text:
“Ethĩwa Kingsley Nũtonya, o Nakwa Ndiemwa!”
ĨVINDA yĩmwe Kingsley nĩwaaĩwe kĩlungu kya kũsoma Mbivilia nthĩnĩ wa Sukulu ya Ũthũkũmi wa Kĩtheokulasi. Ũsu nĩw’o waĩ ũvoo wake wa mbee. E vau mbee, eeteelile nginya mũndũ amũtine kĩtuo nĩ kana ambĩĩe kũsoma. Atamũkie kĩla ndeto nesa ateũvĩtũũkany’a o na vanini. Ĩndĩ nĩwĩsĩ ũndũ? Ayumya ũvoo wake, ndaasisya Mbivilia. Nĩkĩ?
Kingsley aĩ mwana-a-asa wekalaa Sri Lanka, na ndoonaa nthĩ. O na ndeew’aa nthĩ nesa na aendaa na kasululu ka kũsukumwa. Ĩndĩ emanyĩisye ata ĩũlũ wa Yeova, na esie ata kũandĩkĩthw’a nthĩnĩ wa Sukulu ya Ũthũkũmi wa Kĩtheokulasi? Eka ngũelesye.
Ĩla nakomanie na Kingsley ya mbee, naseng’iw’e mũno nĩ wendi mwingĩ ũla waĩ naw’o wa kũmanya ũw’o ũla wĩ Mbivilianĩ. Nĩweemanyĩĩtye Mbivilia na Ngũsĩ ingĩ kauta, na ĩvuku yake ya Ujuzi Uongozao Kwenye Uhai Udumuo Milele, yĩla yaandĩkĩtwe na mũandĩko wa ala matonaa, yaĩ ĩtw’ĩkangu vyũ. * Nĩweetĩkĩlile nĩmũmanyĩsye Mbivilia, ĩndĩ vaĩ mathĩna elĩ.
Thĩna wa mbee, Kingsley ekalaa vala vasũvĩĩawa andũ akũũ na ala onzu. Nũndũ vandũ vau veethĩawa na kelele na Kingsley ndeew’aa nthĩ nesa, naĩ no nginya nalĩlĩke ĩla tũkwĩmanyĩsya. Naalĩlĩkaa ũkethĩa onthe vau nĩmekwĩw’a kĩla tũkwĩmanyĩsya kĩla kyumwa!
Thĩna wa kelĩ nĩ kana ĩla tũkwĩmanyĩsya, Kingsley aĩ atonya kũsoma na kũkwatya o kaĩndũ kanini. Kwoou nĩ kana akwatye nesa, eeyũmbanasya nesa vyũ. Eekaa ũu kwa kũsoma ĩngĩ na ĩngĩ kĩla tũkwĩsa kwĩmanyĩsya, akasisya maandĩko Mbivilianĩ yake ya mũandĩko wa ala matonaa, na ĩndĩ aivanga kĩlĩkonĩ ũndũ ũkwĩsa kũsũngĩa makũlyo ala me ĩvukunĩ. Nzĩa ĩsu watũmĩaa yaĩ nzeo mũno. Ĩla tũkwĩmanyĩsya ekalaa nthĩ mũkekanĩ avĩlanĩtye maaũ, na ĩndĩ ew’ĩte mũyo mwingĩ aielesya na wasya mũtũlu kĩla wemanyĩsya, kavindanĩ kau o aendeee kũtinatina nthĩ. Ĩtina wa kavinda kanini, nĩtwambĩĩe kwĩmanyĩsya kelĩ kwa kyumwa, na kĩla ĩvinda tweemanyĩasya masaa elĩ!
ŨNDŨ WAVIKANGAA MAŨMBANONĨ NA ŨNDŨ WAAKAA ALA ANGĨ
Kingsley nĩwendaa kũthi maũmbanonĩ Nyũmbanĩ ya Ũsumbĩ, ĩndĩ kũvika vau kyaĩ kĩvalũa. Aĩ no nginya alĩsw’e kasululunĩ kake na ayĩsa kumw’a, na aisyoka alĩsw’e ngalĩnĩ na ayumw’a, na ĩndĩ ayĩsa kwambatw’a Nyũmbanĩ ya Ũsumbĩ. Ĩndĩ andũ aingĩ kĩkundinĩ nĩmaumanĩasya kũmũtetheesya, na nĩmatanĩaa mũno kwĩka ũu. Maũmbano maendeee, Kingsley athengeeasya kũtũ sivikanĩ nĩ kana ethukĩĩsye nesa. O na nĩwaumasya maelesyo!
Ĩtina wa Kingsley kwĩmanyĩsya kwa ĩvinda ĩna, nĩweeandĩkĩthisye nthĩnĩ wa Sukulu ya Ũthũkũmi wa Kĩtheokulasi. Syumwa ilĩ itiele nĩ kana athi akaumye ũvoo wake wa mbee wa kũsoma, nĩnamũkũlilye ethĩwa nĩwĩyũmbanĩtye. Anzũngĩie ate na nzika ambĩa, “Ĩĩ, Mwana-a-asa, nĩsomete mavinda ta 30.” Nĩnamũkathie nũndũ wa kĩthito kyake, na namwĩa nĩngwenda nĩmwĩthukĩĩsye aisoma. Nĩwavuie Mbivilia yake, atinĩĩsya syaa syake nthoonĩ sya kĩlungu kĩla waaĩwe, na ambĩĩa kũsoma. Ĩndĩ noonie syaa syake iteũvavata mathangũ ma ĩ Mbivilia ta tene. Nĩvo namanyie kaĩ eekĩĩte ndeto sya kĩlungu kĩu kyonthe kĩlĩkonĩ!
Namũsyaisye nĩseng’ete, methoi malovotete kũlovota. Nĩnamũkũlilye atonya kũlilikana nesa wĩana ũu ata, na asomete o mavinda 30. Nĩvo ĩndĩ wanzũngĩie, “Aiee, nĩnasomaa mavinda ta 30 kwa mũthenya.” Kingsley aminĩte mbee wa mwei mũima aisoma kĩtũngĩlĩĩlo kĩlungu kĩla waaĩwe, o ailyĩ ũla mũkekanĩ wake, nginya eekĩa ndeto syonthe kĩlĩkonĩ.
Na ĩndĩ mũthenya nĩwesie kũvika, na Kingsley aumya ũvoo wake Nyũmbanĩ ya Ũsumbĩ. Ĩla waminie, kĩkundi nĩkyakũnie mbĩ na mũyo mwingĩ mũno, o na andũ aingĩ nĩmaĩie moona ũndũ mũmanyĩw’a ũsu mweũ waĩ na kĩthito kĩana. Mũtavany’a ũmwe waĩ anaeka kumya maũvoo ma sukulu nũndũ wa wia nĩweeĩandĩkĩthisye ĩngĩ. Nĩkĩ? Aisye: “Ethĩwa Kingsley nũtonya, o nakwa ndiemwa!”
Kingsley emanyĩisye Mbivilia vandũ va myaka ĩtatũ, na ĩndĩ avatiswa Matukũ 6, Mwei wa 9, 2008, nĩ kana onany’e kana nĩwĩyumĩtye amũthũkũme Yeova. Kingsley aendeeie kwĩthĩwa e Ngũsĩ ndĩkĩĩku nginya ĩla wakwie kwĩ Matukũ 13, Mwei wa 5, 2014. Aikw’a nĩweesĩ kana akathayũũkw’a ekale Nthĩ Nzaũ, na ĩtina wa vau aiendeea kũmũthũkũma Yeova e na vinya mwingĩ na ate na thĩna o na ũmwe wa mwĩĩ. (Isa. 35:5, 6)—Ngewa ĩno ĩeleetw’e nĩ Paul McManus.
^ kal. 4 Ĩvuku yĩu yaumĩthiw’e mwaka wa 1995, ĩndĩ yu yĩitumbĩthaw’a.


c: text/html

text:
KĨLUNGU KYA 16
Take Your Stand for True Worship
Mbivilia ĩmanyĩasya ata ĩũlũ wa Kũtũmĩa mĩvw’anano ũthaithinĩ?
Aklĩsto methĩawa na mawoni maũ ĩũlũ wa sikũkũ sya ndĩni?
Ũtonya kũelesya andũ angĩ ata ĩũlũ wa mũĩkĩĩo waku ũteũmathatya?
1, 2. Wamina kuma ndĩninĩ ya ũvũngũ waĩle kwĩkũlya ata, na nĩkĩ ũtonya kwasya ũsu nĩ ũndũ wa vata?
ŨKETHĨA vala mũutaa kĩw’ũ vekĩiwe sumu, we wĩka ata? Nũndũ nĩ mũisyo kũnywa kĩw’ũ kĩu, no ũmanthe vandũ vangĩ ũtonya kũkwata kĩw’ũ kĩseo. Na ũyĩka ũu no nginya wĩkũlye, ‘Yo nĩnĩthwa nĩnanywie sumu?’
2 No ta ũu ĩũlũ wa ndĩni ya ũvũngũ. Mbivilia ĩmanyĩasya kana momanyĩsyo na imanyĩo sya ndĩni isu nivukĩtye ũthaithi woo. (2 Akolintho 6:
KŨTHAITHA MĨVW’ANANO NA AA-ŨMAU ALA MAKWIE
3. (a) Mbivilia yaĩtye ata ĩũlũ wa kũtũmĩa mĩvw’anano ũthaithinĩ, na nĩkĩ woni wa Ngai ũtonya kwĩthĩwa wĩ vinya kwa amwe kũwĩtĩkĩla? (b) Waĩle kwĩkana ata na syĩndũ ila wĩthwa nasyo ikonanĩtye na ũthaithi wa ũvũngũ?
3 Andũ amwe nĩmethĩawa na mĩvw’anano na mathembo mĩsyĩ kwoo. We wĩ na syĩndũ isu? Ethĩwa wĩnasyo nũtonya kwona wĩ ũndũ ũtatonyeka kana mũthũku kũvoya Ngai ũteũtetheew’a nĩ kĩndũ kyenekee. Na syĩndũ isu nũtonya kwĩthĩwa wonaa syĩ sya vata mũno kwaku. Ĩndĩ Ngai nĩwe ũwetaa ũndũ ũkwenda kũthaithwa, na Mbivilia ĩmanyĩasya kana ndendaa tũitũmĩa mĩvw’anano kũmũthaitha. (Kuma 20:
4. (a) Twĩsĩ ata kana kũthaitha aa-ũmau ala makwie nĩ kwa mana? (b) Nĩkĩ Yeova wavatie andũ make kũneenany’a na akw’ũ kana kũkwatana na maũndũ ma ũwe?
4 Ũthaithi wa aa-ũmau ala makwie wĩokw’o ndĩninĩ mbingĩ sya ũvũngũ. Andũ matanamba kũmanya w’o kwĩanana na ũndũ Mbivilia ĩmanyĩasya maĩkĩĩaa kana akw’ũ maendeeaa kwĩkala vandũ vangĩ matonekaa na nĩmatonya o kũtethya kana kũthĩny’a andũ. O na nokwĩthĩwa waatata na vinya mũno kũvoovya aa-ũmau ala makwie. Ĩndĩ kwĩanana na ũndũ tweemanyĩisye Kĩlungunĩ kya 6 ĩvũkunĩ yĩĩ, mai vandũ maĩ me thayũ. Kwoou kũneenany’a namo nĩ kwa mana. Wasya w’onthe ũla ũtonya kwĩw’ĩka ta wumĩte kwa mwendwa waitũ wakwie wĩthĩawa wumĩte kwa ndaimoni. Nĩkyo kĩtumi Yeova wavatie Aisilaeli kũneenany’a na akw’ũ kana kũkwatana na maũndũ ma ũwe.
5. Ethĩwa nĩwatũmĩaa mĩvw’anano kana kũthaitha aa-ũmau ala makwie, ũtonya kwĩka ata?
5 Ethĩwa nĩwatũmĩaa mĩvw’anano kana kũthaitha aa-ũmau ala makwie, ũtonya kwĩka ata? Soma na kũsũanĩa mũno maandĩko ma Mbivilia ala monanĩtye mawoni ma Ngai ĩũlũ wa maũndũ asu. Mũvoye Yeova kĩla mũthenya na ũimũtavya wendi waku wa kũlũmany’a na ũthaithi wa w’o, mũkũlye aũtetheesye kũsũanĩaa take.
AKLĨSTO MA MBEE MAYATANĨAA KĨLISIMASI
6, 7. (a) Kĩlisimasi kĩtw’ĩkaa nĩ mũthenya wa kũlilikana kyaũ, na amanyĩw’a ma Yesũ nĩmatanĩaa Kĩlisimasi? (b) Kũtanĩa mĩthenya ya kũsyawa kwakonanĩtye na kyaũ yĩla amanyĩw’a ma Yesũ maĩ kũũ nthĩ?
6 Ũthaithi wa mũndũ nũtonya kũvukw’a nĩ ndĩni sya ũvũngũ kwĩsĩla sikũkũ ila syendetwe nĩ andũ. Ĩmwe nĩ ta Kĩlisimasi. Kĩlisimasi kĩtw’ĩkaa nĩ mũthenya wa kũlilikana kũsyawa kwa Yesũ Klĩsto, na vakuvĩ ndĩni syonthe ila syĩyĩtaa sya Kĩklĩsto nitanĩaa mũthenya ũsu. Ĩndĩ vai kĩndũ kyonanasya kana amanyĩw’a ma Yesũ nĩmatanĩaa sikũkũ ta ĩsu. Ĩvuku yĩtawa Sacred Origins of Profound Things yaĩtye: “Vandũ va ĩvinda ya myaka ta 200 ĩtina wa Klĩsto asyawa, vai mũndũ weesĩ yĩla wasyaiwe na ti andũ aingĩ mendeeaw’a nĩ kũmanya yĩla wasyaiwe.”
7 O na kethĩwa amanyĩw’a ma Yesũ nĩmeesĩ nesa matukũ ala Yesũ wasyaiwe mayĩthĩwa maatanĩa kũsyawa kwake. Nĩkĩ? Nũndũ kwĩanana na ũndũ ĩvuku yĩmwe, The World Book Encyclopedia yaasya, “Aklĩsto ma mbee monaa kũtanĩa ĩsyawa ne kĩmwe katĩ wa imanyĩo sya andũ ala matesĩ Ngai.” Mbivilia ĩwetete mĩthenya ya kũsyawa o ĩlĩ, nayo yatanĩiwe nĩ asumbĩ matathaithaa Yeova. (Mwambĩlĩlyo 40:20; Maliko 6:21) O na andũ nĩmatanĩaa mĩthenya ya kũsyawa kwa ngai sya mũvw’anano. Kwa ngelekany’o, matukũ 24 Mwei wa 5, Alomi matanĩaa ĩsyawa ya ngai yoo yeetawa Ndaiana. Mũthenya ũla waatĩĩe matanĩaa ĩsyawa ya ngai yoo ĩngĩ ya sua yeetawa Avolo. Kwoou kũtanĩa mĩthenya ya kũsyawa kwakonanĩtye na ũthaithi wa andũ ala mateesĩ Ngai, ĩndĩ ti Aklĩsto.
8. Elesya ũndũ kũtanĩa mũthenya wa kũsyawa kũkonanĩtye na maimũ.
8 Ve kĩtumi kĩngĩ kyatumaa Aklĩsto ma mbee matatanĩa ĩsyawa ya Yesũ. Nĩmatonya kwĩthĩwa meesĩ kana kũtanĩa mĩthenya ya kũsyawa nĩkwakonanĩtye na maimũ. Ta Akiliki na Alomi aingĩ ma tene maĩkĩĩaa kana ve yĩimũ yookaa yĩla kĩla mũndũ ũkũsyawa, nayo nĩyo yamũsũvĩaa thayũnĩ wake w’onthe. Ĩvuku yĩtawa The Lore of Birthdays yaĩtye: “Yĩimũ yĩu yeethĩawa na ũtiany’o mũna wa kĩmbithĩ ũtamanyĩka na ngai ĩla yasyaĩtwe mũthenya ũmwe na mũndũ ũsu wasyaawa.” Yeova ndesa kwĩw’ĩthw’a mũyo nĩ andũ maitanĩa sikũkũ ĩkũkonany’a Yesũ na maimũ. (Isaia 65:
ŨNDŨ KĨLISIMASI KYAAMBĨĨE
9. Matukũ 25 Mwei 12 manyũviwe ata matw’ĩke mũthenya wa kũtanĩa kũsyawa kwa Yesũ?
9 Mũthenya wa kũlilikana kũsyawa kwa Yesũ matukũ 25 Mwei wa 12 wambĩĩe kũtanĩwa myaka maana maingĩ ĩtina wa Yesũ auma kũũ nthĩ. Ĩndĩ ũsu tiw’o mũthenya ũla Yesũ wasyaiwe nũndũ we asyaiwe Mwei wa 10. * Nĩkĩ matukũ 25 Mwei 12 manyũviwe kũtanĩa kũsyawa kwa Yesũ? Veonekana andũ amwe meeyĩtaa Aklĩsto “mendaa kũsyawa kwa Yesũ kũthimane na mboka ya Alomi mateesĩ Ngai ya ‘kũsyawa kwa sua yĩtasindawa.’ ” (The New Encyclopædia Britannica) Ĩvinda ya mbevo, yĩla kũteethĩawa sua yingĩ kũya nthĩ sya umĩlonĩ wa sua na Ũlaya, andũ ala mateesĩ Ngai meethĩawa na mboka nĩ kana mesũve sua yĩsyoke kuma kũla yeethĩawa yĩendete. Monaa kana sua yambĩĩa kũsyoka matukũ 25 Mwei 12. Atongoi ma ndĩni moosie mũthenya wa mboka ĩsu maũtw’a ta wa “Aklĩsto” nĩ kana maalyũle andũ ala mateesĩ Ngai matw’ĩke Aklĩsto. *
10. Nĩkĩ andũ amwe mayatanĩaa Kĩlisimasi tene?
10 Kuma tene andũ nĩmeesĩ kana Kĩlisimasi kyaumanĩte na andũ ala mateesĩ Ngai. Kĩlisimasi nĩkyavatanĩtwe nĩ mĩao kũya Ũngelesa, na nthĩ ingĩ sya Amelika ila syasumbĩkĩtwe nĩ Ũngelesa myaka ya 1600, nũndũ kĩyaumanĩte na Maandĩko. Andũ ala malea kũthi wĩanĩ mũthenya wa Kĩlisimasi nĩmaĩvaa vainĩ. Ĩndĩ ĩtina wa ĩvinda ĩnini, syĩthĩo isu sya tene syasyokewa na ingĩ itaĩvo syongelwa. Kwoou Kĩlisimasi kyatw’ĩka sikũkũ nene ĩngĩ, na ũu nĩw’o kĩilye ũmũnthĩ nthĩ mbingĩ. Nũndũ wa kwĩthĩwa Kĩlisimasi kyumanĩte na ndĩni ya ũvũngũ, ala mendaa kũmũtanĩthya Ngai maikĩtanĩaa kana kũtanĩa sikũkũ ila ingĩ syumanĩte na ũthaithi wa andũ ala matesĩ Ngai. *
NĨ ŨNDŨ WA VATA KŨMANYA MWAMBĨLĨĨLYO WASYO?
11. Andũ amwe matanĩaa sikũkũ nĩkĩ, ĩndĩ ũndũ ũla waĩle kwĩthĩwa wĩ wa vata vyũ kwitũ nĩ mwaũ?
11 Andũ amwe nĩmetĩkĩlaa kana sikũkũ ta Kĩlisimasi syumanĩte na andũ ala matesĩ Ngai ĩndĩ monaa ti ũthũku kũitanĩa. Maasya kana mayĩthĩawa maisũanĩa ĩũlũ wa ũthaithi wa ũvũngũ yĩla meũtanĩa sikũkũ ĩsu. Mavinda asu andũ ma mũsyĩ nĩmatonya kũsyokeanĩa vamwe. We wĩthĩawa na woni ta ũsu? Ethĩwa woni waku nũsu, nĩvatonyeka ũkethĩa kĩla kĩtumaa kũlũmany’a na ndĩni ya w’o kwĩthĩwa na vinya kwaku nĩ kũmenda andũ ma mũsyĩ, ĩndĩ ti kũmyenda ndĩni ya ũvũngũ. Ĩndĩ manya nesa kana Yeova, ũla waambĩlĩĩlye mũsyĩ, nĩweendaa wĩthĩwe na mũamba na andũ ma mũsyĩ waku. Ĩndĩ nũtonya kũlũlũmĩĩlya mũamba ũsu kwa nzĩa ila syĩtĩkĩlĩtwe nĩ Ngai. Mũtũmwa Vaulo aandĩkie ũũ ĩũlũ wa ũndũ ũla waĩle kwĩthĩwa wĩ wa vata vyũ kwitũ: ‘Thimai maũndũ ala mamwendeeasya Mwĩaĩi.’
12. Nengane ngelekany’o ya kwonany’a nĩkĩ twaĩle kũekana na syĩthĩo na sikũkũ syumĩtw’e kũndũ kũvuku.
12 No ũtonya kwasya mwambĩlĩĩlyo wa sikũkũ ndwĩna mũamba na ũndũ itanĩawa ũmũnthĩ. Ĩndĩ nĩ ũndũ wa vata kũmanya mwambĩlĩlyo wa sikũkũ isu? Ĩĩ! Kwa ngelekany’o, ũkona ngelemende ĩvalũkĩte mũtaũnĩ wĩna kĩko, we no wose na ũkaya? Ndũmyosa nũndũ ngelemende ĩsu yĩna kĩko. O ta ngelemende ĩsu, sikũkũ nitonya kwoneka syĩ nzeo ĩndĩ syumĩtw’e kũndũ kũvuku. Nĩ kana tũlũmany’e na ũthaithi wa w’o no nginya twĩthĩwe na woni ta ũla wa mwathani Isaia ũla weeie athaithi ma w’o atĩĩ: “Mũikakiite kĩndũ kĩvuku.”
KWĨKALANY’A NA ANDŨ ALA ANGĨ KWA ŨĨ
13. Kwĩkalany’a na andũ kũtonya kũmesya vinya ata walea kũtanĩa sikũkũ vamwe namo?
13 Kwĩkalany’a na andũ nĩkũtonya kũmesya vinya walea kũtanĩa sikũkũ namo. Kwa ngelekany’o, andũ ala mũthũkũmaa vamwe nĩmatonya kũseng’a nĩkĩ ũtatanĩaa sikũkũ vamwe namo. Ũkanewa mũthĩnzĩo wa Kĩlisimasi wĩka ata? Wĩthĩwa wĩ ũthũku kũwosa? Nata ethĩwa ũla mũtwaanĩte ena mũĩkĩĩo wĩ kĩvathũkany’o na ũ waku? Ũtonya kwĩka ata nĩ kana syana syaku iikew’e ta ikosete kĩndũ nũndũ wa kwĩthĩwa iitanĩaa sikũkũ?
14, 15. We ũtonya kwĩka ata ũkakethw’a ngethi ya sikũkũ kana ũkanewa mũthĩnzĩo?
14 Ũĩ nĩwaĩle nĩ kana ũmanye ũndũ waĩle kwĩka maũndũ ũndũ vaĩle. Kwa ngelekany’o, ethĩwa nĩwakethw’a ngethi ya sikũkũ, nũtonya kũsũngĩa kwa ũĩ. Nata ethĩwa wakethw’a nĩ mũndũ ũmwĩsĩ kana mũthũkũmaa ĩmwe? Nũtonya kũmũelesya mũnango ĩũlũ wa sikũkũ ĩsu. Mavinda onthe nĩwaĩle kũtũmĩa ũĩ. Mbivilia ĩtũtaa: “Ndeto syenyu syĩthĩwe na mumo mavinda onthe, isamae mũnyũ, nĩ kana mũmanye ũndũ mwaĩlwe nĩ ũsũngĩa kĩla mũndũ.” (Akolosai 4:6) Ndũkalee kũnenga ala angĩ ndaĩa. Ĩndĩ elesya mũĩkĩĩo waku kwa ũĩ. Elesya nesa kana ti aĩ ndwendete kũnengane mĩthĩnzĩo kana kwĩthĩwa vamwe na ala angĩ kwĩtanĩthya, ĩndĩ wendeeaw’a nĩkwĩka ũu ĩvinda yĩngĩ.
15 Nata ĩndĩ ethĩwa mũndũ nĩwenda kũũnenga mũthĩnzĩo? Nũtonya kwenda kũmanya kĩtumi kya ũkũnenga mũthĩnzĩo ũsu. Kwa ngelekany’o, nũtonya ũkwĩa: “Nĩnĩsĩ ndũtanĩaa sikũkũ ĩno. Ĩndĩ nĩngwenda ũkũne mũthĩnzĩo ũũ.” Nũtonya kũtw’a kana kwĩtĩkĩla mũthĩnzĩo ũsu ti ũndũ ũmwe na kũtanĩa sikũkũ ĩsu. Ĩndĩ ethĩwa ũsu ũkũũnenga mũthĩnzĩo ndesĩ mũĩkĩĩo waku nesa nĩ ũseo kũmũtavya kana ndũtanĩaa sikũkũ ĩsu. Kwĩka ũu nĩkũtonya kũmũtetheesya kũmanya nĩkĩ we ndwĩmũnenga mũthĩnzĩo, o na kau we nũkũũnenga. Ĩndĩ tũyaĩle kwĩtĩkĩla mũthĩnzĩo ethĩwa twĩnengwa nĩ kana twonw’e kana tũilũmĩtye mũĩkĩĩo witu, na kana no tũemwe kũlũmany’a na w’o no ũndũ wa kwenda kũnewa syĩndũ.
NATA ĨŨLŨ WA ANDŨ MA MŨSYĨ?
16. Ũtonya kũtũmĩa ũĩ ata yĩla ũkũelesya mũĩkĩĩo waku ĩũlũ wa maũndũ ala makonetye sikũkũ?
16 Nata ĩndĩ ethĩwa andũ ma mũsyĩ mena mũĩkĩĩo wĩ kĩvathũkany’o na ũ waku? Tũmĩa ũĩ. Vai vata wa kũkananĩaa ĩũlũ wa kĩla ũndũ wa kĩthĩo kana o sikũkũ ila andũ ma mũsyĩ menda kũtanĩa. Nenga woni woo ndaĩa o tondũ we wendaa manenge woni waku ndaĩa. (Mathayo 7:
17. Ũtonya kũtetheesya syana syaku ata nĩ kana iikew’e ta ikosete kĩndũ yĩla syoona angĩ maitanĩa sikũkũ?
17 Ũtonya kwĩka ata nĩ kana syana syaku iikew’e ta ikosete kĩndũ nũndũ wa kwĩthĩwa iitanĩaa sikũkũ itetĩkĩlĩtw’e Mbivilianĩ? Nũtonya kũitetheesya na maũndũ ala wĩkaa mĩthenya ĩla ĩngĩ. Asyai amwe nĩmosaa ĩvinda ya kũnenga syana syoo mĩthĩnzĩo. Mũthĩnzĩo ũmwe mũseo vyũ ũtonya kũnenga syana syaku nĩ kwĩthĩwa na ĩvinda vamwe nasyo na kũsyony’a wendo.
LŨMANY’A NA ŨTHAITHI WA W’O
18. Kũmbana mawũmbanonĩ ma Aklĩsto, kũtonya kũtũtetheesya ata kũlũmany’a na ũthaithi wa w’o?
18 Nĩ kana wendeesye Ngai, nĩwaĩle kũlea ũthaithi wa ũvũngũ na ũilũmany’a na ũthaithi wa w’o. Kwoou waĩle kwĩka maũndũ meva? Mbivilia yaasya: “Na nĩtũlilikanany’e ithyĩ kwa ithyĩ kũthangaany’a wendonĩ na mawĩanĩ maseo; tũtekũeka kũmbana kwitũ vamwe, o tondũ amwe mekaa, ĩndĩ tũkĩtaana; na mbee mũno, mũkyona mũthenya ũsu ũkĩthengeea.” (Aevelania 10:
19. Nĩkĩ nĩ ũndũ wa vata kũtavya andũ angĩ ĩũlũ wa maũndũ ala wĩmanyĩĩtye kuma Mbivilianĩ?
19 Nzĩa ĩngĩ ũtonya kũlũmany’a na ũthaithi wa w’o nĩ kũtavya andũ angĩ maũndũ ala wĩmanyĩĩtye vamwe na Ngũsĩ sya Yeova kuma Mbivilianĩ. Kwa w’o andũ aingĩ ‘nĩmavevũũkaa na makaĩa’ nũndũ wa mothũku ala mekawa kũũ nthĩ ũmũnthĩ. (Esekieli 9:4) No kwĩthĩwa wĩsĩ andũ amwe mavevũũkaa na kũĩa nũndũ wa mothũku. Nũtonya kũmatavya ĩũlũ wa wĩkwatyo waku kuma Mbivilianĩ ĩũlũ wa ĩvinda yĩla yũkĩte. Waendeea kũmbana na Aklĩsto ma w’o na kũtavya andũ angĩ ĩũlũ wa w’o ũla wĩmanyĩĩtye kuma Mbivilianĩ, imanyĩo sya ndĩni ya ũvũngũ ila syĩthwa itiele ngoonĩ yaku ikathela. Ĩthĩwa wĩsĩ nesa kana ũkeethĩwa wĩ mũtanu na ũkakwata moathimo maingĩ walũmany’a na ũthaithi wa w’o.
^ kal. 9 Sisya ũvoo wa Kwongeleela ĩthangũ ya 221-222.
^ kal. 9 Sikũkũ ĩngĩ yatumie matukũ 25 Mwei 12 manyuvwa yĩtawa Satanalia. Sikũkũ ĩsu yaĩ ya kũtaĩa ngai ya Alomi ya ũĩmi na yeethĩawa matukũ 17-
^ kal. 10 Nĩ kana ũkwate ũvoo mwingĩ ĩũlũ wa woni wa Aklĩsto ma w’o ĩũlũ wa sikũkũ ila syendetwe mũno, sisya Ũvoo wa Kwongeleela ĩthangũ ya 222-223.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Ngai E na Kĩeleelo Kyaũ Kwondũ Witũ?
ĨLA wasoma makaseti, wasisya televiseni, kana weethukĩĩsya letiũ, nĩwonaa na ũkew’a ũvoo mwingĩ wa ũtũli wa mĩao, kaũ, na ũng’endu. O naku mwene no wĩthĩwe ũithĩna nũndũ wa ũwau, kana kũkw’ĩĩwa nĩ mũndũ wendete.
Ĩkũlye atĩĩ:
Yo Ngai endaa nyie na mũsyĩ wakwa twĩthĩwe na mathĩna ta asu?
Ndonya ũkwata ũtethyo va wa kũmĩanĩsya na mathĩna?
Ve ĩvinda kũkethĩwa na mũuo?
Mbivilia nĩtũnengete mosũngĩo maseo ma makũlyo asu.
MBIVILIA ĨMANYĨASYA KANA NGAI AKEEKA MAŨNDŨ MA ŨSENGY’A ĨŨLŨ WA NTHĨ.
Andũ maikew’aa woo, maikakũaa, kana kũkw’a.—Ũvuan’yo 21:4
‘Mũndũ ũthuaa akatũlĩla ta ndaatai nũme.’—Isaia 35:6
‘Metho ma ililinda makasalukw’a.’—Isaia 35:5
Akw’ũ makathayũũkw’a.—Yoana 5:28, 29
Vai mũndũ ũkawaa. —Isaia 33:24
Kĩla mũndũ ĩũlũ wa nthĩ akeethĩwa na lĩu wĩanĩtye. —Savuli 72:16
TETHEKA KUMANA NA KĨLA MBIVILIA ĨMANYĨASYA
Nĩ laisi kũsũanĩa kana maũndũ ala wasoma no ndoto itakeanĩa. Ĩndĩ Ngai nĩwathanĩte kwĩka moalyũku asu ĩũlũ wa nthĩ o mĩtũkĩ, na Mbivilia nĩeleetye ũndũ ũkeka ũu.
Mbivilia yĩ na maũndũ angĩ maingĩ. Nĩtũtavasya kĩla twaĩle kũmanya nĩ kana twĩthĩwe na ũtanu wa w’o na tũitanĩa thayũ. Kwasũanĩa ĩũlũ wa maũndũ ala matumaa wĩmakĩa. Amwe ma maũndũ asu nĩ ta mathĩna ma mbesa, mathĩna ma mũsyĩ, mowau, kana kũkw’ĩĩwa nĩ mũndũ wendete. Mbivilia nĩtonya kũũtetheesya ũmĩanĩsye na mathĩna asu, na nĩtonya kũũkiakisya kwa kũkwony’a mosũngĩo ma makũlyo ta aa:
Nĩ kyaũ kĩtonya kũtũĩkĩĩthya kana Ngai akeeka kyonthe kĩla wathanĩte?
Kwĩmanyĩsya ĩvuku yĩĩ kwĩonany’a kana nũkwenda kũmanya kĩla Mbivilia ĩmanyĩasya. Ĩvuku yĩĩ nĩyĩũkũtethya. Yĩ na ilungu na makũlyo matonya ũkũtetheesya ũelewe Mbivilia nesa. Andũ milioni mbingĩ nĩmatanĩĩte kwĩmanyĩsya Mbivilia na Ngũsĩ sya Yeova. Twĩĩkwatya o naku nũũtanĩa. Ngai nakũathime ĩla ũendeee kũmanya kĩla Mbivilia ĩmanyĩasya!


text:
Ngewa ya 88: Yoana Aivatisa Yesũ
KWASISYA ĩvũĩ yĩtheete yĩvũĩle mũtwenĩ wa mũndũ ũũ. Ũ mũndũ nĩ Yesũ. E na ũkũũ wa ta myaka 30 yu. Na mũndũ ũsu wĩ nake nĩ Yoana. Nĩtũminĩte kwĩmanyĩsya ũndũ mũna ĩũlũ wake. Nũũlilikana yĩla Meli waendie kũthokea Elisavethi mũndũ wa mbaĩ yoo, na kana kala kaĩ ĩvunĩ yake kathaka nĩ mũyo? Kana kau kaĩ Yoana. Ĩndĩ Yoana na Yesũ meĩka ata vaa?
Yoana eethĩiwe amina kũinda Yesũ kĩw’ũnĩ kya Ũsĩ wa Yolotani. Ũu nĩw’o mũndũ ũvatisawa. Mbee, athikawa kĩw’ũnĩ na ĩndĩ ayumĩlw’a ĩngĩ. Na nũndũ ũũ nĩw’o Yoana weekaa andũ, we eetawa Yoana Mũvatisi. Ĩndĩ Yoana avatisie Yesũ nĩkĩ?
Kĩtumi nũndũ Yesũ ookie na amũkũlya amũvatise. Yoana avatisaa andũ ala mekwenda kwonany’a kana nĩmekwĩlila nũndũ wa maũndũ mathũku ala meekĩte. Ĩndĩ Yesũ aaĩka ũndũ mũthũku ũla waaĩlĩte kwĩlila ĩũlũ waw’o? Aiee, kĩtumi nũndũ Yesũ nĩ Mwana wa Ngai mwene kuma ĩtunĩ. Kwoou akũlilye Yoana amũvatise nũndũ wa kĩtumi kĩ kĩvathũkany’o. Ekai twone kĩtumi.
Mbee wa Yesũ kũka vaa ve Yoana, Yesu aĩ mũseũvya wa syĩndũ sya mbwaũ, ta mesa na ivĩla. Mũũme wa Meli Yosevu aĩ mũseũvya wa syĩndũ isu, nake amũmanyĩsya Yesũ wĩa ũsu. Ĩndĩ Yeova ndaatũma Mwana wake oke kũũ nthĩ kũseũvya syĩndũ sya mbwaũ. Nĩwamũnengete wĩa wa mwanya, na ĩvinda yaĩ ĩviku ya Yesũ kwambĩĩa wĩa ũsu. Kwoou nĩ kana onany’e kana ookĩte kwĩka kwenda kwa Ngai, Yesũ nĩwamũkũlilye Yoana amũvatise. Ngai nĩweendeeiw’e nĩ ũndũ ũsu?
Ĩĩ, kĩtumi nũndũ, Yesũ ambata kuma kĩw’ũnĩ, wasya nĩwaumie ĩtunĩ na wasya: ‘Ũũ nĩ mwana wakwa, ũla nendeeaw’a nĩwe.’ Na ĩngĩ, ĩtu nĩyoonekie ta yavingũka na ĩvũĩ yatheea yavũĩla ĩũlũ wa Yesũ. Yĩĩ ti ĩvũĩ ya w’o. Yĩkĩta kwoneka yĩilyĩ ta ĩvũĩ. Ĩndĩ kwa w’o nĩ veva mũtheu wa Ngai.
Yu Yesũ aĩ na maũndũ maingĩ ma kũsũanĩa ĩũlũ wamo, kwoou athi vandũ vate andũ angĩ kwa mĩthenya 40. Na e kũu Satani ooka vala ũĩ. Nake amũtata mavinda atatũ eke ũndũ ũleanĩte na mĩao ya Ngai. Ĩndĩ Yesũ alea.
Ĩtina wa ũu, Yesũ nĩwasyokie na akomana na aũme amwe ala matw’ĩkie aatĩĩi make ma mbee, kana amanyĩw’a. Masyĩtwa amwe moo nĩ Vetelo (kana Simoni), Vilivu na Nathanaeli (kana Valitholomayo). Yesũ na amanyĩw’a asu eũ nĩmakũisye mathi nthĩ ya Kalilii. Mavika kũu nĩmaũngamie ndũanĩ ya Kena kũla Nathanaeli waumĩte. Me kũu Yesũ nĩwaendie mbokanĩ nene ya mũtwaano, na eeka kyama kyake kya mbee. We nĩwĩsĩ kyama kĩu kyailyĩ ata? Aalyũlile kĩw’ũ kyatw’ĩka mbinyu.
Mathayo 3:13-17; 4:1-11; 13:55; Maliko 6:3; Yoana 1:29-51; 2:1-12.
Makũlyo
- Aũme aa elĩ me vaa visanĩ naaũ?
- Mũndũ avatisawa ata?
- Yoana avatisaa aaũ?
- Nĩ kwa kĩtumi kyaũ kya mwanya Yesũ wamũkũlilye Yoana amũvatise?
- Ngai oonanisye ata kana nĩwendeeiw’e nĩ ũvatiso wa Yesũ?
- Kweethĩiwe ata yĩla Yesũ waendie vandũ vate na andũ angĩ kwa ĩvinda ya mĩthenya 40?
- Aatĩĩi kana amanyĩw’a ma Yesũ ma mbee maĩ aaũ, na kyama kyake kya mbee nĩ kĩva?
Makũlyo ma kwongeleela
- Soma Mathayo 3:13-17.
Nĩ ngelekany’o myaũ Yesũ waiie ya ũndũ amanyĩw’a make maĩlĩte kũvatiswa? (Sav. 40:7, 8; Mt. 28:19, 20; Lk. 3:21, 22)
- Soma Mathayo 4:1-11.
Nzĩa ya Yesũ ya kũtũmĩa Maandĩko na ũĩ yĩtwĩkĩa vinya ata twĩmanyĩasye Mbivilia tũteũtĩĩa? (Mt. 4:5-7; 2 Vet. 3:17, 18; 1 Yoa. 4:1)
- Soma Yoana 1:29-51.
Yoana Mũvatisi eelekelye amanyĩw’a make kũla kwĩ ũũ, na tũtonya kwĩyĩelekany’a nake ata ũmũnthĩ? (Yoa. 1:29, 35, 36; 3:30; Mt. 23:10)
- Soma Yoana 2:1-12.
Kyama kya mbee kya Yesũ kĩonany’a ata kana Yeova ndavataa athũkũmi Make kĩndũ o na kĩva kĩseo? (Yoa. 2:9, 10; Sav. 84:11; Yak. 1:17)


text:
Kũtenga Andũ Nĩ Nzĩa ya Kwonany’a Wendo
MWANA-A-ASA wĩtawa Julian aĩtye ũũ: “Mũthenya ũla neewie kwatangaswa kana mwanawa nĩwatengwa, neewie nthĩ ta yakulumana. Nĩwe wakwa mũkũũ, na twaĩ ndũũ mũno. Twatethasya maũndũ maingĩ mũno nĩ nake. Eanĩte e mwana mũseo mũno ĩndĩ o na tũtataĩĩe nĩwambĩĩe kwĩthĩwa na mwĩkalĩle ũte mũseo. Kĩveti kyakwa kyekalaa kĩkaĩa, na nĩnaaĩawa nĩ ũndũ ngũkĩkiakisya. Twekalaa tũkesa kwĩkũlya nĩ va twĩthĩwa twavĩtũũkanisye matambya tũimũea.”
Ethĩwa mũndũ atiawa na woo wĩana ũu, vatonyeka ata tũkasya kana kũtenga Mũklĩsto nĩ nzĩa ya kwonany’a wendo? Maandĩko matũnengete kĩtumi kĩva kya kwosa ĩtambya ta yĩu yĩvyũvĩte ũu? Na kyo nĩ kyaũ kĩtumaa mũndũ atengwa?
MAŨNDŨ ELĨ MATUMAA MŨNDŨ ATENGWA
Ve maũndũ elĩ matumaa ũmwe wa Ngũsĩ sya Yeova atengwa. Maũndũ asu no nginya moneke savalĩ ũmwe. Ũndũ wa mbee, no nginya mũndũ Ngũsĩ na mũvatise akethĩwa ekĩte naĩ ngito. Ũndũ wa kelĩ, no nginya mũndũ ũsu ethĩwe ate kwĩlila nũndũ wa naĩ ĩla wĩkĩte.
O na kau Yeova ndendaa twĩkale ta andũ eanĩu, ve ũtheu ũla wendaa athũkũmi make methĩwe naw’o. Kwa ngelekany’o, Yeova nĩwendaa mũno twĩvathane na naĩ ngito ta maũndũ ma ũlaalai, ũthaithi wa mĩvw’anano, ũng’ei, ũvutani, ũaani, na kũneenany’a na maveva mavuku.—1 Ako. 6:9, 10; Ũvu. 21:8.
We tyo ũkwĩtĩkĩla kana myolooto ĩla Yeova ũtũnengete ya mwĩkalĩle mũtheu nĩyaĩle na kana atũnengete ĩtũsũvĩe? Na nengĩ we nũũ ũtendaa kwĩkalany’a na andũ atheu, me mũuo, na matonya kwĩkwatw’a? Andũ ma ũko ũsu tũmonaa katĩ wa ana-a-asa na eĩtu-a-asa maitũ, na vailyĩ ũu nũndũ wa wĩvĩto ũla twĩvĩtaa ĩla tweyumya tũmũthũkũme Ngai. Nĩtwĩvĩtaa kana tũkekalaa kwosana na myolooto ĩla ũtũandĩkĩe Ndetonĩ yake.
Ĩndĩ nata Mũklĩsto mũvatise akeka naĩ ngito nũndũ wa naĩ ĩla tũkuĩte? Ve o andũ amwe ma tene meekie naĩ ta ĩsu o na kau mamũthũkũmĩte Yeova me aĩkĩĩku, ĩndĩ ndaamakola vyũ. Mũsumbĩ Ndaviti nĩ ngelekany’o yĩsĩkĩe nesa. Nĩwalaalaie na oaana, ĩndĩ o na ekĩte oou mwathani Nathani amwĩie atĩĩ: “Yeova nũvetete naĩ yaku.”—2 Sam. 12:13.
Ngai aekeie Ndaviti nũndũ nĩwoonie eelila kuma ngoonĩ. (Sav. 32:1-5) No ta ũu ũmũnthĩ. Mũthũkũmi wa Yeova atengawa ethĩwa ndekwenda kwĩlila na ndekũekana na mwĩkalĩle wake mũthũku. (Meko 3:19; 26:20) Atumĩa ala me kamitiinĩ ya sila moona mũndũ ũsu ndekwĩlila kuma ngoonĩ, no nginya mamũtenge.
Mwambĩĩonĩ no twone ũtwi ũla weekwa wa kũtenga mwĩki wa naĩ ta mũkalĩ mũno na ta ũte wa tei, na mũno mũno ethĩwa mũndũ ũla mũtenge nĩ mũndũ twĩ ndũũ mũno. Ĩndĩ Ndeto ya Yeova nĩtũnengete itumi nzeo ila itũtetheeasya kwĩthĩwa na mũĩkĩĩo kana kũtenga mũndũ nĩ nzĩa ya kwonany’a wendo.
ŨNDŨ MŨVANGO WA KŨTENGA ŨTONYA KŨTETHYA KĨLA MŨNDŨ
Yesũ nĩwawetie kana “ũĩ nũtalĩlawa ũlũngalu nĩ syana syaw’o.” (Mt. 11:19) Kwoou mũvango ũũ mũseo wa kũtenga ala mate kwĩlila naĩ syoo nũetae ũsyao mũseo. Kwasũanĩa mosyao aa atatũ:
Kũtenga eki ma naĩ nĩkũtumaa ĩsyĩtwa ya Yeova yĩtaĩwa. Andũ mosaa ĩsyĩtwa ya Yeova kwosana na ũndũ moona mwĩkalĩle witũ, nũndũ twĩtanĩaw’a nake. (Isa. 43:10) Mavinda amwe andũ mamũeleawa Yeova kwosana na ũndũ moona mwĩkalĩle wa andũ ala metanĩaw’a nake, wĩthĩwe nĩ mũseo kana nĩ mũthũku, o tondũ mwĩkalĩle wa mwana ũtonya kũtuma asyai make makathwa kana o makavũthw’a. Ĩsyĩtwa ĩseo ya Ngai nĩyĩtaĩawa ĩla ala metanĩaw’a nake maatĩĩa mwĩkalĩle ũla wonaa waĩle. Ĩvinda ya Esekieli nĩyendaa kũtutya ũndũ ta ũsu. Ĩvinda yĩu andũ ma mbaĩ ingĩ makilasya moona Mũyuti makamũlilikana Yeova.—Esek. 36:19-23.
Kwoou tweethĩwa na mwĩkalĩle mũthũku twĩthĩawa tũituma andũ mavũthya ĩsyĩtwa ĩtheu ya Ngai. Nĩkyo kĩtumi mũtũmwa Vetelo wanengie Aklĩsto ũtao ũũ: “Ta syana mbĩwi, mũtekwĩvw’anan’ya na mĩmeo yenyu mĩthũku ya tene ĩvinda yĩla mũteesĩ: ĩndĩ o tondũ ũla wamwĩtie nĩ mũtheu, o ta ũu ĩthĩwai atheu mwĩkalĩlenĩ wenyũ w’onthe wa thayũ; nĩkwĩthĩwa nikũandĩkĩtwe, Ĩthĩwai atheu; nũndũ nyie nĩ mũtheu.” (1 Vet. 1:14-16) Vate nzika, mwĩkalĩle mũtheu nũtumaa ĩsyĩtwa ya Ngai yĩtaĩwa.
Ethĩwa ũmwe wa Ngũsĩ sya Yeova nĩwĩkaa naĩ, nĩ laisi anyanyae na andũ angĩ mamwĩsĩ makethĩwa mesĩ naĩ ĩsu. Kwoou ĩla mũndũ ta ũsu watengwa, kyu kyonanasya kana Yeova e na kĩkundi kyake kya andũ atheu ala maatĩĩaa myolooto ĩla yĩ Maandĩkonĩ nĩ kana maendeee kwĩthĩwa na ũtheu ũsu. Kwa ngelekany’o, ve mũndũ ũmwe waendie ũmbanonĩ mũna waendeee Nyũmbanĩ ya Ũsumbĩ yĩ Switzerland na asya kana eenda kũtw’ĩka ũmwe wa kĩkundi kyu. Nĩkĩ? Nũndũ mwĩĩtu-a-inyia aĩ anatengwa nũndũ wa kwĩthĩwa na mwĩkalĩle mũthũku. Aisye eenda kwĩkwatany’a na andũ ala “matesa kũmĩanĩsya na mwĩkalĩle mũthũku.”
Kũtenga mwĩki wa naĩ nĩkũtetheeasya kĩkundi kya Kĩklĩsto kĩkale kĩ kĩtheu. Mũtũmwa Vaulo nĩwatavisye Aklĩsto ala maĩ Kolintho ũthũku wa kwĩtĩkĩlya eki ma naĩ maendeee kũvulana namo. Aisye kana mwĩkalĩle wa eki ma naĩ no ũndũ ũmwe na ũndũ ĩlawa yimbasya mũtu. Aandĩkie: “Ĩlawa ĩnini nĩyĩkaatasya kĩmũtũ kyonthe.” Na ĩndĩ amea: “Mũvetei ĩndĩ ũsu mwathe, aume katĩ wenyu.”—1 Ako. 5:6, 11-13.
Nĩvatonyeka ũkethĩa mũndũ “ũsu mwathe” Vaulo wawetie akũnaa ũlaalai o na atekwĩw’a nthoni. Namo ala angĩ kĩkundinĩ nĩmatonya kwĩthĩwa maĩ manambĩĩa kũmũtetea. (1 Ako. 5:1, 2) Takethĩwa mũndũ ũsu nĩwaekaniwe nake aendeee na naĩ yake e o vau kĩkundinĩ, no kwĩthwa Aklĩsto ala angĩ mesaa kwambĩĩa kũatĩĩa mĩkalĩle mĩthũku ya mũsyĩ ũsu wa Kolintho, naw’o nĩw’o weesĩkĩe na mwĩkalo ũvukĩte. Na ũu nĩ w’o nũndũ kũekana na andũ ala mekwĩka naĩ na ngũlũ kũtumaa ala angĩ mambĩĩa kũlekeleelya myolooto ya Ngai. (Mũta. 8:11) Na eka ũu, ala matesaa kwĩlila no matw’ĩke “mavia matonekaa” me ungu wa kĩw’ũ ala matonya kwananga vyũ mũĩkĩĩo wa ala angĩ kĩkundinĩ, o tondũ meli yanangawa nĩ mavia matenekee.—Yuta 4, 12.
Kũtenga mwĩki wa naĩ no kũtume avindũka kĩlĩko. Ĩvinda yĩmwe Yesũ nĩwawetie ĩũlũ wa mwanake mũna kĩmaamai waumie mũsyĩ kwa ĩthe na athi kwanangĩa ũtiĩwa wake mwĩkalĩlenĩ ũte mũseo. Mwana ũsu esie kũmanya e mũselee kana eka mũsyĩ kwa ĩthe, vai vangĩ waĩ atonya kwĩkala e mũtanu kana e na andũ matonya kũmũtethya. Ĩndĩ nĩwesie kũvindũka kĩlĩko, eelila, na we mwene atw’a kwĩnũka. (Luka 15:11-24) Yesũ nĩwaeleisye ũndũ ĩthe wa mwana ũsu watanie ĩla woonie mwanae aalyũla ngoo, na kĩu nĩkĩtũtetheeasya kũmanya ũndũ Yeova wĩw’aa. Yeova mwene atũĩkĩĩthasya atĩĩ: “Nditanĩthaw’a nĩ kĩkw’ũ kya mũthũku; ĩndĩ nĩ kana ũla mũthũku ethyũũe atie mũendele wake na kwĩkala thayũ.”—Esek. 33:11.
O ta ũu, kĩkundi kya Kĩklĩsto kĩthĩawa kĩilyĩ o ta mũsyĩ, na kwoou andũ atenge nĩmatonya kwĩsa kũvindũka kĩlĩko makalilikana kĩla maaisye. Ũsyao wa mwĩkalĩle woo mũthũku vamwe na kũlilikana ũtanu ũla maĩ naw’o tene ĩla maĩ na ngwatanĩo nzeo vamwe na Yeova na andũ make, nĩkũtonya kũtuma mavindũka kĩlĩko.
Nĩ kana ũtetheesye mũndũ mũtenge aalyũke, no nginya ũmwony’e nũmwendete na ũyĩthĩwa wĩ mũlũmu. Ndaviti aisye atĩĩ: “Ũla mũlũngalu nangũne, kũkeethĩwa kũseo; na nangan’ye, kũkeethĩwa ta mauta ĩũlũ wa mũtwe.” (Sav. 141:5) Kwaelekany’a ũndũ ũsu na ũũ: Twasye mũndũ eekwetye kũya, na aendeee ayitwa nĩ kĩkũlũ kya nyama. Kĩlũmĩte vau mũlũkũ ndesa kũveva nesa na ndesa kwĩtethya. O na ndatonya kũneena. Mũndũ ũngĩ akaema kũmwĩtaana na mĩtũkĩ ndalea kũkw’a. Ĩndĩ ailangye ũu, mũnyanyae ayũka na aimũlumya mũongo nĩ kana kĩkũlũ kĩu kĩkĩle. O na kau ngundi ĩsu yĩ woo, nĩtonya kũmũtethya ndakakw’e. O ta ũu, Ndaviti nĩweesĩ kana mavinda angĩ nĩwaaĩle kũkanw’a nĩ mũndũ mũlũngalu nĩ kana aendeee nesa, o na ethĩwa etiwa ew’ĩte woo.
Mavinda maingĩ ũtonya kwĩthĩa ũkany’o ũla ũtonya kũtethya mwĩki wa naĩ no kũmũtenga. Kwa ngelekany’o, mwana wa Julian, ũla ũwetetwe mwambĩĩonĩ wa kĩlungu kĩĩ, ekalile e mũtenge kwa myaka ta ĩkũmi, ĩndĩ mũthyanĩ wa myaka ĩsu nĩwaalyũlile mwĩkalĩle wake, asyoka kĩkundinĩ, nayu nĩ mũtumĩa wa kĩkundi. Mwana ũsu easya: “Kũtengwa nĩkw’o kwatumie nĩmanya nesa ũthũku wa mwĩkalo wakwa. Ũkany’o ũsu nĩw’o wambaĩle.”—Aevl. 12:7-11.
ŨNDŨ ŨTONYA KŨKUA ALA ATENGE KWA NZĨA YA WENDO
Nĩ w’o kana ĩla mũndũ watengwa ngwatanĩo yake na Ngai yĩthĩawa yaanangĩka. Ĩndĩ ũu ti kwasya kana ngwatanĩo ĩsu yĩthĩawa yaanangĩka vyũ ũndũ ĩtatũngĩĩwa. Kwoou kĩla ũmwe witũ e na kĩanda waĩle kwĩanĩsya nĩ kana kĩeleelo kya kũtenga mwĩki wa naĩ kĩanĩe.
Atumĩa ala me na kĩvalũa kya kũtavya mũndũ kana nĩwatengwa maĩle kũtata methĩwe na wendo ta ũla wa Yeova. Ĩla meũmũtavya ũtwi woo, maĩle kũmũelesya me na tei, na maimũtavya nesa matambya ala waĩle kwosa enda kũtũngwa. Nĩ kana ala atenge mekale malilikene ũndũ matonya kwĩka nĩ kana mamũsyokee Yeova, mavinda kwa mavinda atumĩa no mamathokee ethĩwa ve ũndũ mekĩte makonany’a kana nĩmekwenda kũalyũka. *
Andũ ma mũsyĩ nĩmatonya kwonany’a kana nĩmendete kĩkundi vamwe na mũndũ ũsu woo mũtenge kwa kwĩtĩkĩlana na ũtwi wa atumĩa. Julian easya atĩĩ: “Vai ĩvinda waĩ esa kũtw’ĩka ti mwanawa, ĩndĩ mwĩkalĩle wake nĩwatũvathanĩtye.”
Onthe kĩkundinĩ nĩmaĩle kwonany’a wendo ũla waĩle kwa kũtata maikavulane na mũndũ mũtenge kana kũea ngewa nake. (1 Ako. 5:11; 2 Yoa. 10, 11) Meeka ũu matumaa ũkany’o ũla Yeova ũnengete mũndũ ũsu kwĩsĩla kũla kwĩ atumĩa ũmũtethya. Ũndũ ũngĩ ala me kĩkundinĩ matonya kwĩka nĩ kwenda mũnango andũ ma mũsyĩ ma ũla mũtenge na kũmakwata kw’oko. Nĩkĩ? Nũndũ nĩmethĩawa moomĩiw’e nĩ kũtengwa kwa mũndũ ũsu na mayaĩle kwĩkwa ũndũ ũtuma mona o namo ta mavathanĩtw’e na Aklĩsto ala angĩ.—Alo. 12:13, 15.
Mwana-a-asa Julian aminĩĩe na kwasya atĩĩ: “Mũvango wa kũtenga nũtwaĩle na nũtũtethasya twĩkale kwosana na myolooto ya Yeova. O na kau nĩ ũndũ ũtumaa andũ mew’a woo, ĩtina nũetae mosyao maseo. Keka nĩnananisye mwanawa ndethĩwa aaĩsa kũendeea nesa.”
^ kal. 24 Sisya ĩkaseti ya Mũsyaĩĩsya (Kĩswaili) ya 15/04/1991, ĩthangũ ya 21-23.


text:
Mbivilia Ĩmanyĩasya Ata?
Nthĩ ĩkesa kwĩthĩwa na mũuo?
We ũtonya kũsũngĩa ata?
Ĩĩ
Aiee
Nĩvatonyeka
Ũndũ Mbivilia yaasyaa
Ũsumbĩnĩ wa Yesũ Klĩsto, “kũkeethĩwa mũuo mwingĩ, kũvika mwei ndũkethĩwa ĩngĩ,” na ũu nĩ kwonany’a kana kũkeethĩwa mũuo tene na tene.—Savuli 72:7.
Nĩ ũndũ ũngĩ mwaũ tũkwĩmanyĩsya kuma Mbivilianĩ?
Andũ ala athũku makavetangwa ĩũlũ wa nthĩ nĩ kana ala aseo ‘metany’e mũuonĩ mwingĩ.’—Savuli 37:10, 11.
Ngai akamina vyũ kaũ w’onthe. —Savuli 46:8, 9.
Nĩvatonyeka andũ makethĩwa na mũuo wa kĩlĩko ĩvindanĩ yĩĩ?
Andũ amwe maĩkĩĩaa . . . kana andũ mayĩsa kwĩthĩwa na mũuo wa kĩlĩko tũilyĩ nthĩ yusĩe mathĩna na ũsili ũte wa katĩ. We wĩ na woni mwaũ?
Ũndũ Mbivilia yaasyaa
O na ũmũnthĩ, ala methĩawa na ngwatanĩo ndũmu na Ngai no methĩwe na “mũuo wa Ngai, ũla ũvĩtũkĩte ũmanyi w’onthe.”—Avilivi 4:6, 7.
Nĩ ũndũ ũngĩ mwaũ tũkwĩmanyĩsya kuma Mbivilianĩ?
Ngai athanĩte kũmina mathĩna na ũsili ũte wa katĩ, na ‘aitw’ĩkĩthya maũndũ onthe meũ.’—Ũvuan’yo 21:4, 5.
No twĩthĩwe na mũuo wa kĩlĩko kwa kwĩthĩwa na “ũkya wa ngoo,” kana wendi wa kũmũmanya Ngai.—Mathayo 5:3.


text:
KWĨLILIKANY’A MAŨNDŨ MA TENE
“Vai Lelũ Ũtesĩlĩka, na Vai Lelũ Mũasa Mũno”
KWĨ Matukũ 26, Mwei wa 3, 1937, aũme elĩ nĩmalikile taoninĩ ya Sydney, Australia, na ngalĩ yoo ĩla yolũkĩlwe nĩ kĩtoo kingĩ mũno. Aũme asu matinĩte kyalo makew’a nthĩ. Kuma mauma taoninĩ ĩsu mwaka waĩ mũthelu, na maendete mũendo wa maili mbee wa 12,000 (kĩlomita 19,300) mesĩlĩte isionĩ syĩ vaasa mũno syĩ iĩma na ivaũũko kũu Australia. Mayakũnĩte savalĩ ĩsu yonthe atĩ nũndũ maendete kũthũima kũndũ kana kũtembea meyonee nthĩ. Aũme asu maĩ Arthur Willis na Bill Newlands, na me elĩ maĩ mavainia me kĩthito mũno ala matw’ĩte kũtwaa ũvoo mũseo wa Ũsumbĩ wa Ngai yĩla ĩng’alatanĩ yũmũ mũno ya Australia.
Tũivika mũthyanĩ wa myaka ya 1920, Amanyĩw’a anini ma Mbivilia * ala maĩ Australia matavanĩtye mũno mũno taoninĩ ila syĩ vakuvĩ na ũkanga na isio ila ingĩ ithyũlũlũkĩte taoni isu. Ĩndĩ naku nthĩnĩ kũasa na ũkanga ve ĩng’alata yũmũ mũno yĩtũĩte andũ mataanĩe, na nĩ ĩnene kwĩ nusu ya nthĩ ya Amelika. Ana-a-asa nĩmeesĩ nesa kana aatĩĩi ma Yesũ manengetwe wĩa wa kũtavany’a ũvoo mũseo “kũvika itulu sya nthĩ,” ila nĩ vamwe na ĩng’alata yĩu ya Australia. (Meko 1:8) Ĩndĩ mesaa kũtethya ata wĩa ũsu wingĩvĩte ũu? Nĩmatwie vyũ kwĩka kĩla matonya, me na mũĩkĩĩo mũlũmu vyũ kana Yeova nũkũathima kĩthito kyoo.
MAVAINIA NĨMASEŨVISYE NZĨA
Mwaka wa 1929 kĩkundi kĩla kyaĩ kĩsionĩ kya Queensland na kĩla kĩngĩ kyaĩ kĩsionĩ kya Western Australia, nĩsyaseũvisye ngalĩ syĩ na kĩla kĩndũ kyendekaa nyũmba ta ũkomo na ĩiko nĩ kana syĩyũmbanĩsye kũthi kũtavany’a isionĩ ila syĩ naku nthĩnĩ. Ngalĩ isu syatwaawa nĩ mavainia me na vinya, ala maĩ matonya kũitwaa malelũnĩ mathũku na mayĩiseũvya syaanangĩka. Mavainia asu nĩmatavanisye isionĩ mbingĩ itaĩ syaatavanw’a.
Mavainia ala mataĩ mona ngalĩ maendie yĩla ĩng’alatanĩ na isululu. Kwa ngelekany’o, mwakanĩ wa 1932, Bennett Brickell, ũla waĩ na myaka 23, nĩwaumie taoninĩ ya Rockhampton, kĩsionĩ kya Queensland, na athi atavanĩtye ngalĩko ya ĩũlũ ya kĩsio kyu. Savalĩ ĩsu yake yakuie myei ĩtano. Kĩsululu kyake kyakuĩte kĩkanoa. Kyakuĩte syĩndũ ta mavula, ngũa, lĩu, na kĩthũmba kya mavuku. Ĩla taili sya kĩsululu syathelile, ndaaũngamya savalĩ, ĩndĩ aendeeie kũkĩsukuma e na mũĩkĩĩo Yeova nũkũmũtongoesya. Asukumie kĩsululu kĩu maili ala matiele 200 (kĩlomita 320) ma kyalo kĩu kyake esĩle kũndũ kwakw’ĩĩe aũme nũndũ wa waũni. Myaka 30 ĩla yaatĩĩe, Mwana-a-asa Brickell angangie Australia maili makili maingĩ aitavany’a na kĩsululu, kamota, na ngalĩ. Mwana-a-asa ũsu nĩwaseũvisye nzĩa ya kũvikĩsya nzyawa sya kũu ũvoo mũseo, na atetheesya kwambĩĩsya ikundi. Nũndũ wa kĩu nĩwamanyĩkie mũno ĩng’alatanĩ yĩu na andũ nĩmamũnengete ndaĩa mũno.
NĨMOOMĨANĨISYE NA MATHĨNA
Australia nĩ ĩmwe ya nthĩ ila syĩ ũtalo mũnini wa andũ, na mũno mũno yĩla ĩng’alatanĩ andũ mataanĩe vyũ. Kwoou andũ ma Yeova nĩmekĩĩte kĩthito kingĩ nĩ kana mavikĩe andũ isionĩ ila syĩ naku nthĩnĩ.
Mavainia amwe meekĩie kĩthito ta kyu nĩ Stuart Keltie na William Torrington. Mwaka wa 1933, nĩmakĩlanĩlye yalata ya kĩthangathĩ kĩthei yĩtawa Simpson Desert. Ĩvindanĩ yĩu maendete kũtavany’a taoninĩ ya Alice Springs, ĩla yĩ katĩ katĩ wa nthĩ ya Australia. Ĩla kakalĩ koo kaanangĩkie, nĩmakatiie vau na maendeea na savalĩ. Mwana-a-asa Keltie, ũla weekĩĩtwe kũũ kwa mbwaũ, aendeeie na savalĩ ĩsu akuĩtwe nĩ ngamĩle! Kĩthito kya mavainia asu kĩyaĩ kya mana. Nĩmakomanie na Charles Bernhardt, ũla waĩ na ũteli tũtukanĩ twaĩ William Creek, vala vaĩ na kĩsese kya ngalĩ ya mwaki. Charles Bernhardt nĩwesie kwĩtĩkĩla ũw’o, ata ũteli wake, na akũna ũvainia myaka 15 e weka isionĩ imwe nũmũ na syĩ vaasa sya Australia.
Vate nzika, mavainia asu ma tene nĩmendaa ũkũmbaũ na ũnyiau wa kũmĩĩsya mawetu ala maĩ nzĩanĩ. Kwa ngelekany’o, ĩvinda yĩmwe Arthur Willis na Bill Newlands, ala tũmawetie mwambĩĩonĩ, nĩmathĩnĩkie mũno me kĩla kyalonĩ kyoo kya kũtavany’a yĩla ĩng’alatanĩ ya Australia. Matũmĩie syumwa ilĩ kũthi ũasa wa maili 20 (kĩlomita 32) nũndũ mbua yauĩte ĩkananga ĩng’alata yĩu yĩkatw’ĩka ya ndaka nthei. Mavinda amwe maathawa nĩ sua makanyala na makanoa vyũ, na ũyĩthĩa ĩvindanĩ o yĩu no nginya masukume ngalĩ yoo ivumbunĩ nene mũno sya kĩthangathĩ, malikĩle myandanĩ yĩ mavia, na maikĩlanĩlya mbũsĩ syĩ mũthanga mwingĩ. Mavinda maingĩ ngalĩ yoo nĩyaanangĩkaa, na ĩla ũu wesa kwĩthĩwa nĩmaendaa na maaũ kana kĩsululu taoninĩ ĩla yĩ vakuvĩ. Kũthi vo makuaa mĩthenya yĩana ũna na maisyoka maivekala syumwa siana ũna meteele syĩndũ sya kũseũvya ngalĩ yoo ivike. Ĩndĩ mawetu asu mayaamatũla ngoo. Ĩvinda yĩmwe Arthur Willis aeleisye ndeto syaĩ ĩkasetinĩ ya The Golden Age asya: “Vai lelũ ũtesĩlĩka, na vai lelũ mũasa mũno kwa Ngũsĩ [sya Yeova].”
Vainia ũmwe wa ĩvinda ĩasa weetawa Charles Harris awetie kana kũtavany’a ĩng’alatanĩ yĩu na mawetu maingĩ ala wakomanie namo meekie kũmũthengeesya vakuvĩ mũnango na Yeova. Ongelile kwasya: “Nĩ kavaa mũno mũndũ akekala ate na syĩndũ mbingĩ. Ethĩwa Yesũ nĩweeyũmbanĩtye kũkoma nza vate ũndũ ũngĩ, o naitũ ĩla twĩ ũthũkũminĩ witũ nĩtwaĩle kũtana ĩla tweethĩa no nginya twĩke oou.” Ũu now’o mavainia aingĩ meekie. Kĩthito kyu kyoo nĩkyatumie ũvoo mũseo ũvika kona syonthe sya nthĩ ĩsu, na andũ aingĩ mũno nĩmatetheeiw’e meeyumya kwondũ wa Ũsumbĩ wa Ngai.
^ kal. 4 Amanyĩw’a ma Mbivilia mambĩĩe kwĩtwa Ngũsĩ sya Yeova mwaka wa 1931.—Isa. 43:10.


text:
Mantha Kĩndũ Kĩseango kwĩ Thaavu
We waaona kavila ka thaavu? Nĩ avũthũ maamantha thaavu na makawona. Ĩndĩ ve angĩ milioni mbingĩ monete kĩndũ kĩseo vyũ o na kwĩ thaavu. Kĩndũ kyu nĩ ũĩ wa Ngai, naw’o “ndũtonya kũthoowa na thaavu.”—Yovu 28:12, 15.
NO TŨELEKANY’E ala mekwĩmanyĩsya Mbivilia na andũ meũmantha thaavu. Andũ ta asu me na ngoo nzeo maĩlĩte kwĩkĩa kĩthito na maiendeea kwĩmanyĩsya Maandĩko nĩ kana makwate ũĩ ũla wĩ vau ũtesa kwoneka vangĩ. Kwoou ekai twone maũndũ atatũ mũndũ wĩkaa nĩ kana akwate thaavu. Maũndũ asu matonya kũtũmanyĩsya kyaũ?
KŨKWATA KAVILA KA THAAVU!
Twasye ũtembeele ũtee wa ũsĩ nĩwoona kaindo kailyĩ kavila keũkengakenga. Na wakumana wakosa ũyĩthĩa kaĩ nĩ kavila ka thaavu! Nĩ kanini vyũ o na kwĩ kongo ka mũsyĩ wa kĩlĩvĩtĩ, na ke mũo o na kwĩ kavila kala kaseo vyũ ka diamond. Ũnamina kũkwata kavila ku ka thaavu, ndũlea kũmanthanga vau ũtee wone kana nũkwona tũngĩ.
O ta ũu, no kwĩthĩwa ũlilikanaa mũthenya wa mbee ũla Ngũsĩ sya Yeova syavikie kwaku na syakũelesya wĩkwatyo ũla Mbivilia ĩtũnengete. O na no kwĩthĩwa ũlilikanaa nesa vyũ mũthenya waku wa mbee kũelewa ũw’o ũmwe wa vata. Nĩvatonyeka ũkethĩa ũsu no ũla mũthenya woonie ya mbee Mbivilianĩ ĩsyĩtwa ya Ngai, Yeova. (Sav. 83:18) O na no kwĩthĩwa no ĩla wamanyie kana no ũtw’ĩke mũnyanyae wa Yeova. (Yak. 2:23) Ĩla wakwatie ũmanyi ũsu nĩwamanyie wakwata kĩndũ kĩseango o na kwĩ thaavu! Ĩtina wa ũu nĩ laisi ũkethĩwa wendie mũno kũendeea kũmantha ũmanyi mwingangĩ.
KŨKWATA TŨVILA TWINGANGĨ TWA THAAVU!
Mavinda amwe tũvila twa thaavu twĩyũmbĩlĩĩlaa mbũsĩnĩ, kana o kũndũ kũngĩ ta ku. Ethĩwa ala mekũmantha thaavu me na kĩthito, myei mĩvũthũ ĩithela no makwate thaavu wĩ na kĩlo iana ũna. Kĩlo isu syĩ na makili ma ndola.
Ĩla wambĩĩe kũmanyĩw’a Mbivilia nĩ Ngũsĩ sya Yeova, no kwĩthĩwa weewie ũndũ mũndũ wĩw’aa ĩla weekĩa kĩw’ũ mũthanganĩ wĩ na tũvila twa thaavu na oona tũvila tũu tweekela. Ĩla woosie ĩvinda wavindĩĩsya mũsoa ũmwe ĩtina wa ũngĩ, ũmanyi waku nĩwongelekile na kĩu kyalũlũmĩlya ngwatanĩo yaku na Yeova. O ũndũ waendeeie kũmantha na kĩthito ũmanyi ũla wĩ Mbivilianĩ, nĩwoonie ũndũ ũtonya kũmũthengeea Yeova na ũndũ ũtonya kwĩka nĩ kana aendeee kũkwenda na ayũka kũkũnenga thayũ ũtathela.—Yak. 4:8; Yuta 20, 21.
O ta mũndũ ũkũmantha na kĩthito tũvila twa thaavu, no kwĩthĩwa waĩ na kĩthito kingĩ kya kũmantha ũthwii wa kĩ-veva. Wamina kwĩmanyĩsya momanyĩsyo ala ma mũsingi ma Mbivilia, nĩweewie wakwata vinya wa kwosa ĩtambya ya kwĩyumya ũmũthũkũme Yeova na ũivatiswa.—Mt. 28:19, 20.
ENDEEA KŨMANTHA!
Mavinda amwe mũndũ ũkũmantha tũvila twa thaavu no atwĩthĩe mavianĩ ma mũthemba mũna (igneous rocks). Mavinda angĩ mavia amwe ta asu methĩawa makuĩte thaavu mwingĩ mũno ũkethĩa no menzawa na maitumbangwa nĩ kana ũ thaavu umw’e nesa. Ĩndĩ ũsyaĩtye ya mbee nũtonya kũema kwona thaavu ĩvianĩ yĩu. Nĩkĩ? Nũndũ tani ũmwe wa ĩvia yĩla ĩseo vyũ nũtonya kwĩthĩwa na o ngulamu 10 sya thaavu (10 grams)! Ĩndĩ o na vailyĩ ũu, mũndũ ũsu ũkũmantha thaavu nĩwonaa ve vaita wa kwĩkĩa kĩthito aumye thaavu ũla weethĩa.
O ta ũu, no nginya mũndũ aendeee kwĩkĩa kĩthito o na aminĩte kũelewa nesa ‘momanyĩsyo o ala wamanyĩiw’e ma mbee ĩũlũ wa Klĩsto.’ (Aevl. 6: 1, 2, The Holy Bible in Current Kikamba Language) Nĩwaĩle kwĩkĩa kĩthito ĩla ũkwĩmanyĩsya Mbivilia nĩ kana ũmanye maũndũ meũ na maũndũ ũtonya kũtũmĩa thayũnĩ waku. Kwoou o na kau nũtonya kwĩthĩwa wambĩĩe kwĩmanyĩsya Maandĩko myaka mingĩ mĩvĩtu, ũtonya kwĩka ata nĩ kana mũvango waku wa kwĩmanyĩsya Mbivilia ũkũtethye?
Mavinda onthe ĩthĩawa na wendi wa kwĩmanyĩsya. Tata ndũkavĩtwe nĩ tũmaũndũ o na tũla tũnini. Endeea kwĩkĩa kĩthito na nũũkwata ũĩ wa vata mũno kuma kwa Ngai, na we mwene ndakaema kũũtongoesya. (Alo. 11:33) Nĩ kana wĩthĩwe na ũmanyi mwingangĩ wa Maandĩko, tũmĩa nesa syĩndũ sya kwĩka ũkunĩkĩli ila ũtonya kũkwata kĩthyomonĩ kyaku. Ethĩwa ve makũlyo wĩ namo kana ve ũtao ũũmantha, mantha wĩ na wũmĩĩsyo. Kũlya angĩ nĩ maandĩko meva, kana nĩ ũvoo wĩva wĩ mavukunĩ maitũ monete ũtonya kũmatethya na kũmekĩa vinya. Na ĩndĩ tavya angĩ tũmaũndũ tũseo tũla ũmanyĩte ĩla ũkwĩmanyĩsya Ndeto ya Ngai.
Vate nzika, kĩeleelo kyaku kĩyaĩle kwĩthĩwa o kũkwata ũmanyi mwingĩ. O na mũtũmwa Vaulo nĩwakanisye Aklĩsto amea atĩĩ: “Ũmanyi ũetae ngathĩĩo.” (1 Ako. 8:1) Kwoou tata mũno wĩthĩawe wĩnyivĩtye na wĩ na mũĩkĩĩo mũlũmu. Kwĩthĩwa na ũthaithi wa mũsyĩ mũteũtĩĩa na kwĩmanyĩsya Mbivilia ũteũtĩĩa nĩ maũndũ matonya kũũtethya wĩkale ũndũ Yeova wendaa, na makakwĩkĩa vinya ũtethye angĩ. Na ĩndĩ ũndũ ũla wa vata vyũ nĩ kana ũkekalaa wĩ mũtanu nũndũ nũkwatĩte kĩndũ kĩseango kwĩ thaavu.—Nth. 3:13, 14.


text:
Kĩlungu Kya 5
Ũndũ Ũtonya Kwĩkalany’a na Mũuo Vamwe na Andũ ma Mũsyĩ
“Ĩvw’ĩkei ngoo . . . ya kwĩw’anĩa tei, wĩnyivyo, ũuu, wũmĩĩsyo.”
Mũtwaano wĩthĩawa new’o mwambĩlĩĩlyo wa mũsyĩ, na ũla ũtwaanĩte nake nĩwe waĩle kwĩthĩwa e mũndũ wa vata mũno kwaku. Ĩndĩ ũu ti kwasya kana ndũkethĩawa ũimenda na kũmanenga asyai maku ndaĩa. Nũtonya kwĩthĩwa wĩ ũndũ wĩ vinya kwa andũ amwe ma mũsyĩ kwĩtĩkĩla kana ũla ũtwaanĩte nake nĩwe mũndũ ũla wa vata vyũ kwaku. Ĩndĩ myolooto ya Mbivilia nĩtonya kũũtetheesya ũkamanya ũndũ waĩle kwĩka nĩ kana wĩthĩwe na mũuo na andũ asu ma mũsyĩ, o ũendeee kũlũlũmĩĩlya ngwatanĩo yaku vamwe na ũla ũtwaanĩte nake na syana syenyu.
1 ĨTHĨWA NA WONI ŨLA WAĨLĨTE ĨŨLŨ WA ANDŨ MENYU MA MŨSYĨ
ŨNDŨ MBIVILIA YAĨTYE: “Taĩa au na mwenyu.” (Aeveso 6:2) O na ethĩwa wĩ na ũkũũ wĩana ata, no nginya ĩvinda yonthe ũmanengae ndaĩa asyai maku. O na ĩngĩ manya kana mũndũ ũla ũtwaanĩte nake e na asyai, na nĩwaĩle kũmathĩnĩkĩa. Mbivilia yaĩtye kana ‘wendo ndwĩ kĩwĩu,’ kwoou ndũkethĩwe na wia, ũisũanĩa kana ngwatanĩo yaku na mũndũ ũla ũtwaanĩte nake nĩtonya kwanangwa nĩ ũndũ ta ũsu.—1 Akolintho 13:4; Akalatia 5:26.
ŨNDŨ ŨTONYA KWĨKA:
Ti ũseo kũtũmĩa ndeto ta, “Andũ menyu mainengae ndaĩa o na vanini,” kana “Inyia waku ndendeeaw’a nongi nĩ maũndũ ala nĩkaa”
Tata wone maũndũ ũndũ mũndũ ũla ũtwaanĩte nake ũmonaa
2 TW’A MAŨNDŨ KWA ŨLŨMU ĨLA VE VATA WA KWĨKA ŨU
ŨNDŨ MBIVILIA YAĨTYE: “Mũndũ mũũme akatia ĩthe na nyinyia, na akalũmany’a na mũka wake: nao makeethĩwa mwĩĩ ũmwe.” (Mwambĩlĩlyo 2:24) Ĩla watwaana kana watwawa, asyai maku nĩmatonya kwĩw’a maĩle ũkũtongoesya maũndũnĩ mana, na nĩvatonyeka makenda kũmwĩyĩaĩa ũndũ mũkwĩka.
We na ũla ũtwaanĩte nake nĩmwaĩle kwĩtĩkĩlana nĩ maũndũ meva asyai mataĩle kũlikĩlĩĩla, na ĩndĩ mũimaelesya maũndũ asu kwa nzĩa nzeo. Nĩmũtonya kũmaelesya kĩla kĩndũ nesa mũteũmony’a kĩvũthya. (Nthimo 15:1) Mweethĩwa na wĩnyivyo, ũuu, na wũmĩĩsyo, mũkeethĩwa na ngwatanĩo ndũmu na andũ ma mũsyĩ, na mũiendeea ‘kũmĩanĩsya inyw’ĩ kwa inyw’ĩ nthĩnĩ wa wendo.’—Aeveso 4:2.
ŨNDŨ ŨTONYA KWĨKA:
Ethĩwa nũũthĩnĩka nĩ ũndũ andũ ma mũsyĩ malikĩlĩĩle mũsyĩ waku, mantha ĩvinda yĩla yaĩlĩte mũneenee ũndũ ũsu wĩ na mũũme waku kana kĩveti kyaku
Ĩw’ana na mũũme waku kana kĩveti kyaku ĩũlũ wa ũndũ mũtonya kũthĩnĩkĩa ũndũ ũsu


text:
Ũndũ Ũtonya Kwasya
MŨSYAĨĨSYA
Ĩkũlyo: We nũkwona ndeto ii ta ikeanĩa?
Ĩandĩko: Ũvu 21:3, 4
Ũndũ ũtonya kwasya: Ĩkaseti yĩĩ ya Mũsyaĩĩsya nĩyĩneeneete ũndũ Ngai ũkeanĩsya watho ũsu, na ũndũ tũtonya kũtetheka kumana na ũndũ ũsu.
MŨSYAĨĨSYA (ĩthangũ ya ĩtina)
Ĩkũlyo: Kwasisya ĩkũlyo yĩĩ. [Mũkũlye ĩkũlyo ya mbee na mosũngĩo ala monanĩtw’e kĩlungunĩ kĩla kĩ ĩthangũnĩ ya 16.] Ũtonya kũsũngĩa ĩkũlyo yĩu ata?
Ĩandĩko: Sav 83:18
Ũndũ ũtonya kwasya: Kĩlungu kĩĩ nĩkĩneeneete mũnango kĩla Mbivilia ĩmanyĩasya ĩũlũ wa ĩsyĩtwa ya Ngai.
MBIVILIA ĨMANYĨASYA
Ĩkũlyo: Andũ amwe masũanĩaa kana Ngai nĩwe ũsumbĩkĩte nthĩ. Ĩndĩ waamanya kana Mbivilia ndĩmanyĩasya ũu?
Ĩandĩko: 1Yoa 5:19
Ũndũ ũtonya kwasya: Ĩvuku yĩĩ nĩyĩeleetye nesa kĩla Mbivilia ĩmanyĩasya ĩũlũ wa ũndũ ũsu na maũndũ angĩ maingĩ.
ANDĨKA MAŨNDŨ MA KŨTŨMĨA ŨTAVANY’ANĨ
Tũmĩa nzĩa ĩla yonanĩtw’e ngelekany’onĩ ila syĩ vaa ĩũlũ nĩ kana ũandĩke maũndũ maku ma kũtũmĩa ũtavany’anĩ.


text:
Ngewa ya 60: Avikaili na Ndaviti
WE NĨWĨSĨ mũndũ mũka ũũ mwanake ũkĩte kũkomana na Ndaviti? Syĩtwa yake nĩ Avikaili. We e kĩlĩko na nĩwasiĩĩie Ndaviti ndakeke ũndũ mũthũku. Ĩndĩ tũtanamba kwĩmanyĩsya ĩũlũ wa ũu, ekai twone maũndũ ala methĩĩtwe maimũkwata Ndaviti.
Ndaviti amina kũsemba na kũkĩa Saulo, we eevithie ngunganĩ. Ana-a-inyia na andũ ala angĩ ma mũsyĩ nĩmaendie kwĩkala nake kũu. Ta andũ 400 nĩmookie vala ũĩ, na Ndaviti atw’ĩka mũtongoi woo. Ndaviti ĩndĩ athi kwa mũsumbĩ wa Moavi na amwĩa: ‘Nĩngũkwĩsũva eka nau na mwaitũ mekale naku nginya yĩla ngamanya ũndũ ũvoo wakwa wĩĩkala.’ Ĩtina ĩndĩ, Ndaviti na aũme make mambĩĩa kwĩvitha iĩmanĩ.
Ĩtina wa ũu nĩw’o Ndaviti wakomanie na Avikaili. Mũũme wake Navali aĩ mũthwii wĩ kĩtheka kĩnene. Aĩ na malondu 3,000 na mbũi 1,000. Navali aĩ mũndũ mũtoonu. Nake mũka wake Avikaili aĩ mwanake mũno. Na ĩngĩ, nĩweesĩ kwĩka ũla ũlũngalu. Ĩvinda yĩmwe o na nĩwatangĩĩie mũsyĩ wake. Ekai twone eekie ũu ata.
Ndaviti na aũme make nĩmeethĩĩtwe maimwĩka Navali nesa. Nĩmatetheeisye kũsũvĩa malondu make. Kwoou mũthenya ũmwe Ndaviti atũma anake amwe make mathi makakũly’e Navali amatethye. Anake ma Ndaviti nĩmaendie vala ve Navali ĩvinda yĩla we na atetheesya make matilaa malondu w’ĩa. Waĩ mũthenya wa mboka, na Navali aĩ na syĩndũ mbingĩ nzeo sya kũya. Kwoou ũũ nĩw’o anake ma Ndaviti maisye: ‘Ithyĩ nĩtũkwĩkĩte nesa. Tũyaaũya o na yĩmwe ya malondu maku, ĩndĩ nĩtwatetheeisye kũmasũvĩa. Yu ĩndĩ, nĩtũũkwĩsũva, tũnenge lĩu mũnini.’
Nake Navali asya: ‘Nyie ndinenga lĩu wakwa andũ tenyu.’ Aneenie maũndũ mathũku na kwa nzĩa nthũku mũno ĩũlũ wa Ndaviti. Yĩla aũme asu masyokie na matavya Ndaviti ũvoo ũsu, Ndaviti nĩwathilĩkile mũno. Nake eea aũme make: ‘Ĩvotoei kĩla mũndũ ũvyũ wake!’ Na makũsya maende makoae Navali na aũme make.
Na ũmwe wa aũme ma Navali, ũla weewie ndeto nthũku ila Navali waneenie, atavya Avikaili ũndũ kweethĩwa. Na atekweteela Avikaili amantha lĩu. Awilĩĩla mang’oinĩ na akũsya. Yĩla wakomanie na Ndaviti, auma ĩng’oinĩ yake, avalũka na ũthyũ wake na asya: ‘Nĩngũkwĩsũva, mwĩaĩi wakwa, ndũkasisye mũũme wakwa Navali. We nĩ ndia, na ekaa maũndũ ma ũtumanu. Ũũ nĩ mũthĩnzĩo. Nĩngũkwĩsũva ũwose, na ũitũekea nũndũ wa ũndũ kũneethĩiwe.’
Nake Ndaviti asũngĩa, ‘We wĩ mũndũ mũka wĩ kĩlĩko. We nĩwanziĩĩa ndikamũae Navali, nĩmũĩvanĩsye nũndũ wa ũthũku wake. Ĩnũka mũsyĩ na mũuo.’ Ĩtina, yĩla Navali wakwie, Avikaili atw’ĩka ũmwe wa iveti sya Ndaviti.
1 Samueli 22:1-4; 25:1-43.
Makũlyo
- Mũndũ mũka ũya ũkĩte kũkomana na Ndaviti vaa visanĩ etawa ata, nake nĩ mũndũ wa mũthemba mwaũ?
- Navali nũũ?
- Ndaviti atũmie aũme amwe make kwa Navali makamwĩtye ũtethyo nĩkĩ?
- Navali eeie aũme ma Ndaviti ata, nake Ndaviti eekie ata?
- Avikaili oonanisye ata kana nĩ mũndũ mũka wĩ kĩlĩko?
Makũlyo ma kwongeleela
- Soma 1 Samueli 22:1-4.
Andũ ma mũsyĩ wa Ndaviti moonanisye ngelekany’o nzeo ata ya ũndũ Aklĩsto maĩlĩte kũtethany’a ta ana-a-asa? (Nth. 17:17; 1 Ath. 5:14)
- Soma 1 Samueli 25:1-43.
Nĩkĩ Navali ũkũwetwa ta mũndũ waĩlĩte kũvũthw’a? (1 Sam. 25:2-5, 10, 14, 21, 25)
Ũmũthĩ iveti Aklĩsto itonya kwĩmanyĩsya kyaũ kũmana na ngelekany’o ya Avikaili? (1 Sam. 25:32, 33; Nth. 31:26; Aev. 5:24)
Avikaili asiĩĩie Ndaviti ndakeke maũndũ meva elĩ mathũku? (1 Sam. 25:31, 33; Alo. 12:19; Aev. 4:26)
Ũndũ Ndaviti weekie nũndũ wa ndeto sya Avikaili wĩtetheesya aũme ata ũmũnthĩ kwĩthĩwa na mawoni ma Yeova ĩũlũ wa aka? (Meko 21:8, 9; Alo. 2:11; 1 Vet. 3:7)


text:
MWĨKALĨLE WA AKLĨSTO NA WĨA WA KŨTAVANY’A—KAVUKU KA KWĨMANYĨSYA KA ŨMBANO
Mwei wa 5 2017
Ũndũ Ũtonya Kwasya
Ũndũ ũtonya kwasya ũinengane ĩkaseti ya Mũsyaĩĩsya na ũimanyĩsya ũw’o ĩũlũ wa ĩvinda yũkĩte. Tũmĩa maũndũ ala monanĩtw’e maũteetheesye ũtavany’e ũtũmĩĩte ndeto syaku.
MAŨNDŨ MA VATA KUMA NDETONĨ YA NGAI
Wonany’o wa Kana Mbaĩ ya Isilaeli Nĩyesaa Kũtũngwa Kwoo
Yeova Ngai oonanasya ata ĩla weeie mwathani Yelemia athooe mũũnda? Yeova oonanisye ata kana we nĩ Ngai mũseo?
MAŨNDŨ MA VATA KUMA NDETONĨ YA NGAI
Eveti-meleki Aĩ Mũndũ wĩ Tei na Ũkũmbaũ
Oosie ĩtambya ateũtindĩa na ate na wia ĩla waendie kũneena na Mũsumbĩ Nzetekia, ĩndĩ oonanisye e tei ĩla watetheeasya mwathani wa Ngai Yelemia.
MWĨKALĨLE WA AKLĨSTO
Kũsũvĩa Kũla Tũthaithĩaa
Nĩ ũndũ wa vata kũthesya na kũsũvĩa nesa kũla tũthaithĩaa nũndũ kwĩtanĩaw’a na ĩsyĩtwa ĩtheu ya Ngai. Kĩla ũmwe witũ atonya kwĩka ata nĩ kana eanĩsye a vake wĩanĩ wa kũsũvĩa Nyũmba ya Ũsumbĩ?
MAŨNDŨ MA VATA KUMA NDETONĨ YA NGAI
Yeova Akatuva Kĩla Mũndũ Kwĩanana na Meko Make
Mwathani Yelemia na Mũsumbĩ Nzetekia maĩ thayũ ĩvinda yĩla Yelusaleme yaanangawa, ĩndĩ elĩ moosie matambya me kĩvathũkany’o vyũ.
MWĨKALĨLE WA AKLĨSTO
Yeova Ndesa Kũlwa Nĩ Wendo Wenyu
Yeova akuaa ata athũkũmi make ala manakũa o na ethĩwa maitonya kũtavany’a ta tene?
MAŨNDŨ MA VATA KUMA NDETONĨ YA NGAI
Eka ‘Kwĩmanthĩa Maũndũ Manene’
Mbaluku aĩ mũthũkũmi wa Yeova na ndaaeka kũmũtetheesya Yelemia, ĩndĩ ve ĩvinda wavĩngĩĩsĩkie. Aaĩlĩte kwĩka ata avonoke Yelusaleme ĩyanangwa?
MAŨNDŨ MA VATA KUMA NDETONĨ YA NGAI
Yeova Nũathimaa Ala Menyivĩtye na Nĩwoseaa Ekathĩĩi Ĩtambya
Andũ ma Mbaviloni maĩ na ngathĩĩo na nĩmathĩnasya andũ ma Yeova. Aisilaeli ala meelilile nĩmasyokie kwoo. Kwaendie ata kwa Mbaviloni?


text:
ĨKĨA KĨTHITO WĨTHIWE MŨTAVANY’A MŨSEO
Ũndũ Ũtonya Kwĩmanyĩsya na Mũndũ Ũtũmĩĩte Mbulosua Ũvoo Mũseo
Soma ĩkũlyo yĩla yĩ na namba na yĩandĩkĩtwe na langi mũkwatu nĩ kana ũtetheesye mwene nyũmba akwatye ũndũ ũla mũnene.
Soma kalungu kala kaatĩĩe.
Soma maandĩko ala maandĩkĩtwe “Soma” na ũikũlya mwene nyũmba makũlyo kwa ũĩ nĩ kana ũmũtetheesye one ũndũ ĩandĩko yĩu yĩsũngĩĩte ĩkũlyo yĩla yĩ na namba.
Ethĩwa ve kalungu kangĩ ungu wa ĩkũlyo yĩu, atĩĩa ũndũ vonanĩtw’e vaa ĩũlũ namba 2 na 3. Ethĩwa ve vitio Kĩsesenĩ kya jw.org/kam ĩla yosanĩte na ĩkũlyo yĩla yĩ na namba, mĩthaũke mũendeee na kũneenea kĩlungu kĩu.
Nĩ kana ũmanye kana mwene nyũmba nĩwakwatya ũndũ ũla mũnene, mũkũlye asũngĩe ĩkũlyo yĩla yĩ na namba.


text:
Ĩsomo ya 8
Nĩkĩ Ngai Ũekete Ũthũku na Mathĩna Methĩwe Kw’o?
1. Ũthũku wambĩĩie ata?
Ũthũku wambĩĩie ĩla Satani wakenganie. Mwambĩlĩlyonĩ Satani aĩ mũlaĩka mwĩanĩu, ĩndĩ “ndaaĩkala nthĩnĩ wa w’o.” (Yoana 8:44) Nĩweethĩiwe na mea ma kwenda kũthaithwa o na kau Ngai e weka no we waĩle kũthaithwa. Satani akengie mũndũ mũka wa mbee, Eva, na amũsesenga amwĩw’e vandũ va kũmwĩw’a Ngai. Atamu aatĩĩie Eva nthĩnĩ wa kũlea kũmwĩw’a Ngai. Ũtwi wa Atamu watumie kwĩthĩwa na mathĩna na kĩkw’ũ.
Ĩla Satani weeie Eva ndakamwĩw’e Ngai, ambĩlĩilye ũlei kwelekela ũsumbĩki mũnene wa Ngai, ayonany’a kana Ngai ti we waĩle kwĩthĩwa e Mũsumbĩ Mũnene Vyũ. O ta Satani, andũ aingĩ ĩũlũ wa nthĩ nĩmamũleete Ngai kwĩthĩwa e Mũsumbĩ woo. Kwoou, Satani atw’ĩkĩte “mũnene wa nthĩ.”
2. W’o wũmbi wa Ngai waĩ na mavĩtyo?
Wĩa w’onthe wa Ngai nĩ mwĩanĩu. Andũ na alaĩka ala Ngai woombie maĩ matonya kũmwĩw’a Ngai kwa wĩanĩu. (Kũtũngĩlĩlwa Kwa Mĩao 32:4, 5) Ngai atũmbie twĩ na ũthasyo wa kũnyuva kwĩka ũseo kana ũthũku. Ũthasyo ũsu ũtũnengae mwanya wa kwonany’a wendo witũ kwa Ngai.
3. Nĩkĩ Ngai ũekete mathĩna maendee nginya ũmũnthĩ?
Kwa kavinda, Yeova nĩwĩtĩkĩlĩtye ũlei kwelekela ũsumbĩki wake mũnene. Nĩkĩ? Nĩ kana onany’e ũsumbĩki o na wĩva ũtaumĩte kwake ndũtonya kũuna andũ. (Mũtavan’ya 7:29; 8:9) Ũndũ ũsu nĩwonekete nesa nthĩnĩ wa myaka 6,000 mĩvĩtu. Asumbĩki ma andũ nĩmaemetwe nĩ kũmina kaũ, ũtũli wa mĩao, ũsili ũte wa katĩ, kana mowau.
Kĩvathũkany’o na ũsumbĩki wa andũ, ũsumbĩki wa Ngai nũmaunaa ala mawĩtĩkĩlaa. (Isaia 48:17, 18) O mĩtũkĩ, Yeova akaananga silikalĩ syonthe sya andũ. Ala manyuvĩte kũsumbĩkwa nĩ Ngai no mo makekala kũũ nthĩ.—Isaia 11:9.
4. Wũmĩĩsyo wa Ngai ũtũnengete mwanya wa kwĩka ata?
Satani aisye vaiĩ mũndũ o na ũmwe ũtonya kũmũthũkũma Yeova nũndũ nũmwendete. No wende kwonany’a kana ũsu nĩ ũneeni wa ũvũngũ? No wĩke ũu! Wũmĩĩsyo wa Ngai ũtũnengae mwanya wa kwonany’a kana twĩenda kũsumbĩkwa nĩ Ngai kana nĩ mũndũ. Mwĩkalo witũ nĩw’o wonanasya kĩla tũnyuvĩte.
5. Tũtonya kũmũnyuva Ngai ata ethĩwe Mũsumbĩ witũ?
No tũmũnyuve Ngai ethĩwe Mũsumbĩ witũ kwa kũmantha na kũatĩĩa ũthaithi wa w’o kwosana na Ndeto ya Ngai, Mbivilia. (Yoana 4:23) No tũlee kũsumbĩkwa nĩ Satani kwa kwĩvathana na siasa na makaũ, o tondũ Yesũ weekie.
Satani atũmĩaa vinya wake kũtuma andũ mona imanyĩo nthũku syĩ nzeo. Ĩla twalea imanyĩo isu, anyanya na andũ amwe maitũ ma mũsyĩ no matũthekee kana kũtũvĩnga. (1 Vetelo 4:3, 4) Kwoou nĩtwaĩle kũtw’a twĩĩka ata. Tũkeethwa twĩ ngwatanĩo na ala mamwendete Ngai? Tũkaatĩĩaa mĩao yake ya ũĩ na wendo? Tweeka ũu, tũkoonany’a kana Satani nĩwakenganie ĩla waisye kana vaiĩ mũndũ ũmwĩw’a Ngai ethĩwa kwĩka ũu kũkamũetee thĩna.
Wendo wa Ngai kwa andũ ũtũĩkĩĩthasya kana akavetanga ũthũku na mathĩna. Andũ ala monanasya nĩmaĩkĩĩte ũndũ ũsu makatanĩa thayũ ĩũlũ wa nthĩ tene na tene.


text:
Ngũsĩ sya Yeova Syonaa Mathiko Ata?
Mawoni maitũ ĩũlũ wa mathiko na maũndũ ala twĩkaa mathikonĩ methĩawa mosanĩte na momanyĩsyo ma Mbivilia. Momanyĩsyo amwe nĩ ta aa maatĩĩe:
Ti ũthũku kũmeta mwendwa witũ akw’a. Amanyĩw’a ma Yesũ nĩmametaa ĩla makw’ĩĩwa nĩ endwa moo. (Yoana 11:33-
35, 38; Meko ma Atũmwa 8:2; 9: 39) Kwoou, tũyosaa mathiko ta ĩvinda ya kwĩtanĩthya. (Mũtavan’ya 3: 1, 4; 7: 1-4) Vandũ va ũu, twosaa ĩvinda yu kũĩa vamwe na ala makw’ĩĩwe. —Alomi 12:15.
Ala akw’ũ matyĩsĩ ũndũ o na wĩva. O na ethĩwa tumĩte va kana tũeetwe ata, nĩtũtataa mũno twĩsiĩanĩe na syĩthĩo kana meko ala andũ maatĩĩaa nũndũ wa kũĩkĩĩa kana akw’ũ no matethye kana makathĩny’a ala me thayũ. (Mũtavan’ya 9:5, 6, 10) Syĩthĩo imwe nĩ ta andũ kũlea ũkoma nĩkwĩthĩwa nĩmakw’ĩĩwe, kwĩthĩwa na mboka nene ĩvinda ya mathiko na ĩvinda ya kũlilikana mũthenya ũla mũndũ wakwie, kũthembea ala akw’ũ, kũea ngewa na ala akw’ũ, na syĩthĩo ila iveti iatĩĩaa aa-mũũme makw’a. Tũleaa kwĩka maũndũ asu nũndũ tũatĩĩa mwĩao ũũ wa Mbivilia: “Umai katĩ woo, . . . na mũikakiite kĩndũ kĩvuku.”
—2 Akolintho 6:17.
Ve wĩkwatyo kwa ala akw’ũ. Mbivilia ĩmanyĩasya kana kũkeethĩwa na ũthayũũkyo, na kana ve ĩvinda kĩkw’ũ kĩtakethĩwa vo ĩngĩ. (Meko ma Atũmwa 24:15; Ũvuan’yo 21:4) Wĩkwatyo ũũ ũtũtetheeasya tũikaatĩĩe syĩthĩo itaĩle sya kũmeta, o ũndũ watetheeisye Aklĩsto ma ĩvinda ya atũmwa.
—1 Athesalonika 4: 13.
Mbivilia ĩtũtaĩte twĩkae maũndũ na kĩthimo. (Nthimo 11:2) Tũyonaa ĩvinda ya mathiko ta ĩvinda ya mũndũ ‘kwĩyonany’a nũndũ wa kwĩthĩwa na ũthwii,” kana nũndũ wa kĩlasi kyake. (1 Yoana 2:
16, BCK) Tũivangaa mathiko me na nguma ala kĩeleelo kyamo nĩ kũtanĩthya andũ, kana kũthooa masandũkũ ma mbesa mbingĩ na ngũa sya kwĩyonany’a kũla kwĩ andũ angĩ.
Tũilasimĩthasya ala angĩ meke ũndũ twĩkaa ĩvinda ya mathiko. Nĩ kana tũikalasimĩthye angĩ, tũatĩĩaa mwolooto ũũ wa Mbivilia: “Kĩla ũmwe waitũ akaumya ũvoo wake mbee wa Ngai”. (Alomi 14:12) Ĩndĩ twakwata mwanya, nĩtũeleasya angĩ mũĩkĩĩo witũ twĩ na “ũuu na w’ĩa [kana, ndaĩa nene].”
—1 Vetelo 3: 15.
Mathiko ma Ngũsĩ sya Yeova methĩawa mailyĩ ata?
Vala mathiko mekĩawa: Ĩla ala makw’ĩĩwe meũvanga mathiko, no mavange methiko asu mekĩwe kũndũ ta Nyũmbanĩ ya Ũsumbĩ, nyũmbanĩ ya kũsũvĩa akw’ũ, mũsyĩ kwa ũla ũkwie, kũla akw’ũ mavĩvĩaw’a, kana o ũtee wa mbũa.
Ũndũ matwaĩĩaw’a: Ũvoo ũkũelesya kĩla Mbivilia ĩmanyĩasya ĩũlũ wa kĩkw’ũ na wĩkwatyo wa ũthayũũkyo nĩumaw’a nĩ kana ũkiakisye ala makw’ĩĩwe. (Yoana 11:25; Alomi 5:
Wathi wĩ na kyongo kyumanĩte na Maandĩko no winwe. (Akolosai 3:
Mbesa/Ndĩvi: Tũyĩĩvĩthasya kwondũ wa kũtwaĩĩsya mathiko, o na tũyĩtasya nthembo maũmbanonĩ maitũ.
Naaũ methĩawa vo: Andũ ala mate Ngũsĩ nĩmatonya kũka kwĩthukĩĩsya ũvoo wa mathiko Nyũmbanĩ ya Ũsumbĩ. O ta maũmbano ala angĩ, andũ onthe methĩawa matonya kũka mathikonĩ ma Ngũsĩ.
Ngũsĩ sya Yeova niendaa mathikonĩ ma ndĩni ingĩ?
Kĩla ũmwe wa Ngũsĩ sya Yeova nĩwe wĩtw’ĩaa ũndũ ũkwĩka atongoew’e nĩ wasya wake wa ngoo ũla ũmanyĩĩtw’e nĩ Mbivilia. (1 Timotheo 1:


text:
KĨLUNGU KYA 19
Ĩkala Vakuvĩ na Yeova
1, 2. Tũtonya kũkwata wĩvitho va ũmũnthĩ?
KWASŨANĨA ũtembeete nza mũthenya kũkĩte mbua mbingĩ na yĩ na kĩuutani. Ĩtina wa kavinda kanini, ũyona kwekala kĩvindu, na kũyambĩĩa kũtisa na kũtunduma. Na ĩndĩ kũyambĩĩa kua. Nũndũ wa ũu, ũimantha vandũ wĩvithe. Ũkona vandũ ũtonya kwĩvitha na vatekusya, wĩw’a wausya mũno!
2 Twĩkalĩte ĩvindanĩ yĩilyĩ ũu. Maũndũ ĩũlũ wa nthĩ maendeee kũthũkĩĩa. No wĩkũlye-ĩ, ‘Nĩ va ndonya kũkwata wĩvitho?’ Mũandĩki wa Savuli aandĩkie atĩĩ: “Nganeena ũndũ wa Yeova, Nĩwe wĩvitho wakwa na ngome yakwa yĩ vinya; Ngai wakwa, ũla nĩmũĩkĩĩaa.” (Savuli 91:2) Yeova no ethĩwe wĩvitho witũ ĩla twĩ mathĩnanĩ, na nũtũnengae wĩkwatyo mũseo wa ĩvinda yũkĩte.
3. Tũtonya kũmũtw’a Yeova wĩvitho witũ ata?
3 Yeova atonya kũtũsũvĩa ata? No atũtetheesye tũkamanya ũndũ tũtonya kwĩka ĩla twakwatwa nĩ mathĩna, na e na ũtonyi mwingĩ kwĩ mũndũ o na wĩva ũla ũtonya kwenda kũtũũmĩsya. Ĩla twakwatwa nĩ mũisyo, twaĩle kwĩthĩwa twĩsĩ nesa vyũ kana ĩvinda yũkĩte Yeova akamina mathĩna asu. Mbivilia ĩtwĩkĩaa vinya na ndeto ii: “Ĩyĩkalyei ene wendonĩ wa Ngai.” (Yuta 21) Twaĩle kwĩkala vakuvĩ na Yeova nĩ kana atũtetheesye ĩla twĩ na mathĩna. Ĩndĩ tũtonya kwĩka ũu ata?
MWENDE NGAI NŨNDŨ NŨKWENDETE
4, 5. Yeova onanasya ata kana nũtwendete?
4 Nĩ kana twĩkale vakuvĩ na Yeova, twaĩle kũmanya ũndũ ũtwendete mũno wĩana. Sũanĩa ĩũlũ wa maũndũ onthe ala Yeova wĩkĩte kwondũ witũ. Nũtũnengete nthĩ mbanake yusĩe mĩtĩ na nyamũ sya kwendeesya. O na nũtũnengete lĩu mũseo na kĩw’ũ kĩtheu kya kũnyw’a. Yeova nũtũmanyĩĩtye ĩũlũ wa ĩsyĩtwa yake na ndaĩa syake sya kwendeesya nthĩnĩ wa Mbivilia. Na ũndũ ũla mũnene mũno nĩ kana nĩwatwonisye wendo ĩla watũmie Mwana wake mwendwa, Yesũ, oke kumya thayũ wake kwondũ witũ. (Yoana 3:16) Na nũndũ wa nthembo ĩsu, twĩ na wĩkwatyo mũseo wa ĩvinda yũkĩte.
5 Yeova nĩ ũũngamĩtye Ũsumbĩ wa Masia, ũla nĩ silikalĩ ya ĩtunĩ, na o mĩtũkĩ ũkamina mathĩna onthe. Ũsumbĩ ũsu ũkatw’ĩkĩthya nthĩ ĩno nzaũ, na kĩla mũndũ akekala e mũtanu na e na mũuo tene na tene. (Savuli 37:29) Ũndũ ũngĩ ũkwonany’a Yeova nũtwendete nĩ kana nũtũmanyĩasya ũndũ tũtonya kwĩkala nesa vyũ ũmũnthĩ. O na nũtũthoketye tũmũvoyae, na ethĩawa eyũmbanĩtye kwĩthukĩĩsya mboya sitũ. Kwa w’o, Yeova nĩwendete kĩla ũmwe witũ.
6 Ũtonya kwonany’a ata kana nũtũngaa mũvea nũndũ Yeova nũkwendete? Ũtonya kwĩka ũu kwa kũmũtũngĩaa mũvea nũndũ wa maũndũ onthe ala wĩkĩte kwondũ waku. Ũndũ wa kũmakya nĩ kana, andũ aingĩ ũmũnthĩ maitũngaa mũvea. Na ũu now’o kwailyĩ ĩvinda yĩla Yesũ waĩ vaa ĩũlũ wa nthĩ. Ĩvinda yĩmwe, Yesũ nĩwavoisye aũme ĩkũmi mawaĩte mangũ, ĩndĩ no ũmwe wamũtũngĩie mũvea. (Luka 17:12-17) Twaĩle kwĩthĩwa tũilyĩ ta mũndũũme ũsu kwa kũmũtũngĩaa Yeova mũvea mavinda onthe.
7 O naitũ nĩtwaĩle kũmwenda Yeova. Yesũ eeie amanyĩw’a make kana no nginya mamwende Yeova na ngoo yoo yonthe, thayũ woo w’onthe, na kĩlĩko kyoo kyonthe. (Soma Mathayo 22:37.) Oonanasya ata?
8, 9. Tũtonya kũmwony’a Yeova ata kana nĩtũmwendete?
8 Kwasya nĩtũmwendete Yeova nĩkũtoetye? Aiee. Ethĩwa nĩtũmwendete Yeova na ngoo yitũ yonthe, thayũ witũ w’onthe, na kĩlĩko kitũ kyonthe, tũkoonanasya ũu kwĩsĩla meko maitũ. (Mathayo 7: 16-20) Mbivilia ĩtũmanyĩasya kana ethĩwa nĩtũmwendete Ngai, tũkeew’aa mĩao yake. Nĩ vinya kwĩka ũu? Aiee, nũndũ mĩao ya Yeova “ti mĩito.”—Soma 1 Yoana 5:3.
9 Ĩla twamwĩw’a Yeova, twĩkalaa twĩ atanu na twĩ eanĩe. (Isaia 48:17, 18) Ĩndĩ nĩ kyaũ kĩtonya kũtũtetheesya twĩkalae vakuvĩ na Yeova? Ekai twone.
ENDEEA KŨMŨTHENGEEA YEOVA
10. Nĩkĩ waĩle kũendeea kwĩmanyĩsya ĩũlũ wa Yeova?
10 Watw’ĩkie mũnyanyae wa Yeova ata? Ĩla weemanyĩisye Mbivilia, nĩwamũmanyie Yeova mũnango na wambĩĩa kwĩthĩwa na ngwatanĩo nzeo nake. Ngwatanĩo ĩsu yaku na Yeova no ĩelekanw’e na mwaki ũtekwenda ũivoa. O tondũ mwaki wendaa kwongelwa ngũ nĩ kana ndũkavoe, now’o o naku waĩle kũendeea kwĩmanyĩsya ĩũlũ wa Yeova nĩ kana ngwatanĩo yaku nake yĩthĩwe yĩ ndũmu.—Nthimo 2:1-5.
11. Momanyĩsyo ma Mbivilia maĩle kũtuma wĩw’a ata?
11 Waendeea kwĩmanyĩsya Mbivilia, kwa w’o ũkamanya maũndũ matonya kũkiita ngoo yaku. Kwoona ũndũ amanyĩw’a elĩ ma Yesũ meewie ĩla wamaeleisye wathani wa Mbivilia. Maisye atĩĩ: “Ngoo sitũ itinew’a muutĩa yĩla ũnũũneenaa naitũ nzĩanĩ, aitũvuanĩsya maandĩko?”—Luka 24:32.
12, 13. (a) Wendo witũ kwa Ngai ũtonya kwĩka ata twaema kwĩsisya? (b) Tũtonya ata kũsiĩĩa wendo witũ kwa Yeova ndũkavoe?
12 O tondũ amanyĩw’a makiitiwe ngoo ĩla maeleiwe nĩ Maandĩko, o naku no wĩthĩwe weewie ũu ĩla wambĩĩe kwĩmanyĩsya Mbivilia. Kwĩka ũu nĩkwatumie ũmũmanya Yeova na ũmwenda, na ndwĩsa kwenda wendo ũsu ũvoe.—Mathayo 24:12.
13 Watw’ĩka mũnyanya wa Ngai, nĩwaĩle kwĩkĩa kĩthito nĩ kana ũendeee kwĩthĩwa na ngwatanĩo ndũmu nake. No nginya ũendeee kwĩmanyĩsya ĩũlũ wake na ĩũlũ wa Yesũ, na ũisũanĩa ĩũlũ wa maũndũ ala ũkwĩmanyĩsya na ũndũ ũtonya kũmatũmĩa. (Yoana 17:3) Ĩla ũũsoma kana ũkwĩmanyĩsya Mbivilia, ĩkũlasye makũlyo aa: ‘Ũndũ ũũ wĩmanyĩsya kyaũ ĩũlũ wa Yeova Ngai? Nĩkĩ naĩle kũmwenda na ngoo yonthe na thayũ wakwa w’onthe?’—1 Timotheo 4:15.
14. Mboya ĩtonya kũtũtetheesya ata tũendeee kũmwenda Yeova mũnango?
14 Ĩla wĩ na mũndũ wendete, nũneenaa nake kĩla ĩvinda, na ũu nũtumaa ngwatanĩo yenyu yĩthĩwa yĩ ndũmu. O ta ngelekany’o ĩsu, twaneena na Yeova kĩla ĩvinda kwĩsĩla mboya, wendo witũ kwake nĩwongelekaa. (Soma 1 Athesalonika 5:17.) Mboya nĩ mũthĩnzĩo wa vata vyũ kuma kwa Ĩthe witũ wa ĩtunĩ. Twaĩle kũneenaa nake kĩla ĩvinda kuma ngoonĩ. (Savuli 62:8) Tũyaĩle kũtũngĩlĩĩlaa mboya sitũ, ĩndĩ syaĩle kwĩthĩwa syumĩte ngoonĩ. Twaendeea kwĩmanyĩsya Mbivilia na kũvoya kuma ngoonĩ, tũkamwenda Yeova mũnango.
TAVYA ANDŨ ANGĨ ĨŨLŨ WA YEOVA
15, 16. Wĩthĩawa na woni mwaũ ĩũlũ wa wĩa wa kũtavany’a?
15 Ethĩwa nĩtũkwenda kũendeeaa kwĩthĩwa vakuvĩ na Yeova, nĩtwaĩle kũneena na andũ angĩ ĩũlũ wa mũĩkĩĩo witũ. Kũtavya andũ ala angĩ ĩũlũ wa Yeova nĩ kĩanda kya mwanya mũno. (Luka 1:74) Na ũsu nĩ wĩa Yesũ wanengie Aklĩsto onthe ma w’o. Kĩla ũmwe witũ nĩwaĩle kũtavany’a ũvoo mũseo wa Ũsumbĩ wa Ngai. We nĩwĩkaa ũu?—Mathayo 24:14; 28:19, 20.
16 Mũtũmwa Vaulo oonaa wĩa wa kũtavany’a wĩ wa vata mũno, na nĩkyo kĩtumi wawĩtie ‘ũthwii.’ (2 Akolintho 4:7) Kũtavya andũ angĩ ĩũlũ wa Yeova na kĩeleelo kyake nĩw’o wĩa ũla wa vata vyũ ũtonya kwĩka. Nĩ nzĩa ĩmwe ya kũmũthũkũma Yeova, na nĩwendeeaw’a nĩ kĩthito kitũ. (Aevelania 6:10) Wĩa wa kũtavany’a no ũkũtetheesye kũmũthengeea Yeova na ũyĩsa kũkwata thayũ ũtathela. O na ĩngĩ, wĩa ũsu no ũtetheesye ala meũkwĩthukĩĩsya mamũthengeee Yeova na mayĩsa kũkwata thayũ ũtathela. (Soma1 Akolintho 15:58.) Ve wĩa ũngĩ ta ũsu ũtonya kũtuma wĩthĩwa wĩ mwĩanĩe?
17. Nĩkĩ wĩa wa kũtavany’a waĩle kũtethw’a na mĩtũkĩ?
17 Wĩa wa kũtavany’a waĩle kũtethw’a na mĩtũkĩ vyũ. Nĩtwaĩle ‘kũtavany’a ĩla ndeto,’ na twaĩle kwĩka ũu twĩ ‘athangaau.’ (2 Timotheo 4:2) Andũ nĩmaĩle kwĩw’a ĩũlũ wa Ũsumbĩ wa Ngai. Mbivilia yaĩtye atĩĩ: “Mũthenya mũnene wa Yeova wĩ vakuvĩ, wĩ vakuvĩ na nĩwĩkalaatĩte mũno.” Mũminũkĩlyo “ndũkekala.” (Nzevania 1:14; Avakuki 2:3) Kwoou, o mĩtũkĩ Yeova nũkwananga nthĩ ĩno nthũku ya Satani. Ũndũ ũsu ũtanethĩwa, andũ nĩmaĩle kũkanw’a nĩ kana methĩwe matonya kũnyuva kũmũthũkũma Yeova.
18. Nĩkĩ twaĩle kũmũthaitha Yeova twĩ vamwe na Aklĩsto ala angĩ ma w’o?
18 Yeova endaa tũmũthaithe twĩ vamwe na Aklĩsto ala angĩ ma w’o. Mbivilia yaĩtye atĩĩ: “Nĩtũlilikanan’ye ithyĩ kwa ithyĩ kũthangaan’ya wendonĩ na mawĩanĩ maseo; tũtekũeka kũmbana kwitũ vamwe, o tondũ amwe mekaa, ĩndĩ tũkĩtaana; na mbee mũno, mũkyona mũthenya ũsu ũkĩthengeea.” (Aevelania 10:24, 25) Nĩtwaĩle kũtataa ũndũ tũtonya tũendae maũmbanonĩ onthe. Maũmbano nĩmatũnengae mwanya wa kwĩkĩana vinya na kũthangaany’a na ala angĩ.
19. Nĩ kyaũ kĩtonya kũtũtetheesya tũmende ana-a-asa na eĩtu-a-asa Aklĩsto?
19 Wathi maũmbanonĩ, ũkakwata anyanya aseo ala makaũtetheeasya kũmũthaitha Yeova. Maũmbanonĩ asu, ũkakomana na ana-a-asa na eĩtu-a-asa me kĩvathũkany’o, ala matataa ũndũ matonya mamũthaithe Yeova o taku. Na ũndũ ũngĩ nĩ kana masyaiwe me na naĩ o taku, na nĩmavĩtasya. Ĩla mavĩtya, ĩthĩwa wĩyũmbanĩtye kũmaekea. (Soma Akolosai 3:13.) Mavinda onthe tataa mũno wone ndaĩa nzeo ila ana-a-asa na eĩtu-a-asa Aklĩsto methĩawa nasyo, nũndũ kwĩka ũu kũkaũtetheesya ũmende na ũimũthengeea Yeova mũnango.
THAYŨ WA W’O
20, 21. “Thayũ wa w’o” nĩ kyaũ?
20 Yeova endaa anyanyae onthe mekale nesa ũndũ vatonyeka. Mbivilia ĩtũmanyĩasya kana ĩvinda yũkĩte tũkekala thayũ wĩ kĩvathũkany’o vyũ na ũmũnthĩ.
21 Ĩvinda yũkĩte, tũkekala tene na tene, ĩndĩ ti o myaka 70 kana 80. Tũkatanĩa “thayũ wa tene na tene” twĩ na ũima wa mwĩĩ, mũuo, na twĩ atanu nthĩnĩ wa nthĩ nzaũ na mbanake. Thayũ ũsu nĩw’o Mbivilia yĩtĩte “thayũ wa w’o.” Yeova nĩwathanĩte kana akatũnenga thayũ ũsu wa w’o, ĩndĩ no nginya twĩke kyonthe kĩla tũtonya nĩ kana ‘tũũlũmye.’—1 Timotheo 6:12, 19.
22. (a) Tũtonya kũlũmya “thayũ wa wʼo” ata? (b) Nĩkĩ tũtesa kwĩmanthĩa thayũ wa tene na tene?
22 Tũtonya ‘kũkwata [kana, kũlũmya] thayũ wa w’o’ ata? No nginya ‘twĩkae nesa’ na ‘tũyĩthĩwa twĩ athwii ma kwĩkaa nesa.’ (1 Timotheo 6:18) Ũu wĩonany’a kana nĩtwaĩle kũtũmĩa kĩla twĩmanyĩasya Mbivilianĩ. Ĩndĩ o na ũu wĩ o vo, tũikwata thayũ wa w’o nũndũ wa kĩthito kitũ ene. Tũyĩsa kwĩmanthĩa thayũ ũtathela. Thayũ ũtathela nĩ mũthĩnzĩo Yeova watwie kũnenga athũkũmi make ala aĩkĩĩku, na nĩ wonany’o wa “mumo” kana ũseo wake mwingĩ. (Alomi 5:15) Ĩthe witũ wa ĩtunĩ nĩwendaa vyũ kũnenga athũkũmi make aĩkĩĩku mũthĩnzĩo ũsu.
23. Nĩkĩ waĩle kwĩka motwi ala maĩlĩte ĩvindanĩ yĩĩ?
23 Ĩkũlye-ĩ, ‘Nyie nĩnĩmũthaithaa Ngai kwa nzĩa ĩla wendaa?’ Woona ve moalyũku waĩle kwĩka, ĩka ũu na mĩtũkĩ. Twamwĩkwatya Yeova na tweeka kyonthe kĩla tũtonya tũmwĩw’e, akeethĩwa e wĩvitho witũ. Akasũvĩaa andũ make ala aĩkĩĩku mĩthenyanĩ ya mũminũkĩlyo ya nthĩ ĩno nthũku ya Satani. Na ĩndĩ akaĩkĩĩthya kana tũkekala Nthĩ Nzaũ tene na tene, o tondũ wathanĩte. Vate nzika, no ũkwate thayũ wa w’o weeka motwi ala maĩlĩte ĩvindanĩ yĩĩ!


text:
Ũtonya Ata Kũmĩelewa Mbivilia?
Ũndũ Mbivilia yaasya
Mbivilia nĩyonanĩtye ũndũ mũndũ ũtonya kwĩka nĩ kana amĩelewe. O na ethĩwa umĩte va, no ũmanye ũvoo ũla wĩ Mbivilianĩ nũndũ “
ti mũito mũno kwaku, o na ndwĩ kũasa.”—Kũtũngĩlĩlwa Kwa Mĩao 30:11.
Maũndũ ala matonya kũũtetheesya ũelewe Mbivilia
Ĩthĩwa na woni waĩle. Mĩtĩkĩle Mbivilia ta Ndeto ya Ngai. Ĩthĩwa na wĩnyivyo nũndũ Ngai nũleanĩte na mĩng’athĩlĩlyo. (1 Athesalonika 2:13; Yakovo 4:6) Ĩndĩ o na vailyĩ ũu, ndũkaĩkĩĩe kĩla ũndũ ũtamanyĩte ũw’o. Ngai endaa ũtũmĩe ‘
ũtonyi waku wa kũsũanĩa.’—Alomi 12:1, 2, New World Translation.
Voya ũnengwe ũĩ. Ĩandĩko ya Nthimo 3:5 yaĩtye, “
Ndũkekwatye ũmanyi waku mwene.”. Ĩndĩ vandũ va ũu, endeea ‘
kũmũvoya Ngai’ aũnenge ũĩ wa kũelewa Mbivilia.—Yakovo 1:5.
Mĩsomae kĩla ĩvinda. Ũkatetheka mũnango weemanyĩsya Mbivilia kĩla ĩvinda kũte ĩla wamĩsoma ũitĩĩa.—Yosua 1:8.
Ĩmanyĩsye kyongo kwa kyongo. Nzĩa nzeo ya kwĩmanyĩsya kĩla maandĩko meũmanyĩsya nĩ kũkunĩkĩla kwa ũliku ũndũ Mbivilia ĩmanyĩasya ĩũlũ wa kyongo kĩna kana ũvoo mũna. Ambĩĩa na “
momanyĩsyo ma mbee,” na ĩndĩ ‘
ũithi na mbee ũkavikĩe maũndũ ma ũima.’ (Aevelania 6:1, 2, The Holy Bible in Current Kikamba Language) Weeka ũu, ũkeethĩa no ũsyaanĩsye maandĩko, na ũyĩmanyĩsya kana mĩsoa ĩmwe ya Mbivilia nĩyĩeleasya ĩngĩ, o na ĩla yĩ “
vinya kũmanya.”—2 Vetelo 3:16.
Kũlya angĩ maũtetheesye. Mbivilia ĩtwĩkĩaa vinya twĩtĩkĩle ũtethyo kuma kwa andũ angĩ ala maeleawa Mbivilia. (Meko ma Atũmwa 8:30, 31) Ngũsĩ sya Yeova nĩsyĩmanyĩasya Mbivilia na andũ vate ndĩvi. O ta Aklĩsto ma ĩvinda ya atũmwa, matũmĩaa maandĩko kũtetheesya andũ mamanye yo Mbivilia ĩmanyĩasya ata.—Meko ma Atũmwa 17:2, 3.
Maũndũ ala mate ma lasima kwĩthĩwa namo
Ũĩ mwingĩ kana kĩsomo. Atũmwa ma Yesũ me 12 nĩmaeleetwe maandĩko na nĩmamanyĩasya andũ angĩ o na kau aingĩ mamonaa me andũ “
matamanyĩĩtw’e, na mate na ũmanyi.”—Meko ma Atũmwa 4:13.
Mbesa. Nũtonya kwĩmanyĩsya Mbivilia vate ndĩvi. Yesũ eeie atũmwa make atĩĩ: “
Nĩmwosete mana, nenganai mana.”—Mathayo 10:8.


text:
MWĨKALĨLE WA AKLĨSTO
Ũndũ Tũtonya Kũtũmĩa Ĩvuku Mbivilia Ĩtonya Kũtũmanyĩsya Kyaũ?
Momanyĩsyo ala me ĩvukunĩ Biblia Inatufundisha [Yĩinamba kumĩthw’a kwa kĩthyomo kya Kĩkamba] mosanĩte na ala me ĩvukunĩ Mbivilia Ĩmanyĩasya na onthe mavangĩtwe ũndũ ũmwe. Mavuku asu mamanyĩasya ũw’o kwa nzĩa ĩmwe nũndũ ũvoo ũla wĩ vo ũvangĩtwe ũndũ ũmwe. Ĩndĩ ĩvuku Biblia Inatufundisha yĩandĩkĩtwe nĩ kana yĩtetheesye ala mew’aa ne vinya kũelewa ĩvuku Mbivilia Ĩmanyĩasya. Vandũ va kwĩthĩwa na ũvoo wa kwongeleela, ĩvuku Biblia Inatufundisha yĩ na maelesyo ma mũthya maeleetye kwa nzĩa yĩ laisi ndeto na momanyĩsyo amwe me ĩvukunĩ yĩu. Ilungu sya ĩvuku yĩu iina makũlyo ma kwambĩĩa kana kasandũkũ kala ke na kyongo Ũndũ Mbivilia Ĩmanyĩasya. Ĩndĩ vandũ va ũu, mũthyanĩ wa ilungu ve kyongo kyonanĩtye maũndũ ala manene maeleetye ũw’o wa Mbivilia ũla ũneeneetwe kĩlungunĩ kĩu. O tondũ tũnenganae ĩvuku Mbivilia Ĩmanyĩasya o na ethĩwa tiyo yaĩle kũnenganwe mwei mũna, now’o tũkanenganae ĩvuku Kũtũmanyĩsya. Nĩ kwa nzĩa yĩva tũtonya kũtũmĩa maũndũ ala me ĩvukunĩ yĩu tũyĩmanyĩsya Mbivilia na mũndũ?
MAŨNDŨ ALA MANENE: Nzĩa ĩla tũtũmĩaa ĩla tũkwĩmanyĩsya Mbivilia na andũ ya kwamba kũsoma kalungu nthĩnĩ wa ĩvuku Mbivilia Ĩmanyĩasya, na ĩndĩ tũikũlya ĩkũlyo, ĩkeethĩawa yĩ nzeo. Nao nata ethĩwa mũmanyĩw’a ndesĩ nesa kĩthyomo kĩla ũkwĩmanyĩsya nakyo kana ndesĩ kũsoma nesa? Ethĩwa vailyĩ ũu, no ũvange kũtũmĩa ĩvuku Biblia Inatufundisha. Na ĩndĩ no mũtũmĩe maũndũ ala manene ĩla mũkwĩmanyĩsya, na ũithuthya mũmanyĩw’a ese kũsoma tũlungu ĩvindanĩ yake. Mavinda maingĩ, no mũtũmĩe ndatĩka ta 15 kwĩmanyĩsya ũw’o ũmwe wa Mbivilia. Nũndũ maũndũ ala manene mai na maelesyo maingĩ ala maeleetw’e tũlungunĩ, no nginya mwalimũ eyũmbany’e nesa vyũ, alilikene mavata ma mũmanyĩw’a. Na ethĩwa mwalimũ emanyĩsya atũmĩĩte ũvoo ũla wĩ tũlungunĩ, maũndũ manene no matũmĩwe tamo maũndũ ma kũsyokeleela.
MAELESYO MA MŨTHYA: Maũndũ ala me nthĩnĩ wa maelesyo ma mũthya mavangĩtwe kwosana na ilungu ila maneeneetwe. Mwalimũ no atw’e kũneenea kana o akaema kũneenea maelesyo ma mũthya ala me ĩvukunĩ Biblia Inatufundisha aendeee kwĩmanyĩsya na mũmanyĩw’a.


text:
13
Timotheo Nĩwendete Kũtetheesya Andũ
Timotheo aĩ mwanake wendete kũtetheesya andũ. Nĩwaendie kũndũ kwingĩ akatetheesye andũ. Ũu watumie ethĩwa e na ũtanu mwingĩ mũno. Nũkwenda kũmanya ĩũlũ wake?—
Inyia wa Timotheo na ũsũe nĩmamũnyĩisye ĩũlũ wa Yeova
Timotheo eanĩie ndũanĩ yeetawa Lisitela. Ĩla waĩ kana, ũsũe wake Loisi na inyia wake Eunike, nĩmambĩĩie kũmũmanyĩsya ĩũlũ wa Yeova. Ĩla weanie, nĩwendaa kũtetheesya andũ mamũmanye Yeova.
Timotheo e o mwanake, Vaulo nĩwamũkũlilye athi vamwe nake makatavany’e isionĩ ingĩ. Timotheo nĩweetĩkĩlile kũthi na Vaulo. Eetĩkĩlile kũthi nũndũ nĩwendaa kũtetheesya andũ.
Timotheo na Vaulo nĩmaendie ndũanĩ ya Thesalonika ĩla yaĩ vandũ veetawa Masetonia. Nĩ kana mavike kũu, maaĩlĩte kũthi na maaũ savalĩ ndaasa mũno, na ĩndĩ mayosa ĩsiwa. Ĩla mavikie kũu, nĩmatetheeisye andũ aingĩ mũno mamũmanye Yeova. Ĩndĩ andũ amwe nĩmeewie woo na menda kũmaũmĩsya. Ũu nĩwatumie Vaulo na Timotheo mauma ndũanĩ ĩsu, na mathi kũtavany’a kũndũ kũngĩ.
Ĩtina wa myei mĩnini, Vaulo nĩwamũkũlilye Timotheo asyoke ĩngĩ ndũanĩ ya Thesalonika nĩ kana akasisye ũndũ ana-a-asa maendee. Yaĩ no nginya Timotheo ethĩwe ate na wia nĩ kana asyoke ndũanĩ ĩsu yaĩ na andũ athũku! Ĩndĩ nĩwasyokie ndũanĩ ĩsu nũndũ nĩwathĩnĩkĩaa ana-a-asa ma kũu. Nĩwaeteie Vaulo ũvoo mũseo kuma kũu Thesalonika. Amwĩie kana ana-a-asa ma kũu maendee nesa vyũ!
Timotheo nĩwathũkũmie na Vaulo myaka mingĩ mũno. Ĩvinda yĩmwe Vaulo nĩwaandĩkie kana Timotheo nĩwe waaĩlĩte vyũ kũtũmwa kũtetheesya ana-a-asa ikundinĩ. Timotheo nĩwe waaĩlĩte nũndũ nĩwamwendete Yeova na akamenda andũ.
Nĩwendete andũ na nĩwendaa kũmatetheesya mamũmanye Yeova?— Ethĩwa wĩ mũndũ wendete andũ na nĩwendaa kũmatetheesya, ũu ũkatuma wĩthĩwa na ũtanu mwingĩ mũno o ta Timotheo!
SOMA MBIVILIANĨ YAKU
2 Timotheo 1:5; 3:15
Meko ma Atũmwa 16:1-5; 17:1-10
1 Athesalonika 3:2-7
Avilivi 2:19-22


text:
Ngewa ya 101: Kũawa kwa Yesũ
KWASISYA ũndũ ũũ mũthũku ũkwĩkĩka! Yesũ nũnũkũawa. Nĩmamũsũĩtye mũtĩnĩ. Mĩsumaa nĩathĩĩwe mokonĩ na maaũnĩ make. Nĩkĩ mekwenda kũmwĩka Yesũ ũu?
Kĩtumi nũndũ andũ amwe nĩmamũmenete Yesũ. We nĩwĩsĩ mo naaũ? Ũmwe woo nĩ mũlaĩka mũthũku Satani ũla Ndevili. Nĩwe watumie Atamu na Eva malea kũmwĩw’a Yeova. Na nowe watumie amaitha ma Yesũ meka ũndũ ũũ mũthũku.
O na mbee wa Yesũ kũathĩĩwa na mĩsumaa mũtĩnĩ ũũ, amaitha make nĩmamwĩkie maũndũ mathũku. Lilikana ũndũ mookie mũũndanĩ wa Ngesemanii na mamũkwata. Amaitha asu maĩ aaũ? Maĩ atongoi ma ndĩni. Ekai twone ũndũ kwasyokie kwĩthĩwa.
Yĩla Yesũ wakwatiwe nĩ atongoi ma ndĩni, atũmwa make nĩmasembie makĩa. Matianĩsya Yesũ na amaitha make nũndũ nĩmeew’aa w’ĩa. Ĩndĩ atũmwa elĩ, Vetelo na Yoana, mayaathi kũasa mũno. Nĩmatĩĩie mone ũndũ Yesũ ũnũkwĩkwa.
Athembi nĩmamũtwaie Yesũ kwa mũtumĩa wĩtawa Anasi, ũla waĩ mũthembi mũnene vu mbee. Ĩndĩ ĩkomano yĩu yĩyaaĩkala vau mũno. Nĩyasyokie yamũtwaa nyũmba kwa Kaiava, ũla waĩ mũthembi mũnene ĩvinda yĩu. Atongoi aingĩ ma ndĩni nĩmombanĩe nyũmbanĩ kwake.
Vau nyũmbanĩ kwa Kaiava nĩmamũsilĩile Yesũ. Na andũ nĩmaetiwe vo maneene ũvũngũ ĩũlũ wa Yesũ. Atongoi onthe ma ndĩni nĩmaisye: ‘Yesũ aĩle kũawa.’ Na ĩndĩ mamũtw’ĩlanga mata ũthyũnĩ wake, na mamũkũna na ngundi.
Maũndũ asu onthe o maendee na kwĩkĩka, Vetelo aĩ o vau nza. Waĩ ũtukũ wĩ mbevo, na kwoou andũ mavuva mwaki. Na maendee na kwota mwaki, mũthũkũmi ũmwe wa mwĩĩtu asisya Vetelo, na asya: ‘Mũndũ ũũ o nake anaĩ vamwe na Yesũ.’
Nake Vetelo asũngĩa, ‘Aiee, ndinaĩ nake.’
Andũ nĩmamwĩie Vetelo mavinda atatũ kana anaĩ vamwe na Yesũ. Ĩndĩ kĩla ĩvinda Vetelo aasya ũu ti w’o. Ĩvinda ya katatũ Vetelo amina kwasya ũu, Yesũ eethyũũa na amũsiya. Vetelo nĩweewie woo mũno nũndũ wa kũkengana, nake athi na aĩa.
Syũa yambĩlĩĩlya kuma, mũthenya wa Katano kĩoko, athembi nĩmamũtwaie Yesũ nyũmbanĩ yoo ya Nzama Nene. Na vau masũanĩa vamwe ũndũ mekwĩkana nake. Na ĩndĩ mamũtwaa kwa Vondio Vilato, ngavana wa kĩvalo kya Yutia.
Na athembi asu mamwĩa Vilato, ‘Mũndũ ũũ nĩ mũthũku. Ailĩte kũawa.’ Ĩtina wa kũkũlya Yesũ makũlyo, Vilato asya: ‘Nyie ndikwona ekĩte ũndũ o na wĩva mũthũku.’ Na ĩndĩ Vilato anengane Yesũ atwawe kwa Elote Andiva. Elote nĩwe mũsumbĩ wa Kalilii, ĩndĩ ekalaa Yelusaleme. Elote o nake ndaaona ũndũ o na ũmwe mũthũku Yesũ weekĩte, kwoou amũtũnga ĩngĩ kwa Vilato.
Vilato nĩweendaa kũmũthasya Yesũ. Ĩndĩ amaitha ma Yesũ meendaa mwovwa ũngĩ athaw’e vandũ vake. Mũndũ ũsu aĩ kĩng’ei kyeetawa Valava. Kwaĩ ta mũthenya katĩ yĩla Vilato wamumaalilye Yesũ nza. Nake eea andũ: ‘Sisyai! Mũsumbĩ Wenyu!’ Ĩndĩ athembi anene mookĩlya wasya mayasya: ‘Mũvete! Mũae! Mũae!’ Kwoou Vilato athasya Valava, namo makua Yesũ akoawe.
Syũa yeeka vanini wa Katano, Yesũ nĩwaathĩĩiwe na mĩsumaa mũtĩnĩ ĩũlũ. Andũ elĩ athe, tũtatonya kũmona vaa visanĩ, o namo nĩmasũiw’e mũtĩnĩ makw’e. Mo maĩ ngalĩko ya kw’oko kwa aũme na kw’oko kwa aka kwa Yesũ. Kavinda kanini mbee wa Yesũ kũkw’a, ũmwe wa andũ asu athe nĩwamwĩie: ‘Wĩndilikana yĩla wĩlika ũsumbĩnĩ waku.’ Nake Yesũ amũsũngĩa: ‘Nĩngũkwatha kana ũkeethĩwa vamwe nakwa Valatisonĩ.’
Ũsu tyo watho mũseo? We nĩwĩsĩ nĩ Valatiso yĩva Yesũ waneenaa ĩũlũ wayo? Valatiso ĩla Ngai waseũvisye mwambĩlĩlyonĩ yaĩ va? Yaĩ kũũ nthĩ. Yĩla Yesũ ũkasumbĩka ĩtunĩ, akathayũũkya mũndũ ũsu atanĩe Valatiso ĩsu nzaũ kũũ nthĩ. Ũsu tyo ũndũ waĩlĩte kũtũtanĩthya?
Mathayo 26:57-75; 27:1-50; Luka 22:54-71; 23:1-49; Yoana 18:12-40; 19:1-30.
Makũlyo
- Nũũ waĩlĩte kũtalĩlwa mavĩtyo nũndũ wa kĩkw’ũ kya Yesũ?
- Atũmwa meekie ata yĩla Yesũ wakwatiwe nĩ atongoi ma ndĩni?
- Nĩ ũndũ mwaũ weekĩkie nyũmbanĩ ya Kaiava, mũthembi mũnene?
- Nĩkĩ Vetelo waaumaalile na aĩa?
- Ĩtina wa Yesũ kũtũngwa kwa Vilato, athembi anene mauisye ũkemi mayasya ata?
- Yesũ eekiwe ata mũthenya wa Katano syũa yeeka, na nũndũ mwaũ wamwathie mũndũ mwathe ũla wasũĩtw’e mũtĩnĩ ũtee wake?
- Valatiso isu Yesũ waneenie ĩũlũ wayo ĩkeethĩwa va?
Makũlyo ma kwongeleela
- Soma Mathayo 26:57-75.
Nĩ kwa nzĩa myaũ asami ma nzama nene ya Ayuti moonanisye kana ngoo syoo syaĩ nthũku? (Mt. 26:59, 67, 68)
- Soma Mathayo 27:1-50.
Nĩkĩ tũtonya kwasya kana kwĩlila kwa Yutasi kũyaĩ kwa kuma ngoonĩ? (Mt. 27:3, 4; Mko. 3:29; 14:21; 2 Ako. 7:10, 11)
- Soma Luka 22:54-71.
Nĩ ĩsomo yaũ tũtonya kwĩmanyĩsya kũmana na Vetelo kũmũkaĩa Yesũ ũtukũ ũla wavũnyanĩiwe na akwatwa? (Lk. 22:60-62; Mt. 26:31-35; 1 Ako. 10:12)
- Soma Luka 23:1-49.
Yesũ eekie ata eekwa maũndũ mate ma ũlũngalu, na nĩ ĩsomo yaũ tũtonya kwĩmanyĩsya kuma ũndũnĩ ũsu? (Lk. 23:33, 34; Alo. 12:17-19; 1 Vet. 2:23)
- Soma Yoana 18:12-40.
O na kau Vetelo nĩwatelemile ĩvinda ĩvũthũ nũndũ wa ũkĩa andũ na ĩtina asyoka kũtw’ĩka mũtũmwa wa mwanya, ũndũ ũsu wĩonany’a ata? (Yoa. 18:25-27; 1 Ako. 4:2; 1 Vet. 3:14, 15; 5:8, 9)
- Soma Yoana 19:1-30.
Yesũ aĩ na woni mwaũ mũseo ĩũlũ wa syĩndũ sya kĩmwĩĩ? (Yoa. 2:1, 2, 9, 10; 19:23, 24; Mt. 6:31, 32; 8:20)
Ndeto ila Yesũ waneenie kavinda kanini mbee wa kũkw’a syoonanisye ata kana aĩ mũsindi nthĩnĩ wa kũlũlũmĩĩlya ũsumbĩki mũnene wa Yeova nginya mũminũkĩlyo? (Yoa. 16:33; 19:30; 2 Vet. 3:14; 1 Yoa. 5:4)


text:
KWĨLILIKANY’A MAŨNDŨ MA TENE
“Tũkeethĩwa na Ũmbano Ũngĩ Mũnene Ĩndĩĩ?”
MWEI WA 11 wangĩe kũthela, mwaka wa 1932, ve ũndũ wa mwanya weekĩkie Mexico City. Kyumwa kĩmwe ũndũ ũsu ũtanamba kwĩkĩka, kĩla kyawetawa mũno maũvoonĩ nĩ mataa ma lelũnĩ, ala maĩ maneekĩwa taoninĩ ĩsu yaĩ na andũ mbee wa milioni ũmwe. Ĩndĩ yu vai mũndũ wakwetye ngewa ĩsu. Kĩla kyaĩ maũvoonĩ nĩ ũndũ ũsu wa mwanya weeteelwe. Aandĩki ma maũvoo mekalĩte kĩsesenĩ kya ngalĩ ya mwaki meteele na kamela syoo mũeni wookĩte. Mũeni ũsu aĩ Joseph F. Rutherford, nake nĩwe waũngamĩe Watch Tower Society ĩvinda yĩu. O nasyo Ngũsĩ ila syaĩ kĩsionĩ kĩu syeeteelete kũmũthokya na moko elĩ. Mwana-a-asa ũsu ookĩte ũmbanonĩ mũnene wa mĩthenya ĩtatũ.
Ĩkaseti ya The Golden Age yaisye atĩĩ: “Vate nzika, ũmbano ũũ mũnene wĩĩthĩwa wĩ ũmwe katĩ wa maũndũ ala ma vata makethĩwa matetheeisye Ũw’o kũthi na mbee nthĩ ya Mexico.” Ĩndĩ nĩ kyaũ kyatumie ũmbano ũsu waĩ na andũ o 150 ũwetwa ta ũndũ wa mwanya?
Ũmbano ũsu ũtanamba kwĩkwa, ũvoo wa Ũsumbĩ ndwanyaĩĩkĩte mũno nthĩ ya Mexico. Ve maũmbano manene meekĩtwe kuma mwaka wa 1919, ĩndĩ myakanĩ ĩla yaatĩĩe ikundi syeekie kũthi iolekete. Ĩla ovisi wa ũvonge wavingũiwe Mexico City mwaka wa 1929, maũndũ moonekaa ta meũya kavaa. Ĩndĩ ve mathĩna malikile. Kwa ngelekany’o, ĩla makolovota meeiwe maikakwatanĩsye kũtavany’a na viasala, ũmwe woo nĩwathatie na akola ũw’o na ambĩĩa kĩkundi kyake kya kũmanyĩsya Mbivilia. Na kavindanĩ kau mũsyaĩĩsya wa ovisi wa ũvonge nĩweelikilye mwĩkalĩlenĩ mũthũku na kwoou weethĩa no vamanthawa ũngĩ. Nũndũ wa ũu, Ngũsĩ ila syalũmanĩtye na Yeova nthĩ ya Mexico syaĩ na vata wa kwĩkĩwa vinya.
Ĩla Mwana-a-asa Rutherford wookie, nĩweekĩie ana-a-asa asu vinya na maũvoo elĩ maseo mũno ala waumisye ũmbanonĩ ũsu mũnene, na angĩ atano waumisye kĩsesenĩ kya letiũ. Yĩu nĩyo yaĩ ĩvinda ya mbee kwĩw’a isese sya letiũ sya Mexico iitangaasa ũvoo mũseo nthĩ ĩsu. Ũmbano wathela, mwana-a-asa ũla wanyuviwe ta mũsyaĩĩsya wa ovisi wa ũvonge nĩwavangĩthisye wĩa wa ũtavany’a. Ĩtina wa ũu Ngũsĩ ila syaĩ nthĩ ĩsu nĩsyoosie vinya na syaendeea na wĩa ũsu kwa vinya wa Yeova.
Mwaka ũla waatĩĩe nĩkweethĩiwe na maũmbano angĩ manene elĩ nthĩ ĩsu. Ũmbano ũmwe weekĩiwe taoninĩ yĩ kĩlĩndĩnĩ ya Veracruz na ũla ũngĩ weekwa Mexico City. Ana-a-asa nĩmatavanisye na kĩthito na mambĩĩa kwona moseo. Kwa ngelekany’o, mwaka wa 1931 kwaĩ na atavany’a 82. Ĩndĩ ĩtina wa myaka ĩkũmi, mongelekete mala ĩkũmi! Mwakanĩ wa 1941 andũ ta 1,000 nĩmaendie ũmbanonĩ ũmwe mũnene waĩ Mexico City (Theocratic Assembly).
“LELŨ II NA ŨTHEI”
Mwakanĩ wa 1943 Ngũsĩ sya Yeova syakuie mathangũ maũmu manene matangaasaa ũmbano mũnene (“Free Nation’s” Theocratic Assembly), ũla weekiwe taoninĩ 12 sya Mexico. * Mũndũ eethĩawa akuĩte mathangũ elĩ maũmu. Ooveeaa yĩmwe kĩthũi na yĩngĩ mũongo, na ũu nĩw’o Ngũsĩ syeekaa kuma 1936.
Ĩkaseti yĩmwe (La Nación) nĩyawetie ũndũ mathangũ asu matumie andũ aingĩ moka ũmbanonĩ ũsu. Yaisye atĩĩ: “Mũthenyanĩ wa mbee [wa ũmbano], [Ngũsĩ] maneeiwe mathokye andũ angĩ aingĩ. Mũthenya wa kelĩ mainaĩ meanĩa vala manoombanĩe.” Atongoi ma Ĩkanisa ya Katholeki moona ũu mayaaendeew’a, na nũndũ wa ũu mambĩĩa kũvĩnga Ngũsĩ. O na kau nĩmavĩngiwe, mayaasyoka ĩtina ĩndĩ nĩmaendeeie kumaalũka matangaase ũmbano ũsu. Ĩkaseti yĩu yasyokete yĩkasya: “Vai mũndũ wĩ taoni ũtaneemona . . . , na wamasisya onthe, aũme na aka, kĩla ũnoonaa no ala mathangũ maũmu manakuĩte ma kũtangaasa ũmbano ũsu.” Ũvoo ũsu waĩ ĩkasetinĩ yĩu waĩ na visa wa ana-a-asa asu mavĩtĩle lelũnĩ sya Mexico City. Ĩtheo wa visa ũsu vaĩ ndeto ii: “Lelũ ii na ũthei.”
“ŨKOMO MŨSEO NA WĨ MUUTĨA KWĨ NTHĨ SIMITINĨ”
Myakanĩ ĩsu, Ngũsĩ mbingĩ syeeyĩimaa maũndũ maingĩ nĩ kana ithi maũmbanonĩ manene ala meekawa Mexico, o na kau mayaĩ maingĩ. Aingĩ maumaa isio syĩ kũndũ kũasa kũtavikaa ngalĩ ya mwaki, o na kũtaĩ malelũ. Kĩkundi kĩmwe kyaandĩkie kyasya: “Kĩla kĩwetwa kĩsionĩ kitũ no telegraph.” Kwoou ala meũthi ũmbanonĩ mũnene maendaa na nyũmbũ kana makathi na maaũ kwa mĩthenya mingĩ mayĩsa kũtw’ĩka nĩmavika vandũ mosa ngalĩ ya mwaki.
Aingĩ ala maĩ Ngũsĩ ĩvinda yĩu maĩ ngya ũkethĩa mayona tikiti wa kũmavikya ũ ũmbanonĩ mũnene. Mavika kũu, aingĩ moo makomaa kwa ana-a-asa, ala mamathokasya na ngoo yonthe. Angĩ namo makomaa Nyũmbanĩ sya Ũsumbĩ. Ĩvinda yĩmwe ana-a-asa na eĩtu-a-asa ta 90 ala mookĩte ũmbanonĩ mũnene nĩmakomie ovisinĩ wa ũvonge. Kĩla ũmwe alanĩilw’e “makotoni 20 ma mavuku atũmĩe ta ũkomo, na mavangiwe maatĩanĩe.” Ĩvuku ya Kitabu cha Mwaka yawetie kana ala mookĩte ũmbanonĩ ũsu maisye kana ũsu waĩ “ũkomo mũseo na wĩ muutĩa kwĩ nthĩ simitinĩ.”
Vate nzika, ana-a-asa na eĩtu-a-asa asu meew’aa mũyo mũno mayũmbana vamwe, na maũndũ ala meeyĩimaa mathi ũmbanonĩ mayamatalaa ta kĩndũ. Ũmũnthĩ atavany’a ala me Mexico maendeee kwongeleka na yu nĩ vakuvĩ milioni ũmwe. Kĩthito kĩla maĩ nakyo nokyo kĩkw’o ũmũnthĩ. * Livoti ĩmwe yaumiw’e mwakanĩ wa 1949 nĩ ovisi wa ũvonge wa Mexico yaĩtye ũũ ĩũlũ wa ana-a-asa asu: “O na kau nĩmakomanĩte na ĩvinda yũmũ, kĩthito kyoo kwondũ wa ũw’o kĩyaaoleka nũndũ ũmbano mũnene wathela maendeeaa kũũneenea kwa ĩvinda ĩasa, na ĩkũlyo yĩla matindĩaa kũkũlya no, Tũkeethĩwa na ũmbano ũngĩ mũnene ĩndĩĩ?” O na ũmũnthĩ livoti ta isu nosyo tũkwataa.—Kwĩlilikany’a maũndũ ma tene ma Central America.


text:
Ovisi na Ũvoo wa Kũtembew’a
Nĩtũũthoketye vyũ ũke wone ovisi sitũ na ũyona kũla tũtumbĩthĩasya mavuku. Mantha ovisi ũla ũkwenda ũke ũwone na saa sya kũthoka.
Sierra Leone
133 Wilkinson Road
FREETOWN
SIERRA LEONE
+232 76-679-072
+232 77-850-790
+232 76-679-075
Mũthenya na masaa ala ũtonya kũtembea
Wakwambĩlĩĩlya nginya Wakatano
Saa 3:00 kwakya nginya 5:00 kwakya na 8:00 mũthenya nginya 10:00 mũthenya
Ĩvinda ya ĩsaa 1 na ndatĩka 30
Kwa ũkuvĩ
Ovisinĩ ũũ vaalyũlĩlawa mavuku kwa ithyomo itatũ ineenawa nthĩ ĩsu: Krio, Kisi, and Mende.


text:
NGEWA
Nĩtwakwatie Wĩa Ũngĩ Mũseo Vyũ
ĨLA nyie na Gwen twaĩ na myaka ĩtano nĩtwambĩĩe kwĩmanyĩsya kũsũnga. Ti atĩ nĩtweesene. Tũendeee kwĩana, kĩla ũmwe witũ nĩwatwie kũtw’ĩkĩthya ndanzi ya ballet wĩa wake. Ĩndĩ twangĩe kũlũmya wĩa ũsu nesa, nĩtwaũtiie. Nĩ kyaũ kyatumie twĩka ũu?
David: Nasyaiwe mwaka wa 1945 kaundinĩ ĩuĩtye mũno ya Shropshire, nthĩ ya England. Tata aĩ na indo na nĩwaĩmaa. Ĩla nauma sukulu nĩnendete mũno kũnenga ngũkũ lĩu na kũkolany’a matumbĩ ala ilekilye, vamwe na kũsiany’a na ng’ombe sitũ sya nyama na malũnga. Na ĩndĩ twesa kũvinga sukulu nĩnatetheeasya ala angĩ kũketha lĩu, na mavinda amwe natũmĩaa matinga maitũ.
Ĩndĩ ĩvindanĩ o yu ve ũndũ ũngĩ natinie kwenda. Tata nĩwoonete kuma nĩ mũnini kana nĩnendete mũno kũsũnga ĩla nesa kwĩw’a kawathi kakũnwa. Kwoou ĩla navikisye myaka ĩtano, nĩweeie inyia-akwa andwae sukulu ya kũsũnga yĩ vu vakuvĩ nĩ kana ngemanyĩsye kũsũnga mũthemba mũna wa kũsũngĩthya o nyaaĩ (tap dancing). Mwalimũ wakwa nĩwoonie nĩ na kĩnengo kya kũtw’ĩka mũsũngi wa ballet, na nũndũ wa ũu asyoka amanyĩsya mũsũngĩle ũsu. Nĩ na myaka 15, nĩnasindie ĩthaũ yĩla yatumie nĩkwata mwanya wa kũthi sukulu yĩ nguma yĩtawa Royal Ballet School ĩla yĩ London. Kũu nĩkw’o nakomanĩie na Gwen na twakwatanw’a tũsũngae ĩmwe.
Gwen: Nasyaĩwe mũsyĩ mũnene wa London mwaka wa 1944. Nĩ kelĩtu nĩnamũĩkĩĩe Ngai mũno. Nĩnatataa kũsoma Mbivilia ĩla naĩ nayo, ĩndĩ ndyamĩeleawa. Naĩ nĩnambĩĩa kũmanyĩw’a kũsũnga nĩ na myaka ĩtano. Ĩtina wa myaka thanthatũ, nĩnasindie ndanzi yasũngawa nĩ asũngi kuma nthĩ yonthe ya Britain. Ĩsindanonĩ yĩu mũsindi anengawe mwanya wa kũtw’ĩka mũmanyĩw’a ilasinĩ sya ala me na myaka mĩnini nthĩnĩ wa sukulu yĩtawa The Royal Ballet School. Sukulu ĩsu yaĩ ĩsũmbanĩ yanake mũno yĩtawa White Lodge yakĩtwe mwakĩle wa tene (Georgian), yĩla yĩ Richmond Park, nza wa mũsyĩ wa London. Vau nĩvo nasomee na namanyĩw’a kũsũnga ballet nĩ alimũ me nguma mũno. Ĩla navikisye myaka 16, nĩnambatie nalika ilasi sya ala me na myaka mingangĩ sya The Royal Ballet School ĩla yakĩtwe nthĩnĩ wa mũsyĩ wa London. Vau nĩvo nakomanĩe na David. O na vatavĩtĩte myei yĩana ũndũ, nĩnambĩĩe kũsũnga nĩ nake ilungu ila syĩ na ndanzi ya ballet mathaũnĩ ma mũthemba wa opera ala meekĩawa nthĩnĩ wa Royal Opera House, ĩla yĩ Covent Garden, London.
David: Ĩĩ, ũu Gwen waweta nĩ w’o. Kũsũnga kwitũ nĩkwatumie tũkwata myanya ya kũsũngĩa nyũmbanĩ yĩsĩkĩe mũno ya Royal Opera House, o na nĩtwasũngĩaa kambunĩ yeetawa London Festival Ballet (yu yĩtawa English National Ballet). Ũmwe wa ala maandĩkĩtwe nĩ kambunĩ ya Royal Ballet matethye wĩa wa kũvanga andũ ũndũ meũsũnga nĩwambĩĩsye kambunĩ yake vandũ vetawa Wuppertal, nthĩ ya Germany, na atũnyuva twĩ elĩ tũendae nake. Kambunĩ ĩsu wambĩĩisye yakwete nthĩ mbingĩ. Wĩa ũsu witũ nĩwatumie tũsũngĩa nyũmbanĩ sya mathaũ nthĩ syĩ kĩvathũkany’o, o na watuma tũsũnga na andũ me nguma ta Margot Fonteyn na Rudolf Nureyev. Mũndũ wĩ wĩanĩ ta ũsu ndendaa kwĩsa kũsindwa, na ũu ũtumaa ekala esũanĩĩe. Kyu nĩkyo kĩtumi ithyĩ twekalaa o tũsũanĩĩte ĩũlũ wa wĩa witũ.
Gwen: Neeyumĩtye nĩsũnge na mwĩĩ wakwa w’onthe na kĩlĩko kyakwa kyonthe. Nyie na David nĩtwendete kwĩka maendeeo twĩthĩwe twĩ mbee wa kĩla mũndũ. Ĩvinda yĩu nĩnendete kwĩkĩĩa andũ saii yakwa syĩndũnĩ syoo, kũnengwa malaa, na kwĩw’a andũ maisĩlĩla ngĩsũnga. Ĩla nathũkũmaa wĩa ũsu, andũ aingĩ ala natindaa namo maĩ na mwĩkalĩle mũthũku vyũ, na nĩmanyusaa sikala na ũkĩ mũno, na o tondũ asũngi na athaũki aingĩ mekaa, nĩnatũmĩaa mĩthea.
MAŨNDŨ MAITŨ NĨMAVĨNDŨKIE VYŨ
David: Ĩtina wa kũthũkũma wĩa wa kũsũnga myaka mingĩ, nĩnanoiw’e nĩ kũtindaa nĩkũnĩte kĩlata. Na nũndũ ndyaaĩanĩa taoni, nĩnendie mũno kwĩnũka ngekale nde na maũndũ maingĩ. Kwoou, mwakanĩ wa 1967 nĩnatiie wĩa ũsu na nathi kũthũkũma mũũndanĩ mũna mũnene wĩ vakuvĩ na mũsyĩ kwa asyai makwa. Mũĩmi ũla naendie kũmũthũkũmĩa nĩwangomboethisye kasũmba. Ĩvinda yĩu nĩw’o nĩnamũkũnĩe Gwen simũ e vala waĩ wĩanĩ, na namũkũlya ethĩwa no ende nĩmũtwae. Ethĩĩtwe ananenevw’a ũkethĩa esũnga e weka, na aendeee nesa mũno wĩanĩ ũsu, na kwoou ndyaĩ laisi kwake kwĩka ũtwi. Ĩndĩ o na vailyĩ oou, nĩweetĩkĩlile nĩmũtwae na ooka vala naĩ, o na kau ndamanyĩĩte kwĩkala kũndũ ta kũu.
Gwen: Nĩ w’o, ndwaĩ ũndũ wĩ laisi kũmanyĩa maũndũ ma ũĩmi. Nyie ndyaĩ naakama ng’ombe kana nganenga ngũlũe na ngũkũ lĩu kũtw’ĩke kwĩ mbua kana kwĩ syũa. Ũndũ ũngĩ nĩ kana David nĩwambĩĩe kũthi sukulu ya maũndũ ma ũĩmi kwa ĩvinda ya myei kenda nĩ kana amanyĩw’e nzĩa ila syaĩ kw’o sya kũsũvĩa indo. Na nũndũ esaa kwĩnũka ũtukũ, natindaa na wii mwingĩ nginya ĩla ũkesa kũvika. Ĩvindanĩ yĩu twaĩ tũnasyaa kelĩtu kaitũ ka mbee kala ketawa Gilly. David nĩwendie nĩmanyĩsye ngalĩ, na neemanyĩsya, na ĩndĩ mũthenya ũmwe nĩ kataoni ke vu vakuvĩ nĩnakomanie na Gael. Namanyanĩte nake ĩvinda wathũkũmaa tũtukanĩ twĩ o vau.
Gael nĩwanthokisye kwake tũkakunde kakombe ka kyai. Nĩwambonisye visa syake sya alũsi, na ĩmwe ya visa isu yaĩ na andũ makũnĩwe nza wa nyũmba yeetĩtwe Nyũmba ya Ũsumbĩ. Namũkũlilye yĩu nĩ ĩkanisa ya mũthemba mwaũ. Ĩla wandavisye kana we na mũũme nĩ Ngũsĩ sya Yeova, neewie mũyo mwingĩ mũno. Nĩnalilikanile kana mwĩĩtu ũmwe ũsyaanĩw’e na Tata aĩ Ngũsĩ. O na nĩnalilikanile ũndũ ĩthe-akwa wamwĩw’ĩe woo na amũvũna vyũ nginya o na ekya mavuku make ĩvivanĩ ya takataka. Natwĩe nĩseng’aa mũno na ngekũlya nĩkĩ wathatĩe mwĩĩtu-a-inyia aseũvĩte ũu ũseũvĩte, na kelĩ vaĩ vinya kwĩsa kwona ĩthe-akwa amenete mũndũ.
Ĩndĩ yu nĩnakwatie kamwanya kaseo ka kũmanya ũndũ maũndũ ala mwĩĩtu-a-inyia wa Tata waĩkĩĩaa maĩ kĩvathũkany’o na momanyĩsyo ma makanisa. Gael nĩwambonisye ũndũ Mbivilia yaĩtye. Naseng’ie mũno kũmanya kana momanyĩsyo maingĩ, ta Ũtatũ na kana thayũ ndũkusaa, mayosanĩte na Maandĩko. (Mũta. 9:5, 10; Yoa. 14:28; 17:3) O na ĩngĩ, mũthenya ũsu nĩw’o nasomie Mbivilianĩ ya mbee kana Ngai etawa Yeova.—Kuma 6:3.
David: Gwen nĩwandavasya maũndũ ala wemanyĩasya. Kĩu nĩkyatumie nĩlilikana kana nĩ mũnini ĩthe-akwa nĩwatindĩaa kũmbĩa nĩnĩsome yĩla Ĩvuku Ĩseo. Ũu nĩwatumie nyie na Gwen twĩtĩkĩla kũmanyĩw’a Mbivilia nĩ Gael na mũũme, Derrick. Ĩtina wa myei thanthatũ nĩtwakwatie kamũlũnda tũtonya kũkomboa, kala kaĩ vandũ vetawa Oswestry, kaundinĩ o ĩsu ya Shropshire. Nũndũ wa ũu nĩtwathamĩie ku. Ĩla twavikie, nĩtwaendeeie kũmanyĩw’a Mbivilia nĩ Ngũsĩ yĩ kũu yĩtawa Deirdre. Nĩwatũmĩĩsye nũndũ mwambĩĩonĩ tweekaa maendeeo kavola. Twakwatenw’e nĩ kũĩthya indo. Ĩndĩ ĩtina wa ĩvinda, ũla w’o nĩwesie kũlika ngoonĩ.
Gwen: Kĩndũ kĩmwe kyanemeeaa mũno nĩ ũwe. Ĩandĩko ya Isaia 65:11 nĩyandetheeisye kũelewa ũndũ Yeova wonaa ala malanasya “mesa kwondũ wa ngai yĩtawa Ũthwii [kana, Ĩvuso Ĩseo].” Nĩnakuie ĩvinda na navoya mboya mbingĩ mũno ndyĩsa kũtw’ĩka nĩnavetanga mĩthea na mbingo ila naĩ nasyo. Kũmanya kana “ũla ũkenenevya [akanyivw’a]; na o ũla ũkenyivya akanenevw’a,” nĩkwatumie nĩmanya Yeova endaa andũ mailyĩ ata. (Mt. 23:12) Nĩneewie nenda mũno kũmũthũkũma Ngai ũsu watwendie mũno nginya anengane Mwana wake wĩ vata nake vyũ ethĩwe wovosyo. Ĩvindanĩ yĩu nĩtwasyaĩte kelĩtu kangĩ, na nĩtweewie mũyo mũno kũmanya kana nĩtũtonya kwĩsa kwĩkala nthĩ nzaũ tene na tene twĩ ithyonthe.
David: Ĩla nakwatisye nesa ũndũ mawathani ma ũsengy’a ma Mbivilia meanĩĩte, ta ala me nthĩnĩ wa Mathayo kĩlungu kya 24 na ĩvukunĩ ya Ndanieli, nĩvo namanyie vyũ kana neemanyĩasya ũla w’o. Na ĩngĩ nĩnamanyie kana vai kĩndũ nthĩ ĩno kĩtonya kwĩananw’a na kũmesya ngwatanĩo ndũmu vamwe na Yeova. Kwoou o ũndũ ĩvinda yavĩtĩte now’o naekie kwenda monene. Nĩnasyokie naelewa kana kĩveti kyakwa na eĩtu makwa maĩ andũ ma vata o takwa. Ĩandĩko ya Avilivi 2:4 nĩyatumie nĩkwatya kana ndyaĩle kwĩsũanĩaa o nyie mwene vamwe na wendi wakwa wa kũmesya mũũnda mũnene. Ĩndĩ naĩlĩte kwona kũmũthũkũma Yeova new’o ũndũ ũla wa vata. Nĩnaekie kũnyw’a sikala. Ĩndĩ kwĩvanga tũthi ũmbanonĩ Wathanthatũ mawĩoo vandũ ve na ũasa wa maili thanthatũ (kĩlomita 10), kũyaĩ laisi nũndũ masaa o asu nĩmo twaaĩle kũkama ng’ombe. Ĩndĩ Gwen nĩwangwatie kw’oko na kwoou tũyaatĩĩa ũmbano o na ũmwe, na kĩla Wakyumwa kwakya nĩtwaendaa kũtavany’a na eĩtu maitũ, na tũithi tweethĩawa tũkamie.
Andũ ma mũsyĩ mayaaendeew’a nĩ maũndũ asu tweekie. Ĩthe wa Gwen aminie myaka thanthatũ ũtamũtumũsya. O na asyai makwa nĩmatataa kũtũvatana na Ngũsĩ.
Gwen: Yeova aĩ vamwe naitũ mathĩnanĩ asu onthe. Na o tũendeee, ana-a-asa na eĩtu-a-asa ma Kĩkundi kya Oswestry nĩmambĩĩe kũtwosa o ta andũ moo ma mũsyĩ, na nũndũ nĩmatwendete nĩmatũtethisye mathĩnanĩ maitũ. (Luka 18:29, 30) Nĩtweeyumisye tũmũthũkũme Yeova na twavatiswa mwaka wa 1972. Nĩnendie kwĩkĩa kĩthito mũno nĩtetheesye andũ aingĩ ũndũ vatonyeka mamanye ũla w’o, na kwoou noosa ũvainia.
WĨA ŨNGĨ MŨSEO VYŨ
David: O na kau myaka ĩla twatũmĩie twĩ aĩmi yaĩ mĩnoo mũno, nĩtwatataa kũmũthaitha Yeova na kĩthito nĩ kana twĩthĩwe twĩ ngelekany’o nzeo kwa eĩtu maitũ. Ĩndĩ nĩvavikie vandũ twaekana na ũĩmi nũndũ silikalĩ nĩyaekie kũnengane ũtethyo ta tene. Kĩu kyatumie twĩthĩwa tũte na nyũmba na tũte na wĩa, na kũthũkya ũvoo kelĩtu kaitũ ka katatũ kaĩ na mwaka ũmwe. Kwondũ wa ũu nĩtwamũvoyie Yeova atũtetheesye na aitũtongoesya. Nĩtwatwie kũtũmĩa kĩnengo kitũ na kwoou twavingũa wĩa wa kũsũnga nĩ kana twone ũndũ tũtonya kũsũvĩa mũsyĩ witũ. Nũndũ nĩtwatw’ĩte vyũ kana tũikaeka kĩndũ kĩngĩ kĩthĩwe kĩ kya vata kwĩ kũmũthaitha Yeova, nĩtwoonie ũseo. Nĩtwatanie mũno ĩla eĩtu maitũ me atatũ moosie ũvainia mamina sukulu. Gwen nĩwatetheanĩasya namo kĩla mũthenya nũndũ o nake aĩ vainia.
Ĩla eĩtu maitũ ala akũũ, Gilly na Denise, matwaiwe, nĩtwavingie ũla wĩa witũ na ĩndĩ twaandĩkĩa ovisi wa ũvonge tũkũlĩtye vala tũtonya kũthi tũkatetheesye. Tweeiwe no tũthi taoni syĩ ngalĩ ya wumĩlonĩ wa syũa ya England, kwelekela ngalĩ ya ĩtheo. Na nũndũ Debbie no we twatiele nake, o nakwa nĩnoosie ũvainia. Ĩtina wa myaka ĩtano nĩtwakũlilw’e tũkatetheesye ikundi ingĩ syĩ ngalĩ ya ĩũlũ ya England. Na ĩndĩ Debbie atwawa, nĩtwakwatie kĩanda kya mwanya kya kũthũkũma wĩa wa kwaka nyũmba ikonetye maũndũ ma Ũsumbĩ ũla ũtethaw’a nthĩ mbingĩ. Twaũthũkũmie myaka ĩkũmi twĩ Zimbabwe, Moldova, Hungary, na Côte d’Ivoire. Ĩtina wa vau nĩtwasyokie England tũkatetheesye kwaka Mbetheli ya London. Nũndũ wa kwĩthĩwa nĩnesene na maũndũ ma ũĩmi, nĩnakũlilw’e nĩtetheesye mũũndanĩ ũla waĩ Mbetheli ĩvinda yĩu. Matukũ aa twĩthĩawa mavainia ngalĩ ya ũthũĩlonĩ wa syũa ya England, kwelekela ngalĩ ya ĩũlũ.
Gwen: Wĩa ũla tweeyumĩtye tene tũtethye waĩ ndanzi ya ballet, na nĩwatũtanĩthasya mũno ĩndĩ ndwaĩ wa kwĩkwatw’a. Ĩndĩ wĩa ũla yu twĩyumĩtye tũtethye nĩ kũmũthũkũma Yeova, na ũsu ũtũetee ũtanu mwingĩ na nĩ wa tene na tene. O na yu no tũthũkũmaa ĩmwe, ĩndĩ vandũ va kũtũmĩa nyaaĩ sitũ kũsũnga, tũitũmĩaa kũtavany’a twĩ mavainia. Nĩtũkwatĩte ũtanu mwingĩ mũno nũndũ nĩtũtetheeasya andũ aingĩ mamanye w’o wa vata ũla ũkatuma makwata thayũ ũtathela. Andũ asu tũtetheesye no ta “mavalũa ma kũtũĩkĩĩthya,” na me kavaa kũkĩla nguma sya nthĩ. (2 Ako. 3:1, 2) Keka mwa tũyaamanya ũla w’o, twĩthĩwa yu twĩkaa o kũlilikana maũndũ ma tene, kũsisya visa sya tene, na tũtiele na mathangũ ala maĩ na walany’o wa kũsũnga.
David: Kũmũthũkũma Yeova nĩkũtumĩte tũendeea nesa mũno. Nĩnĩsĩ nĩkũndethetye kwĩkalany’a nesa na kĩveti kyakwa na syana sitũ. Mbivilia yaĩtye kana ĩvinda yĩmwe Miliamu, Mũsumbĩ Ndaviti, na andũ angĩ nĩmasũngie nũndũ wa ũtanu. O naitũ vamwe na andũ angĩ aingĩ, twĩ na mea ma kwĩsa kũsũnga nũndũ wa ũtanu ĩla twĩlika ĩla nthĩ nzaũ twathĩtwe nĩ Yeova.—Kuma 15:20; 2 Sam. 6:14.


text:
MWĨKALĨKE WA AKLĨSTO
No Ũtate Kwĩka Ũndũ Ũũ Mwaka Ũmwe?
Ũtate kwĩka ata? Kwĩthĩwa wĩ vainia wa kĩla ĩvinda, nũndũ weeka ũu ũkakwata moathimo maingĩ!—Nth 10:22.
KWA KWĨTHĨWA WĨ VAINIA, NO . . .
wĩthĩwe wĩ na ũmanyi mwingĩ na ũitanĩa ũtavany’a mũnango
ũseũvĩĩsye ngwatanĩo yaku vamwe na Yeova. O ũndũ waneena na andũ angĩ mũno ĩũlũ wa Yeova, now’o ũkethĩawa ũtonya kũlilikana ndaĩa syake nzeo
wĩthĩwe wĩ mwĩanĩe nũndũ wa kũvĩtya maũndũ ma Ũsumbĩ mbee na ũikwata ũtanu nũndũ wa kwĩyumya ũtetheesye andũ angĩ.—Mt 6:33; Meko 20:35
ũthi ũmbanonĩ wa mavainia ũla wĩkawa ĩvindanĩ ya mũsyaĩĩsya wa mũthyũlũlũko, ũmbanonĩ wa mwanya ũla wĩkawa mbee wa ũmbano wa mũthyũlũlũko, na ũithi Sukulu ya Mavainia
wĩthĩwe na myanya mingĩ ya kwambĩĩsya kwĩmanyĩsya Mbivilia na andũ aingĩ
ũtũmĩe ĩvinda yingĩ vamwe na ana-a-asa maku, na ũitanĩa kwĩkĩana vinya namo.—Alo 1:11, 12


text:
KYONGO KYA ĨTHANGŨ YA MBEE | WE NO WENDE KWĨMANYĨSYA MBIVILIA?
Mũvango wa Kwĩmanyĩsya Mbivilia Kwondũ wa Andũ Onthe
Ithyĩ Ngũsĩ sya Yeova nĩtwĩsĩkĩe nũndũ wa wĩa wa kũtavany’a. Ĩndĩ nĩwĩsĩ kana nĩtwĩthĩawa na mũvango wa kwĩmanyĩsya Mbivilia na andũ nthĩ yonthe?
Mwakanĩ wa 2014, Ngũsĩ sya Yeova mbee wa 8,000,000 nthĩnĩ wa nthĩ 240, kĩla mwei nĩsyeemanyĩisye Mbivilia na andũ vakuvĩ 9,500,000. * Vate nzika, ve nthĩ ta 140 ila syĩ andũ anini mbee wa ala twĩmanyĩasya Mbivilia namo!
Nĩ kana mũvango wa kwĩmanyĩsya Mbivilia na andũ ũendeee, Ngũsĩ sya Yeova syumĩthasya Mbivilia, mavuku, makaseti, na syĩndũ ingĩ syakũtetheesya andũ kwĩmanyĩsya Mbivilia, vakuvĩ mbilioni ĩmwe na nyusu, kwa ithyomo vakuvĩ 700 kĩla mwaka! Mũvango ũsu wa mwanya wa kumĩthya mavuku nũtetheeasya andũ aingĩ makemanyĩsya Mbivilia na kĩthyomo kĩla mekwenda.
MOSŨNGĨO MA MAKŨLYO ALA MAKŨLANGAW’A ĨŨLŨ WA MŨVANGO WITŨ WA KŨMANYĨSYA ANDŨ MBIVILIA
Mũvango ũsu wa kwĩmanyĩsya wĩthĩawa ũilyĩ ata?
Tũnyuvaa masomo me kĩvathũkany’o, na tũimantha Mbivilianĩ mĩsoa ĩla ĩeleetye ĩsomo yĩla twanyuva. Kwa ngelekany’o, Mbivilia nĩsũngĩaa makũlyo ta aa: We Ngai nũũ? We Ngai ailyĩ ata? E ĩsyĩtwa? Ekalaa va? Na no tũmũthengeee? Ũndũ ũla wĩ vinya nĩ kũmanya vala tũtonya kũkwata mosũngĩo ma makũlyo asu Mbivilianĩ.
Nĩ kana tũtetheesye andũ kũkwata mosũngĩo, tũtũmĩaa ĩvuku Mbivilia Yo Ĩmanyĩasya Ata? yĩla yĩ na mathangũ 224. * Ĩvuku yĩu yaseũviw’e kwa nzĩa ya mwanya nĩ kana yĩtetheesye andũ kũelewa momanyĩsyo ma mũsingi ma Mbivilia. Ĩvuku yĩu yĩthĩawa na masomo ĩũlũ wa Ngai, Yesũ Klĩsto, mathĩna ala makwataa andũ, ũthayũũkyo, mboya, na maũndũ angĩ maingĩ.
Mũndũ atonya kwĩmanyĩĩsya va, na ĩndĩĩ?
Mũndũ nũtonya kũsakũa saa, na vandũ vala ũkwenda kwĩmanyĩĩsya.
Mũndũ akuaa ndatĩka siana ata kwĩmanyĩsya?
Andũ aingĩ matũmĩaa ĩsaa yĩmwe, kana o mbeange kĩla kyumwa nĩ kana memanyĩsye Mbivilia. Ĩndĩ mũndũ no anyuve ndatĩka ila ũkwenda kwĩmanyĩsya. Tũkeetĩkĩlana na ĩvinda yĩla wanyuva kũtũmĩa. Amwe memanyĩasya kwa ndatĩka 10 kana 15 kĩla kyumwa.
Mũndũ aĩvaa mbesa siana ata nĩ kana amanyĩw’e?
Twĩmanyĩasya na mũndũ vate ndĩvi, na mavuku ala tũtũmĩaa mayĩĩvĩawa. Ũndũ ũsu wosanĩte nesa vyũ na ndeto ii Yesũ watavisye amanyĩw’a make: “Nĩmwosete mana, nenganai mana.”—Mathayo 10:8.
Mũndũ akuaa ĩvinda yĩana ata aimina kwĩmanyĩsya?
No ũendeee kwĩmanyĩsya Mbivilia kwa ĩvinda yĩla ũkwenda. Ĩvuku Mbivilia Yo Ĩmanyĩasya Ata? yĩthĩawa na masomo 19. No ũnyuve ĩsomo yĩla ũkwenda, kana ũkanyuva kwĩmanyĩsya masomo onthe kwĩanana na ũtonyi waku.
No nginya mũndũ atw’ĩke Ngũsĩ ya Yeova eemanyĩsya?
Aiee. Nĩtũnengete ndaĩa ũthasyo wa kĩla mũndũ wa kwĩnyuvĩa kĩla ũkwenda kũĩkĩĩa. Ĩndĩ o na vailyĩ ũu, andũ ala makwata ũmanyi wa mũsingi wa Mbivilia no meke ũtwi ũla waĩle.
Nĩ va ndonya kũkwata ũvoo mwingangĩ?
Kĩsese kitũ kya jw.org/kam nĩkĩthĩawa na ũvoo wa w’o wa maũndũ ala tũĩkĩĩaa, na maũndũ angĩ ĩũlũ wa Ngũsĩ sya Yeova.
Naĩle kwĩka ata nĩ kana nĩmanyĩw’e Mbivilia?
Kũlya ũmanyĩw’e Mbivilia Kĩsesenĩ kya www.jw.org/kam.
-