text: 1Uijukĩlie kukĩniinupia ntongela ya akola usũũmi ningũlũ, aagombie, nukukĩzĩpĩĩlia kuutendi wensi nauuza; 2aleke kumutukĩla kamuntu, alekitũla aleei, atũle aaza, ĩilagĩĩla uupolo tũlũ kuantu ensi. 3Kuitĩ ĩpo pakalĩ, ishie nĩndiishie alĩ kuagila kamasala, aleki, nakukupuutagiguaa, asese a nsula nuwĩloeelia wa mpiani ningĩ, nakugendela muubĩĩ nuwĩĩlũ, nuusuukĩlua sunga kukĩsuukĩlua ndiishie kundiishie 4Ĩpa itĩ uuza wa Mugũni wĩĩtu uNzua nuuloogua waakue kuantu pĩna alĩ wigyelĩĩle, nukugũna; 5sika kunsooko ya utendi wa kulukuuluu naalĩ kuutendile ishie, ĩpa kwilika lya kĩnishungu kiakue, kunzĩla ya oogi wa ulelua wa kabĩlĩ nukwitendua upia mwa kĩMuau Muelu, 6naalukũitĩĩle ishie kuwingĩ kunzĩla ya kĩYesu Kilisito, Mugũni wĩĩtu, 7koona kualĩĩligue ĩkulukuuluu kuukende waakue, kutũle asaali a upanga wa kalĩ nakalĩ, kĩna wĩĩlĩ ulaaĩĩli wĩĩtu. 8uLukaani ulu lwalu lwa tai. Nimpola zaasio nsiiile uzitambule kungũlũ, koona ĩaasio naamusuĩlĩĩle uNzua ijuke uwĩtumi muutendi nauuza. Izi ingĩ nziiza, kangĩ zitĩĩte nsaĩlo kuantu. 9Ĩpa ĩmakolio ma ulu, nimpola za wĩleli wa kalĩ, ninkungumi nuwĩleei mumpola za miiko ĩsuga-nsuge ndizo; kuitĩ magila kansaĩlo, ingĩ nakanda udũũ. 10uMuntu nukuleetaa uukamatuki, pĩna mwakondia kukumusugula nkua ya muandio sunga nkua ya kabĩlĩ, umusiite; 11umane umuuntu kĩna uyu wakoondaa kukĩkamatula nukwitimula, kangĩ wĩleetela ukaasigua umuene. 12Pĩna nĩkakumutuma u Alitema katia uTikiko kumuako wĩkamatikie kwinjagana kuNikapoli, kuitĩ kuuko nsĩĩgile kukikyala pamatũngo ma mpepo. 13uZeena, munakialo, nuApolo uazĩpĩlĩlie umusĩnzo aaze kuukaaũ; alekikeepeelua kakĩntu. 14ĩAntu ĩĩtu ndĩo ĩmanie kukĩkamatĩkia muutendi nauuza kumĩtumĩlo namasiiwe, alekitũla zĩ makota namagila kankali. 15ĩAasio nakwĩpalumuĩ nineene akukulamukia ue. Kulamukĩlie ĩaasio naakuloilue muusuĩĩli. uUkende wĩĩ niniinie tũlũ


c: text/html

text: 1uMalaĩka nwa kataano nulĩlĩlia idyede, namona nsonda kwipũna kwigyulu nĩguile munsĩĩ, nupeegua igyuĩlo lya lulungu nalusimu lwa kuulungu; 2nulũgyula ululungu nalusimu lwa kuulungu; liuki nalĩnankĩla kwipũna mululungu zĩ liuki lilyungu kyulu; ĩmpasu nilyupa nĩkiania gaa kunsooko ya liuki lya mululungu. 3Nkumbĩ nazipũna muliuki nazenda pansĩĩ, nazipeegua ngũlũ zĩ ngũlũ za ngĩĩ za munsĩĩ; 4naziĩĩlua zilekioonoona ĩmasanzĩ ma nsĩĩ sunga tũlũ kiensi nakĩtotũ, katia kyota liensi, isiititũla ĩantu naagila umuntoozo wa kĩNzua muusiu. 5Nazipeegua lyagĩĩlio zileke kuaulaga, ĩpa zĩaagie mieli ĩtaano. Nukwiluma kumiao alĩ zĩ kwilumua nĩngĩĩ pĩna ĩlumile umuntu. 6Nĩpantondo zaasio ĩantu ĩkidũuma ĩnkia, ndĩo sika ĩkakumĩona kainiino; ĩkiloogua kwikia, nĩnkia ĩkakuatalama. 7Nĩmakelu ma nkumbĩ alĩ zĩ mpalasi naalĩ nzĩpĩĩligue kuulugu, numumatũe maao zĩ ngala, mpiani ya zahabũ, nuusiu waao zĩ usiu wa antu. 8Alĩ zitĩĩte nĩmatũmbĩ zĩ matũmbĩ ma asungu, nĩmiino maao alĩ zĩ miino mansimba; 9Alĩ zitĩĩite majialo muikũa zĩ majialo ma yuuma. Numulũgũũzo wa mbaa zaao alĩ zĩ mulũgũũzo wa magalĩ mingĩ ma mpalasi nazambukile kuukaaũ muulugu. 10Zitĩĩte mĩkĩla zĩ ya ngĩĩ, nĩmiigia; nuusũũmi waao kukuaagia ĩantu mieli ĩtaano ukoolĩ mumĩkĩla yaao. 11Zitĩĩte mutemiwaao, nduyo malaĩka wa kuulungu, ĩliina liakue kuKĩebũlania, Abadoni, nukuKĩgiliki ukuĩtagua Apolioni. 12Ukĩa wa muandio wakĩlaa. Laaa kĩlĩ ukoolĩ ukĩa ubĩlĩ ukiiiza pembele. 13uMalaĩka nwa mutandatu nulĩlia idyede liakue; naniigia luli lumuĩ kwipũna mpembe zinĩĩ za witekelo wa zahabũ ntongela ya kĩNzua, 14nalukumuĩĩla umalaĩka nwa mutandatu naalulĩtĩĩte idyede, “Atũnguĩle ĩamalaĩka anĩĩ naatũngue kumongo namukulu Eupũlati.” 15ĩAmalaĩka naanĩĩ naatũnguĩlua, naalĩ azĩpĩĩligue kwityũngo liasio nulutondo, numueli, numuaka, koona alĩulage ityũmpĩ lya katatu lya antu. 16Niyalo lya maũmbĩ ma adaamĩĩla-mpalasi alĩ magana ma nzogũ makumi mabĩlĩ nkua magana ma nzogũ kyumi; naniigia iyalo liao. 17Iio alĩ nizioonie impalasi muuoni waane, nĩnaikyalansile mumiao naatĩĩte majialo ma yuuma muikũa zĩ ma mooto, ĩmĩĩa miilu, ĩmĩĩa mikyelu lya kĩbiliti-biliti, nĩmatũe ma mpalasi zĩ matũe ma nsimba; naupũna mumĩlomo yaao mooto nĩliuki nĩkĩbiliti-biliti. 18iTyũmpĩ lya katatu lya antu naaulagua kumakuo masio matatu, kumooto, nĩliuki, nĩkĩbiliti-biliti, nakĩpũnile mumĩlomo yaao. 19Kunsooko uusũũmi wa mpalasi alĩ mumĩlomo yaao numumĩkĩla yaao, kuitĩ ĩmĩkĩla yaao ingĩ mpiani ya nzoka nĩtĩĩte matũe, nukumaasio zilumanĩla. 20Nĩantu naalĩ asaagile nasika alĩ aulague kumakuo maasio, sika naapela kumĩlĩmo ya mĩkono yaao aleke kumatekela ĩmasĩĩmuĩ nĩanzegamĩla a zahabũ nĩa mpiia, nĩa yuuma, nĩa magũe, nĩa makota, ndĩo sika asũũmile kwiona katia kwiigia sunga kwigenda. 21Ĩpa sika naapela uulagi waao, katia uulaguli wao, katia uugololia waao, katia uwii waao.

robotstxt: allowed

filter: keep


text: 1Nindiishie pĩna kukĩtuma umulĩmo palumuĩ nduyo kukumupeepia mulekiaanũnkula nakanda uukende wa kĩNzua, 2Kuitĩ uũgile, “Mwityũngo naalĩ gyombigue alĩ nukũgyũũlilie, Palutondo lwa ugũnua nanukualĩĩlia.” Laaa, ityũngo nigyombigue ingĩ ino-iinoo; laaa, ulutondo lwa ugũnua ingĩ nantende. 3Kutilĩ kaumuĩ nakumukũmpilie mulukaani tũlũ luensi, uwĩtumi wĩĩtu ulekishokigua. 4Tũlũ pensi kwĩpũnilie ishie zĩ ĩtumi a kĩNzua, muugigimĩlia wiingĩ, mumpatĩ, muwaagi, muukoi; 5muukuua, mũityũngo, muutuunĩĩligua, muuwai, muukengeali, muulalĩli; 6muweeligua, muumani, muupolo, muuntu nauuza, muMuau Muelu, muuloogua nasika wa unamampĩlu; 7mulukani lwa tai, mungũlũ za kĩNzua, kumata ma kulukuuluu ma mukono wa kĩgoosia nĩma mukono wa kĩkĩĩma; 8muukulu katia muumelua, muutambulua ibĩĩ katia muutambulua iiza; zĩ apembeelia ĩpa kwĩantu a tai; 9zĩ nasika amanue ĩpa naamanue nkankanaa; zĩ naikia ĩpa kusii kuapanga; zĩ naikuĩkigua ĩpa sika kwaulagua; 10zĩ akola usungu ĩpa kulumbile intondo tũlũ; zĩ atũka ĩpa kukuagolĩpia iingĩ; zĩ naagila kakĩintu ĩpa tũlũ yensi kutĩĩte. 11Inie Akolinto, ĩmĩlomo yĩĩtu yĩkualiĩ kumiani, nĩkangĩ inkolo zĩĩtu nkũnukulue. 12Sika muatuunĩĩligue munsĩ yĩĩtu, ĩpa munkolo zaani muatuunĩĩligue. 13Mushookie kwilika naalĩ muapeegue (nitambula niniinie zĩ nĩangĩnia) mukũnukule ninkolo zaani gaa. 14Muleke kũtũngĩnkanigua palumuĩ ndĩo nasika asuĩlĩĩle. Kuitĩ kĩkoolĩ kĩsuakĩĩa kĩ pakatĩ ya kulukuuluu nuuleki? Katia ukoolĩ ukamantani kĩ pakatĩ ya weelu nuwiilu? 15Ukoolĩ wĩgombia kĩ pakatĩ ya kĩKilisito nuwa kĩBeliali? Lĩkoolĩ tyũmpĩ kĩ pakatĩ ya nusuĩlĩĩle nĩnasikusuĩlĩĩle? 16Ukoolĩne uumuĩ pakatĩ ya Numba ya kĩNzua nĩanzegamĩla. Kuitĩ ishie kwĩNumba ya kĩNzua namukola upanga, kĩna uNzua aluũgile, “Nĩkakikyala pakatĩ yaao, kangĩ nikigendela pakatĩ yaao; Nineene nikitũla Nzua waao, ndĩo ikitũla antu aane. 17kuluulo, pũnĩ pakatĩ yaao Mutemanuke ndĩo, uũgile ũShekulu, Mulekipaatia ĩmadobũ, Nineene nĩkakumusũgamĩĩlia. 18Nikitũla Tata kumiani, Niniinie mukitũla aana aane naagoosia nĩnaakĩĩma, Uũgile ũShekuulu Mukola ngũlũ zensi.”


text: 1Namona gyulu pĩa nĩnsĩĩ mpia; kunsooko igyulu lya muandio nĩnsĩĩ nya muandio alĩ zakĩlile, sunga kutilĩ kananza kangĩ. 2Namona ĩkaa nanzelu, Yelusalemũ mpia, iiika kwipũna kwigyulu kwa kĩNzua yakonda kwijĩpĩĩligua, kĩna mutĩĩzĩla moogeeligue kumugoosia waakue; 3Naniigia luli lukulu kwipũna mwityengu lya kĩtemi naluũga, “Laaa, wikyaalĩ wa kĩNzua wĩpalumuĩ nĩantu, nduyo ukakikyala palumuĩ ndĩo, nĩndĩo ikitũla antu aakue, uNzua umuene ukitũla palumuĩ ndĩo. 4Ukipiagula ulũsholi luensi mumiiso maao, nĩnkia ikitũla yukutilĩ kangĩ; sunga ukiu nĩkĩlĩlo nuuwai ukitũla ukutilĩ kangĩ, kunsooko ĩza muandio zakondile kwikĩla.” 5Nduyo nwikyalansile mwityengu lya kĩtemi nuũga, “Laaa, mensi nukumatenda mĩĩ mapia.” kangĩ, “Andĩka, kuitĩ inkaani izi ingĩ za usuĩĩli nĩza tai.” 6Numbuĩla, “Yakondaa kwitũla! Ine neene Alipa nĩOmega, Muandio nĩMpelo. Namukolue ĩnoota, nĩkakumupeela nakanda ĩmaazĩ namapũnile munjiĩlio ya maazĩ ma upanga. 7Nudulile ukakumasaala aya, nineene nikitũla Nzua waakue, ninduyo ukitũla muana waane. 8Ĩpa ĩooa, nĩasiitishuĩĩla nĩasuukĩlia, nĩaulagi, nĩagololia, nĩalaguli, nĩnaakĩtekelaa ĩanzegamĩla, nĩalongo ensi, ityũmpĩ liao liĩlĩ munanza ĩyoo nyukuakĩlaa umooto nĩkĩbiliti-biliti. Ĩĩ yoĩ nkia ya kabĩlĩ.” 9Nuuza umuĩ wa amalaĩka naa mupũngatĩ naalĩ atĩĩte iisheme namupũngatĩ naijuile ĩmakuo mupũngatĩ ma mpelo, nwĩtambuĩla nineene, nuũga, “Nzuu kunu, nĩkakukulagĩĩla umutĩĩzĩla, umusungu wa Muana-nkolo.” 10Nunsola mwa kĩMuau sunga kunkonko nankulu nandĩĩpũ, nundagĩĩla ĩkaa nanzelu Yelusalemũ, iiika kwipũna kwigyulu kwa kĩNzua, 11nĩtĩĩte uukulu wa kĩNzua, nuweelu waakue alĩ mpiani ya kagũe ka ngele nkakũ, zĩ kagũe ka yasipi, zĩ kĩlolelo nakielu. 12Alĩ ĩtĩĩte gyelele kyulu, kangĩ lyĩĩpũ, nĩtĩĩte mamĩlango kyumi namabĩlĩ, numumamĩlango amalaĩka kyumi naabĩlĩ, nĩmiina mandĩkue ma nduuli kyumi nazibĩlĩ za aana a Ĩsilaeli; 13paluandĩ lwa kĩĩlĩma mamĩlango matatu, paluandĩ lwa sũkũma mamĩlango matatu, paluandĩ lwa takama mamĩlango matatu, paluandĩ lwa mueli mamĩlango matatu. 14iGyelele lya kaa alĩ lĩtĩĩte mĩkũlĩla kyumi nĩbĩlĩ, numumĩkũlĩla ĩmiina kyumi namabĩlĩ ma atumua naikyumi naabĩlĩ a Muana-nkolo. 15Nduyo naalukĩtambuĩla nineene alutĩĩte lukito lwa zahabũ, koona wamĩlĩganĩĩlie ĩkaa, nĩmamĩlango maakue, nigyelele liakue. 16Nĩkaa niĩmĩka mulĩgaano, uulĩĩpũ waakue ilika nuugalĩ waakue. Numĩlĩganĩĩlia ĩkaa kulukito alĩ zĩ maili gyana lya nzogũ nĩmagana mataano, uulĩĩpũ waakue nuugalĩ waakue nukwienda kukiania kumuakue alĩ ilika lĩmuĩ. 17Nulĩganĩĩlia igyelele liakue, mĩkono gyana lĩmuĩ nĩmakumi manĩĩ kwiyalo lya kĩuntu, ndogolelio yaakue, lya malaĩka. 18Nuuzengua wigyelele alĩ wiyasipi, nĩkaa alĩ ya zahabũ nzelu pee, zĩ kĩlolelo nakielu pee. 19nĩmĩkũlĩla ya magelele ma kaa alĩ miogeeligue kupigũe tũlũ pya ngele nkakũ. uMukũlĩla wa muandio alĩ yasipi; wa kabĩlĩ sapilo; wa katatu kalekedoni; wa kanĩĩ zumalidi; 20wa kataano salidoniki; wa mutandatu salidio; wa mupũngatĩ kilisolito; wa munaana belilo; wikyenda topazi; wikyumi kilisopulasi; wikyumi nakamuĩ yasinto; wikyumi nakabĩlĩ ametisito. 21Nĩmamĩlango nikyumi namabĩlĩ ingĩ lũũlũ kyumi nazibĩlĩ, nilyĩmulango lĩmuĩ lĩmuĩ ingĩ lũũlũ ĩmuĩ. Nĩnzĩla ya kaa ingĩ zahabũ nzelu pee, zĩ kĩlolelo nakielu. 22Sika namona kaNumba ya kĩNzua munsĩ yaakue, kunsooko ũShekulu Nzua mukola ngũlũ zensi nuMuana-nkolo eene ĩNumba ya kĩNzua yaakue, 23nĩkaa sika ĩsiile ĩmpasu katia mueli kukumielia, kuitĩ uukulu wa kĩNzua ingĩ uweelu waakue, nĩntala yaakue ingĩ uMuana-nkolo. 24Nindugu zikigendela muweelu waakue; nĩatemi a nsĩĩ akuleetaa uukulu waao mumuakue, 25nĩmamĩlango maakue sika mĩkakigyalĩlua kainiino mumunsĩ; kuitĩ umuasio ukutilĩ kautiku; 26nĩndĩo akuleetaa uukulu nikyulio lya ndugu mumuakue. 27Sika ukiingĩla muasio kainiino ubĩĩ wensi; katia naitenda ĩmausuukĩlo nuulongo, ĩpa aao dũũ naandĩkue mukĩtabũ kya upanga, ĩkya Muana-nkolo


text: 1Nulutondo lwa katatu alĩ ukoolĩ winga mukana ya Galĩlaya, nunina wa kĩYesu alĩ wĩĩlĩ kuuko. 2NũYesu nĩamanigua aakue naanua kuwĩnga. 3Pĩna umubinio naukeepa, unina wa kĩYesu numuĩĩla, “Agila kamubinio.” 4ũYesu numuĩĩla, “Maau, Ya yaani ĩne ninduue? Ityũngo liane sika lyalaaza.” 5uNina nuaĩĩla ĩĩtumi, “Luensi nukakumuĩĩla, lutendĩ.” 6Alĩ zikoolĩ inteleko mutandatu za magũe nambĩĩkue paasio kuntendo ya Ayahũdi kukĩeelia. iNteleko zensi alĩ zakijula ntunda zibĩlĩ katia zitatu. 7ũYesu nuaĩĩla, “Zijulie inteleko ĩmaazĩ.” Naazijulia ndee. 8Nuaĩĩla, “Ĩpaino tepiĩ, mumutualĩle umukulu wa wĩnga.” Naatuala. 9uMukulu wa wĩnga pĩna numalũla ĩmaazĩ naalĩ matũlile mubinio, sika alumanile pĩna upũnile, (ĩpa ĩĩtumi naalĩ akumatepeela ĩmaazĩ alĩ amanile) umukulu wa wĩnga numuĩta umutooli, 10Numuĩĩla, “Muntu wensi ukutengaa tangua umubino namuuza; pĩna akopekia, paapo ukuuleeta namusuu. Ue uuutile umubinio namuuza sunga nunzuauu.” 11Uu wau muandio wa ilĩngasĩĩlio naalutendile ũYesu muKana ya Galĩlaya. Nwigyelelia uukulu waakue, nĩamanigua aakue naasuĩĩla mumuakue. 12Pembele nutima kuKapelinaũmũ, umuene nunina, nĩanũna nĩamanigua aakue; naikyala kuuko ntondo nkeei. 13ĩPasaka ya Ayahũdi alĩ yĩpipĩ; nũYesu nunankĩla kũYelusalemũ. 14Nuaona muNumba ya kĩNzua naigulia ng'ombe ninkolo ninjĩa; nĩakaĩĩsia-mapeesa ikyalansile. 15Nuzĩpia nsualu ya mukoa, nuaĩnga tũlũ ensi muNumba ya kĩNzua, ninkolo ning'ombe, numiita ĩmapeesa ma akaĩĩsia, nuzigalulanga ĩmeeza zaao. 16Nuaĩĩla naalĩ akuzigulia injĩa, “Maleegiĩ aya ĩpa; muleke kumĩtenda ĩnumba ya kĩTata waane itũle nunba igyulĩlo.” 17ĩAmanigua aakue naijuka kĩna alĩ yandĩkue, “Wĩĩlũ wa nunba yaako ukindĩa.” 18Iio gua, ĩAyahũdi naashookeelia naamuĩĩla, “Ukukulagĩĩla kĩlĩngasĩĩlio kĩ, nwitenda itĩ?” 19ũYesu nushookeelia nuaĩĩla, “Mĩtaulĩ ĩNumba ĩĩ nya kĩNzua nineene kuntondo zitatu nikakumiĩmĩkia.” 20Luulo gua, ĩAyahũdi naaũga, “ĩNumba ĩĩ nya kĩNzua alĩ nzengue kumiaka makumi manĩĩ namutandatu, ninduue ukakumiĩmĩkia kuntondo zitatu?” 21Ĩpa uzo alumĩtambuĩle ĩNumba ya muĩlĩ waakue. 22Pĩna alĩ mũiukigue kwipũna muakiu, ĩamanigua naijuka kĩna alutambuĩle itĩ, naasuĩĩla uwandĩkua nulukaani ũYesu naalulutambuĩle. 23Pĩna alĩ wĩĩlĩ mũYelusalemũ palutondo nalukulu lwa Pasaka, iingĩ naasuĩĩla muliina liakue pĩna naaiona iilĩngasĩĩlio yaakue naalukuitenda. 24Ĩpa ũYesu umuene sika alĩ waasanilie aasio kunsooko alĩ waalĩngile tũlũ ensi; 25Luulo gua, sika alusiiile tũlũ wensi wakuĩle impola za muntu, kunsooko umuene alulĩngile nazĩĩlĩ mumuntu.


text: 1Pĩna naakĩla pakatĩ ya Ampipoli nĩApolonia, naapika kuTesaloniki, paapo ishũnagogi lya Ayahũdi alĩ liĩlĩ. 2NuPaulo kĩna alĩ kuuzaa ntendo yaakue, nũingĩla muumo muna alĩ ĩĩlĩ, naĩĩ kĩtambuĩlakunkaani za wandĩkua kuntondo zitatu za wikyali, 3nwilondoosia nukwikamĩnkĩĩlia kĩna alĩ yumũjĩpĩĩle uKilisito kwiaagigua nukuiuka kwipũna muakiu, nuũga, “ũYesu wayuuyu nanukumuganuĩla impola zaakue ingĩ muene Kilisito.” 4ĨĨĩa pakatĩ yaao naagomba, naakamantana nuPaulo nuSila, nĩAgiliki akulia-Nzua naakamantana iingĩ dũũ, nĩasungu naatĩĩte ukulu sika akeei. 5Ĩpa ĩAyahũdi naingĩĩlua wĩĩlũ, naaasola antu naabĩĩ naakata, nĩndĩo naalunda yũmbĩ, naakũlanga ĩkaa, naagaana ĩantu a numba ya kiYasoni, naakunga aatuale kuntongela ya antu. 6Pĩna naaaulia, naamukuesa ũYasoni nityũmpĩ lya anũna kuntongela ya akulu a kaa, naakulia ĩkĩlanga, naaũga, “ĩAntu ĩa naakuugalula unkũmbigyulu apikaa nukunu, 7nuYasoni waasũgamĩĩlagiaa. ĩa tũlũ asiitile kwiamba ĩmalagĩĩlio ma kĩKaisali, iũga kĩna ukoolĩ mutemi wĩngĩ nukuĩtaguaa Yesu.” 8iYũmbĩ nĩakulu a kaa naakunguala pĩna naiigia ĩzaasio. 9Pĩna naasola ĩkĩganza kyakĩ Yasoni nĩnaĩngĩ, naaleka ende. 10ĩkamuĩ muutiku ĩanũna naamutuala uPaulo nuSila kuBeloya; pĩna naapika kuasio, naingĩla mũshũnagogi lya Ayahũdi. 11Ĩasio alĩ aaza kwikĩla ĩa kuTesaloniki; alĩ aluanũnkuĩle ulukaani kunkolo nantontũ, mumeelele naikeesekia uwandĩkua, naona kĩna impola izi yoi zĩĩlĩ. 12Iio gua, iingĩ pakatĩ yaao naasuĩĩla, asungu a kĩGiliki naatĩĩte ukulu palumuĩ nĩagoosia sika akeei. 13ĩpa ĩAyahũdi a kuTesaloniki pĩna alĩ iigilie ya kĩna ulukaani lwa kĩNzua lutanantigue sunga kuBeloya nuPaulo, nuenda kuuko nukuasio naazũga nukukuakungualia ĩantu. 14Paapo ĩkamuĩ ĩanũna naamutuala uPaulo wende kunanza, ĩpa uSila nũTimoteo naasaaga paapo. 15ĩAasio naalĩ amutindĩkĩlĩĩlie uPaulo naamutuala sunga kuAtene, nĩndĩo pĩna naalagĩĩligua aaĩĩle uSila nũTimoteo alekitinia kukumutiata, naalongola. 16uPaulo pĩna alĩ waalindĩĩle ĩaasio kuAtene, ĩnkolo yaakue nĩĩĩpĩlua munsĩ yaakue pĩna nuona kĩna ĩkaa alĩ ijuile ĩanzegamĩla. 17Mũshũnagogi naĩkĩtambuĩla nĩAyahũdi nĩakulia-Nzua nĩaasio naalukuagaana pigyulĩlo lutondo kulutondo. 18Nityũmpĩ lya Aepukuleo nĩAstoiko, ĩakola masala naataagana nduyo. ĩĩĩa naaũga; “uMusolia umbodele uyu, muloe kwitambula yaani gile.” ĩĩa naaũga; “Wigyelĩĩle zĩ mutanantia wa anzua a kĩgenda.” Kunsooko alukumutanantia ũYesu nuwiiuki. 19Paapo naamuamba, naamutuala pĩna yukuĩtanguaa Aleopago, naaũga, “Kusũũmilene kwilĩnga uumanigua uu naupia nukuutambula? 20Kuitĩ wiingĩlia nkaani ng'enda muakutuĩ ĩĩtu. Kualoe gua kwilĩnga ĩndogolelio ya npola izi.” 21Kuitĩ ĩantu a Atene nĩagenda naĩkikyalaa paasio alĩ agila kalioma kulukaani naluĩngĩ isiititũla kwitambula nukwiigia impola nampia. 00355.tif Kikonko kya Aleopago kuAtene (Ut 17:22) 22uPaulo nuĩmĩka pakatĩ ya Aleopago, nuũga, “Inie agoosia a Atene, tũlũ pensi naonaa kĩna inie mwĩantu a wĩtekeli. 23Kuitĩ pĩna aza nikĩla uko ninduuko nukwilaaa iintu namukuitekelaa namona uupolelio pĩna alĩ yoolue itĩ, ‘KWA KĩNZUA NASIKA MUMANUE?’ Luulo gua, unuasio namukumutekelaa nasika mumuĩzĩ, uuzo ĩne nukumutanantĩlia inie. 24uNzua naalutũndile uunkũmbigyulu niintu yensi naikoolĩ, sikukikyalaa munumba za wĩtekelo nanzegue kumĩkono, kunsooko muene Shekulu wigyulu nĩnsĩĩ. 25Kangĩ siku kĩtumĩlaguaa kumĩkono ya antu zĩ musilĩlue kĩntu kiensi, kunsooko uzo muene ukuapeelaa ĩantu ensi uumĩ numuau niintu yensi. 26Ninduyo alutũndile ndugu yensi nya antu kwipũna mumuntu umuĩ, ĩĩme muusiu wa nsĩĩ, nuaĩĩkĩlia ĩmatũngo nimĩmbĩ za wikyalo waao kwipũna umuandio. 27amudũũme uNzua, anga ĩkunzĩla ya kuaapaatia-aapaatia amuone, ĩpa sika wĩĩmile kulĩ nuwensi kumiĩtu. 28Kuitĩ munsĩ yaakue ishie kukikyalaa, kukugendela, nukwitũla nuuumĩ. Kĩna iio umuĩ waani, muĩmbankumbu, aluũgile, ‘Kuitĩ ishie kwĩuleli waakue.’ 29Luulo gua, kunsooko kwĩuleli wa kĩNzua, sika yukũjĩpĩĩle kukumupianĩkĩĩlia uNzua nĩ zahabũ katia mpĩa katia gyue, iintu naalĩ ijĩpigue kuutiani nĩmasĩĩgo ma kĩuntu. 30ĩMatũngo ma usiitimana, uNzua alĩ wĩtendile zĩ sikumaoonie; ĩpaino ualagĩlĩĩlie ĩantu ensi tũlũ kwensi apele. 31Kunsooko uĩĩkile ulutondo lwa kulamula uunkũmbigyulu mukulukuuluu kumuntu naalumusaaguĩle; ninduyo nuapĩĩle ĩantu ensi ukamĩnkĩĩlia wa mpola izi kunzĩla ya kumũiukia kwipũna muakiu.” 32Pĩna naiigia impola za wiiuki wa akiu, ĩĩĩa naaleeta mapana, ĩĩĩa naaũga, “Kukakukutegeela kangĩ mumpola izi.” 33Paapo uPaulo nulega kumiao. 34iTyũmpĩ lya antu naakamantana nduyo, naasuĩĩla, muaasio alumoolĩ Dionisio uMualeopago, numusungu umuĩ ĩliina liakue Damalisi nĩnaĩngĩ palumuĩ nĩndĩo.


text: 1“Ĩkendegeelĩ, mulekitenda uuza waani ntongela ya antu, koona muonue ndĩo; kanga yĩĩ yoi, muagila kakĩpeegua kwa kĩTata waani nwa kwigyulu. 2Luulo gua, pĩna wipũnia ĩshongelio, ulekikua idyede ntongela yaako, kĩna ĩanamampĩlu akutenda mumasũnagogi numunzĩla koona akũmuukigue nĩantu. Tai namuĩĩla. aligilie ĩkĩpeegua kiao. 00244.tif 3“Ue gua, pĩna wipũnia ĩshongelio, umukono waako wa kĩkĩĩma ulekimana umukono waako wa kĩgoosia kĩna witenda; 4ĩshongelio lyako kukĩmpisĩ-mpisĩ, nuTata waako nukuonaa kukĩmpisĩ-mpisĩ ukakukushokeelia.” 5“Pĩna mwilompa, mulekitũla zĩ anamampĩlu; kunsooko aloe kwilompa nukwiĩĩmĩka mumasũnagogi numumĩsambĩ ya nzĩla, koona aonue nĩantu. Tai namuĩĩla. Aligilie ĩkĩpeegua kiao. 6Ue gua, pĩna wilompa, ingĩla, kĩla kumbele; pĩna wigyalĩla uluĩgĩ, ulompe kwa kĩTata waako nwa mukĩmpisĩ-mpisĩ, nuTata waako nukuonaa mukĩmpisĩ-mpisĩ ukakukushookeelia. 7Pĩna mwilompa, muleke kĩtalitantĩla kĩna ĩa ndugu nazĩngĩ; kuitĩ akusĩĩgaa ikiiigigua kunsooko ya nkaani zaao naningĩ. 8Muleke kĩpiana nĩndĩo, kuitĩ uTata waani umanile namuasilĩlue kanga ĩmwikaalĩ mumulompe.” 9Luulo gua, inie lompĩ itĩ; “Tata wĩĩtu nukoolĩ kwigyulu, ĩLiina liako lieligue. 10uUtemi waako uuze, uUlooa waako utendue muna nsĩĩ kĩna kwigyulu. 11Ukupeele india zĩĩtu za nantende; 12Ukuleegelie ĩmĩlandu yĩĩtu, kĩna ndiishie kualeegelia naakutimulĩĩle, 13Uleke kukutuala muugemua, ĩpa ukugũne kumubĩĩ, Kunsooko uutemi ningũlũ nuukulu ingĩ waako sunga ĩkalĩ nakalĩ. Amini. 14“Kunsooko kanga mualekele ĩantu uutimu waao, uTata waani nwa kwigyulu ukakumuleegelia inie uutimu. 15Ĩpa kanga musiite kualekela ĩantu uutimu waao, sunga uTata waani sikukakumulekela iinie uutimu waani.” 16“Pĩna mulaalĩĩle gua, mulekishuununala zĩ anamampĩlu, kuitĩ akoonoonaa uusiu waao itĩ igyelele kuantu kĩna alaalĩĩle. Tai namuĩĩla. Aligilie ĩkĩpeegua kiao. 17Ĩpa ue pĩna ulaalĩĩle, wĩpake makũta kwityũe, woogie nuusiu; 18itĩ uleke kigyelela ntongela ya antu kĩna ulaalĩĩle, ĩpa ntongela ya kĩTata waako nwa mukĩmpisĩ-mpisĩ; nuTata waako nukuonaa mukĩmpisĩ-mpisĩ, ukakukushookelia.” 19“Muleke kĩĩĩkĩlia ĩkĩuto muna nsĩĩ, impekũni nuũũluĩ pĩna yukoonoonaa, nĩiii akutiaa nukwiiia. 20Ĩpa ĩĩĩkĩliĩ ĩkĩuto kwigyulu, kuasio impekũnĩ nuũũlũĩ sika ukoonoonaa, nĩiii sika akutiaa nukwiiia. 21Kuitĩ pĩna ĩkĩuto kiako kiĩlĩ, nĩnkolo yaako ikitũla yĩpaapo.” 22“ĩNtala ya muĩlĩ ingĩ liiso. Kanga ĩliiso liako liĩ lielu, umuĩlĩ waako wensi ukitũla nuweelu. 23Ĩpa ĩliiso liako kanga liĩ lyema, umuĩlĩ waako wensi ukitũla nuwiilu. Luulo gua, uweelu nawĩĩlĩ munsĩ yaako kanga wĩĩ wiilu, ukitũla wiilu ukulu!” 24“Kutilĩ nusũũmile kukuatumĩla ishekulu abĩlĩ. Kuitĩ ukakumusuukĩlua uyu nukukumuloogua uyu, katia ukikamantana nĩnduuyu nukukumumela uyu. Sika musũũmile kukumutumĩla uNzua nĩmamona. 25“Luulo gua, namuĩĩla. Lekĩ kuukunkunalĩla uumĩ waani, mulĩe yaani katia mukope yaani; Sunga umuĩlĩ waani, mwĩtũnge yaani. Uumĩ sika ukĩlĩkĩlĩĩlene india; numuĩlĩ sika ukĩlĩkĩlĩĩlene uwĩtũngi? 26Zilaaĩ inoni za mukyania; Sika zukupandĩlaa katia kwiogola, katia kwiuta mũshagĩ, nuTata waani nwa kwigyulu ukuzilĩĩsagiaa izo. Inie gua, sika mwĩaazane kwikĩla izo? 27Waani kumiani nukĩkunkunalia nusũũmile kukĩongelelia uulĩĩpũ waakue sunga umukono naumuĩ? 28Nuwĩtũngi, waa kĩ kunkunalĩla. Sĩĩgĩ ĩmalua ma mumakũũza, kĩna mikinda; sika mĩkĩtumaa kamulĩmo katia kwitũma intiila. 29Luulo gua, namuĩĩla. Sunga uSolomoni muugolĩpi waakue wensi, sika alĩ mujialue iiza zĩ lĩmuĩ lya maasio. 30Ĩpa malĩ uNzua ukumajialaa yoi ĩmasanzĩ ma mumakũũza namakoolĩ nantende matotũ, numudaau namasonsua, sika ukakumujialĩkiane inie namwa usuĩĩli uniino? 31Luulo gua, mulekikunkunala, mwiũga. Kulĩe yaani, katia kukope yaani? Katia kujiale yaani? 32Kuitĩ izi zensi ĩa ndugu nazĩngĩ akuzidũũmaa. 33Ĩpa udũũmi tangua uutemi waakue nĩkulukuuluu yaakue, nindizi tũlũ zensi mukiongeeligua. 34Muleke kuzikunkunalĩla ĩza mudaau, kunsooko mudaau ĩkakĩkunkunalĩla ĩzaakue. uUbĩĩ wa lutondo wendile muumo mulutondo luulo.”


text: 1Niũga ya kĩna umusaalĩ, pĩna kĩlĩ mung'inia, mugila kawĩkĩli numusese kanga wĩĩ mukola ngũlũ wa zensi nakĩĩ; 2ĩpa wĩnsĩlĩlĩ ya alindĩĩli nĩakendegeeli sunga intondo zikondeeleke naalĩ mbĩĩkue nũshee. 3Iio-iioo nindiishie, pĩna alĩ kwĩang'inia alĩ kukĩtumagiguaa ĩkĩsese kuntendo za muandio, ĩza munu muna unkũmbigyulu. 4Ĩpa itĩ pĩna ityũngo nalĩpika, uNzua numutuma uMuau waakue, uzo naalĩ mulelue numusungu, nulelua nsĩlĩlĩ ya usũũmi wa Ulagĩĩlio, 5koona waakomole naalĩ ĩĩlĩ nsĩlĩlĩ ya usũũmi wa Ulagĩĩlio, kuanũnkule uutendua wa kutũla aana. 6Kunsooko mwĩaana, uNzua alumutumile uMuau wa kĩMuana waakue munkolo zaani nukulĩlaa, “Aba!” “Tata!” 7Iio gua, ue sika kĩlĩ umusese kangĩ ĩpa wĩmuana; naa wĩmuana, yoi gua umusaali kunzĩla ya kĩNzua. 8Pakalĩ pĩna sika alĩ mumuĩzĩ uNzua, alĩ mukuatumĩlaa ĩaasio nakwiyuukĩ liao sika anzua, 9ĩpaino pĩna mwamumanile uNzua, katia taazu mbũge mwamanilue nuNzua, nĩkĩ mwazishookela kangĩ intendo za muandio naniekũ kangĩ nkeepũ; musiiile muĩ asese a ntendone kangĩ? 10Muziambile intondo nĩmieli nĩmatũngo nĩmiaka. 11Noopokile kunsooko yaani, kĩna katia nĩaagilie nakanda mumpola zaani. 12Numupeepilie anũna aane, mutũle zĩ uneene, kunsooko nineene ntũlile nĩkĩna uniinie. Sika mukutimulĩlaa kalukaani. 13Ĩpa itĩ mumanile kĩna alĩ numutanantĩĩlie pamuandio iMpola na Nziiza kunsooko ya uniekũ wa muĩlĩ waane; 14sunga muugemua waani kunsooko ya waagi waane wa muĩlĩ sika namumela sunga kũnshiita, ĩpa alĩ munsũgamĩlĩĩlie zĩ malaĩka wa kĩNzua, zĩ uKilisito Yesu umuene. 15Ĩpaino uulumbĩĩlia waani wĩĩlĩ mpĩĩ? Kuitĩ numukuĩlĩĩle inie, kanga ĩalĩĩ ishũũmĩkile alĩ mũjilikuula ĩmiiso maani mumpeele ine. 16Mbii; naazaa numulugu waanine itĩ, kunsooko nukumuĩĩla naza tai? 17ĩAasio amutĩĩtĩĩle iinie nsula, ĩpa sika kunzĩla nziiza; asiiile kukukukamatula ishie niniinie koona inie muĩ nĩnsula kumiao udũũ. 18Iiza gua, kwitũla nĩnsula ya kĩkamatĩkia kulukaani naluuza intondo tũlũ zensi, ilekitũla pĩna nkoolĩ udũũ. 19Aana aane, nanumuonĩĩle usungu wa kulela kangĩ, sunga uKilisito waumbĩke munsĩ yaani. 20Taazu aza nijilitũla palumuĩ niniinie ĩpaino nukwipĩlula ululi luane; kuitĩ ntĩĩte nkankani kunsooko yaani. 21Mbuĩlĩ, inie namusiile kwitũla nsĩlĩlĩ ya Ulagĩĩlio sika mukũigagiaane uUlagĩĩlio? 22Kuitĩ yandĩkue ya kĩna uIbũlahimu alutĩĩte aana abĩlĩ agoosia, umuĩ kumusese umuua kumusungu waakue umuene mukolelua 23Ĩpa itĩ unuasio nwa musese alĩ mulelue kunzĩla ya kĩmuĩlĩ udũũ; unuasio nwa musungu mukolelua kunzĩla ilyago. 24iNkaani izi ingĩ mpiani; ĩaasio ingĩ malago mabĩlĩ lĩmuĩ kwipũna munkonko ya Sinai nalĩkulelaa kuusese, ingĩ Hagali. 25Kuitĩ uHagali ingĩ zĩ nkonko ya Sinai niĩlĩ kuUalabu, ndĩo ndĩganĩkĩĩligue niYelusalemũ ya nzuauu; ukoolĩ muusese palumuĩ nĩaana aakue. 26Ĩpa iYelusalemũ nya kukiania ingĩ umukolelua, wayu umaau wĩĩtu. 27Kuitĩ yandĩkue, “Lumbĩkia, ue mugumba nasikukulelaa, ĩtunte kululi, ulĩle, nasikukuonaa usungu wa kulela; kunsooko ĩaana aakue nwalekilue wing'ene iingĩ Kwikĩla ĩaakue nutĩĩte umugoosia.” 28Ishie gua anũna aane, kwĩaana ilyago kĩna uĨsakĩ. 29Ĩpa itĩ kĩna iio pantondo zaasio unuasio naalĩ mulelue kunzĩla ya kĩmuĩlĩ alukumuagagiaa unuasio naalĩ mulelue kunzĩla ya kĩMuau, iio-iioo nunzuauu gaa. 30Ĩpa itĩ uũgile mbii uwandĩkua? “Muĩnge umusese palumuĩ numwana wakwe, kuitĩ umwana wa musese sikukishaala palumuĩ numuana wa mukolelua.” 31Luulo gua anũna aane, ishie sika kwĩaana a musese, ĩpa aakue namukolelua


text: 1Kumpelo gua, anũna aane, lumbikiĩ mwa kĩShekulu kukumuandĩkĩla zizo-ziizoo sika zinkatalia ĩne, ĩpa yukumusaĩpia inie. 2Ĩsukukĩ nimbua, ĩsukukĩ nĩnaakutendaa namabĩĩ, ĩsukukĩ nĩndĩo naakuudumulaa umuĩlĩ. 3Kuitĩ ishie kuakola kualamigua, ishie nakukumutekelaa uNzua kwa kĩMuau nukukĩkũmazukia mwa kĩKilisito Yesu, sunga sika kuzishanilie ĩza kĩmuĩlĩ. 4Ĩne nineene kanga aza nsiiile, aza nijilishania ĩza kĩmuĩlĩ. Wensi kaanga waone kĩna utĩĩte nsooko ya kuzishania ĩza kĩmuĩlĩ, ĩne nangũlũ. 5Alĩ numualamigue palutondo lwa munaana; nĩmuntu wa luuli lwa Ĩsilaeli, wa kĩntua kya kĩBenjamini, nuMuebũlania wa Aebũlania; kumpola za kutiata uUlagĩĩlio, nuMupalisayo; 6kumpola za wĩkakia, mukola kuliagia ikyanisa; kumpola za kulukuuluu niĩlĩ muUlagĩĩlio, alĩ numugila kishokio. 7Ĩpa itĩ, ĩzaasio naalĩ nsaĩlo kumuane,, naniziona kĩna ukapĩkĩ kunsooko ya kĩKilisito. 8Tai-taaii, naiona tũlũ tũũlũũ kĩna ukapĩki kunsooko ya uuza naugila kaukinĩĩlo wa kumumana uKilisito Yesu, Shekulu waane; iio kunsooko yaakue nandigia uukapĩki wa intu tũlũ, naniiona zĩ mpalala koona numuligie uKilisito; 9kangĩ nigyelele mumuakue, ndekitũla nĩkulukuuluu nikigyelelaa kuUlagĩĩlio, ĩpa ĩo nikigelelaa kunzĩla ya usuĩĩli mwa kĩKiliisto; ĩkulukuuluu nyukupũnaa kwa kĩNzua, kunzĩla ya usuĩĩli. 10Kangĩ numumane uyo, ningũlũ za wiiuki waakue, nuukamantani wa waagi waakue, nĩpianĩkĩĩligue nukwĩkia kumuakue; 11koona kanga ĩishũũmĩkile mpikĩĩle uwiiuki wa kupũna muakiu. 12Sika ya kĩna napikile katia nakamĩnkĩlĩĩle, zũi, ĩpa nĩambukĩlĩĩlie, nulũtyape uluasio naKilisito Yesu alũtyapile. 13Anũna aane, sika nsĩĩgile ya kĩna ĩne neene nityapile; ĩpa nitenda lukaani luulu, lumuĩ dũũ, nukuzĩĩwa ĩza kunũma, nukukĩsũntĩĩla ku zakuntongela, 14nĩambukĩlĩĩlie, mpikĩĩle paukopelio wa mpĩĩla, ndigie ĩkĩpeegua kya wĩĩtua wa kukiania wa kĩNzua mwa kĩKilisito Yesu. 15Ishie nakuakamĩnkĩĩlũ nakutiate ĩmasĩĩgo aya; kanga musĩĩge naliĩngĩ muliensi, uNzua ukakumukũnukuĩla ĩlĩ ndĩlo. 16Ĩpa paasio pĩna kwapikile, nakugendele muulagĩĩlio uu-uuoo. 17Anũna aane, mutũle atiati aane; mualaae ĩaasio naakugendaa kuutiati wa mpiani naalĩ kumupĩĩle inie. 18Kuitĩ iingĩ akugendaa kĩna alĩ numuĩĩlĩĩle nkua ningĩ impola zaao, sunga nunzuauu nukumuĩĩla kumisholi, ya kĩna ingĩ alugu a musalaba wa kĩKilisito 19ĩMpelo yaao ingĩ oononeki, unzua waao ingĩ ĩndaa, uukulu waao wĩĩlĩ munsoni zaao, naakusĩĩgaa impola za muna nsĩĩ. 20Ĩpa uukolakaa wĩĩtu ukoolĩ kwigyulu, kwipũna kuasio kumutũngĩĩle uMugũni, Shekulu Yesu Kilisito; 21nukakuukaĩla umuĩlĩ wĩĩtu wa uniekũ wĩpiane numuĩlĩ waakue wa ukulu, kungũlũ nazukumusũũmagia kukuiĩĩka tũlũ yensi nsĩlĩlĩ yaakue.


text: 1Pĩna alĩ kukĩlaga nĩndĩo nukwiandia umusĩnzo munaza, nakupika kunzĩla ya kĩsongela kuKosi; lutondo lwa kabĩlĩ nakupika kuLodo; kwipũna kuasio nakupika kuPatala. 2Pĩna nakuona ipyango lya kukupũũtia ĩnanza sunga kuPoiniki nakunankĩla nakuandia umusĩnzo munanza. 3Pĩna nakuona ĩKiipulo nakumĩleka luandĩ lwa nkĩgĩ, nakulĩgendia ipyango sunga kũShamũ, nakupika kuTilo, kuitĩ kuasio ipyango alĩ liiikia ĩmĩligo yaakue. 4Pĩna nakuona ĩamanigua, nakuĩma kuasio ntondo mupũngatĩ. Kunzĩla ya kĩMuau naamuĩĩla uPaulo walekienda kũYelusalemũ. 5Sunga pĩna nakutimĩlia intondo zaasio, nakulega nakulongola; naakutindĩkĩĩlia tũlũ palumuĩ nĩasungu nĩaana aao sunga kunzi ya kaa, nakutũngama pikiki lya nanza nakulompa. 6Pĩna nakwĩlaga nakũingĩla mwipyango, nĩndĩo naashooka kukaa. 7Pĩna nakukondia umusĩnzo munanza kwipũna kuTilo, nakupika kuTolemai; nakuaũgia ĩanũna nakuĩma kumiao lutondo lumuĩ. 8Mudaau yaakue nakulega, nakupika kuKaisalia, nakũingĩla munumba ya kĩPilipo, mutanantia wa Mpola naNziiza, naalĩ umuĩ wa aasio namupũngatĩ, nakuĩma kumuakue. 9uMuntu uyu alutĩĩte ananso anĩĩ naakupũnagiaa uunakĩdagu. 10Pĩna alĩ kuĩmile kuaasio intondo ningĩ, munakĩdagu umuĩ ĩliina liakue Agabo nuuza kwipũna kuUyahũdi 11Pĩna nukuagaana, nuusola umusipi wa kĩPaulo, nwĩtũnga ĩmĩgulu nĩmĩkono, nuũga, “uMuau Muelu uũgile itĩ, itĩ yoi ĩAyahũdi a kũYelusalemũ ĩkakumutũnga umukola musipi uu, nĩndĩo ĩkakumuĩĩkĩla mumĩkono ya ndugu nazĩngĩ.” 12Pĩna nakũigia itĩ ishie nĩantu naalĩ akoolĩ paasio nakumupeepia walekienda kũYelusalemũ. 13Paapo uPaulo nushookeelia, “Mwitenda yaani, kwilĩla nukumũnangĩlia ĩnkolo. Kuitĩ ĩne nĩzĩpĩlĩĩlie sika kwitũngua udũũ, ĩpa sunga kwikia kũYelusalemũ kunsooko ya liina lya kĩShekulu Yesu.” 14Pĩna nusiita kukukũigia nakutuulia, nakuũga, “uUlooa wa kĩShekulu nautendeke.” 15Pĩna nazikĩla intondo zaasio, nakukenka iisheme yĩĩtu, nakulongola kũYelusalemũ. 16ĩĨĩa a amanigua a kuKaisalia nakwĩtiata niindidishie, naakutuala kunumba ya kĩMunasoni nwa kuKiipulo, mumanigua wa kalĩ, kwikyale kumuakue. 17Pĩna nakupika kũYelusalemũ, ĩanũna naakusũgamĩĩlia kuulumbi. 18Palutondo lwa kabĩlĩ uPaulo nũingĩla kwa kĩYakobo palumuĩ nindiishie, nĩanampala tũlũ alĩ akoolĩ. 19Pĩna nakuaũgia, uPaulo nulondoosia impola zensi, lumuĩ lumuĩ, uNzua naalutendile pakatĩ ya ndugu nazĩngĩ kunzĩla ya wĩtumi waakue. 20Pĩna naaziigia, naamukulia uNzua. Naamuĩĩla, “Munũna wĩĩtu, uoonie ĩAyahũdi naasuĩlĩĩle kĩna aazaa magana ma nzogũ mingĩ; kangĩ ensi atĩĩte wĩĩlũ kunsooko ya Ulagĩĩlio. 21Nĩndĩo aĩĩlaguaa impola zaako kĩna ukuamanagiaa ĩAyahũdi ensi naĩkyalaa pakatĩ ya ndugu nazĩngĩ amuleke uMusa, nukukuaĩĩla alekiaalamia ĩaana aao, kangĩ alekiamba intendo. 22Aĩpa mbii. Ikiiigia kualiĩ kĩna waazaa. 23Luulo gua, tenda yoi kĩna kukukuĩĩla. Akoolĩ antu anĩĩ kunsĩĩtu naalĩ atũngue nilyapo; 24uasole ĩantu ĩa, mwĩeelie palumuĩ, ualĩpĩĩlie koona amue ĩmatũe maao. Itĩ tũlũ ikimana kĩna impola izi naalĩ aĩĩlue kunsooko yaako sika kĩntu, ĩpa ue umuene utĩĩĩte lugendo naluuza, kangĩ uuambile uUlagĩĩlio. 25Ĩpa mumpola za ndugu nazĩngĩ naalĩ asuĩlĩĩle, alĩ kuandĩkile nukwipũnia uulamuli wĩĩtu, ĩnege ĩeene niintu naalĩ ipoleligue kuanzegamĩla, nĩmĩgali, nĩnaigogue, nuugololia.” 26Paapo uPaulo nuasola ĩantu aasio, lutondo lwa kabĩlĩ nwĩeelia umuene palumuĩ nĩndĩo, nũingĩla muNumba ya kĩNzua nwitanantia impola za kutimĩĩlia intondo za weeligua, sunga ĩkĩpeelo kĩpũnigue kunsooko ya wensi mumiao. 27pĩna intondo zaasio nazĩmupũngatĩ alĩ zĩpiipĩ kwitimĩla, ĩAyahũdi naalĩ apũnile kuAsia naamuona muNumba ya kĩNzua naalĩsaalĩnkania iyũmbĩ liensi naamuguĩla, 28naakulia ĩkĩlanga naaiũga, “Agoosia aĨsilaeli, kualĩliĩ! Uyu wayu muntu nukumanagiaa ĩantu tũlũ pensi impola za kuakungumia ĩantu ĩĩtu nuUlagĩĩlio nĩndĩĩpa pana yeelu. Kangĩ kwikĩla izi, nũingĩlia ĩAgiliki munu muNumba yakĩNzua, nudobia ĩpa pana yeelu. 29Kuitĩ alĩ amuoonie uTilofimo Muepeso palumuĩ ninduyo mukaa, naasĩĩga kĩna uPaulo alumũingĩĩlie muNumba ya kĩNzua.” 30Kaa yensi nĩlũangĩlua, ĩantu naĩlundĩĩla, naamuguĩla uPaulo, naamukuesa, naamupũnia muNumba ya kĩNzua, ĩkamuĩ ĩmazĩĩgĩ namigyalĩlua. 31ĩpa pĩna naiidũũma kukumuulaga, impola nazumupikĩĩla umukulu wa ulugu ya kĩna iYelusalemũ yensi yakulũganĩkaa. 32Ĩkamuĩ nuasola ĩlaasi nĩakulu aao numanka kumiao. Nĩndĩo pĩna naamuona umukulu wa ulugu palumuĩ nĩĩlaasi, naleka kukumukua uPaulo. 33uMukulu wa ulugu nusũgamĩĩla, numuguĩla, nulagĩĩlia watũngue matendele mabĩlĩ. Nukolia, “Waani uyu, kangĩ utendile yaani.” 34Naakulia ĩkĩlanga, ĩĩĩa mwiyũmbĩ naaũga itĩ, nĩĩĩa iyaao. Pĩna nulemua kwilĩnga ĩtĩ kunsooko ya kĩlanga, nulagĩĩlia watualue munkĩlĩ. 35uPaulo pĩna nupika paunankĩlĩlo nukenkua nĩĩlaasi kunsooko ya muzũgo wiyũbĩ, 36Kuitĩ ĩantu iingĩ dũũ alĩ ĩtiatile, naakulia ĩkĩlanga, naaũga, “Muleegie uyu!” 37uPaulo pĩna alĩ wileetua munkĩlĩ numuĩĩla umukuulu wa ulugu, “Nsũũmilene nukuĩĩle lukaani.” Unuasio numuĩĩla, “Wĩĩzĩne ĩKĩgiliki;” 38ue sika uMumĩsili nuasioone naaluuukilie uluntampa intondo izo, nuatongeela mumbuga ĩantu magana ma nzogũ manĩĩ naakuĩtaguaa Aulagi? 39uPaulo nuũga, “Ĩne nuMuyahũdi wa kuTaliso, ĩkaa ya Kilikia; numukolakaa wa kaa nasika niino. Nakupeepia, undekele nĩtambuĩle nĩantu ĩa.” 40Pĩna numupeela ĩlioma, uPaulo nuĩmĩka paunankĩlĩlo nwĩaangaazĩlia umukono ĩantu; pĩna naatuulia, nuĩ kuatambuĩla kuntambo ya kĩEbũlania nwiũga,


text: 1ĩpa ũYesu nulongola kunkonko ya mĩzeituni. 2ĩKĩĩlĩma pĩna nakiungua nũingĩla kangĩ muNumba ya kĩNzua. ĩAntu ensi naamuagaana; nwikyalansa nuĩ kuamania. 3ĩAlangi nĩApalisayo naamuleetela musungu naalĩ mukũngue muugalolia; naamuĩmĩkia pakatĩ, 4Naamuĩĩla, “Mumania, umusungu uzu aza mukũngue pĩna aza wigololia 5muUlagĩĩlio uMusa alukulagĩlĩĩlie ĩaasiio atũlue magũe; ĩpa ue uũgĩleeii?” 6Naatambula itĩ kukumugema, koona aligie nsooko ya kumusokia. ũYesu nutũna pansĩ, nuandĩka mumasalu naluala. 7Pĩna naĩkakia kukumukolia, nuĩmĩka nuaĩĩla, “Namugila kautimu mumiani nuĩ wa muandio kukumusũtia igyũe.” 8Nutũna pansĩ kangĩ, nuandĩka mumasalu 9Ndĩo pĩna naiigia, naasokigua nĩmiioo yaao, naapũna umuĩ umuĩ, naandia ĩanampala sunga nwa mumalĩĩlio. Nusaaga ũYesu wing'ene numusungu wĩĩmĩkile pakatĩ 10ũYesu nuuuka, sika numuona kaumuĩ ĩpa umusungu udũũ. Numuĩĩla, “Musungu ue, ĩĩlĩ mpĩĩ aasio ĩasokia aako? Ukutilĩne nwa kukulamula kĩna umutimu?” 11Numuĩĩla, “Kutilĩ Shekulu.” ũYesu numuĩĩla, “Nineene gaa sika nukukulamula. Longola ulekitimula kangĩ.”] 12Paapo kangĩ ũYesu nuaĩĩla nuũga, “Ĩne neene nĩweelu wa unkũmbigyulu; nwa kuntiata ĩne sika ukigendela mukiiti, ĩpa ukaa utĩĩte uweelu wa upanga.” 13Iio gua ĩApalisayo naamuĩĩla, “Ue wĩkuĩlĩĩle wing'ene; uukuĩli waako sika wa tai.” 14ũYesu nushookeelia nuaĩĩla, “Kanga ĩne ĩnĩkuĩlĩĩle ning'ene nakĩ, uukuĩli waane ingĩ wa tai, kuitĩ nĩĩzĩ kĩna mpũnile nĩkĩna nunziĩ. Inie gua sika mumanile kĩna mpũnile nĩkĩna nunziĩ. 15Inie mwilamula kukĩmuĩlĩĩ ĩne gua sika nukumulamulaa kaumuĩ. 16Kanga ĩne ĩnilamula nakĩ, uulamuli waane ingĩ wa tai, kuitĩ ĩne sika ning'ene nanukulamulaa, ĩpa uneene ninduyo naaluntumile. 17Sunga muUlagĩĩliio waani yandĩkue kĩna uukuĩli wa antu abĩlĩ ingĩ wa tai. 18Ĩne neene nanĩkuĩlĩĩle uneene, nuTata naaluntumile unkuĩlĩĩle.” 19Paapo naamuĩĩla, Ushoo wĩĩlĩĩ mpĩĩ? ũYesu nushookeelia, “Sika mumanile ĩne sunga uTata sika mumumaile. Kanga ĩmumanile ĩne, alĩ mũjile kumumana nuTata waane.” 20iNkaani izi alutambuĩle nũmania muNumba ya kĩNzua, nwĩpaapo pauĩĩkĩlo wa sadaka. Kutilĩ naalumuguĩlile, kuitĩ ityũngo liakue sika alĩ lyalaaza. 21Paapo ũYesu nuaĩĩla kangĩ, “Ĩne nalega, niniinie mukindũũma; mukikia mumulandu waani; kĩna nunziĩ ĩne, inie sika musũũmile kwiiiza.” 22Paapo ĩAyahũdi naaũga, “Mbii gua, ukakĩulagane; kuitĩ nwiũga, kĩna nunziĩ sika mwishũũma kwiiiza?” 23Nuaĩĩla, “Inie mwa pĩna pansĩ; ĩne na kukiania; iinie mwa unkũmbigyulu uu; ĩne sika na muna unkũmbigyulu uu. 24Aza namuĩĩla mukikia mumĩlandu yani kuitĩ kanga musiitishuĩĩla kĩna ingĩ neene, mukikia mumĩlandu yaani.” 25Paapo naamuĩĩla, “Ue uue waani?” ũYesu nuaĩĩla, “Lwalu naaza namuĩĩla kwipũna umuanidio. 26Ntĩĩte ningĩ za kutambula nukwilamula kumuani; ĩpa uzo naaluntumile ingĩ wa tai, nineene naalĩ nĩziigilie kumuakue, ziizo nukutambulaa muna unkũmbigyulu.” 27Sika naalĩnga kĩna ukuaĩĩla za kĩTata. 28Paapo ũYesu nuaĩĩla, “Pĩna mukakumunansula uMuana-muntu, paapo mukilĩnga kĩna ingĩ neene, kangĩ kutilĩ nanukulutenda ning'ene, ĩpa kĩna uTata naalumanilie ĩne, ziizo nukuzitambula. 29Nduyo naaluntumile wayu kwĩpalumuĩ nineene, sikundekile ning'ene, kuitĩ ĩne nukutendaa intondo tũlũ nazumuloelĩĩlie uyo.” 30Pĩna alĩ witambula izi, iingĩ naasuĩĩla mumuakue. 31ũYesu nuaĩĩla ĩAyahũdi naalĩ amusuĩlĩĩle, “Inie kanga mwikyale mulukaani luane, ĩtai mwĩamanigua aane; 32Mukakumĩlĩnga ĩtai, nĩtai ĩkakumutenda akolelua.” 33Naamushookeelia, “Ishie kwĩluuli lwa kĩIbũlahimu; sika kwalatũla asese kumuntu wensi intondo tũlũ. Wiũgaaii, mukitendua akolelua?” 34ũYesu nuashookeelia, “Tai-taaii namuĩĩla, Tũlũ wensi nukutendaa umulandu ingĩ musese wa mulandu. 35uMusese sika ukikyalaa munumba ĩkalĩ nakalĩ; umuana ukikyalaa ĩkalĩ nakalĩ. 36Iio gua uMuana kanga wamutende akolelua, ĩtaĩ mukitũla akolelua. 37Maniile kĩna mualĩĩ luuli lwa kĩIbũlahimu, ĩpa mwidũũma kumbulaga kunsooko ulukaani luane lugila kalioma munsĩ yaani. 38Naalĩ nizioonie kwa kĩTata, ziizo nukuzitambulaa. Niniinie namuziigilie kwa kĩTata waani, ziizo mukuzitendaa.” 39Naashookeelia naamuĩĩla, “uTata wĩĩtu ingĩ uIbũlahimu.” ũYesu nuaĩĩla, “Kanga ĩmwĩaana a kĩIbũlahimu aza mũjile kuĩtenda ĩmĩlĩmo ya kĩIbũlahimu. 40Ĩpaino mwidũũma kwimbulaga ĩne, nanumuntu nanukumuĩĩlaa ĩtai naalĩ nĩmiigilie kwa kĩNzua. uIbũlahimu sika alutendile itĩ.” 41Inie mukĩtuma ĩmĩlĩmo ya kĩTata waani. Naamuĩĩla, “Ishie sika kualelue mumĩgololio; kutĩĩte uTata umuĩ, uNzua.” 42ũYesu nuaĩĩla, “Kanga uNzua ĩTata waani aza mujilindoogua nineene, kuitĩ nijile mpũnile kwa kĩNzua; sika nijile ning'ene, ĩpa muene aluntumile. 43Nĩkĩ mwasiitilĩnga uutambuli waane? Ingĩ kunsooko sika mwishũũma kwiiigia ulukani luane. 44Inie mwa kĩtata waani Shetani, ninshula za kĩtata waani mualoe kukuzitenda. uNuasio alĩ muulagani kwipũna iyuukĩ, sunga sika ukuĩmaa mutai, kuitĩ ĩtai yukutilĩ mumuakue. Pĩna witambula ulongo ukutaambulaa ĩzaakue muene, kunsooko ingĩ mulongo, kangĩ tata wa ulongo. 45Nineene, kunsooko nukumĩtambula ĩtai, sika mwishuĩĩla. 46Waani kumiami nukuĩlĩĩle kĩna numunamĩlandu? Kanga ĩnitambula ĩtai, nĩkĩ sika mwinshuĩĩla? 47Nwa kĩNzua ukuziigagiaa inkaani za kĩNzua. Luulo inie sika mukũigagiaa kunsooko inie sika mwa kĩNzua.” 48ĩAyahũdi naashookeelia naamuĩĩla, “Sika kwitambula iizane kĩna ue uMusamalia, kangĩ umunalĩsĩĩmuĩ?” 49ũYesu nushookeelia, “Ĩne sika numunalĩsĩĩmuĩ, ĩpa nukumukulia uTata waane. Niniinie mukumelaa ĩne. 50Ĩne sika nidũũma uukulu waane, ukoolĩ nwĩdũũma nukwilamula. 51Tai-taaii namuĩĩla, tũlũ wensi kanga wakendegeele ulukaani luane sika ukiona kaukiu sunga ĩkalĩ nakalĩ.” 52ĩAyahũdi naamuĩĩla, “Ĩpa kwalĩnga kĩna umunalĩsĩĩmuĩ ue. uIbũlahimu nukia nĩanakĩdagu, ninduue wiũga, Tũlũ wensi kanga wakendegeele ulukaani luane sika ukilũla kaukiu sunga ĩkalĩ nakalĩ. 53Ue umukulune kwikĩla utata wĩĩtu uIbũlahimu, nduyo wakiile, nĩanakĩdagu naakia! ukĩtenda wĩwaani?” 54ũYesu nushookeelia, “Kanga nĩkulie uneene, uukulu waane sika kĩntu. Nukunkulagiaa ingĩ uTata waane namukumutambulaa inie kĩna ingĩ Nzua waani. 55Niniinie sika mumumanile, ĩpa ĩne numumanile. Kangambũge sika numumanile nikitũla mulongo zĩ uniinie; ĩpa numumanile, nulukaani luakue nulukendegelĩĩle. 56uIbũlahimu utata waani alĩ muloekigue waone ulutondo luane; nuluona, nulumba.” 57Luulo gua ĩAyahũdi naamuĩĩla, “Sika walagela ĩmiaka makumi mataano; wamuonilene uIbũlahimu?” 58ũYesu nuaĩĩla, “Tai-taaii namuĩĩla, pĩna uIbũlahimu alĩ wikaalĩ, ĩne nankoolĩ.” 59Paapo naasola ĩmagũe amusũtie. ũYesu nwĩpisa nulega muNumba ya kĩNzua.


text: 1Pĩna nazikĩla ntondo zitaano, uAnania mupolia namukulu nuuza palumuĩ nityũmpĩ lya anampala numutambuĩla umuĩ ĩliina liakue Telitulo, nĩndĩo naamulondooselia ũjũmbe impola za kĩPaulo. 2Ninduyo pĩna nuĩtua, uTelitulo nuandia kukumusokia, nuũga. “Kunsooko kwaligilie matiliga mingĩ muutemi waako Peliki numukulu; kangĩ kuukendegeeli waako mpola ningĩ zukuzĩpĩĩlagiguaa kundugu ĩĩ, 3izi tũlũ kukuzaanũnkulaa kumasongelio mingĩ kunzĩla zensi sunga tũlũ pensi. 4Ĩpa ndeke kukutinĩlia nakupeepia ukutegeele nkaani nkeei kuuza waako. 5Kuitĩ kumuonile umuntu uyu kĩna mugaali, ukoonoonaa nukukualũangĩla ĩAyahũdi tũlũ muna unkũmbigyulu, kangĩ muene tyũe lya nkamĩ ya Anazaleti. 6Kangĩ nugema kumĩdobia ĩNumba ya kĩNzua; paapo namuguĩla, nakusiia kukumulamula kuUlagĩĩlio wĩĩtu.” 7Ĩpa uLisia umukulu wa ĩlaasi nupika, numuleegia kungũlũ mumĩkono yĩĩtu, 8nualagĩĩlia ĩasokia aaze kumuako. Kunzĩla ya kumuakue mumpola izi nakukumusokia 9ĩAyahũdi naĩgombia uusokia uu, naiũga kĩna iio wĩĩlĩ. 10ũJũmbe pĩna numuangaazĩlia umukono watambule, uPaulo nushookeelia, “Manile kĩna ue waalĩĩ mulamuli wa ndugu ĩĩmiaka mingĩ, nitambula mumpola zaane kuulumbi. 11Ue usũũmile kwimana kĩna intondo kwipũna naalĩ nendile kũYelusalemũ kukĩtekela sika zikĩlile kyuni nazibĩlĩ. 12Kangĩ ĩa sika alĩ amoonie kĩna alĩ nĩkĩkunguma numumtu wensi katia kukulĩlũangĩla iyũmbĩ munumba ya kĩNzua katia mumasũnagogi katia mukaa. 13Kangĩ sika asũũmile kwikamĩnkĩĩlia inkaani naansokilie mumpola zaane. 14Ĩpa ntongela yaako nikũmuula itĩ, kĩna mumpola za Nzĩla naaakumiĩta wĩkamatuli, iio nukumutekelaa uNzua wa atata ĩĩtu nukwishuĩĩla zensi nanandĩkue muUlagĩĩlio numuAnakĩdagu. 15Ntĩĩte ulaaĩĩli kwa kĩNzua nĩndĩo naaugombile, kĩna wiijile ukoolĩ uwiiuki wa akiu, akola kulukuuluu nĩnasika akola kulukuuluu, 16nineene nĩkakilie intondo zensi nĩĩ numoo naugila kukũmpia naĩngĩ ntongela ya kĩNzua nĩantu gaa.” 17Pĩna nĩkĩla miaka mingĩ nampika, nĩatualĩle ĩantu a ndugu yaane ishadaka niipeelo. 18Pĩna alĩ nitenda itĩ, alĩ amoonie muNumba ya kĩNzua, kangĩ numueligue, numugila kamulundo katia ulũngili. Ĩpa ĩAyahũdi ĩĩa naalĩ apũnile kuAsia, 19iJĩpĩĩle nĩndĩo aaze ĩpa ntongela yaako aazinshokia kanga ĩatĩĩte lukaani luensi kumuane. 20Katia ĩeene atambule utimu kĩ naalĩ auoonie pĩna alĩ nĩĩmĩkile ntongela ilindĩ, 21isiititũla kulukaani lwalu nalumuĩ naalĩ nĩtuntile pĩna nanĩĩmĩka pakatĩ yaao nukwiũga, Mumpola za wiiuki wa akiu ĩne nilamulua ntongela yaako nantende ĩĩ. 22uPeliki, kuitĩ alĩ wazimanaa kĩĩsa impola za Nzĩla ĩĩ, nukĩsũnta ĩkialo kiĩ lutondo luĩngĩ, nwiũga, “uLisia umukulu wa ulugu pĩna ukiiiza, nukilamula inkaani zaani.” 23Numulagĩĩlia umukulu nuasio uPaulo walindĩĩlue, ĩpa wĩĩ nĩlioma, kangĩ waleke kumugilia kaumuĩ wa asuaĩĩa aakue kukumutumĩla. 24Pĩna nazikĩla ntondo nkeei, uPeliki nupika palumuĩ nuDulusila musungu waakue naalĩ Muyahũdi, nutumanĩĩlia uPaulo wĩĩtue, numutegeela impola za usuĩĩli mwa kĩKilisito Yesu. 25Pĩna nulondoosia impola za kulukuuluu nukukĩgilia nuulamuli naukiiza, uPeliki nũingĩĩlua nuooa, nuũga, “Longola ĩpaino, pĩna nikiligia ĩlioma nĩkakukuĩta.” 26Palumuĩ niyaasio, nutũngĩĩle zĩ ukipeegua mpiia nuPaulo; iio gua, numuĩta nkua ningĩ naĩtambuĩla ninduyo. 27Pĩna nĩkĩla miaka ĩbĩlĩ, uPeliki numuanũnkula uPolikio Pesto wateme palioma liakue. uPeliki, kunsooko nusĩĩa kukualoeelia ĩAyahũdi, numuleka uPaulo mukĩtũngo.


text: 1Luulo gua, ue nwĩmuntu tũlũ wensi nukulamulaa, umugila kawĩlongo; kuitĩ muzaasio nukumulamulaa nuĩngĩ ukĩlamulaa uue kĩna umutimu, kuitĩ ue nukulamulaa ukutendaa zizo-ziizoo. 2Kumanile gua kĩna uulamuli wa kĩNzua ingĩ wa tai kumuao naakutendaa ĩzaasio. 3Usĩĩgilene ue nwĩmuntu tũlũ wensi nukulamula ĩaasio naakutendaa ĩzaasio nukwitenda zizo-ziizoo uue mukola, kĩna ukakĩnega nuulamuli wa kĩNzua? 4Katia umelile uugolĩ wa uuza waakue, nuutũngĩli waakue? nuugigimĩliaa waakue; sikumanilene kĩna uuuuza wa kĩNzua ukukulũtaa ue upele? 5Ĩpa kwilika lya ukakũ waako nĩnkolo nangila kaupeli, wĩĩĩkĩĩlie kĩuto kya utaki kulutondo nuukunukulua wa ulamuli wa kulukuuluu ya kĩNzua. 6nukakumushookeelia wensi kwilika lya utendi waakue; 7ĩaasio naakudũũmaa uukulu nikyulio nuusiitioononeka kuugigimĩlia wa kutenda namaaza, ikipeegua upanga wa kalĩ nakalĩ; 8ĩpa ĩaasio ĩaleei nasika agombile ĩtai ĩpa akugombaa uoononeki ikiligia kyũo nuutaki. 9ikitũla nzago nuukoi munkolo ya muntu wensi nukutendaa namabĩĩ, Muyahũdi tangua nuMugiliki gaa, 10ĩpa ukulu nikyulio nĩmatiliga kumuntu wensi nukutendaa namaaza, Muyahũdi tangua nuMugiliki gaa; 11Kunsooko uNzua mugila kauloeelania. 12Kuitĩ tũlũ ensi naatimuĩle kĩnzinzi kya Ulagĩĩlio ikilimĩĩla kĩnzinzi kya Ulagĩĩlio, ndĩo naatimuĩle muUlagĩĩlio ikilamulua nuUlagĩĩlio. 13Kuitĩ sika aao naiigilie udũũ uUlagĩĩlio naikitũla anakulukuuluu pa kĩNzua, ĩpa ĩasio naakuukendegeelaa uUlagĩĩlio ikialĩĩligua ĩkulukuuluu. 14Kuitĩ indugu nazĩngĩ nangila kaUlagĩĩlio pĩna itenda ĩeene akola nazĩĩlĩ muUlagĩĩlio, aazaa nuulagĩĩlio munkolo zaao ĩeene. 15Ĩo akulagĩĩlaa umulĩmo wa Ulagĩĩlio nawandĩkue munkolo zaao, numoo wao gaa ukuĩlĩĩle mumasĩĩgo maao ĩmeene kumeene makĩsokia katia makĩgidĩla, 16palutondo luasio uNzua pĩna ukakuulamula uunkũnkũ wa antu kunzĩla ya kĩYesu Kilisito, kwilika lya Mpola na Nziiza nantanantilie. 17Laaa ue nukuĩtaguaa Muyahũdi nukwishania uUlagĩĩlio nukukĩkũmazukia mwa kĩnzua, 18nukwimana uulooa waakue, nukwigombia namaaza kunsooko umulagĩlue muUlagĩĩlio, 19nukwimana kutai kĩna ue umuene umutongeeli wa apokũ, weelu waao naikyalile muwiilu, 20mulangi wa anaulu, mumania wa aniinoli, nutĩĩte ĩmpiani ya umani nĩ tai muUlagĩĩlio, 21ue gua nukumanagiaa naĩngĩ, sikukĩmanagiaane ĩnkolo yaako? Ue nukutanantagiaa umuntu walekiiia, nwiiiane uue? 22Ue nukuũgaa umuuntu walekigololia, nũgololiane ue? Ue nusuukĩĩlue ĩanzegamĩla, nũtepane iya munumba za wĩtekelo. 23Ue nukĩkũmazukia kunsooko ya Ulagĩĩlio, nukumuleegeliane uNzua ikyulio kunzĩla ya kuutimulĩla uUlagĩĩlio, 24Kuitĩ kĩna yandĩkue, “ĩLiina lya kĩNzua litukĩlua pakatĩ ya ndugu nazĩngĩ kunsooko yaani uniinie.” 25Tai kwiaalamigua yukuleeta nsaĩlo kanga wĩĩ mwityapa Ulagĩĩlio, ĩpa kanga wĩĩ mutimuli wa Ulagĩĩlio, kwiaalamigua kumuako ikitũla usiitiaalamigua. 26Luulo gua, kanga uzo nasika mualamigue ĩwityapile ĩmalagĩĩlio ma Ulagĩĩlio, uusiitiaalamigua waakue sika ikialĩĩliguane zĩ kwiaalamigua. 27Nindiyo nasika mualamigue kwipũna iyuukĩ, nwityapile uUlagĩĩlio, sikukakukulamulane ue nutĩĩte uwandĩkua nukwialamigua utũle mutimuli wa Ulaagĩĩlio. 28Kuitĩ uzo sika Muyahĩdi naMuyahũdi wa kunzi udũũ, kangĩ uwaalami wa tai sika wa kunzi numumuĩlĩ udũũ. 29Uzo ingĩ Muyahũdi wa tai, nwa munsĩ; uwaalami wa tai ingĩ wa moo, wa kĩnkoolo sika wa wandĩkua. uLukũmo luakue sika lupũnile kuantu ĩpa kwa kĩNzua


text: 1Alukoolĩ muluĩle, umuĩ, uLazalo wa kuBetania, kukĩsaalĩ kya kĩMalia nuMalita umunũna waakue. 2Alĩ uMalia uuyo naalumupakile ũShekulu ĩmaakũta nukukumupiagula ĩmĩgulu yaakue kumatũmbĩ maakue; numugũlĩ waakue uLazalo alĩ muluĩle. 3Iio gua, ĩagũlĩ naamutualĩla impola, naaũga, “Shekulu laaa, numuloilue waazaa muluĩle.” 4ũYesu pĩna nũigia, nuũga, “uUluĩle uu sika wa nkia, ĩpa kunsooko ya ukulu wa kĩNzua, koona uMuana wa kĩNzua wakuligue kuwaasio.” 5ũYesu alualoilue uMalita numunũna waakue nuLazalo. 6Luulo, pĩna nũigia kĩna waazaa muluĩle, nwikyala ntondo zibĩlĩ paapo pĩna alĩ wĩĩlĩ. 7Pembele nuaĩĩla ĩamanigua aakue, “Kuĩni kuUyahũdi kangĩ.” 8ĩAmanigua naamuĩĩla, “Shekulu, ijuli-juulii ĩAyahũdi alĩ idũũma akutũle ĩmagũe; ukiendane kangĩ kuasio?” 9ũYesu nushookeelia, “iNsaa za munsĩ sika kyumi nazibĩlĩne? Tũlũ wensi kanga wagende ĩmunsĩ sika ukukũmpaa kunsooko ukuuonaa uweelu wa unkũmbigyulu uu. 10Tũlũ wensi kanga wagende uutiku ukukũmpaa kunsooko uweelu ukutilĩ mumuakue.” 11Nutaambula izi, pembele nuaĩĩla, “uLazalo umusuamĩĩĩtu wagonile ndoolo, ĩpa nalongola kukumulaĩlia.” 12Paapo ĩamanigua aakue naamuĩĩla, “Shekulu, kanga ĩugonile ndoolo ukikamia.” 13Ĩpa ũYesu alutambuĩle impola za nkia yaakue; ĩaasio naasĩĩga kĩna witambula impola za kugona ndoolo. 14Paapo ũYesu nuadundulĩla, “uLazalo wakiile. 15Nineene nalumba kunsooko yaani kĩna alĩ nukutilĩ kuasio, koona musuĩĩle; ĩpa kuĩni gua kumuakue.” 16Paapo uTomaso nukuĩtaguaa Tyutĩ, nuaĩĩla ĩamanigua ĩĩa, “Kuĩni nindiisie kukie palumuĩ nduyo.” 17ũYesu pĩna nuuza nuagaana watendile intondo zinĩĩ mukĩbĩĩla. 18ĩBetania alĩ yĩpiipĩ niYelusalemũ, alĩ zĩ maili zibĩlĩ. 19ĩAyahũdi iingĩ alĩ ijile kwa kĩMalita nuMalia, aapumbulie kunsooko ya mugũlĩ waao. 20Paapo uMalita pĩna nũigia ya kĩna ũYesu wapolokaa, numusambĩĩlia, nuMalia nuĩma kukaa. 21Iio uMalita numuĩĩla ũYesu, “Shekulu, kanga ĩalĩĩ ukoolĩ kwanu, umugũlĩ waane sika alĩ wijilikia. 22Ĩpaino manile kĩna luensi kanga umulompe uNzua ukakukupeela.” 23ũYesu numuĩĩla, “uMugũlĩ waako ukiiiuka.” 24uMalita numuĩĩla, “Manile kĩna ukiiiuka muwiiuki palutondo lwa mpelo.” 25ũYesu numuĩĩla, “Ĩne neene wiiuki nuupanga; nusuĩlĩĩle mumuane, kanga wakie nakĩ, ukipangata. 26Wensi namupanga nukwishuĩĩla mumuane sika ukikia sunga ĩkalĩ nakalĩ. Usuĩlĩĩlene izi.” 27Numuĩĩla, “Eeze Shekulu, ĩne nasuĩlĩĩle kĩna ue uue Kilisito, uMuana wa kĩNzua, nũjile muna unkũmbigyulu.” 28Pĩna nuzitambula izi nulongola, numuĩta uMalia umunũna waakue kukĩmpisi-mpisi, nuũga, “uMumania ukoolĩ ukukuĩta.” 29Nduyo pĩna nũigia, nuuuka nukaawa, numuagaana. 30nũYesu sika alĩ walapika mukĩsaalĩ, ĩpa alĩ wĩĩlĩ kuuko kĩna uMalita alumuagaanĩĩle. 31ĩAyahũdi naalĩ yĩensi ninduyo munumba kukumupumbulia, pĩna naamuona uMalia wauuka kuukaaũ nukwipũna, naamutiata naishĩĩga kĩna ulunziĩ kukĩbĩĩla walĩle kuasio. 32Iio, uMalia pĩna nupika kuasio kĩna alĩ wĩĩlĩ ũYesu, numuona, nutũngama pamĩgulu yaakue, numuĩĩla, “Shekulu, kanga alĩĩ ukoolĩ kwanu, umugũlĩ wane sika alĩ wijilikia.” 33ũYesu pĩna numuona wilĩla nĩAyahũdi nalĩ ĩtiatile ninduyoo ilĩla, naishululĩla munkolo, nukankanala. 34nuũga, “Mumuĩĩkile mpĩĩ?” Naamuĩĩla, “Shekulu nzuu, ulaae.” 35ũYesu misholi nĩgenda. 36Iio ĩAyahũdi naaũga, “Laaĩ gua kĩna alumuloilue.” 37ĩĨĩa muaasio naaũga, “Uyu naalumulaĩlie ĩmiiso umupokũ, sika wishũũmane kwigilia uyu walekikia?” 38Iio ũYesu naishululĩla kangĩ munkolo, nupika kukĩbĩĩla. Ndĩlo alĩ lyũlũ, nigyũe alĩ yĩĩkue mumulango waakue. 39ũYesu nuũga; “Lĩleegiĩ igyũe.” uMalita, umugũlĩ waakue naalukiile, numuĩĩla, “Shekulu, ĩpa wanũnkaa, kunsooko nantende lutondo lwa kanĩĩ.” 40ũYesu numuĩĩla, “Sika aza nukuĩĩlĩĩlene, kanga usuĩĩle ukakuuona uukulu wa kĩNzua?” 41Naalĩleegia igyũe. ũYesu nulangamĩla, nuũga, “Tata, nakusongelagiaa kunsooko wanzigagiaa. 42Nineene manile kĩna ukunzigagiaa intondo tũlũ ĩpa kunsooko ya mulundo naupilimĩkĩlĩĩlĩe ntambuĩle, koona asuĩĩle kĩna uue aluntumile.” 43Pĩna nutambula izi nwĩtunta ululi, “Lazalo pũna, nzuu kunu.” 44Nupũna naalukiile, mutũngue ntiila ĩmĩgulu nĩmĩkono, nuusiu waakue utũngue katiila. ũYesu nuaĩĩla, “Mutũngulĩ, mulekĩ walongole.” 45Iingĩ muAyahũdi naalĩ ijile kwa kĩMalia nukukuziona naaluzitendile ũYesu naasuĩĩla mumuakue. 46ĩĨĩa mumiao naenda kuApalisayo naaaĩĩla naaluzitendile ũYesu. 00284.tif Lindĩ (Yn 11:47) 47Iio, ĩapolia naakulu nĩApalisayo naaĩĩka ilindĩ, naaũga, “Kutendeeii? Kunsooko umuntu uyu witenda ilĩngasĩĩlio iingĩ. 48Kanga kumuleke yoi, tũlũ ensi ikishuĩĩla mumuakue nĩAlumĩ ikiiza, ĩkakukuleegelia ĩnsĩĩ nĩndugu yĩĩtu.” 49Umuĩ waao, uKayafa naalĩ mupolia namukulu umuaka nuasio, nuaĩĩla, “Inie sika mumanile kalukaani, 50sunga sika musĩĩgile kĩna yumũjĩpĩĩle inie muntu umuĩ wakie kunsooko ya antu, ĩndugu yensi ĩlekilimĩĩla.” 51Sika alĩ wĩtambulĩĩle umuene, ĩpa kunsooko alĩ mupolia namukulu umuaka nuasio, nupũnia unakĩdagu kĩna ũYesu ukikia kunsooko ya ndugu; 52kangĩ sika kunsooko ya ndugu ĩĩo udũũ, ĩpa waailingĩĩle ĩaana a kĩNzua naalĩ asapatĩĩle, atũle umuĩ. 53Kwipũna luulo lutondo naakomia ĩkialo amuulage. 54Paapo ũYesu nupela kwiumba tenge-tenge muAyahũdi; iio nulega kuasio nuenda luandĩ piipĩ nĩmbuga kukaa nyukuĩtaguaa Epũlaimu; nwikyala kuuko palumuĩ nĩamanigua aakue. 55nĩPasaka ya Ayahũdi alĩ yĩpiipĩ; iingĩ naanankĩla kwipũna nandĩ zensi kwienda kũYelusalemũ koonna ĩeelie pĩna ĩPasaka alĩ ikaalĩ. 56Paapo naaa kumulaa-laaa ũYesu, naĩkĩtambuĩla eene kueene naĩĩmĩkile muNumba ya kĩNzua, “Musĩĩgileeii? Sika wijilene kulutondo nalukulu?” 57ĩApolia naakulu nĩApalisayo alĩ apũnilie lyagĩĩlio, tũlũ wensi kanga wamane pĩna wĩĩlĩ waleete impola, koona amuguĩle.


text: 1Kanga wĩĩ ukoolĩ ukamia nkolo wensi mwa kĩKilisito kanga wĩĩ ukoolĩ wĩpumbulia wensi wa uloogua; kanga wĩĩ ukoolĩ ukamantani wensi mwa kĩMuau; kanga wĩĩ ukoolĩ untu nauuza nĩkĩsuusu; 2julĩĩlie uulumbi waane ĩmutĩĩte shĩĩgo lĩmuĩ, ĩmutĩĩte uloogua umuĩ, akola nkolo ĩmuĩ, ĩmusangĩĩle ĩmasĩĩgo. 3Mulekitenda luensi kuwĩkungumi nulukentulo; ĩpa kuwĩniinupia, wensi wamuone umuua kĩna mukulu kwikĩla uyo umuene. 4Wensi walekilaa impola zaakue, umuene ĩpa wensi nwalaae nimpola za naĩngĩ. 5Muĩ nishĩĩgo ĩlĩ mumiani naalĩ liĩlĩ mwa kĩKilisito Yesu. 6Uyo kũyuukĩ naalĩ utĩĩte ikyelu lya kĩNzua, kangĩ kwitũla lika lĩmuĩ nuNzua sika nualĩĩlia kĩna kĩintu kya kusiitĩĩla 7ĩpa wĩtenda mugila kaukulu, nusola ikyelu lya musese, nutũla mpiani ya antu, 8kangĩ pĩna naamulaa, nwigyelela kwilika lya kĩuntu udũũ, alĩ wĩniinupilie, nugombia sunga ĩnkia, ndĩo ĩnkia ya musalaba. 9Kunsooko ĩĩ uNzua numukulĩkia nkankanaa, numupeela iLiina nalĩkĩlile iliina liensi; 10koona kuliina lya kĩYesu lyũũ liensi lĩtũngamigue, ĩaasio naakoolĩ mwigyulu, nĩa muna nsĩĩ, nĩa kuulungu; 11lulĩmĩ luensi lukũmuule ya kĩna ũYesu Kilisito ingĩ Shekulu, kuukulu wa kĩNzua Tata. 12Luulo gua, aloogua aane, kĩna iio naalĩ mukugombaa intondo tũlũ, sika pĩna alĩ nkoolĩ udũũ, ĩpa nangũlũ ĩne pĩna nukutilĩ, ukondeeliĩ uugũnua waani uniinie kuooa nukwikĩkĩma. 13Kuitĩ ingi Nzua muene nukĩtumaa umulĩmo munsĩ yaani, kwishiia kumiani sunga kwitenda kumiani kwilika lya ulooa waakue nauuza. 14Tendi zensi ĩkutilĩ kawĩsũsũmi nuwĩkungumi, 15mutũle aana a kĩNzua naagila kishokio sunga utiulia, naagila kakĩlema pakatĩ ya wĩleli uu naukakũ kangĩ nauleki, pakatĩ yaao ĩmwigyelĩĩle zĩ weelu muna unkũmbigyulu, 16pĩna mũtyapile uLukaani lwa upanga, ntũle nĩnsooko ya kĩkũmazukia paLutondo lwa kĩKilisito, ya kĩna uugendi wane sika alĩ nakanda, kangĩ kĩna sika alĩ nĩkĩtumaa kamulĩmo nakanda. 17Sunga kanga nsonontekigue zĩ pyolia paupũnio wa wĩtekeli wa usuĩĩli waani, numbile, kangĩ numbile palumuĩ niniinie tũlũ. 18Niniinie iio-iioo lumbĩkiĩ, kangĩ lumbĩ palumuĩ nineene. 19Ĩpa ndaaĩlĩĩle gua mwa kĩShekulu Yesu kukumutuma ũTimoteo wapike kunsiani kuukaaũ, mpumbuligue pĩna nikiiigia impola zaani. 20Kuitĩ numugila kamuntu nuĩngĩ nwishĩĩgo lĩmuĩ nineene nukikendegeela uwikyaalĩ waani kutai-taaii. 21kuitĩ naĩngĩ tũlũ akĩdũũmĩlia iyaao ĩeene, sika iya kĩYesu Kilisito. 22Ĩpa itĩ mumanile ulukũmo luakue, kĩna wĩtumĩkilie palumuĩ nineene muMpola na Nziiza zĩ muana nũshee. 23Luulo gua ndaaĩlĩĩle kukumutuma uyo ĩkamuĩ pĩna nikimana nazikinjagaana; 24Nsuĩlĩĩle gua mwa kĩShekulu ya kĩna nineene uneene nikiiiza nkaaile. 25Luulo gua, injĩpĩĩle numutume kumiani uEpapulodito umunũna waane, munamulĩmo palumuĩ nineene, umwĩlaasi palumuĩ nineene; kangĩ mutumua waani, kangĩ mwĩtumi wa usilĩlua waane. 26Kunsooko alutĩĩte nsula kumiani inie tũlũ, nuona usungu dũũ kunsooko alĩ mũigilie ya kina alĩ muluĩle. 27Tai alĩ mulemue nkankanaa, piipĩĩnkia. Ĩpa uNzua numukolelua kĩnishungu; sunga sika umuene wing'ene, ĩpa nineene gaa; ndekitũla nuusungu kwikĩlĩkĩĩla. 28Iio gua nĩkamatĩkĩĩlie kukumutuma, koona pĩna mwamuona kangĩ mulumbe; nineene nkeepeligue uusungu waane. 29Muanũnkulĩ gua mwa kĩShekulu kwilyumbi tũlũ; muakulie ĩantu kĩna uyo. 30Kuitĩ kunsooko ya mulĩmo wa kĩKilisito alĩ wasũgamĩĩlaa kwikia, nwĩpũnia uuumĩ waakue, wakondeelie naikeepile muwĩtumi waani kumuane.


text: 1Pĩna uMuana-nkolo nuuũnanga umuntoozo wa mupũngatĩ, nayĩĩ ituulũ dũũ mwigyulu zĩ katungo kakupĩ. 2Nanĩaona ĩamalaĩka mupũngatĩ nakuuza ĩĩmĩkile ntongela ya kĩNzua, naapeegua madede mupũngatĩ. 3Numalaĩka muua nuuza nuĩmĩka ntongela ya witekelo, utĩĩte kĩseme kya zahabũ, nupeegua ulũmba wingĩ, wausaalĩnkanie palumuĩ nuulompi wa eelu tũlũ witekelo wa zahabũ nawĩĩlĩ ntongela ityengu lya kĩtemi. 4Nĩliuki lya ulũmba nalĩnankĩla kuntongela ya kiNzua palumuĩ nuulompi wa eelu kwipũna mumukono wa kĩmalaĩka. 5uMalaĩka nukĩsola ĩkĩseme nukijulia umooto wa upolelio, nuutaaga munsĩĩ, naitũla mugũgũmo ninduli, nimpĩĩto, numumanga. 6Nĩamalaĩka naa mupũngatĩ naatĩĩte ĩmadede mupũngatĩ naĩlĩganĩĩlia amalĩlie. 00187.tif Dyede (Uk 8:6) 7uMalaĩka nwa muandio nulĩlĩlia idyede, niĩ mbũla ya magũe numooto naishaalĩnkana nĩmĩgali, naitaagua munsĩĩ; ityũmpĩ lya katatu lya nsĩĩ nalĩsonsua, nityũmpĩ lya katatu lya makota nalĩsonsua, ĩmasanzĩ namatotũ tũlũ namasonsua sue. 8uMalaĩka nwa kabĩlĩ nulĩlĩlia idyede, nĩkĩntu zĩ nkonko nkulu niakĩĩle umooto nakĩtaagua munanza; ityũmpĩ lya katatu lya nanza nalĩtũla mĩgali. 9iTyumpĩ lya katatu lya iyumbe nakuuzaa ikoolĩ munanza naipanga naikia, nityũmpĩ lya katatu lya mapango nalionoonua. 10uMalaĩka nwa katatu nulĩlĩlia idyede, nsonda nkulu nĩgua kwipũna kwigyulu, niakĩĩle zĩ kienge, nĩguĩla mwityũmpĩ lya katatu lya miongo, numunjiĩlio za maazĩ. 11Nĩliina lya nsonda yukuĩtaguaa Ukalĩ; nityũmpĩ lya katatu lya maazĩ nalĩtũla makalĩ, nĩantu iingĩ naakia kumazĩ maasio kunsooko alĩ makalĩpagiguaa. 12uMalaĩka nwa kanĩĩ nulĩlĩlia idyede, ityũmpĩ lya katatu lya mpasu nalĩkuua, nityũmpĩ lya katatu lya mueli, nityũmpĩ lya katatu lya nsonda, koona ityũmpĩ liakue lya katatu liĩ wiilu, umunsĩ ulekimĩlĩka ityũmpĩ liakue lya katatu, sunga utiku iio-iioo. 13Namona nanĩigia ndĩĩ nĩpũpũta pakatĩ igyulu, nĩlĩla kululi lukulu, “Ukĩa, ukĩa, ukĩa, waao naakuuzaa ĩĩlĩ muna nsĩĩ, kunsooko ya mĩlĩlo nĩsaagile nya madede ma amalaĩka naatatu, naakilĩlia!”


text: 1Iio gua, kĩna uKilisito alĩ muagigue mumuĩlĩ, niniinie uniinie jialĩ ishĩĩgo lĩĩlo zĩ mata kunsooko wensi namuagigue mumuĩlĩ nwĩkamatula nĩmĩlandu; 2itĩ pantondo nazishaagile za kikyala muna nsĩĩ, walekigendela munsula a kĩuntu, ĩpa muulooa wa kĩNzua. 3Kuitĩ ityũngo lya uumĩ wĩĩtu nalyakĩlile, liendile muumo kwitenda namaaloelĩĩlie ĩa ndugu nazĩngĩ, kwigendela muusambo numunsula nambĩĩ, nulugaalo, nuwĩsũgamĩĩlia wa ulakũ nuukopi, nuwĩtekela anzegamĩla nasika ugombigue. 4Akulĩlue kunsooko sika mukamantanile nĩndĩo muusambo naukĩlĩkĩlĩĩle, kuluulo naakumutuka. 5Ndĩo ikipũnia iyalo kumuakue uyo nwĩlĩganĩlĩĩlie kukualamula naapanga nĩnaakiile. 6Kuitĩ kunsooko ĩĩ nĩndĩo naalĩ akiile naatanantĩligua iMpola na Nziiza kanga alamulue kĩmuĩlĩ zĩ antu, atũle apanga munkolo zĩ uNzua namupanga. 7ĩMpelo ya intu tũlũ yasũgamĩĩlaa; luulo gua, ĩsukukĩ mukengeale kuulompi. 8Kwikĩla tũlũ muĩ nuwĩkakia wingĩ muwĩloogua, kunsooko uuloogua ukukũnĩkĩlaa uwingĩ wa mĩlandu. 9Mwĩ ĩsũgamĩĩlia nĩnĩe kuniinie ĩkutilĩ kawĩng'ũng'ũntia; 10wensi kĩna alĩ waanũnkuĩle ĩkĩpeegua, kĩtumĩlĩ gua muwĩaalĩĩlia, zĩ akendegeeli naaaza a ukende nawĩkulĩ-kulĩ wa kĩNzua. 11Wensi nwitambula, nwalikitie zĩ inkaani za kĩNzua; wensi nawaa kĩtuma, nwĩtumĩle mungũlũ namupeegue nuNzua, koona uNzua wakuligue mumpola tũlũ kunzĩla ya kĩYesu Kilisito. uUkulu nuusũũmi ingĩ kumuakue sunga ĩkalĩ nakalĩ yukutilĩ kampelo. Amini. 12Alogua, mulekiona ukulĩlua mulumpatĩ nalumuagaanile zĩ mooto koona mugemua, kĩna zĩ kĩntu kĩgenda nakĩmuagaanile. 13Ĩpa kĩna iio namukamantĩĩne muwaagi wa kĩKilisito, lumbĩkiĩ; koona numuukũnukulua wa ukulu waakue, mulumbe nukwilumbĩĩlia. 14Kanga mutukue kunsooko ya liina lya kĩKilisito mualiukũ, kuitĩ uMuau wa ukulu nuwa kĩNzua wamũkyalĩĩle. 15Ĩpa wensi kumiani walekiaagigua zĩ muulagi, katia zĩ mũii, katia zĩ mutenda mabĩĩ, katia zĩ nwĩkunkunĩĩlie mumpola za antu naĩngĩ. 16Ĩpa malĩĩ kunsooko MuKilisito, walekikolua kansoni; ĩpa wamukũmie uNzua kuliina liasio. 17Kuitĩ ityũngo liazaa uulamulua wandilie munumba ya kĩNzua. Na wandia kunsĩĩtu gua, ikitũla mbii kumpelo ya aasio nasika azigombile iMpola naNziiza za kĩNzua? 18“Kanga umunakulukuuluu wagũnĩke kuukakũ, nasikukumukulagiaa uNzua, kangĩ munamĩlandu, ukakigyelela mpĩĩ?” 19Iio gua, ĩaasio naiaagigua kĩna uNzua muloele, naatende naiiza naamuĩĩkĩlie inkolo zaao zĩ kĩuto, zĩ kwa kiTyũnda wa usuĩĩli.


text: 1Alĩ gua, inie agolĩ, lĩlĩ mukuute umuano kunsooko ya nzago nazĩkakumuagaana. 2iNshao zaani zaolile, nĩmajialo maani malĩĩlue nimpekũnĩ. 3ĩZahabũ zaani nimpiia zaani zaguĩlĩĩle uũũluĩ, nuũũluĩ waakue ukakumukuĩla, nduo ukilĩa ĩmiĩlĩ yaani zĩ mooto. Mwĩĩĩkĩĩlĩe ĩkĩuto kuntondo za mpelo. 4Laaĩ katĩ, ĩkĩnamulĩmo kya alĩmi naalĩ aoguĩle ĩmĩgunda yaani naalĩ mukĩgililie kuunele kĩkulilie ĩkĩlanga, nĩkĩlĩlo kiao naalĩ aoguĩle kiingĩlaa muakutuĩ a akĩShekulu wa maũmbĩ. 5Mukulĩaa kumamona muna nsĩĩ nukukĩloeelia udũũ; mwazigĩnagiaa inkolo zaani kulutondo lwa kuulagua. 6Namumulamula umunakulukuuluu, namumuulaga; ninduyo sika nwĩsinka niniinie. 7Luulo gua anũna aane, gigimĩliĩ sunga pĩna ujilishooka ũShekulu. Laaĩ, umulĩmi ulaaaĩlĩĩle uuogoli nauuza wa nsĩĩ, nugigimĩlia kunsooko yaakue sunga pĩna ĩligie ĩmbũla ya muandio nĩnya mpelo. 8Niniinie gua, gigimĩliĩ, kamiĩ inkolo zaani, kunsooko kwishooka kumuakue ũShekulu yasũgamĩĩlaa. 9Muleke kĩsũsũmĩla niinie kuniinie anũna aane, mulekilamulua. Laaĩ, uMulamuli wĩĩmĩkile pamĩlango. 10Anũna aane, impola za anakĩdagu naalĩ atambuĩle muliina lya kĩShekulu, atũle mpiani ya kuagigua ibĩĩ nukwigigimĩlia. 11Laaĩ, kukuĩĩtaa Aliukũ naakutũlaa akamatĩkũ. Mũigilie impola za ugigimĩlia wa kiYobũ, mwauoonie usiio wa kĩShekulu, ya kĩna ũShekulu ingĩ mukola kĩsuusu kingĩ nĩkĩnishungu. 12Naikulu nangũlũ gua anũna aane, mulekilapa nukwitea igyulu katia nsĩĩ, sunga kukĩlapo nakiĩngĩ tũlũ kiensi; ĩpa ĩeeze yaani yĩĩ eeze, nĩzũi yaani yĩĩ zũĩ, mulekiguĩla muulamulua. 13Ukoolĩ wensine mumiani nwiaagigua? Nwalompe. Ukoolĩ wensine mumiani nutĩĩte ĩnkolo ya kulumbĩĩlia? Nuĩmbe ĩmĩmbo. 14Ukoolĩ wensine mumiani namuluĩle? Nuĩĩte ĩanampala ikyanisa amulompeele, amupake ĩmakũta ku liina lya kĩShekulu. 15Nuulompi wa usuĩĩli ukakumugũna umuluĩle, nũShekulu ukakumuuukia; malĩĩ alutendile mĩlandu ukileegeligua. 16Ĩkũmulĩlĩ ĩmĩlandu niinie kuniinie, nukukĩlompeela koona mukamigue. uUlompi wa muna kulukuuluu usũũmĩkilie kanga ĩwĩkakilie. 17u Elia alĩ muntu lika lĩmuĩ nindiishie, nulompekia ĩmbũla ĩlekikua; nĩmbũla sika nĩkua munsĩĩ kumiaka ĩtatu nĩmieli mutandatu. 18Nulompa kangĩ, igyulu nalĩpũnia ĩmbũla, ĩnsĩĩ nĩpĩa inkali zaakue. 19Anũna aane, kanga wensi mumiani wamĩlimĩĩle inzĩla ya tai, nunuĩngĩ wamushookie, 20walĩnge kĩna unuasio numushookilie umunamĩlandu walege munzĩla ya ulimĩĩli, ukakumĩgũna ĩnkolo yaakue muukiu, nukwikũnĩkĩla uwingĩ wa mĩlandu.


text: 1Pĩna naweela, ĩapolia naakulu tũlũ nĩanampala a antu naamukomelia ĩkialo ũYesu, koona amuulage. 2Naamutũnga, naamutuala naamuĩĩka mumĩkono ya kĩPilato naalĩ mutemi. 3Paapo ũYuda naalumusakilie, pĩna nuona kĩna walamulaguaa, nuona usungu, nuashookelia ĩapolia naakulu nĩanampala impiia nazĩmakumi matatu. 4nuũga, “Aza ntimuĩle pĩna aza nuusakilie umugali naugila kautimu.” Naaũga, “Maakĩ maasio ishie kumiĩtu? Malaae uue mukola!” 5Nuzigumĩla impiia muNumba ya kĩNzua, nulega, nuenda nwĩgoga. 6iApolia naakulu naazishola, naaũga, “Ingĩ mũiko kukuziĩĩkĩla muuĩkĩlo wa masongelio, kunsooko za ngele ya mugali.” 7Naakomia ĩkialo, naazishola, naagula umugunda wa muumba utũle pakuaĩĩka ĩagenda. 8Iio gua, umugunda waasio ukuĩtaguaa mugunda wa mugali sunga nantende. 9Paapo nazitimĩĩlĩka naalĩ ntambule numunakĩdagu Yelemia nuũga, “Naazishola impiia makumi matatu, ngele yaakue naalĩ mugelelelue, naalĩ amugelĩĩle ityũmpĩ lya aana a Ĩsilaeli, 10naazipũnia kumugunda wa muumba kĩna ũShekulu alundagĩlĩĩlie.” 11ũYesu nuĩmĩka ntongela ya mutemi. UMutemi numukolia, nuũga, “Ue uuene umutemi wa Ayahũdi?” ũYesu nuũga, “Uue wiũga.” 12Pĩna nusokigua nĩapolia naakulu nĩanampala, sika nushookeelia kalukaani. 13Paapo uPilatu numuĩĩla, “Sika wiiigiane naakukukuĩla mingĩ kumuako?” 14Sika numushookeelia kalukaani, sunga umutemi nukulĩlua zigizigi. 15Palutondo nalukulu umutemi kuntendo yaakue ukulĩtũngulĩlagiaa iyũmbĩ mutũngua umuĩ naamusiiile. 16Paapo alĩ atĩĩte mutũngua umuĩ nwa lukũmo lubĩĩ, nukuĩtaguaa Balaba. 17Pĩna naĩlundĩĩla, uPilatu nuaĩĩla, “musiiile numutũngulĩlie waani, Balaba katia Yesu nukuĩtaguaa Kilisito.” 18Kuitĩ alumanile kĩna alĩ amupũnilie kuwĩĩlũ. 19Pĩna alĩ wikyalansile mwityengu lya ulamuli, umusungu waakue nutuma impola kumuakue, nuũga, “Ulekitũla nulukaani numuntu nuasio nwa kulukuuluu, kuitĩ aza naagĩkilie mundooti utiku uu kunsooko yaakue.” 20iApolia naakulu nĩanampala naamapeema ĩmaũmbĩ mamutee uBalaba, amuulage ũYesu. 21uMutemi nuaĩĩla kangĩ, “Muĩa naabĩlĩ musiiile numutũngulĩlie waani?” Naaũga, “uBalaba.” 22uPilatu nuaĩĩla, “Aĩpa gua, numutendele yaani ũYesu nukuĩtaguaa Kilisito?” Tũlũ ensi naaũga, “wakononteelue mumusalaba!” 23Nuũga, “Nĩkĩ, alutendile ubĩĩ kĩ.” Naakaka kwikuutĩĩla, naaũga, “Nwakononteelue mumusalaba!” 24uPilatu pĩna nuona kĩna nayĩĩ nakanda udũũ, ĩpa umuzũgo wikula, nusola ĩmaazĩ, nukalala ĩmĩkono yaakue ntongela iyũmbĩ, nuũga, “numugila kautimu mumugali wa muntu uyu nwa kulukuuluu. Muzilaae uniinie!” 25Antu tũlũ naashookeelia, naaũga, “umugali waakue nawĩĩ mumiĩtu numuaana ĩĩtu.” 26Paapo nuatũngulĩlia uBalaba. Pĩna numukua ũYesu namĩkoa, numupũnia wakononteelue mumusalaba. 27Paapo ĩĩlaasi a mutemi naamutuala ũYesu kwijumba lya kĩtemi; kaũmbĩ keensi nakamulundĩkĩĩla. 28Naamujiula intiila naamukũmba lyumunkũmbĩ kyasũkũ, 29naamĩtaa ngala ya miigia naamujiala mwityũe, naamupeela lunangi naatuũngama pamuakue, naaa kumupopota, naũga, “Weela, mutemi wa Ayahũdi!” 30Naamutiĩla ĩmatĩ, naalusola ulunangi naamukuanga mwityũe. 31Pĩna naakonda kukumupopota, naamujiula ĩlyumunkũmbĩ, naamujiala intiila zaakue, naamulongolia kukumukononteela mumusalaba. 32Pĩna alĩ ipũna naataagana numuntu wa kuKilene, ĩliina liakue Simoni; naamukankanĩka wamukenkelie umusalaba. 33Naapika pana yukuĩtaguaa Goligota (ĩndogolelio yaakue, panungulu ityũe). 34Naamupeela mubinio namusaalĩnkanigue nĩntundu. Pĩna nulũla, sika nulooa kwikopa. 35Pĩna naamukononteela mumusalaba naoomolana intiila zaakue, naazikuĩla nsimbi(koona lutimĩĩligue ulukaani naalĩ lutambulue numunakĩdagu. Naoomolana intiila zaane pakatĩ yaao, nĩlyumunkũmbĩ liane naalĩkuĩla nsimbi). 36Naikyalansa, naamulindĩĩla paasio. 37Naaĩĩka shokio pityũe liakue naalĩ liandĩkue, “UYU INGĨ YESU, MUTEMI WA AYAHŨDI.” 38Paapo ĩaleegelania naabĩlĩ naakoononteelua ensi ninduyo, umuua pamukono waakue wa kĩgoosia, umuua pamukono waakue wa kĩkĩĩma. 39Ndĩo naalĩ ikĩla paasio naamutuka, naiangaazia ĩmatũe maao, 40Naaũga, “Ue nukumĩtaula ĩNumba ya kĩNzua nukukumĩzenga kangĩ kuntondo zitatu, ĩgũne uue! Malĩĩ ĩwĩMuana wa kĩNzua, tima mumusalaba.” 41Iio nĩapolia naakulu naamupopota palumuĩ nĩalangi nĩanampala, naaũga, 42“Alukuagũnaa naĩngĩ; uyo sika wishũũma kukĩgũna. Uyo ingĩ mutemi wa Ĩsilaeli; nwatime ĩpaino mumusalaba, nindiishie kukakumusuĩĩla. 43Umusanilie uNzua nwamugũne ĩpaino kanga ĩumuloilue, kunsooko alukuũgaa. Ĩne nĩMuana wa kĩNzua.” 44Iio nĩaleegalania naalĩ akononteelue ensi ninduyo naamutukĩla iio-iioo. 45Kwipũna ĩnsaa ya mutandatu nayĩĩ kiiti munsĩĩ yensi sunga ĩnsaa ikyenda. 46Nayĩĩ zĩ ĩnsaa ikyenda, ũYesu mwĩtunta kululi lukulu nuũga, “Eli, Eli, lama sabakitani?” Ĩndogoilelio yaakue, “Nzua waane, Nzua waane nĩkĩ wandekaa?” 47Naĩngĩ kumiao naalĩ ĩĩmĩkile paasio, pĩna naiigia naaũga, “Uyu ukumuĩta uElia.” 48Ĩkamuĩ umuĩ numanka, nusola ĩsipongo numijulia umubinio namukalĩ numĩtungĩla mulunangi, numukopia. 49Naĩngĩ naaũga, “Lekĩ, kulaae malĩĩ uElia ĩukiiza kukumugũna.” 50Paapo ũYesu mwĩtunta kangĩ kululi lukulu, nutiĩka ĩnkolo. 51Paapo gua, ipyupa lya Numba ya kĩNzua nalĩtanduka pakatĩ kwipũna kukiania sunga pansĩ. ĩNsĩĩ nĩsũngũsĩka ĩmapampa namatanduka; 52iibĩĩla naikũnukuka, niiuka miĩlĩ mingĩ ya antu naeelu naalĩ agonile; 53naapũna mũibĩĩla yaao pĩna wiiuki waakue naukĩla, naingĩla mukaa nanzelu, naaigyeleela iingĩ. 54Paapo umukulu wa ulugu palumuĩ nindĩo naalĩ amulindĩlĩĩle ũYesu, pĩna naauona umumanga nimpola naalĩ zigyelĩĩle naoopoka pũũ, naaũga, “Tai-taaii, uyu alĩ Muana wa kĩNzua.” 55Alĩ akoolĩ nĩasungu iingĩ paasio, naalĩ ilaaĩla kulĩ aao naalĩ amutiatile ũYesu kwipũma kũGalilaya nukukumutumĩla. 56Mumiao alĩ akoolĩ Malia nwa kuMagidala, nuMalia unina wa kĩYakobo nuYosepu, nunina wa aana a kĩZebedayo. 57Pĩna niĩ mpĩndĩ nuuza muntu mugolĩ wa kuAlimatea, ĩliina liakue Yosepũ, ninduyo umuene alĩ mumanigua wa kĩYesu. 58Numuagaana uPilatu, numulompa umuĩlĩ wa kĩYesu. Paapo uPilatu nulagĩĩlia wapeegue. 59uYosepu nuusola umuĩlĩ, nuutũnga muntiila nanzelu nankakũ, 60nuuĩĩka mukĩbĩĩla kiakue nakĩpia naalukĩsĩmbile mwipyampa, nupingilitia igyũe kyulu pamulango wa kĩbĩĩla, nulongola. 61Alĩ akoolĩ paapo uMalia nwa kuMagidala, nuMalia muua, naikyalansile naatungĩnkĩĩne nĩkĩbĩĩla. 62Mudaau, alĩ lutondo nalutiatile uwĩzĩpĩĩlia, ĩapolia naakulu nĩApalisayo naĩlundĩĩla pakĩPilatu, 63naaũga, “Shekulu, kwijukaa kĩna unuasio umupembeelia aluũgile pĩna alĩ kĩlĩ muumĩ.” Pĩna zakĩla ntondo zitatu nikiiiuka. 64Luulo gua, lagĩĩlia ĩkĩbĩĩla kĩlindĩĩlue sunga kulutondo lwa katatu, alekiiza ĩamanigua aakue kukumũia nukukuaĩĩla ĩantu, “Wiiukaa kwipũna muakiu; nuupembeelia wa mpelo ukitũla ubĩĩ nangũlũ kwikĩla wa muandio.” 65uPilatu nuaĩĩla, “Mutĩĩte ĩĩlaasi alindĩĩli; lendĩ mukĩlindĩĩle kĩĩsa kĩna musũũmile.” 66Naalongola, naakĩlindĩĩla ĩkĩbĩĩla kĩĩsa, naalĩĩĩkĩla igyũe muhuli, palumuĩ nĩĩlaasi aasio naalindĩĩli.


text: 1Luulo gua numupeepilie inie, ĩne nanumutũngua mwa kĩShekulu, mugendele kĩna ijĩpĩĩle uwĩĩtua waani naalĩ muĩĩtĩlue. 2Kuwĩniinupia tũlũ nuupolo, kuugigimĩlia, mwĩgigimĩlie muwĩloogua; 3ĩmwĩkamatĩkilie kukuukendegeela uumuĩ wa kĩMuau mukĩtũngo kya matiliga. 4Ukoolĩ umuĩlĩ nuMuau umuĩ, kĩna iio alĩ muĩĩtue kuulaaĩĩli umuĩ wa wĩĩtua waani; 5ũShekulu umuĩ, uusuĩĩli umuĩ, ubadĩĩzo umuĩ, 6uNzua umuĩ, nduyo Tata wa tũlũ, ninduyo nuĩlĩ kukiania ya yensi, numutũlũ yensi, numunsĩ ya tũlũ yensi. 7ĩpa itĩ wensi kumiĩtu alĩ mupeegue uukende kwilika lya ngele ya kĩpeegue kya kĩKilisito. 8Luulo itambulue, “Pĩna nunankĩla kukiania nutepa utepua, Nuapeela ĩantu ipeegua.” ( 9uLukaani luasio, “Nunankĩla,” ĩndogolelio yaakue yaani isiititũla alutimile tangua sunga kunandĩ za munsĩ ya nsĩĩ. 10Uyo naalutimile, uuyo naalunankĩĩle ga kukiania kwikĩla igyulu liensi; intu tũlũ ijuligue ninduyo.) 11Ninduyo aluaĩĩkile ĩĩĩa atũle atumua, ĩĩĩa atũle anakĩdagu, ĩĩĩa atũle atanantia a mpola na nziiza, ĩĩĩa atũle adĩĩmi nĩamania; 12koona ĩeelu akamĩnkĩĩligue, umulĩmo wa kĩtuma utendeke, umuĩlĩ wa kĩKilisito uzengue, 13sunga nindiishie tũlũ pĩna kukakuupikĩĩla uumuĩ wa usuĩĩli nukukumulĩngĩkia uMwana wa kĩNzua, kwitũla muntu wa kapanga, sunga ilika lya ukulu wa ugelo wa ũjuli wa kĩKilisito. 14koona kulekitũla aana atakata, kangĩ ĩkwigumua kunu nukunu nukwikenkua kunzega zensi za mamania kuupembeelia wa antu, kuwĩsukukia naubĩĩ, ĩkwitiata ĩmiena ya ulimĩĩli. 15Taazu kumĩambe ĩtai muuloogua, kukule mumuakue kunzĩla zensi, uyo muene tyũe, uKilisito. 16Kwipũna mumuakue umuĩlĩ wensi ĩũkinĩnkanigua nukwikamantanigua kuwaalĩĩlia wa katũmpĩ kensi kwilika lya mulĩmo wa katũmpĩ kensi kamuĩ kamuĩ, iio umuĩlĩ ukukulaa nukukĩzenga muuloogua. 17natambula izi gua nukukuzikuĩla mwa kiShekkulu kwipũna nantende mulekigenda zĩ ĩa ndugu nazĩngĩ naakugendaa, mu naulu wishala liao; 18ĩmasĩĩgo maao milyupiligue nĩkiiti, naakamatulua nuupanga wa kĩNzua kunsooko ya usiitimana naukoolĩ mumiao, naupũnile muukakũ wa nkolo zaao. 19ĩAasio naakiile igyandi munkolo zaao, naĩgumĩla muusambo, naiawa kwitenda ubĩĩ wensi. 20Inie gua, sika iio alĩ mwĩmanilie uKilisito, 21kanga alĩĩ mũigilie impola zaakue nukwimanigua mumuakue, kĩna ĩtai yĩĩlĩ mwa kĩYesu. 22Muujiule uuntu wa kalĩ naukugendaa kwitiata intendo za muandio, naukoononekaa kukuzitiata inshula za upembelia; 23mutendue apia munkolo ishala liani; 24muujiale uuntu naupia naalĩ uumbue kumpiani ya kĩNzua, mukulukuuluu nuweelu wa tai. 25Luulo gua, ujiulĩ ulongo, mutambule ĩtai, wensi numunakaa waakue, kunsooko kupitũmpi, wensi katũmpĩ ka muua. 26Namwa nuutaki mulekitimula; ĩmpasu ĩlekishaalĩĩla pĩna uutaki waani wikĩĩlĩ kalamulegela, 27Kangĩ muleke kumupeela ũShetani ĩlioma. 28Nukũiaa walekiia kangĩ; taazu iiza wĩkakie kukĩtuma umulĩmo namuuza kumĩkono yaakue umuene, koona wĩĩ nĩkĩntu kya kumoomoelu umusilĩlua. 29Lukaani luensi nalubĩĩ lulekipũna mumĩlomo yaani, ĩpa naluuza lwa kuzĩpia pĩna ishiiiue, luapeele ukende ĩaasio naakulũigia. 30Kangĩ muleke kumupeela usungu uMuau Muelu wa kĩNzua, nakumuakue alĩ muaĩĩkĩlue umuhũli sunga kulutondo lwa ukomolua. 31Ugaali tũlũ nĩmagũndo nuutaki nĩkĩlanga niituki malege kumiani, palumuĩ nuubĩĩ wensi. 32Kangĩ muĩ nuupolo niinie kuniinie, akola kĩsususu, ĩmukĩlekela kĩna uNzua mwa kĩKilisito naalumulekĩĩle inie.


text: 1Aloogua, ĩĩ yaĩ mbalua ya kabĩlĩ nanukumuandĩkĩĩla; muzaasio nazibĩlĩ nalaĩlia ĩmasĩĩgo maani namaaza kukumũjukia, 2muzijuke inkaani naalĩ ntambulue ĩkalĩ nĩanakĩdagu naeelu, nilyagĩĩlio ĩlya kĩShekulu nuMugũni naalilyeetue nĩatumua aani. 3Mumane tangua ulukaani ulu, ya kĩna pantondo za mpelo ijiliiiza nĩmapana maao, aao ĩakola kumela, naatiatile inshula zaao ĩeene, 4ĩiũga, “Liĩlĩ mpĩĩ ilyago liasio ĩlya kuuza kumuakue? Kuitĩ kwipũna paapo iishekulu ĩĩtu pĩna agonĩĩle intu tũlũ ikyalile iio-iioo kwipũna iyuukĩ lya uutũndua.” 5Ndĩo naĩitĩ naasiitile kwigomba ulukaani ulu, ya kĩna alĩ lĩkoolĩ gyulu kwipũna ĩkalĩ, nĩnsĩĩ gaa alĩ mumbue kwipũna mumaazĩ nukunzĩla ya maazĩ kulukaani lwa kĩNzua. 6Kunzĩla ya maayo, uunkũmbigyulu wa ntondo zaasio naukapĩligua nĩmaazĩ, naoonoonua. 7Ĩpa igyulu lya nzuauu nĩnsĩĩ mbĩĩkue kĩuto kumooto kulukaani lulo-luuloo, mbĩĩkue sunga kulutondo lwa ulamulua nulwa koonoonua kumuao ĩantu nasika akumukulagiaa uNzua. 8Ĩpa aloogua, mulekiĩĩwa ulukaani ulu nalumuĩ, ya kĩna kwa kĩShekulu lutondo lumuĩ zĩ miaka gyana lya nzogũ, nĩmiaka gyana lya nzogũ zĩ lutondo lumuĩ. 9ũShekulu sikutinilie kwitimĩĩlia ilyago liakue, kĩna naĩngĩ naakuũga watinia. Ĩpa ukugigimĩlagiaa kumuani, sika muloe tũlũ wensi walimĩĩle, ĩpa tũlũ ensi apikĩĩle uupeli. 10Ĩpa ulutondo lwa kĩShekulu lukiiza zĩ mũii; palutondo luasio paapo igyulu likilega kumulugũzo mukulu niyaasio naalĩ iumbue kwipũna iyuukĩ ikitaulua nukwishonsua namooto, nĩnsĩĩ nĩmĩlĩmo nĩkoolĩ munsĩ yaakue ikijigĩligua. 11Iio gua, kunsooko iintu tũlũ ĩkĩnekentuka itĩ, yumũjĩpĩĩle inie muĩ antu kĩ mulugendo naluelu nukukumukulia uNzua, 12pĩna mwilaaĩĩla sunga luĩze ulutondo luasio ulwa kĩNzua, nukukulukangasĩĩlia. Ĩpaasio paapo igyulu likitaulua nukwishonsua, niiumbe iyuukĩ ikijigĩligua nukwinekentuka! 13Ĩpa gua, kunsooko ilago liakue, kulaaĩlĩĩle igyulu nĩpia nĩnsĩĩ nampia, muna ĩkulukuuluu ikikyalaa. 14Luulo gua aloogua, kunsooko mulaaĩlĩĩle ĩzaasio, ĩkamatĩkiĩ koona mwigyelele kĩna muagila kakĩlema sunga kibyado ntongela yaakue mumatiliga. 15Inie muusĩĩgĩle uugigimĩlia wa kĩShekulu wĩĩtu kĩna ĩngi ugũnua. Iio-iioo umunũna wĩĩtu muloogua uPaulo naalumuandĩkile kumasala naalĩ mupeegue, 16kĩna mumbalua zaakue tũlũ, nwipũnia inkaani za mpola izi. Mumbalua zaasio zikoolĩ impola nzia nkakũ kukuzilĩnga; nĩndĩo nasika amanigue, kangĩ nasika akamatĩkũ akuzipĩlulaa kĩna iio naakuupĩlulaa uwandĩkua nawĩngĩ kuoononeki waao ĩeene. 17Luulo gua aloogua, na mwakondia kwimana izi, ĩsukukĩ mulekikenkeeligua nuulimĩĩli wa aasio naaleki, mugue nukwileka uukamũ waani. 18Ĩpa mukule muukende nukukumumana ũShekulu nuMugũni wĩĩtu Yesu Kilisito. Ukulu wĩĩ kumuakue ĩpaino sunga kulutondo lwa kalĩ nakalĩ. Amini.


text: 1ĩApalisayo nĩ Asadukayo naamuagaana, naaa kumugema, naamulompa waalagĩĩle kĩlĩngasĩĩlio nakĩpũnile kwigyulu. 2Nushookeelia, nuaĩĩla, “Nawiile namuũga, ‘Mudaau ukaa yeelu, kunsooko igyulu ingĩ kyasũkũ.’ 3Nĩdaau namuũgaa, ‘Nantende ukaa mbũla ya nzega, kunsooko malũnde ingĩ miilu kangĩ malũto.’ Muĩzĩ kwilĩnga uusiu wigyulu, ĩpa iilĩngasĩĩlio ya ntondo izi sika musũũmile kukuilĩnga. 4Wĩleli naubĩĩ wa ogololia widũũma kĩlĩngasĩĩlio, ĩpa sika ukipeegua kakĩlĩngasĩĩlio isiititũla ĩkĩlĩngasĩĩlio kya kiYona.” Nualeka nulongola. 5ĩAmanigua aakue naenda kwityumbĩ naĩĩwa kwishola ĩmapũli. 6ũYesu nuaĩĩla, “Ĩlaaĩkiĩ, ĩkendegeelĩ nĩngaasio ya Apalisayo nĩ Asadukayo.” 7Naĩĩ kĩkunguma eene kueene, naaũga, “Ingĩ kunsooko sika aza kusolile ĩmapũli.” 8ũYesu nulĩnga, nuaĩĩla, “Inie namwa usuĩĩli uniino, nĩkĩ mukĩkunguma niinie kuniinie kĩna muagila kamapũli. 9Sika mwalalĩngane. Sunga sika mũjukilene ĩmapũli namataano kuantu naalĩ ĩmagana ma nzogũ matano, kangĩ itooto iinga naalĩ mũjuilie? 10Sunga ĩmapũli namupũngatĩ kuantu naalĩ ĩmagana ma nzogũ manĩĩ, kangĩ matooto manga naalĩ mumijuilie? 11Sika mwalĩnga mbii ya kĩna sika ntambuĩle mpola za mapũli. Ĩkendegeelĩ nĩngaasio ya Apalisayo nĩAsadukayo.” 12Paapo naalĩnga kĩna sika alĩ waaĩĩlĩĩle ĩkendegeele nĩngaasio ya mapũli, ĩpa nuumania wa Apalisayo nĩ Asadukayo. 13ũYesu pĩna nupika kunandĩ za Kaisalia ya Pilipi, nuakolia iamanigua aakue, nuũga, “ĩAntu akuũgaa uMuana-muntu muene waani?” 14Naaũga, “ĩĨĩa akuũgaa, Yohana Mubadĩĩzia; ĩĩĩa naaũga, Elia; ĩĩĩa, Yelemia katia umuĩ wa anakĩdagu.” 15Nuaĩĩla, “Ainie mukuũgaa neene wani?” 16uSimoni Petelo numushookeelia, nuũga, “Ue uue Kilisito, Muana wa kĩNzua namupanga.” 17ũYesu nushookeelia, numuĩĩla, “Umukembetue Simoni shiYona, kuitĩ sika ĩnama nĩmĩgali nazukukũnukulĩĩle izi, ĩpa uTata waane nwa kwigyulu. 18Nineene nakuĩĩla, Ue uue Petelo, numukiania ipyampa ĩlĩ nikijenga ikyanisa liane, sunga ingũlũ za ukiu sika zĩkakĩlĩdula. 19Nĩkakukupeela ĩmigyuilo ma utemi wa kwigyulu; luensi nukakulugilia muna nsĩĩ, lwakondile kwigiligua kwigyulu; luesi nukakulugomba muna nsĩĩ, lwakondile kwigoombigua kwigyulu. 20Paapo nuagilia ĩmaniigua aakue aleke kumuĩĩla umuntu wensi kĩna uyo muene Kilisito.” 21Kwipũna paapo ũYesu nuandia kukualĩngia ĩamanigua aakue kĩna yumũjĩpĩĩle kwienda kũYelusalemũ, kũligia waagi wingĩ kuanampala nĩapolia naakulu nĩalangi, nukwiulagua, nulutondo lwa katatu kwiiiuka. 22uPetelo numusola, nuandia kukumutakĩla, nuũga, “Taagi yaasio; Shekulu, izi zileke kukuagaana!” 23Nupĩluka, numuĩĩla uPetelo, “Lenda uko ue Shetani! Ue ukĩnkũpa kumuane; kuitĩ sika wishĩĩga ĩza kĩNzua, ĩpa ĩza kĩuntu udũũ.” 24Paapo ũYesu nuaĩĩla ĩamanigua akue, “Wensi nusiile kwintiata ĩne, nwĩiime ĩmakue, waukenke umusalaba waakue, wantiate ĩne. 25Kuitĩ wensi nusiiile kwigũna uumĩ waakue ukakuulimĩĩlia, ĩpa wensi nwakuulimĩĩlia uumĩ waakue kunsooko yaane ukakuuligia. 26uMuntu ukishaĩpigua kĩ, kanga wauligie uunkũmbigyulu sue nukwikapĩka uumĩ wakue? Katia umuntu ukikomolelia kiani uumi waakue? 27Kuitĩ uMuana-muntu wijile muukulu wa kĩTata wakue palumuĩ nĩamalaĩka aakue; paapo ukakumulĩpa wensi mũlika lya utendi waakue. 28Tai namuĩĩla, naĩĩmĩkile ĩpa, akoolĩ naĩngĩ nasika ikilũla kaukiu, sunga amuone uMuana-muntu wijile muutemi waakue.”


text: 1uLukaani ulu ingĩ lwa tai; wensi kanga wadũũme udĩĩmi wa ulĩnguli usiile mulĩmo namuuza. 2Luulo gua, ijĩpĩĩle mulĩnguli wĩĩ utĩĩte lukũmo naluuza, mugoosia wa musungu umuĩ, kangĩ nasikukugaalaa, munamasala muntu wa kĩĩsa-kĩĩsa, musũgamĩĩlia agenda, numanile kwilanga; 3sika muntu nwijiĩlĩĩle ulugaalo, sika mukuani ĩpa wĩĩ mupolo, sika wa nkungumi, sunga sika muawa mpiia. 4Ijĩpĩĩle wakendegeele ĩnumba yaakue iiza, nukuamanagiaa ĩaana aakue ĩniinupie nukukuapeela ĩantu ikyulio; 5wensi nasikumanile kwikendegeela ĩnumba yaakue umuene, ukishũũma mbii kwikendegeela ikyanisa lya kĩNzua. 6Ijĩpĩĩle walekitũla mulĩnguli koona waleke kĩkentula wague muulamulua wa kĩShetani; 7kangĩ ijĩpĩĩle kwikuĩlua uuza nĩantu naĩĩlĩ kunzi, koona walekiguĩla mumutego wa kĩShetani. 8Iio-iioo nĩaalĩĩlia iKyanisa ĩĩ akola lukũmo, nasika a masĩĩgo mabĩlĩ, nasika akukopekagiaa umubinio, sunga sika aawa mpiia za nsoni, 9ĩakendegelĩĩle uunkũnkũ wa usuĩĩli muumoo namuelu. 10Nĩndĩĩa gaa agemue tangua; na akondia kukigyelela kĩna agila kishokio, paapo ĩtume umulĩmo wa waalĩĩlia wiKyanisa. 11Nĩasungu gaa ĩĩ a lukũmo naluuza, sika asingĩĩlania, nasika akugaalaa, asuĩĩli mumpola zensi. 12ĩAalĩĩlia iKyanisa ĩĩ agoosia a musungu umuĩ, ĩakendegelĩĩle iiza inumba zaao nĩaana aao; 13kuitĩ naakĩtumaa umulĩmo wa waalĩĩlia iiza, akĩligĩlagiaa ikyulio naliiza, nuukamatĩkũ wingĩ muusuĩĩli nawĩĩlĩ mwa kĩKilisito Yesu. 14Ndaaĩlĩĩle kwiiiza kumuako kuukaaũ, ĩpa nakuandĩkĩla izi 15kanga ntinie, umane kĩna ijĩpĩĩle ĩantu kwigendela munumba ya kĩNzua. ĩlĩ lyolĩ kyanisa lya kĩNzua namupanga, ishĩmbĩlĩ kangĩ mukũlĩla wa tai. 16Kutilĩ kankankani, uunkũnkũ wa wĩtekeli wĩĩtu ingĩ ukulu. uNzua alĩ mũgyeleligue mumuĩlĩ, Nulĩngĩkigua kĩna munakulukuuluu mwa kĩMuau, Alĩ wigyelĩĩle kuamalaĩka, Nutanantigua pakatĩ ya ndugu, Nusuĩĩlua muna unkũmbigyulu, Nunansulua kukiania muukulu.


text: 1Pĩna alĩ kĩlĩ akĩtambuĩla nĩantu, ĩapolia numukulu wa numba ya kĩNzua, nĩAsadukayo naaaagaana. 2Naaĩĩpĩlua kunsooko akuamania ĩantu nukwitanantia mwa kĩYesu uwiiuki wa akiu. 3Naaaguĩla, naaaĩĩka mukĩtũngo sunga mudaau, kuitĩ alĩ yaazaa mpĩndĩ. 4Ĩpa muaasio naalĩ igyũũlie ulukaani, iingĩ naasuĩĩla; ĩagoosia dũũ alĩ zĩ magana ma nzogũ mataano. 5Pĩna naweela, ĩakulu nĩanampala nĩalangi naĩilingĩĩla kũYelusalemũ, 6nuAnasi umupolia namukulu, nuKayapa nuYohana nuAlekizando, nĩndĩo ensi naalĩ a kĩntua numupolia namukulu. 7Pĩna naaaĩĩka pakatĩ, naaakolia, “Kungũlũ kĩ nukuliina lya kuani, inie mumatendile aya?” 8Paapo uPetelo namũjulue nuMuau Muelu nuaĩĩla, “Inie akulu a antu nianampala a aĨsilaeli, 9kanga kukoligue nantende mumpola za utendi nauuza naalĩ mutendelue umunakĩtele, kunzĩla kĩ alĩ mukamigue, 10mumane inie tũlũ nĩantu tũlũ a Ĩsilaeli kĩna kuliina lya kĩYesu Kilisito Munazaleti naalĩ mumukonontelĩĩle inie mumusalaba, uzo uNzua numũiukia kwipũna muakiu; kwa kĩuyo umuntu uyu wĩĩmĩkile mupanga ntongela yaani. 11Uzo muene gyũe naalĩ mulĩsiitile inie azengi, ndĩlo lialĩĩ igyũe kyulu lya kuluũno. 12Kangĩ kutilĩ kaugũnua kunuĩngĩ kaumuĩ, kuitĩ kutilĩ kaliina naliĩngĩ nsĩlĩlĩ igyulu naalĩ apeegue ĩantu nalyukũjipĩĩle ishie kwigũnua nĩndĩlo.” 13Pĩna naauona uukamatĩkũ wa kĩPetelo nuYohana, nukwilĩnga kĩna alĩ antu udũũ nasika amanigue, naakulĩlua, naalĩnga kĩna alĩ yĩensi nũYesu. 14Ĩpa naamuona umuntu naalĩ mukamigue wĩĩmĩkile palumuĩ nĩndĩo, naaulia kalukaani lwa kushookeelia. 15Pĩna naaalagĩĩlia apũne mũlindi, naalonga ĩkialo eene kuene, 16naaũga, “Kuatendele yaani ĩantu ĩa? Kuitĩ yĩkualiĩ kuantu tũlũ naĩkikyalaa mũYelusalemũ kĩna kĩlĩngasĩĩlio kĩkulu kĩtendue nĩndĩo, sunga sika kusũũmile kukukĩkaana. 17Ĩpa koona lukaani lulekishapatĩla kuantu, kwĩoopookie alekitambula kangĩ kumuntu kaumuĩ kuliina ĩlĩ.” 18Naaĩĩta, naaalagĩĩlia alekitambula kalukaani kangĩ alekimania muliina lya kĩYesu. 19Ĩpa uPetelo nuYohana naashookeelia naaaĩĩla, “Kanga ĩkulukuuluu ntongela ya kĩNzua kukumũigia inie kwikĩla uNzua, lamulĩ uniinie; 20kuitĩ ishie sika kusũũmile kwileka kukuzitambula impola naalĩ kuzioonie nukukuziigia.” 21Pĩna naakondia kukuoopookia naaatũnguĩla; sika naaona nzĩla ya kukuakaasĩlia kunsooko ya antu, kuitĩ ĩantu ensi alĩ akumukulia uNzua kuluasio naalĩ lutendekile. 22Kuitĩ umuntu naalĩ mutendelue ĩkĩlĩngasĩĩlio kya kukamigua, ĩmiaka yaakue alĩ ĩkĩlile makumi manĩĩ. 23Pĩna naatũnguĩlua naenda kuantu aao, naaaganuĩla impola zensi naalĩ aĩĩlue nĩapolia naakulu nĩanampala. 24Ndĩo pĩna naiigia, naĩtunta induli zaao kunkolo ĩmuĩ kwa kĩNzua, naaũga, “Shekulu, ue ingĩ uue naalutũndile igyulu nĩnsĩĩ, nanza niintu tũlũ yensi naikoolĩ muasio. 25ninduue kumulomo wa kĩtata wĩĩtu Daudi, mwĩtumi waako, alutambuĩle kungũlũ za kĩMuau Muelu, ‘Nĩkĩ indugu nazĩngĩ zikalamukĩlana Nĩantu asĩĩgile ĩza nakanda? 26ĩAtemi a muna nsĩĩ ĩkitinkĩlĩĩlie Nĩakulu ndĩo akomilie ĩkialo Amusiite ũShekulu nuKilisito waakue.’ 27Kuitĩ tai, uHelode nuPontia Pilatu palumuĩ nindugu nazĩngĩ nĩaantu a Ĩsilaeli naakĩkomia ĩkialo mukaa ĩĩ mumpola za Mwĩtumi waako naMuelu Yesu naalumupakile ĩmakũta, 28atende mensi namĩkono. 29Ĩpaino, Shekulu, alaae uoopookia waao, uapeele ĩĩtumi aako atambule ulukaani luako kuukamatĩkũ wensi, 30pĩna winansula umukono waako kwikamia, niilĩgasĩĩlio nĩmakula matendeke muliina lya Mwĩtumi waako Muelu Yesu. 31Pĩna naakondia kwilompa, umuasio muna alĩ ĩlundĩlĩĩle naishũngũsigua, tũlũ naijulua nuMuau Muelu, naatambula ulukaani lwa kĩNzua kuukamatĩkũ.” 32iYũmbĩ lya aassio naalĩ asuĩlĩĩle, ĩmioo yaao ninkolo zaao nazitũla umuĩ sunga ukutilĩ nunumuĩ naaluũgile kĩna kĩntu kiensi naalukĩtĩĩte ingĩ nsao yaakue umuene, ĩpa intu yensi alĩ ya nsangĩ. 33Nĩatumua naapũnia uukuĩli wa wiiuki wa kĩShekulu Yesu kungũlũ ningĩ, nuukende wingĩ nawĩĩma mumiao tũlũ. 34Kuitĩ ukutilĩ nunumuĩ pakatĩ yaao naalĩ muulĩlue kakĩntu, kunsooko ĩaasio naalĩ atĩĩte ĩmĩgunda katia numba alĩ akugulagiaa naatuala ĩngele ya zaasio naagulilie, 35naamĩĩĩka pamĩgulu ya atumua; muntu wensi noomoelua kwilika lya usilĩlua waakue. 36Alukoolĩ Mulawi mukolakaa wa Kiipulo ĩliina liakue Yosepũ naalukuĩtaguaa nĩatumua Balinaba, ĩndogolelio yaakue muana wipyumbulio. 37Nduyo alutĩĩte mugunda, nuugulia, nuzileeta impiia, nuzĩĩka pamĩgulu ya atumua.


text: 1Yuda nanĩmwĩtumi wa kĩYesu Kilisito, munũna wa kĩYakobo, kuinie namuĩĩtue, namualoogue mwa kĩNzua Tata nukwikendegeelua mwa kĩYesu Kilisito. 2Moongeeligue, ũũkende, nĩmatiliga nuuloogua. 3Aloogua, pĩna alĩ nĩkakilie kuukamatĩkũ dũũ kukumuandĩkĩla iMpola za ugũnua wĩĩtu ishie tũlũ, alĩ naonaa kĩna injĩpĩĩle kukumuandĩkĩla numupeepie muusinkĩlie uusuĩĩli naali uupunilie uNzua ĩkamui kwieelu. 4Kuitĩ akoolĩ antu naalĩ ĩingĩĩlie kukĩmpisi-mpisĩ, ĩaasio naalĩ andĩkĩlue kwipũna ĩkalĩ uulamulua uu, antu nasikaakumukulagiaa uNzua, naakuukaĩlaa uukende wa kĩNzua utũle usambo, naakumukaanaa uzo nũing'ene dũũ mukulu, nũShekulu, wĩĩtu Yesu Kilisito. 5Ĩpaino nsiile kukumũjukia, kanga yĩĩ mwamanile nakĩĩ izi tũlũ ya kĩna ũShekulu naalĩ wagũnile ĩaantu kwipũna munsĩĩ ya Mĩsili, nuamala pembele ĩaasio nasika asuĩlĩĩle. 6Nĩamalaĩka nasika alĩ akendegelĩĩle uukulu waao ĩeene, ĩpa naaleka wikyalĩ waao naalĩ waijĩpĩĩle, waaĩĩkile mũitũngo yakalĩ nakalĩ nsĩlĩlĩ ya kiiti sunga kulutondo nalukulu lwa ulamulua; 7Iio-iioo ĩSodomũ nĩGomola nikaa nazipilimĩlĩlĩĩlie naalĩ atiatile uugololia kwilika lĩmuĩ zĩ aasio, naalongoleka kwitiata inkaani za kĩmuĩlĩ nasika ziyuukĩ, aĩĩkue zĩ kĩlagĩĩlo akasigue mumooto wa kalĩ nakalĩ. 8Iio-iioo nĩndĩĩa mundooti zaao akudobagiaa umuĩlĩ, akusiitaa kwitemua, nukukuutuka uweelu. 9Ĩpa uMikaeli, umalaĩka namukulu, pĩna alĩ akĩsinka nũShetani nukukĩguma nduyo kunsooko ya muĩlĩ wa kĩMusa, sika nugimia wamusokie kukumutuka, ĩpa nuũga, “ũShekulu nwakutakĩle ue.” 10Ĩpa itĩ ĩaasio akuzitukĩlaa impola nasika azimanile; nimpola naazilĩngile kwiyuukĩ akĩoonoona kuzaasio zĩ nimu nangila kamasala. 11Ukĩa kumuao! Kunsooko asongile ĩnzĩla ya kĩKaini, kangĩ sika ĩgililie kutiata uulimĩĩli wa kĩBalamũ koona ĩsaĩpie, kunsooko ya mpiia ndĩo alĩ aulague muuleki wa kĩKoola. 12ĩAasio ingĩ mabado pandia zaani za kĩsuakĩĩa, pĩna ilĩa ensi niniinie naĩkĩlĩĩsia kuulakũ agila kaooa, naĩkĩsĩĩgĩla impola zaao udũũ. ĩAasio ingĩ malũnde namagila kamaazĩ namakenkue nĩnzega; ingĩ makota namalagĩĩlie ĩmalũka, namagila kankali, namakiile kabĩlĩ nukwikuulua zigi-zigi. 13ĩAasio ingĩ maĩngo ma nanza nasika masũũmile kwigiligua, namipũnia inshoni zaao ĩmeene zĩ pyombolũ, ingĩ nsonda nazukulimĩĩlaa. ũwiilu wa kiiti kĩĩkio kĩuto kiao naaĩĩkĩligue ĩkalĩ nakalĩ. 14Nu Enoki naalĩ wĩleli wa mupũngatĩ kwipũna uAdamu, alupũnilie uunakĩdagu mumpola za aasio, nuũga, “Laaa, ũShekulu alupolokile nĩeelu aakue, magana ma nzogũ kiaka, 15waalamule antu tũlũ nukukuakaasia tũlũ-tũũlũ nasika amoopokile uNzua, kunsooko ya utendi waao wensi wa ulimĩĩli naalĩ autendile pĩna sika amoopokile uNzua, nukunsooko ya nkaani nankakũ zensi ĩaasio ĩanamĩlandu nasika amoopokile uNzua atambuĩle kumuakue.” 16ĩAasio ingĩ akola kĩulũnga nukwishuukua, naakuzitiata inshula zaao ĩeene, naatĩĩte ĩmĩlomo mĩlĩĩpũ kwikĩlĩkĩĩla nya lukentulo, nailoeelia ĩantu naakola lukũmo, koona aligie nsaĩlo. 17Ĩpa inie aloogua, zijukĩkiĩ inkaani naalĩ ntambulue nĩatumua a kĩShekulu wĩĩtu Yesu Kilisito, 18kĩna alĩ amuĩĩlĩĩle, “Matũngo ma mpelo ijilitũla akoolĩ antu akola kumela, ĩatiatile inshula zaao ĩeene naza kuleka kukumoopoka uNzua.” 19ĩAasio aao akuleetaa wĩkamatuli, atiati a kĩuntu udũũ, agila kaMuau. 20Ĩpa inie aloogua, mwĩzenge muusuĩĩli waani naweelu nangũlũ; muloogua, mwa kĩMuau Muelu. 21Ĩkendegeelĩ muuloogua wa kĩNzua; ĩmulindĩĩle ĩkĩnishungu kwa kĩShekulu wĩĩtu Yesu Kilisito sunga kuupanga wa kalĩ nakalĩ 22Akoleluĩ kĩnishungu naĩngĩ naatĩĩte inkankani, 23nĩnaĩngĩ agũnĩ zĩ kukuapũla mumooto, nĩnaĩngĩ akoleluĩ kĩnishungu kuooa, ĩmumĩsuukĩĩlue sunga ĩntĩla nitite ikyuĩ lya muĩlĩ. 24Uzo nusũũmile kukumulindĩĩla inie muleke kĩkũmpia, nukukumuĩmĩkia ntongela ya ukulu waakue ĩmuagila kamabado muulumbĩ wa kulumbĩĩlia, 25muene Nzua wing'ene Mugũni wĩĩtu mwa kĩYesu Kilisito ũShekulu wĩĩtu ukulu wĩĩ kumuakue, nuutemi ningũlũ, nuusũũmi kwipũna ĩkalĩ, nunzuauu, sunga ĩkalĩ nakalĩ. Amini.


text: 1Pantondo zaasio ũYesu nukĩlĩla mumĩgunda palutondo lwa wikyali; ĩamanigua aakue naakolua nzala, naandia kũpikisa, upikisua naalĩa. 00106.tif Tyulĩ (Mt 12:1) 2ĩApalisayo pĩna naaaona, naamuĩĩla, “Laaa kati, Ĩamanigua aako aitenda nasika ijĩpĩĩle palutondo lwa wikyali.” 3Nuaĩĩla, “Sika alĩ musomilene kĩna uDaudi alutendile, pĩna alĩ mukolue ĩnzala, nĩnaalĩĩensi nduyo; 4kĩna alĩ wingĩĩle munumba ya kĩNzua numalia ĩmapũli naalĩ mĩkũmbĩkĩlo kwa kĩNzua, naalĩ mũiko kwilĩĩgua ninduyo nĩnaalĩ ĩensi, isiititũla ĩapolia udũũ. 5Kangĩ sika alĩ musomilene muUlagĩĩlio, kĩna pantondo za wikyali ĩapolia muNumba ya kĩNzua akoononeelagiaa lutondo lwa wikyali, sika naatimula.? 6Namuĩĩla gua kĩna, ukoolĩ ĩpa namukulu kwikĩla ĩNumba ya kĩNzua. 7Kanga ĩalĩ mulĩngile ĩndogolelio ya nkaani izi, ‘Nishiia kĩnishungu sika pyolia,’ sika aza mũjile kualamula nasika atimuĩle. 8Kuitĩ uMuana-muntu ingĩ shekulu wa lutondo lwa wikyali.” 9Nulega kuasio, nũingĩla mũshũnagogi liao. 10Alukoolĩ muntu wa mukono mulema, naamukolia, naaũga, “Mũikone kwikamia palutondo lwa wikyali? Koona amusokie.” 11Paapo nuaĩĩla, “Muntu kĩ kumiani kanga ĩutĩĩte ĩnkolo ĩmuĩ ĩguĩle mũlyĩndĩ palutondo lwa wikyali, wasiite kukumĩambane nukukumĩleegia? 12iTyũmbĩ lya muntu ingĩ kyakũ kwikĩla ĩnkolo! Luulo gua kutilĩ kamũiko kwitenda naiiza palutondo lwa wikyali.” 13Paapo numuĩĩla umuntu nuasio, “Golola umukono waako!” Nuugolola, naukamigua, naulĩganĩĩla numuua. 14Paapo ĩApalisayo naapũna naamukomelia ĩkialo amuulage kunzĩla kĩ. 15ũYesu pĩna nulĩnga izi, nulega kuasio. Iingĩ naamutiata, nuakamia tũlũ ensi, 16nualagĩĩlia aleke kukumukũmuula; 17koona lutimĩĩligue ulukaani naalĩ lutambulue numunakĩdagu Yesaya, ya kĩna, 18“Laaa, umwĩtumi waane nanumusaaguĩle, Muloogua waane; nkolo yaane yukuloeelagiguaa nduyo. nĩkakumuĩĩkĩla uMuau waane mumuakue, Nduyo ukakuzitanantĩlia indugu nazĩngĩ ĩkulukuuluu. 19Sikukikungumia katia sikukakĩtunta; Tilĩ nunumuĩ nukiiigia ululi luakue munzĩla. 20Sikukakuluũna ulutinde nalunũkĩkile, Katia sikukakukĩdibia ĩkĩtinde nakitũunkia ĩliuki Sunga pĩna ukileeta ĩkulukuuluu ĩdule. 21Numuliina liakue indugu nazĩngĩ zikilaaĩĩla.” 22Paapo naamuleetela mupokũ, munalĩsĩĩmuĩ, kangĩ ukĩmũũmi; numukamia; numunakĩmũũmi nuasio nũitambula nukwiona. 23uMulundo wensi naukulĩlua, naaũga, “Uyu sika wayune muana wa kĩDaudi?” 24Ĩpa ĩApalisayo pĩna naiigia, naaũga, “Uu usũũmi wa kĩBelizebuli udũũ umukulu wa masĩĩmuĩ, umuntu uyu wiĩnga ĩmasĩĩmuĩ.” 25ũYesu pĩna numana ĩmasĩĩgo maao, nuaĩĩla, “Utemi wensi kanga wĩĩ kĩpũka nkaani uweeene, ukupalansanaa. Nĩkaa yensi katia numba, kanga yĩĩ kĩpũka nkaani ĩnene, sika ikiĩĩmĩka. 26Kanga ũShetani wamuĩnge ũShetani, ukĩpũka nkaani umuene! Aĩpa uutemi waakue ukiĩĩmĩka mbii? 27Nineene kanga nĩmaĩnge ĩmasĩĩmuĩ kuusũũmi wa kĩBelizebuli, aĩaana aani akumaĩngaa kuusũũmi wa kuani. Luulo gua, ĩana aani ikitũla alamuli aani. 28Ĩpa ĩne kanga ĩnukumaĩngaa ĩmasĩĩmuĩ kuusũũmi wa kĩMuau waa kĩNzua, iio gua, uutemi wa kĩNzua wamuuzĩĩlaa. 29“Katia umuntu wishũũma mbii kwiingĩla munumba ya munangũlũ. nukwitepa inshao zaakue, anga ĩsikumutũngile tĩĩ umunangũlũ. Paapo wingĩle munumba watepe. 30Wensi nasika wa kuluandĩ luane ukunsiitaa; kangĩ nasikukuilingĩĩlaa palumuĩ nineeene ukusapatĩlagiaa. 31Iio gua namuĩĩla, Ĩantu ikileegeligua mulandu wensi nuutuki, ĩpa nukumutukĩlaa uMuau sikukileegeligua utimu. 32Wensi kanga waatambule ulukaaani lwa kumusiita uMuana-muntu ukileegeligua uutimu, ĩpa uzo kanga watambule ulukaaani lwa kumusiita uMuau Muelu siku kileegeligua uutimu muna umkũmbigyulu uu sunga nuwaasio naukiiza. 33“Mulĩzĩpie ikyota liĩ liiza ninkali zĩĩ nziiza; katia mulĩzĩpie ikyota liĩ byĩĩ ninkali zĩĩ mbĩĩ, kunsooko kunkali zaakue ikyota lyukulĩngaguaa. 34Inie wĩleli wa nzoka, mwishũũma mbii kwitambula nanziiza pĩna muabĩĩ. Kunsooko umulomo ukutaambulaa ziizo nazijuile munkolo. 35uMuntu namuuza mukĩuto kiakue nakĩĩza ukupũnagiaa nakĩĩza; umutu namubĩĩ mukĩuto kiakue nakĩbĩĩ ukupũnagiaa nakĩbĩĩ. 36Luulo namuĩĩla, Lukaani luensi lwa kiaka naakutambulaa ĩantu ijilipũnia iyalo lya lukaani luasio palutondo lwa ulamuli. 37Kuitĩ kunkaani zaako ukialĩĩligua ĩkulukuuluu, nukunkaani zaako ukilamulua.” 38Paapo ityũmpĩ lya alangi nĩApalisayo naamushookeelia, naaũga, “Mumania, kusiiile kuone kĩlĩgasĩĩlio kumuako.” 39Nuashookeelia, nuũga, “Wĩleli naubĩĩ nuwaugololia widũũma ĩkĩlĩngasĩĩlio; sika ukipeegua kakĩlĩngasĩĩlio, isiititũla ĩkĩlĩngasĩĩlio kya kiYona umunakĩdagu. 40Kuitĩ kĩna ũYona alĩ wĩĩmile mundaa ya nguĩna intondo zitatu munsĩ nuutiku, iio-iioo nuMuana-muntu ukakikyala pansĩ itondo zitatu munsĩ nuutiku. 41ĩAntu a kuNinawi ijiliĩĩmĩka palutondo lwa ulamulua palumuĩ nuwĩleli uu, ĩkakualamula ya kĩna atimuĩle, kunsooko ĩo naapela mĩlandu yaao kuutanantia wa kiYona. Laaĩ gua, ĩpa ukoolĩ namukulu kwikĩla ũYona. 42Mutemi namusungu nwa kutakama ũjiliuka palutondo lwa ulamuli palumuĩ nuwĩleli uu nukukuulamula ya kĩna utimuĩle. Kuitĩ alupũnile kuukinĩĩlo wa nsĩĩ wiigie ĩmasala ma kĩSolomoni. Laaĩ gua, ĩpa ukoolĩ namukulu kwikĩla uSolomoni.” 43“Lĩsĩĩmuĩ pĩna lyukumupũna umuntu lyukukĩlĩlaa paluandĩ nalugila kamaazĩ, lyukudũũmaa pakusũũpĩlia, nalĩulia. 44Paapo lyukuũgaa, ‘Nikishooka kunumba yaane pĩna alĩ mpũnile.’ Pĩna liaza, lyukumĩonaa ngila kakĩntu, mpiagulue nukwijĩpĩĩligua. 45Paapo lyukuendaa, nalĩmasola ĩmasĩĩmuĩ mĩĩa mupũngatĩ namabĩ-bĩĩ-bĩĩĩ kwikĩla ĩlo, namingĩla namikyala muumo. Nĩmpelo ya muntu nuasio yukutũlaa mbĩĩ kwikĩla nya muandio. Iio ikitũla nukuwĩleli uu naubĩĩ.” 46Pĩna alĩ kĩlĩ ukumatambuĩla ĩmaũmbĩ, laaa, unina nĩanũna alĩ ĩĩmĩkile panzi, naidũũma kukĩtambuĩla nduyo. 47Umuĩ numuĩĩla. Laaa, umaau waako nĩanũna aako ĩĩmĩkile panzi, idũũma mwĩtambuĩle ninduue. 48Nushookeelia, numuĩĩla unuasio naalumuĩĩlĩĩle, “uMaau waane waani, nĩanũna aane aani! 49Nualagĩĩla namukono ĩamanigua aakue, nuũga. Ntĩĩa ĩanũna aane numaau waane! 50Kuitĩ wensi nukutendaa uulooa wa kĩTata waane nwa kwigyulu, nuasio uuyo munũna waane, numugũlĩ waane, numaau waane.”


text: 1Pĩna nazikĩla ntondo mutandatu, ũYesu nuasola palumuĩ nduyo uPetelo nuYakobo nuYohana umunũna waakue, nuatuala munkonko nandĩĩpũ ing'ene. 2Nukaĩlĩka ikyelu liakue ntongela yaao, nuusiu waakue naweela zĩmpasu, ni ntiila zaakue nazitũla nzelu zĩ weelu. 3Laaa, naigyeleelua nuMusa nuElia naĩĩ kĩtambuĩla nduyo. 4uPetelo nushookeelia numuĩĩla ũYesu, “Shekulu, iizaa ishie nakwĩĩpa. Malĩĩ umuloe, nĩkakupijenga pigyũnda pitatu ĩpa, kamuĩ kaako, kamuĩ kakĩMusa, kamuĩ ka kĩElia.” 5Pĩna alĩ kĩlĩ witambula, ilyũnde lielu nalĩakũnĩkĩla; laaa, luli nalupũna mwilyũnde naluũga, “Uyu wayu Muana waane muloogua, nanumuloeeligue ninduyo; mũigiĩ umuene.” 6Pĩna ĩamanigua naiigia, nagua pansĩ, naoopoka pũũ. 7ũYesu nuuza, nuauukia, nuũga, “Ĩĩmĩkĩ, mulekioopooka.” 8Pĩna naanansula ĩmiiso maao, sika naaona kamuntu, ĩpa ũYesu wing'ene dũũ. 9Pĩna alĩ itima munkonko, ũYesu nualagĩĩlia, nuũga, “Muleke kumuĩĩla kamuntu aza naaza mwamaonaa, sunga pĩna uMuana-muntu ukiiiuka kwipũna muakiu.” 10ĩAmanigua aakue naamukolia, naaũga, “Nĩkĩ ĩalangi akuũgaa, ‘Yumũjĩpĩĩle uElia waaze tangua?’ 11ũYesu nushookeelia, nuaĩĩla, ‘Tai uElia upolokile, nduyo ukijĩpĩĩlia tũlũ; 12ĩpa namuĩĩla gua, uElia wakondile kwiiiza, sika naamulĩnga, ĩpa naamutendela yensi kĩna alĩ asiile. Iio-iioo nuMuana-muntu ukiaagigua ndĩo.’” 13Paapo ĩamanigua naalĩnga kĩna ukuaĩĩla impola za kĩYohana Mubadĩĩzia. 14Pĩna naalĩpikĩĩla iyũmbĩ, muntu numuagaana, nutũngama pamuakue, nuũga, 15“Shekulu, umukolelue kĩnishungu umuana waane, kunsooko muguankolo, nukwiaagigua ibĩĩ; nkua ningĩ ukuguĩlaa mumooto kangĩ nkua ningĩ mumaazĩ. 16Aza numuleetile kuamanigua aako, sika asũũma kukumukamia.” 17ũYesu nushookeelia, nuũga, “Kaaa, wĩleli nasika ukusuĩĩlaa, kangĩ wa uleki! Sunga nalĩ nĩĩ niniinie? Sunga nalĩ nĩkakĩuumĩĩlia niniinie? Muleetĩ kunu.” 18ũYesu nulĩtakĩla; ĩlĩsĩĩmuĩ nalĩpũna, numusumbatĩ nukamia lĩĩlo tyũngo. 19Pembele ĩamanigua naamuagaana ũYesu ing'ene, naamukolia. Nĩkĩ ishie sika kwa sũũma kukulĩĩnga? 20ũYesu nuaĩĩla, “Kunsooko ya uniino wa usuĩĩli waani.” Tai, namuĩĩla, kanga ĩmutĩĩte usuĩĩli zĩ kapeke ka mbeu ya haladali, mukumĩĩĩla ĩnkonko ĩĩ, “Lega ĩpa wende uko, ndĩo ilega kutilĩ nasika lũshũũmĩka kumiani.” 21Ĩpa ĩlĩsĩĩmuĩ lya mpiani ĩĩ sika lishũũma kwipũna isiititũla kuulompi nukwilaalĩla. 22Pĩna alĩ ipilima-pilimaa kũGalilaya. ũYesu nuaĩĩla, “uMuana-muntu ulonguile kwiĩĩkĩlua mumĩkono ya antu, 23nĩndĩo ĩkakumuulaga; nulutondo lwa katatu ukiiiuka.” Naĩsũsũmĩkia. 24Pĩna naapika kuKapelinaũmũ, ĩasangulia a nũsũshekeli naamuagaana uPetelo, naaũga, “Mumania waani sikukulĩpaane ĩkoodi ĩĩ.” Nuũga, “Ukulĩpaa.” 25Nduyo pĩna nũingĩla munumba, ũYesu nutongela kukumukolia, nuũga, “Ue Simoni, usĩĩgileeii; ĩatemi a nsĩĩ akusangulagiaa kuaani ĩkoodi, kwipũma kuana aao katia kuagenda.” 26Pĩna nuũga, “Kuagenda,” ũYesu numuĩĩla, “Malĩĩ ĩiio, ĩaana ingĩ akolelua. 27Ĩpa koona kuleke kuakũmpia, lenda kunanza ugumĩle ĩndoana, umĩsole ĩnsiĩ nĩkakigyelela umuandio, nĩpĩna wamĩansamula umulomo waakue, ukiona shekeli muumo; mĩsole, uapeele kunsooko yaane nukunsooko yaako.”