text:
Maumwi 22: Yosep Htawng Hkrat Ai
Yosep gaw Egutu mung de du ai shaloi, asak 17 ning sha naw re ai. Egutu mung hta, Hputihpa ngu ai wa hpe dut ya ma ai. Hputihpa gaw, hpara-u ngu mying ai, Egutu hkawhkam a matu amu galaw ya ai.
Yosep gaw shi a madu Hputihpa a matu, amu shakut galaw ya ai. Dai rai nna, Yosep asak kaba wa ai shaloi Hputihpa gaw shi a nta ting hpe, up hkang shangun ai. Dai rai yang Yosep hpa majaw htawng hkrat ai kun? Hputihpa a madu jan a majaw re ai da.
Yosep kaba wa ai shaloi grai tsawm ai rai nna, Hputihpa a madu jan gaw shi hte yup shangun mayu ai. Raitimung ndai hku galaw yang, shut ai lam re ai hpe, Yosep chye ai majaw shi hte n yup ai. Hputihpa a madu jan grai pawt ai. Dai majaw shi a madu wa nta kaw du wa ai shaloi: ‘Ndai nhkru ai Yosep ngai hte rau yup na matu, shakut ai,’ nga nna, masu dan ai. Hputihpa mung shi a madu jan tsun ai ga hpe kam nna, Yosep hpe grai pawt ai. Dai majaw Yosep hpe htawng jahkrak dat ai.
Yosep gaw myit su ai masha langai mi re ai lam hpe, htawng ningbaw wa kade nna yang chye kau ai. Dai majaw kaga htawng masha ni hpe up hkang na matu, Yosep hpe hkang da ai. Hpang e Hpara-u gaw shi a tsabyi jaw ai wa hte, muk kabaw ai yan hpe masin pawt nna, htawng jahkrat kau ai. Lana mi na hta e shan lahkawng yup mang langai hpra mu ma ai. Raitimung shan lahkawng a yup mang a lachyum hpe, nchye ma ai. Hpang shani e Yosep gaw: ‘Nan a yup mang ngai hpe hkai dan mi’ nga nna, tsun ai. Dai shaloi Karai Kasang a karum ra ai hte, Yosep gaw shan a yup mang a lachyum hpe, tsun shaleng dan ai.
Tsabyi jau ai wa hpe Yosep gaw ning nga nna, tsun ai: ‘Masum ya du jang nang hpe, htawng na shapraw nna, Hpara-u a tsabyi jau ai wa bai wa galaw lu na re; Nang htawng shingan de du jang, Hpara-u hpe nye a lam wa tsun dan u; ngai hpe mung htawng kaw na pru lu hkra karum ya rit,’ nga nna, htet dat ai. Raitimung muk kabaw ai wa hpe Yosep gaw ning nga ai: ‘Masum ya rai jang Hpara-u gaw na a baw hpe daw la na re ai da.’
Masum ya du jang Yosep tsun ai hte maren byin wa ma ai. Hpara-u gaw muk gabaw ai wa a baw hpe daw kau ai. Tsabyi jau ai wa hpe chyawm gaw htawng kaw na pru lu nhtawm, shawng na hte maren, hkawhkam wa hpe bai wa daw jau ai. Raitimung tsabyi jau ai wa gaw, Yosep hpe malap kau sai. Shi a lam hpara-u hpe n wa tsun dan ai. Yosep gaw htawng kata kaw naw rawng nga ai.
Ningpawt Ninghpang 39:1-23; 40:1-23.


c: text/html

text:
Gumchying Gum sa hte Gum rawng Gum tsa Jinghpaw a mung masa
Gumlau hte Gumsa lai hpe English hku gaw Monarchy and Republican rai nga ai,
Hugawng a Manang Bumsin wa a Blog kaw na re,
Hti ging ai laika ngau re ngu mu mada ai majaw garan dat ai.
Wunpawng amyu shada shinggyim utsang garan madang ninggam htan nna nga nga yu sai hpe Gumlau hte Gumsa
ngu ai ga baw hte tang dan mayu nngai. Ndai ga baw hpe, Jinghpaw ni a lam da sang sawk sagawn da ai Antropologist Dr. E.R. Leach hpe mung chyeju dum nngai. Wunpawng shinggyim wuhpawng hta, du magam hte darat daroi nga ai zawn, Gumlau hte Gumsa ngu ai mung nga nga yu sai. Wunpawng amyu ni yawng gaw Du amyu nre ai zawn, Du amyu raitim mungkan a man hta gaw mying gumhkawng ai ni mung nrai shi nga ai. Dai ni na ten hta dai zawn re
Gumsa hte Gumlau lam hpe adan aleng wa nmu lu tim, shing re ai sat lawat ni naw nga nga ai hpe gaw ningdang nlu na re ngu kam nngai. Dan tawk dan nna hpaji chye ai ni hte nchye ai ni, sut su ai hte matsan ai ni, arawng lu ai ni hte nlu ai ni ngu nna gaw shinggyim wuhpawng shagu hta anga nga ai.
Wunpawng mung kata na Gumlau hte Gumsa lai hpe English hku gaw Monarchy and Republican ngu ai hku mai shaleng nga ai. Monarchy nga jang mung, Du lai Magam lai hte nga ai ni rai ma ai. Sut su nna nrai, sai garan nna nga ai ni rai nga ai. Dai hte maren, Gumlau ni mung Republican lai hku (or) Democracy lai hku nga pra ai sWunpawng sha ni rai nga ai. Ndai lahkawng gaw kaga ga raitim, tut nawng e rau mung anga nga ai.
Jinghpaw ni hta dai ni du hkra asuya magam n gun tim Duwa, Du jan, Du ni ngu nna shaga ai gaw Gumsa amyu hkring htawng na rai nga ma ai. Wunpawng amyu sha raitim, nkau mi gaw Gumlau ni rai ma ai. Shanhte gaw shinggyim rap ra lam hpe madung tawn nna shada da ginhka ginra nnga ai sha pawng chyawm let pra nga lu na hpe myit mada ma ai. Ndai Gumsa hte Gumlau ni a lai ladat nkau mi hpe lawu na hte maren shaleng dan mayu nngai.
1. Mung masa ladat:
Mung masa ga hku nna 'Mung' ngu ai ga hpe Gumsa ni gaw Duwa langai ngai a npu e de nga ai mare kahtawng law law hpe gumhpawn nna tsun chye ma ai. Raitim, Gumlau ni gaw, amyu bung ai masha ni de nga ai mare kahtawng law law gaw lamu ga jarit masat nna nga pra ai ginra hpe tsun ai re ngu hkam la ma ai.
2. Madang Utsang:
Gumsa ni hku nna nga sat madang utsang hpe Du nii, Du amyu ni, yu maya mare masha ni, hte mayam ni ngu nna tsun garan ma ai. Raitim, Gumlau ni gaw htunghking bung ai ni yawng gaw madang bung ai re ngu nna hkam la ma ai.
3. Ru Hka (debt)
Du amyu ru sai lawu lahta nre ai mare kahtawng masha ma hkra gaw, ahkun bang ra ai. Dai ahkun gaw shan rai yang magyi langai hte bung ai. Du ni a yi hpe mung, nta htingnu hpe mung galaw ya ra ai, ninghkap ai ni shing nrai ndang kalang galaw ai ni gaw masat da ai shabrai hte tara hpe salang hpawng dung nna dawdan ai hpe hkam la ra ai. Ru hka byin yang, Du ni hte amyu bung ai ni gaw ru hka kaw na hkyam sa lam lu la ma ai. Raitim, Gumlau ni gaw, tinang a buga mare kahtawng rawt jat lam hta lai, kadai mung marai langai ngai a akyu hpe sha nmai yu ai. Hka (compansation) jaw ra yang gaw masha shagu maren mara ang ai hpe jaw ga, nga ma ai.
4. Dinghku de ai lam:
Gumsa ni gaw Mayu Dama lam hpe madung tawn nna num jaw num ya lam hpe galaw ma ai. Ndai mayu Dama lam hpe npawt gawn ai shaloi, Mrip wa Kumja, Lahtaw wa Naw Lawn, Lahpai wa Daina La (La Tsan), Tsit wa Tu Hkum ngu ai hta hkan nna, Marip ni gaw Lahtaw ni hpe num jaw, Lahtaw ni gaw Lahpai ni hpe num jaw, Lahpai ni gaw Nhkum ni hpe num jaw ngu ai Ma-yu hte Da-ma lam hkai nna num wawn num la chye ma ai. Dai majaw num la na rai yang Ma-yu daw ang ndaw ang hpe grai yu ma ai. Dai sha nrai, Ma-yu kasha yaw ai shaloi mung, tinang hta grau nna madang tsaw ai num (mayu) hpe la ra ai ngu myit ma ai. De a majaw, Ma-yu hpe hkungga ra ai htunghkring nga wa ra ma ai. Raitim, num wa ai shaloi gaw, tinang a kanu kawa ni a madang hta yawm ai la kaw raitim Dama daw yang wa ra ma ai. Ndai lam gaw Wunpawng htunghking re nga nna mung tsun lang ma ai. Dai majaw, kade wa mi tsawra hkat ai nga tim, Ma-yu kasha nrai jang dinghku de nga pra lu na lam mi nnga nga ai. Dai hpe Gumchying Gumsa lai re nga nna mung tsun ma ai. Nkau mi gaw Wunpawng htunghkring nga nna mung hkap la ma ai. Gumlau ni maga hku nna gaw, dinghku de ai shaloi Ma-yu daw ang ndaw ang ngu ai hpe gaw ahkyak ntawn ma ai. Raitim, kanu a kahpu na kasha hpe la ai (causin marraige) zawn re ai hpe Ma-yu hku nna la chye ma ai. Hpu ja bang ai lam hpe nra sharawng ai sha n ga, madang nem ai kaw wa ra ai, madang tsaw ai hpe la ra ai ngu ai mung nnga malu ai. Dai hte maren, ban masum lai jang, amyu htinggaw mying nbung jang amyu bung tim mai la ai hku hkap la ma ai. E.g Lahpai hkrai raitim, shada la ai ni nga ai zawn, Maran shada la ai ni, Marip shada la ai ni rai nna nga nga ai.
5. Kashu Kasha hte Arawng Aya:
Gumsa ru sai ni hta tut e galaw nga ai htung lai langai gaw, kashu kasha ni hpe manu shadan arawng shatsaw ai lai rai nga ai. Kasha ni law law hta na hpungdim la kasha hpe grau nna manu shadan let, kanu kawa a sut gan madu shangun ai lam; tsawra myit madun ai lam hpe galaw chye ma ai. Raitim up hkang hpareng ai du tai na gaw kahpu kaba wa hpe arawng aya galai ap ai lam ni galaw chye ma ai. Bai nna madu jan lahkawng lu ai lama rai yang, shawng num a kasha ni gaw hpang num a kasha ni hta grau nna myi man pa ai hkrum ga ma ai.Hpang num (num kaji) a kasha ni gaw myiman nlu shagrit shanem da ai hkrum ga ma ai. Gumlau ni hta lahta na lam ni nnga ai.
6. Shadip Shahpang Ahkaw Ahkang:
Gumsa ni hta shadip shahpang ahkaw ahkang hpe 'Salang' hpawng hta dawdan chye ma ai. Ndai salang hpawng gaw amyu shagu (marip ni, lahtaw ni) ni a kam hpa gring ai salang ni jawm hpawm da ai Council rai nga ai. Raitim, yawng a ntsa Duwa gaw shadip shahpang ahkaw ahkang daw dan lu nga ai. Duwa hta lawu grit gaw Bawmung ngu ai wa rai nga ai. Gumlau ni hta mung, 'Salang hpawng' gaw yawng a ntsa e daw dan ai Council rai nga ai. Gumlau ni hta Mare agyi ni ngu ai nga nga ai. Ndai agyi ni hta mung Gumsa ni a Bawmung ni zawn ahkaw ahkang nga nga ai. Mare agyi wa tsun ai, nga jang gaw madat ra sai rai nga ai. Mare salang or mare agyi ni gaw Gumsa ni a Duwa ni zawn ahkaw ahkang lu ai ni rai ma ai.
7. Nawku Kungdawn lam (Ritual)
Nawku kungdawn ai lai ladat hta Gumsa ni gaw (1) Kaji Kawa ni hpe jaw jau ai. (2) Mu nat Mushem magam hte Nbung nat zawn re ai ni hpe jaw jau ma ai. Mare nat hte mung (buga) nat ni hpe mung, Uma nat, ngu nna jaw jau chye ma ai. Lamu Madai hte Hpraw Nga, Ginding nat 'Shadip' nat ndai ni gaw Du amyu Gumsa ni a nat ni rai nga ai. Gumlau ni hta mung Lamu Madai nat a malai, Sinlap nat hpe jan jaw ai hta lai kaga nat ni yawng hpe maren jaw jau ma ai.
Ndai zawn shai hkat ai Gumsa hte Gumlau ni a lapran Wunpawng amyu law law wa nchye na nhkawn hkrang ai mung nga na rai nga ai. Gayau gaya chye na ai ni mung law na re. Ndai lahta na Gumsa htung lai ni gaw Gumchying Gumsa lai hkrang hku nna chye na da ga ai. Raitim, WW II a hpang, Mungdan rawt malan wa ai aten kaw nna gaw ndai Gumsa hte Gumlau a lapran Gumrawng Gumtsa ngu ai 'Wunpawng Mungdan Shanglawt Hpung' a woi awn ladat a npu e hka san hta hkum pup hka lwi bang nna hka hkanu kau ai zawn gayau gaya Wunpawng buga, htunghkring dingsa hpe rap, Hkristan lai nnan de kap rai manawt dingsawt lgalai, htunghkring Wunpawng ngu kajai mat wa saga ai nhten.................

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
DAW 17
Hpung Kawan Salang Ni Gaw Anhte Hpe Gara Hku Karum Ya A Ta?
Chyum Laika hta, Pawlu hte Banaba a lam chyahkring hkring mu lu ai. Shanhte gaw hpung kawan salang ni hku amu gun nna, moi na Hkristan hpung ni hpang de kawan ma ai. Hpa majaw kun? Hkristan hpunau nauna ni a akyu hpe, kaja wa myit lawm ai majaw re. Pawlu gaw, hpunau nauna ni a mabyin masa hpe chye na matu “bai sa kawan yu” ga ngu nna tsun ai. Shanhte hpe n-gun jaw na matu, deng tsa hku tsan ai shara de bu hkawm na hpe shi sharawng ai. (Kasa 15:36) Ya aten hta na, hpung kawan salang ni mung dai zawn myit rawng ai.
Anhte hpang de sa nna n-gun jaw ai. Hpung kawan salang langai gaw, hpung 20 daram hpe laning mi hta lahkawng lang kawan nna, hpung langai hpe kalang kawan yang bat mi na ai. Ndai hpunau ni a mahkrum madup kaw na anhte akyu law law lu ga ai. Dinghku nga ai ni rai yang, shanhte a madu jan ni a mahkrum madup kaw na mung akyu lu la ai. Shanhte gaw, ma kaji, masha kaba ni yawng hte chye hkra shakut ai. Hkaw tsun bungli hta mung, anhte hte arau shang lawm ai. Chyum ga sharin lamang ni hta hkan nang nna n-gun jaw ai. Dai hpung kawan ni gaw, myitsu salang ni hte rau, sagu kawan ai lamang mung galaw ma ai. Zuphpawng hte zuphpawng kaba lamang ni hta, mungga htawn nna anhte hpe n-gun jaw ai.
Yawng hpe myit lawm ai lam madun ai. Hpung kawan salang ni gaw, hpung a wenyi lam gara hku nga ai hpe, grai chye mayu ma ai. Hpung a galu kaba ai lam gara hku nga ai hpe bai dinglik na matu, myitsu salang ni, magam tau ni hte hkrum zup ai. Shanhte a lit ni hpe, gara hku gun hpai na lam hte seng nna, tatut hkrak re ai lam ni hpe hpaji jaw ai. Lam woi ningshawng ni hpe, hkaw tsun bungli hta awng dang hkra karum ya ai. Hpung masha nnan ni hte chye hkra galaw nna, shanhte wenyi lam hta gara hku galu kaba wa ai lam hpe na mayu ma ai. Dai hpung kawan ni gaw, anhte akyu lu na matu tinang hkum hpe ap nawng nga ai “rau amu jawm galaw ai” ni re. (2 Korinhtu 8:23, JCLB) Shanhte a makam masham hte Karai Kasang hpe ap nawng ai lam ni hpe anhte kasi la ra ai.—Hebre 13:7.
Hpung kawan salang ni, hpung ni hpang de kawan ai a yaw shada lam gaw hpa rai ta?
Shanhte kawan ai kaw na nang hpa akyu lu la mai a ta?


text:
(Christians and Violence)
Rev. Lagai Zau Nan, MIT, Yangon
Ga Hpaw
Karai Kasang gaw masha asak sat ai hpe n ra ai; Yesu a kasi gaw non-violence re, ngu ai hpe hpa ningdang shara n nga ai. Raitim, Hkristan hpung a labau, mungkan labau kaw nna dai ni du htep shinggyim wuhpung wuhpawng gaw gasat gala, nat sat hkat ai lam hkrai hpring chyat rai nga ai. Mungkan shinggyim masha ni mahtang, Karai Kasang, Yesu Hkristu a kasi hkrang raw asak n lu hkrung ai lachyum rai nga ai. Mungkan masha nga mi nga Karai Kasang, Yesu Hkristu hta madun ai kasi hkrang raw asak n hkrung lu dingsa mungkan shinggyim wuhpawng gaw gasat gala, nat sat hkat ai lam matut nga na lachyum rai nga ai. “Majan gaw n kaja ai, majan n mai gasat ai” ngu ai gaw masa – principle rai nga ai. Grau ahkyak ai gaw mungkan masha yawng dai masa raw asak hkrung na mahtang rai nga ai. Dai masa raw asak n lu hkrung hkraw ai mahtang gaw mungkan labau yan ting hta, ngut kre hkra hparan kau n lu hkraw ai manghkang rai nga ai.
Gasat gala lam – violence ngu ai shaloi, nhtu, laknak lang nna asak gyam hkat, sat hkat ai sha n rai nga ai; n-gup aga, kyang lailen, myit masa lam ni hku nna gasat gala ai lam ni hpan amyu myu, lai ladat amyu myu nga ai. Ndai laika hta, dai ni anhte Wunpawng – Kachin amyu sha ni koi yen n mai rai gasat gala lam hta shang galaw ra mat ai mabyin masa hta, yawng hkra htee ngu na Hkristan tai nga sa ga ai anhte amyu sha ni a matu “jaw htuk ai mahtai, Chyum masa, labau hkringhtawng e madi madun ya ai lachyum mahtai” hpe tam hkrawk nna shawng de kaning rai matut sa wa mai ai lam hpe dep lu ai made tang madun na nngai.
- Kadai Mahtang Majan Gasat Na Ra Sharawng Ma ta?
Hkristan ni gaw majan n mai gasat ai, ngu ai gara nawku htung gaw majan gasat na lam sharin ya nga a ta? ngu ai ga san pru wa ai. Gara nawku htung mung gasat gala, nat sat, du daw sai hkaw galaw na matu n sharin ya nga ai. Majan gasat nna masha asak sat, du daw sai hkaw ai lam hpe nawku htung shagu n ra sharawng ai hta n-ga, dai zawn n byin na matu pat hkum sharin ya nga ai. De kata kaw, nawku htung langai mi a kata kaw sha nan dai nawku htung a sharin achyin lam hpe lachyum htai la ai n bung ai majaw, ningmu hte ta tut hkan lang ai lai ladat ni n bung ai hpung ni nga wa ai hpe mu lu nga ai. Ga shadawn, Islam nawku htung a jihad hpe Muslim n kau mi gaw tinang a myit masin salum kata na gram sharai lam (internal struggle) hpe tsun ai hku chye na tim, n kau Muslim ni hku nna nhtu sinat hte masha sat, madu hkum madu bawm shakap nna kapaw si re ai baw (external struggle) hku lachyum htai la nga ma ai lam hpe mu chye lu nga ai.
Majan gasat ai lam, nat sat hkat ai lam, shada machyi jahkrum hkat ai lam, dingbai dingna jaw hkat ai lam ni hpe shinggyim masha hkum tsun, dusat ni du hkra n ra sharawng ma ai. Gwi sha pyi shingna hta lang jang hprawng mat ai gaw shi machyi hkrum na hkrit ai majaw rai nga ai. Dai majaw, Hkristan masha ni hku nna, anhte Hkristan ni gaw majan n mai gasat ai, Yesu n ra ai, ngu tsun jang kaga nawku htung ni gaw mai gasat ai lachyum zawn nga ai.
Raitim, ndai gaw anhte ta tut asak hkrung ai hta ta tut masa a hpang jahtum mahtai (final solution) n rai nga ai. Hpa majaw nga yang, lahta e tsun lai wa sai hte maren, gasat gala ai lam gaw dai ni shinggyim masha a shingra langai zawn rai nga ai (Violence as a human nature). Hpa majaw gasat gala hkat ai lam gaw shinggyim masha a shingra daw chyen zawn byin nga a ta? Hkristan Chyum Laika a mahtai hpe gawn yu ga.
- Gasat Gala Lam a Rudi Hpe Hkristan Chyum Laika hta Gawn Yu Ai Lam (The Root of Violence in the Bible)
Hkristan Chyum Laika hta shinggyim masha a ruyak manghkang lam, tsin-yam tsindam lam ni a rudi, hte dai hpe hparan lu na matsun hpe mung asan sha tang madun da nga ai. Dai lam hpe lawu na zawn ninggam hte ninggam hka ja yu ga.
- Karai Kasang a Yaw Shada lam Madung (The Primary Purpose of God)
Karai Kasang yaw shada ai lam madung gaw ndai mungkan hpe shi a myit ra lam dik tup let, ngwi ngawn simsa ai mungkan byin na matu rai nga lu ai.
Karai Kasang hpan da ai shawng na shinggyim masha yan rai nga ai Adam yan Ewa Karai Kasang pat hkum da ai namsi hpe n sha ai aten laman hte ting gaw hpring tsup ai, ra n rawng re ai aten, hpa manghkang n nga, ru yak myit tsang lam n nga ai aten gaw Karai Kasang a yaw shada lam madung hpe kumla madun ya ai aten rai nga ai. Karai Kasang hte n htan shai ai lam hpa mung n-galaw ma ai majaw, shada da n htuk hkat ai baw mung hpa n-galaw hkrup ai, Edin sun na hpun kawa, hkashi hkanu, namsi namsaw, shingra tara ni hte mung pri nen nga ma ai. Dai majaw, shinggyim masha gaw Karai a hkrang bung manu hpe tup hkrak mazing sumhting lu ai aten rai nga ai. Karai Kasang nan mung shinggyim masha a ntsa myit du myit dik nga lu ai. Ndai aten gaw ra n rawng re ai, hpring tsup ai aten (the time of Perfection) nan rai nga ai. Karai Kasang mungkan ga ninggawn tawa hpe hpan hpajang da nna, shi a hkrang bung hte shi a nsa kawut bang ai hku nna asak jahkrung dat ai shinggyim masha a lata e yu reng up sin na lit hte ap ya nu ai. Nde a lachyum gaw Karai Kasang gaw shinggyim masha hku nna shi a yaw shada ai ninggawn tawa ngwi pyaw simsa nna Karai myit dik ai mungkan gawgap na yaw shada ai lam nan rai nga ai.
- Gasat Gala Lam hte Kaga Ruyak manghkang lam ni a Rudi ( The Root of Violence & Suffering)
Gasat gala lam hte kaga ru yak tsin-yam, manghkang lam ni yawng a ningpawt gaw YUBAK MARA rai nga ai. Dai yubak mara gaw shinggyim masha a Karai Kasang a ga hpe n madat n mara ai, lale je hpre ai (diobedience & disloyalty) a majaw byin wa sai. Karai Kasang “hkum sha” ngu pat hkum da ai namsi hpe Adam yan Ewa di sha ai gaw Karai Kasang a ga madat na malai, Satan wa a ga hpe mahtang madat kau ai majaw rai nga ai. Dai namsi sha ai shani kaw nna nan Adam yan Ewa kaw manghkang nga hpang wa sai. Dai “manghkang lam ni – conflicts or problems” hpe Chyum Laika hta ninggam hte ninggam rai mu lu nga ai. Shawng ningnan e Ewa gaw Adam hpe shi zawn yubak galaw na matu atik anang tsun shadut ai masa hpe “agaw jaw wu ai” ngu ai Chyum ga hta dan leng ai hku mu lu ai (NN 3: 6b). Yubak galaw ai ni gaw tinang hkrai galaw ai hte myit n dik ai; kaga masha ni hpe mung tinang zawn yubak galaw na matu atik anang gung lau chye ai shinggyim shingra – human nature hpe shadan shaleng ya nga ai, n rai ni? Lahkawng ngu na hta, shanhte lahkawng yan namsi sha ngut ai hte rau shan singgu krin rai nga ai hpe mu nna kaya ma ai; dai kaya magap na matu namlaw namlap ni hkan tam ra masai. Ndai gaw ruyak jamjau lapran e asak hkrung ai lam – struggle a ningpawt ninghpang rai nga ai. Masum ngu na hta, Karai Kasang a man nna hprawng makoi hkawm ma ai. Jinghpaw ga hta, mara lu ai wa kadai n shachyut tim hprawng ai, nga ai hpa Adam yan Ewa mung Karai Kasang pat hkum ai namsi sha ai shani kaw nna Karai Kasang e mu na hkrit, shi hte hkrum na hkrit nna hprawng makoi ma ai. Mali hta, Karai Kasang shan hpe san ai shaloi, shada da mara shagun hkat nna, tinang shut sai hpe n-yin la ma ai. Ewa gaw lapu e sha shangun ai majaw sha ni ai, ngu htan sai. Adam gaw nang ngai hpe jaw ai numsha e sha shangun ai majaw ngai sha kau sai, nga tsun let, tinang shut ai mara hpe ninggang shakut, kaga wa a ntsa htawt mara, rai ma ai. Ndai kaw nan, mungkan masha ni a mara shagun hkat chye ai shingra hte tinang a shut shai lam hpe loi loi hte n-yin la hkraw ai shinggyim masha a shingra hpe madun shadan ya nga ai. Manga ngu na hta, Adam yan Ewa gaw grai pyaw ai Edin Sun nna shinggan de gawt shapraw kau ai hkrum sai, aloi ali dai sun de bai n mai shang hkra Karai Kasang gaw shakum kum da nu ai (NN 3:24). Dai hta n-ga, Karai Kasang gaw law la ai ari (punishment) ni hpe shinggyim masha a ntsa jahkrat ya nu ai.
Ningpawt Ninghpang Laika Dkb 3 dkj 16-19 lapran Adam yan Ewa hpe jaw ai ari (punishment) ni hta lawu na lam ni lawm nga ai.
- Machyi Tsin-yam – Pain and Suffering … “…shinggyim machyi ai gaw ngai grau shalaw ya na de ai…” (dkj 16a)
- Ahna power kashun hkat ai – Power Struggle …”shi mung na ntsa e up nga na ra ai…” (dkj 16b)
- Nhkring n sa amu magam shaja sha ra na – Constant Struggle …”nang hkrung nga ai nhtoi mahkra hte hta, ru tsang ai hte ga hta na nang sha lu na ndai…”(dkj 17)
- Hkrit hpa amyu myu nga na – Dangers and Attack …”aju hte atsing mung na matu shi shatut na ra ai…”(dkj 18)
- Amu Shaja Sha ra na – Hard Working …”na a myi man a salu salat hte na a shat nang sha lu na ndai…” (dkj 19)
- Si ra na – Death…”ga yun bai tai na rin dai…” (dkj 19b)
Ndai Karai Kasang Adam yan Ewa hpe jaw ai ari ni yawng hpe yu yang, gasat gala lam (violence) hpe shabyin lu ai lam ni hkrai rai nga ai. Shawng e tsun sai hte maren, ndai lam ni yawng a ningpawt gaw Karai Kasang a ga hpe lale nna (diobedience) yubak galaw ai majaw nan rai nga ai. Hpang daw hta, grau kaba ai manghkang ni law law byin wa sai hpe Chyum Laika hta mu lu nga ai. Gasat gala ai, nat sat sai jahkaw hkat ai lam ni matut manoi byin wa sai. Yubak gaw shinggyim masha a masin salum kata e shara la mat sai. Dai salum kata kaw nna yubak gaw shinggyim asak hkrung lam hpe reng sha nga ai.
- Hkristan Ni hte majan (Christians and War)
Hkristan ni hte gasat gala lam hpe gawn yu ai shaloi, ningmu masum hku ninggam hte ninggam rai sa wa sai lam sarakaba Robert Mcafee Brown wa shi a Nawku htung hte Gasat Gala lam – Religion and Violence ngu ai laika buk hta ka da nga ai. Dai ningmu masum gaw lawu na zawn rai nga ai:
- Shawng na Hkristan Ni a ningmu: Shawng na Hkristan ni (Early Christians ) gaw Yesu gaw majan hte kaga gasat gala lam hpe tsep kawp n ra sharawng ai wa re, dai majaw majan gasat ai lam gaw kaning re ai mabyin masa, sat lawat hta raitim, shut ai ai lam re, ngu hkam la let, majan ninghkap ai ni – pacifists ni rai ma ai. Majan gasat ai lam hpe shut ai amu hku mu mada hkam la ma ai.
- Kade nna ai aten hta, dingdung maga na masha shazai ni – barbarians ni je hpre shang wa nna Roma hkawseng mungdan a simsa ngwi ngawn lam hpe kashun let jahkrit shama di wa ai shaloi, Hkristan ni hku nna mabyin masa hta hkan nna gasat gala ai lam mung galaw ra ai aten ni nga wa chye ai ngu ai hku bai sharai hkam la hpang wa ma ai. Ndai masa kaw nna “tara ai majan – just war” masa lam yan ni pru wa sai.
- Lahta na ninggam lahkawng kaw nna le hte rai “Chyoi Pra ai Majan – Holy War” masa lam ni du hkra paw pru wa sai hpe mu lu ai. Chyoi pra ai majan hku hkam la let, Crusade majan ni hpe Hkristan ni nan gasat lai wa sai.
Ndai lahta na ninggam masum hta na C mahtang hpe n dai aten hta jai lang ai lam nau n mu lu ai raitim, B hta tsun ai “tara ai majan ritkawp – just war theory” a nsen hpungtang ni hpe mungkan a mabyin lam ni hta jahkring jahkra na lu nga ai. Just war a lam hpe loi hkring matut tang madun na nngai.
- Yesu Hkristu hte Gasat Gala Lam ( Jesus and Violence)
Yesu Hkristu gaw gasat gala ai lam – violence hpe n-gun jaw ai wa n re, ngu ai hpe hpa ningdang shara n nga ai. Ga Shaka Ningnan (GShN) na Kabu Gara Shiga Laika ni shara law law hta madun da nga ai. Raitim, dai ni anhte Yesu a matsun mungga hkan sa shakut ai ni a matu, sang lang ai mahtai hpe tam ra nga mali ai. Yesu a asak hkrung lam ting na shi a sasana hta sharin achyin ya ai lam ni a shingdu e “sung nna li nak ai Karai Masa lachyum – a deep theological meaning” up rawng nga ai. Ndai hpe mu tam ai masha ni nga ai zawn, ntsa lam ahpa atang sha Yesu gaw nonviolence hpe n ra ai wa re, dai majaw anhte mung gasat gala ai lam hpe ja ja ninghkap ra ai, anhte hpe nat sat zingri tim, anhte zim sha hkam sha ra ai, ngu lachyum htai la ai ni mung nga ma ai. Ndai zawn, lachyum htai la ai lam ni n bung nga ai re majaw, dai ni anhte Kachin ni zawn rai, n kam gasat tim gasat nga ra ai mabyin masa lam ni a matu mahtai tam yak na lam tai wa ai. Dai rai nna, Yesu teng teng kara hku sharin ya sai, kara hku lachyum shapraw dan sai lam hpe hkrawk yu ra nga mali ai. Lawu de nambat A nna C duhkra garan let tang madun ai lam hpe A-C mahkra hti ngut jang she, ndai laika ka ai wa tang madun mayu ai lachyum madung hpe mu lu na rai nga ai majaw, laika hti ai ni hku nna daw langai hpe sha hti la nna lachyum hta mat wa ai hku n re sha, A to C hpe mahkra hti nna she Yesu teng teng sharin ya mayu ai lachyum hpe myit sumru yu na matu tsun mayu nngai.
- Yesu a Gasat Gala Lam N ra ai masa
English ga “pacifist” hpe “someone who believes that under no circumstances is war justified – kaning re ai aten, mabyin masa wa mi rai yang rai, majan ngu ai hpe tsep kawp n mai gasat ai” ngu hkam la ai masha hpe tsun nga ai. Dai majaw, “pacifism” ngu ai hpe Oxford Advanced Learner’s Dictionary hta, “the belief that war and violence are always wrong – majan hte gasat gala lam ngu ai gaw galoi raitim shut ai lam sha re ngu hkam la ai makam” ngu shaleng da nga ai. Hkristan labau hta, Yesu Hkristu hpe “pacifist” hku hkam la nna dai maga n-gun jaw ai Chyum ga ni hpe tsun shagreng la ai Hkristan ni nga lai wa sai. Grau nna, lahta e kalang mi tsun madun sai hte maren, shawng ningnan daw shaning 300 daram du hkra na Hkristan ni (early Christians) hku nna, dai hku hkam la ai hte Hkristan ni majan gasat ai lam hpe ja ja ninghkap lai wa masai.
Dai majaw, dai hku chye na hkam la ai hpung kaji kawa n kau mi a majan ninghkap ai ga ni hpe mung mu lu nga ai. Justin Martyr ngu ai hpung kawa wa gaw “We refrain from making war on our enemies, and (we) cannot bear to see a man killed, even if killed justly – anhte gaw anhte a hpyen ni hpe majan gasat nna nat sat ai lam n-galaw ga ai; kaning re lam hku mi si si, masha langai si hkrum ai hpe yu azi lu ai atsam n nga ga ai” nga tsun lai wa sai. Clement mare na Alexdandria wa mung 217 AD hta ning nga ka da nu ai: “He who holds the sword must cast it away and that if one of the faithful becomes a soldier, he must be rejected by the Church, for he has scorned God – nhtu lang ai wa gaw dai nhtu hpe kabai kau ra na re, kam sham ai masha langai ngai hpyen la galaw ai rai yang, shi hpe nawku hpung nna shapraw kau ra ai; hpa majaw nga yang, shi gaw Karai Kasang hpe n-gawn n sawn di nu ai” nga ka sai.
Majan ninghkap ai, majan gaw shut ai ngu mu mada hkam la ai dai aten na Hkristan ni (pacifists) hku nna gaw Yesu Hkristu gaw “hkam mana sha ai lam masa – law of nonresistance” hpe jahkrat da ya ai wa hku hkam la ma ai. Yesu tsun ai “shabyi maga mi bye ai wa hpe maga mi naw ja ya u,” bai, “n hkru ai wa hpe hpa hkum tai mu” ((Mahte 5: 38-39) she nga ai; dai majaw machyi jahkrum ai – to commit violence hta machyin hkam ai – to suffer violence gaw grau mai nga ai, ngu hkam la ma ai. Bai, Yesu tsun ai hta, “nanhte a hpyen ni hpe tsawra mu; nanhte hpe zingri zingrat ai ni a matu mara akyu hpyi mu” (Mahte 5:44-45) nga ai re majaw, majan gasat ai lam gaw shut kaba re, ngu hkam la ma ai.
- Yesu a Gasat Gala lam hpe N-gun jaw ai masa (Jesus and Violence)
Lahta na majan ninghkap sharin achyin lam – pacifistic teaching ni hte shai nna, mabyin masa hta hkan nna gasat gala lam – violence hpe koi yen n lu nna galaw ra ai aten ni nga chye ai lam hpe mung Yesu shi nan madun dan sai.
Yawhan 2: 12-16 lapran ka da ai lam hpe yu ga. Yerusalam mare e Yuda ni a Shalai wa ai poi aten Nawku Htingnu n daw e sagu, dumsu, hkrudut dut ai ni, gumhpraw byan sha ai ni hpe shingri hte galaw ai lasik hte kayet shachyut kau ai hte gumhpraw byan sha ai ni a gumhpraw hpe mung ru kau ya ai hte saboi ni hpe mung kanawng kadawng kau ya ai nu ai (Yawhan 2:15). Ndai mabyin gaw Yesu shi nan galaw ai “physical violence” rai nga ai. Yesu hpa rai ndai daram a pawt nga a ta?
Dai kaw sagu, dumsu, hkrudut dut, gumhpraw byan sha re ai ni gaw Yuda nawku htung a chyawm tari ni rai nga ai Hparishe ni, hkinjawng agyi ni, laika ka ai sara ni shing nrai, dai ni a aru arat nta masha ni rai nga ma ai. Shanhte gaw nawku htung mying hte mung shawa law law hpe li ai lit shagun ai ni rai ma ai. Shanhte a myit masin kata e tsawra myit ngu ai hkyep mi n rawng, jep ai tara hpe mung n re ai hku lachyum htai, shanhte a chyoi pra tingnyang shagreng na maga madi shadaw ai lachyum hku htai rai, masha hpe dip kamyet sha ai ni rai ma ai. Shanhte hpe Yesu gaw shanhte a n jaw ai lam ni hpe madi madun let adawt ai lam mung galaw yu sai (Mahte 23: 4-7, 14-30). Lang hte lang mung tsun shadum, adawt ai raitim, ndai Nawku htung salang ni a myit masin n-galai hkraw nga ma lu ai. Karai Kasang a tengman ai (justice), tsawra matsan dum ai – compassion/mercy hpe makawp maga ai hku nna Yesu ndai kaw masin pawt let, lasik lang ai madang du hkra galaw sai, hpe mu lu ai. Ndai hku nga yang,Yesu gaw gasat gala lam hpe ninggun jaw ai wa tsep kawp n re ai raitim, mabyin masa hta hkan nna, teng man lam – justice hpe makawp maga ai hta kaning re ladat mung lang wa ra ai hpe madun ya nga ai. Ndai hku rai yang, Yesu gaw “pacifist – majan gaw kaning re ai shara, aten masa, sat lawat hta mi rai rai, shut ai” ngu hkam la sharin ya ai wa gaw n rai nga ai. Yesu gaw yubak mara n rawng ai wa re, raitim, lahta na zawn galaw ai lam hta Yesu shut ai lam n nga ai. John Calvin gaw tinang a dinghkrai akyu (self-advantage) a matu n re sha, tinang a htingbu wa a ntsa tsawra myit a majaw rai yang na a ninggun – force hpe jai lang u “use force out of love for thy neighbor” nga tsun sai. Yesu Yawhan 2: 12-16 hta galaw ai lam gaw, mung shawa, matsan masha, yubak kap ai ni ngu ginhka kau hkrum ai masha ni hpang maga tsap let, shanhte a ntsa na shi a matsan dum tsawra myit – compassion kaw na kapaw pru wa ai violence/force rai nga lu ai.
Bai, Luka a Laika 22:36-38 hta Yesu gaw shi Sape ni hpe tsun numhtet nga ai hta, “ya chyawm gaw gumhpraw jan lu ai wa gaw la gun u ga; htingpa lu ai wa mung la hpye u ga; nhtu n lu ai wa gaw, hpun palawng dut nna mari u ga; kaning rai nme law, ngai nanhte hpe tsun made ga, ngai hte seng maseng gaw ngut mat na rai ra ai majaw, Dai wa gaw tawt lai ai ni hta hti lawm mat nga ai, nga nna ka da ai ga gaw, ngai hta dik lu na rai nga ia, ngu nna tsun mu ai. Dai rai nna shanhte gaw, Madu e, yu u, nang e nhtu lahkawng nga nga ai, ngu nna tsun dan mu yang, shi gaw, Dai hte ram sai, ngu nna shanhte hpe tsun mu ai” nga tsun ai. Shawng daw de Yesu gaw sape ni hpe dat dat ai shaloi, shanhte a ra mara hpe Yesu shi nan lit la ai raitim, ya gaw sape ni mung shanhte nan shajin ra ai lachyum rai nga ai. Dai aten e kahtawng mi kaw nna kahtawng mi de hkawm sa ai shaloi, damya ni sawng ai majaw hkawm sa ai masha ni nhtu gun hkawm ra ma ai lam chye lu ai. Yesu gaw ya sape ni hpe shanhte hpe hkrai sha dat dat na hkyen nga ai re majaw, dai zawn damya mya ai hte kaga lam hku sharu shatsang ai hpe ninggang lu nna, tinang hkum a shim lam matu (for self-defense) nhtu la gun shangun ai lachyum rai ang sai. Ndai lam mung Yesu gaw pacifist san san n rai nga ai hpe maram lu ai.
Shingran Laika 19: 11, 15 hta mung Yesu hpe Karai Kasang a Kangka hte Tengman ngu ai majan jaubu hku hkrang shing-yan shapraw da nga ai: “Bai, sumsing lamu hpaw malang nga ai hpe, ngai mu nngai, shaloi, yu mu, gumra ahpraw dan pru nna dai hta jawn ai wa gaw Kangka hte Tengman ngu ai wa rai nga ai; shi gaw dinghpring ai hku tara dara ai hte majan gasat nga ai. … Masha amyu baw ni hpe kahtam na matu, shi a n-gup hta na dai ai ntawng nhtu pru nga ai; shanhte hpe mung hpri sumdoi hte shi up na ra ai; Chyahtum chyalai n-gun rawng ai Karai Kasang a sindawng kahtet ai pawt bu ngu ai tsabyi htumbyen hta shi kabye shup nga ai “nga ka da ai. Ndai hpe ka da ai raw lachyum hta la na matu n rai tim, Yesu gaw n hkru n hkra ai Satan hpe Karai Mungga laknak hte gasat gala na wa hku lachyum shapraw ya nga ai.
- Yesu a Sharin Ya ai Lam Madung Hpe Tam Yu Ai Lam ( In Search of Main Themes in Jesus’ Teaching)
Yesu Hkristu sharin ya ai lam madung hpe lawu na zawn ginchyum nna chye la mai nga ai:
- Yesu Hkristu a sharin shaga lam ni gaw, n bung hkat ai lachyum lahkawng – paradoxical teaching zawn rai nga tim, teng sha gaw, dai hku n rai nga ai hpe bai mu lu nga ai.
- Yesu Hkristu hku nna gasat gala nna, nat sat hkat na hkum tsun, n-gup aga hte pyi nmai shut hkat, shaja numra n mai tsun shaga hkat ai lam hpe asan sha sharin ya nga ai (Mahte 5:22). Grau nna, myit masin kata nna shut ai hpe pat kau na matu Yesu sharin ya nga ai (Mahte 5: 28, 37).
- N hkru n tara ai lam (injustice), dip up sai chyup ai lam (exploitation) ni hpe gasat shamyit ai shaloi, shaja numra re ai ladat (violence) hpe lang ra ai aten ni nga wa chye ai (Yawhan 2:14-15).
- Yesu gaw gasat gala lam hpe n ra sharawng ai wa re ngu ai shaloi, Yesu hku nna, mungkan ndai gaw gasat gala lam n nga ai (the absence of violence) hpe tsun ai lam n rai nga ai. Gasat gala ai lam nga chye ai majaw, shi Sape ni hpe nhtu gun hkawm shangun ai lam rai nga ai.
- Yesu hku nna, gasat gala lam, n hkru n tara lam a rudi gaw myit masin – heart rai nga ai hpe madi madun nga ai (Mahte 5: 19; Marku 7:21-23). Dai majaw myit galai nna masin salum ningnan galai na lam sharin ya sai (Marku 1:15; Yawhan 3:3-8; 8:1-11).
- Yesu Hkristu madung dat nna sharin ya ai lam gaw gasat gala lam (violence) galaw mai n mai n re; myit masin galai nna Karai up ai asak hkrung lam hpe lu la jang, gasat gala lam ngu ai n nga na hpe sharin ya nga ai she re. Myit masin n-galai ai masha ni she a nga nga dingsa, kalang n rai kalang gasat gala lam pru wa mai ai lam hpe mung n dum shami shadum ya nga ai.
Lahta na lam ni gaw, dai ni anhte hpe aloi ali hte “majan mai gasat ai, n mai gasat ai,” bai, ”Yesu gaw nonviolence hpe she ra ai, dai majaw anhte dai ni gasat ai majan hpe ninghkap ra ai,” nga ahpa atang hku sha, tawk hprut tsun ningdang n mai ai lam hpe shadum ya nga mi ai. Hpa majaw gasat ra ai ngu ai hpe rudi gawn yu ngut ai hpang she, sung sung li li myit yu tsun shapraw mai ai lam madi madun ya nga ai, n rai ni?
- Tara Ai Majan Matsun –
(Just War Theory)
Tara ai majan ritkawp a lam garai n hka ja yang, “hpa majan majan?” ngu ai lam hpe shawng yu yu ga.
- Hpa majaw Majan?
Langaingu na hta, sinat laknat hte gasat gala ai “majan – war” ngu ai gaw masha asak sat ra ai, si ra ai baw rai nga ai. Sharawng awng na lam hpa n nga ai - War is never good, but it it sometimes necessary. Raitim, kalang lang koi yen n mai rai, gasat wa ra ai aten ni nga ai. Hpa majaw? Chyum Laika masa hku nga yang, Yubak mara e masin salum jum tek, reng hkang sha hkrum ai masha ni nga ai majaw rai nga ai. Chyum Laika hta ning nga nga: Nanhte hta e majan hte hpyen gasat ai gaw, kanang na pru wa malit ta? Nanhte a daw shan ni hta e gasat hkying ai pyaw daw kadaw ai a majaw rai nga ai, n rai ni?” (Yaku 4:1). Hpa majaw nga yang, Yubak a majaw shinggyim masha a masin salum hpe Satan wa jum tek nga ai. Dai majaw, tinang zim sha nga tim, ruyak jahkrum, asak gyam ai ni pru wa chye nga ai. Ga shadawn, masha langai mi sinat laknak hpai nna nhku kata de shang wa nna madu jan kasha ni hpe sinat hte madi rai gap sat na hkyen ai ngu ga. Gawk kata e rawng nga ai madu wa dai hpe lagyim mu dat nna, n htu nhkyi lang nna kamu manat, galun sat ai hte madu jan kasha ni a asak hpe hkye la ai ngu ga. Ndai zawn re ai mabyin masa hta, Tara Upadi myiset hta madu hkum hpe makawp maga ai masa – self-defense hku myit la ya chye ma ai.
Lahkawng hta, majan hpe tara malang ai lam a kata (within the limits of justice) e chyu sha gasat mai nga ai. Tara ai Majan Ritkawp gaw ndai hpe yaw shada ai lam rai nga ai hpe mu ai. Majan baw dat ai hte gaw shut ai jaw ai, machyi ai, sum ai mung lahkawng maga de nga wa mai ai hpe mung ningdang n lu nga ai.
- Tara Ai Majan Ritkawp Ni – Just War Principles
Tara ai majan ritkawp ngu ai gaw kaning re ai aten hta mungdan langai mi gaw kaga mungdan langai mi hpe majan mai baw ai ngu ai matsun – guideline rai nga ai. Hkristan ni a matu ndai tara ai majan ritkawp hpe Hkristan hpung labau hta mying gumhkawng ai St. Augustine e shawng myit shapraw dat nu ai. Augustine hku nna Roma hkawseng mungdan hpe jahkrit shama ai hpyen ni pru wa ai aten hta myit shapraw hpang dat ai rai nga lu ai. Dai hpe Thomas Aquinas wa e ka-ang prat – Medieval Period aten e kalang bai hta lang dat sai hpe chye lu ai. Just war theory kaw majan baw na ritkawp hte majan hta hkansa na ritkawp ngu daw lahkawng rawng nga ai.
Majan Baw Na Mabyin Masa
Majan baw na ritkawp (Bellum iustum) hta lam kaba kru lawm nga ai hpe lawu na zawn mu lu ai:
- Tara shang masat da hkrum ai masha shing n rai asuya chyu sha majan n dau lu na – the war must be daclared by a legitimate authority. Marai langai ngai a tinggyeng mangut a majaw, shing nrai, kaga tinggyeng lam lama ma a majaw marai langai ngai e majan baw ai lam n rai na.
- Yaw shada ai lam jaw ra ai – Just Cause. Matai htang na matu, shing n rai, lamu ga maden na matu, sut masa laba ka-up sha ahkang lu na matu gasat ai majan n mai rai nga ai. Nhkru n shawp lam hpe sharai na matu, teng man jet ai simsa lam lu la na matu, bai madu hkum hpe si lam nna makawp ninggang na matu (self-defense) zawn re ai yaw shada lam ni hte chyu sha majan mai baw ai. “Force may be used only to correct a grave, public evil, i.e, aggression or massive violation of the basic human rights of whole populations” (US Catholic Conference)
- Kaga ladat hkum sumhpa lang ngut ai hpang, hpang jahtum ladat sha rai na (last resort).
- Ram ging ai hpyen ninggun hpe langna (principle of proportionality). Ga shadawn, majan dang mayu ai majaw marai shi sha re ai hpyen hpung hpe marai latsa hte wang gap shamyit ai lam gaw ndai ritkawp hte shai nga ai.
- Ra sharawng ai pandung a matu byin mai wa na masa nga yang chyu sha majan baw na (reasonable channs of success)
- Majan nsa wan hpe byin mai ai daram shayawm shakut na.
Majan Gasat Nga ai Ten na ritkawp Ni
Kaning n chyum, majan baw ra wa nna ta tut gasat gala hkat ai ga du wa yang, lawu na lam ni hpe majan pa e hkan sa na hpe myit shapraw da ma ai.
- Ginhka masat ai lam nga ra ai – hpyen wa hte n seng ai mung shawa ni, mung shawa hte seng ai shara ni hkan jahten sharun, bawm jahkrat ai lam ni n-galaw na.
- N seng ai mung shawa hpe hkra lu na rai jang, majan n mai baw ai
- Lu rim ai/ asum jaw laknak jahkrat nna shang wa ai hpyen bawng masha ni hpe zingri zingrat ai, adup kayet ai lam n-galaw na.
- Hpyen la ni hku nna, num sha nga manga hpe roi rip ai (mass rape), hpyen bawng ni hpe shanhte a kanu hpyen hpung hpe bai nhtang gasat shangun ai; hkrit hpa nuclear laknak lang ai lam ni n-galaw na.
- Chyum Laika Na Masha Asak Sat Ai Hte Seng ai Ga Si Lachyum Nkau Mi
Chyum Laika hta masha asak sat ai lam a mabyin masa, sat lawat hta hkan nna jai lang ai ga si ni, bai matut galaw sa wa ai lam ni amyu myu nga ai hpe lawu na lam ni hku nna chye lu nga ai.
- Ga Si Lachyum N kau Mi
Masha asak sat ai hte seng nna ga si law law, mabyin masa law law, lachyum law law nga ai hpe mu lu ai.
- Ratsach (Pru 20:13; Buhk 35:16; Taraj 4:14; 1 Hkhk 21:19) – dingsa sat ai, yaw shada let nan sat ai = murder or slaughter)
- Nakah (NN 14:5; Yawshu 10:10; Pru 3:20; 1 Samuel 17:9; 18:7; Esaia 37:36) -- majan hta sat ai; mara lu ai wa hpe je yang sat ai (legitimate killing in battle, to smite, sometimes with penalty)
- Phoneuo ( Mahte 5:21; 19:18; Roma 13:9; Yaku 4:2) --- dingsa sat ai (murder)
- Apokteino ( Mahte 10:28; Luka 12:5) --- sat ai ( to kill, slay, put to death)
- Dingsa Sat ai hte Shut nna Sat ai ni hpe Ari Jahkrat ai lam (Intentional murder & Unintentionall killing)
- Sat mayu ai myit hte masha sat ai wa bai sat hkrum na (Pru 21:12, Taraj 19:11-13)
- Matai htang ai wa a lata de ap ya na (Taraj 19:12)
- Matsan dum lu na nrai (Taraj 19:13)
- Sat mayu ai myit hte n re sha shut hpyit na masha asak sat ai wa hpe makawp maga hkrum na ahkang nga ai (Yawshu 20, Pru 21:13)
- Dai zawn re ni makoi shinggyi na mare kru san da ai (Yawshu 20:8; Taraj 4:41-43, bai; Yawshu 20:7; Taraj 19:1-13).
- “MASHA HKUM SAT- Ratsach” (Pru 20:13) ngu ai ga si a lachyum
- Matut mahkai ai Chyum daw ni: Pru 21:12; Jawjau 24:17; Buhk 35:30-34; Taraj 19:11-13)
- Lachyum --- dingsa sat ai (intentionall killing/ murder)
- Majan hta sat ai (killing in war), Si ari jahkrat ai (Capital punishment) ni hpe pat hkum ai lachyum n re, nga, John Gray ngu ai Ga Shaka Dingsa Hebre Chyum Laika hte Chyum Laika Ga Dingsa ni hte Seng ai Sarakaba wa tsun shaleng da ai.
- Chyum Laika hta Si Ari Jaw ai lam n kau mi (Capital Punishment in the Bible)
“Masha sat ai wa (murderer) teng teng si hkrum lu na rai nga ai...”(Pru 21:12)
“Masha lagu ai wa (kidnapping)..teng teng sat kau ai hkrum na...(Pru 21:16)
“Yam nga hte kanawn ai wa(bestiality) teng teng sat kau ai hkrum na (Pru 22:19)
“Masha wa a num shaw ai (adultery) shi shaw ai num hte sat kau na(Jawjau 20:10)
“Lasha shada kanawn ai (Homosexuality).. (Jawjau 20:13)
“Yehowa kaw na lam shadam ai myihtoi masu (false prophet)..sat kau ai hkrum lu na” (Taraj 13:6b)
“shawa num ni hte kaga adip arip hkum shan kanawn ai (prostitution and rape)... (Taraj 22:23-24)
Masha asak sat ai lam, ari jaw ai lam ni mung mabyin masa amyu myu nga sai hpe Chyum mungga hta mu lu sa ga ai.
Ga Hpungdim: Anhte a Matu Mahtai
Dai ni anhte a matu mahtai shapraw la ai lam hta, shinggyim mungkan e teng sha byin nga ai lam – reality of human world hte Hkristan Chyum Masa ningmu lahkawng hpe tang madun na nngai.
- Shinggyim Mungkan a Tengman Mabyin – Reality of Human World
Shinggyim masha a asak hpe sat ai lam/majan gasat ai lam hpe ninggun jaw na lam n nga ai (General Principle). Rai yang, dai ni na mungkan gaw tinang a ahkaw ahkang, rudi maka, mungdaw mungdan ni hpe hkra wa, je hpre wa ai hku hkam sha ai ni law law wa, dai ni hpe makawp maga ai majan ni gasat nga ding-yang rai nga ai. Ndai kaw myit dum na lam gaw, shinggyim mungkan hta, shada da dip lu dip sha, sai chyup, kashun kashe, law hpa myit marin, tinggyeng myit machyu ai lam ni chyinglau sha nga dingsa, gasat gala majan ni naw byin nga na re. Bai, tara malang teng man lam (justice), dinghpring lam (righteousness), tsawra ai myit kumla (love), mara dat ai (forgiveness), pu gang sin machyi ai (solidarity) lam ni ni hpe shinggyim mungkan hte shinggyim masin salum ni hta tang du ai hku shara n jaw lu dingsa, shinggyim mungkan ndai zim simsa, ngwi ngawn lu na n re.
- Shaloi Gaw Anhte Kaning law? (How then?)
Hkristan Chyum Laika hku gawn madi yu yang, gasat gala lam htum mat na, zim mat na ladat hpe asan sha mu lu nga ai. Dai gaw ndai daw 8 No. 2. A hta madun da ai Karai Kasang a Yaw shada ai lam (the primary purpose of God) de mungkan masha yawng a masin salum ni bai nhtang du ai shaloi sha mungkan shinggyim masha ni lapran gasat gala, gali galaw lam, hte hpai shai hkat ai manghkang lam ni zim htum mat na rai nga ai. Ndai de sa wa ai shinggyim masha ni a hkrun lam dingdun e gasat gala, gali galaw, hpai shai hkat ai manghkang lam ni gaw tut e hkrum sha nga na sha rain ga ai. Hpa majaw nga yang, shinggyim masha ni a masin salum hpe Satan shing nrai, Yubak mara e tek jum, reng hkang da nga mi ai. Dai majaw, gasat gala lam n mai galaw ai ngu mahtai tam na malai, gara hku mungkan shinggyim masha ni a masin salum ni sansan hpraw tsawm wa lu na lam hpe mahtang sharin ya nga ai lam rai nga ai. Karai Kasang a ningpawt ninghpang yaw shada ai masing de bai n du lu hkraw ai majaw, mungkan labau gaw gasat gala lam, ga li ga law lam ni hte hpring chyat nga ai gaw dai ni du htep rai nga ai, n rai ni?
Mungkan masha ni a masin salum hpe Yesu a masa up, Yesu nan shung ai asak hkrung lam (Christ-Incarnated Life) de du lu nna, Karai Wenyi ka-up (Spirit-filled) let Karai myit dik ai shinggyim masha tai ai hte Karai myit dik ai masha ni law wa jang Karai myit dik ai mungkan, shinggyim wuhpawng tai wa na rai nga ai. Dai de n du du gaw shinggyim mungkan ndai gasat gala manghkang lam htum ngu ai nga na n rai nga ai law.
Karai jaw ai awmdawm de du lu hkra sai ninghtan shabawn let nut sa wa ga!
By++ndai kaw matut hti mai nga ai++click++


text:
时间:2017-03-25 10:32:46 来源:德宏团结报
№110 Mungdan ja sutgan hte shawa masha ni a sak rumri ja sutgan lam hta hkrit hpa lam hkrum sha ai hte hkrum gatut ai shaloi, mai hkye nga ninglen n hkye yang, masa loi song ai hpe go, sadi ga jo, na-du sadi ga jo shing nrai pati n shapro kau ai yu maram shing nrai pati jahpan shapro kau ai ari jo na.
№111 Dodan hta hkan nna pati mu, asuya mu, jak rung mu gahtong mu re n tsun shadan nna, shawa masha ni masa chye ahko ahkang shanyen ya jang, tengtok lit la masha hte lit gun ningbo masha ni hpe go, masa loi song ai rai jang, sadi ga jo shing nrai na-du sadi ga jo ai ari jo na. Masa na-du ai hpe go, pati hpung gata na aya dom kau ya shing nrai pati n shapro kau ai yu maram ai ari jo na.
№112 Gaga shawa masha asat tara dodan tot lai ai hpe go manot masa hta hkan nna sadi ga jo ai ko nna pati jahpan shapro kau ya ai ko du ai ari jo na.


text:
YAWHAN A LAIKA
Yawhan 1
1 Shawng ningpawt e Mungga nga ai; dai Mungga gaw Karai Kasang hte rau rai nga ai rai nna, dai Mungga nan Karai Kasang rai nga ai.
2 Dai Mungga gaw shawng ningpawt e Karai Kasang hte rau rai nga ai.
3 Arai yawng mayawng gaw shi a marang e tai nga ai; nga manga hta shi n lawm ai tai wa ai gaw, langai mi muk n nga ai.
4 Shi hta asak daju rai nga ai; dai asak gaw masha ni a nhtoi rai nga ai.
5 Dai nhtoi gaw nsin hta htoi nga ai rai nna, nsin mahtang gaw dai hpe n chye hkap la wu ai.
6 Karai Kasang e shangun dat ai, Yawhan mying ai wa langai mi, du sa ai:
7 dai wa gaw, dai nhtoi a lam sakse hkam ya nna, yawng mayawng shi a jaw e kam sham mu ga nga, sakse sa tai na matu, du sa ai.
8 Dai wa gaw dai nhtoi n rai; dai nhtoi a lam sakse hkam ya na she, du sa ai.
9 Mungkan ga de sa nga let, masha nlang hte hpe jahtoi ya ai nhtoi majing chyawm gaw, nga nga sai.
10 Shi gaw mungkan ga e nga nga ai hte, mungkan ga mung shi a marang e nan tai wa sai: rai ti mung mungkan ga gaw shi hpe n chye wu ai.
11 Shi gaw shi a mung ga de du sa ra ai rai ti mung, shi a baw sang ni gaw shi hpe n hkap la ma ai.
12 Shi a amying ningsang hpe kam sham ai ni ngu ai, shi e hkap la mala ni hpe, Karai Kasang a kashu kasha tai lu na ahkang shi jaw mu ai:
13 dai ni gaw, asai hte shaprat ai ni n rai, hkum shan a myit hte mung n rai, masha a myit maw ai hku hte mung n rai, Karai Kasang e shaprat ai ni she rai ma ai.
14 Dai Mungga gaw masha a hkum shan dagraw la nna, chyeju hte teng man ai hpring let, anhte hta nga nga yu sai rai nna, Kawa hta na Kasha shingtai a hpung shingkang zawn, anhte shi a hpung shingkang hpe, mu lu sa gaw ai.
15 Shi a lam Yawhan sakse hkam ya nna jahtau tsun wu ai gaw, Nye a hpang e du sa ai wa gaw, nye a shawng na wa rai nga ai majaw, nye a shawng e rai nga sai, ngu nna ngai tsun ai wa gaw, ndai wa rai nga ai, nga ai.
16 Kaning rai nme law, anhte mahkra gaw, shi a hkum tsup ai hta na, chyeju htap mi hta htap mi, lu la sa ga ai.
17 Jep ai tara gaw Mawshe a lata hte jaw da ai, rai nga ai. chyeju hte teng man ai lam gaw, Yesu Hkristu a marang e tai wa ai, rai nga ai.
18 Karai Kasang hpe gade ai muk galoi mung n mu yu ai; Kawa a lahpyen e rawng nga ai Kasha shingtai gaw, Karai Wa a hkum shadan dan nu ai.
19 Yuda masha ni gaw Yerusalem mare na, hkinjawng hte Lewi masha ni hpe Yawhan hpang de shangun dat nna, Nang gaw kadai rai nga n ta? ngu nna san shangun mu yang, shi hkam ai sakse lam gaw, da ndai rai nga ai:
20 shi gaw, Ngai Hkristu n rai nngai, nga nna n ip n nyet ai sha, yin la wu ai.
21 Shaloi shanhte gaw, Dai rai yang gaw, nang Elia rai n ni? ngu nna san mu yang, shi gaw, N rai nngai, ngu wu ai: Dai myihtoi rai n ni? ngu nna bai san mu yang, N rai nngai, ngu nna bai htan wu ai.
22 Dai rai nna shanhte gaw, Anhte hpe shangun dat ai ni e wa tsun dan na ga lu n ga, Nang gaw kadai rai nga n ta? Na a hkum hpe nang kaning ngu n ta? ngu nna shi hpe bai san mu yang, Yawhan gaw,
23 Ngai gaw, myihtoi Esaia htawn tsun ai hte meren, Dai Madu a lam shading mu, nga nna nam e jahtau ai wa a nsen rai nga nngai, ngu mu ai.
24 Dai shangun kasa ni chyawm gaw, Hparishe ni kaw na rai ma ai.
25 Bai shanhte gaw, Nang gaw, Hkristu mung n rai, Elia mung n rai, dai myihtoi wa mung n rai n yang gaw, nang hpa rai baptisma jaw n ta? ngu nna shi hpe san mu yang,
26 Yawhan gaw, Ngai gaw hka hta baptisma jaw nngai; nanhte a kaang e,nanhte n chye ai wa langai mi tsap nga ai:
27 dai wa gaw nye a hpang e du sa ai wa rai nga ai; shi a kyepdin sumri pyi ngai n raw ging nngai, ngu nna shanhte hpe htan mu ai.
28 Ndai lam ni gaw, Yawhan baptisma jaw let nga nga ai, Yawhan hka wora hkran na Behtani kahtawng e byin ai, rai nga ai.
29 Hpang shani e Yawhan gaw, shi hpang de Yesu sa wa ai hpe, hkap mu wu yang, Mungkan ga a yubak gun la kau ya ai, Karai Kasang a Sagu Kasha hpe yu yu mu!
30 Ngai hta shawng nga ai wa langai mi, nye a hpang e du na ra ai; shi gaw nye a shawng e rai nga sai, ngu nna ngai tsun ai wa gaw, ndai wa rai nga ai.
31 Ngai gaw, shi kadai re ai mung n chye nngai; rai ti mung, shi gaw Isaraela masha ni a man e dan pru na matu,hka hta baptisma jaw let,ngai du sa nngai, nga ai.
32 Dai hta kaga Yawhan gaw, Wenyi gaw sumsing lamu de nna hkrudu zaw n yu hkrat wa ai hpe,ngai mu se ai: dai wenyi mung shi a ntsa e nga nga ai.
33 Ngai gaw, shi kadai re ai mung n chye nngai: rai ti mung, ngai hpe hka hta baptisma jaw shangun dat ai wa,ngai hpe tsun nngai gaw, Kadai wa a ntsa e,dai Wenyi yu hkrat wa nna nga nga ai hpe, nang mu ai rai yang, dai wa gaw chyoi pra ai Wenyi hta baptisma jaw ai warai nga ai, nga ai.
34 Dai hte maren ngai mu se ai rai nna, ndai wa gaw Karai Kasang a Kasha re ai, ngai sakse hkam we ai, nga nna sakse hkam ya wu ai.
35 Bai hpang shani e, Yawhan hte shi a sape lahkawng rau tsap nga ma ai rai nna,
36 Yesu lai sa wa nga yang, Yawhan gaw shi hpe mada yu nna, Karai Kasang a Sagu Kasha hpe yu yu mu! ngu mu ai.
37 Dai sape yan gaw shi tsun ai ga na nna, Yesu kaw hkan sa ma ai.
38 Yesu gaw kayin yu nna, dai yan hkan sa ai hpe mu wu yang, Nan hpa tam myit ta? ngu nna hkap san mu ai. Shan gaw, Rabai e, nang kanang nga n ta? ngu nna shi hpe nhtang san mu ai: ( Rabai ngu ai ga lachyum gaw, Sara nga ai, rai nga ai.)
39 Yesu gaw, Sa ma rit, shaloi nan mu na ma rin dai, ngu nna shan hpe tsun wu ai. Dai re ai majaw, shan hkan sa nna, shi nga ai shara kanang re ai mung mu ma jang, dai shani tup shi hte rau nga nga ma ai: dai ahkying gaw ahkying shi daram rai nga ai.
40 Yawhan tsun ai ga na nna, shi kaw hkan sa ai yan hta na langai mi gaw, Simun Petru a kanau Andre rai nga ai.
41 Dai wa gaw shi a kahpu Simun hpe shawng mu nna, An gaw Meshia hpe mu sa ga ai, ngu nna shi hpe tsun dan wu ai: ( Meshia ngu ai ga lachyum gaw, Hkristu nga ai, rai nga ai.)
42 Shaloi shi gaw Yesu hpang de shi hpe woi wa wu ai. Yesu gaw shi hpe hkap yu nna, Nang gaw Yawhan a kasha Simun rai nga ndai: nang Kehpa ngu ai mying lu na rin dai, ngu wu ai: ( Kehpa ngu ai ga lachyum gaw, Petru nga ai, rai nga ai.)
43 Hpang shani e shi gaw Galile mung de rai wa mayu nga ai. Shaloi Yesu gaw Hpilip hpe mu wu ai rai nna, shi hpe, Ngai kaw hkan nang rit, ngu wu ai.
44 Hpilip gaw Andre yan Petru nga ai Betsaida mare na rai nga ai.
45 Hpilip gaw Nahtanela hpe mu nna, Mawshe gaw tara laika ni hta, myihtoi ni mung myihtoi laika ni hta, shaang nna ka da ai, Yosep a kasha, Nazaret mare na Yesu hpe anhte mu sa gaw ai, ngu nna shi hpe tsun dan wu ai.
46 Nahtanela gaw, Nazaret mare na arai kaja lama mi pru lu a ni? ngu nna htan wu ai.
47 Hpilip gaw, She, sa yu rit, ngu wu ai. Shaloi Yesu gaw, Nahtanela shi hpang de sa wa ai hpe mu wu yang, shi hpe shaang nna, Sawt ai myit n rawng ai, Israela masha majing hpe yu yu mu, ngu wu ai.
48 Nahtanela gaw, Nang ngai hpe kanang nna chye n ta? ngu nna shi hpe san wu ai. Yesu gaw, Hpilip e nang hpe garai n shaga kaw nna, dai maihpang hpun npu e nang naw nga yang, ngai nang hpe mu de ai, ngu nna shi hpe htan wu ai.
49 Nahtanela gaw, Rabai e, nang gaw Karai Kasang a Kasha rai nga ndai; Israela masha ni a hkawhkam nang rai nga ndai, ngu nna shi hpe htan wu ai.
50 Shaloi Yesu gaw, Ngai nang hpe maihpang hpun npu e mu de ai, ngu ai majaw, nang kam n ni? dai hta grau kaba ai amu nang mu na rin dai.
51 Bai Yesu gaw, Ndai nanhte hpe teng teng tsun ma de ga, Sumsing lamu hpaw malang wa nna, Karai Kasang a lamu kasa ni gaw, Masha Kasha a ntsa e lung wa yu wa rai nga ai hpe, nanhte mu na ma rin dai, ngu nna shi hpe htan tsun wu ai.


text:
KORINHTU NI KAW SHAGUN DAT AI LAIKA LANGAI
1 Korinhtu 1
1 Karai Kasang myit ra ai hte maren, Yesu Hkristu a kasa aya hta dang da ai, ngai Pawlu hte hpu nau Sosteni gaw, Hkristu Yesu hta e shachyoi shapra ai hkrum nna, chyoi pra ai ni ngu na shaga la i,
2 Korinhtu mare na Karai Kasang a Hpung hta lawm ai ni hte, shara shagu hkan na, shanhte a shara hta mung, an a shara hta mung, anhte a Madu Yesu Hkristu a amying ningsang hpe shaga nga ai ni yawng hte hpe, ga shana dat ga ai.
3 Anhte a Wa Karai Kasang hte Madu Yesu Hkristu kaw na, chyeju hte ngwi pyaw ai gaw, nanhte hta e a nga nga ma lit ga law.
4 Hkristu a sakse ga gaw nanhte hta e jung nga ma sa lit dai rai nna,
5 lam yawng mayawng hta ang ai, n-gup atsam shagu hte, chye chyang ai lam shagu hta, nanhte shi hta hkum tsup nga ma nit dai majaw,
6 Hkristu Yesu hta e nanhte hpe jaw da ai, Karai Kasang a chyeju hpe tau yu let, nanhte a lam Karai Kasang hpe ngai tut nawng e shakawn kungdawn nga nngai:
7 shing rai, anhte a Madu Yesu Hkristu a paw pru na lam ala let nga nga yang, hpa chyeju kumhpa mung nanhte n kadawn nga myit dai;
8 anhte a Madu Yesu Hkristu a nhtoi e mung, mara shagun shara n nga hkra, shi nanhte hpe shangang shakang na ma rin dai.
9 Anhte a Madu ngu ai, Kasha Yesu Hkristu hte kanawn mazum lu mu ga, nanhte hpe shaga la ai Karai Kasang chyawm gaw, kangka re ai wa rai nga ai.
10 Hpu nau ni e, nanhte nlang hte gaw ga langai sha tsun nga nna, nanhte hta e hka wa bra wa na lam n nga ai sha, myit mang langai sha hte mung sumtu langai sha hta e nanhte hkum tsup lu myit ga, anhte a Madu Yesu Hkristu a amying ningsang a marang e, ngai nanhte hpe shadut jahkat dat ma de ai.
11 Kaning rai nme law, ngai hpu ngai nau ni e, nanhte hta ga law ga la rai nga myit dai gaw, Hkloe a nta na ni, nanhte a lam ngai hpe sa shana ya mi ai.
12 Ning ngu nna ngai tsun ma de ai gaw, Ngai chyawm gaw Pawlu hte seng nngai, ngai mahtang Apolo hte seng nngai; ngai gaw Kehpa hte seng nngai, ngai gaw Hkristu hte seng nngai, nga nna nanhte langai hte langai tsun hkat shajang nga myit dai majaw, ngai tsun ma de ai, rai nga ai.
13 Hkristu gaw bra wa sa hka? Pawlu gaw nanhte a matu wudang hta jen da hkam sa ni? Pawlu a amying hta nanhte baptizma hkam ma nit ni?
14 Nye a amying hta nanhte baptizma hkam la sa ga ai, nga nna kadai mung tsun shara n nga u ga,
15 Krispu yan Geu hta kaga, nanhte hta na kadai hpe mung ngai baptizma n jaw nngai majaw, ngai myit ai htep ngu ni ai.
16 Stehpan a nta masha ni hpe mung ngai baptizma jaw ni ai; dai hta kaga gaw kadai hpe naw jaw nngai kun, ngai n dum nngai.
17 Kaning rai nme law, baptizma jaw na matu n rai, dai kabu gara shi ga tsun dan u ga she, Hkristu gaw ngai hpe shangun dat nngai: rai ti mung, Hkristu a wudang gaw kaman lila n rai u ga, n-gup hpaji hte tsun dan nngai n rai.
18 Kaning rai nme law, dai wudang a sumtu aga lachyum gaw sum mat hkrum ai ni a matu, angawk angak ga rai nga ai; rai ti mung, dai gaw hkye hkrang la hkrum ai anhte a matu mara, Karai Kasang a atsam rai nga ai.
19 Kaning rai nme law nga yang, Hpaji rawng ai ni a hpaji hpe ngai jahten na nngai, Nyan rawng ai ni a nyan hpe ngai shinggan kau na nngai,nga nna ka da nga ai.
20 Hpaji byeng-ya rawng ai wa kanang nga a ta? laika ka ai sara kanang nga a ta? ndai mungkan ga na bawmung wa kanang nga a ta? Mungkan ga a hpaji byeng-ya hpe, Karai Kasang shangawk shangak kau ya nu ai, n rai ni?
21 Kaning rai nme law, Karai Kasang hpaji daw ai hte maren, mungkan ga gaw tinang a hpaji byeng-ya hte Karai Kasang hpe n chye lu ai majaw, angawk angak ngu ai hkaw dan ai ga hte kam sham ai ni hpe hkye hkrang la na, Karai Kasang ra ai hku rai nga ai.
22 Yuda ni madaw gaw lamik kumla hpyi ma ai; Heleni ni mahtang gaw hpaji byeng-ya tam ma ai:
23 anhte chyawm gaw, Wudang hta jen da hkrum ai Hkristu a lam hkaw dan ga ai; dai wa Yuda ni a man e myit kataw shara, maigan amyu ni a man e angawk angak, rai nga ai:
24 rai ti mung, shaga la hkrum ai Yuda ni hte Heleni masha ni a matu mara, shi gaw Karai Kasang a atsam hte, Karai Kasang a hpaji byeng-ya ngu ai, Hkristu nan, rai nga ai.
25 Kaning rai nme law, Karai Kasang kaw na angawk angak ngu ai gaw, masha a hpaji byeng-ya hta grau nga ai: Karai Kasang a gawng kya ai gaw, masha a n-gun lagaw hta grau nga ai.
26 Dai hta kaga, hpu nau ni e nanhte hpe shaga la ai lam aru yu mu; masha a arawn alai hte maren, hpaji byeng-ya rawng ai ni law law wa, ahkang aya lu ai ni law law wa, du amyu hta na law law wa, lawm ma ai n rai.
27 Nsoi nsa rawng marawng gaw Karai Kasang a man e gumrawng gumtawng shara n nga u ga, hpaji byeng ya rawng ai ni hpe kaya kahpa jahkrum mu ga, mungkan ga a angawk angak re ai hpe Karai Kasang lata la wu ai;
28 n-gun lagaw rawng ai ni hpe kaya kahpa jahkrum mu ga, mungkan ga na n-gun n ja ai ni hpe Karai Kasang lata la wu ai;
29 rai la dum ai ni hpe jahten mu ga, mungkan ga a arawng n lu ai, hti n mai ai hte hpa n re ai ni hpe, Karai Kasang lata la wu ai.
30 Shi a jaw e Hkristu Yesu hta e nanhte rai la nga myit dai: shi gaw, anhte a matu mara, Karai Kasang kaw na, hpaji byeng-ya lam, ding hpring ai lam, shachyoi shapra ai lam hte htingrai htingrat ai lam, tai wa sai.
31 Dai re ai majaw, Gumrawng gumtawng re ai wa gaw, dai Madu hta gumrawng gumtawng nga u ga, nga nna ka da nga ai hte maren, rai na re ai.


text:
Daw 5
Mungkan Ga A Matu Karai Kasang A Yaw Shada Lam Gaw Hpa Rai Ta?
1. Mungkan ga hpe Karai Kasang hpa majaw hpan da ai rai?
Yehowa gaw mungkan ga hpe, shinggyim masha ni a matu hpan da ai. Adam yan Ewa hpe, sumsing lamu hta nga na matu, hpan da ai nre. Karai Kasang gaw, sumsing lamu hta, lamu kasa ni hpe hpan da ngut sai. (Yoba 38:
Shawng nnan e gaw, Edin sun langai sha hparadisu re. Adam yan Ewa gaw, shan a kashu kasha ni hte, mungkan ting hpring hkra galaw ra na re. Aten na wa yang, shanhte gaw mungkan ting hpe atsawm sha hkang lu nna, hparadisu byin hkra galaw ra na re. (Ningpawt 1:
2. Ya aten hta mungkan ga gaw hparadisu hpa majaw n byin nga ai kun?
Adam yan Ewa gaw, Yehowa a ga n madat ai majaw, Edin sun kaw na gawt shapraw kau hkrum ai. Hparadisu mung mat mat sai, dai hpe bai lu hkra kadai mung n lu galaw ai. Chyum Laika hta “Lamu ga gaw tara nlang ai ni a lata e rawng nga ai” nga nna tsun da ai.
Masha ni a matu Yehowa a yaw shada lam n hpring tsup sana kun? N re! Shi gaw, chyahtum chyalai n-gun rawng ai wa re ai majaw, n lu galaw ai hpa mung n nga ai. (Esaia 45:18) Shinggyim masha ni a matu yaw shada da ai hpe, byin hkra galaw ya na re.
3. Hparadisu gara hku bai byin wa na ta?
Karai Mungdan a Hkawhkam hku nna, Yesu uphkang ai shaloi, mungkan ga gaw hparadisu bai byin wa na. Hara Magedon ngu ai majan hta, Yesu gaw Karai Kasang a lamu kasa ni hpe woi awn nna, Karai Kasang hpe gumlau ai ni yawng hpe jahten kau na re. Dai hpang Yesu gaw, Satan hpe shaning 1,000 gyit hkang da na re. Karai Kasang hpang de tsap nga ai ni gaw, Yesu lam matsun nna makawp maga ya ai majaw, asak hkrung lawt lu na. Shanhte gaw mungkan Hparadisu hta, htani htana asak hkrung lu na re.
4. Yakhkak jamjau ai lam ni galoi htum mat na ta?
Yakhkak jamjau ai lam ni hpe, Karai Kasang galoi jahtum kau na ta? Jahtum nhtoi ni wa yang, byin na “kumla” ni hpe, Yesu tsun dan ai. Ya byin nga ai mungkan a masa ni gaw, shinggyim masha ni hpe jahkrit nga ai. Dai gaw “mungkan ga a htum wa na” nhtoi hta, anhte asak hkrung nga ai hpe madun dan nga ai.
Yesu sumsing lamu kaw na mungkan ga hpe, shaning 1,000 uphkang ai laman hta, yakhkak jamjau ai lam ni yawng hpe, jahtum kau ya na re. (Esaia 9:
5. Htawm hpang na Hparadisu hta kadai ni nga lu na rai ta?
Karai Kasang a ga madat ai ni gaw, Hparadisu hta nga lu na re. (1 Yawhan 2:


text:
HTESALONI NI KAW SHAGUN DAT AI LAIKA LANGAI
1 Htesaloni 1
1 Pawlu, Silwanu hte Timohti hte gaw, Kawa Karai Kasang hte Madu Yesu Hkristu hta rai nga ai, Htesaloni masha ni a Hpung hpe, ga shana dat ga ai. Chyeju hte ngwi pyaw ai gaw, nanhte hta e a nga nga ma lit ga law.
2 Nanhte mahkra e matu mara anhte tut nawng e Karai Kasang hpe shakawn kungdawn nga nna, anhte a akyu hpyi ai ga hta, nanhte hpe a dum nga ga ai:
3 anhte a Kawa karai Kasang a man e, nanhte a makam masham a bungli mung, tsaw ra ai myit majaw magam shachyen ai mung, anhte a Madu Yesu Hkristu a myit mada ai lam a shakut sharang ai hpe mung, anhte n sim n sa a dum nga ga ai.
4 Karai Kasang e tsaw ra nga ai, hpu nau ni e, nanhte a shaga la ai lam hpe anhte chye nga ga ai:
5 kaning rai nme law, anhte a kabu gara shi ga gaw, mung sumtu hte sha du ai n rai, n-gun atsam hte, Chyoi pra ai Wenyi hte, maju jung ai grai wa hte, nanhte kaw e du rai wa sai; nanhte hte rau nga yang, nanhte a matu mara anhte kaning rai nga ga ai gaw, nanhte nan chye nga myit dai.
6 Nni nkri law law hkrum ti mung, Chyoi pra ai Wenyi a kabu gara ai hte dai mungga hpe hkap la let, nanhte gaw anhte a samnang ai ni mung, dai Madu a samnang ai ni mung, tai nga ma nit dai rai nna,
7 Makedoni mung hte Ahkaia mung na kam sham ai ni nlang a kasi kamang tai wa ma nit dai.
8 Kaning rai nme law, nanhte kaw na dai Madu a mungga gaw, Makedoni mung hte Ahkaia mung e kajai gumhkawng wa ai sha n-ga, Karai Kasang kaw ang wa ai, nanhte a makam masham gaw, shara shagu hkan e chyam wa sai rai nna, anhte gaw hpa mi tsun shara mung n nga ai.
9 Kaning rai nme law, nanhte hpang de anhte a shang wa ai lam kaning rai rai nga ai gaw, shanhte nan anhte a lam tsun kajai ma ai rai nna, nanhte gaw a hkrung nga nna teng man ai Karai Kasang hpe daw jau nga myit ga, gawngngu sumla ni hpe shinggan kau nhtawm, Karai Kasang hpang de kaning rai kayin wa myit dai hte,
10 sumsing lamu de na shi a Kasha hpe ala nga ai lam, tsun hkat nga ma ai: dai Kasha gaw si mat ai ni kaw na sharawt la nna, du na ra ai pawt sindawng ai hta na anhte hpe mawai la sai Yesu nan rai nga ai.


text:
时间:2016-12-30 17:30:24 来源: 1982年1-2期
Panse pan
Ka ai: Shingbai Kro Yang
Oh! Mu sai, mu sai,
Nhkon a shayi ni marit sharong ai,
Shadang a la lon ni gajai gumhkong ai--- Panse pan,
Daini alu sha mu sai.
Tsamon pan daram pyi n gaba,
Wa madai pan zon sha rai nna wa,
Shalung yan shala gata,
Lanu yan hpunba hta wa kap noi nga a hka.
Amoi ngai no gaji ai ten hta,
Nu maumui zon nga hkai dan ai hpe na:
“Panse nampan,
Hpro chyoi numchying gala,
Manam pyo sama,
Hto! Wamwam samui gran ai shagong bum hta,
Utu yan chyangngau shaga ai maling ko sha nga,
Share magrau n grang ai wa,
Di la lu na yak la nga...”
Dai shaloi ko nna nang hpe marit yan shingnyi lu,
Abum a maling shang shagu,
Shara magup tam asoi mada yu,
N mu mu masin nsi lu.
Ngai a shingran mungkan hta:
Nang lagat hpun zon galu gaba wumja,
Ahpung yan shingkang hte hpun maling ko tsap nga,
Nang a manam pyo la ai nampan,
Kadung pu zon hkyeng tsom let tut e pu abya,
Ubyit utsa, gatnyeng gatbu ni hpe,
Nang a gumdui chyu hkong shachyu nna,
Gabu gara,alum ala rai in nga na zon non ai wa,
Ya, lungbra shanam zon sha rai nna,
Jahkrai shingtai garen gari,
Masha wa ko kap in sha nga,
Manang wa ko bap in sha pra nga a hka i!
Goi! Panpse pan, panse pan!
Ntsom la ai nang a gam maka,
Nga yak dam ai nang a prat pra shingra,
Ginding aga majoi she dam lada,
Nang dung nang tsap lom na shara kata;
Mungkan ting na hka shi hka nu hti nma,
Nang ja lu lom na ahka n nga,
Gaja nachying! Nhpa maroi ngu na?
Raitim, raitim,
Nang ruyak hpe asum hkam ai lam n nga,
Nga ra n-gun do nna yon hkyen hkrap ashut ai mung n na.
Manang wa a ango angam sha lu sha tim,
Asak sumri maren ngang grin galu nga,
Majoi gaji jingling udi sha rai tim,
Mau na daram re atsam hte da-kan shaja,
Daini du, nang a aru arat dingyang prat ra sa wa.
Oh--Panse pan!
Shagrau shaa hkungga tsora nan ging nga ai oi!


text:
话题||prat galai shai nga-sat nga-sa sharot时代变化 改变生活
时代变化 改变生活 prat galai shai nga-sat nga-sa sharot Daini anhte WP myusha ni myit yu ra ai lam: 今天我们文邦人民需要考虑的一些问题: 1. Miwa asuya ni dai daram garum ai hpa majo no jam juu nga ai. 国家扶贫多年不见成效. 2. Gaga amyu ni hte maren n mai shakut sha ai. 不像其他民族一样努力. 3. Nga sat nga sa madang grai no nyem ai. 生活方式比较落后. 4. Gade mung n jaujau htunghkying lam n chye n kam shakut mat ai. 游走在城市和农村之间不懂民族文化也不努力. 5. Tinang a dum nta hpe shagrang galo lu galo sha lam hta shakut ra ai. 经营好家庭,在农村就要好好种地,不能好吃懒做. Gahtong bu ga na nuwa myitsu ni e Prat galai shai sai go nga-sat nga-sa mung galai shai ra saga ai. Tinang sha na sha go tinang myit lom nna hkai sha ra ga ai. Gaga amyu ni hte grai hpang hkrat mat wa saga ai.
时代变化 改变生活
prat galai shai nga-sat nga-sa sharot
Daini anhte WP myusha ni myit yu ra ai lam:
今天我们文邦人民需要考虑的一些问题:
1. Miwa asuya ni dai daram garum ai hpa majo no jam juu nga ai.
国家扶贫多年不见成效.
2. Gaga amyu ni hte maren n mai shakut sha ai.
不像其他民族一样努力.
3. Nga sat nga sa madang grai no nyem ai.
生活方式比较落后.
4. Gade mung n jaujau htunghkying lam n chye n kam shakut mat ai.
游走在城市和农村之间不懂民族文化也不努力.
5. Tinang a dum nta hpe shagrang galo lu galo sha lam hta shakut ra ai.
经营好家庭,在农村就要好好种地,不能好吃懒做.
Gahtong bu ga na nuwa myitsu ni e Prat galai shai sai go nga-sat nga-sa mung galai shai ra saga ai.
Tinang sha na sha go tinang myit lom nna hkai sha ra ga ai. Gaga amyu ni hte grai hpang hkrat mat wa saga ai.
(注:以上内容为沙明宝老师Maji Ma San在JIWOI景颇文化交流群的论述,仅代表个人观点.)
责编:Ja Ra
扫二维码关注我们!
景颇光音微信号:wpjannsen
作者:景颇光音
微信号:wpjannsen
简介:Anhte WP myu sha ni go JAN a gashu gasha ni rai ga ai,《JAN NSEN》 ko nang hpe la nga na.《景颇光音》,创世史诗,民语教学,民语翻译.历史/故事/文艺/音乐


text:
DAW 14
Lam Woi Ningshawng Ni A Matu Hpa Jawng Ni Hkyen Lajang Da Ai Kun?
Yehowa Sakse Ni gaw Chyum Hpaji jawng ni law law hpaw hpang wa sai. Aten tup magam gun ni, hkaw tsun bungli hpe “hkum tsup hkra” galaw lu na matu laksan jawng ni hkyen lajang da ya ai.—2 Timohti 4:5.
Lam Woi Ningshawng Magam Jawng. Ten galu ningshawng amu gun ai laning mi hpring yang, tinang hte ni ai Nawku Htingnu hta galaw ai 6 ya na ai magam jawng lung na matu, mying jahpan mai jaw ai. Dai jawng a yaw shada lam gaw, lam woi ningshawng ni Yehowa hte grau hku hkau wa hkra, hkaw tsun bungli hte seng ai lam shagu hta grau kaja wa hkra hte, sadi dung let matut nna magam gun lu na matu re.
Kabu Gara Shiga Hkaw Tsun Ai Ni A Matu Magam Jawng. Shata lahkawng na ai ndai magam jawng gaw, tinang a nta kaw na htawt nna, grau ra ai shara hta amu gun na hpe sharawng ai, mahkrum madup nga ai lam woi ningshawng ni hpe, shaman ya na matu hpaw da ai re. Shanhte gaw mungkan ntsa hta kaba htum, Kabu Gara Shiga Hkaw Tsun Ai Wa Yesu a kasi hpe hkan sa nna, “Ngai nga nngai, ngai hpe shangun dat e” ngu nna tsun ai. (Esaia 6:8; Yawhan 7:29) Nta hte tsan ai shara hta htawt nga ai shaloi, prat hpe asan sha chye nga na matu shakut ra ai. Htung hking, du hkra ladaw hte lu sha ni mung bung na nre. Ga amyu nnan hpe mung sharin ra yang ra na re. Ndai magam jawng gaw, asak 23 kaw na 65 ning lapran na mahkawn, shabrang hte, yan la hpunau nauna ni, shanhte a lit hpe gun hpai ai hta, ra rawng ai atsam ningja ni nga wa na matu, Yehowa hte shi a uhpung uhpawng a matu, grau akyu rawng ai ni byin wa na matu karum ya ai.
Gilead Sin Langchyi Chyum Jawng. “Gilead” ngu ai Hebre ga a lachyum gaw “Sakse Sumpum” re. “Lamu ga htum hkra” sakse hkam lu na matu, 1943 ning hta Gilead jawng hpe hpaw hpang nna, jawng ma 8,000 jan hpe sasana byin na matu shalat ya ngut sai. (Kasa 13:47) Jawng yu ma ni, Peru mungdan de nnan du ai shaloi, dai kaw hpung n nga shi ai. Ya gaw hpung 1,000 jan nga sai. Japan mung hta sasana amu nnan galaw ai shaloi, Yehowa Sakse marai 10 pyi n nga ai. Ya gaw 200,000 jan nga sai. Shata 5 na ai Gilead Chyum jawng hta Karai Kasang A Mungga hpe atsawm sharin ya ai. Mungkan grup magam bungli hpe grau awng dang hkra, laksan ningshawng ni, sasana magam gun ni, ginjaw garan rung ni hta amu gun ai ni hte hpung kawan bungli galaw nga ai ni hpe dai jawng hta laksan shaman ya na matu saw shaga ai.
Lam woi ningshawng Magam Jawng a yaw shada lam gaw hpa rai ta?
Kabu Gara Shiga Hkaw Tsun Ai Ni A Matu Magam Jawng hpe kadai ni mai lung ai kun?


text:
[1]
Mungkan nnan lat,
Adam hpe hpan shaprat;
Karai Wa a ga shaka:
Shinggyim Gawa tai u ga…
Hpan Karai atsam ningja,
Chyinghkai Gawa ni hkam la;
Adam shi hkrai nga n mai,
Ewa hpe bai hpan dat sai…
Annau ni hpe chyinghkai shaprat,
Lam shagu hta woi shakat:
Annau ni a Chyinghkai Wa:
Tso myit ningja grai gaba…
Mungkan dinghta ga ndai,
Chyinghkai Gawa n nga n mai;
Chyinghkai Gawa ngu n nga:
Annau ni kanang na pra na…
Nta langai mi go-gap,
Numgo yan n lom n mai;
Lapa chyu hpreng mung n mai:
Makum n bu ai nta,
Gara hku rong nga lu na…?
Shimlum ai Wa a nta,
Annau ni yong pyo let nga;
Dinghku a makop ninggang:
Chyinghkai Wa shi nan shangang…
Chyeju madu Chyinghkai Wa,
Tso myit ningja shi hta nga;
Annau ni yong hpe pon-ba:
Lam shagu n-gun dat wa…
Shonglam matu tau shajin,
Kunghpan wa hkra woi shabyin;
Dinghku a share ninghkring:
Shakup shatsup atsam hpring…
[2]
Dinghku masha yong du hkum,
Karai mungga hte zinlum;
Dinghku hta ra n rong hkra:
Chyinghkai Wa woi on wa…
Ru-yak jamjau matsan tim,
Shawang tsora myit n zim;
Janja marang prang:
Yi-ngam bungli de hprang…
Si-song gupban sha mi gup,
Janja prang hta shani tup;
N-ga shampye galoi n tat:
Yi yang kata hkran azat…
Hkum ting salu salat grit,
Ten ninghtoi galoi n yit;
Puba ai lam Wa n tsun:
Annau ni hpe Jong de dun…
Annau ni hpe rap shara,
Ko-si hpang gara n hkrum hkra;
Chyinghkai Wa nan lakon wa…
Wa a shaga nsen wa,
Wa hpang de wa rit nga;
Annau ni kaji yang na:
Malap n lu na zon nga…
Jan ja ai de hkum sa nga,
Machyi mako byin wa na;
Myit tsang let sha ten lo lo:
Annau ni hpe Wa tam jo…
Ko-si hpang gara hkum hkam u nga,
Ra n rong Wa lajang ya;
Annau ni hpe myit n do:
Wa a tso myit grau grau lo…
Bu na, hpun na n tsang ra,
Wa atsam dat shakut ya;
Machyi mako byin shagu:
Kyu hpyi let woi lahku…
Mai tsai wa ai ten ninghtoi,
Wa a myi man grai tsom htoi;
Ma chyangai dai do ai ko na:
Chyinghkai Wa bau maka wa…
[3]
Asak ram ai ten lado,
Hpajia jong de woi gano;
Hpaji ninghkring tai u nga:
Annau ni hpe tsun shaga…
Ga ngwi ga pyo hte woi hkang,
Chye nga chye pra lam sanglang;
Sinpot lahtet ga n tsun:
Kasi ningli woi madun…
Lagon shat galoi n sha,
Dinghku gong malai shi puba;
Hpro nsam galoi n hten:
Pyo hpa lam hta shi n len…
Wa a tso myit grai gaba,
Hpa hte shadon na n nga;
Gasha ni hpe Dakkasu:
Lakang ninggam de woi du…
Wa go laika tsang n lo,
Annau ni hpe myi jahpo;
Masha lahkam dep lu hkra:
Chyinghkai Wa nan shakut ya…
Laika hpaji chye chyang wa,
Masha jahpan hta shang wa;
Akyu rong ai masha tai:
Chyinghkai Wa kabu sai…
Hpaji nli tam la lu,
Mungkan mahkrun hpe mung mu;
Wa a shawang myit kaba:
Shadon n dang dam lada…
Tsom dik la ai Wa tso myit,
Hkam la lu ai tut marit;
Gawa la ni yong kaja ai:
Chyinghkai Wa she grau dik sai…
Gawa nhtoi du shagu,
Wa a lam hpe myit sumru;
Shadon na ngai hpa n mu….
Gara de mi du hkom tim,
Wa hpe dum ai lam n zim;
Chyinghkai Wa hpe hkungga shagrau:
Ga laban hte n shapau…
[4]
Wa a Gasha ni yong wa,
Pyen dam singko kung mat wa;
Wa a asak u-gut gu:
Wa hte rau n nga lu…
Wa a chyeju majo sha,
Mahkret sum-yan chye ka wa;
Myit son sumru lam lu la…
Gawa nhtoi masat hta,
Chyinghkai Wa kabu u ga ngu;
Mahkret Ga shagop hte shagrau dat nngai lu…
Tso myit kaba ai Chyinghkai Wa,
Ngwipyo hkamja nga u ga;
Chyinghkai Wa a gasha ngai:
Hkrun lam ko na kyu hpyi dat nngai….


text:
DAW 14
Mungkan Ting Hpe Uphkang Na Mungdan
Gara Mungdan a lam tsun nga ai kun?— Mungkan ting hpe, hparadisu byin hkra galaw ya na, Karai Kasang A Mungdan re. Dai Mungdan a lam grau nna chye mayu ai i?—
Mungdan shagu hta hkawhkam nga ai. Shi gaw mungdan hta nga ai masha ni hpe uphkang ai. Karai Kasang A Mungdan na Hkawhkam hpe chye ai i?— Yesu Hkristu re. Shi gaw sumsing lamu hta nga ai, kade nna yang masha yawng hpe uphkang sana re. Yesu uphkang ai shaloi pyaw na ngu shadu ai kun?—
Hparadisu hta hpa byin na hpe mu a ta?
Grai pyaw na re. Hparadisu hta ga law hkat ai, majan gasat ai ni n nga sai. Shada da tsawra na. Machyi ai, si ai mung n nga sai. Myi n mu ai ni, na n na ai ni bai kaja wa na, lagaw hten ai ni kagat, gumhtawn lu na ra ai. Lu sha law htam wa na. Dusat ni shada da sha n ga, masha ni hte mung jinghku byin wa na. Si mat ai masha ni mung bai hkrung wa na. Ndai laika buk hta lawm ai Rebeka, Rahab, Dawi, Elia hte kaga masha ni mung asak bai hkrung wa na re. Shanhte hte ma ni hkrum mayu ai i?—
Yehowa gaw nang hpe tsawra nna ngwi pyaw shangun mayu ai. Ma ni Yehowa a lam matut hkaja nna, shi a ga hpe madat yang, hparadisu hta htani htana nga lu na re. Dai hta nga mayu ai kun?—
Chyum Laika Hta Hti Yu U
Esaia 2:4; 11:6-9; 25:8; 33:24; 35:5, 6
Yawhan 5:28, 29; 17:3


text:
Daw 1
Dinghku Ngwi Pyaw Na Matu Karai Hpe Kam Hpa U
“Shawng nnan e hpan da ai wa gaw, lasha yan numsha hpe hpan da mu ai.”—Mahte 19:4
Yehowa * Karai Kasang gaw, dinghku hpe nnan de ya ai madu re. Numsha hpe hpan ngut jang, “masha wa kaw woi wa ya” ai ngu, Chyum Laika hta tsun da ai. Dai shaloi, Adam gaw, grai kabu nna “nye a nra hta na nra, nye a ashan hta na ashan rai nga ai” ngu tsun ai. (Ningpawt 2:22, 23) Yehowa gaw dinghku num, dinghku la ni hpe ngwi pyaw shangun mayu ai.
Dinghku de ai shaloi, yawng hkum tsup sai ngu nang sawn la na re. Tatut hta gaw, jet ai tsawra myit hte dinghku de ai ni pyi, manghkang ni hkrum nga ai. (1 Korinhtu 7:28) Ndai laika buk hta, dinghku ngwi pyaw shangun ai Chyum ga matsun ni hpe, mu lu na. Dai hpe hkan sa yang, na a dinghku hte nta masha ni ngwi pyaw lu na re.—Shakawn 19:8-11.
1 YEHOWA JAW DA AI NA A LIT HPE HKAP LA U
CHYUM LAIKA TSUN AI LAM: Dinghku madu gaw la re ai.—Ehpesu 5:23.
Nang madu wa rai yang, madu jan hpe matsan dum ai hte lanu lahku na matu, Yehowa hpyi shawn da ai. (1 Petru 3:7) Shi hpe na a ningrum ningtau hku, Yehowa jaw da ai. Dai majaw, shi hpe shagrau nna, tsawra na matu, Karai ra sharawng ai. (Ningpawt 2:18) Tinang a akyu hta na, shi a akyu hpe ningshawng tawn nna, shi hpe grai tsawra ra ai.—Ehpesu 5:25-29.
Nang madu jan rai yang, madu wa hpe grai hkungga nna, shi a lit ni hpe gun hpai lu hkra karum ya na matu, Yehowa hpyi shawn da ai. (1 Korinhtu 11:3; Ehpesu 5:33) Dai majaw, madu wa daw dan ai hpe, myit hkrum let rau jawm galaw ra ai. (Kolose 3:18) Dai hku galaw yang, madu wa hte Yehowa a man hta, manu dan ai num byin wa na re.—1 Petru 3:1-6.
NANG GALAW MAI AI LAM:
Kaja ai madu jan, madu wa gara hku byin na ngu ai lam, tinang a ningrum ningtau hpe san yu u. Shi tsun ai hpe atsawm madat nna, dai hte maren shakut nna galaw u
Myit galu u. Nan lahkawng aten la nna, tinang a ningrum ningtau pyaw na matu, gara hku galaw ra na hpe chye hkra shakut u
2 NINGRUM NINGTAU A MYIT HPE TAU YA U
CHYUM LAIKA TSUN AI LAM: Nang, ningrum ningtau a lam ni hpe ahkyak shatai ya ra ai. (Hpilipi 2:3, 4) Tinang a ningrum ningtau hpe, manu shadan u. Yawng a man, sumnung ai wa byin ra ai ngu, Yehowa hpyi shawn da ai hpe dum u. (2 Timohti 2:24) “Nhtu hte galun ai zawn, . . . tsun ai wa mung nga ai; Hpaji rawng ai wa a shinglet chyawm gaw, ana pyi shamai ya lu ai.” Dai majaw, atsawm myit yu nna tsun u. (Ga Shagawp 12:18) Tsawra myit hte tsun shaga chye na matu, Yehowa a chyoi pra ai n-gun atsam gaw, nang hpe karum ya na re.—Galati 5:22, 23; Kolose 4:6.
NANG GALAW MAI AI LAM:
Ningrum ningtau hte ahkyak ai lam ni n jahta shi yang, myit simsa na hte myit galu na matu, akyu hpyi u
Hpa tsun na hte, gara hku tsun na hpe atsawm myit da u
3 RAU JAWM GALAW NA MATU MYIT U
CHYUM LAIKA TSUN AI LAM: Nang dinghku shang ai hte, nan gaw “hkum shan langai sha” rai mat sai. (Mahte 19:5) Raitim, nan a mu mada lam gaw bung na n re. Dai majaw, nan sumru ai lam, hkam sha ai lam ni bung na matu, shakut ra ai. (Hpilipi 2:2) Nan lahkawng, kahkyin gumdin nga yang she, rau daw dan lu na. Bawng ban yang she, sumru ai ni awng dang na ngu, Chyum Laika hta tsun da ai. (Ga Shagawp 20:18) Chyum ga matsun ni hpe hkan nna, ahkyak ai lam ni hpe rau sha daw dan lu u ga.—Ga Shagawp 8:32, 33.
NANG GALAW MAI AI LAM:
Ningrum ningtau hpe, manghkang ni, sumru ai ni hpe sha hkum tsun. Tinang hkam sha ai lam hpe mung tsun dan u
Ningrum ningtau hte jahkrup nna daw dan u
^ စာပိုဒ်၊ 4 Karai Kasang a mying gaw, Yehowa re ai lam Chyum Laika hta tsun da ai.


text:
DAW 18
Jamjau Hkrum Nga Ai Ni Hpe Anhte Gara Hku Karum Ya Ai Kun?
Hpunau nauna ni tsin-yam tsindam hkrum ai shaloi, Yehowa Sakse Ni gaw, karum na matu kalang ta lajang ma ai. Dai hku shakut nna karum ya ai gaw langai hte langai jet ai tsawra myit madun taw nga ai re. (Yawhan 13:34, 35; 1 Yawhan 3:17, 18) Gara lam ni hte anhte karum ya ai kun?
Alu gumhpraw bang ai. Tsa ban langai hta Yuda mung kaw, hku hku ai shaloi Antioki na Hkristan ni gaw, Yuda kaw nga ai Hkristan ni hpe karum na matu, alu gumhpraw jaw dat ma ai. (Kasa 11:27-30) Dai hte maren, ya aten hta mung, anhte a hpunau nauna ni tsin-yam tsindam hkrum ai hpe anhte na ai shaloi, ra ai arung arai ni karum na matu, anhte alu gumhpraw bang ma ai.—2 Korinhtu 8:13-15.
Ta tut ra ai lam hpe karum ya ai. Tsin-yam hkrum ai shara hta nga ai buga hpung salang ni gaw, Yehowa Sakse yawng hpe mu hkra tam nna, shim lum na matu karum ya ai. Anhte a hkye mawai komiti gaw, lu sha, bu hpun palawng, nga shara hte tsi mawan ni garan ya na matu lajang ai. Hten run mat ai nta ni hte Nawku Htingnu ni hpe, bai gram na matu, gawgap chye ai hpunau nauna ni gaw, tinang a jarik hte sa nna karum ma ai. Anhte gaw kahkyin gumdin ai uhpung rai nna, ayan bungli arau galaw ai majaw, ra ai aten hta arai hte masha lawan wan kahkyin la lu ai. “Makam masham a dinghku na ni hpe” karum ai hta n ga, makam masham n bung ai masha ni hpe mung, dang lu ai daram karum ya ai.—Galati 6:10.
Chyum Laika hte shalan shabran ya ai. Tsin-yam hkrum ai masha ni hpe n-gun jaw ra ai. Dai aten ni hta, anhte gaw “shangwi shapyaw na lam amyu myu a Karai Kasang” Yehowa kaw na n-gun lu la ga ai. (2 Korinhtu 1:3, 4) Karai Kasang a Mungdan gaw yawn hkyen ai, ru yak jamjau ai lam yawng hpe kade n na yang, yeng seng kau ya sana ngu ai ga sadi ni hpe, myit daw myit hten nga ai ni hpe, tsun dan ma ai.—Shingran 21:4.
Yehowa Sakse Ni gaw tsin-yam hkrum ai aten hta hpa majaw alawan karum jaw lu a ta?
Tsin-yam hkrum ai masha ni hpe Chyum Laika hte gara hku shalan shabran ya a ta?


text:
Maumwi 110: Timohti-Pawlu A Shingtau Ningnan
Kasa Pawlu a makau na ndai lasha gaw Timohti re. Timohti gaw shi a nta masha ni hte rau Lustra mare kaw e nga ai. Shi a kanu amying hpe Uni rai nna, kawoi dwi amying Lui nga ma ai.
Lustra mare de Pawlu sa ai ndai lang hte masum lang rai sai. Lai wa sai laning mi jan hta Pawlu hte Barnaba gaw hkaw tsun na matu ndai mare kaw shawng kalang du sa wa ma ai.
Timohti hpe Pawlu hpa tsun nga ai hpe chye a ni? ‘Ngai hte Sila a hpang hkan na kun? Sum tsan mung na masha ni hpe hkaw tsun ai hta na a karum ai hpe ra nga ai,’ nga nna tsun nga ai.
‘Ngai hkan nang mayu ai,’ nga nna Timohti htan ai. Shing rai kade nna yang Timohti gaw shi a dum nta hte hka nna Pawlu hte Sila a hpang hkan nang ai. Shanhte a hkrun lam hte seng nna grai ntsun yang Pawlu kaning rai byin ai hpe shawng yu yu ga. Damasaku mare de sa wa ai lam ntsa hta, shi a man e Yesu shadan dan ai aten kaw na 17 ning daram na mat wa sai.
Matsing a ni? Pawlu gaw Yesu a sape ni hpe zingri na matu Damasaku mare de sa wa ai. Raitimung ya gaw shi hkum nan Yesu a sape langai mi tai nga sai. Hpang e Pawlu gaw Yesu a lam hpe hkaw tsun dan ai majaw hpyen nkau mi nra nna shi hpe sat kau na matu yaw wa ma ai. Raitimung sape nkau mi gaw Pawlu a asak lawt hkra karum ya ma ai. Shi hpe ka hta bang nna mare bunghku shinggan de shayu jahkrat dat ma ai.
Dai hpang e Pawlu gaw Antioki mare de sa nna hkaw tsun ai. Antioki mare hta Yesu a hpang hkan ai ni hpe Hkristan ni nga nna shawng shamying hpang ai. Antioki mare kaw nna Pawlu hte Barnaba hpe tsan ai mungdan ni kaw hkaw tsun na matu bai shangun dat ma ai. Shanhte sa ai hta na mare langai mi gaw Timohti nga ai Lustra mare kaw du ma ai.
Laning mi daram na ai hpang, lahkawng ngu na hkawm sa ai lang Lustra mare de bai du ma ai. Timohti gaw Pawlu yan Barnaba hte hkan nang ai shaloi, shanhte gara de sa ai hpe chye a ni? Ga sumla hpe yu dat u. Shanhte du hkawm ai shara nkau mi a lam hpe yu yu ga.
Shawng nnan e makau mayang na Ikoni ngu ai mare de sa ma ai. Dai hpang Antioki ngu ai mare de sa ai. Dai hpang Troa mare du hkra sa ma ai. De a hpang e, Hpilipyi, Htesaloni hte Beria mare ni kaw du ma ai. Ahten mare hpe ga sumla hta mu a ni? Dai kaw e Pawlu tara hkaw ai. Dai hpang e, Korinhtu mare e, laning mi jan tara hkaw ai. Hpang jahtum e, Ehpesu mare kaw jahkring mi shang ai. Dai hpang e Kesare de Sanghpawli hte wa ai. Bai nna Pawlu nga ai Antioki mare de bai nhtang wa ma ai.
Dai majaw, Timohti gaw hkrun lam deng hkying lam sa nna, “kabu gara shi ga” hkaw tsun ai hte, Hkristan hpung law law gaw ai amu hta Pawlu hpe karum ai. Nanhte kaba wa ai shaloi, Timohti zawn kangka ai mayam langai tai wa na kun?
Kasa 9:19-30; 11:19-26; Daw kaba 13 kaw na 17; 18:1-22.
1. Roma; 2. Melite; 3. Beria; 4. Htesaloni; 5. Korinhtu; 6. Hpilipyi; 7. Ahten; 8. Kreti; 9. Troa; 10. Ehpesu; 11. Melitu; 12. Kolose; 13. Antioki; 14. Ikoni; 15. Lustra; 16. Kupru; 17. Antioki; 18. Kesare; 19. Yopa; 20. Damasaku; 21. Yerusalem; 22. Nammukdara kaba (Mediterranean)


text:
MAHKAWN 44
Shagrit Shanem Ai Wa A Akyu Hpyi Ga
(Shakawn Kungdawn 4:1)
1. Yehowa Madu,
‘nye akyu hpyi ga madat ya rit.’
Nye ningma ni grai shamai yak,
lit ni mung li la nga.
Myit daw myit hten myit mada lam hte
n-gun mung yawm wa.
Shalan shabran Karai
makawp maga karum ya rit.
(CHORUS)
Atsam jaw rit, karum ya rit.
Myit mada lam shangang ya rit.
Myit daw nga yang, shi hpang sit sa.
Yehowa majaw atsam hpring wa.
2. Na a mungga hte n-gun yawm aten
shalan ya rit.
Tsun dan n lu ai ga ni hpe
nang madat chye na ya.
Mungga jaw ai myit mada lam,
myit kamhpa lam hpe jaw.
Nye salum hta Karai tsaw
myit grau kaba lam hpe chye.
(CHORUS)
Atsam jaw rit, karum ya rit.
Myit mada lam shangang ya rit.
Myit daw nga yang, shi hpang sit sa.
Yehowa majaw atsam hpring wa.
(Shk 42:6; 119:28; Rom 8:26; 2 Ko 4:16; 1 Yh 3:20 ni hpe mung yu u.)


text:
Daw 1
Kabu Gara Shiga Gaw Hpa Rai Ta?
1. Karai Kasang kaw na kabu gara shiga gaw hpa rai ta?
Karai Kasang gaw shinggyim masha ni hpe, mungkan ga ntsa hta, ngwi pyaw ai asak aprat lu shangun mayu ai. Mungkan ga hte dai hta nga ai yawng mayawng hpe hpan da ai gaw, shinggyim masha ni hpe tsawra ai majaw re. Kade n na yang, masha ni a matu grau kaja ai, asak aprat hpe galaw ya sana re. Masha ni hta byin nga ai, yakhkak jamjau ai lam ni hpe yeng seng kau sana re.
Gara masha asuya mung, nhkru nkaja ai lam, ana zinli, si hkrung si htan ni hpe yeng seng ya lu ai atsam n nga ai. Raitim, kabu gara shiga nga ai. Kade nna yang Karai Kasang gaw masha asuya yawng a shara hta, shi a asuya hte galai kau sana re. Karai Kasang uphkang ai hpe hkap la ai ni gaw, hkam kaja ai hte ngwi pyaw simsa lu na re.
2. Kabu gara shiga hpa majaw ra ahkyak nga ai kun?
Nkaja ai masha ni hpe Karai Kasang yeng seng kau ngut ai hpang she, yakhkak jamjau ai lam ni htum mat na re. (Zehpani 2:
3. Anhte hpa galaw ra na kun?
Karai a Mungga re ai Chyum Laika kaw na, shi a lam hpe anhte sharin la ra ai. Dai gaw tsawra myit rawng ai kawa hpang de na, laika langai hte bung ai. Dai kaw, ya aten hta grau kaja ai asak aprat hte, htawm hpang prat hta mung, mungkan ga ntsa hta htani htana asak gara hku lu mai ai lam ni hpe tsun dan ai. Nang Chyum Laika chye na hkra galaw nga ai hpe, nkau mi gaw ra na nre. Raitim, grau kaja ai htawm hpang prat lu na ahkaw ahkang hpe hkum tat kau u.
GRAU NNA HKAJA
CHYUM LAIKA HKAJA LAMANG
Chyum Laika Hpe Hpa Majaw Hkaja Ra Ai Kun?
Chyum Laika gaw mungkan ting na, masha wan law law chye mayu ai, ahkyak ai gasan ni a mahtai hpe tsun dan ai. Nang mung chye mayu ai kun?


text:
YAWHAN A SHAGUN DAT AI LAIKA LANGAI
1 Yawhan 1
1 Shawng npawt kaw nna nga nga ai rai nna, anhte na yu ai hte, anhte a myi hte mu yu ai hpe, anhte mada yu ai hte anhte a lata hte hkra ai, asak hkrung ai Mungga a lam, anhte nanhte hpe gawn dan ga ai; -
2 dai asak gaw dan pru wa ai rai nna, Kawa hte rau nga nga yu sai hte, nanhte kaw dan pru wa sai, htani htana na asak hpe, anhte mu yu nna, de a lam nanhte hpe sakse hkam ya ai hte gawn dan ga ai; -
3 rai sa, nanhte mung anhte hte kanawn mazum lu myit ga, anhte mu yu ai hte na yu ai lam hpe, anhte nanhte hpe mung gawn dan ga ai: anhte chyawm gaw, dai Kawa hte shi a Kasha Yesu Hkristu hte kanawn mazum nga ga ai.
4 Anhte a kabu gara ai lam dik wa ma li ga, ndai hte gaw anhte ka ya dat ga ai.
5 Karai Kasang gaw nhtoi rai nga ai hte, shi hta nsin hpa mung n rawng nga ai, da ndai gaw, shi kaw na anhte na yu ai hte, nanhte hpe gawn dan ai shi ga rai nga ai.
6 Anhte shi hte kanawn mazum ai ni rai nga ga ai, nga ninglen nsin hta hkawm nga yang gaw, anhte masu ga ai rai nna, teng man ai amu hpe n galaw nga ga ai.
7 Shi gaw dai nhtoi hta rawng nga ai hte maren, anhte mung dai nhtoi hta hkawm nga yang gaw, anhte langai hte langai kanawn mazum ai ni rai nga ga ai hte, shi a Kasha Yesu a asai gaw, anhte hta na yubak nlang hte hpe jasan jaseng kau ya mi ai.
8 Anhte yubak n rawng ga ai, nga nna tsun ga yang gaw, anhte hkum hpe anhte hkalem kau ga ai rai nna, teng man ai myit anthe hta n rawng sa ga ai.
9 Anhte a yubak hpe anhte madun nem ga yang gaw, anhte a yubak hpe raw dat kau na hte n ding n man ai nlang hte hta na, anhte hpe jasan jaseng mi ga, shi kangka nga ai hte ding hpring ai wa rai nga ai.
10 Anhte yubak n galaw sa ga ai, nga nna tsun ga yang gaw, anhte shi hpe masu ai wa shadu nna, shi a mungga anhte hta n rawng ga ai.


text:
Yehowa Sakse Ni Hpa Majaw Christmas Poi N-galaw Ai Kun?
Chyena shut ai lam ni
Shadu ai lam: Yehowa Sakse Ni gaw, Yesu hpe nkam sham ai majaw, Christmas poi n galaw ai re.
Teng man ai lam: Anhte ni gaw Hkristan ni re. Yesu Hkristu a majaw sha, hkye hkrang hkrum na re ngu, anhte kam sham ai.
Shadu ai lam: Christmas poi n galaw na matu, sharin ya nna, dinghku hta myit garan hkra galaw nga ai.
Teng man ai lam: Anhte a dinghku hpe anhte grai lanu lahku ga ai. Grau kahkyin gumdin ai dinghku byin wa na matu, Chyum Laika hpe jailang ai.
Shadu ai lam: Gam jaw gam ya kam ai, mungkan ntsa simsa lam hte Karai Kasang a myiman lu lam ngu ai “Christmas namchyim” hpe nanhte sum mat sai.
Teng man ai lam: Anhte ni gaw, gam jaw gam ya kam ai ni, simsa lam nga ai ni byin na matu, shani shagu shakut nga ai. (Ga Shagawp 11:12; Roma 12:18) Ga shadawn, anhte zuphpawng ni galaw ai lam hte hkaw tsun lam ni hta, “
jahpu n ya ai sha nanhte lu la mu ai rai nna jahpu nhpyi ai she jaw ya mu” ngu ai Yesu a ga hte maren galaw ga ai. (Mahte 10:8) Dai hta n ga, mungkan ting simsa lu na matu, Karai Kasang A Mungdan sha, anhte a myit mada shara re ai lam hpe mung, tsun dan ga ai.
Yehowa Sakse Ni Hpa Majaw Christmas Poi N Galaw Ai Kun?
Yesu gaw, shi shangai ai nhtoi hpe poi galaw na n htet da ai. Si ai nhtoi hpe myit dum poi galaw na matu sha htet da ai.
—Luka 22:19, 20.
Yesu a kasa ni hte moi na sape ni Christmas poi n-galaw ma ai. New Catholic Encyclopedia ngu ai laika buk hta ndai hku tsun ai: “
Yesu shangai ai poi hpe C.E 243 hpang de she galaw ma ai.” Dai gaw, Yesu a kasa ni si mat ai hpang, shaning latsa jan na jang she galaw ai.
Yesu a shangai nhtoi hpe Chyum Laika hta n mu lu ai. December 25 hta shangai ai lam hte seng nna hpa sakse mung n nga ai.
Christmas poi galaw ai hpe, Karai Kasang n ra ai ngu anhte kam ai. Hpa majaw nga yang, Christmas poi gaw, shut shai ai nawku htung lai len ni kaw na yu hkrat wa ai majaw re.
—2 Korinhtu 6:17.
Christmas N-galaw Nna Masha Ni Nju Ai Hpe Hpa Majaw Hkam Mayu Ai Kun?
Masha law law gaw, Christmas poi gaw shut shai ai nawku htung kaw na yu hkrat wa nna, Chyum Laika sakse mung n nga ai hpe chye ninglen matut galaw ma ai. Shanhte ndai hku tsun chye ai: Christmas poi n-galaw nna, masha ni nju ai baw gaw n kam byin ai.
Chyum Laika hta, “
chye ginghka ai myit” hpe jailang nna myit na matu, anhte hpe n-gun jaw da ai. (Ga Shagawp 3:21, 22) Teng man ai lam hpe, manu shadan na matu mung sharin ya ai. (Yawhan 4:23, 24) Masha ni anhte hpe gara hku mu mada ai lam ahkyak n la tim, n ju n dawng hkrum ai nga yang pyi, Chyum Laika Tara ni hpe matut hkan sa na re.
Anhte gaw, Christmas poi n-galaw ai raitim, Christmas poi galaw ai, kaga masha ni a ahkaw ahkang hpe n-gawn nsawn n galaw ai. Kaga masha ni Christmas poi galaw ai hpe mung, dingbai dingna njaw ai.


text:
Maumwi 43: Yawshu Ningbaw Tai wa Ai
Mawshe gaw israela masha ni hte Hkanan mung de shang mayu ai. Dai majaw: ‘Yehowa e ngai Yawdan Hka rap nna kaja ai mung hpe mu na matu, ahkang jaw rit,’ nga nna hpyi ai. Raitimung Yehowa gaw: ‘Ram sai, dai hte seng ai hpang de hkum hpyi sa!’ nga nna tsun ai. Yehowa dai zawn hpa rai tsun dat ai hpe nanhte chye ma ni?
Mawshe gaw lunghkrung hpe, gayat ai ten hta byin mat wa ai lam a majaw re. Myit dum ai kun? Mawshe hte Arun gaw Yehowa hpe n shagrau ma ai. Lunghkrung kaw na hka pru hkra galaw ya ai wa gaw, Yehowa re, nga nna masha ni hpe shan ntsun ma ai. Ndai lam a majaw Yehowa gaw shi hpe Hkanan mung shang na ahkang n jaw ai.
Dai majaw Arun si ai hpang shata mi daram rai yang, Yehowa gaw Mawshe hpe tsun ai: ‘Yawshu hpe shaga u; hkinjawng Eleaza hte masha ni a man e, shi hpe tsap shangun u; Yawshu gaw ningbaw nnan re, nga nna masha shagu hpe chye na hkra, yawng hpe tsun u,’ nga nna tsun ai. Mawshe mung Yehowa tsun ai hte maren galaw ai. Ndai sumla hta nanhte mu ai hte maren galaw ai.
Dai hpang Yehowa Yawshu hpe tsun ai: ‘N-gun da ting u; hkum hkrit u; Israela masha ni hpe ngai ga sadi tawn da ai Hkanan mung de nang shanhte hpe, woi sa lu na; ngai gaw nang hte rau rai na nngai,’ nga ai.
Dai hpang e Yehowa gaw Mawshe hpe Moba mung e nga ai Nebo bum pungding de lung shangun ai. Dai shara kaw nna Mawshe gaw, Yawdan hka wora hkran maga na tsawm la ai Hkanan mung hpe, mu kau dat ai. Yehowa gaw: ‘Abaraham, Isak, Yaku ni a kashu kasha ni hpe jaw na nga nna ngai ga sadi tawn da ai mung gaw, ndai mung re; ngai nang hpe mu shangun ai ahkang jaw sai. Raitimung nang rap sa wa lu na nrai,’ nga nna tsun dat ai.
Dai Nebo bum pungding e, mawshe si mat wa ai. Mawshe a asak 120 ning rai sai. Shi gaw atsam naw rawng ai. Shi a amyi atsawm sha naw mu lu ai. Mawshe si mat ai majaw, masha ni grai yawn ai hte, sharung shayawt ma ai. Raitimung ningbaw nnan Yawshu hpe lu ai majaw, kabu ma ai.
Bu hkawm laika 27:12-23; Tara jahprang laika 3; 23-29; 31:1-8, 14-23; 32:45-52; 34:1-12.


text:
时间:2017-04-17 16:26:07 来源:德宏团结报
Langai. Nbung nsa maza
Nbung nsa maza bapyin shadang jahten shaza madang ko wa du nna, matut mahkrung hkrang hte shinggyim masha man man rai nga pra na rot galu gaba wa na lakung lama jahten shaza kau ya, masha hte hkrung jahkai ni hpe shaza hkra ai masa hpe go nbung nsa maza hkra ai nga sai. Nbung nsa maza hkra ai lam go shi hkrai byin wa ai lam nga ai, ga shadon nhprang wan hkru, sharo wan hkru, nlung tsam mat re. Masha e jahten shaza ai lam mung nga ai, ga shadon jak rung maza nsa, modo maidang nsa hte akri rai gapo re. Shinggyin masha ni galo lu galo sha ai lam majen je mat wa ai nga yang, dagu sut lang jahtum shama ai hte rau, maza nsa, wan ningmu ni hpe nbung nsa ko hte shamong bang dat sai re nga yang, nbung nsa sanseng lam hpe grai wa hkye hkra nga ai.
Ningja maza
Ja dinglai ai ningja e shinggyim masha ni galo lu galo sha, nga sat nga sa htingwan ni hta ningja maza hkra ai manghkang pru wa chye nga ai. Mu mada ai ningja, hungwaisen ningja hte tsiwaisen ningja re. Mu mada ningja mayu e mu ga dik ai go myi lat ningja re, ga shadon shana nan hkra ai modi wan ningja, jan ja dik ai shaloi myu nta pat shakum ko nna nhtang htong nan ai janningja, dat hte hpri gang matut ai ko na ningja, hpri hte pat shabyo ai ko ningja ni myi jahten ya chye nga ai.
Masum. Nsen maza
Na maza nga ai nsen go ana lo lo shabyin dat chye ai, mu ga ai go: Salum gahprap n man, sai tso wa. Shatkan hpye shabung ana hte shat kan hte pu matut shara hpye shabung. Shayi num ni a hkum hkrang n-gun shanut, numhking n man mat, ma hkum num ni nbya bya shadang tso jat wa rai chye nga ai. Myit ningtsing, pot sindong, myit maju n jung hkro rai wa chye ai.
Mali. “Nsam hpro maza” a shaza lam
“Nsam hpro maza” go balasatik hpro maza hpe ngu ai re. Shi n gaja lam go: 1. Myu htingwan jahten ai. 2. Masha hkum hkran hkamja lam jahten ai. Gabai kau sai balasatik hta go machyi jinu hte ana ganu nga, brat ai shara re. 3. Hkai ningmai jahten shaza: Ga jahten, hkai ningmai hka marom la hte ru galu gaba wa na hpe pat shingdang kau ai.
Manga. Nga sat nga sa maza hka na madung maza rai
Nga sat nga sa maza hka go shat gok, hka shin gok, namdum re ko nna lui pru wa ai hka maza hte maza rai ni re, shi bo hpan go myu masum rai nga ai: 1. N tun rai, maza hkra rai ko na 40% du nga ai. 2. Atong along re rai, maza rai ko na 10% du nga ai. 3. Byo rai, maza rai ko nga 50% du nga ai.Rai ndai ni lo malong go gung ningtuk n rong ai hkrai re. Dai hta lai nna, Myu shagu hpri jahkai hte myu shagu gashin shatsai rai, gaji hkrung rai lo lo mung no lom nga ai.


text:
时间:2017-03-02 10:46:36
Xijiro, Lungchon gingwang dvira zhepgon rung bang myang zhep toq gvo, yapyen ung mira lakat.
Yapyen bikat to ung su gi, Lungchon gingwang Chinzi zhen Saqding Gvong dum wa ma Zuntung wa ga su eq Doqshi chui mo myvi ngvut ri ga.
Lai lo be hi gu ma, Doqshi chuimo myvi gi, yvum igvun agang yvang ngon gu sheq, yapyen zang bu zo dap mizho, igvun lanyi eq lanyi tangjo lo nyi be ga. Pyen yin ri lanyi eq lanyi zhe naq duq lo be ga.Haumu lui, Doqshi chuimo myvi gi, yapyen e wun ung ra wo ngvam toq be ga.
Lanyi ma ri gi, Doqshi chuimo myvi gi, gala gai (洋人街) ma, pyenpyu myiwa ngun nyvitsho (700) koi le Zaiwa pimyvi zo zhvang e wui lo mu, Lungchon chin kung Saqding wa yam ma, Zuntung wa yapyen ri ashuq su ri, e kat de byi nvang ra ga.Zuntung wa myit e gi, ngo yapyen ri ashuq gu gi, hai a ra kai, arvat Doqshi chuimo myvi ri ngo ri agang yvang girum wu be.Ngo shinggan ma toq lam lo kun ri, yvum ma nganu ngawa ri lago gon dvo lang byi mizho! ngo ri yvang ri jvezhvu a wo dvau byi, xidam gi, arvat chuimo myvi yvang e pyenpyu, yaqi bve ri e byam bide byi aq ga lui, Zuntung wa myit e gi, xi su za byam de byi ri gi hai mira abo kai ngvu myit yu shut byvam be ga. Zuntung wa gi, Doqshi chuimo myvi pyenpyu e bide byi mizho, bilik byada bve eq lvom zhvup dvui yu byvam bigvo ga !
Zuntung wa eq Doqshi chuimo myvi ri gi, dvira zhepgon rung mai, yapyen ungzo mira mo byi lui, tong mo qo bigvo ga. Dvira zhepgon zau dai le gi:yvum ma kamyvo wui gvilvang, yapyen wuiloq kigvut gvo, yapyen wuiloq gvut su gi, lanyi tong a wang zhang, lanyi gi tong dat wang lo le ga.Dum ngvutzhang, yapyen wuiloq gvut su gi, yvumsing ri dat zo dap yu le. Yapyen xi zo dap be mai gi, agang yvang don wui be ga. Minggvan toq ma pyenpyu yin wo don byu gi zhaq shau ra, wo don le ga bang ri ikui nyvakui za dvau dut byuq la. Haumu lui, invung Zaizo banshoq bang o ri yapyen xigi bishau zang bitung nam shang koi o!Yapyen xigi, myi eq lang gang, mo eq zo gang nvang su chi la ngvut ro! (Gvasu: Muiho Laqpau)


text:
YAKU A SHAGUN DAT AI LAIKA
Yaku 1
1 Karai Kasang hte Madu Yesu Hkristu a mayam, Ngai Yaku gaw, bra mat nga ai amyu shi lahkawng ni hpe, ngwi pyaw ga shana dat nngai.
2 Nye a hpu nau ni e, nanhte a kam sham ai myit hpe dinglik yu ai hkrum yang, shakut sharang chye ai myit jat nga ai hpe, nanhte chye nga myit dai majaw,
3 agung alau amyu myu hpe kadup hkrum myit dai shaloi e kabu gara shara kaba rai nga ai, myit la mu.
4 Dai hta n-ga, nanhte hkum hkum chyip chyip rai lu nna, hpa hta mung n kadawn myit ga, shakut sharang ai myit gaw tinang a atsup nga ai bungli hpe, shangut kau lu u ga.
5 Nanhte hta na marai langai ngai hpaji byeng-ya kadawn nga yang gaw, n jet kau ai sha, nlang hte hpe n daw n hta a jaw nga ai Karai Kasang kaw, hpyi nga u ga; shaloi shi lu la na ru ai:
6 rai ti mung, kam shut ai n lawm ai sha, kam sham ai myit hte hpyi nga u ga; kaning rai nme law, kam shut ai wa gaw, nbung e ahtu nna hta wa ai nawng na hka leng ni hte bung nga ai.
7 Dai wa gaw, Madu kaw na lama ma lu la na zawn, hkum nawn nga u ga;
8 shi gaw myit mashe rawng nga ai rai nna, shi a lam shagu hta agyoi ai wa rai nga ai.
9 Grit nga ai hpu nau wa gaw tinang a shagrau ai hta, sut su ai wa chyawm gaw tinang a shagrit ai hta, gumrawng nga mu ga;
10 kaning rai nme law, tsingdu a apu zawn shi wai mat wa nga ai.
11 Ajan gaw kahtet ai nbung hte rawt wa jang, dai tsingdu nyawi mat wa ai rai nna, de a apu run hkrat wa ai hte, de a hkrang na hpraw tsawm ai gaw hten mat wa ai: sut su ai wa mung, dai hte maren, shi a maw mamaw hta, wai mat wa na ra ai.
12 Agung alau hkrum yang shakut sharang ai wa gaw, a nga lu ai: kaning rai nme law, dinglik yu ai hkrum ngut jang, Karai Kasang shi e tsaw ra ai ni hpe ndat da ai asak janmau gaw, shi lu la na ru ai.
13 Rai ti mung, gung lau hkrum yang, Karai Kasang ngai hpe gung lau da nngai, nga nna kadai mung hkum tsun u ga: kaning rai nme law, n hkru n hkra ai gaw Karai Kasang hpe gung lau di lu ai n rai; shi hkum nan kadai hpe mung gung lau jahkrum nga ai n rai.
14 Kadai rai ti mung, tinang a myit kayut ai hta, len nang ai hte agaw hkalem ai hkrum nga yang gaw, gung lau ai hkrum nga ai.
15 Dai myit kayut ai chyawm gaw na-um nasin rai wa jang, yubak hpe shangai dat wu ai; yubak mahtang gaw kung hpan wa jang,si ai hpe shaprat dat wu ai.
16 Nye a tsaw ra ai hpu nau ni e, myit hkum dam myit.
17 Kaja ai kumhpaw nlang hte hte, hkum hkum re ai kumhpa yawng hte gaw, ntsa de nna rai nga ai hte, nhtoi hkum ni a Kawa kaw na yu hkrat wa ai rai nna, shi hta e gale galau re ai hte kayin kaye re ai shingnip rawng nga lu ai n rai.
18 Shi hpan tawn da ai amyu baw ni hta e, anhte alat amyu zawn tai wa u ga, shi myit ra ai hku hkan let dai ding man ai mungga hte shi anhte hpe shaprat dat mi ai.
19 Nye a tsaw ra ai hpu nau e, ndai lam hpe nanhte chye nga myit dai. Masha kadai wa rai ti mung, na la na matu lawan nga u ga; ga tsun na matu hkum tin nga u ga, masin pawt na matu mung, hkum tin nga u ga:
20 kaning rai nme law, masha a masin pawt ai gaw, Karai Kasang a ding hpring ai lam hpe shachyen nga lu ai n rai.
21 Dai re ai majaw matsat shabat yawng hte hte, ladu lai ai n hkru n hkra hte hpe yeng kau nna, nanhte a myit masin hpe hkye hkrang la lu na, kraw lawang e hkai da ai mungga hpe, sumnung ai myit hte hkam la nga mu.
22 Nanhte gaw tinang hkum hpe n hkalem kau myit ga, dai mungga hpe a na yu ai ni sha n rai, dai hpe hkan galaw ai ni nan, a tai nga mu.
23 Dai mungga hpe na la nhtawm, n hkan galaw ai wa kadai mung, tinang a hkum hkrang a myi man hpe jamna hta e yu yu ai wa hte bung nga ai;
24 shi gaw tinang hkum hpe yu yu nna, sa wa nhtawm, shi a gawng shingyan a shingna hpe shaloi jang malap mali kau wu ai.
25 Anhte hpe shalawt la lu ai, hkum tsup re ai tara hta azi yu nga nna, shing rai a nga nga ai wa chyawm gaw, na la nhtawm malap mali kau ai wa n rai. magan shachyen ai wa a tai nga ai majaw, dai wa gaw shi hkan galaw ai bungli hta e awng wa na ra ai.
26 Ngai gaw naw ku htung shadik ai wa rai nga nngai, nga nna marai langai ngai myit nawn dam ti mung, tinang a shinglet hpe n chye hkang ai hte, tinang a myit hpe hkalem kau yang, dai wa a naw ku htung, kaman lila sha rai nga lu ai.
27 Naw ku htung chyawm gaw, Ru tsang kyin dut hkrum ai jahkrai nmai ni hte, gaida gaina ni hpe kawan katsan yu yu nna, mungkan ga a awu asin re ai hpe koi kau na gaw, Kawa Karai Kasang a man e san seng ai hte ra n rawng ai naw ku htung rai nga ai.