text:
Saturday, March 16, 2013
Hugawng Labau Nkau mi
Hugawng – Assam Jinghpaw Nat Jaw, Buddhism
Maran Brang Di
Hugawng-Assam Jinghpaw ni nat jaw ai gin lam gaw chyaloi nhkoi ginru ginsa prat kaw nna hpang wa sai. Ndai ginra hkan hta Jinghpaw ni grau madung hku nna jaw jau ai nat ni gaw, (1) Ningshe nat (2) Salap nat (3) Chyunun shapawt nat hte Kumba nat (4) Jang htung nat (5) Sawn nat (6) Shingram nat (7) Ningsum nat (8) Lamun nat (9) Sapawt shingyaw nat (10) Gum gun gum hpai nat ni rai nga ma ai.
Jinghpaw ni kam sham ai nat ni gaw law la nga ai. Gum gun gum hpai nat ngu ai hpe Jinghpaw myu sha ni nta htinggaw shagu hta langai hpra lu shajang ai nat rai nga ai. Ndai gum gun gum hpai nat ngu ai hta num/la ngu nna nga ai. Jawjau ai lam hta nat gun gaw num rai yang, hkungri galaw tawn ai hta num ni lang ai arung arai hpe noi mara tawn ai.
Nat gun gaw ala rai yang hkungri galaw tawn ai hta , ala ni a arung arai hpe noi sum byau tawn nna jawjau ma ai. Gum gun gum hpai nat jaw jau ai lachyum gaw dum nta masha ni a matu shim lam jaw ai. Makawp maga ya ai rai nga ai. Sapawt shingyaw nat jaw jau ai gaw masha hkum hkrang ni hta shakrwi zawn re ai ana zin li, ahpye alam byin ai aten hta jaw jau ai re. Sapawt shingyaw nat hpe jaw Jau na matu hkungri galaw ai shaloi, kahtam kawa (saman) hpe matu de ka kaji galaw nna lawu kaw shingna langai ding grang rai, dai hta majap katsing ,udi, malu masha ni hte mawn sum li noi tawn nna jaw jau ma ai.
Lamun nat hpe gaw manawn masham re ai lam ni hpe yeng seng kau na gin lam hta jawjau ai Hkungri hpe alak mi galaw ai lam nnga ai. Ningsum nat hpe gaw ja gumhpraw tam sa, magam bungli galaw sa rai yang, awng dang ai lam nnga , gahkrim gahkrai byin mat wa rai yang, jaw jau ai. Hkungri galaw yang nta nhpung de namlap kap ai kinsa hpunjun nna, dai jun da ai hpun hta ka kaji ni noi abya tawn rai nna jawjau ma ai.
Shimram nat gaw sawn nat hta kaji htum ai hte kajawng kaja machyi hkrum yang gan shatsawm dat ra ai nat re. Hkungri hpe alak mi gaiaw nra ai. Kumba hte nban sha jun nhtawm, gwi hpe htau ya ai hku nna jawjau ma ai. Sawn nat hpe gaw, kajawng kaja machyi makaw byin hkrum hkra yang jaw Jau ai. Hkungri hpe hpun labrang lahkawng jun nna, dai makau kaw lap kap ai num ting hpun hpe jun nhtawm, hpun labrang hte maren kumba daw let dai ntsa kaw kawa mazi da tawn ai shakram hpe mara tawn ai.
Dai makau kaw wa htau na matu nban jun ai. Nga htau na rai yang nga dang hpe hpun ting hkum nan jun nhtawm jaw jau nga ai. Jahtung nat hpe gaw, machyi makaw byin hkrum hkra nga ai ten hta jaw jau ma ai. Hkungri galaw yang hkungga tawn pyin ra hpe tsaw tsaw galaw nhtawm dai hkungri ntsa Jan, shata. shagan sum la hte Kachin myu sha ni madum sumpyi a myu myu hkum sum hpa na sum la ni hpe noi sumbya sharawt tawn ma ai.
Nga htau na matu nga dang hpe hpung ting hkum nan jun nna jaw jau ma ai. Chyunun sapawt nat hte kumba nat gaw nta masha ni langai ngai nhtoi aten na na machyi makaw hkrum yang, jaw jau ai. Hkung ri hpe kawa mali jun tawn nhtawm kumba hte bai jun kayawp ma ai. Nga htau na matu, nga dang hpe hpun ting hkum nan jun nhtawm, nga dang ntsa kaw lagoi hpaw kayawp nna jaw jau ma ai. Salap nat hpe gaw, Sali wunli hpyi la na rai yang jawjau ma ai. Hkungri hpe galaw na rai yang, namlap kap ai hkin sing ni hte hkungga tawn shara hpe, pinra tsaw tsaw galaw nhtawm, nga htau nga dang hpe hpun pyen, hpya la nna. jun let jaw jau ma ai. Ningshe nat hpe jaw jau ai lam gaw, dum nta masha ni ana zinli byin, machyi makaw hkrum ai aten ni hta jawjau ma ai. Ndai nat hpe hkungri galaw yang, namlap kap ai hpun hkin sing law law hte hkungri galaw ai. Nga htau nga dang hpe mung hpun lap kap ai kinsa hpun hpe jun nga ai. Ndai gaw Hugawng-Assam hkran de na Jinghpaw ni nat jaw jau ai gin lam rai nga ai.
Jinghpaw ni natjaw jau ai bum ni
Rev. Pannasara Urang Singpho (Buddhist Jau/all India radio, Srilanka dept, New Dehli) mung bai madi madun mat wa ai gaw Pat kai bum mying gaw Singpho ni kaw nna paw pru wa ai mying re ai lam hpe aja awa tsun mat wa ai. Sam Khamti ni shamying ai mying rai yang, dai ni dai bum hpe "Loi Patkai" (sam ga hku bum hpe ""loi" ngu nga ma ai) ngu nna, shaga taw, shamying taw nga na re lam matut sang lang mat wa ai.
Jau Pannasara Urang Singpho sang lang ai lachyum hta "pat" gaw num ni na ladan dan ai hpan shakya shatsawm hpa rai nna "kai" gaw shanhte Hugawng hkran India Singpho nsen hku "dan ai" hpe tsun malu ai. Dai majaw Jinghpaw num ni ndai shara bum kaw du hkrat wa ai shaloi, "Pat" (ga kata na pru ai) na latan hpe "kai" (dan hpang wa ai kaw nna )Hugawng hte Assam lapran kaw nga ai bum hpe Patkai bum ngu nna shamying wu ai re lam madi madun mat wa ai.
Dai sawt sawt hku nna, India kata de nna, Dahpa bum , Dirok bum, Jenam bum hte jarik na "Patkai bum" ngu nna mying jaw mat wa ai rai nga malu ai. Ndai bum mali gaw dai ni na ten du hkra Singpho ni a matu ahkyak nga ai zawn, dai bum kaw nga ai nat hpe jaw nau ma ai. Machyi makaw hkrum yang, Jenem bum nat, lamu marang htu shangun mayu yang Derok bum nat, Dusat dumyeng makawp maga na matu gaw Dahpa bum nat, hte ngawi pyaw simsa na matu gaw Patkai bum nat ni hpe jaw jau ma ai. (see Maran Brang Di; Prat ningnan wunpawng ahtik labau kadun 1996, New Delhi, p-3)
Nat ni hte kanawn mazum ai lam
Hugawng pa kaw Bo Do, Kan tu. Chin, Naga, Sam, Mishmi, hte Jinghpaw ni ginru lat ginsa hkrat shang wa ma ai. Sam gaw Buddhism makam masham hte rau ginru ginsa hkrat sa wa nna, ngam ai ni yawng gaw nat jawjau ai ni rai nga ma ai. Jinghpaw gaw maubung mausa, Jaiwa dum sa, ga hkum gamung ni hpe bai dinglik yu yang, Jinghpaw ni nat hpe kam sham daw jaw ai prat ten ndu shi yang, Jinghpaw hte nat ni gaw shada da hku hkau kanawn mazum , karum shingtau hkat ai lam ,ga shadawn; gumlau majan, nat shayi ni hte Jinghpaw la ni , Jinghpaw num- Jinghpaw la ni hte nat ni dinghku de kanawn mazum ai lam tsun hkai nga ma ai.
Hugawng Mali hkrang wa lawng, Hpung Ing Dung lapran, lap nat ni hpe num jaw sha yang, nam shan, hpan ,gsd; shan, nga, chyahkyi, nam wa, hpawlam, ...zawn re ni nhpaw nya hte nta jahpung makau hkan dn hkra sa sa shani tawn ya ya re lam tsun hkai nga ma ai. Nat hpulum htu gaw ala ni hpe woi hprawn mat wa nna, nhprawng lu na ginra shara hkan tawn da nhtawm malu masha tam jaw wuai. Dai kaw nat zawn, masha zawn re ai nat kashu kasha ni hpe bai shaprat wu ai.
Nat hpulum htu
Nat hpulum htu ngu ai gaw kaja wa nga nga ai. Masha zawn san nna, kara kalu abya ayai tawn da ai. Nat hpulum htu na chyu ni mung lahkawng maga galu galang noi abya hkrat ai. Nat hpulum htu ni hpyi shan gaw, mut chyang ai. Hkum hkrang galu de pe 4 grup yin nga ai. Lagaw nhtang de man yawng ai. Labu palawng nhpun ai. Masha hte hkrum yang shi na chyu hte ja pa hpe shi a lata hte magap nhtawm, shingdu de man madun let mani dan ai, Hpulum htu hpe nhtu kahtam ahka da tim, sai pru wa tim, shi na n gup mayen hte bai mata katsut shamai kau wu ai. Nhtu hte kahtam nna sha gaw ala ni shi hpe ndang lu ma ai.
Gamu hkat yang mung tingsi mi sha lu manat dip da sai ngu yang, maga mi de bai byawng byawng re kashawt mat mat re nga ai. Nat hpulum htu wa shi hte gamu hkat nna sum yang, woi mat wa nhtawm madu wa shatai kau wu ai. Num ni hpe gaw nra wu ai. Gwi hpe gaw grai hkrit wuai. Nat hpulum htu hte mu yu, katut yu, gamu hkat yu ai ni nan tsun hkai ai ni nan tsun hkai ai gamung ni rai nga ai. Jinghpaw ni gaw nat ni hte kanawn mazum ai madang kaw nna, nat hpe kam sham jawjau mat wa ma ai.
Buddhism sasana shang wa ai lam
Jinghpaw ni Hukawng ginra pa kaw nat ni hpe jawjau nga yang 1800 ning hkan hta Buddhism sasana makam masham gaw mung hkawm de shang wa ai. Buddhism sasana hpe woi shang wa ai ni gaw Sam ni rai nga ma ai . Sam gaw Buddhism makam masham hpe 16th century AD htum maga de lu la hpang wa ai rai nga ai. (see E.R.Leach, Political system of Highland Burma: A study of Kachin Social Structure, Landon, 1954, p-240)
Shanhte ni na gaw Hinayana-The-ra-wa-da Buddhism hkrang rai nga ai. Jinghpaw ni law malawng nga ai Hugawng pa na Tarung ga hte Daihpa ga kaw Buddhism makam masham shang wa ai, hkap la wa ai gaw 1900 hkan hta rai nga ai. Sam Buddhist ni gaw hpungkyi jawng hpaw nna lik laili laika sharin ya ma ai. Jinghpaw ma ni mung lik laika chye na matu hpungkyi jawng lung ma ai.
Hpungkyijawng lung mat wa ai ni kaw nna law malawnggaw buddhist ni tai mat wa nga ma ai. Sam num hte kun dinghku de ai ni (kawa gaw du magam aru arat mi rai tim) na kashu kasha ni gaw buddhist tai wa ai law nga ma ai. Sam num ni gaw hpraw nsam tsawm htap ai law nga ai. Sam ni Jinghpaw num la ai n law nga ai Jinghpaw la ni sam num la ai law nga ai. (Gsd) Uru Sengmaw kansi (Dingsi) ginra hta, Kansi Duwa ni Buddhist lai mat wa ai gaw Kansi Du wa Chyamut Nawng na kasha Kansi Nawng hte Kansi La yan na prat hta sha Buddhist de gale mat wa nga ma ai.
Kansi Duwa Chyamut Nawng si mat ai shaning gaw 1868 AD. (Myen shaning 1229) hta rai nga ai. Kansi ni na Kaji daju (Kansi mying hkawt lu wa ai ten na) Marip Duwa Num mun Tu mung, Myitkyina Waimaw makau na hkatchu Sam num shayi "Hkum chu Ja Ing" hte dinghku de ai kaw nna shaprat wa ai ni hpe Kansi myu ni ngu ai, rai nga malu ai.
Myitkyina Hkagyip ngu ai gaw 1891 AD kaw nna she nga hpang wa ai kahtawng rai nga ai. Kansi Duwa Chyamut Nawng mung Sam num Sadami hte mayaw htinggaw de ai, Sam num Sandami gaw Buddhist rai nga ai. Madu wa Kansi Duwa si mat ai hpang, asak kung gumgai wa ai. Shaloi Kanu Sandami gaw kasha Kansi Nawng yan Kansi La hpe hpungkyi jawng galaw, hpungkyi woi tawn rai nhtawm, nawku dawjau mayu ai lam tsun ai shaloi, Kasha yan gaw kanu na hpyi shawn ai matsun maroi ga hkum nlai lu ai majaw galaw ya u ai.
Maitawng hpungkyi Jawng na hpungkyi U San (U Zinaya) hpe shaga tawn nhtawm nawku dawjau mu ai. Dai kaw nna kansi kashu kasha ni Buddhist de gale mat wa ma ai. Ndai gaw Hpa Kan Sengra ginra lahta na Kansi Duwa ni Buddhist tai mat wa ai lam gamung rai nga ai. Hukawng ginra pa kaw hpungkyi U Tu-Za-ta wa ten kaw nna Jinghpaw ni hta Buddhism hte nat jaw makam masham hpe gayau nna kam sham hpang wa ma ai. Dinghku kata machyi makaw ru yak jam jau hkrum ai ten ni hta, nat ni hpejawjau nna, ngwi pyaw ai ten ni hta Buddha makam masham hta shang lawm nawku ma ai.
1920 ning hta Hukawng Jinghpaw masha ni kaw na shawng ningnan Buddha makam masham hpe hkap la nhtawm hpungkyi kaba magam bungli hpe 1920 ning kaw nna 1985 ning du hkra gun hpai mat wa ai gaw Jau Urang Gam (Tawngdan sayadaw U Pa-nya-Zaw-da) rai nga ai. Jau Urang Gam gaw Hukawng pa na Buddhist Jinghpaw amyu ni hte Sam ni hpe lam woi ningshawng ai wa, rai nga ai. Hukawng Pa hta Jau Urang Gam (Tawngdan Sayadaw) ten hta hpungkyi kaba bai tai wa ai Jinghpaw ni gaw
1. Hpungkyi kaba Rev. Galang Ja Gam (1928-1990)
2. Hpungkyi kaba Rev. Sam Dang La (1929-1991),
3. Hpungkyi kaba Rev. Nsadu Naw (1930-1958), hte
4. Hpungkyi kaba Rev. Ndau Gam (1950-1992)ni rai nga ma ai matut nna, Hukawng Jinghpaw masha ni htajau hpungkyi galaw na ai ni gaw hpungkyi kaba Jau Urang Gam na kasha Rev. Urang Gam Jr - (Danai Hpungkyi Jawng) hte Rev. Urang La (Tarung Hpungkyi Jawng) ni rai nga ma ai.
Hukawng Pa hta Buddhism makam masham hpe grau nna chyam bra mat wa ai hte Hukawng Jinghpaw masha ni hkapla kamsham sa wa ai gaw 1950 ning kaw, Njoi Gam (Alawng Sagya) wa gaw Buddha makam masham hte kapyawn nna Alawng Sagya hpung woi hpaw ai ninghkan Buddha Sasana hpe Hukawng pa chyam hkra rai mat nna, India Singpho ginra de matut sasana galaw awngdang mat wa lu nga ai. Hukawng Jinghpaw masha ni a shawng nnan na hpungkyi kaba Rev. Urang Gam gaw 1932 ning hta ya na Danai mare ka-ang na hpungkyi jawng kaba hpe lamu ga htingra masat la nhtawm, jawng gawgap hpang wa u ai. 1961 ning hta hpungkyi daju kaba Ba-Dan –Da Turiya du wa nna shangut la lu nu ai. Dai ni na prat ten (1999-2000) hta Hukawng ginra pa hta, Buddha makam masham hkapla kam sham ai Jinghpaw ni gaw "Htinggaw (107)" rai taw sai (See Lahpai La Ring, "Hugawng Danai Buga Hpung Labau hte Sasana" 1999, KTC, Myitkyina, P.45)
India-Assam, Arunachal pradesh hkan nga ai Singpho ni yawng' ngu na ram Buddhist hkrai, rai nga ma ai India Singpho ni hpe Buddhist makam masham de shawng lam woi gale ai ni gaw, Kachin ginra (Kamu Mungdan) Hukawng pa na Jinghpaw ni rai nga ma ai. "Buddha na "Philosophy" gaw "Natjaw" na "maubung mausa" hta wa (Pig) shakap shai madang tsaw nga ai. Singpho ni Buddhism makam masham hpe hkap la kam sham wa ai ten gaw 19th century AD htum wa de, re ai hpe, tsun hkai nga ma ai. (See 1.S.Dutta Choudury, Arunachal Pradesh District Gezetters-Tirap District",1980, Govt. of Arunachal pradesh, shillong, P.53; 2. Parul Dutta, Director of Research, "The Singphos", Itanagar, 1990, P.107)
Buddhism kam sham tim, nat hpe mung jawjau nga nga ma ai. India Singpho ni hpang de Buddhism woi shang ai wa gaw, Hukawng pa na Jinghpaw Buddhist hpungkyi Dingla Chaoto (Tingla Chrato, Dingla Zau Tu) rai nga ai. Assam kaw Singpho ni Buddhist de n- gale shi yang, Hukawng ginra pa na Jinghpaw nkau mi Buddhist de gale ngut sai. Jinghpaw Buddhist hpungkyi Dingla Chaoto gaw asak kaba, sak kung dingla sai rai nhtawm, Hukawng kaw nna Assam de sa wa ai shaloi, masha ni ba sa ai. Shi nan mung hkrum mahkrum masha ni hpe Buddha na matsun maroi, makam masham htung tara lailen ni hpe tsun hkai dan nga u ai. Hpungkyi Dingia Chaoto Assam de sa ai ngu ai gaw, shi nan Buddha Ghaya (Lord Buddha hpra tai wa ai ginra, India) de "Hpra-naw" (Pilgrim) sa nna lai lam ang ai majaw rai nga ai.
Assam ginra kaw, Singpho mare Kahtawng shagu de du sa hkawm nna Kamrup de bai lai mat wa u ai. Ndai ten gaw Assam kaw British govt. ni shang nga sai. Gauhati kaw hpungkyi Dingla Zau Tu gaw British Officer hte hkrum nna, Jinghpaw hpungkyi wa hpe shat, shan shat mai, chyaru ni hte hkap daw jaw u ai. Hpungkyi dingla Zau Tu gaw kam sham ai hpungkyi nan tai mat sai re majaw, dawjaw ai malu masha, shan, tsa-chyaru ni hpe nlu nsha ya ai majaw, British Officer gaw hpungkyi Dingla Zau Tu hpe kaja wa nan makam masham jet ai masha re ngu, chye la u ai lam ka da nga ma ai.
Hpa majaw ta? ngu yang, British ni gaw Jinghpaw ni makam masham hta ndai zawn myit jung ai nga na nzawn nawn ai majaw rai nga ai. Hpungkyi Dngla Zau Tu (Chaoto) gaw Gauhti kaw nna kalang bai Buddha Ghaya de hpra-naw (Pilgrim) matut sa mat wa u ai. Lord Buddha sak hkrung nga pra mat wa ai labau shang ginra shara shagu de du hkawm kau da nna bai nhtang wa mat u ai.
Hpang jahtum, Assam Margherita kaw hkring nga u ai. Margherita na Phakial kahtawng (Khamti sam kahtawng, Jinghpaw tai mat ai ni) kaw wa hkring nga mat ai. Dai shara kaw Buddha hpungkyi jawng (Buddhist Temple) langai hpe galaw u ai. Ndai hpungkyi jawng hpe dai ni du hkra "Samuk Sing" ngu da nga ma ai. Daini du hkra mu lu
nga ai. Singpho ni na Shawng ningnan na ahtik labau shang Singpho hpungkyi jawng, "Samuk Sing" rai nga ai.
Hpungkyi Dingla Zau Tu gaw Duonias ni hpe shawng Buddhist de woi gale bang kau dat u ai. Duania ngu ai ni gaw Jinghpaw hte mungnun mayam num ni kaw nna bai pra paw wa ai myu hpan langai rai nga ai. (See MaranBrang Di, 19960P. Cit, P.31) Mungnun (Assamese) ni gaw Hinduism makam masham hkrai hkapla sai ni rai nga ai. Lord Buddha mung Hindhu kaw nna shi a Buddhism de gale tai mat ai, rai nga ai.
Dai majaw, Jinghpaw tai mat ai Duanias ni matu yak hkak ai lam nnga nga ai. Duanias ni hte Singpho ni mung num wawn numla, htunghkying lailen langai sha hku mahkri-shawn nga ngut sai, rai nga ai. Duanias kaw nna mung, matut nna bai Singpho ni hpang de Buddhism chyam bra nga ai. Sinpho ni hpe kahtawng shagu hpungkyi jawng galaw Shachyaw na hte dai hpungkyi jawng shagu hta hpungkyi langai hpra tawn da na matu, tsun, matsun ai wa gaw ndai hpungkyi Dingla Zau Tu rai ngaai. Dai majaw, Singpho dum nta jut shagu ngu na hta, Buddha hpra sumla (Sur) Buddha sumla laika tawn, noi da nhtawm nawku daw jau kam sham ma ai. Jinghpaw ni hta yawng a shawng ningnan na India Buddha Ghaya de du mat wa ai gaw Hukawng ginra pa na hpungkyi Dingla Zau . Tu rai Sai.
Singhpo ni na Buddhism makam masham gaw kri jung nna, ngang ngang kang kang kamsham myit jung, ru hpra jung kayawp kap rawng taw sai makam masham madang rai nga ai. Tsun mayu ai gaw, masha ni Buddhist tai nna Buddhist tai ai nrai nga ai. India Singhpo hpungkyi jau ni gaw myu tsaw myit grai kaba ai ni hkrai, rai nga ma ai.
Kachin makam masham gamung hta, Zau Tu lahkawngnga ai. Langai gaw "Sinlum Zau Tu" rai nhtawm, Kachin Christian ningpawt hpang ninghpum Sara Kaba langai rai nga ai. laga ngam ai wa gaw "Hukawng Zau Tu" rai nhtawm, Kachin Buddhist ningpawt hpang ninghpum Sara kaba langai rai nga ai hpe mu lu ai. Shan lahkawng yan gaw, tinang kam sham ai hpe majan je, sharawtmat wa ai yan, rai nga ma ai.
MARAN BRANG DI M.A Hist;Dehli University.
Bibilography
1. Maran Brang Di, "Prat ningnan Wunpawng Ahtik Labau Kadun", 1996, New Delhi.
2. E.R.leach, "Political systems of Highland Burma: A study of Kachin Social Structure", 1954, Landon.
3. ( ................................... )
4. Lahpai La Ring, "Hugawng Danai Buga Hpung Labau Hte Sasana", 1999, K.TC-Nawngnang, Myitkyina.
5. S.Dutta Choudhury, "Arunachal Pradesh District Gezetters -Tirap District", 1980, Shillong.
6. Parul Dutta, "The Singpho", 1990, Itanagar.
Source; Chyurum Shalat Magazine 2004 - 2005, JLH Mandale
============================
HUKAWNG JINGHPAW NI TSUN AI HKA MUNG (sh) HKAMUNG GA
Hkaman ni gaw, Mali Hkahku ginra de, buhtawt shang ngut ai hpang, Hukawng ginra pa de, bai ginru ginsa buhtawt hkrat bang ma ai. Hkaman ni nga ai majaw, Hkamung (Hkamung Ga) ngu ai byin wa ai n rai nga ai. Raitim, Hkaman ni Hkamung Ga kaw, nga lai mat wa ma ai. Hukawng Jinghpaw Dumsa Jaiwa ga hkum (Hukawng Jinghpaw Oral traditions) hta "Hkamung Ga" ngu ai lawm nga ai Dai sha n ga, Hukawng Jinghpaw hte India Singpho ni "Hkamung Ga"ngu nna, tsun jahta ai lam nga nga ma ai. Hkamung Ga na ningpawt ninghpang ginlam ahtik labau hpe Assam Buranjis (Burangji = History), Hmannan Yazawin, British Expeditionary Report hte ginra gaiwang official records hkan n mu lu nga ai. Raitim, Jinghpaw ni tsun nga ma ai. 1977 kaw shapraw ai Arunachal news hta Dr. Raikar ka bang ai, Khamong and the Khamti, "Place of Khomong in the History of the khamtis” ngu ai article yan hte Vijoynagar, the Forgotten Khomong ngu ai laili laika buk kaji sha nga nga ai. "Khamung" nga ai ga hkum (not khamung history) gaw Govt. office records ni hkan 1935 hkan du hkra, lawm lawm rai nga ai. Khamti ni na ninggup maubung labau mausa hta, "Khamung" ngu ai gaw 18th century AD lapran hkan na nga wa sai lam, tsun hkai nga ma ai.
Kachin ginra kaw, Jinghpaw hte sam ni na ninggup labau hta "Hka Mung" (Hkamung Ga) ngu ai gaw, nga lai wa nna, tsun hkai ai, rai nga ai. Dr.Y.Araikar hte S. N Barna yan "Hkamung" hpe matut sanglang ai, lam gaw, "Hkamung" ngu ai sam ga hkum rai nhtawm, "Mayam mung" ngu ai lachyum re hpe, madi madun ai(Kha = Slave, mong or mung = country or place). Khomong gaw Khamung re lam mung tsun da nga ma ai. Mayam hpe "Kha" ngu ai gaw Sam sha n rai nga ai. Nokte Naga na Layo hpan ni mung mayam hpe "Kha" ngu nhtawm, Noktes gaw mayam hpe "Sha" ngu nga ma ai. Tangsa Naga mi mung mayam hpe "Vim-sha" ngu nga ma ai. Raitim, ndai kaw tsun ai gamung ginlam na "Khamung" gaw Sam ga hkum na pru wa ai ga hkum rai nga ai. Teng ai ginlam langai gaw Khamong ngu ai ga hkum hpe Jinghpaw hte Sam ninggup labau hta tsun hkrat wa tim, Sam ga hkum hpe Jinghpaw ni mung hta lang tsun mat wa ai, rai nga ai. Logically hku myit maram yang, Sam ni shan hte nga ginra hpe, mayam mung (Slave country, slave land) ngu nna, tinang ginra hpe shamying la na gaw ginlam n ang nga ai. Marai langai ngai (shr) myu hpan langai ngai na ginra hpe, Sam ni "Khamung" ngu nna shamying ai gaw, grau nna lam ang, reasonable byin nga ai.
Hkamung Ga ngu ai gaw, Putao na sinna - lawu maga de nga ai Chyaukang hkyet grupyin hte matut manoi ai ginra kaw nna, (1) Kachin ginra kata de, Tarung Hkawng mayan hte (2) India kata de, Diyum hka lahta de Vijoynagar ginra du hkra, rai nga ai. Vijoynagar ginra gaw Chyaukang pass hte matut nga ai. Tsun ga nga yang, Khamung Ga gaw chyen mi India de lawm nhtawm, chyen mi gaw Myen-Kachin ginra de lawm rawng nga ai. Chyaukang Hkyet makau na "Vijoynagar" ngu ai mying gaw, 1961-62 hkan na she, pru wa ai rai nga ai. Ndai shawng daw de gaw, Khamong Ga ngu ai re. Vijoynagar ngu ai gaw Assam Rifles na Inspector General - Brigadier Vijoy mying kaw nna, shalat pru wa ai, rai nga ai.
S. N. Barna gaw Hkamung Ga hte seng nna, tsun da ai gaw, "It was once upon a time, a colony of slaves said to have been possessed by the Khamtis, if not by the Singphos...", ngu da ai (S. N. Barna gaw Patkai Bum mayan, " Indo-Burma border" hta Govt. officer kaba hku nna, Shaning 30 magam bungli galaw lai sai wa, rai nga ai). S. N. Barna gaw Khamung Ga ginra hta, up lai mat wa ai mayam madu ni gaw, Jinghpaw n rai yang Khamti rai na re ngu tsun da nga ai. Matut nna Barna hte Dr. Y.A Raikar yan tsun ai hpe British Expeditionary reports, official records hte Assamese Buranjis ni hkan maram yu yang, mayam wunawng wuwa madu ai ni gaw, Jinghpaw ni re lam, tsun da nga ai. Singpho-British Treaty, May 5, 1826 ginlam hta Capt. Neufville hku nna, Jinghpaw Duwa ni na mayam 6,000 hpe Khamung Ga (along the Diyum Hka up to the Chyaukang Hkyet) ginra kaw nna shalawt dat ai lam nga nga ai.
Kachin Hukawng pa hte India Northeast ginra hta, British official matsing sumhting laika hku tsun yang, mayam wunawng wuwa madu ai gaw Jinghpaw ni rai nga ai. Sam ni kaw mayam kade nga ai lam, mayam kade shalawt kau ya ai lam, ka matsing da ai gamung ginlam n rawng nga ai. Dai sha n ga, hkawhkam hkaw-seng hte nga mat wa ai Ahom (Assamese) ni hta mung Jinghpaw zawm, mayam nga ai ginlam n tsun da nga ma ai. Jinghpaw Duwa ni na mayam shalaw ya ai gaw, Assam mayam rai nga ai. Ava Myen hkawhkam ni, Manipur hte Assam hpe n sa gasat ai ten kaw nna, Jinghpaw Duwa ni hta Mungnun mayam (Assamese Slaves) ni hte Duania mayam ni nga nga sai. Duania (Dowaniya) ngu ai amyu bawsang ni paw pru wa ai ten nau n na shi nga ai. Jinghpaw ni Hukawng pa mayan de ginru ginsa shang nga hkrat wa ai hpang pra paw wa ai Jinghpaw Wunpawng kasha hpan rai nga ai. Duania gaw Jinghpaw hte lu la ai Assam mayam num ni kaw na, bai shangai pra pru wa ai Jinghpaw kasha bawsang hpan ni rai nga ai.
Tsun ga nga yang, Duania gaw Jinghpaw Assam sai gayau (Jinghpaw -Assamese hybrid) ai amyu rai nna, Jinghpaw ni hku tsun shaga nhtawm, Jinghpaw htunghking lailen lang mat ai, rai nga ai. Duania ngu ai ni yawng gaw Jinghpaw Duwa ni na mayam hkrai rai nga ai. 1819 ning hta, Ava Myen hkawhkam hpyen la ni Assam de shang gasat hkat ai shaoi, Rongpur kaw ngam kau da ai Mingyi Maha Thilwa hte Bandula (Bogle Phukan) ni kaw Hukawng pa na Jinghpaw Duwa ni na mayam, Duania Jinghpaw hpyela, Jinghpaw hpyeta, Mungnun mayam hpyela ni 2000 ram lawm nga ai.
Ndai kaw Myen hkawhkam hpyenla nkau lawm nga ai. Assam de majam gasat sa mat wa ai ni gaw Hukawng-Khamung Ga na Jinghpaw Duwa hpung ni, rai nga ma ai. Assam na Dibrugarh kaw Man Katta ngu ai ginra lawk langai nga ai. Hkarangleng daru hte kade n tsan ai. Dai ni du hkra. Assamese ni tsun hkai ai gaw, Myen hpyenla manu mana sat hkrum, si ru ai ginra re, ngu nna madi madum nga ma ai. Dai ginra hpe Man Katta ngu nga ,ma ai. (Man = Myen, Burmese, Katta = Kahtam ai, katawng ai, sat ai, "Myen hpe katawng kahtam sat ai share" ngu ai tachyum hpe, hkap sanglang dan ma ai.). Assam - Margherita Dist., Inthem (I-them Ga) mare kahtawng Raw Singpho ni hte rau, "Man" ngu ai ni nga nga ai. Shanhte hpe san yu yang, moi Myen hkawhkam na, Myen hpyenla ngam aru arat ni, re lam hpe mare buga masha ni yawng tsun nga ma ai. Raitim, shanhte gaw, Myen ga hku, tsepkawp n chye mat sai. Assamese, Jinghpaw hpe chye na shaga nga ma ai. Myen ni Assam ginra de kasat hkat sa ai ten hta, Jinghpaw Duwa ni mayam hpyenla n shang garum yang, Myen gaw Assam majan (Assam war) hpe dang lu na ginjang masa n nga nga ai. Mankatta sha ra hta Myen hpyenla wunawng wuwa si hkrum sum mat nga ai. Assam kaw ngam mat ai Myen hpyenla ni gaw, Jinghpaw hte rau bai ngam nga mat ai. Ndai Myen ni hpe dai ni du hkra "Man" ngu nga ma ai. Jinghpaw Duwa ni Myen -Assam majan hta, myit lawm ai lam, shanglawm ai ginlam gaw Assamese (Mungnun) ni hpe rim mahkawng la nhtawm, mayam shatai mayu ai majaw sha rai nga ai.
Pisa Duwa Pisa La Doi mung, "Khamung Ga" ginra nkau gaw shanhte Pisa lamu ga re lam mung tsun madi mat wa ai. Bai nna,Yobin (India kaw Lisu hpe Yobin ngu ma ai) ni mung Margherita de, Pisa Duwa, Pisa La Doi hpang sa nhtawm, Pisa Duwa ni ningpu kaw nga lu na matu hte, Pisa Duwa hpang hkanse kawn bang na ginlam ni hpyi tsun ma ai. Assam-Margherita de, sa hkrat wa nna, Pisa ' Duwa La Doi kaw sa hpyi tsun ai gaw, moi lai mat wa sai kaji kawoi prat hta, "Khamung Ga" gaw Pisa Duwa ni madu, up-sha, gumhkawng lai mat wa ai majaw, rai nga ai. Dai majaw, Lisu ni daini du hkra, Maio lahta de, Dihing Hka mayan kaw nna, Vijoynagar du hkra nga de ma ai. Hukawng hkran de na Tarung Hkawng (Hkamung ga) hta mung, Hukawng Jinghpaw Duwa ni madu up mat wa nga ai. Ndai ginra kaw Hukawng Jinghpaw Duwa ni, Sam wunawng wuwa hpe mayam shatai kau nhtawm, Jinghpaw bai tai mat hkra prat shamat mayan mungdan kaba hku, nga lai mat wa ai. Ndai gin lam hpe Capt. P. R, Gordon mung,"'Journal of the Royal Asiatic Society", Vol-xxvii 1895, p157 hta tsun da nga ai. P. R. Gordon tsun ai gaw, 'Strange to say this Tairongs themselves spoke Singpho, the explanation of this being as follows, the Tairongs, who originally lived somewhere in the direction of the upper Irrawady started for Assam to join some Naras who had proceeded them thither. Unfortunetly, for them they had to pass through the Singpho country. As the passed through the country they were taken captives by the Singphoes. They remained as captives for five years according to their own account, but probably for longer, as they quite forgot their own language and adopted the language of their captors. It is strange that even to this day Tairongs , talk nothing but Singpho' ngu ai rai nga ai.Tairong ni Jinghpaw duwa ni a mayam wa tai mat ai mung "Hkamung Ga" rai nga ai. Dai majaw, Sam ni mung "mayam mungdan" ngu ai, rai nga ai.
British Govt. "1833 - The Slavery Abolition Act" hku nna, 1925/26 - 1928/ 29 lapran Kachin ginra hta Jinghpaw Duwa ni kaw na shalawt kau dat hkrum ai mayam 8,960 rai nga ai. Mayam shalawt kau dat ai kaw jailang ai gumhpraw gaw Rs. 516, 518 tup rai nga ai. Lahta na mayam jahpan gaw Jinghpaw ni kaw na hkrai, rai nga ai. British ni mayam shalawt masing hpe Hukawng hte Mali-Nmai ginra hta sha, galaw ma ai. Ndai ginra gaw Jinghpaw nga ai ginra hkrai rai nga ai. British ni mayam shalawt masing hta, mayam 8,960 hpe shalawt kau dat ai hta, Capt. Neufville shalawt kau dat ai Singpho Duwa ni na mayam 6,000 jahpan pyi n lawm shi ai hpe, mulu nga ai. "Hkamung Ga" kaw gaw "Hkaman" ni nga nna "Hkamung" ngu ai n re. Hkamung Ga kaw gaw Hkaman ni nga ma ai. Mayam madu gaw Jinghpaw Duwa ni hkrai ' rai nhtawm, mayam gawtinang myu hpan kaw na hkawt, myu hpan hpan lawm nga ai hpe, British mayam shamyit shatsai masing ginlam hku nna chye lu nga ai.
Jinghpaw ni tsun ai Hkamung Ga ginlam gamung hpe, ndai kaw, jahkring da
ga.
References
1. Barna. S. N., Tribes of Indo-Burma Border: A Socieo-cultural History of the Inhabitants oftha Patkai Range, New Dehli, 1991, p -69. •• 2. Barna, Opcit, p -190. 3. Da/ton, E. T., Descritive Ethnology of Bangal, Calcutta, 1872, p -10. and. Birendra Chandra Chakavorty. British Relations with jhe Hill Tribes of Assam. Since 1858, Calcutta. 1964, p-12.
4. Maran Brang Di, Prat Ningnan Wunpawng Ahtik Labau Kadun, New Dehli, 1996, p - 69. and, Needham, J. F. Outline Grammer of Singpho Language as Spoken by the Sinphos ofSjdiya, Shillong,1889. 5. SBhuyan. S. K., Anglo-Assamese Relations, Gauhati, 1949,p-473. f 6. Barna, Opcit, p-190. *
Maran Brang Di
Kachin Historical Research Centre
Sourec; Pyilan LunghtawnSept, 2004
==================================================================
Uru Mungnawk de Chyurum Jinghpaw Wunpawng Shani majen je bu rawt shang bang wa ai lam.
Dakkasu Htoi San
Gumlau prat (Gumchying Gumsa Du ni hpe gasat ai majan) hta e Hugawng Pa de majen je bu htawt shang bang nga wa ai Numu Marip ni a kaji kawa wa Laisai Pu Nawng Gumhkawng gaw, Hugawng ga e shaning tsawm ra mi nga kau da nna, Jambu Hkindang e dang, Jaji Bum hpe Shangdan hku hprang rai nhtawm mi Uru Mungnawk maga de lamu ga ningnan bai tam bram na matu majen je shang bang mat wa wu ai. Dai shaloi Uru Mungnawk e mi moi kaw nna nga nga sai Hpamaw Hpaman, Rasa ngu ai Hkang Numrang ni hte Sairi Saira ngu ai Sam amyu ni, Htaman-ti amyu ni hkap gasat ninggyet mu ai.
Ndai zawn Laisai Pu Nawng Gumhkawng a hpung ni hte mi nga rudi masha ni gasat ninggyet azat hkat ma yang, Lawnghkang Pa makau na bum mayan gasat poi hta Laisi Pu Nawng Gumhkawng a baw hpe Baw Gam Bum ngu tsun sha mying da ma ai. Baw Gam Bum ngu ai kaw nna dai ni gaw Punggam Bum ngu amying shingteng bai galai mat sai.
Ndai Uru Mungnawk maga de majen je gasat shang bang mat wa ai labau mabyin hte seng nna Duwa Laisi La tsun ai gaw lawu na hte maren rai nga malu ai.
Laisai Pu Nawng Gumhkawng gaw Hugawng Pa kaw na htawt sit let Jahtu Zup Bum e bai wa de nga wu ai. Dai aten hta Mogawng Hkawseng Magam (Sam Zawbwa ) Zau Man hpe kanau wa gaw hkaw kashun nna majan baw wa wu ai. Shaloi kahpu Zau Man gaw Laisai Nawng Gumhkawng kaw hpyen gau karum saw wu ai. Laisai Nawng Gumhkawng mung Mogawng Zawbwa wa saw ai hte maren, share jaubu law law hte majan gau kasat karum na yu hkrat wa wu ai. Raitim dai ten hta n myit mada ai sha, Zawbwa Zau Man a kanau wa machyi kaba hkrum nna si mat wa sai. Dai majaw gasat ninggyet hkat na lam n nga sai.
Shaloi Laisai Nawng Gumhkawng gaw; kalang mi hpyen gasat na matu rawt sai gaw, sai n jahpaw ai gaw n mai wa sai; gasat na hpyen n nga yang nang Mogawng Zawbwa gasat na ga ai ngu wu ai hte, Mogawng Zawbwa wa hpe majan baw na hkyen wa wu ai. Dai majaw Mogawng Zawbwa wa gaw Laisai Nawng Gumhkawng hpe, Uru Mungnawk maga de nang ra ai daram gasat reng la na lam, shi a Mogawng Hkaw hkam hpe gaw n hkra ya na lam hpyi lajin wu ai. Dai majaw Laisai Nawng Gumhkawng a hpung ni gaw Nam-ya Sik Pa kaw nna Danai Hka Mazup, Singgaling Hkamti ga de du hkra ,majen je gasat shadut nga mat wa ma ai.
Shing rai, mi nga rudi masha ni hpe gasat shadut kau nna, dai yang e Numnu Marip amyu ni a rudi ruhpang lamu ga bai shatai let nga pra shanu mat wa ai kaw nna, Uru Mungnawk gaw Numnu Marip amyu ( Numnu Laisai, Nbu Jingreng, Kansi Nja ) lakung lama ni a lamu ga tai mat wa sai.
Dai zawn Laisai Pu NawngGumhkawng a prat ban kaw nna kaji kawa, kashu kasha ban hte ban, lamu ga madu ( Gumchying Gumsa Du ) tai nna matut manoi up hkang hkringhtawng dagraw, nga pra hkrat mat wa ma yang; Kansi Duwa Chyamaw Naw a lakhtak e, Myen Hkaw Hkam Mindung Min ( Ad. 1852-1878 ) hte jinghku hku ma ai. Ndai zawn Mindung Min hte jinghku matut mahkai wa ai lam gaw, Mintawng Sam Duwa a shayi sha Sanda Myint hpe Kansi Duwa Chyamaw Naw e hkungran la ai majaw rai nga ai.Hpa majaw nga yang, Mindung Min hte Mintawng Duwa U Paw Maing gaw lawu lahta kahpu kanau daw ang hkat ma ai .
Dai shaloi Mindung Min kaw nna Kansi Duwa Chyamaw Naw hpe jinghku mungdan Du Magam shada hku hkau masat dingsat, shagrau jaw dat ai kumhpa ni gaw;-
1. Ja Dazik...........................................( 1 )
2. Ja Nhtu Ninggang.............................( 1 ) (Ngoitang 28 tang ai re)
3. Ja Gawm..........................................(10)
4. Ja Saidawng, hpahkai palawng, lawnghpau hpe hking man mi ( Hkawhkam aru arat ni bu hpun sumraw ai baw)
Lahta na kumhpaw kumhpa ni hpe shagrau sha a jaw ai gaw AD. 1864 ning, December shata ( 14 ) ya shani rai nga ai.
Englik prat hta e mung, Kansi Du ni hpe mi na daru magam a hkang aya hte raw, Mung Madu hku nna bai Uphkang nga na matu shagrau masat jaw da mu ai.
Laisai Ga ( 4 ) hpe mung, Inglik Bayin-hkan wa kaw nna January 20, 1925 ya shani e, Laisai Duwa Hkrap Naw hpe Sagaing Rung de shaga la nhtawm, shagrau shaa dazik hte hpawn; Laisai Mung, Laisai Ga ngu matut Uphkang nga lu na matu, ahkaw ahkang bai hpung jat ap ya wu ai. Ndai Laisai ni hte seng ai lamu ga gaw; Danai Hka a Sinpraw hkran maga de rai nna, Danai Hka a Sinna Hkran maga de gaw Sam Tawngtut Zawbwa hte Naga ni a lamu ga rai nga malu ai.
Dai majaw Laisai ni a lamu ga gaw; Danai Hka a sinpraw hkran Dainai Tak kaw nna gawn yu wa yang; Singgaling Hkamti 5 hku hprang rai nhtawm, Uru Hka hte Danai Hka mazup du hkra rai nga malu ai.
Lahta e tsun lai mat wa sai hte maren , Uru Ga de Laisai Pu Nawng Gumhkawng majen je woi shang bang wa nna, ninghtawm ningngat ga ningnan ni de nhtawm, Gumchying Gumsa Du Magam Hku, Marip Numnu amyu ni ban hte ban hkrinhtawng dagraw, Uphkang nga pra hkrat mat wa ma ai gaw, Kansi Duwa Awng a prat ladaw du hkra rai yang, ban ( 8 ) tup rai nga malu ai. Dai zawn Mung Du lit magam hpe gun hpai lai wa sai ni gaw;
1. Numnu Zau Ra ( Shawng ningnan Mung Du galaw ai wa )
2. Nja Zau Ja Gam
3. Kansi Naw Ja ( Ndai wa a prat kaw nna Numnu ni ngu sai; Kansi ni ngu shamying lai kau ma sai. Kan hte e si zawn re ai shan latau noi ai majaw Kansi Naw Ja ngu mu ai.)
4. Kansi Chyamaw Zau Hkyen
5. Nja Man Hkuk Zau Hkyen
6. Kansi Chyauhpa La
7. Kansi Sinwa Naw
8. Kansi Naw Awng ni rai ma ai.
Hpang jahtum Kansi Naw Awng a prat hta Myen Mungdan a mung-masa galai mat wa nna, Gumlang Asuya ni Gumchying Gumsa Du Magam Uphkang masa hpe dawm kau sai majaw, Kansi Du ni a Du Magam ahkang aya , shingkang shingwang mung sip mat wa sai.
Ndai Uru Mungnawk ga de hpu nau Sam ni htinghput htingra de nna kring mading rai nga hpang mat wa ai gaw Mintawng Sam Duwa U Paw Maing a shayi sha Sanda Myint hpe Kansi Duwa Chyamaw Naw e hkungran la ai shaloi, mum sa kanan kap wundoi nang ai Sanda Myint a jinghku jingyu ni Kansi Ga kaw hti ngam nga ai kaw nna rai nga ai.
Dai zawn hte ngam nga ai Sanda Myint a jinghku jingyu ni gaw, masat (2) Mungkan majan du wa na ningtawn e, Kansi Ga kaw nna Lawnghkang Pa de htawt sit shanu nga ma ai hte; yat yat sha Sam kahtawng ni law jat mat wa ai lam rai nga ai.
Ndai gaw Uru Mungnawk de Chyurum Jinghpaw Wunpawng sha ni majen je bu htawt shang bang wa nhtawm, lamu ga madu tai let kring mading rai nna shanu nga pra sa mat wa ai labau kadun mung rai nga mali ai law.
Source; MIHTOI MA MAGAZINE 2004-2005
============================================
Singpho hte Shapawng Yawng Manau
Maran Brang Di.
Jinghpaw nga jang, manau shadung nga ai. Manau nau ai. Manau shadung nga yang, Jinghpaw nga ai. Kala India mungdan kaw mung Singpho ngu ai Jinghpaw ni mungdaw lahkawng kaw shanu nga ma ai. Dai mungdaw yan hpe gaw, Assam mungdaw hte Arunachal Pradesh mungdaw ngu ma ai. Singpho ni kaw mung manau Shadung kaba jun tawn ma ai. Shaning shagu shataman lahkawng, ninghtoi 13, 14, 15 hta “Shapawng Yawng Manau” ngu nna, mungdaw lahkawng kaw na Singpho ni manau chyawm nau nga ma ai.
Ndai manau ten hta gaw shanhte Singpho ni yawng ahkum ara shanglaw nhtawm, shada da bai hkrum zup let, myit ninggun shabawn gahkyin la hkat ai ninghtoi wunli kaja, mali kaja ai ningja ninghtoi kaba ni rai nga malu ai. Kala mungdan hta Singpho nkau achyen (Laga amyu hte mayaw htinggaw de ai ni, laga amyu kaba lapran hkan magam bungli hta hkan nna tsat hkawm mat ai ni ) gaw Jinghpaw ga n lu tsun shaga mat ma ai. Shanhte hpe yu yang, grai tsun shaga mayu ai ningsam pru ai. Raitim, ninggup hta tutdang yak nga malu ai hpe, maram lu ai. Jinghpaw htinggaw mying gaw hkrum, ga gaw n hkrum, rai nga tim mung , htunghking manau poi hta rai jang, yawng yawng gaw “ ngai Singpho rai nngai, ngai mung lawm nngai”, ngu ai zawn zawn myit hkrum gahkyin gumdin nga ma ai. Makam masham hpung n bung tim, manau hta kabu gara shanglawm shajang ai hkrai, rai nga ma ai. Singpho ni India ginra kaw nga ai buga shara ni gaw lawu na hte maren rai nga ai. Assam mungdaw hta gaw:- (1) Namhpuk Hkawng, (2) Tarung Hkawng ni rai nhtawm, Arunachal Pradesh mungdaw hta gaw:- (1) Teng Hkawng, (2) Tayun Hkawng ni rai nga ma ai. Assam- Namhpuk Hkawng (Tinsukia Dist, Magrita sub. Div) hta lawm ai buga ginra ni gaw Puwaihku Ga, Namdang Ga, Dabong Ga, Nhtong Ga, Kate Tawng Ga, Kawatu Ga, Pang Na Ga, Nhtem Ga, Munggawng Na Ga, Dabu Ga, Hkayan Ga, Long Ga, Pisa Ga, Pabung kawng Ga, Kumchyai kawng Ga, Pangsun Ga, Hasak Ga, Hkarang kawng Ga, Ninggam Ga, Kohta Ga, Ulup Ga……ni rai nga ma ai.
Bai nna, Assam- Tarung Hkawng (Jorhat Dist.) hta gaw Pothar Gaom, Tipaniya, Pahu, Kotiya, Obhong, Rengmai, Balipothar, Ahumani, Tengaw buga ginra ni rai nga ma ai. Ndai Tarung Hkawng hta nga ai Tarung Singpho ni tsun shaga ai ga manawng hpan mi, rai nga ai. Gashadawn, “Datbung dem sana, mani sum rai yu u”, ngu ai hpe shanhte Tarung Singpho ni gaw, “Photo dawk na, ninggup hpyi malu yu u” ngu nga ma ai zawn, Lahta maga de na Singpho ni gaw “kara zen ga” ngu yang “Kara katawng ga” ngu nga ma ai. Jinghpaw ga raitim, ginra hta hkan nna loili manawng nsen shai hkat nga ai. Raitim, grai nkaw-nja hkap pang chye ma ai. Myu tsaw myit n rawng ai Singpho n nga nga ai.
Arunachal Pradesh- Teng Hkawng (Lohit Dist., Lahtaw Area) hta lawm ai ginra buga ni gaw, Nchyaw Ga, Tingwa Ga, Nsa Ga, Nhpum Ga, Man-gau Ga, Lahtaw Ga hte circle Ning-ru Area hta lawm ai buga ginra ni gaw Paiyawn Ga, Nden Ga, Mandang Ga ni rai nga ma ai. Tayun Hkawng (changlang Dist.-Pisa area, Miao sub.-Div. ) hta lawm ai buga ginra ni gaw Miao Ga, Namhpai Ga, Ningrang Ga, Pisa Ga, Lawang Ga, Hprup Ga, Shakau Ga, Hkamuk Ga ni hte changlang Dist. –Tayun Sub.-Div. hta lawm ai buga ginra ni gaw Madoi Ga, Nnau Ga, (2007 ning February 13, 14, 15, ni hta 23 lang shapawng yawng manau nau hpawng galaw ai shara), Shingbwi Ga, Tingba Ga, Nring Ga, Kum Tsai Ga hte changlang Dist.-Bor Dumsa circle hta gaw Pasi Ga, Ndawng Ga, Jagun Ga, Wagun Na -1, 2, 3, 4, Soi Ga, Kating Na Ga, Wahkyet Na Ga, Kammai Ga ni, rai nga ma ai.
India na Assam mungdaw hte Arunachal Pradesh mungdaw ni gaw Myen mungdan – Kachin mungdaw na Hugawng Palayawng hte Patkai Bum shingyan sha din nhtawm, matut manoi dinggren nga ai ni rai ai. “Kachin mungdaw” mung Miwa mungdan na Jinghpawsu ni nga ai “Yunnan mungdaw” hte bai lamuga jarit matut manoi dun kayep nga hkat ai. N bung ai mungdan masum dinggren nga hkat ai kata kaw, Jinghpaw ni gaw mungdan laga ga rai mat ai majaw, mungdan lamuga jarit ni gaw Jinghpaw ni hpe shada da madin din da nga tim, “htunghking hte laili laika” hta gaw madin jarit n nga nga ai. Madin jarit nnga ai “Htunghking hte laili laika” ginlam hta gaw htunghking hte laili laika hpe chyawm sharawt na matu pru pru, shang shang, htinglu htinglai ginshoi gahkin gumdin magyep kap hkat mai nga ai. Lamu pinra Laika (Website) lamu ndigram sumdun (internet) zawn re ni hkan na hku mung, madin jarit n nga nga ai. Tsun mayu ai gaw lamu pinra dum nta hta Singpho, Kachin, Jinghposu ni yawng dinghku langai hku mai nga, mai myit mang, mai ginlawm, mai masing jahkrat lu nga ai. Dai hta, kadai wa me, madin jarit hte lu pat na rai?
Moi gaw Jinghpaw ni lamuga sumla hpe ninggup hku tsun masat matsing la nga ma ai. Ga shadawn, Hugawng Pa kaw nna India Assam-Arunachal Pradesh de pra shang mat wa ai Jinghpaw gumlau mungdan (Ndup Nsa Mung ) hpe tsun hkrat wa ai hta gaw:- “Dara Hka hkan nna hkroi, Nanoi kawng e dang, Dahkan Hka hkan nna kre, Brang Brang Hka e hprawt, Brang Brang Hka hkan nna shut, Danai Hka e hprawt, Dai kaw nna Panlawng Na baw e dang, Wahte Hka de hprawt, Wahte Hka hkan nna hkroi, Danai Hka de brawn, Danai Hka de brung, Kikoi Bum de kap, Ndai shara kaw nna Palawng lam bum Pungting e ram, kanghkawdagung dang, kailang Bum e kap, Gyedu Hka deshut, Hkap jan e brawn, Sinlap Hka de kap, dai kaw nna Dumbrikawng de dang, Sakrai Hka de hprawt, krimna Pawt e rap, Nhpye Hka hpyen Bai, lungga e hprawt, Hka hkan nna hkroi, Dara zup e brawn, Ndai shara hta gumlau mungdan rai sai, ngu nna tsun hkai hkrat nga ma ai. Ndai kaw lawm ai bum mying, hka mying ni gaw daini du hkra sak hkrung nga nga ai.
Assam-Arunachal Pradesh hte matut manoi nga taw ai Hugawng Pa hta, moi na Jinghpaw mungdu gaiwang shagu kata hta rawng lai, nga lai mat ai, rawng taw nga ai kahtawng buga mying ni gaw :-“Nlep Ga, Shatum Ga, Njet Ga, Sana Ga, Nawnghkawm Ga, Madang Tu Ga, Kawbu Ga, lajau Ga, Luhkang Ga, Galung Ga, Kabu Ga, Pasi N-gang Ga, Hpa Bum Ga, Kadung Ga, Kaidau Ga, Chyahkyi lang Ga, Warawng Ga, Lashen Ga, Danaihku Ga, Lamai Tawng Ga, Nga kahtawng, Nlam kahtawng, Lapra kahtawng, Naiding Ga, Nsau kawng Ga, Hkalam yang Ga, Hkabawng, Kahtawng, Gangu Ga, Hkamauhku, Tsaudam Ga, Nban Bum Ga, Nbawn Ga, Kumsau Ga, Hpang kahtawng, Gat Nyeng Ga, Nhkang hkataw Ga, N-gaw Ga, Nawng Na Ga, Nawhkum Ga, Dinghkang Ga, Hkakawp Ga, Npawp Ga, Dumhku Ga, Npawp Hkum Hkaran Ga, Nhtem Ga, Nba Ga, Lat Ga, Ngalang Ga, Shamyen Ga, Ndau Ga, Kumsau Ga, Lashu Ga, Nding Ga, Nbrai Ga, Sengtawng Ga, Nden Ga, Hka Kahtawng, lamung Ga, Sharoi Ga, Ning-ran Ga, Wulung Ga, Tawanghku Ga, Kaw Tawng Ga, Hkawn Ga, Jahpung Ga, Jauli Ga, Dumbang Ga, Nba chyinghkrang Ga, Jama Ga, Nhkang kayang Ga, Gum Ga, Chyau Hkai zup, Nnaw Ga, lanem Ga, Nsa Du Ga, Hprup Ga, Ladoi Ga, N-yam Ga, Ndup Sa Ga, Nmawt Ga, Dingba Ga, Lahkrang Ga, Palawng Ga, Ladung Ga, Nchyaw yaw Hpung Ga, Nhpraw Ga, Nding shakau Ga, Ndawng Ga, Sumbwi Ga, Wurang Ga, Kadup Ga, Ting yeng Ga, Chyanam Ga, Hkahtu Ga, Janghtang Ga, Dinghpng Ga, Shinglung Ga, La Awn Ga, Gawnan Ga, Janmai Ga,N-gu Hkun Ga, Lamawng Ga, Dinghkrai Ga, Daring Ga, Panep Ga, Dahkam Ga, Tung Yang Ga, Nbyen Ga, Salawng Ga, Sharaw Ga, Dabawng Ga, Daihpa Ga, Nbrawng Kangdau Ga, Dalu Ga, Lahktyen Ga, Namtawng Ga, Dawngkai Ga, N-gam sumhpawng Ga, Nawhku Ga, Munghkawm Ga, Wuya Ga, Sumban Ga, Htangbra Ga, Gawlu Ga, Sama Ga, Shakau Ga, Nhku Ga, Jat Ga, Samat Ga, Kumneng Ga, N-ga Ga, Nri-tu Ga (Danai Ga)….” ni rai nga ma ai. Ndai lahta na Kahtawng mare buga ni gaw Jinghpaw ni Hugawng ginra pa hta nga shanu lai mat wa ai, nga taw ai shara ginra mying ni, rai nga ai. Ndai mying ni hta 1965 ning hpang hkan bai Shinggyin gawde da ai kahtawng mare mying ni n lawm ai.
Assam –Arunachal Pradesh, Hugawng pa-Putau pa (malihku) lahta de matut manoi nga mat wa ai Miwa mungdan na shara ni :- Yunnan, Tibet, Qinghai, Sichon, Shanxi, Shaanxi, Kansu mungdaw buga ginra ni hkan mung Jinghpaw ga hkum hte shamying ai mare buga mying ni, bum mying ni, hkashi hkanu mying ni nga nga ai ginlam hpe, dai shara ni hkan dasang hkawm du sagawn ai hpe galaw mat wa ai Saphkung mungdaw Pati dinggrin rapdo duwa Manam Tawng (Htoi Man) mung 2006 ning April shata, ninghtoi (25,26) hta Miwa mungdan Ruili mare “Lungri Pinkwan” shara kaw galaw mat wa ai “ 1- lang –Jinghpaw Wunpawng Ginru Ginsa Dup Ginrat Zuphpawng” hta madi madun, sanglang tsun mat wa ai. Jinghpaw ni, Sam ni gaw shanhte nga mat wa ai shara mying ni, bum mying ni, hka mying ni hpe tinang bai du pra ai shara ningnan hkan kahtap shamying mying rai nga ma ai hpe mung, mu lu nga ai. Hugawng pa na lamuga buga mying ni hte Assam-Arunachal Pradesh hkan na Jinghpaw hku shamying ai mying ni gaw n shai hkat nga ai. Dai hte maren, ga shadawn, Mali-Nmai shara na “Sha-yi” hte “Nu-yi” mying ni mung, Mali majoi (Putao lahta bum shingdu, Khakarbu Bum shingdu de (Miwa mungdan kata de) bai lwi hkrat wa ai hka yan hpe mung “Nu-yi Hka” hte “Sha-yi Hka”ngu, amying shingteng nga nga ai. Singpho gamung hpe dup ginrat nga ai re majaw, India mungdan e nga shanu ai Singpho htinggaw mying ni hpe mung tsun dan mayu n ngai.
Singpho ni na htinggaw mying ni gaw:- “Pasi ni, Pisa ni, Npyen ni, Hkahku ni, Wa Ndu ni, Manmo ni, Mahkum ni, Manjang ni, Saza ni, Maio ni, Siong ni, Nnem ni, Dumsa ni, Jahkyet ni (Sikhet ni) lahkreng ni, Nsai ni, Tayang ni, Mako ni, Lajum ni, Kaja ni, Jagun ni, Labram ni, Nden ni, Urang ni, Lagen ni, Lashu ni, Kaju ni, Ngalang ni, Kumshen ni, Jum ni, Kamu ni, Woisu ni, Manhtat ni, Tung-yang ni, Kumgyi ni, Nhkung ni, Ningkawp ni, Npawp ni, Shapau ni, Machye ni, Hkadung ni, Wahkyet ni, Hkalen ni, Manje ni, Shapawn ni, Ndin ni, Tingwa ni, Ang ni, Kumba ni, Amun ni, Nlung ni, Mali ni, Dabaw ni, Kyang ni, Nding ni, Shareng Hkyet ni, Nbawn ni, Nnau ni, Kumgu ni, Hprup ni, Lagai ni, Shan Hkyet ni, Marip ni, Nhpum ni, Lazum ni, Ning-ru ni, Manau ni, Tangai ni, Maw ni, Lagum ni, Nawng-gru ni, Ningda ni, Gudung ni, Ulup ni, Ningkhee ni, Samon ni, Dumai ni, Fung Inn ni (Hpung-ing ni), Wahkum ni, Nhtem ni, Ngasu ni, Sikhang ni, Nangbu ni, Nhtu ni, Ning-ri ni, Nhpeng ni, Shingdu ni, Dili ni, Kherem ni, Moko ni, Morang ni, Lahtaw ni, Manam ni, Nchyaw ni, Nsa ni, Munglang ni, Nbawng ni, Madoi ni, Punghkum ni, Singnien ni, Saiko ni, Ahring ni, Hokap ni, Kumjoi ni, Myijawng ni, Sabaw ni, Dabawn ni, Lamawng ni, Kayang ni, Hkanam ni, Lagang ni, Chyanam ni, Wong ni,….” rai nga ma ai.
India hta “Shapawng Yawng Manau Poi” hpe gaw shaning shagu February shata (14) hta galaw nhtawm, dai ninghtoi hpe Arunachal Pradesh kaw gaw mungdaw daru magam bungli gawk hkringpat ninghtoi (Gazetted holiday) hku masat tawn ma ai. Ndai shapawng yawng Manau Poi hpe gaw India hta, shawng ningnan lang hpe 1985 ning kaw, Arunachal-Changlang Dist.-Tayun Hkawng –Miao na “ Singpho Yauth Organization” ngu ai “Singhpo Ramma Hpung” ni woi galaw wa ai, rai nga ma ai. 1985 ning hta na “Singpho Youth Organization” ramma ningbaw gaw Slg. Pasi Jau lai (B.A.LL.B, Advocate) wa rai nga ai. Ndai shapawng yawng manau poi byin wa na matu, rupawt kaba hku nna woi zinlum, woi sharin, Jinghpaw laika woi sharin, htunghking mingli woi sharin, woi jahpra sanglang ai wa gaw “Sara kaba Lazum Brang” rai nga ai. Singpho ni Sr.kb. lazum Brang hpe grai chyeju dum ma ai. Singpho ni Sr.Kb lazum Brang hpe chyeju dum ai hku nna, lamuga htingra jaw, dum nta hpe chyawm galaw ya, Singpho shayi sha langai hpe hkap jaw hkra rai sai. Sr.Kb. Lazum Brang hpe hkap ap jaw ai num kasha gaw “Tenghkawng Nhpum Ga” na grai tsawm ai “Ndup kasha” rai nga ai. Raitim, hpang jahtum de, Sr.Kb. Lazum Brang gaw Hupin –Namawn buga de bai wa mat sai. Shi gaw ga myu hpan (10) jan chye da ai wa re. “Shapawng Yawng Mnau Poi” shangai shaprat dat ai hta, Singpho Buddha jau hpungkyi Rev. Narinda Bhikkhu Wannasna (Punghkum kasha, Dibong jawng dung jau hpungkyi) mung lawm nga ai. Singpho htunghking Laili laika, Singpho rawtjat galu kaba ginlam shagu hta Saiko Jau”(Maio jawng dung hpungkyi) mung lawm nga ai. New Delhi na “ All India Radio, (AIR)” hta Sinhalee amyu ga (Srilanka) hku nsen shapoi galaw nga ai Singpho hpungkyi Rev. Panasra Singpho (Urang Jau –Chyang Maja kasha) wa mung ningbaw kaba Maran Brang Seng, New Delhi kaw du nga ten 1990-91 ning hta “ Shanglawt hpyenla” galaw mayu ai nga nna hpyi tsun pru wa sai. Ndai Urang jau Panasra Singpho wa mahtang ga hpan myu 20 hkawt lu tsun shaga ai wa re. 1985 ning hta shapawng yawng manau Poi hpe Miao kaw galaw hpang wa nhtawm, 1999 ning hta gaw Arunachal Pradesh Mungdaw Bor Dumsa Ga kaw bai galaw ai. 1985 ning kaw nna shaning shagu Sapawng Yawng manau Poi hpe matut manoi galaw mat ma ai. 2000 AD hta gaw, Shapawng Yawng Manau Poi hpe Assam- Tinsukia Dist. – Margherita kaw bai galaw ai. Dai ning 2007 February 13, 14, 15 hta gaw Arunachal Pradesh (Changlang Dist. – Tayun Sub. Drv., Tayun Hkawng ) na “Nnau Ga (Innao Ga)” hta hkik hkam ai byilat-ga nlung manau shadung shadaw kaba the India kaw, shawng ningnan lang hku, wuwu didi, hkum hkum rara, makyit sumdun ngang ngang kang kang shoi-gumbat let, awngdang ai hte galaw la lu masai.
Shapawng Yawng manau Poi kaba hte rau, shaning shagu “Sha Pawng Yawng India Souvenir” Laikabuk magazine mung shpraw nga ma ai. 2008 ning February .(14) ya, (24 th lang) na “Singpho Shapawng Yawng Manau” hpe gaw Tarung Hkawng (Assam-Jarhat Dist.) de, myit hkrum sha-ang da ma ai. 25 th lang (2009 February. (14)) na “ shapawng yawng Manau hpawng hpe gaw “25 ning Jubilee Shapawng Yawng Manau Hpawng kaba” laksan hku nna, Bor Dumsa Mare (Arunachal-pradesh) kaw galaw na myithkrum dawdan da ma ai. 23th lang, India-Singhpo Shapawng Yawng Manau shadung shadaw ningpawt ninghpang lagaw ni hpe lamu ga kata de pe (9) jun bang da ai zawn, Singpho ni na shawang salum masin ni mung htunghking hte laili laika ni hta sung jun ngang kang nga ma ai.
Sumla ni
Jinghpaw Minister C.C. Singpho Manau wang Ningnan hpe hpaw
dat nga yang.(23 lang, Shapawng Yawng Manau, 2007,Feb.)
Manau nau hpang wa nga yang
Shapawng Yawng Manau nau nga yang
Shapawng Yawng Manau nau nga yang
23 lang, Shapawng Yawng Manau Hpawng hta shang lawm ai Shara shagu de na chyaawm-tari ninghkring kaba ni
Du sa ai manam ni hpe ndai zawn htunghking shat magun lit hte hkap tau la ma ai. (23, Shapawng Yawng Manau)
K.I.O datkasa hpe mung ndai zawn htunghking Shat magunlit hte hkap tau la
Shapawng Yawng Manau Poi. (1995)
Langai langai na Shapawng Yawng Manau Poi Committe malawm ni. (1985)
British Daru-magam prat hta, Jinghpaw ni hpe woi galaw ya ai Manau Poi
Dayun Hka kau, Pisa Ga Bum ni hte Jinghpaw ga ginra, India.
Maran Brang Di. (M.A Hist., Dehli University)
( hugawngkachin.blogspot.com kawn hta garan nngai )
Posted by myu shadan at 7:30 PM
Labels: labau
Subscribe to: Post Comments (Atom)


c: text/html

text:
Thursday, July 11, 2013
FIREFOX HPE LAWAN HPAW LU HKRA
Firefox Browser nau lanyan ai majaw lang n pyaw na myit ru nga ai manaw manang ni a matu yaw shada let, Firefox lawan ai hku lu lang na matu ladat hpe tsun dan dat n ngai.
Shawng nna Firefox Browser hpe hpaw u, ngut yang address bar kaw about:config ngu hpe ka bang dat nna Enter dip dat u.
Dai ngut yang Search bar kaw pip hpe gayet bang dat u.
Dai shaloi network.http.pipelining nga hpe double clik dip nna true galaw dat u.
network.http.pipelining.maxrequests nga kaw na (4) hpe dip nna (30) galai ka bang u.
network.http.proxy.pipelining hpe mung double clik dip nna true byin hkra di ya u.
Dai ni yawng galaw ngut yang Na a Firefox shawoi na hta grau lawan wa ai hpe mu na ra ai.
(Ndai gaw Window 7 a matu sha re.)by/JPKS
Ngai hku na hpaji jaw mayu ai gaw:
ndai link kaw download galaw la na lang yang hkrak nga ai.Free re.manu jahpu njaw ra ai.
Lanyan mat jang new version nnan bai download galaw la la di na lang ga law
Lang ai na jang gara Browser ni rai tim lanyan ai htung re.
Update galaw la na mung bungli shuk la ai.ndai weblink gaw ten shagu, n nan bai bang da ya ya re ai link re.
hugawng
Labels: it
Subscribe to: Post Comments (Atom)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Lai wa sai 1948 ning January shata (10) ya shani gaw, Jinghpaw Mungdaw byin pru hpang ai nhtoi rai nga ai re. 1948 ning January shata praw (4) ya shani, British Asuya a lata na Myen Mungdan shanglawt lu sai hte shadai daw la sai re. Jinghpaw Mungdaw lu la ai nhtoi hte, Myen Mungdan a shawng nnan Gumsan Magam U Saw Shwe Taike wa nan Myitkyina de du sa nhtawm, January shata (10) ya, jahpawt 8:00 A.M aten e, Shatapru Manau Wang mandat nhku kata kaw, shawng nnan Jinghpaw Mungdaw Rapdaw hpe hpaw hpang dat sai rai nga ai.
Dai Rapdaw Hpawng hta, jinghpaw wunpawng myu sha Sama Duwa Sinwa Nawng hpe shawng nnan na Jinghpaw Mungdaw a Ningbaw lata san nhtawm, Gumsan Magam a man e nan Ga shaka hkam la sai. Gumsan Magam wa mung Munghpawm Myanmar Mungdan a Npawt Nhpang Gawda tara (Constitution) ngu ai Upadi Laika Buk hpe Jinghpaw Mungdaw Ningbaw nnan Sama Duwa Sinwa Nawng a lata de ap ya sai rai nga ai. Sama duwa sin wa nawng gaw, Jinghpaw wup pawng myu sha ni a matu, kanu kawa, kahpu ba hku nna, shawng lam hta tsap ya let mungdaw mungdan a matu shakut hpang wa sai rai nga ai.
Shing rai shawng nnan lang na Jinghpaw Mungdaw Asuya hpe mung dai shani hpaw ninghtan dat sai. Dai shani hpe Jinghpaw Mungdaw Nhtoi, ngu nna, masat shagrin da sai re.
Munghpawm Myanmar Mungdan a Npawt Nhpang Gawda Tara (Constitution) hte maren, Jinghpaw Mungdaw ngu ai n nga jang, Munghpawm Mungdan ngu ai nga sana n rai nga ai. Dai lam gaw, Jinghpaw Mungdaw hpe lu la tawn ai akri madung hte akyu ara rai mali ai.
Ndai zawn Jinghpaw Mungdaw nhtoi, shani byin tai pru wa hkra, Moi na anhte a jiwoi jiwa ni gaw, myu tsaw myit kaba hte htawm hpang prat ban ni a matu ya na zawn shakut shaja lai wa ai lam ni gaw ahpa atang sha nrai nga ai. Hpa hte mung galai nlu ai manu mana manu dan ai hte, Salu salat hpaw let, du daw asak law law ap nawng nna shaning law law, aten ahkying law law, ru yak jam jau hkam ai hte shakut shaja nna lu tawn da sai rai nga ai.
Shing rai anhte a manu dan la ai Jinghpaw Mungdaw gaw, mungkan ting chyam bra nga ai, Chyurum Jinghpaw Wunpawng sha ni yawng a matu arawng lu ai, hkring dat lu ai, laksan madu da lu ai buga ginra Mungdaw nan rai nga mani ai. Sumtsan maigan ganang de du hkawm wa ai raitim, hpaw wam hpaw dam n rai, mungdan lu ai amyu, ji woi hkringdat lu ai amyu ni anhte rai saga ai.
Dai hte maren ndai Jinghpaw Mungdaw shingnip kata e, rau shanu nga pra ai hpunau kaga amyu sha ni nlang mung, rau dung rau nga, shada tsawra makawp maga hkat let, pyaw ai ten, yak ai ten, lam shagu garum shingtau hkat na hpu nau ni rai nga saga ai. Anhte a hpu reng ai Jinghpaw Mungdaw prat dingsa grin nga na matu gaw nang ngai anhte yawng a lit nan rai nga ai. Dai ram hpu reng ai anhte a jinghpaw mungdaw buga ginra ni hpe anhte nan makawp maga la ra saga ai re. Moi na anhte a kaji kawoi ni a salu salat hpe hka yawng ai zawn sha shayawng kau na kun? Myit yu ra nga saga ai.
Nu Wa ni, lai wa sai shaning law law hta anhte a kanu kawa, hpaji du myit su ni asak jaw ap nawng shakut lai wa sai hpe nmai malap nga ai. Ya daini nang, ngai anhte yawng “anhte a buga, jinghpaw mungdaw re ” ngu, gwi gwi lu tsun nga sai rai nga ai. Ji woi ji wa ni a salu salat, n’gun a’tsam hpe matut nna, makawp maga ra nga saga ai. Hpu reng ai anhte myu sha ni a sari hpe makawp maga nga ga ngu mung n’gun jaw mayu n’ngai. Ya daini, anhte wunpawng myu sha ni gara mungdan de mi du hkawm ai raitim, hkringdat lu ai myu sha ni re majaw, arawng lu nga ga ai re. Dai gaw, moi anhte a kaji kawa ni hkum nan shakut da ya sai salu salat ni majaw nan rai nga ai.
Rai yang, anhte a ban hta arawng nga ai zawn, htawm hpang na kashu kasha ni a matu anhte nang, ngai, kanu kawa, myit su ni yawng gara hku nna, matut makawp maga na ngu ai hpe kalang mi bai nhtang myit yu ra nga ga ai. No.(1)..myit hkrum ai myu sha ni rai ra nga ai. hpa majaw nga jang myithkrum let gaw gap da ai hpe gadai tsa dan wa mung jahten lu na n’re. No.(2)...Makam masham hta ru jung ai myu sha ni rai ra ai. Makam masham hta ngang grin ai wa gaw, lam shagu hta hkam sharang let awng dang ai hpe hkam la lu nga ai re. Hpa majaw nga jang lam shagu hta kaja ai ningmu, kaja ai myit masin hte shakut ai majaw, shaman chyeju hkam la lu ai lam rai nga ai. No.(3)..wunpawng myu tsaw salum rawng ra ai. Myu tsaw myit nrawng jang htingbu htingbyen ni a hkalem ai de yawng mat na gaw teng sha rai na re. No.(4).. Tinang a buga ginra ni hpe makawp maga ra ai. No.(5)...Labau shang shara ginra ni hpe makawp maga na grai nan ahkyak nga saga ai re.
Dai majaw, hkungga Nu Wa hpu nau ni, anhte a jinghpaw mungdaw nhtoi du shagu, chyeju madu, myit su du salang ni yawng hpe hkungga shakawm na nmai malap ai. Manu dan la ai anhte a wunpawng buga hpe matut nna, makawp maga nga ga. Grau nna, anhte a htunghkring labau, laili laika, myu sha lam yan, nhprang sut rai ni yawng hpe manu shadan makawp maga let, jinghpaw mungdaw masat nhtoi hpe galoi mung myit dum nga ga law.
Ka Lajang ai – Mama Rose Angeline Maran Nang Doi
RVA – Jinghpaw Nsen Shapoi Dap
Manila, Philippines


text:
Anhte a Wunpawng htung hta La ni Num la na rai yang madu lan num sha hpe htung hking hte hkrak sa hpyi la ra ga ai re . Mayu ni hku na Dama ni hpe madu a shayi sha jaw sha sai nga ai hte ri hte nhtu shawng jaw dat ai . ri nhtu lu la sai nga jang gaw 90% gaw mai kam sai hku rai nga ai mayu ni kawn ahkang jaw ai hpang she dama ni gaw ra ai lam ni bai mai matut lajang mai ai hku re . Hpa majaw ndai zawn re galaw ra ai ta nga yang mau mwi nga ai hku re dai gaw ndai hku da ........
Moi shawng de grai lagawn ai Jinghpaw la langai nga ai da shi gaw hpa amu mung nkam galaw ai sha ga nhkun htu na nhkun mahka ntsa kaw sum ri grang da nhtawm shi gaw nhkun kata kaw shang rawng let sum ri hpe gang dat yang bung.. bung.. nga grai ngoi ga du ai nsen pru ai da ,shi gaw shani sha gu dai ga chying chyu dum na nga ai da.
Lani mi hta gaw Munat wa gaw dai Jinghpaw la wa dum ai gachying a majaw baw machyi na shi a ali ama ni hpe dat na ndum na matu sa tsun tim dai la wa gaw nmadat ya ai da dai majaw Mu nat ding la gaw shi a shyi sha hpe shangun dat ai da . " Nye wa tsun ai dai gachying hpe hkum dum na da nang ra ai hpa rai tim jaw na da " dai la wa gaw " um nang hpe lu la na rai yang gaw ndum sai "
Moi shawng de grai lagawn ai Jinghpaw la langai nga ai da shi gaw hpa amu mung nkam galaw ai sha ga nhkun htu na nhkun mahka ntsa kaw sum ri grang da nhtawm shi gaw nhkun kata kaw shang rawng let sum ri hpe gang dat yang bung.. bung.. nga grai ngoi ga du ai nsen pru ai da ,shi gaw shani sha gu dai ga chying chyu dum na nga ai da.
Lani mi hta gaw Munat wa gaw dai Jinghpaw la wa dum ai gachying a majaw baw machyi na shi a ali ama ni hpe dat na ndum na matu sa tsun tim dai la wa gaw nmadat ya ai da dai majaw Mu nat ding la gaw shi a shyi sha hpe shangun dat ai da . " Nye wa tsun ai dai gachying hpe hkum dum na da nang ra ai hpa rai tim jaw na da " dai la wa gaw " um nang hpe lu la na rai yang gaw ndum sai "
Mu nat ding la mung ganing nchye di na shi kasha hpe jaw sha ai da .Shan lahkawng hpe galaw lu galaw sha na matu nhtu langai kum hpa jaw dat ai da.lani mi hta madu jan yi sa mat ai shaloi dai la wa gaw nta kaw mam lam da let pali shit taw nga ai da dai shaloi mam sa sha ai u hpe nhtu hte shada dat yang u ni gaw baw yawng di mat ai da ,shana de madu jan bai wa na u ni hpe tam yang nmu na san yu yang ngai nhtu hte sha shada ai yang bawdi mat ai ngu tsun tim madu jan gaw nkam na garu di ai bai law yu ngu tsun yang shi gaw ndai hku ngu shi madu jan maga de nhtu shayawn dat ai hte madu jan gaw baw di na si mat ai da.
Dai lawa gaw hpa nchye di na yawn taw nga ai da Munat wa gaw shi kasha hpe sa woi la na bai jahkrung ya ai da ."um nanhte hpe ndai ntawng nhtu gaw nmai ya sai dai majaw nmai kahtam ai baw ri nawg nhtu mahtang lawa masu " ngu tsun let bai shabawn dat ai da dai shani kawn anhte W.P myu shani hta ndia htung hking byin wa ai re da . Teng nteng gaw nchye ai mau mwi she re gaw le i .ndai mau mwi hpe ramma hpawng langai hta sara Palawng NawTawng hkai dan ai mau mwi re.
Dai rai yang manu dan ai anhte a htung hking rai ni buhpun palawng ni gadai ga law ai ganang na sa ai anhte sawn yu ga ai kun?Ndai zawnre anhte a htung hking rai nihpe galaw shapraw dut sha ai gaw gadai ni mahtang kun? mari lang ai gaw w.p shani rai nga ai.
Num la yang lang ai bau,ri nhtu, nbayan ni hpe anhte amyu ni nchye da nchye dup nchye dut sha ga ai.laga mai gan amyu ni galaw ai hpe anhte amyu ni gum hpaw mahkam na jai lang nga ga ai .w.p rida maka rai ni mying gum hkawng ai tsawm htap ai buhpun yang mung manu ai(model) nga ai re ,rai tim dai rai ni hpe chye da ai gaw myen ni she re anhte amyu ni dinggai ni nkau chyu sha ga dalang kaw loi li sha da mat sai dai ni nnga mat ai hpang gaw mat sai sharin da ya ai lam nnga ai sharin hkam la ai lam nnga ai myit yu hpa re .
Tsun mayu ai gaw htung hking rai hpe jai lang ra ai gaw anhte amyu ni galaw shapraw dut sha nga ai gaw masha amyu ni rai yang anhte a jagum hpraw gaw gara de du mat na .myen ga malai nga ai anhte galaw ai lam gaw kik pawk ne hpa kauk ngu ai baw she rainga ai .Nang hpun da ai jinghpaw maka grai tsawm ai le gadai ni da ai ta ngu san dat yang masha amyu ni she re arawng la hpa nnga ai myit yu hpa re .
Anhte a htung hking hpe tsun jahpyak ,anhte a amyu hpe jahpoi ai nre gaja wa sha nan myit yu hpa lam ni re hpe mu mada ai, anhte amyu ni n-matsan ging ai ni re ,nchye galaw ai majaw matsan nga ga ai .
Nang lu ai atsam marai hpaji ni gaw Na a matu, Na a dum nta masha, Na a mare buga, Na a amyu mungdan a matu rai u ga ..
Dai lawa gaw hpa nchye di na yawn taw nga ai da Munat wa gaw shi kasha hpe sa woi la na bai jahkrung ya ai da ."um nanhte hpe ndai ntawng nhtu gaw nmai ya sai dai majaw nmai kahtam ai baw ri nawg nhtu mahtang lawa masu " ngu tsun let bai shabawn dat ai da dai shani kawn anhte W.P myu shani hta ndia htung hking byin wa ai re da . Teng nteng gaw nchye ai mau mwi she re gaw le i .ndai mau mwi hpe ramma hpawng langai hta sara Palawng NawTawng hkai dan ai mau mwi re.
Dai rai yang manu dan ai anhte a htung hking rai ni buhpun palawng ni gadai ga law ai ganang na sa ai anhte sawn yu ga ai kun?Ndai zawnre anhte a htung hking rai nihpe galaw shapraw dut sha ai gaw gadai ni mahtang kun? mari lang ai gaw w.p shani rai nga ai.
Num la yang lang ai bau,ri nhtu, nbayan ni hpe anhte amyu ni nchye da nchye dup nchye dut sha ga ai.laga mai gan amyu ni galaw ai hpe anhte amyu ni gum hpaw mahkam na jai lang nga ga ai .w.p rida maka rai ni mying gum hkawng ai tsawm htap ai buhpun yang mung manu ai(model) nga ai re ,rai tim dai rai ni hpe chye da ai gaw myen ni she re anhte amyu ni dinggai ni nkau chyu sha ga dalang kaw loi li sha da mat sai dai ni nnga mat ai hpang gaw mat sai sharin da ya ai lam nnga ai sharin hkam la ai lam nnga ai myit yu hpa re .
Tsun mayu ai gaw htung hking rai hpe jai lang ra ai gaw anhte amyu ni galaw shapraw dut sha nga ai gaw masha amyu ni rai yang anhte a jagum hpraw gaw gara de du mat na .myen ga malai nga ai anhte galaw ai lam gaw kik pawk ne hpa kauk ngu ai baw she rainga ai .Nang hpun da ai jinghpaw maka grai tsawm ai le gadai ni da ai ta ngu san dat yang masha amyu ni she re arawng la hpa nnga ai myit yu hpa re .
Anhte a htung hking hpe tsun jahpyak ,anhte a amyu hpe jahpoi ai nre gaja wa sha nan myit yu hpa lam ni re hpe mu mada ai, anhte amyu ni n-matsan ging ai ni re ,nchye galaw ai majaw matsan nga ga ai .
Nang lu ai atsam marai hpaji ni gaw Na a matu, Na a dum nta masha, Na a mare buga, Na a amyu mungdan a matu rai u ga ..


text:
Bai na ndai poi hta jai lang da ai logo hpe mung yu yu ga ahtoi nsam (yellow colour) gaw sadi jaw ai (warring) kum la rai nga ai ,ahkyeng nsam (red clour ) gaw hkring nan hkring ra ai lachyum re ,shindu nsam (background colour ) hpe atsit nsam (green colour) hte lang da ai.
Dai majaw duwa na 2010 hta anhte mung shawa ni gaw gadai hpe madi shadaw na gara maga de tsap ra na gaw yawng myit dum shajin na ten rai sai hpe mu maram ai ndai ralata poi gaw ntara ai Mung kan kawn nmasat ya ai mi nga nga , 1990 ning ralat poi dang da ai Makaw hpung ni gade mi ning hkap tim myen hpyen atsu ya gaw shi masing hte hkrak atik anang galaw chylu sha rai nga ai,UN kawn dak kasa gade mi dat tim lak lai wa ai lam n-nga ai hpe yawng mu chye chylu rai nga ai dai majaw mabyin msa langai hpe nda de (negative) nre sha jaw ai yu jut (positive) maga hku yu ra nga ga ai dai majaw dai ni na ten anhte amyu ni hpa ga law ra nga sai hpe shing ran mu let lahkam sawa ra saga ai law.


text:
New Zealand mungdan du j.w myu sha ni a N0.(1) Lang na Hkrum zup hpawng hpe 26/04/2008 shani Welling ton mare daju Porirua mare hta e galaw lai wa sai,Ndai zup hpawng gaw NZKC ngu ai,New Zealand kachin community a shawng lam matsing hte yaw shada ai lam ni hpe mahta let bawng ban ai lam re,Ndai hpawng hta city council na masha gaba langai ,whitireia polytechnic jawng sara num hte Asia magazine lit hkam ni shang lawm hpaji jaw lai wa sai,ya yang NZ mung dan du j.w ni gaw Auckland mare gaba hte Wellington mre daju Porirua gin ra ni hta shanu nga ai rai nna yawng gaw mrai 52 re lam hpe chye lu ga ai.
NZ mungdan du j.w ni a No. (1) lang na hkrum zup hpawng
Posted by nzk Tuesday, April 29, 2008


text:
Manang Ni
-
MYIT SU ( Ga Htu San ) MP3 + DVD1 week ago
-
-
Blog address galai sai lam.2 years ago
-
-
Myanmar Census 2014.3 years ago
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
26 Sep 2010
Dem Hkrup Ai Sumla Ni
Sunday, September 26, 2010 | Laika Ka Ai Shanghtin
N dai hkan na nam pan ni gaw pu ai ten grailawan ai zawng run hkrat ai ten ni mung grailawan nga ai n dai lai sai ten hta dem da ai nam pan n kau mi sumla ni re, Buga na bying pu na zawng sha grai nang pu tsawm ai shaloisumla n kau mi re... na
Mau hpa langai gaw hpun tin nam pap n kam ai sha nam pan chyu pu taw hkra galaw da ai re, gara hku di la ai chyawm n chye ai rai timgran nang tsawm ai hte makau kaw sa tsapmasha shagu ngu na mung grai nanghkan tsawm wa ai zawng rai hkra yu htaphtuk ai hpe mu lu ai ..... dat ai
One of my best shot :) Sumla dem ai hpe myit lawm tim majaw ah majaw dai lam de n lu du shi ai majaw ya gaw mai byin ai sumla ni hpe sha naw yu n gun jaw la ga...
classical maw daw n dai zawng re hpe ra sha rawng ai rai tim n dai prat hta maw daw ni myin she n chye shamin na ram law ai majaw, Rah ai hta Ra ai hpe she shawng myit ra mat sai hku re...
N gun grai grai kaba ai Sut galau jak kaba ni hpe madun da nga yang, n dai langai hte Iy sun grai kaba ba re hpe hkying hkum me ram hte sha yawng mai sha ngut la taw ai ten hta .......... ahhte wp sha ni gaw U loi hpe naw manoi manat ra taw ai prat n dai .. :(
Grai myit lawm na zawng re, Art ( Sumla hkrang sha pan) ai la langai mi re, Hpaji ngu gaw langai chye ai hte langai n bung nga ai, ndai la gaw Gas hpe lang let sumla grai tsawm tsawm re hpe hkrang sumla sha praw taw ai rai lu ai... Ngai mu ga ai gaw ... Shin na hte soi ai sha mu ga na n dai gaw ngai na matu mau hpa langai kaw lawm ai.. :)
Photo : shanghtin
Oudbeijerland.......
Hpang na lang bai hkrum ga..
Photo : shanghtin
Oudbeijerland.......
Hpang na lang bai hkrum ga..
Labels: Sumla
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
KRC magam gun ni hku n-na, dai hpawt daw, Mount Kiara(Malaysia) kaw nga ai Jinghpaw Wunpawng Myu Sha ni hte' sa hkrum shaga ai lam galaw la lu saga ai. N-dai lamang hta, KRC a 2009 ning galaw sa mat wa na masing ni hte' seng n-na Mount Kiara(Malaysia) nga Jinghpaw Wunpawng Myu Sha ni hpe, tsun sang lang dan ai lam galaw lai mat wa sai hku re.
Mu gun ningnan ni hpe ma shachyen ya let, 2009 ning tsim yam masa hte' seng n-na, KRC Ningbaw Sara Naw Seng kawn du sa ai myu sha yawng hpe, a san a lang tsun jahpra dan mat wa sai hku re. Bai n-na, KRC Malawm(member) ni hkan sa ra ai tara ni hpe mung, Ningtau Amu Madu rai nga ai, Sara Maji Brang Nan kaw n-na shawa hpe tsun sang lang dan lai wa sai hku re.
N-dai kalang na, Gawan Gatsan(Site Visit) galaw ai gaw 2009 ning hta magan gun na KRC magam gun ningnan ni kaw n-na, Myu Sha ni nga ai shara de', shawng ningnan gawan gatsan hkawm ai rai nga ai. Matut n-na mung, ngam nga ai shara ni de' gawan gatsan ai lam matut galaw hkawm sa mat wa na re lam chye lu ai.
Myu Sha ni hte' tsun bawng bang hkat nga yang
Mount Kiara kaw nga ai UNHCR Tsin Yam Masat Lekmat lu da sai Myu Sha n-kau mi a, UNHCR hte' seng ai mayak mahkak ni hpe KRC kawn, ka matsing mat wa n-htawm, Gawan Gatsan hkawm ai lamang ngut ai hte', n-dai mabyin ni hte' seng n-na, KRC kawn bawng bang jahkrup let UNHCR de' bai tang madun mat wa na re lam chye lu ai.UNHCR mayak mahkak hte' seng n-na, ka matsing la nga yang
KRC Malawm ni a shata mi hta RM lap 10 KRC de' garum ai gumhpraw hte' sha, KRC Rung gaw madung kri nga ai re majaw, UNHCR Tsim Yak Masat Lekmat lu da sai ni mi rai rai, n-lu shi ai ni mi rai rai, KRC Rung kri nga lu na matu, shata mi RM lap shi(10) hpe a lu sha, sa bang na matu mung, KRC a ningtau amu madu Sara Maji Brang Nan hku n-na, du sa ai myit su ni hpang de' hpyi lajin wa sai re.
N-ta madu ni daw jaw daw ya ai, malu masha
Sumla: KRC


text:
Jinghpawng Wunpawng myusha ni hte mung daw,mung dan hpe jahten sharun myu shamyit masing gaw hpang wa sai,grau grau nna laja lana masing jahkrat nna shamyit na masing re hpe kata lam shiga kawn chye lu ai,Kachin news hte shiga lawk hkum sum hpa hti nna mung chye lu nga ai.
Myusha hte mungdan shara lu na matu gaw ding gring ding yang shakut ai lam nnga yang htum mat wa na lam de nkam tim katut sha ,chye nga ning len roisha,sat hkrum na sha rai nga ai nrai ni?
An hte myu sha ni mung hkyen tawn da ra ai lam ni gaw nga ra na re,myit su kaba ni lam amyu myu hku nna hkyen lajang woi ai lam mung gaw nga nga ai hpe mu lu ai,Simani ladat hku nna shakut ai zawn lam amyu myu hku nna mung naw hkyen ra nga ga ai.
Hpaga yum ga sut masa lam,hpaji masa lam,datkasa hkring mat hte jahta ai lam,Makam masham hku nna shakut ai lam,yawng gaw myusha ni a matu rai ra nga ai.
Masing masa plan hpe hkrak di nna shakut ai ladat mung naw ra nga ai,Gashadawn ning gawn paln9,zawn re mying hte hkrak di nna shim ai secret uhpung zawn re mung nga ra na re.
shiga ni hpe hti nna ngai a ning mu gaw an hte hpe gumshen hpyen wa gaw sat shamyit na masing nan jahkrat nna hpyen n gun manu mana jat bang da sai re.
Dai hte maren an hte mung lawan dik hku nna ya ya nan hkyen lajang ra sai,
moi na zawn hpyen dap hte hpyen dap hpaw nna bai gasat na matu gaw aten mung ma,n gun mung ma,hpyen hpung law law makoi hkawm mung yak ai.lusha jarik laknak jarik hkum sum hpa grai na hkyen ra na re.Bai nna masha jahpan law ai hte maren myusha shim lam mung yak na re.
Dai re majaw an hte hpe roi sha dik ai hpyen ni a du ni hte ahkyak ai ni hpe lata nna tsan kau ra na re.Majoi myi ta gaya nna gap ai hku nre sha mara hte hkrak di nna tsan kau ra na re.Mare kaji kaba hkan nga ai ni a lit gaw an hte hpe gara hku di nna roi rip ai,sat nat ai hpe Document hte hkrak di myi na,n gup yawng hte matsing da ra na.
e le ndai hku ladat hpe hkrak di ra na.Ok rai sai dai ram nga jang chye na sai.yawng tsun kau jang N shim mat na ra ai.Ning Gawn pal 1,2,3...gaw seng ang ai ni hpang sana re ngu kam ai.
Ya tsun mayu ai gaw Ning gawn plan 7 hpe tsun mayu ai,8,9 mung nkam tsun sai,
NG plan (7) gaw: (SA) Snipers Army dap hpaw yang grau htap htuk na re ngu mu mada ai,(RB)Remode control bawm dap, zawn re ni hpe shim dik ai hku lawan hpaw ra na re ngu mu mada ai.SARB dap gaw masha mung law law nra ai,latsa pyi njan ra na re.madi shadaw ai lam mung tang du hkra mai madi shadaw na re.Ndai SARB hpyen jaubu ni gaw myutsaw myit majing hte ap nawng ai hpyen jau bu ni rai na re.shan hte hpe mung specail hku nna shagrau da ra na re.SARB ni gaw ahkyak ai Gumshem hpyen jau bu ni hpe lata nna mai tsan kau ai.Dai majaw ndai NG 7 SARB plan gaw myu sha ni ai hkyak hkyak roi katut wa yang na matu kaja dik rai na re ngu nna mu mada ai.


text:
Lai mat sai kru shi mali ning hta, Bokyoke Aung San hku nna Wunpawng Salang ni hte kaga amyu bawsang ningbaw ningla ni hpe Myen mungdan hte shanglawt arau la na matu sa zinlum we ai. Wunpawng amyu sha ni a Hpu Shawng Hpuba ni hpe jet let Federal Munghpawm hte mungchying sha ni yawng hpe rap ra let uphkang ai munghpaw hpe A-RAU sha gawgap wa lu na hpe mung Myen Hkringmang Daju hku nna gasadi jaw saga ai. Amyu kaba Mali (Sam, Myen, Hkang, Wunpawng ni) hku nna Pang Long gasadi hpe 1947 ning hta ta masat htu let munghpawm ning nan hpe Munghpawm Myen Mungdan nga nna mying shingteng wa saga ai.
2010 ning hta, tinnang a tinnang shatsam la ai hpyen palawng raw Asuya lung wa ai hpang, anhte bum nga masha ni hpe grau grau nna shingnawm de htu masut wa, dip rip wa ai hpe hkam sha wa ga ai. Anhte Bum nga masha ni gaw tinnang buga tinnang ginra kata hta e numbat 2 (grit nyem ai) mung chying masha ni rai nga ai gaw ga lahtum n-shut rai mani ai. Dai hta, Miwa Asuya hku nna myi di chyip lam amyu my hku nna garum madi shadaw nga ai gaw ndai Matse Labye Asuya hpe prat ding grin anhte amyu ni hpe dip rip up sha na matu ahkang aya jaw wa ai zawn hkam sha wa ga ai. Lahta na ginlam ni a majaw, Miwa Gumsan Mungdan mungchying sha ni yawng, Myen Munghpawm mungdan munghcying sha ni yawng, hte Mungkan ntsa nga pra nga ai amyu hpan yawng hku nna ZINLUM let, ndai Matse Labye Tsadan hpe simsa nna ninghkap GUMLAU kau ga ngu nna saw lajin dat nngai.
Anhte ni Miwa Asuya hpe hpyi shawn mayu ai nsen:
1) Myen mungdan na Facist Asuya hpe garum ai lam hpe jahkring na.
2) Munghpawm Myen mungdan kata hta e gaw gap nga ai bungli yawng mayawng hpe teng man san pra ai asuya lung wa ten du hkra lat ya na lam.
3) Bum nga masha ni hpe gawng malai tai ai uhpung hpe matut mahkai nna mahkri shawn na matu ra sharawng ai lam.
4) Miwa mungdan a sinna hkran na tsinyam hkam sha nga ai htingbu ni hpe mungdan wang chying hka hpaw let garum ya na lam.
Bat 5ya, Oct 7 ya, 2011
3:00 PM-6:00 PM
3505 International Place NW
Washington, DC202-500-5076


text:
Ka ai – Sara Pungga Ja Li Wunpawng labau hpe hkai yang, Wunpawng sha ni bawsang kru a kaji kaw na hpang ra na
Htunghking
SHACHYEN SHAGA HTE DAW ANG AI LAM
Ka ai – Rev. Pungga Ja Li Jinghpaw a hkap la hkan sa shatup la (Pang 1) Shachyen shaga lam gaw Jinghpaw ni a
CHYURUM WUNPAWNG JINGHPAW AMYU SHA NI A SHACHYEN SHAGA/ GANAWN MAZUM AI LAM
Ka ai, Salang Um Tu Lum Wunpawng Jinghpaw amyu sha ni hta kaga grin nga sai amyu sha ni hte maren greng ai/ htuk
POI SHING-RA
Ka ai – Sara Pungga Ja Li Source; Jinghpaw a hkap la hkan sa shatup la (Pang 1) Amyu langai mi gaw poi shing-ra
NUM AMYU KRU
Numwawn Num la lam Sara Hkyeng Nang Anhte a htung tara hte maren nga yang Num a myu kru nga nga ai. Dai
MAYU MASA TAM AI LAM
Source; Pawngyawng sha ni a Num wawn Num la lam, Sara Hkyeng Nawng. Kadai raitimung, tinang a shadang sha, shabrang tai nna a prat
MANAU LABAU
Miwa Gumsan Mungdan Wunpawng Jinghpaw Myusha ni a manau poi hpe mungkan kaw e masha hkying mun mai manau ai poi gaba nga
MANAU AMYU HPAN NI. (Many kinds of Manao)
Ka ai – Lahpai Zau Mun B.A (Hist.) H.G.P., Momuk KACHIN WAY OF LIVING BOOK-1 ( Jinghpaw ni a manau dum ai lam. (The
KUMBA
Ka ai – Sara Pungga Ja Li Kachin Oral tradation Researcher Kumba ngu ai gaw nam, tsing amyu mi rai nga ai. Shi
Jiwoi Jiwa ni aq prat kaw nna Jinhpaw Wunpawng shayi num kasha ni hpe makawp maga da ai ahkaw ahkang ni.
Ka ai – Saranum KumjeRoiJa Associate Professor, Philosophy Department, Myitkyina University BUGA SHANAN MEGAZIN 2005-2006 Moi Jiwoi Jiwa ni aq prat kaw nna, anhte


text:
时间:2017-03-25 10:57:27 来源:德宏团结报
Do gaba masum Malom tara
№130 Mungdo gaba, madu uphkang ginra, tengtok gon hkang myu shagu na pati rapdo ni tara nambat ndai ko hkan, madu ai mu htam mu na mabyin masa hta hkan gapyon la rai nna madu shara hte htuk ai tara mai dodan lang ai.
№131 Ginjo hpyen mu pati rapdo ni tara nambat ndai ko hkan, Miwa mung mungchying sha gaifanggyin hpyen hte Miwa mung mungchying sha laknak sumro balik hpyen dap ni a mabyin masa hte gapyon nna, malom dodan galo shing nrai madu hte htuk ai dodan ni galo la mai ai.
№132 Tara nambat ndai go ginjo asat rara jep pati rapdo ko nna tsun gabyan lit la ai.
№133 Tara nambat ndai go 2016 ning shata 1 pro 1 ya shani ko nna lang hkrat wa na hku re.
Tara nambat ndai lang hkrat wa na shong e, shangut shakre sai amu go lama gahtap jep gahtap dinglun ra ai rai yang. Dai shaloi ten na dodan shing nrai tara mai lang ai. Garai n shangut shakre ai amu rai jang, lama mu byin ai shaloi na dodan shing nrai tara hta yu yang shut asat tara tot lai ai n re ai rai yang, ndai tara nambat hta go asat tot lai ai bai rai jang, dai shaloi na dodan shing nra tara hta hkan nna lajang na. Lama amu byin ai shaloi na dodan shing nrai tara hta go asat tara tot lai ai rai jang, dai shaloi ten na dodan shing nrai tara ko hkan nna lajang na, rai yang tara nambat ndai hte asat tara tot lai ai n rai shing nrai masa n song ai hku lajang na hpe go, tara nambat ndai a dodan ko han nna lajang na.(ngut sai)


text:
Ngai chye na ai labau ngu ai gaw madu hkum or madu a makau grup yin hta sha ni sha gu byin nga ai mabyin masa ni hpe nga ai ngu mu mada ai.
Ndai zawn re mabyin masa ni shaning aten ladaw na wa jang labau hku shing nrai mau mwi langai zawn tai wa ai, dai hta labau gaw mabyin ni hpe aten ladaw ,shaning ni hpe atsawm sha ka mazing kem da ai rai nna, sak se nnga ngup hte sha tsun ai hpe gaw maumwi ngu ai rai nga ai.
Gasha dawn anhte w.p sha ni a labau hta anhte gaw jan ga na re,majoi shing ra na yu ai re le ra re ndai re nga na ngup hte tsun galen ai labau ,maumwi ni law law nga ai rai tim masha ni hpe madi madun na sak se hkrak nnga, bai moi na ni tsun ai na ga ai Hkang hte Jing hpaw ni gaw kahpu kanau re nga na tsun ma ai e ndai zawn re sak se madun nlu ai mau mwi ni hpe nkau gaw labau hku na mung chye na ma ai .
Anhte j.w sha ni lai ka hpe lu ai hpang kawn she anhte a labau gaw grau na ngakang grin wa ai hpe mu mada ai,bai maga mi de yu ga nga yang hpun hkan shr nlung hkan tawk ka da ai hte tsun shaga ai ga hte htung hkring ni mung masha a labau hpe madi madun ya lu nga ai.
Anhte j.w sha ni a labau ni hpe yu ga nkau gaw kaja ai nga zawn nkaja ai mung nga ai e.g II mung kan majan ten jiwa ni a share sha gan ai lam gaw mung kan she chyam sai,rai tim ndai labau ni hpe english ni she kem mazing da lu ma ai.1977 ning j.w hkalup hpung gaw jaw poi ngut ai hpang lahkawng brang byin mat ai.1947 ten Aungsan wa a j.w hte myen ni gaw kahpu kanau she re ngu ai ga hpe madat na pyaw ai hte soi nhpe hte nhtu jahpye ya na jing hku shatai la let panglung gasadi tamsat htu sai hku re de a mahtai gaw dai ni mu ai hte maren rai sai.
1962 hta gaw awm dawm shang lawt lu na matu nga na galaw wa ai gaw dai ni du hkra rai sai mhtai kaja gaw npru shi ai ,anhte gaw 1947 ning na panglung ga sadi hpe bai alun ai myen gaw ndai labau ni hpe shamyit ai ahkyak nshatai sai myen mung masha ni ndai labau hpe malap hkra jawng hkan ma ni hpe pyi n sha rin ya sai ndai gaw labau hpe sha myit ai re.
1996 ning Mandalay Aung pyin le kaw anhte manau sha dung hpe wut dek hte hkrak shachyaw yu sai mala jahten kau ya ai putuo lahta dahkum dam ngu ai mare kaw myen nnga ai sha ra kaw gawk ngu sha chyaw da ai kadai hpa ndi ya ai ,mali nmai zup hpe myit sung ,mali hka mahkrai hpe gaw balamyin htin da myit yu hpa re.
1994 ning gap hkat jahkring ai hpang hugawng pa de myen hpyen dap manu mana jat mat wa ai, ye nan (jak sau )htu namatu nga la wu ga na masha majoi htaw bang ai, yuza na company ni lamu ga madu la ya ai mu galaw na masha mun sen htaw bang ai lawu ga na,1952 ning dai gin ra de howa duwa sam mung na j.w sha ni hpe htaw bang ai dai ni du hkra bu ga hpe sin nga ma ai.
Myen gaw hkanti lahta hpakan hte hugawng danai nam yung hpe lahta sagai ginwang nga sha mying ai,ledo lam mayan na mare ni lawa mare kaw na jahtu zup du hkra gaw hpakan nhtawn hta lawm ai, lai wa sai bat hta yangon kaw hpawpoi sha ra mi hta myen du kaba langai tsun ai gaw mungdaw hte nhtawn 15 rai sai nga tun ai lachyum gaw hpakan gaw lahta sagai ginwang kaw lawm ai nga hte maren ledo lam gaw lahta sagai ginwang hta lawm mat na re myit yu na matu re.
Dai majaw labau gaw yu ai pat jamna (mirro) hte bung ai pat sawng kaw nang manisum sai di yang mani sum sai re pru wa ai nying nying sa di galaw yang nying nying rai pru wa ai. Dai majaw nang ngai yawng gaw labau lit lu ai hkrai re nang reng ja kat ai masha tai yang nang akyu hkam sha ai zawn ,na dum nta masha makau grup yin myu hte mung dan mung akyu hkam sha na re tsawm htap ai labau tai lu na re, labau hpe shanut ai ntai ai sha labau hpe satsawm ai ni she anhte tai ga.
Labau ngu ai gaw
(49 ) Ning Rawt Malan Mung ga
Shawng nnan myu hte Mungdan a matu asak hkum hkrang ap nawng lai wa sai myutsaw share sha gan ni yawng hpe hkung ga jaw dat ga ai.
Shawng lam hta nhkrit ntsang shakut sha ja nga ai myu tsaw share shagan ,myit su du salang ji n-ban yawng hte e n-ngut shi ai an hte a rawt malan hkrun lam hta nanhte hte rau anhte mung shawa mung tut nawng rau rai nga ga ai nang ngai yawng lahkrip ra ra madu lu ai atsam hte du ai sha ra kawn rau shakut shaja sa wa ga.
Wunpawng mungdan shanglawt atsu ya Ningbaw kaba Lanyaw Zawng Hkra a 49 ning hpring rawt malam mung ga gaw ndai zawn re,...


text:
时间:2017-11-05 21:05:28 来源:德宏团结报
Hkranghkyi simai lo sha na
Laksan ninghkring ni shadum ai, mangai lado hta hkranghkyi simai lo sha yang gaja nga ai, shi go awo tsi lu ai hta n-ga, no mung mai htang maja kau nga ai. Galo sha ladat go Hkrang hkyi hte shan gabo sha, gangau sha rai yang mung awo tsi lu nga ai. Bai nna go hkrang hkyi hpe jahku pyip la nna shanam gatsing bang, jum dui loi bang di gayau lu yang mung, gahtet shakop, ningtuk sho, hkum shalum ya re akyu rong nga ai.
Htang hkye hte shanam, hkye nsam hpalap jahku lu
Mangai lado na ali awo lo malo go hkun hkro nna byin wa ai re, nbung nsa lagyi nna byin ai re. Machyi masha ni bo machyi, ladi pyik, nyep san pru re hte nrut nra ni makret machyi re kumla pru nga ai, nkau ni go gashung, gahtet re kumla pru nga ai. Laksan ninghkring ni shadum dat ai, htang hte shanam jahku lu yang gaja ai nga ai. Galo sha ladat grai loi nga ai, htang hkye, shanam gatsing, hpalap hkye ramdo hpe rau shadu lu jang rai sai. Lani mi 1-2 lang lu jang, hkum lum wa ai hta n-ga, awo mung no maja lu nga ai.
Jum sharam sha na
Chyam dinglik ai hta chye lu ai, jum sharam sha yang ali awo htang maja lu nga ai. Dai hte rau sumru ai hta no chye lu ai, jum sharam sha yang go masha a mayen gata na mui a rong shadang shatso la lu nna, n-gup hkamja lam makop maga ya lu nga ai. Lani mi jum hke 5 ko nna n mai sha shalai ai, ladat ndai mung ali awo mai htang maja nga ai
Lagat jahku tsing lu
Laksan ninghkring ni madum shapro ai, lagat jahku hta go lohtam ai hkrung rai ni rong gajang nga ai, arai ndai ni masha hkum gata na ana htang n-gun hpe shaja ya lu nga ai. Ali awo wo ai jahpot shana lagat jahku 2 lang tsing lu yang awo mai htang maja ai hta n-ga, gaga machyi ana ganu ni hpe mung htang maja ya lu nga ai. Bai nna gaga htang maja ladat ni mung lang gaja ra ai, ga shadon bu hpun palong atsom jat hpun rai yang mung, ali awo htang maja ladat gaja langai re.


text:
Tuesday, June 22, 2010
Masat ding sat sumla ni hpe shagun jaw marit
Jinghpaw Wunpawng myusha ni a manu dan ai, ahkyak ai masat ding sat,arung arai htunghking buhpun mawn sumli,shingra tara lamuga sumla ni hpe ndai web blog kaw bang mayu ga ai,
Dai ni an hte maigan du hkawm bra ayai hkawm nga ai JWP myusha ni a matu ahkyak nga ga ai,
Kashu kasha ni hpe madi madun na sakse ni ra nga ga ai.
maigan myusha ni hpe madi madun nna an hte kadai re ngu ai hpe chye tsun sang lang dan ra nga ga ai,madi madun na sakse nnga jang n gup aga gaman sha tai mat ai.
Dai re majaw nu wa kanau kana ,kaji kaba myit su ni yawng hpe masat ding sat sumla ni shagun jaw marit ngu nna hpyi lajin mayu ai lam re.
kadai wa lajang ai, photo credit hte dai sumla hte seng ai sanglang dan ai lam kadun myi mung ka shalawm ga,
Tinang a web,blog hkan rawng nga chya lu ni rai tim mai ai,web link sa ya marit,
Email hku saya tim ai ai.Email ( mrgumzet@gmail.com )ndai kaw mai sadat ai,
lang ta ndai web blog kaw bang na nga tim mai ai,(sign in) galaw nna post galaw dat mai nga ai.
Yaw shada ai lam gaw:
myu htunghking masat dingsat hte seng ai sumla ra ang wa jang Myu tsaw gin wang kaw aloi sha tam kahkyin la mai na matu re.
Google seach kaw tam la jang aten grai ma ai hte hpan lawlaw wa shuk shanut ai lam nga ai.
mrgumzet@gmail.com
Chyeju kaba sai.
Posted by Admin at 2:10 AM No comments:
Labels: Shana shabra ai lam
Hpaji manau shadung sumla
Posted by Admin at 1:57 AM No comments:
Labels: kachin history
Sunday, June 20, 2010
Subscribe to: Posts (Atom)


text:
Shd .Tusau gaw 03.11.2007 shani Bungli tam na matu Kota raya Bustation de sa wa yang 3:00pm ram hta Relahte Balik ni ram kau ai re lam chye lu ai.Rimla nhtawm Pudu htawng kata kaw 10 ya sharen da nna dai ni lawt lu wa sai lam chye lu ai.
Shd.Tusau gaw Hpa lekmat mung nlu ai (Wadi hte nga ai )majaw IPD balik du wa hpe Malay Gumhpraw 350 jaw nna lawt lu wa ai re mung chye lu ai.KDO mumadu wa kaw nna Pudu htawng kaw sawoi la ai re lam chye lu ai.
UNHCR lekmat lang Passport lang ai ni rai tim mung Malay ga.Enlish ga nchye ai ni hpe gaw Balik ni rim shagyeng nna gum hpraw hpyi sha sha re ai lam chye lu ai.
Dai majaw Malaysia Du Wunpawng myu sha ni grai sadi nna nga ra na lam shana dat ai law.
Read more »


text:
Jinghpaw mungdaw kata kani yi dan shamyit ai masing hpe dai ning na kani mangai ten kalang bai galaw mat wa na re nga Wunpawng Amyusha Kani Nanghpam Pat Jasan Hpung kaw nna ndau dat sai re.Ya ten kani hkai ai shara ni hpe yu maram nga dingyang rai nna jahpan hkum tsup ai hte aten dep bungli masing hpang na re nga Myitkyina Ginra Pat Jasan Komiti amu madu Sara Nhkum Tang Gun tsun ai re.
“Shawoi ka-ni yi hkyen ra ra re ai shara hta ya anhte survey galaw nga ai hku re. ndai Data ni lu ai hpang gaw anhte aten dep bungli shang ai lam mung nga na re. galoi aten hta ngu ai gaw ndai ka-ni hkai ai ka-ni mangai aten ladaw ndai laman hta aten dep gaw anhte bungli galaw na re”
Jinghpaw Mungdaw hte Kachin sub-state ginra ni hta gasat gala majan byin ai raitim Pat Jasan bungli matut galaw mat wa na re majaw, amyusha ni yawng jawm shakut shanglawm na matu Wunpawng Amyusha Kani Nanghpam Pat Jasan Masing Jum Hpajang Komiti a January 14 ndau hta saw lajin ai re.
Lai wa sai shaning February shata Slg. Zahkung Ting Ying woi awn ai BGF Jarit Sin Dap ginra, Kambaiti de Pat Jasan Ka-ni hkyen na matu shang wa ai ten, kani sun madu ni maga Myen hpyendap hte BGF dap ni maga lawm ai lam, kani yi hkyen shamyit masing n awngdang mat ai re.
Popular
Latest
- KIO Ndau Shabra Laika, August 30 2010 (KNG TV) 31 Jan 2014
- 17 lang na Nhkum Hpunau ni a Manau Poi - 2010 (Ndau Laika) 7 Apr 2010
- 2008 'Jinghpaw Share Shagan' (Sawk Madun Laika) 25 Dec 2008
- 2010 Nov. 7 Myen Mung Ralata Poi Ntsa AKSYU A Ndau (Ndau Laika) 3 Nov 2010
- 2011 January 10 Shatapru Manau Poi gara hku galaw na da law? (ningmu) (Ningmu) 30 Dec 2010


text:
Thursday, July 9, 2009
Ban Ki Moon Myen Mung Sa ai Hpa Akyu N Rawng
Myen mung de lahkawng lang ngu na lahkawng ya hkrun lam sa du kau da sai, Ban Ki Moon gaw, Gambari hte hpa mi n shai ai sha, lata gaman hte bai wa mat sai hku re. Myen du ni a, tsip rai nga ai, Nay Pyi Thaw kaw, myen du ni a du Than Shwe hte hkying hkum lahkawng daram tsun bawng bang yu tim, Ban Ki Moon a matu, lak lai ai mahtai langai mung n pru wa ai gaw, myit yu hpa nan rai nga ai.
Hpun ja si hta, baw grau ja ai, Than Shwe hte Ban Ki Moon hpawk hte nga yang
Hkyuk htawng sharen da hkrum nga ai, Ma Kaw hte hkrum lu na matu, Than Shwe hpe hpyi shawn lai wa sai rai tim, "Ma Kaw gaw tara je yang hkrum taw ai masha re" nga ai hta lai n na, Ban Ki Moon hpa nan n lu wa ai lam chye lu ai. "Ma Kaw hte ngai hkrum ra ai, dai gaw ahkyak ai" ngu pyi kahtap tsun hkra rai tim, Ban Ki Moon a matu mahtai gaw n lak lai wa ai hpe yu yang, myen du ni hpe shangwi shapyaw abawk n na, mung masa lam n mai jahta ai ngu ai hpe dan dan leng leng nan mu lu nga ai.
Ban Ki Moon zawn re masha langai sa hkra rai n na nan, sa hpyi nem ai pyi gaw, hpa ahkyak n la ya ai myen du ni hpe, British mungdan a Prime Minister Gordon Brown gaw grai pawt ai hte, myen du ni hpe, hpaga yum ga ja gumhpraw lam hte seng n na grau grau pat hkum mat wa na re lam chye lu ai. (Sanctions)
Ban Ki Moon gaw, shawng na kalang zawn sha, ndai kalang mung, lai wa sai shaning, may shata hta, laru kaba madung hkrum sha lai wa sai, Irrawaddy mungdaw de sa du gawan kau da sai rai nga lu ai. Ma Kaw hte n lu hkrum na, Than Shwe hpe pawt ai a marang e, Ban Ki Moon a gying tsun jaw ai hpe hkrum sha ai wa gaw, myen Foreign Minister U Nyan Win re lam chye lu ai.
Ga hkyi magawn sha nga ai, Nyan Win
Irrawaddy mungdaw de sa gawan ai lam n tsa, n bungli kaw mu lu ai Ban Ki Moon
Hpun ja si hta, baw grau ja ai, Than Shwe hte Ban Ki Moon hpawk hte nga yang
Hkyuk htawng sharen da hkrum nga ai, Ma Kaw hte hkrum lu na matu, Than Shwe hpe hpyi shawn lai wa sai rai tim, "Ma Kaw gaw tara je yang hkrum taw ai masha re" nga ai hta lai n na, Ban Ki Moon hpa nan n lu wa ai lam chye lu ai. "Ma Kaw hte ngai hkrum ra ai, dai gaw ahkyak ai" ngu pyi kahtap tsun hkra rai tim, Ban Ki Moon a matu mahtai gaw n lak lai wa ai hpe yu yang, myen du ni hpe shangwi shapyaw abawk n na, mung masa lam n mai jahta ai ngu ai hpe dan dan leng leng nan mu lu nga ai.
Ban Ki Moon zawn re masha langai sa hkra rai n na nan, sa hpyi nem ai pyi gaw, hpa ahkyak n la ya ai myen du ni hpe, British mungdan a Prime Minister Gordon Brown gaw grai pawt ai hte, myen du ni hpe, hpaga yum ga ja gumhpraw lam hte seng n na grau grau pat hkum mat wa na re lam chye lu ai. (Sanctions)
Ban Ki Moon gaw, shawng na kalang zawn sha, ndai kalang mung, lai wa sai shaning, may shata hta, laru kaba madung hkrum sha lai wa sai, Irrawaddy mungdaw de sa du gawan kau da sai rai nga lu ai. Ma Kaw hte n lu hkrum na, Than Shwe hpe pawt ai a marang e, Ban Ki Moon a gying tsun jaw ai hpe hkrum sha ai wa gaw, myen Foreign Minister U Nyan Win re lam chye lu ai.
Ga hkyi magawn sha nga ai, Nyan Win
Irrawaddy mungdaw de sa gawan ai lam n tsa, n bungli kaw mu lu ai Ban Ki Moon
Posted by htingnaikkachin at 3:18 PM
Labels: Myanmar News
No comments:
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
KCCM HPUNG MASHA NI A 2013 WUSAWK
KCCM Magam gun ni woi awn let, KCCM Hpung masha ni hte rau, August (4,5) ya shani hta Cameron Highland de sa nna myit sumru wusawk hte hkring sa la ai lam hpe galaw lai wa saga ai. Cameron Highland de August (4) ya jahpawt hkying (8:00 AM) ten ram hta rawt nna Cameron Highland de shani hkying (12:30 PM) ram hta du shang wa ai. Cameron Highland de du shang wa ai shaloi San Joseph Ginwang up Wa Jau Eugine kaw kabu gara ai hte hkap tau hkalum la lai wa sai. Shana de hkying (5:00PM) ten hra Chyoi Pra ai Missa Hkungga hpe Wa Jau Eugine kawn Jinghpaw Ga hku nawng ya lai wa sai, KCCM Hpung masha ni mung Jinghpaw Htunghking Htawng, Shup Sheng ni hte Nawku Mahkawn lai wa sai. Matut nna shana daw hta Nu Maria sumla hpe Nawku jawng grup yin hpai shinggrup nna akyu hpyi ai lam hpe mung galaw la lu saga ai. Shana de hkying (10:00 PM) ten ram hta Nawku Jawng ndaw pa hta Wan Jang Jang nna Wa Jau hte rau KCCM hpung masha ni shada shachyen shaga ai lam, ginsup pyaw chyai ai lam, yu ngwi mahkawn ni hte ka manawt ai lam ni hpe galaw lai wa sai.
August (5) ya jahpawt hkying (7:30 PM) ten hta Sara Paul Kaiji Naw Naw kawn woi awn let, akyu hpyi myit sumru ai lam, Rosary hti ai lam ni hpe galaw la lai wa sai. Dai hpang hpung masha ni kawn manap shat hpe jawm sha la let Cameron Highland a mying gumhkawng ai, Nampan Sun, Namsi sun, shat mai shatmaw hkai sun ni de hkawm chyai lai wa sai. KCCM hpung masha ni kawn San Joseph Nawku jawng de bai wa nna shani shat ni hpe jawm sha lam nhtawm Wa Jau Eugine kawn shaman ya ya ai hpe hkam la let bai nhtang wa sai lam, wa lam hta Hpalap sun, Hkarum ni hkan mung hkawm chyai nna KL de bai nhtang wa saga ai. Shana de hkying (8:15 PM) ten ram hta KL St. John Nawku jawng de a ngwi a pyaw hte bai du wa lu sai. Ndai Cameron hkun lam hta KCCM hpung masha ni yawng marai (63) tup shang lawm lai wa sai.
No comments:
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Makam masham Hpung shiga
Hkap tau la ga ai
Monday, March 12, 2007
KTC Myitkyina Kachin
Jinghpaw Wunpawng chyum kawlik kaw e hpa ji hpungjat sa sharin ya nga ai maigan sara kaba ni a sumla hkrung re..Yu chyai ga.
KTC myitkyina Kachinland
http://www.youtube.com/watch?v=QmBo39sWNq8
salum nam pan
http://www.youtube.com/watch?v=7MaTpIX6Dq4
Thursday, January 18, 2007
KBCF zuphpawng galaw
KBCF ningbaw kaw nna 2005-2007 Mugun ladaw htum mat sai lam ndau shabra dat sai.
Ya dai ni kaw nna 2007-2008 (2) ning a matu Mugun nnan ni hpe lata san mat wa na re lam shana sai.Sara Rev:Pausa Gam Hpang kaw nna kyuhpyi ap nawng let ralata poi hpe galaw ngut kre la lu sai lam chye lu ai.
Bai nna Hpung a ning baw ni shana dat ai lam gaw,an hte gaw Church hku nna sa wa sai re majaw grau nna htap htuk manu masan sa wa lu na matu Malaysia Hkalup ginjaw (MBC)rau matut let Malaysia Kachin Baptist church(MKBC) hku nna Hkristu a mung dan gawde sawa na lam tara shang ndau shabra dat sai lam chye lu ai.
Thursday, January 4, 2007
Rev: Dr.Saboi Jum a Happy new year munga
Grau nna Tsan gang la ai Buga na sara Kaba Ni, Rev Dr.N gan Tang gun,Rev sara Lahpai Ja naw,Rev Sara Samsun,Bangkok na sara Rev: hpauyam Lat awng, USA de na Duwa Zinghang Tang gun Hte myitsu ni , sara Kaba Dr .Saboi jum ni yawng hpe an hte Malaysia Du hpung shawa ji nban yawng grai chye ju dum ga ai law.
Sara Kaba ni yawng gaw Ngwi Pyaw ai Hkrismas hte Happy new year hte seng ai mung ga ni hpe grai n gun lu hkra hkaw tsun dan lai mat wa sai.
Yesu a mungdan rawt galu gaba wa na hta, myu sha ,Thung hking masa hpe daw sha shatai ai hku rai yang Maikaja ai shaman chye ju lu na lam matsing hpa hkaw tsun dan sai.
*Ishare ela myu sha ni hpe Karai kasang shalawt la ai zawn lawt lu na matu gaw Chyum laika hta rawng ai Tsaw ra myit langai sha hte myit hkrum yang awng dang na re lam hkaw tsun dan sai.
*Maigan du Wunpawng myu sha ni mung Maigan mung dan e prat tup nga nan mat ai hku nre sha Madu bu ga de mung lu ang ai aten hte hpaji ni hpe wa ap nawng daw jau ra ai lam hkaw tsun sai.
*Bai nna ya na zawn du sa ai lam gaw Buga de na chyum jawng Zinlum Hpung ni hpe maigan du WP myusha ni madi shadaw la marit ngu ai lam ni re.<


text:
MHH SHARE SHAGAN LANGAI ASAK SUM
Labels: Jinghpaw Mung Shiga
7 comments:
- MyuNingJar said...
-
Grai Myit n pyaw Sai law.N Ja n hpra hteMyu hte mungdan a matu a sak ap nawng mat Sai Share shagan
N Sang Naw Awng hpe shakram hkungga jaw dat n ngai.
- August 30, 2012 at 8:39 PM
- Anonymous said...
-
Mung dan a matu n dai zawn a sak ap nawng mat wa sai share shagan N sang Naw Awng....hte kaga majan hkan hkrat sum mat wa sai, myu tsaw shang lawt magam gun ni,,,, yawng hpe an hte a myit masin ,,,, hta galoi mung dum nga na re....
Nan hte a asak, sai ni a majaw n dai mung kan hta na anhte WP myu sha ni tsap nga lu ai hku re..
ngam nga ai ding hku n ta masha ni a ntsa hta KK a shakaw shalan ai chyeju lu la mu ga....
Ndai majan hta hkrat sum mat wa sai hpu nau ni a mying ni hpe .... mung dan pyaw ai shaloi jaw bum kaw,,, war cemetery galaw nna, mying ni mahkra hpe lung pa kaw tawk ka da masat da yang mai na re ngu nna,hte KBC.or. KIO/A or htung hking hpung ni woi awn jang kaja na re ngu hpe mung tsun mayu ai hku re.....
matut ngam nga ai share shagang ni yawng a ntsa hta mung KK tut bau sin ya nga u ga ngu....
zed
- August 30, 2012 at 8:47 PM
- Anonymous said...
-
ANHTE a kasha NSANG NAW AWNG amyu hte mungdan a matu asak ap nawng mat wa ai majaw WADI, grai myit npyaw ai raitim, myen dap langai mi hte shi a asak galai she re, ngu nna myit shalan la nga nngai law.
- August 30, 2012 at 8:52 PM
- hkunman said...
-
Sumtsan Mungkaw na hkungga jaw dat ai yaw....,SHARE SHAGAN N-SANG NAW AUNG hpe MANU DAN DIK DAI SAK HKRUNG LAM RE....,KIO.KIA. Myu Tsaw share shagan ni yawng... Tinang Myit kraw lawang kaw na GOD, hpe chyeju shakawn Kyu marawn hpyi, GOD, hpe kamsham ma noi di n-na gap tik tik di mu yaw........Myen TSADAN Jinghpaw Wunpawng Myusha ni a- GABYE LAHKUM TAI NA RA AI....,
- August 30, 2012 at 11:23 PM
- Anonymous said...
-
Myu the Mung Dan a matu asak ap nawng mat wa ai Kanau Nsang Naw Awng, nang gaw mung kan ga ntsa sapra ai gaw manu dan dik ni dai law , Ya anhte naw ngam nga ai ni yawng nang hpe kasi la let matut Dating na ga ai, ngai nhpu Hkung ga jaw dat n ngai! Yawnghkum Tu
- August 31, 2012 at 1:01 AM
- Myujet said...
-
Myen taa mun,hkying hte tim an hte a share shagan a ,asak hpe nlu glai ai,manu nlu daw ai,myit ngut ai ,rai tim K.K ra sha rawng ai hku rai u ga.
- August 31, 2012 at 3:48 AM
- Anonymous said...
-
Nsang Kundinghku hte rau sha yawn dik ga ai ,ngam nga ai nta masha yawng myit simsa lam lu u ga
- August 31, 2012 at 1:07 PM


text:
Daw 1
Dinghku Ngwi Pyaw Na Matu Karai Hpe Kam Hpa U
“Shawng nnan e hpan da ai wa gaw, lasha yan numsha hpe hpan da mu ai.”—Mahte 19:4
Yehowa * Karai Kasang gaw, dinghku hpe nnan de ya ai madu re. Numsha hpe hpan ngut jang, “masha wa kaw woi wa ya” ai ngu, Chyum Laika hta tsun da ai. Dai shaloi, Adam gaw, grai kabu nna “nye a nra hta na nra, nye a ashan hta na ashan rai nga ai” ngu tsun ai. (Ningpawt 2:22, 23) Yehowa gaw dinghku num, dinghku la ni hpe ngwi pyaw shangun mayu ai.
Dinghku de ai shaloi, yawng hkum tsup sai ngu nang sawn la na re. Tatut hta gaw, jet ai tsawra myit hte dinghku de ai ni pyi, manghkang ni hkrum nga ai. (1 Korinhtu 7:28) Ndai laika buk hta, dinghku ngwi pyaw shangun ai Chyum ga matsun ni hpe, mu lu na. Dai hpe hkan sa yang, na a dinghku hte nta masha ni ngwi pyaw lu na re.—Shakawn 19:8-11.
1 YEHOWA JAW DA AI NA A LIT HPE HKAP LA U
CHYUM LAIKA TSUN AI LAM: Dinghku madu gaw la re ai.—Ehpesu 5:23.
Nang madu wa rai yang, madu jan hpe matsan dum ai hte lanu lahku na matu, Yehowa hpyi shawn da ai. (1 Petru 3:7) Shi hpe na a ningrum ningtau hku, Yehowa jaw da ai. Dai majaw, shi hpe shagrau nna, tsawra na matu, Karai ra sharawng ai. (Ningpawt 2:18) Tinang a akyu hta na, shi a akyu hpe ningshawng tawn nna, shi hpe grai tsawra ra ai.—Ehpesu 5:25-29.
Nang madu jan rai yang, madu wa hpe grai hkungga nna, shi a lit ni hpe gun hpai lu hkra karum ya na matu, Yehowa hpyi shawn da ai. (1 Korinhtu 11:3; Ehpesu 5:33) Dai majaw, madu wa daw dan ai hpe, myit hkrum let rau jawm galaw ra ai. (Kolose 3:18) Dai hku galaw yang, madu wa hte Yehowa a man hta, manu dan ai num byin wa na re.—1 Petru 3:1-6.
NANG GALAW MAI AI LAM:
Kaja ai madu jan, madu wa gara hku byin na ngu ai lam, tinang a ningrum ningtau hpe san yu u. Shi tsun ai hpe atsawm madat nna, dai hte maren shakut nna galaw u
Myit galu u. Nan lahkawng aten la nna, tinang a ningrum ningtau pyaw na matu, gara hku galaw ra na hpe chye hkra shakut u
2 NINGRUM NINGTAU A MYIT HPE TAU YA U
CHYUM LAIKA TSUN AI LAM: Nang, ningrum ningtau a lam ni hpe ahkyak shatai ya ra ai. (Hpilipi 2:3, 4) Tinang a ningrum ningtau hpe, manu shadan u. Yawng a man, sumnung ai wa byin ra ai ngu, Yehowa hpyi shawn da ai hpe dum u. (2 Timohti 2:24) “Nhtu hte galun ai zawn, . . . tsun ai wa mung nga ai; Hpaji rawng ai wa a shinglet chyawm gaw, ana pyi shamai ya lu ai.” Dai majaw, atsawm myit yu nna tsun u. (Ga Shagawp 12:18) Tsawra myit hte tsun shaga chye na matu, Yehowa a chyoi pra ai n-gun atsam gaw, nang hpe karum ya na re.—Galati 5:22, 23; Kolose 4:6.
NANG GALAW MAI AI LAM:
Ningrum ningtau hte ahkyak ai lam ni n jahta shi yang, myit simsa na hte myit galu na matu, akyu hpyi u
Hpa tsun na hte, gara hku tsun na hpe atsawm myit da u
3 RAU JAWM GALAW NA MATU MYIT U
CHYUM LAIKA TSUN AI LAM: Nang dinghku shang ai hte, nan gaw “hkum shan langai sha” rai mat sai. (Mahte 19:5) Raitim, nan a mu mada lam gaw bung na n re. Dai majaw, nan sumru ai lam, hkam sha ai lam ni bung na matu, shakut ra ai. (Hpilipi 2:2) Nan lahkawng, kahkyin gumdin nga yang she, rau daw dan lu na. Bawng ban yang she, sumru ai ni awng dang na ngu, Chyum Laika hta tsun da ai. (Ga Shagawp 20:18) Chyum ga matsun ni hpe hkan nna, ahkyak ai lam ni hpe rau sha daw dan lu u ga.—Ga Shagawp 8:32, 33.
NANG GALAW MAI AI LAM:
Ningrum ningtau hpe, manghkang ni, sumru ai ni hpe sha hkum tsun. Tinang hkam sha ai lam hpe mung tsun dan u
Ningrum ningtau hte jahkrup nna daw dan u
^ စာပိုဒ်၊ 4 Karai Kasang a mying gaw, Yehowa re ai lam Chyum Laika hta tsun da ai.


text:
Rung Hte Hkawm Chyai Lamang Shiga
Anhte a rung ni hte laika dip shabra ai shara ni hpe hkawm chyai na matu nang hpe saw shaga ga ai. Shara hte aten hpe tam yu u.
Barbados
Watch Tower Bible and Tract Society
Crusher Site Road
Prospect
BB 24012 ST. JAMES
BARBADOS
+1 246-438-0655
+1 246-424-9172 (Fax)
Hkawm Chyai Lamang
Langai Ya kaw nna Manga Ya
8:00 a.m. kaw nna 11:00 a.m. hte 1:00 p.m. kaw nna 4:00 p.m.
Na ai aten: Hkying hkum mi
Dan Dawng Lam Ni
Zunlawng kaba matsat hte zunlawng law law kaw na, Yehowa Sakse ni a bungli ni hpe woi awn ya ai. Chyum Laika hte seng ai laili laika ni hpe Creole ga hte gale taw ai.