text:
Manipud iti Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
Darsen a mapan iti pagdaliasatan
Darsen a mapan agbiruk
Daytoy a plantilia ket ikabilna ti maysa wenno ad-adu a marka iti maysa a mapa nga agraman kadagiti pagpilian nga etiketa. Daytoy ket adda iti isu met laeng a pamilia dagiti plantilia a kas ti plantilia ti
Mapa ti lokasion ken ti dokumentasion para iti dayta a plantilia ket mabalin a makatulong.
Daytoy a plantilia ket agusar iti katulong a plantilia ti
Mapa ti lokasion~, iti maminsan wenno ad-adu a beses tapno agpataud ti marka para iti tunggal maysa a lokasion.
{{Mapa ti lokasion+
| {{{1}}}
| width =
| float =
| border =
| caption =
| alt =
| relief =
| AlternativeMap =
| overlay_image =
| places =
}}
{{Mapa ti lokasion~
| {{{1}}}
| label =
| label_size =
| position =
| background =
| mark =
| marksize =
| link =
| lat_deg =
| lat_min =
| lat_sec =
| lat_dir =
| lon_deg =
| lon_min =
| lon_sec =
| lon_dir =
}}
Dagiti parametro para iti Mapa ti lokasion+
Parametro
Deskripsion
{{{1}}}
Nasken. Usaren ti nagan ti mapa akas ti umuna a saan a nainaganan a parametro. Kas pagarigan, ti panangibaga ti Inglatera ket agusarto kadagiti pateg para iti Inglatera iti Modulo:Mapa ti lokasion/datos/Inglatera no adda. Kitaen dagiti pagarigan dita baba.
width
Mangikeddeng ti kaakaba ti mapa kadagiti piksel, mangtuoon kadagiti ania man a kasisigud a pateg. Saan nga iraman ti
px, kas pagarigan:
width=300, saan a
width=300px.
default_width
Mangikeddeng ti kasisigud a kaakaba ti mapa kadagiti piksel, naikeddeng para iti panagusar babaen dagiti plantilia a kas dagiti infobox. Ti kasisigud a pateg ket 240. Saan nga iraman ti
px. Daytoy a pateg ket mapaadunto babaen ti parametro ti
defaultscale a nainaganan kadagiti agmaymaysa a plantilia ti mapa, no adda, tapno magun-od ti maysa a maitunos a kadakkel para kadagiti bertikal a mapa. Kas pagarigan, no maited ti
default_width=200, maiparangto ti mapa ti Tailandia nga agraman iti kaakaba dagiti 200 * 0.57 = 114 a piksel (kas nainaganan iti
Modulo:Mapa ti lokasion/datos/Tailandia).
float
Mangibaga ti puesto ti mapa iti panid. Dagiti mabalin a pateg ket ti
left,
right,
center ken
none. Ti kasisigud ket
right.
border
Mangibaga ti maris ti beddeng ti mapa iti 1px . Ti kasisigud ket lightgrey (kitaen dagiti maris ti web). No maisaad iti
none, awanto ti mapataud a beddeng. Daytoy a parametro ket manmano a maus-usar.
caption
Ti teksto ti kapsion a maiparangto iti baba ti mapa. Ti pananginagan ti kapsion ket mangpataudto iti pannakaiparang ti mapa nga agraman iti kuadro. No mainaganan ti
caption ngem saan amaikkan iti pateg, saanto a maikuadro ti mapa ken awanto ti maiparang a kapsion. No mainaganan ti
caption, saanto a maikuadro ti mapa ken mapataudto ti kasisigud a kapsion. Ti kasisigud a kapsion ket mapataud manipud iti parametro ti
label (wenno ti agdama a nagan ti panid no awan ti nainaganan nga etiketa) ken ti parametro ti name manipud iti plantilia ti panangipalawag ti mapa. Kitaen dagiti pagarigan dita baba.
alt
Alternatibo a teksto ti mapa; inus-usar babaen dagiti screen reader.
relief
Ti ania man a saan a blanko a pateg (1, yes, kdpy) ket mangpataudto ti plantilia amangiparang ti nainaganan a mapa iti plantilia ti panangipalawag ti mapa a kas image1, a kadawyan a relief a mapa. Kitaen ti pagarigan iti Mapa ti lokasion+/relief.
AlternativeMap
Mangpalubos iti panagusar ti alternatibo a mapa. Ti ladawan ket nasken nga addaan iti isumet laeng nga igid ti nagsasabtan a kas ti plantilia ti mapa ti lokasion. Kitaen ti pagarigan iti Mapa ti lokasion+/AlternativeMap.
overlay_image
Mangpalubos iti maysa a panangituoon a maituonto iti mapa. Daytoy a parametro ket manmano a maus-usar. Kitaen ti pagarigan iti Mapa ti lokasion+/overlay.
places
Mangibaga ti maysa wenno ad-adu a pangmarka ti lugar babaen ti panagusar ti
Mapa ti lokasion~.
Dagiti parametro para iti Mapa ti lokasion~
Parametro
Deskripsion
{{{1}}}
Nasken. Usaren ti nagam ti mapa aks ti umuna a saan anainaganan a parametro. Kas pagarigan, ti panangibaga ti Inglatera ket mangusarto kadagiti pateg para iti Inglatera iti Modulo:Mapa ti lokasion/datos/Inglatera no adda, Kitaen dagiti pagarigan dita baba.
label
Ti maiparanto a teksto ti etiketa a kadenna ti marka. Mabalin a mausar ti silpo ti wiki. Ti kasisigud no saan amainaganan ket ti awan etiketana, ken ti laeng pangmarka.
label_size
Ti mausar a kadakkel ti letra, maited a kas porsiento ti kadawyan a kadakkel ti letra ( 100 = larger). Ti kasisigud ket 90. Saan nga iraman ti
%, kas pagarigan:
label_size=80, saan a
label_size=80%. No maisaad iti 0, maiparang laeng ti etiketa no agkallautang ti agar-aramat iti ngato ti marka.
position
Ti puesto ti etiketa relatibo iti marka. Dagit imabalin a pateg ket
left,
right,
top ken
bottom. Ti kasisigud ket
right.
background
Ti mausarto a maris ti likudan para iti etiketa. Kitaen dagiti maris ti web. Ti kasisigud ket awan maris ti likudan, a mangipakita ti ladawan ti mapa iti likud ti etiketa.
mark
Ti nagan ti maysa a ladawan a maiparang a kas marka. Ti kasisigud ket Red pog.svg ( ). Kitaen dagiti pagarigan iti Commons:Location markers ken Commons:Category:Map icons.
marksize
Ti kadakkel ti marka kadagiti piksel. Ti kasisigud ket 8. Saan nga iraman ti
px, kas pagarigan:
marksize=10, saan a
marksize=10px.
link
Manginagan ti silpo ti wiki ken masarunonto no ti agbasbasa ket pindutenna iti marka. Saan nga iraman ti
[[]], kas pagarigan:
link=Yellowstone National Park, saan a
link=[[Yellowstone National Park]].
lat_deg
Nasken. Dagiti grado ti latitud. Daytoy a pateg ket mabalin a mainaganan babaen ti panagusar ti gradgrado desimal ken no daytoy a pormat ket mausar, saan a nasken nga inaganan dagiti minuto ken segundo.
[Note 1]
lat_min
Dagiti minuto ti latitud.
[Note 1]
lat_sec
Dagiti segundo ti latitud. Kadawyan a saan a nasken.
[Note 1]
lat_dir
N no amianan (kasisigud a pateg) wenno S para iti abagatan ti Ekuador. Dagiti sabali a pateg ket saanto a maikaskaso. Saan a nasken no agus-usar iti napirmaan a gradgrado desimal (kas dagiti negatibo a bilang para iti akin-abagatan a latitud).
lon_deg
Nasken. Dagiti grado ti longitud. Daytoy a pateg ket mabalin a mainaganan babaen ti panagusar ti gradgrado desimal ken saan a nasken nga inaganan dagiti minuto ken segundo.
[Note 1]
lon_min
Dagiti minuto ti longitud.
[Note 1]
lon_sec
Dagiti segundo ti longitud. Kadawyan a saan a nasken.
[Note 1]
lon_dir
E para iti daya (kasisigud a pateg) wenno W para iti laud ti Kangrunaan a Meridiano. Dagiti sabali a pateg ket saanto a maikaskaso. Saan a nasken no agus-usar iti napirmaan a gradgrado desimall (kas dagiti negatibo a bilang para iti akinlaud a longitud).
Dagiti nota:
^ a b c d e f Nasken amausar iti maitunos a presision. Kas pagarigan, ti sibubukel a mapa ti Estados Unidos, nga agraman iti kaakaba iti 1000-pel, ken addaan iti resolusion iti agarup a a 5km/pel. Dagiti 2 laeng a lugar ti desimal ti presision iti gradgrado desimal (~1km), wenno dagiti sibubukel a minuto (~1.7km) iti pormat ti DMS ti nasken.
Dagiti mapa ti lokasion ket mabalin a mabirukan babaen ti panagusar kadagitoy a taudan:
Espesial:PrefixIndex/Modulo:Mapa ti lokasion/datos/ - Mangkita sakbay a mabiruk iti mapa ti plantilia. Dagiti baro a mapa ket nasken a mapartuat ditoy imbes nga agpartuat kadagiti baro a plantilia.
Kategoria:Dagiti modulo ti mapa ti lokasion - dagiti modulo ti mapa ti lokasion a mabalin a magun-od.
Kategoria:Dagiti plantilia ti mapa ti lokasion - dagiti plantilia a naurnos babaen ti kategoria.
Espesial:WhatLinksHere/Plantilia:Mapa ti lokasion/Pakaammo - ti panagbiruk kadagiti plantilia a mabalin a makatulong.
Espesial:WhatLinksHere/Modulo:Mapa_ti_lokasion/pakaammo - ti panagbiruk kadagiti modulo a mabalin a makatulong. Espesial:Prefixindex/Plantilia:Mapa ti lokasion - ti sabali a panagbiruk a mabalin a makatulong.
Daytoy a pagarigan ket saan a mangidesinado ti parametro ti
caption. Daytoyket mangipakita iti panagusar kadagiti kasisigud. Kitaen a ti kasisigud a kapsion ket ti nagan ti panid ken sarunuen babaen ti nagan ti mapa iti parentesis ken ti puesto ti etiketa ket automatiko a masimpa no asideg unay iti maysa nga igid.
Mapa ti lokasion+ (Australia)
{{Mapa ti lokasion+ | Australia
| places =
{{Mapa ti lokasion~ | Australia
| label = Sydney
| lat_deg = -33.86
| lon_deg = 151.21 }}
{{Mapa ti lokasion~ | Australia
| label = Melbourne
| lat_deg = -37.81
| lon_deg = 144.96 }}
}}
Daytoy a pagarigan ket agus-usar iti naidesignado ngem awan linaon a
caption. Daytoy ket mangipakita iti nagsasabtan nga agus-usar iti
gradgrado desimal ken ti maysa a marka ti 10px nga agraman iti silpo.
{{Mapa ti lokasion+ | Pransia
| caption =
| places =
{{Mapa ti lokasion~ | Pransia
| label = Paris
| position = top
| marksize = 10
| link = Paris
| lat_deg = 48.8567
| lon_deg = 2.3508
}}
{{Mapa ti lokasion~ | Pransia
| label = Marseille
| position = top
| marksize = 10
| link = Marseille
| lat_deg = 43.2964
| lon_deg = 5.3610
}}
}}
Daytoy a pagarigan ket agus-usar iti
caption nga agraman iti maysa a naidesignado a pateg. Daytoy ket mangipakita iti nagsasabtan iti pormat ti grado, minuto, segundo, a relief a mapa, etiketa ti maris ti likudad ken dagiti naisilpo nga etiketa.
Dagiti siudad idiay Estados Unidos
{{Mapa ti lokasion+ | EUA
| width = 300
| caption = Dagiti siudad idiay Estados Unidos
| relief = 1
| places =
{{Mapa ti lokasion~ | EUA
| label = [[Siudad ti New York|New York]]
| position =
| background = white
| mark = Cyan pog.svg
| alt = alternatibo a teksto para iti Siudad ti New York
| link = Siudad ti New York
| lat_deg = 40 | lat_min = 43 | lat_dir = N
| lon_deg = 74 | lon_min = 0 | lon_dir = W
}}
{{Mapa ti lokasion~| EUA
| label = [[San Francisco]]
| position =
| background = white
| mark = Purple pog.svg
| alt = alternatibo a teksto para iti San Francisco
| link = San Francisco
| lat_deg = 37 | lat_min = 46 | lat_dir = N
| lon_deg = 122 | lon_min = 25 | lon_dir = W
}}
}}
Kitaen pay dagiti pagarigan iti panid ti
Mapa ti lokasion, ken dagiti pay:
Dagiti parametro ti plantilia
Parametro Deskripsion Kita Kasasaad Nagan ti mapa
1
Ti mausarto a nagan ti mapa
Kuerdas nasken Kaakaba ti mapa
width
Mangikeddeng ti kaakaba iti mapa kadagiti piksel, mangtuoon kadagiti ania man a kasisigud a pategs. Saan nga iraman ti "px", kas pagarigan: "300", not "300px".
Numero pagpilian Kasisigud a kaakaba
default_width
Mangikeddeng ti kasisigud a kaakaba iti mapa kadagiti piksel, naikeddeng para iti panagusar kadagiti plantilia a kas dagiti infobox. Ti kasisigud a pateg ket 240. Saan nga iraman ti "px". Daytoy a pateg ket mapaadu babaen ti kasisigud a nainaganan a gatad ti parametro kadagiti agmayaysa a plantilia ti mapa, no adda, tapno magun-od ti maitunos a kadakkel para kadagiti bertikal a mapa.
Numero pagpilian Puesto
float
Mangibaga ti puesto ti mapa iti panid. Dagiti mabalin a pateg ket left, right, center ken none. Ti kasisigud ket right.
Kuerdas pagpilian Maris ti beddeng
border
Mangibaga ti maris ti beddeng ti mapa. No maisaad iti none, awanto ti mapatud a beddeng.
Kuerdas pagpilian Kapsion ti mapa
caption
Ti teksto ti kapsion a maiparangto iti baba ti mapa. No mainaganan ti kapsion ngem saan a naikkan iti pateg, ti mapa ket saanto a maikuadro ken awanto ti kapsion a maiparang. No saan a mainaganan ti kapsion, saanto a maikuadro ti mapa ken mapataudto ti kasisigud a kapsion.
Kuerdas pagpilian Alternatibo a teksto
alt
Alternatibo a teksto para iti mapa; maus-usar babaen dagiti screen reader.
Kuerdas pagpilian Alternatibo a mapa manipud iti plantilia
relief
Ti ania man a saan ablanko a pateg (1, yes, kdpy.) ken mangpataud ti plantilia a mangiparang ti nainaganan a mapa iti plantilia ti panangipalawag ti mapa a kas image1, a kadawyan daytoy a relief a mapa.
Kuerdas pagpilian Alternatibo a mapa manipud iti plantilia
AlternativeMap
Mangpalubos iti panagusar ti alternatibo a mapa. Ti ladawan ket nasken nga addaan iti isu met laeng nga igid ti nagsasabtan a kas ti plantilia ti mapa.
Kuerdas pagpilian Maituon a ladawan
overlay_image
Mangpalubos iti maysa a panangituon a maituonto iti mapa. Daytoy a parametro ket manmano a maus-usar.
Kuerdas pagpilian Dagiti pangmarka ti lugar
places
Manginagan ti maysa wenno ad-adu a pangmarka ti luagr nga agusar iti Mapa ti lokasion~.
Kuerdas nasken


c: text/html

text:
Papa Juan XXI
Ni Papa Juan XXI, ket naipasngay idi a kas ni Pedro Julião (Latin, Petrus Iulianus (c. 1215 – 20 Mayo 1277), ket maysa a Portuges a kanayon a nangikaykayat kenni Pedro Hispano (Latin, Petrus Hispanus; Inggles, Pedro ti Espania), ket isu idi ti Papa manipud idi 1276 aginggana idi pimmusay kalpasan ti walo a bulan. Isu laeng ti maymaysa a Portuges a Papa, urayno ni Damasus I ket mabalin pay a makunkuna a Portuges, ngem isu ket naipasngay idiay teritorio a tatta nga aldawen ket Portugal, ken ni Pablo IV ket adda idi ti Portuges nga apongna a babai.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ken ni Papa Juan XXI iti Wikimedia Commons

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Dagiti probinsia ti Indonesia
Dagiti Probinsia ti Indonesia ket dagiti 34 a kadakkelan a pannakabingbingay ti pagilian ken ti kangatuan nga agpang iti lokal a gobierno (Daerah Tingkat I – rehion iti agpang I). Dagiti probinsia ket nabingbingayda pay kadagiti rehensia ken siudad (Daerah Tingkat II – dagiti rehion iti agpang II), a nabingbingayda met kadagiti distrito (kecamatan).
Pakaammo[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti tunggal maysa a probinsia ket addaan iti bukod a lokal a gobierno, nga idauluan babaen ti gobernador, ken addaan iti bukod a lehislatibo a bagi. Ti gobernador ken dagiti kameng dagiti bagi ti lokal a pannakabagi ket mabutosanda babaen ti popular a butos para kadagiti termino iti lima a tawen.
Dagiti agdama a probinsia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Indonesia ket addaan kadagiti 34 a probinsia, walo kadagitoy ket napartuaten manipud idi 1999, dagitoy ket ti: Amianan a Maluku, Laud a Papua, Banten, Is-isla Bangka Belitung, Gorontalo, Is-isla Riau, Laud a Sulawesi ken (idi naladaw a 2012) Amianan a Kalimantan.[1]
Adda dagiti lima a probinsia nga addaan iti espesial a kasasaad:
- Aceh, para iti panagusar iti linteg ti sharia a kas ti rehional a linteg ti probinsia.
- Espesial a Kapitolio a Rehion ti Jakarta.
- Espesial a Rehion ti Yogyakarta, ti naturay a monarkia iti kaunegan ti Indonesia a ti sultan Hamengkubuwono a kas ti tumawid a Gobernador ken ti Paduka Sri Pakualam a kas ti tumawid a bise gobernador. Ti Espesial a Rehion ti Yogyakarta ket saanda a kayat a matawagan a kas probinsia segun ti Linteg Blng. 03/1950 ken Blng. 12/2012 a maipanggep Iti Espesialidad ti Rehion ti Yogyakarta.
- Papua, para iti pannakaited ti panangisayangkat ti matalinaay a panagrang-ay.
- Laud a Papua, para iti pannakaited ti panangisayangkat ti matalinaay a panagrang-ay.
Dagiti probinsia ket opisialda a maigrupo kadagiti pito a heograpikal a yunit.[2]
Tabla dagiti probinsia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti naisingasing a masakbayan a probinsia[urnosen | urnosen ti taudan]
Adda dagiti adu a bilang dagiti baro a probinsia a naisingasingen a mainayon kadagiti 34 nga addan a probinsia ti Indonesia.[8] Manipud idi 2013, mangkitkita ti gobierno ti panagpartuat dagiti walo a baro a probinsia intono 2020,[9] babaen ti panangisina dagiti nadumaduma nga addan a probinsia.
Idi 25 Oktubre2013, ti Kamara dagiti Pannakabagi ti Indonesia (DPR) ket nangrugida a nagrepaso kadagiti sinursurat a baro a linteg iti pannakapundar dagiti 57 a perspektibo a rehensia ken dagiti 8 a baro a probinsia. Ti naud-udi a naibaga ket buklen dagiti walo a lugar a naibaga dita ngato – ti Kapuas Raya ket mangbukelto kadagiti lima nga akindaya unay a rehensia iti agdama a probinsia ti Laud a Kalimantan, ken ti Bolaang Mongondow Raya ket mangbukelto ti akin-abagatan a kagudua ti agdama a probinsia ti Amianan a Sulawesi. Iti isu met laeng a lawas, ti Kamara, iti naudi a mitingna iti tawen, ket inaprobaranna ti pannakapartuat dagiti pito a baro a rehensia – ti Mahakam Ulu (Daya a Kalimantan), Malaka (Daya a Nusa Tenggara), Tengnga a Mamuju (Laud a Sulawesi), Banggai Laut (Tengnga a Sulawesi), Isla Tailabu (Amianan a Maluku), Penukal Abab Lematang Ilir (Abagatan a Sumatra) ken Daya a Kolaka (Abagatan a daya a Sulawesi).[9]
Iti pay maipatinayon, naisingasing pay dagiti nadumaduma a sabali a baro a probinsia (wenno dagiti administrasion ti agpang ti probinsia):
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "House Agrees on Creation of Indonesia's 34th Province: 'North Kalimantan'". Jakarta Globe (iti Ingles). 2012-10-22. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2013-01-12. Naala idi 2014-10-26.
- ^ ISO 3166-2:ID
- ^ "Data Wilayah". Kementerian Dalam Negeri (iti Indones). Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2013-01-03. Naala idi 2018-05-18.
- ^ "Buku Induk – Kode dan Data Wilayah Administrasi Pemerintahan per Provinsi, Kabupaten/Kota dan Kecamatan Seluruh Indonesia" (PDF) (iti Indones) – babaen ti kemendagri.go.id.
- ^ ISO 3166-2:ID (ISO 3166-2 para kadagiti probinsia ti Indonesia)
- ^ napasayaat dagiti pigura tapno maibilang ti pannakaisina ti Siudad ti Tarakan ken dagiti uppat a rehensia, kas pinasingkedan babaen ti Biro Pusat Statistik, tapno manoprma ti baro aprobisia ti Amianan a Kalimantan, a sabali a nailista iti daytoy a tabla.
- ^ Ti Laud a Papua ket napartuat idi manipud iti akinlaud a parte ti probinsia ti Papua idi Pebrero, 2003, immuna nga iti babaen ti nagan ti Irian Jaya Barat, ken nanaganan manen iti Papua Barat (Laud a Papua) idi 2007-02-07. Ti panagsina ket agtultuloy a kontrobersial. Idi Nobiembre 2004, ti maysa korte ti Indonesia ket immannnurot a ti panagsina ket nangsupadi ti nawaya a linlinteg ti Papua. Nupay kasta, inbaga ti korte a gapu ta ti baro a probinsia ket napartuaten, agtalinaay koman a maisina manipud iti Papua. Dayta a pannakaibaga ket mangiparit ti pannakapartuat ti sabali a maisingasing a probinsia, ti Tengnga a Irian Jaya, gapu ta ti panagsina ket saan pay a nakompleto. Manipud idi Hunio, 2008, ti maysa a kodigo ti ISO 3166-2 ket saan pay a naipabaak para iti Laud a Papua. No suroten daytoy dagiti napalabas, daytoyto ket ID-PB. Nota: ISO 3166-2 Newsletter II-1 (napasayaat 2010-02-19) panid 18-19 ket mangpasingked daytoy a kas ID-PB. Kitaen ti http://www.iso.org/iso/iso_3166-2_newsletter_ii-1_corrected_2010-02-19.pdf . Ti kodigo a ID-IJ ket mangibagbaga itan ti dakdakkel a heograpikal a rehion a mairaman ti Papua ken Laud a Papua.
- ^ "How Many Provinces Does Indonesia Need?". The Jakarta Post (iti Ingles). 20 Abril 2012. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2013-05-21.
- ^ a b Jakarta Post, 14 Nobiembre 2013
- ^ Panca Nugraha (1 Marso 2011). "Officials Support New Province for Sumbawa". The Jakarta Post (iti Ingles). Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2013-05-21.
- ^ Nethy Dharma Somba (28 Hunio 2012). "Better Public Services, Not New Provinces for Papua: Activists". The Jakarta Post (iti Ingles). Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2013-05-21.
- ^ "SBY to Discuss Formation of New Central Papua Province". The Jakarta Post (iti Ingles). 7 Agosto 2011. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2013-05-21.
- ^ Pemberton, Ash (20 Agosto 2011). "West Papua: Military Report Confirms Desire for Freedom". Green Left (iti Ingles). Naala idi 2021-09-29.
- ^ "House Backs New Papuan Province". The Jakarta Post (iti Ingles). 27 Septiembre 2012. Naala idi 2021-09-29.
- ^ cf. Espesial a Rehion ti Yogyakarta
- ^ Ti Espesial a Rehion ti Surakarta ket pudno idi a napundar iti isu met laeng nga aldaw a kas ti Espesial a Rehion ti Yogyakarta, kas idi 9 Agosto 1945, ngem tiriro ti politika idi sumaruno a tawen ket sinuspende ti Presidente ti kasasaad. Intonokuan, ti pannakasuspende ket saan a naikkat agingana iti agdama nga aldaw. Adda dagiti kameng ti Naarian a Pamilia ti Surakarta a nagpunno ti panagrepaso a hustisi iti Batay-linteg a Korte ti Indonesia idi 2013, ngem kanungpalan a pinaay gapu ti bukodda a legado a kasasaad.
- ^ "Surakarta Akan Jadi Daerah Istimewa? Ini Kata Yusril". Republika Online (iti Indones). 1 Septiembre 2013. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2015-10-03. Naala idi 2018-05-18.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Daftar 34 Provinsi Di Indonesia (iti Indones)


text:
Departamento iti Kaunegan ken Lokal a Gobierno
Ti Departamento iti Kaunegan ken Lokal a Gobierno (Ingles: Department of the Interior and Local Government; Tagalog: Kagawaran ng Interyor at Pamahalaang Lokal) ket maysa nga ehekutibo a departamento ti Gobierno ti Filipinas nga akinrebbeng para iti panagiragpat ti kappia ken urnos, mangisigurado ti pakatalgedan ti publiko, ken mangipapigsa kadagiti kabaelan dagiti paset ti lokal a gobierno. Daytoy ket akin-rebbeng pay ti Nailian a Polis ti Filipinas.
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Idi Marso 22, 1897, dagiti daulo ti Katipunan nga indauloan babaen ni Andres Bonifacio ket nagtutumpongda idiay Tejeros, Cavite ti naamammoan iti pakasaritaan ti Filipinas a kas ti Acta de Tejeros ti Tejerosa Timpuyogan. Iti daytoy a las-ud ti panawen a ti maysa a rebolusionario a gobierno ket nabangon ket ti baro a gobierno ket nagbutos kenni Hen. Emilio Aguinaldo a kas ti Presidente ken ni Andres Bonifacio a kas ti Direktor iti Kaunegan. Ni Bonifacio, nupay kasta, ket saanna nga inawat ti puesto isunga, ni Presidente Aguinaldo ket indutokanna ni Pascual Alvarez a kas ti Direktor.
Iti panagtultuloy ti panagsalisal ti panakawaya ken ti bukod a panagturay, ti kaunegan a departamento ket nagbalin a nangruna nga opisina a naipaakem kadagiti nadumaduma a pamay-an a mairaman ti panangimaton kadagiti lokal a paset, panagaywan kadagiti kabakiran, publiko a paginagbagaan, panagtengngel ken panangimaton kadagiti polis, kontra-gulo, panangisubli iti sigud a kasasaad, panagiparang-ay ti komunidad ken dagiti programa ti pagtitinnulongan ti panagrang-ay.
Idi 1950, ti Departamento iti Kaunegan ket narakrak ket dagiti pamay-anna ket naiyalis iti Opisina ti Sibil a Pannakibiang babaen ti Opisina ti Presidente. Idi Enero 6, 1956, ti opisina ti Presidente a Panagtulong iti Panagrang-ay ti Komunidad (PACD) ket napartuat. Ti Departamento ket naisubli idi Nobiembre 7, 1972, idi napartuat ti Departamento ti Lokal a Gobierno ken Panagrang-ay ti Komunidad (DLGCD). Idi 1978, ti DLGCD ket naurnos manen ken nanaganan ti Ministro ti Lokal a Gobierno (MLG) ken kalpasan daytoy ti Departamento ti Lokal a Gobierno (DLG).
Idi Disembre 13, 1990, Republika a Tignay (R.A.) 6975 ket napirmaan iti maysa a linteg a nagpartuat ti Nailian a Polis ti Filipinas, Opisina ti Panagsalaknib ti Uram, Opisina ti Pagbaludan ken Penolohia ken ti Kolehio ti Pakatalgedan iti Publiko ti Filipinas babaen ti naurnos manen a Departamento iti Kaunegan ken Lokal a Gobierno (DILG).
Ti baro a DILG ket intiponna ti Komision ti Nailian a Polis (NAPOLCOM), ken amin nga opisina, ken dagiti agtigtignay a paset ti dati a DILG babaen ti Ehekutibo a Bilin Bilang. 262. Ti pannakaipasa ti R.A. 6975 ket nangidalanan ti panagkaykaysa dagiti lokal a gobierno ken ti puersa ti polis kalpasan ti 40 a tawtawen a panagsisina.
Listaan dagiti Sekretario ti Departamento iti Kaunegan ken lokal a Gobierno[urnosen | urnosen ti taudan]
Estruktura ti organisasion[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti sumaganad a Serbisio ket nabango ti Maitutop a Departamento:
- Administratibo a Serbisio Ingles: Administrative Service (AS)
- Serbisio ti Panagaramid ti Elektroniko a Datos Ingles: Electronic Data Processing Service (EDPS)
- Pinansia ken Panagimaton a Serbisio Ingles: Financial and Management Service (FMS)
- Serbisio ti Kaunegan a Panagammiris ti Kuenta Ingles: Internal Audit Service (IAS)
- Legado a Serbisio Ingles: Legal Service (LS)
- Panagplano a Sebisio (PS) Ingles: Planning Service (PS)
Ti DILG ket buklen pay dagiti sumaganad nga opisina:
- Opisina ti Panagimaton ti Lokal Gobierno Ingles: Bureau of Local Government Supervision (BLGS)
- Opisina ti Panagran-ay ti Lokal a Gobierno Ingles: Bureau of Local Government Development (BLGD)
- Opisina ti Pnagaitignay ti Nailian a Baranggay Ingles: National Baranggay Operations Office (NBOO)
- Opisina dagiti Serbisio ti Panagparang-ay a Gandat Ingles: Office of Project Development Services (OPDS)
Dagiti sumaganad a linia nga ahensia ket mangbukel ti paset ti DILG:
- Opisina ti Panagsalaknib ti Uram (BFP)
- Opisina ti Pagbaludan ken Penolohia Ingles: Bureau of Jail Management and Penology (BJMP)
- PNP Ingles: Philippine National Police (PNP) babaen ti Nailian a Komision ti Polis Ingles: National Police Commission
Dagiti sumaganad a patakder ti edukasion ket naikapet ti DILG:
- Akademia ti Lokal a Gobierno Ingles: Local Government Academy (LGA)
- Kolehio ti Pakatalgedan iti Publiko (Ingles: Philippine Public Safety College
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Summary of Allocations | Budget ng Bayan". Budget ng Bayan. Naala idi 29 Abril 2013.


text:
Suso
Ti termino a suso, aam-ammo pay kas Latin a mamma iti anatomia, ket ti akingngato a vetral a rehion ti barukong ti maysa nga ayup partikular dagiti mammalia, a pakairaman ti tao. Kasta met a dagiti suso ket paet ti bagi ti mamali nga ayup nga addaan iti organo nga agpatubbog iti gatas a maaramat a pangpakan kadagiti maladaga.
Ngem uray ti lalaki a tao ket addaan met iti suso a nakayanakan nga addaan met kadagiti kagrunaan a pagtubbogan ti gatas. Ngem nupay addaan ti lalaki dagiti gladula ti mammaria nga agpataud iti gatas, saan a maaramat dagitoy nupay iti sumagmamano a kaso ket adda dagiti lalaki nga agpammukel dagiti susoda, a maawagan iti gynecomastia.
Dagiti suso ket nabungon iti kudil; tunggal suso ket addaan iti mungay a linikmut ti areola. Ti areola ket addaan maris a lumabbaga wenno ngumisit a kayumanggi, awanan buok, ken addaan kadagiti glandula a sebaceous. Dagiti daddadakkel a glandula a mammaria iti uneg ti suso ti pagtaudan ti gatas, addaanda iti sumagmamano a lobule, ket ti tunggal suso ket addaan 10-20 a lactiferous a pagayusan a mangpatubbog iti gatas kadagiti lobule a mangitunda iti mungay a no sadino dagiti pahayusan ket addaan bukodna a paglukatan.


text:
Burundi
Nagsasabtan: 3°30′S 30°00′E / 3.500°S 30.000°E
Ti Burundi opisial a ti Republika ti Burundi (Kirundi: Republika y'Uburundi,[7] [buˈɾundi]; Pranses: République du Burundi, [buʁundi] wenno [byʁyndi]), ket ti naserraan ti daga a pagilian iti rehion ti Nalatak a Dandanaw ti Aprika ti Daya nga Aprika, bineddengan daytoy babaen ti Rwanda iti amianan, ti Tanzania iti daya ken abagatan, ken ti Demokratiko a Republika ti Kongo iti laud. Daytoy ket naikeddeng pay a parte ti Tengnga nga Aprika. Ti kapitolio ti Burundi ket ti Bujumbura. Ti akin-abagatan a laud apagbeddenganna ket kadenna ti Danaw Tanganyika.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b "Quelques données pour le Burundi" (iti Pranses). ISTEEBU. Naala idi 17 Disiembre 2015.
- ^ ISTEEBU (2015). Annuaire statistique du Burundi (PDF) (Reporta) (iti Pranses). p. 105. Naiyarkibo manipud iti kasisigud (PDF) idi 2017-04-16. Naala idi 17 Disiembre 2015.
- ^ POP/1-1: Total population (both sexes combined) by major area, region and country, annually for 1950–2100 (thousands). World Population Prospects: The 2015 Revision (Reporta). United Nations, Department of Economic and Social Affairs, Population Division. Hulio 2015. Naala idi 17 Disiembre 2015.
- ^ a b c d "Burundi". International Monetary Fund (iti Ingles). Naala idi 13 Enero 2015.
- ^ "Gini Index, World Bank Estimate". World Development Indicators (iti Ingles). The World Bank. Naala idi 13 Enero 2015.
- ^ United Nations Development Programme. "2015 Human Development Report" (PDF) (iti Ingles). Naala idi 14 Disiembre 2015.
- ^ "Décret n° 100/183 du 25 juin 2012 / Itegeko Inomero 100/183 Ryo Ku Wa 25 Ruheshi 2012 Ritanga Ikigongwe" (PDF) (iti Pranses ken Rundi). Naiyarkibo (PDF) manipud iti kasisigud idi 2013-05-01. Naala idi 2017-02-24 – babaen ti justice.gov.bi.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Burundi iti Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Burundi manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)
- Opisial a website ti gobierno ti Burundi Naiyarkibo 2008-11-06 iti Wayback Machine(iti Pranses)
- Burundi a naikabil iti The World Factbook (iti Ingles)
- Burundi manipud iti UCB Libraries GovPubs
- Burundi iti Curlie (iti Ingles)
- Wikimedia Atlas iti Burundi
- Dagiti pungol nga artikulo ti heograpia ti Burundi
- Burundi
- Dagiti pagilian idiay Aprika
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Pranses
- Dagiti naserraan ti daga a pagilian
- Dagiti estado a kameng ti La Francophonie
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Aprika
- Dagiti republika
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1962
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Swahili
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian
- Dagiti Bantu a pagilian ken teritorio


text:
PAKDAAR: Nu saritaem ti Ilocano, ti serbisyo para ti baddang ti lengguahe nga awanan bayadna, ket sidadaan para kenyam. Awagan ti [Number for Language Assistance Service] (TTY: [Number for TTY Service]).
Discrimination is Against the Law
Ti [Your Organization] ket immannurot kadagiti maipakat a Federal a linteg panggep ti sibil a karbengan ken saan a manggiddiat segun ti puli, kolor, nasyonal a puon, edad, disabilidad, wenno sex. Ti [Your Organization] key saanna nga ilaksid dagiti tao wenno itrato ida a sabsabli gapu ti puli, kolor, nasyon a naggapuan, edad, disabilidad, wenno sex.
[Your Organization]:
- Mangipaay ti libre a tulong ken serbisyo kadagiti tattao nga addaan ti disabilidad tapno epektibo da a makisao kadakami, kas iti:
- Kwalipikado a tagipatarus ti maisenyas a lengguahe
- Maisurat nga impormasyon iti sabali a porma (dakkel a prenta, madedengngeg, accessible electronic formats, sabali a porma)
- Mangipaay ti libre a serbisyo ti lengguahe kadagiti tattao a ti primera a lengguaheda ket saan nga Ingles, kas iti:
- Kwalipikado a tagipatarus
- Impormasyon a naisurat ti sabali a lengguahe
Nu kasapulam dagitoy a serbisyo, awagam ni [Compliance Officer's Title and Name]
Nu pattiem a ti [Your Organization] ket nagmintis a mangipaay kadagitoy a serbisyo ken nanggiddiat iti sabali a wagas segun ti puli, kolor, nasyonal a naggapuan, edad, disabilidad, wenno sex, mabalinka a mangipila ti reklamo iti: [Compliance Officer's Title and Name], [Your Address], [Compliance Phone Number], TTY: [Number for TTY Service], [Compliance Fax Number], [Compliance Officer's Email]. Mabalinka a mangipila ti reklamo a personal wenno babaen ti koreo, fax, wenno email. Nu kasapulam ti tulong tapno mangipila ti reklamo, ni [Compliance Officer's Title and Name] ket sidadaan tapno tulunganka.
Mabalinka met a mangipila ti reklamo panggep ti sibil a karbengan ayan ti U.S. Department of Health and Human Services (Departamento ti Salun-at ken Serbisyo para ti Tao ti U.S.), Office for Civil Rights (Opisina ti Sibil a Karbengan) , babaen ti elektronik ayan ti Office for Civil Rights Complaint Portal, a sidadaan iti https://ocrportal.hhs.gov/ocr/portal/lobby.jsf, wenno babaen ti koreo wenno telepono iti:
U.S. Department of Health and Human Services
200 Independence Avenue, SW
Room 509F, HHH Building
Washington, D.C. 20201
1-800-868-1019, 800-537-7697 (TDD)
Dagiti porma ti reklamo ket sidadaan ayan iti http://www.hhs.gov/ocr/office/file/index.html.


text:
Las Vegas
Ti Las Vegas (/lɑːs ˈveɪɡəs/) ket isu ti kaaduan ti populasion a siudad idiay estado ti Nevada ken ti kondado tugaw ti Kondado ti Clark.[4] Ti Las Vegas ket maysa a naamammoan ti sangalubongan a nagruna apagliwliwaan a siudad para iti panagsugalan, paggatangan, ken dagiti naimas a panganan. Ti siudad ket kinabukbukodanna nga inbagbaga nga isu Ti Pagliwliwaan a Kapitolio iti Lubong, ken daytoy ket nadayegan para kadagiti naipagtitipon a kasino–otel ken dagiti nairamraman a pagliwliwaan. Daytoy ket dumakdakkel a pagretiroan ken pamilia a siudad, ti Las Vegas ket isu ti maika-31 a kaadaun ti populasion a siudad idiay Estados Unidos, nga adda ti populasion ti 2010 esnso iti 583,756. Ti 2010 a populasion ti metropolitano a lugar ti Las Vegas idi ket 1,951,269.[3]
Daytoy ket nabagon idi 1905, ti Las Vegas ket nainkorporado a kas maysa a siudad idi 1911. Idi patingga ti maika-20 a siglo, ti Las Vegas ket isu idi ti kaaduan ti populasion nga Amerikano a siudad a nabangon iti dayta siglo (ti panakaisalsalumina a tinengtengel babaen ti Chicago idi maika-19 a siglo). Ti panagipatuloy para kadagiti nadumaduma a kita ti pagliwliwaan dagiti manakman ket nakagun-od daytoy ti titulo a Basol a Siudad, ken daytoy a panakaimatangan ket nakaaramid ti Las Vegas a nadayeg a lugar para kadagiti pelikula ken programa ti telebision . Adda dagiti nadumaduma a makitkita ti ruar a pabuya ti silaw idiay Kalsada ti Fremont, ken dagiti pay dadduma a lugar iti siudad.
Ti Las Vegas ket kadawyan a mangitudo iti siudad ket mainayon pay dagiti dadduma a lugar ti labes a patingga ti siudad, a naipangpangruna dagiti pagliwliwaan a luglugar ket ti a sideg ti Banda ti Las Vegas, ken sagpaminsan pa ti intero a Tanap ti Las Vegas. Ti 4.2 mi (6.8 km) a bistrad ti Abagatan a Akaba adalan ti Las Vegas a naamaamoan a kas tiStrip ket kaaduan kadagitoy kadagiti saan a nainkorporado a komunidad ti Paradise, Winchester, ken Enterprise.[5][6]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Balikas ken ti Sarsartidas: Dagiti Parbo a nagan para iti New Orleans ken Las Vegas". VOA News. Marso 13, 2010. Naala idi Enero 1, 2012.
- ^ Lovitt, Rob (2009-12-15). "Agtakder kadi ti pudno a Las Vegas?". MSNBC. Naala idi Abril 2, 2012.
- ^ a b "Bariweswes ti Sapasap a Populasion ken dagiti Panakailasin ti Balay: 2010 a Datos ti Demogrpiko a Bariweswes (DP-1): siudad ti Las Vegas, Nevada". U.S. Census Bureau, American Factfinder. Naala idi Marso 9, 2012.
- ^ "Find a County". National Association of Counties. Naala idi 2011-06-07.
- ^ Joe Schoenmann (Pebrero 3, 2010). "Ti Vegas ket saan nga agmaymaysa ti panagkayatna iti .vegas". Las Vegas Sun.
- ^ "Ti Kondado ket Nagtawen ti 100 Hulio 1, a Nanaganan ti 'Sentenerio nga Aldaw Day'" (Press release). Kondado ti Clark, Nevada. Hunio 23, 2009. Naala idi Enero 5, 2010.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Las Vegas iti Wikimedia Commons


text:
Confucius
Ni Confucius (551–479 BCE)[1] ket maysa idi nga Insik a manursuro, editor, politiko, ken pilosopor ti Primabera ken Otonio a paset ti panawen ti Insik a pakasaritaan. Ti pilosopia ni Confucius nangiyunay-unay ti personal ken gobarnamental a moralidad, kinaagpayso ken dagiti sosial a pannakibiang, hustisia ken kinapasnek. Dagiti simmursurot kaniana ket nakaibinglayda kadagiti dadduma nga eskuela idi las-ud ti Sangagasut nga Es-eskuela ti Panunot a panawen ngem isuda ket napasardeng a maiparabor dagiti Legalistas idi las-ud ti Qin a Dinastia. Kalpasan ti panagballigi ti Han iti Chu kalpasan ti panakarebba tif Qin, dagiti kapanunotan ni Confucius ket nakagun-od ti opisial a panakakayat ken kaaduan a naiparparang-ay iti sistema a naamammoan a kas ti Confucianismo.
Ni Confucius ket tawidan a naipammadayawan a nagsurat wenno nagurnos kadagiti adu a Insik a klasiko a teksto a mairaman kadagiti amin a Lima a Klasiko, ngem dagiti moderno nga eskolar ket nagan-annadda a mangidakdakamat ti naisangsangayan a panagipatalgedan kenni Confucius . Dagiti aporismoa maipanggep kadagiti sursurona ket naurnong idiay Analeta, ngem kadagiti adu laeng tawtawen kalpasan ti ipupusayna.
Dagiti pamunganayan ni Confucius ket adda dagiti nakaibatayn ti sapasapa nga Insik a tawidan ken pammati. Isu ket nangikampeon ti napigsa a kinatulnog iti pamilia, panagraem kadagiti puonan, panarespeto kadagiti manakman babaen dagiti annakda (ken iti tawidan a pannakaipatarus) ti asawa a lallaki baben dagiti asawada. Isu ket nangisingasing pay a ti pamilia a kas batayan ti umno a gobierno. Isu ket nnagiyunayunay ti nadayeg a naamammoan a pamunganayan ti "Saanmo nga aramiden dagiti saamo a kayat a maramid kenka", ti maysa a nasapa bersion ti Nabalitokan nga Alagaden.
Dagiti paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ken ni Confucius iti Wikimedia Commons
Dagiti inadaw a sasao a mainaig ken ni Confucius iti Wikiquote (iti Ingles)
Dagiti obra a mainaig ken ni Confucius iti Wikisource (iti Ingles)


text:
Isla Panaon
Ti Isla Panaon ket ti bassit nga isla idiay Filipinas, iti probinsia ti Abagatan a Leyte. Daytoy ket mabirukan iti abagatan ti Leyte, a naisina manipud iti Dinagat iti daya, ken ti Mindanao iti abagatan a daya babaen ti Lingsat Surigao. Ti Baybay Mindanao ket mabirukan iti abagatan a laud.
Ti Panaon ket agarup a 30 kilometro (19 mi) iti kaatiddog manipud iti amianan aginggana iti abagatan. Ti kadakkelan nga ili ket ti Liloan, a naisilpo babaen ti rangtay a tinawtawagan iti Rangtay Wawa iti nangruna nga Isla ti Leyte.
Ti Isla Panaon ket buklen dagiti ili ti Liloan, San Francisco, Pintuyan ken San Ricardo. Dagiti pagbiagan dagiti tattao ket ti panagapit iti niog, bagas, natnateng ken panagkalap.


text:
Subpilo
Iti sientipiko a pannakaidasig ti biota, ti subpilo ket maysa a taksonomiko a ranggo iti soolohiko a nomenklatura.
Ti taksonomiko a ranggo ti 'subdibision' dagiti fungus ken taksonomia ti mula ket kapada ti 'subpilo' iti soolohiko a taksonomia.
Taksonomiko a ranggo[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Subpilo ket:
- nababbaba ngem ti pilo
- nangatngato ngem ti superklase.
Kas pagarigan[urnosen | urnosen ti taudan]
Saan amin a dagiti pilo ti fauna ket nabingbingay kadagiti subpilo.
- Dagiti mairaman iti:
- Arthropoda: mabingbingay kadagiti subpilo ti Trilobitomorpha, Chelicerata, Myriapoda, Hexapoda ken Crustacea,
- Brachiopoda: mabingbingay kadagiti subpilo ti Linguliformea, Craniformea ken Rhynchonelliformea,
- Chordata: mabingbingay kadagiti Tunicata, Cephalochordata, ken ti kadakkelan a bukodna a subpilo ti Bertebrata.


text:
Gary Oldman
Ni Gary Leonard Oldman[3] (nayanak idi 21 Marso 1958) ket ti maysa nga Ingles nga aktor ken agparpartuat iti pelikula a nagtrabaho pay iti teatro, pelikula ken telebision. Ammo para iti bersatilidadna ken manangiyebkas a "dakkel" nga estilo iti panagarte, naikeddeng ni Oldman a kas maysa kadagiti kalatakan nga aktor iti iskrin iti henerasionna.[4] Kadagiti sabali a pammadayawna, isu ket nangabak iti Gungguna ti Akademia, tallo a Gunguna ti BAFTA, dua Gunguna ti Critics' Choice ]a Emmy ken ti Palme d'Or para iti obrana iti sango ken likudan ti kamera.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Gary Oldman". Integrated Authority File. Naala idi 9 Abril 2014.
- ^ SNAC; naala idi: 9 Oktubre 2017.
- ^ Births, Marriages & Deaths Index of England & Wales, 1916–2005.
- ^ Hornaday, Ann (5 Disiembre 2017). "'Darkest Hour' is a soaring portrayal of Winston Churchill on the eve of Dunkirk". The Washington Post. Naala idi 5 Marso 2018.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti inadaw a sasao a mainaig ken ni Gary Oldman iti Wikiquote (iti Ingles)
Dagiti midia a mainaig ken ni Gary Oldman iti Wikimedia Commons
- Gary Oldman iti Internet Movie Database (iti Ingles)
- Gary Oldman iti Screenonline ti British Film Institute
- Gary Oldman iti AllMovie
- Gary Oldman iti Box Office Mojo


text:
Leon
Ti leon (Panthera leo) ket maysa kadagiti uppat a dakkel a pusa iti henero ti Panthera ken kameng ti pamilia ti Felidae. Adda met dagiti lallaki a sumurok iti 250 kg (550 lb) iti kadagsen,[4] daytoy ti maikadua a kadakkelan a sibibiag a pusa kalpasan ti tigre. Dagiti naatap a leon ket agdama nga adda idiay sub-Sahara nga Aprika ken idiay Asia (nga adda met ti naisagmak a tidda ti populasion nga agtataeng idiay Nailian a Parke ti Kabakiran ti Gir idiay India) bayat a dagiti sabali a kita ti leon ket napukawen manipud idiay Amianan nga Aprika ken Abagatan a laud nga Asia kadagiti naipakasaritaan a panawen. Aginggana idi naladaw a Pleistoseno, idi agarup a 10,000 a tawtawen iti napalabas, ti leon ket isu idi ti kaaduan a naiwarwaras a dakkel a mamalia iti daga kalpasan ti tattao. Mabirukan idi dagitoy iti kaaduan ti Aprika, iti ballasiw ti Eurasia manipud iti akinlaud nga Europa aginggana idiay India, ken idiay Kaamerikaan manipud iti Yukon aginggana idiay Peru. Ti leon ket madanar a sebbanagan, a nakakita daytoyen iti nakaro a panagbapassit iti populasion iti sakopna iti Aprika iti 30–50% para kadagiti dua a dekada idi las-ud ti maikadua a gudua ti maika-20 a siglo.[2] Dagiti populasion ti leon ket saan a magay-at iti ruar dagiti naidesignado a reserba ken dagiti nailian a parke. Urayno ti taudan ti pannakapaay ket saan unay a napno a maawatan, ti pannakapukaw ti habitat ken dagiti suppiat iti tattao ket isu dagiti agdama a kakaruan a gapuanan iti pakadanagan. Iti kaunegan ti Aprika, ti populasion ti leon ti Laud nga Aprika ket naisangayan a naisagmak.
Dagiti leon ket agbiagda kadagiti 10–14 a tawtawen iti kaatapan, bayat nga iti kulong agbiag dagitoy iti at-atiddog ngem 20 a tawtawen. Iti kaatapan, dagiti lalaki ket manmano met nga agbiag iti at-atiddog ngem 10 a tawtawen, gapu kadagiti maal-ala a sugat manipud kadagiti kankanayon a panagkakabil kadagiti kasuppiat a lalaki ket adu met a mangpabassit ti kapaut ti biagda.[5]
Etimolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti nagan ti leon, kapada kadagiti adu a sasao a Romanse, ket naala manipud iti Latin leo,[6] ken ti Taga-ugma a Griego ti λέwv (leon).[7] Ti Hebreo a balikas ti לָבִיא (lavi) ket mabalin pay a kabagianna daytoy.[8] Daytoy ket maysa idi kadagiti sebbangan a kasisigud nga inpalawag babaen ni Linnaeus, a nagited iti nagannna iti Felis leo, iti obra idi maika-18 a siglo, ti Systema Naturae.[3]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Wozencraft, W.C. (2005). "Panthera leo". Iti Wilson, D.E.; Reeder, D.M (dagiti ed.). Mammal Species of the World: A Taxonomic and Geographic Reference (Maika-3 nga ed.). Pagmalditan ti Unibresidad ti Johns Hopkins. p. 546. ISBN 978-0-8018-8221-0. OCLC 62265494.
- ^ a b Bauer, H.; Packer, C.; Funston, P. F.; Henschel, P. & Nowell, K. (2016). "Panthera leo". IUCN Red List of Threatened Species. 2016: e.T15951A115130419.
- ^ a b Linnaeus, Carolus (1758). Systema naturae per regna tria naturae :secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis. Vol. 1 (Maika-10 nga ed.). Holmiae (Laurentii Salvii). p. 41. Naala idi 8 Septiembre 2008.
- ^ Nowak, Ronald M. (1999). Walker's Mammals of the World. Baltimore: Johns Hopkins University Press. ISBN 0-8018-5789-9.
- ^ Smuts, G.L. (1982). Lion. Johannesburg: Macmillian South Africa. p. 231. ISBN 0-86954-122-6.
- ^ Simpson, D.P. (1979). Cassell's Latin Dictionary (Maika-5 nga ed.). Londres: Cassell Ltd. p. 342. ISBN 0-304-52257-0.
- ^ Liddell, Henry George; Scott, Robert (1980). A Greek-English Lexicon (Naipabassit nga Edision). United Kingdom: Pagmalditan ti Unibersidad ti Oxford. p. 411. ISBN 0-19-910207-4.
- ^ Simpson, John; Weiner, Edmund, dagiti ed. (1989). "Lion". Oxford English Dictionary (Maika-e nga ed.). Oxford: Clarendon Press. ISBN 0-19-861186-2.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti midia a mainaig iti Leon iti Wikimedia Commons


text:
Plantilia:Agur-uray
w Agur-uray
Panagusar[urnosen ti taudan]
Daytoy a plantilia ket kadaywan nga inus-usar kadagiti tungtungan a pampanid tapno makaipakita ti panakaikeddeng ti maysa a paset ti pagtungtungan ket "agur-uray" ti maysa a panagaramid. Dagiti agur-urnos ket nalakada a maikita dagiti luglugar a makasapul ti tulong, panagparang-ay, panagrepaso, ken kdpy.
Daytoy a plantilia ket maus-usar a kasla panagilawlawag iti naisangsangayan a kasapulan ti maysa a panid/subpanid/paset. A kas ti panagusar ti panangibaga kadagiti dadduma nga agur-urnos a ti maysa a naisangsangayan a komentario iti pagtungtungan a panid ket "agur-uray" ti panagrepaso babaen dagiti dadduma tapno mairaman iti maysa nga artikulo.
Kitaen pay[urnosen ti taudan]
- Dagiti baw-ing − no adda, dagiti sabali a nagan daytoy a plantilia a mabalin a mausar
- {{Nalpasen}} – Nalpasen
- {{Nalpasen-t}}, ti saan a grapiko a kita ti {{Nalpasen}} – ✓ Nalpasen
- {{Di pay nalpas}} – Di pay nalpas
- {{Di pay nalpas-t}}, ti saan a grapiko a kita ti {{Di pay nalpas}} – ✗ Di pay nalpas
- {{Di pay nalpas ken dinto a malpas}} (wenno {{Di pay nalpas2}}) – Di pay nalpas ken mabalin a dinto malpas
- {{Baak-bassit}} - Baak
- {{Nalpas bassit}} – Nalpas bassit
- {{Gudua a nalpas}} – Gudua a nalpas
- {{Nasimpa}} – Nasimpa
- {{Saan a simpaen}} – Saan a simpaen
- {{Innayon}} – Innayon
- {{Araramiden}} – Ar-aramiden...
- {{Araramidenna ti}} – Ni Kaspagarigan ket ar-aramidenna ti...
- {{Agur-uray}} – w Agur-uray
- {{Di sigurado}} – Di sigurado
- {{Agkitkita}} – Agkitkita...
- {{Patpatangan}} – Agdama a patpatangan...
- {{Naipatuloden}} – Naipatuloden
- {{Saludsod}} — Saludsod:
- {{Panunot}} – Panunot:
- {{Senial ti ballaag}} – Ballaag
- {{Agyamanak}} – Agyamanak
- {{Awan ti aniamanna}} – Awan ti aniamanna!
- {{Kur-it}}, agiparang laeng ti kur-it –
- {{Ekis}}, agiparang laeng ti ekis –
- {{Smarka}}, agiparang laeng ti marka ti saludsod —
- {{Bumbilya}}, agiparang laeng ti bumbilya–
- {{Nalpasen ti panangitipon}}, para kadagiti nalpasen a panangitipon – Nalpasen ti panangitipon.
- Dagiti baw-ing − no adda, dagiti sabali a nagan daytoy a plantilia a mabalin a mausar


text:
Juana ti Arko
Ni Juana ti Arko (Pranses: Jeanne d'Arc,[2] IPA: [ʒan daʁk]; ca. 1412[3] – 30 Mayo 1431), a parbo ti nagan a kas "Ti Katulong iti Orléans" (Pranses: La Pucelle d'Orléans), ket maysa a bannuar ti Pransia ken maysa a Romano Katoliko a santo. Isu ket naipasngay a kas maysa a mannalon a babai iti tatta nga aldawen ti akindaya a Pransia. A timmunton ti nainlangitan a pannakaiturong, isu ket nangidaulo ti buyot ti Pransia kadagiti nangruna a panagballigi idi las-ud ti Gubat ti Sangagasut a Tawtawen, a nagited ti pakadalanan ti pannakabalangat ni Karlos VII iti Pransia. Isu ket natiliw babaen dagiti Borgona, ket naisubli ket naipasukat iti kuarta kadagiti Inggles, naidarum babaen dagiti nagkaykayat ti Inggles nga Obispo iti Beauvais a ni Pierre Cauchon para kadagiti panagpabasol a "insubordinasion ken heterodoksia",[4] ken idi ket pinuoran iti pasok para iti herehia idi idu ket agtawen ti 19.
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ http://www.chemainustheatrefestival.ca/season_saint_timeline.html
- ^ Ti naganna ket naisursuta kadagiti nadumaduma a kita, a naisangsangayan idi masakbayan ti tengnga ti maika-19 a siglo. Kitaen ti Pernoud ken Clin, pp. 220–221. Adda ti reporta nga isu ket nagpirpirma ti naganna akas ti "Jehanne" (kitaen ti www.stjoan-center.com/Album/, paspaset 47 ken 49; daytoy ket naipaammo pay iti Pernoud ken Clin).
- ^ Dagiti moderno a pakabuklan ti biograpia ket mangipanpaneknek a ti pannakaipasngayna ket idi Enero 6 para kenni Juana. Iti kinapudno, nupay kasta, isu ket makakarkulo laeng ti bukodna a tawen. Amin dagiti saksi ti panagisubli ti sigud a kasasaad a tribunal ket nagkarkarkulo ti tawenna urayno adu kadagitoy a tattao ket dagiti apongna ken manganak a tatangna. Ti Enero 6 a panagtunton ket naibatay iti maysa a taudan: ti maysa a surat manipud kenni Apo Perceval de Boullainvilliers idi 21 Hulio 1429 (kitaen ti Juana ti Arko Nga Agmaymaysa ken ti Saksina ni Pernoud, p. 98: "Ni Boulainvilliers ket agibagbaga ti pannakaipasngayna idiay Domrémy, ken isu ti nangited kaniatayo ti petsa, a mabalin nga isu daytoy ti pudno, a nagibaggaga nga isu ket naipasngay iti rabii ti Piesta dagiti Tallo nga Ari, Enero 6"). Ni Boulainvilliers, nupay kasta, ket saan idi a manipud idiay Domrémy. Daytoy a pasamak ket mabalin a saan a nairehistro. Ti pannakasanay dagiti parokia a rehistro para kadagiti saan a nalatak a pannakaipasngay ket saan a nagrugrugi aginggana kadagiti adu a simmarsaruno a kaputotan.
- ^ Marina Warner, Juana ti Arko, Ladawan ti Babai a Kinatured, p.5
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- DeVries, Kelly (1999). Juana ti Arko: Ti Daulo ti Milisia. Stroud, Gloucestershire: Sutton Publishing. ISBN 0-7509-1805-5. OCLC 42957383.
- Famiglietti, Richard C. (1987). Naarian ngaIntriga: Didigra idiay Korte ni Karlos VI 1392–1420. AMS a panagadadal dagiti Tengnga a Panawen, 9. New York: AMS Press. ISBN 0-404-61439-6.
- Lucie-Smith, Edward (1976). Juana ti Arko. Bristol: Allen Lane. ISBN 0-7139-0857-2.
- Oliphant, Mrs. (Margaret) (Hunio 2002) [1896]. Jeanne d'Arc: Ti Biagna ken Ipupusay. Heroes of the Nations. IndyPublish.com. ISBN 978-1404310865.
- Pernoud, Régine; Marie-Véronique Clin (1999). Juana ti Arko: Ti Saritana. inpatarus ken binaliwan babaen ni Jeremy duQuesnay Adams; inurnos babaen ni Bonnie Wheeler. New York: St. Martin's Press. ISBN 9780312214425. OCLC 39890535.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ken ni Juana ti Arko iti Wikimedia Commons


text:
Danaw Taal
Ti Danaw Taal, dati nga ammo a kas Danaw Bombón,[2][3] ket ti danaw iti nasadiwa a danum iti probinsia ti Batangas, iti isla ti Luzon iti Filipinas. Punnuen ti danaw ti Kaldera ti Taal, ti dakkel a bulkaniko a kaldera a binukel babaen dagiti dakkel unay a panagbettak idi baetan ti 500,000 ken 100,000 a tawtawen iti napalabas. Daytoy ti makatlo a kadakkelan a danaw iti pagilian kalpasan ti Laguna de Bay ken Danaw Lanao. Ti Isla Bulkan, ti lokasion dagiti historikal a panagbettak ti Bulkan Taal ken akinrebbeng para iti asupre a linaon ti danaw, ket mabirukan iti asideg a tengnga ti danaw. Adda maysa nga abut ti bulkan a danaw iti Isla Bulkan. Ammo a kas Danaw Duyaw wenno Danaw ti Nangruna nga Abut ti Bulkan,[4] daytoy ket aglaon iti bukodna a bassit nga isla, ti Punto Bulkan. Naipagpagarup a ti Punto Bulkan ket ti maikatlo nga urnos nga isla iti lubong ngem ti Treasure Island (Ontario) ket dakdakkel ken naipagpagarup a ti kadakkelan iti lubong, ken adda pay iti danaw ti nasadiwa a danum.
Nasalakniban a lugar ken panangimaton[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti labneng ti Danaw Taal ket immuna a nairangarang a kas nailian a parke, ti Nailian a a Parke ti Bulkan Taal, babaen ti Proklamasion Blng. 235 idi Hulio 22, 1967 a mangsakop iti 62,292 ektaria (153,930 acre).[5]
Babaen ti Republika Tignay 7586, nga ammo pay a kas National Integrated Protected Areas System (NIPAS) Act of 1992, naitakder manen ti lugar a kas ti Nasalakniban a Ladawan ti daga ti Bulkan Taal babaen ti Proklamasion 906 idi Oktubre 16, 1996.[6] Imatonan ti nasalakniban a lugar babaen ti Protected Area Management Board (PAMB) ken ti maysa a Hepe ti Opisial a Mangipataray a tinawtawagan iti Superintendente ti Nasalakniban a Lugar. Ti maysa a Plano iti Panangimaton ket naaramid ken naaprobaran babaen ti PAMB idi 2009 ken agserbi itan a kas ti batayan a plano iti konserbasion ti danaw.
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Danaw Taal ket maysa idi a sumrekan ti asideg a Luek Balayan, ken nalaka idi a malayagan manipud iti daytoy. Dagiti serye ti panagbettak idi nasapa a maika-18 a siglo ket nangdidigra dagiti ili ti igid ti danaw kadagiti gingined ken dagiti bulkaniko a rebbek.[7] Nagsardeng ti aktibidad idi 1754 iti kadakkelan a panagbettak ti Bulkan Taal a nanglapped iti Karayan Pansipit iti tephra, a nagserra iti kaikaisuna a rummuran ti danaw iti baybay. Daytoy ket gapuanan iti ingangato ti danum, ken kanungpalan a nagpalned kadagiti nadumaduma nga ili ti igid ti danaw – dagiti tidda a naireporta a makita iti sirok ti danum ita nga aldaw.[8][9] Manipud iti panagbettak idi 1754, ngimmaton ti elebasion ti rabaw manipud iti pantar ti baybay iti 5 metro (16 ft) iti ngato ti pantar ti baybay, nga iti dati a naapgad a danum ti danaw ken nagablinen a nasadiwa a danum kalapsan dagiti panagtudtudo dagiti napalabas a siglo.
Napanawan dagiti poblacion ti Lipa, Taal, Sala, Bauan, ken Tanauan ken naipatakder manen kadagiti nadumaduma a kilometro iti kaadayo manipud iti igid ti danaw kalpasan ti panagsardeng ti bulkaniko nga aktibidad. Kalpasan ti sumurok a maysa a siglo, dagiti barbaro a pagtaengan iti igid ti aplaya ti danaw ket naikitikit manipud kadagiti dakdakkel nga ili: ti Talisay (nabangon idi 1869, manipud iti Taal), Cuenca (1877, manipud iti San José), Alitagtag (1910, manipud iti Bauan),[10] Mataasnakahoy (1932, manipud iti Lipa), Agoncillo (1949, manipud iti Lemery), San Nicolas (1955, manipud kadagiti tidda ti daan a Taal), Laurel (1961, manipud iti Talisay), Santa Teresita (1961, manipud iti Taal, San Luis, ken San Nicolas) ken Balete (1969, manipud iti Lipa).[11]
Ekolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Gapu ta ti danaw ket naikapet idi iti baybay, daytoy ket pagtaengan dagiti adu nga endemiko a sebbangan a nagbalbaliw ken nangampon iti pannakaawan iti asin kadagiti danum ti danaw. Ti danaw ket adaan iti populasion iti naampon iti nasadiwa a danum iti trevally, Caranx ignobilis. Daytoy nga ikan, mabirukan pay iti Karayan Pansipit, ket lokal a tinawtawagan iti maliputo. Ti kadayegan nga endemiko a sebbanganna ket ti nakaro a kinalkalap a Sardinella tawilis, ti maysa a nasadiwa a danum a sardinas. Dagiti dua pay a sabali nga endemiko a sebbangan ti ikan iti Danaw Taal ket dagiti gobie Gnatholepis volcanus ken Rhinogobius flavoventris.[12][13]
Ti Danaw Taal ket pagtaengan pay dagiti kakarkarna nga uleg ti baybay iti lubong, ti Hydrophis semperi. Daytoy a partikular a sebbangan ket ti maysa laeng kadagiti dua nga "agpayso" a sebbangan ti uleg ti baybay (Hydrophiinae) nga ammo nga intero nga agtateng iti nasadiwa a danum (ti sabali ket ti Hydrophis sibauensis manipud iti Karayan Sibua, Borneo, Indonesia [14][15][16]). Ti Carcharhinus leucas (Bull shark iti Ingles), ket dati a parte ti dati a dibersio ti ekosistema ngem pinaawan babaen dagiti agtataeng kadagiti tawen ti 1930.
Panangyammo kadagiti di patneng nga ikan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Jaguar guapote (Parachromis managuensis), ti maysa a predatoryio a piscivore, ti maysa a karniboro nga ikan a kangrunaan a mangmangan kadagiti sabali nga ikan, ket nabirukan a di legado a naipayammo iti danaw. Mabalin nga umado ti gangganaet nga ikan kadagiti amin a lugar ti danaw gapu ti kaadu ti akuatiko a mula nga us-usarenda a pagitlogan ken panganan, adu dagiti masna a makan, ken nasayaat a nabara nga enbironmento. Ti kaadana ket mabalin a nakaro a mangapekto ti papulasion ti patneng nga ikan.[17]
Pannakatay iti ikan[urnosen | urnosen ti taudan]
Idi Enero 5, 2008, inwaragawag ti Bureau of Fisheries and Aquatic Resources a ti pannakatay iti ikan iti Danaw Taal (Enero 2 aginggana iti 4) ket taudan ti pannakapukaw iti 50 metriko tonelada wenno ₱3.25-riwriw ($79,268) iti nakultura a tilapia kadagiti purok ti Leviste ken Balakilong iti Laurel ken dagiti Baranggay Aya ken Quiling iti Talisay. 6,000 maliputo nga ikan ($5,609) ti pay natay idiay Quiling. Ti toksiko nga asupre ken ti nangato nga agpang ti hydrogen sulfide iti Ambulong bayat a ti ababa a narunaw nga oksiheno ket isu ti gapuanan dagiti pannakatay.[18]
Idi Mayo 30, 2011, inwaragawag ti Bureau of Fisheries and Aquatic Resources iti 750 metriko tonelada a pannakatay iti ikan. Segun kadagiti sientista, ti iyuumay ti panagtutudo ket nakaiyegan ti kellaat a panagpababa ti emperatura, nga isu ket ti nangibaba dagiti agpang ti oksiheno iti danaw.[19]
Turismo[urnosen | urnosen ti taudan]
Mabalin a magun-od dagiti turista dagiti kanayon a panagpasiar iti danaw. Kalpasan ti panagballasiw iti danaw, agbanniaga dagiti agbisbisita iti tuktok ti Isla Bulkan babaen ti panagsakay iti kabalio. Iti las-ud ti panagpasiarda iti ngato ken baba ti bantay, matrato dagiti agbisbisita iti napintas a buya iti danaw ken dagiti kaarrubayanna.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b "Lake Taal" Naiyarkibo 2012-03-06 iti Wayback Machine. International Lake Environment Committee. Naala idi 2012-03-17.
- ^ Sawyer, Frederic H. (1900-01-01). The Inhabitants of the Philippines (iti Ingles). Library of Alexandria. ISBN 978-1-4655-1185-0.
- ^ Crossley, Professor John Newsome (2013-07-28). Hernando de los Ríos Coronel and the Spanish Philippines in the Golden Age (iti Ingles). Ashgate Publishing, Ltd. ISBN 978-1-4094-8242-0.
- ^ U.S. Army Corps of Engineer (1954). "Manila (Topographic map)". University of Texas in Austin Library. Retrieved on 2014-08-03.
- ^ "List of initial components of Nipas Act" Naiyarkibo 2013-10-04 iti Wayback Machine. Protection and Wildlife Bureau. Naala idi 2012-01-13.
- ^ "Protected Areas in Region 4-A (CALABARZON)" Naiyarkibo 2014-02-02 iti Wayback Machine. Protection and Wildlife Bureau. Naala idi 2012-01-13.
- ^ (2003). "Taal flyer – Chronology of Historical Eruptions of Taal Volcano". PHIVOLCS. Naala idi 2014-08-03.
- ^ Hargrove, Thomas (1991). "The Mysteries of Taal, a Philippine volcano and lake, her sea life and lost towns". Bookmark, Manila. ISBN 971-569-046-7.
- ^ betaxfer1 (2012-12-08). "The Mysteries of Taal Pt.1 – Thomas Hargrove from Pep Talk w. Loren Legarda". YouTube. Naala idi 2014-08-03.
- ^ "Alitagtag, Batangas History". Wow Batangas. Naala idi 2014-08-03.
- ^ "History". Opisial a WEbsite ti Talisay, Batangas. Naala idi 2014-08-03.
- ^ Froese, Rainer ken Pauly, Daniel, eds. (2012). "Gnatholepis volcanus" iti FishBase. Bersion idi Nobiembre 2012.
- ^ Froese, Rainer ken Pauly, Daniel, eds. (2012). "Rhinogobius flavoventris" iti FishBase. Bersion idi Nobiembre 2012.
- ^ Rasmussen, A. 2010. Hydrophis sibauensis. The IUCN Red List of Threatened Species 2010: e.T176710A7287960. Naala idi 06 Agosto 2018.
- ^ http://reptile-database.reptarium.cz/species?genus=Hydrophis&species=sibauensis
- ^ Rasmussen, A. R., M. AULIYA & W. BÖHME 2001. A new species of sea snake genus Hydrophis (Serpentes: Elapidae) from a river in West Kalimantan (Indonesia, Borneo). Herpetologica 57 (1): 23-32
- ^ (2006). "Biological Investigation of Jaguar Guapote Parachromis managuensis (Gunther) in Taal Lake, Philippines" Naiyarkibo 2012-05-02 iti Wayback Machine. Journal of Environmental Science and Management, Vol 9, No 2.
- ^ Luistro, Marlon Alexander (2008-01-05).Inquirer.net, "Taal Lake fishkill causes ₱3-M losses" Naiyarkibo 2008-01-17 iti Wayback Machine. Philippine Daily Inquirer. Naala idi 2011-01-15.
- ^ Celis, Noel (2011-05-30). "Philippines struggles under mountain of dead fish". AFP. Naala idi 2011-05-30.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Danaw Taal iti Wikimedia Commons
- Heograpiko a datos a mainaig iti Danaw Taal iti OpenStreetMap
- Dagiti misterio ti Taal
- Panagpassiar iti Bulkan Taal
- Makaay-ayo nga Is-sla ken Dandanaw


text:
Papa Simplicio
Ni Santo Papa Simplicio ket isu ti Papa manipud idi 468 AD aginggana idi 10 Marso483 AD.
Isu ket naipasngay idiay Tivoli, Italia, ti anak a lalaki ti umili a nagnagan iti Castinus. Kaaduan kadagiti maipanggep kaniana ket naala manipud iti Liber Pontificalis.
Ni Simplicio ket nangsalsalaknib kadagiti tignay ti Konsilo ti Kalsedonia a mnangsuppiat ti Eutychian herehia, nga isu ket nagobobra a timmultulong ti tatato ti Italia kadagiti panagraraut dagiti barbaro, ken nakakita kadagiti Heruli a yaalsa dagiti mersenario ken nangirangarang ti Odoacro nga ari iti Itali aidi 476, kalpasan ti panagtuangna kenni Romulus Augustulus, ti naudi a Lumaud a Romano nga Emperador. Ti Odoacro ket nagaramid kadagiti bassit a panagsuksukat ti administrasion iti Roma, a natibker ti panagtengtengngel ti Obispona, a ni Santo Simplicio. Isu ket nagobobra a nagtalinaay ti panagturay ti Roma iti Laud
Ni Simplicio ket naipammadayawan para iti panangibangon manen ti simbaan a nainaganan a panagilaglagipan iti birhen ken martir a ni [San Bibiana]].
Ti rambakan nga aldaw ni Santo Simplicio ket ti 10 Marso,[1] ti aldaw nga ipupusayna.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Martyrologium Romanum (Libreria Editrice Vaticana 2001 ISBN 88-209-7210-7)
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ken ni Papa Simplicio iti Wikimedia Commons
- Opera Omnia babaen ti Migne, Patrologia Latina nga adda dagiti analitiko a pagsurotan. Daytoy a silpo ket agtengtengngel pay ti Vita Operaque section babaen ti Libro Pontificali
- "Pope St. Simplicius". Catholic Encyclopedia (iti Ingles). 1913.


text:
Plantilia:Bo-textonly
{{{1}}}
Panagusar
Daytoy a plantilia ket mangipalubos ti husto a pannakaiparang ti sinuratan a Tibetano (nga addaan kadagiti husto a kita ti letra ken maitutop a kadakkel ti teksto), ken mangipakita laeng iti teksto, ken awan dagiti ania man a pangmarka ti pagsasao. Daytoy a plantilia ket mabalin a mausar no maiparang iti tengnga ti parapo ti sinuratan a Tibetano, ken saanen a masapul dagiti silpo kadagiti nagan ti sinuratan ken dagiti romanisasion.
- Pagarigan ti panagusar
{{Bo-textonly|དྲི་མེད་བཤེས་གཉེན་}}agpataud ti དྲི་མེད་བཤེས་གཉེན་.
Kitaen pay
- Plantilia:Bo – plantilia nga adaan kadagiti pangmarka


text:
Pagsasao a Rotumano
Ti pagsasao a Rotumano, makunkuna pay a kas Rotunano, Rutumano wenno Fäeag Rotuma, ket ti maysa a pagsasao nga Austronesio nga insasao babaen dagiti indihenio a tattao ti grupo ti isla ti Abagatan a Pasipiko ti Rotuma, ti maysa nga isla nga addaan iti naimpluensiaan a Polinesio a nainkorporado idi a kas dependensia iti Kolonia ti Fiji idi 1881. Narigat ti pannakaidasig ti Rotumano gapu dagiti adu a bilang dagiti binulod a balikas manipud iti Samoano ken Tongano, gapu ti resulta ti panagsisinnukat iti kultura kadagiti napalabas a pakasaritaan ti Pasipiko. Igrupo ni Andrew Pawley ti pagsasao iti sasao a Laud a Fijiano iti sanga ti Laud a Fijiano – Rotumano ti subgrupo ti Tengnga a Pasipiko ti sasao nga Oceaniko.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Rotumano iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)


text:
Sahara
Ti Sahara (Arabiko: الصحراء الكبرى, Aṣ-Ṣaḥrā´ al-Kubrā, "Ti Nalatak a Desierto") ket isu daytoy ti kadakkelan a napudot desierto iti lubong ken ti maikatlo a kadakkelan a desierto, kalpasan ti Antartika ken ti Artiko.[1] Nga adda ti sumurok a 9,400,000 kuadrado kilometro (3,600,000 sq mi), daytoy ket kaaduan a sakupenna ti Amianan nga Aprika, a makaaramid daytoy iti gangani a kadakdakkel ti Tsina wenno ti Estados Unidos. Ti Sahara ket maigay-at manipud iti Baybay Nalabbasit, ken mairaman dagiti paset ti aplaya ti Mediteraneo, aginggana kadagiti kaigidan ti Taaw Atlantiko. Iti abagatan, daytoy ket naipatinggaan babaen ti Sahel, ti barikes ti namaga bassit a tropikal a sabana a buklen ti akin-amianan a rehion ti tengnga ken akinlaud a Sub-Sahara nga Aprika.
Adda dagiti karuburuban ti darat ket magaw-atna ti 180 metro (590 ft) iti kangato.[2] Ti nagan ket nagtaud manipud iti Arabiko a balikas ti desierto: (صَحراء ṣaḥrāʾ [sˤɑħrɑːʔ] (dengngen)).[3][4]
Dagiti pagbeddengan ti Sahara ket ti Taaw Atlantiko iti laud, ti Banbantay Atlas ken ti Mediteraneo iti amianan, ti Baybay Nalabbasit iti daya, ken ti Sudan ken ti ginget ti Karayan Niger iti abagatan. Ti Sahara ket nabingbingay iti akinlaud a Sahara, ti sentral a Banbantay Ahaggars, ti Banbantay Tibestis, ti Banbantay Aïr (ti rehion ti desierto a banbantay ken dagiti nangato a banak), ti desierto Ténéré ken ti Desierto Libya (ti kamagaan a rehion). Ti kangatuan a pantok idiay Sahara ket ti Emi Koussi (3,415 metro (11,204 ft)) idiay Banbantay ti Tibesti idiay akin-amianan a Chad.
Ti Sahara ket ti kadakkelan a desierto iti kontinente ti Aprika. Ti akin-abagatan a pagbeddengan ti Sahara ket namarkaan babaen ti banda ti namaga bassit a sabana a tinawtawagan ti Sahel; ti abagatan ti Sahel ket mabirukan ti Akin-abagatan a Sudan ken ti Labneng Karayan Kongo. Kaaduan ti Sahara ket buklen ti nabato a hamada; dagiti erg (dakkel a luglugar a naabbongan dagiti karuburuban ti darat) ket mangporma laeng iti bassit a parte.
Dagiti tattao ket agtataengda iti igid ti desierto kadagiti rinibu a napalabas a tawtawen[5] manipud idi naudi a panawen ti yelo. Ti Sahara ket nabasbasa idi a lugar ngem tatta nga aldaw. Sumurok a 30,000 petroglipo dagiti ayup ti karayan a kas ti buaya[6] ket nagbaiag, a kagudua dagitoy ket nabirukan idiay Tassili n'Ajjer idiay abagatan a daya ti Arhelia. Dagiti posil dagiti dinosauro, a mairaman ti Afrovenator, Jobaria ken Ouranosaurus, ket nabirukan payen ditoy. Ti moderno Sahara, ket saan a kaaduan ti mulmula, malaksid idiay Ginget ti Nilo, kadagiti bassit nga oasis, ken idiay akin-amianan a kabambantayan, nga idiay dagiti Mediteraneo a mulmula a kas ti kayo ti oliba ket mabirukan a agtubo idiay. Thi rehion ket kastoyen manipud idi agarup a 1600 BCE, kalpasan dagiti nagbalbaliw iti pakbo ti Daga ket nangipangato kadagiti temperatura ken nangpabasit ti panagtudtudo.[7]
Dagiti tattao ti Sahara ket nagdumaduma kadagiti nagtaudan. Kadagitoy ket dagiti Amaziɣ a mairaman dagiti Turūq, dagiti nadumaduma a Naarabo nga Amaziɣ a grupo kas dagiti agsasao ti Hassania a Sahrawi, a dagiti populasionda ket mairaman ti tribu ti Sanhaya a ti naganna ket tidda ti prehistoriko a Pagsasao a Zenaga. Dagiti dadduma pay a nangruna a tattao ket mairaman dagiti Toubou|, Nubiano, Zaghawa, Kanuri, Hausa, Songhai, ken Fula/Fulani (Pranses: Peul; Fula: Fulɓe). Dagitinangruna a siudad a mabirukan idiay Sahara ket mairaman ti Nouakchott, ti kapitolio ti Mauritania; Tamanrasset, Ouargla, Béchar, Hassi Messaoud, Ghardaïa, ken El Oued idiay Arhelia; Timbuktu idiay Mali; Agadez idiay Niger; Ghat idiay Libya; ken Faya-Largeau idiay Chad.
Ti Sahara ket kasisigud idi a tinaengan babaen dagiti tattao nga Amaziɣ a ti pananginaganda idi ti rehion ket "Tinariwen", a kayatna a sawen ket dagiti desierto, ti reperensia iti kinapudno nga isuda ket nangigiddiat iti nagbaetan dagiti nadumaduma nga [[ekorehion] ti desierto (kas ti erg, oasis, desierto ken namaga a karuotan kdpy.)
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Sahara ket sakupenna dagiti dakkel a parte ti Arhelia, Chad, Ehipto, Libya, Mali, Mauritania, Morocco, Niger, Akinlaud a Sahara, Sudan ken Tunisia, ken gumay-at iti sumurok a 9 riwriw kuadrado kilometro (3,500,000 sq mi) ken sakupenna ti agarup a 1⁄4 iti kontinente ti Aprika. No mairaman amin ti natimbeng a tinawen a panatudtudo ti basbassit ngem 250 mm, ti desierto ti Sahara ket sumurokto iti 11 riwriw kuadrado kilometro (4,200,000 sq mi) iti kalawa. Daytoy ket maysa kadagiti tallo a naisangayan a pisiograpiko a probinsia iti dakkel a pisiograpiko a pannakabingbingay ti Aprika.
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Ti Kadakkelan a Desierto ti Lubong". Naala idi 2011-12-30.
- ^ Arthur N. Strahler and Alan H. Strahler. (1987) Moderno a Maipapan ti Bagi a Heograpia Maikatlo nga Edision. New York: John Wiley & Sons. Page 347
- ^ "Sahara." Online a Diksionario ti Etimolohia. Douglas Harper, Historiador. Naala idi Hunio 25, 2007.
- ^ "Ingles-Arabiko nga online a diksionario". Online.ectaco.co.uk. 2006-12-28. Naala idi 2010-06-12.
- ^ Discover Magazine, 2006-Okt.
- ^ National Geographic News, 17 Hunio 2006.
- ^ Sahara's Abrupt Desertification Started by Changes in Earth's Orbit, Accelerated by Atmospheric and Vegetation Feedbacks.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Chris Scott. Sahara Overland. Trailblazer Guides, 2005.
- Michael Brett and Elizabeth Frentess. The Berbers. Blackwell Publishers, 1996.
- Charles-Andre Julien. History of North Africa: From the Arab Conquest to 1830. Praeger, 1970.
- Abdallah Laroui. The History of the Maghrib: An Interpretive Essay. Princeton, 1977.
- Hugh Kennedy. Muslim Spain and Portugal: A Political History of al-Andalus. Longman, 1996.
- Richard W. Bulliet. The Camel and the Wheel. Harvard University Press, 1975. Republished with a new preface Columbia University Press, 1990.
- Eamonn Gearon. The Sahara: A Cultural History. Signal Books, UK, 2011. Oxford University Press, USA, 2011.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Sahara iti Wikimedia Commons
- Maipanggep ti sirok a rabaw a hidrolohia ti Sahara ken ti naplano a panagusar kadagiti akuipero.
- Akinlaud a Sahara, Publikon Publishers, Pécs, 2009, ISBN 978-963-88332-0-4


text:
Naipakasaritaan a Diksionario ti Suisa
Ti Naipakasaritaan a Diksionario ti Suisa ket maysa nga ensiklopedia iti pakasaritaan ti Suisa a mangigandat ti panggep dagiti resulta iti moderno a naipakasaritaan a panagsukisok iti kita a maserrekan kadagiti ad-adu a tao.
Ti ensiklopedia ket impablaak babaen ti pundasion babaen ti pannakisuki iti Suiso nga Akademia ti Nagtagitaoan ken dagiti Siensia Sosial (SAGW/ASSH) ken ti Naipakasaritaan a Kagimongan ti Suisa (SGG-SHH) ken binayadan babaen ti nailian a daton ti panagsukisok. Malaksid kadagiti 35 nga empleado kadagiti sentral nga opisina, dagiti kontributor ket mairaman dagiti 100 nga akademiko nga agbalbalakad, dagiti 2500 a historiador ken dagiti 100 nga agipatpatarus.
Naimaldit nga edision[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti ensiklopedia ket aggigiddan a maur-urnos kadagiti tallo a nailian a pagsasao ti Suisa: ti Aleman (Historisches Lexikon der Schweiz, HLS), Pranses (Dictionnaire Historique de la Suisse, DHS) ken Italiano (Dizionario Storico della Svizzera, DSS). Dagiti immuna a 13 a tomo ket naipablaak idi 2002. Adda met naplano a maysa a tomo iti tunggal maysa a tawen.
Dagiti 40,000 a paulo ket naigrupo kadagiti:
- Biograpia
- Artiulo kadagiti pamilia
- Artikulo kadagiti lugar (munisipalidad, kanton, dagiti estado ti sabali a pagilian, dagiti pagsammakedan, dagiti signoria, adagiti abeda, dagiti arkeologo a sitio)
- Suheto nga artikulo (naipakasaritaan a penomena ken dagiti termino, dagiti instituto, dagiti pasamak)
Online nga edision[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti online nga edision ket mabalinen a mangn-od manipud idi 1998. Daytoy ket mabalin a libre a maserrekan para iti nawaya ken amin dagiti artikulo ket naisaganan para iti panangipablaak iti prenta, ngem awan dagiti ilustrasion. Ilistana pay amin dagiti 40,000 a masakupanto a topiko.
Lexicon Istoric Retic[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Lexicon Istoric Retic (LIR) ket dagiti dua a tomo a bersion nga addaan kadagiti napili nga artikulo a naipablaak iti Romansh. Daytoy ket mangiraman kadagiti artikulo a saan a mabalin a magun-od kadagiti sabali a pagsasao.
Mabalin pay a magun-od ti online a bersion.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Historisches Lexikon der Schweiz (HLS), Schwabe AG, Basel, ISBN 3-7965-1900-8 (2002–)
- Dictionnaire historique de la Suisse (DHS), Editions Gilles Attinger, Hauterive, ISBN 2-88256-133-4 (2002–)
- Dizionario storico della Svizzera (DSS), Armando Dadò editore, Locarno, ISBN 88-8281-100-X (2002–)
- Lexicon Istoric Retic (LIR), Kommissionsverlag Desertina, Chur, ISBN 978-3-85637-390-0 (vol.1: A-L), ISBN 978-3-85637-391-7 (tomo 2: M-Z)
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- DHS/HLS/DSS online nga edision iti Aleman, Pranses, Italiano
- Lexicon Istoric Retic (LIR) online nga edision iti Romansh


text:
Magnoliopsida
Ti magnoliopsida ket ti umiso a botaniko a nagan para iti klase dagiti mula nga agsabsabong. Babaen ti panangipalawag ti klase ket mangiramanto ti pamilia ti Magnoliaceae, ngem ti bukodna a sirkumskripsion ket mabalin nga agdumaduma, a mabalin nga ad-adu a mangiraman wenno saan a unay a mangiraman depende ti sistema a pannakaidasig nga agdama a masarsaritaan.
- subklase Cornidae
Magnoliopsida iti sistema ti CronquistUrnosen
Ti sistema ti Cronquist ket agus-sar ti daytoy nga akin-uneg a taksonomia (iti bersion ti 1981):
- klase Magnoliopsida [= dagiti dicotyledon]
- subklase Magnoliidae
- subklase Hamamelidae
- subklase Caryophyllidae
- subklase Dilleniidae
- subklase Rosids
- subklase Asteridae
Dagiti sistema ti Dahlgren ken ThorneUrnosen
Ti sistema ti Dahlgren ken ti sistema ti Thorne (1992) ket agus-usar ti nagan ti Magnoliopsida para kadagiti mula nga agsabsabong (angiospermae). Nupay kasta, ti sistem Cronquist ket nadayegen ken addaan daytoy kadagiti adu a bersion iti naipablaak iti daytoy a sistema. Kadagiti dadduma a sistema a naibatay ti Cronquist ti nagan a Magnoliopsida (iti ranggo iti klase) ket mangibagbaga kadagiti mula nga agsabsabong (angiospermae).
- klase Magnoliopsida [= angiospermae]
- subklase Magnoliidae [= dagiti dicotyledon]
- subklase Liliidae [= dagiti monocotyledon]
Sistema ti RevealUrnosen
Ti sistema ti Reveal ket agus-usar ti nagan ti Magnoliopsida para iti grupo dagiti primitibo a dicotyledon, a maipada kadagiti agarup a gudua kadagiti mula iti magnoliids:
- klase1. Magnoliopsida
- super-urnos 1. Magnolianae
- super-urnos 2. Lauranae
Dagiti sistema ti APGUrnosen
Kadagiti APG ken sistema ti APG II dagiti botaniko a nagan ket naus-usar laeng iti ranggo iti urnos ken iti baba. Iti ngato ti ranggo ti urnos, dagitoy a sistema ket agus-usar iti bukodda a nagan, a kas dagiti angiospermae, eudicotidae, monocots, rosids, kdpy. Dagitoy a nagan ket mangibagbaga kadagiti klado (di nairanggo). Daytoy a klase ti Magnoliopsida ket saan a naipalpalawag. Laglagipen a ti kapanunotan dagiti dicotyledon ket mabalin a taksonomiko a yunit ket makaala ti pormal a nagan a liklikan babaen ti APG: dagiti dicot ket naikeddeng dagitoy a parapiletiko.
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
Dagiti midia a mainaig iti Magnoliopsida iti Wikimedia Commons
Dagiti datos a mainaig iti Magnoliopsida iti Wikispecies


text:
1Kalpasanna, kimmitaak iti ayan ti naglukong nga atep nga adda iti ngatoen dagiti ulo dagiti kerubim; adda banag a nagparang iti ngatoen dagitoy a kasla safiro a kaar-arngi ti maysa a trono.
2Ket kinasarita ni Yahweh ti lalaki a nakakawes iti lino a kunana, “Mapanka iti nagbaetan dagiti pilid, iti sirok dagiti kerubim, ket mangakopka iti beggang manipud iti nagbaetan dagiti kerubim ket iwarawaram dagitoy iti entero a siudad.” Ket bayat a buybuyaek, nakitak a simrek ti lalaki.
3Nakatakder dagiti kerubim iti akin-kannawan a paset ti balay idi simrek ti lalaki, ket adda ulep a nangpunno iti akin-uneg a paraangan.
4Nagpangato ti dayag ni Yahweh manipud kadagiti kerubim ket nagtalinaed iti ayan ti ruangan ti balay; pinunnona ti balay iti ulep, ket napno ti paraangan iti kinaraniag ti dayag ni Yahweh.
5Kalpasanna, iti akin-ruar a paraangan, nangngegko ti uni dagiti payak dagiti kerubim a kas iti timek ti Dios a Mannakabalin-amin no kasta nga agsao isuna.
6Ket napasamak nga idi binilin ti Dios ti lalaki a nakakawes iti lino, a kunana, “Mangalaka iti beggang iti nagbaetan dagiti pilid nga adda iti nagbaetan dagiti kerubim,” ket ti lalaki, simrek ken nagtakder iti abay ti maysa a pilid.
7Inggaw-at ti maysa a kerub ti imana iti ayan ti apuy nga adda iti nagbaetan dagiti kerubim ket nangala iti beggang, ket inkabilna dagitoy kadagiti ima daydiay a lalaki a nakakawes iti lino. Innala daytoy ti lalaki ket pimmanaw.
8Nakitak iti sirok dagiti payak dagiti kerubim ti kasla ima ti tao.
9Isu a kimmitaak, ket nakitak nga adda uppat a pilid iti abay dagiti kerubim— maysa a pilid iti abay ti tunggal kerub— ket ti langa dagiti pilid ket kasla bato a beryl.
10Agpapada ti langa dagitoy nga uppat a pilid, kas iti maysa a pilid a nagkinnuros, kasta met ti sabali pay a pilid.
11No kasta nga aggaraw dagitoy, mapanda iti uray sadinoman a direksion; saan nga agpusipos dagitoy no kasta nga aggarawda agsipud ta maisurotda iti pagsangoan ti ulo ti kerub. Saanda nga agpusipos no kasta nga aggarawda.
12Amin a paset ti bagida—agraman dagiti bukot, dagiti ima, ken dagiti payakda—ket pasig a mata, kasta met dagiti aglikmut dagiti uppat a pilid.
13Bayat a dumdumngegak, naawagan dagiti pilid iti, “Agtaytayyek.”
14Tunggal maysa ket adda uppat a rupana; ti umuna a rupa ket rupa ti kerub, ti maikadua ket rupa ti tao, ti maikatlo ket rupa ti leon, ken ti maikapat ket rupa ti agila.
15Kalpasanna, nagtayab a nagpangato dagiti kerubim— dagitoy dagiti sibibiag a parsua a nakitak idi iti igid ti karayan Kebar.
16Tunggal aggaraw dagiti kerubim, sumurot met dagiti pilid iti abayda; ket tunggal iyukrad dagiti kerubim dagiti payakda tapno agtayabda nga agpangato manipud iti daga, saan nga agpusipos dagiti pilid. Agtalinaedda latta iti abay dagiti kerubim.
17No kasta nga agsardeng dagiti kerubim, agsardeng met dagiti pilid, ket no kasta nga agtayab dagitoy, tumayab met dagiti pilid, ta ti espiritu dagiti sibibiag a parsua ket adda kadagiti pilid.
18Kalpasanna, pimmanaw ti dayag ni Yahweh manipud iti ruangan ti balay, ket nagtalinaed iti ngatoen dagiti kerubim.
19Inukrad dagiti kerubim dagiti payakda ket timmayabda nga immadayo iti daga, ket nakitak idi rimmuarda, ket kasta met laeng ti inaramid dagiti pilid nga adda iti abayda. Nagsardengda iti akin-daya a pagserkan iti balay ni Yahweh, ket ti dayag ti Dios ti Israel immay kadakuada manipud iti ngatoenda.
20Dagitoy dagiti sibibiag a parsua a nakitak iti ayan ti sirok ti mangipakita iti kaadda ti Dios ti Israel iti igid ti karayan Kebar, isu nga ammok a dagitoy ket kerubim!
21Tunggal maysa kadagitoy ket addaan iti uppat a rupa ken uppat a payak, ken adda kasla ima ti tao iti sirok dagiti payakda;
22ket ti kalanglanga dagiti rupada ket kas kadagiti rupa a nakitak iti sirmata idiay karayan Kebar, ket no sadino ti sinango ti tunggal maysa kadagitoy, sadiay ti pagturonganda.


text:
Ernest Hemingway
Ni Ernest Miller Hemingway (Hulio 21, 1899 – Hulio 2, 1961) ket maysa nga Amerikano a nobelista ken mannurat iti ababa-a-sarita. Dagiti obrana, a nagtaud iti nasakup a padpadasna iti Umuna a Sangalubongan a Gubat, iti Sivil a Gubat iti Espania, ken iti Maikadua a Sangalubongan a Gubat, ket ibagian ti napatak a minimalismo ken kinagagangay; dagitoy nga obra ket nangisaknap iti napateg nga impluensia iti pannakapatanor ti maika-20 a siglo a piksion. Dagiti agbibiag kadagiti obra ni Hemingway ket kadawyan a natibker a lallalaki, a masansan a maawatan kas ladawan a mismo ti karakter ni Hemingway, a nasken a mangsanay iti kinamanangaasi iti di mapakpakadaan a gundaway ken panawen. Adu kadagiti obrana, kas iti Sumingising met ti Init (Ingles: The Sun Also Rises), Maysa a Panagpakada iti Ig-igam (Ingles: A Farewell to Arms) Ti Lakay ken ti Baybay (Ingles: ken The Old Man and the Sea), ket mabigbig itan kas klasiko iti pagrukodan ti literatura nga Amerikano.
Inawat ni Hemingway ti Premio Nobel iti Literatura idi 1954, pito a tawen kasakbayan ti panangkettelna iti bukodna a biag idi 1961.
Dagiti obranaUrnosen
NobelaUrnosen
- (1925) The Torrents of Spring
- (1926) The Sun Also Rises
- (1929) A Farewell to Arms
- (1937) To Have and Have Not
- (1940) For Whom the Bell Tolls
- (1950) Across the River and Into the Trees
- (1952) The Old Man and the Sea
- (1962) Adventures of a Young Man
- (1970) Islands in the Stream
- (1986) The Garden of Eden
- (1999) True at First Light
- (2005) Under Kilimanjaro
Saan-a-piksionUrnosen
- (1932) Death in the Afternoon
- (1935) Green Hills of Africa
- (1960) The Dangerous Summer
- (1964) A Moveable Feast
Koleksion ti sarsaritaUrnosen
- (1923) Three Stories and Ten Poems
- (1925) In Our Time
- (1927) Men Without Women
- (1932) The Snows of Kilimanjaro
- (1933) Winner Take Nothing
- (1938) The Fifth Column and the First Forty-Nine Stories
- (1947) The Essential Hemingway
- (1953) The Hemingway Reader
- (1972) The Nick Adams Stories
- (1976) The Complete Short Stories of Ernest Hemingway
- (1995) Collected Stories
PelikulaUrnosen
- (1937) The Spanish Earth
- (1962) Adventures Of A Young Man, naadaw kadagiti sarita a Nick Adams ni Hemingway's. (am-ammo pay kas Hemingway's Adventures Of A Young Man.)


text:
Papa Calixto I
Ni Santo Papa Calixto I ket isu ti papa manipud idi agarup a 217 aginggana idi agarup a 222, idi las-ud ti panagturturay dagiti Romano nga Emperador a ni Heliogabalo ken ni Alejandro Severo. Isu ket namartir para iti Kristiano a pammatina ken isu ket maysa a santo ti Romano Katoliko a Simbaan.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Jones, Tery M. "Santo Papa CalixtoI". Saints.SQPN.com. Star Quest Publication Network. Naala idi 14 Oktubre 2010.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ken ni Papa Calixto I iti Wikimedia Commons
Dagiti obra a mainaig ken ni Papa Calixto I iti Wikisource (iti Ingles)


text:
Taksonomiko a ranggo
Iti biolohiko a pannakaidasig, ti ranggo ket isu ti agpang (ti relatibo a puesto) iti maysa a taksonomiko a panagsisinnaruno. Dagiti kas pagarigan iti taksonomiko a ranggo ket dagiti sebbangan, henero, pamilia, ken klase.
Ti tunggal maysa a ranggo ket maikkedeng iti babaenna ti bilang dagiti saan unay a sapasap a kategoria. Ti ranggo ti sebbangan, ken ti panangilasin iti henero a pakaitagikuaan ti sebbangan ket batayan, a ti kaibuksilanna ket mabalin a saan a nasken ti pananginagan kadagiti ranggo ngem dagitoy.[1]
Ti Internasional a Kodigo iti Soolohiko a Nomenklatura ket mangipalpalawag ti ranggo a kas ti:
Ti agpang, para kadagiti panggep ti nomenklatura, iti maysa a takson iti taksonomiko a panagsisinnaruno (a kas dagiti amin a pamilia ket para kadagiti panggep ti nomenklatura iti isu met laeng a ranggo, a naisanglad iti baetan ti superpamilia ken subpamilia)[2]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Internasional a Kodigo iti Nomenklatura para iti algas, fungi, ken mulmula, Kodigo ti Melbourne , 2012, dagiti artikulo 2 ken 3
- ^ Internasional a Komision iti Soolohiko a Nomenklatura (1999) Internasional a Kodigo iti Soolohiko a Nomenklatura. Maikapat nga Edision. - Internasional a Panagtalek para iti Soolohiko a Nomenklatura, XXIX + 306 pp.
Bibliograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
- Benton, Michael J. 2005. Bertebrata a Palaeontolohia, Maika-3 nga ed. Oxford: Blackwell Publishing. ISBN 0-632-05637-1. ISBN 978-0-632-05637-8
- Brummitt, R.K., and C.E. Powell. 1992. Dagiti Mannurat iti Nagnagan ti Mula. Dagiti Hardin ti Naarian a Botaniko, Kew. ISBN 0-947643-44-3
- Carroll, Robert L. 1988. Bertebrata a Palaeontolohia ken Ebolusion. New York: W.H. Freeman & Co. ISBN 0-7167-1822-7


text:
Maika-90 a meridiano laud
Ti 90° a meridiano laud ti Greenwich ket ti linia ti longitud nga umabot manipud iti Amianan nga Ungto a bumallasiw iti Taaw Artiko, Amianan nga Amerika, ti Golpo ti Mehiko, Sentral nga Amerika, ti Taaw Pasipiko, ti Akin-abagatan a Taaw, ken ti Antartika aginggana iti Abagatan nga Ungto.
Idiay Antartika, ti meridiano ket mangipalawag ti akinlaud a patingga ti teritorial a panagtunton ti Chile. Ti ad-adayo a daga iti laud ket saan a tinunton iti ania man a pagilian.
Ti maika-90 a meridiano laud ket mangporma ti nalatak a sirkulo a kakuyogna ti maika-90 a meridiano daya.
Manipud iti Ungto aginggana iti Ungto[urnosen | urnosen ti taudan]
Mangrugi iti Amianan nga Ungto ken agpaabagatan iti Abagatan nga Ungto, ti maika-90 a meridiano laud ket lumabas iti:


text:
Purok
Ti maysa a purok ket ti maysa a rimpouk iti pagtaengan ti tao wenno komunidad, dakdakkel ngem iti maysa a hamlet (purok pay iti awag daytoy iti Ilokano) ngem basbassit ngem iti maysa nga ili, nga addaan iti populasion a sumakop manipud iti bassit a gasut aginggana iti bassit a ribu. Uray no masansan a mabirukan kadagiti away a lugar, ti termino nga urbano a purok ket maipakat pay kadagiti naiduma nga urbano a kaarrubaan. Kadawyan a permanente dagiti purok, nga addaan kadagiti naitalinaay a pagnaedan; nupay kasta, adda pay dagiti temporario a pagtaengan. Iti pay maipatinayon, dagiti pagnaedan iti purok ket agaassidegda, ken saanda a naiwarwaris iti nalawa a langa ti daga, a kas ti maysa a nawarwaris a pagtaengan. Iti napalabas, dagiti purok ket kadawyan a porma ti komunidad para kadagiti kagimongan nga agsansanay iti subsistensia nga agrikultura, ken kadagiti pay dadduma a saan nga agrikultura a kagimongan. Idiay Gran Britania, ti maysa a hamlet ket makagun-od iti pannakaawag a kas maysa a purok no nakabangon iti simbaan.[1] Kadagiti adu a kultura, bassit dagiti ili ken dagiti siudad, ken adda laeng dagiti bassit a paset ti populasion iti agnanaed kaniada. Ti Industrial a Rebolusion ket nakaawis iti adu a bilang ti tattao nga agtrabaho kadagiti molino ken paktoria; ti konsentrasion ti tattao ket gapuanan ti idadakkel dagiti adu a purok kadagiti ili ken siudad.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Dr Greg Stevenson, "What is a Village?" Naiyarkibo 2006-08-23 iti Wayback Machine, Exploring British Villages, BBC, 2006, naala idi 20 Oktubre 2009
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Purok iti Wikimedia Commons
- [http://www.ecotope.org/anthromes/v1/guide/villages/ Dagiti kita ti purok
- "Village Communities". Encyclopædia Britannica (iti Ingles) (Maika-11 nga ed.). 1911.


text:
1Ket inummong ni Solomon dagiti panglakayen ti Israel, amin dagiti panguloen dagiti tribu, ken dagiti mangidadaulo kadagiti pamilia dagiti tattao ti Israel, iti sangoananna idiay Jerusalem, tapno iyegda ti lakasa ti tulag ni Yahweh manipud iti siudad ni David, nga isu ti Sion.
2Naguummong dagiti amin a tattao ti Israel iti sangoanan ni Ari Solomon iti padaya, iti bulan ti Etanim, a maikapito a bulan.
3Dimteng amin dagiti panglakayen ti Israel, ket binaklay dagiti padi ti lakasa ti tulag.
4Binagkatda ti lakasa ti tulag ni Yahweh, ti tolda a paguummongan, ken amin dagiti nasantoan nga alikamen nga adda iti tolda. Binagkat dagiti padi ken dagiti Levita dagitoy a banbanag.
5Napan ni Ari Solomon ken ti entero a gimong ti Israel iti sangoanan ti lakasa ti tulag, nagidatonda kadagiti karnero ken bakbaka a saan a mabilang iti kinaaduna.
6Inserrek dagiti papadi ti lakasa ti tulag ni Yahweh iti pakaikabilanna, iti akin-uneg a siled ti balay, iti ayan ti kasasantoan a disso, iti sirok ti payak dagiti kerubim.
7Ta nakaukrad dagiti payak dagiti kerubim iti ayan ti lakasa ti tulag, ken inakkoban dagitoy ti lakasa ti tulag ken dagiti assiw a pagawitan iti daytoy.
8Atiddog unay dagiti assiw nga uray la makita dagiti murdong dagitoy manipud iti nasantoan a disso iti sangoanan ti akin-uneg a siled, ngem saan a makita dagitoy manipud iti ruar. Addada sadiay agingga ita nga aldaw.
9Awan ti sabali a nagyan ti lakasa ti tulag malaksid iti dua a tapi ti bato nga inkabil ni Moises idiay Horeb, idi nakitulag ni Yahweh kadagiti tattao ti Israel idi rimmuarda manipud iti daga ti Egipto.
10Napasamak nga idi rimmuar dagiti padi manipud iti nasantoan a disso, napunno ti ulep ti templo ni Yahweh.
11Saan a makapagserbi dagiti papadi gapu iti ulep, ta pinunno ti dayag ni Yahweh ti balayna.
12Ket kinuna ni Solomon, “Kinuna ni Yahweh nga agnaed isuna iti nakaro a kinasipnget,
13Ngem impatakderanka iti natan-ok a pagyanan, lugar a pagnaedam iti agnanayon.”
14Ket simmango ti ari ket binendisionanna ti entero a gimong ti Israel, bayat nga agtaktakder ti amin a gimong ti Israel.
15Kinunana, “Madaydayaw koma ni Yahweh, a Dios ti Israel, a nagsao kenni David nga amak, ken nangtungpal iti daytoy babaen iti pannakabalinna, kunana,
16'Manipud iti aldaw a panangiruarko kadagiti tattaok nga Israel iti Egipto, awan ti pinilik a siudad kadagiti amin a tribu ti Israel a pakaipatakderan ti maysa a balay, tapno adda koma sadiay ti naganko. Nupay kasta, pinilik ni David a mangituray kadagiti tattaok nga Israel.'
17Ita, adda iti puso ti amak a ni David a mangibangon iti maysa a balay nga agpaay iti nagan ni Yahweh a Dios ti Israel.
18Ngem kinuna ni Yahweh kenni David nga amak, 'Gapu ta adda dita pusom nga ipatakderannak iti maysa a balay nga agpaay iti naganko, nasayaat dayta a panggep nga adda dita pusom.
19Nupay kasta, saanmonto nga ipatakder ti balay, ngem ketdi, ti anakmo a maiyanakto nga agtaud manipud kadagiti lasagmo, ti mangipatakder iti balay nga agpaay iti naganko.'
20Impatungpal ni Yahweh ti sao nga imbagana, ta naiyanakak a sumukat iti saad ni David nga amak, ket agtugawak iti trono ti Israel a kas inkari ni Yahweh. Impatakderko ti balay nga agpaay iti nagan ni Yahweh a Dios ti Israel.
21Nangaramidak sadiay iti maysa a pagyanan ti lakasa ti tulag, nga ayan ti katulagan ni Yahweh, nga inaramidna kadagiti ammatayo idi inruarna ida manipud iti daga ti Egipto.”
22Timmakder ni Solomon iti sangoanan ti altar ni Yahweh, iti sangoanan ti amin a gimong ti Israel, ket ingngatona dagiti imana iti langit.
23Kinunana, “O Yahweh, Dios ti Israel, awan iti dios a kas kenka kadagiti langit iti ngato wenno iti daga iti baba, a kankanayon a napudnoka ti tulagmo kadagiti adipenmo nga agbibiag a naimpusoan iti sangoanam;
24sika a nangtungpal iti inkarim iti adipenmo a ni David nga amak. Wen, insawang iti ngiwatmo ket tinungpalmo daytoy babaen iti pannakabalinmo, a kas ita nga aldaw.
25Ita ngarud, O Yahweh, Dios ti Israel, ipatungpalmo ti inkarim iti adipenmo a ni David nga amak, idi kinunam, 'Saankanto a maawanan iti tao iti imatangko nga agtugaw iti trono ti Israel, no laeng agbiag dagiti kaputotam sigun iti pagayatak, a kas iti panagbiagmo.'
26Ita ngarud, O Dios ti Israel, ikararagko a mapasamak koma ti inkarim iti adipenmo a ni David nga amak.
27Ngem pudno kadi met nga agnaed ti Dios iti daga? Kitaem, ti entero a law-ang ken ti langit mismo ket saannaka a malaon – kasano pay ngarud daytoy a templo nga impatakderko!
28Nupay kasta, pangngaasim ta ipangagmo daytoy a kararag ti adipenmo ken ti kiddawna, O Yahweh a Diosko; denggem ti araraw ken kararag ti adipenmo iti sangoanam ita nga aldaw.
29Sikikita koma dagiti matam iti daytoy a templo iti rabii ken aldaw, iti lugar nga imbagam, 'Ti naganko ken ti presensiak ket addanto sadiay' - tapno dumngegka kadagiti ikararag ti adipenmo iti daytoy a lugar.
30Dumngegka ngarud iti kiddaw ti adipenmo ken kadagiti tattaom nga Israelita no agkararagkami iti daytoy a lugar. Wen, dumngegka manipud iti lugar a pagnanaedam, manipud iti langit; ket no dumngegka, mamakawanka.
31No makabasol ti maysa a tao iti kaarubana ket kasapulan nga agsapata, ket no umay isuna ket agsapata iti sangoanan ti altarmo iti daytoy a balay,
32denggem ngarud dita langit ket usigem dagiti adipenmo, dusaem dagiti nadangkes, iyegmo kenkuana ti pannusa a kaikarianna. Ken ipakaammom nga awan basol ti nalinteg, tapno maited kenkuana ti gungguna gapu iti kinalintegna.
33No parmeken ti kabusor dagiti tattaom nga Israelita gapu ta nagbasolda kenka, no agsublida kenka, agdaydayawda iti naganmo, agkararagda, ken agkiddawda iti pammakawan kenka iti daytoy a templo -
34panggaasim ngarud ta dumngegka dita langit ken pakawanem ti basol dagiti tattaom nga Israel; isublim ida iti daga nga intedmo kadagiti kapuonanda.
35No narekpan dagiti tangatang ket awan iti tudo gapu ta nagbasol dagiti tattao kenka - no agkararagda iti daytoy a disso, agdaydayawda iti naganmo, tallikudanda ti basolda no dusaem ida-
36dumngegka ngarud dita langit ken pakawanem ti basol dagiti adipenmo ken dagiti tattaom nga Israelita, no isurom ida iti naimbag a wagas a rumbeng a pagnaanda. Pagtudoem iti dagam, nga intedmo kadagiti tattaom a kas tawid.
37Kas pagarigan, adda panagbisin iti daga, wenno kas pagarigan ta adda iti angol, pannakadadael ti mula wenno buot, dudon wenno igges, wenno kas pagarigan ta rinaut iti kabusor dagiti ruangan ti siudad iti dagada, wenno adda iti aniaman a didigra wenno sakit-
38ken kas pagarigan ngarud ta agkararag ken agkiddaw ti maysa a tao wenno dagiti amin a tattaom nga Israelita- ammo ti tunggal maysa ti didigra iti pusona kas iyunnatna dagiti imana a sumango ditoy a templo.
39Dumngegka koma manipud dita langit, ti lugar a pagnanaedam, mamakawan ken agtignayka, ket gunggunaam ti tunggal tao iti amin nga ar-aramidenna; ammom ti pusona, gapu ta siksika laeng ti makaammo kadagiti puso ti amin a tao.
40Aramidem daytoy tapno agbutengda koma kenka iti amin nga aldaw a panagbiagda iti daga nga intedmo kadagiti kapuonanmi.
41Kasta pay, maipapan iti ganggannaet a saan a kabilang kadagiti tattaom nga Israelita: no naggapu isuna manipud iti adayo a pagilian gapu iti naganmo-
42ta mangngegandanto ti maipapan iti naindaklan a naganmo, ti nabileg nga imam, ken nakatag-ay a takiagmo - no umay isuna ket agkararag iti daytoy a templo,
43ket pangngaasim ta dumngngegka manipud dita langit, ti lugar a pagnanaedam, ken aramidem ti aniaman a kidkiddawen kenka ti ganggannaet. Aramidem daytoy tapno amin dagiti bunggoy ti tattao iti daga ket maamoanda koma ti naganmo ken agbutengda kenka, a kas ti panagbuteng dagiti tattaom nga Israelita. Aramidem daytoy tapno maamoanda koma a daytoy a balay nga impatakderko ket maawagan babaen iti naganmo.
44Kas pagarigan ta rummuar dagiti tattaom a mapan makigubat iti kabusorda, aniaman a pangibaonam kadakuada, ken kas pagarigan ta agkararagda kenka, O Yahweh, a nakasango iti siudad a pinilim, ken nakasango iti balay nga impatakderko a maipaay iti naganmo.
45Dumngegka ngarud manipud dita langit kadagiti kararagda, iti kiddawda, ket tulungam ida.
46Kas pagarigan ta agbasolda kenka, agsipud ta awan ti siasinoman a saan nga agbasol, ken kas pagarigan ta makaungetka kadakuada ket iyawatmo ida iti kabusor, tapno iyadayo ida ti kabusor a kas balud iti dagada, iti adayo man wenno asideg.
47Ket kas pagarigan ta maamirisda nga addada iti daga a nakaiyapananda, ket kas pagarigan ta agbabawi ken birukenda ti pabor nga aggapu kenka manipud iti daga dagiti nangtiliw kadakuada. Kas pagarigan ta kunaenda, 'Nagaramidkami ti dakes ken nagbasolkami. Nagbiagkami a sidadangkes.'
48Kas pagarigan ta agsublida kenka iti amin a pusoda ken iti amin a kararuada iti daga dagiti kabusorda a nangtiliw kadakuada, ken kas pagarigan ta agkararagda kenka a sumangoda iti dagada, nga intedmo kadagiti kapuonanda, ken sumangoda iti siudad a pinilim, ken sumangoda iti balay nga impatakderko a maipaay iti naganmo.
49Denggem ngarud ti kararagda, dagiti kiddawda dita langit, ti lugar a pagnanaedam, ket tulungam ida.
50Pakawanem dagiti tattaom, a nagbasol kenka, ken amin dagiti basbasolda a panagsalungasingda kadagiti bilinmo. Maasianka koma kadakuada iti sangoanan dagiti kabusorda a nangtiliw kadakuada, tapno maasian koma met dagiti kabusorda kadagiti tattaom.
51Isuda dagiti tattaom a pinilim, nga inispalmo manipud Egipto a kasla manipud iti tengnga ti urno a pakapandayan ti landok.
52Kararagko a silulukat koma dagiti lapayagmo iti kiddaw ti adipenmo, ken kadagiti kiddaw dagiti tattaom nga Israelita, a denggem koma ida tunggal umasugda kenka.
53Ta inlasinmo ida manipud kadagiti amin a tattao iti daga tapno agbalinda a kukuam ken umawat kadagiti karim, a kas iti impalawagmo babaen kenni Moises nga adipenmo, idi inruarmo dagiti ammami manipud Egipto, O Apo a Yahweh.”
54Isu nga idi nalpas nga inkarkararag ni Solomon daytoy a kararag ken kiddaw kenni Yahweh, timmakder isuna manipud iti sangoanan ti altar ni Yahweh, manipud iti panagparintumengna a nakangato dagiti imana a nakaturong kadagiti langit.
55Timmakder isuna ket binendisionanna ti amin a gimong ti Israel iti napigsa a timek, kunana,
56“Madaydayaw koma ni Yahweh, a nangted iti inana kadagiti tattaona nga Israelita, a mangtungtungpal kadagiti amin a karina. Awan ti uray maysa a sao a saan a natungpal manipud kadagiti naimbag nga inkarkari ni Yahweh kenni Moises nga adipenna.
57Adda koma ni Yahweh a Diostayo kadatayo, a kas iti kaaddana idi kadagiti kapuonantayo. Saannatayo koma pulos a panawan wenno baybay-an,
58a pagruknuyenna koma dagiti pusotayo kenkuana, nga agbiagtayo iti amin a wagasna ken tungpalentayo dagiti bilinna ken dagiti alagadenna ken dagiti lintegna, nga imbilinna kadagiti ammatayo.
59Ket dagitoy koma nga insaok, a dinawatko iti sangoanan ni Yahweh, ket naasideg koma kenni Yahweh a Diostayo iti aldaw ken rabii, tapno tulunganna ti adipenna ken dagiti tattaona nga Israelita, a kas kasapulan iti inaldaw;
60tapno dagiti amin a tattao iti daga ket maamoanda koma a ni Yahweh, isu ti Dios, ken awan ti sabali a Dios!
61Napudno koma ngarud ti pusoyo kenni Yahweh a Diostayo, a surutenyo dagiti alagadenna ken tungpalenyo dagiti bilinna ita nga aldaw.”
62Isu a nangidaton ti ari ken dagiti Israelita nga adda sadiay iti daton kenni Yahweh.
63Nagidatag ni Solomon kadagiti daton a pannakikadua, nga indatonna kenni Yahweh: duapulo a ribu a bakbaka ken sangagasut ket duapulo a ribu a karnero. Inkonsagrar ngarud ti ari ken dagiti amin a tattao ti Israel ti balay ni Yahweh.
64Iti isu met laeng nga aldaw, inkonsagrar ti ari ti tengnga ti paraangan iti sangoanan ti templo ni Yahweh, ta indatonna sadiay dagiti daton a mapuoran, dagiti daton a bukbukel ken ti taba dagiti daton a pannakikadua, gapu ta ti altar a gambang nga adda iti sangoanan ni Yahweh ket bassit unay a manglaon kadagiti daton a mapuoran, kadagiti daton a bukbukel, ken ti taba kadagiti daton a pannakikadua.
65Isu nga inangay ni Solomon ti fiesta iti dayta a tiempo, ken dagiti Israelita nga adda sadiay, maysa a dakkel a gimong, manipud iti Lebo Hamat agingga iti waig ti Egipto, iti sangoanan ni Yahweh a Diostayo iti las-ud ti pito nga aldaw ken iti las-ud iti pito pay a sabali nga aldaw, sangapulo ket uppat amin nga aldaw.
66Iti maikawalo nga aldaw, pinagawidna dagiti tattao, ket binendisioanda ti ari ken nagawidda kadagiti pagtaenganda nga addaan kinaragsak ken rag-o kadagiti pusoda gapu kadagiti amin a kinaimbag nga impakita ni Yahweh kenni David, nga adipenna, ken kadagiti tattaona nga Israelita.


text:
Nailian a Parke ti Bulabog Putian
Ti Nailian a Parke ti Bulabog Putian ket nasalakniban a lugar iti Filipinas a mabirukan kadagiti ili ti Dingle ken San Enrique, Iloilo idiay Isla ti Panay. Ti parke ket sakupenna ti kalawa iti 854.33 nga ektaria[1] iti igid ti 40 a kilometro a dalan iti katuduan a bakir. Daytoy ket nabangon idi 1961 babaen ti Proklamasion Blng. 760, ti parke ket ammo a pagtaengan kadagiti adu nga endemiko ken indehenio a sebbangan ti mulmula a mairaman ti Red lauan, Isis (Ficus ulmifolia), Niog-niogan (Ficus pseudopalma), Banato (Mallotus philippensis), ken Sablot (Litsea glutinosa). Dagiti ad-adu ngem sangapulo ket tallo a kueba ti limestone ken dagiti ubbog ti bantay ket mabirukan iti uneg ti parke ken agserbi pay a pagpasiaran dagiti turista.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Rehion 6 – Nasalakniban a Luglugar". Departamento ti Enbironmento ken dagiti Masna a Rekurso- Nasalakniban a Luglugar ken Opisina ti Kaatapan. Naala idi 20 Hunio 2012.