text: 1ĩAtumua nĩanũna naalĩ ĩĩlĩ kuUyahũdi naaziigia impola kĩna indugu nazĩngĩ ndĩzo zaanũnkuĩle ulukaani lwa kĩNzua. 2NuPetelo pĩna nunankĩla wende kũYelusalemũ, ĩaasio naalĩ aalamigue naĩĩ kĩkunguma nduyo, 3naaũga, “Wingĩla nĩkĩ kuantu nasika aalamigue sunga nukũlĩa nĩndĩo.” 4uPetelo nuandia kukualondoosia kĩĩsa kĩĩsa nuũga, 5“Alĩ nĩĩlĩ mukaa iYopa, alĩ nilompa, ĩnkolo yaane nĩkia mukanka namona maono; kĩseme nakĩtima zĩ ntiila nkulu nakiikigua kwipũna kwigyulu kumpembe zaakue zinĩĩ, nakĩnzagaana. 6Nanĩkĩtuupĩĩlĩkia, naniishĩĩga, naniziona inimu za muna nsĩĩ ninkialu nĩnazĩkĩkuesaa ninoni za mukiania. 7Naniigia nululi nalumbuĩla, Uuka Petelo, ulaga ulĩe. 8Nambũga, ‘Leka yaasio Shekulu, kuitĩ ĩkĩntu nakĩdobũ katia nasika kieligue kikaalĩ kingĩle mumulomo waane sunga kainiino.’ 9uLuli nalunzagaana nkua ya kabĩlĩ kwipũna kwigyulu naluũga, ‘Nũyeelilie uNzua ue uleke kuyĩĩta idobũ.’ 10uLukaani ulu nalũngyeleela nkua zitatu, pembele iintu yensi naishookigua kwigyulu. 11Laaa, ĩkamuĩ antu atatu naĩĩmĩka ntongela ya numba muna alĩ kuĩlĩ, naalĩ atumue kumuane kwipũna kuKaisalia. 12uMuau numbuĩla kwĩtiate nĩndĩo, ndekitũla ninkankani. ĩAnũna ĩa naĩmutandatu nakwĩtiata nakũingĩla munumba ya muntu uuyo. 13Nukuganuĩla kĩna alumuoonie uMalaĩka naalĩ wĩĩmĩkile munumba yaakue nukukumuĩĩla, Tuma antu ende kũYopa, umuĩte uSimoni nukuĩtaguaa Petelo, 14nukakukuĩĩla inkaani nazĩkakukugũna ue nĩnumba yaako tũlũ. 15Pĩna alĩ nandiilie kwitambula, uMuau Muelu nuatimĩĩla kĩna yoi naalukutimĩlĩĩle ishie pamuandio. 16Nanulũjuka ulukaani lwa kĩShekulu kĩna aluũgile, uYohana alubadĩzilie kumazĩ ĩpa inie mukibadĩzigua kuMuau Muelu. 17Ĩpa gua, anga uNzua ĩwaapĩĩle ĩkĩpeegua kĩĩkio-kĩĩkio naalukupĩĩle ishie pĩna alĩ kusuĩlĩĩle mwa kĩShekulu Yesu Kilisito, aĩne neene waani gua, nsũũme kukumugilia uNzua?” 18Pĩna naigyũlia zaasio naatuulia, naamukulia, “uNzua naaũga, sunga kundugu nazĩngĩ uNzua waapĩĩle upeli aligie upanga.” 19ĩAasio gua, naalĩ asapatĩĩle kunsooko ya luago naalĩ lũgyeliile kumpola za kĩSitepuano, naenda sunga kuPoiniki nĩKiipulo nĩ Antiokia, sika naatanantia ulukaani isiititũla kuAyahũdi udũũ. 20Mwiyũmbĩ liasio, ĩĩĩa alĩ antu a kuKiipulo nĩKilene; nĩndĩo pĩna naapika kuAntiokia, naĩtambuĩla nĩAgiliki gaa, naakuatanantĩlia iMpola na Nziiza za kĩShekulu Yesu. 21uMukono wa kĩShekulu nawĩĩ palumuĩ nĩndĩo, nĩantu iingĩ naasuĩĩla, naamupĩlukĩĩla ũShekulu. 22iMpola zaasio za antu aasio nazipika muakutuĩ ikyanisa naliĩlĩ kũYelusalemũ; naamutuma uBalinaba wende sunga kuAntiokia. 23Ninduyo pĩna nupika nuuona ukende wa kĩNzua, nulumba, nuakamia nkolo, ĩĩ ĩensi nũShekulu kwishĩĩgo lĩmuĩ, 24kunsooko alĩ muntu muuza nalĩ mũjulue nuMuau Muelu nuusuĩĩli. Iyũmbĩ kyulu naliongeeleka kwa kĩShekulu. 25Pembele uBalinaba nulongola kuTaliso kukumudũũma uSauli. 26Pĩna numuoona numuleeta kuAntiokia. Nayĩĩ kũtyũngo lya muaka koo naĩkĩilingĩĩlaa palumuĩ nikyanisa nukukulĩmania iyũmbĩ kyulu lya antu. Paasio pa Antiokia ĩamanigua alĩ nkua ya muandio kwiĩĩtua AKilisito. 27Muntondo zaasio anakĩdagu naapũna kũYelusalemũ, naenda kuAntiokia. 28Nuĩmĩka umuĩ waao ĩliina liakue Agabo, nulagĩĩla kuusũũmi wa kĩMuau kĩna nzala nkulu ikiiiza muna unkũmbigyulu wensi; nigyelela pantondo za kĩKilaudio. 29ĩAmanigua naakamantana, wensi kwilika lya usũũmi waakue; wapũnie nsao, kukuatualĩla ĩanũna naikikyala kuUyahũdi. 30Naatenda iio, naaatualĩla ĩanampala kumĩkono ya kĩBalinaba nuSauli.


c: text/html

text: 1ũYesu nwijuile uMuau Muelu, nushooka kwipũna kũYolidani, nutualua numuau kumbuga 2kuntondo makumi manĩĩ kunu nũgemua nũShetani muntondo zaasio sika alukulĩaa kakĩntu, sunga pĩna naziula nukolua nzala. 3ũShetani numuĩĩla “malĩĩ ue ĩwĩ Muana wa kĩNzua, lĩĩĩle igyũe ĩlĩ lĩtũle ugalĩ.” 4ũYesu numushookeelia nuũga, “Yandĩkue, umuntu sika witũla muumĩ kuugalĩ dũũ.” 5Numunankĩlia kukiania, numulagĩĩla uutemi tũlũ wensi wa unkũmbigyulu kukatũngo kaniino. 6ũShetani numuĩĩla, “Nĩkakukupeela uusũũmi uu tũlũ nuukulu waakue, kunsooko uwaasio ĩne numupeeegue, nineene nukumupeela tũlũ wensi muna numuloelue. 7Iio gua, ue kanga wĩntekele, tũlũ mikitũla maako.” 8ũYesu nushookeelia numuĩĩla, “Yandĩkue, Umutekele ũShekulu Nzua waako, ninduyo wing'ene dũũ umutumĩle. 9numutuala kũYelusalemũ numuĩmĩkia kunsonge ya Numba ya kĩNzua, numuĩĩla, Malĩĩ ue ĩwĩ Muana wa kĩNzua, ĩsuulie pansĩ kwipũna ĩpa; 10Kuitĩ yandĩkue, ‘Ukakukulagĩlĩlia ĩmalaĩka aakue akulindĩĩle,’ 11Kangĩ, ĩkakukukenka mumĩkono yaao, Uleke kĩkũmpia umugulu waako mwigyũe.” 12ũYesu numushookeelia, “Itambulue Uleke kumugema ũShekulu Nzua waako.” 13umupembelia, pĩna numala ĩmagemua mensi, numuleka kwityũngo. 14ũYesu nushooka ningũlũ za kĩMuau, nuenda kũGalilaya; impola zaakue nazikũmuuka munsĩĩ tũlũ nazĩpiipĩ. 15Ninduyo alukumanagiaa mumasũnagogi maao nwikuligua nĩantu tũlũ 16Nupika kuNazaleti paasio pĩna alukulĩĩle, nũingĩla palutondo lwa wikyali mũshũnagogi kĩna alĩ ntendo yaakue, nuĩmĩka wasome. 17Nupeegua ĩkĩtabũ kya munakĩdagu Yesaya. Pĩna nukĩkũnukula ĩkĩtabũ kiasio nuona pĩna yandĩkue, 18“uMuau wa kĩShekulu wĩĩlĩ mumuane, kuitĩ wampakile ĩmakũta kukuatanantĩlia ĩatũka iMpola na Nziiza. Untumile nĩatanantĩlie ĩatũngua uutũnguĩlua waao, nĩapokũ aone kangĩ, nĩatende akolelua naalĩ atuunĩĩligue, 19nuutanantie umuaka wa kĩShekulu namugombigue.” 20Nukĩkũnĩkĩla ĩkĩtabũ, numushookelia umwĩtumi, nwikyalansa. Tũlũ ensi naalĩ akoolĩ mũshũnagogi naamutuupĩĩlĩkia. 21Nuandia kukuaĩĩla, “Nantende uandĩkua uu watimĩĩlagiguaa muakutuĩ aani.” 22Tũlũ naamukuĩla iiza, naakulĩlua kunsooko ya nkaani za ukende naalĩ zipũnile mumulomo waakue, naaũga “Uyu sika wayu muana wa kĩYosepũne?” 23Nuaĩĩla “Tai, mukimbuĩla uung'enua uu, ‘Mukilĩki, ĩkamie uuue;’ inkaani zensi nalĩ kuziigilie kĩna alĩ zitendekile muKapelinaũmũ zitende nĩndĩĩpa gua muna nsĩĩ yaako.” 24Nuũga “Tai namuĩĩla, Kutilĩ kamunakĩdagu nukugombagiguaa munsĩĩ yaakue umuene.” 25Ĩpa tai namuĩĩla, “Pantondo za kĩElia alĩ akoolĩ akiĩlua iingĩ muĨsilaeli pĩna igyulu aligyalĩlue miaka ĩtatu nĩmieli mutandatu, pĩna nĩtũla nzala nkulu munsĩĩ yensi; 26Ĩpa uElia sika alĩ mutume kuumuĩ wa aasio isiititũla kumukiilua wa Salepita munsĩĩ ya Sidoni. 27Kangĩ alĩ akoolĩanamatana iingĩ muĨsilaeli pantondo za munakĩdagu Elisha, sunga kutilĩ naalĩ mueligue isiititũla uNamani wa kuSilia.” 28Tũlũ ensi naalĩ akoolĩ mũshũnagogi pĩna naaziigia izi, naijulua nuutaki, 29naauuka naamupũnia kĩnzinzi kya kaa, naamutuala kunkilimbua ya nkonko pana alĩ nzengue ĩkaa yaao, koona amugumĩle pansĩ; kĩngaalĩ ngaalĩ 30Ĩpa uyo nukĩlĩla pakatĩ yaao, nulongola. 31Nutima kuKapelinaũmũ, kaa ya Galĩlaya, nuĩ kuamania palutondo lwa wikyali. 32Naakũmia uumania waakue kunsooko ulukaani luakue alĩ lutĩĩte usũũmi. 33Mũshũnagogi alukoolĩ muntu munalĩsĩĩmuĩ, nukuuta kululi lukulu, 34nuũga “Hai! Kwĩmbii nĩnduue, Yesu Munazaleti. Wijile kukukumalane, Nukuĩzĩ kĩnaue wĩwaani, wĩMuelu wa kĩNzua.” 35ũYesu nulĩtakĩla nuũga Mũma! Pũna mumuakue! Paapo ĩlĩsĩĩmuĩ nalĩmuguusia pakatĩ yaao, nalĩmupũna, sika nalĩmulemaalia. 36Ensi naakũmia, naĩtambuĩla eene kueene naaũga, “Lukaani kĩ ulu, kuusũũmi ningũlũ ukumalagĩĩlia ĩmasĩĩmuĩ, ndayo mipũna.” 37iMpola zaakue nazikũmuuka munandĩ zensi za nsĩĩ niasio. 38Nupũna mũshũnagogi, nũingĩla munumba ya kĩSimoni. uMukuĩ wa kĩSimoni, unina wa musungu waakue, alugonile muluĩle alĩ wisonselĩĩle naamulompa kunsooko yaakue. 39Nuĩmĩka piipĩ nduzo, nuutakĩla uuluĩle naumulegela. ĩkamuĩ nuuuka, nuĩ kuatumĩla. 40ĩMpasu pĩna nĩsaalĩĩla, ensi naalĩ atĩĩte ĩaluĩle naauluĩle nawĩsiasia naaaleeta kumuakue. Numuĩĩkĩla wensi ĩmĩkoono nuakamia. 41Nĩmasĩĩmuĩ namaapũna iingĩ, namikuuta namiũga, “Uwe wĩmuana wa kĩNzua.” Numatakĩlĩkia, sika numagombia kwitambula, kunsooko alĩ mamanile kĩna uzo ingĩ Kilisito. 42Pĩna naweela nupũna, nulongola kĩna tilĩ kaantu, ĩmaũmbĩ namaa kumudũũma, namapika kumuaakue, namaa kumugilĩĩlia walekilega kunsiao. 43Ĩpa nuaĩĩla, “Injĩpĩĩle kwitanantia impola na Nziiza za utemi wa kĩNzua numukaa nzia, kuitĩ yoi alĩ numutumue.” 44Nũitanantagiaa mumasũnagogi ĩma muGalĩlaya.

robotstxt: allowed

filter: keep


text: 1Taazu aza mũjilingigimĩlia iniino muulu waane. Eeze, mungigimĩlie! 2Namuluĩla wĩĩlũ nauuza wa kĩNzua kuitĩ numuligĩĩlie inie umugoosia umuĩ, ingĩ uKilisito, koona numutualĩle umunanso namueligue. 3Ĩpa noopokile kĩna ĩnzoka naalĩ yumupembelĩĩlie uHawa kuwĩsukukia waakue, iio-iioo ĩmasĩĩgo maani mikioononeka, nukukuuleka uugolokũ nuweelu kwa kĩKilisito. 4Kuitĩ kanga muntu waaze nukukumutanantia ũYesu wĩngĩ nasika kumutanantilie ishie, katia mwiaanũnkula ĩnkolo yĩngĩ nyĩsia nĩndĩo naalĩ mumianũnkuĩle, katia mwiaanũnkula iMpola na Nziiza nazĩngĩ nasikaalĩ muzigombile, mwigigimĩlia iiza yoo! 5Kuitĩ nsĩĩgile sika numukeepeelue kakĩntu, kĩna ĩaasio naĩkĩpeela uukulu wa utumua! 6Kanga ĩsika numutambuli nakĩĩ, sika numulũto wa kulĩnga; munzĩla tũlũ kũigyeleligue kualiĩ kumiani mumpola zensi. 7Alĩ ntimuĩlene kukĩniinupia, koona inie mukuligue, kunsooko alĩ numutanantĩĩlie iMpola na Nziiza za kĩNzua, kakĩnamulĩmo alĩ numugila? 8Alĩ nĩmaleegĩĩlie ĩmakanisa namĩngĩ kunzĩla ya kuwaanũnkula uukendegeeli waao, koona numutumĩle inie. 9Pĩna alĩ nkoolĩ kunsiani nukwisilĩlua, sika alĩ ntũlile muligo kumuntu wensi, kuitĩ ĩanũna naalĩ ijile kwipũnĩĩla kuMakedonia naampela naalĩ numusilĩlue. Munkaani tũlũ alĩ nĩgililie, kangĩ nĩkakĩgilia, ndekitũla muligo kumiani. 10Kĩna iio ĩtai ya kĩKilisito ĩkoole mumuane, ukutilĩ nwakumũmia umulomo waane nuwĩkũmazukia waane kunandĩ za Akaya. 11Nĩkĩ gua, kunsooko sika numuloiluene inie? Umanile uNzua! 12Ĩpa nanukulutendaa, nĩkakulutenda, nĩaleegelie ĩnsooko ĩasio naidũũma ĩnsooko ya kĩkũmazukĩlia kukigyelekia kĩna kwilika nindiishie. 13Kuitĩ ĩaasio ingĩ atumua a ulongo, naakĩtumaa umulĩmo wa upembeelia, naĩkĩpĩlulaa atũle zĩ aatumua a kĩKilisito. 14Kangĩ sika ukulĩlua, kuitĩ ũShetani umuene ukĩpĩlula wĩĩ mpiani ya malaĩka wa weelu. 15Luulo gua, sika lukani lukulu kanga ĩtumi aakue ĩĩkĩpĩlulaa atũle mpiani ya ĩtumi a kulukuuluu, nĩmpelo yaao ikitũla kwilika lya mĩlĩmo yaao. 16Natambula kangĩ, “Wensi walekinshĩĩga kĩna ĩne numunaulu; kanga munsĩĩgĩle iio gua, mung'ombie zĩ numunaulu, koona nineene gua nĩkũmazukie kainiino.” 17Nanukuzitambula ĩpaino sika mbũgile kĩna nkaani za kĩShekulu, ĩpa zĩ kuulu, muukamatĩkũ uu wa wĩkũmazukia; 18kunsooko iingĩ ĩkĩkũmazukia mukĩuntu, nineene nĩkakĩkũmazukia. 19Kuitĩ inie namutĩĩte ĩmasala mukuagigimĩlagiaa ĩanaulu kuulumbi! 20Mukugigimĩlagiaa umuntu kanga wamutende muĩ asese, kanga wamulĩe inie, kana wamuleegelie iiintu yaani, kanga wĩkulie nukukumukua inie muusiu. 21Numukolue nsoni kwitambula itĩ, alĩ kuaniekũ kwikĩlĩkĩĩla kwitenda yaasio! Ĩpa gua mulukaani luensi kanga umuntu wĩĩ mukamũ kukĩkũmazukia (nitambula kĩulu) nineene gaa numukamũ kukĩkũmazukia. 22Aebũlaniane ĩo? Nineene gaa. Aĩsilaeline ĩo? Nineene gaa. A wĩleli wa kĩIbũlahimune ĩo? Nineene gaa. 23Ĩtumi a kĩKilisitone ĩo? Ĩne nangũlũ (nitambula zĩ numusali) muukoi wa mulĩmo kwikĩlĩkĩĩla, mũitũngo kwikĩlĩkĩĩla, muukuua kwikĩlĩkĩĩla nkankanaa, nkua ningĩ piipĩ kwikia. 24Nkua zitaano alĩ numukuue kuAyahũdi mĩkoa makumi manĩĩ kwikeepia umuĩ. 25Alĩ numukuue nankome nkua zitatu; alĩ numutũlue magũe nkua ĩmuĩ; ipyango liane naalĩ nononekeela munanza nkua zitatu, nanĩĩ nkoolĩ munanza utiku nĩmunsĩ. 26Mumĩsĩnzo nkua ningĩ, muwĩlũgi wa miongo, muwĩlũgi wa aleegelania, muwĩlũgi wa antua aane, muwĩlũgi wa ndugu nazĩngĩ, muwĩlũgi wa mukaa nankulu, muwĩlũgi wa mumbuga, muwĩlũgi wa munanza, muwĩlũgi wa anũna a ulongo; 27mumĩlĩmo namĩkakũ, munzago, muuumia ndoolo, nkua kunkua munzala nĩnoota, nkua ningĩ muulia ndia, mumpeepo pĩna numugila kantiila. 28Leka ĩzaasio za kunzi, zikoolĩ gua nazukunzũgaa mumeelele, nduo iingĩ uukendegeeli wa makanisa tũlũ. 29Waani namuneketũ nineene ndekineketa? Waani namukũmpigue nineene ndekishuukĩlua? 30Kanga ĩinjĩpĩĩle kukĩkũmazukia, nĩkakĩkũmazukĩlia uuneketũ waane. 31uNzua Tata wa kĩShekulu Yesu namukuligue ĩkalĩ nakalĩ, umanile ya kĩna sika nilomboka. 32kuDamesiko ũjũmbe nwa mutemi Aleta alukumĩlindĩĩlaa ĩkaa ya Damesiko koona wanguĩle, 33nineene naniikĩligua mũtyooto kwipũna mũdilishia lya nkĩlĩ, nangũnĩka kwipũna mumĩkono yaakue.


text: 1Ĩĩ yoĩ nkua ya katatu ĩne kwiiiza kumuani. Kumĩlomo ya akuĩli abĩlĩ kamuĩ atatu ulukaani luensi lukikamĩnkĩĩligua. 2Nakondile kukumuĩĩla ĩkalĩ pĩna alĩ nkoolĩ kumuani ĩnkua ya kabĩlĩ, nĩkangĩ nitambula nunzuauu gaa pĩna nukutilĩ kumuani, naalĩ atimuĩle ĩkalĩ nĩnaĩngĩ tũlũ, ĩpaasio pĩna nikiiiza kangĩ sika nĩkakuaonela kakĩsaa; 3kuitĩ mwidũũma kĩlĩngasĩĩlio kĩna uKilisito witambula munsĩ yaane. Nduyo sika muneketũ kumuani, ĩpa utĩĩte ingũlũ munsĩ yaani. 4Kuitĩ nukononteelwa mumusalaba muuneketũ, ĩpa ukoolĩ mupanga kungũlũ za kĩNzua, kuitĩ nindiishie kwaniekũ mumuakue, ĩpa kumiani kukitũla apanga palumuĩ ninduyo kungũlũ za kĩNzua. 5Ikolekeelie uniinie kĩna muĩlĩ muusuĩĩli, mwĩgeme uniinie. Katia sika mwĩlĩngilene uniinie kĩna ũYesu Kilisito ukolĩ munsĩ yaani, isiititũla mulemue nuugemua. 6Ĩpa ndaĩlĩĩlee mukimana ya kĩna sika kualemue 7Ĩpa kukumulompaa uNzua mulekitenda kaubĩĩ, sika kĩna ishie kwigyelele kuagombigue, ĩpa koona inie mutende naiiza, kanga ishie kutũle zĩ kualemue nakĩĩ. 8Kuitĩ sika kusũũmile kwitenda kalukaani kukĩkunguma nĩtai, ĩpa kuluandĩ lwa tai. 9Iio gua kulumbile pĩna ishie kuaneketũ, niniinie pĩna mutĩĩte ingũlũ. Nakulompile ntuulu, uukamatĩkũ waani. 10Yoĩ nsooko niandĩka izi pĩna nukutilĩ, koona pĩna naaza, ndekitumĩla uutaki kwilika lya usũũmi naalĩ numupeegue nũShekulu, nduyo wa kuzenga, sika wa kutaula. 11Kumumalĩĩlio gua anũna aane, mulamu; mwĩkamatĩkie, mwĩkamie nkolo mukamantane, mwikyale mumatiliga; nuNzua wa uloogua nĩmatiliga ukitũla ukoolĩ palumuĩ niniinie. 12Mwĩlamukie kuwĩsuni naweelu. 13ĩEelu tũlũ akumulamukia. uUkende wa kĩShekulu Yesu Kilisito nuuloogua wa kĩNzua, nĩnkamĩ ya kĩMuau Muelu wikyale niniinie tũlũ.


text: 1Ĩpa alĩ nsĩĩgile kwitenda itĩ, ndekiiiza kangĩ kunsiani kuusungu. 2Kuitĩ kanga numupeele usungu, waani gua nukinumbĩĩlia ĩne, isiititũla uyo naaluligilie usungu kumuane? 3Alĩ nĩzandĩkĩle ĩzaasio koona pĩna nikiiiza ndekipeegua usungu nĩndĩo naalĩiĩpĩĩle kwinumbĩĩlia; namusanilie inie ya kĩna ulumbi waane ingĩ uulumbi waani gaa. 4Kuitĩ alĩ numuandĩkĩĩle kuualaalĩki wingĩ nuuwai wa nkolo, namupũnia ĩmisholi mingĩ. Sika kĩna muĩ nuusungu, ĩpa itĩ mumane uuloogua waane nanuutĩĩte kumuani kĩna wingĩ dũũ. 5Malĩĩ umuntu ĩupeelanile usungu, sika alumpĩĩle uusungu ĩne kwityũmpĩ-tyũmpĩ (ndekitambula nukwikĩla mutai) wamupeela uusungu niniinie poo. 6Nuĩlĩ muasio, yumuendile muumo muusugulua waasio namupeegue nĩĩĩa naiingĩ. 7Nsũta ya yaasio, taazu yumũjĩpĩĩle inie kukumulekela nukukumukamia ĩnkolo, uyo walekimĩllua nuusungu kwikĩlĩkĩĩla. 8Kuluulo gua numupeepilie inie, mukamĩnkĩĩlie uuloogua kumuakue. 9Iio gua, alĩ numuandĩkĩĩle izi nuuone uugolokũ waani, yakĩna mwagombaa inkaani tũlũ. 10Ĩpa gua na mwamulekela, sunga uneene na mulekelaa; kuitĩ ĩne uneene, pĩna namulekela, namulekela kunsooko yaani ntongela ya kĩKilisito, 11kulekipembeeligua nũShetani; kuitĩ ĩmiena yaakue kwaĩmanile. 12ĩPaasio pĩna nampika kuTiloa kwitanantia iMpola naNziiza za kĩKilisito, nanigyuĩlua umulango mwa kĩShekulu. 13Sika namona uutuulũ munkolo yaane kunsooko sika nanumuona umunũna waane ũTito, Ĩpa nakwĩlaga ndĩo nandega kwienda kuMakedonia. 14Ĩpa uNzua nwasongeligue nukukupeela kwidula intondo tũlũ zensi, mwa kĩKilisito nukwipũnĩlia kualiĩ umunũnku na muza uwa kumumana uzo kumulĩmo wĩĩtu. 15Kuitĩ ntongela ya kĩNzua nakutũla zĩ munũnku namuuza wa kĩKilisito, kumuao naigũnĩka nukumuao nailimĩĩla; 16kuaasio munũnku wa ukĩu nauleetile uukiu, kuia gua munũnku wa upanga nauleetile uupanga. Waani nusũũmile ĩzaasio. 17Kuitĩ ishie sika kwĩkĩna aasio naiingĩ naakulugulagiaa ulukaani lwakĩNzua; Ĩpa kuugolokũ wa moo, kĩna kwipũna kwa kĩNzua kukutambulaa mwa kĩKilisito ntongela ya kĩNzua.


text: 1Kumpola za kuuza kumuakue ũShekulu wĩĩtu Yesu Kilisito, nukukĩlundĩĩla kumiĩtu kukumuagaana uyo, kumulompile anũna ĩĩtu, 2Mulekishũngũsigua kuukaaũ mwishala liani nukwitunduala, kanga yĩĩ kunkolo katia kulukaani, katia kumbalua nansĩĩgilue kĩna yĩĩtu, ya kĩna uLutondo lwa kĩShekulu lwapikaa. 3Kaumuĩ waleke kumupembeelia inie kunzĩla yensi kunsooko sika lukitũla isiititũla wĩĩze tangua uuleki, wakũnukulue umuntu wa mulandu, muana wa oononeki, 4nuasio umupĩngapĩngi nukĩnansulaa umuene mukiania ya tũlũ nukuĩtagua nzua katia nukĩtekelaguaa, sunga umuene mukola kikyalansa muNumba ya kĩNzua, nukukĩlagĩĩla kĩna muene Nzua. 5Sika mwijukilene ya kĩna ĩmatũngo naalĩ nĩpalumuĩ niniinie alĩ numuĩĩlĩĩle ĩzaasio? 6Mumanile kĩna yaani nayukumugilia unuasio unzuauu, itĩ wakũnukulue pityũngo liakue. 7Kuitĩ uunkũnkũ wa uleki ĩpaino witenda umulĩmo; ĩpa itĩ ukoolĩ nukuugilia ĩpaino, sunga pĩna ukileegigua unuasio. 8Paasio paapo ukikũnukulua unuasio umuleki, uyo nũShekulu Yesu ũjile kumuulaga namuau wa mulomo waakue, nukukumuleegia kuwigyeleli wa kuuza kumuakue. 9Iio nukwiiiza kumuakue uzo umuntu wa mulandu kwilika lya utendi wa kĩShetani, kungũlu tũlũ niilĩngasĩĩlio nĩmakula ma ulongo, 10numuupenbeelia tũlũ wa oonooni kumiao nailimĩĩla, kunsooko sika agombile kukumĩloogua ĩtai itĩ agũnue. 11Kunsooko ĩĩ uNzua ukakualeetela ingũlũ za ulimĩĩli, ausuĩĩle uulongo, 12koona alamulue ensi nasika amĩsuĩlĩĩle ĩtai, ĩpa alĩ akĩloeelagiaa muoononeki. 13Ishie gua, yukũjĩpĩĩle kukumusongelia uNzua intondo tũlũ kunsooko yaani anũna ĩĩtu namualoogue nũShekulu, kunsooko uNzua wamusaaguĩle kwipũna umuandio kuugũnua muweeligua kwa kĩMuau, nukukumĩsuĩĩla ĩtai. 14naalumuĩtĩĩle iinie kunzĩla ya Mpola na Nziiza nakutanantilie, koona muligie uukulu wa kĩShekulu wĩĩtu Yesu Kilisito. 15Iio gua anũna ĩĩtu, ĩĩmĩkĩ kee, mwityape intendo naalĩ muamanigue nindiishie, kulukaani katia kumbalua yĩĩtu. 16NũShekulu wĩĩtu Yesu Kilisito umuene, nuNzua Tata wĩĩtu naalukuloogilue nukupeela ishie ipyumbulio lya kalĩ nakalĩ nuulaaĩĩli nauuza muukende, 17wamupumbulie inkolo zaani, sunga kukumukamĩnkĩĩlia muutendi wensi nauuza nulukaani luensi naluuza.


text: 1Pĩna naagomba kupũũte ĩnanza kuende kuItalia naamuĩĩka uPaulo nĩatũngua naĩngĩ mumĩkono ya mukulu wa ĩĩlaasi, ĩliina liakue Yulio, naalĩ wityũmpĩ lya ĩlaasi ĩlya mutemi namukulu. 2Nakũingĩla mwipyango naalĩ lĩpũnile kuAdalamiti nalĩlunziĩ kukaa za Asia, nakulega, uAlisitaliko Mumakedonia nwa kuTesalonike alĩ kwĩensi nĩndiishie. 3Lutondo lwa kabĩlĩ nakupika kuSidoni ũYulio numukendegeela uPaulo kuupolo numulekela wende kuasuaĩĩa aakue wakendegeelue nĩndĩo. 4Kwipũna kuasio nakugendia ipyango, nakukĩlĩla nsĩlĩlĩ ya Kiipulo kwĩkĩĩkame nĩnzega kunsooko alĩ ipũna kuntongela. 5Pĩna nakupũũta ĩnanza ya luandĩ lwa Kilikia nĩPampilia, nakupika kuMila, kaa ya Kilikia. 6Kuasio umukulu wa ĩlaasi nuona pyango lya Alekizandelia lĩlunziĩ kuItalia, nukũingĩlia muumo. 7Nakugendia ipyango kĩĩsa-kĩĩsa kuntondo ningĩ, sunga nakupika kuluandĩ lwa Nido kuluago, nukunsooko ĩnzega alĩ yukukugilia nakukĩlĩla nsĩlĩlĩ ya Kilene kuluandĩ lwa Salimone. 8Nakulĩgendia ipyango kuluago pankilimbua ya nanza, nakupika kuasio kĩna yukuĩtanguaa Kiandalo Kĩĩza, piipĩ nĩpaasio alĩkoolĩ kaa nyukuĩtaguaa Lasea. 9Pĩna nazikĩla ntondo ningĩ numusĩnzo nawĩĩ wa wĩlũgi paasio kunsooko intoondo za kulaalĩla alĩ zakĩlile, uPaulo nuasugula, 10nuũga, “Agoosia, naonaa kĩna umusĩnzo uu ukitũla nuuaalaalĩki, kangĩ utĩĩte ukapĩki wingĩ, sika ukapĩki wa mĩligo nipyango udũũ, ĩpa nuwa uumĩ wĩĩtu gaa.” 11Ĩpa umukulu wa ĩlaasi numũigia nangũlũ umugendia pyango numukola pyango kwikĩla uPaulo ninkaani zaakue. 12Nukunsooko paasio pa kiandalo sika alĩ ijĩpĩĩle kukikyala intondo za mpepo, iingĩ mumiao naaũga taazu alege kwipũna kuasio ende kuPoeniki malĩĩ ishũũmĩkile, nukwiĩĩma kuasio pantondo za mpepo, nĩndĩo ingĩ kaa ya Kilete nĩtungĩnkĩĩne kĩkĩĩlĩma kya kĩsũkũma nĩkĩkĩĩlĩma kya kĩtakama. 13ĩNzega ya kutakama pĩna nĩkũnka iniino, naasĩĩga aligagiaa kĩna alĩ asiiile, naakĩkuula ĩkĩkamĩkĩlo naaloongola pankilimbua ya Kilete. 14iTyũngo pĩna nalĩkĩla, ĩnzega nĩkũnka zĩ kĩlaumbĩ, nyukuĩtaguaa Eulakilo. 15Pĩna ipyango nalĩguĩlua nukwilemua kwitungĩnkaana nĩnzega, nakulĩleka nakusolua kiaka. 16Nakukĩla kuukaaũ piipĩ nĩkĩsiwa kĩniino, ĩliina liakue Kauda, paasio kuluago lukulu nakukanankĩlia kapango kipyango. 17Naakatũnga ĩkapango, naakĩlĩlia luligi pansĩlĩlĩ ipyango. Paapo pĩna alĩ oopokile kĩna ikikama mumĩnsanga nyukuĩtaguaa Siliti, naatũngula intiila za kugendelia ipyango, naakenkua iio nĩnzega. 18Pĩna ĩnzega nĩkakia kukukukua kungũlũ, palutondo lwa kabĩlĩ naagumĩla ĩmĩligo munanza. 19Palutondo lwa katatu naataaga iisheme ipyango kumĩkono yaao ĩeene. 20Pĩna ĩmpasu ninshonda sika alĩ zigyelĩĩle kuntondo ningĩ, nĩnzenga nankulu nyukukũnkaa, nakuulia uulaaĩĩli wa kugũnĩka. 21Pĩna alĩ ĩĩmile tyũngo kyulu sika alĩĩle kandia, paapo uPaulo nuĩmĩka pakatĩ yaao, nuũga, “Agoosia, anga ĩalĩĩ mutiatile ulukaani luane, alĩ muleke kwilega kuasio kuKilete, sika aza mũjiligia injago nuulimĩli uu. 22Ĩpaino namuĩĩla mukamie nkolo, kuitĩ pakatĩ yaani ukutilĩ nunumuĩ nukilimansĩĩligua isiititũla ipyango udũũ. 23Kuitĩ malaĩka wa kĩNzua waane, uyu nanukumutumĩlaa, aza wĩĩmĩkile muna utiku wau piipĩ nineene 24wambuĩla, ‘Lekioopooka Paulo, ukutilĩ kawĩnegelo, ukiĩĩmĩka ntongela ya kĩKaisali; kangĩ laaa, uNzua wakupeelaa ĩaasio tũlũ naatĩĩte umusĩnzo palumuĩ ninduue.’ 25Luulo gua agoosia, kamiĩ nkolo, kuitĩ numusuĩlĩĩle uNzua kĩna ikitũla iio-iioo kĩna aza numuĩĩlue. 26Ĩpa kutilĩ kawĩnegelo kulĩmankie ipyango kulĩkũnilie kukĩsiwa kĩmuĩ.” 27Pĩna naupika utiku wikyumi nakanĩĩ, pĩna alĩ kwitualua uko ninduuko munanza ya Adilia, muutiku wa katĩ ĩanananza naasĩĩgile kĩna asũgamĩlaa kunsĩĩ nankakũ. 28Naiikia ĩkĩlaaĩlo, naaona kĩna uusimu wa maazĩ alĩ zĩ mĩkono makumi mabĩlĩ; naalongoleka, naalĩgumĩlia kangĩ naaona uusimu wa maazĩ alĩ zĩ mĩkono kyumi nĩtaano. 29Naoopooka kulekikũnĩlia mumapampa; luulo naiikia makamĩkĩlio manĩĩkunũma, naalompa weele. 30Ĩpa ĩanananza naagema kwimanka alĩleke ipyango. Kuluulo, naiikia kapango munanza ĩtende kuunamampĩlu zĩ kwiguma makamĩkĩlio sunga kuntongela. 31uPaulo numuĩĩla umukulu wa ĩlaasi gyana sunga ĩĩlaasi gaa, “Ĩa kanga asiitiĩĩma munipyango sika musũũmile kwigũnĩka.” 32Paapo ĩĩlaasi naazidumula indigi za kapango naakalekela kague. 33Pĩna alĩ wieeleela, uPaulo nuapeepia tũlũ alĩe india nũũga, nantende lutondo lwa kyumi nakaanĩĩ mwikyalile yoi kwitũngĩla nukwilaalĩla, sika mulĩĩle kakĩntu. 34Luulo gua, numupeepilie mulĩe india; mukiligia ingũlũ, kuiti sunga ityũmbĩ lityue lya umuĩ mumiani sika likilimĩĩla, 35pĩna nutambula izi, nusola ugalĩ, numusongelia uNzua ntongela yaao ensi, nuuega nuandia kwilĩa, 36paapo naakamia inkolo ensi, naalĩa india ĩeene. ( 37Nindiishie tũlũ naalĩ kukoolĩ mwipyango alĩ kwĩantu magana mabĩlĩ nĩmakumi mupũngatĩ namutandatu.) 38Pĩna naikyuta, naakeepia ĩmĩligo ipyango, naagumĩla uupemba munanza. 39Pĩna naweela, sika naamĩlekanula ĩnsĩĩ niasio, isiititũla naalĩona ikiki kyulu, naasiia alĩtuale ipyango kuasio malĩ ishũũmikile. 40Naamaguma ĩmakamĩkĩlio, naamaleka munanza, nankulu palumuĩ nukwitolia indigi zimankĩlio, paapo naamĩnansula ĩntiila naniino nya kugendelia ipyango, ĩtungĩnkane nĩnzega, ende kũkiki lya munsaanga. 41Ĩpa naapikĩĩla pamaazĩ namakeei, ipyango nalĩseketela kuntongela, nalĩsĩmbĩla mumĩnsanga, nalĩguĩlua zigi-zigi, sika nalĩsũngusĩka, ĩpa kunũma nalĩtalulua kungũlũ za maĩngo. 42iKialo kya ĩlaasi gyana alĩ kukuaulaga ĩatũngua, wensi waleke kĩgũna kunzĩla ya kukua nsambo. 43Ĩpa umukulu wa ĩlaasi kunsooko nwishiia kukumuguna uPaulo, nuagilia alekitenda kĩna alĩ asĩĩgile. Nualagĩlia ĩaasio naasũũmile kwikua ĩnsambo ĩgumĩle tangua munanza apike kunsĩĩ nankakũ. 44Ĩaasio naalĩ asaagile nualagĩĩlia ĩgũne mumakota niisheme ipyango, itĩ yoi tũlũ ensi naagũnĩka, naapika kunsĩĩ nankakũ.


text: 1Paulo, mutumua wa kĩKilisito Yesu kuulooa wa kĩNzua; kunsooko ilyago lya upanga naukoolĩ mwa kĩKilisito Yesu; 2nakuandĩkĩla ue Timoteo muanuane muloogua. uUkende wĩĩ kumuako, nĩkĩnishungu nĩmatiliga namapũnile kwa kĩNzua Tata nukwa kĩKilisito Yesu Shekulu wĩĩtu. 3Namusongelia uNzua nanukumutekelaa kwipũna intondo za atata aane, kumoo namuelu, pĩna iio nanukukũjukaa ue intondo tũlũ muulompi waane utiku nĩmunsĩ. 4Pĩna nijukile ĩmisholi yaako, ntĩĩte nsula dũũ ya kukuona koona nijulue nulumbi. 5Kangĩ nijukile impola za usuĩĩli waako naugila kaunamampĩlu, naalĩ ukoolĩ tangua mwa kĩmaama waako uLoisi, numwa kĩmaau waako uEuniki; manile tai ya kĩna ukoolĩ numumuako gaa. 6Kunsooko ĩĩ nakũjukĩlia ukiakĩlie ĩkĩpeegua kya kĩNzua naalukikianũnkuĩle munsĩ yaako kuuĩĩkĩlua wa mĩkono yaane; 7kuitĩ uNzua sikukupĩĩle ishie ĩnkolo ya ooa, ĩpa ukukupeelaa ĩnkolo ya ngũlũ nuuloogua nukukĩtema. 8Luulo gua, uleke kuukolelua inshooni uukuĩli wa kumukuĩla ũshekulu wĩĩtu, katia kunsooko yaane nanumu tũngua waakue; ĩpa kamantana munzago kunsooko ya Mpola na Nziiza, kwilika lya ngũlũ za kĩNzua. 9Uyo alukugũnile nukukuĩta kuwĩĩtua naweelu, sika kwilika lya utendi wĩĩtu, ĩpa kwilika lishiio liakue umuene nuukende waakue, nalĩ kuapeegue ishie mwa kĩKilisito Yesu kwipũna ĩkalĩ, 10ĩpa itĩ intondo izi yakũnukuĩlue kunzĩla ya wigyeleli wa Mugũni wĩĩtu Kilisito Yesu naaluuleegilie uukiu, nuũgyelelia muweelu uupanga nuusiitioononeka, kunzĩla ya Mpola na Nziiza. 11Kunsooko ya Mpola na Nziiza izi nambĩĩkua ntũle mutanantia numutumua, kangĩ mumania. 12Kunsooko ĩĩ niligia uwaagigua uu, sunga sika nikolua kansoni, kuitĩ numumanile uyo nanumusuĩlile kangĩ ntite ishanio ya kina uzo usumile kukumĩlindĩĩla ĩmbĩĩka yaane nanĩmĩĩĩkile kumuakue sunga kuLutondo luulo. 13iNkaani za kapanga naaluziigilie kumuane, uziambĩkie muusuĩĩli numuuloogua nawĩĩlĩ mwa kĩKilisito Yesu. 14Ĩmbĩĩka nanziiza naalĩ mbĩĩkue kumuako, umĩlindĩĩle kunzĩla ya kĩMuau Muelu nukikyalaa munsĩ yĩĩtu. 15Uzimanile impola izi, ya kĩna tũlũ naĩĩlĩ muAsia andekile; mumaũmbi maao ukoolĩ Figelo nuHelimogene. 16ũShekulu waakolelue kĩnishungu ĩaasio naa munumba ya kĩOnesifolo; kuitĩ nkua ningĩ alukumpolelagiaa nkolo, sunga sika alumakolĩĩlue kansoni ĩmatendele maane; 17ĩpa pĩna nupika kuLumĩ, nundũũmĩkia sunga nundigia. 18ũShekulu nwamupeele kwiona ĩkĩnishungu kwa kĩShekulu paLutondo luasio. Nĩkĩna alĩ wĩtumĩĩle kuEfeso, ue umanikilie.


text: 1Ĩne neene nanumunampala nakuaandĩkĩla ue, numusungu numusaagulue, palumuĩ nĩaana aako nanĩaloogilue mutai; ĩpa sika uneene dũũ, sunga nĩaasio tũlũ naamĩlĩngile ĩtai, 2Kuunsooko ya tai niasio nikyalile munsĩ yĩĩtu, ndĩzo ikitũla palumuĩ nindiishie sunga ĩkalĩ nakalĩ. 3uUkende nĩkĩnishungu nĩmatiliga namapũnile kwa kĩNzua Tata nukwa kĩYesu Kilisito uMuana wa kĩTata mikitũla palumuĩ nindiishie mutai numuuloogua. 4Alĩ numbĩkilie kunsooko alĩ moonie ityũmpĩ lya aana aako akugendelaa mutai, kĩna iio naalĩ kuanũnkuĩle ilyagĩĩlio kwipũna kwa kĩTata. 5Ĩpaino nukulompile maau, sika kĩna nukuandĩkĩĩle ilyagĩĩlio nĩpia, ĩpa lĩĩlo naalĩ kulĩtĩĩte kwipũna umuandio, kĩna kwĩloogue. 6Nunduu wau uuloogua; kugendele nukukumatiata ĩmalagĩĩlio maakue. Ĩlĩ lyolĩ lyagĩĩlio, kĩna alĩ mũigilie kwipũna umuandio kĩna mugendele muumo. 7Kunsooko ĩalimĩĩlia iingĩ igyelĩĩle muna unkũmbigyulu nasika akũmulĩĩle kĩna ũYesu Kilisito waazile mukĩmuĩlĩ. Wayu mulimĩĩlia numugilia Kilisito. 8Ĩkendegeelĩ, mulekilimĩĩlia naalĩ mukĩkunkunalĩĩle, ĩpa muanũnkule ĩkĩpeegua kiensi. 9Tũlũ wensi nukuupũũta uumanigua, waleke kikyala muumanigua wa kĩKilisito, mugila kaNzua. uNuasiio nwikyalile muumanigua wa kĩKilisito, uyu umutĩĩte uTata nuMuana gaa. 10Wensi kanga waaze kunsiani, ninduyo ĩsikuuleetile uumanigua uu, muleke kumusũgamĩĩlia munumba zaani, sunga muleke kumusaaukia. 11Kuitĩ nukakumusaaukia ukamantĩĩne muutendi waakue naubĩĩ. 12Ntĩĩte nkaani ningĩ za kukukuandĩkĩla; taazu ndekiandĩka kũtyalatasi nuwiino, ĩpa ndaaĩlĩĩle kwiiiza kunsiani nukukĩtambuĩla niniinie mulomo kumulono, koona uulumbi wĩĩtu utimĩĩligue. 13ĩAana a munũna waako namusaagulue akulamukilie.


text: 1ũYesu nupũna muNumba ya kĩNzua, nuĩ ulonguile; ĩamanigua naamuagaana, itĩ amulagĩĩle uuza wa uuzengua wa Numba ya kĩNzua. 2ũYesu nuashookeelia, nuaĩĩla, “Sika mumaooniene aya tũlũ. Tai, namuĩĩla, Sika likishaaga kigyũe mukiania igyũe nasikalikigumulua. 3Pĩna alĩ wikyalansile Munkonko ya Mĩzeituni, ĩamanigua aakue naamuagaana kĩmpelo, naaũga, ‘Kuĩĩle, izi zikitũla nzalĩ. Nĩkĩlĩngasĩĩlio kĩ kya kushooka kumuako, nĩkya mpelo ya unkũmbigyulu?’” 4ũYesu nuashookeelia, nuaĩĩla, “Kengealĩ, muntu wensi waleke kumupembeelia. 5Kuitĩ iingĩ ikiiiza kuliina liane, Ĩiuga, ‘Ĩne neene Kilisito,’ ndĩo ikipembeelia iingĩ. 6Kangĩ mukiiigia mpola za ulugu nuukũmuuki wa ulugu; laaĩ, mulekitũmbua, 7kuitĩ ĩndugu ikiuuka ĩkue nĩndugu, nuutemi wĩkue nuutemi; ikitũla nzala nĩmĩmanga uko nĩnduuko. 8Aya mensi ingĩ muandio udũũ wa usungu naukulu.” 9“Paapo ĩkakumusongeela inie muligie impatĩ, nukukumuulaga; kangĩ indugu tũlũ zĩkakumusuukĩlua kunsooko ya liina liane. 10Paapo iingĩ ikishooka nũma nukukĩsongeela nukukĩsuukĩlua eene kueene; 11nĩanakĩdagu iingĩ a ulongo ĩkakigyelela nukwilimĩĩlia iingĩ. 12Nukunsooko ya kongeeleka uuleki, uulogua wa antu iingĩ ukipola. 13Ĩpa nwakugigimĩlia sunga kumpelo, uuyo ukigũnĩka 14niMpola naNziiza izi za utemi zikitanantigua muunkũmbigyulu tũlũ, wĩĩ ukuĩli kundugu zensi; paapo ĩmpelo ikipika.” 15“Iio gua pĩna mukakukĩona ĩkĩolũ kya oononeki, kĩna alĩ kĩtambulue numunakĩdagu uDanieli, kiĩmĩka pana yeelu (nwishoma nwalĩnge), 16Paapo ĩa muUyahũdi atalamĩle kunkonko; 17nwa kwityembe walekitima nukwiingĩla munumba yaakue wasole kĩntu, 18nunwa kumugunda walekishookela kantiila zaakue. 19Ukĩa waao naamaimbi nĩnaukaa ionkia intondo zaasio! 20Lompĩ kona uutalami waani ulekitũla muntondo za mbula, sunga palutondo lwa wikyali. 21Kuitĩ intondo zaasio lukitũla lumpatĩ lukulu nasika lwalakigyelela kwipũna umuandio wa unkũmbigyulu sunga nantende; sunga sika ijile kigyelela kainiino. 22Kanga intondo zaasio ĩsika alĩ nkaguligue, sika alĩ wijiligũnĩka kamuntu wensi. Ĩpa kunsooko ya asaagulua zikikaguligua intondo zaasio. 23iTyũngo liasio kanga muntu wensi wamuĩĩla, ‘Laaĩ uKilisito ukoolĩ ĩpa, katia ukoolĩ uko, lekishuĩĩlĩ.’ 24Kuitĩ mĩkakigyelela maKilisito ma ulongo, nĩmanakĩdagu ma ulongo; ndazo mikitenda ilĩngasĩĩlio ikulu nĩmakula, nukukualimĩĩlia malĩĩ ishũũmikile, sunga ĩasaagulua. 25Laaĩ, nakondagiaa kukumusugula. 26Luulo gua, malĩĩ amuĩĩla, ‘Ntuuyo kumbuga, lekipũnĩ; ntuuyo kumbele, lekishuĩĩlĩ.’ 27Kuitĩ kĩna iio-iioo ulupĩĩto nalukupũnaa kukĩĩlĩma nalupĩĩta sunga kumueli, iio-iioo ikitũla kwiiiza kumuakue uMuana-muntu. 28Kuitĩ tũlũ pensi pĩna umuimba wĩĩlĩ, paapo indĩĩ zĩkakĩilingĩĩla. 29Pĩna lwakĩla ulumpatĩ lwa ntondo zaasio, ĩkamuĩ ĩmpasu ĩkakĩlyupigua, numueli sika ukipũnia uweelu waakue, ninshonda zikigua kwipũna kwigyulu, ningũlũ za kwigyulu zikishũngũsĩka. 30Paapo kĩkakigyelela ĩkĩlĩgasĩĩlio kya Muana-muntu kwigyulu; nindugu tũlũ zensi za unkũmbigyulu zikilĩla kĩlĩlo nukukumuona uMuana-muntu upolokile mukiania ya malũnde ma kwigyulu kungũlũ nuukulu wingĩ. 31Ukakuatuma ĩamalaĩka aakue palumuĩ nululi lukulu lwidyede; ndĩo ĩkakualundĩĩla ĩasaagulua aakue kwipũna nandĩ zinĩĩ, kwipũna ĩmpelo igyulu sunga ĩmpelo nzĩa.” 32“Ĩmanie mpiani kumukuu, pĩna ulutambĩ luakue lwasĩpuka nukũshonga ĩmalũka maakue mukulĩngaa kĩna ĩsongola yanũnkaa 33Iio gua niniinie, pĩna mwaona aya tũlũ mensi mikigyela, kulĩnge kĩna wĩ piipĩ pamĩlango. 34Tai namuĩĩla, uLuuli ulu sika lukiula sunga aya tũlũ mensi mikitendeka. 35iGyulu nĩnsĩĩ zikikĩla, ĩpa inkaani zaane sika zikikĩla kainiino. 36Ĩpa impola za ntondo zaasio nityũngo liasio kutilĩ numanile; sunga ĩamalaĩka a kwigyulu, nu Muana gaa, ĩpa uTata udũũ. 37Kĩna alĩ itũlile muntondo za kĩNoe, iio ikitũla pĩna ukiiiza uMuana-muntu. 38Kĩna iio naalĩ itũlile muntondo zaasio pĩna alĩ wikĩĩlĩ uwijuli wa maazĩ, antu nailĩa nukwikopa; naitoola nukwitoolua, sunga palutondo luulo pĩna uNoe nũingĩla mwipyango; 39sika naalĩnga sunga uwijuli wa maazĩ nawĩĩza, nuakapĩlia sue; iio ikitũla pĩna ukiiiza uMuana-muntu. 40iTyũngo liasio, antu abĩlĩ ukaa ĩĩlĩ mumugunda, umuĩ watualue, umuua walekue. 41Asungu abĩlĩ ukaa ishia, umuĩ watualue, umuua walekue, 42“Luulo, kengealĩ gua, kunsooko sika mumanile ulutondo kĩ ũShekulu waani pĩna wijile. 43Ĩpa lĩngĩ ulukaani ulu, umukola numba kanga ĩalumanile ityũngo umũii pĩna ũjile, alũjilikengeala, ĩnumba yaakue ĩlekishĩmbua. 44Luulo gua niniinie ĩzĩpĩĩlie, kuitĩ ityũngo nasika mulĩsĩĩgile, paapo uMuana-muntu wijile.” 45“Waani gua umwĩtumi namusuĩĩli namunamasala naalĩ mupeegue umulĩmo nũShekulu waakue, waapeele ĩantu a numba yaakue india zaao pityũngo liao? 46Muliukũ umwĩtumi nuasio ũShekulu wakue pĩna ukakumuagaana witenda yaasio. 47Tai namuĩĩla, ukakumuĩĩka wĩĩmukulu munsao zakue tũlũ zensi. 48Ĩpa umwĩtumi nuasio namubĩĩ kanga waũge munkolo yaakue, ‘ũShekulu waane watinagiaa;’ 49wandie kukuakua ĩĩtumi ĩĩĩa nukwilĩa nukwikopa palumuĩ nĩagaala ntulu, 50ũShekulu wa mwĩtumi nuasio ukiiiza palutondo nasikulusĩĩgile, nityũngo nasikulĩmanile, 51ukakumutiĩnkanula; ukakumuĩĩkĩlia ityũmpĩ liakue palumuĩ nĩanamampĩlu; paapo ikitũla kĩlĩlo nukwikelia ĩmiino.”


text: 1Mukĩtabũ kya muandio, Shekulu Teopilo, alĩ nandĩkile impola za nkaani tũlũ naalĩ wandilie ũYesu kwitenda nukwimania, 2sunga kulutondo pĩna alĩ musole kwienda kwigyulu, pĩna nukondia kukualagĩĩlia kunzĩla ya kĩMuau Muelu ĩatumua naaluasaaguĩle. 3Kuaasio nũigyeleela kĩna mupanga kuukuĩlĩ wingĩ pĩna nukondia kwiaagigua, nuĩ kũigyeleelaa kuntondo makumi manĩĩ nukwitambula impola za utemi wa kĩNzua. 4Pĩna naĩona nĩndĩo nualagĩĩlia; alekipũna mũYelusalemũ, ĩpa lĩlindĩlĩ ilyago lya kĩ Tata, naalĩ muliigilie kumuane, 5ya kĩna uYohana alukubadĩĩzagiaa kumazĩ, ĩpa inie mukibadĩĩzigua kuMuau Muelu muntondo zoziizi. 6Iio gua, pĩna naĩlundĩĩla naamukolia naaũga, “Shekulu, zozi ntondone pĩna ukakumĩshookelia ĩĨsilaeli uutemi.” 7Nuaĩĩla, “Sika mulĩmo waani kwimana intondo kamuĩ matũngo uTata naalumaĩĩkile kuusũũmi waakue umuene. 8Ĩpa mukiaanũnkula ingũlũ pĩna uMuau Muelu wamuuzĩĩla; niniinie mukitũla akuĩli aane mũYelusalemũ numuUyahũdi wensi numuSamalia, sunga kumpelo ya nsĩĩ.” 9Pĩna nutambula izi, pĩna alĩ kĩlĩ ilaaa, nunansulua, lyũmde nalĩmuanũnkula pamiiso maao. 10Pĩna alĩ kĩlĩ alangamĩĩle kwigyulu pĩna alulonguĩle, laaa, antu abĩlĩ naĩĩmĩka piipĩ nĩndĩo naajialile ntiila nzelu, 11naaũga, “Inie adĩinie antu a Galĩlaya, nĩkĩ muĩmĩkile mwilaaa kwigyulu. ũYesu uyu naaza musolue kwipũna kumiani kwienda kwigyulu, ukiiiza iio-iioo kĩna aza mumuoonie naazulonguĩle kwigyulu.” 12Paapo naashooka kwienda kũYelusalumũ kwipũna kunkonko nyukuĩtaguaa Mĩzeituni nĩpiipĩ niYelusalemũ zĩ lugendo lwa lutondo lwa wikyali. 13Pĩna naingĩla, naanankĩla kwityando lya mukiania ityembe pĩna alĩ akikyalaa, uPetelo nuYohana, nuYakobo; nuAndelea, nuPilipo, nuTomaso, nuBalitomayo, nuMatayo, nuYakobo ũshaAlipayo, nuSimoni uZelote, nũYuda sha Yakobo. 14Ĩa tũlũ alĩ akamantĩĩne munkolo ĩmuĩ muulompi palumuĩ nĩasungu, nuMalia unina wa kĩYesu, nĩanũna aakue. 15Pantondo zaasio nuĩmĩka uPetelo pakatĩ ya anũna (iyalo lya antu alĩ lialĩĩ gyana nĩmakumi mabĩlĩ;) nuũga, 16agoosia anũna aane, ijĩpĩĩle uwandĩkua utimĩĩligue naalĩ utambulue nuMuau Muelu pakalĩ kumulomo wa kĩDaudi, mumpola za kĩYuda naalĩ mutongeeli wa aasio naalĩ amuguĩlĩle ũYesu. 17Kuitĩ alĩ mukamantanigue palumuĩ nindiishie, nuligia ityũmpĩ lya wĩtumi uu. 18Iio gua, uzo, alugulile mugunda kuuguli wa uonelani, nwitaamĩlia nutanduka, ĩmala maakue mensi namapũna. 19Nazigyelela kuantu tũlũ naikyalile mũYelusalemũ; sunga umugunda waasio nuĩtua kuntambo yaao, Akelidama, ndogolelio yaakue. Mugunda wa mugali. 20Kuitĩ yandĩkue mukĩtabũ kya Malumbĩĩlio, “uWikyalo waakue wĩĩ shaamua, ‘Wĩĩ ukutilĩ nwakikyala muasio,’ Kangĩ; ‘uUlindĩĩli waakue wausole wĩngĩ.’ 21Iio gua, muantu naalĩ kuuzaa kwĩtiatile nindiishie intondo tũlũ pĩna ũShekulu Yesu alukuuzaa nũingĩla nukwipũna kumuĩtu, 22kwiandia kwipũna uubadĩĩzo wa kĩYohana sunga palutondo pĩna alĩ musolue kumiĩtu kwienda kwigyulu, ijĩpĩĩle umuĩ waao watũle mukuĩli wa wiiuki waakue palumuĩ nindiishie.” 23Naaaĩĩka abĩlĩ, uYosepu naalukuĩtaguaa Balisaba naalutĩĩte liina lĩĩa Yusito, nuMatia. 24Naatũlilompa, naaũga, “Ue Shekulu numanile inkolo za antu tũlũ, kulagĩĩle waani numusaaguĩle muĩĩa naabĩlĩ, 25walĩsole ĩlioma lya wĩtumi uu nuutumua uu nwaulekile ũYuda, wende kuluandĩ luakue umuene.” 26Naakuĩla nsimbi; ĩnsimbi nyĩmuguĩĩla uMatia; nusagulua wĩĩ palumuĩ nĩatumua naikyumi numuĩ.


text: 1Anũna aane, sika ijĩpĩĩle numuandĩkĩle kĩna ikitũla muaka kĩ katia lutondo kĩ, pĩna izi zĩkakigyelela. 2Kuitĩ inie uniinie mumanile nkankanaa ya kĩna ulutondo lwa kĩShekulu lũjile kĩna iio umũii nukuuzaa muutiku. 3Kuitĩ pĩna iũga, “Yaazaa matiliga nuutengemalũ,” paapo uoononeki umuuzĩĩle kumpũmpũkĩlĩ, kĩna iio uusungu naukumuuzĩĩla nutĩĩte iimbi, kutilĩ kawĩnegelo. 4Ĩpa inie anũna aane sika muĩlĩ mukiiti, ulutondo luasio lumuagaane kĩna mũii. 5Kuitĩ inie tũlũ muaana a weelu, kangĩ aana a munsĩ; ishie sika kwa utiku katia kiiti. 6Luulo gua, kulekigona kĩna naĩngĩ, ĩpa kukengeale, kulekigaala. 7Kuitĩ naakugonaa akugonaa utiku, nĩnaakugaalaa akugaalaa utiku. 8Ĩpa kunsooko ishie kwa munsĩ, kulekigaala, kwĩjiale mukĩkũa usuĩĩli nuuloogua, nigyĩgu liĩtu lya kiuma lĩtũle ulaaĩĩli wa ugũnua. 9Kunsooko uNzua sika alukuĩĩkile kuutaki, ĩpa kuligie uugũnua kunzĩla ya kĩShekulu wĩĩtu Yesu Kilisito, 10naalukiile kunsooko yĩĩtu koona kuĩ nuupanga palumuĩ ninduyo, kanga kuĩ kulaĩĩle katia kanga kuĩ kugonile. 11Iio gua, mwĩkamatĩkie niinie kuniinie, nukukĩzenga muntu wensi numuua, iio kĩna mukutendaa. 12Kwamulompa gua anũna ĩĩtu, muamane ĩaaso naĩkakilie kukĩtuma umulĩmo pakatĩ yaani, nukukumuĩmĩĩla mwa kĩShekulu, nukukumusugula; 13muapeele ikyulio nkankanaa muuloogua kunsooko ya mulĩmo waao. Muĩ nĩmatiliga niinie kuniinie. 14Kukumulompa anũna ĩĩtu, asugulĩ ĩaasio naĩ kiaka, akamiĩ nkolo naalemue, akamĩnkĩĩliĩ naaneketũ, ĩgigimĩliĩ nĩantu ensi. 15Laaĩ, wensi waleke kumushookeelia umuua ubĩĩ kuubĩĩ; ĩpa intondo tũlũ lutiatĩ naluuza, niinie kuniinie, nukuantu tũlũ. 16Lumbĩ intondo tũlũ. 17Lompĩ, mulekikatala. 18Mumpola zensi, pũniĩ ĩmasongelio; kuitĩ uu wau ulooa wa kĩNzua kumiani mwa kĩKilisito Yesu. 19Muleke kumudibia uMuau, 20mulekimela uunakĩdagu; 21tũlũ zensi zilekanulĩ; paapo muambe naluuza; 22ĩsuga-nsugiĩ nuubĩĩ wa matũmpĩ mensi. 23uNzua wa matiliga muene wamuelekie; niniinie, inkolo zaani nĩmioo yaani nĩmiĩlĩ yaani mulindĩĩlue muĩ akapanga, ĩkutilĩ kishokio pityũngo pĩna ukiiiza ũShekulu wĩĩtu Yesu Kilisito. 24Uyo numuĩtile ingĩ wa usuĩĩli, nduyo ukakuzitenda. 25Anũna ĩĩtu, kulompeelĩ. 26Alamukiĩ ĩanũna tũlũ kuwĩsuni naweelu. 27Namulapia kwa kĩShekulu, asomelue ĩanũna tũlũ ĩmbalua ĩĩ. 28uUkende wa kĩShekulu wĩĩtu Yesu Kilisito wĩĩ niniinie.


text: 1Nuĩĩta ĩamanigua akue naikyumi naabĩlĩ, nuapeela usũũmi mumasĩĩmuĩ amaĩnge nukwikamia mauluĩle mensi nuuneketũ wensi. 2Nĩmiina ma atumua naikyumi naabĩlĩ ntaaya. Nwa muandio Simoni nukuĩtanguaa Petelo nuAndelea umunũna waakue, nuYakobo sha Zebedayo nuYohana umunũna waakue; 3Pilipo nuBalitolomayo, Tomaso nuMatayo musangulia-koodi, Yakobo ũsha Alpayo nuTadayo, 4Simoni Mukananayo nũYuda nwa kuIsikaliote naalumusakilie. 5Ĩa naalĩ ikyumi naabĩlĩ ũYesu nuatuma, nualagĩĩlia nuũga, “Mulekienda munzĩla ya ndugu nazĩngĩ, sunga mulekiingĩla mukaa yensi nya Asamalia; 6taazu muende kunkolo nazalimĩlĩĩle za numba ya ĩSilaeli. 7Pĩna mwigenda, tanantiĩ, ĩmwiũga. uUtemi wa kwigyulu wasũgamĩĩlaa. 8Kamiĩ ĩaluĩle, iiukiĩ ĩakiu, eeliĩ ĩanamatana, ĩngĩ ĩmasĩĩmuĩ; muapeegue nakanda, pũniĩ nakanda. 9Mulekishola zahabũ katia mapeesa, katia mpiia mumisipi yani, 10Sunga mpĩnda ya musĩnzo katia mĩnkũmbĩ ĩbĩlĩ, sunga ilaatu katia nkome; kunsooko umunamulĩmo wijĩpĩĩle kwipeegua india zaakue. 11Numukaa yensi katia kĩsaalĩ kiensi namukakukiingĩla mudũũmĩ waani muasio namusanigue, mũkyale pamuakue sunga pĩna mukilega. 12Pĩna mũingĩla munumba, ũgiĩ, 13nĩnumba kanga ijĩpĩĩle, matiliga maani mĩĩ muasio; malĩĩ ĩsikijĩpĩĩle, matiliga maani mamushookele. 14Wensi kanga wasiite kumusũgamĩĩlia katia kukuzitegeela inkani zaani, pĩna mwapũna munumba katia kaa niasio, lukũnũntĩ ulunkundĩ lwa mĩgulu yaani. 15Tai namuĩĩla, ikitũla itontũ ĩnsĩĩ ya Sodomũ nĩGomola kwigigimĩlĩa palutondo lwa ulamulua kwikĩla ĩkaa niasio. 16“Laaĩ, ĩne namutuma zĩ nkolo pakatĩ ya iyĩngi; luulo gua, muĩ asugũ zĩ nzoka; muĩ muagila kautiulia zĩ nkunda. 17Ĩsukukĩ nĩantu; kuitĩ ĩkakumutuala kumalindĩ, numumasũnagogi maao ĩkakumukua; 18Mukitualua paakulu nĩatemi kunsooko yaane, utũle ukuĩli kumiao nukundugu nazĩngĩ. 19Ĩpa pĩna ĩkakumutuala, mulekipinda-pinda mutambule yaani, kunsooko lĩĩlo tyũngo mukipeegua namukakuzitambula. 20Kuitĩ sikaka niinie namwitambula, ingĩ uMuau wa kĩTata waani, uuyo witambula munsĩ yaani. 21Munũna ukakumusakia umunũna waakue waulague, io-iioo nũshee numuana, nĩaana ĩkakuauukĩĩla ĩaleli nukukuaulaga. 22Mukitũlishuukĩlua nĩantu tulu kunsooko ya liina liane. uNuasio gua nwakugigimĩĩlia sunga ĩmpelo, uuzo ukigũnĩka. 23Pĩna ĩkakumuĩnga mukaa ĩĩ talamĩlĩ yĩngĩ. Tai namuĩĩla. Sika mukakuzimala ikaa za ĩSilaeli sunga waaze uMuana-muntu. 24“uMumanigua sikukumukĩlĩkĩĩlaa umumania waakue, numusese sikukumukĩlĩkĩĩlaa ũshekulu waakue. 25Yendile muumo kumumanigua kũtũla zĩ umumania waakue, numusese kũtũla zĩ ũshekulu waakue. Malĩĩ ĩamuĩtile umukola numba Belizebuli, sika nangũlũne ĩaasio a munumba yaakue. 26“Luulo gua, muleke kĩoopooka, kuitĩ kutilĩ nalukũnĩkĩle nasika lũjilikũnukulua; katia nalupisigue nasika lũjililĩngua. 27Nanukumuũĩla inie muwiilu, lutambulĩ muweelu; nĩnamukupuepuelaguaa kukĩmpisĩ-mpisĩ; lutanantiĩ kumatembe. 28Muleke kĩoopooka naakuulagaa umuĩlĩ, nasika asũũmile kukumĩulaga ĩnkolo; taazu mumoopoke nusũũmile kwioonoona ĩnkolo numuĩlĩ gaa muGehena. 29Pishamamba pibĩlĩ, sika pyukugulagiguaa kusenti ĩmuĩne? Sunga nakamuĩ sika kakuguaa pansĩ ĩsikumanile uTata waani. 30Ĩpa inie, sunga ĩmatũmbĩ ma matũe maani maaligue mensi. 31Luulo gua, mulekioopoka; inie mwa ngele nkakũ kwikĩla ipinoni pingĩ. 32Luulo gua, tũlũ wensi nukinkũmuula ntongela ya antu, nineene nĩkakumukũmuula ntongela ya kĩTata waane nuĩlĩ kwigyulu. 33Wensi nukinkaana ntongela ya antu, nineene nĩkakumukaana ntongela ya kĩTata waane nuĩlĩ kwigyulu. 34“Mulekishĩĩga kĩna nijile kwileeta matiliga muna nsĩĩ. Sika nijile kwileeta ĩmatiliga, ĩpa iyũmba. 35Kuitĩ nijile kwikinĩla muntu nũshee, munanso nunina, mukuĩlĩmĩla numukuĩ, 36nĩalugu a muntu ingĩ aao ĩa munumba yaakue. 37Numuloilue ũshee katia unina kwikĩla ĩne, sika winjĩpĩĩle; numuloilue umuana namugoosia katia namukĩĩma kwikĩla ĩne sika winjĩpĩĩle. 38Nduzo nasikukukenkaa umusalaba waakue nukwintianta, sika winjĩpĩĩle. 39Nukuligagiaa uuumĩ waakue ukakuulimĩĩlia, nduyo nukuulimĩĩlagiaa uuumĩ wakue kunsooko yaane, ukakuuligia. 40“Nukumuanũnkulaa inie, ukunanũnkulaa uneene; nduzo nukunanũnkulaa ĩne, ukumuanũnkulaa naaluntumile. 41Nukumuanũnkulaa umunakĩdagu kunsooko munakĩdagu, ukiligia ĩkĩpeegua kya munakĩdagu; nduyo nukumuanũnkulaa umunakulukuuluu kunsooko munakulukuuluu, ukiligia ĩkĩpeegua kya munakulukuuluu. 42Wensi kanga wamupeele umuĩ wa ĩa naaniino sunga ĩkĩĩko kya maazĩ namapolo kunsooko mumanigua, tai namuĩĩla, sikukilimĩĩlia kainiino ĩkĩpeegua kiakue.”


text: 1Pĩna lutondo lwa wikyali nalukĩla, uMalia nwa kuMagidala, nuMalia unina wa kĩYakobo, nuSolome, naagula ĩmakũta nama nsũla-nsũla, amupake. 2Sunga palutondo lwa muandio lwijũma, kĩlĩ daau, naenda kukĩbĩĩla pĩna ĩmpasu alĩ itua. 3Naĩĩ kĩtambuĩla eenekuene; “Waani nukakukupingilitĩlia igyũe pamulango wa kĩbĩĩla?” 4Pĩna naalaa, naaona kĩna igyũe lyakondaa kwipingilitigua, nindĩlo alĩ kyulu zigi-zigi. 5Pĩna naingĩla mukĩbĩĩla, naamuona umusumba wikyalansile paluandĩ lwa kĩgoosia, nujialile intiila nzelu, naatunduala. 6Ninduyo nuaĩĩla; “Lekitundualĩ, mukumudũũma ũYesu Munazaleti naalĩ mukononteelue mumusalaba. Wiiukaa, ukutilĩ munu; laaĩ pĩna alĩ amuĩĩkile. 7Ĩpa longolĩ, muaĩĩle ĩamanigua aakue, nuPetelo; ya kĩna wamutongeelaa kwienda kuGalĩlaaya; kuasio kuuko mukakumuona kĩna alumuĩĩlĩĩle.” 8Naapũna mukĩbĩĩla naamanka, kunsooko naingĩĩlua nuukĩkĩmi numuntũmbĩ; sunga sika naamuĩĩla kamuntu kalukaani, kuitĩ alĩ oopokaa. [ 9Ninduyo pĩna nũiuka palutondo lwa muandio lwijũma kĩlĩ gyĩngu, numwigyeleela tangua uMalia nwa kuMagidala naalumuĩngĩĩlie ĩmasĩĩmuĩ namupũngati. 10Nuasio nuenda nuaĩĩla impola izi aasio naalĩ yĩensi, naalĩ ikĩsusuma nukwilĩla. 11Ĩpa ĩasio pĩna naiigia kĩna waazaa mupanga ninduyo alĩ wamuonaa, sika naasuĩĩla. 12Pĩna nazikĩla zaasio, nũigyeleela abĩlĩ mumiao kũkyelu liĩngĩ, pĩna aalĩ igenda naalunziĩ kumĩgunda. 13Nĩaasio nalongola, naaganuĩla ĩaasio naĩngĩ; sunga ndĩo sika naaasuĩĩla. 14Pembele nũigyeleela aasio naikyumi numuĩ pĩna alĩ ilĩa, nuatakĩla kuusiitishuĩĩla waao nuukakũ wa nkolo zaao, kuitĩ sika alĩ aasuĩlĩĩle ĩaasio naalĩ amuoonie pĩna alĩ wiiukile kwipũna muakiu. 15Nuaĩĩla, longolĩ muunkũmbigyulu tũlũ, ĩmwitanantia ĩmpola nanziiza kukĩumbe tũlũ. 16Nusuĩlĩĩle nukwibadĩĩzigua ukigũnĩka; nasikusuĩlĩĩle ukilamulua. 17Niilĩngasĩĩlio ii yĩkakĩtiata nĩaasio naasũĩlĩĩle, kuliina liane ikiĩnga ĩmasĩĩmuĩ; ikitambula ntambo mpia 18ikiamba ninjoka; sunga kanga akope ĩkyakuulagana sika kĩkakuatenda kakĩntu; ikiĩĩkĩla ĩmĩkono yaao mualuĩle nĩndĩo ikikamia. 19ũShekulu Yesu pĩna nukondia kukĩtambuĩla nĩndĩo, nutualua kwigyulu, nwikyalansa pamukono wa kĩgoosia wa kĩNzua. 20Nĩndĩo naapũna, naatanantia tũlũ pensi; ũShekulu nukĩtuma umulĩmo palumuĩ nĩndĩo, nukukulukamĩnkĩĩlia uLukaani kuilĩngasĩĩlio naalĩ yĩtiatile ndulo.]


text: 1Kuasio kuIkonio naingĩla palumuĩ mũshũnagogi lya Ayahũdi. Naatambula, sunga ĩAyahũdi nĩAgiliki, iingĩ dũũ naasuĩĩla. 2Ĩpa ĩAyahũdi nasika alĩ asuĩlĩĩle naaalũangĩla ĩantu a ndugu nazĩngĩ nukukuapandĩlĩlia inkolo nambĩĩ mumpola za anũna. 3Naikyala kuuko ntondo ningĩ, naitambula kunkolo ya kĩgoosia mwa kĩShekulu, naalukuĩlĩĩle ulukaani lwa ukende wakue, nukuasũũmia sunga ilĩngasĩĩlio nĩmakula matendue kumĩkono yaao. 4Ĩpa ĩantu a mukaa naĩkamatula, ĩĩĩa alĩ ĩĩlĩ kuluandĩ lwa Ayahũdi, ĩĩĩa kuluandĩ lwa atumua. 5Ĩpa indugu nazĩngĩ nĩAyahũdi palumuĩ nĩakulu aao naauukia ulugu kumiao, aagaalĩle nukukuatũla ĩmagũe. 6Ĩo naaziigia impola izi, naatalamĩla kuLisitĩla nĩDelibe, kaa za Likaonia ninshĩĩ naalĩ zĩpiipĩ. 7Nukuasio naazitanantia impola na nziiza. 8Kuasio kuLisitĩla alukoolĩ muntu alĩ mulemue mĩgulu, munakĩtele kwipũna mundaa yakĩ nina, alĩ wikĩĩlĩ kalagenda. 9Uyu alumũigilie uPaulo pĩna alĩ witambula; uPaulo numutuupĩĩla, nuona kĩna utĩĩte usuĩĩli wa kukamigua, 10nuũga kululi lukulu, “Ĩĩmĩka kumĩgulu yaako, ĩgolole!” Nuuka kuukaaũ, nũigenda. 11Niuũmbĩ pĩna nalĩona kĩna uPaulo alutendile, naĩtunta kutambo ya kĩLikaonia, “ĨAnzua akũikĩĩlaa kumpiani ya antu!” 12uBalinaba naamutea ĩliina liakue Zeu, nuPaulo, Helime, kunsooko muene mutambuli. 13uMupolia wa kĩZeu, ijumba liakue naalĩ liĩlĩ ntongela ya kaa, nuleeta ing'ombe ningala za ukelu sunga pamamĩlango, nukunga wapũnie ipyolia palumuĩ niyũmbĩ. 14Ĩpa ĩatumua Balinaba nuPaulo pĩna naiigia impola naatandula intiila zaao, naamanka kuukaaũ naingĩla mumulundo. Naĩtunta, 15naaũga, “Agoosia inie, nĩkĩ mwitenda itĩ. Ishie nindiishiie kwĩantu kwilika lĩmuĩ niniinie, kukumutanantĩlia inie iMpola na Nziiza, koona mukaĩlĩke nukukuzileka intendo izi nangila kansaĩlo, mutungĩnkane nuNzua namupanga, naalutũndile igyulu nĩnsĩĩ nĩnanza niintu tũlũ yensi naikooolĩ. 16Pakalĩ nuzileka indugu tũlũ zensi zigendele munzĩla zaao inene. 17Ĩpa sika nwĩleka ĩmugila kaukuĩli kunsooko ukutendaa namaaza nukukumupeela ĩmbũla kwipũna kwigyulu nĩmatũngo ma uogoli, nukumupeela india nazendile muumo, nuulumbi wa nkolo zaani.” 18Pĩna alĩ atambuĩle izi, naishaaga iniino udũũ alemue kukumagilia ĩmaũmbĩ maleke kuapũnĩlia ipyolia. 19Ĩpa ĩAyahũdi naapika kuasio kwipũna kuAntiokia nĩIkonio, naamasisikĩĩlia ĩmaũmbĩ, naamutũla ĩmagũe uPaulo naamukuesa kunzi ya kaa, naishĩĩga kĩna wakiaa. 20Ĩpa pĩna ĩamanigua naamupilimikĩĩlia nuĩmĩka, nũingĩla mukaa; palutondo lwa kabĩlĩ nulega, nuenda palumuĩ nuBalinaba kuDelibe. 21Pĩna naatanantia impola na nziiza mukaa niasio nukwiligia amanigua iingĩ, naashooka kuLisitĩla nĩIkonio nĩAntiokia, 22naakuzĩkamĩnkĩĩlia inkolo za amanigua nukukuasugula ĩkamatĩkie muusuĩĩli, naiũga ya kĩna yukũjĩpĩĩle kwiingĩla muutemi wa kĩNzua kuwaagi wĩngĩ. 23Pĩna naamasaagulĩlia ĩmakanisa tũlũ ĩanampala, naalompa nukwilaalĩla palumuĩ, naaaĩĩka mumĩkono ya kĩShekulu naalĩ asuĩlĩĩle mumuakue. 24Naakĩlĩla pakatĩ ya Pisidia, napika kuPampulia. 25Pĩna naalutanantia ulukaani muPelige, naenda sunga kuAtalia. 26Kwipũna kuasio naapũũta ĩnanza ende kuAntiokia; kuasio kuuko alĩ aĩĩkue muukende wa kĩNzua kumulĩmo waasio naalĩ autumile. 27Pĩna naapika, naalĩlundĩĩla ikyanisa, naaganuĩla impola zensi naaluzitendile uNzua ni ndĩo, nikina alĩ uigyuĩlĩĩle ĩa ndugu nazĩngĩ umulango wa usuĩĩli. 28Naĩĩma kuuko palumuĩ nĩamanigua kũtyũngo sika iniino.


text: 1Ishie gua, yukũjĩpĩĩle nakutĩĩte ingũlũ kuusole uuneketũ wa aasio naagila ingũlũ, kuleke kĩloeelia undiishie. 2Wensi mumiĩtu wamulooeelie umunakaa waakue, waligie uuuza, wazengue. 3Kuitĩ uKilisito sika alĩ wĩloelĩĩlie umuene; ĩpa kĩna yandĩkue, “Umeli waao naalĩ akumelile ue naunzagaana uneene.” 4Kuitĩ zensi naalĩ nandĩkue ĩkalĩ alĩ nandĩkue kukukumania ishie, koona kunzĩla ya ugigimĩlia nukwikamia nkolo muwandĩkua, kuligie ulaaĩĩli. 5uNzua namukola ugigimĩlia nukwikamia inkolo wamutongeele mukamantane mwishĩĩgo lĩmuĩ dũũ niinie kuniinie, kumpiani ya kĩKilisito Yesu. 6Itĩ yoi mumukulie uNzua, tata wa kĩShekulu wĩĩtu Yesu Kilisito kunkolo ĩmuĩ nukululi lumuĩ. 7Kuluulo, mwĩsũgamĩĩlie niinie kuniinie kĩna iio uKilisito muene naalukusũgamĩlĩĩlie, kuukulu wa kĩNzua. 8Naũgaa gua, ya kĩna uKilisito waalĩĩ mwĩtumi wilyago kuasio naalĩ aalamigue, walagĩĩle ĩtai ya kĩNzua, koona wakamĩnkĩĩlie ĩmalago naalĩ apeegue ĩatata, 9Kangĩ indugu nazĩngĩ zĩmukulie uNzua kunsooko ya kĩnishungu kiakue, kĩna yandĩkue, “Iio gua, nĩkakukukũmazukia pakatĩ ya ndugu nazĩngĩ, Nĩkakuliĩmbĩla ĩliina liako.” 10Kangĩ itambulua, “Inie ndugu nazĩngĩ, lumbĩ palumuĩ nĩantu aakue.” 11Kangĩ, “Inie ndugu zensi nazĩngĩ, mukũmazukiĩ ũShekulu Inie antu ensi mumukũmazukie.” 12Kangĩ uYesaya waũga, “Ĩkaa lĩkoolĩ itina lya kiYese Nupolokile kwitema indugu nazĩngĩ. Uzo indugu nazĩngĩ zĩkakumulaaĩĩla.” 13uNzua wa ulaaĩĩli waani wamũjulie inie uulumbi wensi nĩmaatiliga uulaaĩĩli waani wongeeligue kungũlũ za kĩMuau mũelu. 14Anũna aane, ĩne neene naonile mumpola zaani kĩna inie niniiie mũjuile uuza, mũjulue nuumani tũlũ kangĩ musũũmile kukĩsugula niinie kuniinie. 15Ĩpa nukumuandĩkĩla kuukamatĩkũ lukaani lumuĩ lumuĩ zĩ kukumũjukĩlia, kunsooko ya ukende naalĩ numupeegue nuNzua, 16ntũle mwĩtumi wa kĩYesu Kilisito pakatĩ ya ndugu nazĩngĩ, mumulĩmo namuelu kukuatanantĩlia iMpola na Nziiza za kĩNzua, koona indugu nazĩngĩ zitũle sadaka nankola ugombigua pĩna nzeligue nuMuau Muelu. 17Luulo gua, mwa kĩKililisito Yesu ntĩĩte nsooko ya kĩkũmazukĩlia mumpola za ĩNzua. 18Kuitĩ sika nikigimia kukulutea kalukaani isiititũla naalutendile uKilisito mumulĩmo waane; indugu nazĩngĩ zigombie kulukaani nukuutendi. 19kungũlũ za ilĩngasĩĩlio nĩmakula, kungũlũ za kĩMuau Muelu. Paluandĩ luane alĩ nukutanantagiaa kuukamĩnkĩĩlũ iMpola na Nziiza za kĩKilisito kwipũna kũYelusalemũ nukwipilimĩla sunga kuIliliko. 20Alĩ nĩkamatĩkĩlie kwitanantia iMpola na Nziiza kuasio kĩna ĩliina lya kĩKilisito alĩ likĩĩlĩi kalamanua, ndekijenga mukiania ya mukũlĩla wa muntu wĩngĩ, 21ĩpa kĩna yandĩkue, “ĩAasio naikaalĩ atanantĩligue impola zaakue ikiona; nĩaasio naikaalĩ igyũlie ikilĩnga.” 22Kunsooko yoĩ alĩ nukugilagiguaa nkua ningĩ kwiiiza kunsiani. 23Ĩpaino kunsooko numugila kamulĩmo muna nandĩ izi, kangĩ kunsooko alĩ ntĩĩte nsula kumiaka mingĩ nĩĩze kunsiani, 24Pĩna nikitũnga umusĩnzo kwienda kuSipania, ndaaĩlĩĩle kukumuona inie mumusĩnzo waane; ntindĩkĩĩligue niniinie, kanga tangua kwĩsũũpĩĩlie katũngo kunsiani. 25Ĩpaino nalongolaa kũYelusalemũ kukuatumĩla ĩantu naeelu. 26Kuitĩ yaloeelagiaa ĩa kuMakedonia nĩAkaya kwishangulia iipeelo kunsooko ya eelu naatũka kuasio kũYelusalemũ. 27Kuitĩ yĩaloelĩĩlie, kangĩ alĩ antu a mpaa kumuao; kuitĩ kanga indugu nazĩngĩ alĩ zikamantĩĩne muintu yaao ya kĩnkoolo, ijĩpĩĩle aatumĩle muintu yaao ya kĩmuĩlĩ. 28Iio gua pĩna nakondia kukĩtuma umulĩmo uu, nukukuapeela uusangulia uu, nikikĩlĩla kunsiani mumusĩnzo waane kuSipania. 29Nineene manile kĩna pĩna nikiiiza kunsiani, nikiiiza nuwijuli wa ukembeti wa kĩKilisito. 30Anũna aane, namupeepia mwa kĩShekulu wĩĩtu Yesu Kilisito numuuloogua wa kĩMuau, ĩkamatĩkiĩ palumuĩ nineene muulompi waani kunsooko yaane ntongela ya kĩNzua, 31koona ngũnue kwipũna muaasio nasika asuĩlĩĩle muUyahũdi, kangĩ uwĩtumi waane kuasio kũYelusalemũ ugombigue nĩantu naeelu; 32koona nĩĩzekunsiani nuulumbi kuulooa wa kĩNzua, nukwishũũpia palumuĩ niniinie. 33uNzua wa matiliga wĩĩpalumuĩ niniinie tũlũ. Amini


text: 1Naalĩ lukoolĩ kwipũna umuandio, naalĩ kulũigilie, naalĩ kuluoonie kumiiso mĩĩtu nukukululaaĩkia nukukuluapaatia kumĩkono yĩĩtu, kukulutanantagia luulo uLukaani lwa upanga. 2Nduo upanga alĩ wigyelile, nindiishie nakuuonekia; nakuukuĩla nukukuutanantia pakatĩ yaani, uupanga waasio wa kalĩ nakalĩ naalĩ wĩĩlĩ kwa kĩTata, nawigyelela kumuĩtu. 3Naalĩ kuuoonie nukwiiigia kukumutanantĩlia inie; koona muligie uukamantani palumuĩ nindiishie, nuukamantani wĩĩtu ingĩ palumuĩ nuTata nuMuana waakue ũYesu Kilisito. 4Nindiizi kukumuandĩkĩla, koona uulumbi wĩĩtu utimĩĩligue. 5Izi zozi mpola naalĩ kũigilie kumuakue nukwitanantia kunsiani, ya kĩna uNzua ingĩ weelu, sunga ĩkiiti sika kikyalile kainiino munsĩ yaakue; 6Kanga kuũge ya kĩna kukamantĩĩne ninduyo nukwigendela muwiilu kwalomboka, sunga sika kutendile naza tai. 7Ĩpa kanga kugendele muweelu, kĩna umuene nuĩlĩ muweelu, kukamantanile ndiishie kundiishie, numugali wa kĩYesu uMuana waakue ukukoogia umulandu tũlũ wensi. 8Kanga kuũge kuagila kamulandu, kwĩkongaa, nĩtai yukutilĩ munsĩ yĩĩtu. 9Kanga kukũmuule ĩmĩlandu yĩĩtu, uzo ingĩ wa usuĩĩli kangĩ munakulukuuluu wakuleegelie ĩmĩlandu yĩĩtu, nukukukoogia ubĩĩ tũlũ wensi. 10Kanga kuũge kĩna sika kutimuĩle, kukumutendaa uzo wĩĩ mulongo, sunga ulukaani luakue lukutilĩ muunsĩ yĩĩtu.


text: 1Palutondo lwa wikyali pĩna nũingĩla munumba ya muntu umuĩ nwa akulu a Apalisayo walĩe india, alĩ amukũsĩĩle. 2Laaa, ntongela yaakue alukoolĩ umuntu naalutĩĩte uluĩle wa saapula. 3ũYesu nushookeelia nuaĩĩla ĩanakialo nĩApalisayo; “Mũikone kwikamia palutondo lwa wikyali kanga zũi?” 4ĩAasio naatulia. Numũtyapa nu mukamia, numulekela walongole. 5Nuaĩĩla; “Waani mumiani, kanga muana waakue katia ng'ombe yaakue ĩĩguĩlĩĩle muluzĩ, wasiite kukumĩpũnia ĩkamuĩ palutondo lwa wikyali.” 6Nĩndĩo sika naasũũma kwishookeelia kalukaani. 7Nuaĩĩla mpiani ĩaasio naalĩ aanue pĩna nuona kĩna alĩ asaaguĩle ĩmatengu ĩma kuntongela, nuũga, 8“Pĩna umuanue numuntu kuwĩnga, uleke kukikyalansa mwityengu lya kuntongela, ilekitũla katia ĩmuanue muntu namukulu kwikĩla ue, 9nukiiiza unuasio naalumuanile inie ensi, nukukukuĩĩla, ‘Leka ĩlioma kwa kĩuyu. Paapo ukiandia kwikolua inshooni kukikyalansigua paluandĩ ulwa kunũma.’ 10Ĩpa pĩna wanua, lenda wikyalanse paluandĩ ulwa kunũma koona pĩna waaza naazukuanile wakuĩĩle, ‘Musuamĩaane, nzuu kĩna ntongela gua,’ paapo ukitũla nuukulu ntongela ya tũlũ naikyalansile palumuĩ ninduue. 11Kuitĩ wensi nukĩkulagiaa ukiniinupagigua, ninduyo nukĩniinupagia ukikuligua.” 12Numuĩĩla nunuasio naalumuanile; “Pĩna wilũga india ĩza pamunsĩ katia ĩza pampĩndĩ, uleke kuaana ĩasuaĩaako sunga ĩanũna aako, sunga ĩantu aako, sunga nĩanakaa ĩaako naazengua; nĩndĩo alekiiiza kukukuana kangĩ uligie kwishookeligua. 13Ĩpa pĩna wilũga india, uane ĩatũka nĩalema nĩanakĩtele nĩapokũ, 14ninduue ukitũla muliukũ kunsooko ĩaasio agila kya kukushookelia; kuitĩ ukishookeligua muwiiuki wa akola kulukuuluu.” 15Pĩna nũgyũlia ĩzaasio, umuĩ wa aasio naalĩ ikyalansile pandia palumuĩ nduyo numuĩĩla, “Muliukũ unuasio nũjililĩa uugalĩ muutemi wa kĩNzua.” 16Numuĩĩla; “Muntu umuĩ alulũgile india ningĩ, nuaana antu iingĩ, 17numutuma umwĩtumi waakue pityũngo lya ndia waaĩĩle ĩaasio naalĩ aanue, Nzuĩ kuitĩ tũlũ yensi yakondagiguaa.” 18Naandia tũlũ kwipũnia uwĩloongo kũshĩĩgo lĩmuĩ. Nwa muandio numuĩĩla; “Aza ngulile mugunda, injĩpĩĩle nende nuulaae; nakulompa undekele.” 19Numuua nuũga; “Aza ngulile ng'ombe kyumi za mulimo, injĩpĩĩle nende niziigeme; nakulompa undekele.” 20Numuua nuũga; “Aza ntoolile musungu nukunsooko ĩĩ sika nsũũmile kwiiza.” 21uMwĩtumi nushooka numuĩĩla ũShekulu waakue impola zaasio. Paapo umukola numba nutaka, numuĩĩla umwĩtumi waakue, “Pũnanga, lenda kunzĩla nukupijĩla pya kaa, ualeete ĩpa ĩatũka nĩalema nĩapokũ nĩanakĩtele. 22uMwĩtumi nuũga; Shekulu, zaasio naazundagĩlĩĩlie zatendekaa, sunga kĩlĩ lĩkoolĩ ĩlioma. 23ũShekulu numuĩĩla umwĩtumu; Pũna kunzi wende kunzĩla nankulu nukumpongolo uakankanĩke ingĩle, koona ĩnumba yaane ijule. 24Kuitĩ namuĩĩla ya kĩna muaasio naalĩ aanue kutilĩ kaumuĩ nukitoma india zaane.” 25Pĩna maũmbĩ mingĩ alĩ mĩtiatile ninduyo, nupĩluka nuaĩĩla; 26“Kanga wensi waaze kumuane ninduyo wasiite kumusuukĩlua ũshee nunina, sunga numusungu waakue nĩaana aakue nĩanũna nĩagũlĩ aakue, eeze, sunga ĩnkolo yaakue umuene, sikusũũmile kwitũla mumanigua waane. 27Ninduyo nasikukuukenkaa umusalaba waakue nukwintiata, sikusũũmile kwitũla mumanigua waane.” 28Kuitĩ waani mumiani nusiiile kwijenga ĩnumba nandĩĩpũ nasika wikyalansile tangua nukwialia kanga utĩĩte za kumĩkondelia? 29Ilekitũla pĩna wakondia kwiĩĩka umukũlĩla walemue kwikondia, tũlũ naikiona ĩzaasio, ikiandia kukumupopota 30ĩiũga, uMuntu uyu alĩ wandilie kwijenga, nulemua kukumĩkondia. 31Katia mutemi kĩ nwilongola kuulugu kukĩkua numutemi wĩngĩ, nasika wikyalansile tangua nukwiikomia ĩkialo kĩna uyo kanga waatume ĩĩlaasi magana kyumi manzogũ usũũmilene kutaagana nunuasio nupolokile nĩĩlaasi magana makumi mabĩlĩ manzogũ. 32Kanga waone kĩna sikusũũmile, ukutumaa mutumua walompe ĩmatiliga, kumutemi muua pĩna kĩlĩ wĩkulĩ. 33Itĩ yoi, wensi mumiani nasikukulekaa tũlũ nutĩĩte sikusũũmile kwitũla mumanigua waane. 34“uMulenge ingĩ muuza; ĩpa umulenge kanga usuuke, uĩĩkĩlue yaani ukolele. 35Sika wijĩpĩĩle kumugunda sunga pawiito; ĩantu akuutaagaa kunzi. Nutĩĩte ĩakutuĩ a kuigĩlia, nũigie.”


text: 1ũYesu pĩna numala inkaani izi zensi, nuaĩĩla ĩamanigua aakue, 2“Mumanile kĩna zikikĩla ntondo zibĩlĩ ikitũla Pasaka nuMuana-muntu ukipũnigua wakononteelue mumusalaba.” 3Paapo ĩapolia naakulu nĩalangi nĩanampala a antu naĩilingĩĩla mukĩanda kya mupolia namukulu nukuĩtaguaa Kayafa; 4naakomia ĩkialo, itĩ amuguĩle ũYesu kuupembeelia nukukumuulaga. 5Naaũga, “Sika palutondo nalukulu, koona ilekitũla muzũgo muantu.” 6ũYesu pĩna alĩ wĩĩlĩ kuBetania munumba ya kĩSimoni munamatana, 7musungu numuagaana naalutĩĩte kasali ka makũta ma ngele nkakũ, numupĩnduĩla mwityũe liakue pĩna alĩ wikyalansile pandia. 8iAmanigua pĩna naaona, naataka naaũga, “Waakĩ uulimĩĩlia uu? 9Kuitĩ ĩmakũta aya aza ishũũmĩkile kwiguligua kuuguli naukulu, nukwipeegua ĩatũka.” 10ũYesu pĩna nulĩnga, nuaĩĩla, “Nĩkĩ mukumuagia umusungu. Kuitĩ untendĩĩle utendi nauuza dũũ. 11Kuitĩ ĩatũka kuuzaa mwĩensi itondo zensĩ, ĩpa ĩne sika kwĩensi niniinie intondo zensĩ. 12Itĩ luulo, wampĩnduĩla umuĩlĩ waane ĩmakũta aya, azuntendĩĩle itĩ kwinjĩpĩĩlia kuuĩĩkua waane. 13Tai namuĩĩla, Kuensi kĩna zikitanantigua iMpola naNziiza muna unkũmbigyulu tũlũ, naazuntendĩĩle uzu ukiganulua kuwijukĩlo waakue.” 14Paapo umuĩ wa aasio naikyumi naabĩlĩ, nukuĩtaguaa Yuda Isikaliote, nulongola kuapolia naakulu, 15nuũga, “Musiiile kwimpeela yaani, pĩna nĩkakumuĩĩka munikono yaani? Naalagaana kukumupeela mpiia makumi matatu 16Kwipũna paapo nũidũũma ĩlioma lya kumusakia.” 17Palutondo lwa muandio lwa ugalĩ naugila igaaĩ ĩamanigua naamuagaana ũYesu, naaũga, “Usiiile kukuzĩpĩlĩlie mpĩĩ ĩPasaka?” 18Nuaĩĩla, “Lendĩ mukaa kumuntu umuĩ,” mumuĩĩle, “uMumania uũgile, tyũngo liane lyasũgamĩĩla; kumuako nikilĩĩla ĩPasaka palumuĩ nĩamanigua aane.” 19iAmanigua naatenda kĩna ũYesu alĩ waalagĩlĩĩlie, naamĩzĩpia ĩPasaka. 20Pĩna niĩ mpĩndĩ nwikyalansa pandia palumuĩ nĩamanigua naikyumi naabĩlĩ. 21Pĩna alĩ ilĩa, nuũga, “Tai namuĩĩla, umuĩ waani ukinshakia.” 22Naaonekia usungu, naandia kukumuĩĩla umuĩ, “Neenene Shekulu?” 23Nushookeelia, nuũga, “Uyo nutualile umukono kũlĩĩlania palumuĩ nineene mukiungu, uuzo ukinshakia. 24uMuana-muntu walongolaa kĩna alĩ muandĩkĩle, ĩpa ukĩa waakue gua, umuntu nuasio nukakumusakia uMuana-muntu! Taazu umuntu nuasio alĩ walekilelua.” 25Paapo ũYuda naalumusakilie nushookeelia, nuũga, “Neenene, Shekulu?” Numuĩĩla, “Uue uũgile.” 26Pĩna alĩ ilĩa, ũYesu nuusola uugalĩ nuukembeta, nuuega, nuapeela ĩamanigua aakue, nuũga, “Koĩ, mulĩe; uu wau muĩlĩ waane.” 27Nusola nĩkĩĩko, nusongelia, nuapeela, nuũga, “Kopelĩ tũlũ ensi muumo. 28Uu wau mugali waane wilyago nĩPia, nawiitĩkile kunsooko yaiingĩ kuuleegeligua wa mĩlandu. 29Ĩpa gua namuĩĩla. Kwipũna nantende sika nikikopa kangĩ uupĩi uu wa muzabiibu, sunga ulutondo luulo pĩna nĩkakuukopa naupia palumuĩ niniinie muutemi wa kĩTata waane.” 30Pĩna naakondia kwiĩmba, naapũna naenda kuNkonko ya Mĩzeituni. 31ũYesu nuaĩĩla, “Muutiku uu inie tũlũ mukishuukua kunsooko yaane nukũshooka kunũma. Kuitĩ yandĩkue, ‘Nĩkakumukua umudĩĩmi, ninkolo zikishapatĩla.’ 32Ĩpa pĩna nikiiiukigua, nĩkakumutongeela kũGalilaya.” 33uPetelo nushookeelia, numuĩĩla, “Kanga tũlũ ensi ashooke kunũma kunsooko yaako, ĩne sika nikitenda yaasio kainiino.” 34ũYesu numuĩĩla, “Tai nakuĩĩla, uutiku uu, umumbĩ ukaa wikaalĩkalakunkula, ukinkaana nkua zitatu.” 35uPetelo numuĩĩla, “Kanga injĩpĩle nakĩ kwikia palumuĩ ninduue sika nĩkakukukaana kainiino. ĩAmanigua tũlũ naaũga iio-iioo.” 36Paapo ũYesu nulongola palumuĩ ndĩo sunga pakĩtanga nakyukuĩtaguaa Getisemane, nuaĩĩla ĩamanigua aakue, Kyalansĩ papa, sunga nende uko nompe. 37Numusola uPetelo nĩaana abĩlĩ a kĩZebedayo, nuandia kwiona usungu, nukukĩsũsũma. 38Paapo nuaĩĩla, “ĩNkolo yaane ĩtĩĩte usungu piipĩ kwikia. Ĩĩmĩ papa mukengeale palumuĩ nineene.” 39Nutela iiniino, nugua pansĩ, nulompa, nuũga, “Tata, malĩĩ ĩishũũmĩkile, ĩkĩĩko ĩkĩ kĩnkĩle; ĩpa sika kĩna numuloelue ĩne, ĩpa kĩna umuloelue uue.” 40Nuaagaana ĩamanigua agonaa indoolo, numuĩĩla uPetelo, “Sika musũũmilene kwikengeala palumuĩ nineene sunga ĩnsaa nĩnĩmuĩ.” 41Kyalĩ nuukenge nukwilompa, mulekiingĩla muugemua. ĩNkolo ndoogue, ĩpa umuĩlĩ muneketũ. 42Nuenda kangĩ kaubĩlĩ, nulompa, nuũga, “Tata, malĩĩ ĩsika ishũũmĩkile ĩkĩĩko kĩnkĩle ndeke kukĩkopela, iio gua, uulooa waako utendue.” 43Nuenda, nuagaana agonile indoolo kangĩ, kuitĩ ĩmiiso maao alĩ maazaa malũto. 44Nualeka kangĩ nuenda nulompa kautatu, nuũga kangĩ nkaani zizo-ziizoo. 45Paapo nuaagaana ĩamanigua aakue, nuaĩĩla, “Gonĩ gua ĩpaino, musũũpie; ityũngo lyasũgamĩĩlaa, uMuana-muntu waĩĩkue mumĩkono ya anamĩlandu.” 46Uukĩ, kulongole; laaĩ nwinshakia wasũgamĩĩlaa. 47Alĩ kĩlĩ witambula, laaa ũYuda, umuĩ wikyumi naabĩlĩ nupika; palumuĩ nduyo yũmbĩ kyulu, naatĩĩte ĩmaũmba nĩmasukulĩ, apũnile kuapolia naakulu nĩanampala a antu. 48Nduzo umusakania alĩ waapĩĩle kĩlĩngasĩĩlio, nuũga, “Nanĩkakumusuna, ingĩ uuzo; muguĩlĩ!” 49Ĩkamuĩ numuendeela ũYesu, nuũga, “Wiila Shekulu! numusunĩkia.” 50ũYesu numuĩĩla, “Musuamuua, wijilĩĩle yaani? Paapo naamuendeela, naamuguĩla ũYesu.” 51Umuĩ waao naalĩ ĩensi nũYesu nusopoola iyũmba liakue, numudumula umusese wa mupolia namukulu, numutema ukutuĩ 52Paapo ũYesu numuĩĩla, “Shookelia iyũmba liako mukĩnina kiakue, kuitĩ ensi naikityapaa iyũmba ikiulagua kwiyũmba.” 53Mbaa, usĩĩgile kĩna sika nsũũmile kukumuĩĩla uTata waane ninduyo ukindeetela ino-iinoo ĩamalaĩka kwikĩla magana manzogũ kyumi namabĩlĩ? 54Ukitimĩĩligua mbii uwandĩkua, kĩna itĩ yoi alĩ ijĩpĩĩle kwitũla? 55Kukatũngo kaasio ũYesu numaĩĩla ĩmaũmbĩ, “Mbii kamupũnile nĩmaũmba nĩmasukulĩ, munguĩle ĩne zĩ muleegelania? Lutondo kulutondo alĩ kuuzaa nikyalansile palumuĩ niniinie muNumba ya kĩNzua nanimania; sika namunguĩla. 56Ĩpa izi zensi zitũlile itĩ koona uwandĩkua wa anakĩdagu utimĩĩligue.” Paapo ĩamanigua naamuleka, naamanka tũlũ ensi. 57Ndĩo naalĩ amuguĩlile ũYesu naamutuala kwa kĩKayapa, umupolia namukulu, pĩna ĩalangi nĩanampala alĩ ĩilingĩlĩĩle. 58NuPetelo numutiatĩĩla kulĩ sunga kukĩanda kya mupolia namukulu; nũingĩla muumo, nwikyalansa palumuĩ nĩĩtumi, wamĩone ĩmpelo. 59iApolia naakulu nilindĩ liensi naaidũũma uukuĩli wa ulongo kwa kĩYesu, itĩ amuulage. 60Sika naaligia, kanga ĩakuĩli iingĩ a ulongo naalĩ igyĩĩle nakĩ. 61Pembele abĩlĩ naigyelela naaũga, “Uyu aluũgile, ‘Nsũũmile kukumitaula iNumba ya kĩNzua, nukukumĩzengaa kangĩ kuntondo zitatu.’” 62uMupolia namukulu nuĩmĩka, numuĩĩla, “Sika wishookeeliane kalukaani? Ĩa ikuĩla yaani kumuako.” 63Ĩpa ũYesu nutuulia. uMupolia namukulu numuĩĩla, “Nakulapia kwa kĩNzua namupanga, ukuĩĩle malĩ ue uue wĩKilisito, Muana wa kĩNzua.” 64ũYesu numuĩĩla, “Uue uũgile. Kangĩ numuĩĩlĩĩle, kwipũna nantende mukakumuona uMuana-muntu wikyalansile pamukono wa kĩgoosia nwa ngũlũ, upolokile mumalũnde ma kwigyulu.” 65Paapo umupolia namukulu nutandula intiila zaakue, nuũga, “Watukaa uNzua! Yaa kĩ gua, kwidũũma ĩakuĩli. Laaĩ mũigagiaa ĩpaino uutuki waakue! 66Musĩĩgileeii?” Naashookeelia, naaũga, “Yumũjĩpĩĩle kwikia.” 67Paapo naamutiĩla ĩmatĩ muusiu waakue, naamukua nkũndi, naĩngĩ naamukua mpĩĩ, 68naaũga, “Kilisito, ukupũnĩlie unakĩdagu, waani naazukukuile?” 69nuPetelo alĩ wikyalansile panzi ya kĩanda; katũgua kamuĩ nakamuagaana, nakaũga, “Ue ninduue aza mwĩpalumuĩ nũYesu Mugalĩlaya.” 70Nukaana ntongela ya ĩa tũlũ, nuũga, “Sika nuluĩzĩ nukulutambula.” 71Pĩna nupũna kunzi sunga kukĩtũli, munanso numuua numuona, nuaĩĩla naalĩ ĩĩlĩ paasio, “Uzu aza ĩpalumuĩ nũYesu Munazaleti.” 72Nukaana kangĩ nukwilapa, “Sika numuĩzĩ umuntu nuasio!” 73Nakĩĩ katũngo, naalĩ ĩĩmĩkile paasio naamugaana uPetelo, naamuĩĩla, “Tai, ninduue mwĩpalumuĩ ndĩo, kunsooko ĩntambo yaako yakulagĩĩlaa.” 74Paapo nuandia kwijũma nukwilapa, “Sika numuĩzĩ umuntu nuasio.” Ĩkamuĩ umumbĩ nukunkula. 75Paapo uPetelo nulũjuka ulukaani lwa kĩYesu naalumuĩĩlĩĩle, “uMumbĩ yũkĩĩlĩ kalakunkula, ukinkaana nkua zitatu.” Nupũna kunzi nulĩla kuusungu dũũ.


text: 1Luulo gua, naa mũiukile palumuĩ nuKilisito, zidũũmĩ za kukiania, uKilisito kĩna wĩĩlĩ pamukono wa kĩgoosia nwa kĩNzua wikyalansile. 2Sĩĩgĩ ĩza kukiania, sika naza muna nsĩĩ. 3Kuitĩ alĩ mukiile, nuupanga waani upisue palumuĩ nuKilisito mwa kĩNzua. 4uKilisito naupanga wĩĩtu, pĩna ukakigyela, paapo niniinie mukakigyela palumuĩ ninduyo muukulu. 5Luulo gua, piulagĩ ipitũmpĩ pya miĩlĩ yaani pya muna nsĩĩ, ugololia, udobũ, nsula nambĩĩ, masĩĩgo namabĩĩ, nukwiawa, uuo ingĩ wĩtekeli wa anzegamĩla. 6Kunsooko ya izo ukuuzaa uutaki wa kĩNzua. 7Pakatĩ ya zaasio inie niniinie alĩ mukugendelaa ĩkalĩ, namwikyala muzaasio. 8Ĩpaino gua, maĩĩkĩ kulĩ aya tũlũ, utaki nuugaali, nuubĩĩ, nuusingĩĩlia nĩmakaani ma ituki mumĩlomo yaani. 9Muleke kĩĩĩla ulongo, kuitĩ mwaujiulile uuntu wa kalĩpalumuĩ nutendi waakue, 10namuujala uuntu naupia naukutendaguaa upia muulĩngi kwilika lya mpiani yaakue uuyo naaluumbile. 11Ĩpaasio ukutilĩ Mugiliki katia Muyahũdi, katia namualamigue katia nasika mualamigue, sunga mugenda katia munakĩlungu, musese katia mukolelua; ĩpa uKilisito ingĩ muene yensi, numũyensi. 12Luulo gua, inie asaagulua a kĩNzua, eelu nĩaloogua, jialĩ ĩnkolo ya kĩsuusu, untu nauuza, wĩniinupia, upolo ugigimĩlia. 13Ĩmukĩgigimĩlia nukukĩlekela kanga ĩutĩĩte ulukaani lwa kumukosia umuua; kĩna ũShekulu alumulekĩĩle inie, niniinie mutende iio. 14Naikulu nangũlũ jialĩ uuloogua, uuo kĩtũngo kya ukamĩnkĩĩlũ. 15Nĩmatiliga ma kĩKilisito mateme munkolo zaani, iio kĩna alĩ muĩĩtĩlue mumuĩlĩ umuĩ. Kangĩ muĩ nĩmasongelio. 16uLukaani lwa kĩKilisito lwikyale kuwingĩ mumiani mumasala tũlũ ĩmukĩmania nukukĩsugula kumalumbĩĩlio nĩmĩmbo nuwĩlumbĩĩlio wa kĩnkoolo, ĩmukumuĩmbĩla uNzua kuukende munkolo zaani. 17Luensi namukulutenda kulukaani katia kuutendi, tendĩ tũlũ muliina lya kĩShekulu Yesu, ĩmukumusongelia uNzua Tata kwa kĩuyo. 18Inie asungu, mwĩniinupie paagoosia aani, kĩna ijĩpĩĩle mwa kĩShekulu. 19Inie agoosia, alooguĩ ĩasungu aani, mulekitũla nuugaali kumiao. 20Inie aana, akuliĩ ĩaleli aani mumpola zensi, kuitĩ ulukaani ulu luloelĩĩlie kwa kĩShekulu. 21Inie atata, muleke kualeea ĩaana ani, koona alekishuukua. 22Inie asese, akuliĩ mumpola tũlũ ĩaasio naĩĩlĩ zĩ ishekulu aani kukĩmuĩlĩ, sika kuusese wa miiso zĩ naakuloeelagiaa paantu, ĩpa kuugolokũ wa nkolo, ĩmumoopokile ũShekulu. 23Luensi namwitenda, tendĩ kumoo zĩ kwa kĩShekulu, Ĩpa sika kuantu, 24ĩmunanile ya kĩna mukiaanũnkula kwa kĩShekulu uupeegua wa usaali; kuitĩ mukumutumĩla ũShekulu Kilisito. 25Nukoononeelagiaa gua, ukiligia uligia wa oononeelia waakue, kutilĩ kauloeelia.


text:
ŨVOO WA KWONGELEELA
Ũndũ Syĩtwa ya Ngai Yĩtũmĩawa na Kĩla Yonanasya
MBIVILIANĨ yaku ĩandĩko ya Savuli 83:18 yĩalyũlĩtwe ata? Mbivilia ya Kĩkamba, 1974, ĩandĩko yĩu yaasya: “Nĩ kana mamanye no we wĩ weka, syĩtwa yaku nĩ Yeova, nue Wĩ Ĩũlũ wa Onthe ĩũlũ wa nthĩ yonthe.” Mbivilia ingĩ syaasya oou. Nthĩnĩ wa Mbivilia mbingĩ syĩtwa Yeova nĩyĩvetetwe na vandũ vayo vakekĩwa “Mwĩaĩi” kana wa “Tene na Tene.” Nĩ kyaũ kyaĩle kwĩthĩwa vaa? Nĩ syĩtwa ya Yeova kana nĩ syĩtwa ya ũnene?
Syĩtwa ya Ngai kwa nthoo sya Kĩevelania
Ĩandĩko yĩu yĩwetete syĩtwa. Nthĩnĩ wa Mbivilia ya kĩthyomo kya Kĩevelania ĩandĩko yĩu yĩwetete syĩtwa. Syĩtwa yĩu yĩandĩkĩtwe יהוה (YHWH) kwa nthoo sya Kĩevalania. Kwa Kĩkamba syĩtwa yĩu yĩandĩkawa “Yeova.” Syĩtwa yĩu ĩyonekaa ĩandĩkonĩ o yĩmwe ya Mbivilia. Nthĩnĩ wa Maandĩko ma Kĩevelania yonekaa vakuvĩ mavinda 7,000.
Syĩtwa ya Ngai nĩ ya vata mũno ata? Kwa ngelekany’o mboya ya Mwĩaĩi ĩla Yesũ wamanyĩisye. Yaambĩĩte atĩĩ: “Inyw’ĩ ĩndĩ voyaai atĩĩ: Asa waitũ ũla wĩ ĩtunĩ, syĩtwa yaku yĩtaĩwe.” (Mathayo 6:9) Na ĩngĩ Yesũ avoyie atĩĩ: “Asa, taĩa syĩtwa yaku.” Na Ngai asũngĩa e ĩtũnĩ asya: “Nĩnayĩtaĩa, na ngayĩtaĩa ĩngĩ.” (Yoana 12:28) Kwoou syĩtwa ya Ngai nĩ ya vata vyũ. Ĩndĩ nĩkĩ alyũli aingĩ mavetete syĩtwa yĩu Mbivilianĩ na makekĩa masyĩtwa ma ũnene?
Veonekana mekĩte ũu nũndũ wa itumi ilĩ nene. Kya mbee, andũ aingĩ maasya syĩtwa yĩu ĩyaĩle kũtũmĩwa nũndũ ĩyĩsĩkĩe ũndũ yatamũkawa tene. Kĩevelania kyaandĩkawa vate nthoo ta; a, e, ĩ, i, o, ũ, u. Kwoou ũmũnthĩ vaiĩ mũndũ ũtonya kũmanya nesa ũndũ nthoo YHWH syatamũkawa tene. Ĩndĩ ũu nũtuma tũeka kũtũmĩa syĩtwa ya Ngai? Ĩvinda ya tene nĩvatonyeka syĩtwa ya Yesũ yĩkethĩwa yatamũkawa Yesua kana Yeosua nũndũ vaiĩ mũndũ ũtonya kũweta nesa ũndũ yatamũkawa. Ĩndĩ andũ nthĩ yonthe matũmĩaa syĩtwa ya Yesũ kwa nzĩa syĩkĩvathũkany’o kwosana na ũndũ yĩtamũkawa kwa ithyomo syoo. Maileaa kũyĩtũmĩa syĩtwa yĩu nĩkwĩthĩwa mayĩsĩ ũndũ yatamũkawa tene. O na we ũkathi nthĩ ĩngĩ nũtonya kwĩthĩa syĩtwa yaku yĩtamũkawa kĩvathũkany’o kwosana na kĩthyomo kya kũu. Kwoou kũlea kũmanya ũndũ syĩtwa ya Ngai yatamũkawa tene kũituma tũtayĩtũmĩa.
Kĩtumi kya kelĩ kyaũveta syĩtwa ya Ngai Mbivilianĩ kyumanĩte na kĩthĩo kya tene kya Ayuti. Aingĩ moo maĩkĩĩaa syĩtwa ya Ngai ĩyaĩle kũtamũkwa. Mũĩkĩĩo ũsu waumanĩte na kũtũmĩa naĩ mwĩao wa Mbivilia ũla waasya: “Ndũkawete syĩtwa ya Yeova Ngai waku mana; nũndũ Yeova ndakasya ũsu nde ĩvĩtyo ũla ũwetaa syĩtwa yake mana.”—Kuma 20:7.
Mwĩao ũsu ũvatanĩte kũtũmĩa syĩtwa ya Ngai kwa nzĩa ĩtaĩle. Aandĩki ma Maandĩko ma Mbivilia ma Kievelania (ala metawa “Ũtianĩo Mũkũũ”) maĩ andũ aĩkĩĩku na maatĩĩaa mĩao ĩla Ngai wanengete ana ma Isilaeli. Ĩndĩ nĩmatũmĩaa mũno syĩtwa ya Ngai. Kwa ngelekany’o, nĩmayĩkĩie nthĩnĩ wa savuli ila syainawa nĩ athaithi. Kwoou mwĩao ũsu ũivatanĩte kũyĩtũmĩa kwa ndaĩa. O na Yeova Ngai nĩweeyĩaĩe athaithi make mekaĩlae syĩtwa yake na ala maĩ aĩkĩĩku nĩmeekie ũu. (Yoeli 2:32; Meko ma Atũmwa 2:21) Kwoou Aklĩsto nĩmaĩle kũtũmĩa syĩtwa ya Ngai kwa ndaĩa o ũndũ Yesũ wayĩtũmĩie.—Yoana 17:26.
Alyũli nĩmekaa makosa manene kwĩkĩa Mbivilianĩ masyĩtwa ma ũnene vandũ va syĩtwa ya Ngai. Matumaa Ngai oneka e vaasa na atendete andũ, ĩndĩ Mbivilia ĩtũthing’ĩĩasya twĩthĩwe na ‘ũnyanya na Yeova.’ (Nthimo 3:32) Osa ngelekany’o ya mũnyanyau ũla mũseo vyũ. Atonya kwĩthĩwa e mũnyanyau mũseo vyũ ata ũtesĩ syĩtwa yake? O ta ũu andũ matesĩ Yeova, syĩtwa ya Ngai, matonya kũmũthengeea ata kwa w’o. Ũndũ ũngĩ andũ mateũtũmĩa syĩtwa ya Ngai mayĩsa kũmanya ũndũ yonanasya. Syĩtwa ya Ngai yonanasya ata?
Ngai mwene nĩwaeleisye mũthũkũmi wake Mose ũndũ syĩtwa yake yonanasya. Yĩla Mose wakũlilye ĩũlũ wa syĩtwa ya Ngai, Yeova amũsũngĩie amwĩa: “Ninyie ũla ninyie.” (Kuma 3:14) Nthĩnĩ wa Mbivilia ĩaliũlĩtwe nĩ mũndũ wĩtawa Lothaamu ĩandĩko yĩu yaasya: “Ngatw’ĩka kĩla nĩenda.” Kwoou Yeova nũtonya kũtw’ĩka kĩla ũkwenda nĩ kana eanĩsye ieleelo syake.
Twasye we wĩna ũtonyi wa kũtw’ĩka kĩla ũkwenda. Nĩ kyaũ ũtonya kũmeka anyanyau? Ũmwe awaa nũtonya kũtw’ĩka ndakĩtalĩ ũkamũiita. Ũngĩ eethĩwa na thĩna wa mbesa nũtonya kũtw’ĩka mũthwii na ũimumya thĩnanĩ. Ĩndĩ o ta andũ ala angĩ, we ndwĩna ũtonyi ũsu. O ũendee na kwĩmanyĩsya Mbivilia ũkatana kwona ũndũ Yeova ũtonya kũtw’ĩka kĩla ũkwenda nĩ kana eanĩsye mawatho make. Nĩwendete kũtũmĩa vinya wake kũtethya ala mamwendete. (2 Mavinda 16:9) Ala matesĩ syĩtwa yake mayĩsa kũmanya ndaĩa isu syonanasya ũndũ Yeova ũilyĩ.
Kwa w’o syĩtwa Yeova nĩyaĩle kwĩthĩwa Mbivilianĩ. Kũmanya ũndũ yonanasya na kũyĩtũmĩa ũthaithinĩ waku nĩkũkũtetheeasya mũno kũmũtheengeea Yeova, Ĩthe waitũ wa ĩtunĩ.*
* Nĩ kana ũkwate ũvoo mwingangĩ ĩũlũ wa syĩtwa ya Ngai na ũndũ yonanasya, na nĩkĩ yaĩle kũtũmĩwa ũthaithinĩ, sisya kavuku, Jina La Mungu Litakaloendelea Milele, kakyavĩthĩtw’e nĩ Ngũsĩ sya Yeova.


text: 1Sunga ilyago lya muandio gua alĩ lĩtĩĩte intendo za wĩtekeli nĩPana yeelu paunkũmbigyulu uu. 2Kuitĩ iHyeema alijĩpigue, kwiingĩla pamulango alĩ ukoolĩ uĩĩkĩlo wantala, nĩmeeza, niĨgao naikũmbĩkue kwa kĩNzua, pĩna alĩ yĩĩtue Pana YEELU. 3Nukunũma ipyupa lya kabĩlĩ alĩlĩkoolĩ iHyeema nalĩkuĩtaguaa YEELU pa yeelu. 4Muasio alĩ kĩkoolĩ kĩkũũsĩlĩlo kya ulũmba nakĩzĩpigue kuzahabũ, nĩkĩgange kilyago naalĩ kĩimbue kuzahabũ inandĩzensi, muna kĩkoolĩ ĩkĩĩko kya zahabũ nakĩtĩĩte ĩMana, nĩnkome ya kĩAloni naalĩ yukusonga, nimbao zilyago; 5numukiania yaakue aMakelubi a ukulu alĩ akoolĩ naakũnĩkĩĩle umulũle pityegu lipyolia. Kuagila gua, kalioma kwilondoosia ĩpaino impola za intu ii kĩmuĩ kĩmuĩ. 6Iintu ii pĩna naikonda kwijĩpigua, itĩ ĩapolia akũingĩlaa intondo tũlũ mwiHyeema pamulango, naĩkĩtuma ĩmĩlĩmo ya wĩtekeli. 7Ĩpa mwiHyeema kumbele, umupolia namukulu ukũĩngĩlaa wing'ene dũũ, kamuĩ dũũ kumuaka, kangĩ walekitũla mugila kamugali nuupũnilie kunsooko yaakue umuene nukunsooko ya utimu wa usiitimana wa antu. 8Itĩ yoi uMuau Muelu nwilagĩĩla ya kĩna ĩnzĩla ya kũingĩlĩla yeelu pa Pana yeelu alĩ ikĩĩlĩ kalakigyeleligua pĩna ikoolĩ mwiHyeema pamulango. 9Ĩĩ yoĩ mpiani ityũngo nalĩkoolĩ nunzuauu. Kumalagĩĩlio aya ĩantu akumupũnilagiaa uNzua ĩmapũnio nĩmapolia nasika masũũmile kukuukamĩnkĩĩlia umoo wa nuasio nukĩtekela, 10kuitĩ ingĩ malagĩĩlio ma kĩmuĩlĩ udũũ, india nuukopi nuwĩkalalia nawĩngĩ-wĩngĩ naalĩ malagĩĩligue sunga ityũngo lya kulĩganĩĩlia intu tũlũ lijilipika. 11Ĩpa itĩ uKilisito, pĩna nwigyelela zĩ mupolia namukulu wa mpola nanziiza nazijiliiiza, ĩpaasio kunzĩla iHyeema nikyulu, kangĩ nikyamĩnkĩĩlũ nangũlũ, nasikijĩpigue kumĩkono, ndogolelio yaakue, nasika lya unkũmbigyulu uu; 12alĩ wingĩĩle kamuĩ dũũ Pana yeelu pa Pana yeelu, sika kunzĩla ya mĩgali ya mbuli nĩnya muzagamba, ĩpa kunzĩla ya mugali waakue umuene, itĩ nuligia uukomolua wa kalĩ nakalĩ. 13Kuitĩ malĩĩ ĩmĩgali ya mbuli ning'ombe, nĩmaũ mamuzagamba naalĩ akuminzangĩlaguaa ĩakola udobũ ĩyukuelagiaa sunga uudobũ wa miĩlĩ ulegele, 14sika ikulu nangũlũne ĩmĩgali ya kĩKilisito, naalĩ wĩpũnilie kwa kĩNzua kunzĩla ya kĩMuau wa kalĩ nakalĩ, watũle pyolia nigila kaulema, ukakumoogia ĩmioo yaani nuutendi wa ukiu kukumutumĩla uNzua namupanga? 15Iio gua uyo ingĩ mukamantania wilyago nĩpia, koona naalĩ ĩĩtue aanũnkule ilyago lya usaali wa kalĩ nakalĩ, kunsooko nkia naĩtendeka nĩakomola kwipũna muutimu naalĩ utendekile nsĩlĩlĩ ilyago lya muandio. 16Kuitĩ pĩna ilyago lya usaalĩ lĩkoolĩ, yukutilĩ kawĩnegelo lĩkoolĩ sunga unuasio naalulĩĩĩkile wakie. 17Kuitĩ ilyago lya usaali lĩtĩĩte ngũlũ pĩna igyelela ĩnkia ya muntu, gyila kangũlũ pĩna kĩlĩ muumĩ unuasio naalulĩĩikile. 18Luulo gua, sunga lyolo ĩlya muandio sika alĩ kyamĩnkĩĩligue pĩna kutilĩ kamugali. 19Kuitĩ ilyagĩĩlio liensi pĩna nalĩtambulua nuMusa kuantu tũlũ, kĩna alulagĩlĩĩlie uUlagĩĩlio, aluusolile umugali wa muzagamba nunwa mbuli palumuĩ nĩmaazĩ nĩmaũli namakasũkũ niminzangĩlĩlo, nukĩminzangĩla ĩkĩtabũ ĩkiene nĩantu tũlũ, 20nwiũga, “Uu wau mugali wilyago nilyagĩĩligue nuNzua kumiani.” 21NiHyeema niisheme tũlũ ya wĩtekeli alukuiminzangĩlaa iio-iioo. 22NumuUlagĩĩlio piipĩ intu tũlũ yukuelagiguaa kumugali, nĩpĩna sika wiitĩkĩle umugali, kutilĩ kaulekelua. 23Iio gua, ijĩpĩĩle ĩmpiani za intu ya kwigyulu yeeligue kuntendo izi, ĩpa ya kwigyulu iyeene kumapolia namaaza kwikĩla aya. 24Kuitĩ uKilisito sika alĩ wingĩĩle pana yeelu naijĩpigue kumĩkono, ĩĩo mpiani ya Pana yeelu ĩpeene, ĩpa alĩ wingĩĩle kwigyulu ĩliene, wigyelele ĩpaino pausiu wa kĩNzua kunsooko yĩĩtu. 25Ĩpa sika alĩ wingĩĩle, wĩpũnie nkuaningĩ, zĩ mupolia namukulu nukũingĩlaa Pana yeelu muaka kumuaka nukwipũnia umugali nasika waakue; 26kanga alĩĩ iio, alĩ yumujĩpĩĩle kwiaagigua nkua ningĩ kwipũna kwiĩĩkua umukũlĩla wa unkũmbigyulu. Ĩpaino, nwigyelela nkua kamuĩ dũũ pampelo ya unkũmbigyulu, waleegie umulandu kunzĩla ya kĩpũnia wĩĩ pyolia. 27Nĩkĩna iio ĩantu naaĩĩkĩligue kwikia kamuĩ, pembele ulamulua ukoolĩ, 28iio-iioo uKilisito pĩna alĩ mupũnigue pyolia kamuĩ dũũ, waĩkenke ĩmĩlandu ya iingĩ, nkua ya kabĩlĩ ukakigyelela, sika kumpola za mulandu ĩpa waagũne ĩaasio naamutũngĩĩle nkankanaa.


text: 1Ekitabu ky'esyondengo sya Yesu Kristo, mugala wa Dawĩdĩ, mugala wa Abrahamũ. 2Abrahamũ abya ĩse wa Ĩsaka; na Ĩsaka abya ĩse wa Yakobo; na Yakobo abya ĩse wa Yũda n'abagala babo. 3Yũda abya ĩse wa Perezĩ na Zera (nyĩnya wabo abya Tamarĩ); na Perezĩ abya ĩse wa Hesĩronĩ; na Hesĩronĩ abya ĩse wa Ramũ; 4Ramũ abya ĩse wa Amĩnadabũ; na Amĩnadabũ abya ĩse wa Nasonĩ; Nasonĩ abya ĩse wa Salmonĩ; 5Salmonĩ abya ĩse wa Boazĩ (nyĩnya wa Boazĩ abya Rahaba); Boazĩ abya ĩse wa Obedĩ (Rũta abya nyĩnya wuwe); Obedĩ abya ĩse wa Yese; 6Yese abya ĩse w'Omwami Dawĩdĩ. Dawĩdĩ abya ĩse wa Solomono (nyĩnya wuwe abya mũkalĩ wa Ũrĩa); 7Solomono abya ĩse wa Reheboamũ; Reheboamũ abya ĩse wa Abĩa; Abĩa abya ĩse wa Asa; 8Asa abya ĩse wa Yosafatĩ; Yosafatĩ abya ĩse wa Yoramũ; Yoramũ abya ĩse wa Ũzĩa; 9Ũzĩa abya ĩse wa Yotamũ; Yotamũ abya ĩse wa Ahazĩ; Ahazĩ abya ĩse wa Hezekĩa; 10Hezekĩa abya ĩse wa Manase; Manase abya ĩse wa Amonĩ; Amonĩ abya ĩse wa Yosĩa; 11Yosĩa abya ĩse wa Yekonĩa n'abagala babo, oko mugulu abandu ba Ĩsraelĩ batwalawa eBabelĩ. 12Abandu babere babitwalwa eBabelĩ: Yekonĩa abya ĩse wa Salatĩelĩ; Salatĩelĩ abya ĩse wa Zerũbabelĩ; 13Zerũbabelĩ abya ĩse wa Abĩhũdĩ; Abĩhũdĩ abya ĩse wa Elĩakĩmũ; Elĩakĩmũ abya ĩse wa Azoro; 14Azoro abya ĩse wa Sadokĩ; Sadokĩ abya ĩse wa Akĩmũ; Akĩmũ abya ĩse wa Elĩhũdĩ; 15Elĩhũdĩ abya ĩse wa Eleazarĩ; Eleazarĩ abya ĩse wa Matanĩ; Matanĩ abya ĩse wa Yakobo; 16Yakobo abya ĩse wa Yosefũ, ĩba wa Marĩa, oyo wabya nyĩnya wa Yesu, oyukahulawa mo Kristo. 17Neryo esyondengo syosĩ erĩtsũka uku Abrahamũ erĩhĩka uku Dawĩdĩ ni ndengo ĩkũmĩ n'ĩnĩ; n'erĩtsũka uku Dawĩdĩ erĩhĩka oko mugulu abandu batwalawa eBabelĩ ni ndengo ĩkũmĩ n'ĩnĩ; n'erĩtsũka oko mugulu abandu batwalawa eBabelĩ erĩhĩka uku Kristo ni ndengo ĩkũmĩ n'ĩnĩ. 18Neryo eributwa lya Yesu Kristo ko lyabya litya. Nymya wuwe ye Marĩa mwasĩmolĩbwa na Yosefũ. Nĩkwa Marĩa ate aheruka mwaminyikala k'obukule bw'Omũlĩmũ Abũyĩrĩre. 19Neryo Yosefũ oyo wamũsĩmolaya, ini mundu utunganene, siabya anzĩre erĩmwĩta esĩsonĩ, neryo mwasonda erimuleka bũbĩso-bĩso. 20Nĩkwa omugulu Yosefũ abya akaganĩrya omwatsi oyũ, lebaya, omũlaĩka w'Omukama mwamubutukira omo nzolĩ mwamubwira ati, Uwe Yosefũ, mugala wa Dawĩdĩ, sigubahe erĩherũkya Marĩa mo mũkalĩ wawe, kusangwa obukule buwe ni bw'Omũlĩmũ Abũyĩrĩre. 21Asyabuta omugala, nawe wasyamwahula mo Yesu, kusangwa asyalamya abandu buwe oko bibi byabo. 22Nĩkwa ebyosĩ ebĩ mobyabya bitya erĩberererya ebyo Mukama abũgĩra omo mũmĩnyererĩ ati, 23Lebaya, omumbesa asyaheka obukule, asyabuta omugala, n'erĩna liwe lyasyahulwa mo Emanuelĩ, nĩ'bũga ambu: Nyamuhanga haguma netu. 24Neryo Yosefũ abere abuka omo tũgotserĩ, mwakola ngoko mũlaĩka w'Omukama amutegeka, mwaherũkya Marĩa. 25Nĩkwa mwatamuminya erĩhĩka aho abutira mugala wuwe. Neryo Yosefũ mwaluka erĩna liwe mo Yesu.


text: 1Luulo gua, namupeepia inie anũna aane, kukĩnishungu kya kĩNzua, ĩpũniĩ ĩmiĩlĩ yaani yĩĩ sadaka nampanga, nanzelu, nya kumuloeelia uNzua, uu wau wĩtekeli waani wa kĩnkoolo. 2sunga mulekitiatĩĩla inkaani za unkũmbigyulu uu, ĩpa mukaĩlue kwitendua upia ishala liani, koona mulekanule kĩna wĩĩlĩ uulooa wa kĩNzua nauuza wa kumuloeelia, kangĩ nuukamĩnkĩĩlũ. 3Kuitĩ kuukende naalĩ numupeegue, namuĩĩla wensi kunsiani walekishĩĩga nankulu kwikĩla nayumũjĩpĩĩle kwishĩĩga; taazu wĩĩ nishĩĩgo naliendile muumo, kĩna uNzua alumoomolĩĩle wensi kwilika lya usuĩĩli. 4Kuitĩ kĩna iio numuĩlĩ umuĩ kutĩĩte pitũmpĩ pingĩ, sunga ipitũmpĩ tũlũ sika pyĩkĩtumaa umulĩmo umuĩ; 5iio-iioo nindiishie nakwĩiingĩ, kwĩmuĩlĩ umuĩ mwa kĩKilisito, kangĩ wensi numuua kwĩpitũmpĩ udũũ. 6Kuitĩ gua, kutĩĩte ipeegua nayĩkĩlankĩlile, kwilika lya ukende naalĩ kuapeegue; kanga wĩĩ unakĩdagu, kuupũnie uunakĩdagu kwilika lya usuĩĩli wĩĩtu; 7Kanga wĩĩ wĩtumi, muwĩtumi wĩĩtu; umukola kumania, muumania waakue, 8umukola kusugula, muuumoo; umukola kutongeela, kuukamatĩkũ; umukola kukolelana kĩnishungu, kuulumbi. 9Uloogua nawĩĩ ugila kaunamampĩlu; lusuukĩluĩ nalubĩĩ, ĩmukamantĩlĩĩle naluuza. 10Kuuloogua wa kĩnũna, mwĩloogue niinie kuniinie; kwikyulio, ĩmuatongelĩĩle ĩaani. 11Kuukamatĩkũ sika muĩ akata, muakĩle munkolo ĩmukumutumĩla ũShekulu. 12Kuulaaĩĩli, ĩmwilumbĩĩlia; munzago, ĩmugigimĩĩlie; muulompi, ĩmusikitĩĩle. 13Kuusilĩlua wa antu naeelu, ĩmukamantĩĩne; muusũgamĩĩlia agenda, ĩmwĩkamatĩkilie 14Akembetĩ naakumuagia; kembetĩ, mulekijũma. 15Lumbĩ palumuĩ ndĩo naalumbile; lĩlĩ palumuĩ ndio nailĩlaa. 16Mukamantane mumasĩĩgo maani niinie kuniinie; muleke kĩkentula, ĩpa mukamantane nĩnaaniino. Muleke kĩkeema muusugũ waani. 17Muleke kumushookeelia muntu ubĩĩ kuubĩĩ. Musĩĩgĩkie nanziiza pamiiso ma antu tũlũ. 18Na yasũũmĩka, kuluandĩ luani, mwikyale mumatiliga nĩantu tũlũ. 19Aloogua, mulekimalia, ĩpa ulekelĩ lioma utaki wa kĩNzua, kuitĩ yandĩkue, “uUkaasia ingĩ waane; ĩne neene nikishookeelia, uũgile ũShekulu.” 20Ĩpa “umulugu waako, kanga wakolue nzala, mulĩĩsie; kanga wakolue noota, mukopie. Kuitĩ pĩna witenda itĩ ukakumukonolela ĩmakalaa ma mooto kwityũe liakue.” 21Ulekidulua nuubĩĩ, ĩpa uudule ubĩĩ kuuuza.


text: 1Luulo gua, nakolia, uNzua nuataagane kulĩ ĩantu aakue? Sika iio! Kuitĩ ĩne nineene numuĨsilaeli, umuĩ wa wĩleli wa kĩIbũlahimu, kĩntua kya kĩBenjamini. 2uNzua waataagile kulĩ ĩantu aakue naalĩ waamanile kwipũna iyuukĩ.Sika mumanilene ĩzaasio naalĩ ntambulue nuwandĩkua mumpola za kĩElia, kĩna alĩ ĩkĩtambuĩla nuNzua nukumĩsokia ĩĨsilaeli, 3Shekulu, aaulagile ĩanakĩdagu aako, agũmulangile uupolio waako, nineene nasaaga ning'ene dũũ ndĩo idũũma ĩnkolo yaane. 4Ĩpa uushookeelia wa kĩNzua wamuĩĩla mbii. Nĩsaagĩĩlie antu magana ma nzogũ mupũngatĩ nasika atũngamilie kilũũ ntongela ya kĩBaali. 5Itĩ iio-iioo sunga nunzuauu, ĩamusaaga akoolĩ naasaagulue kuukende. 6Ĩpa gua, kanga yĩĩ kuukende, sika itũla kuutendi kangĩ, katia ĩpaasio ukende sika ũtũla ukende. 7Mbii gua? ĩKiasio naalĩ ukukĩdũũmaa uĨsilaeli sika alĩ wakĩligilie. Ĩpa ĩasaagulua naakĩligia, nĩnaĩngĩ naakapũka, 8Kĩna yandĩkue, “uNzua nuapeela ĩnkolo ya ndoolo ĩMiiso malekiona, nĩakutuĩ alekiigia Sunga nantende yoĩ.” 9nuDaudi uũgile, “ĩmeeza yaao nĩtũle zĩ kĩnandatĩ numutego Kangĩ kĩntu kya kĩkũmpia, nuumalia kumiao; 10Ĩmiiso maao milyupigue alekiona; Uatũnie ĩmĩgongo yaao upiupii.” 11Iio gua nakolia, ĩkũmpilie sunga ague mulaatune. Sika iio! Ĩpa kuutimu waao uugũnua waapikĩlĩĩle indugu nazĩngĩ, koona uĨsilaeli watendue wiilũ. 12Ĩpa gua, kanga uutimu waao ĩwatũlile ugolĩ wa unkũmbigyulu, nuukeepelua waao ĩwatũlile ugolĩ wa ndugu nazĩngĩ, sika nangũlũne pĩna ikiingĩla ĩAyahũdi tũlũ! 13Ĩpa kukĩtambuĩla niniinie namwĩndugu nazĩngĩ. Iio gua, mũlika nanaalĩĩ mutumua kundugu nazĩngĩ, nukuukulia wĩtumi waane, 14koona nĩtende wĩĩlũ nakumugali umuĩ nineene, nukukuagũna umuĩ umuĩ mumiao. 15Kuitĩ malĩĩ uutaagua waao ĩwaleetile ukamantanigua kuunkũmbigyulu, aa uugombigua ukitũla yaani, isiititũla upanga kwipũna muukiu. 16Kanga uulĩpulua wĩĩ weelu, nintonge itũla nzelu iio-iioo, nitina kanga liĩ lielu intambĩ zitũla nzelu iio-iioo 17Ĩpa mbaa intambi nazĩngĩ zatemangilue, ninduue muzeituni wa muwĩĩ nusopekelua paluandĩ luao, nutũla mukamantani witina lya muzeituni nuugĩnũ waakue, 18uleke kĩkũmazukia kumtambĩ zaasio; katia na waa kĩkũmazukia, sika uue gua ulĩkenkile itina, ĩpa ingĩ itina liene lyukukenkile ue. 19Luulo gua, ukiũga, “Ntambĩ ntemangue koona ĩne nsopekelue.” 20liza udũũ. Alĩ atemangue kunsooko ya usiitishuĩĩla wao, nduue wĩĩmĩkile kunsooko ya usuĩĩli. Uleke kĩkeema, taazu wĩĩmĩke nuooa nauuza. 21Kuitĩ malĩĩ uNzua ĩsika nuzileka intambĩ ziyuukĩ, iio sikukakukuleka ninduue. 22Laaa gua, uuuza nuutaki wa kĩNzua; kuaasio naalĩ aguile, utaki; ĩpa kumuako uuuza wa kĩNzua; kanga wikyale muuuza waasio; na yaa sika iio, ue ninduue ukitemangua. 23Nĩaasio gua, kanga aleke kikyala muusiitishuĩĩla waao, ikishopekelua, kunsooko uNzua usũũmile kukuasopekela kangĩ. 24Kuitĩ malĩĩ ue alĩ umutemangue nuleegigua mumuzeituni wa muuwĩĩ kwiyuukĩ liakue, nusopekelua nsũta iyuukĩ mumuzeituni wa mugunda, sika nangũlũne ĩaasio naalĩ iyuukĩ, ikishopekelua kangĩ mumuzeituni waao ĩeene. 25Kuitĩ, muleke kĩona zĩ akola usugũ, sika numuloe anũna aane, mulekimana unkũnkũ uu, ya kĩna uukakũ wingĩĩle kwityũmpĩ lya Ĩsilaeli sunga iyalo lya ndugu nazĩngĩ lĩkondeeleke. 26Iio ĩĨsilaeli tũlũ ikigũnĩka. Kĩna yandĩkue, “uMugũni ukiiza kwipũna kuSayuni; Ukileegia uuleki wa kĩYakobo” 27“Nĩndĩĩlĩ lyolĩ ilago liane nĩndĩo, Pĩna nĩkakualeegelia ĩmĩlandu yaao.” 28Kunkaani za Mpola na Nziiza gua, tũlũ atũlile alugu kunsooko yaani ĩpa kumpola za usaaguli atũlile aloogua kunsooko ya atata aao. 29Kuitĩ uupeegua nuwĩĩti wa kĩNzua ugila kaukaĩlĩki. 30Kuitĩ kĩna uniinie ĩkalĩ alĩ mumulekile uNzua, ĩpaino mwaligilie kĩnishungu kunsooko ya uleki waao, 31iio-iioo nĩndĩo aleki ĩpaino, koona kuuligia waani wa kĩnishungu, ĩo nĩndĩo aligie kĩnishungu. 32Kuitĩ uNzua ukuatũngaa tũlũ palumuĩ naakumulekaa, koona waakolelue tũlũ kĩnishuungu. 33Laaĩ uugolĩ nĩmasala nuumani wakĩNzua, kĩna ugila kampelo! uUlamuli waakue sika wa kĩgũgũnĩĩlua, sunga injĩla zaakue sika za kulĩngĩka! 34“Kuitĩ waani naalumanile ishala lya kĩShekulu. Katia waani naalĩ musĩĩgia waakue?” 35“Katia waani naalumumpĩĩle uyo kĩntu tangua, nduyo waazishookeeligua kangĩ?” 36Kuitĩ iintu tũlũ yukupũnaa kumuakue, ikoolĩ kuusũũmi waakue, kangĩ ishookile kumuakue. uUkulu wĩĩ kumuakue ĩkalĩ nakalĩ. Amini.


text: 1Paulo, naalĩ numuĩtue kwitũla mutumua wa kĩKilisito Yesu kuuloa wa kĩNzua, nuSositene umunũna wĩĩtu, 2kukumuandĩkĩla inie namwikyanisa lyakĩNzua nalĩkoolĩ kuKolinto, kuaasio naalĩ eeligue mwa kĩKilisito Yesu, nalĩ ĩĩtue atũle eelu, palumuĩ nĩaasio tũlũ naakulĩkulagyaa ĩliina lya kĩShekulu wĩĩtu Yesu Kilisito tũlũ pensi, Shekulu waao kangĩ wĩĩtu. 3uUkende wĩĩ kumiani nĩmatiliga namapũnile kwa kĩNzua Tata wĩĩtu nukwa kĩShekulu Yesu Kilisito. 4Numusongĩĩlie uNzua waane intondo tũlũ zensi kunsooko yaani, kuukende wa kĩNzua naalĩ muapeegue mwa kĩKilisito Yesu; 5kuitĩ muyensi mwagolĩpiligue mumuakue munkani tũlũ numuumani tũlũ; 6kĩna uukuĩli kwa kĩKilisito naalĩ ukamĩnkĩĩligue kunsiani; 7sunga sika muakeepeelue kakĩpeegua tũlũ kiensi, pĩna mulaaĩlĩĩle dũũ uukũnukuĩlua wa kĩShekulu wĩĩtu Yesu Kilisito. 8Ninduyo ukakumukamĩnkĩĩlia sunga ĩmpelo, mulekishokigua palutondo lwa kĩShekulu wĩĩtu Yesu Kilisito. 9Nzua ingĩ wa usuĩĩli naalumuĩtile mũingĩle munkamĩ ya Muana waakue, ũYesu Kilisito Shekulu wĩĩtu. 10Numupeepilie inie anũna aane, muliina lya kĩShekulu wĩĩtu Yesu Kilisito, muutambuli waani tũlũ mwĩgombie; ilekitũla kunsiani ulekanuki, ĩpa muĩ akamĩnkĩĩligue mũshĩĩgo lĩmuĩ nĩkialo kĩmuĩ. 11Kunsooko naĩĩlĩĩlue impola zaani anũna aane nĩaasio a munumba ya kĩKiloe, kĩna ukoolĩ wĩleei kumuani. 12ĩne gua, ntuulu nanaluũga, yakĩna wensi kunsiani ukuũgaa, “ĩne na kĩPaulo,” “ĩne na kĩApolo,” “ĩne na kĩKefa,” “ĩne na kĩKilisito.” 13uKilisito utemanukilene? uPaulo alĩ mukononteeluene mumusalaba kunsooko yaani. Katia alĩ muabadĩĩziguene muliina lya kĩPaulo? 14Numusongĩĩlie uNzua kunsooko sika alĩ numubadĩĩzilie kamuntu kunsiani, isiititũla uKilisipo nuGayo; 15walekiũga sunga kaumuĩ kĩna alĩ muabadĩĩzigue muliina liane ĩne. ( 16Kangĩ nanĩabadĩizia nĩantu a munumba ya kĩSitefana gaa; kwikĩlĩkĩĩla ĩaasio sika manile kanga alĩ mbadĩĩzilie numuua, magu.) 17Kuitĩ uKilisito sika aluntumile kukwabadĩĩzia, ĩpa kwitanantia iMpola na Nziiza; sika kumasala ma nkaani, umusalaba wa kĩKilisito ulekitũla nakanda. 18Kunsooko ulukaani lwa musalaba kuĩo naalĩmĩlĩĩle ingĩ ulu, ĩpa kumuĩtu ishie nakuagũnue ingĩ ngũlũ za kĩNzua. 19Kuitĩ yandĩkue, “Nikioonooona ĩmasala maao ĩanamasala, Nuusũgũ waao ĩasũgũ nĩkakuusiita.” 20Wĩĩlĩ mpĩĩ umunamasala? Wĩĩlĩ mpĩĩ umulangi? Wĩĩlĩ mpĩĩ umuleeta-nkungumi wa unkũmbigyulu uu? uNzua sikukumatendaane ĩmasala ma muna unkũmbigyulu uu kwitũla ulu? 21Iio gua, mumasala ma kĩNzua, uunkũmbigyulu pĩna sika umumanile uNzua kumasala maakue, uNzua alĩ muloeeligue kukuagũna naasuĩlĩĩle kuutanantigua wa ulu. 22Iio gua, ĩAyahũdi akusiiaa ilĩngasĩĩlio, ĩAgiliki akudũũmaa masala; 23Ĩpa ishie kukumutanantagiaa uKilisito naalĩ mukononteelue mumusalaba; kuAyahũdi nayĩĩ kĩnkũmpa, nukuAgiliki nawĩĩ ulu; 24ĩpakuaasio naĩĩtue, ĩAyahũdi nĩAgiliki gaa, ingĩ Kilisito, ngũlũ ya kĩNzua nĩmasala ma kĩNzua. 25Kuitĩ uulũ wa kĩNzua utĩĩte masala kwikĩla ĩmasala ma antu, nuuneketũ wa kĩNzua utĩĩte ngũlũ kwikĩla ingũlũ za antu. 26Laaĩ gua, anũna aane, uwĩĩtua waani, ya kĩna sika iingĩ ĩanamasala ma kĩmuĩlĩ, sika iingĩ ĩakola ngũlũ, sika iingĩ ĩakola ukulu naĩĩtue; 27Ĩpa uNzua nũishaagula iintu ya ulu ya unkũmbigyulu koona waakolie inshoni ĩanamasala uNzua nũishaagula iintu naineketũ ya unkũmbigyulu koona waikolie inshooni naikola ngũlũ; 28kangĩ uNzua nũishaagula nainiekũ ya unkũmbigyulu nĩnaimeleeligue, sunga nasika igyelĩĩle, koona naigyelĩĩle itũle nakanda; 29koona wensi namukola muĩlĩ kaumuĩ waleke kĩkũmazukia ntongela ya kĩNzua. 30Ĩpa kumuakue inie mukoolĩ mwa kĩKilisito Yesu naalĩ mutendue kumuĩtu wĩĩ masala namapũnile kwa kĩNzua, nĩkulukuuluu nuweeligua nuukomolua; 31koona kĩna yandĩkue, “uMukola kĩkũmazukia wĩkũmazukĩlie mwa kĩShekulu.”


text: 1uUlugu ukupũna pĩĩ, nuwĩkui pakatĩ yaani ukupũnaa mpĩĩ? Sika muumo munsula zaanine nazĩkĩkuaa mupitũmpĩ piani pya muĩlĩ. 2Mukuawaguaa, ĩpa muagila kakĩntu; mukuulagaa nukwiona uwĩĩlu, ĩpa sika mwishũũma kwiligia kakĩntu. Mukĩkuaa nukukĩleea ĩpa muagila kakĩntu kunsooko sika mulompile. 3Mukulompaa ĩpa sika muligilie kakĩntu kunsooko mulompile ibĩĩ, koona mwĩtumĩle munsula zaani. 4Inie agololia, agoosia nĩakĩĩma, sika mumanilene kĩna ĩkĩsuakĩĩa kya unkũmbigyulu ingĩ ulugu kwa kĩNzua? Luulo gua, wensi nusiiile watũle musuamuua wa unkũmbigyulu ukĩtenda watũle mulugu wa kĩNzua. 5Katia musĩĩgile kĩna uwandĩkua witambula nakandaane? uMuau nwikyalile munsĩ yĩĩtu ukukuloogaguaane kuuloogua wa wĩĩlũ? 6Ĩpa ukongelelagiaa uukende; luulo uũgile, “uNzua ukĩsinkaa nĩanalukeemo, ĩpa ukuapeelaa uukende naĩniinupilie.” 7Luulo gua, mwĩniinupie pa kĩNzua. Musiitĩ ũShetani ninduyo ukakumutalama. 8Musũgamĩĩlĩ uNzua, ninduyo ukakumusũgamĩĩla inie. Eeliĩ ĩmĩkono yaani inie anamĩlandu, nukukuzoogia inkolo zaani inie namwa nkolo zibĩlĩ. 9Mwinukua nukwilĩla! Kwisheka kumuani ikaĩlĩke itũle kwilĩla ĩsuka, nuulumbi waani utũle ulanda. 10Mwĩniinupie ntongela ya kĩShekulu ninduyo ukakumukulia. 11Muleke kĩteketa anũna aane. Numuteketile umunũna waakue katia kukumulamula umunũna waakue, ukuuteketaa uUlagĩĩlio nukukuulamula uUlagĩĩlio. Ĩpa malĩĩ ukuulamula uUlagĩĩlio, sikukutũlaa mutendi wa Ulagĩĩlio, ĩpa umulamuli. 12uMupũnia Ulagĩĩlio numulamuli ingĩ umuĩ udũũ, nusũũmile kwigũna nukwiulaga. Uue waani nukumulamula umĩaako? 13Alĩ gua, inie namwiũga, “Nantende katia mudaau kukiingĩla mukaa ĩmuĩ nukukikyala muumo muaka koo, ikwiyĩnza nukukĩsaĩpia,” 14niniinie sika mumanile nazikitũla mudaau. uUmĩ waani yaani? Kuitĩ inie ingĩ zĩ liuki naligyelĩĩle kukatũngo, pembele nalĩula. 15Taazu imuũga, “ũShekulu kanga waloogue nindiishie kuĩ nuumĩ kukitenda itĩ niitĩ.” 16Ĩpaino mukĩkentula muwĩkeemi waani. uWĩkeemi kĩna waasio ingĩ ubĩĩ. 17Iio gua, uzo numanile kwitenda namaza waleke kumatenda, kumuakue uzo ingĩ mulandu.


text: 1Kumatũmpĩ mingĩ nukunzĩla ningĩ uNzua pakalĩ alĩ ĩkĩtambuĩlaa nĩatata ĩĩtu kumĩlomo ya anakĩdagu, 2ĩpa kuntondo izi za mpelo utambuĩle nindiishie kuMuana, naalumuĩĩkile wĩĩ musaali wa intu yensi, kwa kĩuyu nuuumba uunkũmbigyulu. 3Uzo ingĩ weelu wa ukulu wa kĩNzua. kangĩ kĩna uNzua wĩĩlĩ, iio ninduyo wĩĩlĩ; nuikenka iintu tũlũ yensi kulukaani luakue lwa ngũlũ. Pĩna alutendile uweeligua wamĩilandu, alĩ wikyalansile pamukono wa kĩgoosia nwa ukulu kukiania, 4nutendeka wĩĩ mukulu kwikĩla ĩamalaĩka, kwilika lya liina naalulĩsaalile nikyulu kwikĩla ĩliao. 5Kuitĩ uNzua alumuĩĩlĩĩle malaĩka kĩ tyũngo liensi, “Ue uue wĩMuana waane, ĩne nantende nakulelaa?” Nĩkangĩ, “Ĩne nikitũla tata kumuakue, ninduyo ukitũla muana kumuane?” 6Nĩkangĩ, pĩna ukumuleeta umulelua nwa muandio muna unkũmbigyulu, uũgile, “Nĩamalaĩka tũlũ a kĩNzua amutekele.” 7Numumpola za amalaĩka, uũgile, “Nukuatendaa ĩamalaĩka aakue atũle nzega, nĩĩtumi aakue atũle nĩmĩ za mooto.” 8Ĩpa mumpola za Muana, uũgile, “Ee Nzua, ityengu liako lya kĩtemi lĩkoolĩ sunga ĩkalĩ nakalĩ. nĩnkome yaako nya kĩtemi ingĩ nkome ya kulukuuluu. 9Umĩloilue ĩkulukuuluu nukukuusuukĩlua uuleki; Luulo gua uNzua, uNzua waako wakupakaa ĩmakũta makũta milyumbi kwikĩla ĩaako.” 10Nĩkangĩ, “Nunduue Shekulu, pamuandio nuĩĩka ĩmĩkũlila ya nsĩĩ, nigyulu ingĩ mĩlĩmo ya mĩkono yaako; 11ĩLiasio lijilioononeka, ĩpa ue wikyalile; ĩLiasio lijilikulupala zĩ ntiila, 12nĩkĩna majialo ukakulĩpalinga, nĩndĩlo lijilikaĩlĩka. Ĩpa ue wĩiio kĩna wĩĩlĩ, nĩmiaka yaako migila kampelo.” 13Ĩpa gua, wamuĩĩlĩĩle malaĩka kĩ tyũngo liensi, “Kyalansa pamukono waane nwa kĩgoosia Sunga pĩna nĩkakuaĩĩka ĩanaulugu aako nsĩlĩlĩ ya mĩgulu yaako?” 14ĩAasio tũlũ sika nkolone nazĩkĩtumaa, nantumue kukuatumĩla ĩaasio naikishaala uugũnua?


text: 1Ĩpa gua, mumpola zaasio naalĩ muandĩkile, ingĩ iiza umugoosia waleke kumutona umukĩĩma. 2Ĩpa kunsooko ya ugololia umugoosia wensi nuĩ numusungu waakue umuene, numusungu nuĩ numugoosia waakue. 3uMugoosia wamupeele umusungu waakue muna ijĩpĩĩle, iio-iioo numusungu wamupeele umugoosia waakue muna ujĩpĩĩle. 4uMusungu mugila kausũũmi mumuĩlĩ waakue, ĩpa umugoosia waakue; iio-iioo numugoosia mugila kausũũmi mumuĩlĩ waakue, ĩpa umusungu waakue. 5Muleke kĩsiita isiititũla ĩmwĩgombĩlie kwityũngo, koona mwĩligĩlie ĩlioma lya kulompa; mwĩsũgamĩĩle kangĩ koona ũShetani waleke kumugema kunsooko ya usiita kĩgilia waani. 6Mbũgile izi gua kuugombia waane, sika kũlyagĩĩlio. 7Kuitĩ numuloe ĩantu tũlũ atũle kĩna ĩne nĩĩlĩ; ĩpa wensi utĩĩte ĩkĩpeegua kiakue umuene kwa kĩNzua, uyu itĩ numuua Itĩ. 8Naaĩĩla gua ĩaasio nasika alatoola nĩakiĩlua, taazu ikyale kĩna ĩne nĩĩlĩ. 9Malĩĩ ĩsika asũũmile kukĩgilia naatoole; kuitĩ ingĩ taazu kwitoola kwikĩla kwishonseelua nĩnsula. 10Nĩaasio naakondile kukĩtoola nĩalagĩlĩĩlie, sika neene, ĩpa ũShekulu, umusungu waleke kĩleka numugoosia waakue. ( 11Ĩpa malĩĩ ĩlekile ninduyo nũkyale yoi, walekitoolua, katia wakamantane numugoosia waakue;) nĩkangĩ umugoosia waleke kumuleka umusungu waakue. 12Naĩngĩ gua nĩaĩĩlĩĩle uneene, sika Shekulu; ya kĩna kanga munũna wensi ĩutĩĩte umusungu nasikusuĩlĩĩle, numusungu nuasio ĩugombile kukikyala ninduyo, waleke kumuleka. 13Numusungu nutĩĩte umugoosia nasikusuĩlĩĩle, numugoosia nuasio ugombile kukikyala ninduyo, waleke kumuleka 14Kuitĩ umugoosia nasikusuĩlĩĩle ukuelagiguaa kunzĩla ya musungu. Numusungu nasikusuĩlĩĩle ukuelagiguaa kunzĩla ya mugoosia; kanga ĩsika iio, ĩaana aani aza ijilitũla a udobũ, ĩpaino ingĩ eelu. 15Ĩpa unuasio nasikusuĩlĩĩle na walege, walega udũũ. iYaasio umunũna namugoosia katia namusungu sika mutũngue. Ĩpa uNzua ukuĩtile kumatiliga. 16Kuitĩ umanile mbii, ue numusungu, kĩna ukakumugũna umugoosia waako? Katia umanile mbii, ue numugoosia, kĩna ukakumugũna umusungu waako? 17Ĩpa ũShekulu, kĩna alumoomolĩĩle muntu wensi, kangĩ kĩna uNzua alumuĩtile muntu wensi nwagendele muumo. Iio-iioo nilagĩĩlia mumakanisa tũlũ. 18Ukooline kaumui pakatĩ yaani pĩna alimwitue naalĩ wakondile kwiyaalamigua? nwaleke kĩtenda zĩ sika mualamigue. uMuntu kanga wĩĩtue pĩna sika walaalamigua, nwalekiaalamigua. 19Kwiaalamigua sika kĩntu nukũsiitiaalamigua sika kĩntu, ĩpa kũkendegeela ĩmalagĩĩlio ma kĩNzua. 20Wensi nwikyale muumo muna alĩ wĩĩlĩ pĩna alĩ muĩtue. 21Alumuĩtue umusesene? Sika kĩntu; ĩpa na wasũũma kwitũla mukolelua, taazu yĩĩ iio. 22Kuitĩ uyo naalĩ muĩtue mwa kĩShekulu naalĩ musese, ingĩ mukolelua wa kĩShekulu. Iio-iioo ninduyo namuĩtue naalĩ mukolelua ingĩ musese wa kĩKilisito. 23Alĩ muagulue kungele nkakũ; mulekitũla asese a antu. 24Anũna aane, muntu wensi nwikyale pa kĩNzua muumo munaalĩmuĩtĩlue. 25Kumpola za ananso numugila kilyagĩĩlio lya kĩShekulu, ĩpa nipũnia ishĩĩgo liane ĩne naalĩ numukolelue kĩnishungu kwitũla musuĩĩli. 26Iio gua, naona ikitũla iiza, kunsooko ya luago nalukoolĩ, kĩna ingĩ taazu umuntu kukikyala kĩna wĩĩlĩ. 27Umutũngue kumusungune? Ulekidũũma kwitũnguĩlua watũnguĩlaguaane kumusungu. Ulekidũũma kamusungu. 28Ĩpagua, kanga utoole umugila kautimu; numunanso kanga watoolue mugila kautimu; ĩaasio naĩtoolile ikitũla ninjago mumuĩlĩ; nineene nsiile kukumugilĩlia izi. 29Naũga itĩ anũna aane, ityũngo lya keepaa; kwipũna ĩpaino ĩaasio naa tĩĩte ĩasungu naatũle zĩ agila; 30nĩaasio nailĩla ĩĩ zĩ sika ilĩla; nĩnailumba zĩ sika ilumba; nĩnaigula zĩ agila kakĩntu. 31Ndĩo naakuutumĩla uunkũmbigyulu uu zĩ sika akuutumĩla; kunsooko wikyaalĩ wa unkũmbigyulu uu ukĩlile. 32Nsiile gua mutũle muagila kawĩkunkunalia. Uyo nasikutoolile ukuzikendegeelaa impola za kĩShekulu, kĩna wamuloeelie mbii ũShekulu; 33ĩpa uyo nutoolile ukuzikendegeelaa impola za unkũmbigyulu, kĩna wamuloeelie mbii umusuungu waakue; 34ukoolĩ wĩkĩlankĩli. uMusungu nasika mutoolue katia munanso ukuzikendegeelaa impola za kĩShekulu, koona watũle muelu mumuĩlĩ numunkolo gaa. Ĩpa nwatoolilue ukuzikendegeelaa impola za uunkũmbigyulu, kĩna wamuloelie mbii umugoosia waakue. 35Ntambuĩle izi kunsaĩlo yaani; sika ya kĩna numuĩĩkĩĩlie kĩnululi, ĩpa kunsooko nailoeelĩĩlie, kangĩ mumutumĩle ũShekulu ĩkutile kawĩnkankania. 36Ĩpa muntu wensi naa usĩĩgile kĩna sikumutendĩĩle umũuuligua waakue naiiza; kanga nsula yĩĩ nkulu, nĩkanga ĩmũjĩpĩĩle yĩĩ itĩ, nwatende gua muna usiiile naĩtoole udũũ; sika witenda kautimu. 37Ĩpa nuasio nuĩmĩkile kuukamũ munkolo yaakue, mugila kaoonatĩĩligua, nusũũmile kwitema uulooa waakue, nwĩkakie munkolo yaakue kukumukendegeela umuuligua waakue ukitenda iiza. 38Luulo gua, numutoolile umuuligua waakue utendile iiza; niĩ nduyo nasikutoolile utendille iiza nangũlũ. 39uMusungu ukutũngaguaa pĩna umugoosia waakue kĩlĩ muumĩ. Kanga umugoosia waakue ĩwakiile, ukutũnguĩlaguaa kwitoolua numuntu wensi numusiiile, mwa kĩShekulu udũũ. 40Ĩpa uyu muliukũ nangũlũ kanga wikyale yoi; iio moonie ĩne. Neene nsĩĩgile kĩna ĩne niineene ntĩĩte uMuau wa kĩNzua.