text:
Ngewa ya 47: Kĩng’ei Nthĩ ya Isilaeli
KWASISYA syĩndũ ila mũndũ ũũ ũnũkwĩnzĩa nthĩ ĩeemanĩ yake! Ngũa mbanake, na kĩlungu kya thaavu, na ilungu sya vetha. Asyosie kuma ndũanĩ ya Yeliko. Ĩndĩ syindũ ila syaĩ ndũanĩ ĩsu syaaĩlĩtwe nĩkwĩkwa ata? We nũũlilikana?
Syaaĩlĩtwe nĩ kwanangwa, naw’o thaavu na vetha waaĩlĩtwe kũnenganwe vala ũthwii wa Yeova waiawa ĩeemanĩ yake. Kwoou andũ aa nĩmaleile kũmwĩw’a Yeova. Nĩmooyie syĩndũ sya Ngai. Syĩtwa ya ũ mũndũ nĩ Akani, na asu me nake nĩ amwe ma andũ ma nyũmba yake. Ekai twone ũndũ kweekĩkie.
Ĩtina wa Akani kũya syĩndĩ isu, Yosua nĩwatũmie aũme amwe makokite na andũ ma ndũa ya Ai. Ĩndĩ masindwa kaũnĩ. Amwe moo nĩmooaiwe, na ala angĩ masemba makĩa. Yosua nĩweewie kyeva mũno. Na avalũka nthĩ na ũthyũ wake na avoya Yeova ayasya: ‘Ũekie ũndũ ũũ wĩkĩke kwitũ nĩkĩ?’
Nake Yeova amũsũngĩa: ‘Ũkĩla we! Isilaeli nĩmavĩtĩtye. Nĩmosete syĩndũ imwe ila ĩnaaĩlĩte kwanangwa kana kũnenganwe vala ũthwii wa Yeova wiawa ĩeemanĩ yake. Nĩmanooyie ngũa mbanake na mavitha. Nyie ndikamũathima nginya yĩla mũkamyananga ngũa ĩsu o vamwe na ũla woosie syĩndũ isu.’ Na Yeova asya nũkũmwony’a Yosua mũndũ ũsu mũthũku.
Kwoou Yosua oombany’a andũ onthe vamwe, na Yeova anyuva mũndũ ũsu mũthũku Akani. Na Akani asya: ‘Nĩmbĩtĩtye. Nĩnonie ngũa nzeo, na kĩlungu kya thaavu, na ilungu sya vetha. Nakwa nasyenda mũno na nasyosa. Mwĩsyĩthĩa syĩnzĩĩtwe nthĩ ĩeemanĩ yakwa.’
Yĩla syĩndũ isu syoonekie na syaetewe Yosua, Yosua amwĩa Akani: ‘Ũtũthĩnĩtye nĩkĩ? Yeova nake nũnũũkũthĩny’a yu!’ Na kũvika vau, andũ onthe mamũkimanga na mavia Akani vamwe na andũ ma mũsyĩ wake makw’a. Ũndũ ũsu wĩtwony’a kana tũyaĩlĩte o na ĩndĩĩ kwosa syĩndũ ite sitũ.
Ĩtina wa ũu Aisilaeli nĩmaendie kũkita na Ai ĩngĩ. Na ĩvinda yĩĩ Yeova atethya andũ make, na masinda kaũ.
Yosua 7:1-26; 8:1-29.
Makũlyo
- Vaa visanĩ ũũ, nũũ mũndũ ũũ ũkwĩnzĩa ũthwii nthĩ ũla woosetwe kuma Yeliko, na asu meũmũtetheesya naaũ?
- Nĩkĩ yĩko yĩĩ Akani na andũ ma mũsyĩ wake meekie yaĩ yĩito?
- Yeova eeie Yosua ata yĩla wakũlilye kĩtumi kya Aisilaeli kũsindwa kaũnĩ Ai?
- Akani na andũ ma mũsyĩ wake meekiwe ata ĩtina wa kũetwe vala ve Yosua?
- Nĩ ĩsomo yaũ ya vata yĩla ũsilĩlo wa Akani ũũtũsomethya?
Makũlyo ma kwongeleela
- Soma Yosua 7:1-26.
Mboya sya Yosua syoonanisye kyaũ ĩũlũ wa mũamba wake na Mũmbi wake? (Yos. 7:7-9; Sav. 119:145; 1 Yoa. 5:14)
Ngelekany’o ya Akani yĩonany’a kyaũ, na nĩkĩ ũsu nĩ ũkany’o kwitũ? (Yos. 7:11, 14, 15; Nth. 15:3; 1 Tim. 5:24; Aevl. 4:13)
- Soma Yosua 8:1-29.
Ethĩwa nĩtwĩsĩ ĩũlũ wa ĩkosa ĩna yĩkĩtwe kĩkundinĩ, kĩla ũmwe waitũ aĩlwe nĩkwĩka ata? (Yos. 7:13; Ali. 5:1; Nth. 28:13)


c: text/html

text:
KYONGO KYA ĨTHANGŨ YA MBEE | YESŨ ATANGĨĨAA ANDŨ
Nĩkĩ ve Vata wa Ũtangĩĩo?
“Mũndũ, ũla ũsyaĩtwe nĩ mũndũ mũka, nĩ wa mĩthenya mĩvũthũ, na ausũĩte thĩna. Nĩwumĩlaa ta ĩlaa, na kũtilwa: nũsembaa ta muunyĩ, na ndekalaa.”—Yovu 14:1, 2.
Kuma ĩvinda ya tene andũ nĩmasũanĩaa ũndũ thayũ ũtonya kwĩthĩwa wĩ mũseo mayĩkala me na ũima wa mwĩĩ, na me ma mũika tene na tene. Ĩndĩ ũndũ wa kũmakya nĩ kana nĩtũkusaa. Kwoou, ndeto ila Yovu waneenie myaka mbee wa ngili itatũ mĩvĩtu nĩ sya w’o o na ũmũnthĩ.
Kĩla mũndũ ĩũlũ wa nthĩ nĩwĩthĩawa na wendi mwingĩ wa kwĩkala tene na tene. Mbivilia nĩyĩeleetye kana Ngai nĩwĩkĩĩte wendi wa kwĩkala tene na tene ngoonĩ sitũ, na nĩtwĩthĩawa na mea ma kwona ũndũ ũsu ũianĩa. (Mũtavan’ya 3:11) Ethĩwa ũu nĩw’o vailyĩ, we wĩona Ngai wĩ wendo ta ũtonya kwĩkĩa wendi ũtakeanĩa ngoonĩ sitũ? Ethĩwa ũsũngĩo waku nĩ aiee, wasũngĩa ũla w’o. Ndeto ya Ngai yĩtĩte kĩkw’ũ mũmaitha na ĩkathana kana ‘kĩkaanangwa.’—1 Akolintho 15:26.
Vai nzika kana kĩkw’ũ nĩ mũmaitha. Vaiĩ mũndũ wĩ kĩlĩko kĩseo wendeew’a nĩ kĩkw’ũ. Ĩla vaumĩla mũisyo nĩtũsembaa, tũkevitha, kana tũkakĩĩa vandũ vangĩ. Twawaa nĩtũmanthaa ũndũ tũtonya kũiitwa. O na ĩngĩ, nĩtũtataa ũndũ tũtonya kwĩsiĩanĩa na maũndũ ala matonya kũtuma tũkw’a.
Yo ve ũndũ ũtonya kũtuma tũĩkĩĩa kana mũmaitha ũsu wa tene akaanangwa? Ĩĩ, wĩ vo. Mũmbi witũ, Yeova Ngai, ndaaũmba andũ mekalae myaka mĩnini na ĩtina maikw’a. Kuma mwambĩlĩĩlyonĩ, kĩeleelo kyake kĩyaĩ andũ makusae. Kĩeleelo kyake kyaĩ andũ mekalae ĩũlũ wa nthĩ tene na tene, na ndalea kũkĩanĩsya.—Isaia 55:11.
Kwoou, kĩkw’ũ kĩkaanangwa ata? Mũndũ ethĩĩtwe aitata mũno kũsiĩĩa kĩkw’ũ, ĩndĩ nĩwaemiwe. O na kũvika ũmũnthĩ no ũtataa. Andũ ma saenzi nĩmaseũvĩtye ndawa sya kũsiĩĩa na kũiita mowau amwe. O na nĩmasomete ĩũlũ wa ũndũ mĩĩ ya syĩndũ yũmbĩtwe. O na ĩngĩ, andũ kũndũ kwingĩ nĩmekalaa thayũ mũnango mbee wa ũndũ andũ mekalaa myaka 100 mĩvĩtu. Ĩndĩ o na vailyĩ ũu, kĩkw’ũ kĩyaaĩsa kũthela. Andũ “onthe masyokaa ĩngĩ kĩtoonĩ” o tondũ Mbivilia yaĩtye.—Mũtavan’ya 3:20.
Ũndũ wa kũtanĩthya nĩ kana vai vata wa kwĩkwatya ũĩ na ũmanyi wa mũndũ ũtũvetangĩe thĩna ũsu wĩthĩĩtwe vo kwa ĩvinda ĩasa. Yeova Ngai nĩwĩkĩte mũvango wa kũtũtangĩĩa kuma kĩkw’ũnĩ, na Yesũ Klĩsto nĩwe ũkatũmĩwa kwĩanĩsya ũndũ ũsu.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Ngewa ya 46: Mokũta ma Yeliko
MOKŨTA aa ma Yeliko meomboangwa nĩ kyaũ? Meoneka ta makimwa na mbomu nene. Ĩndĩ ĩvinda yĩu andũ mayaĩ na mbomu; o na mayaĩ na mavuti. Nĩ kyama kĩngĩ kya Yeova! Ekai twĩmanyĩsye kweekĩkie ũu ata?
Kweethukĩĩsye ũndũ Yeova ũnũũmwĩa Yosua: ‘We na aũme maku ma kaũ endai mũkathyũlũlũke ĩ ndũa. Mĩthyũlũlũkei ĩvinda yĩmwe kĩla mũthenya kwa mĩthenya thanthatũ. Kuai ĩsandũkũ ya ũtianĩo mũthi nayo. Na athembi mũonza nĩmayĩtongoesye na maivuva masoo moo.
Na mũthenya wa mũonza mũkathyũlũlũka ĩ ndũa mavinda mũonza. Na ĩndĩ mũivuva masoo asu ĩvinda yĩasa, na andũ onthe mayusya ngemi nene sya kaũ. Na mokũta makavalũka mbu!’
Yosua na andũ meekie o ũndũ Yeova waisye. Yĩla mathyũlũlũkaa, kĩla mũndũ avindĩtye ki. Vaiĩ mũndũ waneenaa ndeto nongi. Kĩla kyew’ĩkaa no wasya wa masoo na matuu ma maaũ. No nginya amaitha ma andũ ma Ngai ndũanĩ ya Yeliko methĩwe maĩ na w’ĩa mũno. We nĩwene ĩkanda yĩĩya ya ũlii mũtune yĩsũĩte ndĩlĩsyanĩ? Ndĩlĩsya ĩsu nĩ yaũ? Ĩĩ, Laavi nĩweekie ũndũ athiani ala elĩ mamwĩĩte nĩeke. Andũ onthe ma nyũmba ya ĩthe wake maĩ vau nthĩnĩ vamwe nake masyaĩĩsye.
Na ĩtina vyũ, mũthenya wa mũonza, mamina kũthyũlũlũka ĩ ndũa mavinda mũonza, mavuva masoo na mausya ngemi nene sya kaũ, na mokũta mavalũka mbu. Na ĩndĩ Yosua asya: ‘Ũaai kĩla mũndũ ĩ ndũanĩ na mũimĩvĩvya na mwaki. Vivyai kĩla kĩndũ. Ĩndĩ vonokyai o vetha, thaavu, ũthuku na kĩaa, na mũisiete vala vaiawa ũthwii wa Yeova ĩeemanĩ yake.’
Na Yosua atavya ala athiani elĩ: ‘Likai nyũmbanĩ ya Laavi, na mũimumaalya we vamwe na andũ ma nyũmba ya ĩthe wake.’ Laavi na andũ ma nyũmba ya ĩthe wake nĩmavonokiw’e o tondũ athiani asu mamwĩvĩtĩĩte.
Yosua 6:1-25.
Makũlyo
- Yeova eeie aũme ma kaũ na athembi ni meke ata kwa mĩthenya thanthatũ?
- Aũme maaĩlĩtwe nĩkwĩka ata mũthenya wa mũonza?
- Tondũ ũkwona vaa visanĩ, mokũta ma Yeliko maendee na kwĩka ata?
- Nĩkĩ ĩkanda ya ũlii mũtune yĩsũĩtw’e ndĩlĩsyanĩ?
- Yosua eeie aũme ma kaũ mekane ata na andũ na ĩ ndũa, ĩndĩ vetha, thaavu, ũthuku na kĩaa syaaĩlĩtwe nĩkwĩkwa ata?
- Athiani ala elĩ meeiwe makeke ata?
Makũlyo ma kwongeleela
- Soma Yosua 6:1-25.
Aisilaeli kũthyũlũlũka Yeliko mũthenya wa mũonza kũvw’anene ata na wĩa wa kũtavany’a wa Ngũsĩ sya Yeova mĩthenyanĩ ĩno ya mũminũkĩlyo? (Yos. 6:15, 16; Isa. 60:22; Mt. 24:14; 1 Ako. 9:16)
Wathani ũla ũandĩkĩtwe nthĩnĩ wa Yosua 6:26 weanĩiw’e ata ta myaka 500 ĩtina, na ũndũ ũsu wĩtũmanyĩsya kyaũ ĩũlũ wa ndeto ya Yeova? (1 Asu. 16:34; Isa. 55:11)


text:
Ngewa ya 16: Isaka Nĩwakwatie Mũka Mũseo
WE NĨWĨSĨ mũndũ mũka ũũ wĩ vaa visanĩ? Syĩtwa yake nĩ Leveka. Na mũndũũme ũũ wũkĩte makomane nĩ Isaka. O mĩtũkĩ nũkũtw’ĩka mũka wake. Ũndũ ũsu weekĩkie ata?
Avalaamu ĩthe wa Isaka nĩwendaa mwana wake ethĩwe na mũka mũseo. We ndendaa Isaka atwae ũmwe wa aka ma Kanaani, nũndũ andũ asu mathaithaa ngai sya ũvũngũ. Nĩvo ĩndĩ Avalaamu wamwĩtie mũthũkũmi wake na amwĩa: ‘Nĩenda ũsyoke kwa andũ ma ũko wakwa ala matũaa Aalani na ũitwaĩa mwana wakwa Isaka mũka kuma kw’o.’
Vate kweteela mũthũkũmi wa Avalaamu nĩwoosie ngamĩle ĩkũmi na athi kyalo kĩu kĩasa. Yĩla wavikie vakuvĩ na vala andũ ma ũko wa Avalaamu matwĩe, nĩwaũngamie vakuvĩ na kĩthima. Kwaĩ mawĩoo ĩvinda yĩla aka ma ndũa mookaa kũuta kĩw’ũ kĩthimanĩ kyu. Kwoou mũthũkumi wa Avalaamu amũvoya Yeova ayasya: ‘Nĩkwĩthĩwe mwĩĩtu ũla ũkũnenga kĩw’ũ nĩnyw’e, na aisyoka ainenge ngamĩle nĩwe ũla ũnyuvĩte atw’ĩke mũka wa Isaka.’
O mĩtũkĩ Leveka nĩwookie kũuta kĩw’ũ. Yĩla mũthũkũmi ũsu wamwĩtisye kĩw’ũ anyw’e, nĩwamũnengie. Na ĩndĩ nĩwaendie na aete kĩw’ũ kĩtoetye kũnyuwa nĩ ngamĩle isu syaĩ na waũni. Ũsu waĩ wĩa wĩ vinya nũndũ ngamĩle inyusaa kĩw’ũ kingĩ mũno.
Yĩla Leveka waminie kwĩka ũu, mũthũkũmi wa Avalaamu nĩwamũkũlilye syĩtwa ya ĩthe wake. Ĩngĩ nĩwamũkũlilye kana nũtonya kũkomela kwoo ũtukũ ũsu. Nake asũngĩa: ‘Syĩtwa ya ĩthe wakwa nĩ Mbethũeli, na twĩna ũthei waku wa kwĩkala vamwe naitũ.’ Mũthũkũmi wa Avalaamu nĩweesĩ kana Mbethũeli aĩ mwana wa Naoli, mwana-a-inyia wa Avalaamu. Kwoou atulya ndu na kũmũtũngĩa Yeova mũvea kwa kũmũtongoesya kũvika kwa andũ ma ũko wa Avalaamu.
Ũtukũ o ũsu mũthũkũmi wa Avalaamu nĩwamũtavisye Mbethũeli na Lavani, mwana-a-inyia wa Leveka, kĩtumi kya kũka kwoo. Elĩ nĩmeetĩkĩlanile kana Leveka no athi nake na kũtwawa nĩ Isaka. Leveka aisye ata ĩla wakũlilw’e? We nĩweetĩkĩlile kũthi. Kwoou o ũnĩ ũsu nĩmatũlile ngamĩle na mambĩĩa kyalo kĩasa kya kũsyoka Kanaani.
Mavikie mawĩoo na Leveka oona mũndũũme aitembea kĩsesinĩ. Mũndũũme ũsu aĩ Isaka. Nake nĩwatanie mũno kũmwona Leveka. Sala inyia wa Isaka aĩ anakw’a myaka ĩtatũ yaĩ mĩthelu, na Isaka aĩ na kyeva nũndũ wa ũndũ ũsu. Ĩndĩ nĩwamwendie Leveka mũno, na eethĩwa na ũtanu ĩngĩ.
Mwambĩlĩlyo 24:1-67.
Makũlyo
- Mũndũũme na mũndũ mũka aa me visanĩ naaũ?
- Avalaamu eekie ata nĩ kana amũtwaĩe mwana wake mũka na nĩkĩ?
- Mboya ya mũthũkũmi wa Avalaamu yasũngĩiwe ata?
- Leveka asũngĩie ata yĩla wakũlilw’e kana nũkwenda kũtwawa nĩ Isaka?
- Nĩ kyaũ kyatumie Isaka ethĩwa na ũtanu ĩngĩ?
Makũlyo ma kwongeleela
- Soma Mwambĩlĩlyo 24:1-67.
Leveka oonanisye ndaĩa myaũ nzeo yĩla wakomanĩie na mũthũkũmi wa Avalaamu kĩthimanĩ? (Mwa. 24:17-20; Nth. 31:17, 31)
Mũvango wa Avalaamu kwoondũ wa Isaka wĩmanenga Aklĩsto ngelekany’o myaũ nzeo ũmũnthĩ? (Mwa. 24:37, 38; 1 Ako. 7:39; 2 Ako. 6:14)
Nĩkĩ twaĩlĩtwe nĩkũmantha ĩvinda ya kũvindĩĩasya kwa ũito o tondũ Isaka weekie? (Mwa. 24:63; Sav. 77:12; Avi. 4:8)


text:
Nĩkĩ Andũ Makusaa?
Ũndũ Mbivilia yaasya
Ti ũndũ wa ũsengyo kũkũlya nĩkĩ andũ makusaa, na mũno mũno ĩla twakw’ĩĩwa nĩ mũndũ witũ. Mbivilia yaasya atĩĩ: “Ũmoa wa kĩkw’ũ nĩ naĩ.”
Nĩkĩ andũ onthe mekaa naĩ na kũkw’a?
Asyai maitũ ma mbee, Atamu na Eva, makwie nũndũ nĩmamũvĩtĩisye Ngai. (Mwambĩlĩlyo 3:17-19) Kĩkw’ũ nokyo kyaĩ kĩtonya kũmakwata nũndũ wa kũmũvĩtĩsya Ngai, nĩkwĩthĩwa Ngai nĩwe “mbuluti ya thayũ.”
Kwĩsĩla kwa Atamu, nzyawa syake syonthe nĩsyalikile naĩnĩ. Mbivilia yaĩtye atĩĩ: “Nũndũ wa mũndũ ũmwe naĩ yalikile kũũ nthĩ, na kĩkw’ũ kwondũ wa naĩ; na kwa ũu kĩkw’ũ kyavikĩa andũ onthe, nĩkwĩthĩwa onthe nĩmeekie naĩ.” (Alomi 5:12) Andũ onthe makusaa nũndũ nĩmekaa naĩ.
Ũndũ kĩkw’ũ kĩkavetwa
Ngai nĩwathanĩte ĩvinda yĩla ‘ũkamelya kĩkw’ũ tene na tene.’ (Isaia 25:8) Nĩ kana amine kĩkw’ũ, no nginya ambe kũmina kĩla kĩetae kĩkw’ũ, nakyo nĩ naĩ. Ngai akeeka ũu atũmĩĩte Yesũ Klĩsto, ũla, ‘umasya naĩ ya nthĩ.’
ĨMANYĨSYE MŨNANGO
What Does the Bible Really Teach?
Where Are the Dead?
Learn what the Bible says about where the dead are and why humans die.


text:
Ngai e Ĩsyĩtwa?
Ũndũ Mbivilia yaasya
Kĩla mũndũ e ĩsyĩtwa. Tyo ũndũ waĩle o nake Ngai akethĩwa na ĩsyĩtwa? Kwĩthĩwa na masyĩtwa na kũmatũmĩa nĩ maũndũ ma vata nĩ kana andũ methĩwe anyanya. Vaĩle kwĩthĩwa vailyĩ oou nĩ kana twĩthĩwe anyanya na Ngai.
Ngai aĩtye ũũ: “
Ninyie Yeova, nĩyo syĩtwa yakwa.” (Isaia 42:8) O na kau e masyĩtwa maingĩ ma ũnene, ta “
Ngai Mwene Vinya W’onthe,” “
Mwĩaĩi Ngai,” na “
Mũmbi,” nũthoketye ala onthe mamũthaithaa matũmĩe syĩtwa yake mwene, kwonany’a kana nĩwonaa me ma vata.—Mwambĩlĩlyo 17:1; Meko ma Atũmwa 4:24; 1 Vetelo 4:19.
Nthĩnĩ wa Mbivilia mbingĩ, ĩsyĩtwa ya Ngai nĩyonekaa ĩandĩkonĩ ya Kuma 6:3. Mũsoa ũsu waĩtye: “
Nakwa namũmĩlĩle Avalaamu, na Isaka, na Yakovo, nĩ Ngai Mwene Vinya W’onthe; ĩndĩ na syĩtwa yakwa Yeova ndyaamanyĩka kwoo.”
Yeova nĩyo ĩsyĩtwa ya Ngai yĩla yĩthĩĩtwe yĩitũmĩka kwa myaka mingĩ kwa kĩthyomo kya Kikamba. O na kau asomi aingĩ mendete kũtũmĩa ĩsyĩtwa “Yahweh,” Yeova nĩyo ĩsyĩtwa yĩla yĩsĩkĩe mũno. Kĩlungu kya mbee kya Mbivilia kĩyaandĩkwa na Kĩsũngũ ĩndĩ kyaandĩkiwe na kĩthyomo kya Kĩevelania, kĩla kĩsomawa kuma kw’oko kwa aũme. Kĩthyomonĩ kĩu, ĩsyĩtwa ya Ngai yaĩ na nthoo inya, יהוה. Nthoo isu inya sya Kĩevelania, ila iungamĩe YHWH, syĩtawa Tetragrammaton.


text:
Ikundi sya Ngũsĩ sya Yeova Syĩthĩawa Syĩilyĩ Ata?
Kĩla kĩkundi kĩthĩawa na nzama ya atumĩa. Ikundi syavika ta 20 iseũvasya mũthyũlũlũko. Ikundi isu nithokeawa nĩ atumĩa metawa asyaĩĩsya ma mũthyũlũlũko.
Nĩvethĩawa na nzama ĩngĩ yĩtawa Nzama Ĩla Ĩtongoesye. Ĩsu nĩyo ĩwetaa ũndũ maũndũ mekwĩkwa kwosana na Mbivilia. Ala me nzamanĩ ĩsu nĩ andũ matw’ĩkie Ngũsĩ tene, na onthe me ovisinĩ mũnene wa Ngũsĩ sya Yeova ũla wĩ Brooklyn, New York.—Meko ma Atũmwa 15:23-29; 1 Timotheo 3:1-7.
ĨMANYĨSYE MŨNANGO
MAKŨLYO MAKŨLAW’A MAVINDA MAINGĨ
Mo Ngũsĩ sya Yeova me Atongoi Mamaĩvaa Mũsaala?
Ithyĩ nĩtwĩthĩawa na andũ ta mavasita? Naaũ manyuvĩtwe matw’ĩke atavany’a?
MAŨMBANO
Nĩ Kyaũ Kĩendeea Nyũmbanĩ ya Ũsumbĩ?
Ũka wĩyonee.


text:
MŨSYAĨĨSYA NA. 5 2016
Nĩ Va Ũtonya Kũkwata Ũkiakisyo?
Ithyonthe nĩtwendaa kũkiakiw’a nĩ Ngai na mũno mũno ĩla twakwatwa nĩ mathĩna. Ĩkaseti yĩĩ nĩyĩneeneete ũndũ Ngai ũtũkiakiasya ĩla twakwatwa nĩ mathĩna.
Ithyonthe Nĩtwendaa Kũkiakiw’a
Nĩ va ũtonya kũkwata ũtethyo ĩla wakw’ĩĩwa, ĩla wĩ na ũwau mũthũku, kana ĩla wĩ na mathĩna mũtwaanonĩ waku kana wĩanĩ?
Ũndũ Ngai Ũtũkiakiasya
Ve kũndũ kũna andũ ala me na mathĩna matonya kũkwata ũkiakisyo.
Ũndũ Tũtonya Kũkwata Ũkiakisyo Ĩla twĩ na Thĩna
Sisya wone ũndũ andũ amwe makwatĩte ũtethyo ĩvindanĩ yĩla me na vata mũnene wa ũtethyo.
“Kaũ Nĩ wa Yeova”
Nĩ kyaũ kyamũtetheeisye Ndaviti kũmũsinda Ngoliathu? Ngewa ya Ndaviti yĩtũmanyĩsya kyaũ?
Maũndũ Ala Mawetetwe Mbivilianĩ Ĩũlũ wa Ndaviti na Ngoliathu Nĩ ma W’o?
Andũ amwe nĩmekĩaa nzika ũw’o wa ngewa ĩsu yĩ Mbivilianĩ. Mo nĩmethĩawa na kĩtumi kĩseo kya kwĩka ũu?
Nĩneew’aa Woo Mwingĩ Ngoonĩ na Naĩ Mũng’endu
Nĩ kyaũ kyatumie mũndũ wokitaa kuma nthĩ ya Mexico aalyũla mwĩkalĩle wake?
Ũsumbĩ wa Ngai Nĩ Kyaũ?
No ũsaanĩw’e nĩ ũsũngĩo wa ĩkũlyo yĩu.
Maũndũ angĩ Monanĩtw'e Kĩsesenĩ
Nĩkĩ Waĩle Kũvoya? Ngai Akasũngĩa Mboya Yakwa?
Nĩ kana Ngai asũngĩe mboya syaku no nginya wĩke maũndũ mana.


text:
ENDEEA KWĨTHĨWA WĨ MŨĨKĨĨKU KWA YEOVA!
Ũmbano Mũnene wa Ngũsĩ sya Yeova wa 2016
Nĩtũũkũthokya na ũtanu wĩũka ũmbanonĩ mũnene wa mĩthenya ĩtatũ ũla ũkekwa nĩ Ngũsĩ sya Yeova.
MAŨNDŨ MANENE
Wakatano: Ũkeemanyĩsya ũndũ Yesũ Klĩsto waĩ ngelekany’o nzeo ya mũndũ waĩ mũĩkĩĩku kwa Ngai kwĩsĩla maũvoo na vitio nguvĩ.—Meko ma Atũmwa 2:27.
Wathanthatũ: Ũkeemanyĩsya ũndũ ĩvuku ya Yovu yĩtonya kũtũtetheesya tũendeee kwĩthĩwa twĩ aĩkĩĩku o na twakomana na mathĩna meana ata.
Wakyumwa: Vitio ya kwendeesya mũno ĩkakũtetheesya kwona ũndũ Mũsumbĩ Esekia waendeeie ‘kũlũmany’a na Yeova’ ĩla wavithũkĩiwe nĩ ita sya amaitha.—2 Asumbĩ 18:6.
NAAŨ MATHOKETW’E?
Kĩla mũndũ. Kũlika nĩ mana na vai mbesa ikakolanw’a.
Sisya walany’o wa ũmbano ũũ w’onthe na ũyĩloela tũlungu twĩlĩ twa vitio ila ikonanw’a ũmbanonĩ ũũ.


text:
Syo Ngũsĩ sya Yeova Iĩkĩĩaa No Syo Ndĩni Ĩla ya W’o?
No nginya andũ ala matavũaa ngũĩ na maũndũ ma ndĩni methĩwe maĩkĩĩaa kana ndĩni ĩla malikile nĩyĩtĩkĩlawa nĩ Ngai na Yesũ. Kethĩwa maiĩkĩĩaa ũu-ĩ, mo nĩmethĩwa o malũmanĩtye na ndĩni ĩsu kũvika o na yu?
Yesũ Klĩsto ndaaĩtĩkĩlana na woni wa kana ndĩni ila itwaĩte andũ thayũnĩ nĩ mbingĩ na nzĩa ila itwaĩte andũ ũtangĩĩonĩ nĩ mbingĩ. Vandũ va ũu aisye atĩĩ: “
Mbingĩlo nĩ ntheke, na nzĩa nĩ nziĩĩe, ĩla ĩelete thayũnĩ, nao nĩ avũthũ ala mamyonaa.” (Mathayo 7:14) Ngũsĩ sya Yeova niĩkĩĩaa kana nĩsyamyonie nzĩa ĩsu. Keka iiĩkĩĩaa ũu, syĩthĩwa syamanthie ndĩni ĩngĩ.
ĨMANYĨSYE MŨNANGO
Ũvoo Mũseo Kuma kwa Ngai!
Nĩ Ũvoo Mwaũ Mũseo Ĩũlũ wa Ndĩni?
Ve ĩvinda andũ onthe makeethĩwa na ngwatanĩo nthĩnĩ wa kũmũthaitha Ngai ũla wa w’o weka?


text:
MŨSYAĨĨSYA
Mũvango wa Kwĩmanyĩsya Mbivilia Kwondũ wa Andũ Onthe
Soma mosũngĩo ma makũlyo nyanya ala andũ makũlasya ĩũlũ wa mũvango wa kwĩmanyĩsya Mbivilia.
WĨA WA KUMĨTHYA SYĨNDŨ SYA KŨSOMA NA KWĨTHUKĨĨSYA
Visa Syonanĩtye Ũndũ Syana Syendete Vitio sya Syana
Sisya ũndũ syana ikwasya ĩũlũ wa vitio syendekete mũno sya ‘Ĩthĩwa wĩ Mũnyanya wa Yeova’ ila syonanasya Kyalo na Syombua.
KŨTAVANY’A ANDŨNĨ AINGĨ
Tũkalĩ Mbee wa 165,000 twa Kwilĩĩla Mavuku
O na kau kũtavany’a nyũmba na nyũmba no yo nzĩa ĩla nene Ngũsĩ itũmĩaa kũtavany’a, kũtũmĩa tũkalĩ twa kwilĩĩla mavuku ũtavany’anĩ yĩthĩĩtwe yĩ nzĩa nzeo ya kũtavya andũ ũvoo mũseo.
MAŨMBANO
Maũmbano ma Kĩkundi kya Ngũsĩ sya Yeova
Mantha vala tũmbanĩaa na ũimanya ũndũ tũthaithaa.
MAKŨLYO MAKŨLAW’A MAVINDA MAINGĨ
Mbesa sya Kũũngamĩa Wĩa wa Ngũsĩ sya Yeova Syumaa Va?
Manya nĩkĩ wĩa wa kũtavany’a nthĩ yonthe ũendeee o na kau vai mbesa kana kĩlungu kya ĩkũmi ikolanaw’a.


text:
Ũtethyo kwondũ wa Mũsyĩ
Mũsyĩ nũtonya kwĩthĩwa ne vandũ ve wendo na va kwĩvitha mathĩna ala matũkwataa kĩla mũthenya. Mũsyĩ waku nũtonya kwĩthĩwa ne vandũ vailyĩ ũu watũmĩa ũtao kuma Mbivilianĩ.
Kĩmanyĩthya: Masyĩtwa amwe mawetetwe nthĩnĩ wa kĩlungu kya “Asyai na Ala matwaanĩte” na “Andũ ma mũika” nĩmavĩndũe.
Asyai na Ala Matwaanĩte
Mathĩna ma Mbesa na Makoani—Mbivilia no Ĩtũtethye?
Mbesa iituma wĩthĩwa wĩ mũtanu, ĩndĩ Mbivilia yĩ na myolooto ĩtonya kũũtetheesya ũtũmĩe mbesa nesa.
Nĩ Kyaũ Kĩtonya Kũtuma Mũsyĩ Wĩthĩwa na Ũtanu?
Andũ amwe masũanĩaa mbesa no iete ũtanu nthĩnĩ wa mũsyĩ woo, ĩndĩ yo kwĩthĩwa na mbesa nĩkw’o kũtuma mũsyĩ wĩthĩwa na ũtanu?
Andũ ma mũika
Nyie Nĩnĩvikĩĩe Kwĩvaany’a?
Nĩ kana ũmanye kana nĩwĩanĩĩe kwĩvaany’a, sũanĩa makũlyo aa ana.
Ũtonya Kũmanya Ata Kana Nĩ Wendo wa W’o?
Vathũkany’a wendo wa w’o na wendo ũte wa w’o.
Syana
Ĩsyĩtwa ya Yeova
Nĩwĩsĩ kĩla ĩsyĩtwa ya Ngai yonanasya?
Yeova Oombie Syĩndũ Syonthe syĩ sya Kwendeesya
Ngai oombie syĩndũ mbingĩ sya kwendeesya! We wendete kyaũ?


text:
Ũsumbĩ wa Ngai Nĩ Kyaũ?
Ũsumbĩ wa Ngai nĩ kyaũ?
ANDŨ AMWE MAĨKĨĨAA kana Ũsumbĩ wa Ngai nĩ kĩndũ kĩthĩawa ngoonĩ ya mũndũ, namo angĩ maĩkĩĩaa kana Ũsumbĩ wa Ngai nĩ kĩthito kĩla andũ mekĩaa nĩ kana methĩwe na mũuo na ngwatanĩo nzeo. We wĩ na woni mwaũ?
ŨNDŨ MBIVILIA YAASYA
“Ngai wa ĩtunĩ akaũngamya ũsumbĩ ũtakaanangĩka tene na tene, . . . ũkatilanga ilungu na kũmina mosumbĩ asu [ma andũ] onthe.” (Ndanieli 2:44) Ũsumbĩ wa Ngai nĩ silikalĩ ya w’o.
NĨ ŨNDŨ ŨNGĨ MWAŨ TŨKWĨMANYĨSYA KUMA MBIVILIANĨ?
Ũsumbĩ wa Ngai ũsumbĩkĩte kuma ĩtunĩ.—Mathayo 10:7; Luka 10:9.
Ngai atũmĩaa Ũsumbĩ wake nĩ kana eanĩsye kwenda kwake ĩtunĩ na kũũ nthĩ.—Mathayo 6:10.
Ũsumbĩ wa Ngai ũkooka ĩndĩĩ?
WE ŨTONYA KŨSŨNGĨA ATA?
Vai mũndũ wĩsĩ
O mĩtũkĩ
Ndũkoka
ŨNDŨ MBIVILIA YAASYA
“Ũvoo ũũ mũseo wa ũsumbĩ ũkatavanw’a nthĩ yonthe wĩthĩwe ũkũsĩ kwa mbaĩ syonthe; na ĩndĩ mũminũkĩlyo ũkyũka.” (Mathayo 24:14) Ĩla ũvoo mũseo ũkatavanw’a kĩla vandũ, Ũsumbĩ wa Ngai ũkooka wanange nthĩ ĩno nthũku ya Satani.
NĨ ŨNDŨ ŨNGĨ MWAŨ TŨTONYA KWĨMANYĨSYA KUMA MBIVILIANĨ?
Vaiĩ mũndũ ĩũlũ wa nthĩ wĩsĩ ĩla Ũsumbĩ wa Ngai ũkoka.—Mathayo 24:36.
Wathani wa Mbivilia wonanĩtye kana Ũsumbĩ wa Ngai ũkilĩlye kũka.—Mathayo 24:3, 7, 12.


text:
Nũũ Ũla Wambĩlĩĩlye Ndĩni ya Ngũsĩ sya Yeova?
Ngũsĩ sya Yeova sya matukũ aa syambĩĩe mũthyanĩ wa myaka ya 1800. Ĩvinda yĩu nĩw’o kĩkundi kĩnini kya Amanyĩw’a ma Mbivilia ala mekalaa vandũ vetawa Pittsburgh, Pennsylvania, nthĩ ya Amelika, kyambĩĩe kũkunĩkĩla Mbivilia nesa kĩatĩĩe walany’o mũseo. Masyaanĩasya momanyĩsyo ma makanisa na kĩla Mbivilia ĩmanyĩasya. Kĩla meemanyĩsya makĩandĩkaa mavukunĩ, makasetinĩ ma maũvoo, na ĩkasetinĩ yĩla ũmũnthĩ yĩtawa Mũsyaĩĩsya—Yĩtavanasya Ũsumbĩ wa Yeova.
Ũmwe wa Amanyĩw’a asu ma Mbivilia, maĩ na ngoo nzeo, eetawa Charles Taze Russell. O na kau Russell nĩwe watongoesye wĩa wa kũmanyĩsya Mbivilia ĩvinda yĩu, na nĩwe waĩ mũandĩki wa mbee wa ĩkaseti wa Mũsyaĩĩsya, we ndaambĩĩsya ndĩni nzaũ. Kĩeleelo kya Russell na asu angĩ meetawa Amanyĩw’a ma Mbivilia ĩvinda yĩu, kyaĩ kũendeesya momanyĩsyo ma Yesũ, na kũatĩĩa kĩla kyeekawa nĩ kĩkundi kya Kĩklĩsto kya ĩvinda ya atũmwa. Kwoou nũndũ Yesũ nĩwe wambĩĩisye Ũklĩsto, ithyĩ tũĩkĩĩaa nĩwe mwambĩlĩĩlya wa Ngũsĩ sya Yeova.—Akolosai 1:18-20.


text:
Nĩ Masyĩtwa Ma Aaũ Maandĩkĩtwe ‘Ĩvukunĩ ya Thayũ’?
Ũndũ Mbivilia yaasya
“Ĩvuku ya thayũ,” yĩla o na ĩngĩ yĩtĩtwe “ĩvuku ya kũkũnzwa ya thayũ,” kana “ĩvuku ya ũlilikany’o,” yĩandĩkĩtwe masyĩtwa ma andũ ala me na wĩkwatyo wa kũkwata mũthĩnzĩo wa thayũ ũtathela. (Ũvuan’yo 3:5; 20:12, New World Translation; Malaki 3:16) Ngai aamũaa masyĩtwa ala ũkũandĩka vo kwosana na ũndũ mũndũ wekala e mũĩkĩĩku kwake.
Ngai aiĩte athũkũmi make aĩkĩĩku kĩlilikanonĩ kyake, ũkethĩa no ta ũmaandĩkĩte ĩvukunĩ, kuma “mwambĩlĩlyo wa nthĩ,” ĩla woombie andũ. (Ũvuan’yo 17:8) Nĩvatonyeka ũkethĩa Aveli ũla waĩ mũndũũme mũĩkĩĩku nowe waĩ wa mbee kũandĩkwa ĩvukunĩ yĩu ya thayũ. (Aevelania 11:4) Yĩu ti o ĩvuku yĩ na masyĩtwa maandĩkĩtwe, ĩndĩ nĩyĩtwonasya kana Yeova nĩ Ngai wĩ wendo, na “nũmesĩ ala make.”
Yo masyĩtwa ala me ‘ĩvukunĩ ya thayũ’ no mavutwe?
Ĩĩ. Ngai aisye ũũ ĩũlũ wa ala matamwĩw’aa ĩvindanĩ ya Aisilaeli: “O ũla ũmbĩtanĩsye, ũsu ngavuta ĩvukunĩ yakwa.” (Kuma 32:33) Ĩndĩ twaendeea kwĩkala twĩ aĩkĩĩku, masyĩtwa maitũ maikavutwa ‘ĩvukunĩ ya kũkũnzwa ya thayũ.’


text:
Nĩ Kyaũ Kĩkĩiwe Nthĩnĩ wa JW.ORG?
ĨTHĨWA WĨ MŨNYANYA WA YEOVA
Yeova Oombie Syĩndũ Syonthe syĩ sya Kwendeesya
Ngai oombie syĩndũ mbingĩ sya kwendeesya! We wendete kyaũ?
ĨTHĨWA WĨ MŨNYANYA WA YEOVA
Ĩsyĩtwa ya Yeova
Nĩwĩsĩ kĩla ĩsyĩtwa ya Ngai yonanasya?
VITIO
Maelesyo Ĩũlũ wa Ĩvuku ya Mũtavan’ya
Mũsumbĩ Solomoni aeleetye maũndũ ala ma vata vyũ thayũnĩ na akamaelekany’a na ala matosanaa na ũĩ wa Ngai.
MAKŨLYO MA ANDŨ MA MŨIKA
Nĩ Kyaũ Naĩle Kũmanya Ĩũlũ wa Kũtũma Mesengyi Simũnĩ?
Kũtũmanĩa mesengyi nĩũtuma wasya anyanya maku, na kũikwanangĩa ndaĩa. Ũu ũtonyeka ata?


text:
Mosũngĩo ma Makũlyo ma Mbivilia
Ũtonya kwĩthĩwa wĩ mũsyai mũseo ata?
Mũsyĩ ũla wĩthĩawa na asyai mendanĩte na manenganĩte ndaĩa wĩthĩawa ne vandũ vaseo va kũeea syana. (Akolosai 3:14, 19) Asyai aseo nĩmethĩawa mendete syana syoo na nĩmaikathaa o tondũ Yeova wakathie Mwana wake.—Soma Mathayo 3:17.
Ĩthe witũ wa ĩtunĩ nĩwĩthukĩĩasya athũkũmi make na nũthĩnĩkĩaa ũndũ mekwĩw’a. Kwoou, wĩthĩwa wĩ ũndũ mũseo asyai makemanyĩsya kuma kwake na mayĩthukĩĩasya ũndũ syana syoo syĩkũmatavya. (Yakovo 1:19) Nĩmaĩle kwendeeaw’a nĩ kũmanya ũndũ syana syoo syĩkwĩw’a, o na ĩla syĩ na mawoni mataĩle.—Soma Motalo 11:11, 15.
Ũndũ ũtonya kũea syana syaku syĩthĩwe na mwĩkalĩle mũseo
Wĩ mũsyai, wĩthĩawa wĩ na ũkũmũ wa kumya mĩao. (Aeveso 6:1) Ĩmanyĩsye kumana na ngelekany’o ya Ngai. Onanasya kana nĩwendete syana syake kwa kũelesya mĩao yake nesa, na kwa kwonany’a ũthũku wa kũlea kũmĩatĩĩa. (Mwambĩlĩlyo 3:3) Vandũ va kũlasimĩthya andũ methĩwe me ew’i, amamanyĩasya ũndũ matonya kũtetheka meeka maũndũ ala maĩlĩte.—Soma Isaia 48:18, 19.
Eka kĩeleelo kyaku kĩthĩwe ne kũtetheesya syana syaku imwende Ngai. Weeka ũu, syana syaku ikeekaa motwi maseo o na ĩla ũte vakuvĩ nasyo. O tondũ Ngai ũmanyĩasya kwa kwĩthĩwa e ngelekany’o nzeo, manyĩasya syana syaku kũmwenda Ngai kwa ngelekany’o yaku nzeo.—Soma Kũtũngĩlĩlwa Kwa Mĩao 6:5-7; Aeveso 4:32; 5:1.
ĨMANYĨSYE MŨNANGO
Kwĩthĩwa na Syana Nĩkũtumaa Mũtwaano Ũalyũka
Kwĩthĩwa na kana no kũmũtetheesya kwĩthĩwa na ngwatanĩo ndũmu?


text:
Mo Ngũsĩ sya Yeova me Atongoi Mamaĩvaa Mũsaala?
O ta Aklĩsto ma ĩvinda ya atũmwa, Ngũsĩ sya Yeova iyĩthĩawa na andũ ta mavasita. Andũ onthe ala mavatisĩtwe na makatw’ĩka ma Ngũsĩ nĩmanengetwe wĩa wa kũtavany’a na kũmanyĩsya. Ngũsĩ syĩthĩawa iaanĩtw’e ikundi ikundi, na kĩla kĩkundi kĩthĩawa na Ngũsĩ ta 100. Nthĩnĩ wa kĩla kĩkundi, aũme me na mũamba mũseo na Ngai nĩmatw’ĩkĩthaw’a “
atumĩa.” (Tito 1:5) Ĩndĩ matethasya wĩa woo matekũĩvwa.
ĨMANYĨSYE MŨNANGO
MAKŨLYO MAKŨLAW’A MAVINDA MAINGĨ
Mbesa sya Kũũngamĩa Wĩa wa Ngũsĩ sya Yeova Syumaa Va?
Manya nĩkĩ wĩa wa kũtavany’a nthĩ yonthe ũendeee o na kau vai mbesa kana kĩlungu kya ĩkũmi ikolanaw’a.


text:
Ĩyĩelekany’e na Ala Maĩ Anyanyae ma Yeova
“Nzama ya Yeova yĩ na ala mamũkĩaa.12”—SAV. 25:14.
MBATHI: 27, 21
1-3. (a) Nĩkĩ tũte na nzika kana no tũtw’ĩke anyanyae ma Ngai? (b) Twĩĩmanyĩsya ĩũlũ wa aaũ ĩsomonĩ yĩĩ?
KWĨ kũndũ kũtatũ Mbivilianĩ kũwetete kana Avalaamu aĩ mũnyanyae wa Ngai. (2 Mav. 20:7; Isa. 41:8; Yak. 2:23) Vai mũndũ ũngĩ ũwetetwe ĩmwe kwa ĩmwe Mbivilianĩ akewa aĩ mũnyanyae wa Ngai eka Avalaamu. Nũndũ wa ũu, no twasye atĩ Avalaamu e weka no we mũndũ ũla waatuma ndũũ na Yeova? Tũyĩsa kwasya ũu nĩkwĩthĩwa Mbivilia o ĩsu noyo ĩwetete kana vai mũndũ ũtatw’ĩka mũnyanyae wa Ngai.
2 Ndeto ya Ngai nĩwetete andũ aingĩ mũno, aka o na aũme, ala maĩ aĩkĩĩku na mamũkĩaa Yeova. Andũ asu nĩmamũĩkĩĩe na nĩmatw’ĩkie anyanyae. (Soma Savuli 25:14.) Kwa ngelekany’o, mũtũmwa Vaulo nĩwawetie ĩũlũ wa ‘mũumbĩ mũnene wa ngũsĩ.’ No nginya asu onthe wawetie methĩwe maĩ anyanyae ma Ngai. (Aevl. 12:1) Asu onthe maĩ andũ aseo na ma mĩthemba yĩ kĩvathũkany’o.
3 Ĩsomonĩ yĩĩ twĩsũanĩa vamwe ĩũlũ wa anyanyae atatũ ma Yeova mawetetwe Mbivilianĩ. Twĩĩmanyĩsya ĩũlũ wa andũ aa: (1) Luthi, ũla waĩ kĩveti ndiwa kuma Moavi na waĩ mũĩkĩĩku. (2) Esekia, ũla waĩ mũsumbĩ mũlũngalu wa Yuta. Na (3) Meli, ũla waĩ inyia wa Yesũ na waĩ na wĩnyivyo. Kũsũanĩa ũndũ kĩla ũmwe woo watatie ethĩwe mũnyanyae wa Ngai kũtonya kũtũtetheesya ata?
WENDO WA LUTHI NDWAANYIVA
4, 5. Nĩ ũtwi wĩva mũito Luthi waaĩlĩte kwĩka, na nĩkĩ ũtwi ũsu waĩ mũito? (Sisya visa ĩthangũnĩ ya 13.)
4 Kwamba kũkũna visa wone aka atatũ ndiwa me kyalonĩ. Mesĩle ndiĩnĩ sya Moavi ngũa syoo ikũnĩtwe nĩ kĩseve kĩla kĩ kw’o. Aka asu ndiwa nĩ Naomi na aka-a-mwana elĩ, ala nĩ Luthi na Oliva. Nayu maendangĩte Oliva aitw’a kũsyoka mũsyĩ kũla ũsyaĩwe o kũu Moavi. Ĩndĩ Naomi nũtw’ĩte vyũ kũthi nginya avike Isilaeli, kũla waumie. Ĩla Oliva wakwata nzĩa asyoka kwoo, Naomi atianĩw’a na Luthi, na o nake e na ũtwi wa kwĩka. No kwĩthĩwa ataakomana na ũndũ ũngĩ ũitavĩte ũu. No anyuvaa ũndũ ũmwe katĩ wa aa elĩ: kũsyoka kwa andũ moo kũu Moavi kana kũlũmany’a na inyia wa mũũme, Naomi, na maiendany’a Mbethi-leemu.—Lu. 1:1-8, 14.
5 Waĩ ũndũ wĩ laisi mũno kwa Luthi kwasya kana nũndũ inyia na andũ angĩ ma mũsyĩ me kũu Moavi, no mamwose makekala nake. Na nengĩ ũsu waĩ ũndũ ũtonyeka nũndũ Moavi kwaĩ mũsyĩ vyũ. Syĩthĩo sya kũu nĩsyo weanĩte nasyo, kĩthyomo kya kũu nĩkyo weanĩte esĩ, na andũ ma kũu nĩmo maĩ andũ make ki. Naomi ndaĩ esa kũmwatha kana mavika Mbethi-leemu akatanĩa maũndũ ta asu. Nĩkyo kĩtumi weeie Luthi natiwe kũu Moavi. Ndaĩ esa kũĩkĩĩthya aka-a-mwana asu make kana akamamanthĩa aũme na mĩsyĩ. Ĩndĩ Luthi esĩ oou, we eekie ata? Aĩ kĩvathũkany’o vyũ na Oliva, nũndũ Mbivilia yaĩtye kana Oliva ‘asyokie kwa andũ make, na kwa ngai yake.’ (Lu. 1:9-15) We Luthi nĩwĩthĩwa aĩ na mea ma kũsyokea ngai sya andũ make? Ũsũngĩo nĩ aiee.
6. (a) Luthi eekie ũtwi wĩva mũseo? (b) Nĩkĩ Mboasi waisye kana Luthi no ta ũmanthĩte wĩvitho nthwaunĩ sya Yeova?
6 No kwĩthĩwa Luthi amanyĩĩtw’e ĩũlũ wa Yeova nĩ Naomi kana akamanyĩw’a nĩ mũũme atanamba kũkw’a. Nĩweesĩ kana Yeova ndailyĩ ta ngai sya Moavi. Na nĩweesĩ kana Ngai ũla waaĩle kwenda na kũmũthaitha nĩ Yeova. Ĩndĩ kũmanya ũu kwĩ kw’oka kũyaĩ kũmũtethya. Luthi aĩ no nginya eke ũtwi ũla waĩle. Kwoou we nĩwatwie kũmũthaitha Yeova? Ĩĩ, nĩweekie ũtwi ũsu mũseo. Eeie Naomi atĩĩ: “Andũ maku makeethĩwa andũ makwa, na Ngai waku Ngai wakwa.” (Lu. 1:16) Nĩtwĩw’aa twakiitwa ngoo twasũanĩa ũndũ Luthi wamwendete Naomi. Ĩndĩ amwendete Yeova mbee wa ũu. Nĩkyo kĩtumi o na ĩvinda yĩmwe mũndũ weetawa Mboasi wamũkathie Luthi nũndũ wa kũmantha wĩvitho nthwaunĩ sya Yeova. (Soma Luthi 2:12.) Ngelekany’o ĩsu Mboasi watũmĩie no ĩtũlilikany’e ĩũlũ wa kaswii kevithĩte nthwaunĩ sya ĩthe wako. (Sav. 36:7; 91:1-4) Yeova asũvĩie Luthi oou. Yeova nĩwamũathimie nũndũ wa mũĩkĩĩo wake, nake Luthi ndaaĩsa kwĩlila nũndũ wa ũtwi ũla weekie.
7. Nĩ kyaũ kĩtonya kũtetheesya ala makĩaa kwĩyumya mamũthũkũme Yeova?
7 O na kau andũ aingĩ nĩmemanyĩasya ĩũlũ wa Yeova, nĩmakĩaa kũmantha wĩvitho kwake. Nĩmakĩaa kwĩyumya mamũthũkũme na maivatiswa. Ethĩwa we nũkĩaa kwĩyumya ũmũthũkũme Yeova, waaĩsa kwĩkũlya nĩkĩ ũkĩaa? Kĩla mũndũ wĩ thayũ e ngai ĩla ũthaithaa. (Yos. 24:15) Nĩkĩ we ũtatw’a kũthaitha Ngai ũla ũmwe waĩle kũthaithwa? Nzĩa ĩla nzeo vyũ ĩtonya kwonany’a nũmũĩkĩĩe Yeova nĩ kwĩyumya ũmũthũkũme. Akaũtetheesya wĩanĩsye wĩvĩto waku na wũmĩĩsye mathĩna o na meva ala ũtonya kũkomana namo. Ũu now’o Ngai wamũtetheeisye Luthi.
“ALŨMANĨTYE NA YEOVA” O NA KAU MŨSYĨ WOO NDWAĨ MŨSEO
8. Elesya ũndũ Esekia waeiwe.
8 Esekia aĩ kĩvathũkany’o na Luthi nũndũ we aĩ wa mbaĩ yavathĩtwe ĩmũthũkũmae Yeova. Ĩndĩ ti Aisilaeli onthe mamũthaithaa Yeova ũndũ vaĩle. Mũsumbĩ Aasu, ũla waĩ ĩthe wa Esekia, aĩ ũmwe wa asu. Aasu aĩ mũndũ mũthũku mũno nũndũ nĩwatumie andũ ma Yuta matw’ĩka athaithi ma mĩvw’anano, o na nĩwavukisye ĩkalũ ya Yeova, yĩla yaĩ Yelusaleme. O na nĩ kyeva kũvindĩĩsya ũndũ Esekia waeiwe, nũndũ ana-a-inya amwe makwie na thĩna mwingĩ maivĩvw’a me thayũ mathembewe ngai ya ũvũngũ.—2 Asu. 16:2-4, 10-17; 2 Mav. 28:1-3.
9, 10. (a) Nĩkĩ Esekia waĩ atonya kwĩana akundĩkĩte ngoo? (b) Nĩkĩ tũyaĩle kũmũthatĩa Ngai? (c) Nĩkĩ tũyaĩle kũsũanĩa kana no nginya twĩĩka ũndũ tweethĩie mũsyĩ kwĩkawa?
9 Esekia aĩ o atonya kwĩana e mũndũ ũkundĩkĩte ngoo na ũthatĩe Ngai. Amwe monaa ta me na kĩtumi kĩseo kya ‘kũmũnyungunyĩsya Yeova’ kana kũthatĩa ũseũvyo wake, o na kau maũndũ ala makomanĩte namo ti maito ta ala Esekia wakomanie namo. (Nth. 19:3) Namo angĩ maasya kana nũndũ mĩsyĩ ĩla meanĩie ti mĩseo, maikesa kwĩthĩwa na mwĩkalĩle mũseo, na no kwĩthwa makavĩtũũkany’a matambya o ala asyai moo mavĩtũũkanisye. (Esek. 18:2, 3) We wĩona mawoni asu ta ma w’o?
10 Kwosana na ngewa ya Esekia, ũsũngĩo nĩ: Aiee, ũu ti w’o o na vanini! Vai mũndũ wĩsa kũũngama akanengane kĩtumi kĩseo kya kũmũthatĩa Yeova, nũndũ Yeova tiwe ũtumaa andũ mathĩnĩa nthĩ ĩno. (Yovu 34:10) Kũneena ũla w’o, asyai no matume syana syoo iana syĩ nzeo kana ikeana syĩ nthũku. (Nth. 22:6; Ako. 3:21) Ĩndĩ ũu ti kwasya kana ethĩwa mwana asyaĩwe mũsyĩ mũthũku, no nginya etw’ĩka mũndũ mũthũku. Ũu ti w’o nũndũ Yeova anengete kĩla ũmwe witũ mũthĩnzĩo wa mwanya, naw’o nĩ ũtonyi wa kũnyuva kĩla ũkwenda kwĩka na ũndũ ũkwenda kwĩana ailyĩ. (Kũt. 30:19) We Esekia atũmĩie mũthĩnzĩo ũsu ata?
11. Nĩkĩ Esekia eana watw’ĩkie ũmwe wa asumbĩ ala aseo vyũ ma Yuta?
11 Ĩthe wa Esekia aĩ ũmwe wa asumbĩ ala athũku vyũ ma Yuta, ĩndĩ Esekia eana, atw’ĩkie ũmwe wa asumbĩ ala aseo vyũ ma nthĩ ĩsu. (Soma 2 Asumbĩ 18:5, 6.) Ĩthe wa Esekia amũtiĩe ngelekany’o nthũku vyũ, ĩndĩ vaĩ andũ angĩ aseo waĩ atonya kũatĩĩa ngelekany’o syoo. Kwa ngelekany’o, ĩvinda yake kwaĩ mwathani Isaia, Mika, na Osea. Kwasũanĩa Mũsumbĩ Esekia aivindĩĩsya mũno mawathani ala aũme asu aĩkĩĩku maumasya, na kwa nzĩa ĩsu ayĩeka motao ma Yeova malike ngoonĩ yake. Nũndũ wa kwĩka ũu, nĩwatwie kũlũnga maũndũ ala ĩthe weekĩte. Na kwoou nĩwoosie ĩtambya ya kũthesya ĩkalũ, kũthemba nthembo kwondũ wa naĩ sya Aisilaeli, na kũvanga kambeini nene ya kwananga mĩvw’anano yonthe ĩla yathaithawa. (2 Mav. 29:1-11, 18-24; 31:1) O na ĩla Esekia wesa kũkomana na maũndũ maito, eekaa maũndũ e na ũkũmbaũ na mũĩkĩĩo. Kwa ngelekany’o, ĩla Senakelivu mũsumbĩ wa Asuli wavangie kũvithũkĩa Yelusaleme, Esekia amwĩkwatisye Ngai amatangĩĩe, na ndeto syake na ngelekany’o yake nĩsyatumie andũ mosa vinya. (2 Mav. 32:7, 8) Na ĩndĩ ĩvinda yĩmwe ĩla Esekia wakwatiwe nĩ mĩtũlyo na alũngwa, nĩweelilile enyivĩtye. (2 Mav. 32:24-26) Kwoou no twasye vyũ kana Esekia ndaaeka mũeele ũla waeiwe naw’o ũmwanangĩe thayũ wake. Vandũ va ũu, aekie thayũ wake wonany’e kana we aĩ mũnyanyae wa Yeova na aĩ ngelekany’o nzeo ĩtonya kũatĩĩwa.
12. O ta Esekia, aingĩ ũmũnthĩ mekĩte ata nĩ kana matw’ĩke anyanyae ma Yeova?
12 Nũndũ nthĩ ĩno tũtwĩe andũ nĩ ang’endu mũno na mayendanĩte, syana mbingĩ ieawa nĩ asyai matasyendete na mataisũvĩaa. (2 Tim. 3:1-5) Ĩndĩ o na kau Aklĩsto aingĩ ũmũnthĩ maeetwe oou, nĩmosete ĩtambya makatw’ĩka anyanyae ma Yeova. O tondũ ngewa ya Esekia yonanĩtye, o namo nĩmaĩkĩĩthĩtye kana ti lasima thayũ wa mũndũ wanangwe nĩ ũndũ ũeetwe. Yeova nũtũnengete mwanya wa kwĩnyuvĩa ũndũ tũkwenda kwĩka, na nĩ ndaĩa nene kwitũ kũtũmĩa mũthĩnzĩo ũsu nesa nĩ kana tũlũmany’e nake na tũimũetea ngatho na nguma, o tondũ Esekia weekie.
AISYE: “SISYA, NYIE NĨ NGOMBO YA MWĨAĨI”!
13, 14. Nĩkĩ no twasye kana wĩa ũla Meli wanengiwe ndwaĩ mũvũthũ? Meli asũngĩie Kavilieli ata?
13 Ĩtina wa myaka maana maingĩ kuma ĩvinda yĩu ya Esekia, ve mwĩĩtu Mũyuti kuma Nasaleti watw’ĩkie mũnyanyae mũnene wa Yeova. Vai mũndũ ũngĩ ĩũlũ wa nthĩ waanengwa wĩa ũilyĩ ta ũla mwĩĩtu ũsu wanengiwe. Wĩa ũla wanengiwe waĩ kũitava Mwana mũsyawa weka wa Ngai, na ĩndĩ esa kũmũsyaa aimũea! Kwasũanĩa ũndũ Yeova waĩkĩĩte mwĩĩtu ũsu wa Eli weetawa Meli mũno wĩana nginya amũnenga kĩanda kĩnenevete ũu. Ĩndĩ we wĩona Meli ta weewie ata mũthenya ũla wanengiwe wĩa ũsu?
14 Kĩla mũndũ ũtonya kũsũanĩa mũno nĩ ũndũ wĩa ũsu Meli wanengiwe waseũvĩte, ĩndĩ ayũlwa kana ve maũndũ mana matonya kwĩthĩwa mamũthĩnasya. Lilikana kana Kavilieli amũtavisye kana akaitava o na atakomete na mũndũũme. Mũlaĩka ũsu wa Ngai ndaatavya Meli atĩ nũkwĩtwaa newe mwene akatavye andũ ma mũsyĩ na atũi kĩla kĩtumĩte aitava. Kwoou no kwĩthĩwa Meli eekũlasya mo andũ memwosa ata. Na no kwĩthĩwa athĩnĩkaa asũanĩa ĩũlũ wa mũndũũme ũla wamwĩvaĩtye. Esaa kũmũĩkĩĩthya Yosevu ata kana ndaakoma na mũndũũme o na kau aĩ mũito? Na eka ũu, kĩanda kĩu wanengiwe kya kũea, kũsũvĩa, na kũmanyĩsya Mwana mũsyawa weka wa Ũla wĩ Ĩũlũ wa Onthe kĩyaĩ kĩanda kya ngũĩ! Mwa o na tũyĩsa kũmanya maũndũ onthe ala Meli weew’aa maimũthokoa kĩlĩko Kavilieli amina kũneena nake! Ĩndĩ nĩtwĩsĩ ũsũngĩo ũla wanengie Kavilieli. Amũsũngĩie amwĩa: “Sisya, nyie nĩ ngombo ya Mwĩaĩi [Yeova]; nĩwĩthĩwe kwakwa o ta ndeto syaku.”—Luka 1:26-38.
15. Nĩkĩ no twasye Meli aĩ na mũĩkĩĩo mũlũmu mũno?
15 Meli aĩ na mũĩkĩĩo mũlũmu mũno, kana ti w’o? Mũndũ mũka ngombo eethĩawa eyumĩtye eke ũndũ vwana wake ũkwenda. Kwoou ĩla waisye we nĩ ngombo ya Yeova, aisye ũu nũndũ aiĩte maũndũ onthe mokonĩ make, na nĩweeyumĩtye eke ũndũ we ũkwenda. Nĩweeyumĩtye amũthũkũme vyũ o na ethĩwa emwĩa eke ata. Ĩndĩ kyo nĩ kyaũ kyatumĩte ethĩwa na mũĩkĩĩo ta ũsu? Vai mũndũ ũsyaawa na mũĩkĩĩo. Nĩ kana twĩthĩwe na mũĩkĩĩo, no nginya twĩkĩe kĩthito na tũitetheew’a nĩ Ngai. (Aka. 5:22; Aev. 2:8) We Meli aaĩkĩa kĩthito nĩ kana alũlũmĩlye mũĩkĩĩo wake? Ĩĩ, na ve kĩtumi kya kwasya ũu. Kwaekai twone ũndũ weethukĩĩasya vamwe na ndeto syake.
16. Twĩsĩ ata kana Meli nĩweethukĩĩasya nesa ĩla angĩ meũneena?
16 Ũndũ Meli weethukĩĩasya. Mbivilia ĩtũnengete ũtao ũũ: “Kĩla mũndũ nĩethĩwe mwĩwi wa mĩtũkĩ, na kũlea kũneena mĩtũkĩ.” (Yak. 1:19) We Meli nĩweethukĩĩasya nesa ĩla angĩ meũneena? Ũsũngĩo nĩ ĩĩ. Ĩvuku ya Luka nĩyĩwetete mavinda elĩ Meli weethukĩĩisye nesa maũndũ maito ala mawetawa, na ĩtina amantha ĩvinda amavindĩĩsye. Ĩvinda yĩmwe nĩ ĩla Yesũ wasyaiwe, ĩla aĩthi maendie kũla kwĩ Meli na mamũtavya ũvoo ũla matavĩtw’e nĩ mũlaĩka. Na ĩvinda yĩngĩ nĩ yĩla Yesũ waĩ kĩmwana kya myaka 12. Ĩvinda yĩu atavisye Meli ũndũ wamũsengy’a. Mavinda asu elĩ, Meli nĩweethukĩĩisye kĩla wataviw’e, akĩkĩa kĩlĩkonĩ, na akĩvindĩĩsya mũno.—Soma Luka 2:16-19, 49, 51.
17. Nĩ kyaũ tũtonya kwĩmanyĩsya twasũanĩa ndeto ila Meli waneenaa?
17 Ndeto sya Meli. Ndeto mbingĩ ila Meli waneenie iyaandĩkwa Mbivilianĩ. Ũneeni wake ũla mũasa vyũ wĩ ĩandĩkonĩ ya Luka 1:46-55. Ndeto isu syĩ nthĩnĩ wa ĩandĩko yĩu syonanĩtye kana Meli nĩwasomete Maandĩko nesa. Ndeto isu syĩthĩawa iilyĩ ta imwe syĩ ĩla mboyanĩ ya Aana, inyia wa mwathani Samueli. (1 Sam. 2:1-10) No kwĩthĩwa ũneeninĩ ũsu Meli awetie ndeto syĩ kũndũ ta 20 Maandĩkonĩ. Maũndũ asu metũĩkĩĩthya kana Meli ndakĩaa kũneenea maũndũ ala weemanyĩĩtye Maandĩkonĩ. Nĩweekĩĩte ngoonĩ maũndũ onthe ala wamanyĩĩtw’e nĩ ũla Mũnyanyae mũnene, Yeova Ngai, na nĩwamaweteaa andũ angĩ.
18. Tũtonya kwĩka ata twĩthĩwe na mũĩkĩĩo ta wa Meli?
18 O naitũ mavinda amwe Yeova no atũnenge wĩa tũtonya kwona wĩ vinya mũno. Ĩndĩ o tondũ Meli weekie, nĩtwĩnyivasye na tũyia maũndũ onthe mokonĩ ma Yeova, tũte na nzika kana nũkũtũtetheesya. No twĩthĩwe na mũĩkĩĩo ta wa Meli ethĩwa tũkethukĩĩasya nesa ĩla tũũmanyĩw’a ĩũlũ wa Yeova na ieleelo syake, ethĩwa tũkavindĩĩasya kĩla tweemanyĩsya, na ethĩwa tũkatanĩaa kũtavya angĩ kĩla tweemanyĩsya.—Sav. 77:11, 12; Luka 8:18; Alo. 10:15.
19. Nĩ kyaũ twĩsĩ tũkakwata ethĩwa tũkaendeeaa kwĩyĩelekany’a na andũ ala maĩ na mũĩkĩĩo mũlũmu?
19 Nũũ ũtonya kwasya kana Luthi, Esekia, na Meli mayaĩ anyanyae ma Yeova o tondũ Avalaamu waĩ mũnyanyae wa Yeova? Asu onthe vamwe na ala angĩ mawetetwe ũla ‘mũumbĩnĩ mũnene wa ngũsĩ,’ na vamwe na angĩ methĩĩtwe me aĩkĩĩku o na kuma ĩvinda ya tene, nĩmakwatie ĩla ndaĩa nene ya kwĩthĩwa me anyanyae ma Ngai. Tũikaaeke kwĩyĩelekany’a na andũ ta asu. (Aevl. 6:11, 12) Twaendeea kwĩka ũu, no twĩkale tũte na nzika kana ĩtuvi yĩla tũkakwata nĩ ĩnene, nayo nĩ kwĩthĩwa anyanyae ma Yeova tene na tene!


text:
Ndevili Ekalaa Va?
Ũndũ Mbivilia yaasya
Nũndũ Ndevili nĩ kyũmbe kya veva, tũitonya kwona vala wĩkalaa. Ĩndĩ o na vailyĩ ũu, we ndekalaa ĩianĩ ya mwaki aithĩny’a andũ ala athũku o tondũ mavisa ala me kĩlungunĩ kĩĩ mekwonany’a.
“Kaũ ĩtunĩ”
Kwa ĩvinda, Satani ũla Ndevili nĩwaendaa kũla syũmbe sya veva syĩkalaa o ĩla wenda, o na nĩwaendaa na kũũngama mbee wa Ngai vamwe na alaĩka ala aĩkĩĩku. (Yovu 1:6) Ĩndĩ Mbivilia nĩyathanie kana kũkeethĩwa “kaũ ĩtunĩ” ũla wesaa kũtuma Satani alũngw’a ĩtunĩ na ‘ayĩkw’a nthĩ.’ (Ũvuan’yo 12:7-9) Ũndũ maũndũ ala mawetetwe Mbivilianĩ maatĩanĩe, vamwe na maũndũ ala mekĩkĩte kũũ ĩũlũ wa nthĩ, meĩkĩĩthya kana kaũ ũsu nĩwokitiwe ĩtunĩ. Na kwoou Ndevili nĩwekiw’e kũũ ĩũlũ wa nthĩ.
Ĩndĩ ũu wĩonany’a kana Ndevili ekalaa vandũ vana ĩũlũ wa nthĩ? Kwa ngelekany’o, mũsyĩ wa tene wa Velikamu weeawa nĩvo “ve kĩvĩla kya ũsumbĩ kya Satani” na nĩvo “vala Satani ũtwĩe.” (Ũvuan’yo 2:13) Nĩvatonyeka ndeto isu ikethĩwa syoonanasya ũndũ ũthaithi wa Satani waingĩvĩte mũsyĩnĩ ũsu. Mbivilia yaĩtye kana Ndevili nĩwe ũsumbĩkĩte “mosumbĩ onthe ma nthĩ.” Ũu wĩonany’a kana ndekalaa vandũ vana kũũ ĩũlũ wa nthĩ.


text:
KĨLUNGU KYA 3
Kĩeleelo kya Ngai kwa Nthĩ Nĩ Kyaũ?
Kĩeleelo kya Ngai kwa andũ nĩ kyaũ?
Ngai akananĩiw’e ata?
Thayũ ũkeethĩwa ũilyĩ ata ĩũlũ wa nthĩ ĩvinda yũkĩte?
KĨELEELO kya Ngai kwa nthĩ nĩ kĩseo mũno. Yeova endaa nthĩ yusũe andũ atanu na me na ũima wa mwĩĩ. Mbivilia yaasya kana ‘Ngai avandie mũũnda, nthĩnĩ wa Eteni’ na “amesya…kĩla mũtĩ wendeeasya kwoneka, na mũseo wa kũya.” Ngai oomba mũndũũme na mũndũ mũka wa mbee, Atamu na Eva, amaiie mũũndanĩ ũsu wa kwendeesya na amea: “Ongelekai, mwingĩve, musũsye nthĩ, na kũmĩkĩlya vinya.” (Mwambĩlĩlyo 1:28; 2:8, 9, 15) Kwoou kĩeleelo kya Ngai kyaĩ andũ methĩwe na syana, na maithanthasya mĩvaka ya wĩkalo woo kũvika nthĩ yonthe, na maisũvĩa nyamũ.
2 Nũkwona kĩeleelo kya Yeova Ngai kya andũ kũtũa nthĩ yĩ valatiso ta kĩkeanĩa? Ngai aisye, “Nĩnĩneenete…na ngawĩka.” (Isaia 46:9-11; 55:11) Ĩĩ, ũndũ ũla Ngai ũtw’ĩte kwĩka no nginya awĩke! Aĩtye kana “ndaamyũmba [nthĩ] yĩ nthei,” ĩndĩ ‘amyũmbie yĩthĩwe ya kũtũa andũ.’ (Isaia 45:18) Ngai endaa andũ ma mũthemba mwaũ matũe ĩũlũ wa nthĩ? Na endaa matũe vaa ĩvinda yĩana ata? Mbivilia ĩsũngĩaa ũũ: ‘Ala alũngalu makatiĩwa nthĩ, na makatũa vo kũvika tene na tene.’—Savuli 37:29; Ũvuan’yo 21:3, 4.
3 Ũu ndũnamba kwĩanĩa. Andũ nĩmawaa na kũkw’a, o na nĩmokitaa na makoaana ene kwa ene. Ve ũndũ wavĩtanie. Ĩndĩ, kwa w’o ki, Ngai ndendaa nthĩ yĩkale ũndũ ĩilyĩ ũmũnthĩ! Nĩkĩ kĩeleelo kya Ngai kĩtaaĩanĩw’a? Kweethĩiwe ata? Vaiĩ ĩvuku ya isitoli yĩandĩkĩtwe nĩ mũndũ yĩtonya ũtũtavya, kĩtumi nũndũ thĩna wambĩĩie ĩtunĩ.
KUMĨLA KWA MŨMAITHA
4 Ĩvuku ya mbee ya Mbivilia yĩtũtavasya ĩũlũ wa mũmaitha wa Ngai ũla waumĩlile mũũndanĩ wa Eteni. Etawa “nzoka,” ĩndĩ ndaĩ nyamũ ya w’o. Ĩvuku ya mũthya ya Mbivilia yĩeleasya kana nĩwe ‘wĩtawa Ndevili, na ĩngĩ Satani, mũkengani wa nthĩ yonthe.’ Na ĩngĩ etawa ‘nzoka ĩla ngũũ.’ (Mwambĩlĩlyo 3:1; Ũvuan’yo 12:9) Mũlaĩka ũũ wĩ vinya, kana kyũmbe kya veva atũmĩie nzoka kũneena na Eva, o tondũ mũndũ mũĩ ũtonya kũtuma wasya wake woneka ta ũkuma mũvw’ananonĩ wĩ vakuvĩ nake. Kyũmbe kyu kya veva no mũvaka kĩthĩwe kyaĩ vo yĩla Ngai waseũvasya nthĩ kwondũ wa andũ.—Yovu 38:4, 7.
5 Nũndũ wũmbi wa Yeova w’onthe nĩ mwĩanĩu, we ũla woombie “Ndevili,” ũla “Satani” nũũ? Kwa ũkuvĩ, ũmwe wa alaĩka ma Ngai eeĩalyũlile we mwene atw’ĩka Ndevili. Ũu watonyekie ata? Mũndũ waĩ mũseo na mũlũngalu nũtonya kũtw’ĩka kĩng’ei. Ũu wĩthĩwa ata? Mũndũ ũsu nũtonya kũeka wendi mũthũku wĩane ngoonĩ yake. Aendeea kũsũanĩa ĩũlũ waw’o, wendi ũsu mũthũku nũtonya kwĩthĩwa na vinya mũno. Na ĩndĩ mwanya ũkaumĩla, mũndũ ũsu nũtonya kwĩka kwĩanana na wendi ũsu mũthũku wĩthĩĩtwe aisũanĩa ĩũlũ waw’o.—Yakovo 1:13-15.
6 Ũu nĩw’o kweekĩkie ĩũlũ wa Satani ũla Ndevili. Veonekana kana Satani nĩweewie Ngai aitavya Atamu na Eva nĩmethĩwe na syana na mayusũsya nthĩ. (Mwambĩlĩlyo 1:27, 28) Satani asũanĩie, ‘Andũ aa onthe tyo manthaithae vandũ va kũthaitha Ngai!’ Kwoou wendi mũthũku weana ngoonĩ yake. Na ĩndĩ esa kwosa ĩtambya ya kũkenga Eva kwa kũmũtavya ũvũngũ ĩũlũ wa Ngai. (Mwambĩlĩlyo 3:1-5) Nĩw’o ĩndĩ watw’ĩkie “Ndevili,” na ũalyũlo wayo nĩ “Mũsukani,” na atw’ĩka “Satani” nayo ũalyũlo wayo nĩ “Mũvinganĩsya.”
7 Satani ũla Ndevili atumĩie ũvũngũ na ũseleke atuma Atamu na Eva malea kũmwĩw’a Ngai. (Mwambĩlĩlyo 2:17; 3:6) Nũndũ wa kĩtumi kĩu nĩmesie ũkw’a, o tondũ Ngai waĩtye makakw’a malea kũmwĩw’a. (Mwambĩlĩlyo 3:17-19) Nũndũ wa kwĩka naĩ, Atamu nĩweethĩiwe ate mwĩanĩu na atiĩa syana syake syonthe naĩ. (Alomi 5:12) Ũndũ ũsu ũtonya kũelekanw’a na ĩsandũkũ ya kũmba mavali. Ethĩwa ĩsandũkũ yĩu nĩvondeku, mavali ala meũmbwa na ĩsandũkũ yĩu makeethĩwa mailyĩ ata? Kĩla ĩvali yĩkeethĩawa yĩ o ĩvondeku. O ta ũu, kĩla mũndũ nĩwatiĩwe “ũvondeku” nĩ Atamu. Kĩu nĩkyo kĩtumaa andũ onthe makũa na kũkw’a.—Alomi 3:23.
8 Yĩla Satani watongoeisye Atamu na Eva mamũvĩtĩsye Ngai, kwa w’o atongoesye ũlei. We avinganĩisye nzĩa ya Yeova ya ũsumbĩka. Kwa kwĩka ũu Satani nĩta waasyaa atĩĩ: ‘Ngai nĩ mũsumbĩki mũthũku. Nũnenaa ũvũngũ na nũmavataa syĩndũ nzeo andũ ala ũsumbĩkĩte. Andũ mai na vata wa kũsumbĩkwa nĩ Ngai. Nĩmatonya kwĩtw’ĩĩa mo ene ũla ũseo na ũla ũthũku. Na makeethĩwa na waĩlu me ungu wa ũsumbĩki wakwa.’ Ngai aĩ atonya kũmina ũvinganĩsya ũsu wa kĩvũthya ata? Andũ amwe masũanĩaa kana Ngai aĩlĩte kũaa alei asu vau kwa vau. Ĩndĩ ũu nĩwĩthwa wasũngĩie ũvinganĩsya wa Satani? Ũu nĩwĩthĩwa waĩkĩĩthisye kana ũsumbĩki wa Ngai nĩw’o mũseo?
9 Ũsili wa Yeova wa katĩ na mwĩanĩu ndwaĩ ũtonya kũmwĩtĩkĩlya oae alei asu vau kwa vau. Nĩwaekie ĩvinda yĩvĩte nĩ kenda asũngĩe ũkananĩsya ũsu wa Satani kwa nzĩa mbĩanĩu na aiĩkĩĩthya kana Ndevili nĩ mũkengani. Kwoou Ngai aeka andũ mesumbĩke mo ene kwa ĩvinda me uungu wa vinya wa Satani. Kĩla kyatumie Yeova eka ũu na kĩla kĩtumĩte aeka ĩvinda ĩasa yĩvĩte atekũmina mathĩna asu nĩkyonanĩtw’e nthĩnĩ wa Kĩlungu kya 11 kya ĩvuku yĩĩ. Ĩndĩ yu, no ũseo tũsũanĩe ĩũlũ wa ũndũ ũũ: Atamu na Eva nĩmaaĩle kũĩkĩĩa Satani, ũla ũtaĩ aameka ũndũ o na wĩva mũseo? Nĩmaaĩlĩte kũĩkĩĩa kana Yeova, ũla wamanengete kĩla kĩndũ kyonthe, nĩ mũkengani mũthũku? We wĩthĩwa weekie ata?
10 Nũndũ mũseo kũsuanĩa ĩũlũ wa makũlyo asu nũndũ kĩla ũmwe witũ elekelwe nĩ maũndũ o ta asu ũmũnthĩ. Ĩĩ, we nũtonya kwĩyĩũnga na Yeova nthĩnĩ wa kũsũngĩa ũvinganĩsya wa Satani. Nũtonya kũmwĩtĩkĩla Yeova ta Mũsumbĩ na kũtetheesya kwonanya Satani nĩ mũkengani. (Savuli 73:28; Nthimo 27:11) Nĩ kyeva nũndũ katĩ wa andũ mbilioni ila syĩ kũũ nthĩ, no avũthũ mekaa ũu. Ũndũ ũsu umĩlasya ĩkũlyo ya vata, Kwa w’o Mbivilia ĩmanyĩasya kana Satani nĩwe ũsumbĩkĩte nthĩ ĩno?
ŨLA ŨSUMBĨKĨTE NTHĨ ĨNO NŨŨ?
11 Yesũ ndaaĩthĩwa na nzika o na vanini kana Satani nĩwe ũsumbĩkĩte nthĩ ĩno. Ĩvinda yĩmwe Satani oonisye Yesũ “mosumbĩ onthe ma nthĩ, na ndaĩa syamo” kwa nzĩa ya kyama. Na ĩndĩ Satani amwatha Yesũ: “Syĩndũ ii syonthe nĩngũũnenga, ethĩwa nũũndulĩlya ndu na kũnthaitha.” (Mathayo 4:8, 9; Luka 4:5, 6) Kwasũanĩa? Ũndũ ũsu kwa w’o wĩthĩwa waĩ ũtato kwa Yesũ kethĩwa Satani tiwe waĩ mũsumbĩ wa mosumbĩ asu? Yesũ ndaalea kana silikalĩ sya nthĩ ĩno nĩ sya Satani. Yesũ ethĩwa aleile kethĩwa Satani ndaĩ mũnene wasyo.
12 Yeova nĩwe Ngai mwene vinya w’onthe, na Mũmbi wa nthĩ yonthe. (Ũvuan’yo 4:11) Ĩndĩ, vaiĩ vandũ Mbivilia yaĩtye kana Yeova o na kana Yesũ Klĩsto nĩwe mũsumbĩ wa nthĩ ĩno. Yesũ eetie Satani “mũnene wa nthĩ ĩno.” (Yoana 12:31; 14:30; 16:11) Mbivilia ĩwetaa Satani ũla Ndevili tawe “ngai ya nthĩ ĩno.” (2 Akolintho 4:3, 4) Mũtũmwa Mũklĩsto Yoana aandĩkie ũũ ĩũlũ wa mũvinganĩsya ũsu, ũla nĩ Satani: “Nthĩ yonthe ĩtwĩe nthĩnĩ wa ũla mũthũku.”—1 Yoana 5:19.
ŨNDŨ NTHĨ YA SATANI ĨKAVETANGWA
13 O ũndũ ĩvinda yĩvĩtĩte, now’o nthĩ ĩendeee kũthũkĩĩa. Yusũĩte ita sya asikalĩ iendee o na kũkita, ateti mate alũngalu, atongoi nzeleke ma ndĩni, na ing’endilĩ. Nthĩ yonthe nĩ nthũku vyũ. Mbivilia ĩvuanĩtye kana ĩvinda ya Ngai ya kũvetanga nthĩ ĩno nthũku kaũnĩ wake wa Ali-Maketoni yĩ vakuvĩ. Na ĩtina wa nthĩ ĩno kũvetangwa, kũkeethĩwa nthĩ nzaũ ya ũlũngalu.—Ũvuan’yo 16:14-16.
14 Yeova anyuvie Yesũ Klĩsto atw’ĩke Mũsumbĩ wa Ũsumbĩ Wake wa ĩtunĩ kana silikalĩ. Mbivilia yathanie atĩĩ: “Nũndũ nĩkũsyaĩtwe kana kwondũ witũ, nĩtũnengetwe mwana mũndũ mũũme; na ũsumbĩko ũkeethĩwa kĩtuonĩ kyake: na syĩtwa yake akeetwa…Mũnene wa Mũuo. Wingĩvo wa ũsumbĩ wake na wa mũuo ndũkethĩwa na mũminũkĩlyo.” (Isaia 9:6, 7) Yesũ amanyĩisye amanyĩw’a make mavoyae ũũ ĩũlũ wa silikalĩ ĩsu: “Ũsumbĩ waku wũke. Kwenda kwaku kwĩke kũũ nthĩ o ta kũya ĩtunĩ.” (Mathayo 6:10) O ta ũndũ twĩĩsa kwona ĩvukunĩ yĩĩ, Ũsumbĩ wa Ngai ũkavetanga mosumbĩ onthe ma nthĩ ĩno, naw’o ũisumbĩka vandũ vamo. (Ndanieli 2:44) Na ĩndĩ Ũsumbĩ ũsu ũyĩete valatiso kũũ nthĩ.
NTHĨ NZAŨ YĨ VAKUVĨ
15 Mbivilia ĩtũĩkĩĩthasya ũũ: “Kwĩanana na watho [wa Ngai], tweteele matu meũ na nthĩ nzaũ, naw’o ũlũngalu ũtwĩe nthĩnĩ wayo.” (2 Vetelo 3:13; Isaia 65:17) Mavinda angĩ yĩla Mbivilia ĩkũneena ĩũlũ wa “nthĩ,” yonanasya andũ ala mekalaa kũũ nthĩ. (Mwambĩlĩlyo 11:1) Kwoou “nthĩ nzaũ” yĩ ũlũngalu nĩ andũ ala maketĩkĩlwa nĩ Ngai.
16 Yesũ athanie kana ala metĩkĩlĩtwe nĩ Ngai makakwata “thayũ ũtathela” nthĩnĩ wa nthĩ nzaũ ĩla yũkĩte. (Maliko 10:30) Vua Mbivilia yaku Yoana 3:16 na 17:3, na ũisoma ũndũ Yesũ waisye twaĩlwe nĩkwĩka nĩ kana tũkwate thayũ ũtathela. Sisya Mbivilianĩ moathimo ala makatanĩwa ĩũlũ wa nthĩ nĩ andũ ala makaĩla kũkwata mũthĩnzĩo ũsu mũseo kuma kwa Ngai nthĩnĩ wa Valatiso ĩsu yũkĩte.
17Ũthũku, kaũ, ũtũli wa mĩao, na ũng’endu ikavetwa. “Mũthũku ndakethĩwa…Ĩndĩ ala auu makatiĩwa nthĩ.” (Savuli 37:10. 11) Mũuo ũkeethĩwa vo nũndũ ‘Ngai akatuma makaũ mathela kũvika kĩtulu kya nthĩ.’ (Savuli 46:9; Isaia 2:4) Na ĩndĩ “mĩthenyanĩ yake ala alũngalu makaaĩlaa, na kũkeethĩwa mũuo mwingĩ, kũvika mwei ndũkethĩwa ĩngĩ”—na ũu nĩ kwasya tene na tene!—Savuli 72:7.
18Athaithi ma Yeova makekalaa mate na mĩisyo. Ĩvinda ya tene yĩla Aisilaeli mamwĩw’a Ngai, mekalaa mate na mĩisyo. (Alivai 25:18, 19) Ũkeethĩwa wĩ ũndũ mũseo mũno kũtanĩa kwĩkala vate na mĩisyo nthĩnĩ wa Valatiso!—Isaia 32:18; Mika 4:4.
19Kũikethĩwa na ũnyivu wa lĩu. Mũandĩki wa savuli ainie asya atĩĩ: “Kũkeethĩwa lĩũ mwingĩ mũno wa mbaa ngetha nthĩ.” (Savuli 72:16) Yeova akaathima ala make alũngalu, na ‘nthĩ nĩkaingĩvya ũsyao wayo.’—Savuli 67:6.
20Nthĩ yonthe ĩkatw’ĩka valatiso. Mĩsyĩ myeũ na mĩũnda mĩseo ĩkeethĩwa kũndũ kũla kwĩĩthĩwa kwaanangĩtwe nĩ andũ athũku. (Isaia 65:21-24; Ũvuan’yo 11:18) O ũndũ ĩvinda yĩendeea na ũvĩta, now’o isio sya nthĩ ila itũĩtwe ikaendeea na kũthanthaa nginya nthĩ yonthe yanakave na kwĩthĩwa na ũsyao ta mũũnda wa Eteni. Na Ngai ndakalea ‘kũkũnzũa ũvĩ wake, na kwĩanĩsya kwenda kwa kĩla kĩndũ kĩ thayũ.’—Savuli 145:16.
21Kũkeethĩwa na mũuo katĩ wa andũ na nyamũ. Nyamũ sya kĩthekanĩ na sya mĩsyĩ ikaĩsaa vamwe. O na kana kanini kaikakĩa nyamũ ila mbai ikĩawa ũmũnthĩ.—Isaia 11:6-9; 65:25.
22Ũwau ũkathela. Yesũ e Mũsumbĩ wa Ũsumbĩ wa ĩtunĩ wa Ngai, akavosya andũ kwa nzĩa nene mũno kũthonoka ũndũ weekie yĩla waĩ kũũ nthĩ. (Mathayo 9:35; Maliko 1:40-42; Yoana 5:5-9) Na ĩndĩ “ũla ũtwĩe kw’o ndakasya, Nyie nĩ mũwau.”—Isaia 33:24; 35:5, 6.
23Endwa maitũ ala makwie makathayũũkw’a matakasyoka kũkw’a ĩngĩ. Ala makomete nthĩnĩ wa kĩkw’ũ na me kĩlilikanonĩ kya Ngai makathayũũkw’a. Kwa w’o “kũkeethĩwa ũthayũũkyo wa ala alũngalu, na ala mate alũngalu nao.”—Meko ma Atũmwa 24:15; Yoana 5:28, 29.
24 Ala manyuvaa kwĩmanyĩsya ĩũlũ wa Mũmbi witũ Mũnene, Yeova Ngai, na kũmũthũkũma, makeethĩwa na ĩvinda yũkĩte ĩseo mũno! Yesũ awetaa ĩũlũ wa Valatiso ĩsu yĩĩthĩwa kũũ nthĩ ĩla wathie mwĩki wa naĩ ũla wakw’ĩĩie ũtee wake atĩĩ: “Ũkeethĩwa vamwe nakwa Ũseonĩ [“Valatisoni,” NW].” (Luka 23:43) Nũndũ wa vata kwĩmanyĩsya mũno ĩũlũ wa Yesũ Klĩsto, ũla kwĩsĩla kwake moathimo asu onthe makeanĩw’a.
ŨNDŨ MBIVILIA ĨMANYĨASYA
- Kĩeleelo kya Ngai kya kũtw’a nthĩ valatiso kĩkeanĩw’a.—Isaia 45:18; 55:11.
- Satani nĩwe mũnene wa nthĩ ĩno ũmũnthĩ.—Yoana 12:31; 1 Yoana 5:19.
- Ngai akaetee andũ moathimo maingĩ, nthĩnĩ wa nthĩ nzaũ ĩla yũkĩte.—Savuli 37:10, 11, 29.
Makũlyo
1. Kĩeleelo kya Ngai kwa nthĩ nĩ Kyaũ?
2. (a) Twĩsĩ ata kana kĩeleelo kya Ngai kwa nthĩ kĩkeanĩw’a? (b) Mbivilia yaasya ata ĩũlũ wa andũ kũtũa tene na tene?
3. Nĩ maũndũ maũ ma kyeva me kũũ nthĩ ũmũnthĩ, na ũu wumĩlasya makũlyo meva?
4, 5. (a) Ũla waneenie na Eva kwĩsĩla kwĩ nzoka nũũ? (b) Mũndũ mũseo na mũlũngalu, atonya kũtw’ĩka kĩng’ei ata?
6. Mũlaĩka wa Ngai wĩ vinya atw’ĩkie Satani ũla Ndevili ata?
7. (a) Atamu na Eva makwie nĩkĩ? (b) Nĩkĩ ũsyao w’onthe wa Atamu ũkũaa na kũkw’a?
8, 9. (a) Satani aetie ũvinganĩsya wĩva? (b) Ngai aleile kwananga alei asu vau kwa vau nĩkĩ?
10. Ũtonya kwĩyĩũnga na Yeova ata kũsũngĩa ũvinganĩsya wa Satani?
11, 12. (a) Ũtato wa Yesũ wĩonany’a ata kana Satani nĩwe mũnene wa nthĩ ĩno? (b) Nĩ kyaũ kĩngĩ kyonanasya kana Satani nĩwe mũnene wa nthĩ ĩno?
13. Nĩkĩ kwĩ na vata wa nthĩ nzaũ?
14. Nũũ ũla Ngai ũnyuvĩte atw’ĩke Mũsumbĩ wa Ũsumbĩ Wake, na ũu wathaniwe ata?
15. “Nthĩ nzaũ” nĩ kyaũ?
16. Nĩ mũthĩnzĩo mwaũ mũnene kuma kwa Ngai ũla ũkanenga ala wĩtĩkĩlĩte, na twaĩle kwĩka ata nĩ kana tũũkwate?
17, 18. Tũtonya kwĩthĩwa na w’o ata kana kũkeethĩwa na mũuo na kũikethĩwa na mĩisyo nthĩ yonthe?
19. Nĩkĩ nĩtwĩsĩ kana lĩu ũkeethĩwa wĩ mwingĩ nthĩnĩ wa nthĩ nzaũ ya Ngai?
20. Nĩ kyaũ kĩtonya kũtuma tũĩkĩĩa kana nthĩ yonthe ĩkatw’ĩka valatiso?
21. Nĩ kyaũ kĩkwonany’a kana kũkeethĩwa na mũuo katĩ wa andũ na nyamũ?
22. Kũkeethĩwa ata ĩũlũ wa ũwau?
23. Nĩkĩ ũthayũũkyo ũkaete ũtanu ngoonĩ sitũ?
24. We wĩ na woni mwaũ ĩũlũ wa kũtũa nthĩnĩ wa Valatiso kũũ nthĩ?


text:
Nata Nathing’ĩĩw’a Nĩ Mũndũ Tũmanyane Kĩ-Mwĩĩ?
Nũtonya kũsũanĩa-ĩ. “Tyo ũseo kwĩka ũu?” “Yo kĩla mũndũ tyo wĩkaa ũlaalai-ĩ?”
Kwamba kũsũanĩa!
Ũw’o: Ti kĩla mũndũ wĩkaa ũlaalai.
Nũtonya kwĩthĩwa ũsomete ũkamanya kana andũ aingĩ nĩmekaa ũlaalai. Kwa ngelekany’o, ũkunĩkĩli wĩonany’a kana nthĩ ya Amelika andũ ma mũika 2 katĩ wa 3 methĩawa mekĩte ũlaalai maitw’ĩka nĩmamina sekondalĩ. Ũu wĩonany’a kana mũndũ 1 wa mũika katĩ wa 3 no we wĩthĩawa atekĩte ũlaalai, na manya kana ĩsu no namba nene.
Nata ĩũlũ wa ala methĩawa mekĩte ũlaalai? Akunĩkĩli nĩmethĩĩte kana aingĩ ma andũ asu ma mũika methĩawa mekĩte ũlaalai nĩmakwatawa nĩ ta thĩna ta ũmwe katĩ wa mathĩna aa me vaa ĩtheo.
Kũkw’a ngoo. Andũ aingĩ ma mũika ala meekie ũlaalai maasya kana nĩmeelilile nĩ kwĩka ũu.
Kwĩthĩwa mũtaĩkĩanĩĩte. Mwamina kwĩka ũlaalai, kĩla ũmwe ambĩĩaa kwĩkũlya ĩũlũ wa ũla ũngĩ, ‘Ethĩwa aaĩka ũlaalai na ũngĩ ũũ?’
Kwĩthĩwa ũte kwona maũndũ nesa. Twĩlĩtu twingĩ twĩthĩawa tũyenda mũndũ ũtonya kũtũsũvĩa, ti kũtũtũmĩa. Na tũmwana twingĩ tũyendete kelĩtu kala ketĩkĩlaa o kakũlw’a ndũũ.
Ũndũ ũla wa vata: Mwĩĩ waku nĩ wa vata mũno, ndũkaeke ũtũmĩwe ta kĩndũ kĩte va kĩĩ. Onany’a kana wĩ na ũkũmbaũ wa kwĩw’a mĩao ya Ngai ĩũlũ wa kwĩvathana na kũmanyana kĩ-mwĩĩ ũtanamba kũtwawa kana kũtwaana. Na ĩndĩ wesa kũtwawa kana kũtwaana ũkamanyana kĩ-mwĩĩ. Na ũkatanĩa mũno ũndũ ũsu ũte na mĩlilo na mawĩmakĩo ala maetawe nĩ mũndũ eeka ũlaalai.—Nthimo 7:22, 23; 1 Akolintho 7:3.


text:
MBIVILIA YO ĨMANYĨASYA ATA? (MAŨNDŨ MA KWĨMANYĨSYA)
MBIVILIA YO ĨMANYĨASYA ATA? (MAŨNDŨ MA ŨKŨTONGOESYA ŨYĨMANYĨSYA)
Woni wa Ngai Ĩũlũ wa Thayũ (Kĩlungu kya 2)
Kĩlungu kĩĩ kyumanĩte na ũvoo ũla wĩ kĩlungunĩ kya 13 kya ĩvuku Mbivilia Yo Ĩmanyĩasya Ata?
Manya kĩla Mbivilia ĩmanyĩasya ĩũlũ wa kũtũmĩa nthakame ũndũ vataĩlĩte na ũndũ yatũmĩiwe kwa nzĩa ĩmwe nĩ kana twĩthĩwe tũtonya kũtangĩĩwa mathayũ maitũ.
MAŨNDŨ ANGĨ KUMANA NA MAŨNDŨ AA
Woni wa Ngai Ĩũlũ wa Thayũ (Kĩlungu kya 1)
Thayũ nĩ mũthĩnzĩo kuma kwa Ngai. Tũtonya kwonany’a ata kana nĩtũnengete thayũ witũ ndaĩa vamwe na wa ala angĩ?
Mwĩkalĩle Ũla Ũmwendeeasya Ngai (Kĩlungu kya 2)
Nĩtũtonya kũmwendeesya Ngai o na kau Satani nũtũeteae mathĩna?
Mwĩkalĩle Ũla Ũmwendeeasya Ngai (Kĩlungu kya 3)
Nĩvendekaa kĩthito nĩ kana twĩkale kwosana na myolooto ya Mbivilia. Nĩtũtethekaa ĩla tweekĩa kĩthito kyu?


text:
Mũsyokee Yeova
Yeova nũmanthaa malondu make ala mau, na nũkũthoketye ũmũsyokee
Valũa Kuma kwa Nzama Ĩla Ĩtongoesye
Valũa ũũ kuma kwa Nzama Ĩla Ĩtongoesye nĩwakũthuthya andũ ala meelelũkile kuma ĩĩthyanĩ.
KĨLUNGU KYA 1
“Ngamantha Ũla Waĩte”
We Ngai nĩwonaa mũndũ eelelũka ta ũtakamũsyokea?
KĨLUNGU KYA 2
Mawĩmakĩo—‘Kũlĩlwa Ngalĩ Syonthe’
Ethĩwa wĩĩw’a ũithĩnĩka nũndũ ndwĩsa kwĩka maũndũ ala weekaa tene ũimũthũkũma Yeova, ve ũndũ ũmwe wĩ laisi ũtonya kũatĩĩa nĩ kana ũtetheke kumana na vinya wake.
KĨLUNGU KYA 3
Ĩla Twaũmĩw’a Ngoo Nĩ Mũndũ Ũngĩ—Ethĩwa twĩ na “Ũndũ na [Mũndũ] Ũngĩ”
Ve motao atatũ me Mbivilianĩ matonya ũkũtetheesya kũmĩĩsya woo na kũtũlĩka ngoo ĩla wavĩtĩw’a nĩ Mũklĩsto ũngĩ.
KĨLUNGU KYA 4
Kũthĩnĩka Nũndũ wa Naĩ Weekie—“Nthesya Naĩ Yakwa”
Ũtonya kwĩthĩwa na wasya mũtheu wa ngoo ata?
KĨLUNGU KYA 5
Mũsyokeei “Mũĩthi na Mũsyaĩĩsya wa Ngoo Syenyu”
Ngenda kũmũsyokea Yeova ndonya kwĩka ata? Kĩkundi kĩkanthokya ata?
Ndeto sya Kũminĩĩa
Nũlilikanaa mavinda maseo ala watanĩaa vamwe na athũkũmi ma Yeova?


text:
kingei kya wendoView all episodes Watch Trailer
Mutinda ula ne Ambassador akengaa musyi wake kana ena savali ya mombasa na aivangithya muka na mwitu wa inya mai makatembee nake aisyoka naka mundu maumala.
Mwendwa wa KambithiView all episodes Watch Trailer
Wavinya ena nduu ya kimbithe na yautee ena maunda ena wikwatyo kana munene wake ula meonduu ndemanya kila kiendee ila usyokaa nyumba atataiwe.
hoteli wa wendoView all episodes Watch Trailer
Maunda atiiyawa hoteli wa mwiitu wa inya oongamie.aeni mavika aimanenge nyumba sya ukoma ila itesyoo kwa vaati nthuku..
mututia niwathayuukaView all episodes Watch Trailer
Wavinya ena nduu ya kimbithe na yautee ena maunda ena wikwatyo kana munene wake ula meonduu ndemanya kila kiendee ila usyokaa nyumba atataiwe.
Kiveti kya vandiaView all episodes Watch Trailer
Ndinda kiveti kya maunda kyosaa kikalea kwitwikithya kiveti kya maunda kya uvungu nikenda atanithye munene wake,kindu kila kilasimithasya maunda kumantha aka angi makwifaya na itina ayosa muthukumi wa nyumba.


text:
Ndeto sya Kũminĩĩa
Nũũlilikana ũndũ watanĩaa kwĩthĩwa vamwe na andũ ma Yeova? Kwa ngelekany’o, nũũlilikana ũmbano wa kĩkundi kana ũmbano mũnene wakwĩkĩie vinya? O na ĩngĩ, no ũlilikane ũndũ mũseo weeyoneie ũitavany’a, kana ũndũ mũseo wakwaka waneeneie vamwe na mwana-a-asa kana mwĩĩtu-a-asa? Ndwaaũlwa nĩ Yeova, o nake ndaaũlwa nue. Yeova nũlilikene nesa ũndũ wamũthaithaa wĩ mũĩkĩĩku. Na nĩwĩyũmbanĩtye kũũtetheesya ũmũsyokee.
Yeova easya atĩĩ: “Nyie, ngakũlĩĩlya malondu makwa, na kũmamantha. O tondũ mũĩthi ũmanthaa ndĩthya yake mũthenya ũla wĩ katĩ wa malondu make ala manyaĩĩku, now’o ngamantha malondu makwa; ngamaumya kũndũ kw’onthe kũla manyaĩĩkĩtw’e.”—Esekieli 34:11, 12.


text:
Maũmbano ma Kĩkundi kya Ngũsĩ sya Yeova
Manya nĩ kyaũ kĩendeeaa maũmbanonĩ maitũ. Mantha maũmbano mekĩawa va vakuvĩ na vala wĩkalaa.
Nĩ Kyaũ Kĩendeeaa Maũmbanonĩ Maitũ?
Ngũsĩ sya Yeova syĩthĩawa na maũmbano mala elĩ kwa kyumwa. (Aevelania 10:24, 25) Maũmbanonĩ aa andũ onthe methĩawa mathoketw’e, nĩtũkunĩkĩlaa kĩla Mbivilia ĩmanyĩasya na ũndũ tũtonya kũtũmĩa momanyĩsyo mayo.
Kaingĩ maũmbanonĩ ethukĩĩsya nĩmakũlaw’a maumye maelesyo, o ta ũndũ ũmwe na ũndũ andũ maisoma mekaa. Maũmbano mavingũawa na maivingwa na wathi na mboya.
O na andũ ala mate Ngũsĩ sya Yeova methĩawa mathoketw’e moke maũmbanonĩ maitũ. Nĩtũmũthoketye inyw’onthe mũke tũmbane vamwe. Ndũĩvaa kĩndũ kũlika. Vaiĩ ĩvinda o na yĩva mbesa ikolanaw’a.
ĨMANYĨSYE MŨNANGO
Ikundi sya Ngũsĩ sya Yeova Syĩthĩawa Syĩilyĩ Ata?
Manya tũmanyaa ata ũndũ tũkwĩka maũndũ.


text:
MAKŨLYO MA ANDŨ MA MŨIKA
Nĩ Kyaũ Naĩle Kũmanya Ĩũlũ wa Kũtũma Mesengyi Simũnĩ?
:-) Kũtũmanĩa mesengyi nĩ nzĩa nzeo ya kũmanya ũndũ andũ angĩ maendeee yatũmĩwa nesa.
:-( Yatũmĩwa naĩ, no ĩtume wasya anyanya maku, na ĩikwanangĩa ndaĩa.
Kĩlungu kĩĩ nĩkĩũkwony’a maũndũ ala waĩle kũmanya ĩũlũ wa
Maũndũ angĩ me kĩlungunĩ kĩĩ:
Ala waĩle kũtũmĩa mesengyi
Andũ aingĩ ma mũika monaa kũtũmanĩa mesengyi yĩ nzĩa ya vata mũno ya kũneenany’a. Nũtonya kũtũmanĩa mesengyi na andũ onthe ala wĩ na namba syoo sya simũ, ate o asyai maku makaũvata.
“Ĩthe-a-kwa ndendaa nyie na mwĩĩtu ũla tũsyaanĩw’e tũineena na imwana simũnĩ. Endaa ethĩwa nĩtũkwĩka ũu, tũtũmĩe simũ ya vu mũsyĩ ĩla yĩthĩawa vandũ ithyonthe tũtonya kũtũmĩa, na tũyĩka ũu ala angĩ me vo.”
—Lenore.
Ũndũ ũla waĩle kũlilikana: Ethĩwa ũkanengae kĩla mũndũ namba yaku, nũtonya kũlika thĩnanĩ.
“Ethĩwa ndwĩ metho ĩũlũ wa nũũ waĩle kwĩthĩwa na namba yaku ya simũ, nũtonya kũtũmĩwa mesengyi kana visa itaĩle.”
—Scott.
“Ethĩwa mwanake na mwĩĩtu nĩmatũmanĩaa mesengyi mavinda maingĩ, ndũũ yoo nĩtonya kũkamĩĩa na o mĩtukĩ mayambĩĩa kwendana.”
—Steven.
Mbivilia yaĩtye atĩĩ: “
Mũndũ wĩ kĩlĩko nĩwonaa ũthũku, na kwĩvitha.” (Nthimo 22:3) Nĩwaĩle kwĩthĩwa wĩ metho maũndũnĩ mana nĩ kana ndũkese kũlika thĩnanĩ.
Ũndũ weekĩkie: “
Ve mwanake ũmwe twaĩ ndũũ, na nĩtwatũmanĩaa mesengyi mũno. Noonaa waĩ o ũnyanya. Ndyaĩ naaĩsa kũsũanĩa ta ve ũndũ ũngĩ nginya ĩla wesie kũndavya kana nũkũmbenda. Navindĩĩsya ũndũ ũsu, yu no nasye kana ndyaaĩlĩte kũtindany’a nake na kũmũtũmĩa mesengyi mavinda maingĩ ũndũ neekaa.”
Sũanĩa ũndũ ũũ: Wĩona ũnyanya woo ta weethĩiwe ũilyĩ ata ĩtina wa Melinda kũmanya kana mwanake ũsu nĩwamwendaa?
Andĩka ũndũ ũsu ĩngĩ! Melinda aaĩlĩte kwĩthĩwa eekie ata nĩ kana ũnyanya woo ndũkese kũkĩla mĩvaka?
Kĩla waĩle kũandĩka mesengyinĩ
Wĩthĩawa wĩ ũndũ wĩ laisi kũtũma mesengyi, na nũtanĩaa kũisoma, ĩndĩ ũu no ũtume ũlwa kana andũ nĩmatonya kũelewa naĩ ndeto ila syĩ mesengyinĩ yaku.
Ũndũ ũla waĩle kũlilikana: Ndeto ila ũũtũmĩa mesengyinĩ nitonya kũeleeka naĩ.
“Mesengyi ndyonanasya ũndũ mũndũ ũkwĩw’a ĩũlũ wa ndeto ila ũandĩkĩte o na ethĩwa nĩwĩkĩĩte tũvisa twa kwonany’a ũndũ ũkwĩw’a kana kĩla ũkũsũanĩa. Kwoou nĩtonya kũeleeka naĩ.”
—Briana.
“Nĩnĩsĩ eĩtu amwe meyanangĩĩte ĩsyĩtwa, makonekaa ta o eĩtũ ma kũthaũkĩa imwana nũndũ wa mesengyi ila matũmaa.”
—Laura.
Mbivilia yaĩtye atĩĩ: “
Ngoo ya ũla mũlũngalu nĩsũanĩaa kũsũngĩa.” (Nthimo 15:
Ĩla waĩle kũtũma mesengyi
Ũitũmĩa kĩlĩko, no wĩyĩkĩĩe mĩvaka ya kũũtetheesya kũmanya nĩ ĩndĩĩ waĩle kũtũmĩana mesengyi.
Ũndũ ũla waĩle kũlilikana: Waema kũmanya nesa nĩ ĩndĩĩ waĩle kũtũmĩana mesengyi, nũtonya kwoneka ta wĩ na kĩvũthya, na nũndũ wa ũu ũyasya anyanya maku vandũ va kũmendeesya.
“Nĩ laisi ũkonany’a ndũũnenga ndaĩa ala mwĩ ĩmwe ĩla ũũtũmanĩa mesengyi. Ĩla ngũea ngewa na mũndũ kana ĩla twĩ mesanĩ tũiya, nĩsaa kwĩthĩa nĩkwetye kũtũmĩana mesengyi simũnĩ.”
—Allison
“Ndwaĩle kũtũma mesengyi ũtwaĩte ngalĩ. Watwaa ngalĩ ũtasyaĩtye lelũnĩ, no ũkwatwe nĩ mũisyo.”
—Anne.
Mbivilia yaĩtye atĩĩ: “
Kwondũ wa kĩla kĩndũ ve ĩvinda, . . . ĩvinda ya kũvindya, na ĩvinda ya kũneena.” (Mũtavan’ya 3:1, 7) Ĩandĩko yĩu yĩonany’a kana o ũndũ ve ĩvinda ya kũneena, ve ĩvinda yaĩlĩte ya kũtũmĩana mesengyi simũnĩ.
Motao ĩũlũ wa kũtũmanĩa mesengyi
Ala waĩle kũtũmĩaa mesengyi
;-) Atĩĩa ũtao wa asyai maku.
—Akolosai 3:20.
;-) Ti kĩla mũndũ waĩle kũmũnenga namba yaku ya simũ. Ĩla waelesya mũndũ kwa ndaĩa kana ndũkwenda kũmũtavya maũndũ maku ma kĩmbithĩ, o na namba yaku ya simũ, wĩthĩawa ũyĩmanyĩsya nguma ya vata ĩkaũtethya wĩ mũndũ mũima.
;-) Ndũkethĩwe na kĩmanyĩo kya kũtũmanĩaa mesengyi sya kũvũanĩa ngũĩ na eĩtu kana anake. Waeka ndũũ yenyu ĩkĩle mĩvaka, ndũema kwĩsa kwĩlila nũndũ wa maũndũ ala makaũkwata.
“Asyai makwa nĩmandĩkĩĩe vyũ, kwoou nĩmethĩawa mesĩ kana nĩngũnyuva nesa andũ ala ngũnenga namba yakwa ya simũ.”
—Briana.
Kĩla waĩle kũandĩka mesengyinĩ
;-) Ũtanambĩĩa kũandĩka mesengyi, nĩwaĩle kwĩkũlya atĩĩ, ‘Mesengyi nĩyo nzĩa ĩla nzeo vyũ ndonya kũtũmĩa kũneenea ũndũ ũũ?’ Mavinda amwe nũseo ũkeka kũkũna simũ kana ũketeela mwĩneena mwenene.
;-) Ndũkaandĩke mesengyinĩ yaku ndeto ũtesa kũineena na kanyw’a. Mwĩĩtu wĩtawa Sarah wĩ na myaka 23, aisye ũũ, “
Ethĩwa nĩ ndeto itatamũkĩka, iyaĩle kũandĩkwa mesengyinĩ.”
“Watũmĩwa visa itaĩle nĩ mũndũ, tavya asyai maku. Kwĩka ũu kũkaũsũvĩa, na kũituma asyai maku makũĩkĩĩa.”
—Sirvan.
Ĩla waĩle kũtũma mesengyi
;-) Sũanĩa na ũitw’a nĩ ĩndĩĩ ũtaĩle kũtũmĩa simũ. Mwĩĩtu wĩtawa Olivia aisye atĩĩ: “
Ndyĩkalaa na simũ yakwa twĩ mesanĩ tũiya kana ĩla ngũsoma.
Na ĩla twĩ maũmbanonĩ, yĩkalaa yĩ mbosye nĩ kana ndikese kũlwa nĩmĩsisye.”
;-) Sũanĩa mũndũ ũla ũngĩ. (Avilivi 2:4) Ndũkatũme mesengyi ĩvinda yĩla ũkũea ngewa na mũndũ.
“Nĩnĩyĩkĩĩe mĩvaka. Kwa ngelekany’o, ndĩtũmĩaa andũ mesengyi ĩla nĩ vamwe na anyanya makwa ate o ve kĩtumi kĩseo. O na ĩngĩ, ndyĩsa kũnenga mũndũ ndamwĩsĩ nesa namba yakwa ya simũ.”
—Janelly.


text:
Wakatatũ, Matukũ 22, Mwei wa 3
Nĩmamanyie ndeto ila mataviw’e.—Nee. 8:12.
Andũ ma Ngai methĩĩtwe maitũmĩa ũtonyi wa kũneena, kana wa kũtũmĩa kĩthyomo, kũmũtaĩa na kũtetheesya angĩ mamanye kwenda kwake. Myakanĩ ya mĩtũkĩ, andũ ma Ngai nĩmatũmĩĩte kĩthyomo kwa nzĩa ya mwanya kũendeesya ũthaithi wa w’o, na nzĩa ĩsu ya mwanya nĩ kũalyũla Mbivilia. Mbivilia ila ialyũlĩtwe nĩ mbingĩ ĩndĩ imwe syĩthĩawa ialyũlĩtwe nesa kwĩ ingĩ. Myakanĩ ya 1940, kamitii yĩtawa New World Bible Translation Committee nĩyatwie kũtũmĩaa myolooto ĩtatũ ya kũalyũla Mbivilia, na myolooto ĩsu yu yĩthĩĩtwe ĩitũmĩwa nĩ aalyũli ma ithyomo mbee wa 130. Myolooto ĩsu nĩ: (1) Kũtaĩa ĩsyĩtwa ya Ngai kwa kũyĩtũngĩĩa vala yaĩle Maandĩkonĩ. (Mt. 6:9) (2) Kũalyũla maandĩko ndeto kwa ndeto ethĩwa nĩvatonyeka, ĩndĩ ethĩwa vaitonyeka aalyũli maialyũla ũvoo ũsu kwa nzĩa ĩtonya kũeleeka nesa. (3) Kũtũmĩa ndeto ite vinya nĩ kana wĩthĩe mũsomi nũkwendeew’a nĩ kũsoma.—Nee. 8:8. w15 12/15 2:1, 2
Wakana, Matukũ 23, Mwei wa 3
Ethĩwa soo ũkavuvwa wasya ũtesĩkĩe, nũũ ũla wĩyũmban’ya kũkita?—1 Ako. 14:8.
Kwasũanĩa kĩla kĩtonya kwĩkĩka ita sya kaũ ikaelya kũvuvĩwa wasya itesĩ! O ta ũu, tũkatw’ĩka tũkaneenaa na nthimo kana tũkaneenaa ta tũũvithany’a kĩla tũũweta, andũ no molanĩlw’e nĩ kĩla tũũmatavya kana makakyosa ũndũ ũngĩ. (1 Ako. 14:9) Ĩndĩ ũu ti kwasya kana twaĩle kũtavasya andũ maũndũ tũteũmavuva kana tũteũmasũanĩa nĩ kana tũtw’ĩke atĩ nĩtwatũmĩa ndeto ikũeleeka laisi. Vai mũndũ ũngĩ waamanya kũnyuva ndeto nesa ta Yesũ. Kwasũanĩa ũtavany’a wake ũla wĩ ĩvukunĩ ya Mathayo kĩlungu kya 5 nginya kya 7. Nthĩnĩ wa ũtavany’a ũsu atũmĩie ndeto nini ĩndĩ syĩ na ũvoo mũito. Ũneeni wake ndwaĩ na ngathĩĩo na ndaatũmĩa ndeto itonya kũlanĩlya ala angĩ kana kũmaũmĩsya. Atũmĩaa ndeto syĩ laisi na ite vinya nĩ kana ilike ngoonĩ sya ala ũkũneena namo. Kwa ngelekany’o, nĩ kana amatetheesye maeke kwĩmakĩa mũno ĩũlũ wa kĩla makaĩsaa, amaeleisye ũndũ Yeova ũĩthasya nyũnyi sya yayaya. Amina ũu amaelekanilye na nyũnyi isu na amakũlya atĩĩ: “Inyw’ĩ mũi vata mũno kwĩ syo?” (Mt. 6:26) Isu ti ndeto nzeo mũno na syĩ laisi vyũ nginya ũkethĩa niũkiita ngoo? w15 12/15 3:13, 14
Wakatano, Matukũ 24, Mwei wa 3
Wendano wa ana-a-asa nĩwĩkalae.—Aevl. 13:1.
Wendano wa ana-a-asa wĩthĩawa ũilyĩ ata? Ndeto ya Kĩkiliki ĩla Vaulo watũmĩie nĩ phi·la·del·phiʹa, na kwa ũkuvĩ ũalyũlo wayo nĩ “kwenda mwana-a-asa.” Mũndũ wendete mwana-a-asa ethĩawa atumĩte ndũũ ngamu nake na ethĩawa alũmanĩtye nake o tondũ ũlũmanasya na mũndũ wa mũsyĩ kana mũnyanyae mũnene. (Yoa. 11:36) Kwoou ithyĩ tũyĩkaa kwasya atĩ twĩ ana-a-asa na eĩtu-a-asa. Twĩ ana-a-asa na eĩtu-a-asa ma w’o ki. (Mt. 23:8) Wendano ũla twĩthĩawa naw’o ũeleetw’e nesa vyũ nĩ ndeto ii: “Wendonĩ wa ana-a-asa, ĩthĩwai na wendo mũuu ene kwa ene; ndaĩanĩ, mataĩei ala angĩ mbee.” (Alo. 12:10) Wendo ũsu wavulanw’a na ũla wendo ũngĩ wĩthĩawa ũtongoew’e nĩ myolooto ya Ngai (a·gaʹpe), nũtumaa andũ ma Ngai mekalany’a nesa. Kwosana na Aklĩsto ma w’o, ndeto ĩsu yonanasya ana-a-asa na eĩtu-a-asa onthe o na ethĩwa nĩ ma mbaĩ yĩva. (Alo. 10:12) Nũndũ no ta tũsyaanĩw’e, Yeova atũmanyĩĩtye kana twaĩlĩte kwendana ithyĩ kwa ithyĩ ta ana-a-asa.—1 Ath. 4:9. w16.01 1:5, 6


text:
KĨLUNGU KYA 5
Mũsyokeei “Mũĩthi na Mũsyaĩĩsya wa Ngoo Syenyu”
No wĩthĩwe waakwatwa nĩ ũndũ ũmwe kana o maũndũ maingĩ ala maneenewe mbulosuanĩ ĩno? Ethĩwa ũu nĩ w’o, ndwĩ weka. Athũkũmi aingĩ ma Ngai aĩkĩĩku ma ĩvinda ya tene na ma ũmũnthĩ nĩmonete maũndũ ta asu. Yeova nĩwamatetheeisye kũkĩlya vinya maũndũ ala mamathĩnasya, na no aũtetheesye ũkakĩlya vinya maũndũ ala meũkũthĩny’a.
O ũendeee kũmũsyokea Yeova, nũkũũtetheesya
ŨENDEEE kũmũsyokea Yeova, ĩthĩwa na mũĩkĩĩo vyũ kana nũkũũtetheesya. Akaũtetheesya ũmine mawĩmakĩo, ũeke kwĩthĩwa na woo ngoonĩ, na ũikwata mũuo wa kĩlĩko na wa ngoo, ũla mũndũ ũkwataa ĩtina wa kwĩthĩwa na wasya mũtheu wa ngoo. Na ĩndĩ nũtonya kwĩw’a wakwata vinya wa kũmũthũkũma Yeova ĩngĩ wĩ vamwe na athaithi make. Ũndũ ũsu ũkeethĩwa ũvw’anene na wa Aklĩsto ma ĩvinda ya tene ala mũtũmwa Vetelo wamaandĩkĩie atĩĩ: “Mwaendaa mwaĩte ta malondu; ĩndĩ yu nĩmũmũsyokee Mũĩthi na Mũsyaĩĩsya wa ngoo syenyu.”—1 Vetelo 2:25.
Kũmũsyokea Yeova nĩw’o ũndũ ũla mũseo vyũ ũtonya kwĩka. Nĩkĩ tũkwasya ũu? Kĩtumi nũndũ ũkatanĩthya ngoo ya Yeova. (Nthimo 27:11) Nĩtwĩsĩ nesa kana meko maitũ no mamũtanĩthye Yeova kana makamũthatya. Vate nzika, Yeova ndatũlasimĩthasya tũmwende na kũmũthũkũma. (Kũtũngĩlĩlwa Kwa Mĩao 30:19, 20) Mũsomi ũmwe wa Mbivilia aisye atĩĩ: “No nginya ũvingũe ngoo yaku nũndũ vai mũndũ ũtonya kũmĩvingũa.” No tũnyuve kũvingũa ngoo yitũ kwa kũmũthaitha Yeova kuma ngoonĩ nũndũ nĩtũmwendete. Tweeka ũu, twĩthĩawa twamũnenga Yeova mũthĩnzĩo wa vata mũno, naw’o nĩ ũĩkĩĩku witũ kwake, na nĩtũtanĩthasya ngoo yake mũno. Ũw’o nĩ kana vai ũndũ ũtonya kwĩanana na ũtanu ũla tũkwataa nũndũ wa kũmũthaitha Yeova ũndũ we wendaa.—Meko ma Atũmwa 20:35; Ũvuan’yo 4:11.
O na ĩngĩ, ĩla wĩmũsyokea Yeova, wendi waku wa kwĩthĩwa na ngwatanĩo nzeo vamwe nake ũkeanĩw’a. (Mathayo 5:3) Kwa nzĩa yĩva? Andũ aingĩ ĩũlũ wa nthĩ mekũlasya, ‘Nĩkĩ twĩ thayũ?’ Nĩmethĩawa na mea ma kũmanya kĩeleelo kya thayũ. Andũ methĩawa na wendi ũsu nũndũ moombiwe naw’o. Twoombiwe kwa nzĩa tũtonya kwĩthĩwa twĩ eanĩe ĩla tũũmũthũkũma Yeova. Vai ũndũ ũngĩ ũtonya kũtuma twĩw’a twĩ eanĩe, kwĩ ũndũ twĩw’aa ĩla twamũthaitha Yeova nũndũ nĩ tũmwendete.—Savuli 63:1-5.
Mwa, manya kana Yeova nũkwenda ũmũsyokee! Nĩkĩ waĩle kũĩkĩĩa ndeto isu? Kwasũanĩa ũndũ ũũ: Ũvoo ũla wĩ mbulosuanĩ ĩno waandĩkiwe ĩtina wa kũvoya mũno. Nokwĩthĩwa ũnaeteiwe mbulosua ĩno nĩ mũtumĩa wa kĩkundi kana Mũklĩsto o ũngĩ. Na ĩndĩ wendeew’a nĩ kũmĩsoma na kwĩka ũndũ yaĩtye. Maũndũ asu onthe mekũĩkĩĩthya kana Yeova ndaaũlwa nue. Ĩndĩ aendeee na ũkũkusya aũsũvĩĩte nĩ kana ũmũsyokee.—Yoana 6:44.
No tũkwate ũkiakisyo twamanya kana Yeova ndesa kũlwa nĩ athũkũmi make ala maaie. Ũu nĩw’o mwĩĩtu-a-asa wĩtawa Donna wesie kũmanya. Aisye atĩĩ: “Naĩ natiie ũw’o, ĩndĩ mavinda maingĩ nĩnasũanĩaa ĩũlũ wa ĩandĩko ya Savuli 139:23, 24, yĩla yaĩtye: ‘Nthiana, ame Ngai, na manya ngoo yakwa: Ndata, na manya mosũanĩo makwa; noisisya ethĩwa ve nzĩa nthũku nthĩnĩ wakwa, noindongoesya nzĩanĩ ya tene na tene.’ Nĩneesĩ kana ndyaĩ wa nthĩ, na vandũ vala vaseo naaĩle kwĩthĩwa nĩĩ, nĩ kĩkundinĩ kya andũ ma Yeova. Nĩnambĩĩie kwona kana Yeova ndaĩ aaĩsa kũndia, ĩndĩ ninyie naaĩle kũmũsyokea. Na nĩ na ũtanu mũno nũndũ nĩnamũsyokeie!”
“Nĩnambĩĩie kwona kana Yeova ndaĩ aaĩsa kũndia, ĩndĩ ninyie naaĩle kũmũsyokea”
Twĩkũvoyea mũno kuma ngoonĩ wĩthĩwe ĩngĩ na “ũtanu wa Yeova.” (Neemia 8:10) Ndũkesa kwĩlila nongi wamũsyokea Yeova.


text:
Ngewa ya 45: Kũinga Ũsĩ wa Yolotani
KWASISYA! Aisilaeli maendee na kũinga Ũsĩ wa Yolotani! Nũndũ mbua mbingĩ yuaa ĩvinda yĩu ya mwaka, o ndakĩka nini nthelu ũsĩ wĩĩ musũu vyũ. Ĩndĩ yu vaiĩ kĩw’ũ! Na Aisilaeli maendee na kũinga ũsĩ makinyĩle nthĩ nyũmũ o tondũ meekie kũya Ũkanganĩ Mũtune! Kĩw’ũ kyu kyonthe kyathi va? Ekai twone.
Yĩla ĩvinda ya Aisilaeli yavikie ya kũinga Ũsĩ wa Yolotani, ũũ nĩw’o Yeova weeie Yosua nĩatavye andũ: ‘No mũvaka athembi makue ĩsandũkũ ya ũtianĩo na maithi mbee witũ. Na yĩla nyaĩĩ syoo ikakinya nthĩ kĩw’ũnĩ kya Ũsĩ wa Yolotani, kĩw’ũ kĩkavingĩwa.’
Kwoou athembi mookĩlya ĩsandũkũ ya ũtianĩo, na mayĩkua na maenda mbee wa andũ. Yĩla mavikie Yolotani, athembi makinya kĩw’ũnĩ ũtee. Nakyo kĩw’ũ kyasembete na vinya mũno na ũsĩ waĩ mũliku. Ĩndĩ nyaĩĩ syoo syamina kũkinya kĩw’ũ oou, kĩw’ũ kyaũngama! Kyu kyaĩ kyama! Ngalĩko ya ĩũlũ ya ũsĩ Yeova asiĩĩie kĩw’ũ ta silanga. Kwoou, o mĩtũkĩ ũsĩ wang’ala!
Athembi ala makuĩte ĩsandũkũ ya ũtianĩo mathi nginya ũsĩnĩ katĩ. We nũmene vaa visanĩ? Na maũngamĩte vau, Aisilaeli onthe mainga Ũsĩ wa Yolotani makinyĩle nthĩ nyũmũ!
Yĩla andũ onthe maminie kũinga, Yeova eea Yosua amatavye ũũ aũme me vinya 12: ‘Likai ũsĩnĩ nginya vala athembi ala makuĩte ĩsandũkũ ya ũtianĩo maũngamĩte. Osai mavia 12, na mũimakua mũkamaie o vala mwĩkoma ũtukũ ũũ. Nĩvo ĩndĩ, ĩvinda yĩla yũkĩte, yĩla syana syenyu ikamũkũlya kĩla mavia asu meonany’a, no nginya mwĩsyĩa kana kĩw’ũ nĩkyaũngamie yĩla ĩsandũkũ ya Yeova ya ũtianĩo yaingie Yolotani. Mavia asu makamũlilikany’a kyama kĩĩ!’ Na ĩngĩ Yosua nĩwaũngamisye mavia 12 ũsĩnĩ katĩ vala athembi maũngamĩte.
Na ĩtina vyũ Yosua eea athembi ala makuĩte ĩsandũkũ ya ũtianĩo: ‘Ambatai mume Yolotani.’ Na mamina kwĩka ũu, ũsĩ wambĩĩa kũvĩtya kĩw’ũ ĩngĩ.
Yosua 3:1-17; 4:1-18.
Makũlyo
- Yeova eekie kyama kĩva nĩ kana Aisilaeli matonye kũinga Ũsĩ wa Yolotani?
- Aisilaeli maĩlĩtwe nĩkwĩka ũndũ mwaũ wa kwonany’a mũĩkĩĩo woo nĩ kana mainge Ũsĩ wa Yolotani?
- Nĩkĩ Yeova weeie Yosua nĩombany’e mavia manene 12 kuma ũsĩnĩ katĩ?
- Kweekĩkie ata athembi mamina kuma Yolotani oou?
Makũlyo ma kwongeleela
- Soma Yosua 3:1-17.
O tondũ ngewa ĩno ĩnĩkwonany’a, twaĩlĩtwe nĩkwĩka ata nĩ kana tũkwate ũtethyo na ũathimo wa Yeova? (Yos. 3:13, 15; Nth. 3:5; Yak. 2:22, 26)
Ũsĩ wa Yolotani wailyĩ ata yĩla Aisilaeli maingie mailika Nthĩ ya Watho, na ũndũ ũsu wakumisye syĩtwa ya Yeova ata? (Yos. 3:15; 4:18; Sav. 66:5-7)
- Soma Yosua 4:1-18.
Mavia ala 12 moosiwe kuma Yolotani na maiwa Ngilikali maĩ ma wĩa mwaũ? (Yos. 4:4-7)


text:
Mbivilia Ĩmanyĩasya Ata?
Yo ndĩni nĩ kĩndũ kyaumanie na mũndũ?
ANDŨ AMWE MAĨKĨĨAA kana ndĩni nĩ kĩndũ kyaumanie na andũ, namo angĩ masũanĩaa kana Ngai atũmĩaa ndĩni nĩ kana atetheesye andũ methĩwe na ngwatanĩo nake. We wĩ na woni mwaũ?
ŨNDŨ MBIVILIA YAASYA
Ve “kũmũkĩa Ngai kũla kũtheu na kũte na ũthũku mbee wa Ngai Asa waitũ.” (Yakovo 1:27) Kwoou, ũthaithi ũla wa w’o na ũte na ũthũku kana ũte mũvukye umaa kwa Ngai.
NĨ ŨNDŨ ŨNGĨ MWAŨ TŨKWĨMANYĨSYA KUMA MBIVILIANĨ?
Nĩ kana ndĩni ĩmwendeesye Ngai, momanyĩsyo mayo maĩle kwĩthĩwa maumĩte Mbivilianĩ.—Yoana 4:23, 24.
Ndĩni ĩla momanyĩsyo mayo maumanĩte na syĩthĩo sya mũndũ nĩ ya mana.—Maliko 7:7, 8.
No nginya mũndũ akethĩwa e wa ndĩni?
WE ŨTONYA KŨSŨNGĨA ATA?
Ĩĩ
Aiee
Nĩvatonyeka
ŨNDŨ MBIVILIA YAASYA
“Nĩtũlilikanan’ye ithyĩ kwa ithyĩ kũthangaan’ya wendonĩ na mawĩanĩ maseo; tũtekũeka kũmbana kwitũ vamwe.” (Aevelania 10:24, 25) Ngai endaa athaithi make methĩwe me kĩkundi kĩmwe kĩvangĩkĩte nesa.
NĨ ŨNDŨ ŨNGĨ MWAŨ TŨTONYA KWĨMANYĨSYA KUMA MBIVILIANĨ?
Andũ ala mamũthaithaa Ngai maĩle kwĩthĩwa na mũĩkĩĩo ũmwe me onthe.—1 Akolintho 1:10, 11.
Athaithi ma ndĩni ĩla Ngai wĩtĩkĩlaa maĩle kwĩthĩwa me ana-a-asa me na ũũmwe nthĩ yonthe.—1 Vetelo 2:17.
ĨMANYĨSYE MŨNANGO
Ũvoo Mũseo Kuma kwa Ngai!
Nĩ Ũvoo Mwaũ Mũseo Ĩũlũ wa Ndĩni?
Ve ĩvinda andũ onthe makeethĩwa na ngwatanĩo nthĩnĩ wa kũmũthaitha Ngai ũla wa w’o weka?
What Does the Bible Really Teach?
Worship That God Approves
Consider six features that identify those who practice true religion.


text:
‘Endai Mũkatw’ĩkĩthye Mbaĩ Syonthe Amanyĩw’a’
“Endai . . . mũkatw’ĩkĩthye mbaĩ syonthe amanyĩw’a, mũkĩmavatisa . . . mũkĩmamanyĩsya kũkwata maũndũ onthe o na meva ala namwĩaĩe.”—MT. 28:19, 20.
MBATHI: 141, 17
1, 2. Nĩ makũlyo meva tũtonya kũkũlya maumanĩte na ndeto ila Yesũ wawetie ĩandĩkonĩ ya Mathayo 24:14?
NĨ ANDŨ anini mũno matonya kũlea kana Ngũsĩ sya Yeova nĩsyĩsĩkĩe mũno nũndũ wa wĩa woo wa kũtavany’a. Ũu nĩw’o vailyĩ o na ethĩwa andũ nĩmeĩtĩkĩlana naitũ kana nĩmeũtũvĩnga vyũ. O naku no kwĩthĩwa ũkomanĩte na andũ ũitavany’a makakwĩa kana o na kau maikwĩtĩkĩlana naku, nĩmanengete ndaĩa wĩa ũla tũtethasya. O tondũ twĩsĩ, Yesũ athanie kana ũvoo mũseo wa Ũsumbĩ ũkatavanw’a nthĩ yonthe. (Mt. 24:14) Ĩndĩ twĩsĩ ata kana wĩa ũla tũtethasya wĩanĩsya wathani wa Yesũ? Tũkasya kana vai angĩ matethasya wĩa ũsu eka ithyĩ, twĩthĩwa tũyĩtũlya?
2 Ndĩni mbingĩ syonaa kana syo nitavanasya ũvoo ũla Yesũ waisye nũtavanw’e. Ĩndĩ kĩla andũ ma ndĩni isu mekaa no kumĩsya ala mathaithaa namo ũkũsĩ, kũtavany’a makanisanĩ, kana kũtavany’a isesenĩ sya maũvoo ta Indaneti na televiseni. Namo angĩ mawetaa ũtethyo ũla ndĩni syoo inenganĩte kana kĩthito kĩla syĩkĩĩte maũndũnĩ ma ũiiti na kĩsomo. Mo maũndũ asu andũ ma ndĩni mawetaa nĩmo Yesũ weeaĩe amanyĩw’a make meke?
3. Kwosana na ĩandĩko ya Mathayo 28:19, 20, no nginya aatĩĩi ma Yesũ meke maũndũ meva ana?
3 Mo amanyĩw’a ma Yesũ mekalaa mana meteele andũ moke kũla maĩ? Vaitonyeka! Yesũ amina kũthayũũkw’a atavisye amanyĩw’a make maana meana ũna ndeto ii: ‘Endai ĩndĩ mũkatw’ĩkĩthye mbaĩ syonthe amanyĩw’a, mũkĩmavatisa: mũkĩmamanyĩsya kũkwata maũndũ onthe o na meva ala namwĩaĩe.’ (Mt. 28:19, 20) Ndeto isu syĩonany’a ve maũndũ ana maĩle kwĩkwa. Maũndũ asu nĩ kũtw’ĩkĩthya andũ amanyĩw’a, kũmavatisa, na kũmamanyĩsya. Ĩndĩ tũtanesa kwĩka maũndũ asu twaĩle kwamba kwĩka ata? Yesũ aisye atĩĩ: “Endai”! Mũsomi ũmwe wa Mbivilia aielesya ndeto ĩsu aisye ũũ: “Etĩkĩli onthe nĩmatavĩtw’e ‘endai,’ methĩwe mekĩlanĩlya lelũ kana meinga ũkanga.”—Mt. 10:7; Luka 10:3.
4. Kũtw’ĩka “atei ma andũ” kũkonetye kyaũ?
4 We Yesũ endaa ndeto isu syake ianĩw’e nĩ kĩla mũndũ e weka, kana endaa ianĩw’e nĩ kĩkundi kĩ na ngwatanĩo kĩitavany’a ũvoo mũseo? Nũndũ mũndũ ũmwe ndaĩ atonya kũthi kwa andũ ma “mbaĩ syonthe,” wĩa ũsu waĩ no nginya ũthũkũmwe nĩ kĩkundi kya andũ aingĩ me ngwatanĩo. Yesũ nĩwoonanisye ũu ĩla wathokisye amanyĩw’a make amatw’ĩkĩthye “atei ma andũ.” (Soma Mathayo 4:18-22.) Kũtea kũla Yesũ wawetaa vaa ti kũla mũndũ ũendaa kũtea makũyũ e weka aitũmĩa ndoano na ayĩkala nthĩ eteele ĩkũyũ yĩse kũka kũũma kasama kala wĩkĩĩte. Vandũ va ũu, Yesũ awetaa andũ meũtea makũyũ maitũmĩa neti, na wĩa ũsu wendaa mũndũ atũmĩe vinya mwingĩ na athũkũme e ngwatanĩo na angĩ.—Luka 5:1-11.
5. Twaĩle kũmantha mosũngĩo ma makũlyo meva ana, na nĩkĩ?
5 Nĩ kana tũmanye ala matavanasya ũvoo mũseo ũmũnthĩ kwosana na wathani wa Yesũ, twaĩle kũmantha mosũngĩo ma makũlyo aa ana:
Nĩ ũvoo wĩva waĩle kũtavanw’a?
Kĩeleelo kya kũthũkũma wĩa ũsu kyaĩle kwĩthĩwa kĩva?
Nĩ nzĩa syĩva syaĩle kũtũmĩwa?
Wĩa ũsu waĩle kũtethw’a kĩsio kĩana ata na kwa ĩvinda yĩana ata?
Kũmanya mosũngĩo ma makũlyo asu nĩkũũtũtetheesya tũmanye naaũ matethasya wĩa ũũ wa kwovosya mathayũ, o na nĩkũũtũtetheesya tũlũlũmĩlye ũtwi witũ wa kũendeea kũtethya wĩa ũsu twĩ aĩkĩĩku.—1 Tim. 4:16.
NĨ ŨVOO WĨVA WAĨLE KŨTAVANW’A?
6. Nĩkĩ ũtonya kwasya ũte na nzika kana Ngũsĩ sya Yeova nĩsyo itavanasya ũvoo ũla Yesũ waisye ũtavanw’e?
6 Soma Luka 4:43. Yesũ atavanasya “ũvoo mũseo wa ũsumbĩ,” na endaa amanyĩw’a make meke o take. Nĩ kĩkundi kĩva kya andũ kĩtavasya “mbaĩ syonthe” ũvoo ũsu? Vai kĩkundi kĩngĩ eka Ngũsĩ sya Yeova. O na amwe matũvĩngaa nĩmesĩ ũu. Kwa ngelekany’o, mũthembi ũmwe wĩthĩawa misonalĩ kũndũ atavisye Ngũsĩ ĩmwe kana we ekalĩte kũndũ kwĩ kĩvathũkany’o, na nĩwakũlĩtye Ngũsĩ mbingĩ nthĩ syĩ kĩvathũkany’o ũvoo ũla itavanasya. Asũngĩiwe ata? Mũthembi ũsu aisye ũũ: “Onthe maĩ atumanu nũndũ manengae o ũsũngĩo ũũ ũmwe: ‘Ũvoo mũseo wa Ũsumbĩ.’” Ngũsĩ isu iyaanengane ũsũngĩo ũvw’anene aĩ nũndũ nĩ ‘ndumanu,’ ĩndĩ nũndũ syĩ ngwatanĩo o ũndũ Aklĩsto ma w’o maĩle kwĩthĩwa mailyĩ. (1 Ako. 1:10) Ũsũngĩo wasyo wosanĩte na ũvoo ũla wĩthĩawa ũneenewe ĩkasetinĩ ya Mũsyaĩĩsya Yĩtavanasya Ũsumbĩ wa Yeova. Ĩkaseti yĩĩ yĩkwatĩkanaa kwa ithyomo 254, na kĩla ĩvinda yatw’a kumw’a no ta yĩtumbĩthaw’a kovi vakuvĩ milioni 59. Vai ĩkaseti yĩngĩ ĩũlũ wa nthĩ yĩtumbĩthaw’a mũno wĩana ũu.
7. Twĩsĩ ata kana atongoi ma ndĩni ila syĩyĩtaa sya Kĩklĩsto maitavanasya ũvoo ũla Yesũ waisye ũtavanw’e?
7 Atongoi ma ndĩni ila syĩyĩtaa sya Kĩklĩsto maitavanasya ĩũlũ wa Ũsumbĩ wa Ngai. Na ĩla mesa kũweta ĩũlũ wa Ũsumbĩ maũwetaa ũu ta kĩndũ kĩthĩawa ngoonĩ ya Mũklĩsto. (Luka 17:21) Maitetheeasya andũ maelewe kana Ũsumbĩ wa Ngai nĩ silikalĩ yĩ ĩtunĩ ĩtongoew’e nĩ Yesũ Klĩsto, na kana nĩyo ĩkamina mathĩna onthe ma andũ, na kana o mĩtũkĩ ĩkilyĩ ĩnavetanga ũthũku ĩũlũ wa nthĩ. (Ũvu. 19:11-21) Vandũ va ũu monaa nĩ kavaa makamũlilikana Yesũ ĩvindanĩ ya sikũkũ ya Kĩlisimasi na ya Isita. O na ti ta mesĩ kĩla Yesũ ũkeka ĩla ũkethĩwa Mũsumbĩ wa nthĩ. Yu nũndũ mayĩsĩ ũvoo ũla maĩle kũtavany’a, we wĩona ta ũsengy’o tũkasya kana o na mayĩsĩ ũvoo ũsu waĩle kũtavanw’a na kĩeleelo kĩva?
KĨELEELO KYA KŨTHŨKŨMA WĨA ŨSU KYAĨLE KWĨTHĨWA KĨVA?
8. Nĩ maũndũ meva mũndũ ũtonya kwĩka akonany’a e na kĩeleelo kĩthũku kya kũtavany’a?
8 Kĩeleelo kya kũtethya wĩa wa kũtavany’a kyaĩle kwĩthĩwa kĩ kĩva? Kĩyaĩle kwĩthĩwa ne kwosany’a mbesa na kwaka myako mĩnene myanakavye. Ĩndĩ Yesũ eeie amanyĩw’a make atĩĩ: “Nĩmwosete mana, nenganai mana.” (Mt. 10:8) Ndeto ya Ngai ndyaĩlĩte kũtandĩthw’a. (2 Ako. 2:17) Ala meũtavany’a ũvoo wa Ũsumbĩ mayaĩlĩte kũtavany’a me na kĩeleelo kya kwĩyĩuna. (Soma Meko ma Atũmwa 20:33-35.) O na kau ũtao ũsu wĩ ũtheinĩ, makanisa maingĩ maiũatĩĩaa. Vandũ va ũu, mosanasya mbesa nĩ kana iũngamĩe ngalama sya makanisa moo. Methĩawa na ngalama sya kũĩva atongoi moo, vamwe na athũkũmi angĩ aingĩ ki ala mathũkũmaa kw’o. O na mavinda maingĩ wĩthĩaa atongoi asu ma ndĩni nĩmeyũmbanĩsye malĩ mbingĩ mũno.—Ũvu. 17:4, 5.
9. Nĩkĩ tũtonya kwasya kana Ngũsĩ sya Yeova itavanasya na kĩeleelo kĩseo?
9 Nasyo Ngũsĩ sya Yeova syĩsĩkĩe ata? Wĩa ũla itethasya ũũngamĩwe nĩ mĩvothi ĩla andũ maumasya na ngenda. (2 Ako. 9:7) Na ĩla me Nyũmbanĩ ya Ũsumbĩ kana me maũmbanonĩ manene, vai mbesa ikolanaw’a. Ĩndĩ mwaka mũthelu, Ngũsĩ sya Yeova inatũmĩie masaa vakuvĩ mbilioni ilĩ iitavany’a ũvoo mũseo na iimanyĩsya andũ mbee wa milioni kenda Mbivilia kĩla mwei vate ndĩvi. Ũndũ wa ũsengy’o nĩ kana, eka kũtw’ĩka matavanasya mate kũĩvwa, mo ene nĩmo maũngamĩaa ngalama syoo ĩla meũtavany’a! Mũsomi ũmwe aisye ũũ aiweta wĩa ũla Ngũsĩ sya Yeova itethasya: “Kĩeleelo kyoo nĩ kũtavany’a na kũmanyĩsya. . . . Na nũndũ mai atongoi, maikwataa ngalama mbingĩ.” Kwoou-ĩ, kĩeleelo kitũ kya kũtethya wĩa ũũ nĩ kĩva? Kwa ũkuvĩ, ithyĩ tũthũkũmaa wĩa ũũ na ngenda nũndũ nĩtwendete Yeova na nĩtwendete atũi maitũ. Kwĩyumya kũu kwitũ kwosanĩte na wathani ũla wĩ ĩandĩkonĩ ya Savuli 110:3. (Soma.)
NĨ NZĨA SYĨVA SYAĨLE KŨTŨMĨWA?
10. Yesũ na amanyĩw’a make matũmĩaa nzĩa syĩva kũtavany’a?
10 Yesũ na amanyĩw’a make matũmĩaa nzĩa syĩva kũtavany’a ũvoo mũseo? Maendaa kw’onthe kũla matonya kwĩthĩa andũ, ta masokonĩ, malelũnĩ, na mĩsyĩ. Nĩmatavanasya nyũmba na nyũmba maimantha ala mekwendeew’a. (Mt. 10:11; Luka 8:1; Meko 5:42; 20:20) Kũtavany’a na mũvango ũseũvĩte ũu kwoonanasya mayaĩ na kyende.
11, 12. Wasũanĩa ĩũlũ wa kũtavany’a ũvoo mũseo, Ngũsĩ sya Yeova syĩ kĩvathũkany’o kyaũ na ndĩni ila syĩyĩtaa sya Kĩklĩsto?
11 Syo ndĩni ila syĩyĩtaa sya Kĩklĩsto nĩsyĩkaa ũu? Athaithi ma mbingĩ syasyo maekeie atongoi masyo wĩa wa kũtavany’a. Na vandũ va kwĩthĩwa “atei ma andũ,” atongoi ma ndĩni isu syĩyĩtaa sya Kĩklĩsto methĩawa masyaĩtye mũno masũvĩe andũ ala maminĩte kũmakwatya. Nĩ w’o kana mavinda amwe atongoi ma ndĩni nĩmesaa kwĩkĩa vinya aatĩĩi moo matavany’e. Kwa ngelekany’o, mwambĩĩonĩ wa mwaka wa 2001, Pope John Paul II aandĩkie ũũ valũanĩ: “Kwa ĩvinda ya myaka ĩana ũna, nĩnĩthĩĩtwe ndineena ĩũlũ wa ũla mũtavanĩlye mweũ. Na yu nĩngwenda kũtũngĩlĩĩla ũu . . . No nginya tũamũkye veva ũla Vaulo waĩ naw’o ĩla waisye: ‘Woo nĩ wakwa, ethĩwa ndiũtavany’a Ũvoo Mũseo.’” Vovu ũsu aendeeie kwasya kana wĩa ũsu “ndwaĩle kũekewa o ala ‘mesene naw’o’ ĩndĩ nĩ wa Andũ ma Ngai onthe.” Ĩndĩ nĩ andũ meana ata maatĩĩe ndeto syake?
12 Nasyo Ngũsĩ sya Yeova syĩkĩte ata? Nosyo syĩ syoka itavanasya kana Yesũ ethĩĩtwe e Mũsumbĩ kuma mwaka wa 1914. O tondũ Yesũ waisye, syonaa wĩa wa kũtavany’a wĩ wa vata mũno. (Mko. 13:10) Ĩvuku yĩmwe yaĩtye: “Ngũsĩ sya Yeova siĩte wĩa wa kũtavany’a mbee wa maũndũ onthe.” (Pillars of Faith—American Congregations and Their Partners) Mũandĩki wa ĩvuku yĩu aandĩkie ũũ aiweta maũndũ amwe maneeniwe nĩ Ngũsĩ ĩmwe ya Yeova: “Ĩla syakomana na mũndũ wĩ na nzaa, ũkwĩw’a wii, kana mũwau, nitataa imũtetheesye, . . . ĩndĩ iyũlawa kana wĩa wasyo mũnene nĩ kũtavany’a ũvoo wa Ngai ĩũlũ wa mũthya wa nthĩ ĩno na vata wa ũtangĩĩo.” Ngũsĩ sya Yeova niendeee kũtavany’a ũvoo ũsu iitũmĩa nzĩa ila syatũmĩawa nĩ Yesũ na amanyĩw’a make.
WĨA ŨSU WAĨLE KŨTETHW’A KĨSIO KĨANA ATA NA KWA ĨVINDA YĨANA ATA?
13. Wĩa wa kũtavany’a waĩle kũtethw’a kĩsio kĩana ata?
13 Yesũ nĩwawetie ũvoo mũseo waĩle kũtavanw’a kĩsio kĩana ata. Aisye kana ũkatavanw’a ‘nthĩ yonthe.’ (Mt. 24:14) O na eeie aatĩĩi make matw’ĩkĩthye andũ ma ‘mbaĩ syonthe’ amanyĩw’a. (Mt. 28:19, 20) Ndeto isu syonthe syĩonany’a kana wĩa ũsu waĩle kũtethw’a nthĩ yonthe.
14, 15. Twĩsĩ ata kana Ngũsĩ sya Yeova nĩsyo ianĩĩtye ũla wathani wa Yesũ ũkonetye kĩsio kĩla kyaĩlĩte kũtavanw’a? (Sisya visa ĩthangũnĩ ya 8.)
14 Ekai tũsũanĩe maũndũ mana nĩ kana tũelewe ũndũ Ngũsĩ sya Yeova ianĩĩtye ũla wathani wa Yesũ ũkonetye kĩsio kĩla kyaĩlĩte kũtavanw’a. Kwa ngelekany’o, nthĩ ya Amelika yĩ na atongoi ta 600,000 ma ndĩni syĩ kĩvathũkany’o, nasyo Ngũsĩ sya Yeova nthĩ ĩsu nĩ ta 1,200,000. Nthĩ yonthe Ĩkanisa ya Roman Catholic yĩ na athembi mavĩtũkĩte 400,000 o vanini. Yu wĩ na kyu kĩlĩkonĩ, kwasũanĩa Ngũsĩ ila itavanasya ĩũlũ wa Ũsumbĩ iitũmĩa Mbivilia. Nthĩ yonthe Ngũsĩ ta milioni nyanya nĩsyĩyumĩtye kũtavany’a nthĩ 240. Ũsu nĩ wĩa wa ũsengy’o mũno ũendeee kwĩanĩw’a, na kyu nĩkĩtumaa Yeova akwata nguma na ngatho.—Sav. 34:1; 51:15.
15 Ithyĩ Ngũsĩ sya Yeova twĩthĩawa na wendi mwingĩ mũno wa kũtavya andũ aingĩ ũndũ vatonyeka ũvoo mũseo mũthya ũtanavika. Nũndũ wa kĩtumi kyu, vai angĩ matethasya wĩa ta ũla tũtethasya wa kũalyũla na kumĩthya mavuku. Mavuku milioni mbingĩ vamwe na makaseti, tulakiti, valũa sya kũthokya andũ maũmbanonĩ manene, na sya kũthokya andũ moke kũlilikana kĩkw’ũ kya Yesũ inyaĩĩkaw’a mana. Tumĩthĩtye mavuku ma mĩthemba mingĩ kwa ithyomo mbee wa 700. Nayo Biblia Takatifu—Tafsiri ya Ulimwengu Mpya ĩtumbĩthĩtw’e kovi mbee wa milioni 200 na kwa ithyomo mbee wa 130. Mwaka mũthelu wĩ w’oka tũnatumbĩthisye mavuku ta mbilioni inya na nusu. Nakyo kĩla kĩsese kitũ kya Indaneti kĩ na maũvoo ma ithyomo mbee wa 750. Ve atavany’a angĩ we wĩsĩ matethetye wĩa ta ũsu?
16. Twĩsĩ ata kana Ngũsĩ sya Yeova syĩ na veva wa Ngai?
16 Wĩa wa kũtavany’a waĩle kũtethw’a ĩvinda yĩana ata? Yesũ aisye kana wĩa ũũ ũkatethw’a nginya mĩthenyanĩ ya mũminũkĩlyo, “na ĩndĩ mũminũkĩlyo ũkyũka.” Nĩ ndĩni yĩva yĩthĩĩtwe ĩitavany’a ũvoo mũseo o na mĩthenyanĩ ĩĩ ya mũminũkĩlyo? Andũ amwe tũkomanaa namo tũitavany’a no matwĩe: “Ithyĩ nithyĩ twĩ na veva mũtheu, ĩndĩ inyw’ĩ ninyw’ĩ mũtavanasya ũvoo.” Ĩndĩ we ndũkwona kana kũmĩĩsya kwitũ wĩanĩ ũũ kwonanasya kana twĩ na veva wa Ngai? (Meko 1:8; 1 Vet. 4:14) Mavinda kwa mavinda ndĩni imwe nitataa kwĩka ũndũ Ngũsĩ sya Yeova itindaa iyĩka, ĩndĩ niemetwe. Namo angĩ matw’ĩkaa amisonalĩ, ĩndĩ ĩtina wa kavinda maikola na mayĩnũka. O na kau amwe namo nĩmatataa kũthi maitavany’a nyũmba na nyũmba, mo methĩawa maitavany’a ĩũlũ wa kyaũ? Ũsũngĩo wa ĩkũlyo yĩu wĩonany’a kana mayĩthĩawa maitethya wĩa ũla Klĩsto wambĩĩisye.
NAAŨ ALA VATE NZIKA MATAVANASYA ŨLA ŨVOO MŨSEO?
17, 18. (a) Nĩkĩ tũte na nzika kana Ngũsĩ sya Yeova nĩsyo itavanasya ũvoo mũseo wa Ũsumbĩ? (b) Nĩ kyaũ kĩtumaa tũendeea kũtavany’a?
17 Kwoou ũtonya kwasya naaũ ala vate nzika matavanasya ũla ũvoo mũseo wa Ũsumbĩ? Tũte na nzika o na vanini tũtonya kũsũngĩa tũkasya: “Nĩ Ngũsĩ sya Yeova.” Nĩkĩ tũte na nzika? Nũndũ nithyĩ tũtavanasya ũvoo ũla Yesũ waisye ũtavanw’e, naw’o nĩ ũvoo mũseo wa Ũsumbĩ. Na ĩla tũũthi tũimantha andũ tũmatavye ũvoo twĩthĩawa tũitũmĩa nzĩa ila syaĩle. Tũtavanasya twĩ na kĩeleelo kĩseo, nakyo nĩ wendo ti kũmantha mbesa. Nithyĩ tũtavanĩtye kĩsio kĩnene, nĩkwĩthĩwa nĩtũtatĩte tũvikĩsye andũ ma mbaĩ syonthe na ithyomo syonthe ũvoo mũseo. Na ĩndĩ twĩendeea kũtavany’a tũteũnoa nginya ĩla mũthya ũkavika.
18 Nĩtũseng’aa mũno nũndũ wa kĩla andũ ma Ngai maendeee kwĩanĩsya ĩvindanĩ yĩĩ twĩkalĩte. Ĩndĩ nĩ kyaũ kĩtetheesye andũ ma Ngai meanĩsye maũndũ asu onthe? Valũa ũla mũtũmwa Vaulo waandĩkĩe Avilivi nũsũngĩĩte ĩkũlyo yĩu. Amaandĩkĩe ũũ: “Nĩndonya maũndũ onthe nthĩnĩ wake ũla ũndonyethasya.” (Avi. 4:13) Ekai ithyonthe tũendeee kũthũkũma na vinya ũla Ĩthe witũ wĩ wendo ũtũnengae, na nĩtũendeei kũtata ũndũ tũtonya twĩanĩsye ũthũkũmi witũ.—2 Tim. 4:5.


text:
Mbesa sya Kũũngamĩa Wĩa wa Ngũsĩ sya Yeova Syumaa Va?
Wĩa witũ wa kũtavany’a ũendeeaw’a na mĩvothi ĩla yumaw’a nĩ Ngũsĩ sya Yeova. Vaiĩ mbesa ikolanaw’a maũmbanonĩ maitũ na vaiĩ ũmwe wĩtaw’a kĩlungu kya ĩkũmi. (Mathayo 10:7, 8) Ĩndĩ kũla tũmbanĩaa kwĩthĩawa kwiĩtwe masandũkũ ma kwĩkĩa mĩvothi nĩ kana ethĩwa ve mũndũ ũkwenda kumya mũvothi eke ũu. Mũndũ ũla waumya mũvothi ndamanyĩkaa.
Twĩthĩawa tũtonya kũũngamĩa ngalama sitũ nũndũ tũi na atongoi maĩvawa. O na ĩngĩ, ngũsĩ iĩĩvawa nĩ kana itavany’e, na kũla tũmbanĩaa kwĩthĩawa kũte kwa ngalama mbingĩ.
Mĩvothi ĩla ĩtũmawa movisinĩ ma ũvonge ma Ngũsĩ sya Yeova ĩtũmĩawa kũtetheesya ala makwatwa nĩ mĩisyo, amisonalĩ maitũ na asyaĩĩsya ala matembeleaa ikundi, kwaka nyũmba sya ũthaithĩa nthĩ ila ite ũkwati mwingĩ, na kũtumbĩthya na kũtũma Mbivilia na mavuku me na ũvoo wa Mbivilia.
Kĩla ũmwe nĩwe ũtusaa kana nũkwenda kumya mũvothi wa kũĩvĩa ngalama sya kĩkundi kĩla wĩthĩawa, kũtetheesya wĩa wa kũtavany’a wa nthĩ yonthe, kana o kũtetheesya i ngalĩ syelĩ. Kĩla kĩkundi nĩkĩsomeaa athaithi livoti ya ĩsavu kĩla mwei nĩ kana mamanye ũndũ mbesa itũmĩkĩte.
ĨMANYĨSYE MŨNANGO
Tũngaa Mũvea Nũndũ wa Ũlau wa Yeova
Mbivilia nĩyonanĩtye kana mũndũ no aumye ĩvinda yake, malĩ yake, kana akatũmĩa vinya wake e na kĩeleelo kĩseo kana kĩthũku.
Vala Tumasya Mbesa sya Kũtethya Wĩa Witũ
Manya nĩ kwa nzĩa yĩkũ ũtethyo ũnenganawe na ũndũ mĩvothi yumaw’a nthĩ yonthe.


text:
Nĩkĩ Yesũ Wĩtawa Mwana wa Ngai
Ũndũ Mbivilia yaasya
Ngai nde kĩveti kĩtonya kũmũsyaĩa syana. Ĩndĩ nĩwe Mũmbi wa syĩndũ syonthe. (Ũvuan’yo 4:11) Kwoou, mũndũ wa mbee ũla Ngai wombie, Atamu, etawa “
mwana wa Ngai.” (Luka 3:38)
O ta ũu, Mbivilia ĩmanyĩasya kana Yesũ ombiwe nĩ Ngai. Kwoou Yesũ etawa “
Mwana wa Ngai.”—Yoana 1:49.
Ngai oombie Yesũ atambĩte kũmba Atamu. Mũtũmwa Vaulo aandĩkie ũũ ĩũlũ wa Yesũ: “
Nake nĩ mũvw’ano wa Ngai ũtonekaa, mũsyawa ũla wĩ mbee wa syũmbe syonthe.” (Akolosai 1:15) Yesũ aĩ kw’o atambĩte kũsyaĩwa mũvalatĩnĩ Mbethelemu. Mbivilia yaĩtye kana “
kumĩla kwake nĩ kuma ĩvinda ya tene, kuma tene tene.” (Mika 5:2) Nũndũ nĩwe mũsyawa wa mbee wa Ngai, Yesũ aĩ ĩtunĩ e kyũmbe kya veva atambĩte kũsyawa kũũ nthĩ. Yesũ mwene aisye kana atheeie “
kuma ĩtunĩ.”—Yoana 6:38; 8:23.


text:
Syo Ngũsĩ sya Yeova nĩ Aklĩsto?
Ĩĩ. Twĩ Aklĩsto nũndũ wa itumi ii:
Nĩtũtataa kũatĩĩa nesa momanyĩsyo ma Yesũ na kwĩka maũndũ ala weekaa.—1 Vetelo 2:21.
Nĩtũĩkĩĩaa kana andũ makatangĩĩwa kwĩsĩla vala ve Yesũ e weka, na kana “
kũti syĩtwa yĩngĩ ĩtheo wa ĩtu, yĩnengetwe andũ, yĩtwaĩle ithyĩ kũtangĩĩwa nayo.”—Meko ma Atũmwa 4:12.
Ĩla andũ matw’ĩka Ngũsĩ sya Yeova nĩmavatisawa syĩtwanĩ ya Yesũ.—Mathayo 28:18, 19.
Tũvoyaa ĩsyĩtwanĩ ya Yesũ.—Yoana 15:16.
Tũĩkĩĩaa kana Yesũ nĩwe Mũtwe, kana nĩwe ũla ũnengetwe ũkũmũ ĩũlũ wa kĩla mũndũ.—1 Akolintho 11:3.
Ĩndĩ, ve o maũndũ matumaa twĩthĩwe twĩ kĩvathũkany’o na ndĩni ila ingĩ syĩtawa sya Kĩklĩsto. Kwa ngelekany’o, tũĩkĩĩaa kana Mbivilia ĩmanyĩasya Yesũ nĩ Mwana wa Ngai ĩndĩ ti Ũtatũ. (Maliko 12:29) Tũiĩkĩĩaa kana thayũ ndũkusaa, tũiĩkĩĩaa kana ve vandũ Mbivilia ĩwetete atĩ Ngai akavĩvĩsya andũ ĩiani ya mwaki tene na tene, na kana atongoi ma ndĩni nĩmaĩle kũnewa masyĩtwa manene ma ũtongoi.—Mũtavan’ya 9:5; Esekieli 18:4; Mathayo 23:8-10.


text:
1. NGAI NUKWENDETE NA, ENA WALANY'O WA USENGY'A IULU WA THAYU WAKU
WENDO NA WALANY'O WA NGAI THAYUNI WAKU
"Nundu Ngai niwendete nthi, niwanenganie Mwana wake e umwe, ni kana o ula umwitikilaa ndakae indi ethiwe na thayu utathela." (Yoana 3:16)
"Nyie ninookie kana methiwe na thayu, na ingi methiwe naw'o mwingi." (Yoana 10:10).
Nlkl andu aingi matina thayu uu?
Nundu...
2. MUNDU NI MWENE NAI
Nai syake nimuvathanitye na Ngai. Kwoou ndatonya kumanya wendo na walany'o wa Ngai thayuni wake.
KILA MUNDU NI MWENE NAI
"Vate ndii kui mundu mulungalu iulu wa nthi, vai ula wikaa nesa utekaa nai." (Mutavany'a 7:20)
"Nundu onthe nimeekie nai, na maivikiiaa utaio wa Ngai." (Alomi 3:23)
Ngai oombie mundu ena kieleelokya kwiw'ana nake na ethiwe munyanyae, indi mundu eeka ula utamwendeeasya Ngai. Anyuva nzia syake mwene na amulea Ngai, na uu niw'o kwika nai. Uu niw'o mui wa nai syonthe. O undu mundu waendeea na kumulea Ngai now'o uendeeaa na thayu wa nai.
MUNDU NUTAANISYE NA NGAI
"Indi mothuku menyu nimamutaanisye na Ngai wenyu." (Isaia 59:2)
MUNDU NI MWENE NAI
Nai syake nimuvathanitye na Ngai. Kwoou ndatonya kumanya wendo na walany'o wa Ngai thayuni wake.
KILA MUNDU NI MWENE NAI
"Vate ndii kui mundu mulungalu iulu wa nthi, vai ula wikaa nesa utekaa nai." (Mutavany'a 7:20)
"Nundu onthe nimeekie nai, na maivikiiaa utaio wa Ngai." (Alomi 3:23)
Ngai oombie mundu ena kieleelokya kwiw'ana nake na ethiwe munyanyae, indi mundu eeka ula utamwendeeasya Ngai. Anyuva nzia syake mwene na amulea Ngai, na uu niw'o kwika nai. Uu niw'o mui wa nai syonthe. O undu mundu waendeea na kumulea Ngai now'o uendeeaa na thayu wa nai.
MUNDU NUTAANISYE NA NGAI
"Indi mothuku menyu nimamutaanisye na Ngai wenyu." (Isaia 59:2)
Ngai Mutheu nde ngwatanio na nai. Kati wake na mundu ve mwanda munene nundu wa nai. Mundu nutataa kuka vala ve Ngai na nzia nyingi. Uthaithi, meko maseo, mboya na angi. Indi aa onthe maitonya kuveta nai. Nundu no mwere nai.
Ve nzia o imwe ya kwiw'ana na Ngai...
3. YESU KLISTO NIWE NZIA YOKA YA KUMYA NAI
Akw'ie nundu witu ni kana tumanye wendo na walany'o wa Ngai iulu wa thayu witu.
AKW'IE NI KANA ATWONANY'E NA NGAI NA E THAYU
"Nundu Klisto nake niwathiniw'e kwondu wa nai o ivinda o yimwe, ula mulungalu vandu va ala mate alungalu, ni kana atuete kwa Ngai." (1 Vetelo 3:18)
"Klisto niwakw'ie kwondu wa nai situ kwianana na maandiko; na niwathikiwe na kana niwa-thayuukiw'e muthenya wa katatu kwianana na maandiko." (1 Akolintho 15:3,4)
YESU NIWE NZIA
"Yesu amwia, nyie ninyie nzia, na ninyie w'o, na ninyie thayu vai mundu wukaa kwa Asa, atesile kwakwa." (Yoana 14:6)
Mundu kwa vinya na meko make mwene ndatonya kwiw'ana na Ngai. Ngai niwamunenganie Yesu akw'e ngelany'oni ni kana atwike kiao kati witu na Ngai, nikana atuete kwa Ngai.
Yuyu undu wa Kana nuukumanyithya undu utonya kwlw'ana na Ngai thayuni waku.
4. NO MUVAKA UMWOSE YESU ETHIWE MWOVOSYA NA MUSUMBI WA THAYU WAKU
Kwa nzia ii now'o utonya kumanya wendo na walay'o wa Ngai thayuni waku.
TUMWOSAA YESU KWA MUIKIIO
"No aria othe mamwitikirire,nio aria mehokete ritwa riake, acio akimahotithia gutuika ciana cia Ngai." (Yoana 1:12)
"Nundu nimutangiitwe na mumo kwondu wa muikiio, naw'o ndumite kwa inywi ene, ni muthinzio wa Ngai: ti undu wa meko kana kuikethiwe ona wiva kwikathiia." (Aeveso 2:8,9)
NO MUVAKA UMUTHOKYE YESU THAYUNl WAKU
"Sisya, niungeme muomoni na kuvingusya: ethiwa mundu o na wiva akeew'a wasya wakwa na kumbinguia muomo ngalika kwake, na ngaisania nake, nake akaisania nakwa." (Uvuany'o 3:20).
Kumwosa Yesu Klisto ni:
- 1. Kumanya we wi mwene nai, na kwithyuua thayuni na kumbula kwa Ngai.
- 2. Kumwikwatya Ngai kukuekea vyu.
- 3. Kumuthoky'a Yesu Klisto asumbike thayuni kwa muikiio, ni kana wikale undu we unukwenda.
Oyu tui thayu waku uilyi ta visa wiva?
Oyu wienda thayu waku wikale ta visa wiva?
Uvoo uu uatiie nuukumanyisya undu utonya kumuthokya Yesu Klisto nthini wa thayu waku.
NUTONYA KUMUTHOKY'A YESU THAYUNI WAKU O YU
Ngai ni wene kwenda kwa ngoo yaku na nukwenda kwianisya kwilila kwa ngoo yaku. Mboya ino nitonya ukutetheesya kumuthokya Yesu Klisto ethiwa nukumuvoya na ngoo ya w'o na muikiio vate ithau.
"Mwiaii Yesu Klisto nina vata naku nundu nyie ni mwene nai. Ningwitikila ni nisumbikite thayu wakwa mwene na kutaanisya naku. Ni muvea nundu wa kikw'u kyaku ngelany'oni nundu wa nai syakwa. Yuyu ni ngwithyuua na kumbula. Mwiaii, ninguuthoky'a ulike thayuni wakwa na kunzumbika vyu. Ni muvea nundu wa kundekea nai syakwa syonthe. Alyula thayu wakwa wikale undu we ukwenda. Amina." Ameni
Ndeto sya mboya ino nundu umwe na kwenda kwa ngoo yaku?
Ethiwa nukwitikilana nayo, voya yu ni kana umuthokye Yesu thayuni waku.
UNDU UTONYA KUMANYA KANA YESU ETHAYUNI WAKU
Yila wavoya niwaikiia kana Yesu niwalika thayuni waku? Aiva yuyu? Lilikana Uvuany'o 3:20, Yesu aisye akalika thayuni waku, nutonya ukukenga? Wimanya ata kana Ngai niweew'a mboya yaku? Ngai nutwathite kana o undu wonthe ula tukavoya kwa muikiio akatwiw'a na kutwianisya.
ULA WINA YESU ENA THAYU UTATHELA
"Na ukusi niw'o uu, kana Ngai niwatunengie thayu wa tene na tene, na thayu usu wi nthini wa Mwana wake. Ula wina mwana ena thayu usu; na ula ute na Mwana wa Ngai nde na thayu usu. Maundu asu namuandikia, ni kana mumanye mwina thayu wa tene na tene, inyw'i ala mwitikilaa syitwa ya Mwana wa Ngai." (I Yoana 5:11-13)
Mutungiae Ngai muvea kila muthenya nundu Yesu ekalaa thayuni waku. Ithiwa na muikiio kana, ndakakutia nongi (Mathayo 28:20). Na nukunengete thayu wa tene na tene.
NDUKAATIIE UNDU MWII WAKU U KWIW'A
Mii yitu nitonya kwithiwa na utanu umunthi na uni ikethiwa na uthatu. Ona weew'a ata, Yesu ndaalyukaa thayuini waku.
Ikumbi ya iloli tiyo yikusasya indi ni kyongo ethiwa kina mauta.
- W'o wa Ngai niw'o wivinya wa kututongoesya.
- Nitukwatanaw'a na vinya wa w'o kwa muikiio.
- Yila tweanisya u-w'o, kwiw'a kwa mwii na mesilya nitongoeaw'a nesa.
- Twikwatasya Ngai na uw'o wake indi ti undu wa kwiw'a kwa mwii na ngoo.
Kwouu ndukekwatye miwนile yaku indi ikwatye ndeto ya Ngai kwa muikiio.
NUNDU YUYU NIWAMWOSA YESU
Kuma wamwosa Yesu maundu maingi nimekikite:
- Yesu nulikite thayuni waku. (Uvuany'o 3:20)
- Nuekeetwe nai syaku. (Akolosai 1:14)
- Nutwikite kana ka Ngai. (Yoana 1:12)
- Nukuendeea kumanya ieleelo sya Ngai thayuni waku. (II Akolintho 5:14,15,17)
Nukwlsily'a tave undu ungi museo kwi kumwosa Yesu thayuni waku?
Nukwenda kumutungia Ngai muvea oyu nundu wa ukuekea nai?
Twonanasya muikiio witu kwa kumutaia Ngai na kumutungia muvea kwa mboya.
EKA TUMUTUNGIE NGAI MUVEA OYU KWA MBOYA
UNDU UTONYA KWIANA KIVEVA
Ta kana kaukenge niwaile kwiana. Ukaendeea nesa nthini wa thayu wa kiveva, ethiwa ukaatiia maundu aa me vaa itheo kila muthenya:
- Neena na Ngai mboyani. (Yoana 15:17)
- Soma ndeto ya Ngai. (Meko 17:11)
- Iw'a Ngai maunduni monthe. (Yohane 14:21)
- Mukusiie Yesu kwa ndeto na meko maku. (Mathayo 4:19)
- Mwikwate Ngai maunduni monthe nthini wa thayu waku. (Veleto 5:7)
- Mwitikily'e Veva Mutheu akusumbike na aikususya na vinya thayuni waku wa kila muthenya na nthini wa kutavany'a uvoo wa Ngai. (Akalatia 5:16-18, Meko 1:8)
NUNDU WA VATA AKLISTO KUMBANA VAMWE
Mbivilia itutavasya tumbane vamwe. (Aevelania 10:25) Twose ngelekany'o ya mwaki. Ngu mbingi syeekiwa vamwe syakanaa muno mwaki munene, indi woosa uku umwe waiwa wi w'oka nuvoaa.
Nota uu, ndutonya kwikala thayu wa u-klisto wi weka. ni undu wi vata muno kukomanaa na andu ala angi maminite kumwosa Yesu Klisto ta Mutangiii na Mwiaii woo.
Endaa kyumwa vala Aklisto ala angi maendaa ala metikilaa ki kana mbivilia ni yaw'o na ala mekaa kwianana na undu Yesu Klisto umatavasya meke.


text:
Nĩkĩ Kũte Mũuo Ĩũlũ wa Nthĩ?
Ũndũ Mbivilia yaasya
Andũ nĩmatatĩte kũete mũuo ĩũlũ wa nthĩ ĩndĩ nĩmaemetwe. Ũndũ ũsu ndũkatonyeka nũndũ wa itumi ii iatĩĩe:
“
Kũtongoesya matambya make kũti nthĩnĩ wa mũndũ ũla ũendaa.” (Yelemia 10:23) Andũ mayaaũmbwa me na ũtonyi kana maĩle kwĩsumbĩka, na kwoou maitonya kũete mũuo wa ĩvinda yĩasa.
“
Ndũkaaĩkĩĩe anene me mbee ũsumbĩnĩ, kana mwana wa mũndũ, ũla ũtatonya kũtethya. Mĩthũmũ yake nĩyumaa, nake nũsyokaa mũthanganĩ wake; mũthenya o ũsu mosũanĩo make nĩmaaa.” (Savuli 146:3, 4) Atongoi ma silikalĩ, o na ala methĩawa na kĩeleelo kĩseo, maitonya kũmina vyũ mathĩna ala matumaa kwĩthĩwa na makaũ.
“
Mĩthenyanĩ ya mũminũkĩlyo kũkeethĩwa mavinda ma mũisyo. Nũndũ andũ makeethĩwa . . . ai, matendete ũseo, akaĩi, me na ngũlũ, me na mĩyimbyo.” (2 Timotheo 3:1-4) Twĩkalĩte “
mĩthenyanĩ ya mũminũkĩlyo” ya nthĩ ĩno, ĩvinda yĩla mawoni ma andũ aingĩ matumaa wĩthĩwa ne ũndũ wĩ vinya kwĩthĩwa na mũuo.
“
Woo nĩ wa nthĩ na wa ũkanga: nũndũ ndevili nĩwamũtheeea inyw’ĩ, e na ũthilĩku mũnene, akĩmanya kana e na kavinda o kanini.” (Ũvuan’yo 12:12) Mũmaitha wa Ngai, Ndevili, nĩwekiw’e kũũ nthĩ na nũtumĩte andũ methĩwa mailyĩ take. Ĩvinda yonthe yĩla Ndevili ũkethĩawa e “
mũnene wa nthĩ ĩno,” tũikesa kwĩthĩwa na mũuo.—Yoana 12:31.
“
[Ũsumbĩ wa Ngai] ũkatilanga ilungu na kũmina mosumbĩ asu onthe [ala mamũvĩngaa Ngai], naw’o ũkekalaa tene na tene.” (Ndanieli 2:44) Ũsumbĩ wa Ngai ũkeanĩsya wendi witũ wa kwĩthĩwa na mũuo nthĩ yonthe tene na tene, ĩndĩ ti silikalĩ ya mũndũ.—Savuli 145:16.


text:
Kyasya na Karada (華奢なカラダ) Raw Zip Download/ダウンロード Kyasya na Karada
Kyasya na Karada Associated Names
華奢なカラダ 華奢なカラダ Kyasya na Karada
Kyasya na Karada Description
Tags: Kyasya na Karada,華奢なカラダ,Kyasya na Karada (華奢なカラダ) Raw Zip,華奢なカラダ ダウンロード,Kyasya na Karada raw zip,華奢なカラダ raw raw,華奢なカラダ torrent zip,Kyasya na Karada raw scan,華奢なカラダ raw .rar,Kyasya na Karada raw .zip download,Kyasya na Karada raw share,Kyasya na Karada mediafire,Kyasya na Karada upstore,Kyasya na Karada Rapidgator,Kyasya na Karada bigfile,Kyasya na Karada Datafile,Kyasya na Karada Turbobit,Kyasya na Karada Mega,Kyasya na Karada Keep2share,華奢なカラダ 華奢なカラダ Kyasya na Karada raw zip
(Visited 345 times, 1 visits today)
More Raw Zip