text:
Maysa nga minuto nga pagnaem manipud iti dua nga eskwela nga pribado ditoy Quezon City, ket adda vape shop iti ruangan iday basement parking lot ti 5-story commercial building. Mabalin nga saan unay nga nakadidilaw ngem ti signage ti shop idiay sanguanan ket narigat nga madlaw.
Adda sumagmamano nga agab-abang, ket adda milk tea shop idiay 1st floor.Kasanguanan ti pandemya, dagiti agad-adal/estudyante manipud iti asideg nga eskwelaan ket agtamtambay ditoy tapno agadal, agusar ti internet, ken kitaen da dagiti gagayyem da idiay. Adda pay dental clinic, spa ken residential spaces idiay nangat-ato nga floor.
Magna ka ti walo nga minuto, manipud ditoy, 540 nga metro iti dalanem, adda man vape store idiay sumaruno nga barangay. 350 metro daytoy iti maysa nga public high school ken elementary school.
Ti Executive Order (EO) No. 106 nga rimmuar idi February 2020 ket paglen na ti panaglako , panag-advertise ken panangi-promote ti vapes, heated tobacco products (HTPs) wenno dagiti components daytoy, nga adda iti 100 nga metro manipud iti perimeter dagiti eskwela, playgrounds nga para iti publiko, hostels ken recreational facilities para kadagiti menor de edad.
No ti umuna nga store ket adda iti commercial building iti busy nga dalan ket adda pay restaurant ken coffee shop na, ti maikadua ket adda iti residential nga area nga asideg ti food establishment kabatog ti public playground.
Uray pay no adda iti ruar ti 100- meter nga distansya kadagiti asideg nga eskwela, ti dua nga shop ket nalaka nga ma-access ken adda iti lugar nga tambayan dagiti estudyante ken dadduma nga menor de edad.
Ti panaglako ti e-cigarette nga produkto kadagiti tattao nga agtawen ti 21 pababa ket iparit ti Section 144 (b) ti Republic Act (RA) 11467, nga nagbalin nga linteg nga pinirmaan ni Presidente Rodrigo Duterte idi Enero 2020, ken Section 7 (c) ti EO 106.
Dagiti eksperto ken advocates ti salun-at ket saan da nga sinoportaran ti Senate Bill (SB) 2239 ken House Bill (HB) 9007, Gandat dagitoy nga bill nga ibaba ti edad – 18 dagiti tattao nga mabalin nga gumatang, aglako wenno agusar iti baro nga produkto ti tabako, kasla kuma ti vapes ken e-cigarettes.
(See VERA FILES FACT SHEET: What lowering age restrictions on e-cigarette smoking means for the youth)
Daytoy nga linteg ket ingngato na ti excise tax kadagiti makunkuna nga “sin” nga produkto agraman ti Electronic Nicotine Delivery Systems ken Electronic Non-Nicotine Delivery Systems(ENDS/ENNDS) ken HTPs, makunkuna nga electronic cigarettes (e-cigarettes wenno e-cigs).
Aggapu iti U.S. Food and Drug Administration, ti ENDS ket noncombustible nga produkto ti tabako iti porma ti vapes, vaporizers, vape pens, hookah pens, e-cigarettes ken e-pipes. Dagitoy ket agusar ti e-liquids nga mabalin nga aglaon ti nicotine, ken dadduma pay nga flavoring compositions, propylene glycol, vegetable glycerin. Paglalaokem dagitoy sa mon to papudoten tapno agbalin nga aerosol. Daytoy ti aramaten ti agusar no ag-inhale.
Ti ENDS ket mabalin nga maaramid tapno agbalin nga conventional cigarettes, cigars, wenno pipes. Napintas ti packaging ket mabalin nga mapagkamalan nga pluma wenno USB flash drives. Ti dadduma ket dakdakkel nga device kasla kuma ti tank systems wenno mods.
Dagitoy nga e-cigarettes ket adda toxic chemicals nga aglaon ti nicotine, which is “highly addictive,” manipud iti World Health Organization.Dagiti dadduma nga produkto nga ipagarup mo nga nicotine-free ket naduktalan nga adda nicotine na.
Dagiti vape nga produkto nga mailaklako iti merkado ket makaallilaw gapu iti langa da, kuna ni Dr. Rizalina Gonzalez, maysa nga pediatrician ken chair iti Philippine Pediatric Society-Tobacco Control Advocacy Group (PPS-TCAG), iti maysa nga interview iti VERA Files.
“Ti target na ket dagiti ub-ubbing… Idi awan pay ti ammok maipanggep iti vaping, impagarup ko nga ti flavoring ket para iti cake. Ngem tatta ta makitak nga naimbag, gapu ta asideg iti lighter, makaallilaw nga talaga,” kunana, idi malagip na ti maysa nga pasamak idi nakita na dagiti vape flavors nga naka display iti shelves kaduana dagiti kendis ken dadduma nga nasam-it, iti maysa nga popular nga estasyon ti gasolina idiay South Luzon Expressway.
Dagiti researchers ti Vera Files naobserbaran da met nga ditoy Quezon City vape stores, dagiti produkto ket nakadisplay iti eye level dagiti ub-ubbing, segun iti obserbasyon ni Gonzalez. Gapu iti daytoy nga obserbasyon, impaganetget ni Gonzalez ti kasapulan ti mas estrikto nga regulasyon tapno maproteksyonan dagiti ub-ubbing iti dakes nga epekto ti vaping.
Boosting sales babaen ti social media
Tapno maituloy da ti negosyo da iti panawen ti pandemic, gapu iti community lockdowns, dagiti shops, nga nangrugi idi 2018, activated dagiti social media accounts da tapno ma-advertise dagiti produkto da.
Iti aldaw nga ti VERA Files team ket adda idiay, 2 nga riders ket agur-uray iti ruar sumagmamano nga minuto antes ti panaglukat ti umuna nga shop tapno i-pick up dagiti produkto nga in-order online.
Saan la nga ti panangamiris dagiti retail vape stores nga adda iti busy nga kalsada ti inaramid ti Vera Files researchers. Inamiris da pay dagiti online selling platforms, kasla kuma ti Shopee, Lazada ken ti website ti maysa nga Quezon City-based store nga aglaklako ti e-cigarettes, tapno mabirokan no kasano nga accessible daytoy kadagiti tattao nga agtawen ti nababbaba ti 21.
No makastrek ka iti home page, adda ti warning nga agparang nga dagiti laeng tattao nga ti edad na ket 21 agpangato, ti mabalin nga gumatang kadagiti produkto online. Ngem mabalin nga lisian daytoy no i-klik mo ti “agree” button.
Iti Shopee, maysa nga researcher ti nagpammarang nga ti edad na ket 18. Iti damo nga gandat na, nakita na ti available nga vape products, innayon na idiay cart ti sumagmamano, ket ti ginatang na ket maysa nga set ti compact-sized vape pod nga agbalor ti P1,157. Iti sabali nga website, nakagatang iti maysa nga tank-type device, nga mabalin nga i-customize ken dakdakkel ngem ti compact-sized pod nga ti balor na ket P880.
Iti pareho nga transaksyon, awan ti age verification. I-klik mo laeng ti “agree” button.
(See VERA FILES FACT SHEET: Smoke-free alternatives to cigarettes explained)
Dua nga aldaw ti napalabas, ti researcher ket nag-check iti e-cigarettes iti Shopee manen ken inkumpara na ti presyo ti sabali nga vape brands. Ngem, adda manen ti warning nga pada idiay website iti sabali nga store. Ti kunana ket masapul nga 21 ti edad na tapno makita na dagiti produkto.
Saan nga napnek iti age verification mechanism ti Shopee, ti dua nga VERA Files researcher ket pinadas da nga kitaen dagiti sabali nga produkto, inusar da ti pareho nga edad, ket naala da ti pareho nga warning sign.
Maysa kadagiti researcher ti nangpadas nga nangsukat iti edad na.Ti imbaga na ket 23. Nakita na ti naduma-duma nga vape products ken inkabil na iti cart.
Sinaludsod na pay iti aglaklako ti well-known nga vape product ti Shopee no ti gumatang ket edad na nababbaba ti 21 no mabalin na ti gumatang kadagiti produkto da online. Binagaan da nga mabalin nga padasen na nga ikabil dagitoy nga produkto iti cart.
Saba-sabali nga e–juices ti vapes ket adda iti estante ti “toys, games and collectibles” section idiay Shopee homepage.
Base iti eksperiensia ti researcher, ilemmeng ti Lazada ti resulta no agbirok ka ti ‘vape’, ngem dagiti produkto ket agparang no adda sabali nga sao ti mainayon ditoy. Maysa researcher ket nagusar iti “vape liquid.” No birokem, dagitoy nga top listed product makalako iti sangaribo nga piesa iti maysa nga bulan.
Kapada ti Shopee, ti kayat na ti gumatang nalaka laeng ti panangsukat na iti edad na iti Lazada. Maysa kadagiti miembro ti team, binaliwan na ti edad na ket pinagbalin na nga 16, ngem nakagatang iti vape pods, nga nai- deliver tallo nga aldaw kalpasan ti checkout.
Maysa nga vape pod ket nagatang iti P245. Ti sabali nga pod manipud iti agdindinamag nga brand ket nagatang iti P539.
Policy change shifts
Ni Senate President Pro Tempore Ralph Recto, ti sponsor iti SB 2339, impilit na nga ti bill ket conforme iti legal age, 18. Para kadagiti produkto nga maiparit nga magatang dagiti menor de edad, responsibilidad dagiti aglako ti mang-verify iti edad ti gumatang, kuna na pay.
Iti umuna nga vape shop nga binisita ti VERA Files researchers, ti age regulation ket saan unay nga naobserbaran. Uray pay no ti aglaklako ket ammo na nga dagiti produkto ket dagiti edad 21 and above laeng ti makagatang, pinilit na ti maysa nga researcher nga nangibaga nga isu ket agtawen ti 19, nga sumubok iti vaping iti uneg ti store, iti enclosed area. Adda pay exhaust fan nga mangiruar iti asuk, kinunana pay.
Ti section 3 ti EO 26, ti order nga mang-provide iti smoke-free environment, nga inamendar ti Section 7 ti EO 106, iparit na ti “smoking/vaping within enclosed public places and public conveyances,” except in designated smoking/vaping areas.
Imballaag ni Gonzalez nga dagiti exhaust fans “ ket awan ti serbi da” gapu ta dagiti kemikal nga aggapu iti vape smoke mabalin na ti agbati kadagiti surfaces iti nabayag nga panawen.
“Third hand aerosols are actually true. No matter how you scrub it with Clorox, it stays there for months on walls and hygroscopic surfaces,” kuna pay ni Gonzalez.
Kalpasan ti sumagmamano nga minuto idiay tarcena, gimmatang ti researcher iti pods ken e-juices nga awan ti dinamag da nga i-presentar na ti aniaman nga identification card tapno maamuan ti edad na.
Ni Recto, ti sponsor ti bill, ket nag-propose iti Sept.13 Senate session nga ti national-issued IDs, kasla kuma ti passport ken driver’s license, ket masapul nga ipakita da tapno ma-verify ti edad ti tao.
Ngem impapilit ni Gonzalez nga “ awan ti nasayaat nga dalan tapno maammuan ti pudno nga tawen mo”. Dagiti teen ager, kunana, ket mabalin nga agpambar nga dagiti nataengan ti nangibaga nga gumatang para kadakuada.
“Dagiti ub-ubbing ket nalalaing ngem datayo. Mabalin da la nga i-photoshop ti rupa da ket pagbalinen da nga nataengan. Mabalin da pay nga i-annotate dagiti birth certificates da,” innayon na pay.
‘Beginner-friendly’ flavors
Impaganetget pay ni Gonzalez nga aniaman ti porma ti nicotine nga adda iti produkto ket pareho ti epekto na kadagiti ub-ubbing, innayon na pay nga ti e-juices ket rinnibo nga flavor nga kayat dagiti ub-ubing.
Kaaduan iti flavor ket aggapu iti prutas, kasla kuma ti mangga, milon, strawberry ken ubas. Adda pay cotton candy, ube, mocha, cheesecake, bubble gum, ken root beer. Ti naduma-duma nga flavor ken raman ti juice ket maka-engganyo kadagiti ub-ubbing tapno subukan da ti vaping.
Dagiti aglaklako ket impakita na pay no kasano ti panangusar dagiti produkto ken napilit da pay dagiti researchers nga mangpadas iti Chuckie- naipanagan iti tsokolate nga milk brand- ken strawberry flavor.
Ti indikasyon nga ti vaping ket saan nga makatulong iti agus-usar ti sigarilyo/tabako nga agsardeng ngem tapno ma-engganyo da nga ag-switch, gapu ta sumagmamano nga e-juice flavors, kasla kuma ti cheesecake, chuckie ken crema, ket naka-advertise nga “beginner-friendly.”
Public health vs. consumer product
Maka-engganyo nga flavor, peer pressure ken curiosity – dagitoy ti rason no apay nga adu kadagiti ubbing nga Filipino ket agpadas ken agusar iti e-cigarette products regularly, kuna ni Gonzalez, ket impakita na pay dagiti imun-una nga findings iti ongoing study iti epekto ti vaping.
Daytoy ket naala iti datos ti 2015 ken 2019 Global Youth Tobacco Survey, nga nangipakita nga dagiti cigarette smokers edad 13-15 ket bimmassit manipud 12% idi 2015 ket bimmaba iti 10% idi 2019, dagiti agus-usar ti e-cigarettes ket ngimmato manipud 11% agingga ti 14% iti pareho nga panawen.
Ti Department of Health (DOH) Epidemiology Bureau ti nag-conduct iti 2019 survey. Ti respondents na ket 6,670 edad 13-15.
Dua nga senador-ni Cayetano ken Sen. Francis “Kiko” Pangilinan- ti bimmutos kontra SB 2239 iti 3rd reading. Ni Cayetano ket kanayon na nga kinontra ti bill ket kuna na nga isu ket “beyond disappointed ken beyond saddened” idi naaprobaran ti bill.
(See Senate OKs vape bill despite health concerns amid the pandemic)
Tallo nga aldaw ti napalabas manipud idi na-approbaran ti bill iti Senado, ti DOH slammed the “retrogressive” measure that “undermines the country’s progress in tobacco and control, “ saying that it puts Filipino Youth at risk.
No agbalin daytoy nga linteg, ti bill will “expose our youth to harmful and addictive substances by making vapor products enticing and easily accessible,” kuna ti press release.
Daytoy nga bill ket inikkat na ti regulatory authority ti Food and Drug Administration(FDA) maipanggep iti e-cigarettes ken dagiti components na gapu iti reclassification na nga consumer products, ket under ti Department of Trade and Industry (DTI).
Kadagiti eksperto ti salun-at, daytoy ketiraman na dagiti issues maipanggep iti salun-at ken nagbati kuma iti FDA para iti regulasyon. Innayon na pay nga saan nga urayen dagiti tattao dagiti vaping-related deaths nga mapasamak gapu iti dakes nga epekto ti tabako nga napaneknekan ti research studies.
Ti DTI mismo ti nangibaga kada kami nga mabalin nga i-regulate da ti device- ti heating element- ngem saan da nga ma-regulate ti e-liquid gapu ta daytoy ket kemikal. Daytoy ket ‘health hazard’. Masapul da ti FDA nga mang-regulate iti e-liquid,” kuna ni Gonzalez.
“Ti pagsasaritaan tayo ditoy ket maysa nga issue ti salun-at. Adda kuma health promotion, saan nga industry promotion…Adu nga ubbing ti adda iti peligro ( no ti bill ket agbalin nga linteg),” kunana pay.
Kalpasan ti panangrugi manen ti sesyon iti Kongreso inton Enero 17, ti Senado ken ti Kongreso ket pagtipunen na dagiti bersyon da ken i-ratify da ti conference committee report, sadan to i-submit ti enrolled copy idiay Malacanang.
Ni Presidente Duterte, nga nangipakdaar iti napigsa nga anti-vaping stance idi 2019, ket adda opsyon na nga pirmaan na daytoy tapno agbalin nga linteg, saan na nga kutien daytoy iti 30 nga aldaw, tapno agbalin nga linteg, wenno i-veto na iti entero wenno parte ti proposed nga linteg.
Ti DOH, FDA, sumagmamano nga professional organizations ken health experts, youth groups ken tobacco control advocates ket agtalek da nga ni Presidente Duterte ket saan na nga baliwan ti anti-smoking ken anti-vaping position na ket i-veto na ti proposed nga linteg nga kontra iti policy nga insaad na idi 2019.
This story is produced under the project ‘Seeing through the Smoke’, which has support from the International Union Against Tuberculosis and Lung Disease, Inc (The Union) and Bloomberg Philanthropies.


c: text/html

text:
Sultan
Ti sultan (Arabiko: سلطان sulṭān, panangibalikas [sʊlˈtˤɑːn, solˈtˤɑːn]) ket ti natakneng a titulo nga addaan kadagiti nadumaduma a kaibuksilan iti pakasaritaan. Iti kasisigud, daytoy ket maysa idi nga Arabiko nga abstrakto a pangnagan a ti kayatna sawen ket "pigsa", "turay", "panagturay", a naala manipud iti pangited-anag a pangnagan ti سلطة sulṭah, a ti kayatna a sawen ket "turay" wenno "bileg". Iti kalpasanna, daytoy ket nagbalin a naus-usar a kas titulo dagiti naisabgayan nga agturturay a nagtunton it igangani a napno a kinaturay kadagiti praktikal a termino (kas ti kaawan iti panagkamkammatalek iti ania man a nagatngato nga agturturay), ngem awan ti panagtunton iti amin a kalipato, wenno ti panagibaga iti nabileg a gobernador ti probinsia iti kaunegan ti kalipato.
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- RoyalArk – kitaen ti tunggal pagilian, kas ti Oman
- WorldStatesmen – kitaen ti tunggal agdam a pagilian
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Sultan iti Wikimedia Commons

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Isla Alabat
Ti Isla Alabat ket ti maysa nga isla ti Purpuro ti Filipinas, idiay Probinsia ti Quezon iti rehion ti CALABARZON, mabirukan daytoy iti daya bassit ti ti aplaya ti Akin-abagatan a Luzon. Ti isla ket addaan iti kalawa iti 192 kuadrado kilometro (74 sq mi) ken ti populasion iti 41,822.
Buklen dagiti tallo nga ili ti Isla Alabat, ti Perez iti akin-amianan nga ungto, ti maitutop nga ili ti Alabat iti tengnga ti Quezon iti abagatan.
Ti Alabat ket addaan iti nadam-eg a tropikal a klima nga awanan iti namaga a tiempo, ngem ti nakaro a pangtutudo manipud iti Nobiembre aginggana iti Enero.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Heograpiko a datos a mainaig iti Isla Alabat iti OpenStreetMap


text:
Ti panagsapata ni Mrs. Rose M. Belisoa kas baro a konsehal iti Sangguniang Bayan
Ti panagsapata ni Mrs. Rose M. Belisoa kas baro a konsehal iti Sangguniang Bayan ditoy ilitayo a Sudipen iti sanguanan ti kanayon nga agay-ayat kadatayo Gob. Francisco Emmanuel “Pacoy” R. Ortega III kaduana ti nagaget ken nasaririt nga asawana Former Abono Partylist Rep. Mrs. Vini Nola Ortega. Nakikaysa met ti nasao a programa iti naaktibo nga ina iti ilitayo Hon. Wendy Joy D. Buquing, VM Melvin G. Macusi, konsehales ti Sangguniang Bayan, Punong Barangays ken dagiti kameng ti pamiliana. Sinuktan ni Mrs. Rose M. Belisoa daydi ingungoten tayo a Konsehal Edwin U. Belisoa Jr.


text:
Kamote
Ti kamote (Ipomoea batatas), am-ammo pay kas kamotit wenno kamotig, ket maysa a maap-apit a mula a dagiti dadakkel ken nasam-it ti ramanna a bagasna ket maysa a napateg a nateng a ramut wenno bagas. Ti naganus a bulbulong ken ug-uggot ti kamote ken masida pay. Adayo a kabagian ti kamote ti patatas (Solanum tuberosum).
Ti kamote ket maysa a mula nga agdalapdap a perennial a lanut, addaan iti sukog-puso a bulbulong ken kalalainganna kadadakkel a sabsabong. Ti makan a ramut wenno bagas ti kamote ket immarantiddog wenno nagtitimbukel, addaan nalamuyot nga ukis ken addaan marmaris a nalabaga, ube, nalitem ken puraw. Ti lasag ti bagasna ket mabalin a puraw, amarilio, kahel wenno ube ti marisna.
Naisigud ti kamote iti tropical nga America, natartaraken sadiay agarup lima ribu a tawtawenen. Nagwaras iti intero a rehion, mairaman ti Caribbean
Maimulmula itan ti kamote iti amin a tropical ken nabara a rehion iti lubong basta adda makaanay a danum a mangtaginayon iti panagdakkelna.
Segun iti estadistika iti 2004 ti FAO, ti China ti agparparnuay iti 83% ti apit a kamote iti lubong babaen ti aganay 105,000,000 a tonelada a makali iti 4.9 milion nga ektaria a pagmulaan. Agarup kagudua ti apit a kamote dagiti Intsik ket maus-usar a pagpakan iti dingo.
Usar[urnosen | urnosen ti taudan]
Idinto a naimas a masida kas nateng dagiti bulong ken uggotna, ti bagas ti kamote ti kapategan a produkto. Iti sumagmamano a tropical a lugar, ti kamote ti kangrunaan a taraon. Malaksid iti gawgaw, nabaknang ti kamote iti dietary fiber, vitamin A, vitamin C, ken vitamin B6. Gagangay a dagiti bagas ti kamote ket malingta, maprito, mayurno, wenno maituno. Mabalin pay a maaramid kas gawgaw ken arina.
Maaramid pay kas kendi ken sinam-it ti kamote ken ramen iti nadumaduma a luto ken taraon. Iti Filipinas, nalatak ti bagas ti kamote a saramsam a liningta, naiprito iti tagapulot wenno asukar (maawagan iti camote cue) wenno maaramid a kendi ken jam ken kas chips. Iti Kailokuan, ti bagas ti kamote ti kangrunaan a ramen ti baradibud, maysa a luto nga Ilokano.


text:
Plantilia:Dokumentasion ti plantilia ti wagayway
Daytoy a plantilia ket maus-usar ti automatiko a panagpataud para kadagiti alagaden a plantilia ti wagayway.
Panagusar[urnosen ti taudan]
{{dokumentasion ti plantilia ti wagayway|Nagan ti pagilian|ISO|IOC|FIFA}}
- Dagiti parametro
- Nagan ti pagilian — maipada ti parametro a maus-usar iti {{wagayway}} iti kaunegan ti plantilia ti wagayway
- ISO — kodigo ti pagilian ti ISO 3166-1 alpha-3
- IOC — kodigo ti pagilian ti IOC
- FIFA — kodigo ti pagilian ti FIFA
No ania man kadagitoy a tallo a kodigo ket saan a maitunos para iti naisangayan a pagilian, ibati a blanko dagiti parametro.
Daytoy a plantilia ket naikabkabil iti plantilia ti wagayway (kapada daytoy ti pannakaikabil ti plantilia ti {{dokumentasion}}). Daytoy a plantilia ket agdepdepende iti kadda iti /dok a subpanid, a maus-usar laeng a mangilak-am kadagiti silpo ti interwiki.
Kitaen pay[urnosen ti taudan]
- Dagiti baw-ing − no adda, dagiti sabali a nagan daytoy a plantilia a mabalin a mausar


text:
William Golding
Ni William Gerald Golding (19 Septiembre 1911 – 19 Hunio 1993) ket maysa idi nga Inggles a nobelista, mannaniw, dramaturgo ken laureado ti Premio Nobel iti Literatura, a kaaduan a naamammuan para iti nobelana iti Lord of the Flies. Isu ket nagungunaan pay ti Premio Booker para iti literatura idi 1980 para iti nobelana iti Rites of Passage, ti immuna libro iti trilohia ti To the Ends of the Earth.
Dagiti nagibasaranUrnosen
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
Dagiti inadaw a sasao a mainaig ken ni William Golding iti Wikiquote (iti Ingles)


text:
Distrito ti Hiroo, Hokkaido
Ti Hiroo (広尾郡, Hiroo-gun) ket ti maysa a distrito a mabirukan iti Subprepektura ti Tokachi, Hokkaido, Hapon.
Manipud idi 2004, ti distrito ket addaan iti nakarkulo a populasion iti 16,735 ken ti densidad ti populasion iti 10.80 a tattao tunggal maysa a km². Ti dagup a kalawa ket 1,550.06 km².
Dagiti ili ken dagiti purok[urnosen | urnosen ti taudan]
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
- Abril 1, 1906 Naitipin ti Purok ti Taiki,Purok ti Rekifune, ken ti parte ti Purok ti Tōbui manipud iti dati a Distrito ti Tōbui iti Purok ti Moyori (itan ket Ili ti Hiroo)
- Abril 1, 1955 Ti parte ti Purok ti Ōtsu, Distrito ti Tokachi ket nainkorporado iti li ti Taiki.
- Idi Pebrero 6, 2006 Timmipon ti Purok ti Chūrui iti ili ti Makubetsu, iti Distrito ti Nakagawa (Tokachi).


text:
Plantilia:Pp-iyalis-agnanayon
Panagusar[urnosen ti taudan]
- Usaren ti
{{pp-iyalis-agnanayon}}
Ti plantilia ket mangikabilto laeng iti kategoria ken awanan iti makita nga epekto.
Daytoy ket nasken a mausar kadagiti adu a mabuybuya a panid nga agnanayon a nasalakniban iti pannakaiyalis. Para kadagiti artikulo a nasalakniban iti pannakaiyalis gapu kadagiti suppiat, a mairaman dagiti adu a mabuybuya nga artikulo, usaren ti {{pp-iyalis-suppiat}}. Para kadagiti sabali nga artikulo a nasakniban iti pannakaiyalis gapu ti bandalsimo, usaren ti {{pp-iyalis-bandalismo}}. Para kadagiti sabali a kaso, usaren ti sapasap a {{pp-iyalis}}.
Pangngaasi a laglagipen a dagiti laeng administrador ti makasalaknib kadagiti panid.
- Daytoy a plantilia ket ikategoriana dagiti artikulo template, dagiti portada ken dagiti plantilia iti Kategoria:Dagiti agnanayon a nasalakniban ti pannakaiyalis a panid ti Wikipedia.
- Dagiti sabali a panid ket maikategoriadanto depende iti nagan ti espasioda iti Kategoria:Dagiti nasalakniban ti pannakaiyalis a panid ti proyekto ti Wikipedia, Kategoria:Dagiti nasalakniban ti pannakaiyalis a panid ti agar-aramat ken tungtungan ti agar-aramat ti Wikipedia ken Kategoria:Dagiti nasalakniban ti pannakaiyalis a tungtungan a panid ti Wikipedia.
Kitaen pay[urnosen ti taudan]
Wikipedia:Annuroten ti salaknib
- Dagiti baw-ing − no adda, dagiti sabali a nagan daytoy a plantilia a mabalin a mausar


text:
Ebanghelio ni Maria Magdalena
Ti Ebanghelio ni Maria Magdalena ket masarakan iti Codex nga Akhmim, maysa a teksto a gnostiko ti of the apokripa a Baro a Tulag a naala iti Cairo, Ehipto idi 1896. Ngem sa laeng naipablaak daytoy idi 1955, kalpasan a rimmuar ti Biblioteka a Nag Hammadi. Sumagmamano kadagiti teksto ti Codex nga Akhmim ti adda met laeng kadagiti teksto ti Nag Hammadi, ngem awan ti "Ebanghelio ni Maria Magdalena." Iti popular a literatura, am-ammo daytoy kas Ebanghelio ni Maria Magdalena, nupay kasta saan a nadakamat iti teksto ti "Magdalena" ket mabalin a ti Maria ket maysa kadagiti innem a Maria iti Baro a Tulag.
Ti teksto ti Ebanghelio ket kangrunaan a maseknan iti
- mortalidad ken ti nagtaudan ti mortalidad kas bunga ti demi-urge
- iyuuli ni Jesus
- ti iyuuli ti kararua segun iti gnostisismo
Akinruar a silsilpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Ebanghelio ni Maria
- Ebanghelio ni Maria: (sinkretiko a teksto, nairaman dagiti Koptiko ken nasapsapa a Griego a kopkopia)
- Ebanghelio ni Maria (sabali pay a teksto)


text:
Ti kunkunada: Araken ni Presidente Duterte a Ilocano ti kasukat na
Ranggo: ADDA BASSIT A PAGKAULBOD NA
Napan ni Duterte idiay Ilocos Sur gapu iti imbitasyon ti dati a gobernador a ni Luis “Chavit” Singson idi Marso 4. Napanna nilukatan ti Narvacan Farmers Market.
Idi pinagsao da, imbaga na: “Kaya ibigay ko na lang ito isang buwan aalis na ako sa Malacañang, mamili na kayo kung sinong Ilocano na lider ilagay ninyo doon.
Innayon na met laeng a ti lakay ni Sara Duterte ket maysa met laeng a Ilocano aggapu Paoay, Ilocos Norte.
Iti panagbaga na ngarud nga agpili dagiti agdengdengngeg ti uray sino a Ilocano nga lider ket daytoyen ni Ferdinand R. Marcos Jr. ti napili na a kasukat na.
Ni Marcos laeng ti Ilocano iti baet dagiti tumartaray.
Ngem kasla imbaga ti Rappler, isu met aleng ti imabaga ni Presidente idi napan ti Cavite, Bicol ken Mindanao, nga nu sino ti Caviteno, Bicolano, Minadanaoan etc ket isu ti ibotos dan.
Ngem naamuan tayo nga adda pay gayam maysa a Ilocano ti baet dagiti presidentiables.
Daytoy ni Ernesto Corpus Abella, 72, a isu pay ti umuna a spokeman ni Duterte idi 2016 hanggang 2017. Nalpas ti pagkaspokesman na ket nagbalin ni Abella a Undersecretary for Strategic Communications and Research ti Department of Foreign Affairs.
Bago nagbalin a spokesman ket nagbalin isuna a advertising executive, businessman, columnist ken pastor. Naiyanak isuna diay Davao City.
Haan a naibaga ngem kayat na sawen ket ti pareho wenno maysa a nagannak kaniana ket Ilocano a nagmigrante idiay.


text:
Papa Lino
Ni Santo Papa Lino (pimmusay idi c. 76), segun kadagiti nadumaduma a nasapa a taudan ket isu ti, Obispo ti Mitra ti Roma kalpasan ni San Pedro. Daytoy ti mangaramid kenni Lino a kas ti maikadua a Papa. Segun kadagiti nasapa a taudan, ni Papa Clemente I ket isu idi ti Papa kalpasan ni Pedro. Ni Lino ket isu-isu laeng ti naisangsangayan a nainagnaganan iti Baro a Testamento, a saan a ni Pedro, isu ket naikedkeddeng ti Katoliko a Simbaan a nagtengtengngel ti puesto a kas Papa.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ken ni Papa Lino iti Wikimedia Commons
- Herbermann, Charles, ed. (1913). "Pope St. Linus". Catholic Encyclopedia (iti Ingles). New York: Robert Appleton Company.


text:
Kiribati
Nagsasabtan: 1°25′N 173°00′E / 1.417°N 173.000°E
Ti Kiribati (ˌkɪrəˈbɑdi[4]), opisial a ti Republika ti Kiribati, ket maysa nga isla a pagilian a mabirukan idiay tengnga a tropiko ti Taaw Pasipiko. Ti permanente a populasion ket sumurok a 100,000 (2011),[5] ken buklen daytoy nga isla a pagilian dagiti 32 atolenes ken maysa a timpaw a korales nga isla, a naiwarwaras iti 3.5 a riwriw a kuadrado kilometro,(1,351,000 kuadrado milia) nga agsakkaw iti ekuador, ken nabeddengan ti Internasional a Linia ti Petsa idiay kadayaan a murdongna.
Ti nagan a Kiribati ket isu daytoy ti lokal a pannakabalikas iti "Gilberts", a naala manipud iti kangrunaan a kadena dagiti isla ti Is-isla ti Gilbert. Ti kapitolio iti Abagatan a Tarawa ket nabukel kadagiti babassit nga isla a naikabit babaen ti serye a pagdalanan, a mabirukan iti purpuro ti Tarawa. Nawayaan ti Kiribati manipud iti Nagkaykaysa a Pagarian idi 1979. Kameng daytoy ti Mankomunidad dagiti Pagilian, ti IMF ken ti Sanglubongan a Banko, ken nagbalin a napno a kameng iti Nagkaykaysa a Pagpagilian idi 1999.
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ "Website ti Gobierno ti Kiribatie". Gobierno ti Kiribati. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2010-06-26. Naala idi 24 Hunio 2010.
- ^ a b c d "Kiribati". Internasional a Pundo ti Panguartaan. Naala idi 30 Abril 2011.
- ^ "2015 Human Development Report" (PDF). United Nations Development Programme. 2015. Naala idi 15 Disiembre 2015.
- ^ Baro nga Oxford Amerikano a Diksionario maika-3 nga edision © 2010 babaen ti Oxford University Press, Inc.
- ^ "Kiribati: 2011 Artikulo IV Konsultasion-Timpuyog a Reporta, Paammo a naikabit, Panagusig ti Panagsarapa iti Utang, Pakdaar ti Publiko a Paammo iti Ehekutibo a Timpuyog ti Pakitungtungan, ken insao iti Ehekutibo a Direktor para iti Kiribati". Pagilian a Reporta Bilang. 11/113 ti Internasional a Pundo ti Panguartaan. 24 Mayo 2011. Naala idi 4 Oktubre 2011.


text:
Kategoria:Panagtaripato ti CS1: agus-usar iti parametro ti editors
Daytoy ti pagsurotan akategoria para kadagiti dakamat ti CS1 nga agus-usar iti
|editors=.
Saan a maisingasing ti panagusar ti
|editors= para iti rason ti panagpapada iti
|authors= (kitaen ti Kategoria:Panagtaripato ti CS1: agus-usar iti parametro ti authors). Dagiti nabilangan a parametro ti listaan ti editor ti
|editorn=, wenno
|editor-lastn= /
|editor-firstn=, wenno, no maitunos, ti
|veditors=, ket dagiti kaykayat.
Dagiti panid iti daytoy a kategoria ket nasken laeng koma nga inayon babaen ti Modulo:Citation/CS1.
Babaen iti kasisigud, dagiti mensahen ti biddut ti Panagdakamat nga Estilo 1 ken Panagdakamat nga Estilo 2 ket maiparang kadagiti amin nga agbasbasa ken dagiti mensahe ti pagtaripatuan a kategoria ket nailemmneg manipud kadagiti amin nga agbasbasa.
Ikabil dagiti sumaganad a teskto iti bukodmo a panid iti common CSS wenno iti espesipiko a panid ti CSS ti kudil (ti common.css ken skin.css):
Tapno maiparang dagiti mensahe ti panagtaripatuan:
.mw-parser-output span.cs1-maint {display: inline;} /* Iparang dagiti mensahe ti panagtaripato ti Panagdakamat nga Estilo 1 */
Tapno maiparang amin dagiti biddut mensahe a kaisigud a nailemmeng:
.mw-parser-output span.cs1-hidden-error {display: inline;} /* Iparang amin dagiti mensahe ti biddut ti cs1|2 */
Tapno mailemmeng kadagiti mensahe ti biddut:
.mw-parser-output span.cs1-visible-error {display: none;} /* Ilemmeng dagiti mensahe ti panagtaripato ti Panagdakamat nga Estilo 1 */
Daytoy a listaan ket mabalin a saan a mangipakita kadagiti kinaudi a sinuksukatan.


text:
Tangke
Ti tangke ket maysa a natugutan, a nakalsagan a pannakigubatan a lugan a nadesinio para iti sanguanan a linia a pannakigubat a mangitipon ti operasional a mobilidad ken dagiti kapabilidad ti taktikal a panagraut ken panagsalaknib. Ti kapigsa ti panagpaltog ket kadawyan a naited babaen ti dakkel a kalibre a kangrunaan a paltog iti agpupusipos a torreta ken ti sekondario a masinggan, a ti nadagsen a kalasag ken ti aniaman a lugar a mobilidad ket mangited ti panagsalaknib para iti tangke ket dagiti tripulatena, a mangpalubos daytoy a makaaramid kadagiti amin nga obra dagiti nakalsagan a tropa idiay gubatan.[1]
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ von Senger ken Etterlin (1960), Dagiti Nakalsagan a Pannakigubatan a Lugan ti Lubong, p.9.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti midia a mainaig iti Tangke iti Wikimedia Commons


text:
Gumaca
Ti Gumaca ket maysa a primera klase nga ili iti probinsia ti Quezon iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Nabingbingay a politikal ti Gumaca iti 59 a barbaranggay.[2]
- Adia Bitaog
- Anonangin
- Bagong Buhay (Pob.)
- Bamban
- Bantad
- Batong Dalig
- Biga
- Binambang
- Buensuceso
- Bungahan
- Butaguin
- Calumangin
- Camohaguin
- Casasahan Ibaba
- Casasahan Ilaya
- Cawayan
- Gayagayaan
- Gitnang Barrio
- Hardinan
- Inaclagan
- Inagbuhan Ilaya
- Hagakhakin
- Labnig
- Laguna
- Lagyo
- Mabini(Pob.)
- Mabunga
- Malabtog
- Manlayaan
- Marcelo H. Del Pilar
- Mataas Na Bundok
- Maunlad (Pob.)
- Pagsabangan
- Panikihan
- Peñafrancia (Pob.)
- Pipisik (Pob.)
- Progreso
- Rizal (Pob.)
- Rosario
- San Agustin
- San Diego (Pob.)
- San Diego (Bukid)
- San Isidro Kanluran
- San Isidro Silangan
- San Juan De Jesus
- San Vicente
- Sastre
- Tabing Dagat (Pob.)
- Tumayan
- Villa Arcaya
- Villa Bota
- Villa Fuerte
- Villa Mendoza
- Villa Nava
- Villa Padua
- Villa Perez
- Villa Principe
- Villa Tañada
- Villa Victoria
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Municipality of Gumaca | (DILG)
- ^ a b "2015 Census of Population, Report No. 3 – Population, Land Area, and Population Density" (PDF). Philippine Statistics Authority. Quezon City, Philippines. Agosto 2016. ISSN 0117-1453. Naiyarkibo (PDF) manipud iti kasisigud idi Mayo 25, 2021. Naala idi Hulio 16, 2021.
- ^ Calabarzon Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Naala idi Hulio 8, 2021 (iti Ingles)
- ^ Senso ti Populasion (2020). "Rehion IV-A (Calabarzon)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hulio 8, 2021.
- ^ Senso ti Populasion (2015). "Rehion IV-A (Calabarzon)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hunio 20, 2016.
- ^ Senso ti Populasion ken Sangkabalayan (2010). "Rehion IV-A (Calabarzon)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. National Statistics Office. Naala idi Hunio 29, 2016.
- ^ Dagiti Senso ti Populasion (1903–2007). "Rehion IV-A (Calabarzon)". Tabla 1. Nabilangan ti Populasion kadagiti Nadumaduma a Senso babaen ti Probinsia/Nangato nga Urbano a Siudad: 1903 aginggana idi 2007. National Statistics Office.
- ^ "Probinsia ti Quezon". Datos ti Populasion ti Munisipalidad. Local Water Utilities Administration. Naala idi Disiembre 17, 2016.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Pagsasao nga Irlandes
Ti Irlandes[2] (Gaeilge), naipanpankuna pay nga Irlandes a Gaeliko,[3] ket maysa a pagsasao a Goideliko iti pamilia ti pagsasao nga Indo-Europeano, nagtaud daytoy idiay Irlanda ken napakasaritaan a maisasao dagiti tattao nga Irlandes. Ti Irlandes ket naisasao tattan a kas maysa nga umuna a pagsasao babaen ti bassit a minoridad nga Irlandes a tattao, ken kasla pay a maikadua a pagsasao kadagiti dakdakel a bilang ti populasion. Ti Irlandes addan ti batay-linteg a kasasaad a kas iti nailian ken umuna nga opisial a pagsasao iti Republika iti Irlanda. Maysa daytoy nga opisial a pagsasao iti Kappon ti Europa ken opisial a maibigbigan a minoridad a pagsasao iti Akin-amianan nga Irlanda.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Keith Brown, ed. (2005). Encyclopedia of Language and Linguistics (2 nga ed.). Elsevier. ISBN 0-08-044299-4.
- ^ Rubino, Carl Ralph Galvez (2000). "Irlandes". Ilocano Dictionary and Grammar: Ilocano-English, English-Ilocano (iti Ingles ken Ilokano). University of Hawaiʻi Press. p. 226. ISBN 978-0-8248-2088-6.
- ^ Oxford Ingles a Diksionario, naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2010-10-23, naala idi 2012-03-08,
Gaelic /ˈgeɪlɪk, ˈgalɪk/ … noun … (namammuan pay a Irlandes a Gaeliko) ket maysa pay a panagkuna ti Irlandes (ti pagsasao)


text:
Pagsasao a Kwanga
Ti pagsasao a Kwanga (Gawanga) ket ti pagsasao a Sepik a naisasao idiay Papua Baro a Guinea.
Pannakaidasig[urnosen | urnosen ti taudan]
Adda dagiti dua a nagruna a dialekto, ken dagiti lima a subdialekto. Idasig ti maika-14 nga (2000) edision ti Ethnologue ti Apos, Bongos, Wasambu, ken Yubanakor a kas dagiti naisangayan a pagsasao, ken naikkanda kadagiti kodigo ti ISO ti apo, bxy, wsm, ken yuo. Naitipondan babaen ti Kwanga.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Kwanga iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)


text:
Serzh Sargsyan
Ni Serzh Sargsyan (Armenio: Սերժ Սարգսյան, panangibalikas [sɛɾʒ sɑɾkʰəsˈjɑn]; nayanak idi 30 Hunio 1954)[2] ket ti maikatlo ken agdama a Presidente ti Armenia. Isu ket nangabak iti panagbubutos iti presidente idi Pebrero 2008 babaen ti panagtulong ti agturturay a Partido Republikano ti Armenia, ti partido nga isu ket agserbi a mangipangulo,[3] ken nagtakem iti opisina idi Abril 2008.[4] Idi 18 Pebrero 2013, isu ket nabutosan manen a kas Presidente.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Serzh Sargsyan". Integrated Authority File. Naala idi 16 Hunio 2016.
- ^ Opisial a biograpia ni Serzh Sargsyan Naiyarkibo 2014-10-07 iti Wayback Machine. President.am. Naala idi 21 Hunio 2014.
- ^ "RPA nominates Serge Sargsyan for President". PanArmenian.net. 10 Nobiembre 2007. Naala idi 11 Nobiembre 2007.
- ^ "Armenia: Sarkisian Sworn In As President" Naiyarkibo 2008-04-22 iti Wayback Machine, Radio Free Europe/Radio Liberty, 9 Abril 2008.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ken ni Serzh Sargsyan iti Wikimedia Commons
Dagiti inadaw a sasao a mainaig ken ni Serzh Sargsyan iti Wikiquote (iti Ingles)


text:
Pagsasao a Niuafoʻou
Ti pagsasao a Niuafoʻouan ket ti pagsasao a naisasao iti akin-amianan unay nga isla ti Niuafoʻou ti Tonga.
Ti Niuafoʻou ket tradisonal a naidasig a kas kaasitgan iti ʻUveano ken Tokelauano, iti maysa a sanga ti Daya nga Uveano–Niuafo'ou. Isingasing dagiti dadduma[2] nga as-asideg iti kaarrubana a Tongano, a kas maysa kadagiti sasao a Tongiko. Nupay kasta, isuda a dua a pannakaigrupo ket napanawanen iti kaudian a panangidasig, a saan a nangiraman ti Niuafoʻou.[3]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Niuafo'ou iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
- ^ Marck, Jeff (2000), Topics in Polynesian languages and culture history. Canberra: Pacific Linguistics.
- ^ Austronesian Basic Vocabulary Database (2008)


text:
Plantilia:No awan linaon
Daytoy ti plantilia ti {{No awan linaon}}.
Daytoy a plantilia ket inus-usar iti uneg dagiti sabali a plantilia. Daytoy ket mangala iti ania man a bilang dagiti parametro ken mangisubli ti umuna a mabirukan a naipalawag ken adda linaon. No awan ti mabirukan, awan ti maisubli. Ti kadawyan a panagusar ket kasla daytoy:
{{No awan linaon |{{{logo|}}} |{{{image|}}} |{{{picture|}}} |default.svg}}
- ("Isubli ti {{{logo|}}} no addaan daytoy iti pateg; no saan ti {{{image|}}} no addaan iti pateg; no saan ti {{{picture|}}} no addaan iti pateg; no saan isubli ti "default.svg".")
Daytoy ket mangisubli ti umuna kadagiti parametro ti logo ken image a naipalawag ken adda linaon, no saan ti maisubli ket ti "default.svg".
Gapu
Ti kasisigud nga annong ti parametro ti MediaWiki ket saan a mangisubli ti kasisigud a pateg para kadagiti awan linaon a parametro. Dayta ket kas ti
{{{logo|default.svg}}} a saan a mangisubli ti "default.svg" no ti plantilia ket naawagan a kas iti daytoy:
{{plantilia|logo=}}.
Ti kadawyan a panagpabalin para iti agmaymaysa a parametro ket:
{{#if:{{{logo|}}} |{{{logo}}} |default.svg}}
- ("No ti {{{logo}}} ket addaan iti pateg, isubli daytoy, no saan isubli ti "default.svg".")
Ngem daytoy ket agbalin a narikut unay no agkita kadagiti nadumaduma a parametro:
{{#if:{{{logo|}}} |{{{logo}}} |{{#if:{{{image|}}} |{{{image}}} |{{#if:{{{picture|}}} |{{{picture}}} |default.svg}} }} }}
- ("No ti {{{logo}}} ket addaan iti pateg, isubli daytoy; no saan ti {{{image}}} no adaan iti pateg, isubli dayta; no saan ti {{{picture}}} ket addaan iti pateg, isubli dayta; no saan isubli ti "default.svg".)
Kadagitoy a kaso, ti {{no awan linaon}} ket agpataud ti nalaklaka a sintasis (kas dita ngato):
{{if empty |{{{logo|}}} |{{{image|}}} |{{{picture|}}} |default.svg}}
Panangipipa
Dagiti parametro nga agus-usar iti {{no awan linaon}} ket nasken a maipipa – kas ti mangiraman ti simbolo ti bertikal a baras (" | ") a kas ti maud-udi a karakter – tapno ti awan linaon wenno dagiti saan a naipalawag a parametro ket saan a matrato a kas teksto ken maisubli a saan a husto. Isu a para iti kas pagarigan,
{{{logo|}}},
{{{image|}}} ken ti
{{{picture|}}} imbes a ti
{{{logo}}},
{{{image}}} ken
{{{picture}}} kadagiti pagarigan dita ngato.
Dagiti pagarigan
Kitaen pay
- Dagiti baw-ing − no adda, dagiti sabali a nagan daytoy a plantilia a mabalin a mausar


text:
Bolivia
Nagsasabtan: 16°42′43″S 64°39′58″W / 16.712°S 64.666°W
Ti Bolivia (Espaniol: [boˈliBja]; Guarani: Mborivia [ᵐboˈɾiʋja]; Quechua: Buliwya [bʊlɪwja]; Aimara: Wuliwya [wʊlɪwja]), oipisial nga ammo a kas ti Plurinasional nga Estado ti Bolivia (Espaniol: Estado Plurinacional de Bolivia),[8][9] ket ti napalikmutan iti daga a pagilian a mabirukan idiay akinlaud-tengnga ti Abagatan nga Amerika. Daytoy ket bineddengan iti amianan ken daya babaen ti Brasil, iti abagatan a daya babaen ti Paraguay, iti abagatan babaen ti Arhentina, iti abagatan a laud babaen ti Chile, ken iti amianan a laud babaen ti Peru. Maysa a pagkatlo iti pagilian ket kabambanatayan ti Andes.
Ti kadakkelan a siudad ken ti kangrunaan a sentro ti ekonomia ken pinansia ket ti Santa Cruz de la Sierra a mabirukan idiay Llanos Orientales iti kaaduan a nadalumpinas a rehion iti Daya ti Bolivia. Ti Bolivia ket maysa kadagiti dua a napalikmutan iti daga pagilian (ti sabali ket ti Paraguay) a mabirukan iti ruar ti Apro-Eurasia. Ti Bolivia ket heograpiko a ti kadakkelan a napalikmutan iti daga a pagilian iti Kaamerikaan, ngem agtultuloy a relatibo a bassit a pagilian kadagiti termino ti ekonomia ken militar.[10]
Sakbay ti kolonisasion ti Espaniol, ti rehion ti Andes ket parte idi ti Imperio nga Inca, bayat a ti akin-amianan ken akindaya a tanap ket tinagtagitao idi babaen dagiti nawaya a tribu. Dagiti Espaniol a kongkistador a simmangpet manipud idiay Cuzco ken Asunción ket tinengngelda ti rehion idi maika-16 a siglo. Idi las-ud ti panawen ti kolonia ti Espaniol inadminstro idi ti Bolivia babaen ti Naarian nga Audiencia ti Charcas. Binangon ti Espania ti imperiona iti plata a naiyaon manipud kadagiti mina ti Bolivia.
Kalpasan iti immuna a panangawag iti wayawaya idi 1809, 16 a tawtawen iti gubat ti simmaruno sakbay anabangon ti republika, a nanaganan ken ni Simón Bolívar, idi 6 Agosto 1825. Manipud iti pannakawayana, ti Bolivia ket nagsagsagaba kadagiti nariri a paset ti panawen ti politika ken ekonomia, a mairaman ti pannakapukaw kadagiti kaarrubayan a teritorio kadagiti kaarrubana, a kas ti Acre ken dagiti parte ti Gran Chaco. Daytoy ket napalikmutanen ti daga manipud idi inkapet ti Chile ti terotiona iti aplaya iti Pasipiko kalpasan ti Gubat ti Pasipiko (1879–84), ngem dagiti pannakaitunos kadagiti kaarubana pagilian ket naikkan iti saan a dagus a panagserrek kadagiti taaw ti Pasipiko ken Atlantiko.
Ti populasion ti pagian ket nakarkulo iti 11 a riwriw, daytoy ket multietniko, a mairaman dagiti Amerindiano, Mestiso, Europeano, Asiano ken Aprikano. Ti Segregasion iti puli ken sosial a napataud manipud iti kolonisasion ti Espaniol ket nagtultuloy iti moderno apanawen. Ti Espaniol ket ti opsial ken ti kaaduan a naisasao a pagsasao, ngem adda met dagiti 36 nga indihenio a pagsasao nga addaan pay iti kasasaad nga opisial, a ti kaaduan a naisasao kadagitoy ket ti pagsasao a Guarani, Aimara ken ti Quechua.
Ti moderno a Bolivia ket batay-linteg nga unitario nga estado, a nabingbingay kadagiti siam a departamento. Agdumaduma ti heograpiana manipud kadagiti pantok ti Andes iti laud, aginggana kadagiti akindaya a tanap, a mabirukan iti kaunegan ti Labneng Amasona. Daytoy ket agrangrang-ay a pagilian, nga addaan iti agpakatengnga a pannakairanggo iti Pagsurotan ti Panagrang-ay ti Nagtagitaoan ken iti agpang ti kinapanglaw iti 53 a porsiento.[11] Dagiti nangruna nga aktibidadna iti ekonomia ket mairaman ti agrikultura, panagtarikayo, panagkalap, panagmina, ken panagpataud kadagiti tagilako iti abel, kawes, dagiti napapino a metal, ken panagpapino iti lana. Ti Bolivia ket nabaknang kadagiti mineral a napangpangruna iti lata.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Moneda de 10 Centavos" (iti Espaniol). Central Bank of Bolivia. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 28 Abril 2007. Naala idi 28 Enero 2014.
- ^ Political Constitution of the State – Article 5
- ^ "South America :: Bolivia". The World Factbook. Central Intelligence Agency. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2018-12-11. Naala idi 25 Marso 2017.
- ^ [1]. Instituto Nacional de Estadística de Bolivia.
- ^ a b c d "Report for Selected Countries and Subjects". International Monetary Fund.
- ^ "Gini index". World Bank. Naala idi 9 Nobiembre 2016.
- ^ "2016 Human Development Report" (PDF). United Nations Development Programme. 2016. Naala idi 23 Marso 2017.
- ^ "Bolivia (Plurinational State of)". Who.int. 11 Mayo 2010. Naala idi 30 Agosto 2010.
- ^ "Bolivia (Plurinational State of)". UNdata. Naala idi 30 Agosto 2010.
- ^ Schenoni, Luis (2017) "Subsystemic Unipolarities?" in Strategic Analysis, 41(1): 74–86 [2]
- ^ "Bolivia baja sus índices de pobreza en 8 años". El Deber. 30 Nobiembre 2011. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 5 Disiembre 2011. Naala idi 30 Nobiembre 2011.
Bibliograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
- Constitute Assembly of Bolivia (2007). "Nueva Constitucion Politica del Estatdo" (PDF) (iti Espaniol). Gobierno ti Bolivia. Naiyarkibo manipud iti kasisigud (PDF) idi 3 Marso 2009. Naala idi 28 Enero 2014.
- Fagan, Brian (2001). The Seventy Great Mysteries of the Ancient World: Unlocking the Secrets of Past Civilizations. Thames & Hudson. ISBN 978-0-500-51050-6.
- Kolata, Alan (1993). The Tiwanaku: Portrait of an Andean Civilization. Wiley. ISBN 978-1-55786-183-2.
- Kolata, Alan (1996). Valley of the Spirits: A Journey into the Lost Realm of the Aymara. Wiley. ISBN 978-0-471-57507-8.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Bolivia iti Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Bolivia manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)
- Bolivia a naikabil iti The World Factbook (iti Ingles)
- Bolivia iti Curlie (iti Ingles)
- Wikimedia Atlas iti Bolivia
- Heograpiko a datos a mainaig iti Bolivia iti OpenStreetMap
- Bolivia
- Pagpagilian ti Komunidad ti Andes
- Dagiti dati a kolonia ti Espania
- Dagiti naserraan ti daga a pagilian
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Pagpagilian ti Abagatan nga Amerika
- Dagiti republika
- Dagiti pagilian ti Abagatan nga Amerika
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Espaniol
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1825
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian


text:
Sasao a Tengnga a Pasipiko
Ti pamilia ti sasao a Tengnga a Pasipiko wenno Tengnga nga Oceaniko, ammo pay a kas Fijiano–Polinesio, ket dagiti sanga ti sasao nga Oceaniko.
Pannakaidasig[urnosen | urnosen ti taudan]
Idasig ni Ross et al. (2002) dagiti pagsasao a kas pannakaisilpo a kas dagiti sumaganad:[1]
- Akinlaud
- Rotumano
- Pannakaisilpo nga Akinlaud a Fijiano: Namosi-Naitasiri-Serua, Akinlaud a Fijiano (Nadroga, Waya)
- Pannakaisilpo a Daya aTengnga a Pasipiko
Ti sasao a Laud a Fijiano ket as-asideg a kabagian iti Rotumano, ken ti Daya a Fijiano iti Polinesio, ngem iti tunggal maysa kaniada, ngem ti simmaruno a pannakaiyasideg ket gapuanan ti panagsasabatda. Ti Rotumano ket naimpluensiaanen babaen ti sasao a Polinesio.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Lynch, John, Malcolm Ross & Terry Crowley. 2002. The Oceanic languages. Richmond, Surrey: Curzon Press.


text:
Hulio 24
Ti Hulio 24 ti maika-205 nga aldaw ti tawen (maika-206 kadagiti bisiesto a tawen) iti kalendario a Gregoriano. Adda pay 160 nga al-aldaw ti nabati aginggana intono maungpot ti tawen.
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
- 1857 – Henrik Pontoppidan, Danes a mannurat (pimmusay 1943)
- 1969 – Jennifer Lopez, Amerikana nga aktres ken kumakanta
Pimmusay[urnosen | urnosen ti taudan]
- 1980 – Peter Sellers, Ingles a komidiante ken aktor (naipasngay 1925)
- 1991 – Isaac Bashevis Singer, naipasngay idiay Polonia a Hudio-Amerikano a mannurat (naipasngay 1902)
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- BBC: On This Day
- Today in History: July 24 Naiyarkibo 2005-10-28 iti Wayback Machine


text:
ISO 639-6
Ti ISO 639-6, Dagiti kodigo para iti representasion ti nagnagan dagiti pagsasao — Paset 6: Alpha-4 a kodigo para iti komprehensibo a panagsakop kadagiti karuay ti pagsasao, ket maysa a sangalubongan nga alagaden dagiti serye ti kodigo ti ISO 639, a pinarang-ay babaen ti ISO/TC 37/SC 2 (ISO, Teknikal Komite 37, Subkomite 2: Terminograpiko ken leksikograpiko dagiti pamay-an nga obra). Daytoy ket aglaon kadagiti kodigo ti uppat a letra a mangipakita kadagiti karuay dagiti pagsasao. Daytoy ket mangpalubos a mangigiddiat, kas pagarigan, ti naipakasaritaan (
glvx) a maigiddiat ti napaungar a (
rvmx) Manx, bayat a ti ISO 639-3 ket mangiraman laeng ti
glv para iti Manx.
Ti datos a mangsuporta ti ISO 639-6 ket agdama a masuksukisok ken inur-urnong babaen ti GeoLang para iti Instituto dagiti Alagaden ti Britaniko (BSI). Ti ISO 693-6 ket naipablaak idi 2009.[1] Ti database ket mangsilpo pay iti tunggal maysa a pagsasao iti kangrunaan a taudanna a mangpalubos ti agus-usar a mangsurot ti panagrang-ay dagiti nadumaduma a pagsasao. Kas pagarigan, dagiti kodigo ken tinaudan ti Ingles ket naited dita baba:
Ti database ket mangi-giddiat ti baetan dagiti eskritu nga inus-usar para iti isumet laeng a pagsasao. Kas pagarigan, ti nadumaduma a bilang dagiti eskritu ket inus-usar idi iti Otomano nga Imperio ken kas ti nagresultaan ti pagsasao nga Otomano Turko ket naikategoria a kas ti sumaganad:
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
- ISO 15924 Dagiti kodigo para iti representasion ti nagnagan dagiti eskritu
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Sitio ti ISO 639-6 Naiyarkibo 2012-06-08 iti Wayback Machine


text:
Anak
No maipapan iti bilohia, ti maysa nga anak wenno ubing (ad-adu ngen maysa: annak wenno ubbing) ket maysa a tao a nagbaetan dagiti agpang iti pannakaipasngay ken panagbalasang wenno panagbaro.[1] Adda dagiti biolohiko a panangipalplawag iti anak a mangiraman ti fetus, a kas parsua a di naipasngay nga ubing.[2][3][4] Ti nainlalintegan a panangipalplawag ti "anak" ket sapasap a mangitudo iti maysa a ub-ubbing, a naamammuan pay a kas ti maysa a tao nga ub-ubing ngem ti tawen ti kaaduan.[1]
Ti "anak" wenno "ubing" ket mabalin pay a mangipalawag ti maysa a pannakikabagian iti nagannak (a kas dagiti anak a lalaki ken dagiti anak a babai iti ania man nga edad)[5] wenno, iti metaporiko, ti maysa a turay a pigura, wenno mamngipakita ti pannakaikameng iti maysa a grupo iti maysa a sangkaputotan, tribu, wenno relihion; daytoy ket mabalin pay a mangibaga a napigsa a nabanagan babaen ti naisangayan a panawen, lugar, wenno pasamak, a kas iti "anak iti katutubo" wenno "anak iti Tawtawen ti Innem a pulo".[6]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b "Child". Ingles a Diksionario ti Oxford. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2016-08-21. Naala idi Enero 5, 2013.
- ^ Kitaen ti Shorter Ingles a Diksionario ti Oxford 397 (Maika-6 nga ed. 2007), a ti immuna a panakaipalplawagna ket "Ti fetus; maysa a maladaga;...". Kitaen pay ti ‘Ti Kompakto nga Edision iti Ingles a Diksionario ti Oxford: Kompleto a teksto a napartuat manen ti Mikrograpiko’, Tom. I (Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan, Oxford 1971): 396, a nangipalpalawag daytoy a kas : ‘Ti di naispasngay wenno kaipaspasngay a parsua a tao; foetus, maladaga’.
- ^ anak – ti pannakaipalplawag ti anak ti Medikal a diksionario – babaen ti Free Online Medical Dictionary, Teasauro ken Ensiklopedia
- ^ Anak – Medikal a Panangipalpalawag ken manipud iti Merriam-Webster
- ^ Kas pagarigan, ti departamento ti Sosial Seguridad ti Estados Unidos ket naisangayan a nangipalawag a ti manakman ket ubing nga agtawen ti sumurok a 18
- ^ "American Heritage Dictionary". 2007-12-07.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti midia a mainaig iti Annak iti Wikimedia Commons
- Wikichild.org
- United Nations Children's Fund (UNICEF)
- Datos a batayan ti pamilia, OECD


text:
Baybay Levantino
Ti Baybay Levantino ket ti akindaya unay a parte ti Baybay Mediteraneo.
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Baybay Levantino ket beddengan babaen ti Turkia iti amianan, ti Siria, Lebanon, Israel ken ti Gaza Strip iti daya, ti Ehipto ken Libya iti abagatan, ken ti Baybay Egeo iti amianan a laut. Ti akinlaud a pagbeddengan iti siwawaya a Mediteraneo (idiay ket makunkuna pay a ti Baybay ti Libya) ket naipalawag a kas ti linia manipud iti rawis Ra's al-Hilal idiay Libya aginggana iti Gavdos, iti abagatan ti Creta. Ti kadakkelan nga isla iti Baybay Levantino ket ti Cyprus. Ti kaadaleman a parte ket 4,384 m (14,383 ft) ket mabirukan iti Trinsera Pliny, iti agarup a 80 km (50 mi) iti abagatan ti Creta. Gumay-at ti Baybay Levantino iti sumurok a kalawa iti 320,000 km2 (120,000 sq mi). Ti akin-amianan a parte ti Baybay Levantino iti pagbaetan ti Cyprus ken Turki ket makunkuna a Baybay Cilician. Iti pay amianan ket dagiti dua a dakkel a luek, ti Golpo ti İskenderun (namianan a daya) ken ti Golpo ti Antalya (amianan a laud).
Dagiti labneng[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti lugar gas ti Leviahan ket mabirukan iti daytoy a lugar iti uneg ti daga ti labneng Levantino iti akin-abagatan a daya a parte ti Mediteraneo.[1][2]
Itilaud ti Naadalem a Labneng tiMarina ti Levantino ket ti Labneng ti Delta Nilo, sarunuen babaen ti Labneng Herodotus, 130,000 km2 (50,000 sq mi) iti kadakkel ken aginggana iti 3,200 m (10,500 ft) a kaadalem,[3] nga iti mabalin a tawen iti 340 a riwriw a tawtawen – daytoy ket naipamatian a ti kaduogan nga ammo nga ukis ti taaw itilubong.[4]
Ekolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Kanal Suez ket n akompleto idi 1869, a mangisilpo daytoy iti Baybay Levantino iti Baybay Nalabbasit. Ti agpang ti Baybay Nalabbasit ket nangatngato ngem iti Akindaya a Mediteraneo, isu a ti kanal ket agserbi a kas maysa nga lingsat ti atab a mangibuyat iti danum ti Baybay Nalabbasit iti Mediteraneo. Ti Nalatak a Dandanaw Amargo, nga isuda ket dagiti naapgad unay a danaw a mangporma iti parte ti kanal, ket mangbangen iti migrasion dagiti sebbangan ti Baybay Nalabbasit iti Mediteraneo kadagiti adu a dekada, ngem no ti kaapgad dagiti danaw ket agin-inut a maipada iti Baybay Nalabbasit, maikkat ti bangen ti migrasion, ken dagiti mula ken dagiti ayup manipud iti Baybay Nalabbasit ket nangrugrugidan a nagkolonia iti akindaya a Mediteraneo. Daytoy a migrasion dagiti sebbangan ket ammo a kas ti migrasion Lessepsiano, manipud kenni Ferdinand de Lesseps, ti hepe nga inheniero iti kana.
Ti pannakabangon ti Nangato a Penned Aswan iti ballasiw ti Karayan Nilo kadagiti tawen ti 1960 ket nangpabassit ti ayus ti nasadiwa a danum ken lan-ak idiay Baybay Levantino. Daytoy ket nagaramid iti baybay a relatibo a naap-apgad ken awan unay iti taraon ngem iti dati, a nakaituronga ti pannakapaay ti historikal a nangruna a panagkalap iti sardinas, ken nakaited iti maysa a pangatiwan dagiti sebbangan ti Baybay Nalababsit, a nakaampon iti naap-apgad ken awan unay iti taraon a Baybay Nalabbsit.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Study and Analysis of Water Masses Formation in the Levantine Sea" (PDF). Naiyarkibo manipud iti kasisigud (PDF) idi 2011-07-17. Naala idi 2011-07-17.
- ^ "GLIDER TRANSECTS IN THE LEVANTINE SEA: A STUDY OF THE WARM CORE CYPRUS EDDY" (PDF). Naiyarkibo manipud iti kasisigud (PDF) idi 2011-07-18. Naala idi 2011-02-12.
- ^ Hydrocarbon Potential in Herodotus Basin, Eastern Mediterranean, p. 2
- ^ Ben-Gurion University of the Negev: Three Hundred Million Years Under the Sea
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Özsoy, E. and H. Güngör (1993). The Northern Levantine Sea Circulation Based on Combined Analysis of CTD and ADCP Data, In: P. Brasseur (editor), Data Assimilation: Tools for Modelling the Ocean in a Global Change Perspective, NATO ASI Seeries, Springer-Verlag, Berlin.
- Sur, H. İ., Özsoy, E., and Ü. Ünlüata, (1992). Simultaneous Deep and Intermediate Depth Convection in the Northern Levantine Sea, Winter 1992, Ocean.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Baybay Levantino iti Wikimedia Commons


text:
Daga (planeta)
Ti Daga (wenno ti Daga) ket isu ti maikatlo a planeta manipud ti Init, ken ti kapusekan ket maikalima a kadakkelan kadagiti walo a planeta iti Sistema a Solar. Isu pay ti kadakkelan kadagiti uppat a naindagaan a planeta iti Sistema a Solar. Daytoy ket sagpaminsan pay a makunkuna a ti lubong, ti Asul a Planeta,[3] wenno babaen ti Latin a naganna a, Terra.[paammo 1]
Ti Daga ket naporma idi agarup a 4.54 bilion a tawtawen babaen ti panakapartuatna manipud ti solar a nebula, ken ti biag ket rimsua iti rabawna idi kaunegan ti maysa a bilion a tawtawen.[4] Ti planeta ket pagtaengan dagiti riwriw a sebbangan, a mairaman dagiti tao.[5] Ti biospera ti Daga ket naimudingan a nabalbaliwanna ti tangatang ken dagiti pay abiotiko a kasasaad iti planeta, a nagpakabael daytoy ti panakaiwarwaras dagiti aerobio nga organismo ken dagiti pay panakaporma ti tuon ti osono a daytoy ket, a kumaduaan ti magnetiko a lugar ti Daga, ket mangtiped kadagiti makadangran a solar a radiasion, a mangpalubos ti biag iti daga.[6] Ti maipapan ti bagi a tagikua ti Daga, ken dagiti pay bukodna a heolohiko a pakasaritaan ken panagliklikmut, ket pimmalubos ti panagrang-ay ti biag. Ti planeta ket manamnama a agituloy a makasuporta ti biag para kadagiti sumaruno a 500 a riwriw aginggana ti 2.3 a bilion a tawtawen.[7][8][9]
Ti ukis ti daga ket nabingbingay kadagiti nadumaduma a nasikkil a paset, wenno tektoniko a plato, nga umakar ti rabaw kadagiti panawen iti adu a riwriw a tawtawen. Agarup a 71% iti rabaw ket nasakopan babaen dagiti naapgad a danuma a taaw, nga adda dagiti nabati ket buklen dagiti kontinente ken is-isla a dagitoy amin a maitipon ket adda dagiti adu a danaw ken dagiti nadumaduma a pagtaudan iti danum a mangbukel ti hidrospera. Dagiti ungto ket kaaduan a naabongan kadagiti natanken a yelo (Antartiko a sabanas ti yelo) wenno baybay ti yelo (Artiko a gora ti yelo). Ti uneg ti planeta agnanayon nga aktibo, nga adda ti napuskola tuon iti medio a natangken a manta, maysa alikido a akin ruar a bugas nga agpataud ti magnetiko a lugar, ken maysa a natangken a landok a kaunegan a bugas.
Ti Daga ket makibiang kadagiti sabsabali a banag iti limbang, a naipangpangruna ti Init ken ti Bulan. Iti agdama, ti Daga ket likmutenna ti Init iti tunggal maysa a 366.26 paset ti panawen ken agtayyek iti bukodna a patayyekan, a maipada dagiti 365.26 a solar nga aldaw, wenno maysa a sidereal a tawen.[paammo 2] Ti pagtayyekan ti Daga a panagtayyek ket napakbo ti 23.4° nga umadayo manipud ti tindek iti bukodna a panaglikmut a plano, a agpataud daytoy ti panagdumaduam ti tiempo iti rabaw ti planeta iti paset ti panawen iti maysa a tropikal a tawen (365.24 a solar nga al-aldaw).[10] Ti maymaysa laeng a masna a satelite ti Daga, ket ti Bulan, a nangrugi nga agpalpalikmut iti daytoy idi agarup a 4.53 bilion tawtawen, a daytoy ket agpataud ti ugot dagiti taaw iti panawen ti Naladaw nga Adu a Panagbomba ket gapuanan ti naimudingan a panagbalbaliw ti enbironmento ti kalatakan a rabaw.
Dagiti mineral a rekurso ti planeta ken dagiti taudan ti biospera ket agparparawad kadagti rekurso nga inususar a panagsuporta ti sangalubongan a populasion ti nagtagitaoan.[11] Dagiti agtaeng ket naigrupoda kadagiti agarup a 200 a nawaya a naturay nga estado (193 mabigbigan ti Nagkaykaysa a Pagpagilian a naturay nga estado), a makibibiang babaen ti diplomasia, panabaniaga, komersia, ken milisia nga aksion. Dagiti kultura ti nagtagitaoan ket nakaparang-ay kadagit nadumaduma a panagkita iti planeta, a mairaman ti personipikasion a kas maysa a kinadios, ti pammati ti maysa a dalumpinas a Daga wenno iti Daga a kas ti sentro iti law-ang, ken ti maysa a moderno a perspektibo ti lubong a kas maysa a napagkaykaysa nga enbironmento a makasapul ti panagayaywan.
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Babaen ti Kappon ti Internasional nga Astronomiko a timpuyog, ti termino a terra ket maususar laeng para iti panagnagan kadagiti nawatiwatat a masa ti daga iti selestial a bagbagi a saan a ti Daga. Cf. Blue, J. (2007-07-05). "Dagiti Panangilawlawaga Termino (Dagiti Langa a Kita)". Gazetteer iti Planetario Nomenklatura. US Geological Survey. Naala idi 2007-07-05.
- ^ Ti bilang dagiti solar nga aldaw ket basbassit ngem naysa ti bilang dagiti sidereal nga aldaw gapu ti panaglikmut a gunay ti Daga ti Init ket agarup kadagiti resulta iti maysa pay a panaglikmut iti planeta babaen ti pagtayyekanna.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Magun-od idiay online manipud ti Ahensia ti Intelihensia a Nailian a Heospatial-.
- ^ Ti palikaw ti Daga ket (gangani) pudno a 40,000 km gapu ti metro ket nakalibrado a naibatay ti ti agpayso a panagrukod iti daytoy – naisangsangayan a, 1/10-a riwriw iti kaadayo a nagbaetan dagiti ungto ken ti ekuador.
- ^ Drinkwater, Mark; Kerr, Yann; Font, Jordi; Berger, Michael (Pebrero 2009). "Panagsukisok iti Siklo ti Danum iti 'Asul a Planeta': Ti Kabasa ti Daga ken Kaapgad ti Taaw (SMOS) a mision" (PDF). ESA a Pakdaar. Europeano nga Ahensia ti Limbang (137): 6–15.
Ti Panagkita ti Daga, ti ‘Asul a Planeta’ [...] Idi immuna a napan iti limbang dagiti astronota, immunada a tinungawan ti Daga, ken tinawaganda ti pagtaengantayo ti ‘Asul a Planeta’.
- ^ See:
- Dalrymple, G.B. (1991). Ti Tawen ti Daga. California: Unibersidad ti Stanford a Pagmalditan. ISBN 0-8047-1569-6.
- Newman, William L. (2007-07-09). "Tawen iti Daga". Dagiti Serbiso ti Panagpablaak, USGS. Naala idi 2007-09-20.
- Dalrymple, G. Brent (2001). "Ti tawen iti Daga iti maikaduapuloa siglo: maysa a parikut (kaaduan a) an nasolbar". Heolihiko a Kagimongan, Londres, Naipangpangruna a Panakaipablaak. 190 (1): 205–221. doi:10.1144/GSL.SP.2001.190.01.14. Naala idi 2007-09-20.
- Stassen, Chris (2005-09-10). "Ti Tawen iti Daga". TalkOrigins Archive. Naala idi 2008-12-30.
- ^ May, Robert M. (1988). "Mano kadagiti sebbangan iti adda iti daga?". Siensia. 241 (4872): 1441–1449. Bibcode:1988Sci...241.1441M. doi:10.1126/science.241.4872.1441. PMID 17790039.
- ^ Harrison, Roy M.; Hester, Ronald E. (2002). Dagiti gapuanan ken Enbironmento nga Implikasion iti Panagadu ti UV-B Radiasion. Naarian a Kagimongan iti Kimiko. ISBN 0-85404-265-2.
- ^ Britt, Robert (2000-02-25). "Agyelo, Agprito wenno Namaga: Mano a Tiempo ti Nabati ti Daga?". Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2009-06-05. Naala idi 2012-05-22.
{{cite web}}: Panagtaripato ti CS1: bot: di ammo ti kasasaad ti kasisigud nga URL (silpo)
- ^ Carrington, Damian (2000-02-21). "Ti naipetsado para iti desierto a Daga". BBC News. Naala idi 2007-03-31.
- ^ Li, King-Fai; Pahlevan, Kaveh; Kirschvink, Joseph L.; Yung, Yuk L. (2009). "Ti tangatang a presion a kas maysa a masna a panagtimbeng ti para iti maysa a terstial a planeta nga adda ti maysa a biospera" (PDF). Dagiti Nagbanagan iti Nailian nga Akademia dagiti Siensia. 106 (24): 9576–9579. Bibcode:2009PNAS..106.9576L. doi:10.1073/pnas.0809436106. PMC 2701016. PMID 19487662. Naala idi 2009-07-19.
- ^ Yoder, Charles F. (1995). T. J. Ahrens (ed.). Sangalubongan a Pisika ti Daga: Maysa a Libro iti Maipapan ti Bagi a Panagitultuloy. Washington: Kappon ti Amerikano a Heopisiko. p. 8. ISBN 0-87590-851-9. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2009-04-21. Naala idi 2007-03-17.
{{cite book}}: Panagtaripato ti CS1: bot: di ammo ti kasasaad ti kasisigud nga URL (silpo)
- ^ Senso nga Opisina ti Estados Unidos (2 Nobiembre 2011). "World POP Clock Projection". Senso nga Opisina ti Estados Unidos Internasional a Pagibatayan ti datos. Naala idi 2011-11-02.


text:
Pagsasao a Roviana
Ti pagsasao a Roviana ket kameng ti sanga ti Amianan a Laud a Solomoniko ti pagsasao nga Oceniko. Daytoy ket naisasao iti likmut ti luek ti Roviana ken Vonavona iti amianan a tengnga ti Baro a Georgia iti Is-isla Solomon. Daytoy ket addaan kadagiti 10,000 nga agsasao a kas ti umuna a pagsasaoda ken ti pay maipatinayon a 16,000 a kaaduan ket lallakay nga agtawen iti nasursurok ngem 30 a mangisao daytoy a kas maikadua a pagsasao (Raymond 2005). Iti napalabas, ti Roviana ket adu idi nga inus-suar a kas pagsasao iti panagtagilako ken inus-usar pay a kas lingua franca kadagiti panggep ti simbaan iti Akinlaud a Probinsia ngem itan ket suksukatanen babaen ti Pijin ti Is-isla Solomon.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b Roviana iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)


text:
Pagsasao a Teop
Ti pagsasao a Teop ket ti pagsasao ti akin-amianan a Bougainville, Papua Baro a Guinea. Daytoy ket maikabil iti kaunegan ti sasao nga Oceaniko, ti pannakaigrupo iti pamilia ti pagsasao nga Austronesio. Segun kenni Malcolm Ross,[2] maitagikua ti Teop iti pamilia ti pagsasao ti Nehan-Bougainville, parte ti grupo ti Amianan a laud a Solomoniko ti rimpuok ti Meso-Melanesio iti kaunegan ti sasao nga Oceaniko. Ti kaasitgan a kabagianna ket ti Saposa.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Teop iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
- ^ "DOBES: Documentation of Endangered Languages (Dokumentation Bedrohte Sprachen)". Naala idi 21 Enero 2012.


text:
Ebéjico
Ti Ebéjico (Panangibalikas nga Espaniol: [eˈBexiko]) ket ti maysa nga ili ken munisipalidad iti Departamento ti Antioquia, Colombia. Parte ti subrehion ti Akinlaud nga Antioquia.
Dagiti patingga[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Ebéjico ket mabeddengan iti amianan babaen dagiti munisipalidad nga ili ti Santa Fe de Antioquia, Sopetrán ken San Jerónimo, iti daya babaen dagiti ili ti San Jerónimo ken ti Medellín ti kapitolio ti Departamento ti Antioquia, iti abagatan babaen dagiti munisipalidad ti Heliconia ken Armenia ken iti laud babaen ti munisipalidad ti Anzá. Daytoy ket 42 a kilometro manipud iti Medellín. Ti kalawana ket 235 kuadrdo kilometro.


text:
Maguindanao
Ti Maguindanao ket maysa a probinsia iti Filipinas a masarakan iti rehion ti Agwaywayas a Rehion ti Bangsamoro iti Muslim a Mindanao (BARMM) iti Mindanao. Ti kapitoliona ket ti ili ti Shariff Aguak. Kabeddengna dagiti probinsia ti Lanao del Sur iti amianan, Cotabato iti daya, ken Sultan Kudarat iti abagatan. Iti laudna ket ti Golpo ti Moro.
HeograpiaUrnosen
Addaan ti Maguindanao iti 36 nga ili ken maysa a siudad.
SiudadUrnosen
Dagiti iliUrnosen
- Abagatan nga Upi
- Amianan a Kabuntalan
- Ampatuan
- Barira
- Buldon
- Buluan
- Datu Abdullah Sangki
- Datu Anggal Midtimbang
- Datu Blah T. Sinsuat
- Datu Hoffer Ampatuan
- Datu Montawal
- Datu Odin Sinsuat
- Datu Paglas
- Datu Piang
- Datu Salibo
- Datu Saudi-Ampatuan
- Datu Unsay
- General Salipada K. Pendatun
- Guindulungan
- Kabuntalan
- Mamasapano
- Mangudadatu
- Matanog
- Pagalungan
- Paglat
- Pandag
- Parang
- Rajah Buayan
- Shariff Aguak
- Shariff Saydona Mustapha
- Sultan Kudarat
- Sultan Mastura
- Sultan sa Barongis
- Talayan
- Talitay
- Upi
DemograpiaUrnosen
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ Dagiti daulo ti probinsia: Departamento iti Kaunegan ken Lokal a Gobierno, Siudad ti Quezon- Naala idi 12 Pebrero 2013
- ^ BARMM Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Naala idi Hulio 8, 2021 (iti Ingles)
- ^ Senso ti Populasion (2020). "BARMM". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hulio 8, 2021.
- ^ Senso ti Populasion (2015). "ARMM - Agwaywayas a Rehion iti Muslim a Mindanao". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hunio 20, 2016.
- ^ Senso ti Populasion ken Sangkabalayan (2010). "ARMM - Agwaywayas a Rehion iti Muslim a Mindanao". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. National Statistics Office. Naala idi Hunio 29, 2016.
- ^ Dagiti Senso ti Populasion (1903–2007). "ARMM – Agwaywayas a Rehion iti Muslim a Mindanao". Tabla 1. Nabilangan ti Populasion kadagiti Nadumaduma a Senso babaen ti Probinsia/Nangato nga Urbano a Siudad: 1903 aginggana idi 2007. National Statistics Office.
- ^ "Probinsia ti Maguindanao". Datos ti Populasion ti Munisipalidad. Local Water Utilities Administration. Naala idi Disiembre 17, 2016.


text:
Cyd Charisse
Ni Cyd Charisse (Marso 8, 1922 – Hunio 17, 2008)[1] ket maysa idi nga Amerikana nga aktres ken sumasala.
Kalpasan ti panagsakit iti polio a kas ubing, ken ti panagsursuro iti balet, ni Charisse ket simrek kadagiti pelikula kadagidi tawen ti 1940. Kaaduan dagiti papelna ket naipapan iti abilidadna a kas sumasala, ken naiparis idi isuna kada Fred Astaire ken Gene Kelly; dagiti pelikulana ket mairaman ti Singin' in the Rain (1952), The Band Wagon (1953), Brigadoon a kaduana ni Gene Kelly ken ni Van Johnson (1954) ken ti Silk Stockings (1957).
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Cyd C. Martin". Social Security Death Index. New England Historic Genealogical Society. Naala idi Marso 9, 2011.
Dagiti silpo ti ruars[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ken ni Cyd Charisse iti Wikimedia Commons
- Cyd Charisse iti Internet Movie Database (iti Ingles)
- Cyd Charisse iti Internet Broadway Database (iti Ingles)


text:
Manatí, Atlántico
Ti Manatí ket ti munisipalidad ti Colombia a mabirukan iti abagatan ti departamento ti Atlántico, iti agarup a 44 a milia manipud iti Barranquilla. Daytoy ket napartuat idi 1639 iti maysa a lugar a tinawtawagan dagiti patneng iti Mahabana. Ti agdama a populasionna segun ti kaudian a senso ti DANE (Departamento Administrativo Nacional de Estadística) ket 13.456 a tattao.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti midia a mainaig iti Manatí, Atlántico iti Wikimedia Commons
- (iti Espaniol) Opisial a website ti Manatí
- (iti Espaniol) WEbsite ti Manatí
- (iti Espaniol) Gobernacion del Atlantico - Manatí


text:
Ligao
Ti Siudad ti Ligao ket maysa a maika-4 a klase a siudad iti probinsia ti Albay iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Siudad ti Ligao ket nabingbingay a politikal kadagiti 55 a barbaranggay.[2]
- Abella
- Allang
- Amtic
- Bacong
- Bagumbayan
- Balanac
- Baligang
- Barayong
- Basag
- Batang
- Bay
- Binanowan
- Binatagan (Poblacion)
- Bobonsuran
- Bonga
- Busac
- Busay
- Cabarian
- Calzada (Poblacion)
- Catburawan
- Cavasi
- Culliat
- Dunao
- Francia
- Guilid
- Herrera
- Layon
- Macalidong
- Mahaba
- Malama
- Maonon
- Nasisi
- Nabonton
- Oma-oma
- Palapas
- Pandan
- Paulba
- Paulog
- Pinamaniquian
- Pinit
- Ranao-ranao
- San Vicente
- Santa Cruz (Poblacion)
- Tagpo
- Tambo
- Tandarora
- Tastas
- Tinago
- Tinampo
- Tiongson
- Tomolin
- Tuburan
- Tula-tula Grande
- Tula-tula Pequeño
- Tupas
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ City of Ligao | (DILG)
- ^ a b "2015 Census of Population, Report No. 3 – Population, Land Area, and Population Density" (PDF). Philippine Statistics Authority. Quezon City, Philippines. Agosto 2016. ISSN 0117-1453. Naiyarkibo (PDF) manipud iti kasisigud idi Mayo 25, 2021. Naala idi Hulio 16, 2021.
- ^ Rehion ti Bicol Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Naala idi Hulio 8, 2021 (iti Ingles)
- ^ Senso ti Populasion (2020). "Rehion V (Rehion ti Bicol)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hulio 8, 2021.
- ^ Senso ti Populasion (2015). "Rehion V (Rehion ti Bicol)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hunio 20, 2016.
- ^ Senso ti Populasion ken Sangkabalayan (2010). "Rehion V (Rehion ti Bicol)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. National Statistics Office. Naala idi Hunio 29, 2016.
- ^ Dagiti Senso ti Populasion (1903–2007). "Rehion V (Rehion ti Bicol)". Tabla 1. Nabilangan ti Populasion kadagiti Nadumaduma a Senso babaen ti Probinsia/Nangato nga Urbano a Siudad: 1903 aginggana idi 2007. National Statistics Office.
- ^ "Probinsia ti Albay". Datos ti Populasion ti Munisipalidad. Local Water Utilities Administration. Naala idi Disiembre 17, 2016.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Enero 17
Ti Enero 17 ti maika-17 nga aldaw ti tawen iti kalendario a Gregoriano. Adda pay 348 nga al-aldaw ti nabati aginggana intono maungpot ti tawen (349 kadagiti bisiesto a tawen).
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
- 1922 – Betty White, Amerikana nga aktres, personalidad ti telebision ken aktibista ti nam-ay ti ayup
- 1964 – Michelle Obama, Umuna a Balasang ti Estados Unidos
Pimmusay[urnosen | urnosen ti taudan]
- 2002 – Camilo José Cela, Espaniol a mannurat (naipasngay 1916)
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- BBC: On This Day
- Today in History: January 17 Naiyarkibo 2005-10-28 iti Wayback Machine


text:
Professor in the Barangay: Sustainable Community-Based Waste Management System in Sudipen, La Union
Naangay ti Signing of Memorandum of Agreement (MOA) iti nagbabaetan ti lokal a gobierno iti Sudipen nga idadauluan iti nasaririt nga ina iti ili Hon. Wendy Joy D. Buquing ken DMMMSU-NLUC babaen iti Institute of Environmental Studies (IES) nga inbagian ni Dr. Violeta Collado (NLUC Extension Head) para iti implementasion ti “Professor in the Barangay: Sustainable Community-Based Waste Management System in Sudipen, La Union”. Ti nasao a panagpinnirma ket naimatangan da MPDC Susan O. Natividad, Prof. Desiree A. Vilar (IES Director), Ms. Alyana Almoite (IES Faculty Member) ken Celso Jucutan (IES Extension Facilitator).


text:
Prolemam Kadi Ti Panangalam Ti Medicinam? Makatulong Kami!
Ti L āna`i Community Health Center ket nakikadua nga timmipon iti areglamento ti Molokai Drugs tapno naal-alisto ken naur-urnos ti pannakaawat ti medicina para kadagiti pasiyente, a pakairamanan payen ti suportar nga masapul tapno ad-adu pay ti intay maammoan maipanggep kadagiti sistema ti “medical insurance”. Nalaka Laeng!
KASANO TI ARAMIDEN TAPNO MAIRAMAN KA KADAYTOY A PROGRAMA TI LCHC KEN MOLOKAI DRUGS MEDICATION PROGRAM?
- Masapul a maysa ka kadagiti pasiyente ti Lāna`i Community Health Center (LCHC).
- Mangalaka iti forma ket agrehistro ka para ti LCHC and Molokai Drugs Medication Program.
- Awan ti problema! Urayem laeng iti isasangpet ti medicinam nga maibuson kenka iti kabiitan a tiempo.
KASANO NGARUD A MAKAALAAK TI MEDICINA WENNO AGAS KO NO AWAN MET TI MEDICAL INSURANCE KO?
- Ti LCHC ket tumultulong kadagiti marigatan nga mangisakad iti bayad ti agas ket makaala da ti agas wenno medicina da iti nababbaba a kantidad. Kas mainayon, dakdakkel pay ti supply nga medicina ti ipaay wenno ited ti Molokai Drugs.
ANIA PAY DAGITI SERBISYO NGA IPAPAAY DAYTOY A PROGRAMA PARA TI PAGSAYAATAN?
- Libra a pannakaibuson ti agas wenno medicina!
- Ti Molokai Drugs ket sidadaan nga makipartisipar kadagupan ti nalablabes pay ngem sangagasut a Medicare plans ken isu da payen iti mismo nga makiinnuman no mano ti bayad ti insurance para kadagiti amin a pasiyente.
- Dagiti medicina para kadagiti addaan iti managanan a “chronic illnesses”, mabalin pay nga maikkanda ti refill kada bulan, wenno dua agingga ti tallo a bulan nga supply da, kas maibasar no ania a klase ti insurance plan nga adda kadakuada.
- Addanto umay ditoy Lāna`i a maysa kadagiti parmasiotica ti Molokai Drug tapno umay makiinnuman kenka maipanggep ti in-inumem a medicinam wenno agas mo. Addanto maangay a “brown bag” event ket no kayatmo iti makipartisipar, ipakaammom laeng kadagiti “providers” mo wenno kadagiti mangas-asikaso ti salun-at mo. (Umaykan to ditoy clinic ket ibalon mon to nga nakasupot iti brown bag, amin nga ag- agas mo wennon medicinam.
Mangaw-awat iti kaadduan nga programa dagiti insurance. Dagiti pasyente nga awanan ken kurang ti beneficio ti health insuranceda ket masingirda ti bayad a maibasar ti “sliding fee scale” no mano ti natgedan. Adda asistir nga maipaay para kadagiti sabsabali pay nga “insurances” ken beneficio.
478 Lauhala Place
(ballasiw ti dati nga ‘Social Hall’)
Lunes/Martes/Miyerkule/Biyernes: 9 am-7:30 pm
Martes/Huwebes: 8 am-5 pm
Sabado: 8 am-3 pm


text:
Enero 5
Ti Enero 5 ti maikalima nga aldaw ti tawen iti kalendario a Gregoriano. Adda pay 360 nga al-aldaw ti nabati aginggana intono maungpot ti tawen (361 kadagiti bisiesto a tawen).
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
- 1917 – Jane Wyman, Amerikana nga aktres, immuna nga asawa ni Ronald Reagan (pimmusay 2007)
- 1928 – Walter Mondale, Amerikano a politiko, maika-42 a Bise Presidente iti Estados Unidos (pimmusay 2021)
- 1931 – Alvin Ailey, Amerikano a koreograpo (pimmusay 1989)
- 1931 – Robert Duvall, Amerikano nga aktor ken direktor
- 1941 – Hayao Miyazaki, Hapon a direktor ti pelikula
- 1946 – Diane Keaton, Amerikana nga aktres ken direktor ti pelikula
- 1975 – Bradley Cooper, Amerikano nga aktor
Pimmusay[urnosen | urnosen ti taudan]
- 2022 – Robert Blust, Amerikano a lingguista (naipasngay 1940)


text:
Distrito ti Kamiiso, Hokkaido
Ti Kamiiso (上磯郡, Kamiiso-gun) ket ti maysa a distrito a mabirukan idiay Subprepektura ti Oshima, Hokkaido, Hapon.
Manipud idi 2004, ti distrito ket addaan iti nakarkulo a populasion iti 48,470 ken ti densidad ti populasion iti 71.18 a tattao tunggal maysa a km². Ti dagup a kalawa ket 680.95 km².
Dagiti ili[urnosen | urnosen ti taudan]
Panagtitipon[urnosen | urnosen ti taudan]
- Idi Pebrero 1, 2006 naitipon ti ili ti Kamiiso iti ili ti Ōno, manipud iti Distrito ti Kameda, tapno mangporma iti baro a siudad ti Hokuto.


text:
Salsalamagi
Ti salsalamagi wenno glandula ken maysa nga organo iti maysa a bagi ti ayup a mangsintesado ti sustansia para iti panagibbet kadagiti sustansia a kas dagiti hormona wenno gatas ti suso, a kadawyan a mapan iti dara (salsalamagi ti endokrina) wenno dagiti lugar iti kaunegan ti bagi wenno iti akin-ruar a rabawna (salsalamagi ti eksokrina).
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- dominio a publiko: Chisholm, Hugh, ed. (1911). "Epithelial, Endothelial and Glandular Tissues". Encyclopædia Britannica (iti Ingles) (Maika-11 nga ed.). Cambridge University Press. Mangiraman daytoy nga artikulo iti teksto manipud iti pablaak a mabirukan itan iti


text:
Metabolismo
Ti metabolismo (manipud iti Griego: uetaBoλή metabolē, "panagbaliw" wenno Griego: uetaBoλισuός metabolismos, "iparuar") ket isu ti agasmang ti kimika a panagbalbaliw ti panagsustansia iti biag kadagiti kaunegan dagiti selula dagiti sibibiag nga organismo. Dagitoy a nkatalisado a reaksion ti ensima ket mangpalubos idadakkel ken panagpataud, mangtalinaay kadagiti estrukturada, ken mangsunbat kadagiti enbiromentoda. Ti balikas a metabolismo ket mabalin pay a mangitudo kadagiti amina a reaksion ti kimika a rumsua kadagiti sibibiag nga organismo, a mairaman ti panagkalpa ken ti panagipan kadagiti sustansia idiay ken dagiti baetan ti selula, nga iti daytoy a kaso ket dagiti reaksion kadagiti kaunegan ti selula ket tinawtawagan iti intermediario a metabolismo wenno napakatengngaan a metabolismo.


text:
Patrick Modiano
Ni Jean Patrick Modiano (Panangibalikas a Pranses: [ʒɑ̃ paˈtʁik ˌmɔdjaˈno]; nayanak idi 30 Hulio 1945) ket Pranses a nobelista ken ti nagungunaan ti Premio Nobel iti Literatura ti 2014. Isu ket dati a nangabak iti Premio Estado ti Austria para iti Europeano a Literatura idi 2012, ti Prix mondial Cino Del Ducaidi 2010 manipud ti Institut de France, ti Prix Goncourt idi 1978 para iti Rue des boutiques obscures, ken tie Grand Prix du roman de l'Académie française idi 1972 para iti Les Boulevards de ceinture. Dagiti obrana ket naipatarusen kadagiti ad-adu ngem 30 a pagsasao ken naramrambakan idiay ken iti lawlaw iti Pransia, ngem bassit laeng ti naipablaak iti Ingles idi nagungunaan isuna iti Premio Nobel.[1]
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Le réseau Modiano (iti Pranses)
- Martin Chilton, "Nangabak iti Premio Nobel iti LIteratura: Patrick Modiano" (iti Ingles), The Telegraph, 9 Oktubre 2014.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Bas Wohlert, Camille (9 Oktubre 2014). "Patrick Modiano of France wins Nobel Literature Prize". The Rappler. Naala idi 9 Oktubre 2014.


text:
Cash and Food Subsidy para sa Corn Farmers
Ti naaramid a pannakaiwaras dagiti cash and food subsidy para kadagiti Corn Farmers iti ilitayo a Sudipen babaen iti Department of Agriculture – RO1 nga dinanggayan ti naayat nga ina ti ili Hon. Wendy Joy D. Buquing, SBM Tita Mostoles, SBM Bery Yadao ken MAO Zeny Corpuz.
Ti sibubuo nga LGU iyebkas na ti panagyaman kadagitoy nga ahensia ti gobyerno. Dagitoy a naited ket dakkel a tulong para kadagiti ay-ayatentayo a mannalon ditoy ilitayo aglalo iti daytoy a panawen ti pandemia.
Dagiti 103 recipients ket nakaawat da iti 2 tray nga itlog, 25 kls a bagas, 2 kls a manok ken P3,000.00.


text:
Papa Inocencio VII
Ni Papa Inocencio VII (mabalin nga idi 1339[1] – 6 Nobiembre 1406), naipasngay idi a kas ni Cosimo de' Migliorati, ket nabiit idi a Papa idiay Roma idi baetan ti 1404 ken 1406 idi las-ud ti paset ti panawen ti Lumaud a Panagguddua (1378–1417) bayat nga adda idi ti kasuppiat a Papa, ni Kontrapapa Benedicto XIII, idiay Avignon.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Ti maymaysa a kontemporario a taudan a mangitudtudo ti tawenna (salaysay ni Dietrich von Nieheim) a mangibagbaga nga isu ket nagbalin a Papa iti edad a 65. A. Kneer: Zur Vorgeschichte Papst Innozenz VII., Historisches Jahrbuch, 1891, p. 347-348. Adda dagiti nadumaduma a moderno a taudan (a mairaman Ti Katoliko nga Ensiklopedia wenno Encyclopædia Britannica) ket nangikabkabil ti pannkayanakna a kas idi ca. 1336
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ken ni Papa Inocencio VII iti Wikimedia Commons


text:
Dagiti lehislatibo a distrito iti Misamis Oriental
Ti Lehislatibo a Distrito iti Misamis Oriental, ket dagiti Umuna ken maikadua a distrito ket isu dagitoy ti pannakabagi iti Probinsia iti Misamis Oriental iti Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas. Ti Misamis Oriental ket paset idi ti Probinsia ti Misamis, aginggana idi naikkan ti bukod na a pannakabagi idi 1931. Daytoy ket paset idi ti pannakabagi iti Rehion X manipud idi 1978 aginggana idi 1984. Idi 1986, nabingbingay daytoy iti dua a lehislatibo a distrito.
Umuna a distrito[urnosen | urnosen ti taudan]
- Siudad: Siudad ti Gingoog
- Munisipalidad: Balingasag, Balingaoan, Binuangan, Kinoguitan, Lagonglong, Magsaysay, Medina, Salay, Sugbongcogon, Talisayan
- Populasion (2010): 356,614
Maika-2 a distrito[urnosen | urnosen ti taudan]
- Siudad: Siudad ti El Salvador
- Munisipalidad: Alubijid, Claveria, Gitagum, Initao, Jasaan, Laguindingan, Libertad, Lugait, Manticao, Naawan, Opol, Tagoloan, Villanueva
- Populasion (2010): 457,242
Maymaysa a distrito (awanen)[urnosen | urnosen ti taudan]
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Kongresional a Biblioteka iti Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas


text:
Pagsasao nga Airoran
Ti pagsasao nga Airoran ket ti pagsasao idiay Indonesia, a naisasao idiay lugar ti amianan nga aplaya ti akinbaba a Karayan Apauwer ti Papua (Irian Jaya), kadagiti purok ti Subu, Motobiak, Isirania, kdpy. Daytoy ket managbaliw manipud kadagiti sabali a sasao a Kwerba, ngem nalawag a maikabagian.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Airoran iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
- Clouse, Duane, Mark Donohue and Felix Ma. 2002. "Survey report of the north coast of Irian Jaya."[1]
- Dagiti rekurso ti OLAC a maipanggep iti pagsasao nga Airoran


text:
Rehion ti Los Ríos
Ti Rehion ti Los Ríos (Espaniol: XIV Región de Los Ríos, panangibalikas: [loz ˈri.os], maipatarus a kas Rehion dagiti Karayan) ket maysa kadagiti sangapulo ket lima nga administratibo a pannakabingbingay ti Chile. Ti kapitolion aket ti Valdivia. Daytoy ket nagbalin a kas rehion idi Oktubre 2, 2007, ken napartuat idi babaen ti pannakabingbingay iti Rehion ti Los Lagos iti akin-abagatan a Chile. Daytoy ket buklen dagiti dua a probinsia: ti Valdivia ken ti kabarbaro a napartuat a Probinsia ti Ranco, a dati idi a parte ti Probinsia ti Valdivia.
Ti ekonomia ti rehion ket naibatay iti panagtarikayo, panagtaraken iti baka, turismo, panagpataud, ken dagiti serbisio.
Ti populasion ti rehion ket 380,181 segun ti senso idi 2017. Agarup a kagudua ti populasion ket agtataeng iti komuna ti Valdivia.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ http://www.censo2017.cl/wp-content/uploads/2017/12/Cantidad-de-Personas-por-Sexo-y-Edad.xlsx; naala idi: Enero 7, 2018.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Rehion ti Los Ríos iti Wikimedia Commons
- Opisial a website Naiyarkibo 2018-02-08 iti Wayback Machine ti Rehional a Gobierno ti Los Río (iti Espaniol)


text:
Disiembre 21
Ti Disiembre 21 ti maika-355 nga aldaw ti tawen (maika-356 kadagiti bisiesto a tawen) iti kalendario a Gregoriano. Adda pay 10 nga al-aldaw ti nabati aginggana intono maungpot ti tawen.
PaspasamakUrnosen
NaipasngayUrnosen
- 1917 – Heinrich Böll, Aleman a mannurat, nagungunaan ti Premio Nobel iti Literatura (pimmusay 1985)
- 1929 – Alfredo Lim, Filipino a politiko (pimmusay 2020)
- 1937 – Jane Fonda, Amerikana nga aktres ken aktibista
- 1942 – Hu Jintao, politiko manipud iti Tsina
PimmusayUrnosen
- 1984 – Cornelis Eliza Bertus Bremekamp, Olandes a botaniko (naipasngay 1888)
- 1992 – Albert King, Amerikano a musikero (naipasngay 1923)


text:
Komoros
Nagsasabtan: 12°10′S 44°15′E / 12.167°S 44.250°E
Ti Komoros /ˈkɒməroʊz/ (dengngen) (Arabiko: جزر القمر, Ǧuzur al-Qumur/Qamar), opisial a ti Kappon iti Komoros (Komoriano: Udzima wa Komori, Pranses: Union des Comores, Arabiko: الاتحاد القمري al-Ittiḥād al-Qumurī/Qamarī) ket maysa a naturay, a purpuro nga isla a pagilian idiay Taaw Indiano, a mabirukan idiay daya nga aplaya iti Áprika, iti akin-amianan a gibus iti Kanal Mozambique, a nagbaetan ti amianan a daya ti Kanal Mozambique ken amianan a laud ti Madagascar. Dagiti dadduma pay a pagilian nga asideg iti Komoros ket ti Tanzania iti amianan a laud ken ti Seychelles iti amianan a daya. Ti kapitoliona ket ti Moroni idiay Grande Comore.
Iti 1,862 km2 (719 sq mi) (malaksid ti Mayotte),[6] ti Komoros ket isu ti maikatlo a kabassitan a pagilian iti Aprika babaen ti kalawa. Ti populasion ket (malaksid ti Mayotte) ket nakarkulo iti 798,000. Ti naganna ket naala manipud iti Arabiko a balikas a قمر qamar ("bulan").[7] Ti purpuro ket nalatak kadagiti nadumaduma a kultura ken pakasaritaan, a kas maysa a pagilian a naporma iti nagsasabtan kadagiti adu a sibilisasion. Isu daytoy ti akin amianan unay a kameng ti estado iti Liga ti Arabo. Bayat nga idiay naisuppiatan nga isla iti Mayotte ti opisial a pagsasao laeng ket ti Pranses, ti "Kappon iti Komoros" ket adda dagiti tallo nga opisial a pagsasao: Komoriano, Arabiko, ken Pranses.
Daytoy a pagilian ket opisial a mangbukel kadagiti uppat nga isla idiay bulkaniko a Komoros a purpuro: iti akin-amaianan a laud unay ti Grande Comore wenno Ngazidja, Mohéli wenno Mwali, Anjouan wenno Nzwani, ken ti akin abagatan unay a ti Mayotte wenno Maore, ken dagiti daduma pay a babassit nga isla. Nupay kasta, ti gobierno iti Komoros (wenno dagiti sinarunona, manipud iti panakawayawayas) ket saanda pay a naiturayan ti isla iti Mayotte, a ti Pransia ket turayanna a kas ti maysa a ballasiw taaw a departamento. Ti Mayotte ket isu laeng ti isla ti purpuro a nasaan a bimmutos para ti panakawayawaya manipud iti Pransia idi 1974; ti kinaudi ket bineto dagiti Konsilo ti Salaknib ti Nagkaykaysa a Pagpagilian a resolusion a mangpasingked iti Komoriano a katurayan iti dayta nga isla.[8][9][10][11] Ken mairaman pay ti, 29 Marso 2009 a panagbutos iti panagbalin ti Mayotte ti maysa a ballasiw taaw a departamento iti Pransia idi 2011 ket binutosan babaen dagiti tattao iti Mayotte.
Ti Komoros ket isu laeng ti estado a kameng dagiti sumaganad: Aprikano a Kappon, Prankoponia, Organisasion iti Islamiko a Panagtitinnulongan, Liga ti Arabo, ken Komision ti Taaw Indiano. Daytoy a pagilian ket adda ti pakasaritaan babaen dagiti adu a kudeta manipud iti pannakawayawayas idi 1975. Manipud idi 2008 agarup a kagudua ti populasion ket agbibiag iti baba ti internasional a linia ti kapanglaw iti US$1.25 ti maysa nga aldaw.[12]
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ "Komoras". State.gov. 5 Mayo 2010. Naala idi 1 Hunio 2010.
- ^ excl. Mayotte
- ^ a b c d "Komoros". Internasional a Pundo ti Panguartaan. Naala idi 18 Abril 2012.
- ^ "GINI index". World Bank. Naala idi 26 Hulio 2013.
- ^ "2014 Human Development Report Summary" (PDF). United Nations Development Programme. 2014. pp. 21–25. Naala idi 27 Hulio 2014.
- ^ Ti Dominique ken Michelle Frémy (2004).Quid 2005 Dagitiedision Robert Laffont. p.1175.
- ^ "Comores Online.com – reperensia ti pakasaritaan iti nagan". Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2007-10-13. Naala idi 2012-05-15.
- ^ Ti umuna a Resolusion ti Sapasap nga Asemblia ti Nagkaykaysa a Pagpagilaian iti daytoy a banag, "Saludsod iti Komoros nga isla iti Mayotte Naiyarkibo 2008-04-08 iti Wayback Machine (PDF)," Resolusion ti Sapasap nga Asemblia ti Nagkaykaysa a Pagpagilaian A/RES/31/4, (21 Oktubre 1976) ket ibagan a "ti panagsakup babaen ti Pransia iti Komoriano nga isla iti Mayotte ket madi a panagipan iti nailaina a panagkaykaysa iti Komoriano nga estado, a Kameng iti Nagkaykaysa a Pagpagilian," a saan nga inawawat dagiti tinurayan ti Pransia a panagbutos ken agpabpabasol ti kaada ti ti Pransia idiay Mayotte.
- ^ A kas naipalpalawagan babaen ti Organisasion iti Aprikano a Panagkaykaysa, ti Tignay dagiti Di-Naikaduaan a Pagilian, ti Organisasion iti Islamiko a Panagtitinnulong, ken ti Sapasap nga Asemblia ti Nagkaykaysa a Pagpagilian: ti kinaudi a Resolusion ti Sapasap nga Asemblia ti Nagkaykaysa a Pagpagilian a mangipagarup iti daytoy a banag, "Saludsod iti Komoriano nga isla iti Mayotte," Resolution ti Sapapsap nga Asenblia ti Nagkaykaysa a Pagpagilian A/RES/49/18, (6 Disiembre 1994) ket agibaga a "dagiti nagbanagan dagiti panagbutos iti 22 Disiembre 1974 ket maikapanunutan iti maysa a sangalubongan ken san nga iti tungngal maysa nga isla,...Daytoy ket agpasingked ti katurayan iti Islamiko a Pederal a Republika iti Komoros iti isla iti Mayotte".Adda pay dagiti resolusion nga agisasao kadagiti naipadpada a nabutusan idi 1977 (31/4) ken 1994 (49/18). Naiyarkibo 2008-01-06 iti Wayback Machine
- ^ "Dagiti Suheto dagiti UN Beto ti Konsilo ti Salaknib". Sangalubongan a Porum ti Annuroten. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2008-03-17. Naala idi 27 Marso 2008.
- ^ "Article 33" (PDF). Tulag ti UN.
- ^ Pagsurotan ti Panagrangrang-ay ti Nagtagitaoan, Tabla 3: Nagtagitaoan ken matgedan a kapanglaw, p. 35. Naala idi 1 Hunio 2009


text:
Agarup 86 porsiento kadagiti amin a pada a Filipino iti maipagarup a naburiboran (na stressed iti sa-o nga English) gapu iti coronavirus 2019 (COVID-19) pandemya.
Basar daytoy iti kaudian a mobile survey seknan dagiti na-stressed nga umili a nagbalin a respondents a nagsaludsodan iti Social Weather Station a naisayangkat idi Hulyo 3-6, 2020.
Bimmabassit iti tallo puntos kumpara ti resulta iti survey nga 89 porsiento idi bulan ti Mayo ita a tawen.
Patien tay man wenno haan ti nasa-o a survey ti SWS, makita ken marikna ti agpayso a kasasaad ti padatayo nga umili gapu ti agdama a krisis a parnuay iti COVID-19.
Gapu iti lockdown ken kuarantinas iti sumagmamano a bulan, naruay a tatta-o iti naawanan iti trabaho. No work, no pay.
No adda man urnong a kuarta iti maysa a pamilya, in-inot a naasoten para iti inaldaw a taraon ken dadduma pay a paggastuan nangnangruna ti agas weno medisina.
Di mailibak nga adu a pampamilya idiay Metro Manila iti nakapadas iti panagbisin gapu iti kaawan iti makan.
Agingga ita nga agdama, parikut latta iti gobierno no kasano a maalay-ayan iti panagbisin dagiti naruay a tatta-o a naawanan iti trabaho.
Nagasgasat tay nga adda iti probinsya ta ditay pulos ipalubos nga agbisin dagiti kameng ti pamilya tayo.
No adda pinuon a marunggay, sibbual iti rabong, susop wenno sabunganay iti saba, mula a saluyot ken natnateng, taraken a manok ken dengwen, agbiag kan ken ti pamilyam.
Ditay maikkat nga adda latta panakaburibor iti panpanunot gapu iti COVID-19.
Agpannuray koma iti positibo a panirigan ti agdama a panagbiag.
Nalabit, amin dagitoy ket pannubok ni Apo Dios kadatayo, no kasano iti kinatibker iti pammati tayo Kenkuana nga isu ti nangparsua ti sangalubongan.# (jrg)


text:
Pagsasao a Babuza
Ti pagsasao a Babuza ket ti pagsasao a Formosano ti Babuza ken Taokas, dagiti indihenio a tattao ti Taiwan. Daytoy ket kabagian iti wenno mabalin a nagtaud manipud iti Favorlang, a naibagbaga idi maika-17 a siglo.
Ti Babuza ket naisasao idi iti kaaduan iti igid ti akinlaud nga igid ti baybay ti Taiwan. Dagiti dua nga managbalbaliw a dialektona ket ti Poavosa ken ti awanen a Taokas, ket insinsinada babaen ti Papora ken Pazeh.
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b Babuza iti Ethnologue (Maika-15 nga ed., 2005)
Dagiti taudan[urnosen | urnosen ti taudan]
Diksionario[urnosen | urnosen ti taudan]
- Happart, Gilbertus (1840) [1650]. Dictionary of the Favorlang dialect of the Formosan language. Medhurst, W. H. Batavia.


text:
Santa Barbara, Pangasinan
Ti Santa Barbara ket maysa a primera klase nga ili iti probinsia ti Pangasinan iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Santa Barbara ket nabingbingay a politikal kadagiti 29 a barbaranggay.[2]
- Alibago
- Balingueo
- Banaoang
- Banzal
- Botao
- Cablong
- Carusocan
- Dalongue
- Erfe
- Gueguesangen
- Leet
- Malanay
- Maningding
- Maronong
- Maticmatic
- Minien East
- Minien West
- Nilombot
- Patayac
- Payas
- Poblacion Norte
- Poblacion Sur
- Sapang
- Sonquil
- Tebag East
- Tebag West
- Tuliao
- Ventinilla (Ventinilla East)
- Primicias (Ventinilla West)
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Municipality of Santa Barbara | (DILG)
- ^ a b "2015 Census of Population, Report No. 3 – Population, Land Area, and Population Density" (PDF). Philippine Statistics Authority. Quezon City, Philippines. Agosto 2016. ISSN 0117-1453. Naiyarkibo (PDF) manipud iti kasisigud idi Mayo 25, 2021. Naala idi Hulio 16, 2021.
- ^ Rehion ti Ilocos Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Naala idi Hulio 8, 2021 (iti Ingles)
- ^ Senso ti Populasion (2020). "Rehion I (Rehion ti Ilocos)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hulio 8, 2021.
- ^ Senso ti Populasion (2015). "Rehion I (Rehion ti Ilocos)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hunio 20, 2016.
- ^ Senso ti Populasion ken Sangkabalayan (2010). "Rehion I (Rehion ti Ilocos)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. National Statistics Office. Naala idi Hunio 29, 2016.
- ^ Dagiti Senso ti Populasion (1903–2007). "Rehion I (Rehion ti Ilocos)". Tabla 1. Nabilangan ti Populasion kadagiti Nadumaduma a Senso babaen ti Probinsia/Nangato nga Urbano a Siudad: 1903 aginggana idi 2007. National Statistics Office.
- ^ "Probinsia ti Pangasinan". Datos ti Populasion ti Munisipalidad. Local Water Utilities Administration. Naala idi Disiembre 17, 2016.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Biolohiko a pannakaidasig
Ti bilohiko a pannakaidasig, wenno sientipiko a pannakaidasig iti bilolohia, ket maysa a pamay-an iti sientipiko a taksonomia nga inus-usar a panangigrupo ken panangikategoria kadagiti organismo kadagiti grupo a kas ti henero wenno sebbangan. Dagitoy a grupo ket naam-ammuan a kas dagiti takson.
Ti moderno a biolohiko a pannakaidasig ket adda ti ramutna iti obra ni Carolus Linnaeus, nga isu ket nangigrupo kadagiti sebbangan segun kadagiti nagbibingayan a pannakailasin. Dagitoy a panangigrupo ket nabaliwanen gapu iti Darwiniano a pamunganayan iti sapasap a taudan. Iti pannakaiyammo iti kladistiko a pamay-an idi naladaw a maika-20 a siglo, ti pilohenetiko a taksonomia a nakaigrupuan dagiti organismo a puro a naibatay iti nainperensia nga ebolusionario a pannakaikabagian, a saan a nangikaskaso ti morpolohiko a pannakaipadpada, ket nagbalinen a sapasap kadagiti dadduma a lugar ti biolohia.[1] Ti molekular a pilokenetiko, nga agus-usar iti DNA a panagsisinnnaruno a kas datos, ket nangiturong pay kadagiti kinaudi a panagbalbaliw ken mabalin nga gatultuloy daytoy iti kastoy. Ti biolohiko a pannakaidasig ket tagikua ti siensia iti biolohiko a sistematika.
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ Laurin, M. (2010). "The Subjective Nature of Linnaean Categories and Its Impact in Evolutionary Biology and Biodiversity Studies" [Ti Suhetibo a Kasasaad dagiti Linneo a Kategoria ken ti Nagbanaganan iti Ebolusionario a Biolohia ken dagiti Biodibersidad a Panagadal]. Contributions to Zoology [Dagiti Kontribusion iti Soolohia] (iti Ingles). 79 (4): 131–146. doi:10.1163/18759866-07904001.
BibliograpiaUrnosen
- Atran, S. (1990). Cognitive Foundations of Natural History: Towards an Anthropology of Science [Dagiti Kognitibo a Pundasion iti Masna a Pakasaritaan: Para iti Antropolohia ken Siensia] (iti Ingles). Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 0-521-37293-3.
- Larson, J. L. (1971). Reason and Experience: The Representation of Natural Order in the Work of Carl von Linné [Rason ken Panagsanay: Ti Representasion iti Masna nga Urnos iti Obra ni Carl von Linné] (iti Ingles). Berkeley, CA: University of California Press.
- Mayr, E.; Bock, W. J. (2002). "Classifications and Other Ordering Systems" [Dagiti Pannakaidasig ken Dadduma pay a Sistema ti Panangurnos]. Journal of Zoological Systematics and Evolutionary Research (iti Ingles). 40 (4): 169–94. doi:10.1046/j.1439-0469.2002.00211.x.
- Schuh, R. T.; Brower, A.V. Z. (2009). Biological Systematics: Principles and Applications [Biolohiko a Sistematika: Dagiti Pamunganayan ken Panangipakat] (iti Ingles) (Maika-2 nga ed.). Ithaca, NY: Cornell University Press. ISBN 978-0-8014-4799-0.
- Sebbangan 2000 & ITIS Katologo ti Biag 2008
- Stafleau, F. A. (1971). Linnaeus and the Linnaeans: The Spreading of Their Ideas in Systematic Botany, 1735–1789 [Linnaeus ken Dagiti Linneo: Ti Panangiwaras kadagiti Kapanunotandad iti Sistematiko a Boatanika, 1753–1789] (iti Ingles). Utrecht: Oosthoek.


text:
Hunio 19
Ti Hunio 19 ti maika-170 nga aldaw ti tawen (maika-171 kadagiti bisiesto a tawen) iti kalendario a Gregoriano. Adda pay 195 nga al-aldaw ti nabati aginggana intono maungpot ti tawen.
PaspasamakUrnosen
NaipasngayUrnosen
- 1861 – Dr. Jose Rizal, nailian a bannuar iti Filipinas (pimmusay 1896)
- 1941 – Václav Klaus, presidente ti Republika a Tseka
- 1959 – Christian Wilhelm Walter Wulff, Presidente ti Alemania manipud idi 2010 aginggana idi 2012
- 1972 – Jean Dujardin, Pranses nga aktor ken komidiante
PimmusayUrnosen
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
- BBC: On This Day
- Today in History: June 19 Naiyarkibo 2005-03-09 iti Wayback Machine