text:
Ĩsomo ya 6
Ve Wĩkwatyo Mwaũ kwa Ala Akw’ũ?
1. Ve ũvoo mwaũ mũseo ĩũlũ wa ala akw’ũ?
Ĩla Yesũ waendie Vethania, mũsyĩ waĩ vakuvĩ na Yelusaleme, eethĩie mũnyanyae Lasalo aminĩte mĩthenya ĩna kuma akw’a. Yesũ aendie mbũanĩ e na Matha na Meli, eĩtũ-a-inyia ma Lasalo. Ĩtina wa kavinda, andũ aingĩ nĩmookie vau. Kwasũanĩa Matha na Meli maĩ na ũtanu wĩana ata ĩla Yesũ wathayũũkisye Lasalo?
Matha nĩweesĩ ũvoo mũseo ĩũlũ wa akw’ũ. Nĩweesĩ kana Yeova akathayũũkya ala akw’ũ mekale ĩngĩ ĩũlũ wa nthĩ.
2. Akw’ũ mailyĩ ata?
Andũ moombiwe kuma kĩtoonĩ. (Mwambĩlĩlyo 2:7; 3:19) Ithyĩ ti maveva me nthĩnĩ wa mĩĩ ya nyama na nthakame. Kwoou ĩla twakw’a, vaiĩ kĩndũ kĩ nthĩnĩ witũ kĩtakusaa. Ĩla twakw’a, w’ongo witũ nũkusaa, na mesilya maitũ mayaa. Kwoou, nũndũ akw’ũ mayĩsĩ ũndũ o na wĩva, vaiĩ ũndũ Lasalo waaweta wĩthĩwa oonie ĩvinda yĩla waĩ mũkw’ũ.
We Ngai nũthĩnasya andũ mwakinĩ ĩtina wa mamina kũkw’a? Nũndũ Mbivilia yonanasya akw’ũ mayĩsĩ ũndũ o na wĩva, kũthĩnw’a mwakinĩ nĩ ĩmanyĩsyo ya ũvũngũ yĩla yĩtumaa andũ mailĩĩla Ngai ũndũ ũtekaa. O na yĩsilya ya kũthĩny’a andũ mwakinĩ nĩ ũthatyo kwake.
3. Akw’ũ nĩmatonya kũneena naitũ?
Akw’ũ maitonya kũneena kana kwĩw’a. (Savuli 115:17) Ĩndĩ ve alaĩka amwe athũku, na nĩmatonya kũneena na andũ mayĩtw’a nĩmo andũ ala makwie. (2 Vetelo 2:4) Yeova nũtũvatĩte kũtata kũneena na akw’ũ.
4. Naaũ ala methayũũkw’a?
Andũ milioni mbingĩ ala makwie makathayũũkw’a mekale kũũ nthĩ. O na amwe makwie matamwĩsĩ Ngai na meekaa maũndũ mathũku makathayũũkw’a.
Ala methayũũkw’a makeethĩwa matonya kwĩmanyĩsya ũw’o ĩũlũ wa Ngai na mayonany’a kana me na mũĩkĩĩo nthĩnĩ wa Yesũ kwa kũmwĩw’a. (Ũvuan’yo 20:11-13) Ala methayũũkw’a na mayĩka moseo makeethĩwa matonya kũtanĩa thayũ ĩũlũ wa nthĩ tene na tene.
5. Ũthayũũkyo ũtũmanyĩasya kyaũ ĩũlũ wa Yeova?
Ngai atumie vethĩwa na wĩkwatyo kwa ala akw’ũ kwa kũmũtũma Mwana wake akw’e kwondũ witũ. Kwoou ũthayũũkyo ũtũmanyĩasya ĩũlũ wa wendo wa Yeova na mumo wake. Ĩla akw’ũ methayũũkw’a, nũũ wĩenda kwona mũno vyũ?


c: text/html

text:
Ovisi na Ũvoo wa Kũtembew’a
Nĩtũũthoketye vyũ ũke wone ovisi sitũ na ũyona kũla tũtumbĩthĩasya mavuku. Mantha ovisi ũla ũkwenda ũke ũwone na saa sya kũthoka.
Chile
Ave Concha y Toro 3456
PUENTE ALTO
CHILE
+56 2-2428-2600
+56 2-2428-2609 (Fax)
Mũthenya na masaa ala ũtonya kũtembea
Wakwambĩlĩĩlya nginya Wakatano
Saa 3:00 kwakya, 4:30 kwakya, 7:30 mũthenya, 9:00 mũthenya
Ĩvinda ya ĩsaa 1
Kwa ũkuvĩ
Ovisi ũũ ũũngamĩaa wĩa wa kũmanyĩsya andũ Mbivilia wa Ngũsĩ sya Yeova nthĩ ya Chile. Ũnyaĩĩkasya mavuku maeleetye Mbivilia kwa ikundi mbee wa 800.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Maũmbano ma Kĩkundi kya Ngũsĩ sya Yeova
Manya nĩ kyaũ kĩendeeaa maũmbanonĩ maitũ. Mantha maũmbano mekĩawa va vakuvĩ na vala wĩkalaa.
Nĩ Kyaũ Kĩendeeaa Maũmbanonĩ Maitũ?
Ngũsĩ sya Yeova syĩthĩawa na maũmbano mala elĩ kwa kyumwa. (Aevelania 10:24, 25) Maũmbanonĩ aa andũ onthe methĩawa mathoketw’e, nĩtũkunĩkĩlaa kĩla Mbivilia ĩmanyĩasya na ũndũ tũtonya kũtũmĩa momanyĩsyo mayo.
Kaingĩ maũmbanonĩ ethukĩĩsya nĩmakũlaw’a maumye maelesyo, o ta ũndũ ũmwe na ũndũ andũ maisoma mekaa. Maũmbano mavingũawa na maivingwa na wathi na mboya.
O na andũ ala mate Ngũsĩ sya Yeova methĩawa mathoketw’e moke maũmbanonĩ maitũ. Nĩtũmũthoketye inyw’onthe mũke tũmbane vamwe. Ndũĩvaa kĩndũ kũlika. Vaiĩ ĩvinda o na yĩva mbesa ikolanaw’a.


text:
We Nũkũeka Maũndũ Ala Maandĩkiwe Maũtethye?
“Maũndũ asu . . . maandĩkiwe kwondũ wa ũtũtaa ithyĩ, ala tũvikĩwe nĩ mũminũkĩlyo wa mavĩnda.”
MBATHI: 11, 29
1, 2. Twĩneenea ngelekany’o sya ala asumbĩ ana ma Yuta nĩkĩ?
ŨKONA mũndũ esĩle kasĩlanĩ kana na aitiũũka aivalũka nthĩ, we ũkinyĩla vo wĩyĩelele? Vate nzika, ndwĩka ũu! Kũsũanĩa mavĩtyo ala meekwa nĩ andũ angĩ no kũtume twĩkala twĩsũvĩĩte tũikamasyokee. Kyalo kitũ kya Kĩklĩsto kĩilyĩ oou. No twĩmanyĩsye maũndũ ma vata twasũanĩa ĩũlũ wa mavĩtyo ala meekiwe nĩ andũ amwe mawetetwe Mbivilianĩ.
2 Ala asumbĩ ana ma Yuta mawetetwe ĩsomonĩ ĩvĩtu mamũthũkũmaa Yeova na ngoo mbĩanĩu. Ĩndĩ o na vailyĩ ũu, no meekie mavĩtyo manene. Ngewa yoo yĩtũmanyĩsya kyaũ, na tũtonya kwĩsũvĩa ata tũikasyokee mavĩtyo asu moo? Kũvindĩĩsya ĩũlũ wa andũ asu no kũtume tũtetheka nĩ maũndũ ala maandĩkiwe tene kwondũ wa kũtũmanyĩsya.—Soma Alomi 15:4.
KWĨKWATYA ŨMANYI WA MŨNDŨ NĨ MŨISYO
3-5. (a) Nĩ thĩna wĩva wakwatie Asa o na kau nĩwamũthũkũmaa Yeova na ngoo mbĩanĩu? (b) Nĩ maũndũ meva methĩwa matumie Asa ekwatya ũmanyi wa andũ ĩla wavithũkĩiwe nĩ Mbaasa?
3 Ekai twambe kũneena ĩũlũ wa Asa, na tũyona ũndũ Ndeto ya Ngai ĩtonya kũtũtethya. Asa nĩwamwĩkwatisye Yeova ĩla wavithũkĩiwe nĩ ita milioni ĩmwe sya Ethiovia. Ĩndĩ ndaaĩka ũu ĩla woonie ũla mũsumbĩ wa Isilaeli weetawa Mbaasa ambĩĩa kwĩyũmbany’a amũkite. Ĩvinda yĩu Mbaasa ambĩĩe kwaka ĩla ndũa ya Lama yaĩ vakuvĩ vyũ na mũvaka wa ũsumbĩ wa Asa nĩ kana amĩlũlũmĩlye. (2 Mav. 16:1-3) Asa oona ũu eekwatisye ũĩ wake mwene na athi kwa Mũsumbĩ Mbeni-aatati wa Silia na amũĩva nĩ kana avithũkĩe Mbaasa. Kamũvango kau ka Asa nĩkamũtethisye? Mbivilia ĩsũngĩĩte ũũ: “Yĩla Mbaasa wewie ũu, aeka kwaka Lama, na aũngamya wĩa wake.” (2 Mav. 16:5) Kwoou we Asa amanyie nĩwatetheka!
4 Ĩndĩ we Yeova oonie ata mũvango ũsu wa Asa? Ngai atũmie Aanani akamũkany’e nũndũ wa kũlea kũmwĩkwatya. (Soma 2 Mavinda 16:7-9.) Aanani amũtavisye ũũ: “Kuma yu ũkeethĩwa na makaũ.” Kwoou o na kau Mbaasa nĩwatũngĩthiw’e aekana na mũvango wake, kuma ĩvinda yĩu Asa na andũ make mambĩĩe kũkitwa nĩ amaitha nginya mũthyanĩ wa ũsumbĩki wake.
5 O tondũ ĩsomo ĩvĩtu yĩwetete, ĩla Ngai wathianie ngoo ya Asa, oonie kana yaĩ mbĩanĩu. (1 Asu. 15:14) Ngai asisya Asa oonaa mũndũ wĩyumĩtye ũndũ ũtonya eanĩsye kwenda kwake. O na vailyĩ ũu, aĩ no nginya akethe mosyao ma ũtwi wake mũthũku. Ĩvinda yĩu Asa wavithũkĩiwe nĩ Mbaasa eekwatisye ũmanyi wake mwene na amwĩkwatya Mbeni-aatati vandũ va kũmwĩkwatya Yeova. Nĩkĩ weekie ũu? We nĩwĩthĩwa asũanĩie kana kũtata kũtũmĩa ũĩ wake nĩ kana ew’ane na amaitha make, kana kwĩkwatya ũtethyo wa ita sya kaũ kwaĩ kũtonya kũmũtethya kũte kũmwĩkwatya Ngai? Nĩwĩthĩwa asũanĩie ũu wasũanĩie nũndũ wa kũnengwa ũtao mũthũku nĩ andũ angĩ?
6. Ngewa ya Asa yĩtũmanyĩsya kyaũ? Nengane ngelekany’o.
6 We nũkũeka ngewa ĩsu ya Asa ĩũtethye ũsũanĩe ũndũ wĩkaa motwi? Nĩ laisi mũno kwona ve vata wa kũmwĩkwatya Yeova ĩla twakwatwa nĩ maũndũ maito. Ĩndĩ twĩkaa ata twakomana na tũmathĩna tũla tũngĩ tũkomanaa natw’o kĩla mũthenya? Nĩtwĩkwatasya ũmanyi witũ kwa kũtata kũmina mathĩna asu ũndũ ithyĩ ene twĩsĩ? Kana twonanasya nĩtũmwĩkwatĩtye Yeova atũtetheesye kũmina mathĩna maitũ kwa kũmantha myolooto ya Mbivilia na tũitata kũmĩatĩĩa? Kwa ngelekany’o, andũ ma mũsyĩ nĩmatonya kũũvĩnga nũndũ wa kũthi maũmbanonĩ ma kĩkundi kana o ũmbanonĩ mũna mũnene. No ũmũvoye Yeova aũtongoesye na aiũtetheesya ũmanye nesa ũndũ ũtonya kwĩka. Kana nata ũkesa kwĩthĩa ũte wĩanĩ, na ndũkwona ũikwata wĩa ũngĩ mĩtũkĩ? Ĩla wesa kũkomana na mũndũ ũtonya kũkũandĩka, no ũmũtavye kana kĩla kyumwa ũkendaa mwanya wa kũthi maũmbanonĩ ma katĩ katĩ wa kyumwa? O na ũkakwatwa nĩ thĩna wĩva, nũseo ũkalilikanaa ndeto ii sya mũandĩki ũmwe wa Savuli: “Mwiĩe Yeova nzĩa yaku; mũĩkĩĩe we, nake akeeka.”—Sav. 37:5.
VE ŨTHŨKU MWAŨ WA KŨNYUVA KĨTINDO KĨTHŨKU?
7, 8. Nĩ mavĩtyo meva Yeosavati weekie, na kwaendie ata? (Sisya visa ĩthangũnĩ ya 23.)
7 Nata ĩũlũ wa mwana wa Asa ũla weetawa Yeosavati? Aĩ na nguma mbingĩ mũno nzeo. Na nũndũ wa kũmwĩkwatya Ngai, Yeosavati nĩweekie maũndũ maingĩ maseo. Ĩndĩ o nake no weekie motwi mathũku. Kwa ngelekany’o, nĩwavangie mwanae atwae mwĩĩtu wa Mũsumbĩ Aavu, ũla waĩ mũsumbĩki mũthũku wa ila mbaĩ ĩkũmi sya Isilaeli. Na ĩvinda yĩngĩ nĩwoosanie na Aavu o ũsu mathi kũkita na Asilia, o na kau nĩmakanĩtw’e nĩ mwathani Mikaia. Kaũnĩ ũsu Yeosavati avĩtĩie o vanini kũawa. Kuma vau asyokie Yelusaleme. (2 Mav. 18:1-32) Nĩvo ĩndĩ mwathani Yeu wamũkũlilye: “Nĩwaĩle kũtethya athũku, na kũmenda ala mamũmenaa Yeova?”—Soma 2 Mavinda 19:1-3.
8 We Yeosavati nĩweemanyĩisye kĩndũ ĩvindanĩ yĩu? O na kau nĩwaendeeie kwonany’a kana aĩ na kĩthito kya kũmwendeesya Ngai, eoneka ti ta waaĩmanyĩsya kĩndũ ĩvindanĩ yĩu wavoneie kĩtoo aendete kũtetheesya Aavu kaũnĩ. O na ndeto sya Yeu ti ta syaamũtethya. Asyokie eekwatany’a na mũsumbĩ ũngĩ waĩ mũmaitha wa Ngai. Mũsumbĩ ũsu aĩ mwana wa Aavu weetawa Aasia. Yeosavati na Aasia maseũvisye meli me ngwatanĩo, ĩndĩ iyaamatethya nũndũ syatũlĩkangile vyũ o na mataitũmĩĩte.—2 Mav. 20:35-37.
9. Ve ũthũku mwaũ wa kũnyuva kĩtindo kĩthũku?
9 Ngewa ĩsu ya Yeosavati nĩyaĩle kũtuma twĩthiana ithyĩ ene. Twaĩle kwĩthiana ũndũnĩ wĩva? Yeosavati aĩ mũsumbĩ mũseo maũndũnĩ maingĩ. Eekaa ũla Yeova wonaa wĩ ũseo, na ‘nĩwamũmanthie na ngoo yake yonthe.’ (2 Mav. 22:9) Ĩndĩ ũu w’onthe ndwaĩ ũmũsũvĩa ndakakwatwe nĩ mathĩna nũndũ wa itindo nthũku. Kwalilikana nthimo ĩno ĩveveewe nĩ Ngai: “Endaa na andũ oĩ, ũkeethĩwa mũĩ; ĩndĩ ũla ũtindanasya na ndia akathĩna.” (Nth. 13:20) Twĩtetheka ata? Nĩtũtonya kwĩthĩwa tũyenda kũtetheesya ala mekwendeew’a memanyĩsye ũw’o. Ĩndĩ lilikana kana ĩla Yeosavati weekwatanisye na Aavu esaa kũvoaĩwa. O ta ũu, kũlikana mũno na andũ ala matamũthũkũmaa Yeova nĩkũtonya kũtũetee mathĩna.
10. (a) Nĩ ũndũ wĩva ũkonetye kũtwaana kana kũtwawa tũkwĩmanyĩsya ngewanĩ ya Yeosavati? (b) Twaĩle kwĩkala tũlilikene kyaũ?
10 Nĩ ũndũ mwaũ ũtonya kũtũtethya ngewanĩ ĩsu ya Yeosavati? Mũklĩsto nũtonya kwambĩĩa kwenda kwĩvaany’a na mũndũ ũtamwendete Yeova, aisũanĩa atĩ ndesa kũkwata Mũklĩsto ũngĩ ũmwaĩlĩte. Kana Mũklĩsto nũtonya kwambĩĩa kũthing’ĩĩw’a nĩ andũ ma mũsyĩ amanthe mũndũ ndakese kũkũa ate na mũsyĩ. Ti ũu wĩ w’oka. Angĩ nĩmatonya kwĩw’a ta mwĩĩtu-a-asa ũmwe waisye atĩĩ: “Tũmbĩtwe twĩ na wendi wa kwendwa na kwĩthĩwa na mũtindany’a.” Mũklĩsto avika vau aĩle kwĩka ata? Kũsũanĩa kĩla kyamũkwatie Yeosavati no kũmũtethye. Mavinda maingĩ Yeosavati nĩweekwatasya Ngai amũtongoesye. (2 Mav. 18:4-6) Ĩndĩ kwaendie ata ĩla Yeosavati woosanie na Aavu, nake ndamwendete Yeova? Yeosavati aĩle kwĩthĩwa alilikanile kana Yeova amanthaa ala ngoo yoo ĩmwelekele yĩ mbĩanĩu. O na ũmũnthĩ ũũ metho ma Ngai “maendaa kũũ na kũũ nthĩ yonthe,” na nĩwĩyũmbanĩtye ‘kwĩyonany’a e vinya’ kwondũ witũ. (2 Mav. 16:9) Nũeleawa thĩna witũ na nũtwendete. We mwene nũĩkĩĩaa kana Ngai akakũmanthĩa mũtindany’a mũseo ũkwendete na ũkwaĩle? Ĩthĩwa na mũĩkĩĩo kana mũthenya ũkavika eke ũu!
NDŨKAEKE NGOO YAKU ĨKWATWE NĨ MĨTŨLYO
11, 12. (a) Nĩ kyaũ Esekia weekie kyoonany’a kĩla kyaĩ ngoonĩ yake? (b) Nĩkĩ Ngai wamũekeie Esekia?
11 Kĩla tũkwĩmanyĩsya ngewanĩ ya Esekia kĩkonetye ngoo. Ĩvinda yĩmwe ũla ũthianaa ngoo nĩwavuanisye kĩla kyaĩ ngoonĩ ya Esekia. (Soma 2 Mavinda 32:31.) Ĩla Esekia waĩ mũwau mũno, Ngai nĩwamũnengie wonany’o nĩ kana amanye nũkũvoa. Atumie muunyĩ ũsyoka na ĩtina. Ĩtina wa vau, nĩvatonyeka anene ala maĩ mbee ũsumbĩnĩ wa Mbaviloni makethĩwa matũmie andũ makamũkũlye ĩũlũ wa wonany’o ũsu. (2 Asu. 20:8-13; 2 Mav. 32:24) Ĩvinda yĩu Ngai ‘nĩwamũekie’ onany’e kĩla kyaĩ ngoonĩ yake. Na kwoou ĩla Ambaviloni asu mookie amonisye “nyũmba yonthe yĩ na syĩndũ syake syĩ vata mũno.” Ũndũ ũsu wa ũtumanu woonanisye ‘w’onthe ũla waĩ ngoonĩ yake.’
12 Mbivilia ndĩtũtavĩtye kĩla kyatumie ngoo ya Esekia ĩkwatwa nĩ mĩtũlyo. Nĩwĩthĩwa akwatiwe nĩ mĩtũlyo nũndũ nĩwasindie Aasuli kana nũndũ nĩwavoiw’e nĩ Ngai na kyama? Kana nĩwĩthĩwa akwatiwe nĩ mĩtũlyo nũndũ wa “ũthwii na ndaĩa mbingĩ mũno” ila waĩ nasyo? O na vakethĩwa vailyĩ ata, Esekia nĩwakwatiwe nĩ mĩtũlyo, na nũndũ wa ũu “ndaaĩka . . . kwĩanana na ũseo ũla wekiwe.” Ũsu ko ũtaĩ ũndũ wa kũmakya mũno! Ndaamwendeesya Ngai o na kau navu ĩtina amwĩsũvĩte aimwĩa kana nĩwamũthũkũmĩte na ngoo yonthe. Ũseo nĩ kana ĩtina ‘Esekia nĩweenyivisye,’ na nũndũ wa ũu ũthilĩku wa Ngai ndwaamũkĩa we na andũ make.—2 Mav. 32:25-27; Sav. 138:6.
13, 14. (a) Nĩ ĩndĩĩ Yeova ũtonya ‘kũtũeka atũtate’? (b) Twaĩle kwĩka ata twakathwa nũndũ wa ũndũ mũna tweanĩsya?
13 Kũsoma ngewa ya Esekia na kũmĩsũanĩa kũtonya kũtũtetheesya ata? Lilikana kana mĩtũlyo ya Esekia yoonekie nesa ĩtina wa Yeova kũsinda Senakelivu, na ĩtina wa kũmũvosya ũwau waĩ mũthũku mũno. Nao nata ithyĩ? Ĩla tweanĩsya ũndũ mũna wa vata, nĩvatonyeka Yeova akethĩwa ‘aitũeka atũtate’ nĩ kana kĩla kĩ ngoonĩ yitũ kyumĩle nesa? Kwa ngelekany’o, mwana-a-asa nũtonya kwĩkĩa kĩthito kingĩ aseũvye ũvoo nĩ kana awumye mbee wa ĩkomano ĩnene. Amina kũwumya nũtonya kũkathwa mũno nĩ andũ aingĩ. Akathwa ũu aĩle kwĩka ata?
14 Ĩla twakathwa nĩtwaĩle kũatĩĩa ndeto ii sya Yesũ: “Mweeka maũndũ onthe ala mwĩaĩwe, aasyai, Twĩ ngombo ite ũtandĩthyo; nĩtwĩkĩte maũndũ ala twaĩlĩtwe nĩ kwĩka.” (Luka 17:10) Vaa ve kĩndũ tũkwĩmanyĩsya ũndũnĩ ũsu wakwatie Esekia. Oonanisye kana aĩ na mĩtũlyo nũndũ “ndaaĩka . . . kwĩanana na ũseo ũla wekiwe.” Kũsũanĩa maũndũ ala Yeova ũtwĩkĩte kũkatũtetheeasya tũikethĩwe na mĩtũlyo. Kĩu kĩkatumaa tũmũtũngĩa Yeova mũvea. Twaĩle kwĩka ũu nũndũ nĩwe ũtũnengete Maandĩko Matheu na veva wake mũtheu nĩ kana atũtetheesye ta twĩ andũ make.
NDŨKEKE ŨTWI ŨSEMBETE
15, 16. Nĩ ũndũ wĩva Yosia weekie watuma Yeova aema kũmũsũvĩa na watuma we mwene akw’a?
15 Mũthya vyũ twĩneenea Mũsumbĩ Yosia. Nĩ ũkany’o wĩva tũkwataa twasũanĩa kĩla kyamũkwatie o na kau aĩ mũsumbĩ mũseo? Kwasũanĩa kĩla kyatumie asindwa na akw’a. (Soma 2 Mavinda 35:20-22.) Mbivilia yaĩtye kana Yosia ‘aumaalile okite’ na Mũsumbĩ Neko wa Misili, o na kau Neko nĩwamũtavisye kana ndookĩte kũkita nake. Ĩsyokete ĩkasya kana ndeto isu sya Neko “syaumĩte kanyw’anĩ wa Ngai.” Nĩkĩ ĩndĩ Yosia waumaalile akokite na Neko? Mbivilia ndĩwetete.
16 Kwoou Yosia esaa kũmanya ata kana ndeto sya Neko syaumĩte kũla kwĩ Yeova? Aĩle kwĩthĩwa akũlilye Yelemia nũndũ aĩ ũmwe wa ala athani aĩkĩĩku. (2 Mav. 35:23, 25) Ĩndĩ vai vandũ vonanĩtye kana nĩweekie ũu. Ũndũ ũngĩ nĩ kana we Neko aendete Kalikemisi akokite “na nyũmba” ĩngĩ, ĩndĩ ndookĩte kũkita na Yelusaleme. Na eka ũu, kaũ ũsu ndwakonetye ĩsyĩtwa ya Ngai, nũndũ Neko ndaauma Yeova na ndaauma andũ make. Kwoou Yosia nĩwavĩtisye ĩla waendie kũkita na Neko. Ve ũndũ ũkwona vau tũtonya kũtũmĩa? Ĩla twĩ thĩnanĩ nũseo kũsisya tũmanye Yeova we eenda twose ĩtambya yĩva.
17. Tũkesa kũkwatwa nĩ thĩna mũna, tũtonya kwĩka ata tũikasyokee ĩvĩtyo ta yĩla Yosia weekie?
17 Tũkesa kũkwatwa nĩ ũndũ na ũyĩthĩa no nginya twĩke ũtwi, nũseo tũkamba kũsũanĩa nĩ myolooto yĩva yĩ Mbivilianĩ ĩtonya kũtũtetheesya, na tũisũanĩa ũndũ tũtonya kũmĩtũmĩa. O na mavinda amwe nũseo kũkũlya atumĩa ũtao. Nĩtũtonya kwĩthĩwa tũsũanĩĩte mũno maũndũ ala twĩsĩ ĩũlũ wa ũndũ ũsu, na nĩtũtonya kwĩthĩwa twĩkĩte ũkunĩkĩli mavukunĩ maitũ. Ĩndĩ atumĩa no matũtetheesye kwa kũtwony’a myolooto ĩngĩ ya Mbivilia twaĩlĩte kũsũanĩa. Ekai twose ngelekany’o ya mwĩĩtu-a-asa ũtwaĩtwe nĩ mũndũũme ũte Ngũsĩ. Mwĩĩtu-a-asa ũsu nĩwĩsĩ kana nĩwaĩlĩte kũtavany’a ũvoo mũseo. (Meko 4:20) Ĩndĩ twasye mũthenya ũmwe mwĩĩtu-a-asa ũsu avangĩte kũthi kũtavany’a mũũme nĩwamwĩa eenda matinde vau mũsyĩ. Mũũme nũtonya kũmwĩa mela kũtindany’a ĩmwe tene na no ende meke kaũndũ kana me vamwe. Mwĩĩtu-a-asa ũsu atonya kwĩka ata? No asũanĩe mĩsoa mĩna Mbivilianĩ ĩkonetye ũndũ ũsu, ta mũsoa ũla waĩtye twaĩle kũmwĩw’a Ngai na ũla ũngĩ ũtũtavĩtye kana nĩtwaĩle kũtw’ĩkĩthya andũ amanyĩw’a. (Mt. 28:19, 20; Meko 5:29) Ĩndĩ vamwe na ũu, nĩwaĩle kũlilikana kana kĩveti nĩkyaĩle kũmwĩnyivĩsya mũũme na kana nũseo kũmĩĩsya angĩ. (Aev. 5:22-24; Avi. 4:5) We mũũme nũmũvataa vyũ aithi kũtavany’a, kana no mũthenya ũsu ũmwe ũkũmũkũlya eke ũndũ ũngĩ? Nũseo tũkethĩwa na wũmĩĩsyo nĩ kana twĩanĩsye kwenda kwa Ngai na tũitata twĩthĩwe na wasya mũseo wa ngoo.
MŨTHŨKŨME YEOVA NA NGOO MBĨANĨU NAKE AKAKŨATHIMA
18. Ngewa sya asumbĩ ana ala mawetwa ĩsomonĩ yĩĩ syĩkũtetheesya ata?
18 Nũndũ twĩ andũ me na naĩ, nĩtũtonya kwĩka mavĩtyo o ta ala meekiwe nĩ asumbĩ asu twaweta. Nĩtũtonya (1) kwĩkwatya ũmanyi wa andũ o na tũteũmanya, (2) kwĩkwatany’a na itindo nthũku, (3) kũkwatwa nĩ mĩtũlyo, kana (4) kwĩka motwi tũtambĩte kũsũanĩa kwenda kwa Ngai nĩ kwĩva. Yeova e ũseo mwingĩ mũno, na kwoou nĩwonaa ũseo ũla wĩ nthĩnĩ witũ o tondũ woonie ũseo wa asumbĩ asu ana. O na ĩngĩ Yeova nĩwonaa ũndũ tũmwendete mũno wĩana, na ũndũ twendete kwĩkĩa kĩthito kingangĩ tũmwendeesye vyũ. Kwoou nĩ kana tũikeke mavĩtyo manene, nũtũtavĩtye maũndũ mana meekiwe nĩ andũ ĩvinda ĩvĩtu nĩ kana methĩwe ũkany’o kwitũ. Ekai ĩndĩ tũvindĩĩsye ngewa isu syĩ Mbivilianĩ na tũitũngĩaa Yeova mũvea nũndũ wasyo!


text:
“Nũmanengae Vinya Ala Meũnyala”
Ĩandĩko yitũ ya 2018: “Ala mamweteelaa Yeova makeeũvw’a vinya woo.”—ISA. 40:31.
MBATHI: 152, 51
1. Nĩ maũndũ meva tũng’ang’anaa namo, ĩndĩ nĩ kyaũ kĩtumaa Yeova endeew’a nĩ athũkũmi make aĩkĩĩku? (Sisya visa ĩthangũnĩ yĩĩ.)
O TONDŨ twĩsĩ, nthĩ ĩno tũtwĩe yĩ mathĩna maingĩ. Aingĩ menyu, inyw’ĩ ana-a-asa na eĩtu-a-asa endwa, nĩmũthĩnaw’a mũno nĩ mowau. Angĩ namo nĩmasũvĩaa andũ akũũ ma mũsyĩ o na kũtw’ĩka mo ene ti mo me na myaka mĩnini. Na ve angĩ mang’ang’anaa mũno kũmanthĩa mĩsyĩ yoo, na ti atĩ methĩawa masembanĩtye na syĩndũ ite sya lasima, ĩndĩ no mavata ala mataema kwĩanĩw’a. Kũthũkya ũvoo nĩtwĩsĩ kana aingĩ maithĩnaw’a no ũndũ ũmwe katĩ wa asu twaweta, ĩndĩ makũnĩtwe nĩ onthe savalĩ ũmwe! Asu nĩ maũndũ maminaa mũndũ vinya vyũ na makosa ĩvinda yingĩ mũno. Na ũimanya o na tũinaweta ngalama ĩla ĩlikaa ya mbesa. Ĩndĩ o na ũu wĩ o vo, mũĩkĩĩo wenyu wa kana Ngai akeanĩsya mawatho make nĩ mũlũmu vyũ, na mũi na nzika nongi kana ĩvinda yũkĩte maũndũ makaseũva. Mwĩona Yeova ta ũtanaa mũno wĩana ata oona ũu?
2. Ĩandĩko ya Isaia 40:29 yĩtwĩkĩaa vinya ata, ĩndĩ tũkaema kwĩsũvĩa nĩ ũndũ wĩva ũte mũseo tũtonya kwĩka?
2 Ĩndĩ we nĩwĩsaa kũvika vandũ ũkew’a ũvinyĩĩwe mũno nĩ mathĩna nginya ũkethĩa o na ndũveva? Ethĩwa nĩwĩsaa kwĩw’a ũu, manya kana tuuwe wĩ weka. O na Mbivilia nĩyonanĩtye kana athũkũmi aĩkĩĩku ma Ngai ma tene no mesaa kwĩw’a ta mavika mwĩso. (1 Asu. 19:4; Yovu 7:7) Ĩndĩ vandũ va kwĩkya ngoo, nĩmeekwatasya Yeova amanenge vinya. Na mayaasonoka nũndũ Ngai “nũmanengae vinya ala meũnyala.” (Isa. 40:29) Ũndũ wa kyeva nĩ kana amwe ma andũ ma Ngai ũmũnthĩ mavikĩte vandũ makavanga atĩ meamba ‘kũtia ũw’o mose nzeve.’ Masũanĩaa ĩsu ta yo nzĩa ĩla nzeo ya kũmina mathĩna, nũndũ nĩ ta monaa kũthũkũma Yeova ta mũio vandũ va kwona ta ũathimo. Nũndũ wa ũu, nĩmaekaa kũsoma Ndeto ya Ngai, kũthi maũmbanonĩ, na kũtavany’a. Kĩu nĩkyo Satani wendaa.
3. (a) Tũtonya kũsiĩĩa Satani ata ndakonzye mũĩkĩĩo witũ? (b) Twĩneenea kyaũ ĩsomonĩ yĩĩ?
3 Ndevili nĩwĩsĩ nesa vyũ kana tweethĩwa na maũndũ maingĩ ma kwĩka ũthũkũminĩ wa Yeova tũkeethĩawa twĩ alũmu, nake ndendaa kwona twĩ alũmu. Wesa kwĩw’a mwĩĩ waku ũiemeewa kana ngoo yaku ĩitavĩwe vyũ, mwa ndũkaatate kũmũtia Yeova. Endeea kũmũthengeea mavinda onthe nũndũ ‘akaũlũlũmĩlya, na aikwĩkĩa vinya.’ (1 Vet. 5:10; Yak. 4:8) Ĩsomonĩ yĩĩ nĩtũkwona maũndũ elĩ matonya kũtuma tũleela ũthũkũminĩ witũ, na ĩndĩ tũineenea ũndũ myolooto ya Mbivilia ĩtonya kũtũtetheesya kũmĩĩsya. Ĩndĩ ekai twambe kũneenea ĩandĩko ya Isaia 40:26-31, yĩla yonanĩtye kana Yeova e ũtonyi wa kũtũũmĩĩsya.
ALA MAMWETEELAA YEOVA MAKEEŨVW’A VINYA WOO
4. Nĩ ũndũ wĩva tũtonya kwĩmanyĩsya nthĩnĩ wa Isaia 40:26?
4 Soma Isaia 40:26. Vai mũndũ waaĩsa kwĩthĩwa atonya kũtala ndata syonthe ila syĩ kw’o. Andũ ma saenzi maĩkĩĩaa kana kĩkundi kya ndata na syĩndũ ingĩ ila syĩ vamwe na nthĩ yitũ (Milky Way galaxy), nĩkĩtonya kwĩthĩwa kĩ na ndata itonya kũvika mbilioni 400. Ĩndĩ Yeova nũnengete kĩla ndata ĩsyĩtwa. Kĩu kĩtũmanyĩsya kyaũ? Yeova nũsianasya na syĩndũ ite thayũ ila woombie. Ethĩwa nĩwĩkaa ũu, we wĩona ta ũkwonaa ata we ũmũthũkũmaa nũndũ nũmwendete na ti kwĩthĩwa ndwĩ na wĩkwa? (Sav. 19:1, 3, 14) Ĩthe witũ wĩ wendo nũkwĩsĩ nesa vyũ. Mbivilia yaĩtye atĩĩ: “O na nzw’ĩĩ syonthe sya mĩtwe yenyu nĩ ndale.” (Mt. 10:30) Nake mũandĩki wa Savuli atũĩkĩĩthĩtye ũũ: “Yeova nĩwe wĩsĩ mĩthenya ya ala eanĩu,” kana kwa ndeto ingĩ, nĩwĩsĩ mathĩna ala makomanaa namo. (Sav. 37:18) Vate nzika, nĩwonaa mathĩna ala maũkwataa, na nũtonya kũũnenga vinya nĩ kana ũmĩĩsye thĩna o na wĩva.
5. Nĩ ũndũ wĩva ũtũĩkĩĩthasya kana Yeova nũtonya kũtũnenga vinya?
5 Soma Isaia 40:28. Vinya w’onthe wumaa kwa Yeova. Kwasũanĩa vinya ũla ũnengae syũa yĩ yoka. Mũandĩki ũmwe wa maũndũ ma saenzi wĩtawa David Bodanis aĩtye: ‘Kĩla sekendi syũa yumasya vinya wĩanene na mũlivũko wa mbomu mbilioni mbingĩ sya atomu.’ Nake mũsomi ũngĩ wĩkaa ũkunĩkĩli wa syĩndũ eekie ĩsavu ya vinya ũla syũa yumasya eethĩa kana “ũmũnthĩ yumasya vinya . . . ũtoetye kwĩanĩsya mavata ma andũ kwa kĩlungu kya myaka 200,000 nthĩnĩ wa sekendi o ĩmwe”! Vo ve mũndũ waĩle kwĩthĩwa na nzika kana ũla ũnengae syũa vinya nũtonya kũtũnenga vinya ũtwĩanĩtye nĩ kana tũmĩĩsye thĩna o na wĩva?
6. Nĩkĩ tũtonya kwasya kana ĩsoki ya Yesũ yĩi vinya kũkua, na kũmanya ũu kwaĩle kũtũtethya ata?
6 Soma Isaia 40:29. Kũmũthũkũma Yeova kũtũeteae ũtanu mwingĩ mũno. Yesũ eeie amanyĩw’a make atĩĩ: “Ĩyĩkĩei ĩsoki yakwa.” Na ongela kwasya: “Mũkasyonea ngoo syenyu ũthũmũo. Nũndũ ĩsoki yakwa yĩti vinya, na mũio wakwa naw’o nĩ mũvũthũ.” (Mt. 11:28-30) Ndeto isu nĩ sya w’o vyũ! Mavinda amwe tũendete ũmbanonĩ kana ũtavany’a, tumaa mũsyĩ tũyĩw’a twĩ anou vyũ. Ĩndĩ tũsyokaa mũsyĩ twĩw’ĩte ata? Tũsyokaa tũyĩw’a twĩ athũmũsye na twĩ na vinya wa kũkitana na mathĩna. Vate nzika, ĩsoki ya Yesũ yĩi vinya kũkua!
7. Elesya ũndũ wonekete ũkwonany’a ũw’o wa ĩandĩko ya Mathayo 11:28-30.
7 Mwĩĩtu-a-asa ũmwe tũũmwĩta Kayla ethĩĩtwe na ũwau ũtumaa ekala e na mĩnoo mingĩ, ũwau wa kũkw’a ngoo (depression), na nĩwalaw’a nĩ mũtwe mũthũku mũno. Mavinda amwe nũemawa nĩ kũthi maũmbanonĩ ma kĩkundi, na nengĩ nĩtũkũelewa nĩkĩ. Ĩndĩ mũthenya ũmwe nĩwang’ang’anie athi ũmbano. Ĩtina wa ũmbano ũsu aandĩkie atĩĩ: “Ũvoo ũla wumiw’e wĩĩkonetye [thĩna wa] kũkw’a ngoo. Wumiw’e kwa nzĩa ĩtumie nĩw’a nĩngũeleeka ũndũ ngwĩw’a na nĩngũthĩnĩkĩwa nginya netĩkya methoi. Kĩu kĩndilikanisye kana nĩnaĩlĩte kwĩthĩawa maũmbanonĩ.” Mwĩĩtu-a-asa ũsu atanie mũno nũndũ nĩweekĩie kĩthito athi ũmbanonĩ.
8, 9. Mũtũmwa Vaulo endaa kwasya ata ĩla waandĩkie: “Yĩla nĩ mwonzu, nĩvo nĩ na vinya”?
8 Soma Isaia 40:30. O na tũkethĩwa twĩsĩ maũndũ maingĩvĩte ata, kĩla tũtonya kwĩanĩsya tũtũmĩĩte vinya witũ nĩ kĩnini. Ũsu nĩw’o ũndũ ũla wa vata twaĩle kwĩkala twĩsĩ. O na vala ve maũndũ maingĩ mũtũmwa Vaulo waĩ atonya kwĩka, ve maũndũ angĩ ũtaĩ eanĩsya na vinya wake. Ĩla Vaulo waeleisye Ngai mathĩna make, eeiwe atĩĩ: “Vinya wakwa wĩanĩe vala ve wonzu.” Vaulo nĩwaeleiwe nĩ kĩla watavaw’a. Ĩtina aisye atĩĩ: “Yĩla nĩ mwonzu, nĩvo nĩ na vinya.” (2 Ako. 12:7-10) We Vaulo endaa kwasya ata?
9 Vaulo eethĩie kana ndaĩ eanĩsya maũndũ maingĩ atatetheew’e nĩ vinya ũngĩ mwingangĩ. Veva mũtheu wa Ngai waĩ ũtonya kũmũnenga vinya ĩla ũkwĩw’a e mwonzu. Na ti ũu wĩ w’oka, ĩndĩ veva ũsu waĩ ũtonya kũmũtetheesya eke maũndũ o na ũtaĩ esa kwĩka na vinya wake mwene. Tũi kĩvathũkany’o na Vaulo. Kwoou ethĩwa vinya ũla twĩ naw’o umĩte kwa Yeova, tũkekalaa twĩ alũmu!
10. Yeova amũtetheeisye Ndaviti ata omĩanĩsye na mawetu ala wakomanaa namo?
10 Mũandĩki wa Savuli, Ndaviti, nĩwoonaa ũndũ veva mũtheu wa Ngai wamũtethasya mũno. Ainie asya atĩĩ: “Kwondũ waku nĩngũvũthũa nguthu; na kwondũ wa Ngai wakwa nĩngũthaanyũka ũvai.” (Sav. 18:29) Mathĩna amwe methĩawa me momũ mũno ta ũvai, kana ũkũta, ũkethĩa o na tũyĩsa ‘kũmathaanyũka’ na vinya witũ tũtatetheew’e nĩ Yeova.
11. Elesya ũndũ veva mũtheu ũtũtetheeasya kũmĩanĩsya na mathĩna maitũ.
11 Soma Isaia 40:31. Ndiũ yĩthĩawa ĩtonya kwambata na ĩkathi kũndũ kũasa mũno o ĩlelete kĩsevenĩ, ĩndĩ ndĩkaa ũu kwa vinya wayo wĩ w’oka. Ĩla nzeve mbyũ yambatĩte nĩtetheeasya ndiũ kwambata kũvika vala ĩkwenda na nũndũ wa ũu ĩiũlũka ĩtũmĩĩte vinya mũnini. Kwoou ĩla wesa kũkomana na maũndũ maito lilikanaa ndiũ. Mwĩsũve Yeova aũtetheesye wambate ta ndiũ kwa kũũnenga “Mũtetheesya, nake nĩ Veva Mũtheu.” (Yoa. 14:26) Nũtanu kũmanya kana Yeova no atũtetheesye na veva wake mũtheu ndatĩka o na yĩva ya mũthenya na ũtukũ. Kwa ngelekany’o, ĩla twaemanwa na mwana-a-asa kana mwĩĩtu-a-asa kĩkundinĩ no twĩw’e tũyenda mũno ũtethyo wa Yeova. Ĩndĩ nĩkĩ mathĩna malikaa katĩ wa ana-a-asa?
12, 13. (a) Nĩkĩ mathĩna malikaa katĩ wa Aklĩsto? (b) Ngewa ya Yosevu yĩtũmanyĩsya kyaũ ĩũlũ wa Yeova?
12 Mathĩna malikaa katĩ wa andũ nũndũ ithyonthe twĩ ene naĩ. Kwoou mavinda amwe no tũthatw’e nĩ ndeto kana meko ma ana-a-asa na eĩtu-a-asa, kana o ithyĩ tũkamathatya. Ũndũ ũsu ndwĩthĩawa wĩ laisi kũmĩanĩsya naw’o. Ĩndĩ ĩla weekĩka, Yeova ethĩawa atũnenga mwanya wa kwonany’a ũndũ tũlũmanĩtye nake. Ata? Twonanasya nĩtũlũmanĩtye nake ĩla twaendeea kũthũkũma na ana-a-asa na eĩtu-a-asa maitũ twĩ ngwatanĩo nũndũ we mwene nũmendete o na ethĩwa nĩ ene naĩ.
13 Ngewa ya Yosevu nĩyonanasya kana Yeova ndasiĩĩaa athũkũmi make maikakwatwe nĩ matatwa. Ana-a-ĩthe ma Yosevu nĩmamwĩw’ĩie kĩwĩu na mamũthoosya ta ngombo e wa mũika, na atwawa nthĩ ya Misili. (Mwa. 37:28) Yeova nĩwoonie kyonthe kĩla kyaendeee, na vate nzika, ndaatana kwona ũndũ mũnyanyae weekiwe o na kau aĩ mũlũngalu. O na vailyĩ ũu, ndaalikĩlĩĩla. O na ĩtina ĩla Yosevu wailĩĩilwe ũvũngũ atw’ĩka atĩ nũkwendaa kũkwata kĩveti kya Votivali na ekw’a kolokolonĩ, tiw’o Yeova waalikĩlĩĩla maũndũ. Ĩndĩ Ngai nĩwamũtiĩte Yosevu? Aiee, vandũ va ũu, “ũla [Yosevu] wekie, Yeova nĩwaĩlasya.”—Mwa. 39:21-23.
14. Tũtethekaa ata ‘twaeka’ kũthata?
14 Kwa tũsũanĩe ngelekany’o ĩngĩ. No andũ anini maaĩkwa maũndũ mathũku ta ala Ndaviti weekiwe. Ĩndĩ o na ekĩtwe ũu, mũnyanyae ũsu wa Ngai ndaaeka ũthatu ũla waĩ naw’o ngoonĩ ũmũkĩlye vinya. Vandũ va ũu aandĩkie ũũ: ‘Eka ũthatu, na tia ũthilĩku: ndũkenyamasye, nĩkw’o kũtumaa naĩ yĩkwa.’ (Sav. 37:8) Kĩtumi kĩnene kya ‘kũeka’ ũthatu nĩ kana kwĩka ũu kwonanasya kana nĩtũatĩĩe ngelekany’o ya Yeova, ũla Mbivilia yaĩtye “ndatwĩkĩte kwĩanana na naĩ sitũ.” (Sav. 103:10) Ĩndĩ ve moseo angĩ tũkwataa ‘twaeka’ kũthata. Ũthatu no ũtume tũkwatwa nĩ mathĩna ma mwĩĩ, ta kwa ngelekany’o, no twambĩĩe kwambatwa nĩ nthakame kana tũkambĩĩa kwĩthĩwa na mathĩna ma kũveva. O na kĩu no kĩtume ĩtema na wasyũngũ syĩthĩwa na mathĩna, kana ĩvu yĩkambĩĩa kũemwa nĩ kũthia lĩu nesa. Ĩla tũthatĩte wĩthĩaa tũikũsũanĩa nesa. Na mavinda amwe ĩthata o yĩmwe no yĩtume tũkw’a ngoo mũno kwa ĩvinda ĩasa. Ĩndĩ o tondũ Mbivilia yaĩtye, “ngoo nduu nĩ thayũ wa mwĩĩ.” (Nth. 14:30) Kwondũ wa ũu, tũtonya kwĩka ata tũtũngĩĩe mũuo katĩ witũ na mwana-a-asa ethĩwa twĩĩw’a atũũmĩsya? Kũtũmĩa nesa ũtao ũla wĩ Mbivilianĩ no kũtũtethye mũno ngalĩkonĩ ĩsu.
ĨLA TWAŨMĨW’A NĨ ANA-A-ASA
15, 16. Twaĩle kwĩka ata ethĩwa twĩĩw’a tũvĩtĩw’e nĩ mũndũ?
15 Soma Aeveso 4:26. Tũitelemaa twoona andũ ma nthĩ maitũnyamasya. Ĩndĩ nata ĩla Mũklĩsto ũngĩ kana o mũndũ wa mũsyĩ waneena kana weeka o kĩndũ kyatũũmĩsya mũno ngoonĩ? No twĩw’e twathata mũno. O na nĩtũtonya kwĩw’a ũndũ ũla tweekwa ta ũtakola. Vekala ũu twĩka ata? Tũendeea kwoveea ũthatu ũsu ngoonĩ kwa myaka mingĩ, kana no tũatĩĩe ũtao wa Mbivilia na tũilũnga maũndũ na mĩtũkĩ? O ũndũ twaekana na ũndũ ũsu tũteũwĩkalĩla nthĩ, now’o wĩthĩaa nĩ vinya kwĩsa kũtũngĩĩa mũuo katĩ witũ na mwana-a-asa.
16 Twasye nĩwavĩtĩw’a nĩ mwana-a-asa na wĩĩw’a ũndũ ũsu ũtekuma kĩlĩkonĩ. Nĩ matambya meva ũtonya kwosa nĩ kana ũtũngĩĩe mũuo? Mbee, mũvoye Yeova na ngoo yonthe. Mwĩsũve aũtetheesye mũee ngewa nesa wĩ na mwana-a-asa. Ndũkolwe kana mwana-a-asa ũsu nĩ ũmwe wa anyanyae ma Yeova. (Nth. 3:32) Ngai nũmwendete. Yeova ekaa anyanyae ũseo, na endaa tũmeke oou. (Nth. 15:23; Mt. 7:12; Ako. 4:6) Ũndũ ũngĩ waĩle kwĩka nĩ kũsũanĩa nesa kĩla ũũthi kũneena. Ndũkatw’e ngoonĩ yaku kana mũnyanyau avangie akũũmĩsye na ngũlũ. No kwĩthĩwa no vandũ vavĩtanie, kana ũkethĩa nue ũtanaelewa nesa nĩ kĩla kĩendeeie. O na ĩngĩ, ĩthĩwa wĩyũmbanĩtye kwĩtĩkĩla kana we mwene nũtonya kwĩthĩwa wĩkie kĩndũ kĩtumie eka ũndũ wĩkie. No wambĩĩe ngewa na kwasya atĩĩ: “No nĩthĩwe ndyĩka kũthĩnĩka mũno nĩ kaũndũ kate vala kaĩ, ĩndĩ ĩla ũnaneenisye ĩyoo, nĩneewie . . . ” Ethĩwa mwaneena ndũnona ngewa syenyu ta inatethya, mantha ĩvinda mwĩneenea ũndũ ũsu ĩngĩ. Kavindanĩ kau endeea kũvoyea mwana-a-asa na ũimũkũlya Yeova amũathime. Mũvoye Ngai aũtetheesye wone nguma sya vata ila mwana-a-asa ũsu wĩ nasyo. O na maũndũ mathi ata, ĩkĩĩa vyũ kana Yeova akatanĩthw’a nĩ kĩthito kyaku kya kũtata ũndũ ũtonya wĩw’ane na mwana-a-asa, ũla o nake nĩ mũnyanyae.
ĨLA TŨKWĨW’A TŨIANDŨĨKA NŨNDŨ WA MAŨNDŨ TWEEKIE
17. Yeova atũmĩaa kyaũ kũtũtetheesya ethĩwa nĩtwĩkĩte naĩ, na nĩkĩ twaĩle kũtũmĩa ũtethyo ũsu nesa?
17 Amwe mew’aa Yeova ta ũtesa kwĩtĩkĩla ũthũkũmi woo nũndũ wa naĩ ngito meekie ĩvinda ĩvĩtu. Kũandũĩka nũndũ wa naĩ weekie nĩ kĩndũ kĩtonya kũũnyamasya mũno. Mũsumbĩ Ndaviti nũmwe waandũĩkaa mũno nũndũ wa naĩ ĩla weekĩte. Aisye atĩĩ: “Yĩla navindisye, mavĩndĩ makwa makũa nũndũ wa kũluma kwakwa mũthenya w’onthe. Nĩkwĩthĩwa mũthenya na ũtukũ kw’oko kwaku kwaĩ kũito ĩũlũ wakwa.” Ũndũ wa kwendeesya nĩ kana Ndaviti nĩwaũngamie ta mũndũũme mũima kĩ-veva na eeka kĩla waaĩle kwĩka. Aandĩkie: “Nĩnakũmanyĩthisye naĩ yakwa, . . . naku wandekea ũthũku wa naĩ yakwa.” (Sav. 32:3-5) Ethĩwa nĩwĩkĩte naĩ ngito, manya kana Yeova nĩwĩyũmbanĩtye kũũtetheesya ũkĩle ĩngĩ. Ĩndĩ no nginya wĩtĩkĩle ũtethyo ũla umasya aitũmĩa kĩkundi. (Nth. 24:16; Yak. 5:13-15) Kwoou ndũkanange ĩvinda nũndũ kũteetea nĩkũtonya kũtuma wasya wĩkwatyo wa kũkwata thayũ ũtathela! Nao nata ethĩwa nĩwaekeiwe naĩ yaku ĩndĩ no wĩw’aa wasya wa ngoo ũiũthĩny’a nũndũ wa mavĩtyo asu weekie?
18. Ngelekany’o ya Vaulo ĩtonya kũtetheesya ata ala monaa mate vata methonĩ ma Yeova?
18 Twasisya nesa nĩtwonaa kana ve mavinda mũtũmwa Vaulo wathĩnĩkaa mũno nũndũ wa mavĩtyo make ma tene. Aisye atĩĩ: “Nyie nĩ mũnini kwĩ atũmwa onthe, ũla ũtaĩle kwĩtwa mũtũmwa, nĩkwĩthĩwa nathĩnisye ĩkanisa ya Ngai.” Ĩndĩ o na vailyĩ ũu, asyokie asya: ‘Kwondũ wa mumo wa Ngai nĩilyĩ o ũndũ ndilyĩ.’ (1 Ako. 15:9, 10) Yeova nĩweesĩ kana Vaulo aĩ mũndũ wĩ na naĩ ĩndĩ nĩwamwĩtĩkĩlile ailyĩ oou, na nĩwendaa ũ Vaulo amanye kana nũmwĩtĩkĩlĩte. Kwoou ethĩwa nĩweelilile vyũ nũndũ wa naĩ syaku sya tene na watavya Yeova, vamwe na atumĩa ethĩwa vaĩ vata wa kwĩka ũu, no wĩkale wĩ mwĩanĩe wĩsĩ kana Yeova nĩ Ngai wĩ tei. Nũndũ wa ũu ĩkĩĩa ũndũ Yeova ũkwathĩte, na ndũkethĩwe na nzika kana nĩwakũekeie.—Isa. 55:6, 7.
19. Ĩandĩko ya mwaka ya 2018 nĩ yĩva, na nĩkĩ nĩyaĩlĩte?
19 O ũndũ tũthengeee mũthya wa nthĩ ĩno, now’o maũndũ mekũendeea kwĩthĩwa me metu. Ĩndĩ we ĩkĩĩa vyũ kana Ngai ũla ‘ũnengae vinya ala meũnyala; na wongelaa vinya ũla ũte vinya’ nũtonya kũũnenga kyonthe kĩla wĩ na vata nakyo nĩ kana ũendeee kũmĩĩsya. (Isa. 40:29; Sav. 55:22; 68:19) Kĩla ĩvinda twathi maũmbano mwakanĩ ũũ w’onthe wa 2018 tũkalilikanaa ũndũ ũsu wa vata, nĩkwĩthĩwa tũkeethĩanaa na ĩandĩko yitũ ya mwaka Nyũmbanĩ ya Ũsumbĩ. Ũndũ ũsu wa vata wonanĩtw’e nesa nĩ ĩandĩko yĩu, yĩla yaĩtye: “Ala mamweteelaa Yeova makeeũvw’a vinya woo.”—Isa. 40:31.


text:
Yo Nĩ Ũndũ Ũtonyeka Kũmwendeesya Ngai?
Waasoma ĩũlũ wa andũ amwe maeleetw’e Mbivilianĩ makathĩtwe mũno nginya ũkasũanĩa ũndũ ta ũũ: ‘Nyie ndyĩsa kwĩthĩwa nĩilyĩ tamo!’ No wasye, ‘Nyie ndi mũlũngalu na vate nzika mavinda onthe ndyĩkaa maũndũ ala maseo.’
Mbivilia yaĩtye ũũ ĩũlũ wa Yovu: “Aĩ mwĩanĩu na mũlũngalu.” (Yovu 1:1) Nake Loto etĩtwe “mũndũ mũlũngalu.” (2 Vetelo 2:8) Mbivilia yongeleele kwasya kana Ndaviti eekaa “ũla ũseo” methonĩ ma Ngai. (1 Asumbĩ 14:8) Ĩndĩ, ekai twĩmanyĩsye maũndũ maingangĩ ĩũlũ wa andũ asu mawetetwe Mbivilianĩ. Nĩtũkwĩmanyĩsya kana (1) nĩmavĩtasya, (2) no twĩmanyĩsye maũndũ maingĩ kumana na ngelekany’o yoo, na (3) andũ me na naĩ kana mate eanĩu no mamwendeesye Ngai.
NĨMAVĨTASYA
Yovu akwatiwe nĩ maũndũ maingĩ maĩ momũ. Ndaaelewa nesa nĩkĩ maũndũ asu mamũkwatĩte, na nũndũ wa ũu atw’a kana Ngai ndoonaa mũĩkĩĩo ũla waĩ naw’o. (Yovu 9:20-22) Yovu oonaa e mũlũngalu vyũ nginya weethĩa andũ ala angĩ meona ta ũkwasya we nĩ mũlũngalu kwĩ Ngai.—Yovu 32:1, 2; 35:1, 2.
Loto ndaaĩka ũtwi ũla waaĩlĩte na mĩtũkĩ, o na kau waĩ o ũtwi wa ĩmwe kwa ĩmwe na wĩ laisi. Athĩnĩkaa mũno nũndũ wa mwĩkalĩle mũthũku wa andũ ala mekalaa Sotomo na Ngomola, nginya “athĩn’ya ngoo yake ndũngalu.” (2 Vetelo 2:8) Ngai aisye kana nũkwananga ndũa isu nthũku na anenga Loto mwanya wa kũvonoka vamwe na mũsyĩ wake. No ũsũanĩe kana nũndũ Loto nĩwathĩnĩkaa mũno, nĩwe waaĩle kwĩthĩwa e wa mbee kuma ndũanĩ isu. Ĩndĩ ũndũ wa ũsengy’a nĩ kana ndaaosa ĩtambya ya mĩtũkĩ. Alaĩka ala matũmĩtwe makamavonokye malasimĩkie kũmakwata moko na kũmaumya ndũanĩ ĩsu, na mamatwaa vandũ vate mũisyo.—Mwambĩlĩlyo 19:15, 16.
Ĩvindanĩ yĩmwe Ndaviti nĩwaemiwe nĩ kwĩsiĩĩa na kwoou eeka ũlaalai na kĩveti kya mũndũũme ũngĩ. Ũndũ wa kũmakya nĩ kana, nĩwoowaie mũũme wa kĩveti kĩu nĩ kana avithe naĩ yake. (2 Samueli, kĩlungu kya 11) Mbivilia yaĩtye kana ũndũ ũla Ndaviti weekie “nĩwamwĩw’ĩthisye Yeova woo.”—2 Samueli 11:27.
Yovu, Loto, na Ndaviti nĩmavĩtisye, na mavĩtyo amwe moo maĩ maito mũno. Ĩndĩ o tondũ tũkwĩsa kwona, nĩmeeyumĩtye kũmũthũkũma Ngai na ngoo yonthe, na kwĩthĩwa me ewi. O na nĩmeetĩkĩlaa mavĩtyo moo, na mayĩka moalyũku ala maĩlĩte. Na nũndũ wa ũu, Ngai nĩwendeeiw’e nĩmo, na Mbivilia ĩmetĩte aũme aĩkĩĩku.
TŨTONYA KWĨMANYĨSYA KYAŨ?
Nũndũ twĩ andũ me na naĩ, mavinda amwe nĩtũvĩtasya. (Alomi 3:23) Ĩndĩ ĩla twavĩtya nĩtwaĩle kwĩtĩkĩla mavĩtyo, na tũitata ũndũ tũtonya tũlũnge maũndũ.
Yovu, Loto, na Ndaviti meekie ata nĩ kana malũnge mavĩtyo moo? Yovu aĩ mũĩkĩĩku kuma ngoonĩ. Yovu nĩwalũngile mosũanĩo make na eetĩkĩla ĩvĩtyo yake ĩtina wa Ngai kũneena nake. (Yovu 42:6) Naw’o woni wa Loto ĩũlũ wa mwĩkalĩle mũthũku wa andũ ma Sotomo na Ngomola woosanĩte nesa vyũ na ũndũ Ngai wonaa ũthũku. Ĩndĩ thĩna wake waĩ kũlea kwosa ĩtambya ya mĩtũkĩ. Ĩtina nĩwesie kuma ndũanĩ isu Ngai wavangĩte kũsyananga na avonoka ũsilĩlo wa Ngai. Nũndũ aĩ mwĩwi ndaasisya syĩndũ ila watiĩte ĩtina. O na kau Ndaviti nĩweekie naĩ ngito kwa kũtũla mwĩao wa Ngai, nĩwoonanisye kĩla kyaĩ ngoonĩ yake ĩla weetĩkĩlile mavĩtyo make, na eetya Ngai ũekeo.—Savuli 51.
Ũndũ Ngai woonaa aũme asu, kwĩtwony’a woni mũseo ũla wĩthĩawa naw’o kwa andũ me na naĩ. Ngai “nĩwĩsĩ wũmbe witũ; nũlilikanaa kana twĩ kĩtoo.” (Savuli 103:14) Kwoou, ethĩwa Ngai nĩwĩsĩ kana mavinda amwe nĩtũvĩtasya, endaa twĩke ata?
Ngai “nĩwĩsĩ wũmbe witũ; nũlilikanaa kana twĩ kĩtoo.”—Savuli 103:14
ŨNDŨ ANDŨ ME NA NAĨ MATONYA KŨMWENDEESYA NGAI
Ũtao ũla Ndaviti wanengie mwana wake Solomoni nũtũtetheeasya kũmanya ũndũ tũtonya kũmwendeesya Ngai. Amwĩie atĩĩ: “Naku, Solomoni mwana wakwa, mũmanye Ngai wa ĩthe waku, noimũthũkũma na ngoo mbĩanĩu.” (1 Mavinda 28:9) Ĩkũlyo nĩ, Ngoo mbĩanĩu nĩ kyaũ? Nĩ kũmwenda Ngai na kwĩthĩwa mũndũ atw’ĩte kwĩmanyĩsya kwenda kwake, na kwĩka kĩla weemanyĩsya. Ũu ti kwasya kana mũndũ ndatonya kwĩka naĩ, ĩndĩ nĩkwĩthĩwa na mea ma kũmũthũkũma Ngai wĩ mwĩwi na kwĩthĩwa wĩyũmbanĩtye kũlũngwa. Kũmwenda Ngai na kwĩthĩwa e mwĩwi nĩkw’o kwatumie Yovu awetwa ta “mwĩanĩu,” nake Loto awetwa ta “mũlũngalu,” na Ndaviti awetwa ta weekaa “ũla ũseo” methonĩ ma Ngai. Nĩmamwendeeisye Ngai o na kau onthe nĩmavĩtasya.
Mũndũ wĩ na ngoo mbĩanĩu nĩwĩthĩawa endete kwĩka kwenda kwa Ngai na kũmũthũkũma e mwĩwi
Kwoou, ĩla tweethĩwa na mosũanĩo mate maseo, twaneena ndeto iũtuma twĩw’a nthoni, kana tweeka maũndũ mate maseo, nĩ ũndũ wa vata kwosa vinya kumana na ngelekany’o isu twaneenea. Ngai nĩwĩsĩ kana ĩvindanĩ yĩĩ tũilea kwĩka naĩ. Ĩndĩ o na ũu wĩ o vo, nĩwendaa tũmwende na tũitata ũndũ tũtonya twĩthĩwe twĩ ewi. Tweethĩwa na ngoo mbĩanĩu kwa kũmwenda na kwĩthĩwa twĩ ewi, no twĩthĩwe na mũĩkĩĩo mũlũmu kana no tũmwendeesye.


text:
Ngewa ya 63: Solomoni Mũsumbĩ Mũĩ
SOLOMONI aĩ mwanake mũnini yĩla watw’ĩkie mũsumbĩ. Nĩwendete Yeova, nake nĩwaatĩĩaa ũtao mũseo ũla wanengiwe nĩ ĩthe Ndaviti. Yeova nĩwendeeaw’a nĩ Solomoni, na kwoou ũtukũ ũmwe amwĩa nthĩnĩ wa ndoto: ‘Solomoni, we wĩenda ngũnenge kyaũ?’
Nake Solomoni asũngĩa: ‘Yeova Ngai wakwa, nyie nĩ o mwanake mũnini na ndyĩsĩ kũsumbĩka. Kwoou nenga ũĩ wa kũsumbĩka andũ maku kwa nzĩa nzeo.’
Yeova nĩwendeeiw’e mũno nĩ kĩla Solomoni weetisye. Kwoou we asya: ‘Nũndũ wa kwĩthĩwa weetya ũĩ na ti ũthwii kana kwĩkala matukũ maingĩ, nyie nĩngũũnenga ũĩ mwingĩ mũno kũthonoka mũndũ ũngĩ o na wĩva waaĩthĩwa thayũ. O na ĩngĩ nĩngũũnenga kĩla ũtanetya, ũthwii o na ndaĩa.’
Na o ĩvinda ĩkuvĩ ĩtina, aka elĩ mooka vala ve Solomoni mena thĩna mũito. Na ũmwe woo asya: ‘Nyie na mũndũ mũka ũũ twĩkalaa nyũmba ĩmwe. Na nĩnasyaie kana ka kavĩsĩ, na kweethĩwa mĩthenya mĩna ĩtina, o nake anasyaa kana ka kavĩsĩ. Na ũtukũ ũmwe kana kake kakw’a. Na ĩndĩ ngomete, aia kana kake ke kakw’ũ ũtee wakwa na oosa kala kakwa. Yĩla naamũkie na nasisya kana kau kakw’ũ, neethĩa ti kakwa.’
Nake mũndũ mũka ũla ũngĩ asya: ‘Aiee! Kana kala ke thayũ nĩko kakwa, na kala kakw’ũ nĩko kake!’ Nake mũndũ mũka ũla wa mbee asũngĩa: ‘Aiee! Kana kala kakw’ũ nĩko kaku, na kala ke thayũ nĩko kakwa!’ Ũu nĩw’o aka asu makananĩaa. Solomoni eekie ata?
Atũmanie ũvyũ na yĩla waetiwe asya: ‘Atũany’a kana kala ke thayũ ilungu ilĩ, na ũinenga kĩla mũndũ mũka nyusu ĩmwe.’
Nake inyia waw’o wa kana kala kaĩ thayũ akaya ayasya: ‘Aiee! Nĩngũkwĩsuva ndũkoae kana. Mũnenge ko!’ Ĩndĩ mũndũ mũka ũla ũngĩ asya: ‘Ndũkakanengane o na kwa ũmwe witũ; katũany’e.’
Na ĩtina vyũ Solomoni aneena na asya: ‘Ndũkoae kana kau! Kanenge mũndũ mũka ũla wa mbee. Nĩwe inyia wako.’ Solomoni amanyie ũu nũndũ inyia wako waw’o nĩwendete kana kake mũno nginya eetĩkĩla kũkanenga mũndũ mũka ũsu ũngĩ nĩ kana kaikoawe. Yĩla andũ meewie ũndũ Solomoni waminie thĩna ũsu, matana nũndũ wa kwĩthĩwa na mũsumbĩ mũĩ take.
Ĩvinda ya ũsumbĩ wa Solomoni, Ngai nĩwaathimie andũ kwa kũtuma mũthanga ũsyaa kwa wingĩ nganũ, mbaale, nzavivu, makũyũ na malĩu angĩ. Andũ meekĩaa ngũa nzeo na mekalaa nyũmba nzeo. Kĩla mũndũ aĩ na syĩndũ mbingĩ nzeo.
1 Asumbĩ 3:3-28; 4:29-34.
Makũlyo
- Yeova akũlilye Solomoni ata, nake asũngĩie ata?
- Nũndũ nĩwendeeiw’e nĩ kĩla Solomoni weetisye, Yeova athanie akamũnenga kyaũ?
- Nĩ thĩna mwaũ mũito aka elĩ maetie kwa Solomoni?
- Tondũ ũtonya kwona vaa visanĩ, Solomoni aminie thĩna ũsu ata?
- Ũsumbĩki wa Solomoni ũilyĩ ata, na nĩkĩ?
Makũlyo ma kwongeleela
- Soma 1 Asumbĩ 3:3-28.
Aũme ala manengetwe wĩa wa ũsyaĩĩsya nthĩnĩ wa ũseũvyo wa Ngai ũmũnthĩ, matonya kwĩmanyĩsya kyaũ kumana na ndeto sya kuma ngoonĩ sya Solomoni nthĩnĩ wa 1 Asumbĩ 3:7? (Sav. 119:105; Nth. 3:5, 6)
Kĩla Solomoni weetisye nĩ ngelekany’o nzeo ata ya maũndũ ala twaĩlĩtwe nĩkũvoya? (1 Asu. 3:9, 11; Nth. 30:8, 9; 1 Yoa. 5:14)
Nzĩa ĩla Solomoni watũmĩie kũmina thĩna katĩ wa ala aka elĩ yĩtunenga ũĩkĩĩthyo mwaũ wa ngoo ĩũlũ wa ũsumbĩki wa ĩvinda yũkĩte wa Solomoni Mũnene, Yesũ Klĩsto? (1 Asu. 3:28; Isa. 9:6, 7; 11:2-4)
- Soma 1 Asumbĩ 4:29-34.
Yeova asũngĩie Solomoni ata yĩla wavoyie anengwe ngoo yĩ ũmanyi? (1 Asu. 4:29)
Kwa kũsũanĩa ũndũ andũ meekĩaa kĩthito nĩ kana mew’e ũĩ wa Solomoni, woni witũ waĩle kwĩthĩwa wĩ mwaũ kwelekela kwĩmanyĩsya Ndeto ya Ngai? (1 Asu. 4:29, 34; Yoa. 17:3; 2 Tim. 3:16)


text:
NGEWA
Kũendany’a na Ala Oĩ Nĩkũndethetye Mũno
NĨNGŨLILIKANA kwakya kũmwe twaĩ ngalĩko ya Brookings, kĩsionĩ kya South Dakota, Amelika. Kwakya ku kwaĩ kũthithu mũno na nzeve ĩla yaĩ kw’o yandilikanilye kana ĩvinda ya mbevo ĩla mbingĩ yĩ nzĩanĩ. Ũsengy’o nĩ kana kũthithĩte ũu kwathithĩte, mũthenya ũsu nĩ na andũ angĩ anini twaĩ vandũ kĩsũmbanĩ kya kwia syĩndũ sya mũũndanĩ na sya indo. Kĩsũmba kĩu kĩyaĩ na kĩndũ o na kĩmwe kya kũtũkwatya muutĩa. Na mbee witũ vaĩ katangi indo syanyw’ĩĩaa kĩw’ũ, kala keekĩĩtwe kĩw’ũ kĩthithu kakew’a kusũa. Kwaeka nambe kũũnenga ũvoo mũnini ĩũlũ wakwa nĩ kana ũelewe nĩkĩ twaĩ vau.
MŨSYĨ WITŨ
Nasyaiwe Matukũ 7, Mwei wa 3, 1936. Tũsyaĩtwe twĩ ana na ninyie ĩlumaita. Twekalaa ngalĩko ya wumĩlonĩ wa sua ya South Dakota, na twaĩ aĩmi na nĩtwaĩthasya indo. Nĩtwendete mũno kũĩma na kũĩthya indo ĩndĩ ũsu ti w’o ũndũ ũla twendete mũno vyũ. Asyai makwa mavatisiwe mwakanĩ wa 1934. Maivatiswa nĩmamwathie Asa witũ, Yeova, kana makamũthũkũmaa na ngoo yonthe, na kwoou ũndũ ũla waĩ wa vata mũno vyũ kwoo nĩ kwĩka kwenda kwa Ngai. Ĩthe wakwa, Clarence, na ĩtina mwana-a-inyia, Alfred, nĩmesie kũtw’ĩka athũkũmi ma kĩkundi (ũmũnthĩ metawa avangĩthya ma nzama ya atumĩa) kĩkundinĩ kĩla twaĩ taoninĩ ya Conde, South Dakota.
Vai ĩvinda twaatĩĩa maũmbano ma Kĩklĩsto, na vai ĩvinda twaaĩkala tũteũthi nyũmba na nyũmba tũtavye angĩ ĩũlũ wa wĩkwatyo mũseo mũno ũla wĩ Mbivilianĩ. Asyai maitũ nĩmatwiĩe ngelekany’o nzeo mũno na matũmanyĩsya nesa, na ũndũ ũsu nĩwatũtethisye mũno. Kwa ngelekany’o, nyie nĩ na mwĩĩtu tũsyaanĩw’e wĩtawa Dorothy twatw’ĩkie atavany’a ma Ũsumbĩ twĩ na myaka thanthatũ. Mwakanĩ wa 1943 nĩw’o Sukulu ya Ũthũkũmi wa Kĩtheokulasi yambĩĩw’e, na mwaka o ũsu now’o nalikile sukulunĩ ĩsu.
Nĩtwendete mũno kũthi maũmbanonĩ manene. Nĩngũlilikana Mwana-a-asa Grant Suiter ayumya ũvoo ũmbanonĩ ũmwe mũnene, ũla weekiwe mwaka wa 1949 taoninĩ ya Sioux Falls, South Dakota. Ndyaaũlwa nĩ ũvoo ũla waumisye waĩ na kyongo, “Ĩvinda Nĩ Ĩendu kwĩ Ũndũ Ũũsũanĩa!” Akindĩlĩĩle kana Aklĩsto onthe avatise maĩlĩte kwĩyumya na ngoo yonthe matavany’e ũvoo mũseo wa Ũsumbĩ wa Ngai. Ũvoo ũsu watumie nenda kwĩyumya nĩmũthũkũme Yeova. Ũmbano ũla waatĩĩe wa mũthyũlũlũko weekĩiwe Brookings na nĩvo navatisĩwe kĩla kĩsũmbanĩ kĩ mbevo nĩwetie. Ala twavatisiwe mũthenya ũsu wa Matukũ 12, Mwei wa 11, 1949, twaĩ ana, na twavatisĩwe kala katanginĩ ka ĩvati.
Ĩtina wa vau nĩnavangie kũtw’ĩka vainia. Noosie ũvainia Ĩtukũ 1, Mwei wa 1, 1952, nĩ na myaka 15. Mbivilia yaĩtye: “Endaa na andũ oĩ, ũkeethĩwa mũĩ.” No nasye ve andũ aingĩ mũno oĩ ma mũsyĩ witũ ala mangwatie kw’oko ũndũnĩ ũsu. (Nth. 13:20) Kwa ngelekany’o, vainia ũla natavanasya nake aĩ mwana-a-inyia wa Tata weetawa Julius, ũla ĩvinda yĩu waĩ na myaka 60. O na kau aĩ mũkũũ mũno kwĩ inyie, twatanĩie ũtavany’a mũno. Eeyoneete maũndũ maingĩ mũno, na kwoou ũĩ ũla nakwatie kwake waĩ mwingĩ. Twĩkalangĩte o nake mwĩĩtu-a-mwaitũ, Dorothy, nĩwoosie ũvainia.
ASYAĨĨSYA MA MŨTHYŨLŨLŨKO NĨMANDETHISYE MŨNO
Nĩ wa mũika asyai maitũ nĩmathokasya asyaĩĩsya ma mũthyũlũlũko na iveti syoo makomele kwitũ. Amwe ta asu maĩ Jesse na Lynn Cantwell na nĩmandethisye vanene. Kĩndũ kĩmwe kyatumie nosa ũvainia nĩ kũnthangaasya kũla manthangaaisye. Na wendo woo nĩwatumie nenda mũno kwĩka mũvango wa kwĩanĩsya maũndũ mana ũthũkũminĩ wa Ngai. Kwa ngelekany’o, mavinda amwe matw’a kũthyũlũlũka ikundi ila syĩ vakuvĩ na kwitũ nĩmangũlasya nĩthi ũtavany’a namo. O na ndiwetekya ũndũ kĩndũ kĩu kyanthangaaisye na kyambĩkĩa vinya!
O nake Mwana-a-asa Bud Miller, na mũka, Joan, nĩmesie kũtũthyũlũlũka. Maitũthyũlũlũka naĩ na myaka 18 na nĩneesĩ ndiema kwĩtwa ngathũkũme itanĩ. Kamitii ĩla yaandĩkĩthasya andũ itanĩ yaĩ ĩnavanga kana nĩnaĩle kũlika itanĩ. Ĩndĩ nĩneesĩ kana kwĩka ũu nĩ kũtũla mwĩao ũla Yesũ wanengie aatĩĩi make amea maikatate kwĩlikya siasanĩ. Na eka ũu, nyie nendaa kũtavany’a ũvoo mũseo wa Ũsumbĩ. (Yoa. 15:19) Kwoou nĩneekaĩlile kamitii ĩsu ĩndale ta nĩ mũtavany’a.
Ĩla Mwana-a-asa Miller wambĩie nũkũendany’a nakwa mbee wa kamitii ĩsu neewie nakiitwa ngoo mũno. Miller aĩ mũndũ mũneenu na ndatelemangaw’a oou nĩ maũndũ. Kũendany’a na mũndũ wa kĩ-veva ta ũsu kwanengie ũkũmbaũ mwingĩ mũno. Kamitii ĩsu nĩyatwĩthukĩĩisye, na nũndũ wa ũu thano wa mwaka wa 1954 ũithela nĩyandalile ta mũtavany’a. Nũndũ wa ũtwi ũsu naĩ nĩtonya kwĩanĩsya mũvango ũngĩ ũthũkũminĩ wa Ngai.
Ĩvindanĩ yĩu nĩw’o nakwatie valũa wa kũthũkũma Mbetheli. Neetiwe nĩthũkũmae vala tene veetawa Watchtower Farm, ngalĩko ya Staten Island, New York. Nekalile vau myaka ta ĩtatũ. Ĩndĩ nĩnatanĩie mũno kũvekala nũndũ nĩnathũkũmie na andũ angĩ aingĩ oĩ.
ŨTHŨKŨMI WA MBETHELI
Vau Watchtower Farm nĩvo vaĩ kĩla kĩsese kya letiũ kyeetawa WBBR. Kĩsese kĩu kyaĩ kya Ngũsĩ sya Yeova kuma 1924 nginya 1957. Na ũtalo wa athũkũmi ma Mbetheli ala maĩ vau Watchtower Farm waĩ katĩ wa 15 na 20. Aingĩ maitũ twaĩ ma mũika na no ĩndĩ twaĩ tũnooka. Ĩndĩ ũseo twaĩ na mwana-a-asa ũmwe mũkũũ weetawa Eldon Woodworth. Eldon aĩ mwĩtĩkĩw’a mauta na nũmwe wa ala oĩ mandethisye. Atwendete ta syana syake na ũtethyo wake nĩwalũlũmĩlye ngwatanĩo yitũ na Yeova. Ĩla Mwana-a-asa Woodworth wesa kwona tũiemanwa nũndũ wa mawonzu maitũ akothaa kwasya, “Nĩ ũndũ wa ũsengy’o mũno kwona maũndũ ala Mwĩaĩi wĩanĩĩtye na ala ũthũkũmaa namo.”
O na nĩtwathũkũmie vau na Mwana-a-asa Frederick W. Franz, na ũsu waĩ ũndũ mũnene mũno kwitũ. Ũĩ wake na ũmanyi mwingĩ wa Maandĩko ũla waĩ naw’o nĩwatũtethisye mũno. Nake mwene nĩwendete kĩla ũmwe witũ. Na ĩndĩ vaĩ Harry Peterson. Mwana-a-asa ũsu nĩwe watũuĩaa na twendete kũmwĩta Peterson vandũ va kũmwĩta Papargyropoulos. Yĩu nĩyo yaĩ yake mwene ĩndĩ tweew’aa kũyĩtamũka kwĩ vinya mũno. O nake aĩ mwĩtĩkĩw’a mauta na aĩ kĩthito kingĩ mũno ũtavany’anĩ. O na kau Mwana-a-asa Peterson nĩweeyumĩtye vyũ eanĩsye wĩa wake Mbetheli, ndaavũthĩĩsya ũtavany’a. Avalũkasya makaseti mbee wa ĩana kĩla mwei. O na nĩtwamũkũlasya makũlyo maingĩ na akatũsũngĩa nũndũ ũmanyi ũla waĩ naw’o wa Maandĩko waĩ mwingĩ mũno.
EĨTU-A-ASA OĨ NĨMANDETHISYE
Vau Watchtower Farm nĩtwaseũvasya matunda na mbaa mboka nĩ kana tũsyĩkĩe ivavanĩ kwondũ wa athũkũmi onthe ma Mbetheli. Kĩla mwaka twaseũvasya matunda na mboka itoetye kwĩkĩwa ivavanĩ ta 45,000. Nĩnatanie mũno kũkwata mwanya wa kũthũkũma wĩa ũsu na mwĩĩtu-a-asa ũmwe mũĩ wĩtawa Etta Huth. Etta nĩwe waandĩkaa mũtalatala ũla ũkũatĩĩwa tũiseũvya matunda na mboka isu. Kĩla ĩvinda twesa kũtw’ĩka nĩtũũtethya wĩa ũsu, eĩtu-a-asa ala maĩ ikundinĩ ila syaĩ vau vakuvĩ nĩmookaa kũtetheesya, na Etta nĩwe wamonasya kĩla mekwĩka. O na kau Etta nĩweekwetw’e mũno wĩanĩ ũsu, nĩwatatie mũno atiĩe ala angĩ ngelekany’o nzeo ya kwĩnyivĩsya ana-a-asa ala maũngamĩe maũndũ vau twaĩ. Noonie naĩle kũatĩĩa ngelekany’o yake ya kwĩnyivĩsya ala matongoesye maũndũ ũseũvyonĩ.
Ũmwe wa eĩtu-a-asa ala mookaa kũtetheesya aĩ Angela Romano. Angela nĩwatethetw’e mũno nĩ Etta amina kwĩmanyĩsya ũla w’o. Kwoou no nasye ĩvinda yĩu nathũkũmaa Mbetheli nĩnakomanie na Mũklĩsto ũngĩ mũĩ, ũla nĩthĩĩtwe ngĩendany’a nake kwa ĩvinda ya myaka 58. Natwaie Angie Mwei wa 4, 1958, na nĩtũtanĩĩte maũndũ maingĩ mũno ũthũkũminĩ wa Ngai. Myakanĩ ĩsu yonthe Angie ekalĩte alũmanĩtye na Yeova, na kĩthito kĩu kyake nĩkĩtumĩte mũtwaano witũ wĩkala wĩ mũlũmu. Nĩthĩawa nĩmwĩkwetye vyũ o na twakwatwa nĩ ũndũ ũnenevete ata.
ŨTHŨKŨMĨ WA ŨMISONALĨ NA WĨA WA KŨTHYŨLŨLŨKA
Kĩsese kya WBBR kĩla kyaĩ Staten Island nĩkyesie kũthoow’a mwaka wa 1957. Ĩtina wa vau nathũkũmangie Mbetheli ya Brooklyn kwa ĩvinda ĩkuvĩ, na ĩvindanĩ yĩu nĩw’o natwaanie na Angie. Twatwaana nĩnaumie Mbetheli na twakũna ũvainia o vau Staten Island kwa ĩvinda ya myaka ta ĩtatũ. O na ve ĩvinda myakanĩ ĩsu naandĩkiwe nĩ ala mathooie kĩla kĩsese kitũ kya letiũ. Makĩthooa makĩvĩndũie ĩsyĩtwa makĩta WPOW.
Nĩ na Angie nĩtwavangie kana tũikeyũmbĩlĩĩla maũndũ maingĩ nĩ kana wĩthĩe nĩ laisi kũthi kw’onthe kũla tũtonya kwĩsa kũtũmwa. Nũndũ wa ũu, vayaĩ vinya kwitũ kwĩtĩkĩla kũthi ngalĩko ya Falls City, kĩsionĩ kya Nebraska, ta mavainia ma mwanya ĩla twakũlilw’e twĩke ũu mwambĩĩonĩ wa mwaka wa 1961. Twakililye twavika kũu twatũmiwe oou, twakwata valũa wa kũthi Sukulu ya Ũthũkũmi wa Ũsumbĩ. Sukulu ĩsu yeekĩiwe South Lansing, New York, kwa ĩvinda ya mwei ũmwe. Twatanĩie mũno kũmanyĩw’a na nĩtwendaa mũno kũtũmĩa kĩsomo kĩu twasyoka Nebraska. Kwoou twaseng’ie mũno sukulu yathela tũinengwa valũa wa kũtũmwa ta amisonalĩ nthĩ ya Cambodia! Nthĩ ĩsu mbanake yĩ ngalĩko ya Southeast Asia yaĩ na kũndũ kũseo mũno kwa kwĩloela, tũwasya tũseo, o na syĩndũ syĩ mĩnyungo mĩseo. Syonthe syaĩ syĩndũ tũtaĩ twaaona kana kwĩw’a. Kwoou twaĩ na mea maingĩ ma kũnyaĩĩkya ũvoo mũseo kũu.
Ĩndĩ twĩkalangĩte kũu kwathokoanie weethĩa no tũthamĩĩaa South Vietnam. Myaka ĩlĩ ĩithela nĩnawaie mũno, na nũndũ wa ũu tweeiwe nĩ kavaa twambe kũsyoka mũsyĩ. Nĩnakuie ĩvinda ndikwata vinya, ĩndĩ nakwata vinya oou nĩtwalikile ĩngĩ ũthũkũminĩ wa ĩvinda yonthe.
Mwei wa 3, 1965, nĩnanengiwe wĩa wa kũthyũlũlũka na nĩtwatanĩaa kũtetheesya ikundi. Kwa ĩvinda ya myaka 33, nĩtwatanĩie kũthũkũma vamwe nĩ mũsyaĩĩsya wa mũthyũlũlũko na mũsyaĩĩsya wa kĩvalo. O na myakanĩ ĩsu nĩtwatanĩie kũtetheesya kũvanga maũmbano manene na kũtethya mawĩa maũmbanonĩ asu. Kuma tene nĩnendete maũmbano manene na kwoou nĩneew’aa mũyo mũno nditethya wĩa wa kũmavanga. Nĩtwaminie myaka kauta twĩ kĩsionĩ kya New York City, na myakanĩ ĩsu ve maũmbano meana ũna manene meekĩiwe Yankee Stadium.
KŨSYOKA ĨNGĨ MBETHELI NA KŨKWATĨĨA SUKULU SYA KĨTHEOKULASI
O tondũ aingĩ ala me ũthũkũminĩ wa ĩvinda yonthe meyoneete, myakanĩ ĩsu yonthe nĩtũkwatĩte ianda syĩ kĩvathũkany’o, imwe sya kũtanĩthya mũno na ingĩ syĩ vinya. Kwa ngelekany’o, mwakanĩ wa 1995 nĩnakũlilw’e nĩmanyĩasye Sukulu ya Kũmanyĩsya Maũndũ ma Ũthũkũmi (MTS). Myaka ĩtatũ ĩtina wa vau nĩtweetiwe Mbetheli. Natanie ta kĩ kũsyoka vala nambĩĩe ũthũkũmi wakwa wa ĩvinda yonthe myaka mbee wa 40 mĩvĩtu! Nathũkũmangie Mũvĩanĩ wa Ũthũkũmi na nĩnamanyĩisye sukulu siana ũna. Mwakanĩ wa 2007, Nzama Ĩla Ĩtongoesye yatwie kana sukulu syonthe ila syĩkĩawa Mbetheli ikeethĩawa iũngamĩwe nĩ Mũvĩa wa Masukulu ma Kĩtheokulasi. Ũsu nĩ mũvĩa mweũ waĩ ũnambĩĩw’a, na nĩnanengiwe kĩanda kya kwĩthĩwa mũsyaĩĩsya wa mũvĩa ũsu kwa ĩvinda ya myaka kauta.
Myakanĩ ya mĩtũkĩ nĩtwonete moalyũku manene ala mekĩtwe mũno mũno maũndũnĩ ma sukulu. Kwa ngelekany’o, Sukulu ya Atumĩa ma Kĩkundi nĩyambĩĩw’e mwaka wa 2008. Myaka ĩlĩ kuma yambĩĩw’a, atumĩa mbee wa 12,000 nĩmamanyĩiw’e sukulunĩ ĩla yeekĩiwe Patterson na Mbetheli ya Brooklyn. Sukulu ĩsu nĩendeee kũndũ kwingĩ ĩũlũ wa nthĩ na yĩ na alimũ amanyĩsye nesa. Mwakanĩ wa 2010, Sukulu ya Kũmanyĩsya Maũndũ ma Ũthũkũmi (MTS) nĩyavĩndũiwe ĩsyĩtwa yeetwa Sukulu ya Mbivilia ya Ana-a-asa Matatwaanĩte, na mwakanĩ o ũsu Sukulu ya Mbivilia ya Aklĩsto Matwaanĩte nĩyambĩĩw’e.
Mwaka wa ũthũkũmi wa 2015 ũyambĩĩa, sukulu isu ilĩ syakwataniw’e syatw’ĩka Sukulu ya Atavany’a ma Ũsumbĩ. Vatw’ĩkĩkanie kana ala matonya kũthi sukulunĩ ĩsu no methĩwe mũndũ na mũka, ana-a-asa matatwaanĩte, kana eĩtu-a-asa mate atwae. Kĩla vandũ ĩũlũ wa nthĩ ana-a-asa na eĩtu-a-asa matanie mũno ĩla meewie sukulu ĩsu ĩkeekawa movisinĩ maingĩ ma ũvonge. Nĩ ũtanu mwingĩ kwona aingĩ makwatĩte mwanya wa kũthi sukulu isu, na nĩnĩtanĩaa mũno kũkomana na aingĩ ala mekĩte moalyũku nĩ kana matonye kũthi sukulu isu.
Nalilikana myaka ĩla nĩkalĩte kuma o na ndanamba kũindwa kala katanginĩ kũvika yu, nĩnĩmũtũngĩaa Yeova mũvea mwingĩ nũndũ wa andũ onthe oĩ ala mandetheetye nĩendeee kũkinyĩla nzĩanĩ ya ũla w’o. Amwe moo nĩtwavĩtũkanĩte myaka na angĩ tũyaumĩte kũndũ kũmwe. Ĩndĩ maĩ andũ mamwendete Yeova kuma ngoonĩ. Mawoni moo na maũndũ ala meekaa nĩmoonanasya ũtheinĩ kana nĩmamwendete Yeova. Vate nzika, ũseũvyonĩ wake twĩ na ana-a-asa na eĩtu-a-asa aingĩ oĩ tũtonya kũendany’a namo. Nyie mwene nĩnĩkĩte ũu na ngakwata moathimo maingĩ.


text:
MAKŨLYO MA ANDŨ MA MŨIKA
Naĩle Kwĩka Ata Ĩla Navĩtya?
umya
We Ũtonya Kwĩka Ata?
Soma wone kĩla kyakwatie Karina, na ũisũanĩa ta keka nue wakwatiwe nĩ ũndũ ũsu we wĩka ata.
Karina: “Ĩvinda yĩmwe nĩendete sukulu nasembetye ngalĩ mũno, na mũsikalĩ ambũngamya anenga lisiti yonanĩtye vainĩ ũla naĩlĩte kũĩva. Nathatie mũno! Nĩnatavisye Mami ũndũ ũsu na ambĩa no nginya nĩtavye Tata. Ĩndĩ Ndyaaenda kwĩka ũu.”
We Ũtonya Kwĩka Ata?
1. Kũvindya na ndimanya ĩthe-akwa ndakamanya ũndũ ũsu.
2. Ndavya ĩthe-akwa kĩla kĩneekĩkie.
Nĩvatonyeka ũkosa ũsũngĩo wa mbee. Nĩkĩ? Nũndũ nũtonya kũsũanĩa inyia-aku ndeatĩanĩa naku aivanga nũnatavisye ĩthe-aku. Ĩndĩ ve itumi nzeo syaĩlĩte kũtuma wĩtĩkĩla mavĩtyo maku, wĩthwe ũkũniwe vainĩ nũndũ wa kũsembya ngalĩ kana o mavĩtyo angĩ.
Itumi itatũ syonanĩtye nĩkĩ waĩle kwĩtĩkĩla mavĩtyo maku
1. Nũndũ nĩw’o ũndũ ũla waĩle. Mbivilia nĩwetete ũndũ Aklĩsto maĩle kwĩthĩwa mailyĩ. Yaĩtye: “Neenai w’o.”—Aeveso 4:25.
“Nĩndataa ũndũ ndonya kũneena ũla w’o, kwĩtĩkĩla mavĩtyo makwa na mĩtũkĩ ũndũ vatonyeka, na kwĩtĩkĩla kĩla kyaumĩla nũndũ wa meko makwa.”—Alexis.
2. Nũndũ nĩ laisi andũ kũekea ũla weetĩkĩla mavĩtyo make. Mbivilia yaĩtye: “Ũla ũvw’ĩkaa mavĩtyo make ndakaathimĩka; ĩndĩ ũla ũmaumbũlaa na kũmatia akeew’ĩwa tei.”—Nthimo 28:13.
No nginya wĩthwe na ũkũmbaũ nĩ kana wĩtĩkĩle mavĩtyo. Ũu nũtumaa andũ makũĩkĩĩa ,nũndũ nĩmamanyaa ndũkenganaa. Na nĩmonaa ũseo ũla weeka vandũ va ĩvĩtyo yaku.—Richard.
3. Ũu nũmũtanĩthasya Yeova. Mbivilia yaĩtye: “Ũla wĩ ngũlũ [“wĩvithaa ũndũ ũilyĩ,” NWT] nĩ ũthatyo kwa Yeova; ĩndĩ ũnyanya wake nĩ wake na ũla mũlũngalu.”—Nthimo 3:32.
“Ve ĩvinda neekie ĩvĩtyo yĩito, na nĩnamanyie kana nĩnaĩlĩte kũyĩweta. Yeova ndaĩ esa kũmbathima ndyĩka maũndũ kĩvathũkany’o na ũndũ wendete.”—Rachel.
We Karina eekie ata? Nĩwatatie kũvitha ĩthe lisiti ĩla wanengiwe nũndũ wa kũsembya ngalĩ. Ĩndĩ ĩthe nĩwesie kũmyona. Karina easya: “Ĩtina wa mwaka ũmwe, Tata aisisya lekoti sya inisualenzi, nĩweethĩie lisiti ya vainĩ wa kũsembya ngalĩ ĩandĩkĩtwe ĩsyĩtwa yakwa.” Naĩ thĩnanĩ mũnene. O na inyia-akwa nĩwathatie amanya ndyaĩ naatavya ĩthe-akwa ũndũ ũsu.
Kĩla tũkwĩmanyĩsya: Karina aĩtye: “Kũvitha mavĩtyo kwĩkaa kwanangĩĩa maũndũ. Wĩsaa o kũmaĩvĩa ĩtina.”
Ũndũ ũtonya kwĩmanyĩsya kumana na mavĩtyo maku
Kĩla mũndũ nũvĩtasya. (Alomi 3:23; 1 Yoana 1:8) Na o tondũ twoona, ĩla tweetĩkĩla mavĩtyo tũteũtindĩa, twonanasya twĩ na wĩnyivyo na kana twĩ aimu.
Twamina kwĩtĩkĩla mavĩtyo, ũndũ ũla ũngĩ nĩ kwĩmanyĩsya kumana namo. Ĩndĩ ũsengy’o nĩ kana andũ aingĩ ma mũika mayĩkaa ũu. Nĩvatonyeka mekew’a ũndũ mwĩĩtu ũmwe wa mũika wĩtawa Priscilla weew’aa, aĩtye atĩĩ: “Mavinda maingĩ nĩnatũlĩkaa ngoo mũno nũndũ wa mavĩtyo makwa. Noonaa nde wa vata, na kwoou mavĩtyo makwa namonaa me mũio mũnene ndatonya kũũvikya. Nathĩnĩkaa mũno na ngeyĩw’ĩa tei mwingĩ.”
We mavinda amwe nĩwĩw’aa ũu? Kũtindĩa ũisũanĩa mavĩtyo weekie nĩ ũndũ ũmwe na kũtindĩa kũsisya kĩoo kya ngalĩ kĩla kyonanasya ĩtina. Kwĩka ũu no kũtume wĩw’a ũte wa vata na ũyĩthĩa ndwĩ na vinya wa kũthĩnĩkĩa maũndũ angĩ ala matonya kũũkwata.
Vandũ va ũu, twaĩlĩte kwĩthĩwa na woni waĩlĩte.
“Sũanĩa mavĩtyo maku na ũyĩmanyĩsya kumana namo nĩ kana ndũkamasyokeleele. Ĩndĩ ndũkatindĩae kũmasũanĩa maikakũũmĩsye.”—Elliot.
“Nĩndataa ũndũ ndonya kwĩmanyĩsya kumana na mavĩtyo makwa. Kĩla ĩvĩtyo yĩnengae ĩsomo yĩtonya kũtuma nĩthwa nĩ mũndũ mũseango na yĩkandetheesya kũmanya ũndũ ndonya kũthĩnĩkĩa ũndũ ta ũsu waumĩla ĩvinda yĩngĩ. Ĩsu nĩ nzĩa nzeo ya kũatĩĩa nũndũ nĩtumaa tũima.”—Vera.


text:
Ovisi na Ũvoo wa Kũtembew’a
Nĩtũũthoketye vyũ ũke wone ovisi sitũ na ũyona kũla tũtumbĩthĩasya mavuku. Mantha ovisi ũla ũkwenda ũke ũwone na saa sya kũthoka.
Netherlands
Christelijke Gemeente van Jehovah’s Getuigen in Nederland
Noordbargerstraat 77
7812 AA EMMEN
NETHERLANDS
+31 91-683555
Masaa ma kũtembea
Wakwambĩlĩlya nginya Wakatano
2:00 kwakya nginya 4:30 kwakya na 7:00 mũthenya nginya 9:00 mũthenya.
Ĩsaa 1
Maũndũ ma vata
Ovisi ũũ ũalyũlaa mavuku mena ũvoo wa Mbivilia kwa kĩthyomo kya Dutch. Umasya mavuku kwoondũ wa ala matonaa kwa ithyomo 12. Ũseũvasya vitio na ndulama sya kwĩthuukĩĩsya sya ithyomo mbingĩ.


text:
KĨLUNGU KYA 15
Ũtonya Kũmanya Ũthaithi wa W’o Ata?
1. Nũũ waĩle kũtũtavya ũndũ twaĩle kũmũthaitha Ngai?
NDĨNI mbingĩ syasyaa imanyĩasya ũw’o ĩũlũ wa Ngai. Ĩndĩ ũu ti w’o nũndũ ndĩni imanyĩasya maũndũ me kĩvathũkany’o vyũ ĩũlũ wa Ngai na ũndũ twaĩle kũmũthaitha. Tũtonya kũmanya ũthaithi wa w’o ata? No Yeova e weka ũtonya kũtũtavya ũndũ twaĩle kũmũthaitha.
2. Ũtonya kwĩmanyĩsya ata ũndũ ũtonya kũmũthaitha Ngai kwa nzĩa ĩla yaĩle?
2 Yeova nũtũnengete Mbivilia nĩ kana twĩmanyĩsye ũndũ twaĩle kũmũthaitha. Kwoou ĩmanyĩsye Mbivilia, na nũndũ Yeova nũkũthĩnĩkĩaa, akaũtetheesya ũtetheke kumana na maũndũ ala ũkwĩmanyĩsya.—Isaia 48:17.
3. Ngai endaa twĩke ata?
3 Andũ amwe maasyaa kana Ngai etĩkĩlaa mothaithi onthe, ĩndĩ ũu ti w’o Yesũ wamanyĩisye. Aisye atĩĩ: “Ti kĩla mũndũ ũmbĩtaa, Mwĩaĩi, Mwĩaĩi, ũkavota ũsumbĩnĩ wa ĩtu; ĩndĩ nĩ ũla wĩkaa wende wa Asa wakwa.” Kwoou nĩ ũndũ wa vata kwĩmanyĩsya ĩũlũ wa kwenda kwa Ngai na tũikwĩka. Ũsu nĩ ũndũ mũito nũndũ Yesũ oonanisye kana andũ ala matamwĩw’aa Ngai no ũndũ ũmwe na alei, kana ala ‘mekaa mothũku.’—Mathayo 7:21-23.
4. Yesũ aisye ata ĩũlũ wa ala mekaa kwenda kwa Ngai?
4 Yesũ nĩwawetie kana tũkakwatwa nĩ motato nũndũ wa kwĩka kwenda kwa Ngai. Aisye atĩĩ: “Votai inyw’ĩ nthĩnĩ wa mbingĩlo ĩla ntheke: nũndũ mbingĩlo nĩ nthanthau, na nzĩa nĩ mbaamu, ĩla ĩelete wanangĩkonĩ, nao nĩ aingĩ ala mavotelaa mbingĩlonĩ ĩsu. Nũndũ mbingĩlo nĩ ntheke, na nzĩa nĩ nziĩĩe, ĩla ĩelete thayũnĩ, nao nĩ avũthũ ala mamyonaa.” (Mathayo 7:13, 14) Nzĩa ntheke, ĩla nĩyo ũthaithi wa w’o, ĩtongoeasya thayũnĩ ũtathela. Nayo nzĩa ĩla nthanthau, ĩla nĩyo ũthaithi wa ũvũngũ, ĩtongoeasya kĩkw’ũnĩ. Ĩndĩ o na vailyĩ ũu, Yeova ndendaa mũndũ o na ũmwe akw’e. Nũnengete kĩla mũndũ mwanya wa kwĩmanyĩsya ĩũlũ wake.—2 Vetelo 3:9.
ŨTHAITHI ŨLA ŨMWENDEEASYA NGAI
5. Tũtonya kũmanya ata ala mamũthaithaa Ngai kwa nzĩa ĩla yaĩlĩte?
5 Yesũ aisye kana nĩ ũndũ ũtonyeka kũmanya ala mamũthaithaa Ngai kwa nzĩa ĩla yaĩlĩte. Tũtonya kwĩka ũu kwa kwĩka ũkunĩkĩli ĩũlũ wa kĩla maĩkĩĩaa na meko moo. Yesũ aisye atĩĩ: “Mũkamamanya nĩ mosyao moo.” Ongeleeile kwasya atĩĩ: “Kĩla mũtĩ mũseo nũsyaaa ũsyao mũseo.” (Mathayo 7:16, 17) Ũu ti kwonany’a kana ala mamũthaithaa Ngai maivĩtasya. Ĩndĩ ĩvinda yonthe athũkũmi ma Ngai nĩmatataa kwĩka kĩla kyaĩlĩte. Yu nĩtũkwona kĩla kĩtonya kũtũtetheesya tũmanye ala mamũthaithaa Ngai kwa nzĩa ĩla yaĩlĩte.
6, 7. Nĩkĩ ũthaithi wa w’o waĩle kwĩthĩwa wosanĩte na Mbivilia? Ngelekany’o ya Yesũ yĩtũmanyĩsya kyaũ?
6 Ũthaithi witũ waĩle kwĩthĩwa wosanĩte na kĩla Mbivilia ĩmanyĩasya. Mbivilia yaĩtye atĩĩ: “Kĩla Ũandĩko nĩwaveveewe nĩ Ngai, naw’o nĩwaĩle wa kũmanyĩsya, na kũĩkĩĩthya andũ mavĩtyo, na kũmatũngĩĩa, na kũsilĩla kwa ũlũngalu: nĩ kana mũndũ wa Ngai atonye kwĩthĩwa e mwĩanĩu, eanĩe kũtethya kĩla wĩa mũseo.” (2 Timotheo 3:16, 17) Nake mũtũmwa Vaulo aandĩkĩe Aklĩsto atĩĩ: “Yĩla mwoosie kwitũ ĩla ndeto ya ũtũmane wa Ngai, mũtyaamyosa ta ndeto ya andũ, ĩndĩ o ũndũ ĩtilyĩ w’o, ndeto ya Ngai.” (1 Athesalonika 2:13) Momanyĩsyo ma ndĩni ya w’o maumanĩte na Ndeto ya Ngai, Mbivilia. Mayumanĩte na mawoni ma andũ, syĩthĩo, kana kĩndũ kĩngĩ.
7 Maũndũ onthe ala Yesũ wamanyĩasya maumĩte Ndetonĩ ya Ngai. (Soma Yoana 17:17.) Mavinda maingĩ nĩwawetaa ũndũ Maandĩko maĩtye. (Mathayo 4:4, 7, 10) Athũkũmi ma w’o ma Ngai nĩmaatĩĩa ngelekany’o ya Yesũ na maũndũ onthe ala mamanyĩasya methĩawa maumĩte Mbivilianĩ.
8. Yesũ atũmanyĩisye kyaũ ĩũlũ wa kũmũthaitha Yeova?
8 Twaĩle kũthaitha Yeova e weka. Ĩandĩko ya Savuli 83:18 yaĩtye atĩĩ: “We wĩ weka, syĩtwa yaku nĩ Yeova, Nue Wĩ Ĩũlũ wa Onthe ĩũlũ wa nthĩ yonthe.” Yesũ endaa andũ mamanye Ngai wa w’o nũũ, na nĩwamanyĩisye andũ ĩsyĩtwa ya Ngai. (Soma Yoana 17:6.) Yesũ aisye atĩĩ: “Mũthaithae Mwĩaĩi Ngai waku, na mũthũkũmae we, e weka.” (Mathayo 4:10) Kwoou, nũndũ twĩ athũkũmi ma Ngai, nĩtũatĩĩaa ngelekany’o ya Yesũ. Tũthaithaa Yeova e weka, tũkatũmĩa ĩsyĩtwa yake, na nĩtũmanyĩasya andũ angĩ ĩũlũ wa ĩsyĩtwa ya Ngai na maũndũ ala ũkeka kwondũ witũ.
9, 10. Twonanasya ata kana nĩtwendanĩte ithyĩ kwa ithyĩ?
9 Nĩtwaĩle kwenda andũ kuma ngoonĩ. Yesũ amanyĩisye amanyĩw’a make mendane ene kwa ene. (Soma Yoana 13:35.) Maĩle kwĩka ũu o na ethĩwa maumĩte kũndũ kwĩ kĩvathũkany’o, me na syĩthĩo syĩ kĩvathũkany’o, kana o na ethĩwa nĩ athwii kana nĩ ngya. Wendo witũ kwa ala angĩ waĩle kũtuma twĩthĩwa twĩ na ngwatanĩo ta ana-a-asa na eĩtu-a-asa. (Akolosai 3:14) Kwoou tũiendaa kaũnĩ na tũyũanaa. Mbivilia yaĩtye atĩĩ: “Ũndũnĩ ũũ syana sya Ngai nikwonanw’a, o na syana sya ndevili: o mũndũ ũla ũtekaa ũlũngalu ti wa Ngai, o na ũla ũtamwendaa mwana-a-ĩthe.” Yongeleele kwasya atĩĩ: “Twendane ene kwa ene: na ti ta Kaini ũla waĩ wa ũla mũthũku, na ooaa mwana-a-inyia.”—1 Yoana 3:10-12; 4:20, 21.
10 Nĩtũtũmĩaa ĩvinda yitũ, vinya witũ, na syĩndũ sitũ kũtetheesya angĩ na kwĩkĩana vinya. (Aevelania 10:24, 25) Nĩtwĩkaa “andũ onthe nesa.”—Akalatia 6:10.
11. Nĩkĩ twaĩle kũmũĩkĩĩa Yesũ ta we nzĩa ya ũtangĩĩo?
11 Nĩtwaĩle kũmũĩkĩĩa Yesũ nũndũ nĩwe nzĩa ya ũtangĩĩo. Mbivilia yaĩtye atĩĩ: “Kũti ũtangĩĩo kwa ũngĩ o na wĩva w’onthe: nũndũ kũti syĩtwa yĩngĩ ĩtheo wa ĩtu, yĩnengetwe andũ, yĩtwaĩle ithyĩ kũtangĩĩwa nayo.” (Meko ma Atũmwa 4:12) Kĩlungunĩ kya 5 kya ĩvuku yĩĩ, nĩtweemanyĩisye kana Yeova nĩwamũtũmie Yesũ oke kumya thayũ wake wĩthĩwe wovosyo kwa andũ ala ewi. (Mathayo 20:28) Yeova nũmũnyuvĩte Yesũ eĩthĩwa Mũsumbĩ ĩũlũ wa nthĩ. Na kĩu nĩkyo kĩtumi Mbivilia ĩtũtavasya kana no nginya tũmwĩw’e Yesũ nĩ kana twĩkwata thayũ ũtathela.—Soma Yoana 3:36.
12. Nĩkĩ tũtelikasya siasanĩ?
12 Tũyaĩle kwĩlikya siasanĩ. Yesũ ndaaĩlikya siasanĩ. Ĩla wasilĩlawa, eeie mũsumbĩki wa Lomi weetawa Vilato atĩĩ: “Ũsumbĩ wakwa ti wa nthĩ ĩno.” (Soma Yoana 18:36.) O ta Yesũ, twĩthĩawa tũlũmanĩtye na Ũsumbĩ wa ĩtunĩ wa Ngai, na kwoou tũyĩlikasya siasanĩ o na twĩthĩwe twĩkalaa va. Ĩndĩ o na ũu wĩ o vo, Mbivilia ĩtwĩĩte tũmew’e “ala me na ũkũmũ,” namo nĩ silikalĩ sya andũ. (Alomi 13:1) Nĩtũnengae ndaĩa mĩao ya nthĩ ĩla twĩkalaa. Ĩndĩ ĩla mĩao ĩsu yaleana na mĩao ya Ngai, twĩkaa ta atũmwa, ala maisye atĩĩ: “Mũvaka tũmwĩw’e Ngai mbee wa kũmew’a andũ.”—Meko ma Atũmwa 5:29; Maliko 12:17.
13. Nĩ maũndũ meva tũtavanasya ĩũlũ wa Ũsumbĩ wa Ngai?
13 Tũĩkĩĩaa kana Ũsumbĩ wa Ngai now’o ũkamina mathĩna ĩũlũ wa nthĩ. Yesũ aisye kana “ũvoo . . . mũseo wa ũsumbĩ” ũkatavanw’a nthĩ yonthe. (Soma Mathayo 24:14.) Vai silikalĩ ya mũndũ ĩtonya kwĩka maũndũ ala Ũsumbĩ wa Ngai ũkatwĩka. (Savuli 146:3) Yesũ atũmanyĩisye kũvoyaa ĩũlũ wa Ũsumbĩ wa Ngai ĩla waisye atĩĩ: “Ũsumbĩ waku wũke. Kwenda kwaku kwĩke kũũ nthĩ o ta kũya ĩtunĩ.” (Mathayo 6:10) Mbivilia ĩtũtavĩtye kana Ũsumbĩ wa Ngai ũkaananga silikalĩ sya andũ syonthe, “naw’o ũkekalaa tene na tene.”—Ndanieli 2:44.
14. We wĩona naaũ mamũthaithaa Ngai kwa nzĩa ĩla yaĩlĩte?
14 Ĩtina wa kwĩmanyĩsya maũndũ asu, no wĩkũlye-ĩ, ‘Naaũ ala mamanyĩasya kwosana na Mbivilia? Naaũ ala matavasya andũ angĩ ĩũlũ wa ĩsyĩtwa ya Ngai? Naaũ methĩawa mendanĩte kuma ngoonĩ na maĩkĩĩaa kana Ngai nĩwatũmie Yesũ nĩ kana atũtangĩĩe? Naaũ ala matelikasya siasanĩ? Naaũ matavanasya kana Ũsumbĩ wa Ngai now’o ũkamina mathĩna ala matũkwataa?’ No Ngũsĩ sya Yeova syĩ syoka.—Isaia 43:10-12.
WAĨLE KWĨKA ATA?
15. Nĩ maũndũ meva twaĩle kwĩka nĩ kana Ngai etĩkĩle ũthaithi witũ?
15 Kũĩkĩĩa kana Ngai e kw’o kũitoetye. O na ndaimoni niĩkĩĩaa kana Ngai e kw’o, ĩndĩ iyĩatĩĩaa mĩao yake. (Yakovo 2:19) Ethĩwa nĩtũkwenda Ngai etĩkĩle ũthaithi witũ, o vamwe na kũĩkĩĩa kana e kw’o, no nginya twĩke ũndũ ũkwasya.
16. Nĩkĩ twaĩle kũleana na ndĩni sya ũvũngũ?
16 Ũndũ ũngĩ nĩ kana no nginya tũleane na ndĩni sya ũvũngũ nĩ kenda Ngai etĩkĩle ũthaithi witũ. Mwathani Isaia aandĩkie atĩĩ: “Umai katĩ wayo; ĩthesyei.” (Isaia 52:11; 2 Akolintho 6:17) Nĩkyo kĩtumi twaĩle kũleana vyũ na kĩndũ kyonthe kĩkonanĩtye na ndĩni ya ũvũngũ.
17, 18. “Mbaviloni Ĩla Nene” nĩ kyaũ, na nĩkĩ twaĩle kuma nthĩnĩ wayo na mĩtũkĩ?
17 Ũthaithi wa ũvũngũ nĩ kyaũ? Nĩ ũthaithi w’onthe ũla ũmanyĩasya andũ kũthaitha Ngai kwa nzĩa ĩleanĩte na Ndeto yake. Mbivilia yĩtĩte ndĩni syonthe sya ũvũngũ “Mbaviloni Ĩla Nene.” (Ũvuan’yo 17:5) Nĩkĩ? Ĩtina wa mbua ya ĩvinda ya Noa, momanyĩsyo maingĩ ma ndĩni sya ũvũngũ nĩmambĩĩie ndũanĩ ya Mbaviloni. Momanyĩsyo asu ma ũvũngũ nĩmanyaĩĩkie ĩũlũ wa nthĩ yonthe. Kwa ngelekany’o, andũ ala mekalaa Mbaviloni nĩmathaithaa ngai syĩ kĩvathũkany’o sya ũtatũ. O na ũmũnthĩ, ndĩni mbingĩ imanyĩasya kana Ngai nĩ Ũtatũ, ĩndĩ Mbivilia ĩmanyĩasya kana Ngai wa w’o no ũmwe, nake nĩ Yeova, na Yesũ nĩ Mwana wake. (Yoana 17:3) O na andũ ala mekalaa Mbaviloni maĩkĩĩaa kana ve kĩndũ kĩ nthĩnĩ wa mũndũ kĩtakusaa mũndũ akw’a na kĩtonya kũthĩnĩa ĩianĩ ya mwaki. Ĩndĩ ũu ti w’o.—Soma Maelesyo ma Mũthya namba 14, 17, na 18.
18 Ngai nĩwathanĩte kana o mĩtũkĩ ndĩni syonthe sya ũvũngũ ikaanangwa. (Ũvuan’yo 18:8) Nũkũelewa nĩkĩ waĩle kuma ndĩninĩ sya ũvũngũ na mĩtũkĩ? Yeova Ngai eenda wĩke ũu na mĩtũkĩ ũndũ vatonyeka.—Ũvuan’yo 18:4.
19. Watw’a kũmũthũkũma Yeova, akaũsũvĩa kwa nzĩa syĩva?
19 Ĩla watw’a kuma ndĩninĩ ya ũvũngũ nĩ kana wambĩĩe kũmũthũkũma Yeova, anyanyau amwe na andũ ma mũsyĩ no maeme kũelewa nĩkĩ wĩkie ũtwi ũsu na no mambĩĩe kũũsiĩĩa kana kũũvĩnga. Ĩndĩ Yeova ndesa kũũtia. Ũkeethĩwa kĩkundinĩ kya andũ milioni mbingĩ ala methĩawa mendanĩte kuma ngoonĩ, na ũkeethĩwa na wĩkwatyo wa kwĩkala tene na tene nthĩnĩ wa nthĩ nzaũ. (Maliko 10:28-30) Nĩ ũndũ ũtonyeka anyanya amwe maku na andũ ma mũsyĩ ala meũkũvĩnga makesa kũtw’a kwĩmanyĩsya Mbivilia.
20. Nĩkĩ nĩ ũndũ wa vata kũmũthaitha Ngai kwa nzĩa ĩla yaĩle?
20 O mĩtũkĩ, Ngai akavetanga ũthũku w’onthe na Ũsumbĩ wake ũisumbĩka ĩũlũ wa nthĩ. (2 Vetelo 3:9, 13) Yĩu yĩkeethĩwa ĩvinda ĩseo vyũ! Andũ onthe makeethĩwa maimũthũkũma Yeova kwa nzĩa ĩla wendaa. Kwoou nĩ ũndũ wa vata wose ĩtambya oyu ya kũmũthaitha Ngai kwa nzĩa ĩla yaĩle.


text:
KĨLUNGU KYA 15
Worship That God Approves
Ndĩni syonthe nimwendeeasya Ngai?
Tũtonya kũmanya ndĩni ĩla yaw’o ata?
Ala mathaithaa Ngai kwa w’o ũmũnthĩ naaũ?
1. Tũkatetheka ata twamũthaitha Ngai ũndũ vaĩle?
YEOVA NGAI nũtũthĩnĩkĩaa mũno na endaa tũtetheke kumana na ũtongoi wake. Twamũthaitha ũndũ vaĩle, tũkatana na kwĩsũvĩana na mathĩna maingĩ. O na akatũathima na kũtũtetheesya. (Isaia 48:17) Ĩndĩ kwĩ ndĩni mbingĩ ũmũnthĩ ila syaasya imanyĩasya w’o ĩũlũ wa Ngai. Ĩndĩ imanyĩasya maũndũ me kĩvathũkany’o vyũ ĩũlũ wa Ngai nũũ na ũndũ wendaa twĩke.
2. Tũtonya kũmanya ata ũndũ twaĩle kũmũthaitha Yehova, na nĩ ngelekany’o yĩva ĩtonya kũtũtetheesya kũelewa nesa?
2 Ũtonya kũmanya ata kũmũthaitha Yeova ũndũ vaĩle? Ti o nginya wĩmanyĩsye ũmanyĩsyo wa kĩla ndĩni nĩ kana ũisyaanĩsye. Waĩle kwĩmanyĩsya ũndũ yo Mbivilia ĩmanyĩasya ĩũlũ wa ũthaithi wa w’o. Kwa ngelekany’o, nthĩ mbingĩ nĩsyĩthĩawa na mbesa ite sya w’o. Ũkanengwa wĩa wa kũnyuva mbesa ila ite sya w’o wĩka ata? No nginya ũmanye nesa vyũ mbesa ila ite sya w’o? Aiee. Nĩkavaa ũkamanya nesa mbesa ila sya w’o. Ĩndĩ wamanya nesa mbesa ila sya w’o ũndũ siilye ũkeethĩwa ũtonya kũmanya ila ite sya w’o, nũndũ iyĩilye ta ila sya w’o. O ta ũu twamanya ũndũ tũtonya kũmanya ndĩni ya w’o, nĩtũtonya kũmanya ila sya ũvungũ.
3. Kwĩanana na ũndũ Yesũ waisye, twaĩle kwĩka ata nĩ kana twĩtĩkĩlĩke nĩ Ngai?
3 Nĩ ũndũ wa vata mũno kũmũthaitha Yeova kwa nzĩa ĩla wĩtĩkĩlaa. Andũ aingĩ maĩkĩĩaa kana ndĩni syonthe nimwendeeasya Ngai ĩndĩ Mbivilia ndĩmanyĩasya ũu. O na kwasya wĩ Mũklĩsto kũitoetye kũmwendeesya Ngai. Yesũ aisye: “Ti kĩla mũndũ ũmbĩtaa mwĩaĩi, mwĩaĩi, ũkavota ũsumbĩnĩ wa ĩtu; ĩndĩ nĩ ũla wĩkaa kwenda kwa Asa wakwa ũla wĩ ĩtunĩ.” Kwoou nĩ kana tũmwendeesye Ngai no nginya twĩmanyĩsye ũndũ wendaa twĩke na kwĩka ũu. Yesũ eetie ala matekaa kwenda kwa Ngai ‘eki ma mothũku.’ (Mathayo 7:
4. Ndeto sya Yesũ ĩũlũ wa ila nzĩa ilĩ syonanasya ata, na kĩla ĩmwe ĩelete va?
4 Yeova nũnengete kĩla mũndũ kũũ nthĩ mwanya wa kũkwata thayũ ũtathela. Nĩ kana tũkwate thayũ wa tene na tene Valatisonĩ nĩtwaĩle kũthaitha Ngai ũndũ vaĩle na kwĩkala na mwĩkalĩle ũla wendete. Nĩ kyeva nũndũ andũ aingĩ nĩmaleaa kwĩka ũu. Nĩkyo kĩtumi Yesũ waisye: “Votai inyw’ĩ nthĩnĩ wa mbingĩlo ĩla ntheke: nũndũ mbingĩlo nĩ nthanthau, na nzĩa nĩ mbaamu, ĩla ĩelete wanangĩkonĩ, nao nĩ aingĩ ala mavotelaa mbingĩlonĩ ĩsu. Nũndũ mbingĩlo nĩ ntheke, na nzĩa nĩ nziĩĩe, ĩla ĩelete thayũnĩ, nao nĩ avũthũ ala mamyonaa.” (Mathayo 7:
ŨNDŨ ŨTONYA KŨMANYA NDĨNI ĨLA YA W’O
5. Tũtonya kũmanya ala maatĩĩaa ndĩni ya w’o ata?
5 ‘Nzĩa ĩla ĩelete thayũnĩ’ ĩtonya kwoneka ata? Yesũ aisye kana ndĩni ya w’o ĩkeethĩwa ĩtonya kũmanyĩka kwĩsĩla mwĩkalĩlenĩ wa ala mamĩatĩĩaa. Yesũ aisye: “Mũkamamanya nĩ mosyao moo. Kĩla mũtĩ mũseo nũsyaa ũsyao mũseo.” (Mathayo 7:
6, 7. Athũkũmi ma Ngai mosaa Mbivilia ata, na Yesũ oonanisye ngelekany’o ata?
6 Athaithi ma Ngai ma w’o mamanyĩasya kwĩanana na ũndũ Mbivilia yaasya. Mbivilia yaĩtye: “Kĩla Ũandĩko nĩwaveveewe nĩ Ngai, naw’o nĩwaĩle wa kũmanyĩsya, na kũĩkĩĩthya andũ mavĩtyo, na kũmatũngĩĩa, na kũsilĩla kwa ũlũngalu: nĩ kana mũndũ wa Ngai atonye kwĩthĩwa e mwĩanĩu, eanĩe kũtethya kĩla wĩa mũseo.” (2 Timotheo 3:
7 Yesũ Klĩsto oonanisye ngelekany’o nzeo kwa kumya momanyĩsyo make Ndetonĩ ya Ngai. Aivoya kũla kwĩ Ĩthe wake wa ĩtunĩ, aisye: “Ndeto yaku nĩyo w’o.” (Yoana 17:17) Yesũ nĩwaĩkĩĩe Ndeto ya Ngai, na ũndũ w’onthe ũla wamanyĩasya waendanasya na Maandĩko. Mavinda maingĩ aasya: “Nĩkũandĩkĩtwe.” (Mathayo 4:
8. Nĩ maũndũ meva mendekaa nthĩnĩ wa kũmũthaitha Yeova?
8 Ala maatĩĩaa ndĩni ya w’o mathaithaa Yeova e weka na nĩmakũsĩĩaa syĩtwa yake. Yesũ aisye: “Mũthaithae Mwĩaĩi [Yeova] Ngai waku, na mũthũkũmae we, e weka.” (Mathayo 4:
9, 10. Aklĩsto ma w’o mendanaa kwa nzĩa syĩva?
9 Andũ ma Ngai nĩmendanĩte kwa ngoo ntheu. Yesũ aisye: “Na kwondũ wa ũu andũ onthe makamanya kana mwĩ amanyĩw’a makwa, ethĩwa mwĩthĩwa na wendo inyw’ĩ kwa inyw’ĩ.” (Yoana 13:35) Aklĩsto ma mbee mendanĩte oou. Wendo ũilye ta wa Ngai nũtumaa twendana kwa w’o o na ethĩwa tũi ma langi ũmwe, kana mbaĩ ĩmwe, kana nthĩ ĩmwe na nũtũthengeanasya ta ana-a-asa ma w’o. (Akolosai 3:
10 Wendo wa w’o ti o kũlea kũaana. Aklĩsto ma w’o nĩmatũmĩaa ĩvinda, vinya, na syĩndũ syoo kũtetheanĩsya kwa ngoo ntheu. (Aevelania 10:
11. Nĩkĩ nĩtwaĩle kũmwĩtĩkĩla Yesũ Klĩsto tawe ũnenganĩtwe nĩ Ngai atangĩĩe andũ?
11 Aklĩsto ma w’o nĩmetĩkĩlaa Yesũ Klĩsto tawe watũmiwe nĩ Ngai atangĩĩe andũ. Mbĩvilia yaĩtye: “O na kũti ũtangĩĩo kwa ũngĩ o na wĩva w’onthe: nũndũ kũti syĩtwa yĩngĩ ĩtheo wa ĩtu, yĩnengetwe andũ, yĩtwaĩle ithyĩ kũtangĩĩwa nayo.” (Meko ma Atũmwa 4:
12. Kwĩthĩwa tũte mũamba na nthĩ ĩno kũlikasya maũndũ maũ?
12 Athaithi ma w’o mai mũamba na nthĩ. Yesũ e mbee wa Vilato ngavana wa Lomi aisye: “Ũsumbĩ wakwa ti wa nthĩ ĩno.” (Yoana 18:36) Aatĩĩi ma Yesũ ma w’o masumbĩkĩtwe nĩ Ũsumbĩ wa ĩtunĩ me o vala maĩ nthĩ yonthe, kwoou mayĩlikasya siasanĩ sya nthĩ ĩno. Na mailikĩlĩĩlaa ithokoo syayo. Athaithi ma Yeova o na mailikĩlĩĩlaa ũtw’i wa andũ ala angĩ ĩũlũ wa kũlika kyamanĩ kya siasa, kũtetea kĩvĩla kya siasa, kana kũkũna kula. O na kau athaithi ma w’o ma Ngai mayĩlikasya siasanĩ sya nthĩ ĩno, mo nĩmaatĩĩaa mĩao ya silikalĩ. Nĩkĩ maatĩĩaa mĩao? Nũndũ ndeto ya Ngai ĩmeyĩaĩe ‘methĩwe me ewi kwa ala mena ũkũmũ’ silikalĩnĩ. (Alomi 13:1) Yĩla ũndũ Ngai ũkwenda ũtekwĩw’ana na ũndũ silikalĩ sya siasa syĩkwenda, athaithi ma w’o maatĩĩaa ngelekany’o ya atũmwa ma Yesũ yĩla maisye: “Mũvaka tũmwĩw’e Ngai mbee wa kũmew’a andũ.”
13. Atĩĩi ma Yesũ ma w’o methĩawa na woni mwaũ ĩũlũ wa Ũsumbĩ wa Ngai, na ũu ũtumaa meka ata?
13 Aatĩĩi ma Yesũ ma w’o matavanasya kana Ũsumbĩ wa Ngai nĩw’o wĩkwatyo wa andũ w’oka. Yesũ athanie: “Na ũvoo ũũ mũseo wa ũsumbĩ ũkatavanw’a nthĩ yonthe wĩthĩwe ũkũsĩ kwa mbaĩ syonthe; na ĩndĩ mũminũkĩlyo ũkyũka.” (Mathayo 24:14) Aatĩĩi ma Yesũ Klĩsto ma w’o mayĩkĩaa andũ vinya kwĩkwatya silikalĩ sya andũ kũmavetea mathĩna, ĩndĩ matavanasya kana Ũsumbĩ wa ĩtunĩ wa Ngai now’o wĩkwatyo wa andũ w’oka. (Savuli 146:3) Yesũ atũmanyĩisye kũvoyeaa silikalĩ ĩsu mbĩanĩu yĩla waisye: “Ũsumbĩ waku wũke. Kwenda kwaku kwĩke kũũ nthĩ o ta kũya ĩtunĩ.” (Mathayo 6:
14. We wĩona nĩ ndĩni yĩva yĩkaa maũndũ ala ndĩni ya w’o yaĩle kwĩka?
14 Kwĩanana na maũndũ asu twoona, kweekũlye, ‘Nĩ ndĩni yĩva ĩla ĩmanyĩasya kwĩanana na ũndũ Mbivilia yaasya, na ĩmanyĩasya andũ ĩũlũ wa syĩtwa ya Ngai, Yeova? Nĩ aatĩĩi ma ndĩni yĩva ala monanasya wendo o ũndũ Ngai ũtũmanyĩasya, monanasya mũĩkĩĩo nthĩnĩ wa Yesũ, mate mũamba na nthĩ ĩno, na matavanasya kana Ũsumbĩ wa Ngai now’o wĩkwatyo wa andũ w’oka? Katĩ wa ndĩni syoonthe kũũ nthĩ, nĩ yĩva yĩkaa maũndũ asu?’ Wasisya nesa wĩthĩa nĩ Ngũsĩ sya Yeova.
WAĨLE KWĨKA ATA?
15. Ngai endaa twĩke ũndũ ũngĩ mwaũ vamwe na kũĩkĩĩa e kw’o?
15 O kũĩkĩĩa kana Ngai e kw’o kũitoetye kũmwendeesya. O na Mbivilia yaasya o nasyo ndaimoni nĩsyĩtĩkĩlaa kana Ngai ekw’o. (Yakovo 2:
16. Ethĩwa wĩ mũamba na ndĩni ya ũvũngũ waĩle kwĩka ata?
16 Mũtũmwa Vaulo oonanisye kana tũyaĩle kwĩthĩwa na mũamba na ũthaithi wa ũvũngũ. Aandĩkie atĩĩ: “Umai katĩ woo, na mwĩthĩwe mwĩvathanĩte nao, eneena ũu Mwĩaĩi, Na mũikakiite kĩndũ kĩvuku; Nakwa ngamwosa.” (2 Akolintho 6:
17, 18. “Mbaviloni ĩla Nene” nĩ kyaũ, na nĩkĩ twaĩle ‘kuma nthĩnĩ wayo’ mĩtũkĩ?
17 Mbivilia yonanasya kana ndĩni syoonthe sya ũvũngũ syĩtawa “Mbaviloni ĩla Nene.” * (Ũvuan’yo 17:5) Syĩtwa yĩu yĩtũlilikanasya mũsyĩ wa tene wa Mbaviloni vala ndĩni ya ũvũngũ yambĩĩie ĩtina wa kĩla kĩw’ũ Kingĩ kya ĩvinda ya Noa. Momanyĩsyo na imanyĩo mbingĩ ila syendekete nĩ ndĩni sya ũvũngũ syaũmie Mbaviloni. Kwa ngelekany’o, andũ ma Mbaviloni mathaithaa ngai sya ũtatũ. Ũmũnthĩ ũtatũ nĩw’o ũmanyĩsyo ũla mũnene nthĩnĩ wa ndĩni mbingĩ. Ĩndĩ Mbivilia ĩmanyĩasya kana kwĩ Ngai o ũmwe wa w’o, Yeova, na kana Yesũ Klĩsto nĩ Mwana Wake. (Yoana 17:3) Andũ ma Mbaviloni maĩkĩĩaa kana andũ me thayũ ũtakusaa na yĩla mũndũ wakw’a, thayũ ũsu nũtianaa na mwĩĩ na nũtonya kũthĩnĩa ĩianĩ ya mwaki. O na ũmũnthĩ ndĩni mbingĩ imanyĩasya kana thayũ ndũkusaa na kana nũtonya kũthĩnĩa ĩianĩ ya mwaki.
18 Nũndũ ũthaithi wa Mbaviloni ya tene nĩwanyaĩĩkie nthĩ yonthe, Mbaviloni ĩla Nene ũmũnthĩ nĩ ndĩni syonthe sya ũvũngũ sya nthĩ yonthe. Na Ngai nĩwathanĩte kana ndĩni isu ikathela kĩthũlũmũkĩlo. (Ũvuan’yo 18:8) Nũkwona nĩkĩ nĩ ũndũ wa vata kwĩvathana vyũ na Mbaviloni ĩla Nene? Yeova Ngai eenda ‘ume nthĩnĩ wake’ mĩtũkĩ ĩvinda yĩtanathela.
19. Ũkatetheka ata kwa kũthaitha Yeova?
19 Watw’a kwĩvathana na ndĩni ya ũvũngũ anyanyau amwe nĩmatonya kũũtia. Ĩndĩ waendeea kũthaitha Yeova vamwe na andũ make ũkatetheka vate wasyo. O ta amanyĩw’a ma Yesũ ala matiie syĩndũ nĩ kana mamũatĩĩe, ũkamesya ana-a-asa aingĩ ma kĩveva. Ũkeethĩwa wĩ ũmwe nthĩnĩ wa nguthu nene ya nthĩ yonthe ya Aklĩsto ma w’o ala monanasya wendo wa w’o. Na ũkeethĩwa na wĩkwatyo mũseo mũno wa kũkwata thayũ ũtathela “ĩvinda yĩla yũkĩte.” (Maliko 10:
20. Ala maatĩĩaa ndĩni ya w’o meteele kyaũ ĩvinda yũkĩte?
20 Mbivilia ĩmanyĩasya kana Ngai akaananga nthĩ ĩno nthũku na ayĩete nthĩ nzaũ yĩ ũlũngalũ ĩsumbĩkĩtwe nĩ Ũsumbĩ wake. (2 Vetelo 3:
^ kal. 17 Nĩ kana ũkwate ũvoo mwingangĩ ĩũlũ wa nĩkĩ tũkwasya Mbaviloni ĩla Nene nĩ ndĩni syonthe sya ũvũngũ sya nthĩ yonthe, sisya Ũvoo wa Kwongeleela ĩthangũ ya 219-220.


text:
ĨKŨLYO YA 2
Nĩkĩ Nĩthĩnĩkaa Mũno Nũndũ wa Wũmbo Wakwa?
WE ŨTONYA KWĨKA ATA?
Kwasũanĩa ngelekany’o ĩno: Ĩla Julia weesisya kĩoonĩ, onaa e mũnou mũno. Atindĩaa kwasya kana eenda kũola kĩlo, o na kau asyai make na anyanyae mamwĩaa nĩ mũtheke mũno.
O mĩtũkĩ, Julia anasũanĩie ũndũ ũtonya kwĩka nĩ kana aole o kĩlo itatũ. Avangĩte kũeka kũya vandũ va mĩthenya yĩana ũna . . .
We keka nue Julia wĩka ata?
AMBA KŨSŨANĨA!
Ti ũthũku kũthĩnĩka ĩũlũ wa wũmbo waku. O na Mbivilia nĩwetete ĩũlũ wa aũme na aka maĩ anake ta Sala, Lakeli, Avikaili, Yosevu, na Ndaviti. O na ĩngĩ, Mbivilia yaĩtye kana mwĩĩtu weetawa Avisaki aĩ “mwanake mũno.”—1 Asumbĩ 1:4.
Ĩndĩ andũ aingĩ ma mũika nĩmathĩnĩkĩaa mũno vyũ wũmbo woo. Ũndũ ũsu nũtonya kũmaetee mathĩna maingĩ. Kwasũanĩa ngelekany’o ii:
Ũkunĩkĩli ũmwe woonanisye kana eĩtu 58 ĩũlũ wa 100 maasya kana me na kĩlo mbingĩ ithonokete, ĩndĩ ũndũ wa kũsengy’a nĩ kana no 17 katĩ wa asu maĩ na kĩlo ithonokete.
Naw’o ũkunĩkĩli ũngĩ woonanisye kana aka 45 ĩũlũ wa 100 ala maĩ na kĩlo nini mũno maasya kana maĩ na kĩlo mbingĩ ithonokete!
Andũ amwe ma mũika nĩmawaĩte ũwau wĩtawa anorexia nũndũ wa kwĩvata lĩu kwa ĩvinda ĩasa mayenda kũola kĩlo.
Ethĩwa wĩ na thĩna ũsu wa kwĩvata lĩu nĩ kana ũole kĩlo mantha ũtethyo. No ũtavye mũsyai kana mũndũ mũima ũĩkĩĩe. Mbivilia yaĩtye atĩĩ: “Mũnyanya nĩwendanaa ĩndĩ yonthe; Na mwana-a-ĩthe asyaiwe kwondũ wa kũthĩnũkasya.”—Nthimo 17:17.
KĨLA WAĨLE KŨTHĨNĨKĨA MŨNO!
Ũw’o nĩ kana, ũndũ ũla ũtumaa mũndũ ethĩwa e mwanake kana ate mwanake nĩ ũndũ ũilyĩ ngoonĩ. Kwasũanĩa ngelekany’o ya Avisalomu ũla waĩ mwana wa Mũsumbĩ Ndaviti. Mbivilia yaĩtye ũũ ĩũlũ wake:
‘Kũtyaĩ ũmwe wa kũtaĩwa mũno ta Avisalomu nũndũ wa mũmbĩle wake. Vatyaĩ kĩema nthĩnĩ wake.’—2 Samueli 14:25.
Ĩndĩ o na anakavĩte ũu, Avisalomu aĩ mũndũ wĩ mĩtũlyo, wendete monene, na nzeleke! Kwoou wasoma Mbivilia ndũmwonaa Avisalomu ta mũndũ waĩ mwanake ĩndĩ ũkwataa visa wa mũndũ ũtaĩ mũĩkĩĩku, mũaani, na waĩ kĩmena kingĩ.
Na kĩu nĩkyo kĩtumi Mbivilia ĩtũnengete ũtao ũũ mũseo:
‘Ĩvw’ĩkei mũndũ mweũ.’—Akolosai 3:10.
“Kwĩseũvya kwenyu kũikethĩwe kwĩseũvya kwa ũtheinĩ . . . ; ĩndĩ nĩkwĩthĩwe mũndũ ũla ũtonekaa wa ngoo.”—1 Vetelo 3:3, 4.
O na kau ti ũthũku kwenda wĩthĩwe wĩ mwanake, ũndũ ũla wa vata mũno vyũ nĩ ũndũ ũilyĩ ngoonĩ. Kwĩthĩwa na ndaĩa nzeo nĩkw’o kũkatuma wĩthĩwa wĩ mũndũ wa kwendeesya, ĩndĩ ti kwĩthĩwa wĩ na vinya kana wĩ mwanake! Mwĩĩtu wĩtawa Phylicia aĩtye atĩĩ: “Kwĩthĩwa wĩ mwanake no kwendeesye andũ na mĩtũkĩ, ĩndĩ kĩla makalilikanaa mũno nĩ ũndũ ũilyĩ ngoonĩ na ndaĩa nzeo ila moonie wĩ nasyo.”
KWASŨANĨA ŨNDŨ ŨILYĨ
Mavinda maingĩ nĩwĩw’aa ũtekwendeew’a nĩ wũmbo waku?
We waaĩsa kũsũanĩa ĩũlũ wa kwĩvaka syĩndũ kana kũnyw’a ndawa nĩ kana wĩthĩwe wĩ mweũ?
Keka wĩ na ũtonyi, ũvĩndũa kyaũ mwĩĩnĩ waku? (Kululĩĩla vala vaũkonetye.)
ŨASA
KĨLO
NZW’ĨĨ
ŨNDŨ MWĨĨ WAKU ŨILYĨ
ŨTHYŨ
LANGI
Ethĩwa wasũngĩa ĩĩ makũlyonĩ elĩ ma mbee na wakululĩĩla maũndũ mbee wa atatũ ũndũnĩ wa katatũ, manya ũndũ ũũ: Nĩvatonyeka ũkethĩa ũu wonaa ũilyĩ ti w’o andũ ala angĩ monaa ũilyĩ. Nĩ laisi mũno kwĩka maũndũ ũte na kĩasi nĩ kana wanakave, kana ũkambĩĩa kũthĩnĩkĩa mũno wũmbo waku.—1 Samueli 16:7.


text:
Andũ ma Mũika Maitetheew’a Mamanye Ũndũ Matonya Kwĩka Ĩla Mathĩnw’a me Sukulu
O mĩtũkĩ kamwana ketawa Hugo, ke na myaka ĩkũmi, nĩkanengiwe mũthĩnzĩo wĩsĩkĩe ta Diana Award nĩ kĩkundi kĩmwe kya kũtetheesya andũ kya Britain, nũndũ wa kũtetheesya syana sya sukulu yoo imanye ũndũ itonya kwĩka ĩla syathĩnw’a.
Hugo aisye atĩĩ: “Nanengwa mũthĩnzĩo ũũ nũndũ wa ĩla vitio ya katuni ya Kĩlya Vinya Mũndũ Ũkũthĩnasya Ĩndĩ ũte Kwĩyũkitĩa. Kĩla neemanyĩisye vitionĩ ĩsu nĩkyo kyandetheeisye nambĩĩa kũtavya syana ũndũ itonya kwĩka syathĩnw’a.”
Mbee vyũ, Hugo oonisye alimũ make vitio ĩsu. Nĩmendeeiw’e mũno nginya mavanga syana syonthe ikavingũaa Kĩsese kya jw.org. Yu syana mbingĩ ila syĩ na myaka katĩ wa nyanya na ĩkũmi sukulunĩ ĩsu, nitũmĩaa Kĩsese kya jw.org. Syana isu syaasya kana kĩsese kĩu nĩkĩitetheesye kwona ũndũ itonya kwĩka syathĩnw’a, vamwe na kũkwata mosũngĩo ma makũlyo ta, Ndonya kũkwata anyanya ma w’o ata?
Mĩvango Mĩseo Nĩtetheesye Andũ ma Mũika
Sukulunĩ ĩngĩ yĩ nthĩ ya Britain, kamwana ketawa Elijah, kala ke na myaka nyanya, nĩkathĩnaw’a. Ke na andũ ma mũsyĩ nĩmasyaisye vitio ya Kĩlya Vinya Mũndũ Ũkũthĩnasya. Nĩmaneeneie ũndũ Elijah ũtonya kwasya kana kwĩka ĩla wathĩnw’a. Ũndũ ũsu nĩwatumie ethĩwa na ũkũmbaũ wa kũkitana na thĩna ũsu. Ĩvinda yĩmwe, kyumwa kĩla sukulu ũsu waneeneaa ĩũlũ wa kũthĩnw’a, mwalimũ mũnene nĩwoonisye syana syonthe vitio ĩsu.
Vate nzika andũ ma mũika ma nthĩ ya Britain ti mo mathĩnaw’a me oka. Ũsu nĩ ũndũ wĩkĩkaa kĩla vandũ nthĩ yonthe, na vitio ĩno nĩtethetye andũ aingĩ mũno.
Ivie, ũla nĩ kelĩtu ke na myaka ĩkũmi kuma nthĩ ya United States, nĩwakĩaa mwĩĩtu ũmwe masomaa ĩmwe nũndũ nĩwamũthĩnasya. Ĩtina wa kwĩloela vitio ĩno ya Kĩlya Vinya Mũndũ Ũkũthĩnasya, nĩwakwatie ũkũmbaũ wa kũneena na mwĩĩtu ũsu. O na nĩwaneenie na mwalimũ na amũtetheesya. Mwĩĩtu ũsu nĩwamwĩtisye ũekeo, na yu mekalanasya nesa.
Ngũsĩ sya Yeova nĩsyendaa andũ ma mũika maendeee nesa. Nĩtũkũendeea kumya ũtao mũseo wa kũmatetheesya kũmĩanĩsya na mathĩna ala mamakwataa ta kũthĩnw’a.


text:
ĨTHĨWA NA MŨĨKĨĨO TA WOO | ENOKO
“Nĩwamwendeeasya Ngai”
ENOKO nĩwekalĩte ĩvinda yĩasa. Nĩtũtonya kũsũanĩa kana nĩ vinya mũndũ kwĩkala ĩvinda yĩasa mũno, ĩndĩ Enoko ekalile myaka 365, ũu nĩ kwasya kana nĩ kũndũ kũna kwa myaka mingĩ ĩla andũ mekalaa ĩvindanĩ ya ũmũnthĩ! Ĩndĩ kwosana na ũndũ andũ mekalaa myaka mingĩ ĩvindanĩ yake, Enoko ekalile ĩvinda ĩkuvĩ mũno. Ĩvindanĩ yĩu, myaka mbee wa 5,000 mĩvĩtu, andũ nĩmekalaa myaka mingĩ mũno vyũ kwĩ ũmũnthĩ. Atamu, ũla nĩwe mũndũũme wa mbee, aĩ na myaka mbee wa maana thanthatũ Enoko aisyawa, na nĩwaendeeie kwĩkala myaka ĩngĩ maana atatũ! O na ve nzyawa imwe sya Atamu syekalile myaka mingĩ kwĩ ĩsu ya Atamu. Kwoou Enoko e na myaka 365, nĩvatonyeka akethĩwa aĩ mũndũũme wĩ na vinya na weteele kwĩkala myaka mingĩ. Ĩndĩ ũw’o nĩ kana ndaaĩkala myaka yingĩvĩte ũu.
Nĩvatonyeka Enoko akethĩwa aĩ vakuvĩ kũawa. Kwakũna visa Enoko atolokete amaitha make, na alilikene ũndũ andũ ala wauma kũtavya ũvoo kuma kwa Ngai mavĩnga ndeto syake. Andũ asu moonekaa me na woo mwingĩ na nĩmamũmenete. Mayaaendeew’a nĩ ũvoo wake, o na nĩmamenete Ngai wa Enoko. Mayaĩ matonya kũkita na Ngai wa Enoko, ũla nĩwe Yeova, ĩndĩ maĩ na ũtonyi wa kũvithũkĩa Enoko! Nĩvatonyeka Enoko akethĩwa eekũlasya kana akesa kwona andũ make ĩngĩ. We nĩwĩthĩwa asũanĩaa ĩũlũ wa kĩveti kyake na eĩtu make, kana mwana wake ũla weetawa Methusela, kana mwĩsũkũũe ũla weetawa Lameki? (Mwambĩlĩlyo 5:21-23, 25) Ũsu nĩw’o waĩ mũminũkĩlyo wake?
No twasye kana Enoko ndawetetwe mũno Mbivilianĩ. Awetetwe o kwa ũkuvĩ kũndũ kũtatũ Mbivilianĩ. (Mwambĩlĩlyo 5:21-24; Aevelania 11:5; Yuta 14, 15) Ĩndĩ o na ũu wĩ o vo, mĩsoa ĩsu yĩ Mbivilianĩ yĩ na ũvoo wĩanĩtye kũtũtetheesya kũmanya ũndũ Enoko waĩ na mũĩkĩĩo mũlũmu. We nĩwĩanĩasya mavata ma mũsyĩ waku? Kana waaĩsa kwĩyĩthĩa waĩle kwĩka ũtwi mũito wa kwĩka kĩla kyaĩle? Ethĩwa vailyĩ ũu, no wĩmanyĩsye maũndũ maingĩ kũmana na mũĩkĩĩo wa Enoko.
“ENOKO AENDANASYA NA NGAI”
Andũ maĩ na mwĩkalĩle mũthũku mũno ĩvindanĩ ya Enoko. Ĩsu yaĩ nzyawa ya mũonza kuma kwa Atamu. Vate nzika, ĩvindanĩ yĩu andũ mayaĩ na mathĩna maingĩ ma mwĩĩ nũndũ vayaĩ ĩvinda yĩasa kuma Atamu na Eva mavĩtya. Na kĩu nĩkyo kĩtumi andũ mekalaa myaka mingĩ mũno. Ĩndĩ maĩ na thĩna mũnene wa kĩ-veva na mwĩkalĩle woo waĩ mũthũku. Kwaĩ na ũng’endu mwingĩ mũno. Ũng’endu waĩ wambĩĩie nzyawanĩ ya kelĩ ya Atamu, ĩla Kaini wooaie mwana-a-inyia Aveli. O na veonekana kana ve nzyawa ĩmwe ya Kaini yaĩ na mĩtũlyo mũno nũndũ yaĩ na ũng’endu mwingĩ kwĩ ũ Kaini! Nzyawanĩ ya katatũ kuma Atamu, ve maũndũ angĩ mathũku mambĩĩie kwĩkĩka. Andũ nĩmambĩĩie kwĩkaĩla ĩsyĩtwa ya Yeova, ĩndĩ mayatũmĩaa ĩsyĩtwa yĩu nĩ kwĩthĩwa nĩmayĩnengete ndaĩa. Nĩvatonyeka makethĩwa matũmĩaa naĩ ĩsyĩtwa ĩtheu ya Ngai.—Mwambĩlĩlyo 4:8, 23-26.
Nĩvatonyeka ũthaithi ũsu wa ũvũngũ ũkethĩwa waendeee mũno ĩvindanĩ ya Enoko. Kwoou Enoko aendeee kwĩana nĩwaaĩle kwĩka ũtwi mũito. Nĩwaaĩle kwĩka maũndũ ala meekawa nĩ andũ ala angĩ? Kana aaĩle kũmũmantha Ngai wa w’o, Yeova, ũla woombie matu na nthĩ? No nginya Enoko akethĩwa eekĩiwe vinya mũno ĩla weemanyĩisye ĩũlũ wa Aveli ũla wooaiwe nũndũ wa kũmũthaitha Yeova kwa nzĩa ĩla yaĩle. Enoko nĩwatwie kũatĩĩa ngelekany’o ya Aveli. Ĩvuku ya Mwambĩlĩlyo 5:22 yaĩtye atĩĩ: “Enoko aendanasya na Ngai.” Ndeto isu sya kwendeesya syĩonany’a kana Enoko aĩ mũndũ wamũkĩaa Ngai o na kau athyũlũlũkĩtwe nĩ andũ matamũkĩaa Ngai. Na nĩwe mũndũ wa mbee kũwetwa Mbivilianĩ kana aendanasya na Ngai.
Mũsoa o ũsu nĩwonanĩtye kana Enoko nĩwaendeeie kũendany’a na Yeova ĩtina wa kũsyaa Methusela. Kwoou Enoko aĩ na mũsyĩ e na myaka 65. Aĩ na kĩveti, o na kau ĩsyĩtwa yakyo yĩiwetetwe Mbivilianĩ, na aĩ na “ana na eĩtu,” o na kau maiwetetwe maĩ meana. Ethĩwa mũndũũme nũkwenda kũendany’a na Ngai o aendeee kũea na kũsũvĩa mũsyĩ wake, no nginya atate vyũ kũũsũvĩa kwosana na kwenda kwa Ngai. Enoko nĩweesĩ kana Yeova endaa ethĩwe e mũĩkĩĩku vyũ kwa kĩveti kyake. (Mwambĩlĩlyo 2:24) Na vate nzika nĩweekĩie kĩthito kũmanyĩsya syana syake ĩũlũ wa Yeova Ngai. Kweethĩiwe ata nũndũ wa kwĩka ũu?
Mbivilia ĩeleetye o maũndũ manini ĩũlũ wa ũndũ ũsu. Mbivilia ndĩwetete ũndũ o na ũmwe ĩũlũ wa mũĩkĩĩo wa Methusela, ũla waĩ mwana wa Enoko. Methusela nĩwe wekalile ĩvinda ĩasa katĩ wa andũ ala mawetetwe Mbivilianĩ, na akwie mwakanĩ ũla ĩla mbua ya kĩw’ũ kingĩ yauie ĩvindanĩ ya Noa. Methusela nĩwe waĩ ĩthe wa Lameki, na Lameki aĩ na myaka mbee wa ĩana ũmae wake Enoko aikw’a. Lameki aĩ na mũĩkĩĩo mũlũmu. Yeova nĩwamũveveeie Lameki athane ĩũlũ wa mwana wake Noa, na wathani ũsu nĩweanĩie ĩtina wa mbua ya kĩw’ũ kingĩ. O ta ũmae wake wa tene Enoko, Noa awetiwe ta mũndũ waendanasya na Ngai. Noa ndaamwona Enoko. Ĩndĩ Enoko nĩwatiĩie Noa ũtiĩwa wa vata vyũ. Nĩvatonyeka Noa akethĩwa eemanyĩisye maũndũ ma vata vyũ ĩũlũ wa Enoko kuma kwa ĩthe wake Lameki, kana kuma kwa ũmae Methusela, kana kuma kwa ĩthe wa Enoko ũla weetawa Yaleti, ũla wakwie Noa e na myaka 366.—Mwambĩlĩlyo 5:25-29; 6:9; 9:1.
Kwasũanĩa kĩvathũkany’o katĩ wa Enoko na Atamu. O na kau Atamu aĩ mũndũ ũte na naĩ, nĩwamũvĩtĩisye Yeova na atiĩa nzyawa syake mathĩna na atuma itw’ĩka alei o take. Nake Enoko, o na kau aĩ na naĩ, nĩwaendanasya na Ngai na atiĩie nzyawa syake ngelekany’o nzeo kwa kwĩthĩwa na mũĩkĩĩo mũlũmu. Atamu akwie Enoko e na myaka 308. Nzyawa sya Atamu syaĩ na kyeva nũndũ wa kũkw’ĩĩwa nĩ ũmae woo ũla weeyendete mũno? Mbivilia ndĩwetete. Ĩndĩ kĩla twĩsĩ nĩ kana Enoko “aendanasya na Ngai.”—Mwambĩlĩlyo 5:24.
Ethĩwa nue ũmanthĩaa andũ ma mũsyĩ waku, ve maũndũ ũtonya kwĩmanyĩsya kumana na mũĩkĩĩo wa Enoko. O na kau nĩ ũndũ wa vata kũmanthĩa andũ ma mũsyĩ waku, vai ũndũ wa vata mũno ta kũmasũvĩa kĩ-veva. (1 Timotheo 5:8) Ũtonya kwĩanĩsya vata wa kĩ-veva wa mũsyĩ waku kwĩsĩla ndeto na meko maku. O ta Enoko, wanyuva kũendanasya na Ngai kwa kwĩtĩkĩla ũtongoew’e nĩ myolooto ĩla yĩ Mbivilianĩ, ũkeethĩwa ũtonya kũtiĩa andũ ma mũsyĩ waku ngelekany’o nzeo matonya kũatĩĩa.
ENOKO ‘NĨWATHANIE’ ĨŨLŨ WOO
Nĩvatonyeka Enoko akethĩwa ataĩ na ũtanu nũndũ ekalĩte nthĩ ĩtaĩ na andũ me na mũĩkĩĩo. Ĩndĩ we Yeova Ngai nĩwoonaa mũĩkĩĩo mũlũmu wa Enoko? Ĩĩ, nĩwawonaa nũndũ ĩvinda nĩyavikie Yeova aneena na mũthũkũmi ũsu wake mũĩkĩĩku. Ngai nĩwamũtavisye Enoko ũvoo ũla wendaa andũ ma ĩvinda yake maũmanye. Kwoou nĩwamũnyuvie Enoko ethĩwe mwathani, na nĩwe wa mbee wathani wake kũvuanw’a Mbivilianĩ. Ndeto isu nĩ sya w’o nũndũ Yuta, ũla wasyaanĩw’e na Yesũ, nĩwaveveewe kũandĩka wathani ũla Enoko waĩ athanie myaka maana maingĩ mĩvĩtu. *
Nĩ maũndũ meva Enoko wathanie? Athanie atĩĩ: “Sisyai, Mwĩai nĩwokie vamwe na atheu make, nguthu ĩtatalĩka, kũmasilĩla andũ onthe, na kũmaĩkĩĩthya onthe ala matamũkĩaa Ngai ũndũ wa meko moo onthe ma kũlea kũmũkĩaa Ngai ala meekie, na nũndũ wa ndeto syoo syonthe nyũmũ ila asu athe matamũkĩaa Ngai mamũneeneete.” (Yuta 14, 15) Ũndũ ũmwe ĩandĩko yĩu yoonany’a nĩ kana Enoko athanie ũndũ ũsu ta waĩ weekĩkie ĩvindanĩ ĩvĩtu, na Ngai ta waĩ eanĩsye maũndũ ala me wathaninĩ ũsu. Nzĩa ĩsu ya kwathana yatũmĩiwe nĩ Enoko nĩyesie kũtũmĩwa nĩ athani angĩ. Ũu nĩ kwasya, athani asu mathanaa maũndũ mataĩ na nzika kana makeanĩa na nĩkyo kĩtumi mamawetaa ta maĩ meanĩie!—Isaia 46:10.
Waĩ ũndũ wĩ laisi Enoko kumya wathani ũsu kwa kũtavya andũ onthe ala maaĩle kũwĩw’a? Wathani ũsu waĩ na ndeto ngito mũno nũndũ ũwetete ndeto “matamũkĩaa Ngai” mavinda elĩ, na ũkaweta kana andũ asu maĩ na meko ma kũlea “kũmũkĩaa Ngai,” kwonany’a ũndũ andũ asu mailyĩ, na ũndũ ndeto syoo syoonanasya kana mayamũkĩaa Ngai. Kwoou wathani ũsu waumasya ũkany’o kwa andũ onthe mamanye kana nthĩ yaendeee na kũthũkĩĩa kuma ĩla mũndũ walũngilw’e mũũndanĩ wa Eteni. Nthĩ ĩsu yeeteele wanangĩko mũnene ĩla Yeova waĩ oke na “atheu make,” ala nĩ nguthu nene ya alaĩka mokĩte kwondũ wa kũete wanangĩko ĩũlũ wa nthĩ. Enoko nĩwaumisye ũkany’o ũsu ateũkĩa, na eekaa ũu e weka! Nĩvatonyeka Lameki e mũnini akethĩwa oonie ũndũ ũsu na endeew’a mũno nĩ ũkũmbaũ wa ũmae wake. Na ethĩwa vailyĩ ũu, no tũelewe nĩkĩ Lameki wendeeiw’e nĩ ũndũ Enoko waĩ na ũkũmbaũ.
Mũĩkĩĩo wa Enoko no ũtũtetheesye kũmanya kana twĩ na woni ta wa Ngai kwelekela maũndũ ma nthĩ ĩno. O tondũ Enoko waumisye ũkany’o ĩũlũ wa ũsilĩlo wa andũ ala matamũkĩaa Ngai, now’o o naitũ ũmũnthĩ tũkanasya andũ ĩũlũ wa ũsilĩlo ũla wũkĩte. Kwosana na ũndũ Enoko wathanĩte, ĩvindanĩ ya Noa Yeova nĩwaetie mbua nene nĩ kana anange andũ ala matamũkĩaa. Ĩndĩ wanangĩko ũsu weethĩiwe waĩ kyuu kya wanangĩko mũnene ũla wũkĩte. (Mathayo 24:38, 39; 2 Vetelo 2:4-6) O tondũ Ngai vamwe na alaĩka make atheu meeyũmbanĩtye kwananga andũ ala matamũkĩaa, now’o ũvangĩte kwĩsa kwananga andũ ala athũku. Kĩla ũmwe waitũ nĩwaĩle kũlilikanaa ũkany’o ũla Enoko waumisye na aitavya andũ ala angĩ ĩũlũ waw’o. Andũ maitũ ma mũsyĩ na anyanya maitũ no mevathane naitũ. O na mavinda angĩ nĩtũtonya kwĩthĩwa tũyĩw’a ta tũtendetwe. Ĩndĩ Yeova ndaaĩsa kũmũtia Enoko, na ndesa kũmatia athũkũmi make ala aĩkĩĩku ĩvindanĩ ya ũmũnthĩ!
“NĨWAMBATIW’E NDAKONE KĨKW’Ũ”
Mũminũkĩlyo wa Enoko wailyĩ ata? No twasye kana ti ũndũ wĩ laisi kũelewa ũndũ Enoko wakwie tondũ tũtonya kũelewa nesa ĩũlũ wa ũndũ wekalaa ĩla waĩ thayũ, ĩndĩ kũmanya ũndũ wakwie nĩ ũndũ ũtonya kũtwendeesya. Ĩvuku ya Mwambĩlĩlyo yaĩtye atĩĩ: “Enoko aendanasya na Ngai: na ndaĩ vo; nũndũ Ngai nĩwamwosie.” (Mwambĩlĩlyo 5:24) Nĩ kwa nzĩa yĩva Ngai wamwosie Enoko? Mbivilia imwe ialyũlĩte ndeto ila syĩ ĩandĩkonĩ ya Aevelania 11:5 kwa kwasya kana Ngai nĩwamwambatisye Enoko ĩtunĩ. Ĩndĩ ũndũ ũsu ti wa w’o. Mbivilia nĩyonanĩtye kana Yesũ Klĩsto nĩwe waĩ wa mbee kũthayũũkw’a na kwambata ĩtunĩ.—Yoana 3:13.
O na ĩngĩ, ve Mbivilia imwe ialyũlĩte ĩandĩko yu ya Aevelania 11:5 ikonany’a kana Enoko ‘nĩwathamiw’e’ nĩ kana “ndakone kĩkw’ũ.” Ndeto isu twaĩle kũsielewa ata? Nĩvatonyeka Yeova akethĩwa eekie kyama nĩ kana Enoko akw’e kĩkw’ũ kĩte woo vandũ va ese kũawa nĩ andũ ala mavangĩte kũmũaa kwa nzĩa nthũku. Ĩndĩ mbee, Enoko ambie ‘kũkũsĩĩwa kana nĩwamwendeeasya Ngai.’ Ũu weethĩiwe ata? Nĩvatonyeka Enoko atanamba kũkw’a akethĩwa ooniw’e woni nĩ Ngai, na woni ũsu no wĩthĩwe woonanasya nthĩ ĩno yĩ nzaũ. Enoko nĩwakwie ĩtina wa kwonw’a woni ũsu ũla wamũĩkĩĩthisye kana nĩwamwendeeasya Yeova. Mũtũmwa Vaulo aielesya ĩũlũ wa Enoko o vamwe na aũme na aka angĩ maĩ aĩkĩĩku aisye atĩĩ: “Asu onthe nĩmakwie mũĩkĩĩonĩ.” (Aevelania 11:13) Nĩvatonyeka amaitha ma Enoko makethĩwa mamanthie mwĩĩ wake, ĩndĩ ‘mayaawona’ nũndũ no kwĩthĩwa Yeova aũvetangie nĩ kana asiĩĩe amaitha make maikawanange kana maikaũvukye kwa kũũtũmĩa nĩ kana maendeesye ũthaithi wa ũvũngũ. *
Tũlilikene maũndũ asu tweemanyĩsya Maandĩkonĩ, ekai tũsũanĩe ũndũ Enoko ũtonya kwĩthĩwa akwie. Kwasũanĩa ũndũ ũũ ũtonya kwĩthĩwa new’o weethĩiwe. Kwakũna visa wone Enoko atolokete amaitha make, na e mũnou mũno. Andũ ala mamũvĩngaa nĩmamũmanthaa me na ũthilĩku mwingĩ nũndũ wa ũvoo wa ũsilĩlo ũla wamatavĩtye. Enoko nĩwoonie vandũ ũtonya kwĩvitha athyũmũe o vanini, ĩndĩ nĩweesĩ kana ndesa kwĩvitha andũ asu kwa ĩvinda yĩasa. Yu Enoko aĩ vakuvĩ kũawa naĩ. Athyũmũĩte vau, nĩwamũvoyie Ngai wake. Na ĩndĩ ambĩĩa kwĩthĩwa na mũuo mwingĩ. Enoko nĩwooniw’e woni nginya wesa kwĩthĩa eona ta maũndũ maendeee kwĩkĩka saanĩ isu, na woni ũsu watuma asũanĩa ĩũlũ wa maũndũ mokĩte.
Kwasũanĩa Enoko ayona woni wa nthĩ ĩngĩ nzeo na yĩ kĩvathũkany’o mũno na nthĩ ĩla ũtwĩe. Oonie nthĩ ĩsu yĩ mbanake o ta ũndũ mũũnda wa Eteni waanakavĩte, ĩndĩ nthĩ ĩsu ndyaĩ na akelũvi ma kũsiĩĩa andũ maikamĩlike. Nthĩ ĩsu yausĩe aũme na aka me na mĩĩ mĩseo na me na vinya mwingĩ. O na mekalanasya na mũuo. Nthĩ ĩsu ndyaĩ na kĩmena kana andũ meũthĩny’a angĩ nũndũ wa ũthaithi woo tondũ kwailyĩ ĩvinda yake. Enoko nĩwoonie kana Yeova nĩwamwendete na nĩwendeeaw’a nĩwe. Ndaĩ na nzika kana akalika nthĩ ĩla woonie woninĩ ũsu. Ĩvindanĩ yĩu waendeeie kwĩthĩwa na mũuo, Enoko nĩwakomie too mũito ũte ndoto.
O na yu e o toonĩ ũsu, ũu nĩ kwasya kana nĩ mũkw’ũ, ĩndĩ Yeova Ngai nũmũlilikene! O tondũ Yesũ wathanie, mũthenya ũkavika ĩla onthe ala me kĩlilikanonĩ kya Ngai makew’a wasya wa Klĩsto na mayuma mbũanĩ, nĩ kana malike nthĩnĩ wa nthĩ nzeo na yĩ mũuo.—Yoana 5:28, 29.
We no wende wĩĩthĩwa nthĩnĩ wa nthĩ ĩsu? Kwasũanĩa ũndũ ũkatana wakomana na Enoko. Kwasũanĩa maũndũ maseo ala ũkemanyĩsya kuma kwake! Akeethĩwa atonya kũtũtavya maũndũ ala twasũanĩaa wĩthĩwa ooniw’e nĩ Yeova atanamba kũkw’a kana maĩ ma w’o. Ĩndĩ yu ve ũndũ wa vata mũno twaĩle kwĩmanyĩsya ĩũlũ wake. Ĩtina wa kũneenea ĩũlũ wa Enoko, Vaulo aendeeie kwasya atĩĩ: “Vate mũĩkĩĩo kũitonyeka kũmwendeesya” Ngai. (Aevelania 11:6) Ũu wĩonany’a kana twĩ na kĩtumi kĩseo kya kwĩyĩelekany’a na Enoko, ũla waĩ na mũĩkĩĩo mũlũmu vyũ!
^ kal. 14 Asomi amwe ma Mbivilia maasya kana ndeto ila Yuta waandĩkie syaumĩte ĩvukunĩ yaĩ na maũndũ mate ma w’o yĩla yeetawa Ĩvuku ya Enoko (Book of Enoch), ĩndĩ o na kau ĩvuku yĩu yĩwetanĩaw’a na Enoko, yĩyĩsĩkĩe mwambĩlĩĩlyo wayo. Ĩvuku yĩu nĩyĩwetete nesa ĩũlũ wa wathani wa Enoko, ĩndĩ nĩvatonyeka wathani ũsu wĩ ĩvukunĩ yĩu ũkethĩwa waumĩtw’e mavukunĩ maĩ maandĩkiwe ĩvinda ya tene o na kau yu tũyĩsa kũmona, kana ũkethĩwa waumĩtw’e ngewanĩ sya tene. Yuta nũtonya kwĩthĩwa atũmĩie mavuku asu ma tene kana akethĩwa eemanyĩisye ĩũlũ wa Enoko kuma kwa Yesũ, ũla wekalaa ĩtunĩ na kwoou no nginya ethĩwe oonaa maũndũ ala Enoko weekaa.
^ kal. 20 O ta Enoko, nĩvatonyeka Ngai akethĩwa aĩkĩĩthisye kana mwĩĩ wa Mose na wa Yesũ ndwaĩ ũtonya kwoneka nĩ mũndũ nĩ kana ndũkatũmĩwe naĩ.—Kũtũngĩlĩlwa Kwa Mĩao 34:5, 6; Luka 24:3-6; Yuta 9.


text:
MWĨKALĨLE WA AKLĨSTO
Tũmĩa Mavuku Maitũ Nesa
Yesũ amanyĩisye atĩĩ: “Nĩmwosete mana, nenganai mana.” (Mt 10:8) Tũatĩĩaa ũtao ũsu ĩla twanenga andũ mavuku maitũ vamwe na Mbivilia tũte kũmathooesya. (2Ako 2:17) Ĩndĩ o na ũu wĩ o vo, mavuku asu methĩawa na ũvoo wa w’o na wa vata kuma Ndetonĩ ya Ngai. Nĩvendekaa kĩthito kingĩ na mbesa mbingĩ nĩ kana mavuku asu matumbĩthw’e na maitwawa ikundinĩ syĩ kĩvathũkany’o ĩũlũ wa nthĩ. Kwoou, nĩtwaĩle kwosa mavuku o ala matwĩanĩtye.
Ĩthĩwa wĩ mũĩ ĩla ũũnenga andũ ala angĩ mavuku, o na ĩla ũũtavany’a kũndũ kũla kwĩ andũ aingĩ. (Mt 7:6) Vandũ va kũnengae andũ ala twakomana namo mavuku maitũ tũtambĩte kũneena namo, nũseo tũkamba kwĩka ũu nĩ kana tũmanye kana nĩmekwendeew’a. Ũtonya kũsũngĩa ata makũlyo aa me kasandũkũnĩ kaa? Ethĩwa ndũnamanya nesa kana ũla ũũneenaa nake nĩwendeew’a, nĩ ũseo ũkamũtiĩa tulakiti. Ĩndĩ akwĩtya ĩkaseti kana ĩvuku yĩngĩ, no ũmũnenge.—Nth 3:27, 28.


text:
Ovisi na Ũvoo wa Kũtembew’a
Nĩtũũthoketye vyũ ũke wone ovisi sitũ na ũyona kũla tũtumbĩthĩasya mavuku. Mantha ovisi ũla ũkwenda ũke ũwone na saa sya kũthoka.
Hungary
BUDAPEST
Kövirózsa u. 1.
H-1163
HUNGARY
+361 401-1100
Masaa ma kũtembea
Wakwambĩlĩlya nginya Wakatano
3:00 kwakya. 4:30 kwakya. 8:00 mũthenya. na 9:30 mũthenya.
Ĩsaa 1 na Ndatĩka 15
Maũndũ ma vata
Ovisi ũũ ũũngamĩaa wĩa wa ikundi vakuvĩ 280 nthĩ ya Hungary na ũitetheesya ikundi ila itũmĩaa kĩthyomo kya Hungary sya Slovakia na Ukraine. Ũalyũlaa mavuku mena ũvoo wa Mbivilia kwa kĩthyomo kya Hungary na Lovári. Umasya vitio sya kwĩthukĩĩsya sya kĩthyomo kya Hungary na sya kĩthyomo kya andũ ala matew’aa kya Hungary.


text:
MAŨNDŨ MA VATA KUMA NDETONĨ YA NGAI | SAVULI 79-86
Nũũ Wĩthĩawa E wa Vata Mũno Vyũ Thayũnĩ Waku?
Nĩvatonyeka mũandĩki wa Savuli ya 83 akethĩwa aĩ nzyawa ya Asavu, ũla waĩ Mũlivai, o na ĩngĩ, nĩvatonyeka akethĩwa ekalaa ĩvindanĩ yĩmwe na Mũsumbĩ Ndaviti. Savuli ĩĩ yaandĩkiwe ĩvindanĩ yĩla mbaĩ ila ingĩ syaĩ amaitha anene mũno ma andũ ma Yeova.
83:1-5, 16
Nthĩnĩ wa mboya yake, mũandĩki ũsu wa Savuli athĩnĩkĩaa mũno ĩsyĩtwa ya Yeova na ũsumbĩki wake mũnene, vandũ va kũvoya asũvĩwe kumana na amaitha make
Ũmũnthĩ, athũkũmi ma Yeova nĩmathĩnaw’a mavinda maingĩ. Kũmĩĩsya kwitũ nĩkũmũtaĩaa Yeova
83:18
Yeova nĩwendaa tũmanye syĩtwa yake
No nginya meko maitũ monany’e kana Yeova nĩwe wa vata mũno vyũ thayũnĩ witũ


text:
Tũngaa Mũvea Nũndũ wa Ũlau wa Yeova
YEOVA nĩ Ngai mũlau. (Yak. 1:17) Wũmbi wake kuma kũya ĩũlũ ndatanĩ nginya kũũ nthĩ isesinĩ nũmũtaĩaa nũndũ wa ũlau wake.—Sav. 65:12, 13; 147:7, 8; 148:3, 4.
Mũandĩki ũmwe wa Savuli nĩwendeeiw’e mũno nĩ ũlau wa Mũmbi wake nginya atila wathi akathĩĩe mawĩa make. Kwasoma Savuli ya 104 wone kana o naku ndwĩĩw’a take. Mũandĩki ũsu aisye: “Ngamwinĩa Yeova o yĩla nĩ thayũ: ngaina ngĩkatha Ngai wakwa o yĩla nĩĩkalaa.” (Sav. 104:33) We wĩ na wendi ta ũsu?
YEOVA NĨWE NGELEKANY’O ĨLA NZEO VYŨ YA ŨLAU
Yeova endaa twĩthĩwe twĩ alau take. O na nũtũtavĩtye nĩkĩ nũseo twĩthĩwe twĩ alau. Kwoona ũndũ wamũveveee mũtũmwa Vaulo: “Meaĩe ala me na ũthwii wa nthĩ ĩno, maikekathĩĩe, o na maikekwatye ũthwii ũla wanangĩkaa, ĩndĩ mekwatye Ngai, ũla ũtũnengae syĩndũ syonthe na wingĩ, tũtanaw’e nĩsyo; kana mekae nesa, kana methĩwe athwii ma kwĩkaa nesa, methĩwe meyũmbanĩtye kumya syĩndũ syoo, methĩwe me na mũamba wa ngoo na ala angĩ; meyiĩe ene mwambĩlĩlyo mũseo wa ĩvinda yĩla yũkĩte, nĩ kana makwate ũla thayũ wa tene na tene, naw’o nĩ thayũ wa w’o.”—1 Tim. 6:17-19.
Ĩla Vaulo waveveewe aandĩkĩa Akolintho valũa wa kelĩ, nĩwoonanisye nesa woni ũla mũndũ waĩle kwĩthĩwa naw’o ĩũlũ wa kũnengane. Aandĩkie ũũ: “Kĩla mũndũ nĩeke o tondũ utw’ĩte ngoonĩ yake: ti kwa kulea kwenda, kana kwa kũingĩĩw’a: nũndũ Ngai endete mũndũ ũnenganae na ũtanu.” (2 Ako. 9:7) Amina kũandĩka ũu nĩwawetie ala matethekaa nũndũ wa ũlau. Mbee, nĩ ala manengwa nũndũ methĩawa meanĩw’a mavata moo. Kelĩ, nĩ ala manengane nũndũ nĩmakwataa moathimo maingĩ mũno ma kĩ-veva.—2 Ako. 9:11-14.
Vaulo aminĩĩie kũandĩka kĩlungu kya nyanya na kya kenda kya valũa ũsu wa kelĩ kwa kũweta ũndũ ũla mũnene vyũ wonanasya kana Ngai nĩ mũlau. Aisye: “Ngai natũngĩwe mũvea kwondũ wa mũthĩnzĩo wake ũtaweteka.” (2 Ako. 9:15) Mũthĩnzĩo ũsu wa Yeova nĩ ta ũtalo w’onthe wa ũseo ũla we mwene wĩkĩte andũ make kwĩsĩla vala ve Yesũ Klĩsto. Nĩ mũnene mũno ũkethĩa vai mũndũ ũelesya nesa vyũ na ndeto ũseo waw’o.
Tũtonya ata kũtũnga mũvea kwondũ wa maũndũ onthe ala Yeova na Mwana wake matũnengete vamwe na ala matwathĩte? Nzĩa ĩmwe nĩ kwa kwĩyumya ũndũ tũtonya tũtũmĩe ĩvinda yitũ, vinya witũ, na syĩndũ ila twĩ nasyo ũthaithinĩ wa Yeova.—1 Mav. 22:14; 29:3-5; Luka 21:1-4.


text:
Ovisi na Ũvoo wa Kũtembew’a
Nĩtũũthoketye vyũ ũke wone ovisi sitũ na ũyona kũla tũtumbĩthĩasya mavuku. Mantha ovisi ũla ũkwenda ũke ũwone na saa sya kũthoka.
Dominican Republic
Autopista San Isidro #100
(Al lado de Coral Mall, Frente a Savica)
SANTO DOMINGO ESTE
DOMINICAN REPUBLIC
+1 809-595-4007
Masaa ma kũtembea
Wakwambĩlĩlya nginya Wakatano
2:00 kwakya. nginya 5:00 kwakya. na 7:00 mũthenya. nginya 10:00 mũthenya.
Ĩsaa 1
Maũndũ ma vata
Ovisi ũũ ũũngamĩe wĩa wa kũmanyĩsya andũ Mbivilia wa Ngũsĩ sya Yeova nthĩ ya Dominican Republic. Watembea nũeleaw’a isitoli ya Ngũsĩ sya Yeova sya nthĩ ĩsu.


text:
MAŨNDŨ MA VATA KUMA NDETONĨ YA NGAI | YELEMIA 22-24
We wĩ na “Ngoo ya Kũmanya” Yeova?
Yeova aelekanilye andũ na matunda ma makũyũ
24:5
Ayuti aĩkĩĩku katĩ wa ala matavĩtwe makatwawa Mbaviloni maelekanilw’e na makũyũ maseo
24:8
Mũsumbĩ Nzetekia vamwe na angĩ ala mekaa maũndũ mathũku maelekanilw’e na makũyũ mathũku
Tũtonya kwĩka ata nĩ kana twĩthĩwe na “ngoo ya kũmanya” Yeova?
24:7
Twasoma Ndeto ya Yeova na twaatĩĩa kĩla twasoma, akatũnenga ‘ngoo ya kũmũmanya’
No nginya tũthiane ngoo sitũ nesa na tũiveta vyũ mawoni na mawendi ala matonya kwananga ngwatanĩo yitũ na Yeova