text:
- Hpuja npawt nhpang daw.
- Bawsang hte ginra garan mat ai daw.
III. Bawsang shada bai gayau wa ai hpe jahkrum la ai daw.
- Jahkrum da sai hpe bai shagrin da ai daw.
- HPUJA NPAWT NHPANG DAW
Sumla 1. Hpuja byin wa ai npawt nhpang madun ai hkrang.
Dinghku de ai hpang na byin da
Mayu nta yi-ngam Dauma nta yi-ngam
tsap ai ‘Ga’ marai (4) tsap ai ‘Ga’ marai (6)
- Mam
- Nai
- Arung arai Dauma ni kaw na Mayu ni hpe bai
- Kaga malu masha latsaw ai lam.
Lahta na lam ni gaw htawm hpang de hpuja tai wa sai.
Madun da ai sumla hkrang gaw, dinghku lahkawng hpe madun da nga ai. Dai dinghku lahkawng hta na langai mi gaw, hpang de Mayu dinghku tai wa na rai nna, kaga langai mi gaw, Dauma dinghku tai wa na rai nga ai. Wunpawng sha ni a Mayu Dauma hpu jaw, hpu ya lam gaw, shawng de nga nga chyalu, hpun si hpun lap ni tam sha ai prat kaw nna tinang nan makan bungli galaw nna lu sha shabyin la ai prat kaw hpang ang sai. Tinang a n-gun atsam hte galaw shapraw da ai hpe lu sha wa ai shaloi kaw na, masha a manu mung grau nga wa ai. Dai manu gaw masha n-gun (Ga) hpe manu shadan wa sai. Dinghku langai mi hkru kat nga mu nga mai na matu, masha (ga) hta ningpawt jung nga ai. Dinghku masha shagu masha n-gun (ga) tai ai dinghku gaw, nga mu nga mai nna gumgai dingla hte ma law nna, masha n-gun (ga) n law ai dinghku gaw matsan nna nga yak wa ai. Shing rai masha n-gun (ga) hta madung nna shinggyim masha a nga mu nga mai lam hpe shabyin nga ai. Madun da ai sumla hkrang na dinghku lahkawng hpe yu ai shaloi, Masha n-gun (ga) marai manga hpra n-gun bung ai dinghku yan re hpe mu lu nga ai. Dinghku shagu ni mung (ga) marai manga hte dang na yi ngam hpe shang da na masai. Raiti mung, Wunpawng htung hte maren, dinghku de ai shaloi, Num sha gaw La sha hpang de kahkyin mat ai rai nna, Mayu dinghku hta ga mali sha nga mat sai. Dauma dinghku de gaw ga marai kru byin wa ai hpe madun da nga ai. Shing rai Mayu dinghku gaw yi ngam hpe shang da ai daram n galaw lu mat ai. Dauma dinghku gaw atsawm sha galaw la lu ai lam byin wa na sai. Dai shaloi lu la ai nai mam manaw shingnan ni mung mayu ni kaw yawm mat ai. Dai shaloi Dauma ni e bai garum latsaw ai lam nga wa na rai nga ai. Dai gaw hpu ja a ningpawt hkridun tai wa sai. Shawng ningpawt kaw na ja bau yam nga hpu bang ai gaw n rai na rai nga ai.
- Masha a tsang hku garan wa ai hpu ja ni
Madun da ai sumla hkrang hta hpu ja jahpan 3 hpe mu lu ai. Hpu ja jahpan yawm dik ai wa mahtang gaw, n’pawt n’hpang ginrung ja hpe madun nga ai. Lahkawng ngu na jahpan gaw lu lawm ai ni lang ai hpu ja hkrang rai nga ai. Law htum jahpan mahtang gaw ningbaw ningla tai ai ni, Daru Magam lu ai ni lang ai jahpan re. Ndai hpu ja jahpan hte maren Wunpawng sha ni gaw moi prat raiti mung, matsan ai tsang, lu su ai tsang, ahkaw ahkang lu ai tsang nga nna n’tsa lam tsang 3 hku nga lai wa sai hpe mu lu ai. Ndai masha tsang gaw dai ni raiti mung, yu maya tsang, sutdu lauban tsang, uphkang du atsang nga nna naw nga nga mali ai. Htawm hpang de mung naw nga nga na sha re. Shing rai tinang gara tsang kaw lawm ai ngu ai hpe lata nna hpu jaw hpu ya mai nga ai. Ndai zawn re masha tsang nga nga ai raiti mung, Hkristan sasana du ai a majaw mung, shing n rai mung masa lam galai mat wa ai majaw, masha atsang hpe n shabrawng mat ai sha, hpu jaw hpu ya htung lailen hpe mahtang gayau kau ai a majaw, masha law malawng a matu, lit li ai lam byin wa nga ai. Lit li wa jang, dinghku de na mung lit li dum sai, shing rai mayat maya law htam lam hta mung hkra wa sai.
Dai rai nna Wunpawng sha ni a htunghking rai nga ai hpu jaw hpu ya lam pang 3 kaw na yawm dik ai hpe sha, lang sana nga yang mung, Wunpawng sha ni a myit sha rai nga ai. Hpu lamang yawm mat ai majaw, htunghking hten mat na n rai. Bai nna kaga lam langai mi gaw dai shani na htunghking lamang jum ai ni gaw Mayu a shangun jahpan hku galaw ai lam a majaw, Mayu ni ra ai hpe n lu shatup wa ai shaloi, lit li dum wa ai lam nga nga ai. Kaja wa nga yang, dai shani na htunghking magam gun ni rai nga ai Mayu gawk dung salang ni, dauma gawk dung salang ni hte, janghtung kasa ni gaw Mayu Dauma htinggaw lahkawng a byin mai ai atsam hpe yu nna jahtuk lu na ahkaw ahkang lu ra nga ai.
- Num wa ai Htung Lailen n’pawt
- Shinggyim masha n’pawt n’hpang labau hta nlung prat (stone age) kaw
nna pra wa ai nga ma ai. Dai hte maren, anhte Wunpawng sha ni mung nlung prat kaw nna pra ang sai. Nlung prat hta dum nta garai n chye galaw ai rai nna nga nga chyalu lungpu ni kaw shanu lai wa sai. Dai hpe jaiwa ga hta mashang lungpu dinghta htingnu nga nna tsun ai. Ya Wunpawng sha ni nga ai buga kaw masha rawng lai wa sai lungpu law law nga nga ai. Moi prat hta lungpu langai Htinggaw langai hku nga lai wa sai. Wunpawng sha ni a sat lawat hpe yu ai shaloi shawng e galaw ai gaw hpang na ni a htung lailen tai wa nga ai. Dai ni raiti mung moi na htung gara hku nga ai ngu ai hpe nau n myit yu ai sha lai wa sai shata, lai wa sai bat hta kadai ni a nta kaw gara hku galaw ai ngu ai hpe mahtang madung dat nga ai. Shing re rai nna shawng n’nan e num sha gaw shi rawng nga ai lungpu kaw nna pru nhtawm, la sha nga ai lungpu de madu jan madu wa hku nga mat wa ang sai. Dai hpe hpang de na ni gaw htung lailen hku hkan sa wa sai rai nna Num wa ai lam htung byin mat sai. Wa ai ngu ai ga gaw jahkring jahkra aten ladaw hku nga ai shara kaw nna tinang a shara madung de sit nawt ai hpe wa ai ngu nna tsun ai. Tinang a shara madung kaw nna hkraida shara de sit nawt ai hpe gaw sa ai ngu nna tsun ai. Dai majaw Num wa ai ngu ai gaw tinang a kanu kawa nta kaw nna madu wa a shara de sit nawt ai hpe tsun nga ai. Ga shadawn Hpakant de sa ai, Myitkyina de wa ai, Manmaw kaw nta nga ai rai yang, Manmaw de wa ai, Laiza de sa ai.
(2) Shinggyim masha ngu ai hta Anum hte Ala ngu lahkawng bai garan da nga ai. Dai Anum hte Ala hpung lahkawng yan gaw langai hte langai shada da n nga n mai daram manu shadan, tsawra sharawng awng hkat ai lam nga ai zawn, grai sung ai n hkrum n ra ai lam, mara n hkyam sa lu hkra re ai, n ju n dawng hkat ai lam mung nga nga malu ai. Shing rai shinggyim masha ni a prat shagu hta rap n ra ai lam tut e anga nga ai.
Dai ni na aten du hkra Ala ni gaw Anum ni a kata kaw nga pra ai htung lang ai ni mung nga nga ga ai. Shada uphkang dip kamyet hkat ai lam sha n rai, num ni gaw la ni hte rau karai kasang ai mungdan hta n lu shang ai ngu kam ai ni mung nga nga ga ai. Wunpawng sha ni mung anum ni a kata hku lai di na hpe grai hkrit makran matsat ai sha n-ga, bu hpun palawng lam da ai kata hku lai na pyi n raq nga ai. Raiti mung, ala a myit mada ban dung shadaw mung Anum sha rai nga ai. Anum a myit mada shara bandung shadaw n\mung Ala sha rai nga ai. Anum ni gaw shanhte a pyaw hpa, tsawm hpa manu dai ai lam hpe tsun a shaloi, ala ni a lam myit mang jahta nga ma ai. Dai hte maren, Ala ni mung shanhte a sharawng awng hpa, myit mada sharawng hpa hpe jahta ai shaloi, Anum ni a lam jahta nga ma ai.
Shawng e tsun lai wa sai hte maren, shinggyim masha Anum hte Ala gaw shada da langai hte langai galai up dip sha, yam sha hkat nna nga pra sa wa ai ngu tsun saga ai. Moi Anum ni dip sha lai wa ai prat nga lai wa sai hte maren, Helani masha ni hta dai sakse ni naw mu lu ai. Shanhte a hpara ni gaw num hpara ni rai nga ai. Shawng na prat hta num ni reng lai wa ai rai nna, ndai prat, nat prat hta pyi naw shareng ai lam rai nga ai.
Hebre ni a maumwi gaw La ni ningbaw ningla tai ai prat hta paw pru ai maumwi rai nga ai. Shingrai Adam ngu ai La wa ningbaw ai maumwi hta hpang nga ai. Wunpawng sha ni a maumwi hta mung Ninggawn wa Magam ngu ai wa kaw hpang ai rai nna Ala prat hta hpang ai maumwi rai nga ai. Dai hku rai yang, Wunpawng sha ni gaw La prat a shawng na num prat hpe n dep kau dat sai kun? num prat hpe atsawm dep ai lam Wunpawng sha ni a matsun maroi maumwi hta mu lu ai. Sakse hku nna nkau mi hpe madun ga nga yang, ningwawt hpaji hpe shawng chye ai gaw Kanun jan Kinnai num hpaw mi re nga tsun ai. Lusu dik mung Shingni Htu Bam Majan ngu ai jan re ai. Hpaji chye dik mung Pin Lum Htu Seng re nga tsun ai. Shawng de gaw dumsa jaiwa, myihtoi mung, num ni hkrai re ai nga tsun ma ai. Num ni dumsa ai shaloi dumsa shabrai hpe hkungga a ka-ang hkup la ai nga ma ai. Hpa majaw dumsa shabrai law ai kun? Shanhte dumsa ai gaw grau hkum tsup ai, grau manu dan ai hku chye dumsa ai majaw rai nga ai. Num ni kaw na sharin la nna La ni bai dumsa ai, La ni hta na shawng dumsa ai wa gaw Madum Hkyet La Sang wa rai nga ai. Nan wa Tu Nang ngu ai wa shawng hkinjawng sai. Shayawng Hkum ngu ai wa jaiwa hpang sai. La dumsa ni gaw dumsa shabrai hkungga a magyi langai sha la ai. Dumsa shabrai yawm ai gaw dumsa manu grit ai majaw rai na sai.
Jaiwa kaba Laja Hkan Naw a Num wa majun gawn ai lanyi ga hta Bum-Yin yan Bum Wai a prat hta La ni num wa ai lam tsun ai. La ni num wa ai shaloi, ninghkrut ni, sumprang ni, hkaw-awn, makru, mam htu htum, htum mun ni yawng ganan nang na nga ma ai. Dai majaw La ni Num wa ai shaloi nta ting tsai mat na tai ai rai nna La ni num wa ai jahkring kau ai. Dinghku arung arai ni yawng ganan nang ai ngu tsun ai gaw num sha ni shat n chye shadu, mam n chye htu, nhtu n chye garang re ai lam ni byin wa nna dinghku hten wa na lam rai nga ai. Dai aten hta Num ni gaw nga reng taw nna, la ni galaw jaw ai sha la sha ai prat rai nga ai. Dai majaw rau nga ai ni hpe Num wa shangun ai lam byin wa sai. Ndai prat hta gaw La ni reng ai prat rai mat sai rai nna dinghku bungli mahkra anum ni jum ai, Ala ni yi sa yi wa lam kaw mung La ni gaw nhtu n-ga langai sha hpye ai, num ni gaw ma ba, ri ri, hpun gun rai nga ai.
Ndai zawn mungkan shing ra labau hte shadawn nna tsun ai gaw Wunpawng sha ni mung, mungkan shingra labau hte maren nga pra sa wa ai lam hpe madun ai lam rai nga ai.
- Htunghking Byinda
Wunpawng sha ni a Numwawn Numla hpuja sharung shakau lam ni hpe myit yu ai shaloi, Hkristan tai wa ai ningmu masum pru wa ai. Dai ningmu ni gaw Wunpawng sha ni a Htunghking gaw lai wa sai prat ni hta Nat jaw Htunghking kata kaw hkan sa lai wa ai rai nna, Hkristan prat du ai shaloi ung ang ai lam ni pru wa ai. Dai ung ang ai lam a majaw, ningmu garan wa ai re.
- Ningmu langai mi gaw, Hkristan tai sai hte maren, Hkristan sasana sa jaw ai sinna ni a htung lailen sha lang nna nat jaw hte matut mahkai nga ai Wunpawng htung hpe gaw tsep kawp kau da ra sai ngu ai ningmu re. Dai ningmu mung myit jasat ai lam sha rai nna tatut hkrang shapraw yak ai. Htunghking lam hta tinang myit jasat ai hku sha n mai galaw nga ai. Lawu lahta makau grup yin hte nga pra ra ai rai nna hkrang shapraw yak ai.
- Kaga ningmu langai mi gaw Htunghking ni hpe Nat hte seng ai Htunghking hte n seng ai garan nna, nat hte seng ai hpe la kau nhtawm, Htunghking hte seng ai san san hpe sha hkan sa mayu ai ningmu re. Dai lam hta mung Nat jaw prat hta byin paw pru wa ai Htunghking hpe Nat jaw hte Htunghking garan na matu n mai byin ai lam naw nga nga ai. Shing rai dai ningmu mung tatut hta grai wa awng dang ai lam n nga nga ai.
- Hpang jahtum na ningmu gaw, Nat jaw prat na Htunghking hpe Nat a shara kaw Karai Kasang hpe tawn da nna htap htuk dum ai Htunghking yawng hpe shatsawm jahtap la nna prat ningnan hte shabung shapre nna lang na ngu ai ningmu re. Ga shadawn, moi pra hta num sharawt sha poi hpe Nat jaw sha ai hku n re ai sha, kyu hpyi poi hku galaw la mai nga ai. Ndai masa gaw Hpung up sara kaba nkau mi hte Wajau nkau mi hte Bishop nkau mi du hkra myit hkrum nga ma ai.
Shing re rai nna Numwawn Numla Htunghking hta lang ai lamang hte ginlam ni a majun lachyum hte manu ni hpe sawk shapraw nhtawm, Hkristan makam masham hte Hkristan lailen ni hte shabung shapre jahkau na gaw ra madung rai na re majaw, ndai laika buk hta mung majun hte lailen manu ni hpe dang lu ai daram ka bang da sai.
- Wunpawng sha ni hte Nat jaw htung
Wunpwng sha ni gaw manu dan ai amyu shing n rai, manu shadan mayu ai rai yang, shanhte a htung lailen hpe manu shadan ra nga ai. Htunghking gaw manu dan nna dai amyu gaw manu n dan yang gaw, lachyum n pru nga ai. Amyu gaw manu dan nna Htunghking gaw manu n dan shing n rai, Htunghking n lu ai rai yang, dai wa gaw amyu pyi n rai nga ai. Wunpawng Htunghking manu dan na matu gaw dai Htunghking hpe shalat dat ai Nat jaw Htunghking hpe manu shadan ra nga ai. Nat jaw Htunghking manu dan na matu, Nat jaw makam masham hpe mung manu shadan ra nga ai.
- Wunpawng sha ni hte Nat jaw makam masham
Anhte Wunpawng sha ni a n-gup kaw na Nat jaw prat hpe ningsin htawng hta rawng ai prat, myi di, na hpang prat, lam dam mat ai prat, n hkru n kaja mat ai prat, hten run taw ai prat ngu nna tsun chye ga ai. Dai lam ni teng na a ni? Tsum hpyi tsum hpat, gale galau, guji guyang myit sumru yu ra ai. Wunpawng sha ni gaw lam dam ai amyu mung n re, Hkristan hpung kaw na gumlang gale mat wa ai ni n re, nga pra hpang ai shani kaw na Nat jaw ai amyu re. Raitimung n’pawt n’hpang hku nna Hkristan makam masham hta rawng ai lam ni hpe kam chyalu re. Mungkan ga hpe Karai Kasang hpan da ai ngu nna kam ai. Dai mungkan ga hpe hpan da ai wa gaw masha hpe mung hpan da sai ngu nna kam ai. Dai majaw masha gaw Karai Kasang hpe hkrit hkungga ra ai. Dai hte maren sha masha hpe mung manu shadan tsawra ra ai. Masha hpe manu shadan ra ai ngu ai makam masham kaw na masha sat yang bunglat hka daw ra ai. Masha hpe tsawra ra ai ngu ai kaw na, Htunghking ningli, hpu jaw hpu ya lailen ni pru wa ai. Shingrai Isarael masha ni Karai Kasang hpe tsang hte tsang chye na sa wa ai zawn, anhte amyu mung loili chye na ai hta ningpawt nna law law chye na ai de sa wa ai amyu she re. Dai majaw lachyum hpe ading tawk tsun ga nga yang, Nat jaw nawku htung gaw Wunpawng sha ni hpe Hkristan makam masham de sa sa dat ai lawu tsang sharin sara she rai nga ai. Dai lam teng n teng myit yu na matu, anthe a makau grup yin shing n rai, anthe hte rau nga ai Sam ni, Myen ni, Gala ni, Bukda makam masham hte Hindo makam masham lang ma ai. Wunpawng sha ni mung Nat jaw n re ai sha anhte hta grau law ai ni hkan sa ai, Bukda, Hindo tai nga ai rai yang, Wunpawng sha ni Hkristan lu tai na ga ni? Anhte a makau grup yin na makam masham ni hta Hkristan sasana n awng dang ai hte maren, anhte kaw mung awng dang na n rai. Anhte Hkristan tai law ai gaw Nat jaw naw ku htung e pawnba sa dat ai majaw sha rai nga ai.
- Ginru Ginsa hku gawn ai hpuja
Lahta e tsun lai wa sai hte maren, Mayu nta na masha gaw Dauma nta de sit nawt mat ai Ga hku nna tsun ga nga yang, Mayu ni a nta na Ga langai mi dauma nta de jat bang la ai htung rai nga ai. Num jaw, Num ya lam garai n galaw ai ten hta Mayu ni a yi ngam kaw Ga marai manga tsap ai. Dauma ni a yi ngam kaw mung Ga marai manga tsap ai. Numwawn Numla ngut ai hpang gaw Mayu ni a yi ngam kaw ga marai mali sha tsap mat sai. Dauma ni a yi ngam kaw gaw Ga marai kru tsap mat sai. Dai shaloi gaw Mayu maga de yawm nna Dauma maga de jat wa ai rai nna sum mat hkrum ai Mayu ni hpe jat wa ai dauma ni gaw kumhpa jaw shatsawm ai lam nga ra mat sai. Dai kumhpa gaw hpang e hpuja ngu nna shamying nna hpaga amyu mying law law shamying la sai. Mayu ni maga hku mung tinang a kasha hpe shatsawm ai hpun palawng hte ra ahkyak ai arung arai jaw dat sai. Dai gaw sharung shakau tai wa sai.
Raiti mung, dai ni na prat hta gaw moi na prat zawn yi ngam langai mi kaw jawm tsap ai baw n rai sai rai nna masha jat wa tim, Ga jat wa ai lam n nga ai. Dai majaw hpu bang ai shaloi Dauma wa sum ai lam byin wa sai. Shing rai hpu bang ai lam hpe bai jahtuk ai lam nga wa ai. Lahta e tsun lai wa ai lam gaw ginru ginsa labau hku gawn ai lam rai nga ai.
- Matsun maroi labau hku gawn ai hpu ja sharung shakau lam
Matsun maroi labau hku gawn ga nga yang, Matsaw ningtsa Hpan Sagya gaw shinggyim masha ni hpe hpan da sai. Hpan da ai kaw shadang sha ni hpe shawng hpan da ai. Shadang sha ni hkrai nga pra ai shaloi, mayat maya hkum tsup wa ai lam n nga ai rai nna mayat maya wa na matu, shayi sha ni hpe bai hpan ya sai. Dai shayi sha ni gaw Mahtum Kaw Tsalat, Madai Ma Ja Nga, Jan Ma Hpraw Nga, Mudi shayi ni rai nga ma ai. Dai majaw shinggyim masha ni dinghku lu mat sai. Matsaw ningtsa Hpan Sagya ni hku nna shinggyim masha ni hpe jaw ya ai shaman chyeju ni hta dinghku garai n lu yang na, shaman chyeju hte dinghku lu ai hpang na chyeju gaw kaga ga rai nga ai. Dinghku lu ai hpang na shaman chyeju ni gaw nhtu, hkai li, di, hkra, hpun palawng zawn re ni rai nga ma ai. Dai shaman chyeju gaw sharung shakau kungdawn hpaga tai wa sai. Shyinggyim masha ni hku nna mayu ni jaw ai nhtu hte yi hkyen, nga hkwi, shan hkwi, yi kaw na tu ai nbaw nnyeng hte Hpan Sagya ni hpe e chyeju htang kumhpa ai lam wa galaw sai. Dai gaw Num hpyi sa ai kaw na dinggun shat lit ni a n’pawt n’hpang rai nga ai.
Dai hpang tinang rem la lu ai yam nga ni, manu dan dum ai arung arai ni hpe mung kumhpa jaw chye wa masai. Ndai lam ni gaw hpuja a ningpawt ninghpang ni rai nga ai. Ginru ginsa lam hku gawn ai hpuja sharung shakau hte matsun maroi hku gawn ai hpuja sharung shakau lahkawng yan hpe tsun ngut saga ai.
- Wunpawng Numwawn Numla lam hpe shabyin ai lam madung ni
Wunpawng Numwawn Numla lam hpe shabyin dat ai lam kaba masum nga ai.
- Makam masham lam:- Wunpawng sha ni a Wunpawng Numwawn Numla lam gaw naw ku makam masham lawm ra ai hku hkap la nga ma ai. Dai lam ni gaw Nat hpe kumhpa nga jaw nna sharawt sha poi galaw ai lam, dinghku shang lu na matu, masha e myit daw dan ai hku n re sha, Hpan Sagya e dawdan ya na matu shamawn lat, nhtu shaw ai lam, Num nnan jan hpe shaging shadan la ai hku nna Hpan Karai a kasha Hpan wa Ningsang hpe shangai ai shaloi, shadai daw lup da ai kaw na tu wa ai kumba nhpang hku Num shalai ai lam, Num nnan jan hpe dinghku masha shatai la ai shaloi, gumgun Nat hpe pahkap wa htau, pahkap nga ju ai lam ni rai nga ai.
- Shinggyi uhpawng hte shabyin ai lam:- Wunpawng sha ni dinghku de ai shaloi, marai langai dinghku langai sha myit dawdan nna dinghku de n lu nga ai. Dai lam ni a majaw, Mayu Dauma kahpu kanau yuji yusa kashu kahkri yawng ni hpu jawm bang, hpu jawm sha, jawm shakau kungdawn jawm la rai uhpung uhpawng hte dinghku de ra nga ai.
- Num nnan jan hpe kumba shalai jasan jaseng shachyoi shapra lanyi lasau ga hte sharin shaga shakung jahpan la ai lam ni rai nga ma ai.
- Hpuja Hpan Garan ai lam
Dauma ni jaw ai Hpuja yawng hpe hpan amyu masum garan lu nga ai. Hpuja nkau mi gaw manu kaji ai raitim, Numwawn Numla hpu bang shagu lawm ra nga ai, hpuja nkau mi gaw sat lawat byin da hta hkan nna n lang ai sha, bungli shangut kau mai nga ai. Hpuja nkau mi gaw Numwawn Numla ai shaloi, lam masan n sa ai majaw, lam jasan shapri shanen ai ja rai nna hpuja hta n lawm nga ai. Shing rai Dauma ni jaw ai hpuja amyu masum hpe hpan hte hpan garan ga nga yang, lawu na hte maren rai nga ai.
- Ginrung:- Ndai ginrung ja gaw hpuja madung rai nna Wunpawng bawsang shagu hte buga ginra shara shagu hta lang ra ai hpuja ni rai nga ai. Dai ginrung hpaga ni gaw:- (1) Hpu nga kanu ( shawa bumba batba hpuja)
(2) Hpu bau shi hkam.
(3) Hpu nba yan (buchyung)
(4) Gumhpraw joi (lap -145.50) ndai ginrung hpaga mali gaw Wunpawng sha ni yawng a npawt nhpang hpuja re. Dauma ni lu sut lu su nna hpu sha na mayu law nna mai byin dangdi jang gaw lahta na ginrung ja mali hpe bai shagup nga ma ai.
(1) Hpu nga kanu (shawa bumba bat ba hpuja)
(2) Hpu bau shi hkam (shawa bumba bat ba hpuja)
(3) Hpu nba yan (buchyung) (shawa bumba bat ba hpuja)
(4) Gumhpraw joi (lap 145.50) (shawa bumba bat ba hpuja)
(5) Hpu nga shagup (hpu shagup) (lusu hpaga)
(6) Hpu bau shagup (lusu hpaga)
(7) Hpu nba shagup (lusu hpaga)
(8) Gumhpraw joi shagup yawng shagup ai rai yang, ginrung ja hkrai matsat rai sai. Moi shawng de gaw dai ginrung ja hta du magam ja ngu ai.
(1) Hpu nga kanu (shawa bumba bat ba hpuja)
(2) Hpu bau shi hkam (shawa bumba bat ba hpuja)
(3) Hpu nba yan (buchyung) (shawa bumba bat ba hpuja)
(4) Gumhpraw joi (lap 145.50) (shawa bumba bat ba hpuja)
(5) Lung hpau lawng (Du Magam ja)
(6) Lak hkyit (Du Magam ja)
(7) Magwi kawng (Du Magam ja)
(8) Hpu sinat (Du Magam ja)
(9) Shingma lai (Du Magam ja)
(10) Bau lakhkawng zawn re ai ni lang ma ai. Ginrung ja mali (snr) matsat hta wa sintin ganawng ja hte Munja pawng dat yang, hpuja yawng (12) tup hte hpu bang ai lam gaw tsep kawp ngut ai htung re. Lahta e madun ai ginrung ja ni hta jan ai hpuja ni gaw tinang bawsang, tinang ginra hta jat bang la ai hpuja ni rai nga ai. Shingrai Wunpawng Numwawn Numla hpuja lam gaw bawsang buga yawng hkrum ai hpe mahtang lang mai nga ai.
- Hpuji hpugap ja:- Hpuji hpugap ja ngu ai gaw hpu bang ai shaloi shanem nang ai hpuja kaji ni hpe tsun nga ai.
- Num san ja.
- Num hpyi bau (masat hkam)
- Nhka kin-yang.
- Sagu panep.
- Yu nga mayawn.
- Hkat lat tanlan ja zawn re ni rai nga ai.
- Shapri shanen ja:- ndai ja gaw hpu jaw hpu ya num jaw num ya ai lam hta ra rawng ai lam hpa n nga jang gaw n lang ra ai hpuja ni re.
(1) Bwi mung bwi tsang gayen ja:- ndai hpu ja gaw kahpu kanau mung n rai, mayu mung n daw yu ai nta de Num hpyi sa ra mat ai shaloi, Mayu hku nna shaga hpang n mai ai rai nna Mayu shawng shatai lam waw da ai hpu ja re. Dai Mayu nta hte ni ai kaga nta na Num la yu ai, shing nrai, tinang nta a lawu lahta nta ni dai nta kaw na Numla yu ai sakse hte hpawn, kasa wa tsun dara la ai rai yang, dai hpu ja hpe n bang ra ai.
(2) Kana shingkawt ja:- kaja wa shing-ra maka hte maren nga jang, tinang hta kaba ai kana ni shawng Num wa ra ai. Raitim, shing ra maka hpe tawt nna kana garai n wa yang, Num wa ai shaloi gaw shing ra shingtawt ja shaw ra ai. Shingra maka hpe shingtawt jang, kana hpe mung shingkawt ai tai ai. Shing rai kana hpe shatsawm ai hpuja re. Ndai hpu ja a majaw, kana hpe shut ai shing ra maka hpe shut ai lam ni tinang a matu mung kaga mu chye lawm ai manang ni a matu mung dum let sadi na matu rai nga ai.
(3) Hkau hki ja:- ndai hpuja mung tara tat ai hpe shatsawm ai ja re. Htung hte maren nga jang, Mayu nta de Num hpyi sa ang ai rai timung, kahpu kanau nta de Num hpyi sa ra wa ai shaloi, Htunghking tara hpe hkungga ai hku nna tinang kahpu kajan shada n mai la hkat ai ngu ai hpe dum nga na matu jaw ai ja re.
(4) Yu Htang ja:- Num hpyi ai shaloi gaw mayu nta de sa ra ai htung nga ai. Raiti mung, dai htung hpe shingtawt nna dauma nta de Num hpyi sa wa ra ai shani na manghkang hpe hparan ai ja re.
(5) Nbat raw ja:– a. Nbat raw ja ngu ai gaw kanu mayan ja hte lachyum bung ai rai timung, manghkang hparan ai ja re. Dai manghkang gaw hpa baw ta nga yang, moi na prat hta mayu kasha naw kaji ai ten kaw na kaba wa jang la nga ngu, Num htan ja langai ngai jaw nna mahtan da chye ma ai. Raitimung, Dauma nkau mi gaw mahtan da ai hta lai nna hpu bang ai lam galaw wa chye ai. Tsun lai wa saga ai hte maren, hpuja kru tup jang, Mayu ni jaw ya ra ai ri nhtu jaw ra sai. Jaw ya ri nhtu jaw jang gaw masha jan rai mat sai. Masha jan rai sai raitim, shingma kaw naw noi nga ai rai nna mara loi jaw mayu ai hku nna hpuja langai mi shajan hpyi ai. Dai hpe nbat raw ja ngu nna tsun ai. Dai hpe ginra nkau mi hta ginnen hpaga hku nna mung lang ma ai.
- Nbat raw hte lachyum bung ai kaga langai mi gaw chyudi hpaga ngu ai re. Ndai gaw sumrai hka daw ja rai nga ai. Dai hpe ginra nkau mi hta ginrung hpaga hku nna lang ai lam ni nga ai. Dai hku lang ai hpe n htuk ai ngu tsun mayu ai lam n re. Hpuja a majun hpe chye ai salang ni nga ai zawn, htawm hpang de n chye ai ramma ni law law nga wa na re majaw, gawn dan ai lam rai nga ai. Sumrai hka ja hta ai shaloi, ma myi man mu ai hpang jahta ai rai yang, dai ma yan nu hpe n la na hku jahta ai rai yang, sumrai daw jang rai sai. Ma hpe la nna kanu hpe n la ai hku lama wa jahta ai rai yang, sumrai hpaga hta chyudi hpaga naw jat jaw ra ai. Dai hpaga a lachyum gaw tinang chyu jaw kasha raiti mung, tinang a kasha n rai mat sai majaw, yawn shalan ai ja mung rai nga ai. Shing n rai tinang a kasha n rai mat sai raiti mung, chyu naw jaw matut ra ai majaw, chyu jaw jahpu hku nna jaw ai ja mung rai nga ai.
(6) a. Gumhtung gau (sh) Jahtawng htu ja:- Gumhtung gau ngu ai gaw shadai kadoi ai htinggren hpe tsun mayu nga ai. Buga ginra nkau mi hta jahtawng htu hpaga ngu nna mung shamying ma ai. Raiti mung, lachyum gaw maren sha re. Num nnan jan shangai ai hte seng ai lam rai nga ai. Num sha asak hkun ning pyi jan mat wa sayang hpa majaw, shangai la ra a ta? Ndai hpaga shaw ra ai lam gaw Num sha hpe shangai ai nta madung kaw n re ai, nta kaw sharawt sha ra wa yang, shaw ai hpaga re. Kanu kawa n lawm ai sha, sharawt sha ra wa ai rai yang, kanu kawa madung ni hpe wa tang dan ai shaloi shaw hpang na hpu ja rai nga ai. Kanu kawa lawm nna kaga kahpu kanau ni a nta kaw nna sharawt sha ai rai yang gaw dai sharawt sha ai nta ni la na hpaga re, hpa majaw nga yang sharawt sha poi galaw ai shaloi, dai nta hta akyit akawt kaji kajaw ma mat ai hpe kapa ai hpaga re.
- Gumhtung lat:- gumhtung lat hte gumhtung gau gaw langai sha mai byin ai. Raiti mung, ndai ja mung shi a majun gaw sumrai hka kaw nna hpang nga ai. Sumrai hkrum ai shaloi hka woi woi ai ngu nna, ma myi man mu ai aten du hkra shing nrai, hka jahta ngut ai aten du hkra, hka La wa a nta kaw woi da chye nga ai. Raiti mung, hka woi woi ai lam n nga ai sha, hka num jan a nta kaw ma hpe shangai la ai rai yang, hka mung jahta ai shani gumhtung lat ja shalawm ra ai. Hpa majaw nga yang, Ma gaw ndai nta na Ma n re, raiti mung, ndai nta kaw shangai sai majaw, shangai ai shana shadai daw na matu, htinggren hpe chyinghka gumhtung kaw na lat la sai. Shingrai chyinghka gumhtung kaw nhtu hkang hkang mat ai. Dai nhtu hkang hpe shaprai kapa shamat ai ja re. Hka woi da ai shaloi hka la wa a nta kaw shadai daw ai rai yang, gumhtung lat ja n jaw ra ai.
Dai majaw chyu di ja, nbat raw ja, gumhtung lat ja ndai myu masum gaw sumrai hka kaw na rai nna hpuja hta n lawm ai raiti mung, gang bang da ai hpuja rai nga ai. Shut ai ngu n tsun lu timung, majun hpe gawn tsun ai lam sha rai nga ai. Shing rai Sumrai hka daw ai shaloi, kanu hpe n la ai sha, kasha hpe sha la ai shaloi bang ai sumrai ja rai nga ai. Bang ai shaloi mung sumrai ma a asak aten hta hkan nna shamying ai sumrai ja re. Myu mi tsun ga nga yang, kanu hte kasha hpe jahka ai ja rai nga ai. Jahka ai nga timung, mungga hku nna sha jahka ai, kaja wa garan jahka kau ai lam gaw n nga ai. Dai majaw, myu mi tsun ga nga yang, ma hpe bau maka na matu shatsam ai hpaga mung rai nga ai. Chyu naw chyu ai ten chyu jaw ma hpe jahka ai hku nna sumrai hka jahta ai hku rai yang, chyudi ja ngu nna tsun ai. Chyu hka ai hpang sumrai hka jahta ai rai yang, nbat raw ja ngu nna shamying ai. Baq n ra mat sai hpang sumrai hka jahta ai rai yang, gumhtung lat, shing nrai, gumhtung gau ngu nna tsun ai. Gumhtung lat ja jaw ai hpang gaw dai sumrai ma hpe kawa hpang de woi mat wa lu ai. Dai sat lawat hpe yu nna num sharawt sha ai shani, gumhtung lat ja jaw nna hkung-ran poi de woi mat wa ai lam byin wa sai. Dai sumrai hka hpe tinang hkung-ran la kau na sat lawat n nga, sumrai hka daw mung n manu dum rai jang, sumrai kanu hpe ra ai masha nga yang, dai wa hte hpunau kumba jun nna sumrai hka daw na malai, hpu jawm bang ai hku shapri shanen la chye ma ai.
(7) Chying baw galalp ja:- Ndai ja gaw hkung-ran poi kaga n galaw ai sha, manau poi num shalai ai shani jaw ai ja re. Manau poi mung hkung-ran manau ngu mai nga ai. Dai majaw nau baw baw chying bau sharat hpang na rai yang, Mayu ni kaw ahkang hpyi ai hku hpaga langai shaw ra ai. Dai hpe ginra nkau mi hta hpuja hpu ja nna matut lang ai lam nga ai.
(8) Num shang ja:- Numla ai shaloi shing nrai, num hkung-ran ai shaloi, mare Duwa hpe mung alak mi san hpu ja jaw chye ai. Dai hpe Numshang ja ngu nna tsun ai. Dai hpuja a majun hpe tsun ga nga yang, Mashang Wa Labat a matu Madai ma Ja Nga hpe wa hpyi ai shaloi mayu ni hku nna, mying ningkap bung yang jaw na ngu ai majaw, Mashang wa Labat hpe Jawa Rumja ngu nna kasa ni e, mayu nta kaw galai nna num nnan jan hpe mayu ni hte rau woi hkrat wa ma ai da. Dai shaloi La nnan a mying galai kau ai lam, hkung-ran nta na ni n chye kau jang yak wa na re majaw, kasa wa hku nna La nnan mying galai sai lam hkung-ran nta de shawng wa tsun dan ra ai rai nna, mayu manam ni hpe gaw mare shinggan numshang kaw naw jahkring da nhtawm, kasa wa hkung-ran nta de shawng wa mat sai. Dai hpang mayu ni hpe dasang sa sharawt la ra mat sai rai nna dai sharawt la ja hpe numshang ja ngu nna tsun ai. Dai ja hpe hpang e shayi sharawt sha ai shaloi, mare Duwa hpe jaw ai htung tai mat ai.
(9) Gwi hkang, wa hkang pat ja:- Mayu ni kaw dinggun shat lit hpuja hte rau janghtung kasa hku nna shawng n sa hpyi ai sha, num sha hpe hprawn mat wa ai hpang sa hpyi yang, Mayu ni gaw Dauma ni hpe gwi lai wa lai lang ai ni ngu, masha lai lang mayu yang, dai gwi lai wa lai naw shawng shaprai shamat kau mu ngu ai hku hpuja langai mi shajan hpyi ai hpe gwi hkang wa hkang pat ngu nna tsun ai.
(10) Shingma lai nga kanu:- Ndai hpuja mung shawng nnan kaw na shawa yawng hte seng ai hpuja n re. Nta langai ngai na sat lawat byinda hta hkan nna Du Magam ni shabyin dat ai hpuja re, raiti mung, dai ni na aten hta yawng ni jawm lang nga saga ai rai nna shi a majun hpe gaw chye ra nga ga ai. Mayu nta langai mi kaw shayi sha shingtai langai mi nga na re, dai shayi sha gaw kanu yan kawa hpe bau maka ai bungli hpun hta, hkaja, shat shadu, u yaw, wa yaw, si lahpaw la bungli ni hpe gunhpai nga ai ten hta, Dauma ni wawn la kau sai. Dai dauma ni gaw Du Magam ni rai nna, dai shayi sha a bungli hpe galaw lu na matu mayam hpu dat sai. Dai hpuja hpe mayam n lu ai du magam ni gaw nga kanu hpu shan bang ai. Dai hpe shingma lai nga kanu ngu nna Wunpawng sha ni a ginrung ja byin wa sai. Shing rai shingma lai nga kanu, kanu mayan hkachyi, chyudi nga kanu, ndai ni gaw lahcyum hku nna bung hkat ai raitim, ninghpawt ninghpang majun shai hkat nga ma ai. Hpuja a yaw shada ai lam gaw shangai kanu kaw shading ai hpuja ni hkrai re.
- Laksan Hpu ja ni
(1) Kanu mayan:- Kanu mayan ja ngu ai mung ningpawt e ginrung ja n re ai. Masha marai sat lawat hta hkan nna byin wa ai hpu ja re. Shangai kanu yawng mayawng ni gaw tinang a kasha shayi sha Num wa ai shaloi, galu kaba lam re hta n-ga, tinang a shayi sha a matu n’pawt n’hpang a sak hkrung lam dum nta nga shara lu mat ai shani re majaw, kabu aw law chye ma ai. Raiti mung, ma kanu nkau mi gaw tinang nja la ai shayi sha tinang hte hka mat wa sana rai nna yawn mayu ai hte hkrap chye ma ai. Ndai zawn rai shangai kanu ni langai hte langai hkamla ai lam n bung hkat ai nhkan e kasa wa Num nnan jan hpe Dauma nta de woi mat wa na ten hta shangai kanu gaw shi a kasha hpe jum nna hkrap nga ai. Dai shaloi kasa wa gaw ma a galu kaba lam she re ngu nna kanu hpe lap ajap shaw ya nna kanu a lata hpe yan shangun ai. Dai hpe mu ai shawa masha ni gaw hpang na rung ni hta kanu mayan nga nna tsun hpang wa na sai. Shing rai kanu mayan hpu ja mung yawng yawng ni hkan nga ai htunghking tara n re. Hkan na matu matsun da ai htunghking tara mung n re, ma kanu langai ngai a majaw, byin wa ai hpu ja rai wa sai. Ndai hpu ja hpe sinpraw htung hta lahpyen hpawja (tolhien) nga nna rawng ai. Dai lahpyen hpawja gaw shawa nang hkachyi shing n rai, nga kanu re. Dai hpu ja hte sinna hkran na kanu mayan lap ajap hpe gayau nna ginrung ja byin wa ai lam rai nga ai. Dai ni na aten hta gaw, dai kanu mayan hpe ja lap mi a lahta de jai lang nga saga ai.
(2) Wa sintin ja (ja htaw wutang):- Ndai hpu ja mung ginrung hpu ja hta n lawm ai raiti mung, manu dan lachyum pru ai rai nna ginrung hpuja hte maren byin wa sai. Hkung-ran poi shani wa sintin ganawng ai lam gaw hkung-ran poi hpungdim dat ai lam rai sai. Hpungdim dat sai majaw, mayu ni hpe shabawn ai lam mung rai nga ai. Mayu ni hpe shabawn ai shaloi gaw n-gup gaman hte n re ai sha, kumhpa lama ma hte shabawn ai. Dai kumhpa gaw wa sintin ja tai wa sai. Dai shani na hpu ja hpungdim uma mung rai sai. Mayu kasha hpe hkung-ran la ai shaloi, dum hprut dumhprat kahti gari n-gu n hpra re ai hku n re ai sha, alaw ahtam hkru hkru kat kat, jawm lu, jawm sha, jawm pyaw nna, hkung-ran la saga ai hte maren, hkung-ran poi lusha mung ngam gabrat hkra rai sai ngu ai hku nna, shat ngam, tsa ngam, shan ngam ni hpe mayu ni hpe sa jaw sha dat ai lam rai nga ai. Dai hta n-ga shanhte Dauma ni jaw ai hpu ja ni mayu ni shanhte a nta de la wa na matu, jaw da ai hpaga re majaw, ja htaw wutang, ja htaw gumra ngu nna shamying nga ai.
(3) Yuji Mun ja:- Yuji ngu ai gaw dai shani na mayu ni a mayu hpe tsun ai. Myu mi tsun ga nga yang, num nnan jan a kanu maga na ni hpe tsun ai. Num nnan jan a kawa maga na ni hpe hpu law law jaw sai. Raiti mung, kanu maga na ni hpe jaw na matu hpu ja langai mi nga ai. Dai hpu ja hpe Mun ja ngu nna tsun ai. Mun ngu ai ga gaw sinpraw hkran ni lang ai, Mum ngu ai ga kaw na sa ai ga re. Yuji wa gaw hkung-ran poi ngut ai shaloi, wa sintin kanawng ja jet rau shi a wuman yuji ja hta na rai nga ai. Hpa majaw nga yang, yuji wa Munja hta ai hte rau, dai shani na hpu jaw hpu ya lam makum bu sai. Ya hte tup, dai shani tup mayu hte dauma hpu jaw hpu ya sharung shakau lam pri nem hkra hparan lai wa sai. Dai ni yawng hpe makum bu ai hku nna yuji ja hta ai lam re. Wa sintin ganawng ja hte Munja n hta dingsa hpu jaw hpu ya lam n ngut kre shi ai lachyum rawng nga ai. Tinang a kahkri hpe shayu sha ai shaloi, kungdawn ja kru kaw na langai ngai lit la mai ai. Shingnoi noila shing nrai, sumri dan ri nhtu shing nrai, ri nhtu langai ngai shaw na lit nga ai. Dai hku shaw ai rai yang, dai kungdawn a matu ginrung ja sha ang ai. Dai re ai majaw lahkawng sha na kaw lahkawng n sha ai sha, langai mi hpe grak di nna tsun jahtuk la chye ma ai.
(4) Kumhpa nga:- Kumhpa nga ngu ai gaw dauma ni kaw na mayu ni hpe jaw ai nga langai mi hpe shamying ai rai nga ai. Ndai nga a lachyum hpe garai n tsun yang, kumhpa ngu ai lachyum hpe shawng chye na ra nga ga ai. Wunpawng sha ni gaw majan ndau ai shaloi raiti mung, hka jun mayu ai shaloi raitimung, kabu gara shiga shana ai shaloi raiti mung, kumhpa hpe lang nga ma ai. Dai rai nna ndai shara kaw mung ga sadi, ga ningdat tawn da ai kumhpa hpe tsun mayu nga ai. Tinang jaw jau ai nat hpe raitim, shi hku nna nga hpyi ai shing nrai, nta masha ni hku nga jaw mayu ai rai yang, nga sat jaw na matu garai n jin ai laman e nga sat jaw na ngu ai ga sadi, ga ningdat hku nna udi hte nga jahkrawq zawn re ai hpe lahpaw hte mayawn nhtawm, dumsa let nga jaw na re ai ga sadi, ga ningdat tawn da ai hpe nga hka kumhpa shakap da ai ngu nna tsun nga ma ai. Ndai nga hka kumhpa hte numwawn numla lam gara hku seng ai ngu ai hpe garai n tsun yang, Wunpawng sha ni a hkung-ran poi hpe shabyin dat ai lam madung hpe shawng tsun ra na ga ai. Dai hkung-ran poi shabyin ai lam madung masum nga ai.
- Naw ku htung hte shabyin ai. Tinang kamhpa ai gumgun gumhpai hpe jaw jau ai lam rai nga ai.
- Makau grup yin shinggyim uhpung hku nna shabyin ai lam lawm nga ai. Hpu jaw hpu ya ai lam ni
- Num nnan hte ading tawk seng ai lam:- (i) Kumba shalai nna jasan jaseng la ai lam. (ii) Sharin shaga, bungli shara madun ai daw rai nga ai. Nambat masum ngu na hpe gaw hpung-up sara wa mungga tsun nna hkung-ran ai lachyum hte hkung-ran sai ni kaning rai nga pra ra ai lam hpe hkaw tsun ai hta hkyawm mat sai. Moi prat hta gaw num lanyi ai ngu lanyi ga hte nhtoi brat sharin shaga nga ai. Nambat lahkawng hta madun da ai makau grup yin shinggyim uhpawng hte seng ai lam hpe num jaw num ya htung hku nna lahta e azin ayang tsun lai wa saga ai. Ndai daw hta gaw nambat langai hta tsun madun da ai naw ku makam masham hte seng ai lam hpe sanglang mat wa na rai nga ga ai. Dai hpe sanglang na matu gaw kumhpa nga a lam tsun ra mali ai.
(5) Kumhpa nga a majun:- Dinghku langai ngai hta, nta madu jan dinghku li ai, shata gu wa ai shaloi, dinghku machyi (ma shangai machyi) wa ai ten hta shadai daw jahtawng htu na matu, ma shangai garum ai ni, hkinjawng dumsa, hpunlum ni yawng la dingda nga na rai ma ai. Dai zawn la dingda nga let tsa chyaru, shan jahkrawq gaitsu ni yawng mung shajin da sai. Shangai wa ai ma shinggan kaw du ai hte num sha, la sha yu masat la ngut ai hte rau, hpa baw shamying ang ai ngu ai mying nga taw chyalu rai sai rai nna, jahtwng htu mying shamying dat ai hte rau gumgun nat hpe mung, dumsa ap nna dai num kasha num wa ai shani, dauma ni dun sa ai nga hkungga shawng na hpe ju jaw na ngu nna dumsa ga ndat tawn da ai hpe, nga hka kumhpa shakap da ai ngu nna tsun ai. Dai majaw dai num sha num wa ram ai shani gaw shi hpe sa hpyi ai dauma ni dun sa ai, shawng na nga hkungga hpe gumgun nat hpe kumhpa nga ju jaw nna gumgun nat a lata kaw nna num sha hpe dauma nta de sharawt dat na rai nga ai.
Shing rai dai nga hpe kumhpa nga ngu shamying ai. Dai nga ju sha ai poi hpe sharawt sha poi ngu nna shamying ai. Shing rai sharawt sha poi ngu ai gaw Wunpawng sha ni san san sha lu ai htunghking poi rai nga ai. Dai rai nna ndai prat na Chyum laika hta mahkawn buk ni hta sharawt sha poi hte seng nna grai lata yak nga ai. Ndai nga hpe hpu ja hta n shalawm ai lam gaw, shinggyim htunghking hte n seng ai sha, makam masham hte sha seng ai majaw rai nga ai. Ndai prat hku tsun ga nga yang, mayu ni sharawt sha poi galaw ai shaloi, dauma ni tsep kawp lit la ai hku n re ai sha, si mai amyu mi lit la ai masa sha rai nga ai.


c: text/html

text:
Dingdung Ginwang Ginjaw, Sumpra Bum Ginwang Kachyi Htu mare kaw na covid ana jep mu ai jawngma ni hpe tsi bai jep yu yang yawng Negative rai sai lam, Dingdung Ginwang Ginjaw COVID-19 Ana Makawp Ninghkap Komiti kaw na chye lu ai.
Ana jep mu ai jawngma yawng marai (59) rai nna, ya aten shahte hpe hkamja lam naw maram masam nga ai. Jawngma ni yawng hkamja nga ma ai. Maram masam aten hpring ai hpang tsi bai jep nna shale na re lam lit nga Slg ni tsun ai.
Jawngma ni hta ana jep mu ai majaw Kachyi Htu mare masha ni hpe mung tsi jep ai shaloi marai (3) kaw Covid ana jep mu nna tsi gawn lajang shara kaw gawn lajang nga ai .
Dingdung ginwang ginjaw kata Sumpra Bum Ginwang hta ya aten Covid ana jep mu nna gawn lajang hkam nga ai masha, Hka Ba Quarantine Dabang kaw marai (8), Kachyi Htu kaw marai (3), yawng marai (11) nga ai. Putao Ginwang hte Njang Yang Ginwang kata hta gaw covid jep mu ai machyi masha n nga ai lam chye lu ai.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Sagaing, Hti Jaik Mare Kahtawng Uphkang Salang Yawng Bungli Pru Mat
Shaning 17 Ning Simsa lam laman hta W.P myusha ni dwi ai, hka ai, jap ai sha lai wa sai hte pyaw, yawn ai ni mung nga wa sai. Raitim amyat Lu ai n nga ai sha arang sum ai hpe mu lu ga ai. Grau na nni nkri, roi rip ai sat nat hkrum ai ni, lamu ga yisun kashun la hkrum ai ni a hkrap myi prwi hte madai nsen mung grau na lu wa sai re.
Bum ni krin, hka ni hket, ahkaw ahkang pat ram ram machyi mat sai re. W.P sha ni a buga gaw ana kaba lu na laswi lasa hkyet taw sai machyi masha hte bung taw sai re. W.P sha ni a prat mung Nga madim kata rawng ai Nga ni hte bung nga ai. Dai re majaw myusha yawng a lu la ging ai rap ra ai ahkaw ahkang hte tinang gam maka hpe tinang ran lu ai ahkang hpe hkrang shapraw ya na jet ai sim sa lam kaw na lai na laga gaw Myen hpyen a Mahkam sha re ngu mu mada ai.
Dai ni na W.P myusha yawng a mung masa gam maka gaw KIO/KIA a lata hta nga ai re majaw KIO/KIA hkrat sum yang anhte W.P sha yawng hkrat sum ai sha re, KIO/KIA lam woi shut yang anhte W.P myu mat na re. Ya na zawn Myen hpyen gumshem a KIO/KIA hpe majan baw ai lam gaw W.P sha yawng hpe majan baw ai lam re majaw anhte W.P sha ni yawng mung ladat amyu myu hku ninghkap kasat sa wa ra sai aten re ngu kam ai.
“Pu gan yang sin machyi ai” myutsaw myit hte W.P myusha kaji kaba yawng gaw myusha lam hta lam woi nga ai KIO/KIA hpe aja awa madi shadaw n-gun jaw taw sai sha n-ga myit rum, myit hkrum ai lam hpe dan dan leng leng madun dan sai re. Myutsaw myit hte myit hkrum ai lam gaw hpyen yawng hpe gumlau kau lu na, awng padang lam de lam woi ya na n-gun re ngu kam ai.
Dai ni na byin nga ai manghkang a ningpawt gaw BGF n re nga ai anhte bum nga bawsang myu ni a lu ging ai rapra ai ahkaw ahkang hte tinang buga tinang uphkang lu ai ahkang (federal principle) hpe Myen asuya n hkap la ai majaw dai ni du hkra du daw sai hkaw taw ai re ngu mu mada ai. Dai re kawn Myen hpyen wa gaw W.P myusha ni hpe sha n-ga laga bawsang hpunau ni yawng hpe mung ladat amyu myu hku shamyit kau let Myen sha up sha na matsing (Burman nationalism) hku aja awa shakut taw ai hpe mu lu ga ai. Machyu pala n kapaw ra ai katsi majan hku kasat na ladat hte maren Myen wa gaw KIO/KIA hpe mung gap jahkring simsa lam ngu ai mahkam hpe kalang bai ladat shaw taw sai re.
Dai gaw UNFC (United Nationalities Dederal Council) ngu ai lapu a baw re nga ai KIO/KIA hpe tek jum kau let ngam nga ai laknak lang uhpung ni hpe shamyit agrawp kau na masing re ngu maram lu ai. Ya ten hta Myen hpyen wa gaw KIO/KIA du salang ni a lapran sha n-ga UNFC malawm bawsang uhpung ni a lapran sumprat dawk bang jaw na mahkrun lam tam taw ai re ngu mu ai. Myen hpyen wa gaw wuhpung hka ai wuloi hpe gyam sha na Sharaw zawn zai ladat hte la maja taw ai re majaw bum nga bawsang myusha laknak lang uhpung yawng gaw ya ten gahkyin gumdin let n-gun madun ra ai ten re ngu mu mada ai.
Hpyen majan gaw manghkang yawng hpe ran jaw na n re tim jet ai simsa lam lu na matu arang kaba langai re nga ai. Arang law yang she amyat law na re hpe mung dum ra ga ai. Greece hpaji ninghkring TACITUS tsun ai ga yan mi nga ai “N SHAWP N KAJA AI SIMSA LAM GAW HPYEN MAJAN HTA GRAU SAWNG AI—- A bad peace is even worse than war”.
Ga sadi n dung masu magaw pale palau chye ai Myen hpyen asuya gaw simsa lam hpe ninggang shatai let mung masa hte hpyen masa akyu amyat a matu ginsup ai lam re ngu mu mada ai. Myen hpyen gumshem woi galaw ai simsa lam gaw myusha ni hpe hten bya lam de woi ai lam sha re ngu mu mada ai. Dai re majaw jet ai simsa lam de du wa na matu gaw aten, masa hpe naw la ra na re ngu mu mada ai.
Bumshi n bung n du shi yang nbung laru ru ru ai ten hta n poi lawm mat na matu myit nden shaja let hpunau bawsang uhpung yawng hte nsen langai, ga hkaw langai, lahkrip ra ra rawt sa wa yang tinang gam maka tinang ran lu na padung lam de du na re ngu kam n’ngai.
By: Hkyihkang


text:
Sagaing, Hti Jaik Mare Kahtawng Uphkang Salang Yawng Bungli Pru Mat
Miwa hte Gala, mungdan kaba lahkawng hpyenla ni, Himalayas bum nta ladaw galu byin nga ai jarit manghkang hte seng nna, June 15, bat Langai Ya shana hta gaw, man hkrum adup hkat ai kaw, Gala hpyenla (20) si nna kaga marai (17) ningma sawng ai lam, Gala hpyendap tsun ndau ai.
Miwa si hkala lam nga tim kade re lam hpe tara shang n tsun shapraw ai re.
Ladakh ginra ‘Line of Actual Control’ ngu ai, jarit mahkret hta lahkawng maga dap lapran sinat n kapaw hkat ai sha, nlung tawng hte shingna tawng ni lang nna adup gayet hkat ai re nga Gala hpyendap tsun ai re. Ndai zawn jarit manghkang a majaw si hkrung si htan madang du hkra shaja hkat wa ai mabyin gaw, ngarai (nuclear) laknak madu tawn ai, htingbu mungdan lahkawng lapran, 1975 ning a hpang shawng n’nan byin ai rai nga ai.
Ya na zawn shaja hkat wa sai mungdan lahkawng manghkang hpe shayawm kau na n loi na masa mu ai lam, yu maram ninghkrin ni tsun nga ma ai.
Adup gayet hkat ngut ai hpang, lahkawng maga dap ni manghkang byin ai shara na htingnut mat sai lam, Gala hpyendap ndau hta tsun ai.
“Lahkawng maga tsawdik madang hkam sharang na” hpe Mungkan Wunpawng Hpung, UN, lajin tawn ai re.
Miwa gaw, Gala mung sinpraw-dingdung daw, Singhpo (Jinghpaw) ni nga ai Arunachal Pradesh mungdaw lawm ai, ginra na deng 35,000 grupyin (square miles) hpe shi madu ai lam atsun nga ai ten, maga mi de, Gala gaw, tinang Ladakh makau Himalayas Aksai Chin Plateau (bumpa layang) na deng 15,000 grupyin (square miles) hpe Miwa zing madu tawn ai lam, tsun ai re.
Manghkang byin nga ai Kashmir na Ladakh ginra hpe munghpawm madu ai lamu ga hku nna 2019 August hta Gala, shi hkrai masat ndau la sai. Dai hpe mungdan nkau Mungkan Wunpawng Hpung Shimlam Kongsing (UNSC) du hkra ninghkap ai kaw Miwa mung lawm ai re.
Dai re majaw, 1962 ning hta Miwa hte Gala jarit manghkang majan a majaw masat hpang ai, deng 2,100 galu ai jarit mahkret (Line of Actual Control), dingyang hkying lam jahkrat tawn ai lahkawng maga na hpyenla ni lapran, shata mi jan hkrum katut shaja hkat lam ni byin wa sai. Ya ten du hkra manghkang hparan shazim lu na yak nga ai re.


text:
2019 ning February shata 19 ya shani hta, Naypyidaw Mung hpawm rapdaw zuphpawng hta, 2008 ning gawda ai tara gram lajang komiti hpe, ra lata me jaw nna shagrin ai hpe chye lu ai.
Me lata la ai aten grai n’du shi yang, Myen hpyen dap dat kasa langai hte laga amat ni tsun shaga na ahkang hpyi timung, Rapdaw hpa-awn Duwa T Hkun Myat hku nna, tsun shaga na aten n jaw ai sai.
Me jaw mai ai marai 594 nga ai hta, ning hkap ai 192, lapran tsap – 3, myit hkrum me 389 jaw sai majaw komiti hpaw hpang ai hpe shagrin dat sai.
Komiti hta,
NLD party – 18, hpyen dap – 8, USDP – 2, Rahkaing ANP – 2, Sam SNLD party – 2, lak san party – 1, Balawng TNP – 1, Hkang ZCD – 1, Kachin KSDP – 1, Lisu LNDP – 1, Mon MNP – 1, Kokant KDUP – 1, Wa WDP – 1, NUP – 1, hte yawng 45 shanglawm na hpe shagrin dat sai.
USDP dat kasa 2 hte, Myen hpyen dap a dat kasa marai 8 a mying hpe Komiti hta tang madun ai lam grai n’galaw shi ai.
Komiti hta Mung hpawm rapdaw ningtau ningbaw U Tun Tun Hein gaw ningbaw shara hta woi awn sa wa nna, Komiti a aten ladaw gaw, hpang ai shani kaw nna, tara laika nhprang tang madun ngut ai ten du hkra rai ai hpe chye lu ai.
2008 ning gawda ai tara gram lajang ai komiti hpe Myen hpyen dap dat kasa hte USDP ni myit n’hkrum ninghkap ai lam ni galaw nga ti mung, NLD ni gaw rapdaw kata hta shawa n’gun myit ra ai hku la n’na galaw wa ai majaw, mung masa lam hta shada shayak ai baw grau byin wa mai ai hpe, maram mu nga sai.
REF: VOA, Eleven


text:
Sagaing, Hti Jaik Mare Kahtawng Uphkang Salang Yawng Bungli Pru Mat
Namti mare hta PSI (salawng) shakap da ai dum nta ni hku nna lawan zing kau na matu hte matsun nhkan ai ni ahkyak la hkrum na re nga nna Myen hpyendap a salung sala uphkang salang ni hte pyada ni hkan tsun ai lam chye lu ai.
April 27 ya shana hkying 9 daram hta Namti mare salang wa hte pyada ni gaw, mare ka-ang lam hku lai nna, nsen htawn jak hte hkan marawn ai nga nna, Lam Braw Yang ginra masha langai ya na zawn tsun dan ai re.
“Shanhte gaw tara nshang ai Htai PSI (salawng) lang taw ai ni lawan run kau ya na matu n sen htawn jak hte hkan jahtau ma ai. N run yang gaw tara upadi hte ahkyak la na da” nga nna tsun dan ai re.
Bai nna shana hkying 8 kaw nna jahpawt hkying 4 laman shing gan npru hkawm na matu hte nta nta lak nak lama ma kyem da ai rai yang lawan sa ap na matu tsun ai re hpe mung chye lu ai.
Namti e, shawng de mung PSI (salawng) lang ai hpe mu yang, gumhpraw 20,000 kyat dam gayet na nga nna uphkang salang ni kalang mi jahkrit ga sai lam chye lu ai.
Ya ten hta Myen mung ting madang mobile internet line pat da ai majaw, mung shawa ni gaw PSI (Salawng) kaw nna sha shiga hkap madat nga ra ai re.


text:
Lashio Ginwang, Mungjet Bangshau Mare na Hpung Up Sara Lahtaw Balawng Du ( wai mat sai ) hte Jawng Saranum Lahpai Nang Htang yan a Shadang sha Marai (6), shayi sha marai (3) hta na Shadang sha alat mung re. Shi mying hpe Zau Krang mung nga ma ai.
● 1920 ning, Febuary ( 14 ) ya hta shangai nhtawn, lai ka hpaji tsang ( 7-8 ) sharin hkam la lu wa ai ten, ● 1940-41 ning hta Japan ni du shang bang wa ai majaw, Japan Hpyendap hta Ga Gale salang magam bungli shang gunhpai nu ai.
● 1944-45 ning hta Japan woi mat nna, Jinghpaw -American Ringja ( Kachin American Ranger ) dap Kaw Gyi jum / Chyare ( sgt/Clk ) magam lit shang gunhpai wu ai. Dai hpang Inglik Levi dap hta Du (Lt.) atsang du hkra, hpyen amu bai shang gunhpai ai.
● 1949 ning hta, tsang (10) hpaji hpe matut sharin awng la lu ai. Dai shaning hta sha Du Up Daju Naw Seng hte rau, ( KNDO ) hte matut let, Myen Mung Asuya hpe rawt malan gasat ai.
●1950 ning hta Du Kaba Naw Seng Miwa Mung de shang mat wa ai ten, Shi gaw Kayin Mung de yu mat wa nna, ( KNDO )kata de Dapba ( brigade ) langai mi uphkang ai.
● 1957 ning hta Yangong Dakkasu Jawng lung nga ai Kanau Zau Tu hte rau Dakkasu Jawngma ni hpe matut mahkai la nhtawm, ( 1958-1960 )ning hta bawng ban la ngut sai hte, Lashio de bai mayun lung wa sai.
● 1961 ning March (14) ya shani kaw nna Sinli makau, Hudung Nam Un makau, Hpaleng Hkaraw hta e, Wunpawng Mungdan Shanglawt Rawt malan Hpung ( K.I.A ) ngu ai laknak lang Wuhpung hpe woi awn galaw hpaw hpang wa ai.
● 1965 ning, December Shata hta sinat laknak tam let mungmasa mahkrun waw majan je na matu Htai Mungdan de rawt sa wa nu ai.
● 1970 ning April Shata (4) ya hta Bangnoi Manpying Duwa Tangbau Hkun Hpung hte Du Jan Nang Htu yan a Shayi sha Tangbau Nang Bawk hte hkungran dinghku de sai.
● 1971 ning hta Dingda Korea hta galaw ai APACL (Asian People’s Anti-Communist League) hta KIO hpe malawm hpung langai tai hkra lu shakut dai sai.
● 1972 ning hta Taipei hta 18 lang na APACL zuhpawng hta shawng lawm da sai.
●1975 ning, August Shata (10) ya shani, Htai Mung kaw Mungdan Shanglawt Makan lit matut gunhpai nga ai ten Htai Mung kata Htam Ngawp kadawng hkrunlam e, n hkru n shawp yuk jahtuk re sa numdan Masha Seng Tu ngu ai Tu Bung hpung ni a lata hta maw lanyet gyam sat ai kau hkrum ai hte, Mungdan hte Mungchying shawa a matu asak ap nawng mat wa nu ai rai.
REF: Wunpawng Shanan, Seng Jaw
Ja Tawng Naw


text:
Sagaing, Hti Jaik Mare Kahtawng Uphkang Salang Yawng Bungli Pru Mat
Jinghpaw Wunpawng pawng hpawm pati, KSPP gaw du na November ra lata poi kaw Jinghpaw Mungdaw rapdaw shara yawng 67 hta shang shingjawng na re lam, pati ningbaw ni tsun shagrin sai.
Kachin State People’s Party gaw Mungdaw kata amyusha rapdaw, mungshawa rapdaw, mungdaw rapdaw hte laksan amyu baw hkringmang (ye-ya wun-gyi), yawng shara 70 nga ai kaw ma hkra hta shingjawng na shawng e hkyen da tim, shara 3 kaw n lu shingjawng ai lam rai nga ai.
Dai shara ni gaw Saw Law mungdaw rapdaw shara, hte laksan amyu baw hkringmang shara lahkawng— Rawang hte Lisu re. Saw Law hta matut mahkai hte hkawm sa hkawm wa grai yak hkak ai majaw aten dep dat kasa mying jahpan bang na hpang hkrat ai majaw n lu shingjawng ai rai nna, Rawang hte Lisu ye-ya wun-gyi shara yan hta gaw kadai myit n lawm ai majaw re nga nna, KSPP Ningtau Ningbaw 2, Duwa Gumgrawng Awng Hkam sanglang dan ai re.
Jinghpaw Mungdaw ningpawt pati yawng 7 ra lata poi shang na hta KSPP gaw dat kasa law dik hte madung pati re.
Ngam ai, Sam Hkyeng TNDP (Tai-leng Nationalities Development Party) gaw shara 30, Lisu LNDP (Lisu National Development Party) gaw shara 23, Kachin National Congress (KNC) gaw shara 17, Zahkung Ting Ying a NDPK (New Democracy Party-Kachin) gaw shara 11, Lhaovo (Maru) LNUDP (Lhaovo National Unity and Development Party) gaw shara 5 hte Sam Hkyeng SSP (Shanni Solidarity Party) gaw shara 5, ni hta re.
Pati hku nna mali, masha hku nna pati kru hte pawng gahkyin ai KSPP gaw madung asuya daru magam lu NLD (National League for Democracy pati) hte hpyendap hkri dun USDP (Union Solidarity and Development Party snr Hkanghkyi pati) yan hpe shingdaw shingjawng na hkyen da ai re.
Du na Nov. 3 ra lata poi a matu, Jinghpaw Mungdaw kata, KIO uphkang ginra n lawm ai sha, asuya uphkang ginra ginwang (myu-ne) yawng18 hta e me (sin dan pa) jaw lu ai masha jahpan wan mi jan nga ai lam, Jinghpaw Mungdaw Ra Lata Poi Komishin hku chye lu ai. Lai wa sai 2015 ra lata poi ten hta gaw me jaw lu ai masha jahpan 870,000 nga ai re.


text:
Here's what rhymes with foresaw.
saw ha sa thaw faw haa sha shah hah haw sough soh law la raw da jaw ma na pa ta wa ya fhall flaw ja ka ra ga paw spa waa cha gnaw maw ois aha baa bah nah rah yaw caw slaw pshaw loofah rawer draw bourgeois straw qua claw bra moi trois ulna alga bois squaw travaux blah hurrah overawe pasha craw fuchsia guffaw lockjaw borzois markkaa inlaw oversaw voila macaw redraw baccarat pawpaw southpaw scofflaw geegaw withdraw chamois patois jackdaw overdraw outdraw panama uninstall mackinaw


text:
2019 ning January shata 17 shani ka-ang daram ten hta, Bawsehko-Loimu palaw lam htu ai, ga htu jak hpe shimlam jaw nga ai Myen hpyen hpyen hpung hpe, KNU Dap Ba 5 npu na dap lahkying langai a hpen ma marai 4 wa gap ai lam byin ai lam chye lu ai.
Hpang shani, January 18 ya shani hta mung, Bawsehko mare a sinpraw maga deng 3 daram san ai hta, KNU ni hkam da ai mawdaw hkam bawm kapaw ai hte kalang ta, KNU hpyen n’gun marai 20 daram wa gap ai majaw, Myen hpen la marai 1 si hkala hkrum ai lam hpe, Myen hpyen shiga dap kawn shiga shana shabra da ai.
Ndai lam hte seng nna, KNU Dap Ba 5 a tsun shaga ahkang lu ai Dukaba Saw Kale Doh hku nna gaw, “ Gap hkat jahkring ten hta, shanhte nga na shara hte, hkawm sa na shara ni hpe masat da chyalu re, dai hta jan n’na hkawm sa wa jang gaw, majan gasat ai lam ni byin wa ai,” ngu tsun da nga ai.
2018 ning kaw nna, Myen hpyen dap hte KNU Dap Ba 5, 6, 2 ni hte majan gasat ai lam byin ai. Grau nna Dap Ba 5 gaw, Myen hpyen ni maw daw lam galaw sa wa ai hte seng nna, aja awa ninghkap tsun shaga ai Dap ba lagnai rai nga ai.
Myen Asuya hte KNU ni gaw 2012 ning hta gaphkat jahkring ai myit hkrum ga sadi la da nna, 2015 ning hta NCA ta masat htu da sai wuhpung langai re hpe tang madun dat ai.
REF: KIC, VOA
Ja Tawng Naw


text:
Sagaing, Hti Jaik Mare Kahtawng Uphkang Salang Yawng Bungli Pru Mat
KIO uphkang ai Nba Pa ginwang daw Mai Bat Ninghtawn, Gai Daw mare uphkang rung Chyare Yaku Langzing Tang Gun hte rau, nta masha marai (5) hpe dum nta kaw nhtu hte kahtam sat ai manghkang, July 2, bat Mali Ya shana, byin wa sai.
Asak (13) ning re ai kasha magam langai sha hprawng lawt mat ai raitim nau hkrit nna gari gawa rai byin nga ai lam, na chye lu ai.
Maning, ndai Gai Daw mare a Mare Salang wa sat hkrum wa sai hpang, ya Chyare wa hte dinghku masha ni hpe matut sa sat ai manghkang byin wa ai re.
Sat hkrum ai nta masha ni hta, Jan. Yam Htu, asak (70) jan gumgai, madu jan Moreen Sumlut Htu Nan, hte kasha Langzing San Li Naw hte Langzing Doi San Awng ni re lam, July 3, RVA Kachin shiga hta mu lu ai.
Matut nna, ndai mare hta shawng de sat hkrum wa sai masha yawng (10) jan nga ai kaw—madu jan madu la yan hpe dum nta kaw sa sat kau da ai lam, hte matsan mayan re ai Balawng amyusha hkan nau hpe sat kau ai lam ni— nga lai wa sai hpe seng ang ai KIO daru magam lu ni manghkang langai pyi n lu sawk shapraw ya ai majaw, asuya (KIO) ni lit n lu la ai mare rai taw ai hpe mare masha ni tsun garu nga ma ai re.
Ndai shara gaw Miwa ga jarit hte ni ai hte moi kaw nna daini ten du hkra KIO uphkang ginra rai nna, Gai Daw makau hpai wang kaba (du chyang) hpaw tawn ai majaw shing n rai gumhpraw ra nna lamu ga dut sha mayu ai KIO salang nkau hte lamu ga madu chyauman masha ni lapran, byin ai manghkang kun? nga nna, yu maram ai ni tsun nga ma ai re.


text:
Radio Veritas Asia Buick St., Fairview Park, Queszon City, Metro Manila. 1106 Philippines | + 632 9390011-15 | +6329390011-15
San Pra ai Callistus a Poi Nhtoi (October 14)
San Pra ai Sarabyin Callistus gaw, kaji ai prat hta Roma mare kaw mayam tai nna nga kaba wa ai. Shi a mayam prat hta, Madu a gumhpraw hpe sa shamat kau ya nna, hkrit kajawng mat ai majaw Roma mare kaw nna hprawng mat wa ai. Raitimung, shi hpe Ostia hkaleng daru kaw bai lu rim la ma ai. Dai majaw shi hpe Sardinia mungdan na nhprang wan n-ga ju ai nhkun kata kaw amu galaw shangun nna ari jaw ma ai.
Raitimung, Mung up du kaba Commodus hte hku hkau ai Marcia mying ai masha langai mi gaw, Callistus a matu Commodus hpe hpyinem ya ai majaw, dai nhkun kata kaw nna lawt pru wa nu ai.
Dai hpang shi hpe Sarabyin Victor a rung kaw amu galaw shangun ma ai. Sarabyin gaw Sardinia mungdan kaw makam masham a majaw sat kau hkrum lai wa sai masha ni hpe Callistus grai kamhpa ai hpe mu chye ya nna grai kabu lawm nga nu ai.
Callistus gaw, Deacon aya hkam la lu ai hpang, Sarabyin Zephyrinus a amu madu aya tang da ai hkrum nu ai. Sarabyin gaw, Deacon Callistus hpe Appian Lam (Appian Way) makau kaw na lupwa hte seng ai lit gun amu hpe mung galaw shangun wau ai. Dai majaw, dai ni na aten hta dai shara hpe “San Pra ai Callistus galaw da ai lupwa” (Catacombs of St. Callistus) nga nna shamying da nga ai. Dai Lupwa kaw Sarabyin ni law law a moi mang ni hpe mung makoi mayang da nga ai. Dai lupwa shara gaw, Nawku Hpung shawng nnan tara shang, labau shang madu tawn da lu ai lamu ga shara mung rai nga ai.
Nat dumsa langai mi hpang de, makam masham htak mat ai Hkawhkam Julian ka ai laika hta; “Hkristian hpung masha ni gaw manam shatsam ni a ntsa tawn ai hpunau tsawra myit hte shanhte kaw na si mat ai ni hpe ahkyak tawn nna makoi myang ai myit jasat ni a majaw, shanhte a Hkristian Hpung gaw, grai mying kaba chyam bra nga lu ma ai.” nga nna ka shagun dat nga ai.
San Pra ai Calistus gaw, A.D 217 ning hta Sarabyin aya dang da ai hpe hkrum wu ai. Shi gaw, makam masham htak ai ni hpe ning hkap kau lu ai. Num shaw la shaw ai ni hte masha sat ai ni hpe mara raw ya ai masing hpe mung hpan dang ya sai.
San Pra ai Sarabyin Callistus hpe A.D (222) ning hta masha masham hte seng nna, shi hpe n ju n dawng ai ni e, zingri sat kau masai rai nga ai. Shi a hkum tsawp moi mang hpe Aurelian Lam (Aurelian Way) shara kaw makoi mayang da nga ai.
San Pra ai Sarabyin Callistus n nga mat ai hpang, Nawku Hpung gaw, Shi hpe San Pra ai masha dang dat let, Shi a Poi Nhtoi hpe October shata (14) ya shani hta shagrau dat ya sai rai nga ai.
Daini, Nawku hpung kaw nna, San Pra ai Wa Sarabyin Callistus a Poi Nhtoi hpe galaw nga ga ai hte maren, anhte a shani shagu na sak hkrung hkawmsa ai lam ni hta, tinang hkam la da lu sai makam masham hpe gwi gwi rip rip sakse hkam sa wa lu na tsam hpe jaw ya rit ga matu, lak san akyu hpyi la nga ga law.
By;
Sister Rose Angeline Maran Nang Doi (SFX)
RVA-Kachin Service (Myitkyina)


text:
September 28, 2020
“YOUCAT” Youth Catechism of the Catholic Church, Kahtawlik ram ma ni a matu TARA LAIKA buk hpe shachyen ya na ga ai. (28 Sept, 2020)
Anhte shinggyim masha a prat hpe daw masum hku ginhka yu ga. 1) Ma kaji prat. 2) Ramma prat 3) masha kaba prat ngu mai gin hka yu nga ai. Ma kaji prat hta hkam kaja kungzet myitsu jang ramma prat mung myit su na. Ramma prat hta myitsu kungzet jang , masha kaba tai wa ai shaloi kam ram ai myitsu kaja tai wa na. N Dai mahkrun hta anhte yawng hkawm sa nga ga ai.Dai ni anhte a prat hta, manu dan la ai ramma ni, prat a lachyum shamat kau nna myit yawn hpa hte hkrum katut nga ma ai. Dai rai yang, RAMMA ni myitsu myitkup wa na matu Wa sarabyin Benedik XVI ka lajang da ai. “YOUCAT” Youth Catechism of the Catholic Church, Kahtawlik ram ma ni a matu TARA LAIKA ngu ai laika buk hpe shachyen ya na ga ai. Ndai laikabuk hpe 1977 ning ka da ai tara laika buk hpe madung da nna ramma ni chye na loi na matu ga san, ga htai hkrang hte kada ai rai nga ai. N dai laika buk hta lawu na ga baw ni lawm nga ai.
- Anhte hpa majaw kamsham lu ai lam,
- Hkristian ni a mungsung ga sung Sacramentu ni hte asak hkrung ai lam,
- YESU HKRISTU hte sak hkrung hkawm sa ai lam
- Anhte kyu hpyi ra ai lam, Ngu ai ga baw kaba ni lawm nga ai.
Anhte hpa majaw kamsham lu ai, ngu ai hpe madat yu ga. Brang Tawng ngu ai la sha kaw ,grai hku hkau chye madat ya ai manang langai nga ai. Dai manang wa hpe Brang Tawng kam hpa myit kap taw nga ai. Brang Tawng grai ra ahkyak wa shagu garum na du sa wa ai rai nga ai. Kalang mi Brang Tawng, Kanu grai machyi sawng wa nna, nta de gan wa ra ai. Brang tawng hta lam jarit gumhpraw nlu ai. Mawdaw shabrai ra nga yang, manang wa sa mu nna, Maw! manang wa lam shabrai a matu jai lang u. Maw! na Nu hpe tsi tsi ai kaw lang u nga nna, gumhpraw sa garum dat ai. Ngai lu jang bai jaw na yaw ngu yang, hkum jaw sa ngai garum ai re nga ai. Dai majaw Brang Tawng gaw,manang wa hpe grai nan kam mat ai, chyeju dum myit kap mat ai re. Anhte a Wa Karai Kasang gaw, dai manang wa hta pyi grau kaja ai majaw shi hpe kam sham lu ga ai.
YOUCAT Wa sarabyin Benedict XVI


text:
Sagaing, Hti Jaik Mare Kahtawng Uphkang Salang Yawng Bungli Pru Mat
COVID-19 mungkan kap bra ana zinli a majaw mungdan asuya hkrunlam lajang ya ai npu maigan mungdan na nhtang wa ai Jinghpaw mungdaw masha ni Myitkyina de du shang nga dingyang re.
June praw 7 hta Htai mungdan kaw na Gawrahka amyusha ni law malawng Myitkyina de du shang wa ai re. Ya ten du hkra, Htai kaw nna Myitkyina de mawdaw hte du wa ai masha yawng 615 du sai nnga shanhte hpe hkap la na mungdaw asuya masat tawn ai Shatapru mawdaw kaba daru kaw ana zinli makawp maga lam bungli hta ap nawng dawjau nga ai, Kachin State Covid-19 Prevention Network (KsC19PN) na Shayi Seng Nu Pan tsun ai re.
Lai wa sai shata lahkawng jan kaw nna Shatapru mawdaw daru hta maigan na shang wa ai mungdan masha yawng 2,000 daram rai sai lam chye lu ai.
Mungdan Asuya Hkamja hte Ginsup Hkringmang Dap a June praw 8, Bat Langai Ya, hkying 8 sumtang hte maren, Myen mung kaw coronavirus ana kap ai masha 1 bai kahtap jep shapraw lu ai majaw ya ten ana mu jep masha yawng 244 rai nna si gaw marai 6 nan nan naw re.
Asuya tara shang jahpan hte maren, Jinghpaw mungdaw e gaw langai sha nga ai ana kap ai masha shi bai mai tsai wa ai hpang kahtap byin ai masha kaga mi n nga shi ai re.
Ya ten mungkan ting hta, Myen mung ten June 8, shana hkying 11:43 ten du hkra, Covid-19 a majaw si ai masha yawng sen 4 jan sai hte ana mu jep masha yawng wan 7 jan rai nna ana chyam bra ai shadang tsaw nga dingyang the lani mi ana jep shapraw lu ai masha gaw sen mi lahta byin nga ai re.
Sawng dik U.S. kaw ana mu jep masha wan 2 jan, si ai sen mi jan hte bai mai tsai wa ai gaw sen 7 jan re. Bai nna, Brazil, Rasha, Gala mungdan ni hta ana mu jep masha tsaw nga dingyang rai nhtawm UK hte Italy kaw mung dingyang naw ana kap bra nga ai re.


text:
Rahkai mung na Rohingya ni hpe amyu shamyit dingsa gasat ai lam hte seng nna Gambia mungdan kawn Rohingya ni a gawng malai Mungkan ruhka tara rung ICJ kaw Myen mungdan hpe amu hpaw da ai re hte, amu manghkang hpe Mungdan lahkawng maga a tang madun lam hpe Decembre 10-12 ya laman galaw na re hpe chye lu ai.Netherlands mungdan kaw daju ai, ICJ tara rung kaw December10 ya shani Gambia mungdan kaw nna shawng amu mabyin masa hpe tang madun na rai nna, Decembre 11 ya shani hta gaw Awng San Su Kyi woi awn ai Myen mungdan maga kaw nna bai tang madun na re lam, Decembre12 ya shani hta gaw mungdan lahkawng maga kaw nna matut tang shawn na re hpe na chye lu ai. Lai wa sai ten, amu manghkang hte seng nna tang madun ai, madat hkamla ai hta tara agyi marai 15 dung lawm ai raitim, ndai amu hta gaw Gambia mungdan maga na tara agyi langai hte Myen mungdan maga na tara agyi langai mung lawm ai rai nna, tara agyi yawng marai 17 dung lawm ai re hpe chye lu ai. Bangladesh mungdan hku nna gaw ndai amu hta shang lawm ai lam n nga ai raitim, tara rung kaw amu mabyin hte seng nna ra wa yang madi shadaw garum lu na matu, Bangladesh asuya lahta tsang dat kasa ni mung sa du lawm na lam na chye lu ai.Myen mungdan gaw Geneva Convention hpe tawt lai ai ngu Gambia mungdan kawn amu hpaw da ai hpe Canada hte Netherlands mungdan ni mung madi shadaw ai lam, amyu shamyit dingsa gasat ai lam nga, n nga hpe Mungkan tara upadi hte je yang dawdan na ndai amu gaw Mungkan tara rung hta teng man ai shawk shawn lam rai na re ngu kam ai lam, Geneva Convention hpung shang mungdan ni hku nna, Gambia mungdan hpe jawm madi shadaw na matu mung ndau da ai re hpe mu chye lu ai. American kaw du nga ai rudi amyu sha uhpung uhpawng ni mung Gambia mungdan hpe madi shadaw ai lam, lai wa sai bat laman Myen mung sumtsan rung shawng kaw n-gun madun ai lam galaw lai wa sai re hpe chye lu ai.
Rohingya ni zawn, Sam mung kaw nga ai mung shawa ni mung shaning na na kaw nna shinggyim ahkaw ahkang tawt lai hkrum ai, grau nna gaw Myen hpyen dap a lamu ga zing madu ai masing kata, 1996-1998 ladaw laman Sam mung dingda daw hte lapran daw na mare kahtawng 1,400 daram na mung shawa 300,000 jan gaw tinang dum nta kaw nna atik anang shachyut hkrum ai majaw, law malawng Thai mungdan de hprawng shingbyi shang mat ra ai rai nna, dai ni ten du hkra tinang nga shara de n wa lu shi ai. Mung shawa tsa lam sat shamyit hkrum ai. Myen hpyen dap gaw Mazut roi rip ai lam hpe hpyen laknak hku jai lang let, Sam mung kaw majan byin ai ten amyu shayi ni hpe mazup roi rip ai. Mara Amu tawt lai ai ni hpe mung ahkyak la ai lam n nga ai. Ya ten du hkra mung Sam mung kaw lam amyu myu zingri zingrat sat shamyit hkrum ai lam ni naw byin nga ai re. ya na zawn shinggyim ahkaw ahkang tawt lai ai Myen hpyen dap hpe mungkan kaw nna amu hpaw ai lam hpe madi shadaw ai lam Sam shinggyim uhpung uhpung 17 gindun nna Decembre 9 ya shani ndau laika shapraw da ai re hte, Kareni shinggyim uhpung uhpawng ni kaw nna mung ICJ hte ICC hpe madi shadaw ai lam ndau laika shapraw da ai hpe mu chye lu ai. Ndai lam hte seng nna lai wa sai shata laman Kachin uhpung uhpawng ni rai nga ai World Kachin Congress hte KNO/KNC kaw nna mung shaning (50) ning daram kachin amyu sha ni zingri zingrat shinggyim ahkaw ahkang tawt lai hkrum ai sha n ga, rudi amyu sha Kayin, Karenni, Moon, Rahkai, Chin ni mung shinggyim ahkaw ahkang tawt lai hkrum ai lam law law nga lai wa sai majaw Gambia asuya shamu shamawt ai lam hpe madi shadaw ai lam ndau da lai wa sai re.ICJ kaw jep shapraw sang lang na amu gaw Rohingya ni a matu galai shai lam ni byin pru wa lu na re ngu myit mada ai re hte, Mungkan mungdan 10 kaw na Rohingya lam hta shamu shamawt nga ai uhpung uhpawng 30 shang lawm ai Boycott Myanmar Campaign ngu ai shamu shamawt lam hpe galaw ai rai nna, myen mungdan hte gindun nga ai sut hpaga bungli ni, arang bang ai lam ni hpe mungkan ting jawm ninghkap na matu December 9 ya shani ndau laika shapraw da ai hpe chye lu ai.


text:
Hparat Panglai Laika Naura gaw tengsha nga yang tinggyeng laikadum langai re. Aten shaning ram ram na hkra tinang ra sharawng ai, tinang hti ra ai, sunglang ra ai laikabuk ni hpe mari shinggyin da ai shaloi, laikabuk ni hpe tinang hkrai kyem mazing shalai kau ai hku n re sha, shawa masha ni mung mai hti lu na matu yawshada let, 2012 March 23 ya shani, Munglai Mazup makau, Laiza Mare, Lawk (5) kaw hpaw hpang wa ai. Shawa a matu hpaw da ai nga tim, ndai aten hta, laikabuk hkangzing na mayak mahkak nga ai a majaw, nta de shap wa ai lam hpe gaw n mai shi ai. Tinang ra ai laikabuk ni hpe sa tam hti na shara sha, naw rai nga ai. Laikabuk hpe bat lapran nhtoi ni hta jahpawt 8:00 AM – 5:00 PM laman sa mai hti ai.
Laikabuk jahpan ginchyum ai hpe Dewey Decimal hkrang hte galaw da ai rai nna, laikabuk tam ai lam hta yakhkak ai lam nga yang, lit it magam gun ni hpe san la mai ai. Laikabuk hpan ni gaw labau, htunghking hte mungmasa ni madung law ai raitim, kaga sut masa, hpungtang hpaji, shingni ginhpan ni hpe mung tawn da ai. Hparat Panglai Laika Naura gaw laikadum lik it sha n re ai sha, Wunpawng laili laika rawtjat na matu galaw mai ai lamang ni hpe mung, matut manoi galaw na matu yawshada da ai.
Laili laika rawtjat lam npawt nhpang hku nna laika ka ladat sharin jahpat ai lamang, laika dip shabra ai lamang hte kaga lamang ni hpe mung, matut galaw sa wa na re. 2013 ning April shata hta, Jinghpaw Laika ka ladat wunkat hpe Laiza kaw galaw lai wa sai. Matut na mung, ladat shaw nna wunkat ni naw galaw sa wa na re.
2015 ning Mungkan Nanghpam Lusha Ninghkap Nhtoi masat laika ngau shingjawng lamang hpe mung, galaw lu sai. Matut nna laikabuk dik shapraw ai lam ni hpe mung galaw nga dingngam rai nna, ndai Hparat Panglai Journal hpe mung, shata lahkawng e kalang, matut manoi dip shabra sa matwa na hpe yawshada nga ga ai.
Laika hti shawa ni hku nna laili laika hte seng ai lam, laili laika sha-it hpe hpaji jawq mayu ai lam ni nga yang, galoi mung matut mahkai wa na hpe myit mada nga ga ai.


text:
發表日期 2021-10-16免费送 大促销 打折 〖嘉義漁翁|法式白醬酥|0.45〗網路限定
發表日期 2021-10-16
規格:0.45公斤 產地:台灣 保存方式:零下18度C低溫冷凍保存 有效日期:兩年 調理方式:應充分加熱 商品說明:法式白醬酥有著濃郁內餡的起司,紅豆嵌在其中,一口咬下去就能感受到那完美結合整個內餡甜而不膩,咬起來很夠味非常適合當點心或是下午茶帶給味蕾最佳的享受! **商品屬於易於腐敗,保存期限較短或解約時即將逾期 **商品因消費者保存方式不當導致腐敗,基於食品安全,恕無法提供退換貨 嘉義漁翁.餐廚.小吃.團購美食.冷凍食品.調理食品.生鮮.自助餐.批發.熱炒.早餐.餐廳
gui ge : 0 . 4 5 gong jin chan di : tai wan bao cun fang shi : ling xia 1 8 du C di wen leng dong bao cun you xiao ri qi : liang nian diao li fang shi : ying chong fen jia re shang pin shuo ming : fa shi bai jiang su you zhu nong yu nei xian de qi si , hong dou qian zai qi zhong , yi kou yao xia qu jiu neng gan shou dao na wan mei jie he zheng ge nei xian tian er bu ni , yao qi lai hen gou wei fei chang shi he dang dian xin huo shi xia wu cha dai gei wei lei zui jia de xiang shou ! * * shang pin shu yu yi yu fu bai , bao cun qi xian jiao duan huo jie yue shi ji jiang yu qi * * shang pin yin xiao fei zhe bao cun fang shi bu dang dao zhi fu bai , ji yu shi pin an quan , shu wu fa ti gong tui huan huo jia yi yu weng . can chu . xiao chi . tuan gou mei shi . leng dong shi pin . diao li shi pin . sheng xian . zi zhu can . pi fa . re chao . zao can . can ting
國內負責廠商名稱
內容物/成分


text:
2019 ning May shata 13 ya shani hta Myen bunggyi jawng, Hindu nawku jawng, Hkristan Nawku jawng, Myen sumtsan salang rung hte Kalng Valley na pyaw chyai ginra ni hpe bawm kapaw gasat na matu hkyen lajang nga ai IS dawsa hpung malawm 4 hpe Malaysia balik ni hku nna lu rim ai hta, Rohingya 2 lawm nga ai hpe Hpyen du kaba Abdul Hamid Bador tsun ai hpe chye lu ai.
Dai Rohingya 2 kaw nna 1 gaw, UNHCR kawn jaw da ai tsinyam masat hpe lang da ai wa rai n’na, ARSA hpung hpe madi shadaw ai wa re ai hpe mung chye lu ai.
Asak 20 ning re ai Rohingya ramma gaw, Kuala Lumpur mare na Myen sumtsan salang rung hpe gasat na matut lajang nga ai rai nna, hpang langai Rohingya gaw asak 25 ning daram re nna, IS hpung a kri madung masha langai re ai, ngam nga ai lahkawng gaw Malaysia hte Indonesia ni re ai hpe chye lu ai.
REF: CNA, The Strait times
Ja Tawng Naw


text:
Myen hpyen dap kaw nna, gap hkat jahkring da ai ginra (5) hpe August shata (31) du hkra shata (2) bai jat dat ai myen hpyen dap kaw nna ndau ai lam lam chye lu ai.
Myen hpyen dap shi htawn lit nga ai Salang tsun ai hta Myen hpyen dap kaw nna gap hkat jahkring tawn da ai shata (6) laman amyu sha laknak lang rawt malang Hpung ni hte mung masa bawngban ai lam matut galaw nga ai re majaw ya na zawn hpyen shamu shamawt ai ladaw hpe matut jat dat ai re lam ndau da ai hpe chye lu ai.
Mung shawa ni gaw gap hkat jahkring ai lam hpe ginra masat nna jahkring ai lam nre ai sha mungdan ting gap hkat jahkring ai lam galaw na matu ra sharawng nga ma ai lam chye lu ai.
Ndai gap hkat jahkring ai lam hta ya aten majan laja lana byin nga ai Rahkai ginra hta mung gasat gala majan shabyin ai lam ni hpe jahkring kau ya na matu Rahkai mung shawa ni kawn Myen mung gumsan magam hpang de tang shawn hpyi ndau da ai lam ni mung nga ai hpe chye lu ai.


text:
2019 ning April shata 30 ya shani, Sam mung Muse Mulkum hta NRPC hte Dingdung rawt malan myitrum hpung KIO/KIA, ULA/AA, PSLF/TNLA, MNDJP/MNDAA ni hte rau, Muse Sut hpaga rung hta jahpawt hkying 9:00 AM kawn 12:00 aten du hkra laksak bawng hpang hpawng galaw ai hta, myit hkrum shagrin ai lam mi n nga tim, shawng lam a matu kaja ai masa pru ai lam hpe chye lu ai.
Bawngban hpawng hta ntsa lam myit hkrum da ai lam ni gaw
● Gap hkat jahkring ai myit hkrum ga shaka lam ni hpe matut bawngban mat na
● May shata htum wa maga de kalang bai bawng ban na lam ni hpe myit hkrum da ai hpe chye lu ai.
NRPC a dat kasa U Zaw Htay hku nna , “…… ndai zuphpawng grai n’du shi ai 3 ya daram hta, KIO hku nna ( cease fire agreement ) gap hkat jahkring ai myit hkrum ga shaka ni hpe jaw da sai, ngam ai laga hpung masum na hpe gaw dai ni she lu ai majaw, dai lam ni hpe NRPC, hpyen dap ni hte bai jahkrum ra ai majaw hpang kalang bai hkrum na matu myit hkrum dat ai, “ ngu tsun wa sai.
Laga rawt malan hpung 3 a tang madun ai ( cease fire agreement ) ni mung, KIO kawn tang madun ai gap hkat jahkring ai myit hkrum ga shaka ( cease fire agreement ) lam ni hte, npawt lam ni malawng bung ai hpe, Rawt malan ningbaw ni hku nna tsun shaga wa sai.
Dai ni na zuphpawng hta KIO dat kasa hpung hpe Salang kaba La Nan woi awn hpe chye lu ai.
REF: Shawng lam shi sawk, RFA
Ja Tawng Naw


text:
Manmaw Ginwang, Hka Wan Bang makau kaw dai ginra mayan shamu shamawt hkawm ai Myen hpyen gumshem dap ni hpe Wunpawng mungdan shanglawt hpyen
Author: Kachin Net
Myen Hpyen Gumshem Dap Ni Manmaw Mare Kata Gate Jahkrat Nna Jep .
Manmaw Mare lawk kata Myen Hpyen Gumshem Dap ni gate jahkrat nna hkawm sa hkawm wa ni hpe shani ka-ang hkying (12:00) hpang daw
Myen Hpyen Gumshem Dap Ni Kawn Mung Myit Mare Kata Kunrai Htaw Shalai Ai Lam Pat Hkum Da Ai Shiga
Lahta Sammung Mung Myit Mare ginra nga ai mung mare masha ni hpe Wunpawng Mungdan shanglawt hpyen  hpung hte PDF ni hpe madi shadaw
Manmaw Ginwang, Ulang Pa Ginwang, Shwegu Ginwang Kata Kaw Na Mungshawa Ni Shawng Nnan Lang Na COVID Ana Makawp Ninghkap Tsi Htu Hkamla Ngut
Sinpraw Ginwang Ginjaw kata na Manmaw Ginwang, Ulang Pa Ginwang, Shwegu Ginwang kata na mungshawa ni lai wa sai September shata kaw nna hpang
Wunpawng Mungdan Shanglawt Hpyen Dap KIA Masat (2) Dap Ba, Masat (20) Dap Nawng Dap Dung Ginra Kata Gasat Gala Byin
Wunpawng Mungdan Shanglawt Hpyen Dap KIA Masat (2) Dap Ba, Masat (20) Dap Nawng Dap Dung Ginra,Lawa makau Hkum Tsai Yang lup wa kawng
Dum Bung Hpyen Yen Dabang Ningnan Htingshawn Akyu Hpyi Hpawng Galaw Ai Shiga.
Dum Bung hpyen yen dabang ningnan htingshawn akyu hpyi hpawng hta Ginjaw komiti ningtau ninggawn amu madu Salang Kaba Labang Doi Pyi Sa hte
Laiza Ginra Kata Covid-19 Ana Makawp Ninghkap Tsi Htu Ai Masha (17000) Jan Du Nga Sai
Ginjaw Ginra Ginwang Ginjaw, Laiza Ginra Kata Covid-19 ana zinli makawp maga tsi htu hkamla ai masha marai (17,000) Jan nga sai lam, Ginjaw
Wunpawng Mungdan Kata Ginra Shagu Na Gasat Gala Shiga
Wunpawng Mungdan Shanglawt Hpyen Dap KIA Masat (2) Dap Ba, Masat (20) Dap Dung Ginra, Lahkra Yang mare dingsa hte Kumtsai Yang mare lapran
Wunpawng Mungdan Shanglawt Hpyen Dap KIA Masat (2) Dap Ba, Masat (14) Dap Dung Ginra Kata Gasat Gala Byin
Hugawng Ginwang, Nawngmi mare makau dingsa kaw dai ginra mayan shamu shamawt shang wa ai Myen hpyen gumshem hpung ni hpe Wunpawng mungdan shanglawt
Wunpawng Mungdan Shanglawt Hpyen Dap KIA Masat (2) Dap Ba, Masat(43) Dap Nawng Dap Dung Ginra Kata Gasat Gala
Laksan Danai ginwang daw kawng ra mare makau kaw dai ginra mayan shamu shamawt nga ai Myen hpyen gumshem dap ni hte Wunpawng mungdan


text:
71 lang na mungkan shinggyim ahkaw ahkang masat n htoi rai nga ai Decembre 10 ya shani hta Kuthkai Pyi Htawng Su Gawknu kaw shinggyim ahkaw ahkang lam hte seng nna Hkaw tsun lamang galaw ai lam chyelu ai.
Ndai lamang hpe Mungmyit sinli Htunghkying hpung ni, Nawku hpung ni hte Shan State Kachin National Network ni woi awn galaw ai rai n htawm,Shinggyim ahkaw ahkang hte seng nna hkaw tsun ai lam hpe Sara Mya Aye (FDF Yangon) kawn sa du hkaw tsun ai lam, Mungkan kawn masat da ai shinggyim ahkaw ahkang lam gaw mung chying mung shawa yawng mung chye na da ra ai re majaw ndai masat n htoi lamang hkaw tsun hpawng galaw ai re lam Lamang shabyin shatai Komiti Sara Num Lum Nyoi tsun ai.
Anhte Ginra hta grau nna amyu sha ni gaw lam amyu myu hku nna shinggyim ahkaw ahkang tawt lai hkrum nga ai re raitim tinang lu ai ahkaw ahkang ahkang hpe gwi gwi tsun shapraw na matu grai naw hkrit ai majaw hkam sha ra nga ai re majaw n hkrit n tsang ai sha gwi gwi tsun shapraw ra ai lam du sa ai Sr kaw nna mung atsawm tsun lang dan ai lam Sara Num matut tsun dan ai.
Hkaw tsun hpawng lamang hta Myen asuya hte seng ai magam dap ni, hpe mung saw shaga da nna galaw ai re hte hpawng hta Mung shawa 500 jan sa du shang lawm ai lam chye lu ai.
Mungkan Shinggyim Ahkaw Ahkawng Lam Hte Seng Nna Hkaw Tsun Hpawng Galaw
71 lang na mungkan shinggyim ahkaw ahkang masat n htoi rai nga ai Decembre 10 ya shani hta Kuthkai Pyi Htawng Su Gawknu kaw shinggyim ahkaw ahkang lam hte seng nna Hkaw tsun lamang galaw ai lam chyelu ai.


text:
Sagaing, Hti Jaik Mare Kahtawng Uphkang Salang Yawng Bungli Pru Mat
Jahten Sharun Hpung ngu masat tawn ai wuhpung ginra ni hta lai, ngam ai shara yawng hta May 10 kaw nna August 31 du hkra majan jahkring tawn ai lam, Myen hpyendap May praw 9 hta ndau dat sai.
COVID-19 ana zinli makawp ninghkap hte tsi lajang lam hpe atsawm grak laga galaw lu na matu hte htani htana simsa lam gawgap lu na yaw shada let ya na zawn majan jahkring ai re nga, tatmadaw Dap Up Daju rung ndau hta tsun ai.
Ya ten terrorist (ningchyun shanang jahten sharun hpung) ngu masat hkrum ai gaw Rahkai Arakan Army (AA) hte Arakan Rohingya Salvation Army (ARSA) yan rai nhtawm, ndai ten hpyen majan mung Rahkai mungdaw hte Palewa, Hkang mungdaw e grai na du nga ai re.
Jinghpaw mungdaw kata AA hpe hkapla tawn ai KIO ginra ni hta ndai majan jahkring ai ndau hkan shatup na masa n nga ai re. Lai wa sai March 20 hta, AA nga ai KIO Laiza hte Mai Ja Yang mare lahkawng gasat hkrum wa na re lam, Myen hpyendap kawn KIO hpe sadi jaw ai lam nga sai.
Ndai zawn shata 3 jan majan jahkring da ai ladaw, amyusha laknak hpai hpung ni hku nna tatmadaw Dap Up Daju a simsa lam lamyan (6) hta na (4) hpe hkan sa ra na re lam shadut tawn ai.
Dai lamyan mali gaw, myit hkrum da sai ga sadi ni hte maren sadi dung na matu, simsa lam ga sadi ni ntsa amyat n htuk na matu, buga ginra mungchying mungshawa ni hpe jamjau n jaw na matu, mungdan kawn shagrin da chyalu upadi ni hpe hkapla hkan sa na matu, tsun tawn ai.
Dai hta n ga, laknak hpai hpung shada da gasat gala n galaw na hte ginra masha ni ntsa adip arip n galaw na lam, asuya uphkang dap, matut mahkai hkawm sa hkawm wa lam hte mungshawa akyu ara hpe makawp maga lit la na matu, tsun shadut tawn ai re.
Lama na ndai lam ni hpe hkan sa ai lam n nga yang, tatmadaw gaw man ang ai hku ahkyak la na re lam tsun timung, gara ladat hte ari jaw na lam gaw n sanglang tawn ai.


text:
Sagaing, Hti Jaik Mare Kahtawng Uphkang Salang Yawng Bungli Pru Mat
Mungkan kap bra ana zinli kaba, COVID-19 machyi masha lahkawng hte san san hkrum katut ai Jinghpaw Mungdaw masha yawng (9) hpe shinggan n pru na pat hkrum yu sin tawn ai lam, chye lu ai.
Machyi masha masat (245), la, asak (30) ning, hte hkrum katut ai Myitkyina, Shatapru na masha (8) hpe dum nta n pru na hkum pat tawn nna Machyi masha masat (249), asuya tsi sara num, askak (24) ning, hte hkrum katut ai marai (1) hpe gaw Myitkyina tsirung kaba san da ai shara (quarantine center) kaw tawn da ai re.
Ndai machyi masha lahkawng, Masat (245) hta June 9, hte Masat (249) hta June 11, ya ni hta ana jep shapraw lu ai rai nna shan gaw maigan n pru ga yu ai lam, mungdan asuya Hkamja hte Ginsup Hkringmang Dap ndau ai re.
Masat (245) gaw Sammung Dingda, Si Sai mare na rai nna ya ten Tawnggyi asuya tsirung langai kaw rawng nga ai re. Shi Myitkyina lahta Tayang Zup kaw amu galaw nga ai kaw nna dum nta n wa shi yang, May (19) hta Shatapru Mawng Tai Kah Workshop amu galaw masha (5) hte de makau Let Ya lusha seng na masha (3) hte hkrum katut wa sai lam, Jinghpaw Mungdaw asuya Covid-19 makawp ninghkap komiti na Ningtau Ningbaw U Tin Lai tsun ai re.
Bai, Masat (249) hte hkrum katut ai, asak 40, Manmaw asuya lahta tsang jawng na sara num, gaw Myitkyina Dakkasu jawng de laika jep na matu June praw 3 kaw nna du taw nga ai ten, shi hpe Myitkyina tsirung kaba COVID-19 masam maram dabang de June 11 ya shani sa ap tawn ai nga, dakkasu jawng-up Dr. Aung Win tsun ai re.
Mungdan ting madang, bat Mali Ya lani mi kaw sha, Coronavirus machyi masha n’nan marai 11 (Maigan na du wa ai, Bangladesh na 1, Gala na 10) jat wa ai majaw, ana byin ai masha yawng 260 du wa sai hte, shanhte hta bai mai tsai wa ai gaw 165 rai nna si ai gaw marai (6) nan nan re lam, asuya Hkamja hte Ginsup Hkringmang Dap a June 11, shana hkying 8, ndau hta tang madun ai.
Mungkan madang hta gaw, June 11 du hkra, COVID -19 ana kap bra shadang gaw lani mi marai 100,000 jan hte tsaw jat nga dingyang rai nhtawm lani mi si ai jahpan chyawm gaw 3,000 hte 6,000 lapran hte hkrat yawm wa ai hpe, Worldometers sawk sagawn jahpan hta mu lu ai.
U.S. gaw mungkan e ana kap ai hte si jahpan law dik rai nna ya ten machyi masha wan 2 jan hte si ai gaw sen mi jan sai re. Myen mung a htingbu Gala mungdan hta, ya ten masha sen masum hkawt kaw ana kap bra nga nna si ai gaw hkying matsat jan hte, mungdan e ana kap ai shadang nambat 4 tsaw dik de gumhtawn lung nga sai re.


text:
Kachin mungkan e, “Kachin madun gawk htingnu” (Kachin Museum & Art Gallery) ngu ai, nga sai. Dai shara gaw Laiza – Hparat Panglai Laika Naura e, rai nga ai. Mi-moi, Kachin ni n galaw yu gar shi ai (n nga shi ai) bungli bungsi langai rai nga ai. Ngangkang ai amyusha madang ngu ai kawq, dai amyusha aq pratpra lai matwa ai lawnglam lamiq lamanh nah sakse sakgan, shingnip shingnar, arung arai ni hpe bai tamsawk shinggyin mahkawng madun dan ya lu ai mung, lawm nga ai. Dai bungli yiqngam gaw, “Ndai ni aq majaw Kachin gaw ndai hku, tsun shaga galaw sa wa nga ai re” ngu ai lachyum hpe mung, sakse hkam ya ai, rai nga ai. Amyusha langai htaq, rawng ra nga ai, lawm ra nga ai amyusha sutgan rai nga ai. Gawgap ra nga taw ai “Kachin amyusha nation building” hpe dangdi dangdep ai ninggun atsam marai kaji ni hte, gawsharawt dat ai lakang ninggam langai mung, rai nga gaq ai.
Kachin madun gawk htingnu hpe gawsharawt matwa ai yawshada lam langai gaw sawk dinglik (research paper) hpe lawq lawq lu galaw pruwa na matu, hpaji hparat wudat prang shara hpe ahkyen areng galaw tawn ya ai mung, rai nga gaq ai. Kachin amyusha htaq, Kachin lawnglam hpe ningshawng jawq ai sawk dinglik bungli ni grai grai galaw ra nga gaq ai. Dainih, ndai bungli bungsi ni hpe masing masa nga nga, jagumhpraw maq hkam nna hpaji hparat machyoi nga nga hte, woiawn galaw nga ai Kachin wuhpung wuhpawng ni grak rai, n nga shi ai ngu yang mung, shut hkra gaw n rai na re. Myen amyu uphkangh magam ni, bum nga amyu masha ni ntsa e gawngbah shah lu ai mung, shanhte ni sawk dinglik (research work) hpe ayan galaw nga ai re. Gsd. UPWC hpaji machyoi ni, aten shagu research paper ni hpe galaw nna maraq shalun ra nga maq ai. Dai hpe “Maha Byuha” masing masa satlawat e, jailang nga maq ai. Kachin mungkan e, Kachin wuhpung wuhpawng malawng ni gaw la-ning mi raiwa raitim, Kachin shawa masha akyu ara aq matu, laikabuk langai mi pyi n lu ka shaprawq ai madang, rai nga gaq ai.
Kachin ni gaw ndai madang satlawat kata e Myen hte, ka-muq chyaq hkat nga ai, rai nga gaq ai. Rawt galu kaba nga sai amyusha ni, ngangkang sai amyusha ni gaw manu dan ai laikabuk ni lawq lawq hpe lu ka, lu shaprawq nga maq ai. Dai laikabuk ni yawng gaw shanhte amyusha akyu ara hpaji hparat matu hkrai, rai nga ai. Federal mi ngu ngu, awmdawm mi ngu ngu Kachin ni “amyusha gawgap lam” hpe jahkum shatsup, shangang shakang, ahkyen areng gawsharawt galaw matwa ra na yiq-ngam bungli bungsi ni, ninggam lakang ni grai nawq lawq nga gaq ai.
Kachin madun gawk htingnu hpawq hpawng hte rau, ningshawng jawq madun dan na hkyen lajang tawn ai gabaw sumlar ni gaw “Jinghpaw Hpyenla” (Kachin Soldier : Late 19th century – Early 20th century) lamang ni, rai nga ai. Dai hpang, aten numdawq hte numdawq hku nna gabaw sumlar ni pang hte pang matut madun shayan matwa na rai nga gaq ai. Gsd. – jawqjau, mayam (slavery), ridaq maka, makoi mayang, htunghking, … ni, rai nga ai. James Henry Green (1893-1975) wa dem mahkawng matwa ai sumlar ni hkrai nawq, rai nga ai. Ndai ni hpe “Royal Pavilion & Museum (UK)” deq nna bai ka-nan galaw lah wa ai Kachin arung arai ni, rai nga ai. Lawuq nah sumla ni gaw dai kaw madun na sumla nkau mi, rai nga ai.
Bai nna IIWW (Japan Majan Prat) nah Jinghpaw hpyenla photograph ni, document laili laika ni, arung arai ngam ni hpe shinggin mahkawng madun tawn lu na matu mung, myit lajang nga gaq ai. Yiq-ngam bungli kaba ai majaw, aten jahtuk lah ra ai mung, rai nga gaq ai. Ndai sakse sakgan ni gaw Kachin lamugah dailup daihpang hpe bai tsun madiq kahtap, hpungtang kashaw ngoi taw nga ya na waqhpawk kawah rai nga ai. Mi-moi prat e, Kachin ni gaw Maliq-Nmai Waqlawng Gah, Sakhkung (Dehong) – Gauligongshan Gah, Tengchong, Shadan Krung, Hpin Yang Pa – Gangngai Pa, Nhkum Krung, Gauri ni tsun laiwa sai “Damdam Diwa Nshawn Pa”, Nmau Pa, Mungmi-Sinli Gah, Myitkyina – Manmaw – Katha Ga ni, Htingnai Gah, Hugawng Pa, Pisa Gah (Northeast India) lamugah ni gaw Kachin ni gaga mama, htiq htiq htang htang, prupru shangshang, maduq nga hkrat wa ai dailup daihpang shara ni, rai nga ai. Dainih gaw achyen achyaq ahkyep alep rai taw nga sai. “Je naq magang, je mat maq magang” sheq raiwa nga ai. Shamying tawn ai amying ningsang ni mung, “je naq – je shai magang”, rai nga nga ai.
“Kachin amyusha gawgap lam” lawnglam shagu e mung, yu tawt shalai, malap mali nna nga shalai n mai mat sai satlawat kata e hpyenhprawng hpyen-yen (IDPs) prat hte, shachyaq matep nyap hkrumh nga gaq ai. Shawng deq nawt yang mung, dangh dangh nga pat; hpanglam deq ninghtang htingnut yang mung, mayuq ma-ut hkrum na tai chyaluh ang taw ai satlawat kata e galaw ra nga sai bungli bungsi ni, rai nga sai.
Ka ai – Hkangda Hkam Nyoi


text:
Gaza gasat gala myit rawt ai hpung ni hku nna 2019 ning May shata 4 ya shani hta dawsa laknak 150 jan hpe Israeli ni nga ai maga de gap bun ai hpe chye lu ai.
Ndai zawn Palestine hte Israel ni manghkang kalang bai byin wa ai gaw, May shata praw 3 ya bat hpang manga ya shani, Gaza jarit mayan hta Israel hpyen la lahkawng hpe sinat hte gap ngut ai hpang, Israel ni hku nna nbung li hte bai gap wa ai hta Gaza kaw nga ai Hamas hpung kaw nna marai lahkawng hte, Gaza jarit hta ninghkap nga ai Palestine shawa lahkawng, yawng rai jang marai 4 si hkrum nna, marai 51 hkala hkrum wa sai. Dai hpe kalang Palestine ni hku nna, kru ya shani hta Gaza kawn dawsa pila 150 hte matai htang ai hku n’na bai gap hpang wa sai.
Gaza kawn dawsa laknak 150 daram gap wa ai hta, Israel makawp maga dap ni hku nna ( Iron Dome Missile ) hte 90 jan hpe lamu hta hkap shingdang jahten kau lu sai ngu tsun wa sai, Israeli maga de si hkala hkrum ai lam n nga shi ai hpe mung chye lu ai.
Palestine shiga dap langai hku nna tsun ai hta, Israel hpyen gasat nbung li ni hku nna Beit Hanoun mare na hkai lu hkai sha galaw ai shara ni hpe shading nna gap ai ngu tsun wa sai.
Israel hpyen dap ni hku nna, dingda Gaza nhpan kum da ai Khan Younis mare a sinpraw maga na hpyen dap outpost ni hpe mung nbung li hte bai nhtang gap wa sai. Gaza hkam kaja lam dap a Salang kaba langai tsun ai hta, Palestinian masha 2 si nna marai 4 hkala hkrum wa sai ngu tsun wa sai.
Gaza hta machyu ai, gasat gala myit rawt ai hpung ni nga ai shara de sha, shading nna gap ai ngu Israel hpyen dap kawn tsun wa sai.
Gaza hta Palestine amyu sha wan 2 daram nga nna, Israel ni hku nna, mai gan kaw nna garum ai lam ni hpe Gaza de n shalai shangun n’na pat da ai majaw, Gaza bu ni hku nna sut masa lam hta mayak kaba hkrum wa nna, lam shagu hta matsan hkrum let hkam sha ra nga ai.
REF: BBC, Aljazeera
Ja Tawng Naw


text:
Wunpawng Mungdan Shanglawt Hpyen Dap, Masat (2) Dap Ba, Masat (11) Dap Dung Ginra, Danai lido lam mayan Maran Kahtawng kaw July(30) ya jahpawt hkying (4:00) aten daram kaw nna hkying (5:00) du hkra dai ginra hta gate jahkrat nna dap jung nga ai Myen hpyen gumshem dap Ts.K.Hk ni hte Wunpawng mungdan shanglawt hpyen dap ni gasat poi byin ai lam nga ai.
Dai jahpawt hkying (3:40) aten daram hta mung Mogawng ginra kaw dap jung nga ai Myen hpyen gumshem dap Ts.K.Hk(3) dap ni hpe mung Wunpawng mungdan shanglawt hpyen dap ni sa gap gasat ai lam nga ai.
Wunpawng Mungdan Shanglawt Hpyen Dap, Masat (5) Dap Ba, Masat (3) Dap Dung Ginra Wai Maw Mading mare hte Labang mare lapran kaw mung July (29) ya shana hkying (10:50) aten daram kaw nna Wunpawng mungdan shanglawt hpyen dap ni hte Myen Hpyen gumshem dap Hk.L.Y (58) ni gasat poi laja lana byin ai lam nga ai.
Gasat poi byin ai ten Myen hpyen gumshem dap ni makau grup yin de laknak kaba gap shadam ai majaw mungmasha marai lahkawng laknak kaba pala hkyep hkra hkala hkrum ai hta marai langai gaw hkala sawng nna asak si sum ai lam mung nga ai.
Gasat poi byin ai hpang Hkaya Bum hte Bumre bum kaw nga ai Myen hpyen gumshem dap ni mung July (30) ya jahpawt hkying (1:00) Jan aten daram hta  Ginjaw Ginra maga de laknak kaba gap bang ai lam nga ai re .
Wunpawng Mungdan Shanglawt Hpyen Dap, Masat (8) Dap Ba, Masat (35) Dap Dung Ginra, Mungnyang ginwang, Namsi Awng mayan kaw mung July (30) ya shani hkying (11:00) aten daram kaw nna Jinghpaw mung de htu shadut lung wa ai Myen hpyen gumshem dap ni hte Wunpawng mungdan shanglawt hpyen dap ni gasat poi byin ai lam nga ai.


text:
Lahta Sam Mung, Muse ginra, Pan Sai, Kawng Sahti mare masha ni hpyen majan koi yen kau da ai dum nta ni hkan September (19) ya shani Myen hpyen gumshem dap ni shang chyinglau nna arung arai ni la kau ya ai lam ginra masha ni tsun kaw na chye lu ai.
Myen hpyen gumshem dap ni gaw hpyen koi yen nga ai Mungmasha ni a dusat yam nga rai nga ai U,Wa,Gwi ni hpe du hkra sat sha kau ya ai lam hpe chye lu ai.
Hpyen koi yen nga ai mare masha ni kawn mare de bai wa yu ai shaloi dum n-ta kata de chyinghka zaw adup hpaw nna kam mara arung arai adup jahten kau da ai hte shanhte ra ai arung arai ni hpe mung la kau ya ai nga nna mare masha langai tsun ai re.
Ya aten Lahta sammung ginra ni hta Myen hpyen gumshem dap ni hte ginra laknak lang hpung ni shani shagu ngu na gasat poi byin ai majaw hpyen koi yen ra ai mare kahtawng ni law jat ding yang rai nga ai re.
Hpyen koi nga ai mungmasha ni malu masha arung arai, garum n-tum ni ra kadawn nga ai lam chye lu ai.


text:
Ndau Laika
Jinghpaw Laika 125 ning jubili măsat Jinghpaw laili laika ningja mădun ai lămang hpe gălaw sa wa na ré. Amyu ru-sai, bawsang, măkam măsham hpung, mungdan nga shăra n ginhka ai, Jinghpaw laika myit lawm ai ni yawng shang lawm mai ai.
Ningja mădun lămang hpe ninggam (3) gălaw sa wa na ré. Ninggam shăgu hta, shang lawm ai ni yawng kumhpa hkam la lu na rai. Ningtawn ai ni gaw shăgrau shăa hkrum na sha n-ga, Jinghpaw laili laika hpungjat lămang ni hta shang lawm lu nhtawm, hpang na Ninggam de mătut shang lawm lu na ré.
Ninggam (I) Lămang hpe lăwu na măhkyen hte măren gălaw sa wa na ré.
Ninggam I
Gabaw: “COVID-19 ZINLI ZINDAM”
Laili Laika Hpan: Gashăgawp, Sumroi, Sumrai
Laika-ngau Hkap La Aten: 10 – 31 May 2020
Laika-ngau Shăgun na mătu
Email: JinghpawLaika125@gmail.com
Hkringdat: Kachinland College, SNS-56 Shatapru, Myitkyina, Kachin State
Tel: 09978377222


text:
Myen hpyen gumshem dap ni Hpakant ginra kata lai wa lai sa mungshawa ni hpe laja lana sawk jep ai lam, dum nta hkan shang jep ai lam ni galaw nga ai re hpe ginra masha ni tsun ai kaw na chye lu ai.
June (16) ya shani hta mung Hpakant ginra, Tamahkan mare kata Myen hpyen gumshem dap Hk.M.Y (119) dap kata na hpyen hpung ni n-gun madun na matu hpawng chyawm nga ai mungshawa ni hpe sinat hte gap kapaw shabra ai hte mungshawa dum nta hkan sawk jep hkawm ai lam hpe na chye lu ai.
June (3) ya shani hte June (15) ya shani hta mung hpyen gumshem hpe nra sharawng ninghkap n-gun madun ai mungshwa ni hpe Myen hpyen gumshem ni sinat hte gap kapaw shabra ai hte shana aten mung mare makau grup- yin hkan sinat gap kapaw ai lam jahkring hkring galaw nga ai lam na chye lu ai.
Myen hpyen gumshem dap ni ya aten shara shagu ngu na daram hta hkawm sa hkawm wa modo sengke ni hpe laja lana sawk jep ai lam, shana aten nga hkawm ai ni hpe sinat hte hkan shachyut gap ai lam ni galaw nga ai re.


text:
Mungmyit Sinli ga, Hpyen yen dabang nkau shara nkau ni hta mayak mang hkang nga ai rai nna, Garum ning tum hpung nkau mung hpyen yen mung shawa ni hpe garum ai lam dawm jahkring ai lam nga ai re hpe chye lu ai.
Nampaka mare kaw hpyen koi yen nga Mung shawa ni hpe ICRC Uhpung ni kaw nna hpung nba ni garum jaw ai lam nga ai raitim, dai ning gaw lai wa sai shaning na zawn Nampaka hpyen yen dabang kaw sha n-ga kaga hpyen yen dabang ni hta mung ra ai lam hpe tang du n-garum jaw ai lam Napaka hpyen yen dabang lit hkam Sara Num Me Ri Yam tsun ai.
Hpyen yen dabang ni hta garum jaw garum ya nga ai Save the Childen Uhpung ni dawm jahkring kau sai lam ni nga ai rai nna, WFP Uhpung ni mung 2019 ning htum ai hte shan hte a garum jaw ai lam hpe dawm jahkring wa na masa nga ai majaw hpyen yen mung shawa ni grai myit tsang ai lam nga ai hpe chye lu ai.
Mungmyit Sinli Ga, Hpyen Yen Dabang Nkau Shara Ni Hta Mayak Mang Hkang Hkrum Nga
Mungmyit Sinli ga, Hpyen yen dabang nkau shara nkau ni hta mayak mang hkang nga ai rai nna, Garum ning tum hpung nkau mung hpyen yen mung shawa ni hpe garum ai lam dawm jahkring ai lam nga ai re hpe chye lu ai.