text:
2 0 1 1
n in g
Sep tem b er
sh a ta
praw
(2)
ya
kaw
na
sha p raw
a i.
ANHTE A AWNG PADANG
YEHOWA
KARAI KASANG JJune u 9, 2011 ya shani akajawng sha byin hpang wa aaii hpyen majan a majaw Laiza Buga Hkalup hpung kkaw a na mung, Mungmasa a matu laja lana akyu hpyi ggarum a nga ai lam hpe chye lu ai. Hkying hkum 24 ttup uupp laiza muklum kata nga ai lawk hte lawk lit la let Behtela kyuhpyi gawk hta akyu hpyi shakut ya nga ai hpe chye lu ai. Ndai kyuhpyi hpawng hpe July shata 10 ya shani kaw na hpang wa ai re. N d kyuhpyi hpawng hte seng nna, Laiza Buga Ndai H k Hkalup hpung Sr. Sumlut Gun Seng kaw nna tsun ssanglang an dan ai lam ni gaw: 11.. Mungmasa Hpyenmasa lam ni hta anhte W Wunpawng mungdan shanglawt lu na matu, 22.. Kamsham ai hpung masha ni mung Karai K a Kasang hte matut mahkai ai lam grau ni wa nna, w e lam hta n-gun lu, myit simsa ai lam lu la na wenyi m a matu. 33.. Shawng lam de nga ai myutsaw mungtsaw sshare ha shagan ni mung kamsham ai hpung shawa ni kkaw a na kyuhpyi garum ya ai hpe na chye nna n-gun lluu la mu ga ngu yaw shada ai. Kyuhpyi hpawng hpe matut manoi galaw ssaa wa na lam hta aten masa hta hkan nna, kyuhpyi tten en galai mat wa na re. Kamsham ai hpung masha nnii mung kyuhpyi ai hte wenyi majan hta dangdi ai made shanglawm mat wa na re ai hpe ddangdep a Seng Nu Ja matut sanglang dan ai. m Mahte Laika 7:7
SIMSA KASA Journal Volume -1, Issue - 2 / 2011 September 24 ya
Edita Nsen NI TIM, TSAN NGA AI SIMSA LAM HPE GANG KAYEP LA GA........... Kachin hta prat ningnan kasat gala majan gaw April 1, 1898 kaw nna nga wa sai. British hpyen magam bungli gun hpang mat wa ai kaw nna kasat gala shayan mat wa ai gaw daini duhkra rai taw nga sai. Nde shawng shawng de ginru ginsa majan ni, duwa shadada kasat hkat ai matai dawk chyinghkraw galu majan ni (gsd. Daihpa-Pisa majan), Kachin wuhpung kata hta shaning aten galu bumba batba shara shagu shadada sat, kasat hkat ai “gumlau-gumsa majan” ni nga lai wa saga ai. British colony prat (2nd Mungkan majan n du shi ai shaloi) hta British hpyela galaw ai Kachin marai (852) du nga sai. British Kachin hpyenla ni British akyu ara matu sansan, Kachin duwa ni hpe kasat sat ai majan, Mesopotamia majan, Kurds majan, India Malabar majan, Malaysia zunlawng majan, Saya,San hkailu hkaisha rawt malan ninghkap shamu shamawt (1930), Wa amyusha majan (1933-4) …. ni hpe kasat shazim lai wa sai. Japan Fascist majan prat hta mung British Kachin Levy, American Kachin Ranger ngu nna Kachin mungshawa dawwa dawtsa kasat lai wa sai. Munghpawm Myen mungdan shanglawt lu wa ai hte mungdan dinghku majan bai byin shayan wa ai hta mung Myen hte alakmi, Karen hte hpanmi rai kasat chyi hkat lai wa sai. Lahpai Naw Seng (PNDF) hpung ni hte Kachin hpyendap ni shadada nut kasat hkat lai wa sai. Shanglawt rawt malan prat (50 yrs, half century) hta mung matut nna ashawng ahpang, kade nde hkum sumhpa kasat shayan hkrat mat wa sai. Kade nde, ashawng ahpang yawng hte kasat gala hkringzim ai, ngu ai gaw 1994-2010 (16 yrs) lapran hta, rai lai wa sai. Ndai ni gaw lai mat wa sai shaning (100) laman na kasat gala majan ni hpe bai myitdum alai yu ai, rai nga ai. India Singpho masha jahpan gaw 20,000 (+) jan nga nhtawm, Miwa Wunpawng jahpan gaw 120,000 grupyin nga shajang ai. Myen Mung ting na Kachin gaw 1,000,000 grupyin re ai hpe, tsun nga ma ai. Ndai hta maigan de pru hkawm mat ai Kachin jahpan ni mung lawm nga ai. Raiyang, mungkan ting na Kachin jahpan gaw sen shi-langai hte mun mali grupyin rai nga ai. 1994 hta shapraw ai Myen Mung ting na makam masham jahpan hpe yu yang Buddhist (83%), Christan (12%), Muslim(4%) hte Natjaw htunghking makam (1%) rai shajang nga ai. Education hte Occupation Project masing hku sawk sagawn shapraw ai “hpaji graph masat madun” hta Myen Mung ting na amyusha ni hte shingdaw dan ai kaw, Kachin gaw hpang jahtum madang e madun shakap tawn ai. Mungdaw asuya magam bungli rung kaba ni hkan mung Kachin masha hpe mu yak wa nga ai. British yuptung jahpan 1891, 1901, 1911, 1921, 1931, 1941 ni HPYEN-YEN LAKAWN LANAWN JINGHKRI
hte U Nu prat, Tawlan-ye Council prat, MSL, SLORC, SPDC prat ni hkan na yuptung masha jahpan ni hpe shingdaw yu yang, Kachin masha jahpan gaw lanyan htum kaw lawm nga ai. Tsalam masat shadang hku tsun yang loi jat dat, yawm dat, maren dingyang byin dat rai nga ai. Sam, Palawng, Hkang, Rahkine jahpan gaw shawng de kagat nga ai. Galawlu galawsha lam hta mung Kachin gaw Sam, Myen, Wa hte shingdaw yang hpang hkrat nga ai. Shaning (100) ning grupyin laman Kachin kata galu kaba lam graph madun tsaw lung wa ai nga tim, rau nga rau hpawng kaga amyusha ni hte shingdaw yang, graph madun nem hkrat nga ai hpe, mu lu nga ai. Galai shai lawan taw ai globalization branglang mungkan prat mung rai mat nga ai. 2050AD hta, mungkan e masha amyu nkau kahtap nna mat ma wa na re, ngu scholar ni sawn tawn ma ai. Ndai category hta angbang nga ai jahpan law nga ai. Yaq-daini gaw masha amyu ningnan, aga ningnan kahtap pru wa ai ngu, n nga sai. Moi, ginru ginsa prat hta gaw nga ai. Daini gaw, ginchyup gumhpawm mat wa ai hkrang hkrai rai mat nga ai. N dum shami, dum nga ninglen shi hkrai hkrai byin nga ai hkrang, rai nga ai. Kachin amyusha ni lawt lu lam hta mung hpyen hpan hkum sumhpa kaw na shalawt la ra nga ai zawn, tinang hpe hkang abat shayak dauyin shangun ai tinang concept, arawn alai, htunghking jasat jasa nkau, ngasa jasat, hkamla ai ningmu satlawat na hkawt gram shalawt la ra nga sai.
Edita Hpung Executive Editors: B.D. Maran Shawnghtawk Tsing Pan Dumsa LawtAwng Reporters: Shagawng Brang Nang Zin Seng Nu Ja A Htung Zen Myat A Ba Li
Designers A Ba Awng A Gu Awng
Slg. La Rip (RANIR Coordinator - 1) Tel: +86 189 8823 4653 Kareng Awng (In-Charge D&M) A Ba Awng (Deputy In-Charge D&M) Shong Shong (Administrator D&M) Nbwi Sam (Manager) Matut mahkai hkringdat Documentation & Media Desk Relief Action Network for IDP and Refugee (RANIR) Email: ranir-shiga@kachinrelief.org Tel: +86 153 8882 1215
SIMSA KASA Journal Volume -1, Issue - 2 / 2011 September 24 ya
HPYEN-YEN SHIGA
TSAWRA MYIT HTE WOI LAKAWN LANAWN Laiza mare Hpyen-yen kaw na hpyen-yen jawngma marai (30) jan hpe Kahtawlik Nawku hpung kaw na Wajau Joseph Nbwi Naw kawn tsawra myit hte woi lakawn nga ai lam chye lu ai. Ndai Hpyen-yen jawngma ni hta kanu/kawa n lawm ai Hpyen-yen jawngma ni mung lawm nga ai. Shingbyi shara hte shat malu masha ni hpe shawng nnan daw de Wajau Joseph Nbwi Naw hku nna woi awn let lajang ya nga ai hpe mung chye lu ai. July shata praw de na gaw Wunpawng Mungdan Shanglawt Asuya kaw nna shat malu masha ni hpe garum madi shadaw ya nga ai hpe ma chyelu ga ai. Ya na zawn jawngma ni hpe lakawn ai lam byin hpang wa ai hte seng nna Wajau hte hkrum shaga yu yang: “June shata (10) ya jan hkan e Namsan Yang mare kaw na Lazum Pri Lum ngu ai asak (13) ning daram re ai num kasha langai, kanu kawa ni mung n lawm ai shi hkrai hkum kaw
kap ai labu palawng hte sha du pru wa ai. Dai ma hpe matsan dum ai hte atsawm sha hkap la nhtawm nga shara lajang ya, labu palawng mari ya, jawng shalung ya rai nna lakawn la hpang wa sai. Dai hpang kanu kawa ni nan sa ap ai. Nkau mi gaw ma shada da tsun dan hkat nna, ma ni shanhte hkrai shanhte sa wa ai. Dai hpang gaungwi ngwi masha law wa nna marai (50) jan daram du wa sai. Ya chyawm, ma nkau mi gaw kanu kawa ni
hte Hpumlum Yang Dabang, Je Yang Dabang de htawt mat ai majaw jawngma marai (34) sha nga sai re. Shat malu masha hte seng nna Wunpawng Mungdan Shanglawt Asuya jaw sha taw ai majaw, yakhkak ai lam n nga ai. Raitim, nshung ta du wa yang na matu panep nba n law ai, yakhkak ai lam ni gaw nga ai.� nga nna ya na zawn tsun sang lang dan ai. Shagawng Brang
Yinjang Nawku Hpung Ni Buhpun Palawng hte Sha Sau Matut Garum Laiza-12.9.2011
Yinjang Nawku hpung ni hpyen-yen ni hpe buhpun palawng, sha sau hte garum ningtum gumhpraw garum jaw ai lam chye lu ai. Laiwa sai 27. 8. 2011 ya shani hta mung yang-yi, kahkum, shakau hpraw, nga jahkraw hte buhpun palawng ni garum jaw sai lam hpe chye lu ai. Ndai zawn garum ai lam hpe Hpyen-yen Lakawn Lanawn Komiti (IRRC) kaw nna kabu gara hkap la lu sai hte garan ya sai lam hpe chye lu ai. Seng + Zin RELIEF ACTION NETWORK FOR IDP AND REFUGEE
HPYEN-YEN SHIGA
SIMSA KASA Journal Volume -1, Issue - 2 / 2011 September 24 ya
MAGA YANG HPYEN-YEN DABANG
M
aga Yang Hpyen-yen dabang gaw Maga yang mare kata kaw nga ai dabang langai rai nga ai. Miwa Mung Hka Shang mare a lawu maga U Ra mare hte jarit mung rai nga ai. Dabang de hpyen-yen du wa ai masha 1200/1300 jan ram rai nga sai. Mare (18) kaw nna htinggaw 300 jan yen du wa ai dabang langai mung rai nga ai. Maga Yang mare gaw “yang” ngu shamying tim,
bum kaba ni a lapran kaw re. Shawoi dai shara gaw htinggaw (5) dang sha nga ai kaw hpyen-yen ni du wa nhtawm hpyenyen dabang galaw byin wa ai re. Hkawm sa hkawm wa hkrunlam grai yak ai shara re ai hta n ga, Si maw si mai tamlu tamsha mari lu mari sha na mung yak la ai shara, kawng marawn re majaw htingra jahkrat nna n’ta gap na mung grai yak ai shara langai mi re. Htinggaw langai n’ta langai rai nna nga ai zawn barak hku mung matsut nga ra ai. Hpaji jawng hpe Ma shalet jawng, jawng kaji kaw nna tsang (6) du hkra hpaw tawn ai raitim, arung arai yakhkak ai sha n ga tsang (6) a lahta jawngma ni jawng n lu lung ai mung law law rai nga ai. Grau nna lusha hpe Miwa Gumsan mungdan kaw nna htaw bang la ra ai hta Miwa Asuya a mung masa galai shai wa chye ai lam ni gaw Maga Yang Hpyenyen dabang a lusha hparan ai lam hpe a htu hkra shangun ya lu nga ai. A Htung
HPUN HTAW MAWDAW LANGAI GALAU Laiza 30.8.2011 ya shani Manau Wang hpyen-yen dabang a matu ju -hpun sa htaw la ai mawdaw langai Lama Yang mare makau kaw galau mat ai lam hpe chye lu ai. Hpyen-yen masha ni hpe shadu jaw na ju-hpun a matu mawdaw la Zau Ban gau ai “TungHpung” mawdaw hte Maisak Pa de hpun sa htaw la ngut nna wa ai hta Lama Yang mare lai kaw na kawng gadawng hta mawdaw “tailawt” marai (6) gaw hpa n byin ai raitim, marai (22) gaw daw nna htingnut hkrat wa nhtawm hkala nba kaji kajaw hkrum sha ma ai hpe chye lu galau mat ai rai nga ai. Ndai mawdaw ai. Shagawng Brang kaw hpun hta sa na matu hpyen-yen masha marai (28) hkan lawm ai kaw na HPYEN-YEN LAKAWN LANAWN JINGHKRI
SIMSA KASA Journal Volume -1, Issue - 2 / 2011 September 24 ya
HPYEN-YEN SHIGA
MANMAW BUGA HTA HPYEN-YEN MASHA LAW LAW NGA
A
kajawng sha byin wa ai majan a majaw mare masha ni shimlum ai shara de hprawng yen hkawm ra nga ai. Ndai zawn hpyen yen hkawm nga ai mare masha ni gaw Manmaw hta mung law law nga nga ai. Manmaw de hprawng yen wa ai mare masha ni hpe Manmaw Buga hpung kaw na hkap lakawn la ai lam chye lu ai. Hpyen-yen
masha ni hpe Nawku Jawng wang hta n’ta galaw nna lakawn da ai lam hpe chye lu ai. Hpyen-yen masha ni hpe Metta, Kayuna hte LDO (Local Deveploment Oganization) ni kaw nna madung dat let madi shadaw nga ai hte makau grup-ying kaw na hpung masha ni mung garum madi shadaw nga ai. Hpyen-yen masha yawng htinggaw (106) rai nna masha yawng (524) tup nga ai lam hpe Manmaw ginwang Ramma ningbaw Sr, La Roi kaw nna chye lu ai. Ndai hpyen-yen masha ni hpe matsan dum myit hte tinang Amyu tinang hpung masha re ai majaw hkap lakawn la ai lam re, Myen Asuya ni a matu masha gahkyin ya ai lam n re ai hpe mung chye na shangun mayu ai lam hpe chye lu ai. Nang Zin
MARAI 67 RAISAI Hpyen-Yen Lakawn Lanawn komiti lit la nhtawm, Laiza Mungshawa Tsi Rung hta shangai nga ai hpyen-yen masha mahkum nu num ni marai (68) tup rai sai. Laiza gaiwang kata kaw shanu shingbyi nga ai hpyen-yen ni hta ma hkum hte re ai nu num ni mung, law law wa lawm nga ai. Yawng rai yang ya nga ai marai (162) tup rai sai. Shangai ngut sai ni gaw, June 22 ya shani kawn september 11 ya laman, Manau Wang dabang hta na marai (17), Wunli Gawknu dabang hta marai (9), Masat Masum Gat dabang hta marai (5), Woichyai dabang hta na marai (25), Hpumlum Yang dabang hta marai (5), Je Yang dabang hta na marai (6) yawng rai yang marai (67) tup re ai. Shangai ai ma ni kaw na la kasha (38) hte num kasha (31) rai sai hpe September 11, 2011 ya shani na Hkamja Dap jahpan hpe mahta nna chye lu ai. Ma shangai
ai kanu num ni hta ma marun shangai ai marai lahkawng lawm ai. Ndai mahkum kanu ni hte shangai ngut ai machyangai kanu ni hpe Hkamja Dap, Myu Shayi Komiti hte kaga NGOs hpung ni kaw nna n-gun wa ai hpan malu masha jaw sha ya ai, makawp maga tsi htu ya ai hte laksan hku nna Ginjaw Myu Shayi Komiti ni gaw shangai ngut ai hpang shata mi n hpring shi ai ma kanu ni hpe nga shara hkyen lajang ya ai ladat ni hte gawn lajang ya nga ai re. Shagawng Brang RELIEF ACTION NETWORK FOR IDP AND REFUGEE
SIMSA KASA Journal Volume -1, Issue - 2 / 2011 September 24 ya
SAN/HTAI
HPYEN-YEN LAKAWN LANAWN KOMITI NINGBAW
Salang Kaba Doi Pyi Sa Hte San Htai Ginjaw ni hta mung lakawn lanawn rung ni nga ai lam chye lu ai. Gara hku lata gindun nna bungli galaw ai lam hpe tsun dan ya rit? Htai: :Shanhte kaw na hpyenyen masha ni a lam, gara hku gawn lajang hkat ai ngu ai hpe rung laika (messages) hte matut mahkai galaw hkat ai. San: :Hpyen-yen Lakawn Lanawn Komiti byin pru wa ai labau hpe tsun dan ya rit? Htai: :2009 ning hta anhte hpe Myen hpyen asuya kaw nna BGF galaw na matu shadut ai. Ndai BGF galaw na shadut ai lam hpe n hkap la ai dingdung Sammung na “Kokang” laknak lang hpung ni hpe August shata hta a kajawng sha gasat zing la kau ai hte, anhte kata de mung byin wa yang na matu nga nna yaw shada let ginjaw kaw nna ndai Hpyenyen Komiti hpe hpaw hpang wa ai lam rai sai. San: :Hpyen-yen Lakawn Lanawn Komiti gaw hpyen-yen masha ni hpe garum ningtum jaw ya nga ai lam ni hpe tsun dan ya rit? Htai: :Shawng de gaw garum ningtum jaw na matu tau shajin da ai lam gaw n nga ai. Raitim daining 2011 June 20 ya maga kaw nna hpyen-yen masha ni du pru wa ai hte nnan e gaw shara hkap madun ai. Hpang e gaw malu masha n-gu hte si mai kaji kajaw hkap garan ya ai re. San: :Ginjaw Ginra Ginwang Ginjaw sha n ga, kaga Ginwang
San: :NGO/INGO ni hte makam masham hpung ni kaw nna garum ningtum jaw ya ai kade daram rai sai kun? Htai: :Garum ningtum jaw ai ngu ai hta lam amyu myu nga ai. Dai ni hpe anhte ni matsing ningting galaw da ai lam gaw nga ai. Raitim yawng gumhpawn nna tsun ga nga yang, mying n kam shapraw ai NGO hpung langai mi kaw nna garum ya ai ja-gumhpraw gaw Miwa gumhpraw yuan sen (25) rai sai. Dai kaw kaga nawku makam masham hpung ni hte buga amyu htunghking hpung ni garum ya ai arung arai ja gumhpraw yawng hpe, gumhpraw hte sawn ga nga yang gaw Miwa gumhpraw yuan sen (50) n yawm na daram anhte hkap lu la saga ai.
hpang wa sai. Dai kaw asuya gumhpraw lap sen Kyat (30) jai lang hpang wa sai. Dai hpang August shata htum September shata n du ai ten du hkra rai yang gaw lap sen Kyat (2200) hte Miwa gumhpraw yuan sen (2) rai sai. San: :Hpyen-yen ni hpe matut nna garum ningtum jaw lu na matu fund tam ai lam ni nga ai kun? Htai: :Ndai fund tam lam hte seng nna gaw anhte aja awa tam ai lam gaw garai n nga shi ai. Garum jaw mayu ai ni hpe anhte n’gup aga hte hpyi lajin ai lam ni gaw nga ai. Raitim mung grai wa masan sa hkra galaw lu ai lam gaw n nga shi ai.
San: :Malu masha hte seng nna ya aten du hkra kade daram garum ya sai kun? Htai: :Masha langai mi hpe lani mi n-gu kawk lahkawng masat da ai. Shat mai hte seng nna gaw, garum ningtum jaw ai ni shat mai atawng apa sa jaw da ai lam nga ai. Dai ni hpe garan ya ai. Anhte komiti kaw nna mung lani mi marai langai hpe shatmai gumhpraw lap Kyat (200) masat San: :Hpyen-yen ni hpe nna gumhpraw shale ya ai. Bai garum gawn lajang ya taw ai nkau mi hpe gaw si mai mari nna hta, dai ja-gumhpraw ni hte law hpran jaw ai. ai kun? Wunpawng Mungdan Shanglawt Asuya kaw na San: :Hkamja lam hte seng garum ya ai ja-gumhpraw gade nna gara hku garum ya ai kun? Htai: :Hpyen-yen masha ni daram rai sai kun? Htai: :Dai ni hkrai gaw madung a hkamja lam hte seng nna, n re. Anhte ndai 2011 June 16 ya shanhte hpe aten tup tsi gawn shani kaw nna Hpyen-yen Komiti lajang lu na matu Hpyen-yen ngu ai hpe hpaw hpang wa ai. dabang shagu hta tsi gawk ni June 17 kaw nna bungli shang hte tsi sara/num ni hpe lit jaw
HPYEN-YEN LAKAWN LANAWN JINGHKRI
SIMSA KASA Journal Volume -1, Issue - 2 / 2011 September 24 ya
Dai tsi-jaw-gawk ni gaw tsirung de shadu ra ai ni hpe tsi-jawgawk mahkrun hte tsirung de shadu nhtawm gawn lajang ai lam ni nga ai. Shanhte hpe gaw manu jahpu n la ai sha tsi ya ai. Anhte Hpyen-yen Komiti ni kaw nna Ginjaw Hkamja Dap de gumhpraw bai gayin lajang ya ai ladat hte galaw nga ai re. San: :Hpaji lam hte seng nna gara hku garum ya ai kun? Htai: : June 20 jan hta hpyenyen ni du bang wa ai hte gaw jawngma ni mung lawm chyalu rai na hpe anhte ni myit sawn lu ai. Dai majaw jawngma ni hpe kaga jawng htawt lekmat mi n ra ai sha, jawng hkap la na matu hpaji dap ni hte jahkrup nna laiza muklum kata, Lahtang Tsang Jawng, Lapran Tsang Jawng, Lawu Tsang Jawng, ndai jawng ni hta shawng hkap la hpang mat wa ai. Kanu kawa n lawm wa ai
SAN/HTAI
jawngma marai latsa jan hpe gaw, nga shara a matu boarder shara masum lajang nna garan tawn da ai. Dai hpang Hpunlum Yang hte Je Yang hka makau na dabang ni hta gaw laika sharin jawng ni hpe dasang gawgap la nna, jawng lung nga ai jawngma ni, jawng lung dumhprut mat ai lam n nga hkra lajang ya nga ai re.
Aten galu hta ra gadawn wa na garum ningtum ni hte seng nna, anhte langai hte sha gaw n mai byin, n galaw lu na re. Dai majaw myit lawm ai mungkan gara kaw na raitim garum ningtum jaw mayu ai ni hpe ladat tam, shanhte hpe garum hpyi ai lam ni galaw sa wa ai sha n rai yang gaw, ndai bungli kaba hpe hparan lu na matu grai lit kaba ai San: :Hpyen-yen ni hte seng ngu nna mu mada ai. nna aten galu a matu gara baw mahkyen ni sawn da ai San: :Hpyen majan grau kun? IRRC kaw nna matut ja- sawng wa jang, masha grau gumhpraw madi shadaw sa wa jat wa na. Shing rai yang nga na kun? shara naw nga ai kun? Gara Htai: :Aten galu hta gaw hku hkyen lajang da ai kun? mungmasa, hpyenmasa hta hkan Htai: :Anhte a ginra hta nna byin wa chye ai baw she re hpyenmasa hta hkan nna anhte majaw, anhte ginra hta shimlam makawp maga da lu ai shara ni naw nga yang hpyen-yen mung hta, mai byin ai jarit mayan hkan shawa ni hpe jarit n lai shangun e, mungshawa hpe shara madun ai sha anhte ginra kata kaw mai nna woi nga na, shara ni chyawm byin ai ladat hte makawp maga gaw nga ai ngu mai tsun ai. Shagawng Brang da na ngu sawn da ai.
HPYEN-YEN NI A NSEN
Woichyai hpyen-yen dabang kaw shingbyi nga ai, Maisak Pa mare na htawt yen wa ai, Maran Hkawn Rawng asak (40) a hkamsha lam.
San: :Hpyen-yen Jan hkrum lai wa ai Hpyen-hprawng mahkrum matup hpe tsun dan ya rit? Htai: :Shawng de Sam Mung mare Munggyi Namhku Pa naw nga ai ten (1978/79) lapran (Kunmyunite) prat hta byin ai majan a majaw jawng atsawm n lu lung let nam de chyu hprawng hkawm ai re. Dai kaw na 2011 June-9 hta bai byin hpang
ai majan majaw ya ndai kalang bai hta gara hku hkam sha ai kun? hprawng ra ai re. Htai: :Grai myit n pyaw ai. Daining gaw Yi, Sun, Hkauna galaw San: :Majan n byin shi ai ten na yang maning na hta n yak na sai, tinang galaw lu galaw sha ai lam kachyi mi gaw lu sha na sai, ngu she hpe naw tsun dan ya rit? myit mada da yang; ya na zawn bai Htai: :Yi, Sun, Hkauna hpe angwi hprawng yen hkawm ra mat ai hpe apyaw hte sha galaw lu galaw sha grai myit n pyaw dik ai re. Ma ni a nga ai re. Raitim Maisak Pa Mare hpaji lam hta mung tang du hkra n hta gaw htawt wa ai n na shi ai ma- lu shakut ya mat ai. Hpaji lam hta jaw, bungli hpe mi na hta gaw grai dumhprut mat ai lam ni nga ai. shakut sha ra ai le i.! bungli galaw ai hta tinang Yi galaw yang gaw San: :Shawng de hpa baw galaw Gumhpraw n lu mat, Gumhpraw ai sa wa na ngu myit da ai kun? matu masha ni kaw sa chyang yang Htai: :Mungdan ngwi pyaw simsa gaw tinang na bungli bai hprai mat jang gaw mi na zawn Yi, Sun, Hkauna rai na grai shakut sha ra ai. hpe atsawm sha bai wa galaw let ma ni a hpaji lam hpe mung bai shakut ya San: :Tinang a mare hpe tawn mat wa na ngu nna myit da ai. kau da nna hprawng yen wa ai lam Seng + Zin RELIEF ACTION NETWORK FOR IDP AND REFUGEE
SUMROI
SIMSA KASA Journal Volume -1, Issue - 2 / 2011 September 24 ya
Shingdu makawp matut.......
“Ngasaunggyan” majan gaw 1277 AD hta rai lai wa sai. Yuan dynasty (1271-1369AD) gaw Mongol amyusha hkawhkam ni Miwa mungdan hpe up mat wa ai aten rai nga ai. Mongol prat hta Myen Mung hpe mungdaw langai hku “Cheng Mien”(Burma province) mung, ngu lai wa ai. 832 AD hta Pyu (Tircul, P`iao, Tu-lo-chu) mare mungdan htenrun mat wa ai mung Yunnan Wong hpyenla ni shang kasat ai majaw rai nga ai. Munghpawm Myen mungdan shanglawt lu na wandum shani (January 3, 1948) hta mung Miwa mungdan dinghku hkringmang (the Ministry of Interior) kaw nna dampa 77,000 square mile nga ai Myitkyina lahta maga ni hte Hukawng ginra duhkra lawm ai lamuga gaw Miwa mungdan hta lawm ai, Miwa hte seng ai, Miwa madu ai gamung ni hpe dup wa ai. Dai majaw 2nd mungkan majan ngut ai hpang, Miwa hpyenhpung ni Myikyina gaiwang nkau achyen hpe shangzing ka-up tawn ai. Miwa hpyenhpung ni hpe htingnut na matu British ni hpyi shadut tim, Miwa ni n madat ya nga ma ai. British ni Singapore kaw nga ai British bawm jahkrat nbungli ni (bombers) hpe htet shaga shinggyin tawn nhtawm Miwa hpyendap hpe gasat hkyen wa yang she, Miwa hpyenhpung ni htingnut pru mat wa ya nga ai. Myen mungdan de Japan majan shang wa ai shaloi mung, Dr. Fu Chio-chin (Territiorial Commissioner, Interior Ministry of China) tsun ai gaw, “Kala-Myen-Miwa lamuga masum brum hkrum ai shara ni hkan kaw nna matut manoi nga mat wa ai shara ni gaw T’ang hkawseng prat (7th century AD, T’ang dynasty) hta Miwa hkawhkam ni hpe akawk hkanse htaq jaw ai tinang mungdaw ginra (a tributary state) re”, ngu madi madun tsun shaga wa sai. Ndai shara hte matut ai India–Arunachal Pradesh de Jawahalal Nehru Prat hta Miwa hpyenla ni shang gasat lai wa masai. Moi gaw shara grai dampa ai zawn nga ai. Daini dai dampa ai lamuga gaw grai gyip kaji mat wa nga sai. Mungsang lamuga jarit madin shakum gaw galai shai mat wa ai masa satlawat ni hpe n lu shingdang ya nga sai. Jarit mayan duhkra Miwa hkran kata de lamlamaw kaba ni kahtap gala shajin galaw tawn ngut wa masai. Dumbung jarit duhkra mung Miwa highway lamlamaw kaba galaw shagreng tawn ngut sai. Manmaw-Myitkyina mawdaw lam hte matut lu na matu, Numlang Tali Yeloi lahta ang e, lam nyep nlung ga jak dabang kaba galaw tawn nga ai. Southeast Asia mungdan HPYEN-YEN LAKAWN LANAWN JINGHKRI
ni hte matut ginrawn na wanleng lam ni mung galaw dingyang rai nga ai. Manmaw lawu Wakam Hkumlai Mali hkaqrap mahkrai mung galaw dingyang, rai nga ai. Miwa gaw jarit mayan shara hta grau nna Southeast Asia Region Supremacy tingnyang de lahkam lung ai, rai nga ai. Rakhine hkaq senghpaw daru kaba masing hte Miwa hkaq hkyendap shara jahkrat galaw tawn na masing ni mung ndai hta kapyawn nga ai. Rakhine–Shweli Miwa wanleng lam kaba masing galaw wa ai. Nhprang nammim sau jahku, nhprang salu (gas) ni hpe mung pyun paik hku Rakhine kaw nna Shweli de ginlen shalai la na hpe laja lana lawan ladan galaw nga ai. Ndai sutmasa hpe ra jang, ra ai hku shang makawp maga lu na hte Miwa hkran jarit hpyendap kaba hpe mung Munggo Miwa hkran jarit de shachyaw galaw jahkrat tawn nga sai. Ningdung hte htumpa lahkawng maga wangtep hku, jum matep tawn ai hkrang mung rai nga ai. Miwa gaw mungdan dinghku kata majan (civil war, pyi-twin-sit) ajet ruk-ruk byin nga ai Libya hta pyi hpang jahtum duhkra shang gare ai, rai nga ai. India Northeast & Northwest ginra rawt malan hpung ni na majan hpe India kaw “India civil war” n ngu nga ai. Ndai hpe “internal conflict” ngu ma ai. India hta East Pakistan hte West Pakistan garan pru majan ni hpe gaw India civil war (pyitwinsit) ngu tawn ma ai. U Nu prat hta, “Rangoon Asuya” ngu hkrum ai aten gaw Civil War (Pyitwinsit) rai nga ai. Lachyum gaw bumba batba shara shagu byin ai national issue kaba hkrang rai lai wa sai. Miwa gaw civil war, internal conflict ni hpe pyi ahkyak n tawn, n sawn nga ai majaw wanleng lam, gas pyun shalai bungli, Tanghpre Mali hkaq hkaqzup madim hydro-power masing ni … hpe jahkrat tawn ai project aten masing chyarang hkrang hte maren, aten dep bai galaw hpang wa nga sai. Laga masing ni hpe mung shi matut nna hkrang shapraw galaw nga ai. ASEAN mungdan ni chyawm jahkrat tawn ai ASEAN regional development hta Miwa mung shi mungdan (grau nna Yunnan mungdaw) hte hkrangshaw galaw wa ai, rai nga ai. Ndai masing lahkam hta hkawnhkra rai lu na matu Yunnan hta hydro-power ahkyak nga ai. Yunnan hpe Shanhai zawn jakrung jakrai galaw shara kaba (industrial zone) galaw mayu nga ai. Miwa de na gunrai hpaga yamga, jakrung jakrai, electronic matut mahkai, ja-gumhpraw arang kaba, hpaji hparat arang kaba, masha ninggun kaba, hkailu hkaisha, hkaq wanjak masing bungli kaba ni, htawwa htawsa lamlamaw ni, ginlen shalai masing kaba ni gaw kalup kaput
SIMSA KASA Journal Volume -1, Issue - 2 / 2011 September 24 ya
shang wa ai Miwa sutmasa hkaqleng kaba ni rai nga ai. Munghpawm Myen mungdan de chyai shang wa ai Miwa sutmasa potential power hkaqleng grai kaba nga ai. Ndai hpe lit nga ai mungdan asuya kaba pyi shingdang lu ai atsam n nga nga ai. Miwa mung shi na masing bungli ni hpe jahten sharun hkam na n rai nga ai. Ndai gaw shanhte amyusha masing kaba bungli rai nga ai. Aten dep shachyut galaw hkrangshaw shangut ra ai masing ni re ai majaw, aten galu bungli pat jahkring tawn na satlawat hpe n rasharawng nga ai. Shanhte matu gaw mungkan de shingjawng lahkam ai masing ni hkrai rai mat nga ai. Lam lapran na ayak ahkak kaji kaba yawng hpe, tawtlai nga ma ai. Sinpraw de na Baren Numraw sutmasa colony masing gaw hurricane nbung laru kaba zawn lahta de na lawu de bung shang hpang nga sai. N law ai Kachin amyusha ni mung ndai hpe koiyen n lu nga sai. by:- Hkawn
KUNRAI HTAW MAWDAW LA NI A HKRUNLAM
L
aiza-Myitkyina hte Laiza-Manmaw lam de hkawm sa na hkrunlam mayak a majaw ya aten hta kunrai htaw ai mawdaw ni gaw tinang ladat hte tinang lai di nga ma ai. Mahkrai daw hten ai shara hkan mahkrai htan na matu hpun-pyen ni hpe tinang a mawdaw hte htaw nna mahkrai kaw du yang dai hpun-pyen hte mahkrai hkrai nhtawm lai nga ai lam chye lu ai. Tinang a mawdaw lai ngut jang gaw dai hpun-pyen ni hpe bai gun nna hkrunlam matut ra ai re lam chye lu ai. Dai hte maren mawdaw sengke carry galaw sha ai mungshawa ni mung mawdaw sengke langai a ntsa langai hpe bai mara nhtawm htaw shalai sha nga ai lam chye lu ai. Hkrunlam hta sadi maja ra ai lam ni nga tim, kanbau magam bungli a majaw shakut shaja nga ai lam chye lu ai.
BUGA SHIGA
WUNPAWNG SHINGNI
MYITRUM MANANG
Wunpawng Shingni myitrum manang ni kaw nna, tsin-yam hkrum myu sha ni a matu, alu tam gat dut poi lamang hpe 2011 August 8 ya shani Yangon e galaw lai wa sai lam chye lu ai. Ndai lamang hta Yungwi shingni shayi shadang ni sha n-ga, hkrangpan, sumla hkrung, fashion designer ni mung n-gun mi alu shang lawm lai wa masai. Sa du n-gun jaw ai amyu sha ni mung, wu wu di di rai, n-gun jaw, alu bang lai wa sai lam chye lu ai. Wunpawng Shingni Myitrum Manang ni kaw nna, Jawng laika buk dozen (360) tup hpe Hpyen-yen Jawngma ni a matu garum jaw ya sai lam chye lu ai. Mung Ra
GUMHPRAW GALAI MANU 2011 September 24 ya
GUNRAI MANU
2011 September 24 ya
RELIEF ACTION NETWORK FOR IDP AND REFUGEE
SIMSA KASA Journal Volume -1, Issue - 2 / 2011 September 24 ya
BUGA SHIGA
U-DANG SHAGRAU
MASAT POI U-dang shagrau masat nhtoi hpe 14.9.2011 ya shani hpyen-yen masha ni hte rau galaw la ngut sai lam chye lu ai. Ndai nhtoi hpe shawoi shaning na hta grau laklai ai hte wu wu di di galaw la lu sai. Ndai zawn laklai ai lam gaw anhte mung dan kata hta n ngwi n pyaw ai majaw, KIO Ginjaw Komiti ni kaw nna ahkang lu ai hte myusha
dawnghkawn hpe sharawt let Akyu hpyi garum ai lam re. Ndai poi gaw mungkan ting myit dum galaw ai poi mung rai nga ai. Laiza muklum kata mung 2002 ning kaw nna galaw hpang wa sai lam chye lu ai. Ndai lamang a yaw shada lam madung hpe Hkahtawlik Nawku hpung ningbaw Dukaba Nhpang Naw Bu kaw nna tsun sang lang dan mat wa ai.
Madung dat yaw shada ai lam madang gaw – Padang hkrun lam majan masing lawan ladan awng dang nna Awndawm shanglawt lu na matu. KIO kaw nna woi awn sa wa ai masing ni yawng awng dang na matu. Magam gun kaji kaba ni yawng ngwi pyaw, hkam kaja nga na matu. Hpyen-yen nna myit kaji garen hkrum nga ai Mungchying masha ni yawng a matu. KIO gaiwang kata na kyuhpyi la ra ai lam ni yawng rai nga ai. Ndai lamang hta tingyang up hku nna Sara Lasang Tu San, Misa ap akyu hpyi hte mungga hpe Wajau Johsep Nbwi Naw, hkumtsup akyu hpyi hpe Wajau Johsep Zinwa Du ni kaw nna woi awn let galaw Seng & Zin lai wa ai.
KARA ZEN SARA A TSAWRA MYIT HTOI SAN KARA ZEN SENG, LAIZA LAWK (2)
hpyen-yen masha ni hpe lakawn lanawn na matu buga shagu na ramma ni mung apnawng let du sa nga ai. Ndai zawn apnawng ai hta tinang chye ai kara zen hpaji hte apnawng na matu myit dawdan da ai Htoi San kara zen seng madu Nangzing Htoi San mung lawm nga ai. Shawng de mung amyu shayi ni woi awn let hpyen-yen dabang ni hta manu jahpu n la ai sha hpyen-yen ma kaji ni hte dinggai dingla ni hpe kara zen ya ai lam nga ai. Ndai zawn matsan mayan hkrumhkra nga ai anhte amyu shada hpe matut nna mung dangdi Mung masa n ngwi n pyaw wa ai a maai daram apnawng mat wa na hte ndai zawn shanjaw buga mare shara shagu na mung mare glawm lu ai majaw myit hta kabu ai lam Nangzmasha ni Laiza muklum kata de hprawng ing Htoi San kaw nna tsun sanglang mat wa ai. shingbyi shang wa ai. Ndai zawn law la ai Seng & Zin HPYEN-YEN LAKAWN LANAWN JINGHKRI
SIMSA KASA Journal Volume -1, Issue - 2 / 2011 September 24 ya
SUMRAI
TENG BYINDAWAI (I) MAHKRUM MADUP
“Daw Anan ngu ai ndai nta kaw nga a ni?” “Nga ai law” “Shi hte hkrum mayu ga ai.” “Ning Nan! nang hte hkrum mayu ai manam law!” Shinggan e ndai zawn, nye kaning hte manam ni Myen ga hte tsun shaga hkat ai ningsen ni hpe Shatgawk e, ma ni hte shat sha nga ai ngai na dat nngai. Shat sha ngut sai hte maren ngai mung, “E-law” ngu, htan let rawt nna n-gup kalang sha garu lang rai, dawdap de pru wa ni ai. Myen salang ni marai 6, 7 wa she tsap marawng taw nga ma hka! Shanhte ngai hpe mu ai hte rau,laklai ai masha hpe yu ai zawn jawm yu ma ai. Ngai chye ai langai mi mung n lawm ai. Nye a kaning gaw, dai manam ni kadai re ai hpe chye sam ai. Shanhte hpe yu nna, myiman hten taw nga lu ai. Shanhte kadai re ai hpe n chye ai ngai gaw, myit hta hpa mung laklai nna hkam sha ai lam n nga ai hku re. “Daw Anan ngu ai myitsu jan nang rai nni?” Asak 40 daram re ai salang kaji langai mi ngai hpe yu azi let, si mani ga hte san dat ai. Ngai mung yumaya ningsen hte sha, “Rai nngai law” ngu, shi hpe gwi gwi yu let, htan dat nngai. “Daw Anan nang, video Sumrai hte hkrang shala matsun ka nni?” “Ka nngai,” yumaya ningsen hte sha bai htan dat nngai. Shaloi daiwa gaw, ya she ba mai mat ni ai; nga ai zawn, makau na dung punghkum hta dung dat nhtawm, grai kabu myit pyaw ai ningsam rau, hkuhkau chyalu ningsen hte bai tsun dat ai.,
“Daw Anan nang hte bawngban mayu ai lam nga ai; dai kaw dung u” nga nna shi a makau na dung punghkum hta shara madun wu ai. Dai ten du hkra, ngam nga ai salang ni kadai mung, shara la n dung ai sha, tinang tsap nga ai shara kaw na, ngai hpe laklai ai masha langai zawn yu tsap dingngam rai nga ma ai. Shingrai timung nye myit hta, hkrit tsang ai baw mi n shadu , “Ndai Myen salang ni, ndai Mogawng mare na salang kaba ni rai sam ai; Shanhte fund tam mayu ai majaw, video sumla hkrung kayet na matu, ngai hpe sumrai hkrang shala matsun ka shangun mayu sam ang ma ai.
“Chyinghka hkum la!” nga nna aming jaw dat ai. Shaloi she, Oh! nanhte ngai hpe wang da ai hku i? Ngai chye ka ai ngu, kadai wa tsun dan ai kun?” ngu she, myit la nhtawm myit hta lagu kabu let, shi madun ai dung punghkum hta dung dat nngai. ““Galoi Mi She” video sumrai hkrang shala matsun ka ai Daw Anan nang re ai i?” Dai gabaw na dat ai hte she, ndai ni kadai ni re ai i? Hparai, ndai gabaw san wa ai i? ngu, n tsen ai myit loi mi rawng wa li ai. Raitim, ngai n ningdang ai sha, “Re, ngai ka nngai” ngu, hkam la dat nngai. “Dai rai jang gaw Daw Anan nang hte san htai loi mi galaw mayu ga ai. Chyeju hte anhte hte jahkring mi naw hkan
Shawnghtawk Tsing Pan nang rit ngu saw lajin mayu ai law.” Dai salang kaji wa ngai hpe yu nna bai tsun ai. Ngai mung , “Mai ai le, ngai hka naw shin la na” ngu, tsun let rawt tsap dat ai shaloi, asak grau kaba ai marai masum gaw shat gawk de shawng shang bang mat wa ma ai. Ngai shatgwak hte yep re ai hka shin gawk de sa wa jang kaga salang kaji ni gaw nye hpang htep hkan nang sam ai. Ngai hka shin gawk de du ai hte chyinghka la hkyen yang, marai langai mi, “Chying hka hkum la” nga nna aming jaw dat ai. Shaloi she, Oh! nanhte ngai hpe wang da ai hku i? ngu myit dum la ai hte chyinghka n mai la yang gaw hka mung hkum shin nga ai ga rai sai majaw wan set man myit lagaw latsha shin la nna bai pru wa ni ai. Dai salang kaji mung nye a hpang htep htep bai hkan nang pru wa nhtawm, nye a yup gawk de tam bang wa nu ai. Ngai mung labu palawng tsammari she lu galai la kau dat sai. “Ndai kaw Galoi Mi She video lahkaw ningnan langai mi lu la sai; kaga naw nga a ni?” Anhte nta masha ni yu ai dingsa langai mi ntsa htap kaw nga ai”ngu tsun dan yang dai salang kaji gaw chyinghka lam e mau tsap nga ai nye kaning hpe nta ntsa htap na wa la ya na matsun dat wu ai.
Daw (II) hpe October shata kaw bai matut hti ga.
RELIEF ACTION NETWORK FOR IDP AND REFUGEE
SIMSA KASA Journal Volume -1, Issue - 2 / 2011 September 24 ya
SHIGA MARAM
SHIGA MARAM Dumsa Lawt Awng
Wunpawng amyusha ni hte seng ai shi-laika re majaw W.P amyu sha ni a mabyin masa hta la-kap nna dinglun sawn yu ra sai. Amyu mungdan langai galu kaba gawgap sa wa na rai yang hpaji jawng ahkyak ai zawn, shilaika mung grai ahkyak nga ai. Shi-laika ngu ai gaw shawa myit hpe gang ya lu ai lachyum rai nga ai. Dai majaw shi-laika ngu ai mung shingni (Arts) langai mi re ai hte maren, ka ai shaloi gasi, ga-ngau, ga-yan ni hpe htap htuk hkra chye lang na mung grai ahkyak nga ai. Shi-laika ka ai shaloi “VIEW” lahkawng nga ai, Optimists view (naw mahtai tam shakut mayu ai myit) hte, (Pessimists view (tinang myit ai hku ginchyum dat mayu ai myit). Ndai “VIEW” lahkawng gaw mabyin masa a sumtang tang shana ai lam hpe n tsun mayu ai. Raitim, dai mabyin masa a lam ni hpe shi-laika hti shawa masha ni hpe gara hku ga-si, ga-ngau, ga-yan lam ni hte chye na hkamsha hkra htawng madun lu ai ngu ai gaw grai ahkyak ai. Hpa majaw nga yang byin ai mabyin masa lam nkau mi hpe adingtawk tsun n manu ai daw ni nga ai. Shi-laika ngu ai gaw byin nga masa hpe sha tsun nga ai n rai, byin wa na masa hpe mung tsun dinglun ai lam mung lawm nga ai rai nga ai. Adingtawk tsun n manu ai hpe gumwai ga, mahkawn ga, Hkrangpan sumla hku tsun shadum ra ai. Dai majaw, ga-si, ga-ngau, ga-yan ni hpe htauli htaula, gayin gaye di nna mung chye lang ra nga ai. Ga shd., hkalem ai ga raitim grai tsawm htuk manu ai hku ka shanyam dat jang hti pyaw, madat pyaw shangun nga ai, na hku hta shang ai. Hti ai wa hpe myit shamu shamawt di shangun lu ai. “Cleverly worded makes harmless public statements.” Byin mayu ai hpe sha madung dat tsun nga ai hku n re ai sha, dai byin mayu ai hpe shawa ni mung myit hkrum madi shadaw lawm wa hkra gara hku hkam sha shangun na grai ahkyak ai. Shiga magam bungli a yak hkak, n hkum zup shangun wa lu ai lam;(i) Kata lam tsun n manu ai daw ni hpe sadi ra ai. (ii) Dinglun n hkam ai. (iii) Tengman, tatut byin ai lam ni hpe branglang tsun na ahkaw ahkang n nga ai. (iv) Resource person (qualified) taw ai. (v) Buga shara n kau (law malawng) hkan hkrunlam yak ai. (du hkawm sa na n loi ai) (vi) Buga shara shagu de matut mahkai (electricity, internet, TV, phone) lam n nga ai. (dut dang ai lam law law nga ai) (vii) Shabrai sha amu gun n re ai sha apnawng (volunteer) hku shanglawm galaw ai. (viii) Aten kadun laman shi-laika hpe dingyang lu shapraw na shiga ni hpe dam lada wanglu wanglang hta shinggyin lu ai makau grupyin rai ra ai. (ix) Lapran gaq nna shiga ni hpe lang ra mat ai. (x) Shiga lu tim shi-laika ni hpe dam lada hkra buga shara HPYEN-YEN LAKAWN LANAWN JINGHKRI
shagu de chyam bra du wa lu na matu n mai byin taw ai. (xi) Hpa baw magam bungli raitim aten masat nna tawk hprut dawdan lu ai makau grupyin n rai taw ai. (ga shd., mungmasa ngang kang ai lam n nga ai, grin ai lam n nga ai) Dai majaw hpang jahtum hkamsha ai shiga namchyim gaw “Missing the meaning beyond the words” (shi-laika ka shabra shakut ai hte hkra wa ai(effect) namnak lachyum shai mat ai, tang n du mat ai). Lachyum gaw lahta e tsun lai wa sai hte maren ga baw (xi) a majaw shi-laika tang n du mat, n hkumtsup lu ai lam rai nga ai. Shi-laika shapraw ai ngu ai gaw masat masa nga ai. Amyu langai, wuhpung wuhpawng langai shing n rai, mungdaw mungdan langai a kata e dinghku langai mi zawn byin shangun nna ra ai lam ni hpe myit dum hprang shangun let galu kaba wa na mahkau mahkri shawn htinglu htinglai ya ai magam bungli langai rai nga ai. Dinghku langai mi a kata ra ai lam hpe dumhprut kau, n chye na kau ai rai yang kahpu/kanau lapran rai yang manawn masham lam byin wa ai. Dinghku ting a lam hte seng ai rai yang hpanghkrat wa shangun ai. Shi-laika a matu mabyin masa;Sahte wa a mabyin masa hte matsan wa a mabyin masa gaw shai nga ai zawn, shi-laika langai mi hpe hti yu dat ai shaloi dai mungdan hte dai amyu ni a madang hpe hka kata na nga(fish) mu ai hpa asan sha tum paw hkren mu mada lu ai. Shawng daw tsun lai wa sai hte maren, amyu mungdan langai galu kaba wa na matu hpaji jawng ahkyak ai zawn, shi-laika mung grai ahkayak nga ai. W.P amyu sha ni galaw shapraw ai shi-laika langai mi mung daini du hkra grin ai lam n nga ai. Jahkring jahkra galaw yu sai lam ni sha nga lai wa sai. Amyu sha langai mi a galu kaba shamu shamawt sa wa ai lam hta shi-laika hpung ngu ai gaw shingnyip shingna zawn kapyawn hkan nang ra ai bungli re. Anhte W.P amyu sha ni hta akyang langai mi nga ai, “kajawng kaja byin ai lam n nga jang hpa mung n pru wa ai,” “kajawng kaja byin ai lam n nga jang myit mung n rawt ai.” Dai majaw hpa baw bungli raitim dai hta mahta ai rai yang hkawn hkra (fluently and smoothly) n byin lu ai, aku aka re ai lam ni law law nga wa ai. Shiga ngu ai gaw lani mi, hkying hkum mi hpang hkrat jang shiga n tai lu ai. Inglik hku“NEWs” ngu ai lachyum mung ningnan ngu ai rai nga. “Periodical publications” shani shagu mi nrai tim man-man masat da ai ten lu shapraw na grai ahkyak ai. Dai hku lu shapraw jang she machye machyang lam hta dingyang ndut nhka matut ya lu nna “lai wa sai mabyin masa” hte “byin nga ai mabyin masa” lahkawng a lapran dinghkren machye machyang ningmu jat wa shangun lu ai. Mabyin masa ngu ai mung lahta e tsun lai wa sai hte maren “Sahte wa a mabyin masa hte matsan wa a mabyin masa” madang n bung ai;
SIMSA KASA Journal Volume -1, Issue - 2 / 2011 September 24 ya
Shawa a machye machyang lam hta hpa akyu n jaw lu ai shiga mabyin masa. Ga shd., shani shagu byin chye ai mabyin masa kaji kajaw ni amyu myu.. Shawa a matu machye machyang jat ya lu ai, bawnu garang shangun ai shiga lam ni. Madat ra, chye ra ai mabyin masa. Ga shd., mungshawa hte seng ai gawgap lam ni, ahkying aten nhtoi hte seng ai lam ni amyu myu.. W.P amyu sha ni hta shi-laika a matu mabyin masa hpe shapraw ya lu ai makau grupyin yi-ngam hta sawk sagawn yu yang grai wa laklai ai lam ni, myit sawn yu hpa lam ni ka shalawm tang madun na lam ni grai naw gyip gyeng nga ai. Grai naw ningra nga ai. Laika man n jahpring n mai hku ka jahpring na lam sha nga ai. Hpa majaw nga yang anhte a mabyin masa madang gaw “Intellectual Activities” hpaji machye machyang hpe mahta ai magam bungli shamu shamawt lam n nga ai. Tsun ga nga yang mungdan a sari sadang hpe sharawt ya lu ai tatut machye machyang shamu shamawt ai magam bungli n nga ai. Lachyum gaw “Beyond the common activities” hpe sha mu lu ai. Sung sung myit atsam dat nna sawn sumru n hkam ai. Ra ai hpe sha mu mada ai, mu mada ai hpe dai kaw du lu hkra hpa baw ra nga ai hpe n chye jahkum la taw ai. Lachyum gaw “Intellectual Activities” hta madang yawm nga ai majaw shi-laika hpe mung madang shayawm ya ai lam byin wa sai. “Job Zone” shiga mabyin masa la shara sha-it uhpung uhpawng kaji taw nga ai. Shiga ngu ai gaw tatut hpe hkam sha shangun ai lam rai nga ai. Shadum jahprang ai “hkrung ai ga” (spoken words) rai nga ai. Shawa masha ni gara hku shamu shamawt nga ai hpe htinglu htinglai ya nga ai. Shawa masha ni hpa baw myit maju jung nga ai. Shawa masha ni hta ra ahkyak ai lam hpa baw rai nga ai. Ndai lam ni hpe interview, photograph amyu myu hku nna shawa hpe shiga chye shangun ai lam rai nga ai. Dai lam ni hpe matut nna T.V, Radio, Internet, Newspaper hku ginlen htawn shabra ya nga ai. Raitim lahta e tsun lai wa sai hte maren W.P buga shara shagu hta ndai madang hku du lu na matu n loi nga ai.
Shinggyin la ai shiga ni hpe Journalists (commentators, columnists) ni hku nna shawa hpe grau sanglang hkra tinang a ningmu hte ga tsun shaga chyai (dialogue, discussion) hku nna jahpra dan ai. Madang nga akyu jaw ai hku shiga kakyin ai bungli daw hta mabyin masa ni n bung ai. Sports, politics, health, consumer affairs, science, religion, entertainment etc. etc,. Lahta e tsun lai wa sai shiga ni hpe lu la na matu nhtoi hku, bat hku sawk sagawn hkawm ra ma ai. Dai hpung hta bungli galaw shanglawm ai ni gaw reporter, photographer, graphic artist, hte editor hte kaga garum n-tum ni lawm ra nga ai. Shiga kahkyin ai lam hta asak du hkra sadi tsang ra ai lam ni mung nga ai. Nsin nhtoi n ginhka ai sha mabyin masa gaw madung rai nga ai. Dai majaw prat madang hta hkan nna shiga madang, laili laika madang ni mung rawt jat wa ra sai. Nam kahtawng mare na mabyin masa kaji kajaw shiga kaw sha noi
SHIGA MARAM nga na kun? Prat dep ai lamu ganghkau myo-mare kaba na shiga kaw mahtang madang dep lu hkra shiga hte hpring ai shilaika hpe myit mada nga na kun? Myit sawn sumru yu ra sai. Miwa mung na nambat langai shawng ningnan na shilaika shapraw hpang ai gaw Beijing Mare kaba kaw nna 8th century hta hpang sai. Myo mare shagu de lata hte ka nna shi-laika shabra hpang ai gaw German mung kaw nna 15th century kaw nna hpang sai. Htangdip gawng hpe mungkan de dut shabra hpang ai gaw (1430-50) shaning hta rai sai. Shi-laika shingnrai shiga ngu ai gaw dai amyu sha ni kade daram madang kaw kri tsap nga ai ngu ai manu hpe htawng madun ai lam rai nga ai. “Gumhpraw n lu ai shiga hta gumhpraw manu yawm nga ai shiga gaw myi man naw pa nga ai.”
Manmaw Dakkasu Jawngma ni Ya k h k a k H k r u m n g a June 9, 2011 ya shani byin hpang ai majan ai majaw mungmasa n ngwi n pyaw wa nna, Man matsat hkan nga ai mare Buga na kanu/kawa ni hpyen-yen hkawm mat wa ra ai. Ndai zawn hpyen-yen hkawm mat wa ai kanu/kawa ni hta kaga mare Buga de Dakkasu jawng lung hkawm ai kashu/kasha ni mung nga ai. Dakkasu lung nga ai kashu kasha ni hpe kanu kawa ni kaw na n lu madi shadaw mat ai. Ndai zawn kanu kawa madi shadaw ai lam n lu la mat ai Manmaw Dakkasu hta lung nga ai kashu kasha ni hta mayak mahkak law law wa hkrum sha nga ai. Jawng matut lung na zawn, nta wa na zawn rai, yakhkak nga ai lam chye lu ai . Yakhkak hkrum nga ai jawngma ni hpe karum na matu ManmawDakkasu hta magam gun nga ai Sr. Gum Ja Naw gaw Nawku hpung de garum hpyi ai lam galaw ai. Ya aten hta yakhkak hkrum nga ai jawngma ni hpe Manmaw Buga Hkalup Hpung kaw nna madung dat let madi shadaw nga ai lam hpe chye lu ga ai. Yakhkak jamjau hkrum nga ai Jawngma ni yawng (59) tup rai nna, Mare (13) kaw na jawngma ni rai nga ai. Jawngma ni hpe shara mi hta sha tawn da ai lam n nga ai sha, mi kaw na shan hte nga ai shara hta sha tawn da ai. Ndai jawngma ni hpe Nawku hpung kaw na masing jahkrat let woi zinlum Seng + zin nga ai lam chyelu ai. RELIEF ACTION NETWORK FOR IDP AND REFUGEE
SIMSA KASA Journal Volume -1, Issue - 2 / 2011 September 24 ya
SUMLA SHIGA
SUMLA SHIGA
Maga Yang Hpyen-yen dabang
Je Yang Hpyen-yen dabang Sarama galoi du wa na? Maga Yang Hpyen-yen dabang
Masha atsam hte lamuga shara Hpyen-yen masha kata Ma ni law malawng machyi makaw hkrum
Lusha hte lakawn, Myu shayi ni hpe shakawn
Kawa ginsum hpe Jawng shatai let Laika hpaji hpe shachyut
N dang n la arai hte hpyenhprawng ra ai ma ni a prat HPYEN-YEN LAKAWN LANAWN JINGHKRI
Mani sumsai myiman hte Adwi
Je Yang Hpyen-yen dabang na bungli garum nga ai Dwi La
Sanseng lam gaw Hkamja lam a npawt
Je Yang Hpyen-yen dabang na Ma yannau
SIMSA KASA Journal Volume -1, Issue - 2 / 2011 September 24 ya
“MYIT HKRUM GA” Matsan mayan annau ni; Kaji kadun ai amyu tai. Mare kata zim sha n lu nga, Aw htawt nang sit, dumbru dumra. Ma mung dun, tsupni shadawn mung gun. Ruyak jamjau hkrum la sai, Raitim galoi myit n kaji ai, Karai tsaw ai amyu ni tai. Hpawt de ngu ai nhtoi hta, Pyaw dik simsa mungdan kata, Shanu shingbyin pra lu hkra, Akyu hpyi lam hta shaja ga. Hpraw ai chyang ai gayau gaya, Diplu dipsha gashun gashe. Dai zawn myit rawng ai ni hpe, Anhte shara hta n tawn da. Sungdik krung de gau bang lu hkra, Rau ta hkindun let shakut ga. Tsawra hkuhkau garum shingtau, Nangshoi nangsha, nang ngai n nga, Myit hkrum mangrum rau myitdun, Ngwi pyaw mungdan de lu hkra, Akyu hpyi lam hta n lagawn ga. Washa Htu San
GA SHAGAWP
MA KAJI GA SHAGAWP Myitsu Ai Ma Shaga madat ma myitsu, n jaw ai rai hkum lagu, Manang a rai nang mu hta, ap ya ra ai sarama.
San Seng Ra Ai Shat sha mahka ta kashin, ayan daw u ta lamyin San seng ai kun yu azi, yat tsu ai gaw kan machyi..
Htam Shi Alu Htam shi hta na htam langai, hpan Karai a sutgan rai, Shawang myit hte jaw ya ai, Karai Kasang tsawra ai, Lap shi lu yang lap mi jaw, dum u htam shi alu jaw..
Latup N-gu Alu Shadu mahka latup la, yam tit kasha kaw bang da, Jiwoi makam hkringhtawng rai, hkan sa nga ga hkum gahprai, shadu shagu hkum malap, Karai shaman jaw kahtap..
Nu A Chyeju Ngai ma chyangai Nu chyu jaw, Liha kan sa ngai jit hkaw; Shat sha chye hkra woi shaman, ginsup shakung ai laksan; Ga tsun shaga chye wa na, nye Nu nan she sharin ya, Yesu ra ai ma tai hkra, tut tut akyu hpyi ya Ngai machyi aten n yup ai, Nu a chyeju kaba sai. Sinlum Bum Dau Hkawng K.T.C Nawng Nang
GINRA SHAGU NA HPYEN-YEN MASHA JAHPAN 18/9/2011 ya shani du hkra na Jahpan Ginchyum
RELIEF ACTION NETWORK FOR IDP AND REFUGEE
Sinpraw De Na Shamawt Dap Wa Ai
BAREN NUMRAW KABA
D
aini na Myen-Miwa Mungsang lamuga jarit madin gaw kilometre (2180) ram galu nga ai. Ndai lamuga hta Kachin state mung matut shayan lawm nga ai. Miwa gaw Han dynasty (25AD-220) prat kaw nna Yunnan ginra Yungsh’ang (Paoshan) e 69AD hta uphkang shara langai hpaw wa ai. Ndai shara gaw mungsang lamuga jarit kaw nna deng (70) tsan-gang nga ai. Yunnan hte jarit mayan uphkang daju ginra rai lai wa sai. 1766AD aten hta Manmaw de htim gasat shang wa ai Miwa hpyenhpung ni gaw “Taping (Tahkaw, Hkaqmut)-Sanggang” Hkaqlam hkan hkrat wa ai, rai nga ai. Ndai majan mung Manmaw gatlawk na hpang wa ai majan rai nga ai. Hpang jahtum “Kawngtung myithkrum gashaka” hte December 13, 1769 hta MiwaMyen majan hpe shangut la ma ai. 1765, 1766, 1767, 1769 duhkra mali lang kasat hkrat wa ai majan mahpang rai lai wa sai. 1767 hta gaw Ava makau na Sin-gaung Wetwun shara duhkra htim kasat hkrat wa ai. 1769 hta Manchu
hkawhkam Ch’ienlun gaw mali lang dabat ai hta hpyenman masum hte htim kasat shangun lai wa sai. Miwa mungdan na Qing hkawseng prat (1644-1911) gaw Manchu amyusha hkawhkam ni up mat wa ai prat rai nga ai. Taping (Tahkaw)-Sanggang hkaqlam hku Miwa Wong hpyenla ni htim kasat shang wa ai shaloi, Myen Sinphyushin hkawhkam hpyenla ni Ayudaya (Siam) hkawhkam hkaw hpe shang kasat nna shata (14) Ayudaya hpe wang shakin tawn ai aten rai nga malu ai. Ndai Myen-Ayudaya majan mung Tavey (Tawe) manghkang majaw rai lai wa sai. Daini Tavey Yenet daru shara hta Thailand kaw nna panglai sanghpaw daru kaba masing jahkrat nna galaw hpang wa ai shara gaw Tavey rai nga ai. Yudaya ni ya sha myit lawm ai n rai, moi kaw nna myit lawm hkrat wa ai shara rai nga malu ai. Miwa Wong hpyenla ni gaw 1412, 1413, 1442, 1449 ning ni hkan mung Myen hkawhkam ni hpang de htim kasat bang wa masai. Pagan hkawseng prat hta mung, Mongol Tartar Wong hpyenla ni 1277, 1283, 1284 hta htim shang kasat hkrat wa masai.
Laika Man (8) de......
Simsa Kasa Journal de sumrai, sumroi, hkrangpan (cartoon), ga shagawp, mani hpa, laika ngau ni shagun ya mai ai.
Ndau shana laika 1. Majan a majaw tsinyam jamjau hkrum nga ai hpyen-yen ni a nsen hte, buga shara shagu na Wunpawng myusha ni a shiga ni hpe mungkan shara shagu kaw nga ai myusha ni chye lu na matu yaw shada let Simsa Kasa Shilaika hpe dip shabra ai re. 2. Manu jahpu la nna dut shabra ai lam hpe n galaw ai sha, laika hti shawa ni aten dep lu hti hkra galaw lajang sa wa nga ai re majaw, nu wa hpu nau yawng a madi shadaw lam amyu myu ra nga ai re. 3. Madi shadaw mai ai ladat ni: • Garum gumhpraw jaw bang ai lam (Fund Donation) • Buga Kahtawng langai a matu shilaika hpe kumhpa jaw ai ladat (Simsa Kasa Journal as a love Gift to friends) • Shilaika a matu ka-ngau shagun ya ai lam (Article Contribution) • Shilaika shabra ya ai lam (Distribution)
□
□
□
□
( Htingnan Mare masha ni (Htinggaw 70) Htingnan Mare, Dingdung Ginwang Ginjaw (Mali Hkrang Walawng) Uma Brang Seng Dallas, Texas, United States of America US$ 270 70
70 X 6 = 420
□
□
□
□
Published on Nov 7, 2011
Published on Nov 7, 2011
Hpyen-yen Tsinyam Shi Laika by RANIR


c: text/html

text:
Thein Sein wa President nbyin shi ai kawn nna KIA hpe Gum Lau Hpung nga masat let, shawng nnan gasat shamyit kau na lam tsun wa ai hta; Tar Hkaw hka madim shim lam hpe ninghpai let byin wa ai Sang Gang majan gaw, Jinghpaw W.P. myu sha ni yawng hpe lam amyu myu hku ahtu hkra taw sai hpe yawng gaw mu, na chye sai hkrai rai nga ai.
Shanglawt KIA hpe sa htim gap yu ai. Masan n sa nna, Mung masha ni hpe roi rip sat ai. Majan hta nau hkrat sum machyi wa ai majaw, Hpungkyi (monks) ni hpe kyu hpyi shangun ai. Bai Manmaw mare hta 26 June (Laban) shani Hkristan hpung woi ni hpe akyu bai hpyi shangun ai. Ndai lam ni gaw simsa lam hpe myit mada nna galaw ai n re, shanhte galaw chye ai Ya-Da-Ya bungli sha re. Simsa lam ra ai rai yang nnan kawn KIA hpe sa gap na lam n nga ai. Maga mi kaw gaw hpyen n-gun jat. Maga mi kaw gaw Myen Ginjaw kawn lit shatsam ai lam n-galaw ai sha U Thein Zaw hpe simsa lam tam masu shangun nhtawm dingbai ding-na jaw. Ndai hta KIO/KIA ningbaw ningla ni n mau nang ga. Hpu-nau baw-sang ni yawng mung KIO/KIA hpe kam hpa let yu nga ai hpe dum ga.
Moi, Myen Aung San wa a buk lik ai hta Jinghpaw W.P. myu sha ni hpe woi a-gaw nang ai Sama Duwa Sinwa Naw a ga majaw dai ni du anhte myu sha ni jam-jau ai hpe dum ga. Ya kalang bai, Slg. Sumhpawng Sinwa Naw hte Hkyet Hting Nan lawm ai “Ngee-Chan-Ti-Ngin-Yee Nit Nyi-Nai-Ahpoi ” a chying lau ai hpe sha n madat ga. Ndai lang bai tinang a matu sha yu nhtawm gap hkat sa jahkring yang gaw, Ningbaw Kaba Brang Seng lak htak hta NDF kawn shapraw hkrum ai majaw mung grai kaya jin saga ai. Ya kalang bai UNFC (United Nationalities Federal Council) a ningbaw tai nga ding ngam kawn na bai shapraw katut na hpe gaw n byin shangun mayu ai. Sang Gang kawn hpang ai majan a majaw Jinghpaw W.P. myu sha ni arang bang ai grai law saga ai. Dai hta jat bang na lam mung n nga sana sai. Akyu n rawng lachyum n pru ai hpe mahtai shatai nna sha gaw n shangut saga. Myu sha ni hpe shim lum ai tara, rap ra ai ahkaw ahkang lu hkra she " Hpaji ningli a n-pawt hte Awng dang lam a n-pawt " anhte a Karai Kasang kaw akyu hpyi let, shada grai hkut hkut nai nai, baw hkrum bawng ban nna she woi daw dan sa wa marit. Myu sha ni yawng a nsen hte, laga Hpu-nau baw-sang myu sha ni a ga hpe mung madat ga. Lai sai ten, ya na ten hte du na ten na lam ni hpe mung tau myit shalawm ga.
Shanglawt KIA hpe sa htim gap yu ai. Masan n sa nna, Mung masha ni hpe roi rip sat ai. Majan hta nau hkrat sum machyi wa ai majaw, Hpungkyi (monks) ni hpe kyu hpyi shangun ai. Bai Manmaw mare hta 26 June (Laban) shani Hkristan hpung woi ni hpe akyu bai hpyi shangun ai. Ndai lam ni gaw simsa lam hpe myit mada nna galaw ai n re, shanhte galaw chye ai Ya-Da-Ya bungli sha re. Simsa lam ra ai rai yang nnan kawn KIA hpe sa gap na lam n nga ai. Maga mi kaw gaw hpyen n-gun jat. Maga mi kaw gaw Myen Ginjaw kawn lit shatsam ai lam n-galaw ai sha U Thein Zaw hpe simsa lam tam masu shangun nhtawm dingbai ding-na jaw. Ndai hta KIO/KIA ningbaw ningla ni n mau nang ga. Hpu-nau baw-sang ni yawng mung KIO/KIA hpe kam hpa let yu nga ai hpe dum ga.
Moi, Myen Aung San wa a buk lik ai hta Jinghpaw W.P. myu sha ni hpe woi a-gaw nang ai Sama Duwa Sinwa Naw a ga majaw dai ni du anhte myu sha ni jam-jau ai hpe dum ga. Ya kalang bai, Slg. Sumhpawng Sinwa Naw hte Hkyet Hting Nan lawm ai “Ngee-Chan-Ti-Ngin-Yee Nit Nyi-Nai-Ahpoi ” a chying lau ai hpe sha n madat ga. Ndai lang bai tinang a matu sha yu nhtawm gap hkat sa jahkring yang gaw, Ningbaw Kaba Brang Seng lak htak hta NDF kawn shapraw hkrum ai majaw mung grai kaya jin saga ai. Ya kalang bai UNFC (United Nationalities Federal Council) a ningbaw tai nga ding ngam kawn na bai shapraw katut na hpe gaw n byin shangun mayu ai. Sang Gang kawn hpang ai majan a majaw Jinghpaw W.P. myu sha ni arang bang ai grai law saga ai. Dai hta jat bang na lam mung n nga sana sai. Akyu n rawng lachyum n pru ai hpe mahtai shatai nna sha gaw n shangut saga. Myu sha ni hpe shim lum ai tara, rap ra ai ahkaw ahkang lu hkra she " Hpaji ningli a n-pawt hte Awng dang lam a n-pawt " anhte a Karai Kasang kaw akyu hpyi let, shada grai hkut hkut nai nai, baw hkrum bawng ban nna she woi daw dan sa wa marit. Myu sha ni yawng a nsen hte, laga Hpu-nau baw-sang myu sha ni a ga hpe mung madat ga. Lai sai ten, ya na ten hte du na ten na lam ni hpe mung tau myit shalawm ga.
Popular
Latest
- KIO Ndau Shabra Laika, August 30 2010 (KNG TV) 31 Jan 2014
- 17 lang na Nhkum Hpunau ni a Manau Poi - 2010 (Ndau Laika) 7 Apr 2010
- 2008 'Jinghpaw Share Shagan' (Sawk Madun Laika) 25 Dec 2008
- 2010 Nov. 7 Myen Mung Ralata Poi Ntsa AKSYU A Ndau (Ndau Laika) 3 Nov 2010
- 2011 January 10 Shatapru Manau Poi gara hku galaw na da law? (ningmu) (Ningmu) 30 Dec 2010

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Maumwi 73: Israela Mungdan A Hpang Jahtum Na Kaja Ai Hkawhkam
Yoshia gaw dingda Israela lakung lahkawng mungdan a hkawhkam galaw ai shaloi asak matsat ning sha naw re ai. Ndai daram hta hkawhkam galaw ai gaw grai naw kaji ai. Dai majaw nnan daw hta e, asak kaba ai ni gaw up hkang ai lam hta shi hpe karum ma ai.
Yoshia hkawhkam galaw ai sanit ning du wa ai shaloi Yehowa hpe hkan tam hpang ai. Shi gaw Dawi, Yahosahpat, Hezekia ni zawn kaja ai hkawhkam ni a kasi ningli yu la ai. Shi gaw shi ning jan daram sha naw kaba ai shaloi, Yoshia gaw magrau grang ai bungli langai mi hpe galaw ai.
Israela masha law malawng nshawp nkap rai nna nga ai aten na sai. Shut ai karai ni hpe nawku ma ai. Gawngngu sumla ni hpe nawku ma ai. Dai majaw Yoshia gaw, shi a masha ni hte pru sa wa nna mungdan hta na shut ai karai ni hpe nawku ai kaw na yeng seng kau ai. Shut ai karai hpe nawku ai masha law law nga ma ai majaw, ndai amu gaw loi ai amu nre. Yoshia hte shi a masha ni gawngngu sumla hpe adup grawp nga ma ai lam ndai sumla kaw e mu a ni?
Dai hpang Yoshia gaw masha masum hpe san tawn nna Yehowa a nawku htingnu hpe gram lajang shangun ai. Masha ni kaw na gumhpraw lahkawn la nna ndai masha masum hpe galaw jahpu jaw ai. Nawku htingnu kaw e, amu galaw nga ma ai shaloi, hkingjawng agyi Hilkia gaw ahkyak dik ai arai langai mi hpe mu la ai. Moi shawng de Mawshe hpe ka shangun ai laika buk re. Ndai laika buk mat mat ai shaning law law na sai.
Dai laika hpe Yoshia hpang de la sa wa ma ai. Yoshia gaw dai laika hpe hti shangun dat ai. Yoshia madat yu ai shaloi masha ni gaw Yehowa a tara hpe n hkan nang nga ma ai lam shi chye kau ai. Shi grai yawn ai majaw shi a palawng hpe gang je dat ai. Ndai sumla hta mu ai hte maren re. ‘Yehowa gaw anhte hpe masin pawt nga sai. Hpa majaw nga yang anhte a ji wa ni ndai laika hta rawng ai tara hpe n hkan shatup ma ai majaw re,’ nga nna tsun ai.
Dai majaw Yoshia gaw Yehowa shanhte hpe hpa galaw na lam chye lu hkra hkinjawng agyi Hilkia hpe san shangun ai. Hilkia gaw myihtoi num Hulda kaw sa san ai. Hulda gaw Yehowa kaw na shiga hpe kasa dat nna Yoshia hkawhkam hpang de tsun shangun ai. ‘Masha ni gaw shut ai karai ni hpe nawku nna mungdan hpe nhkru ai amu hte hpring hkra galaw ma ai majaw dai masha yawng hte hte, Yerusalem mare hpe a ri jaw na. Raitimung nang Yoshia gaw kaja ai amu hpe galaw ai majaw, nang si mat wa ai hpang e, dai ari du na ra ai.’
2 Hkawhkam labau 34:1-28.


text:
Tuesday, January 3, 2012
HPYEN ASUYA GAW JET AI SIMSA LAM RA AI RAI YANG
Do you like this story?
Hpyen asuya gaw KIA hpe gap jahkring dat ya na matu n’gup de na tsun nga tim lata hte gaw gap bun nga ding yang, lagaw de gaw KIA ni nga ai shara shagu de gasat shamyit sa wa nga ding yang galaw nga ai. Dai zawn galaw taw nga ai gaw teng sha kasat jahkring na hpe myit nlawm nga ai hpe sak se rai nga ai.
Myen hpyen wa gasat jahkring ga ngu ai gaw;
-Anhte asuya hpyen dap kaw na gasat jahkring ga ngu tsun ai tim KIA ni she ningdang taw nga ma ai majaw anhte mung nlai lu na gasat nga ai re ngu maigan mungdan ni kam na matu galaw madun ai lam sha rai nna KIA hpe mung masha ni n’ju wa hkra, ninghkap wa hkra galaw nga ai lam sha re.
-2014 ning hta ang ai ASEAN ningbaw shara hpe lu la na matu gasat jahkring na hpe tsun masu ai lam ni sha re. Mungdan kata majan bin nga yang shara lu la na ma nre.
- Mali Hka, N’mai Hka hte Damau Hka(Ta-ping) ni hta galaw taw nga ai hka wan hpaga ni nsum mat na matu hte, Shwe Gas wan sau hpe lahta sam mung hku len shalai la na hta ding bai ding na nnga hkra a matu tsun ai lam ni sha rai nga ai.
Hpyen asuya wa teng sha gasat majan jahkring kau mayu ai teng yang hpa majaw shanhte asuya hpyen dap ginjaw kaw nna gasat jahkring matsun hpe ndau shabra ai lam n’galaw lu ai law? Hpa majaw Jinghpaw ni nga ai shara shagu de hpyen n’gun jat shalaw ding yang, sinat-laknak shagreng nga ding yang, myawk sinat kaba ni hte gap bun nga ding yang galaw nga ai law, hpa majaw mara kata mare masha ni hpe zing ri ai law, Hpa majaw mung masha majan yen tsin yam ni hpe garum na lam pat kau ya ai ta?
Shanhte maga gaw majan shagreng dingyang, KIA hpe gaw gap jahkring mu ngu tsun ai gaw jaw ai lam rai kun? Lai wa sai gasat jahkring tawn ai aten hta hpa majaw Shanglawt magam gun ni hpe mara kata rim sat sharu ai? Dai hku galaw taw nga ai lam ni gaw Jinghpaw myu sha ni hpe hpyen hku masat nna amyu shamyit majan galaw nga ai lam re. Myen asuya gaw jet ai mung hpawm mungdan, sim sa ai hte bawng ring ai mungdan galaw mayu ai rai yang,
a) 1947 ning na Pang Lung myit hkrum ga shaka hpe hpa majaw masat masa hkrang shapraw n’ galaw ai?.
b) Mungdan mung bawng rapdaw galaw nga ai ten hta KIO kaw nna tang shawng dat ai Jinghpaw Wunpawng myu sha ni hte mungdaw a rudi ahkaw ahkang ni hpe hpa majaw masat hkap la shagrin ya ai lam n’galaw ai?.
c) Mungdan uphkang tara u-padi hta Jinghpaw ni hte seng ai ru di ahkaw ahkang ni hpe hpa majaw n’shalawm ai?.
d) Hpa majaw Jinghpaw mung masa pati galaw na pat kau ya ai?
e) Bin taw nga ai mung masa mang hkang ni hpe man hkrum bawng ban hparan na matu nkam galaw ai?.
Ndai zawn re n’tara ai hku galaw taw nga ai, n’shawp nkap re myen hpyen asuya hpe ning hkap gasat ai lam gaw shut ai yi? Myen hpyen asuya gaw hpyen yen mung shawa law wa jang, KIA ni jam jau wa na, mare masha ni ninghkap wa na re ngu shadu na nhten! Rai tim hpyen yen masha law wa magang myen hpyen hpung ni hpe nju ai law magan, rawt malan n’gun ja wa magang she rai wa na re. Hpyen yen tsin yam gaw myen asuya n garum tim hparan la lu wa ai na rai nga ai. Dai mjaw,
-Ndai gasat majan kaw nna akyu pru ai mung masa lam yen ni bawng ban daw dan la lu hkra matut shakut ra saga ai.
- KIA hte kaga laknak lang kasat amyu baw sang hpung ni mung hpawm myen mung hta tara shang ai mung hpawm hpyen dap bin mat wa hkra galaw sa wa ra sai. Moi mung Jinghpaw Hpyen Dap ngu ai ni tara shang nga lai wa re.
- Mung hpawm mung dan a up hkang tara u-padi hta amyu baw sang ni a sak hkrung lam a matu hkam daga re u-padi nnga ai, myu sha ni hpe tara hte nhtan shai ai hku zingri taw nga ai hpyen hpe kadai mung makawp maga ya ai n nga ai majaw laknak lang ra nga ai lam hpe mungkan ting atsawm chye na hkra galaw ra ai.
- Amyu baw sang majan yen mung masha ni hpe myen hpyen asuya gaw garum jaw ai lam nnga ai hta n’ga garum jaw na ni hpe pat shing dang tawn da ai lam ni hpe mungkan ting chye hkra galaw ra ai.
Z. Hkum
This post was written by: Franklin Manuel
Franklin Manuel is a professional blogger, web designer and front end web developer. Follow him on Twitter


text:
Myit Dik Nga U
Kalang lang anhte hta byin mayu ai myit sha rawng nna makau grupyin na masha ni hpe malap mali rai let byin mayu ai lam nbyin wa ai shaloi myit ndik myit n pyaw masin pawt rai byin ai ten ni hta n’gun la mai na hpe yaw shada let myit dik nga u ngu ai ginlam hpe garan kachyan ya dat mayu n ngai.
Hpa lam ni hpe wa anhte myit dik nga ra na ga ai kun (1)Kanu kawa ni a up hkang,sharin shaga ai npu e sha nga taw ra ai majawndut ndang ,wang lu wang lang rai n nga lu ai hpe myit ndik myit npyaw rai nga ndai kun?Myit dik nga u,mungkan ntsa kanu kawa kadai re ai pyi nchye ai sha nga kaba wa ai ni,kanu kawa ni a tsawra myit nhkam sha lu ai,kanu kawa ni a sharin shaga ai lam nhkam la lu ai majaw hten za mat ai ni law law rai nga ai hpe dum ra ai.
2)Laika hti laika ka matsing ra ai lam law nga ai majaw myit masin hkum hkrang puba taw sai kun?Myit dik kau u,jawng lung laika hpaji sharin mayu tim masa lam amyu myu a majaw jawng nlu lung ai masha ni law law nga ma ai hpe myit dum dat u.
3)Bu hpun palawng ning nan tsawm tsawm re ai mu shagu nlu bu hpun ai majaw nye a bu hpun palawng ni dingsa sai,design out sai nga nna masha a man de sa na gaya kahpa dum nga ndai kun?Bu hpun palawng ningnan hkum tsun kahti galai bu hpun lu na matu yak hkak hkrum nga ai ni hpe yu dat nna myit dik nga u.
4)Na a kara style ni hpe myit ndik ai majaw,magaw dat,shamyan malan dat ,sharawt dat,tsi nsam ni langai hpang langai galai chya dat rai tinang hte htuk nhtuk myitru taw nga ndai kun?Mawng cancer ana a majaw tsi lu tsi sha rai,masawp jum yu na kara pyi ntu mat ai ni hpe myit yu matsan dum nna myit dik nga u.
5)Labye,hkyep din tsawm tsawm re ai nlu din ai majaw poi shingra hkan sa lawm na myitru nga ndai kun?Myit dik kau dat u,hkyep din din na lagaw n tu mat,daw hkrawng shing doi hpe machyu shingbyi nga ra ai jahten labye ni a shara hta shang lawm hkam sha yu nga u.
6)Ngai lama wa ndai hta shan loi hpraw jat ai rai yang,nye nten ya na hta loi grau tsawm ai rai yang,wa mung ndai hta grau hpraw nna ra tsawm ai rai yang,nye labawk nau kaba la ai law,nye hkum hkrang loi kaji se re rai tsawm ai rai yang, ngai grau tsawm jat na re law nga nna pat chyam na yu shagu myit hta nra sharawng ai lam ni byin nga ndai kun?Nang zawn baw kaw na lagaw hkren hkum hkrang sin yaw chyai na ahkaw ahkang nlu,n htoi nmu lu ai masha ni law law nga ai hpe myitdum nna myit dik nga u.
7)Dingla ndai,gumgai ndai shani shagu prat ndep mat sai moi na ga dingsa ni hkrai bai alai dan dan rai, nga nna kanu kawa ni tsun ai ga hpe nkam madat,madat jin dum nna na ni kahtet taw dum ai rai yang, na mayu,madat mayu tim hpa nsen mung nlu na ai ,na lahpang mat ai masha ni a ntsa hta nang n tara nga ndai.
8)Na a dum nta hta shan,nga zawn re ai mu sau ai shat mai ni shani shagu n shadu jaw ai majaw shat mai nmu ai nga nna masin pawt aput angun rai nga ndai kun?Shat mai kaja hkum tsun,shat ma mi man man lu sha na matu yak hkak jam jau hkrum nga ai ni a matu loi mi sha pyi nang hkam sha lawm yu nna myit dik nga u.
9)Shani shagu bungli langai hpe sha kahtap galaw taw ra ai majaw lagawn dum nga sai kun?Bungli law ai majaw bungli kaw na lawt na lam tam taw nga ndai kun?Bungli jahkring katut ai majaw myit n pyaw,myit ru taw nga ai masha ni,bungli kata rai nna yak yak hkak hkak rai bungli hkan tam taw nga ai masha ni hpe myit yu matsan dum nna myit dik nga u.
10)Na makau grupyin na masha ni nang hpe manawn masham,yu kaji,jahpoi asawng rai nga ma ai majaw hkam sharang nlu rai nga ndai kun?Myit dik nga u,byin wa na lam ni hta dai htan grau sawng ai hku byin wa chye nga ai ,nang mung kaga masha ni a matu dai shara hta shang lawm chye nga ai hpe myit dum nga u.Ndai mabyin masa lam ni gaw anhte nang ngai kadai hta mung hkam sha chye ai mabyin masa lam ni rai nga ai.
Dai majaw anhte myit yu mai na lam ni hta asi si ai hpun hpe sha masha ni nlung hte kabai chye ma ai re.Nang hpe lung din amyu myu hte kabai hkrum ai rai yang nang gaw asi si ai masha,maga mi hku tsun ga nga yang awng dang ai masha langai rai taw ai majaw rai nga ai.Ning ngu tsun ai shaloi nang hta grit nem ai masha ni hpe yu nna nang hkum nang myit tsaw myit dap,gum rawng gum tawng na matu nrai nga ai.Tsun mayu ai gaw ta tut nang hkam la lu ai mabyin lam ni hte na prat gaw nang shadu ai,nang sawn la ai daram nrai nga ai hpe chye na hkap la na matu re.Miwa hpaji ninghkring langai mi tsun ai ga hta masha law malawng gaw grau jam jau ai prat hpe nhkam sha yu dingsa lai wa sai ten hta hkam la lu sai,byin lai wa sai mabyin masa langai gaw kade daram kaja ai hpe ndum chye lu nga ai nga nna tsun da nga ai.
Shingrai anhte nang ngai ta tut hta du taw nga ai ,hkam la lu nga ai prat hpe kaja ai hku mu mada lu nna myit dik myit krem ai hte htap la chye nga ga.Raitim kaja ai hta grau kaja hkra galoi mung shakut shaja sak hkrung hkawm sa nga ga ngu gam garan ya dat lu n ngai.
Ka Lajang ai – Saranum Julia Ndawng Ja Ing
RVA – Jinghpaw Nsen Shapoi Dap
Manila, Philippines.


text:
A. Gahpaw
Moi prat hta Jinghpaw ni majan hpan amyu myu gasat wa sai. Daini hta, langai, ginru ginsa la ni woi awn ai majan, gumchying du ni baw ai majan gaw lamu ga makawp maga, maden jat masing lai rai nga ai. Nam na hkanghkyi, sharaw, ugan zawn kadai mung tinang a daru magam, ahna, kawng shadap nna kaga ni hpe shangap matsut kau ai lachyum mung rai nga ai. Dai majaw, tinang a shara, ahkang aya, sari sadang, lamu ga shara hkra wa ai hte gaw majan hte shangang shakang la wa sai. Lam mi gaw dai aten hta teng sha Waja Du ni tatut kaup dang la kau ai lam hta sha madung rai nga ai. Lahkawng, kaga amyu kaba a “shangun ma; shawng si gwiran” lai hte Myen Hkaw Hkam ni a mayam hpyen la, Japan, Inglik, Amerikan ni a mayam, shangun ma hpyen la tai rai “kaga ni a yi hkyen nchyang” tai lai wa sai.
Anhte amyu yawng a matu marai langai, wuhpawng langai, ningbaw langai, karum la ai ni langai ngai hpe kam nna majan matut gasat na i? KIO/A woi ai mung rawt malan chying hkrawng gaw tsan ban ka-ang hkup jan wa sai. Masha shagu gaw ndai majan hta lai langai n rai langai hku lawm nga ai hpe, rawt malan mungga hta, “hpyen masa hte mung masa lahkawng kapyawn ai… mung shawa majan” re nga sai. Shaloi, KIO asuya hte mung shawa gaw arau majan lata gindun let Mungdan hte Amyu sha ni hpe shalawt lu ai bandung de du hkra kaning rai matut gasat sa ra ai hpe “ringchying majan lai” hte rai na hpe tang dan ai.
B. Daini na KIA Majan A Lachyum
Ndai lang na KIA a majan gaw “mung shawa a ninghkap majan re” nga 2012 ning na KIO tinggyang up a 52 ladu hkrum rawt malan mungga hta mu lu ai. Lai wa sai shata man 10 praw 11 ya shani Mitch McCornnell wa a lawu rapdaw de tang ai labau sumtang hta KIA majan hpe “Jinghpaw majan”ngu shagrau wa sai. Dai hpe 101 American Jinghpaw Rangers ni a Japan gasat ai hpe shachyaw nhtawm “KIA woi awn ai majan hpe Jinghpaw Shawa Yawng a majan” re nga shagrau da nga ai. Ndai majan gaw “shawa yawng shakut dingkren ai, lai amyu myu hte shawnglawm ai majan rai nga ai hpe mu sai. Myen amyu ni chyawm gaw KIA ni a majan, Jinghpaw shawa yawng hpe gawng malai n re ai, KIA woi ai dinglai amyu tsaw majan nga mara shagun nga ai. Miwa ni a maga gaw “u shat dan pa kashun ai majan” rai nga ai lai re. Laknak lang uhpung law law hta KIA hpe sha she madung gasat ai, mungdan ting a hpyen n’gun laba hte matut manoi gasat nga ai hpe yu yang gaw Myen Hpyendap a hkrak gran da ai masing kaba hte maren gasat ai majan re hpe mu lu ai. Rai yang, daini mungkan a ringchying ai hpyen masa lai hku nna jep joi yu dat ai shaloi, langai, ndai majan gaw “Jinghpaw Shawa Yawng shanglawm ai majan” rai nga ai hpe mungdan kata hte shinggan na masat ya nga ma ai.
Madi madun na lam gaw hpyen shang ai mung shawa hpyen hpung, mung shawa kanawn mazum hpung, majan hta share ai hte asak apnawng ai gaw mung shawa hpyen hpung na ni grau law sai. Lahkawng, ngam ai num ma hte gumgai dingla ni daini na KIO/A a mung masa polisi hpe chyena nhtawm me ra ai lam shagu hta n ningdang, n ninghkap ai hta n ga, arau lata gindun nga ai gaw daini du hkra re. Gashadawn, hpyen yen hkawm ai nan mung mung masa majan rai nga ai. Shanhte ni shawnglam na hpyen la ni hte maren yak hkak jamjau, katsi kahtet, kawsi ket, machyi makaw hkam nga ma ai. Masum, Jinghpaw hpung shawa mung n hkrit n tsang tara shang ja ja akyu hpyi ya nga ai. Mali, Jinghpaw wuhpawng shagu na ni mung myit n-gun, yu-ngwi, ja gumhpraw hte ndai majan hta karum madi shadaw ya nga ai. Manga, maigan mungdan nga Jinghpaw ni mung anhte a hpyen masa, mung masa lam a matu jagumhpraw, hpaji jaw, ninggun madun, tatut hkum nan hpe karum madi shadaw nga ai.
Kru, laklai dik ai lam gaw tengman rap ra ai democracy manu hta shatai nhtawm hpyen yen ni hpe Mungkan Wunpawng Hpung Ginjaw, UNHCR kaw nna tara shang nan sawk sagawn nhtawm hpyen yen tsin yam ni hpe karum nga ai. Sanit, jet ai munghpawm gawde na Jinghpaw ahkyak dik rai nga ai hpe mu mada ai Myen mung amyu baw ni mung karum nga ai. Ndai lam ni hpe yu ai shaloi gaw KIO/A a mung masa hte hpyen masa majan hpe madi shadaw ai ngu ai lachyum mung rai nga ai. Maga mi gaw hpyen dap tek Thein Sein asuya a n hkru ai mung masa maw lanyet hte tatut hpyen ladat hpe n ra ai, ninghkap ai lam rai nga ai. Maga mi gaw, Jinghpaw (Kachin) amyu yawng hpe lakawn, madi shadaw, pawn ba, karum shingtau, sharawt la, ninggun jaw, sai ninghtan rap ra nga ai lam rai nga ai. Jinghpaw amyu ni htum mat na hpe kadai mung n ra ai lachyum rai nga ai.
Bai ahkyak dik ai lam langai gaw anhte Jinghpaw Wunpawng shani myit mada shara n nga ai aten, Karai Kasang hpang de, tengman ai asak hkye ai mung masa de gwi gwi dawdan let kayin wa ai majaw, mungkan hta amyu kaba langai hku nna anhte Jinghpaw ni hpe matsan dum shadan shadawng la nga ai rai nga ai. Tengman ai majan gaw shawa madi shadaw ai majan rai nga ai. Tengman ai majan gasat poi shang lu ai lachyum gaw Jinghpaw amyu ni kaja wa Karai Kasang jai lang ai lakung lakap, Karai Kasang Shaprat la ai amyu rai nga ai hpe sakse-lamik kumla law law hte shanang shakang ya nga ai. Dai gaw Jinghpaw Mungdan (United Kachinland) gaw Karai Kasang Sharawng Awng ai lam hte sai ninghtan nga nna Karai Kasang sharawng awng myit up grin nga na matu rai nga ai. Dai ndai majan gaw asak si wa nga ai, Jinghpaw Mungdan, Jinghpaw amyu a asak hpe hkye mawai la ai CHYEJU WUNLI MAJAN POI nan she rai nga ai.
Shaloi matut nna anhte daini na KIA/O a hpyen masa hte mung masa majan gaw kaning rai tatut “Jinghpaw Mungdan hte Jinghpaw Shawa a Majan” dingyang rai nga ai hpe shen dinglik tang dan nngai.
C. Shawa a Ringchying Majan Gasat Lai
Ndai majan gaw shinggyim mung masa hpungtang hpaji jasat jasa hku rai yang gaw “ringchying amyu ni a majan,” dai gaw hpaw zai sat lawat hpe shading sharai, gasat ai ga re. Dai majaw ndai majan hta:-
1. Jinghpaw shawa a shinggyim prat pra atsam ningja mung rai nga ai (the quality of social life itself). Ndai majan gaw mung shawa a atsam ningja hpe shapraw shadan na ahkaw ahkang jaw ai majaw daini du hkra padang hkrun lam hta tsap share lu nga ai re. Hpyen masa hta sha n rai mung masa hta mung Jinghpaw shawa a ningja hpe lai amyu myu hte shadan shadawng na ginjang shabyin ya ra ai. Dai nan mung shawa majan lai rai nga ai. Ya du hkra mung masa galaw na shawa gaw naw hkrit let, lagu lagrim rai htinggrum kata na gamung hku she rai taw nga ai. Dai she hkrit hpa re.
2. Dai hpe Micheal Novak gaw laisa hte rawt jat ai asuya hte mung shawa a shawang ninggun hpe gindai shara tawn nhtawm, dai hpe “kanu mungdan” a amu lamang law law hte padang hkam la lu ai lakung lakap lata ni rai nga ai. Kade n na yang United Kachinland Federal Government hpe KIO woi awn nhtawm hpaw ninghtan ra mali ai. Raitim, dai hkum tsup sai n rai. Jinghpaw shawa a shawang sakjaw ninggun hte she kapyawn nhtawm ANHTE MUNGDAN a padang hpe tut mahkyu la na rai nga ai. Shawa a shawang ninggun hte asuya gaw “hka hte nga, madu jan madu wa” zawn ahkyak nga ai.
3. Anhte hta daini du hkra Federal snr Awmdawm mungdan de ga nga ai raitim langai ngai wa jaw ya, ahkaw ahkang masat, ‘maw’ nga jaw na hpe sha shawa gaw naw ala nga ai kumla re. Daini na prat gaw “madu uphkang la ai jasat hpe masat gyin gin sat la ra ai.” Dai gaw mung shawa kasi gaw shinggyim sari sadang hte mahkri shawn nga ra ai. Ringchying ai shinggyim lailen sari sadang hte nga ai mung shawa gaw sari sadang hpring ai “madu uphkang asuya” hpe mung gyin shaprat ya lu nga ai.
4. Ningrai ringchying ai mungdan de ai shaloi anhte a wuhpawng kata hta dinghkrai shanglawt ahkaw ahkang hte madu myit shanang ai ni a lapran dingkren hkat ai lam nga ai. Ndai wuhpawng kata shada dinghkren shachyen hkat ai lam hpe “yawng mayawng a manu hte shinggyim wuhpawng kata shanglawm ai lai” hku nna hparan la hkat ra mali ai. Grau nna mung chying shawa langai a pawa ahkang aya, wuhpawng, mungdan asuya a ahkang aya pawa hpe “tinggyeng akyu, tinggyeng myit machyu ai lam hta n mai jai lang ai.”
5. Daini Jinghpaw shawa gaw majan poi yu masha wutsang hta naw rai nga ai ni grai naw law ai. Tinang mung majan gasat ra ai, nga ai hpe n dum n dam rai nga ai. Billy Bradley, New Jersey Democratic lahta tsang rapdaw du wa gaw “ringchying ai wuhpawng gaw ningpawnt ninghpang ra kadawn dik ai shinggyim laisa” (most basic humanity) re nga ai. “Ningpawt Ninghpang Shinggyim Lai” hpe lit la ai lam, shada kam hpa myit, shinggyim nauna myit hkrum lai, sai ninghtan lai, hte tsawra myit manu ni hte uphkang da ai, nga ai. Dai hpe Hillary Rodham Clinton argues (dangrang ai lam) galaw ai gaw lapran le hkrang masa (the intermediary institutions) nga ai. Ndai majan gaw KIO/A a sha mung masa hte hpyen masa majan n re hpe dum ga. Jinghpaw mungdan masha shagu mung majan gasat nga ai re. Tengman ai shinggyim lai anhte mungdan hta byin tai lu na gaw shawa yawng “n hkru ai lam hpe gasat ai hta, lit la, myit hkrum, sai ninghtan, shada tsaw ra, kam hkat let kahkyin gumdin ra nga mali ai.
6. Dai rai shawa gaw Putnam shadum ai hte maren “shinggyim sut arang “social capital” hta shagreng ra ai lam hpe tsun wa sai. Shawa gaw shinggyim kanawn mazum yawng hta kung ra ai, bai madu hkum nan mung “shinggyim matut mahkai lam, hpunda, shingyim makam jasat ni hta kung kyang la ra ai. Dai lai langai hte langai a akyu ara lam a matu amu hta prinen ai lam hte jawm lata gindun gunhpai lam hpe shabyin ya ai. Shinggyim sut arang shagreng ai lam hta nawku hpung gaw gindai shara kaw amu galaw ra ai. Daini woi ningshawng nga ai ningbaw ningla ni yawng gaw “lit la chye ai shawa tai hkra mung woi jasat na lit nga ai hte maren, shawa ni nan mung tinang a lit hta kangka let gun hpai nga na gaw grau ahkyak nga mali ai.
7. Mung shawa a majan gaw dai majaw, tut e “byin nga ai mung masa hpe hkaja ai masha hte lachyum shapraw, htai shachyaw jasat chye ai ni rai ra mali ai.” Dai gaw daini na majan hta tinang mung lit la ai, shanglawm ai, tinang gara shara kaw tsap nga nna yawng a bandung de arau jawm sa ai lam mung rai nga ai.
D. Hkrit Tsang Ra Ai Lam
Hkrit tsang shara gaw tai hpyen wa chyu sha n re. Dai gaw shinggan na hpyen re majaw lai ladat amyu myu hpe ra ai hta hkan nna jai nna hkyen da sai hte maren htang gasat ai lam rai nga ai. Anhte Jinghpaw amyu ni hta grau hkrit hpa hpyen gaw kata na hpyen re. Daini gaw:-
1. Mung masa hpyen masa polisi hpe masat jahkrat da ai hte maren ningnan hpang ai kaw nna amu kre hkra jai lang ai n nga shi ai. Rawt malan chying hkrawng asak 52 ning rai wa sai aten, ningbaw langai a polisi, ningbaw nkau mi a polisi, sinna polisi, sinpraw polisi, Myen hte kanyet polisi ngu nna lang wa sai. Sum machyi ai gaw anhte ni chyu sha rai wa sai.
2. Dai ni gaw shawa hpe “Panglung mahta ai federal, munghpawm democracy” lai hte 2008 ning na hpyen dap asuya ka ai Myen mungdan gawda ai tara kanu hpe ninghkap ai hte anhte a majan hpang wa sai re. Hpyen masa mung masa hpang wa ai gaw hkrak sai, ahkyak dik gaw “gara hku hpungdim na” ngu ai gabaw re. Hpang ai kaw nna ngut kre ai aten du hkra padang dip awngdang na matu gaw, mung masa hte hpyen masa ladat sha n re, apnawng ai, machyi hkam ai, sakjaw, shakut sharang ai, tsaw ra ai, hkam mana ai ngu ai Karai masa hte arau rai ra ai.
3. Karai Kasang hpe ninghkap ai lai, Makam makam n ra ai, hpa zawn n nawn, n kaw n law, awu asin re tinggyeng myit machyu nna ndai majan hpe matut n mai gasat nga ai.
4. Ndai majan gasat ai hta kadai mung arung arai hpe madung tawn nna yawng a mai kaja lam a matu n dawdan na ahkyak nga ai. Grau ai anhte Jinghpaw amyu ni tengman ai shinggyim lai hte anhte Mungdan hpe uphkang la na myit jasat hte she majan gasat ga.
5. Anhte Jinghpaw shawa a shinggyim sut atsam ningja gaw anhte hkrai a matu re ngu nna shakum kumba gaw nna n mai rawng mat ai. Anhte a shinggyim atsam sut ningja hpe tengman ai mung masa lai, mungkan a ringchying ai democracy manu, anhte hkam la hkan sa ai hpyen masa, mung masa ninggawn lamyan hte tut e mahkri shawn nga ra ai. Anhte a gumgun gunhpai Karai Kasang, anhte hkap la hkan sa ai mung masa lai woi awn ai hta she anhte yawng shanglawm ra na rai nga ai.
E. Hpungdim
Anhte a mungdan de ai hkrun lam a majan majing gaw kata na lam ni gaw madung re. Dai gaw anhte amyu ni kade kung hpan wa ai ngu ai madang hta madung rai nga ai. Shinggan na tai hpyen ni hpe gasat na gaw magrau grang grang hte anhte a labau hta gasat padang dip wa sai re. N bung hkat ai, shai hkat ai ninggun ni gaw anhte a wuhpawng hpe grau nna jahten shaza nga ai hpe dum ra nga ai. Anhte gaw kungkyang, hpaji rawng ai lai jasat hte anhte a mung masa hte hpyen masa hpyen man lahkawng yan hpe kalang dat gasat nga ai. Ndai aten kadai a polisi, kadai hpe kam nna, kadai kaw madung shamyet nna anhte matut majan gasat na gasan gaw ahkyak ai.
Anhte gaw (the principle of capacity of adjust and a kind of defensive identity politics of their own) anhte a mung masa hkum masat hte maren makawp maga na hte jahkuk la na lam rai nga ai. Ndai lai hta KIO asuyu ya gaw “Anhte hpe hkye la ai lawt lam mung masa lai hpe woi bung hkup ai asuya hkrang kaba hpe woi gaw de na rai nga ai.” Maga mi de Jinghpaw shawa gaw “sharawng myit hte ringchying ai lit la, hkaja, sawk sagawn, dawdan la, shada pri nen, amu jawm gindun ai jasat hte shinggyim sut ningja hpe shagreng ai majan hta gasat nga ra mali ai.” Anhte yawng gaw dai tengman ai hpyen masa hte mung masa hpe Karai hta lashum ai makam, shada jawm gindun ai lai, bai tinang gawde nga ai mung masa lamyan hta sadi dung myit hkrum let, anhte hpe asak hkrung na n ra ai amyu kaba polisi hpe tut nawng gasat na rai nga ai.
Kingdom Promoting Research
The Society for Promotion of Kingdom Value, Burma
February 7, 2012
Shamyet Shanat Laika
1. Robert Wuthnow, Christianity and Civil Society, Valley Forge, Trinity Press International, 1996.
2. Tingnyang Up, 52 Ninghpring KIO Rawt Malan Mungga, Feb5, 2012.
3. Lahpai, Shawng Htoi, The Struggle for Kingdom Citizenship (Karai Mungdan a Mungchying Majan); Luke 19:11-27; James: 2:14-26, a Sermon of Sunday Community Service, The Kachin Theological College, Nawng Nang, Myitkyina, February 22nd 2012.
Popular
Latest
- KIO Ndau Shabra Laika, August 30 2010 (KNG TV) 31 Jan 2014
- 17 lang na Nhkum Hpunau ni a Manau Poi - 2010 (Ndau Laika) 7 Apr 2010
- 2008 'Jinghpaw Share Shagan' (Sawk Madun Laika) 25 Dec 2008
- 2010 Nov. 7 Myen Mung Ralata Poi Ntsa AKSYU A Ndau (Ndau Laika) 3 Nov 2010
- 2011 January 10 Shatapru Manau Poi gara hku galaw na da law? (ningmu) (Ningmu) 30 Dec 2010


text:
Mungkan a rawt jat galu kaba wa nga ai lam, masha a ngasat ngasa galai shai ai lam, magam yi ngam galai shai ai lam yawng gaw Masing shawng jahkrat nna galaw hpang wa ai, byin pru wa ai lam hkrai rai nga mali ai zawn shim lum ai masha uhkung uhpawng langai hte awmdawm wanglu wanglang nga lu ai ahkaw ahkang yawng hpe lu wa lu na matu mung masing jahkrat nna galaw hpang myit hpang wa ai hkrai rai nga ai.
Dai zawn masing jahkrat ai hpe grin nga lu na rau jawm galaw lu na matu gaw gaw da ai tara masing gaw ahkyak dik rai nga ai. Mungdan law law a masing jahkrat ai lam amyu hte ningmu amyu a majaw hkrat sum ai zawn awngdang ai mung nga nga ai, dai majaw daini anhte myu sha ni yawng a hpang lam masing hpe mungkan mungdan law law a gaw da ai tara hpe maram dinglit yu nna tinang myu sha tinang htunghking hte rap ra ai, prat madang bung ai tara ningnan ni hpe bai gaw da ra nga saga ai.
kaga mung dan law law a shaning na na lai mat sai dai ni na prat hte n htap htuk mat sai tara ni hpe tawn kau ra saga ai. Tara ningnan myit jasat ningnan masha ningnan atsam ningnan hte kalang bai gaw gap tawn ra saga ai ngu mu ai.
Dai ni Tai Hpyen wa gaw anhte myu sha hpe shamyit na matu shaning law law kaw nna, masing jahkrat gaw da ai tara tawn da chyalu re majaw, kaning re ai Myen ningbaw wa galai lai anhte myu sha a matu galai shai na lam n nga ai. Ra lata shang ai hta pyi anhte myu sha ni n mai lawm ai. Gawda ai Tara hte masha n galai dingsa munghpawm ngu ai hta anhte myu sha ni n mai tsap sai.
Jinghpaw ngu ai pyi shamyit shamat kau mayu ai ni hte anhte matut bawngban nga tim, “Magwi na tingse dum bang ai hpa,” jummu shi nna she rai na re. Dai ni makam hpung law law pru wa ai majaw mung dinghku masha langai hta na annau ni shat hpun langai hta rau n mai sha wa nga ai hpe mung maga mi de myit dum ga.
Makam hpung law law pru wa ai mung annau ni a ga garan lam hte masa kaba langai rai nga ai. Lamu ga sau nhprang rai mungdan sutsu ai majaw mung annau ni a matu hpyen kaba langai rai nga ai, zai bru jang hta kadai n tsin sa tam na ta? Myu a matu machyi hkam lu ai ni tai ga. Masing hte gaw da ai Tara n-galai dingsa, annau ni a jaw ai shinggyim ahkaw ahkang lu na lam n-nga ai. Dai ni annau ni kata majan da, lahta majan da, katsi kahtet majan da, pat shingdang ra mat saga ai majaw shawng na hta grau atsam dat sadi maja ga.
Dai zawn masing jahkrat ai hpe grin nga lu na rau jawm galaw lu na matu gaw gaw da ai tara masing gaw ahkyak dik rai nga ai. Mungdan law law a masing jahkrat ai lam amyu hte ningmu amyu a majaw hkrat sum ai zawn awngdang ai mung nga nga ai, dai majaw daini anhte myu sha ni yawng a hpang lam masing hpe mungkan mungdan law law a gaw da ai tara hpe maram dinglit yu nna tinang myu sha tinang htunghking hte rap ra ai, prat madang bung ai tara ningnan ni hpe bai gaw da ra nga saga ai.
kaga mung dan law law a shaning na na lai mat sai dai ni na prat hte n htap htuk mat sai tara ni hpe tawn kau ra saga ai. Tara ningnan myit jasat ningnan masha ningnan atsam ningnan hte kalang bai gaw gap tawn ra saga ai ngu mu ai.
Dai ni Tai Hpyen wa gaw anhte myu sha hpe shamyit na matu shaning law law kaw nna, masing jahkrat gaw da ai tara tawn da chyalu re majaw, kaning re ai Myen ningbaw wa galai lai anhte myu sha a matu galai shai na lam n nga ai. Ra lata shang ai hta pyi anhte myu sha ni n mai lawm ai. Gawda ai Tara hte masha n galai dingsa munghpawm ngu ai hta anhte myu sha ni n mai tsap sai.
Jinghpaw ngu ai pyi shamyit shamat kau mayu ai ni hte anhte matut bawngban nga tim, “Magwi na tingse dum bang ai hpa,” jummu shi nna she rai na re. Dai ni makam hpung law law pru wa ai majaw mung dinghku masha langai hta na annau ni shat hpun langai hta rau n mai sha wa nga ai hpe mung maga mi de myit dum ga.
Makam hpung law law pru wa ai mung annau ni a ga garan lam hte masa kaba langai rai nga ai. Lamu ga sau nhprang rai mungdan sutsu ai majaw mung annau ni a matu hpyen kaba langai rai nga ai, zai bru jang hta kadai n tsin sa tam na ta? Myu a matu machyi hkam lu ai ni tai ga. Masing hte gaw da ai Tara n-galai dingsa, annau ni a jaw ai shinggyim ahkaw ahkang lu na lam n-nga ai. Dai ni annau ni kata majan da, lahta majan da, katsi kahtet majan da, pat shingdang ra mat saga ai majaw shawng na hta grau atsam dat sadi maja ga.
Popular
Latest
- KIO Ndau Shabra Laika, August 30 2010 (KNG TV) 31 Jan 2014
- 17 lang na Nhkum Hpunau ni a Manau Poi - 2010 (Ndau Laika) 7 Apr 2010
- 2008 'Jinghpaw Share Shagan' (Sawk Madun Laika) 25 Dec 2008
- 2010 Nov. 7 Myen Mung Ralata Poi Ntsa AKSYU A Ndau (Ndau Laika) 3 Nov 2010
- 2011 January 10 Shatapru Manau Poi gara hku galaw na da law? (ningmu) (Ningmu) 30 Dec 2010


text:
Shi Bai Hkrung Rawt Na Hpe Ngai Chye Ai
‘Anhte a jinghku wa yup nga ai: Rai ti mung, shi hpe jasu na ngai sa na nngai.’—YAWHAN 11:11.
Mahkawn: 142, 129
1. Marhta gaw shi kanau hpa byin wa na hpe kam ai kun? (Ndai sumhpa shawng na sumla hpe yu u.)
YESU a sape hte jinghku re ai Marhta gaw, grai yawn hkyen nga ai. Shi a kanau Lazaru si mat ai majaw re. Shi hpe shalan shabran ya lu na lam nga ai kun? Nga ai. Yesu shi hpe ndai hku ga sadi jaw ai: Na a kanau “bai rawt na ra ai.” Dai ga gaw, shi a yawn hkyen ai lam yawng hpe shalan ya lu na gaw n re. Marhta gaw Yesu a ga sadi hpe kam nna, ndai hku tsun ai: “Hpang jahtum na bai hkrung rawt ai nhtoi hta, shi mung bai rawt na ra ai gaw, ngai chye nngai.” (Yawhan 11:20-24) Htawm hpang hta, hkrung rawt ai lam nga na hpe Marhta teng sha kam ai. Raitim, Yesu gaw mauhpa lam langai galaw wa ai. Dai shani hta, Lazaru hpe bai jahkrung ya ai.
2. Marhta hta nga ai makam masham zawn nang hta mung hpa majaw nga mayu ai kun?
2 Anhte tsawra ai masha ni hpe Yesu hte shi a Kawa gaw, ndai laman hta bai jahkrung ya na hpe gaw n mai myit mada ai. Raitim, anhte tsawra ai ni htawm hpang hta bai hkrung rawt wa na hpe Marhta zawn kam ai kun? Na a ningrum ningtau, kanu, kawa, kaji, kawoi (sh) grai tsawra ai kasha si mat ai mung mai byin ai. Shanhte hpe ahpum na matu, mani sumsai hte mung jahta na matu myit mada nga na re. Marhta zawn, nang mung ndai hku tsun lu na lam nga ai: ‘Ngai tsawra ai ni bai hkrung rawt wa na hpe ngai chye ai.’ Hkristan langai hpra hta, ndai makam masham hpa majaw nga ai hpe myit yu ra ai.
3, 4. Yesu gaw hpa ni galaw ya wa ai kun? Dai gaw Marhta a makam masham hpe gara hku shangang ya wa ai kun?
3 Marhta gaw Yerusalem mare makau hta nga ai. Dai majaw, Galile mung, Na-in mare hta nga ai gaida jan a kasha hpe Yesu bai jahkrung ya ai lam shi n mu ga ai. Raitim, dai lam hpe shi na ga na re. Ya-iru a ma hpe Yesu bai jahkrung ya wa ai lam hpe mung na ga na re. Dai nta hta nga ai masha yawng, ‘ma si mat sai’ hpe chye ma ai. Yesu gaw, dai ma na lata hpe jum nna “ma e, rawt u” ngu tsun dat ai hte kalang ta, ma gaw rawt wa ai. (Luka 7:11-17; 8:41, 42, 49-55) Marhta yan Mari gaw, machyi makaw ai ni hpe Yesu shamai ya lu ai lam chye ma ai. Dai majaw, Yesu dai kaw nga taw yang, Lazaru si na n re ai lam hpe kam ma ai. Ya gaw, Lazaru si mat sai. Shi a matu, hpa myit mada shara nga ai kun? Lazaru gaw htawm hpang na “bai hkrung rawt ai nhtoi hta” bai hkrung rawt wa na hpe Marhta tsun nga ai lam myit yu u. Shi hpa majaw dai daram kam ai kun? Htawm hpang na bai hkrung rawt ai lam hta nang tsawra ai ni lawm yang lawm na hpe hpa majaw kam mai ai kun?
4 Hkrung rawt ai hte seng nna kam mai na lam ni nga ai. Dai ni kaw nna lam nkau mi hpe yu yu ga. Hkrung rawt ai hte seng nna Karai a mungga hta, nang nau n myit ga ai lam ni hpe mu wa na re. Dai gaw, nang tsawra ai ni hte bai hkrum zup lu na ngu ai na a makam masham hpe mung grau shangang shakang ya na re.
Anhte Hpe Myit Mada Lam Jaw Ai Mabyin Ni
5. Marhta gaw Lazaru bai hkrung rawt wa na hpe hpa majaw kam ai kun?
5 Marhta gaw, ‘nye a kanau bai hkrung rawt wa na hpe ngai myit mada ai’ ngu n tsun wa ai sha, “shi mung bai rawt na ra ai gaw, ngai chye nngai” nga nna tsun wa ai hpe myit yu u. Marhta hpa majaw dai daram kam ai kun? Lai wa sai aten hta byin wa ai bai hkrung rawt wa ai lam ni hpe shi chye ai majaw re. Shi asak naw kaji ai shaloi, dai lam ni hpe nta hta, tara jawng hta hkaja wa ai mung mai byin ai. Ya, Chyum Laika hta tsun da ai hkrung rawt wa ai lam ni kaw nna, lam masum hpe anhte hkaja na re.
6. Marhta gaw gara mauhpa mabyin hpe hkaja wa ai kun?
6 Shawng nnan na hkrung rawt ai lam gaw, mauhpa amu ni galaw na matu, myihtoi Elia hpe Karai Kasang atsam jaw ai shaloi hta byin wa ai re. Israela mung a ding dung maga hta nga ai Sidun mung, Zarephta mare hta na grai matsan ai gaida jan langai gaw, myihtoi wa hpe manam daw kam ai lam madun wa ai. Dai shaloi Yehowa gaw, mauhpa lam langai galaw wa ai. Muk shadung hte namman n yawm hkra, Yehowa galaw ya ai majaw, gaida jan hte kasha gaw matut asak hkrung lu wa ai. (1 Hkawhkam 17:8-16) Dai hpang, shi a kasha machyi ai majaw si mat wa ai. Raitim, Elia gaw gaida jan hpe karum ya wa ai. Ma hpe jum nna Elia gaw Yehowa hpang ndai hku akyu hpyi ai: “Karai Kasang Yehowa e, dai ma a nsoi nsa gaw shi hta bai shang u ga.” Karai Kasang gaw Elia a ga hpe madat ya ai majaw, ma gaw asak bai hkrung wa ai. Ndai gaw, Chyum Laika hta lawm ai shawng nnan lang na hkrung rawt wa ai lam re. (1 Hkawhkam 17:17-24 hpe hti u.) Ndai mabyin hpe Marhta chye na gaw teng sha re.
7, 8. (a) Elisha gaw grai yawn hkyen nga ai kanu hpe gara hku shalan ya wa ai kun? (b) Elisha a mauhpa amu gaw Yehowa hte seng nna hpa sakse madun wa ai kun?
7 Chyum Laika hta tsun da ai nambat lahkawng na hkrung rawt ai lam gaw, myihtoi Elisha hku nna galaw wa ai lam re. Shunem mare na Israela num langai hta kasha n nga ai. Shi gaw Elisha hpe manam daw kam ai lam madun wa ai majaw, Yehowa gaw dai num hte asak kaba sai shi a madu wa hpe kasha langai shaman chyeju jaw wa ai. Shaning loi mi na ai hpang, dai ma gaw si mat ai. Kanu kade daram yawn na hpe shingran yu u. Shi grai yawn ai majaw, Elisha hpe tam na matu deng 19 tsan ai Hkarmela Bum de sa wa ai. Elisha gaw shi a shangun ma Gehazi hpe Shunem mare de shawng sa nna dai ma hpe jahkrung ya na matu shangun dat ai. Raitim, Gehazi gaw asak bai hkrung hkra n lu galaw ya wa ai. Dai hpang, yawn hkyen nga ai kanu gaw Elisha hte arau nta de du wa ai.—2 Hkawhkam 4:8-31.
Karai Kasang gaw si mat ai ni hpe bai jahkrung ya lu ai atsam nga ai hpe sakse madun wa
8 Elisha gaw, dai ma a moi mang tawn da ai nta kata de shang nna akyu hpyi ai. Yehowa gaw Elisha a akyu hpyi ga hpe madat ya nna, mauhpa lam hte ma hpe asak bai jahkrung ya wa ai. Kanu gaw, shi a ma asak bai hkrung wa ai hpe mu ai shaloi, grai kabu mat ai. (2 Hkawhkam 4:32-37 hpe hti u.) Shi gaw Hana a akyu hpyi ga hpe dum ai mung mai byin ai. Hana gaw, kasha Samuela hpe shaman chyeju hku nna, Yehowa garai n jaw shi ai aten du hkra, ma n lu wa ai. Yehowa gaw “katsan ga de jahkrat kau ai hte sharawt la ai wa rai nga ai” nga nna Yehowa hpe Hana shakawn wa ai. (1 Samuela 2:6) Shunem mare na ma kasha hpe bai jahkrung ya ai hku nna, Karai Kasang gaw si mat ai ni hpe asak bai hkrung hkra galaw ya lu ai atsam nga ai hpe sakse madun wa ai.
9. Chyum Laika hta tsun da ai nambat masum na hkrung rawt wa ai lam hpe tsun dan u.
9 Kaga mauhpa lam langai gaw, Elisha si mat ai hpang byin wa ai re. Shi gaw myihtoi langai hku nna shaning 50 jan magam gun wa ai. Dai hpang, shi gaw “si lu na daram re ai ana ahkya hte machyi hkrum sha” nna si mat ai. Aten ni na wa tim, Elisha a nra ni gaw naw nga nga ai. Lani mi hta, Israela ni gaw masha langai hpe makoi mayang nga ma ai. Akajawng sha, hpyen ni sa wa ai hpe shanhte mu dat nna, grai lawan ai hku hprawng na matu shakut ma ai. Dai majaw, shanhte gaw dai moi mang hpe Elisha a lup sung hku kata de kabai bang kau dat ai. Chyum Laika hta ndai hku tsun ai: “Dai si mang gaw Elisha a nrut nra ni hte sa hkra ai shaloi jang shi hkrung wa nna rawt tsap nga ai.” (2 Hkawhkam 13:14, 20, 21, JCLB) Ndai labau ni gaw, si mat ai ni hpe bai jahkrung ya lu ai atsam Karai Kasang hta nga ai lam, Marhta hpe kam shangun na re. Karai Kasang hta shadawn n lu nna, nachying kaba ai atsam nga ai lam nang hpe mung kam shangun na re.
Kasa Ni A Aten Na Mabyin Ni
10. Petru gaw si mat ai Hkristan nauna hpe gara hku karum ya wa ai kun?
10 Ga Shaka Ningnan hta mung, Karai Kasang a sadi dung ai mayam ni galaw wa ai hkrung rawt ai lam ni lawm ai. Ya-iru a nta hte Na-in mare makau hta Yesu galaw wa ai hkrung rawt wa ai lam ni hpe anhte chye wa sai. Kasa Petru mung, Tabihta ngu shaga ai Dorka hpe asak bai jahkrung ya wa ai. Shi a moi mang tawn da ai gawk kata de Petru shang nna, akyu hpyi ngut ai hpang ndai hku tsun ai: “Tabihta e, rawt u.” Shi kalang ta asak bai hkrung wa ai. Petru gaw, dai kaw nga taw ai kaga Hkristan ni hpang de asak hkrung nga ai Tabihta hpe ap ya ai. Ndai mabyin a majaw, dai mare hta nga ai masha law law gaw, “Madu hpe kam sham” ai ni byin wa ma ai. Sape nnan ni gaw, kaga ni hpe Yesu hte seng ai kabu gara shiga lam tsun dan lu wa nna, Yehowa a atsam gaw, si mat ai ni hpe asak bai hkrung hkra galaw ya lu ai lam hpe mung tsun dan wa ai.—Kasa 9:36-42.
11. Tsi sara Luka gaw shabrang hte seng nna hpa tsun ai kun? Dai mabyin gaw kaga masha ni hpe gara hku akyu shabyin lu ai kun?
11 Kaga hkrung rawt ai lam hpe myi hte mu lu ai ni naw nga ai. Kalang mi hta kasa Pawlu gaw, Troa (ya sinna ding dung Turkey) mare na ntsa gawk hta zuphpawng galaw nga ai. Pawlu gaw yuptung du hkra hkaw tsun nga ai. Utuhku amying nga ai shabrang langai gaw, hkuwawt hku hta dung nna madat nga ai. Raitim, shi gaw yupnga wa nna, htap masum kaw nna ga de di hkrat mat ai. Luka gaw Utuhku hpang de shawng nnan du mat wa ai mai byin ai. Tsi sara re ai majaw, dai shabrang gaw malap mat ai n re sha si mat ai hpe shi chye ai. Pawlu mung npu htap de yu wa ai. Shi gaw Utuhku hpe ahpum dat nna, masha yawng mau mat na lam langai hpe ndai hku tsun dat ai: “Shi asak hkrung sai.” Ndai mauhpa mabyin gaw, yu nga ai masha yawng hpe grai akyu shabyin lu wa ai. Shabrang si mat ai kaw nna bai hkrung rawt wa ai lam hpe chye ai masha yawng gaw, “grai kabu gara” nga ma ai.—Kasa 20:7-12, NW.
Kamhpa Mai Ai Myit Mada Lam
12, 13. Anhte hkaja wa sai hkrung rawt ai lam hpe madung tawn nna, anhte hpa ga san ni san chye ai kun?
12 Anhte hkaja wa sai hkrung rawt ai lam ni gaw, Marhta hta nga ai makam masham zawn, anhte hta mung nga na matu karum ya ai. Karai Kasang hpe anhte kamhpa mai ai. Shi gaw anhte hpe asak jaw da nna, si mat ai masha hpe bai jahkrung ya lu ai. Mau hpa amu ni hpe Yehowa galaw ai shaloi, Elia, Yesu hte Petru ni zawn re ai, Karai Kasang a sadi dung ai mayam langai ngai, nga nga ai gaw myit lawm hpa re. Si mat sai masha ni hte seng nna anhte hpa tsun mai ai kun? Sadi dung ai masha ni hpe htawm hpang hta Karai Kasang hkrung rawt ya na ngu myit mada mai ai kun? Marhta gaw shi a kanau hte seng nna, “Hpang jahtum na bai hkrung rawt ai nhtoi hta, shi mung bai rawt na ra ai gaw, ngai chye nngai” nga nna kamhpa ai zawn, sadi dung ai masha ni mung kamhpa mai ai kun? Marhta gaw htawm hpang hta hkrung rawt wa na lam nga na hpe hpa majaw kam wa ai kun? Nang mung hpa majaw kam mai ai kun?
13 Chyum Laika hta lawm ai mabyin nkau gaw, htawm hpang hta hkrung rawt wa na lam nga ai hpe Karai a sadi dung ai mayam ni chye ai hpe madun dan ai. Dai ni kaw nna lam nkau mi hpe myit yu ga.
14. Abraham hte seng ai labau gaw, hkrung rawt ai hte seng nna anhte hpe hpa sharin ya ai kun?
14 Abraham grai na hkra la nna she lu wa ai kasha Isak hpe, hkungga nawng na matu Yehowa tsun wa ai hpe myit yu u. Yehowa ndai hku tsun ai: “Nang tsaw ra ai, na shadang sha shingtai Isak hpe woi nna Moria ga de sa wa su; . . . shi hpe wan nat hkungga di nna nawng e.” (Ningpawt 22:2) Abraham gaw ndai matsun ga hpe na ai shaloi, gara hku hkamsha na ngu nang shadu ai kun? Abraham a aru arat kaw nna, masha yawng mayawng shaman chyeju hkam la lu na nga nna, Yehowa ga sadi jaw da ai. (Ningpawt 13:14-16; 18:18; Roma 4:17, 18) Isak kaw nna shaman chyeju lu na nga nna mung Yehowa tsun wa ai. (Ningpawt 21:12) Raitim, Abraham gaw, shi a kasha hpe hkungga nawng na nga yang, dai lam gara hku byin wa mai na kun? Abraham gaw shi a kasha Isak hpe Karai Kasang bai jahkrung ya lu ai lam, kam wa ai ngu sang lang dan na matu Pawlu hpe Karai Kasang shadut ya wa ai. (Hebre 11:17-19 hpe hti u.) Raitim, kasha Isak gaw kalang ta, ahkying loi na ai hpang, lani mi (sh) bat mi na ai hpang, bai hkrung rawt wa na re nga nna Abraham myit wa ai ngu, Chyum Laika hta n tsun da ai. Abraham gaw shi a kasha galoi bai hkrung rawt wa na hpe n chye ai. Raitim, Yehowa gaw Isak hpe bai hkrung rawt hkra galaw ya na hpe gaw shi kam wa ai.
15. Sadi dung ai Yoba hta hpa myit mada lam nga ai kun?
15 Sadi dung ai Yoba mung, htawm hpang hta hkrung rawt na lam nga na hpe chye wa ai. Hpun langai hpe kran kau yang, lakung lakying ni bai rawt wa nna hpun nnan zawn bai byin wa na hpe shi chye ai. Raitim, masha gaw dai zawn n mai byin ai. (Yoba 14:7-12; 19:25-27) Masha langai si yang, asak bai hkrung hkra shi hkrai shi n lu galaw ai. (2 Samuela 12:23; Shakawn 89:48) Karai Kasang gaw masha langai hpe n lu jahkrung ya ai ngu tsun mayu ai kun? N re. Yehowa shi hpe myit dum na hpe Yoba kam wa ai. (Yoba 14:13-15 hpe hti u.) Yoba gaw, dai lam ni galoi aten hta byin na hpe n chye ai. Raitim, Hpan Madu gaw, masha a asak hpe jaw ya lu nna, shi hpe myit dum na, bai jahkrung ya na hpe Yoba kam ai.
16. Daniela hpe lamu kasa hpa n-gun jaw wa ai kun?
16 Sadi dung ai kaga marai langai re ai Daniela a lam hpe myit yu u. Shi a prat ting hta Yehowa hpe sadi dung wa nna, Yehowa mung shi hpe madi shadaw ya wa ai. Lamu kasa langai gaw Daniela hpe “grai tsawra hkam ai wa” ngu shaga wa nna, “ngwi pyaw nga n ga,” “n-gun ja u” ngu nna shi hpe tsun wa ai.—Daniela 9:22, 23; 10:11, 18, 19.
17, 18. Yehowa gaw Daniela hpe hpa ga sadi jaw wa ai kun?
17 Daniela gaw shi si na mahka asak 100 ning daram re ai shaloi, shi hta hpa byin wa na hpe myit nga na re. Daniela gaw asak bai hkrung na hpe myit mada wa ai kun? Myit mada ai. Daniela laika hpang jahtum hta, Karai Kasang shi hpe ndai hku ga sadi jaw ai lam anhte lu hti ai: ‘Nang chyawm gaw dai aten gu hkra sa wa su: nang aban asa nga u.’ (Daniela 12:13) Si mat ai ni gaw, “maw mawn ai, chye chyang ai hte hpaji hparat hpa mung n nga ai” katsan ga hta ban sa nga na hpe Daniela chye ai. (Hpaji 9:10) Ndai lam gaw Daniela a matu jahtum n re. Yehowa gaw, shi hpe htawm hpang hte seng nna grai kaja ai ga sadi jaw da ai.
18 Yehowa a lamu kasa gaw shi hpe ndai hku tsun ai: ‘Aten ladaw jahtum e na a kumhpa hta tsap nga lu na rin dai.’ Daniela gaw dai lam ni galoi aten hta byin na hpe tup hkrak n chye ai. Shi si mat ai hpang ban sa nga na hpe gaw chye ai. Raitim, Daniela gaw ‘na a kumhpa hta tsap nga lu na rin dai’ ngu ai ga sadi hpe na ai shaloi, htawm hpang hta hkrung rawt wa na lam nga na hpe shi chye ai. Shi si mat nna, “aten ladaw jahtum” hta dai lam byin wa na re.
19, 20. (a) Ndai sumhpa hta anhte hkaja wa sai lam hte Yesu hpe tsun wa ai Marhta a ga gaw gara hku matut mahkai nga ai kun? (b) Hpang na sumhpa hta anhte hpa lam hkaja na kun?
19 “Hpang jahtum na bai hkrung rawt ai nhtoi hta” sadi dung ai shi a kanau Lazaru mung bai hkrung rawt na hpe Marhta teng sha kam ai. Daniela hpe jaw ai Yehowa a ga sadi hte htawm hpang hta bai hkrung rawt na lam hpe kam ai Marhta a makam masham gaw, anhte hpe mung kamsham hkra karum ya lu ai. Gaja wa bai hkrung rawt na lam nga ai.
20 Lai wa sai aten hta byin wa ai hkrung rawt ai lam ni hpe anhte hkaja wa sai. Si mat ai ni gaw, asak bai hkrung na hpe dai lam ni gaw sakse madun nga ai. Karai Kasang hpe sadi dung ai num, la ni mung htawm hpang hta hkrung rawt na lam nga ai hpe myit mada nga ai lam anhte chye wa sai. Raitim, bai hkrung rawt na lam ga sadi jaw da nna, aten grai na ai hpang, hpring tsup wa ai madi madun lam nga ai kun? Nga ai rai yang, htawm hpang hta hkrung rawt wa na lam hpe myit mada na matu anhte hpe karum ya lu ai. Galoi aten hta byin wa na kun? Dai lam hpe hpang na sumhpa hta hkaja yu ga.