text:
Wednesday, 4 January 2012
Wunpawng Sha ni hte Shawng Hkrum ai Sasana sara Equino Kincaid a Dairy (Mandalay to Mogoung, February 10 - March 3, 1837).
(Translated directly from the original texts).
Daw VI
Mogung mare a lam
Ngai du nga ai Mogaung mare gaw hka a sinna maga rai nna, byak taw nga sai mare dingsa zawn rai nga ai. Deng (5-6) grup yin dam ai pa layang shara mi rai nna makau grup yin bum kawng marawn ni hte shinggrup da nga ai. Mare a dingdung hte sinpraw maga na bum ni gaw ram ram tsaw nna Kakhyens ni yi hkyen sha nga ma ai. Maw hkup hte summwi gayau gaya hte mu lu ai Kakhyens ni a yin wa ni hte shanhte nga ai dum nta ni gaw bum nhkrem, ntsa, garep shara shagu rai nga ai. Mogaung mare hpe maram yu ai shaloi, shawng de hka nawng kaba byin lai wa sai shara zawn rai nga ai. Mogaung hka gaw ndai shara kaw Pe (300) daram dam nga ai. Mare ting rai yang,htinggaw (300) daram nga nna, nhpan shakum shadaw ni, lam, nta yawng hpe yu jahproi dat ai shaloi matsat shabat ashep ashin rai nga ai.
Mare du ni jahkring hkring galai ai lam chye lu ai. Mare du nnan galai shagu ahkun hkanse a majaw mare masha ni jam jau law law hkrum ma ai. Du ni mung dusat mai byit zawn grang share nna ahkun hta sha ai lam na lu ai. De a majw mare gram shatsawm na hpe kadai mung lit nlu la ai masa nga ai. Hten run mat sai Mogaung mare dingsa ngu na gaw, ya na Mogaung mare a dingdung maga naw sa ra ai. Mare dingsa mahtang Sam ni up hkang lai wa sai shara rai nna, dai mare a dingda de Katha, sinpraw dingdung maga Miwa hte Tibet ga jarit du hkra up sha lai wa masai hpe sagawn lu ai. Alompra (Alongphaya) a lak htak hta, dai Sam mare hpe jahten kau nna lamu ga man mali di garan up hkang kau ai lam re nga ma ai. Dingdung maga deng (60) ram sa yang, Hukong ga ngu ai Kakhyen lamu ga de du sai. Dai lamu ga kaw na lwi hkrat wa ai hka gaw Innwa a dingda deng (40) ram tsan ai kaw zup ai. Hukong ga kaw htinggaw (30) hta n jan ai mare nga nna dai mayan shara ni hta pat hte manu dan ai nhprang rai ni pru ai. Hukong de nga ai Sam du wa gaw, Mogaung kaw nna up hkang ai Sam du wa hpe nhkap la ai ni re nga ma ai. Hukong kaw nna lai jang Sam mare kaga nnga sai. Raitim, Assam du hkra Kakhyens ni hpring rai nga ai lam na lu ai. Ndai Mogaung kaw nna dingdung maga nga ai Kakhyens ni hpe Sam hte Myen ni gaw Thing-bau (tinghpaw) ngu nna shamying mu ai. Siamese (Thailand) masha ni gaw Singhpos ngu tsun nna Thing-bau gaw Myen nsen hku tsun ai lam re hpe chye lu ai. Raitim, shanhte gaw Kakhyens ni rai ma ai. Dai majaw Sam hte Myen ni gaw Thing-bau Kakhyens ni ngu tsun ma ai. Ndai amyu ni shaga ai ga langai sha rai nna bu hpun ai lai, htunghkringhte sat lawat ni yawng bung ma ai.
Shana hkying (8:00pm) du hkra Mogaung mare Duwa a salung sala Sam dingla, Mogaung ga e shangai, Mogaung ga e pra, baw hpraw nna wa hkyeng sai dingla langai shi a du ga-nga let grai myit yu ai myi tum myi sha lahkawng hpe lau lau di mada nna ngai hpe hkai tsun dan ai gaw:-
Lai wa sai (30) ning laman ndai grup yin na Sam amyu htam masum na htam lahkawng (2/3) ya nnga sai. Nkau ni Khyen-dwen hka kau de htawt nga mat masai. Law malawng gaw kakhyens ni hte sat kau ai hkrum masai. Num ni mung Kakhyens ni hte gayau mat masai. Lai wa sai latsa ning daram gasat shaza hkrum ai hte dip sha ai lam amyu myu a majaw, ya gaw anhte ni matsan chyaren re ai de du wa saga ai. Mungdan up hkang lam hta mung hkrat sum mat saga ai. Mare buga (100) grup yin mat mat sai, Ya gaw kraw hta n rawn ai Asuya hte nga ra nna mare kaba ni nam sum-up de she gale wa sai, nga ai.
Du hkra ladaw hpe maram yu ai shaloi, ram ram hkrak ai hpe mu lu ai. Ndai ginra na masha ni hpe zingri nga ai lam langai mi gaw Hka li (Malaria) ana rai nga malu ai. Ngai du yang, nkau mi tsi sa hpyi ma ai. Hka li ninghkap tsi (vaccination) lang ai gaw tsun ma ai. Raitim, hpa baw kaning re ai tsi ni hpe lang ai lam nchye lu nngai.
Shana garai n yup yang, nye a bungli madung rai nga ai Hkristan Nawku htung a lam kajai dan na aten kashun ra ni ai. Nye a ga baw gaw, shanhte a matu nnan (ningnan) sing sing rai nga malu ai. Marai (40) daram hte Chyum laika daw mi hpe hti nna shaleng dan lu we ai. Dai hpang ga san ni san nna shanhte hte jawm jahta lu nngai. Mare duwa hte du jan gaw shan a nta de hpang jahpawt alu sha bai sa du na matu saw shaga ma ai. Ngai tsun ai, hpawt de gaw laban (Sabbath) re majaw, kadai hte hkrum shaga tim Nawku htung a lam san san sha ngai tsun shaga na nngai ngu kau dat we ai. Ndai lang, Nye a ga hpe shan yau la ya ma ai…… end.
HPUNGDIM
Ndai ga ngau hpe gale mayu ai madung gaw:-
1. Kachin ngu ai ga hpe Kakhyens ngu nna shawng ka hpang ai sara Kincaid gaw ,Mogaung kaw du ai shaloi, Gat kaw hkrum ai Jinghpaw ni Ga HKyeng ni rai ga ai ngu shachyen hkrup ai kaw na Kakhyen ni ngu ka lang nhtawm, hpang daw de Kachin ngu ai byin wa ai labau gaw teng ai lam nnga ai hpe sakse hku nna gawn dan mayu nngai.
2. 1837 ning mayan hkan na Jinghpaw ni a mung masa, hpyen masa, sut masa hte nga sa lai ni a lam hpe dep lu ai made Kincaid a ningmu kaw na htawng madun mayu ai hte dai aten ladaw na environmental hpe laika hti ai ni shingran mu lu uga yaw shada ai lam sha rai li ai.
Shamyet ai laika: The Baptist Missionary Magazine, Journal of Mr. Kincaid, (Vol. XVIII. November, 1838. No.11), p. 34, 266-271.
Ga shaleng:
Jarit shingkrawn: Madin tawn ai shara, ga jarit masat.
Dinghput htingra: Shanu nga pra ai buga dum nta.
Bum pungding: Bum a tsaw dik ai ka-ang shara, (e.g Baw pungding).
Lachyawk mi: kachyi mi, (yi lachyawk mi hkyen, mam latup mi bang).
Jan pungding nga: Shani ka-ang hkying 12:00 lai re ai ten.
Hkau mawn: hku hkau, chye chyap ai.
Mung kang: Lamu hpungtang (Univers).
Rang rip ai: Roi jahkroi dang sha ai.
Shari madun: N gun madun, jahkrit shama rai grang da kat ai.
hka tang ai: Hka nsung ai, hka nau nhtat ai.
Gam ya: Manu shabrai nla ai sha tinang a rai hpe garan jaw ai.
Hpun jum: Wan ju hpun tawng jahkraw kaba ni.
Hka hpung gaw: Hka lam magaw ai shara ni.
Yin wa: Tinang a Yi hpe nta shatai nhtawm, htinggaw law law nga ai shara.
Tsun hka da ai: Ga tsun dawng daw ai, ga hpe htum hkra ntsun ai.
Mai byit: Si nat (or) pala lama ma hkra nna nsi ai pawt ka-un hkawm ai du sat matse.
Tuesday, 3 January 2012
Wunpawng Sha ni hte Shawng Hkrum ai Sasana sara Equino Kincaid a Dairy (Mandalay to Mogoung, February 10 - March 3, 1837).
(Translated directly from the original texts).
DAW V.
Kincaid Mugaung du sai
Shana de hkying manga (5:00) daram hta Mugaung mare de du shang wa saga ai. Innwa (Ava) kaw nna nhtoi (22) ya tup na nhtawm deng (350) tsan gang nga sai. Mogaung du ai hte rau, Asuya a mare up ai du hpang de kalang ta shiga wa jaw nngai. Minutes 30 daram hkrum shaga ngut jang, hpang jahpawt she bai sa jahkrum na tsun hka da nna, ngai manam ai shara de wa mat ni ai. Mogaung mare gaw, shana hte jahpawt katsi madang 48f rai nna grai nan katsi la nga ai. Maw hkup ni mung marang zawn htu nna summwi zawn htat nga ai. Shana tup ngai hta lawm ai bu hpun nba yawng hpe hkum hta hka-yawp nhtawm yup nngai raitim, nau katsi ai majaw nra ni du hkra ka-ut machyi wa li ai.
Jahpawt jan pru ten du wa tim, mare masha kadai mung yup nrawt ma ai. Ngai gaw nlu yup ai majaw mare du ni nga ai de lanyan sa wa ni ai. Gwi ni dazing (dozen) lahkwng daram nga ai hta lai, chyinghka sin langa ni mung ngai sa wa ai hpe ndum ma ai. Gwi ni mung ngai hpe mu tim, galoi nmu yu ai majaw kun? Kaning di na nchye ai zawn yu azi shalai nga ma ai. Raitim, gwi langai mi wau dat ai majaw, gwi yawng wau ngoi dat nna mare du ni mung yup rawt wa masai. Mare du wa jahkring rai yang du wa ra ai. Kade nna ai shi a salung sala rung magam gun ni mung hkan du nang mara ai. Mare du jan hte shi a shayi sha lahkawng mung du wa ma ai. Sari nlang hkra kashung ashun dan ai majaw, ngai hpe kaning di hkum shalum ya na matu wan wut ai ni wut rai hkap lawm la ma ai.
Jahpawt hkying (8:00) daram du hkra dung jahta nna ngai chye mayu ai lam ni hpe san jahta la lu nngai. Mogaung mare a lam, masha kade daram nga ai lam, du hkra ladaw hte seng ai lam, Kahkyens ni a lam, Miwa hpaga la ni a lam hte Miwa ga de gara hku kade ya sa ra ai lam ni hpe mung san la lu nngai. Shanhte hte manap shat (heavy breakfast) sha ngut ai hpang, mare kata de lanyan mat wa ni ai. Mare kata na Miwa gat seng ni nga ai de hkying hkum (2) daram hkawm dau yin yu jahproi hkawm ni ai. Dai hpang shawa gat pa de bai hkying hkum mi daram sa chyai mada hkawm nngai. Mogaung gat gaw matsat shabat rai nga ai. Wut tawng dingsa daw ni, wan n ga, wan wu hte madi manyap re ai nga sep (nga hpyi) the nra ni sum pum ai ntsa kaw nam law nam lap ni dut galai sha hkat nga ma ai. Law malawng n gu hte nam law nam lap, nga jahkraw, katsing ni dut ma ai.
Mare ting gawan shinggrup hkawm yu yang, dum nta, nhpan shakaum, lam yni awng ngu na wa htap htuk manu ai shara (convenience) lbyin ai angai mi mung nnga nga ai. Gat dut ai shara kaw Kakhyen hpaw mi law law hte hkrum nngai. Shanhte dut ai arai ni gaw shat mai shat maw nam lap nam law, pasi hte malut ni rai nga malu ai. Myen amyu loi li nga tim, law malawng gaw Sam amyu ni rai nga ma ai.
Ref: The Baptist Missionary Magazine, Journal of Mr. Kincaid, (Vol. XVIII. November, 1838. No.11), p. 34, 266-271.
Sunday, 1 January 2012
Wunpawng Sha ni hte Shawng Hkrum ai Sasana sara Equino Kincaid a Dairy (Mandalay to Mogaung, February 10 - March 3, 1837).
(Directly translated from the original texts)
DAW IV
Mogaung Hka Mazup.
Jan shang wa mahka Mali hka a sinna kran Mogaung hka mazup de du wa saga ai. Hka mazup mayan nga hkwi tap (Kinji sum) ni hpe mu lu nga ai. Grai pyaw ai hka mazup hkin gau zaibru dan pa kaw masha (50) daram nga hkwi nna wan hte wawn jahkraw ai ni jahkraw, jan lam ai ni lam rai but de jawng nga ma ai. Mali hka a sinpraw maga gaw Pen-hai ngu ai mare kasha mi nga nga ai. Mali hka mung ndai mayan gaw Mandalay-Inwa kaw na zawn rai nna loi dam ai. Raitim, sung de gaw lawu ga na daram nre. Hka hkin gau mayan ngai mu kau da ai mare shagu gaw htinggaw (20) grup yin re ai law nna, ndai Pen-hai mung mare kaji sha rai nga ai.
Mogaung hka mazup na nga hkwi dabang hta, anhte hkring yup ga ai. Shana hkying (10) ram du hkra nga hkwi ai ni hte wan mang grup dung nna jahta saga ai. Ndai hka mazup kawn, hka hku hka nam, sinpraw, sinna maga na lam ni hpe san yu nngai. Lahta daw de nga ai mare ni nau nlaw ai. Mare shagu hpe mying hte hpawn shanhte tsun dan lu ma ai. Nga hkwi ai ni tsun dan ai daram dingdung maga de Tibet du hkra na mare ni hpe mung tsun dan ma ai. Sinna maga Asam mung du hkra mare (21) nga ai. Sinpraw maga mare (16) nga nna mare kaba (4) nga ai. Hkahku maga Wingmau (Waimaw) gaw deng (60) ram naw tsan ai. Wingmau kawn, Miwa mung Yunnan de hkrang ai hpaga lam mung nga ai. Dai hpaga lam gaw Mogaung de du hkrang matut nga ai lam chye la lu nngai.
Mali hka hku de lung wa magang, Kakhyens ni hpan amyu law law garan nna nga jawng nga ai hpe grau mu magang rai nga ai. Kakhyens ni hpan langai sha nrai ma ai. Mungdan a dingdung daw gaw nbung ai Kakhyens ni hkrai hpring rai nga ma ai. Dai majaw, Kakhyens mung rai nga ai. Kakhyens ni gaw layang ga Sam ni nga ai mare ni de, Ja hte shanhpyi, pat, hte shan rung ni hpe sa dut nna, bai wa ai shaloi layang ga na jum, nhtu dingwa (ningwa) nga jahkraw ni bai mari la rai kun rai galai sha ai daram sha layang ga na masha ni hte kanawn ma ai.
Ngai san mayu ai lam ni san la ngut ai hpang, yup tung lai hkra ngai gun sa ai Chyum laika hpe hti shaleng dan nngai. Shanhte hte ga san ga htai ni galaw yu yang, ngai tsun dan ai lam ni gaw tengman lam re ai hpe hkawn lu ma ai. Ndai masha ni hta sum nung nna myit su ai nsam dan nga ai. Ngai mung nye a prat hta pyaw ai aten nhtoi langai hpe lu la ai zawn hkam sha nngai. Dai majaw, shanhte hpe Chyum laika nkau mi gam ya kau da nngai.
Jahpawt jan garai npru yang, li ntsa du saga ai. Mali hka hpe shingdu tawn, Mugaung mare de man shayawn nna manap shat mung li ntsa sha nna shani ting rai yang kalang sha hkring ga ai. Mugaung hka masawn shingwang mung ram ram dam nga ai. Raitim, ginhtawng ta re majaw hka tang ai shara law nga ai. Dai majaw, shara nkau hkan gaw anhte jawn ai li hpe dun, kanawng rai shalai la ai ten mung law nga ai. Hka a pai, hkra nam maling ni kade e mung nhkra yu ai majing malang rai nga ai. Raitim, tu nga ai hpun ni gaw America na zawn tsaw nna kaba ai lam nnga ai.
Shana de du wa yang, hka kau na tsawm la ai zai bru kawng langai kaw tap (ginsum) gap nna hkring saga ai. Nsin garai nsin yang, nkau mi tap galup na jamji (kinji) lap dan, nkau mi hpun jahkraw hkan tam nna shat shadu rai ga ai. Hka sahpaw (zahpaw) jahkraw hpun jum ni grai sawng ai majaw katsi la ai shana hpe lum dik ai wan mang hte yup hkring sa lu ga ai.
Jahpawt jau jau nam mali de na Woi la gang, U gan hte U tawng, U amyu myu goi garu ai nsen maling ting gashaw (kashau) nga ai majaw jahpawt jau kaw na ngai nmai yup sai. Maling ting dusat amyu hkum hkra ngoi garu ai majaw, maling hpe asak hkrung taw nga ma ai. Mogaung hka hpung gaw shagu hta du sat ni hpe mu lu ga ai. Sharaw, jahkyi (chyahkyi), shan nga, U tawng hte U gan, woi ni hpe jahkring hkring mu ga ai. Sharaw hte chyahkyi hpe grau mu loi nga ai.
Pyaw la ai zai bru jang ntsa na tap ginsum kaw na rawt ai kade nna yang, mare kasha langai de du ga ai. Nta htinggaw (10-12) daram sha nga ma ai. Dai hpang mare kaji lahkawng hpe mung lai kau da ga ai. Dai mare ni hta na mare langai gaw, Pe 10 daram tsaw hkra nhpan kum da nga ma ai. Nta grup yin mung si mai nam lap ni tsawm dik hkra hkai hpajang da nga ma ai. Nta nhpan hpe yu yang, majan nhpan hpe shinggang ai masa dan dawng nga ai. Shana maga gaw, hka a pai hkra maling htat nna n gam tsaw ai shara de du wa ga ai. Hka mung gyip nna hpung la ja ai majaw ram ram tsang kau ga ai. Deng mi jan ram li ntsa dung nna shap nmai ai majaw li hpe yu dun ga ai.
Shana de Tapan ngu ai mare de du ga ai. Dai mare hta htinggaw (40) daram nga ai. Mare salang wa anhte hpe shaga nna kalang ta shi a nta de du shang ga ai. Shi a madu jan hte kasha ni gaw pasi hte ri ri nga ma ai. Mare salang wa hte ahkyak ai ga ni tsun shaga da nna hka li de nhtang wa nhtawm shana shat sha saga ai. Jahkring rai yang, salang langai mi sa nna anhte hpe sa jahkrum ai. Chyum laika shaw nhtawm shi hpe hti shaleng dan nga yang, kaga ni mung hkan du wa ma ai. Dai shana mare salang wa a pendin wan hte lu jahta ga timung, kashung katsi ai majaw aten na na nlu dung jahta ga ai. Masha nkau mi grai myit lawm nna madat mara ai sat lawat rawng ma ai. Ndai mare na ni gaw lawu ga na Myen masha ni hte mung shai la ma ai. Shanhte hpa baw amyu re ai hpe hkrak nchye lu tim, Kakhyens ni hte ram ram bung ai ngu ngai mu ai. Shanhte gaw, shinggyim prat hpe grai wa myit mada ai lam nnga ma ai. Lu ai sha nna galaw lu galaw sha na sha myit ai lam mung tsun ma ai.
Jahpawt maw hkup san wa ai ten hta, dingdung maga Kakhyens ni nga ai bum ni hpe mu mada lu nngai. Sam hte Myen ni tsun dan ai hku nga yang, ndai dingdung maga gara kaw du hkra ndai bum masha ni nga ai lam hkrak nchye lu ai. Bum shagu ngu na hta Kakhyens ni a yin wa hpe tsan tsan kaw na mu lu nga ai. Sam mare ni gaw hka hkin gau mayan ni hta tut e amu nga tim, Kakhyens ni nga ai yi, yinwa shara hpe ngai garai ndu kabye yu lu nga nngai.
Ref: The Baptist Missionary Magazine, Jornal of Mr. Kincaid, (Vol. XVIII. November, 1838. No.11), p. 34, 266-271.
Ga shaleng:
Jarit shingkrawn: Madin tawn ai shara, ga jarit masat.
Dinghput htingra: Shanu nga pra ai buga dum nta.
Bum pungding: Bum a tsaw dik ai ka-ang shara, (e.g Baw pungding).
Lachyawk mi: kachyi mi, (yi lachyawk mi hkyen, mam latup mi bang).
Jan pungding nga: Shani ka-ang hkying 12:00 lai re ai ten.
Hkau mawn: hku hkau, chye chyap ai.
Mung kang: Lamu hpungtang (Univers).
Rang rip ai: Roi jahkroi dang sha ai.
Shari madun: N gun madun, jahkrit shama rai grang da kat ai.
hka tang ai: Hka nsung ai, hka nau nhtat ai.
Gam ya: Manu shabrai nla ai sha tinang a rai hpe garan jaw ai.
Hpun jum: Wan ju hpun tawng jahkraw kaba ni.
Hka hpung gaw: Hka lam magaw ai shara ni.
Yin wa: Tinang a Yi hpe nta shatai nhtawm, htinggaw law law nga ai shara.
Tsun hka da ai: Ga tsun dawng daw ai, ga hpe htum hkra ntsun ai.
Mai byit: Si nat (or) pala lama ma hkra nna nsi ai pawt ka-un hkawm ai du sat matse.
Saturday, 31 December 2011
Wunpawng Sha ni hte Shawng Hkrum ai Sasana sara Equino Kincaid a Dairy (Mandalay to Mogaung, February 10 - March 3, 1837).
(This article translated directly from the original texts)
DAW III
Kakhyens ni a lam grau chye lu
Mogaung hka mazup de dai ni du hkra ngu hka li shap ai ni grai shakut masai. Ngai mung hka hkin gau hku hkawm dat, mare ni nga jang shang dat, hka li ntsa lung dat rai hkan nang nga nngai. Shani ka-ang hkying (11) ram hta, a kajawng sha Mali hka hku maga de na laru marang du wa ai majaw, Sam (Shyan) mare kaji langai de ganaw shang wa ni ai. Katsi la ai majaw nye a lagaw lata ni hpam mat sai. Ngai shang wa ai Sam nta masha ni wan wut shakra ma ai majaw sha, nye a hkum hpe lu shalum la nngai. Laru marang loi nem wa ai ten, mare kata de ngai gun ai jawng nbya gup nna wam yu let myit hta Mali hka gyip a lahta daw de nga ai masha ni a lam hka ja yu na ndawt bu nga nngai. Grau nna gaw, ndai bum shagu ni hta mu mada nga ai Kakhyens amyu ni grau law wa nga ai. Dai majaw, nlaw htum ndai Kakhyens ni (30-40) ram hte hkrum nan hkrum mayu mat ni ai.
Gam mi a kaja, Sam la langai woi madun nna Kakhyens ni nga ai de du ni ai. Shanhte hpe nnan hkrum yang kaya ka-myin nga ma ai hpe mu nngai. Raitim, ma ni hpe ga san ni san chyai nna jahkring rai jang shanhte hte hkau mawn wa ni ai. Shanhte a Asuya hte myit mada nga ai mungdan, makam masham (Karai) hte seng ai lam, hkungran dinghku de ai lam, si ai ni hpe lup makoi mayang ai lai ladat ni hte ndai mung kang a lam hpe gara hku chye na ai lam san sagawn yu nngai.
Ndai Kakhyens amyu nig aw, mu mada ai arai lama ma hpe nawku ai htung lai nnga ma ai. Hpung shingkang rawng ai lamu madu ga madu a lam tsun ma ai. Kalang mi laika ngu ai lu yu masai. Raitim, dai laika hpe shamat kau sai lam, hkawhkam ngu ai nlu yu ai amyu re ai lam, la ni dinghku hpe up hkang let (amyu) pra sa ladat hpe hkang zing ai hta lai gara mung maden a npu e mung nnga yu ai hpe na lu nngai. Raitim, shanhte hpe n gawn nsawn rang rip ai Sam ni, Miwa ni hte Myen ni hpe n ngwi ai lam aput angun shawk dan ma ai.
Shanhte machyi makaw byin yang gara hku tsi shamai la ai lam hpe gaw grai chye na yak nga ai. Machyi ai ngu ai gaw nat (n kaja ai minla) ni a majaw re. Raitim, dai ni hpe U, Wa sat jaw nna moi kau jang bai mai wa ai nga tsun ma ai. Shanhte a htunghkring ngu na yawng gaw, mahkawn hkawn ai hta rawng malu ai. Kaji kaba dai mahkawn ni hpe chye mahkawn ma ai. Shanhte a poi shingra ngu na shagu hta dai mahkawn hkawn ma ai. Num la dinghku de lam grai loi nga malu ai. Kahkri ngu na wa gaw kum hpa gun nna katsa ngu na ni hpe sa jaw ma ai. Kade rai ra ai ngu ai nnga ai (ticals) gumhpraw hku nga yang lap (10-30) lapran sha re. Dai kumhpa hkap la ya sai kaw nna gaw, num nnan jan hpe lu shaga mat wa sai.
Si ai ni hpe wan hte nnat ai sha ga kata de htu lup nna makoi mayang di ma ai. Hkai lu hkai sha nna kan bau ai ni rai nga ma ai. Mam, pasi, malut hte nawkyu shapre (leguminous plant) ni hpe law hkai nna kan bau ma ai. Hkai nu (Maize) ni hpe gaw hkai sha tim, ndai hpe lu la ai nau nna shi ma ai. Yi galaw ai hta lai, sun hte hkau na galaw sha ai lam garai nchye ma ai. Num sha shagu ri ri, da da chye nna shanhte bu hpun na shanhte da la ma ai. Bu hpun ai yawng gaw nsam langai (uniform) zawn rai nga malu ai. La ni gaw bu hkawng bu gawt lahput du ai hku bu nna, lawng ta hte du hkawp nkap ai lawng hkai galu hpun ai law ma ai. Kara ni hpe yung nu (6-8) ram ngam nna daw (zen) ma ai. Num ni mung La ni zawn labu hpe gawt gawt bu nna, kara gaw galu tawn tim njaw jaw ma ai. Njaw a ntsa bawbam (bunghkaw) bam da ma ai. Dai bawbam nsam gaw tsit hkyeng nsam pru nna, baw hpe gumbat shinggrup gyit da ma ai. Poi shingra nga yang, La ni yawng gaw nhpye hpye ma ai. Dai nhpye gaw hkra maga lahpa npu garep du malu ai.
Kaga amyu ni hte num jaw num ya n galaw ma ai. Sam hte Myen gaw shanhte a hpyen majing re ngu sawn da ma ai. Dai majaw, shanthe a ga malai, ga shagawp mahkawn hkawn ai hkan pyi dai lam rawng nga malu ai. Ndai Sam hte Myen ni gaw jahkring hkring Kakhyens ni hpe tara ai hku mung, n tara ai hku mung dang sha nna kalang lang sa dip up sha ai lam mung galaw ma ai majaw gasat gala mung byin ma ai. Ndai zawn Sam hte Myen ni a rang rip ai majaw, Kakhyens ni a lu lawm lam hpe hkra ya nna, Kakhyens ni mung shanhte a hkum makawp maga ai nga yang shada da shari madun nna hpyen zawn ganawn ma ai.
Ref: The Baptist Missionary Magazine, Jornal of Mr. Kincaid, (Vol. XVIII. November, 1838. No.11), p. 34, 266-271. (Translated directly from the original texts).Ga shaleng:
Jarit shingkrawn: Madin tawn ai shara, ga jarit masat.
Dinghput htingra: Shanu nga pra ai buga dum nta.
Bum pungding: Bum a tsaw dik ai ka-ang shara, (e.g Baw pungding).
Lachyawk mi: kachyi mi, (yi lachyawk mi hkyen, mam latup mi bang).
Jan pungding nga: Shani ka-ang hkying 12:00 lai re ai ten.
Hkau mawn: hku hkau, chye chyap ai.
Mung kang: Lamu hpungtang (Univers).
Rang rip ai: Roi jahkroi dang sha ai.
Shari madun: N gun madun, jahkrit shama rai grang da kat ai.
hka tang ai: Hka nsung ai, hka nau nhtat ai.
Gam ya: Manu shabrai nla ai sha tinang a rai hpe garan jaw ai.
Hpun jum: Wan ju hpun tawng jahkraw kaba ni.
Hka hpung gaw: Hka lam magaw ai shara ni.
Yin wa: Tinang a Yi hpe nta shatai nhtawm, htinggaw law law nga ai shara.
Tsun hka da ai: Ga tsun dawng daw ai, ga hpe htum hkra ntsun ai.
Mai byit: Si nat (or) pala lama ma hkra nna nsi ai pawt ka-un hkawm ai du sat matse.
Thursday, 29 December 2011
Wunpawng Sha ni hte Shawng Hkrum ai Sasana sara Equino Kincaid a Dairy (Mandalay to Mogaung, February 10 - March 3, 1837).
(This article translated directly from the original texts)
Daw II.
Mali Hka kau mayan na mare ni
Mali Hka a hkin gau shara mi kaw nna Jahpawt jau rawt mada jahproi nna yu dat yang, nau ntsan ai bum langai kaw, Kakhyens ni a nta yinwa hpe mu lu sai. Shanhte a nta aw-tsat le-tsat rai kaja wa bum marawn ting hta hpra ayai nga ai. Shara mi gaw mau na zawn bum ting hpe shakrin kau nna nta 2,3 sha nga ai. Dai shara kaw nna mare ting hpe mu mada nga ai. Lamu ga nem ai shara ni hkan gaw Sam (Shyan) ni nga ma ai. Sam nta ni gaw kaji ai law nna lachyawk mi mi rai nga ma ai. Mali hka hkin gai nkau shara hkan na mare ni hta shanhte a zeyat hte waranda ni hkan sa du hkrum shaga lu nngai. Chyum laika ni mung shara nkau hkan gaw garan jaw da lu nngai.
Shana jan du wa yang, htinggaw (25-30) daram nga ai Tha-bea-ben mare de du wa ga ai. Mali hka mung ndai kaw gaw grai gyip nna hpungla ja la ai majaw, li shap ai ni shani tup n gun dat dik ra ai shara rai nga ai. Nlung kumba hte lunghpa lung rawk ni bum kaw na hka hte htep jung nga nna, bum ntsa de gaw hpun maling pri rai nga ai. Ndai zawn re ai shara kaw, majoi mi hkawm na matu pyi yak la ai wa, gara hku shakrin kau nna hkai sha nga ma ai kun ngu ngai grai mau nngai.
Ndai shara kaw na deng (30) ram tsan ai kaw (Mwoon) ngu ai mare nga ai. Shanhte shaga ai ga gaw kaga ni hte nbung ai. Laika mung nlu ma ai. Yawng gaw Buddha hpung masha ni rai nna, shanhte na shanhte Sam amyu kaw na garan mat ai ni rai ga ai nga ma ai. Kaja wa, shanhte gaw Manmaw sinpraw maga de nga ai Paloungs hte Yiens amyu ni rai ma ai.
Li kaji tsawm mara mi hte Mali hka a hka hku de na yu wa ai (hpara poi sa ai) ni wa hkring sa ma ai. Shanhte shat shadu sha ngut ai hpang ngai hku nna Chyum Laika a Ga Shaka Ningnan daw nkau mi hpe hti dan we ai. Num ni law malawng Myen ga nchye ma ai. Marai langai mi ngai hpe ga byan ya ai. Mare na nkau mi mung sa madat ma ai. Yawng marai (50-60) ram rai ma ai. Wan mang kaji hta wan wut kra let, wan shadaw ni shatu nna yup tung du hkra madat ma ai. Hpang jahpawt jau rawt mada dat yang, hpaw mi langai anhte jawn lung wa ai li kaw sa dung nna ngai hpe la taw nga sai. Ngai shi hpe san ai, “hpa rai jahpawt jau jau wa mi ndai kaw dung nga ai law”, ngu yang, sara hpe nmu kau dat na tsang nna re, nga ai. Shi hte rau shi a madu wa mung sa du ai majaw Chyum laika mung gam ya kau da nngai. Law law wa sa hpyi ma tim, ngai hta mung lawm sa ai ma mat wa sai majaw, yawng hpe nlu garan da nngai.
Shani jan pungding nga wa ai ten hta, mali hka gyip (woi gang kumlai) de ganaw du lung wa saga ai. Hka hpungla ni jahtai katsu zawn shabawn nna lwi nga ai hka ntsa hku angwi sha hkin gau hku garet nna she mayun lung wa ra ga ai. Hka ka-ang hkan mung nlung kaba ni dung jawng nga ai. Nkau mi dawng 70-80 tsaw nna, ju jahkat kabaw da ai (shing nrai) prut kabrawk ai shara (furnace) kaw na kapaw ayai tawn da ai zawn rai nga ai. Bum ntsa daw de nam maling hkrai rai nga ai. Ndai bum a nhkrem maga mi de Kakhyens ni shanu nga ma ai.
Tsam mari hka gyip hpe lai kau da ai hte, nta chyinhka hpaw nna yu dat ai zawn nip sani re ai lamu ga, hka nu mung zim shingdi nna pyaw la ai dam pa mungkan langai hpe mu mada saga ai. Hka zunlawng langai a kata na mare kaji kaw jahkring mi hkring ga ai. Dai mare gaw (Khnoke Geo) rai nna hka kawn pe (60) dang tsaw nhtawm htinggaw (30) dang nga ma ai. Mare kata Magyeng hpun hte Ma-un hpun ni hkrai pri rai nga ai. Ndai zawn re ai mare galoi nmu yu ai majaw, nye a myit ni amyu mi nga hkra hkam sha nngai. Mare kata lagaw hte hkying hkum mi daram hkawm shinggrup yu ai hpang shanhte a pungyi jawng de sa du nngai. Punggyi (5) nga nna laika buk (3) hte hpara sumla kasha (52) tup tawn da ma ai. Dai punggyi ni hpe Kasa laika buk langai jaw kau da nngai. Mare salang wa a nta de bai gayin shang wa yang, dai yang e mare masha nkau mung hkan du wa nna nta hpring hkra dung nga masai. Mare masha ni rau ngai gun sa ai Chyum laika hti dan nna tsun sanglang hkat ai shaloi, “ndai mungkan hta nawku htung kaga nnga sai ngu she shadu ai wa” nga tsun wa ma ai. Hpang jahtum nhtoi hta je yang sharin shaga na Nga-rai lam hpe gaw myit lawm shajang ma ai. Dai mare kaw jan du mat nna hkring yup saga ai. Mare masha ni Bainam langai mung sat jaw ma ai.
Ref: The Baptist Missionary Magazine, Jornal of Mr. Kincaid, (Vol. XVIII. November, 1838. No.11), p. 34, 266-271. (Translated directly from the original texts).
Ga shaleng:
Jarit shingkrawn: Madin tawn ai shara, ga jarit masat.
Dinghput htingra: Shanu nga pra ai buga dum nta.
Bum pungding: Bum a tsaw dik ai ka-ang shara, (e.g Baw pungding).
Lachyawk mi: kachyi mi, (yi lachyawk mi hkyen, mam latup mi bang).
Jan pungding nga: Shani ka-ang hkying 12:00 lai re ai ten.
Hkau mawn: hku hkau, chye chyap ai.
Mung kang: Lamu hpungtang (Univers).
Rang rip ai: Roi jahkroi dang sha ai.
Shari madun: N gun madun, jahkrit shama rai grang da kat ai.
hka tang ai: Hka nsung ai, hka nau nhtat ai.
Gam ya: Manu shabrai nla ai sha tinang a rai hpe garan jaw ai.
Hpun jum: Wan ju hpun tawng jahkraw kaba ni.
Hka hpung gaw: Hka lam magaw ai shara ni.
Yin wa: Tinang a Yi hpe nta shatai nhtawm, htinggaw law law nga ai shara.
Tsun hka da ai: Ga tsun dawng daw ai, ga hpe htum hkra ntsun ai.
Mai byit: Si nat (or) pala lama ma hkra nna nsi ai pawt ka-un hkawm ai du sat matse.
Wunpawng Sha ni hte Shawng Hkrum ai Sasana sara Equino Kincaid a Dairy (Mandalay to Mogaung, February 10 - March 3, 1837).
(Ndai labau mabyin hpe daw 6 garan nna tang madun mat wa na nngai).
Ref: The Baptist Missionary Magazine, Journal of Mr. Kincaid, (Vol. XVIII. November, 1838. No.11), p. 34, 266-271. (This article translated directly from its original texts).
DAW I.
Kakhyens Bum De.
Shana maga hkying manga (5:00pm) aten hta, Mandalay kaw nna hka li (boat) kaji langai hte Mali Hka ding yang hka hku de man yawng nna shap lung mat wa saga ai. Shana hkying sanit (7:00pm) daram hta, htinggaw sanit shi (70) dang nga ai Mali hka a sinna hkran (Ka-khon) mare kaw du shang manam ga ai. Mare masha ni law malawng Sam (Shyan) ni raitim, yawng hkra Myen ga chye shaga nna, law malawng Myen laika hpe chye hti chye ka ma ai.
Shana na shata hte shagan htoi ahkung ai kata hku mada shinggrup dat yang, dingdung maga tsan tsan e nip sani rai gran nga ai bum marawn (lofty hills) hpe mu lu ai. Dai bum gaw, Manmaw (Bamau) a sinna dingda jarit shingkrawn (bunghku) zawn gran nga ai. Ndai bum lagaw makau kaw, shaning hkying lam na sai mare dingsa bunghku hte shadaw ni bya ayai taw nga ai. Raitim, mare masha ni kadai mung ndai lam hpe ahkyak n shatai masai. Kakhyens amyu ni nga ai lam na she na ga tim, ya aten du hkra shanhte nga ai dum nta dinghput htingra mi nmu shi nngai.
Mandalay kaw na rawt ai kade ya nna yang, Kakhyens ni nga ai lamu ga de du shang wa sana rai saga ai. Kakhyens ni gaw, bum pungding de ndu, bum lagaw mung ndu re ai bum wa-hkrang kaw hkyen shakrin nna hkai sha chye ai amyu ni rai ma ai da. Raitim, mare hpe gaw, bum ntsa hkan de da ma ai nga ai. Shawng nnan mu lu na Kakhyens nta gaw, tsan tsan kaw na pyi Cubits 80 ram galu ai (1cubit=1.5 feet). Dai kaw nta lahkawng nga nna htinggaw (40-50) jawm rawng ai da. Dai mare hpe Duwa (chiefs) up nna, Duwa wa gaw Manmaw (Bamau) na asuya ni hpe hkanse kachyi chyi bang nna nga ai lam tsun dan ma ai. Kakhyens mare ngu ai gaw bum ting nta ni hpra ayai nna nga ai. Dai bum ting na mare masha ni mung Duwa ni a nta hta yawng hkyawm shang na daram sha rai ma ai.
Kakhyens ni nga ai nta gaw galu nna lasi gren rai nga ai. Nta galu langai hta dinghku (50-60) rau nga ma ai mung nga ma ai. Anhte ni Mali hka hku de shani lung mat wa magang, Kakhyens ni nga ai ginra ni hpe grau grau mu mada wa magang rai na rai nga ai. Mogaung garai ndu ai ten hta, ngai gaw ndai Kakhyens ni hpe hkrum ra sai, shanhte a nga sat nga sa htunghkring hte kyang lai sat lawat mung hka ja ra sai ngu ngai myit nga nngai.
Ga shaleng:
Jarit shingkrawn: Madin tawn ai shara, ga jarit masat.
Dinghput htingra: Shanu nga pra ai buga dum nta.
Bum pungding: Bum a tsaw dik ai ka-ang shara, (e.g Baw pungding).
Lachyawk mi: kachyi mi, (yi lachyawk mi hkyen, mam latup mi bang).
Jan pungding nga: Shani ka-ang hkying 12:00 lai re ai ten.
Hkau mawn: hku hkau, chye chyap ai.
Mung kang: Lamu hpungtang (Univers).
Rang rip ai: Roi jahkroi dang sha ai.
Shari madun: N gun madun, jahkrit shama rai grang da kat ai.
hka tang ai: Hka nsung ai, hka nau nhtat ai.
Gam ya: Manu shabrai nla ai sha tinang a rai hpe garan jaw ai.
Hpun jum: Wan ju hpun tawng jahkraw kaba ni.
Hka hpung gaw: Hka lam magaw ai shara ni.
Yin wa: Tinang a Yi hpe nta shatai nhtawm, htinggaw law law nga ai shara.
Tsun hka da ai: Ga tsun dawng daw ai, ga hpe htum hkra ntsun ai.
Mai byit: Si nat (or) pala lama ma hkra nna nsi ai pawt ka-un hkawm ai du sat matse.
Tuesday, 6 December 2011
Ezra hte Nehemia a Labau Lagaw Hkang
Jews (Yuda) amyu yawng ngu na wa Babylon (ya na Iraq) de (BC 586-Yeremia 52:12, 13 -hkawhkam tai ai 19 ning na ai ten- 605 BC hta hkawhkam tai hpang ai) hkawhkam Nebuchadnezzar a lata hta bawng dung mat ai hpang, bai wa nna mungdan hpe gawgap la ai labau lasang ginshi hkri yu ga. Babylon ni Yeruslem mare hpe sa htim nna n gun ja ai hte hpaji chye ai mahkawn shabrang yawng Babylon de woi mat wa ai hpang, Yuda mung gaw katsi katsang ji nu she dun numhpu she lun rai mat yu sai. Raitim, labau leng kyi ai nzim, hka nu lwi ai nsim, Babylon mungdan hpe (BC 538-Jeremiah 32:1) hta Persia hkawhkam Cyrus bai gasat dang ai aten ladaw mi du nhtoi sumhka mi pru ra ai. Persia ni Babylon hpe majan dang ai hte rau, Babylon kaw bawng dung nga ai Yuda amyu ni hpe kam ai shara de hkawm sa mat wa lu na ahkang jaw dat sai. Nkau mi Asia minor de chyam bra hpang mat wa sai. Dai zawn, nkau mi tinang kam ai de pru hkawm mat wa tim, Yuda mung de bai wa ai ni mung ningdaw (3) rai nna pru wa ma ai. Numdaw langai ngu na hta (BC 536) e Zerubbabe woi awn ai hpung, numdaw lahkawng ngu na hta (BC 458) e Ezra woi awn ai hpung, numdaw masum hta (BC 445) e Nehemia woi awn ai hpung ngu masat ma ai.
Persia hkawhkam Cyrus a hpang Darius the Great gaw Yeruslem Nawku hitngnu hpe mung gram ya sai. Dai hpang hkawhkam Xerxes gaw Esther hpe hkawhkam jan shatai nhtawm, Esther a lak htak hta mung Yuda masha ni hpe makawp maga ai lam law law galaw ya sai. Xerxes a kasha Artaxerxes up hkang ai ladaw (BC 465-423) laman hta Ezra hte Nehemia laika hpe ka da sai lam ang na sai.
Ezra a laika gaw, Cyrus a prat (BC 538), Yuda ni Babylon kaw nna shawng pru wa ai hpung ni a lam mung lawm nna, Ezra shi nan Artaxerxes up ai ladaw hta (7) ning shang lawm sai lam mung rawng nga ai. Dai lam hpe yu yang, Ezra laika gaw shi hkum nan nlawm ai lam hpe mung ka shalawm ang sai ngu sawn yu lu nga ai. Nehemia hpung ni gaw hkawhkam Artaxerxes ladaw (BC 445) hta rai nna, shi nan hkawhkam wa a hpajau hpala rai nga ai. Hkawhkam wa a lu sha hpe gung lashi kaw na lawt hkra jep joi ya ai wa mung re ai lam mu lu ai. BC 445 hta Yeruslem de wa nga na ahkang Artaxerxes kaw na lu la ai majaw, Yeruslem de bai wa nna Yuda mung bai gaw gap ai lam woi awn galaw sai nga ai. Dai sha nrai Yuda daw Yeruslem grup yin [mile 1000] hpe up hkang na mungdu asuya lit hpe mung gun hpai na lit jaw hkrum wu ai. Raitim, Nehemia gaw hpaga yum ga lam hte mare bunghku gram lajang na lam hpe hkaw tsun woi awn let Parsia de bai wa nna rung mung lung nga ai. BC 443 hta Yeruslem de bai nhtang wa nna, Samari hte Ammon htung lai ka-up hkrum ai kaw na ningdang kau ra ai lam bai wa woi awn ra nga salu ai. Ndai manghkang gaw Yesu shangai ai ten du hkra byin ai manghkang Yuda hte Samari nga nna ngam nga sai rai nga ai.
Ezra gaw Nehemia a hpang BC 397, Artaxerxes II a prat e tara ni hpe shagrin da ai magam hpe galaw da nu ai nga ai. BC 401 ning hkan ka da ai Papyrus ni hpe yu ai shaloi, Persian asuya ni kaw hpyi shawn ai laika, Yeruslem hpe bai gaw gap la na ahkang hpyi ai zawn re ai hpe Nile hka nu zunlawng ni hkan na tam mu ma ai nga ai. Ezra a ten kaw nna gaw mung masa hku yu ai shaloi Yuda hpe hkawhkam ni nrai, hkinjawng ni mahtang up hkang ai lam byin wa sai.
Ahkun hkan se hte seng ai lam, nawku htingnu hta jaw jau ra ai pyaksan gumhpraw ni hte seng ai lam zawn re ai hpe hkinjawng ni lit la nga ma ai. Dai majaw, Yuda nawku htung hta hkinjawng ni hte myihtoi ni power kaba lu wa ma ai. Dai hte maren, shaga ai ga hpe mung Persian ni masat ai Aramic ga [Yesu shaga ai ga] hte Hebrew laika ni hpe Persian asuya ni hte jahkrup nna rap ra ai hku lang nga lu ma ai. BC 333 aten hta gaw, Alexandra the Great wa Persia hpe bai dang kasat la kau sai. Shi si ai hpang BC 323 kaw nna shi dang da sai mungdan ni hpe daw hte daw di nna hpyen du kaba Celeucus, hte Egutu na Ptolemy gaw Perlistine mung ting hpe uphkang nga masai. Ptolemy up hkang ai Yeruslem kaw gaw, mung up du kaga nsan da ai sha hkinjawng kaba ni kaw nna lit la ya na shatsam da wu ai.
Jews masha ni hpe hpyen la galaw shangun nna kaga ni hpe gaw hpaga yum ga hta tawn da wu ai. Hpaga ga ai ni gaw Greek laika hpe chye ra ai hta kaga, Jews ni a Tara laika ni hpe mung Greek hku ka gale da na matu BC 260 hta Ptolemy II gaw hkrat ang ai arang shaw nna galaw dat sai. Ptolemies up hkang nga ai ten hta rawt malan ai hpung kaji ni le tsat nang tsat gaw anga nga ma ai.
Up hkang ai ni yawng mung Greek htunghkring hpe sha madung dat wa ra ma ai majaw 'Helini' htunghkring hpe Jews amyu kata kaw adan aleng rai hkan sa jai lang ra taw nga sai. BC 168 hkan gaw grai rai nna Greek htunghkring ka-up ai lam sawng wa sai. Jews ni nra sharawng la ai Wa ni hpe tawn hkungri hkan sat nna Greek hpara jaw jau ai hta kaga, Jews ni a myu tsaw lailen ni yawng mung kanoi shabawng sip ai zawn tsun chyai na pyi nnga hkra sip nyip mat nga sai. Dai ten hta Mattathias ngu ai myu tsaw n gun rawng hpung mung Yuda nam mali hkan e pru dakat hkawm wa sai. Raitim kade nna ai Mattathias sat kau katut nna BC 164 hta gaw Maccabeas rawt malan hpung mahtang shara la kau sai. (Matsing: labau ka ai ni shaning hpe bang ai nbung shajang ai majaw kaji kajaw shai ai lam nga yang nga na re-chyum laika ht labau na hte shai ai daw ni mung nga ai).
Ahkun hkan se hte seng ai lam, nawku htingnu hta jaw jau ra ai pyaksan gumhpraw ni hte seng ai lam zawn re ai hpe hkinjawng ni lit la nga ma ai. Dai majaw, Yuda nawku htung hta hkinjawng ni hte myihtoi ni power kaba lu wa ma ai. Dai hte maren, shaga ai ga hpe mung Persian ni masat ai Aramic ga [Yesu shaga ai ga] hte Hebrew laika ni hpe Persian asuya ni hte jahkrup nna rap ra ai hku lang nga lu ma ai. BC 333 aten hta gaw, Alexandra the Great wa Persia hpe bai dang kasat la kau sai. Shi si ai hpang BC 323 kaw nna shi dang da sai mungdan ni hpe daw hte daw di nna hpyen du kaba Celeucus, hte Egutu na Ptolemy gaw Perlistine mung ting hpe uphkang nga masai. Ptolemy up hkang ai Yeruslem kaw gaw, mung up du kaga nsan da ai sha hkinjawng kaba ni kaw nna lit la ya na shatsam da wu ai.
Jews masha ni hpe hpyen la galaw shangun nna kaga ni hpe gaw hpaga yum ga hta tawn da wu ai. Hpaga ga ai ni gaw Greek laika hpe chye ra ai hta kaga, Jews ni a Tara laika ni hpe mung Greek hku ka gale da na matu BC 260 hta Ptolemy II gaw hkrat ang ai arang shaw nna galaw dat sai. Ptolemies up hkang nga ai ten hta rawt malan ai hpung kaji ni le tsat nang tsat gaw anga nga ma ai.
Up hkang ai ni yawng mung Greek htunghkring hpe sha madung dat wa ra ma ai majaw 'Helini' htunghkring hpe Jews amyu kata kaw adan aleng rai hkan sa jai lang ra taw nga sai. BC 168 hkan gaw grai rai nna Greek htunghkring ka-up ai lam sawng wa sai. Jews ni nra sharawng la ai Wa ni hpe tawn hkungri hkan sat nna Greek hpara jaw jau ai hta kaga, Jews ni a myu tsaw lailen ni yawng mung kanoi shabawng sip ai zawn tsun chyai na pyi nnga hkra sip nyip mat nga sai. Dai ten hta Mattathias ngu ai myu tsaw n gun rawng hpung mung Yuda nam mali hkan e pru dakat hkawm wa sai. Raitim kade nna ai Mattathias sat kau katut nna BC 164 hta gaw Maccabeas rawt malan hpung mahtang shara la kau sai. (Matsing: labau ka ai ni shaning hpe bang ai nbung shajang ai majaw kaji kajaw shai ai lam nga yang nga na re-chyum laika ht labau na hte shai ai daw ni mung nga ai).
Tuesday, 15 March 2011
Kachin gaw Jinghpaw ni rai ni sawk gawn yu ai lam
Jinghpaw amyu ni hpe Kachin ngu nna chye na wa ai lam hpe gawn yu ra wa sai. Sasana sara Tegenfeldt tsun ai gaw, Kachin ngu ai ga hpe maigan amyu ni tsun shamying ai re nga ai. Sasana sara Ola Hanson mung, Kachin ngu ai hpa re hpe Jinghpaw ni nchye na ai nga ai. Myen amyu ni gaw Kachin ngu ai hpe grai ka mayu ai amyu ni re majaw 'က ခ်င္' ngu ai re nga nna Ma Khin Mya a The Impact of Traditional Culture and Environmental Forces on Development of Kachins ngu ai Ph.D Dissertation, 1961, Maryland Dakkasu kaw ka da wu ai. Ndai hpe Dr. Kha Lum mung Kachin Review kaw 'ka mayu ai amyu' ngu bai htawng madun da wu ai sha n ga, (Rev. Dr. La Ting) a D.Mis Thesis (1996) hta mung, dai hte maren 'Ka mayu ai amyu' ngu nna ka shalawm da wu ai. Duwa Maran Zau Awng a article 'Kachin ngu ai gara kaw nna byin pru wa ai kun? nang chye nni' ngu ai ga baw hte mying nchye ai English du wa shamying ai re nga nna Kachinnews.com kaw mu lu ai.
KBC Sasana labau bai gawn yu yang Eugenio Kincaid Mogaung de du ai shaloi, Ga Hkyeng ni rai ga ai ngu ai kaw na Kahkyen ngu ai nsen hte shamying hpang ai re ngu ai hku nna (Rev. Marip Awng La) ka da ai hpe bai mu lu na ga ai. Dai hpe sara kaba (Lahpai Zau Tu) gaw Wunpawng amyu yawng hpe tsun ai re bai ngu wu ai nga nna Tegenfeldt bai tsun ai.
Lahta na lam yawng hpe ngai bai gawn yu ai shaloi jaw ang ai lam ni nau nmu lu ai ngu ai hpe gawn shachyaw dan mayu nngai. Kachin ngu ai hta Wunpawng amyu kru hpe gawng malai hku tsun ai ngu yawng chye na ga ai. Nkau mi gaw Jinghpaw bum nga masha ni hpe tsun ai ngu nna mung mu shangun mi ai. Raitim, Wunpawng amyu ngu ai hta lawm ai ni gaw Kachin amyu ni re ngu yang shut na lam gaw nau nnga ai hpe lawu na hte maren tang dan mayu nngai.
Sasana labau hpe madung tawn nna ngai bai nhtang gawn yu ai shaloi, Ka-khyens ngu ai amyu ni a lam hpe 1837 kaw nna English hku tsun shamying nhtawm mungkan de ndau dat hkrum saga ai lam Dr. Yaw Ba (US) gaw American Foreign Mission Magazine kaw na Kincaid a Sasana report article hpe la kap nhtawm shi a D.Miss Thesis hta ga hpaw hpaw da ai hpe mung mu lu ai. Dai majaw, Kachin ngu ai ga pru wa na ginjang gaw Ka-khyens ngu nna English hku ka shabra dat ai Sasana sara Eugenio Kincaid a lam hte rau, shi a hkrun lam hpe mung gawn yu ra ai lam byin pru wa nga ai.
Lawu Myen mung a Sasana sara Adoniram Judson hte rau Mawlamyaing na English Church hta tara hkaw sara galaw nga ai Rev. Eugenio Kincaid gaw Myen mung de 1830 hta du nna 1833 ning e Myen amyu marai masum hpe hkalup hkam ya lu hkra hkaw tsun sakse hkam wu ai a majaw, mying pru ai American Sasana sara tai wa sai. Shi gaw hkaw tsun Sasana myit lawm nna Rangoon (Yangon), Prome (Pyay), Moulmein hte Akyab (Rakhaing) kaw sha nrai lahta Myen mung de lung mayu ai myit ni mung paw pru wa lu ai nga ai. Dai majaw Ava (Innwa) de 1833 ning April (3) hta Yangon kaw nna lahta Myen mung de rawt sai. Ava du ai hpang, lahta Myen mung Bhamo (Manmaw) de na Miwa hte Sam hpaga la ni hpe hkrum ai shaloi, Bhamo de du hkra sa du nna Miwa lamu ga hkran de Sasana maden mat wa na hpe mung sharawng ai nga nna ka da ai. Dai sha nrai, Mandalay Ava (Innwa) kaw Myen hkawhkam Bagyidaw (1819-1837) hpe sa jahkrum ai Jinghpaw du lahkawng hte mung hkrum wu ai. Shan gaw Hugawng Pa de na Jinghpaw Duwa Dai hpa Gam hte Assam de na Jinghpaw Duwa Pisa Gam yan rai ma ai lam mung ka da wu ai. Ndai Duwa yan gaw Hugawng pa India ga jarit mayan na Assam hte Myen a manghkang hpe hparan na matu, Mandalay na Myen hkawhkam hpang de kasa hku nna sa du ai yan rai nga ma ai. Shan lahkawng Ava du ai shaloi, Kincaid hte mung hkrum ai majaw Cincaid gaw Assam hte India de matut ai Sasana galaw na bai myit hkawn wa nu ai. [Matsing: Ndai ten hta Bagyidaw (1819-1837) hte kanau Tharyarwaddy (1837-1846) gaw hkawhkam gashun hkat ai manghkang byin hpang nga ai ten rai nna Mandalay gaw maigan masha ni pru shang loi yak nga ai].
Tharyarwaddy hkaw hkam lung ai hte 1837, January 27 hta Kincaid gaw Ava kaw nna Indian (Gala) marai mali hte Myen amyu sha marai manga lawm let, Mandalay kaw nna shana maga Mali hka dingyang Li hte shap lung wa nhtawm, February 10 hta Bhamo de du ma ai. Ndai hkrun lam hte matut manoi, Hugawng maga de myi man shayawn let, dai aten hta htinggaw masum tsa ram nga ai, (Sam amyu ni up ai) Mogaung de du wa masai. Shi du ai ten hta Mogaung gaw ram ram katsi ai lam, maw hkup ka-up nna jan pru hpang hkrat ai lam, mare masha ni sam law ai lam, Kakhyens ni shi kaw tsi sa hpyi ai lam ni ka matsing da wu ai.
KBC labau hta Kahkyen ngu ai gaw Mogaung manap gat sa ai Jinghpaw htinggaw Ga Hkyeng ni rai ga ai ngu nna Kincaid hpe shachyen ai kaw na, Ka Hkyens ni ngu shamying hkrum sai nga ai lam lahta e tsun sai. Dai hte maren tsun hkai ai ni law law mung ngai hkrum ga ai. Ndai lam gaw jaw ai lam re ngu nmu lu nga ai. Kincaid a matsing buk hta, Mandalay kaw nna Mali hka hku lung wa ai shaloi, Kakhyens ni a yi yinwa ni, shanhte a nga sat nga sa lam, Mogaung garai ndu ai ten hta shi hkrum sanu ai the, Mali hka kau shara mi kaw Chyum Laika pyi gam ya da wu ai lam chye lu ai. Ndai Kakhyens ni a lam shi myit lawm ai sha n ga, bum ntsa kaw nta galaw nna kahtawng hku nga ai hpe mu wu ai shaloi, Kincaid a myit hta ndai Ka khyens ni gaw lawu ga e hkrum yu sai Karen (Kayin) nat jaw ni hte grai bung ai sat lawat ni hpe mu ai shaloi, Sasana galaw mayu ai myit ni pru wa lu ai. Dai majaw, American Baptist Foreign Mission de lawu na ga si lawm ai laika ka nu ai. Dai gaw, 'in the distant highlands are multitudes of Kakhyens, a people who from time to time immemorial have resisted idolatry. What a field this is for the evangelist! What man, who feels for his fellowman, would not like to gird on the armor of God, and labour for the establishment of Christ's kingdom here? (Tegenfeldt 1973, p.82). Ndai shiga a majaw, Karen Sasana gaw Jinghpaw ni a ntsa grau n gun dat mayu ai lam re hpe mung sawn shut shara nnga nga ai.
Lahta na laika hpe yu ai shaloi, Ka khyens gaw Ga Hkyeng ni ngu ai ga kaw na pru wa ai nre hpe mu lu ai. Mandalay kaw naw nga ai ten hta, ndai Kakhyens ni a lam na da chyalu re hpe mung, India ga jarit de na Singphos ni a lam mung na da sanu ai. Bhamo (Manmaw) de du yang mu ai ni, Mogaung e du yang mu ai ni, Mali hka mayan ding yang lung wa yang mu ai ni yawng maren sha re majaw, yawng gaw Kakhyens ni she rai nga ma hka nga nna ka da wu ai. Mandalay kaw nna Mali hka hku Li shap let Mogaung de nhtoi 22 ya hta du ai lam; Mandalay – Mogaung gaw deng 350 tsan ai lam, Mugoung de na bai ginhtang wa ai ten damya hkrum nna India de nre sha Mandalay de singgu krin bai nhtang du wa ai shaloi, shi a manang ni grai mau mat ai sha n ga, Mandalay kaw mung hkawhkam arawng aya kashun hkat ai nzim shi ai majaw, mung masa grai shuk nna, lawan ladan Rangoon (Yangon) de nhtang mat wa ma ai lam ni hpe ka da ai Kincaid a shani shagu na ka matsing buk gaw, American Sasana ginjaw kaw na Magazine Laika man hta Sasana myit gang ai laika ngau ni byin wa lu ai. Dai majaw, American Sasana gaw Jinghapw ni a matu masha dat ra na lam byin hpang wa sai.
Ndai mabyin hte nshai ai sha, John Anderson (Bristish mung maden du 1867) a (Mandalay-Bhamo) hkrun lam report laika hta mung, "throughout the valley of the upper Irawady above Bhamo, but with the Kakhyen hills interposing their stratum of hill tribes between them and their brotheren of the Chinese states, the Shan element predominates, though contending with the wider Singphos to the west of the valley" ngu nna ka da wu ai. Singphos ngu ai hpe shi lang da wu ai. Ndai ga hpe, Leach mung Assam maga nga ai ni hpe Singphos ngu tsun ka da wu ai. Singphos ngu ai ga gaw Thai masha ni tsun shamying ai ga re hpe mung sang lang da nga ai. Myen amyu nig aw ndai hpe grau nna jai lang nhtawm (သိန္းေဖါ) ngu tsun lang ma ai.
Sasana sara Roberts hte Gies gaw 1892 du hkra, Kakhyens ni ngu ai ga hte ka lang ma sai. Sasana sara Ola Hanson du wa ai shaloi, ndai Kakhyens ni gaw kadai ni rai ngu bai gawn dat nu ai. Hanson shi nan mung ndai Ka Khyens ngu ai lam hpe grai myit shang sha let nhti nhtang gawn nhtawm lawu na hku tsun shaleng wu ai. Kachin ngu ai ga hpe kadai shamying nna kaning ngu ai lachyum re hpe Jinghpaw ni nchye na ma ai ngu nna hpang nu ai. Ola Hanson hku nna gaw gara hku sawk mu wu ai hpe bai yu yu ga.
Ka Khyen amyu gaw lahta Myen mung Mogaung, Bhamoo, lahta Sam mung hte hka hku, Hugawng pa mayan e nga ai amyu masha ni hta law malawng sat lawat bung ai ni hpe gumhpawn nna shamying ai re hpe gawn yu lu wu ai. Ndai amyu ni hta shaga ai ga nsen tsaw nem hte shai ai hku matut mahkai tsun shaga ai hpe mung mu wu ai. Raitim, yawng hte gaw labau ginju rum nna hkai hkrat wa ai Wa HKyet wa Singgawng kaw na yu hkrat wa ai ni re hpe n gup aga hte htawn hkrat wa ai labau hpe tsun hkai ai hta mu lu wu ai. Wa Hkyet kaw na pra hkrat wa ai ni gaw lawu na hte maren rai nga ai.
Gam- Marip wa Kumja Magam
Naw- Lahtaw wa Naw Lawn
La- Lahpai wa Daina La or (La Tsan)
Tu- Trsit wa Tu Hkum
Tang- Maran wa Ningshawng
Yaw- Nhkum hpan amyu
Hka- Lahtaw hka shu hka sha (Hanson a ningmu)
Kying- Maran amyu hpan ni rai ma ai.
Raitim, Wa Hkyet wa gaw madu jan masum lu nna shawng na madu jan Magawng Kabang Majan gaw Gumsa (Du) amyu ni hpe shaprat nhtawm, hpang na madu jan gaw Gumlau (Yu maya) ni hpe shaprat wu ai nga nna Jinghpaw ni hpe madung tawn hka ja ai Antropologist Leach bai gawn da nga ai. Dai majaw ndai Kakhyens ni hta gumsa hte gumlau hpe pawng dan mayu sam ai. Hanson gawn ai hku Wa Hkyet kaw nna sha gawn ai nga yang gaw, Wa Hkyet a shawng na labau hpe nhkra ya lu nga ai. Wa HKyet hta nlawm ai ni gw Kachin hta nlawm na lam bai pru wa nga ai. Wunpawng hta gaw, Wa HKyet hta nlawm ai shawng daw na ni mung lawm ai lam labau gaw tsun nga ai.
Lam maga mi hku bai yu ai shaloi, Ka-Khyens ngu ai ga hpe Miwa hte Sam ni jawm tsun shamying ai kaw na byin wa ai re lam lawu na hku sawk tam da wu ai. Tai ga shaga ai amyu hpe Shan (Sam), Braginyaw ga shaga ai amyu hpe Karen (Kayin), Jinghpaw or Dumhpaw or Chyinghpaw ga shaga ai ni hpe Ka-Khyens ngu ai hpe gawn yu wu ai. Sam hte Palaung ni gaw Jinghpaw ni hpe 'Hkang' bum masha ngu tsun nna, Jinghpaw ni mung ခ်င္ း-Chin ni hpe Hkang ngu bai htawt tsun lang nga ma ai. Miwa ni bai rai jang Jinghpaw ni hpe Ye Jein (masha shazai) ngu tsun shamying ma ai. Dai ga hpe nan Jinghpaw ni rai jang Yawyin ngu bai nsen shapraw lang nna Lishaw (Lisu) amyu ni hpe htawt shaga mu ai. Dai majaw Jinghpaw ni gaw (Hkang) ngu ai hte (Ye Jein) ngu ai hpe nhkap la nna, anhte gaw Jinghpaw she re ngu nna nga nga ai amyu rai nga ai. Ndai ga hpe Jinghpaw the kahtep ai Sam hte Miwa ni hku nna Ye Jein ngu tsun lang taw nga sai rai nga ai. Hkang-Jein ngu tsun ai hpe Jinghpaw nkau mi grau nna Sam hte kanawn ai ni gaw shanhte na shanhte Hkang-Je or Hkang Jin ngu tsun shamying nga sai. Kincaid gaw lawu ga na lung wa ai re majaw mung, Myen hte Sam ni hte Mandalay kaw na kanawn wu ai majaw mung ndai masha ni kaw na Hkang-Jein ngu ai ga hpe na da nu ai. Shi hku nna Ka-Khyens ngu ai ga si the ka matsing hpang nu ai. Mogaung e hkrum ai Jinghpaw ni gaw anhte Ga Hkyeng ni rai ga ai ngu yang ngu na, Khang-Jen rai ga ai ngu yang ngu na sai. Dai majaw Ga Hkyeng or Ka-Khyens ngu nna Sasana sara Kincaid garai ndu ai kawn tsun shamying nga sai hpe mu lu ai.
Raitim, Sam hku Hkang ngu ai hte Miwa hku Ye Jein ngu ai hpe Hkang Jein ngu nna bumga mayan e nga ai masha ni hpe galoi kaw nna tsun nga sai hpe gaw kadai nlu gawn shi nga ai. English ni a prat du wa ai shaloi, Hkang Jein or Hka Hkyen or Ka-Khyens ngu nna tsun hkrum sai. Raitim, Myen amyu sha ni gaw (Kha-Chin-ခါး ခ်င္) hkri hte Hka or (Ka-Chin-က ခ်င္) ka mayu ai amyu ngu ai nsen hte lachyum bai htai ai gaw Ma Khin Mya a ka mayu ai amyu hpe shamying ai re nga ai de du wa sai. Lam mi hku yu ai shaloi, Ma Khin Mya a shawng kaw nna Ka-chin nre sha Tinghpow ngu nna mung tsun lang nga sai hpe John Anderson a laika (1967) hta mu lu nga ai. Dai majaw, Myen hku nna Tinghpow (သိန္းေဖါ) amyu ngu ai madung rai nna (က ခ်င္၊ Ka mayu ai amyu) ngu ai gaw English ni tsun ai kaw na bau la ai ga nsen hpe ka da ai re ngu a dan a dawng mu lu nga sai. Lachyum madung gaw bum nga masha shazai ni (Hkang-Jein) ngu ai kaw na byin wa sai hpe mu lu nga ai.
Raitim, myit lawm hpa gaw, lahta Myen mung hpe English ni tara shang uphkang ai hpang Manmaw kaw Sasana lamu ga Acre (10) mung majoi masat ya, Sasana sara Roberts hte mung kaja hkau re ai Mung maden du Major Cook gaw "Ka-khyens ni gaw Chin hte grai bung ai" ngu tsun wu ai. Roberts gaw Jinghpaw ni a matu ga byan ai hta mung karum lawm lu ai hte, Major Cook tsun ai ga the maren English ni a n gup n gau kaw nna, Kakhyens hpe Ka-Chin ngu nna dai aten kawn shamying ang sai ngu ngai hku nna sawn la lu nngai.
Ndai mabyin ni a shawng daw de, Myen amyu ni hte grai wa htinglu htinglai kanawn ai lam nnga ai majaw (က ခ်င္ Ka Chin) amyu ngu tsun na lam mi nnga nga ai. Dai majaw, Myen ga hku nna Kachin ngu ai hpe kaga mi (ka mayu ai amyu) ngu gale lang na lam mi nnga ai sha n ga, hka-hkri( ခါး ခ်င္ ) ngu na lam mung nnga nga ai. Sasana sara Kincaid e tsun ai Kakhyens (Ga Hkyeng) ni ngu ai mung shi hku nna gyin shalat ai (or) Ga Hkyeng ni hte hkrum nna Ka Hkyen amyu ngu na lam mung nau wa njaw shi nga ai. Jinghpaw ngu ai hta Wunpawng amyu yawng hpe bum nga masha shazai ni ngu yang mung, ndai prat hta nau wa mi nhtap htuk dum saga ai nhten. Jinghpaw ngu ai ga langai chyu mung (Masha) ngu ai sha re nga nna tsun hkai ma ai. Dai majaw kaga alak mi Marip, Lahtaw, Lahpai ngu ai hte Maru, Lashi, Tsi ga shaga ai amyu ni yawng hpe hkyawm hkra tsun gin lawm na mung nmai byin nga ai. Dai majaw Kachin ngu yang Wunpawng amyu yawng lawm sai ngu tsun na yak tim, ndai prat hta Kachin ngu ai gaw Wunpawng amyu ni ngu tsun lang ra wa sai. Antropology hku bai gawn yang chyawm gaw ndai masha shazai ni gaw Mongo-Tibetan kaw na yu hkrat wa ai Tibeto-Burman de bai gale du wa na re.
Wunpawng amyu ngu ai hta gaw Gumsa hte Gumlau (Wa Hkyet Singgawng a madu jan Magawng Kabang Majan) kaw na prat pra ai ni re ngu ai ht alai, Jinghpaw ni a lam hpe madung tawn sagawn ai Antropologist E.R. Leach bai sang lang dan ai gaw:
1. Kachin - Wunpawng Amyu ngu ai hta hpan lahkawng lawm ai. Gumlau hte Gumsa, Du hte Darat Daroi hpe gumhpawn nna tsun ai re nga ai.
A. Du Leng- Gumlau
B. Tsasen- Gumsa hte Gumlau
C. Gauri- Gumsa
2. Atsi (Zi- Zaiwa) Gumsa hta lawm nna Maru-Lhovo hte Jinghpaw a lapran ga shaga ai.
3. Maru (Lhovo) Nkau mi Gumsa, nkau mi Gumlau
4. Lashi (Lachid) Law malawng Gumlau
5. Nung-Rawang (Hka-nung) Gumlau
6. Lisu or Lishaw (Yaw Yin)- nlu gawn shi wu ai.
Sawk yu lu na lam gaw:
1. Guide to the American Baptist Foreign Mission Society records, 1813-1961, Collection Number: 4424. Division of Rare and Manuscript Collections, Cornell University Library, American Baptist Missionary correspondence, 1829-1900, Eugenio Kincaid, 1830-1856 Box 2 Folder FM-22; Box 3 Folder FM-23
2. Hanson,Ola. The Kachins: their customs and Tradition, (Rangoon: American Baptist Mission Press, 1913), p.13-14.
3. Leach, E.R. Political System of Highland Burma, (London: Bell, 1954), p.56-59.
4. Anderson, John. Mandalay to Momien: a narrative of the two expeditions to western China of 1868-1875, (Culcutta: Macmillan, 1876), p.285.
5. Tegenfeldt, A Century Growth: Kachin Baptist Church of Burma, (Pasadena: William Carey Library, 1974).
Subscribe to: Posts (Atom)


c: text/html

text:
Hkungga tsawra ai Nu wa hpunau ni,
Kyu hpyi tara sadik lu sha gam ai, wan gam ladaw bai du wa sai re.
N-dai lu sha gam kyu hpyi tara sadik ai lam gaw, Kahtolic nawku hpung kata sha nre, Orthodox, Anglican, Lutherans, Methodists, Evangelists, Presbyterians hte kaga hpunau Hkrsitan hpung ni hta mung, grai ahkyak ai aten ladaw rai nga ai.
N-dai lu sha gam kyu hpyi tara sadik ai lailen hpe galoi ten kaw na galaw hpang wa ai kun? nga nna san ai masha ni nga ma ai re.
Karai Kasang kaw lu sha gam nna kyu phyi ai lam gaw, Madu Yesu pyi garai n-shangai shi ai ten, Chyum Laika ga shaka dingsa kaw na hpang wa sai re. Chyum laika ga shaka dingsa Yona laika hta, Ninive masha ni gaw, Myihtoi Yona tsun shadum ai majaw shanhte a mara ni hpe myit malai lu ai hte, lu sha gam kyu hpyi lai wa nna, Karai Kasang a aridan kaw na lawt lu ai lam hpe hti lu nga ai.
Chyum laika ga shaka dingsa na Prumat wa ai laika 34:28 hta, Mawshe gaw, Karai Kasang kaw na Tara Kanu lam shi hpe lu la na matu, Sinai bum ntsa kaw, nhtoi 40 ya tup, n-lu n-sha rai nna kyu hpyi tara sadik lai wa ai.
Bai nna, Hkawhkam laika 1, 19:8 hta, Mihtoi Elia gaw, Horeb bum kaw Karai Kasang hte hkrum na matu, nhtoi mali shaya tup n-hkring n-sa, n-yup n-sha, hkawm sa ai hpe na lu nga ai.
Dai hta grau nna, Mt 4:2 hta, Karai a Kasha Madu Yesu hkum nan, zaibru jang kaw nhtoi 40 tup kyu hpyi tara sadik ai lam hpe anhte ni lu hti nga ai re.
Dai majaw, lu sha gam nna kyu hpyi ai lam hpe, moi Chyum Laika a ga shaka dingsa prat kaw na hpang wa ai hte, ga shaka n-nan Madu Yesu a lakhtak hta mung nga lai wa nna, ya dai ni na aten du hkra, Karai Kasang hpe kamsham ai kashu kasha ni yawng grai ahkyak manu shadan nna galaw nga ga ai re.
Kahtolic nawku hpung kata hta gaw, madu a shading AD 325 hta, Nicea mare kaw galaw ai mungkan nawku hpung zuphpawng hta, tara hkrang hte hkrak atsawm sha masat shagrin lai wa sai re. Madu Yesu hte Mawshe gaw, nhtoi 40 ya tup Karai Kasang kaw lu sha gam tara sadik lai wa ai hpe la nna, lu sha gam ai aten ladaw hpe mung nhtoi 40 masat da lai wa sai.
N-dai lu sha gam ai aten ladaw hta, malu masha ni hpe shayawm sha ai lam ni, matsan jam jau ai ni hpe garum madi shadaw ai lam ni, kyu hpyi tara sadik ai the mara ni hpe koi gam ai lam ni galaw sa wa na matu nawku hpung kaw na hpung masha ni hpe n-gun jaw lam madun da nga ai.
Lu sha gam aten laman, bat manga ya shani shagu, madu Yesu ndang hta jen noi si hkrum ai hpe dum nna, nawku jawng kaw u-dang gawan kyu hpyi ai lam ni sa lawm na matu hte, dai shani shan ni hpe koi gam na matu mung, nawku hpung kaw na sharin ya nga ai. Grau nna lu sha gam ladaw du shang wa ai wanwu chya hkam la ai nhtoi hte, Madu Yesu si hkam ai bat Manga ya shani hta, laklai ai hku na lu sha koi gam ai hte kyu hpyi ra ga ai re.
Raitim, asak 14 ning n-pu na ma ni hte asak 60 lahta na masha kaba ni, machyi ai masha ni, bu hkawm ai masha ni hte, bungli shaja galaw sha ra ai matsan masha ni gaw, lu sha koi gam n-ra ai nga nna, nawku hpung masat da ya nga ai.
Bai nna n-dai wan gam ladaw hta, nawku hpung kata num hkungran poi hte kaga pyaw poi kaba galaw ai lam ni, ladu lai lu sha nang bam nna pyaw lai ai lam ni hpe koi gam na matu mung, shadum da nga ai.
Nu wa hpunau ni,
Anhte hpung masha nkau mi hta byin chye ai. Wan gam ladaw du sai nga yang, lu sha gam kyu hpyi ra sai, poi nmai galaw sai nga nna, myit n-pyaw ai hte myiman muk muk rai mat chye ai.
Kaja wa nga yang, n-dai wan gam ladaw gaw, anhte a mara ni hpe kashin kau ai aten, Karai Kasang a matsan dau lama ai hpe hkam la ai aten the, tinang a prat hpe grau mai kaja hkra gram lajang la ai aten re majaw, grai kabu mai ai aten re.
Lu sha koi gam ai ngu ai mung, anhte a wenyi a matu sha nre, anhte a hkum hkrang hkam kaja lam a matu mung grai ahkayk nga ai hpe, tsi hpungtang hpaji du ni sawk sagawn tang madun lai wa ma ai.
Dai ni mungkan ntsa hta, nlu lu nlu sha nna si ai masha htan na, ladu lai hte sha ai majaw ana yoga amyumyu byin nna si ai masha ni grau law ma ai re.
Dwi sau ai malu masha ni hpe ladu lai hte sha ai majaw, sai lung sai rawt ana, jit dwi sai dwi ana hte, salum ana ni lu nna masha wan lam kaba shaning shagu asak sum nga ma ai. N-lu sha ging ai malu masha ni re ai, tsa chyaru, ka-ni, salik ni hpe lu sha ai majaw mung, masha wan lam kaba si hkrum nga ma ai.
Nu wa ni, karai kasang hpan da ai asak rawng ai amyu hpan hta, anhte shinggyim masha ni gaw, lu sha ai hta mak dik htum, tara kata lu sha htum hte, hpan amyu law htum sha ai ni re da.
Du sat ni gaw lu sha ai lam hta, rit kawp tara nga ai.
Dumsu nga ni gaw, tsing sha sha ai, shan nsha ai. Sharaw hkanghkyi ni gaw, shan sha sha ai, tsing nsha ai. Kaga du sat amyu ni mung, shi the shi sha asak hkrung na matu lu sha ma ai re.
Raitim, anhte shinggyim masha ni gaw, lu sha ai hta ritkawp tara nnga ai. Shan the seng nna mung u shan, wa shan, nga shan sha n-ga ai, gwi shan, nyau shan, lapu shan, shu shan, yawng sha ai. Namlap hpan maga de nga yang mung, sha nsi wa ai baw rai yang gaw, yawng sha ai hku rai nga ai. Malu masha ni hpe, ju sha ai, shadu sha ai, ga-ngau sha ai, ka-kang sha ai, kapung sha ai, ka-i sha ai, jahkraw sha ai, hpan amyumyu galaw sha chye ga ai. Sha ai nam chyim hpan maga de nga yang mung, dwi ai mung sha ai, sau ai mung sha ai, jap ai mung sha ai, hkri ai mung sha ai, hka ai mung sha ai. N-mai sha ai si wa chye ai baw, tsa chyaru, ka-ni ni hpe pyi lu sha ai ni rai ga ai. Galang marang myit ru yang, yu sat tsi ni, gung ni hpe pyi lu sha ai shinggyim masha ni rai ga ai.
Dai majaw, anhte shinggyim masha ni gaw, lu sha ai hta sadi sahka ai lam n-nga ai, shadawn sharam ai lam nnga ai. Malu masha hta kadawng bang nna, prat sum ai lam ni law law lang byin lai wa saga ai re.
Adam hte Eva mung, hkum sha ngu ai namsi hpe sha nna, n-pawt mara galaw shut lai wa ma ai. Madu Yesu hpe nat tsadan gunglau ai shaloi mung, nambat langai malu masha hte shawng gunglau ai re. Kansi nga ai Madu Yesu hpe nat tsadan gaw, nlung hpe muk shatai nna sha na matu tsun lai wa ai.Raitim madu Yesu gaw, masha gaw muk hte sha nre, Karai Kasang a Mungga hte asak hkrung ra ai lam tsun nna nat tsadan hpe dang kau lai wa sai.
Dai re ai majaw, anhte a prat hta malu masha gaw, ahkyak ai raitim, Karai a Mungga gaw grau ahkyak nga ai. Asak hkrung na matu malu masha sha ra ai raitim, tara kata hkrup mara ladu lai hte sha yang si wa chye ai hpe mung dum ra nga ga ai re. Malu masha ni hpe hkam ja lam hte htuk hkra lata sha chye ai, sadi sahka shadawn sharam nna sha ai lam gaw, anhte a wenyi sak hkrung lam a matu sha nre, anhte a hkum hkrang hkam kaja lam a matu mung grai ahkyak nga ai re. Dai majaw, Wan gam ladaw hta lusha gam tara sadik nna, anhte a hkumhkrang wenyi hkamja wa na matu shakut sa wa nga ga.
Karai Kasang yawng hpe shaman ya u ga.
Wa Jau John Galang La Raw
Radio Veritas Asia Jinghpaw nsen shapoi dap
Manila, Philippines

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Masat
( 1 ) Dap Ba, Masat ( 7 ) Dap Dung Ginra Putao Ginwang Nhka Ga Mare
lahta kaw Dap Jung Post jahkrat da ai Tinang K.I.O MHH Masat ( 2 ) Dap
Kung na Lat Du Pahkawng Tang Hkam hpung marai (12) hte Tai Myen Hpyen
Hk.L.Y (137) Dap ni hte Dang Gu Tang hpung ni lawm nna N-gun (200) hpung
ni gaw Tinang K.I.O Post jung da ai Nhka Ga de du pru wa ai majaw
Nhtoi:- 1-9-2013 ya shani Gasat poi byin wa sai, Myen Hpyen maga marai
(3) si, Myen Hpyen Du Zaw Myu Set si lawm, Tinang K.I.O maga marai ( 1 )
Hpyen Ma, Ja Lun Tu asak ap nawng mat sai.
Tai
Myen Hpyen ni gaw Si lawm mat ai Hpyen Du wa hpe Mang shaw la na ngu ai
Ga Baw hte Tinang K.I.O Ginra de htu kanaw shang wa ai majaw K.I.O Dap
Jung nga ai Nhka Ga (MHH) Post hpe yen kau da sai lam nga ai.
Tai Myen Hpyen ni gaw shanhte a masha machyi si sum ai
majaw, Nhka Ga, Marawt Ga, Ding Hkyet Ga Mare hkan na Mungchying
Mungshawa ni hpe Adup kayat, gyit zingri rai mungchying mungshawa ni machyi jam jau hkrum nga ai lam hpe na chye lu ga ai.
Ya ten Myen Hpyen ni gaw Putao Machang Baw kaw nna Jak Li
hte Hpyen N-gun, Laknak N-gun Dingyang htaw shalet bang nga sai hpe
chye lu ai.
Mungchying Mungshawa ni gaw Dang Gu
Tang hpung ni hpe n ra sharawng, n hkap la ai law malawng rai wa ai
majaw, Ya na zawn Tai Myen Hpyen ni hte Dang Gu Tang hpung ni pawng nna
Lamu ga shanyen shara shagu htu kanaw hkawm wa ai re lam hpe chye lu ai.
—
By: JPKS blog,FB,news
Tai Myen Hpyen ni gaw Si lawm mat ai Hpyen Du wa hpe Mang shaw la na ngu ai Ga Baw hte Tinang K.I.O Ginra de htu kanaw shang wa ai majaw K.I.O Dap Jung nga ai Nhka Ga (MHH) Post hpe yen kau da sai lam nga ai.
Tai Myen Hpyen ni gaw shanhte a masha machyi si sum ai majaw, Nhka Ga, Marawt Ga, Ding Hkyet Ga Mare hkan na Mungchying Mungshawa ni hpe Adup kayat, gyit zingri rai mungchying mungshawa ni machyi jam jau hkrum nga ai lam hpe na chye lu ga ai.
Ya ten Myen Hpyen ni gaw Putao Machang Baw kaw nna Jak Li hte Hpyen N-gun, Laknak N-gun Dingyang htaw shalet bang nga sai hpe chye lu ai.
Mungchying Mungshawa ni gaw Dang Gu Tang hpung ni hpe n ra sharawng, n hkap la ai law malawng rai wa ai majaw, Ya na zawn Tai Myen Hpyen ni hte Dang Gu Tang hpung ni pawng nna Lamu ga shanyen shara shagu htu kanaw hkawm wa ai re lam hpe chye lu ai.


text:
Palawng Naw Tawng
Kachin ni a Gumrawng Gumtsa (Democracy) masa gaw Greek Athens masha ni a Democracy masa a shawng e nga lai wa sam ai. Kachin Democracy masa, Gumrawng Gumtsa masa gaw moi chyaloi n hkoi kaw na nga sai rai. Gumrawng Gumtsa Du kata nga nna mung shawa up ai lai masa gaw lawu na mabyin hta npawt da let Greek masha ni a shawng e pyi nga lai wa sai nhten ....
Gumrawng Gumtsa masa (Democracy- δnuokpatίa) ngu ai ga hkum gaw “Demos” hte “Kratos” ngu ai Heleni ga kaw rai nga ai. De a lachyum gaw Demos = Mung Shawa (people) hte Kratos = Up hkang ai (rule) ngu ai re. Dai majaw Democracy ngu ai gaw Mung shawa up hkang ai lai ngu lachyum re.
Kachin ni a Gumrawng Gumtsa (Democracy) byin wa ai lam gaw: Moi Hpung In Hpung Chyan ga hta Hpung Ing hka ngu ai hka langai mi nga ai. Dai hka hkin-gau shara mi kaw Ganghpoi ga hta “Hka - mung - naw, lung - dawn - daw” ngu tsun ai “Hpung Ing Hka Hkrit Mungdawn” ngu ai lungdawn langai mi nga ai. Lani mi hta Tangai Ma Ja Ing ngu ai num langai mi gaw shi a kasha ma chyangai hpe sanen hte hkayawp nhtawm nlung lungdawn ntsa e tawn u ai. Shingrai shi rai hkrut nga yang ma chyangai hka de hkrat bang mat wa ai. Shi nlung ntsa de mada yu yang ma hpe n mu u ai. Hka de bai mada dat yu ai shaloi hka ntsa e sanen yawng taw nga ai hpe mu jang shi a kasha hpe hka na baren la sai ngu shi sawn u ai.
Shaloi Tangai Ma Ja Ing gaw yawn dik ai hte “Singgawng Bum Mu e, Nye a tsawra dik ai kasha hpe hkrit mungdawn la-ing na lungka naw baren e la nu ai law! 7 ning re ai Nga Hkaineng hpe ju jaw nna hkungga na law,” ngu nna marawn hkrap shabam let dai lungdawn hpe hkindit u ai. Dai jang jan shingkang akajawng sha nip wa nna mu kaba ngoi ai hte baren hpe achye nna nlung ntsa e mara tawn ya u ai. Ma a mang hpe mung shaw tawn ya u ai. Dai majaw Tangai Ma Ja Ing gaw Dumsa La Yawng ngu ai hpe shaga nhtawm Mu nat hpe ga sadi hte maren, 7 ning re ai Nga hkaineng langai sat jaw nu ai. Dumsa La Lawn wa jaw ai mungga hpe Mu -sheng Du (Mu Nat Daju) wa grai ra mat ai majaw shi hpe Mu-sheng ga de shaga u ai. Mu-sheng de du ai shaloi lahta Sinlap Mu hpe dai 7 ning re ai Nga hkaineng hpe dumsa nawng shangun u ai. Dai dumsa ngut jang Mu-sheng wa gaw dumsa wa hpe shaga la nna mare lahkawng hpe madun u ai: marai langai mi gaw mare bug anta ni aje ashin rai, nta wan nat rai, gali galaw, galum kahtam rai nga ai mare hpe shawng madun u ai.
Dai hpang maga mi de na mare hpe madun ai shaloi dai mare gaw mare buga ni, mare lam ni grai pyaw, grai tsawm nna nta galu lu re ai ni hpring nga ai, mare masha ni mung simsa nna nta shagu wanhkut mawng let mare masha ni grai pyaw, grai myit hkrum nga nga ai mare hpe madun u ai da. Dai shaloi Mu-sheng wa gaw dai mare lahkawng kaw na gara mare hpe ra nta? Ngu nna san u yang Dumsa wa gaw simsa let ngwi pyaw ai mare hpe she ra sharawng ai ngu tsun wu ai da.
Shaloi Mu Nat gaw Dumsa La Lawng hpe tsa tsamai mi hte, nbaw shat gum yawn 7, mai-aw ndum hta bang ai tsa dinghkang 7 jaw dat nna htet dat ai gaw, “Ndai hpe nang kaw sa wa ai mare masha ni hta na matsan jahkrai, gaidaw gaida ni hpe shawng gam jaw u, ngam ai hpe du salang ni hpe jaw jaw u,” ngu htet dat ai da. Dai hpe Dumsa La Lawn wa gaw shi a shara de bai du hkra wa ai shaloi mare masha ni hte garan sha yang kahtawng jahku 9 hpawt sha ma ai da. Mu Nat a ma tsun hte maren dai lu sha ai ni yawng gumlau rawt yang awng mat ma ai da. Dai kaw nna Gumrawng Gumtsa (Democracy) Mung paw pru hpang ai da.
Kahtawng ni hta mare agyi tang san nna up hkang nga ma ai. Mare shawa n ra sharawng jang dai agyi wa hpe jahkrat kau nna kaga htap htuk ai gyi langai mi bai tang mai nga ai. Du prat hta Du wa a kasha Du bai ga law ai zawn agyi wa a kasha nan ashe agyi bai galaw ra ai ngu ai lam n nga ai.
Gumrawng Guntsa prat hta ahkun hkanse hta ai lam, ningbaw wa a nta gap ya ra ai lam, yi hkyen ya ai lam, n nga sai. Tara daw dan lam hta mung myi man n lata ai tara masa lam hpe lang nga sai. Labau hte maren chye lu ai hku nga jang Jinghpaw Wunpawng ginra hta Gumrawng Gumtsa Mung shawng gaw da hpang ai gaw:- Ndup Dumsa Mung,Tang Mai Kawng - Hpung Ing Yang, Mali Hkrang Walawng, N-gum La Shara ni hta rai nga ai. Dai kaw nna she shara shagu paw pru wa ai rai nga ai.
Jinghpaw a Democracy lai gaw langai hkrai hpe lit la ai. Matsan, gaida, jahkrai nmai ni hpe npawt da ai Yesu a lai rai nga ai hpe mu lu ai. Yesu gaw gap ai democratic society gaw langai hkrai hpe lit la ai wuhpawng hte masha nsawn hkrum ai (outcast) ni hpe madung da ai rai nga ai.
Jinhpaw amyu sha ni Democracy gaw Greek Athens ni hta grau hkum tsup ai. Greek Athens democracy gaw num ma ni hte mayam ni hpe masha hku nsawn ai. Ahkaw ahkang n jaw da ai. Garan ginhka da ai. Jinghpaw ni a Democracy lai len gaw Amyu Shayi Num (Tangai Ma Ja Ing) a nsen hpe madat ya ai, ahkyak la ya ai kaw na hpang wa ai. Sumsing kum hpa nbaw shat hpe mung matsan jahkrai, gaidaw gaida kaw ni kaw na she hpang nna garan ai. Arawng aya lu ai masha ni, La wangan ni kaw na n hpang ai hpe mu mada ai.Mung shawa kaw nah pang ai. Bottom up re. Chye chyang ai masha lachyawk kaw na hpang ai Top down n re. Lahta na lam ni hpe myit shaku yu nna kaji htum ni hpe shawng sharawt ai, ahkyak la ai Gumrawng Gumsa Mungdan gaw gap sa wa ra nga ga ai. Dai the maren Kachin ni a mung masa chye na matu gaw Gumchying Gumsa, Gumrawng Gumtsa hte Gumlau ni a myit jasat lailen hpe akrit akrai chye na da ra nga ai rai.
Mahta ai laika ni:-
Duwa Lawang Li, Jinghpaw Wunpawng Sha Ni Nga Yu Hkrat Wa ai Ahtik Labau.
Marip H. Naw Awn, Labau Ginshi.
http://www.democracyinprinciple.com/…/the-democracy-of-anc…/


text:
Hkrap let wa’pu shup nga na malai, Hkrap let raitim Annau ni yaw shada ai pandung du hkra dating ga ngu nna n-gun shawng jaw mayu ai.
Anhte laga myu bawsang ni myit mada ai,.. Jet ai Federal Munghpawm hpe myen asuya hte ku (saboi) ntsa e bawngban nna jawm gawgap mayu ai rai yang,.. Myen asuya atik anang shabyin mayu taw nga ai mungdan ting gap hkat jahkring sign htu lamang hpe shawng nmai htu ya na re.
Anhte laga myu bawsang ni myit mada ai,.. Jet ai Federal Munghpawm hpe myen asuya hte ku (saboi) ntsa e bawngban nna jawm gawgap mayu ai rai yang,.. Myen asuya atik anang shabyin mayu taw nga ai mungdan ting gap hkat jahkring sign htu lamang hpe shawng nmai htu ya na re.
Lama na gap hkat jahkring sign htu ngut ai hpang ga’lahtum n shut byin pru wa na myen asuya a masa gaw..
(1) Mungdan gawgap tara constitution ningnan bai jawm ka lu na matu myit mada mai sana nre, gram ka lajang na matu pyi ram ram yak mat sana re.
(2) Thein Sein asuya kyant hkaing party (hpyen asuya) hpe asak bai matut ya ai hte bung mat na sha re.
(3) Thein Sein asuya a mungmasa, sutmasa, hpyenmasa, yawng gaw mungdan kata hte maigan mungdan ni a man e ram ram tsaw mat sana sha re.
(4) Ku (saboi) ntsa e mung masa jahkrup jahta ai shaloi Anhte a dukrung kaw lungdung nna ga ja hte dip shagyeng wa chyalu sha re.
(5) Myen asuya ladat amyu myu hku maw lanyet nna dip shagyeng wa jang laknak lang Rawt Malan Wuhpung ni langai hte langai nru nra byin mat wa chye ai.
(6) KIO/KIA a ntsa e Wunpawng (Kachin) myusha ni a madi shadaw taw nga ai myit dating lam yawm mat wa chye ai.
(1) Mungdan gawgap tara constitution ningnan bai jawm ka lu na matu myit mada mai sana nre, gram ka lajang na matu pyi ram ram yak mat sana re.
(2) Thein Sein asuya kyant hkaing party (hpyen asuya) hpe asak bai matut ya ai hte bung mat na sha re.
(3) Thein Sein asuya a mungmasa, sutmasa, hpyenmasa, yawng gaw mungdan kata hte maigan mungdan ni a man e ram ram tsaw mat sana sha re.
(4) Ku (saboi) ntsa e mung masa jahkrup jahta ai shaloi Anhte a dukrung kaw lungdung nna ga ja hte dip shagyeng wa chyalu sha re.
(5) Myen asuya ladat amyu myu hku maw lanyet nna dip shagyeng wa jang laknak lang Rawt Malan Wuhpung ni langai hte langai nru nra byin mat wa chye ai.
(6) KIO/KIA a ntsa e Wunpawng (Kachin) myusha ni a madi shadaw taw nga ai myit dating lam yawm mat wa chye ai.
Thein Sein asuya mungdan ting gap hkat jahkring na matu tsun gajai wa ai 2013 June shata kawn ndai aten du hkra atsawm sha maram yu yang ahkyak madung gaw 2008 constitution hpe shagrin shangang mayu ai masing sha re. Bai nna, mungmasa jahta ai shaloi 2008 constitution shingwang kata de gau ngwi ngwi gang bang la ai masing re.
Bai langai mi Anhte laknak lang Rawt Malan Wuhpung ni chyena tawn ra ai gaw 2008 constitution hten run mat wa na hpe Thein Sein asuya grai hkrit taw nga ai wuhpung ni gaw NLD party hpung ni mung nre, gara mungmasa party hpung ni hpe mung nre. Laknak lang Rawt Malan taw nga ai Anhte bawsang ni hpe sha hkrit taw nga ai re.
Ndai ten hta anhte chyena tawn ra ai bai langai mi gaw, moi lai wa sai ten ni hta gaw myen asuya ni masu sha ai hpe anhte kam ya ai majaw myen asuya ni mung anhte hpe kam ai. Raitimung daini na aten hta gaw myen asuya ni a masu sha ai maw lanyet masing hpe Wunpawng Mungdan Shanglawt Asuya KIO/KIA gaw tsepkawp nkam ya mat sai re majaw myen asuya ni nan mung Anhte hpe nkam mat sai ten re.
Lachyum gaw Anhte mung myen asuya ni hpe nkam mat, myen asuya mung anhte hpe nkam mat, shi mung nkam, ngai mung nkam, nkam hkat mat sai masha lahkawng gara hku bai ni gahtep wa lu na i? Myen asuya kaw na hpa baw myit mada na lam nga nna pawng nga mayu na i?
Kaja wa teng sha tsun ga nga yang, Myen asuya myit magyi magaw nrawng ai rai yang, maw lanyet myit nrawng ai rai yang, myit sanseng ai rai yang, shinggyim nau na myit rawng ai rai yang, maren mara ahkaw ahkang jaw mayu ai rai yang, MUNGMASA SHAWNG BAWNGBAN GA NGU AI HPYI SHAWN LAM HPE KABU GARA HKAP TAU LA MAI AI BUNGLI NAN RE.
Kaja wa teng sha tsun ga nga yang, Myen asuya myit magyi magaw nrawng ai rai yang, maw lanyet myit nrawng ai rai yang, myit sanseng ai rai yang, shinggyim nau na myit rawng ai rai yang, maren mara ahkaw ahkang jaw mayu ai rai yang, MUNGMASA SHAWNG BAWNGBAN GA NGU AI HPYI SHAWN LAM HPE KABU GARA HKAP TAU LA MAI AI BUNGLI NAN RE.
Anhte Laknak lang Rawt Malan Wuhpung ni hte shanhte myen asuya ni a lapran hta mungmasa shawng bawngban nna lahkawng maga mungmasa myit hkrum lam ni hpe ninggam hte ninggam lu la mat wa jang gaw mungdan ting gap hkat jahkring sign nhtu tim mungdan gaw simsa mat wa na sha re. Ndai hpe shanhte myen asuya ni n chye ai nre, shanhte pyi grau chye ai, Anhte hte myen asuya byin taw nga ai majan gaw mungdan laga hte (or) mungdan hte mungdan byin taw nga ai majan nre, kundinghku langai mi a kata kaw sha byin taw nga ai mungmasa majan she re. Dai majaw ya gaw tinang a mungdan kata kaw mungmasa shawng bawngban mai sai ten mung rai sai.
Laknak lang taw nga ai lahkawng maga na hpyendap a lapran hta byin taw nga ai majan hpe gaw sign nhtu hkat tawn tim lahkawng maga na seng ang ai ningbaw ni hku nna n-gup aga aming order matsun hte pyi mai jahkring tawn ai bungli she re. Lahkawng maga gap hkat jahkring myit hkrum sign shawng jawm htu tawn tim mungmasa myit hkrum lam nlu jang gaw bai gap hkat ra wa chyalu sha re.
Dai rai yang myen asuya hpa majaw mungdan ting gap hkat jahkring sign htu poi hpe shawng galaw lu na matu dip n-gun jaw taw nga ai i? Lachyum gaw asan sha dan dawng taw nga ai. Maren mara ahkaw ahkang hte gawgap ai Federal munghpawm hpe tsepkawp nkam jaw ai majaw laknak lang Rawt Malan wuhpung ni yawng ma hkra hpe shawng gyit hkintum tawn kau mayu ai masing re. Dai majaw myen asuya hku nna mungdan ting gap hkat jahkring sign shawng htu nna mungmasa bawngban ga ngu ai lam gaw Anhte hpe HKRAP LET WA PU SHUP NGA SHANGUN HKYEN NGA AI HPE DUM GA.
2011 ning majan bai byin wa ai shani kawn Wunpawng Mungdan Shanglawt Asuya KIO/KIA a yaw shada dawdan tawn ai, mungmasa myit hkrum lam hpe shawng lu hkra shawng bawngban nna dinghku majan simsa mat wa hkra shakut na ngu ai dawdan masing gaw tengman ai lam re majaw Karai Kasang mung Anhte hpe pawnba la na re kyu hpyi garum nga ga. Mungmasa shawng bawngban na ngu ai Annau ni a dawdan masing hpe myen asuya ni nkam hkap la nna majan kaba bai baw wa jang gaw hkrap myi prwi hte raitim Annau ni yaw shada ai pandung du hkra anut ga, Karai Kasang gaw shi a kasha ni hpe hpang de ntawn da ai, pawn la nna shi a shawng kaw tawn na ra ai.
Sau Nan Du
By-JPKS


text:
De,
Myitrum manang ni, “Kadai Rai” ngu ai laika ka dat ai. Majan shiga gaw n na ai. Taimuh nnan Tun Tun Naung a lam loi mi matsing da ga. Ndai wa hpe shanhte shada grai byin ai ngu, shakawn da ai re da. Maning gasat poi grai lawm yu sai; Tatma 88, Tatmuh re. Dap Ba 3 ni shakrip kau dat hkrum nna, ganoi ma mat tim, Lungzep kawng gasat poi hta shanhte tsun ai,“အေျမာက္နဲ႔ လမ္းရွင္းမယ္၊ အေလာင္းနဲ႔ လမ္းခင္းမယ္” nga ai hte maren, M hpyenla 300 daram asi hkam nna, 10 ya ting gasat yang KIA hpyenla ni marai 2 sha dinggret ai rai tim, M n dang sat wa ai majaw gan yen kau da ai hpe shanhte Padang dip lu sai ngu, arawng grai lu mat ai rai lu ai. Ndai wa she byin sana re ngu, ya Taimhu aya shakap dat ya ai hku re. Shi kaning rai bai myit rawt nna shamu shamawt bang wa na kun? Shanhte shada pyi grai mazut dum ai wa re majaw, “ Hpyen hpe hkum tak kaji” nga ai hte maren sadi maja nga ga. Kyu hpyi madang grau shatsaw dat ga.9.9.2012 hta LZ shamwi kau na ngu nna mung wau nga ma ai da.
Shana ai,
JIC*****
Kadai Rai ?
Kadai wa, share bu nga a ta ?
Kadai wa, kawngkre bu nga a ta?
Kadai wa, masu hkalem bu nga a ta ?
Kadai wa, mazut bu nga a ta?
Kadai wa, mazep bu nga a ta?
Kadai wa, gumrawng bu nga a ta?
Kadai wa, matse bu nga a ta?
Kadai wa, tsadan rai nga a ta?
Kadai wa, lagut damya rai nga a ta?
Kadai wa, jahkrit shama hkawm nga a ta?
Kadai wa, roi rip hkawm nga a ta?
Kadai wa, nat sat zingri hkawm nga a ta?
Kadai wa, lanak grau nga a ta?
Kadai wa, mawlu mawsha bu nga a ta?
Kadai wa, n hkru bu nga a ta?
Kadai wa, myit htum shoi chyum bu nga a ta?
Kadai wa, baw sin bu nga a ta?
Kadai wa, mang hta kyin nga a ta?
Kadai wa, manghkang kaba a ta?
Kadai wa, ga law hkat nga a ta?
Kadai mahtang, shagri brep nga a ta?
Kadai wa, hka tsip tsip nga a ta?
Kadai wa, hkrit gari bu nga a ta ?
Kadai wa, n kam hkam nga a ta?
Kadai wa, myiman kang nga a ta?
Kadai wa, kaya hkrum nga a ta?
Kadai wa, wau si bu nga a ta?
Kadai wa, htuhti bu nga a ta?
Kadai wa, n-yun bu nga a ta?
Kadai wa, asai n-gring a ta?
Kadai wa, lachyum shut nga a ta?
Kadai wa, manya bu nga a ta?
Oh! Ga san latsa tim, n ma na .
Shanglawt Tsing
(6.9.2012,6:00AM)


text:
Karai Hpe Tam Mu Na Yak A Ni?
DAW I
Nbung hkat ai shinggyim masha ni a mu mada, chye na hkam la, hkawn hkrang ai kraw dung makam shai hkat ai zawn; kam sham ai hte Karai hpe chye na hkawn hkrang la ai lam mung nbung nga ai.
Chyum Jawng lung ai shaloi, Systematic Theology ngu ai sharin la ra ga ai. Dai gaw Karai Kasang ngu ai hpe mungkan ting chye na hkawn hkrang da ai (world view) hku nna mu la chye la na lam rai nga ai. Dai Karai a lam hpe chyum laika kaw ka da sai hte bai shacyaw nhtawm sharin la ra nga ai. Kalang lang gaw chyum laika hta rawng ai yawng hpe hkan sa na n gun dat ai nga yang Karai Kasang hte tsan gang wa lu ai. Bai chyum laika hpe nau nsawn ai sha sak hkrung lam hta Karai hpe htai la yang mung mai tsan gang mat nga ai. Chyum laika hta chyu npawt tawn yang mung, anhte sinpraw ga na ni gaw Karai Kasang hpe chye na yak na lam ni nga nga ai. Karai ngu ai wa hte seng ai amu magam lam, myit mang lam, tinang a sak hkrung lam hte matut la lu hkra gaw chyum laika kaw npawt nna she bai hkan nang ra rai nga ai.
Ngai naw kaji yang, nta masha ni hte jinghku ni yawng gaw Nat jaw ai hpe jahkring hkring galaw ma ai. Karawng Karai ngu ai a lam hpe Nat jaw ai ten hta n kajai ma ai. Raitim, sak hkrung lam hta yak hkak wa yang, dawdan nchye mat yang, myit htum myit chyum hkrum yang kade e mung nlu karum la na zawn re ai ginjang nga yang, E.g: kasha shingtai hka hkrat si yang, n tara ai hku je yang hkrum yang, 'Karawng Karai e mahtai jaw myi law ' nga shaga ai hpe na ga ai. Kalang lang dai Karawng Karai gaw Mu nat hku sa nna je yang ya ai mung mu ga ai. Dai gaw lamu de nga ai nga tsun jahta dan dan rai ma ai. Raitim, dai Karai hpe kaning di matut la ai baw re hpe gaw hkrak nchye na ai. Nkau mi tsun ai, nang n masu, nmawp sha rai yang gaw, nang shaga yang shi madat ya ai nga ma ai. Shau kang wa mawk hkyu pyi gaw naw shi a tara hpe shi hkan ai majaw Uru hka pyi shi a ga madat ai lam Hpakant ga na ni mau mwi hku naw hkai hkai rai ma ai. Nat jaw ai gaw Karai hte matut ai nrai nga ai. Tinang a sak hkrung lam hta dingbai dingna shabyin nga ai minla ni, sa wa shadam ni hpe toi shawawn kau nna, ngwi pyaw ai sak hkrung lam hpe madu lu na yaw shada nga ai. Lam maga mi gaw, tinang a kaji kawa ni hte matut mahkai nna hkungga jaw ai lam mung rai nga ai. Dai zawn jaw ai Nat ni gaw langai hte langai, htinggaw hte htunggaw nbung ai.
Nkau ni a Nat gaw lamu de matut ai Mu Nat, Gumrawng Gumtsa Nat, nkau mi a Nat gaw si mat sai Kaji Kawa ni, (tsu nat) nkau mi a Nat gaw hkala nba hkrum nna si mat wa sai (sa wa nat hte ndang nat) ni rai nga ai. Da majaw Nat jaw ai ten hta mung Nat atsam madang ni nbung ai hpe kam ga ai. Mu Nat jaw ai ni hkinrawng sharawt nna madang tsaw ai Nat hku jaw jau ga ai. Dusat mung Nga, Dumsu j(hkai neng) u hpraw jaw ra ai. Jinghku jing yu law jang jaw jau ai Nat mung law wa ai. Grau ai hpe jaw jau ai nga yang, dinghku lum nna jinghku law ai ni gaw madang nem ai Nat kaw na tsaw ai Nat hpe jaw jau ma ai.
Gara Nat mi jaw yang jaw, Nat jaw shagu dusat yam nga gaw madung rai nga ai. Dai hte maren, ngai asak shi jan ten hta Hkristan hpung de woi gale ma ai. Dai shaloi, Nat jaw jau ai arung arai ni yawng hpe wan hta nat kau nna nta kata kaw akyu hpyi ai lam bai galaw sai. Nat jaw ai arung arai nlawm jang Nat ni gaw nsa lu sai ngu ngai kam ai. Nat jaw ai ten e lang lang re ai arung arai nga jang machyi wa ai nga ma ai. Lama ma byin jang akyu hpyi, machyi jang, yak hkak jang, lama ma galaw na rai jang akyu hpyi ai lam bai galaw sai. Karai Kasang hpe matut jaw jau ai ngu ngai kam ai. Raitim, dai Karai gaw dusat njaw ra ai majaw Nat hta grau kaja ai, loi ai, dai hta n ga, Shi bau maka nna lam madun ai mung nga ma ai. Machyi ai shaloi akyu hpyi yang machyi shamai ya ai hku kam ai. Ja htu yang ja lu, hpun sau krau yang hpun sau lu, gumhpraw tam yang gumhpraw shaman ya re ai wa re majaw, akyu hpyi ai ngu ai mung, Karai Kasang shaman ya na hpe madung tawn nna hpyi hpyi rai ga ai. Ndai daw de gaw Karai Kasang hpe chyeju shakawn ai ngu ai ga bai lang lang rai ga ai. Raitim, shi kaw hpyi ai sha re.+++MORE+++
HUGAWNG A manang na blog kaw na re.
click Bumsinwa


text:
Wunpawng Mungdan Shanglawt Asuya kata Ningbaw Ningla daw hta magam gun nnan ni hpe bai shatsam lai wa sai lam shiga na chyle lu ai. Magam bungli nnan ni hta bai shatsam hkrum ai Ningbaw Ningla ni gaw-
- Ningbaw Kaba Slg. Lanyaw Zawng Hra: Wunpawng Mungdan Shanglawt Hpung Ginjaw Komiti Tingnyang Up, Wunpawng Mungdan Shanglawt Kongsi Ningbaw, Wunpawng Mungdan Shanglawt Hpyen Dap a Dap Up Daju,
- Du Daju Jum Nban La: Wunpawng Mungdan Shanglawt Hpung Ginjaw Komiti Tingngyang Up Malai hte Wunpawng Mungdan Shanglawt Hpyen Dap a Tau Dap Up Daju,
- Lat Du Daju Jum Gunhtang Gam Shawng: Wunpawng Mungdan Shanglawt Kongsi Ningbaw malai (I) hte Wunpawng Mungdan Shanglawt Hpyen dap a Dap Awn Daju (CS),
- Du Daju Sumlut Gun Maw: Wunpawng Mungdan Shanglawt Kongsi Ningbaw malai (II),
- Du Up Daju Wukhkyung Hkawng Lum: Wunpawng Mungdan Shanglawt Hpyen Dap hta Tau Dap Awn Daju (VCS) (I)
- Du Up Daju Wanghkang Awng Seng La: Tau Dap Awn Daju (VCS) (II ),
- Du Up Daju Maran Zau Tawng: Hpyen Awn Du Up Daju,
- Du Up Jum Gawlu La Awng: Wunpawng Mungdan Shanglawt Asuya,Maigan Makyit Mahkai Magam Dap a Lithkam,
ni re lam hpe chyle lu ai.


text:
Mungkan kaw shanglawt lu wa ai mungdan ni gaw rawt jat wa ai hpe mu wa saga ai. Ga shadawn:- USA gaw 4 July 1776 shani British a lata kaw na shanglawt lu wa ma ai. (1) Dai shani kaw nna shanhte a mungdan hpe gadai n sa shang gasat lu na. (2) Shanhte mungdan a matu hkamdahka nga ai shim lam lu wa hkra ra yang ra ai hku majan hkan gasat na. (3) Dai zawn rai galaw lu na matu shanhte amyu ni hta hpaji rawng nna n-gun ja ra na, nga nna dawdan nhtawm, British hte French ni hpe sara shatai wa ma ai rai yang shanhte gaw mungkan kaw super power mungdan byin wa lu masai.
Anhte a mungdan gaw 1948 ning hta American ni zawn British a lata kaw na shanglawt lu wa saga ai. Raitimung anhte a myusha ni gaw tai wa a lata de gang bang la ai hpe katut ai marang e, anhte a amyu ni gaw dingyang grit nem wa sai. Mabyin masa a ntsa dinglik yu yang, Jiwoi Jiwa ni a prat kaw British asuya gaw anhte a mungdan hpe laknak hte nlu zing la ma ai raitimung ga ngwi ga pyaw hte shanyam la ai ladat hte n dum shami anhte hpe shanhte a sumbu kata de masawm bang la wa masai. Tai wa mung dai zawn re ai hpaji hpe yu la nhtawm anhte hpe shanyam ai ladat hte zing la wa masai.
Tai wa a dip rip uphkang ai kaw na lawt wa lu na matu myusha bawsang ni yawng gaw hpung langai a hpang langai laknak lang nna tai wa hpe ninghkap gasat wa sai. Tai wa a kaba htum ai laknak gaw rawtmalan hpung ni hpe shanyam ai, jahkrit shama ai, dumbru dumbra byin hkra jahka kau ya nna rawtmalan hpung shada ninghkap gasat hkat shangun ai zawn, tai ni shada a lapran kaw mung dai ladat sha lang nga ma ai hpe asan sha jawm mu wa saga ai. Dai zawn re ai masa a ntsa hkaja yu yang tai wa gaw shinggyim masha shada gasat ai kaw na kasi ni hpe yu la ai zawn, Yehowa hpe n chye timung, Jachyum Mungga kaw hkang da ai, "Lapu zawn zai rawng nna, Hkudu zawn shingdi nga mu" ngu ai matsun maroi hpe mung tup hkrak hkan shadik shatup nga ma ai hpe maram lu nga ai.
Tai wa gaw rawtmalan hpung ni hpe sha hkalem kau lu ai n rai. Mungkan kaw hpaji rawng nna n-gun ja htum ai American, Miwa, Japan, British zawn re ai ni hpe mung apyaw sha hkalem kau lu nga ma ai. Lai wa sai aten galu laman tai wa asak htum na law law lang rai wa sai. Raitimung, rawtmalan hpung ni, shing n rai, maigan masha ni sa hkye la ai marang e asak prawn lai wa lu masai. Shing rai dai ni byin pru wa ai manghkang kaba gaw, tai wa kun? Rawtmalan hpung ni kun? Asak prawn wa lu ai wa a matu gaw dingyang prawn wa lu na rai nna, sum ai wa a matu gaw dingyang sum mat wa na ten du sai. Hpa majaw nga yang ndai majan gaw rawtmalan hpung shada a lapran na majan, tai ni shada a lapran na majan, rawtmalan hpung ni hte tai wa a lapran na majan, Myenmung hte seng nna Miwa hte sinna mungdan ni a lapran na majan, du na ra ai ralata poi hte hpung shagu a lapran na majan rai nga ai.
Majan hpan shagu ahkyak ai raitimung, rawtmalan hpung ni hte tai wa a lapran na majan gaw ahkyak htum rai nga ai. Shing rai tai wa gaw ndai majan hpe n dang n mai shakut nga ai. Nationwide Ceasefire Agreement (NCA) ngu ai gaw mungdan ting na laknak hpai ai ni yawng ahkum ara shang lawm nna simsa lam myit jawm hkrum nhtawm gap hkat jahkring ai ladat rai nga ai. Raitimung tai wa yaw shada ai gaw rawt malan hpung ni hpe hpung 2 jahka dat nna shada gasat hkat shangun ai ladat dingsa hpe asung jashawn nga ai. Maga mi hku nna simsa lam myit n hkrum ai ni hpe jahkrit shama ai hku nna majan kaba gasat nga ai. NCA myit hkrum nna sen htu ya ai ni hpe gaw ahkaw ahkang amyu myu jaw na nga nna shalen nga ai. Ndai zawn magyi magaw re ai hkalem lam yawng a yaw shada ai mahtai gaw du na ra ai ralata poi kaw awngdang nna asak matut la lu na matu rai nga ai. Raitimung masa amyu myu hta hkan nna tai wa gaw lahta hpaji, lawu hpaji kaning re ai jahkrit shama ladat lang timung tara shang ralata poi kaw sum chyalu rai wa na re. Hpang jahtum n dang n mai nga nna daru magam zing timung NCA kaw sen n htu ya ai rawtmalan hpung ni a magrau grang ai ladat hte tai wa gaw asak matut lu na n rai sai.
Tai wa gaw NCA awngdang wa lu na matu KIO asum hkam ai hte kaga rawtmalan hpung ni yawng gaw gasat pyi n ra, asum hkan hkam chyalu rai na ma ai, nga nna hkam la ai hte shanhte a atsam htum hte gasat wa masai. Maga mi de laknak n lang ai mare masha ni hpe jahkrit shama zingri roi rip sat nat wa masai. Raitimung, KIO hte anhte a myusha ni gaw tinang a mungdan kaw sari sadang hte nga pra sa wa lu na matu tawk hprut daw dan let gasat wa saga ai. Ya hpang jahtum na mungmasa hpyenmasa hpe yu yang, NCA kaw rawtmalan hpung 8 sen htu ya wa masai. KIO gaw sen n htu ai hta n-ga, Du Kaba Nban La gaw tai ni a ginra hkan na mare kaba ni hpe sa gasat na lam ndau dat sai.
Tai wa gaw grai zen ai. Anhte a myusha ni yawng Du Kaba Nban La hpe mara jawm shagun mu ga matu Ohn Myint gaw shi a face book kaw Du Kaba hte ahpum hkat nga yang dem tawn ai sumla dingsa hpe ya sha dem ai sumla zawn ndau shabra dat ai. Ndai zawn galaw na matu tai wa kaw jin jin hkyen lajang tawn magang let ra yang ra ai hku galaw na matu tai wa kaw lit nga ai hte maren galaw nga ai majaw shi hpe mara tsun na lam n nga ai. Anhte mahtang anhte galaw ging ai lit hpe galaw saga ai kun, ngu ai hpe dinglik yu nna tinang yaw shada tawn ai pandung de du wa lu na matu galaw ging ai lit hpe hkan shadik shatup ai gaw ahkyak htum rai na re.
Tai wa gaw anhte a asak hpe dan kau hkyen shagu tsaw ra masu wa sai. Anhte rai jang mungkan kaw tai wa hpe n ju nga ai kaw na tsam mari sumsing lamu mungdan de du yang tai wa ka manawt nga ai hpe mu dat sai. Kaga lam langai de sa wa yu yang ngarai mung kaw du shang sa ai re hka! Dai shara kaw hkrapngu hkrapngoi nga ai tai ni hpe mu dat ai shaloi matut sa na lam kaga nnga sai. Anhte a matu Yehowa hpan tawn da ya ai mungdan kaw nga pra sa wa lu hkra gasat la na lam sha nga sai.
Tinang a masin hta nju ndawng ai, pawt singdawng ai, manawn masham ai myit shanu nga ai ten hta dawdan ai a mahtai law malawng gaw shut wa chye ai, nga nna hpaji chye ai ni tsun wa masai. Shing rai ahkyak ai zuphpawng langai a dawdan ai mahtai gaw htaphtuk awngdang ai mahtai lu wa u ga matu Yehowa Karai Kasang gaw anhte a kraw lawang kaw simsa sanseng ai myit jin jin shaman ya nga na matu kam sham ai myit hte kyu hpyi nga ga law.
JJ Lum Dau


text:
Daw 6
Si Mat Ai Ni A Matu Hpa Myit Mada Shara Nga A Ta?
1. Si mat ai ni a matu hpa kabu gara shiga nga ai kun?
Yerusalem mare makau na, Behtani kahtawng kaw Yesu du ai shaloi, shi a manang Lazaru si ai, mali ya na mat sai. Yesu gaw si mat ai wa a kana ni rai nga ai, Marhta yan Mari hte arau lup de sa ai. Kade n na yang, shawa hpawng mung du wa ai. Yesu gaw, Lazaru hpe asak bai jahkrung ya ai shaloi, Marhta hte Mari kade daram kabu na hpe, shingran yu u.
Marhta gaw, si mat ai ni hte seng ai kabu gara shiga hpe, chye ngut chyalu re. Yehowa gaw, si mat ai ni hpe ginding aga ntsa hta, asak bai jahkrung ya na lam, shi chye da ai.
2. Anhte si mat ai hpang hpa byin mat ai rai?
Shinggyim masha ni gaw, ga yun hte hpan da hkrum ai. (Ningpawt 2:7; 3:
Karai Kasang gaw masha ni si ai hpang, wan hte zingri ai kun? Chyum Laika hta, si ai ni gaw hpa mung nchye ai ngu tsun da ai majaw, ngarai hta wan hte zingri ai, nga nna sharin ai gaw, shut shai nna Karai Kasang a sari hpe jahpoi ai re. Masha ni hpe, wan hte zingri ai lam hpe Karai Kasang n ra ai.
3. Si mat ai ni gaw anhte hpe ga lu shaga ai i?
Si ai ni gaw, n na lu ai zawn, ga mung nlu shaga sai. (Shakawn 115:17) Raitim, nhkru ai lamu kasa nkau mi gaw, si ai wa zawn galaw nna, masha ni hpe ga shaga ma ai. (2 Petru 2:
4. Kadai ni hkrung rawt wa na rai?
Si mat ai masha wan law law gaw, ndai mungkan ntsa hta asak bai hkrung wa na re. Karai Kasang a lam nchye ai majaw, nhkru ai amu galaw nna, si mat ai masha nkau mi pyi, asak bai hkrung wa na re.
Bai hkrung rawt wa ai ni gaw, Karai Kasang hte seng ai, teng man ai lam ni hpe sharin la nna, Yesu a ga hpe madat ai hku nna, shi hpe kam sham ai lam madun lu na re. (Shingran 20:
5. Si ai ni bai hkrung rawt ai lam gaw Yehowa hte seng nna hpa tsun nga a ta?
Karai Kasang gaw, shi a Kasha hpe si hkam na matu shangun dat nna, si ai ni a matu bai hkrung rawt lu na, myit mada lam jaw ya ai. Ndai hkrung rawt ai lam kaw na, Yehowa a tsawra myit hte matsan dum myit hpe, chye na lu ai. Si ai ni bai hkrung rawt wa ai shaloi, nang kadai hpe mu mayu dik htum rai?


text:
skip to main |
skip to sidebar
Myitkyina Simsa Lam Bawngban Hpawng A Mahtai
May
28-29, 2013 lahkawng ya laman KIO datkasa ni hte myen asuya simsa lam
tam datkasa ni bawngban ai hta myen asuya maga na KIO hpe (ceasefire)
gap hkat jahkring na matu laja lana shadut wa ai lam na chye lu ai. Myen
asuya maga na tsun ai hta: KIO ni tang shawn ai hte maren Mung Masa
Bawngban sa wa na ngu ai hpe myit hkrum ya sai rai tim mung masa
bawngban na matu gap hkat shawng jahkring ra ai, gap hkat jahkring sen
htu saga nga nna atik anank shadut wa ai lam na chye lu ai.
Mungkan UN hte Miwa ni a man e mung masa ahkaw ahkang la mayu ai re
hpe asan sha mu mada lu nga ai, UN hte Miwa ni a man e KIO gaw gap hkat
nkam jahkring ai, simsa lam hpe nra sharawng ai re nga nna dingsa KIO
hpe mara rim na matu maw lanyet kaba hte KIO hpe mahkam hkam ai re ngu
maram lu nga ai.
KIO hku nna gaw Mi Shwili zuphpawng kaw myit hkrum da sai hte maren
"gap hkat njahkring ai sha hpyen majan hpe shayawm mat wa na hte hpyen
majan hte manghkang maram masam hpung hpe hpaw sa mat wa na, dai hpang
hpyen majan gaungwi zim mat wa na, hpyen majan zim mat jang mung masa
bawngban sa wa na" ngu ai masa hpe ngang ngang tek jum let sa wa na re
lam na chye lu ai. Mung masa bawngban ai shaloi mung "amyu kaji bawsang
yawng shang lawm ai bawngban hpawng hpe rau kalang ta galaw sa wa na"
ngu ai lam re.
Gap hkat jahkring (ceasefire) sen htu dat ai hte myen asuya a mung
masa gaw manu mana tsaw mat wa ai sha n-ga mungkan man e mung myipan
arawng lu ai hte Teing Seng wa mung Noel Prize lu, KIO a mung masa gaw
mi na ta raw bai htingnut mat, tat sum kau sai shara ni hpe mung bai
nmai gasat la mat, rai mat na hpe mu mada lu nga ai. Ya gap hkat
jahkring tawn sai SSA dingdung hte SSA dingda lahkawng yen hpe pyi myen
dap ni hpa n-gawn ai sha shagyip shagyeng rai htim gasat ai hpe yu yang
myen gaw tara nlang sadi ndung kam ai hku galaw nga ai re hpe mu mada lu
nga ai. Dai majaw ya yang KIO hte Myen Asuya dap ni gap hkat jahkring
mai ai nmai ai gaw Myit ngring ai mana wa pyi chye na re.
By/Myutsaw kasa blog


text:
Myen atsu ya gaw shi grai chye dum kung dum nna amyu wunpawng sha ni a ntsa n gun la ba the gamyep dip nna, amyu shamat lu hkra shani shana shakut taw nga tim, sak n hkrung ai wutdaw hpe kam sham nga ai ni gaw,sak hkrung ai Karai Karai Kasang hpe kamsham ai Wunpawng sha ni hpe amyu shamat amyu jahtum kau na malai, Karai Kasang a chyeju a majaw grau grau law htam wa nga ga ai hpe adan aleng mu lu nga ai.
Sara kaba Yudadan (Judson) a sa sana 200 ning hpring poi hta kaga amyu ni tak ai gaw Kachin ni hpe myen atsu ya e gasat agrawp hkrum, roi rip hkrum let hpyen hprawng hprawng nga ai majaw, ndai poi de nau nlu sa na masai ngu shadu ma ai. Kaja wa poi du ai shaloi gaw kaga amyu baw sang ni hta Kachin ni gaw grau law taw nga ai hpe kadai mung ningdang n lu ma ai. Taxi la ni gaw Kachin ni hkrai galaw ai poi ngu ai hku she chye na ma ai. Yangon mare ting Kachin ni hkrai tup, Moi prat hku rai yang myu sha dawng hkawn hpe gun da ai mu yang pyi 17 (1) the mara rim nna htawng bang na ni re rai tim, ya ndai lang na sara kaba Judson a poi hta gaw, myu sha dawng Hkawn, mungdaw dawng hkawn gaw rangon mare ting kaw tara shang hku lu madun la saga ai. Kachin ni nau law ai majaw nkau mi shala tsun ai gaw Yangon hpe zingla maw ai i? nga san ai pyi nga ai hku re. Karai Kasang a chyeju hpe ja ja wa shakawn ai law. Sen jan ai hpyen hprawng tsin yam ni hpe pu gang sin machyi, gawn lajang lit la nga ai rai tim, alu bang ai lam hta kachin ni hpe kadai n dep ai. Poi up hkang ai sara ni pyi alu nlaw wa jang Kachin ni hpe she alu law law bang ya na matu hpyi shawn wa ai the maren alu grai bai jan lu wa ai gaw, n dai poi hpe madu tai lit la ai gaw Kachin ni re ngu n tsun ai sha rai manu ai. Ndai mung Anhte a Awng padang Yehowa Karai Kasang nan rai nga ai. Lahta na poi hta kachin ni shang lawm ai lam yawng hpe bai n htang maram yu ga nga yang, myen hpyen laba ni e lahkawng ning jan nseng n ang ai hku gasat shamyit hkrum ai, roi rip hkrum ai Kachin ni hpe yu yang, anhte gaw n grit nem ai, hpang n hkrat ai, Kam sham lam, sutsu lam, law htam mayat maya ai lam hta garawt shaw dat ai zawn galu kaba rawt jat wa nga ga ai ngu ai hpe mu lu ai. Myen wa n tara ai hku anhte hpe dang sha magang-
1. Wunpawng sha ni a myit hkrum gahkyin gumdin ai lam pu gang sin machyi tsaw ra hku hkau lam gaw gara prat hta mung ndai zawn re hpe n hkam sha lu yu ai.
2. Wunpawng sha ni Karai Kasang hpe kam sham ai lam gaw Shu a rum gumhtawn , manat chyit re myit the kam sham chye mat ai.
3. Myu tsaw myit rawng ai lam hta, laknak hpai ai hpyen la wa sha n ga, hkawm pyi nlu sai dwi gumgai kaw na, manga kru ning re ma ni a myit hta mung myu tsaw myit maren sha rawng ai ngu ai hpe mu lu ai.
2. Wunpawng sha ni Karai Kasang hpe kam sham ai lam gaw Shu a rum gumhtawn , manat chyit re myit the kam sham chye mat ai.
3. Myu tsaw myit rawng ai lam hta, laknak hpai ai hpyen la wa sha n ga, hkawm pyi nlu sai dwi gumgai kaw na, manga kru ning re ma ni a myit hta mung myu tsaw myit maren sha rawng ai ngu ai hpe mu lu ai.
I. Ting Tsing tsun ai gaw, KIA gaw kachin ni yawng a gawng malai nre, nga tsun jahpyak nna maigan masha, mung masha ni kam hpa ai lam yawm mat hkra,tsun nu ai raitim, Myitkyina kaw galaw ai simsa lam zahpawng kaw KIA ginjaw salang ni hpe mung masha ni hkap tau la ai hkrang gaw, n gup the tsun dan taw nra ai, Shat sha ai ni yawng chye yu ai. Masha nre malen pyen U ni, dusat du myeng ni yawng mung chye ai re majaw, Ting Tsing a myit hta gwi gayat n hkra, Ga lahtum n hkra rai mat nu ai.
II. 2012 ning htum maga de Rekhai manghkang hpe Ting Tsing atsu ya gaw wan lagu nat ai marang e, dai ni du hkra mungkan hta gumhkawng ai manghkang rai mat sai. Yaw shada ai lam gaw, a kajawng sha Rekhai manghkang shapraw dat nna, mungkan ting a myi gaw Rekhai ni kaw yu taw nga ai ten hta , KIA hpe dinghku majan tara tawt lai nna, Nbungli the, Camical mashi bawm ni the n-gun kaba dik ai bawm ni the kasat shamyit kau na nga myit nna galaw ai rai tim, Kachin ni n htum mat ai sha mungkan de grau grau dan dawng ai lam she byin wa sai. Rehkai manghkang mung bai shazim mayu tim n mai shazim mat wa ai majaw, Ting Tsing atsu ya a matu gaw,”prat mung nmai, ma-ut mung yak rai ma-um taw nga ra masai majaw, gade lang gayat yu tim, Gwi gayat n hkra, Ga lahtum n hkra she rai masai.
III. Ya ndai nambat masum lang ngu na gaw,amyu lakung Taiyinta ni nzen jang gaw, prat tup prat shang tsinyam pang lai kaw hpungyawt nna prat jahtum shangun maw ai masing rai malu ai.Taiyinta ni yawng a n-gun hpe kaji hta kaji di kau ya nna, shanhte myen ni hkrai prat du prat shang up sha taw nga na ladat rai malu ai. Hpa majaw nga yang March shata hta hta la na rai nga ai, yup tung jahpan hta ai shaloi, Myen ngu ai gaw kaga karan na lam nnga myen sha rai nga nna, Taiyinta ni hpe gaw moi de langai sha rai tim, ya gaw amyu shi hkun nga ga garan kau ya nna, masha jahpan hpe n law dik hkra ga karan kau ya ai. Ga shadawn anhte Kachin ni hpe moi na hku nga yang, amyu lakung kru pawng nna she Kachin amyu langai ngu ai rai tim, ya gaw ndai kru hpe shi lahkawng du hkra ga garan kau dat ai majaw,masha jahpan hku nga jang gaw n law mat sai. Kachin ngu ai jahpan hta marai shi lahkawng rai na malai, kachin mying ai langai sha ngam nga sana. Kaga ni Hka Hku, Du Leng, GauRi,lohvo,lachit, Zai Wa, Li su, Rewang, ni nga nna langai hpra rai mat wa na re. Dai shaloi Jinghpaw mung kaw nga ai jahpan hta Kachin jahpan gaw n law nna kaga maigan jahpan ni she law taw rai jang , Jinghpaw mung gaw , kachin ni mungdaw n re sha, kaga myu ni a mungdaw tai mat hkra myen atsu ya shakut nga ai hpe dum ga law.
Rai tim ndai aten hta,amyu sha taiyinta ni hpang Awng padang Yehowa Karai Kasang lawm ai gaw bai dan len mat sai. Myu sha ningbaw ningla ni hpe Karai Kasang Machye machyang bai jaw ai gaw, hpyen wa a mahkam hpe shawng chye kau ya ai lam rai nga ai. Ndai hpyen wa a mahkam kaw na lawt nna mungdaw mungdan ni grin nga lu na matu gaw,mungdaw langai a gawng malai myu mying langai sha jawm bang ga ngu ai myit hkrum lam rai nga ai.Ndai gaw Karai Kasang anhte hpe myen gumshem a lata kaw na hkye la na matu jaw ai machye machyang re hpe Wunpawng sha ni yawng kam sham ga law.Tsun mayu ai gaw ga shadawn hkang mung kaw yup tung jahpan sa hta jang, Hkang amyu ni law law nga ai kaw na, yawng gaw (Chin) ngu ai mying langai hpe sha jawm bang dat na, dai zawn sam ni mung, kayin ni, Rekhai ni, Mun ni, taiyinta ni yawng dai hku sha bang na matu myit hkrum da sai. Anhte Wunpawng sha ni mung hpa baw san san Kachin ngu sha bang ra na re. Jinghpaw, Lohvo, Lachit, Zai Wa ,li Su, Riwang ,Gauri, Hka Hku, du leng ngu bang ai hku rai jang gaw, “Kachin Pyi Ne”ngu ai mung mat mat wa na re hpe atsawm sha dum nga ga. Mungdaw mat jang anhte gaw hpaw dam, hpaw lam, mungdan nlu ai amyu, ga nlu amyu, gin ru gindai nnga ai amyu, mayam amyu,Gunjang amyu ni rai mat na. Dai majaw, myu lakung ni yawng a malai, “Kachin” a nambat 101 hpe sha bang dat u. Ndai gaw myu sha ningbaw ni, ginjaw salang ni, hpung woi kanu kawa ni yawng myit hkrum da ai nambat re. Kachin ni a matu manu daw dan nlu ai gaw 101, hpyen atsu ya ga lahtum n hkra na mung 101, kaji dik ai jingling u zawn re myu sha ni magwi zawn kaba dik ai myen hpe padang dip lu na mung 101, nlaw la ai ni law wa lu na mung 101, htingbu wa hpe mung tsun u 101, manang wa hpe mung tsun 101, jinghku,nta ting bang na mying mung 101,mare ting bang na mying mung 101, kahtawng ting bang na mung, 101,mungdan ting jawm bang na mung 101, hpa mi nga nga 101, gara kaw mi du du 101,hpe sha bang ga ngu Wunpawng sha ni yawng hpang de hta kaba the Htet dat nngai law. Shut ai kaw sharai la ga ngu, Myu sha yawng hpe hkung ga let
Agu Namti
By-JPKS