text:
Ĩsomo ya 10
Ũtonya Kũmanya Ũthaithi wa W’o Ata?
1. Kwĩ ndĩni o ĩmwe ya w’o?
Yesũ amanyĩisye aatĩĩi make ĩũlũ wa ndĩni o ĩmwe ya w’o. Nĩ ta nzĩa elete thayũnĩ ũtathela. Yesũ aisye: “Nĩ avũthũ ala mamyonaa.” (Mathayo 7:14) Ngai etĩkĩlaa ũthaithi o ũla wosanĩte na Ndeto yake ya w’o. Athaithi onthe ma w’o makwatanĩtw’e nĩ mũĩkĩĩo o ũmwe.
2. Yesũ aisye ata ĩũlũ wa Aklĩsto ma ũvũngũ?
Yesũ awetie kana athani ma ũvũngũ makavukya Ũklĩsto. Kwa kũsiw’a tũ, monekaa ta athaithi ma w’o. Ndĩni syoo syaasya nĩ sya Kĩklĩsto. Ĩndĩ nũtonya kũmanya kana mo ti Aklĩsto ma w’o. Ata? No ũthaithi wa w’o wĩthĩawa na Aklĩsto ma w’o ala methĩawa na meko na nguma nzeo.
3. Ũtonya kũmanya athaithi ma w’o ata?
Sũanĩĩa movano aa atano:
Athaithi ma w’o nĩmamĩnengete Mbivilia ndaĩa ta Ndeto ya Ngai. Nĩmatataa kwĩkala kwosana na myolooto yayo. Kwoou, ndĩni ya w’o yĩ kĩvathũkany’o na ndĩni ila imanyĩasya momanyĩsyo ma andũ. (Mathayo 15:7-9) Athaithi ma w’o mekalaa kwosana na momanyĩsyo moo.
—Soma Yoana 17:17; 2 Timotheo 3:16, 17.
Aatĩĩi ma w’o ma Yesũ nĩmayĩnengete ndaĩa syĩtwa ya Ngai, Yeova. Yesũ nĩwayĩnengie syĩtwa ya Ngai ndaĩa kwa kũyĩmanyĩthya. Nĩwatetheeisye andũ kũmũmanya Ngai na amamanyĩsya kũvoya syĩtwa ya Ngai yĩtaĩwe. (Mathayo 6:9) Ndũanĩ kwenyu, nĩ ndĩni yĩva ĩmanyĩthasya syĩtwa ya Ngai?
—Soma Yoana 17:26; Alomi 10:13, 14.
Aklĩsto ma w’o nĩmatavanasya ĩũlũ wa Ũsumbĩ wa Ngai. Yesũ nĩwatũmiwe nĩ Ngai atavany’e ũvoo mũseo wa Ũsumbĩ. Ũsumbĩ wa Ngai now’o wĩkwatyo w’oka wa andũ. Yesũ nĩwaendeeie kũũtavany’a kũvika mũthenya wake wa kũkw’a. (Luka 4:43; 8:1; 23:42, 43) Nĩwawetie kana aatĩĩi make makatavany’a ĩũlũ wa Ũsumbĩ ũsu. Mũndũ akoka kũũtavya ĩũlũ wa Ũsumbĩ wa Ngai, we wona ta wa ndĩni yĩva?
Aatĩĩi ma Yesũ ti ma nthĩ ĩĩ nthũku. Nũtonya kũmamanya nũndũ mayĩlikasya siasanĩ kana ithokoonĩ sya mbaĩ. (Yoana 17:16; 18:36) O na maiatĩĩaa meko na mawoni mathũku ma nthĩ.
—Soma Yakovo 4:4.
Aklĩsto ma w’o nĩmendanĩte mũno. Nĩmemanyĩĩtye kuma Ndetonĩ ya Ngai kũmanenga ndaĩa andũ ma mbaĩ syonthe. O na kau mavinda maingĩ ndĩni sya ũvũngũ nĩsyĩlikasya mũno makaũnĩ ma mbaĩ, athaithi ma w’o mayĩkaa ũu. (Mika 4:1-3) Vandũ va ũu, Aklĩsto ma w’o matũmĩaa ĩvinda yoo na malĩ syoo kũtetheesya na kwĩkĩa angĩ vinya.
—Soma Yoana 13:34, 35; 1 Yoana 4:20.
4. Nũtonya kũmanya ndĩni ĩla ya w’o?
Nĩ ndĩni yĩva ĩla momanyĩsyo mayo onthe maumaa Mbivilianĩ, ĩnengae syĩtwa ya Ngai ndaĩa, na ĩtavanasya Ũsumbĩ wa Ngai kana now’o wĩkwatyo w’oka wa andũ? Nĩ ndĩni yĩva yonanasya wendo na ĩtelikasya kaũnĩ? We wĩona ata?
ĨMANYĨSYE MŨNANGO
What Does the Bible Really Teach?
Worship That God Approves
Consider six features that identify those who practice true religion.


c: text/html

text:
KĨLUNGU KYA 12
Ũndũ Ũtonya Kwĩthĩwa Mũnyanya wa Ngai
1, 2. Amwe ma anyanya ma Yeova maĩ aaũ?
NŨŨ ũtonya kũnyuva ethĩwe mũnyanyau? Vate nzika, ũnyuva mũndũ ũla wendete, mũndũ mwĩw’anaa, mũndũ wĩ tei na wĩ ndaĩa ingĩ nzeo ikwendeeasya.
2 Yeova Ngai nũnyuvaa andũ amwe methĩwe anyanya make. Kwa ngelekany’o, Avalaamu aĩ ũmwe wa anyanya ma Yeova. (Isaia 41:8; Yakovo 2:23) O na ĩngĩ, Yeova nĩwamwendete Ndaviti. Aisye kana Ndaviti aĩ ‘mũndũ wendeeasya ngoo yake.’ (Meko ma Atũmwa 13:22) O nake mwathani Ndanieli “nĩwendetwe mũno” nĩ Yeova.—Ndanieli 9:23.
3. Nĩkĩ Avalaamu, Ndaviti, na Ndanieli maĩ anyanya ma Yeova?
3 Avalaamu, Ndaviti, na Ndanieli matw’ĩkie anyanya ma Yeova ata? Yeova eeie Avalaamu atĩĩ: “Nĩweew’a wasya wakwa.” (Mwambĩlĩlyo 22:18) Kwoou, Yeova nũtw’ĩkaa mũnyanya wa ala mamwĩw’aa kuma ngoonĩ. O na ĩvinda ya tene, mbaĩ nene yaĩ ĩtonya kũtw’ĩka anyanya make. Yeova eeie mbaĩ ya Isilaeli atĩĩ: “Ĩthukĩĩsyei wasya wakwa, na ngeethĩwa Ngai wenyu, na mũkeethĩwa andũ makwa.” (Yelemia 7:23) Kwoou o naku nĩwaĩle kũmwĩw’a Yeova ethĩwa nũkwenda kũtw’ĩka mũnyanyae.
YEOVA NŨSŨVĨAA ANYANYA MAKE
4, 5. Yeova asũvĩaa anyanya make ata?
4 Mbivilia yaĩtye kana Yeova nũmanthaa nzĩa nĩ kana “eyonan’ye e vinya kwondũ wa ala ngoo syoo imwelekele syĩ mbĩanĩu.” (2 Mavinda 16:9) Na ĩandĩkonĩ ya Savuli 32:8, Yeova athĩte anyanya make ũũ: “Ngakũmanyĩsya na kũkwon’ya nzĩa ĩla ũendelaa: Ngakũtaa itho yakwa yĩkũketeee.”
5 Ve mũmaitha wĩ vinya mũno wendaa kũtũsiĩĩa tũikethĩwe anyanya ma Ngai. Ĩndĩ Yeova nĩwendaa kũtũsũvĩana nake. (Soma Savuli 55:22.) Nũndũ twĩ anyanya ma Yeova, nĩtũmũthũkũmaa na ngoo yitũ yonthe. Nĩtwĩthĩawa twĩ aĩkĩĩku kwake o na ĩla twĩ mathĩnanĩ maito. Na nĩtwĩthĩawa na mũĩkĩĩo ta ũla mũandĩki wa Savuli waĩ naw’o. Aandĩkie ũũ ĩũlũ wa Yeova: “Nĩkwĩthĩwa e kw’okonĩ kwakwa kwa aũme, ndikathingithangw’a.” (Savuli 16:8; 63:8) Satani atataa ata kũtũsiĩĩa tũikethĩwe anyanya ma Ngai?
ŨNDŨ SATANI WAKENGANIE
6. Satani aisye ata ĩũlũ wa andũ?
6 Kĩlungu kya 11 nĩkyonanĩtye kana Satani nĩwaneenie ũvũngũ ĩla woonanisye kana Yeova nĩ mũkengani na nĩ mũthũku nũndũ ndaaĩtĩkĩlya Atamu na Eva menyuvĩe ene kĩla kĩseo na kĩla kĩthũku. O na ĩngĩ, ĩvuku ya Yovu yĩtũmanyĩasya kana Satani nũneenaa ũvũngũ ĩũlũ wa andũ ala mendaa kũtw’ĩka anyanya ma Ngai. Satani aasyaa kana andũ mamũthũkũmaa Ngai nũndũ ve kĩla Ngai ũmanengae, ĩndĩ ti kwĩthĩwa nĩmamwendete. O na ĩngĩ, Satani aasyaa kana no aalyũle mũndũ o na wĩva amũtie Ngai. Ekai yu twone kĩla tũtonya kwĩmanyĩsya kumana na Yovu na ũndũ Yeova wamũsũvĩie.
7, 8. (a) Yeova amwonaa Yovu ata? (b) Satani aisye ata ĩũlũ wa Yovu?
7 Yovu aĩ ũũ? Aĩ mũndũũme mũseo ũla waĩ kw’o myaka ta 3,600 mĩvĩtu. Yeova aisye kana ĩvindanĩ yĩu, vai mũndũ waĩ mũseo ta Yovu nthĩ yonthe. Yovu nĩwamũnengete Ngai ndaĩa vyũ, na nĩwamenete ũthũku. (Yovu 1:8) Kwa w’o, Yovu aĩ mũnyanya wa w’o wa Yeova.
8 Satani aisye kana Yovu amũthũkũmaa Ngai nũndũ wa itumi ite nzeo. Satani eeie Yeova atĩĩ: “Ndwĩkĩĩte wiio kũmũthyũlũlũka, o na nyũmba yake, na kyonthe kĩla wĩ nakyo, ngalĩ syonthe? nũathimĩte wĩa wa moko make, na ũthwii wake nĩwingĩvĩte nthĩ. Ĩndĩ tambũũkya kw’oko kwaku yu, noikiita kyonthe kĩla wĩ nakyo, nake akakũuma ũthyũnĩ waku.”—Yovu 1:10, 11.
9. Yeova eetĩkĩlilye Satani eke ata?
9 Satani akenganie kana Yovu amũthũkũmaa Yeova nũndũ wa maũndũ maseo ala Yeova wamwĩkaa. O na ĩngĩ, Satani nĩwaisye kana no atume Yovu aeka kũmũthũkũma Yeova. Yeova ndaaĩtĩkĩlana na Satani, ĩndĩ nĩwamũnengie mwanya amũtate Yovu nĩ kana amanye ethĩwa Yovu amũthũkũmaa nũndũ nĩwamwendete.
ŨNDŨ SATANI WAMŨTATIE YOVU
10. Satani amũtatie Yovu ata? Na Yovu eekie ata?
10 Mbee vyũ, Satani ooaie indo sya Yovu syonthe. Na ĩndĩ asyoka ooaa athũkũmi aingĩ ma Yovu. Yovu aaisye malĩ yake yonthe. Ĩtina, Satani nĩwamũeteie Yovu ĩtatwa yĩngĩ. Nĩwaetie kĩseve kĩnene kĩla kyooaie syana ĩkũmi sya Yovu. Ĩndĩ Yovu nĩwaendeeie kũlũmany’a na Yeova. Mbivilia yaĩtye atĩĩ: “Ũndũnĩ ũsu w’onthe Yovu ndaavĩtya, kana kwilĩĩla Ngai na ũtumanu.”—Yovu 1:12-19, 22.
11. (a) Nĩ ũtato ũngĩ wĩva Satani waeteie Yovu? (b) Yovu eekie ata?
11 Satani ndaaeka kũmũtata Yovu. Eeie Ngai atĩĩ: ‘Kiita ĩvĩndĩ yake na nyama ya mwĩĩ wake, na akakũuma ũthyũnĩ waku.’ Kwoou Satani nĩwamũkũnie Yovu na ũwau mũthũku mũno. (Yovu 2:5, 7) O na ũu wĩ o vo, Yovu nĩwaendeeie kwĩthĩwa e mũĩkĩĩku kwa Yeova. Aisye atĩĩ: “Kũvika nakw’a ndikaveta kwakwa wĩanĩu wakwa.”—Yovu 27:5.
12. Yovu aĩkĩĩthisye ata kana Satani nĩ mũkengani?
12 Yovu ndeesĩ ũvũngũ ũla Satani waneenete ĩũlũ wake, na ndeesĩ nĩkĩ wathĩnaa mũno wĩana ũu. Asũanĩaa nĩ Yeova ũmũeteete mathĩna asu onthe. (Yovu 6:4; 16:11-14) Ĩndĩ o na vailyĩ ũu, Yovu nĩwaendeeie kwĩthĩwa e mũĩkĩĩku kwa Yeova. Kwoou vayaĩ nzika kana Yovu ndamũthũkũmaa Yeova e na itumi itaĩle. Aĩ mũnyanya wa Ngai nĩkwĩthĩwa nĩwamwendete. Maũndũ onthe ala Satani wawetete ĩũlũ wa Yovu maĩ ma ũvũngũ!
13. Yovu akwatie moathimo meva nũndũ wa kwĩthĩwa e mũĩkĩĩku?
13 O na kau Yovu ndeesĩ kĩla kyaendeee ĩtunĩ, nĩwaendeeie kwĩthĩwa e mũĩkĩĩku kwa Ngai na aĩkĩĩthya kana Satani aĩ mũthũku. Yeova nĩwamũathimie Yovu nũndũ wa kwĩthĩwa e mũnyanya wake mũĩkĩĩku.—Yovu 42:12-17.
ŨNDŨ SATANI ŨNEENAA ŨVŨNGŨ ĨŨLŨ WAKU
14, 15. Satani aneenaa ũvũngũ wĩva ĩũlũ wa andũ onthe?
14 No twĩmanyĩsye maũndũ ma vata kumana na kĩla kyamũkwatie Yovu. Satani nũneenaa ũvũngũ ĩũlũ witũ wa kana tũmũthũkũmaa Yeova nũndũ wa maũndũ ala ũtwĩkĩte. Ĩandĩkonĩ ya Yovu 2:4, Satani aisye atĩĩ: ‘Kyonthe kĩla mũndũ wĩ nakyo nũnenganae kwondũ wa thayũ wake.’ Kwoou, Satani oonanasya kana andũ onthe mamũthũkũmaa Ngai mate na itumi nzeo, o tondũ waisye ĩũlũ wa Yovu. Myaka maana maingĩ ĩtina wa Yovu kũkw’a, Satani no wamũvũthasya Yeova, na akaneena ũvũngũ ĩũlũ wa athũkũmi make. Kwa ngelekany’o, ĩvukunĩ ya Nthimo 27:11, tũsomaa atĩĩ: “Mwana wakwa, ĩthĩwa mũĩ, noitanĩthya ngoo yakwa, nĩ kana nĩmũsũngĩe ũla ũmbũthasya.”
15 No ũtw’e kũmwĩw’a Yeova na ũyĩthĩwa wĩ mũĩkĩĩku kwake, na weeka ũu ũkaĩkĩĩthya kana Satani nĩ mũkengani. O na ethĩwa waĩle kwĩka moalyũku manene nĩ kana ũtw’ĩke mũnyanya wa Ngai, ũsu nĩw’o ũtwi ũla mũseo vyũ waĩle kwĩka! Waĩle kwosa ũtwi ũsu kwa ũito mũno. Satani onanasya kana ndwĩsa kũendeea kwĩthĩwa wĩ mũĩkĩĩku kwa Ngai ĩla wakwatwa nĩ mathĩna. Endaa kũtũkenga tũikethĩwe twĩ aĩkĩĩku kwa Ngai. Ekaa ũu ata?
16. (a) Satani atũmĩaa nzĩa syĩva atate kũkenga andũ maeke kũmũthũkũma Yeova? (b) Wĩona nĩ nzĩa syĩva Satani ũtonya kũtũmĩa kũũtata we mwene ũeke kũmũthũkũma Yeova?
16 Satani atũmĩaa nzĩa mbingĩ syĩ kĩvathũkany’o nĩ kana atũsiĩĩe tũikethĩwe anyanya ma Ngai. Avithũkĩaa andũ “ta mũnyambũ ũkũluma, aimantha mũndũ aye.” (1 Vetelo 5:8) Ti ũndũ wa ũsengy’a kwona anyanya maitũ, andũ ma mũsyĩ, kana o andũ angĩ maitata kũtũsiĩĩa tũeke kwĩmanyĩsya Mbivilia na kwĩka kĩla kyaĩle. Mavindanĩ ta asu nĩtũtonya kwĩw’a ta tũũthĩnw’a. * (Yoana 15:19, 20) O na ĩngĩ Satani nĩwĩtw’ĩkĩthasya “mũlaĩka wa kyeni.” Na no atate kũtũkenga tũikamwĩw’e Yeova. (2 Akolintho 11:14) Nzĩa ĩngĩ Satani ũtũmĩaa nĩ kana tũeke kũmũthũkũma Yeova nĩ kũtuma tũsũanĩa kana tũi aseo ũndũ tũtonya kũmũthũkũma Ngai.—Nthimo 24:10.
ATĨĨA MĨAO YA YEOVA
17. Nĩkĩ tũmwĩw’aa Yeova?
17 Ĩla twamwĩw’a Yeova nĩtũĩkĩĩthasya kana Satani nĩ mũkengani. Nĩ kyaũ kĩkatũtetheeasya twĩthĩwe twĩ ewi? Mbivilia yaĩtye atĩĩ: “Mwende Yeova Ngai waku na ngoo yaku yonthe, na thayũ waku w’onthe, na vinya waku w’onthe.” (Kũtũngĩlĩlwa Kwa Mĩao 6:5) Tũmwĩw’aa Yeova nũndũ nĩtũmwendete. O ũndũ wendo witũ kwa Yeova ũendeee kwongeleka, now’o tũkethĩawa na wendi wa kwĩka kyonthe kĩla ũkwenda twĩke. Mũtũmwa Yoana aandĩkie atĩĩ: “Kũmwenda Ngai nĩ kũũ, tũkwatae mĩao yake: na mĩao yake ti mĩito.”—1 Yoana 5:3.
18, 19. (a) Nĩ maũndũ amwe meva Yeova ũtũtavĩtye kana nĩ mathũku? (b) Twĩsĩ ata kana Yeova ndatwĩaa twĩke maũndũ tũtatonya?
18 Ĩndĩ nĩ maũndũ ta meva Yeova ũtũtavĩtye kana nĩ mathũku? Maũndũ amwe me ĩsandũkũnĩ yĩla yĩ na kyongo “ Mena Maũndũ Ala Yeova Ũmenete.” Mbeenĩ no ũsũanĩe kana amwe ma maũndũ asu ti mathũku mũno. Ĩndĩ wasoma mĩsoa ya Mbivilia ĩla yĩ ĩsandũkũnĩ yĩu na wamĩsũanĩĩa nesa, nũkũmanya nĩkĩ nĩ ũndũ wa ũĩ kwĩw’a mĩao ya Yeova. O na no wone waĩlĩte kwĩka moalyũku mana thayũnĩ waku. O na kau mavinda angĩ ti laisi kwĩka moalyũku asu, weeka ũu ũkeethĩawa na mũuo na ũtanu ũla umanaa na kwĩthĩwa wĩ mũĩkĩĩku kwa Ngai. (Isaia 48:17, 18) Twĩsĩ ata kana nĩ ũndũ ũtonyeka kwĩka moalyũku asu?
19 Yeova ndatwĩaa twĩke ũndũ tũtatonya kwĩka. (Kũtũngĩlĩlwa Kwa Mĩao 30:11-14) Nũndũ nĩ Mũnyanya wa w’o, nũtwĩsĩ nesa kwĩ ũndũ twĩyĩsĩ. Nĩwĩsĩ ũtonyi ũla twĩ naw’o, na mawonzu ala twĩ namo. (Savuli 103:14) Mũtũmwa Vaulo atwĩkĩĩte vinya kwa kwasya atĩĩ: “Ngai e kĩthito, na ndakamũeka mũtatwe kũvĩtũka vinya wenyu; ĩndĩ vamwe na kũtatwa akamantha nzĩa ya kũthonoka, nĩ kana mũtonye kũmomĩĩsya.” (1 Akolintho 10:13) Nĩtwĩsĩ vyũ kana Yeova akatũnengae vinya wa kwĩka kĩla kyaĩlĩte. Akaũnenga ‘vinya mũnene ũvĩtũkĩte’ nĩ kana ũũtetheesye kũmĩĩsya ĩla wĩ mathĩnanĩ. (2 Akolintho 4:7) Ĩtina wa kwona ũndũ Yeova wamũtetheeisye mavinda ala waĩ na thĩna, Vaulo aĩ atonya kwasya atĩĩ: “Nĩndonya maũndũ onthe nthĩnĩ wake ũla ũndonyethasya.”—Avilivi 4:13.
ĨMANYĨSYE KWENDA KĨLA NGAI WENDETE
20. Nĩ ndaĩa syĩva waĩle kwĩthĩwa nasyo, na nĩkĩ?
20 Twenda kwĩthĩwa anyanya ma Yeova no nginya tũeke kwĩka maũndũ ala Yeova waasyaa nĩ mathũku. Ĩndĩ ti ũu wĩ w’oka. (Alomi 12:9) Anyanya ma Ngai nĩmendete kĩla wendete, na nĩmawetetwe ũndũ mailyĩ ĩvukunĩ ya Savuli 15:1-5. (Soma.) Anyanya ma Yeova nĩmethĩawa na ndaĩa ta syake. Imwe sya ndaĩa isu nĩ “wendo, ũtanu, mũuo, wũmĩĩsyo, kwĩka angĩ nesa, ũseo, kĩthito, ũuu, [na] wĩting’o.”—Akalatia 5:22, 23.
21. Ũtonya kwĩka ata nĩ kana wĩthĩwe na ndaĩa nzeo ila Ngai wendete?
21 Ũtonya kwĩka ata nĩ kana wĩthĩwe na ndaĩa isu nzeo? Waĩle kũsoma na kwĩmanyĩsya Mbivilia ũteũtĩĩa nĩ kana ũmanye maũndũ ala Yeova wendete. (Isaia 30:20, 21) Weeka ũu ũkamwenda Yeova mũnango, na o ũndũ ũendeee na kũmwenda, now’o ũkenda kũmwĩw’a.
22. Ũkatetheka ata wamwĩw’a Yeova?
22 Moalyũku ala ũtonya kwĩthĩwa ũyenda kwĩka no maelekanw’e na kumya ngũa ngũũ na kwĩkĩa ingĩ nzaũ. Mbivilia yaĩtye kana nĩwaĩle kumya “mũndũ ũla wa tene” na kwĩvw’ĩka “mũndũ mweũ.” (Akolosai 3:9, 10) O na kau ũndũ ũsu nũtonya kwĩthĩwa ũte laisi, tweeka moalyũku asu na twamwĩw’a Yeova, atwathĩte “ĩtuvi ĩnene.” (Savuli 19:11) Tw’a kũmwĩw’a Yeova na ũiĩkĩĩthya kana Satani nĩ mũkengani. Mũthũkũmae Yeova nĩkwĩthĩwa nũmwendete, ĩndĩ ti nũndũ wa maũndũ maseo ala ũkwathĩte ĩvinda yũkĩte. Na weeka ũu, ũkatw’ĩka mũnyanya wa w’o wa Ngai!
^ kal. 16 Ũu ti kwonany’a kana Satani nĩwe ũtongoeasya andũ ala matendaa ũyĩmanyĩsya Mbivilia. Ĩndĩ Satani nĩwe “ngai ya nthĩ ĩno,” na “nthĩ yonthe ĩtwĩe nthĩnĩ [wake].” Kwoou ti ũndũ wa ũsengy’a kwona andũ amwe maitata kũtũsiĩĩa tũikamũthũkũme Yeova.—2 Akolintho 4:4; 1 Yoana 5:19.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
KĨLUNGU KYA 19
Ĩkala Vakuvĩ na Yeova
1, 2. Tũtonya kũkwata wĩvitho va ũmũnthĩ?
KWASŨANĨA ũtembeete nza mũthenya kũkĩte mbua mbingĩ na yĩ na kĩuutani. Ĩtina wa kavinda kanini, ũyona kwekala kĩvindu, na kũyambĩĩa kũtisa na kũtunduma. Na ĩndĩ kũyambĩĩa kua. Nũndũ wa ũu, ũimantha vandũ wĩvithe. Ũkona vandũ ũtonya kwĩvitha na vatekusya, wĩw’a wausya mũno!
2 Twĩkalĩte ĩvindanĩ yĩilyĩ ũu. Maũndũ ĩũlũ wa nthĩ maendeee kũthũkĩĩa. No wĩkũlye-ĩ, ‘Nĩ va ndonya kũkwata wĩvitho?’ Mũandĩki wa Savuli aandĩkie atĩĩ: “Nganeena ũndũ wa Yeova, Nĩwe wĩvitho wakwa na ngome yakwa yĩ vinya; Ngai wakwa, ũla nĩmũĩkĩĩaa.” (Savuli 91:2) Yeova no ethĩwe wĩvitho witũ ĩla twĩ mathĩnanĩ, na nũtũnengae wĩkwatyo mũseo wa ĩvinda yũkĩte.
3. Tũtonya kũmũtw’a Yeova wĩvitho witũ ata?
3 Yeova atonya kũtũsũvĩa ata? No atũtetheesye tũkamanya ũndũ tũtonya kwĩka ĩla twakwatwa nĩ mathĩna, na e na ũtonyi mwingĩ kwĩ mũndũ o na wĩva ũla ũtonya kwenda kũtũũmĩsya. Ĩla twakwatwa nĩ mũisyo, twaĩle kwĩthĩwa twĩsĩ nesa vyũ kana ĩvinda yũkĩte Yeova akamina mathĩna asu. Mbivilia ĩtwĩkĩaa vinya na ndeto ii: “Ĩyĩkalyei ene wendonĩ wa Ngai.” (Yuta 21) Twaĩle kwĩkala vakuvĩ na Yeova nĩ kana atũtetheesye ĩla twĩ na mathĩna. Ĩndĩ tũtonya kwĩka ũu ata?
MWENDE NGAI NŨNDŨ NŨKWENDETE
4, 5. Yeova onanasya ata kana nũtwendete?
4 Nĩ kana twĩkale vakuvĩ na Yeova, twaĩle kũmanya ũndũ ũtwendete mũno wĩana. Sũanĩa ĩũlũ wa maũndũ onthe ala Yeova wĩkĩte kwondũ witũ. Nũtũnengete nthĩ mbanake yusĩe mĩtĩ na nyamũ sya kwendeesya. O na nũtũnengete lĩu mũseo na kĩw’ũ kĩtheu kya kũnyw’a. Yeova nũtũmanyĩĩtye ĩũlũ wa ĩsyĩtwa yake na ndaĩa syake sya kwendeesya nthĩnĩ wa Mbivilia. Na ũndũ ũla mũnene mũno nĩ kana nĩwatwonisye wendo ĩla watũmie Mwana wake mwendwa, Yesũ, oke kumya thayũ wake kwondũ witũ. (Yoana 3:16) Na nũndũ wa nthembo ĩsu, twĩ na wĩkwatyo mũseo wa ĩvinda yũkĩte.
5 Yeova nĩ ũũngamĩtye Ũsumbĩ wa Masia, ũla nĩ silikalĩ ya ĩtunĩ, na o mĩtũkĩ ũkamina mathĩna onthe. Ũsumbĩ ũsu ũkatw’ĩkĩthya nthĩ ĩno nzaũ, na kĩla mũndũ akekala e mũtanu na e na mũuo tene na tene. (Savuli 37:29) Ũndũ ũngĩ ũkwonany’a Yeova nũtwendete nĩ kana nũtũmanyĩasya ũndũ tũtonya kwĩkala nesa vyũ ũmũnthĩ. O na nũtũthoketye tũmũvoyae, na ethĩawa eyũmbanĩtye kwĩthukĩĩsya mboya sitũ. Kwa w’o, Yeova nĩwendete kĩla ũmwe witũ.
6 Ũtonya kwonany’a ata kana nũtũngaa mũvea nũndũ Yeova nũkwendete? Ũtonya kwĩka ũu kwa kũmũtũngĩaa mũvea nũndũ wa maũndũ onthe ala wĩkĩte kwondũ waku. Ũndũ wa kũmakya nĩ kana, andũ aingĩ ũmũnthĩ maitũngaa mũvea. Na ũu now’o kwailyĩ ĩvinda yĩla Yesũ waĩ vaa ĩũlũ wa nthĩ. Ĩvinda yĩmwe, Yesũ nĩwavoisye aũme ĩkũmi mawaĩte mangũ, ĩndĩ no ũmwe wamũtũngĩie mũvea. (Luka 17:12-17) Twaĩle kwĩthĩwa tũilyĩ ta mũndũũme ũsu kwa kũmũtũngĩaa Yeova mũvea mavinda onthe.
7 O naitũ nĩtwaĩle kũmwenda Yeova. Yesũ eeie amanyĩw’a make kana no nginya mamwende Yeova na ngoo yoo yonthe, thayũ woo w’onthe, na kĩlĩko kyoo kyonthe. (Soma Mathayo 22:37.) Oonanasya ata?
8, 9. Tũtonya kũmwony’a Yeova ata kana nĩtũmwendete?
8 Kwasya nĩtũmwendete Yeova nĩkũtoetye? Aiee. Ethĩwa nĩtũmwendete Yeova na ngoo yitũ yonthe, thayũ witũ w’onthe, na kĩlĩko kitũ kyonthe, tũkoonanasya ũu kwĩsĩla meko maitũ. (Mathayo 7: 16-20) Mbivilia ĩtũmanyĩasya kana ethĩwa nĩtũmwendete Ngai, tũkeew’aa mĩao yake. Nĩ vinya kwĩka ũu? Aiee, nũndũ mĩao ya Yeova “ti mĩito.”—Soma 1 Yoana 5:3.
9 Ĩla twamwĩw’a Yeova, twĩkalaa twĩ atanu na twĩ eanĩe. (Isaia 48:17, 18) Ĩndĩ nĩ kyaũ kĩtonya kũtũtetheesya twĩkalae vakuvĩ na Yeova? Ekai twone.
ENDEEA KŨMŨTHENGEEA YEOVA
10. Nĩkĩ waĩle kũendeea kwĩmanyĩsya ĩũlũ wa Yeova?
10 Watw’ĩkie mũnyanyae wa Yeova ata? Ĩla weemanyĩisye Mbivilia, nĩwamũmanyie Yeova mũnango na wambĩĩa kwĩthĩwa na ngwatanĩo nzeo nake. Ngwatanĩo ĩsu yaku na Yeova no ĩelekanw’e na mwaki ũtekwenda ũivoa. O tondũ mwaki wendaa kwongelwa ngũ nĩ kana ndũkavoe, now’o o naku waĩle kũendeea kwĩmanyĩsya ĩũlũ wa Yeova nĩ kana ngwatanĩo yaku nake yĩthĩwe yĩ ndũmu.—Nthimo 2:1-5.
11. Momanyĩsyo ma Mbivilia maĩle kũtuma wĩw’a ata?
11 Waendeea kwĩmanyĩsya Mbivilia, kwa w’o ũkamanya maũndũ matonya kũkiita ngoo yaku. Kwoona ũndũ amanyĩw’a elĩ ma Yesũ meewie ĩla wamaeleisye wathani wa Mbivilia. Maisye atĩĩ: “Ngoo sitũ itinew’a muutĩa yĩla ũnũũneenaa naitũ nzĩanĩ, aitũvuanĩsya maandĩko?”—Luka 24:32.
12, 13. (a) Wendo witũ kwa Ngai ũtonya kwĩka ata twaema kwĩsisya? (b) Tũtonya ata kũsiĩĩa wendo witũ kwa Yeova ndũkavoe?
12 O tondũ amanyĩw’a makiitiwe ngoo ĩla maeleiwe nĩ Maandĩko, o naku no wĩthĩwe weewie ũu ĩla wambĩĩe kwĩmanyĩsya Mbivilia. Kwĩka ũu nĩkwatumie ũmũmanya Yeova na ũmwenda, na ndwĩsa kwenda wendo ũsu ũvoe.—Mathayo 24:12.
13 Watw’ĩka mũnyanya wa Ngai, nĩwaĩle kwĩkĩa kĩthito nĩ kana ũendeee kwĩthĩwa na ngwatanĩo ndũmu nake. No nginya ũendeee kwĩmanyĩsya ĩũlũ wake na ĩũlũ wa Yesũ, na ũisũanĩa ĩũlũ wa maũndũ ala ũkwĩmanyĩsya na ũndũ ũtonya kũmatũmĩa. (Yoana 17:3) Ĩla ũũsoma kana ũkwĩmanyĩsya Mbivilia, ĩkũlasye makũlyo aa: ‘Ũndũ ũũ wĩmanyĩsya kyaũ ĩũlũ wa Yeova Ngai? Nĩkĩ naĩle kũmwenda na ngoo yonthe na thayũ wakwa w’onthe?’—1 Timotheo 4:15.
14. Mboya ĩtonya kũtũtetheesya ata tũendeee kũmwenda Yeova mũnango?
14 Ĩla wĩ na mũndũ wendete, nũneenaa nake kĩla ĩvinda, na ũu nũtumaa ngwatanĩo yenyu yĩthĩwa yĩ ndũmu. O ta ngelekany’o ĩsu, twaneena na Yeova kĩla ĩvinda kwĩsĩla mboya, wendo witũ kwake nĩwongelekaa. (Soma 1 Athesalonika 5:17.) Mboya nĩ mũthĩnzĩo wa vata vyũ kuma kwa Ĩthe witũ wa ĩtunĩ. Twaĩle kũneenaa nake kĩla ĩvinda kuma ngoonĩ. (Savuli 62:8) Tũyaĩle kũtũngĩlĩĩlaa mboya sitũ, ĩndĩ syaĩle kwĩthĩwa syumĩte ngoonĩ. Twaendeea kwĩmanyĩsya Mbivilia na kũvoya kuma ngoonĩ, tũkamwenda Yeova mũnango.
TAVYA ANDŨ ANGĨ ĨŨLŨ WA YEOVA
15, 16. Wĩthĩawa na woni mwaũ ĩũlũ wa wĩa wa kũtavany’a?
15 Ethĩwa nĩtũkwenda kũendeeaa kwĩthĩwa vakuvĩ na Yeova, nĩtwaĩle kũneena na andũ angĩ ĩũlũ wa mũĩkĩĩo witũ. Kũtavya andũ ala angĩ ĩũlũ wa Yeova nĩ kĩanda kya mwanya mũno. (Luka 1:74) Na ũsu nĩ wĩa Yesũ wanengie Aklĩsto onthe ma w’o. Kĩla ũmwe witũ nĩwaĩle kũtavany’a ũvoo mũseo wa Ũsumbĩ wa Ngai. We nĩwĩkaa ũu?—Mathayo 24:14; 28:19, 20.
16 Mũtũmwa Vaulo oonaa wĩa wa kũtavany’a wĩ wa vata mũno, na nĩkyo kĩtumi wawĩtie ‘ũthwii.’ (2 Akolintho 4:7) Kũtavya andũ angĩ ĩũlũ wa Yeova na kĩeleelo kyake nĩw’o wĩa ũla wa vata vyũ ũtonya kwĩka. Nĩ nzĩa ĩmwe ya kũmũthũkũma Yeova, na nĩwendeeaw’a nĩ kĩthito kitũ. (Aevelania 6:10) Wĩa wa kũtavany’a no ũkũtetheesye kũmũthengeea Yeova na ũyĩsa kũkwata thayũ ũtathela. O na ĩngĩ, wĩa ũsu no ũtetheesye ala meũkwĩthukĩĩsya mamũthengeee Yeova na mayĩsa kũkwata thayũ ũtathela. (Soma1 Akolintho 15:58.) Ve wĩa ũngĩ ta ũsu ũtonya kũtuma wĩthĩwa wĩ mwĩanĩe?
17. Nĩkĩ wĩa wa kũtavany’a waĩle kũtethw’a na mĩtũkĩ?
17 Wĩa wa kũtavany’a waĩle kũtethw’a na mĩtũkĩ vyũ. Nĩtwaĩle ‘kũtavany’a ĩla ndeto,’ na twaĩle kwĩka ũu twĩ ‘athangaau.’ (2 Timotheo 4:2) Andũ nĩmaĩle kwĩw’a ĩũlũ wa Ũsumbĩ wa Ngai. Mbivilia yaĩtye atĩĩ: “Mũthenya mũnene wa Yeova wĩ vakuvĩ, wĩ vakuvĩ na nĩwĩkalaatĩte mũno.” Mũminũkĩlyo “ndũkekala.” (Nzevania 1:14; Avakuki 2:3) Kwoou, o mĩtũkĩ Yeova nũkwananga nthĩ ĩno nthũku ya Satani. Ũndũ ũsu ũtanethĩwa, andũ nĩmaĩle kũkanw’a nĩ kana methĩwe matonya kũnyuva kũmũthũkũma Yeova.
18. Nĩkĩ twaĩle kũmũthaitha Yeova twĩ vamwe na Aklĩsto ala angĩ ma w’o?
18 Yeova endaa tũmũthaithe twĩ vamwe na Aklĩsto ala angĩ ma w’o. Mbivilia yaĩtye atĩĩ: “Nĩtũlilikanan’ye ithyĩ kwa ithyĩ kũthangaan’ya wendonĩ na mawĩanĩ maseo; tũtekũeka kũmbana kwitũ vamwe, o tondũ amwe mekaa, ĩndĩ tũkĩtaana; na mbee mũno, mũkyona mũthenya ũsu ũkĩthengeea.” (Aevelania 10:24, 25) Nĩtwaĩle kũtataa ũndũ tũtonya tũendae maũmbanonĩ onthe. Maũmbano nĩmatũnengae mwanya wa kwĩkĩana vinya na kũthangaany’a na ala angĩ.
19. Nĩ kyaũ kĩtonya kũtũtetheesya tũmende ana-a-asa na eĩtu-a-asa Aklĩsto?
19 Wathi maũmbanonĩ, ũkakwata anyanya aseo ala makaũtetheeasya kũmũthaitha Yeova. Maũmbanonĩ asu, ũkakomana na ana-a-asa na eĩtu-a-asa me kĩvathũkany’o, ala matataa ũndũ matonya mamũthaithe Yeova o taku. Na ũndũ ũngĩ nĩ kana masyaiwe me na naĩ o taku, na nĩmavĩtasya. Ĩla mavĩtya, ĩthĩwa wĩyũmbanĩtye kũmaekea. (Soma Akolosai 3:13.) Mavinda onthe tataa mũno wone ndaĩa nzeo ila ana-a-asa na eĩtu-a-asa Aklĩsto methĩawa nasyo, nũndũ kwĩka ũu kũkaũtetheesya ũmende na ũimũthengeea Yeova mũnango.
THAYŨ WA W’O
20, 21. “Thayũ wa w’o” nĩ kyaũ?
20 Yeova endaa anyanyae onthe mekale nesa ũndũ vatonyeka. Mbivilia ĩtũmanyĩasya kana ĩvinda yũkĩte tũkekala thayũ wĩ kĩvathũkany’o vyũ na ũmũnthĩ.
21 Ĩvinda yũkĩte, tũkekala tene na tene, ĩndĩ ti o myaka 70 kana 80. Tũkatanĩa “thayũ wa tene na tene” twĩ na ũima wa mwĩĩ, mũuo, na twĩ atanu nthĩnĩ wa nthĩ nzaũ na mbanake. Thayũ ũsu nĩw’o Mbivilia yĩtĩte “thayũ wa w’o.” Yeova nĩwathanĩte kana akatũnenga thayũ ũsu wa w’o, ĩndĩ no nginya twĩke kyonthe kĩla tũtonya nĩ kana ‘tũũlũmye.’—1 Timotheo 6:12, 19.
22. (a) Tũtonya kũlũmya “thayũ wa wʼo” ata? (b) Nĩkĩ tũtesa kwĩmanthĩa thayũ wa tene na tene?
22 Tũtonya ‘kũkwata [kana, kũlũmya] thayũ wa w’o’ ata? No nginya ‘twĩkae nesa’ na ‘tũyĩthĩwa twĩ athwii ma kwĩkaa nesa.’ (1 Timotheo 6:18) Ũu wĩonany’a kana nĩtwaĩle kũtũmĩa kĩla twĩmanyĩasya Mbivilianĩ. Ĩndĩ o na ũu wĩ o vo, tũikwata thayũ wa w’o nũndũ wa kĩthito kitũ ene. Tũyĩsa kwĩmanthĩa thayũ ũtathela. Thayũ ũtathela nĩ mũthĩnzĩo Yeova watwie kũnenga athũkũmi make ala aĩkĩĩku, na nĩ wonany’o wa “mumo” kana ũseo wake mwingĩ. (Alomi 5:15) Ĩthe witũ wa ĩtunĩ nĩwendaa vyũ kũnenga athũkũmi make aĩkĩĩku mũthĩnzĩo ũsu.
23. Nĩkĩ waĩle kwĩka motwi ala maĩlĩte ĩvindanĩ yĩĩ?
23 Ĩkũlye-ĩ, ‘Nyie nĩnĩmũthaithaa Ngai kwa nzĩa ĩla wendaa?’ Woona ve moalyũku waĩle kwĩka, ĩka ũu na mĩtũkĩ. Twamwĩkwatya Yeova na tweeka kyonthe kĩla tũtonya tũmwĩw’e, akeethĩwa e wĩvitho witũ. Akasũvĩaa andũ make ala aĩkĩĩku mĩthenyanĩ ya mũminũkĩlyo ya nthĩ ĩno nthũku ya Satani. Na ĩndĩ akaĩkĩĩthya kana tũkekala Nthĩ Nzaũ tene na tene, o tondũ wathanĩte. Vate nzika, no ũkwate thayũ wa w’o weeka motwi ala maĩlĩte ĩvindanĩ yĩĩ!


text:
Kĩlungu 6: Kũsyawa kwa Yesũ Kũvika Kũkw’a Kwake
Mũlaĩka Kavilieli nĩwatũmiwe kwa mwĩĩtu mũseo weetawa Meli. Amwĩie kana akasyaa mwana ũla ũkasumbĩka tene na tene. Kana kau, Yesũ, kasyaĩwe kyũũnĩ kya indo, vala aĩthi maendie kũkasisya. Ĩtina, ndata nĩyatongoeisye andũ kuma wumĩlonĩ wa syũa nginya vala kana kau kanini kaĩ. Nĩtũkwĩmanyĩsya nũũ ũla watumie mona ndata ĩsu, na ũndũ Yesũ watangĩĩiwe ndakoawe.
Na twĩsyoka, twone Yesũ, e na ũkũũ wa myaka 12, aineena na alimũ ĩkalũnĩ. Na myaka ĩkũmi na nyanya ĩtina wa ũndũ ũsu, Yesũ nĩwavatisiwe na ĩndĩ ambĩĩa wĩa ũla Ngai wamũtũmĩte oke kwĩka kũũ nthĩ naw’o nĩkũtavany’a na kũmanyĩsya ĩũlũ wa Ũsumbĩ. Yesũ nĩwanyuvie aũme ĩkũmi na elĩ na amatw’a atũmwa make nĩ kana mamũtetheesye wĩa ũsu.
Na ĩngĩ Yesũ nĩweekie syama nyingĩ. Nĩwatũmĩie o makũyũ manini na mĩkate mĩnini kũmanenga lĩu andũ ngili mbingĩ. Nĩwavoisye awau o na athayũũkya akw’ũ. Na ĩtina vyũ tũkeemanyĩsya ĩũlũ wa maũndũ ala mamũkwatie mũthenya wa mũminũkĩlyo wa thayũ wake, na ũndũ wooaiwe. Yesũ atavanisye kwa ĩvinda ya ta myaka ĩtatũ na nyusu, Kwoou KĨLUNGU kya 6 kĩeleetye maũndũ ma ĩvinda ya myaka 34 na kĩndũ.


text:
MAKŨLYO MA ANDŨ MA MŨIKA
Nĩ Kyaũ Naĩle Kũmanya Ĩũlũ wa Kũtũmanĩa Mesengyi, Visa, Kana Vitio Mbuku?
Kũtũmanĩa mesengyi, visa, kana vitio mbuku nĩ kwasya ata?
Nĩ kũtũmanĩa simũnĩ mesengyi, visa, kana vitio syonanĩtye ũtheinĩ maũndũ matonya kũamũkya wendi wa kũmanyana kĩ-mwĩĩ. Aineenea ũndũ ũsu, mũndũũme ũmwe aĩtye atĩĩ: “Matukũ aa ĩsu no tayo nzĩa ĩla ĩtũmĩawa kũea ngewa. Andũ mambĩĩaa na kũtũmĩana o tũmesengyi na maendeangĩe mayambĩĩa kũtũmĩana visa itonya kũamũkya wendi wa kũmanyana kĩ-mwĩĩ.”
Nĩkĩ andũ mekaa ũu? Mũndũ ũmwe ũsomeete mĩao awetetwe nthĩnĩ wa ĩkaseti ya The New York Times aĩtye kana, kwosana na andũ amwe ma mũika, “kwĩthĩwa na visa ya mwĩĩtu kana mwanake mwĩ ndũũ e mũthei simũnĩ yaku, nĩ wonany’o wa kana nĩwendete kũmanyana kĩ-mwĩĩ.” O nake mwĩĩtu ũmwe wa mũika aĩtye kana kwĩka ũu nĩ “nzĩa ya kũmanyana kĩ-mwĩĩ ĩte mũisyo,” nũndũ “ndwĩsa kũitava o na ndwĩsa kũkwatw’a mowau.”
Itumi ingĩ itumaa andũ ma mũika matũmanĩa mesengyi sya mũthemba ũsu nĩ:
Nĩ kana mathaũkĩe mũndũ ũngĩ meũsũanĩa ta matonya kwambĩĩsya ndũũ nake.
Nũndũ ve mũndũ ũnamatũmĩie visa ta ĩsu na meĩw’a maĩle kũtũma o namo.
Kũtũmanĩa mesengyi, visa, kana vitio mbuku kwĩ ũthũku mwaũ?
Wamina kũtũma visa kuma simũnĩ yaku, yĩthĩawa yauma mokonĩ maku, na kwoou ndũtonya kũsiĩĩa ũndũ ĩkũtũmĩwa kana ũkasiĩĩa ndĩkatũmĩwe kũkwanangĩa ĩsyĩtwa. Mũnene ũmwe na mũandĩki wĩtawa Amanda Lenhart, kuma ovisinĩ ũmwe wa kwĩka ũkunĩkĩli wa Pew Research Center, aandĩkie ũũ ĩũlũ wa kũtũmanĩa mesengyi mbuku: “Ũmũnthĩ nĩ laisi vyũ andũ kũtũma na kwia kwa ĩvinda ĩasa mesengyi ikwonany’a maũndũ mathũku mũndũ ũngĩ wĩkĩte nĩ kana mony’e andũ angĩ.”
Mavinda angĩ
Mũndũ ũla watũmĩwa visa sya andũ athei o nake nũinyaĩĩkasya ayenda kũtanĩthya anyanyae.
Imwana ila syatiwa nĩ eĩtu meeĩ ndũũ, ninyaĩĩkĩasya andũ angĩ visa sya eĩtu asu me athei nĩ kana syĩĩyĩvanĩsye.
WE WAAMANYA? Mavinda maingĩ kũtũma visa sya andũ athei simũnĩ kwonekaa ũndũ ũmwe na kũvukya kana kanini kana kũnyaĩĩkya vunongulavia ya syana. Andũ amwe ma mũika nĩmatwaĩtwe kotinĩ nũndũ wa kwĩka ũu.
Mbivilia yaĩtye ata?
Mbivilia yonanĩtye kana kũtanĩa kũmanyana kĩ-mwĩĩ nthĩnĩ wa mũtwaano nĩ ũndũ waĩlĩte. (Nthimo 5:
“Ĩndĩ ũlaalai, na ũvuku w’onthe, na wendi, maikawetwe katĩ wenyu, . . . o na ũla wĩ nthoni, o na kũneena na ũtumanu, kana kũvũa ngũĩ.”
—Aeveso 5: 3, 4.
“Ũaai mamutha menyu ala me kũũ nthĩ: ũlaalai, na ũvuku, na mĩmeo mĩthũku, na kwenda maũndũ mathũku, na ĩtomo.”
—Akolosai 3:5.
Maandĩko asu maitũkanĩtye o ĩũlũ wa “ũlaalai,” (ũla nĩ kũmanyana kĩ-mwĩĩ katĩ wa andũ matatwaanĩte) ĩndĩ o na nĩmatũkanĩtye ĩũlũ wa “ũvuku” (ndeto ĩla ĩtũmĩawa kwonany’a mwĩkalĩle o na wĩva mũthũku). Ĩngĩ nĩmatũkanĩtye ĩũlũ wa “mĩmeo mĩthũku” (ĩla nĩ wendi ũla ũtonya kũtuma mũndũ elikya mwĩkalĩlenĩ mũthũku, ĩndĩ ti wendi wa kũmanyana kĩ-mwĩĩ ũla wĩthĩawa nthĩnĩ wa mũtwaano).
Ĩkũlye atĩĩ:
Nĩkĩ kũtũma visa sya andũ athei nĩ “ũvuku”?
Nĩkĩ kwĩka ũu kũtonya kwongeleela “mĩmeo mĩthũku”?
Nĩkĩ wendi wa kwĩloela na kũnyaĩĩkya visa sya andũ athei nĩ ‘ũndũ mũthũku’?
Maandĩko aa angĩ maatĩĩe nĩmonanĩtye kĩtumi kĩngĩ kĩseo kya kwĩvathana na kũtũma visa, mesengyi, kana vitio mbuku.
“Thangaa kwĩnengane mwene wĩtĩkĩlwe nĩ Ngai, mũtethya wa wĩa ũtasonokw’a.”
—2 Timotheo 2: 15.
“Inyw’ĩ mwaĩle kwĩthĩwa andũ mailyĩ ata mwĩkalĩlenĩ mũtheu wa thayũ na kũmũkĩa Ngai”?
—2 Vetelo 3: 11.
Maandĩko asu monanĩtye ũseo wa kwĩthĩwa na mwĩkalĩle mũseo. Weethĩwa na mwĩkalĩle mũseo, ndũkekalaa na wia ũisũanĩa ta ve ũndũ mũthũku ũtonya kũũkwata nũndũ wa meko maku.
Ĩkũlye atĩĩ:
Nyie nĩ mũndũ wĩ ndaĩa syĩilyĩ ata?
Nĩnĩsũanĩaa ũndũ ndonya kwanangĩa ala angĩ ĩsyĩtwa?
Nyie nĩnendeeaw’a nĩ kwĩtanĩthya na maũndũ matonya kũũmĩsya andũ angĩ?
Kũtũmĩana mesengyi mbuku simũnĩ kũtonya kũmbanangĩa ĩsyĩtwa ata?
Asyai makwa makaendeea kũndĩkĩĩa mamanya kana nĩnĩtũmaa na ngatũmĩwa mesengyi mbuku simũnĩ?
NGEWA YA W’O “Ve mwĩĩtu ũmwe mũnyanyawa waĩ ndũũ na kĩmwana, ĩndĩ nĩwavithaa. O maendeee, nĩmatũmanĩie visa syoo me athei. Mĩthenya ĩlĩ ĩte mĩvĩtu, ĩthe wa mwĩĩtu ũsu nĩwoosie simũ yake asisye kĩla kĩ nthĩnĩ. Nĩwoonie mesengyi isu, na avatelema atiwa ate na ũndũ wa kwasya. Ĩthe nĩwamũkũlilye nake eetĩkĩla kĩla kĩndũ. O na kau we nĩw’ĩwaa akosie, ũndũ ũsu nĩwatelemilye asyai make na watuma mathata mũno! Mayonaa ta makesa kũmũĩkĩĩa ĩngĩ.”
Ũw’o wa maũndũ: Kũtũmanĩa mesengyi mbuku simũnĩ nĩkwanangĩaa mũndũ ũla ũkũitũma ndaĩa o na ũla ũkũtũmĩwa. Mwĩĩtu ũmwe ũla wathing’ĩĩiw’e nĩ mwanake me ndũũ amũtũmĩe visa syake e mũthei aĩtye atĩĩ, “Ũndũ ũsu ũtumaa nĩĩmena na nĩw’a nde wa vata.”
Nũndũ kũtũmĩana mesengyi mbuku nĩ mwĩkalĩle mũthũku, nĩkũtonya kwananga ĩsyĩtwa yaku na ya angĩ, na nĩkũtonya kũtuma wovwa nũndũ wa kũtũla mĩao, nũseo ũkaatĩĩa ũtao ũũ wa Mbivilia:
“Kĩa mĩmeo ya wana.”
—2 Timotheo 2:22.
“Thyũũa metho makwa matikasisye maũndũ ma mana.”
—Savuli 119: 37.
We ũtonya kwĩka ata?
Sũanĩa ũndũ ũtonya kũtũmĩa ũtao wa Mbivilia ũndũnĩ ũũ weekĩkie. Soma ũndũ ũũ wakwatie Janet, na ũisakũa ũtwi ũla ũkwona ta waĩle.
“Mũthenya ũmwe nĩnakomanie na mwanake mũna, anenga namba yake ya simũ, nakwa namũnenga yakwa. O na kyumwa kĩmwe kĩte kĩthelu, nĩwaambĩĩie kũngũlya nĩmũtũmĩe visa syakwa nĩkĩĩte ngũa sya kũthambĩa.”
—Janet.
We wĩsũanĩa Janet ta waĩle kwĩthĩwa eekie ata? We ũtonya kwĩka ata?
ŨTWI WA 1 No wasye: ‘Ndikwona ve ũthũku, nũndũ ta keka tũendie ĩmwe kũthambĩa, ethĩwa ambonie nĩkĩĩte ngũa sya kũthambĩa.’
ŨTWI WA 2 No wasye: ‘Nũndũ ndyĩsĩ nesa kĩla ũkwenda, eka nĩmũtũmĩe visa ndekwoneka nĩ mũthei mũno na ĩndĩ ndyeteela none eĩka ata.’
ŨTWI WA 3 No wasye: ‘Mwanake ũũ no nĩsĩ kĩla ũkwenda. Nĩĩka kũvuta mesengyi ĩĩ ũnandũmĩie.’
Ũtwi wa 3 wĩoneka waĩle, kana ti w’o? O na Mbivilia yaĩtye: “Mũndũ wĩ kĩlĩko nĩwonaa ũthũku, na kwĩvitha; ĩndĩ ala mate ũmanyi nĩmaendeeaa, na kũthĩna.”
Ũndũ ũũ twoona wĩonany’a kĩtumi kĩla kĩnene kĩtumaa andũ mambĩĩa kũtũmanĩa mesengyi mbuku na melikya mĩkalĩle ĩngĩ mĩthũku, nakyo nĩ kĩĩ: Kũlea kũnyuva nesa anyanya moo. (Nthimo 13:20) Mũndũ mũka ũmwe wĩtawa Sarah aĩtye ũũ: “Waĩle kũtindany’a na andũ ala wĩsĩ mayendete mwĩkalĩle mũthũku.” Mũndũ mũka ũngĩ wĩtawa Delia o nake easya, “Andũ amwe monekaa ta anyanya mayĩsa kũũtetheesya wĩthĩwe na mwĩkalĩle mũseo, ĩndĩ mekaa kũwananga.” Ethĩwa mwĩkalĩle woo ndwosanĩte na mĩao ya Ngai, o naku wambĩĩaa kwenda kwĩka o ta mo. We no wende mwĩkalĩle waku wanangĩke nũndũ wa kũtindany’a na anyanya mailyĩ ũu?”


text:
Yesũ Aĩ o Mũndũ Mũseo tũ?
Ũndũ Mbivilia yaasya
Yesũ ndaĩ o mũndũ mũseo tũ. No twasye nĩwe mũndũ ũla wĩsĩkĩe mũno vyũ na akatetheesya andũ aingĩ kuma nthĩ yoombwa. Kwoona ũndũ asomi amwe na aandĩki maĩtye ĩũlũ wake:
“Yesũ wa Nasaleti . . . nĩwe mũndũ ũla wĩ nguma vyũ.”—H. G. Wells, English historian.
“[Yesũ] nĩwe wakiitie ngoo sya andũ ala aingĩ vyũ kuma nthĩ yoombwa, o na ũmũnthĩ no ũendeee na kũtetheesya andũ.”—Kenneth Scott Latourette, American historian and author.
Mbivilia nĩyonanasya nĩkĩ Yesũ wakiitie ngoo sya andũ aingĩ kwĩ mũndũ o na wĩva. Ĩla Yesũ wakũlilye anyanyae make mamũtavye we aĩ ũũ, ũmwe woo asũngĩie w’o asya: “
We nue Klĩsto, Mwana wa Ngai ũla wĩ thayũ.”—Mathayo 16:16.


text:
MŨSYAĨĨSYA (ĨKASETI YA KWĨMANYĨSYA) Mwei wa 5 2017
Ĩkaseti yĩĩ yĩ na ilungu sya kwĩmanyĩsya sya kwambĩĩa Matukũ 3-30, Mwei wa 7, 2017.
Tetheesya “Ekali ma Ũeninĩ” Mamũthũkũme “Yeova na Mũyo
Nĩ nzĩa yĩva nzeo vyũ ya kũtavya ũvoo mũseo ala mate Ngũsĩ makĩĩe kĩsionĩ kitũ?
Kũtetheesya Syana sya “Ekali ma Ũeninĩ”
Asyai ala me ũeninĩ matonya ata kũtetheesya nesa syana syoo imũmanye Yeova? Ala angĩ matonya kũtetheesya ata?
LIFE STORY
Kwaa Matũ Kũimbatĩte Kũmanyĩsya Angĩ
Walter Markin e thĩna wa matũ ĩndĩ nĩwĩkalĩte e mũtanu aimũthũkũma Yeova Ngai.
Ndũkaeke Wendo Waku Ũvoe
Aklĩsto amwe ma ĩvinda ya atũmwa nĩmaekete wendo woo ũkavoa. Nĩ kyaũ kĩtonya kũtũtetheesya tũikaeke kũmwenda Yeova?
“Nũmbendete Mbee wa Aa?”
Yesũ amanyĩisye Simoni Vetelo ĩsomo ya vata ĩũlũ wa kĩla waĩle kwia mbee thayũnĩ wake? Naitũ ũmũnthĩ tũtonya kũtũmĩa ata kĩu wamũmanyĩisye?
Ũndũ Kaio Watetheeisye Ana-a-asa Make
Kaio aĩ ũũ na nĩkĩ twaĩle kũatĩĩa ngelekany’o yake?
Ũtanu Ũla Tũkwataa Nũndũ wa Kwĩkala Tũte na Syĩndũ Mbingĩ
Nĩ kyaũ kyatetheeisye mwana-a-asa ũmwe na mũka meetheesya kĩlasi? Meekie ũu ata? Nĩkĩ ũtwi ũsu meekie wamaeteie ũtanu mwingĩ?
FROM OUR ARCHIVES
“Nĩtwongeleeilwe Kĩthito Kitũ na Wendo Ngoonĩ Kwĩ Ĩvinda Yĩngĩ o na Yĩva”
Amanyĩw’a ma Mbivilia meekie ata mamina kwĩkĩwa vinya ‘matavany’e ĩũlũ wa Mũsumbĩ na Ũsumbĩ wake’ ũmbanonĩ mũnene ũla meekie mwakanĩ wa 1922?


text:
Makũlyo Kuma kwa Asomi Maitũ
Nĩ ĩndĩĩ andũ ma Ngai maĩ ũkombonĩ wa Mbaviloni Ĩla Nene?
Kavinda keana ũna ĩtina wa mwaka wa 100 Klĩsto aminĩte kũsyawa nĩw’o andũ ma Ngai malikile ũkombonĩ ũsu, na mesie kuma vo mwakanĩ wa 1919. Nĩkĩ maelesyo asu me kĩvathũkany’o na ala ma tene?
Twĩ na itumi mbingĩ sya kũĩkĩĩthya kana ũkombo ũsu wathelile mwaka wa 1919, ĩla Aklĩsto etĩkĩw’a mauta mombanĩw’e ĩngĩ kĩkundinĩ. Kwasũanĩa ũndũ ũũ: Ũsumbĩ wa Ngai wambĩĩa kũsumbĩka mwakanĩ wa 1914, andũ ma Ngai nĩmatatiwe na mathew’a kwa kavinda ka myaka mĩvũthũ. * (Mal. 3:1-4) Na ĩndĩ mwakanĩ wa 1919, Yesũ nĩwanyuvie ĩla “ngombo yĩ na kĩthito na mbũĩ” nĩ kana ĩnengae andũ ma Ngai ala maĩ manathew’a “lĩu ĩvinda yaw’o.” (Mt. 24:45-47) Mwaka ũsu nĩw’o andũ ma Ngai mambĩĩe kũsyoka vala Ngai wendaa mekale. Mwaka ũsu now’o maumie ũkombonĩ wa Mbaviloni Ĩla Nene. (Ũvu. 18:4) Ĩndĩ ũkombo ũsu wambĩĩie ĩndĩĩ?
Kwa ĩvinda ya myaka mingĩ twĩthĩĩtwe tũielesya kana ũkombo ũsu wambĩĩie mwaka wa 1918, na kana kau nĩ kala kavinda kakuvĩ andũ ma Ngai maĩ ungu wa Mbaviloni Ĩla Nene. Kwa ngelekany’o, ĩkaseti ya Mũsyaĩĩsya (Kĩswaili) ya 15/03/1992 yaisye: “O tondũ andũ ma Ngai tene matw’ĩkĩthĩtw’e ngombo nĩ Mbaviloni kwa ĩvinda, now’o athũkũmi ma Yeova malikilw’e ũkombonĩ nĩ Mbaviloni Ĩla Nene mwaka wa 1918.” Ĩndĩ ũkunĩkĩli wĩonany’a kana ũkombo ũsu wambĩĩe tene vyũ mwaka wa 1918 ũte mũviku.
Kwa ngelekany’o, ekai tũsũanĩe ĩũlũ wa wathani ũmwe ũla wathanie ĩũlũ wa ũkombo ũsu vamwe na kũthaw’a kwa andũ ma Ngai. Wathani ũsu wĩ ĩandĩkonĩ ya Esekieli 37:1-14. Ĩandĩko yĩu yĩwetete Esekieli e woninĩ ayonw’a mwanda wusũĩte mavĩndĩ. Yeova nĩwamũeleisye Esekieli kana mavĩndĩ asu nĩ “nyũmba yonthe ya Isilaeli.” Nũndũ wathani ũsu nĩwaaĩle kwĩanĩa ĩvinda ya kelĩ, no ũkonetye “Isilaeli ma Ngai.” (Aka. 6:16; Meko 3:21) Ĩtina wa ũu Esekieli nĩwoonie mavĩndĩ asu meethĩwa thayũ na matw’ĩka nguthu nene mũno ya kaũ. Ĩsu nĩ nzĩa nzeo ta kĩ ya kũelesya ũndũ andũ ma Ngai maumie ũkombonĩ wa Mbaviloni Ĩla Nene mwakanĩ wa 1919! Ĩndĩ woni ũsu wĩtũtetheesya ata kũmanya ĩvinda yĩla andũ ma Ngai makuie me ũkombonĩ?
Ũndũ wa mbee, mavĩndĩ asu mawetetwe ta maĩ “momũ” kana “momũ mũno.” (Esek. 37:2, 11) Kĩu kĩonany’a kana mavĩndĩ asu maĩ ma andũ makw’ĩte tene mũno. Ũndũ wa kelĩ, ũthayũũkyo wa andũ asu ti ũndũ weekiwe mĩtũkĩ ĩndĩ weekiwe kavola kwa kavola. Ata? Mwambĩĩonĩ kwaĩ kĩlonzo, kĩtetemo kya nthĩ, na “mavĩndĩ mathengeeanĩa, ĩvĩndĩ na ĩvĩndĩ yayo.” Na ĩndĩ mavĩndĩ asu nĩmeekĩiwe “malangũ . . . na nyama.” Ĩtina wa vau, mavĩndĩ, malangũ, na nyama nĩsyavw’ĩkiwe kĩkonde. Kĩu kyathela ‘veva nĩwamalikile, na meethĩwa thayũ.’ Mũthya Yeova nĩwatũngie andũ asu mathayũũkiw’e nthĩ yoo. Nĩ kana maũndũ asu onthe mekĩke yaĩ no nginya vakue ĩvinda.—Esek. 37:7-10, 14.
Mbaĩ ya Isilaeli yekalile ũkombonĩ ĩvinda ĩasa. Ũkombo ũsu wambĩĩe mwaka wa 740 Klĩsto ate mũsyae, ĩla ũsumbĩ wa mbaĩ ĩkũmi wa Isilaeli wasindiwe na andũ aingĩ ma ũsumbĩ ũsu matavwa. Na ĩndĩ mwakanĩ wa 607 Klĩsto ate mũsyae ndũa ya Yelusaleme nĩyaanangiwe, na ala maĩ ũsumbĩnĩ ũla ũngĩ wa mbaĩ ilĩ matavwa. Ũkombo ũsu w’onthe wathelile mwaka wa 537 Klĩsto ate mũsyae, ĩla Ayuti amwe masyokie Yelusaleme na maaka yĩla ĩkalũ ĩngĩ na mambĩĩsya ũthaithi wa w’o ĩngĩ.
Wasũanĩa maũndũ asu me Maandĩkonĩ, nũkwona kana andũ ma Ngai mekalile me ngombo sya Mbaviloni Ĩla Nene kwa ĩvinda ĩasa mũno, ĩndĩ ti o kuma mwaka wa 1918 nginya 1919. Ĩvinda yĩu maĩ ũkombonĩ noyo ĩvinda yĩla ĩthaaa yeanie vamwe na nganũ, kana “ana ma ũsumbĩ.” (Mt. 13:36-43) Ĩvinda yĩu ĩthaaa yeanie vamwe na nganũ nĩ yĩla ĩvinda Aklĩsto ma w’o maĩ avũthũ vyũ kwĩ ala makaĩĩte mũĩkĩĩo. Kwoou no twasye ĩvinda yĩu kĩkundi kya Kĩklĩsto no ta kyaĩ ũkombonĩ wa Mbaviloni Ĩla Nene. Ũkombo ũsu wambĩĩe kavinda keana ũna ĩtina wa mwaka wa 100 Klĩsto aminĩte kũsyawa, na waendeea nginya ĩla ĩkalũ ya kĩ-veva yatheiw’e mĩthenyanĩ ĩĩ ya mũminũkĩlyo.—Meko 20:29, 30; 2 Ath. 2:3, 6; 1 Yoa. 2:18, 19.
Ĩvinda yĩu yĩasavĩte ũu andũ ma Ngai maĩ ũkombonĩ wa kĩ-veva, atongoi ma ndĩni vamwe na ala maĩ siasanĩ nĩmavatie andũ Ndeto ya Ngai maikĩa kwasya ũkũmũ ũla maĩ naw’o. Mavinda amwe yaĩ ĩvĩtyo kũsoma Mbivilia na kĩthyomo kĩla kĩsĩkĩe nĩ aingĩ. Andũ amwe meekie ũu nĩmooveeiwe ituĩnĩ na mavĩvw’a. Ala mesa kwĩthĩwa na woni wĩ kĩvathũkany’o na momanyĩsyo ma atongoi ma ndĩni mooseawa ĩtambya yũmũ mũno, na kyu nĩkyasiĩĩaa kyeni kya ũla w’o kĩikanyaĩĩke.
Nao nata ĩũlũ wa kuma ũkombonĩ? Kyu kyeekĩkie ĩndĩĩ na ata? Andũ ma Ngai maumie ũkombonĩ ũsu kavola kwa kavola. O tondũ wathani waisye, vambie kũka “kĩtetemo kya nthĩ.” Kĩu kyambĩĩe vatiele myaka maana meana ũna ĩvinda ya mũminũkĩlyo yambĩĩe. Myakanĩ ĩsu ve andũ amwe aĩkĩĩku mokitĩie ũthaithi wa w’o ũndũ matonya, o na kau momanyĩsyo ma ndĩni sya ũvũngũ nĩmo maĩ maingĩ. Amwe nĩmatatie kũalyũla Mbivilia ithyomonĩ sya andũ ala mate asomu mũno. Namo angĩ nĩmatavanisye ũw’o ũla meemanyĩĩtye Ndetonĩ ya Ngai.
Na ĩndĩ mũthyanĩ wa myaka ya 1800, Charles Taze Russell na atindany’a make nĩmeekĩie kĩthito kingĩ nĩ kana matume ũw’o ũla wĩ Mbivilianĩ ũmanyĩka ĩngĩ. No twasye ĩvinda yĩu nĩw’o ala mavĩndĩ mambĩĩe kũvw’ĩkwa nyama na kĩkonde. Ĩkaseti ya Zion’s Watch Tower vamwe na mavuku angĩ nĩsyatetheeisye ala maĩ na ngoo nthalĩku mamanye ũw’o. Ĩtina wa ĩvinda, syĩndũ ta ĩla “Photo-Drama of Creation” ya 1914 na ĩvuku yeetawa The Finished Mystery ya 1917 nĩsyalũlũmĩilye andũ ma Ngai. Tũineena kwa nzĩa ya ngelekany’o no twasye mwakanĩ wa 1919 nĩw’o ĩndĩ andũ ma Ngai manengiwe thayũ na matwawa nthĩ yoo ene. O ũndũ ĩvinda yĩvĩtĩte ũtialo wa Aklĩsto etĩkĩw’a mauta nũkwatĩtwe mbau nĩ ala me na wĩkwatyo wa kwĩkala kũũ nthĩ, na onthe nĩmatw’ĩkĩte “nguthu nene mũno ya kaũ.”—Esek. 37:10; Nzek. 8:20-23. *
Maũndũ asu onthe meonany’a kana andũ ma Ngai malikile ũkombonĩ wa Mbaviloni Ĩla Nene ĩla andũ ala makaĩie ũla mũĩkĩĩo mongelekile myakanĩ ya 100 na kĩndũ Klĩsto aminĩte kũsyawa. Ĩvinda yĩu ya kĩvindu yailyĩ ĩvinda yĩla Aisilaeli matavĩtwe. Twĩ na ũtanu mwingĩ mũno nũndũ o na kau athũkũmi ma Ngai mekalĩte myaka mingĩ mũno maithĩnw’a kĩ-veva, ithyĩ twĩkalĩte ĩvinda yĩla ‘ala oĩ makatisa,’ na ĩvinda yĩla “aingĩ makeethesya” na “kũtheethw’a”!—Nda. 12:3, 10.
Ĩla Satani wamũtataa Yesũ nĩwĩthĩwa amũtwaie ĩkalũnĩ?
Kwa ũkuvĩ, tũyĩsa kwasya vyũ kana Yesũ nĩwaendie kũũngama ĩkalũnĩ kana eekie kwona woni. Ve mavinda mavuku maitũ monanasya nĩwaendie nginya ĩkalũnĩ na mavinda angĩ mayonany’a eekie kwona woni.
Kwamba kũvindĩĩsya kĩla Mbivilia ĩwetete. Ĩla mũtũmwa Mathayo waandĩkaa yĩla ĩvuku yake ya Ũvoo Mũseo aveveewe aandĩka ũũ: ‘Na ĩndĩ ndevili amũtwaa [Yesũ] nthĩnĩ wa ĩla ndũa ntheu; na amwĩkalya mũthyanĩ wa ĩkalũ [kana, vala vatũlu vyũ].’ (Mt. 4:5) Naw’o ũvoo ũla ũngĩ ta ũsu wĩ ĩvukunĩ ya Luka waĩtye ũũ: ‘Na amũtwaa Yelusaleme, amwĩkalya mũthyanĩ wa ĩkalũ.’—Luka 4:9.
Navu ĩtinanga mavuku maitũ manawetaa kana no kwĩthĩwa Yesũ ataathi ĩkalũnĩ. Kwa ngelekany’o, ĩkaseti ya Mũsyaĩĩsya (Kĩsũngũ) ya 01/03/1961 yaisye ũũ: “Ti ũndũ wosanĩte na kĩlĩko kwasya atĩ syĩndũ syonthe ila iwetetwe ngewanĩ ya kũtatwa kwa Yesũ e weũnĩ syaĩ syĩndũ syĩ vo. Kũneena ũla w’o vai kĩĩma o na kĩmwe mũndũ waĩ atonya kũũngama ĩũlũ nĩ kana onw’e ‘mosumbĩ onthe ma nthĩ, na ndaĩa syamo.’ Kwoou no twasye kana Satani ndaatwaa Yesũ nginya alika ‘nthĩnĩ wa ĩla ndũa ntheu’ na amwĩkalya ‘mũthyanĩ wa ĩkalũ.’ Ndyaĩ lasima Satani amũtate me vau ĩkalũnĩ.” Ĩndĩ ve makaseti amwe maumie ĩtina wa yĩu ala moonanisye kana ta keka Yesũ nĩweetĩkĩlanile na Satani na ayĩyĩkya ethĩwa eekie kwĩyũaa.
Andũ amwe maisye kana nũndũ Yesũ ndaĩ wa nyũmba ya Livai, ndaaĩle kwambata kĩalanĩ kya vala vatheu ĩkalũnĩ. Na kwoou matw’a kana Yesũ no ta weekie ‘kũtwawa’ ĩkalũnĩ e woninĩ, o tondũ ĩvinda ĩvĩtu mwathani Esekieli watwaiwe ĩkalũnĩ e woninĩ.—Esek. 8:3, 7-10; 11:1, 24; 37:1, 2.
Ĩndĩ ethĩwa Satani aimũtata Yesũ eekie kũmwony’a woni, kwasũanĩa makũlyo aa:
Ethĩwa waĩ woni, Yesũ aĩ atonya kwĩw’a ta watatwa eyĩkye?
Ethĩwa mavinda ala angĩ Satani wamũtatie Yesũ endaa eke ũndũ ta kũvĩndũa mavia matw’ĩke imũtũ kana kũmũtulĩlya ndu amũthaithe, tyo twasye kana o na ĩtatwanĩ yĩĩ Satani amũtwaie Yesũ ĩkalũnĩ nũndũ nĩweesĩ e vau no eyĩkye?
Ĩndĩ ethĩwa Yesũ nĩwaendie kũũngama mũthyanĩ wa ĩkalũ, kwasyoka ũsũanĩe makũlyo aa:
Ethĩwa Yesũ nĩwaendie kũũngama ĩũlũ wa vala vandũ vatheu, ndethĩwa atũlile ĩla Mĩao ya Mose?
Yesũ aumie weũnĩ ata esa kũvika Yelusaleme?
Ũkunĩkĩli mwingangĩ ũla twĩkĩte nũtũtetheesye kũkwata ũvoo ũtonya kũtũtetheesya kũsũngĩa makũlyo asu elĩ ma mũthya.
Mbee, Professor D. A. Carson awetete kana ndeto ya Kĩkiliki hi·e·ron’, ĩla nĩyo ĩalyũlĩtwe “ĩkalũ” ngewanĩ ĩsu ya Yesũ yĩ ĩvukunĩ ya Mathayo na ya Luka, “no kwĩthĩwa yonanasya ũ mwako w’onthe ĩndĩ ti vala vandũ vatheu ve voka.” Kwoou ti lasima Yesũ ethĩwe aendie kũũngama ĩũlũ wa vala vandũ vatheu. Kwa ngelekany’o, no kwĩthĩwa aendie kũũngamĩla kĩalanĩ kyaĩ ngalĩko ya ĩtheo ya ĩkalũ welekele wumĩlonĩ wa syũa. Keka ve mũndũ weeyĩkĩasya vau atheea vuti ta 450 (mita 137) nginya nthĩ Ũsĩnĩ wa Kitiloni. Kĩala kĩu kyaĩ kĩtindimalu na kyaakĩĩwe ũkũta mũkuvĩ wĩlingĩlĩte ndeenĩ syakyo. Vau kĩalanĩ kĩu nĩvo vaĩ na vuti ila mbingĩ vyũ kũthi nthĩ. Mũsomi ũmwe wa tene weetawa Josephus aisye kana mũndũ ũũngama kĩalanĩ kĩu na aisisya nthĩ “akwatwa nĩ nthyũũa” nũndũ vaĩ vaasa. Nũndũ Yesũ ndaĩ wa nyũmba ya Livai, aĩ mwĩtĩkĩlye kũũngamĩla kĩalanĩ kĩu na ndaĩ esa kũtuma andũ malua nduuthĩ.
Ĩndĩ ethĩwa Yesũ aĩ weũnĩ-ĩ, vatonyeka ata akethĩwa atwaiwe nginya ĩkalũnĩ? Kwa ũkuvĩ ũsũngĩo nĩ kana tũyĩsĩ nesa. Ũvoo ũla ũeleetye matatwa ala Yesũ wakomanie namo ĩvinda yĩu nĩ mũkuvĩ, na kwoou ndũwetete atatiwe kwa ĩvinda yĩana ata kana aĩ ngalĩko yĩva ya weũ ũsu. Ĩndĩ o na kau kũthi Yelusaleme na maaũ umĩte weũnĩ ũsu kwaĩ kũtonya kũkua masaa maingĩ, tũitonya kwasya vyũ kana Yesũ ndaaĩka ũu. O na ĩngĩ ũvoo ũsu ndũwetete kana ĩvinda yĩu yonthe Yesũ aitatwa aĩ weũnĩ. Ĩndĩ kĩla ũvoo ũsu ũwetete nĩ kana Yesũ nĩwatwaiwe Yelusaleme.
Ĩndĩ nata ĩla Satani wamũtatie na “mosumbĩ onthe ma nthĩ”? Vate nzika, Satani oonisye Yesũ mosumbĩ asu woninĩ, kĩtumi nũndũ vai kĩĩma ũlĩsa ũkethĩa wĩ mũthya no wone mosumbĩ onthe. No kwĩthĩwa Satani atũmĩie mũthemba mũna wa woni, o tondũ ũtonya kwony’a mũndũ sinema ya mavisa ma kũndũ kwĩ kĩvathũkany’o ĩũlũ wa nthĩ. Ĩndĩ o na kau no kwĩthĩwa Satani amwonisye mosumbĩ asu woninĩ, kĩla wendaa nĩ Yesũ eke kĩko kĩkwonany’a ‘nĩwamũthaitha.’ (Mt. 4:8, 9) O ta ũu no twasye kana ĩla Satani watatie Yesũ eyĩkye kuma mũthyanĩ wa ĩkalũ endaa Yesũ eke kĩko kĩu kya kwĩyĩkya. Na keka nĩweeyĩkisye, thayũ wake wĩthĩwa waĩ mũisyonĩ. We ndũkwona ũndũ kĩko kĩu kyesaa kũtuma ĩtatwa yĩu yĩthĩwa na ũito kwĩ ta keka waĩ o woni?
Ũndũ ũmwe twaĩle kũweta nĩ ũla ũwetetwe mwambĩĩonĩ wa kĩlungu kĩĩ: tũitonya kũelesya ngewa ĩno ũndũ ũmwe na tũilũma vau. Na kwoou tũitonya kwasya kana vaitonyeka Yesũ akethĩwa aendie Yelusaleme na aũngama mũthyanĩ wa ĩkalũ. Ĩndĩ kĩla twĩsĩ nĩ kana Ndevili atatie Yesũ eke maũndũ mathũku, na kĩla ĩvinda wamũtata Yesũ amũsũngĩaa ate na nzika o na vanini.
^ kal. 2 Sisya ĩkaseti ya Mũsyaĩĩsya ya 01/07/2013, ĩth. 16-18, kal. 5-8, 12.
^ kal. 1 Maandĩko aa elĩ, Esekieli 37:1-14 na Ũvuan’yo 11:7-12, maeleetye ũndũ weekĩkie mwakanĩ wa 1919. Wathani ũla wĩ ĩvukunĩ ya Esekieli wathanĩte ũndũ andũ onthe ma Ngai maĩ mambĩĩe kũmũthaitha Yeova ĩngĩ ĩtina wa ĩvinda ĩasa mũno ya ũkombo. Ĩndĩ wathani ũla wĩ ĩvukunĩ ya Ũvuan’yo wonanĩtye kũnyuvwa kwa kĩkundi kĩnini kya ana-a-asa etĩkĩw’a mauta kĩtongosye ĩtina wa kavinda kanini ka kũsiĩĩwa.


text:
Yo Mbivilia no Ĩndetheesye Ethĩwa Nĩngw’ĩte Ngoo?
Ũndũ Mbivilia yaasya
Ĩĩ, nũndũ ũtethyo ũla mũseo vyũ wumaa kwa “
Ngai, ũla ũkiakiasya, wĩkĩaa vinya, ũvuũũkasya na ũtanĩthasya ala makw’ĩte ngoo.”
Ngai atetheeasya ata ala makw’ĩte ngoo?
Nũmanengae vinya. Ngai ‘
nũkũvuũũkasya na kũũtanĩthya,’ ti kwa kũũminĩa thĩna ũla wĩ naw’o ĩndĩ kwa kũsũngĩa mboya syaku ĩla wamũvoya vinya wa kũmĩĩsya. (Avilivi 4:13) No wĩthĩwe na mũĩkĩĩo kana akasũngĩa mboya syaku nũndũ Mbivilia yaĩtye: “
Yeova e vakuvĩ na ala matũlĩkĩte ngoo, na nũtangĩĩaa ala mekwĩlila vevanĩ.” (Savuli 34:18) Vate nzika, Yeova no amanye ĩla ũkwenda ũtethyo o na ĩla ũtatonya kũmũtavya mboyanĩ.
—Alomi 8:26, 27.
Kwĩsĩla ngelekany’o sya angĩ. Mũandĩki ũmwe wa Mbivilia avoyie: “
Nĩ thĩnanĩ mũnene nĩngũkwĩkaĩla.” Mũandĩki ũũ wa Savuli nĩwakwataa vinya ĩla walilikana kana Ngai nũekeaa. Aisye: “
Ethĩwa we Mwĩaĩi Ngai ũkatala mavĩtyo maitũ, nũũ ũla wĩvonoka? Ĩndĩ we nũtũekeaa, nĩ kana tũkũnenge ndaĩa.”
—Savuli 130:1, 3, 4, The Holy Bible in Current Kikamba Language.
Nũmanengae wĩkwatyo. O na eka kũtũnenga ũkiakisyo ũmũnthĩ, Ngai nũtwathĩte kana akamina mathĩna ala matumaa tũkw’a ngoo. Ĩla ũkeanĩsya watho ũsu, “
maũndũ ma mbee [ala nĩ vamwe na kũkw’a ngoo] matikalilikanwa, o na matikalika kĩlilikanonĩ.”
—Isaia 65:17.
Lilikana: O na kau Ngũsĩ sya Yeova nĩsyĩtĩkĩlĩte kana Ngai no aitetheesye, syo nimanthaa ũiiti ĩla syakw’a ngoo mũno weethĩa nĩsyaĩle kwona ndakĩtalĩ. (Maliko 2:17) Ĩndĩ o na ũu wĩ o vo, vaiĩ ũiiti ũla tũtonya kwasya nĩw’o mũseo. Na nũndũ wa kĩtumi kĩu, kĩla mũndũ nĩwe waĩle kwĩtw’ĩĩa ũiiti ũla ũkwona waĩle.


text:
Mosũngĩo ma Makũlyo ma Mbivilia
Nĩvatonyeka kũkethĩwa silikalĩ ĩmwe nthĩ yonthe?
Kwasũanĩa ũndũ silikalĩ ĩmwe ĩsumbĩkĩte nthĩ yonthe ĩtonya kũuna andũ. Ũmũnthĩ andũ aingĩ nĩmathĩnaa kumana na ũkya, kĩvathũkany’o na athwii. Ĩndĩ silikalĩ ya nthĩ yonthe ĩkũelewa mavata ma andũ mayo no ĩtonye kũĩkĩĩthya kana nĩyeanĩsya mavata moo. We wĩona silikalĩ ĩseũvĩte ũu ta ĩetwe nĩ andũ?—Soma Yelemia 10:23.
Silikalĩ ya mũndũ nĩyĩemetwe nĩ kwĩanĩsya mavata me kĩvathũkany’o ma andũ, na mũno mũno ma ala ngya. O na silikalĩ imwe nithĩnasya andũ. (Mũtavan’ya 4:1; 8:9) Ĩndĩ, Ngai Mwene Vinya W’onthe nĩwathanĩte silikalĩ ĩla ĩkavetanga silikalĩ isu syonthe. Mũsumbĩ wa silikalĩ ya Ngai akasũvĩa andũ nesa vyũ.—Soma Isaia 11:4; Ndanieli 2:44.
Ũsumbĩ wa Ngai ũkeanĩsya maũndũ meva?
Yeova Ngai nũnyuvĩte Mũsumbĩ ũla waĩle kũsumbĩka nthĩ yonthe, nake nĩ Mwana wake Yesũ. (Luka 1:31-33) Ĩla Yesũ waĩ kũũ nthĩ, nĩwendeeaw’a nĩkũtetheesya andũ. Nũndũ Yesũ nĩ Mũsumbĩ, akaete ngwatanĩo kwa mbaĩ syonthe, na aivetangĩa andũ mathĩna onthe.—Soma Savuli 72:8, 12-14.
Kĩla mũndũ akamwĩtĩkĩla Yesũ ta Mũsumbĩ? Aiee. Ĩndĩ o na vailyĩ ũu, Yeova nũendeee kũmomĩĩsya. (2 Vetelo 3:9) Nũendeee kũnenga andũ mwanya wa kwĩtĩkĩla kana Yesũ nĩwe Mũsumbĩ. O mĩtũkĩ Yesũ akilyĩ anavetanga andũ athũku, aete mũuo, na aiveta mĩisyo ĩũlũ wa nthĩ.—Soma Mika 4:3, 4.


text:
Ngewa ya 22: Yosevu Kwĩkw’a Kolokolonĩ
YOSEVU aĩ o na ũkũũ wa myaka 17 yĩla watheeiw’e Misili. Kũu athooiw’e kwa mũndũũme weetawa Votivali. Votivali athũkũmaa kwa mũsumbĩ wa Misili weetawa Valao.
Yosevu nĩwathũkũmie kwa Votivali vwana wake na kĩthito. Kwoou Yosevu eananga, Votivali amũtw’a mũũngamĩi wa nyũmba yake yonthe. Nĩkĩ, ĩndĩ, Yosevu wĩvaa kolokolonĩ? Kĩtumi nũndũ wa mũka wa Votivali.
Yosevu nĩweanie atw’ĩka mũndũũme mwanake mũno, na mũka wa Votivali nĩwendaa akome nake. Ĩndĩ Yosevu nĩweesĩ ũu nĩ ũndũ mũthũku, na ndaaĩtĩkĩla kwĩka ũu. Mũka wa Votivali nĩweewie woo mũno. Na yĩla mũũme wookie mũsyĩ, amũkenga aimwĩa: ‘Yosevu ũya mũthũku nũtatie ũkoma nakwa!’ Votivali nĩwaĩkĩĩie mũka wake, na athata mũno nũndũ wa Yosevu. Na kwa kĩtumi kĩu amwĩkya kolokolonĩ.
Na o mĩtũkĩ mũũngamĩi wa kolokolo oona kana Yosevu nĩ mũndũ mũseo. Kwoou aia mokonĩ make ovw’a ala angĩ onthe. Ĩtina wa maũndũ asu Valao nĩwathilĩkĩile mũnengani wake wa mbinyu na mũui wake wa mĩkate na amekya kolokoloni. Ũtukũ ũmwe kĩla ũmwe woo nĩwaotie ndoto ya mwanya, ĩndĩ mayeesĩ ũalyũlo wa ndoto syoo. Ũnĩ ũsu Yosevu amea, ‘Ndavyai ndoto syenyu.’ Na mamũtavya, Yosevu amaalyũlĩla ndoto syoo kwa ũtethyo wa Ngai.
Yosevu eeie mũnengani wa mbinyu atĩĩ: ‘Ĩtina wa mĩthenya ĩtatũ ũkaumw’a kolokolonĩ, na ũkatw’ĩka ĩngĩ mũnengani wa mbinyu wa Valao.’ Na Yosevu ongela kwasya: ‘Yĩla wĩuma kolokolonĩ ũkatavya Valao ũvoo wakwa, nĩ kana ũndetheesye kuma vandũ vaa.’ Ĩndĩ Yosevu amwĩa mũui wa mĩkate: ‘Ĩtina wa matukũ atatũ Valao akeeĩaa mũtwe waku ũtilwe.’
Ĩtina wa matukũ atatũ kweekĩkie o tondũ Yosevu waĩtye. Valao nĩweeĩaie mũtwe wa mũui wa mĩkate ũtilwe. Ĩndĩ, mũnengani wa mbinyu nĩwathaiw’e kuma kolokolonĩ na ambĩĩa kũthũkũma Valao ĩngĩ! Ĩndĩ we oolwa nĩ Yosevu vyũ! Ndaatavya Valao ũvoo wake, na Yosevu aĩ no nginya aendee kwĩkala kolokolonĩ.
Mwambĩlĩlyo 39:1-23; 40:1-23.
Makũlyo
- Yosevu aĩ na ũkũũ mwaũ yĩla watwaiwe Misili, na kweekĩkie ata yĩla wavikie kũu?
- Yosevu esie kwĩkw’a kolokolonĩ ata?
- Yosevu anengiwe wĩa mwaũ kolokolonĩ?
- E kolokolonĩ, Yosevu eekie ata kwa mũnengani wa mbinyu wa Valao na mũui wake?
- Kweethĩiwe ata mũnengani wa mbinyu wa Valao athaw’a kuma kolokolonĩ?
Makũlyo ma kwongeleela
- Soma Mwambĩlĩlyo 39:1-23.
O na vala kũyaĩ mwĩao mũandĩke kuma kwa Ngai wavatanĩte ũlaalai ĩvinda ya Yosevu, nĩ kyaũ kyatumie akuthũka akĩe mũka wa Votivali? (Mwa. 2:24; 20:3; 39:9)
- Soma Mwambĩlĩlyo 40:1-23.
Elesya kwa ũkuvĩ ndoto ya mũnengani wa mbinyu wa Valao, na ũalyũlo ũla Yeova wanengie Yosevu. (Mwa. 40: 9-13)
Mũui aotie ndoto myaũ, na ũalyũlo wayo waĩ mwaũ? (Mwa. 40:16-19)
Ũmũnthĩ ngombo mbũĩ na yĩ kĩthito ĩatĩĩaa ata mwelekelo wa ngoonĩ wa Yosevu? (Mwa. 40:8; Sav. 36:9; Yoa. 17:17; Meko 17:2, 3)
Ĩandĩko ya Mwambĩlĩlyo 40:20, 22 yĩtũtetheeasya ata kũelewa ũndũ Mũklĩsto waĩle kwona mboka sya kũtanĩa mũthenya wa kũsyawa? (Mũta. 7:1; Mko. 6: 21-28)


text:
MAKŨLYO MA ANDŨ MA MŨIKA
Nĩ Kyaũ Naĩle Kũmanya Ĩũlũ wa Kũtũma Mesengyi Simũnĩ?
:-) Kũtũmanĩa mesengyi nĩ nzĩa nzeo ya kũmanya ũndũ andũ angĩ maendeee yatũmĩwa nesa.
:-( Yatũmĩwa naĩ, no ĩtume wasya anyanya maku, na ĩikwanangĩa ndaĩa.
Kĩlungu kĩĩ nĩkĩũkwony’a maũndũ ala waĩle kũmanya ĩũlũ wa
Maũndũ angĩ me kĩlungunĩ kĩĩ:
Ala waĩle kũtũmĩa mesengyi
Andũ aingĩ ma mũika monaa kũtũmanĩa mesengyi yĩ nzĩa ya vata mũno ya kũneenany’a. Nũtonya kũtũmanĩa mesengyi na andũ onthe ala wĩ na namba syoo sya simũ, ate o asyai maku makaũvata.
“Ĩthe-a-kwa ndendaa nyie na mwĩĩtu ũla tũsyaanĩw’e tũineena na imwana simũnĩ. Endaa ethĩwa nĩtũkwĩka ũu, tũtũmĩe simũ ya vu mũsyĩ ĩla yĩthĩawa vandũ ithyonthe tũtonya kũtũmĩa, na tũyĩka ũu ala angĩ me vo.”
—Lenore.
Ũndũ ũla waĩle kũlilikana: Ethĩwa ũkanengae kĩla mũndũ namba yaku, nũtonya kũlika thĩnanĩ.
“Ethĩwa ndwĩ metho ĩũlũ wa nũũ waĩle kwĩthĩwa na namba yaku ya simũ, nũtonya kũtũmĩwa mesengyi kana visa itaĩle.”
—Scott.
“Ethĩwa mwanake na mwĩĩtu nĩmatũmanĩaa mesengyi mavinda maingĩ, ndũũ yoo nĩtonya kũkamĩĩa na o mĩtukĩ mayambĩĩa kwendana.”
—Steven.
Mbivilia yaĩtye atĩĩ: “
Mũndũ wĩ kĩlĩko nĩwonaa ũthũku, na kwĩvitha.” (Nthimo 22:3) Nĩwaĩle kwĩthĩwa wĩ metho maũndũnĩ mana nĩ kana ndũkese kũlika thĩnanĩ.
Ũndũ weekĩkie: “
Ve mwanake ũmwe twaĩ ndũũ, na nĩtwatũmanĩaa mesengyi mũno. Noonaa waĩ o ũnyanya. Ndyaĩ naaĩsa kũsũanĩa ta ve ũndũ ũngĩ nginya ĩla wesie kũndavya kana nũkũmbenda. Navindĩĩsya ũndũ ũsu, yu no nasye kana ndyaaĩlĩte kũtindany’a nake na kũmũtũmĩa mesengyi mavinda maingĩ ũndũ neekaa.”
Sũanĩa ũndũ ũũ: Wĩona ũnyanya woo ta weethĩiwe ũilyĩ ata ĩtina wa Melinda kũmanya kana mwanake ũsu nĩwamwendaa?
Andĩka ũndũ ũsu ĩngĩ! Melinda aaĩlĩte kwĩthĩwa eekie ata nĩ kana ũnyanya woo ndũkese kũkĩla mĩvaka?
Kĩla waĩle kũandĩka mesengyinĩ
Wĩthĩawa wĩ ũndũ wĩ laisi kũtũma mesengyi, na nũtanĩaa kũisoma, ĩndĩ ũu no ũtume ũlwa kana andũ nĩmatonya kũelewa naĩ ndeto ila syĩ mesengyinĩ yaku.
Ũndũ ũla waĩle kũlilikana: Ndeto ila ũũtũmĩa mesengyinĩ nitonya kũeleeka naĩ.
“Mesengyi ndyonanasya ũndũ mũndũ ũkwĩw’a ĩũlũ wa ndeto ila ũandĩkĩte o na ethĩwa nĩwĩkĩĩte tũvisa twa kwonany’a ũndũ ũkwĩw’a kana kĩla ũkũsũanĩa. Kwoou nĩtonya kũeleeka naĩ.”
—Briana.
“Nĩnĩsĩ eĩtu amwe meyanangĩĩte ĩsyĩtwa, makonekaa ta o eĩtũ ma kũthaũkĩa imwana nũndũ wa mesengyi ila matũmaa.”
—Laura.
Mbivilia yaĩtye atĩĩ: “
Ngoo ya ũla mũlũngalu nĩsũanĩaa kũsũngĩa.” (Nthimo 15:
Ĩla waĩle kũtũma mesengyi
Ũitũmĩa kĩlĩko, no wĩyĩkĩĩe mĩvaka ya kũũtetheesya kũmanya nĩ ĩndĩĩ waĩle kũtũmĩana mesengyi.
Ũndũ ũla waĩle kũlilikana: Waema kũmanya nesa nĩ ĩndĩĩ waĩle kũtũmĩana mesengyi, nũtonya kwoneka ta wĩ na kĩvũthya, na nũndũ wa ũu ũyasya anyanya maku vandũ va kũmendeesya.
“Nĩ laisi ũkonany’a ndũũnenga ndaĩa ala mwĩ ĩmwe ĩla ũũtũmanĩa mesengyi. Ĩla ngũea ngewa na mũndũ kana ĩla twĩ mesanĩ tũiya, nĩsaa kwĩthĩa nĩkwetye kũtũmĩana mesengyi simũnĩ.”
—Allison
“Ndwaĩle kũtũma mesengyi ũtwaĩte ngalĩ. Watwaa ngalĩ ũtasyaĩtye lelũnĩ, no ũkwatwe nĩ mũisyo.”
—Anne.
Mbivilia yaĩtye atĩĩ: “
Kwondũ wa kĩla kĩndũ ve ĩvinda, . . . ĩvinda ya kũvindya, na ĩvinda ya kũneena.” (Mũtavan’ya 3:1, 7) Ĩandĩko yĩu yĩonany’a kana o ũndũ ve ĩvinda ya kũneena, ve ĩvinda yaĩlĩte ya kũtũmĩana mesengyi simũnĩ.
Motao ĩũlũ wa kũtũmanĩa mesengyi
Ala waĩle kũtũmĩaa mesengyi
;-) Atĩĩa ũtao wa asyai maku.
—Akolosai 3:20.
;-) Ti kĩla mũndũ waĩle kũmũnenga namba yaku ya simũ. Ĩla waelesya mũndũ kwa ndaĩa kana ndũkwenda kũmũtavya maũndũ maku ma kĩmbithĩ, o na namba yaku ya simũ, wĩthĩawa ũyĩmanyĩsya nguma ya vata ĩkaũtethya wĩ mũndũ mũima.
;-) Ndũkethĩwe na kĩmanyĩo kya kũtũmanĩaa mesengyi sya kũvũanĩa ngũĩ na eĩtu kana anake. Waeka ndũũ yenyu ĩkĩle mĩvaka, ndũema kwĩsa kwĩlila nũndũ wa maũndũ ala makaũkwata.
“Asyai makwa nĩmandĩkĩĩe vyũ, kwoou nĩmethĩawa mesĩ kana nĩngũnyuva nesa andũ ala ngũnenga namba yakwa ya simũ.”
—Briana.
Kĩla waĩle kũandĩka mesengyinĩ
;-) Ũtanambĩĩa kũandĩka mesengyi, nĩwaĩle kwĩkũlya atĩĩ, ‘Mesengyi nĩyo nzĩa ĩla nzeo vyũ ndonya kũtũmĩa kũneenea ũndũ ũũ?’ Mavinda amwe nũseo ũkeka kũkũna simũ kana ũketeela mwĩneena mwenene.
;-) Ndũkaandĩke mesengyinĩ yaku ndeto ũtesa kũineena na kanyw’a. Mwĩĩtu wĩtawa Sarah wĩ na myaka 23, aisye ũũ, “
Ethĩwa nĩ ndeto itatamũkĩka, iyaĩle kũandĩkwa mesengyinĩ.”
“Watũmĩwa visa itaĩle nĩ mũndũ, tavya asyai maku. Kwĩka ũu kũkaũsũvĩa, na kũituma asyai maku makũĩkĩĩa.”
—Sirvan.
Ĩla waĩle kũtũma mesengyi
;-) Sũanĩa na ũitw’a nĩ ĩndĩĩ ũtaĩle kũtũmĩa simũ. Mwĩĩtu wĩtawa Olivia aisye atĩĩ: “
Ndyĩkalaa na simũ yakwa twĩ mesanĩ tũiya kana ĩla ngũsoma.
Na ĩla twĩ maũmbanonĩ, yĩkalaa yĩ mbosye nĩ kana ndikese kũlwa nĩmĩsisye.”
;-) Sũanĩa mũndũ ũla ũngĩ. (Avilivi 2:4) Ndũkatũme mesengyi ĩvinda yĩla ũkũea ngewa na mũndũ.
“Nĩnĩyĩkĩĩe mĩvaka. Kwa ngelekany’o, ndĩtũmĩaa andũ mesengyi ĩla nĩ vamwe na anyanya makwa ate o ve kĩtumi kĩseo. O na ĩngĩ, ndyĩsa kũnenga mũndũ ndamwĩsĩ nesa namba yakwa ya simũ.”
—Janelly.


text:
“Ndeto ya Ngai . . . Nĩ Nthangaau”
“Ndeto ya Ngai ĩ thayũ, na nĩ nthangaau.”—AEVL. 4:12.
MBATHI: 37, 48
1. Nĩ kyaũ kĩkũĩkĩĩthasya kana Ndeto ya Ngai yĩ vinya? (Sisya visa ĩthangũnĩ yĩĩ.)
ITHYĨ andũ ma Yeova nĩtwĩsĩ nesa vyũ kana ndeto ya Ngai, ĩla nĩyo ũvoo ũla ũnengete andũ, yĩ “thayũ, na nĩ nthangaau.” (Aevl. 4:12) Aingĩ maitũ nĩ ngelekany’o nzeo ikwonany’a kana Mbivilia yĩ ũtonyi wa kũalyũla andũ. Ana-a-asa na eĩtu-a-asa amwe me kĩkundinĩ ũmũnthĩ tene maĩ ing’ei, angĩ matũmĩaa ndawa sya kũmila, na angĩ nĩmeelikĩtye mwĩkalĩlenĩ mũthũku wa ũlaalai. Angĩ maĩ andũ me mbesa na maweteka, ĩndĩ mekalaa mayĩw’a ve kĩndũ makosete thayũnĩ woo. (Mũta. 2:3-11) Aingĩ ala moonekaa maĩtye nzĩa na mate vandũ maumĩlĩĩla nĩmesĩte kũalyũlwa nĩ ũtonyi wa Mbivilia na ũmũnthĩ ũũ me nzĩanĩ ĩla yaĩle. No kwĩthĩwa ũtanĩaa mũno kũsoma ngewa sya andũ ta asu nthĩnĩ wa kĩla kĩlungu kĩthĩawa ĩkasetinĩ ya Mũsyaĩĩsya kĩ na kyongo “Mbivilia Nĩalyũlaa Andũ.” Na nĩwonete kana o na Aklĩsto mamina kũmanya ũla w’o, no nginya mekĩe kĩthito meke maendeeo matetheew’e nĩ Maandĩko.
2. Vinya wa Ndeto ya Ngai watetheeisye andũ ata ĩvindanĩ ya atũmwa?
2 Ve kĩtumi kya kũseng’a aĩ nũndũ aingĩ ũmũnthĩ nĩmekĩte moalyũku manene ĩtina wa kwĩmanyĩsya Ndeto ya Ngai? Vai kĩtumi o na kĩmwe! Ngewa ta isu itũlilikanasya ĩũlũ wa ana-a-asa na eĩtu-a-asa ma ĩvinda ya atũmwa ala maĩ na wĩkwatyo wa kũthi ĩtunĩ. (Soma 1 Akolintho 6:9-11.) Vaulo atalanĩilye Aklĩsto asu andũ me mĩkalĩle yĩ kĩvathũkany’o ala matakatiĩwa Ũsumbĩ wa Ngai, na ĩndĩ aandĩka atĩĩ: ‘Amwe menyu mwailyĩ ũu.’ Aimaandĩkĩa ndeto isu maĩ maalyũkile matetheew’e nĩ Maandĩko na veva mũtheu wa Ngai. Ĩndĩ o na ĩtina wa kũtw’ĩka Aklĩsto, ve amwe masyokie kwĩka mavĩtyo manene ala mambie kwananga ngwatanĩo yoo na Yeova. Kwa ngelekany’o, Mbivilianĩ nĩvawetetwe Mũklĩsto ũmwe mwĩtĩkĩw’a mauta wa ĩvinda ya atũmwa ũla watengiwe na ĩtina esa kũtũngwa kĩkundinĩ. (1 Ako. 5:1-5; 2 Ako. 2:5-8) Yo kũsũanĩa mathĩna onthe ala Aklĩsto ala angĩ maakomana namo na makatetheew’a nĩ Ndeto ya Ngai mamakĩlye vinya tyo kũtwĩkĩaa vinya?
3. Twĩneenea kyaũ ĩsomonĩ yĩĩ?
3 Nũndũ nĩtũnengetwe Ndeto ya Ngai na nĩtwĩsĩ kana yĩ vinya, nĩtwaĩle kũmĩtũmĩa nesa ũndũ vatonyeka. (2 Tim. 2:15) Nĩkyo kĩtumi kĩlungunĩ kĩĩ tũkwenda kũneenea ũndũ tũtonya kũeka Ndeto ya Ngai ĩtũtetheesye (1) thayũnĩ witũ, (2) ũtavany’anĩ, na (3) ĩla tũũmanyĩsya maũmbanonĩ. Maũndũ asu nĩmeũtũtetheesya tũmanye ũndũ tũtonya kwony’a Ĩthe witũ wa ĩtunĩ kana nĩtũmwendete na nĩtũmũtũngĩaa mũvea nũndũ nĩwe ũtũmanyĩasya kwaĩla.—Isa. 48:17.
THAYŨNĨ WITŨ
4. (a) Twaĩle kwĩka ata ethĩwa nĩtũkwenda kũtetheka nĩ Ndeto ya Ngai? (b) Wĩkĩte mĩvango yĩva nĩ kana ũkwate ĩvinda ya kũsoma Mbivilia?
4 Ethĩwa nĩtũkwenda Ndeto ya Ngai ĩtũtethye no nginya tũmĩsomae kĩla ĩvinda. Vatonyeka twaĩle kwĩkaa ũu kĩla mũthenya. (Yos. 1:8) Nĩ w’o aingĩ maitũ twĩthĩawa tũkwatene mũno. Ĩndĩ tũyaĩle kwĩtĩkĩlya ũndũ o na wĩva, o na ethĩwa nĩ maũndũ ala ma lasima mavĩngĩĩse mũvango witũ wa kũsoma Mbivilia. (Soma Aeveso 5:15, 16.) Athũkũmi aingĩ ma Yeova nĩmavangĩte maũndũ moo nesa ũkethĩa nĩmeũkwata ĩvinda ya kũsoma Mbivilia kĩla mũthenya. Amwe masomaa kwakya tene, angĩ katĩkatĩ wa mũthenya, na ala angĩ wĩoo. Mew’aa o ta mũandĩki wa Savuli ũla waandĩkie atĩĩ: “Mĩao yaku ko nĩnĩmyendetee! Nĩyo nzũanĩaa mũthenya w’onthe.”—Sav. 119:97.
5, 6. (a) Nĩkĩ nĩ ũndũ wa vata kũvindĩĩsya kĩla twasoma? (b) Tũtonya kwĩka ata nĩ kana tũtetheke ĩla tũũvindĩĩsya kĩla tũũsoma? (c) We mwene ũtethekete ata nũndũ wa kũsoma Ndeto ya Ngai na kũmĩvindĩĩsya?
5 Tũisoma Mbivilia, nĩtwaĩle kwosa mwanya wa kũvindĩĩsya kĩla tũũsoma. (Sav. 1:1-3) Tũkaema kwĩka ũu tũyĩsa kũtetheka thayũnĩ witũ nĩ ũĩ ũte maela ũla wĩ Mbivilianĩ. Kĩeleelo kya kũsoma Ndeto ya Ngai kyaĩle kwĩthĩwa ne kwĩkĩa maũndũ ala tũũsoma ngoonĩ, tũtw’ĩke twĩsoma ĩ Mbivilia mbene, kana twĩmĩsoma simũnĩ kana kombiũtanĩ.
6 Tũtonya kwĩka ata nĩ kana tũtetheke ĩla tũũvindĩĩsya kĩla tũũsoma? Aingĩ nĩmonete kana masoma kalungu kana ka Maandĩko nũseo makamba kũũngamya kũsoma vanini na maisũanĩa makũlyo ta aa: ‘Kĩu nasoma kĩmanyĩsya kyaũ ĩũlũ wa Yeova? Nyie nĩtũmĩĩte ata mwolooto ũla wĩ mĩsoanĩ ĩno ya Ndeto ya Ngai thayũnĩ wakwa? Naĩle kwĩka moalyũku maũndũnĩ meva?’ O ũndũ twavoya na twavindĩĩsya kĩla tũũsoma Ndetonĩ ya Ngai, now’o tũkew’aa twĩ na mea ma kũatĩĩa ũtao ũla wĩ Maandĩkonĩ. Tweeka ũu tũkeethĩawa tweetĩkĩlya vinya wa Ndeto ya Ngai ũthũkũme thayũnĩ witũ.—2 Ako. 10:4, 5.
ĨLA TWĨ ŨTAVANY’ANĨ
7. Twaĩle kwĩka ata tũtũmĩe nesa vyũ Ndeto ya Ngai ĩla twĩ ũtavany’anĩ?
7 Nĩ kyaũ kĩtonya kũtũtetheesya tũtũmĩe Ndeto ya Ngai nesa ĩla twĩ ũtavany’a? Mbee vyũ, nĩtwaĩle kũmĩtũmĩa mũno ĩla tũũtavany’a na ĩla tũũmanyĩsya. Mwana-a-asa ũmwe aeleisye ũndũ ũsu ũũ: “Twasye wĩtavany’a nyũmba na nyũmba wĩ na Yeova mwene, nue ũneena kĩla vandũ-ĩ, kana no ũeke akaneena?” Kĩla wawetaa nĩ atĩĩ: Ĩla twasomea mwene nyũmba Ndeto ya Ngai, twĩthĩawa tũieka Yeova ne we aneene nake. Ndeto syĩ ĩandĩkonĩ tũnyuvĩte nesa nitonya kũkiita mwene nyũmba mũno kũte ndeto sitũ ene. (1 Ath. 2:13) Kwoou ĩkũlye atĩĩ: ‘Nyie nĩnĩmanthaa vyũ myanya ya kũsomea andũ Ndeto ya Ngai ĩla ngũmatavya ũvoo mũseo?’
8. Nĩkĩ tũtaĩle kũsũanĩa kana kũsoma maandĩko kwĩ kw’oka ĩla tũũtavany’a nĩkũtoetye?
8 Kũsomea mũndũ o kĩla kĩandĩkĩtwe Mbivilianĩ kw’oka kũitoetye. Nĩkĩ tũkwasya ũu? Nũndũ aingĩ maieleawa kĩla kĩ Mbivilianĩ kana o na ethĩwa nĩmekũelewa maeleawa o vanini. Ũu now’o kwailyĩ ĩvindanĩ ya atũmwa, na ũmũnthĩ kũilyĩ oou. (Alo. 10:2) Kwoou tũyaĩle kũsũanĩa mũndũ nĩwaelewa kĩla tũkwenda kũmũmanyĩsya aĩ no kwĩthĩwa nĩtwamũsomea ĩandĩko. Nĩtwaĩle kwosa ĩvinda tũkamwony’a kĩla tũkwenda akwatye mũsoanĩ ũsu. Kwa ngelekany’o, no tũtũngĩlĩĩle ĩngĩ ndeto imwe syĩ mũsoanĩ ũsu na ĩndĩ tũimũtetheesya kũelewa syĩweta kyaũ. Kwĩka ũu kũkatumaa Ndeto ya Ngai ĩlika ilĩkonĩ na ngoonĩ sya ala meũtwĩthukĩĩsya.—Soma Luka 24:32.
9. Tũtonya kwĩka ata tũtanamba kũsomea mũndũ ĩandĩko nĩ kana tũmũtetheesye anenge Mbivilia ndaĩa? Nengane ngelekany’o.
9 O na ĩngĩ, tũtanamba kũsomea mũndũ ĩandĩko nĩtwaĩle kũtũmĩa ndeto itonya kũtuma anenga Mbivilia ndaĩa. Kwa ngelekany’o, no twasye, “Eka twone woni wa Mũmbi witũ ĩũlũ wa kĩĩ tũũneenea.” Nao tũineena na mũndũ wa ndĩni ĩte ya Kĩklĩsto no tũmwĩe atĩĩ: “Eka twone kĩla Maandĩko Matheu matũtavĩtye.” Kana ethĩwa twĩneena na mũndũ ũtakwatĩĩaa maũndũ ma ndĩni, no tũmũkũlye-ĩ, “Ndyĩsĩ kana waaĩw’a nthimo ĩno yaneeniwe tene?” Kwoou nũndũ kĩla mũndũ e kĩla ũĩkĩĩaa na e ũndũ ũeetwe, tũkatataa mũno tũneene na kĩla ũmwe kwa nzĩa ĩtonya kũmwendeesya.—1 Ako. 9:22, 23.
10. (a) Elesya kĩla mwana-a-asa ũmwe woonie aitavany’a. (b) We wonete vinya wa Ndeto ya Ngai ũithũkũma ata ĩla ũũtavany’a?
10 Aingĩ nĩmonete kana kũtũmĩa Ndeto ya Ngai maitavany’a no kũtethye mũno ala meũneena namo. Kwasũanĩa ngelekany’o ĩno. Mũthenya ũmwe mwana-a-asa ũmwe nĩwasyokeie mũtumĩa mũna wasomete makaseti maitũ kwa ĩvinda ya myaka mingĩ. Mũthenya ũsu, vandũ va kwĩka o kũmũnenga ĩkaseti ya mĩtũkĩ vyũ ya Mũsyaĩĩsya, ambie kũmũsomea ĩandĩko yaĩ ĩkasetinĩ yĩu. Ĩandĩko yĩu yaĩ 2 Akolintho 1:3, 4 yĩla yaasya: “Ĩthe wa matei na Ngai wa ũkiakisyo w’onthe; [nĩwe] ũtũkiakiasya mathĩnanĩ maitũ onthe.” Mũtumĩa ũsu eewie akiitwa nginya eea mwana-a-asa ũsu atũngĩlĩĩle ĩandĩko yĩu ĩngĩ. Ĩtina nĩwamũeleisye ũndũ we na mũka meew’aa me na vata mũnene wa kũkiakiw’a, na kuma vau nĩwendie kũmanya maũndũ maingangĩ Ndetonĩ ya Ngai. O naku tyo wĩtĩkĩle kana Ndeto ya Ngai yĩ ũtonyi mwingĩ mũno wa kũtetheesya ala twakomana namo tũitavany’a?—Meko 19:20.
ĨLA TŨŨMANYĨSYA MAŨMBANONĨ
11. Ana-a-asa ala methĩawa na ilungu maũmbanonĩ maĩle kwĩka ata?
11 Ithyonthe nĩtũtanĩaa kwĩthĩwa maũmbanonĩ ma kĩkundi na maũmbanonĩ manene. Kĩtumi kĩla kĩnene kya kũthi maũmbanonĩ asu nĩ kũmũthaitha Yeova. O na ĩngĩ motao ala tũkwataa kuma Maandĩkonĩ nĩmatũtethasya mũno. Kwoou ana-a-asa ala methĩawa manengetwe ilungu maũmbanonĩ asu methĩawa manengetwe kĩanda kya mwanya. O na ĩngĩ nĩmaĩle kũmanya kana kũnewa ilungu ta isu ti ũndũ wa ngũĩ. (Yak. 3:1) Kĩla ĩvinda nĩmaĩle kũĩkĩĩthya kana kĩla meũmanyĩsya nĩkyosanĩte vyũ na Ndeto ya Ngai. Wanengwa kĩlungu ũmbanonĩ ũtonya kwĩka ata ũĩkĩĩthye kana vinya wa Ndeto ya Ngai nĩwatethya ala makwĩthukĩĩsye?
12. Ũla wĩ na ũvoo atonya kũĩkĩĩthya ata kana Maandĩko nĩmo mũsingi wa ũvoo wake?
12 Maandĩko nĩmo maĩle kwĩthĩwa me mũsingi wa ũvoo waku. (Yoa. 7:16) Kwoou waĩle kwĩka ata? Mbee ĩsũvĩe ndũkanengane ngewa sya maũndũ monekete kana ngelekany’o kwa nzĩa ĩtonya kũtuma andũ malilikana mũyo wasyo kũte kĩla ũkwendaa memanyĩsye Maandĩkonĩ. O na ĩngĩ nzĩa yaku ya kumya ũvoo ndyaĩle kũtuma andũ maũsũanĩa ne uwe vandũ va kũsũanĩa Maandĩko. Ũndũ ũngĩ waĩle kũlilikana nĩ kana kũsoma maandĩko maingĩ ti kw’o kũmanyĩsya kĩla kĩ Mbivilianĩ. O na kaingĩ wĩthĩaa wasoma maandĩko maingĩ andũ matiawa vate yĩmwe malilikene. Kwoou nyuva maandĩko ala ma vata nesa, na ũyosa ĩvinda ũmasome, ũmaelesye nesa, ũtũmĩe ngelekany’o sya kũtetheesya ethukĩĩsya mamaelewe, na ũyonany’a ũndũ matonya kũtethya ethukĩĩsya. (Nee. 8:8) Ethĩwa nĩwanengwa ũvoo (muhtasari), ũsome nesa vamwe na maandĩko ala matũmĩĩtwe. Tata ũelewe ũndũ maandĩko ala monanĩtw’e mosanĩte na ũvoo ũsu. Na ĩndĩ ũinyuva maandĩko ala ũũtũmĩa kũelesya maũndũ ala me ũvoonĩ ũsu. (No ũkwate ũvoo ũtonya kũũtetheesya nthĩnĩ wa ĩvuku, Faidika na Elimu ya Shule ya Huduma ya Kitheokrasi, ĩsomonĩ ya 21-23.) Na ĩndĩ ũndũ ũla wa vata vyũ nĩ kana nĩwaĩle kũmũvoya Yeova aũtetheesye nĩ kana ũmanyĩsye nesa maũndũ ma vata ala me Ndetonĩ yake.—Soma Esala 7:10; Nthimo 3:13, 14.
13. (a) Mwĩĩtu-a-asa ũmwe atethekie ata nĩ ĩandĩko yatũmĩiwe ũmbanonĩ? (b) We mwene ũthekete ata nĩ maandĩko amwe maatũmĩwa ũmbanonĩ?
13 Mwĩĩtu-a-asa ũmwe kuma Australia eewie akiitwa ngoo mũno nĩ ĩandĩko yatũmĩiwe ũmbanonĩ ũmwe wa Kĩklĩsto. O na kau nĩwakwatĩtwe nĩ mathĩna maito e mũnini, nĩwaĩ aneetĩkĩla ũw’o na akeyumya amũthũkũme Yeova. O na vailyĩ ũu, ndaĩkĩĩaa kana we nĩwĩsa kwendwa nĩ Yeova. Ĩndĩ ĩtina wa ĩvinda nĩwesie kũĩkĩĩa kana Ngai nũmwendete. Atetheeiw’e nĩ kyaũ? Kĩla kyamũtethisye nĩ kũvindĩĩsya ĩandĩko yasomiwe ũmbanonĩ mũthenya ũmwe vamwe na mĩsoa ĩngĩ yĩ Mbivilianĩ. * We naku ve ĩvinda waaĩw’a wakiitwa ta mwĩĩtu-a-asa ũsu nĩ maandĩko matũmĩiwe ũmbanonĩ wa kĩkundi kana ũmbanonĩ mũnene?—Nee. 8:12.
14. Tũtonya kwonany’a ata kana nĩtũũtũnga mũvea nũndũ wa Ndeto ya Ngai?
14 Mwa tũtũngaa mũvea ta kĩ nũndũ wa Ndeto ya Ngai, Mbivilia! Ngai nĩwanengie andũ Mbivilia nũndũ nũmendete na aĩkĩĩthya ĩkekalaa tene na tene o tondũ wathanĩte. (1 Vet. 1:24, 25) Kwoou nũseo tũsomae Ndeto ya Ngai kĩla ĩvinda, tũtũmĩae maũndũ ala tweemanyĩsya, na tũimĩtũmĩa kũmanyĩsya angĩ. Tweeka ũu tũkeethĩawa tũyonany’a nĩtũũtũnga mũvea na nĩtwendete ĩ Mbivilia, vamwe na Mũandĩkĩthya wayo, Yeova Ngai.
^ kal. 13 Sisya ĩsandũkũ “ Maũndũ Nĩmesie Kũvĩndũka.”


text:
Syo Ngũsĩ sya Yeova Niendaa Sivitalĩ?
Ĩĩ, Ngũsĩ sya Yeova niendaa sivitalĩ na ninyusaa ndawa. O na kau nĩtũtataa kwĩsũvĩa tũikakwatwe nĩ mowau, nĩtwĩsĩ kana ve “vata wa ndakĩtalĩ.” (Luka 5:31, The Holy Bible in Current Kikamba Language) O na amwe ma Ngũsĩ sya Yeova nĩ matakĩtalĩ o tondũ Lũka, ũla waĩ Mũklĩsto ĩvinda ya atũmwa, waĩ ndakĩtalĩ.—Akolosai 4:14.
Ĩndĩ ve mĩthemba ĩmwe ya ũiiti ĩtosanaa na myolooto ya Mbivilia na kwoou tũyĩtĩkĩlanaa nayo. Kwa ngelekany’o, tuyĩtĩkĩlaa kwongelwa nthakame nũndũ Mbivilia nĩleete mũndũ ayongelwa nthakame aĩ nĩ kana ndakakw’e. (Meko ma Atũmwa 15:20) O ta ũu, Mbivilia nĩtũvatĩte kũiitwa na nzĩa sya ũwe.—Akalatia 5:19-21.
Ũseo nĩ kana ũiiti mwingĩ ũla wĩ kw’o ti mũthũku kwosana na Mbivilia. Kwoou kĩla ũmwe witũ nĩwe wĩtw’ĩĩaa eenda ũiiti wa mũthemba wĩva. Ngũsĩ ĩmwe nĩtonya kwĩtĩkĩla ndawa kana ũiiti mũna, na ngũsĩ ĩngĩ ĩkalea ũiiti o ũsu.—Akalatia 6:5.


text:
Nĩkĩ Ngũsĩ sya Yeova Itatanĩaa Kĩlisimasi?
Maũndũ mate ma w’o ala mawetangawa nĩ andũ
Ũndũ ũte wa w’o: Ngũsĩ sya Yeova iitanĩaa Kĩlisimasi nũndũ iimũĩkĩĩaa Yesũ.
Ũw’o: Twĩ Aklĩsto. Tũĩkĩĩaa kana vai ũtangĩĩo ate o kwĩsĩla Yesũ Klĩsto e weka.—Meko ma Atũmwa 4:12.
Ũndũ ũte wa w’o: Nĩtwaanasya mĩsyĩ kwa kũmanyĩsya amwe nthĩnĩ wa mũsyĩ kana mayaĩle kũtanĩa Kĩlisimasi.
Ũw’o: Tũthĩnĩkĩaa mĩsyĩ mũno, na tũtũmĩaa Mbivilia kũtetheesya ala me nthĩnĩ wa mĩsyĩ methĩwe na ngwatanĩo ndũmu.
Ũndũ ũte wa w’o: Mũitanĩaa maũndũ ala andũ mendete kwĩka ĩvinda ya Kĩlisimasi ta kwonany’a ũlau, kwenda kwĩthĩwe mũuo ĩũlũ wa nthĩ, na kwĩka andũ nesa.
Ũw’o: Tũtataa mũno kwĩthĩwa alau na kwĩthĩwa andũ ma mũuo kĩla mũthenya. (Nthimo 11:25; Alomi 12:18) Kwa ngelekany’o, twĩkaa maũmbano maitũ na kũtavany’a tũatĩĩe ũtao ũũ wa Yesũ: “
Nĩmwosete mana, nenganai mana.” (Mathayo 10:8) O na ĩngĩ, tũtavasya andũ kana Ũsumbĩ wa Ngai now’o ũtonya kũete mũuo wa w’o ĩũlũ wa nthĩ.—Mathayo 10:7.
Nĩkĩ Ngũsĩ sya Yeova itatanĩaa Kĩlisimasi?
Yesũ eeaĩie aatĩĩi make malilikanae kĩkw’ũ kyake, ĩndĩ ti mũthenya wa kũsyawa kwake.—Luka 22:19, 20.
Atũmwa ma Yesũ na amanyĩw’a ma ĩvinda ya tene mayatanĩaa Kĩlisimasi. Ĩvuku yĩtawa New Catholic Encyclopedia yaĩtye kana “
sikũkũ ya kũtanĩa kũsyawa kwa Yesũ yaambĩĩiw’e ĩtina wa mwaka wa 243 [Yesũ aminĩte kũsyawa],” na myaka 100 yaĩ mbĩtu kuma mũtũmwa wa mũthya akw’a.
Vai ũndũ ũtonya kũĩkĩĩthya kana Yesũ asyaiwe matukũ 25, Mwei wa 12. O na mũthenya wake wa kũsyawa ndũandĩkĩtwe Mbivilianĩ.
Tũĩkĩĩaa kana kũtanĩa Kĩlisimasi ti ũndũ ũtonya kwĩtĩkĩlwa nĩ Ngai nũndũ nĩ sikũkũ yumanĩte na syĩthĩo sya andũ matamũthaithaa Ngai.—2 Akolintho 6:17.
Yo kũtanĩa Kĩlisimasi nĩ ũndũ waĩle kwoswa kwa ũito?
Andũ aingĩ nĩmatanĩaa Kĩlisimasi o na kau nĩmesĩ kana yumanĩte na andũ matamũthaithaa Ngai na kana Mbivilia ndĩkwataa mbau sikũkũ ĩsu. Ala mekaa ũu no mekũlye atĩĩ: No nginya Aklĩsto makatw’a kwĩka kĩvathũkany’o na andũ ala angĩ? Kũtanĩa Kĩlisimasi nĩ ũndũ waĩle kwoswa kwa ũito?
Mbivilia ĩtwĩkĩaa vinya tũsũanĩe maũndũ ala tũkwenda kwĩka, na ‘
tũyĩoasya maũndũ onthe.’ (1 Athesalonika 5:21) Ĩtũmanyĩasya kana nĩtwaĩle kwona ũw’o wĩ wa vata. (Yoana 4:23, 24) O na kau tũyendaa andũ maitwosa naĩ, tũatĩĩaa myolooto ya Mbivilia o na ethĩwa ũu wĩtuma twoneka twĩ kĩvathũkany’o na andũ ala angĩ.
O na kau ithyĩ nĩtũnyuvaa kũlea kũtanĩa Kĩlisimasi, nĩtũnengae ndaĩa ũthasyo wa ala angĩ wa kwĩnyuvĩa kĩla maĩle kwĩka. Tũilikĩlĩĩlaa maũndũ ala angĩ mekwĩka ĩvindanĩ yĩla mekũtanĩa Kĩlisimasi.
ĨMANYĨSYE MŨNANGO
MOSŨNGĨO MA MAKŨLYO MA MBIVILIA
Mbivilia Yaasya Ata Ĩũlũ wa Kĩlisimasi?
No ũseng’e mũno wamanya vala syĩthĩo thanthatũ ila syĩ nguma ĩũlũ wa Kĩlisimasi syaumie.


text:
We Yesũ Ambiwe Ngelany’onĩ?
Ũndũ Mbivilia yaasya
Andũ aingĩ monaa ngelany’o ne yo ũvano ũla mũnene wa Aklĩsto. Ĩndĩ, Mbivilia ndĩeleetye mũtĩ ũla Yesũ wooaĩiwe ũndũ wailyĩ, kwoou vai mũndũ wĩsĩ nesa vyũ ũndũ mũtĩ ũsu wailyĩ. Ĩndĩ o na ũu wĩ o vo, Mbivilia nĩĩkĩĩthĩtye kana Yesũ ndaambwa ngelany’onĩ ĩndĩ aathĩĩiwe mũtĩnĩ.
Mbivilia ĩtũmĩaa ndeto ya Kĩkiliki stau·rosʹ ĩla ĩkũweta ĩũlũ wa mũtĩ ũla Yesũ wooaĩiwe. (Mathayo 27:40; Yoana 19:17) O na kau mavinda maingĩ Mbivilia mbingĩ ialyũũlĩte ndeto stau·ros ta “ngelany’o,” asomi aingĩ nĩmetĩkĩlanaa kana ndeto ĩsu yonanasya “mũtĩ kana kĩting’ĩ kĩlũngalu kĩnzĩlĩtwe nthĩ.” * Ĩvuku yĩtawa A Critical Lexicon and Concordance to the English and Greek New Testament yaĩtye kana ndeto stau·rosʹ “ĩyonanasya ilungu ilĩ sya mbwaũ ikwatanĩtw’e.”
Mbivilia nĩtũmĩĩte ndeto ya Kĩkiliki xyʹlon ĩla no ũndũ ũmwe na ndeto stau·rosʹ. (Meko ma Atũmwa 5:30; 1 Vetelo 2:24) Ndeto xyʹlon ĩalyũlĩtwe ta “ũvwaũ,” “kĩting’ĩ,” kana “mũtĩ.” * Mbivilia yĩtawa The Companion Bible yaĩtye ũũ: ‘Vaiĩ ndeto o na ĩmwe ya Kĩkiliki nthĩnĩ wa Ũtianĩo Mweũ yonanĩtye ilungu ilĩ sya mũtĩ ikwatanĩtw’e.’
Ngai nĩwendaa andũ matũmĩe ngelany’o ũthaithinĩ?
O na ethĩwa Yesũ ooaĩiwe mũtĩnĩ ũilyĩ ata, maũndũ aa me vaa ĩtheo ma w’o na maandĩko ma Mbivilia nĩmekwonany’a kana tũyaĩle kũtũmĩa ngelany’o ũthaithinĩ.
Ngai ndendeeaw’a nĩ andũ ala matũmĩaa mĩvw’anano ũthaithinĩ vamwe na ala matũmĩaa ngelany’o. Ngai ameie Aisilaeli maikaatũmĩe mũvw’anano wa “kĩndũ o na kĩva” ũthaithinĩ woo. Namo Aklĩsto meĩtwe ‘makĩe kũthaitha mĩvw’anano.’
—Kũtũngĩlĩlwa Kwa Mĩao 4:15-19; 1 Akolintho 10:14.
Aklĩsto ma ĩvinda ya atũmwa mayatũmĩaa ngelany’o ũthaithinĩ. * Atũmwa ma Yesũ nĩmatiĩie Aklĩsto onthe ngelekany’o nzeo kwĩsĩla momanyĩsyo moo.
—2 Athesalonika 2:15.
Kũtũmĩa ngelany’o ũthaithinĩ kwambĩĩiw’e nĩ andũ mathaithaa mĩvw’anano. * Myaka maana maingĩ ĩtina wa Yesũ kũkw’a, makanisa nĩmambĩĩie kwelelũkya momanyĩsyo ala Yesũ wamanyĩasya, na andũ ala mambĩĩie kũthi makanisanĩ asu “nĩmeetĩkĩlilw’e kũtũmĩa mĩvw’anano ĩla matũmĩaa ũthaithinĩ woo matanatw’ĩka Aklĩsto,” mĩvw’anano ĩsu nĩ vamwe na ngelany’o. (The Expanded Vine’s Expository Dictionary of New Testament Words) Ĩndĩ Mbivilia ndyaĩtye kana nĩ kenda mũndũ aalyũke ethĩwe Mũklĩsto, no etĩkĩlw’e aendeesye maũndũ ala ũneekaa matosanĩte na Mbivilia ta kũtũmĩa mĩvw’anano.
—2 Akolintho 6:17.
^ kal. 4 Sisya New Bible Dictionary, Third Edition, edited by D. R. W. Wood, ĩthangũ ya 245; Theological Dictionary of the New Testament, Volume VII, ĩthangũ ya 572; The International Standard Bible Encyclopedia, Revised Edition, Volume 1, ĩthangũ ya 825; na The Imperial Bible-Dictionary, Volume II, ĩthangũ ya 84.
^ kal. 5 Sisya The Expanded Vine’s Expository Dictionary of New Testament Words, ĩthangũ ya 1165; A Greek-English Lexicon, yĩla yĩandĩkĩtwe nĩ Liddell na Scott, Ninth Edition, ĩthangũ ya 1191-
^ kal. 9 Sisya Encyclopædia Britannica, 2003, entry “Cross”; The Cross
^ kal. 10 Sisya The Encyclopedia of Religion, Volume 4, ĩthangũ ya 165; The Encyclopedia Americana, Volume 8, ĩthangũ ya 246; na Symbols Around Us, ĩthangũ ya 205-
ĨMANYĨSYE MŨNANGO
MAKŨLYO MAKŨLAW’A MAVINDA MAINGĨ
Nĩkĩ Ngũsĩ sya Yeova Itatũmĩaa Ngelany’o Ĩla Iũthaitha?
O na kau ithyĩ Ngũsĩ sya Yeova twĩ Aklĩsto, tũitũmĩaa ngelany’o. Nĩkĩ?
Ũvoo Mũseo Kuma kwa Ngai!
Yesũ Klĩsto Nũũ?
Ĩmanyĩsye nĩkĩ Yesũ wakwie, wovosyo nĩ kyau na Yesũ aendee kwĩka ata.


text:
Ngai E na Kĩeleelo Kyaũ Kwondũ Witũ?
ĨLA wasoma makaseti, wasisya televiseni, kana weethukĩĩsya letiũ, nĩwonaa na ũkew’a ũvoo mwingĩ wa ũtũli wa mĩao, kaũ, na ũng’endu. O naku mwene no wĩthĩwe ũithĩna nũndũ wa ũwau, kana kũkw’ĩĩwa nĩ mũndũ wendete.
Ĩkũlye atĩĩ:
Yo Ngai endaa nyie na mũsyĩ wakwa twĩthĩwe na mathĩna ta asu?
Ndonya ũkwata ũtethyo va wa kũmĩanĩsya na mathĩna?
Ve ĩvinda kũkethĩwa na mũuo?
Mbivilia nĩtũnengete mosũngĩo maseo ma makũlyo asu.
MBIVILIA ĨMANYĨASYA KANA NGAI AKEEKA MAŨNDŨ MA ŨSENGY’A ĨŨLŨ WA NTHĨ.
Andũ maikew’aa woo, maikakũaa, kana kũkw’a.—Ũvuan’yo 21:4
‘Mũndũ ũthuaa akatũlĩla ta ndaatai nũme.’—Isaia 35:6
‘Metho ma ililinda makasalukw’a.’—Isaia 35:5
Akw’ũ makathayũũkw’a.—Yoana 5:28, 29
Vai mũndũ ũkawaa. —Isaia 33:24
Kĩla mũndũ ĩũlũ wa nthĩ akeethĩwa na lĩu wĩanĩtye. —Savuli 72:16
TETHEKA KUMANA NA KĨLA MBIVILIA ĨMANYĨASYA
Nĩ laisi kũsũanĩa kana maũndũ ala wasoma no ndoto itakeanĩa. Ĩndĩ Ngai nĩwathanĩte kwĩka moalyũku asu ĩũlũ wa nthĩ o mĩtũkĩ, na Mbivilia nĩeleetye ũndũ ũkeka ũu.
Mbivilia yĩ na maũndũ angĩ maingĩ. Nĩtũtavasya kĩla twaĩle kũmanya nĩ kana twĩthĩwe na ũtanu wa w’o na tũitanĩa thayũ. Kwasũanĩa ĩũlũ wa maũndũ ala matumaa wĩmakĩa. Amwe ma maũndũ asu nĩ ta mathĩna ma mbesa, mathĩna ma mũsyĩ, mowau, kana kũkw’ĩĩwa nĩ mũndũ wendete. Mbivilia nĩtonya kũũtetheesya ũmĩanĩsye na mathĩna asu, na nĩtonya kũũkiakisya kwa kũkwony’a mosũngĩo ma makũlyo ta aa:
Nĩ kyaũ kĩtonya kũtũĩkĩĩthya kana Ngai akeeka kyonthe kĩla wathanĩte?
Kwĩmanyĩsya ĩvuku yĩĩ kwĩonany’a kana nũkwenda kũmanya kĩla Mbivilia ĩmanyĩasya. Ĩvuku yĩĩ nĩyĩũkũtethya. Yĩ na ilungu na makũlyo matonya ũkũtetheesya ũelewe Mbivilia nesa. Andũ milioni mbingĩ nĩmatanĩĩte kwĩmanyĩsya Mbivilia na Ngũsĩ sya Yeova. Twĩĩkwatya o naku nũũtanĩa. Ngai nakũathime ĩla ũendeee kũmanya kĩla Mbivilia ĩmanyĩasya!
ĨMANYĨSYE MŨNANGO
Kũlya Ũmanyĩw’e Mbivilia Ũte Kũĩva Kĩndũ
Nĩkĩ Waĩle Kwĩmanyĩsya Mbivilia?
Mbivilia nĩtetheeasya andũ aingĩ nthĩ yonthe kũkwata mosũngĩo ma makũlyo ala mekũlasya. We no wende kũsũngĩwa makũlyo maku?
Kũlya Ũmanyĩw’e Mbivilia Ũte Kũĩva Kĩndũ
Twĩkaa Ata Ĩla Tũũmanyĩsya Mũndũ Mbivilia?
Ngũsĩ sya Yeova nthĩ yonthe nĩsyĩsĩkĩe kwĩsĩla mũvango wa kwĩmanyĩsya na andũ Mbivilia vate ndĩvi. Sisya ũndũ mekaa ũu.


text:
Nĩtwaĩle Kũvoya Yesũ?
MŨNDŨŨME ũmwe ayĩka ũkunĩkĩli akũlilye andũ ma mũika mbee wa 800 kuma ndĩni syĩ kĩvathũkany’o kana nĩmaĩkĩĩaa kana Yesũ nũsũngĩaa mboya. Andũ ma mũika 60 katĩ wa kĩla 100 makũlilw’e, maisye nĩmaĩkĩĩaa kana Yesũ nũsũngĩaa mboya. Ĩndĩ, mwĩĩtu ũmwe avutie ĩsyĩtwa Yesũ na vandũ vayo aandĩka ĩsyĩtwa “Ngai.”
We wĩona ta twaĩle kũmũvoya Yesũ kana nĩ Ngai? * Nĩ kana tũkwate ũsũngĩo, ekai twambe kwona ũndũ Yesũ wamanyĩisye amanyĩw’a make mavoyae.
KĨLA YESŨ WAMANYĨISYE
Yesũ nĩwamanyĩisye na oonany’a nũũ twaĩle kũvoya.
KĨLA YESŨ WAMANYĨISYE: Ũmwe wa amanyĩw’a ma Yesũ amwĩie atĩĩ, “Mwĩaĩi, tũmanyĩsye kũvoya,” Yesũ amũsũngĩa: “Mũkĩvoya aasyai atĩĩ, Asa.” (Luka 11:1, 2) Ĩngĩ, nthĩnĩ wa ũla Ũtavany’a wa Kĩĩmanĩ, Yesũ eeie ala mamwĩthukĩĩsye mavoyae. Ameie ũũ: ‘Voyaai Ĩthe wenyu.’ Asyokie amekĩa vinya akĩmea: “Ĩthe wenyu nĩwĩsĩ ila mwĩ na vata nasyo, mbee wa inyw’ĩ mũtanamũvoya.” (Mathayo 6:6, 8) Ũtukũ wa mũthya ĩla Yesũ waĩ kũũ nthĩ eeie amanyĩw’a make atĩĩ: “O ũla mũkavoya Asa syĩtwanĩ yakwa, akamũnenga.” (Yoana 16:23) Kwoou, Yesũ atũmanyĩisye tũmũvoyae Ĩthe wake o ũla nĩwe Ĩthe witũ, Yeova Ngai.—Yoana 20:17.
NGELEKANY’O YAKE: Yesũ nĩwavoyie o tondũ wamanyĩasya andũ meke ĩla wavoyie ayasya atĩĩ: “Nĩngũũkatha, Asa, Mwĩaĩi wa ĩtu na nthĩ.” (Luka 10:21) O na ĩvinda yĩngĩ, ‘Yesũ nĩwookĩlilye metho, na asya, Asa, nĩngũũtũngĩa mũvea nũndũ nĩwambĩw’a.’ (Yoana 11:41) Akilyĩ kũkw’a Yesũ avoyie ũũ: “Asa, veva wakwa nĩngũwia mokonĩ maku.” (Luka 23:46) Yesũ nĩwamũvoyaa Ĩthe wake wa ĩtunĩ ũla nĩwe “Mwĩaĩi wa ĩtu na nthĩ,” na kwa kwĩka ũu nĩwatwiĩie ngelekany’o nzeo. (Mathayo 11:25; 26:41, 42; 1 Yoana 2:6) Ũu nĩw’o amanyĩw’a make maeleiwe nĩ motao ala wamanengie?
AKLĨSTO MA ĨVINDA YA ATŨMWA MAVOYAA ŨŨ?
Syumwa nini ĩtina wa Yesũ kũsyoka ĩtunĩ, amanyĩw’a make nĩmambĩĩie kũthĩnw’a na kũtelemangw’a nĩ amaitha moo. (Meko ma Atũmwa 4:18) Vate nzika nĩmavoyie. Ĩkũlyo nĩ, Mo mavoyie ũũ? Mbivilia yaĩtye kana ‘mamũkĩlĩilye Ngai mawasya moo na ngoo ĩmwe,’ maimũvoya nĩ kana aendeee kũmatetheesya kwĩsĩla “syĩtwanĩ ya mũthũkũmi [wake] mũtheu Yesũ.” (Meko ma Atũmwa 4:24, 30) Kwoou, amanyĩw’a ma Yesũ nĩmaatĩĩie ũndũ wamamanyĩisye ĩũlũ wa mboya. Mamũvoyaa Ngai ĩndĩ ti Yesũ.
Ĩtina wa myaka kauta, mũtũmwa Vaulo nĩwaeleisye ũndũ we, na ala waĩ namo mavoyaa. Aimaandĩkĩa Aklĩsto aisye atĩĩ: “Nĩtũũtũngĩa Ngai mũvea, Ĩthe wa Mwĩaĩi waitũ Yesũ Klĩsto, tũkĩmũvoyea mavinda onthe.” (Akolosai 1:3) O na ĩngĩ, Vaulo nĩwaandĩkĩie Aklĩsto ala angĩ ĩũlũ wa ‘kũtũngĩaa Ngai Asa mũvea, mavinda onthe kwondũ wa maũndũ onthe, syĩtwanĩ ya Mwĩaĩi waitũ Yesũ Klĩsto.’ (Aeveso 5:20) Ndeto isu syĩonany’a kana Vaulo nĩweekĩie ala angĩ vinya mavoyae ‘Ngai Asa kwondũ wa maũndũ onthe’ kwĩsĩla ĩsyĩtwanĩ ya Yesũ.—Akolosai 3:17.
O ta Aklĩsto ma ĩvinda ya atũmwa, no twonany’e kana nĩtũmwendete Yesũ kwa kũatĩĩa ũtao ũla waumisye ĩũlũ wa mboya. (Yoana 14:15) Ĩla twamũvoya Asa witũ ũla wĩ ĩtunĩ e weka tũkeethĩwa tũtonya kũelewa nesa ndeto ii syĩ ĩandĩkonĩ ya Savuli 116:1, 2: “Nĩnĩmwendaa Yeova, nĩkwĩthĩwa nĩwĩw’aa wasya wakwa . . . Kwondũ wa ũu ngamwĩkaĩlaa o yĩla nĩ thayũ.” *


text:
Is This What God Purposed?
WASOMA makaseti, wasisya televiseni, weethukĩĩsya letiũ, kwĩ ũvoo mwingĩ wa ũtũli wa mĩao, kaũ, na ũng’endu! Kwasũanĩa ĩũlũ wa mathĩna maku. Ũwau kana kũkw’ĩĩwa no kwĩthĩwe kũkũetee kyeva kingĩ. Nũtonya kwĩw’a ũndũ Yovu weew’aa yĩla waisye kana thĩna wake waĩ “mũito kwĩ kĩthangathĩ kya maũkanga.”
Ĩkũlye makũlyo aa:
Kyo kĩĩ nĩkyo kyaĩ kĩeleelo kya Ngai kwitũ?
Ndonya kũkwata ũtethyo kuma va wa kũndetheesya mathĩnanĩ?
Ve wĩkwatyo wa kwĩsa kwĩthĩwa na mũuo kũũ nthĩ?
Mbivilia nĩyonanĩtye mosũngĩo maseo ma makũlyo asu.
MBIVILIA ĨMANYĨASYA KANA NGAI AKAETE MOALYŨKU AA KŨŨ NTHĨ.
“Akavyaĩa methoi onthe methonĩ moo; na kĩkw’ũ kĩikethĩwa vo ĩngĩ; o na kũikethĩwa ĩngĩ kũmeta, kana kũĩa, kana woo.”
‘Mũndũ ũthuaa akatũlĩla ta ndatai nũme.’
‘Metho ma ililinda makasalukw’a.’
“Onthe ala me mbũanĩ . . . makauma.”
“Ũla ũtwĩe kw’o ndakasya: Nyie nĩ mũwau.”
“Kũkeethĩwa lĩũ mwingĩ mũno wa mbaa ngetha nthĩ.”
TETHEKA KUMANA NA ŨNDŨ MBIVILIA ĨMANYĨASYA
Ndũkone maũndũ asu mawetetwe mathangũnĩ asu ta ndoto. Ngai nĩwathanie kana akeanĩsya maũndũ asu, na Mbivilia nĩyĩeleetye ũndũ ũkeka ũu.
O vamwe na ũu Mbivilia nĩkwonetye ũndũ ũtonya kwĩka nĩ kana ũtanĩe thayũ o na ĩvindanĩ yĩĩ. Sũanĩa ĩũlũ wa mawĩmakĩo na mathĩna maku. No methĩwe me mathĩna ma mbesa, mathĩna ma mũsyĩ, mowau, kana kũkw’ĩĩwa. Mbivilia nĩtonya kũũtetheesya kũmĩĩsya mathĩna ũmũnthĩ, na kũũkiakisya na mosũngĩo ma makũlyo ta aa:
Nĩkĩ tũthĩnaa?
Tũtonya kũmĩĩsya mawĩmakĩo maitũ ata?
Tũtonya kwĩthĩwa na mĩsyĩ yĩna ũtanu ata?
Kwĩthĩawa ata kwitũ yĩla twakw’a?
Endwa maitũ ala makwie tũkamona ĩngĩ?
Nĩ kyaũ kĩtonya kũtũĩkĩĩthya kana Ngai akeanĩsya mawatho make ma ĩvinda yũkĩte?
Yu ũendee kũsoma ĩvuku yĩĩ, wĩonany’a kana nũkwenda kũmanya kĩla Mbivilia ĩmanyĩasya. Ĩvuku yĩĩ nĩyĩũkũtetheesya kwĩka ũu. Ĩtheo wa kĩla ĩthangũ ve makũlyo ma kĩla kalungu. Andũ milioni mbingĩ nĩmatanĩaa nzĩa ĩsu ya makũlyo-na-mosũngĩo yĩla mekwĩmanyĩsya Mbivilia na Ngũsĩ sya Yeova. Twĩĩkwatya o naku nũũtanĩa kwĩmanyĩsya kwa nzĩa ĩsu. Ngai nakũathime nũndũ wa kwosa ĩtambya yĩu ĩseo mũno ya kwĩmanyĩsya ũndũ Mbivilia yo ĩmanyĩasya!


text:
Syo Ngũsĩ sya Yeova Nivathaa ala Maĩ Ngũsĩ Tene?
Ala mavatisiwe matw’ĩka Ngũsĩ sya Yeova ĩndĩ maeka kũtavany’a, o na kana maeka kũmbana na ngũsĩ ila ingĩ, maivathawa. Vandũ va ũu nĩtũtataa mũno kũmamantha na kũmekĩa vinya masyokee ngwatanĩo yoo nzeo na Ngai.
Mũndũ eeka naĩ ngito ndavetangawa kĩkundinĩ vau kwa vau. Ĩndĩ mũndũ mũvatise atw’ĩka akatũlaa mĩao ĩla yĩ Mbivilianĩ atekwĩlila, nũvathawa kana kwa ndeto ingĩ nũtengawa. Mbivilia yaĩtye nesa atĩĩ: “
Mũvetei ĩndĩ ũsu mwathe, aume katĩ wenyu.”—1 Akolintho 5:13.
Nao nata ethĩwa mũndũ nĩwatengwa na ũyĩthĩa mũka na syana no ngũsĩ? Kĩla kĩvĩndũkaa no ngwatanĩo yoo ya kĩ-ũthaithi ĩndĩ maendeeaa kwĩthĩwa me o andũ make. Aendeeaa kwĩkalany’a na mũka na syana syake o ta tene na mayĩka maũndũ ma mũsyĩ o ũndũ maneekaa.
Andũ atenge no maendeee kũthi maũmbanonĩ maitũ ma ũthaithi. O na makenda no manewe ũtao umĩte Maandĩkonĩ nĩ atumĩa ma kĩkundi. Kĩeleelo kya atumĩa nĩ kũtetheesya kĩla ũmwe aĩle ĩngĩ kwĩthĩwa e Ngũsĩ ya Yeova. Andũ atenge matia mwĩkalĩle mũthũku na mayonany’a vyũ kana me na wendi wa kwĩkala kwosana na mĩao ĩla yĩ Mbivilianĩ, nĩmathokaw’a ĩngĩ matw’ĩke Ngũsĩ sya Yeova.


text:
Ovisi na Ũvoo wa Kũtembew’a
Nĩtũũthoketye vyũ ũke wone ovisi sitũ na ũyona kũla tũtumbĩthĩasya mavuku. Mantha ovisi ũla ũkwenda ũke ũwone na saa sya kũthoka.
Spain
Testigos Cristianos de Jehová
Ctra. M-108 Torrejón-Ajalvir, km. 5
28864 AJALVIR (MADRID)
SPAIN
+34 918-879-700
Mũthenya na masaa ala ũtonya kũtembea
Wakwambĩlĩĩlya nginya Wakatano
Saa 2:30 kwakya nginya 6:00 mũthenya na 8:30 mũthenya nginya 10:30 mũthenya
Ĩvinda ya 1
Kwa ũkuvĩ
Ovisi ũũ ũalyũlaa mavuku maeleetye Mbivilia kwa kĩthyomo kya Basque, Catalan, Galician, Spanish, na kĩthyomo kya ala matew’aa kya Spain, na Valencia. O na ĩngĩ, nĩ umasya mavuku ma kĩthyomo kya Spain kwa mũandĩko wa ala matonaa wa Braille. Ĩla watembea nĩ ũeleaw’a ĩũlũ wa maũndũ ma tene ma Ngũsĩ sya Yeova nthĩ ya Spain.


text:
Syo Ngũsĩ sya Yeova Nĩ Aatĩĩi ma Mũndũ Mũna?
Aiee, ndĩni ya Ngũsĩ sya Yeova ndyumanĩte na mũndũ (cult). Ithyĩ twĩ Aklĩsto, na tũtataa ũndũ tũtonya tũatĩĩe momanyĩsyo ma Yesũ Klĩsto vamwe na ngelekany’o ĩla watũtiĩe.
Ndĩni yeetwa cult yĩthĩawa ĩilyĩ ata?
Andũ maeleasya ndeto “cult” kwa nzĩa syĩ kĩvathũkany’o. Ĩndĩ kwasũanĩa maelesyo elĩ katĩ wa ala manenganĩtwe, na ũisisya nĩkĩ kwosana na maelesyo ithyĩ tũtesa kwĩtwa cult.
Amwe monaa cult nĩ ndĩni nzaũ yambĩlĩĩlw’e na ĩĩkĩĩaa maũndũ me kĩvathũkany’o na ndĩni ila ingĩ. Ngũsĩ sya Yeova iyaaĩka kwambĩĩsya ndĩni nzaũ. Ĩndĩ tũthaithaa ũndũ Aklĩsto ala maĩ ĩvinda ya atũmwa mathaithaa. Ngelekany’o ya Aklĩsto asu na mũthaithĩle woo niandĩkĩtwe Mbivilianĩ. (2 Timotheo 3:
16, 17) Tũĩkĩĩaa kana Maandĩko Matheu nĩmo maĩle kũtũtavya nĩ mũthaithĩle wĩva waĩle, na nĩ wĩva ũtaĩle.
Angĩ monaa cult nĩ mũthemba mũthũku mũno wa ndĩni weekie kũkavũka ndĩninĩ ĩngĩ nenange, na wĩthĩawa ũtongoew’e nĩ mũndũ mũna. Ngũsĩ sya Yeova mayĩkwatasya mũndũ o na wĩva amatongoesye. Ĩndĩ tũatĩĩa kĩla Yesũ wawetie. Atavisye aatĩĩi make atĩĩ: “Mwĩaĩi wenyu nĩ ũmwe, nĩwe Klĩsto.”
—Mathayo 23:10.
Vandũ va ndĩni ya Ngũsĩ sya Yeova kwĩthĩwa yĩ ndĩni nthũku kana cult, ĩsu nĩ ndĩni ĩtumaa athaithi mayo maendeea nesa, vamwe na ala me ũtũinĩ. Kwa ngelekany’o, ũtavany’a witũ nũtumĩte andũ aingĩ maekana na mĩkalĩle mĩthũku, ta kũnyw’a ndawa sya kũmila vamwe na ũthengi. O na eka ũu, nĩtwĩthĩawa na ilasi sya kũmanyĩsya ala matesĩ kũsoma na kũandĩka, o na methĩwe matwĩe nthĩ yĩva. Na ũndũ ũngĩ nĩ kana nĩtwendete mũno kũtetheesya ala makwatwa nĩ mĩisyo mĩnene. Tũtataa ũndũ tũtonya twĩthĩwe na mwĩkalĩle mũseo, o tondũ Yesũ weaĩe aatĩĩi make.


text:
KĨLUNGU KYA 6
Where Are the Dead?
Kwĩthĩawa ata kwitũ yĩla twakw’a?
Tũkusaa nĩkĩ?
Nĩkĩ nĩ ũndũ wa ũkiakisya kũmanya ũw’o ĩũlũ wa kĩkw’ũ?
1-3. Andũ makũlasya makũlyo meva ĩũlũ wa kĩkw’ũ, na ndĩni syĩkĩvathũkany’o imasũngĩaa ata?
ANDŨ nĩmeethĩĩtwe mayĩsilya ĩũlũ wa makũlyo asu kwa myaka mingĩ. Nĩ makũlyo ma vata. Ithyonthe nĩtwaĩle kwĩsilya ĩũlũ wa mosũngĩo ma makũlyo asu.
2 Kĩlungunĩ kya 5, tũneemanyĩisye ũndũ nthembo ya wovosyo ya Yesũ Klĩsto yatũvingũĩie nzĩa ya thayũ ũtathela. Na nĩtũneemanyĩisye kana Mbivilia nĩyathanĩte ĩvinda ‘kĩkw’ũ kĩtakethĩwa vo ĩngĩ.’ (Ũvuan’yo 21:4) Ĩndĩ ũmũnthĩ ithyonthe nĩtũkusaa. Mũsumbĩ mũĩ Solomoni aisye: “Ala me thayũ mesĩ makakw’a.” (Mũtavan’ya 9:5) Nĩtũtataa ũndũ vatonyeka twĩkale thayũ ĩvinda ĩasa. Ĩndĩ notwĩkũlasya kũkeethĩwa ata kwitũ yĩla twĩkw’a.
3 Yĩla endwa maitũ makw’a, nĩtũmetaa. Na no twĩkũlye atĩĩ: ‘Kũneekĩkie ata kwoo? Nĩmeũthĩna? Nĩmatwene? No tũmatethye? Tũkamona ĩngĩ? ’ Ndĩni mbingĩ isũngĩaa makũlyo asu kwa nzĩa syĩkĩvathũkany’o. Imwe imanyĩasya kana twekala mwĩkalĩle mũseo tũkathi ĩtunĩ, ĩndĩ twekala mwĩkalĩle mũthũku tũkathi ĩianĩ ya mwaki. Ndĩni ingĩ imanyĩasya kana andũ makw’a maendaa kũvulana na maveva ma aa-ũmae moo. O na ingĩ imanyĩasya akw’ũ maendaa kũsilĩlwa na ĩndĩ maisyawa ĩngĩ mena mwĩĩ ũngĩ.
4. Ndĩni mbingĩ imanyĩasya ũndũ ũmwe wĩva ĩũlũ wa kĩkw’ũ?
4 Ndĩni isu imanyĩasya ũndũ ũmwe
KWA W’O KWĨKĨKAA ATA TWAKW’A?
5, 6. Mbivilia ĩmanyĩasya kyaũ ĩũlũ wa ũndũ akw’ũ mailyĩ?
5 Ũndũ kwĩkĩkaa twakw’a ti ũndũ Yeova ũtamanya, nũndũ nĩwe Mũmbi wa w’ongo. Nĩwĩsĩ ũla w’o ĩũlũ wa akw’ũ, na Ndeto yake Mbivilia nĩeleetye ũndũ mailyĩ. Ĩmanyĩasya nesa atĩĩ: Yĩla mũndũ wakw’a, ndethĩawa vo ĩngĩ. Kĩkw’ũ nĩ kwĩthĩwa ũte thayũ. Ala akw’ũ maitonya kwona kana kwĩw’a kana kũsũanĩa. Vaiĩ kĩndũ o na kĩmwe nthĩnĩ witũ kĩtakusaa yĩla mwĩĩ wakw’a. Ithyĩ tũi na thayũ ũtatonya kũkw’a. *
6 Solomoni amina kũweta kana ala me thayũ mesĩ makakw’a, aandĩkie ũũ: ‘Ala akw’ũ matyĩsĩ ũndũ o na wĩva.’ Na ĩndĩ aendeea kũelesya ũw’o ũsu ayasya kana akw’ũ maitonya kwenda, kana kũmena, na “kũti wĩa kana ũsũanĩo, kana ũmanyi, kana ũĩ, Seoli [mbũanĩ].” (Mũtavan’ya 9:
ŨNDŨ YESŨ WAISYE ĨŨLŨ WA KĨKW’Ũ
7. Yesũ aeleisye kĩkw’ũ ata?
7 Yesũ Klĩsto nĩwaneenie ĩũlũ wa ũndũ akw’ũ mailyĩ. Nĩweekie ũu ĩũlũ wa Lasalo mũndũ wamwĩsĩ nesa, na wakwĩte. Yesũ atavisye amanyĩw’a make atĩĩ: “Lasalo ũla mũnyanyae waitũ nũkomete.” Amanyĩw’a asu masũanĩaa Yesũ easya Lasalo nũkomete nũndũ aĩ mũwau. Ĩndĩ ũu ndwaĩ w’o. Yesũ ameie: “Lasalo nĩ mũkw’ũ.” (Yoana 11:
8. Twĩsĩ ata kana kĩyaĩ kĩeleelo kya Ngai andũ makusae?
8 Kyaĩ kĩeleelo kya Ngai andũ makusae? Aiee! Yeova oombĩte mũndũ ekalae tene na tene kũũ nthĩ. O tondũ tũneemanyĩisye ĩvukunĩ yĩĩ, Ngai aiie andũ elĩ ma mbee valatisonĩ. Nĩwamanengete ũima mwĩanĩu wa mwĩĩ. Yeova amendeaa ũseo. Mũsyai wĩ wendo nĩ wenda syana syake ikwatwe nĩ woo wa kũkũa na kũkw’a? Aiee! Yeova nĩwendete syana syake na endaa syĩthĩwe na ũtanu ũtathela kũũ nthĩ. Mbivilia yaasya ũũ ĩũlũ wa andũ: “Nĩweekĩie ĩvinda ya tene na tene ngoonĩ syoo.” (Mũtavan’ya 3:
KĨLA KĨTUMAA ANDŨ MAKW’A
9. Yeova avatĩte Atamu kyaũ, na nĩkĩ mwĩao ũsu ndwaĩ vinya kũwĩw’a?
9 Andũ makusaa nĩkĩ? Nĩ kana tũmanye, no nginya tũsũanĩe ĩũlũ wa ũndũ kweekĩkie yĩla kwaĩ mũndũũme ũmwe na mũndũ mũka o ũmwe kũũ nthĩ. Mbivilia yaasya ũũ: “Yeova Ngai amesya mũthanganĩ kĩla mũtĩ wendeeasya kwoneka, na mũseo wa kũya.” (Mwambĩlĩlyo 2:9) Ĩndĩ mo mavatĩtwe mũtĩ o ũmwe. Yeova eeie Atamu atĩĩ: “Wa kĩla mũtĩ wa mũũndanĩ nũtonya ũya o ũndũ ũkwenda: ĩndĩ wa mũtĩ wa kũmanyĩthya ũseo na ũthũku, ndũkaye: nĩkwĩthĩwa mũthenya ũla ũkaya waw’o ndũkatĩa ũkw’a.” (Mwambĩlĩlyo 2:
10, 11. (a) Andũ elĩ ma mbee maleile kũmwĩw’a Ngai ata? (b) Nĩkĩ kũlea kwĩw’a kwa Atamu na Eva waĩ ũndũ mũito mũno?
10 Nĩ ũndũ wa kyeva nũndũ Atamu na Eva nĩmanyuvie kũlea kũmwĩw’a Yeova. Aineena kwĩsĩla nzokanĩ, Satani akũlilye Eva ũũ: “Nĩ w’o, Ngai nĩwaisye, Mũtikaye ma mĩtĩ yonthe ya mũũndanĩ? ” Eva amũsũngĩa amwĩa: “Mosyao ma mĩtĩ ya mũũndanĩ nĩtũtonya ũya: ĩndĩ ũsyao wa mũtĩ ũla wĩ katĩ wa mũũnda, Ngai nĩwaisye, Mũikaye waw’o, o na mũikakiite, mũikese ũkw’a.”
11 Satani aisye atĩĩ: “Mũikakw’a nongi: nũndũ Ngai nĩwĩsĩ kana mũthenya ũla mũkaya waw’o, nĩvo mũkasalukw’a metho, nenyu mũkeethĩwa ta Ngai, mũkĩmanya ũseo na ũthũku.” (Mwambĩlĩlyo 3:
12. Nĩ kyaũ kĩtonya kũtũtetheesya kũelewa ũndũ Yeova weewie yĩla Atamu na Eva manyuvie kũlea kũmwĩw’a?
12 Kwa ngelekany’o: We wĩw’a ata ũkaea mwana waku na kũmũsũvĩa nake ailea ũkwĩw’a kwa nzĩa ĩkwonany’a ndaũnengete ndaĩa na ndakwendete? Ũu nĩũkwĩw’ĩthya woo mũno. Kwasũanĩa woo ũla Yeova weewie yĩla Atamu na Eva manyuvie kũlea kũmwĩw’a.
13. Yeova aisye kũkeekĩka ata kwa Atamu akw’a, na ũu wonanasya ata?
13 Yeova ndaĩ na kĩtumi kya kũmaeka Atamu na Eva mekale tene na tene nũndũ mayaĩ ewi. Atamu na Eva nĩmakwie o tondũ waĩtye. Na mayaaĩthĩwa vo ĩngĩ. Mayaatw’ĩka syũmbe sya veva. Ũu nĩ kwĩanana na ũndũ Yeova weeie Atamu yĩla waneenie nake ĩũlũ wa kũlea kũmwĩw’a. Ngai aisye: “Ũkasyoka mũthanganĩ; nũndũ nĩvo waumiw’e: nũndũ wĩ kĩtoo, na nũkasyoka kĩtoonĩ.” (Mwambĩlĩlyo 3:
14. Tũkusaa nĩkĩ?
14 Kethĩwa Atamu na Eva mayaanyuva kũlea kũmwĩw’a Ngai na kwĩka naĩ, methĩwa me o thayũ ũmũnthĩ, ĩndĩ nĩmakwie. Naĩ ya Atamu na kĩkw’ũ nĩsyatiĩiwe ũsyao wake w’onthe na nĩkyo kĩtũmi tũkusaa. (Alomi 5:
KŨMANYA ŨW’O ĨŨLŨ WA KĨKW’Ũ NĨ KŨTŨTETHASYA
15. Nĩkĩ nĩ ũkiakisyo kũmanya ũw’o ĩũlũ wa akw’ũ?
15 Ũndũ Mbivilia ĩmanyĩasya ĩũlũ wa akw’ũ nũkiakiasya. O tondũ twamina kwĩmanyĩsya, akw’ũ maithĩnaa kana kwĩw’a woo. Kwoou vaiĩ kĩtumi kya kũmakĩa, nũndũ maitonya ũtwĩka naĩ. Tũitonya ũmatethya, nao maitonya kũtũtethya. Tũitonya kũneena namo, o namo maitonya kũneena naitũ. Atongoi aingĩ ma ndĩni makenganaa kana nĩmatonya kũtethya ala makwie, na ala maĩkĩĩaa atongoi asu nĩmamanengae mbesa. Ĩndĩ kũmanya ũw’o ĩũlũ wa akw’ũ nĩkũtũsũvĩaa tũikakengwe nĩ ala mamanyĩasya ũvũngũ ũsu.
16. Ũla ũtongoeasya momanyĩsyo ma ndĩni mbingĩ nũũ, na kwa nzĩa yĩva?
16 Ndĩni yaku nĩyĩtĩkĩlanaa na ũndũ Mbivilia ĩmanyĩasya ĩũlũ wa akw’ũ? Mbingĩ iyĩtĩkĩlanaa na Mbivilia. Nĩkĩ? Nũndũ momanyĩsyo masyo matongoeaw’a nĩ Satani. Atũmĩaa ndĩni sya ũvũngũ nĩ kana atume andũ maĩkĩĩa kana ĩtina wa mwĩĩ kũkw’a, makaendeea kwĩkala thayũ me andũ ma veva. Ũsu nĩ ũmwe wa movũngũ ala Satani ũtũmĩaa kumya andũ vala ve Yeova Ngai. Aũtũmĩaa ata?
17. Nĩkĩ ũmanyĩsyo wa kũthĩnw’a tene na tene ndũmũnengae Yeova ndaĩa?
17 O ũndũ twĩmanyĩisye, ndĩni mbingĩ imanyĩasya kana mũndũ ekala mwĩkalĩle mũthũku, akw’a akathĩnw’a mwakinĩ wa tene na tene. Ũmanyĩsyo ũsu ndũmũnengae Ngai ndaĩa nũndũ Yeova nĩ Ngai wĩ wendo na ndetĩkĩla kũthĩny’a andũ kwa nzĩa ĩsu. (1 Yoana 4:8) Ũtonya kwĩw’a ata mũndũ akakany’a kana kate kew’i kwa kwĩkĩa moko mako mwakinĩ na aimakwatĩĩa vo? Nũmũnenga mũndũ ũsu ndaĩa? O na nĩwenda kũmũmanya? Aiee, ndwenda. Ĩndĩ nũtonya kũsũanĩa kana mũndũ ũsu ndaingwa tei. Kwoou Satani endaa tũĩkĩĩe kana Yeova athĩnasya andũ mwakinĩ tene na tene!
18. Kũthaitha akw’ũ kumanĩte na ũvũngũ wĩkũ wa ndĩni?
18 Satani nũtũmĩaa ndĩni ingĩ imanyĩsye kana andũ makw’a matw’ĩkaa alaĩka maĩlĩte kũnengwa ndaĩa nĩ andũ ala me thayũ. Kwĩanana na ũmanyĩsyo ũsu maveva ma akw’ũ nĩmatonya kwĩthĩwa anyanya kana amaitha. Andũ aingĩ nĩmaĩkĩĩaa ũvũngũ ũsu. Nĩmakĩaa akw’ũ o na kũmanenga ndaĩa na kũmathaitha. Mbivilia ĩmanyĩasya ũndũ wĩ kĩvathũkany’o. Ĩmanyĩasya kana akw’ũ nĩmakomete na twaĩle nĩkũmũthaitha Yeova Ngai ũla wa w’o weka, Mũmbi waitũ.
19. Kũmanya ũw’o ĩũlũ wa kĩkw’ũ kũtumaa tũelewa momanyĩsyo angĩ meva ma Mbivilia?
19 Kũmanya ũw’o ĩũlũ wa akw’ũ nĩkũũsiĩĩanaa na ũvũngũ wa ndĩni. Nĩkũũtetheeasya kũelewa momanyĩsyo angĩ ma Mbivilia. Kwa ngelekany’o, wamanya andũ makw’a maiendaa wĩkalonĩ wa veva, nũeleawa nesa ũla watho wa thayũ ũtathela valatisonĩ kũũ nthĩ.
20. Twĩsũanĩa ĩũlũ wa ĩkũlyo yĩva Kĩlungunĩ kya 7?
20 Yovu mũndũ mũlũngalu akũlilye atĩĩ: “Ethĩwa mũndũ akakw’a, akeethĩwa thayũ ĩngĩ?” (Yovu 14:14) Nĩvatonyeka mũndũ mũkw’ũ kũthayũũkw’a? Ũndũ Mbivilia ĩmanyĩasya ĩũlũ wa ũthayũũkyo nũkiakiasya o ta ũndũ Kĩlungu kya 7 kĩkwonany’a.
^ kal. 5 Nĩ kana ũmanye maũndũ maingangĩ ĩũlũ wa ndeto “thayũ” na “veva,” soma Ũvoo wa Kwongeleela ĩthangũnĩ ya 208-211.