c: application/atom+xml

text:
Laika NgauKachin News Group (KNG) gaw wanglu wanglang Jinghpaw Wunpawng (J.W) shiga dap langai rai nna, Jinghpaw, Myen hte htingbu mungdan shiga ni hpe Jinghpaw hte Inglik ga ni hte ka ai.http://kachin.kachinnews.com/laika-ngau-gawk.feed2012-11-10T00:20:48+07:00Joomla! - Open Source Content ManagementShaning Ningnan 2012: Mungdan Up Chyeju Shagrin Ya Ai Karai Kasang 2012-01-01T15:54:35+07:002012-01-01T15:54:35+07:00http://kachin.kachinnews.com/laika-ngau-gawk/2019-shaning-ningnan-2012-mungdan-up-chyeju-shagrin-ya-ai-karai-kasang.htmlGumdi Malahpainawdin@gmail.com    Tara Jahprang 11, Shakawn Kungdawn 90. Shingran 21  …  ga dai gaw nanhte a Karai Kasang Yehowa lajang da ai ga rai nga ai; shaning nnan shani kaw nna hpang jahtum shani du hkra, na a Karai Kasang Yehowa a lamu ga dai hpe tut tut a yu nga ai. 11:12 .     Shingrai jang, na nji nwa ni hpe jaw na nga, Yehowa dagam da ai mungdan hta, nang hte na nshu nsha ni a aprat gaw, ginding aga ntsa e sumsing lamu grin nga dingsa galu nga na malit dai. 11:21       Tara Jahprang 11, Shakawn Kungdawn 90. Shingran 21  …  ga dai gaw nanhte a Karai Kasang Yehowa lajang da ai ga rai nga ai; shaning nnan shani kaw nna hpang jahtum shani du hkra, na a Karai Kasang Yehowa a lamu ga dai hpe tut tut a yu nga ai. 11:12 .     Shingrai jang, na nji nwa ni hpe jaw na nga, Yehowa dagam da ai mungdan hta, nang hte na nshu nsha ni a aprat gaw, ginding aga ntsa e sumsing lamu grin nga dingsa galu nga na malit dai. 11:21   Anhte a Hkrismat: Nachying Kabu Gara Mai Ai Padang Shiga2011-12-22T07:57:08+07:002011-12-22T07:57:08+07:00http://kachin.kachinnews.com/laika-ngau-gawk/2013-anhte-a-hkrismat-nachying-kabu-gara-mai-ai-padang-shiga.htmlHkringmu Dan Gauri Gamlahpainawdin@gmail.com    Hkrismat Mungga, Madu A Shaning 2011   Anhte a Hkrismat: Nachying Kabu Gara Mai Ai Padang Shiga   Luka 2: 8-20   “Dai majaw lamu kasa gaw, Hkum hkrit myit; yu mu, masha nlang a matu nachying kabu gara mai ai shiga, ngai nanhte kaw gun sa ring ngai; daini na nhtoi hta Hkye Hkrang la ai wa Hkristu ngu ai Madu gaw, Dawi a mare e nanhte a matu shangai wa sai.” Luka 2:9-10     Hkrismat Mungga, Madu A Shaning 2011   Anhte a Hkrismat: Nachying Kabu Gara Mai Ai Padang Shiga   Luka 2: 8-20   “Dai majaw lamu kasa gaw, Hkum hkrit myit; yu mu, masha nlang a matu nachying kabu gara mai ai shiga, ngai nanhte kaw gun sa ring ngai; daini na nhtoi hta Hkye Hkrang la ai wa Hkristu ngu ai Madu gaw, Dawi a mare e nanhte a matu shangai wa sai.” Luka 2:9-10 Woichyai tsinyam dabang hkrap myi-prwi kata na n-gun2011-08-19T13:00:00+07:002011-08-19T13:00:00+07:00http://kachin.kachinnews.com/laika-ngau-gawk/1882-woichyai-tsinyam-dabang-hkrap-myi-prwi-kata-na-n-gun.htmlKNGlahpainawdin@gmail.com
Wunpawng Mungdan shanglawt Asuya (KIO/KIA) ginjaw Laiza myu, Woichyai lawk hta gawgap da ai Gawknu kaba hta n sam hkum hkra rai nga ai buhkawm yupra arai, sadek, di, hkawan ni dingren rai hpyen hprawng masha ni hpe mu lu nga ai, malawng gaw nu num ni, ma ni, asak naw ram ramma ni hte asak kaba sai kaji kawoi rai nga ai, shanhte gaw dung ai ni gaw dung, tsap marawng ai ni gaw tsap, kaleng nga ai ni gaw kaleng, mau masem ai ni mung mau rai, ma ni gaw ginsup let rai nga ma ai, nkau mi gaw KIO Asuya a shiga hte sumla hkrung shapoi dap na shapoi ya ai sumla hkrung yu rai nga ma ai gaw……. hkum sum hpa nan rai nga ai.

Wunpawng Mungdan shanglawt Asuya (KIO/KIA) ginjaw Laiza myu, Woichyai lawk hta gawgap da ai Gawknu kaba hta n sam hkum hkra rai nga ai buhkawm yupra arai, sadek, di, hkawan ni dingren rai hpyen hprawng masha ni hpe mu lu nga ai, malawng gaw nu num ni, ma ni, asak naw ram ramma ni hte asak kaba sai kaji kawoi rai nga ai, shanhte gaw dung ai ni gaw dung, tsap marawng ai ni gaw tsap, kaleng nga ai ni gaw kaleng, mau masem ai ni mung mau rai, ma ni gaw ginsup let rai nga ma ai, nkau mi gaw KIO Asuya a shiga hte sumla hkrung shapoi dap na shapoi ya ai sumla hkrung yu rai nga ma ai gaw……. hkum sum hpa nan rai nga ai.
Chyeju hpring tsup ai Shaning Ningnan2009-01-01T07:00:00+07:002009-01-01T07:00:00+07:00http://kachin.kachinnews.com/laika-ngau-gawk/284-chyeju-hpring-tsup-ai-shaning-ningnan.htmlSara Maran Hkun Sanlahpainawdin@gmail.com  "Ndai Nye a ga na nna, hkan galaw ai wa kadai mung, tinang a nta hpe lunghkrung ntsa e gap da ai hpaji rawng ai wa hte bung nga ai....Ndai Nye a ga n na nna, n hkan galaw ai wa kadai mung tinang a nta hpe zaibru jang e gap da ai masha angawk hte bung nga ai. Dai marang htu nna hka tung wa ai hte nbung bung wa nna, dai nta hpe wa ahtu wu ai rai nna dai gaw kadawng daw mat ai: de a kadawng daw mat ai gaw nyawp rap rai nga ai. (Mahte 7:24-27)"   Lai wa sai aten ni hpe bai myit yu yang Karai Kasang a makawp maga ai, lam woi madun ai, anhte a makau e arau nga ai lam hpe hkam sha nga ai. Daini du hkra asak hkrung nga lu ai ahkaw ahkang chyeju lu la ai lam gaw kaba la ai Karai Kasang a kaba la ai chyeju kumhpa rai nga ai. Anhte langai hkrai hta Karai Kasang a myit mada yaw shada ai lam kaba nga ai majaw rai nga ai.  Nang ngai hpe jahpu manu shadan ai majaw, anhte langai hkrai gaw manu dan ai ni rai nga ai.   Lai wa sai nhtoi ni hta galaw shut ai lam ni, sum mat ai lam ni, mai kaja ai lam ni, awngdang ai lam ni law law byin lai wa na sai. Gade yak hkak ai lam raitim tawt lai la lu sai, sharin la mai ai lam ni rai sai. Mai kaja ai hte awngdang ai lam ni a majaw mung Karai Kasang a hpung shingkang hpe mu lu sai. Kaning re ai wa mi raitim ya chyeju dum let shakawn kungdawn na lam sha rai sai. Ya 'Shaning Ningnan' hta ganing rai asak hkrung nna nhtio ni hpe lai wa lu na rai kun?  Shaning Ningnan hta anhte a asak hkrung lam a ahkyak madung tawn ai lam ni gaw hpa baw ni rai kun? Tinang ahkyak madung tawn ai lam gaw tinang a asak hkrung lam hpe awngdang rawt jat shangun ai zawn, hkrat sum ai lam mung byin pru wa nga ai.
1. Karai Kasang hpe kamsham hkrit hkungga ra ai
Tsa ban 21 gaw hpaji prat re majaw anhte shinggyim masha ni gaw hpaji hpe tam shakut ma ai, sharin hkaja nga ma ai. Hpaji atsawm n chye yang aprat gaw hpang hkrat mat na. Hpaji n chye ai wa gaw masha ni a hpang hkan, shangun ma shatai na re. Hpaji hta kung hpan yang she amyu rawt jat na, masha uhpawng bawngring na, madu tai lu na. Hpaji n chye yang masha uhpawng hte amyumasha yawng hpang hkrat mat na nga nna tsun shaja nga ai ten rai nga ai. Hpaji gaw yawng mayawng hta ahkyak dik re, madung nan re nga ma ai. Daini na ten hta jaw ai lam langai rai nga ai. Raitim tsepkawp jaw ai, teng man ai lam rai nga ai kun?  Lai wa sai 10 ning jan hta Pyin Oo Lwi (Me Myu) kaw jawng boarder tawn na kasha la kasha lahkawng a matu kanu yan kawa hkyen ma ai. Ma yan lahkawng hpe jawng laika shakut, laika ram shangun mayu ai majaw mung rai, boarder tawn ai ngu ai gaw ja gumhpraw grai ma ai majaw mung rai na re. Kanu gaw kasha yan hpe ga htet ai ''Ja gumhpraw mung law law jaw tawn ai re majaw, ma yan e laika hpe sha shakut mu yaw... Laban Shani nawku jawng pyi n sa ra ai, laika hpe sha shakut mu yaw'' ngu nna htet tawn ai.   Ma yan nau mung kanu htet ai ga hpe madat ma ai. Laban Shani nawku jawng de pyi n du mat masai. Ma yan nau tsang 10 awng ma ai. Dai hpang gaw ma yan nau kani ya tai, tsi kajam nna ahkyuk htawng de jahkring hkring du, kanu yan kawa gaw lu ai gumhpraw hte wa shaw la dat, tsi bai kajam dat, htawng rawng dat rai nna kanu yan kawa tam ai ja gumhpraw gaw htum ma mat wa sai, hka kap ma ai. Ya daini du hkra myit n su nga ma ai.  Kaja wa nga yang, Karai Kasang hpe shawng tam ra ai. Yehowa hpe hkrit hkungga ai myit gaw 'hpaji a npawt' nan rai nga ai. Karai Kasang hpe n hkrit ai wa gaw kaning re ai hpe mung n chye hkrit ai. Kanu kawa hpe mung hkungga la ra di na mung n chye ai, nanghpam lusha hpe mung n hkrit ai, nhkru nkaja ai amu galaw na mung n hkrit ai. Dai majaw hta la pyi n mai hkra hten run mat chye nga ai.  Karai Kasang hpe kamsham na, kamhpa na, hkrit hkungga na ngu ai gaw 'Shaning Ningnan' hta numbat (1) madung tawn na lam rai sai. Dai gaw hpaji byengya hte awngdang ai lam a npawt nan rai nga ai.
2. Chyum Mungga hta ngang grin nga ra ai
Chyum mungga hta hpung shingkang rawng ai, myit masin hpe shalan shabran ya lu ai, myit n su ai ni hpe hpaji jaw ai, myit masin hpe kabu shangun ai, san seng ya ai, aprat hpe galai shai ya lu ai, atsam marai nan rai nga ai (shakawn 19:7-9)  Anhte hkristan ni hta Karai Kasang hpe chye ai, kamsham ai nga ai hta myit dik mat chye nga ai. Tinang a wenyi n-gun rawng nna hkamja nga na matu hpa baw galaw ra na re hpe n dum n chye nga ga ai. Wenyi lam hta gawng kya nga ai, hkam n kaja ai gaw myi hte mu chye lu ai baw n rai nga ai. Wenyi atsam rawng nna n-gun rawng nga na matu gaw anhte hte hta nga ai chyum mungga hpe hti ra nga ai. Hpa mjaw nga yang, chyum mungga gaw anhte a asak prat lam hpe mauhpa shabyin ya lu ai majaw rai nga ai.  Karen (Kayin) hpu nau ni kaw nna shawng n'nan Karai Kasang hpe kamsham hkap la ai Ko Tha Pyu ngu ai wa gaw, sasana sara ni hte n hkrum shi ai ten hta masha sat ai damya wa langai re. Raitim Karai Kasang a mungga hpe na la nna kamsham ai hpang gaw masha ni hpe hkye hkrang la ai gabu kara shiga hpe hkaw tsun ai wa tai wa sai. Chyum mungga a majaw masha a aprat gaw tsepkawp galai shai nna san seng mat ai.  Dai hte maren, anhte Jinghpaw Wunpawng amyusha ni sasana sara ni garai n du ai ten hta ganoi mat mat ai amyu rai nga ai. Jinghpaw Wunpawng buga de sasana sara ni du sa nna Karai Kasang a Chyum Mungga wa jaw ai a majaw, daini du hkra mungkan ntsa grin nga lu ai, mungkan htum hkra grin nga na amyu re. Dai gaw Karai Kasang a Chyum Mungga hpe hkapla kamsham ai a majaw rai sai. Mungdan shara magup de mung du hkawm sa nna shanu nga lu saga ai. Hpaji hparat machye machyang madang tsaw wa sai. Lu su nga sai.  Chyum mungga gaw masha langai hkrai a asak hkrung lam hpe galai shai ya ai zawn masha amyusha yawng a gam maka, asak aprat yawng hpe galai shai ngang grin, rawt jat ya nga ai. Shaning Ningnan hta nang ngai galaw ai lam yawng hta awngdang wa lu hkra Karai a chyum mungga hpe shani shana hti nna, myit mang ra nga ai. (shakawn 1:1-3,Yawshu 1:7-9) Anhte ramma ni a asak hkrung ai lam gaw san seng nga lu ai n rai nga ai, dai majaw chyum mungga hte maren sadi nga ra ai. (shakawn 119:9)
3. Chyeju shakawn chye ra ai
Chyeju dum chye ai myit gaw Karai Kasang ra sharawng awng ai lam rai nga ai, Karai a arawng shapraw ai wa rai nga ai. (shakawn 50:23) Chyeju dum chye ai myit rawng ai gaw chyeju htang ai lam nan rai nga ai.  Chyeju shakawn kungdawn ai gaw myit ngwi myit pyaw ai, kabu kara aw law lu ai hte atsam hpe lu la ai lam rai nga ai. Karai Kasang hpe shakawn kungdawn ai lam hta mauhpa atsam hpung shingkang rawng nga ai. Shakawn kungdawn ai lam hpe tsadan hte nat ni hkrit kajawng nga ai.  Mawhpa ngu ai Lahu mare hta sasana galaw ai sara Awliva tsun dan ai. Sasana galaw ai majaw mare masha nkau Madu Yesu hpe hkap la kamsham ma ai hte nawku hpung kasha langai byin pru wa sai. Lani mi na nhtoi hta nat jaw hkinjawng sara kaba wa hkristan hpung de sa nna ''Nanhte Yesu hpe kam ai ni mungga htawn akyu hpyi ai gaw hpa n ra tim, mahkawn shakawn ai lam hpe gaw chyeju hte hkum galaw ya myit'' nga nna hpyi nem nga ai.   Anhte hkristan ni gaw mahkawn shakawn ai hpung re majaw mahkawn n shakawn ai gaw n mai nga ai, hpa majaw mahkawn shakawn ai hpe pathkum mayu a ta ngu bai san yang ''Nanhte hkrstan ni mahkawn shakawn yang nat shaga n mai mat ai, nat ni gara de makoi hprawng ai re n chye ai majaw bungli n byin ai'' nga nna tsun dan nga ai.  Tsawra ai hpunau nu wa ni e..., ya Shaning Ningnan de shang wa ai aten hta chyeju shakawn ai myit masin hte, chyeju dum let shang wa ga. Du na ra ai shani nhtoi n'nan shagu hta jahpawt rawt wa ai hte anhte a myit masin hte n-gup ni gaw shawng nnan chyeju kaba la ai Karai Kasang, "thank you Jesus" nga ai hte nhtoi ningnan hpe hkap tau la ga. Aput angun re ai myit, aga ni hpe n myit ga. Tsadan hpe anhte a myit masin hte n-gup hta ahkaw ahkang n jaw ga. Shakawn kungdawn ai myit masin hte 'Shaning Ningnan Ninghtoi N'nan' hpe hkap tau yang dai shani nhtoi ni gaw myit ngwi myit pyaw let kabu gara nga pyaw na re.  Tsawra ai nu wa hpu nau ni yawng e..., anhte Wunpawng myusha ni yawng hpe hpan tawn da ai Yehowa Karai Kasang hpe kamhpa manoi let hkrit hkungga nga ga. Dai gaw hpaji a npawt majing re. Karai a Chyoipra ai chyum Mungga anhte hpe jaw tawn sai re. Chyum Mungga hpe hkap la sai majaw mungkan ga hta Jinghpaw Wunpawng amyusha ngu ai asak hkrung grin nga lu ai rai nga ai. Mungga hte sha amyu gaw bawngring gan ga galu kaba rawt jat wa lu ai re. Karai hpe malap kau Chyum laika hpe galoi n hti rai yang gaw Jinghpaw Wupawng amyu ngu ai gaw hkrat sum mat nna mungkan ntsa kaw nna mat mat na rai nga ai.   Karai Kasang hpe kamhpa hkrit kamyin let hpaji hpe hkaja sharin achyin nga ga, dai rai yang anhte Jinghpaw Wupawng amyu yawng hpaji hta kung jat ai ni tai na re. Chyum mungga hte nhtan n shai ai sha, Mungga matsun ga hte maren ngang ngang tsap, shani shana hti nna myit mang nga yang, anhte myit mang ai lam yawng byin tai awngdang wa na teng teng rai nga ai.   Madu Yesu a Mungga na nna hkan galaw yang lunghkrung ntsa e nta gap ai hpaji chye ai wa zawn tai ga, Mungga hpe na la nna n hkan galaw yang zaibru jang e gap ai angawk ai masha zawn nbung hte marang kaba htu yang 'nyawp rap' kadawng daw mat na ra ai. Du na ra ai shani nhtoi nnan shagu hta shakawn kungdawn let, mahkawn mangoi let, chyeju dum ai myit masin hte hpang wa ga. Ngwi pyaw simsa ai hte awngdang ai lam gaw anhte a matu rai nga ai.  Shaning Ningnan, Nhtoi Ningnan shagu, Ahkying Aten shagu hta Karai a hpung shingkang shadan lu ai ni, amyu hpe gaw sharawt lu ai ni, lam shagu hta awngdang lu ai chyeju hkam la lu ai ni anhte byin tai nga lu na matu (1) Yehowa Karai Kasang, (2) Chyum Mungga, (3) Chyeju shakawn kungdawn ai lam, ndai lam ni hpe n malap ga. Karai a hkum tsup ai chyeju hte hpring tsup ai Shaning Ningnan rai u ga. Aman.   Laika ka ai wa Sara Maran Hkun San gaw Myen mung Hkalup Hpung Ginjaw (Myanmar Baptist Convention, MBC) a ramma hpa-awn re.       "Ndai Nye a ga na nna, hkan galaw ai wa kadai mung, tinang a nta hpe lunghkrung ntsa e gap da ai hpaji rawng ai wa hte bung nga ai....Ndai Nye a ga n na nna, n hkan galaw ai wa kadai mung tinang a nta hpe zaibru jang e gap da ai masha angawk hte bung nga ai. Dai marang htu nna hka tung wa ai hte nbung bung wa nna, dai nta hpe wa ahtu wu ai rai nna dai gaw kadawng daw mat ai: de a kadawng daw mat ai gaw nyawp rap rai nga ai. (Mahte 7:24-27)"   Lai wa sai aten ni hpe bai myit yu yang Karai Kasang a makawp maga ai, lam woi madun ai, anhte a makau e arau nga ai lam hpe hkam sha nga ai. Daini du hkra asak hkrung nga lu ai ahkaw ahkang chyeju lu la ai lam gaw kaba la ai Karai Kasang a kaba la ai chyeju kumhpa rai nga ai. Anhte langai hkrai hta Karai Kasang a myit mada yaw shada ai lam kaba nga ai majaw rai nga ai.  Nang ngai hpe jahpu manu shadan ai majaw, anhte langai hkrai gaw manu dan ai ni rai nga ai.   Lai wa sai nhtoi ni hta galaw shut ai lam ni, sum mat ai lam ni, mai kaja ai lam ni, awngdang ai lam ni law law byin lai wa na sai. Gade yak hkak ai lam raitim tawt lai la lu sai, sharin la mai ai lam ni rai sai. Mai kaja ai hte awngdang ai lam ni a majaw mung Karai Kasang a hpung shingkang hpe mu lu sai. Kaning re ai wa mi raitim ya chyeju dum let shakawn kungdawn na lam sha rai sai. Ya 'Shaning Ningnan' hta ganing rai asak hkrung nna nhtio ni hpe lai wa lu na rai kun?  Shaning Ningnan hta anhte a asak hkrung lam a ahkyak madung tawn ai lam ni gaw hpa baw ni rai kun? Tinang ahkyak madung tawn ai lam gaw tinang a asak hkrung lam hpe awngdang rawt jat shangun ai zawn, hkrat sum ai lam mung byin pru wa nga ai.
1. Karai Kasang hpe kamsham hkrit hkungga ra ai
Tsa ban 21 gaw hpaji prat re majaw anhte shinggyim masha ni gaw hpaji hpe tam shakut ma ai, sharin hkaja nga ma ai. Hpaji atsawm n chye yang aprat gaw hpang hkrat mat na. Hpaji n chye ai wa gaw masha ni a hpang hkan, shangun ma shatai na re. Hpaji hta kung hpan yang she amyu rawt jat na, masha uhpawng bawngring na, madu tai lu na. Hpaji n chye yang masha uhpawng hte amyumasha yawng hpang hkrat mat na nga nna tsun shaja nga ai ten rai nga ai. Hpaji gaw yawng mayawng hta ahkyak dik re, madung nan re nga ma ai. Daini na ten hta jaw ai lam langai rai nga ai. Raitim tsepkawp jaw ai, teng man ai lam rai nga ai kun?  Lai wa sai 10 ning jan hta Pyin Oo Lwi (Me Myu) kaw jawng boarder tawn na kasha la kasha lahkawng a matu kanu yan kawa hkyen ma ai. Ma yan lahkawng hpe jawng laika shakut, laika ram shangun mayu ai majaw mung rai, boarder tawn ai ngu ai gaw ja gumhpraw grai ma ai majaw mung rai na re. Kanu gaw kasha yan hpe ga htet ai ''Ja gumhpraw mung law law jaw tawn ai re majaw, ma yan e laika hpe sha shakut mu yaw... Laban Shani nawku jawng pyi n sa ra ai, laika hpe sha shakut mu yaw'' ngu nna htet tawn ai.   Ma yan nau mung kanu htet ai ga hpe madat ma ai. Laban Shani nawku jawng de pyi n du mat masai. Ma yan nau tsang 10 awng ma ai. Dai hpang gaw ma yan nau kani ya tai, tsi kajam nna ahkyuk htawng de jahkring hkring du, kanu yan kawa gaw lu ai gumhpraw hte wa shaw la dat, tsi bai kajam dat, htawng rawng dat rai nna kanu yan kawa tam ai ja gumhpraw gaw htum ma mat wa sai, hka kap ma ai. Ya daini du hkra myit n su nga ma ai.  Kaja wa nga yang, Karai Kasang hpe shawng tam ra ai. Yehowa hpe hkrit hkungga ai myit gaw 'hpaji a npawt' nan rai nga ai. Karai Kasang hpe n hkrit ai wa gaw kaning re ai hpe mung n chye hkrit ai. Kanu kawa hpe mung hkungga la ra di na mung n chye ai, nanghpam lusha hpe mung n hkrit ai, nhkru nkaja ai amu galaw na mung n hkrit ai. Dai majaw hta la pyi n mai hkra hten run mat chye nga ai.  Karai Kasang hpe kamsham na, kamhpa na, hkrit hkungga na ngu ai gaw 'Shaning Ningnan' hta numbat (1) madung tawn na lam rai sai. Dai gaw hpaji byengya hte awngdang ai lam a npawt nan rai nga ai.
2. Chyum Mungga hta ngang grin nga ra ai
Chyum mungga hta hpung shingkang rawng ai, myit masin hpe shalan shabran ya lu ai, myit n su ai ni hpe hpaji jaw ai, myit masin hpe kabu shangun ai, san seng ya ai, aprat hpe galai shai ya lu ai, atsam marai nan rai nga ai (shakawn 19:7-9)  Anhte hkristan ni hta Karai Kasang hpe chye ai, kamsham ai nga ai hta myit dik mat chye nga ai. Tinang a wenyi n-gun rawng nna hkamja nga na matu hpa baw galaw ra na re hpe n dum n chye nga ga ai. Wenyi lam hta gawng kya nga ai, hkam n kaja ai gaw myi hte mu chye lu ai baw n rai nga ai. Wenyi atsam rawng nna n-gun rawng nga na matu gaw anhte hte hta nga ai chyum mungga hpe hti ra nga ai. Hpa mjaw nga yang, chyum mungga gaw anhte a asak prat lam hpe mauhpa shabyin ya lu ai majaw rai nga ai.  Karen (Kayin) hpu nau ni kaw nna shawng n'nan Karai Kasang hpe kamsham hkap la ai Ko Tha Pyu ngu ai wa gaw, sasana sara ni hte n hkrum shi ai ten hta masha sat ai damya wa langai re. Raitim Karai Kasang a mungga hpe na la nna kamsham ai hpang gaw masha ni hpe hkye hkrang la ai gabu kara shiga hpe hkaw tsun ai wa tai wa sai. Chyum mungga a majaw masha a aprat gaw tsepkawp galai shai nna san seng mat ai.  Dai hte maren, anhte Jinghpaw Wunpawng amyusha ni sasana sara ni garai n du ai ten hta ganoi mat mat ai amyu rai nga ai. Jinghpaw Wunpawng buga de sasana sara ni du sa nna Karai Kasang a Chyum Mungga wa jaw ai a majaw, daini du hkra mungkan ntsa grin nga lu ai, mungkan htum hkra grin nga na amyu re. Dai gaw Karai Kasang a Chyum Mungga hpe hkapla kamsham ai a majaw rai sai. Mungdan shara magup de mung du hkawm sa nna shanu nga lu saga ai. Hpaji hparat machye machyang madang tsaw wa sai. Lu su nga sai.  Chyum mungga gaw masha langai hkrai a asak hkrung lam hpe galai shai ya ai zawn masha amyusha yawng a gam maka, asak aprat yawng hpe galai shai ngang grin, rawt jat ya nga ai. Shaning Ningnan hta nang ngai galaw ai lam yawng hta awngdang wa lu hkra Karai a chyum mungga hpe shani shana hti nna, myit mang ra nga ai. (shakawn 1:1-3,Yawshu 1:7-9) Anhte ramma ni a asak hkrung ai lam gaw san seng nga lu ai n rai nga ai, dai majaw chyum mungga hte maren sadi nga ra ai. (shakawn 119:9)
3. Chyeju shakawn chye ra ai
Chyeju dum chye ai myit gaw Karai Kasang ra sharawng awng ai lam rai nga ai, Karai a arawng shapraw ai wa rai nga ai. (shakawn 50:23) Chyeju dum chye ai myit rawng ai gaw chyeju htang ai lam nan rai nga ai.  Chyeju shakawn kungdawn ai gaw myit ngwi myit pyaw ai, kabu kara aw law lu ai hte atsam hpe lu la ai lam rai nga ai. Karai Kasang hpe shakawn kungdawn ai lam hta mauhpa atsam hpung shingkang rawng nga ai. Shakawn kungdawn ai lam hpe tsadan hte nat ni hkrit kajawng nga ai.  Mawhpa ngu ai Lahu mare hta sasana galaw ai sara Awliva tsun dan ai. Sasana galaw ai majaw mare masha nkau Madu Yesu hpe hkap la kamsham ma ai hte nawku hpung kasha langai byin pru wa sai. Lani mi na nhtoi hta nat jaw hkinjawng sara kaba wa hkristan hpung de sa nna ''Nanhte Yesu hpe kam ai ni mungga htawn akyu hpyi ai gaw hpa n ra tim, mahkawn shakawn ai lam hpe gaw chyeju hte hkum galaw ya myit'' nga nna hpyi nem nga ai.   Anhte hkristan ni gaw mahkawn shakawn ai hpung re majaw mahkawn n shakawn ai gaw n mai nga ai, hpa majaw mahkawn shakawn ai hpe pathkum mayu a ta ngu bai san yang ''Nanhte hkrstan ni mahkawn shakawn yang nat shaga n mai mat ai, nat ni gara de makoi hprawng ai re n chye ai majaw bungli n byin ai'' nga nna tsun dan nga ai.  Tsawra ai hpunau nu wa ni e..., ya Shaning Ningnan de shang wa ai aten hta chyeju shakawn ai myit masin hte, chyeju dum let shang wa ga. Du na ra ai shani nhtoi n'nan shagu hta jahpawt rawt wa ai hte anhte a myit masin hte n-gup ni gaw shawng nnan chyeju kaba la ai Karai Kasang, "thank you Jesus" nga ai hte nhtoi ningnan hpe hkap tau la ga. Aput angun re ai myit, aga ni hpe n myit ga. Tsadan hpe anhte a myit masin hte n-gup hta ahkaw ahkang n jaw ga. Shakawn kungdawn ai myit masin hte 'Shaning Ningnan Ninghtoi N'nan' hpe hkap tau yang dai shani nhtoi ni gaw myit ngwi myit pyaw let kabu gara nga pyaw na re.  Tsawra ai nu wa hpu nau ni yawng e..., anhte Wunpawng myusha ni yawng hpe hpan tawn da ai Yehowa Karai Kasang hpe kamhpa manoi let hkrit hkungga nga ga. Dai gaw hpaji a npawt majing re. Karai a Chyoipra ai chyum Mungga anhte hpe jaw tawn sai re. Chyum Mungga hpe hkap la sai majaw mungkan ga hta Jinghpaw Wunpawng amyusha ngu ai asak hkrung grin nga lu ai rai nga ai. Mungga hte sha amyu gaw bawngring gan ga galu kaba rawt jat wa lu ai re. Karai hpe malap kau Chyum laika hpe galoi n hti rai yang gaw Jinghpaw Wupawng amyu ngu ai gaw hkrat sum mat nna mungkan ntsa kaw nna mat mat na rai nga ai.   Karai Kasang hpe kamhpa hkrit kamyin let hpaji hpe hkaja sharin achyin nga ga, dai rai yang anhte Jinghpaw Wupawng amyu yawng hpaji hta kung jat ai ni tai na re. Chyum mungga hte nhtan n shai ai sha, Mungga matsun ga hte maren ngang ngang tsap, shani shana hti nna myit mang nga yang, anhte myit mang ai lam yawng byin tai awngdang wa na teng teng rai nga ai.   Madu Yesu a Mungga na nna hkan galaw yang lunghkrung ntsa e nta gap ai hpaji chye ai wa zawn tai ga, Mungga hpe na la nna n hkan galaw yang zaibru jang e gap ai angawk ai masha zawn nbung hte marang kaba htu yang 'nyawp rap' kadawng daw mat na ra ai. Du na ra ai shani nhtoi nnan shagu hta shakawn kungdawn let, mahkawn mangoi let, chyeju dum ai myit masin hte hpang wa ga. Ngwi pyaw simsa ai hte awngdang ai lam gaw anhte a matu rai nga ai.  Shaning Ningnan, Nhtoi Ningnan shagu, Ahkying Aten shagu hta Karai a hpung shingkang shadan lu ai ni, amyu hpe gaw sharawt lu ai ni, lam shagu hta awngdang lu ai chyeju hkam la lu ai ni anhte byin tai nga lu na matu (1) Yehowa Karai Kasang, (2) Chyum Mungga, (3) Chyeju shakawn kungdawn ai lam, ndai lam ni hpe n malap ga. Karai a hkum tsup ai chyeju hte hpring tsup ai Shaning Ningnan rai u ga. Aman.   Laika ka ai wa Sara Maran Hkun San gaw Myen mung Hkalup Hpung Ginjaw (Myanmar Baptist Convention, MBC) a ramma hpa-awn re.     Hkrismat Shakram Mungga2008-12-18T18:45:44+07:002008-12-18T18:45:44+07:00http://kachin.kachinnews.com/laika-ngau-gawk/276-hkrismat-shakram-mungga.htmlRev. Dr. Lahtaw Gum Selahpainawdin@gmail.com  Ngwi pyaw nga myit ga!
Dai ning 2008 ning Madu Yesu shangai wa ai masat Hkrismat shata aten ladaw kaja hta mungkan mungdan shara shagu de nga hkawm nga ai amyusha Jinghpaw Wunpawng hpunau ni hpang de ngwi pyaw kabu gara shiga shana dat ga ai law.  Ndai aten kabu gara ai Hkrismat shata rai nga ai hte maren, mungkan mungdan shara shagu hta Hkrismat myit masin, Hkrismat n'sen, Hkrismat kumla, Hkrismat arung arai, Hkrismat poi shingra ni mu lu, na lu, shanglawm lu, hkam la lu shajang nga ma dawng ngu myit dum nga ga ai. Yesu Hkristu shangai ai aten hta lamu kasa ni sagu rem ai ni hpe tsun ai,   "Matsaw lahta tang e Karai Kasang gaw hpung shingkang rawng nga u ga, ga ningtsa e mung shi sharawg awng ai masha ni hta ngwi pyaw ai gaw a nga nga u ga law"  nga ma ai (Luka 2:14).   Dai ni sumsing lamu na yu wa ai lamu kasa ni nan mahkawn shakawn ai n na lu, n mu lu ga ai raitim mung, Yesu Hkristu hpe hkap la kamsham sai Jinghpaw Wunpawng buga hta Karai Kasang tsawra ai kashu kasha ni a mahkawn shakawn ai n'sen ni hte gadu gara ai myiman ni grai mu lu nga ga ai. Laika sharin jawng ni, ma shalet jawng ni, buga hpung ni, nta dinghku ni, ramma dap ni, nu num ni, wa la ni hku nna Hkrismat nawku mahkawn ai, lamu kasa sa mahkawn ai, sen hkum (choir) mahkawn ai, madum sumpyi amyu myu hte group song mahkawn ai, myi n mu jawng ni a kabu gara mahkawn n'sen du hkra na lu ga ai.   Buga ting wu wu di di kabu gara shajang nga ga ai law! Nanhte kahpu kanau amyu shayi shadang ni hpe mung ndai aten hta anhte nanhte a daidaw daihpang ga Wunpawng Mungdan e nga nga ai nnu nwa, nhpu nnau ni grai myitdum marit nga ga ai law. Hkristu hpe shangun dat ya ai Hpan Karai wa gaw anhte yawng hpe bausin nga u ga, bai hkrum lu u ga kyu hpyi ya nga ga ai.  Ngwi pyaw kabu gara simsa ai lam lu la nna kabu gara nga ga ai hte maren, dai ngwi pyaw lam jaw ai hpan Karai a chyeju hpe myit sumru yu na aten kaja mung rai nga mali ai. Myit sumru yu nna n-gun nnan shaja la na lam loi mi tang madun dat mayu ai.
Yesu a shangai nhtoi hparai laklai ai lam sumru yu ga ngu saw mayu ai.
Moi shinggyim masha mungkan ga e nga pra hpang ai kaw na dai ni du hkra masha gaw shangai dingyang rai nga ai. Lani mi lana mi laman hta mungkan masha ma chyangai sen, wan hku nna shangai jat nga ai le. Dai rai yang B.C hte A.D mungkan prat lahkawng ting hta Yesu shangai ai nhtoi hpe sha mungkan masha ni ndai daram jawm shakawn aw law bu nga ga ai gaw hpa majaw rai kun?   Dai hpe mahtai jaw ai chyum laika ga gaw, "Kaning rai nme law, Karai Kasang a kasha hpe kamsham ai ni nlang hte gaw hten bya n hkrum ai sha, htani htana asak lu la mu ga nga, Karai Kasang gaw Shi a kasha shingtai hpe jaw kau ai kaw du hkra, mungkan ga hpe tsaw ra wu ai," nga ai (Yaw 3:16). Mungkan ga e nat hpara law law paw pru yu sai, Hkawhkam hkawseng law law, hpaji ninghkring law law, share shagan law lawa paw pru yu sai. Rai timung mungkan ga ting hte shinggyim masha yawng hpe tsawra nna kasha shingtai shaprat jaw ai gadai n nga yu ai.   Mungkan ngayawng ngapra ting hpe hpan da ai Madu Karai Kasang gaw mungkan ngayawng ngapra ting a matu kasha shingtai jaw kau nga ai. Dai kasha shingtai gaw Madu Yesu nan rai nga ai. Lamu kasa ni sagu rem ni hpe sa tsun dan ai hkye hkrang la ai Madu Hkristu gaw dai wa nan rai nga ai (luk 2:10-11). Dai Hkristu shangai wa sai lam hpe gaw, kanu kawa hte jinghku jingyu ni sha chye ai n rai, sumsing lamu na lamu kasa ni chye nna sagu rem ai ni hpe sa tsun ai hte maren, sagu rem ni nan sa hpu yu nna chye ma sai.   Sinpraw mung na hpaji rawng ai hkawhkam masum hpe lamu na shagan kumla madun dan nna sa tam yang , kaja wa sa mu nna hpu reng ai hkawhkam sutdek na kumhpa ni sa sak jaw lu masai. Rawma mungdan up ai hkawhkam Agustu hpe hpaji rawng ai Lewi myihtoi ni tsun dan nna kajawng kahpra sai. Dai ma chyangai a shimlam hpe lamu kasa ni lit la nna, bau si ai hte Kanu yan Kawa, Mari yan Yawsep hpe woi hprawng makoi shangun sai. Dai lam ni hpe sumru yu yang, Madu Yesu shangai ai ninghtoi gaw 'laklai nhtoi' nan rai nga ai.
Yesu Hkristu shangai wa ai majaw mungkan ting a matu hpa akyu pru a ta? ngu ai lam rai nga ai.
Shawng nnan Yesu gaw Karai Kasang a kasha shingtai rai nga ai. Kasai Kasang gaw tsawra ai myit rai nga ai (1Yawhan 4:8). Shi hpan da ai mungkan ga hte shinggyim masha hpe tsawra ai majaw kasha shingtai hpe mungkan ga a matu jaw kau nga ai. Yesu Hkristu mung tsawra myit rai nga ai Karai Kasang a kasha rai nga ai hte maren, kawa Karai Kasang a tsawra myit hpe shadan dan sai.   Kawa Kasai Kasang a tsawra myit hte si ai du hkra madat mara ai (Philipi 2:5-8). Shinggyim masha ni hpe mung Shi a asak apnawng hkra tsawra nga ai. Yesu shinggyim masha ni hpe tsawra ai majaw Shi asak apnawng ai hte maren, Shi hpe kamsham ai anhte hpe mung shada tsawra nga na matsun da sai. (Yawhan 13:34). Dai gaw kadai hpara, kadai hkawhkam, kadai hpaji sara mung n hkang da lu ai tara ningnan rai nga ai.  Yesu gaw Karai Kasang a kasha majing rai nga ai hte maren, Shi hpe kamsham ai wa kadai hpe rai timung Karai Kasang a kasha tai na ahkang lu la shangun sai (Yawhan 1:12-13). Karai Kasang a kasha tai wa sai ni gaw hpanda madu Karai Kasang a 'magam yi ngam' rai nga ai mungkan ga hte mungkan shinggyim masha ni hpe ningnan gram lajang, hpan hpajang, gawgap na tengman ai chyeju atsam lu la nga ai.   Anhte J.W sha ni mung Hkristu hpe teng teng kamsham ai rai yang, du hkawm wa, kanang nga nga, hpa bungli mi galaw nga timung, Yesu hte rau tinang grupyin masha, tinang ang ai bungli hpe tsawra let dawjau lu na matu akyu hpyi let apnawng ga law.  Yesu Hkristu gaw mungkan ga a nhtoi mung rai nga ai hte maren, asak hkrunglam a nhtoi mung rai nga ai (Yaw 8:12). Shi hpe kamsham ai Sape ni hpe mung, “Nanhte gaw mungkan ga a nhtoi rai nga myit dai; Bum ntsa e de ai mare hpe shinggang lu na n rai: pyengdin hpe shatu nna mung npu e tawn da ai gaw, kadai n galaw yu ai; dai hpe pyengdin shadun hta tawn da nna, dai gaw nta e nga ai ni nlang hte hpe jahtoi ya mu ai. Dai rai nna, masha ni gaw nanhte a kaja ai bungli mu lu nna, sumsing lam e nga ai nanhte a kawa hpe shagrau sha-a lu mu ga, shanhte a man e nanhte a nhtoi hpe htoi tu shangun da mu law” nga ai (Mahte 5:14-16).  Dai ni anhte Hkrismat aten hta Shangai Nhtoi shagrau sha-a, shakawn kungdawn ai hte maren, gara mungdan hta kadai amyu hte, hpa baw bungli ni galaw hkawm rai timung, kaja reng ai myit jasat, kaja reng ai ladat, mai kaja ai bungli hte kangka rai let Karai Kasang a hkrang bung kasha, 'Hkristu a Nhtoi Sakse' rai let shakut shaja hkawm nga ga law.    Laika ka ai wa Sara Kaba Rev. Dr. Lahtaw Gum Se gaw Nawngnang J.W Chyum Hkawlik a jawngup hpe 1966-1992 ning laman galaw wa sai rai nna, ya ten hta mung Jinghpaw Mungdaw Kahtawng Ningchyawng Sasana a Tingnyang-up magam lit hpe galaw gun hpai nga ai re.    Ngwi pyaw nga myit ga!
Dai ning 2008 ning Madu Yesu shangai wa ai masat Hkrismat shata aten ladaw kaja hta mungkan mungdan shara shagu de nga hkawm nga ai amyusha Jinghpaw Wunpawng hpunau ni hpang de ngwi pyaw kabu gara shiga shana dat ga ai law.  Ndai aten kabu gara ai Hkrismat shata rai nga ai hte maren, mungkan mungdan shara shagu hta Hkrismat myit masin, Hkrismat n'sen, Hkrismat kumla, Hkrismat arung arai, Hkrismat poi shingra ni mu lu, na lu, shanglawm lu, hkam la lu shajang nga ma dawng ngu myit dum nga ga ai. Yesu Hkristu shangai ai aten hta lamu kasa ni sagu rem ai ni hpe tsun ai,   "Matsaw lahta tang e Karai Kasang gaw hpung shingkang rawng nga u ga, ga ningtsa e mung shi sharawg awng ai masha ni hta ngwi pyaw ai gaw a nga nga u ga law"  nga ma ai (Luka 2:14).   Dai ni sumsing lamu na yu wa ai lamu kasa ni nan mahkawn shakawn ai n na lu, n mu lu ga ai raitim mung, Yesu Hkristu hpe hkap la kamsham sai Jinghpaw Wunpawng buga hta Karai Kasang tsawra ai kashu kasha ni a mahkawn shakawn ai n'sen ni hte gadu gara ai myiman ni grai mu lu nga ga ai. Laika sharin jawng ni, ma shalet jawng ni, buga hpung ni, nta dinghku ni, ramma dap ni, nu num ni, wa la ni hku nna Hkrismat nawku mahkawn ai, lamu kasa sa mahkawn ai, sen hkum (choir) mahkawn ai, madum sumpyi amyu myu hte group song mahkawn ai, myi n mu jawng ni a kabu gara mahkawn n'sen du hkra na lu ga ai.   Buga ting wu wu di di kabu gara shajang nga ga ai law! Nanhte kahpu kanau amyu shayi shadang ni hpe mung ndai aten hta anhte nanhte a daidaw daihpang ga Wunpawng Mungdan e nga nga ai nnu nwa, nhpu nnau ni grai myitdum marit nga ga ai law. Hkristu hpe shangun dat ya ai Hpan Karai wa gaw anhte yawng hpe bausin nga u ga, bai hkrum lu u ga kyu hpyi ya nga ga ai.  Ngwi pyaw kabu gara simsa ai lam lu la nna kabu gara nga ga ai hte maren, dai ngwi pyaw lam jaw ai hpan Karai a chyeju hpe myit sumru yu na aten kaja mung rai nga mali ai. Myit sumru yu nna n-gun nnan shaja la na lam loi mi tang madun dat mayu ai.
Yesu a shangai nhtoi hparai laklai ai lam sumru yu ga ngu saw mayu ai.
Moi shinggyim masha mungkan ga e nga pra hpang ai kaw na dai ni du hkra masha gaw shangai dingyang rai nga ai. Lani mi lana mi laman hta mungkan masha ma chyangai sen, wan hku nna shangai jat nga ai le. Dai rai yang B.C hte A.D mungkan prat lahkawng ting hta Yesu shangai ai nhtoi hpe sha mungkan masha ni ndai daram jawm shakawn aw law bu nga ga ai gaw hpa majaw rai kun?   Dai hpe mahtai jaw ai chyum laika ga gaw, "Kaning rai nme law, Karai Kasang a kasha hpe kamsham ai ni nlang hte gaw hten bya n hkrum ai sha, htani htana asak lu la mu ga nga, Karai Kasang gaw Shi a kasha shingtai hpe jaw kau ai kaw du hkra, mungkan ga hpe tsaw ra wu ai," nga ai (Yaw 3:16). Mungkan ga e nat hpara law law paw pru yu sai, Hkawhkam hkawseng law law, hpaji ninghkring law law, share shagan law lawa paw pru yu sai. Rai timung mungkan ga ting hte shinggyim masha yawng hpe tsawra nna kasha shingtai shaprat jaw ai gadai n nga yu ai.   Mungkan ngayawng ngapra ting hpe hpan da ai Madu Karai Kasang gaw mungkan ngayawng ngapra ting a matu kasha shingtai jaw kau nga ai. Dai kasha shingtai gaw Madu Yesu nan rai nga ai. Lamu kasa ni sagu rem ni hpe sa tsun dan ai hkye hkrang la ai Madu Hkristu gaw dai wa nan rai nga ai (luk 2:10-11). Dai Hkristu shangai wa sai lam hpe gaw, kanu kawa hte jinghku jingyu ni sha chye ai n rai, sumsing lamu na lamu kasa ni chye nna sagu rem ai ni hpe sa tsun ai hte maren, sagu rem ni nan sa hpu yu nna chye ma sai.   Sinpraw mung na hpaji rawng ai hkawhkam masum hpe lamu na shagan kumla madun dan nna sa tam yang , kaja wa sa mu nna hpu reng ai hkawhkam sutdek na kumhpa ni sa sak jaw lu masai. Rawma mungdan up ai hkawhkam Agustu hpe hpaji rawng ai Lewi myihtoi ni tsun dan nna kajawng kahpra sai. Dai ma chyangai a shimlam hpe lamu kasa ni lit la nna, bau si ai hte Kanu yan Kawa, Mari yan Yawsep hpe woi hprawng makoi shangun sai. Dai lam ni hpe sumru yu yang, Madu Yesu shangai ai ninghtoi gaw 'laklai nhtoi' nan rai nga ai.
Yesu Hkristu shangai wa ai majaw mungkan ting a matu hpa akyu pru a ta? ngu ai lam rai nga ai.
Shawng nnan Yesu gaw Karai Kasang a kasha shingtai rai nga ai. Kasai Kasang gaw tsawra ai myit rai nga ai (1Yawhan 4:8). Shi hpan da ai mungkan ga hte shinggyim masha hpe tsawra ai majaw kasha shingtai hpe mungkan ga a matu jaw kau nga ai. Yesu Hkristu mung tsawra myit rai nga ai Karai Kasang a kasha rai nga ai hte maren, kawa Karai Kasang a tsawra myit hpe shadan dan sai.   Kawa Kasai Kasang a tsawra myit hte si ai du hkra madat mara ai (Philipi 2:5-8). Shinggyim masha ni hpe mung Shi a asak apnawng hkra tsawra nga ai. Yesu shinggyim masha ni hpe tsawra ai majaw Shi asak apnawng ai hte maren, Shi hpe kamsham ai anhte hpe mung shada tsawra nga na matsun da sai. (Yawhan 13:34). Dai gaw kadai hpara, kadai hkawhkam, kadai hpaji sara mung n hkang da lu ai tara ningnan rai nga ai.  Yesu gaw Karai Kasang a kasha majing rai nga ai hte maren, Shi hpe kamsham ai wa kadai hpe rai timung Karai Kasang a kasha tai na ahkang lu la shangun sai (Yawhan 1:12-13). Karai Kasang a kasha tai wa sai ni gaw hpanda madu Karai Kasang a 'magam yi ngam' rai nga ai mungkan ga hte mungkan shinggyim masha ni hpe ningnan gram lajang, hpan hpajang, gawgap na tengman ai chyeju atsam lu la nga ai.   Anhte J.W sha ni mung Hkristu hpe teng teng kamsham ai rai yang, du hkawm wa, kanang nga nga, hpa bungli mi galaw nga timung, Yesu hte rau tinang grupyin masha, tinang ang ai bungli hpe tsawra let dawjau lu na matu akyu hpyi let apnawng ga law.  Yesu Hkristu gaw mungkan ga a nhtoi mung rai nga ai hte maren, asak hkrunglam a nhtoi mung rai nga ai (Yaw 8:12). Shi hpe kamsham ai Sape ni hpe mung, “Nanhte gaw mungkan ga a nhtoi rai nga myit dai; Bum ntsa e de ai mare hpe shinggang lu na n rai: pyengdin hpe shatu nna mung npu e tawn da ai gaw, kadai n galaw yu ai; dai hpe pyengdin shadun hta tawn da nna, dai gaw nta e nga ai ni nlang hte hpe jahtoi ya mu ai. Dai rai nna, masha ni gaw nanhte a kaja ai bungli mu lu nna, sumsing lam e nga ai nanhte a kawa hpe shagrau sha-a lu mu ga, shanhte a man e nanhte a nhtoi hpe htoi tu shangun da mu law” nga ai (Mahte 5:14-16).  Dai ni anhte Hkrismat aten hta Shangai Nhtoi shagrau sha-a, shakawn kungdawn ai hte maren, gara mungdan hta kadai amyu hte, hpa baw bungli ni galaw hkawm rai timung, kaja reng ai myit jasat, kaja reng ai ladat, mai kaja ai bungli hte kangka rai let Karai Kasang a hkrang bung kasha, 'Hkristu a Nhtoi Sakse' rai let shakut shaja hkawm nga ga law.    Laika ka ai wa Sara Kaba Rev. Dr. Lahtaw Gum Se gaw Nawngnang J.W Chyum Hkawlik a jawngup hpe 1966-1992 ning laman galaw wa sai rai nna, ya ten hta mung Jinghpaw Mungdaw Kahtawng Ningchyawng Sasana a Tingnyang-up magam lit hpe galaw gun hpai nga ai re.  Karai Kasang hkap la ai Chyeju Dum Hkungga (Sermon of Thanksgiving)2008-11-29T18:53:22+07:002008-11-29T18:53:22+07:00http://kachin.kachinnews.com/laika-ngau-gawk/263-karai-kasang-hkap-la-ai-chyeju-dum-hkungga-sermon-of-thanksgiving.htmlMyihtoi Kashalahpainawdin@gmail.com   Chyum Shamyet: Jaw Jau Laika 23:9-14, Tara Jahprang Laika 8:7 – 14, 16-18. Ehpesu 5: 20: I Cor 5:20, Mahte 11:25; Yawhan 11:4; Shakawn Kungdawn 50:14

Tsawra ai Hkristan hpunau ni...dai ning kalang bai Chyeju Dum Ladaw hkam la lu sai. Chyeju Dum Poi (Thanksgiving) gaw Karai Kasang lata la ai amyu Israela ni Karai Kasang hpe hpawng de nawku ai, ahkyak dik ai htung lai langai rai nga ai. Hkristu a hkye hkang la ai mauhpa amu a marang e Hkristan ni a wuhpawng nawku ai lamang langai rai wa sai. Chyeju Dum Poi gaw Hkalup Hpung ni hte mung ading tawk ru npawt matut nga ai poi lamang mung, rai nga ai.

Grau nna, Karai Kasang gaw kaning rai shi a lata la ai amyu, Yesu Hkristu kawn sawn la hkrum ai amyu ni ntsa kade daram sadi dung let bau maka, jahkru shakat nga ai hte ra ai lam lama mi mung n nga hkra, chyeju jaw ya nga ai hpe myit dum ai hte Shi a tara tingnyang man de hkungga hte hpawn, dawng pru ai lam rai nga ai.

Shingrai Chyeju Dum Poi hpe dai ni lai amyu myu hte galaw ai hte Karai Kasang hpe hkungga nawng nga ga ai. Rai yang, Karai Kasang hkap la ai Chyeju Dum Hkungga hpe kaning rai sakjaw ra ai lam hte Chyeju Dum Poi Ladaw hta myit dum nga ai lam ni hpe mu lu ai.

I.  Chyum ga madung: Jawjau 23:10, "Israela kashu kasha ni hpe ning ngu tsun mu: Ngai nanhte hpe jaw ai mung de du nna, mam dan ai shaloi, shawng dan hpang ai hkauling gaw hkinjawng wa hpang de la wa na rai myit dai; 11 nanhte a kumhpa hkap la ra hkra, hkinjawng wa gaw laban nhtoi hpang shani e dai hkauling hpe Yehowa man e nwat na rai mu ai."

Tara Jahprang 8:7, "Kaning rai nme law, na a Karai Kasang Yehowa gaw, nang hpe dai kaja grau ai mungdan, hkaraw nhkap bum shagawng ntsa hkan lwi hkrat ai hka nu hka shi, hka hpawk, hka htung hpring ai ga;" …Shakawn kungdawn 50:14, "Karai Kasang hpe shakawn kungdawn hkungga jaw u …"

II. Nlung N'nan hkungga sak nawng ai lam gaw

1.  Asak matut lu na lusha hte bau maka nga ai Karai Kasang hpe chyeju dum ai lam (The God who feeds Israelites)
Jawjau 23:9-14 gaw Karai Kasang Mawshe hpe Israela masha ni a matu hkang da ai matsun ga rai nga ai. Ndai daw hta kaning rai Yehowa hpe Nlung N'nan hkungga sakjaw ra ai hpe azin ayang matsun da nga ai. Dai matsun gaw Israela masha ni Karai Kasang jaw da ai mung de du ai shaloi galaw na hkang da ai matsun ga rai nga ai.

Nde lachyum gaw, Karai Kasang gaw shi lata la ai Israela hpe bau nga ai Karai Kasang rai nga ai hpe madi madun dan nga ai. Jiwoi jiwa (Abraham, Yaku –Yawsep) prat ban hte ban bau maka ai, nam mali kata e mung 40 ning ting Mana Muk hte nhpai lung kring na ntsin hte bau maka nga ai hpe mung madi madun nga ai (Tara8:15-16).

Dai hta n-ga shanhte pyi n du, n chye ai, n mu yu ai mung de du yang mung Karai Kasang gaw matut bau maka nga na hpe pahkam hkam nga ai Karai Kasang rai nga ai hpe kam shangun ai, myit dum shangun ai, chye shangun ai lam rai nga ai. Jehowah- Jeerah ngu ai maren Karai Kasang gaw shi amyu masha ni a lusha ra kadawn ai lam hpe mu chye ai hte lusha lajang (provide) galaw ya ai Karai Kasang rai nga ai. Ndai lam gaw Karai Kasang nan shi amyu masha ni hpe lit la ai lam re.

Anhte Jinghpaw Wunpawng masha ni hpe mung dai ni du hkra bau maka nga ai gaw Karai Kasang nan rai nga ai. Moi jum, hpri, magri, hpyenla, kani, hpunsau, ja, lungseng, hpun, hpaji prat e mung jiwoi jiwa ban hte ban lusha ra kadawn ai lam lama mi mung n nga hkra bau maka wa sai gaw Karai Kasang nan rai sai. Karai Kasang gaw shi a amyu ni asak sum mat hkra lusha dumhprut shangun ai Karai Kasang n rai nga ai hpe mung chye shangun nga ai. Anhte J.W sha ni dai ni lusha hta ra kadawn nga ga ai kun? Lusha hta ra kadawn ai lam n nga ai amyu gaw dai ni mungkan hta gan ga ai amyu rai nga ai.

2.  Nlung N'nan Chyeju Dum Kungdawn Hkungga hpe hpyi nga ai Karai Kasang. (Jawjau 23:10-13)

Karai Kasang gaw Shi amyu masha ni hpe hkru hkru bau maka nga ai 'Gumgun Gumhpai' rai nga ai. Shingrai shi a bau maka nga ai hpe Israela masha ni tut adum nga na matu Shawng Ngai ai nlung nnan hkungga hpe hpyi nga ai. Ndai shani gaw Nlung Nnan Lusha Poi (First Fruit Feast) gaw Israela amyu yawng hte seng ai ahkyak dik ai kabu pyaw ai 'lusha poi' rai nga ai. Dai hpe laban shani a hpang shani hkinjawng wa nwat na rai nga ai (23:11).

Kaning re hkungga lai hpe Yehowa hpe sakjaw ra ai lam hpe ----

i.  Nlung N'nan hkungga hpe sharawng awng ai myit hte sakjaw ra ai. Dai hpe hkauling shabawn hku n re shadung kumhpa hte hkungga ga jaw na rai nga ai. Dai Nlung N'nan shadung hpe naman, lawban bang nna wan nat hkungga hpe hkinjawng wa hku nna nawng ya na matu rai nga ai. Dai hpe Josephus gaw Jawjau 2:14, 15, 16 ni hta madi madun da ai.

Ndai hkungga gaw hkam la lu ai kaw nna kamsham let chyeju chye dum ai myit jasat kaw nna byin pru wa ai hkungga rai nga ai. Dai majaw, Nlung N'nan Hkungga ngu ai gaw sharawng awng ai myit, kam sham ai myit kata na chyeju dum ai hte sakjaw ai hkunga rai nga ai.

ii.  Nlung N'nan hkungga sak jaw ai gaw jasan jaseng ai amu rai nga ai. Nlung N'nan hkauling hpe Karai Karai hkap la hkra Yuda Laban a hpang shani Yehowa a man nwat na matu re (JJ 23:11). Dai hte hpawn ra n rawng ai sagu la hkungga hpe nat nawng na rai nga ai (JJ 23:12). Dai hkauling hkungga madu gaw hkinjawng wa hpang de shawng ap ya na rai nga ai (JJ 23:10).

Dai hta n ga manam pyaw shadung kumhpa mung nat nawng na rai nga ai (JJ23:13). Ndai hkinjawng wa hku nna Nlung N'nan hpe nwat nat nawng ai hkungga gaw dai shu la lu ai nlung nnan mahkra hpe Yehowa a mying hta jasan jaseng la ai lam rai nga ai (Roma 11:16).

Shingra tara a Karai Kasang hta nan nan shamyet nga ai hte Shi a jaw ya ai lam hpe shadan shadawn ai lam rai nga ai. Ndai amu gaw Israela amyu, Karai Kasang a amyu ni a matu alak mi rai nna, shanhte madu sai mungga gaw shanhte a matu shaman ya ai, shagrau ya ai, shaman ya ai Karai a chyeju kumla rai nga ai. Dai ni Nlung N'nan hkungga Yehowa hpe sak jaw ai kumla gaw
Karai Kasang hpe kam sham nawku dawjaw ai amyu ni a Shi jaw ya ai mungdan lamu ga e shaman ya ai ja mam nsi naisi ni hpe mung jasan jaseng hkam la ai lam re. Jasan jaseng ai, shachyoi shapra ai lam ni gaw Karai Kasang a amyu rai nga ai lam, anhte a Nlung N'nan ni mung Karai Kasang hte matut nga ai hpe dum shangun nga ai.

iii.  Karai Kasang hpe shakawn kungdawn ai hte akyu hpyi ai kum la rai nga ai, Jawjau 23:11.

Alak mi Israela masha ni Karai Kasang a tsawra matsan dum ai majaw nam mali e 40 ning ting amu n galaw, salat kahte mi n pru, n ba ai sha Yehowa Mana Muk hte bau maka la ai hkrum sai. Ya mung Shi jaw ai mungga hpe madu lu ai hta n ga dai hta e tinang a makan amu kaw nna nsi nai si nhpaw nya hkam la lu na shaman ya ai chyeju rai nga ai.

Yehowa Karai Kasang a matsan dum lahku lama ai gaw masha amyu ntsa hta n ga lamu ga, sun hkauna pa ni hkan e mung Shi a matsun dum ai hpun palawng hte jahpun nga na chyeju hpe dum nga na matu re. Dai majaw Nlung Nnan hkungga sakjaw ai gaw Yehowa hpe shakawn shagrau ai, shakawn aw law ai, shakawn kungdawn ai hte chyeju dum akyu ara hpyi nga ai kumla mung rai nga ai.

Kam sham ai amyu masha ni dai ni hkam la lu ai nsi naisi nlung nnan hpe hkamla lu ai aten Karai Kasang hpe kaja wa shakawn kungdawn ai hte Karai Kasang a man dawng pru ai aten majing rai nga ai. Dai ni mahkawn grai chye hkawn nga ga ai tim, Karai Kasang hpe ndai aten shakawn kungdawn na Karai Kasang a matsun maroi, hkang da ai ga rai nga ai (Taraj 8:11). Bai, Karai Kasang hpe chyeju dum akyu hpyi sit shang nga na ladaw re. Anhte a Karai Kasang a man de dawng pru ai lam gaw san seng ai hkungga hte hpawn chyoi pra ai myit masin hkungga hte arau rai ra nga ai.

iv.  Hkamla lu ai chyeju ni hpe myit dum let Karai Kasang hpe chyeju dum ai hkungga ai kumla rai nga ai (Tara Jahprang 8:7-20).

Ndai chyum daw hta Karai Kasang gaw mayam amyu hpe grau kaja ai mung de woi shalawt ai, mayam kaw nna mungdan madu woi shatai ai (7-8 ), matsan chyaren prat kaw nna sut su ai de, kaw si ai kaw nna hkru kat ai de, wam dam hkawm nga ai prat kaw nna mating magring re ai prat, garen dam hkawm ai prat kaw nna myit lum ai prat, n shim ai prat kaw nna shim ai prat, hpang gara ai kaw nna yawdan hka lwi ai mung de..., woi wa sai (8- 9).

Israela masha ni a shanglawt hkrun lam hta Karai Kasang a chyeju grai kaba nga ai hpe mu lu ai. Ndai chyeju ni hpe adum nga let Karai Kasang Yehowa hpe shagrau sha a na matu rai nga ai (8:10). Dai ni anhte myusha ni hpe, mungdan jaw ya ai, shalawt ai, shaprat la ai, hkru kat shangun ai, sut su shangun ai, shimlam jaw nga ai gaw Karai Kasang nan rai nga ai hpe mu lu ai. Ndai lam gaw anhte hkrai shabyin lu ai n re. Karai Kasang a mauhpa amu a majaw dai ni anhte chyeju hkam la nga ai re.

III. Dai ni anhte ni kaning rai Karai Kasang hpe chyeju dum ai asak hkrung lam hta hkawm sa nga na rai ta?

i.  Karai Kasang hpe chyeju dum chye ai asak prat hta hkawm sa nga na, ndai gaw Karai Kasang a hkang da ai ga, daw dan da ai tara hte matsun maroi ga rai nga ai (Taraj 8:11).
Dai majaw anhte kadai mung Karai Kasang hte seng ai Karai a masha hte shi shaprat dat ai amyu rai nga ai hpe tut dum let Shi a man de ndat da ai ladaw shagu hta dawng pru ra nga ai.

ii.  Karai Kasang hpe n malap kau na sadi ra nga ai (Taraj 8:11 c). Chyeju hte hpring wa nna nga mu nga mai wa ai shaloi Karai Kasang hpe n malap na grau ahkyak nga ai. Yak hkak hkrum ai aten Karai Kasang hpe dum nga na gaw naw loi nga ai.

iii.  Myit gumrawng ai lam n nga na (Taraj 8:14).
Ga shagawp hpaji ga hta gumrawng ai lam a shawng e kadawng hkrat sum mat ai lam re nga ai. Hkru hkru kat kat nga mu nga mai wa ai shaloi masha gaw gumrawng chye ai. Dai ni Karai Kasang gaw anhte hpe tinang hkum hpe n gum rawng na shadum nga ai re.

Labau hta anhte amyu ni hpe amyu kaba rai nga ai Miwa, Myen, Gala … kadai mung matsan dum nna masha zazai sharawt la ai n re. Anhte hpe 'dusat, gwi' nga nna she ganawn wa sai. Karai Kasang nan anhte hpe shaprat la ai she re. Dai hpe anhte dai ni gum rawng shara n nga ai.

iv.  Karai Kasang ga madat mara hkan sa nga na (Taraj 8:20).
Masha gaw galu kaba wa jang Karai mungga ni hpe hpa n nawn nga ga ai. Europeans masha ni "Karai Kasang gaw matsan ai Asha (bum) masha ni a matu re, anhte a matu n re nga ai." Dai gaw tinang hkum tinang, Karai Kasang shatai nna nawku ai lam sha rai nga ai.

v.  Hpara shaje kasawt jaw jau lam n galaw na (Taraj 8:19).
Masha gaw Karai Kasang a ga n madat ai ngu sai kaw na Karai shaje naw ai amu sha rai nga ai. Dai gaw sutgan, nat, gumhpraw, mungkan pyaw hpa, tsawm ai lam, hpaji, kaga grau ai shadu ai lam ni hpe nawku ai sha rai nga ai. Lama Karai Kasang e shalat dat ai amyu ni Shi ga n madat nna kaga hpara shaje ni hpang de kasawt ai gaw Yehowa a kata myi sha hpe adawt shapawt ai amu sha rai nga ai.

Vi.  Yehowa a hkang da ai ga n hkan ai ni gaw teng teng hten ai kaw du na nga ai (Taraj 8:19).
Bai Yehowa gaw kaga amyu ni hpe jahten kau ai zawn dai n madat n mara ai ni hpe mung jahten kau na nga ai (Taraj 8:20).

Hpungdim
Dai re majaw, dai ni anhte Karai Kasang a amyu, J.W sha ni dai ning na Nlung N'nan Chyeju Dum ladaw kaw nna Karai Kasang anhte a ntsa kade kaja ai chyeju ni hpe hkrak chye na myit dum nga na rai nga ai. Dai hta n ga, dai Karai Kasang a chyeju ni hpe dum let chyeju dum let Karai Kasang hpe hkungga sakjaw na aten mung rai nga ai.

Dai majaw chyeju dum ai asak hkrung lam hta tut hkawm sa na dawdan ga. Hkristu a hpang hkan ai anhte yawng gaw "Ahkrung nga ai hkungga" tai nga (Roma 12:1) let, Karai a chyeju grin nga ai amyu tai nga ga.     Chyum Shamyet: Jaw Jau Laika 23:9-14, Tara Jahprang Laika 8:7 – 14, 16-18. Ehpesu 5: 20: I Cor 5:20, Mahte 11:25; Yawhan 11:4; Shakawn Kungdawn 50:14

Tsawra ai Hkristan hpunau ni...dai ning kalang bai Chyeju Dum Ladaw hkam la lu sai. Chyeju Dum Poi (Thanksgiving) gaw Karai Kasang lata la ai amyu Israela ni Karai Kasang hpe hpawng de nawku ai, ahkyak dik ai htung lai langai rai nga ai. Hkristu a hkye hkang la ai mauhpa amu a marang e Hkristan ni a wuhpawng nawku ai lamang langai rai wa sai. Chyeju Dum Poi gaw Hkalup Hpung ni hte mung ading tawk ru npawt matut nga ai poi lamang mung, rai nga ai.

Grau nna, Karai Kasang gaw kaning rai shi a lata la ai amyu, Yesu Hkristu kawn sawn la hkrum ai amyu ni ntsa kade daram sadi dung let bau maka, jahkru shakat nga ai hte ra ai lam lama mi mung n nga hkra, chyeju jaw ya nga ai hpe myit dum ai hte Shi a tara tingnyang man de hkungga hte hpawn, dawng pru ai lam rai nga ai.

Shingrai Chyeju Dum Poi hpe dai ni lai amyu myu hte galaw ai hte Karai Kasang hpe hkungga nawng nga ga ai. Rai yang, Karai Kasang hkap la ai Chyeju Dum Hkungga hpe kaning rai sakjaw ra ai lam hte Chyeju Dum Poi Ladaw hta myit dum nga ai lam ni hpe mu lu ai.

I.  Chyum ga madung: Jawjau 23:10, "Israela kashu kasha ni hpe ning ngu tsun mu: Ngai nanhte hpe jaw ai mung de du nna, mam dan ai shaloi, shawng dan hpang ai hkauling gaw hkinjawng wa hpang de la wa na rai myit dai; 11 nanhte a kumhpa hkap la ra hkra, hkinjawng wa gaw laban nhtoi hpang shani e dai hkauling hpe Yehowa man e nwat na rai mu ai."

Tara Jahprang 8:7, "Kaning rai nme law, na a Karai Kasang Yehowa gaw, nang hpe dai kaja grau ai mungdan, hkaraw nhkap bum shagawng ntsa hkan lwi hkrat ai hka nu hka shi, hka hpawk, hka htung hpring ai ga;" …Shakawn kungdawn 50:14, "Karai Kasang hpe shakawn kungdawn hkungga jaw u …"

II. Nlung N'nan hkungga sak nawng ai lam gaw

1.  Asak matut lu na lusha hte bau maka nga ai Karai Kasang hpe chyeju dum ai lam (The God who feeds Israelites)
Jawjau 23:9-14 gaw Karai Kasang Mawshe hpe Israela masha ni a matu hkang da ai matsun ga rai nga ai. Ndai daw hta kaning rai Yehowa hpe Nlung N'nan hkungga sakjaw ra ai hpe azin ayang matsun da nga ai. Dai matsun gaw Israela masha ni Karai Kasang jaw da ai mung de du ai shaloi galaw na hkang da ai matsun ga rai nga ai.

Nde lachyum gaw, Karai Kasang gaw shi lata la ai Israela hpe bau nga ai Karai Kasang rai nga ai hpe madi madun dan nga ai. Jiwoi jiwa (Abraham, Yaku –Yawsep) prat ban hte ban bau maka ai, nam mali kata e mung 40 ning ting Mana Muk hte nhpai lung kring na ntsin hte bau maka nga ai hpe mung madi madun nga ai (Tara8:15-16).

Dai hta n-ga shanhte pyi n du, n chye ai, n mu yu ai mung de du yang mung Karai Kasang gaw matut bau maka nga na hpe pahkam hkam nga ai Karai Kasang rai nga ai hpe kam shangun ai, myit dum shangun ai, chye shangun ai lam rai nga ai. Jehowah- Jeerah ngu ai maren Karai Kasang gaw shi amyu masha ni a lusha ra kadawn ai lam hpe mu chye ai hte lusha lajang (provide) galaw ya ai Karai Kasang rai nga ai. Ndai lam gaw Karai Kasang nan shi amyu masha ni hpe lit la ai lam re.

Anhte Jinghpaw Wunpawng masha ni hpe mung dai ni du hkra bau maka nga ai gaw Karai Kasang nan rai nga ai. Moi jum, hpri, magri, hpyenla, kani, hpunsau, ja, lungseng, hpun, hpaji prat e mung jiwoi jiwa ban hte ban lusha ra kadawn ai lam lama mi mung n nga hkra bau maka wa sai gaw Karai Kasang nan rai sai. Karai Kasang gaw shi a amyu ni asak sum mat hkra lusha dumhprut shangun ai Karai Kasang n rai nga ai hpe mung chye shangun nga ai. Anhte J.W sha ni dai ni lusha hta ra kadawn nga ga ai kun? Lusha hta ra kadawn ai lam n nga ai amyu gaw dai ni mungkan hta gan ga ai amyu rai nga ai.

2.  Nlung N'nan Chyeju Dum Kungdawn Hkungga hpe hpyi nga ai Karai Kasang. (Jawjau 23:10-13)

Karai Kasang gaw Shi amyu masha ni hpe hkru hkru bau maka nga ai 'Gumgun Gumhpai' rai nga ai. Shingrai shi a bau maka nga ai hpe Israela masha ni tut adum nga na matu Shawng Ngai ai nlung nnan hkungga hpe hpyi nga ai. Ndai shani gaw Nlung Nnan Lusha Poi (First Fruit Feast) gaw Israela amyu yawng hte seng ai ahkyak dik ai kabu pyaw ai 'lusha poi' rai nga ai. Dai hpe laban shani a hpang shani hkinjawng wa nwat na rai nga ai (23:11).

Kaning re hkungga lai hpe Yehowa hpe sakjaw ra ai lam hpe ----

i.  Nlung N'nan hkungga hpe sharawng awng ai myit hte sakjaw ra ai. Dai hpe hkauling shabawn hku n re shadung kumhpa hte hkungga ga jaw na rai nga ai. Dai Nlung N'nan shadung hpe naman, lawban bang nna wan nat hkungga hpe hkinjawng wa hku nna nawng ya na matu rai nga ai. Dai hpe Josephus gaw Jawjau 2:14, 15, 16 ni hta madi madun da ai.

Ndai hkungga gaw hkam la lu ai kaw nna kamsham let chyeju chye dum ai myit jasat kaw nna byin pru wa ai hkungga rai nga ai. Dai majaw, Nlung N'nan Hkungga ngu ai gaw sharawng awng ai myit, kam sham ai myit kata na chyeju dum ai hte sakjaw ai hkunga rai nga ai.

ii.  Nlung N'nan hkungga sak jaw ai gaw jasan jaseng ai amu rai nga ai. Nlung N'nan hkauling hpe Karai Karai hkap la hkra Yuda Laban a hpang shani Yehowa a man nwat na matu re (JJ 23:11). Dai hte hpawn ra n rawng ai sagu la hkungga hpe nat nawng na rai nga ai (JJ 23:12). Dai hkauling hkungga madu gaw hkinjawng wa hpang de shawng ap ya na rai nga ai (JJ 23:10).

Dai hta n ga manam pyaw shadung kumhpa mung nat nawng na rai nga ai (JJ23:13). Ndai hkinjawng wa hku nna Nlung N'nan hpe nwat nat nawng ai hkungga gaw dai shu la lu ai nlung nnan mahkra hpe Yehowa a mying hta jasan jaseng la ai lam rai nga ai (Roma 11:16).

Shingra tara a Karai Kasang hta nan nan shamyet nga ai hte Shi a jaw ya ai lam hpe shadan shadawn ai lam rai nga ai. Ndai amu gaw Israela amyu, Karai Kasang a amyu ni a matu alak mi rai nna, shanhte madu sai mungga gaw shanhte a matu shaman ya ai, shagrau ya ai, shaman ya ai Karai a chyeju kumla rai nga ai. Dai ni Nlung N'nan hkungga Yehowa hpe sak jaw ai kumla gaw
Karai Kasang hpe kam sham nawku dawjaw ai amyu ni a Shi jaw ya ai mungdan lamu ga e shaman ya ai ja mam nsi naisi ni hpe mung jasan jaseng hkam la ai lam re. Jasan jaseng ai, shachyoi shapra ai lam ni gaw Karai Kasang a amyu rai nga ai lam, anhte a Nlung N'nan ni mung Karai Kasang hte matut nga ai hpe dum shangun nga ai.

iii.  Karai Kasang hpe shakawn kungdawn ai hte akyu hpyi ai kum la rai nga ai, Jawjau 23:11.

Alak mi Israela masha ni Karai Kasang a tsawra matsan dum ai majaw nam mali e 40 ning ting amu n galaw, salat kahte mi n pru, n ba ai sha Yehowa Mana Muk hte bau maka la ai hkrum sai. Ya mung Shi jaw ai mungga hpe madu lu ai hta n ga dai hta e tinang a makan amu kaw nna nsi nai si nhpaw nya hkam la lu na shaman ya ai chyeju rai nga ai.

Yehowa Karai Kasang a matsan dum lahku lama ai gaw masha amyu ntsa hta n ga lamu ga, sun hkauna pa ni hkan e mung Shi a matsun dum ai hpun palawng hte jahpun nga na chyeju hpe dum nga na matu re. Dai majaw Nlung Nnan hkungga sakjaw ai gaw Yehowa hpe shakawn shagrau ai, shakawn aw law ai, shakawn kungdawn ai hte chyeju dum akyu ara hpyi nga ai kumla mung rai nga ai.

Kam sham ai amyu masha ni dai ni hkam la lu ai nsi naisi nlung nnan hpe hkamla lu ai aten Karai Kasang hpe kaja wa shakawn kungdawn ai hte Karai Kasang a man dawng pru ai aten majing rai nga ai. Dai ni mahkawn grai chye hkawn nga ga ai tim, Karai Kasang hpe ndai aten shakawn kungdawn na Karai Kasang a matsun maroi, hkang da ai ga rai nga ai (Taraj 8:11). Bai, Karai Kasang hpe chyeju dum akyu hpyi sit shang nga na ladaw re. Anhte a Karai Kasang a man de dawng pru ai lam gaw san seng ai hkungga hte hpawn chyoi pra ai myit masin hkungga hte arau rai ra nga ai.

iv.  Hkamla lu ai chyeju ni hpe myit dum let Karai Kasang hpe chyeju dum ai hkungga ai kumla rai nga ai (Tara Jahprang 8:7-20).

Ndai chyum daw hta Karai Kasang gaw mayam amyu hpe grau kaja ai mung de woi shalawt ai, mayam kaw nna mungdan madu woi shatai ai (7-8 ), matsan chyaren prat kaw nna sut su ai de, kaw si ai kaw nna hkru kat ai de, wam dam hkawm nga ai prat kaw nna mating magring re ai prat, garen dam hkawm ai prat kaw nna myit lum ai prat, n shim ai prat kaw nna shim ai prat, hpang gara ai kaw nna yawdan hka lwi ai mung de..., woi wa sai (8- 9).

Israela masha ni a shanglawt hkrun lam hta Karai Kasang a chyeju grai kaba nga ai hpe mu lu ai. Ndai chyeju ni hpe adum nga let Karai Kasang Yehowa hpe shagrau sha a na matu rai nga ai (8:10). Dai ni anhte myusha ni hpe, mungdan jaw ya ai, shalawt ai, shaprat la ai, hkru kat shangun ai, sut su shangun ai, shimlam jaw nga ai gaw Karai Kasang nan rai nga ai hpe mu lu ai. Ndai lam gaw anhte hkrai shabyin lu ai n re. Karai Kasang a mauhpa amu a majaw dai ni anhte chyeju hkam la nga ai re.

III. Dai ni anhte ni kaning rai Karai Kasang hpe chyeju dum ai asak hkrung lam hta hkawm sa nga na rai ta?

i.  Karai Kasang hpe chyeju dum chye ai asak prat hta hkawm sa nga na, ndai gaw Karai Kasang a hkang da ai ga, daw dan da ai tara hte matsun maroi ga rai nga ai (Taraj 8:11).
Dai majaw anhte kadai mung Karai Kasang hte seng ai Karai a masha hte shi shaprat dat ai amyu rai nga ai hpe tut dum let Shi a man de ndat da ai ladaw shagu hta dawng pru ra nga ai.

ii.  Karai Kasang hpe n malap kau na sadi ra nga ai (Taraj 8:11 c). Chyeju hte hpring wa nna nga mu nga mai wa ai shaloi Karai Kasang hpe n malap na grau ahkyak nga ai. Yak hkak hkrum ai aten Karai Kasang hpe dum nga na gaw naw loi nga ai.

iii.  Myit gumrawng ai lam n nga na (Taraj 8:14).
Ga shagawp hpaji ga hta gumrawng ai lam a shawng e kadawng hkrat sum mat ai lam re nga ai. Hkru hkru kat kat nga mu nga mai wa ai shaloi masha gaw gumrawng chye ai. Dai ni Karai Kasang gaw anhte hpe tinang hkum hpe n gum rawng na shadum nga ai re.

Labau hta anhte amyu ni hpe amyu kaba rai nga ai Miwa, Myen, Gala … kadai mung matsan dum nna masha zazai sharawt la ai n re. Anhte hpe 'dusat, gwi' nga nna she ganawn wa sai. Karai Kasang nan anhte hpe shaprat la ai she re. Dai hpe anhte dai ni gum rawng shara n nga ai.

iv.  Karai Kasang ga madat mara hkan sa nga na (Taraj 8:20).
Masha gaw galu kaba wa jang Karai mungga ni hpe hpa n nawn nga ga ai. Europeans masha ni "Karai Kasang gaw matsan ai Asha (bum) masha ni a matu re, anhte a matu n re nga ai." Dai gaw tinang hkum tinang, Karai Kasang shatai nna nawku ai lam sha rai nga ai.

v.  Hpara shaje kasawt jaw jau lam n galaw na (Taraj 8:19).
Masha gaw Karai Kasang a ga n madat ai ngu sai kaw na Karai shaje naw ai amu sha rai nga ai. Dai gaw sutgan, nat, gumhpraw, mungkan pyaw hpa, tsawm ai lam, hpaji, kaga grau ai shadu ai lam ni hpe nawku ai sha rai nga ai. Lama Karai Kasang e shalat dat ai amyu ni Shi ga n madat nna kaga hpara shaje ni hpang de kasawt ai gaw Yehowa a kata myi sha hpe adawt shapawt ai amu sha rai nga ai.

Vi.  Yehowa a hkang da ai ga n hkan ai ni gaw teng teng hten ai kaw du na nga ai (Taraj 8:19).
Bai Yehowa gaw kaga amyu ni hpe jahten kau ai zawn dai n madat n mara ai ni hpe mung jahten kau na nga ai (Taraj 8:20).

Hpungdim
Dai re majaw, dai ni anhte Karai Kasang a amyu, J.W sha ni dai ning na Nlung N'nan Chyeju Dum ladaw kaw nna Karai Kasang anhte a ntsa kade kaja ai chyeju ni hpe hkrak chye na myit dum nga na rai nga ai. Dai hta n ga, dai Karai Kasang a chyeju ni hpe dum let chyeju dum let Karai Kasang hpe hkungga sakjaw na aten mung rai nga ai.

Dai majaw chyeju dum ai asak hkrung lam hta tut hkawm sa na dawdan ga. Hkristu a hpang hkan ai anhte yawng gaw "Ahkrung nga ai hkungga" tai nga (Roma 12:1) let, Karai a chyeju grin nga ai amyu tai nga ga.  Mungkan a Madu, Ngwipyaw Du Hkristu (Laksan Hkrismat Mungga)2007-12-20T07:00:00+07:002007-12-20T07:00:00+07:00http://kachin.kachinnews.com/laika-ngau-gawk/210-mungkan-a-madu-ngwipyaw-du-hkristu-laksan-hkrismat-mungga.htmlShawng Htoilahpainawdin@gmail.com   Madung Shamyet Shanat Chyum Ga    (Mahte Laika 1:18-25); (Luka Laika 2:1-2; 4:16-30)     “Tsawra ai hpu nau ni, dai ning kalang bai anhte Hkrisamat hkam la lu sai. Ndai shata gaw, amu mung grai kyin dut nga ai aten nan re. Mungkan a du hkra ladaw mung, grai katsi pyaw nna, myit hta kabu pyaw nga ai aten re. Tinang galaw ai sut masa gambum ni hpe ginchyum dat nna amyat garan la ai, nsi nai si, ja mam, namsi namsaw mangai shu la ai, dusat yam nga, sagu bai nam, u, wa mayat maya law htam ai aten mung re. Ramma ni mung ‘nja nja nra nra’ sha nga nna, tinang a shawang myit kaba shingjawng ai aten re.      Ndai aten hta mungkan masha ni law law wa tinang kadai re, Shi kadai rai nga ai, shanhte kadai rai nga ma ai hpe dawdan la na aten mung rai nga ai. Ningrai kadai mung, tinang a kamhpa na, tsawra na, sut su na, chyechyang na, lawt wa na, Madu hpe tam la, lata la nga ai aten re. Raitim, shangai wa sai Yesu gaw, kadai rai nga ai hpe anhte n chye kau ai sha, yup su sun rai shaning shagu Hkrisamat hpe galaw nga ga ai. Dai majaw, Yesu gaw Mungkan a Madu, Ngwipyaw ai Du Hkristu rai nga ai hpe, daining na Hkrisamat hta jawm myit yu n-gun la sa wa ga.”      1. Yesu shangai wa ai gaw, Mungkan e kaba dik ai Atsam Marai langai hpe shadan dan ai re   Yesu shangai wa ai lam gaw, mungkan a kaba dik ai daru magam atsam marai (power) hpe gumlang kau na matu, rai nga ai. Yesu shangai ai aten na mungkan hpe ga-up sha nga ai atsam kaba langai gaw Roma Hkawseng Magam Augustu wa a uphkang ai lam rai nga ai. Shi hte shanhte Roma ni a uphkang lai sa hte dip gamyet da nga ai re.      Ya, Palestina mung gaw, Suri mungdaw kata na Herod hkawhkam wa up sha nga ai mungdan langai rai nga ai. Roma hkawseng uphkang masa lam gaw, mungkan kasu gabrawng n nga hkra, zim brep rai, shanhte a simsa lam hpe mahkyu da nga malu ai. Dai hpe Latin ga hta, ‘Pax Romana’ nga ai. Hpa majaw nga yang, ‘hpyen laba lai hte jahkrit dip kamyet shama nna, simsa lam hpe gawgap ai lai, rai nga ai. Dai majaw, Roma hkawseng mungdan ni a kata ‘tsepkawp simsa ai lam’ nga ai. Hpa majaw nga yang, shanhte hpe kadai mung n lu gumlang kau ma ai majaw re.     Raitim, tengman lam, ngwipyaw ai lam hte ‘Orderly System—Htung tara lai’ n nga ai nga Chyum ninghkrin William Barclay htai dan nga ai. Dai majaw, Roma hkawseng mungdan kata e yubak lam hkrai pri rai nga ai. Dai lam ni gaw, hkawseng magam ni a masha sat ai lam, ga shadawn--Herod hkawhkam gaw n tara ai hku ‘hkanse kawn’ hta sha ai lam, hkawseng magam wa hpe nawku ai htung hte Karai Kasang hpe gumlang ai lam ni, grai sawng wa ai.     Yuda masha ni kata hta mung, Karai Kasang kata hkawhkam, hkinjawng, reng ai amyu nga nna gumrawng nga timung, ‘sagu hpyi hpun ai bainam zawn, n’tsa e mahkaw hprwi, npu e hka lwi’ nga ai hte maren, Karai Kasang hpe shanhte a arawng aya hte awu asin di kau manu ai. Chyoipra dum ai, san seng dum ai, hkik dum ai, chye dum ai, ja dum ai, n hkru n kaja ai myit hte sha ga-up nga ai. Grau sawng ai gaw, shanhte a yubak hpe pi shanhte n mu, n dum, n chye mat hkra, rai mat wa sai. Yesu shangai wa ai gaw, Shi a amyu hpe tinang a yubak mara kaw nna, hkyehkrang la na matu rai nga ai.      Mungkan a arawng aya lam a majaw, anhte a Mungmasa dukaba ni, hpung sara kaba ni, tinang yubak lu ai n dum ai sha, nga nga ga ai. Tinang a yubak lam ni hpe n dum n chye nna, asak hkrung nga ai lam gaw, hkrat sum na ninghpang kaba rai nga ai lam hpe, Amerikan Hpung-up sara kaba Hans Finzel wa ka da ai. Anhte a marin marit ai myit, law hpa ai myit hte arawng aya tam ai myit jasat ni a majaw, yubak hta lup nga ai Yuda masha Roma hkawseng ni a matu mung, Yesu gaw yubak kaw na shalawt ya na shangai wa sai.     Yesu shangai wa ai gaw, mungkan a atsam marai yawng hta grau ai kaba dik ai atsam langai hpe shadan dan nga ai. Yesu gaw yubak kaw nna hkyehkrang la ai wa, hkyehkrang lam a Madu Shi nan rai nga ai. Kadai Roma ni, Germany ni a atsam marai snr mungkan a daru magam atsam marai (power) mung, hkyehkrang la lu ai power hte yubak kaw na shalawt ya lu ai power n nga ai. Anhte ni ndai kaba dik ai hkyehkrang la ai power langai hpe, dai ni nan hkam la na matu rai nga ai law. Ndai atsam marai gaw, masha wa hpe jahten sharun ai atsam marai n re, masha hpe hkye la ai atsam marai she, rai nga ai.      2. Yesu shangai wa ai gaw Myit Masin Tingnyang kata Hkaw dung na matu re   Yesu shangai wa ai lam gaw, shinggyim masha ni a myit masin tingnyang hta ‘hkaw dung’ na matu hte mungkan a hkawhkam majing rai nga ai hpe madun dan nga ai. Mahte gaw ‘Yesu gaw Yuda ni a hkawhkam majing’ re lam hte ‘Yuda ni a ningbaw kaba majing’ rai nga ai lam hpe, ahkyak gawak nna madi madun nga ai. Sara kaba Hanson gaw ndai hpe ‘Du’ nga nna, lang da ai gaw Yuda ni hkikhkam ai, hkawhkam, du, ningbaw ningla ni law law nga lai wa sai hpe bai myitdum shangun ai.     Dai ni gaw hkikhkam ai ja, sutgan, hpyendap kaba, magam tingnyang hta dung nna, up na lam htum mat sai. Ndai aten, Yuda ni shanhte a hkawhkam tingnyang shamat kau nna, Roma hpyen gumshem ni a npu e mayam yam nga ai ten re. Dai majaw shanhte a npu e hkrit tsang hpa, hku hku hpang gara ai, matsan mayan ai, machyi makaw ai, jahten labye re lam ni, n kam n sham ai lam ni, matsan chyaren re ai lam ni, ana ahkya zinli amyu myu re ai ni hkrai pri, rai nga ai. Dai majaw, shanhte myit mada ai ‘Meshia gaw Roma uphkang lai hte Romma hkawseng magam ni hpe gumlang kau na Dawi Hkawhkam zawn hpyen ni hpe gumlang kau na share shagan wa’ rai na hpe nan, myit mada ala nga ai re.     Yesu gaw masha myit masin kata uphkang ai hkawhkam majing she rai nga ai. Dai rai, Yesu shanu ai tingnyang gaw, Hkawhkam Herod a hkikhkak ai hkawhkam hkaw hta n re. Herod gaw marin marit lawhpa nna ladu lai n’tsen ai myit jasat rawng ai wa re. Dai majaw, Herod hkawhkam gaw asak kaba magang, Yuda ni hpe zingri sat magang rai wa sai nga nna, labau hta mu lu ai. Herod Hkawhkam a myit masin hta, Yesu hkaw dung na malai, shi a law hpa ai hte marin marit ai n ju n dawng manawn masham ai, mungkan a myit hte hkrai, hpring chyat rai nga ai.     Arawng aya hte mungkan a lam ni hkrai hpring shara la ai myit masin hta, Yesu shara la na shara n nga mat sai. Yuda, Hparashe hte Saduke, Laika Ka Sara ni mung, tinang a arawng aya hpe chyu sha myitlawm, tinggyeng ga-up nga ai. Dai rai, Yesu ngu ai gaw shanhte a matu ‘lachyum n nga ai gasi kaman nan’ rai mat ai. Shanhte a myit masin hta mung ‘ngai’ ngu ai tinggyeng myit sha, shara la mat ai majaw, Yesu hkaw dung n mai mat ai. Raitim, mungkan hkawhkam, shangai wa sai Yesu a lagaw npu taw na, uphkang hkam ai Magu Hpaji rawng ai ni gaw, Yesu hpe nawku daw jau ai hte reng grau dik ai sutgan ni hte sak jaw lu masai.     Bai, Yesu gaw wenyi hta matsan mayan hkrum nna, Shi hpe tam nga ai ni, Shi hpe marit let myit masin shajin chyinghka hpaw ala nga ai ni a matu, rai nga ai. Sagu rem ai ni a myit masin hta Karai Kasang a mungga dik wa sai. Karai Kasang hpe ala nga ai, tengman lam hpe kadai n sawn ya tim galaw nga ai ni a myit masin gaw, ‘Yesu hkawhkam a Tingnyang’ nan rai nga ai. Mungkan hta kaba dik ai shut lam gaw, Karai Kasang hpe chye tim, kamsham wa sai raitim, shingdu tawn kau ai lam re nga, Karai masa ninghkrin langai tsun ai.     Mungkan mungdan ni Mungkan a hkawhkam tingnyang gashun hkat nna gasat si htum lai wa masai. Ga shadawn-- Greek Hkawhkam Alexander The Great mung mungkan ting hpe gasat la nna shi a hkawhkam tingnyang hta hkaw dung let hkrat sum mat wa sai. Raitim, Yesu gaw Mungkan masha ni a myit masin hta hkaw dung ai Htani Htana Hkawhkam nan rai nga ai. Anhte yawng gaw hkawhkam lu nga ga ai. Nang kadai hpe hkaw dung shangun na rai ta? Mungkan masha ni gaw tinang a lagaw lata, myi, na, bawnu, hkum hkrang ni hpe madung shamyet shanat nna magam shachyen nga ai re.      Yesu chyu sha myit masin hte amu galaw nga ai re. Shinggyim masha ni gaw masha a madang, manu hpe shanhte myit jasat, myit masin, myit n sam hpe shen yu nna she dawdan chye ai. Yesu gaw yubak masha hpe hkyen la nna ngwipyaw ai hpe shaman ya ai. Anhte hte arau nga ai htani htana myit masin Hkawhkam nan rai nga ai.      3. Yesu shangai wa ai gaw, shi a Mungdan Lam hpe ndau ai lam re    Yesu shangai wa ai lam gaw Shi madu ai Mungdan rai nga ai lam hpe ndau ai lam re. Shinggyim masha ni madu tawn ai-- n-gun ja dik ai Roma ni uphkang da ai mungkan de snr Yuda ni zawn nawn ai Karai Kasang hte shanhte a Hkawhkam mungdan de sa du ai Manam snr Chyasam langai n re.     Bai, n hkru lam, marin marit ai lam, lawhpa nna yubak hpring ai mungkan de Shi hte seng ai hku nna sa shangai wa ai mung n re. Kawa Karai Kasang a matsun hte maren, shangun dat ai majaw sha, kam tim n kam tim aming shaprai jahkring sa nga ai mung n re. Mungkan masha ni nau myit mada shara n nga nna, tsadan a mayam npu kaw nga ai mungkan masha ni hpe hkye la na, sa du shachyen ya ai sha mung n re. Shawng na Karai Kasang a yaw shatawng shada ai masing hte maren, Karai Kasang gaw, kasha Yesu hku nna, Shi madu ai mungkan de sa du ai lam, she re.     Ndai hpe Rev. Doctor Ola Hanson gaw, ‘Madu sharawng awng ai shaning hkaw dan na matu’ nga, Luka 4:19 hta ka gale da nga ai. Ndai Chyum ga gaw Ga Shaka Dingsa Prat na Jubili Shaning hte lachyum bung pre ai lam nga ai. (Jawjau Laika 25) Ndai hta Karai Kasang gaw, shalawt ai wa, hka shaprai shangun ai wa, lamu ga madu, mayam madu Shi nan rai nga ai hpe mu lu ai. Dai hta n-ga, nai mam, malu masha jaw sha ai mung Karai Kasang nan rai nga ai lam, Karai masa hpe mu lu ai.     Ya, Yesu shangai wa ai lam gaw, Jubili Karai masa hta grau ai lam hpe dum ra ai. Yesu shangai wa ai lam gaw mungkan ‘Nga Yawng Nga Pra ni a Madu’ majing gaw Shi nan rai nga ai majaw, anhte tinang nta buga mungdan de wa ai zawn, Shi a ga de wa ai she re. Dai majaw, Shi ra ai hku Shi a nta buga hte shi a masha ni a matu amu galaw na lam, rai nga ai.     Shi hku nna, shalawt mayu yang shalawt na, machyi shamai mayu yang machyi shamai na, si ai ni hpe sharawt mayu yang sharawt na, nat shaden kau na, nbung laru hpe daru na, myikyaw ai ni hpe shamai ya na, ngwipyaw ai lam hpe jaw na, ngu ai lam ni hpe kamsham ai ni snr n kamsham ai ni hpe Karai Kasang a hpung shingkang, Shi a mungdan re lam hpe ndau na matu ‘kumla’ madun dan ai lam mung, rai nga ai.     Grau nna, Tsi du (Doctor) Luka gaw Mahte hte n bung ai hku nna, Yesu shangai wa ai lam hpe grai dam lada ai hku htawng dan ya nga ai. Dai gaw Yesu shangai sa wa ai gaw-- sai, hpaji madang, ru sai, num, la n gin hka ai sha ‘shi sharawng awng ai masha ni hta’ nga ai ‘ga’ gaw ‘shi sharawng awng ai mungkan masha ni yawng’ hta ngu ai lachyum re. Ndai ga gaw, Yesu gaw Mungkan ting Mungkan masha yawng a madu rai nga ai hpe madi madun ya ai re. Ndai lam gaw, Mungkan ndai a Madu majing gaw Yesu nan rai nga ai lam re. Dinghta shinggyim masha ni chyawm gaw, mungkan hpe arawng aya, sutgan hte lai baw hkum sumhpa hte madu na shakut nga ai re.      Bai, tsadan mung lai ladat law law hte Mungkan hpe madu shakut nga ai re. Raitim mungkan a madu majing gaw Yesu nan rai nga ai. Dai hpe myitdum let anhte shada da mara raw, garum pawn ba, gawgap sharawt hkat let, Madu Yesu ngu ai Madu langai a woi awn ai npu e taw nga let, kahkyin gumdin nga nna, Madu Yesu gaw hkawhkam Madu Dukaba majing rai nga nna, ndai Ninggawn Tawa hte Mungkan ting gaw Yesu uphkang nga ai shaning rai nga ai hpe jawm kabu ndau, hkap la, hkan sa nga na, rai nga mali ai law.     Shingrai, ndai mungkan hta mungkan a ‘yubak atsam marai (power)’ hpe dang kau lu ai atsam kaba gaw du wa sai re. Dai atsam kaba gaw shangai wa ai Yesu hta mu lu ai hte yubak hpe shalawt kau ya sai. Kaning re ai mungkan a atsam marai (power) mung yubak kaw na dat dat kau ya lu ai atsam marai (power) n nga ai hta n ga, yubak shabyin dat ya ai lam hkrai, rai nga ai. Ndai daru magam atsam marai ningja (power) hte shangai wa ai Yesu gaw, myit masin kata hkaw dung ai Hkawhkam rai nga ai.     Dai re ai majaw, anhte mungkan masha ni hpe hkyehkrang la ai Yesu a amu gaw, "myit masin sasana magam" nan rai nga ai. Mungkan masha ni a matu alak mi shangai sa wa ai Yesu gaw Shi uphkang nga ai lam hpe, ndau nga ai re.     “Tsawra ai hpunau ni e...ndai Hkrisamat Aten hta anhte yawng mungkan a Madu majing gaw Yesu rai nga ai hte, ngwipyaw ai Du nan rai nga ai hpe dum nga let, kamsham ai hte ngwipyaw chyeju hkam la lu u ga law.”       Laika ka ai wa   Shawng Htoi gaw Nawng Nang Jinghpaw Wunpawng Chyum Hkawlik e sharin sara langai hku galaw nga ai wa re.     Madung Shamyet Shanat Chyum Ga    (Mahte Laika 1:18-25); (Luka Laika 2:1-2; 4:16-30)     “Tsawra ai hpu nau ni, dai ning kalang bai anhte Hkrisamat hkam la lu sai. Ndai shata gaw, amu mung grai kyin dut nga ai aten nan re. Mungkan a du hkra ladaw mung, grai katsi pyaw nna, myit hta kabu pyaw nga ai aten re. Tinang galaw ai sut masa gambum ni hpe ginchyum dat nna amyat garan la ai, nsi nai si, ja mam, namsi namsaw mangai shu la ai, dusat yam nga, sagu bai nam, u, wa mayat maya law htam ai aten mung re. Ramma ni mung ‘nja nja nra nra’ sha nga nna, tinang a shawang myit kaba shingjawng ai aten re.      Ndai aten hta mungkan masha ni law law wa tinang kadai re, Shi kadai rai nga ai, shanhte kadai rai nga ma ai hpe dawdan la na aten mung rai nga ai. Ningrai kadai mung, tinang a kamhpa na, tsawra na, sut su na, chyechyang na, lawt wa na, Madu hpe tam la, lata la nga ai aten re. Raitim, shangai wa sai Yesu gaw, kadai rai nga ai hpe anhte n chye kau ai sha, yup su sun rai shaning shagu Hkrisamat hpe galaw nga ga ai. Dai majaw, Yesu gaw Mungkan a Madu, Ngwipyaw ai Du Hkristu rai nga ai hpe, daining na Hkrisamat hta jawm myit yu n-gun la sa wa ga.”      1. Yesu shangai wa ai gaw, Mungkan e kaba dik ai Atsam Marai langai hpe shadan dan ai re   Yesu shangai wa ai lam gaw, mungkan a kaba dik ai daru magam atsam marai (power) hpe gumlang kau na matu, rai nga ai. Yesu shangai ai aten na mungkan hpe ga-up sha nga ai atsam kaba langai gaw Roma Hkawseng Magam Augustu wa a uphkang ai lam rai nga ai. Shi hte shanhte Roma ni a uphkang lai sa hte dip gamyet da nga ai re.      Ya, Palestina mung gaw, Suri mungdaw kata na Herod hkawhkam wa up sha nga ai mungdan langai rai nga ai. Roma hkawseng uphkang masa lam gaw, mungkan kasu gabrawng n nga hkra, zim brep rai, shanhte a simsa lam hpe mahkyu da nga malu ai. Dai hpe Latin ga hta, ‘Pax Romana’ nga ai. Hpa majaw nga yang, ‘hpyen laba lai hte jahkrit dip kamyet shama nna, simsa lam hpe gawgap ai lai, rai nga ai. Dai majaw, Roma hkawseng mungdan ni a kata ‘tsepkawp simsa ai lam’ nga ai. Hpa majaw nga yang, shanhte hpe kadai mung n lu gumlang kau ma ai majaw re.     Raitim, tengman lam, ngwipyaw ai lam hte ‘Orderly System—Htung tara lai’ n nga ai nga Chyum ninghkrin William Barclay htai dan nga ai. Dai majaw, Roma hkawseng mungdan kata e yubak lam hkrai pri rai nga ai. Dai lam ni gaw, hkawseng magam ni a masha sat ai lam, ga shadawn--Herod hkawhkam gaw n tara ai hku ‘hkanse kawn’ hta sha ai lam, hkawseng magam wa hpe nawku ai htung hte Karai Kasang hpe gumlang ai lam ni, grai sawng wa ai.     Yuda masha ni kata hta mung, Karai Kasang kata hkawhkam, hkinjawng, reng ai amyu nga nna gumrawng nga timung, ‘sagu hpyi hpun ai bainam zawn, n’tsa e mahkaw hprwi, npu e hka lwi’ nga ai hte maren, Karai Kasang hpe shanhte a arawng aya hte awu asin di kau manu ai. Chyoipra dum ai, san seng dum ai, hkik dum ai, chye dum ai, ja dum ai, n hkru n kaja ai myit hte sha ga-up nga ai. Grau sawng ai gaw, shanhte a yubak hpe pi shanhte n mu, n dum, n chye mat hkra, rai mat wa sai. Yesu shangai wa ai gaw, Shi a amyu hpe tinang a yubak mara kaw nna, hkyehkrang la na matu rai nga ai.      Mungkan a arawng aya lam a majaw, anhte a Mungmasa dukaba ni, hpung sara kaba ni, tinang yubak lu ai n dum ai sha, nga nga ga ai. Tinang a yubak lam ni hpe n dum n chye nna, asak hkrung nga ai lam gaw, hkrat sum na ninghpang kaba rai nga ai lam hpe, Amerikan Hpung-up sara kaba Hans Finzel wa ka da ai. Anhte a marin marit ai myit, law hpa ai myit hte arawng aya tam ai myit jasat ni a majaw, yubak hta lup nga ai Yuda masha Roma hkawseng ni a matu mung, Yesu gaw yubak kaw na shalawt ya na shangai wa sai.     Yesu shangai wa ai gaw, mungkan a atsam marai yawng hta grau ai kaba dik ai atsam langai hpe shadan dan nga ai. Yesu gaw yubak kaw nna hkyehkrang la ai wa, hkyehkrang lam a Madu Shi nan rai nga ai. Kadai Roma ni, Germany ni a atsam marai snr mungkan a daru magam atsam marai (power) mung, hkyehkrang la lu ai power hte yubak kaw na shalawt ya lu ai power n nga ai. Anhte ni ndai kaba dik ai hkyehkrang la ai power langai hpe, dai ni nan hkam la na matu rai nga ai law. Ndai atsam marai gaw, masha wa hpe jahten sharun ai atsam marai n re, masha hpe hkye la ai atsam marai she, rai nga ai.      2. Yesu shangai wa ai gaw Myit Masin Tingnyang kata Hkaw dung na matu re   Yesu shangai wa ai lam gaw, shinggyim masha ni a myit masin tingnyang hta ‘hkaw dung’ na matu hte mungkan a hkawhkam majing rai nga ai hpe madun dan nga ai. Mahte gaw ‘Yesu gaw Yuda ni a hkawhkam majing’ re lam hte ‘Yuda ni a ningbaw kaba majing’ rai nga ai lam hpe, ahkyak gawak nna madi madun nga ai. Sara kaba Hanson gaw ndai hpe ‘Du’ nga nna, lang da ai gaw Yuda ni hkikhkam ai, hkawhkam, du, ningbaw ningla ni law law nga lai wa sai hpe bai myitdum shangun ai.     Dai ni gaw hkikhkam ai ja, sutgan, hpyendap kaba, magam tingnyang hta dung nna, up na lam htum mat sai. Ndai aten, Yuda ni shanhte a hkawhkam tingnyang shamat kau nna, Roma hpyen gumshem ni a npu e mayam yam nga ai ten re. Dai majaw shanhte a npu e hkrit tsang hpa, hku hku hpang gara ai, matsan mayan ai, machyi makaw ai, jahten labye re lam ni, n kam n sham ai lam ni, matsan chyaren re ai lam ni, ana ahkya zinli amyu myu re ai ni hkrai pri, rai nga ai. Dai majaw, shanhte myit mada ai ‘Meshia gaw Roma uphkang lai hte Romma hkawseng magam ni hpe gumlang kau na Dawi Hkawhkam zawn hpyen ni hpe gumlang kau na share shagan wa’ rai na hpe nan, myit mada ala nga ai re.     Yesu gaw masha myit masin kata uphkang ai hkawhkam majing she rai nga ai. Dai rai, Yesu shanu ai tingnyang gaw, Hkawhkam Herod a hkikhkak ai hkawhkam hkaw hta n re. Herod gaw marin marit lawhpa nna ladu lai n’tsen ai myit jasat rawng ai wa re. Dai majaw, Herod hkawhkam gaw asak kaba magang, Yuda ni hpe zingri sat magang rai wa sai nga nna, labau hta mu lu ai. Herod Hkawhkam a myit masin hta, Yesu hkaw dung na malai, shi a law hpa ai hte marin marit ai n ju n dawng manawn masham ai, mungkan a myit hte hkrai, hpring chyat rai nga ai.     Arawng aya hte mungkan a lam ni hkrai hpring shara la ai myit masin hta, Yesu shara la na shara n nga mat sai. Yuda, Hparashe hte Saduke, Laika Ka Sara ni mung, tinang a arawng aya hpe chyu sha myitlawm, tinggyeng ga-up nga ai. Dai rai, Yesu ngu ai gaw shanhte a matu ‘lachyum n nga ai gasi kaman nan’ rai mat ai. Shanhte a myit masin hta mung ‘ngai’ ngu ai tinggyeng myit sha, shara la mat ai majaw, Yesu hkaw dung n mai mat ai. Raitim, mungkan hkawhkam, shangai wa sai Yesu a lagaw npu taw na, uphkang hkam ai Magu Hpaji rawng ai ni gaw, Yesu hpe nawku daw jau ai hte reng grau dik ai sutgan ni hte sak jaw lu masai.     Bai, Yesu gaw wenyi hta matsan mayan hkrum nna, Shi hpe tam nga ai ni, Shi hpe marit let myit masin shajin chyinghka hpaw ala nga ai ni a matu, rai nga ai. Sagu rem ai ni a myit masin hta Karai Kasang a mungga dik wa sai. Karai Kasang hpe ala nga ai, tengman lam hpe kadai n sawn ya tim galaw nga ai ni a myit masin gaw, ‘Yesu hkawhkam a Tingnyang’ nan rai nga ai. Mungkan hta kaba dik ai shut lam gaw, Karai Kasang hpe chye tim, kamsham wa sai raitim, shingdu tawn kau ai lam re nga, Karai masa ninghkrin langai tsun ai.     Mungkan mungdan ni Mungkan a hkawhkam tingnyang gashun hkat nna gasat si htum lai wa masai. Ga shadawn-- Greek Hkawhkam Alexander The Great mung mungkan ting hpe gasat la nna shi a hkawhkam tingnyang hta hkaw dung let hkrat sum mat wa sai. Raitim, Yesu gaw Mungkan masha ni a myit masin hta hkaw dung ai Htani Htana Hkawhkam nan rai nga ai. Anhte yawng gaw hkawhkam lu nga ga ai. Nang kadai hpe hkaw dung shangun na rai ta? Mungkan masha ni gaw tinang a lagaw lata, myi, na, bawnu, hkum hkrang ni hpe madung shamyet shanat nna magam shachyen nga ai re.      Yesu chyu sha myit masin hte amu galaw nga ai re. Shinggyim masha ni gaw masha a madang, manu hpe shanhte myit jasat, myit masin, myit n sam hpe shen yu nna she dawdan chye ai. Yesu gaw yubak masha hpe hkyen la nna ngwipyaw ai hpe shaman ya ai. Anhte hte arau nga ai htani htana myit masin Hkawhkam nan rai nga ai.      3. Yesu shangai wa ai gaw, shi a Mungdan Lam hpe ndau ai lam re    Yesu shangai wa ai lam gaw Shi madu ai Mungdan rai nga ai lam hpe ndau ai lam re. Shinggyim masha ni madu tawn ai-- n-gun ja dik ai Roma ni uphkang da ai mungkan de snr Yuda ni zawn nawn ai Karai Kasang hte shanhte a Hkawhkam mungdan de sa du ai Manam snr Chyasam langai n re.     Bai, n hkru lam, marin marit ai lam, lawhpa nna yubak hpring ai mungkan de Shi hte seng ai hku nna sa shangai wa ai mung n re. Kawa Karai Kasang a matsun hte maren, shangun dat ai majaw sha, kam tim n kam tim aming shaprai jahkring sa nga ai mung n re. Mungkan masha ni nau myit mada shara n nga nna, tsadan a mayam npu kaw nga ai mungkan masha ni hpe hkye la na, sa du shachyen ya ai sha mung n re. Shawng na Karai Kasang a yaw shatawng shada ai masing hte maren, Karai Kasang gaw, kasha Yesu hku nna, Shi madu ai mungkan de sa du ai lam, she re.     Ndai hpe Rev. Doctor Ola Hanson gaw, ‘Madu sharawng awng ai shaning hkaw dan na matu’ nga, Luka 4:19 hta ka gale da nga ai. Ndai Chyum ga gaw Ga Shaka Dingsa Prat na Jubili Shaning hte lachyum bung pre ai lam nga ai. (Jawjau Laika 25) Ndai hta Karai Kasang gaw, shalawt ai wa, hka shaprai shangun ai wa, lamu ga madu, mayam madu Shi nan rai nga ai hpe mu lu ai. Dai hta n-ga, nai mam, malu masha jaw sha ai mung Karai Kasang nan rai nga ai lam, Karai masa hpe mu lu ai.     Ya, Yesu shangai wa ai lam gaw, Jubili Karai masa hta grau ai lam hpe dum ra ai. Yesu shangai wa ai lam gaw mungkan ‘Nga Yawng Nga Pra ni a Madu’ majing gaw Shi nan rai nga ai majaw, anhte tinang nta buga mungdan de wa ai zawn, Shi a ga de wa ai she re. Dai majaw, Shi ra ai hku Shi a nta buga hte shi a masha ni a matu amu galaw na lam, rai nga ai.     Shi hku nna, shalawt mayu yang shalawt na, machyi shamai mayu yang machyi shamai na, si ai ni hpe sharawt mayu yang sharawt na, nat shaden kau na, nbung laru hpe daru na, myikyaw ai ni hpe shamai ya na, ngwipyaw ai lam hpe jaw na, ngu ai lam ni hpe kamsham ai ni snr n kamsham ai ni hpe Karai Kasang a hpung shingkang, Shi a mungdan re lam hpe ndau na matu ‘kumla’ madun dan ai lam mung, rai nga ai.     Grau nna, Tsi du (Doctor) Luka gaw Mahte hte n bung ai hku nna, Yesu shangai wa ai lam hpe grai dam lada ai hku htawng dan ya nga ai. Dai gaw Yesu shangai sa wa ai gaw-- sai, hpaji madang, ru sai, num, la n gin hka ai sha ‘shi sharawng awng ai masha ni hta’ nga ai ‘ga’ gaw ‘shi sharawng awng ai mungkan masha ni yawng’ hta ngu ai lachyum re. Ndai ga gaw, Yesu gaw Mungkan ting Mungkan masha yawng a madu rai nga ai hpe madi madun ya ai re. Ndai lam gaw, Mungkan ndai a Madu majing gaw Yesu nan rai nga ai lam re. Dinghta shinggyim masha ni chyawm gaw, mungkan hpe arawng aya, sutgan hte lai baw hkum sumhpa hte madu na shakut nga ai re.      Bai, tsadan mung lai ladat law law hte Mungkan hpe madu shakut nga ai re. Raitim mungkan a madu majing gaw Yesu nan rai nga ai. Dai hpe myitdum let anhte shada da mara raw, garum pawn ba, gawgap sharawt hkat let, Madu Yesu ngu ai Madu langai a woi awn ai npu e taw nga let, kahkyin gumdin nga nna, Madu Yesu gaw hkawhkam Madu Dukaba majing rai nga nna, ndai Ninggawn Tawa hte Mungkan ting gaw Yesu uphkang nga ai shaning rai nga ai hpe jawm kabu ndau, hkap la, hkan sa nga na, rai nga mali ai law.     Shingrai, ndai mungkan hta mungkan a ‘yubak atsam marai (power)’ hpe dang kau lu ai atsam kaba gaw du wa sai re. Dai atsam kaba gaw shangai wa ai Yesu hta mu lu ai hte yubak hpe shalawt kau ya sai. Kaning re ai mungkan a atsam marai (power) mung yubak kaw na dat dat kau ya lu ai atsam marai (power) n nga ai hta n ga, yubak shabyin dat ya ai lam hkrai, rai nga ai. Ndai daru magam atsam marai ningja (power) hte shangai wa ai Yesu gaw, myit masin kata hkaw dung ai Hkawhkam rai nga ai.     Dai re ai majaw, anhte mungkan masha ni hpe hkyehkrang la ai Yesu a amu gaw, "myit masin sasana magam" nan rai nga ai. Mungkan masha ni a matu alak mi shangai sa wa ai Yesu gaw Shi uphkang nga ai lam hpe, ndau nga ai re.     “Tsawra ai hpunau ni e...ndai Hkrisamat Aten hta anhte yawng mungkan a Madu majing gaw Yesu rai nga ai hte, ngwipyaw ai Du nan rai nga ai hpe dum nga let, kamsham ai hte ngwipyaw chyeju hkam la lu u ga law.”       Laika ka ai wa   Shawng Htoi gaw Nawng Nang Jinghpaw Wunpawng Chyum Hkawlik e sharin sara langai hku galaw nga ai wa re.  Amying Shingra Hpaji lai hte "Jinghpaw" ngu ai Mying hta sawk la lu ai tengman ai Hkridun2007-07-18T06:00:00+07:002007-07-18T06:00:00+07:00http://kachin.kachinnews.com/laika-ngau-gawk/191-amying-shingra-hpaji-lai-hte-qjinghpawq-ngu-ai-mying-hta-sawk-la-lu-ai-tengman-ai-hkridun.htmlMyu Shaganlahpainawdin@gmail.com  “Masha” nga ai majaw, “amying” nga ai rai kun? “Amying” nga ai majaw, masha nga ai rai kun? Dai hta loi mi kata lam nga yang, “amying” a majaw, gahkyin gumdin wa ai rai kun? snr. “amying” a majaw, hkrat sum wa ai rai kun? “Amying” gaw “masha” hpe jahten ai rai kun? snr. “Masha” madaw “mying” jahten ai amu shabyin ya ai rai kun?       Shaloi mungkan masha ni gaw “mying masa” hpe gawgap ai rai yang, lachyum htai la ai mung dai hku rai na re. Raitim “Amyu” langai gawgap ai rai yang gaw, masha rusai (Anthropology) lam hta madung tawn nna mying hpe dai amyu a jasat jasa hta shadan dan na rai nga ai.       Mying hte Mungkan a Shingra Tara   Shingra tara ngu ai hpe chye na hkawn lu ai zawn, n dang hkawn lu ai lam mung nga ai. Jaw ai lam gaw, shingra tara ngu ai gaw tengman ai lam rai nga ai. Hpa majaw nga yang, dai shingra tara a shingdu e “n shut n shai shadan dan ai hkrang nga ai laisa lam” a majaw re. Ga shadawn- ningsin, ninghtoi, hpun kawa ni a hkrung nga ai laisa tara lachyum shingra tara gaw, chyahtum chyalai, tengman ai lam hte matut nga ai majaw re.      Dai gaw, mungkan masha yawng chye na tawn da sai Karai Kasang re nga nna Thomas Aquinas tsun sai. Dai hpe yu yang, “Jinghpaw” ngu ai mying gaw anhte amyusha ni a “tengman ai shingra tara” hpe shadan ya nna, dai gaw tengman lam, shut ai lam n re hpe mu lu ai.      Amying gaw amyu langai a Zinwa ai maka kumla   Amying gaw Aga, Shingra bung ai amyu, sai hkringhtawng dinghku masha, ginru ginsa rum ai dinghku masha, htunghking ningli hte ngasat ngasa bung ai amyu dinghku masha ni a zinwa ai maka kumla ahkyak rai nga ai. Bai nna, amyu langai a myit jasat, ngasat ngasa, labau maumwi, makam masham, htunghking ningli, ginru ginsa lamuga hpe du hkra shadan dan nga ai re.     Dai rai nna, “Jinghpaw” ngu ai mying hkawt gaw anhte amyu ting a “Nga nga ai lamBeing”3 hpe zinwa ai maka hku nna mungkan de htawng dan ya nga ai. Ga shadawn- Jinghpaw ga, Jinghpaw laika, Jinghpaw maumwi, Jinghpaw Labau, Jinghpaw Htung, Jinghpaw ga/mung, Jinghpaw du ni, Jinghpaw nsen, Jinghpaw hpyendap, Jinghpaw tsi mawan, kaga ni law law hte...gaw dai amyu ting a tengman ai common symbolism(zinwa ai maka masat) nan rai nga ai.     Ndai “Jinghpaw” ngu ai mying gaw, zinwa ni shingra rai nga ai hpe mungkan hta n-gun kaba dik ai amyu British ni hte mungkan hta makam masham kaba dik ai, hpaji chye ai, American sasana ni gaw asak apnawng nna, ban hte ban anhte buga e sasana galaw, anhte hpe sawk, bumga shara shagu Aga, Laisa ni gahkyin nna, zinwa ai mying “Jinghpaw” ngu ai hte anhte hpe asak jahkrung ya sai.      Zinwa ai lam, Commonness ngu ai lam nga ai majaw, zinwa ai mying lu wa ai she re. Shanhte ni jahten sharun na myit nna masing jahkrat na anhte hpe “Jinghpaw” ngu chye na, myit hkawn, masat ai n re. Anhte nan lai jasat nna, anhte a “Commonness” hpe shadan nga ai majaw re. Shaloi anhte Chyurum sha ni a Commonness, zinwa ai lam gaw “Jinghpaw Byin Nga Ai Lam – Kachinness” rai nga ai lam re.      Commonness ngu ai lam gaw hkik hkam ai, ring chying ai, n-gun ja ai, amyu kaba ai hte mungdan madu rai nga ai kum la re. Amyu kaji langai hta Commonness ngu ai n ra ai. Raitim, dai amyu gaw kaba wa let amyu law law bai shangai wa nna ring chying wa jang,Commonness zinwa ai lam gaw ra nan ra wa sai. Dai ni mungkan hta hpaji gaw “Zinwa aibandung” rai nna, zinwa ai ga “English” hpe lang nna sharin la ra ai.     Anhte a Jinghpaw rai nga ai lam (Kachinness) Aga, Laika, Mungtsaw masa, Hkam sha masa, Mayu-Dama, Kahpu-Kanau daw ang ai masa (kinship system), Htung lailen, Maumwi, Ginru ginsa, lamuga, Yaw shada ai, shakut shaja nga ai lam ni gaw, daini anhte ni a “tengman lam majing rai nga ai” hpe shadan nga ai re.      Shaloi “Burmeseness” gaw anhte a zinwa lam mai byin na i? Bai “Wunpawng” ngu ai mying gaw anhte a zinwa ai lam rai na kun? Aga, laika, ginru ginsa, labau, htunghking tarashang rai nga ai kun? Ndai gaw anhte a tsawm htap mai kaja, dam lada ai myit jasat hpe shadan dan ai maka langai gaw rai nga ai.     “Wunpawng” ngu ai gaw, KIO ni a Chyurum sha ni kahkyin gumdin ra ai ngu ai ningmu langai hte sha woi jai lang hpang wa ai re. Dai hku jai lang ai ban mi jan wa sai, kaja wa gaw kahkyin gumdin ai lam nga sai kun? Commonness ngu ai hta “kahkyin na langai” sha n-ga ai. “Jinghpaw” ngu ai amying gaw amyu ting hte seng ai zinwa ai lam hpe madung dan ai lam re hpe mu lu ai.     Dai re majaw “amying” ngu ai gaw amyu kaba langai a Zinwa ai lam Commonness hpe madun dan nga ai re. Dai zinwa ai lam gaw amyu langai hkikhkam ngang kang lam hpe shabyin ya nga ai. Ga shadawn: Israel.       Shamyet shanat laika  :  1. Linda Smith and William Raeper, “A Beginner's guide to idea” Oxford;England, 1991, Page 35-38, 2. “Ethnic group”: In Britannica Ready Reference Encyclopedia, 275. 3. Hkalup Sasana Labau, Cahtolic Sasana Labau, bai British Colony ni a labau hta mu lu ai.     “Masha” nga ai majaw, “amying” nga ai rai kun? “Amying” nga ai majaw, masha nga ai rai kun? Dai hta loi mi kata lam nga yang, “amying” a majaw, gahkyin gumdin wa ai rai kun? snr. “amying” a majaw, hkrat sum wa ai rai kun? “Amying” gaw “masha” hpe jahten ai rai kun? snr. “Masha” madaw “mying” jahten ai amu shabyin ya ai rai kun?       Shaloi mungkan masha ni gaw “mying masa” hpe gawgap ai rai yang, lachyum htai la ai mung dai hku rai na re. Raitim “Amyu” langai gawgap ai rai yang gaw, masha rusai (Anthropology) lam hta madung tawn nna mying hpe dai amyu a jasat jasa hta shadan dan na rai nga ai.       Mying hte Mungkan a Shingra Tara   Shingra tara ngu ai hpe chye na hkawn lu ai zawn, n dang hkawn lu ai lam mung nga ai. Jaw ai lam gaw, shingra tara ngu ai gaw tengman ai lam rai nga ai. Hpa majaw nga yang, dai shingra tara a shingdu e “n shut n shai shadan dan ai hkrang nga ai laisa lam” a majaw re. Ga shadawn- ningsin, ninghtoi, hpun kawa ni a hkrung nga ai laisa tara lachyum shingra tara gaw, chyahtum chyalai, tengman ai lam hte matut nga ai majaw re.      Dai gaw, mungkan masha yawng chye na tawn da sai Karai Kasang re nga nna Thomas Aquinas tsun sai. Dai hpe yu yang, “Jinghpaw” ngu ai mying gaw anhte amyusha ni a “tengman ai shingra tara” hpe shadan ya nna, dai gaw tengman lam, shut ai lam n re hpe mu lu ai.      Amying gaw amyu langai a Zinwa ai maka kumla   Amying gaw Aga, Shingra bung ai amyu, sai hkringhtawng dinghku masha, ginru ginsa rum ai dinghku masha, htunghking ningli hte ngasat ngasa bung ai amyu dinghku masha ni a zinwa ai maka kumla ahkyak rai nga ai. Bai nna, amyu langai a myit jasat, ngasat ngasa, labau maumwi, makam masham, htunghking ningli, ginru ginsa lamuga hpe du hkra shadan dan nga ai re.     Dai rai nna, “Jinghpaw” ngu ai mying hkawt gaw anhte amyu ting a “Nga nga ai lamBeing”3 hpe zinwa ai maka hku nna mungkan de htawng dan ya nga ai. Ga shadawn- Jinghpaw ga, Jinghpaw laika, Jinghpaw maumwi, Jinghpaw Labau, Jinghpaw Htung, Jinghpaw ga/mung, Jinghpaw du ni, Jinghpaw nsen, Jinghpaw hpyendap, Jinghpaw tsi mawan, kaga ni law law hte...gaw dai amyu ting a tengman ai common symbolism(zinwa ai maka masat) nan rai nga ai.     Ndai “Jinghpaw” ngu ai mying gaw, zinwa ni shingra rai nga ai hpe mungkan hta n-gun kaba dik ai amyu British ni hte mungkan hta makam masham kaba dik ai, hpaji chye ai, American sasana ni gaw asak apnawng nna, ban hte ban anhte buga e sasana galaw, anhte hpe sawk, bumga shara shagu Aga, Laisa ni gahkyin nna, zinwa ai mying “Jinghpaw” ngu ai hte anhte hpe asak jahkrung ya sai.      Zinwa ai lam, Commonness ngu ai lam nga ai majaw, zinwa ai mying lu wa ai she re. Shanhte ni jahten sharun na myit nna masing jahkrat na anhte hpe “Jinghpaw” ngu chye na, myit hkawn, masat ai n re. Anhte nan lai jasat nna, anhte a “Commonness” hpe shadan nga ai majaw re. Shaloi anhte Chyurum sha ni a Commonness, zinwa ai lam gaw “Jinghpaw Byin Nga Ai Lam – Kachinness” rai nga ai lam re.      Commonness ngu ai lam gaw hkik hkam ai, ring chying ai, n-gun ja ai, amyu kaba ai hte mungdan madu rai nga ai kum la re. Amyu kaji langai hta Commonness ngu ai n ra ai. Raitim, dai amyu gaw kaba wa let amyu law law bai shangai wa nna ring chying wa jang,Commonness zinwa ai lam gaw ra nan ra wa sai. Dai ni mungkan hta hpaji gaw “Zinwa aibandung” rai nna, zinwa ai ga “English” hpe lang nna sharin la ra ai.     Anhte a Jinghpaw rai nga ai lam (Kachinness) Aga, Laika, Mungtsaw masa, Hkam sha masa, Mayu-Dama, Kahpu-Kanau daw ang ai masa (kinship system), Htung lailen, Maumwi, Ginru ginsa, lamuga, Yaw shada ai, shakut shaja nga ai lam ni gaw, daini anhte ni a “tengman lam majing rai nga ai” hpe shadan nga ai re.      Shaloi “Burmeseness” gaw anhte a zinwa lam mai byin na i? Bai “Wunpawng” ngu ai mying gaw anhte a zinwa ai lam rai na kun? Aga, laika, ginru ginsa, labau, htunghking tarashang rai nga ai kun? Ndai gaw anhte a tsawm htap mai kaja, dam lada ai myit jasat hpe shadan dan ai maka langai gaw rai nga ai.     “Wunpawng” ngu ai gaw, KIO ni a Chyurum sha ni kahkyin gumdin ra ai ngu ai ningmu langai hte sha woi jai lang hpang wa ai re. Dai hku jai lang ai ban mi jan wa sai, kaja wa gaw kahkyin gumdin ai lam nga sai kun? Commonness ngu ai hta “kahkyin na langai” sha n-ga ai. “Jinghpaw” ngu ai amying gaw amyu ting hte seng ai zinwa ai lam hpe madung dan ai lam re hpe mu lu ai.     Dai re majaw “amying” ngu ai gaw amyu kaba langai a Zinwa ai lam Commonness hpe madun dan nga ai re. Dai zinwa ai lam gaw amyu langai hkikhkam ngang kang lam hpe shabyin ya nga ai. Ga shadawn: Israel.       Shamyet shanat laika  :  1. Linda Smith and William Raeper, “A Beginner's guide to idea” Oxford;England, 1991, Page 35-38, 2. “Ethnic group”: In Britannica Ready Reference Encyclopedia, 275. 3. Hkalup Sasana Labau, Cahtolic Sasana Labau, bai British Colony ni a labau hta mu lu ai.   Ji Dwi A Numhtet Ga2007-04-19T06:00:00+07:002007-04-19T06:00:00+07:00http://kachin.kachinnews.com/laika-ngau-gawk/206-ji-dwi-a-numhtet-ga.htmlKNGlahpainawdin@gmail.com     Ngai Shu     ni e...ndai  “Ga”  gaw ga kaba re...Nanhte, Anhte Jinghpaw Wunpawng Amyusha ni a labau hte anhte a nga sat, nga sa, nga pra masa ni hpe gaw chye da ra ai lu e...

Ya, anhte amyu ni gaw, moi gaw Gumchying Gumtsa du nga, ndai 1948 ning, January 10, ndai Jinghpaw Mungdaw garai n lu shi yang, aw ra daw maga de gaw...  Ngai Shu   ni e...Gumchying Gumtsa du ngu nna, bum du du-- Lahtaw du, Maran du, Lahkum du, Lahpai du, Hpunpyen du...du law law hte shi bum hte shi, shi ginra hte, shi buga hte nga lai wa saga ai.

Ya, dai hku tinang buga, tinang ginra, tinang up ai shara, du ni shara lamuga hta e tinang buga tinang up ai shara kaw nga ai mungshawa ni gaw tinang du ni hpe gun jaw gun ya, magam bungli mung shachyen shaja ya, yi wa galaw ya, yi galaw ya, dum n''ta shachyaw ya, dum n''ta galaw ya, shan gap lu yang mung shan magyi sa..rai nna, tinang a du, tinang a ningbaw ningla ni hpe tsawra lai wa sai.
Ndai Gumchying Gumtsa prat e n dai hku rai nna, langai hte langai mung shada garum shingtau, aw ra du, ndai du, kasha num jaw num ya, Mayu-Dama, kahpu kanau makyit mahkai, majan gasat yang mung gasat, tinang n dang yang e makau bum du ni hpe garum saw re nna, e ndai hku nga lai wa saga ai.
Ya, 1948 ning ndai daw de gaw bai Jinghpaw Mungdaw ngu nna Gumchying Gumtsa du hku n rai sa...e..Gumchying Gumtsa hku n re...1948 daw ndai daw de gaw Jinghpaw Mungdaw ngu shamying la, January 10 ya kaw shamying la ngut ai hpang gaw, Jinghpaw Mungdaw ngu ai hku bai dai daw nna dai hku bai sa wa...ndai gaw Inglik ni up ngut ai hpang e Amyen ni hte she rau...Awng San wa woi awn ai kaw e shang nna anhte a du salang ni, mung du salang ni gaw dai hte rau shanglawt la ga nga nna, myit hkrum nna la wa re ai hpang gaw...
1962, March praw 2 kaw gaw bai, Taw-Lan-Ye-Asuya,   Ing-Tsawk-Asuya     nga ai ni bai lung wa nna, ndai kaw e gumchya hkat, shada n ra, n htuk n ra rai nna gaw...e manu mana yak re ai hpang gaw, Shanglawt ni mung 1961 kaw e rawtmalan hpang mat wa...shada n hkrum n ra rai nna, Myenmung kaw jawm hpawm, jawm nga shada rap ra ai lam n nga...dip lu dip sha n htuk ai majaw dai hku rai nna 1961 kaw nna Shanglawt rawtmalan bai hpang...Shanglawt ni mung Gumchying Gumtsa bai dawm rai nna, Gumchying Gumtsa gaw n nga mat sa. Ya dai lamuga ginra shara shagu bum du ni up wa ai, bum du ni nga wa ai shara ni gaw naw nga ai.   Ngai Shu   ni e...ndai labau gaw chye da ra ai lu e...
Rai nna, ndai hku up wa re nna, Shanglawt mung, ndai Myenmung asuya mung ndai hku na nga wa...anhte myusha ni gaw maga mi de gaw Shanglawt hpe e garum shingtau, anhte myusha ni lawt lu lam lu na matu garum shingtau...tinang n kam tim, hpyenla la shakut, n kam tim rim la hkum yang gaw hpyenla la, shawng de sa, laknak lang gasat shakut lai wa saga ai. Raitim, anhte hkrak re nna mungdaw mungdan ngu nna uphkang lu ai ahkaw ahkang gaw ya du hkra grai n lu shi ai.
1994 ning bai du, rai yang gaw mi 1980 ning hte 1990 ning, 1994 ning hpe jahkrup la nna, ndai simsa lam tam ai nga nna, ya gaw Shanglawt ni mung e...simsa lam la rai nna, ya gaw, mi kalang mi   Awmdawm   lu hkra, shanglawt lu hkra, anhte a ahkaw ahkang lu hkra, anhte a mungdaw mungdan lu hkra nga nna shakut tim ya gaw...bai simsa lam la sai majaw, gasat gala n nga..rai nna, anhte ahkaw ahkang, mi myit da ai mung n lu rai nna, ya gaw   Hpat Wat   kaw sha rai nga ga ai lu e...  Shu   ni dai myit dum da ra ai lu!
Anhte ya gaw gara hku rai na ngu ai n chye...ya, masha ni tsun jahta nga ma ai gaw, le Yangon de National Convention nga kun? Amyu-ta-nye-la-hkan nga ai kun? galaw ma ai da! Ndai gaw anhte a matu kaja wa lu ai ahkaw ahkang tsun la mai mi re, n mai mi re n chye. Raitim   Ngai Shu   ni e, ndai hpe gaw chye da ra ai lu e.
Lai wa sai aten e anhte a aten ngu nna nga lai wa sai zawn, anhte a ahkaw ahkang, anhte a mungdaw mungdan hpe anhte lu uphkang hkra gaw   Ngai Shu   ni, nanhte bai lit la nna ya n byin tim htawm hpang de byin wa hkra, ya nanhte   Ngai Shu   ni shakut shaja ra ai lu...nanhte ya na asak ram ai ramma shayi shadang sha ni, asak naw ram ai ni shakut ra ai lu...  Ji Dwi   a numhtet ga gaw matsing da mu lu...
Rai yang ya, e ya simsa lam la ai hpang gaw mungshawa ni gaw shanglawt lu ai mi re, n lu ai mi re mung n chye, ahkaw ahkang lu ai mi re, n lu ai mi re gaw n chye, Shanglawt du ni mung mungdan lu sai zawn, lai wa sai ten hta ndai mungshawa ni n lawm ai shanhte hkrai rawt malan hpang ai zawn, ya, manu mana   Wa Hpan   gun jaw,   N''gu   gun jaw,   Jum   gun jaw,   Laika   shalai ya rai nna sat kau hkrum...nhten nna Myen e zingri zingrat hkrum ai ni mung law law anhte amyu ni grai si sai...shanglawt rawt malan a majaw....
Rai tim ya gaw lu ai mi re, n lu ai mi re, Shanglawt du du salang lang nga ni gaw mawdaw ayi ala, dum n''ta jahkrik rai, myu de htingra, htinghput htingra hte ngwi ngwi pyaw pyaw nga, n pu de na kaji ai hpyenma ni hte zazen du ni, mungshawa ni gaw jam jau rai nna kin nga ma ai da.
Ji Dwi     mung ndan re ai gaw grai n kam yu ai. Moi   Ji Dwi   ni mung grai shakut lai wa sai raitim, myit dik ai hkrak re hpa ma n lu...  Ji Dwi   ni grai shakut tim tang n du nga. Ya   Ngai Shu   ni, nanhte asak aprat ram ai ni matut nna, myit nna shakut sa wa ra ai lu.
Rai nna, anhte a labau hka n kap hkra, anhte a mungdaw mungdan, anhte a ahkaw ahkang, anhte a amyu ni nga pyaw hkra, anhte amyu ni lu sut, lu su hkra, anhte amyu ni a gam maka anhte lu hparan hkra, nanhte   Ngai Shu, Ngai Sha   ni gaw tengman ai tara rap ra ai hku, ndai lam byin tai hkra nanhte atsam dat, baw nu shaw, hpaji shakut rai nna, atsam dat nna, dai ni wa mi n byin tim, nanhte a prat, htawm hpang prat hta e byin hkra, ndai hpe gaw nanhte   Ngai Shu   ni, asak aprat ram ai ramma shayi shadang sha ni nanhte yawng....ndai hpe dum nga nna shakut shaja mu ngu,   Ji Dwi   ndai  "Ga"  htet dat mayu ai lu oi...        Ngai Shu     ni e...ndai  “Ga”  gaw ga kaba re...Nanhte, Anhte Jinghpaw Wunpawng Amyusha ni a labau hte anhte a nga sat, nga sa, nga pra masa ni hpe gaw chye da ra ai lu e...

Ya, anhte amyu ni gaw, moi gaw Gumchying Gumtsa du nga, ndai 1948 ning, January 10, ndai Jinghpaw Mungdaw garai n lu shi yang, aw ra daw maga de gaw...  Ngai Shu   ni e...Gumchying Gumtsa du ngu nna, bum du du-- Lahtaw du, Maran du, Lahkum du, Lahpai du, Hpunpyen du...du law law hte shi bum hte shi, shi ginra hte, shi buga hte nga lai wa saga ai.

Ya, dai hku tinang buga, tinang ginra, tinang up ai shara, du ni shara lamuga hta e tinang buga tinang up ai shara kaw nga ai mungshawa ni gaw tinang du ni hpe gun jaw gun ya, magam bungli mung shachyen shaja ya, yi wa galaw ya, yi galaw ya, dum n''ta shachyaw ya, dum n''ta galaw ya, shan gap lu yang mung shan magyi sa..rai nna, tinang a du, tinang a ningbaw ningla ni hpe tsawra lai wa sai.
Ndai Gumchying Gumtsa prat e n dai hku rai nna, langai hte langai mung shada garum shingtau, aw ra du, ndai du, kasha num jaw num ya, Mayu-Dama, kahpu kanau makyit mahkai, majan gasat yang mung gasat, tinang n dang yang e makau bum du ni hpe garum saw re nna, e ndai hku nga lai wa saga ai.
Ya, 1948 ning ndai daw de gaw bai Jinghpaw Mungdaw ngu nna Gumchying Gumtsa du hku n rai sa...e..Gumchying Gumtsa hku n re...1948 daw ndai daw de gaw Jinghpaw Mungdaw ngu shamying la, January 10 ya kaw shamying la ngut ai hpang gaw, Jinghpaw Mungdaw ngu ai hku bai dai daw nna dai hku bai sa wa...ndai gaw Inglik ni up ngut ai hpang e Amyen ni hte she rau...Awng San wa woi awn ai kaw e shang nna anhte a du salang ni, mung du salang ni gaw dai hte rau shanglawt la ga nga nna, myit hkrum nna la wa re ai hpang gaw...
1962, March praw 2 kaw gaw bai, Taw-Lan-Ye-Asuya,   Ing-Tsawk-Asuya     nga ai ni bai lung wa nna, ndai kaw e gumchya hkat, shada n ra, n htuk n ra rai nna gaw...e manu mana yak re ai hpang gaw, Shanglawt ni mung 1961 kaw e rawtmalan hpang mat wa...shada n hkrum n ra rai nna, Myenmung kaw jawm hpawm, jawm nga shada rap ra ai lam n nga...dip lu dip sha n htuk ai majaw dai hku rai nna 1961 kaw nna Shanglawt rawtmalan bai hpang...Shanglawt ni mung Gumchying Gumtsa bai dawm rai nna, Gumchying Gumtsa gaw n nga mat sa. Ya dai lamuga ginra shara shagu bum du ni up wa ai, bum du ni nga wa ai shara ni gaw naw nga ai.   Ngai Shu   ni e...ndai labau gaw chye da ra ai lu e...
Rai nna, ndai hku up wa re nna, Shanglawt mung, ndai Myenmung asuya mung ndai hku na nga wa...anhte myusha ni gaw maga mi de gaw Shanglawt hpe e garum shingtau, anhte myusha ni lawt lu lam lu na matu garum shingtau...tinang n kam tim, hpyenla la shakut, n kam tim rim la hkum yang gaw hpyenla la, shawng de sa, laknak lang gasat shakut lai wa saga ai. Raitim, anhte hkrak re nna mungdaw mungdan ngu nna uphkang lu ai ahkaw ahkang gaw ya du hkra grai n lu shi ai.
1994 ning bai du, rai yang gaw mi 1980 ning hte 1990 ning, 1994 ning hpe jahkrup la nna, ndai simsa lam tam ai nga nna, ya gaw Shanglawt ni mung e...simsa lam la rai nna, ya gaw, mi kalang mi   Awmdawm   lu hkra, shanglawt lu hkra, anhte a ahkaw ahkang lu hkra, anhte a mungdaw mungdan lu hkra nga nna shakut tim ya gaw...bai simsa lam la sai majaw, gasat gala n nga..rai nna, anhte ahkaw ahkang, mi myit da ai mung n lu rai nna, ya gaw   Hpat Wat   kaw sha rai nga ga ai lu e...  Shu   ni dai myit dum da ra ai lu!
Anhte ya gaw gara hku rai na ngu ai n chye...ya, masha ni tsun jahta nga ma ai gaw, le Yangon de National Convention nga kun? Amyu-ta-nye-la-hkan nga ai kun? galaw ma ai da! Ndai gaw anhte a matu kaja wa lu ai ahkaw ahkang tsun la mai mi re, n mai mi re n chye. Raitim   Ngai Shu   ni e, ndai hpe gaw chye da ra ai lu e.
Lai wa sai aten e anhte a aten ngu nna nga lai wa sai zawn, anhte a ahkaw ahkang, anhte a mungdaw mungdan hpe anhte lu uphkang hkra gaw   Ngai Shu   ni, nanhte bai lit la nna ya n byin tim htawm hpang de byin wa hkra, ya nanhte   Ngai Shu   ni shakut shaja ra ai lu...nanhte ya na asak ram ai ramma shayi shadang sha ni, asak naw ram ai ni shakut ra ai lu...  Ji Dwi   a numhtet ga gaw matsing da mu lu...
Rai yang ya, e ya simsa lam la ai hpang gaw mungshawa ni gaw shanglawt lu ai mi re, n lu ai mi re mung n chye, ahkaw ahkang lu ai mi re, n lu ai mi re gaw n chye, Shanglawt du ni mung mungdan lu sai zawn, lai wa sai ten hta ndai mungshawa ni n lawm ai shanhte hkrai rawt malan hpang ai zawn, ya, manu mana   Wa Hpan   gun jaw,   N''gu   gun jaw,   Jum   gun jaw,   Laika   shalai ya rai nna sat kau hkrum...nhten nna Myen e zingri zingrat hkrum ai ni mung law law anhte amyu ni grai si sai...shanglawt rawt malan a majaw....
Rai tim ya gaw lu ai mi re, n lu ai mi re, Shanglawt du du salang lang nga ni gaw mawdaw ayi ala, dum n''ta jahkrik rai, myu de htingra, htinghput htingra hte ngwi ngwi pyaw pyaw nga, n pu de na kaji ai hpyenma ni hte zazen du ni, mungshawa ni gaw jam jau rai nna kin nga ma ai da.
Ji Dwi     mung ndan re ai gaw grai n kam yu ai. Moi   Ji Dwi   ni mung grai shakut lai wa sai raitim, myit dik ai hkrak re hpa ma n lu...  Ji Dwi   ni grai shakut tim tang n du nga. Ya   Ngai Shu   ni, nanhte asak aprat ram ai ni matut nna, myit nna shakut sa wa ra ai lu.
Rai nna, anhte a labau hka n kap hkra, anhte a mungdaw mungdan, anhte a ahkaw ahkang, anhte a amyu ni nga pyaw hkra, anhte amyu ni lu sut, lu su hkra, anhte amyu ni a gam maka anhte lu hparan hkra, nanhte   Ngai Shu, Ngai Sha   ni gaw tengman ai tara rap ra ai hku, ndai lam byin tai hkra nanhte atsam dat, baw nu shaw, hpaji shakut rai nna, atsam dat nna, dai ni wa mi n byin tim, nanhte a prat, htawm hpang prat hta e byin hkra, ndai hpe gaw nanhte   Ngai Shu   ni, asak aprat ram ai ramma shayi shadang sha ni nanhte yawng....ndai hpe dum nga nna shakut shaja mu ngu,   Ji Dwi   ndai  "Ga"  htet dat mayu ai lu oi...   Ningtawn Ningla Ngang Grin Masha Tai Ga (Laksan Shaning Ningnan Munga)2007-01-01T07:00:00+07:002007-01-01T07:00:00+07:00http://kachin.kachinnews.com/laika-ngau-gawk/209-ningtawn-ningla-ngang-grin-masha-tai-ga-laksan-shaning-ningnan-munga.htmlRev. Lahtaw Gum Selahpainawdin@gmail.com  Buga kata shara shagu, mungdan kata shara shagu, mungkan mungdan shara shagu bra chyam nga pra nga ai kashu kasha, Jinghpaw Wunpawng Ramma ni hpe 2008 ning a Shaning Ningnan Shatsam Shiga shana dat mayu ai law.       Hpan Karai e masat shalat ladaw da ya ai mungkan prat, Hkristu a prat ladaw shaning langai mi lai di nna, shaning ningnan ladaw langai bai shang wa lu saga ai majaw kabu gara let asak aprat naw ram ai, amyu hte mungdan, shinggyim masha hte mungkan a myit mada shara ningbaw ningla maka rawng ai Ramma shayi shadang yawng, Hpan Madu hte rau ngwi pyaw hkam kaja nga myit ga, akyu hpyi garum ya ai.     Mungkan pinra mungdan shara shagu magam bungli amyu myu hte hpaji hparat amyu myu hte shakut shaja hkawm nga ai, Jinghpaw Wunpawng Amyusha Ramma ni hpe Numhtet Ga tsun jahta mayu ai lam amyu (3) myit dum lu ai. Dai gaw shingran (vision) hte seng ai lam re.      Langai ngu na hta, Ramma hkum shagu kanang nga, hpa baw galaw timung, tinang a asak hkrung lam hpe myit shingran madung tawn da nna shakut ga. Hebre masha ni a ga malai hta, “shingran ga n nga yang, mung masha ni gumlu gumlang rai ma ai” (Ga Shagawp 29:18) nga ai. Myit shingran n nga ai wa gaw myit madung n rawng ai majaw kam mara rai nga nna, lachyum n pru ai hku hten za mat wa nga ai.      Jinghpaw Wunpawng Ramma ni gaw myit madung rawng ai, akri rawng ai, nli rawng ai hkrai rai ga. Masha amyu kaga ni hpaji chye ai zawn chye na hpe sha shakut ai, masha ni lu su ai zawn lu su na hpe sha shakut ai, masha ni hkik hkam ai zawn hkik hkam na hpe sha shakut ai gaw n ram ai. Masha hte bung shakut ai sha re majaw ''ningtawn ningla, ngang grin ai masha'' n tai lu na re. Ningtawn ningla myit jasat hpe myit shingran madung tawn da nna, sadi sahka kang ka rai akyu hpyi let shakut hkawm nga ga.     Lam lahkawng ngu na hta, Ramma masha hkum shagu gaw mungkan shinggyim masha hkrai rai nga timung, amyu langai ngai hte seng ai amyu masha hkrai rai ga ai. Gara amyu hte mung n seng ai masha gaw n nga ai. Rusai maka hku rai rai, tara lam hku rai rai, mung masa hku rai rai, htunghking dinghku masa hku rai rai, amyu langai ngai hte seng ai hkrai rai na re. Amyu langai ngai hta gaw sari rawng rawng shanglawm ra nga ai. Dai shaloi she myit shingran madung mai lu nga ai. Myit madung mung ngang ngang kang kang rai na rai nga ai.      Jinghpaw Wunpawng Ramma ni a matu gaw: Jinghpaw Wunpawng Amyu Na a Amyu re. Jinghpaw Wunpawng amyu sha a matu, Nang hpa baw manu dan na dawdan da nit ni? Na a sari gaw Jinghpaw Wunpawng a sari rai na re. Jinghpaw Wunpawng a sari mung Na a sari rai na re. Nang manu dan ai sari rawng yang, Na a Amyu Jinghpaw Wunpawng mung manu dan ai sari rawng wa na re.     Lam masum ngu na gaw, tinang a dai daw dai hpang buga a lam rai nga ai. Anhte Jinghpaw Wunpawng Amyu sha ni gaw mungkan masha mung rai nga ga ai hte maren, mungkan ting gaw anhte a nga shara rai nga ai. Rai timung, mungkan ting byak hkawm nna sha masha tai mai ai n rai. Hpan Karai gaw amyu langai ngai hpe mungdan langai ngai masat la shangun nna, masha langai ngai hpe buga lamu ga langai ngai madu la shangun nga ai. Jinghpaw Wunpawng Amyu sha ni laika lu ai, jawng lu ai, jawng lung chye ai kaw nna, mungkan shara shagu bungli hpan amyu myu hku nna du hkawm lu saga ai. Rai timung, anhte buga lamu ga n lu ai ni n rai ga ai.      Anhte Mungdaw mungdan nga ai, buga lamu ga lu ai ni rai nga ga ai. Dai ning gaw Jinghpaw Mungdaw lu masat la ai shaning (60) ning hpring ai Manau Poi kaba hpe 2008 ning January (5) kaw nna (11) ya du hkra, Shatapru Manau Pa kaw Manau Poi kaba hku nna galaw na rai saga ai. Jinghpaw Mungdaw ngu ai anhte a buga lamu ga hpe anhte kade wa manu shadan jai lang lai wa saga ni? Du na prat shaning ni hta gara hku manu shadan jai lang na myit shingran lu nga ga ni?      Ramma ni hpe myit sumru shangun mayu ai law. Ndai prat gaw ''Software'' sut hpe jai lang nna ngamu ngamai lam tam ra sai prat rai nga ai. Dai ''Software'' shaw shapraw la lu ai ''Hardware'' nhprang rai shaw kau ma wa nga saga ai. Hardware nhprang rai shaw kau ma mat jang Software kanang na n shaw lang lu sai majaw, hpaji chye ninglen matsan wa na tsang ra ga ai.      Hkai nmai nli naili hkai shatut nna, lusha shapraw lu ai lamu ga sau ni hpe mung ahkut kabai kau ma wa saga ai. Lamu ga hkraw mat jang hpa baw lusha shapraw nna asak hkrung na kun? Dai lam ni mahkra hpe chye hpajang na gaw Ramma ni a lit madung mung rai nga ai. Grai kam ai.     Jinghpaw Wunpawng Buga hpe kadai makawp maga na, kadai gaw sharawt na gaw prat ram ai Ramma ni a lit rai sai. Ya aten gaw sut masa hku nna yu yang, gat lawk sut masa (Market Economy) kaw nna, hpaji hpaga sut masa (Knowledge Economy) de rawt galai wa nga ai prat re majaw gaw grai lawan la nga ai. Chyoi Pra ai Chyum Laika hta hpaji hpaga chye ga na shadum da nga ai (Ga Shagawp 3:14).     "Ngai shu...Ngai sha Ramma ni e, Jinghpaw Wunpawng buga mungdaw mungdan hpe hpa baw hpaji ladat hte hpaga amyat tam nna sharawt gaw gap mat wa na lam myit shingran shaw lang saga ngu shatsam dat ai law..."       Laika ka ai wa    Sara Kaba Rev. Lahtaw Gum Se gaw Nawngnang J.W Chyum Hkawlik a jawngup hpe 1966-1992 ning laman galaw wa sai rai nna, ya ten hta mung Jinghpaw Mungdaw Kahtawng Ningchyawng Sasana a Tingnyang-up magam lit hpe galaw gun hpai nga ai re.     Buga kata shara shagu, mungdan kata shara shagu, mungkan mungdan shara shagu bra chyam nga pra nga ai kashu kasha, Jinghpaw Wunpawng Ramma ni hpe 2008 ning a Shaning Ningnan Shatsam Shiga shana dat mayu ai law.       Hpan Karai e masat shalat ladaw da ya ai mungkan prat, Hkristu a prat ladaw shaning langai mi lai di nna, shaning ningnan ladaw langai bai shang wa lu saga ai majaw kabu gara let asak aprat naw ram ai, amyu hte mungdan, shinggyim masha hte mungkan a myit mada shara ningbaw ningla maka rawng ai Ramma shayi shadang yawng, Hpan Madu hte rau ngwi pyaw hkam kaja nga myit ga, akyu hpyi garum ya ai.     Mungkan pinra mungdan shara shagu magam bungli amyu myu hte hpaji hparat amyu myu hte shakut shaja hkawm nga ai, Jinghpaw Wunpawng Amyusha Ramma ni hpe Numhtet Ga tsun jahta mayu ai lam amyu (3) myit dum lu ai. Dai gaw shingran (vision) hte seng ai lam re.      Langai ngu na hta, Ramma hkum shagu kanang nga, hpa baw galaw timung, tinang a asak hkrung lam hpe myit shingran madung tawn da nna shakut ga. Hebre masha ni a ga malai hta, “shingran ga n nga yang, mung masha ni gumlu gumlang rai ma ai” (Ga Shagawp 29:18) nga ai. Myit shingran n nga ai wa gaw myit madung n rawng ai majaw kam mara rai nga nna, lachyum n pru ai hku hten za mat wa nga ai.      Jinghpaw Wunpawng Ramma ni gaw myit madung rawng ai, akri rawng ai, nli rawng ai hkrai rai ga. Masha amyu kaga ni hpaji chye ai zawn chye na hpe sha shakut ai, masha ni lu su ai zawn lu su na hpe sha shakut ai, masha ni hkik hkam ai zawn hkik hkam na hpe sha shakut ai gaw n ram ai. Masha hte bung shakut ai sha re majaw ''ningtawn ningla, ngang grin ai masha'' n tai lu na re. Ningtawn ningla myit jasat hpe myit shingran madung tawn da nna, sadi sahka kang ka rai akyu hpyi let shakut hkawm nga ga.     Lam lahkawng ngu na hta, Ramma masha hkum shagu gaw mungkan shinggyim masha hkrai rai nga timung, amyu langai ngai hte seng ai amyu masha hkrai rai ga ai. Gara amyu hte mung n seng ai masha gaw n nga ai. Rusai maka hku rai rai, tara lam hku rai rai, mung masa hku rai rai, htunghking dinghku masa hku rai rai, amyu langai ngai hte seng ai hkrai rai na re. Amyu langai ngai hta gaw sari rawng rawng shanglawm ra nga ai. Dai shaloi she myit shingran madung mai lu nga ai. Myit madung mung ngang ngang kang kang rai na rai nga ai.      Jinghpaw Wunpawng Ramma ni a matu gaw: Jinghpaw Wunpawng Amyu Na a Amyu re. Jinghpaw Wunpawng amyu sha a matu, Nang hpa baw manu dan na dawdan da nit ni? Na a sari gaw Jinghpaw Wunpawng a sari rai na re. Jinghpaw Wunpawng a sari mung Na a sari rai na re. Nang manu dan ai sari rawng yang, Na a Amyu Jinghpaw Wunpawng mung manu dan ai sari rawng wa na re.     Lam masum ngu na gaw, tinang a dai daw dai hpang buga a lam rai nga ai. Anhte Jinghpaw Wunpawng Amyu sha ni gaw mungkan masha mung rai nga ga ai hte maren, mungkan ting gaw anhte a nga shara rai nga ai. Rai timung, mungkan ting byak hkawm nna sha masha tai mai ai n rai. Hpan Karai gaw amyu langai ngai hpe mungdan langai ngai masat la shangun nna, masha langai ngai hpe buga lamu ga langai ngai madu la shangun nga ai. Jinghpaw Wunpawng Amyu sha ni laika lu ai, jawng lu ai, jawng lung chye ai kaw nna, mungkan shara shagu bungli hpan amyu myu hku nna du hkawm lu saga ai. Rai timung, anhte buga lamu ga n lu ai ni n rai ga ai.      Anhte Mungdaw mungdan nga ai, buga lamu ga lu ai ni rai nga ga ai. Dai ning gaw Jinghpaw Mungdaw lu masat la ai shaning (60) ning hpring ai Manau Poi kaba hpe 2008 ning January (5) kaw nna (11) ya du hkra, Shatapru Manau Pa kaw Manau Poi kaba hku nna galaw na rai saga ai. Jinghpaw Mungdaw ngu ai anhte a buga lamu ga hpe anhte kade wa manu shadan jai lang lai wa saga ni? Du na prat shaning ni hta gara hku manu shadan jai lang na myit shingran lu nga ga ni?      Ramma ni hpe myit sumru shangun mayu ai law. Ndai prat gaw ''Software'' sut hpe jai lang nna ngamu ngamai lam tam ra sai prat rai nga ai. Dai ''Software'' shaw shapraw la lu ai ''Hardware'' nhprang rai shaw kau ma wa nga saga ai. Hardware nhprang rai shaw kau ma mat jang Software kanang na n shaw lang lu sai majaw, hpaji chye ninglen matsan wa na tsang ra ga ai.      Hkai nmai nli naili hkai shatut nna, lusha shapraw lu ai lamu ga sau ni hpe mung ahkut kabai kau ma wa saga ai. Lamu ga hkraw mat jang hpa baw lusha shapraw nna asak hkrung na kun? Dai lam ni mahkra hpe chye hpajang na gaw Ramma ni a lit madung mung rai nga ai. Grai kam ai.     Jinghpaw Wunpawng Buga hpe kadai makawp maga na, kadai gaw sharawt na gaw prat ram ai Ramma ni a lit rai sai. Ya aten gaw sut masa hku nna yu yang, gat lawk sut masa (Market Economy) kaw nna, hpaji hpaga sut masa (Knowledge Economy) de rawt galai wa nga ai prat re majaw gaw grai lawan la nga ai. Chyoi Pra ai Chyum Laika hta hpaji hpaga chye ga na shadum da nga ai (Ga Shagawp 3:14).     "Ngai shu...Ngai sha Ramma ni e, Jinghpaw Wunpawng buga mungdaw mungdan hpe hpa baw hpaji ladat hte hpaga amyat tam nna sharawt gaw gap mat wa na lam myit shingran shaw lang saga ngu shatsam dat ai law..."       Laika ka ai wa    Sara Kaba Rev. Lahtaw Gum Se gaw Nawngnang J.W Chyum Hkawlik a jawngup hpe 1966-1992 ning laman galaw wa sai rai nna, ya ten hta mung Jinghpaw Mungdaw Kahtawng Ningchyawng Sasana a Tingnyang-up magam lit hpe galaw gun hpai nga ai re.