text:
MBIVILIA NĨALYŨLAA ANDŨ
Nĩnavalũkile Mavinda Maingĩ Ndyĩsa Kwĩka Maendeeo
ASYAIWE MWAKA WA: 1953
NTHĨ ĨLA WUMĨTE: AUSTRALIA
ĨVINDA ĨVĨTU: ENDETE MŨNO KWĨLOELA MAVISA MA ŨLAALAI
KWĨANA KWAKWA:
Ĩthe wakwa athamĩĩie Australia aumĩte Germany mwaka wa 1949. Aendete ku kũmantha wĩa wa kwĩnza syĩndũ ta thaavu na nĩwamanthaa wĩa kambunĩnĩ sya kũseũvya sitima, na nũndũ wa ũu atũa vandũ vaĩ vaasa na taoni veetawa Victoria. E ku nĩw’o watwaie inyia wakwa, na nasyawa mwaka wa 1953.
Myaka mĩnini ĩtina wa vau inyia wakwa nĩwambĩĩie kwĩmanyĩsya Mbivilia na Ngũsĩ sya Yeova, na kwondũ wa ũu maũndũ ala nĩlilikanaa neesĩ nĩ mũnini nĩ ala neew’aa inyia wakwa aimanyĩw’a. Ĩndĩ, ĩthe wakwa ndendeeaw’a nĩ ndĩni o na ĩmwe. Na nũndũ wa ũu nĩwambĩĩie kũvũa inyia wakwa na kũmũthĩny’a na ũu watumaa inyia wakwa amũkĩa mũno. Ĩndĩ o na ũu wĩ o vo, nĩwaendeeie kwĩmanyĩsya Mbivilia evithĩte na endeew’a mũno nĩ momanyĩsyo mayo. Ĩla ĩthe wakwa ũte kw’o, nĩwatũmanyĩasya nĩ na mũinawa maũndũ ala weemanyĩsya. Nĩwatũtavisye ĩũlũ wa nthĩ nzaũ na atũtavya ũndũ tũtonya kwĩthĩwa twĩ atanu twaatĩĩa myolooto ĩla yĩ Mbivilianĩ.—Savuli 37:10, 29; Isaia 48:17.
Nĩ na myaka 18, nĩnaumie mũsyĩ nũndũ ĩthe wakwa aĩ na ithokoo mbingĩ. O na kau nĩnaĩkĩĩaa maũndũ ala inyia wakwa wamanyĩasya kuma Mbivilianĩ, ndyoonaa matonya kũndethya, na nũndũ wa ũu ndyaamaatĩĩa. Nĩnambĩĩe kũthũkũma wĩa wa sitima kũla kwĩnzawa makaa ma mwaki. Natwaanie nĩ na myaka 20. Nĩtwakwatie kelĩtu kaitũ ka mbee ĩtina wa myaka ĩtatũ, na nasũanĩa kĩndũ kya vata kĩla naaĩle kwĩka. Nĩneesĩ kana Mbivilia no ĩtetheesye mũsyĩ wakwa, na kwoou nambĩĩa kwĩmanyĩsya Mbivilia na ũmwe wa Ngũsĩ sya Yeova. Ĩndĩ kĩveti kyakwa kĩyamendete o na vanini. Ĩla naendie ũmbanonĩ ũmwe wa Ngũsĩ sya Yeova, kyambĩie nĩnyuve ũndũ ũmwe katĩ wa maũndũ aa elĩ, nĩeke kwĩmanyĩsya Mbivilia kana nume vau mũsyĩ nĩthi vyũ. Nũndũ noonie nde ũndũ nĩka nĩneetĩkĩlanile na ũndũ kyendaa na naeka kwĩmanyĩsya na Ngũsĩ sya Yeova. Ĩtina nĩnesie kwĩlila mũno nĩkĩ ndaatĩĩa maũndũ ala neesĩ nĩ maseo.
Mũthenya ũmwe, andũ ala twathũkũmaa ĩmwe nĩmambonisye mavisa ma ũlaalai. Woonekaa wĩ ũndũ wa kwendeesya ĩndĩ wa kũtelemya, na ĩla naminie kũsisya visa isu nthũku neewie wasya wakwa wa ngoo wathũka vyũ. Ĩla nalilikanile maũndũ ala neemanyĩisye Mbivilianĩ, nĩneesĩ nesa vyũ kana Ngai ndaema kũnzilĩla. Ĩndĩ o ũndũ naendeeie kwĩloela mavisa asu ma ũlaalai, now’o woni wakwa waalyũkile. Ĩtina wa ĩvinda, weethĩie ndyĩkala ndeloele visa isu nthũku.
Myaka 20 kuma ĩvinda yĩu, nĩnathũkĩĩie na weethĩa vai ũndũ o na ũmwe nĩatĩĩaa katĩ wa maũndũ ala inyia wakwa wamanyĩisye. Mwĩkalĩle wakwa nĩwoonanasya nesa maũndũ ala maĩ kĩlĩkonĩ. Ũneeni wakwa waĩ mũthũku na nendete kũtũmĩa ndeto ikonetye maũndũ ma ũlaalai ĩla ngũvũa ngũĩ. O na nĩnambĩĩie kwĩthĩwa na mawoni mathũku ĩũlũ wa kũmanyana kĩ-mwĩĩ. O na kau nekalaa na kĩveti kyakwa, nĩnakomaa na aka angĩ. Mũthenya ũmwe nĩneesiisye kĩoonĩ na neew’a neemena vyũ. Vandũ va kwĩw’a nĩnengete ndaĩa ũndũ neew’aa tene, neewie neemena vyũ.
Mũtwaano wakwa nĩwathelile na maũndũ mathũka vyũ. Nĩnamũvoyie Yeova kuma ngoonĩ na nambĩĩa ĩngĩ kwĩmanyĩsya Mbivilia, o na kau nĩvavĩtĩte ĩvinda ya myaka ta 20 ndemanyĩsya. Ĩvindanĩ yĩĩ ĩthe wakwa aĩ akwie, na inyia wakwa aĩ avatisiwe na atw’ĩka Ngũsĩ ya Yeova.
ŨNDŨ MBIVILIA YAALYŨLILE MWĨKALĨLE WAKWA:
Mwĩkalĩle wakwa waĩ kĩvathũkany’o vyũ na ũndũ Mbivilia ĩmanyĩasya. Ĩndĩ yu nĩnatw’ĩte vyũ kũkwata mũuo wa kĩlĩko ũla Mbivilia ĩwetete. Nĩnavangie kũeka kũtũmĩa ndeto nthũku na kwĩthĩwa ndeũthata mĩtũkĩ. O na nĩnatwie kũekana na mwĩkalĩle mũthũku, kũtha kalata, kũnyw’a mũno, na kũyĩa mũnene ũla wambandĩkĩte.
Andũ ala twathũkũmaa ĩmwe mayamanyaa nĩkĩ ngwenda kwĩka moalyũku asu manenevete ũu. Kwa ĩvinda ya myaka ta ĩtatũ matindĩaa kũnthing’ĩĩsya nĩsyokee maũndũ asu mathũku. Ĩla nesa kũvĩtũũkany’a o vanini na ndineena ndeto nthũku kana ngew’a woo, andũ asu twathũkũmaa namo meew’aa mũyo mũno na mayasya “ekai mwone aisyoka vala ũnatũaa.” Ndeto isu syanũmĩasya mũno! O na syatumaa nona ta ndesa kũalyũka.
Vala nathũkũmaa yaĩ laisi vyũ kwona visa sya ũlaalai. Andũ ala twathũkũmaa ĩmwe matindĩaa kũtũma visa nthũku na kombyũta o tondũ natwĩe nĩkaa. Natatĩte mũno kũekana na kĩmanyĩo kya kũsisya visa isu nthũku, ĩndĩ namo matataa ũndũ matonya nĩ kana nĩsyokee kĩmanyĩo kĩu. Nĩnaneenie na ũla tweemanyĩasya Mbivilia ĩmwe nĩ kana andetheesye na aimbĩkĩa vinya. Nĩweethukĩĩisye nesa vyũ maũndũ ala namũtavasya kuma ngoonĩ. Nĩwatũmĩie Maandĩko kũmbony’a ũndũ ndonya kũekana na kĩmanyĩo kĩu, na ambĩkĩa vinya nĩmwĩkwatasye Yeova kĩla ĩvinda kwĩsĩla mboya.—Savuli 119:37.
Mũthenya ũmwe nĩnoombanisye andũ onthe ala twathũkũmaa ĩmwe. Ĩla moombanie nameie manenge aũme elĩ maĩ vau ũkĩ, na nĩneesĩ kana maĩ na thĩna wa kũnyw’a mũno ĩndĩ matw’ĩte kũekana na kĩmanyĩo kĩu. Namina kũmatavya ũu, andũ asu onthe mew’ĩte woo mambĩie atĩĩ: “Tũitonya kũnenga aũme aa ũkĩ nũndũ maendeee kũng’ang’ana ũndũ matonya maeke kũnyw’a!” Mambĩa ũu nakwa nameie atĩĩ: “O nakwa nĩendeee kũng’ang’ana tamo.” Kuma mũthenya ũsu andũ asu nĩmamanyie kana nĩendeee kũng’ang’ana nĩekane na kĩmanyĩo kĩu kya kũsisya visa sya ũlaalai, na mayaambĩla ĩngĩ kũnthing’ĩĩsya nĩkĩsyokee.
Ĩtina wa ĩvinda, Yeova nĩwandetheeisye mũno naekana na kĩmanyĩo kĩu kya kũsisya visa sya ũlaalai. Mwaka wa 1999, nĩnavatisiwe natw’ĩka ũmwe wa Ngũsĩ sya Yeova, na nĩnatanie mũno nũndũ nĩnakwatie ĩngĩ mwanya wa kwĩthĩwa na mwĩkalĩle mũseo na kwĩthĩwa na ũtanu ĩngĩ.
Yu nĩnĩsĩ nesa nĩkĩ Yeova ũmenete maũndũ asu natwĩe nĩmendete kwa ĩvinda ĩasa. Nũndũ nĩ Ĩthe wakwa ũmbendete, endaa kũnzũvĩa ndikakwatwe nĩ maũndũ mathũku ala maumanaa na kwĩloela visa sya ũlaalai. Kwa w’o ndeto ii syĩ ĩvukunĩ ya Nthimo 3:5, 6 nĩ sya w’o. Ĩandĩko yĩu yaĩtye atĩĩ: “Ĩkĩĩa Yeova na ngoo yaku yonthe, Na ndũkekwatye ũmanyi waku mwene: Mĩendelenĩ yaku yonthe mũkũsĩĩe we, Na akaũlũngalĩlya nzĩa syaku.” O vamwe na kũtũsianĩa na mĩisyo, mĩao ĩla yĩ Mbivilianĩ nĩtũtetheeasya kũendeea nesa.—Savuli 1:1-3.
MOATHIMO ALA NĨKWATĨTE:
Ĩvinda ĩvĩtu nĩtwĩe ndyĩw’a nĩmenete, ĩndĩ yu nĩnĩnengete ndaĩa na nĩnĩthĩawa na mũuo wa kĩlĩko. Nĩnĩthĩawa na mwĩkalĩle mũseo, na nĩnĩw’aa Yeova andekeie na nĩnonaa aindetheesya. Mwaka wa 2000, nĩnatwaie mwĩĩtu-a-asa mwanake wĩtawa Karolin, ũmwendete Yeova o takwa. Twĩkalanasya na mũuo nĩ na kĩveti kyakwa. Nĩtwĩw’aa ne ũathimo mũnene kwĩthĩwa twĩ kĩkundinĩ kya Kĩklĩsto kya nthĩ yonthe kĩla kĩthĩawa na ana-a-asa na eĩtu-a-asa me mwĩkalĩle mũseo na mendene.


c: text/html

text:
Ngewa ya 106: Kũthaw’a Kuma Kolokolonĩ
KWASISYA mũlaĩka ũũ wĩ vaa ũvingũĩte na akakwatĩĩa mũomo wa kolokolo. Aũme asu ũkũvingũĩa nĩ atũmwa ma Yesũ. Ekai twone kĩla kyatumie mekw’a kolokolonĩ.
No ĩvinda ĩkuvĩ ĩthelu kuma yĩla veva mũtheu woonoiw’e ĩũlũ wa amanyĩw’a ma Yesũ. Na ũũ nĩw’o kweekĩkie: Vetelo na Yoana nĩmaendete ĩkalũnĩ Yelusaleme mũthenya ũmwe syũa yeeka. Vau vakuvĩ na mũomo vaĩ mũndũ weethĩĩtwe e kyonze ĩvinda yonthe ya thayũ wake. Andũ mamũkuaa makamwia vau kĩla mũthenya nĩ kana avoye mbesa kuma kwa ala meũlika ĩkalũnĩ. Na yĩla woonie Vetelo na Yoana, amavoya mamũnenge o kĩndũ. Atũmwa meekie ata?
Nĩmaũngamie na mamũketeea mũndũ ũsũ ngya. Na Vetelo amwĩa: ‘Nyie ndina mbesa, ĩndĩ nĩngũũnenga kĩla nĩ nakyo. Syĩtwanĩ ya Yesũ, ũkĩla na ũithi!’ Vetelo ĩndĩ amũkwata kw’oko kwa aũme, na vau kwa vau atũũlĩla aũngama na ambĩĩa kũthi. Yĩla andũ moonie ũu, maseng’a mũno na meew’a mũyo nũndũ wa kyama kĩu kĩseo.
Na Vetelo asya: ‘Nĩ kwa vinya wa Ngai, ũla wathayũũkisye Yesũ kuma kwa akw’ũ, twĩkie kyama kĩĩ.’ Na we na Yoana maendee o na kũneena, atongoi amwe ma ndĩni mooka. Maĩ na woo nũndũ Vetelo na Yoana matavasya andũ ĩũlũ wa kũthayũũkw’a kwa Yesũ. Kwoou mamakwata na mamekĩa kolokolonĩ.
Ũnĩ ũsu atongoi asu ma ndĩni nĩmeethĩiwe na ũmbano mũnene. Na Vetelo na Yoana, vamwe na mũndũ ũla mavoetye, maetwe. Na atongoi asu mamakũlya: ‘Mũneekie kyama kĩu kwa vinya waũ?’
Nake Vetelo amea nĩ kwa vinya wa Ngai, ũla wamũthayũũkisye Yesũ kuma kwa akw’ũ. Athembi asu mayeesĩ ũndũ matonya kwĩka, nũndũ mayaĩ matonya kũkaĩa kana kyama kĩu kya ũsengy’a kwa w’o nĩkĩneekĩkie. Kwoou mamatĩsya atũmwa asu maikasyoke kũneena ĩngĩ ĩũlũ wa Yesũ na ĩndĩ mamalekya.
O ũndũ mĩthenya yaendeeie na kũvĩta, now’o atũmwa maendeeie na kũtavany’a ĩũlũ wa Yesũ na kũvosya awau. Ũvoo wa syama isu nĩwanyaĩĩkie. Kwoou nguthu nene ya andũ kuma ndũa ila syathyũlũlũkĩte Yelusaleme maete andũ ala awau nĩ kana atũmwa mamavosye. Ũndũ ũsu watumie atongoi ma ndĩni mew’a kĩwĩu, kwoou mamakwata atũmwa na mamekĩa kolokolonĩ. Ĩndĩ mayaaĩkala vo ĩvinda ĩasa.
Ũtukũ mũlaĩka wa Ngai nĩwavingũie mũomo wa kolokolo, o tondũ ũtonya kwona vaa. Nake asya: ‘Endai, mũkaũngame ĩkalũnĩ, na mũiendeea na kũtavya andũ.’ Ũnĩ ũsu kwakya, Atongoi ma ndĩni nĩmatũmie andũ kolokolonĩ makaete atũmwa, namo meethĩa nĩmaendie. Ĩtina andũ asu mamethĩa maimanyĩsya ĩkalũnĩ, na mamaete nyũmbanĩ ya Nzama Nene.
Nĩvo ĩndĩ atongoi asu maisye: ‘Tũtineemũvata mũno na vinya mũikasyoke kũmanyĩsya ĩngĩ ĩũlũ wa Yesũ. Ĩndĩ nĩmusũĩtye Yelusaleme momanyĩsyo menyu.’ Atũmwa ĩndĩ masũngĩa: ‘Mũvaka tũmwĩw’e Ngai mbee wa kũmew’a andũ.’ Kwoou maendeea na kũmanyĩsya “ũvoo mũseo.” Ĩsu yo tyo ngelekany’o nzeo ithyĩ twaĩlĩtwe nĩkũatĩĩa?
Meko kĩlungu kya 3 nginya 5.
Makũlyo
- Kweethĩiwe ata kwa Vetelo na Yoana mũthenya ũmwe yĩla maendete ĩkalũnĩ syũa yĩneeeka?
- Vetelo amwĩie ata mũndũ kyonze, na amũnengie kyaũ kyaĩ kya vata mũno kwĩ mbesa?
- Atongoi ma ndĩni mathilĩkĩtw’e nĩ kyaũ, namo mamekie ata Vetelo na Yoana?
- Vetelo eeie atongoi ma ndĩni ata, na nĩ ũkany’o mwaũ atũmwa manengiwe?
- Nĩkĩ Atongoi ma ndĩni maĩ na kĩwĩu, ĩndĩ kweethĩiwe ata yĩla atũmwa meekĩiwe kolokolonĩ ĩvinda ya kelĩ?
- Atũmwa masũngĩie ata maetwe nyũmbanĩ ya Nzama Nene?
Makũlyo ma kwongeleela
- Soma Meko 3:1-10.
O na kau tũinengetwe ũtonyi wa kwĩka syama ũmũnthĩ, ndeto sya Vetelo ila iandĩkĩtwe nthĩnĩ wa Meko 3:6 syĩtũtetheesya ata kwona vata wa ũvoo wa Ũsumbĩ? (Yoa. 17:3; 2 Ako. 5:18-20; Avi. 3:8)
- Soma Meko 4:1-31
Yĩla twavinganĩw’a twĩ wĩanĩ wa kũtavany’a, nĩ kwa nzĩa yĩva tũtonya kwĩyĩelekany’a na ana-a-asa maitũ Aklĩsto ma mbee? (Meko 4:29, 31; Aev. 6:18-20; 1 Ath. 2:2)
- Soma Meko 5:17-42.
Andũ amwe mate Ngũsĩ ma ĩvinda ya tene na ya ũmũnthĩ, monanasya ata kũelewa nesanga ĩũlũ wa wĩa wa kũtavany’a? (Meko 5:34-39)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
MBIVILIA NĨALYŨLAA ANDŨ
Nĩneemanyĩisye Kũnengae Aka Ndaĩa na Kwĩnenga Ndaĩa
ASYAIWE MWAKA WA: 1960
NTHĨ ĨLA WUMĨTE: FRANCE
ĨVINDA ĨVĨTU: AĨ MŨNG’ENDU, NĨWATŨMĨAA NDAWA SYA KŨMILA, NA NĨWAVŨTHĨTYE AKA
KWĨANA KWAKWA:
Nasyaĩwe taoninĩ yĩtawa Mulhouse, yĩ ngalĩko ya ĩũlũ ya France. Taoni ĩsu yekalaa andũ ma kĩlasi kya nthĩ na nĩyeesĩkĩe mũno nũndũ wa ũng’endu. Maũndũ ala nĩlilikanaa ĩũlũ wa ĩla naĩ mũnini nĩ ĩũlũ wa ũndũ andũ ma mĩsyĩ yĩ kĩvathũkany’o kĩsionĩ kitũ matindĩaa kũkita. Aka nĩmavũthĩtw’e mũno mũsyĩ kwitũ na mavinda maingĩ aũme mayamakũlasya mawoni. Namanyĩĩtw’e kana aka mekalaa ikonĩ maisũvĩa aũme moo na syana.
Nakwatiwe nĩ mathĩna maingĩ mũno ĩla naĩ mũnini. Nĩ na myaka ĩkũmi, ĩthe wakwa nĩwooaiwe nĩ ũkĩ. Ĩtina wa myaka ĩtano, ũmwe wa akũũa nĩweeyũaie. Mwakanĩ o ũsu, nĩnoonie mũndũ wa mũsyĩ ooaa ũngĩ nũndũ wa kĩneene kya mũsyĩ, na ũndũ ũsu nĩwanũmĩisye mũno. Andũ ma mũsyĩ nĩmamanyĩĩtye ũndũ naĩle kũkita nĩtũmĩĩte tũvyũ na mavuti ĩla ve vata. Mathĩna asu onthe matumie nĩsolwa tattoo mwĩĩ w’onthe na nambĩĩa kũnyw’a.
Nĩ na myaka 16, kĩla mũthenya nĩnanyusaa sũva 10 kũvika 15 sya ũkĩ, na ĩtina wa kavinda kanini nambĩĩa kũtũmĩa ndawa sya kũmila. Nĩ kana nĩkwate mbesa sya kwĩka maũndũ asu mathũku, nĩnatesaa sikilevu na nambĩĩa kũya. O na ndivikya myaka 17 naĩ nakomie yela. Nĩnatw’ĩĩwe kyovo mavinda 18 nũndũ wa kũya na ũng’endu.
Nĩ na myaka 20 na kĩndũ, nĩnathũkĩĩie ĩ ya mũno. Kĩla mũthenya nanyusaa mĩsokoto 20 ya vangi na nĩnanyusaa heroin na ndawa ingĩ nthũku sya kũmila. Mavinda maingĩ neethĩawa nĩ vakuvĩ kũkw’a nũndũ wa kũnyw’a mũno syĩndũ isu. Nĩnambĩĩie kũta ndawa sya kũmila na kwoou nekalaa nguĩte tũvyũ na mavuti. Ve ĩvinda yĩmwe natatie kũatha mũndũ, ĩndĩ ũseo kĩsasi kyeelelũka na kyaatha ngome ya mũsivi! Nĩ na myaka 24, inyia wakwa nĩwakwie na ũu watuma nĩthilĩka mũno. Nũndũ andũ nĩmangĩaa, makilasya moona tũkĩte kũkomana makakĩla ngalĩko ĩla ĩngĩ ya lelũ. Nũndũ wa kũkita na andũ, mawathanthatũ na mawakyumwa maingĩ mathelaa nĩ volisi kana nĩ sivitalĩ nditumwa itau.
Nĩnatwaanie nĩ na myaka 28. O tondũ ũtonya kũsũanĩa, ndyanengete kĩveti kyakwa ndaĩa. Nĩnakĩumangaa na ngakĩvũa. Vai ũndũ o na ũmwe twaaĩsa kwĩka ta mũndũ na mũka. Nasũanĩaa kana kũmũnenga syĩndũ sya kwĩyanakavya sya aka ila nooyaa nĩkũtoetye. Ĩndĩ, ve ũndũ ndataĩĩe weekĩkie. Kĩveti kyakwa nĩkyambĩĩie kwĩmanyĩsya Mbivilia na Ngũsĩ sya Yeova. Ĩtina wa kwĩmanyĩsya Mbivilia kwa ĩvinda ya mbee, nĩkyaekanie na sikala, kyalea syĩndũ sya ũng’ei ila nakĩnengae, na kyandũngĩa syĩndũ sya kwĩyanakavya ila nakĩnengete. Ũndũ ũsu nĩwatumie nĩthata mũno. Nĩnambĩĩie kũmũvĩnga ndakemanyĩsye Mbivilia, o na nĩnamũtoeeasya syũki ya sikala ũthyũnĩ. Nĩnaendaa nĩmwanangĩĩte ĩsyĩtwa kĩla vandũ ũtũinĩ.
Ũtukũ ũmwe nĩnakwatisye nyũmba yitũ mwaki nĩmũmile. Ĩndĩ kĩveti kyakwa nĩkyatwovoisye nĩna kelĩtu kaitũ ka myaka ĩtano. Ĩla namilũkilwe, nathĩnĩkie mũno nũndũ wa kĩko kĩu. Neew’aa Ngai atesa kũndekea. O na nĩnalilikanile ĩvinda yĩmwe neewie mũtavany’a ayasya kana ala athũku makavĩvw’a ĩianĩ ya mwaki. O na ndakĩtalĩ wakwa wa kyongo ambĩie atĩĩ: “We ndwĩsa kũtetheka o na ũkekanwa naku ata!”
ŨNDŨ MBIVILIA YAALYŨLILE MWĨKALĨLE WAKWA:
Ĩtina wa nyũmba yitũ kũvya twaendie kwĩkalaa na asyai ma kĩveti kyakwa. Ĩla Ngũsĩ sya Yeova syookie kũtembelea kĩveti kyakwa, namakũlilye atĩĩ, “Ngai no andekee naĩ syonthe ila nĩkĩte?” Mambonisye Mbivilianĩ ĩandĩko ya 1 Akolintho 6:9-11. Ĩandĩko yĩu yonanĩtye mwĩkalĩle mũthũku ũla Ngai ũmenete, ĩndĩ yongeleele kwasya: “Amwe menyu mwailyĩ ũu.” Ndeto isu nĩsyandĩkĩĩthisye kana no nĩalyũke. Na ĩndĩ Ngũsĩ isu syanzomea ĩandĩko ya 1 Yoana 4:8 kũndĩkĩĩthya kana Ngai nũmbendete. Maũndũ asu nĩmambĩkĩie vinya mũno na kwoou nakũlya Ngũsĩ isu twĩmanyĩasye Mbivilia kelĩ kwa kyumwa, na nambĩĩa kũthi maũmbanonĩ ma Kĩklĩsto. O na nĩnamũvoyaa Yeova kĩla ĩvinda.
Mwei ũmwe ũte mũthelu nĩnatwie kũekana na ndawa sya kũmila na kũnyw’a ũkĩ. Ĩtina wa ĩvinda nĩnambĩĩie kũthĩnw’a nĩ mwĩĩ nũndũ wa kũekana na ndawa sya kũmila. Nĩnaĩsawa nĩ mũtwe mũno, mwĩĩ nĩwaalasya, na kũota ndoto nthũku na sya kũtelemya. Ĩndĩ nĩneew’aa Yeova aindetheesya na aimbĩkĩa vinya. Neew’aa ta mũtũmwa Vaulo ũla waandĩkie ũũ aineena ĩũlũ wa ũndũ Ngai wamũtetheeisye: “Nĩndonya maũndũ onthe nthĩnĩ wake ũla ũndonyethasya.” (Avilivi 4:13) Ĩtina wa ĩvinda nĩnaekie vyũ kũnyw’a sikala.—2 Akolintho 7:1.
Mbivilia nĩyandetheeisye kwĩthĩwa na mwĩkalĩle mũseo na yandetheesya kwĩthĩwa na mũsyĩ mũseo. Nĩnambĩĩie kwĩkalany’a na kĩveti kyakwa nesa. Nĩnambĩĩie kũkĩnenga ndaĩa na kũtũmĩa ndeto nzeo ta “nĩ mũvea.” O na nĩneethĩiwe nĩ ĩthe mũseo. Ĩtina wa kwĩmanyĩsya Mbivilia kwa mwaka ũmwe, nĩneeyumisye kũmũthũkũma Yeova na navatiswa nĩatĩĩe ngelekany’o nzeo ya kĩveti kyakwa.
MOATHIMO ALA NĨKWATĨTE:
Ndi na nzika kana Mbivilia nĩyatangĩĩie thayũ wakwa. O na andũ ma mũsyĩ ala mate ngũsĩ nĩmesĩ kana nĩthĩwa nakwie nũndũ wa kũtũmĩa ndawa sya kũmila kana ngoaĩwa kaũnĩ.
Mbivilia nĩyatumie mũsyĩ witũ wĩthĩwa na ũtanu nũndũ nĩyamanyĩisye kana naĩle kwĩthĩwa nĩ mũũme mũseo na ĩthe mũseo. (Aeveso 5:25; 6:4) Nĩ na andũ makwa nĩtwambĩĩie kwĩka maũndũ twĩ ngwatanĩo. Vandũ va kĩveti kyakwa kwĩkũngũmĩa ikonĩ nĩ wia, yu nĩnĩtanĩaa kũkĩtetheesya wĩanĩ wa ũtavany’a wa ĩvinda yonthe. Nakyo nĩkĩndetheeasya kwĩanĩsya kĩanda kyakwa nĩ mũtumĩa wa kĩkundi.
Wendo na tei wa Yeova nũtumĩte nĩalyũka vyũ. Nĩnĩthĩawa na wendi wa kũtavya andũ ala mate na wĩkwatyo ĩũlũ wa ndaĩa nzeo sya Yeova, nũndũ andũ aingĩ moonaa nĩ ũmwe wa andũ asu mate na wĩkwatyo. Nĩnĩsĩ vyũ kana Mbivilia yĩ na ũtonyi wa kũtetheesya mũndũ o na wĩva ethĩwe na mwĩkalĩle mũseo na aimanya vata wa kwĩthĩwa e thayũ. Mbivilia nĩtumĩte nĩnenga aũme na aka ndaĩa na ngethĩwa nĩmendete, o na nĩtumĩte nĩnenga ndaĩa.


text:
We Nĩwĩyoneaa Kw’oko kwa Ngai?
“Kw’oko kwa Yeova kũkamanyĩka kwa athũkũmi make.”—ISA. 66:14.
MBATHI: 32, 26
1, 2. Andũ amwe methĩawa na woni mwaũ ĩũlũ wa Ngai?
ANDŨ aingĩ monaa Ngai ndalũnganaa na kĩla andũ maendeesye. O na amwe maĩkĩĩaa kana Ngai ndamakaw’a nĩ mathĩna ala makwataa andũ. Kwa ngelekany’o, ĩvinda yĩla kĩuutani kĩthũku mũno (Super Typhoon Haiyan) kyakũnie kĩsio kĩmwe kĩnene kya nthĩ ya Philippines kwĩ Mwei wa 11, 2013, meya wa mũsyĩ ũmwe mũnene aisye: “No nginya Ngai ethĩwe eeĩ kũndũ kũngĩ.”
2 Naw’o mwĩkalĩle wa andũ angĩ wonanasya maikũĩkĩĩa kana Ngai nĩwene kĩla mekwĩka. (Isa. 26:10, 11; 3 Yoa. 11) Andũ ta asu mailyĩ ta ala mũtũmwa Vaulo wamawetie akyasya kana “[nĩmaleile] kwĩthĩwa na Ngai ũmanyinĩ woo.” Asu Vaulo wawetaa ‘mausũĩtwe nĩ ũla ũte ũlũngalu w’onthe, na ũthũku, na ĩtomo, na wai.’—Alo. 1:28, 29.
3. (a) Nĩ makũlyo meva tũtonya kwĩkũlya? (b) Mavinda maingĩ ĩla Mbivilia yaweta “kw’oko” kwa Yeova yĩthĩawa ĩiweta kyaũ?
3 Nata naitũ? Twĩ kĩvathũkany’o vyũ na asu mawetwa vau ĩũlũ nũndũ nĩtwĩsĩ kana Yeova ethĩawa ene kyonthe kĩla tũkwĩka. Ĩndĩ ĩkũlyo nĩ atĩĩ: Nĩtũĩkĩĩaa kana Yeova nĩwendeeaw’a nithyĩ na kana kw’oko kwake nĩkũtũtethasya? O na ĩngĩ nũseo tũkekũlya-ĩ, ‘Ithyĩ twĩ amwe katĩ wa ala Yesũ waisye kana “makamwona Ngai”?’ (Mt. 5:8) Nĩ kana tũmanye ũu nĩ kwasya ata, ekai twambe kũsisya ngewa imwe syĩ Mbivilianĩ sya andũ moonie kw’oko kwa Ngai kũitethya wĩa na sya andũ maleile kwona kw’oko ku kwa Ngai. Twasisya ngewa isu twĩsyoka twĩmanyĩsye ũndũ tũtonya kwĩyonea kw’oko kwa Yeova nesa. Ĩla tũendeee kwĩmanyĩsya maũndũ asu onthe, lilikana ũndũ ũũ: Mavinda maingĩ ĩla Mbivilia yaweta “kw’oko” kwa Ngai yĩthĩawa ĩiweta vinya ũla Ngai ũminĩte kũtũmĩa. Vinya ũsu aũtũmĩaa kũtetheesya athaithi make na kũsinda amaitha make.—Soma Kũtũngĩlĩlwa Kwa Mĩao 26:8.
NĨMALEILE KWONA KW’OKO KWA NGAI
4. Nĩkĩ amaitha ma Isilaeli mataaona kw’oko kwa Ngai?
4 Kuma o na ĩla mbaĩ ya Isilaeli yaĩ nini, andũ nĩmaĩ matonya kwona na makew’a nguma sya ũndũ Ngai wamĩtethasya. Kwa ngelekany’o, Yeova nĩwamyovoisye yauma Misili na ĩndĩ yathi ĩsindĩte asumbĩ ala yeethĩana namo. (Yos. 9:3, 9, 10) O na kau vakuvĩ asumbĩ onthe ala maĩ mũingo wa Yolotani nĩmoonie na meew’a ũvoo ũsu, “nĩmoombanie vamwe, mokite na Yosua na Isilaeli, me na ngoo ĩmwe.” (Yos. 9:1, 2) Ĩndĩ o na ĩla makwatisye kaũ na mbaĩ ĩsu, nĩmaaĩle kwona nesa vyũ kana kw’oko kwa Ngai kwaĩ na Isilaeli. Nĩkĩ? Nũndũ Yeova nĩweeaĩe “syũa yaũngama ki, na mwei weeteela mũvaka ĩla mbaĩ yeeĩvanĩsya amaithanĩ mayo.” (Yos. 10:13) Ĩndĩ Yeova amaekie amaitha asu ‘moomya ngoo syoo, mokite na Isilaeli.’ (Yos. 11:20) Asumbĩ asu mokitaa na Isilaeli nĩmaleile kwĩtĩkĩla kana Ngai nũkwetye kũkitĩa Isilaeli, na kyu nĩkyo kyatumie mavalũka.
5. Nĩ kyaũ Mũsumbĩ Aavu waleile kwĩtĩkĩla?
5 Ĩtina wa ĩvinda, o nake Mũsumbĩ Aavu nĩwakwatie mwanya mavinda meana ũna wa kwona kw’oko kwa Ngai. Kwa ngelekany’o, ve ĩvinda Eliya wamwĩie atĩĩ: “Kũtikethĩwa ĩmwe kana mbua . . . ate o kwĩanana na ndeto yakwa.” (1 Asu. 17:1) Vai nzika kana Yeova nĩwe watumĩte Eliya ethĩwa na mũĩkĩĩo wa kũweta ndeto isu, ĩndĩ Aavu nĩwaleile kũĩkĩĩa kyu. Ĩtina wa vau Aavu o ũsu nĩweeyoneie mwaki ũtheeete kuma ĩtunĩ ĩla Eliya waminie kũmũvoya Yeova avĩvye nthembo ĩla waumasya. Kĩu kyathela, Eliya nĩwawetie kana Yeova nũkũmina mũnyao ũla waĩ kw’o nũndũ amwĩie Aavu ũũ: “[Theea], nĩ kana mbua ndĩkakũsiĩĩe.” (1 Asu. 18:22-45) Aavu nĩwoonie maũndũ asu onthe, ĩndĩ o na kũvika vau ndaaenda kwĩtĩkĩla kana ũsu waĩ vinya wa Ngai. Ngelekany’o ĩsu na ila ingĩ syĩtũmanyĩsya ũndũ ũũ wa vata: Ĩla twoona Yeova eeka ũndũ, no nginya tũketĩkĩlaa kana ku nĩ kw’oko kwake.
NĨMOONIE KW’OKO KWA YEOVA
6, 7. Nĩ kyaũ Laavi na andũ ma Ngiveoni moonie nesa?
6 Ve andũ angĩ ma ĩvinda ya asumbĩ asu athũku mataaĩka tamo. Maĩ kĩvathũkany’o nũndũ mo nĩmoonie kw’oko kwa Ngai. Kwasũanĩa ĩũlũ wa andũ ma Ngiveoni. Mbaĩ ila ingĩ iyũkita na Isilaeli mo maendie kũmantha mũuo na mbaĩ ĩsu. Nĩkĩ? Maisye: “Athũkũmi maku nĩmaumĩte nthĩ yĩ kũasa mũno kwondũ wa syĩtwa ya Yeova Ngai waku: nũndũ nĩtwĩw’ĩte nguma yake, na w’onthe ũla wekie.” (Yos. 9:3, 9, 10) Andũ asu maĩ oĩ nũndũ nĩmamanyie kana Ngai wa w’o nĩwe watongoesye Aisilaeli.
7 O nake Laavi nĩweeyoneie kw’oko kwa Ngai. Ĩla wamanyie ũndũ Yeova woovoisye athaithi make, atavisye ala athiani elĩ ma Isilaeli ndeto ii: “Nĩnĩsĩ atĩ Yeova nũmũnengete nthĩ ĩno.” O na kau no weesĩ kũkwatĩanĩa na Isilaeli kwaĩ kũtonya kũmũlikya mũisyonĩ mũnene, ndaĩ na nzika kana Yeova aĩ atonya kũmũvonokya e na andũ make.—Yos. 2:9-13; 4:23, 24.
8. Aisilaeli amwe moonanisye ata kana nĩmoonie kw’oko kwa Ngai?
8 O na ĩngĩ kĩvathũkany’o na Mũsumbĩ Aavu, Aisilaeli amwe makũsĩĩie Yeova aitheesya ũla mwaki Eliya weetĩtye nĩmoonie kana kũu kwaĩ kw’oko kwa Ngai. Ĩla moonie mwaki ũsu wa Yeova ũivĩvya ĩla nthembo, maisye ũũ na wasya mũtũlu: “Yeova, nĩwe Ngai.” (1 Asu. 18:39) Mayonaa ve ũngĩ wĩka ũu eka Yeova.
9. Tũtonya kũmwona Yeova ata na tũtonya kwona kw’oko kwake ata?
9 Ngelekany’o syonthe ila tweemanyĩsya nĩsyatũtetheesya kũmanya ũsũngĩo wa ĩkũlyo yĩĩ: Kwona Ngai kana kwona kw’oko kwake nĩ kwasya ata? Ĩla twongela ũmanyi witũ ĩũlũ wa Ngai o naitũ nĩtũtonya kwona kw’oko kwake. Tũkwonaa nũndũ “metho ma ngoo [sitũ]” nĩmambĩĩaa kwona ũndũ ũ Ngai ũilyĩ na maũndũ ala wĩkaa. (Aev. 1:18) No twende mũno kũatĩĩa ngelekany’o ya andũ ma tene na ma ũmũnthĩ ala monete nesa Yeova aitethya andũ make. Ĩndĩ o na kau no twĩthĩwe na wendi ũsu, no tũkũlye atĩĩ: Twĩsĩ ata kana Ngai nũtethasya andũ ũmũnthĩ?
KW’OKO KWA YEOVA ŨMŨNTHĨ
10. Twĩsĩ ata kana Yeova nũtethasya andũ ũmũnthĩ? (Sisya visa ĩthangũnĩ ya 4.)
10 Ve maũndũ maingĩ matumaa tũĩkĩĩa kana o na ũmũnthĩ Yeova nũtethasya andũ. Kwa ngelekany’o, mavinda maingĩ nĩtwĩw’aa ĩũlũ wa andũ amwe mamũvoyete Ngai amatetheesye na akamatetheesya. (Sav. 53:2) Kwasũanĩa ĩũlũ wa kĩveti kĩmwe kĩkalaa kathamanĩ ke Philippines, kĩla kyeethĩiwe nĩ mwana-a-asa wĩtawa Allan aitavany’a nyũmba na nyũmba. Ĩla kyamanyie kana Allan nĩ Ngũsĩ nĩkyambĩĩe kũĩa. Allan easya: “Kwakya ku kyaĩ kĩnamũvoya Yeova atũme Ngũsĩ syake kwakyo. Ĩla kĩveti kĩu kyaĩ kelĩtu nĩkyamanyĩaw’a Mbivilia nĩ Ngũsĩ, ĩndĩ kyaanwa nasyo ĩla kyatwaiwe na kyathamĩĩa kathamanĩ kau. Kwoou Ngai asũngĩie mĩtũkĩ mũno ĩla mboya kyaĩ kĩnavoya nginya ũkethĩa nĩkĩkwoneka kyakiitwa ngoo.” O na mwaka ũte mũthelu, nĩkyeeyumisye kĩmũthũkũme Yeova.
11, 12. (a) Nĩ kwa nzĩa syĩva Yeova ũtetheeasya athũkũmi make? (b) Elesya ngewa ya mũndũ watetheeiw’e nĩ Yeova.
11 Athũkũmi aingĩ ma Yeova nĩmaĩkĩĩte kana nũtethasya andũ nũndũ nĩmonete aimatethya makĩlye vinya imanyĩo ite laisi kũekana nasyo ta kũnyw’a sikala, kũtũmĩa ndawa sya kũmila, kana kwĩloela mavisa ma ũlaalai. Amwe maasyaa kana matambĩte kũmũmanya Yeova nĩmatatĩte mavinda maingĩ kũeka maũndũ asu na makaemwa. Ĩndĩ ĩla mesie kũmwĩkwatya Yeova amatethye, nĩwamanengie ‘vinya mũnene ũvĩtũkĩte,’ na maeka imanyĩo isu.—2 Ako. 4:7; Sav. 37:23, 24.
12 O na ĩngĩ, Yeova nũtetheeasya athũkũmi make aingĩ momĩĩsye maũndũ methĩwa maimathokoa. Kwa ngelekany’o, mwĩĩtu-a-asa ũmwe wĩtawa Amy nĩwoonie ĩvinda yũmũ ĩla watũmiwe akatetheanĩsye na angĩ kwaka Nyũmba ya Ũsumbĩ na nyũmba ya amisonalĩ kathamanĩ kamwe ke ũkanganĩ wa Pacific. Easya atĩĩ: “Twekalaa ũtelinĩ ũmwe mũnini, na nĩ kana tũvike vala twaakaa, kĩla mũthenya twesĩlaa malelũnĩ mausĩe kĩw’ũ makekala ũsĩ.” O na ĩngĩ Amy aĩ no nginya amanyĩe syĩthĩo sya kũu, na mavinda maingĩ kũyeethĩawa na sitima na kĩw’ũ. Ongelete kwasya: “Kũthũkya ũvoo, ĩvinda yĩmwe nĩnaneenisye naĩ mwĩĩtu-a-asa ũmwe twatethasya wĩa nake. Nenũkie nĩthokoekete vyũ. Navika kasũmbanĩ kala nekalaa nekalile vau kĩvindunĩ na namũtulũĩla Yeova ngoo yakwa na namwĩa nandetheesye.” Ĩla sitima wesie kũsyoka, Amy oosie ĩkaseti ya Mũsyaĩĩsya yaĩ na kĩlungu kyaneeneete maũvoo ala maumiw’e mũthenya ũmwe amanyĩw’a ma kĩlasi kĩmwe kya Sukulu ya Mbivilia ya Ngileati moosaa mavalũa. Kĩlungu kĩu nĩkyawetete mathĩna aa onthe waĩ namo: syĩthĩo ũtaamanyĩa, kwĩw’a ũtulu nũndũ wa kwĩkala vaasa na mũsyĩ, na kwĩkalany’a na andũ ũtaamanyĩa. Aĩtye: “Neewie Yeova ta ũkũneena nakwa. Kĩu nĩkyandetheeisye mũno nakwata vinya wa kũendeea kũthũkũma wĩa ũla nanengetwe.”—Sav. 44:25, 26; Isa. 41:10, 13.
13. Twĩsĩ ata kana Yeova nũtw’ĩĩkaa andũ make ĩla menda “kũwũkitĩa na kũlũlũmĩlya” ũla ũvoo mũseo?
13 Yeova nũtũtetheesye “kũwũkitĩa na kũlũlũmĩlya” ũla ũvoo mũseo, na ũsu nĩ ũndũ ũngĩ ũtũĩkĩĩthasya kana kũla kw’oko kwake kwĩ vinya nĩkũtũtw’ĩĩkaa. (Avi. 1:7) Kwa ngelekany’o, kwĩ silikalĩ imwe itatĩte mũno kũũngamya vyũ wĩa wa andũ ma Ngai. Ĩndĩ kuma mwaka wa 2000 Ngũsĩ sya Yeova isindĩte makoani ta 268 kotinĩ ila nene, na 24 katĩ wa asu masilĩlwe kotinĩ mũnene mũno wĩtawa European Court of Human Rights. Ĩla twesa kũvindĩĩsya na twoona ũndũ tũsindĩte makoani ta asu, twĩthĩawa tũte na nzika o na vanini kana vai mũndũ ũtonya kũtũnga kw’oko kwa Ngai.—Isa. 54:17; soma Isaia 59:1.
14. Nĩ maũndũ angĩ meva matũĩkĩĩthasya kana Ngai e vamwe na andũ make?
14 Tũitonya kũtavany’a ũvoo mũseo nthĩ yonthe takethĩwa ti va vinya wa Ngai. (Mt. 24:14; Meko 1:8) O na kwatata ũsũanĩe ũndũ andũ ma Yeova methĩawa me ngwatanĩo o na kau me nthĩ syĩ kĩvathũkany’o. Ngwatanĩo ĩsu andũ ma nthĩ maimyona, na nĩkyo kĩtumi o na amwe matwĩaa ũũ: “Nĩ w’o Ngai e katĩ wenyu.” (1 Ako. 14:25) Kwoou kũvikĩĩa vau no twasye kana ve maũndũ maingĩ matũĩkĩĩthasya vyũ kana Ngai e vamwe na andũ make. (Soma Isaia 66:14.) Ĩndĩ nata we a vaku? We nĩwĩyoneaa nesa kw’oko kwa Yeova maũndũnĩ maku?
WE NĨWĨYONEAA KW’OKO KWA YEOVA?
15. Nĩkĩ mavinda amwe tũtonya kũlea kwona nesa kw’oko kwa Yeova maũndũnĩ maitũ? Elesya.
15 Nĩ maũndũ ta meva matonya kũtũvw’ĩka metho ũkethĩa tũyene nesa kana kw’oko kwa Ngai kwĩ vamwe naitũ? Mathĩna ala matũkwataa nĩmatonya kũtũemeea. Ĩla matũemeea no laisi tũkolwa kana kũvika vau tũvikĩte Yeova nĩwe wĩthĩĩtwe aitũtetheesya. Kwa ngelekany’o, ĩla Yeseveli, mũka wa Mũsumbĩ Aavu, weeie Eliya nũkũmũaa, Eliya nĩwambie kũlwa kwa kavinda kana Ngai nĩwamũtethetye kũvika vau wavikĩte. Mbivilia yaĩtye kana kavindanĩ kau Eliya ‘nĩweevoyeie akw’e.’ (1 Asu. 19:1-4) Nĩ ũndũ wĩva waĩ ũtonya kũmũtethya Eliya? Aaĩlĩte kũmwĩkwatya Yeova amwĩkĩe vinya.—1 Asu. 19:14-18.
16. Tũtonya kwĩka ata nĩ kana twone Ngai o tondũ Yovu wamwonie?
16 O nake Yovu asũanĩie mũno mathĩna ala mamũkwatĩte nginya weethĩa ndeũmosa ũndũ Ngai wamosaa. (Yovu 42:3-6) Ĩndĩ o tondũ Yovu weekie, no kwĩthĩwa o naitũ twaĩle kwongelanga kĩthito nĩ kana tũmwone Ngai maũndũnĩ maitũ. Nĩ kyaũ kĩtonya kũtũtetheesya twongelange kĩthito kyu? Nĩtwaĩle kũvindĩĩsya mũno kĩla Maandĩko mawetete ĩũlũ wa mathĩna maitũ. Na twamanya ũndũ Yeova ũtũtw’ĩĩkaa nĩtũtonya kũmũĩkĩĩa mũnango. Na nũndũ wa ũu no twĩse kwasya o tondũ Yovu waisye. Aisye atĩĩ: “Nĩneew’ĩte ũvoo waku kwa kwĩw’a na kũtũ; ĩndĩ yu itho yakwa nĩyĩũkwona.”
17, 18. (a) Nĩ maũndũ ta meva matonya kũtũtetheesya tũmanye kana Yeova nũtũtetheeasya? (b) Nengane ngelekany’o ĩkwonany’a ũndũ Ngai ũtũtetheeasya.
17 Tũtonya kwona kw’oko kwa Yeova ata? Kwasũanĩa maũndũ aa. Ũndũ wa mbee, no kwĩthĩwa ĩla wasũanĩa ũndũ wakwatie ũw’o wĩthĩawa ũte na nzika kana no Ngai waũtetheeisye. Ũndũ wa kelĩ, no kwĩthĩwa ũlilikanaa ũvoo weewie wĩ ũmbanonĩ na waũkiita ngoo nginya wasya, “Ũvoo ũsu ninyie ngumĩaw’a!” Ũndũ wa katatũ, no kwĩthĩwa wavoyie na ũkona Yeova asũngĩa mboya yaku. Ũndũ wa kana, no kwĩthĩwa ve ĩvinda wendie kwongelanga kĩthito kyaku kya kũmũthũkũma Yeova na woona aũtetheesya nginya weeka ũndũ wavangĩte. Ũndũ wa katano, no kwĩthĩwa wakolile wĩa watethasya tene nũndũ watumaa ũtamũthũkũma Yeova nesa na ĩtina wa vau woona aianĩsya watho ũũ wake: “Ndikakũtia o na ĩndĩĩ.” (Aevl. 13:5) Tweethĩwa na ngwatanĩo ndũmu vamwe na Yeova, tũkeethĩawa tũtonya kwona ũndũ ũtũtethetye maũndũnĩ me kĩvathũkany’o.
18 Kwasũanĩa kĩla mwĩĩtu-a-asa wĩtawa Sarah wa Kenya ũwetete. Easya: “Naĩ na mũmanyĩw’a ũmwe noonaa ta ũtendete kwĩmanyĩsya Mbivilia na ĩvinda yĩmwe nĩnavoyie kwondũ wake. Nĩnamũkũlilye Yeova ethĩwa nĩ waĩlu nĩeke kwĩmanyĩsya nake. Ĩndĩ nakililye nasya ‘Ameni’ oou, simũ yaĩa. Kaĩ nĩ ũla mũmanyĩw’a wakũnĩte ayenda kũmanya kana no tũendany’e ũmbanonĩ! Naseng’ie mũno!” O naku weethwa wĩ metho, no wone maũndũ meũkũĩkĩĩthya kana Ngai e vamwe naku. Mwĩĩtu-a-asa Rhonna kuma Asia easya: “No nginya wĩmanyĩsye kwona ũndũ Yeova wakũtetheesya ũndũnĩ mũna. Ĩndĩ wamina kwĩka ũu, ũkaseng’aa kwona maũndũ maingĩ mũno ala meũkũĩkĩĩthya kana nũtũthĩnĩkĩaa!”
19. Nĩ kyaũ kĩngĩ twaĩle kwĩka nĩ kana tũmwone Ngai?
19 Yesũ aisye atĩĩ: “Nĩ aathime ala atheu ngoo: nũndũ nĩo makamwona Ngai.” (Mt. 5:8) Nĩ kyaũ kĩtonya kũtũtetheesya twĩthĩwe twĩ andũ “atheu ngoo”? No nginya tũsũanĩae maũndũ maseo na tũiekana na mwĩkalĩle mũthũku ũla tũtonya kwĩthĩwa twĩ naw’o. (Soma 2 Akolintho 4:2.) Na ĩndĩ twalũlũmĩlya ngwatanĩo yitũ vamwe na Ngai na tweethĩwa na mwĩkalĩle ũla waĩle, tũkeethĩawa twĩ amwe ma ala mamwonaa Ngai. Ĩsomo yĩla yĩatĩĩe nĩyĩeleetye ũndũ mũĩkĩĩo ũtonya kũtũtetheesya twone nesanga ũndũ Yeova ũtũtetheeasya.


text:
MWĨKALĨLE WA AKLĨSTO NA WĨA WA KŨTAVANY’A—KAVUKU KA KWĨMANYĨSYA KA ŨMBANO
Mwei wa 4 2017
Ũndũ Ũtonya Kwasya
Ũndũ ũtonya kwasya ũinengane ĩkaseti ya Amkeni! na ũimanyĩsya ũw’o ĩũlũ wa Ũsumbĩ wa Ngai. Tũmĩa maũndũ ala monanĩtw’e maũteetheesye ũtavany’e ũtũmĩĩte ndeto syaku.
MAŨNDŨ MA VATA KUMA NDETONĨ YA NGAI
Eka Yeova Alũnge Mosũanĩo Maku na Mwĩkalĩle Waku
Yeova nũtũtaaa na akatũkany’a nĩ kana tũtw’ĩke Aklĩsto aseango ĩndĩ ithyĩ ene nĩtwaĩle kwĩtĩla atũlũnge.
MWĨKALĨLE WA AKLĨSTO
Mathokye wĩ Mũtanu
Onthe ala mooka maũmbanonĩ maitũ nĩmaĩle kwĩyonea ũndũ twendanĩte. Ũtonya kwĩka ata nĩ kana ũtetheesye onthe ala mooka maũmbanonĩ mew’e me eanĩe me Nyũmbanĩ ya Ũsumbĩ?
MAŨNDŨ MA VATA KUMA NDETONĨ YA NGAI
We wĩ na “Ngoo ya Kũmanya” Yeova?
Ĩvukunĩ ya Yelemia kĩlungu kya 24, Yeova aelekanilye andũ na matunda ma makũyũ. Naaũ ala maelekanĩtw’e na makũyũ maseo na tũtonya kũatĩĩa ngelekany’o yoo ata ũmũnthĩ?
MWĨKALĨLE WA AKLĨSTO
No Wĩkĩe Vinya Mũklĩsto Wavoie
Yeova onaa andũ ala mavoie me ma vata. Tũtonya kũmatetheesya ata nĩ kana masyoke kĩkundinĩ?
MAŨNDŨ MA VATA KUMA NDETONĨ YA NGAI
Ĩthĩwa na Ũkũmbaũ ta Yelemia
Yelemia athanie kana Yelusaleme ĩkaanangwa. Nĩ kyaũ kyamũtetheeisye kũendeea kwĩthĩwa e na ũkũmbaũ?
MWĨKALĨLE WA AKLĨSTO
Mbathi sya Ũsumbĩ Nitũnengae Ũkũmbaũ
Ana-a-asa ala maĩ kambinĩ ya mathĩna ya Sachsenhausen nĩmoosaa vinya maina mbathi sya Ũsumbĩ. Mbathi ta isu no itwĩkĩe vinya ĩla twĩ matatwanĩ.
MAŨNDŨ MA VATA KUMA NDETONĨ YA NGAI
Yeova Nĩwathanie Ĩũlũ wa Ũla Ũtianĩo Mweũ
Ve kĩvathũkany’o kĩva katĩ wa ũtianĩo mweũ na ũtianĩo wa Mĩao? Nĩ kwa nzĩa yĩva ũtianĩo mweũ wĩ na moathimo ma tene na tene?


text:
Nĩkĩ Andũ Makusaa?
Ũndũ Mbivilia yaasya
Ti ũndũ wa ũsengyo kũkũlya nĩkĩ andũ makusaa, na mũno mũno ĩla twakw’ĩĩwa nĩ mũndũ witũ. Mbivilia yaasya atĩĩ: “Ũmoa wa kĩkw’ũ nĩ naĩ.”
Nĩkĩ andũ onthe mekaa naĩ na kũkw’a?
Asyai maitũ ma mbee, Atamu na Eva, makwie nũndũ nĩmamũvĩtĩisye Ngai. (Mwambĩlĩlyo 3:17-19) Kĩkw’ũ nokyo kyaĩ kĩtonya kũmakwata nũndũ wa kũmũvĩtĩsya Ngai, nĩkwĩthĩwa Ngai nĩwe “mbuluti ya thayũ.”
Kwĩsĩla kwa Atamu, nzyawa syake syonthe nĩsyalikile naĩnĩ. Mbivilia yaĩtye atĩĩ: “Nũndũ wa mũndũ ũmwe naĩ yalikile kũũ nthĩ, na kĩkw’ũ kwondũ wa naĩ; na kwa ũu kĩkw’ũ kyavikĩa andũ onthe, nĩkwĩthĩwa onthe nĩmeekie naĩ.” (Alomi 5:12) Andũ onthe makusaa nũndũ nĩmekaa naĩ.
Ũndũ kĩkw’ũ kĩkavetwa
Ngai nĩwathanĩte ĩvinda yĩla ‘ũkamelya kĩkw’ũ tene na tene.’ (Isaia 25:8) Nĩ kana amine kĩkw’ũ, no nginya ambe kũmina kĩla kĩetae kĩkw’ũ, nakyo nĩ naĩ. Ngai akeeka ũu atũmĩĩte Yesũ Klĩsto, ũla, ‘umasya naĩ ya nthĩ.’


text:
Ũla Veva Nũkũsĩĩaa Vamwe na Maveva Maitũ
“Ũla Veva mwene [ũkũsĩĩaa] vamwe na maveva maitũ, kana ithyĩ twĩ syana sya Ngai.”—ALO. 8:16.
MBATHI: 5, 14
1-3. Nĩ maũndũ meva matumaa Vendekosito yĩthĩwa yĩ ya mwanya, na maũndũ asu meanĩisye ata kĩla Maandĩko mathanĩte? (Sisya visa ĩthangũnĩ yĩĩ.)
MŨTHENYA ũmwe kwĩ Wakyumwa mwakanĩ wa 33 Klĩsto aminĩte kũsyawa kĩndũ ta saa itatũ sya kwakya, nĩkweekĩkie ũndũ wa mwanya ndũanĩ ya Yelusaleme. Mũthenya ũsu waĩ wa mwanya mũno mũno kwa andũ ala maĩ ndũanĩ ĩsu. Nĩkĩ? Nũndũ ũsu waĩ mũthenya wa sikũkũ ya Vendekosito na waĩ o mũthenya wa savato. Tũivika saa isu nthembo ila syakothaa kumw’a kwakya ĩkalũnĩ nĩsyaumĩtw’e. Yu saa isu andũ meew’ĩte mũyo mũno nũndũ mũthembi mũnene eeyũmbanĩasya kumya ĩla nthembo ya kũvyũlw’a ya imũtũ ilĩ syĩ ĩlawa, ila syauĩtwe na ũsyao wa mbee wa nganũ. (Ali. 23:15-20) Kumw’a kwa nthembo ĩsu kwoonanasya kana ngetha ya nganũ nĩyambĩĩa.
2 Maũndũ asu maendeee kwĩkĩka ĩkalũnĩ, ve ũndũ ũngĩ wa vata mũno vyũ wakilyĩ kwĩkĩka o ndũanĩ ĩsu vandũ nyũmbanĩ ya ĩũlũ. Nyũmbanĩ ĩsu vaĩ na Aklĩsto ta 120, ala moombanĩte “makĩvoya na kĩthing’ĩĩsyo.” (Meko 1:13-15) Ũndũ ũla wakilyĩ kwĩkĩka vau maĩ wakonanĩtye mũno na maũndũ ala meekawa nĩ mũthembi mũnene kĩla mũthenya wa Vendekosito, na waĩ wĩanĩsyo wa wathani ũla mwathani Yoeli waumĩtye myaka ta 800 mĩvĩtu. (Yoe. 2:28-32; Meko 2:16-21) Kyo nĩ kyaũ kya vata kyaĩ kĩtonya kwĩkĩka?
3 Soma Meko ma Atũmwa 2:2-4. Veva mũtheu wa Ngai nĩwetĩkĩw’e nguthu ya Aklĩsto, ĩla yoombanĩte vau nyũmbanĩ ya ĩũlũ. (Meko 1:8) Aklĩsto asu nĩmambĩĩe kwathana, kana kumya ũkũsĩ, ĩũlũ wa maũndũ ma ũsengy’o ala meyoneete na kwĩw’a. O na vatathelete ĩvinda, nĩvoombanie nguthu nene, na mũtũmwa Vetelo nĩwambĩĩe kũmĩelesya kĩla kyaendeee. Na ĩndĩ atavya ethukĩĩsya asu make atĩĩ: ‘Alyũlai ngoo, na mũivatiswa kĩla mũndũ syĩtwanĩ ya Yesũ Klĩsto, mwone ũekeo wa naĩ syenyu; na mũkoosa mũthĩnzĩo wa veva mũtheu.’ Ĩla meewie ũu, andũ ta 3,000 nĩmeetĩkĩlile ũndũ Vetelo wameie na mavatiswa, na moosa ũla veva mũtheu mathĩtwe.—Meko 2:37, 38, 41.
4. (a) Nĩkĩ maũndũ ala meekĩkaa mũthenya wa Vendekosito nĩ ma vata kwitũ? (b) Nĩ ũndũ ũngĩ wĩva wa vata ũtonya kwĩthĩwa weekĩkie mũthenyanĩ o ta ũsu myaka mingĩ ĩtina? (Sisya maelesyo ma mũthya.)
4 Nĩkĩ Vendekosito ya mwaka wa 33 nĩ ya vata kwitũ? Ti nũndũ wa kĩla kyeekĩkie ĩkalũnĩ Yelusaleme. Vandũ va ũu, nĩ ya vata nũndũ Yesũ Klĩsto, ũla nĩwe Mũthembi Mũnene vyũ, nĩweanĩisye maũndũ ala maelekanaw’a nĩ kĩla kyeekĩkaa ĩkalũnĩ kĩla mũthenya wa Vendekosito. [1] Maũndũ meva? Mũthenya ũsu mũthembi mũnene nĩwaumĩasya Yeova imũtũ ilĩ ĩkalũnĩ. Imũtũ isu syekĩĩtwe ĩlawa syaelekanasya amanyĩw’a ala manyuvĩtwe kuma andũnĩ me na naĩ na maketĩkĩw’a mauta matw’ĩke ana ma Ngai. Kwondũ wa ũu nzĩa yeethĩiwe yavingũwa nĩ kana “mosyao ma mbee” kuma andũnĩ makwate mwanya wa kwĩsa kũthi ĩtunĩ, na maisumbĩka Ũsumbĩnĩ ũla ũkaetee andũ ala angĩ ewi moathimo matatalĩka. (Yak. 1:18; 1 Vet. 2:9) Kwoou twĩthĩwe twĩ na wĩkwatyo wa kũthi ĩtunĩ kana wa kwĩkala kũũ nthĩ, maũndũ ala meekĩkie mũthenya ũsu nĩmatũkonetye mũno!
ŨNDŨ MŨKLĨSTO WĨTĨKĨAW’A MAUTA
5. Nĩkĩ tũtonya kwasya kana Mũklĩsto ainyuvwa atw’ĩke mwĩtĩkĩw’a mauta ndetĩkĩaw’a veva mũtheu ũndũ ũmwe kana ĩvinda yĩmwe na ũla ũngĩ?
5 Keka waĩ ũmwe wa amanyĩw’a ala mekalĩlwe mũtwe nĩ syĩndũ iilyĩ ta nĩ nĩmĩ sya mwaki, ndwĩsa kũlwa nĩ mũthenya ũsu. O na ndwĩthĩwa na nzika kana nĩwĩtĩkĩw’e veva mũtheu, na mũno mũno ethĩwa nĩwakwata mũthĩnzĩo wa kũneena na kĩthyomo ũtesĩ. (Meko 2:6-12) Ĩndĩ etĩkĩw’a mauta onthe metĩkĩaw’a na nzĩa ya ũsengy’o o tondũ ala amanyĩw’a ta 120 metĩkĩw’e? Aiee. Nĩkĩ? Nũndũ o na ala angĩ maĩ Yelusaleme mũthenya ũsu mesie kwĩtĩkĩw’a mauta maivatiswa. (Meko 2:38) Na ĩla metĩkĩiw’e vai nĩmĩ sya mwaki syaaoneka mĩtwenĩ yoo. O na eka ũu, ti Aklĩsto onthe maitw’ĩka etĩkĩw’a mauta metĩkĩaw’a veva mũtheu ĩla meũvatiswa. Mo Asamalia metĩkĩw’e veva mũtheu kavinda kanini mamina kũvatiswa. (Meko 8:14-17) Ĩndĩ kwĩtĩkĩw’a mauta kwa Kolinelio na andũ make kwaĩ kĩvathũkany’o vyũ na ũndũ andũ meesĩ nũndũ metĩkĩw’e veva mũtheu o na mate avatise.—Meko 10:44-48.
6. Etĩkĩw’a mauta onthe methĩawa manengetwe kyaũ, na kĩmaĩkĩĩthasya ata?
6 Kwoou etĩkĩw’a mauta mayaaĩtĩkĩw’a veva mũtheu ũndũ ũmwe kana ĩvinda yĩmwe. Nĩvatonyeka ũkethĩa amwe meetĩkĩlile vau kwa vau kana nĩmetĩkĩw’a mauta, namo angĩ noĩthwa makuie ĩvinda kwĩtĩkĩla kana nĩ etĩkĩw’a mauta. Ĩndĩ o na ethĩwa kĩla ũmwe etĩkĩw’e veva mũtheu ata, onthe methĩawa na kĩla mũtũmwa Vaulo wakĩeleisye na ndeto ii: ‘Mwamwĩtĩkĩla, nĩmwekĩiwe ũsiĩlo, naw’o nĩ veva mũtheu ũla wathaniwe, nake nĩ ngwatĩlĩlyo ya ũtiĩwa witũ.’ (Aev. 1:13, 14) Ĩla metĩkĩw’a veva mũtheu, veva ũsu wĩthĩawa ũtonya kũelekanw’a na ngwatĩlĩlyo, kana kwa ndeto ingĩ, kĩndũ kya kũmaĩkĩĩthya nĩ anyuve methi ĩtunĩ. Nũndũ wa ngwatĩlĩlyo ĩsu wakwata, Mũklĩsto mwĩtĩkĩw’a mauta ndethĩawa na nzika kana nĩ mũnyuve.—Soma 2 Akolintho 1:21, 22; 5:5.
7. No nginya kĩla Mũklĩsto mwĩtĩkĩw’a mauta eke ata nĩ kana ekwata mũthĩnzĩo wa kũthi ĩtunĩ?
7 Ĩndĩ ũu nĩkwonany’a kana Mũklĩsto akwata ngwatĩlĩlyo ĩsu ndatĩa kũthi ĩtunĩ? Aiee. Kĩla wĩthĩawa ate na nzika nakyo nĩ kana we nĩmũthokye. Ĩndĩ enda ekwata mũthĩnzĩo wa kũthi ĩtunĩ no nginya ekale e mũĩkĩĩku. Vetelo aisye ũũ ĩũlũ wa ũndũ ũsu: ‘Kwondũ wa ũu, ana-a-asa, thangaai mũno mũlũlũmĩlye kwĩtwa kwenyu na kũnyuvwa kwenyu: nũndũ ethĩwa nĩmũkwĩka maũndũ asu, mũikalulutĩka o na ĩndĩĩ: Nũndũ o ũu mũkanengwa na ũlau kũlika ũsumbĩnĩ wa tene na tene wa Mwĩaĩi waitũ na Mũtangĩĩi Yesũ Klĩsto.’ (2 Vet. 1:10, 11) Kwoou no nginya kĩla Mũklĩsto mwĩtĩkĩw’a mauta atate ũndũ vatonyeka ekale e mũĩkĩĩku. Aema kwĩka ũu, wĩto ũla wakwatie wa kũthi ĩtunĩ ndũkamũtethya.—Aevl. 3:1; Ũvu. 2:10.
MŨNDŨ AMANYAA ATA?
8, 9. (a) Nĩkĩ andũ aingĩ monaa ve vinya mũno kũelewa ũndũ mũndũ wĩtĩkĩaw’a mauta? (b) Mũndũ amanyaa ata kana e na wĩto wa kũthi ĩtunĩ?
8 Ũmũnthĩ andũ aingĩ ma Ngai no mone ve vinya mũno kũelewa ũndũ mũndũ wĩtĩkĩaw’a veva mũtheu. Na nengĩ nĩ w’o ti laisi kũelewa nũndũ ũsu nĩ ũndũ ũtaamakwata. Kĩeleelo kya Ngai kĩyaĩ andũ mekale ĩtunĩ ĩndĩ kyaĩ mekale ĩũlũ wa nthĩ tene na tene. (Mwa. 1:28; Sav. 37:29) O na ũu wĩ o vo, Ngai nĩwĩkĩte mũvango wa mwanya mũno wa kũnyuva amwe metw’ĩka asumbĩ na athembi ĩtunĩ. Ĩla Ngai wanyuva ũmwe, mosũanĩo make na mawoni make nĩmavĩndũkaa mũno, na nĩwambĩĩaa kwĩthĩwa na mea ma kũthi ĩtunĩ.—Soma Aeveso 1:18.
9 Ĩndĩ mũndũ amanyaa ata kana e na wĩto wa kũthi ĩtunĩ, kana kwa ndeto ingĩ, nũnengetwe ĩla ngwatĩlĩlyo? Ũsũngĩo wĩ ndetonĩ ila Vaulo waandĩkĩe Aklĩsto etĩkĩw’a mauta ala maĩ Lomi, ala “meetiwe methĩwe atheu.” Ameie: ‘Mũiaaosa veva wa ũkombo ĩngĩ ũetae w’ĩa; ĩndĩ nĩmwoosie veva wa kũtuwa ana, kwondũ wa ũu nĩtwĩkaĩlaa, tũkyasya, Nau, Asa. Ũla Veva mwene akũsĩĩaa vamwe na maveva maitũ, kana ithyĩ twĩ syana sya Ngai.’ (Alo. 1:7; 8:15, 16) Kwa ũkuvĩ, Ngai atũmĩaa veva mũtheu kũĩkĩĩthya mũndũ kana nũthoketw’e ĩtunĩ esumbĩka Ũsumbĩnĩ wa Ngai.—1 Ath. 2:12.
10. Ĩandĩko ya 1 Yoana 2:27 yĩthĩawa yĩyonany’a ata ĩla yĩkwasya kana etĩkĩw’a mauta mai na vata wa kũmanyĩw’a nĩ mũndũ ũngĩ?
10 Ala metĩtwe nĩ Ngai methi kũsumbĩka ĩtunĩ mayĩthĩawa me na vata wa kũkũsĩĩwa nĩ mũndũ. Mayĩthĩawa me na vata wa mũndũ ũngĩ amaĩkĩĩthye kĩla kĩkĩkie nthĩnĩ woo. Nĩkĩ? Nũndũ ĩla Yeova wamina kũmanyuva, ndamatiaa me na nzika o na vanini ilĩkonĩ syoo na ngoonĩ syoo. Mũtũmwa Yoana aandĩkĩe Aklĩsto etĩkĩw’a mauta atĩĩ: “Mwĩ amenesye mauta [kana, etĩkĩsye mauta] kuma kwa ũla Mũtheu, na nĩmwĩsĩ maũndũ onthe.” Aendeeie kwasya: “Nenyu, kũmenew’a mauta kũla mwanengiwe nĩwe nĩkwĩkalĩte nthĩnĩ wenyu na mũi na vata wa kũmanyĩw’a nĩ mũndũ; ĩndĩ nũndũ kũmenew’a mauta kũla kumaa kwake nĩkũmũmanyĩasya maũndũ onthe, na nĩ kwa w’o, na ti ũvũngũ, na o ũndũ kwamũmanyĩisye, ĩkalai nthĩnĩ wake.” (1 Yoa. 2:20, 27) Etĩkĩw’a mauta nĩmendaa kũmanyĩw’a nĩ Yeova o ta andũ ala angĩ. Ĩndĩ mayĩthĩawa na vata wa kũmanyĩw’a, kana kwa ndeto ingĩ, kũĩkĩĩthw’a nĩ mũndũ kana mo nĩ etĩkĩsye mauta. Nĩkĩ? Nũndũ nĩmaĩkĩĩthĩtw’e ũu nĩ vinya ũla mũnene vyũ, naw’o nĩ ũla veva mũtheu wa Ngai!
ŨNDŨ ‘MASYAAWA ĨNGĨ’
11, 12. Nĩ makũlyo meva Mũklĩsto mwĩtĩkĩw’a mauta ũtonya kwĩkũlya, ĩndĩ nĩ ũndũ wĩva ũtesa kwĩthĩwa na nzika naw’o?
11 Ĩla veva mũtheu wakũsĩĩa Mũklĩsto kana nĩwetĩkĩw’a mauta, Mũklĩsto ũsu nũvĩndũkaa mũno. Yesũ aeleisye ũndũ ũsu asya kana kũu nĩ ‘kũsyawa kuma ĩũlũ,’ kana kwa ndeto ingĩ, kũsyawa ĩngĩ. [2] (Yoa. 3:3, 5) O na aendeeie kũelesya ũndũ ũsu atĩĩ: “Ndũkaseng’e nũndũ nakwĩa, Mũvaka mũsyawe kuma ĩũlũ. Kĩseve nĩkĩuutanaa o kũla kĩkwenda, naku nĩwĩw’aa wasya wakyo, ĩndĩ ndwĩsĩ kũla kyumaa, na kũla kĩendaa: nĩw’o wĩthĩawa ũla ũsyaĩtwe nĩ Veva.” (Yoa. 3:7, 8) Nĩ w’o, ti ũndũ wĩ laisi kũelesya nesa mũndũ ũte mũnyuve ũndũ ala anyuve mew’aa.
12 No kwĩthĩwa andũ ala metĩkĩw’e mauta matonya kwĩkũlya atĩĩ: ‘Nĩkĩ ninyie nĩnyuviwe? Nĩkĩ vatananyuvwa mũndũ ũngĩ eka nyie?’ O na no mone mo mataĩle kũnyuvwa. Ĩndĩ mayĩthĩawa na nzika kana nĩmanyuvĩtwe. Nĩmew’aa mũyo mwingĩ na nĩmatũngaa mũvea nũndũ wa mũthĩnzĩo ũsu. Aklĩsto etĩkĩw’a mauta mew’aa tondũ Vetelo weew’aa ĩla waveveewe kũandĩka ndeto ii: “Nakathwe Ngai, Ĩthe wa Mwĩaĩi waitũ Yesũ Klĩsto, ũla kwĩanana na tei wake mwingĩ watũsyaie ĩngĩ twĩthĩwe na wĩkwatyo wĩ thayũ kwondũ wa kũthayũũka kwa Yesũ Klĩsto kuma akw’ũnĩ, twĩthĩwe na ũtiĩwa ũtanangĩkaa, na ũtavukaa, na ũtathelaa, wiĩtwe ĩtunĩ kwondũ wenyu.” (1 Vet. 1:3, 4) Ĩla etĩkĩw’a mauta masoma ndeto isu mayĩthĩawa na nzika nongi kana nĩmo meũtavw’a ndeto isu nĩ Ĩthe woo wa ĩtunĩ.
13. Ala metĩkĩw’a mauta maalyũkaa ata, na nĩ kyaũ kĩtumaa maalyũka?
13 Mũklĩsto mwĩtĩkĩw’a mauta atanamba kũkũsĩĩwa nĩ veva wa Ngai, aĩ na wĩkwatyo wa kwĩkala kũũ nthĩ. Nĩwaĩ na mea ma kwĩsa kwona ĩvinda yĩla Yeova ũkathesya nthĩ ĩno, na nĩwendaa kwona aiathimwa mũno vamwe na ala angĩ. O na nũtonya kwĩthĩwa akũnaa visa aithokya andũ ala make makwie maumĩte mbũanĩ. Nĩwendaa kwona ailyĩ vandũ wĩyakĩe we mwene na aiya matunda ma mĩtĩ wĩvandĩe. (Isa. 65:21-23) Nĩkĩ ĩndĩ mosũanĩo make mavĩndũkie? Ti atĩ eekie kwĩw’a akola wĩkwatyo ũsu. O na ti atĩ eekie kũvĩndũa mesilya nũndũ wa mathĩna maito waĩ namo ngoonĩ kana mathĩna angĩ maingĩ. Ndaakola kwĩthĩwa na wĩkwatyo wa kwĩkala kũũ nthĩ aĩ nũndũ oonie kwĩkala kũũ ĩũlũ wa nthĩ tene na tene ta kũtonya kwĩthĩwa na mĩnoo kana ũtulu, o na ti atĩ endaa akwate kamwanya ka kũmanya ĩtunĩ. Ĩndĩ aalyũkile nũndũ veva mũtheu wa Ngai nĩwamwĩtie, kana nĩwamũthokisye, na wasyoka waalyũla mosũanĩo make na wĩkwatyo wake.
14. Aklĩsto etĩkĩw’a mauta mew’aa ata ĩla me kũũ ĩũlũ wa nthĩ?
14 Ĩndĩ ĩkũlyo nĩ, Nĩtwaĩle kwona etĩkĩw’a mauta ta mendaa mũno kũkw’a nĩ kana mathi ĩtunĩ? Vaulo aveveeiwe aandĩka atĩĩ: ‘Tũendee kwĩkala ĩeemanĩ yĩĩ ya kũũ nthĩ, nĩtũlumaa tũyĩw’a twĩ avinyĩĩe. Ti atĩ twĩenda mwĩĩ ũũ twĩ naw’o wa kũũ nthĩ ũvetwe, ĩndĩ twĩenda ũvw’ĩkwe ũla wumaa ĩtunĩ, nĩ kana kĩla kĩkusaa kĩmelw’e nĩ thayũ.’ (2 Ako. 5:4, The Holy Bible in Current Kikamba Language) Kwoou mayĩthĩawa manoetw’e nĩ kwĩkala kũũ nthĩ, ũkethĩa nĩ ta mekwenda makw’e mĩtũkĩ ũndũ vatonyeka. Kĩvathũkany’o na ũu, nĩmendaa mũno kũtũmĩa kĩla mũthenya me kũũ nthĩ kũmũthũkũma Yeova me vamwe na anyanyae moo na andũ ma mũsyĩ. Ĩndĩ o na ethĩwa makwetye ata, mayĩsaa kũlwa nĩ wĩkwatyo mũseo ki ũla me naw’o wa ĩvinda yũkĩte.—1 Ako. 15:53; 2 Vet. 1:4; 1 Yoa. 3:2, 3; Ũvu. 20:6.
WE WĨ NA WĨTO WA KŨTHI ĨTUNĨ?
15. Nĩ maũndũ meva matesa kwonany’a kana mũndũ nĩwĩtĩkĩw’e mauta?
15 No kwĩthĩwa wĩkũlasya kana wĩ ũmwe katĩ wa ala me na wĩto wa kũthi ĩtunĩ. Ethĩwa nĩwonaa ta wĩ ũmwe mũnyuve, kwasũanĩa makũlyo aa ma vata. We nĩwĩthĩawa na kĩthito kingĩ mũno ũtavany’anĩ? We nĩwĩthĩawa na kĩthito kingĩ kya kwĩmanyĩsya Ndeto ya Ngai, na nĩwendete kwĩka ũkunĩkĩli ĩũlũ wa “maũndũ maliku ma Ngai”? (1 Ako. 2:10) Nĩwonete Yeova aikũathima kwa nzĩa ya mwanya ũtavany’anĩ? Nĩwĩw’aa wendete mũno kwĩka kwenda kwa Yeova? Nĩwĩw’aa wendete mũno vyũ kũtetheesya ala angĩ mamũthũkũme Yeova? Na nĩwĩyoneete Yeova aikũtetheesya maũndũnĩ mana? Ethĩwa wasũngĩa makũlyo asu wasya, “Ĩĩ,” kw’o kũu nĩ kwonany’a kana wĩ na wĩto wa kũthi ĩtunĩ? Aiee, ti w’o. Nĩkĩ ti w’o? Nũndũ ala me na wĩto wa kũthi ĩtunĩ ti mo me oka methĩawa mailyĩ ũu. Veva wa Yeova ũtetheeasya ala me na wĩkwatyo wa kwĩkala kũũ nthĩ tene na tene o ũndũ ũmwe na ũndũ ũtetheeasya ala me na wĩkwatyo wa kũthi ĩtunĩ. Na eka ũu, ethĩwa nĩwĩthĩawa na nzika kana wĩ na wĩto wa kũthi ĩtunĩ, ũndũ ũsu wĩonany’a kana ndwĩ na wĩto ũsu. Ala manyuvĩtwe nĩ Yeova mayĩthĩawa na nzika kana nũmanyuvĩte! Methĩawa mesĩ nesa ki!
16. Nĩkĩ tũtonya kwasya kana ti onthe maakwata veva mũtheu wa Ngai me na wĩto wa kũthi ĩtunĩ?
16 Maandĩko nĩmawetete aũme aingĩ maĩ na mũĩkĩĩo mũlũmu, ala veva mũtheu wathũkũmaa na vinya mũnene nthĩnĩ woo, o na kau mayaĩ na wĩkwatyo wa kũthi ĩtunĩ. Ũmwe woo aĩ Yoana Mũvatisi. Yesũ nĩwamũkathie Yoana mũno ĩndĩ asyoka asya ndakethĩwa ũmwe katĩ wa ala makasumbĩka Ũsumbĩnĩ wa ĩtu. (Mt. 11:10, 11) O nake Ndaviti nĩwatongoew’e nĩ veva mũtheu. (1 Sam. 16:13) Veva mũtheu nĩwamũtetheeisye aelewa maũndũ maliku ĩũlũ wa Yeova, o na nĩwaveveeiwe aandĩka ilungu kauta sya Mbivilia. (Mko. 12:36) Ĩndĩ mũthenya wa Vendekosito, Vetelo aisye kana Ndaviti “ndaambata ĩtunĩ.” (Meko 2:34) O na kau veva mũtheu nĩwathũkũmaa na vinya mũnene nthĩnĩ wa andũ asu, ndwaamakũsĩĩa kana nĩ anyuve methi ĩtunĩ. Ũu ndwaaonany’a kana ve vandũ matielye kana mayaaĩlĩte. Ĩndĩ woonanisye kana Yeova akamathayũũkya mekale nthĩ nzaũ.—Yoa. 5:28, 29; Meko 24:15.
17, 18. (a) Athũkũmi aingĩ ma Ngai ũmũnthĩ me na wĩkwatyo wĩva? (b) Nĩ makũlyo meva masũngĩĩtwe ĩsomonĩ yĩla yĩatĩĩe?
17 Athũkũmi aingĩ ma Ngai ũmũnthĩ mai na wĩto wa kũthi ĩtunĩ. Me na wĩkwatyo o ũla waĩ na Ndaviti, Yoana Mũvatisi, na aũme na aka aingĩ aĩkĩĩku ma tene. O ta Avalaamu, meteele mũno kwĩsa kwĩkala masumbĩkĩtwe nĩ Ũsumbĩ wa Ngai. (Aevl. 11:10) Namo ala yu matiele katĩ wa ala me na wĩkwatyo wa kũthi kũsumbĩka ĩtunĩ nĩ avũthũ mũno. (Ũvu. 12:17) Ũu wĩonany’a kana aingĩ katĩ wa ala 144,000 manyuvĩtwe nĩmakwie me aĩkĩĩku.
18 Kwoou ala me na wĩkwatyo wa kwĩkala kũũ ĩũlũ wa nthĩ maĩle kwĩthĩwa na woni mwaũ moona Mũklĩsto ũkwasya e na wĩkwatyo wa kũthi ĩtunĩ? Nao woona ũmwe kĩkundinĩ kyenyu aiya kĩmũtũ na ainyw’a mbinyu ĩvindanĩ ya Kyaũya kya Wĩoo kya Mwĩaĩi, waĩle kwĩka ata? Nĩwaĩlĩte kũthĩnĩka woona ũtalo wa ala maasyaa me na wĩkwatyo wa kũthi ĩtunĩ ũendeee kwongeleka? Makũlyo asu nĩmasũngĩĩtwe ĩsomonĩ yĩla yĩatĩĩe.
^ [1] (kalungu ka 4) Vendekosito nĩtonya kwĩthĩwa yeethĩawa o mũthenya ũla Mose wanengeiwe Mĩao kĩĩmanĩ kya Sinai. (Kuma 19:1) Ethĩwa ũu nĩw’o vailyĩ, o tondũ Mose watũmĩiwe nĩ Yeova kũlikya mbaĩ ya Isilaeli ũtianĩonĩ wa Mĩao mũthenya ũsu, now’o Yesũ Klĩsto walikilye ĩla mbaĩ nzaũ, kana Isilaeli ma kĩ-veva, ũla ũtianĩonĩ mweũ o mũthenya ta ũsu.
^ [2] (kalungu ka 11) Nĩ kana ũkwate ũvoo mwingangĩ ĩũlũ wa kũsyawa ĩngĩ, sisya ĩkaseti ya Mũsyaĩĩsya (Kĩswaili) ya 01/04/2009, ĩth. 3-11.


text:
MWĨKALĨLE WA AKLĨSTO NA WĨA WA KŨTAVANY’A—KAVUKU KA KWĨMANYĨSYA KA ŨMBANO
Mwei wa 1 2016
Ũndũ Ũtonya Kwasya
Ũndũ ũtonya kũnengane ĩkaseti ya Mũsyaĩĩsya o vamwe na mbulosua Ũvoo Mũseo Kuma kwa Ngai! Tũmĩa maũndũ asu na ũyĩandĩka ũndũ ũtonya kwasya ũtũmĩĩte ndeto syaku.
MAŨNDŨ MA VATA KUMA NDETONĨ YA NGAI
Ũthaithi wa W’o Nĩwendaa Kĩthito
Kwakũna visa ũndũ Mũsumbĩ Esekia waĩ na kĩthito kya kũtũngĩĩa ũthaithi wa w’o. Tũmĩa mavisa, mavu, na matukũ ma ĩla maũndũ meekĩkie ala me ĩvukunĩ ya 2 Mavinda 29–30 nĩ kana iũtetheesye.
ĨKĨA KĨTHITO WĨTHIWE MŨTAVANY’A MŨSEO
Ũndũ Ũtonya Kwĩmanyĩsya na Mũndũ Ũtũmĩĩte Mbulosua Ũvoo Mũseo
Nzĩa itano syĩ laisi ũtonya kũtũmĩa kũmanyĩasya mũndũ ũtũmĩĩte mbulosua Ũvoo Mũseo Kuma kwa Ngai!
MWĨKALĨKE WA AKLĨSTO
Kĩanda Kitũ kya Kwaka na Kũtũngĩĩa Nyũmba sya Ũthaithi wa W’o
Tũtonya kwonany’a ata kĩthito na wendo witũ kwondũ wa wĩa mũtheu nthĩnĩ wa nyũmba sitũ sya kũthaithĩa?
MAŨNDŨ MA VATA KUMA NDETONĨ YA NGAI
Yeova Nĩwendeeaw’a Nĩ Andũ Ala Melilaa Kuma Ngoonĩ
Kĩlila kwa Mũsumbĩ Manase nĩkwamũtetheeisye mũno. Kwasianĩsya ũndũ ũsumbĩ wake waĩlyĩ atanamba kũtavw’a na amina kũlekw’a kuma Mbaviloni. (2 Mavinda 33–36)
MAŨNDŨ MA VATA KUMA NDETONĨ YA NGAI
Yeova Nĩwĩanĩasya Mawatho Make
Ũndũ maũndũ meekĩkie kwosana na ĩvuku ya Esala 1–5. O na kau kwaĩ isiĩĩi mbingĩ Ayuti nĩmasyokie kuma Mbaviloni, mambĩĩsya ũthaithi wa w’o, na maaka ĩngĩ ĩkalũ.
MAŨNDŨ MA VATA KUMA NDETONĨ YA NGAI
Yeova Endaa Athũkũmi Make Meyumye na Ngoo ya Kwenda
Esala vamwe na ala maendete Yelusaleme maaĩle kwĩthĩwa na mũĩkĩĩo mũlũmu, kĩthito kwondũ wa ũthaithi wa w’o, na ũkũmbaũ. Tũmĩa visa na mavu ila syonanĩtw’e iũtetheesye ũkũne visa savalĩ yoo.
MWĨKALĨLE WA AKLĨSTO
Ũndũ Tũtonya Kũseũvĩĩsya Ũtavany’a Witũ—Kwĩka Mũvango wa Kĩla Mwĩneenea Wasyoka
Maũndũ atatũ ma kũtũtetheesya ĩla twasyokea mũndũ wendeeiw’e nĩ kwĩmanyĩsya Mbivilia.


text:
Ngewa ya 12: Andũ Mayaka Mwako Mũtũlu wa Mũnyoolo
MYAKA mingĩ nĩyavĩtie. Namo ana ma Noa meethĩwa na syana mbingĩ. Syana syoo nĩsyeanie nasyo syeethĩwa na syana syoo mbingĩ. O mĩtũkĩ nĩkweethĩiwe na andũ aingĩ ĩũlũ wa nthĩ.
Ũmwe wa andũ aa aĩ nzũkũlũ ya Noa weetawa Nimiloti. Aĩ mũndũ mũthũku wasyĩmaa na kũaa nyamũ na andũ. Na ĩngĩ Nimiloti nĩweetw’ĩkĩthisye mũsumbĩ ĩũlũ wa andũ ala angĩ onthe. Ngai ndaamwenda Nimiloti.
Andũ onthe ĩvinda yĩu maneenaa kĩthyomo o kĩmwe. Nimiloti endaa amekaly’e vandũ vamwe nĩ kana atonye kũmasumbĩka. We nĩwĩsĩ ũndũ weekie? Eeie andũ make ndũa nene na mwako mũtũlu wa mũnyoolo nthĩnĩ waw’o. Kwamasisye vaa visanĩ mayũmba mavali.
Yeova Ngai ndaaendeew’a nĩ mwako ũsu. Ngai endaa andũ manyaĩĩke na kũtũa kĩla vandũ ĩũlũ wa nthĩ. Ĩndĩ andũ asu masya: ‘Ũkai! Ekai twĩyakĩe ndũa na mwako mũtũlu wa mũnyoolo ũla mũthya waw’o ũtonya kũvika ĩtunĩ. Na tũkeethĩwa na nguma!’ Andũ asu mendaa metaĩĩe mo ene vandũ va kũmũtaĩĩa Ngai.
Kwoou ĩndĩ Ngai nĩwatumie andũ asu maeka kwaka mwako ũsu. We nĩwĩsĩ ũndũ weekie ũu? O vau kwa vau nĩwatumie andũ asu mambĩlĩĩlya kũneena ithyomo syĩ kĩvathũkany’o, vandũ va kĩthyomo kĩmwe. Ala maakaa mwako ũsu nĩmaekie kũeleanwa. Kĩu nĩkyo kĩtumi ndũa ĩsu yoo yeetiwe Mbaveli, kana Mbaviloni, ũalyũlo wayo nĩ “Kĩthokoany’o.”
Andũ asu nĩmambĩĩie kũthama Mbaveli. Ikundi sya andũ ala maneenaa kĩthyomo kĩmwe nĩsyaendie kũtũa vamwe kũndũ kũngĩ ĩũlũ wa nthĩ.
Mwambĩlĩlyo 10:1, 8-10; 11:1-9.
Makũlyo
- Nimiloti aĩ ũũ, na Ngai amwonaa ata?
- Nthĩnĩ wa visa ũũ nĩkĩ andũ mekũmba mavali?
- Nĩkĩ Yeova ũtaaendeew’a nĩ mwako ũsu?
- Ngai aũngamisye ata wĩa wa mwako ũsu wa mũnyoolo?
- Ndũa ĩsu yeetawa ata, ũalyũlo wa syĩtwa yĩu nĩ mwaũ?
- Kweekĩkie ata ĩtina wa Ngai kũthokoany’a ithyomo syoo?
Makũlyo ma kwongeleela
- Soma Mwambĩlĩlyo 10:1, 8-10.
Nimiloti aĩ na mĩkĩle ya mũthemba mwaũ, na ũndũ ũsu wĩna ũkany’o mwaũ kwitũ? (Nth. 3:31)
- Soma Mwambĩlĩlyo 11:1-9.
Kĩeleelo kya mwako ũsu mũtũlu wa mũnyoolo kyaĩ kyaũ, na nĩkĩ wĩa ũsu ũtaĩ ũendeea? (Mwa. 11:4; Nth. 16:18; Yoa. 5:44)


text:
MAŨNDŨ MA VATA KUMA NDETONĨ YA NGAI | MŨTAVAN’YA 7-12
“Lilikana Mũmbi Waku Mĩthenya ya Wana Waku”
Lilikana Mũmbi waku kwa kũtũmĩa ũtonyi ũla wĩ naw’o kũmũthũkũma ĩvindanĩ yĩla wĩ wa mũika
12:1, 13
Andũ aingĩ ma mũika mayĩthĩawa na mathĩna ma mwĩĩ na methĩawa na vinya mwingĩ wa kũmũthũkũma Yeova o na makomana na maũndũ momũ
Andũ ma mũika maĩle kũtũmĩa ĩvinda yoo na vinya woo kũmũthũkũma Yeova matanakũa na ũtonyi woo ũyĩoleka
Ndeto ila Solomoni watũmĩie nthĩnĩ wa wathi syoonanasya mathĩna ala makwataa andũ akũũ
12:2-7
Mũsoa wa 3: “Ala mesyaĩlya mbũthinĩ makethĩwa na kĩvindu”
Kwĩthĩwa ũtekwona nesa
Mũsoa wa 4: “Eĩtu onthe ma kwina makatheew’a vyũ”
Kwaa matũ
Mũsoa wa 5: “Kĩla kĩkendwa kĩkaa”
Kũemwa nĩ lĩu


text:
MAŨNDŨ MA VATA KUMA NDETONĨ YA NGAI | YOVU 38-42
Kũvoyea Ala Angĩ Nĩkũmwendeeasya Yeova
Yeova nĩwendaa Yovu avoyee Elivasi, Mbilitati, na Nzovali
42:7-10
Yeova eeie Elivasi, Mbilitati, na Nzovali mathi kũla kwĩ Yovu na mayumya nthembo ya kũvĩvw’a
Yovu nĩwaaĩle kũvoya kwondũ wa aũme asu atatũ
Ĩtina wa kũmavoyea, Yovu nĩwaathimiwe
Yeova nĩwamũathimie Yovu mũno nũndũ wa kwĩthĩwa na mũĩkĩĩo na wũmĩĩsyo
42:10-17
Yeova nĩwavetangie mathĩna ala mamũkwatĩte Yovu, na amũvosya
Yovu nĩwakiakiiw’e nĩ anyanyae na andũ ma mũsyĩ nũndũ wa mathĩna ala mamũkwatĩte
Yeova nĩwamũtũngĩie Yovu kyonthe kĩla waĩ nakyo, amũnengie kũndũ kwĩlĩ kwa ila waĩ nasyo mbee
Yovu na mũka nĩmakwatie syana ingĩ ĩkũmi
Yovu nĩwekalile myaka ĩngĩ 140 na oona nzyawa inya syake


text:
Ũndũ Ũtonya Kwasya
MŨSYAĨĨSYA
Ĩkũlyo: Mũnengani ũla mũnene vyũ wa mĩthĩnzĩo nũũ?
Ĩandĩko: Yak 1:17
Ũndũ ũtonya kwasya: Ĩkaseti yĩĩ ya Mũsyaĩĩsya nĩyĩũtũtetheesya kũmanya kana ve mũthĩnzĩo ũmwe mũseo vyũ Ngai ũtũnengete, na nĩtwaĩle kũwonaa wĩ wa vata.
MANYĨSYA ŨLA W’O
Ĩkũlyo: Ngai etawa ata?
Ĩandĩko: Sav 83:18
Ũw’o: Ĩsyĩtwa ya Ngai nĩ Yeova.
MŨSYĨ WAKU NO WĨTHĨWE NA ŨTANU
Ndeto sya kwambĩĩa: Twĩonasya andũ vitio nguvĩ ĩneeneete ĩũlũ wa mũsyĩ. [Thaũka vitio yĩ na kyongo Mũsyĩ Waku No Wĩthĩwe na Ũtanu.]
Ũndũ ũtonya kwasya: Ethĩwa no wende kũsoma ĩvuku yĩla yawetwa vitionĩ ĩsu, no ngũnenge kana ngakwony’a ũndũ ũtonya kũyumya kĩsesenĩ.
ANDĨKA MAŨNDŨ MA KŨTŨMĨA ŨTAVANY’ANĨ
Tũmĩa nzĩa ĩla yonanĩtw’e ngelekany’onĩ ila syĩ vaa ĩũlũ nĩ kana ũandĩke maũndũ maku ma kũtũmĩa ũtavany’anĩ.


text:
Ngewa ya 22: Yosevu Kwĩkw’a Kolokolonĩ
YOSEVU aĩ o na ũkũũ wa myaka 17 yĩla watheeiw’e Misili. Kũu athooiw’e kwa mũndũũme weetawa Votivali. Votivali athũkũmaa kwa mũsumbĩ wa Misili weetawa Valao.
Yosevu nĩwathũkũmie kwa Votivali vwana wake na kĩthito. Kwoou Yosevu eananga, Votivali amũtw’a mũũngamĩi wa nyũmba yake yonthe. Nĩkĩ, ĩndĩ, Yosevu wĩvaa kolokolonĩ? Kĩtumi nũndũ wa mũka wa Votivali.
Yosevu nĩweanie atw’ĩka mũndũũme mwanake mũno, na mũka wa Votivali nĩwendaa akome nake. Ĩndĩ Yosevu nĩweesĩ ũu nĩ ũndũ mũthũku, na ndaaĩtĩkĩla kwĩka ũu. Mũka wa Votivali nĩweewie woo mũno. Na yĩla mũũme wookie mũsyĩ, amũkenga aimwĩa: ‘Yosevu ũya mũthũku nũtatie ũkoma nakwa!’ Votivali nĩwaĩkĩĩie mũka wake, na athata mũno nũndũ wa Yosevu. Na kwa kĩtumi kĩu amwĩkya kolokolonĩ.
Na o mĩtũkĩ mũũngamĩi wa kolokolo oona kana Yosevu nĩ mũndũ mũseo. Kwoou aia mokonĩ make ovw’a ala angĩ onthe. Ĩtina wa maũndũ asu Valao nĩwathilĩkĩile mũnengani wake wa mbinyu na mũui wake wa mĩkate na amekya kolokoloni. Ũtukũ ũmwe kĩla ũmwe woo nĩwaotie ndoto ya mwanya, ĩndĩ mayeesĩ ũalyũlo wa ndoto syoo. Ũnĩ ũsu Yosevu amea, ‘Ndavyai ndoto syenyu.’ Na mamũtavya, Yosevu amaalyũlĩla ndoto syoo kwa ũtethyo wa Ngai.
Yosevu eeie mũnengani wa mbinyu atĩĩ: ‘Ĩtina wa mĩthenya ĩtatũ ũkaumw’a kolokolonĩ, na ũkatw’ĩka ĩngĩ mũnengani wa mbinyu wa Valao.’ Na Yosevu ongela kwasya: ‘Yĩla wĩuma kolokolonĩ ũkatavya Valao ũvoo wakwa, nĩ kana ũndetheesye kuma vandũ vaa.’ Ĩndĩ Yosevu amwĩa mũui wa mĩkate: ‘Ĩtina wa matukũ atatũ Valao akeeĩaa mũtwe waku ũtilwe.’
Ĩtina wa matukũ atatũ kweekĩkie o tondũ Yosevu waĩtye. Valao nĩweeĩaie mũtwe wa mũui wa mĩkate ũtilwe. Ĩndĩ, mũnengani wa mbinyu nĩwathaiw’e kuma kolokolonĩ na ambĩĩa kũthũkũma Valao ĩngĩ! Ĩndĩ we oolwa nĩ Yosevu vyũ! Ndaatavya Valao ũvoo wake, na Yosevu aĩ no nginya aendee kwĩkala kolokolonĩ.
Mwambĩlĩlyo 39:1-23; 40:1-23.
Makũlyo
- Yosevu aĩ na ũkũũ mwaũ yĩla watwaiwe Misili, na kweekĩkie ata yĩla wavikie kũu?
- Yosevu esie kwĩkw’a kolokolonĩ ata?
- Yosevu anengiwe wĩa mwaũ kolokolonĩ?
- E kolokolonĩ, Yosevu eekie ata kwa mũnengani wa mbinyu wa Valao na mũui wake?
- Kweethĩiwe ata mũnengani wa mbinyu wa Valao athaw’a kuma kolokolonĩ?
Makũlyo ma kwongeleela
- Soma Mwambĩlĩlyo 39:1-23.
O na vala kũyaĩ mwĩao mũandĩke kuma kwa Ngai wavatanĩte ũlaalai ĩvinda ya Yosevu, nĩ kyaũ kyatumie akuthũka akĩe mũka wa Votivali? (Mwa. 2:24; 20:3; 39:9)
- Soma Mwambĩlĩlyo 40:1-23.
Elesya kwa ũkuvĩ ndoto ya mũnengani wa mbinyu wa Valao, na ũalyũlo ũla Yeova wanengie Yosevu. (Mwa. 40: 9-13)
Mũui aotie ndoto myaũ, na ũalyũlo wayo waĩ mwaũ? (Mwa. 40:16-19)
Ũmũnthĩ ngombo mbũĩ na yĩ kĩthito ĩatĩĩaa ata mwelekelo wa ngoonĩ wa Yosevu? (Mwa. 40:8; Sav. 36:9; Yoa. 17:17; Meko 17:2, 3)
Ĩandĩko ya Mwambĩlĩlyo 40:20, 22 yĩtũtetheeasya ata kũelewa ũndũ Mũklĩsto waĩle kwona mboka sya kũtanĩa mũthenya wa kũsyawa? (Mũta. 7:1; Mko. 6: 21-28)


text:
Yo Sikũkũ ya Halloween Yaumie va?—Mbivilia Yaĩtye Ata Ĩũlũ wa Wumo Wayo?
Ũndũ Mbivilia yaasya
Mbivilia ndĩwetete sikũkũ ya Halloween. Ĩndĩ syĩthĩo ila syaatĩĩawa tene andũ maitanĩa sikũkũ ĩsu, vamwe na maũndũ ala andũ mekaa ũmũnthĩ maimĩtanĩa, nĩsyonanĩtye kana sikũkũ ĩsu yumanĩte na momanyĩsyo ma ũvũngũ ĩũlũ wa andũ akw’ũ, na maveva mavuku.—Sisya kyongo “Wumo wa Halloween na syĩthĩo ila andũ maatĩĩaa maimĩtanĩa.”
Mbivilia ĩtũkanĩtye atĩĩ: “Kũikoneke kwaku mũndũ ũla . . . ũkũlasya ala mesene na maveva, kana ũla ũmbasya ithitũ, kana ũla ũkũlasya akw’ũ.” (Kũtũngĩlĩlwa Kwa Mĩao 18:10-12) Nayo ĩandĩkonĩ ya 1 Akolintho 10:20, 21, Mbivilia yaĩtye: “Ndikwenda mwĩthĩwe mũamba na ndaimoni. Mũtitonya kũnyw’a kĩkombe kya Mwĩaĩi, na kĩkombe kya ndaimoni.”
Wumo wa Halloween na syĩthĩo ila andũ maatĩaa maimĩtanĩa
Sikũkũ ya Samhain: Kwosana na ĩvuku The World Book Encyclopedia, Halloween yaumanie na “sikũkũ ya ndĩni sya ũvũngũ yĩtawa Samhain ĩla yatanĩawa nĩ mbaĩ ya Celtic myaka mbee wa 2,000 mĩvĩtu.” “Mbaĩ ĩsu yaĩkĩĩaa kana ĩvindanĩ ya sikũkũ ĩsu, andũ akw’ũ maĩ matonya kũka kũla kwĩ andũ ala me thayũ.” Ĩndĩ Mbivilia ĩmanyĩasya kana ala akw’ũ “matyĩsĩ ũndũ o na wĩva.” (Mũtavan’ya 9:5) Kwoou maitonya kũka kũla kwĩ andũ ala me thayũ.
Ngũa ila syĩkĩawa ĩvindanĩ ya sikũkũ ya Halloween, na mĩthĩnzĩo ĩngĩ: Kwosana na ĩvuku Halloween
—An American Holiday, An American History, andũ amwe ma mbaĩ ya Celtic meekĩaa ngũa sya ũtelemya nĩ kana maveva mavuku masũanĩe nĩ amwe moo na kwoou maikamaũmĩsye. O na angĩ nĩmanengae maveva asu ngelemende nĩ kana mamatanĩthye. Ĩvindanĩ ya tene nthĩ ya Europe, atongoi ma Katholeki nĩmoosie syĩthĩo sya andũ matamũthaithaa Ngai na meea aatĩĩi moo maendae nyũmba na nyũmba mekĩĩte ngũa sya mũthemba mũna na mayĩtya mĩthĩnzĩo nĩ kana mavoyee ala akw’ũ. Ĩndĩ Mbivilia ndĩtĩkĩlĩtye kũvulany’a ũthaithi wa Yeova na syĩthĩo sya ndĩni sya ũvũngũ. —2 Akolintho 6:17.
Maimũ na ũe: Kwa ĩvinda ĩasa, maimũ na ũe syĩthĩĩtwe iikonanw’a na maveva mavuku. (ĩvuku Halloween Trivia) Mbivilia ĩtwĩĩte tũleane na maveva mavuku na tũikatanĩe syĩthĩo ikonetye maveva asu.
—Aeveso 6: 12.
Malenge ala matũmĩawa sikũkũnĩ ya Halloween: Ĩvinda ya tene nthĩ ya Britain “avoyi maendaa nyũmba na nyũmba mayĩtya lĩu nĩ kana mavoyee ala akw’ũ.” Methĩawa makuĩte ĩkwasĩ ya turnip yĩnzĩtwe maima na makekĩwa kendoo ila syoonanasya thayũ wa mũndũ wĩ tũalanĩ. (Ĩvuku Halloween
—From Pagan Ritual to Party Night) Andũ angĩ maasya kana mataa matũmĩawa kũsiĩĩa maveva mavuku. Myakanĩ ya 1800, nthĩ ya Amelika ya Ĩũlũ, malenge nĩmo matũmĩawa vandũ wa ĩkwasĩ ya turnip nũndũ maĩ maingĩ na maĩ laisi kũtonya maima. Syĩthĩo isu syonanasya mũĩkĩĩo wa kana thayũ ndũkusaa, ve tũalanĩ, na kana andũ no mavoyee ala akw’ũ, ĩndĩ Mbivilia nĩleanĩte na maũndũ asu. —Esekieli 18:4.


text:
Syo Ngũsĩ sya Yeova Itavanasya Nyũmba na Nyũmba Nĩ Kana Syĩĩvwa kwa Kũtangĩĩwa?
Aiee. Nĩtũtavanasya nyũmba na nyũmba ĩndĩ tũiĩkĩĩaa atĩ tũkatangĩĩwa nũndũ wa kwĩka ũu. (Aeveso 2:8) Nĩkĩ?
Kwasũanĩa ngelekany’o ĩno: Twasye mũndũ ũmwe mũlau nĩwathanĩte kana mũndũ ũla ũkavika vandũ vana mũthenya mũna nũkũmũnenga mũthĩnzĩo. Ethĩwa nũmũĩkĩĩe mũndũ ũsu tyo ũatĩĩe maũndũ ala ũkũũtavya? Ndũlea kũatĩĩa. O na eka ũu, no kwĩthĩwa ũtonya kũtavya anyanyau na andũ ma mũsyĩ ĩũlũ wa mũvango ũsu nĩ kana o namo matetheke nĩw’o. Ĩndĩ o na ũu wĩ o va ndũũnewa mũthĩnzĩo ũsu aĩ nũndũ nĩwathũkũma. Ũsu no mũthĩnzĩo.
O ta ũu, Ngũsĩ sya Yeova nĩsyĩĩkĩĩaa kana Ngai nĩwathĩte ala mamwĩw’aa thayũ ũtathela. (Alomi 6:23) Tũtataa tũelesye angĩ ĩũlũ wa mũĩkĩĩo witũ nĩ kana ethĩwa nĩvatonyeka o namo mekwata moathimo ala Ngai wathanĩte. Ĩndĩ ithyĩ tũyĩĩkĩĩaa kana ũtangĩĩo ũkwatĩkanaa aĩ nũndũ nĩtwaũthũkũmĩa ĩla tũũtavany’a. (Alomi 1:17; 3:28) Vai mũndũ wĩka ũndũ wĩanene na ũathimo ũsu Ngai ũkanenga andũ. Mbivilia yaĩtye atĩĩ: “
Ti kwondũ wa meko ma ũlũngalu, ala ithyĩ tweekie, ĩndĩ kwĩanana na tei wake nĩwatũtangĩĩe.”—Tito 3:5.


text:
Ngewa ya 103: Nthĩnĩ wa Nyũmba Mbinge
ĨTINA wa Vetelo na Yoana kuma mbũanĩ vala mwĩĩ wa Yesũ ũnaĩ, Meli nĩwatiiwe e weka. Nake ambĩĩa kũĩa. Na ĩndĩ akumana na akunĩkĩla mbũanĩ, o tondũ twonie visanĩ ũla ũngĩ. Na nthĩnĩ oona alaĩka elĩ! Namo mamũkũlya: ‘Wĩĩw’a nĩ kyaũ?’
Na Meli asũngĩa: ‘Nũndũ nĩmatwaie Mwĩaĩi wakwa, na ndyĩsĩ vala mamwiie.’ Na ĩndĩ Meli eethyũũa na oona mũndũ. Na ũ mũndũ amũkũlya: ‘Wĩmantha ũũ?’
Meli oonaa mũndũ ũsu ta mũsũvĩi wa mũũnda, na ta we wosie mwĩĩ wa Yesũ. Kwoou amwĩa: ‘Ethĩwa nũe ũmumisye vaa, ndavya vala ũmwiie.’ Ĩndĩ, kwa w’o, mũndũ ũsu nĩ Yesũ. Oosete mwĩĩ Meli ũtatonya kũũmanya. Ĩndĩ yĩla Yesũ wamwĩtie kwa syĩtwa yake, Meli amũmanya. Nake asemba athi atavya amanyĩw’a: ‘Nĩnamwona Mwĩaĩi!’
Mũthenya ũsu ũnaendanga, amanyĩw’a elĩ maendete ndũanĩ ya Emaũ, mũndũ mũna nĩwookie aendany’a namo. Mo maĩ na kyeva mũno nũndũ Yesũ nũnooaiwe. Ĩndĩ o maendete nzĩanĩ, mũndũ ũsu amaelesya maũndũ maingĩ kuma Mbivilianĩ ala matumie mew’a nesa. Ĩtina vyũ, mathũmũa maye lĩu, amanyĩw’a asu mamanya kana mũndũ ũsu nĩ Yesũ. Na ĩndĩ Yesũ aeka kwoneka, na amanyĩw’a asu elĩ mathi na mĩtũkĩ nginya Yelusaleme makatavye atũmwa ĩũlũ wake.
O maũndũ asu maendee, Yesũ nĩwaumĩlĩĩile Vetelo. Ala angĩ meew’a ũu nĩmatanie. Namo ala amanyĩw’a elĩ mathi Yelusaleme na mamethĩa atũmwa. Na mamatavya ũndũ Yesũ ũmaumĩlĩĩile me nzĩanĩ. Na o kavinda kau maendee na kũelesya ũndũ ũsu, we nĩwĩsĩ nũndũ mwaũ wa ũsengy’a weekĩkie?
Kwasisya vaa visanĩ. Yesũ nĩwaumĩlile nyũmba nthĩnĩ, o na kau mũomo waĩ mũvinge. Amanyĩw’a matanie ta kĩ! Ũsu w’o ĩndĩ tyo mũthenya wa ũtanu? Kũvika yu we nũtonya kũtala mavinda ala Yesũ waumĩlĩĩile aatĩĩi make? Nĩmavikĩte atano?
Mũtũmwa Thoma ndaĩ vamwe namo yĩla Yesũ waumĩlile. Kwoou amanyĩw’a mamwĩa: ‘Nĩtwamwona Mwĩaĩi!’ Ĩndĩ Thoma asya no nginya we mwene amwone Yesũ mbee wa kũĩkĩĩa. Matukũ nyaanya ĩtina, amanyĩw’a maĩ vamwe ĩngĩ nyũmbanĩ mbinge, na ĩvinda yĩu Thoma aĩ vamwe namo. Na o vau kwa vau, Yesũ aumĩla vau nyũmbanĩ nthĩnĩ. Na Thoma aĩkĩĩa.
Yoana 20:11-29; Luka 24:13-43.
Makũlyo
- Meli amwĩie ata mũndũ ũla we wasũaanĩaa ta mũsũvĩi wa mũũnda, ĩndĩ nĩ kyaũ kyatumie amanya kwa w’o ũsu aĩ Yesũ?
- Kweekĩkie ata kwa amanyĩw’a elĩ ala maendete ndũanĩ ya Emaũ?
- Nũndũ mwaũ wa ũsengy’a weekĩkie yĩla amanyĩw’a asu elĩ mamatavasya atũmwa kana nĩmamwonie Yesũ?
- Yesũ aumĩlĩĩle aatĩĩi make mavinda meana?
- Thoma aisye ata eew’a kana amanyĩw’a nĩmamwonie Mwĩaĩi, ĩndĩ kweethĩiwe ata mĩthenya nyanya ĩtina?
Makũlyo ma kwongeleela
- Soma Yoana 20:11-29.
Ndeto sya Yesũ nthĩnĩ wa Yoana 20:23 syĩonany’a kana andũ nĩmanengetwe ũtonyi wa kũekea naĩ? Elesya. (Sav. 49:2, 7; Isa. 55:7; 1 Tim. 2:5, 6; 1 Yoa. 2:1, 2)
- Soma Luka 24:13-43.
Tũtonya kũmbany’a ngoo yitũ ata wĩthĩe nĩtonya kwĩtĩkĩla w’o wa Mbivilia kwa ũvũthũ? (Lk. 24:32, 33; Esa. 7:10; Mt. 5:3; Meko 16:14; Aevl. 5:11-14)


text:
MAKŨLYO MAKŨLAW’A MAVINDA MAINGĨ
Twĩkaa Ata Ĩla Tũũmanyĩsya Mũndũ Mbivilia?
Manya mosũngĩo ma makũlyo ala andũ makothaa kũkũlya ĩũlũ wa mũvango witũ wa kũmanyĩsya andũ Mbivilia vate ndĩvi.
MAKŨLYO MAKŨLAW’A MAVINDA MAINGĨ
Mo Ngũsĩ sya Yeova me Atongoi Mamaĩvaa Mũsaala?
Ithyĩ nĩtwĩthĩawa na andũ ta mavasita? Naaũ manyuvĩtwe matw’ĩke atavany’a?
MAKŨLYO MAKŨLAW’A MAVINDA MAINGĨ
Ngũsĩ sya Yeova Nĩsyĩthĩawa na Ngwatanĩo na Ndĩni Ila Ingĩ Maũndũnĩ ma Ũthaithi?
Nĩ momanyĩsyo meva ma Mbivilia mamatongoeasya kũsũngĩa ĩkũlyo yĩĩ?
ĨŨLŨ WITŨ
Maũmbano ma Kĩkundi kya Ngũsĩ sya Yeova
Mantha vala tũmbanĩaa na ũimanya ũndũ tũthaithaa.
MAKŨLYO MAKŨLAW’A MAVINDA MAINGĨ
Mbesa sya Kũũngamĩa Wĩa wa Ngũsĩ sya Yeova Syumaa Va?
Manya nĩkĩ wĩa wa kũtavany’a nthĩ yonthe ũendeee o na kau vai mbesa kana kĩlungu kya ĩkũmi ikolanaw’a.


text:
ĨTHĨWA NA MŨĨKĨĨO TA WOO | YOSEVU
“Nyie Nĩ Vandũ va Ngai?”
ĨVINDA yĩmwe Yosevu aũngamĩte mũũndanĩ syũa yĩithũa. Nũtonya kwĩthĩwa asyaĩĩsye mĩtĩ ya ndende, na mĩtĩ ĩngĩ ya matunda, ithima syĩ na mĩtĩ ĩla ĩmeaa kĩw’ũnĩ, na o vu vakuvĩ na mũsyĩ wake, nũtonya kwĩthĩwa eene nyũmba ya Valao. Kwasũanĩa Yosevu ayĩw’a wasya wa kamwana kake Manase kainyangilya kamũinae ka ko Evalaimu. Nokwĩthĩwa asũanĩaa ĩũlũ wa ũndũ kĩveti kyake kyathekaa kyoona tũmwana tu tũithaũka. Kũsũanĩa maũndũ asu no nginya kwĩthĩwe kwatumie ew’a mũyo. Nĩweesĩ kana aĩ mũathime mũno.
Yosevu eetie kana kake ka mbee Manase nũndũ ĩsyĩtwa yĩu yonanasya kũlwa. (Mwambĩlĩlyo 41:51) Moathimo ala Yosevu wakwatĩte kuma kwa Ngai nĩmaolangĩte woo ũla waumanaa na mosũanĩo ĩũlũ wa mũsyĩ kwoo, ana-a-ĩthe, na ĩthe wake. Kĩmena kya ana-a-ĩthe nĩkyatumĩte thayũ wake ũalyũka. Nĩmamũthĩnisye, o na nĩmendaa kũmũaa, na ĩndĩ mamũthoosya ta ngombo kwa akũni ma viasala. Kuma ĩvinda yu maũndũ maendeeie maalyũkĩte. Kwa myaka kauta nĩwoomĩĩisye kwĩthĩwa e ngombo, na kwĩthĩwa e mũvungwa, o na ĩvinda yĩmwe nĩwooviwe na mĩnyololo. Ĩndĩ ũndũ wa kwendeesya nĩ kana, ĩvinda yĩĩ aĩ wa kelĩ kwa Valao ũsumbĩnĩ wĩ vinya wa Misili! *
Kwa myaka mingĩ Yosevu nĩwoonete maũndũ mayĩanĩa o tondũ Yeova wathanĩte. Ĩvindanĩ yĩĩ twaĩ ĩla myaka mũonza ya ngetha mbingĩ o tondũ kwathanĩtwe, na Yosevu nĩwe waũngamĩe wĩa wa kũmbany’a lĩu. Aĩ na tũmwana twĩlĩ tũla wasyaĩwe nĩ mũka wake Asenathi. Ĩndĩ o na ũu wĩ o vo, mavinda maingĩ nĩwasũanĩaa mũno ĩũlũ wa andũ make ala maĩ kĩlomita mbingĩ kuma Misili. Mũno mũno asũanĩaa ĩũlũ wa mũinae Mbenyamini na ĩthe wake Yakovo. Nũtonya kwĩthĩwa eekũlasya kana no aima. O na ĩngĩ, nũtonya kwĩthĩwa eekũlasya kana ana-a-ĩthe nĩmaalyũkile na mambĩĩa kwĩthĩwa na tei na kana nĩ vaĩ vatonyeka makesa kwĩkalany’a na mũuo.
Ethĩwa ve ĩvinda mũsyĩ wenyu ũtaaĩthĩwa wĩ na mũuo nũndũ wa kĩwĩu, kũkosa ũĩkĩĩku, kana kĩmena, nĩvatonyeka ũkethĩa maũndũ ta asu nĩ amwe katĩ wa ala mamũkwatie Yosevu. Tũtonya kwĩmanyĩsya kyaũ kumana na mũĩkĩĩo ũla Yosevu waĩ naw’o aisũvĩa andũ ma mũsyĩ wake?
“ENDAI KWA YOSEVU”
Yosevu aĩ na wĩa mwingĩ na nũndũ wa ũu myaka nĩyavĩtie na mĩtũkĩ. Ĩtina wa mwaka wa mũonza wa ngetha mbingĩ maũndũ nĩmaalyũkile o tondũ Yeova woonanĩtye kwĩsĩla ndoto ya Valao. Lĩu ũyaasyaa. Kavinda kanini ĩtina wa ũu, nthĩ ila syaĩ vakuvĩ na Misili nĩsyakwatiwe nĩ yũa. Ĩndĩ o tondũ Mbivilia yonanĩtye, “nthĩ yonthe ya Misili kwaĩ lĩu.” (Mwambĩlĩlyo 41:54) Vate nzika, ndoto ĩla Yosevu watetheeiw’e nĩ Yeova kũalyũla o vamwe na ngelekany’o yake ya kũvanga maũndũ nesa, nĩyatethisye andũ ma Misili.
Nĩvatonyeka Amisili makethĩwa matũngĩaa Yosevu mũvea mũno, na makamũkatha nũndũ wa ũmanyi wake wa kũvanga maũndũ. Yosevu ndaĩ enda andũ mamũkumye, ĩndĩ endaa mamũkumye Ngai wake, Yeova. Ĩla twatũmĩa inengo ila twĩ nasyo kũmũthũkũma Ngai, nĩvatonyeka akatũnenga vinya tũkaitũmĩa kwa nzĩa nene vyũ, o na tũte kũsũanĩaa.
Ĩtina wa ĩvinda, o namo Amisili nĩmambĩĩie kũkwatwa nĩ yũa. Ĩla Amisili mamwĩkaĩla Valao mayenda lĩu ameaa atĩĩ: “Endai kwa Yosevu; o ũndũ wĩmũtavya, wĩkei.” Kwoou, Yosevu nĩwambĩĩie kumya lĩu ũla waiĩte makũmbĩnĩ, namo andũ nĩmaendaa kwake makathooa lĩu ũla mekwenda.—Mwambĩlĩlyo 41:55, 56.
Ĩndĩ nthĩ ila syaĩ vakuvĩ na Misili iyaĩ na lĩu. Andũ ma mũsyĩ wa Yosevu ala maĩ Kanaani, kĩlomita mbingĩ mũno kuma Misili maĩ na nzaa mũno. Yakovo, ũla yu waĩ mũkũũ, ĩla weewie kana Misili kwaĩ lĩu mwingĩ, nĩwatũmie ana make kw’o nĩ kana makathooe lĩu.—Mwambĩlĩlyo 42:1, 2.
Yakovo atũmie ana make ĩkũmi ĩndĩ mayaathi na mwana wake ũla waĩ wa ĩtina, Mbenyamini. Yakovo nĩwalilikene nesa ĩvinda yĩla watũmie Yosevu akasisye akũũe. Yĩu nĩyo yaĩ ĩvinda ya mũthya kwona mwana ũsu wake. Akũũe asu make maeteie ĩthe ĩkoti ya mwanae yĩla wamũtumĩe. Mamũtwaĩie yusĩe nthakame na yĩĩtembũkangu. Makengie mũtumĩa ũsu kana mwanae Yosevu nũĩwe nĩ nyamũ nthũku ya kĩthekanĩ.—Mwambĩlĩlyo 37:31-35.
“YOSEVU ALILIKANA”
Ĩtina wa kũthi mũendo mũasa, ana ma Yakovo nĩmavikie Misili. Ĩla mawetie kana mendaa kũthooa lĩu, matũmiwe kwa mũnene ũmwe wa Misili weetawa Nzevenathivanea. (Mwambĩlĩlyo 41:45) Yo ĩla mamwonie nĩmamanyie kana nĩwe Yosevu? Aiee. Moonie o mũnene wa Misili ũla mendaa amatetheesye. Na nĩ kana monany’e ndaĩa kwake meekie o ũndũ kweekawa: ‘Makunamisye mothyũ moo melekele nthĩ.’—Mwambĩlĩlyo 42:5, 6.
We Yosevu nĩwamanyie ana-a-ĩthe? Ĩĩ, amamanyie vu kwa vu! Na ũndũ ũngĩ nĩ kana, ĩla woonie mamũkumanĩe nĩwalilikanile ĩvinda yĩla waĩ kamwana. Mbivilia yaĩtye ũũ: “Yosevu alilikana ndeto ila waotie” ila Yeova wamwonisye ĩla waĩ kamwana. Ndoto isu syoonanĩtye kana ĩvinda yĩmwe ana-a-ĩthe makamũkumanĩa. Na ũu nĩw’o meekie! (Mwambĩlĩlyo 37:2, 5-9; 42:7, 9) Yosevu esaa kwĩka ata? Esaa kũmakumbatĩa? Kana esaa kwĩyĩĩvanĩsya?
Yosevu nĩweesĩ kana ndaaĩle kũatĩĩa ũndũ ngoo yake yendaa. Yeova nĩwe watongoesye maũndũ asu onthe. Maũndũ asu makonetye kĩeleelo kyake. Nĩwathanĩte kana akatw’ĩkĩthya nzyawa sya Yakovo mbaĩ yĩ vinya. (Mwambĩlĩlyo 35:11, 12) Takethĩwa ĩvinda yĩu ana-a-ĩthe ma Yosevu mayaĩ na tei, nĩmeeyendete, kana maĩ athũku methĩwa meeyĩeteie mũisyo mũnene! Nake Yosevu takethĩwa nĩweekie maũndũ ate kũsũanĩa, aĩ atonya kũũmĩsya angĩ ala mataĩ vo, o na nĩwaĩ atonya kũũmĩsya ĩthe wake na Mbenyamini. We o na nĩweesĩ kana maĩ thayũ? Yosevu nĩwavangie kũlea kũmatavya nĩwe ũũ nĩ kana amanye kana ana-a-ĩthe nĩmaĩ maalyũkile. Na ĩndĩ aĩ atonya kũmanya kĩla Yeova wendaa eke.
Nĩvatonyeka ũkaema kwĩsa kũkwatwa nĩ maũndũ ta asu. Ĩndĩ ũmũnthĩ mĩsyĩ mingĩ nĩyĩthĩawa na ngananĩo na mĩtilĩkangano. Ĩla twakwatwa nĩ maũndũ ta asu, nĩtũtonya kũatĩĩa ngoo sitũ na tũyĩka maũndũ kwa nzĩa ĩla ĩtaĩle. Ĩndĩ wĩthĩwa wĩ ũndũ wa ũĩ kũatĩĩa ngelekany’o ya Yosevu, na kũtata kũelewa ũndũ Ngai ũkwenda twĩke maũndũ. (Nthimo 14:12) Lilikana kana o ũndũ kwĩthĩwa na mũuo na andũ ma mũsyĩ ne ũndũ wa vata, now’o kwĩthĩwa na mũuo na Yeova na Mwana wake ne ũndũ wa vata mũno vyũ.—Mathayo 10:37.
“NĨMŨŨTATWA”
Yosevu nĩwavangie kũtata ana-a-ĩthe kwa nzĩa syĩ kĩvathũkany’o, nĩ kana amanye kĩla kyaĩ ngoonĩ syoo. Ambĩĩie kwa kũneena namo e mũkalĩ vyũ, na amea kana maĩ athiani. Aneenie namo atũmĩĩte mũndũ wa kũmũalyũlĩla. Nĩ kana metetee nĩmamũtavisye ĩũlũ wa mũsyĩ woo. O na nĩmamũtavisye ũndũ ũngĩ wa vata kana maĩ na mũinae ũla mamũtiĩte mũsyĩ. Yosevu nĩwatatie ũndũ ũtonya ndakonany’e kana ũndũ ũsu nĩwamũtany’a. Yosevu nĩwamanyie kana mũinae aĩ thayũ! Na ũu watuma amanya ĩtambya yĩla waaĩle kwosa. Ameie atĩĩ: “Nĩmũũtatwa na ũndũ ũũ,” na ongeleela kũmatavya kana no nginya one mũinae woo. Ĩtina nĩweetĩkĩlile masyoke mũsyĩ kwoo makaete mũinae ũsu ĩndĩ yaĩ lasima ũmwe woo atiwe.—Mwambĩlĩlyo 42:9-20.
Ĩla ana-a-ĩthe mambĩĩie kũneena ĩũlũ wa ũndũ ũsu matesĩ kana Yosevu nũkũelewa ũndũ mekwasya, nĩmeetũlile mũtĩ nũndũ wa naĩ ĩla maĩ meekie myaka 20 mĩvĩtu. Maisye atĩĩ: “Nĩ w’o twĩ avĩtan’ya ũndũ wa mwana-a-asa waitũ, nĩkwĩthĩwa nĩtwoonie thĩna wa ngoo yake, yĩla watwĩsũvie o na tũtyaaĩthukĩĩsya; kwondũ wa ũu thĩna ũũ nĩwatũkwata.” Yosevu nĩwaeleiwe ũndũ masasya na ũu watuma ethyũũa maikone methoi make. (Mwambĩlĩlyo 42:21-24) Ĩndĩ nĩweesĩ kana kwĩlila kwa w’o kwonanaw’a na maũndũ maingĩ, ĩndĩ ti o ũndũ mũndũ ũkwĩw’a ĩũlũ wa ũndũ mũna weekie. Na kwoou nĩwaendeeie kũmatata.
Nĩwametĩkĩlilye menũka ĩndĩ Simeoni atiwa e mwove. O na nĩwavangie mbesa ila maĩ nasyo syĩkĩwe makunianĩ ma lĩu ũla makuĩte. Ĩla mavikie mũsyĩ nĩmamwĩsũvie mũno ĩthe woo Yakovo ametĩkĩlye masyoke na Mbenyamini Misili. Ĩla mavikie Misili nĩmatavisye mũthũkũmi wa Yosevu ĩũlũ wa mbesa ila meethĩie makunianĩ moo, na masya nĩmekũĩva mbesa isu syonthe. Ũndũ ũsu mendaa kwĩka waĩ mũseo, ĩndĩ Yosevu nĩwendaa kũmanya nesa kĩla kyaĩ ngoonĩ syoo. Nĩwamekĩĩie mboka ĩndĩ ate kũmonethya kana nĩweewie mũyo nũndũ wa kũmwona Mbenyamini. Amina kwĩka ũu, nĩwametĩkĩlilye menũka na amanenga lĩu makue, ĩndĩ kĩkombe kyake kya vetha kyavithwa ĩkunianĩ ya Mbenyamini.—Mwambĩlĩlyo 42:26–44:2.
Yosevu nĩwakwatie mwanya mũseo wa kũmanya ũndũ ana-a-ĩthe mailyĩ. Nĩwaumisye mwĩao ana-a-ĩthe maatĩĩwa, makwatwa na meewa nĩmoyĩte kĩkombe. Ĩla kyeethĩiwe ĩkunianĩ ya Mbenyamini, onthe nĩmatũngiwe kwa Yosevu. Yu ĩndĩ Yosevu aĩ na mwanya mũseo wa kũmanya kana ana-a-ĩthe maĩ maalyũkile. Yuta nĩwe waneenie kwondũ woo. Nĩweesũvanie nginya asya onthe me 11 no matw’ĩkĩthw’e ngombo Misili. Ĩndĩ Yosevu aisye no Mbenyamini e weka ũkũtw’ĩka ngombo na ala angĩ mayĩnũka.—Mwambĩlĩlyo 44:2-17.
Ũndũ ũsu watumie Yuta aweta ndeto ii ĩũlũ wa Mbenyamini e na tei mwingĩ: “Atiele e weka wa inyia wake; na ĩthe wake nũmwendete.” No nginya ndeto isu ikethĩwa syakiitie Yosevu mũno nũndũ nĩwe waĩ mwana ũla mũkũũ wa kĩveti kya Yakovo kĩla wendete vyũ kyeetawa Lakeli. Kĩveti kyu kyakwie kĩisyaa Mbenyamini. Vate nzika, Yosevu na ĩthe wake nĩmalilikanaa maũndũ maseo ĩũlũ wa Lakeli. Nĩvatonyeka ũkethĩa ũndũ ũsu nĩwatumaa Yosevu enda Mbenyamini mũno.—Mwambĩlĩlyo 35:18-20; 44:20.
Yuta nĩwaendeeie kũmwĩsũva Yosevu ndakatw’ĩkĩthye Mbenyamini ngombo. O na nĩweeyumisye atw’ĩke ngombo vandũ va Mbenyamini. Na ĩndĩ aminĩĩa kwa kũweta ndeto ii syaĩ na kyeva kingĩ: “Nũndũ ngatonya ata kwambata kwa ĩthe wakwa, ethĩwa kĩmwana kĩti vamwe nakwa? ndikese kwona ũthũku ũla wĩmũkwata asa wakwa”! (Mwambĩlĩlyo 44:18-34) Ndeto isu syoonanisye kana Yuta aĩ aalyũkile vyũ. O vamwe na kwonany’a kana nĩweelilĩte, oonanisye kana aĩ na tei na ndeeyendete.
Yosevu nĩwaemiwe nĩ kwĩyũmĩĩsya kũvĩtũka vau. Ndaĩ atonya kũsiĩĩa ũndũ weew’aa ngoonĩ. Nĩwaumaalilye athũkũmi make onthe, na aĩa na wasya mũnene nginya wasya wake weew’ĩka nyũmbanĩ kwa Valao. Na ĩndĩ amatavya nĩwe ũũ. Ameie: “Ninyie Yosevu mwana-a-ĩthe wenyu.” Na ĩtina wa ũu amakumbatĩa ana-a-ĩthe ala mbikĩa ya vau maĩ matelemile vyũ, na amaekea. (Mwambĩlĩlyo 45:1-15) Kwa kwĩka ũu, oonanisye ũndũ Yeova ũilyĩ, nũndũ nũekeaa vyũ. (Savuli 86:5) Ithyĩ nĩtũekeaa angĩ o ta Yosevu?
“WĨ O THAYŨ”!
Ĩla Valao weewie kĩla kyaendeeie nyũmbanĩ kwa Yosevu, nĩwamwĩie athamĩĩsye ĩthe wake ũla waĩ mũkũũ Misili vamwe na mũsyĩ wake w’onthe. Vayaavĩta ĩvinda ĩasa Yosevu atakomanĩte na ĩthe wake ũla wamwendete mũno. Yakovo aĩie na asya atĩĩ: “Yu ĩndĩ nĩkw’e, nĩkwĩthĩwa nĩnakwona ũthyũ waku, kana wĩ o thayũ.”—Mwambĩlĩlyo 45:16-28; 46:29, 30.
Yakovo ekalile myaka ĩngĩ 17 ĩtina wa kũthi Misili. Ekalile thayũ ĩvinda ĩasa nginya esa kwathana moathimo ala ana make 12 maĩ makwate. Anengie Yosevu mwana wake wa 11 ũtiĩwa kũndũ kwĩlĩ ũla mũno mũno wanengawa ĩkithathi. Mbaĩ ilĩ sya Isilaeli syaĩ syumane nake. Nao nata ĩũlũ wa Yuta mwana wake wa kana ũla weelilile vyũ mbee wa ana-a-ĩthe? Aathimiwe mũno nũndũ Masia aĩ aume nzyawanĩ yake!—Mwambĩlĩlyo, kĩlungu kya 48 na 49.
Ĩla Yakovo wakwie e na myaka 147, ana-a-ĩthe ma Yosevu nĩmakwatiwe nĩ wia, mayona Yosevu ta ũtonya kwĩyĩĩvanĩsya nũndũ aĩ na ũtonyi mwingĩ. Ĩndĩ Yosevu nĩwamaĩkĩĩthisye nesa kana ndaĩ na mũvango wa kwĩyĩĩvanĩsya. Kuma tene aĩ atwie ũu nũndũ Yeova nĩwe watongoesye maũndũ nĩ kana mũsyĩ woo ũthamĩĩe Misili, na kwoou ana-a-ĩthe mayaaĩle kũthĩnĩka nũndũ wa kĩla kyeekĩkie. Na ĩndĩ amakũlya ĩkũlyo yĩĩ ya vata: “Nyie nĩ vandũ va Ngai?” (Mwambĩlĩlyo 15:13; 45:7, 8; 50:15-21) Yosevu nĩweesĩ kana Yeova nĩwe Mũsili ũla mũseo. Na kwoou ndaĩ atonya kwĩyĩĩvanĩsya kwa ana-a-ĩthe ala Yeova waĩ amaekeie.—Aevelania 10:30.
We ve mavinda wĩw’aa vinya kũekea ala angĩ? Nũtonya kwĩw’a wĩ ũndũ wĩ vinya, ethĩwa mũndũ akũvĩtĩsya na ngũlũ. Ĩndĩ o na ũu wĩ o vo, ĩla twaekea vyũ ala meelila kuma ngoonĩ, nĩtwĩw’aa twĩ eanĩe na ũndũ ũsu nũminaa mathĩna maingĩ. Na tũkeethĩawa tũatĩĩe ngelekany’o ya Yosevu na Ĩthe wake wĩ tei, Yeova.
^ kal. 4 Sisya kĩlungu kĩ na kyongo, “Ĩthĩwa na Mũĩkĩĩo ta Woo” ĩkasetinĩ ya Mũsyaĩĩsya ya 01/02/2015, na ya Kĩswaili ya 01/08/2014; na ya 01/11/2014.


text:
KYONGO KYA ĨTHANGŨ YA MBEE | NĨKĨ ANDŨ MAĨLE KŨVOYA?
Nĩkĩ Andũ Mavoyaa?
“Nĩnendete mũno kũtha kalata. O na nĩnavoyaa nĩ kana nĩsinde. Ĩndĩ ndyaaĩsa kũsũngĩwa.” —Samuel, * Kenya.
“Twĩ sukulu twavoyaa mboya sya kũtũngĩlĩĩla ila twamanyĩĩtw’e.”—Teresa, Philippines.
“Ĩla nĩ na mathĩna nĩnĩvoyaa. O na nĩnĩvoyaa nĩ kana nĩekewe naĩ syakwa, na ndyĩthĩwa nĩ Mũklĩsto mũseango.”—Magdalene, Ghana.
Maũndũ asu mawetwa nĩ Samuel, Teresa, na Magdalene meonany’a kana andũ methĩawa na itumi syĩ kĩvathũkany’o sya kũvoya, amwe me na itumi nzeo sya kũvoya kwĩ angĩ. Andũ amwe mavoyaa kuma ngoonĩ, namo angĩ mavoyaa nũndũ no kũvoyawa. Ĩndĩ o na ethĩwa mavoyaa mavĩte mũtiani, timũ yoo ĩsinde mathaũnĩ, Ngai atongoesye mũsyĩ woo nesa, kana methĩwe mavoyaa me o na itumi ingĩ, ũw’o nĩ kana andũ milioni mbingĩ nĩmonaa ve vata wa kũvoya. O na ĩngĩ, ũkunĩkĩli ũla wĩkĩtwe wĩonany’a kana andũ amwe mate ma ndĩni nĩmavoyaa mavinda maingĩ.
Yo we nũvoyaa? Na ethĩwa nũvoyaa-ĩ, ũvoyaa wĩ na kĩtumi kĩva? Wĩthĩwe nũvoyaa kana ndũvoyaa, no wĩkũlye: ‘Yo ve vata wa kũvoya? Mboya syakwa nĩsyĩthukĩĩaw’a?’ Mũandĩki ũmwe awetie mawoni make ĩũlũ wa mboya kwa kwasya kana, mboya ‘no ndawa ya kũtetheesya kĩlĩko kĩusye . . . o tondũ mũndũ ũneenaa na nyamũ yake ũĩthasya.’ O na matakĩtalĩ amwe nĩmethĩawa na mawoni ta asu nũndũ maasya kana mboya no “nzĩa ĩngĩ ya kwĩyĩiita.” Kwoou no twĩkũlye-ĩ, Andũ amwe ala mavoyaa mekaa ũu nũndũ no kũvoyawa-ĩ, kana kĩeleelo kyoo kya kũvoya kĩthĩawa no kũtetheesya kĩlĩko kĩusye?
Kĩvathũkany’o na ũu, Mbivilia nĩyonanĩtye kana mboya nĩyĩanĩasya ũndũ wa vata mũno vyũ eka o kũtetheesya kĩlĩko kĩusye. O na nĩtũmanyĩasya kana mboya nĩsyĩthukĩĩaw’a nesa twavoya maũndũ ala maĩle na kwa nzĩa ĩla yaĩle. Ndeto isu nĩ sya w’o? Ekai twone ũndũ Mbivilia ĩĩkĩĩthĩtye ũndũ ũsu.
^ kal. 3 Masyĩtwa amwe nĩ mavĩndũe.


text:
MŨSYAĨĨSYA (ĨKASETI YA KWĨMANYĨSYA) Mwei wa 11 2015
Ĩkaseti yĩĩ yĩ na ilungu sya kwĩmanyĩsya sya kwambĩĩa matukũ 28/12/2015 nginya 31/01/2016.
Manyĩsya Mwana Waku Amũthũkũme Yeova—Kĩlungu kya 1
Nguma itatũ ila Yesũ watũmĩie ĩla wamanyĩasya no iũtetheesye ũmanyĩsye syana syaku nesa.
Manyĩsya Mwana Waku Amũthũkũme Yeova—Kĩlungu kya 2
Ũtonya kũtetheesya mwana waku ata eane kĩveva ĩvindanĩ yĩla wĩ na myaka katĩ wa 13 na 19?
Makũlyo Kuma kwa Asomi Maitũ
Twĩsĩ ata kana ĩla ndũa yeetawa Yeliko yavalũkile ĩtina wa kũthyũlũlũkwa na kũtw’ĩkanĩw’a kwa ĩvinda ĩkuvĩ?
Tũngaa Mũvea Nũndũ wa Ũlau wa Yeova
Mbivilia nĩyonanĩtye kana mũndũ no aumye ĩvinda yake, malĩ yake, kana akatũmĩa vinya wake e na kĩeleelo kĩseo kana kĩthũku.
Ngai Nĩ Wendo
Yeova onanĩtye ata kana nĩwendete andũ?
We ‘Nĩwendete Mũtũi Waku o Tondũ Wĩyendete’?
No ũtũmĩe mwĩao wa Yesũ mũtwaanonĩ waku, kĩkundinĩ, na wĩanĩ wa kũtavany’a.
Maũndũ Ala Ũsumbĩ Wĩkĩte Ĩvindanĩ ya Myaka Ĩana
Tũtetheew’e maũndũnĩ meva atatũ nĩ kana tũtavany’e ĩũlũ wa Ũsumbĩ wa Ngai?
FROM OUR ARCHIVES
“Vai Kĩndũ kĩ Ungu wa Syũa Kyaĩle Kũmũsiĩĩa!”
Athũkũmi ma ĩvinda yonthe ala maĩ nthĩ ya France myakanĩ ya 1930 matiie ngelekany’o nzeo ya kĩthito na wũmĩĩsyo.


text:
Ndũkaleele Ũtavany’anĩ
KŨTAVANY’A ũvoo mũseo nĩw’o wĩa ũla wa vata ũendeee kũtethw’a ĩũlũ wa nthĩ. Nũndũ wĩ mũthũkũmi wa Yeova no nginya wĩthĩwe wonaa kũtw’ĩkĩthya andũ amanyĩw’a ne kĩanda kya mwanya. Ĩndĩ nĩwĩsĩ nesa ki kana mavainia na atavany’a nĩmakwatawa nĩ maũndũ matonya kũtuma maleela ũtavany’anĩ.
Atavany’a amwe nĩmaĩawa nĩ mũndũ matonya kũtavya ũvoo ĩla meũtavany’a nyũmba na nyũmba. Nĩkĩ? Nũndũ andũ aingĩ nĩmatonya kwĩthĩwa mate mũsyĩ. Na ĩla meethĩa amwe mũsyĩ na maneena namo, nĩmatonya kũlea kwendeew’a nĩ ũvoo wa Ũsumbĩ kana o makalea kũmathokya. Namo atavany’a angĩ nĩmatonya kwĩw’a maiemeewa nĩ kũmina kũtavany’a kĩsio kyoo nĩkwĩthĩwa nĩ kĩnene na andũ nĩmethukĩĩasya. Na ĩndĩ angĩ nĩmakw’ĩte ngoo nũndũ matavanĩtye ĩvinda ĩasa, na mayambĩĩa meesĩ mũthya wĩ vakuvĩ.
Yo nĩtwaĩlĩte kũseng’a nũndũ andũ onthe ma Yeova nĩmakwatawa nĩ mawetu matonya kũtuma maleela ũtavany’anĩ? Aiee. Nĩkĩ? Nũndũ vai ũmwe witũ ũtonya kũsũanĩa aĩ nĩtũtonya kũtavany’a ũvoo mũseo tũteũkwatwa nĩ mathĩna twĩ nthĩ ĩno ĩsumbĩkĩtwe nĩ “ũla mũthũku,” Satani, kana kwa ĩsyĩtwa yĩngĩ, Ndevili.—1 Yoa. 5:19.
O na ethĩwa ũkwatawa nĩ mawetu meva ĩla ũũtavany’a ũvoo mũseo, ĩthĩwa wĩsĩ kana Yeova nũtonya kũũtethya ũmakĩlye vinya. Ĩndĩ ũtonya kwĩka ata nĩ kana wongele kĩthito kyaku ũtavany’anĩ? Eka tũsũanĩe maũndũ amwe matonya kũũtethya.
TETHEESYA ALA MATE NA ŨMANYI MWINGĨ
Kĩla mwaka andũ ngili mbingĩ nĩmavatisawa makatw’ĩka Ngũsĩ sya Yeova. Ethĩwa ũnavatisiwe o mĩtũkĩ, no wende mũno kũtetheew’a nĩ ala me na ũmanyi mwingĩ wa kũtavany’a nũndũ methĩĩtwe me atavany’a kwa ĩvinda ĩasa mbee waku. Naku ethĩwa wĩthĩĩtwe wĩ mũtavany’a wa Ũsumbĩ kwa myaka mingĩ, tyo nginya wĩthĩwe wĩw’aa mũyo kũtetheesya ala mate na ũmanyi mwingĩ?
Yesũ nĩweesĩ yaĩ no nginya amanyĩw’a make matongoew’e nĩ kana methĩwe me atavany’a aseo, na nĩwoonanisye ũndũ wĩa ũsu waĩlĩte kũtethw’a. (Luka 8:1) O na ũmũnthĩ kwĩ na vata wa kũmanyĩsya angĩ methĩwe atavany’a aseo.
Tũyaĩle kũsũanĩa mũtavany’a mweũ akamanyĩa kũmanyĩsya ala angĩ atĩ nũndũ nũendaa ũtavany’a. Aĩlĩte kũmanyĩw’a nesa nĩ mũndũ wĩ na tei na wendo. Mũtavany’a mweũ aĩlĩte kũmanyĩw’a maũndũ ta ũndũ ũtonya (1) kwĩyũmbanĩsya kĩla ũkũthi kũweta athi kũtavany’a, (2) kwambĩĩa kũneena na mwene nyũmba kana na mũndũ ũvĩtĩte, (3) kũnengane mavuku, (4) kũsyokea ala mendeew’a, na (5) kwambĩĩa kwĩmanyĩsya Mbivilia na andũ. Nĩvatonyeka mũno mũtavany’a ũsu mweũ akethĩwa e mũtavany’a mũseo ethĩwa akasisya na aiatĩĩa nzĩa sya kũtavany’a ila ũkwonw’a nĩ ũla ũkũmũtetheesya. (Luka 6:40) Vate nzika mũtavany’a ũsu mweũ ndalea kwĩw’a mũyo nũndũ wa kwĩthĩwa na mũndũ ũtonya kũmwĩthukĩĩsya na kũmũtetheesya ĩla ve na vata. O na ĩngĩ, mũtavany’a ũsu ũte na ũmanyi mwingĩ no atetheke mũno nũndũ wa kũkathwa na kũnengwa motao.—Mũta. 4:9, 10.
MŨIKAKILANĨLYE ĨLA MWĨ ŨTAVANY’ANĨ
O na kau no ũtate mũno kũea ngewa na ene nyũmba, mĩthenya ĩmwe ngewa sya kwaka ila wĩsaa kwĩthĩa ũneenie ĩla ũũtavany’a, wĩthĩaa ũneenie na ũla ũũtavany’a nake. Lilikana kana Yesũ atũmie amanyĩw’a make makatavany’e “elĩ na elĩ.” (Luka 10:1) Maitavany’a vamwe maĩ matonya kwĩkĩana vinya. Kwoou, ĩla andũ meũtavany’a ĩmwe nĩmakwataa mwanya wa ‘kũthangaany’a.’—Alo. 1:12, The Holy Bible in Current Kikamba Language.
Nĩ maũndũ ta meva mũtonya kũneenea? Ve ũmwe wenyu ũtonya kũelesya ũndũ ũneekĩkie wa kwaka? Nũtonya kwĩthĩwa ũnoonie kaũndũ ka kwendeesya ũyĩmanyĩsya Mbivilia wĩ weka kana wĩ na andũ ala angĩ ma mũsyĩ? Nũtonya kwĩthĩwa ũnaakiwe nĩ kaũndũ ũneewie ũmbanonĩ? Mavinda angĩ nũtonya kwĩthĩa mũndũ ũla ũũtavany’a nake ti we ũtavanasya nake kĩla ĩvinda. Kwoou ĩkũlyo nĩ: Nĩwĩsĩ ũndũ wamanyie ũla w’o? Nĩ kyaũ kyamũĩkĩĩthisye kana ũũ nĩw’o ũseũvyo wa Yeova? Akwatĩte ianda syĩva na nĩ maũndũ meva wĩyoneete? O naku no ũmũelesye maũndũ ala wĩyoneete. O na kau andũ nĩmatonya kwendeew’a kana makalea kwendeew’a nĩ ũla w’o, kũtavany’a na mũndũ ũngĩ nĩkũtetheeasya ‘kĩla ũmwe kwaka ũla ũngĩ.’—1 Ath. 5:11.
NDŨKAEKE KWĨMANYĨSYA NESA O ŨNDŨ WĨKAA
Ũndũ ũmwe ũtonya kũtũtetheesya tũikaleele ũtavany’anĩ nĩ kũendeea kwĩmanyĩsya nesa. “Ngombo yĩ na kĩthito na mbũĩ” nĩyandĩkaa maũvoo maneeneete maũndũ me kĩvathũkany’o. (Mt. 24:45) Kwoou maũndũ ala ũtonya kwĩmanyĩsya nĩ kana wĩyĩĩthye kĩ-veva nĩ maingĩ mũno. Kwasũanĩa ũndũ ũũ mũseo ũtonya kwĩmanyĩsya: Nĩkĩ kũtavany’a ũvoo ĩũlũ wa Ũsumbĩ nĩ kwa vata mũno? Ĩsandũkũ yĩla yĩ na kyongo, “Nĩkĩ Tũtaĩle Kũleela Ũtavany’anĩ?” nĩyĩwetete itumi imwe.
Kũsũanĩa itumi ila iwetetwe ĩsandũkũnĩ yĩu nĩkũtonya kũtuma ũendeea kũtavany’a na kĩthito. No ũtũmĩe ĩvinda yĩla wĩmanyĩasya kũmantha itumi ingĩ eka isu. Ĩtina wa vau no ũsũanĩe itumi isu vamwe na maandĩko ala maikwete mbau. Kwĩka ũu kũkaũtetheesya wongele kĩthito kyaku ũtavany’anĩ.
ATĨĨA NZĨA SYA KŨTAVANY’A ILA TWONAW’A
Mavinda kwa mavinda ũseũvyo wa Yeova nũtũnengae motao ma kũtũtetheesya kwaĩlangya ũtavany’a witũ. Kwa ngelekany’o, eka kũtavany’a nyũmba na nyũmba, no tũtavany’e tũitũmĩa valũa, simũ, o na no tũtavany’e malelũnĩ kana kũndũ kũla kwĩthĩawa na andũ aingĩ. O na ĩngĩ no tũtavany’e ũvoo mũseo ĩla twĩ maũndũnĩ maitũ na isionĩ sya viasala. Ũndũ ũngĩ tũtonya kwĩka nĩ kwĩvanga nesa nĩ kana tũthi tũkatavany’e isio ila itatavanaw’a mũno.
We nĩwĩtĩkĩlanaa na maũndũ ala tweewa nĩtwĩke makonetye ũtavany’a? Nũtatĩte kũtũmĩa maũndũ amwe ta asu ĩla ũũtavany’a? Andũ amwe nĩmekĩte ũu na makatanĩa mũno. Sũanĩa ngelekany’o ii itatũ.
Ngelekany’o ya mbee ĩkonetye ũndũ wawetetwe nthĩnĩ wa Ũthũkũmi wa Ũsumbĩ ĩũlũ wa ũndũ tũtonya kwambĩĩa kwĩmanyĩsya Mbivilia na andũ. Ũndũ ũsu nĩwathangaaisye mwĩĩtu-a-asa wĩtawa April akũlya andũ atatũ ala ũthũkũmaa namo kana nĩmekwenda kwĩmanyĩsya Mbivilia. Nĩwaseng’ie na atana mũno ĩla onthe me atatũ meetĩkĩlile kwĩmanyĩsya Mbivilia na mambĩĩa kũthi maũmbanonĩ.
Ngelekany’o ya kelĩ ĩkonetye kũnengane makaseti. Nĩtweekĩiwe vinya tũmanthae andũ ala matonya kwendeew’a nĩ maũvoo mana makasetinĩ maitũ. Mũsyaĩĩsya ũmwe wa mũthyũlũlũko nthĩ ya Amelika aisye kana nĩwatũmĩie ũvoo ũla waneeneete taili. Aũtũmĩie kũnenga anene ma viasala sya kũthoosya taili ĩkaseti ya Amkeni! kĩsionĩ kĩna. O na ĩngĩ, we na mũka nĩmatwaie makaseti ala maĩ na ũvoo wĩ na kyongo “Kuwaelewa Madaktari” movisinĩ mbee wa 100 ma matakĩtalĩ ala maĩ mũthyũlũlũkonĩ woo. Aĩtye atĩĩ: “Kwĩka ũu kwatũtethisye mũno tũmanyĩke na tũinengane mavuku maitũ. Ĩla twamanyĩanĩie na andũ ala twamanengae makaseti, nĩtwambĩĩe kũmathokea mũnango.”
Nayo ngelekany’o ya katatũ ĩkonetye kũtavany’a na simũ. Mwĩĩtu-a-asa wĩtawa Judy nĩwaandĩkĩie ovisi mũnene wa Ngũsĩ sya Yeova atũngĩte mũvea nũndũ wa motao ala tũnengawe maitũthangaasya tũtavany’e tũitũmĩa simũ. Aisye kana inyia wake, ũla wĩ na myaka 86 na ũla wĩ mathĩna maingĩ ma mwĩĩ, nĩwatavanasya mavinda maingĩ aitũmĩa simũ na nĩwatanĩaa mũno kũmanyĩsya mũndũ mũka wĩ na myaka 92 Mbivilia!
Motao ma kũtavany’a ala me mavukunĩ maitũ nĩmatethasya mũno. Matũmĩe! Nĩmatonya kũũtetheesya ũendeee kwĩthĩwa wĩ mũtanu na ndũkaleele ũtavany’anĩ.
VANGĨĨA MAŨNDŨ ALA ŨTONYA KWĨANĨSYA
Mũndũ ndatw’ĩkaa aendeee nesa ũtavany’anĩ aĩ nũndũ nũnenganae mavuku maingĩ, e na amanyĩw’a aingĩ ma Mbivilia, kana nũtetheesye aingĩ makatw’ĩka athũkũmi ma Yeova. Kwa ngelekany’o, Noa aatetheesya mũndũ o na ũmwe atw’ĩke mũthũkũmi wa Yeova eka andũ make? Ĩndĩ tũyasya kana ndaĩ mũtavany’a mũseo. Kĩla kya vata nĩ kũmũthũkũma Yeova twĩ aĩkĩĩku.—1 Ako. 4:2.
Atavany’a aingĩ ma Ũsumbĩ nĩmamanyĩte kana no nginya mavangĩĩe kwĩanĩsya maũndũ ala matonya nĩ kana matanĩe wĩa wa kũtavany’a. Maũndũ ta meva? Amwe mamo nĩmawetetwe ĩsandũkũnĩ yĩla yĩ na kyongo “Vangĩĩa Maũndũ Ala Ũtonya Kwĩanĩsya.”
Voya Yeova akũtetheesye na ũimantha nzĩa sya kũtanĩa na kwaĩlangya ũthũkũmi waku nĩ kana wĩthĩwe na mosyao. Weanĩsya maũndũ ala ũvangĩĩe, ũkatana na ũkeew’a wĩ mwĩanĩe nũndũ wa kũmanya kana nĩwĩkaa kĩla kyonthe ũtonya ũtavany’e ũvoo mũseo.
Vate nzika kũtavany’a ũvoo mũseo kwĩ o mawetu makw’o. Ĩndĩ ve maũndũ ũtonya kwĩka nĩ kana wĩthĩwe mũtavany’a wa Ũsumbĩ wĩ kĩthito. Maũndũ amwe nĩ ta, kwakana na ũla ũũtavany’a nake, kwĩmanyĩsya nesa, kũatĩĩa motao ma ngombo yĩ na kĩthito na mbũĩ, na kũvangĩĩa kwĩanĩsya maũndũ ala ũtonya. Na eka ũu, lilikana kana Ngai nũkũnengete kĩanda kya mwanya mũno kya kũtavany’a ũvoo mũseo wĩ ũmwe wa Ngũsĩ syake. (Isa. 43:10) Ũkakwata ũtanu mwingĩ mũno waendeea kũtavany’a ũteũleela!


text:
MBIVILIA NĨALYŨLAA ANDŨ
Nĩnamanyie Kana Yeova E Tei na Nũekeaa
ASYAIWE MWAKA WA: 1954
NTHĨ ĨLA WUMĨTE: CANADA
ĨVINDA ĨVĨTU: MŨVENANI NA MŨTHI WA KALATA
KWĨANA KWAKWA:
Neanĩie kĩsionĩ kĩtaĩ maendeeo nthĩnĩ wa taoni ya Montreal. Ĩthe wakwa akwie nĩ na myei thanthatũ, na ũu watuma inyia wakwa atiĩwa mawĩa onthe ma mũsyĩ. Twasyaĩtwe twĩ nyanya na ninyie naĩ ĩlumaita.
O nĩendeee na kwĩana, nendete maũndũ ta kũtũmĩa ndawa sya kũmila, kũtha kalata, ũng’endu, na kũtindany’a na ing’endilĩ. Nĩ na myaka ĩkũmi, nathũkũmanaa na malwaya na andũ ala makovethasya mbesa nĩ kana metũngĩwa syĩ na ũsyao mũnene. Mavinda maingĩ nĩnakengaa andũ, o na nĩneew’aa mũyo ĩla natũmĩa mawũĩ kũmavena. Naĩ namanyĩie kwĩka ũu.
Ndyĩsa kũtw’ĩka nĩnavikya myaka 14, nĩneemanyĩĩtye nzĩa mbingĩ sya kũkenga andũ. Kwa ngelekany’o, nĩnathooaa saa, mbangili, na mbete syanakavĩtw’e na thaavu, na ndisyĩkĩa katang’a kekwonany’a iseũvĩtw’e na thaavu. Katang’a kaũ keethĩawa konanĩtye kana kĩndũ kĩu kĩseũvĩtw’e na thaavu (14-carat gold). Nĩnatanĩaa mũno kũseũvya mbesa kwa nzĩa yĩ laisi. Ve mũthenya ũmwe naseũvisye ndola 10,000!
Nĩ na myaka 15, nĩnalũngilw’e sukulu ya kũlũnga mwĩkalĩle na weethĩa ndi vandũ nĩkala. Nakomaa ũtee wa nduka taoni, kũndũ kũla andũ mathyũmũaa, kana mĩsyĩ kwa anyanyawa ala manthokya.
Nũndũ wa syĩko syakwa sya ũkengani, mavinda maingĩ nĩnakwatawa nĩ asikalĩ. Nũndũ ndyatesaa syĩndũ sya ũng’ei, ndyaaĩsa kwovwa. Ĩndĩ o na vailyĩ ũu, nĩnaĩvaa koti mũnene nũndũ wa kũkengana nĩ kana nĩkwate mbesa, kũthoosya syĩndũ sya makendo, o na kũthoosya syĩndũ nde na laĩsenzi. Nde na wia nĩnoosanasya mbesa sya andũ ala makovethasya nĩ kana metũngĩwa mbesa syĩ na ũsyao mũnene. Wĩa ũsu waĩ ũtonya kũtuma nũawa laisi, na mavinda angĩ nĩnakuaa ĩvuti. O na mavinda angĩ nĩnathũkũmanaa na ikundi sya ing’endilĩ.
ŨNDŨ MBIVILIA YAALYŨLILE MWĨKALĨLE WAKWA:
Noonie Mbivilia ya mbee nĩ na myaka 17. Ĩvinda yĩu nekalanasya na mwĩĩtu twaĩ ndũũ na ambĩĩa kwĩmanyĩsya Mbivilia na Ngũsĩ sya Yeova. Ĩndĩ nũndũ nĩnaleanaa na myolooto ya Mbivilia nĩnatianie na mwĩĩtu ũsu na nathi kwĩkalany’a na mũndũ mũka ũngĩ naĩ ndũũ nake.
Maũndũ maalyũkile ĩla o nake mũndũ mũka ũsu wa kelĩ wambĩĩie kwĩmanyĩsya Mbivilia na Ngũsĩ! Nĩnatanie mũno ĩla weekie moalyũku, ambĩĩa kwĩthĩwa e mũuu na e na wũmĩĩsyo. Nĩneetĩkĩlile ĩla nathokiw’e ũthaithinĩ, Nyũmbanĩ ya Ũsumbĩ ya Ngũsĩ sya Yeova. Navika, nĩnathokiw’e nĩ andũ maĩ atheu na maĩ aseo. Ũndũ ũsu waĩ kĩvathũkany’o vyũ na maũndũ ala namanyĩĩte. Kuma nĩ kana kanini ndyoonaa andũ ma mũsyĩ me vata nakwa, o na neew’aa andũ matambendete. Wendo ũla nooniw’e nĩ Ngũsĩ sya Yeova nĩw’o natwĩe nĩmanthaa. Na kwoou, ĩla meeyumisye kwĩmanyĩsya Mbivilia nakwa neetĩkĩlile vate kwananga ĩvinda.
Nĩvatonyeka maũndũ ala neemanyĩasya Mbivilianĩ makethĩwa nomo matangĩĩie thayũ wakwa. Ĩvinda yĩmwe nĩ na aũme angĩ elĩ tweekaa mũvango wa kũthi kũya nĩ kana nĩĩve ĩkoani ya ndola 50,000 ila nataĩtwe kyũthinĩ. Nĩw’aa mũyo nũndũ nĩnaumie mũvangonĩ ũsu! Ĩndĩ aũme asu nĩmaendie kũya. Mayũya, ũmwe woo nĩwakwatiwe nĩ asikalĩ, na ũla ũngĩ ooawa.
O ũndũ naendeeie kwĩmanyĩsya Mbivilia, now’o noonie maũndũ maingĩ ala naaĩle kũeka. Kwa ngelekany’o, nĩneemanyĩisye ũndũ Mbivilia yaĩtye ĩvukunĩ ya 1 Akolintho 6:10: “Ing’ei, o na ala me na ĩtomo, o na anywi, o na aumani, o na avutani, maikatiĩwa ũsumbĩ wa Ngai.” Ĩla nasomie mũsoa ũsu na nalilikana ũndũ maũndũ ala neekĩte mathũkĩte, ũndũ ũsu nĩwatumie nĩĩa. Vau nĩvo namanyie kana nĩnaaĩlĩte kũalyũka vyũ. (Alomi 12:2) Naĩ ngũlũ mũno, naĩ mũng’endu, na naĩ namanyĩie kũkengana.
O na vailyĩ ũu, nĩneemanyĩisye kuma Mbivilianĩ kana Yeova e tei na nũekeaa. (Isaia 1:18) Nĩnamũvoyie na kĩthito na namwĩsũva andetheesye nĩalyũle mwĩkalĩle wakwa wa tene. Na kwa ũtethyo wake, nĩnaendeeie kwĩka moalyũku. Twoosie ĩtambya ĩnene ĩla twaandĩkĩthisye mũtwaano nĩ na mũndũ mũka ũla twaĩ ndũũ.
Ũmũnthĩ nĩ thayũ nũndũ wa kũatĩĩa myolooto ya Mbivilia
Ĩvinda yĩu naĩ na myaka 24, na naĩ na kĩveti na syana itatũ. Yaĩ no nginya nĩmanthe wĩa mũseo wa kũthũkũma, o na kau ndyaĩ mũsomu mũno. Ĩngĩ nĩnamũvoyie Yeova na kĩthito, na nathi kũmantha wĩa. Nĩnatavasya ene wĩa kana nĩneeyumĩtye kũalyũka, na kũtethya wĩa nde na ũlũsani. O na mavinda angĩ nĩnamaeleasya kana nĩneemanyĩasya Mbivilia, na nĩnendaa kwĩthĩwa nĩ mũndũ mũseo. O na ũu wĩ o vo, aingĩ moo nĩmaleaa kũnandĩka. Ĩndĩ ĩtina wa kũelesya mũnene ũmwe ũndũ mwĩkalĩle wakwa wailyĩ, ambĩie atĩĩ: “Ndyĩsĩ nĩkĩ, ĩndĩ nĩona naĩle kũkũandĩka.” Ũndũ ũsu wandĩkĩĩthisye nesa kana Yeova nĩwasũngĩie mboya yakwa. Ĩtina wa ĩvinda, nyie na kĩveti kyakwa nĩtwavatisiwe na twatw’ĩka Ngũsĩ sya Yeova.
MOATHIMO ALA NĨKWATĨTE:
Ũmũnthĩ nĩ thayũ nũndũ wa kũatĩĩa myolooto ya Mbivilia, na kwĩkala mwĩkalĩle wa Kĩklĩsto. Nĩ na kĩveti na syana syĩ na ũtanu. O na nĩ na wasya mũtheu wa ngoo nũndũ nĩnĩsĩ nesa kana Yeova nĩwandekeie.
Kwa myaka 14 mĩvĩtu, nĩnĩthĩĩtwe ũthũkũminĩ wa ĩvinda yonthe nditetheesya andũ memanyĩsye Mbivilia, na ĩvinda ĩvĩtu yĩte yĩasa, o nakyo kĩveti kyakwa nĩkyambĩĩie ũthũkũmi wa ĩvinda yonthe. Na ũndũ ũla ũndanĩthasya nĩ kana kwa ĩvinda ya myaka 30 mĩvĩtu, nĩnĩtetheesye andũ 22 tũthũkũmaa ĩmwe makethĩwa me athũkũmi ma Yeova. Na wĩsĩ kĩ, yu nĩnĩendaa ndukanĩ nene sya viasala nĩ na kĩtumi kĩseo, ĩndĩ ti kũvena andũ o tondũ neekaa tene. Mavinda maingĩ ĩla nathi vo nĩndavasya andũ ĩũlũ wa mũĩkĩĩo wakwa. Nendaa kũmatavya ũvoo wa vata mũno, naw’o nĩ wĩkwatyo wa kwĩkala nthĩ nzaũ, ĩla ĩtakethĩwa na ũvenani.—Savuli 37:10, 11.


text:
Nĩkĩ Kũte Mũuo Ĩũlũ wa Nthĩ?
Ũndũ Mbivilia yaasya
Andũ nĩmatatĩte kũete mũuo ĩũlũ wa nthĩ ĩndĩ nĩmaemetwe. Ũndũ ũsu ndũkatonyeka nũndũ wa itumi ii iatĩĩe:
“
Kũtongoesya matambya make kũti nthĩnĩ wa mũndũ ũla ũendaa.” (Yelemia 10:23) Andũ mayaaũmbwa me na ũtonyi kana maĩle kwĩsumbĩka, na kwoou maitonya kũete mũuo wa ĩvinda yĩasa.
“
Ndũkaaĩkĩĩe anene me mbee ũsumbĩnĩ, kana mwana wa mũndũ, ũla ũtatonya kũtethya. Mĩthũmũ yake nĩyumaa, nake nũsyokaa mũthanganĩ wake; mũthenya o ũsu mosũanĩo make nĩmaaa.” (Savuli 146:3, 4) Atongoi ma silikalĩ, o na ala methĩawa na kĩeleelo kĩseo, maitonya kũmina vyũ mathĩna ala matumaa kwĩthĩwa na makaũ.
“
Mĩthenyanĩ ya mũminũkĩlyo kũkeethĩwa mavinda ma mũisyo. Nũndũ andũ makeethĩwa . . . ai, matendete ũseo, akaĩi, me na ngũlũ, me na mĩyimbyo.” (2 Timotheo 3:1-4) Twĩkalĩte “
mĩthenyanĩ ya mũminũkĩlyo” ya nthĩ ĩno, ĩvinda yĩla mawoni ma andũ aingĩ matumaa wĩthĩwa ne ũndũ wĩ vinya kwĩthĩwa na mũuo.
“
Woo nĩ wa nthĩ na wa ũkanga: nũndũ ndevili nĩwamũtheeea inyw’ĩ, e na ũthilĩku mũnene, akĩmanya kana e na kavinda o kanini.” (Ũvuan’yo 12:12) Mũmaitha wa Ngai, Ndevili, nĩwekiw’e kũũ nthĩ na nũtumĩte andũ methĩwa mailyĩ take. Ĩvinda yonthe yĩla Ndevili ũkethĩawa e “
mũnene wa nthĩ ĩno,” tũikesa kwĩthĩwa na mũuo.—Yoana 12:31.
“
[Ũsumbĩ wa Ngai] ũkatilanga ilungu na kũmina mosumbĩ asu onthe [ala mamũvĩngaa Ngai], naw’o ũkekalaa tene na tene.” (Ndanieli 2:44) Ũsumbĩ wa Ngai ũkeanĩsya wendi witũ wa kwĩthĩwa na mũuo nthĩ yonthe tene na tene, ĩndĩ ti silikalĩ ya mũndũ.—Savuli 145:16.


text:
Ngewa ya 84: Mũlaĩka Aithokea Meli
MŨNDŨ mũka ũũ mwanake nĩ Meli. We aĩ Mũisilaeli, na ekalaa ndũa ya Nasaleti. Ngai nĩweesĩ kana we nĩ mũndũ mũka mũseo mũno. Kĩu nĩkyo kĩtumi watũmie mũlaĩka wake Kavilieli akaneene nake. We nĩwĩsĩ Kavilieli ookie kũtavya Meli ata? Ekai twone.
Kavilieli amwĩie atĩĩ: ‘Wakya, ũla wonewe ũseo mũno. Yeova e vamwe naku.’ Meli ndaĩ aamwona mũndũ ũũ ĩngĩ. We aĩ na kĩũũyũ nũndũ ndaaelewa ũndũ mũndũ ũsu waasya ĩndĩ o kwa mĩtũkĩ Kavilieli ausya w’ĩa wake.
Na amwĩa: ‘Eka ũkĩa, Meli, Yeova nĩwendeew’e nue. Kĩu nĩkyo kĩtumi ũnũkwĩka ũndũ wa ũsengy’a mũno kwaku. O mĩtũkĩ ũkasyaa kana. Na ũkaketa Yesũ.’
Kavilieli nĩwaendeeie na kũelesya: ‘Na mwana ũsu akeethĩwa e mũnene, na akeetawa Mwana wa Ngai Ũla Wĩ Ĩũlũ wa Onthe. Yeova akamũtw’a mũsumbĩ, o ta Ndaviti. Ĩndĩ Yesũ akeethĩwa e mũsumbĩ tene na tene, na ũsumbĩ wake ndũkethĩwa na mũminũkĩlyo!’
Na Meli akũlya: ‘Ũndũ ũũ ũkethĩwa ata? O na nyie ndimũtwae. Na ndyaaĩkala na mũndũũme, kwoou ndonya kũsyaa mwana ata?’
Kavilieli asũngĩa: ‘Vinya wa Ngai ũkooka ĩũlũ waku, kwoou kana kau kakeetawa Mwana wa Ngai.’ Na ĩndĩ amwĩa Meli: ‘Lilikana Elisavethi ũla wa mbaĩ yaku. Andũ maasya nĩ mũkũũ ũndũ ũtatonya kũsyaa syana. Ĩndĩ akasyaa mwana o mĩtũkĩ. Kwoou nũkwona, vai ũndũ Ngai ũtatonya kwĩka.’
O vau kwa vau Meli asya: ‘Nyie nĩ ngombo ya Yeova! Nĩwĩthĩwe kwakwa o ta ndeto syaku.’ Na ĩndĩ mũlaĩka amũtia na athi.
Meli nĩwaendie na mĩtũkĩ akakethye Elisavethi. Yĩla Elisavethi weewie wasya wa Meli, kana kala kaĩ ĩvunĩ kwake kathaka nĩ ũtanu. Nake ausũwa nĩ veva wa Ngai, na amwĩa Meli: ‘Nũathimĩtwe we katĩ wa aka.’ Meli nĩwekalile na Elisavethi ta myei ĩtatũ, na ĩndĩ asyoka mũsyĩ Nasaleti.
Meli aĩ vakuvĩ kũtwawa nĩ mũndũ weetawa Yosevu. Ĩndĩ yĩla Yosevu wamanyie kana Meli akasyaa kana, oona ndaĩlĩtwe nĩkũmũtwaa. Ĩndĩ mũlaĩka wa Ngai amwĩa: ‘Ndũkakĩe kũtwaa Meli atw’ĩke mũka waku. Tondũ Ngai nĩwe ũmũnengete mwana.’ Kwoou Meli na Yosevu matwaana, namo meeteela Yesũ asyawe.
Luka 1:26-56; Mathayo 1:18-25.
Makũlyo
- Mũndũ mũka ũũ wĩ vaa visanĩ nũũ?
- Kavilieli eeie Meli ata?
- Kavilieli aeleisye Meli ata kana akasyaa mwana o na vala ndaĩ aaĩkala na mũndũũme?
- Kweethĩiwe ata yĩla Meli wathokeie Elisavethi, mũndũ wa mbaĩ yoo?
- Yosevu asũanĩie ata yĩla wamanyie kana Meli akasyaa kana, ĩndĩ nĩ kyaũ kyatumie aalyũla mosũanĩo make?
Makũlyo ma kwongeleela
- Soma Luka 1:26-56.
Ĩandĩko ya Luka 1:35 yĩonany’a ata kana kũlea kwĩanĩa o na kwĩva kumanĩte na Atamu kũyaavũũsya ĩtumbĩ ya Meli ĩla thayũ wa mwana wa Ngai wathamiw’e kuma wĩkalonĩ wa kĩveva? (Akai 2:11-13; Yoa. 6:69; Aevl. 7:26; 10:5)
Yesũ anengiwe ndaĩa ata o na mbee wa kũsyawa? (Lk. 1:41-43)
Nĩ ngelekany’o myaũ nzeo ĩla Meli waiĩie Aklĩsto ma ũmũnthĩ ala makwataa mawĩa ma mwanya ũthũkũminĩ wa Ngai? (Lk. 1:38, 46-49; 17:10; Nth. 11:2)
- Soma Mathayo 1:18-25.
O na kau Yesũ ndaaĩtwa Emanueli, eanĩisye ata ũalyũlo wa syĩtwa yĩu yĩla waĩ mũndũ? (Mt. 1:22, 23; Yoa. 14:8-10; Aevl. 1:1-3)


text:
MWĨKALĨLE WA AKLĨSTO
Twaĩle Kwĩka Ata Ĩla Tweethĩa Syana Mũsyĩ Tũitavany’a?
Ĩla tweethĩa syana mũsyĩ tũitavany’a, twaĩle kũsyĩa kana twĩenda kũneena na asyai masyo. Kwĩka ũu kwonanasya kana nĩtũũnenga asyai ma syana isu ndaĩa. (Nth 6:20) Ethĩwa syana nĩsyatũthokya tũlike nyũmba, tũyaĩle kwĩtĩkĩla. Na ethĩwa asyai mai kw’o twaĩle kũsyoka ĩvinda yĩngĩ.
Ethĩwa syana isu kana kana kau nĩ kakũangũ, kwa ngelekany’o, ethĩwa ke na myaka ĩkũmi na kĩndũ, wĩthĩwa wĩ ũseo tũkakea kana twĩenda kũneena na asyai mako. Ethĩwa asyai mai kw’o, no tũkakũlye kana nĩmakanengete lũũsa wa kwĩnyuvĩa mavuku ala kekwenda kũsoma. Ethĩwa nĩmaketĩkĩlĩtye, no tũkanenge ĩvuku kana tũkakony’a ũndũ katonya kũlika Kĩsesenĩ kya jw.org.
Ĩla twasyokea kana kau kakũangũ kanendeeiw’e, nĩtwaĩle kũkea kana no twende kũneena na asyai mako. Twaneena na asyai mako no tũmaelesye kĩeleelo kitũ kya kũmathokea, na tũimony’a maũndũ maseo na makwĩkwatw’a ala me Mbivilianĩ matonya kũtetheesya mĩsyĩ. (Sav 119:86, 138) Ĩla twoonany’a kana nĩtũũnenga asyai ndaĩa, twĩthĩawa tũyumya ũkũsĩ mũseo, na ũndũ ũsu no ũtume matũnenga mwanya wa kũmatavya ũvoo mũseo ĩvinda yĩngĩ.—1Vet 2:12.


text:
MAŨNDŨ MA VATA KUMA NDETONĨ YA NGAI | YELEMIA 49-50
Yeova Nũathimaa Ala Menyivĩtye na Nĩwoseaa Ekathĩĩi Ĩtambya
50:4-7
Yeova athanie kana akaumya Aisilaeli ala meelila kũla matwaĩtwe me atave na kana makaĩa nĩ ũtanu ũla makethĩwa naw’o
Maĩ malilikane ĩngĩ ũtianĩo woo na Yeova na maikwatya kyalo kya kũsyoka Yelusaleme nĩ kana makatũngĩĩe ũthaithi wa w’o
50:29, 39
Mbaviloni ndyesaa kũema kwosewa ĩtambya nũndũ wa kwĩkathĩĩa na kũthĩny’a mũno andũ ma Yeova
O tondũ kwathanĩtwe, Mbaviloni yaanangiwe vyũ na yatw’ĩka ĩei yĩtaaĩsa kũtũwa


text:
Matukũ 27, Mwei wa 11–Matukũ 3, Mwei wa 12
NAUMU 1–AVAKUKI 3
Wathi 154 na Mboya
Ndeto sya Kwambĩĩa (Ndũkavĩtũke ndat. 3)
MAŨNDŨ MA VATA KUMA NDETONĨ YA NGAI
“Ĩkala wĩ Metho Kĩ-veva”: (Ndat. 10)
[Thaũka vitio yĩ na kyongo Maelesyo Ĩũlũ wa Ĩvuku ya Naumu.]
[Thaũka vitio yĩ na kyongo Maelesyo Ĩũlũ wa Ĩvuku ya Avakuki.]
Ava 2:1-4—Nĩ kana twĩvonoka mũthenya wa Yeova wa ũsilĩlo, no nginya tũendeee ‘kũweteela’ (w07-SW 11/15 10 ¶4-6)
-
Kũmantha Ũthwii wa Kĩ-veva: (Ndat. 8)
Nau 1:8; 2:6—Nineva yaanangiwe ata? (w07-SW 11/15 9 ¶2)
Ava 3:17-19—O na kau nĩvatonyeka tũkesa kũkwatwa nĩ mawetu Ali–Maketoni ĩtanambĩĩa na ĩendeee, twaĩle kwĩthĩwa na wĩkwatyo wĩva? (w07-SW 11/15 10 ¶11)
Wĩmanyĩisye kyaũ ĩũlũ wa Yeova kĩlungunĩ kya kũsoma Mbivilia kya kyumwa kĩĩ?
Nĩ maũndũ angĩ meva ma vata wonie kĩlungunĩ kya kũsoma Mbivilia kya kyumwa kĩĩ?
-
Kũsoma Mbivilia: (Ndũkavĩtũke ndat. 4) Ava 2:15–3:6
ĨKĨA KĨTHITO WĨTHĨWE MŨTAVANY’A MŨSEO
Kũtavya Mũndũ ya Mbee: (Ndũkavĩtũke ndat. 2) Mũsyĩ Waku No Wĩthĩwe Na Ũtanu (hf)—Mũtavye kĩla mũkaneenea wasyoka.
Kũsyokea Mũndũ: (Ndũkavĩtũke ndat. 4) hf—Mbulosua ĩno nĩyo yanenganwe wonany’onĩ wa mbee. Onany’a ũndũ ũtonya kũsyokea mũndũ.
Ũvoo: (Ndũkavĩtũke ndat. 6) w16.03 23-25—Kyongo: We no Ũtetheesye Kĩkundi Kĩla Wĩthĩawa?
MWĨKALĨLE WA AKLĨSTO
Wathi 40
“Ĩkala wĩ Metho Kĩ-veva o na Ĩla Maũndũ Maku Maalyũka”: (Ndat. 15) Ũneenany’a na ethukĩĩsya. Thaũka vitio yĩ na kyongo, Ĩkala wĩ Mũlũmu Kĩ-veva o na Ĩla Mwathama.
Ĩmanyĩsyo ya Mbivilia ya Kĩkundi: (Ndat. 30) kr kĩl. 7, kal. 10-18, ĩsandũkũ ĩth. 73
Syokeleela Maũndũ Ala Tweemanyĩsya na Ũiweta kwa Ũkuvĩ Maũndũ Ala Tũkemanyĩsya Kyumwa Kĩla Kĩatĩĩe (Ndat. 3) Tavya kĩkundi kana Mwei wa 12 tũkanengane Amkeni! yĩ na kyongo “Je, Inawezekana Kudhibiti Hali za Ulimwengu?” Vitio yonanĩtye ũndũ twaĩle kũyĩnengane ĩkaneenewa kyumwa kĩla kĩatĩĩe na ĩkeethĩwa nthĩnĩ wa JW Library kuma Matukũ 30, Mwei wa 11. Atavany’a maĩle kwĩkĩa kĩthito manenge andũ aingĩ ĩkaseti yĩu.
Wathi 9 na Mboya


text:
Nũkwenda kũsoma ũvoo ũũ kwa kĩthyomo kya %%?
Mwĩkalĩle wa Aklĩsto na Wĩa wa Kũtavany’a—Kavuku ka Kwĩmanyĩsya ka Ũmbano | Mwei wa 1 2018
Ũndũ Ũtonya Kwasya
●○○ KŨTAVYA MŨNDŨ YA MBEE
Ĩkũlyo: Mbivilia no ĩtũtethye ũmũnthĩ?
Ĩandĩko: 2Tim 3:16
Kĩla mũkaneenea wasyoka: Nĩ ũvoo mwaũ wĩ Mbivilianĩ?
○●○ KŨSYOKEA MŨNDŨ YA MBEE
Ĩkũlyo: Nĩ ũvoo mwaũ wĩ Mbivilianĩ?
Ĩandĩko: Mt 6:10
Kĩla mũkaneenea wasyoka: Ũsumbĩ wa Ngai ũkeeka ata?
○○● KŨSYOKEA MŨNDŨ YA KELĨ
Ĩkũlyo: Ũsumbĩ wa Ngai ũkeeka ata?
Ĩandĩko: Nda 2:44
Kĩla mũkaneenea wasyoka: Nĩ maũndũ meva makekĩka ĩũlũ wa nthĩ ndeto ila syĩ ĩandĩkonĩ yĩĩ syeanĩa?
Tũma
Tũma
MWĨKALĨLE WA AKLĨSTO NA WĨA WA KŨTAVANY’A—KAVUKU KA KWĨMANYĨSYA KA ŨMBANO
Kikamba
Maũndũ ma Kũtũmĩa Ũtavany’anĩ ma Mwei wa 1, 2018