c: text/html

text:
Daw-(1)
Moi shawng de… “Sharam” hte “ Woi” gaw manang rai ma ai da. Lani mi shan lahkawng gaw “Nga” sa hkwi nna “Nga kaba” langai mi lu ma ai.
Dai Nga hpe shan lahkawng gaw lahkawng hkrawng di katawng di nna, Sharam gaw baw daw, Woi gaw nmai daw garan la na myit hkrum ma ai. Raitim gaja wa Nga hpe bai garan ai shaloi Woi gaw baw daw hte nmai daw hpe shadawn yu yu rai nna, nye a nmai daw loi mi gadun mat sai nga tsun ai. Sharam mung “an myit hkrum nna garan ai she re majaw kaga le htaw nnga hkat saga. Mi na hku rai sanu ga” ngu ai da!
Raitim Woi gaw shi she hpun n-tsa na lakung ni gang daw nna hka kau hku hkan gayet shachyut ai majaw “Nga kaba” lu rim la ai re. Dai majaw shi she grau lu ging ai bai ngu ai da. Sharam mung shing she nga yang gaw shi mung hka kata na grai ba let hkan shachyut hkrau ai majaw she ndai “Nga” hpe lu rim la ai re. Dai majaw mi na myit hkrum de ai the maren atsawm garan sha hkat ga ngu wu ai. Dai ga hpe Woi gaw nhkap la lu ai. Shi she grau ba ai majaw shi she grau lu ra ai nga ga law hkat bang wa masai da.
Shaloi sumwum kaw na lagu masem yu taw nga ai “Prangtai” gaw pru wa nna “Hey…Stop! Stop! Nan hkum ga law hkat taw masa. Ngai hparan ya na” ngu sa tsun ai da. Shaloi sharam hte woi mung Prangtai hparan ya na hpe myit hkrum ma ai. Prangtai gaw garan sha yak taw nga ai Ngabaw daw hte nmai daw hpe la nna shadawn yu let, baw de she loi mi galu taw nga ai nga, gawa makret di sha kau, kalang bai shadawn yu nna,”Aw hka chye ya…nmai daw bai galu mat sai” nga nna, bai makret di sha kau kau rai taw ai da.
Sharam hte Woi mung rai wa n-hten? Jaw wa n-hten? Nga myi sha grip grip rai Prangtai hpe grai kam let, sin yu taw ma ai da. Shingrai Prangtai gaw bawdaw galu ai, nmai daw bai galu mat sai nga, shadawn dat makret di shadat rai hpang jahtum e gaw nga daw lahkawng yan “gawt” rai mat jang she Sharam
-2-
hte Woi gaw mau pahke shaw dum taw ma ai da. Mau mwi gaw ndai kaw htum sai.
2013-ning February (4) ya shani K.I.A shanglawt asuya hte Myen sa wa asuya ni a Shweli hkrum zup bawng ban hpawng hta miwa asuya ni lapran salang tai let tsun hparan ya na re lam internet shiga kaw mu hti hkrup ai shaloi ndai “Sharam hte Woi mau mwi” hpe laika ka ai wa sa myit dum dat ai re. Mau mwi kaw rawng ai the maren Sharam K.I.A asuya hte Woi Myen hpyen asuya gaw “Panglong ga sadi” a majaw Inglik kaw na shanglawt lu la ai “Mung hpawm myen mungdan” ngu ai Nga kaba hpe garan sha nchye ai majaw Prangtai ngu ai “Miwa” wa yawng grawp di makret pyi n-makret, maya pyi n-maya chyai ai kalang ta ma-ut bang kau hkrum na hpe myit dum nna masin hta kahpra hkrit myit hte mya she ngu mat salu ai.
Rai yang… dai ni anhte wunpawng myu sha ni a shawng lam gam maka hpe gara hku daw dan, hparan, lam woi sa mat wa ra na ga ai kun?
Inglik kaw na “Munghpawm myen mungdan” shanglawt lu ai gaw “Yam Dawng” machyu pala langai mi pyi n-gap shangoi ai, n-gap kapaw ai “Panglong ga sadi” myit hkrum lam a majaw lu la ai re hpe yawng chye tawn chyalu rai nga ga ai. Dai myit hkrum zinlum lam a majaw “Munghpawm myen mungdan” ngu ai “Nga kaba” hpe rim la lu nna, bawdaw hpe “Jinghpaw Mungdaw” ngu nna Bochuk Awng San nan masat kau da ya ai re. Raitim ya dai ni myen ni gaw Woi zawn Sharam kaw na bawdaw hpe bai gashun la mayu nga sai re. Mi, moi myit hkrum da ai lam ni hpe mung sadi n-dung, shaprai, shamat kau mayu nga masai.
Teng sha tsun ga nga yang, munghpawm myen mungdan ngu ai “Nga Kaba” lu na matu anhte wunpawng myu sha ni gaw grai shakut shaja lai wa yu saga ai re. Hti hkum (2) mungkan majan hta American (101) dap ni hte Kachin Ranger dap ni, Inglik Levis Jinghpaw dap ni gaw Jinghpaw hpyenla 10000 (mun mi) jan hte 1945 ning hta lata Myen mung na Japan hpyen ni hpe tsep kawp shachyut gasat shale kau sai re. Dai ten hta Bochuk Awng San hte Myen ni gaw lawu Myen mung e Japan ni a n-pu e naw rawng nga ai ten re.
Raitim 1945 ning March shata 24,25,26 ya shani zin lum kaba e Jinghpaw ni hte American Inglik ni Japan dang manau kaba galaw ngut ai hpang shani 1945- ning March shata (27) ya shani e she Bochuk Awng San gaw Japan hpe rawt malan na matu lawu Myen mung daw de n-dau shabra ai re. Dai March (27)
-3-
ya shani hpe dai ni du hkra “Taw Lan Ye Ne” “Tat Madaw Ne” nga nna shamying nga ma ai. Ndai Japan dang manau kaba lam hte seng nna -
“After the occupation of upper Burma by the American Kachin Ranger Detachment No(101) from the hands of the Japanese, Kachin soldiers were seen enjoying in the Padang manau poi on (24-3-1945 to 26-3-1945) to commemorate the victory in Sin Lum kaba 24 miles away from Bhamo” nga nna ka da ai laika hte labau shang sumla ni hpe mung mu lu nga ai.
Lahta Myen mung hte lawu Myen mung kaw na Japan ni hpe Inglish, American pawng hpawn nbungli dap, amyawk dap, Tank car dap, hkarang (101) dap ni the Kachin Ranger ni, Inglik Levis jinghpaw dap ni kaja wa majan pa e gasat hkat ai shaloi dem da ai “Burma Victory” ngu ai majan labau sumla hkrung “The Forgotten War” hpe Imperial War Museum, Washington D.C, U.S.A kaw e zing da nga ma ai. Dai hta n-ga laika ka ai wa a kawa nan mung (101) Tank dap na Ranger Intelligent (kin-yu) hpyen la dingsa rai nga ai.
Bochuk Awng San hte shi a B.I.A dap ni gaw Japan a masha dingsa, Inglik hpe rawt malan lai wa yu sai ni re majaw Inglik ni nau n-kam, nau n-jai lang ai lam chye lu ai. Kaja wa Bochuk Awng San hte Myen ni gasat ai gaw Japan hpyen hprawng a-ngaw a-ngam loi li hpe n-tai n-mai re ai sinat jabyak ni the hkan kapaw shachyut masu ai lam sha rai nga malu ai. Dai hpe bai tsun shawu nna Myen mung ting hpe shanhte Myen ni she Japan a lata na hkye tawn ai zawn zawn bai nga- Mani mayu sai.
Shaloi gaw gasan langai mi san mayu ai. Nambat (2) majan hta Awng San wa Inglik, American ni hte pawng nna Japan hpe gasat shapraw ai sakse sakgan ganang nga a ta? Nnga ai. N-mu yu ai. Japan prat shaloi chyawm Japan hking hking nna gumra jawn ahkyak masu taw ai. Japan hking hte samurai n-htu lang nna acting galaw masu taw ai sumla langai lahkawng chyawm nga nga malu ai. Dai ten hta Bochuk Aung San hte shi a B.I.A hpyen dap ni gaw Japan masha tai nna “Kayin” hpu nau ni hpe mare nawng nawng sat sharu lai wa sai lam hpe chye lu ai. ( 2013 ning January (8) ya shani “Saw Kanyaw Kaw” ka ai facebook internet shiga)
Hti hkum (2) mungkan majan ngut ai hpang Inglik gaw American hpe 1941 ning April 14 ya hta “Atlantic Charter Agreement” kaw e American gumsan magam president Roosevelt hpe British Prime Minister Winston Churchill ga sadi jaw da ai hte maren shi a colony mungdan ni hpe shalawt ya na nga ai lam Awng
-4-
San chye nna England de shanglawt sa hpyi, myen ni hpe sha shanglawt jaw ai hpe Awng San gaw hpyen dap dapdung (5) nga ai jinghpaw ni hpe hkrit ai majaw Munghpawm Mungdan gaw de sa ga nga “Panglong ga sadi” laika hta lekmat htu, (10) ning hpring jang madu up hkang mungdaw ( Full Federal State) jaw na nga tsun masu hkalem lai wa sai.
Daini Myen ni gaw Panglong ga sadi hpe pyi n-gazik mat masai. Dai tsun ai ni yawng hkra hpe shanhte a hpyen hku masat, munghpawm mungdan hpe jahten, jahpyak ai ni nga nna gwi lagut daru tsun let anhte wungpawng sha ni hpe sat nat roi rip taw nga masai. Sadi n-dung ai shanhte sa wa hpyen ni wa mahtang she Ndan madu zawn nga…,
Gara kaw law Myen ni Japan hpe gasat ai?
Gara kaw law Myen ni Inglik hpe gasat ai?
Gara kaw law Myen ni du daw sai hkaw hkam nna lu ai shanglaw? Matsat ya sai. Htwi…
N-tara ai Myen sa wa hpyen ni gaw wunpawng mungdan hpe la ba ka-up gashun gare la mayu tim, magrau grang gumshem ai shanglawt share shagan ni a majaw, 2012-ning htum maga de (33) ya laman e pyi Laiza grup yin na hpyen man ni hta hpyen ma hkying kaba hkrat sum nna hpyen jarik American Dollar wan latsa jan sum mat, htum mat ai lam internet shiga ni hta hti lu, chye lu nga ai.
Myen ni gaw Russia jet fighter nbungli ni helicopter ni, North Korea kaw na leknak ni hte hkarang dap, amyawk dap, tank car dap ni amyu myu hku nna gade gasat yu tim Shanglawt K.I.A share shagan ni hpe gasat ndang ai majaw hpang jahtum num nyan daw wa manu ai. Dai gaw myitkyina grup yin na jinghpaw ramma 100 (latsa) jan hpe rim la, myen hpyen hkying jahpun, manya tsi htu nna shawng lam de dat dat jinghpaw shada da sat hkat shangun masai.
Hpang jahtum myu tsaw share shagan ni gaw mara kata ai jinghpaw ramma ni si hkrum ai hpe grai myit machyi let hpyen htingnut koi yen ya ra mat sai. Dai lam hpe na chye ai anhte wunpawng myu sha ni yawng hkra mung sa wa si na, ndang si na myen satan ndai ni hpe maroi nni masin n-si dik la nga ga ai. Mungkan htum tim myen hte sat hkat na labau hka ndai gaw galoi raitim prai htum mat na nrai sai.
By: Maran Brang
Daw (II) de bai matut hti ga-

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Annau ni hpe grau nna gasat ai gaw hpa majaw ta?ntsa tsang hpyen du kaba ni lawhpa myit kan wang myit,Miwa hpe nlai lu ai majaw,arawng magra jum tek ai myit nmai mat ai lachyawk sha re,ntsa tsang myen du kaba ni a jaw hpyen ma hpyen du kaji ni gaw gasat mayu ai nre,ntsa de na aming nlai lu ai,shat di ga mat na hkrit ai jaw gasat ai sha re.
Bai anhte hpe wa gasat ai law malawng gaw lam ntsa na hta la ai kanu kawa nmu ai ma ni re.
asuya bau maka tawn ai,asuya hpe sha kanu kawa shatai ai ni gaw dusat hte bung ai, gwi wa myit jasat sha rawng ai jaw htauli htaula n'nga ai,shinggyin nauna myit nrawng ai. Dai re ai majaw anhte hpe sat na matu lung wa ai,sinat arung arai htaw lung mai ai lam yawng hpe dan di kau ra ai.
Maga mi de gasat nga ai zawn,UN Rapdaw,UK,EU Rapdaw,ASEAN Rapdaw,Amerika GumSan MaGam Hte Amerika Rapdaw,Miwa Rapdaw,KaLa Rapdaw de matut manoi laika bang ra ai.Miwa mung Kala mung nga ai Kahpu kanau ni hpe mung tinang mungdan de laika bang na hku shadut ra sai.Chyurum ai annau ni,MaKru masum jung,mayu-dama-kahpu kanau nga nau pa rau
chyawm pa ai amyu,myit hkrum n'gun shabawn saga law.annau ni a shangai shaprat tawn ai saitum saipa kashu kasha ni a myi man hpe ja ja azi yu nna maroi nni masin nsi ai myit hte gasat ga.
Baren Numraw


text:
Wunpawng Mungdan Shanglawt Hpyen Dap (KIA) gaw hpyen hpaji hte mungkan hpaji ni hpe chye ging ai daram chye chyang nna Wunpawng Mungdan masha ji nban ni yawng hpe shim lam lu la hkra ngu nna hpaw ninghtan da ai re. Dai hte maren mungshawa hte hpyenla mung Hka hte Nga zawn hpyenla mung mungshawa, mungshawa mung hpyenla shada kraw rawang sindai machyi hkat ai majaw dai ni na nhtoi gaw mungshawa hte Wunpawng Mungdan Shanglawt hpyendu hpyenla ni a kaba dik ai tsadan hpyen a lata hta hkrat sum ai nhtoi rai nga mali ai.
Dai majaw, ndai zawn hkrat sum ai hpe arang shatai nna Wunpawng Mungdan Shanglawt Hpung ningbaw ningla ni, hpyendu hpyenla hte mungshawa ni yawng gaw yawn hkyen nga na malai hpyen wa hpe anhte mungdan kata kaw na gawt shapraw kau lu na myit hkrum n-gun kaba gaw, daini mungdan ntsa asak ap nawng kau sai hpyendu jawngma ni hte hkrat sum mat sai myu tsaw share shagan ni a marang e hpungdun kaba zawn pru wa sai.
Daini na nhtoi gaw Wunpawng Mungdan Shanglawt Hpung (KIO) hte Wunpawng Mungdan Shanglawt Hpyen Dap (KIA), Wunpawng Jinghpaw Myu Sha ni hpe Hpan Madu shadum ai rai sai. “Nanhte hkum mana sha nga mu” ngu nna mahtai kaba jaw ai nhtoi re.
Israel masha ni hpe jaw ai ahkaw ahkang anhte Kachin ni hpe mung jaw da sai. Raitim anhte Kachin ni gaw Israel ni a myit masin n lu la ai majaw Karai Kasang Israel ni zawn re ai masin bang ya ai rai sai. Ya mung naw mana sha na lam sha myit nga yang gaw anhte amyu ni hpe Karai Kasang pyi kabai kau ai kaw du mat chye ai hpe ningbaw ningla ni Karai jaw ai hpaji hte padang hkrun lam de n hkring n sa nsin nhtaoi woi sa wa ra nga saga ai. Mungshawa ji nban yawng mung hkan nang sa wa na ga ai.
Daini na yawn hkyen poi hta n du lu tim ndai shiga hte n-gun la ga ngu Wunpawng Mungdan Shanglawt Hpung hte hkrat sum mat sai kanu kawa dum nta masha ni hte rau sha yawn hkyen hkum let n-gun jaw dat n’ngai.
Sutdu N'sang Tu Awng
Ningbaw, Jinghpaw Wunpawng Amyu Sharawt Hpung (PKDS)
Ningbaw, Jinghpaw Wunpawng Amyu Sharawt Hpung (PKDS)


text:
Mung masa lam hte seng nna ya ten federal democracy law, self-determination law ngu nna tsun kamang nga ai. Ndai mung masa
lam hta Kachin ni gaw mung masa ahkaw ahkang kade ram gam la lu na kun?
..jawm dinglik maram la lu na matu tang madun dat ai. Myen ni a
democracy lai masa gaw mung masa hpung hpaw na me (vote) shang shing
jawng ra na , dang la ai ni chyu sha asuya galaw mungdan uphkang ra
na, mungdan a ripkawp tara hpe asuya sha masat daw dan galaw na, amyu
baw shang ni a ahkaw ahkang ma hkra hpe paliman hta bawng ban nna me(
vote) bang nna daw dan la ra na ngu ai rai nga malu ai. Mung masa ahkaw
ahkang yawng hkra hpe me jaw nna sha daw dan la mat wa na hkrang rai
nga ai.
Myen amyu masha jahpan gaw wunpawng mungdan hta mung,
munghpawm mungdan ting mung law dik rai nga ai. Dai majaw mungdaw rap
daw hta mi rai rai, munghpawm rap daw hta mi rai rai myen dat kasa ni
chyu law taw nga ai majaw Kachin myu sha ni hte seng ahkaw ahkang lam,
mungdaw sut hpa-ga lam, hpaji lam, hkamja lam, htunghkying lam etc ni
hpe bawng ban nna daw dan wa shagu dat kasa nlaw, me (vote) nlaw re
wunpawng amyu ni gaw sum na lam chyu law nga na re.
1948 -1961
ladaw aten e myen mung ting democracy prat hta mung wunpawng ni gaw
laklai ai mung masa ahkaw ahkang lu ai lam nnga ai hta n’ga mungdaw hpe
pyi myen coloni galaw kau ya ai hkrum sha saga ai. 1990 ning hta galaw
ai democracy ra lata poi hta Kachin mung masa party ni jinghpaw mung
hta sha n’ga mungmyit sinli ga (lahta sammung) hkan du hkra ra lata
shing jawng ai lam galaw yu sai, dai shaloi mung jinghpaw mung daw
hta shara ( 3) hta sha dang la lu nna ngam ai shara yawng hta gaw Kachin
parti nre ni chyu dang la kau ai lam nga sai. Ya ten e mung myen ni
paliman hta wunpawng dat kasa nkau mi shanglawm taw nga ma ai. Dat kasa
ni gaw tinang a amyu hte seng ai ahkaw ahkang, mungdaw kata na sut
nhprang lam yen ahkaw ahkang, mungdaw kata bawng ring lam yen ahkaw
ahkang ni hpe ta tut galaw lu hkra paliman hta tang madun daw dan la lu
ai lam gade ram nga sata? ..dik shale hpyen tsin yam ni matu garum jaw
lu ai ahkang hpe sha pyi tsun shaga la lu lam nnga nga ai. Amyu nlaw
ai majaw mung shawa dat kasa nlaw, mung shawa dat kasa nlaw jang
mungdaw rap daw, munghpawm rapdaw hta dung nna ahkaw ahkang tsun shaga
la na masha nnga, de majaw to pass legislative proposals byin wa lu nloi
nga ai.
Federal masa hku rai yang ahkaw ahkang lam yen ni hpe
wang lu wang lang galaw la lu na ga ai kun? Federal gaw munghpawn asuya
hte mungdaw asuya a lapran mung masa galaw lu na ahkaw ahkang tara ni
hpe gam garan nna jawm up hkang ai lam rai nga ai. Jawm uphkang ai ngu
jang gaw wunpawng mungdan a ntsa e mung, jinghpaw wunpawng mung shawa
a ntsa e mung, wunpawng mung na pru mapru ma hkra a ntsa e mung myen
hte matut nna jawm galaw nga ra na rai nga ai. Tinang a amyu sha ni
chyu galaw lu ai lam hpa nau nnga ai. Jinghpaw wunpawng ni hta 1947
shawngdaw de myen ni hte mungdan jawng uphkang ai lam labau nnga ga ai.
Myen mung munghpawm hpe 1947 ning e jawm gaw de dat ai shaloi
munghpawm shanglawt lu ai hpang (10) hpring nna munghpawm kaw nna ga
garan pru mayu yang pru lu na ngu ( secession rights) ga shaka da
chyalu rai nga ai rai tim dai ni du hkra byin wa lu ai lam nnga nga ai.
Federal masa hku nna myen ni hte jawm nga mat sana ngu ga! lani mi hta
wunpawng mungdan ting myen amyu ni chyu tup rai dip sha hkrum yang
gara hku galaw na? dai majaw federal masa lam hku sa wa tim mungmasa
mang hkang gaw prai mat na lam nnga nga ai.
Federal masa lang
nga ai Canada mungdan hta byin nga ai lam hpe mung yu ga! Canada
mungdan gaw mung kan hta simsa dik ai federal mungdan kaba langai rai
nga ai. Provinces -10, territories -3 pawng hpawm da ai mungdan rai nga
ai. Mungdan a ding dung maga de na Territories-3 gaw Native or Indian or
aboriginal ni a laksan mungdaw rai nga ai. Bai sinpraw chyen de nga ai
Quebec province gaw moi de uropa de na mung maden masha ni madung nga
nna France masha law ai hte France ga shaga ai ni law dik rai nga ai.
Kaga province ni hta nga yang shi gaw Quebec sovereignty movement ngu ai
ahkaw ahkang alak mi lu nga ai. Htung hkying , aga shai ai majaw nga
yak ai ngu mara madun let Canada kaw nna laksan shanglawt ai Quebec
mungdaw hku nga mat na hpe tara mahkun hku, si mani mung masa bawng
ban shaga ai ladat hku nna da galaw nga ma ai, rai tim federal palimant
hta me(vote) jaw nna daw dan ai shaloi galoi mung sum nga ma ai.
Dai majaw masha law ai nhte nlaw ai ni me(vote) daw ai ai lam hta masha
nlaw ai ni sha galoi mung asum nga na re.
Bai hpu nau Wa amyu
masha rawt malan hpe yu ga! Shanhte a mung masa pandung rai nga mungdaw
lu hkra ngu ai hte maren lu hkra mung galaw nga masai, lu mung lu sai
daram ra nga manu ai. Hpa majaw dai hku awng dang ai?.... mung masa
galaw ai hta kaga amyu bawsang wuhpung wuhpawng ni hkan shang lawm
achya lam n’galaw ai, mai gan mungdan ni hpe garum hpyi shamyet shanta
ai hta waw-ra ..le ra mung dan yawng hkan garum hpyi hkawm ai lam nnga
ai sha Miwa asuya hpe sha kamhpa nga nna da hpran shara la re lam ni
majaw mi wa asuya garum jaw ai marang e shanhte wa hpyen masa dai ram
gyeng mat ai ai ngu mu lu ai.
Self-determination ngu ai mung yu
ga! Uropa e France rawt malan ai kaw nna hpang wa, mungkan majan aten
hta american gumsan magam Woodrow Wilson wa tara shang masat la dat ai
rai nga ai. Self-determination and National minority rights ai lam hte
seng nna Leiden Universty kaw nna Norbert Lal (Public International Law)
wa sawk sagawn ka da ai hta self-determination ngu ai hpan (2) nga ai
nga ai, dai gaw an external and an internal ngu ai re nga ai, an
external self-determination ngu ai gaw ga garan mat wa na de re ai made
da ai (external self- determination would be the right to secession )
internal self-determination ngu ai gaw tinang amyu sha ahkaw ahkang lam
ni hpe htawm hpang de galaw la mat wa na(internal self-determination
would be the right pf peoples to take part in decision affecting their
future) ngu ai rai nga ai. Jinghpaw wunpawng ni hta gara madaw lang
nna tsun shaga yang htuk manu na kun?
UNO a matsun tara hta
mung; Article 1 of the International Covenant and Civil and Political
Rights (ICCPR) and of the International Covenant on Economic, Social and
Cultural Rights (ICESCR), provide that: “All peoples have the right of
self-determination. By virtue of that right they freely determine their
political status and freely pursue their economic, social and cultural
development.” ..ngu nna grai hkrak hkra ka bang da nga ai tim ta tut
hkrang shapraw galaw lu ai lam galoi nnga nga ai. Dai majaw
self-determination ngu ai mung pala nlawm ai sha sinat kap kapaw ai hpa
sha rai nga ai.
TeinSein asuya tsun nga ai
mungdan ting gap hkat jahkring ai lam shawng galaw dai hpang she mung
masa tsun shaga na! ndai masa gaw KIO/KIA (17) galaw ngut chyalu re
le..mungdaw hten za mat ai hta lai nna hpa baw lak lai ai lam lu la ga
ta?...mung masa shawng bawng myit hkrum la kau ai lam nnga ai sha –gap
hkat jahkring sen htu kau ngut ai hpang mung masa hpe atsawm hkrak rai
bawng ban daw dan la lu ai lam nnga yang gara hku din a? mung masa ga
shaga na ngu na sha ga sadi jaw nga ai..ndai bawng ban ai lam gaw moi na
Nyawng Napin mung bawng zuphpawng galaw ai zawn shaning kade ru nna na
mat wa ..hpa laklai ai mahtai nlu…dai lapran hta jinghpaw mung de
maigan hpaga hpung ni hpe dun bang la nna yawng agrawk galaw sha jahtum
kau ya..gap jahkring sen htu kau sai majaw bai gap gaw nrai…matut nna
bai chyam chya rawng wa chye na hpe mung sung sung li li myit yu ra nga
ai.
Rai yang Kachin myu sha, mungdan hte htuk manu na hkrang masa ni gaw kaning re rai ra na kun?
Ga shadawn ni myit sumru yu dat na matu:
1) Kachin sovereignty state rai ra na yi?
2) Miwa gumsan mung hpawm mungdan hkrang; Hongkong, Taiwan, Macau
ni zawn shanglawt ai mungdan langai zawn rai nga lu nna kanu miwa
gumsan mungdan a shing-nip shing na npru e rai nga ai hkrang hku sa yi?
3) Myen asuya hte makawp maga hpyen dap, maigan kyit hkai lam,
munghpawm gumhpraw lam hta sha pawng hpawm galaw ai confederation hkrang
hku myit na yi?
Ndai ra lata ga san kaba (3) hpe mung shawa ni
ya ten gui gui hte lata daw dan nna tang mi adu rai galaw ra sai aten
rai nga sai nrai ni?
Hkrumra Padang


text:
Myitrum manang ni, “Shawng Lam De” ngu ai Ga shagawp shagun dat ai yaw. Mani mana gaw, LZ makau grup-yin myawk nsen zim nga ai. Manmaw lam de gaw M hpyenla ni grai bai kaput lung wa ai nga ma ai. Yahte na Lajayang gasat poi hta Myawk hkra ai majaw, nta 2 hkru ai lam na lu ai. Pangwa maga de gaw ding-yang gasat poi byin nga ai da. Yahte Lajayang gasat poi byin na shawng shani, LZ, Manmaw ginhkrang ai sengke hte masha yawng hpe Dawhpumyang kaw hkap jahkring da kau ma ai shaloi,dai mungmasha ni hpe M du wa tsun ai; “Anhte, Kachin hpe gasat ai n re. Mazut nna n hkru n kaja dik ai; Thaung Chyan dabung ni hpe gasat ai she re ngu ma ai da oi; bai hkalem mayu nu ai. Bai, ndai Dec:21 jan de grau sadi maja ra na re nga ma ai. Kyu bai hpyi shaprai kau ga i.
JIC+++++
Shawng Lam De
*****************
Shawng lam de myit dat yu,
Share ni hpe shingran mu;
Kashung lagyi December
Awan mung n mai wut kra;
Myen shiga ni grai kahtet,
Shani shana shat mung kyet;
Kawsi hkrum ai kade lang,
Hpanggara ai lang hte lang;
Kaduk nhkun kata,
Kadai n sa jaw sha;
Lajayang gasat poi,
Shat kawsi ai nhtoi htoi;
Kawsi n kam dinglun,
Mara n kam shagun;
Tai a lapran n mai shawng,
Lusha sa na yak nga dawng!
Laiza Nawku Hpung shagu,
Akyu hpyi ai shingran mu;
Tai ni namhpun she kaput,
Nbungli mawng ai wankut;
Htingbu Miwa she mahka,
Kachin magrau grang ai wa!
Nbungli she n chye hprawng,
Ningmai e nan gap malawng;
Wanhkut hte chyung pyen mat wa,
Ndi nda hkrat sana;
Shang lawm ai Lamu kasa,
Awng Padang dip garum ya;
N ging n dan ai chyeju,
Kyu hpyi shaman majaw lu;
Ningtsing Hkrima ni hkap tau;
Nampan soiru hkap shagrau,
Nutsen ni mung hkap tau la,
Awng Padang hte wa rit yaw ya…..
Shanglawt Tsing
(18.12.2012,1:00AM)


text:
De/
Myitrum Manang ni, “N chye yang yak na ” ngu ai M ga shagawp shagun dat ai yaw. M ni gaw ndai hpang jahtum na shanhte a majan hpe “ ေကာ္ေဇာ စစ္ဆင္ေရး” ngu shamying ma ai re da. Lachyum gaw, masha si mang law law hpe chyahtai shatai nna, kabye htim lung wa na ngu ai lachyum rai malu ai da. Dai majaw, mungmasha ni hpe majoi rim la nna, majanpa e shawng si gwiran tai shangun ai ladat lang ma ai. Mungmasha law law hte ramma law law hpe shi majoi sat kau nu ai. Dai hpe wa majan dang ai wa rai da law. Mungkan e chye hkra jawm marawn ya ga law. 27-28.1.2013 (2) ya tup Tai wa gaw, Hkayabum marawn hkan sinat naw shangoi ma ai re. Myawk kaba gaw n ngoi sai.


text:
-
- Written by naw-ja
Hk.L.Y (142) dap ni Masat (5) Dap Ba Daju npu Dap Dung (24) ginra Mansai mare de laknak kaba 120mm (6) lang gap bun ai hta mare makau kaw hkrat nna, mung mare masha ni a dum su (11) daram hkra hkala mat ai lam na chye lu ga ai.Ndai laman hta Tai hpyen ni hpyen n-gun jat bang wa ai sha n-ga laknak kaba ni hte mung aten ntam gap wa ai lam ni nga ai.
Ning htoi (17) ya jahpawt 2:00am ten hta mung, Daw hpum yang ning htawn Mansai mare kaw,Tai hpyen Hk.L.Y (320) dap ni hte Dung (24) na KIA hpyen la ni gasat poi byin ai lam chye lu ai.matut nna jahpawt 9:00am ten Nam San Yang mare mahkrai pawt kaw nga ai Tai hpyen Hk.M.Y (381) dap hte KIA hpyen la ni gasat poi byin nna dai gasat poi hta Tai hpyen maga na (1) si ai lam chye lu ai.


text:
BBC a mahtai: http://www.bbc.co.uk/news/science-environment-17295337
Monday, 6 February 2012
NASA Sadi Jaw ai Shaning 2012.
2012 ning a matu NASA kaw nna sadi jaw ai lam gaw koi yen nmai ai sum hkrum lam ndai mungkan hta byin wa lu ai lam rai nga ai.
Solar storm (flare) ngu ai jan kaw na pru ai kahtet dat n gun kaba (sumla) gaw mungkan ting hta lang nga ai myi hprap wan hte hkang nna shachyaw da ai jak nlang hten za mat na re lam sawn tawt da ma ai. Dai majaw, myi hprap wan, solar wan ni hte matut nga ai arung arai hta shamyet shanat nna sak hkrung nga ai mungkan masha (1 billion-ri mi) asak sum hkrum mat na mabyin hte matut nga ai.
Solar storm byin wa ai shaloi, matut mahkai jak ma hkra hten za mat na re. Mare kaba ni nsin sin mat nna, lu hka san hte malu masha galaw ai jak ni zim mat nhtawm, masha law law malu masha gara let si mat na re. Dai majaw, mare kaba hta nga ai masha (1billion-ri mi) asak mai sum mat ai lam ndau dat ma ai.
Jak hte myihprap wan ni hpe bai gram lajang la mai tim, shaning (10) ning daram aten la ra mat na re. Dai zawn gram lajang nga ai ladaw hta mung kahtap nna masha (1 billion-ri mi) bai asak sum mat lu ai. Dr. Michio Kaku, Professor of Theoretical Physics in the City College of New York of City, University of New York mung ndai lam byin wa na hpe grai tsang let ya kaw nna ndau shadum nga sai hku re. Ndai lam byin wa yang, mungkan gaw lai sai shaning (100) ning hkan na mabyin de bai htingnut gayin du wa mai ai (or) 1800 ning hkan na mabyin hku nga pra ra na re lam sawn tak da wu ai.
Ndai zawn re ai mabyin gaw 1859 ning hta n gun nau n kaba ai solar flare kalang byin lai wa sai. De a majaw, telegraph bungli yawng hkring ra mat ai mabyin byin yu sai. Solar storm gaw (11) ning hta kalang galoi mung abyin nga ai. Raitim, 2012 ning hta n gun kaba na masa nga ai majaw ndai zawn tsun shadum wa ai re.
Ndai mabyin hte matut nna, electronics hte bungli galaw nga ai nuclear reactor ni, radio satellite ni, telephone hte TV, internet hte kaga Bank bungli ni yawng hkring mat nna matut mahkai jak ma hkra mung hten mat na re. E-transaction bank amu ni hkring mat na re. Bank na gumhpraw ni nlu shaw la na re. Nuclear reactor ni a majaw matut jam jau na lam gaw tak sawn nlu ai daram yak nga ai. 2009 ning hta pru ai The world will end in 2012 ngu ai sumla hkrung gaw, Mayan Calendar a tawt sawn shapraw ai mahtai hta shamyet nna kayet da ai rai nga malu ai.
Ndai zawn mungkan htum wa na lam hpe lam amyu myu hku tsun nga ai hta, nkau mi gaw lam (7) hta npawt tawn nna sawn shapraw kahtap ma ai. Nuclear majan rai na kun? Gang hkau na Planet ni adawt hkat nna mungkan ndai mung hten lawm na kun? majan kaba byin na kun? Nuclear laknak a daw chyen rai nga ai biological virus weapon a majaw rai na kun, wan bum kaba kapaw nna nnang nawn kaba wa rai na kun nga nna myit ma ai. Raitm, NASA a yu maram ai hku nga yang lahta mabyin gaw 2012-2013 laman byin wa mai ai hpe sawk yu mu ma ai lam kahtap ndau dat nngai rai….
BBC a mahtai: http://www.bbc.co.uk/news/science-environment-17295337
BBC a mahtai: http://www.bbc.co.uk/news/science-environment-17295337
Wednesday, 1 February 2012
Chyum Laika Gara Hku Hti Na? (How to read the Bible)
Chyum Laika hpe hti ai ladat law law nga ai. Akyu shawng hpyi nna hti ra ai, shingdu labau shawng hka ja nna hti ra ai tsun ai ni nga ma ai Nkau chyum laika (Kahtawlik) ni hta footenote or shadawn da ai daw kaji ni ka shaw madun da ya ai majaw kaga shara hkan mung lachyum bung ai hpe hti la mai ai lam mu lu na ga ai. Dai hte maren, daw kaji langai hpe hti nna ga byan tsun shaleng hkaw tsun ai nga ma ai. Nlaw htum daw kaba langai or paragraph langai htum hkra hti nna lachyum byan ai grau htap htuk nga ai.
Chyum laika ni hpe ka ai ten, masha, ginra hte mabyin nbung ai hpe dum ra nga ai. Daw kaji langai hpe lata hti nna ga byan shaleng ai lam gaw chyum laika a tsun mayu ai hpe hkrak chye na na yak nga ai. Dai majaw, shut ai sharin achyin lam hte shai ai shadum sharin lam (tinang a ningmu) de gale du wa mai nga ai.
Ga Shaka ningnan hpe hti ai shaloi, Ga Shaka dingsa hte lachyum matut nga ai lam ni mung nmai malap nga ai. Ga shadawn: (Mahte 17:2) hta Yesu a myi man gaw jan zawn htoi kabrim nna, ngu ai hpe (Pru 34) hta Moshe a myi man htoi kabrim ai lam rawng nga ai. Moshe a ladat hpe Yesu la da ai kun sawn yu mai nga ai. Dai hte maren, Moshe gaw bum de na K.K a ga shaka tara hpe jaw ya ai zawn, (Mahte 5) hta Yesu bum ntsa kaw na ga shaka nnan hpe jaw ya ai lam bung nga ai.
Yesu a mabyin ni law law hta Ga shaka dingsa na lam ni hpe shadan shadawng ai lam mu lu nga ai. Ga shadawn: (Mahte 1) hta Davi a kasha Yesu Hkristu ngu ai hpe mu lu ga ai. Davi gaw Israela ni a hkawhkam re majaw, Yesu mung Israela amyu a hkawhkam hku ka da nga ai. Davi gaw hkawhkam aya dang ai ten hta asak 30 ning rai nna sagu rem wa rai nga ai lam (ISamuela 16, 2Samuela 5) hte, Bethlehem mare na re lam (ISamuela 17) hta mu lu nga ai. Yesu a lam hpe mung, ndai mabyin hte nshai ai sha chyum laika hta tsun da nga ai. (Yawhan 10) hta Yesu gaw Sagu rem wa re ai lam, (Luka 3) hta Yesu a sasana hpang ai ten asak (30) ning rai nna, Bethlehem e shangai ai lam (Mahte 2) hta ka da nga ai. (N.N 37 hta rawng ai mau mwi- Yosep gaw shi a kahpu kanau majing ni e dut sha kau ai hkrum tim mara bai dat ya ai lam, (Mahte 26, 27) hta Yesu hpe shi a masha ni e dut sha hkrum tim mara bai dat ya ai lam rawng nga ai. Mara nnga ai Yosep hpe htawng hta bang da ai zawn, yubak nkap ai Yesu hpe mung sharen da ai lam tsun nga ai. Yosep gaw Pharaoh a kam ging ai wa tai wa ai zawn, Yesu mung kawa K.K a hkra maga dung nga lu sai. Yosep gaw kahpu ni rai nga ai Israela amyu hpe mam lu sha jaw nna asak hkye sai zawn, Yesu mung muk hte sabyi ntsin rau asak hpe hkye na lam tsun da sai. Yesu hpe Meshia re lam hte kaga lam hku shabung da ai lam ni hpe mung anhte mu lu na ga ai. Grau nna Mahte laika hpe hti hka ja nna chye chyang lu na matu gaw, Ga shaka dingsa hte ka-ep hti ra nga ai.
Lam maga mi hku gaw hti hkum hte seng ai (numerology) hku mu lu na ga ai. Hti hku m 7, K.K hpan hpajang ngut nna hkring ai nhtoi gaw sha-a chyoi hpa rai nna hti hkum 6 gaw n kaja ai hte seng nga ai. (Yawhan 2) hta Hana mare na hkungran poi hta sabyi nlaw mat ai majaw hka hpe sabyi shatai kau ai mau mwi gaw hti hkum 7 maumwi hte ka-ep da nga ai. Hti hkum 6 gaw (Shingran 13) hta Nero, Goliath hpe jaw da ai hti hkum (Pe 6 ngu ai) rai nga ai (ISamuela 17).
Chyum laika hpe lam madung (4) hku shawng chye na da ging nga ai. 1) Literal ngu ai kaja wa byin ai masa, 2) allegorical ngu ai lmau mwi, gum wai hte seng ai, 3) moral ngu ai kyang lai sat lawat hte seng ai, hte 4) Anagogical ngu ai myit wawn yu ai sumru sumrawn lam ni lawm nga ai. Kaja wa byin ai mabyin ngu na hta, Nawku htingnu ngu ai gaw kam sham ai masha ni hkrum zup nna K.K hpe nawku daw jau ai shara hpe mu shangun mi ai. Yesu tsun ai (ndai nawku htingnu hpe run kau nna masum ya hta ngai bai gaw gap na) ngu ai hpe Pharashe ni gaw (Yawhan 2) na hte shabung nna kaja wa byin ai mabyin hte shabung kau ma ai. Kaja wa Yesu tsun ai gaw, allegorical hku tsun ai lam rai nga ai. Yesu tsun ai hkum hkrang gaw nawku htingnu re, ngu ai a majaw kam sham ai ni tinang a hkum hkrang hpe K.K a wenyi shanu ai shara (IKorin 6) na hte moral myit jasat gaw de ya nga ai. Dai majaw, anhte a hkum hkrang hpe tsa chyaru nlu, shawa num n galaw, ma n shabrai ai san seng ai hkum hkrang hpe byin wa shangun sai.
Moral kyang lai sat lawat hte seng ai lam hku hka ja ga nga yang, chyum laika kaw na kade wa anhte lu sharin la na ga ta? Kam sham ai masha ni gaw, Chyum laika hpe dai zawn sharin la na hpe kau da nna kam sham shangun ai, ap nawng shangun ai, alu bang shangun ai lam ni gaw makam masham ningbaw ni a man dan lak nak hku makam masham hpe amyat htuk masai kun? or kam sham ai ni hpe nawku nsa ai nnga lu hkra nang hpam lu sha shatai kau sai kun?
Thursday, 26 January 2012
Abraham a Kasha Ni (The Sons of Abraham)
Nawku Htung Masum (Judaism, Christianity hte Islam) ni a rudi hpe nchye na yang, Sinpraw ka-ang mung masa manghkang hpe chye na loi na nrai.
Nawku htung masum Judsaism, Isalam hte Christan ni a wenyi daju gaw Abraham kaw daju nga ai. Moshe, Yesu hte Muhammad ni mung Abraham a aru arat ni rai nga ma ai.
Nawku htung masum Judsaism, Isalam hte Christan ni a wenyi daju gaw Abraham kaw daju nga ai. Moshe, Yesu hte Muhammad ni mung Abraham a aru arat ni rai nga ma ai.
Shaning 4,000 ning daram hta shangai ai Noah a kasha Shem a aru arat rai nga ai Terah a kasha Abraham gaw Mesopotamia (Iraq) mungdan na Ura mare e shangai nna, shi a aru arat ni Sinpraw ka-ang mungdan ni hta dai ni du hkra garin gara nga ma ai. Noah kaw na pru wa ai Shem a aru arat Abraham myu lakung ni gaw Semitic amyu ru sai rai nga ma ai. Noah a kasha Shem a kashu Eber (Hebre ga) gaw, Abraham a kaji kawa rai nga ai (N.N 11:14-16).
Abraham hpe kam sham ai Kawa "the father of the faithful" (Roma 4:111), ding hpring ai Kawa ngu nna matu kadoi hkam la sai. Dai majaw, Abraham a aru arat rai nga ninglen matu n kadoi ai ni gaw, dinghpring ai chyeju lam hpe nhkam la lu na lam angnga ai. Abraham gaw Karai Kasang a ga madat let Ura mare (Ur)kaw nna Haran de pru wa ai re nga ai (Kasa 7:2-3).
Haran hte Ura gaw Tigris hte Euphrates hka lapran e rai nna, Mesopotamia (Iraq) mungdan na mare yan rai nga ai. Haran gaw Abraham hte shi a madu jan Sarah a maigan pru hpang ai mare rai nga ai (N.N 12:1-4). Abraham a kawa Terah mung Karai Kasang hta shamyet shanat nna sak hkrung ai wa rai nga ninglen, hpa rai K.K gaw Abraham hpe amyu kaba shatai na Haran nna pru sa na shaga hkrum ai lam hpe gaw chyum laika kae adan aleng nmu lu nga ai.
Abraham hpe K.K shaga ai ten asak 75 ning rai sai. Shi pru sa wa ai ten hta, madat mara ai, kam sham ai hta lai gara de sa wa nga ai hpe shi hkrak nchye ai nga ai (Hebre 11:8). K.K gaw Abraham hte rau re majaw, Hkanan (promise land or Holy land) ngu ai de du nna dai gaw K.K shi hpe du nga shangun mayu ai lamu ga re nga ai ((Tara Jahprang 4:5-8).
Lamu ga nnan de du ai hte rau, shi a shu mashi shu masha ni du hkra dai yang e nga lu na matu K.K a tawn hkungri shacyaw nna chyeju shakawn sai nga ai. (N.N 12:7). K.K hte mung ga shaga nna dai shara gaw Abraham a amyu ru sai ni nga na shara re lam K.K htetmyit hkrum da masai (N.N 13:14-16). Abraham a mying hpe mung (Abram kaw na aAraham ngu nna dai yang e nan galai kau ya wu ai (N.N 17:5, 6).
Abraham a madu jan Sarah mung, Abraham hte10 ning pawng sai raitim, kashu kasha n shaprat ai majaw, Sarah a shingnan num jan Hagara (Hagar) hte she bawk hte na ahkang madu wa hpe jaw kau dat wu ai (N.N 16:1-3).
Abraham shawng na shadang sha shangai sai
Sarah jaw ai ahkang hte Abraham gaw shingnan num Hagar kaw shang yup bawk hte nna shadang sha Ishmael ngu ai wa gaw Egutu mung chying sha hku shangai wa sai (N.N 16:4). De a majaw, Sarah hte Hagar mung num sha re hte maren kanawn npyaw wa masa. K.K gaw Hagar hpe mung shi a kasha a aru arat ni hpe galu kaba shangun na lam shingran jaw wu ai. Ndai Ishmael amyu matu ni gaw dai ni na Arab myu ni rai nna, Abraham a kashu kasha ni sha rai nga ma ai. Islam nawku htung hpe hpaw hpang ai Muhammad gaw Kedar amyu lakung kaw na rai nna, Kedar gaw Ishmael a kasha 12 kaw na langai rai nga ai.
Sinpraw ka-ang mungdan (22) gaw Arabic ga shaga nga ma ai. Ndai mungdan ni malawng wa Islam nawku htung hkan ma ai. Dai ni mungkan hta, Ishmael amyu lakung hta nlawm tim mungdan (35) gaw Arabic ga shaga ai Islam nawku htung hta shang lawm shajang nga masai. Ishmael amyu lakung lama ni garai ndu shang ai ten hta Arab ga shaga ai ni nga nga masai hpe mung chye lu ai. Islam nawku htung chyam bra wa lu hkra ndai Arab ni g w Arabic ga hta madung tawn nna galaw ma ai.
Hagar hpe K.K nsen jaw ai ga gaw dik wa ai zawn rai nga ai. Raitim, Ishmael amyu lakung ni gaw zai ai lau gung kanu zawn prang yang e kadai hpe mung hpa nnawn ai sak hkrung lam hta pra nga lu na gaw mai gaw sha mung nga nga malu ai. Dai majaw, dai ni mateng, Ismael amyu lakung Arab ni gaw dai ni du hkra maigan amyu ni hte pru shang kanawn ai lam hta yak hkak nga ma ai. Arab ni a lapran e pyi shai ai hku nna nga pra na gaw mai gaw sha ding nye shi lu da wu ai.
Abraham a hpang na shadang sha
Ishmael hpe shangai ai hpang (14) ning rai yang, Sarah gaw shadang sha lshangai nu ai. Shi a mying Isak (Isaac) rai nga ai (N.N 17:17). Isak gaw Israel amyu a kaji kawa Yaku (Jacob) a kawa rai nga ai. Dai majaw, Ishmael hte Isak gaw (kawa bung kanu shai) ai shan nau rai ma ai.
Sarah shadang sha shangai ai hte rau, nsen shaja nna ga shaga wa sai. Ndai mayam num hte shi a kasha hpe gawt kau u (N.N 21:8-10) nga shaga hpang wa sai. De a majaw, Abraham gaw myit npyaw lam byin nu ai. Kasha Ishmael hpe mung tsawra nja wu ai. Raitim, K.K kaw na shingran bai du ai gaw, Sarah tsun ai hpe madat u, na a amyu majing gaw Isak kaw na rai na ra ai , ngu sai (kaji 12,13,20).
Ishmael hte Isak a lapran hpa manghkang nnga tim, kawa Abraham a matu mayak kaba rai nga sai. Raitim, Ishmael hte Isak gaw kawa a garan ginhka ai majaw shada nju ndawng manawn masham lam kaba de gale du wa sai. Dai gaw, dai ni mu lu nga ai sinpraw ka-ang mungdan ni a kata byin nga ai mung masa de gayin du wa sai rai nga ai law.
Isak a kasha lahkawng (Isaac's two sons)
Isak mung madu jan Rebekah kaw na kasha lahkawng Yaku hte Esaw marun yan hpe bai lu wu ai. Dai ma yan gaw, hkri tung nna pyi nhkrum ai yan re lam chyum laika sakse gawn dan da nga ai (N.N 25:22). Shanhte a htunghkring nga ai hte maren, shawng shangai ai ma gaw kawa a hkringhtawng aya hpe lu ra ai lam nga malu ai. Chyum laika hku nga yang, Esaw gaw shawng shangai wa ai rai nna kahpu ba rai nga ai. Raitim, Yaku gaw kahpu kaw na dai ahkaw ahkang hpe nam nyan hte kashun la sai lam ka da nga ai. Dai majaw, Esaw hte Yaku yan mung shada hpyen tai ai hpu nau yan rai ma ai (Kaji 27, 29, 34, 41).
Esaw a matu mara Edom, (N.N 25:30) rai nna, Edom a kasha gaw Amelek (N.N 36:12) rai nga ai. Shan nau ni Ishmael amyu hte num jaw num ya kanawn nna Yaku a aru arat ni hte sum nang hkat nga masai. Esaw a kashu Amelek (N.N 36:12) hte Timna gaw Eliphaz Amelek hpe shaprat masai. Ndai gaw, Esaw a madu jan Adah kaw na matu mara rai ma ai. Ndai Amelek ni mung, Yaku a aru arat ni hte hpyen hku nga pra wa ma ai (Pru 17:16). Hpaji ninghkring ni law law wa, dai ni na Palistina masha ni gaw ndai Amelek lakung lama ni hkrai rai nga ma ai nga ma ai.
Israela ngu ai de bai gayin yu ga. Tsa ban 19 htum wa maga de she, myu tsaw mung tsaw ai Jews ni Israel lamu ga de bai ginhtang wa nna rawt malan amu hta da kring da lang rai wa masai. 1917 ning hpang daw hta ndai ginra ma hkra hpe British ni uphkang kau masai.
British maigan hkringmang du Arthur Balfour kaw nna lamu ga masat ya na lam tsun wa sai. Raitim, Arab mungdan ni ningdang kalang galaw masai. British ni up ai shaning 30 ning laman, Israel ginra hta Jews ni grau grau law shanu wa masai. 1947 ning, UN Resolution 181 hte maren, Yeruslem gaw International UN-administratered city rai nna, Jewish state hte Arab state hpe ginhka kau da ya masai.
Jewish mungdan ngu nna May shata 14-15, 1948 hta ndau dat masai. Dai ten, Jews amyu ni wan mi pyi nhpring ma ai. Kade nna yang Arab mungdan (5) Lebanon, Syria, Saudi Arabia, Jordan hte Egypt ni gaw Jews mungdan hpe jawm gasat wa masai. Jews ni awng padang dip lu ma tim, gaw mai gaw sha gaw sharaw wan zawn hkrawn hkru taw nga sai. Majan sharaw wan gaw 1956,1967,1973, hte 1982 ni hta grau ja nga sai. Arab myi tum hta, Jews ni lamu ga madu nna nga pra nga ai hpe nngawn masai. Shanhte a myi hta zai bru rawng ai zawn katum nga malu ai. Dai ni du hkra Jews masha law malawng wa maigan mungdan ni rai nga ai USA, Russia hte Europe ni hta naw nga jawng nga ma ai law.
Wednesday, 18 January 2012
Makam Masham Nawku Htung Ngu Ai Hpa Wa Ta? (What is Religion)?
Nawku htung ngu ai gaw, shinggyim masha a sak hkrung lam hta ahkyak ai daw ni hpe hparan dawdan let mahtai jaw ya lu na matu, htunghkring hta jung noi nna lam tam nga ai. Ru yak tsin yam (harsh) hte hpring ai ndai mungkan hta sak hkrung nga pra lu na lam, shinggyim wuhpawng hta ngwi ngawn ai hku shada kanawn mazum nga pra lu na ginjang (moral and social rules), machyi makaw ana ahkya hpe dang kau na hte nchye na lu ai asak sumri sumdan lam (overcome decease and mysteries life), si ai hpang hkrung nga lu na lam ni hpe du hkra myit shalawm da nga ai.
Nawku htung law law hta Sagya wa nga ai lam hpe hkam la ma ai. Dai wa gaw, asak hkrung lam ma hkra hpe hpajang kaman ai wa re ngu nna mung yin la da nga ma ai. Dai majaw, nawku htung shagu hta nawku dawjau hkungga nawng ai lam gaw, Sagya wa kaw nna tsawra matsan dum la nhtawm, ru yak nlang kaw na mung makawp maga la na lam hpyi nem ai rai nga ai. Dai Sagya wa gaw, masha a myit masin wenyi hpe mung simsa ngwi pyaw lam shabyin ya lu ai ngu hkam la ma ai.
Mayak tsin yam mungkan e sak hkrung nga pra lu na lam (Survival in a cruel environment)
Nlung prat (ancient time) hta sak hkrung lai wa sai ni gaw, galoi mung ngwi ai sak hkrung lam hpe nlu madu yu ma ai sha n ga, shingra tara hta machyu nna chyu sha nga pra ra ma ai. Dai prat ladaw hta nga pra ai ni yawng gaw, shingra tara a makawp maga ai hpe sha myit mada ra ma ai. Dai majaw, mungkan hta ring chying hpang ai Egutu (Egypt) mungdan gaw Jan hpara (Sun of god-Ra) chyu sha asak hkrung lu na lam hte, shinggyim mashs a ra mara lam yawng hpe Ra hpara chyu sha shaman ya lu ai ngu kam sham nna nawku masai. American Indian (Red Indian) ni mung hkai nu kaja na matu nga (fish) ni hpe nawng jau ai lam galaw chye ma ai. Masha gaw galoi mung mayak mahkak law law hte nga pra nga rai nna, dai lam ni kaw na lawt wa lu na matu kam sham ai lam hta jung noi chye ma ai. Ga shadawn: marang htu na matu, laru marang maw ru maw gang kaw na lawt kawt lu na matu zawn re ai hpe mung, makam masham hte kapyawn nna myit mada chye ma ai.
Machi makaw hte ana ahkya (Illness and disease)
Marai langai ngai ana ahkya zinli a majaw machyi makaw byin yang, mai tsai wa lu na matu tinang nawku ai makam masham lam de (or) kaga makam masham hpung de gayin du wa chye ma ai. Nawku htung law law wa akyu hpyi ai, tara shadik ai (meditation), hte ap nawng jaw jau ai htung (ritual) ni hpe hkan galaw chye ma ai. Machyi makaw lam gaw, galaw shut ai yu bak a majaw mung, nawku htung ara ni hpe tawt lai lale ai majaw mung byin wa chye nna, asak hpe sum kau na lam gin jang re ngu hkam la ai nawku htung law law nga nga ai.
Kyang lailen hte kanawn mazum lam (Moral and social rules)
Shinggyim wuhpawng ngu ai gaw, simsa nna ngwi pyaw nga na ahkyak nga ai. Nawku htung law law hta shinggyim wuhpawng kata kaning rai nna jaw hkrak ai hku sak hkrung nga pra ra ai lam hpe sharin achyin lam madun ya nga ma ai. Gara hku bu hpun ra ai, baw kara hpe gara hku tawn ra ai, baw hpe magap ra ai, ngu ai hte gara hku malu masha hpe sha ra ai lam ni sharin ya nga ai. Nawku htung a shrin lam madun ai hpe hkan sa ai hku nna sha, shinggyim wuhpawng hpe hkungga la ra hte sak hkrung nga pra lu ai ngu hkam la ma ai. Nkau nawku htung ni hta gaw, myit masin a ngwi pyaw simsa lam hpe mung, sut gan lu lawm lam ni hpe mung, nawku htung a sharin matsun ai hku hkan yang lu la ai ngu kam ma ai. Nawku htung a matsun ai tara ni hpe hkan sa yang, hkye hkrang la ai de du wa lu ai sha n ga, si ai hpang mung naw hkrung nga lu ai hte, tsaw dik htum ai asak nga pra myit mada shara de du wa lu ai lam hkam la kam sham ma ai.
Asak sumri sumdan lam (Mysteries of life)
Shangai wa ai lam, sak hkrung ai lam hte si mat ai lam ni gaw htai shaleng dan yak ai sumri sumdan lam (mysteries) ni rai nga ai. Masha law law wa, anhte a myi hte mu lu, na hte mung na lu ai hta jan nna, lama ma naw nga ai lam hpe hkam la da ma ai. Myi hte nmu lu, na hte nna lu ai hpe, makam masham hku nna wenyi hte ahtawk hkam sha lu ai nga ma ai. Ndai zawn re ai yak la ai sumru sumrawn sumri sumdan lam (mysteries) ni hpe nawku makam masham hkan ai ni hku nna mahtai jaw lu ai nga ma ai. Ndai lam gaw, sak hkrung lam ngu ai hpe simsa shim lum shangun ai de woi wa ai lam mung rai nga ai. Karai lam hta nhkan ai (atheists, agnostics, freethinkers) ni mung, nawku htung lu ma ai. Shanhte a nawku htung gaw, (science, logic or measurable facts) ni hta npawt jung nga ai.
Si ai hpang na sak hkrung lam (life after death)
Asak naw kaji ai ni, si ai lam hpe hkrit chye ma ai. Raitim, asak kung kaba sai ni gaw, ndai mungkan e nga lu na nhtoi ladaw hpe maram lu masai. Nawku htung hpe mada dat yang, si mat ai hpang hkrung nga lu na lam kajai nga ma ai. Dai majaw, nawku htung hta shanglawm yang chyu sha si ai hpang na lam hpe myit mada na lam ang nga ai. Sak kung ai ten ladaw du wa magang, akyu hpyi ai, nawku daw jau ai, hpung hte seng ai lam ni hta shamu shamawt shang lawm alu bang akyu tam ai lam ni grau galaw wa ma ai. Dai lam ni yawng gaw, si ai hpang byin wa na mahtai hpe myit mada nna hkan nang ai ni rai ma ai. Nawku htung nkau mi hta, si ai hpang bai hkrung nga lu na matu gaw bai paw bai pra ai gun paw (reincarnation), sumsing mungdan e ning ngai nga lu na (or) nga rai de du na lam (heaven or hell) langai ngai de du wa na (or) mungkan nnan langai ngai hta bai pra lu na re ngu nna kam sham ma ai rai.
Monday, 16 January 2012
Makam Masham Nbung Ai Hpa Hpe Tsun Ai Ta?
Nawku makam htung lai nbung jang yak ai nga tsun chye ma ai. Makam masham hte sak hkrung ai ngu ai gaw, dai makam htung a sharin achyin ya ai sumtang hta shamyet nna sak hkrung ai lam rai nga ai. Dai majaw, nawku htung makam nbung jang sak hkrung lai ladat nbung nna shinggyim wuhpung wuhpawng hpe mung garan ginhka nna mu chye ma ai. Nawku htung nnga ai (atheist) ni a sak hkrung lam chyawm gaw makam masham hku nrai, shinggyim nga pra lai (human ethical behavior) hta maju jung nga ma ai. Makam masham lu ai ni mung, hpang jahtum dai human ethical behavior hta sha bai gayin du wa nga ma ai.
Hpa majaw nga yang, nawku htung shagu a sharin achyin ai lam law law gaw, shinggyim masha a kyang lai myit jasat moral hpe shading sharai na nyan nga ai. Dai majaw, makam masham ngu ai gaw absolutely morality re mung nga ma ai. Ga shadawn: Hkristan tai ai hta, tsa chyaru, nang hpam lu sha, kin sha la sha ga hte nse nsa nlawm ai hku sak hkrung na sharin ya nga ai. Dai lam gaw, moral ngu ai kyang lai gram ya ai lam rai nga ai. Dai majaw, gara makam masham hpan gaw kaning re ai kyang lai len hpe ra sharawng nna, gara ni hpe gaw nra sharawng ai kun, nawku htung shagu hpe sharin hka ja yu ra na ang nga ai.
Nkau makam masham ni gaw, shinggyim sak hkrung lam gaw, Karai wa kaw nna byin shangun mayu ai lam ni hpe myihtoi, kasa, hkinjawng, hpung up sara ni hku nna tsun htinglen ya nna, shanhte a ga madat ai gaw K.K a ga madat ai lam re ngu hkam la ma ai. Dai majaw, gara nawku htung hta raitim, nawku htung hpe woi awn ai ningbaw ningla ni a ga gaw Karai a ga tai wa sai. De a majaw, nawku htung hpe woi awn ai ni gaw, Karai hte pu sin gindun ai ni zawn byin nga ai. Shinggyim masha kaga ni hte lak lai ai hku mu mada wa ma ai. Raitim, dai amu ni gaw, Karai wa ap ya ai bungli nrai; hpaji machye machyang madang hte myit jasat (academic and moral) hta bai npawt nga ai. Hpaji madang tsaw jang, galaw na magam bungli mung grau nga ai. Lam mi hku tsun ga nga yang, hpaji gaw Karai hte matut nga ai. Hpaji chye ai ni a sat lawat gaw Karai a ra sharawng ai ngu ai shinggyim sak hkrung lam hpe lu la na loi nga ai. Dai ni na prat hta, hpung woi sara (or) nawku htung hpe woi awn ai ni gaw, hpaji madang tsaw tsaw sharin awng da ai ni rai ra nga ai. UK mungdan hta hpung magam gun na matu nlaw htum M.Div - Master of Divinity madang sharin awng da yang chyu sha tara shang ai sara mai tai nga ai. De a lachyum gaw, intellectual madnag hpe ginhka ai lam rai nga ai.
Gara nawku htung hta mung, Karai wa nan nsen shapraw ndau nna tsun shadum shading sharai ai lam nmu lu ai. Nkau mi tsun ai gaw, K.K nan tsun sharin shaga ai lam gaw shingra tara Nature hku mu lu ai nga ma ai. Raitim, ndai lam yawng gaw htai la ai, yau la ai hte sawn shachyaw nna kam sham da ai lam sha rai na ang ai. 2010 ning a Belgium reports hta, laning mi laman ndai mungkan e shingra tara a jahten sharun ai 373 lang rai nna masha 296,000 si lawm sai nga ai. 1975-1999 laman shaning shagu shingra tara a majaw jahten sharun ai 300 lang byin nna, 2000-2010 laman laning mi 400 lang byin ai ngu matsing zumhting da ma ai. Ndai matsing pa hta yu ai shaloi, K.K gaw, ndai mungkan a hpyen ngu masat ging nga ai. Dai majaw, K.K gaw shingra tara hku nna shinggyim masha hpe sharin shaga ai ngu yau la, yin la na lam nmai byin nga ai.
Gara nawku htung hta mung, Karai wa nan nsen shapraw ndau nna tsun shadum shading sharai ai lam nmu lu ai. Nkau mi tsun ai gaw, K.K nan tsun sharin shaga ai lam gaw shingra tara Nature hku mu lu ai nga ma ai. Raitim, ndai lam yawng gaw htai la ai, yau la ai hte sawn shachyaw nna kam sham da ai lam sha rai na ang ai. 2010 ning a Belgium reports hta, laning mi laman ndai mungkan e shingra tara a jahten sharun ai 373 lang rai nna masha 296,000 si lawm sai nga ai. 1975-1999 laman shaning shagu shingra tara a majaw jahten sharun ai 300 lang byin nna, 2000-2010 laman laning mi 400 lang byin ai ngu matsing zumhting da ma ai. Ndai matsing pa hta yu ai shaloi, K.K gaw, ndai mungkan a hpyen ngu masat ging nga ai. Dai majaw, K.K gaw shingra tara hku nna shinggyim masha hpe sharin shaga ai ngu yau la, yin la na lam nmai byin nga ai.
Raitim, tsa ban 21 de du shang wa nga sai ndai mungkan shinggyim wuhpawng gaw, makam masham nbung ai ni shada da rau hpawng de lu na lam rai nga ai. Amyu, makam, hpaji, nbung ai ni shada da rau hpawng de nga lu na sak hkrung lam rai nga ai. Hpyen wa hte rau dung nga lu na gin jang pru wa ra ai. Dai lam gaw, makam masham a sharin shaga ai lam nrai, shinggyim masha (humanity) ngu ai hpe Democracy hta shamyet nna lachyum htai ai lam rai nga ai law.....
Wednesday, 4 January 2012
Wunpawng Sha ni hte Shawng Hkrum ai Sasana sara Equino Kincaid a Dairy (Mandalay to Mogoung, February 10 - March 3, 1837).
(Translated directly from the original texts).
Daw VI
Mogung mare a lam
Ngai du nga ai Mogaung mare gaw hka a sinna maga rai nna, byak taw nga sai mare dingsa zawn rai nga ai. Deng (5-6) grup yin dam ai pa layang shara mi rai nna makau grup yin bum kawng marawn ni hte shinggrup da nga ai. Mare a dingdung hte sinpraw maga na bum ni gaw ram ram tsaw nna Kakhyens ni yi hkyen sha nga ma ai. Maw hkup hte summwi gayau gaya hte mu lu ai Kakhyens ni a yin wa ni hte shanhte nga ai dum nta ni gaw bum nhkrem, ntsa, garep shara shagu rai nga ai. Mogaung mare hpe maram yu ai shaloi, shawng de hka nawng kaba byin lai wa sai shara zawn rai nga ai. Mogaung hka gaw ndai shara kaw Pe (300) daram dam nga ai. Mare ting rai yang,htinggaw (300) daram nga nna, nhpan shakum shadaw ni, lam, nta yawng hpe yu jahproi dat ai shaloi matsat shabat ashep ashin rai nga ai.
Mare du ni jahkring hkring galai ai lam chye lu ai. Mare du nnan galai shagu ahkun hkanse a majaw mare masha ni jam jau law law hkrum ma ai. Du ni mung dusat mai byit zawn grang share nna ahkun hta sha ai lam na lu ai. De a majw mare gram shatsawm na hpe kadai mung lit nlu la ai masa nga ai. Hten run mat sai Mogaung mare dingsa ngu na gaw, ya na Mogaung mare a dingdung maga naw sa ra ai. Mare dingsa mahtang Sam ni up hkang lai wa sai shara rai nna, dai mare a dingda de Katha, sinpraw dingdung maga Miwa hte Tibet ga jarit du hkra up sha lai wa masai hpe sagawn lu ai. Alompra (Alongphaya) a lak htak hta, dai Sam mare hpe jahten kau nna lamu ga man mali di garan up hkang kau ai lam re nga ma ai. Dingdung maga deng (60) ram sa yang, Hukong ga ngu ai Kakhyen lamu ga de du sai. Dai lamu ga kaw na lwi hkrat wa ai hka gaw Innwa a dingda deng (40) ram tsan ai kaw zup ai. Hukong ga kaw htinggaw (30) hta n jan ai mare nga nna dai mayan shara ni hta pat hte manu dan ai nhprang rai ni pru ai. Hukong de nga ai Sam du wa gaw, Mogaung kaw nna up hkang ai Sam du wa hpe nhkap la ai ni re nga ma ai. Hukong kaw nna lai jang Sam mare kaga nnga sai. Raitim, Assam du hkra Kakhyens ni hpring rai nga ai lam na lu ai. Ndai Mogaung kaw nna dingdung maga nga ai Kakhyens ni hpe Sam hte Myen ni gaw Thing-bau (tinghpaw) ngu nna shamying mu ai. Siamese (Thailand) masha ni gaw Singhpos ngu tsun nna Thing-bau gaw Myen nsen hku tsun ai lam re hpe chye lu ai. Raitim, shanhte gaw Kakhyens ni rai ma ai. Dai majaw Sam hte Myen ni gaw Thing-bau Kakhyens ni ngu tsun ma ai. Ndai amyu ni shaga ai ga langai sha rai nna bu hpun ai lai, htunghkringhte sat lawat ni yawng bung ma ai.
Shana hkying (8:00pm) du hkra Mogaung mare Duwa a salung sala Sam dingla, Mogaung ga e shangai, Mogaung ga e pra, baw hpraw nna wa hkyeng sai dingla langai shi a du ga-nga let grai myit yu ai myi tum myi sha lahkawng hpe lau lau di mada nna ngai hpe hkai tsun dan ai gaw:-
Lai wa sai (30) ning laman ndai grup yin na Sam amyu htam masum na htam lahkawng (2/3) ya nnga sai. Nkau ni Khyen-dwen hka kau de htawt nga mat masai. Law malawng gaw kakhyens ni hte sat kau ai hkrum masai. Num ni mung Kakhyens ni hte gayau mat masai. Lai wa sai latsa ning daram gasat shaza hkrum ai hte dip sha ai lam amyu myu a majaw, ya gaw anhte ni matsan chyaren re ai de du wa saga ai. Mungdan up hkang lam hta mung hkrat sum mat saga ai. Mare buga (100) grup yin mat mat sai, Ya gaw kraw hta n rawn ai Asuya hte nga ra nna mare kaba ni nam sum-up de she gale wa sai, nga ai.
Du hkra ladaw hpe maram yu ai shaloi, ram ram hkrak ai hpe mu lu ai. Ndai ginra na masha ni hpe zingri nga ai lam langai mi gaw Hka li (Malaria) ana rai nga malu ai. Ngai du yang, nkau mi tsi sa hpyi ma ai. Hka li ninghkap tsi (vaccination) lang ai gaw tsun ma ai. Raitim, hpa baw kaning re ai tsi ni hpe lang ai lam nchye lu nngai.
Shana garai n yup yang, nye a bungli madung rai nga ai Hkristan Nawku htung a lam kajai dan na aten kashun ra ni ai. Nye a ga baw gaw, shanhte a matu nnan (ningnan) sing sing rai nga malu ai. Marai (40) daram hte Chyum laika daw mi hpe hti nna shaleng dan lu we ai. Dai hpang ga san ni san nna shanhte hte jawm jahta lu nngai. Mare duwa hte du jan gaw shan a nta de hpang jahpawt alu sha bai sa du na matu saw shaga ma ai. Ngai tsun ai, hpawt de gaw laban (Sabbath) re majaw, kadai hte hkrum shaga tim Nawku htung a lam san san sha ngai tsun shaga na nngai ngu kau dat we ai. Ndai lang, Nye a ga hpe shan yau la ya ma ai…… end.
HPUNGDIM
Ndai ga ngau hpe gale mayu ai madung gaw:-
1. Kachin ngu ai ga hpe Kakhyens ngu nna shawng ka hpang ai sara Kincaid gaw ,Mogaung kaw du ai shaloi, Gat kaw hkrum ai Jinghpaw ni Ga HKyeng ni rai ga ai ngu shachyen hkrup ai kaw na Kakhyen ni ngu ka lang nhtawm, hpang daw de Kachin ngu ai byin wa ai labau gaw teng ai lam nnga ai hpe sakse hku nna gawn dan mayu nngai.
2. 1837 ning mayan hkan na Jinghpaw ni a mung masa, hpyen masa, sut masa hte nga sa lai ni a lam hpe dep lu ai made Kincaid a ningmu kaw na htawng madun mayu ai hte dai aten ladaw na environmental hpe laika hti ai ni shingran mu lu uga yaw shada ai lam sha rai li ai.
Shamyet ai laika: The Baptist Missionary Magazine, Journal of Mr. Kincaid, (Vol. XVIII. November, 1838. No.11), p. 34, 266-271.
Ga shaleng:
Jarit shingkrawn: Madin tawn ai shara, ga jarit masat.
Dinghput htingra: Shanu nga pra ai buga dum nta.
Bum pungding: Bum a tsaw dik ai ka-ang shara, (e.g Baw pungding).
Lachyawk mi: kachyi mi, (yi lachyawk mi hkyen, mam latup mi bang).
Jan pungding nga: Shani ka-ang hkying 12:00 lai re ai ten.
Hkau mawn: hku hkau, chye chyap ai.
Mung kang: Lamu hpungtang (Univers).
Rang rip ai: Roi jahkroi dang sha ai.
Shari madun: N gun madun, jahkrit shama rai grang da kat ai.
hka tang ai: Hka nsung ai, hka nau nhtat ai.
Gam ya: Manu shabrai nla ai sha tinang a rai hpe garan jaw ai.
Hpun jum: Wan ju hpun tawng jahkraw kaba ni.
Hka hpung gaw: Hka lam magaw ai shara ni.
Yin wa: Tinang a Yi hpe nta shatai nhtawm, htinggaw law law nga ai shara.
Tsun hka da ai: Ga tsun dawng daw ai, ga hpe htum hkra ntsun ai.
Mai byit: Si nat (or) pala lama ma hkra nna nsi ai pawt ka-un hkawm ai du sat matse.
Tuesday, 3 January 2012
Wunpawng Sha ni hte Shawng Hkrum ai Sasana sara Equino Kincaid a Dairy (Mandalay to Mogoung, February 10 - March 3, 1837).
(Translated directly from the original texts).
DAW V.
Kincaid Mugaung du sai
Shana de hkying manga (5:00) daram hta Mugaung mare de du shang wa saga ai. Innwa (Ava) kaw nna nhtoi (22) ya tup na nhtawm deng (350) tsan gang nga sai. Mogaung du ai hte rau, Asuya a mare up ai du hpang de kalang ta shiga wa jaw nngai. Minutes 30 daram hkrum shaga ngut jang, hpang jahpawt she bai sa jahkrum na tsun hka da nna, ngai manam ai shara de wa mat ni ai. Mogaung mare gaw, shana hte jahpawt katsi madang 48f rai nna grai nan katsi la nga ai. Maw hkup ni mung marang zawn htu nna summwi zawn htat nga ai. Shana tup ngai hta lawm ai bu hpun nba yawng hpe hkum hta hka-yawp nhtawm yup nngai raitim, nau katsi ai majaw nra ni du hkra ka-ut machyi wa li ai.
Jahpawt jan pru ten du wa tim, mare masha kadai mung yup nrawt ma ai. Ngai gaw nlu yup ai majaw mare du ni nga ai de lanyan sa wa ni ai. Gwi ni dazing (dozen) lahkwng daram nga ai hta lai, chyinghka sin langa ni mung ngai sa wa ai hpe ndum ma ai. Gwi ni mung ngai hpe mu tim, galoi nmu yu ai majaw kun? Kaning di na nchye ai zawn yu azi shalai nga ma ai. Raitim, gwi langai mi wau dat ai majaw, gwi yawng wau ngoi dat nna mare du ni mung yup rawt wa masai. Mare du wa jahkring rai yang du wa ra ai. Kade nna ai shi a salung sala rung magam gun ni mung hkan du nang mara ai. Mare du jan hte shi a shayi sha lahkawng mung du wa ma ai. Sari nlang hkra kashung ashun dan ai majaw, ngai hpe kaning di hkum shalum ya na matu wan wut ai ni wut rai hkap lawm la ma ai.
Jahpawt hkying (8:00) daram du hkra dung jahta nna ngai chye mayu ai lam ni hpe san jahta la lu nngai. Mogaung mare a lam, masha kade daram nga ai lam, du hkra ladaw hte seng ai lam, Kahkyens ni a lam, Miwa hpaga la ni a lam hte Miwa ga de gara hku kade ya sa ra ai lam ni hpe mung san la lu nngai. Shanhte hte manap shat (heavy breakfast) sha ngut ai hpang, mare kata de lanyan mat wa ni ai. Mare kata na Miwa gat seng ni nga ai de hkying hkum (2) daram hkawm dau yin yu jahproi hkawm ni ai. Dai hpang shawa gat pa de bai hkying hkum mi daram sa chyai mada hkawm nngai. Mogaung gat gaw matsat shabat rai nga ai. Wut tawng dingsa daw ni, wan n ga, wan wu hte madi manyap re ai nga sep (nga hpyi) the nra ni sum pum ai ntsa kaw nam law nam lap ni dut galai sha hkat nga ma ai. Law malawng n gu hte nam law nam lap, nga jahkraw, katsing ni dut ma ai.
Mare ting gawan shinggrup hkawm yu yang, dum nta, nhpan shakaum, lam yni awng ngu na wa htap htuk manu ai shara (convenience) lbyin ai angai mi mung nnga nga ai. Gat dut ai shara kaw Kakhyen hpaw mi law law hte hkrum nngai. Shanhte dut ai arai ni gaw shat mai shat maw nam lap nam law, pasi hte malut ni rai nga malu ai. Myen amyu loi li nga tim, law malawng gaw Sam amyu ni rai nga ma ai.
Ref: The Baptist Missionary Magazine, Journal of Mr. Kincaid, (Vol. XVIII. November, 1838. No.11), p. 34, 266-271.
Sunday, 1 January 2012
Wunpawng Sha ni hte Shawng Hkrum ai Sasana sara Equino Kincaid a Dairy (Mandalay to Mogaung, February 10 - March 3, 1837).
(Directly translated from the original texts)
DAW IV
Mogaung Hka Mazup.
Jan shang wa mahka Mali hka a sinna kran Mogaung hka mazup de du wa saga ai. Hka mazup mayan nga hkwi tap (Kinji sum) ni hpe mu lu nga ai. Grai pyaw ai hka mazup hkin gau zaibru dan pa kaw masha (50) daram nga hkwi nna wan hte wawn jahkraw ai ni jahkraw, jan lam ai ni lam rai but de jawng nga ma ai. Mali hka a sinpraw maga gaw Pen-hai ngu ai mare kasha mi nga nga ai. Mali hka mung ndai mayan gaw Mandalay-Inwa kaw na zawn rai nna loi dam ai. Raitim, sung de gaw lawu ga na daram nre. Hka hkin gau mayan ngai mu kau da ai mare shagu gaw htinggaw (20) grup yin re ai law nna, ndai Pen-hai mung mare kaji sha rai nga ai.
Mogaung hka mazup na nga hkwi dabang hta, anhte hkring yup ga ai. Shana hkying (10) ram du hkra nga hkwi ai ni hte wan mang grup dung nna jahta saga ai. Ndai hka mazup kawn, hka hku hka nam, sinpraw, sinna maga na lam ni hpe san yu nngai. Lahta daw de nga ai mare ni nau nlaw ai. Mare shagu hpe mying hte hpawn shanhte tsun dan lu ma ai. Nga hkwi ai ni tsun dan ai daram dingdung maga de Tibet du hkra na mare ni hpe mung tsun dan ma ai. Sinna maga Asam mung du hkra mare (21) nga ai. Sinpraw maga mare (16) nga nna mare kaba (4) nga ai. Hkahku maga Wingmau (Waimaw) gaw deng (60) ram naw tsan ai. Wingmau kawn, Miwa mung Yunnan de hkrang ai hpaga lam mung nga ai. Dai hpaga lam gaw Mogaung de du hkrang matut nga ai lam chye la lu nngai.
Mali hka hku de lung wa magang, Kakhyens ni hpan amyu law law garan nna nga jawng nga ai hpe grau mu magang rai nga ai. Kakhyens ni hpan langai sha nrai ma ai. Mungdan a dingdung daw gaw nbung ai Kakhyens ni hkrai hpring rai nga ma ai. Dai majaw, Kakhyens mung rai nga ai. Kakhyens ni gaw layang ga Sam ni nga ai mare ni de, Ja hte shanhpyi, pat, hte shan rung ni hpe sa dut nna, bai wa ai shaloi layang ga na jum, nhtu dingwa (ningwa) nga jahkraw ni bai mari la rai kun rai galai sha ai daram sha layang ga na masha ni hte kanawn ma ai.
Ngai san mayu ai lam ni san la ngut ai hpang, yup tung lai hkra ngai gun sa ai Chyum laika hpe hti shaleng dan nngai. Shanhte hte ga san ga htai ni galaw yu yang, ngai tsun dan ai lam ni gaw tengman lam re ai hpe hkawn lu ma ai. Ndai masha ni hta sum nung nna myit su ai nsam dan nga ai. Ngai mung nye a prat hta pyaw ai aten nhtoi langai hpe lu la ai zawn hkam sha nngai. Dai majaw, shanhte hpe Chyum laika nkau mi gam ya kau da nngai.
Jahpawt jan garai npru yang, li ntsa du saga ai. Mali hka hpe shingdu tawn, Mugaung mare de man shayawn nna manap shat mung li ntsa sha nna shani ting rai yang kalang sha hkring ga ai. Mugaung hka masawn shingwang mung ram ram dam nga ai. Raitim, ginhtawng ta re majaw hka tang ai shara law nga ai. Dai majaw, shara nkau hkan gaw anhte jawn ai li hpe dun, kanawng rai shalai la ai ten mung law nga ai. Hka a pai, hkra nam maling ni kade e mung nhkra yu ai majing malang rai nga ai. Raitim, tu nga ai hpun ni gaw America na zawn tsaw nna kaba ai lam nnga ai.
Shana de du wa yang, hka kau na tsawm la ai zai bru kawng langai kaw tap (ginsum) gap nna hkring saga ai. Nsin garai nsin yang, nkau mi tap galup na jamji (kinji) lap dan, nkau mi hpun jahkraw hkan tam nna shat shadu rai ga ai. Hka sahpaw (zahpaw) jahkraw hpun jum ni grai sawng ai majaw katsi la ai shana hpe lum dik ai wan mang hte yup hkring sa lu ga ai.
Jahpawt jau jau nam mali de na Woi la gang, U gan hte U tawng, U amyu myu goi garu ai nsen maling ting gashaw (kashau) nga ai majaw jahpawt jau kaw na ngai nmai yup sai. Maling ting dusat amyu hkum hkra ngoi garu ai majaw, maling hpe asak hkrung taw nga ma ai. Mogaung hka hpung gaw shagu hta du sat ni hpe mu lu ga ai. Sharaw, jahkyi (chyahkyi), shan nga, U tawng hte U gan, woi ni hpe jahkring hkring mu ga ai. Sharaw hte chyahkyi hpe grau mu loi nga ai.
Pyaw la ai zai bru jang ntsa na tap ginsum kaw na rawt ai kade nna yang, mare kasha langai de du ga ai. Nta htinggaw (10-12) daram sha nga ma ai. Dai hpang mare kaji lahkawng hpe mung lai kau da ga ai. Dai mare ni hta na mare langai gaw, Pe 10 daram tsaw hkra nhpan kum da nga ma ai. Nta grup yin mung si mai nam lap ni tsawm dik hkra hkai hpajang da nga ma ai. Nta nhpan hpe yu yang, majan nhpan hpe shinggang ai masa dan dawng nga ai. Shana maga gaw, hka a pai hkra maling htat nna n gam tsaw ai shara de du wa ga ai. Hka mung gyip nna hpung la ja ai majaw ram ram tsang kau ga ai. Deng mi jan ram li ntsa dung nna shap nmai ai majaw li hpe yu dun ga ai.
Shana de Tapan ngu ai mare de du ga ai. Dai mare hta htinggaw (40) daram nga ai. Mare salang wa anhte hpe shaga nna kalang ta shi a nta de du shang ga ai. Shi a madu jan hte kasha ni gaw pasi hte ri ri nga ma ai. Mare salang wa hte ahkyak ai ga ni tsun shaga da nna hka li de nhtang wa nhtawm shana shat sha saga ai. Jahkring rai yang, salang langai mi sa nna anhte hpe sa jahkrum ai. Chyum laika shaw nhtawm shi hpe hti shaleng dan nga yang, kaga ni mung hkan du wa ma ai. Dai shana mare salang wa a pendin wan hte lu jahta ga timung, kashung katsi ai majaw aten na na nlu dung jahta ga ai. Masha nkau mi grai myit lawm nna madat mara ai sat lawat rawng ma ai. Ndai mare na ni gaw lawu ga na Myen masha ni hte mung shai la ma ai. Shanhte hpa baw amyu re ai hpe hkrak nchye lu tim, Kakhyens ni hte ram ram bung ai ngu ngai mu ai. Shanhte gaw, shinggyim prat hpe grai wa myit mada ai lam nnga ma ai. Lu ai sha nna galaw lu galaw sha na sha myit ai lam mung tsun ma ai.
Jahpawt maw hkup san wa ai ten hta, dingdung maga Kakhyens ni nga ai bum ni hpe mu mada lu nngai. Sam hte Myen ni tsun dan ai hku nga yang, ndai dingdung maga gara kaw du hkra ndai bum masha ni nga ai lam hkrak nchye lu ai. Bum shagu ngu na hta Kakhyens ni a yin wa hpe tsan tsan kaw na mu lu nga ai. Sam mare ni gaw hka hkin gau mayan ni hta tut e amu nga tim, Kakhyens ni nga ai yi, yinwa shara hpe ngai garai ndu kabye yu lu nga nngai.
Ref: The Baptist Missionary Magazine, Jornal of Mr. Kincaid, (Vol. XVIII. November, 1838. No.11), p. 34, 266-271.
Ga shaleng:
Jarit shingkrawn: Madin tawn ai shara, ga jarit masat.
Dinghput htingra: Shanu nga pra ai buga dum nta.
Bum pungding: Bum a tsaw dik ai ka-ang shara, (e.g Baw pungding).
Lachyawk mi: kachyi mi, (yi lachyawk mi hkyen, mam latup mi bang).
Jan pungding nga: Shani ka-ang hkying 12:00 lai re ai ten.
Hkau mawn: hku hkau, chye chyap ai.
Mung kang: Lamu hpungtang (Univers).
Rang rip ai: Roi jahkroi dang sha ai.
Shari madun: N gun madun, jahkrit shama rai grang da kat ai.
hka tang ai: Hka nsung ai, hka nau nhtat ai.
Gam ya: Manu shabrai nla ai sha tinang a rai hpe garan jaw ai.
Hpun jum: Wan ju hpun tawng jahkraw kaba ni.
Hka hpung gaw: Hka lam magaw ai shara ni.
Yin wa: Tinang a Yi hpe nta shatai nhtawm, htinggaw law law nga ai shara.
Tsun hka da ai: Ga tsun dawng daw ai, ga hpe htum hkra ntsun ai.
Mai byit: Si nat (or) pala lama ma hkra nna nsi ai pawt ka-un hkawm ai du sat matse.
Saturday, 31 December 2011
Wunpawng Sha ni hte Shawng Hkrum ai Sasana sara Equino Kincaid a Dairy (Mandalay to Mogaung, February 10 - March 3, 1837).
(This article translated directly from the original texts)
DAW III
Kakhyens ni a lam grau chye lu
Mogaung hka mazup de dai ni du hkra ngu hka li shap ai ni grai shakut masai. Ngai mung hka hkin gau hku hkawm dat, mare ni nga jang shang dat, hka li ntsa lung dat rai hkan nang nga nngai. Shani ka-ang hkying (11) ram hta, a kajawng sha Mali hka hku maga de na laru marang du wa ai majaw, Sam (Shyan) mare kaji langai de ganaw shang wa ni ai. Katsi la ai majaw nye a lagaw lata ni hpam mat sai. Ngai shang wa ai Sam nta masha ni wan wut shakra ma ai majaw sha, nye a hkum hpe lu shalum la nngai. Laru marang loi nem wa ai ten, mare kata de ngai gun ai jawng nbya gup nna wam yu let myit hta Mali hka gyip a lahta daw de nga ai masha ni a lam hka ja yu na ndawt bu nga nngai. Grau nna gaw, ndai bum shagu ni hta mu mada nga ai Kakhyens amyu ni grau law wa nga ai. Dai majaw, nlaw htum ndai Kakhyens ni (30-40) ram hte hkrum nan hkrum mayu mat ni ai.
Gam mi a kaja, Sam la langai woi madun nna Kakhyens ni nga ai de du ni ai. Shanhte hpe nnan hkrum yang kaya ka-myin nga ma ai hpe mu nngai. Raitim, ma ni hpe ga san ni san chyai nna jahkring rai jang shanhte hte hkau mawn wa ni ai. Shanhte a Asuya hte myit mada nga ai mungdan, makam masham (Karai) hte seng ai lam, hkungran dinghku de ai lam, si ai ni hpe lup makoi mayang ai lai ladat ni hte ndai mung kang a lam hpe gara hku chye na ai lam san sagawn yu nngai.
Ndai Kakhyens amyu nig aw, mu mada ai arai lama ma hpe nawku ai htung lai nnga ma ai. Hpung shingkang rawng ai lamu madu ga madu a lam tsun ma ai. Kalang mi laika ngu ai lu yu masai. Raitim, dai laika hpe shamat kau sai lam, hkawhkam ngu ai nlu yu ai amyu re ai lam, la ni dinghku hpe up hkang let (amyu) pra sa ladat hpe hkang zing ai hta lai gara mung maden a npu e mung nnga yu ai hpe na lu nngai. Raitim, shanhte hpe n gawn nsawn rang rip ai Sam ni, Miwa ni hte Myen ni hpe n ngwi ai lam aput angun shawk dan ma ai.
Shanhte machyi makaw byin yang gara hku tsi shamai la ai lam hpe gaw grai chye na yak nga ai. Machyi ai ngu ai gaw nat (n kaja ai minla) ni a majaw re. Raitim, dai ni hpe U, Wa sat jaw nna moi kau jang bai mai wa ai nga tsun ma ai. Shanhte a htunghkring ngu na yawng gaw, mahkawn hkawn ai hta rawng malu ai. Kaji kaba dai mahkawn ni hpe chye mahkawn ma ai. Shanhte a poi shingra ngu na shagu hta dai mahkawn hkawn ma ai. Num la dinghku de lam grai loi nga malu ai. Kahkri ngu na wa gaw kum hpa gun nna katsa ngu na ni hpe sa jaw ma ai. Kade rai ra ai ngu ai nnga ai (ticals) gumhpraw hku nga yang lap (10-30) lapran sha re. Dai kumhpa hkap la ya sai kaw nna gaw, num nnan jan hpe lu shaga mat wa sai.
Si ai ni hpe wan hte nnat ai sha ga kata de htu lup nna makoi mayang di ma ai. Hkai lu hkai sha nna kan bau ai ni rai nga ma ai. Mam, pasi, malut hte nawkyu shapre (leguminous plant) ni hpe law hkai nna kan bau ma ai. Hkai nu (Maize) ni hpe gaw hkai sha tim, ndai hpe lu la ai nau nna shi ma ai. Yi galaw ai hta lai, sun hte hkau na galaw sha ai lam garai nchye ma ai. Num sha shagu ri ri, da da chye nna shanhte bu hpun na shanhte da la ma ai. Bu hpun ai yawng gaw nsam langai (uniform) zawn rai nga malu ai. La ni gaw bu hkawng bu gawt lahput du ai hku bu nna, lawng ta hte du hkawp nkap ai lawng hkai galu hpun ai law ma ai. Kara ni hpe yung nu (6-8) ram ngam nna daw (zen) ma ai. Num ni mung La ni zawn labu hpe gawt gawt bu nna, kara gaw galu tawn tim njaw jaw ma ai. Njaw a ntsa bawbam (bunghkaw) bam da ma ai. Dai bawbam nsam gaw tsit hkyeng nsam pru nna, baw hpe gumbat shinggrup gyit da ma ai. Poi shingra nga yang, La ni yawng gaw nhpye hpye ma ai. Dai nhpye gaw hkra maga lahpa npu garep du malu ai.
Kaga amyu ni hte num jaw num ya n galaw ma ai. Sam hte Myen gaw shanhte a hpyen majing re ngu sawn da ma ai. Dai majaw, shanthe a ga malai, ga shagawp mahkawn hkawn ai hkan pyi dai lam rawng nga malu ai. Ndai Sam hte Myen ni gaw jahkring hkring Kakhyens ni hpe tara ai hku mung, n tara ai hku mung dang sha nna kalang lang sa dip up sha ai lam mung galaw ma ai majaw gasat gala mung byin ma ai. Ndai zawn Sam hte Myen ni a rang rip ai majaw, Kakhyens ni a lu lawm lam hpe hkra ya nna, Kakhyens ni mung shanhte a hkum makawp maga ai nga yang shada da shari madun nna hpyen zawn ganawn ma ai.
Ref: The Baptist Missionary Magazine, Jornal of Mr. Kincaid, (Vol. XVIII. November, 1838. No.11), p. 34, 266-271. (Translated directly from the original texts).Ga shaleng:
Jarit shingkrawn: Madin tawn ai shara, ga jarit masat.
Dinghput htingra: Shanu nga pra ai buga dum nta.
Bum pungding: Bum a tsaw dik ai ka-ang shara, (e.g Baw pungding).
Lachyawk mi: kachyi mi, (yi lachyawk mi hkyen, mam latup mi bang).
Jan pungding nga: Shani ka-ang hkying 12:00 lai re ai ten.
Hkau mawn: hku hkau, chye chyap ai.
Mung kang: Lamu hpungtang (Univers).
Rang rip ai: Roi jahkroi dang sha ai.
Shari madun: N gun madun, jahkrit shama rai grang da kat ai.
hka tang ai: Hka nsung ai, hka nau nhtat ai.
Gam ya: Manu shabrai nla ai sha tinang a rai hpe garan jaw ai.
Hpun jum: Wan ju hpun tawng jahkraw kaba ni.
Hka hpung gaw: Hka lam magaw ai shara ni.
Yin wa: Tinang a Yi hpe nta shatai nhtawm, htinggaw law law nga ai shara.
Tsun hka da ai: Ga tsun dawng daw ai, ga hpe htum hkra ntsun ai.
Mai byit: Si nat (or) pala lama ma hkra nna nsi ai pawt ka-un hkawm ai du sat matse.
Thursday, 29 December 2011
Wunpawng Sha ni hte Shawng Hkrum ai Sasana sara Equino Kincaid a Dairy (Mandalay to Mogaung, February 10 - March 3, 1837).
(This article translated directly from the original texts)
Daw II.
Mali Hka kau mayan na mare ni
Mali Hka a hkin gau shara mi kaw nna Jahpawt jau rawt mada jahproi nna yu dat yang, nau ntsan ai bum langai kaw, Kakhyens ni a nta yinwa hpe mu lu sai. Shanhte a nta aw-tsat le-tsat rai kaja wa bum marawn ting hta hpra ayai nga ai. Shara mi gaw mau na zawn bum ting hpe shakrin kau nna nta 2,3 sha nga ai. Dai shara kaw nna mare ting hpe mu mada nga ai. Lamu ga nem ai shara ni hkan gaw Sam (Shyan) ni nga ma ai. Sam nta ni gaw kaji ai law nna lachyawk mi mi rai nga ma ai. Mali hka hkin gai nkau shara hkan na mare ni hta shanhte a zeyat hte waranda ni hkan sa du hkrum shaga lu nngai. Chyum laika ni mung shara nkau hkan gaw garan jaw da lu nngai.
Shana jan du wa yang, htinggaw (25-30) daram nga ai Tha-bea-ben mare de du wa ga ai. Mali hka mung ndai kaw gaw grai gyip nna hpungla ja la ai majaw, li shap ai ni shani tup n gun dat dik ra ai shara rai nga ai. Nlung kumba hte lunghpa lung rawk ni bum kaw na hka hte htep jung nga nna, bum ntsa de gaw hpun maling pri rai nga ai. Ndai zawn re ai shara kaw, majoi mi hkawm na matu pyi yak la ai wa, gara hku shakrin kau nna hkai sha nga ma ai kun ngu ngai grai mau nngai.
Ndai shara kaw na deng (30) ram tsan ai kaw (Mwoon) ngu ai mare nga ai. Shanhte shaga ai ga gaw kaga ni hte nbung ai. Laika mung nlu ma ai. Yawng gaw Buddha hpung masha ni rai nna, shanhte na shanhte Sam amyu kaw na garan mat ai ni rai ga ai nga ma ai. Kaja wa, shanhte gaw Manmaw sinpraw maga de nga ai Paloungs hte Yiens amyu ni rai ma ai.
Li kaji tsawm mara mi hte Mali hka a hka hku de na yu wa ai (hpara poi sa ai) ni wa hkring sa ma ai. Shanhte shat shadu sha ngut ai hpang ngai hku nna Chyum Laika a Ga Shaka Ningnan daw nkau mi hpe hti dan we ai. Num ni law malawng Myen ga nchye ma ai. Marai langai mi ngai hpe ga byan ya ai. Mare na nkau mi mung sa madat ma ai. Yawng marai (50-60) ram rai ma ai. Wan mang kaji hta wan wut kra let, wan shadaw ni shatu nna yup tung du hkra madat ma ai. Hpang jahpawt jau rawt mada dat yang, hpaw mi langai anhte jawn lung wa ai li kaw sa dung nna ngai hpe la taw nga sai. Ngai shi hpe san ai, “hpa rai jahpawt jau jau wa mi ndai kaw dung nga ai law”, ngu yang, sara hpe nmu kau dat na tsang nna re, nga ai. Shi hte rau shi a madu wa mung sa du ai majaw Chyum laika mung gam ya kau da nngai. Law law wa sa hpyi ma tim, ngai hta mung lawm sa ai ma mat wa sai majaw, yawng hpe nlu garan da nngai.
Shani jan pungding nga wa ai ten hta, mali hka gyip (woi gang kumlai) de ganaw du lung wa saga ai. Hka hpungla ni jahtai katsu zawn shabawn nna lwi nga ai hka ntsa hku angwi sha hkin gau hku garet nna she mayun lung wa ra ga ai. Hka ka-ang hkan mung nlung kaba ni dung jawng nga ai. Nkau mi dawng 70-80 tsaw nna, ju jahkat kabaw da ai (shing nrai) prut kabrawk ai shara (furnace) kaw na kapaw ayai tawn da ai zawn rai nga ai. Bum ntsa daw de nam maling hkrai rai nga ai. Ndai bum a nhkrem maga mi de Kakhyens ni shanu nga ma ai.
Tsam mari hka gyip hpe lai kau da ai hte, nta chyinhka hpaw nna yu dat ai zawn nip sani re ai lamu ga, hka nu mung zim shingdi nna pyaw la ai dam pa mungkan langai hpe mu mada saga ai. Hka zunlawng langai a kata na mare kaji kaw jahkring mi hkring ga ai. Dai mare gaw (Khnoke Geo) rai nna hka kawn pe (60) dang tsaw nhtawm htinggaw (30) dang nga ma ai. Mare kata Magyeng hpun hte Ma-un hpun ni hkrai pri rai nga ai. Ndai zawn re ai mare galoi nmu yu ai majaw, nye a myit ni amyu mi nga hkra hkam sha nngai. Mare kata lagaw hte hkying hkum mi daram hkawm shinggrup yu ai hpang shanhte a pungyi jawng de sa du nngai. Punggyi (5) nga nna laika buk (3) hte hpara sumla kasha (52) tup tawn da ma ai. Dai punggyi ni hpe Kasa laika buk langai jaw kau da nngai. Mare salang wa a nta de bai gayin shang wa yang, dai yang e mare masha nkau mung hkan du wa nna nta hpring hkra dung nga masai. Mare masha ni rau ngai gun sa ai Chyum laika hti dan nna tsun sanglang hkat ai shaloi, “ndai mungkan hta nawku htung kaga nnga sai ngu she shadu ai wa” nga tsun wa ma ai. Hpang jahtum nhtoi hta je yang sharin shaga na Nga-rai lam hpe gaw myit lawm shajang ma ai. Dai mare kaw jan du mat nna hkring yup saga ai. Mare masha ni Bainam langai mung sat jaw ma ai.
Ref: The Baptist Missionary Magazine, Jornal of Mr. Kincaid, (Vol. XVIII. November, 1838. No.11), p. 34, 266-271. (Translated directly from the original texts).
Ga shaleng:
Jarit shingkrawn: Madin tawn ai shara, ga jarit masat.
Dinghput htingra: Shanu nga pra ai buga dum nta.
Bum pungding: Bum a tsaw dik ai ka-ang shara, (e.g Baw pungding).
Lachyawk mi: kachyi mi, (yi lachyawk mi hkyen, mam latup mi bang).
Jan pungding nga: Shani ka-ang hkying 12:00 lai re ai ten.
Hkau mawn: hku hkau, chye chyap ai.
Mung kang: Lamu hpungtang (Univers).
Rang rip ai: Roi jahkroi dang sha ai.
Shari madun: N gun madun, jahkrit shama rai grang da kat ai.
hka tang ai: Hka nsung ai, hka nau nhtat ai.
Gam ya: Manu shabrai nla ai sha tinang a rai hpe garan jaw ai.
Hpun jum: Wan ju hpun tawng jahkraw kaba ni.
Hka hpung gaw: Hka lam magaw ai shara ni.
Yin wa: Tinang a Yi hpe nta shatai nhtawm, htinggaw law law nga ai shara.
Tsun hka da ai: Ga tsun dawng daw ai, ga hpe htum hkra ntsun ai.
Mai byit: Si nat (or) pala lama ma hkra nna nsi ai pawt ka-un hkawm ai du sat matse.
Wunpawng Sha ni hte Shawng Hkrum ai Sasana sara Equino Kincaid a Dairy (Mandalay to Mogaung, February 10 - March 3, 1837).
(Ndai labau mabyin hpe daw 6 garan nna tang madun mat wa na nngai).
Ref: The Baptist Missionary Magazine, Journal of Mr. Kincaid, (Vol. XVIII. November, 1838. No.11), p. 34, 266-271. (This article translated directly from its original texts).
DAW I.
Kakhyens Bum De.
Shana maga hkying manga (5:00pm) aten hta, Mandalay kaw nna hka li (boat) kaji langai hte Mali Hka ding yang hka hku de man yawng nna shap lung mat wa saga ai. Shana hkying sanit (7:00pm) daram hta, htinggaw sanit shi (70) dang nga ai Mali hka a sinna hkran (Ka-khon) mare kaw du shang manam ga ai. Mare masha ni law malawng Sam (Shyan) ni raitim, yawng hkra Myen ga chye shaga nna, law malawng Myen laika hpe chye hti chye ka ma ai.
Shana na shata hte shagan htoi ahkung ai kata hku mada shinggrup dat yang, dingdung maga tsan tsan e nip sani rai gran nga ai bum marawn (lofty hills) hpe mu lu ai. Dai bum gaw, Manmaw (Bamau) a sinna dingda jarit shingkrawn (bunghku) zawn gran nga ai. Ndai bum lagaw makau kaw, shaning hkying lam na sai mare dingsa bunghku hte shadaw ni bya ayai taw nga ai. Raitim, mare masha ni kadai mung ndai lam hpe ahkyak n shatai masai. Kakhyens amyu ni nga ai lam na she na ga tim, ya aten du hkra shanhte nga ai dum nta dinghput htingra mi nmu shi nngai.
Mandalay kaw na rawt ai kade ya nna yang, Kakhyens ni nga ai lamu ga de du shang wa sana rai saga ai. Kakhyens ni gaw, bum pungding de ndu, bum lagaw mung ndu re ai bum wa-hkrang kaw hkyen shakrin nna hkai sha chye ai amyu ni rai ma ai da. Raitim, mare hpe gaw, bum ntsa hkan de da ma ai nga ai. Shawng nnan mu lu na Kakhyens nta gaw, tsan tsan kaw na pyi Cubits 80 ram galu ai (1cubit=1.5 feet). Dai kaw nta lahkawng nga nna htinggaw (40-50) jawm rawng ai da. Dai mare hpe Duwa (chiefs) up nna, Duwa wa gaw Manmaw (Bamau) na asuya ni hpe hkanse kachyi chyi bang nna nga ai lam tsun dan ma ai. Kakhyens mare ngu ai gaw bum ting nta ni hpra ayai nna nga ai. Dai bum ting na mare masha ni mung Duwa ni a nta hta yawng hkyawm shang na daram sha rai ma ai.
Kakhyens ni nga ai nta gaw galu nna lasi gren rai nga ai. Nta galu langai hta dinghku (50-60) rau nga ma ai mung nga ma ai. Anhte ni Mali hka hku de shani lung mat wa magang, Kakhyens ni nga ai ginra ni hpe grau grau mu mada wa magang rai na rai nga ai. Mogaung garai ndu ai ten hta, ngai gaw ndai Kakhyens ni hpe hkrum ra sai, shanhte a nga sat nga sa htunghkring hte kyang lai sat lawat mung hka ja ra sai ngu ngai myit nga nngai.
Ga shaleng:
Jarit shingkrawn: Madin tawn ai shara, ga jarit masat.
Dinghput htingra: Shanu nga pra ai buga dum nta.
Bum pungding: Bum a tsaw dik ai ka-ang shara, (e.g Baw pungding).
Lachyawk mi: kachyi mi, (yi lachyawk mi hkyen, mam latup mi bang).
Jan pungding nga: Shani ka-ang hkying 12:00 lai re ai ten.
Hkau mawn: hku hkau, chye chyap ai.
Mung kang: Lamu hpungtang (Univers).
Rang rip ai: Roi jahkroi dang sha ai.
Shari madun: N gun madun, jahkrit shama rai grang da kat ai.
hka tang ai: Hka nsung ai, hka nau nhtat ai.
Gam ya: Manu shabrai nla ai sha tinang a rai hpe garan jaw ai.
Hpun jum: Wan ju hpun tawng jahkraw kaba ni.
Hka hpung gaw: Hka lam magaw ai shara ni.
Yin wa: Tinang a Yi hpe nta shatai nhtawm, htinggaw law law nga ai shara.
Tsun hka da ai: Ga tsun dawng daw ai, ga hpe htum hkra ntsun ai.
Mai byit: Si nat (or) pala lama ma hkra nna nsi ai pawt ka-un hkawm ai du sat matse.
Subscribe to: Posts (Atom)


text:
Sut hpaga ga ai lam hta nhprang sut rai hpe jailang akyu jashawn ai lam
‘Sut hpaga ga ai’ ngu ai hpe lachyum amyu myu mu lu ai lam hta, nhprang sut rai a lam mung tsun shalawm ra nga ai. Ndai gasi hpe mungkan machyoi hpaji ninghkring ni sanglang lachyum shapraw da ai amyu hpan lahkawng nga ai re. Langai gaw, sut hpaga ga ai hpaji hte seng ai lai ladat hpe hkaja ai lam (economics) ngu ai hte, tatut sut hpaga ga ai lam (business) ni rai ma ai. Ndai lachyum lahkawng yan gaw dinghku langai kaw na kanu kawa ni zawn n mai garan kau ai myit sawn hpaji ni lawm nga ai lam, hpaji ninghkring ni htawng madun da ma ai. Ndai lam hpe myit yu ga.
Sut hpaga ga ai lai ladat hpe hkaja ai lam (economics) ngu ai gaw, shinggyim masha ni a ra sharawng ai lam ni (wants) hpe hkumhkum tsuptsup (satisfaction) lu la hkra, tinang kaw nga nga ai htum mat, ma mat, taw mat (scarce) chye nga ai nhprang hte nhprang sut rai (resources) ni hpe akyu rawng dik hkra hkrang shapraw masing jahkrat (efficient) let jailang sa wa ai (allocation) ladat hpe hkaja ai hpaji rai nga ai. Maga mi hku nna tsun ga nga yang, hkrang shapraw masing jahkrat let jailang ai ladat gaw grai ahkyak nga ai re. Hpa majaw nga yang, anhte kaw nga ai nhprang hte sut rai ni gaw ma mat, taw mat chye nga ai majaw re. Dai nhprang sut rai ni hpe anhte shinggyim masha ni mai lang ai baw arung arai ni byin tai wa hkra gyin shapraw wa ai a marang e sha, anhte ni a ra sharawng ai lam ni hpe hkumhkum tsuptsup lu la ai hte asak hkrung galu kaba wa mai na lam rai nga ai majaw re.
Shing ngu ai aten hta, manghkang langai mi nga ai gaw shinggyim masha a ra sharawng awng ai lam gaw n htum chye nga ai. Kade lu ai raitim, myit dik ai lam n lu nga ai. Maga mi de na gaw, dai anhte ni sharawng ai lam mahkra hpe lu shadik ya na matu mai gyin shapraw ya ai nhprang hte nhprang sut rai ni gaw taw mat, htum mat chye ai baw rai nga ai hpe mu lu nga ai. Ndai manghkang gaw matsan ai, n matsan ai ngu ai hte n seng ai. Mungkan hta lusu dik mungdan langai rai nga ai Amerika Mung kaw pyi kaga mungdan ni hte shingdaw na rai yang, Amerikan Mung masha ni gaw grau lusu ai, ngu mai mu nga ai. Rai tim, shanhte kaw mung gumhpraw kade lu tim, maga mi de na gaw shanhte ra sharawng ai lam gaw hkumtsup mat ai ngu n nga ai sha n ga, grau grau law wa magang rai nga ai. Dai majaw, sut hpaga ga ai lai ladat hpaji hpe hkaja ai lam gaw ahkyak nga ai hku re. Hpa majaw ndai hpaji gaw ahkyak nga ai ngu tsun a ta? Matut nna yu yu ga.
Anhte shinggyim masha ni law malawng gaw tinang kaw nga ai ja gumhpraw sutgan ni hpe dangdi dangdep ai daram sadi let jailang chye ra nga ai. Hpa majaw nga yang, tinang galaw mayu ai lam ni (wants) gaw lu galaw na atsam hte tinang kaw nga nga ai gumhpraw hta grau law la taw ai majaw re. Tinang kaw nga nga ai ja gumhpraw ni gaw ma mat, htum mat, yawm mat (scarce) chye ai ngu ai hpe sadi maja ra nga ai. Lama htum mat, ma mat chye ai baw n rai yang gaw, sadi sahka taw na lam mung n nga ai, sut hpaga ga ai lam hpe hkaja na lam mung n nga ai, sut hpaga ga ai hte seng ai hpaji ninghkring ni mung n nga na sai.
Shing ngu yang, gumhpraw tam na yak ai majaw, gumhpraw taw taw ai majaw, anhte ra sharawng ai lam ni mahkra hpe n lu la ai re i..? ngu bai sawn yu yang, tsaban 20 ten na Amerika mung na sut hpaga hpaji ninghkring kaba langai rai nga ai John Maynard Keynes nga ai wa gaw, tinang kaw gumhpraw maisau law law n nga ai majaw, anhte ra ai lam mahkra hpe n lu la ai n re, tinang kaw gumhpraw law law nga ai raitim, tinang ra sharawng ai lam mahkra hpe lu la mai ai n rai nga ai, nga nna tsun da nga ai. 1776 shaloi Adam Smith ngu ai sut hpaga hpaji sawk sagawn ninghkring wa tsun ai gaw, mungdan langai (a nation) sut su ai (wealth) lam ngu ai gaw, dai mungdan kata na htuk shapraw dat (production) ai arung arai ni (goods) hte dai mungdan kata kaw amu bungli galaw sa wa na matu pri nem hkra hkrang shapraw jaw ai lam (servies) ni rai nga ai, nga nna tsun da nga ai. Maga mi hku tsun ga nga yang, tinang mungdan kata kaw nga nga ai nhprang hte sut rai ni hpe gara hku jailang akyu jashawn ai ngu ai ladat hpe htawng madun nga ai hku re. Shing nga yang, nhprang hte nhprang sut rai ngu ai ni gaw hpa ni ta?
Shinggyim masha ni mai lang ai arung arai (goods) ni hte ngamu ngamai na lam hpe lu la hkra hkrang shapraw jaw ai lam (service) ni hpe lu galaw sa wa na lam hta, lu htuk shapraw (production) wa na matu ra ahkyak ai lam (4) nga nga ai. Daini gaw, lamu ginding aga (land), amu galaw na masha n-gun (labor), bang na arang (capital) hte sut hpaga ga na chye shapraw galaw ai atsam (entrepreneurial ability) ni rai nga ai. Nhprang hte nhprang sut rai ngu tsun ai lam hta htuk shapraw ai lam (production) langai byin wa na matu dai hpan (4) gaw daju (resource) ni re. Shing-rai yang, dai ra ahkyak ai daju mali hpe bai yu yu ga.
Lamu ginding aga (land) ngu ai gaw anhte mu mada chye na ai lam hta grau dam lada nga ai. Land ngu ai hta- hpun, kawa, hkashi hkanu, ja, lungseng kaw na hkawt dai lamu ga hta myi kaw nna nga nga ai nhprang sut rai ni (natural resource), dai lamu aga ntsa hta nga nga ai dusat dumyeng ni hte lamu ganghkau dam lada ai made yawng lawm nga ai. Dai lamu ga ntsa kaw shinggyim masha ni nta gap shachyaw nna mai nga ai. Shing n rai, yisun hkauna mai galaw sha ai. Dai hta n ga, jak-rung kaba ni, madang tsaw ai gat kaba ni (shopping centers) ni hte masha kaga ni hpe shap jaw mai ai baw nta ni, hotel ni, rung ni mai gap nga ai. Dai majaw, lamu ginding aga (land) ngu ai gaw mungdan hte mungdan kata kaw nga nga ai mung masha ni a sut su galu kaba wa ai lam hta ahkyak dik ai daju (resource) langai mi rai nga ai.
Bai langai mi gaw, amu galaw na masha n-gun (labor) rai nga ai. Labor ngu ai lachyum gaw – galaw na amu hpe sha tsun ai n rai; amu bungli, dai amu hpe galaw na aten hte dai amu galaw ai a majaw lu la ai shabrai ni mung lawm nga ai. Ga shadawn, balik du ni, computer sara ni, store seng manager ni hte jak-rung hkan galaw nga ai ni kaw na hkawt yawng lawm nga ai. Hpa majaw nga yang, shanhte gaw shanhte a bungli hpe shanhte a aten ni hpe jaw let, lu la ang ai shabrai ni hpe la nna dai amu bungli byin tai wa hkra, kri nga hkra galaw lu ai masha n-gun (labor) ni re ai majaw re.
Dai hta n ga, sut rai ni hpe jailang akyu jashawn ai lam hta sut hpaga ga na matu bang na arang (capital) mung grai ahkyak nga ai. Arang bang ai ngu ai gaw – htuk shapraw ai lam ni hpe shabyin na shara ni (plant) hte arung arai ni (equipment) hta ra ang ai hpe jai lang ai lam rai nga ai. Mungkan hta galu kaba dik ai Amerika mungdan gaw kaga mungdan ni hta capital (arang bang ai lam) grau law nga ai re. Dai hta n ga, capital law law lu bang ai mungdan ni gaw grau galu kaba wa ai hpe mung mu lu nga ai. Gyin shapraw ai lam (production) ngu ai gaw anhte myi hte mu lu ai, mai lang ai arung arai ni (goods) sha n ga, amu masan sa hkra lu galaw na matu hkrang shapraw jaw ai lam (service) ni mung lawm nga ai. Ga shadawn, hotel gap ai lam hta arang bang ai gaw manam ni sa manam nna shanhte ra ang ai amu ni hpe lu galaw la na matu, nga shara lajang ya ai a marang e hkrang shapraw jaw ai lam, hotel service jaw ai lam rai nga ai. Dai service hpe jaw ai a marang e, hotel gawk shap shabrai (service charge) ni hpe akyu amyat hku nna bai lu la mai nga ai.
Nhprang sut rai ni hpe jai lang akyu jashawn ai lam hta, sut hpaga ga na chye shapraw galaw ai atsam (entrepreneurial ability) gaw manu mana ahkyak ai lam re. Ndai chye sawn shapraw ai hte galaw chye ai atsam gaw, myi na resource daju masum rai nga ai lamu ginding aga (land), amu galaw na masha n-gun (labor) hte arang (capital) ni hpe arau jai lang akyu jashawn let hkrang shapraw kri shangun ai atsam rawng ai hpe tsun ai re. Hpa majaw Amerika mungdan gaw mungkan hta lusu dik ai mungdan tai wa ai ta? ngu nna labau hpe sawk sagawn dat yang, Amerikan mung masha ni hta sut hpaga ga na chye shapraw galaw ai atsam rawng ai ni (entrepreneur) ni law law nga ai majaw, shing n rai, kaga mungdan ni hta grau nga ai majaw re. Ndai atsam rawng ai ni gaw nga nga sai arai ni hpe grau mai kaja hkra gram chye ai ni (innovator), shing n rai, n nga shi ai arai ni hpe paw pru wa hkra chye galaw ai ni (inventor) rai ma ai. Ga shadawn, Apple Computer hpe chye shapraw galaw ai Steven Jobs, rung hkan amu galaw yang n lang n mai rai nga ai Microsoft software hpe galaw shapraw ai Bill Gates ni gaw sut rai hpe jailang akyu jashawn let shapraw galaw chye ai atsam rawng ai ni re.
Ya tsun jahta mat sai lam ni hpe bai yu na nga yang, shinggyim masha ni a ra sharawng ai lam ni gaw n htum n wai n taw n ma rai nga ai. Raitim, dai ra sharawng ai lam ni hpe htuk shapraw jaw ya lu na matu, nhprang hte nhprang sut rai ni gaw taw mat, htum mat, ma mat chye ai hpan ni rai nga ai. Dai majaw, ndai manghkang hpe hparan ya lu na sut hpaga ga ai ladat hpe anhte ni chye la, hkaja la ging nga ai. Nhprang hte sut rai ni rai nga ai – lamu ginding aga (land), amu galaw na masha n-gun (labor) hte arang (capital) ni hpe jailang akyu jashawn chye ai atsam (entrepreneurial ability) nga ra ai lam hpe sangsang langlang mu lu nga ai law.
Ndai ka ngau hte seng nna, tinang mu mada ai lam ni hpe laika ka mayu ai rai yang, sutdu.kachintimes@gmail.com de laika mai ka ai.
Sut Du


text:
Mungmasa lam awngdang ai gaw grup yin a shamu shamawt nga ai mabyin masa hpe aten dep, shing n rai tau nna maram chye nhtawm lawan lu ai daram lawan ai hku ahkyak la lu ai lam rai nga ai.
Myenmung kaw masha amyu bawsang yawng ngangwi ngapyaw lu na matu asuya hte rawt malan hpung ni yawng byin mai ai atsam hte shakut wa masai raitim grau na magang hten run magang rai wa sai. Ndai zawn re ai ten hta Wunpawng Myusha ni hpe woi awn sa wa nga ai KIO Ningbaw Ningla ni gaw shalat ai ningmu rawng ai ni rai nna 2-11-2013 shani hpawng ngut ai rawt malan hpung (17) a zuphpawng hpe galoi nlu yu, tsaw htum ai mahtai lu let woi hpawng ngut wa sai. Raitimung dai gaw Myenmung madang sha naw re majaw dai madang hpe Myen asuya a madang hte apyaw sha jahten kau ya mai ai.
Ndai ten hta galaw nga ai UNFC hte Myen asuya lapran na zuphpawng ni hpe yu dat yang dai zuphpawng na pru wa ai mahtai gaw yawng lu ging rap ra ai mahtai pru wa lu na matu htaphtuk ai maigan kasa ni sa garum ra sai. Raitim dai zawn re ai mahtai pru wa lu na hpe Myen n ra sharawng ai majaw atik anang ninghkap nga masai. Dai majaw maigan salang lawm ai lachyum shadan shadawng ai hku nna UN kasa hte Miwa kasa (Yes Men) yan hpe shalawm ya masu ai hte mungkan hpe madun let Myen ra sharawng ai maga de woi shanyam mat wa lu masai. Myen ni maw lanyet ai kaw na lawt lu na matu gaw htaphtuk ai maigan masha sa shang dung lawm ai sha n rai, sa woi hparan lawm ai hte sha awngdang wa mai na re.
Ndai lam hpe maigan jinghku nkau gaw asan sha mu ya ai majaw atsang arang rai UNFC ginjaw de sa du ai lam nga wa sai. Raitimung, UNFC hpung na mungmasa hpaji ninghkring nkau gaw shanhte hta grau dam lada ai hpaji ninghkring lawm wa jang shanhte a lagaw ngangkang ai lam kaw hkra wa na tsang ai majaw hpaji loi mi madun dat ai hte shi jahtuk tawn ai ni yawng mung hkan kam ya wa ra ai marang e, Myenmung madang hta jan nna nmai lahkam sa sai majaw Myen asuya woi awn ai kaw hkan achya nang ra nga manu ai.
Mabyin masa a shingdu lam hpe maram yu dat yang, shawng de na ABSDF jawng ma ni law malawng gaw rawt malan hpung ni kaw nga wa yu ai ni rai ma ai. Shing rai rawt malan hpung ni a ningmu madang hpe atsawm chye da nga ma ai. Dai hpang ABSDF hpung shang nkau gaw maigan kaw hpaji matut sharin la ma ai rai nna, jawng ma nkau gaw mungmasa ningmu hpe maigan madang hku mu lu ai ni lawm wa sai. Dai zawn re ai jawng ma ni hpe Myen asuya gaw rawt malan hpung ni hte hku hkau nga sai kaw alu tsu jahtuk la nna UNFC hte asuya lapran kaw hpaji ninghkring hku tsap shangun nhtawm asung jashawn wa masai. Hpaji shingjawng hkat ai kaw Myen hpaji ninghkring ni gaw UNFC a hpaji ninghkring ni hta lahkam grau tsaw nga ai majaw nem ai ni gaw tsaw ai ni a npu de gashawt bang ya wa masai.
Dai majaw Myenmung na rawt malan hpung ni hta hpraw san ai myit hte maigan kaw na sa shang garum ai lam nra sharawng timung awngdang wa lu na matu hkap la ra sai. KIO Ningbaw Ningla ni gaw Laiza kaw dung nga ai hte Ningbaw Kaba Maran Brang Seng zawn Myenmung madang hpe mu dep lu ai ni re. Shing rai maigan a mungmasa gatlawk a lam mung ra yang ra ai hku jahtuk myit sumru shachyaw dat ai marang e, mahtai pru wa na re ngu kam ai. Madung gaw ta tut galaw na matu atsam rawng nga sai hpe sakse madun lu nga sai hta hkan nna dawdan galaw sa wa yang teng teng lam hku wa na re. Ahkyak htum gaw dawdan gwi ai atsam sha rai sai.
Mabyin masa a shingdu lam hpe maram yu dat yang, shawng de na ABSDF jawng ma ni law malawng gaw rawt malan hpung ni kaw nga wa yu ai ni rai ma ai. Shing rai rawt malan hpung ni a ningmu madang hpe atsawm chye da nga ma ai. Dai hpang ABSDF hpung shang nkau gaw maigan kaw hpaji matut sharin la ma ai rai nna, jawng ma nkau gaw mungmasa ningmu hpe maigan madang hku mu lu ai ni lawm wa sai. Dai zawn re ai jawng ma ni hpe Myen asuya gaw rawt malan hpung ni hte hku hkau nga sai kaw alu tsu jahtuk la nna UNFC hte asuya lapran kaw hpaji ninghkring hku tsap shangun nhtawm asung jashawn wa masai. Hpaji shingjawng hkat ai kaw Myen hpaji ninghkring ni gaw UNFC a hpaji ninghkring ni hta lahkam grau tsaw nga ai majaw nem ai ni gaw tsaw ai ni a npu de gashawt bang ya wa masai.
Dai majaw Myenmung na rawt malan hpung ni hta hpraw san ai myit hte maigan kaw na sa shang garum ai lam nra sharawng timung awngdang wa lu na matu hkap la ra sai. KIO Ningbaw Ningla ni gaw Laiza kaw dung nga ai hte Ningbaw Kaba Maran Brang Seng zawn Myenmung madang hpe mu dep lu ai ni re. Shing rai maigan a mungmasa gatlawk a lam mung ra yang ra ai hku jahtuk myit sumru shachyaw dat ai marang e, mahtai pru wa na re ngu kam ai. Madung gaw ta tut galaw na matu atsam rawng nga sai hpe sakse madun lu nga sai hta hkan nna dawdan galaw sa wa yang teng teng lam hku wa na re. Ahkyak htum gaw dawdan gwi ai atsam sha rai sai.
Ndai lam awngdang wa lu na matu Wunpawng Myusha ni hta na chying ahkyak nga ai zawn, Myenmung ting a matu mung hkyak nga sai. Mungkan a gara jut kaw du hkawm nga ai WP myusha raitim, myutsaw mungtsaw ni hkrai rai nga ga ai majaw tinang a Ningbaw Ningla ni hpe dangdi dangdep ai ningmu jawm jaw lu na matu grai ahkyak nga ai ten re. Dai majaw Wunpawng Myusha ni yawng jawm kamhpa jawm hti ai Jinghpaw Kasa kaw ka bang dat ai rai sai.
Myen ga hta, “Chyeju dum ai” ngu ai ga hkaw gaw shaga hkat ai kaw na pyaw na matu jahtuk tsun ai sha rai malu ai. Majan pa kaw tinang upper hand lu nga sai hpe hkala ai masha woi la lu na matu chyinghka hpaw ya dat ai hte shanhte ra gadawn nga ai laknak chyu pala, lu sha hte hpyenla ntaw ntsang hparan la na matu ahkaw ahkang jaw dat ai hte shanhte mahtang upper hand lu mat masai. Chyeju dum na malai, anya dik ai ni rai ma ai, nga nna jahpyak na masai. Kadai hpe mara shagun na kun? Lat Gyi Gawmaw Chang Ying hpe yu ga. Shanhte hpe n gasat ai wa hpe pyi gaw kade daram zing ri nna she sat ma ai. Jiwoi Jiwa ni a prat kaw na dai ni na kashu kasha ni a prat du hkra ta tut kaw chyeju dum ai jasat Myen amyu kaw rai n madun yu ma ai.
Yehowa Karai Kasang gaw Myen hte aten galu gasat hkat wa ai mungmasa hte hpyen masa a majan hpe dai ni na ten hta gasat dang la na matu lajang ya sai. Dai majaw dai ni na ten hta dang la lu ai atsam nmadun jang gaw prat chyanat hta Myen ni mahtang atsam grau rawng nna upper hand alu mat na manu ai. Dai majaw ndai hpang jahtum na majan hpe ndang nmai, Karai Kasang jaw da ya ai ahkaw ahkang, machye machyang hte nyan hpaji yawng hpe atsam htum hte lang nna woi awn gasat sa wa marit law.
“ON TO VICTORY”
“ON TO VICTORY”
Aji Pa JauBy: JPKS


text:
Anhte Wunpawng sha ni shang lawm ra ai mung masa pandung gaw wunpawng mung dan shang lawt asuya woi awn nga ai mung masa pan dung rai nga mali ai. Ndai aten hta KBC (8) lang ngu na KBC ramma hpawng kaba hpe galaw ngut la lu sai re. Ndai KBC ramma hpawng kaba hta law malawng gaw wunpawng mung dan shang lawt asuya woi awn nga ai mung masa masan sa nga ai lam, Karai Kasang woi awn lam madun nga ai mung masa hkrun lam re lam hpe ramma hpawng a yaw shada ai pan dung hte Karai mungga hte seng ai shatsam mungga ni hta asan pra mu lu nga ai.
Wunpawng mung dan shang lawt asuya hku nna woi awn nga ai mung masa pan dung gaw “jet ai federal democracy” re. Jet ai federal democracy mung dan ngu ai gaw mung masa lam, sut masa lam, hpaji masa lam, up hkang masa lam hte kaga baw hpan lam shagu hta tara rap ra ai hku nna gaw gap ai lam hpe tsun ai lam rai nga mali ai. Rai tim Myen ni woi awn ai gaw shanhte ra ai hku mung dan hpe masu magaw hte woi hpawng de ai mung hpawm hpe tsun taw ai re. 2008 ning gaw da tara hte maren up hkang sha na matu re. 2008 ning gaw da tara hta Myen mung dan ting nga ai lumu ga, hka shi hkanu, nam maling ni yawng hte ga ntsa e nga ai nhprang sut ni, ga kate de rawng ai nhprang sut ni yawng gaw asuya a daw dan kata hta re nga nna ka tawn da ai lam gaw grai dang dawng ai masu magaw lam langai rai nga mali ai. Dai majaw masu ai ngu ai lachyum hpe hpyen dat yang dai 2008 ning gaw da tara hpe hti yu ai ni gadai mung chye na ga ai.
Maga mi tsun ga nga yang tsa dan woi awn ai mung masa rai nga ai. Dai majaw wunpawng mung dan shang lawt asuya woi awn ai mung masa pan dung gaw Karai woi awn ai mung masa pan dung re. Tsa dan hpe dang kau lu na mung masa pan dung san san re. Dai majaw daini na Wunpang mung dan shang lawt hpyen du hpyenla ni hte woi awn ningbaw ni yawng gaw hpa galaw na rai tim Karai Kasang kaw akyu hpyi hkam la nna she galaw sa wa ai re. Karai mungga hta rawng ai “sumnung singdi ai ni gaw” mung kan ga hpe madu lu na ngu ai lam gaw anhte wunpawng sha ni hpe Karai Kasang e shaman ya nga ai ga rai nga ai. KBC hte kaga wunpawng christan nawku hpung shagu mung ndai hpe mu mada na hpe anhte “Jinghpaw Wunpawng Amyu sha Demokresi Ginrun Parti” Kachin National Alliance Party for Democracy hku nna na chying kam kaba nga ga ai lam tsun shana ndau shabra dat mayu ga ai law.
Wun pawng mung dan hte Wunpawng myu sha ni hpe Karai Kasang shaman ya nga u ga law
Amyu sha lam hta
kapdjinghpaw@gmail.com
“Jinghpaw Wunpawng Amyu sha Demokresi Ginrun Parti” Kachin National Alliance Party for Democracy
jorge semi
28 Apr (2 days ago)
to KRC, JLH, aksyumaesot, JAPAN, pan, Pan, smlahpai, KNO, KNOINFO, bumwakawng, Mung, kwat.coordinat., khonja.kachin, kdngchn, KNO, marip, Gun, media, Ah, wpn, Zau, Hkan, Norway, bawksan.mwihpu, brang.hkangda


text:
Myitkyina muklum, muklum ginra (city hall) hta wireless internet promotion lamang hpe 2 september 2011 (Hpan) ya shani hkying 9:00am kaw nna 11:00am lapran galaw ai lam chye lu ga ai. Ndai lamang hpe Digicom Communication Co.,Ltd kaw nna, hpaji ladat lit la let, Jadeland Myanmar Co.,Ltd gaw madu tai ya nna, jawm galaw ai lam chye lu ai. Ndai promotion hpawng hta Myen Asuya a Jinghpaw Mungdaw Asuya, Hkringmang Daju Slg. Lajawn Ngan Seng hte rau Mungdaw magam dap, hkringmang ni yawng sa du lawm ai lam mung chye lu ga ai.
Ndai hpawng hta Myen Asuya a Jinghpaw Mungdaw Hkringmang Daju Slg. Lajawn Ngan Seng kaw nna hpawng hpaw mungga shaga ya ai lam mung chye lu ai.
Ndai Jadeland Myanmar Co.,Ltd hte Digincom Communication Co.,Ltd a wireless internet jasat madang gaw Jinghpaw mung aq muklum Daju, Myitkyina muklum kaw nna sinpraw dingdung de Washawng mare duhkra, sinpraw dingda de Garayang mare duhkra, dingdung de Aung Myay Thar duhkra, dingda de Shadau mare duhkra, sinpraw de Waimaw muklum duhkra lu lang na re lam chye lu ai. Ndai masing hta phone hte internet lahkawng yan hpe jailang mai nna, intenet jailang lam hpe madung tawn ai lam chye lu ga ai.
By:kachinlandnews.com