text:
Ka ai – Sara Pungga Ja Li
Wunpawng labau hpe hkai yang, Wunpawng sha ni bawsang kru a kaji kaw na hpang ra na rai nga ai. Raitim bawsang kru a kaji kadai ngu ai hpe gaw bawsang shagu ni hkai ai hta n bung hkat nga ma ai. Nbung hkat ai lam mung teng ai lam lawm nga ai. Jinghpaw hku hkai ai hta bawsang kru ni gaw kaji rum ai ngu hkai ai. Kaga bawsang nkau mi hkai ai hta Wunpawng amyu n re ai ni hte mung kaji rum ai hku hkai ai. Ga shadawn tsun ga nga yang, Gam gaw Miwa, Naw gaw Jinghpaw, La gaw Kala, Tu gaw Lashi, Tang gaw Tibet lahta na zawn kayau hkai ma ai.
Dai hpe yu yang, Wunpawng sha ni a labau gaw matsun maroi labau re ai lam dan leng nga ai. Wunpawng myu bawsang kru gaw kawa rum ai hku n re ai sha, bawsang nkau mi gaw kaji rum hkat nna nkau mi hte kahkai rum hkat, nkau mi hte kake rum hkat she rai na tai ai. Dai majaw du Htingbai Naw Awn a labau laika hpe madung shatai nna hkai ga nga yang, Shapawng Yawng Dang Mang nga nna rawng ai, kaga laika ni hta gaw Sumpaw Yaw, Shapawng Yaw nga nna mung rawng ai, Yaw ngu ai lachyum gaw Miwa hpraw-Gam, Miwa hkye-Naw, Myen, Sam-La, Mungnun-Tu, Danda-Tang, Jinghpaw gaw Yaw ngu ai matsun maroi kaw na rai nga ai.
Shi a madu jan gaw jan ma re ai nga hkai ai, jan ma ngu ai hpe myit yu mai ai lam nga ai. Jinghpaw ni tsun ai hta jan ga, jan mung, jan masha, jan rung, jan masha ni ngu ai ga grai lang ai. Dai ni gaw kadai ni rai ta Jinghpaw ga hta jan ngu ai gaw lamu gang hkau e noi nna mungkan hpe nhtoi jaw ai wan gumdin kaba hpe mung jan ngu tsun ai.
Dai majaw masha nkau mi dai wan gumdin kaba nga ai de sa ai, shing nrai, dai wan gumdin kaba kaw nga ai ni yu sa ai ngu myit la nga ma ai. Dai majaw dai jan ga ngu ai a mabyin madung hpe tam ra nga ai. Tibet bumga e moi prat hta jan amyu jan ga ngu ai nga lai wa ai lam sakse nga nga ai. Dai amyu gaw shanhte a aten hta ram ram galu kaba nna makau grup yin naw zai ai amyu ni e shagrau shareng ai hkam la lu ma ai. Jinghpaw ni mung zai ai amyu ni hta lawm lai wa sai hte maren, jan amyu ni hpe shagrau lai wa sai. Jan amyu ni gaw makau grup yin zai nna hpang hkrat ai amyu kadai hte mung majan n byin ai hta n ga, jinghku masa hku nga lai wa ai.
Dai majaw Jinghpaw ni hte jan ni mung htunghking lam du hkra matut mahkai, kanawn mazum ai maumwi nga nga ai, kalang mi na Zinghkum Tu Yau e jan mare na du sa ai waq hpe gap dat ai, waq gaw mai byit byit let jan mare de bai du wa ai, hkala hkrum ai waq hpe jan masha ni gaw tsi tsi la ai, shana de Tu Yau gaw waq hkan let, hkan du nang ai. Tu Yau a mayu ni gaw jan masha ni a jinghku Mahtum Mahta ni rai taw nga ai rai nna wa gap ya ai manghkang mung pri nem mat ai nga ma ai. Jan ga de kabung dum lung ai lam maumwi nga ai. Jan ga na mahkawn shabrang ni Jinghpaw ni kaw poi sa ai lam maumwi nga ai. Jan ni kaw na mam nli ni sa hpyi ai, wan ni mung sa hpyi lung ai lam maumwi nga ai. Jan ga na ni hte kanawn ai majaw, Jinghpaw ni hpaji grai lu ai, sut gan ni mung lu la nga ma ai. Dai majaw Shapawng Yaw gaw jan ga na num langai ngai hpe la sai lam teng mai ai.
Dai hku tsun yang, anhte mu lu ai wan gumdin kaba kaw na nan la ai she rai na re nga ai masha mung nga na rai nga ai. Jinghpaw ni a labau hta baren num raw num la ai lam rawng ai. Dai majaw baren nga jang, lapu hku chye na kau ai. Jinghpaw htunghking maka ni gaw dai baren num la ai shani kaw nna lu ai maka re ai nga tsun nga ma ai. Raitim Jinghpaw ni baren num la ai ten hta Miwa amyu ni baren sumla kap ai htunghking arung arai ni lang nga sai. Shanhte lang ai arung arai ni hte dum nta mare bunghku hkan du hkra baren sumla kap ai majaw, Miwa amyu hpe baren amyu ni ngu shamying ma ai. Miwa hpe baren, Rasha hpe tsap nga nna gaw dai ni du hkra shamying ma ai.
Dai majaw Miwa num la yang, baren num la ai ngu tsun mai nga ai. Miwa n rai na re, lapu nan she rai na nga jang gaw Jinghpaw labau hpe mungkan shinggyim masha hte matut ai hku n mai hkai sai. Ja Tawng ngu ai maumwi law law nga ai. Dai maumwi gaw Jinghpaw maumwi n rai nga ai. Dai rai nna maumwi hta Jinghpaw bawsang ni a lam n rawng ai. Marip, Maran, Lahtaw nga nna mung n rawng ai.
Ja Tawng ngu ai mung Jinghpaw ga n rai nga ai. Dai hpe Jinghpaw ga hku lat nna ja grai rawng ai mungdan ngu tsun htai yu, grai ja ai n-gun ja ai, myit ja ai hku Ja Tawng ngu lachyum lat yu rai nga ga ai. Raitim, Tibet ga e Ja Tawng mung hte Ja Tawng amyu ngu ai nga lai wa ai gaw teng ai. Dai maumwi hpe Jinghpaw ni shanhte a ga hku hkai ai rai nga ai. Ja Tawng maumwi hta Pilan du ni nga nna rawng ai, raitim singkaw tu ai u pilan n rai nga ai.
Tibet ga rai nna Nipo mungdan hpe shamying ai, Miwa ni mung Tibet ga hpe la nna Nipo mungdan hpe dai ni mung pilan nga nna shamying da nga ma ai. Shapawng Yaw e la ai num mung shinggyim masha rai nna jan amyu ngu mying ai masha amyu mying rai nga ai. Wunpawng sha ni gaw dai jan shayi a kashu kasha ni rai nga ai. Lahta e tsun sanglang ai lam gaw Yuda chyum laika hpe chye ai ni grai chye na loi nga ai.
Yuda ni a tsun shaga ai hte laika ni hta kalang lang Hkanan mung ngu ai ni, Yerusalem nga ai ni, Zi-un bum nga ai ni gaw sumsing lamu, Karai Kasang a mungdan hpe tsun ai rai nga ai. Dai shara ni gaw mungkan e mung teng sha nga nna Karai Kasang a mungdan hte shadawn tsun ai hku rai nga ai. Dai hte maren, Mahtum Mahta ni, jan ga ni, baren num raw ngu ai ni gaw shadawn tsun ai rai mai nga ai. Shapawng Yaw hte jan ma shayi kaw na prat ai ni law law rai mai ai. Raitim rau nga ai ni hpe sha anhte chye ai Tibet ga, India ga, Miwa mung hkan mung nga pra mat wa na masai.
Raitim, rau shara mi sha sa nga ang ai gaw Lisu, Hkanung, Lhovo, Lachik, Zaiwa, Jinghpaw bawsang kru rai nga ai. Ndai ni gaw madung hku nna yawng ni langai sha rai nga ai, raitimung kata kaw n dum shamyi n dan n leng ai hku shai hkat nga ga ai. Shaga ai ga tsep kawp shai ai zawn nkau mi loi li shai nna chye na mai ai hku sha shai ai mung nga nga ai.
Anhte a matu gaw n shai ai hku rai yang, hpa majaw bawsang garan n ra nga mali ai. Dai shai ai hpe atsawm sawk la yang, anhte a matu manu dan ai amyu langai byin tai mai nga ai. Bawsang langai hte langai hta rawng ai ningja atsam ni hpe laika ka ai wa mu mada ai daram tang dan na nngai. Dai zawn tang dan ai hta ra rawng dum hprut n htap htuk ai lam byin yang mung, marai langai mi a ningmu sha rai nga ai majaw, mara dat ya na matu tau nna tawngban lajin nngai.
- Nung Rawang bawsang;- Shanhte a nga shara gaw Mali yan Nmai hka a hka deng, Jinghpaw buga a dingdung jahtum, hkyen bum law ai shara kaw nga nga ma ai. Shanhte hpe Sam ni gaw Hkanung hkawhkam hpraw nsam zawn tsawm ai myu ni ngu shamying ai nga ma ai. Shanhte a hpun palawng law malawng gaw hpraw tu ai nsam hpe ra sharawng nga ma ai. Dai majaw ahpraw law ai hpun palawng hpe hpun nga ma ai. La salang ni gaw gup duru hpe shani shagu na hking hku chyawp ma ai. Nung, Rawang bawsang ni hta laklai ai hku tsawm nga ma ai. Wunpawng bawsang ni kayau kaya rai nga ai kaw Nung Rawang hpe gaw kalang ta yu ginhka lu na daram laklai tsawm ai nsam pru nga ma ai. Nung Rawang bawsang ni gaw hpraw tsawm ai sha n-ga, sumnung nga ma ai. Shing rai sumnung shingdi ai bawsang ngu mai ai.
Shanhte a ga shaga ai nsen mung ja ai ga ni n lawm ai sha, nem nna sumnung ai nsen pru nga ai. Nung Rawang bawsang ni tsawm ai hte sumnung ai a majaw, Wunpawng sha ni yawng hpe tsawm htap shangun nga ai. Yawng a arawng sharawt ya nga ai. Sumnung ai ngu tsun ai shaloi nya ai, nden kata ai hpe tsun ai nrai nga ai. Mung masa prat hta Mung Hpawm Myen mung rapdaw kaw hkringmang daju hpe ninghkap dakren lu ai gaw Nung Rawang bawsang na duwa Zanhta Sin nan rai nga ai. Shi daram nden rawng ai salang dai ni hkra n nga ai ngu na daram rai nga ai.
Ningbaw kaba Tu Jai tsun ai, moi na salang ni mung masa lahtum pat kau da ma ai nga nna tsun ai. Duwa Zanhta Sin rapdaw tingnyang lahtum ai hpe tsun mayu nga ai. Teng mung teng na sai. Raitim Mung masa chyinghka la da ai majaw, lahtum hpaw yu ai mung mai byin nga ai. Wunpawng amyu hta Nung Rawang bawsang lama n lawm ai rai yang, hkum tsup ai amyu n tai lu na rai nga ai. Hkristan makam masham prat hta mung Karai Kasang gaw makam masham hta maju jung manoi ai hta hkan nna myihtoi htoi shing-ran mu shangun nga ai.
Dai hku rai yang, myihtoi htoi shing-ran mu ai kam sham ai masha hta na Rawang hpung masha ni grau law nga ai rai nna makam masham hta grau maju jung ai bawsang ngu yang n shut nga ai. Bawsang langai mi a mai kaja lam hpe laika si laika yan hte ka jahkrat shadan ai hku nna lachyum hpring hkra n dang ka ai rai nna ntsa lam ga shadawn hku sha madun dan lu ai.
- Lisu bawsang (Yaw Yin);- Lisu bawsang gaw tsam marai shapraw lu ai bawsang rai nga ai. Lisu bawsang hta mung ga hte hpun palawng ni shara hta hkan nna shada da naw shai shajang nga ma ai. Shanhte gaw ndan gap ai hta ram ma ai rai nna shanhte a masat kumla mung ndan masat kumla rai nga malu ai. Lisu bawsang ni gaw kaga mungdan shara shagu hkan mung grai dam lada ai hku nga ma ai. Wunpawng bawsang hku nna nga ai ni hpe sha anhte tsun lu na ga ai.
Shanhte a laklai ai lam hpe tsam marai rawng ai bawsang, tsam marai shapraw lu ai bawsang ngu shamying masat saga ai rai nna shanhte a tsam marai ni gara ra kaw pru ai ntsa lam tang madun lu na rai nga ai. Nam maling mala de hpun sau tam ai prat hta hpun sau hkan tam ai hta kaga bawsang ni grai shakut nna du ai shara hkan Lisu ni shawng lai ai hkang hkang ai nga tsun ma ai, hka rum ninggam, lunghtawn, lungma anhte kaga ni e yu mada yang baw she sin ai shara hkan nga ai nlung sai ni hpe Lisu bawsang ni lu la nga ma ai. Mana maka tsaw ai kadung hpun ni hta mailak dit lung nna lagat gat kung di lu nga ma ai. Kaga Wunpawng bawsang ni n-galaw lu ai jangwawm sun hpe galaw nna sut masa sharawt la lu nga ma ai. Jangwawm ngu ai gaw ahpun, alap asi yawng ju kaman rai nga ai. Dai majaw tsam n rawng ai ni jangwawm sun n lu galaw ai.
Dai daram yak ai hkai nmai hkai nna hpaga gun rai shatai lu nga ma ai. Dai majaw Lisu bawsang gaw tsam marai shapraw tsam dat lu ai bawsang rai nna shanhte a tsam marai hpe yu nna kaga bawsang ni mung hkan shakut ai a majaw, Wunpawng sha ni hpe tsam marai grau nga shangun ai bawsang rai nga ai.
- Lhovo bawsang (Maru);- Lhovo ngu ai a ntsa lam lachyum gaw hkahku ngu ai lachyum rawng ai. Lhovo shada mung shawng nnan e hkahku de na ni hpe Lhovo nga nna tsun ai. Dai kaw na angwi ngwi sha hpang jahtum bawsang ting a mying tai wa ang ai. Shi a npawt majun gaw wakang wa ngu ai lachyum rai nga ai. Hka hpawk lwi pru ai shara langai mi kaw nlung wakang kaw lwi ing ai nga ma ai. Dai wakang kaw ing taw nga ai hpe ja lu ai mare masha ni hpe wakang sinwa ai ni ngu ai kaw na hpang jahtum e dai hkahku maga na ni yawng hpe wakang masha ni ngu shamying ai ngu tsun ma ai. Lhovo la langai mi gaw Jinghpaw buga de sa du ai.
Shi du ai mare htinggaw shagu, shi mu ai arai yawng hpe ru hkum (hti hkum) hte hkrak matsing ai. Dai majaw shi hpe mu shagu ru ai wa ngu nna mying jaw ai kaw na Maru nga shamying ai nga ma ai.
Ndai bawsang ni gaw hpungmai krung, hpungmai hka masawn, hkahku maga de Rawang hte matut nna nga ai. Ndai bawsang ni gaw pyaw pyaw kabu gara sha nga chye ai amyu rai ma ai. Shanhte a htunghking ningli law law lu ma ai, grai yak ai baw manghkang ni hpe mung pyaw pyaw rai, kabu gara let hparan chye ma ai. Shanhte a pyaw hpa htunghking langai mi hpe tsun ga nga yang, nta galaw numchyang wa hpe nta nnan dingshawn shang ai shana, masha mali manga e jawm achyaw garu jahproi nna nbaw shat gindum bawt jaw, tsa dat jaw di jahpoi achyaw ai zawn raitimung, maraw raw shagrau ai she rai nga ai. Dai hpe Lhovo ga hku Lho chyaw ik ngu nna shamying ma ai.
Moi prat hta mare langai hte langai, ma, salang, num ma yawng mare shada shala hkat ai lam mung nga ai nga nna prat dep salang ni tsun dan ma ai. Kade nna ai shaning hkan du hkra Nawnghkyi hte Jamga gaw mare hku naw shala hkat ai nga ma ai. 1959 ning hta Jase krung na Hpuk Shik ni a manau kaw Bwitsam Lazuk ga de na salang lahkawng gaw dai manau poi de loi hpang hkrat nna du sa wa ai, nau baw bu shang ai shana ning-rim rim yang, manau nta de du ai.
Nta madu wa rai nga ai Hpuk Shik Lum Hkawng gaw dai yan hpang de sa nna nan nau jau du ai gaw hpawt na du yang hkrak rai na wa nga nna sa tsun ai, nta madu wa mung tsun shaga na hte tsun shaga kau da nna shi a gawk de bai wa mat sai. Tsa hte si shat lajang ai ni mung manam yan a matu loi mi hpang hkrat taw ang ai, kade nna yang, manam shan lahkawng gamu hkat bang wa ai. Dai shaloi poi madu tai ai hpaw mi langai mi gaw tsa tsamai kaba langai mi hte shan katsing makai langai mi la sa nna e jinghku manam yan e anhte Hpuk Shik ni a pyaw hpa manau kaw ndai tsa hpe jawm garan lu nna pyaw pyaw nga ga, nga nna tsa sa jaw jang, manam yan mung she rai, she rai nga nna kabu gara tsa jawm dat lu ma ai. Laika ka ai wa hku nna hpa byin ai rai ma ni nga, marai langai ngai san ai ga hpe na kau dat ai.
Dai ga san hpe kaga langai mi gaw hpa n rai law, tsa hpyi ai rai ma ai law, nga ai hpe mung na kau dat ai. Shat lu sha lawan n jaw nna shalu na malai shada gamu hkat masu nna pyaw poi maga de chye gale la ai, pyaw chye ai gaw Lhovo bawsang ni sha lu ma ai. Mukchyik na hpung-up sara Lanye Ze Lum tsun ai mana gaw nye manang wa a du nhtu hte sa kadoi hkra ya ma hka nga tsun ai, laika ka ai wa gaw kaja wa kadoi hkra ya ai shadu nna kaning rai hkra ai, kade daram sawng ai i? ngu san yang, du hpyi yung hkyi daram ram shara lahkawng gaw naw dun ai nga nna tsun ai.
Tsun mayu ai lam gaw Lhovo ni ga shaga ai hta grai sawng ai hpe ahpa sha mung chye tsun ai, grai hpa ai hpe grai sawng ai hku mung chye tsun shaga ai. Shanhte hta pyaw chyai asan chyai ai ga shaga hpaji ni grai lu ma ai. Shawng de kalang mi Hpungmai hka makau Tsane ga kaw, ma kanu langai mi gaw ka hta shi a kasha ma ngai hpe bang gun nna Hpungmai hka hkin-gau garet mat wa yang, kashawt galau nna ka hte ma ngai Hpungmai hka la-ing maga de taleng mat wa ai. Dai lam hpe shiga bai htawn ai wa gaw Tsane bu ni gaw Hpungmai hka la-ing kaw ma ngai hpe htingga kaba hte she hteng bang nga ma ai ngu nna tsun ai. Dai tsun ai lam hpe n jaw ai ngu yang mung n mai nga ai, shi tsun ai lam hta lachyum shai ai lam hpa n nga ai, raiti mung lang ai ga hpe jashai tawn da ai majaw, dai ni du hkra mani hpa, pyaw hpa tai nga ai.
Lhovo bawang ni a pyaw pyaw kabu gara rai nna chye nga ai htung hking sat lawat ni hpe laika hte sha dang ka lu ai n rai nga ai. Duwa Quk Hkaung Shawng Gyung shi garai n si ai bat mi laman hta laika ka ai wa hku nna Myitkyina tsi rung kaw sa kawan ai. Dai shaloi duwa shi gaw baw sharawt nna myi n lu hpaw sai, sa kawan ai manam ni maga de shingdu yawng nna tsi rung yupku makau na shamyet dung lahkum kaw dung nga ai, machyi sin ai ni e, sara Ja Li mung sa ai ngu tsun dan jang, English hpyen gasat ai hta ningji dwi mung lawm ai nga nna tsun ai. Wunpawng sha ni English hpyen hpe hkap gasat ai shaloi na share ni hta Maran Pungga wa ngu ai langai mi lawm ai, dai hpe tsun ang ai ngu myit la ai.
Dai hpang duwa gaw sara nang kashu kasha kade rai sai i? nga san ai, num sha langai, la sha masum lu ai ngu tsun dan ai shaloi, tsau fa yaw wa le nga ai, laika ka ai wa la sha masum lu ai hpe machyi nna nsa htum wa nga ai Lhovo bawsang duwa Shawng Gyung grai naw kabu ya kau da ai. Dai majaw laika ka ai wa hku nna Lhovo bawsang hpe kabu gara pyaw pyaw chye nga ai bawsang re ngu masat la ai.
Dai ni du hkra raitim, Lhovo bawsang ni gaw tinang a bu hpun palawng nhpye n-ga ni hpe arawng la, makawp maga ai hku nna masha hpawng shara shagu bu hpun lang sumraw hkawm nga ai hpe mu lu nga ai. Amyu bawsang shagu ni tinang a htunghking hpe shalat, kyem da makawp maga ai lam galaw nga ga ai. Raitim Lhovo bawsang ni gaw kaga ni yawng hta tinang a htunghking hpe myi sha hpe zawn, maigan wa hkra ya n hkam rem kyem makawp maga nga lu ma ai.
- Lachik bawsang;- Lachik bawsang gaw Lhovo ni nga ai hte ga jarit nna shing n rai kayau nna nga ma ai. Ngawchang hka masawn hkan nga ai Lachik hte kaga shara hkan nga ai Lachik ni loili shai hkat nga ma ai. Shanhte a atsam hpe alak mi shaw shapraw ga nga yang, lawan ladan re ai amyu bawsang ni re ngu tsun mai nga ai. Dai majaw lawan ladan, chyau lachyan re ai myu bawsang ngu masat la yang n shut nga ai. Shaga ai ga hte htunghking ni Lhovo hte ganoi yawng ngu na daram bung ma ai. Dai majaw maumwi sara nkau mi Lhovo hte Lachik a kaji hpe langai sha hku hkai ma ai. Shanhte a maumwi ni hte mabyin ni yawng ngu na daram lawan ladan re ai maumwi maubyin ni law nga ma ai.
Sara Mading Hkaw Sau tsun ai, moi prat hta shanhte a kaji langai mi gaw lani mi na nhtoi hta nam lam hkawm mat wa ai, shi a hkum hta nhpye hte n-ga shawng hpye ai, dai hpang shi a lahpa kaw sanat hpe bai hpye ai, sanat a ntsa kaw dai shani na shani jahka shat ka pau hpe hpye tawn da ai.
Dai hku hpye lang nna nam dawk mat wa ai, shani ka-ang shara langai mi kaw du ai shaloi, nam grai laja ai kata kaw shan nga wula langai mi hte man hkrum rai hkrum katut ai, nam grai laja ai shara kaw re ai majaw, shan nga hte sara Hkaw Sau a kaji gaw shada masawp hkat dep na daram ni hkat mat ma ai, shan nga wula mung nau kajawng mat nna hprawng na mung n chye, myi n grip ai sha yu tsap mat ai, sara Hkaw Sau a kaji gaw shi sinat hpye tawn ai hpe myit dum dat nna sinat hpe raw yu yang, sinat a ntsa kaw shat ka pau hpe hpye kahtap da nga ai.
Dai majaw sinat shawng n raw ai sha, ka pau hpe shi lahpa kaw na raw shayu nu ai. Raitimung dai ka pau hpe noi da na shara n mu ai rai nna shi a man kaw marawng taw nga ai shan nga rung kaw noi kau dat ai nga ai. Dai hpang sinat hpe bai raw nga ai laman, shan nga wula mung kajawng ap mat ai kaw na bai dum wa ang ai, rung kaw sara Hkaw Sau a kaji noi ya ai shat ka pau gun nna nam de gum tsat mat wa ai, dai shat ka pau hte hpawn hprawng mat ai gaw dai ni du hkra n mu mat ai nga tsun ai. Zai la ai nam shan a rung kaw shat ka noi dat ya lu hkra lawan ai masha gaw Lachik bawsang la wa hta lai nna kaga nga na zawn n nawn ai.
Waimaw Mading kahtawng kaw hpungtau langai mi nga ai nga ma ai. Dai hpungtau wa gaw hkum hkrang galu kaba n-gun atsam rawng ai hte Lachik ni a sat lawat hte maren, lawan ladan re ai wa rai nga ai. Lani mi na nhtoi hta masha mang langai mi hta kau ra ai. Dai mang hpe da-u hte hpawn nta ndaw kaw shapraw da sai nga ma ai. Moi na htung hte maren, mang hpai mang lup ai ni a matu tsa chyaru lajang nga ai hte mang hpai mang lup na masha naw hprai nga yang, dai hpungtau wa gaw tsa chyaru n lawm yang, n mai hpai lup yang gaw ngai hkrai hpai sa na nga, da-u hpe hta hpai nna lup wa kawng de shi hkrai hpai mat wa ai, mang sa sa ai ni agying hkan shachyut ra mat ai nga ai.
Lachik bawsang a lawan ladan re ai sat lawat hte maren, hpung masha ni hpe atsawm sha naw sharin shaga hpaji jaw nga na matu n dawt sai majaw, gadun ai hku sharin shaga ai rai nga lu ai. Shara shagu moi na htung hte kayau kaya rai nna bungli lamang jasat ai shaloi, lamang hpe lanyin shangun ai lam, ayak ahkyak law law byin shangun ai lam nga ai. Dai hpe nawku hpung woi ai ni grai n dawt let, aten sharen, myit hkam sharang nga ma ai. Raitimung, Lachik hpungtau wa zawn shi nan ta tut sanglang ai lam nau n nga lu ai. Lani mi hta Lachik salang langai mi hpe mayu ni kaw num sa san shangun ai nga ma ai. Mayu ni a nta wang de n shang ai sha, lam num maw kaw lagaw maga milagaw leng de mara nna nan nu ni hpe mayu daw mayu ai nga ai, jaw mai na, n jaw mai na, myit hkrum na, n myit hkrum na, dai kaw na tsun dat rit nga nna lakang baw e tsap nga ai mayu tai na wa hpe san dat ai da.
Mayu tai na wa bai tsun ai gaw nang mung num she hpyi ai wa lam num maw kaw na jahtau ai, nta du hkra sa rit le, ngu dat sai da. Num hpyi kasa wa bai tsun ai gaw nang num jaw na, n jaw na sha tsun u, jaw na rai yang manang wa shagup la na, n jaw na lama rai yang, ga shatum bungli sha rai na re, mayu tai na wa mung she jaw, she jaw, du hkra she sa wa rit, ngu tsun jang, lagaw leng kanawng sa wa nna nhku du ai hte num hpyi bang wa sai da. Kaja wa num hpyi sa ai shana gaw mayu ni n hkraw na zawn rai wa jang, ma ni jaw na nga nna ngai hpe tsun sai nga, tsun shadang la sai da.
Lahta e tsun ai lam gaw moi prat e byin ai lam n rai nga ai. Ndai prat hta byin ai lam rai nna laika ka ai wa hku nna gara shara, kadai wa ngu n tsun lu ai lam raitim, byin gaw byin lai wa sai hpe tsun jahta ai kaw na la ai lam rai li ai. Lachik kasa wa lawan ladan galaw ai majaw, mayu tai ai ni mung lanyan, aten la nga n mai mat sai rai nna byin ra ai num hpyi num ya ai lam grai lawan ai hku shabyin kau dat nga ai.
Lahta e tsun lai wa sai lam ni gaw lawan ladan re ai sat lawat nga ai Lachik bawsang ni ngu tsun mayu ai sha re. Ayup agup, anga amai rai nna aten shama ai Wunpawng amyu sha ni hte lawan ladan larau ladau re ai Lachik bawsang ni a sat lawat chyam bra shamu shamawt wa jang, amyu ting lawan ladan, larau ladau re ai mungkan hte shing-rau ai amyu ni tai wa lu na ga ai. Lachik bawsang ni hta kaga hte laklai shai ai htunghking ni mung lu nga ma ai. Shanhte hta labyu ngu ai myit shing-ran maumwi langai mi nga ai. Dai maumwi a pyaw hpa tsawm htap ai gaw Lachik myu bawsang ni a tsawm htap ai myit jasat hpe shapraw shadan dan ai myit jasat rai nga ai.
Kaga langai mi gaw mang hkrap hkrap ai htung rai nga malu ai. Myit su salang langai ngai si taw ai shaloi, da-u hpe baw lagaw masawp garet let, mang hkrap hpe hkrap nga ma ai. Mang hkrap ai shaloi, si taw ai wa a ahtik labau hpe chye ai ni e labau nut let hkrap ai majaw, maumwi galu ai hta hkan nna nhtoi brat hkrap ra nga ai. Mang kaw nan mang taw ai wa a labau hpe htik nga ai a majaw, madat la, na la, matsing la ai ni a matu myit hta grau hkra ai hte matsing sumhting na matu grai loi nga ai.
- Zaiwa bawsang (zi) Zaiwa bawsang gaw Jinghpaw hte Lhovo bawsang kaw na htinggaw mying ni law law lawm nga ai. Shaga ai ga gaw Lhovo, Lachik hte bung nna mying shamying ai lam hta Jinghpaw hte bung nga ma ai. Jinghpaw buga a hka nam sinpraw maga de law law nga ai. Shanhte a buga law malawng ya Miwa mung de lawm mat ai, shanhte a laklai ai lam hpe gawn dan ga nga yang, magrau grang ai ngu tsun mai nga ai. Shanhte lang ai nhtu ni mung gasat gala ai shaloi lang ai baw nhtu ni rai nga ai. Ya Miwa mung Yunan mung daw No, 2 kaba htum mare gaw Zaiwa ni a mying hte de da ai mare rai nga ai. Zaiwa bawsang ni a kaji ni a prat hta Saphkung hka sinna maga ma hkra gasat maden mat wa yang, shanhte a kahpu kaba wa hkrat sum ai shara hpe hpu hkrat sum ai shara ngu masat da ai majaw, ya aten hta Mangshi mare kaba tai wa ai nga ma ai. Dai hpang Je Hpang mare hpe mung hpyen wa hprawng shakram sai ngu ai hku Je Hpang ngu shamying nga ma ai.
Je Hpang ngu ai mare gaw Gye Hpang ngu ai Zi ga, hpyen wa hprawng shakram ai kaw na byin wa ai. Shanhte a magrau grang ai a majaw, hpyen luksuk mana maka law ai ni hpe gasat jahtaw kau lu ai lam rai nga ai. Magrau grang nden marai rawng ai hte maren, shangwi shapyaw madum sumpyi hta mung ram nga ma ai. Kaga amyu bawsang ni a shangwi shapyaw nsen ni gaw n chye na ai, kaga wa a matu madat hkam sha lawm na matu yak nga ai.
Raitimung Zaiwa amyu ni a madum sumpyi hte shangwi shapyaw ai lam gaw n chye na ai kaga wa mung madat hkam sha pyaw nang lu na daram pyaw nga malu ai. Zaiwa ga hta nan mung madat ai ni a matu htim kap wa na zawn nga ai, na hkrit na zawn nga ai manawng pru taw nga malu ai. Dai majaw Zaiwa bawsang hpe magrau grang, nden rawng ai bawsang ngu masat matsing da mai nga mali ai. Zaiwa amyu hpe bu hpun palawng hta sha nrai yang, Zaiwa rengu masat la yak nga ai. Shing nrai Zaiwa ga ga ai shaloi she Zaiwa re ai lam chye lu nga ai. Hpa majaw nga yang, shanhte gaw kaga amyu bawsang ni a ga shaga ai shaloi, dai bawsang ga hpe tinang a ga zawn hpret shaga lu ai majaw rai nga ai.
- Jinghpaw bawsang;- Jinghpaw bawsang ni hpe kaga bawsang ni hku nna gumsheng ai bawsang, jawat jana law ai, lanyan lanyin ai, angwi abwi, ayup akup nau nga ai ngu nna shamying ma ai. Lahta na lam ni hpe gumhpawn nna laika ka ai wa hku nna mying jaw ga nga yang, myit magam rawng ai ni ngu mying jaw mayu ai, jawat jana law ai ngu tsun ai hta shat sha nga yang, n-gup krang ai ni hpe jawat ai, manang wa shat sha garai n ma yang, dun ye ye ai hpe jawat ai.
Dai ni gaw hkum kaw hkra wa ai baw n raitim, arawn alai, shamu shamawt lam hta manaw manang hte kanawn mazum ai shaloi n htuk ai majaw, jawat ai sha rai nga ai. Jinghpaw du langai nau gumsheng ai majaw, mare buga masha ni bra mat ai, mare shawa masha n law mat ai raitim, bading lam nummaw lam dan, lam shawt ai hpe masha n-gun n dang sai ngu n tawn da ai sha, nhtoi law law shama nna ngut kre hkrang hkra dan shangut ai nga tsun ma ai.
Dap shi nta gap ai gaw du ni a arawng sari rai nga ai, kalang lang mare shawa n law jang, dap shi nta hpe masum ning daram aten la nna gap chye ai nga tsun ma ai. Dap shi nta gap da nna rawng na nta masha n law ai majaw, nta daw mi tsam daw mat sai raitim, daw mi de gaw majing, nta masha ni rawng nga ma ai nga tsun ma ai.
Dai gaw nta mashan n law mat wa tim, dap shi nta ngu ai arawng sadang hpe n shamat ai majaw rai nga ai. Nta masha ni nga kaji kadun wa ai raitim, dap shi nta hpe gaw n kadun shangun mayu ai lachyum rai nga ai. Shing rai lani mi gaw bai nga mayat nna dap shi bai hpring wa na ngu nna myit mada ai myit hpe n shamat kau ai lachyum rai nga ai. Gumsheng ai lam gaw tinang a du magam sari sadang hpe makawp maga ai lam rai nga ai. English hpyen du langai mi a laika hta Jinghpaw bawsang ni hpe tsawra mai ai gumsheng ai amyu ngu ka da ai.
Jinghpaw bawsang ni gaw du ni a ningja ningdan pru na matu, du mying ni hpe kaga san, Aja, Azau, Anang nga nna shamying chye ma ai. Kaga bawsang ni hku nna Jinghpaw ni hpe mada mu ai ga malai gaw Jinghpaw tin yang, hpahka hkintau kangaq ai ngu ai ga malai rai nga ai. Kaga bawsang ni hku nna gaw shat sha ma ai hte rau hpahka hpe hkintau kaw bang lang nna hkrun lam de, lu mat wa yang mung lu mat wa na rai nga ai. Raitim Jinghpaw tin yang gaw hpahka hpe hkintau kaw bang la nhtawm, naw shakawp nna hpahka lu la ai hpang tsep kawp jin ai shaloi she rawt nna hkrun lam de hkawm mat wa na ngu ai masa rai nga malu ai.
Dai majaw shat sha ma jang, hkintau hpe grai lawan ai hku kangaq yang, dai Jinghpaw la wa gaw grai tin ai ngu chye yu la nga ai. Ndai prat hta bawsang shagu ni tinang a htunghking laili laika hpung hpaw nna shakut mat wa nga ai ten hta Jinghpaw bawsang ni gaw manang wa galaw ai hta mung tinang na lawm sai hku myit kau, tinang galaw ai hpe mung yawng na rai sai hku myit la nna nga hpang hkrat kau nhtawm, lai wa sai kade nna ai shaning kaw na sha Jinghpaw htunghking hte laili laika hpung rung ni hpaw la nga ma ai.
Lahta e tsun lai wa sai bawsang shagu hta rawng ai atsam marai hte de a manu ni gaw Wunpawng amyu sha ni a sutgan n-gun ni rai nga ai. Dai bawsang ni hta na langai ngai n lawm ai rai yang, Wunpawng amyu langai n mai byin nga ai. Dai majaw bawsang shagu na bawsang ningja ni pru wa na matu, bawsang shagu ni gaw tinang a bawsang htunghking hpung ni hpaw nna shakut shaja ra nga ga ai.
Jinghpaw a hkap la hkan sa shatup la (Pang 1)


c: text/html

text:
Sagaing, Hti Jaik Mare Kahtawng Uphkang Salang Yawng Bungli Pru Mat
Jinghpaw mungdaw ga-ang KIA Dapdung (5) Hkawng Mye ginra, tinang Awng Jat post hpe, ndai bat pru de, Myen asuya dap ni sa wang gap ai kaw tsi sara langai hte hpyenma langai, asak ap nawng mat wa sai lam, KIA shiga lawk tsun shateng ai.
Bat Langai Ya, Oct. 14, jahpawt daw dai ginra de wuhpung lahkawng dap lapran ‘hkrum katut’ gap hkat ai lam ni byin wa ai hpang, ya na zawn marai masum gan du nga ai Awng Jat post sa wang gap hkrum ai re nga, san sagawn chye lu ai.
Ya asak ap nawng mat wa sai magam gun yan gaw, Awng Jat post kaw hkum n pyaw ai lat du langai hpe yu lajang na nga nga ten, shana de hkying 5pm daram ten Myen hpyen hpung ni maja sa wang gap ai kaw hkrat sum mat ai raitim machyi ai lat du wa chyawm gaw asak lawt mat ai lam, KIA shiga lawk tsun ai.
Dai shani jahpawt daw, Hkawng Mye ginra Ku-Ing-Su post maga asuya dap Dapnu (Tat-ma) 101 hte Lagaw Dap (Hk.L.Y) Masat (141), pawng hpawm dap hte KIA Dung (5), Mungshawa Hpyen Hpung (MHH) lapran aten kadun ‘ang katut’ gap hkat ai lam byin ai re.
Ndai post gaw, Jinghpaw mungdaw ga-ang Mungnyang (Mohnyin) ginwang, Nawnglut (Indawgyi) a dingda maga Wunpawng Mungdan Shanglawt Hpyendap, KIA Dapba (8) npu Dapdung (5) ginra re.
Jinghpaw mung hte Sam mung hta 2018 December 21 kaw nna tatamadaw Myen hpyendap a dinghkrai majan jahkring tawn ai hpe lang hte lang ladaw bai jat ai gaw, lai wa sai September 21 hta htum mat sai re.
Jinghpaw mungdaw kata majan hkring mat ai shata (9) jan na ai hpang, ya kalang bai Myen hpyendap hte KIA lapran gasat gala majan ni bai byin wa ai lam rai nga ai.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Sagaing, Hti Jaik Mare Kahtawng Uphkang Salang Yawng Bungli Pru Mat
Myen hpyendap gaw mungdan kata hkristan ni hpe zingri zingrat galaw nga ai lam American gum san magam hpe tsun dan ai Jinghpaw Wunpawng Hkalup Hpung Ginjaw KBC ningbaw Rev.Dr. Hkalam Samson gaw Jinghpaw mung de bai du wa sai re.
August 14 ya shani Myen mung Yangon e shang wa sai rai nna, 15 ya shani gaw myitkyina de matut lung wa ai re.
Sara Samson hte Sara Langjaw Gam Seng yan hpe hkap tau ai hpung shawa ni hpe KBC rung e Sara Samson ya na zawn salang ai lam galaw mat wa ai rai nga ai.
“ka da ai hku hti na nga yang second 50 jan na re majaw n hti sai. Hpyen yen hte seng ai lam ni ka da ai. Kaga lam Myen hpyendap hpe American asuya hku nna a hkyak la ai hpe chyeju dum ai lam sa tsun ai. Hkristan makam masham wang lu wang lang n nga ai. Amyu sha bawsang rawt malan hpung ni gasat nga ai gaw Federal hte Democracy a matu re lam sa tsun ai’ nga nna Sara Samson tsun mat wa ai re.
Dai hku tsun ai majaw, Sara yan a shim lam hkrit tsang rai ai rai nna, America e aten loi na hkra shingbyi nga na matu, shing n rai America e mahtang nga mat na matu America asuya ni hpaji jaw ai raitim, tinang tsun ai ga teng man ngu hpe sakse madun mayu ai majaw bai n htang wa ai re lam Sara Samson tsun dan ai re.
Lai wa sai July 18 ya shani American gumsan magam salang Donald Trump hte hkrum ai ten, Myen hpyendap gaw Myenmung kata hkristan ni hpe roi rip zingri galaw nga ai lam, American asuya hku nna myen hpyendap hpe ari jaw ai hpe chye ju dum ai lam hte amyusha rawt malan hpung ni Myen hpyendap hpe gasat nga ai gaw Democracy hte Federal a matu re lam tsun mat wa ai re.
Ndai mabyin gaw Wunpawng Mungdan Shanglawt Hpung KIO hpe jasu ai (alarm) re nga nna mung Sara Samson matut tsun ai re.
“ngai hpa majaw Myen mung de bai wa ai nga yang, mung shawa nga ai. Mungkan nga ai. Grau nna Karai Kasang nga ai. Dai majaw KIO hku nna mung Karia hpe kam nna mung shawa hte rau galaw na a ten rai sai lam jasu dat ai re.” nga nna tsun ai re.
Jinghpaw mungdaw a hpaga rawt jat lam matu htingbu Miwa mung hte ganawn ra ai raitim, shinggyi a hkaw a hkang a matu gaw sinna mungdan hte matut mahkai ra ai hpe Miwa asuya mung chye na sai ngu kam ai lam shi matut tsun ai re.
Sara Samson gaw Jinghpaw Wunpawng Hkalup Hpung Ginjaw KBC ningbaw rai nna, ya yang hpyen yen ni dum nta wa lu hkra shakut nga ai Kachin Humanitarian Concern Committee KHCC a ningbaw mung rai nga ai.
Shi hte rau hkawm ai Sr. Langjaw Gam Seng chyawm gaw Lahta Sammung Munggu buga hpung a magam gun rai nna, 2016 munggu majan laman rawt malan hpung ni hpe garum ai ngu, Myen hpyendap mara shagun ai majaw htawng sharawng hkrum ai sara mung rai nga ai.


text:
Sagaing, Hti Jaik Mare Kahtawng Uphkang Salang Yawng Bungli Pru Mat
“Jinghpaw Mungdaw” ngu ai ginru ginsa mying hpe n galai kau ai sha matut lang na matu Wunpawng Mungdan Shanglawt Hpung, KIO Ginjaw Komiti a ndau hte matsun dat sai re.
Myitkyina Wunpawng Htunghking Hpung Ginjaw (WHG) gaw “Jinghpaw” n lang ai sha “Mungdaw” nhtoi ngu nna, du na 2020, Jan. 10, Jinghpaw Mungdaw Nhtoi Manau poi galaw na ndau tawn ai majaw, mungdan kata shinggan laja lana dinglun ai lam ni pru nga ai re.
Dec. 22, KIO Ginjaw Komiti a ndau hta, “Jinghpaw Mungdaw Masat Nhtoi hte seng nna, 1948 ning January shata (10) ya kaw nna masat shamying da sai hpe gara Asuya, gara Rung kaw nna mung gram galai kau ai lam garai n nga ai majaw, shawng e masat shamying tawn ai hte maren naw lang na” nga matsun tawn ai re.
Maning mung, WHG gaw “Kachin” Mungdaw ngu ai mying hte (71) ning hpring Jinghpaw Mungdaw Nhtoi Manau poi galaw na shakut wa yu sai raitim, ninghkap ai lam pru wa ai majaw bai dawm kau yu sai re.
Dai ning matut nna bai, “Mungdaw” nhtoi ngu nna galaw na dan dan leng leng ndau shabra ai majaw WHG gaw laja lana dinglun hkrum nga ai sha n ga, bawsang amyusha ni lapran manghkang byin pru wa na madang de du wa nga sai re.
Myen hte Inglik ga hku nna “Kachin State” ngu ai mying jai lang nga ai gaw manghkang n nga tim, tinang Jinghpaw ga hte “Jinghpaw Mungdaw” ngu lang ai hpe WHG gram mayu ai lam rai nga ai re.
Dai re majaw, mungdaw mying nhkan bawsang manghkang n byin pru u ga, Wunpawng Mungbawng Rapdaw (WMR) hte simsa lam akyu galaw hpung Peace-talk Creation Group (PCG) yan kaw nna htunghking hpung ni hpe lawan ai hku sanglang jahpra dan na matu KIO Ginjaw gaw, dai wuhpung lahkawng hpe lit jaw dat sai re.


text:
2019 ning March shata 24 ya shani hta, Thai mungdan hta ninggawn ra lata poi hpang sai lam hpe chye lu ai, hpyen dap kaw nna mungdan hpe uphkang ai ahkang aya hpe zing da ai 5 ning na ai hpang, ra lata poi galaw wa sai.
2014 ning kaw nna mungdan a uphkang ahkang aya zing ai hta woi awn ai, ya na hkringmang daju Pryuth Chan-ocha gaw, matut nna uphkang aya hpe lu na matu myit mada nga ai.
Hpyen dap kaw nna lajang da ai Mung masa lailen hpe yawng n’hkap la ai majaw, ra lata poi hpang na ndau ai kaw nna, n zim ai lam ni byin wa nna, Thai mungdan a matu mayak langai byin wa na hpe sawn shaga ai ni nga wa sai.
Ra lata mae jaw mai ai mung shawa wan 51 gaw, hkringmang daju hpe ading tawk ra lata ai hku n re ai sha, ra lata hkrum ai lawu rapdaw amat 500 hte hpyen dap kawn shatsam ai lahta rapdaw amat 250 hte, yawng amat 750 kawn malawng madi shadaw ai wa hpe hkring mang daju hpe lata mat wa na hku lajang da ai.
Hkring mang daju hku nna, rap daw amat n byin ra ai. Mung masa party kaba ni hku nna Hkring mang daju hpe lata mai tim, Asuya langai hpawng na matu ra ai amat ni lu na masa n nga ai.
Rap daw hta, malawng madi shadaw ai lam n nga tim, lahta rap daw kawn madi shadaw nna, hpyen dap ra sharawng ai hkring mang daju langai mai pru wa ai hpe tang madun dat ai.
REF: VOA
Ja Tawng Naw


text:
2019 ning April shata praw 24 ya shani hta, Miwa mungdan Beijing muklum hta galaw na prat ningna lairi lam Forum zuphpawng hpe lung na matu Myen mung a hpaji jaw Salang Awng San Suu Kyi hku nna, Yunnan mungdaw Kumming nbungli darawn hta shawng du nna, jahpawt hkying 11 ten daram hta Beijing de matut hkawm sa ai hpe chye lu ai.
Awng San Suu kyi hte rau Asuya a Hkring Mang nkau mi mung lawm mat nna, Miwa – Myen lapran Sut hpaga hte seng ai htingwung lam masing ( China Myanmar Economic Corridor ) ni hpe bawng ban jahkrup mat wa na lam nga ai.
Awng San Suu Kyi a Beijing hkrum lam hta Prat ningnan lairi lam a masing daw chyen mi hku nna, Myen mung kata hta dingdung – dingda ninggawm mawdaw lam kaba hte seng ai masing kaba ni hpe myit hkrum mai ai lam hpe Asuya a Gaw sharawt dap kawn tsun shaga da nga sai.
Myen hte Miwa lapran Sut hpaga htingwung lam masing ni hte, Jarit mayan hta Jak magam amu Ginra masing ni hte seng nna, grau tang du lawan na matu Awng San Suu Kyi hku nna ningbaw hku shang lawm da ai ( OBOR ) komiti hpe hpaw nhtang da sai hpe mung chye lu ai.
REF: State Counselor office, BBC
Ja Tawng Na


text:
Sagaing, Hti Jaik Mare Kahtawng Uphkang Salang Yawng Bungli Pru Mat
Coronavirus ana kanu hte Thai mungdan e machyi hkrum nga ai Miwa amyusha langai hpe Anti-flu (mak hkalawng tsi) hte AIDS tsi hpan 2 hpe gayau nna tsi tsi ai hpang, ana hkyem sa wa ai lam Thai tsi du ni February praw 2 ya shani tsun ai re.
Asak 71 ning asak kung Miwa hpawmi langai hpe hkying hkum 48 laman hkyem sa hkra tsi shamai ya lu sai lam Bangkok Rajvithi tsi rung na tsidu lahkawng tsun da ai hpe Thai Bangkok Post Shiga Laika hta mu lu ai re.
Miwa mung hta mung machyi ai kaw nna mai tsai wa sai marai (328) hpe tsi rung shayu dat sai lam Miwa Xinhua shiga hta tang madun tawn ai re.
2019 na Miwa mung Wuhan mare kaw nna kap bra wa ai ndai ana hpe 2019 Novel Coronavirus ngu mying jaw da ai re.
Mungkan Hkamja Dap WHO gaw ndai ana hpe sadi maja ra ai madang rai sai lam ndau da ai hpe mu lu ai.
Dai ni du hkra Coronavirus ana kap bra ai mungdan 20, kap bra masha 14000 jan hte masha si jahpan 200 jan sai lam chye lu ai.


text:
Sagaing, Hti Jaik Mare Kahtawng Uphkang Salang Yawng Bungli Pru Mat
Manmaw-Laiza lam ntsa na Myothit, Kunglaw mare de Myen hpyendap gaw shani shagu nbungli hte sa gap ai nhtoi 4 ya du wa sai re.
Ya na zawn nbungli hte wa gap ai majaw mung shawa ni a dum nta law law hten za mat hkrum ai hpe chye lu ai.
“Ya hte laman shani shagu ngu na daram myen hpyen dap maga na ni n bung li hte gap bun ai.” nga nna ginra masha marai langai tsun ai re.
Ya na zawn Wunpawng Mungdan Shawnglawt Hpyendap KIA hpyen hpung ni nga ai shara de Myen hpyendap kaw nna nbungli hte sinat kaba hte hpawn wa gap ai majaw, Myothit, Kunglaw hkan na mung shawa ni yawng ni ya ten Nmawk hte Manmaw mare kaba de hprawng yen shang wa ai hpe mu lu ai.
Myen hpyendap shaning (30) ning daram dap jung lai wa sai Alaw Bum hpe Wunpawng Mungdan Shanglawt Hpyendap KIA kaw nna March 25 ya jahpawt daw zing la kau ai hpang, Myen hpyendap maga ya ten dai shara hpe bai madu lu na matu htim gasat majan hpaw nga ai hpe chye lu ai.
Manmaw-Myitkyina mawdaw lam nmaw ntsa hkawm sa hkawm wa mawdaw ni hku nna Myen hpyendap hpe garum ai lam n galaw na matu hte, hkawm ai shaloi mugar magap makoi ai lam n galaw na matu KIA hpyendap sadi jaw da ai hpe mung chye lu ai re.


text:
Sagaing, Hti Jaik Mare Kahtawng Uphkang Salang Yawng Bungli Pru Mat
Dum nta wa mai sai nga nna, hpyen yen ni a myit ra lam hta shinggyin na matu asuya maga galaw wa ai lam gaw shatin ai lamang sha re nga nna, hpyenyen ni tsun ai re.
Ya ten ginra nkau hta shimlum sai majaw dum nta wa mai sai rai nna, ta tut hta hpyen yen ni a myit ra lam hpe san shinggyin ya na matu hpyen yen dabang lit hkam ni hpe asuya uphkang rung kaw nna laika hte matsun da ai hpe chye lu ai.
Myen asuya hpyendap hte wunpawng mungdan shanglawt hpung KIO lapran hkam lahka nga ai gap hkat jahkring lekmat nhtu shi ai sha, dum nta wa na matu gara hku mung nmai byin ai nga nna Dalaw na hprawng yen nna, ya Jan Mai Kawng Catholic dabang hta shingbyi nga ai Srn Roi Ja tsun ai re.
Hpyen yen ladaw na wa ai majaw tinang buga htingbut htingra sum machyi na hpe tsang ai raitim, ya na mung masa kata hta dum nta n gwi wa shi ai lam Namsan yang mare na Sara Seng Hkawng tsun ai re.
Raitim, ya ten Myitkyina-Manmaw lam ntsa Nam san yang mare masha 100 jan gaw dum nta wa magang sai re.
Bai nna Dabak yang zawn lam nmaw makau mare masha ni mung dum nta wa mayu ai lam asuya hpe laika bang da ai lam chye lu ai.
“Dabak mare ni gaw shanhte nta wa mayu ai lam htinggaw 33 anhte hpe laika bang da ai. Dai majaw anhte gaw htawt sit asuya komiti bai hpaw nna, shanhte a lamu ga, arung arai jahpan ni hpe jep nna, teng ai rai yang, seng ang ai masing ni jahkrat lu na matu Jinghpaw mungdaw asuya hpang de laika bai htang ai re.” nga nna hpyen yen ni a myit ra lam hta shinggyin nga ai Waimaw Ginwang asuya uphkang salang Tun Tun Jinghpaw Shiga Dap KNG de tsun ai re.
hpyen yen ni a myit ra lam chye lu hkra dabang ni de sa du gawan na matu, asuya hte Jinghpaw hpyen yen lakawn lanawn komiti KHCC lapran lai wa sai July shata Naypyitaw bawngban hpawng hta e myit hkrum da ai re.
Raitim, ya na zawn asuya uphkang rung maga tau hkrau mying jahpan hta ai lamang ni gaw KHCC a lamang nre nga nna ningbaw Rev.Dr. Hkalam Samson tsun ai re.


text:
Sagaing, Hti Jaik Mare Kahtawng Uphkang Salang Yawng Bungli Pru Mat
Taiwan makau Miwa majan shaman hkyen nga ten, US B-2 bawm jahkrat nbungli masum hpe India Nammukdara na Diego Garcia zunlawng de sa tawn sai lam, US Indo-Pacific Command (INDOPACOM) kaw na August 13, bat Mali Ya shani, tsun shapraw dat ai.
Missouri mungdaw Whiteman Nbung Dap Daru, Masat 509 Bawm Dap na B-2 Spirit Stealth Bomber masum gaw hkying hkum 29 pyen nna, tinang Diego Garcia Hka Dap Madi Shadaw Dabang (Naval Support Facility) de Aug. 12, bat Masum hta du ai re.
Laksan Bawm Dap (Bomber Task Force) a Dap Up, Lt. Col. Christopher Conant, bat Mali Ya shani tsun ai hta, “Ndai ahkyak ai shara de bai du ai majaw anhte myit rawt hkam sha nga ga ai. (NSF) Diego Garcia kaw nna ‘INDO’ hpe US Indo-Pacific Command npu de tawn sai.” “Ndai Laksan Bawm Dap gaw anhte a Mungdan Makawp Maga Zai Ninggawn kata shamu shamawt nga ai re.Anhte a gasat atsam garang let ginra jinghku ni, ginrun mungdan ni hte anhte a kanau kana (hka dap) myit rum magam gun ni hte ganawn mazum shangang shakang lam galaw ai re.Mungkan ting kap bra ana zinli hkrum nga tim, nbung dap magam gun ni gaw (Whiteman Air Force Base hte Air Force Global Strike Command) anhte a mungdan ninggawn shatawng shada ai lam ni awngdang lu hkra, INDOPACOM hte Makawp Maga Dap (Department of Defense) hpe madi shadaw na jin jin re.”
B-2 hpe shawng e INDOPACOM ginra de hpang jahtum sa tawn da lai wa sai gaw January, 2019 hta rai nna, pyenli masum hpe Missouri kaw nna Hawaii nbung dap hta jahkrat da yu sai re.
Miwa a Dingda Miwa Panglai shara maden la bang ai sat lawat ntsa shaja hkat nga ten, India Nammukdara Diego Garcia de US B-2 sa da ai lam re. Du na bat kaw nna, Miwa hka dap (Chinese People’s Liberation Army Navy, PLAN) gaw Taiwan jarit mayan ‘panglai hku htim gasat lung wa ai hkrang’ shaman shakyang na hkyen nga ai lam chye lu ai.
Ga gadun lachyum:
INDO – Indian Ocean (Gala Nammukdara)


text:
Sagaing, Hti Jaik Mare Kahtawng Uphkang Salang Yawng Bungli Pru Mat
Ndai shata praw de, KDA ginjaw Kawnghka grupyin kaw na kani tsi hkyep hte kani galaw jak ni manu mana lu rim kau dat ai hpang, Myen hpyendap gaw hpyen n-gun kaba hte KDA ginjaw hpe sa wang zing nhtawm salang ni hpe rim tawn sai lam, ginra masha ni hku chye lu ai.
Lahta Sammung, Kutkai a sinpraw maga Kawnghka Pyitusit (KDA) ginjaw hte Loi Hkang Dapba (1) hpyendap hpe Myen hpyendap Tat-ma (99) ni sa wang zing nhtawm, KDA ginjaw salang ni hte laknak ni yawng rim zing kau sai re nga, buga masha langai ndai zawn tsun ai.
“Shanhte (Myen hpyendap) na gaw KDA hpe jahten kau mayu ai masa rai sai. Dapba (1) hpe daini (March 25) gaw wang tawn da nna hpyendap laknak ni yawng zing la kau sai da. Salang ni hpe mung tsawm ra mi rim la, dai zawn byin mat sai hku rai nga ai. Dai majaw, ya Loi Hkang, Kawnghka grup yin de mungshawa ni hpe nhku na n pru na matu, KDA ni hpe dazik n shakap na, hpyen hkying n lang sana hku matsun sai da. Dai hpe yu yang jahten kau sai rai nga ai.”
March 24 ya shani kaw nna KDA ginjaw Kawnghka hte Dapba (1) hpyendap Loi Hkang hpe Tat-ma 99 hpyen hpung ni wang tawn re lam, ginra masha ni tsun ai re.
Myen hpyendap ni gaw matut nna Wa Mung hte jarit ai KDA Dapba (2) ginra Ja Yang de hkan wang hkawm ai kaw, March 26, bat Mali Ya shani, Kokang MNDAA Dapba 211 npu Dapdung 204 hte shani pyen 1pm jan kaw nna shana jan shang ten du hkra, laja lana gasat poi byin ai nga, dai ginra masha ni tsun ai re.
Dai majan hta KDA ni Kokang maga lawm n lawm n chye lu tim Ja Yang de n lung wa na matu gaw Myen hpe KDA ni sadi jaw tawn ai lam nga ai hpe sagawn chye lu ai.
Myen hpyendap gaw Kawnghka grupyin na lu rim ai, Myen kyat billion 91 (US dollar wan $64) jan manu nga ai, kani nanghpam tsi hkyep ni hte dai nanghpam jep chyam galaw shachyaw ai arung arai ni hpe madun dan ai shiga sanglang hpawng hpe March praw 6 hta Loi Hkang kaw galaw ai re.
Dai lamang de maigan sumtsan salang rung Hpyen Dat Kasa ni, mungdan gadaga kani nanghpam pat jasan hpung ni hte shi htawn ni hpe Myen hpyendap helicopter ni hte sa woi madun sai rai nga ai.
Sa du ai maigan dat kasa ni kaw, US kaw na the United States Drug Enforcement Administration, Htai na Thailand’s Office of the Narcotics Control Board, Miwa na China’s Natoinal Narcotics Control Commission hte Australia na Australia Federal Police ni lawm ai re.
1991 ning Wunpawng Mungdan Shanglawt Hpyendap (KIA) kaw nna ga garan nhtawm Myen asuya de laknak jahkrat shang mat ai, Du kaba Mahtu Naw woi ningbaw ai, Kachin Defense Army gaw 2010 ning hta Kawnghka Pyitusit ngu mying galai wa ai wuhpung rai nga ai.
Myen hpyendap gaw KDA hpe jahtawn kau nhtawm sinat lau 10 hte Kawnghka Pyitusit hpe bai ninghtan na matu mung galaw nga ai lam chye lu ai.
Ya ten, KDA hta tara shang n-gun 3,000 daram raitim tara n shang jahpan gaw 10,000 hkawt rai na lam maram tawn ai re. Miwa amyusha ni law law mung KDA lahta tsang madang kaw nna lawu tsang du hkra shanglawm nga ai lam chye lu ai.


text:
Jinghpaw Wunpawng amyu sha ni a Yu-ngwi shing-ni ninghkring kaba langai rai nga ai, Jan. Easter Wadu Pri Lum (asak-46 ning) gaw 17 September 2011 (Mashang) ya shani hkying 2:10pm ten hta Madu Yesu kaw yup pyaw mat wa sai lam chye lu ai. Yu-ngwi ninghkring Jan Easter Wadu Pri Lum gaw Duwa Wadu Naw hte Jan. Nhkum Sing Grawng Kaw yan a kasha rai nga ai. Yu-ngwi ninghkring Easter Wadu Pri Lum gaw Slg. Wa Ndu Seng Hkum (a) Wai Yan Htun a ning-rum ningtau jan rai nna, kasha Benedit Wa Ndu Seng Mai Hkum a chyinghkai kanu re.Yu-ngwi ninghkring Easter Wadu Pri Lum gaw Sindum Sumri ngu ai mahkawn hte laga mahkawn ni law law rau amyu sha ni a masin salum hpe ka-up lai wa ai sha n-ga daini ten du hkra jum ashun ya lu ai, laklai yu-gwi ninghkring kaba langai mi rai nga ai. Yu-ngwi ninghkring Easter Wadu Pri Lum hpe 19 September 2011 (But) ya shani hkying 11:00am ten hta Myitkyina, Rada Kawng, Kahtawlik Lupding lupwa kaw makoi mayang na re lam chye lu ga ai.
1 comments
Ya na zawn Jinghpaw Yu Ngwi Ninghkring langai mi sum mat wa ai majaw myit n pyaw let hkam sha ai. N law la ai anhte myu sha Yu Ngwi Ninghkring ni hte myu sha yawng a matu sum kaba langai mi nan rai sai. Ngwi pyaw ai ja mungdan hta ning ngai nga lu u ga.


text:
Jinghpaw mung kata COVID -19 ana kap hkrum ai masha lani hte lani grau law jat wa ai majaw ginjaw ginra kata de shang wa ai shinggan masha ni hpe tsep kawp n shalai pat hkum kau sai lam Nam San Pa kun rai htinglet dabang up Du Labya Hka Li tsun ai kaw na chye lu ai.
Anhte makau grup yin ni hta ana kap hkrum ai masha lani hte lani law wa ai majaw ginjaw ginra kata de shang wa ai shinggan masha ni hpe n shalai na matu Ginjaw COVID-19 Ana Zinli Makawp Ninghkap Komiti kaw nna matsun da ai hte maren shinggan masha ni hpe tsep kawp n shalai ai sha n-ga kun rai ni hpe tsi gat nna she muklum kata shalai bang ai lam galaw ai hpe Du wa matut tsun ai.
Maisak Pa Quarantine Dabang shagyit hta mung shinggan masha ni lagu shang ai zawn re n nga hkra dabang kata volunteer ramma ni, magam gun ni hte pawng hpawm mungshawa hpyen hpung ni shani shagu masat da ai shagyit ni hte lagu shang mai ai shara ni hkan duty hkap ai lam ni ding-yang galaw nga ai re, lagu shang wa ai mungshawa ni hte magam gun kadai hpe raitim ja ja ahkyak la ai lam ni galaw sa wa na re lam mung chye lu ai.
Yi, sun sa ai mungshawa ni hpe muklum rung kaw nna masat da ai lakmat lawm ai rai yang shalai ai lam nga ai raitim Muklum kata de bai shang wa ai shaloi masat da ai Quarantine dabang hta hkamja lam masam maram hkamla shangun ai lam galaw nhtawm dum nta de bai wa shangun ai lam ni galaw ai re, hkamja lam masam maram hkamla shangun ai hta ana makawp maga tsi htu lakmat lu ai ni hpe nhtoi (5) ya masat ai hte ana makawp maga tsi htu lakmat n lu ai ni hpe nhtoi (14) ya masat nhtawm Quarantin hkamla shangun ai re lam Maisak Pa Check-Point Ningbaw Salang Kaba Hpakawn Seng Li tsun ai.
Ya aten Maisak Pa Quarantine Dabang hta lai sai ten lam n pat shi a laman du shang wa nna hkamja lam masam maram hkamla nga ai mungshawa ni marai (76) nga ai re hte malu masha hpe Ginjaw COVID-19 Ana Zinli Makawp Ninghkap Komiti kaw nna lam masan ai kata Asuya kaw nna garum jaw ai re hpe mung chye lu ai.
Munglai Hkyet shagyin hta mung jahkring jahkra Maisak Pa hte Muklum lapran hkawm sa hkawm wa galaw ai ni hpe ana makawp maga tsi htu lakmat n lawm ai ni hpe n shalai ai sha bai nhtang wa shangun ai lam ni mung galaw nga ai re lam chye lu ai.
Ya na zawn shagyit shagu hta hkawm sa hkawm wa galaw ai ni hpe jep chyoi ai lam galaw nga ai hte shinggan masha ni Muklum kata de n shang lu hkra pat hkum da ai hte maren kun rai htinglet dabang ni hta hkawm sa hkawm wa galaw ai mungshawa ni kadai n nga ai lam mung mu chye lu ai.


text:
Ningbaw: Slg. Nsang Gum San
Ningtau Ningbaw: Slg. Hkangda Brang San Awng, Jan. Jap Ja Ngai Awng
Amu Madu: Jan. Tsumhpawng Seng Raw
Ningtau Amu Madu: Slg. Hpauda Tu, Shy. Maran Htoi Jan
Sutdap Hpa-awn: Ruth Dun
Ningtau Sutdap Hpa-awn: Jan. Nhkum Lu Lu
Kunhting: Jan. Hkangda Seng Pan
Ningtau Kunhting: Slg. Sinpraw Seng Jum Awng
Sut Tam Komiti: Slg. Dauje Tu Hkum, Jan Nangzing Seng Mai, Jan Nga Ndi Seng Hkawn
Jahpan Jep: Slg. Lalaw Lum Ze
Media Lithkam: Slg. Nhkum Brang Seng
Zinlum/Kanawn Mazum Lithkam: Slg. Chyahkyi Gum Hpan
Ningtau Zinlum/Kanawn Mazum Lithkam: Slg. Htingnan La Sam
Laika hte Hkrang Shala Lithkam : Slg. Htingnan Mung Ra


text:
Sagaing, Hti Jaik Mare Kahtawng Uphkang Salang Yawng Bungli Pru Mat
Gap hkat jahkring sen n htu shi yang, maga lahkawng rim da ai bawng masha ni hpe shawng dat ya na lam hpe Myen asuya hte Dingdung Daw Daphpawm lapran, jahkrup nga dingyang naw re lam chye lu ai.
Miwa lapran tsap garum ya ai npu, Yunnan mungdaw mare daju Hkwiming (Kunming) kaw wuhpung lahkawng dat kasa ni December 15, daining hpang jahtum hku nna hkrum shaga hkat ai shaloi, Myen hpe DDD maga dai lam tang madun ai rai nga ai.
“Dai ya kade nde na rim da ai ni hpe dat ya na lam hte seng nna, matut nna n rim na lam hte seng nna re ni hpe bawngban ngut jang gaw lakmat htu na ngu tsun da ai lam nga ai. Raitim dai ya naw jahkrup taw nga ai, rai n ngut kre shi ai re,” nga nna Hkwiming zuphpawng hta lapran salang hku sa lawm ai, Myitkyina daju Peace-talk Creation Group (PCG) na Duwa Lamai Gum Ja tsun ai.
Ndai gabaw hte seng nna du na 2020 January shata hta bai wuhpung lahkawng hkrum shaga na myit hkrum da ai lam, Duwa Gum Ja tsun ai.
Lai wa sai November 28 hta sha, Nawnglut ginra Loi Paw kahtawng kaw KIA Dapdung (26) hte (44) na salang kaba langai hte magam gun yawng marai (4) hpe Myen hpyendap Hk.L.Ya masat (4), Du Jum Zaw U woi awn ai hpyen hpung kaw nna wang rim kau ai lam ni galaw ai re.
Bai nna Laiza shang wa chyinghka, Myitkyina-Manmaw lam Nam San Yang mawdaw daru kaw nna mung shanglawt magam gun ni hpe Myen hpyendap ni rim ai lam ni galaw nga ai re.
Amyusha rawt malan hpung, Wunpawng Mungdan Shanglawt Hpyendap KIA, Rahkai AA, Balawng TNLA hte Kokang MNDAA ni gaw Myen asuya-hpyendap hte gap hkat jahkring sen htu lu hkra, 2018 ning kaw nna jahkrup wa ai raitimung ya ten du hkra gaw garai n hkrum shi ai re.


text:
Sagaing, Hti Jaik Mare Kahtawng Uphkang Salang Yawng Bungli Pru Mat
MMA Middle Weight Championship Ninggang gashun shingjawng poi a matu kalang bai myit hkrum masat shagrin dat sai lam Nsang Awng La tsun ai re.
Lai wa sai February praw 7, Indonesia mungdan Jakarta mare kaba e shingjawng ai One Championship poi hta Brazil amyusha Leandro Ataides hpe Reiner de Ridder dang kau ai re.
Dai poi hta dang ai Netherland mungmasha Reiner hte Middle Weight Champion ninggang makawp maga shingjawng poi a matu hkap la sai lam, Awng La February 12 ya shani shi a Facebook hta ndau dat ai hpe mu lu ai.
“Reiner de Ridder gaw ginsup ningma lu da ai majaw ngai hte shingjawng na kadai mahtang rai na hpe nchye shi tim, hpa nra ai. Ndai Champion ninggang makawp ginsup poi lamang gaw grai yu pyaw ai lamang langai rai na hpe ga sadi jaw ai” nga nna tsun da ai re.
Reiner gaw asak 29 ning Netherlands amyusha rai nna, Nsang Awng La gaw asak 34 ning Jinghpaw Wunpawng amyusha rai nga ai.
MMA ginsup lamang labau hta, Reiner htwi shingjawng Poi 12 lang rai nna, sum ai poi nnga ai lam chye lu ai. Nsang Awng La a htwi shingjawng poi 36 hta 26 lang dang nna, 10 lang sum da ai re.
Awng La gaw lai wa sai October 13 ya shana Japan e galaw ai Light Heavy Weight shingjawng lamang hta Philippine amyusha Bradon vera hpe dang kau ai hpang, ya kalang bai htwi shingjawng na poi lamang mung rai nga ai.


text:
Masha law malawng shat ma ai hpang kalangta yup galeng mat ai ni nga ai. Nkau gaw yupku ntsa bawhkum shatsaw tawn nna galeng let TV, Video ni yu chyai ai ni nga ai. Ning re galaw man ai akyang ni gaw, aten na wa jang hkamjalam hta ahtu hkra ai lam ni byin wa chye ai.
Shat sha ma ai hpang n galaw ging ai bungli nkau ni nga ai, dai lam ni anhte galoi mung sadi tawn lu yang kaja na re. Dai zawn n galaw ging ai bungli manga daram hpe maram yu yu ga.
(1) Yup galeng ai:- Shat sha ma ai hte anhte a hkumhkrang hpe kalangta yup galeng tawn ya jang, shatkan kata shatkan rin ai lamang ni hta n manu n magu byin wa ai majaw, shatkan atsawm n rin lu ai. Shatkan kata lusha ni yat wa ai hte nbung chayat ni byin wa ai (bloating), shatkan shabung wa na, yup n pyaw, nga n pyaw dum wa ai. Hpa majaw nga yang, shatkan kata yat mahkawng taw nga ai lusha ni gaw shana tup shatkan kata de n ji n mu, nbung gumdin ni tai nna mahkawng mat nna shara shagu de ahtu agawng wam mat ai majaw, shatkan kaprep kahtet ai lam ni byin wa ai. Salum ana lu ai ni a matu grau sadi ra ai, hkumhkrang kata Gastric Acid nau law wa jang Heart Attack byin na grai loi ai. Dai majaw yup ra shang na nga yang, shat sha ma ai hpang n law htum hkying hkum mi hpang shang yang kaja ai.
(2) Malut hkayawm lu ai:- Salik malut hkayawm lu ai ni, sha ma ai hpang malut hkayawm lu mayu yang, n law htum hky
ing hkum mi jan daram la ya u. Sha ma ai hpang kalangta malut lu ya ai lam gaw, shatkan rin ai lamang hta pru shang ya ra ai hkumhkrang a OXYGEN ni hpe dingbai dingna jaw ai tai nga ai. Shingrai, sh’gre (Nicotine) gayau mat sai OXYGEN gaw cancer ana shabyin ya lu ai CARCINOGEN ngu ai n kaja ai nbung nsa de gale mat nna hkumhkrang hta ana ahkya shabyin ya lu ai. Dai hta sha n-ga, malut hkayawm ni hta shagre (Nicotine) dat grai law ai majaw tinang kade mumu maimai sha bang ai lusha ni raitim, kan kata na lusha ni yawng Nicotine gayau ai lusha ni tai mat nna hkamjalam a matu gung dat labu kaba tai mat ai. Sha ma ai hpang kalangta malut hkayawm lu ya ai lam gaw, kalangta malut hkayawm si (10) a Nicotine n-gun hpe gayau lu da ai hte maren sha rai nga ai. Ning re ai majaw, shatkan kata manghkang amyumyu byin wa chye ai rai nna, sin salum sinwawp ni hta mung ana ahkya amyumyu ni byin na grai loi ai. Dai majaw sha ma ai hte malut hkayawm kalangta nmai lu ya ai. Lu na rai jang, n law htum hkying hkum mi chyen daram la u. Shat sha nga ai ten, shingnrai sha ma ai hte kalangta malut hkayawm lu ai lam gaw, tinang hkum sha nrai, makau grupyin manaw manang ni hpe mung grai dingbai dingna jaw ai tai nga ai. Makau grupyin hpe mung hkamjalam hta ahtu hkra shangun nga ai re. Tinang a shinggyim ngasat ngasa madang hpe mung madun nga ai tai nga ai.
Kaga langai gaw, sha ma ai hte kalangta wa (tooth) nmai htu kashin ai. Anhte shani shagu lang ai Colgate, Pepsodent hte company kaw na dut shabra nga ai wa htu tsi amyumyu ni hta Chemical dat (Sodium Lauryl Sulfate, Carcinogenic, Caustic soda) ni lawm nga ai. Rai yang, anhte sha ma ai hte anhte a n-gup, lusha hkang hta, lusha hta rawng ai dat (acid, fats, iron, protein, carbohydrates amyumyu) ni gaw n-gup kaw naw hkang kap taw nga ai hpe, kalangta wa htu tsi kaw lawm ai Chemical dat (Sodium Lauryl Sulfate, Carcinogenic) ni arut gayau dat jang, wa (tooth) a matu n-kaja ai, hkumhkrang kraw kata hta mung machyi makaw byin wa chye ai. Dai majaw sha ma ai hte nlaw htum minute 10, 20 a hpang she wa htu mai ai. Madang nga sai munghdan masha nkau mi gaw Colgate, Pepsodent ni kadai nau lang ai. Kaga tsi hpun, tsi
ru, hpun lakying ni hpe wa htu hkinlang hku lang chye ma ai.
(3) Namsi atawng apa sha ai:- Lahta e mung grai tsun lai wa sai. Lusha shagu a shatkan rin ai Enzymes dat n-bung ai. Shatkan rin ai shaloi namsi namsaw ni hpe hkap la lu ai Enzymes dat kaga ga re. Namsi ni hta jumdwi dat (fructose)lawm ai majaw, shat lusha hta shatkan rin ai loi na ai. Dai majaw namsi namsaw ni hpe shat garai n sha ai shawng daw shatkan kaman hta sha ya yang kaja ai. Namsi sha ngut ai minute 30 daram hpang she shat sha yang kaja ai. Shatkan kaman hta sha ai namsi namsaw ni gaw hkumhkrang hta ra nga ai n-gun sai shan de atsawm wa lu ai. Raitim sha ma ai hte kalangta namsi atawng apa sha ya jang, shatkan rin ai lamang hta dingbai dingna byin chye ai majaw, shatkan masin salum ni hta kahtet kamawt kaprep ai lam ni byin wa chye ai.
(4) Hkashin ai:- Sha ma ai hte kalangta hkashin ya jang, hkumhkrang, lagaw, lata ni hta sai lam hkawmsa n-gun grau law wa ai rai nna, shatkan maga de sai lam n-gun dat ai yawm wa ai majaw, shatkan rin ai lamang hta dingbai dingna byin nna, shatkan atsawm n rin lu ai majaw, kan kata machyi makaw ni byin wa chye ai.
(5) Hpalap, Coffee lu ai:- Hpalap, Coffee ni hta TANNIC ACID ngu ai dat lawm nga ai. Anhte a shat m’lu m’sha ni hta mung dat amyumyu (protein, carbohydrates, fats…etc) lawm nga ai hta IRON (hpri dat) dat mung lawm nga ai re. Sha ma ai hte kalangta Hpalap, Coffee ni lu dat ya jang, anhte a shat lusha na Protein dat hte Iron dat ni hta TANNIC ACID gayau mat nna hkumhkrang kata n kaja ai dat ni byin wa ai.
Sha ma ai hte Hpalap, Coffe gayau lu ai akyu gaw, TANNIC ACID a majaw, anhte sha nga ai shat m’lu m’sha ni kaw na hkumhkrang de wa ra ai IRON dat hpe tsalam shadang 87% ninghkap kau ya nga ai. Shingnrai, 87% IRON dat hpe anhte hkumhkrang kaw na shayawm kau ya nga ai. Hkumhkrang hta IRON dat galoi shagu yawm wa nga jang, hkumhkrang myiman nsam ni hta sai n rawng ai zawn asit awat rai wa ai (Anaemia), shat lusha sha na myit nau n sharawng wa ai (poor appetite), lagaw lata ni kalang lang lagyi wa ai (cold feet and hands), pu ba, baw sin, akya shala hkam
sha wa ai, hkumhkrang hpyi nsam ni asit awat byin wa ai. Dai majaw sha ma ai hpang kalangta Coffee, Hpalap, Malut hkayawm ni nmai lusha ya ai.


text:
Video Playlist
Yehowa A Tsawra Myit Hte Dagam Da Ai Ga Shaka
Kaning rai nme law, nang gaw na a Karai Kasang Yehowa a matu chyoi pra ai amyu rai nga ndai: na a Karai Kasang Yehowa madu ging ai amyu shatai na nga, ga ntsa ting na masha amyu ni hta na, shi nang hpe lata la nit dai.
Nanhte masha amyu gale mahkra hta nanhte grau law ai majaw nang hpe Yehowa nja nna lata la ndai n rai: amyu gale mahkra hta nanhte garau kaji nga myit dai.
Yehowa nanhte hpe tsawra ai majaw mung, na nji nwa ni hpe dagam da ai ga shaka shatup mayu wu ai majaw mung, nang yamnga ai Egutu mung na hkawhkm Hpara-u a lata na, shi a n-gun ja ai lata hte nang hpe hkye la nna woi wa nit dai.Dai rai nna, na a Karai Kasang Yehowa gaw Karai Kasang rai nga ai chye nga u: shi gaw kangka re ai Karai Wa, shi hpe tsawra ai hte shi a hkangda ai ga hkan nang ai ni hpe prat hkying mun du hkra ga shaka shagrin nga nna matsan dum ai myit madun ai Karai Wa;shi hpe ndawng ai ni e gaw jahten kau na nga, shanhte a man pa ari jaw ai Karai Wa rai nga ai: shi hpe ndawng ai wa e agam ai myit n rawng ai sha, dai wa hpe man pa ari jaw na wu ai.
Dai re ai majaw, dai ni ngai nang hpe tawn da ya ai hkangda ai ga, matsun maroi ga hte dawdan ai tara hpe shatsup lu hkra hkan nga na rai ndai.


text:
RVA Jinghpaw Nsen Shapoi Dap
Radio Veritas Asia nsen shapoi dap kaw nna myu sha ga law law the nsen shapoi nga ai hta RVA Jinghpaw Nsen Shapoi Dap gaw Myanmar mung dan Jing hpaw mung daw hta shanu nga ai wun pawng sha ni hpang de madung da nna shapoi ya nga ai nsen shapoi dap rai nga ai. Wun pawng sha ni gaw madung hku nna Myanmar mung dan Jinghpaw mung daw hta shanu nga ai myu baw sang ni rai ma ai rai tim, Mi wa gun san mung dan, Thai, India hte kaga mung kan mung dan shara shagu hkan mung chyam bra nga pra nga ma ai.
Myanmar mung dan gaw Buddha makam masham hpe hkap la hkam sham ai ni malawng maga shanu nga ai mung dan rai nga ai majaw Karai Kasang a mungga hpe hkap na la na matu yak la nga ai. Sasana majen je ai jau ma ma ni aloi sha ndu lu ai tsaw tsan ai bum ga hkan shanu nga ai myu sha ni hku nna Karai Kasang a mungga hpe na la lu na matu grau nna pyi yak la nga ai. Karai Kasang a mungga hpe hkap la mayu ai ni law law nga nga ma ai rai tim buga hta magam gun ai jau ma ma magam gun ni nlaw ai majaw mung hkawm wa hkawm sa yak hkak ai the prat dep matut mahkai arung arai ni nnga ai a majaw mung Karai Karai Kasang a mungga hpe tang du hkra hkaw tsun shachyam shabra ai lam ni n galaw lu ai rai nga ai.
Ndai zawn re ai masa hta RVA Jinghaw Nsen Shapoi dap kaw nna wun pawng sha ni hpang de Karai Kasang a teng man mungga hpe lani mi hta lahkawng lang shapoi ya nga ai rai nga ai. “Radio nsen shapoi dap ni law law nga ai hta na, Myu sha ni hpe makam masham sharin ya ai, shing gyim tsawm htap nga sat nga sa lam ni hpe sharin ya ai, rawt jat bawng ring galu kaba wa hkra garum ya nga ai gaw ndai RVA Jinghpaw Nsen Shapoi Dap chyu sha re” nga nna lai wa sai 2001 ning Myitkyina mare hta galaw lai wa ai RVA shiga madat ai ni the hkrum zup hpawng hta Wasaradaw Pawlu Zing Htung Grawng tsun lai wa yu ai.
RVA Jinghpaw Nsen Shapoi Dap kaw nna shani shagu Myanmar mung gin dai ahkying jahpawt hkying 6 kaw nna 6:30 shana maga de hkying 7 kaw nna 7: 30 lani mi hta lahkawng lang nsen shapoi nga ga ai rai nga ai. Jahpawt daw shapoi ya nga ai meter band gaw 31 MHZ 9.545 hta rai nna shana maga na gaw meter band 19 MHZ 15.225 hta rai nga ai.
Labau (History)
RVA nsen shapoi dap hta jinghpaw ga hta nsen shapoi lu na matu shakut lajang ya lai wa ai gaw Columban jau Wa Jau Murphy rai nga ai. Wa Jau Murphy gaw Myanmar mung dan, Jinghpaw mung daw, Manmaw mare hta 8 ning nga nna sasana galaw lai yu ai jau rai nga ai. Ndai zawn rai jinghpaw mung daw hta 8 ning sasana magam gun hpai ngut ai hpang Wa Jau Murphy gaw Vatican TV ngu ai hkrang mu sen na hta Vatican radio lamang ni a lit hkam jau hku nna lit jaw hkrum lai wa ai. Ndai gaw RVA jinghpaw nsen shapoi dap byin tai wa na lam a npawt nan rai nga ai. Jinghpaw mung daw hta shanu nga ai wun pawng sha ni hte Wa Jau Murphy a lapran myit dun tsawra hkat ai Wa Jau Murphy a tsawra myit kaba gaw Radio Veritas Asia nsen shapoi dap hta Jinghpaw ga the nsen shapoi lu na lam hpe byin pru shangun lai wa sai rai nga ai.
Myu sha ga the kabu gara ai shiga shapoi lu na Wa Jau Murphy a yaw shada myit mada ai lam hpe dai shaloi na Myitkyina ginwang up saradaw rai nga ai Wa saradaw John How the bawng ban lai wa ai. Wa Jau Murphy the Wa saradaw John How yan myit hkrum lai wa ai the rau ndai nsen shapoi na masing hpe Myanmar mung dan na saradaw ni a madi shadaw ai lam hpe lu la na matu Wa Jau Murphy, Wa saradaw How the Wa saradaw Pawlu Zing Htung Grawng ni shakut lai wa ma ai. Myanmar mung dan saradaw ni a madi shadaw ai hpe lu la ai the rau myu sha ga the nsen shapoi lu na tang shawn ai laika hpe dai shaloi na Philippines mung dan Kawhtawlik nawku hpung a ning baw rai nga ai Cardinal Sin hpang de shaloi dat ai. Tang shawn laika hpe Cardinal sin hkap la myit hkrum ya lai wa ai the rau Myanmar mung dan hte thing bu mung dan ni rai nga ai Miwa gum san mung dan, India hte Thai mung dan ni de nsen shapoi hpang wa sai rai nga ai. Ndai labau shang nhtoi gaw 1982 ning August shata 20 ya shani rai nga ai.


text:
Sagaing, Hti Jaik Mare Kahtawng Uphkang Salang Yawng Bungli Pru Mat
N gap hkat ai loi na ten, kalang bai Myen asuya dap hte Wunpawng Mungdan Shanglawt Dap (KIA) lapran Lahta Sammung Layan Kawng kaw June 6, bat Kru Ya shana hkying 7 jan kaw nna numdaw 2-lang gap hkat wa sai hpe KIA tsun shagrin ai.
KIA Dapba (6) kata na Dapdung (9) hpyen hpung ni nga ai Muse ginwang Htan Hpa Bum, Layan Kawng de Myen hpyen hpung langai lung wa ai majaw shana gasat gala lam byin wa ai rai nga ai.
“E… dai Hu Hpyet maga kaw na lung wa ai Myen ni gaw… Shanhte Myen ni dai kaw na lung wa ai gaw dung 9 ni na ai majaw sa hkap sin taw ai kaw Myen ni shawng lung wa na dai kaw gasat poi numdaw lahkawng lang byin ai. Ya gaw bai zim taw sai” nga nna KIA Dapba (6) hpyendu langai Bat Kru Ya shana majan ngut ai hpang tsun ai re.
Myen hpyen hpung a dap mying n chye tim, ya ten dai ginra hkan e hpyen masa shamu shamawt hkawm nga ai gaw Tat-ma (88) hte (99) ni re nga nna ginra masha ni tsun ai re.
Gasat gala zim ai hpang, Myen hpyendap maga si hkala nga n nga n chye lu tim tinang KIA maga gaw kadai hpa n byin ai nga, lahta na KIA hpyendu wa tsun ai.
Mungdan kata COVID-19 mungkan ana zinli makawp ninghkap ladaw, jahten sharun hpung ngu masat ai Rahkai AA ni nga ai ginra hta lai, ngam ai amyusha rawt malan hpung ni nga ai ginra ma hkra kaw August shata htum du hkra majan jahkring tawn ai nga, May 9 nhtoi hte tatmadaw ndau tawn ai re.
Raitimung Lahta Sammung e Dingdung Daw Daphpawm hpung mali hta na, KIA jinghkap dap Balawng TNLA hte Kokang MNDAA, ni gaw Myen asuya dap a hkan tam htu gasat hkrum nga ai masa re majaw shani shagu ngu na majan byin nga ai re.


text:
Kachin Baptist Convention ( KBC ) a Ningbaw Rev. Dr. Hkalam Samson hku nna 2018 ning Nov shata 13 ya shana daw daram hta shi a Facebook account kaw nna, Kachin Ningbaw Ningla ni hpang de lajin dat ai ga matsun langai hpe ka mara ai hpe chye lu ai. Dai ga yan gaw:
■Myen Mung shanglawt lu ai hpang mungdan ginchyum chyat mat ai ten anhte Kachin ningbaw ningla ni nau myitsu mat ai majaw daini ndai zawn jamjau nga saga ai.
■Myen mungdan hpe lahkawng lang naw bai asak jahkrung ya nhtawm anhte myu sha ni matut jamjau na hpe gaw hkum galaw manu law, lajin dat ai.
Sara kaba a matsun ga gaw, Jinghpaw mungdaw Laiza Muklum kaw galaw nga ai 2 lang na Amyu Sha lam masan bawng ban hpawng hte ang taw ai majaw, ndai zuphpawng hta na Kachin ningbaw ningla ni hpe lajin ai ngu hpe mung mai maram nga ai.
2 Lang na Amyu Sha Lam Masan Bawng ban hpawng ————————————————————–
2 lang na Amyu sha lam masan bawng ban hpawng gaw 2018 ning Nov 13 ya shani hta galaw ngut sai, zuphpawng hta lamu ga hte seng policy, sut nhprang rai hte seng ai policy ni hpe shagrin da lu sai lam hpe mung chye lu nna, myu shayi hte seng ai policy hpe mung matut lajang sa wa na matu myit hkrum sai.
Dai sha n’ga sumtang tang madun ai lam ni, IDPs ai hte seng ai lam ni, Myen ni a hpyen dap langai sha tai na lam ni, Munghpawm Myen mungdan kaw nna garan n’pru na ngu ai mung masa hte seng ai lam kaba ni hpe bawng ban ai hpe mung chye lu ai.
Myen Mung Masa Mayak —————————–
Maga mi hku bai yu ga nga jang, ndai aten hta, Myen mung a mung masa grai yak nga ai aten de du nga ai, NCA ta masat htu dai ai, KNU hte RCSS ni hku nna, NCA a lam gaw ningra ai lam ni nga wa ai majaw, NCA hte seng ai zuhpawng ni hpe grai nlung ai sha gang hkring da na matu ndau wa sai. Dai sha n’ga mungkan hku nna mung, Rohingya, Kachin hte Sam ni ntsa Genocide hte War Crime tawt lai ai majaw, Myen hpyen du ni hpe ICC de ahkyak la na lajang nga ai majaw, Myen mung a mung masa gaw grai yak ai ten du nga sai.
Mung Masa Nhkye Na ————————–
Dai hpe atsawm yu maram nna, Kachin myu sha ni hpe jaw ai mung masa hte woi awn sa lu na matu Kachin Ningbaw ningla ni hpe Sara Kaba hku nna, lajin ai lam re ngu mu mada ai. Tsun ga nga jang yak nga ai Myen hpe anhte kalang bai nhkye hkrup na matu lajin Sai hku re.
Matsing: Ndai shiga gaw Sara kaba Rev. Dr. Hkalam Samson a lajin ai ga hpe hta la nna, byin nga ai mung masa ni hpe lakap nna kalang bai ka jahpra ai majaw, dut dang ra ai lam ni nga wa jang laika ka ai wa hta sha lit nga ai.
REF: Rev. Dr. Hkalam Samson, Shawng Lam shiga
Ja Tawng Naw


text:
Sagaing, Hti Jaik Mare Kahtawng Uphkang Salang Yawng Bungli Pru Mat
Jinghpaw mungdaw sinpraw, Myen-Miwa ga jarit pru-shang lam, KIO COVID-19 ana jep shagyit hpe, Loije Myen asuya dap gaw June 22, bat Langai Ya shani, hpyen hpung hte sa zing hpya jahten kau ya sai re.
Ndai shagyit hta, KIO hkamja dap magam gun ni hte mungmasha tsi magam gun ni nga nna, lai hprang pru-shang masha ni hpe COVID-19, Coronavirus ana kap n kap tsi jep ya ai lam hpe, lai wa sai March shata daram kaw nna galaw nga ai rai nga ai.
“Nang, Loije hte Lana Zup lapran kaw Miwa mung hku nna, nang Nba Pa maga de rap ai lam langai na hka mahkrai gate (shagyit) kaw re. Hkamja dap masha ni dai kaw sa nga ri nga ai. Re yang she, daini (June 22) gaw, nang Loije kaw na Myen ni sa na sa dawm kau, yawng sa run kabai kau ya ma ai,” nga nna shimlam tsang ra ai majaw mying n tsun mayu ai ginra masha langai tsun ai.
Myen mung aten, jahpawt daw hkying 9:30am daram hta Myen hpyen ni ya na zawn galaw nna dai shagyit kaw shana maga du hkra wa nga ai ten, Nba Pa de na lung wa ai KIA Dung (1) hpyen hpung du na mahka bai htingnut ya ai re.
“Myen ni, hpyen hpung hku sa nna sa jahten kau ya ai majaw, htaw KIA Dung (1) na hpyenla ni mung, marai manga kru shi daram lung wa, shana daw de, dai kaw Myen ni gaw shani ting wa nga kau da na htaw ra (Dung 1) ni du n du rai ten hta, bai wa mat ai da”, nga nna lahta na salang wa tsun ai.
Dai shani ganoi ganoi gap hkat wa ai hpang, matut nna hpyen masa jahta hkat ai masa naw re lam sagawn chye lu ai.
Ndai June hta praw kaw nna, Lahta Sammung, Muse hte Kutkai ginwang lahkawng kata KIA dap daju ni hpe Myen hpyen ni sa htim gasat ai lam ni, ndai bat du hkra, galaw nga ai re.
Mungdan kata COVID-19 ana zinli makawp ninghkap lamang galaw nga ai ladaw, May (10) kaw nna August (31) du hkra, jahten sharun hpung ngu masat ai, Rahkai AA hte byin ai majan hta lai, ngam ai rawt malan ginra ma hkra gaw, majan jahkring ai nga nna tatmadaw Myen hpyendap gaw May (9) ya shani ndau sai re.
Myen hpyendap maga, Lahta Sammung e “ginra jasan” galaw ai shaloi KIA hte hkrum katut gap hkat hkat re ai masa she re nga, tsun timung, teng sha gaw masing nga nga hte “htim gasat majan” galaw wa ai re nga nna, Laiza KIO Shiga Magam Dap lithkam Du Kaba Nhpang Naw Bu tsun ai re.


text:
Sagaing, Hti Jaik Mare Kahtawng Uphkang Salang Yawng Bungli Pru Mat
American Gumsan magam Slg. Donald Trump hte hkrum shaga ai Jinghpaw Wunpawng Hkalup Hpung Ginjaw KBC ningbaw Rev.Dr. Hkalam Samson hpe ahkyak la na matu Myen hpyendu langai kaw nna tara jewat da ai lam chye lu ai.
Myen hpyendap dingdung daw daju M.P.Hk na Dukaba Than Htike, Myitkyina ginwang tara rung hta August 26 ya shani tara jewat da ai re.
Facebook ntsa bra nga ai laika hta ‘July 18 ya shani American gumsan magam Slg. Donald Trump hte hkrum ai shaloi tsun ai ga si ni hpe World News Now facebook hta shapoi da ai hpe mu ai majaw ahkyak la ya na matu’ nga nna shawk da ai hpe mu lu ai.
Mungkan mungdan 17 na tsin yam hkrum sha ai makam masham ningbaw marai 27 hte American Gumsan magam Donald Trump hkrum ai ten, ‘Myen hpyendap gaw Myen mung kata hkristan ni hpe roi rip zingri ai lam’ Sara Kaba Rev.Dr. Hkalam Samson tsun mat wa ai re.
Ndai tara jewat da ai lam hte seng nna matut jep gying, n jep gying hpe September praw 9 ya shani she mahtai chye lu na re lam mu lu ai.


text:
- 7 Majan (7 Stars)
Wunpawng mungdan shanglawt hpung ngu ai paw pru na matu shawng ningnan 1957ning htum maga de lana mi na simsa la ai yuptung hpawa aten sumsing lamu na 7 majan hte rau Yangone Dakasu na ramma Brang tsawm marai (7)re ai paw pru wa ai hpe chye lu ai.
Ndai wunpawng Brang tsawm marai 7 hpung ni hpe 7 majan (7 Stars) hpung ni mung ngu ma ai.Ndai 7 Majan Hpung ni gaw Myen amyu kaba lailen amyu hpan hkum hku dang sha dip sha ai hpe ndang hkam sharang wa ai majaw laknak lang rawt malan hpung hpaw na matu tau shajin ai hpung rai nga ai.
Ndai 7stars hpung hta shanglawm ai ni gaw,
1.Shadang Salaw Lahtaw Zau Tu (Ningbaw)
2.Shadang Hpauyu Tu Lum
3.Shadang Pungshwi Zau Seng
4.Shadang Nahpaw Gun Jawng
5.Shadang Mali Zup Zau Mai
6.Shadang Malang Shawng
7.Shadang Hkangda Brang Gam ni rai ma ai.
2.Shangai Wa Sai KIO
Wunpawng Amyusha ni hpe dip da gamyet da hkrum ai kaw na woi shalawt lu ai hte shanglawt ai ninghtoi de woi awn sa wa lu na matu, 1960 ning October (25)ya shani Lasho mare kaw myutsaw ramma du salang ni marai (14) shanglawm ai Komiti langai hpaw ninghtan dat ma ai.
Dai Komiti hpe mung Wunpawng Mungdan Shanglawt Hpung(KIO Kachin Independence Organization)ngu nna shingteng amying jaw ai the ninghtoi 25/Oct/1960 hpe KIO Masat Ninghtoi ngu masat shagrin da sai.
3.Wunpawng Mungdan Shanglawt Kongsi
Ninghtoi 1961 ning January (15)ya shani Du Wa Salaw Zau Seng gaw Lashu mare kaw Myutsaw ramma du salang marai (5) hpe zuphpawng woi galaw nna, Wunpawng mungdan Shanglawt Kongsi (KIC Kachin Independence Council) hpe hpaw masat shagrin da sai.
Dai Shawng nnan na Kongsi Slg ni gaw,
1.Du Wa Salaw Lahtaw Zau Seng
2.Du Wa Salaw Lahtaw Zau Tu
3.Lamung Tu Jai
4.Lama La Ring
5.Dumhpau Gawng ni rai nga ma ai.
4.Rawt Malan Ninghtoi
Du Wa Salaw Lahtaw Zau Seng gaw 1961ning January (15)ya shani hpaw ninghtan dat sai Wunpawng mungdan shanglawt Kongsi hpe 1961ning February praw 5ya shani Lashu mare kaw shawng nnan lang na KIC Zuphpawng woi galaw nna dai zuphpawng hta;-
1.Wunpawng mungdan Gumsan Mungdan gaw gap na lam
2.Laknak lang hpyendap (makawp maga dap) hpaw shabawn na nmatu dawdan ma ai hte dai zuphpawng ninghtoi February praw (5) ya hpe Rawt Malan Ninghtoi ngu masat shagrin dat sai.
5.Gumhpraw Dum Zing
Wunpawng mungdan Shanglawt bungli hpang sa wa na matu Du Wa Salaw Lahtaw Zau Seng gaw kanau Salaw Lahtaw Zau Tu hpe Lashu gumhpraw dum na gumhpraw sa shaw gun na matsun sai hte maren, 1961 ning March praw 7ya jahpawt hkying 8:00Am ten, Pyada ni sin nga ai lata kaw nan sa zing madu la lu ma ai.
6.KIA Hpyendap
Wunpawng mungdan hte Amyusha ni hpe makawp maga na Shanglawt Hpyendap (KIA Kachin Independence Army) hpe 1961 ning March (26)ya shani hpaw shabawn hkrang shapraw dat sai.KIA hpyendap hpaw dat ai hte Lt.Col Zau Tu hpung ni gaw May (18)ya shani Nam Maw Mung Len gat mare kaw Myen hpyen ni hte gap hkat ai Myen hpyen ni marai (4)si ai.Tinang maga Sgt. Cik Galau Zau Lum hte Cpl Lamung La (Section Commander) yan gaw mungdan hte amyusha ni a matu (Shawng ningnan majan poi hta ) asak ap nawng mat wa sai rai.
7.Maw Hke Hka
Wunpawng Amyusha ni prat ban hte ban galaw hkrat wa ai makam masham htunghking langai mi rai nga ai Magam bungli hta shangang shakang ya ai Ga Sadi Maw Hke Hka ai lam hpe Du Kaba Salaw Lahtaw Zau Tu hte Du Kaba Lamung Tu Jai yan woi awn nna 1962ning January shata 10ya shani Nba Pa Salang Kahtawng kaw galaw hpang ai kaw na Wunpawng mungdan ting Maw Hke Sakse (Hka) ai lam hpe galaw lai wa saga ai.
8.Mungdan Dawng Hkawn Sharawt Sai
Daini Wunpawng Amyusha ni hkungga lara galaw hkam la nga ai Wunpawng mungdan hte Amyusha ni a dawng hkawn hpe 1962ning December (24)ya jahpawt manap 6:00Am aten Wa La Manhkaw Hka Hpawk Camp kaw tara shang sharawt dat lu sai.Ndai Amyusha dawng hkawn a npu e Wunpawng amyusha ni yawng gahkyin gumdin nga ga.
9.Myen Hpyen Asuya Hte KIO Simsa Lam Ginrat
- 1963 ning August shata hta kalang
- 1972 ning June shata hta kalang
- 1980-1981 ning hta kalang
- 1992-1994 ning kaw kalang Myen hpyen asuya hte simsa lam tam ginrat ai lam galaw lai wa masai.Raitim Myen HPyen Asuya wa gaw Annau ni ra sharawng hpyi shawn ai hpe tsep kawp nmyit ya ai majaw ya aten du hkra naw nut hkat nga ra ga ai.
10.Malap Kau Nmai
Wunpawng Mungdan Shanglawt Hpung hte Myen Hpyen Asuya gaw, 1994ning February (24)ya shani lahkawng maga jawm myit hkrum ai hte Myit hkrum ga sadi laika hta lahkawng maga na Dat Kasa Slg ni (3) Hpra ta masat jawm ka da nna gap hkat jahkring ai hpe mu lu ai.
Shingrai 13ning ting gap hkat jahkring tawn ai hpang dai myit hkrum ga sadi masat laika hpe ahkyak nshatai ai sha yuk jahtuk manai makai re ai myit jasat hte Wunpawng mungdan shanglawt hpung a ntsa sadi run, Myit hkrum ga sadi laika hpe Myen hpyen asuya shi hku nna jahten kau sai rai nga ai.Myit hkrum ga sadi laika hpe jahten sharun kau sai sha n-ga 2011ning June shata praw (9)ya jahpawt myi hprim naw rai yang tara shang hpaw tawn ai Sang Gang Kyit Hkai Rung hpe Hpyen wa gaw Akajawng sha shang htim gasat ai hpe galaw sai rai nu ai.
Dai Sang Gang Kyit Hkai Rung hta bungli ang ai Gyi Gamaw Ying Chyang hpe mung rim gyit zingri sat kau ai sha n-ga, Nsoi nsa nrawng mat sai moi mang hpe achyen achyan rai gahtam atawk, shingyim myit tsep kawp nrawng ai hku zingri sat kau ya masai.
Matut nna mungdan kata na dinghku majan she rai tim mungkan majan madang laja lana htim gasat wa ai hpe Wunpawng amyusha ni hte Wunpawng mungdan sha ni daini du hkra hkrum katut sha nga ga ai re.Ya daini du hkra hkamjan lu ai gaw Sumsing Lamu de na hpan wa ningsang chye wa ningchyang Yehowa Karai Kasang a chyeju nan rai nga ai.Dai majaw Karai wa a chyeju hpe shakawn let Anhte A Awng Padang Yehowa Karai Kasang Hpang de akyuhpyi hpyi shawn dingyang rai ga.
Wunpawng Mungdan Shanglawt Hpung hte Myen mung asuya gaw gap hkat jahkring tawn nna mung masa jahta ga nga 1994ning February (24)ya shani sakse sakgan hte hkrak myit hkrum ga sadi laika ka hkat ai shaning (17) ning ting na mat ai hpang ya na zawn sadi run kau nna tinang tara shang hpaw da ai Sang Gang Kyit Hkai rung hpe akajawng sha maja sa htim wang gap ai kaw na bai hpang wa ai majan rai nga ai hta sha n-ga Anhte a Myutsaw share ninghkringGyi Gamaw Ying Chyang hpe myen hpyen ni matse labye myit jasat hte zingri sat kau ai hpe Wunpawng Annau ni a Prat Ban hte ban maroi nni masin nsi, malap kau nmai ai labau rai nga saga ai.
Amyu a magam hta,
Uma Zai


text:
Sagaing, Hti Jaik Mare Kahtawng Uphkang Salang Yawng Bungli Pru Mat
Ramma hte mung masa lam hte seng nna hkaw tsun hpawng hpe Kachin State People’s Party KSPP ramma dap ni woi awn let, Myitkyina e October 11 ya shani galaw wa sai.
Jinghpaw ramma ni shara mi hta chyawm nna n gun gahkyin let, mung masa lam ningmu jahpaw mayu ai majaw ya na zawn lamang ni galaw ai re nga nna, KSPP ramma dap na Sara Jan Khone ndai zawn tsun ai re.
“Nawku hpung ningbaw ni, htunghking hpung ni, CSO ni blessing jaw ai ndai kaw anhte wa mahkawng lu sai re majaw, ramma ni a matu zupra byin wa ai. Ndai kaw ramma law law rai wa sai nga yang, anhte mungmasa myi hpaw hprang wa yang uphkang ai ahkaw ahkang anhte kaw du wa na re.” nga nna tsun mat wa ai re.
Wanglu wanglang tsun shaga lu na ahkang (Freedom of Expression), Ramma hte Federal masa ( Youth and Federal), Makam masham wanglu wanglang byin ai lam (Religious Freedom), Ramma hte mung masa (Youth and Politics) ngu ai gabaw ni hpe hkaw tsun dan mat wa ai re.
Wanglu wanglang tsun na ahkang nlu yang, Democracy hte n htuk ai. Dai lu tsun yang she Democracy hte htuk na re. Dai ni na ramma hpawt ni na ningbaw ningla re majaw, anhte gaw law law shakut ra nga ga ai.” nga nna hkaw tsun hpawng sa lawm ai Slg. Awng Htoi garan gachyan tsun dan ai re.
Hkaw tsun dan ai ni gaw Shy.Seng Nu Pan, Shd. Hangkum Lum Zawng, Shd. Labya Jaw San Naw hte Rev.Dr.Hkalam Samson ni rai nga ai.
Lamang hta Myitkyina hte ni nawn ai buga kahtawng hkan na ramma 800 daram sa du shang lawm ai hpe mu lu ai.


text:
Tedim ( Zomi) Hkang hpung a Catholic Bishop Joseph Htan hte Zomung ni woi awn ai wuhpung gaw, Naypyidaw hta Min Aung Hlaing hpe Hkang ni kaw nna tsaw htum kum hpa re nga ai, Share Ninghkrin shagrau kum hpa hpe sak jaw ai lam hpe chye lu ai.
Ndai hku nna, Min Aung Laing hpe jaw shagrau ya ai yaw shada lam gaw, 2010 ning na ra lata poi hta, sai pru si hkala ai lam n’byin ai sha atsawm sha woi awn lu ai majaw hte, Myen mung hpe dai ni ten du hkra mayak lam law law kaw nna, makawp maga ya nga ai majaw, buga mare masha ni simsa ngwi pyaw ai hku lu nga ai, dai majaw shi hpe shagrau sak jaw ai ngu, Yangon Tedim ( Zomi) Hkang hpung a amu madu U Kap Khyen Pau hku nna tsun wa sai.
Shagrau Kumhpa hkapla ai hta, Min Aung Hlaing hku nna,” shi hpe ningbaw langai hku masat masa di ya ai majaw kabu ai lam, simsa lam gaw ahkyak nna, simsa lam lu la jang she, mare buga ni galu kaba wa na, Hkang mung daw gaw moi kaw nna, lak nak lang rawt malan hpung n’nga ai hta, san seng ai mungdaw langai re nga ai majaw, matut nna dinggrin tsawm htap shangun mayu ai lam” ni hpe nhtang tsun ai hpe chye lu ai.
Kumhpa gaw, shagrau maisau pa hte Hkang share ninghkrin ni lang ai lau n’htu galu hte bung ai lau n’htu lagnai hpe kum hpa jaw ai.
REF: RFA
Ja Tawng Naw


text:
Dai shiga sanglang hpang hta, “Rahkaing Rawt malan hpung AA hpe kasu kabrawng shamyit ai hpyen gasat masa lajang lu na matu Myen mung gumsan magam rung kawn matsun shana da sai lam hpe,” tsun shaga ahkang lu ai U Zaw Htay hku nna tsun ai hpe chye lu ai.
“ AA hpe san mayu ai, hpa rai nna ndai hku galaw nga ai ta, simsa lam hte seng nna bawngban mayu jang, anhte Simsa lam komishin ni shaga da sai hku re. Bai nna, AA hpe madi shadaw ai Rahkaing amyu sha ni hpe tsun mayu ai gaw, AA a majaw Rahkaing mungdaw hta kaja ai lam hte n’kaja ai lam, gara mahtang grau law ai hpe maram yu ra sai. Dai hta n’ga, dan dan leng leng tsun mayu ai gaw, AA hpe lam amyu myu hku nna madi shadaw nga ai lam ni hpe jahkring ra na re,” ngu nna matut tsun wa sai.
Bangladesh Mungdan hta AA hpyen dap 2 hte, ARSA hpyen dap 3 nga majaw, Bangladesh hpyen dap sumtsan salang rung hpe Myen hpyen dap hku nna hkum shadang ai lam galaw da ai hpe, shiga sanglang hpawng hta tsun shaga sanglang wa sai.
REF: DVB, Myen Mung Gumsan Magam Rung
Ja Tawng Naw


text:
Sagaing, Hti Jaik Mare Kahtawng Uphkang Salang Yawng Bungli Pru Mat
10 ning jan hpyen yen kau da ai hpang, Dabak mare masha ni gaw shawng ningnan lang tinang mare wa hkyen jasan nna Christmas hte Chyeju dum Poi galaw wa sai re.
Shanhte a matu shaning ningnan kaw nna dum nta gap ai lam ni galaw sana re majaw, mare hpe gaw ya ten hkyen jasan ngut da sai rai nga ai.
Dabak mare hta bawm jasan jaseng ai lam yawng ngut kre da sai lam Myen hpyendap gaw December 21 ya shani ndau ai re.
Raitim mare kata hte grup yin shara nkau hta sha, bawm seng da ai majaw, n tsen hpa lama ma mu wa yang, sadi maja let, seng ang ai de shana na matu shadum da ai lam chye lu ai.
Dum nta wa lu ai majaw kabu ai raitim, asuya Myen hpyendap hte Wunpawng Mungdan Shanglawt Hpyendap KIA lapran gap hkat jahkring ai hte seng nna lekmat htu da ai lam nnga shi ai re.


text:
2018 ning December shata 24 ya shani hta, Indonesia lit nga ai ni hku nna, lai wa sai kru ya shana hta byin ai Wam bum kapaw nna, Tsunami hkaleng kaba ka-up wa ai majaw masha marai 373 si hkala hkrum nna, marai 1,400 jan gaw machyi hkra ai lam hpe, tara shang ndau tsun shana wa sai.
“ marai 1,459 daram gaw machyi hkra ai hte, marai 128 gaw matut nna naw mat nga ai,” ngu Indonesia a Shingra tara tsinyam tsindam lakawn hpung a tsun shaga ahkang lu ai Sutopo Pruwo Nugroho hku nna tsun wa sai.
Lai wa sai kru ya, shana aten hta Indonesia a Ana Krakatoa wan bum kapaw nna, panglai hka gyip lam de Tsunami hkaleng kaba du wa ai shaloi, Tsunami tau nna shadum ai jak n’sen n’ngoi ai sha, dum n’ta, hotel hte laga htingtsip ni hpe jahten kau ai lam byin ai.
Seng ang ai ni jep sagawn yu jang, Tsunami shadum ai jak arai hta ra ai hpe chye lu ai.
Indonesia gumsan magam Joko Widodo hku nna, 2019 ning January shata praw kaw nna, Tsunami tau hkrau shadum ai jak ni yawng hpe, ningnan galai na matu tsun ai hpe chye lu ai.
REF: Aljazeera news
Ja Tawng Naw


text:
Sagaing, Hti Jaik Mare Kahtawng Uphkang Salang Yawng Bungli Pru Mat
Indonesia hpe, MV-22 Block C Osprey pyenli 8 dut jaw na masa nga ai hpe July 6, bat Langai Ya shani, U.S. Maigan Kyit Hkai Dap hkap la sai nga, Pentagon tsun shagrin ai.
Boeing hte Bell Helicopter yan jawm galaw ai, MV-22 Osprey hpyenla htaw wa htaw sa nbungli 8 kaw hkrat ang ai manu, ntsa lam, $2 billion hte dut byin na masa nga ai lam, DSCA (Defense Security Cooperation Agency) na lit nga salang langai U.S. Rapdaw de shana ai re.
Dai zawn dut jaw ai majaw, Asia-Pacific ginra mungmasa shimlum lam hte sut masa rawt jat wa na lam hta, n-gun langai hku rai nga ai ahkyak ai dai ginra ginrun manang wa a shimlam madang sharawt ya ai gaw U.S. a amyusha shimlam shatawng shada hte maigan polisi bandung hpe madi shadaw ya na hte, Indonesia a madu hkum makawp maga atsam rawt jat wa hkra galaw nga ai hpe karum ai gaw, U.S. akyu a matu grai ahkyak ai re nga, DSCA ndau hta tsun ai.
Osprey gaw mungkan e kaga n nga shi ai, pangka layit gayin pyenli (tiltrotor aircraft) rai nna hpyen shamu shamawt yak dik shingra tara ni hta hpyenla ni majan masing amyu myu galaw lu hkra akyu jaw ai re.
Osprey gaw hpyendap a matu grai ra ladawn ai hte kam hpa ra dik htum nbungli hpan langai rai nna, laklai ai lam gaw ading sha pyen hkring lu ai atsam hte, lawan nna sau sha hkyem sa ai singkaw-kap (fixed-wing) nbungli, rai nga ai.
Ya ten du hkra, V-22 pyenli 400 jan a masing amyu myu hte pyen ai hkying hkum yawng hpe pawng gahkyin dat yang, aten hkying hkum 500,000 jan sai lam chye lu ai.


text:
Sagaing, Hti Jaik Mare Kahtawng Uphkang Salang Yawng Bungli Pru Mat
May 18, Amerika nhtoi, bat Langai Ya lani mi, Covid-19 kap bra ana hte mungkan ting si ai masha yawng 3,414 rai sai hpe Myen mung May 19, jahpawt hkying 7 am ten na Worldometer jahpan hte maren chye lu ai.
Ya ten du hkra, mungkan ting Coronavirus a majaw byin ai Covid-19 ana mu jep masha yawng 4,887,929 hta si ai 319,961 rai nna, bat Langai Ya lani mi hta jat wa ai machyi masha n’nan yawng 88,663 re ai hpe Worldometer jahpan hta mu lu ai.
Mungkan e ana laja dik byin ai U.S. hta bat Langai Ya shani du hkra machyi masha 1,550,105 hte si ai 91,977 re. Bat Langai Ya shani jat wa ai machyi masha 22,441 rai nna si ai gaw 999 re.
May 19, shana hkying 8pm, Myen asuya Hkamja hte Ginsup Hkringmang Dap ndau hta Covid-19 ana kap ai masha langai bai jep shapraw lu ai majaw tara shang shagrin lu ai machyi masha yawng 188 du sai lam tsun ai.
Jinghpaw mungdaw de gaw, asuya tara shang jahpan hte maren, May 11 hpang ana kap ai masha laga mi n nga ai re.


text:
Myen Asuya a simasa lam komishin hte KIO ni 2019 ning January shata 21 ya shani hta, Miwa mungdan Kunming muklum hta hkrumzup bawng lam galaw na hpe chye lu ai. Dai hkrumzup bawngban hpawng hta, gaphkat jahkring ai lam hte mung masa lam ni hpe bawngban na lam hpe, zuphpawng byin na matu lapran kawn jahkrum ya nga ai (PCG ) malawm Slg. Nshang San Aung hku nna Media langai hpe tsun wa sai.
Myen maga de nna gaw, Simsa lam komishin a ningtau ningbaw U Thein Zaw, Amu madu U Khin Zaw Oo ni woi awn ai dat kasa hpung ni lawm na, KIO maga de nna gaw, Dukaba Sumlut Gum Maw woi awn ai dat kasa hpung ni du na lam hpe chye lu ai.
“ Hpang de tara shang bawngban wa ai shaloi na lam ni rai na ngu shadu ai, grau nna gaphkat jahkring ai lam, IDPs lam ni hpe madung tawn na ngu myit mada ai,” ngu Slg. Nshang San Aung kawn matut tsun ai.
Hkrumzup bawngban hpawng hpe PCG a dat kasa n’kau mi mung lawm na lam chye lu ai.
Myen hpye dap kawn lai wa sai 2019 ning December 21 ya shani hta, majan gasat ai hpe shata mali hkring na hpe ndau shana da ngut ai hpang, shawng na lang KIO hte hkurm wa sai.
Simsa ai lam hte seng nna KIO a hkrang tara gaw, Dingdung myit rum rawt malan hpung TNLA, MNDAA, AA ni hte rau bawngban na hpe masat da ai lam hpe tang madun dat ai.
REF: Shawng lam shi sawk
Ja Tawng Naw


text:
Sagaing, Hti Jaik Mare Kahtawng Uphkang Salang Yawng Bungli Pru Mat
International Committee of the Red Cross (ICRC) kaw nna KIO Ginjaw COVID-19 ninghkap Komiti hpe garum ai COVID-19 ana zinli makawp arung arai ni hpe PCG kaw nna shalai ya ai lam chye lu ai.
ICRC nan sa du garum mayu ai raitim, Rawt Malan hpung ni a ginra de lai di na ahkang nlu ai majaw, PCG kawn July 29 ya shani sa du garum ai re lam Slg. Lamai Gum Ja tsun dan ai re.
Sa du garum ai arung arai ni gaw ana makawp Handgel, n-gup magap, PPE palawng hte kaga arung arai hpan 20 jan re lam matut chye lu ai.
PCG maga Slg. Lamai Gum Ja, Slg. Nshang San Awng hte Slg. Hkapra Hkun Awng ni woi awn nna, KIO Ginjaw COVID-19 Ninghkap Komiti maga Ningbaw Sara Kaba Sumlut Gam hte Komiti Amu Madu Du Up Jum Lahpai Hing Wawm ni hkap la sai lam chye lu ai.
ICRC ni nan sa du garum jaw mayu ai raitim, KIO Uphkang ginra de hkawm sa na ahkang hpe Myen Hpyen Dap kaw nna pat hkum da ai re majaw, ICRC a gawng malai Peace-talk Creation Group (PCG) kaw nna lit la let htaw shalai ap ya ai lam re hpe chye lu ga ai.


text:
2011 ning September 7 ya shana maga hkying 1:00 Pm aten hta K.I.O Ginjaw Hkamja Dap hte Miwa Asuya Yinjang C.D.C Hkamja Dap ni jawmpawng nna, Laiza Muklum kata laika sharin jawng ni kaw Sara/Saranum ni hte Jawngma ni hpe Tukkwi the Hkali ana sai jep tsi gawn lajang ya ai lam galaw ai hpe chye lu ai.
Ya na zawn Asuya lahkawng maga kaw nna jawm shamu shamawt sa wa ai lam a yaw shada lam gaw, “Hkali ana hpe makawp maga shamyit ai lam hpe madung tawn nna, dai kata hta kaga sai hkaw ana, tukkwi ana, u tukkwi ana hte kaga kap bra ana ni hpe mung makawp maga shamyit sa wa ai re lam” hpe Ginjaw Hkamja Dap na si du langai kawn chye lu ai.
Lai wa sai 2006 ning kaw nna Wunpawng Mungdan Shanglawt Asuya K.I.O Ginjaw Hkamja Dap hte Miwa Asuya Yinjang C.D.C Hkamja dap ni jarit mayan hkan Hkali hpe makawp maga let jawm gasat shamit sa wa ai lam hta mahtai kaja lu la ai majaw ya na zawn Asuyu lahkawng maga ta gindun let shamu shamawt galaw sa wa ai re lam chye lu ai.
Matut nna, Hpyen-yen Dabang ni de mung sai jep, tsi gawn lajang ai lam ni matut galaw sawa na re lam hpe chye lu ga ai.