text:
KĨLUNGU KYA 17
Mboya Nĩ Mũthĩnzĩo Kuma kwa Ngai
1, 2. Nĩkĩ ũtonya kwasya kana mboya nĩ mũthĩnzĩo mũseo vyũ, na nĩkĩ twaĩle kũmanya kĩla Mbivilia ĩmanyĩasya ĩũlũ wa mboya?
TWASIANĨSYA nthĩ na syĩndũ ila ingĩ syoombiwe, yonekaa yĩ kaindo kanini mũno. Yeova onaa andũ onthe ala matwĩe ĩũlũ wa nthĩ ta kalovoto ka kĩw’ũ ndoonĩ. (Savuli 115:15; Isaia 40:15) O na kau twonekaa twĩ anini mũno twasianĩw’a na syĩndũ ila ingĩ syoombiwe, Savuli 145:18, 19 yaasyaa ũũ: “Yeova e vakuvĩ na onthe ala mamwĩkaĩlaa, onthe ala mamwĩkaĩlaa na w’o. Akeanĩsya kwenda kwa ala mamũkĩaa; o na akeew’a kũkaya kwoo, na kũmatangĩĩa.” Ũsu nĩ ũndũ mũseo mũno! Yeova, ũla nĩwe Mũmbi na nĩwe mwene vinya w’onthe, nĩwendete kwĩthĩwa vakuvĩ naitũ, na nĩwendaa kwĩthukĩĩsya mboya sitũ. Vate nzika, mboya nĩ mũthĩnzĩo wa mwanya vyũ ũla Yeova ũnengete kĩla ũmwe waitũ.
2 Ĩndĩ Yeova akeethukĩĩasya mboya sitũ ethĩwa tũkamũvoyaa kwa nzĩa ĩla wĩtĩkĩlĩte. Tũtonya kwĩka ũu ata? Ekai twone maũndũ ala Mbivilia ĩmanyĩasya ĩũlũ wa mboya.
NĨKĨ TWAĨLE KŨMŨVOYA YEOVA?
3. Nĩkĩ waĩle kũmũvoyaa Yeova?
3 Yeova nĩwendaa ũmũvoye kana ũneene nake. Nĩkĩ tũkwasya ũu? Soma Avilivi 4:6, 7. Kwasũanĩa ũndũ ũsu mũseo Yeova ũtũtavĩtye twĩkae. Mũsumbĩki ũla mũnene ĩtunĩ na kũũ nthĩ nĩwendeeaw’a mũno nue na nĩwendaa ũmũtavasye ũndũ ũkwĩw’a na mathĩna maku.
4. Ngwatanĩo yaku vamwe na Yeova ĩlũlũmĩlaa ata weethĩwa na kĩmanyĩo kya kũmũvoyaa kĩla ĩvinda?
4 Mboya nĩtũtetheeasya kwĩthĩwa na ngwatanĩo nzeo na Yeova. Nĩ kana ũelewe ũndũ ũsu, kwasũanĩa ngelekany’o ĩĩ: Ĩla anyanya meethĩwa na kĩmanyĩo kya kũneenaa kĩla ĩvinda ĩũlũ wa mosũanĩo moo, maũndũ ala meũmathĩny’a, na ũndũ mekwĩw’a, ũnyanya woo nũlũlũmĩĩlaa. Ũu now’o kwĩthĩawa ĩla twamũvoya Yeova. Yeova nũtũtavĩtye Mbivilianĩ mosũanĩo make na ũndũ wĩw’aa ĩũlũ witũ, o na nũtũtavĩtye maũndũ ala ũkeka ĩvindanĩ yũkĩte. O naku no ũmũtavye kuma ngoonĩ ũndũ ũkwĩw’a kwa kũmũvoya kĩla ĩvinda. Weeka ũu, ngwatanĩo yaku vamwe na Yeova ĩkaendeea kũlũlũmĩĩla.—Yakovo 4:8.
TWAĨLE KWĨKA ATA NĨ KANA NGAI ATWĨTHUKĨĨSYE?
5. Twĩsĩ ata kana Yeova ndethukĩĩasya mboya syonthe?
5 We Yeova nĩwĩthukĩĩasya mboya syonthe? Aiee. Ĩvindanĩ ya mwathani Isaia, Yeova atavisye Aisilaeli atĩĩ: “Yĩla mwĩvoya mboya mbingĩ, ndikethukĩĩsya: moko menyu nĩmausũĩte nthakame.” (Isaia 1:15) Kwoou tũkaema kwĩthĩwa twĩ metho, no twĩke maũndũ matonya kũtuma ngwatanĩo yitũ na Yeova yanangĩka, na ũu ũituma atethukĩĩsya mboya sitũ.
6. Nĩkĩ mũĩkĩĩo nĩ wa vata? Ũtonya kwonany’a ata kana wĩ na mũĩkĩĩo?
6 Ethĩwa nĩtũkwenda Yeova ethukĩĩsye mboya sitũ, nĩtwaĩle kũmũĩkĩĩa. (Maliko 11:24) Mũtũmwa Vaulo aisye atĩĩ: “Vate mũĩkĩĩo kũitonyeka kũmwendeesya; nũndũ ũla wũkaa kwa Ngai mũvaka etĩkĩle kana e vo, na ĩngĩ kana nũmanengae ĩtuvi ala mamũmanthaa.” (Aevelania 11:6) Ĩndĩ kwasya kana twĩ na mũĩkĩĩo kũitoetye. Nĩtwaĩle kwonany’a kana twĩ na mũĩkĩĩo kwa kũmwĩw’aa Yeova kĩla mũthenya.—Soma Yakovo 2:26.
7. (a) Nĩkĩ twaĩle kwĩthĩwa na wĩnyivyo na ndaĩa ĩla tũũmũvoya Yeova? (b) Tũtonya kwonany’a ata kana mboya sitũ syumĩte ngoonĩ?
7 Nĩtwaĩle kwĩthĩwa na wĩnyivyo na ndaĩa ĩla tũũmũvoya Yeova. Nĩkĩ? Kwasũanĩa ngelekany’o ĩno: Tũkatw’ĩka nĩtũũneena na mũsumbĩ, tũneena nake na ndaĩa. Nũndũ Yeova nĩ Ngai Mwene Vinya W’onthe, tyo nginya tũineena nake twĩthĩwe na ndaĩa na wĩnyivyo mũnango? (Mwambĩlĩlyo 17:1; Savuli 138:6) O na ĩngĩ, twaĩle kwĩthĩwa twĩnyivĩtye na tũimũvoya Yeova kuma ngoonĩ, ĩndĩ tũyaĩle kũtũngĩlĩĩlaa ndeto.—Mathayo 6:7, 8.
8. Ĩla twavoya ĩũlũ wa ũndũ mũna, nĩ ũndũ ũngĩ wĩva twaĩle kwĩka?
8 Na ũndũ wa mũthya nĩ kana, twaĩle kwĩkĩa kĩthito vyũ twĩke kwĩanana na mboya sitũ. Kwa ngelekany’o, ethĩwa nĩtwavoya Yeova atwĩanĩĩsye mavata maitũ ma kĩla mũthenya, tũyaĩle kũlea kũthũkũma na tũyeteela Yeova atwĩanĩĩsye mavata asu. Nĩtwaĩle kũthũkũma na kĩthito na tũyĩtĩkĩla wĩa ũla tũtonya kũthũkũma. (Mathayo 6:11; 2 Athesalonika 3:10) Na ethĩwa nĩtwavoya Yeova atũtetheesye tũeke kwĩka ũndũ ũtaĩle, nĩtwaĩle kwĩvathana vyũ na ũndũ w’onthe ũtonya kũtuma twĩka ũndũ ũsu. (Akolosai 3:5) Ekai yu tũneenee makũlyo ala makũlaw’a mũno ĩũlũ wa mboya.
MAKŨLYO ALA ANDŨ MAKŨLASYA MAVINDA MAINGĨ ĨŨLŨ WA MBOYA
9. Twaĩle kũvoyaa ũũ? Ĩandĩko ya Yoana 14:6 yĩtũmanyĩasya kyaũ ĩũlũ wa mboya?
9 Twaĩle kũvoya ũũ? Yesũ amanyĩisye amanyĩw’a make mavoyae kũla kwĩ “Asa waitũ ũla wĩ ĩtunĩ.” (Mathayo 6:9) O na nĩwasyokie kwasya atĩĩ: “Nyie ninyie nzĩa, na ninyie w’o, na ninyie thayũ: vai mũndũ wũkaa kwa Asa, atesĩle kwakwa.” (Yoana 14:6) Kwoou twaĩle kũmũvoya Yeova e weka kwĩsĩla Yesũ. Ĩndĩ kũvoya kwĩsĩla Yesũ kwonanasya ata? Nĩ kana Yeova ethukĩĩsye mboya sitũ, nĩtwaĩle kũnenga ndaĩa kĩanda kya mwanya kĩla ũnengete Yesũ. O tondũ twĩmanyĩĩtye, Yesũ ookie kũũ nthĩ kũtũtangĩĩa kuma naĩnĩ na kĩkw’ũnĩ. (Yoana 3:16; Alomi 5:12) O na ĩngĩ, Yeova nũnyuvĩte Yesũ ethĩwe Mũthembi Mũnene na Mũsili.—Yoana 5:22; Aevelania 6:20.
10. Yo no nginya twĩthĩwe tũilyĩ ũndũ mũna ĩla tũũvoya? Elesya.
10 Yo no nginya twĩthĩwe tũilyĩ ũndũ mũna ĩla tũũvoya? Aiee, Yeova ndaumĩtye mwĩao tũmũvoyae tũtulĩtye ndu, tũilyĩ nthĩ, kana tũũngeme. Mbivilia ĩtũmanyĩasya kana no tũneene na Yeova twĩkalĩte nthĩ, tũkumanĩtye mĩtwe, tũtulĩtye ndu, kana tũũngeme. (1 Mavinda 17:16; Neemia 8:6; Ndanieli 6:10; Maliko 11:25) Ũndũ ũla Yeova wonaa wĩ wa vata ĩla tũũvoya nĩ kũneena nake na ndaĩa na kuma ngoonĩ, ĩndĩ ti ũndũ tũũvoya tũilyĩ. No tũvoye na wasya kana o tũvindĩtye, o na vai vandũ tũtavoyea, na vai ĩvinda tũtavoya. Ĩla tũũvoya Yeova, no twĩthĩwe na mũĩkĩĩo kana nũkũtwĩthukĩĩsya o na ethĩwa vai mũndũ ũngĩ ũneew’a.—Neemia 2:1-6.
11. Nĩ maũndũ ta meva tũtonya kũmũvoya Yeova?
11 Tũtonya kũvoya ĩũlũ wa kyaũ? No tũvoye ũndũ w’onthe wosanĩte na kwenda kwa Yeova. Mbivilia yaĩtye atĩĩ: “Ethĩwa tũkavoya ũndũ kwĩanana na kwenda kwake, nũtwĩw’aa.” (1 Yoana 5:14) No twĩkũlye-ĩ, Yo no tũvoye ĩũlũ wa mavata maitũ ma ngoonĩ? Ĩĩ. Ĩla tũũvoya Yeova twaĩle kwĩthĩwa ta tũũneena na mũnyanya witũ wa vakuvĩ. No tũmũtavye Yeova kĩndũ kyonthe kĩla kĩ kĩlĩkonĩ kitũ na ngoonĩ yitũ. (Savuli 62:8) No tũmũvoye atũnenge veva wake mũtheu nĩ kana ũtũtetheesye twĩke kĩla kyaĩlĩte. (Luka 11:13) Na no tũmũvoye Yeova atũtetheesye kwĩka motwi ala maĩlĩte na aitwĩkĩa vinya tũmĩĩsye mathĩna. (Yakovo 1:5) Nĩtwaĩle kũmũkũlya Yeova atũekee naĩ sitũ. (Aeveso 1:3, 7) O na nĩtwaĩle kũvoyea andũ ala angĩ, namo nĩ vamwe na andũ maitũ ma mũsyĩ na ana-a-asa na eĩtu-a-asa kĩkundinĩ.—Meko ma Atũmwa 12:5; Akolosai 4:12.
12. Nĩ maũndũ meva ma vata twaĩle kũweta ĩla tũũvoya?
12 Nĩ maũndũ meva ma vata twaĩle kũweta ĩla tũũvoya? Nĩ maũndũ makonetye Yeova na kwenda kwake. Nĩtwaĩle kũmũtũngĩa mũvea kũma ngoonĩ kwondũ wa maũndũ ala ũtwĩkĩte. (1 Mavinda 29:10-13) Na twaĩle kwĩka ũu nũndũ ĩla Yesũ waĩ ĩũlũ wa nthĩ nĩwamanyĩisye amanyĩw’a make ũndũ maĩle kũvoya. (Soma Mathayo 6:9-13.) Aisye kana ũndũ ũla wa mbee maĩle kwĩka nĩ kũvoya nĩ kana ĩsyĩtwa ya Ngai yĩtaĩwe kana yĩthew’e. O na Yesũ nĩwoonanisye kana twaĩle kũvoya Ũsumbĩ wa Ngai wũke na kwenda kwa Yeova kũyĩkwa ĩũlũ wa nthĩ. Yesũ oonanisye kana ĩtina wa kũvoya ĩũlũ wa maũndũ asu ma vata, no tũvoye ĩũlũ wa mavata maitũ. Twonanasya ũndũ ũla wa vata kwitũ ĩla twavĩtya mbee kũthew’a kwa ĩsyĩtwa ya Yeova na kwenda kwake mboyanĩ sitũ.
13. Mboya sitũ syaĩle kwĩthĩwa na ũasa wĩana ata?
13 Mboya sitũ syaĩle kwĩthĩwa na ũasa wĩana ata? Mbivilia ndĩwetete. Mboya sitũ no syĩthĩwe syĩ nguvĩ kana syĩ ndaasa kwosana na mavata maitũ. Kwa ngelekany’o, no tũvoye mboya nguvĩ tũtanamba kũya kana tũkavoya mboya ndaasa ĩla tũũmũtũngĩa Yeova mũvea kana tũũmũtavya ĩũlũ wa mavata maitũ. (1 Samueli 1:12, 15) Tũyaĩle kũvoya mboya ndaasa nĩ kana twĩyendeesye andũnĩ o tondũ andũ amwe meekaa ĩvindanĩ ya Yesũ. (Luka 20:46, 47) Yeova ndendeeaw’a nĩ mboya sya mũthemba ũsu. Yeova endaa tũmũvoyae kuma ngoonĩ.
14. Twaĩle kũvoya mavinda meana ata, na ũndũ ũsu wĩtũmanyĩsya kyaũ ĩũlũ wa Yeova?
14 Twaĩle kũvoya mavinda meana ata? Yeova nũtũthoketye tũneenae nake kĩla ĩvinda. Mbivilia ĩtwĩĩte ‘twĩkalae na ũlũmu mboyanĩ,’ ‘tũvoyae tũtekũeka,’ na ‘tũivoyaa ũtukũ na mũthenya.’ (Alomi 12:12; 1 Athesalonika 5:17; 1 Timotheo 5:5) Kĩla ĩvinda Yeova ethĩawa eyũmbanĩtye kũtwĩthukĩĩsya. Nĩtwaĩle kũmũtũngĩaa mũvea kĩla mũthenya nũndũ wa wendo na ũlau wake. O na no tũmũvoye atũtongoesye, atwĩkĩe vinya, na aitũkiakisya. Ethĩwa kwa w’o nĩtwonaa kĩanda kĩla twĩ nakyo kya mboya kĩ kya vata, tũkaneenaa na Yeova kĩla ĩvinda.
15. Nĩkĩ twaĩle kwasya “ameni” mboya yathela?
15 Nĩkĩ twaĩle kwasya “ameni” mboya yathela? Ndeto “ameni” yonanasya “ũu ũtw’ĩke ũu.” Ĩla twasya “ameni,” twĩthĩawa tũyonany’a kana maũndũ ala twaweta mboyanĩ sitũ nĩ ma w’o na maumĩte ngoonĩ. (Savuli 41:13) Mbivilia ĩtũmanyĩasya kana ĩla mboya ĩkumw’a kwondũ wa andũ aingĩ yathela, nũseo kwasya “ameni” na wasya kana o ũkilĩtye. Weeka ũu, wĩthĩawa ũyonany’a nĩweetĩkĩlana na mboya ĩsu.—1 Mavinda 16:36; 1 Akolintho 14:16.
ŨNDŨ NGAI ŨSŨNGĨAA MBOYA SITŨ
16. We Yeova nũsũngĩaa mboya sitũ? Elesya.
16 We Yeova nũsũngĩaa mboya sitũ? Ĩĩ nũsũngĩaa. Mbivilia nĩyonanĩtye kana Yeova nĩwe “wĩw’aa mboya.” (Savuli 65:2) Yeova nĩwĩw’aa na akasũngĩa mboya sya andũ milioni mbingĩ ala mamũvoyaa kuma ngoonĩ, na ekaa ũu kwa nzĩa syĩ kĩvathũkany’o.
17. Nĩ kwa nzĩa syĩva Yeova ũtũmĩaa alaĩka na athũkũmi make ala me ĩũlũ wa nthĩ kũsũngĩa mboya sitũ?
17 Yeova nũtũmĩaa alaĩka na athũkũmi make ala me ĩũlũ wa nthĩ kũsũngĩa mboya sitũ. (Aevelania 1:13, 14) Ve ngelekany’o sya andũ aingĩ mavoyie nĩ kana matetheew’e kũelewa Mbivilia na ĩtina wa kavinda kanini mathokewa nĩ Ngũsĩ sya Yeova. Mbivilia yonanasya kana alaĩka nĩmatetheeasya wĩanĩ wa kũtavany’a “ũvoo mũseo” ĩũlũ wa nthĩ. (Soma Ũvuan’yo 14:6.) O na aingĩ maitũ nĩtwavoyie Yeova twĩ na thĩna mũna na twakwata ũtethyo kuma kwa ana-a-asa na eĩtu-a-asa maitũ.—Nthimo 12:25; Yakovo 2:16.
18. Nĩ kwa nzĩa syĩva Yeova ũtũmĩaa veva wake na Mbivilia kũsũngĩa mboya sitũ?
18 Yeova nũtũmĩaa veva wake mũtheu kũsũngĩa mboya sitũ. Ĩla twamũvoya atũtetheesye kũmĩanĩsya na mathĩna, no atũmĩe veva wake mũtheu kũtũtongoesya na kũtwĩkĩa vinya. (2 Akolintho 4:7) O na ĩngĩ, Yeova nũtũmĩaa Mbivilia kũsũngĩa mboya sitũ na kũtũtetheesya twĩke motwi ala maĩlĩte. Twasoma Mbivilia, no twone maandĩko matonya kũtũtetheesya. O na Yeova no atũmĩe mwana-a-asa kana mwĩĩtu-a-asa akaumya maelesyo ũmbanonĩ mosanĩte na vata witũ, kana akatũmĩa mũtumĩa wa kĩkundi atũtavye maũndũ matonya kũtũtethya kuma Mbivilianĩ.—Akalatia 6:1.
19. Nĩkĩ mavinda angĩ mũndũ ũtonya kwona Yeova ta ũtanasũngĩa mboya syake?
19 Mavinda angĩ nũtonya kwĩkũlya-ĩ, ‘Nĩkĩ Yeova wĩthĩĩtwe ateũsũngĩa mboya syakwa?’ Lilikana kana Yeova nĩwĩsĩ nĩ ĩndĩĩ waĩle kũsũngĩa mboya sitũ na ũndũ waĩle kwĩka ũu. Nĩwĩthĩawa esĩ kĩla kĩtwaĩle. Nĩvatonyeka ũkethĩa kĩla twaĩle kwĩka nĩ kũendeea kũmũvoya mavinda maingĩ nĩ kana twonany’e kana kwa w’o twĩ na vata na kĩla tũũvoya na twĩ na mũĩkĩĩo nthĩnĩ wake. (Luka 11:5-10) Mavinda angĩ Yeova asũngĩaa mboya sitũ kwa nzĩa tũteũsũanĩaa. Kwa ngelekany’o, no tũvoye ĩũlũ wa thĩna twĩ naw’o, na vandũ va kũtũvetangĩa thĩna ũsu, no atũnenge vinya wa kũwũmĩĩsya.—Soma Avilivi 4:13.
20. Nĩkĩ twaĩle kũmũvoya Yeova mavinda maingĩ?
20 Mboya nĩ mũthĩnzĩo mũnene mũno kuma kwa Yeova! Twaĩle kwĩthĩwa na mũĩkĩĩo kana akatwĩthukĩĩasya. (Savuli 145:18) Na ũndũ twamũvoya Yeova mavinda maingĩvĩte kuma ngoonĩ, now’o tũkethĩawa na ngwatanĩo ndũmu vamwe nake.


c: text/html

text:
MWĨKALĨLE WA AKLĨSTO NA WĨA WA KŨTAVANY’A—KAVUKU KA KWĨMANYĨSYA KA ŨMBANO
Mwei wa 8 2017
Ũndũ Ũtonya Kwasya
Ũndũ ũtonya kwasya ũinengane ĩkaseti ya Amkeni! na ũimanyĩsya ũw’o ĩũlũ wa nĩkĩ andũ moombiwe. Tũmĩa maũndũ ala monanĩtw’e maũtetheesye ũtavany’e ũtũmĩĩte ndeto syaku.
MAŨNDŨ MA VATA KUMA NDETONĨ YA NGAI
Yeova Nĩwatuvie Mbaĩ Ĩtamũthaithaa
Yeova nĩwatuvie Mbaviloni ĩtina wa kũtw’ĩkanĩsya na kwananga Tile vandũ va myaka 13. Nĩ kwa nzĩa syĩva Yeova wonanasya kana nũtũngaa mũvea kwondũ wa wĩa witũ na kwĩyumya kwitũ?
MWĨKALĨLE WA AKLĨSTO
Ĩthĩwa na Nguma sya Kĩklĩsto—Wĩnyivyo
Nĩkĩ ndaĩa ya wĩnyivyo nĩ ya vata? Tũtonya kwonany’a ndaĩa ĩsu ata? Mboya na ngelekany’o ya Yesũ itonya kũtũtetheesya ata twĩthĩwe na wĩnyivyo?
MAŨNDŨ MA VATA KUMA NDETONĨ YA NGAI
Kĩanda Kĩito kya Mũsyaĩĩsya
Mũsyaĩĩsya aĩ na kĩanda kya kũkany’a ndũa ĩũlũ wa mũisyo wĩ vakuvĩ kwĩkĩka. Yeova oonanasya ata ĩla wanyuvie Esekieli ethĩwe mũsyaĩĩsya ĩũlũ wa Isilaeli?
MWĨKALĨLE WA AKLĨSTO
Ĩthĩwa na Nguma sya Kĩklĩsto—Ũkũmbaũ
Nĩkĩ tũtaĩle kũkĩa andũ? Kũsũanĩa kwa ũliku, kũvoya, na kũmwĩkwatya Yeova kũtonya kũtũtetheesya ata twĩthĩwe na ũkũmbaũ?
MAŨNDŨ MA VATA KUMA NDETONĨ YA NGAI
Ngoki wa Makoki Akilyĩ Kwanangwa
Mbivilia nĩyĩeleetye maũndũ ala makethĩwa Ngoki wa Makoki atananangwa na amina kwanangwa.
MWĨKALĨLE WA AKLĨSTO
Ĩthĩwa na Nguma sya Kĩklĩsto—Mũĩkĩĩo
O ta Avalaamu, nĩtwaĩle kwĩthĩwa na mũĩkĩĩo o na ĩla kwĩka ũu kũte laisi. Tũtonya ata kwĩthĩwa na mũĩkĩĩo mũlũmu na tũyĩthĩwa twĩ aĩkĩĩku?
MAŨNDŨ MA VATA KUMA NDETONĨ YA NGAI
Ũndũ Woni wa Ĩkalũ Ũla Esekieli Wooniw’e Ũkũkonetye
Woni ũla Esekieli wooniw’e wa ĩkalũ ũtũlilikanasya myolooto ya Yeova Ngai yĩ ĩũlũ mũno ya ũthaithi wa w’o. Nĩ kwa nzĩa yĩva woni ũsu ũtonya kũtwĩkĩa vinya?
MWĨKALĨLE WA AKLĨSTO
Nĩ Ĩvinda Yĩva Ndonya Kwĩthĩwa Vainia Mũtetheesya?
Nzĩa ĩmwe nzeo vyũ ya kumya nthembo sya ndaĩa nĩ kwĩthĩwa wĩ vainia mũtetheesya. Nũtonya kwongeleela ũtavany’a waku kwa kwĩthĩwa vainia mũtetheesya?

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
MŨSYAĨĨSYA (ĨKASETI YA KWĨMANYĨSYA) Mwei wa 9 2017
Ĩkaseti yĩĩ yĩ na ilungu sya kwĩmanyĩsya sya kwambĩĩa Matukũ 23, Mwei wa 10–Matukũ 26, Mwei wa 11, 2017.
Ĩkĩa Kĩthito Wĩthĩwe na Wĩting’o
Ngewa ila syĩ Mbivilianĩ itonya kũtũtetheesya ata twĩthĩwe na nguma ĩsu? Aklĩsto maĩle kwĩthĩwa na nguma ĩsu nĩkĩ?
Ĩyĩelekany’e na Yeova, Ngai wĩ Ĩnee
Ĩvinda yĩmwe Yeova nĩweemanyĩthisye kwĩ Mose kwa kũmũtavya ĩsyĩtwa yake na nguma syake. Nguma sya mbee ila wamũtavisye syaĩ tei na ũseo, kana ĩnee. Mũndũ wĩ nguma isu ekaa ata, na nĩkĩ waĩlĩte kwĩmanyĩsya ĩũlũ wa nguma ya ĩnee?
LIFE STORY
Nĩnĩathimĩkĩte Nũndũ wa Kũthũkũma na Aũme Alũmu Kĩ-veva
David Sinclair aielesya maũndũ mana ũtanĩĩte, na ianda ila waanengwa myakanĩ 61 ĩla wĩthĩĩtwe aithũkũma Mbetheli ya Brooklyn na ana-a-asa na eĩtu-a-asa aĩkĩĩku.
“Ndeto ya Ngai Waitũ Ĩkekala Tene na Tene”
Mbivilia nĩyo ĩvuku yĩla yĩtetwe mũno kuma yamina kũandĩkwa myaka maana maingĩ mĩvĩtu, o na kau nĩkwĩthĩĩtwe ũalyũku wa ithyomo, ũalyũku wa silikalĩ, na andũ meũvĩnga ĩialyũlwa.
“Ndeto ya Ngai . . . Nĩ Nthangaau”
Aingĩ nĩmekĩte moalyũku manene ĩtina wa kwĩmanyĩsa Ndeto ya Ngai. Twaĩle kwĩka ata nĩ kana Ndeto ya Ngai ĩtũtethye kwa nzĩa ĩsu?
‘Ĩthĩwa na Ũkũmbaũ, na Ũyambĩĩa Kũtethya Wĩa’
nĩkĩ twaĩle kwĩthĩwa na ũkũmbaũ, na tũtonya kwĩka ata twĩthĩwe na nguma ĩsu?


text:
Nũũ Ũla Ũsumbĩkĩte Nthĩ?
Nũũ Ũla Ũsumbĩkĩte Nthĩ?
Wĩona ta . . .
• Ngai?
• andũ?
• kana nĩ kyũmbe kĩngĩ?
MBIVILIA YAĨTYE ATA?
“Nthĩ yonthe nĩsumbĩkĩtwe nĩ Ũla Mũthũku.”—1 Yoana 5:19, The Holy Bible in Current Kikamba Language.
“Kĩtumi kya kũka kwa Mwana wa Ngai kyaĩ kwananga mawĩa ma Satani.”—1 Yoana 3:8, BCK.
ŨNDŨ KŨMANYA ŨU KŨTONYA ŨKŨTETHYA
• Kũkaũtethya ũelewe nesa nĩkĩ kwĩ mathĩna ĩũlũ wa nthĩ.—Ũvuan’yo 12:12.
• Kũkaũnenga kĩtumi kya kũĩkĩĩa kana nthĩ ĩno ĩkaalyũka yĩthĩwe yĩ nzeo.—1 Yoana 2:17.
NĨTŨTONYA KŨĨKĨĨA ŨNDŨ MBIVILIA YAĨTYE?
Ĩĩ, nũndũ wa itumi ta itatũ:
• Ũsumbĩ wa Satani ũkilyĩ kwanangwa. Yeova nũtw’ĩte kũmina ũsumbĩ wa Satani ĩũlũ wa nthĩ. Athanĩte kana ‘akamwasya vinya Ndevili’ na kũveta vyũ ũthũku w’onthe ũla Satani ũetete ĩũlũ nthĩ.—Aevelania 2:14, The Bible in Kikamba, 1974.
• Ngai amũnyuvĩte Yesũ Klĩsto ethĩwe mũsumbĩ wa nthĩ. Yesũ e kĩvathũkany’o vyũ na Satani ũla ũsumbĩkĩte nthĩ ũmũnthĩ. Satani nde tei na endaa kwĩyĩuna o we mwene. Ngai athanĩte ũũ ĩũlũ wa ũsumbĩki wa Yesũ: “Akeew’ĩa tei ngya na athĩni. . . . Akoovosya mathayũ moo kuma thĩnanĩ na ũng’endunĩ.”—Savuli 72:13, 14.
• Ngai ndakenganaa. Mbivilia ĩwetete ũtheinĩ atĩĩ: “Kũitonyeka Ngai kũneena ũvũngũ.” (Aevelania 6:18) Ĩla Yeova wathana kwĩka ũndũ, we nde ndĩi ya kũlea kũwĩka! (Isaia 55:10, 11) ‘Mũnene wa nthĩ ĩno akekw’a nza.’—Yoana 12:31.
Ethĩwa ndwĩ na Mbivilia, nũtonya kũmĩsoma nthĩnĩ wa Indaneti kĩsesenĩ kya www.jw.org/kam
KWASŨANĨA ĨKŨLYO YĨĨ
Nthĩ ĩkeethĩwa ĩilyĩ ata ĩtina wa mũsumbĩ wayo kũvetwa?
Mbivilia nĩsũngĩĩte ĩkũlyo yĩu ĩandĩkonĩ ya SAVULI 37:10, 11 na ya ŨVUAN’YO 21:3, 4.
ĨMANYĨSYE MAŨNDŨ ANGĨ VATE NDĨVI
Soma kĩlungu kya 5 kya kavuku kaa.
□ Nĩngũmũkũlya mũndũmĩe kavuku kaa.
(Onany’a kĩthyomo kĩla ũkwenda.)
Ĩmanyĩsye Mbivilia na Ngũsĩ sya Yeova.
□ Nĩngũmũkũlya mũtũme mũndũ kwakwa.
No ũkũlye ũtũmĩwe mũndũ oke kwaku kana umye kavuku kaa nthĩnĩ wa www.jw.org/kam.
ĨMANYĨSYE MŨNANGO
Ũvoo Mũseo Kuma kwa Ngai!
Kĩeleelo kya Ngai kwa Nthĩ Nĩ Kyaũ?
Mbivilia nĩyĩeleetye nĩkĩ Ngai woombie nthĩ, mathĩna makathela ĩndĩĩ na nũũ ũla ũkekala nthĩnĩ wa Valatiso ĩla yũkĩte.


text:
Should We Celebrate Holidays?
MBIVILIA ti yo yumanĩte na sikũkũ sya ndĩni na ite sya ndĩni ila itanĩawa kũndũ kwingĩ ũmũnthĩ. Sikũkũ isu syambĩĩie va? Ũkasoma mavuku nĩũsengw’a nĩ ũndũ amwe mawetete ĩũlũ wa sikũkũ ila syendekete mũno o na vala wĩkalaa. Sisya ngelekany’o imwe.
Isita. Ĩvuku ya Encyclopædia Britannica yaasya ũũ: “Nthĩnĩ wa Ũtianĩo Mweũ, vaiĩ kĩndũ kyonanasya kana Isita nĩyatanĩawa.” Isita yambĩĩie ata? Yumanĩte na ũthaithi wa andũ mateesĩ Ngai. O na kau sikũkũ ya Isita yĩawa nĩ ya kũlilikana ũthayũũky’o wa Yesũ, syĩthĩo ila ikonanĩty’e nayo ti sya Kĩklĩsto.
Kũtanĩa Mwaka Mweũ. Matukũ na syĩthĩo ila ikonetye kũtanĩa Mwaka Mweũ syĩ kĩvathũkany’o nthĩ mbingĩ. Ĩvuku ya World Book Encyclopedia yaĩtye ũũ ĩũlũ wa sikũkũ ĩsu: “Mũsumbĩ wa Alomi weetawa Yuliasi Kaisali atwie ĩtukũ yĩmwe ya mwei wa mbee yĩthĩwe sikũkũ ya Mwaka Mweũ mwaka wa 46 Ĩ.Y. Alomi matwie mũthenya ũsu wĩthĩwe wĩ wa ngai yoo ya mĩvea na mĩomo na myambĩlĩlyo, yeetawa Janus. Ngai ĩsu yaĩ na mĩtwe ĩlĩ, ũmwe ũsyaĩtye mbee na ũngĩ ĩtina. Ngai ĩsu nĩyo yeetanĩiw’e na Mwei wa mbee (January).” Kwoou sikũkũ ya ĩtũkũ yĩmwe yumanĩte na syĩthĩo sya andũ ala matamwĩsĩ Ngai.
Sikũkũ ingĩ. Tũitonya kũweta sikũkũ syonthe ila syĩ nthĩ ĩno ĩvukunĩ yĩĩ. Ĩndĩ sikũkũ ila ikumasya andũ kana moseũvyo moo iyĩtĩkĩlawa nĩ Yeova. (Yelemia 17:


text:
NGEWA
Kwaa Matũ Kũimbatĩte Kũmanyĩsya Angĩ
Navatisiwe mwaka wa 1941 nĩ na myaka 12. Ĩndĩ nesie kũelewa nesa ũw’o ũla wĩ Mbivilianĩ mwaka wa 1946. Ũu ũtonyeka ata? Kwaekai nĩmũnenge ngewa yakwa.
ASYAI makwa maumie Tbilisi, nthĩ ya Georgia, myakanĩ ya 1910 na mathi kũtũa Canada. Maendie kwĩkala nyũmbanĩ nini yaĩ vandũ ve mũũnda ũmwe waĩ ũiĩnĩ wĩ vakuvĩ na ũtũi wa Pelly, Saskatchewan, ngalĩko ya ũthũĩlonĩ wa sua ya nthĩ ya Canada. Tũsyaĩtwe twĩ thanthatũ, na ninyie nasyaiwe wa mũthya mwakanĩ wa 1928. Tata akwie vatialĩte myei thanthatũ nĩsyawe, nake Mami akwie nĩ kaũkenge ka mwaka ũmwe. Nake mwĩĩtu mũkũũa weetawa Lucy akwie ĩtina wa ĩvinda ĩnini e wa myaka 17. Kĩu kyakĩtĩka, mũinae wa Mami weetawa Nick nĩwambosie vamwe na ala tũsyaanĩw’e.
Mũthenya ũmwe nĩ wa myaka ta ĩlĩ nakwatie kĩsithe kya mbalasi ĩmwe nũme tweethĩawa nayo na nambĩĩa kũkusya. Ala angĩ mambona mauanisye mbu mambĩĩte nĩnĩeke nũndũ moonaa ta ĩtonya kũntheela, ĩndĩ ndyaaeka. Namonetye mũongo na nyie ndyaaĩw’a kĩlonzo kyoo. Ũseo ndyaaũmĩa ĩndĩ mũthenya ũsu nĩw’o mamanyie kana matũ makwa mayĩw’aa.
Mũndũũme ũmwe waĩ ndũũ mũno na mũsyĩ witũ akũlilye kana no nĩtwawe ngasomeae kũla kũsomeaa syana ila syaaie matũ. Kwoou Nick nĩwandwaie sukulu ĩmwe ya mũthemba ũsu yaĩ Saskatoon, Saskatchewan. Kuma mũsyĩ kũthi sukulu ĩsu natwaiwe kwaĩ masaa meana ũna, na kwoou nũndũ naĩ o na myaka ĩtano nakwatiwe nĩ wia mũno. Nesaa kwĩnũka o ĩla kwĩ masikũkũ kana ĩla twavinga sukulu. Tũendeangĩe nĩnesie kũmanya kĩthyomo kya ala matew’aa, na nũndũ wa ũu nĩnambĩĩe kũtanĩa kwĩkalany’a na syana ila ingĩ.
ŨNDŨ NAMANYIE ŨLA W’O
Mwakanĩ wa 1939, mũkũũa wĩtawa Marion, ũla waatĩĩe Lucy, nĩwatwaiwe nĩ Bill Danylchuck na mambosa nĩ na mũkũũa ũngĩ mwĩĩtu wĩtawa Frances. Marion na Bill nĩmo maĩ ma mbee kwitũ kũmanyĩw’a Mbivilia nĩ Ngũsĩ sya Yeova. Ĩla twesa kũvinga sukulu na nenũka nĩmatataa ũndũ matonya mandavye kĩla memanyĩsya Mbivilianĩ. Ĩndĩ nĩmũtavya kũea ngewa namo kwaĩ kaũ nũndũ mayeesĩ kĩthyomo kya ala matew’aa. O na vailyĩ ũu, nĩmoonie kana ngoo yakwa nĩyendete maũndũ ma kĩ-veva. Nyie nĩnoonaa kana kĩla mekwĩka kĩilea kwĩthĩwa kyosanĩte na Mbivilia, na kwoou nĩnaendanasya namo ĩla meũthi kũtavany’a. Nekalangile o vanini na nasya nĩngwenda kũvatiswa. Kwĩ Matukũ 5, Mwei wa 9, 1941, nĩw’o Bill wambatisĩe ĩvivanĩ yausũĩtw’e kĩw’ũ kyakũnĩtwe kuma kĩthimanĩ. Kĩw’ũ kyu kyathithĩte kũthitha!
Mwakanĩ wa 1946 twavinga sukulu nĩtwaendie ũmbanonĩ mũnene waĩ taoninĩ ya Cleveland, Ohio, Amelika. Mũthenyanĩ wa mbee twĩ ũmbanonĩ, eĩtu asu elĩ akũũa maumanĩasya kũmbandĩkĩa kĩla kĩendeee. Ĩndĩ mũthenya wa kelĩ natanie ta kĩ ĩla neethĩie kaĩ vaĩ na kĩkundi kya ala matew’aa kĩkũalyũlĩlwa ũmbano na kĩthyomo kyoo! Neewie mũyo mũno nũndũ yu naĩ nĩtonya kũtanĩa ũmbano, na ĩvinda yĩu now’o naeleiwe ũw’o ũla wĩ Mbivilianĩ nesa vyũ!
KŨMANYĨSYA ANGĨ ŨW’O
Ĩvindanĩ yĩu no ĩndĩ Kaũ wa Kelĩ wa Nthĩ Yonthe waĩ ũnathela, na kwoou andũ maĩ na veva wa kũlũmany’a na nthĩ yoo. Ĩndĩ naumie ũmbanonĩ nĩtw’ĩte kũlũmany’a vyũ na mũĩkĩĩo wakwa nasyoka sukulu. Kwoou ndyaasyoka kũkwatĩanĩa na ala angĩ maikũnĩa kĩvendela saluti kana mayina wathi wa kĩvendela. O na ndyaasyoka kũkwatĩanĩa namo ĩvindanĩ ya sikũkũ kana ĩla meũthi kũthaitha ĩkanisanĩ o na kau yaĩ lasima. Alimũ mayaatana na nũndũ wa ũu nĩmambĩĩe kũnthĩny’a na kũndavya maũndũ ma ũvũngũ nĩ kana manthing’ĩĩsye nĩvĩndũe kĩlĩko. Maũndũ asu no maseng’isye ala nasomaa namo ĩndĩ manengie mwanya wa kumya ũkũsĩ. Amwe nasomaa namo ta Larry Androsoff, Norman Dittrick, na Emil Schneider nĩmesie kwĩtĩkĩla ũla w’o, na kũvika sua ũũ no malũmanĩtye na Yeova.
Kĩla ĩvinda nesĩla taoninĩ ingĩ nĩnĩthĩawa nĩtw’ĩte kũtavya ala methĩawa na thĩna wa matũ ũvoo mũseo. Kwa ngelekany’o, ĩvinda yĩmwe naĩ taoninĩ ya Montreal, nĩnaendie vandũ vakothaa kũmbanĩa ala matew’aa. Nĩ vau nĩnatavisye mwanake wĩtawa Eddie Taeger ũvoo mũseo. Eddie eethĩawa kyamanĩ kĩna kya andũ matew’aa. Anatũaa kĩkundinĩ kya kĩthyomo kya ala matew’aa kĩ Laval, Quebec, nginya ĩla ũnesie kũkw’a mwaka mũthelu. O na nĩnakomanie na mwanake weetawa Juan Ardanez. Ũsu nake ailyĩ andũ ma Velia nũndũ aĩ na wendi mwingĩ wa kwĩka ũkunĩkĩli aĩkĩĩthye ũw’o ũla wĩ Mbivilianĩ. (Meko 17:10, 11) Juan nĩweetĩkĩlile ũw’o na esa kũtw’ĩka mũtumĩa kĩkundinĩ kĩ Ottawa, Ontario. Akwatĩĩie kĩanda kĩu mũvaka ĩla wesie kũkw’a.
Nathamĩĩe taoninĩ ya Vancouver mwaka wa 1950. O na kau nĩnendete kũtavya ala matew’aa ũvoo mũseo, ndikolwa nĩ ĩvinda yĩla nakomanie na kĩveti kĩtawa Chris Spicer nzĩanĩ, na nakĩtavya ũvoo o na kau kyo kĩi thĩna wa matũ. Nĩkyeetĩkĩlile ngakĩtwaĩaa makaseti, na kyasya nĩkĩkwenda kĩmbonany’e na mũũme wakyo, ũla wĩtawa Gary. Kwoou nĩnaendie kũmona mũsyĩ, na twaea ngewa mbingĩ mũno o na kau tweekaa kũandĩkanĩa tũthangũ. Kuma mũthenya ũsu twaaniwe vyũ. Ĩndĩ ĩtina wa myaka kauta, nakililye nĩ andũnĩ ũmbanonĩ mũnene waĩ Toronto, Ontario, noona mooka kũngethya! Gary avatisawa mũthenya ũsu. Ũndũ ũsu nĩwandanĩthisye na wamanyĩsya kana nĩ ũndũ wa vata kũendeea kũtavany’a nũndũ ndwĩsa kũmanya nĩ ĩndĩĩ na nũũ ũketĩkĩla ũla ũw’o.
Nĩnesie kũsyoka Saskatoon. Navika kũu, nakomanie na kĩveti kĩmwe kyangũlilye nĩmanyĩsye na mavatha makyo elĩ metawa Jean na Joan Rothenberger. Eĩtu asu masomeaa sukulu ĩla nasomeaa tene nũndũ o namo mayeew’aa. Tũendeangĩe nĩmambĩĩe kũtavya ala angĩ sukulu kĩla meemanyĩasya. Mũthya, eĩtu atano kĩlasinĩ kyoo nĩmatw’ĩkie Ngũsĩ sya Yeova. Ũmwe aĩ Eunice Colin. Nakomanĩte na Eunice o sukulunĩ ĩsu nyie nĩ mwakanĩ wakwa wa mũthya. Ĩvinda yĩu twakomanie anengie ngelemende na angũlya kana no nĩtw’ĩke mũnyanyae. Ndyeesĩ kaĩ ĩtina no we ngesa kũtwaa!
Inyia wa Eunice amanya kana mwĩĩtu wake akwetye kwĩmanyĩsya Mbivilia, aneenie na mũnene wa sukulu nongi kana nũmũvata kwĩmanyĩsya. O na mũnene ũsu nĩwamũvenie mavuku ala weemanyĩasya namo. Ĩndĩ kyu kĩyaatulya Eunice nũndũ nĩwatw’ĩte vyũ kũmũthũkũma Yeova. Ĩla watwie kũvatiswa asyai make mamwĩie atĩĩ: “Manya we watw’ĩka wa Ngũsĩ, vaa ndwĩvekala!” Kwoou o na kau Eunice aĩ o na myaka 17, nĩwaumie mũsyĩ kwoo na ooswa nĩ mũsyĩ ũmwe wa Ngũsĩ waĩ o vau ũtũinĩ. Nĩwaendeeie kwĩmanyĩsya na avatiswa. Twatwaanie mwaka wa 1960, ĩndĩ asyai make mayaakinya ĩ alũsinĩ. Ĩndĩ o ũndũ myaka yaendeeie kũvĩta, nĩmaambĩĩie kũtũnenga ndaĩa nũndũ wa kwona mũĩkĩĩo witũ na nũndũ wa kwona ũndũ twaeie syana sitũ nesa.
YEOVA NŨNZŨVĨĨTE
O na kau twĩ elĩ twĩ thĩna wa matũ, ivĩsĩ sitũ syĩ mũonza ii thĩna wa matũ. Kwoou kũea syana isu kũyaĩ laisi. Ĩndĩ nĩtwatatie ũndũ tũtonya imanye kĩthyomo kya ala matew’aa nĩ kana tũeae ngewa nasyo na tũyĩimanyĩsya ũla w’o. Ala angĩ kĩkundinĩ matũtethisye mũno. Kwa ngelekany’o, mũthenya ũmwe mũsyai ũmwe atũandĩkĩie kathangũ atwĩĩte kana kĩvĩsĩ kĩmwe kitũ kĩkeie kũtũmĩa ndeto nthũku kĩ Nyũmbanĩ ya Ũsumbĩ. Atũtavya twoosie ĩtambya vau kwa vau. Ũmũnthĩ aũme makwa ana, James, Jerry, Nicholas, na Steven, mamũthũkũmaa Yeova me aĩkĩĩku vamwe na iveti syoo na syana syoo. Onthe me ana nĩ atumĩa ma kĩkundi. O na eka ũu, Nicholas na mũka, Deborah, matetheeasya wĩa wa kũalyũla na kĩthyomo kya ala matew’aa ovisinĩ wa ũvonge wa Britain. Nake Steven na mũka, Shannan, me timũnĩ ĩla ya kũalyũla na kĩthyomo kya ala matew’aa ovisinĩ wa ũvonge wa Amelika.
Syana syakwa James, Jerry, na Steven, vamwe na iveti syoo matetheeasya kwa nzĩa syĩ kĩvathũkany’o wĩa wa kũtavany’a na kĩthyomo kya ala matew’aa
Vatiele mwei ũmwe tũvikye myaka 40 kuma twatwaana, Eunice nĩwasindiwe nĩ ũwau wa kanza. Eunice eeyũmĩĩsye mũno ĩvinda yonthe yĩla waĩ mũwau. Kũĩkĩĩa ũthayũũkyo nĩkwamũnengae vinya. Neteele mũno kũmwona ĩla wĩthayũũka.
Mweinĩ wa 2, 2012, navalũkile natũlĩka kĩnyunyu na weethĩa ndyamba kwĩkala nĩ weka. Kwoou nĩnathamĩĩe kwa mwana ũmwe wakwa ũtwaanĩte. Twĩthĩawa Kĩkundinĩ kya Kĩthyomo kya Ala Matew’aa kya Calgary na nĩ mũtumĩa vo. Aĩ yu nĩndĩ nĩthĩiwe kĩkundinĩ kya kĩthyomo kya ala matew’aa kwa ĩvinda ya mbee. Kwamba kũsũanĩa kĩu! Kwoou nĩ kyaũ kyandetheeisye nĩthĩwe na ngwatanĩo nzeo na Yeova ethĩwa kuma mwaka wa 1946 nĩthĩĩtwe kĩkundinĩ kya kĩthyomo kya Kĩsũngũ? Yeova nĩwe wĩthĩĩtwe aindethya o tondũ wathanie kana akasũvĩaa syana ndiwa. (Sav. 10:14) Nĩnĩtũngaa mũvea mũno nũndũ wa onthe ala methĩĩtwe maindetheesya kwa kũmbandĩkĩa tũthangũ, kwĩmanyĩsya kĩthyomo kya ala matew’aa, na kũmbalyũlĩla na kĩthyomo kĩu.
Ĩndĩ mwa kũneena ũla w’o, mavinda amwe nĩneew’aa ndithĩnĩka na ndyenda kũkw’a ngoo nũndũ ndyaeleawa kĩla kĩũneenewa na noonaa mavata ma ala matew’aa matekwĩanĩw’a nesa. Ĩndĩ mavindanĩ ta asu nĩnalilikanaa ndeto ii Vetelo watavisye Yesũ: “Mwĩaĩi, tũende kwaũ? nue wĩ na ndeto sya thayũ ũtathela.” (Yoa. 6:66-68) Nĩnĩmanyĩĩtye kwĩthĩwa na wũmĩĩsyo o ta ana-a-asa na eĩtu-a-asa ala angĩ matew’aa ma ĩvinda yakwa. Nĩnĩmanyĩĩtye kũmwĩkwatya Yeova na ũseũvyo wake, na moathimo ala ngwatĩte nũndũ wa ũu maitalĩka! Yu nĩ na lĩu mwingĩ mũno wa kĩ-veva ũseũvĩtw’e na kĩthyomo kyakwa, na nĩnĩtanĩaa mũno kũtũmĩa Kĩthyomo kya Ala Matew’aa kya Amelika ĩla nĩ na Aklĩsto ala angĩ maũmbanonĩ ma kĩkundi na maũmbanonĩ manene. Ndi na nzika kana nĩnĩtanĩĩte vyũ kũmũthũkũma Ngai witũ mũnene, Yeova.


text:
KYONGO KYA ĨTHANGŨ YA MBEE | NĨKĨ TWAĨLE KWĨTHĨWA TWĨ AĨKĨĨKU?
Nĩkĩ Nĩ Ũndũ wa Vata Kwĩthĩwa twĩ Aĩkĩĩku?
“Nĩtwĩtĩkĩlĩte ki kana twĩ na wasya mũseo wa ngoo, tũkyenda kwĩkalaa na mĩendele mĩseo maũndũnĩ onthe.”—Aevelania 13:18.
Mbivilianĩ, ndeto ya Kĩkiliki ĩla ĩalyũlĩtwe “ũĩkĩĩku” yonanasya “kĩndũ kĩseo mũno.” O na no yonany’e mũndũ wĩ na mwĩkalĩle mũseo na wa kwendeesya.
Aklĩsto nĩmosaa kwa ũito mũno ndeto ii mbeveee sya mũtũmwa Vaulo: ‘Twĩenda kwĩkalaa na mĩendele mĩseo maũndũnĩ onthe.’ Nĩ maũndũnĩ meva tũtonya kwĩka ũu?
TI LAISI KWĨTHĨWA TWĨ AĨKĨĨKU
Kĩla mũthenya andũ aingĩ nĩmesiasya kĩoonĩ matanamba kũthi maũndũnĩ moo. Nĩkĩ mesiasya? Nũndũ mendaa methĩwe mailye nesa. Ĩndĩ ve kĩndũ kĩngĩ kĩ vata mũno kũte kwĩkĩa ngũa nzeo na mbanake, vamwe na kwanakavya nzw’ĩĩ. Ũw’o nĩ kana ũndũ ngoo yitũ ĩilye no kũtume andũ matwosa nesa kana makatwosa naĩ.
Ndeto ya Ngai nĩwetete kana andũ nĩmendete kwĩka ũla ũthũku. Ĩandĩko ya Mwambĩlĩlyo 8:21 yaĩtye atĩĩ: “Kĩsũanĩo kya ngoo ya mũndũ nĩ kĩthũku kuma wana wake.” Ũu wĩonany’a kana no nginya twĩkĩe kĩthito kũkitana na wendi wa kwĩka naĩ. Mũtũmwa Vaulo nĩwaeleisye nesa ĩũlũ wa ũndũ wokitanaa na wendi wa kwĩka naĩ. Aisye atĩĩ: “Nĩtanĩaa ĩla mĩao ya Ngai mũndũnĩ wa nthĩnĩ: ĩndĩ nĩona mwĩao wa mũthemba ũngĩ mamuthanĩ makwa, ũla wũkitaa na ũla mwĩao wĩ kĩlilikanonĩ kyakwa, na nũndavĩte ũkambĩkĩa mwĩaonĩ wa naĩ ũla wĩ mamuthanĩ makwa.”—Alomi 7:22, 23.
Kwa ngelekany’o, ĩla ngoo yitũ ĩkũtũsukuma twĩke kĩndũ kĩthũku kana twĩthĩwe tũte aĩkĩĩku, ti lasima tũkeka kwosana na wendi wa ngoo yitũ. Nĩtwĩthĩawa na ũthasyo wa kwĩnyuvĩa kĩla tũkwĩka. Ĩla twanyuva kũleana na mosũanĩo mathũku, no twĩthĩwe twĩ aĩkĩĩku o na ethĩwa ala matũthyũlũlũkĩte ti aĩkĩĩku.
NO TWĨTHĨWE TWĨ AĨKĨĨKU
No nginya twĩthwe na mwolooto mũseo ũũtongoesya mwĩkalĩle witũ. Ĩndĩ ũndũ wa kũmakya nĩ kana andũ aingĩ matũmĩaa ĩvinda yingĩ maisũanĩa ĩũlũ wa ‘mĩkĩĩle yoo ya ngũa’ kwĩ ĩvinda yĩla matũmĩaa kũsũanĩa ĩũlũ wa mwĩkalĩle woo. Nĩmateteaa meko moo mate ma ũĩkĩĩku nĩ kana maikoneke ta athũku. Ĩvuku yĩtawa The (Honest) Truth About Dishonesty yĩeleetye ũndũ ũsu kwa kwasya atĩĩ: “Andũ makenganaa nĩ kana masũvĩe ĩsyĩtwa nginya makavikĩĩa vandũ va kũsũanĩĩa kana nĩ aĩkĩĩku.” Ĩndĩ no vethĩwe ve mwolooto mũseo ũtonya kũtũtetheesya kũmanya kana mũndũ nĩwaĩle kwĩthĩwe e mũĩkĩĩku kana ndaĩle? Ũndũ ũla wa kũtanĩthya nĩ kana ve mwolooto ta ũsu.
Andũ milioni mbingĩ ĩũlũ wa nthĩ nĩmamanyĩte kana Mbivilia yĩ na myolooto mĩanĩu ĩtonya kũtũtetheesya ũndũnĩ ũsu. Vai vandũ vangĩ tũtonya kũkwata myolooto ta ĩla yĩ Mbivilianĩ. (Savuli 19:7) Mbivilia nĩtũtongoeasya ũndũ vaĩle maũndũnĩ ma mũsyĩ, wĩanĩ, mwĩkalĩlenĩ witũ, na ĩkatũtongoesya kĩ-veva. Mbivilia ndĩvĩtawa nĩ ĩvinda. Mĩao na myolooto yayo no ĩtetheesye andũ onthe o na ethĩwa maumĩte nthĩ yĩva. Twasoma na kũsũanĩa maũndũ ala tweemanyĩsya na tũimaatĩĩa, tũkeemanyĩsya kwenda ũĩkĩĩku na ũlũngalu.
Ĩndĩ nĩ kana twĩthĩwe twĩ aĩkĩĩku, ve maũndũ angĩ mendekaa eka o kwĩthĩwa twĩ na ũmanyi wa w’o wa Mbivilia. Twĩasya ũu nũndũ nthĩ ĩno tũilye yusĩe andũ matonya kũtũsukuma twĩthĩwe tũte aĩkĩĩku. Na kĩu nĩkyo kĩtumi twaĩle kũvoya Ngai atũtetheesye. (Avilivi 4:6, 7, 13) Tweeka ũu, tũkeethĩawa na ũkũmbaũ wa kwĩka kĩla kyaĩle na kwĩthĩwa twĩ aĩkĩĩku maũndũnĩ onthe.
MOATHIMO MA KWĨTHĨWA TWĨ AĨKĨĨKU
Ũla mũndũũme wĩtawa Hitoshi, ũwetiwe kĩlungunĩ kya mbee, nĩwatethekie nũndũ wa kwĩthĩwa esĩkĩe kana nĩ mũĩkĩĩku wĩanĩ. Yu aandĩkĩtwe nĩ mũndũ wendeeaw’a nĩ ũĩkĩĩku wake. Aĩtye atĩĩ: “Nĩ na ũtanu nũndũ nĩnakwatie wĩa nthũkũmaa nĩ na wasya mũseo wa ngoo.”
Ve andũ angĩ matethekete o ta Hitoshi. Kwasũanĩa ngelekany’o sya andũ amwe matethekete nũndũ wa kũatĩĩa mwolooto wa Mbivilia ũla waĩtye twĩthĩawe na “mĩendele mĩseo maũndũnĩ onthe.”
Wasya Mũseo wa Ngoo
Mũndũ mũka ũmwe aĩtye atĩĩ: “Nakolile sukulu nĩ na myaka 13 nĩ kana ngathũkũmanae na ing’ei. Na nũndũ wa ũu mbesa mbingĩ ila neethĩawa nasyo ndyaikwataa na nzĩa nzeo. Ĩtina wa kũtwawa, nĩtwambĩĩie kwĩmanyĩsya Mbivilia na Ngũsĩ sya Yeova nĩ na mũemewa. Nĩtwamanyie kana Yeova * Ngai nũmenete andũ mate aĩkĩĩku, na kwoou twatw’a kũalyũla mwĩkalĩle witũ. Mwaka wa 1990 nĩtwavatisiwe na twatw’ĩka Ngũsĩ sya Yeova.”—Nthimo 6:16-19.
“Tene nyũmba yakwa yeethĩawa yusĩe syĩndũ sya ũng’ei, ĩndĩ yu syĩndũ ila nĩthĩawa nasyo ti sya ũng’ei na ũu nũtumaa nĩthĩwa na wasya mũseo wa ngoo. Nalilikana myaka mingĩ ĩla ndaĩ mũĩkĩĩku, nĩnĩmũtũngĩaa Yeova mũvea nũndũ nĩwambĩw’ĩie tei mwingĩ. Nĩw’aa mũyo mũno ĩla nathi kũkoma nĩsĩ kana Yeova nĩwendeeaw’a ninyie.”—Cheryl, Ireland.
“Ĩla mũnene wakwa wamanyie kana nĩnĩleile kũongwa nĩ kasitoma witũ mũnene ambĩie atĩĩ: ‘Ngai waku nũtumaa wĩthĩwa wĩ mũĩkĩĩku! Nĩ ũndũ mũseo kwĩthĩwa na mũthũkũmi taku kambunĩnĩ ĩĩ.’ Kwĩthĩwa nĩ mũĩkĩĩku maũndũnĩ onthe nĩkũtumaa nĩthĩwa na wasya mũseo wa ngoo methonĩ ma Yeova Ngai. O na ĩngĩ, nĩkũtumaa nĩtetheesya andũ ma mũsyĩ wakwa na andũ angĩ methĩwe me aĩkĩĩku.”—Sonny, Hong Kong.
Mũuo wa Kĩlĩko
“Nĩ mũnini wa ũla ũũngamĩe vengi ũmwe wĩthĩawa nthĩ mbingĩ. Nthĩnĩ wa viasala ũũ kĩndũ kĩla kya vata nĩ kũthua, ĩndĩ ti kwĩthĩwa wĩ mũĩkĩĩku. Andũ aingĩ mekũlasya kana ve ũthũku wa kwĩthĩwa mate aĩkĩĩku ethĩwa kwĩka ũu kũtumaa mathua na kwĩthĩwa na maendeeo. Ĩndĩ kwĩthĩwa nĩ mũĩkĩĩku nĩ kũtumaa nĩthĩwa na mũuo wa kĩlĩko. O na nĩtw’ĩte vyũ kwĩthĩwa nĩ mũĩkĩĩku o na ethĩwa kwĩka ũu kũkatuma nĩkwatwa nĩ mathĩna. Anene makwa nĩmesĩ nesa kana ndyĩsa kũmakenga kana kũkengana kwondũ woo.”—Tom, United States.
Andũ Nĩmatũnengae Ndaĩa
“Mũnene wakwa ambĩie nĩkengane ĩla syĩndũ imwe sya wĩa syaaie, ĩndĩ nĩnaleile. Ĩla ala mooyĩte syĩndũ isu sya wĩa mamanyĩkie, mũnene wakwa wa wĩa nĩwandũngĩie mũvea mũno nũndũ wa kwĩthĩwa nĩ mũĩkĩĩku. Nĩ kana mũndũ ethĩwe e mũĩkĩĩku nthĩ ĩno, no nginya ethĩwe na ũkũmbaũ. Ĩndĩ ĩtina andũ ala angĩ nĩmesaa kũtũĩkĩĩa na makatũnenga ndaĩa nũndũ wa kĩthĩwa twĩ aĩkĩĩku.”—Kaori, Japan.
Kwĩthĩwa na wasya mũseo wa ngoo, mũuo wa kĩlĩko, na kũnengwa ndaĩa nĩ andũ ala angĩ, nĩ moathimo ala mũndũ ũkwataa eethĩwa e mũĩkĩĩku. O naku tyo wĩtĩkĩlane na ũndũ ũsu?
^ kal. 18 Mbivilia yonanĩtye kana ĩsyĩtwa ya Ngai nĩ Yeova.
ĨMANYĨSYE MŨNANGO
Ũvoo Mũseo Kuma kwa Ngai!
Myolooto ya Mbivilia Ĩtũtethasya Ata?
Yesu nĩwaeleisye nĩkĩ twĩ na vata wa kũtongoew’a na nĩ myolooto ĩlĩ yĩva ĩla ya vata vyũ.


text:
1Ekitabu ky'esyondengo sya Yesu Kristo, mugala wa Dawĩdĩ, mugala wa Abrahamũ. 2Abrahamũ abya ĩse wa Ĩsaka; na Ĩsaka abya ĩse wa Yakobo; na Yakobo abya ĩse wa Yũda n'abagala babo. 3Yũda abya ĩse wa Perezĩ na Zera (nyĩnya wabo abya Tamarĩ); na Perezĩ abya ĩse wa Hesĩronĩ; na Hesĩronĩ abya ĩse wa Ramũ; 4Ramũ abya ĩse wa Amĩnadabũ; na Amĩnadabũ abya ĩse wa Nasonĩ; Nasonĩ abya ĩse wa Salmonĩ; 5Salmonĩ abya ĩse wa Boazĩ (nyĩnya wa Boazĩ abya Rahaba); Boazĩ abya ĩse wa Obedĩ (Rũta abya nyĩnya wuwe); Obedĩ abya ĩse wa Yese; 6Yese abya ĩse w'Omwami Dawĩdĩ. Dawĩdĩ abya ĩse wa Solomono (nyĩnya wuwe abya mũkalĩ wa Ũrĩa); 7Solomono abya ĩse wa Reheboamũ; Reheboamũ abya ĩse wa Abĩa; Abĩa abya ĩse wa Asa; 8Asa abya ĩse wa Yosafatĩ; Yosafatĩ abya ĩse wa Yoramũ; Yoramũ abya ĩse wa Ũzĩa; 9Ũzĩa abya ĩse wa Yotamũ; Yotamũ abya ĩse wa Ahazĩ; Ahazĩ abya ĩse wa Hezekĩa; 10Hezekĩa abya ĩse wa Manase; Manase abya ĩse wa Amonĩ; Amonĩ abya ĩse wa Yosĩa; 11Yosĩa abya ĩse wa Yekonĩa n'abagala babo, oko mugulu abandu ba Ĩsraelĩ batwalawa eBabelĩ. 12Abandu babere babitwalwa eBabelĩ: Yekonĩa abya ĩse wa Salatĩelĩ; Salatĩelĩ abya ĩse wa Zerũbabelĩ; 13Zerũbabelĩ abya ĩse wa Abĩhũdĩ; Abĩhũdĩ abya ĩse wa Elĩakĩmũ; Elĩakĩmũ abya ĩse wa Azoro; 14Azoro abya ĩse wa Sadokĩ; Sadokĩ abya ĩse wa Akĩmũ; Akĩmũ abya ĩse wa Elĩhũdĩ; 15Elĩhũdĩ abya ĩse wa Eleazarĩ; Eleazarĩ abya ĩse wa Matanĩ; Matanĩ abya ĩse wa Yakobo; 16Yakobo abya ĩse wa Yosefũ, ĩba wa Marĩa, oyo wabya nyĩnya wa Yesu, oyukahulawa mo Kristo. 17Neryo esyondengo syosĩ erĩtsũka uku Abrahamũ erĩhĩka uku Dawĩdĩ ni ndengo ĩkũmĩ n'ĩnĩ; n'erĩtsũka uku Dawĩdĩ erĩhĩka oko mugulu abandu batwalawa eBabelĩ ni ndengo ĩkũmĩ n'ĩnĩ; n'erĩtsũka oko mugulu abandu batwalawa eBabelĩ erĩhĩka uku Kristo ni ndengo ĩkũmĩ n'ĩnĩ. 18Neryo eributwa lya Yesu Kristo ko lyabya litya. Nymya wuwe ye Marĩa mwasĩmolĩbwa na Yosefũ. Nĩkwa Marĩa ate aheruka mwaminyikala k'obukule bw'Omũlĩmũ Abũyĩrĩre. 19Neryo Yosefũ oyo wamũsĩmolaya, ini mundu utunganene, siabya anzĩre erĩmwĩta esĩsonĩ, neryo mwasonda erimuleka bũbĩso-bĩso. 20Nĩkwa omugulu Yosefũ abya akaganĩrya omwatsi oyũ, lebaya, omũlaĩka w'Omukama mwamubutukira omo nzolĩ mwamubwira ati, Uwe Yosefũ, mugala wa Dawĩdĩ, sigubahe erĩherũkya Marĩa mo mũkalĩ wawe, kusangwa obukule buwe ni bw'Omũlĩmũ Abũyĩrĩre. 21Asyabuta omugala, nawe wasyamwahula mo Yesu, kusangwa asyalamya abandu buwe oko bibi byabo. 22Nĩkwa ebyosĩ ebĩ mobyabya bitya erĩberererya ebyo Mukama abũgĩra omo mũmĩnyererĩ ati, 23Lebaya, omumbesa asyaheka obukule, asyabuta omugala, n'erĩna liwe lyasyahulwa mo Emanuelĩ, nĩ'bũga ambu: Nyamuhanga haguma netu. 24Neryo Yosefũ abere abuka omo tũgotserĩ, mwakola ngoko mũlaĩka w'Omukama amutegeka, mwaherũkya Marĩa. 25Nĩkwa mwatamuminya erĩhĩka aho abutira mugala wuwe. Neryo Yosefũ mwaluka erĩna liwe mo Yesu.
Copyrighted Material
Learn More


text:
KYONGO KYA ĨTHANGŨ YA MBEE | ALA AŨME ANA MAKUĨTWE NĨ MBALASI METŨMANYĨSYA KYAŨ?
Ala Aũme Ana Makuĩtwe Nĩ Mbalasi Naaũ?
Mũndũ no asũanĩe kana woni ũla ũeleetye ĩũlũ wa aũme ana ala makuĩtwe nĩ mbalasi wĩ vinya kũeleeka na nĩ wa kũtelemya, ĩndĩ ũu ti w’o vailyĩ. Nĩkĩ? Nũndũ Mbivilia, vamwe na maũndũ ala mekĩkĩte ĩvindanĩ yĩĩ nĩmatũtetheeasya kũmanya kĩla ũmwe wa aũme asu makuĩtwe nĩ mbalasi onanasya ata. O na kau woni wa mbalasi isu na ala makuĩtwe nĩsyo wĩonany’a maũndũ mathũku mekwĩkĩka ĩũlũ wa nthĩ, no wĩthĩwe wĩ ũvoo mũseo kwaku na andũ ma mũsyĩ waku. Ũu ũtonyeka ata? Mbee, ekai tũneenee kĩla kyonanaw’a nĩ aũme ana ala makuĩtwe nĩ mbalasi isu.
ŨLA ŨKUĨTWE NĨ MBALASI NZAŨ
Woni ũsu wambĩĩe na ndeto ii: “Na noona, na sisya, mbalasi nzaũ, na ũla ũmĩtũlĩte aĩ na ũta; na anengwa ngovia ya ũsumbĩ: na aumaala aikĩlan’ya, na nĩ kana akĩlan’ye.”
Nũũ ũla ũkuĩtwe nĩ mbalasi nzaũ? Kĩla kĩtonya kũtũtetheesya kũmanya ũndũ ũsu nĩ ndeto ila syĩ ĩvukunĩ o yĩu ya Ũvuan’yo ila imwĩtĩte ũla ũkuĩtwe nĩ mbalasi ĩsu “Ndeto ya Ngai.” (Ũvuan’yo 19:
Nũũ ũnengete Yesũ ũkũmũ wa kũsinda? (Ũvuan’yo 6:2) Mwathani Ndanieli oonie woninĩ Masia, ũla ũelekanĩtw’e na “mwana wa mũndũ” ainengwa “ũsumbĩko, na ndaĩa, na ũsumbĩ” nĩ “mũtumĩa wa matukũ,” ũla nĩ Yeova Ngai. * (Ndanieli 7:
Nĩ ĩndĩĩ aũme asu mambĩĩie kũkuwa nĩ mbalasi? Mũndũũme wa mbee, ũla nĩ Yesũ, ambĩĩie ĩla wanengiwe ngovia ya ũsumbĩ. (Ũvuan’yo 6:2) Yesũ atw’ĩkĩthiw’e Mũsumbĩ ĩtunĩ ĩndĩĩ? Ndaatw’ĩkĩthw’a Mũsumbĩ ĩla wasyokie ĩtunĩ oou ĩtina wa kũthayũũkw’a. Mbivilia yonanĩtye kana vaĩ ĩvinda ya kweteela kuma asyoka ĩtunĩ. (Aevelania 10:
Ĩndĩ nĩkĩ maũndũ mathũkĩĩe vandũ va kũseũva kuma ĩla Yesũ watw’ĩkĩthiw’e Mũsumbĩ mwakanĩ wa 1914? Kĩtumi nũndũ ĩvindanĩ yĩu Yesũ ambĩĩie kũsumbĩka ĩtunĩ, ĩndĩ ti kũũ nthĩ. Atw’ĩkĩthw’a Mũsumbĩ, kaũ nĩwookĩlile ĩtunĩ, na Yesũ, ũla wĩtĩtwe Mikaeli, amwĩkya Satani vamwe na ndaimoni syake kũũ nthĩ. (Ũvuan’yo 12:
ŨLA ŨKUĨTWE NĨ MBALASI NDUNE
“Na mbalasi ĩngĩ ndune yaumaala: na ũla ũmĩtũlĩte anengwa kũveta mũuo kũũ nthĩ, nĩ kana moaane ene kwa ene: na anengwa ũvyũ mũnene.”
Ũla ũkuĩtwe nĩ mbalasi ĩno onanasya kaũ. Aendeee kũvetanga mũuo nthĩ yonthe, ĩndĩ ti isio imwe sya nthĩ. Kwa ĩvinda ya mbee kuma nthĩ yoombwa, kaũ nĩwokitiwe nthĩ yonthe mwakanĩ wa 1914. Kaũ wa kelĩ wa nthĩ yonthe nĩwaatĩĩie, naw’o nĩwaetie wanangĩko mũnenange. Kũtw’ĩkĩkanaa kana andũ ala makw’ĩte nũndũ wa makaũ kuma mwaka wa 1914 nĩ mbee wa milioni 100! Na ve andũ angĩ aingĩ maũmĩie mũno nũndũ wa makaũ.
Kaũ wingĩvĩte ata ĩvindanĩ yĩĩ? Kwa ĩvinda ya mbee, mũndũ nĩwonanĩtye e na ũtonyi wa kũmina andũ onthe ĩũlũ wa nthĩ. O na ngwatanĩo ila isũvĩaa mũuo ĩũlũ wa nthĩ, ta Ngwatanĩo ya Nthĩ (UN), niemetwe nĩ kũsiĩĩa mũtwai wa mbalasi ndune.
ŨLA ŨKUĨTWE NĨ MBALASI NZIŨ
“Na noona, na sisya, mbalasi nziũ; na ũla ũmĩtũlĩte aĩ na kĩthimi kw’okonĩ kwake. Na neew’a ta wasya katĩ wa ila syũmbe inya syĩ thayũ ũkyasya, Kĩvava kya nganũ nĩ silingi, na ivava itatũ sya mbaale nĩ silingi na mauta na mbinyu ndũkaithũkye.”
Ũla ũkuĩtwe nĩ mbalasi ĩno onanasya yũa. Woni ũsu wĩonany’a kana kwĩ ũnyivu wa lĩu nũndũ kĩvava (kĩlo 0.7) kya nganũ kĩthoow’a silingi kana ndinalĩ ĩmwe, ĩla yaĩ mũsaala wa mũthenya ũmwe ĩvindanĩ ya atũmwa! (Mathayo 20:2) Ndinalĩ ĩmwe yaĩ ĩtonya kũthooa ivava itatũ (kĩlo 2.1) sya mbaale, na mbaale yoonekaa ĩte nzeo ta nganũ. Lĩu wĩana ũu wesaa kũĩthya mũsyĩ mũnene kwa ĩvinda yĩana ata? Ĩvindanĩ yĩĩ, andũ meawa kana maĩle kũtũmĩa syĩndũ nesa vamwe na malĩu ala matũmĩaa kĩla mũthenya, na ũu nĩ ũndũ ũmwe na ũndũ ĩvindanĩ ya tene andũ maaĩle kũtũmĩa nesa syĩndũ ila sya vata ta mauta na mbinyu.
Yo ve maũndũ mekĩkĩte kuma mwaka wa 1914 matũĩkĩĩthasya kana mũndũũme ũsu no ũendeee kũkuwa nĩ mbalasi nziũ? Ĩĩ me vo! Andũ ta milioni 70 nĩmakwie nũndũ wa yũa myakanĩ ya 1901-2000. Ngwatanĩo ĩmwe yoonanisye kana “andũ milioni 805, ala nĩ ũndũ ũmwe na mũndũ ũmwe katĩ wa andũ kenda ĩũlũ wa nthĩ, makwataa kalĩu kanini mũno myakanĩ ya 2012-
ŨLA ŨKUĨTWE NĨ MBALASI YA LANGI WA MŨKŨYŨ KANA MŨTUKU
“Na noona, na sisya, mbalasi yĩ mũkũyũ: na ũla ũmĩtũlĩte, syĩtwa yake nĩ kĩkw’ũ; na Mbũa yaatĩanĩe nake. Nao manengwa ũkũmũ ĩũlũ wa kĩlungu kya kana kya nthĩ, moae na ũvyũ, na yũa, na kĩkw’ũ, na nyamũ mbai sya nthĩ.”
Ũla ũkuĩtwe nĩ mbalasi ya kana onanasya kĩkw’ũ nũndũ wa mowau mathũku kana o maũndũ angĩ. Kavinda kanini ĩtina wa mwaka wa 1914, ũwau wĩtawa Spanish flu nĩwooaie andũ milioni mbingĩ. Nĩvatonyeka andũ ta milioni 500 makethĩwa makwatiwe nĩ ũwau ũsu, na ũu nĩ ũndũ ũmwe na kwasya, mũndũ ũmwe katĩ wa kĩla andũ atatũ ĩvindanĩ yĩu aĩ na ũwau ũsu!
Ĩndĩ ũwau ũsu wa Spanish flu waĩ o mwambĩlĩlyo. Asomi matalĩthasya kana andũ milioni maana maingĩ nĩmakwie nũndũ wa ũwau wĩtawa ndũng’ũ (smallpox) myakanĩ ya 1901-2000. Kũvika o na ũmũnthĩ, andũ milioni mbingĩ nĩmakusaa nũndũ wa ũkimwi, ũwau wa kĩthũi (tuberculosis), na ndetema, o na kau andũ nĩmatatĩte kũmantha nzĩa nzeango sya ũiiti.
Maũndũ asu twaneenea ta kaũ, ũnyivu wa lĩu, kana mowau mathũku, onthe maetae kĩkw’ũ. Andũ onthe makw’a maendaa Mbũanĩ na ndĩsaa kũmanenga wĩkwatyo.
VE ĨVINDA ĨSEO YŨKĨTE!
Ĩvinda yĩla yĩ kw’o ya mathĩna yĩkilyĩ kũthela. Lilikana kana Yesũ aendie “aikĩlan’ya” mwaka wa 1914, na amwĩkya Satani kũũ nthĩ, ĩndĩ Yesũ ndaamina kũkĩlany’a kwake ĩvindanĩ yĩu. (Ũvuan’yo 6:2; 12:
Vandũ va kaũ kũkeethĩwa mũuo. Yeova akatuma “makaũ mathela kũvika kĩtulu kya nthĩ; nũtũlaa ũta, na ĩtumo aitilanga ilungu.” (Savuli 46:9) Namo andũ ala mendete mũuo, “makeetan’ya mũuonĩ mwingĩ.”
Vandũ va mayũa, kũkeethĩwa lĩu mwingĩ mũno. Mbivilia yaĩtye atĩĩ: “Kũkeethĩwa lĩu mwingĩ wa mbaa ngetha nthĩ iĩmanĩ ĩũlũ.”
Vandũ va mowau na kĩkw’ũ, andũ onthe makeethĩwa na ũima wa mwĩĩ na thayũ ũtathela. Mbivilia yaĩtye kana Ngai “akavyaĩa methoi onthe methonĩ moo; na kĩkw’ũ kĩikethĩwa vo ĩngĩ; o na kũikethĩwa ĩngĩ kũmeta, kana kũĩa, kana woo.”
Maũndũ ala Yesũ weekie e kũũ nthĩ nĩmoonanisye kana akeeka maũndũ maseo mũno e Mũsumbĩ. Nĩwamanyĩasya andũ kwĩkalany’a na mũuo, nĩwaĩthisye andũ ngili mbingĩ kwa nzĩa ya kyama, avosya awau, na nĩwathayũũkisye ala akw’ũ.
Ngũsĩ sya Yeova nĩmeũtana kũkwony’a Mbivilianĩ ũndũ ũtonya kwĩthĩwa wĩyũmbanĩtye ĩla ĩvinda ya ala aũme ana makuĩtwe nĩ mbalasi yĩkathela. We no wende kwĩmanyĩsya maũndũ maingangĩ?
^ kal. 7 Mbivilia yonanĩtye kana ĩsyĩtwa ya Ngai nĩ Yeova.
ĨMANYĨSYE MŨNANGO
Ũvoo Mũseo Kuma kwa Ngai!
Ũvoo Mũseo Nĩ Kyaũ?
Ĩmanyĩsye nĩ kana ũmanye ũvoo mũseo kuma kwa Ngai nĩ kyaũ, nĩkĩ nĩ wa vata, na kĩla waĩle kwĩka.


text:
Mũandĩkĩthya wa Mbivilia Nũũ?
Ethĩwa andũ nĩmo maandĩkie Mbivilia, nĩkĩ yĩtawa “ndeto ya Ngai”? (1 Athesalonika 2:13) Ngai aĩ atonya kwĩkĩa mesilya make ilĩkonĩ sya andũ ata?
ĨMANYĨSYE MŨNANGO
MOSŨNGĨO MA MAKŨLYO MA MBIVILIA
Ve Mũndũ Ũtonya Kũmanya Ũla Waandĩkie Mbivilia?
Aandĩki ma Mbivilia nĩmawetaa kana matongoew’e nĩ Ngai. Nĩkĩ twaĩle kũĩkĩĩa maũndũ ala maandĩkie?
MOSŨNGĨO MA MAKŨLYO MA MBIVILIA
Mbivilia Yĩthĩawa na Ũĩ wa Mũndũ?
Kwoona ũndũ Mbivilia yo mwene yaĩtye.
What Does the Bible Really Teach?
The Bible
—A Book From God
How can the Bible help you cope with personal problems? Why can you trust its prophecies?


text:
lirik lagu alex kasau – wendo wa ngoo
katombi maisha ala ngekala yulu wa nthino ya mwoose, ndikesa kulwa ni ngina mwitu wa mutunee
ngina nitwendaniite onakutwika nitw-thinaa utuini wa katoombya tw-tambuitwe ni ukyaa
ukesa ulewa ni muundu ula wendete na ngoo, niumina mwyaka miingi utesa kwendana na muundu
kitumi wau waku noumwe naniumina maisha uiseach, nawesokwata match veovinya muieleanwaa
kwaisya ngina yu nuthinaa atwaitwe misyi kadhaa, nasyana ena kauta na ithe wasyo ti umwee
vayiundu ngina ningova ngai akwongele myakaa ngakwonaa ngina ngak-mbukaa maisha twekalaa


text:
Ĩsomo ya 12
Ũtonya Kũmũthengeea Ngai Ata?
1. Ngai nĩwĩthukĩĩasya mboya syonthe?
Ngai athoketye andũ ma mbaĩ syonthe mamũthengee mboyanĩ. (Savuli 65:2) Ĩndĩ, ndethukĩĩasya kana kwĩtĩkĩla mboya syonthe. Kwa ngelekany’o, mboya sya mũndũ ũla ũthĩnasya kĩveti kyake no isiĩĩwe. (1 Vetelo 3:7) Ĩngĩ, ĩla Aisilaeli maendeeie kwĩka naĩ, Ngai ndaaĩthukĩĩsya mboya syoo. Vate nzika, mboya nĩ ũndũ wa mwanya. Ĩndĩ o na ũu wĩ o vo, Ngai nĩwĩtĩkĩlaa mboya sya andũ mekĩte naĩ ngito ethĩwa nĩmeelila.
2. Twaĩle kũvoya ata?
Mboya nĩ nzĩa ĩmwe ya kũthaitha, kwoou twaĩle kũmũvoya Mũmbi witũ, Yeova, e weka. (Mathayo 4:10; 6:9) Ĩngĩ, tũi eanĩu, kwoou nĩtwaĩle kũvoya kwĩsĩla syĩtwanĩ ya Yesũ nũndũ akwie kwondũ wa naĩ sitũ. (Yoana 14:6) Yeova ndendaa tũtindĩe kũtũngĩlĩĩla ndeto o imwe ĩla tũũvoya, kana kũsoma mboya mbandĩke. Endaa tũvoye kuma ngoonĩ sitũ.
Mũmbi witũ no atwĩw’e o na twavoya tũvindĩtye. (1 Samueli 1:12, 13) Atũthoketye tũvoyae kĩla ĩvinda. Kwa ngelekany’o, no tũvoye kwakya, wĩoo, mbee wa kũya, na ĩla twĩ thĩnanĩ.
3. Nĩkĩ Aklĩsto mombanaa vamwe?
Kũmũthengeea Ngai nĩ ũndũ wĩ vinya nũndũ tũtwĩe katĩ wa andũ matamũĩkĩĩa Ngai na mavũthasya watho wake wa kũete mũuo kũũ nthĩ. (2 Timotheo 3:1, 4; 2 Vetelo 3:3, 13) Kwoou, twĩ na vata wa kwĩthĩwa na ngwatanĩo na athaithi ala angĩ nĩ kana twĩkĩane vinya.
Kwĩthĩwa twĩ ngwatanĩo na andũ mamwendete Ngai nĩkũtũtetheeasya kũmũthengeea Ngai. Mawũmbano ma Ngũsĩ sya Yeova matũnengae myanya mĩseo ya kwĩkĩwa vinya nĩ mũĩkĩĩo wa ala angĩ.
4. Ũtonya kũmũthengeea Ngai ata?
Ũtonya kũmũthengeea Yeova kwa kũsũanĩĩa maũndũ ala weemanyĩsya kuma Ndetonĩ yake. Sũanĩa kĩla ũtonya kwĩmanyĩsya kwĩsĩla mawĩa make, ũtao wake, na mawatho make. Mboya na kũsũanĩĩa maũndũ kũtũtetheeasya kũelewa kana Ngai e wendo na ũĩ mwingĩ.
Ũndũ ũla ũtonya kũtuma ũmũthengeea Ngai no kũmwĩkwatya, kana kũmũĩkĩĩa. Mũĩkĩĩo nĩ ta kĩndũ kĩ thayũ kĩla kyaĩle kũĩthw’a. No nginya ũendee kũĩthya mũĩkĩĩo waku kwa kũsũanĩĩa kĩla kĩtumĩte wĩthwa na mũĩkĩĩo ũsu.
5. Kũmũthengeea Ngai kũkaũtethya ata?
Yeova nũthĩnĩkĩaa ala mamwendete. No amasũvĩe maikakwatwe nĩ ũndũ ũtonya kũlikya mũĩkĩĩo woo na wĩkwatyo woo wa thayũ ũtathela mũisyonĩ. (Savuli 91:1, 2, 7-10) Nũtũkanasya tũikaatĩĩe nzĩa itonya kũmina ũtanu na kwananga ũima witũ wa mwĩĩ. Yeova atũmanyĩasya nzĩa ĩla nzeo vyũ ya thayũ.
ĨMANYĨSYE MŨNANGO
Kũlya Ũmanyĩw’e Mbivilia Ũte Kũĩva Kĩndũ
Nĩkĩ Waĩle Kwĩmanyĩsya Mbivilia?
Mbivilia nĩtetheeasya andũ aingĩ nthĩ yonthe kũkwata mosũngĩo ma makũlyo ala mekũlasya. We no wende kũsũngĩwa makũlyo maku?
What Does the Bible Really Teach?
Draw Close to God in Prayer
Does God listen when you pray? To answer that question, you need to understand what the Bible teaches about prayer.


text:
1. NGAI NUKWENDETE NA, ENA WALANY'O WA USENGY'A IULU WA THAYU WAKU
WENDO NA WALANY'O WA NGAI THAYUNI WAKU
"Nundu Ngai niwendete nthi, niwanenganie Mwana wake e umwe, ni kana o ula umwitikilaa ndakae indi ethiwe na thayu utathela." (Yoana 3:16)
"Nyie ninookie kana methiwe na thayu, na ingi methiwe naw'o mwingi." (Yoana 10:10).
Nlkl andu aingi matina thayu uu?
Nundu...
2. MUNDU NI MWENE NAI
Nai syake nimuvathanitye na Ngai. Kwoou ndatonya kumanya wendo na walany'o wa Ngai thayuni wake.
KILA MUNDU NI MWENE NAI
"Vate ndii kui mundu mulungalu iulu wa nthi, vai ula wikaa nesa utekaa nai." (Mutavany'a 7:20)
"Nundu onthe nimeekie nai, na maivikiiaa utaio wa Ngai." (Alomi 3:23)
Ngai oombie mundu ena kieleelokya kwiw'ana nake na ethiwe munyanyae, indi mundu eeka ula utamwendeeasya Ngai. Anyuva nzia syake mwene na amulea Ngai, na uu niw'o kwika nai. Uu niw'o mui wa nai syonthe. O undu mundu waendeea na kumulea Ngai now'o uendeeaa na thayu wa nai.
MUNDU NUTAANISYE NA NGAI
"Indi mothuku menyu nimamutaanisye na Ngai wenyu." (Isaia 59:2)
MUNDU NI MWENE NAI
Nai syake nimuvathanitye na Ngai. Kwoou ndatonya kumanya wendo na walany'o wa Ngai thayuni wake.
KILA MUNDU NI MWENE NAI
"Vate ndii kui mundu mulungalu iulu wa nthi, vai ula wikaa nesa utekaa nai." (Mutavany'a 7:20)
"Nundu onthe nimeekie nai, na maivikiiaa utaio wa Ngai." (Alomi 3:23)
Ngai oombie mundu ena kieleelokya kwiw'ana nake na ethiwe munyanyae, indi mundu eeka ula utamwendeeasya Ngai. Anyuva nzia syake mwene na amulea Ngai, na uu niw'o kwika nai. Uu niw'o mui wa nai syonthe. O undu mundu waendeea na kumulea Ngai now'o uendeeaa na thayu wa nai.
MUNDU NUTAANISYE NA NGAI
"Indi mothuku menyu nimamutaanisye na Ngai wenyu." (Isaia 59:2)
Ngai Mutheu nde ngwatanio na nai. Kati wake na mundu ve mwanda munene nundu wa nai. Mundu nutataa kuka vala ve Ngai na nzia nyingi. Uthaithi, meko maseo, mboya na angi. Indi aa onthe maitonya kuveta nai. Nundu no mwere nai.
Ve nzia o imwe ya kwiw'ana na Ngai...
3. YESU KLISTO NIWE NZIA YOKA YA KUMYA NAI
Akw'ie nundu witu ni kana tumanye wendo na walany'o wa Ngai iulu wa thayu witu.
AKW'IE NI KANA ATWONANY'E NA NGAI NA E THAYU
"Nundu Klisto nake niwathiniw'e kwondu wa nai o ivinda o yimwe, ula mulungalu vandu va ala mate alungalu, ni kana atuete kwa Ngai." (1 Vetelo 3:18)
"Klisto niwakw'ie kwondu wa nai situ kwianana na maandiko; na niwathikiwe na kana niwa-thayuukiw'e muthenya wa katatu kwianana na maandiko." (1 Akolintho 15:3,4)
YESU NIWE NZIA
"Yesu amwia, nyie ninyie nzia, na ninyie w'o, na ninyie thayu vai mundu wukaa kwa Asa, atesile kwakwa." (Yoana 14:6)
Mundu kwa vinya na meko make mwene ndatonya kwiw'ana na Ngai. Ngai niwamunenganie Yesu akw'e ngelany'oni ni kana atwike kiao kati witu na Ngai, nikana atuete kwa Ngai.
Yuyu undu wa Kana nuukumanyithya undu utonya kwlw'ana na Ngai thayuni waku.
4. NO MUVAKA UMWOSE YESU ETHIWE MWOVOSYA NA MUSUMBI WA THAYU WAKU
Kwa nzia ii now'o utonya kumanya wendo na walay'o wa Ngai thayuni waku.
TUMWOSAA YESU KWA MUIKIIO
"No aria othe mamwitikirire,nio aria mehokete ritwa riake, acio akimahotithia gutuika ciana cia Ngai." (Yoana 1:12)
"Nundu nimutangiitwe na mumo kwondu wa muikiio, naw'o ndumite kwa inywi ene, ni muthinzio wa Ngai: ti undu wa meko kana kuikethiwe ona wiva kwikathiia." (Aeveso 2:8,9)
NO MUVAKA UMUTHOKYE YESU THAYUNl WAKU
"Sisya, niungeme muomoni na kuvingusya: ethiwa mundu o na wiva akeew'a wasya wakwa na kumbinguia muomo ngalika kwake, na ngaisania nake, nake akaisania nakwa." (Uvuany'o 3:20).
Kumwosa Yesu Klisto ni:
- 1. Kumanya we wi mwene nai, na kwithyuua thayuni na kumbula kwa Ngai.
- 2. Kumwikwatya Ngai kukuekea vyu.
- 3. Kumuthoky'a Yesu Klisto asumbike thayuni kwa muikiio, ni kana wikale undu we unukwenda.
Oyu tui thayu waku uilyi ta visa wiva?
Oyu wienda thayu waku wikale ta visa wiva?
Uvoo uu uatiie nuukumanyisya undu utonya kumuthokya Yesu Klisto nthini wa thayu waku.
NUTONYA KUMUTHOKY'A YESU THAYUNI WAKU O YU
Ngai ni wene kwenda kwa ngoo yaku na nukwenda kwianisya kwilila kwa ngoo yaku. Mboya ino nitonya ukutetheesya kumuthokya Yesu Klisto ethiwa nukumuvoya na ngoo ya w'o na muikiio vate ithau.
"Mwiaii Yesu Klisto nina vata naku nundu nyie ni mwene nai. Ningwitikila ni nisumbikite thayu wakwa mwene na kutaanisya naku. Ni muvea nundu wa kikw'u kyaku ngelany'oni nundu wa nai syakwa. Yuyu ni ngwithyuua na kumbula. Mwiaii, ninguuthoky'a ulike thayuni wakwa na kunzumbika vyu. Ni muvea nundu wa kundekea nai syakwa syonthe. Alyula thayu wakwa wikale undu we ukwenda. Amina." Ameni
Ndeto sya mboya ino nundu umwe na kwenda kwa ngoo yaku?
Ethiwa nukwitikilana nayo, voya yu ni kana umuthokye Yesu thayuni waku.
UNDU UTONYA KUMANYA KANA YESU ETHAYUNI WAKU
Yila wavoya niwaikiia kana Yesu niwalika thayuni waku? Aiva yuyu? Lilikana Uvuany'o 3:20, Yesu aisye akalika thayuni waku, nutonya ukukenga? Wimanya ata kana Ngai niweew'a mboya yaku? Ngai nutwathite kana o undu wonthe ula tukavoya kwa muikiio akatwiw'a na kutwianisya.
ULA WINA YESU ENA THAYU UTATHELA
"Na ukusi niw'o uu, kana Ngai niwatunengie thayu wa tene na tene, na thayu usu wi nthini wa Mwana wake. Ula wina mwana ena thayu usu; na ula ute na Mwana wa Ngai nde na thayu usu. Maundu asu namuandikia, ni kana mumanye mwina thayu wa tene na tene, inyw'i ala mwitikilaa syitwa ya Mwana wa Ngai." (I Yoana 5:11-13)
Mutungiae Ngai muvea kila muthenya nundu Yesu ekalaa thayuni waku. Ithiwa na muikiio kana, ndakakutia nongi (Mathayo 28:20). Na nukunengete thayu wa tene na tene.
NDUKAATIIE UNDU MWII WAKU U KWIW'A
Mii yitu nitonya kwithiwa na utanu umunthi na uni ikethiwa na uthatu. Ona weew'a ata, Yesu ndaalyukaa thayuini waku.
Ikumbi ya iloli tiyo yikusasya indi ni kyongo ethiwa kina mauta.
- W'o wa Ngai niw'o wivinya wa kututongoesya.
- Nitukwatanaw'a na vinya wa w'o kwa muikiio.
- Yila tweanisya u-w'o, kwiw'a kwa mwii na mesilya nitongoeaw'a nesa.
- Twikwatasya Ngai na uw'o wake indi ti undu wa kwiw'a kwa mwii na ngoo.
Kwouu ndukekwatye miwนile yaku indi ikwatye ndeto ya Ngai kwa muikiio.
NUNDU YUYU NIWAMWOSA YESU
Kuma wamwosa Yesu maundu maingi nimekikite:
- Yesu nulikite thayuni waku. (Uvuany'o 3:20)
- Nuekeetwe nai syaku. (Akolosai 1:14)
- Nutwikite kana ka Ngai. (Yoana 1:12)
- Nukuendeea kumanya ieleelo sya Ngai thayuni waku. (II Akolintho 5:14,15,17)
Nukwlsily'a tave undu ungi museo kwi kumwosa Yesu thayuni waku?
Nukwenda kumutungia Ngai muvea oyu nundu wa ukuekea nai?
Twonanasya muikiio witu kwa kumutaia Ngai na kumutungia muvea kwa mboya.
EKA TUMUTUNGIE NGAI MUVEA OYU KWA MBOYA
UNDU UTONYA KWIANA KIVEVA
Ta kana kaukenge niwaile kwiana. Ukaendeea nesa nthini wa thayu wa kiveva, ethiwa ukaatiia maundu aa me vaa itheo kila muthenya:
- Neena na Ngai mboyani. (Yoana 15:17)
- Soma ndeto ya Ngai. (Meko 17:11)
- Iw'a Ngai maunduni monthe. (Yohane 14:21)
- Mukusiie Yesu kwa ndeto na meko maku. (Mathayo 4:19)
- Mwikwate Ngai maunduni monthe nthini wa thayu waku. (Veleto 5:7)
- Mwitikily'e Veva Mutheu akusumbike na aikususya na vinya thayuni waku wa kila muthenya na nthini wa kutavany'a uvoo wa Ngai. (Akalatia 5:16-18, Meko 1:8)
NUNDU WA VATA AKLISTO KUMBANA VAMWE
Mbivilia itutavasya tumbane vamwe. (Aevelania 10:25) Twose ngelekany'o ya mwaki. Ngu mbingi syeekiwa vamwe syakanaa muno mwaki munene, indi woosa uku umwe waiwa wi w'oka nuvoaa.
Nota uu, ndutonya kwikala thayu wa u-klisto wi weka. ni undu wi vata muno kukomanaa na andu ala angi maminite kumwosa Yesu Klisto ta Mutangiii na Mwiaii woo.
Endaa kyumwa vala Aklisto ala angi maendaa ala metikilaa ki kana mbivilia ni yaw'o na ala mekaa kwianana na undu Yesu Klisto umatavasya meke.


text:
Mbivilia Yo Ĩmanyĩasya Ata? (Maũndũ ma Kwĩmanyĩsya)
Maũndũ aa ma kwĩmanyĩsya nĩmeũkũtethya ũelewe momanyĩsyo ma Mbivilia na ũyĩthwa ũtonya kũmaelesya.
What Does the Bible Really Teach?
This Bible study tool is designed to help you learn what the Bible says on various topics, including why we suffer, what happens at death, how to have a happy family life, and more.
CHAPTER 7
Wĩkwatyo wa W’o Kwondũ wa Endwa Maku Ala Makwie (Kĩlungu kya 1)
Yo ĩla mũndũ wakwatwa nĩ kyeva ethĩawa ayonany’a kana ndaĩkĩĩaa ũthayũũkyo?
CHAPTER 7
Wĩkwatyo wa W’o Kwondũ wa Endwa Maku Ala Makwie (Kĩlungu kya 2)
Mũndũ akakwĩa kana ũvoo wa ũthayũũkyo nĩ wa ũsengy’a ũkethĩa eona isu ta ngewa, ũtonya kũmũsũngĩa ata?
CHAPTER 8
Ũsumbĩ wa Ngai Nĩ Kyaũ? (Kĩlungu kya 1)
Nĩkĩ Ngai ũnyuvĩte andũ metw’ĩka asumbĩ ĩtunĩ na nĩw’o kũu kwĩ alaĩka maingĩvĩte?
CHAPTER 12
Mwĩkalĩle Ũla Ũmwendeeasya Ngai (Kĩlungu kya 1)
No wĩthĩwe mũnyanya wa Ngai? Sũanĩa ĩũlũ wa maũndũ ala ũĩkĩĩaa na nĩkĩ ũmaĩkĩĩaa, na ũyĩka ũkunĩkĩli ũmanye kĩla Mbivilia ĩmanyĩasya.
CHAPTER 12
Mwĩkalĩle Ũla Ũmwendeeasya Ngai (Kĩlungu kya 2)
Nĩtũtonya kũmwendeesya Ngai o na kau Satani nũtũeteae mathĩna?
CHAPTER 12
Mwĩkalĩle Ũla Ũmwendeeasya Ngai (Kĩlungu kya 3)
Nĩvendekaa kĩthito nĩ kana twĩkale kwosana na myolooto ya Mbivilia. Nĩtũtethekaa ĩla tweekĩa kĩthito kyu?
CHAPTER 13
Woni wa Ngai Ĩũlũ wa Thayũ (Kĩlungu kya 1)
Thayũ nĩ mũthĩnzĩo kuma kwa Ngai. Tũtonya kwonany’a ata kana nĩtũnengete thayũ witũ ndaĩa vamwe na wa ala angĩ?
CHAPTER 13
Woni wa Ngai Ĩũlũ wa Thayũ (Kĩlungu kya 2)
Kĩlungu kĩĩ nĩkĩũkũtetheesya ũsũanĩe kĩla ũĩkĩĩaa ĩũlũ wa kũtũmĩa nthakame na kwĩkĩwa nthakame mĩkivanĩ na ũndũ ũtonya kũelesya ala angĩ ũndũ ũsu.


text:
KĨLUNGU KYA 5
Wovosyo Nĩ Mũthĩnzĩo wa Vata Vyũ Kuma kwa Ngai
1, 2. (a) Nĩ kyaũ kĩtumaa mũthĩnzĩo wĩthĩwa wĩ wa vata? (b) Nĩkĩ wovosyo nĩw’o mũthĩnzĩo ũla wa vata vyũ kuma kwa Ngai?
NĨ MŨTHĨNZĨO wĩva wa vata vyũ waanengwa? Ti lasima mũthĩnzĩo wĩthĩwe wĩ wa thooa mũnene nĩ kana ũtw’ĩke nĩ wa vata. Ĩndĩ ethĩwa mũthĩnzĩo nĩwatuma ũtana kana nĩweanĩsya vata mũnene wĩĩ naw’o, wĩthĩawa wĩ wa vata.
2 Katĩ wa mĩthĩnzĩo yonthe ĩla Ngai ũtũnengete, ve mũthĩnzĩo ũmwe wa vata mũno kwĩ kĩndũ o na kĩva. Nĩw’o mũthĩnzĩo ũla mũnene vyũ kuma kwa Ngai. Kĩlungunĩ kĩĩ nĩtũkwĩmanyĩsya kana Yeova nĩwatũmie Mwana wake, Yesũ Klĩsto, nĩ kana tũkwate thayũ ũtathela. (Soma Mathayo 20:28.) Ĩla Yeova wamũtũmie Yesũ kũũ nthĩ nĩ kana ethĩwe wovosyo, nĩwoonanisye kana nũtwendete mũno.
WOVOSYO NĨ KYAŨ?
3. Nĩkĩ andũ makusaa?
3 Wovosyo nĩ nzĩa ya Yeova ya kũtangĩĩa andũ kuma naĩnĩ na kĩkw’ũnĩ. (Aeveso 1:7) Nĩ kana tũelewe nĩkĩ vaĩ na vata wa wovosyo, nĩtwaĩle kũmanya kĩla kyeekĩkie mũũndanĩ wa Eteni myaka ngili mbingĩ mĩvĩtu. Asyai maitũ ma mbee, Atamu na Eva, nĩmeekie naĩ, na nũndũ wa naĩ ĩsu, nĩmakwie. O naitũ tũkusaa nũndũ Atamu na Eva nĩmatũtiĩe naĩ.—Soma Maelesyo ma Mũthya namba 9.
4. Atamu aumie va, na nĩ kyaũ wanengetwe?
4 Ĩla Yeova woombie mũndũũme wa mbee, Atamu, nĩwamũnengie kĩndũ kya vata mũno. Amũnengie thayũ ũte na naĩ. Aĩ na kĩlĩko kĩanĩu na mwĩĩ ũte na naĩ. Atamu ndesaa kũwaa, kũkũa, kana kũkw’a. Nũndũ Yeova nĩwe wamũmbie Atamu, nĩwe waĩ ĩthe wake. (Luka 3:38) Yeova nĩwaneenaa nake mavinda kwa mavinda. Ngai nĩwamũeleisye Atamu nesa kĩla waaĩle kwĩanĩsya na amũnenga wĩa mũseo wa kũtethya.—Mwambĩlĩlyo 1:28-30; 2:16, 17.
5. Ĩla Mbivilia ĩkwasya kana Atamu oombĩtwe na “mũvw’ano wa Ngai,” yĩthĩawa ĩyonany’a ata?
5 Atamu oombĩtwe na “mũvw’ano wa Ngai.” (Mwambĩlĩlyo 1:27) Yeova amũmbie e na ndaĩa ivw’anene na syake ta wendo, ũĩ, ũsili wa katĩ, na vinya. O na ĩngĩ, Yeova nĩwamũnengie Atamu ũthasyo wa kwĩnyuvĩa. Atamu ndailyĩ ta masinĩ nũndũ Ngai amũmbĩte atonya kwĩnyuvĩa kwĩka kĩla kĩseo kana kĩla kĩthũku. Kethĩwa Atamu nĩwanyuvie kũmwĩw’a Ngai, ethĩwa ekalile tene na tene ĩũlũ wa nthĩ.
6. Atamu aaisye kyaũ ĩla waleile kũmwĩw’a Ngai? Ũndũ ũsu watumie tũkwatwa nĩ kyaũ?
6 Atamu aaisye kĩndũ kya vata mũno ĩla wamũvĩtĩisye Ngai na atw’ĩĩwa kĩkw’ũ. Aaisye ngwatanĩo ya mwanya ĩla waĩ nayo na Yeova, thayũ ũte na naĩ, na alũngw’a mũũndanĩ mũseo vala watwĩe. (Mwambĩlĩlyo 3:17-19) Atamu na Eva nĩmanyuvie kũlea kũmwĩw’a Ngai, na kwoou meethĩwa mate na wĩkwatyo. Nũndũ wa kĩla Atamu weekie, “naĩ yalikile kũũ nthĩ, na kĩkw’ũ kwondũ wa naĩ; na kwa ũu kĩkw’ũ kyavikĩa andũ onthe, nĩkwĩthĩwa onthe nĩmeekie naĩ.” (Alomi 5:12) Ĩla Atamu weekie naĩ, ‘nĩweethooisye’ na atũthoosya ũkombonĩ wa naĩ na kĩkw’ũ. (Alomi 7:14) Yo ithyĩ twĩ na wĩkwatyo? Ĩĩ, twĩ naw’o.
7, 8. Wovosyo nĩ kyaũ?
7 Wovosyo nĩ kyaũ? Mũno mũno wovosyo wonanasya maũndũ elĩ. Ũndũ wa mbee, wovosyo nĩ kĩla kĩĩvawa nĩ kana mũndũ athaw’e kana kĩndũ kĩĩtavĩtwe kĩtũngwe. Ũndũ wa kelĩ, wovosyo nĩ kĩla kyumaw’a nĩ kana kĩĩvĩe wanangĩko ũla ũetetwe nĩ kĩndũ kĩngĩ.
8 Vai mũndũ waĩ atonya kũĩvĩa kĩla Atamu waaisye ĩla wamũvĩtĩisye Ngai na atuma tũkwatwa nĩ kĩkw’ũ. Ĩndĩ Yeova nĩwaumĩlilye nzĩa ya kũtũtangĩĩa kuma naĩnĩ na kĩkw’ũnĩ. Ekai twĩmanyĩsye ũndũ nthembo ya wovosyo ĩthũkũmaa na ũndũ ĩtonya kũtũtethya.
KĨLA YEOVA WEEKIE NĨ KANA OVOSYE ANDŨ
9. Wovosyo ũla wendekaa nĩ wĩva?
9 Vai ũmwe witũ waĩ atonya kumya wovosyo nĩ kana tũtũngĩwe thayũ ũte na naĩ ũla Atamu waaisye. Nĩkĩ? Nũndũ ithyonthe twĩ na naĩ. (Savuli 49:7, 8) Wovosyo ũla wendekaa nĩ thayũ wa mũndũ ũngĩ ũte na naĩ. Mbivilia yaĩtye kana Yesũ eenenganie “ethĩwe mbovosya ya andũ onthe.” (1 Timotheo 2:6) Kwoou, thayũ ũte na naĩ ũla Yesũ waumisye waĩ na thooa wĩanene na thayũ ũla Atamu waaisye.
10. Yeova eekie ata nĩ kana atwovosye?
10 Yeova eekie ata nĩ kana atwovosye? Atũmie Mwana wake mwendwa kũũ ĩũlũ wa nthĩ. Mwana ũsu, ũla nĩ Yesũ, nĩwe waĩ wa mbee kũmbwa nĩ Ngai. (1 Yoana 4:9, 10) Yesũ nĩweeyũmbanĩtye kũmũtia Ĩthe wake na kũtia wĩkalo wake wa ĩtunĩ. (Avilivi 2:7) Yeova nĩwathamisye thayũ wa Yesũ kuma ĩtunĩ nginya kũũ nthĩ, na Yesũ asyawa e mũndũ ũte na naĩ.—Luka 1:35.
11. Vatonyekie ata mũndũ ũmwe eethĩwa wovosyo kwondũ wa andũ aingĩ?
11 Ĩla mũndũũme wa mbee Atamu wamũvĩtĩisye Yeova, atumie andũ onthe methĩwa na naĩ. Yo ve mũndũ waĩ atonya kũvetea nzyawa syonthe sya Atamu kĩkw’ũ? Ĩĩ. (Soma Alomi 5:19.) Yesũ ndaĩ na naĩ, na kwoou nĩwaumisye thayũ wake wĩthĩwe wovosyo. (1 Akolintho 15:45) Thayũ wake ũte na naĩ waĩ ũtonya kũtũmĩwa kũvetea nzyawa syonthe sya Atamu kĩkw’ũ.—1 Akolintho 15:21, 22.
12. Nĩkĩ yaĩ no nginya Yesũ athĩnw’e mũno?
12 Mbivilia nĩyĩeleetye ũndũ Yesũ wathĩniw’e atanakw’a. Nĩwavũiwe mũno, aathĩĩwa mũtĩnĩ, na akw’a kĩkw’ũ kĩ woo mũno. (Yoana 19:1, 16-18, 30) Nĩkĩ yaĩ no nginya Yesũ athĩnw’e mũno wĩana ũu? Nũndũ Satani oonanisye kana vai mũndũ ũtonya kũendeea kwĩthĩwa e mũĩkĩĩku kwa Ngai e thĩnanĩ mwingĩ. Yesũ nĩwaĩkĩĩthisye kana mũndũ ũte na naĩ nũtonya kũendeea kwĩthĩwa e mũĩkĩĩku kwa Ngai o na e thĩnanĩ wingĩvĩte ata. No nginya Yeova ethĩwe atanĩthiw’e mũno nĩ ũndũ ũsu Yesũ weekie!—Nthimo 27:11; soma Maelesyo ma Mũthya namba 15.
13. Yesũ eekie ata asyoka ĩtunĩ?
13 Kwĩ matukũ 14 ma mwei wa Ayuti wĩtawa Nisani, mwaka wa 33, Yeova nĩweetĩkĩlile Yesũ oawe nĩ amaitha make. (Aevelania 10:10) Mĩthenya ĩtatũ kuma Yesũ akw’a, Yeova nĩwamũthayũũkisye e na mwĩĩ wa veva. Athayũũkw’a, Yesũ nĩwasyokie ĩtunĩ na athi mbee wa Ĩthe wake akaĩvĩe naĩ sitũ. Na Ĩthe wake nĩweetĩkĩlile thayũ ũla Yesũ waumisye kwondũ witũ wĩthĩwe ndĩvi. (Aevelania 9:24) Kwa kwĩka ũu, Yesũ nĩwatũthaisye kuma naĩnĩ na kĩkw’ũnĩ.—Soma Alomi 3:23, 24.
WOVOSYO ŨTONYA KŨTŨTETHYA ATA?
14, 15. Twaĩle kwĩka ata nĩ kana tũekewe naĩ sitũ?
14 O na ũmũnthĩ nĩtũtethekaa nĩ mũthĩnzĩo ũsu mũnene kuma kwa Ngai. Ekai twone ũndũ tũtethekaa ũmũnthĩ na ũndũ tũkatetheka ĩvindanĩ yũkĩte.
15 Nĩtũekeawa naĩ. Ti ũndũ wĩ laisi kwĩka kĩla kyaĩle mavinda onthe. Nĩtũvĩtasya, na mavinda amwe nĩtũneenaa kana tũkeka ũndũ ũtaĩle. (Akolosai 1:13, 14) Twaĩle kwĩka ata nĩ kana tũekewe? Nĩtwaĩle kwĩlila kuma ngoonĩ nũndũ wa kĩla twĩkĩte na tũimwĩsũva Yeova atũekee. Tweeka ũu, nĩtũtonya kwĩthĩwa na mũĩkĩĩo vyũ kana nĩtũkũekewa naĩ sitũ.—1 Yoana 1:8, 9.
16. Twaĩle kwĩka ata nĩ kana twĩthĩwe na wasya mũtheu wa ngoo?
16 Nĩtwĩthĩawa na wasya mũtheu wa ngoo. Ĩla wasya witũ wa ngoo watũtavya kana nĩtwĩkĩte ũndũ mũthũku, nĩtwĩw’aa tũte eanĩe na no twĩw’e tũte vata. Ĩndĩ tũyaĩle kũkw’a ngoo. Twamwĩsũva Yeova atũekee, no twĩthĩwe tũte na nzika kana nũkũtwĩthukĩĩsya na aitũekea. (Aevelania 9:13, 14) Yeova endaa tũmũtavasye thĩna kana wonzu o na wĩva ũla twĩ naw’o. (Aevelania 4:14-16) Na tweeka ũu, tũkeethĩawa na ngwatanĩo nzeo na Ngai.
17. Nĩ moathimo meva tũtonya kũkwata nũndũ Yesũ nĩwakwie kwondũ witũ?
17 Twĩ na wĩkwatyo wa kwĩkala tene na tene. Mbivilia yaĩtye atĩĩ: “Ĩtuvi ya naĩ nĩ kĩkw’ũ; ĩndĩ mũthĩnzĩo wa Ngai nĩ thayũ ũtathela nthĩnĩ wa Klĩsto Yesũ Mwĩaĩi waitũ.” (Alomi 6:23) Nũndũ Yesũ nĩwakwie kwondũ witũ, twĩ na wĩkwatyo wa kwĩkala tene na tene na tũitanĩa kwĩthĩwa tũte na thĩna o na ũmwe wa mwĩĩ. (Ũvuan’yo 21:3, 4) Ĩndĩ twaĩle kwĩka ata nĩ kana tũkwate moathimo asu?
WE NŨKWĨTĨKĨLA WOVOSYO?
18. Twĩsĩ ata kana Yeova nũtwendete?
18 Kwasũanĩa ũndũ wĩw’aa mũyo ĩla mũndũ waũnenga mũthĩnzĩo mũseo. Wovosyo nĩw’o mũthĩnzĩo ũla wa vata vyũ, na nĩtwaĩle kũmũtũngĩa Yeova mũvea mũno nũndũ waw’o. Ĩandĩko ya Yoana 3:16 yaĩtye atĩĩ: “Nũndũ Ngai nĩwendete nthĩ, nĩwanenganie Mwana wake e ũmwe.” Yeova nũtwendete mũno na nĩkyo kĩtumi wanenganie Mwana wake mwendwa, Yesũ, kwondũ witũ. Na nĩtwĩsĩ kana o nake Yesũ nũtwendete nũndũ nĩweeyumisye akw’a kwondũ witũ. (Yoana 15:13) Kwoou mũthĩnzĩo wa wovosyo nĩwaĩle ũkũĩkĩĩthya vyũ kana Yeova na Yesũ nĩmakwendete mũno.—Akalatia 2:20.
19, 20. (a) Ũtonya kũtw’ĩka mũnyanya wa Yeova ata? (b) Ũtonya kwonany’a ata kana wĩ na mũĩkĩĩo nthĩnĩ wa nthembo ya wovosyo ya Yesũ?
19 Nũndũ yu nĩwamanya ũndũ Yeova ũtwendete mũno wĩana, ũtonya kũtw’ĩka mũnyanyae ata? Ti ũndũ wĩ laisi kwenda mũndũ ũtamwĩsĩ. Ĩandĩko ya Yoana 17:3 yonanĩtye kana nĩtũtonya kũmũmanya Yeova. O ũndũ ũendeee kũmũmanya, ũkaendeea kũmwenda mũnango, ũkeethĩawa ũyenda kũmwendeesya, na ũitw’ĩka mũnyanyae. Kwoou, endeea kwĩmanyĩsya Mbivilia nĩ kana ũmũmanye Yeova mũnango.—1 Yoana 5:3.
20 Ĩtĩkĩla nthembo ya wovosyo ya Yesũ. Mbivilia yaĩtye kana “ũla wĩtĩkĩlaa [kana, ũmũĩkĩĩaa] ũ Mwana e na thayũ ũtathela.” (Yoana 3:36) Kũmũĩkĩĩa Mwana nĩ kwĩka ata? Nĩ kwĩka kyonthe kĩla Yesũ ũtwĩĩte twĩke. (Yoana 13:15) Tũyaĩle o kwasya kana nĩtũmũĩkĩĩe Yesũ. Ve ũndũ twaĩle kwĩka nĩ kana twonany’e kana twĩ na mũĩkĩĩo nthĩnĩ wa wovosyo. Ĩandĩko ya Yakovo 2:26 yaĩtye atĩĩ: “Mũĩkĩĩo ũte na meko nĩ mũkw’ũ.”
21, 22. (a) Nĩkĩ twaĩle kũendaa ũmbanonĩ wa kũlilikana kĩkw’ũ kya Klĩsto kĩla mwaka? (b) Twĩneenea kyaũ kĩlungunĩ kya 6 na kya 7?
21 Endaa ũmbanonĩ wa kũlilikana kĩkw’ũ kya Klĩsto. Ũtukũ wa mũthya Yesũ atanakw’a, nĩwawetie kana twaĩle kũlilikanaa kĩkw’ũ kyake. Twĩkaa ũu kĩla mwaka, na mũvango ũsu wa kũlilikana kĩkw’ũ kya Yesũ wĩtawa “kyaũya kya wĩoo kya Mwĩaĩi.” (1 Akolintho 11:20, NWT; Mathayo 26:26-28) Yesũ nĩwendaa tũlilikanae kana nĩwaumisye thayũ wake wĩthĩwe wovosyo kwondũ witũ. Aisye atĩĩ: “Ĩkaai ũu ũndũ wa kũndilikana.” (Soma Luka 22:19.) Ĩla twathi ũmbanonĩ wa kũlilikana kĩkw’ũ kya Yesũ, twĩthĩawa tũyonany’a kana nĩtũlilikene wovosyo, na ũndũ Yeova na Yesũ matwendete mũno wĩana.—Soma Maelesyo ma Mũthya namba 16.
22 Wovosyo nĩw’o mũthĩnzĩo ũla mũnene vyũ twaakwata. (2 Akolintho 9:14, 15) O na mũthĩnzĩo ũsu wa vata ũkatethya andũ milioni mbingĩ ala makwie. Nĩtũkwĩmanyĩsya ũndũ makatetheka kĩlungunĩ kya 6 na kya 7.


text:
MWĨKALĨLE WA AKLĨSTO NA WĨA WA KŨTAVANY’A—KAVUKU KA KWĨMANYĨSYA KA ŨMBANO
Mwei wa 12 2016
Ũndũ Ũtonya Kwasya
Maũndũ ũtonya kwasya ĩla ũũnengane ĩkaseti ya Amkeni!, na ĩla ũũneenea ũw’o wa Mbivilia ĩũlũ wa kĩla kĩtumaa andũ mathĩna. Andĩka maũndũ maku ma kũtũmĩa ũtavany’anĩ.
MAŨNDŨ MA VATA KUMA NDETONĨ YA NGAI
“Twambate Kĩĩmanĩ kya Yeova”
Mwathani Isaia aeleisye kana mĩio ya kaũ ĩkatw’ĩkĩthw’a mĩio ya kũĩma, ayonany’a kana andũ ma Yeova makeethĩwa me andũ ma mũuo. (Isaia 2:4)
MWĨKALĨLE WA AKLĨSTO
Kũkiita Ngoo ya Mũmanyĩw’a Ũtũmĩĩte Ĩvuku “Ĩyĩkalyei Ene Wendonĩ wa Ngai”
Ĩvuku ‘Wendo wa Ngai,’ nĩyĩtetheeasya amanyĩw’a ma Mbivilia mamanye ũndũ matonya kũtũmĩa myolooto ya Ngai thayũnĩ woo.
MAŨNDŨ MA VATA KUMA NDETONĨ YA NGAI
Masia Nĩweanĩisye Wathani
Isaia nĩwathanĩte kana Masia akatavany’a kĩsionĩ kya Kalilii. Yesũ nĩweanĩisye wathani ũsu ĩla waendie kũtavany’a ũvoo mũseo kũu.
MAŨNDŨ MA VATA KUMA NDETONĨ YA NGAI
“Ninyioo; Ndũma Nyie.”
Tũtonya ata kwĩthĩwa na ngoo ya kwĩyumya na mũĩkĩĩo ta Isaia? Ĩmanyĩsye kumana na ngelekany’o ya andũ maendie kũtavany’a kũla kwaĩ na vata mũnene wa atavany’a.
MAŨNDŨ MA VATA KUMA NDETONĨ YA NGAI
Nthĩ Ĩkausũw’a Nĩ Kũmũmanya Yeova
Wathani wa Isaia wa nthĩ kwĩthĩwa yĩ nzaũ weanĩie ata ĩvinda ĩvĩtu, wĩanĩĩte ata ũmũnthĩ, na ũkeanĩa ata ĩvindanĩ yũkĩte?
MWĨKALĨLE WA AKLĨSTO
Kũmanyĩw’a Nĩ Ngai Nĩkũminaa Kĩmena
Andũ elĩ maĩ amaitha nĩmatw’ĩkie ana-a-asa, na ũu weethĩiwe nũndũ wa kũmanyĩw’a nĩ Ngai.
MAŨNDŨ MA VATA KUMA NDETONĨ YA NGAI
Kũtũmĩa Ũkũmũ Naĩ Kũtumaa Mũndũ Asya Ianda Ingĩ Nzeo
Sevina aaĩlĩte kũtũmĩa ũkũmũ wake ata? Nĩkĩ Yeova wamũnyuvie Eliakimu vandũ va Sevina?


text:
Ngewa ya 15: Mũka wa Loto Nĩwasiisye Ĩtina
LOTO na mũsyĩ wake matũaa vamwe na Avalaamu nthĩ ya Kanaani. Mũthenya ũmwe Avalaamu nĩwamwĩie Loto: ‘Vai nthĩ ĩtonya kwĩanĩa ndĩthya sitũ. Nĩngũkwĩsũva tũtaanĩsye. Wathi ngalĩko ĩmwe nakwa ngathi ĩla ĩngĩ.’
Loto nĩwasiisye ĩ nthĩ. Nake oona kĩlungu kĩmwe kyayo kĩla kyaĩ na kĩw’ũ na nyeki mbingĩ nzeo kwondũ wa indo syake. Kĩu kyaĩ Kĩvalo kya Yolotani. Kwoou ĩndĩ Loto nĩwathamĩĩisye mũsyĩ wake vamwe na indo kũu. Ĩtina vyũ nĩmatũie ndũanĩ ya Sotomo.
Andũ ma Sotomo maĩ athũku na athe mũno. Ũndũ ũsu nĩwamũthatisye Loto nũndũ we aĩ mũndũ mũseo. Ngai o nake nĩwathatie. Ĩtina vyũ, Ngai nĩwatũmie alaĩka elĩ mamũelesye Loto kana nũkwananga Sotomo na ndũa ĩngĩ ĩla yaĩ vakuvĩ yeetewa Ngomola nũndũ wa mawathavu moo.
Alaĩka asu meeie Loto ũũ: ‘Ũkĩla mĩtũkĩ! Wose mũka waku na eĩtu maku elĩ na ũyuma vaa!’ Loto na mũsyĩ wake maĩ na kavola ka kuma, na ĩndĩ alaĩka mamakwata moko na mamaumaalũkya nza wa ndũa. Na ĩndĩ ũmwe wa alaĩka asya: ‘Sembai mũvonokye mathayũ menyu! Mũikasisye ĩtina. Sembai mũthi iĩmanĩ nĩ kana mũikoawe.’
Loto na eĩtu make nĩmeewie na masemba kuma Sotomo. Mayaaũngama o na vanini kana kũsisya ĩtina. Ĩndĩ mũka wa Loto ndaaĩw’a. Ĩtina wa maendanga vanini kuma Sotomo, nĩwaũngamie na asisya ĩtina. Na ĩndĩ atw’ĩka kĩtuĩ kya mũnyũ. We nũũmwona vaa visanĩ?
Nĩ tũtonya kwĩmanyĩsya ĩsomo ĩseo kuma ũndũnĩ ũsu. Wĩtwony’a kana Ngai nũtangĩĩaa ala mamwĩw’aa, ĩndĩ ala matamwĩw’aa makaasya mathayũ moo.
Mwambĩlĩlyo 13:5-13; 18:20-33; 19:1-29; Luka 17:28-32; 2 Vetelo 2:6-8.
Makũlyo
- Nĩkĩ Avalaamu na Loto mataanĩisye?
- Loto anyuvie kũtũa Sotomo nĩkĩ?
- Andũ ma Sotomo maĩ na mwĩkalĩle mwaũ?
- Alaĩka elĩ maeleisye Loto ĩũlũ wa mũisyo mwaũ?
- Mũka wa Loto atw’ĩkie kĩtuĩ kya mũnyũ nĩkĩ?
- Nĩ ĩsomo yaũ tũĩmanyĩsya kumana na ũndũ ũla wamũkwatie mũka wa Loto?
Makũlyo ma kwongeleela
- Soma Mwambĩlĩlyo 13:5-13.
Nĩ ĩsomo yaũ tũĩmanyĩsya kuma kwa Avalaamu ĩũlũ wa ũvoo ũkony’e kũmina mathĩna katĩ wa andũ elĩ? (Mwa. 13:8, 9; Alo. 12:10; Avi. 2:3, 4)
- Soma Mwambĩlĩlyo 18:20-33.
Meko ma Yeova kwa Avalaamu matũĩkĩithasya ata kana Yeova na Yesũ makasila kwa ũlũngalu? (Mwa. 18:25, 26; Mt. 25:31-33)
- Soma Mwambĩlĩlyo 19:1-29.
Ũvoo ũũ wa Mbivilia wĩonany’a woni wa Ngai nĩ mwaũ ĩũlũ wa aũme ala mamanyanaa kĩĩmwĩĩ na ala angĩ? (Mwa. 19:5, 13; Ali. 20:13)
Nĩ kĩvathũkany’o kyaũ tũkwona nthĩnĩ wa ũndũ Loto na Avalaamu meekie ĩũlũ wa mwolooto wa Ngai, na ũndũ ũsu ũtonya kũtũmanyĩsya kyaũ? (Mwa. 19:15, 16, 19, 20; 22:3)
- Soma Luka 17:28-32.
Mũka wa Loto aĩ na mwelekelo mwaũ wa ngoo ĩũlũ wa syĩndũ sya kĩmwĩĩ na ũndũ ũsu wĩna ũkany’o mwaũ kwitũ? (Lk. 12:15; 17:31, 32; Mt. 6:19-21, 25)
- Soma 2 Vetelo 2:6-8.
Kwa kũatĩĩa ngelekany’o ya Loto twaĩlĩtwe nĩkwĩthĩwa na woni mwaũ kwelekela andũ ala matamũkĩaa Ngai, ala mekalaa vakuvĩ naitũ? (Esek. 9:4; 1 Yoa. 2:15-17)


text:
Ngewa ya 64: Solomoni Ayaka Ĩkalũ
MBEE wa Ndaviti atanakw’a, nĩwanengie Solomoni ngelekany’o yaumĩte kwa Ngai ya kwaka ĩkalũ. Nthĩnĩ wa mwaka wa kana wa ũsumbĩ wake, Solomoni nĩwambĩĩie kwaka ĩkalũ, nayo yathela ĩtina wa myaka mũonza na nyusu. Ĩkalũ yĩu yaakiwe nĩ aũme ngili mbingĩ, na mwako ũsu watũmĩie mbesa mbingĩ mũno. Kĩtumi nũndũ thaavu na vetha mwingĩ mũno nĩsyatũmĩiwe.
Ĩkalũ yaĩ na nyũmba ilĩ nene, o tondũ ĩeema ya kũmbanĩa yailyĩ. Ĩndĩ nyũmba isu syaĩ nene kũndũ kwĩlĩ kwa ila syaĩ ĩeemanĩ ya kũmbanĩa. Solomoni nĩwaisye ĩsandũkũ ya ũtianĩo yiwe nyũmbanĩ ya nthĩnĩ vyũ ya ĩkalũ, na syĩndũ ila ingĩ syaiĩtwe ĩeemanĩ ya kũmbanĩa asya siwe nyũmbanĩ ĩsu ĩngĩ.
Ĩkalũ yaakwa yathela, kwaĩ na mboka nene mũno. Na Solomoni atulya ndu ĩkalũnĩ vau mbee na avoya, o tondũ ũtonya kwona vaa visanĩ. Nake amwĩa Yeova, ‘Ethĩwa o na ĩtu yonthe yĩitonya ũkwĩanĩa, nyũmba ĩno ĩtonya ata? Ĩndĩ, ame Ngai, nĩngũkwĩsũva ĩthukĩĩsye andũ maku yĩla meũvoya melekele vandũ vaa.’
Solomoni amina kũvoya, mwaki nĩwatheeie kuma ĩtunĩ. Na wavĩvya nthembo sya nyamũ ila syathĩnzĩtwe. Na ũtheu mũtisu kuma kwa Yeova wausũa ĩkalũnĩ. Ũu wĩonany’a kana Yeova nĩweethukĩĩisye, na kana nĩwendeeiw’e nĩ ĩkalũ na mboya ya Solomoni. Vandũ va kũthi kũthaithia ĩeemanĩ ya kũmbanĩa andũ nĩmambĩĩe kũthi ĩkalũnĩ.
Solomoni asumbĩkie kwa nzĩa ya ũĩ ĩvinda yĩasa, na andũ maĩ atanũ. Ĩndĩ Solomoni atwaa iveti mbingĩ kũma nthĩ ingĩ ila itathaithaa Yeova. We nũtonya kwona kĩmwe kyasyo kĩithaitha mbee wa mũvw’anano? Ĩtina vyũ iveti sya Solomoni nĩsyamũvĩndũie ambĩĩa kũthaitha ngai ingĩ. We nĩwĩsĩ ũndũ kweekĩkie yĩla Solomoni weekie ũu? We nĩwaekie kwĩka andũ nesa. Nĩwatw’ĩkie mũndũ mũthũku mũno, na andũ maeka kwĩthĩwa na ũtanu.
Ũndũ ũũ nĩwatumie Yeova athilĩkĩla Solomoni, na amwĩa: ‘Ngaũvena ũsumbĩ na ngĩũnenga mũndũ ũngĩ, no ndikeka ũu ĩvinda ya thayũ waku, ĩndĩ ĩvinda ya ũsumbĩ wa mwana waku. Ĩndĩ ndikavenana andũ onthe ma ũsumbĩ ũsu kuma kwa mwana waku.’ Ekai twone ũu weethĩiwe ata.
1 Mavinda 28:9-21; 29:1-9; 1 Asumbĩ 5:1-18; 2 Mavinda 6:12-42; 7:1-5; 1 Asumbĩ 11:9-13.
Makũlyo
- Solomoni akuie ĩvinda yĩana ata kũmina kwaka ĩkalũ ya Yeova, na nĩkĩ yatũmĩie mbesa mbingĩ mũno?
- Ĩkalũnĩ vaĩ na nyũmba siana nene, na nĩ kyaũ kyaiiwe nyũmbanĩ ya nthĩnĩ?
- Solomoni aisye ata mboyanĩ yake ĩkalũ yamina kwakwa?
- Yeova oonanisye ata kana nĩwendeeiw’e nĩ mboya ya Solomoni?
- Iveti sya Solomoni syamũvĩndũie ambĩĩa kwĩka ata, nake Solomoni akwatiwe nĩ kyaũ?
- Nĩkĩ Yeova wathilĩkilw’e nĩ Solomoni mũno, nake amwĩie Solomoni ata?
Makũlyo ma kwongeleela
- Soma 1 Mavinda 28:9, 10.
Kwa kũsũanĩa ndeto sya Ndaviti ila iandĩkĩtwe nthĩnĩ wa 1 Mavinda 28:9, 10, twaĩlĩte kũtata kwĩkaa ata kĩla mũthenya? (Sav. 19:14; Avi. 4:8, 9)
- Soma 2 Mavinda 6:12-21, 32-42.
Solomoni oonanisye ata kana vaiĩ nyũmba yakĩtwe nĩ mũndũ ĩtonya kwĩanĩa Ngai Ũla Wĩ Ĩũlũ wa Onthe? (2 Mav. 6:18; Meko 17:24, 25)
Ndeto sya Solomoni ila syĩ nthĩnĩ wa 2 Mavinda 6:32, 33 syonanasya ata ĩũlũ wa Yeova? (Meko 10:34, 35; Aka. 2:6)
- Soma 2 Mavinda 7:1-5.
O ta ũndũ Aisilaeli masukumiwe mamũkumye Yeova nũndũ wa kwona ũtheu wake mũtisu, naitũ twaĩle kwĩw’aa ata yĩla tũũsũanĩa moathimo ma Yeova kwa andũ make ũmũnthĩ? (2 Mav. 7:3; Sav. 22:22; 34:1; 96:2)
- Soma 1 Asumbĩ 11:9-13.
O ta ũndũ Aisilaeli masukumiwe mamũkumye Yeova nũndũ wa kwona ũtheu wake mũtisu, naitũ twaĩle kwĩw’aa ata yĩla tũũsũanĩa moathimo ma Yeova kwa andũ make ũmũnthĩ? (2 Mav. 7:3; Sav. 22:22; 34:1; 96:2)


text:
Mbivilia Ĩtũmanyĩasya Kyaũ?
Ĩvuku yĩĩ ya kwĩmanyĩsya Mbivilia yĩseũvĩtw’e yĩũtetheesye wĩmanyĩsye kĩla Mbivilia yaasya ĩũlũ wa maũndũ ta nĩkĩ tũthĩnaa, kwĩthĩawa ata ĩla andũ makw’a, tũtonya kwĩthĩwa na mĩsyĩ yĩ na ũtanu ata, na maũndũ angĩ maingĩ.
Ngai E na Kĩeleelo Kyaũ Kwondũ Witũ?
No ũseng’e nĩkĩ kwĩ na mathĩna maingĩ ũmũnthĩ. Mbivilia ĩmanyĩasya kana o mĩtũkĩ Ngai akeeka maũndũ ma ũsengy’a nĩ kana avetange mathĩna, mowau, na kĩkw’ũ.
KĨLUNGU KYA 1
Ngai Nũũ?
We wĩona Ngai ta ũkũthĩnĩkĩaa? Ĩmanyĩsye ũndũ Ngai ũilyĩ na ũndũ ũtonya kwĩthĩwa mũnyanyae.
KĨLUNGU KYA 2
Mbivilia Nĩ Ĩvuku Kuma kwa Ngai
Mbivilia ĩtonya kũũtetheesya ata ũmĩanĩsye na mathĩna ala wĩ namo? Nĩkĩ ũtonya kũĩkĩĩa kĩla yathanĩte?
KĨLUNGU KYA 3
Kĩeleelo kya Ngai kwa Andũ Nĩ Kyaũ?
Thayũ ũkeethĩwa ũilyĩ ata nthĩnĩ wa nthĩ nzaũ ĩla nthĩ ĩkatw’ĩka valatiso?
KĨLUNGU KYA 4
Yesũ Klĩsto Nũũ?
Ĩmanyĩsye nĩkĩ Yesũ nĩwe Masia ũla wathanĩtwe, vala waumie, na nĩkĩ nĩwe Mwana mũsyawa weka wa Yeova.
KĨLUNGU KYA 5
Wovosyo Nĩ Mũthĩnzĩo wa Vata Vyũ Kuma kwa Ngai
Wovosyo nĩ kyaũ? Ũtonya kũtũtethya ata?
KĨLUNGU KYA 6
Akw’ũ Maĩva?
Ĩmanyĩsye kĩla Mbivilia yaĩtye ĩũlũ wa vala akw’ũ maĩ na nĩkĩ andũ makusaa.
KĨLUNGU KYA 7
Kũkeethĩwa Ũthayũũkyo!
Waakw’ĩĩwa nĩ mũndũ wendete? Nĩ ũndũ ũtonyeka tũkamona ĩngĩ ala makwie? Ĩmanyĩsye kĩla Mbivilia ĩmanyĩasya ĩũlũ wa ũthayũũkyo.
KĨLUNGU KYA 8
Ũsumbĩ wa Ngai Nĩ Kyaũ?
Andũ aingĩ nĩmesĩ ĩla mboya ya Mwĩaĩi. Ndeto “Ũsumbĩ waku wũke” syonanasya ata?
KĨLUNGU KYA 9
W’o Mũminũkĩlyo wa Nthĩ wĩ Vakuvĩ?
Kwasũanĩa maũndũ na mawoni ma andũ ĩũlũ wa nthĩ ala mekũĩkĩĩthya kana twĩkalĩte vakuvĩ na mũminũkĩlyo o tondũ Mbivilia yathanie.
KĨLUNGU KYA 10
Kĩla Mbivilia Ĩmanyĩasya Ĩũlũ wa Alaĩka
Mbivilia nĩwetete ĩũlũ wa alaĩka na ndaimoni. Syo syũmbe isu sya veva syĩ kw’o? No itũtethye kana ikatũũmĩsya?
KĨLUNGU KYA 11
Nĩkĩ kwĩ Mathĩna Maingĩ?
Andũ aingĩ masũanĩa Ngai nĩwe ũtumaa andũ mathĩna ĩũlũ wa nthĩ. We wĩ na woni mwaũ? Ĩmanyĩsye ũndũ Ngai waasya ĩũlũ wa kĩla kĩtumaa andũ mathĩna.
KĨLUNGU KYA 12
Ũndũ Ũtonya Kwĩthĩwa Mũnyanya wa Ngai
Nĩ ũndũ ũtonyeka kwĩkala kwa nzĩa ĩkũmwendeesya Ngai. Na vate nzika no ũtw’ĩke mũnyanya wa Ngai.
KĨLUNGU KYA 13
Nenga Thayũ Ndaĩa Nũndũ Nĩ Mũthĩnzĩo Kuma kwa Ngai
Ngai ethĩawa na woni mwaũ ĩũlũ wa kumya ĩvu, kwĩkĩwa nthakame, na kũsũvĩa nyamũ?
KĨLUNGU KYA 14
Mũsyĩ Waku no Wĩthĩwe na Ũtanu
Wendo ũla Yesũ woonanisye nĩ ngelekany’o nzeo kwa aũme, iveti, asyai, na syana. Twĩĩmanyĩsya kyaũ kuma kwake?
KĨLUNGU KYA 15
Ũtonya Kũmanya Ũthaithi wa W’o Ata?
Ĩmanyĩsye maũndũ thanthatũ ala monanasya ũndũ ũthaithi wa w’o waĩle kwĩthĩwa ũilyĩ.
KĨLUNGU KYA 16
Tw’a Kũmũthaitha Ngai
Nĩ mawetu meva ũtonya kũkomana namo ĩla ũũtavya angĩ maũndũ ala ũĩkĩĩaa? Ũtonya kũmatavya ata ũteũmathatya?


text:
Ngewa ya 95: Ũndũ Yesũ Wamanyĩasya
MŨTHENYA ũmwe Yesũ nĩweeie mũndũ ũmwe kana no nginya ende mũtũi wake. Nake mũndũ ũsu amũkũlya: ‘Mũtũi wakwa nũũ?’ Yesũ nĩweesĩ ũndũ mũndũ ũsu wasũanĩaa. We asũanĩaa kana andũ ala ma mbaĩ na ndĩni yake tũ, nomo atũi make. Kwoou ekai twone ũndũ Yesũ wasũngĩie.
Mavinda angĩ Yesũ nĩwamanyĩasya kwa kũtavany’a ngewa. Ũu nĩw’o weekie. Yesũ nĩwamũtavisye ngewa ĩũlũ wa Mũyuti na Mũsamalia. Nĩtũminĩte kwĩmanyĩsya kana Ayuti aingĩ mayendete Asamalia. Yu-ĩ, ĩno nĩyo ngewa ya Yesũ:
Mũthenya ũmwe kwaĩ Mũyuti watheeete nzĩanĩ ya kĩĩmanĩ, aendete Yeliko. Ĩndĩ avutani mamũvithũkĩa. Moosa mbesa syake na mamũkũna matia akilĩlye kũkw’a.
Ĩtina, mũthembi Mũyuti nĩwesĩile nzĩa ĩsu. Na oona mũndũ ũsu waĩ mũkũne. We wĩsũanĩa ta weekie ata? Eelelũkile akĩla nzĩa aenda ngalĩko ĩsu ĩngĩ na aendeea na kũthi. Na ĩndĩ mũndũ ũngĩ waĩ wa ndĩni mũno esĩla vau. Aĩ Mũlivai. Nĩwaũngamie? Aiee, o nake ndaaũngama atetheesye mũndũ ũsu waĩ mũkũne. Nũtonya kwona mũthembi ũsu na Mũlivai vaaya matheete nzĩanĩ.
Ĩndĩ kwasisya ũũ wĩ vaa vamwe na mũndũ ũũ mũkũne. Nĩ Mũsamalia. Mũsamalia ũsu nĩwamũtetheeisye Mũyuti ũsu. Nĩweekĩie itau syake ndawa. Na ĩtina wa ũu, amũtwaa vandũ vala ũtonya ũthũmũa na kũkwata kavaa.
Ĩtina wa kũmina ngewa yake, Yesũ nĩwamũkũlilye mũndũ ũla wamũkũlĩtye yĩla ĩkũlyo: ‘We wĩsũanĩa nĩ wĩva katĩ wa asu atatũ woonanisye aĩ mũtũi wa mũndũ ũsu waĩ mũkũne? Wĩsũanĩ nĩ mũthembi, kana nĩ Mũlivai, kana nĩ Mũsamalia?’
Nake mũndũ ũsu asũngĩa: ‘Nĩ Mũsamalia. We aĩ na tei kwa mũndũ ũsu waĩ mũkũne.’
Ĩndĩno Yesũ amwĩa: ‘Waneena w’o. Kwoou enda na ũyĩkaa ala angĩ o ta ũu we weekie.’
We nũkwendeew’a nĩ nzĩa ĩla Yesũ wamanyĩasya nayo? Nĩtũtonya kwĩmanyĩsya maũndũ maingĩ mũno ma vata ethĩwa tũkeethukĩĩsya ũndũ Yesũ ũneenete Mbivilianĩ, kana ti w’o?
Luka 10:25-37.
Makũlyo
- Nĩ ĩkũlyo yĩva mũndũ ũmwe wakũlilye Yesũ, na nĩkĩ?
- Mavinda angĩ Yesũ atũmĩaa kyaũ kũmanyĩsya, na tũminĩte kwĩmanyĩsya kyaũ ĩũlũ wa Ayuti na Asamalia?
- Nthĩnĩ wa ngewa ĩla Yesũ waeie, kweethĩiwe ata kwa Mũyuti ũla waĩ nzĩanĩ ĩla yaendete Yeliko?
- Kweethĩiwe ata yĩla mũthembi Mũyuti na Mũlivai mesĩile nzĩanĩ ĩsu?
- Nthĩnĩ wa visa ũũ, nũũ ũkũtetheesya Mũyuti ũũ mũũmĩsye?
- Yesũ akũlilye ĩkũlyo yĩva amina kũea ngewa ĩsu, na ũ mũndũ asũngĩie ata?
Makũlyo ma kwongeleela
- Soma Luka 10:25-37.
Vandũ va kũsũngĩa o ĩmwe kwa ĩmwe, Yesũ amũtetheeisye ata mũndũ ũsu weesĩ Mĩao asũanĩe ĩũlũ wa ũndũ ũsu? (Lk. 10:26; Mt. 16:13-16)
Yesũ atũmĩie ngelekany’o ata nĩ kana amatetheesye ethukĩĩsya make maeke kĩmena? (Lk. 10:36, 37; 18:9-14; Tito 1:9)


text:
KĨLUNGU KYA 3
What Is God’s Purpose for the Earth?
Kĩeleelo kya Ngai kwa andũ nĩ kyaũ?
Ngai akananĩiw’e ata?
Thayũ ũkeethĩwa ũilyĩ ata ĩũlũ wa nthĩ ĩvinda yũkĩte?
1. Kĩeleelo kya Ngai kwa nthĩ nĩ Kyaũ?
KĨELEELO kya Ngai kwa nthĩ nĩ kĩseo mũno. Yeova endaa nthĩ yusũe andũ atanu na me na ũima wa mwĩĩ. Mbivilia yaasya kana ‘Ngai avandie mũũnda, nthĩnĩ wa Eteni’ na “amesya . . . kĩla mũtĩ wendeeasya kwoneka, na mũseo wa kũya.” Ngai oomba mũndũũme na mũndũ mũka wa mbee, Atamu na Eva, amaiie mũũndanĩ ũsu wa kwendeesya na amea: “Ongelekai, mwingĩve, musũsye nthĩ, na kũmĩkĩlya vinya.” (Mwambĩlĩlyo 1:
2. (a) Twĩsĩ ata kana kĩeleelo kya Ngai kwa nthĩ kĩkeanĩw’a? (b) Mbivilia yaasya ata ĩũlũ wa andũ kũtũa tene na tene?
2 Nũkwona kĩeleelo kya Yeova Ngai kya andũ kũtũa nthĩ yĩ valatiso ta kĩkeanĩa? Ngai aisye, “Nĩnĩneenete . . . na ngawĩka.” (Isaia 46:
3. Nĩ maũndũ maũ ma kyeva me kũũ nthĩ ũmũnthĩ, na ũu wumĩlasya makũlyo meva?
3 Ũu ndũnamba kwĩanĩa. Andũ nĩmawaa na kũkw’a, o na nĩmokitaa na makoaana ene kwa ene. Ve ũndũ wavĩtanie. Ĩndĩ, kwa w’o ki, Ngai ndendaa nthĩ yĩkale ũndũ ĩilyĩ ũmũnthĩ! Nĩkĩ kĩeleelo kya Ngai kĩtaaĩanĩw’a? Kweethĩiwe ata? Vaiĩ ĩvuku ya isitoli yĩandĩkĩtwe nĩ mũndũ yĩtonya ũtũtavya, kĩtumi nũndũ thĩna wambĩĩie ĩtunĩ.
KUMĨLA KWA MŨMAITHA
4, 5. (a) Ũla waneenie na Eva kwĩsĩla kwĩ nzoka nũũ? (b) Mũndũ mũseo na mũlũngalu, atonya kũtw’ĩka kĩng’ei ata?
4 Ĩvuku ya mbee ya Mbivilia yĩtũtavasya ĩũlũ wa mũmaitha wa Ngai ũla waumĩlile mũũndanĩ wa Eteni. Etawa “nzoka,” ĩndĩ ndaĩ nyamũ ya w’o. Ĩvuku ya mũthya ya Mbivilia yĩeleasya kana nĩwe ‘wĩtawa Ndevili, na ĩngĩ Satani, mũkengani wa nthĩ yonthe.’ Na ĩngĩ etawa ‘nzoka ĩla ngũũ.’ (Mwambĩlĩlyo 3:1; Ũvuan’yo 12:9) Mũlaĩka ũũ wĩ vinya, kana kyũmbe kya veva atũmĩie nzoka kũneena na Eva, o tondũ mũndũ mũĩ ũtonya kũtuma wasya wake woneka ta ũkuma mũvw’ananonĩ wĩ vakuvĩ nake. Kyũmbe kyu kya veva no mũvaka kĩthĩwe kyaĩ vo yĩla Ngai waseũvasya nthĩ kwondũ wa andũ.
5 Nũndũ wũmbi wa Yeova w’onthe nĩ mwĩanĩu, we ũla woombie “Ndevili,” ũla “Satani” nũũ? Kwa ũkuvĩ, ũmwe wa alaĩka ma Ngai eeĩalyũlile we mwene atw’ĩka Ndevili. Ũu watonyekie ata? Mũndũ waĩ mũseo na mũlũngalu nũtonya kũtw’ĩka kĩng’ei. Ũu wĩthĩwa ata? Mũndũ ũsu nũtonya kũeka wendi mũthũku wĩane ngoonĩ yake. Aendeea kũsũanĩa ĩũlũ waw’o, wendi ũsu mũthũku nũtonya kwĩthĩwa na vinya mũno. Na ĩndĩ mwanya ũkaumĩla, mũndũ ũsu nũtonya kwĩka kwĩanana na wendi ũsu mũthũku wĩthĩĩtwe aisũanĩa ĩũlũ waw’o.
6. Mũlaĩka wa Ngai wĩ vinya atw’ĩkie Satani ũla Ndevili ata?
6 Ũu nĩw’o kweekĩkie ĩũlũ wa Satani ũla Ndevili. Veonekana kana Satani nĩweewie Ngai aitavya Atamu na Eva nĩmethĩwe na syana na mayusũsya nthĩ. (Mwambĩlĩlyo 1:
7. (a) Atamu na Eva makwie nĩkĩ? (b) Nĩkĩ ũsyao w’onthe wa Atamu ũkũaa na kũkw’a?
7 Satani ũla Ndevili atumĩie ũvũngũ na ũseleke atuma Atamu na Eva malea kũmwĩw’a Ngai. (Mwambĩlĩlyo 2:
8, 9. (a) Satani aetie ũvinganĩsya wĩva? (b) Ngai aleile kwananga alei asu vau kwa vau nĩkĩ?
8 Yĩla Satani watongoeisye Atamu na Eva mamũvĩtĩsye Ngai, kwa w’o atongoesye ũlei. We avinganĩisye nzĩa ya Yeova ya ũsumbĩka. Kwa kwĩka ũu Satani nĩta waasyaa atĩĩ: ‘Ngai nĩ mũsumbĩki mũthũku. Nũnenaa ũvũngũ na nũmavataa syĩndũ nzeo andũ ala ũsumbĩkĩte. Andũ mai na vata wa kũsumbĩkwa nĩ Ngai. Nĩmatonya kwĩtw’ĩĩa mo ene ũla ũseo na ũla ũthũku. Na makeethĩwa na waĩlu me ungu wa ũsumbĩki wakwa.’ Ngai aĩ atonya kũmina ũvinganĩsya ũsu wa kĩvũthya ata? Andũ amwe masũanĩaa kana Ngai aĩlĩte kũaa alei asu vau kwa vau. Ĩndĩ ũu nĩwĩthwa wasũngĩie ũvinganĩsya wa Satani? Ũu nĩwĩthĩwa waĩkĩĩthisye kana ũsumbĩki wa Ngai nĩw’o mũseo?
9 Ũsili wa Yeova wa katĩ na mwĩanĩu ndwaĩ ũtonya kũmwĩtĩkĩlya oae alei asu vau kwa vau. Nĩwaekie ĩvinda yĩvĩte nĩ kenda asũngĩe ũkananĩsya ũsu wa Satani kwa nzĩa mbĩanĩu na aiĩkĩĩthya kana Ndevili nĩ mũkengani. Kwoou Ngai aeka andũ mesumbĩke mo ene kwa ĩvinda me uungu wa vinya wa Satani. Kĩla kyatumie Yeova eka ũu na kĩla kĩtumĩte aeka ĩvinda ĩasa yĩvĩte atekũmina mathĩna asu nĩkyonanĩtw’e nthĩnĩ wa Kĩlungu kya 11 kya ĩvuku yĩĩ. Ĩndĩ yu, no ũseo tũsũanĩe ĩũlũ wa ũndũ ũũ: Atamu na Eva nĩmaaĩle kũĩkĩĩa Satani, ũla ũtaĩ aameka ũndũ o na wĩva mũseo? Nĩmaaĩlĩte kũĩkĩĩa kana Yeova, ũla wamanengete kĩla kĩndũ kyonthe, nĩ mũkengani mũthũku? We wĩthĩwa weekie ata?
10. Ũtonya kwĩyĩũnga na Yeova ata kũsũngĩa ũvinganĩsya wa Satani?
10 Nũndũ mũseo kũsuanĩa ĩũlũ wa makũlyo asu nũndũ kĩla ũmwe witũ elekelwe nĩ maũndũ o ta asu ũmũnthĩ. Ĩĩ, we nũtonya kwĩyĩũnga na Yeova nthĩnĩ wa kũsũngĩa ũvinganĩsya wa Satani. Nũtonya kũmwĩtĩkĩla Yeova ta Mũsumbĩ na kũtetheesya kwonanya Satani nĩ mũkengani. (Savuli 73:28; Nthimo 27:11) Nĩ kyeva nũndũ katĩ wa andũ mbilioni ila syĩ kũũ nthĩ, no avũthũ mekaa ũu. Ũndũ ũsu umĩlasya ĩkũlyo ya vata, Kwa w’o Mbivilia ĩmanyĩasya kana Satani nĩwe ũsumbĩkĩte nthĩ ĩno?
ŨLA ŨSUMBĨKĨTE NTHĨ ĨNO NŨŨ?
11, 12. (a) Ũtato wa Yesũ wĩonany’a ata kana Satani nĩwe mũnene wa nthĩ ĩno? (b) Nĩ kyaũ kĩngĩ kyonanasya kana Satani nĩwe mũnene wa nthĩ ĩno?
11 Yesũ ndaaĩthĩwa na nzika o na vanini kana Satani nĩwe ũsumbĩkĩte nthĩ ĩno. Ĩvinda yĩmwe Satani oonisye Yesũ “mosumbĩ onthe ma nthĩ, na ndaĩa syamo” kwa nzĩa ya kyama. Na ĩndĩ Satani amwatha Yesũ: “Syĩndũ ii syonthe nĩngũũnenga, ethĩwa nũũndulĩlya ndu na kũnthaitha.” (Mathayo 4:
12 Yeova nĩwe Ngai mwene vinya w’onthe, na Mũmbi wa nthĩ yonthe. (Ũvuan’yo 4:
ŨNDŨ NTHĨ YA SATANI ĨKAVETANGWA
13. Nĩkĩ kwĩ na vata wa nthĩ nzaũ?
13 O ũndũ ĩvinda yĩvĩtĩte, now’o nthĩ ĩendeee kũthũkĩĩa. Yusũĩte ita sya asikalĩ iendee o na kũkita, ateti mate alũngalu, atongoi nzeleke ma ndĩni, na ing’endilĩ. Nthĩ yonthe nĩ nthũku vyũ. Mbivilia ĩvuanĩtye kana ĩvinda ya Ngai ya kũvetanga nthĩ ĩno nthũku kaũnĩ wake wa Ali-Maketoni yĩ vakuvĩ. Na ĩtina wa nthĩ ĩno kũvetangwa, kũkeethĩwa nthĩ nzaũ ya ũlũngalu.
14. Nũũ ũla Ngai ũnyuvĩte atw’ĩke Mũsumbĩ wa Ũsumbĩ Wake, na ũu wathaniwe ata?
14 Yeova anyuvie Yesũ Klĩsto atw’ĩke Mũsumbĩ wa Ũsumbĩ Wake wa ĩtunĩ kana silikalĩ. Mbivilia yathanie atĩĩ: “Nũndũ nĩkũsyaĩtwe kana kwondũ witũ, nĩtũnengetwe mwana mũndũ mũũme; na ũsumbĩko ũkeethĩwa kĩtuonĩ kyake: na syĩtwa yake akeetwa . . . Mũnene wa Mũuo. Wingĩvo wa ũsumbĩ wake na wa mũuo ndũkethĩwa na mũminũkĩlyo.” (Isaia 9:
NTHĨ NZAŨ YĨ VAKUVĨ
15. “Nthĩ nzaũ” nĩ kyaũ?
15 Mbivilia ĩtũĩkĩĩthasya ũũ: “Kwĩanana na watho [wa Ngai], tweteele matu meũ na nthĩ nzaũ, naw’o ũlũngalu ũtwĩe nthĩnĩ wayo.” (2 Vetelo 3:
16. Nĩ mũthĩnzĩo mwaũ mũnene kuma kwa Ngai ũla ũkanenga ala wĩtĩkĩlĩte, na twaĩle kwĩka ata nĩ kana tũũkwate?
16 Yesũ athanie kana ala metĩkĩlĩtwe nĩ Ngai makakwata “thayũ ũtathela” nthĩnĩ wa nthĩ nzaũ ĩla yũkĩte. (Maliko 10:30) Vua Mbivilia yaku Yoana 3:
17, 18. Tũtonya kwĩthĩwa na w’o ata kana kũkeethĩwa na mũuo na kũikethĩwa na mĩisyo nthĩ yonthe?
17 Ũthũku, kaũ, ũtũli wa mĩao, na ũng’endu ikavetwa. “Mũthũku ndakethĩwa . . . Ĩndĩ ala auu makatiĩwa nthĩ.” (Savuli 37:10. 11) Mũuo ũkeethĩwa vo nũndũ ‘Ngai akatuma makaũ mathela kũvika kĩtulu kya nthĩ.’ (Savuli 46:9; Isaia 2:4) Na ĩndĩ “mĩthenyanĩ yake ala alũngalu makaaĩlaa, na kũkeethĩwa mũuo mwingĩ, kũvika mwei ndũkethĩwa ĩngĩ”
18 Athaithi ma Yeova makekalaa mate na mĩisyo. Ĩvinda ya tene yĩla Aisilaeli mamwĩw’a Ngai, mekalaa mate na mĩisyo. (Alivai 25:
19. Nĩkĩ nĩtwĩsĩ kana lĩu ũkeethĩwa wĩ mwingĩ nthĩnĩ wa nthĩ nzaũ ya Ngai?
19 Kũikethĩwa na ũnyivu wa lĩu. Mũandĩki wa savuli ainie asya atĩĩ: “Kũkeethĩwa lĩũ mwingĩ mũno wa mbaa ngetha nthĩ.” (Savuli 72:16) Yeova akaathima ala make alũngalu, na ‘nthĩ nĩkaingĩvya ũsyao wayo.’
20. Nĩ kyaũ kĩtonya kũtuma tũĩkĩĩa kana nthĩ yonthe ĩkatw’ĩka valatiso?
20 Nthĩ yonthe ĩkatw’ĩka valatiso. Mĩsyĩ myeũ na mĩũnda mĩseo ĩkeethĩwa kũndũ kũla kwĩĩthĩwa kwaanangĩtwe nĩ andũ athũku. (Isaia 65:
21. Nĩ kyaũ kĩkwonany’a kana kũkeethĩwa na mũuo katĩ wa andũ na nyamũ?
21 Kũkeethĩwa na mũuo katĩ wa andũ na nyamũ. Nyamũ sya kĩthekanĩ na sya mĩsyĩ ikaĩsaa vamwe. O na kana kanini kaikakĩa nyamũ ila mbai ikĩawa ũmũnthĩ.
22. Kũkeethĩwa ata ĩũlũ wa ũwau?
22 Ũwau ũkathela. Yesũ e Mũsumbĩ wa Ũsumbĩ wa ĩtunĩ wa Ngai, akavosya andũ kwa nzĩa nene mũno kũthonoka ũndũ weekie yĩla waĩ kũũ nthĩ. (Mathayo 9:
23. Nĩkĩ ũthayũũkyo ũkaete ũtanu ngoonĩ sitũ?
23 Endwa maitũ ala makwie makathayũũkw’a matakasyoka kũkw’a ĩngĩ. Ala makomete nthĩnĩ wa kĩkw’ũ na me kĩlilikanonĩ kya Ngai makathayũũkw’a. Kwa w’o “kũkeethĩwa ũthayũũkyo wa ala alũngalu, na ala mate alũngalu nao.”
24. We wĩ na woni mwaũ ĩũlũ wa kũtũa nthĩnĩ wa Valatiso kũũ nthĩ?
24 Ala manyuvaa kwĩmanyĩsya ĩũlũ wa Mũmbi witũ Mũnene, Yeova Ngai, na kũmũthũkũma, makeethĩwa na ĩvinda yũkĩte ĩseo mũno! Yesũ awetaa ĩũlũ wa Valatiso ĩsu yĩĩthĩwa kũũ nthĩ ĩla wathie mwĩki wa naĩ ũla wakw’ĩĩie ũtee wake atĩĩ: “Ũkeethĩwa vamwe nakwa Ũseonĩ [“Valatisoni,” NW].” (Luka 23:43) Nũndũ wa vata kwĩmanyĩsya mũno ĩũlũ wa Yesũ Klĩsto, ũla kwĩsĩla kwake moathimo asu onthe makeanĩw’a.


text:
10
Yesũ Nĩwamwĩw’aa Ngai Kĩla Ĩvinda
Nĩwĩthĩawa wĩ ũndũ wĩ laisi kũmew’a asyai maku?— Mavinda amwe ũyĩthĩawa wĩ ũndũ wĩ laisi. Nĩwĩsĩ kana Yesũ nĩweew’aa Yeova na asyai make?— Ngelekany’o yake nĩtonya ũkũtetheesya ũmew’e asyai maku o na ethĩwa kwĩka ũu ti ũndũ wĩ laisi. Eka twĩmanyĩsye maũndũ angĩ ĩũlũ wa ũndũ tũtonya kwĩthĩwa twĩ ewi.
Mbee wa kũka kũũ nthĩ, Yesũ ekalaa ĩtunĩ e na Ĩthe wake Yeova. Ĩndĩ ĩla waĩ vaa ĩũlũ wa nthĩ Yesũ aĩ na asyai meetawa Yosevu na Meli. Nĩwĩsĩ ũndũ Yosevu na Meli matw’ĩkie asyai ma Yesũ?—
Yeova nĩwathamisye thayũ wa Yesũ kuma ĩtunĩ na awĩkĩa ĩvunĩ ya Meli nĩ kana asyawe vaa ĩũlũ wa nthĩ. Kĩu kyaĩ kyama! Yesũ ekalile ĩvunĩ ya Meli o ta syana ila ingĩ. Ĩtina wa myei vakuvĩ kenda, Yesũ nĩwasyaiwe. Ũu nĩw’o Meli na mũũme wake Yosevu matw’ĩkie asyai ma Yesũ vaa ĩũlũ wa nthĩ.
Ĩla Yesũ waĩ na myaka 12, nĩweekie ũndũ ũmwe ũla woonanisye kana nĩwamwendete Ĩthe wake Yeova. Eekie ũndũ ũsu ĩla we na asyai make maendie Yelusaleme kwondũ wa sikũkũ ya Vasaka. Yelusaleme nĩ ndũa yaĩ kũasa mũno. Menũkĩte, Yosevu na Meli nĩmamũmanthie Yesũ aa. Nĩwĩsĩ aĩ va?—
Nĩkĩ Yesũ waĩ ĩkalũnĩ?
Yosevu na Meli nĩmasyokie na mĩtũkĩ Yelusaleme na mamũmantha Yesũ kĩla vandũ, na mayaamwona. Ũndũ ũsu nĩwamatelemilye mũno. Ĩndĩ ĩtina wa mĩthenya ĩtatũ, mamwĩthĩa ĩkalũnĩ! Nĩwĩsĩ nĩkĩ Yesũ waĩ ĩkalũnĩ?— Nũndũ vu aĩ atonya kwĩmanyĩsya ĩũlũ wa Ĩthe wake, Yeova. Nĩwamwendete Yeova na endaa emanyĩsye ũndũ ũtonya kũmũtanĩthya. Ĩla Yesũ weanie atw’ĩka mũndũ mũima, nĩwamwĩw’aa Yeova mavinda onthe. Nĩwamwĩw’aa o na ethĩwa kwĩka ũu waĩ ũndũ wĩ vinya, kana ũtonya kũtuma athĩna. Yesũ nĩwamew’aa asyai make, Yosevu na Meli?— Mbivilia yaĩtye nĩwamew’aa.
Ũtonya kwĩmanyĩsya kyaũ kumana na Yesũ?— Nĩwaĩle kũmew’a asyai maku o na ĩla ũte ũndũ wĩ laisi kwĩka ũu. Ũkamew’aa asyai maku?—
SOMA MBIVILIANĨ YAKU
Luka 1:30-35; 2:45-52
Aeveso 6:1
Aevelania 5:8


text:
Kĩlungu Kya 9
Mũthaithe Yeova wĩ na andũ ma mũsyĩ waku
“Mũthaithei ũla wombie ĩtu na nthĩ.”—Ũvuan’yo 14:7
Kwĩanana na ũndũ twĩmanyĩĩtye kavukunĩ kaa, nĩtwonete kana Mbivilia yĩ na myolooto ĩtonya ũkũtetheesya vamwe na mũsyĩ waku. Yeova endaa wĩthĩwe na ũtanu. Atwathĩte kana twavĩtya mbee ũthaithi wake, syĩndũ ila ingĩ ‘syonthe tũkongeleelwa.’ (Mathayo 6:33) Endaa twĩthĩwe twĩ anyanyae make. Tũmĩa mwanya ũla wakwata nĩ kana ũlũlũmĩĩlye ũnyanya waku na Ngai. Ũsu nĩw’o ũndũ ũla wa vata vyũ mũndũ ũtonya kwĩka.—Mathayo 22:37, 38.
1 LŨLŨMĨĨLYAI NGWATANĨO YENYU NA YEOVA
ŨNDŨ MBIVILIA YAĨTYE: “Ngeethĩwa ĩthe wenyu, na inyw’ĩ mũkeethĩwa ana makwa, aũme na eĩtu, eneena ũu Mwĩaĩi.” (2 Akolintho 6:18) Ngai endaa wĩthĩwe wĩ mũnyanyae. Kũvoya nĩ nzĩa ĩmwe ya kũũtetheesya wĩthĩwe mũnyanyae wa Ngai. Yeova atwĩĩte ‘tũmũvoyae tũte kũeka.’ (1 Athesalonika 5:17) Nĩwĩthĩawa eyũmbanĩtye kũtwĩthukĩĩsya ĩla tũũmũtavya maũndũ ala meũtũthĩny’a ngoonĩ sitũ. (Avilivi 4:6) Ĩla wavoya na andũ ma mũsyĩ waku, nĩmamanyaa kana Ngai nĩ mũnyanyau.
Ũndũ ũngĩ waĩlĩte kwĩka nĩ kũmwĩthukĩĩsya Ngai. Ũtonya kwĩka ũu kwa kwĩmanyĩsya Ndeto yake na mavuku ala maeleetye Mbivilia. (Savuli 1:1, 2) Sũanĩĩa mũno kĩla weemanyĩsya. (Savuli 77:11, 12) O na ĩngĩ, nĩ kana tũmwĩthukĩĩsye Ngai, no nginya tũthi maũmbanonĩ ma Kĩklĩsto tũteũtĩĩa.—Savuli 122:1-4.
Kũneena na andũ ala angĩ ĩũlũ wa Yeova nĩ nzĩa ĩngĩ ya vata ya kũlũlũmĩĩlya ũnyanya witũ nake. O ũndũ waendeea kwĩka ũu, now’o ũnyanya waku na Yeova ũendeeaa kwĩthĩwa wĩ mũlũmu.—Mathayo 28:19, 20.
ŨNDŨ MŨTONYA KWĨKA:
Manthai ĩvinda ya kũvoya na kũsoma Mbivilia kĩla mũthenya
Ekai maũndũ ma kĩ-veva methĩwe ne mo mavata vyũ nthĩnĩ wa mũsyĩ wenyu kwĩ maũndũ ma kwĩtanĩthya
2 TANĨAI ŨTHAITHI WA MŨSYĨ
ŨNDŨ MBIVILIA YAĨTYE: “Mũthengeei Ngai, nake akamũthengeea inyw’ĩ.” (Yakovo 4:8) Mwaĩle kwĩthĩwa na mĩvango mĩseo ya ũthaithi wa mũsyĩ, na mũimĩatĩĩaa kĩla ĩvinda. (Mwambĩlĩlyo 18:19) Ĩndĩ kwĩthĩwa na mĩvango kũitoetye. No nginya mũmwĩkwatye Ngai ĩvinda yonthe. Wĩ mũtwe wa mũsyĩ nĩwaĩle kũtetheesya andũ maku methĩwe na ngwatanĩo nzeo na Ngai. Ũtonya kwĩka ũu ata? Ũtonya kwĩka ũu kwa kũneenaa ĩũlũ wa Ngai “yĩla ũilyĩ nyũmbanĩ yaku, na yĩla ũendaa nzĩanĩ, na yĩla ũkomaa, na yĩla wũkĩlaa.” (Kũtũngĩlĩlwa Kwa Mĩao 6:6, 7) Tata ũndũ ũtonya wĩke ta Yosua, ũla waisye atĩĩ: “Ũndũ wakwa na nyũmba yakwa, tũkathũkũmaa Yeova.”—Yosua 24:15.
ŨNDŨ ŨTONYA KWĨKA:
Ĩthĩwa na mũvango ũte kũalyũkanga wa kwĩmanyĩsya Mbivilia na andũ ma mũsyĩ waku. Mũvango ũsu waĩle kwĩthĩwa ũtonya kwĩanĩsya mavata ma kĩla ũmwe wa mũsyĩ


text:
Ndeto sya Kũminĩĩa
Nũũlilikana ũndũ watanĩaa kwĩthĩwa vamwe na andũ ma Yeova? Kwa ngelekany’o, nũũlilikana ũmbano wa kĩkundi kana ũmbano mũnene wakwĩkĩie vinya? O na ĩngĩ, no ũlilikane ũndũ mũseo weeyoneie ũitavany’a, kana ũndũ mũseo wakwaka waneeneie vamwe na mwana-a-asa kana mwĩĩtu-a-asa? Ndwaaũlwa nĩ Yeova, o nake ndaaũlwa nue. Yeova nũlilikene nesa ũndũ wamũthaithaa wĩ mũĩkĩĩku. Na nĩwĩyũmbanĩtye kũũtetheesya ũmũsyokee.
Yeova easya atĩĩ: “Nyie, ngakũlĩĩlya malondu makwa, na kũmamantha. O tondũ mũĩthi ũmanthaa ndĩthya yake mũthenya ũla wĩ katĩ wa malondu make ala manyaĩĩku, now’o ngamantha malondu makwa; ngamaumya kũndũ kw’onthe kũla manyaĩĩkĩtw’e.”—Esekieli 34:11, 12.


text:
Nigeria Nĩkwakĩtwe Nyũmba sya Ũsumbĩ 3,000
Andũ 823 nĩmoombanĩie nthĩnĩ wa Nyũmba ya Maũmbano Manene ya Ngũsĩ sya Yeova mũsyĩnĩ wa Benin Wathanthatũ wa Ĩtukũ 1, Mwei wa 3, 2014 nĩ kana malilikane ũndũ wa mwanya Nigeria. Kuma mwaka wa 1999, ĩla mũvango wa kwaka Nyũmba sya Ũsumbĩ nthĩnĩ wa nthĩ ila syĩ ũkwati mũnini wambĩĩie, Ngũsĩ sya Yeova nĩsyakĩte Nyũmba sya Ũsumbĩ 3,000 nthĩ ĩsu.
Maũndũ amwe maneeneiwe ũmbanonĩ ũsu nĩ ũvoo mũkuvĩ ĩũlũ wa wĩa ũla watethiw’e nĩ kana ikundi nthĩ ya Nigeria syĩthĩwe na kũndũ kwa kũthaithĩa kuma myakanĩ ya 1920. Mbeenĩ, mathaithĩaa nyũmbanĩ sya andũ ene na kũndũ kwa kũkomboa. Nyũmba ya mbee ya kũthaithĩa Nigeria ya kũtũmĩwa nĩ Ngũsĩ sya Yeova syĩ syoka yaakĩtwe vakuvĩ mwaka wa 1935 mũsyĩnĩ wa Ilesa. Katĩkatĩ wa mwaka wa 1938 na 1990, ikundi syongelekile vakuvĩ kũndũ 200, kuma ikundi 14 nginya 2,681, na mbingĩ sya ikundi isu vayaĩ laisi kũkwata vandũ va kũmbanĩa. Nyũmba sya Ũsumbĩ imwe syatũmĩawa nĩ ikundi thanthatũ. Kũndũ kũngĩ, andũ mookaa aingĩ ũkethĩa mayĩanĩa nyũmbanĩ na ũu ũituma angĩ maũngama nza methukĩĩsye maũmbano maũngeme ndĩlĩsyanĩ. Ĩndĩ ikundi mbingĩ syaendeeie kũmbanĩa nyũmbanĩ sya andũ ene na ilasinĩ sya sukulu.
Mwaka wa 1990 ovisi wa ũvonge wa Ngũsĩ sya Yeova nĩwambĩĩie kũnengane loni kana mũkovo nĩ kana ũtetheesye ikundi kwaka Nyũmba sya Ũsumbĩ. Kũvikĩa mwaka wa 1997, Kamitii sya Mwako sya Kĩsio syaĩ itetheesye ikundi 105 kwaka kana kũtũngĩĩa nyũmba syoo sya Ũsumbĩ. Katĩkatĩ wa mwaka wa 1997 nginya 1999 nĩkwaakiwe Nyũmba sya Ũsumbĩ 13. Syathelile kwakwa kwa kĩlungu kya mĩthenya 7 nginya 15.
O na kau nyũmba sya kũmbanĩa nĩsyaendeee kwakwa mĩtũkĩ, Ngũsĩ sya Yeova syaendeee kwongeleka Nigeria ũkethĩa iyĩanĩa kũmbanĩa nyũmbanĩ isu. Mwei wa 4, 1998, ovisi wa ũvonge nĩwoonie ve vata wa kwaka Nyũmba sya Ũsumbĩ 1,114 nthĩ ĩsu.
Aineena e ũmbanonĩ ũsu wa mwanya mũsyĩnĩ wa Benin, Don Trost, ũmwe wa Kamitii ya Ovisi wa Ũvonge, eeie ethukĩĩsya atĩĩ: “Waĩ wĩa mũnene mũno! Tweekũlasya, ‘Tũkaũtethya ata?’” Kwambĩĩa mwaka wa 1999, ĩkũlyo yĩu nĩyasũngĩiwe ĩla ikundi sya andũ thanthatũ nginya nyanya sya kwaka Nyũmba sya Ũsumbĩ syatetheeisye ikundi kũndũ kw’onthe nthĩ ĩsu ya Nigeria. Iyaka myako ĩte na maũndũ maingĩ, ikundi isu nĩsyakĩte ta nyũmba 17 kĩla mwei kwa kĩlungu kya myaka 14 mĩvĩtu.
Mwana-a-asa Trost amina kũkatha ethukĩĩsya nũndũ wa wĩa ũla wĩanĩĩtw’e, awetie kana ve wĩa mwingĩ ũtiele kũtethw’a. Mwaka wa 2013 nĩkwĩthĩĩtwe na wongeleku wa Ngũsĩ sya Yeova nthĩ ya Nigeria ta mbee wa 8,000. Mwana-a-asa Trost aisye ĩngĩ atĩĩ: “Nĩ kana wĩthĩe kwĩ nyũmba syĩanĩtye, nĩtũenda kwaka Nyũmba ingĩ sya Ũsumbĩ 100 kĩla mwaka.” Mwaka wa 2013 nthĩ ya Nigeria kũnaĩ ngũsĩ 351,000 nthĩnĩ wa ikundi mbee wa 5,700.


text:
The Truth About the Father, the Son, and the Holy Spirit
ANDŨ ala maĩkĩĩaa Ũtatũ mamanyĩasya kana ũngainĩ kwĩ atatũ, Asa, Mwana, na Veva Mũtheu. Asu atatũ matw’ĩkĩkaa nĩ meanene, nĩ ene vinya w’onthe, na maiĩ mwambĩlĩĩlyo. Kwĩanana na ũmanyĩsyo wa Ũtatũ, Asa nĩ Ngai, Mwana nĩ Ngai, na Veva Mũtheu nĩ Ngai, ĩndĩ asu onthe no Ngai ũmwe.
Andũ aingĩ ala maĩkĩĩaa Ũtatũ nĩmetĩkĩlaa kana maitonya kũũelesya. Ĩndĩ, masũanĩaa Ũtatũ no ta ũmanyĩaw’a Mbivilianĩ. Nĩ ũndũ wa vata kũmanya kana ndeto “Ũtatũ” ndyonekaa Mbivilianĩ. Ĩndĩ ĩsũanĩo ya Ũtatũ nĩyonekaa Mbivilianĩ? Nĩ kana tũsũngĩe ĩkũlyo yĩu, eka tũsisye mũsoa ũla aĩkĩĩi ma Ũtatũ maasya nĩw’o wonanasya kana Ngai nĩ Ũtatũ.
“NDETO YAĨ NGAI”
Ĩandĩko ya Yoana 1:1 yaasya: “Mwambĩlĩlyonĩ kwaĩ Ndeto, na ĩla Ndeto yaĩ vamwe na Ngai, na ĩla Ndeto yaĩ Ngai.” Kĩlungunĩ o kĩu, mũtũmwa Yoana nĩwonanĩtye kana “Ndeto” nĩ Yesũ. (Yoana 1:
Manya kana mbeenĩ, kĩlungu kĩu kya Mbivilia kyaandĩkĩtwe na Kĩkiliki. Ĩtina Kĩkiliki kĩu nĩkyesie kũalyũlwa na ithyomo ingĩ. Ĩndĩ aalyũli amwe mayaasya, “Ndeto yaĩ Ngai.” Nĩkĩ mataasya ũu? Kwĩanana na ũmanyi woo wa Kĩkiliki kĩla kyatũmĩiwe kũandĩka Mbivilia, aalyũli asu nĩmoonie kana mayaĩle kwasya “Ndeto yaĩ Ngai,” ĩndĩ nĩmaĩle kũalyũla ĩandĩko yĩu ũndũ ũngĩ. Mayalyũũlile ata? Ona ngelekany’o o mbũthũ vaa: “Logos (Ndeto) aĩ wa kĩngai.” (A New Translation of the Bible) “Ndeto aĩ ngai.” (The New Testament in an Improved Version) “Ndeto aĩ vamwe na Ngai na avw’anene nake.” (The Translator’s New Testament) Kwĩanana na Mbivilia isu, Ndeto tiwe Ngai mwene. * Ĩndĩ nũndũ wa ũnene wake katĩ wa syũmbe sya Yeova, Ndeto nĩwĩtawa ‘ngai.’ Ndeto ‘ngai’ vaa ĩonany’a “mwene vinya.”
MANYA MAŨNDŨ MAINGANGĨ
Andũ aingĩ mayĩsĩ Kĩkiliki kĩla kyatũmĩiwe kũandĩka Mbivilia. Kwoou ũtonya kũmanya ata ũndũ mũtũmwa Yoana woonanasya? Kwa ngelekany’o, mwalimũ akaelesya amanyĩw’a make ĩsomo ĩna na maielewa kwa nzĩa syĩ kĩvathũkany’o, nĩ kyaũ kĩtonya kũtetheesya amanyĩw’a asu make kũelewa nesa? Nĩmatonya kũkũlya mwalimũ amaeleangye mũnango. Kwĩmanyĩsya maũndũ maingaingĩ no kũmatethye kũelewa ĩsomo yĩu nesa. O ta ũu, nĩ kana ũelewe ĩandĩko ya Yoana 1:1 ũndũ yonanasya, nũtonya kũsoma ĩvuku ya Ũvoo Mũseo ya Yoana ĩũlũ wa kĩanda kya Yesũ. Weemanyĩsya maũndũ maingaingĩ ĩũlũ wa ũvoo ũsu ũkaelewa nesa.
Kwa ngelekany’o, sũanĩa ũndũ Yoana ũandĩkĩte nthĩnĩ wa Yoana 1:18: “Na vai mũndũ waamwona Ngai [Mwene Vinya W’onthe] o na ĩndĩĩ.” Ĩndĩ andũ nĩmamwonie Yesũ, ũ Mwana, nũndũ Yoana easya: “Na ĩla Ndeto [Yesũ] yatw’ĩka mwĩĩ, na yatũa katĩ waitũ na ithyĩ twoona ũtheu mũtisu wake.” (Yoana 1:
KŨĨKĨĨTHYA MAŨNDŨ ASU
Sũanĩa ĩngĩ ĩla ngelekany’o ya mwalimũ na amanyĩw’a make. Kwasũanĩa o na mwalimũ amaeleangya mũnango amwe me o na nzika. Amanyĩw’a asu maĩlĩte kwĩka ata? Nĩmatonya kũkũlya mwalimũ ũngĩ amaelesye ĩũlũ wa ĩsomo yĩu. Mwalimũ ũsu ũngĩ amina kũĩkĩĩthya kana maelesyo ma mwalimũ ũla wa mbee nĩ ma w’o, nzika sya amanyĩw’a aingĩ nitonya kũthela. O ta ũu ethĩwa wĩ na nzika ĩũlũ wa ũndũ mũandĩki wa Mbivilia Yoana waasya ĩũlũ wa ũndũ Yesũ ũileny’e na Ngai Mwene Vinya W’onthe, nũtonya kũsoma ĩvuku yĩngĩ Mbivilianĩ ũkwate ũvoo mwingaingĩ. Kwa ngelekany’o, sũanĩa ĩũlũ wa ũndũ Mathayo waandĩkie. Ĩũlũ wa mũminũkĩlyo wa walany’o ũũ wa maũndũ, Yesũ nĩwaisye atĩĩ: “Ĩndĩ mũthenya ũsu na saa ũsu vai ũmwe wĩsĩ, o na alaĩka ma ĩtunĩ, o na Mwana, ĩndĩ no Asa weka.” (Mathayo 24:36) Ndeto ii syonanĩtye ata kana Yesũ tiwe Ngai Mwene Vinya W’onthe?
Yesũ aĩtye kana Asa nĩwĩsĩ maũndũ maingĩ kwĩ Mwana. Kethĩwa Yesũ aĩ o ũndũ ũmwe na Ngai Mwene Vinya W’onthe, ethĩwa eesĩ maũndũ onthe ala Asa wake wĩsĩ. Kwoou Mwana na Asa maitonya kwĩthĩwa meanene. Ĩndĩ angĩ no masye: ‘Yesũ aĩ na wũmbo wa mĩthemba ĩlĩ. Vaa aneenie ũu nũndũ ĩvinda yĩu aĩ mũndũ.’ Ĩndĩ ethĩwa ũu nĩw’o vailyĩ, nata ĩndĩ ĩũlũ wa veva mũtheu? Ethĩwa veva no ũndũ ũmwe na Ngai Asa, nĩkĩ Yesũ ndaasya kana veva ũsu nĩwĩsĩ o ũndũ ũmwe na Asa?
O ũendee kwĩmanyĩsya Mbivilia, ũkoona maandĩko maingĩ Mbivilianĩ maeleetye ĩũlũ wa ĩsomo yĩu. Nĩmaeleetye w’o ĩũlũ wa Asa, Mwana, na veva mũtheu.
^ kal. 3 Nĩ kana ũkwate ũvoo ĩũlũ wa ũndũ kĩthyomo kya Kĩkiliki kyatũmĩiwe kũalyũla Yoana 1: