text:
The United Theological College a Jaw Poi kaw nna Ramma ni hpe Shaga ai N’sen
- In Sawk Madun Laika
- Last Updated on 13 July 2010
- By Lahpai Shawng Htoi
- Hits: 3158
Prat n’nan lai mungkan a ningdat ai lam hte galai shai ai prat hpe shinggyim nauna htung lai maga hku nna htawng madun ai re. Ndai prat na gasan ni hta shinggyim nga pra lam hte nawku htung a lam gaw shinggyim prat a nambat langai numshawn rai nga nhtawm, Hkristan asak hkrung lam gaw nambat lahkawng rai nga ai. Raitim, anhte a matu gasan gaw anhte a makam masham hte anhte kam ai Yesu gaw kaja wa hpring tup ai masha rai nga ai hte Shi hpe kam sham ai asak hkrung lam mung dai shinggyim masha a lam rai nga ai.
Prat N’nan Lai Mungkan a Masa hte Ramma
Prat n’nan lai mungkan a kaja ai akyu gaw mungkan ga daga matut mahkai lam re. U.S e 2nd generation zai ladat hpaji maga de galai shai na shakut nga ai aten hta Gala e 4th generation mobile arung arai ni lang nga sai. Kaja dik ai mawdaw, computer, laptop computer hte gram lajang ai amu ni hpe phone hte sha mungkan gade tsan tim galaw nga sai.
Bai sut masa lam rawt jat wa ai hta Gala gaw shawng de grai gat taw nga sai. U.S hte Europe ni pyi myi n gyeng yu nga ai re.
Ndai ladaw ramma ni gaw prat a shimlam hte nga pyaw na lam hpe tam shachyut nga ai. Bawng ring lam gaw shara ginra hte masha ni hpe ka-up da nga ai. Gam kaja nna amu lu ai ni aga hpan ningnan rai nga ai “Human Resources Management- Shinggyim Ngau Hparan Hpareng lam” hte hkrum kadup nga ai re. Ndai hta masha hpe gaw shingra sut rai zawn sha mu mada nga ai (ga shadawn: wut, wan n’ra, hkum pup, kaga ni law law…).
Anhte dum shai ai “exploit natural resources” ngu ai “shingra sut rai hpe kaboi sha ai lam” gaw masha kaw mung rai wa ai. Kam ai made, ra ai made, ra ai made jai lang nna n mai sung jang kabai kau nna kaga ningnan bai galai la ai. Ram nna hpaji kaba ai ni hpe amu jaw tim, kaga ni hpe gaw hpaji madang hta hkan nna amu kaw na shapraw kau nga ai. Amu galaw nga ai ni mung myit n shim ai, galoi anhte hpe shapraw kau na kun nga nna sha myit tsang nga ai prat re. Amu kaja kaga langai bai lu na mung n loi ai prat re. Lang lang re company ni gaw amyat grau kaja ai shara, masha n’nan ni hpe bai shap la ai re.
Ndai hpe Shinggyim Hparan Ninghtan (human management portfolio) ngu ai. Masha hpe shawa manu dawdan dut sha ai lai (Auction) nga ai. Num la kanawn ai lam hta shinggyim masha lai n re ai hku shakut shapyaw ai.
Hkristan ni a Ningpawt Ninghpang Hkan Sa Lam?
Ndai prat ladaw hkristan ni a asak hkrung lam lai hte mungkan ntsa shinggyim prat, nhpa rai nga ai hpe myit yu na lam pru wa sai. Ningpawt Ninghpang 2:18 hpe myit dum dat yang, “..shinggyim la hkrai nga nga gaw n kaja nga ai” nga ai. Ndai hta Adam ngu ga a lachyum madung gaw shinggyim ngu ai re. Ndai gaw hpan da ai prat manang hpe sha tsun ai n re, shada da makyit hkai ai lam hte mungkan e wuhpawng hta madung ai shiggyim prat hpe tsun ai rai nga ai. Maten prat n’nan lai prat hta ndai wuhpawng lai hpe ningdang nna tingkyeng nga lai hpe madung tawn nga ai re.
Ndai lai gaw Evolution Theory: survival of the fittest- ningnan langai hpe bai gyin ya ai re. Dai asak hkrung-mahta-lai hpe sut masa lam kaw mung hkrang shapraw nga ai. Sut masa, magam amu, hpaji lam ni hta asak hkrung lu na matu akyu jaw ai lam hpe chyu sha lata, shakut shadik shatup nna tinang hkum hpe dai htang kaw jahtuk ai lai re.
Hkristan lai lam lahkawng nga ai: langai, “…nanhte langai snr lahkawng arau nga ai shara ka-ang, Ngai nga na (Mahte 18:20)” hte lahkawng, “…ma kaji hpe shayit kataw shangun ai kadai raitimung htumrin nlung du hta gyit noi nna panglai de kabai kau na gingdan nga ai (18:6).” Ndai asak hkrung lai gaw asak hkrung madung asak prat lai hte wa shakap shai nga ai. Arau nga pra lam ngu ai gaw mayam lai amu gasat ai amu hta shanglawm ai shaloi chyu sha Hkristan manu hte lachyum shapraw ya nga ai. Kadai mung dinghkrai lai hte mai kaja ai lam galoi n mai byin ai.
Hkum dingnum lai hte bawngring wa ai lam gaw bung pre ai lam rai nga ai. Anhte mu mada nga ai bawngring lam gaw masha nkau a matu sha rai nhtawm, malawng a matu n rai nga ai. Mungkan a globalization- masha htung langai re masa mung, kaja wa gaw mungkan kahtawng langai a matu she shatawng ra ai. Dai hta kade a lu lawm lam mung byin da ai seng ang lam a matu hte masha shagu a shakut shaja lam mung kaga wa a mai kaja lam a matu rai nga ai.
Sut arai ni gam garan jai lang ai lam (Sharing of Resources) chyu shadai bangdung de woi shadu lu nga ai. Masha law wa awngdang ai lam gaw tinang ram nna, hkamja zet let nna hkam la lu ai nga ai. Kaja wa gaw kaga ni hpe ading tawk snr maga mi hku shamyet shanat ai hte hkam la lu ai re. Tibet Bukda hte Amyusha rawtmalan ningbaw Dalai Lama gaw “Lama wa nang gaw grai myit machyu ai wa raitim pyi, nang hpe kaga ni lakawn la na, nang kaga ni hpe naw lakawn lanawn la ra ndai” nga ai.
Asak prat hte sut rai hpe gam garan jaw ai lam ngu ai gaw nang langai a kadawn ai lam lachyum shaleng ai lam hte dai hpe law hpa zinghkam ai lam kaw nna myit ginhka la ai kaw nna she byin wa lu ai. Zinghkam ai lam gaw law hpa myit rai nga ai. Luke 22:19 hta Yesu tsun ai, “… Ngai hpe adum nga let galaw u,” nga ai Madu a muk hte sabyi hpe gam garan ya ai kum la gaw Hkristan makam a kaba dik ai lamyi rai nga ai. Dai Yesu a shana shat sha poi lam sha n re. Yesu, sape ni hpe muk garan jaw ai lam gaw shi a hkum lala hpe nan gam garan jaw ai amu rai nga ai.
Dai hte maren, ngai galaw ai hte maren nanhte mung kaga ni hte arau nga ai shaloi snr wuhpawng e asak hkung nga ai raitimung nanhte a hkum hpe gam garan jaw na matu rai nga ai. Mungkan e hpan da ai lam shagu gaw kanawn mazum nga na matu re. Ndai hta shada kam hkat ai myit gaw grai ahkyak nga ai. Sinna mungkan a mai kaja lam langai anhte sharin la na lam gaw, “kadai mung tinang a prat hta hkam la lu ai hte kaga ni hte gam garan na matu Trust and Foundation hpe gaw sharawt nga ai lam” re. Shingrai Hkristan asak prat lai gaw “Kenosis”: tinang hkum shagrawm kau ai lam re.
Dai ni hta moi na mung shingngyen lai bai asak hkrung wa ai: sut nhprang, masha nhprang lam ni mahkra gaw shingkyeng la kau hkrum nga ai. Ramma ni mung lata la ra ai hpaji prat a mayam shatai ai hkrum nga ai. Ndai mayam lai gaw anhte hpe kabu shangun na matu n rai, mayam madu ni myit pyaw na matu sha rai nga ai.
UTC hte Jinghpaw ni gara hku seng ai?
Anhte J.W sha ni hte ndai UTC gaw gara hku seng a ta? ngu gasan pru wa na re. The United Theological College, Gala e shawng ningnan gaw de ai Hkalup dakkasu Senate of Serampore (University) hte gindun (affiliation) tawn ai hte, tara shang masat masa galaw (accreditation) da ai jawng re. Prat n’nan Hkalup sasana sara kaba William Carey woi de ai dakkasu re. Dai ni dai dakkasu npu e chyum jawng 100 jan rai nga sai nga ai. KTC jawng up dingsa Rev. Dr. Lahtaw Gum Se gaw lai wa sai 1959 ning hta B.D wa lung sai re. Amerikan Sumtsan Hkalup sasana sara kaba ni nan anhte buga a Karai masa lam, hkum dingnum sasana a matu sa dat ai re.
Shi a B.D Thesis hpe 1966 ning hta UTC e ap sai re. Dai ni mung naw UTC library e kyem da nga ai. Shi a Thesis gabaw gaw “The Idea of Retribution in the Bible and Buddhist thought” ngu ai re. Sara kaba tsun ai, “UTC e Karai a mungga hpaji sharin la ai hte Jinghpaw amyu masha ni Karai masa lam gaw Jinghpaw masha ni Karai a myu tai sa wa ai lam hta ahkyak rai nga ai lam” hpe tsun ai re.”
Shingrai UTC kaw na lu la ai Karai Kasang shung ya ai shingran hte Kachin Theological College ngu ai Nawngnang Chyum Dakkasu masing hpe woi gran ai. Jaw masat hpang na ramma ni hpe lahta tsang Chyum Hpaji pinra de woi lahkam ya sai. Dai ni gaw KTC nga nna amyu masha ni hpe Myen mung a mayak amyu myu a lapran asak mungga len ginlen ya ai ginra rai nga sai. Ndai jawng gaw Hkristan Dakkasu tai let amyu sha, kaga htingbu mung hte Karai Kasang a tengman lam hpe dawjau na hkrunlam n’maw e rai nga sai.
Dai ni UTC asak 100 hpring ai ten, Jaw Poi lamang kaba hpe Gala mung, Karnataka Mungdaw, Bangalore mare kaba na UTC jawng wang e ndai July shata praw 3 ya kawn 8 ya du hkra, galaw sai re. Ndai poi lamang a matu, UTC jawngma dingsa Rev. Dr. Gum Se hte KTC hku nna, Amerikan dollar 100 hpra, yawng dollar 200 tup alu bang jaw sai re. Ya ten, UTC e KTC a sharin sara Lahpai Shawng Htoi mung, Master of Theology (Ga Shaka Ningnan) hpe sharin hkam la nga ai rai nga ai.
Hpungdim
J.W ramma ni dai ni gara shara kaw tsap nga ai. Hpaji, sut masa hte shinggyim nga sat nga sa lam ni hpe gara hku shen ginhka mahtai tam nna asak hkrung shakut shaja, mahkyu hkaja nga ai kun? Dai ni UTC a 100 ning Jaw Poi aten hta jawng a gabaw “Not to be served but to serve” hte maren, myit yu na ra nga ai.
Dai ni J.W ramma ni mayak-ningdat ai mungkan shinggan hte mungdan kata mabyin kata Karai Kasang a mungga hpaji masa hte tatut tengman lam, Karai Kasang mungdan de lam a matu kalang bai anhte hpe ndai mungga ningdat nga ai re. Ndai hkrunlam hta “nang kadai rai nga ai ngu ai hta nang Karai Kasang hpe gade kam sham nna shi kaw na shingran gara hku lu la ai hte, dai hpe kaning di hkrang shapraw sa wa na gaw ramma ni langai hkrai myit yu nna asak hkrung na aten” rai nga ai.
Shamyet shanat ai:
Christian Youth and a Post-Modern World: By Bishop of Malankara Yuhanon Mar Meletus, B.D and M.Th UTC alumnus, The Metropolitan of the Syrian Orthodox Church, Thrissur.
Matsing: Ndai Jaw Poi hte seng nna kata lam chye mayu yang ndai website hkringdat de hpaw yu dat ga: www.utcbangalore.com
(Ndai laika ka ai Lahpai Shawng Htoi gaw KTC a sharin sara rai nna, ya ten, UTC e Master of Theology (New Testament) hpe hka ja nga ai Jinghpaw jawngma langai re.)


c: text/html

text:
3 comments:
- Anonymous said...
-
Grai tsawm la ai anhte a wunpawng MungDan !!!!!
Tsit tsawm nammaling ni, nhprang rai ni hte phring tsup ai anhte a mung dan !!!!!!
Hpan madu jaw ya sai!!!!!
Ale le...... Oh..........
- September 17, 2012 4:49 PM
- Anonymous said...
-
INternational peace day ngu ai masat ninghtoi grup yin hkan e,DAW AUNG SAN SUU NKYI mung US,de sa, gade nna yang PRESIDENT THEIN SEIN NGU AI MYEN MUNG a NINGBAW MASU wa mung US, de bai du na nga,hpa baw wa mi sa masu hkyen nga ma ai kun? TENG sha, AMERICAN DU SALANG ni hpe masu tsun gaw,ngai PRESIDENT THEIN SEIN wa nan,MUNGDAN a PEACE hte seng nna KIO, KIA NING BAW NING LA ni hpe NAY PYIDAW kaw shaga yu sai raitim, shanhte nhkap la ma ai,dai majaw matut nna majan gasat ai lam re nga sa tsun chya lu re yaw, sadi ga. HPUNGTANG HKRUDU.
- September 17, 2012 8:44 PM
- A Dim said...
-
Simsa lam a matu shaga yu sai,mung shawa mung simsa lam hpyi nga masai ngu masu na matu hkyen lajang nga ai nga mung na ai.myen a maw lanyet hta myu sha ni n kadawng bang na ahkyak ai.myu sha ni yawng myithkrum ai lam n re ai baw n galaw hkrup na sadi ga.galaw ai lam ni yawng gaw moi na zawn n gup maumwi prat nrai sai hpe dum ga,labau shang matsing sumhting tawn ra na ga ai.myithkrum lam she tam ga.
- September 17, 2012 9:22 PM

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Jinghpaw ni Madu Uphkang Lai Myit Hkrum
- In Sawk Madun Laika
- Last Updated on 05 October 2011
- By Jinghpaw Sawk Dinglik Hpung
- Hits: 5751
Jinghpaw ni Madu Uphkang Lai hpe Myit Hkrum: Mung masa Pu-ran Maka
Analysis on the Kachins Public and Their Unity for Home Rule
Jinghpaw Sawk Dinglik Hpung
Myitkyina, Jinghpaw Mung
September 3, 2011
Gahpaw
Jinghpaw ni dai ni kaning re mung masa bandung a matu shakut nga ai kun? Mungdan kata dinghku majan gaw lai wa sai shaning ningnan kaw nna hpang wa sai. Shawa gaw shawoi na zawn sha KIO/KIA a “hpyen mung masa” hpe shamyet shanat let myit jasat amyu myu hkrang shala nga ai masa re. Majan shiga, shawnglam shiga, hte ginjaw shiga hpe madung madat nna J.W shawa gaw amyusha ting a myit mada shara hpe sawn la nga ai lai re.
Dai ni na shawa gaw lai wa sai tsaban 20 ning shawng daw na shawa hta gaw dawn jan nna mung masa lam hpe mung mu mada nna madu a lit hpe chye ai hte hkrang shala ra ai aten ahkying gaw rai nga ai. Ning re aten, mung shawa ningbaw ningla ni a “tengman ai mung masa lai hpe shabung hkrang shapraw hkam ai lam” gaw grai ahkyak nga ai. Dai hpang shawa hpe mung dai amyu hte tinang a lamu ga hpe dai jaw ai mung masa lai hte uphkang lai hte myit hkrum nna tinang a shawnglam hpe gawde la ra ai. Ndai lam hpe Jinghpaw ni a mung masa myit jasat hte 1925 ning hta Jinghpaw du ni marai 56 gaw British asuya kaw Madu Uphkang Lam hpyi ai labau hpe mahta nna mung masa lai hku pu-ran da ai.
Shingrai dai ni mung anhte J.W sha ni a Myen a mung masa hku maw lanyet hte Munghkawm Lai (Unitary System) hku atik anang hkwi bang nga ai aten, anhte a Amyu, mungdan hte shawnglam hta matut gumring gumrat sa lu na matu, kaning rai “tengman ai mung masa majan hta ningbaw ningla ni, shawa ni yawng myit hkrum let tinang a shawnglam hpe gawde la lu ai shawa ni tai sa wa na, madi madun da ai.
I. Mungmasa Mabyin hte Jinghpaw Shawa (Political Events and the Kachins)
Labau Shawng Na Jinghpaw Ni a Mung Masa: Matai Htang Gasat Lai
Mung masa hte anhte Jinghpaw amyusha ni a lam hpe labau lai hku nna madi madun ai lam gaw Jinghpaw mung shawa ni mung masa myit manaw hte dai lam hpe kade hkrang shapraw sa wa lu sai kun ngu ai lam hpe chye na shangun nga ai. Dai ni du hkra Jinghpaw shawa gaw mung masa nga yang “hpyenla galaw ai majan gasat ai lai” hpe re ngu nna hkap la nga dingyang re. Amyu kaba ni a dip da ai lailen, n-gun ja ai wa a dip kaboi sha ai lailen, gumchying gumsa wuhpawng na “Du magam-darat daroi shagrit yam sha ai lai, nawku htung kata na “nat” a dip rip hpyi shagreng sha ai shingra htang hta prat pra ai Jinghpaw amyu ni re majaw, masin kahtet ja ai, pawt n yun bu ai, n kam hkam ai, myit ja ai hte n teng ai hpe gasat gumlang ai gaw, anhte Jinghpaw ni a mi na hkringhtawng mung masa lam” rai nga ai.
Dai rai, mau hkai, labau ni hta Miwa Wang Hkyeng ni, Myen hkawhkam ni, Gala mungnung ni, amyu shada, mung shanyen ni hte matut manoi dai ni du hkra majan gasat ai amyu rai nga ai. Ndai mabyin ni hpe dinglik yu ai shaloi “Jinghpaw shawa gaw tinang hpe shapawt ai, shageng ai, dang sha ai, roi ai hpyen hpe gasat ai lai hte ninghkap ai mung masa hkringhtawng” hte prat pra ai amyu rai nga ai. Gasat na sharawng ai, majan hte magau grang, share lu ai hta “Prang hpe majoi nat, Sam hpe majoi sat” ngu ai ga ni gaw madi madun nga ai. Dai rai, “matai htang gasat na hte majan gasat ai” gaw amyu, lamu ga gaiwang ni hpe makawp maga tsaw ra ai “mung masa lai” rai nga ai hpe mu lu ai.
Ndai lai hta kaga ni kade hkik ai, ninggun ja ai, ringchying sai ngu ai hpe n hkrit ai, ahkyak gaw tinang hpe “roi ai, mawp sha ai kadai hpe rai timung matai htang ai majan rai mali ai. Ga shadawn: Manmaw e Jinghpaw dingla langai mi tinang hpe yu kaji, roi ai nga nna baw magra ya ai Gala Punjabi langai hpe nhtu hte du ahpyawt kau ya wa sai. Shawa mung dai hku kanawng nang nna gasat hkawm, lamu ga gasat la rai nga let kanawng lawm nga sai.
II. Hkristan Sasana Prat (1877- 1946): Jinghpaw ni Mung Masa hta Hprang Wa
Ndai ladaw na mung masa lai hpe madi madun ai, dai ni J.W sha ni a ningbaw ningla ni n nga shi ai. Ndai prat na Jinghpaw shawa ni “mung masa hta dum hprang hpang- civil/public political awakening” wa sai. Ndai gaw Jinghpaw ni shawng ningnan mung masa gaw ahkyak ai hpe dum hprang ai lam re. Ndai dum hprang ai gaw ningbaw ningla ni sha n re shawa nan dum hprang ai lam rai wa sai hpe mu lu ai. Dai gaw 1925 ning hta Myen mung a Mung-up Magam (Governor) Sir Spencer Hercourt Butter wa England kaw nna Rangoon de shi a “Uphkang Malawm ni” hte Mungup Gawknu e hkrum hkat ai shaloi Jinghpaw ningbaw ningla ni gaw shi kawn England Hkawhkam wa hpang de “alak mi Jinghpaw Ga a Mung Up Magam, commissioner” san ya na hpe hpyi lajin dat sai lam re. Ndai hpe yu nna dai aten na Jinghpaw ni a Mungmasa lam hta numshawn shaw ai myit hte ngang grin ai mung masa lai ntsa Jinghpaw amyu hte lamu ga hpe gaw de sa na shingran hte yaw shada lam hpe sumtang lam ni ntsa lawu na hte maren pu-ran yu lu ai.
Langai, Jinghpaw ni gaw Myen a Madu Uphkang Shingwung Lam (Home Rule) npu taw na ra sharawng ai lam n nga ai, nga ai. Home Rule ngu ai gaw British hkawseng mungdan shangwang, up hkang mung kata na Madu Uphkang Ahkang Aya uphkang lai rai mali ai. Shawng na ban prat hte prat mung Myen hte Sam ni a uphkang ai kata galoi n hkam ga ai nga ai. Dai kaw ahkyak madung gaw, “anhte Jinghpaw ni hpe shanhte a npu tawn na shing n rai shanhte hte kanawn nga na mungdan hpe myit n hkrum ai,” nga ai. Dai rai hkrak, “anhte Jinghpaw ni hpe Myen hte Sam ni uphkang ai npu, tara jeyang lu ai ahkang aya (Jurisdiction) kawn jahka kau ya nna anhte hpe alak mi Uphkang Du (commissioner) a uphkang lam kata de yawng hpe tawn ya rit, nga nna hpyi shawn wa sai re. Ndai aten British mung shanyen ni gaw Myen mung hpe Uphkang Magam (governor) wa npu jauman masha hpe lai ladat, shara, amyu hta hkan nhtawm ahkang lu uphkang du/ni (commissioner/s) san nna up sha nga ai prat rai nga ai.
Ndai British a Ahkang Lu Uphkang Magam san ai gaw 1, amyu kaba langai hpe masat ai lam; 2, lamu ga masat ya ai lam; 3, mungdan langai hku nna masat ai lam hte; 4, shanhte a masa rum manang langai re ngu masat ai lachyum re. British aten gaw Myen mung gaw hta Myen hte Sam a daru magam shingjawng ai lam hpe asan sha mu lu sai re. Shaloi, Jinghpaw Du ni gaw Myen snr Sam a npu e mung uphkang n kam ai lam hpe labau hte madi madun nna British a kata Jinghpaw ni gaw, “Madu Uphkang Ahkang” - Home Rule hte tinang a Mung Ahkang lu Uphkang Magam (commissioner) madaw san ya na matu Jinghpaw ni jin nga sai, hkyen ngut sai, myit hkrum sai ngu ai hpe madun dan ai lam nan rai nga ai sai hpe Asuya hpe ta hkin din/karum na Home Rule – Jinghpaw National Association mung gaw de nga ai lam re.
Ndai gaw Jinghpaw ni a labau hta kaba dik ai “mung masa shamu shamawt ai lam” rai nga ai. Dai hta 1, Jinghpaw ni amyu, lamu ga hta mahta ai mung masa ahkaw ahkang lam hpe asan sha chye na nhtawm “madu uphkang la na mung masa” gaw jaw-ang ai lai majaw dai hpe de ai lam re. 2, dai gaw Jinghpaw ni hte tinang a lamu ga hpe kaga Myen, Sam wa up sha kau na Mung Masa lai hpe mung mu mada ai hte dai “Kaga ni a up sha na lai hte mung masa lai” hpe n ra ai, n hkam ai, n kam ai majaw “mung masa lai hku gasat, ninghkap kau ai lam rai nga ai. 3, hta mung masa lam sha n ga, hpaji lam, tsi masawn lam hte hkai lu hkai sha bawngring lam ni hpe mungkan hpe uphkang nga sai British ni a hpaji, karum madi shadaw ai hte Jinghpaw ni mung galu kaba sa wa ra ai hpe madi madun ai re. Ga shadawn, India gaw British Mung Shanyen (masha) ni hpe n ra ai gaw teng ai. Raitim shanhte a mung masa lai, uphkang lai, hpaji, nga sat nga sa, htunglai yawng hpe gaw shachyaw la ai hte mungkan hta dai ni mung masa, hpaji, sutgan hte bawngring lam hta tsawdik shara kaw du nga ai re. Jinghpaw ningbaw ningla ni dai lam hpe kaja wa nga yang atsawm hkawn nga sai ngu mu lu ai re.
Lahkawng, anhte myit yu ra ai gaw dai Jinghpaw ningbaw ningla du salang ni “myit hkrum ai lam” re. Dai ni gaw Manmaw daw mung-ga 15 na du salang ni marai yawng 30 hte Myitkyina daw mung-ga 13 na du salang ni yawng marai 26, yawng rai yang 56 tup re. Jinghpaw ni a labau hta ning re mung-ga 28 hpe gawng malai tai ai mung shawa a ningbaw ningla ni myit hkrum nna amyu hte mungdan a matu shakut ai n nga shi ai. Shanhte myit hkrum ai gaw Jinghpaw myu hte Mung a matu “tengman ai mung masa lam hta gui gui galaw ai lam re.” Ndai myit hkrum ai lam gaw Jinghpaw ni a matu Madu Uphkang Lam ngu ai “tengman ai mung masa lai/lam” hta myit hkrum ai lam re. Lahkawng gaw, “Jinghpaw ni a Mungdan” gyin shalat la na matu myit hkrum ai lam re. Masum gaw, Jinghpaw ni a matu kaja ai, jaw ai, lakawn ai Mung Up Magam Ahkang Lu Madu Uphkang Magam (commissioner) lata san ya na matu myit hkrum ai lam re. Mali, n jaw n ang ai mung masa uphkang lam, ningbaw ningla hte Myen hte Sam ngu ai tsasam lai, hpyen hpe gumlang kau ai, gasat kau ai lam hta myit hkrum ai lam re. Manga, Jinghpaw ni mungkan hta jaw ai hku nna galu kaba, rawt jat, chyechyang kunghpan wa na mahkrun hta myit hkrum ai lam re.
Masum, ndai labau shang “shawa mung masa amu” hta myit hkrum lawm ai ni yawng gaw mung shagu na mare du, salang ni hkrai rai ma ai. Dai ni nkau mi gaw jawng sara, hpung magam gun, Karai magam gun, mare a gumchying gumtsa uphkang du ni, lamu ga du ni, amyu ru sai du ni, htunghking du salang ni hkrai rai ma ai. Ndai hta, n bung ai ga, htunghking, labau gauri, hkahku, sinli, Htingnau, Sadung, Maru, Lashi, Azi du ni lawm nga ai, raitim, anhte a Jiwoi Jiwa ni wa “tengman ai mung masa lam hte Ningbaw ningla kaja san ai lam, n hkru n kaja ai uphkang lai, ningbaw ningla lam, maigan hpyen ni hpe gasat ai hta myit hkrum ai lam rai nga ai.
Mali, ndai labau shang “shawa mung masa amu” hpe Sinlum/pangmu Duwa Lahpai Zau Tu hte Manmaw na ningbaw ningla ni woi awn ai hpe mu lu ai. Shi gaw gumchying gumsa du rai nga timung shi a amu gaw Karai Magam gun Hpung up sara mung rai nga ai. Ndai aten gaw Jinghpaw ni Hkristan sasana lu la ai 47 ning sha naw rai nga ai aten re. Ndai hpe yu yang Jinghpaw amyu hte Mungdan hpe sasana shawng lu la ai Manmaw ni a tengman ai hku nna mung masa hte amyu lam ni hta gui gui woi awn ai lam re. Bai nna, Hpung magam gun Rev. Lahpai Zau Tu gaw “sasana amu hta mung woi numshawn ai lam” rai nga ai.
III. Ga Shaga Nga Ai Jinghpaw Du ni a Madu Uphkang Laisa
Dai ni kalang bai tinang a mung masa lam hpe gran rai dawdan la nhtawm amyu hte Jinghpaw mung hpe jaw ai hku gawde labau shang ladaw rai sai. Myen gaw British ni Jinghpaw ni hpe Myen a Home Rule npu e nga mat na matu lajang ai zawn lai wa sai. 2008 ning e atik anang shagrin ai Myen Mung a gawda ai tara gaw “anhte Jinghpaw ni hpe Myen a woi awn ai npu nga mat na matu gawda ai tara Chying-raw hta bang kau ai lam re.
Munga masa hku nna gaw “munghkawm lai” hta nga nhtawm Myen a mayam tai nga na tara shang galaw ai maw lanyet sha rai nga ai. Maga mi gaw hpyen laba n-gun hte Mungdaw rudi masha ni a munghpawm ahkaw ahkang hte ahkang aya lam ni hpe shagrawt shapawt kau ai lam rai nga ai. Ndai aten Rudi Myu Laknak lang ni yawng mung KIO/A woi awn ai hte maren “Munghpawm mungdan bai shagrin la ai mung masa masing” hpe Laknak lang ai lai hte bai shading sharai nga ai aten re. Ning re ladaw, Jinghpaw shawa 80% ngu na gaw dai KIO/A ni a hpyen mung masa lai hpe chyu sha she la yu nna asak hkrung ai zawn rai taw nga ai.
Tinang gaw mung shawa langai rai nga ai re hte maren amyu lit, htung lit, lamu ga madu lit, mungchying sha lit, chyechyang ai lit, lu su nga mai ai lit, hpung magam gun ai lit ni nga shajang nga ai. Langai hte langai galaw ai lit gaw amyu ga, nga ginra, Karai Kasang a hpan da ai lam hta hkan nna n bung shajang nga ga ai. Dai gaw anhte galaw la lu ai nga ai zawn n dang hkawn lu ai lam nga ai re. Raitim, mai galaw ai “tengman lam, amyu hte anhte a lamu ga mungdan a shawnglam hte seng ai lam hte bai prat pra sa wa na kashu kasha ban prat ni a matu gaw myit hkrum let arau ninggun sikhkwi ngu jawm dat na mai nga ai lam hpe tsaban 20 ning shawng daw hta anhte a jiwoi jiwa ni a British kaw Madu Uphkang Ahkang Aya hpyi lai hta mahta nhtawm lawu de na hte maren anhte a dai ni na mung masa mayak hpe hparan la ga.
Langai, tinang Jinghpaw Wunpawng amyu a matu htap htuk manu ai, akyu jaw ai, jaw ai mung masa laisa hte uphkang ai lam hpe jawm masat ga. Ga shadawn: Myen mungdan kata na Madu Uphkang Mungdan (Dominion) snr Munghpawm Mungdan (The Federal State) snr Laksan Mungdan (The United Kachin Land) ngu sa na rai kun?
Lahkawng, mung shawa na ningbaw ningla ni nan mung KIO/A hpe chyu sha lit jaw, amu koi nna shawa yawng a amu hpe lai wa sai aten law law kabai mara bun ai gaw n galaw ging sai. Home Rule woi hpyi ai shawa ningbaw ningla du ni zawn, shawa hpe “Jaw ai mung masa lai hte uphkang hkrang” hpe myit hkrum ai hte woi masat nna zinlum ra sai.
Masum, daini na ningbaw ningla ni mung tinang hpe n htap htuk ai, n manu ai, masa lam: Myen hta hkawm lawm ai mung masa, tara lang Myen democracy, Myen ginjaw tek democracy, hpyendap jum democracy uphkang ai mung masa lai ni hpe mung asan sha woi ninghkap ra sai re. Dai ni Myen mung a “amyu kaji shamyit” da ai tara hpe lai hkum sum hpa hte sharai, ninghkap, galai kau, gram kau ra ai. Dai amu hta shawa yawng shanglawm ra ai.
Mali, n kaja ai woi awn ai ningbaw ningla lai hpe mung woi gasat ra ai. Dai gaw tengman ai lam hpe n galaw ai ningbaw ningla ni, tsasam ningbaw ningla snr "Manang zawn re nna, Ndang (nat) lai" woi ai ningbaw ni hpe ninghkap ra ai.
Manga, ahkyak dik gaw mung shawa ningbaw ningla ni gaw “Jinghpaw Wunpawng amyu a tengman ai mung masa lai hte langai sha rai myit hkrum nga ra ai zawn dai tengman ai mung masa lam hta mung shawa gaw myit hkrum wa hkra galaw sak jaw nga ra ai.
Ga hpungdim
Anhte J.W sha ni hta dai ni du hkra tengman ai lam hta shawa yawng myit hkrum ai lam n nga ga shi ai. Raitim, anhte a Jiwoi Jiwa ni Madu Uphkang lam a matu myit hkrum ai hte amyu sha ni hte lamu ga mungdan hpe woi awn lai wa sai re. Gasat ra ai lam hpe mung gui gui galaw lai wa sai. Shing rai, dai ni anhte J.W sha ni ndai madang hta prat pra lu ai gaw anhte a shakut shaja ai atsam n rai, dai tengman ai mung masa hte uphkang ai lam hpe “tsawra chye ai hte amu kaja hta mung myit hkrum lam gaw gap wa sai hkringhtawng kaja jasat a majaw she rai nga ai.
Anhte J.W amyu ni gaw ntsa lam, tingkyeng lai myit hkrum ai lam gaw grai law sai, raitim, daini gaw tengman ai mung masa lam, tengman ai uphkang lam hte tengman ai woi awn ai lam hta Madu Uphkang Lam woi hpyi ai Jinghpaw du ni zawn “myit hkrum let magrau grang grang mung masa lam hpe gawde la ra sai.” Dai rai shawa masha hpe tengman ai mung masa lam hkrak chye tsawra hkra lam woi ai ningbaw ningla ni gaw dai ni anhte hpe n tara ai kaw na woi shalawt na ningbaw kaja ni nan rai mali ai.
Kaja wa mung, tengman mung masa lam hte kaja ai uphkang hkrang hte lai byin pru wa lu na gaw “shawa ningbaw ningla ni a sakjaw ai lam hte mungchying shawa ni a lit la nna lata la ai lam ni a mahtai” sha she rai nga na rai. Dai ni anhte a shawa ningbaw ningla kadai? Bai nna dai ni anhte J.W amyu ni tengman ai mung masa lam gaw gap na matu myit hkrum nga sani?
Shamyet shanat:
1. Home Rule ngu ai Madu Uphkang Lam gaw British hkawnseng prat 1870 ning hkan grai zinwa ai ga re. Ndai British hkawseng uphkang lam npu na uphkang hkam mungdan kata e madu uphkang lam a matu gyin shakut ai lai re, dai hpe British npu na Ireland gaw galaw numshawn hkrang shapraw wa sai. Home Rule asuya hpe gaw Home Rule Government Association srn Home Rule League ngu ai re, dai hpe Charles Stewart Parnell 1878 ning e woi hpang sai. Dai gaw hpang e Irish Parliament de gale wa sai. “Irish Home Rule” in Britannica: Ready Reference Encyclopedia, Vol., 5 – Indian Edition, 2004, 56.
2. Rangoon Daily News, Tuesday, January 6, 1925.
3. Jinghpaw Shi Laika (Monthly Kachin news July 1925, page 3.)


text:
Shiga
Hpakan majan shata 2 laman Myen asuya hpyenla 211 si, 36 hkala
- Post 11 October 2012
- Last Updated on 11 October 2012
- By KNG
- Hits: 408
Lai wa sai shata lahkawng August hte September laman Hpakan kaw byin ai gasat gala lam hta Myen asuya hpyenla 211 si, 36 hkala ai lam, Hpakan Wunpawng Mungdan Shanglawt Hpyendap (KIA) Dap 6 tsun wa sai re.
Ndai si hkala jahpan hpe Dap 6 Dap Up, Lat Du Up Jum Nhkum Zau Doi kaw nna Hkalup Nawku jawng langai kaw lai wa sai bat hta tsun wa ai re.
Dap Up wa sakse hkam ai hta, “Ndai zawn padang dip ai gaw anhte (KIA) ram na n re, Karai Kasang awngdang ai she re, Karai Kasang gasat ai majan she re” nga nna tsun wa sai lam, nawku lamang shanglawm ai ni tsun ai.
Ya ten Dap Up wa ntsa, Hpakan na nawku hpung ni, dap shawa mungshawa ni gaw grai n-gun lu, Karai chyeju shakawn nga ai lam chye lu ai. Hpa majaw nga yang, Dap Up wa gaw shi shawng na Dap Up ni hte n bung, pyaw daw gadaw lu len sha len lam tsepkawp n galaw ai sha n ga, Karai Kasang hpe hkrit hkungga ai hte Shi a myiman hpe tam ai wa re majaw re, nga ai. Bai Shi gaw shagrit shanem let tinang hpyenma ni rawng ai ginsum rawng nna shanhte hte rau shawnglam hkap ai majaw mung re lam, chye lu ai.
August 29 ya shani Seng Ja Bum sa lam Myauk Phyu (Woi Hpraw) maw na Myen asuya hte achyu-tu Wai Aung Kaba company wang kata uhpung lahkawng dap ni majan byin sai re. Shaloi, n myit mada ai sha company a bawm yam gudawng kapaw wa na wang kata lagu rawng nga ai asuya hpyenla 140 jan hkrat sum sai re.
Ndai company mabyin a hpang, Myen asuya a achyu-tu company ni hpe shimlam jaw na masing n awngdang ai zawn, lungseng kaja pru ai Seng Ja Bum hte Lamawng Kawng hpe zing madu la na masing mung, n awngdang mat ai re.
Dai shata lahkawng majan laman KIA maga asak ap nawng mat ai gaw marai 2 sha re lam chye lu ai.
Ndai October shata praw hta Myen hpyen hpung ni hpe Sagai, Tamahkan-Hpakan lam hte Myitkyina-Hpakan hku bai Hpakan de n-gun jat ai majaw hkrunlam lapran kaji kajaw gap hkat lam ni byin wa sai re.


text:
Myit hkrum Ai Gaw N-gun
- In Ningmu
- Last Updated on 17 February 2011
- By Chyahkrai Ma
- Hits: 2510
Ndai ten hta anhte Jinghpaw Wunpawng sha ni amyusha lamyan, wenyi makam masham lam hte shinggyim kanawn mazum lam ni hta nang shoi nang sha n nga ai sha jawm shakut na matu grai ahkyak ai ten rai mali ai. Ya ten anhte gasat ra ai gaw anhte a tai hpyen mayu mung n mai galaw dama mung n mai shatai re ai Myen hpyen gumshem wa hpe sha madung anhte a hpyen kaba hku nna, gasat ra saga ai. Anhte myu lakung kru a lapran hta anhte shada da n ju n dawng hkat na gasat hkat na lam n nga ai, hpa majaw nga yang, Jinghpaw wa mung Maru ni a hpyen n re bai nna, Rawang wa mung Lachik ni a hpyen n re, Zaiwa mung Lisu ni a hpyen n re. Anhte amyusha ni shada da a lapran hta gasat hkat na lam hpa n nga ai. Annau ni shada da gaw makam hte htunghking maka kumla mung bung ai, ginru ginsa bung ai rau nga rau pra mai ai myu lakung 6 rai nga ga ai.
Raitim, anhte hte labau n rum ai annau ni hpe myu shamat kau na matu shakut nga ai Myen hpyen gumshem wa hpe chyawm gaw anhte prat dingsa n mai kanawn ai baw myu re majaw anhte ja ja ladat amyu myu hte ninghkap gasat na labau jaw ai lit hpe annau ni bandung du hkra shakut hkawm sa ra nga ga ai. Raitim, dai ni Myen gumshem hpyen wa maga tsap nna, hka hta marang jat, rai Jinghpaw Wunpawng sha ni n law la ai amyu re hpe chye ninglen tinang kadai re ai hpe n chye masu su nna, gumshem hpyen wa jaw da ai sanit hpai shat sha nna, shawng lam shingran n mu nga ai Jinghpaw Wunpawng sha nkau mi hte tinang a tingkyeng akyu lu lam a majaw n re hpe chye ninglen tengman ai hpe hkrang n shapraw labau jahten galaw nga ai Jinghpaw Wunpawng sha ni hpe mung n-gun jaw mayu ai, tinang kadai re, hpa baw amyu re, kaning san ai makam hpe kam ai, kaning re htunghking maka kumla ni lu ai ngu ai hpe lawan dum hprang wa nna, anhte myusha ni a myit hkrum lam hpe gaw gap ga ngu ga saw mayu ai.
Bai nna, makam masham hpung shagu mung nye hpung na hpung, nnan hpung, dingsa hpung, Hkahtawlik, nga nna, shada da mara tam hkat nga na aten n re ngu mu mada ai, hpa majaw nga yang Karai Kasang anhte myu ni hpe hpan da ai gaw ndai mungkan hta Jinghpaw ngu ai myu ni grin nga lu na matu Karai Kasang anhte hpe Kachin ngu ai shinggyim uhpawng hta asak hkrung shangun sai re. Jinghpaw Wunpawng sha ni a lit hpe la na matu rai nga ai. Myen tai shakut na matu n re hpe anhte yawng dum hprang ra ai. Dai majaw anhte a ga, laili laika, htunghking ni hpe Karai Kasang shaman da ya sai re. Karai a lagaw hkang hkang ai anhte myu ni kaw Karai Kasang hta manoi lashum nga let, Jinghpaw Wunpawng sha ni a shawng lam gam maka hpe gaw sharawt na gaw anhte yawgn a lit rai nga ai.
Dai ni na hpung magam gun nkau mi gaw wenyi lam (spiritual life) hta nau dinglai mat nna (extremist) Church and state hpe kaga san san myit kau ai hte htani htana a sak a matu sha madung myit mat masai. Kaja nga yang ndai zawn re ai Karai masa ni gaw sim sa gring nga sai ga shadawn ni dik ai hku tsun ga yang anhte a htingbu mungdan gala (India) zawn re ai ni matu gaw n ra sai. Raitim, dai ni anhte myusha ni gaw dai hpe ading tawk n mai hta nga ai. Anhte dai baw Karai masa lam ni hpe ading tawk anhte a hpung ni hta gang jashawn la jang gaw shawng lam a matu hkrit tsang hpa kaba ni byin wa na re. Hpa majaw nga yang, shada da n hkrum n ra lam ni mung grai law wa na re, makam masham hpung law wa magang myithkrum kahkyin gumdin lam mi mung yawm mat na chyalu re. Hpa majaw nga yang makam nbung jang dinghku masha shada da raitim, shat pyi n mai pawng sha wa nga ai madang de nkau mi du kabye magang nga saga ai.
Mungmasa ngu ai gaw, mungdan masha ni a lam sha re, mungmasa n kaja wa jang nawku hpung hte kaga uhpung uhpawng shara shagu hta hkra wa chyalu re. Dai majaw grau nna, anhte zawn re myusha ni a matu gaw church and state hpe tsepkawp n mai garan kau ai. Hpang de anhte amyu ni galu kaba wa jang shi hte shi yawng ngau gu ra wa jang anhte a Karai masa hpe bai mai jashai la nga ai. Dai majaw nye hpung na hpung nga nna, mara tam, hkat hkye hkrang la lu n lu sha tsun gazik sagu lagu hkat nga na malai anhte Jinghpaw Wunpawng sha ni hpe dip up roi rip htum na matu, ladat amyu myu shaw let shakut nga ai, anhte a hpyen kaba wa a lata kaw na kaning rai lawt lu na lam hpe galoi myit shapraw nna, zai ladat shaw na matu grai ahkyak ai ten rai nga mali ai.
Karai Kasang hta lashum ngang ngang tsap, shawng lam shingran kaja mu let, anhte myusha ni a lawt lu lam hpe tam wa jang n mai byin na lam hpa n nga ai. Jinghpaw ga malai “Myit hkrum ai gaw n-gun maigan hpyen wa n lu sharun” nga ai re. Dai majaw tinang kadai re hpe lawan dum hprang ga, tinang gara maga tsap nga ai hpe shawng shingran mu ga! N jaw dum yang bai nhtang ga, n nga mat sai Dr. Nlam Awng tsun ai “Nlung gaw gara shara kaw kabai tawn tim, nlung sha rai ra ai” nga nna, tsun lai wa sai. Dai majaw ya ten hta anhte Jinghpaw Wunpawng sha ni gaw, pandung langai, nsen langai, hte hkrat sum taw nga ai anhte myusha ni a shawng lam gam maka hpe tsawm hta galu kaba wa hkra myit hkrum lahkrip ra ra hte shakut sa wa ga ngu n-gun jaw dat nngai law.


text:
Nov. 7 lagu lagut ralata poi ngut ai hpang, NLD, SPDC hte Kachin a masa (ningmu)
- In Ningmu
- Last Updated on 03 December 2010
- By Malihkrang
- Hits: 2841
Ralata poi aten ni hta rap ra ai lam n nga, vote lagu nna shadang la ai lam ni hpe Ralata Poi Gawn Hkang Komishin (Election Commission) de tara shang tang madun n mai nga ai, tang madun yang ja ja ahkyak la nhtawm htawng bang na du hkra "lagut uhpung Hkyan Hput" hpe makawp maga da ya ai tara shale tawn nga masai. Kachin State hta ralata poi pi n galaw ai ginra ni hta USDP datkasa ni dang ai lam ni Myen hpyen asuya a shiga hta mu nga sai. Sindan Pa (vote) jaw ai masha jahpan masu ni mung shanhte a shiga hta shale ai lam ni hpe yu yang anhte mung shawa gaw Kachin State a ralata poi mahtai hpe tara n shang ai lam, n tara ai lam ndau ra nga ai.
Maga mi de maigan asuya ni (international) man hta Daw Aung San Suu Kyi hpe dat nhtawm madun tawn nga ai aten, Daw Aung San Suu Kyi hpe madi shadaw ai ni shi le wa ai majaw hkaptau kabu kyin nga ai aten hpe la nna, SPDC gaw shanhte galaw la ngut sai masu-magaw ralata poi hpe lakap nna ngang kang ai hpyendap asuya lashoi jum ai (proxy) asuya gawgap na matu masing hpe lajang nga ma ai hpe mu lu ai. Ndai hpyendap asuya gaw yawng ngwi pyaw hkra rapra ai hku yaw shada let matut galaw sa nga ai hpyendap asuya n rai, shanhte hpyendap madaw mung shawa hpe prat dingsa shanhte npu kaw da nhtawm, uphkang sa wa hpe she shagreng nga ma ai. Ndai sat lawat ni a majaw, anhte amyusha bawsang ni mung tinang amyusha ni lu ang ai ahkaw ahkang a matu matut manoi myit let, lu la mai ai ladat ni hpe matut galaw sa wa ra ai hpe mu lu ai.
SPDC a asak hkrung lam gaw, htingbu mungdan kaba rai nga ai Gala hte Miwa ni madi shadaw nga ai hpe 65th UN Rapdaw kaw nna le wa ai laika hpe lakap nna mu chye lu nga ai. Ndai mungdan ni gaw masha jahpan law ai hte shanhte a mungdan a ra gadawn nga ai nhprang gun rai hpe anhte mungdan na hpyen asuya hpe madi shadaw let gashun sha nga ma ai. Kaja wa anhte buga hta mung masha madi shadaw ai asuya le wa yang shanhte ya yang hpyen asuya hte ganawn nna akyu tam la lu mai ai ram n lu na hpe mu nga ma ai. Shaning law law rai wa sai rawt malan hkrun lam hpe yu nna, htingbu mungdan asuya a masa gaw, kaja wa anhte a mungdan rawt jat ai mungdan byin na hpe ra ai policy n shalawm nga ma ai. Grau nna Miwa asuya hpe yu yu yang n hkru ai mungdan (African States), hpyendap uphkang (North Korea) ai mungdan ni hpe lahkawn nna madi shadaw nga ma ai. Gala asuya chyawm gaw Miwa hpe hkrit ai, shanhte a mungdan Sinpraw hkran (Northeast) na rawt malan ni a majaw Myen hpyendap hpe shakut ganawn nga ai hpe mu lu ai. Dai masa ni a npu hta anhte gaw htingbu mungdan ni kaw nna anhte amyusha ni hpe garum la mai ai ladat ningnan ni hpe mung yawng jawm myit sawn shale ra nga sai hpe mu lu ai.
Anhte Shanglawt mung masa uhpung hte Myen hpyendap a masa hpe yu yu yang, Shanglawt uhpung kaw nna Jarit Sin Dap (BGF) n hkap la sai re majaw SPDC hte dang tawk man hkrum hpyen man rai nga sai. 2008 na mungdan gawda ai tara hku nga yang, laknak lang ai uhpung ni yawng gaw, Tatmadaw a uphkang ai npu kaw hkapla ra nga ai. 2010 ralata poi dang nna lung wa ai kadai asuya hte mi raitim, dai 2008 ning mungdan gawda ai tara kata kaw lakap nna bawngban sa wa ra na re majaw, Shanglawt hpyendap gaw Tatmadaw a uphkang ai npu hta sha laknak jahkrat (shing n rai) BGF hku hkap la ai lam hpe n myit da sai re majaw, matut bawng sa wa na lam ni gaw aten garawt ai hta lai nna, kaja ai mahtai pru na n mu ai.
Dai re majaw, Shanglawt uhpung kaw nna maga mi de masa lam hpe garawt ai ladat lang nna dingyang galaw nga ra ai zawn, amyusha ni a bandung rai nga ai: LAWT ra ai, lu ging lu ang ai rap ra ai ahkaw ahkang lu na matu hpa matut galaw sa wa ra ai ngu ai policy hpe ja ja shagrin tawn nna dai hta lakap let lata tut hta galaw sa wa ra sai.
Dai n rai byin wa ai masa hta hkan nna she tinang amyusha ni hpe woi awn, shamu sa wa ga nga yang, tinang tau hkyen ai lam n nga ai shawnglam gaw, masha a prat langai pi yawng shatawng shada da ai bandung hkrak n nga ai wa a prat gaw grai lagawn hpa rai nga ai. Hpawt ni du pru wa na lam hpe hpawt ni yu nna hkawm sa na ngu ai hte bung nga ai. Dai wa a prat gaw yaw shatawng shada da ai bandung tawn da nna hkawm sa ai wa a prat hte shai nga ai. Du wa na hpawt de galaw sa wa na ninggam ni hpe hkrak myit sawn shachyaw da nna galaw sa wa yang, aten mung n lahpawt ai zawn, tinang galaw sa wa ai amyusha bandung ning-gam gaw rawt jat sa wa na hpe mu mada ai. Dai galaw sa wa na ninggam ni hta marai langai a myit ai lam hku sha n rai, yawng a LIT hku myit sawn ai lam hpe gahkyin la nhtawm (Daw Aung San Suu Kyi pi yawng a ningmu hpe lahkawn nga ai), yawng a LIT hku yin la nna, hpawt ni na anhte a amyusha lam galaw sa wa ai hta n-gun da ting sa wa ga.


text:
Shiga
KIA bawm hte Myen hpyenla langai si
- Post 31 January 2012
- Last Updated on 01 February 2012
- By KNG
- Hits: 1433
Jinghpaw mungdaw dingda, Manmaw ginwang Kai Hkit-Manje mawdaw lam ntsa, January 29, lai wa sai Laban Ya shana maga KIA hkam tawn ai bawm kapaw ai mabyin hta Myen asuya hpyenla langai si sai re .
Si hkrum ai hpyenla gaw ya ten Manje ginra kaw hpyen masa shamu shamawt nga ai dap hpung na raitim shi a kanu dap hpe gin hka n chye lu shi ai.
Hpyen hpung lahkawng kaw n-gun yawng pawng 200 jan hte Myen dap ni shamu shamawt nga ai re nga nna, shawnglam KIA hpyendu ni KNG Jinghpaw Shiga Dap de tsun ai.
Manje ginra gaw KIA Dapba 3 npu dapdung 1, 12 hte 27 ni shamu shamawt nga ai shara re. Raitim ndai ginra de maning November shata htum wa maga Myen dap ni hpyen n-gun kaba hte htu ai majaw dung 12 hte 27 dap daju ni hpe yen kau sai re.
January shata hta Myen-KIO dat kasa ni Miwa mung N’mau (Ruili) kaw zuphpawng galaw ai hpang shada hkungga hkat ai hku nna uhpung lahkawng dap lapran sa htim gap gasat ai lam ni hpe gan jahkring da nga ai re. Raitim Myen dap gaw Lahta Sam mung KIA dung 8 ginra hta hpyen n-gun tsa kaba hte htim gasat nga dingyang re.
Dap 8 ginra ga-ang hku nna Myen kawn Miwa de Rahkai mungdaw na sau hte dat n’sa ni dumlawng lahkawng hte ginlen jaw na masing nga ai majaw, Myen asuya gaw dai shara na KIA ni hpe gawt jasan kau na majan masing galaw nga ai re lam, Lahta Sam mung KIA hpyendu ni tsun ai.
Ya ten du hkra, KIO gaw Myen ginjaw asuya hte gap hkat jahkring ai lam n nga ai kaba dik amyusha laknak hpai hpung re. Htai-Myen ga jarit na Mun amyusha rawt malan hpung, New Mon State Party (NMSP) mung ya ten du hkra Myen hte gap hkat jahkring ai lam n nga ai.
NMSP a Ninggawn Amumadu Nai Han Ta gaw, “Jinghpaw mungdaw hta Myen hpyendap ni majan jahkring ai lam n nga ding sa, anhte mung gap jahkring na lam n nga ai” nga, Htai daju Irrawaddy Magazine shiga dap de January 12 ya shani tsun shaga wa sai.


text:
Shiga
Singapore Myen bukda hpung kawn Jinghpaw tsinyam ni hpe garum
- Post 06 February 2012
- Last Updated on 07 February 2012
- By KNG
- Hits: 1217
Singapore mungdan kaw nga ai Myen Bukda hpungkyi jawng langai gaw Myen mung kata Hkristan Jinghpaw hpyen yen tsinyam ni a matu alu Singapore dollar 2,000 garum jaw sai re .
Bukda hpung masha ni a shawang alu hpe Singapore JLH (Jinghpaw Laili Laika hte Htuinghking Hpung) ningbaw ni kaw nna January praw 4, lai wa sai bat Kru Ya shani, hpungkyi jawng de sa du hkap la lu sai lam, JLH Amumadu Salang Tangbau Awng Di KNG Jinghpaw Shiga Dap de shana wa sai re.
Ndai alu hpe Wara Da-tu Yatana-yama Dat-taw-tai Saya-daw woi awn ai “Byam-ma-su Nalung-ta Pa-ra-mi-hpyi ku-tu-ahpoi” ngu ai garum ntum hpung kaw nna garum jaw ai lam re.
Alu jaw ai lam hte seng nna, “Myen mung na amyusha ni shada da shinggyim nauna tsawra myit hte garum jaw ai lam re” nga nna hpungkyi langai KNG Shiga Dap de sanglang wa sai.
“Ndai zawn alu jaw ai majaw Myen asuya kaw nna n ra sharawng ninghkap ai lam ni nga wa chye ai raitim ja ja makawp maga tsap mat wa na re” nga nna, alu jaw ai shani hpungkyi langai JLH ningbaw ni hpe tsun mat sai lam Slg. Awng Di tsun ai.
Myen mung bukda nawku hpung masha ni hte seng ai Wara Da-tu Yatana-yama Dat-taw-tai hpungki jawng hpe Singapore kaw gaw de wa ai gaw 8 ning du sai re.


text:
Shiga
Miwa, Nongdao dabang na Jinghpaw hpyen yen ni wa na, KIO matsun
- Post 16 August 2012
- Last Updated on 16 August 2012
- By KNG
- Hits: 458
Miwa mungdan, Nongdao ginra kaw nga ai, hpyen yen dabang 6 kaw na, Jinghpaw Wunpawng myusha hpyen yen ni hpe, KIO ginra, Lana Zup hpyen yen dabang de htawt sit na matu, KIO salang ni kawn, August shata 15 ya shani matsun wa sai hpe chye lu ai.
Miwa mung kaw nga ai, hpyen yen ni hpe KIO kawn grau ni kahtep ai hte, yu gawn lajang lu na matu mung yaw shada ai re lam, KIO salang ni kawn, hpyen yen dabang shagu hpe tsun mat ai hpe chye lu ai.
Ndai zawn, htawt sit na matu, KIO hte Miwa mungdan asuya a lapran myit hkrum nna galaw ai re lam, KIO a Sinpraw Ginwang Mungchying Up Hkang Dap a Salang Kaba Dashi Seng Li tsun ai.
“KIO up hkang ginra kata kaw rai jang gaw, hpyen yen ni a hkamja lam, hpaji lam ni hpe yu lajang ya yang mai ai. Miwa mung kata kaw rai jang gaw, sarama ni laika gara hku sharin ya taw ai, jawngma ni a masa, hkamja lam ni hpe yu gawn lajang ya na matu yak ai. Sa mayu ai ten sa yu mayu tim n mai ai,” nga nna, KIO Salang wa kawn tsun wa sai lam, zuphpawng shanglawm ai, hpyen yen ni hpe garum nga ai, Slg. Gun Shawng kawn tsun ai.
Hpyen yen ni hpe, KIA Dapba 3 ginra na Lana Zup hpyen yen dabang gawgap ngut jang, ndai shata htum maga de, mawdaw hte saw htaw la na re lam, hpyen yen dabang ni de sa du shaga ai, Salang Kaba Seng Li hte Hpaji Du ni, Tsi Du ni, Wunpawng Ninghtoi Hpung, myu shayi hpung hte Ruili (Shweli) na garum ningtum hpung malawm masha ni yawng 20 jan kawn tsun shana wa sai hpe chye lu ai.
Tsun tawn da ai shara de n htawt sit lawm ai sha, tinang kam ai shara hkan, Miwa mung kata hkan nga taw na, manghkang byin wa jang gaw, KIO kawn lit la ya na n re lam mung, tsun shana da sai nga nna, Slg. Gun Shawng tsun ai.
August shata 14 ya shani hta gaw, Law Hpai hte Yang Lu hpyen yen dabang ni de tsun shana wa na, August 15 ya shani hta hpyen yen 630 nga ai Nga Nawng Pa hte Hka Dawng dabang ni de tsun shana wa sai rai nga ai.
August 16 ya shani hta gaw ngam ai, Lung Krawk hte Na Kawng dabang ni de sa du shana wa sai lam chye lu ai.
Hpyen yen dabang na hpaji du wa mung, ma ni a hpaji lam hte seng nna, myit tsang n ra ai lam, tsun wa sai hte, hpyen yen ni gaw, tinang a dum nta de wa na hta, ya nga taw ai shara kaw na, n kam htawt sit ai raitim, htawt sit na matu, matsun wa ai majaw, htawt ra sana re nga nna, tsun nga ma ai lam chye lu ai.
Lai wa sai July shata kawn hpyen yen dabang hta machyi makaw ana ahkya kap ai lam ni byin wa ai hpang, Miwa asuya kawn, htawt sit na matu, matsun wa sai hte, hpyen yen dabang seng ang ai ni kaw, Miwa asuya seng ang ai ni hte jahkrup lu ai majaw bai nga na ahkang lu ai rai nga ai.
Miwa asuya gaw, hpyen yen ni hpe nga na ahkang bai jaw ai hpang, KIO hte bai jahkrup na, ya na zawn KIO kawn hpyen yen ni hpe, tinang up hkang ginra de shaga la na, yu gawn lajang na masa bai byin wa ai rai nga ai.


text:
Shiga
Nam Ya de du ai Myen hpyen hpung hta 100 jan gaw machyi masha re
- Post 09 October 2012
- Last Updated on 09 October 2012
- By KNG
- Hits: 561
Nam Ya mare kaw du nga ai Hpakan de htu ai Myen asuya hpyen hpung n-gun 300 jan hta 100 jan gaw machyi masha ni rai nna Nam Ya Bukda hpungkyi jawng kaw tsi tsi shingbyi nga ai lam buga masha ni tsun ai.
Shanhte hta mawdaw lam hpe koi nna nam lam hkawm ai majaw lagaw machyi ai ni hte Mugawng-Nam Ya lapran KIA a shingla gasat hkrum nna hkala nba hkrum ai ni gaw malawng rai ma ai lam chye lu ai.
Myen hpyenla ni gaw Hk.M.Y Masat 381, 382 hte 390 na rai nna shanhte gaw KIA Dapba 2 npu Dap 6 hte 26 hpyenla ni, hte de a npu MHH (Mungshawa Hpyen Hpung) hpyenla ni lam hkap shingla gasat hkrum ai re.
KIA hte MHH hpyenla ni lam hkap gasat nga ai lapran, Myen pawng hpawm hpyen hpung gaw Nam Ya de bat Mali Ya October praw 4 hta du shang wa nhtawm, bat Langai Ya October praw 9 hta bai Lawng Hkang de du bang wa ai lam, Dap 6 KIA hte MHH du salang ni KNG Jinghpaw Shiga Dap de tsun shateng ai.
Dai re majaw ya du jat ai hpyen n-gun hte mi na nga ai hpyen n-gun yawng pawng yang, ya ten Hpakan mare kaw nga ai Myen hpyen n-gun 300 jan sai lam, matut chye lu ai.
Maga mi de Sagai jarit Tamahkan-Hpri Bum-Gwi Hka lam hku nna mung Hpakan de hpyen n-gun jat nga ai majaw “KIA hte majan kaba wa na nga ai” nga nna KIA Dap 6 Dap Up, Lat Du Up Jum Nhkum Zau Doi tsun wa sai re.
Wunpawng Mungdan Shanglawt Hpung (KIO) gaw Hpakan hpe grau grau ga-up wa nna lungseng ahkun hkanse hta ai hpe n ra ai majaw Myen asuya a hpyen hpung htu ai lam galaw wa ai rai nga ai.


text:
Hkrismat Shakram Mungga
- In Laika Ngau
- Last Updated on 06 September 2010
- By Rev. Dr. Lahtaw Gum Se
- Hits: 2924
Ngwi pyaw nga myit ga!Dai ning 2008 ning Madu Yesu shangai wa ai masat Hkrismat shata aten ladaw kaja hta mungkan mungdan shara shagu de nga hkawm nga ai amyusha Jinghpaw Wunpawng hpunau ni hpang de ngwi pyaw kabu gara shiga shana dat ga ai law.
Ndai aten kabu gara ai Hkrismat shata rai nga ai hte maren, mungkan mungdan shara shagu hta Hkrismat myit masin, Hkrismat n'sen, Hkrismat kumla, Hkrismat arung arai, Hkrismat poi shingra ni mu lu, na lu, shanglawm lu, hkam la lu shajang nga ma dawng ngu myit dum nga ga ai. Yesu Hkristu shangai ai aten hta lamu kasa ni sagu rem ai ni hpe tsun ai, "Matsaw lahta tang e Karai Kasang gaw hpung shingkang rawng nga u ga, ga ningtsa e mung shi sharawg awng ai masha ni hta ngwi pyaw ai gaw a nga nga u ga law" nga ma ai (Luka 2:14).
Dai ni sumsing lamu na yu wa ai lamu kasa ni nan mahkawn shakawn ai n na lu, n mu lu ga ai raitim mung, Yesu Hkristu hpe hkap la kamsham sai Jinghpaw Wunpawng buga hta Karai Kasang tsawra ai kashu kasha ni a mahkawn shakawn ai n'sen ni hte gadu gara ai myiman ni grai mu lu nga ga ai. Laika sharin jawng ni, ma shalet jawng ni, buga hpung ni, nta dinghku ni, ramma dap ni, nu num ni, wa la ni hku nna Hkrismat nawku mahkawn ai, lamu kasa sa mahkawn ai, sen hkum (choir) mahkawn ai, madum sumpyi amyu myu hte group song mahkawn ai, myi n mu jawng ni a kabu gara mahkawn n'sen du hkra na lu ga ai.
Buga ting wu wu di di kabu gara shajang nga ga ai law! Nanhte kahpu kanau amyu shayi shadang ni hpe mung ndai aten hta anhte nanhte a daidaw daihpang ga Wunpawng Mungdan e nga nga ai nnu nwa, nhpu nnau ni grai myitdum marit nga ga ai law. Hkristu hpe shangun dat ya ai Hpan Karai wa gaw anhte yawng hpe bausin nga u ga, bai hkrum lu u ga kyu hpyi ya nga ga ai.
Ngwi pyaw kabu gara simsa ai lam lu la nna kabu gara nga ga ai hte maren, dai ngwi pyaw lam jaw ai hpan Karai a chyeju hpe myit sumru yu na aten kaja mung rai nga mali ai. Myit sumru yu nna n-gun nnan shaja la na lam loi mi tang madun dat mayu ai.
Yesu a shangai nhtoi hparai laklai ai lam sumru yu ga ngu saw mayu ai.Moi shinggyim masha mungkan ga e nga pra hpang ai kaw na dai ni du hkra masha gaw shangai dingyang rai nga ai. Lani mi lana mi laman hta mungkan masha ma chyangai sen, wan hku nna shangai jat nga ai le. Dai rai yang B.C hte A.D mungkan prat lahkawng ting hta Yesu shangai ai nhtoi hpe sha mungkan masha ni ndai daram jawm shakawn aw law bu nga ga ai gaw hpa majaw rai kun?
Dai hpe mahtai jaw ai chyum laika ga gaw, "Kaning rai nme law, Karai Kasang a kasha hpe kamsham ai ni nlang hte gaw hten bya n hkrum ai sha, htani htana asak lu la mu ga nga, Karai Kasang gaw Shi a kasha shingtai hpe jaw kau ai kaw du hkra, mungkan ga hpe tsaw ra wu ai," nga ai (Yaw 3:16). Mungkan ga e nat hpara law law paw pru yu sai, Hkawhkam hkawseng law law, hpaji ninghkring law law, share shagan law lawa paw pru yu sai. Rai timung mungkan ga ting hte shinggyim masha yawng hpe tsawra nna kasha shingtai shaprat jaw ai gadai n nga yu ai.
Mungkan ngayawng ngapra ting hpe hpan da ai Madu Karai Kasang gaw mungkan ngayawng ngapra ting a matu kasha shingtai jaw kau nga ai. Dai kasha shingtai gaw Madu Yesu nan rai nga ai. Lamu kasa ni sagu rem ni hpe sa tsun dan ai hkye hkrang la ai Madu Hkristu gaw dai wa nan rai nga ai (luk 2:10-11). Dai Hkristu shangai wa sai lam hpe gaw, kanu kawa hte jinghku jingyu ni sha chye ai n rai, sumsing lamu na lamu kasa ni chye nna sagu rem ai ni hpe sa tsun ai hte maren, sagu rem ni nan sa hpu yu nna chye ma sai.
Sinpraw mung na hpaji rawng ai hkawhkam masum hpe lamu na shagan kumla madun dan nna sa tam yang , kaja wa sa mu nna hpu reng ai hkawhkam sutdek na kumhpa ni sa sak jaw lu masai. Rawma mungdan up ai hkawhkam Agustu hpe hpaji rawng ai Lewi myihtoi ni tsun dan nna kajawng kahpra sai. Dai ma chyangai a shimlam hpe lamu kasa ni lit la nna, bau si ai hte Kanu yan Kawa, Mari yan Yawsep hpe woi hprawng makoi shangun sai. Dai lam ni hpe sumru yu yang, Madu Yesu shangai ai ninghtoi gaw 'laklai nhtoi' nan rai nga ai.
Yesu Hkristu shangai wa ai majaw mungkan ting a matu hpa akyu pru a ta? ngu ai lam rai nga ai.Shawng nnan Yesu gaw Karai Kasang a kasha shingtai rai nga ai. Kasai Kasang gaw tsawra ai myit rai nga ai (1Yawhan 4:8). Shi hpan da ai mungkan ga hte shinggyim masha hpe tsawra ai majaw kasha shingtai hpe mungkan ga a matu jaw kau nga ai. Yesu Hkristu mung tsawra myit rai nga ai Karai Kasang a kasha rai nga ai hte maren, kawa Karai Kasang a tsawra myit hpe shadan dan sai.
Kawa Kasai Kasang a tsawra myit hte si ai du hkra madat mara ai (Philipi 2:5-8). Shinggyim masha ni hpe mung Shi a asak apnawng hkra tsawra nga ai. Yesu shinggyim masha ni hpe tsawra ai majaw Shi asak apnawng ai hte maren, Shi hpe kamsham ai anhte hpe mung shada tsawra nga na matsun da sai. (Yawhan 13:34). Dai gaw kadai hpara, kadai hkawhkam, kadai hpaji sara mung n hkang da lu ai tara ningnan rai nga ai.
Yesu gaw Karai Kasang a kasha majing rai nga ai hte maren, Shi hpe kamsham ai wa kadai hpe rai timung Karai Kasang a kasha tai na ahkang lu la shangun sai (Yawhan 1:12-13). Karai Kasang a kasha tai wa sai ni gaw hpanda madu Karai Kasang a 'magam yi ngam' rai nga ai mungkan ga hte mungkan shinggyim masha ni hpe ningnan gram lajang, hpan hpajang, gawgap na tengman ai chyeju atsam lu la nga ai.
Anhte J.W sha ni mung Hkristu hpe teng teng kamsham ai rai yang, du hkawm wa, kanang nga nga, hpa bungli mi galaw nga timung, Yesu hte rau tinang grupyin masha, tinang ang ai bungli hpe tsawra let dawjau lu na matu akyu hpyi let apnawng ga law.
Yesu Hkristu gaw mungkan ga a nhtoi mung rai nga ai hte maren, asak hkrunglam a nhtoi mung rai nga ai (Yaw 8:12). Shi hpe kamsham ai Sape ni hpe mung, “Nanhte gaw mungkan ga a nhtoi rai nga myit dai; Bum ntsa e de ai mare hpe shinggang lu na n rai: pyengdin hpe shatu nna mung npu e tawn da ai gaw, kadai n galaw yu ai; dai hpe pyengdin shadun hta tawn da nna, dai gaw nta e nga ai ni nlang hte hpe jahtoi ya mu ai. Dai rai nna, masha ni gaw nanhte a kaja ai bungli mu lu nna, sumsing lam e nga ai nanhte a kawa hpe shagrau sha-a lu mu ga, shanhte a man e nanhte a nhtoi hpe htoi tu shangun da mu law” nga ai (Mahte 5:14-16).
Dai ni anhte Hkrismat aten hta Shangai Nhtoi shagrau sha-a, shakawn kungdawn ai hte maren, gara mungdan hta kadai amyu hte, hpa baw bungli ni galaw hkawm rai timung, kaja reng ai myit jasat, kaja reng ai ladat, mai kaja ai bungli hte kangka rai let Karai Kasang a hkrang bung kasha, 'Hkristu a Nhtoi Sakse' rai let shakut shaja hkawm nga ga law.
Laika ka ai wa Sara Kaba Rev. Dr. Lahtaw Gum Se gaw Nawngnang J.W Chyum Hkawlik a jawngup hpe 1966-1992 ning laman galaw wa sai rai nna, ya ten hta mung Jinghpaw Mungdaw Kahtawng Ningchyawng Sasana a Tingnyang-up magam lit hpe galaw gun hpai nga ai re.


text:
- In Sawk Madun Laika
- Last Updated on 06 September 2010
- By Shawng Htoi
- Hits: 2347
(Resistant Brokers of Evil Power)
Luka 2:1-20; Mahte 1 hte 2; Esaia 9: 5 & 6
Gahpaw
Hkungga tsawra ai J.W amyusha ni yawng e Karai Kasang a chyeju gaw anhte a ntsa naw agrin nga nga ai. Anhte hpe Karai Kasang a Amyu shatai la ai Karai Kasang a sadi dung kangka tsawra ai gaw dai ning na Hkrisamat sakse rai nga sai. Hkrisamat gaw mungkan ting hpe tinang yubak kaw na hkyela na matu re ngu ai makam hkringhtawng hte maren, tinang a nawku hpung hkringhtawng hte maren langai hkrai, kun dinghku, buga, kahtawng ningchyawng, ginwang hku nna hkap hkalum la ai Hkrisamat akyu hpyi hpawng lamang ni hpe galaw nga ga ai.
Dai ning gaw dai makam htunglai hku htai la nga ai Hkrisamat hpe anhte a jamjau tsinyam hte hkam sha ai anhte a prat mabyin masa hta n hkawm nna Hkrisamat mungga a ningdat nga ai lam hpe myit shaku la ai hte Karai Kasang ra ai anhte a prat maka hpe gawgap la na lajin ai. Anhte amyu ni gaw daru magam kaboi hkrum ai (victims under entre power) amyu ni rai nga ai. Ndai Hkrisamat gaw Hpyen Asuya Ra Lata Poi galaw na mahka jahtum na rai nga ai.
Kaja wa Hkrisamat gaw anhte hpe kaning rai shadum, sharin, ninggun jaw ai hte myit mada shara majing hte tengman ai, hkrung grin ai awng padang rai nga ai hpe ninggun la na matu rai nga ai. Ndai mungga gaw Karai Kasang amyu ni mungkan a daru magam npu dip zing-ri hkrum ai raitim kaning rai dai n hkru ai daru magam hpe ninghkap kau ai lai hpe anhte prat maka hta Hkrisamat mungga hpe htai la let prat maka ningnan gawgap la na matu rai nga ai.
Luka hte, Roma Hkawseng Lai (Luke and Roman Imperialism)
Luka gaw chyum labau munu mung rai nga ai hte maren, Hkrisamat mabyin hpe Roma a Mungmasa prat mabyin masa hte hkrak madun ai, laklai ai kabu gara shiga ningka nan rai nga ai. Dr Luka gaw dai aten na, langai, Roma hkawseng magam ni a lam, lahkawng, Yuda masha ni a prat tsin yam hte, masum, Yuda nawku htung a lam ningpawt ninghpang shinggyim wuhpawng hkrang lai hta Hkrisamat hpe mung masa labau lai hte hkru chya din nhtawm tang madun dan wa sai.
Luka 2:1-7 hta--- “Dai nhtoi hta e, mungkan ting hpe jahpan la na, Kehta hkawhkam Agustu kaw nna mungga pru ai. Dai jahpan la ai gaw, Suri mung hta Kureni munggyi tai nga yang, shawng la ai jahpan rai nga ai. Shaloi masha mahkra gaw amying shalawm na matu, langai hte langai tinang a mare de wa ma ai. Yosep mung, Dawi a kashu kasha hte aru arat rai nga ai majaw... Mari hte arau amying shalawm na matu lung wa ai: Mari chyawm gaw na-um nasin hkum rai nga ai. ...shangai nhtoi gu nna, shi gaw shadang sha alat shangai wa sai...”
Madu Yesu shangai wa ai mabyin gaw Roman hkawhkam Caesar Agustus wa a shawng ningnan Yuptung Jahpan la na matsun dat ai aten re. Dai aten Suri mung (Province) e Roma munggyi Kureni wa up nga ai ladaw re. Ya, Yuda mung a mung masa gaw Herod hkawseng aru arat ni up ai kata rai nga ai. Hkawseng magam Herod gaw Yuda Idumaean ru sai ningpawt kaw na rai nga ai. Shi a mungmasa daru magam hte ahkang aya gaw shingdu Roma wa shadaw karum ya ai hte lu la wa sai.
Dai hpang, Roma hpyendap majan maden ka-up la wa ai lam byin wa nna dai ginra hpe jahkrit shama sha ai lam ni byin wa sai. Roma ni Yuda mungchying shawa ni a myit masin hpe hkrit tsang shangun ai lam lahkawng hte mu lu ai; dai gaw, langai, Yuptung Jahpan hte arau ahkun hkanse, kang hta na ahkang aya (the power of taxation) hte lahkawng, htingbu Suri mung e Roma munggyi nga nga ai lam re: dai gaw Yuda ni hpe Roma hpyen ninggun hte jahkrit shama nga ai lam nan rai nga ai.
Hkawhkam Kehta Agustu a hkawseng daru magam shagrin ai lai (imperialism) hpe hkanse lit hte mung shawa hpe abrep nna shi a sut masa shagreng la ai, mung masa ahkaw ahkang hpe lawu na munggyi ni, shi ading tawk sharawt ai uphkang magam (Herod zawn ra ai ni) hpe n dut n dang shi a malai hkrang shapraw ahkang aya jaw ai lai (power exercise) hte hpyendap hte hpyen ninggun maden ai. Roma gaw dai aten Mungkan a langai sha nga ai daru magam nan rai nga ai. Ning re ai masa hta mung shawa ni yawng gaw daru magam kata rai nga ai hte maren tsinyam kata asak hkung nga ai ni rai nga ai. Ndai zawn mungkan a n hkru ai mungkan hkawseng Roma a daru magam hpe Madu Yesu shangai wa ai lam kaning rai adingtawk rai hkum kadup, ninghkap ai lam hpe lawu na lam hte maren mu ai.
Madu Yesu shangai wa ai lam ga:
I.Tengman daru magam hpe ndau ai lam re
(Manifestation of the Ultimate Power)
Luka 2:1-7. Madu Yesu shangai wa ai lam gaw Daru Magam majing up nga ai lam re. Myihtoi Esaia gaw 9:5 hta--- “Kaning rai n me law, anhte a matu kasha shangai nna, anhte hpe shadang sha jaw mi ai.”
Dai gaw Myihtoi ni a masing hte maren shangai wa ai n re. Dai hte maren mungkan a daru magam npu ban hte ban dip da hkrum ai Karai Kasang amyu Israela ni a mungtsaw myutsaw hte nawku htung tsaw ai masing ni hpe shadik shatup na matu mung n re. Bai, Isaraela masha ni a shim ip masing gran maw nga ai lam shanhte hpe ban hte ban dip ka-up mayam yam sha ai mungkan a hkawseng mungdan ni hpe matai htang, bai padang dip la na masing hpe shabyin na matu mung n re. Shaloi? Karai Kasang a masing hte maren, shi a aten dik tup wa ai hte maren, Karai Kasang a masing hte Madu Yesu gaw shangai wa sai she re.
Luka 2:6 Chyum ga hpe Dr Ola Hanson gaw ndai e,...“shangai nhtoi gu nna”... nga ai gasi hpe lang ai. Dai gaw e-plaees-thee-san ngu ai hkrang shapraw gasi hpe lang da ai. (Dai gaw Indicative Aorist Passive plural third person rai nna rudi aga play'-tho kaw na rai nhtawm, lachyum gaw “fill” jahpring ai rai nga ai). Laili laika hte lachyum masa rai yang [imbue: shachyam shabra ai, influence: masha ni hta daru magam ka-up hkrum ai snr sari sadang daru magam hte seng ai mabyin, supply: ra kadawn ai lam hte lachyum pru ai lam hpe jaw ya ai lam hpe mu lu ai.] Ndai Chyum daw hta ndai gasi gaw alak mi ahkying ladaw hte matut nga ai lam hpe madun tawn nga ai; ahkying ladaw hte (hta), du sai hte maren dik tup ai, fulfil (time), Jahkum shatsup lu sai, accomplish lam masa hpe mu lu ai.
Ning e, Luka ahkyak htawng madun ai gaw Karai Kasang a mungkan masha ni ntsa lajang ai amu aten ladaw, masing hpring tsup wa ai hte maren Shi a amu Shi a hkye hkrang la ai amu hpe shangai shaprat la ai lam rai nga ai.
Mari shangai nhtoi gu ai hte maren shadang sha shangai shaprat la ai gaw mungkan a hkye hkrang la ai amu hpe shaprat shalat, gawgap, hkridun dat ai lachyum, dan leng nga ai gaw Karai masa hte mahkri shawn la lu nga ai. Dai gaw Karai Kasang, shi a masing hpe galaw na, shadik shatup na matu rai nga ai. Lam mi gaw mungkan a n hkru ai daru magam (evil powers) a gumshem ai, n bung ai ni hpe shamyit ai, sat nat ai, marin ai, law hpa ai, dip sha ai, ka-up sha ai, ginjaw jum tek ai, tingnyang shagrin ai masing masa hte dai amu ni hpe jahten kau na matu rai nga ai.
Dai hpe Myihtoi Esaia gaw Esaia 9:5b hta asan sha myihtoi htoi ai gaw... “Shi a lahpa ntsa e up ai ahkang aya mara nga na rai nna, shi a mying hpe, Mauhpa wa, Hpaji daw wa, Daru Magam Karai wa, Htani htana wa, Ngwipyaw Madu, ngu nna shamying na mu ai,” nga ai. Yuda htung hta masha langai hpe amying jaw shabung ai hpe kaja wa ma a amu hte shi a asak hkrung lam maka hte lachyum shapraw ai, shadan dan ai hte shagrau ai htung nan rai nga ai.
Dai amying ni mahkra gaw Shangai Wa sai ma Yesu hte Shi galaw ai amu gaw mungkan up maka na Daru Magam (power) majing hpe madi madun nga ai re. Dai gaw Esaia 9:6 hte maren, “Shi a ahkang aya hte, shi tawn da ai Ngwi Pyaw lam gaw law htam wa nna, htum ngu ai n nga na sai,... dai gaw htani htana prat dingda agrin nga na ra ai,” nga ai.
Anhte myit yu hkan sa na lam (Thought and Praxis)
Dai gaw Madu Yesu a Daru Magam gaw yawng mayawng a ningtsa na rai nga nna, prat dingsa grin nga ai Daru Magam rai nga ai lam hpe tsun nga ai. Dai aten na tsaw dik ai Roma hkawseng chyawm tari hte ginjaw lai daru magam (Hierarchical and Centralized Roman Imperial Power) ni a ningtsa hta grau ai Daru Magam hpe ndau madun dan ai lam rai nga ai.
Dai gaw mungkan masha hpe up sha ai mung masa daru magam gaw masha hpe yubak a mayam shatai nga ai. Madu Yesu hpe anhte myit masin hta anhte shangai la ai gaw mungkan a daru magam a ka-up uphkang ai lam hpe nyet kau nna tengman ai daru magam npu uphkang hkam ai lam nan rai nga ai. Dai majaw Hkrisamat gaw mungkan a yubak hte n hkru n kaja ai mayam prat na shalawt la ai daru magam hte matut ya ai mahkrai nan rai nga ai.
II. Mungkan a ginjaw daru magam hpe jahten kau ai lam (Decentralization of Power)
Luka 2:8-20. Madu Yesu shangai wa ai lam hta grai laklai ai lam gaw Roma a shinggyim wuhpawng hkrang hpe nhtang chyung di kau ai lam nan rai nga ai. Roma uphkang lai npu, Hkawseng magam gaw chyawm tari rai nhtawm Prester ngu ai salang wa gaw kahtawng ningchyawng kaw nna mare kaba na Rapdaw a salang kaba hte daju rai nga ai.
Dai npu she Elder ngu ai nawku htung salang ni, dai hpang ramma, dai hpang mayam, num hte ma ni nga nna shinggyim madang hpe ginhkan da ai re. Ginjaw a uphkang daru magam hte maren atsang shagu gaw Hkawseng wa hpe n shut n shai sadi dung hkan sa let ningtsa kawn npu lai wuhpawng hpe woi gaw gap nga ai. Dai rai Roma hkawseng mungkan ting grai simsa ai. Ginjaw daru magam hpe mung masa, hpyen masa, sut masa ningpawt ninghpang hta hkridun gaw de da nga ai re. Yuda ni rawt malan wa shagu shamyit kau lu ai. Hkanse, lam hte lam bang ra ai, sut masa n tara ai majaw kaw si kyet nga ai ma, num, mung shawa ni hpe bau na matu damya mya ai lam ni grai law wa ai.
Jahten labye, ana zinli, nat shung ai ni grai law wa ai. Shawa num ni law wa ai. Shawa gaw matsan ai, n-gun n rawng ai majaw Roma hkawseng mungdan hpe gumlang na atsam n rawng ai majaw grai simsa nga ai lam re. Raitim, tengman ai lam, ngwi pyaw ai lam, shim lam, lusha shim lam, rap ra lam, kabu hpa lam, hte myit simsa ai lam nga ai n re. Grau nna tinang kamsham ai Karai Kasang a lam, amyu lam, shawnglam a asak hkrung matut na lam a matu shakut ai amu shagu gaw Roma mung masa hpe ninghkap ai mara kaba hku re. Ndai amu galaw ai ni hpe kasi hku shawa a man mara jaw, si ari hte jen sat kau nga ai. Ning re ginjaw lai hte ningtsa na tsang hte tsang lawu na ni hpe dip ai lai hte shinggyim prat mabyin n hkru n kaja dik ai aten Madu Yesu gaw shangai wa sai. Shaloi Yesu shangai wa ai lam hte Roma hkawseng ginjaw daru magam hpa baw seng nga a ta? Anhte gasan san ra nga ai. Dai hta:
i) Yesu gaw Roma Shiggyim Atsang a Nem Dik ai Matsan ai Mare shingnawm, kahtawng kaji na n dan n dawng ai num kasha Mari kaw nna shangai wa sai (Luke 2:7). Myihtoi Mihka gaw “...nang Bethlehem-Ehprat e, Yuda mare mun sen hta nang kaji nga ai rai timung...” nga ai. Ndai gaw laika si masa hku nna mung lachyum masa hku nna mung Bethlehem mare kaji ai num mahkawn kasha langai zawn n dan n dawng, gyit nem dik ai mabyin hpe asan sha madi madun dan nga ai re.
ii) Yesu gaw Nem Dik ai dusat ni a ushat wakang e shangai wa sai (Luka 2.7). Dai gaw Kehta Hkawhkam hkaw hte wa shakap shai ai lam hpe dingdaw dan nga ai.
iii) Bai lamu kasa Kabriela hte wunawng uwa mung, masha atsang hta ‘myi n pu ladi n mu’ matsan dik ai sagu rem sha ai (nchyang ni) hpe dai kabu hpa shiga, Meshia, Madu Yesu shangai ai lam Shiga Kaba shawng ningnan shana hkrum sai (Luka 2:14). Mungkan a daru magam hte ahkang aya lu ai ni kadai mung n galaw ai amu re. Mungkan a shingra hte ninghtang hpe ninghtang chyung di kau ai lam rai nga ai.
iv) Sinpraw mung na Magu hpaji rawng ni hkawhkam Herod hkawseng e shi hta grau ai mungkan hkawhkam shangai wa sai lam wa tam san ai lam hte bai shanhte gaw shi a hkawseng de du ai raitim shi hpe nawku na sa wa ai n re. Bai shi hpe hkungga ai hte sakjaw na sut sumpu gun sa ai mung n re sha, shangai wa sai Ma Yesu hpe nan Mungkan ting a hkawseng magam majing rai nga ai makam hte wa nawku hkungga ai hte kumhpa sakjaw wa sai (Mahte 2: 7-11). Dai hpang Hkawhkam wa ga hpe n hkrit n tsang lale, n madat ai sha kalang lata lamu kasa a matsun ga hte maren tinang mungdan de wa mat ai mabyin hpe mung mu lu ai (Mahte 2:12). Dai Magu hpaji rawng ni mabyin gaw hkaw hkam majing gaw Herod n re, shangai wa sai ma Yesu rai nga ai lam hpe masat ai lam rai nga ai. Maga mi hku nna Karai Kasang gaw Ketha hkawhkam hpe hkawhkam tingnyang na jahkrat kau sai lam hpe madi madun nga ai re.
v) Ma Yesu hpe matsan ai sagu rem ai ni shawng ma Yesu hpe nawku ai lam gaw Mungkan Hkawhkam ni n hkap la lu ai amu re (Mahte 2:8-20). Raitim, hkik hkam ai, lu su ai ni sa du kabu lawm na hpe sha ahkang jaw nga ai re.
Ndai mabyin ni mahkra gaw Roma Hkawseng ginjaw daru magam hpe jahten ayai kau ai lam rai nga ai. Kehta Hkawhkam Agustu a ginjaw daru magam mung masa, uphkang lai daju hpe grup gra de shara htawt sit kau ya ai lam re. Madu Yesu shangai wa ai lam gaw matsan ai ni hpe sharawt la ai, myit mada shara jaw ai, num ni hpe Yuda nawku hte Roma shinggyim prat madang kaw na sharawt la ai lam re. Mungkan a hkyela na du wushat wakang e shangai ai lam nan mung dai aten na hkawseng Kehta Agustu daru magam hpe ninghkap ai lam nan rai nga ai. Sagu rem ai ni hpe dai kabu hpa shiga shawng jaw ai, shana ai mung, kaja wa mungkan a du magam, hkawhkam hkawseng, ahkang aya lu ai ni shanhte a asak hkrung lam, amu hpe ninghkap ai lam rai nga ai.
Shanhte gaw ahkyak ai shiga hpa ni shim tawn ai, shiga masu ai, shiga gale kau ai, shiga n shadu ai, shiga pat ai, shiga hpe hkrit ai, tengman ai shiga hpe koi ai lam ni hpe uphkang ai hkawseng ni tut galaw nga ai, dai ni mung galaw nga ai re. Sagu rem ni dai kabu gara shiga shawng shana hkrum ai hte Hkawhkam majing Ma Yesu hpe shawng nawku ai lam ni gaw n teng n man ai shiga hte mung masha hpe dip up sha nga ai hkawseng magam a daru magam hte shanhte a lai hpe gasat, gumlang, ninghkap ai lam nan rai nga ai.
Anhte myityu hkan sa na Lam
Anhte shangai wa sai Ma Yesu hpe hkalum la ai lam gaw dai ni anhte wuhpawng, ginra mungdan e n hkru n kaja lam shabyin nga ai uphkang ai ni a ginjaw daru magam hpe gumlang ai lam rai nga ai. Hpa majaw nga yang dai daru magam hte n hkru ai amu gaw Sadan a amu rai nga nna, Karai Kasang a masing hte Karai Kasang a amyu masha ni hpe jahten shaza nga ai majaw re. Dai rai anhte hpe Karai Kasang hte shi a masing hte daw hka shangun nna anhte hpe htani htana sat shamyit nga ai ginjaw daru magam lai hpe Hkrisamat galaw nga ai anhte yawng jawm jahten kau na matu rai nga ai. Tinang hkum ting dek mung Yesu hpe shangai la ai teng yang gaw, dai tinang gaw n hkru ai daru magam a ra ai hku shabyin nga ai kun? Dai n rai yang, dai n hkru ai daru magam lai hpe jahten ai de lawm nga ai kun? Tinang a shani shagu na sak hkrung hkawm sa lam hpe dinglik yu let sharai la na matu rai nga ai.
III. Daru magam n nga ai masha ni a prat hte shabung ai lam rai nga ai
(Identification with Powerless) Mahte 2:5 -6; Luke2: 1-20
Ndai gaw Yesu shangai wa ai lam hta anhte mu mada ra ai ahkyak ai lam langai rai nga ai. Mungkan a hkawhkam ni kadai mung ka-up sha hkrum ai ninggun hte daru magam n nga ai masha hpan maga n tsap ga ai. Luka a wuhpawng hta mung dai hte maren sha re. Daru magam daju hkum ni gaw Kehta Hkawseng a dinghku ni, munggyi up dinghku ni, mungup du dinghku ni Herod wa a myiman hte Yerusalem nawku htingnu a Yuda nawku htung ningbaw ningla Pharishe, Saduke ni hte Herod a dinghku ni rai nga ai.
Dai ni yawng gaw Kehta a ginjaw Daru magam grin nga na amu hte shanhte hpe gam jaw da ai daru magam agrin nga na matu sha, shakut nga ai ni hkrai re. Dai majaw, shanhte uphkang sha ai ni gaw up hkam ai ni a daru magam lam gaw shut na pyi myit dum ga ai n rai. Shanhte hpe dip, zing-ri, jahkrit shangap ai dawnggawng hte kamyet masing amu gran ai hta lai nna sharawt shagrau na ngu ai gaw n mai byin ai lam sha rai nga ai.
Ning re ai ginra shingra (context) e ma Yesu shangai wa ai lam gaw, daru magam n nga ai masha pang ni rai nga ai shinggyim wuhpung a shagrit kau hkrum ai num zawn re masha pang ni (Mahte 1: 28-38), sagu rem ni zawn re matsan mayan re ai masha pang ni (Luka 2:8-20), Yuda amyu hta lai nna kaga tara maigan ni gaw Karai Kasang amyu n re ngu dawdan shinggang kau ai Magu hpaji rawng ai ni zawn re masha ni (Mahte 2:1f), mare kaba hte shai ai kahtawng ningchyawng na masha shingnawm pang ni (Mahte 2:6), Roma ginjaw gaiwang masha n re ai daru magam n nga, hkawseng uphkang lai npu dip ka-up sha hkrum ai masha pang ni (Luke 2:1-7) hte masat shabung ai lam nan rai nga ai.
Ndai masha pang ni gaw mung masa daru magam, hpyen ninggun laba hte ka-up da ntsa n tara ai sut masa bai “hka hta marang jat” hkrum ai majaw galoi mung hkrit, kaya, myit kaji, garen let ginjaw matsun, ningsam, ningsen madat ai hta lai nna gara hku Karai Kasang ra ai hku tinang, kun dinghku wuhpawng hpe woi awn prat pra sa na lam ung ang wam dam ai ni hkrai rai nga ai.
Ndai masha ni a kaja ai lam langai gaw Karai Kasang hpe n tat ai sha, Karai Kasang a man e myiman pa ai wenyi asak hkrung lam hta galaw nga ai lit hpe kangka ai hte shakut shaja asak hkrung ai ni rai nga ma ai (Mahte 1:30, Luka 2:8-18). Dai lam hta kaga, shinggyim wuhpawng e myiman n lu ai ni, myiman n pa ai ni, daru magam n lu ai, n nga ai (powerless) ni rai nga ai. Yesu shangai wa ai lam ni ning re Roma hkawseng daru magam (Imperial Power) a majaw uphkang hkam masha pang ni a machyi hkrum ai lam (pains) hte tsinyam (sufferings) lam ni hpe shabung ai lam mung rai nga ai.
Dai lam gaw shangai wa sai Yesu gaw up hkam ai daru magam n nga masha ni hte arau rai nga ai lam hpe madun dan nga ai re. Daru Magam n nga ai masha ni hkrai sha jamjau hkam sha nga ai n re, hkawhkam majing Yesu mung arau rai nga ai hte shanhte hpe tengman ai daru magam hpe chye na, hkam sha, kam sham lu na matu rai nga ai. Grau nna gaw dai hte mungkan a daru magam hte dai e shabyin dat ai n hkru n kaja ai lam hpe gasat ninghkap kau na matu rai nga ai. Tengman ai daru magam hta asak hkrung nga pra ai lam gaw mungkan a kaning re daru magam hpe raitim ninghkap padang dip kau ai lam nan rai nga ai.
Myit yu hkan sa na lam
Hkrisamat hpe galaw nga ai anhte ni yawng dai ni Madu Yesu gaw dip da hkrum ai masha maga shabung tsap nga ai lam hpe sharin la na matu rai nga ai. Dai daru magam n nga ai masha pang maga tsap ai gaw Yesu a shangai sa wa ai lam a yaw shada lam madung rai nga ai. Bai, dai masha ni hte Karai Kasang a yaw shada lam, Karai Kasang a hpung shingkang hpe shadan shadawng na matu rai nga ai. Daru magam n nga ai masha pang maga n tsap ai lam gaw mungkan a n hkru ai daru magam maga tsap ai lam sha rai nga ai. Yesu hpe shangai la ai anhte ni yawng gaw Madu Yesu zawn anhte a wuhpawng e dip da hkrum ai ni, daru magam n nga ai masha pang hte aru shabung, arau tsap let, shanhte hte arau mungkan a n hkru ai daru magam hpe ninghkap na matu rai nga ai.
Hpungdim
Dai rai dai ning na anhte J.W amyusha ni yawng a matu Madu Yesu shangai wa ai lam gaw Karai Kasang a masing hte maren Karai Kasang a myusha anhte ni yawng a matu grai ahkyak nga ai. Dai majaw, ahkrung nga ai Hkrisamat mungga hte maren anhte a sut masa, mung masa, hte shinggyim nga pra nga ai hkrit tsang hpa, shim lam n nga ai, shawnglam myit ru myit tsang ai, matsan chyaren ai, ana zinli, si htum ma wa nga ai, grup yin htenza ai lam ni hpe hparan mahtai jaw ya na matu rai nga ai.
Ndai anhte a shinggyim prat tsinyam hte ruyak shoi hpa lam ni yawng a rudi gaw mung masa manghkang a majaw nan rai nga ai. Mung masa manghkang ngu ai gaw daru magam lu ai ginjaw ni a n hkru n kaja ai hku nna daru magam hpe tingkyeng lam a matu jai lang nga ai majaw re. Ning re anhte mungdan e hpyen asuya gaw mung masa daru magam hpe n gawn n sawn, jai lang ai hte du na shaning ningnan e mungdan a ra lata poi hpe mung galaw na rai nga ai.
Ningre ladaw Madu Yesu shangai wa ai Hkrisamat gaw anhte hpe, langai, Daru Magam Majing up nga sai lam hpe shadum nga ai. Dai gaw mungkan na daru magam yawng mayawng ntsa na rai nga ai. Dai rai anhte yawng gaw Daru Magam Majing a uphkang ai hte maren hkawm san a matu rai nga ai. Dai gaw mungkan na n hkru n tara ai daru magam hte n hkawm sa ai hta n ga, dai hpe ninghkap ai lam rai nga ai. Ma Yesu hpe anhte a myit masin hta shara jaw hkap la ai ngu ai gaw Chyahtum Chyalai Daru Magam n pu asak hkrung ai hte mungkan na daru magam ni hpe ninghkap kau ai lam rai nga ai.
Lahkawng, Bai Hkrisamat ngu ai gaw n hkru n kaja ai Ginjaw daru magam hpe jahten kau ai lam re. Ginjaw chyu sha ahkyak ai ngu ai lai hpe jahten kau nhtawm, grup gra de mung daru magam maren mara gam garan ya ai lam rai nga ai. Anhte ni yawng n hkru n kaja ai kaning re ginjaw lai daru magam hpe mung gasat kau na Madu Yesu shangai wa ai lam gaw shadum nga ai. Dai hte maren ginjaw rudi daru magam lai kaw nna grup gra na masha yawng hta daru magam ahkyak tawn gam jaw ai lam rai nga ai.
Masum, Daru magam n nga ai masha pang ni hte shabung ai Hkrisamat mabyin gaw ginjaw daru magam (centralized power) hpe gasat shagrawt, jahten kau na matu hte dai amu galaw nga na matu anhte hpe ga sadi jaw nga ai lam rai nga ai. Dai rai tsawra ai J.W hkristan hpunau ni, nu wa, hte manaw manang ni yawng, dai ning na Hkrisamat gaw anhte yawng hpe Tengman ai Daru Magam hpe chye na shangun ai hte dai gaw mungkan a n hkru n kaja ai daru magam hpe shangai wa sai Mungkan ting Hkye Madu Meshia hte arau ninghkap gasat na matu rai nga ai.
Ndai mungkan, anhte a myit masin, kun dinghku, nawku hpung, kahtawng ningchyawng, mare buga kaw nna mungdaw mungdan ting hta e Tengman ai Daru Magam Majing uphkang grin nga lu na matu rai nga ai. Anhte langai hkrai gaw dip ka-up da hkrum ai daru magam n nga ai shawa ni a prat hte shabung ai hte n hkru n kaja ai daru magam hpe kam sham ai hte ninghkap na matu, rai nga mali ai law.
Shangai wa ai Madu Yesu a mying hta,
Shawng Htoi
United Theological College
Bangalore, India


text:
Munghkawm Mungdan hte Munghpawm Mungdan a lam
- In Sawk Madun Laika
- Last Updated on 27 September 2011
- By KNG
- Hits: 3311
Daini na man-pa mungkan hta, awmdawm daru magam ahkang ahna-pawa lu ai mungdan yawng 190 jan rai nga ai. Mungdan a gaw da ai ningpawt ninghpang tara hta hkan nna, mungdan hpan garan da ma ai. Grau nna, awmdawm daru magam ahkang ahna-pawa tek jum jai lang ai lam hta shai ai hpe yu nhtawm, Munghkawm (snr) Munghpawm Mungdan ngu ai hpan lahkawng gaw dan dawng nga ai. Mungdan nkau mi rai jang, gaw da ai uphkang tara hkan sa ai hkawhkam up hkang masa hkap la nga ai; Munghkawm hte munghpawm masa gayau ai uphkang tara hkan ai ni mung nga nga ma ai.


text:
Shiga
Hpakan, Dai Kri kaw KIA gap Myen hpyenla 5 si, 5 hkala
- Post 03 December 2011
- Last Updated on 03 December 2011
- By KNG
- Hits: 2961
Hkrat sum ai kaw du jum langai lawm nna shanhte gaw Myen hpyenla ni gaw Mugawng daju Ts.K.Hk Masat-3 npu Namma-daju Hk.M.Ya Masat 386 dap na re lam chye lu ai.
Shanhte gaw mawdaw masum hte Nam Ya de yu wa ai kaw Dai Kri mayan hta KIA Dap 6 hpyenla ni hte MHH ni jawm pawng nna, buga aten hkying 7:30 daram hta hkap gap ai re lam, lit nga KIA hpyendu ni matut tsun ai.
Mabyin hta mawdaw lahkawng hten mat nna ngam ai langai gaw gawt htingnut let hprawng lawt mat ai lam, matut chye lu ai.
Gap hkat ai lam ngut ai hpang, Myen dap kaw nna MA-1 sinat lau 4 hte pala 300 jan, MA-2 sinat lau 1, sinat kadun 1, hte RPG Bazooka 1 hte pala si 1, ni hpe padang dip la lu ai lam, KNG sagawn chye lu ai.
KIA Dapba 2 npu Dung 6 gaw Hpakan Seng Ra kaw daju ai re.


text:
Shiga
PDP pati a Jinghpaw mungdaw rung hpaw
- Post 20 August 2012
- Last Updated on 20 August 2012
- By KNG
- Hits: 686
PDP pati (People Democracy Party) a Jinghpaw mungdaw rung hpe August praw 3, bat Manga Ya shani Myitkyina mare daju Yuzana lawk kaw hpaw dat sai re.
Dr. Than Htun Win gaw pati a Jinghpaw mungdaw ningbaw rai nna kaga pati salang ni gaw Miwa hte Gala amyusha ni rai nna Jinghpaw ni n lawm ai lam chye lu ai.
Du wa na 2015 ralata poi hta Jinghpaw mungdaw kaw shingjawng na yaw shada let Jinghpaw Mungdaw pati rung hpe hpaw ai lam re.
PDP pati gaw 2011 ning September shata hta tara shang pati byin wa na mungdan madang ningbaw gaw Dr. Than Htike Oo re.


text:
Shiga
KSPP a kam maka, KIO Laiza ndau hta madung
- Post 18 August 2010
- Last Updated on 01 June 2011
- By KNG
- Hits: 786
Myen hpyen asuya jum tek ai Ralata Poi Komishin hku nna, KSPP hpe masat na, n masat na lam gaw, KIO a shawnglam mungmasa lata daw dan lam hta sha madung sai lam hpe, pati ningbaw ni tsun ai lam re.
Pati ningbaw Dr. Manam Tu Ja tsun ai, “Lama KIO ni nam rawng na rai jang, anhte hpe jaw na n re. Lama hkrang galai shai lam hpe galaw yang gaw, jaw na re. Ya, Laiza zuphpawng ndau shabra laika hpe naw la nga ai.”
KIO gaw, Myen hte gara hku shawnglam mungmasa galaw sa wa lu na, “Jinghpaw mungsa” gyin shalat na matu, buga ginra shara shagu na mungshawa datkasa ni hpe shaga let, August 14 kawn 16 ya du hkra, Laiza daju e zuphpawng galaw sai.
Dai zuphpawng mahtai hpe mahta nna, ndai laman “Ndau shabra laika” shapraw na mung, KIO lit nga salang ni hkyen lajang nga sai lam, Laiza shiga lawk tsun ai.
Raitim, ndai zuphpawng n galaw shi yang, KIO gaw madung lamyan masum hpe Myen hpe tau chye shangun sai re. Dai gaw--- hkrang galai shai lam hpe hkam la ai lam, htani htana simsa lam hpe ra sharawng ai lam, munghpawm kaw na ga garan pru na n re lam hte, 2010 ralata poi hpe ninghkap na n re lam ni, lawm ai lam, chye lu ai.
KSPP hku nna mung, KIO gaw shawng kaw nna uhpung hkrang galai shai lam hpe masa hku hkap la tawn sai re majaw, dai hpe matut galaw sa wa na matu, shawng e laika hte hpaji jaw sai lam, Dr. Tu Ja tsun ai.
Lai wa sai April hte July shata lapran, KSPP salang ni gaw, Naypyitaw de sa nna Munghpawm Ralata Poi Komishin salang ni hte yawm dik masum lang hkrum nna, “pati hpe hkap la ya na matu” hpyi lajin wa sai.
Raitim Komishin gaw, KIO a Tingnyang-up Malai 2 dingsa Dr. Tu Ja woi awn ai, KSPP hpe KIO hte langai sha hku mu mada tawn ai majaw, ya ten du hkra n hkap la shi ai re. KIO gaw, “Myen tsun shadut ai Jarit Sin Dap (Border Guard Force)” hpe n hkap la ai, hpang jahtum ngam nga ai J.W laknak hpai hpung re.
August 11 kawn 13 du hkra, Naypyitaw na U Myint Naing gaw Ralata Poi Komishin ningbaw U Thein Soe a malai Myitkyina de sa du gawan ai raitim, Mungdaw Ralata Poi Komishin hte sha hkrum nna, bai wa mat ai lam chye lu ai.
Shawng e gaw, Komishin ningbaw U Thein Soe, shi nan Myitkyina de sa du let, KSPP salang ni hte mung hkrum hkat na hku lajang tawn ai raitim, shi Naypyitaw e amu kin ai majaw, n lu du mat ai lam, KNG sagawn chye lu ai.
Ndai laman pru wa na KIO a Laiza Zuphpawng Ndau gaw, KSPP a Myen hpyen asuya a November praw 7 ya shani galaw na Ralata Poi de “shang lu na, n lu na” ngu ai mahtai hpe, daw dan ya sana re.


text:
Shiga
Awng San Su Chyi a laika hpe rau pati Duwa Zau Awng dinglun
- Post 02 August 2011
- Last Updated on 02 August 2011
- By KNG
- Hits: 1328
Myen mung democracy ningbaw hte National League for Democracy (NLD) pati a amumadu Slgj. Awng San Su Chyi a July 28 sumbu laika ntsa, rau pati Duwa Maran Zau Awng n hkap la dinglun dat sai re.
Hpa majaw nga yang, gap hkat jahkring simsa lam hte seng nna kaja wa Awng San Su Chyi tsun ra ai gaw rudi bawsang amyusha ni n re sha, Myen (Man) asuya mahtang re nga nna, Duwa Zau Awng tsun dinglun dat ai.
Duwa Zau Awng tsun ai hta, “Manghkang npawt gaw Myen (Man) asuya re. Dai majaw asuya hpe tsun ra ai. Rudi amyu sha ni hpe hpa n tsun ra ai. Asuya hpe mung masa galaw na matu she tsun ra ai. Rudi bawsang ni gaw Myen a amyu kaba lailen hte dip sha hkrum ai ni re. Anhte gaw Myen hte maren sha re, tinang mungdaw kaw nga ai. Myen shara kaw kap nga lawm ai ni n re,” nga ai.
Jinghpaw, Kayin, Sam hte kaga rudi myusha ni gaw lagat tsip zawn zim sha nga ai ni hpe Myen ni sa achyaw ai majaw, kaning n chye di na laknak hpai rawt malan ai ni she re nga nna, Duwa Zau Awng matut tsun ai.
Myen (Man) hpyen asuya, shi myit ra ka ai 2008 Mungdan Gawda Tara Kanu gaw Myen (Man) amyu ni sha mungdan a daru magam hpe matut jum tek lu hkra shakut ai lam sha re lam hpe, rudi amyusha rawt malan hpung ni mu mada tawn ai re.
Myen gaw rawt malan hpung ni hte mung masa bawngban ai lam n galaw ai sha, Jarit Sin Dap (BGF) de gale shangun ai majaw, dai hpe n hkap la ai Sam, Mon, Kayin hte Jinghpaw ni hte lai wa sai March shata kaw nna dinghku majan ni byin hpang wa sai re.
“Shanhte myit ra ai hku galaw na matu n re. Anhte nga na n re. Anhte hta lu ging lu ang ai mung masa ahkaw ahkang nga ai. Shanhte hpe n gasat sai, anhte hpe mung hkum dip sha” nga nna, Duwa Zau Awng tsun ai.
Duwa Maran Zau Awng gaw aten galu mung masa bawng dung yu sai hte, NLD pati a Jinghpaw Mungdaw Waimaw mare mung shawa dat kasa rai wa nna, ya shi, Amerikan mungdan Florida mungdaw kaw shingbyi nga ai re.


text:
Shiga
N tsen nna rim mat ai Slg. Galau Bawm Yaw a moi mang tam mu
- Post 31 July 2012
- Last Updated on 02 August 2012
- By KNG
- Hits: 678
KIO hte matut ai ngu nna, Myen asuya hpyendap kawn, rim jep zingri wa sai, Lahta Sam mung Pangsai (Chyu-kuk) ninghtawn Yi Hku mare masha Slg. Galau Bawm Yaw a moi mang hpe July 22 ya shani mare masha ni mu tam sai.
Myen hpyendap kawn shi hpe dat kau sai ngu tsun tim, ya na zawn Slg. Bawm Yaw a moi mang hpe, nam kaw sa makoi lup da ai hte, shi a hkum hta amyu myu zingri da ai, ningma law law tam mu ai lam, chye lu ai.
“Lup da ai shara gaw, moi na hpyendap dingsa hpang kaw nga ai, kaduk kaw re ai. Dai kaw sha kachyi mi bai htu jat na lup da ai. Moi mang hpai wa ai kawa tawng mung, daw nna lup bang da ai. Shanghkawp mung bang da ai, palasatik hte gayawp nna lup da ai, baw maga de gaw yawng hten taw sai, Hkum mung yawng bum taw ai, hkra maga na magyi gayet daw da ya ai ningma nga ai, labawp kaw mung gayet da ya ai ningma ni mu ai, hkum ting mung ningma ni hkrai re, sai ting ting ai gaw, she chyang ai, n-gup mung grai mahka taw ai. Nkau shadu ai gaw, grai marawn na nsa hti mat ai shadu ai. Tsi du ga lajang ai wa tsun ai gaw, baw nu kaw, sai lam langai baw taw ai da” nga, dai mare masha langai tsun ai.
July praw langai ya shani Myen asuya hpyen hpung ni hte KIA hpyen hpung ni a lapran majan byin wa sai hpang, majan byin ai makau kaw na, yi galaw sha ai, Yi Hku mare masha 26 hpe KIO hte matut mahkai ai ngu, n tsen nna, Myen asuya hpyenla ni rim woi mat ma ai re.
Mare salang wa kawn, ama hkam ya ai hte mare masha 23 gaw, dai shana jang bai lawt pru wa ai raitim, Galau Bawm Yaw hte Miwa la lahkawng hpe gaw, matut rim jep zingri wa sai rai nga ai.
Mare salang wa kawn matut nna, ama hkam ya ai majaw, shanhte masum hpe bai dat dat sai lam, Myen asuya hpyendap kawn tsun wa sai raitim, Miwa la lahkawng sha mare de du wa na, Slg. Bawm Yaw gaw mat mat ai kawn, ya na zawn, shi a moi mang hpe mu tam ai rai nga ai.
Shi a moi mang hpe, shi hpe lup da ai shara mayan kaw yi galaw sha nga ai ni, ga htu ai kawn mu tam re lam mare masha ni tsun ai.
“Miwa num lahkawng gaw, July 22 ya shani hta masha lup da ai zawn re ai hkang mu ai nga na, nta de wa tsun ai. Dai majaw nta masha ni shawng sa yu na, hpung sara ni hpe bai wa tsun ai. Hpung sara ni hte atsawm bai yu jep na, July 27 ya shani hta gaw, kachyi sa htu yu ai shaloi teng ai majaw, Pangsai na Hpung Up sara ni, Myen asuya pyada dap, wan sat dap kaw na ni hte tsi sara wun ni hte July 28 ya shani sa htu shaw la na, dai shara kaw nan, ga lajang yu na jep yu ai. Nkau gaw mare de bai wa na, da-u wa galaw la na dai shara kaw sha bai lup kau ai,” nga mare masha ni tsun ai.
Galau Bawm Yaw a ngam nga ai nta masha ni kawn, mara n lu sat hkrum ai majaw, tara shawk shawn na hkyen nga ai shaloi, Pangsai mare pyada ni gaw Galau Bawm Yaw hte rau rim hkrum ai ni hpe, jep san nna, sakse sakgan ni naw tam nga ai lam, shi a ngam nga ai madu jan tsun ai.
Myen asuya hpyendap kawn shi hpe dat kau sai nga tsun wa ai hpang, nta masha ni gaw, July shata ka-ang daram kawn shara shagu tam wa sai raitim, tam n mu ai majaw, grai tsang wa sai re lam, Slg. Galau Bawm Yaw a madu jan Hpaure Hkawn Hpang kawn KNG Jinghpaw Shiga Dap de tsun ai re.
“Ngai gaw gara hku mung n chye tsun mat sai, hpa mi rai rai, moi mang hpe gaw bai mu sai le. Shi hpe atsawm sha makoi mayang kau lu sai majaw, ya gaw myit dum akyu hpyi lamang hpe atsawm lu galaw yang myit dik sai,” nga shi tsun ai.
Slg. Galau Bawm Yaw a myit dum akyu hpyi lamang hpe August praw 1 ya shani galaw na re lam chye lu ai.


text:
Shiga
Miwa ga jarit mare La Ying de Myen dap ni laknak kaji gap bang
- Post 25 January 2012
- Last Updated on 25 January 2012
- By KNG
- Hits: 1567
Jinghpaw mungdaw Loije a man La Ying kaw Shaning Ningnan hkap poi galaw nga ai shaloi, Myen mung ten shana de hkying 7 daram hta Loije shara kaw dung ai Myen hpyenla ni hku nna Miwa hkran de sinat kaji gap bang ai lam re.
Mabyin hta si hkala hkrum ai lam kadai n nga tim, sinat pala ni anem sha pyen wa ai majaw mare masha ni hte hpyen yen masha ni gawp makoi ra ai madang re lam, mare masha ni hte tsinyam masha ni hpe lakap let chye lu ai.
Ndai zawn gap ai majaw Miwa mungchying masha ni hte hpyen yen ni hkrit kajawng wa sai raitim, ya ten du hkra Miwa gaw Myen hpe tara shang ahkyak la ai lam n galaw ai hpe KNG Jinghpaw Shiga Dap sagawn chye lu ai.
Myen asuya dap hte shi kaw sadi dung ai Kayin Bukda Hpyendap (DKBA) gaw Htai ga jarit tsinyam dabang ni de laknak kaji gap let sharu shatsang ai lam ni aten shagu galaw nga ai raitim, dai zawn galaw ai lam ni Miwa ga jarit de gaw, KIO hpe laja lana htim gasat nga ai raitim, maning du hkra n nga ai daram re.
Ndai mabyin a shawng January 12 ya hta mung Loije makau Mu Bum na Myen dap gaw Miwa ga jarit de deng 3 jan du hkra lai shang nna Loi Lung mare Miwa mungchying masha (Jinghpaw) Salang Lahpai Zau Lawn hpe rim zingri sat kau ai lam galaw sai re.
Sat nna kabai tawn ai asak 53 ning Slg. Zaw Lawn a moi mang hta kan hku wam kaw (4) lang gap bang ya, baw pung kum maga de shara 2 gap bang ya nhtawm, myi man kaw mung sinat nhku hte adit abyen ya ai ningma ni hpe mu lu ai re.
Ya na zawn mara kata Miwa amyusha langai hpe Miwa kata sa shang sat ai Mu Bum na Myen dap gaw Waimaw ginwang, Shwi Nyawng Pyin daju Hk.M.Y Masat (321) na hpyenla ni re.
Slg. Zau Lawn n sat hkrum shi yang, December 22 ya hta Loi Lung mare masha ni gaw tinang kumshu sun de jarit lai di lagu shang wa ai Myen hpyenla lahkawng hpe wang rim la nhtawm seng ang ai Miwa asuya ahkaw ahkang lu ni de ap jaw sai re. Dai hpe matai htang ai lam hku nna Myen dap ni Slg. Zau Lawn hpe sa sat ai mai byin ai nga nna buga masha ni myit sawn da ai re.
Myen-Miwa ga jarit ntsa Mu Bum Myen shawnglam dap gaw Myen mung maga de KIA ni hkap sin da ai majaw shanhte a malu masha jarik ni hpe Miwa mung maga na ladat amyu myu hte lagu shalai la nga ai mung rai nga ai.


text:
A TEN DU SAI
Labels: Laika Ngau
6 comments:
- Anonymous said...
-
why do we need to so rely on Suu Kyi? It is a time for write our own future.Let's try our best.
- September 21, 2012 10:21 AM
- Anonymous said...
-
AWNG SAN KAW SHA NRE YAW...88MYEN JAWNG MA NI HPE MA SADI RA AI...THEIN SEIN NI, COMMPANY MADU NI SHING DU KAW NNA JAI LANG WA AIZAWN RAI NGA MA AI,EG ..HPAKANT GINRA HPE SHA ALAK MI DI GASAT SHAZIM NA LAM TSUN PRU WA AI HPE YU YANG..
MUNG MASA, HPYEN MASA LAM HTA SENG JANG GARA MYEN HPE MUNG TSEPKAWP NMAI KAM AI.
bumtsit...
- September 21, 2012 10:23 AM
- Anonymous said...
-
Mungdan la ga lo... KK jaw taw sai.
- September 21, 2012 2:23 PM
- Zau Myu said...
-
AWM DAWM WUNPAWNG MUNGDAN hpe grai madi shadaw nngai law. Ndai lam hpe bai malap mali rai wa nga ga ai. Hkrak nga yang, shawng nnan shanglawt lawt hpang wa yang,hpang jahtum na yaw shada lam gaw Awm Dawm Lawt Lu Ai Wunpawng Gumrawng Gumtsa Mungdan lu na lam rai nga ai. Dai majaw rawt malan ai wuhpung mying hpe "Shanglawt" (Independence) ngu ai shalawm nna Wunpawng Mungdan Shanglawt Hpung (Kachin Independence Organization), Wunpawng Mungdan Shanglawt Hpyen Dap (Kachin Independence Army) ngu nna dai ni du hkra shamying ai rai nga ai. Ndai hpe alak mi annau ni bai n bawng la ra na re. Myi moi woi hpang ai ni a yaw shada myit shingran hpe galoi n mai malap ai. Myit kata bang da nna an nau ni bandung du hkra gasat anut sa wa ra na ga ai.
- September 21, 2012 6:24 PM
- S Nau said...
-
Myit su ni e a tsawm sha she myit yu ga law.. Anhte a bandung du hkra gasat na ngu ai gaw grai myit yu hpa gasi re ai yaw.Hpa majaw nga yang anhte mungdan lu na matu myen hpe gasat na nga, ya gaw dai hku masa hte gasat taw ai n re yaw.Anhte a ginjaw de annau ni a sha ra hpe, myen ni mathang she wa sha chyut taw ai kaw anhte ninghkap taw ai ninghkap majan she re ai lu yaw.Galoi ten du hkra lu dahpran da lu na ngu ai gaw anhte a karai kasang kaw anhte kade ram kam hpa nna kyu hpyi nga ai hta she karai kasang a chyeju hta hkan na sai yaw..
- September 22, 2012 2:53 AM
- Anonymous said...
-
Nanhte ni Awng San Su Kyi hpe naw kam taw yang gaw moi na zawn bai masu sha katut hkyen ai ga re..Shang lawt lu mayu yang gaw Awng San Su Kyi hte hpa seng a ta? Mau sa..Awng San Su Kyi na lam hpa jahta taw na lam n nga ai..Jinghpaw gaw Jinghpaw, Myen gaw Myen...sha re..Nang Pang Lung agreement hpe naw asak bang mayu taw nga yang gaw Jinghpaw Wunpawng mung dan ngu ai galoi mung paw pru wa na nre sai...Lat sha si taw mu...
JB
- September 22, 2012 5:48 AM


text: Jinghpaw Mungdaw Manmaw Ginwang, Manmaw mare na AD.2000 ning Masat Catholic Nawku Hpung Ginra na hpyen yen dabang hta International Peace Day (Mungkan Ngwi Pyaw Simsa Shani) lamang hpe September (21) ya jahpawt daw hta galaw lai wa sai lam shiga na chye lu ai. N dai lamang hta Jau, Mama ni, buga na myitsu Du Salang ni, saw shaga da ai myitsu kanu kawa ni hte, hpyen yen dabang na tsim yam masha ni sa du shang lawm lai wa sai lam shiga na chye lu ai. Lamang hta sa du shang lawm ai hpyen yen tsim yam ma kaji ni kawn simsa lam hpe ra sharawng awng taw nga sai lam, shanhte a hkam sha ai lam ni hpe tsun hpaw dan lai wa sai lam hpe mung na chye lu ai.


text:
Rudi kata, Jahtawng n'htu ai amyu ni wa.
Anhte a Wunpawng Mungdaw, Jahten shaza kau na chyu maw
Wunpawng sha ni a lapran, Sumprat dawk na ginjang hkrai tam
Wunpawng Myu hpe gaw n'ra, Wunpawng Mung hpe gaw ra.
Sai hpe gayau, Amyu hpe chyinglau
Amyu sha shada sai hpe ginhka ya ai, Woi shazai ni rai ma ai
Woi shazai ni gaw law she law, Wunpawng sha ni nga na shara taw
Lu tawn da ai Yi Sun Hkauna, Yawn myiprwi hte jaw kau ra.
Myu sha ni a shawnglam gam maka, Ganing di she nga pra sana.
Yu nga nna sha gaw bungli n'mai ngut
Sa'wa Hpyen hpe yawng jawm shachyut
N'gup ga hte tsun chyai nga gaw n'mai sai
Wunpawng sha ni share atsam yawng jawm shapraw ra sai..
B-2,
Nam rawng Brang


text:
Shiga
Myen asuya pat ai hpang, KIO tsinyam dabang de UN garum du
- Post 05 June 2012
- Last Updated on 05 June 2012
- By KNG
- Hits: 793
May shata laman KIO hpyen yen dabang de Myen asuya ginra na n-gu garum ntum jashawn ai lam pat hkum tawn ai hpang, UN, Mungkan Wunpawng Hpung n-gu htaw mawdaw ni KIO Mai Ja Yang mare de du shang wa sai re.
UN n-gu mawdaw ni gaw June praw 4, mani bat Langai Ya shani Manmaw kawn Loije de du shang bang wa nna, dai ni Mai Ja Yang tsinyam dabang de du shang wa ai rai nga ai.
Ndai garum ntum hpe UN a World Food Programme hte Hkahtawlik Karuna Foundation yan lit la nna, tsinyam masha ni a shata mi a matu n-gu hte shapre ni hpe Pa Kahtawng Dabang hte Ung Lung Dabang lahkawng de garan jaw nga sai re.
May shata hta sha gaw gap ngut ai Pa Kahtawng Dabang n’nan hta ya ten hpyen yen masha 2,400 jan nga nna, dai dabang hpe dabang masum--- Seng Mai Pa, Ung Lung hte Gat Pa Kadawng ni hte gahkyin tawn ai re lam, Mai Ja Yang daju Wunpawng Ninghtoi garum ntum hpung na lit hkam Slgj. Mai Ja tsun ai.
Ya ten Ung Lung dabang masha ni law malawng gaw Pa Kahtawng Dabang n’nan de htawt sit sai raitim, nkau dinghku 40 jan hte jawngma 200 jan naw ngam nga ai lam, matut chye lu ai.
UN n-gu mawdaw ni KIO tsinyam dabang de n du shi yang, shanhte Myen asuya uphkang ai Loije kaw lani mi gan hkring ai shaloi, Loije Hkahtawlik Nawku jawng kaw shingbyi nga ai hpyen yen 200 jan hpe shata mi na lusha jarik garum jaw sai lam, Loije buga masha ni tsun ai.
Raitim, tsinyam masha grau nna jawngma ni 300 jan nga ai Loije Hkalup Nawku hpung gaw UN a garum ntum n lu la ai lam, hpung salang langai KNG Jinghpaw Shiga Dap de tsun ai.
Ndai jawngma tsinyam ni gaw Miwa hkran La Ying dabang na rai nna, ya May shata Myen asuya jawng hpaw wa ai aten, Loije de jawng sa lung na matu Hkalup Nawku Jawng de du shang wa ai ni re lam, lahta na nawku hpung salang wa sanglang wa ai.
May shata praw de UN garum ntum hpung gaw, “KIO ginra na hpyen yen dabang ni de n-gu garum ntum jaw lu na, seng ang ai mung up Myen asuya kaw yawm dik 2 lang ahkang hpyi yu sai raitim, n jaw ai lam,” Laiza daju na KIO Hpyen Yen Lakawn Lanawn Komiti ningbaw Salang Kaba Doi Pyi Sa, KNG de tsun ai.
Yan a zawn Mai Ja Yang dabang de garum ntum jaw ai aten hta sha, kaga UN n-gu garum ntum hpung langai gaw Chipwi kaw nga ai tsinyam masha ni hpe garum jaw na re lam, Salang Kaba Doi Pyi Sa tsun wa ai.
Mungdan Gadaga Shinggyim Ahkaw Ahkang Yu Gawn Hpung (Human Rights Watch) a ndai laman na sumtang hte maren, laning mi hkawt Myen asuya hte KIO lapran majan a majaw, pru wa ai hpyen yen masha (IDP) yawng 75,000 jan hta malawng gaw KIO ginra hta shingbyi nga ai re.


text:
Shiga
Pangsai ginra na hpyen yen masha ni “lu hka” madung yak hkak nga
- Post 28 July 2012
- Last Updated on 28 July 2012
- By KNG
- Hits: 543
Lahta Sam mung Pangsai (Kyukok) majan a majaw nhtoi bat masum jan hpyen hprawng hprawng nga ai buga masha ni hta san seng ai lu hka n nga ai madung mayak manghkang hkrum sha nga ai lam chye lu ai.
Grau nna Miwa ga jarit hte matut ai hkauna pa ni kaw dinghkrai ginsum gap rawng nga ai hpyen yen masha ni lapran, madung san seng ai lu hka n nga ai gaw yak dik htum re lam tsun ai.
Hkauna pa kaw nga ai hka n mai lu ai majaw lu hka yak hkak ai lam re. Hpa majaw nga yang hkauna pa kaw tsing si tsi, mam latung n sha ai tsi, mam kaja mam law law pru ai baw dat nam hpun tsi amyu myu ni gat ai majaw hka n mai lu mat ai re lam, hpyen yen masha ni tsun ai.
Ya ten majan gan sim ai ten, Miwa hkran na jinghku ni hka san bu hpe (shani shagu n re sha kalang lang) sa garan jaw ai re. Raitim matut manoi gap hkat wa yang gaw Miwa hkran na lu hka sa jaw ai lam hkring mat nna, dai shara kaw aten na na nga lu na n re nga myit tsang nga ai lam matut chye lu ai.
Madu a ladat hte madu Miwa ga jarit mayan hkauna pa de hpyen hprawng nga ai masha 300 jan nga nna, shanhte gaw Pangsai grupyin na mungmasha ni re lam, Wandin Kapna Buga, Hpai Kawng mare masha langai tsun ai.
Tsinyam masha ni gaw hkauna pa man ai shara kaw ginsum gap nga ai re majaw Jinghpaw mung na tsinyam dabang ni zawn masha majaw nga ai n re sha, waw kaw htinggaw 1, 2 le kaw htinggaw 1, 2 rai nga ai re. Ja gumhpraw n lu ai hpyen yen masha ni hta lu hka yak ai sha n ga, ginsum galup na mu-ga n lu ai hte shana wan shatu na wan shadaw mung n lu yak hkak nga ai lam chye lu ai.
Hkauna pa hpyen yen masha ni hpe malu masha kadai garum jaw ai lam n nga shi tim, ndai ten gap hkat gan hkring ai majaw, tinang nta de naw jahkring jahkra wa nna lusha ni wa la mai ai majaw grai wa n yak shi ai lam chye lu ai.
July praw 1 ya hta Pangsai makau Yi Hku mare kaw Myen asuya dap hte KIA Dap 36 ni gap hkat wa ai majaw Yi Hku mare masha ni 300 jan mung Pangsai Hkalup Nawku jawng de hprawng shingbyi nga ai re.
Myen hpyenla ni gaw Yi Hku mare mara kata buga masha ni hpe rim jep zingri ai lam ni galaw sai. Bai nna Wandin Kapna buga Hka Lum mare masha Miwa la langai yi kaw bungli galaw nga ai hpe wa gap sat ai lam ni galaw wa sai re.
Ndai zawn Myen asuya hpyenla ni a tara n lang shinggyim ahkaw ahkang tawt lai galaw ai majaw dai ginra na mungchying masha ni gaw shanhte shim dum ai Miwa ga jarit hkauna pa de hpyen hprawng hprawng nga ai re lam chye lu ai.