intondo ningĩ kwa kĩSimoni, muzĩpia-ndĩlĩ.


text: 1Namona nimu nĩpũna munanza nĩtĩĩte matũe mupũngatĩ nimpembe kyumi, numumpembe zaakue ngala kyumi, numumatũe maakue miina ma utukĩli. 2Nĩnimu naalĩ nĩmĩoonie alĩ yĩmpiani nĩnsuĩ, nĩmĩgulu yaakue alĩ zĩ ya ngaa, numulomo waakue alĩ zĩ wa nsimba. iJoka nalyĩmĩpeela ingũlũ zaakue nityengu liakue lya kĩtemi nuusũũmi wingĩ. 3Lĩmuĩ lya matũe maakue alĩ zĩ yaalaaligue luguma lwa nkia; ĩpa ikyuo liakue lya nkia nalĩkamigua, nĩnsĩĩ yensi nĩkulĩlua kunsooko ya nimu niasio. 4Naalĩtekela ijoka kunsooko nalĩmĩpeela ĩnimu uusũũni waakue, naamĩtekela ĩnimu, naaũga; “Waani nwilika nĩnimu, kangĩ waani nusũũmile kukĩlaasa nĩndĩzo?” 5Nĩpeegua mulomo kwitambula makaani namakulu ma utukĩli. Nĩpeegua usũũmi kukĩtuma umulĩmo waakue mieeli makumi manĩĩ nĩbĩlĩ, 6nĩmũmuula umulomo waakue yĩmutukĩle uNzua, nukwitukĩla ĩliina liakue, nuwikyalo waakue, nĩndĩo naakikyalaa mwigyulu. 7Nĩpeegua kukĩlaasa nĩeelu, nukukuadula. Nĩpeegua uusũũmi mutũlũ ensi, uluuli, nĩantu, nintambo, nindugu. 8Tũlũ naakikyalaa muna nsĩĩ ĩkakumĩtekela, muntu wensi kanga ĩliina liakue ĩsika liandĩkue mukĩtabũ ĩkya upanga kya Muana-nkolo naalĩ muulague pĩna alĩ ikĩĩlĩ kwiĩĩkua umukulĩla wa nsĩĩ. 9Wensi nutĩĩte ukutuĩ wa kũigĩlia nũigie. 10Uyo kanga wasole ĩmatepo, ukisholua matepo. Wensi kanga waulage kuyũmba, yumũjĩpĩĩle kwiulagua kuyũmba. Ĩpa papa ugigimĩlia nuusuĩĩli wa eelu. 11Namona nimu nĩnzĩa ninankĩla kwipũna munsĩĩ, ndĩo alĩ ĩtĩĩte mpembe zibĩlĩ mpiani ya muanankolo, nĩtambula zĩ ijoka. 12Yukutumĩlaa usũũmi tũlũ wa nimu nya muandio ntongela yaakue, nukukumĩtenda ĩnsĩĩ sunga tũlũ naikikyalaa muasio amĩtekele ĩnimu nya muandio, niasio uluguma luakue lwa nkia naalĩ lukamigue. 13Ndĩo itenda ilĩngasĩĩlio ikulu, sunga yatende umooto kwiiika kwipuna kwigyulu munsĩĩ ntongela ya antu. 14Ndĩo yukualĩmĩĩlagiaa naakikyalaa muna nsĩĩ, kuilĩngasĩĩlio yaasio naalĩ mpeegue kukuitenda ntongela ya nimu; nĩkuaĩĩla naakikyalaa muna nsĩĩ kukumĩzĩpĩlia nzegamĩla ĩnimu niasio naalĩtĩĩte uluguma lwiyũmba, ĩpa niĩ mpanga. 15Nĩpeegua kwiĩĩkĩla umusũũpo munzegamĩla wa nimu, sunga unzegamĩla wa nimu watambule, nukwitenda aasio nasika ĩtekĩĩle unzegamĩla wa nimu aulague. 16Ndĩo ĩkutenda tũlũ ensi, aniino nĩakulu, agolĩ nĩatũka, akolelua nĩasese aĩĩkĩlue ugomola mumĩkono yaao nya kĩgoosia kamuĩ muusiu waao, 17koona tũlũ wensi walekigula kamuĩ kwigulia, isiititũla utĩĩte uugomola, nduo ingĩ ĩliina lya nimu, kamuĩ iyalo lya liina liakue. 18Ĩpa paapo makoolĩ masala, unuasio nutĩĩte uulĩngi nwaalie iyalo lya nimu; ingĩ yalo lya kĩuntu. niyalo liakue ingĩ magana mutandatu nĩmakumi mutandatu namutandatu