text:
Radio Veritas Asia Buick St., Fairview Park, Queszon City, Metro Manila. 1106 Philippines | + 632 9390011-15 | +6329390011-15
Laban Mungga - Madu Yesu A Hkum Hte Sai Poi Laban
Yesu A Hkum Hte Sai Poi, C, 2022
Hkristu hta tsaw ra ai nu wa hpu nau ni e, ndai laban gaw Yesu A Hkum Hte Sai Poi Laban rai nga ai.
Ndai laban gaw grai nan manu dan la ai Yesu Madu a Hkum hte Sai poi hpe galaw nga ga ai. Hkristan mungdan ni hta ndai poi hpe Karai langai atai masum “Trinita” poi ngut ai hpang bat mali ya shani hta galaw ma ai. Chyoi Pra Hkum hpe mare lam hkan hpai shinggrup ai lam ni galaw ma ai.
Anhte Myanmar mungdan hte mungdan nkau ni hta gaw ndai poi hpe Trinita poi ngut ai hpang laban hta galaw ga ai. Raitim, Chyoi Pra Hkum Hpai shinggyup akyu ai lam law malawng hpe gaw yinam ta lai ai hpang galaw ma ai.
Kaja wa nga yang, Chyoi Pra Hkum hte Sai Poi hpe Chyoi Pra ai laban bat magam n’htoi na Chyoi Pra ai bat mali ya shani hta galaw ra ai gaw nga ai. Dai shani hta Chyoi Pra Hkum hte Sai hpe shagrau ga ai raitim, Madu Yesu a nni nkri lam hpe sumru ai laban bat re majaw Nawku Hpung gaw, Wenyi a shadum jahprang ai a marang e, Hkristan masha ni Madu Yesu a Chyoi Pra Hkum hte Sai poi a kabu pyaw lam hte rau chyeju dum ai lam galaw nna shakawn shagrau na matu n’htoi kaga de sit da ai rai nga ai.
Ndai Chyoi Pra Hkum hte Sai poi hpe shaning 700 jan galaw lai wa sai re. Shawng ningnan galaw lai wa ai shara gaw Begium mungdan hta rai nna, Nawku Hpung ting a gawng malai, Wa Sarabyin Urban IV kawn woi galaw hpang ai rai nga ai.
Ndai poi galaw ai a yaw shada lam gaw (1) Yesu Madu Shi a hkum hpe anhte a wenyi lusha matu jaw ya ai majaw kabu chyeju dum na hte (2) Hkristan sak prat hta masha hkum shagu a matu mung, nawku hpung ting a matu mung, Chyoi Pra Hkum Sakramentu gaw n nga n mai, nga nan nga ra ai chyeju kumla re ai hpe dum chye na matu rai nga ai.
Moi shawng na prat hta hkungga nawng jau ai lam
Moi shawng de gaw, masha hte dusat ni a asak gaw dai shi a asai hta nga ai ngu hkap la lai wa ma ai. Dai majaw dusat ni hpe sat sha ai shaloi, simai shadu ai hta sai hpe n shalawm ai sha shadu ma ai. Sai hpe san san la nna kabai kau hkaw kau ma ai. Yuda myu sha ni gaw dusat sai n jahkaw ai (manat sat ai du sat) shan hpe galoi mung n sha ma ai. Shanhte a matu sai gaw manu dan ai, asak rawng ai re ngu hkam la ma ai.
Sai gaw manu dan ai ngu hkap la ma ai majaw, Karai Kasang hpe nawku daw jau shagu u ni, sagu bainam ni, dumsu ni hte kaga dusat ni hpe sat nna hkungga nawng jau ma ai. Grai nan ra ahkyak wa ai aten nkau ni hta nga yang shanhte a kasha ni hpe hkungga jaw ma ai. Dai zawn galaw ai gaw shut kaba raitim, shanhte a htung lailen tai lai wa ai. Daini na prat hta pyi mungdan nkau ni hta (India) masha hpe hkungga nawng ai lam naw nga ai ngu na yu ai.
Law malawng gaw teng man Karai hpe hkungga nawng jau ai lam n re ai sha, shinggyim masha ni hkrit ai majaw Karai Kasang re ngu myit la ai hpara sumla ni hpe hkungga nawng jau ai lam ni she rai nga ai.
Nat jaw ai masha ni myit manoi myit jung let galaw chye ai nat jaw ai lam amyu my Gam maka n tsawm ai gaw nat e galaw ai majaw ngu myit la nna nat hte prinem lam hpe bai la na matu nat jaw chye ma ai. Hkam ja lam lu na matu, nsi nai si awng na matu, hpyen hpe dang manga kau lu na matu nat hpe garum hpyi chye ma ai. Nai mam ni awng ai majaw mung, ma lu ai majaw mung, hkamja lam bai lu wa ai majaw mung nat hpe chyeju dum ai lam ni galaw chye ma ai. Buga hte tingkyen hkam la ai hta hkan nna nat jaw ai lam ni hpe mung galaw chye ma ai. Dai lam ni hpe woi awn nat jaw ya na dumsa ni hpe masat da chye ma ai.
Nat jaw hkingjawng dumsa ni hpe san da nna, nat jaw na matu sat ai dusat shan a htam masum hta na kaja dik htum htam mi hpe san da ma ai. Dai hkungga hpe wan nat hkungga nawng jau ai ladat hte ma galaw chye ma ai. Bai, Lungpu kata, shing n rai, bum ntsa hte hka shi hkanu makau hkan e hkungga nawng chye ma ai. Mare hte tsan ai shara, nat jaw shan hpe nat ni loi loi hte manu dik ai hku sa hkam la lu na shara ni hta nawng jau chye ma ai.
Htam masum hta na htam mi hpe gaw nat jaw hkingjawng ni a matu ngam da ma ai. Htam mi hpe gaw nat jaw na matu dusat jaw ai madu ni hpe bai garan jaw ma ai. Ndai zawn galaw ai hpe nat ni hkap la nna, kumhpa masat masa re ngu hkam la ma ai. Nat gaw shi a sha ku hta shanhte hpe shalawm la ai ngu hkam la ma ai.
Asai hte myit hkrum lam tawn da ai masa ni
Moi shawng de na masha ni ga sadi tawn ai lam hpe asai hte shagrin ma ai. Masha lahkawng a lapran ahkyak ai myit hkrum ga sadi tawn da ai shaloi dai masha yan a lata lahpum hpe sai jahkaw nna dai sai hpe rau lu nna shagrin ma ai. Dai sai hpe gayau nna arau lu ai lachyum gaw sai rum hpu nau ni rai ga ai majaw myit hkrum da sai hte maren simsa ai hte kanawn mazum nga ga ngu hkam la ma ai rai nga ai.
Shawa masha a man e myit hkrum ga shaka tawn ai rai yang, lungpa, ga yun (hkumpup ga) shing n rai, hpyi pa langai ngai a ntsa masat masa galaw nna htingnu de la wa ma ai. Lahkawng yan dai nat jaw hkungga nawng jau ai shara hta arau lu sha ma ai. Laika hte masat masa galaw da ai lungpa/ hpri pa hpe gaw shanhte naw ai nat jawng a shawng hta tawn da nna sin ai ni hpe tawn da ma ai. Nat gaw ga sadi dung ai ni hpe akyu jaw na, shing n rai, ga sadi run ai rai yang dam jaw jahten sharun na ngu hkam la ma ai.
Karai Kasang gaw Israel myu sha ni hte myit hkrum lam galaw da ai.
Karai Kasang mung shawng de tsun dan sai hte maren Israel myu sha ni hte ga sadi tawn da ai lam chyum daw langai hta anhte na lu saga ai. Dai zawn re ai ga sadi tawn ai lam moi shawng na Israel myu sha ni hte Karai kasang tawn da ai ga shaka gaw mau na zawn rai nga ai. Raitim, Karai Kasang gaw shinggyim masha ni hpe tsaw ra ai majaw shi hpang de shaga la lu na matu dai ten na Israel myu sha ni hkap la ai masa hte ga shaka tawn ai rai nga ai.
Anhte hti lu ai htung lailen hte maren, Israel myu sha ni myit dum hkungga nawng jau na matu Mawshe gaw Israel myu sha lakung 12 hpe madun ai kum la hku nna nlung 12 hte tawn hkungri gaw gap da ai.
Mawshe tara hte maren dusat sai hpe la nna sai ka-ang hkup chyan mi dai tawn hkungri hta tawn da ma ai. Dai sai hte masha ni a ntsa mung ru bun ya ma ai (Pru Mat 24:8). Lachyum gaw Karai Kasang hte Israel myu sha ni hta grai nan ahkyak dik ai myit hkrum lam langai hpe hkrik hkam ai hku galaw let shagrin ai lam rai nga ai.
Israel myu sha ni gaw Karai Kasang a myu sha ni rai nga ai. Tsun mayu ai gaw, shanhte a matu Karai Kasang jaw da ai ta ra ni hpe hkan shatup hkan nang ma ai. “Shanhte gaw, ‘dai Madu a ga hpe madat mara nna, shi hkang da sai lam shagu hpe anhte galaw na ga ai’ ngu nna tsun ma ai,” (Pru Mat 24:7).
Yaweh Karai Kasang gaw Israel myu sha ni a Karai Kasang rai nga ai. Tsun mayu ai gaw, Karai kasang gaw shanhte ni ra kadawn ai lam hpe yu lakawn makawp maga ya ai rai nga ai. “Ngai gaw nanhte hte rau a anga nga nna nanhte a Karai Kasang tai nga na nngai, nanhte mung nye a amyu masha ni tai nga na rai myit dai,” (Jaw Jau 26:12).
Myit hkrum lam hpe Mawshe hte Israel myu sha ni a gawng malai tai ai ningbaw ningla ni Sinal Bum ntsa lung nna Karai Kasang a man e daw sha poi hta shang lawm let shagrin da lai wa ma ai. Dai hpe Ga Shaka ngu mung shamying shaga ma ai (Pru Mat 24:9-11).
Karai Kasang gaw Mawshe hpe Ga Shaka Sumpu/ sutdek kaji langai hpe galaw shangun nna aja hte hkayawp da shangun ai. Dai hpang Karai Kasang a tara kanu lam shi hpe mung lungpa lahkawng hta ka shakap da ya ai. Ga Shaka Sumpu tawn da na matu hpai hkawm mai ai ginsum kasha langai hpe mung gap da shangun ai. Dai ginsum hpe “hpawng de shara ginsum” ngu shaga shamying ma ai.
Ga shaka sumpu hte dai hpe bang da ai ginsum kasha gaw Israel myu sha ni Karai Kasang hte tawn da ai ga sadi hpe myit dum shangun ai rai nna Karai Kasang gaw shanhte hte rau nga nga ai ga sadi hte maren hkawm sa ai shara shagu de hpai hkawm nna nawku daw jau lam galaw ai htingnu rai nga ai.
Yesu Madu a hpang jahtum daw sha poi hta shinggyim myu sha ni yawng hte myit hkrum lam ga shaka ningnan hpe shagrin da ai.
Shaning kaba hku lai mat sai raitim, Karai Kasang Israel myu sha ni hte tawn da ai myit hkrum ga shaka hpe galoi mung sadi dung wa ai. Israel myu sha ni mahtang ga sadi run ai lam chyahkring hkring galaw lai wa ma ai.
Shanhte a ga sadi run ai a majaw Sinal Bum ntsa hta tawn da ai ga shaka hpe ningnan bai shatsawm na matu Karai Kasang myit daw dan ai.
Dai ningnan re ai myit hkrum ga sadi gaw masha langai a matu, shing n rai, myu sha langai a matu sha n re ai sha, mungkan masha yawng a matu rai nga ai. Dai myit hkrum ga sadi lam hpe lungpa hta n ka sai sha, masha shagu a masin salum hta ka da ai. Myit hkrum ga sadi hpe dusat sai hte shagrin ai lam n galaw sai sha, Hkristu Madu a manu dan dik htum ai asai hte shagrin da ai.
Yesu Madu a hpang jahtum daw sha poi a lam Kabu Gara Shiga ka sara mali hte a laika hta tsun dan da ma ai. Dai shani gaw Yesu Madu nni nkri hkam si hkam ai lam n hkrum shi a hpang laban bat mali ya shani, “Chyoi Pra ai Mali Ya Shani” rai nga ai. Yesu Madu Lazaru, Martha hte Maria yan nau ni a manang rai nna bat masum ya shani tup hte mali ya shana daw maga du hkra akyu hpyi nna shi a nni nkri si hkam na lam a matu shajing shachyip nga ai ngu masam maram lu ga ai.
Bat mali ya shani hta Madu Yesu hte ni htep ai Petru yan Yawhan hpe Yuda masha ni manu shadan galaw ai Paska poi a matu ra mara shajing shachyip na matu shangun dat ai.
Daw sha poi hpe gara kaw lajang shangun mayu ai kun ngu Yesu Madu hpe san ma ai shaloi, Shi bai tsun ai gaw “Nan mare de shang wa yang, ntsin di bu hpai ai wa langai mi hte hkrum na marin dai. Shi kaw hkan nang wa nna, shi shang ai nta hta hkan shang mu. Nta madu hpe, Nye a sape ni hte Shalai wa ai Poi sha lu na manam gawk kanang rai ta, nga nna sara gaw nang hpe san shangun dat ai ngu nna tsun mu. Shaloi shi gaw jahting shachyip tawn ai ntsa gawk kaba langai mi nan hpe madu na ra ai. Dai kaw shachyip lajang da mala,” ngu matsun nhtawm shangun dat mu ai (Mt 26:17-19; Mk 14:13-15; Lk 22:10-12; Yh 13:21-23). San Marku langai chyu sha n dai lam hte seng nna kata lam tsun dan da ai. Nta gaw shi a nta mai byin ai rai nna shi nta madu gaw shi a kanu rai na re.
Ndai daw sha poi gaw Yesu Madaw gaw de da na ga shaka ningnan a lahkam ningnan rai nga ai. “Shanhte sha nga ma yang Yesu gaw muk la nna Karai Kasang a chyeju hpe shakawn let akyu hpyi nhtawm, ahkyep alep nna sape ni hpe jaw let, Ndai la sha mu, ndai muk gaw nye a hkum rai nga li ai, ngu nna tsun mu ai. Dai hpang gawm hpe mung shi la nna, Karai Kasang a chyeju hpe shakawn ngut jang, shanhte hpe jaw mu ai; shanhte yawng dai hta na lu ma ai. Yesu gaw, Ndai gaw law law a matu ru kau ya ai, Karai Kasang a ga shaka hpe dazik dawk ya ai nye a asai rai nga li ai. Nanhte hpe ngai teng teng tsun made ga, Karai Kasang a Mungdan hta e sabyi nnan hpe ngai lu lu ai nhtoi du hkra, ndai sabyi hpe ngai galoi mung bai lu lu na n rai, ngu nna tsun mu ai,” Mk 14:22-25).
Yesu a ga shaka tawn ai ga si ni gaw Ga Shaka Dingsa Prat, Sinal Bum ntsa tawn da ai Mawshe a ga shaka tawn ai ga si ni hte bung pre ai lam ni hpe mu lu ga ai. “Asai ndai gaw hkang da mada yawng hpe shi jaw ai shaloi, dai Madu nanhte hpe galaw da ai ga shaka hpe dazik shakap ai asai rai nga ai,” (Pru Mat 24:8).
San Luka gaw Yesu Madu a myit hkrum ga shaka hpe “ga shaka ningnan” ngu tsun da ai (Lk 22:20). Lachyum gaw dingsa a shara hta shara bai la ai myit hkrum lam ningnan rai nga ai. Shi a ga shaka ningnan hte shinggyim masha yawng hpe tsaw ra ai rai nna, tsaw ra na matu shanhte hpe mung hkang da nna lit jaw da ai.
“Shada da tsaw ra nga mu, ngu nna tara ningnan ngai nanhte hpe jaw made ai. Ngai nanhte hpe tsaw ra made ai zawn, nanhte mung shada da tsaw ra nga lu na rai myit dai,” (Yh 13:34).
Yesu Madu gaw ga shaka ningnan hpe gaw de da na matu shi si hkam na shawng shani, lani mi tau nau hkyen laja shachyip da ai. Hpang shani gaw wudang ntsa si hkam nna shi a asai hte dai ga shaka hpe shagrin da ai.
Chyoi Pra Hkum Sacramentu gaw anhte marai hkum shagu hte mung, wuhpung wuhpawng hte mung, kashin kamun hkam la ai shaloi shi a tsaw ra tara hte gyit hkang da ai.
Anhte Karai Kasang hta sadi dung ga ai rai yang Shi anhte a matu ga sadi jaw da ai hkye hkrang la lam hpe hkam la lu na rai ga ai ngu kam sham ga ai. Ndai gaw ahkyak dik htum myit hkrum lam rai nga ai. Kashin Kamun hkam la ai shaloi, Hkristu Madu anhte hpe Shi a asak hte Wenyi asak hta shalawm la ya ai.
Yesu Madu ga sadi n dung ai ngu kadai mung tsun n lu ai. Anhte ni mahtang ga shaka dingsa prat na Israel myu sha ni zawn ga sadi hkring hkring run ai ni rai ga ai.
Anhte ni Misa Hkungga nawng jau shagu kashin kamun hkam la ai shaloi ga sadi hkam ai hpe bai myit dum ga ai. Hkristu a hkum hte sai gaw myit dum lam galaw ai sha n rai nga ai. Hkristu Madu anhte marai hkum shagu hte nawku hpung ting hta byin nga ai lam hkam sha ai rai nga ai. Anhte shada da tsaw ra na matu ga shaka tawn da ai gaw grai nan tara ja ai zawn rai nga ai. Karai kasang gaw anhte hpu nau shada langai hte langai hpyen myit masa hte nawku daw jau nga ga ai rai yang alu atan galaw ai lam ni, nawku daw jau lam ni, akyu hpyi shakawn shagrau ai lam ni yawng hpe Yesu Madu hkap la na n rai nga ai (Mt 5:24).
San Pawlu Korintu hpung masha ni hpe shadum shadi jaw ai lam langai galaw da ai. Myit hkrum kahkyin gumding lam nnga ai nawku hpung gaw Misa Hkungga hta kaja dik, manu dan dik htum ai Chyoi Pra Hkum Sakramentu (lu sha) hkam la tim kaman tai mat na masa hta nga ai (1Kor 17:34).
Tsun mayu ai gaw Misa hkungga gaw kun dinghku langai hku nawng jau shagu chyeju hpying dik ai rai nna, sak jaw ap nawng daw jau lam kaba galaw nan galaw ra ai.
Yesu Madu anhte hpe tsaw ra la ai majaw chyoi pra hkum sakramentu chyeju kumla hta shi hkum hpe malu masha hku jaw da ai. Hkristu a tsaw ra myit hpe hkap la lu na matu shi hpe chyeju htang ai hku nna langai hte langai kaja wa sha teng man ai tsaw ra myit hte tsaw ra ra ai.
Akyu hpyi saga
Wa Karai Kasang e, Madu Yesu a Hkum hte Sai, anhte a mara ni hpe kashin kau ya nna ra kadawn nga ai wenyi hkum hkrang lu sha jaw ya nga ai hpe kam sham nga ga ai ni anhte hpe dai Chyoi Pra Hkum Sakramentu a marang e, anhte shada da tsaw ra let nang madu hpe chyeju htang chyeju hpyi la lu ai atsam jaw ya rit. Anhte a Madu Hkristu a marang e hpyi nem nga ga ai. Amen.
Hkristu hta tsaw ra hkung ga ai kanu kawa tarahkaw sara/num ni hte nu wa hpu nau ni e, ndai laban gaw Yesu A Hkum Hte Sai Poi Laban rai nga ai.
Hti ang ai Ja Chyum Mungga ni gaw
Chyum Mungga Daw (1) – Prumat 24:3-8
Chyum Mungga Daw (2) – Heb 9:11-15
Kabu Gara Shiga – Mk 14:12-16, 22-26
Ndai Ja Chyum Mungga ni hpe hti nna, hpawtni na nawku dawjau lamang ni hpe woi awn nga ga.


c: text/html

text:
Shanglawt Tsing
Sept 26, 2011 @ 3:00 AM
Daina dik hkra yup n pyaw,
Sam mung m’jan shiga majaw;
Kyu rawt hpyi tim yup n lu,
Majan pa de hkrai myit du;
Salum wan hkru nga sangai,
Myiprwisi gin-yan ayai;
Yup-ra bunghkum she madi,
Tai wa hpe masin nsi;
Dap dung 8 hte 9,
Yen kau ya ra sai da lu!
Tai wa hpyen hkying lam sa,
Laknak kaba htim lung wa;
Mung m’sha ni hpe n-gang dat,
Shani shana myawk n tat;
Sinpraw htingbu tinggyeng wa,
Shi a masing hten ai nga;
Anhte hpyen hpe wantsi dawk,
Gumhpraw shabawn jaw shamyawk;
Kadai hpaji jaw ai ta?
T’ra hkam tam na zawn ngu wa;
Matsan dum myit n rawng dam,
Shan a masing awng dang lam;
Dap Ba 4 de bai htim,
Shiga kahtet majing grim;
Hpabaw majan ngu na rai?
N tara majan ngu dik sai;
Tai gaw masing 2 gran,
Kalang kahtan 2 dan;
KIA hpe mung shamyit,
Sinpraw wa hte lam n-yit;
Lawhpa amyit m’rin majaw,
Dawdan wa ai lam n jaw;
Majan ndai n sim mai,
Abum sumshi hkru na tai;
Kadai garum lu na ta?
Hpan Karaiwa chyu sha nga;
Wunpawng sha ni htamshi grau,
K’rai Wa kaw hpyi jahtau;
Shat lusha law gam saga,
Daphkun she galwi magra;
Anhte matu laknak gaw,
Kyu hpyi lam sha rai sai law.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Wunpawng Mungdan Shanglawt Hpyen Dap KIA Masat (1) Dap Ba Masat (10) Dap Dung Ginra Kawa Pang lahta kaw May (15) ya shani hkying (11:35)aten Myen hpyen gumshem dap hte KIA hpyen hpung ni gasat poi byin ai lam nga ai.
Myen hpyen gumshem dap n gun (50) grup yin lawm ai hpyen hpung ni jahpawt daw hkying (8:00) aten Daru hka maga kawn lagaw lam hku KIA hpyen dap nga ai ginra de shang wa ai majaw Kawa Pang kaw du ai hte KIA hpyen hpung ni hkap shingla gasat ai kawn lahkawng maga gasat poi byin wa ai re hpe chye lu ai.
KIA Masat (6) Dap Ba, Masat (9) Dap Dung ginra, Namhpalun hte Hpa Hkik lapran Hkahtawlik nawku jawng kawng marawn kaw mung May (15) ya shani hkying (11:39) aten Myen hpyen gumshem dap hte KIA hpyen hpung ni gasat poi byin ai lam nga ai.
Dai jahpawt hta sha Myen hpyen gumshem dap Tatma (44, 66, 77,99) pawnghpawm hpyen n-gun (80) grup yin lawm ai hpung ni gaw Namhpalun kawn yu wa nna KIA hpyen hpung ni shara nga ai ginra mayan de shang chying lau wa ai majaw KIA hpyen hpung ni hkap shing la gasat ai kawn shana de hkying (1:30) aten du hkra numdaw lahkawng lang gasat poi laja lana byin ai lam chye lu ai.
Gasat poi byin ai hta Myen hpyen gumshem dap maga na si hkala hkrum ai lam law nna, dai hpyen hpung ni gaw ya aten du hkra gasat poi byin ai shara hkan dap jung shara la nga ai majaw gasat poi naw byin wa mai ai lam shawng lam lit nga salang ni maram da ai.
Myen hpyen gumshem dap ni gaw lai wa sai ten hkan mung dai ginra mayan hkan ding yang shamu shamawt nga ai ni re hpe matut sagawn chye lu ai.


text:
Radio Veritas Asia Buick St., Fairview Park, Queszon City, Metro Manila. 1106 Philippines | + 632 9390011-15 | +6329390011-15
Dinghku Hta Jet Tsawra Shawang Myit Hte Kanawn Mazum Ga
Anhte kun dinghku prat hta langai hte langai myit gang tsawra grin nga lu na matu hkum gawng shingyan tsawm htap ai lam,ja sutgan,arawng aya,num la kanawn mazum lam ndai ni gaw jahkring sha hkang da lu na rai nga ai.Tinang tsawra ai ningrum hpe prat tup tinang hpe tsawra nga lu na matu tinang a makau kaw nga lu na matu gang da lu ai lam ladat nga ai.Dai gaw jet tsawra shawang myit majing hte tsawra ai lam rai nga ai.
Tsawra ai kaw nna jet tsawra shawang myit de galai shai na matu gaw loi na zawn rai nna yak la nga ai re.Tsawra ai lam san san sha nre.Anhte kun dinghku madu jan madu wa ni gaw langai hte langai tsawra hkat ai gaw law nga ai.Tsawra ai ngu ai gaw tinang a matu ra taw nga ai majaw shi hpe tsawra nga ai lam rai nga ai.Shi a makau kaw nga jang pyaw ai,shi hpe tsawra ai majaw nrai nga ai,Tinang a ra rawng ai lam a majaw shi hpe nga shangun mayu ai rai nga ai.Tinang gaw shi hpe nga shangun mayu tim shi nsa jang gaw pawt chye ai.
Ningrum nta wa hpang hkrat jang pawt chye ai.Hpa majaw nga yang tinang gaw la nga ra ai majaw rai nna ningrum hte tinang a lapran a kanawn mazum lam hta mung tinang maga kaw nna ntsa hta nga lu yang she myit krem chye nna,tinang maga kaw nna chyena hkan sa ya ai,hkam sharang ya ai ngu sawn la ai ten ni hta myit kadun nju ndawng myit yawn ai hte tsampu ai lam ni law wa nga ai.Jet ai tsawra shawang myit gaw dai zawn nrai nga ai tinang ra rawng ai lam a majaw shi hpe tsawra ai nre.tinang a matu nre ai sha shi a matu tsawra lu yang she tsawra shawang myit jet ai rai nga ai.
Ningrum gara hku mi nga nga tsawra nga ai,shi hpe myit simsa myit pyaw shangun mayu ai,shi ra ai hpe jahpring shazup ya mayu ai.Dai she kaja wa jet tsawra shawang myit majing rai nga ai.Jet ai tsawra shawang myit hta bai lu mayu ai ngu ai nnga nga ai,shi a ntsa kaja mayu ai tsawra shawang myit hpring ai,kanu kawa hte kashu kasha tsawra shawang myit hte bung chye nga ai.Tsawra shawang myit gaw tsampu kahtet ai lam nnga ai.Shi hpe tsawra ai myit kaw nna jet ai tsawra shawang myit de galai nna tsawra lu sai nga jang tinang a ningrum a matu shi a ntsa shi a kanu kawa ngut jang tinang gaw shi a ntsa hta tsawra shawang myit tawn da lu dik ningrum hku nna byin wa na rai nga ai.
Jet ai tsawra shawang myit hte tsawra sai nga jang gaw tinang maga kaw nna galai shai wa ai lam ni nga wa na rai nga ai.Ga shadawn tsun ga nga jang shi tsun ai lam ni hpe kaja wa nan myit lawm hkum lawm hte madat ya lu wa ai.Anhte madat ai atsam gaw kun dinghku langai hta nga wa jang gaw tinang a ningrum hte ga law ninggyet hkat ai lam ni yawm wa na sha rai nga ai.
Anhte nkau tsun chye ga ai madat ya ai le shi she hpa mung ntsun ai mi nga tsun chye ga ai.Shi tsun wa hkra tinang kaw nna galaw ya ai kun?ngu bai san yu ga.Shi tsun lai wa sai ten mara shagun yu sai kun?shi tsun ai shaloi nchye na ya nna pawt ai lam hte ginhtang yu sai kun?sumla hkrung yu nna madat ai kun?phone lang let madat ya ai kun? Kaja wa nan madat ya ai gaw mi sha tsun lai wa sai zawn madu jan madu wa shada ga law hkat ai lam hpe shayawm ya lu ai sha n ga grau nna kam ai lam hpe mung law jat wa shangun nga ai.
Ahte kun dinghku myit hpaji hta sumtsaw sumra prat ten hta sumtsaw wa kaw nna tinang ra ai lam hpe sha ahkyak shatai chye ga ai.Raitim kun dinghku de wa ai shaloi gaw shi kaw nna tinang nra ai lam ni hpe sha mu tam chye ahkyak la chye nga ga ai.Anhte kun dinghku kata hta kaja ai lam hpe ahkyak nla ai sha n kaja ai lam hpe sha myit maju jung nga taw ai rai yang nau nna jang kun dinghku hta mung manghkang kaba ni byin chye nga ai.
Ndai lam ni hpe hparan lu na ladat langai gaw tinang a ningrum a kaja ai lam ni,tinang ra ai lam ni hpe atsawm sadi let myit maju jang ra nga ai.Tinang a ningrum a ntsa tinang ra ai lam ni law law nga na ga ai.Dai re majaw dai lam ni hpe myit kraw kata jung jung matsing da gring nga ai.Tinang kaja wa nan tsawra myit majing hte tsawra sai nga jang gaw shi hpe na kahtet hkra galaw mayu ai lam ni mung nnga sai.Put angoi dang sha mayu ai myit ni mung nnga sai re.Ngut nna mara tam hkrup ai,shi a n kaja ai lam ni hpe aput apai nga ai,dinglun ai hte shi hpe jahkring hkring jahkrit ai lam ni mung n galaw sai rai nga ai.
Dai zawn tsawra ai tinggyeng myit hte galaw dat ai shara ni hta n gun jaw ai,shadut ai,kam ya ai,hkungga ai hte shai ai lam ni hpe bawngban jahkrup chye wa ai.Dai zawn kanawn mazum lam ni galai shai wa ai majaw simsa wa ai sha n ga kun dinghku lam hta mung grau nna ngwi pyaw simsa wa na rai nga ai.
Dai zawn kanawn mazum lam hpe anhte nkau ni sawn la chye ai gaw ningrum ni hpe shayawm hkam sharang nga ra na i? ngu ai ningmu hte mu chye ga ai.Jet ai tsawra shawang myit hte kanawn mazum ai lam hte dawn jan ai lam ni n tsa kaw nna nga lu ai lam shagrit shanem ai lam ni nnga ai.Tsawra shawang myit hte kanawn mazum ai lam hta tsawra shawang myit hpe jaw yang tsawra shawang myit sha bai lu na rai nga ai.
Tsawra shawang myit jaw nga ninglen bai nlu ai nga tim mung myit nmai kaji myit nmai htum ai.Hpa mi byin tim tsawra shawang myit hte kanawn mazum ai lam gaw sum ai lam nnga ai.Dai tsawra shawang myit sha tinang ningrum tinang makau kaw na npru hkawm mat hkra hkang da lu nga ai.Dai majaw anhte madu jan madu wa shada rau galoi mung ni htep nga let jet ai tsawra shawang myit hte kanawn mazum nna anhte a kun dinghku hpe ngwi pyaw simsa ai dinghku byin tai wa lu hkra gawgap la ga law..


text:
International Committee of the Red Cross (ICRC) kaw nna KIO Ginjaw COVID-19 ninghkap Komiti hpe garum ai COVID-19 ana zinli makawp arung arai ni hpe PCG kaw nna shalai ya ai lam chye lu ai.
ICRC nan sa du garum mayu ai raitim, Rawt Malan hpung ni a ginra de lai di na ahkang nlu ai majaw, PCG kawn July 29 ya shani sa du garum ai re lam Slg. Lamai Gum Ja tsun dan ai re.
Sa du garum ai arung arai ni gaw ana makawp Handgel, n-gup magap, PPE palawng hte kaga arung arai hpan 20 jan re lam matut chye lu ai.
PCG maga Slg. Lamai Gum Ja, Slg. Nshang San Awng hte Slg. Hkapra Hkun Awng ni woi awn nna, KIO Ginjaw COVID-19 Ninghkap Komiti maga Ningbaw Sara Kaba Sumlut Gam hte Komiti Amu Madu Du Up Jum Lahpai Hing Wawm ni hkap la sai lam chye lu ai.
ICRC ni nan sa du garum jaw mayu ai raitim, KIO Uphkang ginra de hkawm sa na ahkang hpe Myen Hpyen Dap kaw nna pat hkum da ai re majaw, ICRC a gawng malai Peace-talk Creation Group (PCG) kaw nna lit la let htaw shalai ap ya ai lam re hpe chye lu ga ai.


text:
KIO uphkang ginra kata Myen asuya hpyendap hte majan matut manoi byin nga ai lam chye lu ai.
Guptung ta praw (3), 2012 ning October shata 17 (Dam) ya shani, Sumprabum ginwang kata kaw KIA masat (4) dapdung ni hte Myen asuya hpyendap, Dingdung hpyen ginra daju (N – RMC) kata na Danai lam Dumbang kaw dapjung da ai, LIB (298) na hpyenhpung ni gasat poi byin ai lam chye lu ai. Gasat poi kata na si hkalaq jahpan hpe hkrak tup n chye lu shi ga ai.
Bai, Guptung ta praw (3), 2012 ning October shata 17 (Dam) ya shani, jahpawt daw hkying 9:30 daram hta Lawhkawng ginwang, Miwa jarit lahta masat shadaw masat (6) mayan kaw KIA masat (32) dapdung hpyenhpung ni hte Myen asuya hpyendap, Magwe hkridun LID (88) npu na Magwe – Yenanchaung kaw dap jung ai, LIB (77) na hpyenhpung ni gasat poi byin ai lam chye lu ai. Ndai gasat poi hta Myen asuya hpyendap na hpyenla mang (3) mu tam ai lam hte kade hkalaq hkrum nna, kade si mat ai hkrak n chye shi ai lam KIA shawnglam shiga kawn chye lu ai. KIA maga hpyen hpyenla langai mi lata lahpum kaw katset hkra hkalaq ai lam hpe mung chye lu ai.
Guptung ta praw (3), 2012 ning October shata 17 (Dam) ya shani hta sha KIO ginjaw ginra, Dawhpum-yang ginwang kata, Mansai, Ting-jang mare grup-yin hta KIA masat (24) dapdung hpyenhpung ni hte Myen asuya hpyendap,Manmaw hkridun MOC – 21 npu na LIR (32o), LIB (56) dapdung ni pawng ai hpyenhpung ni hte gasat poi byin ai lam matut chye lu ga ai.
Matut nna mung, Guptung ta praw (3), 2012 ning October shata 17 (Dam) ya shani hta Myen asuya hpyendap, Mogaung hkridun MOC – 3 npu na LIR (386) na hpyenhpung ni hte KIA ginjaw shimlam hpyenhpung ni Laiza – Myitkyina mawdaw lam, Namsan-yang mare makau kaw gasat poi byin ai lam chye lu ga ai. Ndai zawn gasat poi byin ai ten hta, Myen asuya hpyendap, Dumbang bum kaw nna AA gun sinat kaba ni, Gangdau-yang kaw dapjung nga ai Amyawk dap (387) ni mung 105mm amyak kaba ni hte gap bun ai majaw mung mare masha ni a dumsu nga ni si hkrum mat ai lam mung matut chye lu ga ai.
Myen asuya kaw nna, KIO hpe simsa lam bawngban na matu laika shana wa ai majaw, KIO kaw nna mung bawngban hpawng hpe matut galaw sa lu na matu laika bai htang shana hkat nga ai ten hta Myen asuya hpyendap ni gaw KIO uphkang ginra ni de laja lana htim gasat chyinglau nga ai lam re hpe mung mu lu ai.


text:
Radio Veritas Asia Buick St., Fairview Park, Queszon City, Metro Manila. 1106 Philippines | + 632 9390011-15 | +6329390011-15
Wa Sarabyin: Laknak Ni Hte Galaw La N Lu Ai Simsa Lam A Matu Akyu Hpyi Ga Nga Nna Saw Shaga Ai
Wa Sarabyin: Laknak Ni Hte Galaw La N Lu Ai Simsa Lam A Matu Akyu Hpyi Ga
May 8, laban shani, Wa Sarabyin Francis, San Peter Shawa Pa hta, Regina Coeli Akyu Hpyi Ga tsun ten, majan hpaw laknak ni hte galaw la n lu ai, shabyin la n lu ai simsa lam lu la na matu akyu hpyi nga ga ngu mungkan masha ni hpe saw shaga da nga ai.
Daini na nhtoi ni hta mungkan jut shara shagu ni hta ngu na daram majan tsin yam hkrum sha nga ai; dai majaw kanu Nu Maria a shawng kaw lahput hput di let simsa lam a matu akyu hpyi htinglu htinglai nga ga, ngu Wa Sarabyin Nu Maria kaw kam hpa na matu shadum saw shaga da nga ai. Ndai aten nhtoi ni hta kam sham ai hpung masha law law wa Kanu Nu Maria hpe hkrang shapraw ai sumla shawng kaw du hpawng akyu hpyi htinglu htinglai nga ai aten rai nga ai. Kanu Nu Maria gaw simsa lam kumhpa hpe jaw ya u ga matu ja ja akyu hpyi nga ga, ngu mung saw shaga da ai.
“Majan a majaw tsin yam kaba hkrum sha nga ai Ukraine masha ni a hkrap myipwi hte madai hkam sha ru nga ai lam ni yawng Kanu Nu Maria kaw ap da ya nngai,” ngu mung akyu hpyi da ya nga ai. Mana mungli rai nga ai zai ai ladat hte majan hpaw nga ai lapran hta jam jau hkrum sha nga ai ni yawng, simsa lam a matu shani shagu Rosary hti akyu hpyi htinglu htinglai nga ga, ngu mung matut saw shaga da ai.
Matut nna mung, mungdan daru magam ahkang aya lu ai ningbaw ningla ni a matu mung akyu hpyi ya nga na matu saw shaga da ai.
“Shanhte gaw simsa lam hpe ra sharawng ai mung shawa masha ni a ra sharawng, myit mada lam hpe hkam sha lawm ai hta n hkrat sum mat mu ga; laknak gaw dai simsa lam hpe galoi tim shabyin lu na n re ai hpe mung dum shai chye na wa mu ga, ngu Wa Sarabyin tsun da ai.
Laknak marai, laknak shagrung ai lam gaw n ru n ra byin ai lam hpe mahtai tam na matu n rai nga ai. Karai Kasang gaw shi a Wenyi hpe shangun dat nna majan gaw shinggyim masha ni hpe jahten sharun ai re hpe chye na shangun ya rit ga law, ngu nna akyu hpyi let Wa Sarabyin, shi a mungga hpe jahtum da ai.
Source: Vatican News
By Fr. Patrick Gawmaw Hkawng Yae
#vaticannews
#rvakachinservice


text:
2021-2022 ning KIO Asuya hpaji jawng tsang shi san poi awng jawngma jahpan hpe June praw (6) ya jahpawt hkying (6:00) Am aten n dau shabra da ai lam nga ai.
2021-2022 hpaji ladaw tsang shi san poi hpe April (21) ya shani kaw nna htai hpang nhtawm April (28) ya shani du hkra htai ai re, San Poi san jep ginra ni gaw Alen Bum Lahta Tsang Jawng, Laiza Lahta Tsang Jawng, Ma Ja Yang Lahta Tsang Jawng, Nba Pa Lahta Tsang Jawng, Mungmyit Sinli Lahta Tsang Jawng, N gum La Lahta Tsang Jawng, Chyinghtawng Pa Jawng, Mungbaw Pa Jawng hte Lawt Awng Jawng ni re hpe chye lu ai.
Tsang Shi San poi htai ai jawngma ni gaw marai (2188) nga ai re hte awng pru ai jawngma mying jahpan gaw marai (1680) tup rai nna, dawnjan ningtawn jawngma gaw marai (308) nga ai re.
Lai wa sai shaning hta gaw tsang (10) awng shadang (70%) nga ai rai nna 2021-2022 shaning hta gaw tsa hta shadang (76.78%) nga ai re hpe chye lu ai.


text:
Rasha mungdan a COVID-19 ana zinli mu jep masha jahpan gaw May 12, bat Lahkawng Ya shani hta U.S. a npu mungkan e No.2 law dik de rawt lung wa sai re.
Myen hpyendap na Moscow kaw hpaji wunkat lung na dat dat ai jawngma ni hta marai (5) Covid-19 ana kap ai lam, ndai shata praw de Myen hpyendu ni tsun shagrin wa sai re.
Rasha Coronavirus Tsinyam Ninghkap Rung a shiga hpe lakap nna bat Lahkawng Ya shani TASS shiga hta, Rasha e COVID-19 Coronavirus ana mu jep masha yawng 232,243 du wa sai rai nna shi a npu Spain gaw 227,436 re lam, tang madun ai.
May 9, Laban shani hta sha mungkan hta machyi masha no.5 law dik rai nga ai kaw nna, hpang shani ana mu jep masha 10,899 bai law wa ai lam tsun ai. Dai hta e bai mai tsai wa ai marai 43,512 rai nna si ai gaw marai 2,116 re nga, Bat Lahkawng Ya shani na TASS shiga hta mu lu ai.
Ana kap bra dik shara gaw Moscow mare daju rai nna machyi masha 121,301 re lam, May 12 Amerikan Johns Hopkins Dakkasu a sawk sagawn shiga hta tang madun ai.


text:
By Nor Koo
Ningbaw Kaba Maran Brang Seng (13 ning ladu hkrum masat)
KIO/KIA hpe woi-awn lai wa sai Nb. Kb. Maran Brang Seng gaw 2007 ning August shata 8 ya hta mungkan ntsa na wundoi mat wa ai gaw shaning 13 ladu hkrum sai. Shi n nga mat sai. Shi hpe n mu mada sai. Raitim, shi ayan tsun tsun re ai mungga langai gaw tinang gammaka tinang dawdan hparan ngu ai self-determination rai nga lu ai. Dai mungga gaw masha si tim, asak naw hkrung nga lu ai. Daigaw, laiwa sai shaning 200 lahta de, Pyintit Rawtmalan (French Revolution) ten hta Paris lam lamaw ntsa ni hkan mungshawa masha ni marawn jahtau ai “Liberté! Égalité! Fraternité!” ngu ai “Liberty! Equality! Brother-hood!” hpungtang kashaw nsen (reverberation) matut rai nga ai, ngu yang n shut nhten!
French Revolution, American Revolution, Indian Revolution, Miwa Rawtmalan, Myen Rawtmalan, Kachin Rawtmalan zawn re ni yawng gaw tinang gammaka tinang dawdan hparan lu na matu kapaw pru wa ai hkrai, rai nga ma ai. Gashadawn, July 4, 1776 America Shanglawt ndau shabra laika (The Declaration of Independence) hpe yu yang mung, “We hold these truths to be self-evident, that all men are created equal, that they are endowed by their creator with certain unalienable rights, that among these are life, liberty, and the pursuit of happiness.”, ngu da ai. American rawtmalan labau gaw 1620 AD hkan na hpang wa sai, rai nga ai. Rawtmalan ngu ai Revolution hpe John Adams tsun ai gaw “The Revolution was affected before the war commenced. The Revolution was in the minds and hearts of the people.” American gumsan magam John Adams tsun mayu ai “rawtmalan” gaw “majan n byin shi yang, rawtmalan gaw shawng byin pru nhtawm, dai rawtmalan gaw shawa masha dawwa-dawtsa myit masin, salum kata hta rawng shajang nga nga ai. Rawtmalan ai kaw nna majan de bai lahkam wa ai, rai nga ai. Majan shagu rawt malan n re. Rawtmalan shagu gaw majan re. Rawtmalan hpan hpan nga nga ai. Rawtmalan shagu laknak lang ai n re. American rawtmalan gaw mungshawa akyu-ara matu ninggam hte ninggam jat lung mat wa ai hkrai, rai nga ai. Hkring mat ai, htingnut mat ai, yawm mat ai, mat mat ai n nga nga ai.
Kachin ni na madang masa, Political Stands hpe British Colony prat grup-yin ten kaw nna mabyin masa labau ni hpe bai galam hpaw asoi yu ga. Dai shawng shawng de na gamung hpe gaw n dup shi ga. Chying-hkraw galu ai. Dr. Gordon S. Seagrave, John L. Christian ni gaw Kachin hpe “The Kachins were fast chopping themselves southward through the Shans and Burmese, and if the British had not taken over Burma, they would have by this time been unquestioned masters of the country.”, ngu da ai hpe maram lu na re. Daihte maren dai ten na Kachin duwa ni madang masa political control hpe Dr. Ola Hanson bai ka matsing da ai gaw, “The Kachin Chief lived in his mountain fortress, from which he sent his subordinates to collect taxes or levy blackmail on the Shans and Burmans in the lowlands. If there was any delay in payment, or if they showed any spirit of in-subordination, the robber chief took quick vengeance, raiding their villages or imposing a heavy fine in grain, cattle and money. It is only the British rule that has put an end to their conquests, and established peace and order among the hills”.
Kachin duwa ni gaw Kachin lamuga gaiwang hta jumtek uphkang ai, rai nga ai. Ahkun hkanse hkawn bang jaw ra ai. Myen, Sam sha n ga, tinang Kachin ni mung, tinang nga ai gaiwang ginra na Kachin duwa hpe ahkun hkanse hkawn bang jaw ra ai hkrai, rai nga ai. Ndai ten hta India Singpho, Miwa Jinghpawsu, Myen Kachin ngu nna lamuga hpe ga karan n hkrum ga ai. Htinglu-htinglai, shang shang pru pru rai, Kachin htung-hking hte makai shabawn tawn da hkrum ai ni, rai nga ai. Kachin ni mung shadada gumlau gumsa majan, duwa shadada nut hkat ai majan ni mung nga nga ai. Lahpawami tsun tsun, tinang gammaka tinang hparan ai Kachin ni hkrai, rai nga ma ai, ngu yang n shut nhten!
British ni shang wa ai ten hta bai yu ga. Hugawng pa na Nam Yung ginra gaw Jinghpaw duwa ni uphkang jumtek tawn ai ginra chyinghka lailam langai rai nga ai. Jinghpaw duwa ahkaw ahkang n lu ai ni kadai ninghkring kadai hpyen hpung mung n lu lai nga ma ai. Ndai mabyin hpe Capt. ST. John. F. Michell gaw, “Nam Yung is our frontier village, and the Singphos will not allow any one to pass beyond it. Captain Jenkins was stopped at this village in 1869 and ordered to return”, ngu da nga ai. British hpyendu Capt. Jenkins hte shi hpyenhpung ni hpe ninghkap nhtang shabawn kau dat lu ai Jinghpaw duwa na daru-magam gaw kade asak hkrung nga ai, bungli galaw nga ai, ngu ai hpe maram sawn yu yang, shing-ran mu lu nga ai. Kachin ginra shara shagu ngu na sinpraw, sinna, dingdung, dingda ting hta Jinghpaw duwa ni tinang lamuga hpe makawp maga political control ngangngang nganga ai hpe, mu lu ai.
Lahta maga ngu na de gaw, “Kachin Bai Pra Mali-Nmai Ginra” rai nga ai. Kachin Uma Ga rai nga ai. Ndai Mali-Nmai ginra gaw Kachin ni Tibet Sinpraw lamuga jarit (the borderland of eastern Tibet) hte Szechuan sinna lamuga jarit (the western Szechuan) hkan kaw nna dumbri-dumbra, ashawng-ahpang, ayai-aya, gashun-gashe, gayau-gaya ginru ginsa yu hkrat wa nhtawm, bai wa hkrumzup hkat nna prat shanat bai de nga ai Uma Ga shara rai nga ai. Mali-Nmai ginra gaw kade-nde na hpyen tsan ai shara, laksan shara zawn nga ai shara langai mi, rai nga ai. Myen hkawhkam Bagyidaw hte Shwebo Min (Tayawady Min) ten ladaw ni hta British Ava Nepyidaw kaw sa nga ai Lt. Colonel Henery Burney gaw Mr. H. Macnaghten (Secretary to the Government of India) hpe ka shagun ai laika hpe yu yang, dai ten na Hugawng Maikwon (Mainghkwan) na Kahkyen Duwa Tsaubwa gaw Tare Phoung Noung ngu ai Jinghpaw Duwa jumtek up ai lam ka da nga u ai. Myen gaw Jinghpaw hpe “Theinbau” ngu da nga ai.
Myen hkawhkam ni Banmaw Myowun, Mogawng Myowun ngu nna Kachin ginra shara de mungmasa ruhkrawn (Burmese monarchy political power penetration) lung bang wa ai. Hugawng ga de ja ahkun hkanse (his rate of tribute was two tolas of gold per house hold) lahkawn shinggyin hta na matu lung wa ai U Sitke hpe Nding Ga ginra kaw sat hkrum mat ai. Dai hpang kaw nna Myen ni Hugawng ga ahkun hkanse n hta mat sai ginlam hpe, British prat hta Hugawng ga e tawng-uk galaw ai Kawlu Ma Nawng tsun madi da nga ai. Ava na Myen hkawhkam ni sharawt tawn da ai Mogawng Myo Wun Maung Gya Byoo hpe dai ginra kaw na mungshawa masha ni n ra ai majaw myowun Maung Gya Byoo na baw hpe tawk kahtam sat kau ai du hkra, rai sai hpe mung Li La Gogoi (M.A; Ph.D) wa tsun tawn nga ai. British ni shang wa ai ten hkan, Mogawng ninghtawn grupyin ni hta Jinghpaw dumagam kaba 3 hte Jinghpaw duwa marai 28 nga ai lam hpe W.A. Hertz tsun da nga ai. Jinghpaw nta langai mi hta nta dinghku masha 20 kaw nna 30 grup-yin nga ai lam mung madi madun da nga ai. English dushang wa ai ten hta na Mogawng Amat Chok Maung Kala mung sat kau hkrum sai. Dai hpang, Manmaw na Mogawng Myo-ok hku lung wa ai Maung Tun Gyaw mung English hpyendap ni bai n nga jang, Maung Tun Gyaw gaw Manmaw de bai nhtang yu mat wa nu ai hpe, tsun da nga ma ai. Myen hkawhkam na Manmaw myo-ok hpe mung G. W. Dowson gaw, “The Kachins controlled the trade-routes and terrorized the town, and the authority of the Burmese government was merely nominal.”, ngu da nga ai. Sam mungdaw ginra de nga yang mung, Kachin Substate madu lu ai ahkaw ahkang du hkra, rai mat wa sai hpe ahtik labau hta mu lu nga ai.
No.1 mungkan majan htum wa ai 1918 hta sha pyi, mungkan majan rawt ai Jinghpaw hpyenla marai 428 tup rai nga ai. 1935 hta she, Myen ni hpyendap de hpyenla tai shang hpang wa ai, rai nga ai. No.2 mungkan majan ngut wa de sinat laknak lang Jinghpaw hpyenla yawng 12,000+ re ai lam hpe Peer wa tsun da nga ai. No.2 mungkan majan ngut ai hpang Jinghpaw hpyenla mun mi ram hte tinang mungdaw mungdan hpe atsawm makawp maga, tinang gammaka tinang dawdan hparan lu ai ginjang rai nga ai. Ndai ram law ai hpyenla ninggun jahpan majaw Gen. Aung San gaw Jinghpaw hpe grai ahkyak kaba sawn ai. Myen lahta de nga ai laknak hpai Jinghlpaw hpe tsang ai, rai nga ai. Kachin mung Panglawng Conference hta, tinang gammaka tinang dawdan hparan la lu na matu, shanglawm myit hkrum gasadi nga hkat saga ai raitim, ndai Panglawng gasadi hta chyawm myit hkrum da ai ginlam ni gaw, “Hkarap ngut, dawhkrawng kabai” ngu ai hku tai mat hkrum ai hpe, mu lu nga ai. November 15, 1949 hta hpaw shabawn ai Pawngyawng National Defence Force (KNDO Naw Seng) hpung na Jinghpaw hpyenla marai 300+ hte Srilanka, Gandhi zuphpawng kaw nna No.2 mungkan majan ngut ai shaloi na bai hpaw masat da ya ai hku nna nga wa ai Jinghpaw hpyendap ni gaw amyu hte mungdan matu akyu n pru nga ai sha, htum mat sai hpe mu lu ai.
Tinang gam maka tinang hparan ngu ai gaw Nyawng Napin NC na pru wa na Ningpawt Ninghpang Gawda Tara hta kade mi lawm lu na kun?, ngu Nb. Kb. Maran Brang Seng n nga mat sai 13 ning ladu hkrum hta Ningbaw kaba hte hkrat-sum mat sai shareshagan ni yawng hpe myit dum hkungga dat ai hte hpawn, 1869 ning na Kachin Political Stands, Political control situation hte 2007 ning duhkra na mabyin ahtik labau lami-laman kadun hpe gan galam hpaw asoi mada yu let 13 ning ngu ai gaw jahkring-jahkra mani-mana zawn sha hpungtang ngoi kashaw kahtap nga ai.


text:
April 6, 2019
Karai Kasang a tsawra myit kaba a majaw, anhte Shi a ahpraw nsam hte bung pre ai hku hpan da hkrum saga ai. Tsawra myit gaw npawt nhpang, sari sadang hte sung htum ai shaga la ai lam rai nga ai. Dai gaw, Karai Kasang jaw ya ai chyeju kumhpa mung rai nga ai. Madu Yesu gaw, tsawra ai myit a kasi kamang rai nna, Kawa tsawra ai lam anhte hpe shadan shaleng ya sai. Wudang hta shi si hkam nna anhte hpe hkye la ai gaw tsawra ai myit a majaw rai nga ai. Shi galaw ai amu ni yawng gaw, tsawra myit hta madung tawn da nga ai. Anhte hpe shaga la ai madung gaw, Kawa hpe tsawra na matu, shi a tsawra myit hpe sakse hkam na matu hte Yesu hpang hkan nang na matu rai nga ai.
Yesu Madu tsun ai hta, “Dai Madu na a Karai Kasang hpe, na a myit kraw lawang mahkra hte, na a myit masin mahkra hte, na a myit mang mahkra hte nang tsawra lu na ndai, nga nna hkang da ai ga gaw, grau kaba ai hte shawng na ga mung rai nga ai” nga ai, (Mt. 22:37). Anhte hta nga ai n-gun atsam mahkra hte Karai Kasang hpe tsawra na matu shaga la hkrum ga ai.
Madu Yesu, shi hpe gara hku tsawra na ra sharawng ai kun? Dai mahtai hpe Yawhan ka da ai Kabu Gara Shiga hta hti sumru yu mai ai. Shi tsun ai, “Nanhte ngai hpe tsawra myit dai rai yang gaw, nye a ga matsun hkan shatup na myit dai” (Yn.14:15). Bai shi tsun ai, “Nye a ga matsun lu la nna hkan shatup ai wa gaw, ngai hpe tsawra ai wa rai nga ai: ngai e tsawra ai wa hpe, nye wa mung tsawra na wu ai” nga ai, (Yn.14:21). Matut nna shi tsun wu ai gaw “Ngai e tsawra ai wa rai yang gaw, nye ga matsun hkan shatup na ra ai” nga ai, (Yn.14:23). Ndai lam gaw Yesu ra sharawng ai tsawra myit rai nga ai. Tengman ai hte wenyi chyeju atsam lawm ai tsawra myit rai nga ai. Ndai tsawra myit hpe tatut hkan galaw ai shaloi, Yesu tsun ai ga tengman ai hpe mu mada na rai nga ai. Dai gaw, “Nye a kandang hpai loi ai hte, nye a lit mung, tsang nga li ai” nga ai, (Mt.11:30).
Madu Yesu Shi hpe tsawra ai ni a matu ga sadi masum tawn da sai. Nambat langai gaw: “Ngai hpe tsawra ai wa rai yang gaw, nye ga matsun hkan shatup na ra ai: nye Wa mung dai wa hpe tsawra wu ai rai nna, an lahkawng gaw dai wa kaw sa nna shi hte rau hpawng de nga na ga ai” (Yn 14:23). Yesu Madu a Mungga hpe madat la ai gaw, Kawa Karai Kasang hpe anhte tsawra ai lam rai nga ai. Shi hte Kawa gaw, anhte hte rau sa nga nna, shan a garum shingtau ai chyeju hpe hkam la na rai nga ai. Hpang jahtum na nhtoi hta mung, ningdang kau ai lam n hkrum ai sha, Sumsing Mungdan a sutgan hpe lu la na rai nga ai. Anhte shi hte rau ngang kang ai nta hpe gawgap da sai majaw aloi sha n jahten lu sai.
Nambat lahkawng na ga sadi gaw: “Nye a ga matsun lu la nna hkan shatup ai wa gaw, ngai hpe tsawra ai wa rai nga ai: ngai e tsawra ai wa hpe, nye Wa mung tsawra na wu ai: ngai mung dai wa hpe tsawra ai hte, ngai hkum nan shi e shadan dan na we ai” (Yn. 14:21). Kawa Karai Kasang hte Yesu Madu a tsawra ai hpe lu la na lam rai nga ai. Yesu a marang e, Kawa hpe grau chye chyang, hku hkau lu na hte Shan a shadan dan ai chyeju hpe lu la nna, Shan a ra sharawng ai lam hte sharin shaga ai hpe anhte grau chye chyang la lu na rai nga ai. Nhtoi hta anhte hkawm sa hkawm wa lu nna, nsin gaw anhte hpe hpa n di lu na rai nga ai.
Nambat masum na ga sadi gaw: “Nanhte ngai hpe tsawra myit dai rai yang gaw, nye a ga matsun hkan shatup na myit dai. Ngai mung Wa kaw hpyi nna, Wa mung, nanhte hte prat tup rau nga na matu, tengman ai hte seng ai, Wenyi ngu ai Shalan Shabran ai Wa kaga, nanhte kaw shangun dat ya na ra ai” (Yn. 14:15-16). Chyoi Pra ai Wenyi hpe shangun dat nna Dai Wenyi a chyeju amyu myu hpe lu la na lam rai nga ai. Chyoi Pra ai Wenyi gaw anhte hte rau nga nna anhte hpe chyeju amyu amyu jaw ya na rai nga ai. Dai chyeju ni gaw, lam shagu hta htauli htaula sawn sumru yu nna, Karai Kasang myit ra ai hte maren kangka sak hkrung nga sa lu na matu anhte hpe lam woi ya ai. Makam masham hte seng ai teng man ai lam ni hpe mung, sung sung aloi sha chye na myit hkawn lu na matu garum ya ai. Shani shagu na sak hkrung lam hta Karai Kasang a tengman ai lam, Kaja ai hte n-kaja ai hpe ginghka chye ai chyeju lu la ai. Nden ja ai chyeju, hkum hkrang hte seng ai, wenyi hte seng ai, tengman ai lam ni hpe mu tam nna, Karai Kasang myit ra ai hte maren matut mahkai chye na na matu garum ya ai.
Chyoi Pra ai Wenyi a apu asi ni gaw, tsawra ai, kabu gara ai, ngwi pyaw simsa ai, myit galu kaba ai, hkam sharang chye ai, matsan dum chye ai, sumnung shingdi si mani ai, sari rawng ai, tinang myit hpe hkang dang ai hte myit san seng, san pra ai lam rai nga ai (Gal.5:22-23). Ndai lam masum gaw, Yesu hpe tsawra ai a marang e, anhte lu la na chyeju ni rai nga ai.
Yesu hkang da ai tara lahkawng gaw, “Na a htingbu wa hpe, na a hkum hte maren, nang tsawra lu na ndai” nga ai, (Yn. 14:39). Htingbu wa hpe tsawra ai ngu ai lam hta, tinang n ra ai masha hte, n chye ai masha ni hpe mung Yesu Madu hte, Yesu Madu hta tsawra, ra na rai nga ai. Ndai zawn galaw lu ai gaw, anhte a myit kraw kata hta Karai Kasang hpe chye chyang, tsawra, kamsham ai myit kaw nna pru wa ai apu asi rai nga ai. Yawhan laika langai (4:8,16) hta “Tsawra ai myit n rawng ai wa gaw, Karai Kasang hpe chye chyang wu ai n rai, kaning rai n me law, Karai Kasang gaw tsawra myit rai nga ai,” nga ai.
Wa Sarabyin Francis tsun ai hta, “Karai Kasang a tsawra myit gaw, katsing hprap hprap kanu kawa zawn shi a tsawra myit hpe madun nga ai. Dai tsawra myit gaw, pu sin dun ai tsawra myit re. Dai gaw matsan dum ai, mara raw ya ai, myit masin hkum hkrang ting hkam sha ai, n-gaw n wai ai hte hpring ai mabyin masa hte maren, sung ai mahkrun lam ni kaw nna, gale lwi pru wa ai tara rai nga ai” nga ai, (MV 6).
Yesu Madu gaw, Karai Kasang a tsawra myit hpe shadan shaleng ya ai. Shi a prat tup Kabu Gara Shiga hpe hkaw tsun ai shaloi, dai tsawra myit hpe masha ni mu lu, jum tek hkra lu ai zawn, dai ni shi shaga ai ni mung shi galaw ai hte maren galaw daw jau na ra ai. Grau nna, mara kap ai ni, matsan ai ni, hkawn kau hkrum ai ni, machyi makaw hkrum ai ni hte ruyak jamjau hkrum ai ni a man e, shi madun dan ai lamik kumla ni gaw, tsawra matsan dum ai amu ni rai nga ai.
Anhte hpe shaga la ai gaw, tsawra matsan dum ai amu ni hpe tatut galaw nna, Karai Kasang hpe anhte tsawra ai ngu ai hpe sakse hkam nhtawm, Yesu Madu a jet ai Sape tai na matu rai nga ai.


text:
Mungdaw Hkringmang Daju hte Rapdaw Ningbaw magam lit ni hpe party garan shatsam na matu NLD hte ra lata poi dang ai amyusha bawsang party na dat kasa ni a January praw 1 (dai ni) hkrum zup ai hta bawngban ai hpe chye lu ai.
1947 ning Pang Lung ga sadi hpe mahta ai Federal mung masa byin lu hkra Asuya uphkang dap (Executive) hte Upadi ka lajang rapdaw (Legislature) magam lit hpe nbung ai party hpe garan shatsam na matu tang shawn ai lam KSPP party ningbaw Dr. Manam Tu Ja tsun ai re.
“Federal hta upadi ka ai rapdaw, uphkang magam dap hte tara jeyang ai dap nga nna nga ai. Madung gaw upadi ka ai hte uphkang ai ahkang aya gaw ta tut hta grai ahkyak ai. Ndai lahkawng hpe shada rap ra hkra gawn jep na ahkyak ai. Hkringmang Daju hte Rapdaw Ningbaw lit hpe party garan na matu ningmu tang shawn da sai re” nga nna tsun ai.
Myitkyina, Amyusha Democracy Ginjaw Party NLD Rung e January praw 1 ya shani hkrum zup hpawng hpe NLD maga marai 3 committe rai nga ai Dr. Aung Moe Nyo, Nan Khin Htwe Myint hte Slg. Nhtung Hka Naw Sam ni woi awn ai rai nna, mungdaw hkringmang daju Dr. Hkyet Awng hte Rapdaw Ningbaw yan mung shang lawm ai re.
Lai wa sai 5 ning tup hta Jinghpaw mungdaw hte kaga mungdaw ginra law law e, rapdaw ningbaw hte ningtau ningbaw lit yawng hpe NLD hkrai lit la galaw nga ai re.
Jinghpaw mungdaw e ra lata poi dang ai amyusha party na dat kasa marai 10 nga ai raitim, dai ni na hkrumzup hpawng hta KSPP na marai 3, Du lay party na marai 2, NDP(K) na marai 1 hte sha shang lawn ai re.
NLD maga amyusha baw sang party ni hte hkrumzup na matu tsun da ai raitim, ndai kalang hkrumzup ai gaw Party to Party nre ai sha, ra lata poi dang ai dat kasa ni hkrai san san hkrum zup ai lam sha re hpe chye lu ai.
KSPP pawng hpawm party hku nna mung ndai hkrum zup ai lam gaw party a gawng malai nre sha, dat kasa ni a ningmu sha re nga nna tsun ai re.


text:
ZHK Sep 5, 2011 I. Awng San Suu Kyi(NLD) hte Thein Sein Asuya – 2011 ASSK (NLD) ni a mung masa jasat jasa 1) Munghpawm mungdan gaw amyu bawsang ni hte arau jawm gawde da ai re ngu tsun ai sha, amyu bawsang ni hte arau jawm shanu nga ai mungdan re ngu tsun nga […]
Category: Laika Ngau
Tinang magam nga nna nga ra ai
Sara Kaba NNgai Gam Aug 19, 2011 Mungkan prinra ndai a ntsa e wamdam nna n mai nga ga ai. Awng San wa a ga madat nna shut ai gaw rai sai. Dai hpe gaw rawt malan ai hte tai saga ai. Rawt malan ngu ai gaw mungkan ndai ntsa e grai manu dan nga […]
Amyusha magam hte jasat jasa
Buddha makam hku rai yang, mungkan ntsa asak hkrung ai hpan ni hta shamu shamawt gumrawt hkawm lu ai bawhpan ni yawng gaw dusat (owåm 0g) ngu ai shingteng kata hta rawng nga ai. Dai majaw shinggyim masha mung dusat bawhpan sha rai nga ai. Raitim, shinggyim masha hta masha myit jasat rawng ai shinggyim […]
Theology of Warfare
Malihku (KICA) Aug 24, 2011 Tsawra hkungga ai, amyu sha ni a ningbaw ningla, magam gun kaji kaba, mungchying shawa yawng hpe majan byin ra ai Karai Masa a npawt nhpang tsun shana let, n-gun jaw mayu nngai. Abraham hpe Karai Kasang hku nna, lamu ga (Hkanan Mung) madu la na matu tsun ai shaloi, […]


text:
Burmese soldiers of 241stLIB destroyed KIO’s rural development center in Hpaudawq village near Huhpyet in Northern Shan State on Sept 14 at 2011. Mr. Aik Sam Jing, a Shan ethnic villager, who lives near the development center was arrested. His properties including 5 tins of rice, 6 hens, 10,000 kyats (Burmese currency), cookware and shoes […]
Kachin ngu tsun hkrup ai majaw Miwa La langai gap hkrum
18 September 2011 (Majoi) ya shani hta Namhkam, Yangwu mare masha, Slg.Shauyang Naw ngu ai, Miwa amyu sha langai hpe Myen asuya, hpyendap LIB (144) hpyenhpung ni gaw Nmau hka (Shweli) wanjak sa lam kaw sinat gap bun ai lam chye lu ai. Slg. Shauyang Naw gaw Nra Wa n-ga htaw dut sha ai wa […]
Kachin villagers arrested and beaten by Burmese Army
Burmese army’s 321st LIR based in Shwe Nyaung Pin, Waing Maw Township arrested and tortured residents of Goi village in Momauk Township . Kachin villagers accused of supporting KIA have been arrested arbitrarily and beaten by Burmese soldiers of 321st LIR on Sept 16, 2011. Total of 12 Kachin villagers were detained at Burmese army’s […]
Yu-ngwi Ninghkring Wadu Pri Lum a Tsuhtat Shiga
Jinghpaw Wunpawng amyu sha ni a Yu-ngwi shing-ni ninghkring kaba langai rai nga ai, Jan. Easter Wadu Pri Lum (asak-46 ning) gaw 17 September 2011 (Mashang) ya shani hkying 2:10pm ten hta Madu Yesu kaw yup pyaw mat wa sai lam chye lu ai. Yu-ngwi ninghkring Jan Easter Wadu Pri Lum gaw Duwa Wadu Naw […]
Myen Asuya, Hpyenla ni Lahta Sammung na mare nkau hpe zing-ri
Myen asuya, Hpyendap LIB (241) ni, Lahta Sammung, Huhpyet mare makau na, KIO Dingda Ginwang Ginjaw a Hpaudawq mare kaw jung da ai,KIO Buga Gaw Sharawt rung hpe 14 September 2011 (Dam) ya shani sa hpya jahten ya ai lam chye lu ai. Bai, dai rung makau na Sam amyu Slg. Aik Sam Jing hte […]
Mare masha ni hpe Myen asuya, hpyendap ni mara kata rim zing-ri
Waimaw, Shwe Nyaung Pin hkridun, Myen asuya hpyendap, LIR (321) ni gaw 16 September 2011(Hpan) ya shani hta Nmawk muklum lahta na Goi kahtawng mare masha ni hpe mara kata rim zing-ri ai lam chye lu ai. Myen asuya hpyendap, LIR (321) hpyen hpung ni gaw Goi kahtawng de shang wa nna, mare masha marai […]
Baren Numraw a Kraw Hkrat Ningmu
Myen Gum shem hpe shalau, shatsang, sharim, jahkrit shama, duhka jaw nga ai, uhpung uhpawng hte mying pru ai pati, mung masa ning hkring ni,hpaij chye ai,ning hkring ni ning hkap n-gun madun chye ai ni hte moi shanhte rim zin kau sai kai chya ning hkring ni hpe shapraw la masu nna dai ni […]


text:
Radio Veritas Asia Buick St., Fairview Park, Queszon City, Metro Manila. 1106 Philippines | + 632 9390011-15 | +6329390011-15
Wa Sarabyin: Karai Kasang gaw, Anhte Hpe Galai Shai Na Matu Hkyak Hkyak Shaga Nga Ai Hpe Hkap La Ga
March 20, laban shani, Madu A Lamu Kasa Akyu Hpyi Ga tsun ten, Wa Sarabyin Francis, Karai Kasang e anhte hpe galai shai sa wa na matu hkyak hkyak shaga nga ai hpe hkap la hkan sa ga, ngu hkaw matsun da nga ai.
Chyum mungga hpe dai shani hti ang ai chyum daw hpe madung sumru woi da ai. Langji gawgap ai shaloi si mat ai ni hte Pilot e Galile masha ni hpe sat kau ai mabyin hte seng nna rai nga ai.
Dai zawn si mat ai ni gaw hkrit hpa shut hpyit ai a majaw si hkrum ai lam rai nga ai. Majan hte kap bra ana zingli tsin-yam lapran Karai Kasang hpa majaw n dan pru ai kun, ga san san na ma ai.
N hkru n kaja ai lam ni byin pru nga ai shaloi, shabyin ai shaloi, mabyin masa, mahtai ni hpe atsawm sha tam sawk sagawn la chye ra ai. Anhte a shut shai ai lam ni a majaw Karai Kasang hpe mara shagun chye ga ai hpe sadi ra ga ai.
Karai Kasang gaw shinggyim masha ni a lam hta Shi sharawng awng ai hpe atik anang rai shadut nna n jaw bang ya ai. Mahtai hpe madi madun let sha tang madun ai re, ngu Wa Sarabyin matut tsun shadum da ai.
Karai Kasang gaw gumshen ai lam hpe gumshen masa hte galoi mung nhtang ai n re. Anhte hte rau nni nkri hkam let sha n htang ai wa re. Yesu Madu gaw anhte shinggyim masha ni a n hkru n kaja ai lam ni hpe atsam kaba hte hkap shingding ya ai.
Karai Kasang gaw anhte hkam la ging ai mara hte maren, anhte hpe ari jaw mi ai n rai, Anhte a shut hpyit ai mara ni hte maren shi bai tai mi ai n rai (Sh.K.Kd 103:10). Raitim, Shi a matsan dum lama ai myit hte anhte hpe hkye la ai rai nga ai.
“Nanhte mung shut hpyit mara kaw na myit malai n lu myit yang gaw, shanthe zawn, yawng si wa na marin dai, ngu Madu Yesu shadum da nga ai (Lk 13:5).
Myit malai lu galai shai na matu Yesu Madu anhte hpe saw shaga ai gaw ya hkyak hkyak, ndai lusha gam ladaw hta, myit masin hpe hpaw malang da let, n kaja ai lam hta na Karai Kasang hpang de, kabu gara shiga hte maren, gayin wa na matu rai nga ai. Tsawra myit hte nau na majing myit jasat nga ai shara gaw atsam grau kaba ai. Satan a atsam gaw grit yawm mat na ra ai, ngu Wa Sarabyin shadum da ai.
Karai Kasang a tsawra myit hte hkam sharang ya ai gaw anhte ni myit malai lu galai shai na hpe loi shangun ai, hkap la ya na matu rai nga ai.
Karai Kasang gaw anhte hpe aten law law jaw da ai. Anhte a masin salum hpe n mai shamat kau ga ai. Shi a matsan dum lama ai hte kam myit gaw anhte a matu rai nna, dai hpe galoi n shamat kau ai.
“Tsawra ai hpu nau ni e, Karai Kasang gaw anhte hpe kam myit kaba tawn da ai. Kam myit kaba rawng ai Karai Kasang gaw myit galu kaba ai hte anhte hpe manang tai ya nga ai. Shi gaw galoi mung myit htum ai n rai. Anhte a ntsa myit mada lam hpe galoi mung tawn da ai. Karai Kasang gaw anhte a kawa rai nga ai. Kawa langai zawn anhte hpe yu lakawn ya nga ai. Kaja dik ai Kawa zawn apu asi pu si shangun na matu lajang ya nga ai. Anhte a labau hka hta n manoi nga ai. Anhte a shawng lam myit mada shara hta kaba dik myit mada lam tawn da let kam myit mung tawn da ai wa rai nga ai” ngu Wa Sarabyin sharin shaga da ai.
Hpang jahtum anhte yawng hpe Hkawnset Maria kaw akyu hpyi htinglu htinglai ya let myit malai lu galai shai shatsawm lam hpe jahtuk sa wa ga, ngu Wa Sarabyin Francis shadum da nga ai.
By Fr. Patrick Gawmaw Hkawng Yae
#vaticannews
#rvakachinservice
https://www.vaticannews.va/en/pope/news/2022-03/pope-at-angelus-may-we-welcome-the-urgent-call-to-conversion.html


text:
Radio Veritas Asia Buick St., Fairview Park, Queszon City, Metro Manila. 1106 Philippines | + 632 9390011-15 | +6329390011-15
San Pra ai Wa Sarabyin Gregory (7) a Poi Nhtoi (May 25) 25 May 2022
San Pra ai Wa Sarabyin Gregory (7) a Poi Nhtoi (May 25)
San Pra ai Wa Sarabyin Gregory (7) Hilderbran nga nna mung masha law malawng chye nga ma ai. Shi gaw, Italy Mungdan, Tuscany mare kaw, lai wa sai 1020 ning hta shangai chyinghkai wa ai rai nga ai. Laika hpaji hpe Aventine shara kaw na, St. Mary Tawra Jau Jawng kaw sharin la lai wa ai. Dai hpang Cluny mare na Tawra Jau Jawng kaba de sa shang ai. Shi gaw, hpaji machye machyang hte san seng san pra lam hte seng nna grai mying kaba ai wa mung rai nga ai.
Wa Jau Hilderbran gaw, Wa Sarabyin Leo (9) hpe Nawku Hpung kata na gram lajang shading sharai la ra ai lam ni hpe galaw garum ya ai wa mung re. Raitimung, dai gram lajang ai magam bungli n ngut kre shi yang, Wa Sarabyin Leo (9) n nga mat wa sai. Dai majaw, Wa Jau Hilderbran hpe Sarabyin lit dang dat ma ai hte Shi hkum hpe Gregory (7) ngu shamying la let, Wa Sarabyin Leo (9) galaw hpang da ai n ngut kre shi ai magam bungli ni hpe matut galaw shakre sai rai nga ai.
San Pra ai Wa Sarabyin Gregory (7) gaw, 1075 ning hta Saradaw ni a Zuphpawng Kaba (Shing n rai) Roman Synod kaw hpung magam gun aya hpe dut sha ai lam tsep kawp jahkring ya kau ai hte Jau ni kun dinghku n de ai hkan sa tara hpe mung madi shadaw let shagrin dat ya sai rai nga ai.
Wa Sarabyin Gregory (7) gaw, Mung uphkang du ni e, shanhte a gainwang hkan shanhte myit ra ai Saradaw ni hpe lata la nna shatai ai ladat hpe mung pat shingdang kau ya sai. Dai ladat a majaw, Sarabyin hte Germany Mungdan na Hkawhkam Henry (4) a lapran mang hkang byin wa ai sai hte Hkawhkam wa hpe mung Nawku Hpung a shinggan de shale kau wu ai. Dai hpang 1077 ning hta Sarabyin hte Hkawhkam Henry a lapran myit hkrum myit ra lam bai lu la sai. Raitimung, 1084 ning hta Hkawhkam Henry (4) gaw, myit bai ja wa nna, shi a hpyen hpung hte Roma Mare hpe bai gasat zing la kau nhtawm, Wa Sarabyin Gregory (7) hpe mung, Salerno ngu ai shara de gawt shapraw kau wu ai. Wa Sarabyin Gregory (7) gaw, dai shara hta sha 1085 ning, May shata (25) ya shani, Madu kaw yup pyaw ban sa mat wa sai rai nga ai.
Wa Sarabyin, shi nsa hti hkyen wa yang, Shi hpe n kaja ai hku nna galaw kau ai ni yawng hpe mara raw hkyamsa jaw kau da nu ai. Bai nna shi tsun kau da ai hta, “Ngai gaw, dingman ai lam hpe tsawra ai, n hkru n kaja ai lam hpe n ju n dawng n ngai, dai majaw, ngai ndai zawn re ai share de gawt shapraw kau hkrum nna si ai rai nga ai” nga nna tsun kau da wu ai. Dai zawn rai nna, Wa Sarabyin Gregory (7) gaw, Nawku Hpung hpe gram lajang ai lam hta teng man ai lam hpe n hkrit n tsang shading sharai na shaman chyeju atsam lu la ai San Pra ai Masha mung rai nga ai.
Shi n nga mat ai hpang, 1584 ning hta, dai aten na Wa Sarabyin Gregory (13) kawn, Shi hpe A-lu ai masha ngu masat shagrau dat ya sai rai nga ai.
Dai hpang, 1728 ning, May shata (24) ya shani hta dai aten na Wa Sarabyin Benedict (13) kawn, Shi hpe San Pra ai Masha dang dat let, Shi a Poi Nhtoi hpe mung, May shata (25) ya shani masat shagrau dat ya sai rai nga ai.
Daini Nawku Hpung gaw, San Pra ai Wa Sarabyin Gregory (7) a Poi Nhtoi hpe galaw nga ai aten hta, anhte Hpung Masha ni mung, Wa Sarabyin zawn, tinang lu da sai makam masham lam a jaw teng ai masa hpe n hkrit n tsang sakse hkam lu ai ni byin tai lu hkra shakut sa wa ga law.
By;
Sister Rose Angeline Maran Nang Doi (SFX)
RVA-Kachin Service (Myitkyina)


text:
Radio Veritas Asia Buick St., Fairview Park, Queszon City, Metro Manila. 1106 Philippines | + 632 9390011-15 | +6329390011-15
Wa Sarabyin: Mungdan Shagu Hte Seng Ai Wuhpung Ni Myanmar Mung Shawa Masha Ni Hpe Hkum Malap Da Ga
June 19, Laban shani, Madu A Lamu Kasa Akyu Hpyi Ga tsun ngut ai hpang, Wa Sarabyin Francis, Mungdan shagu hte seng ai wuhpung ni Myanmar mung shawa masha ni hpe hkum malap da kau ga, ngu shadum da nga ai.
Myanmar mungdan gaw 2021 February 1 ya shani kaw nna Mungdan Daru Magam Ahkang Aya hpe Myanmar Hpyen Dap kawn zing hkang la ai hpang mung shawa masha law law jam jau hkrum nga ma ai hkum yu shalai da kau ga ngu Wa Sarabyin Francis mungdan shagu hte seng ai Wuhpung ni hpe shadum dat ai rai nga ai.
Myanmar mungdan hpe tsaw ra ai dai ginra na Saradaw ni hte rau, Myanmar mung shawa masha ni a shinggyim sari hte shanhte sak hkrung lu ai ahkaw ahkang hpe hkum malap da kau ya ga, shanhte a shinggyim sari hte ahkaw ahkang hpe manu shadan hkungga ya ga, Shanhte a nawku daw jau shara, tsi rung tsi gawk ni, hpaji jawng ni hpe mung manu shadun makawp maga ya ga, ngu Wa Sarabyin, mungdan shagu hte seng ai wuhpung ni hpe matut shadum saw shaga da nga ai.
“Myanmar mungdan kata na mung shawa masha, mare masha law law shanhte a dum nta ni hpe kau da na matu jahkrit shama hkrum ai lam ni, dum nta, mare nawng wan nat kau ya hkrum ai lam ni, amyu myu hkrum sha nga ai shiga na lu ai. Raitim, shanhte hpe shinggyim nau na myit hte garum shingtau yaai ni mahtang grai naw shau nga ai lam mung na lu ai. Ahkyak dik ai lam ni hpe pyi n lu garum ya nga ai hpe mung na lu ai majaw shanhte a hkrap nsen ni hpe anhte ni matut na taw nga ga ai” nga nna Wa Sarabyin mungkan mungdan wuhpung shagu hpe tsun shana dan da nga ai.
Lai wa sai laban hta Myanmar Mungdan, Kathawlik Saradaw ni hkum ra zuphpawng kaba galaw nna, Myanmar mungdan kata majan (civil war) hpe jahkring na matu sumtang laika (Statement) shapraw da masai rai nga ai.
Myanmar Mungdan, Kahtawlik Saradaw ni gaw shinggyim prat hpe manu shadan chye na matu mungdan ningbaw ningla ni, rawt malan hpung ni, mung shawa party ni, hte mung shawa masha ni yawng hpe hpyi shawn da ma ai.
“Shinggyim sari hte sak hkrung lu ai ahkaw ahkang hpe galoi mung, kadai mung tawt lai n mai ai. Chyoi pra ai shara ni rai nga ai Nawku daw jau shara ni, hpunggyi jawng ni, hte tsi rung tsi gawk ni, hpaji jawng ni, hpe manu shadan hkungga lara di nna makawp maga, shatsaw sharawt ra ai,” ngu Myanmar mungdan, Saradaw ni shadum da ma ai.
Mung masa lam n galaw ai, shinggyim wuhpung wuhpawng ni sawk sagawn da ai hte maren nga yang masha 1,900 sat hkrum sai rai nna, lai wa sai 2021 February 1 ya kaw nna ya du hkra rai yang mung shawa masha 11,000 rim hkrum sai lam chye lu ai.
The United Nations High Commissioner for Refugees kawn ndau ai hta mung shawa masha 800,000 a lahta de shara htawt sit nga ra taw ai lam chye lu ai.
Tatmadaw, Myanmar Hpyen Hpung gaw Nawku Jawng shara ni hte hpaji shalat jawng ni hpe ahkyak la dingyang rai nga ma ai lam Vatican Shiga Dap de shana dingyang naw rai nga ai lam mung Vatican Shiga Dap kaw nna ndau da ma ai.
Dai shani, Vatican hta sa hpawng nga ai, Italy du taw ai Myanmar mung masha ni hpe shaman ya let shi a mungga hpe ginchyum dat da ai.
By Fr. Patrick Gawmaw Hkawng Yae
#vaticannews
#rvakachinservice
#popefrancis
https://www.vaticannews.va/en/pope/news/2022-06/pope-angelus-appeal-myanmar-violence-international-comunity.html


text:
UN kawn June praw (5) ya shani Mungkan shingra maka hte makau grup yin World Environment Day nhtoi ngu masat da ai hte maren Mungkan Mungdan law law hta mung shagrau masat masa lamang ni, hpun hkai shatut ai lam ni galaw shajang ai rai nna KIO uphkang ginra Laiza Muklum hta mung World Environment day hpe shagrau ai hku nna KIO Asuya Magam Dap/Makan Dap de na Magam gun ni, Shinggyim uhpung uphawng ni, Mung shawa Kanu Kawa ni marai (300) daram shang lawm let June (4) ya shani Mung seng Yang Mare kaw hpun hkai lamang galaw sai re.
Mungkau shingra maka hte makau grup yin hpe tsaw ra makawp maga na matu, UN gaw lai wa sai 1973 June (5) ya shani hta World Environment Day ngu masat shagrin da sai rai nna dai nhtoi hta shaning shagu Mungkan Mungdan law law masat masa lamang ni galaw ai sha n-ga hten za mat ai hpun maling ni hpe hkai shatut ai lam, makau grup yin hpe tsawra makawp maga na matu ningmu jaw hpaji kaw ai lamang mayu myu mung galaw shajang ai re.
Mungkan a gahtet shadang shayawm lu na matu makau grupyin tsit lali ai lam gaw ahkyak madung re, tsit lali ai Hpun Kawa n nga yang Nam hkan na dusat dumyeng ni nga shara n-nga si htum wa mai ai, san seng ai Hkashi hkanu, san seng ai nbung nsa nga lu na matu gaw shingra makau grup yin ahkyak madung rai nga ai majaw KIO Ginjaw, Laiza Mulum hta mung shaning shagu hpun hkai shatut ai lamang, hpaji jaw ningmu jahpaw ai lamang ni galaw nga ai rai nna dai ning na Mungkan makau grup yin nhtoi masat hta gaw Namsi, Namsaw, Nampan hte kaga hpun amyu hpan (31) hpe hpun bawng hkying lahkawng jan hkai sharut da la lu sai re.
Dai ning na World Environment Day lashum ga Mungkan langai “Only One Earth” ngu ai ga baw kata World Environment Day lamang hpe galaw ai rai nna June (5) ya shani gaw laban shani ang ai majaw Laiza Muklum kata June (4) ya shani hta galaw ai ai rai nna World Environment Day lamang hpe Mungkan Mungdan (143) hta mung Hpun hkai lamang ni, shingra tara makau grupyin hte seng ai shingjawng lamang ni, hpaji jaw ningmu jahpaw ai lamang amyu myu galaw na masing nga ai re hpe na chye lu ai.


text:
Rasha e galaw na International Army Games 2020 de lawm na, Miwa gasat dap, PLA, a majan shang tank, shawng na hpung du shang wa sai nga, Rasha Munghkawm Makawp Maga Hkringmang Dap hpe mahta nna chye lu ai.
Miwa hpyenla ni hte amyu hpan Type 96 majan shang tank ni Zabaikalsk na masat tawn ai shara de du sai re.
Miwa dap ni gaw Miwa mung dingdung, Mongolia madu uphkang ginra kata, Monzhouli, kaw nna Rasha de du shang wa ai rai nhtawm matut nna PLA lagaw dap hte nbung dap ni du wa na re lam, chye lu ai.
Mungdan Gadaga Hpyen Shaman Poi 2020 (IAG 2020) hta Miwa hte yawng mungdan manga—- Rasha, Belarus, Kazakhstan, hte Sri Lanka ni lawm nna, lamang hpe Aug. 23 kawn Sept. 5 du hkra galaw na re.
Daining na lamang hta mungdan 11 lawm na raitim, Coronavirus ana zinli a majaw mungdan 5 sha lawm lu ai nga, Rasha Hkarang Dap majan shaman shakyang magam dap lithkam, Col. Gen. Ivan Buvaltsev tsun ai.


text:
U.S. Covid-19 ana zinli byin ai masha wan 1.3 jan hta si ai jahpan 80,000 jan sai lam hpe May 11, bat Langai Ya (Sinpraw May 12) shani Johns Hopkins Dakkasu a sawk sagawn jahpan hta mu lu ai.
Mungkan mungdan 187 kaw COVID-19 ngu ai coronavirus machyi masha yawng wan 4 jan ai kaw si ai 285,000 jan hta, U.S. gaw machyi ai hte si ai law dik rai nhtawm dai gaw mungkan madang ¼ (htam mali hta na htam mi) rai nga ai.
Amerika e New York mungdaw kaw COVID-19 kap bra ana law dik byin nna, machyi masha sen 3 jan hte si ai 26,000 jan ai re.
Ndai ten U.S. mungdaw ni malawng gaw masha n hpawng de na ‘lockdown’ pat da ai tara hpe bai hpaw na masing galaw nga sai hta, madung Georgia hte Dingda Carolina mungdaw yan gaw madung re.
Myen mung hta e gaw ana byin ai masha yawng 180 hta si ai marai 6 rai nna, Jinghpaw mungdaw kaw langai sha nga ai machyi masha masat 144 hpe May praw 5 hte 8 ningdaw lahkawng lang ana jep yu ai shaloi n mu ai majaw, May 11, bat Langai Ya shani tsirung na pru na ahkang jaw dat sai lam, Myitkyina tsirung kaba na Dr. Bung Maw tsun ai re.


text:
Mungmyit Sinli Ga, KIA Masat (6) Dap Ba, Masat (9) Dap Dung ginra kaw June 7 ya shana daw, KIA hte Myen Hpyen Dap ni gasat gala byin nga ai lam shawnglam shi sawk ni shana wa ai kaw na chye lu ai.
Gasat gala byin wa ai gaw, June 6 ya shana daw aten, Hu Hpyet maga de na htu shadut wa ai (Dap mying nchye lu shi ai) Myen hpyen hpung ni hpe KIA hpyen hpung ni hkap shingla gasat dat ai majaw byin wa ai re hte  June 7 ya jahpawt daw mung numdaw mi bai gasat gala byin ai lam chye lu ai.
June 4 ya shani mung KIA Masat (10) Dap Ba, Masat (17) Dap Dung ginra, Gang Ming Loi Dau de Myen hpyen hpung ni hpyen shamu shamawt wa ai majaw hkap shingla gasat poi byin ai lam nga nna dai shani hta sha Hu Hpyet mare makau kaw TNLA hpyen hpung hte Myen hpye hpung ni gasat gala byin lai wa sai re.
Myen Hpyen Dap kaw nna May 10 ya shani, AA hta lai nna kaga laknak lang rawt malan hpung ni hte August 31 ya shani du hkra gap hkat gan jahkring na lam ndau da ai lam nga ai rai tim hpyen shamu shamawt ai lam dingyang ngu na daram galaw nga ai majaw Mungmyit Sinla Ga ginra de gasat gala majan jahkring hkring byin nga ai re.


text:
Daining 2018, January 10 ya shani, Jinghpaw mungdaw nhtoi akyu hpyi hpawng Myitkyina Muklum kaw galaw ai shaloi, Wajau Rev. Fr. Dr. Yung Wa tsun ai: “Anhte Jinghpaw ni hpe Madu Karai Kasang gaw, mungdan jaw da sai. Dai hpe anhte nmu kau ai. Ngai mung moi shawng-e Kahtawlik nawku jawng bungli sha galaw ai majaw, n-chye kau dat sai. Ya she chye ai” nga ai. Shi Chyum laika Luka 12: 32, hti ai. Dai kaw tsun ai gaw; “Sagu hpung kaji ni-e, hkum hkrit et; dai mungdan nanhte hpe jaw na, nanhte a kawa myit shrawng nga ai” Dai hti nna, “Nanhte n-kaya yang gaw hkan hti lawm rit” nga nna, shawa ni hpe bai woi hti sai. Dai hti nna, shawa hpe, “hkam la mit ni?”, nga nna san ai. Shawa masha yawng, hkam la sai, nga ai. “Ta hpawk dum nna hkam la mu”, ngu tsun ai, shaloi, shawa masha ni yawng tahpawk dum nna hkam la sai. Kaja wa teng sha, Karai Kasang jaw da ai mungdan hpe hkap la sai kun?
Dai Karai Kasang jaw da ai Jinghpaw Wunpawng Mungdan ngu ai hpe anhte ni atsawm sha dinglik yu ra sai. Dai hpe nchye jang Wajau tsun ai zawn, Karai Kasang jaw da mungdan hpe, anhte nmu kau dat na, nchye kau dat na. Dai hpe nmu, nchye jang shut ai lam mung anhte bai galaw kau dat na, Karai Kasang Jinghpaw ni aq matu yaw shada da ai hte nhtan shai ai hku mung galaw kau dat na hpe tsang ra ai.
Karai Kajang jaw ai mungdan ngu ai hpe anhte ni mu ai, chye ai lam nbung na re. Ngai gaw, ngai chye ai, mu ai lam hpe, mung masha ni sawn dinglik yu na matu lawu na hku tang shawn mayu n-ngai.
BC 200 ning daram kaw na Jinghpaw ni gaw ya nga nga ai lumuga hpe wa madu la sai, rai nna dai lamuga hta shaning hkying lam she ru nna nga wa tim, maigan Myusha ni Jinghpaw ni hpe uphkang lai wa sai ngu ai maumwi n-nga ai. Jinghpaw du ni sha uphkang nna ngapra lai wa sai. Dai majaw, moi chyaloi nhkoi kaw na Jinghpaw Wunpawng myusha ni gaw awmdawm shanglawt mungdan re. Dai gaw Karai Kasang Jinghpaw ni hpe jaw da ai mungdan nan rai sai. Bai AD 1880 ning hpang e Karai Kasang aq mungga mung, Jinghpaw Wunpawng mungdan kaw du wa nna Jinghpaw Wunpawng myusha ni Karai Kasang aq kashu kasha ni tai wa lu sai.
Raitim, mungkan hpe Ingalik ni uphkang lai wa ai shaloi Jinghpaw mungdan hpe mung, shaning 66 ning daram Ingalik ni uphkang lai wa sai. Dai shaloi raitim, Jinghpaw mungdan hpe Myen ni hte nkayau ai sha laksan mungdan hku nna, uphkang lai wa sai re. Raitim, Jinghpaw ni laksan shanglawt nla ai sha, Myen ni hte rau shanglawt la na matu, Panglung gasadi hpe 1947 ning hta lekmat htu ai kaw na shut shai lai mat wa sai.
Dai hku shut shai lai mat wa tim, lai wa sai 70 ning laman hta Myen ni gaw dai Panglung gasadi hpe hkrang nshapraw ai sha n-ga, jahten sharun kau sai, shamyit kabai kau sai re majaw, dai shut shai lai wa sai lam mung bai hprai mat sai. Dai majaw, Jinghpaw Wunpawng mungdan gaw mina zawn shanglawt mungdan bai tai mat sai. Lama Myen ni, dai Panglung gasadi hpe nkabai kau yang, Jinghpaw ni dai awmdawm shanglawt ahkaw ahkang hpe bai lu la na nre. Dai majaw Jinghpaw ni awmdawm shanglawt ahkaw ahkang hpe bai lu la ai gaw, Karai Kasang aq chyeju kumhpa nan rai sai.
Munghpawm mungdan ngu ai hpe sinat hte gap hkat nna, shing nrai shagyeng shama nna gawde ai nre, shada gasadi jaw hkat let gawde la ai re. Raitim, dai gasadi hpe dawm kau dat ai shaloi, dai munghpawm mungdan kaw dai mungdan n-nga sai. Gashadawn, Ingalik mungdan gaw Yuropiyan Munghpawm Mungdan (European Union- EU)) kaw 1973 hta shanglawm mat wa sai. Raitim maning 2017 ning June shata hta EU kaw na bai let na matu sindaipa bang nna EU kaw na hka mat na matu daw dan la sai. Shanglawt phyi nna let ai nre.
Bai moi shawng-e kalai wa ai hte maren, Baltic Panglai mungdan (Lithuania, Estonia, Latvia) ni gaw, Soviet Socialist munghpawm mungdan (USSR) hte galaw da ai gasadi dawm kau sai, nga nna 1991 shaning August shata hta ndau shabra dat sai. Dai shaloi, kaga mungdaw ni mung dai zawn ndau shabra dat ai aq marang-e, dai USSR munghpawm mungdan gaw 1991 ning hta hten run mat wa sai. Dai shani kaw na USSR munghpawm mungdan ngu ai ndai mungkan ga kaw n-nga mat sai re. Shanglawt ai mungdan 15 byin mat wa sai.
Dai hte maren, Myen ni Panglung gasadi hpe n-shadik ai hta sha n-ga, dai hpe jahten sharun kau sai re majaw, munghpawm Myen mungdan ngu ai n-nga sai. Dai majaw, Jinghpaw Wunpawng myusha ni gaw, Myen ni hte galaw da ai Panglung gasadi dawm kau sai, ngu tsun let shanglawt mungdan ndau shapra na pyi nra mat sai. Myen ni shanhte nan dai Panglung gasadi hpe jahten sharun kau sai majaw, Jinghpaw Wunpawng mungdan gaw, mina zawn awmdawm shanglawt mungdan bai tai wa sai, ngu ndau shapra na sha ra sai. Panglung gasadi hpe Myen ni jahten sai, kabai sai, ngu anhte tsun yang, kadai mungkan masha, kadai Myen raitim, dai hpe nteng ai ngu ninghkap na kadai n-nga na re. Hpa majaw nga yang,
- 1962, March shata hta Bogyuk Newin ana zing la wa ai shaloi, 1947 ning na Munghpawm Myen mungdan aq npawt tara kanu hpe dawm kau sai lam tara shang ndau shabra sai. Dai gaw Panglung gasadi hpe jahten sharun ai lam re. Dai 1947 ning na npawt tara kanu hte Munghpawm Myen Mungdan hpe gawde la sai majaw, dai npawt tara hpe dawm kau ai gaw Munghpawm Myen Mungdan hpe jahten sharun ai lam re. Dai majaw Munghpawm Myen Mungdan ngu ai n-nga sai, mying sha re.
- Laiwa sai 60 ning jan hta Myen ni Panglung gasadi hpe hkrang nshapraw ai, hkrang shapraw na matu hpyi ai ni hpe mung manu mana sat kau lai wa sai.
- Myen mung Asuya aq ningbaw, Aung San Kaw tai wa jang she, shi a jinghkai kawa Aung San galaw da ai Panglung gasadi hpe, hkrang shapraw na, federal munghpawm Myen mungdan hpe gawde na kam let mung masha ni shi hpe sindaipa bang nna shalun dat sai. Raitim, shi daru magam ana lu wa ai shaloi, tsaban 21 Panglung zuphpawng galaw nna, shi aq kawa galaw da ai Panglung gasadi hpe shamyit kabai kau sai.
- Bai 1947 ning hta Panglung gasadi lekmat htu lawm ai Sam hte Hkang ni hpe mung NCA lekmat htu shangun sai. Dai mung Panglung gasadi hpe shamyit kabai kau ai lam re. Ya Jinghpaw ni sha, dai NCA lekmat nhtu lawm ai majaw lawt lu na lam naw hku nga ai re.
Lahta kaw ka ai hte maren, dai Panglung gasadi hpe Myen ni jahten sharun ai aq marang-e JinghpawWunpawng mungdan gaw mina zawn shanglawt mungdan bai tai sai ngu yang, dai gaw Karai kasang Jinghpaw ni hpe awmdawm shanglawt ahkaw ahkang hpe bai jaw ya ai, bai shagrin ya ai lam rai nga ai.
Raitim, dai Karai Kasang jaw ai shanglawt mungdan ahkaw ahkang hpe anhte nchye nna, Myen kaw na mungdan hpyi nga yang gaw shut ai lam tai na. Dai hta n-ga, dai Karai Kasang jaw da ai Mungdan hpe Myen ni hpe ap jaw kau nna, Myen kaw na federal mungdaw mahtang she la na matu lekmat htu kau dat yang, grau shut ai lam bai tai na. Karai Kasang jaw da ai mungdan sum mat na, bai Myen kaw na federal mungdaw hpe mung nlu la na re.
Ndai kaw anhte Naga ni aq mabyin hpe naw tsun mayu ai. Naga Myusha Kongsi (Naga National Council-NNC) hpe 1946 ning, February shata 2 ya shani hpaw nna, Myen hte India Kala ni shanglawt garai nlu yang, NNC gaw Naga mungdan hpe gawde la sai. Raitim, Myen hte India Kala ni shanglawt lu wa ai hpang 1953 ning hta, Naga mungdan hpe, Naga ni hte n jahkrup ai sha garan la sai. Naga mungdan aq ka-ang e 1914 ning hta Naga ni nchye ai sha, Ingalik ni ka mahkret da ai Mcmohan line hte maren garan la ai hku re. Bai shanhte aq hpyen dap ni hpe Naga mungdan de 1954 shaning hta shalun nna, Naga ni hpe kasat hpang wa sai. Dai majaw, shannhte hte 1954 ning kaw nna majan byin hpang wa sai re.
Dai majaw ndai majan aq manghkang gaw, Naga ni shanhte kaw na shanglawt hpyi ai majaw byin ai majan nre, Myen asuya, Kala asuya hpe rawtmalan gumlau ai majaw byin ai manghkang mung nre. Shanhte anhte aq mungdan de shang lung wa ai majaw, anhte aq awmdawm shanglawt mungdan hpe makawp maga na matu ninghkap kasat ai majan she re. Shanhte kaw na Naga ni hpa mung nhpyi ai.
Raitim 1980 ning hta NNC amu madu hte, ningtau ningbaw ni rai nga ai Muivah hte Isak yan gaw, NNC hpe kau da nna, National Socialist Council of Nagaland (NSCN) ngu ai hpe January shata 31 ya shani hpaw sai. Shan aq shut ai masa gaw, anhte Naga ni kalangta shanglawt hpyi yang shanglawt nlu na, shawng nnan e, ahkaw ahkang kaba lu ai mungdaw (autonomous State) hpe shawng hpyi la ga, dai autonomous State lu ai hpang she, shanglawt bai hpyi ga, nga nna galaw bang wa sai. Lachyum gaw, lu da ai awmdawm shanglawt ahkaw ahkang hpe India Kala ni hpe jaw kau nna, India kaw na autonomous state hpe mahtang la ga ngu ai lachyum rai mat sai. Dai shut ai masa hpe Naga musha ni yawng nhkap la ai.
Shan aq policy hpe nhkap la ai majaw NNC ningbaw ni, Naga Federal Asuya Hkringmang ni, Rapdaw tingyang-up, hpyen du kaba ni law law hpe sat kau sai. Shanhte hpe n-madi shadaw ai mungmasha ni hpe mung law law sat kau sai, 4000 jan daram rai na sai. Shan galaw ai lam ni hpe Kala Asuya gaw manu mana ra sharawng ai hte shan hpe madi shadaw lai wa sai. Dai rai nna, 1997 ning kawn Kala India Asuya hte Autonomous State, greater Nagaland aq matu mungmasa bawngban hpang wa sai re. Dai zawn mungmasa bawngban nga ai ten ni gaw daining hte rai yang 21 ning rai wa sai. Raitim, shanhte hpyi nga ai greater Nagaland autonomous state hpe nlu ma ai. Lu na matu myit mada hpa n-nga mat sai. Shanhte a matu manu mana yawn hpa re. Greater Nagaland ngu ai gaw, Manipur, Assam, Arunachal mungdaw (States) ni kaw nga ai Naga ginra ni yawng hpe Nagaland mungdaw kaw sha pawng dat nna, India munghpawm mungdan kata kaw grai kaba ai Nagaland mungdaw gawde na ngu ai re. Raitim, Manipur, Assam, Arunachal mungdaw ni nhkraw ai majaw, dai galoi mung nmai byin ai. Anhte Madu Karai Kasang mung shan galaw ai lam hpe nhkraw na re ngu kam ai.
Kaja ai lam langai gaw,Naga ni hpe Karai Kasang jaw da ai Naga mungdan, shanhte NSCN ni India hpe ap jaw kau nlu ai. Hpa majaw nga yang NSCN gaw Nagaland aq madu, npawt nre, lakung kaji langai sha re ai majaw, dai lakung hkraw mat nna di hkrat mat wa ai sha tai na. NNC gaw Nagaland hpe gawde wa ai majaw NNC she Nagaland aq madu re. Dai majaw NNC sha ahkrung nga dingsa, Nagaland summat na Naga ni ntsang ra ai.
Dai hte maren, Jinghpaw ni mung, lama, Karai Kasang jaw da ai mungdan hpe Myen Asuya hpe ap jaw kau nna, Federal mungdaw mahtang she la ga nga yang, Muivah hte Isak yan aq mabyin hte maren byin tai wa na. Lahta kaw tsun ai hte maren, hpang jahtum e awmdawm ahkaw ahkang hpe masha ni hpe ap jaw kau nna, shamat kau ai tai na, federal mungdaw hpe mung nlu la mat ai tai na.
Hpa majaw nga yang, ya, anhte yawng chye nga sai hte maren, kaga bawsang myusha ni mung, federal mungdaw aq matu simsa ai hte mungmasa bawngban nna lu la na matu myit let NCA lekmat htu mat wa sai. Raitim, shanhte aq kaji kawoi prat kaw na ngapra wa ai zawn, shanhte aq mungdaw hta ngapra lu na matu shanhte aq mungdaw hta lamu ga, nhprang sutrai ni, mare grupyin na shingra lamuga ni, nam maling, hpunmaling, u-dat shara, hka-nawng, hkaisha mai ai zunlawng hte shareng da ai lamuga ni hpe, madu lu na matu tangshawn bawngban wa ai shaloi, Myen ni nhkraw ai, dai gaw ginjaw Asuya hte sha seng ai, hpa majaw nga yang, Munghpawm Myen mungdan Asuya gaw Mungdan kata nga ai lamuga ni yawng, ga n tsa, ga n pu, hka n tsa hka n pu, hte n bung gaiwang kata kaw nga ai nhprang sutrai ni yawng a npawt madu re, nga wa ai. Federa mungdaw ahkaw ahkang hpe njaw lu ai, ngu ai lachyum re. Dai majaw, Myen kaw na federal mungdaw ahkaw ahkang hpyi tim lu na nre; myit mada hpa tsepkawp n-nga sai.
Lahta na Myen ni aq masa hpe maram yu dat yang, manghkang hpe bawsang myusha ni hpyi shawn ai hku hparan na shanhte nmyit ai, bawsang myush ni hpe shanhte Myen ni aq kuluni mayam shatai na she myit nga ai re. Dai Myen ni aq masa hpe Jinghpaw ni ninghkap kasat nga ai. Dai majaw, Jinghpaw ni Myen ni aq kuluni mayam ntai ai.
Raitim, ya Myen ni the federal mungdaw aq matu lahkawng lang ngu na lekmat bai htu lawm jang prat dingsa Myen ni aq kulu ni mayam tai mat na. Dai majaw, Myen ni hte kalang mi bai lekmat htu nna Myen ni aq kuluni mayam tai na malai, Karai Kasang hpe kam hpa let, shi jaw da ai mungdan hpe hkap la nna, Jinghpaw Wungpawng mungdan gaw shanlawt mungdan re ngu ai hku galaw sa wa ra sai lam gaw jaw dik ai masa rai sai ngu hkap la n-ngai law.
God bless Kachinland.
Dated Feb. 24, 2018. Naga Wondin


text:
Radio Veritas Asia Buick St., Fairview Park, Queszon City, Metro Manila. 1106 Philippines | + 632 9390011-15 | +6329390011-15
Wa Sarabyin: Myit Masin Hpaw Let Karai Kasang A Matsan Dum Lama Ai Hpe Hkam La Ga
March 27, laban shani, “Madu A Lamu Kasa Akyu Hpyi Ga” tsun ten, Wa Sarabyin Francis, dai shani hti ang ai Kabu Gara Shiga hpe lakap let anhte a myit masin salum ni hpe hpaw da nna Karai Kasang a matsan dum tsawra ai hpe hkam la ga, ngu mungga shaga da ai.
Kabu Gara Shiga gaw Madu Yesu a ga shadawn, Kawa hte shadang sha lahkawng a lam rai nga ai. Kasha kanau wa gaw kawa kaw na shi lu ging ai sutgan hpe hpyi la nna shut hpyit hkawm mat ai hpang myit malai lu nna kawa kaw bai htang wa ai lam rai nga ai. Kahpu wa gaw kawa hte rau nga ai raitim, kanau wa myit malai lu nna bai htang wa ai hpe n hkap la ya lu ai. Kawa chyawm gaw kasha kanau wa myit malai lu nna bai htang wa ai hpe hkap mu ai hte moi na zawn sha kasha majing hku hkap tau la ai.
Anhte ni hpe Karai Kasang a matsan dum tsaw ra myit hte mara dat hkyam sa ya let Shi a sali wunli hpe bai hkam la shangun ai, poi galaw let nan hkap tau hkap hkalum la ai. Kasha majing hku hkap la nga dingyang rai nga ai.
Anhte gaw dai dam mat ai kasha wa zawn rai nga ga ai hpe myit dum ra ga ai. Kawa gaw anhte hpe galoi mung tsaw ra ai, anhte hpe ala dingda nga ai.
Myit Masin Salum Hpe Hpaw Da Ga
Madu Yesu a ga shadawn hte sharin shaga ai mau mwi hta na kahpu ba wa gaw kanau bai htang wa ai hpe kawa e bai hkap la ai hpe n ra sharawng ai, pawt sindawng nga ai myit masa gaw mara dat hkyam sa n jaw lu ai, masin salum hpe n hpaw da ai rai nga ai, ngu Wa Sarabyin sharin shaga da ai. Kahpu wa a myit masa, kyang lailen gaw anhte ni hta mung nga chye ga ai. Agung alau hkrum ai lam rai nga ai. dai zawn re ai agung alau hpe kam sham ai masha ni awng dang kau lu ra ai. Pawt sindawng ai myit rawng ai rai yang gaw dai agung alau hpe tawt lai lu na n rai ga ai, ngu mung Wa Sarabyin shadum da ai.
Kabu hkinnum let awlaw nga ga
Ga shadawn hta na kawa gaw kasha kanau wa bai wa ai shaloi kabu gara let hkap hkalum hkap tau la ai. Dai hpe n ra sharawng ai kahpu wa hpe mung myit masin hpaw da let kanau hpe kabu gara myit hte hkap hkalum la na matu tsun shadum ya ai. Hpa majaw nga yang dai bai htang wa ai wa gaw na kanau majing rai nga ai, si mat sai kaw nna ya bai hkrung wa ai na kanau majing rai nga ai. Dai majaw gaw kabu gara let awlaw mai nga ai, ngu kasha kahpu wa hpe sharin shaga ai.
Kawa Karai Kasang gaw anhte hpe ndai zawn re hkrum katut ai aten hta myit masin hpaw malang da nna kabu hkinnum let awlaw nga na matu sharin shaga nga ai re, ngu Wa Sarabyin sumru woi da ai rai nga ai.
Myit malai ai ni hte nihtep ai hku nga lawm ya ga
Kabu gara shangun ai ngu ai gaw myit malai lu ai ni hte nihtep ai hku nga lawm ya ai lam rai nga ai. Shanhte a hkrit tsang ai lam ni kaw nna n-gun atsam hpe bai hkam la lu na matu hte mai kaja lam hta bai hkawm sa wa lu na matu gaw shut hpyit nna myit malai lu galai shai ai ni hte rau nga let n-gun jaw lam woi sa wa ra ai.
Myit masin hpe hpaw malang da let teng sha madat hkam sha lawm ai wa gaw myit masin tsawm htap ai, mani sumsai rai nna kaga masha ni hpe myit pyaw myit dik lam jaw ya lu ai, ngu sharin shaga let Kanu Nu Maria gaw Karai Kasang a tsaw ra matsan dum lama ai hpe gara hku hkam la chye ra ai hpe sharin ya u ga ngu akyu hpyi htinglu htinglai let mungga hpe ginchyum dat da ai.
By Fr. Patrick Gawmaw Hkawng Yae
#vaticannews
#rvakachinservice
https://www.vaticannews.va/en/pope/news/2022-03/pope-at-angelus-may-we-receive-god-s-mercy-with-open-hearts.html


text:
Wunpawng Mungdan, Shanglawt Hpyen Dap kaw nna Woi-chyai bum ntsa kaw hpaw da ai, Hpyen Du Shalat Jawng a masat yan (5) hpaw poi hpe 2011 ning June praw 1 ya shani galaw lai wa ai re. Jawng hpaw lamang hpe jahpawt 08:30 am aten Hpung woi sara ni kawn wunli la akyu hpyi ap ya […]
KIA Ninggawn Daju hta Ga Tsun Shingjawng Lamang galaw
April 24 (Majoi) ya shana, Alen bum, Hpungmai gawknu kaw Ninggawn Daju, Hkristan Ginlung Ramma Komiti kaw nna woi-awn let, “Greng grak ai magam gun kaja byin tai wa lu na matu, Arung arai hta Akyang lailen gaw madung re” ngu ai gabaw hte ga-tsun shingjawng lamang galaw ai lam chye lu ga ai. Ndai […]


text:
Lahta Sam mung Munggu ginwang daw kata na Myen asuya dap ni hte Wunpawng Mungdan Shanglawt Hpyen Dap (KIA) hte hpawn dap hpawm lapran majan byin ai majaw mare masha 700 hkawt hprawng yen hkawm nga ai lam Mungmau Ginwang Jinghpaw Wunpawng Hkalup Hpung a tsin-yam masha lakawn lanawn hpung kawn lit nga ai wa Sara Sumlut Brang San tsun ai.
Sak Hkung Hka a sinna hkran Munggu ginwang daw Hpawng Seng ginra makau daphpawm hpyen hpung ni hte Myen asuya dap ni a majan nhpan a majaw Hpawng Seng grup-yin nga kahtawng 8 daram kawn mare masha ni February 20 ya shani kaw nna Miwa-Myen ga jarit Hka Lum Hkyet hta shingbyi nga nna malu masha yak hkak jamjau nga ai lam shi kawn tsun ai.
“Hpawng Seng Bum marawn mayan e kahtawng 8 hkawt nga ai. Dai kahtawng masha 700 ram gaw mani kawn hpawng taw ai re. Anhte sa shaga na matu shanhte hpe matut mahkai yu yang lam lapran gap hkat taw ai majaw sa shaga na yak taw ai. Ya yang nga na shara hte malu masha ni n nga ai majaw jamjau hkrum taw nga ai” nga matut tsun ai.
Dai hpyen yen tsin-yam masha ni gaw Miwa hkran de shingbyi nga na matu Miwa asuya kawn n hkap la ai majaw Miwa-Myen ga jarit Hka Lum Hkyet shara e shingbyi nga ai re nga shi kawn tsun ai.
“Dai maga shani shagu ngu na majan byin nga ai. Mare kahtawng 7, 8 hkan n mai nga mat sai. Shanhte gaw Ku Kang maga majan byin ai majaw Miwa ni Sak Hkung Hka lai di nna ndai hkran rap wa yang Myen asuya dap kawn gap na re nga hkap taw nga ma ai. Dai kaw amyu sha bawsang dap hpawm ni hte wa katut ai majaw majan byin ai” nga shi kawn matut tsun ai.
Lahta Sam mung KIA Dapba 4 ginra Munggu ginwang daw kata shani shagu ngu na majan kateng kapang byin nga ai raitim ginra buga masha ni hprawng yen hkawm nga ai lam hte seng nna laga mi n chye lu shi ai lam KIA Ba 4 kawn salang langai tsun ai.
Ta Hkaw Hka sinpraw hkan Lau Kai ginra maga hta Myen Amyu Sha Demokaretik Dap Hkawm (MNDAA) hte majan byin nga dingyang rai nna February 21 ya shani hkying 11:00 kawn Hpung Shwi Shan hta mung Myen asuya n-bung dap kawn jet n-bungli 2 hte bawm jahkrat gap gasat mat ai nga MNDAA a tsun shaga ahkang lu ai wa Slg. Htun Myat Lin kawn tsun ai.
February praw 9 ya shani kaw nna Lahta Sam Mung Ku Kang madu uphkang ginra Lau Kai ginwang hta MNDAA hte hpawn Ta-ang Hpyen Dap (TNLA) hte Rahkai Hpyen Dap (AA) ni pawng ai dap hte gasat gala ai majan a majaw Miwa ga de hpyen yen tsin-yam masha 30,000 jan gaw hprawng yen shingbyi taw sai lam chye lu ai.


text:
May 18, Amerika nhtoi, bat Langai Ya lani mi, Covid-19 kap bra ana hte mungkan ting si ai masha yawng 3,414 rai sai hpe Myen mung May 19, jahpawt hkying 7 am ten na Worldometer jahpan hte maren chye lu ai.
Ya ten du hkra, mungkan ting Coronavirus a majaw byin ai Covid-19 ana mu jep masha yawng 4,887,929 hta si ai 319,961 rai nna, bat Langai Ya lani mi hta jat wa ai machyi masha n’nan yawng 88,663 re ai hpe Worldometer jahpan hta mu lu ai.
Mungkan e ana laja dik byin ai U.S. hta bat Langai Ya shani du hkra machyi masha 1,550,105 hte si ai 91,977 re. Bat Langai Ya shani jat wa ai machyi masha 22,441 rai nna si ai gaw 999 re.
May 19, shana hkying 8pm, Myen asuya Hkamja hte Ginsup Hkringmang Dap ndau hta Covid-19 ana kap ai masha langai bai jep shapraw lu ai majaw tara shang shagrin lu ai machyi masha yawng 188 du sai lam tsun ai.
Jinghpaw mungdaw de gaw, asuya tara shang jahpan hte maren, May 11 hpang ana kap ai masha laga mi n nga ai re.


text:
Myitkyina Jaw Bum e rawt malan masat poi galaw ai majaw nga nna pyada dap e hkang zing tawn hkrum ai Hpung sara yan hpe dai ni ga-ang aten Myitkyina htawng de htawt sit kau sai re.
“ndai lam gaw bawngban nga dingyang re. Raitim, htawng chyinghka hkying 12 kaw pat ai le. Pyada dap kaw nna htawng npat shi yang htawt kau ai shadu ai.” Nga nna Rev. La Wawm tsun ai re.
February praw 5 ya shani galaw ai gamung nau ra hkrang shala ai hta ya hkang zing hkrum ai Sara Sumlut Tu Htang hte Rev. Bima Dau Lum yan nlawm ai hpe chye lu ai.
Ndai amu manghkang hte seng nna Wunpawng Amyusha Mungbawng Rapdaw WMR, Jinghpaw Wunpawng Hkalup Hpung Ginjaw KBC, Jinghpaw Tara kasa hpung, Simsa lam akyu galaw hpung PCG ni hku nna Myen hpyendap hte bawngban nga ding yang re hpe mung chye lu ai.
February praw 5 ya shani jaw bum e galaw ai gamung nau ra madun ai hta hpyen dazik nlawm ai uniform palawng hpun nna, sinat lang let, hkrang shala ai lam ni lawm ai re.
Ndai hte seng nna Sara yan hpe February praw 6 ya shani kaw nna Myitkyina masat-1, Pyada dap de nhtoi 6 ya hkang zing da ngut ai hpang, ya dai ni gaw htawng de bai htawt sit kau sai re.
Ya du hkra sara yan hpe tara masat kade hte ahkyak la da ai lam seng ang ai pyada dap kaw nna sanglang ai lam n-galaw shi ai re.
Shiga matut hti na-
1.Myitkyina Jaw Bum rawt malan poi hta shang lawm ai mung shawa marai 2 hpe Pyada dap e san jep
2.Jaw Bum e galaw ai Rawt Malan kyuhpyi hpawng hte seng nna Myen Hpyendap de laika bang
3.Sara yan hpe pyada dap e tawn da ai nhtoi 5 ya du sai.


text:
COVID-19 ana mu jep masha mali bai jat sai majaw, Myen mung kaw ndai ana hte machyi masha yawng 303 du sai lam hpe asuya Hkamja hte Ginsup Hkringmang Dap, July 1, shana hkying 8pm, ndau hta tang madun ai.
Ana mu jep ai masha mali tup, maigan kaw na du wa ai rai nna, shanhte hta marai lahkawng gaw England hte ngam ai yan gaw UAE na du wa ai rai nna, ya ten shanhte yawng hpe Yangon, Dingda Uk-kala-pa tsirung kaw tawn da ai lam, ndau hta tsun ai.
Ya ten du hkra, Myen mung tinang COVID-19 ana byin shangun ai Coronavirus a majaw si ai gaw marai (6) n jat ai hte, bai mai tsai wa ai gaw 222 re.
Jinghpaw mungdaw shara lahkawng kaw COVID-19 ana mu jep masha 2 nga ai kaw, langai gaw Mungnyang (Munyin) hte bai langai gaw N’mawk kaw re. Yangon na du wa ai Mungnyang machyi masha wa bai mai tsai sai majaw, ya ten Manmaw tsirung kaw tsi lajang nga ai gaw, Loije Myen-Miwa ga jarit shagyit kaw lit ang ai, N’mawk na hkamja dap magam gun saranum re.
Myen mung a htingbu Gala mung hta, lani mi ana mu jep masha 18,000 lahta hte mungkan a no.4 law dik, ana kap bra nga ai masha yawng sen 6 jan rai sai hte si ai jahpan 17,000 jan nga sai re.
Mungkan ting COVID-19 ana kap bra ai shadang, lani mi marai sen lahkawng hkawt hte, tsaw lung nga dingyang rai nna, Myen mung ten, July 1, shana 11pm du hkra, ana mu jep masha sen 100 jan hte si ai sen 5 jan du nga sai.


text:
Danai Lido lam, Jahtu Zup mare RCM makam masham nawku hpung ni a kyu hpyi bum kaw shara jahkrat nga ai Myen hpyen gumshem dap Hk.L.Y (297) dap hte P.T.Ts pawng hpawm hpung ni December (27) ya shani Lawt Ja mare de 81 MM ngu maram lu ai laknak kaba (7) lang gap bang ai lam nga ai.
Dai shani Jahtu Zup mare kaw nga ai P.T.Ts ni KIA hpyen dap nga ai shara de shamu shamawt shara la wa majaw gasat poi byin ai lam nga ai re, dai gasat poi byin ai hpang kaw nna Myen hpyen gumshem dap ni kawn Mungmare masha nga ai mare de laknak kaba gap bang wa ai rai re lam na chye lu ai.
December (27) ya shana hkying (9:40) aten hta mung KIA masat (9) dap ba, masat (44) dap dung ginra, Shinggat Yang mare kaw nga ai Hk.M.Y (383,384) dap ni lup wa kawng maga de 82 MM ngu maram lu ai laknak kaba (10) lang hte laknak kaji (50) lang daram gap bang ai lam nga ai lam chye lu ai.
Lai wa sai December (24) ya shani hta mung Myen hpyen gumshem dap Hk.M.Y (383,384) dap ni hte KIA hpyen hpung ni gasat poi byin ai hta Myen hpyen gumshem dap ni gap dat ai laknak kaba si langai Singgat Yang mare kaw wa hkrat kapaw nna Mungmasha hkra hkala ai lam nnga tim dum nta langai pala hkyep hkra ai lam ni nga ai sai re, Myen hpyen gumshem dap ni aten ntam laknak kaba hkrup mara gap shadam nga ai majaw Mungshawa hkra hkala hkrum wa na hpe ginra masha ni hkrit tsang nga ma ai re.


text:
Kamaing Byuha kawng kaw dung ai Myen hpyen gumshem dap hte P.T.Ts pawnghpawm hpung ni May.(10) ya jahpawt hkying (7:00) aten kaw na mare ka-ang lam mazup kaw lai sa lai wa mungmare masha ni hpe laja lana sawk jep ai lam chye lu ai.
Dai Myen hpyen gumshem dap pawnghpawm hpung ni gaw n-gun (20) grup yin hte mare ka-ang kaw sawk jep ai rai nna hpa majaw ya na zawn lai wa lai sa mungmare masha ni hpe sawk jep ai lam tup hkrak n chye lu ai hte jahpawt hkying (8:00) kaw shanhte a shara de bai nhtang wa mat ai nga nna ginra masha ni tsun ai.
Dai hpang hkying (11:00) aten hta Kamaing Byuha Mu Aung Naing Win ngu ai wa gaw mare uphkang salang ni hte mare kanu kawa nkau hpe Byuha kawng de shaga la nna mare shimlum lam a matu mare kata shamu shamawt ai lam galaw na hte mare kanu kawa ni garum ya lawm na lam, mare kata kyu hpyi hpawng ni nga yang jau tau nna shiga shana ya na lam tsun wa ai re hpe mung chye lu ai.
Kamaing Byuha Mu Aung Naing Win gaw May (9) ya shani mung mare uphkang salang ni hte mare kanu kawa nkau hpe Myo uphkang rung kaw shaga mahkawng la nna mare kata shana hkying (9:00) ten kawn jahpawt daw hkying (4:00) aten laman pru prang hkawm ai lam n galaw na, mare kata masha marai (5) a lahta dung chyawm shaga ai lam tsep kawp n galaw na hte matsun aming n hkan yang gap sat na nga nna matsun da ai lam nga ai hpe mung chye lu ai.


text:
Radio Veritas Asia Buick St., Fairview Park, Queszon City, Metro Manila. 1106 Philippines | + 632 9390011-15 | +6329390011-15
Kasa Petru Laika Nchye Ai Nga, Rai Yang Kadai Ngu Ai Wa, Kade Shaning Hta Ka Tawn Da Ai Hpe Chye Mayu Ai
Kasa Petru gaw laika nchye ai nga ai, shi a laika hpe, shi ka da ai nre nga ai, masha laga ni ka lajang da ya ai re nga ai hpe chye lu ai, rai yang kadai ngu ai wa kade shaning hta ka tawn da ai hpe chyeju hte htai ya rit.
Ga shaka ningnan hta, shalawm da ai San Peter a laika buk lahkawng nga ai, Petru laika langai hte Petru laika lahkawng rai nga ai, laika ka sara gaw shi hkum shi kasa Petru re ai lam ka da ai hpe kasa ni kaw na yu hkrat wa ai labau hku nna chye lu ai


text:
Myen asuya hte bilateral gap hkat jahkring na lam hta Dingdung Daw Daphpawm, hpung mali lapran n hkrum n ra byin nga ai lam, DDD shiga lawk hku chye lu ai.
Wunpawng Mungdan Shanglawt Hpung (KIO) ginjaw Laiza muklum hta Oct. 20, Laban ya shani kaw nna DDD ningbaw ni lapran matut manoi chyinghka pat zuphpawng galaw nga ai re.
Ndai zuphpawng hta Htai mung kaw du nga ai KIO Ginjaw Komiti Tingnyang UP Dukaba Nban La gaw n du lawm ai lam chye lu ai.
Madung gaw bilateral gap jahkring na jin jin rai nga sai KIO gaw ngam ai daphpawm malawm Rahkai AA, Balawng TNLA hte Kokang MNDAA ni mung, arau sha sen htu ai kaw shanglawm na matu bawngban nga ai re lam, DDD shiga lawk tsun ai.
“DDD hku nna gaw KIO ra ai hku nna sen htu na n re lam” KIO woi galaw ai Laiza zuphpawng shiga lawk hku chye lu ai.
Bai nna, KIO a jinghku dap AA, TNLA hte MNDAA ningbaw ni gaw Laban shani Mongla kaw zuphpawng galaw ai hta, KIO woi galaw ai de hkan na n re lam, bawngban wa saire.
“Mongla kaw htaw maha-mik (jinghku dap hpung 3) ni zuphpawng galaw ai kaw mung shara mung n lu ai re majaw shanglawt ni shanhte hkrai lagu lagut rai nna sa na galaw ai re majaw shanhte hpang gaw n lu hkan ai nga nna bawngban ma ai”, nga nna DDD shiga lawk hpyendu langai tsun ai.
2018 January shata, Dukaba Nban La gaw KIO Ginjaw Komiti Tingnyang Up tai wa ai kaw nna, KIO gaw DDD a ritkawp hpe lale nhtawm bilateral gap hkat jahkring na matu Myen hpyendap hte tingkyeng hkrum shaga ai lam ni galaw hpang wa ai re.
Ya hpang jahtum, October 17 ya hta mung hpyendu dingsa Khin Zaw Oo woi awn ai Myen asuya simsa lam komashin (Myanmar Peace Commission) hte Htai mung Chiang Mai e shana shat sha let hkrum shaga ai lam galaw ai re.
DDD hpe hpaw hpang ai December 2016 a masat tawn ai ritkawp tara ni hta gaw Myen asuya-hpyendap hte kadai mung dinghkrai hkrum shaga ai lam n galaw na matu myit hkrum da ai re.
Ning re ai daphpawm ritkawp tara tawn da ai lapran, KIO ginjaw gaw Myen asuya, Myen hpyendap hte lagu lagut hkrum shaga nga ai hpe mung ngam ai jinghku dap ni myit n pyaw nga ai lam chye lu ai re.


text:
Khatar, Chyaung Wa kaw na Min Chyawng Kung maga de hpyen shamu shamawt chying lau hkawm ai Myen hpyen gumshem dap lagaw lam hpyen hpung hte KPDF hpyen hpung ni April. (22) ya shana de hkying (7:30) aten gasat poi byin ai lam na chye lu ai.
Chyaung Wa kaw na lagaw lam hkawm sa wa ai Myen hpyen gumshem dap Hk.M.Y (415) n-gun (40) grup yin lawm ai hpyen hpung ni Min Chyawng Kung mare maga de shamu shamawt sawa ai lam kaw KPDF hpyen hpung ni hkap shing la gasat ai lam rai nna Minutes (15) daram lahkawng maga gasat poi byin wa ai lam na chye lu ai.
Gasat poi byin ai hta hkap shing la gasat hkrum ai Myen hpyen gumshem dap maga na hkra hkala si sum ai lam law ai hpe mung matut na chye lu ai.
Khatar ginra hte Shwe Gu ginra ni hta lawu Myen mung de na Myen hpyen gumshem dap ni Jinghpaw mung ginra de hpyen n-gun jat lung ai lam, hpyen rung rai htaw shalai la ai lam ni ding yang nga ai majaw gasat poi jahkring hkring byin nga ai re.
Lai wa sai April. (13) ya shani hta mung Mali hka hku hkan nna Shwe Gu kawn Chyauk Gyi de lai sa wa ai Myen hpyen gumshem dap a hpyen lang rung rai hte malu masha htaw lawm ai jak li langai hpe KPDF hpung ni RPG sha n-ga kaga laknak kaji kaba ni hte hkap gap gasat dat ai lam mung nga sai re.


text:
Masat (1) Dap Nawng Daju, Masat (253) Dap Nawng Dap Dung makawp maga ginra kata Uhkai Hkyet post makau de Myen Hpyen Gumshem Hk.L.Y (56) Hpyen Hpung ni du shang wa ai majaw June praw (3)ya jahpawt 6:00Am aten daram hta  gasat poi byin ai lam nga ai.
Masat (5) Dap Ba, Masat (19) Dap Dung Ginra U Htang Yang hte Daw Hpum Yang lapran shamu shamawt hkawm ai Myen hpyen gumshem dap nu (88) ni hte Wunpawng Mungdan Shanglawt Hpyen Hpung ni Jun (3) Ya jahpawt hkying (9:30) aten daram hta gasat poi byin ai lam nga ai.
Masat (3) Dap Ba, Masat (12) Dap Dung Ginra Shwigu hte Manmaw lapran kaw Jun (3) ya shani hkying (12:00) aten daram hta hpyen n-gun, laknak n-gun hte rung rai ni htaw wa ai Myen hpyen gumshem hpung ni a Sanghpaw li langai hpe Wunpawng mungdan shanglawt hpyen hpung ni hkap shing la gap gasat ai lam nga ai.
Masat (2) Dap Ba, Masat (14) Dap Dung Ginra Daru mare dingsa makau de shamu shamawt shang wa ai Myen hpyen gumshem dap Hk.L.Y (229) ni hte Wunpawng mungdan shanglawt hpyen hpung ni June (2) ya shana hkying (5:30) aten daram hta gasat poi byin ai lam nga ai rai nna June (3)ya shani nbungli lahkawng hte wa pyen gawai ganghkau Kin-yu galaw ai lam nga ai re.


text:
Hpakant lam, Nam Ya mare kaw dap jung da ai Myen hpyen gumshem dap HK.M.Y (12) hpyen dap ni kawn July (3) ya shani
Laksan Shiga
MIEd Jawng a (5 ) Lang Na PAT Wunkat Yu Hpawng Galaw
Sinpraw Ginwang Gnjaw Mai Ja Yang Muk Lum kata hpaw sharin nga ai Mai Ja Yang Institute Of Education MIEd jawng a 2021-2022 ning
Kamaing Myen Hpyen Gumshem Dap Hte P.T.Ts Ni Hkawm Sa Hkawm Wa Mung Masha Ni Hpe Sawk Jep Nga
Kamaing Byuha Kawng kaw dung ai Myen hpyen gumshem dap, Balik Dap hte P.T.Ts pawnghpawm hpung ni kawn July (2) ya jahpawt hkying (8:40)
Myen Hpyen Gumshem Dap Ni Laknak Kaba Gap Shadam Ai Majaw Dum Nta Hten Hkrum
Mungmyit Sinli Ga, Kachin Sub-state, Mungbaw mare mayan kaw Dap jung ai Myen hpyen gumshem dap ni June (28) ya shana hkying (11:00) aten
Masat Yan (15) Balik Jawng Yu Hpawng Galaw
Wunpawng Mungdan Shanglawt Asuya, Ginjaw Balik Dap kawn hpaw sharin ai Masat Yan (15) Balik Jawng yu hpawng hpe Ning Awn gawknu kaw June
Mungkan Ka-Ni Nang Hpam Ninghkap Masat Nhtoi Hpwng Galaw Ai Shiga.
Sinpraw ginwang ginjaw Mai Ja Yang Muklum kaw Mungkan Ka-ni nanghpam ninghkap masat nhtoi hpawng hpe June (26) ya shani hta Mai ja Yang
DINGDUNG GINWANG GINJAW KATA MUNGKAN KA-NI NANGHPAM NINGHKAP MASAT NHTOI HPAWNG LAMANG GALAW
Dingdung Ginwang Ginjaw Masat(1) Dapba Daju Mali Nmai Gawknu kaw June 26ya shani Mungkan Kani Nanghpam Ninghkap masat nhtoi lamang galaw ai lam nga
2021-2022 hpaji ladaw tsang shi awng ramma Ningja jat sharin hpawng shiga
Laiza Jau ginwang hte Sara Daw ginwang Hpaji magam dap ni ta gindun woi awn galaw ai 2021-22 hpaji ladaw tsang shi awng ramma
Danai Hpyen Yen Ni Nga Shara Kaw Hka Kaba Nna Hpyen Yen Mung Masha Ni Nga Shara Yak Hkak Ai Shiga.
Marang Htu sawng nna Hka kaba ai majaw Danai ginra nga Nambyu, NamHkam Hpyen yen mungmasha ni nga shara yak hkak wa ai lam
Mai Ja Yang Kaw Hpaw Da Ai Father Education Center Kaw Jawngma Naw Matut Hkap La Nga Ai Shiga.
Sinpraw Ginwang Ginjaw Mai Ja Yang Father Education Center kaw tsang (10) hkrat nna bai lung mayu ai jawngma ni hte tsang (10) hpe