text:
7.Wunpawng Numwawm Numla lam hpe shabyin ai lam madung ni
Wunpawng Numwawm Numla lam hpe shabyin da tai lam kaba masum nga ai.
- Makan masham lam:- Wunpawng sha ni a Wunpawng Numwawm Numla lam gaw nawku makam masham lawm ra ai hku hkap la nga ma ai. Dai lam ni gaw Nat hpe kumhpa nga jaw nna sharawt sha poi galaw ai lam, dinghku shang lu na matu,masha e myit daw dan ai hku nre sha, Hpan Sagya e dawdan ya na matu shamawn lat nhtu shaw ai lam, Num nnan jan hpe shagging shadan la ai hku nna Hpan Karai a kasha Hpan wa Ningsang hpe shangai ai shaloi, shadai daw lup da ai kaw na tu wa ai kumhpa nhpang hku Num shalai ai lam, Num nnan jan hpe dinghku masha shatai la ai shaloi, gumgun Nat hpe pahkap wa htau, pahkap nga ju ai lam ni rai nga ai.
- Shinggyim wuhpawng hte shabyin ai lam:- Wunpawng sha ni dinghku de ai shaloi, marai langai dinghku langai sha myit dawdan nna dinghku de n lu nga ai. Dai lam ni a majaw, Mayu Dauma kahpu kanau yuji yusa kashu kahkri yawng ni hpu jawm bang, hpu jawmg sha, jawm shakau kungdawn jawm la rai wuhpung wuhpawng hte dinghku de ra nga ai.
3.Num nnan jan hpe kumhpa shalai jasan jaseng shachyoi shapra lanyi lasau ga the sharin shaga shaking jahpan la ai lam ni rai nga ma ai.
- Hpuja Hpan Garan ai lam
Dauma ni jaw ai hpuja yawng hpe hpan amyu masum garan lu nga ai.Hpuja nkau mi gaw manu kaji ai raitim, Numwawn Numla hpu bang shagu lawm ra nga ai, hpuja nkau mi gaw sat lawat byin da hta hkan nna n lang ai sha, bungli shangut kau mai nga ai. Hpuja nkau mi gaw Numwawn Numla ai shaloi, lam masan n sa ai majaw, lam jasan shapri shanen ai ja rai nna hpuja hta n lawm nga ai. Shing rai Dauma ni jaw ai hpuja amyu masum hpe hpan hte hpan garan ga nga yang, lawu na hte maren rai nga ai.
1.Ginrung:- Ndai ginrung ja gaw hpuja madung rai nna Wunpawng bawsang shagu hte buga ginra shara shagu hta lang ra ai hpuja ni rai nga ai. Dai ginrung hpaga ni gaw:-
(1) Hpu nga kanu (shawa bumba batba hpuja)
(2) Hpu bau shi hkam.
(3) Hpu nba yan (buchyung)
(4) Gumhpraw joi (lap -145.50) ndai ginrung hpaga mali gaw Wunpawng sha ni yawng a n’pawt n’hpang hpuja re. Dauma ni lu sut lusu nna hpu sha na mayu law nna mai byin dangdi jang gaw lahta na ginrung ja mali hpe bai shagup nga ma ai.
(1) Hpu nga kanu (shawa bumba bat ba hpuja)
(2) Hpu bau shi hkam (shawa bumba bat ba hpuja)
(3) Hpu nba yan (buchyung) (shawa bumba bat ba hpuja)
(4) Gumhpraw joi (lap 145.50)(shawa bumba bat ba hpuja)
(5) Hpu nga shagup (hpu shagup) (lusu hpaga)
(6) Hpu bau shagup (lusu hpaga)
(7) Hpu nba shagup (lusu hpaga)
(8) Gumhpraw joi shagup yawng shagup ai rai yang, ginrung ja hkrai matsat rai sai. Moi shawng de gaw dai ginrung ja hta du magam ja nga ai.
(1) Hpu nga kanu (shawa bumba bat ba hpuja)
(2) Hpu bau shi hkam (shawa bumba bat ba hpuja)
(3) Hpu nba yan (buchyung) (shawa bumba bat ba hpuja)
(4) Gumhpraw joi (lap 145.50) (shawa bumba bat ba hpuja)
(5) Lung hpau lawng (Du Magam ja)
(6) Lak hkyit (Du Magam ja)
(7) Magwi kawng (Du Magam ja)
(8) Hpu sinat (Du Magam ja)
(9) Shingma lai (Du Magam ja)
(10) Bau lakhkawng zawn re ai ni lang ma ai. Ginrung ja mali (snr) matsat hta wa sintin ganawng ja hte hpu bang ai lam gaw tsep kawp ngut ai htung re. Lahta e madun ai ginrung ja ni hta jan ai hpuja ni gaw tinang bawsang, tinang ginra hta jat bang la ai hpuja ni rai nga ai. Shingrai Wunpawng Numwawm Numla hpuja lam gaw bawsang buga yawng hkrum ai hpe mahtang lang mai nga ai.
2.Hpuja hpugap ja:-Hpuji hpugap ja ngu ai gaw hpu bang ai shaloi shanem nang ai hpuja kaji ni hpe tsun nga ai.
(1) Num san ja.
(2) Num hpyi bau(masat hkam)
(3) Nhka kin-yang.
(4) Sagu panep.
(5) Yu nga mayawn.
(6) Hkat lat tanlan ja zawn re ni rai nga ai.
3.Shapri shanen ja:- ndai ja gaw hpu jaw hpu ya , num jaw num ya ai lam hta ra rawng ai lam hpe n nga jang gaw n lang ra ai hpuja ni re.
(1) Bwi mung bwi tsang gayen ja:- ndai hpuja gaw kahpu kanau mung n rai, mayu mung n daw yu ai nta de Num hpyi sa ra mat ai shaloi, Mayu hku nna shaga hpang n mai ai rai nna Mayu shawng shatai lam waw da ai hpu ja re. Dai Mayu nta hte ni ai kaga nta na Num la yu ai, shing nrai, tinang nta a lawu lahta nta ni dai nta kaw na Num la yu ai sakse hte hpawn, kasa wat sun dara la rai rai yang, dai hpuja hpe n bang ra ai.
(2) Kana shingkawt ja:- kaja wa shing-ra maka hte maren nga jang, tinang hta kaba ai kana ni shawng Num wa ra ai. Raitim, shing ram aka hpe tawt nna kana garai n wa yang, Num wa ai shaloi gaw shing ra shingtawt ja shaw ra ai. Shing-ra maka hpe shingtawt jang, kana hpe mung shingtawt ai tai ai. Shing rai kana hpe shatsawm ai hpuja re. Ndai hpu ja a majaw, kana hpe shut ai shing ra maka hpe shut ai lam ni tinang a matu mung kaga mu chye lawm ai manang ni a matu mung dum let sadi na matu rai nga ai.
(3) Hkau hki ja:- ndai hpuja mung tara tawt ai hpe shatsawm ai ja re. Htung hte maren nga jang, Mayu nta de Num hpyi sa ang ai raitimung, kahpu kanau nta de Num hpyi sa ra wa ai shaloi, Htunghking tara hpe hkungga gai hku nna tinang kahpu kajan shada n mai la hkat ai ngu ai hpe dum nga na matu jaw ai ja re.
(4) Yu Htang ja:- Num hpyi ai shaloi gaw mayu nta de sa ra ai htung nga ai. Raitimung, dai htung hpe shingtawt nna dauma nta de Num hpyi sa wa ra ai shani na manghkang hpe hparan ai ja re.
(5) Nbat raw ja:- a. Nbat raw ja ngu ai gaw kanu mayan ja hte lachyum bung ai raitimung, manghkang hparan ai ja re. Dai manghkang gaw hpa baw ta nga yang, moi na prat hta mayu kasha naw kaji ai ten kaw na kaba wa jang la nga ngu, Num htan ja langai ngai jaw nna mahtan da chye ma ai. Raitimung , Dauma nkau mi gaw mahtan da ai hta lai nna hpu bang ai lam gawlaw wa chye ai. Tsun lai saga ai hte maren, hpuja kru tup jang, Mayu ni jaw ya ra ai ri nhtu jaw ra sai. Jaw ya ri nhtu jaw ra sai. Jaw ya ri nhtu jaw jang gaw masha jan rai mat sai.Masha jan rai sai raitim, shingma kaw naw noi nga rai nna mara loi jaw mayu ai hku nna hpuja langai mi shajan hpyi ai. Dai hpe nbat raw ja ngu nna tsun ai. Dai hpe ginra nkau mi hta ginnen hpaga hku nna mung lang ma ai.
- Nbat raw hte lachyum bung ai kaga langai mi gaw chyudi hpaga ngu ai re. Ndai gaw sumrai hka daw ja rai nga ai. Dai hpe ginra nkau mi hta ginrung hpaga hku nna lang ai lam ni nga ai. Dai hku lang ai hpe n htuk ai ngu tsun mayu ai lam n re. Hpuja a majun hpe chye ai salang ni nga ai zawn, htawm hpang de n chye ai ramma ni law law nga wa na re majaw, gawn da ai lam rai nga ai. Sumrai hka jahta ai shaloi, ma myi man mu ai hpang jahta ai rai yang, dai ma yan nu hpe n la na hku jahta ai rai yang, sumrai daw jang rai sai. Ma hpe la nna kanu hpe n la ai hku lama wa jahta ai rai yang,sumrai hpaga hta chyudi hpaga naw jat jaw ra ai. Dai hpaga a lachyum gaw tinang chyu jaw kasha raitimung, tinang a kasha n rai mat sai majaw,yawn shalan ai ja mung rai nga ai. Shing n rai tinang a kasha n rai mat sia raitimung, chyu naw jaw matut ra ai majaw, chyu jaw jahpu hku nna jaw ai ja mung rai nga ai.
(6) a. Gumhtung gau(sh)Jahtawng htu ja:- Gumhtung gau ngu ai gaw shadai kadoi ai htinggren hpe tsun mayu nga ai. Buga ginra nkau mi hta jahtawng htu hpaga ngu nna mung shamying mai. Raitim, lachyum gaw maren sha re. Num nnan jan shangai ai hte seng ai lam rai nga ai. Num sha asak hkun ning pyi jan mat wa sayang hpa majaw, shangai la ra a ta? Ndai hpaga shaw ra ai lam gaw Num sha hpe shangai ai nta madung kaw n re ai, nta kaw sharawt sha ra wa yang, shaw ai hpaga re. Kanu kawa n lawm ai sha, sharawt sha ra wa ai rai yang, kanu kawa madung ni hpe wa tang dan ai shaloi shaw hpang na hpu ja rai nga ai. Kanu kawa lawm nna kaga kahpu kanau ni a nta kaw nna sharawt sha ai rai yang gaw dai sharawt sha ai nta ni la na hpaga re, hpa majaw nga yang sharawt sha poi galaw ai shloi, dai nta hta akyit akawt kaji kajaw ma mat ai hpe kappa ai hpaga re.
b.Gumhtung lat;- gumhtung lat hte gumhtung gau gaw langai sha mai byin ai. Raitim, ndai ja mung shi a majun gaw sumrai hka kaw nna hpang nga ai. Sumrai hkrum ai shaloi hka woi woi ai ngu nna, ma myi man mu ai aten du hkra shing nrai, hka jahta ngut ai aten du hkra, hka La wa a nta kaw woi da chye nga ai. Raitim, hka woi woi ail an n nga ai sha, hka num jan a nta kaw ma hpe shangai la ai rai yang, hka mung jahta ai shani gumhtung lat ja shalawm ra ai. Hpa majaw nga yang, Ma gaw ndai nta na Ma nre, raitim mung, ndai nta kaw shangai sai majaw, shangai ai shana shadai daw na matu, htinggren hpe chyinghka gumhtung kaw na lat la sai. Shingrai chyinghka gumhtung kaw nhtu hkang hkang mat ai. Dai nhtu hkang hpe shaprai kapa shamat ai ja re. Hka woi da ai shaloi hka la wa n nta kaw shadai daw ai rai yang, gumhtung lat ja n jaw ra ai.
Dai majaw chyu di ja, nbat raw ja, gumhpraw lat ja ndai myu masum gaw sumrai hka kaw na rai nna hpuja hta n lawm ai raitimung, gang bang da ai hpuju rai nga ai. Shut ai ngu n tsun lu timung, majun hpe gawn tsun ai lam sha rai nga ai. Shing rai Sumrai hka daw ai shaloi , kanau hpe n la ai sha , kasha hpe sha la ai shaloi bang ai sumrai ja rai nga ai. Bang ai shaloi mung sumrai ma a asak aten hta hkan nna shamying ai sumrai ja re. Myu mi tsun ga nga yang, kanau hte kasha hpe jahka ai, kaja wa garan jahka kaw ai lam gaw n nga ai. Dai majaw, myu mi tsun ga nga yang, ma hpe bau maka na matu shatsam ai hpaga mung rai nga ai. Chyu naw chyu ai ten chyu jaw ma hpe jahka ai hku nna sumrai hka jahta ai hku rai yang , chyudi ja ngu nna tsun ai. Chyu hka ai hpang sumrai hka jahta ai rai yang nbat raw ja ngu nna shamying ai. Ba n ra mat sai hpang sumrai hka jahta ai rai yang, gumhtung lat, shing nrai, gumhtung gau ngu nna tsun ai. Gumhtung lat ja jaw ai hpang gaw dai sumrai ma hpe kawa hpang de woi mat wa lu ai. Dai sat lawat hpe yu nna num sharawt sha ai shani, gumhtung lat ja jaw nna hkung-ran poi galaw de woi mat wa ai lam byin wa sai. Dai sumrai hka hpe tinang hkung-ran la kau na sat lawat n nga, sumrai hka daw mung n manu dum rai jang, sumrai kanu hpe ra ai masha nga yang, dai wa hte hpumau kumba jun nna sumrai hka daw na malai, hpu jawm bang ai hku shapri shamen la chye ma ai.
(7) Chyinng baw galap ja;-Ndai ja gaw hkung-ran poi kaga n galaw ai sha, manau poi num shalai ai shani jaw ai ja re. Manau poi mung hkung-ran manau ngu mai nga ai. Dai majaw nau baw baw chying bau sharat hpang na rai yang, Mayu ni kaw ahkang hpyi ai hku hpaga langai shaw ra ai, Dai hpe ginra nkau mi hta hpuja hku nna matut lang ai lam nga ai.
(8)Num shang ja:-Numla ai shaloi shing nrai, num hkung-ran ai shaloi, mare Duwa hpe mung alak mi san hpu ja jaw chye ai. Dai hpang Numshang ja ngu nna tsun ai. Dai hpuja a majun hpe tsun ga nga yang, Mashang Wa Labat a matu Madai ma Ja Nga hpe wa hpyi ai shaloi mayu ni hku nna, mying ninghkap bung yang jaw na ngu ai majaw, Mashang wa Labat hpe Jawa Rumja ngu nna kasa ni e, mayu nta kaw galai nna num nnan jan hpe mayu ni hte rau woi hkrat wa ma ai da. Dai shaloi La nnan a mying galai kau ai lam, hkung-ran nta na ni n chye kau jang yak wa na re majaw, kasa wa hku nna La nnan mying galai sai lam hkung-ran nta de shawng wat sun dan ra ai rai nna, mayu manam ni hpe gaw mare shinggan numshang kaw naw jahkring da nhtawm, kasa wa hkung-ran nta de shawng wa mat sai. Dai hpang mayu ni hpe dasang sa sharawt la ra mat sai rai nna dai sharawt la ja hpe numshang ja ngu nna tsun ai. Dai ja hpe hpang e shayi sharawt sha ai shaloi, mare Duwa hpe jaw ai htung tai mat ai.
(9) Gwi hkang, wa hkang pat ja:-Mayu ni kaw dinggun shat lit hpuja hte rau janghtung kasa hku nna shawng n sa hpyi ai sha, num sha hpe hprawn mat wa ai hpang sa hpyi yang, Mayu ni gaw Dauma ni hpe gwi lai wa lai lang ai ni ngu, masha lai lang mayu yang, dai gwi lai wa lai naw shawng shaprai shamat kau mu ngu ai hku hpuja langai mi shajan hpyi ai hpe gwi hkang wa hkang wa hkang pat ngu nna tsun ai.
(10) Shingma lai nga kanau:- Ndai hpuja mung shawng nnan kaw na shawa yawng hte seng ai hpuja n re. Nta langai ngai na sat lawat byinda hta hkan nna Du Magam ni shabyin da tai hpuja re, raitimung, dai ni na aten hta yawng ni jawm lang nga saga ai rai nna, shi a majun hpe gaw chye ra nga ga ai. Mayu nta langai mi kaw shayi sha shingtai langai mi nga na re, dai shayi shag aw kanu yan kawa hpe bau maka ai bungli hpun hta, hkaja, shat shadu, u yaw, wa yaw, si lahpaw la bungli ni hpe gunhpai nga ai ten hta, Dauma ni wawn la kau sai. Dai dauma ni gaw Du Magam ni rai nna, dai shayi sha a bungli hpe galaw lu na matu mayam hpu dat sai. Dai hpuju hpe mayam n lu ai du magam ni gaw nga kanu hpe mayam hpu shatai bang ai. Dai hpe shingma lai nga kanu ngu nna Wunpawng sha ni a ginrung ja byin wa sai. Shing rai shingma lai nga kanau, kanau mayan hkachyi, chyudi nga kanu, ndai ni gaw lachyum hku nna bung hkat ai raitim, ninghpawt majun shai hkat nga ma ai. Hpuja a yaw shada ai lam gaw shangai kanu kaw shading ai hpuja ni hkrai re.
- Laksan Hpuja ni
(1) Kanu mayan:- Kanu mayan ja ngu ai mung ningpawt e ginrung ja n re ai. Masha marai sat lawat hta hkan nna byin wa ai hpu ja re. Shingai kanu yawng mayawng ni gaw tinang a kasha shayi sha Num wa ai shaloi, galu kaba lam re hta n-ga, tinang a shayi sha a matu n’pawt n’hpang asak hkrung lam dum nta nga shra lu mat ai shani re majaw, kabu aw law chye ma ai. Raitimung, ma kanu nkau mi gaw tinang nja la ai shayi sha tinang hte hka mat w asana rai nna yawn mayu ai hte hkap chye ma ai. Ndai zawn rai shangai kanu ni langai hte langai hkamla ai lam n bung hkat ai nhkan e kasa wa Num nnan jan hpe Dauma nta de woi mat wan a ten hta shangai kanu gaw shi a kasha hpe jum nna hkrap nga ai. Dai shaloi kasa wa gaw ma a galu kaba lam she re ngu nna kanu hpe lap ajap shaw ya nna kanu a lata hpe yan shangun ai. Dai hpe mu ai shawa masha ni gaw hpang na rung ni hta kanu mayan nga nna tsun hpang wa na sai. Shing rai kanu mayan hpu ja mung yawng yawng ni hkan nga ai htunghking tara n re. Hkan na matu matsun da ai htunghking tara mung n re, ma kanu langai ngai a majaw, byin wa ai hpu ja rai wa sai. Ndai hpu ja hpe sinpraw htung hta lahpyen hpawja (tolhiem) nga nna rawng ai. Dai lahpyen hpawja gaw shawa nang hkachyi shing n rai, nga kanu re. Dai hpu ja hta sinna hkran na kanu mayan lap ajap hpe gayau nna ginrung ja byin wa ai lam rai nga ai. Dai ni na aten hta gaw, dai kanu mayan hpe ja lap mi a lahta de jai lang nga saga ai.
(2) Wa sintin ja (ja htaw wutang):-Ndai hpu ja mung ginrung hpu ja hta n lawm ai raitimung, manu dan lachyum pru ai rai nna ginrung hpuja hte maren byin wa sai. Hkung-ran poi shani wa sintin ganawng ai lam gaw hkung-ran poi hpungdim da tai lam rai sai. Hpungdim dat sai majaw, mayu ni hpe shabawm ai lam mung rai nga ai. Mayu ni hpe shabawn ai shaloi gaw n-gup gaman hte n re ai sha, kumhpa lama ma hte shabawm ai. Dai kumhpa gaw wa sintin ja tai wa sai. Dai shani n hpuja hpungdim uma mung rai sai. Mayu kasha hpe hkung-ran la ai shaloi, dum hprut dumhprat kahti gari n-gu n hpra re ai hku n re ai sha, alaw ahtam hkru hkru kat kat , jawm lu, jawm sha, jawm pyaw nna, hkung-ran la saga ai hte maren, hkung-ran poi lusha,mung ngam gabrat hkra rai sai ngu ai hku nna, shat ngam, tsa ngam, shan ngam ni hpe mayu ni hpe sa jaw shad at ai lam rai nga ai. Dai hta n-ga shanhte Dauma ni jaw ai hpu ja ni mayu ni shanhte a nta de la wan a matu, jaw da tai hpaga re majaw, ja htaw wutang, ja htaw gumra ngu nna shamying nga ai.
(3) Yuji Mun ja:- Yuji ngu ai gaw dai shani na mayu ni a mayu hpe tsun ai. Mayu mi tsun ga nga yang, num nnan jan a kanu maga na ni hpe tsun ai. Num nnan jan a kawa maga na ni hjpe hpu law law jaw sai. Ritimung, kanu maga na ni hpe jaw na matu hpu ja langai mi nga ai. Dai hpu ja hpe Mun ja ngu nna tsun ai. Mun ngu ai gag aw sinpraw hkran ni lang ai, Mum ngu ai ga kaw na sa ai ga re. Yuji wag aw hkung-ran poi ngut ai shaloi, wa sintin kanawng ja jet rau shi a wuman yuji ja hta na rai nga ai. Hpa majaw nga yang, yuji wa Munja hta ai hte rau, dai shani n hpu jaw hpu ya lam makum bu sai. Ya hte tup,dai shani tup mayu hte dauma hpu jaw hpu ya sharing shakau lam pri nem hkra hparan lai wa sai. Dai ni yawng hpe makau lam pri nem hkra hparan lai wa sai. Dai ni yawng hpe makum bu ai hku nna yuji ja hta ai lam re. Wa sintin ganawng ja hte Munja n hta dingsa hpu jaw hpu ya lam n ngut kre shi ai lachyum rawng nga ai. Tinang a kahkri hpe shayu sha ai shaloi, kungdawn ja kru kaw na langai ngai lit la mai ai. Shingnoi noila shing nrai, sumri dan ri nhtu shing n rai, ri nhtu langai ngai shaw na lit nga ai. Dai hku shaw ai rai yang, dai kungdawn a matu ginrung ja sha ang ai. Dai re ai majaw lahkawng sha na kaw lahkawng n sha ai sha, langai mi hpe grak di nna tsun jahtuk la chye ma ai.aaaa
(4) Kumhpa nga:- Kumhpa nga ngu ai gaw dauma ni kaw na mayu ni hpe jaw ai nga langai mi hpe shamying ai rai nga ai. Ndai nga a lachyum hpe garai n tsun yang, kumhpa ngu ai lachyum hpe shawng chye na ra nga ga ai. Wunpawng sha ni gaw majan ndau ai shaloi raitimung, hka jun mayu ai shaloi raitimung, kabu gara shiga shana ai shaloi raitimung, kumhpa hpe lang nga ma ai. Dai rai nna ndai shara kaw mung ga sadi, ga ningdat tawn da ai kumhpa hpe tsun mayu nga ai. Tinang jaw jau ai nat hpe raitim, shi hku nna nga hpyi ai shing n rai, nta masha ni hku nga jaw mayu ai rai yang, nga sat jaw na matu garai n jin ai laman e nga sat jaw na ngu ai ga sadi, ga ningdat hku nna udi hte nga jahkrawq zawn re ai hpe lahpaw hte mayawn nhtawm, dumsa let nga jaw na re ai ga sadi, ga ningdat tawn da ai hpe nga hka kumhpa shakap da ai ngu nna tsun nga ma ai. Ndai nga hka kumhpa hte numwawm numla lam gara hku seng ai ngu ai hpe garai n tsun yang, Wunpawng sha ni a hkung-ran poi hpe shabyin da tai lam madung hpe shawng tsun ra na ga ai. Dai hkung-ra poi shabyin ai lam madung masum nga ai.
- Naw ku htung hte shabyin ai. Tinang kamhpa ai gumgun gumhpai hpe jaw jau ai lam rai nga ai.
- Makau grup-yin shinggyim wuhpung hku nna shabyin ai lam lawm nga ai. Hpu jaw hpu ya ai lam ni
- Num nna hte adding tawk seng ai lam:- (i) Kumba shalai nna jasan jaseng la ai lam.(ii) Sharin shaga, bungli shara madun aid aw rai nga ai. Nambat masum ngu na hpe gaw hpung-up sara wa mungga tsun nna hkung-ran ai lachyum hte hkung-ran sai ni kaning rai nga pra ra ai lam hpe hkaw tsun ai hta hkyawm mat sai. Moi prat hta gaw num lanyi ai ngu lanyi ga hte nhtoi brat sharin shaga nga ai. Nambat lahkawng hta madun da ai makau grup-yin shinggyim wuhpung hte seng ai lam hpe num jaw num ya htung hku nna lahta e azin ayang tsun lai wa saga ai. Ndai daw hta gaw nambat langai hta tsun madun da ai nawku makam masham hte seng ai lam hpe sanglang mat wa na rai nga ga ai. Dai hpe sanglang na matu gaw kumhpa nga a lam tsun ra mali ai.
(5) Kumhpa nga a majun:- Dinghku langai ngai hta, nta madu jan dinghku li ai, shata gu wa ai shaloi, dinghku machyi (ma shangai machyi) wa ai ten hta shadai daw jahtawng htu na matu, ma shangai garum ai ni, hkinjawng dumsa, hpunlum ni yawng la dingda nga na rai ma ai. Dai zawn la dingla nga let tsa chyaru, shan jahkrawq gaitsu ni yawng shajin da sai. Shangai wa ai ma shinggan kaw du aia hte num sha, la sha yu masat la ngut ai hte rau, hpa baw shamying ang ai ngu ai mying nga taw chyalu rai sai rai nna, jahtawng htu mying shamying da tai hte rau gumgun nat hpe mung, dumsa ap nna dai num kasha num wa ai shani, dauma ni dun sa ai nga hkungga shawng na hpe ju jaw na ngu nna dumsa ga ndat tawn da ai hpe, nga hka kumhpa shakap da ai ngu nna tsun ai. Dai majaw dai num sha num wa ram ai shani gaw shi hpe sa hpyi ai dauma ni dun sa ai shawng na nga hkungga hpe gumgun nat hpe kumhpa nga ju jaw nna gumgun nat a lata kaw nna num sha hpe dauma nta de sharawt dat na rai nga ai.
Shing rai dai nga hpe kumhpa nga ngu shamyin ai. Dai nga ju sha ai poi hpe sharawt sha poi ngu nna shamying ai. Shing rai sharawt sha poi ngu ai gaw Wunpawng sha ni san san sha lu ai htunghking poi rai nga ai. Dai rai nna ndai prat na Chyum laika hta mahkawn buk ni hta sharawt sha poi hte seng nna grai lata yak nga ai. Ndai nga hpe hpu ja hta n shalawm ai lam gaw, shinggyim htunghking hte n seng ai sha, makam masham hte sha seng ai majaw rai nga ai. Ndai prat hku tsun ga nga yang, mayu ni sharawt sha poi galaw ai shaloi, dauma ni tsep kawp lit la ai hku n re ai sha, si mai amyu mi lit la ai masa sha rai nga ai.
Pungga Ja Li


c: text/html

text:
Sagaing, Hti Jaik Mare Kahtawng Uphkang Salang Yawng Bungli Pru Mat
Wunpawng Mungdan Shawnglawt Hpyendap KIA Ginjaw ginra Dapba 5 npu dung 19 ginra rai nga ai Hpun Lum Bum de Myen hpyendap kaw nna nbungli bawm sa jahkrat ai lam chye lu ai.
May 1, Dai na hkying 8 daram hta bawm sa jahkrat ai rai nna, bawm kapaw ai nsen gaw Laiza kaw nna pyi na lu ai lam Ginra Masha ni tsun ai re.
Nbungli langai hte lahkawng lang da bat bawm sa jahkrat ai hpe na ai nga nna ginra masha nkau mung tsun dan ai re.
Myen hpyendap gaw Myothit, Kunglaw maga de shani shagu nbungli hte sa gap nga ai kaw nna, dai na gaw ginjaw ginra hte ni htep ai shara de bawm sa jahkrat ai lam re hpe chye lu ai.
Lagaw lam hte htu gasat ai majan ni hta Myen hpyendap maga si hkala ai jahpan grai law wa ai majaw, shani shagu nbungli hte sa gap nga ai lam chye lu ai.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Sagaing, Hti Jaik Mare Kahtawng Uphkang Salang Yawng Bungli Pru Mat
Rasha e galaw na International Army Games 2020 de lawm na, Miwa gasat dap, PLA, a majan shang tank, shawng na hpung du shang wa sai nga, Rasha Munghkawm Makawp Maga Hkringmang Dap hpe mahta nna chye lu ai.
Miwa hpyenla ni hte amyu hpan Type 96 majan shang tank ni Zabaikalsk na masat tawn ai shara de du sai re.
Miwa dap ni gaw Miwa mung dingdung, Mongolia madu uphkang ginra kata, Monzhouli, kaw nna Rasha de du shang wa ai rai nhtawm matut nna PLA lagaw dap hte nbung dap ni du wa na re lam, chye lu ai.
Mungdan Gadaga Hpyen Shaman Poi 2020 (IAG 2020) hta Miwa hte yawng mungdan manga—- Rasha, Belarus, Kazakhstan, hte Sri Lanka ni lawm nna, lamang hpe Aug. 23 kawn Sept. 5 du hkra galaw na re.
Daining na lamang hta mungdan 11 lawm na raitim, Coronavirus ana zinli a majaw mungdan 5 sha lawm lu ai nga, Rasha Hkarang Dap majan shaman shakyang magam dap lithkam, Col. Gen. Ivan Buvaltsev tsun ai.


text:
Maran Anan (Shawnghtawk Tsing Pan)
Kachin Relief Fund (UK) Senior Fellow and Faculty, Kachinland School of Arts and Sciences (KSAS), Humanity Institute
The renowned Kachin writer aged 68 passed away today (26 October 2016 at 3a.m.)
This brief auto-biography was written on 10 February 2016 for School Database
Pen names: Shawnghtawk Tsing Pan, Shanglawt Tsing, Manaw Myae Sein
Personal and Family Background
Htinggaw Mying: “Manam”
Kanu hte Kawa: Lahpai Bawk hte Hpt. Manam Naw
Shangai Ninghtoi: May 13, 1949
Dailup daihpang: Lamaibang Kahtawng, Sinlum Ninghtawn, Manmaw Ginwang, Gaurikrung
Kahpu kanau: Marai 9 kaw na No.3 re. Ma Kaw re. Lasha 6, Numsha 3 re.
Jawng lung hpang: 1955, NCS, Kuthkai, Dingdung Sammung
Hkalup Hkam : 1966, Manmaw Roberts Church by Rev. Maran Yaw
Dinghku shang: March 22, 1975 (Manmaw, Roberts Church by Rev. Laimaw Gam), January 26, 1980 hta ningrum ningtau Slg. Dingrin Kum Ja n nga mat ai kaw na Ma (2) hte daini du hkra, dinghku bai n de sai.
Laika hpaji atsang : B.A (History (Mandalay), B.D, Insein
Magam bungli: Jawng Sara (1972 – 1993), Hpungmagam gun (1997 – 2006)
Literature Experience
Laika hti hpang: Kuthkai, NCS, II Std: kaw na Myen hku ka ai Ma Kaji journal hpe Awa mari ya ai majaw shata shagu hti lu ai.
Laika ka hpang ai : 1972
Laika hpan: Sumrai (Jinghpaw hku)
Hpa majaw sumrai hpe madung ka ai: Jinghpaw num ni Myen sumrai buk ni hti nna hkrap ai, mani kre ma ai.
Hpa majaw Jinghpaw hku ka ai : Myen hku grau ka manu ai raitim, Jinghpaw hku ka da ai sumrai buk ni n nga ai, ngai gaw Jinghpaw re majaw Jinghpaw hku shakut ka ai.
44 ning tup ka mat wa ai laili laika ni:
Sumrai, sumroi, maumwi, labau, shagun laika, kumyai laika, ga shagawp, Video sumla hkrung hkrang shala matsun, hkrangpan sumrai.
Ka shabra sai sumrai ni : N dang matsing hkra law ai.
Video Hkrang Shala matsun ka ai hte video dem shaprawq sai:
1. Nu E Sha E
2. Nu Hkum Hkrap Sa
3. Chyahkrai Matsan
4. Ndai Mungkan Grin Nga Dingsa
5. Galoi Mi She
6. Kalang Sha Pu Ai Salum Pan
7. Salum E Hkru Ai Wan
Laika buk galaw ai lam:
1. Shawnghtawk Tsing Pan a Sumrai Kahkin Vol: I, II
2. Ja Chyum Laika Gasan Latsa Vol: I, II, III
3.Ga shagawp laika buk 1
4. KIWA, Amyu Shayi Magazin Vol: I, II, III
5. KIWA, Masha Hpaga Ninghkap Hpaji Jaw Laika buk, “Na Yang Na Ngawn Sa Yang Sa Yawn” buk 1
6. KWAT ni galaw shapraw ai Hkrangpan Sumrai Vol: 2, 3, 4
7. Ga Shagawp Gabaw 560 ka sai
Laili Laika A Majaw:
1. 1997 May-August htaq, Insein Nsin Htawng du. “Galoi Mi She” Video Sumla hkrung a majaw, htawng 20 ning (5.D, 5J ) hkrat na ningtawn e, Peace Maker ni hkrang shaw la ai.
2. 2009 October 30 hta, KIO Chariman Maran Brang Seng a labau ka Shangut ai shana, ladu lai puq bah, sai tsaw, salum nsa n lu sa wa ai hte nsa ganoi htiq mat ai. Laja lana tsi tsi hkam la ra mat ai.
3. 2011-2013, KIA hte Myen Asuya bai gasat hkat ai ten hta, laili laika the propaganda galaw, grai hkam n kaja mat ai.
Amyusha Magam Gun Ai Lam:
1. 2006-2014 du hkra, Laiza, KIWA kaw laili laika hte apnawng dawjausai.
2. 2014 September kaw na, ndai labau ka ai ten hta HI jawng kaw Jinghpaw Laika Shingni Hpaji Sharin Sara galaw nga ai.


text:
Daining 2018, January 10 ya shani, Jinghpaw mungdaw nhtoi akyu hpyi hpawng Myitkyina Muklum kaw galaw ai shaloi, Wajau Rev. Fr. Dr. Yung Wa tsun ai: “Anhte Jinghpaw ni hpe Madu Karai Kasang gaw, mungdan jaw da sai. Dai hpe anhte nmu kau ai. Ngai mung moi shawng-e Kahtawlik nawku jawng bungli sha galaw ai majaw, n-chye kau dat sai. Ya she chye ai” nga ai. Shi Chyum laika Luka 12: 32, hti ai. Dai kaw tsun ai gaw; “Sagu hpung kaji ni-e, hkum hkrit et; dai mungdan nanhte hpe jaw na, nanhte a kawa myit shrawng nga ai” Dai hti nna, “Nanhte n-kaya yang gaw hkan hti lawm rit” nga nna, shawa ni hpe bai woi hti sai. Dai hti nna, shawa hpe, “hkam la mit ni?”, nga nna san ai. Shawa masha yawng, hkam la sai, nga ai. “Ta hpawk dum nna hkam la mu”, ngu tsun ai, shaloi, shawa masha ni yawng tahpawk dum nna hkam la sai. Kaja wa teng sha, Karai Kasang jaw da ai mungdan hpe hkap la sai kun?
Dai Karai Kasang jaw da ai Jinghpaw Wunpawng Mungdan ngu ai hpe anhte ni atsawm sha dinglik yu ra sai. Dai hpe nchye jang Wajau tsun ai zawn, Karai Kasang jaw da mungdan hpe, anhte nmu kau dat na, nchye kau dat na. Dai hpe nmu, nchye jang shut ai lam mung anhte bai galaw kau dat na, Karai Kasang Jinghpaw ni aq matu yaw shada da ai hte nhtan shai ai hku mung galaw kau dat na hpe tsang ra ai.
Karai Kajang jaw ai mungdan ngu ai hpe anhte ni mu ai, chye ai lam nbung na re. Ngai gaw, ngai chye ai, mu ai lam hpe, mung masha ni sawn dinglik yu na matu lawu na hku tang shawn mayu n-ngai.
BC 200 ning daram kaw na Jinghpaw ni gaw ya nga nga ai lumuga hpe wa madu la sai, rai nna dai lamuga hta shaning hkying lam she ru nna nga wa tim, maigan Myusha ni Jinghpaw ni hpe uphkang lai wa sai ngu ai maumwi n-nga ai. Jinghpaw du ni sha uphkang nna ngapra lai wa sai. Dai majaw, moi chyaloi nhkoi kaw na Jinghpaw Wunpawng myusha ni gaw awmdawm shanglawt mungdan re. Dai gaw Karai Kasang Jinghpaw ni hpe jaw da ai mungdan nan rai sai. Bai AD 1880 ning hpang e Karai Kasang aq mungga mung, Jinghpaw Wunpawng mungdan kaw du wa nna Jinghpaw Wunpawng myusha ni Karai Kasang aq kashu kasha ni tai wa lu sai.
Raitim, mungkan hpe Ingalik ni uphkang lai wa ai shaloi Jinghpaw mungdan hpe mung, shaning 66 ning daram Ingalik ni uphkang lai wa sai. Dai shaloi raitim, Jinghpaw mungdan hpe Myen ni hte nkayau ai sha laksan mungdan hku nna, uphkang lai wa sai re. Raitim, Jinghpaw ni laksan shanglawt nla ai sha, Myen ni hte rau shanglawt la na matu, Panglung gasadi hpe 1947 ning hta lekmat htu ai kaw na shut shai lai mat wa sai.
Dai hku shut shai lai mat wa tim, lai wa sai 70 ning laman hta Myen ni gaw dai Panglung gasadi hpe hkrang nshapraw ai sha n-ga, jahten sharun kau sai, shamyit kabai kau sai re majaw, dai shut shai lai wa sai lam mung bai hprai mat sai. Dai majaw, Jinghpaw Wunpawng mungdan gaw mina zawn shanglawt mungdan bai tai mat sai. Lama Myen ni, dai Panglung gasadi hpe nkabai kau yang, Jinghpaw ni dai awmdawm shanglawt ahkaw ahkang hpe bai lu la na nre. Dai majaw Jinghpaw ni awmdawm shanglawt ahkaw ahkang hpe bai lu la ai gaw, Karai Kasang aq chyeju kumhpa nan rai sai.
Munghpawm mungdan ngu ai hpe sinat hte gap hkat nna, shing nrai shagyeng shama nna gawde ai nre, shada gasadi jaw hkat let gawde la ai re. Raitim, dai gasadi hpe dawm kau dat ai shaloi, dai munghpawm mungdan kaw dai mungdan n-nga sai. Gashadawn, Ingalik mungdan gaw Yuropiyan Munghpawm Mungdan (European Union- EU)) kaw 1973 hta shanglawm mat wa sai. Raitim maning 2017 ning June shata hta EU kaw na bai let na matu sindaipa bang nna EU kaw na hka mat na matu daw dan la sai. Shanglawt phyi nna let ai nre.
Bai moi shawng-e kalai wa ai hte maren, Baltic Panglai mungdan (Lithuania, Estonia, Latvia) ni gaw, Soviet Socialist munghpawm mungdan (USSR) hte galaw da ai gasadi dawm kau sai, nga nna 1991 shaning August shata hta ndau shabra dat sai. Dai shaloi, kaga mungdaw ni mung dai zawn ndau shabra dat ai aq marang-e, dai USSR munghpawm mungdan gaw 1991 ning hta hten run mat wa sai. Dai shani kaw na USSR munghpawm mungdan ngu ai ndai mungkan ga kaw n-nga mat sai re. Shanglawt ai mungdan 15 byin mat wa sai.
Dai hte maren, Myen ni Panglung gasadi hpe n-shadik ai hta sha n-ga, dai hpe jahten sharun kau sai re majaw, munghpawm Myen mungdan ngu ai n-nga sai. Dai majaw, Jinghpaw Wunpawng myusha ni gaw, Myen ni hte galaw da ai Panglung gasadi dawm kau sai, ngu tsun let shanglawt mungdan ndau shapra na pyi nra mat sai. Myen ni shanhte nan dai Panglung gasadi hpe jahten sharun kau sai majaw, Jinghpaw Wunpawng mungdan gaw, mina zawn awmdawm shanglawt mungdan bai tai wa sai, ngu ndau shapra na sha ra sai. Panglung gasadi hpe Myen ni jahten sai, kabai sai, ngu anhte tsun yang, kadai mungkan masha, kadai Myen raitim, dai hpe nteng ai ngu ninghkap na kadai n-nga na re. Hpa majaw nga yang,
- 1962, March shata hta Bogyuk Newin ana zing la wa ai shaloi, 1947 ning na Munghpawm Myen mungdan aq npawt tara kanu hpe dawm kau sai lam tara shang ndau shabra sai. Dai gaw Panglung gasadi hpe jahten sharun ai lam re. Dai 1947 ning na npawt tara kanu hte Munghpawm Myen Mungdan hpe gawde la sai majaw, dai npawt tara hpe dawm kau ai gaw Munghpawm Myen Mungdan hpe jahten sharun ai lam re. Dai majaw Munghpawm Myen Mungdan ngu ai n-nga sai, mying sha re.
- Laiwa sai 60 ning jan hta Myen ni Panglung gasadi hpe hkrang nshapraw ai, hkrang shapraw na matu hpyi ai ni hpe mung manu mana sat kau lai wa sai.
- Myen mung Asuya aq ningbaw, Aung San Kaw tai wa jang she, shi a jinghkai kawa Aung San galaw da ai Panglung gasadi hpe, hkrang shapraw na, federal munghpawm Myen mungdan hpe gawde na kam let mung masha ni shi hpe sindaipa bang nna shalun dat sai. Raitim, shi daru magam ana lu wa ai shaloi, tsaban 21 Panglung zuphpawng galaw nna, shi aq kawa galaw da ai Panglung gasadi hpe shamyit kabai kau sai.
- Bai 1947 ning hta Panglung gasadi lekmat htu lawm ai Sam hte Hkang ni hpe mung NCA lekmat htu shangun sai. Dai mung Panglung gasadi hpe shamyit kabai kau ai lam re. Ya Jinghpaw ni sha, dai NCA lekmat nhtu lawm ai majaw lawt lu na lam naw hku nga ai re.
Lahta kaw ka ai hte maren, dai Panglung gasadi hpe Myen ni jahten sharun ai aq marang-e JinghpawWunpawng mungdan gaw mina zawn shanglawt mungdan bai tai sai ngu yang, dai gaw Karai kasang Jinghpaw ni hpe awmdawm shanglawt ahkaw ahkang hpe bai jaw ya ai, bai shagrin ya ai lam rai nga ai.
Raitim, dai Karai Kasang jaw ai shanglawt mungdan ahkaw ahkang hpe anhte nchye nna, Myen kaw na mungdan hpyi nga yang gaw shut ai lam tai na. Dai hta n-ga, dai Karai Kasang jaw da ai Mungdan hpe Myen ni hpe ap jaw kau nna, Myen kaw na federal mungdaw mahtang she la na matu lekmat htu kau dat yang, grau shut ai lam bai tai na. Karai Kasang jaw da ai mungdan sum mat na, bai Myen kaw na federal mungdaw hpe mung nlu la na re.
Ndai kaw anhte Naga ni aq mabyin hpe naw tsun mayu ai. Naga Myusha Kongsi (Naga National Council-NNC) hpe 1946 ning, February shata 2 ya shani hpaw nna, Myen hte India Kala ni shanglawt garai nlu yang, NNC gaw Naga mungdan hpe gawde la sai. Raitim, Myen hte India Kala ni shanglawt lu wa ai hpang 1953 ning hta, Naga mungdan hpe, Naga ni hte n jahkrup ai sha garan la sai. Naga mungdan aq ka-ang e 1914 ning hta Naga ni nchye ai sha, Ingalik ni ka mahkret da ai Mcmohan line hte maren garan la ai hku re. Bai shanhte aq hpyen dap ni hpe Naga mungdan de 1954 shaning hta shalun nna, Naga ni hpe kasat hpang wa sai. Dai majaw, shannhte hte 1954 ning kaw nna majan byin hpang wa sai re.
Dai majaw ndai majan aq manghkang gaw, Naga ni shanhte kaw na shanglawt hpyi ai majaw byin ai majan nre, Myen asuya, Kala asuya hpe rawtmalan gumlau ai majaw byin ai manghkang mung nre. Shanhte anhte aq mungdan de shang lung wa ai majaw, anhte aq awmdawm shanglawt mungdan hpe makawp maga na matu ninghkap kasat ai majan she re. Shanhte kaw na Naga ni hpa mung nhpyi ai.
Raitim 1980 ning hta NNC amu madu hte, ningtau ningbaw ni rai nga ai Muivah hte Isak yan gaw, NNC hpe kau da nna, National Socialist Council of Nagaland (NSCN) ngu ai hpe January shata 31 ya shani hpaw sai. Shan aq shut ai masa gaw, anhte Naga ni kalangta shanglawt hpyi yang shanglawt nlu na, shawng nnan e, ahkaw ahkang kaba lu ai mungdaw (autonomous State) hpe shawng hpyi la ga, dai autonomous State lu ai hpang she, shanglawt bai hpyi ga, nga nna galaw bang wa sai. Lachyum gaw, lu da ai awmdawm shanglawt ahkaw ahkang hpe India Kala ni hpe jaw kau nna, India kaw na autonomous state hpe mahtang la ga ngu ai lachyum rai mat sai. Dai shut ai masa hpe Naga musha ni yawng nhkap la ai.
Shan aq policy hpe nhkap la ai majaw NNC ningbaw ni, Naga Federal Asuya Hkringmang ni, Rapdaw tingyang-up, hpyen du kaba ni law law hpe sat kau sai. Shanhte hpe n-madi shadaw ai mungmasha ni hpe mung law law sat kau sai, 4000 jan daram rai na sai. Shan galaw ai lam ni hpe Kala Asuya gaw manu mana ra sharawng ai hte shan hpe madi shadaw lai wa sai. Dai rai nna, 1997 ning kawn Kala India Asuya hte Autonomous State, greater Nagaland aq matu mungmasa bawngban hpang wa sai re. Dai zawn mungmasa bawngban nga ai ten ni gaw daining hte rai yang 21 ning rai wa sai. Raitim, shanhte hpyi nga ai greater Nagaland autonomous state hpe nlu ma ai. Lu na matu myit mada hpa n-nga mat sai. Shanhte a matu manu mana yawn hpa re. Greater Nagaland ngu ai gaw, Manipur, Assam, Arunachal mungdaw (States) ni kaw nga ai Naga ginra ni yawng hpe Nagaland mungdaw kaw sha pawng dat nna, India munghpawm mungdan kata kaw grai kaba ai Nagaland mungdaw gawde na ngu ai re. Raitim, Manipur, Assam, Arunachal mungdaw ni nhkraw ai majaw, dai galoi mung nmai byin ai. Anhte Madu Karai Kasang mung shan galaw ai lam hpe nhkraw na re ngu kam ai.
Kaja ai lam langai gaw,Naga ni hpe Karai Kasang jaw da ai Naga mungdan, shanhte NSCN ni India hpe ap jaw kau nlu ai. Hpa majaw nga yang NSCN gaw Nagaland aq madu, npawt nre, lakung kaji langai sha re ai majaw, dai lakung hkraw mat nna di hkrat mat wa ai sha tai na. NNC gaw Nagaland hpe gawde wa ai majaw NNC she Nagaland aq madu re. Dai majaw NNC sha ahkrung nga dingsa, Nagaland summat na Naga ni ntsang ra ai.
Dai hte maren, Jinghpaw ni mung, lama, Karai Kasang jaw da ai mungdan hpe Myen Asuya hpe ap jaw kau nna, Federal mungdaw mahtang she la ga nga yang, Muivah hte Isak yan aq mabyin hte maren byin tai wa na. Lahta kaw tsun ai hte maren, hpang jahtum e awmdawm ahkaw ahkang hpe masha ni hpe ap jaw kau nna, shamat kau ai tai na, federal mungdaw hpe mung nlu la mat ai tai na.
Hpa majaw nga yang, ya, anhte yawng chye nga sai hte maren, kaga bawsang myusha ni mung, federal mungdaw aq matu simsa ai hte mungmasa bawngban nna lu la na matu myit let NCA lekmat htu mat wa sai. Raitim, shanhte aq kaji kawoi prat kaw na ngapra wa ai zawn, shanhte aq mungdaw hta ngapra lu na matu shanhte aq mungdaw hta lamu ga, nhprang sutrai ni, mare grupyin na shingra lamuga ni, nam maling, hpunmaling, u-dat shara, hka-nawng, hkaisha mai ai zunlawng hte shareng da ai lamuga ni hpe, madu lu na matu tangshawn bawngban wa ai shaloi, Myen ni nhkraw ai, dai gaw ginjaw Asuya hte sha seng ai, hpa majaw nga yang, Munghpawm Myen mungdan Asuya gaw Mungdan kata nga ai lamuga ni yawng, ga n tsa, ga n pu, hka n tsa hka n pu, hte n bung gaiwang kata kaw nga ai nhprang sutrai ni yawng a npawt madu re, nga wa ai. Federa mungdaw ahkaw ahkang hpe njaw lu ai, ngu ai lachyum re. Dai majaw, Myen kaw na federal mungdaw ahkaw ahkang hpyi tim lu na nre; myit mada hpa tsepkawp n-nga sai.
Lahta na Myen ni aq masa hpe maram yu dat yang, manghkang hpe bawsang myusha ni hpyi shawn ai hku hparan na shanhte nmyit ai, bawsang myush ni hpe shanhte Myen ni aq kuluni mayam shatai na she myit nga ai re. Dai Myen ni aq masa hpe Jinghpaw ni ninghkap kasat nga ai. Dai majaw, Jinghpaw ni Myen ni aq kuluni mayam ntai ai.
Raitim, ya Myen ni the federal mungdaw aq matu lahkawng lang ngu na lekmat bai htu lawm jang prat dingsa Myen ni aq kulu ni mayam tai mat na. Dai majaw, Myen ni hte kalang mi bai lekmat htu nna Myen ni aq kuluni mayam tai na malai, Karai Kasang hpe kam hpa let, shi jaw da ai mungdan hpe hkap la nna, Jinghpaw Wungpawng mungdan gaw shanlawt mungdan re ngu ai hku galaw sa wa ra sai lam gaw jaw dik ai masa rai sai ngu hkap la n-ngai law.
God bless Kachinland.
Dated Feb. 24, 2018. Naga Wondin


text:
Sagaing, Hti Jaik Mare Kahtawng Uphkang Salang Yawng Bungli Pru Mat
KIO mare daju Laiza kaw magam gun ai, Mungshawa Hpyen Hpung hpyen ma langai, sinat gap si ai lam, June 18, bat Mali Ya jahpawt byin wa sai.
MHH hkum dek masat B-59041 hpyen ma Marip Singnan Awng Tu, asak 28 ning gaw, Woi Chyai Lawk 2 kaw jahpawt hkying 4:30am ten, ‘tsa lu nang nna’ shi hkrai shi gap si ai re nga, seng ang ai ni tang madun ai hpe mu lu ai.
Raitim, baw kaw sinat pala gap hkra ai ningma hpe yu yang shi hkrai gap si masa n pru ai re.
“Ya yu yang shi hkrai gap si ai masa n re lu. Hpang hku na gap dat ai masa re lu,” nga nna shimlam a majaw mying n tsun mayu ai KIA magam gun langai, Jinghpaw Shiga Dap, KNG de tsun ai.
Ndai mabyin hte seng nna KIO hte, shi hte hkridun ai shiga dap ni hta mabyin shiga tang madun ai lam n nga shi ai re.
2011 ning Shanglawt Majan kalang bai byin wa na mahka, Wunpawng Mungdan Shanglawt Hpung, KIO Uphkang Dap npu MHH hpe madung shanglawt hpyenla dingsa ni hte mungshawa ni shanglawm hpaw ninghtan ai re. MHH dap ni gaw lamu ga ginra masa dang ai majaw Myen hpyen wa hpe ‘KIA a hkap hkan ladat’ hte shingdaw ai majan hta grai mying dan dawng lai wa masai re.


text:
Russia Mungdan de hku hkua masa hkrun lam hte du nga ai, Myen hpyendap ningbaw Min Awng Hlaing hku nna 2019 ning April shata 23 ya hta Su-30SM hpan hpyen gasat jet pyenli hpe mari na lam shangang shakang tsun shaga ai hpe chye lu ai.
Su-30SM gaw Sukhoi company kawn galaw shapraw ai hpan rai nna, jat gawng lahkawng ( engine ) shakap da ai hte, lamu ganghkau hta gap lu ai hta sha n’ga, lamu ntsa kawn ga de mai gap ai hpan rai nga ai.
2018 ning hta Russia hte Myen hpyen dap myithkrum ga sadi galaw da ai hte maren Su-30SM jet pyenli 6 hpe mari na lajang da ai, Myen mung hpe dut ya na jet nbung li ni hpe Russia kawn galaw shachyaw nga sai.
2012 ning hta Miwa mungdan hpe dut ya ai manu gaw, Su-30SM langai hpe hpe US$ Wan 37 daram jaw ra nna Myen hpyen dap kawn US$ wan 222 jan manu hte mari na matu hkyen lajang da sai.
Min Awng Hlaing hku nna, 2019 ning April 20 ya shani hta mung (8) lang na mungkan shim lam hte seng ai bawngban hpawng hta shang lawm ai hpe chye lu ai.
REF: Shawng Lam Shi Sawk, RFA
Ja Tawng Naw


text:
2018 Dec shata 24 hte 25 ya laman hta dingdung Sammung Hispaw – Nan Lan maga, Tun Chyai mare hta Sam amyu sha rawt malan hpung SSPP hte RCSS ni laja lana gasat hkat ai shiga chye lu ai. RCSS hpung hte Myen hpyen dap pawng hpawm hpyen n’gun 800 daram hta FPNCC malawn SSPP Sam rawt malan hpung hpe gasat nga ai hpe Du kaba Sai Su hku nna tsun ai.
Matut nna SSPP a Du daju Khun Seng hku nna gaw, “anhte a dap nga ai maga de hpyen n’gun kaba hte htim gasat wa ai, dap hte grai ni wa nna, shada gamu hkat ra ai daram grai sawng ai,” ngu tsun ai.
Majan a majaw, buga mare masha ni Hsipaw hte ni nawn ai mare ni de hpawng yen ai lam chye lu ai.
RCSS hte PNLO ni Majan Byin
Dingda Sam mung, Maing Pan ninghtawn Nawng Cho buga grup yin hta RCSS Sam Rawt malan hpung hte, PNLO Pa-Oh rawt malan hpung ni Dec 24 ya shan hkying 10 daram hta minutes 40 daram hte Dec 25 ya jahpawt hkying 9:00 daram hta kalang bai gasat gala byin ai lam chye lu ai.
Majan byin ai lam gaw, Pa-Oh amyu sha hte PNLO rawt malan hpung ni nga ai shara de RCSS Sam hpung ni yan shang wa ai majaw majan byin ai lam hpe, PNLO a shigga lit hkam Khun Min Thein hku nna tsun ai. Majan a majaw, Pa-Oh amyu sha ni hte PNLO ni maga de hkrat sum ai lam n’nga ai hpe mung chye lu ai.
Myen hpyen dap ni Dec 13 ya shani N’htoi 130 ya gap hkat jahkring na hpe ndau ai hta, rawt malan hpung shada gasat gasa ai lam n’galaw na lam lawm tim, RCSS Sam rawt malan hpung ni hku nna, Sam mung ting hpe madu la mayu ai masa a majaw, ndai zawn SSPP, TNLA, PNLO ni hte majan byin nga ai hpe maram lu nga ai.
REF: RFA
Ja Tawng Naw


text:
Radio Veritas Asia Buick St., Fairview Park, Queszon City, Metro Manila. 1106 Philippines | + 632 9390011-15 | +6329390011-15
San Pra Ai Irenaeus Hpe Nawku Hpung Makam Masham Doctor Hking Htawng Hte Shagrau Na Lam
San Pra Ai Irenaeus Hpe Nawku Hpung Makam Masham Doctor Hking Htawng Amying Shingteng Hte Shagrau Na Matu Hkyen Lajang Nga Ai Shiga
Vatican Shiga Dap kaw nna, October 8, bat manga ya shani ndau ai hta gade nna yang San Pra Ai Irenaeus hpe Nawku Hpung a Doctor hking htawng amying shingteng hte shagrau sa wa sa na re lam lawm wa ai.
Wa Sarabyin Francis hkum nan hpung shawa masha ni hte hkrum shaga ai shaloi, San Irenaeus gaw tsa ban lahkawng (2) daram aten hta Karai hpaji ninghkring mung rai, wenyi lam woi ningshawng mung rai, Sinpraw Dan Kahtawlik hte Sinna Dan Kahtawlik lahkawng lapran mahkrai hkrai ya ai wa mung rai nga ai, ngu labau hpe shagawn dan da nga ai.
Wa Sarabyin Benedict XVI a lakhtak kaw nna, Lyon na San Irenaeus gaw Nawku Hpung hta “Doctor unitatis” Nawku Hpung kata ginlum kahkying gumding lam hpe jaw ya ai Doctor amying shingten jaw na masing nga hpang sai re lam chye lu ai.
“Irenaeus” ngu ai mying lachyum gaw “simsa ai”, shing n rai, “simsa lam galaw shabyin ai wa” ngu ai rai nga ai.
San Irenaeus gaw San Polycarp a hpang hkan ai sape rai nga ai. San Polycarp gaw San Yawhan a hpang hkan ai kasa rai nga ai. San Irenaeus gaw Hkristan ni ginlum kahkyin gumding lam hpe mungkan madang zinglum lai wa ai wa rai nga ai. Greek ga shaga nna, Celtic hte Germanic myusha ni hpe sasana galaw lai wa ai wa rai nga ai. Barbarian myusha ni a ga ni hpe hka ja chye da ai wa mung rai nga ai.
Nawku Hpung hpe zingri zingrat lam grai law ai aten hta sasana magam gun lai wa ai wa rai nga ai. Nawku Hpung hpe adawt ai heresy ni kaw na Hkristan makam hpe makawp maga lai wa ai wa rai nga ai. Neoplatinism ngu ai tara maigan ni hpe sasana galaw lai wa ai wa rai nga ai.
Source; Vatican News
By Fr. Patrick Gawmaw Hkawng Yae
#vaticannews
#rvakachinservice


text:
Sagaing, Hti Jaik Mare Kahtawng Uphkang Salang Yawng Bungli Pru Mat
Covid-19 ana zinli hte, bat Lahkawng Ya du hkra U.S. kaw si ai masha jahpan mun sanit jan sai re.
May praw 5 (Sinpraw nhtoi May praw 6) du hkra, Johns Hopkins dakkasu a jahpan hte maren, U.S. kaw coronavirus snr Covid-19 ana kap masha 1,203,502 hta e si ai marai 71,022 rai sai re.
Ya ten mungkan e mungdan, ginra 187 hta ndai ana chyam bra nga nna, ana kanu mu jep lu ai machyi masha yawng 3,651,010 hta e si gaw 256,736 rai nna, dai hta Amerika gaw na du dik re.
Myen mung kaw ana kap ai masha yawng 161 hta Jinghpaw mungdaw na 1 rai lawm nna, si ai yawng 6 re lam, asuya Hkamja Dap hte Ginsup Hkringmang Dap a May praw 5 ndau hta mu lu ai.
Masha kaw Covid-19 Makawp Maga Tsi Chyam Nga
Shawng n’nan Pfizer hte, shi hte gindun ai BioNTech yan shapraw ai coronavirus makawp maga tsi (vaccine) hpan mali hpe Amerika e chyam hpang nga sai lam, sawk sagawn ai ni May praw 5, bat Lahkawng Ya, shani tsun wa sai.
Nsa shaw lam hta byin ai ana zinli ninghkap lu ai, Pfizer hte Germany na BioNTech yan galaw ai vaccine ni hpe hkam ja ai masha hta htu chyam nga sai lam hpe Amerikan tsi dakkasu lahkawng, Manhattan mare New York University Grossman School of Medicine hte Baltimore mare University of Maryland School of Medicine, na sawk sagawn ai ni hpaw tsun ai re.
Pfizer hte BioNTech yan na vaccine tsi ni hpe masha kaba asak 18 kaw nna 55 ni kaw shawng chyam ai kaw nna asak grau kung ai ni kaw mung chyam yu wa na re nga, Pfizer tsun ai.
Marai 360 hta chyam da ai mahtai hpe du na shata chye wa lu na re nga, tsun ai.
Maga mi de, Moderna Inc. hte Oxford University ni galaw shapraw ai Covid-19 makawp maga tsi (vaccine) ni hpe mung masha hta htu chyam ai lam ni galaw nga ai re.
Pfizer gaw kade n na ten Covid-19 vaccine ni hpe shi a tsi jakrung U.S. Massachusetts, Michigan hte Missouri mungdaw ni hta sha n ga Belgium mungdan Purrurs hte laga shara ni hkan e mung galaw shapraw wa na ginshan jahkrat tawn ai re.


text:
Nwai Shing-ran Ga (Epilogue) Ka ai- JJ Lum Dau Ninghtang dinglik masam maram yu dat yang Myen mungh ting nah rawtmalan wuhpung ni the
Laika Ngau
KIO Hte KIO Hpung Shang Masha
Kachin Independence Organization (KIO) hte KIO party hpung shang masha ngu byin wa ai lam hpe ngai mu mada ai made shaleng dat nngai.
Dum ai hte Rap, Dum ai hte Kap
Ga baw ndai mu ai hte rau, mani hpa zawn rai sai nhten! Rai ti mung atsawm sumru yu yang, lachyum dan dawng na
Anhte Amyusha Ni a Laili Laika Madang Tsaw Wa Rawt Wa Ra Nga Saga Ai
Mungkan ntsa hta amyu lakung langai mi dan hkung n’na grin nga lu na matu dai amyu gaw shi a laili laika hte htunghking
Nam Shan Lapu Pu Noi Mayu? Hkrum ai Zawn Rai Wa Sai Kun?
Myen hpyendap gaw shanhte maja woi galaw ai npawt nhpang gaw da ai mungdan tara ni hpe May shata hta mung shawa a madi
Amyu Sha Mying Hpe Kaning Ngu Na?
Jinghpaw ngu ai mying hpe kadai shamying ya ai; galoi shamying ai; kadai chye lu ai rai. Chyingtawt hpaw nna pru wa ai majaw,
“KACHIN” ngu ai gara kaw nna byin pru wa ai kun? Nang chye nni?
Daini anhte Jinghpaw Wunpawng Amyu sha ni ( Kachin ) nga ai nsen na ai kaw nna gaw, tinang hpe tsun ai re ngu


text:
American mungdan a mungkan nawku htung ni a awm dawm lu ai lam hte seng ai hpung ( USCIRF ) kawn Myen mungdan hta makam masham Nawku htung ni hta awm dawm ahkaw ahkang tawt lai hkurm ai lam ni matut manoi byin nga ai majaw, USA gumsan magam usa Obama ten hta Democracy galai shai ai lam ni nga wa ai majaw Myen mung hta sut hpaga yam ga htinglu ai lam hpe pat tawn da ai kawn dawm kau ya ai hpe, kalang bai galaw sa wa na matu Trump Asuya hpe shadut ai hpe chye lu ai.
Myen mung hta, Nawku htung ni a awm dawm lu ai lam hpe adip arip di ai lam hte shinggyim ahkaw ahkang tawt lai ai lam ni dam lada ai hku byin nga ai hpe, Myen hpyen dap hku nna nyet kau ai sha n ga, lit la hpajang ya ai lam ni n nga ai majaw, American hte jinghku mungdan hpung ni hku nna, Rahking mung hta amyu sha ru sai shamyit ai lam, Jinghpaw mung hte Sam mung hta shinggyim ahkaw ahkang tawt lai ai lam ni hte seng nna, Myen hpyen dap a lit nga ai nkau hpe sha pat shingdang ai lam hpe lu galaw ai.
Dai majaw Myen mung hte seng nna, 2016 ning hta USA Gumsan magam wa a matsun hte jahkring da ai ( International Emergency Economic Powers Act ) Ahkyak ahkya Mungkan Sut hpaga pat shingdang ai tara hpe bai asak jahkrung n’na, matut lajang nga ai laknak mari ai hpe pat hkum da ai hpe matut tawn da na matu madi shadaw tang madun ai lam hpe USCIRF a 2019 ning sumtang hpe, 2019 ning April shata 29 ya hta ndau shana wa sai.
USA mungdan maigan mung hkringmang rung a jahpan hta, Nawku htung awm dawm lu ai hkrit tsang hpa madang hta, Myen mung hpe masat langai hku masat da ai hpe chye lu ai.
REF: RFA, USCIRF
Ja Tawng Naw


text:
Sagaing, Hti Jaik Mare Kahtawng Uphkang Salang Yawng Bungli Pru Mat
Myitkyina htawng e hkangzing da hkrum nga ai sara yan hpe matut nna bat mi daram naw hkang zing da na masa nga ai lam seng ang ai sara ni kaw nna chye lu ai.
Sara yan hte seng nna mani February 12 ya shani makam masham ningbaw ni, simsa lam akyu galaw wuhpung ni hte rau Myen hpyendap Sa-Ya-Pha wuhpung ni hkrumzup bawngban wa ai lam Rev. La Wawm tsun ai re.
Sara Sumlut Tu Htang hte Rev.Bima Dau Lum yan gaw February praw 5, Rawt malan nhtoi hta woi awn ai lam n-nga tim, Myen hpyendap gaw ntara wuhpung matut ai tara masa 17/1 hte sara yan hpe ahkyak la da ai lam chye lu ai.
Seng ang ai asuya hte matut dingyang bawngban nga ai re majaw, aten loi la ra ai lam Jinghpaw Wunpawng Hkalup Hpung Ginjaw KBC ningbaw Rev.Dr.Hkalam Samson tsun ai re.
Sara yan hpe February praw 6 ya shani pyada dap e woi la nna hkangzing ngut ai hpang, 11 ya shani gaw Myitkyina htawng de bai htawt sit kau ai re.
Sara yan hpe pyada dap kaw nna htawng de htawt sit


text:
2019 ning February shata praw 1 ya shani hta, Nayhpyi daw hta 2 Lang na Radaw zuphpawng 3 ning hpring lamang hta, Myen mung hpaji jaw Salang Awng San Suu Kyi kaw nna, 2008 ning gaw da ai tara gram lajang ai hte seng nna rapdaw dat kasa ni hta lit nga ai ngu matsun mungga hta tsun shaga ai hpe chye lu ai.
Shi tsun shaga da ai kaw nna lak lai ai lam n’kau mi gaw,
● Gaw da ai tara hpe gram ai amu hpe galaw ai gaw, Democracy hpe bau maka ai lam re.
● Ninghkap hpung gaw, lam shagu hta adawt nga na matu n’rai ai sha, shada da hpaji hta kungkyang wa na matu galaw chye na matu mung re ai.
● Tinang a ningmu shut ai lam nga jang, gwi gwi galai shai ai myit masin nga ra nna, jaw ai nga jang tinang a ningmu hta gwi gwi tsap ai myit masin nga ra ai.
● Kangka ai amat dat kasa gaw, mung shawa hte seng ai mai kaja lam ni hpe galaw ya ai, mung shawa a malai tsap ya ai, mung shawa hte seng nna ayan na myit ya ai, ngu ai lam ni hte tsun let rapdaw amat ni hpe tsun shadum n’gun jaw ai lam rai nga mali ai.
Myen mung hpaji jaw Salang Awng San Suu Kyi hku nna ndai hku tsun ai masa hpe bai maram yu jang, Jan 29 ya shani hta, NLD amat ni hku nna 2008 ning gawda ai tara hpe gram lajang hpang na matu, shawng komiti hpaw ai hpe ahkayk ai lam hku rapdaw hta tang shawn nna, galaw wa ai shaloi, USDP hte Myen hpyen dap dat kasa ni kaw nna, rapdaw hkrang tara hte maren n’galaw ngu ninghkap ai lam ni nga wa ai majaw, tsun shaga ai masa rai nga ai.
Ndai lam byin ngut ai hpang, Myen bunggyi Wirathu hte Myen hpyen du kaba ni matut mahkai let, gawda ai tara gram wa ai shaloi ninghkap na matu lajang na hte seng nna masing ni jahkrum nga ai lam shiga ni pru wa ai.
Dai majaw, 2008 Gawda ai tara hpe NLD amat ni rapdaw kata hte rapdaw shinggan hta kade daram awng dang hkra lajang lu na hpe gaw matut nna yu ra nga sai.
REF: Myanmar State Counselor office
Ja Tawng Naw


text:
Sagaing, Hti Jaik Mare Kahtawng Uphkang Salang Yawng Bungli Pru Mat
April 28 ya shani kaw nna hpakan de Jak sau htaw shalai na matu Myen hpyendap pat hkum ai majaw, ya ten sau manu ka-ang hkup rawt nna mung shawa ni myit tsang nga ma ai re.
Hpakan e shawoi Jak sau gallons mi hta kyat 4500 sha raitim, ya gaw kyat 9000 daram hte dut taw nga ma ai lam chye lu ai.
ya na zawn manu ka-ang hkup sharawt nna dut ai raitim, sau seng nkau hta gaw sau ma mat sai lam chye lu ai.
hpakan e jak sau sha n-ga, kaga gun rai htaw shalai ai lam pat mat na hpe mung mungshawa ni myit tsang nga ma ai re.


text:
2008 ning gawda ai tara gram lajang ai pawng hpawm komiti a shawng na lang bawngban hpawng hpe 2019 ning February shata 8 ya shani hta hpawng wa ai shaloi, yaw shada da ai hte maren htuk manu ai lam nbyin ai hpe chye lu ai.
Munghpawm rapdaw ningtau ningbaw U Tun Tun Hein hku nna gram lajang komiti a ningbaw hku woi awn sa wa ai hta, dat kasa ni hpe masat wa ai shaloi, NLD amat 385 kawn nna kasa 19, Hpyen dap 166 nga ai hta na kasa 8, 41 nga ai USDP party kaw nna kasa 2, marai 20 jan nga ai Rahkaing party kaw nna kasa 1, marai 17 nga ai Sharaw baw party kaw nna marai 1, lak san party ni a gawng malai 1 shang lawm na matu Munghpawm rapdaw ningbaw Duwa T Hkun Myat lajang tang madun da ai lam hte maren galaw sa wa ai.
Raitimung, Myen hpyen dap hte USDP hpung ni hku nna gaw, shanhte hpe masat ya ai kasa n law ai ngu ninghkap wa ai majaw, bawngban jahkrum ai lam hta mahtai n mai pru nna, du wa na bat hta matut nna bawngban na matu dawdan sai.
2013 ning shaloi, USDP party ni malawng maga shanglawm ai rapdaw aten shaloi hta mung, gawda ai tara sawk sagawn komiti hpe marai 109 hte lajang wa ai shaloi, ya na zawn sha lajang ai lam nga ai hpe chye lu ai.
REF: RFA
Ja Tawng Naw


text:
California mungdaw Malibu shara maga de sharaw wan hkru ai kaw nna, mare de du mat wa ai majaw mare masha marai 25 wan hkru si hkala ai hpe chye lu ai.
Mungdaw dingdung maga de, sharaw hkru ai kaw nna, marai 14 na si mang ni bai mu jat ai majaw, si ai masha jahpan law wa ai.
Ndai laman, mare masha sen lahkawng chyen daram hpe mung, sharaw wan hte san ai de htawt sit shara jahkrat da ra mat sai.
Paradise mare du hkra hkru wa ai majaw wan sat ai ni hku nna, grai laja lana galaw ra nga ai. American gumsan magam Donald Trump hku nna gaw, ndai daram wan hkru mat ai gaw, namkawn dap ni a renghkang ai lam ningra ai majaw re ngu shi a twitter hta tsun da nga ai.
Ya na zawn kaba sawng wa ai sharaw wan hkru ai gaw, lai wa sai Nov 8 ya shani hta, Woolsey hte Hill shara ni kaw nna hpang wa ai, sharaw wan hkru ai a majaw nam maling Eka 70’000 jan kru mat wa sai. Lamu marang shiga dap ni hku nna gaw, sharaw wan hku nna du wa na bat laman du hkra, matut manoi mai hkru nga ai majaw grau sadi ra na lam hpe ndau shana da ai.
REF: BBC News, CNN
Ja Tawng Naw


text:
Sagaing, Hti Jaik Mare Kahtawng Uphkang Salang Yawng Bungli Pru Mat
Tinang dap gap zing nna wan nat kau ya ai, Myen asuya dap, Dapnu (99) hpyen hpung hpe December 25, Hkrismat shani jahpawt daw, KIA ni bawm hte hkap dep gasat dat ai lam, KIA shawnglam shiga lawk tsun ai.
Lahta Sammung, Muse ginwang, Mungbaw KIA Dapba (6) npu Dapdung (36) a Ting Sa Kawng post hte ginwang uphkang rung ni hpe wan nat jahten kau nna bai yu wa ai, n-gun 90 dang Myen Dapnu (tat-ma) 99 hpyen hpung hpe Mungbaw Gat Pa makau kaw KIA (36) ni bawm hkap dep nna sinat hte mung, aten kadun ninghkap gasat ai re nga, KIA Ba (6) salang langai, Jinghpaw Shiga Dap (KNG) de tsun shateng ai.
“Ya ya Mungbaw, Nam Hkawng Hka kaw KIA ni, Myen ni ya hte KIA 36 gap amya nat kau da ai ni hpe hkap taw nna hkap gap taw nga ai. Myen ni grup gra na laknak kaba grai gap ya taw ma ai,” nga nna bat Masum Ya jahpawt, lahta na KIA Dapba (6) salang wa tsun ai.
Myen maga hti hkum n chye ai si hkala lam nga ai kaw, hkala ai hpyenla langai hpe Muse tsi rung de htaw sa ai hpe mu ai lam, sagawn chye lu ai.
Myen asuya Dapnu (99) hpyen hpung ni gaw, December (20) ya shani, KIA Dung (36) a Ting Sa Kawng post hte ginwang rung ni hpe gasat zing nhtawm wan nat jahten kau nna Hkrismat shani bai nhtang wa ai hpe KIA ni bawm dep hkap gasat dat ai rai nga ai.
NCA, mungdan ting gap hkat jahkring ga sadi, hpe hkapla sen n htu ai Dingdung Daw Daphpawm hpung mali rai nga ai, KIA, Rahkai AA, Balawng TNLA hte Kokang TNLA ni gaw bilateral gap hkat jahkring sen htu hkra shakut nga dingyang rai nna, Miwa lapran tsap garum ya ai majaw, December 15 hta Hkwiming (Kunming) kaw Myen dat kasa ni hte hkrum shaga wa sai re.
Du na January, 2020 Shaning Ningnan hta bai wuhpung dat kasa ni hkrum hkat na myit hkrum da ai re.


text:
Sagaing, Hti Jaik Mare Kahtawng Uphkang Salang Yawng Bungli Pru Mat
Mali zup madim masing a majaw htawt sit hkrum ai Aung Min Tar mare masha ni a dum nta ni, bai gram nmai hkra hten run wa nga ai lam chye lu ai.
Miwa company SPIC lit la galaw da ya ai rai nna, 10 ning pyi nhpring shi yang, shadaw kaw nna hpri sut du hkra nbung bung yang hkrit tsang hpa poi lawm mat ai lam mare masha ni tsun dan ai re.
“ndai gaw rawng ai baw nrai sai. Gram mai tim, nmai rawng sai. Anhte mung mying hten na re nga majaw kaga masha ni hpe bai shaga madun yu yang shanhte ma hkrit ai” nga nna nta tsam hten wa ai lam hpe Aung Min Thar mare masha Jan Marip Hkawn Tawng tsun dan ai re.
Dum nta hten za ai lam ni gaw lawk 2,7,8 ni hta grau byin nna, nbung loi li sha bung yang pyi hkrit tsang ra ai lam tsun dan ai re.
Hkrit tsang ra ai majaw, asak kaba ai mare masha nkau gaw Miwa company galaw ya ai nta hta n rawng ai sha, byin mai ai hku nta kasha bai galaw jat nna, shingbyi nga ai lam chye lu ai.
Mali hka madim masing hpe 2009 e hpang nna, 2017 e shangut na yaw shada let, ginra masha ni yawng hpe Aung Min Thar hte Mali Yang mare shara 2 garan nna htawt sit shangun ai hpang, ndai dum nta ni hpe galaw ya ai re.
Mungkan madang mung shawa ninghkap ai majaw Mali zup madim masing hpe ya jahkring da ai raitim, Miwa company SPIC gaw ginra masha ni hpe zin lum ai lam matut ding yang galaw nga ai re.
Miwa a hka madim masing majaw ginra masha ni htawt sit ra ai re majaw, hten run mat sai dum nta ni hpe bai gram galaw ya na matu Miwa company hta sha lit nga ai lam ginra masha Jan Marip Lu Ra tsun ai re.


text:
Wunpawng Mungdan Shanglawt Asuya Hpaji Jawng a 2020-2021 hpaji ladaw, Tsang Shi Sanpoi Awng/Sum mahtai hpe May shata (22)ya, bat hpang kru ya shani ndau shabra wa na lam, Ginjaw Hpaji Dap kaw na chye lu ai.
Sanpoi mahtai hpe Tsang shi san poi san jep ai jawng shagu hta ndau ya na lam nga ai rai nna, Laiza FM Radio hte, Laiza TV kaw nna mung ndau ya na re.
Daining sanpoi htai na matu shawk shawn ai jawngma yawng marai (831) nga ai hta na jawngma marai (5) gaw sanpoi nhtai shangut lu ai lam mung nga ai re hpe chye lu ai.


text:
Sagaing, Hti Jaik Mare Kahtawng Uphkang Salang Yawng Bungli Pru Mat
Chyihpwi mare makau nlung ga jak rung na pru ai num hpu shing mun ni a majaw dai ginra na Ma kanu ni hte Ma kaji ni n sa sa chyat nna nga yak ai mabyin hkrum nga ai lam chye lu ai.
“Anhte up hkang salang wa hpe san yu ai shaloi asuya gaw ahkang njaw da ai da. Shanhte uphkang salang ni galaw ai re nga tsun ai. Nlung kaba ai ni hpe gaw Hydraulic hte ga taw ai wa sinat gap taw ai zawn grai garu ai. Anhte pyi nlu nga ndang hkam ai” nga nna Chyihpwi ginra masha Slg. Hanggau Zawng Dau Jinghpaw Shiga Dap KNG de tsun ai re.
Dai re majaw nlung ga jak rung hpe pat kau ya na matu jak rung makau nga ai ginra masha 100 jan gaw mungdaw hkringmang daju hpang de laika bang hpyi shawn mat wa na re lam tsun ai re.
Nlung ga jak rung nnga shi ai shaloi ginra masha ni Nmai Hka kaw yawng wa ai hpun ni hpe sai la nna jai lang ai raitim, ndai nlung ga jak rung a majaw lam pat mat nna bungli nbyin mat ai lam tsun ai re.
Ndai lam hte seng nna Chiphwi uphkang salang Slg. Myint Swe hpe KNG shiga dap phone hte matut mahkai san yu tim alak mi htai ya ai lam n galaw ai re.
Nlung jak rung a majaw ndai zawn byin ai 2 ning daram rai sai lam ginra masha ni tsun ai re.


text:
Sagaing, Hti Jaik Mare Kahtawng Uphkang Salang Yawng Bungli Pru Mat
Rawt malan nhtoi galaw ai majaw rim da hkrum ai Rev.Bima Dau Lum hte Sr Sumlut Tu Htang yan a amu manghkang hte seng na Balik Dap gaw dai ni du hkra asan sha tsun sanglang ai lam n-galaw ai sha n-ga, Sara 2 hpe mung ndat shi ai re.
February praw 5 ya shani Jaw Bum e rawt malan masat poi galaw ai hte seng nna ahkyak la ya na matu Myen hpyendap kaw nna Pyada dap de matsun tawn ai re hpe chye lu ai.
Raitim, M.P.Hk hpyendap hte Wunpawng Amyusha Mungbawng Rapdaw WMR hte makam masham ningbaw ni bawngban ngut ai hpang masa htuk ai nga tsun tim, ya du hkra sara 2 lawt pru ai lam nnga shi ai re.
Bai nna Sara 2 hpe nhtoi 10 du hkra Pyada dap e zing da na matu ahkang lu da ai lam shiga ni mung pru nga ai re.
Dai shani na rawt malan poi hpe Ramma ni woi awn galaw ai rai nna ra rawng ai lam nga sai hte hpang e dai zawn nbyin hkra galaw na re lam hpyi nem laika hpe WMR February praw 7 ya shani Myen hpyendap dingdung daw daju MPHK de bang sai re.
Sara yan 2 hpe February praw 7 ya jahpawt daw kaw nna Myitkyina masat 1 Pyada dap e zingda ai gaw ya dai ni 5 ya du sai re.


text:
RCSS Sam rawt malan hpung ni hku nna, 2018 Nov 12 ya n’htoi hta, ra hkyak zuphpang galaw nna, Myen hpyen dap hte bai bawng ban ra ai lam hte seng nna n’dau shana ai hpe chye lu ai.
Myen Hpyen Dap Hte lak San Bawng Ban Na —————————————————
Gap hkat jahkring ai yu reng committee ( JMC ) zuphpawng ni hta, gap hkap jahkring ai lam hte seng nna, RCSS hte Myen hpyen dap yan gaw, lachyum shaleng ai lam hta shai ai lam ni byin wa nna, dai lam hpe hparan ai lam grai n’nga shi ai sha, Myen hpyen dap gaw shanhte chye na ai hku htai lai nna, RCSS hpe mara shagun da ai lam ni galaw nga ai majaw, gap hkat jahkring ai hte seng nna, lahkawng maga shada chyena ai lam hpe bawng ban jahkrum ra sai ngu ai lam ni lawm ai.
Dai bawng ban ai hpawng kaw nna lu wa ai mahtai ni hpe yu maram ngut jang she, JMC bawngban hpawng ni hpe lu lung na, n’lung na ngu ai lam hpe daw dan sa wa na ngu chye lu ai.
JMC Hte Seng NNa ———————-
RCSS ni hku nna JMC a ntsa mu mada ai lam ni gaw:
* JMC a gaw da ai tara hte bungli masa ni hpe bai gram ra ai
* JMC hta maigan mungdan ni lawm lu ai lam hpe grau jat ra ai
* Munghpawm kawn n’garan pru na lam gaw, NCA hta n’lawm ai majaw RCSS hku nna NCA masa lam hku sha ngang ngang tsap na
* Hpyen dap langai sha tai na hte seng nna, NCA hku n’re ai sha laga bawngban hpawng ni kaw nna mahtai tam mat wa na ….. ngu ai lam ni lawm ai.
Ndai lam ni hpe yu jang, RCSS hte KNU ni hku nna NCA hta ta masat mi htu da tim, Mung masa bawngban wa ai lam hta Myen hpyen dap a shagyip galaw wa ai lam ni majaw NCA masa lam hte sim sa lam lu na matu yak ai de gale wa nga ai.
REF: RFA, The Ladies News
M Brang Aung


text:
Sagaing, Hti Jaik Mare Kahtawng Uphkang Salang Yawng Bungli Pru Mat
Myen mung kata COVID-19 makawp ninghkap ladaw June 30 du hkra masat da ai hpe, July 15 de nhtoi bai sit dat ai lam, Myen asuya June 27, bat Kru Ya, shana de ndau dat ai.
Coronavirus a majaw, sinwawp hta byin ai COVID-19 mungkan ana zinli kaba hpe mungdan kata makawp ninghkap bungli masing galaw nga ai ‘n lu bunghkup’ shi ai majaw, nhtoi bai jat dat ai re nga, munghpawm asuya Coronavirus Disease (COVID-19) makawp ninghkap ginjaw komiti, ndau ai re.
June 27, bat Kru Ya, shana hkying 8pm, Hkamja hte Ginsup Hkringmang Dap a ndau hta, mungdan kata ana shapraw lu ai machyi masha yawng 293, dai kaw Jinghpaw mungdaw na 1 lawm nna ana hte si ai gaw marai 6 nan nan re.
Mungkan madang ana bra ai lam jat lung nga dingyang hte, lani mi sen 2 hkawt du nna, tara shang ana jep shapraw lu ai machyi masha sen 100 hkawt du nga sai, hte si ai hti hkum gaw sen 5 du wa sai hpe, Myen mung ten, June 27, shana 11pm du hkra na Worldometers website hta mu lu ai.
Myen a htingbu Gala gaw mungkan kaw no.4 ana kap bra dik mungdan rai nhtawm ya ten tara shang ana mu jep masha sen 5 jan nga sai re.


text:
Radio Veritas Asia Buick St., Fairview Park, Queszon City, Metro Manila. 1106 Philippines | + 632 9390011-15 | +6329390011-15
RVA Mobile Application Version Nnan Hpaw Poi Lamang Galaw
Radio Veritas Asia (RVA) Nsen Shapoi Dap a Mobile Application nnan version 2.0 hpaw poi hpawng lamang hpe dai ni 2021 October 11 ya shani Online lam yan hku nna galaw lai wa ai.
Hpaw poi lamang n galaw shi yang, Mobile App nnan hpaw ai chyeju dum Misa hkungga hpe mung, Yangon Sasana Sagurem wa, Wa Saradaw Kaba Cardinal Charles Bo hku nna Yangon St.Mary Cathedral Nawku Jawng kaba hta nawng jau ya ai hpe RVA shapoi taw nga ai ga hpan 22 a Facebook laika man ni kaw na mung kalang ta Live shapoi ya let galaw lai wa ai.
Cardinal hku nna “RVA Mobile Application hpe Karai Kasang a myusha ni rai nga ai hpu nau ni hpang de shachyen shabra ya lu ai majaw grai kabu nngai. Ndai Mobile Application gaw Asia dan hte mungkan ting na Karai Kasang a kashu kasha ni yawng matu rai nga ai. Madu Yesu Hkristu a shang lawt ai tsaw ra myit hte Kabu Gara Shiga rai nga ai teng man asak Madu a lam hpe mungkan masha ni kaw gat hkai bang ya ai lamang ni hpe ndai Mobile Application matut mahkai lam yan hku nna kaja grau ai ladat hku galaw ai ai lam rai nga ai.
Saradaw ni, Jau ni, Sasana wuhpung ni hta shang gawlaw nga ai hkungga ai hpu nau ni yawng ndai RVA Mobile Application hpe download galaw la lang nna tinang a Wenyi lam hta manang shatai la let masha shagu hpe mung anhte a sagu rem magam lam hte Kabu Gara Shiga hpe na la lu u ga matu garan kacyan sa wa ga ngu saw shaga mayu nngai.
RVA Mobile Application hpe Karai Kasang a myusha ni rai nga ai hpu nau ni hpang de shachyam shabra ya lu ai majaw grai kabu lu nngai. Ndai Mobile Application gaw shinggyim matut mahkai lam rai nga ai online mahkrun lam hku nna Asia Dan de Karai kasang Kabu Gara Shiga , teng man asak Madu Yesu Hkristu a shang lawt ai tsaw ra myit a lam gat hkai bang ya ai lamang ni hpe kaja grau ai ladat hku galaw ai lam rai nga ai. Madu a kabu gara ai shiga htawn shalai ai sasana magam bungli a matu anhte ni prat dep matut mahkai ladat ni hpe lang ai lam rai nga ai” nga nna tsun lai wa ai.
Misa ngut ai hte hkying mi chyen na ai hpang Application hpaw poi lamang hpe online hku nna san san bai galaw lai wa ai. Hpaw poi lamang hta Asia dan Saradaw wuhpung (FABC) a ningbaw Cardinal Charles Bo hte FACB malawm Saradaw Kaba ni, RVA ru reng uphkang ningbaw ningla ni, RVA hpe garum madi shadaw ya ai Catholic Media Council (Cameco) kaw na seng ang ai salang ni hte RVA nsen shapoi dap ga hpan 22 kaw na Coordinator ni, magam gun ni yawng Zoom Account 90 jan shang lawm lai wa ma ai.
"Madu a kabu gara ai shiga htawn shalai ai sasana magam bungli a matu anhte ni prat dep matut mahkai ladat ni hpe lang ai lam rai nga ai”
Wa Saradaw Kaba Cardinal Charles Bo
RVA gaw Asia Dan na Saradaw Hpawng Daju “Federation of Asian Bishops Conferences (FABC) a lam woi matsun ai kata kaw galaw nga ai magam bungli langai rai nga ai hte maren ndai Mobile Application nnan hpaw poi hta FABC kaw na Saradaw kaba ni shang lawm nna kabu awlaw ai lam tsun shana lai wa ma ai. Dai hta Myanmar Mungdan na Saradaw Kaba, FABC ningbaw Cardinal Charles Bo (SDB), Philippines Saradaw Kaba Roberto Mallari (DD), Apostolic Vicar for Laos and Cambodia Saradaw kaba Olivier Michel Marie Schmitthaeusler, Mogolia kaw na Saradaw Giorgio Marengo hte FABC amu madu Wa Jau George Plathottam, SDB ni lawm ma ai.
“Ya na prat masa hta hkan nna ndai zawn prat dep ai hku sasana magam galaw ai majaw asia dan na masha ni, grau nna ramma ni Karai Mungga hte ni ni htep htep rai wa na re ngu kam ai, grai n-gun lu a rawng la ai” nga nna Saradaw Kaba Michel Marie tsun lai wa ai.
RVA hpe madung madi shadaw ya ai Catholic Media Council kaw na mu gun hpung Director Michael Unland hku nna mung ‘ndai mobile app kaw na anhte mahkrum madup nnan hte shada da akyu jaw hkat ai lam grau lu la na re, Asia dan na Kahtawlik sasana gaw Ginwang up jau ni hpe shamyet shanat let hpung masha ni hte ni ni htep htep tsun shaga kanawn ai hku madung galaw nga ai ratim ya ndai hku galaw yang kade daram masan sa ai ngu hpe anhte mu lu na rai nga ai, mayak manghkang lam ni gaw grai nga na re, raitim ndai gaw nnan hpang ai sha rai nga ai, anhte ni ndai kaw n jahkring ai sha grau grau kaja ai ladat ni, Mobile app hpe grau hkum tsup ai hku galaw shapraw na lam ni hpe galoi mung myit ra nga ga ai” nga nna tsun lai wa ai.
“Ya na prat masa hta hkan nna ndai zawn prat dep ai hku sasana magam galaw ai majaw asia dan na masha ni, grau nna ramma ni Karai Mungga hte ni ni htep htep rai wa na re ngu kam ai, grai n-gun lu a rawng la ai”
Saradaw Kaba Michel Marie
Ndai RVA mobile app hpe India Mungdan kaw na hpaji ning hkring ni galaw shapraw ya ai rai nna dai ni hpaw poi hta Mobile app hpe galaw shapraw ya ai Ethiccoders kaw na Sara Mr.Shibu Dvasia hku nna mung Mobile app a lam tsun sang lang mat wa sai rai nga ai.
RVA Mobile app nnan kaw shani shagu na Karai Mungga hte myit sumru lam lamang ni, myit sharawt lamang ni, bai nna Misa hkungga Nawku Daw Jau lamang ni, kasi la hpa shinggyim masha ni a lam, makam masham Nawku Hpung Labau ni, Nawku hpung a sharin shaga ai lam ni, Nawku Hpung shiga hte Mungkan shiga, Buga shi ni hpe aten dep Amyu sha Ga hpan 22 hte yu madat la mai ai rai nga ai.
Radio Veritas Asia Mobile Application ningnan hpe ya dai ni October 11, 2021 ya shani kaw nna Androind Phone lang ai ni Play Store kaw’ RVA Mobile App” ngu tam la nna bang la mai sai hte Apple iOS phone lang ai ni App Store kaw “ Radio Veritas Asia” ngu sawk tam nna download galaw la mai sai rai nga ai.
Thomas


text:
Sagaing, Hti Jaik Mare Kahtawng Uphkang Salang Yawng Bungli Pru Mat
COVID-19 ana zinli ladaw pat da ten, Nba Pa n’hprang wan n’ga nhkun de wan n’ga sa lagu na shang ai Lana Zup Ja hpyen yen 2 nsa chyat si rawng ai hpang, shan a moimang wa shaw ai kaw marai 1, kahtap si ai lam ndai bat matut manoi byin wa sai re.
Wunpawng Mungdan Shanglawt Hpung, KIO Sinpraw Ginwang Ginjaw, uphkang ginra Nba Pa, Man Seng mare na N’hprang Wan N’ga nhkun dingsa kaw July praw 2 hte 3 ya shani ni hta byin wa ai lam rai nga ai.
Shawng shani, IDP hpyen yen marai mali gaw dai nhkun de n’hprang wan n’ga, hte n’hprang nhkun hta lang ai hpri daw hpri chyen ni hte wan pu wan sumri ni sa lagu shaw na sa wa ai re. Shaloi, marai lahkawng, Slg. Lahpai Awng Mai hte Slg. Labang Naw yan gaw jahpawt hkying 11am ten nhkun shang ai hte jang Oxygen nsa n nga ai majaw dai shara hta lahkawng yan si rawng mat ai.
Dai hpang, hpang shani, n’hprang nhkun hta si rawng nga ai hkum tsawp moimang lahkawng hpe wa saw la na matu masha n-gun 6 hte sa wa ai kaw, marai langai bai kahtap si hkrum ai re lam, hpyen yen ni hpe lakap let chye lu ai.
July praw 2 ya shana hta sha, Nba Pa Ginwang daw, Mai Bat Ninghtawn, Gai Daw mare hta mung, mare uphkang rung Chyare Langzing Tang Gun hte rau nta masha yawng (5), dum nta kaw kahtam sat hkrum ai re.
Bai nna, dai shani sha, jahpawt daw hkying 6am jan, Hpakan, Gwi Hka maw kaw nhkun gyi kaput ai kaw, daining laman si hkala law dik, July 3 hta lu shaw ai moimang 172 rai nna hkala ai masha (43) nga ai hpe Myen asuya shiga shapraw ai re.


text:
2018 ning December shata 22 ya hta, Wunpawng Mungdan Shanglawt Hpung (KIO) kawn, Myen hpye dap ni gap hkat jahkring da ai lam hte seng nna lawu na lawnglam ni hte maren ndau laika shana shapraw ai hpe chye lu ai.
- Myen Hpyen dap ni a ndau shana ai lam gaw, ngang grin ai simsa lam pru wa lu na matu madi shadaw ai lam tai na ngu myit mada ai.
- Myen hpyen dap hku nna, Myen Mungdan tim gap hkat jahkring ai lam hpe ndau na matu KIO Ginjaw komiti hku nna ra sharawng ai.
- KIO hku nna, “ Majan gasat ai lam hpe, mung masa bawng ban jahkrum ai ladat hte, mahtai tam na”, ngu ai myit jasat hte maren hkrum zup bawng ban hpawng ni hpe matut galaw sa mat wa na.
- Myen hpyen Dap a Ginjaw Makawp Maga Rung kaw nna 2018 ning December shata 21 ya shani hta ndau shapraw da ai lam ni hte seng nna, lit nga ai ni hte hku hkau ai myit hte, bawng ban mahtai tam na matu ra sharawng ai ngu ai lam ni hpe ndau shana da nga ai.
CRD – Shawng Lam Shi Sawk
Ja Tawng Naw


text:
2018 ning November shata 25 ya shani hta, Myen hpyen dap a Myawaddy shi laika hta, “ Wa” myu sha rawt malan hpung hpe, “ kasu kabrawng ai wuhpung ngu, lang ai ga si n’tsa hta UWSA Lashio matut mahkai rung lit hkam, U Nyi Yan kaw nna, Myen mung gumsan magam, Myen hpyen dap dap-awn du daju yan hte, Myawaddy shiga dap ni hpe ninghkap laika sa da ai hta, bai n’htang ai lam n’nga shi ai hpe, shiga na lu ai.
Lai wa sai shata November 13 ya shani hta, Myen hpyen dap madu ai, Myawaddy shilai kaw nna, Sinpraw Sam Mung, Mung Hkat mare hta, UWSA Wa kasu kabrawng hpung ni, mare masha n’nan hpe hpyen lahkawn ai majaw, hprawng yen wa ai mare masha ni hpe malu masha ni madi shadaw lajang ya ai lam hpe shi laika hta, ka da nga ai.
Dai lam hte seng nna, U Nyi Yan hku nna gaw, “ shaning 30 ning daram, gap hkat jahkring ai hpe ta masat htu nna nga wa ai hta, mang hkang byin ai lam ni hpa n’nga ai sha, ya na zawn shi laika hta lawm wa ai majaw, grai mau ai ngu nna, matut tsun da nga ai.
Kaja wa byin ai lam gaw, mare masha ni hpe hpyen nnan lahkawn ai nre ai sha, Simsa lam la da ai shaning 30 ning hpring poi a matu hkalum dawjau na hte seng nna, hka hkrang ni shaman na matu masha kahkyin ai sha re, atik anan shaga rim ai nre ai ngu tsun san lang da nga ai.
Ya aten hta gaw, Myen hpyen dap hte, Wa rawt malan hpyen hpung ni a laprann hta kazawn mazum ai lam ni gaw prinem ai lam hku nga nga taw ai. Rai timung, Wa rawt malan hpung gaw, Myen ni shanhte a n’tsa hta, n’kaja ai hku lang ai gasi ni lang ai hpe pyi, hkam ai lam n’nga ai hpe mu maram lu nga ai.
REF: RFA News
Ja Tawng Naw


text:
Laiza muklum kata COVID-19 Third Wave aten ana kap hkrum ai masha bai jep mu ai majaw Laiza shang wa ai Maisak Pa mare hte makau grupyin nga ai mungshawa ni yawng hpe Swab jep ai lam galaw na matu Ginjaw COVID-19 Ana Zinli Makawp Ninghkap Komiti kaw nna hkyen shajin ai lam nga ai.
August praw (2) ya shani kaw nna hpang nhtawm Ginjaw COVID-19 Ana Zinli Makawp Ninghkap Komiti Salang ni, Laiza Ginwang Uphkang Salang ni hte Maisak Pa Quarantine Dabang kaw na lit nga ai Salang ni Swab jep na matu shara jahkrat hkyen shajin ai lam galaw nga ai re.
Laiza muklum kata na munshawa ni yawng hpe mung July (27) ya shani kaw nna ana jep ai hta ana jep mu ai marai (32) nga ai. Ana jep mu lu ai lam nga ai majaw Woi Chyai hpyenyen dabang kaw nna hpang nhtawm Dum Bung hpyenyen Dabang shara du hkra na mungshawa ni yawng hpe mung ana jep ai lam galaw nga ai re.


text:
Pakistian mungdan hta Islam nawku htung hpe n’gaw n’sawn di ai lam hte tara jewat hkrum n’na, htawng 8 ning sharawng da hkrum ai, Hkristian amyu shayi Asia Bi Bi hpe, tara rung kawn mara dat ya nna, ya aten hta Canada mungdan de du mat sai lam hpe chye lu ai.
“ Asia Bibi hku nna Canada mungdan hta shimlum let dinghku n’ta masha ni hte rau du nga ai shiga hpe hkaptau hkalum la ai,” ngu American mungdan a maigan mung hkringmang Pompeo hku nna tsun shaga wa sai.
Canada mungdan a hkringmang daju Justin Trudeau hku nna gaw, “ ahkyak shim ra ai masha langai a dinghkrai lam nga ai majaw, dai lam hte seng nna, hpa n’tsun mayu ai ngu,” parliament a shinggan hta tsun wa sai.
2018 ning hta, Asia Bibi a lam hpe ginjaw tara rung kawn daw dan ai hpe, myit dik ai lam n nga ai majaw, Islamic nawku htung hpe dinglai hku kam sham ai ni hku nna, ninghkap shawa n’gun madun ai majaw, shi hpe Pakistian mungdan kawn n pru shangun na hku Asuya hte myithkrum da ai lam galaw da sai.
Asia Bibi hku nna, htingbu Islam nawku htung kam sham ai hte ga law hkat ai shaloi, lamu kasa Mohamed hpe n’gawn n’sawn di ai ngu mara shagun nna 2010 ning hta, ari jahkrat hkrum wa sai.
Asia Bibi hku nna shi hta mara n nga ai ngu, dingyan tsun nga timung, Pakistan a dinglai kam sham ai ni hku nna, ninghkap shawa n’gun madun ai lam ni byin wa sai.
Dai majaw, Pakistan a seng ang ai Salang kaba ni hku nna, shi Pakistan mungdan kawn pru mat wa sai lam hpe sha tsun shaga nna, gara mungdan de, galoi hkawm mat ai hpe kata lam tsun jahpra dan ai lam hpe n galaw sai.
Raitimung Asia Bibi a kasha lahkawng gaw, shanhte tsinyam masat shawk shawn da ai, Canada mungdan de du mat sai ngu, shanhte a tara kasa hku nna tsun shaga wa sai.
Mungdan kawn pru na hku hkyen nga ai ten hta, Pakistan mungdan a shim ai ginra langai hta makoi nga nna, Canada mungdan de hprawng yen mat wa sai hpe chye lu ai.
REF: DW News
Ja Tawng Naw


text:
Myen Asuya hku nna, 2018 ning September shata hta lajang dat ai, hkai n’mai grai n’galaw shi ai Namkawn lamu ga hte seng ai hpe renghkang ai tara upadi n’nan shapraw dat ai majaw, majan a majaw hprawng yen nga ai, hpyen yen mung shawa ni a lamu ga hpe ading tawk hkar na zawn nga ai hpe chye lu ai.
Ndai tara upadi ningnan gaw, lamu ga hte seng nna, amyu sha bawsang ni a htung tara hte maren hparan ai hpe masat masa di ya ai lam n’nga ai majaw, ninghkap ai lam ni nga wa sai. Dai hta sha n’ga layang ga de nga ai yi sun galaw sha ai ni mung, shanhte a lamu ga ni sum mat mai ai majaw, tsang ai lam ni nga wa sai.
Ya bai grai gram lajang dat ai, hkai n’mai grai n’galaw shi ai namkawn lamu ga updi gaw, Mungdan ting hta, tinang galaw sha nga ai hkauna lamu ga hpe, shata 6 laman, tang shawn ahkang hpyi ra ai, shata 6 jan mat wa jang, ahkang nhpyi nna, hkai n’mai n’galaw sha ai lamu ga ni hpe Asuya Namkawn dap ni bai zing la mai ai, dai hta bai wa galaw sha ai ni hpe mung, gumhpraw lap sen 5 hte 2 ning htawng jahrat mai ai ngu lajang masat da nga ai.
Dai majaw ya aten hta gaw, Hpyen yen ni hku nna tinang tawn kau da ai lamu ga ni hpe bai matsing masat galaw ra wa sai. Rai tim, Wunpawng ginra hta matut manoi byin nga ai majan hte, kaja ai kumla npru wa ai simsa lam ai majaw, hpyen yen mung shawa ni, tinang buga dum n’ta de bai wa na matu nmai byin shi nga ai.
2011 ning kaw nna bai byin hpang ai majan a majaw, hpyen yen mung shawa 120,000 jan mare na yen hprawng ra mat ai, buga mare ( 367 ) jan hte, nawku jawng (272) hten run mat ai lam hpe KBC a jahpan hku nna chye lu ai.
Dai majaw, ya n’nan masat da ai, hkai sun lamu ga tara gaw, Hpyen yen mung shawa hta, matsan ai ni n ntsa hta hkra machyi na hku ang wa nna, Asuya dap ni, lu su ai company ni mahtang lamu ga madu mai mat ai hpe tang madun da ai.
REF: BBC, Myanmar President Office
Ja Tawng Naw


text:
2015 ning January shata praw 19 ya shana, Pangsai Ninghtaw, Kawng HKa, Shabuk mare hta KBC a laika Sasana apnawng jawng Saranum lahkawng, Maran Lu Ra ( 20 ning ) & Tangbau Hkawn Nan Tsin (21 ning) yen hpe myen hpyen dap a roi rip sat hkrum ai gaw mali ning ladu hkrum wa sai.
Mali ning aten ladaw hpe bai maram yu jang, teng man ai lam lu la na matu tarang shang galaw nga ai lam hte, Myen hpyen ni a zai ladat hpe tang madun dat ai.
- Tara Upadi a Makawp Maga Ai Lam N’nga Ai
● Saranum yan hpe roi rip sat ai Sak Se ni grai law law nga ti mung, Myen tara rung kaw nna dingman ai hku npru wa ai.
● 2016 ning May 18 ya shani Lashu balik rung kaw KBC hte HK-Ma-Ya (503) kaw nna hpyen du ni hte lu hkrum tim, ading tawk san jep ai lam ahkang n’jaw ai, balik ni hku nna Myen Makawp maga dap de tang madun ya na sha tsun wa sai
● KBC hku nna mung Mungdan gumsan magam kaw liaka bang tim ahkyak nla ya ai.
● Sammung Jinghpaw Wunpawng tara kasa hpung ni, saw sagawn ai galaw let, lajang nga tim mahtai grai n’pru shi ai.
● 2017 ning hta Myen hpyen dap kaw nna numbat masum kaba htum Du kaba langai hku nna, “malap kau na,” matu KBC ningbaw Dr. Hkalam Samson hpe tsun wa sai.
Tara masa hku kade shakut nga tim, asan sha chye lu ai gaw, Myen shada hkra machyi wa ai baw ( grau nna Myen hpyen dap ) nga jang, Myen tara masa gaw Myenn maga sha tsap ai hpe asan sha mu lu nga ai.
2 ) Myen Hyen Ni A Laknak kaba
Rawt malan nga ai Myen mung amyu bawsang ni a shara ni hta, Myen ni gaw, laknak machyu pala ni hte sha kasat nga ai nre, mung shawa ni, rawt malan hpe n’gwi madi shadaw wa hkra, mung mare masha ni hpe zingri zingrat, roi rip sat ai ladat amyu myu hpe laknak kaba langai hku jai lang nga ai.
Grau nna, rawt malan nga ai majaw anhte ni ndai hku hkam sha ra ai ngu myit rawng wa shangun nna, rawt malan hpung ni hpe mara shagun, madi shadaw ai lam n’galaw ai sha, rawt malan hpung ni dumbri dumbra galaw ai ladat kaba langai rai nga ai.
Ndai hpe yawng hkawn hkrang let, anhte a rawt malan hpe grau shanglawm madi shadaw nga jang she, teng man rapra ai, ngwi pyaw ai hte anthe myit mada ai bandung de du wa lu na re ngu n’gun da ting let jawm shakut shaja sa wa ga.
REF: KBC Nsen, Burma Campaign UK


text:
Sagaing, Hti Jaik Mare Kahtawng Uphkang Salang Yawng Bungli Pru Mat
U.S. Trump asuya gaw Mungkan Wunpawng Hkamja Dap, WHO, kaw nna tara shang pru na galaw hpang dat ai ndai lam gaw, Amerika e coronavirus machyi masha rawt lung nga dingyang ten lahkam dat ai mung rai nga ai.
Lahta Rapdaw Maigan Kyit Hkai Komiti malawm, Democrat pati lahta tsang salang, Robert Menendez a Twitter kaw July 7, bat Lahkawng Ya shani, shiga shana ai re.
Ya na zawn, Trump a COVID-19 mabyin masa hta matai htang hku nna WHO kaw nna U.S. pru ai majaw Amerikan ni a asak hte akyu ara ni n lu makawp ai sha, Amerikan ni machyi jawng ai hte
Amerika hkrai shingtai byin taw na re nga, shi a shiga hta ka tawn ai re.
July 4, U.S. Shanglawt Nhtoi hta Gumsan Magam Trump gaw COVID-19 ana zinli hpe “Chinese pandemic” ngu nna kahtap tsun wa sai re.
Shawng e mung, “U.S. gaw WHO hpe alu law dik jaw tim, WHO gaw alu kachyi sha jaw ai Miwa maga n’gyeng tsap ai.” Bai, “Teng sha nga yang, COVID-19 ana zinli gaw Miwa mung Wuhan kaw 2019, October shata kaw nna chyam bra nga sai raitim, kaga mungdan ni tau hkau sadi maja lu hkra WHO n lu galaw ai” hte, “WHO gaw Miwa a ka-up da hkrum ai”, ngu nna Trump dinglun wa sai re.
Tara shang pru ai lam, July 6, 2021 kaw nna rai na hpe Mungkan Wunpawng Hpung Amu Madu Daju de shiga shana tawn sai nga, U.S. Maigan Kyit Hkai Dap salang langai tsun shagrin ai re.


text:
Karai Kasang Shaga ai Nsen
2011 ning June shata (9) ya shani hta byin hpang wa ai Sanggang gasat gala majan gaw, 17 ning gap hkat jahkring da ai simsa lam hten bya mat wa nna,
sinat mahku nsen ni Jinghpaw Mung hta bai ngoi pru wa sai re. Dai majan byin hpang wa ai kaw nna, mung masha ni gaw tinang dum nta, u, wa yam nga,
yi, sun hte hkauhting hkauna ni hpe tawn kau da n htawm, asak lawt daw hprawng bra pru wa ma sai.
Ya aten gaw Wunpawng myu sha ni a gam maka (situation) gaw hpa hte bung taw ai i nga yang, shawng kaw gaw Nawng Hkyeng (Red Sea ≈ IDP, drug issue, s
ocial needs and etc…), hpang kaw gaw Egutu hpyen hpung ni (dinghku hpyen majan) a lapran kaw du taw nga ai hte bung taw nga ai.
Masha hku yu yang mahtai (solution) gaw chyip chyip rai taw nga ai. Rai tim, anhte Wunpawng myu sha ni hpe lata la ai,
anhte kam hpa sha ra rai nga ai Karai Kasang gaw, hpa mung dang di ai wa re.
Shi kaw mahtai mung nga ai. Shi kaw yaw shada ai lam mung nga na re hpe anhte ni ja ja kam ga ai. Dai kam ai hte maren, anhte a mahtai,
anhte a kam hpa ai dai Madu kaw sit shang let, anhte hkam la ai chyeju ni hpe myit dum let, anhte sai daw sai chyen ni hte rau pu gang sin machyi let,
hpyen yen ni hpe garum sa wa nga ga ai law.


text:
2019 ning June shata praw 8 ya shani hta , Rahkaing mungdaw hte Paletwa ninghtawn hta shata 5 majan gasat ai shaloi , Myen hpyen dap kawn marai 1144 daram si hkala hkrum ai hpe AA kawn tsun shapraw wa ai hpe chye lu ai.
AA ni tsun shaga wa ai hta, shata 5 lapran laman majan gasat ai 100 jan n’na hpyen yen ai masha marai 400,000 daram rai mat wa sai, shata 5 laman Myen hpyen dap maga si hkala hkrum ai lam gaw:
January shata hta – marai 88
February shata hta – marai 92
March shata hta – marai 220
April shata hta – marai 254
May shata hta – marai 490,
Yawng rai j ang marai 1144 daram nga ai hpe chye lu ai.
Dai lam hte seng n’na, Myen hpyen dap shiga shana shabra dap a Du daju jum Zaw Min Tun gaw, “ Dai hku gaw nre, anhte mai tsun ai gaw, AA ni tsun da ai jahpan htam 10 kaw n’na htam mi daram pyi n nga ai ngu mai tsun ai,” tsun wa sai.
Myen hpyen dap a masa gaw, majan ngut jang she matsing hpa langai hku kyem da na matu tsun shana ai lam nga ai, majan gasat nga ai aten hta, galoi mung tsun shapraw ai lam n galaw ai ngu tsun wa ai hpe chyelu ai.
REF: Irrawaddy
Ja Tawng Naw


text:
Sagaing, Hti Jaik Mare Kahtawng Uphkang Salang Yawng Bungli Pru Mat
Miwa hte Sinpraw Ladakh jarit manghkang shaja hkat nga ten, Gala Nbung Dap a matu U.S. na htet da ai Apche helicopter yawng 22 hta na, hpang jahtum 5 hpe shalai dat lu sai nga, ndai majan helicopter galaw shapraw ai Boeing company kawn July 10 hta tsun wa sai.
Majan helicopter dap hpe Miwa hte jarit manghkang byin shara, Sinpraw Ladakh ginwang, LAC (Line of Actual Control) hta jahkrat da chyalu re lam chye lu ai.
IAF, Gala Nbung Dap a matu Apache helicopter 22 hte Chinook (hpyen htaw sa htaw wa helicopter kaba) 15 hpe shalai jaw dat sai hte Gala makawp maga dap ni a shamu shamawt lam hta ra ai lam ni hpe jahkrum shatsup lu hkra htep lahti galaw nga ai lam, Boeing tsun ai re.
Jahtum na Apache helicopter 5 hpe Hindan Nbung Dap Daru de shalai ya ai re. March shata hta gaw, jahtum na Chinook 5 hpe shalai jaw sai re.
Apache hte Chinook helicopter lahkawng hpan hpe ya Miwa hte jarit manghkang shaja hkat nga ai shara de jai lang na matu dip n-gun jaw hkrum nga ai re.
Apache hpe Ladakh shana majan hta jai lang nga ai re. Apache gaw U.S. majan helicopter dap hta kamhpa ra ai marung rai nna, prat dep hpan hkum majan gap lu ai atsam rawng ai rai nga ai.
Chinook hpe gaw hpyenla, laknak machyu pala hte kaga arung arai ni htaw wa htaw sa hta jai lang ai rai nga ai.


text:
Sagaing, Hti Jaik Mare Kahtawng Uphkang Salang Yawng Bungli Pru Mat
Lido lam ntsa Jahtu Zup mare hta 2 ya tup hka tung nga ding yang re majaw, dum nta htinggaw 500 jan hka lim mat nna, nta nkau gaw yawng lawm mat sai lam chye lu ai.
Kawng maga hta lai nna layang de na masha nga ai lawk 4 hta ya ten hka hpyen hkrum nga ai re.
KBC nawku hpung wang e nga ai Hpyen yen dabang mung hka lim mat ai majaw shara bai htawt sit da ai lam chye lu ai.
Jahtu Zup mare hta shawoi kaba tim ndai daram sawng ai lam nnga ai rai nna, ya na zawn byin wa ai gaw mare makau ja htu sha ai majaw re nga nna ginra masha ni myit sawn nga ma ai re.


text:
Sagaing, Hti Jaik Mare Kahtawng Uphkang Salang Yawng Bungli Pru Mat
Jinghpaw mungdaw majan 8 ning hpring, lam n’maw makau hpyen yen ramma ni a hkam sha lam hpe htawng madun ai majaw tara jewat da hkrum ai ramma ningbaw 2 hpe, du na September praw 2 ya shani tara je yang sa na re lam chye lu ai.
Dai ni 11 lang na tara rung san jep n’htoi hta, tara agyi wa hku nna hpang na bat hta jahtum tara je yang na matu bai shaga da ai lam tara jewat da hkrum ai Shy. Seng Nu Pan tsun ai re.
June praw 9 ya shani ang ai majan 8 ning hpring n’htoi e, Myitkyina mare kaba Sein Mya Eya nampan sun hte Pyithuyinpin shara 2 hta hpyen yen ramma ni a hkam sha lam hpe mahkawn hte lamang madun mat wa ai re.
De a matu seng ang ai asuya hpe ahkang nhpyi ai nga nna, woi awn ai Shd. Paw Lu hte Shy. Seng Nu Pan hpe Myitkyina ginwang pyada du Min Thant Zaw kaw nna ‘masha hpawng chyawm ai tara kanu masat 19’ hte tara jewat da ai rai nga ai.


text:
Hparat Panglai Laika Naura hte Madun Htingnu hpe bat hpang langai kawn manga ya 8:00 AM – 5:00 PM laman hpaw da ga ai.
Hparat Panglai Laika Naura Kaw Nna Hkaptau La Ga Ai.
8 am - 5 pm, Mon - Friday
Journal
Hparat Panglai Journal Vol.6 No.1, September, 2021 hpe ndai link kaw hpaw hti ga: Hparat Panglai Journal Vol.6 No.1 ____________________________________________________________________________________ Hparat Panglai Journal Vol.5 No.6, 2019 hpe ndai link kaw hpaw hti ga: Hparat Panglai Journal Vol.5 No.6, 2019
Ebooks
Federal Argument: The Naked Truth by Kachin Duwa Gee Munglai Hkaq hte Jeyang Hkaq Mawru Tsinyam
Madun Htingnu
Kachin mungkan e, “Kachin madun gawk htingnu” (Kachin Museum & Art Gallery) ngu ai, nga sai. Dai shara gaw Laiza – Hparat Panglai Laika Naura e, rai nga ai. Mi-moi, Kachin ni n galaw yu gar shi ai (n nga shi ai) bungli bungsi langai rai nga ai. Ngangkang ai amyusha madang ngu ai kawq, […]


text:
Myen hpyendap gaw shanhte maja woi galaw ai npawt nhpang gaw da ai mungdan tara ni hpe May shata hta mung shawa a madi shadaw hkam la ai lam galaw na matu ndau nga sai. Madi shadaw shagrin hkam la ai lam pi n lu galaw ai laman nan 2010 ning hta ra lata shingjawng poi galaw na lam shana wa sai. Ndai lam hpe madi madun let mung masa ningbaw ni gaw mung masha kaw nna npawt nhpang gaw da ai mungdan tara hpe madi shadaw ai mi raitim, n madi shadaw ai mi raitim, SPDC gaw myi di chyip shagrin galaw sa wa woi na re hpe asan sha mu lu nga masai. UN a dat kasa Ibrahim Gambari hkrumzup bawng ban ai lam hpe kade shakut yu tim, SPDC gaw shanhte a ?road map? hpe hkrang shaleng galaw sa wa nga masai. Rap ra ai lam nga hkra gram na matu Gambari (UN mungkan ting) hpaji jaw tim ning dang kau ya nga masai.
Dai hku byin ai lam ni hta, Miwa, Thai, Singapore , India hte ASEAN mungdan ni a ja a wa ninghkap ai lam nnga ai majaw madung rai nga ai. Ndai htingbu mungdan ni hpa majaw n ninghkap ai sha, SPDC hpyen asuya hte jawm ganawn hpaga galaw nga a ta ngu maram yu yang, Thai hpe yu ga, lama na Munghpawm Myen mung wa democracy lu wa yang, shanhte hta ra ai n hprang gun rai ni nlu wa na, shanhte mungdan hta grau galu? kaba wa na lam ni hpe nra ai majaw ngu nna mung mai tsun nga ai. Htingbu wa jam jau nga yang, gumhpraw law law hkoi jaw nhtawm, amyat (interest) law law la ai htingbu wa hte bung nga ma ai. Kaga hting bu mungdan asuya mi raitim, dai lachyum hte SPDC hpe ganawn nga ma ai. Dai mungdan ni a htingbu mungdan policy chye ai SPDC gaw shanhte galaw mayu ai mai galaw nga na matu mahkrun rai nga malu ai. Kade nna yang, Singapore dollar hte Myen mung gumhpraw dum hta gumhpraw mai bang wa sai lam ni, Miwa, Thai ni hpaga lam hpe jat galaw wa ai lam ni gaw Myen hpyen asuya hpe madi shadaw nga ai lam ni re hpe dum ra nga ga ai.
Anhte amyu sha ni gaw Miwa, Thai, Gala mungdan asuya ni hpaga shang galaw ai majaw bungli lu ai, ngu sawn la mai ai zawn; shanhte Myen hpyendap hpe bau lawm ai, tinang ginra hta masha wa kaw nchyang galaw sha ra ai, hkam sha lu ra ai ram anhte hta ahkyu hkam sha ai lam nnga ai ni hpe mu lu nga ai. Dai majaw, anhte buga hta Miwa ni a hpaga lam ni hpe ninghkap ra nga ga ai. Ndai Miwa hpaga la ni a majaw hkrat sum ai lam gaw hti pi ndang na ram rai nga na sai. Maga mi de anhte grai akyu hkam sha ai zaw raitim; hkrat sum ai lam, shanhte akyu hkam sha ai lam ni gaw grau law nga ai hpe mu lu ai.
Ndai zawn mungdan kaba hte htingbu ai anhte amyu sha ni a mung masa shamu shamawt ai lam ni mung moi shawng de na hte grai galai shai mat nga sai. Shawng de jarit mayan hta ndut ndang hkawm sa mai nga ai anhte amyu sha ni, dai ni nmai mat nga sai. Ndai masa lam ni byin nga ai aten hta mungbawng rapdaw (National Convention) hta shang lawm lai wa sai anhte amyu sha mung masa uhpung ni mung SPDC woi awn nga ai mung masa mawru hta gade mi nra sharawng ai raitim, gau ngwi ngwi hkan lawm nga taw sai hpe mu lu ai. Myen ni bawng ban shalawm ai, myit yu ya ai lam nnga tim, Mungbawng rapdaw a hpungdim dat zuphpawng hta anhte amyu sha ni a matu ra sharawng ai lam 19 hpe tang shawn mara da nga masai. Daw Suu Kyi a ndau laika hpe ninghkap na lam SPDC tsun ai shaloi ninghkap ai lam n galaw nga ma ai. SPDC a ndau laika 1/2008 hte 2/2008 ni hpe lakap nna, KIO kaw nna ?mung masha madi shadaw hkam la ai lam (referendum)? galaw yang SPDC galaw, hkan sa ra ai lam ni hpe mung 20/02/2008 ya shani ndau shabra nga sai. Dai lam ni gaw grai kaja ai lam ni ngu mu mada ai, raitim, BBC hta KIO dinggrin ginjaw du kaba langai a ga san, ga htai galaw lai mat wa ai gasi langai hpe bai hta nna maram yu ga nga yang, ?ndai lam hpe SPDC mung chye na ra ai, maja mi nmai ai hpe shanhte chye na re ai? ngu nna tsun lai wa sai. Maja laknak jahkrat woi ai lam galaw yang anhte amyu ni hta yak na re lam hpe anhte Jinghpaw mung masa ningbaw ni Myen hpyendap hpe shana da nna, gau ngwi ngwi Myen hpe ninghkap masu nna, nam sham lapu pu noi e mayu hkrum ai zawn galaw woi nga ai kun? ngu nna maram lu ai.
Grau nna Laiza zawn re KIO ginjaw ginra hte NDA-K ginjaw ginra ni hta Myen asuya a mung masha pru shang gawn hkang dap (immigration) magam gun ni nan sa du nna masha jahpan bang woi wa ai gaw, KIO magam gun kade nga ga ai, NDA-K magam gum kade nga ga ai ngu ai lam hpe SPDC de masha jahpan jaw hpang wa ai lam re hpe mu lu ai. Laknak n gun kade nga ai lam ni mung jaw kau ngut sai kun ngu nna pi sawn maram lu ai. Tinang madu uphkang mungdaw, mungdan (ginra) hta SPDC jaw ai je lap (white ID card) lang nna hkawm sa lu na gaw, anhte yawng shatawng shada da ai mung masa ahkaw ahkang ni re kun? Dai ni anhte kam hpa nga ai mung masa uhpung gaw anhte amyu sha ni a ahkaw ahkang hpe lu hkra woi gasat, hpyi nga ai kun? nlu tim anhte gaw hpyi yu saga ai, ngu nna labau hta ngam taw na matu sha woi galaw nga ai kun? SPDC gaw kaja wa tsawra myit rawng ai dinghku kawa nre kata hta, an nau ni a rawt galu kaba lam, ra sharawng ai lam ni nlu tim, SPDC woi awn gawgap, woi lakawn sa wa ai dum nta hta anhte amyu ni nga ra mat na hku rai nga saga ai kun?
Mung shawa ni pu noi mayu hkrum ai ?nam shan? n tai na matu;
– May shata na mung shawa a madi shadaw hkam la poi lamang hta nshang lawm ai lam galaw ga.
– Jahkrit shama nna sa bang hkrum yang, ?N’ra sharawng ai?/ ?NO? ngu nna ra lata mai sau ?vote???? hta bang sa wa ga.
– Marai kade jahkrit shama nna sa bang hkrum ai, vote pung galai ai, shamat ai, lagu ai lam ni hpe??? matsing zumhting sa wa ga.
– Brig-Gen Thein Zaw sa gawan nna GSM phone, landline phone, n gu, sau jaw ai lam ni hkam la lu??? nga sai buga hpung ni mung, asuya jaw ai made yawng lu hkra la nna, kaja wa shanhte hpe vote??? bang aten hta ?NO? kaw bang nna, jaw ai, tara ai lam maga tsap nga na ma ai ngu kam kaba let.
Mung masa hpung ni;
– May shata na mung shawa madaw lamang hta nshang lawm na.
– Shanhte dang yang/ sum yang hpa matut galaw sa wa na (strategic hpawng nan galaw na).
PS: Ding lun, htai lai, myit sawn yu ai lam nga yang she rawt jat galu kaba wa chye nga ai re majaw; kade nchye n kaw raitim mu mada ai hte mi ding lun, htai lai, myit sawn maram lu ai made hpe ka shaleng dat ai rai. Kaja ai hte mi la, n kaja ai hpe kau, shada hpaji jaw, ning mu galai yu ga. Tinang dai ni lu, dai ni sha na sha tam bram sha nga yang gaw nmai sai, ahkayk ai aten hta shamu ra ai, shaga ra ai, dai nrai yang tinang dum nta wa masha chyasam ni madu sha wa nga sai law, maigan du hpu nau ni e.
Ndai laika ngau gaw Malihkrang a mung masa ningmu sha re.


text:
Myen hpyen gumshem dap ni September (15) ya shana hkying (9:45) aten daram hta KIO Ginjaw makau grupyin rai nga ai Law Hkum Bum, Mai Sak Pa hte Kumba Yang maga de, laknak kaba sanit lang daram gap bang ai lam nga ai. Mai Sak Pa mare makau grupyin kaw Laknak kaba si wa hkrat ai majaw ginra masha ni grai hkrit tsang nga ai lam Buga masha ni shana wa ai.
Lai wa sai August (3) ya shana hkying (11:00) aten daram hta mung Bumre bum hte Hka Ya Bum kaw dap jung nga ai Myen hpyen gumshem dap ni ginjaw ginra de laknak kaba (10) jan lang gap bang ai lam nga ai hta htingbu Miwa mungdan de mung laknak kaba si wa hkrat kapaw nna, Mai Sak Pa Quarantine Center makau kaw mung laknak kaba si wa hkrat kapaw ai lam nga sai re hpe chye lu ai.


text:
NCA ta masat htu da sai rawt malan hpung 10 a chyawm tari zuphpawng hpe 2019 ning May shata 15 ya shani hta Thai mungdan Chaing Mai mare hta matut galaw nga ai hta, NCA hte seng nna ra ai lam ni hpe sharai shading n’na tsang hte tsang sa wa na hte seng nna bawngban ai hta, shada myit n hkrum ai lam ni byin ai hpe chye lu ai.
NCA magam bungli hkring nga ai hte seng nna, KNU hte RCSS ni hku nna NCA hta lami lamang 4 bai jat bang n’na Asuya hte myit hkrum ga sadi ( DOC ) la nna, NCA hpe matut sa na matu zuphpawng hta tang madun wa sai.
Dai lam hte seng nna, ngam nga ai wuhpung 8 hta myit n hkrum ai hte ningmu n bung ai hku byin nga ai. ALP Rahkaing shanglawt parti a dat kasa Daw Saw Mya Yar Zar Lynn hku n’na gaw, “ NCA hta numdaw num dan byin nga ai lam ni hpe, lak san bawng ban jahkrum ai lam hte lajang mayu ai, ngut jang tara shang zuphpawng hku sha bai sa mayu ai, ya sa nga ai NCA masa lam hku sha kaja ai, lahkawng shada myit hkrum ga sadi la ai DOC hte nga jang grau n’na yak na kun ,” ngu shi a ningmu hpe tsun wa sai.
NCA hta gram lajang jat bang mayu ai lam 4 hte seng n’na KNU amu madu Padoh Saw Tar Doh Mu tsun jahpra dan ai lam ni gaw:
● NCA hpe ngang grin na matu ra ai masa lam ni jat bang na,
● Federal mungdan de du na matu, ninggang masum lawm ai Foundation ningpawt hkridun jasat tawn na, ngu ai lam ni re.
NCA hta gram lajang jat bang ra ai lam ni hpe, KNU hte RCSS ni woi lajang da ai hpe, 2019 ning April shata 11 ya shani Naypyidaw hta NRPC hte KNU ni bawng ban hpawng galaw ai hta, Asuya hpe jaw da sai. Dai lam hpe, ndai lang na zuphpawng hta, laga ta masat htu da ai, wuhpung ni myit hkrum na matu bawngban nga ai hpe chye lu ai.
Ndai zuphpawng hta, KNPP hte KIO a dat kasa nkau mi hku nna, masam maram yu ai hku nna shang lawm nga ai hpe chye lu ai.
REF: Shawng lawm shi sawk, NCA-S EAO
Ja Tawng Naw


text:
2019 ning June shata 14 ya kawn 29 ya shani du hkra, Myen mung ting hta, H1N1 ana hte si hkala hkum ai marai 15 du wa ai hta, ma marai 5 lawm ai hpe chye lu ai.
Dai laja lana re ai flu ( tuk kwi ) gaw mung daw nkau mi de chyam bra hpang nga ai hta, dai ni gaw Rahkaing mungdaw Sittwe mung shawa tsirung kaba hta H1N1 ana kap ai marai langai mi hpe tsi lajang ya nga sai. Mungywa, Pyae hte Mandalay de mung byin nga ai hpe chye lu ai.
H1N1 ana kap loi ai masha ni hpe yu jang, sinwawp ana hte salum ana lu ai ni grau kap loi ma ai.
Myen mung hta H1N1 a majaw, 2017 ning hta marai 38 si hkala hkrum nna, 2018 ning hta gaw marai 100 jang ana kap tim, si hkala hkrum ai n byin ai hpe Myen mung hkam kaja lam dap a jahpan hta mu lu nga ai.
REF: BBC
Ja Tawng Naw