text:
Tengnga a Daya
Ti Tengnga a Daya ket maysa a rehion a mangbukel ti Akinlaud nga Asia ken Akin-abagatan nga Aprika. Daytoy a balikas ket naipanunutan a Eurosentriko ken inususar a kapadpada ti Asideg a Daya, iti kasumbangir iti Adayo a Daya.
Ti pakasaritaan iti Tengnga a Daya ket napetsado manipud idi taga-ugma a panawen, ken ti kadagupan ti pakasaritaanna, ti Tengnga a Daya ket sentro daytoyen kadagiti kangrunaan a pannakibiang iti lubong. Nupay kasta iti kontesto ti taga-ugma a pakasaritaan, ti balikas nga Asideg a Daya ket kadawyan a maus-usar. Ti Tengnga a Daya ket isu pay ti pakasaritaan a naggapuan kadagiti kangrunaaan a relihion a kas ti Hudaismo, Kristianidad, ken Islam. Ti Tengnga a Daya ket sapasap nga addaan iti maysa a namaga ken napudot a klima, nga addaan kadagiti nangruna a karayan a mangit-ited kadagti panagsibog tapno makasuporata iti agrikultura kadagiti limitado a luglugar. Adu kadagiti pagilian a mabirukan iti kalikmutan ti Golpo Persiano ket addaan iti adu a reserba iti krudo a lana. Iti moderno a panawen ti Tengnga a Daya ket agtagtaginayon a maysa a managrikna a rehion ti estratehia, ekonomia, politika, kultura ken relihion. Ti maipadtu nga idadakkel ti panagrangrang-ay ti Tengnga a Daya ket agarup a 4.1% para iti 2010 ken 5.1% idi 2011.[1]
Dagiti linaon
- 1 Terminolohia
- 2 Dagiti teritorio ken dagiti rehion
- 3 Pakasaritaan
- 4 Ekonomia
- 5 Dagiti nota
- 6 Dagiti nagibasaran
- 7 Adu pay a mabasbasa
- 8 Dagiti akinruar a silpo
Terminolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti termino a "Tengnga a Daya" ket mabalin a nagtaud kadagiti tawen ti 1850 iti Britaniko nga Opisina ti India.[2] Nupay kasta, daytoy ket nagbalin a kaaduan nga ammo idi ti Amerikano nga estratehiko a marino a ni Alfred Thayer Mahan ket nagusar iti termino idi 1902[3] tapno "mangidesignado ti lugar a nagbaetan ti Arabia ken India".[4][5] Iti las-ud ti daytoy a panawen dagiti imperio ti Britaniko ken Ruso ket nagal-ala iti impluensia idiay Tengnga nga Asia, ti agkaribal a nagbalin nga ammo a kas ti Ti Nalatak nga Ay-ayam. Ni Mahan ket naibanagna a saan laeng a ti estratehiko a kina-importante ti rehion, ngem iti pay sentrona, ti Golpo Persiano.[6][7] Ninagananna ti nakapalikmut a lugar ti Golpo Persiano iti Tengnga a Daya, ken kinunana a kalpasan ti Kanal Suez, daytoy ti kangrunaan a pasahe para a tenglen ti Britania tapno malappedan nga agabanse dagiti Ruso idiay Britaniko nga India.[8] Immuna nga inusar ni Mahan ti termino iti artikulona iti "The Persian Gulf and International Relations", a naipablaak idi Septiembre 1902 iti National Review, ti maysa a Britaniko a warnakan.
Ti Tengnga a Daya, no amponek koma ti termino a saanko pay a nakita, iti masakbayan ket makasapulto iti bukodna a Malta, ken ti pay bukodna a Gibraltar; no saana pay a suroten dayta ket idiayto Golpo Persiano. Ti puersa ti marina ket addaan iti kalidad ken ti mobilidad a mangawit daytoy iti pribilehio kadagiti temporario a kaawan; ngem nasken a mangsapul iti tunggal maysa a senario iti operasion ti naipatakder a kuartel a pagsukatan, iti paay, ken iti kaso ti didigra, iti seguridad. Ti Marina ti Britaniko ket nasken nga addaan iti pasilidad tapno mangikonsentrado iti puersa no rumsua iti kasta a pasamak, a maipanggep iti Aden, India, ken ti Golpo Persiano.[9]
Ti artikulo ni Mahan a ket naiprenta manen iti The Times ken sinaruno idi Oktubre dagiti 20 a seaie ti artikulo a natituluan iti "The Middle Eastern Question," insurat babaen ni Apo Ignatius Valentine Chirol. Iti las-ud dagitoy a serie, Ni Apo Ignatius ket pinadakkelna ti panangipalawag iti Tengnga a Daya tapno mairaman "dagiti rehion ti Asia a gumay-at kadagiti pagbeddengan ti India wenno dagiti pagserrekan ti India."[10] Kalpasan ti panagpatingga dagiti serie idi 1903, ti The Times ket inikkatna dagiti marka ti insasao manipud kadagiti simmaruno a panagusar iti termino.[11]
Aginggana idi Sangalubongan a Gubat II, daytoy ket kustomario a mangibaga iti lugar iti likmut ti Turkia ken ti akindaya nga aplaya ti Mediteraneo a kas ti "Asideg a Daya", bayat a ti "Adayo a Daya" a naisentro iti Tsina,[12] ken ti Tengnga a Daya ket kaibuksilanna idi ti lugar manipud ti Mesopotamia aginggana idiay Burma, kadagiti lugar a nagbaetan ti Asideg a Daya ken ti Adayo a Daya. Idi naladaw a tawtawen ti 1930, dagiti Britaniko ket nangipatakder ti Bilin ti Tengnga a Daya, a naikuartel idi idiay Cairo, para kadagiti puersana iti militar iti dayta a rehion. Kalpasan iti dayta a panawen, ti termino a "Tengnga a Daya" ket nakagun-od iti ad-adu a panagusar idiay Europa ken idiay Estados Unidos, a ti napundar nga Instituto ti Tengnga a Daya idiay Washington, D.C. idi 1946, ket maysa kadagiti dadduma pay a panagusar.[13]
Kritisismo ken panagusar[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti termino a Tengnga a Daya ket nauyawen a kas nalawag nga Eurosentriko.[14][15] Iti kontemporaneo nga akademiko ken midia iti pagsasao nga Ingles, ti termino ket inus-usar babaen dagiti Europeano ken saan nga Europeano.
Ti deskripsion a Tengnga ket nakaiturongan kadagiti dadduma a pannakaallilaw kadagiti agbalbaliw a panangipalawag. Sakbay ti Umuna a Gubat ti Sangalubongan, ti "Asideg a Daya" ket inus-usar idi iti Ingles a mangibaga ti Balkan ken ti Otomano nga Imperio, bayat a ti "Tengnga a Daya" ket mangibagbaga iti Iran, ti Kaukaso, Apganistan, Sentral nga Asia, ken ti Turkestan. Iti pannakaigiddiat, ti "Adayo a Daya" ket mangibagbaga kadagiti pagilian ti Daya nga Asia (kas ti Tsina, Hapon, Formosa, Korea, Hong Kong, kdpy.)
Iti pannakaawanen ti Otomano nga Imperio idi 1918, ti "Asideg a Daya" ket kaaduanen a saan a naus-usar iti Ingles, bayat a ti "Tengnga a Daya" ket nagbalinen a naipakpakat kadagiti runrumsua menen a pagilian iti Islamiko a lubong. Nupay kasta, ti panagusar iti "Asideg a Daya" ket natalinaay idi babaen dagiti nadumaduma a a disiplina ti akademia, a mairaman iti arkeolohia ken taga-ugma a pakasaritaan, a mangipalawag ti maysa a lugar a kapada ti termino iti Tengnga a Daya, a saan nga inus-usar babaen dagitoy a disiplina (kitaen ti Taga-ugma nga Asideg a Daya).
Ti immmuna nga opisial a panagusar ti termino a "Tengnga a Daya" babaen ti gobierno ti Estados Unidos ket idi Doktrina Eisenhower idi 1957, a nanginaig iti Didigra ti Suez. Inpalawag ni Sekretario ti Estado John Foster Dulles ti Tengnga a Daya a kas "ti lugar a naisanglad iti nagbaetan ken mairaman ti Libya iti laud ken ti Pakistan iti daya, ti Siria ken Irak iti amianan ken ti Arabiano a peninsula iti abagatan, ken maipatinayon pay ti Sudan ken Etiopia."[12] Idi 1958, ti Departamento ti Estado ket inpalawagna dagiti termino ti "Asideg a Daya" ken "Tengnga a Daya" ket mabalin a pagsinnukaten dagitoy, ken inpalawagna ti rehion a kas mangiraman laeng ti Ehipto, Siria, Israel, Lebanon, Hordania, Irak, Saudi Arabia, Kuwait, Bahrain, ken Katar.[16]
Ti libro ti estilo ti Associated Press ket inbagbagan a ti Asideg a Daya a dati a nangibagbaga kadagiti ad-adayo a laud a pagilian bayat a ti Tengnga a Daya ket mangibagbaga kadagiti akindaya, ngem itan ket agpapada dagitoyen. Mangibagbaga nga:
Usaren ti Middle East malaksid no ti Near East ket inusar babaen ti taudan ti istoria. Ti Mideast ket mabalin pay a maawat, ngem ti Middle East ket kaykayat.[17]
Iti Nagkaykaysa a Pagpagilian, dagiti nadumaduma a dokumento ken dagiti resolusion a maipanggep iti Tengnga a Daya ket iti kinapudno ket maipanggp iti [[Suppiat ti Arabo–Israeli], a naisangayan ti suppiat ti Israeli–Palestina, ken, isu a dagitoy dagiti uppat nga estado ti Lebante. Ti termino nga Asideg a Daya ket sagpaminsan a mangmangeg idiay Nagkaykaysa a Pagpagilian a mangibagbaga iti daytoy a rehion.
Dagiti patarus[urnosen | urnosen ti taudan]
Adda met dagiti kapada a termino iti Asideg a Daya ken Tengnga a Daya kadagiti sabali a pagsasao ti Europa, ngem gapu ta daytoy ket relatibo a deskripsion, dagiti kaibuksilan ket depende iti pagilian ken sapasap a sabali dagitoy manipud ti Ingles a termino. Iti Aleman ti termino a Naher Osten (Asideg a Dayat) ket kadawyan pay laeng a maus-usar (ita nga aldaw ti termino a Mittlerer Osten ket umad-adun a termino kadagiti testo ti warnakan a naipatarus manipud kadagiti Ingles, ngem adda met iti naisangayan a kaibuksilan) ken iti Ruso ti БлижHий BocTok wenno Blizhniy Vostok, ti Bulgaro ti Близkия ИзTok, ti Polako ti Bliski Wschód wenno ti Kroata ti Bliski istok (a ti kaibuksila ket Asideg a Daya kadagiti amin nga uppat nga Eslobako a pagsasao) ket agtaltalinaay a kas ti maitunos a termino para iti rehion. Nupay kasta, adda met dagiti pagsasao nga awan kapada iti "tengnga a Daya", kas ti Pranses ti Moyen-Orient, ti Sueko ti Mellanöstern, ti Espaniol ti Oriente Medio or Medio Oriente, ken ti Italiano ti Medio Oriente.[note 1]
Baka mabalin a gapu ti impluensia iti Akinlaud a warnakan, ti Arabiko a kapada ti Tengnga a Daya (Arabiko: الشرق الأوسط ash-Sharq al-Awsaṭ), ket nagbalinen a pagalagadan a panagusar iti kaaduan a warnakan nga Arabiko, ken mangibagbaga iti isu met laengen a kaibuksilan a kas ti termino iti "Tengnga a Daya" iti panagusar idiay Amianan nga Amerika ken Akinlaud nga Europa. Ti pananginagan iti Mashriq, manipud pay iti ramut nga Arabiko para iti daya, ket mangibaga pay kadagiti nadumaduma a naipalawag a rehion iti likmut ti Lebante, ti akindaya a paset ti agsasao iti Arabiko a lubong (a maigiddiat iti Maghreb, ti akinlaud a paset).[18] Ti Persiano a kapada para iti Tengnga a Daya ket ti خاورمیانه (Khāvar-e miyāneh).
Dagiti teritorio ken dagiti rehion[urnosen | urnosen ti taudan]
Tradisional a panangipalawag ti Tengnga a Daya[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti sumaganad a pagilian ket tradisional a mairaman iti uneg ti Tengnga a Daya:
- Bahrain
- Cyprus
- Ehipto
- Iran
- Irak kakuyogna ti autonomo a Kurdistan
- Israel
- Hordania
- Kuwait
- Lebanon
- Oman
- Estado ti Palestina
- Katar
- Saudi Arabia
- Siria
- Turkia[19]
- Dagiti Nagkaykaysa nga Emirato nga Arabo
- Yemen
Dagiti dadduma pay a panangipalawag ti Tengnga a Daya[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nadumaduma a konsepto ket masansan a maipadpada iti Tengnga a Daya, ti kaaduan ket ti Asideg a Daya, ti Nalames nga Immindayon ken ti Lebante. ti Asideg a Daya, Lebante ken ti Nalames nga Immindayon ket dagiti heograpiko a konsepto, ken dagitoy ket mangibagbaga kadagiti dakkel a paset ti moderno a a Tengnga a Daya, a ti Asideg a Daya ti kaasitgan iti Tengnga a Daya iti heograpiko a kaibuksilanna.
Dagiti pagilian ti Abagatan a Kaukaso—Armenia, Azerbaijan, ken Georgia—ket sagpaminsan a mairamraman kadagiti panangipalawag iti Tengnga a Dayat.[20]
Ti Kalatakan a Tengnga a Daya ket ti maysa a maipatinayon nga Eurosentriko a konsepto,naipayammo daytoy idiay Laud kadagidi tawen ti 1990,ken mangibagbaga kadagiti kaaduan nga Islamiko a rehion ti Amianan nga Aprika, Akinlaud nga Asia ken Sentral nga Asia; nupay kasta ti panagusar ti "Kalatakan a Tengnga a Daya" ket marginal ken saan unayen a maus-usar.
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Tengnga a Daya ket mabirukan idiay pagsabtan ti Eurasia ken Aprika ken ti Baybay Mediteraneo ken ti Taaw Indiano.Daytoy ti nakaipasngayan ken ti espiritual a sentro dagiti relihion a kas ti Kristianidad, Islam, Hudaism, Manikueismo, Yezidi, Drusos, Yaresanismo ken Mandeismo, ken idiay Iran, Mitraismo, Soroastrianism, Manikueismo, ken ti Bahaismo. Iti amin a paset ti pakasaritaanna ti Tengnga a Daya ket nangrunan a sentro dagiti banag iti lubong; ti estratehia, ekonomia, politika, kultura, ken relihioso.
Dagiti kasapaan a sibilisasion iti lubong, ti Mesopotamia (Sumer, Akadio, Asiria ken Babilonia) ken ti taga-ugma nga Ehipto, ket nagtaud manipud ti Nalames nga Immindayon ken dagiti rehion ti Ginget ti Nilo iti taga-ugma nga Asideg a Daya. Dagitoy ket sinaruno pay babaen dagiti sibilisasion ti Hititas, Griego ken Urartia ti Asia Menor, ti Elam iti sakbay ti Irani a Persia, ken dagiti pay sibilisasion ti Lebante (a kas ti Ebla, Ugarit, Canaan, Aramea, Penisia ken Israel), dagiti sibilisasion ti Persiano ken Mediana idiay Iran, ti Amianan nga Aprika (Kartago/Penisia) ken ti Arabiano a Peninsula (Magan, Saba, Ubar). Ti Asideg a Daya ket immuna idi a kaaduan a naikaykaysa babaen ti Neo Asiriano nga Imperio, kalpasanna ti Akuemenidad nga Imperio ken kalpasanna sinaruno ti Masedonia nga Imperio ken kalpasan daytoy iti bassit babaen dagiti imperio ti Iran (ti Parto ken dagiti Sasanida nga Imperio), ti Romano nga Imperio ken ti Bisantino nga Imperio. Nupay kasta, dagitinto naududi a Arabo a Kalipato ti Tengnga a Panpanawen, wenno Islamiko a Nabalitokan a Panawen a nagrugi iti panagrukma ti rehion ti Arabo idi maika-7 a silo AD, daytanto ti umuna a panangikaykaysa ti Tengnga a Daya a kas naisangayan a rehion ken agpartuat iti naturay nga Islamiko nga identidad ti etniko a kaaduan (ngem saan nga eksklusibo) nga adda ita nga aldaw. Dagiti Mongol, dagiti Turko a Selyusida ken dagiti Otomano nga Imperio, dagiti Sapabida ken ti Britaniko nga Imperio ket kanungpalan pay a nangituray iti rehion.
Ti moderno a Tengnga a Daya ket nangrugi kalpasan ti Sangalubongan a Gubat I, idi ti Otomano nga Imperio, a kimmaddua idi iti Sentral a Bilbileg, ket inabak idi babaen ti Britaniko nga Imperio ken dagiti kaduada ken ti nabingay kadagiti nadumaduma a naisinsina a pagilian, iti immuna babaen dagiti Bilin ti Britania ken Pransia. Dagiti sabali pay a nangsikko a paspasamak ket mairaman ti pannakabangon ti Israel idi 1948 ken ti kanungpalan nga ipapanaw dagiti bileg ti Europa, a naisangayan ti Nagkaykaysa a Pagarian ken Pransia babaen idi patingga ti tawtawen ti 1960. Dagitoy ket nabaliwan bassit babaen ti dimmakdakkel nga impluensia ti Estados Unidos manipud dagiti tawtawen ti 1970 ken ti masakbayan.
Idi maika-20 a siglo, ti adu a penpen ti krudo a lana ti rehion ket nakaited daytoy iti baro a kinapangruna iti estratehia ken ekonomia. Ti adu a panagpataud ti lana ket nangrugi idi 1945, a ti Saudi Arabia, Iran, Kuwait, Irak, ken ti Nagkaykaysa nga Emirato nga Arabo ket addaan kadagiti adu a kantidad iti lana.[21] Dagiti nakarkulo a reserba ti lana, a naipangpangruna idiay Saudi Arabia ken Iran, ket isu dagitoy ti kaaduan iti lubong, ken ti internasional a kartel ti lana ti OPEC ket inturayan babaen dagiti pagilian ti Tengnga a Daya.
Idi lasud ti Nalamiss a Gubat, ti Tengnga a Daya ket teatro idi ti ideolohikal a salisal a nagabetan dagiti dua a nalatak a bileg ken dagiti kumaduaanda: ti NATO ken ti Estados Unidos iti maysa a bangir, ken ti Kappon ti Sobiet ken ti Warsaw Pact iti sabali, ket nagsasalisalda iti impluensia dagiti kumaduaan iti rehion. Malaksid kadagiti politikal a rason adda pay ti "ideolohikal a suppiat" a nagbaetan dagiti dua a sistema. Iti pay maipatinayon, a kas insupsuppiat babaen ni Louise Fawcett, kadagiti adu a nangruna a banag iti suppiatan, wenno mabalin nga ad-adu a napudno iti gagar, ket dagidi immuna, dagiti ganetget dagiti nalatak a bileg ti pannakagun-od iti estratehiko a panangatiw iti rehion, ti maiakdua, ti kinapudno a ti rehion ket aglaon kadagiti dua a pagkatlo dagiti reserba ti lana iti lubong ket nagbalbalinenn a nangruna iti ekonomia iti Akinlaud a lubong [...][22] Iti uneg daytoy a batayan iti kontesto, ti Estados Unidos ket nagsapul a nangilingay ti Arabo a lubong manipud ti impluensia ti Sobiet. Kadagiti amin a paset ti panawen ti maiak-20 ken maiak-21 a sigsiglo, ti rehion ket nakasanay kadagiti paset ti panawen iti relatibo a kappia ken panagibtur ken dagiti paset ti panawen iti suppiat a naisangayan iti nagabetan dagiti Sunni ken dagiti Shiite.
Ekonomia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti ekonomia ti Tengnga a Daya sumakop manipud ti napanglaw unay (a kas ti Gaza ken Yemen) aginggana kadagiti nabaknang unay a pagilian (a kas ti Katar ken UAE). Iti amin-amin, manipud idi 2007, segun ti CIA World Factbook, amin a pagilian idiay Tengnga a Daya ket mangitartaripato iti positibo a gatad iti idudur-as.
Segun dagiti database ti Panangipakita ti Panagdur-as iti Lubong ti Banko ti Lubong a naipablaak idi Hulio 1, 2009, dagiti tallo a kadakkelan nga ekonomia ti Tengnga a Daya idi 2008ket ti Turkia ($794,228,000,000), Saudi Arabia ($467,601,000,000) ken Iran ($385,143,000,000) kadagiti termino ti Nominal a GDP.[23] No maigapu iti nominal a GDP iti tunggal maysa a tao, dagiti kangatuan a nairanggo a pagilian ket ti Katar ($93,204), ti UAE ($55,028), Kuwait ($45,920) ken Cyprus ($32,745).[24] ti Turkia ($1,028,897,000,000), Iran ($839,438,000,000) ken Saudi Arabia ($589,531,000,000) ket addaan kadagiti kadakkelan nga eknomia kadagiti termino iti GDP-PPP.[25] No maibatay iti tunggal maysa a tao a matgedan a naibatay iti (PPP), dagiti kangatuan a nairanggo a pagilian ket ti Katar ($86,008), Kuwait ($39,915), ti UAE ($38,894), Bahrain ($34,662) ken Cyprus ($29,853). Dagiti kababaan a nairanggo a pagilian idiay Tengnga a Daya, kadagiti termino ti matgedan ti tunggal maysa a tao (PPP), ket ti autonomo a Turay ti Palestina ti Gaza ken ti West Bank ($1,100).
Ti estruktura ti ekonomia dagti pagilian ti Tengnga a Daya ket ketmaigiddiat iti kapanunotan a bayat nga adda met dagiti pagilian nga agdepdepende kadagiti produkto a mainaig iti lana (kas ti Saudi Arabia, ti UAE ken Kuwait), dagiti dadduma ket addaan iti dibersio a batayan ti ekonomia (kas ti Cyprus, Israel, Turkia ken Ehipto). Dagiti industria ti rehion ti Tengnga a Daya Middle ket mairaman ti lana ken dagiti produkto a mainaig iti lana, agrikultura, kapas, baka, kagatasan, abel, dagiti produkto ti lalat, dagiti instrumento ti siruhia, alikamen iti depensa (dagiti paltog,bala, tangtangke, dagiti submarino, dagiti pakilaban nga eroplano, dagiti UAV, ken dagiti misil). Ti panagibanko ket nangruna pay a sektor dagiti ekonomia, a naipangpangruna kadagiti kaso ti UAE ken Bahrain.
Malaksid ti Cyprus, Turkia, Ehipto, Lebanon ken Israel, ti turismo ket saan unay a nadur-as a lugar ti ekonomia, gapu ti kasasaad ti sosial a konserbatibo iti rehion ket ti pay politikal a riribok kadagiti dadduma arehion iti Tengnga a Daya. Kadagiti naudi a tawen, nupay kasta, dagiti pagilian a kas ti UAE, Bahrain, ken Hordania ket nangrugrugin a mangawis kadagiti ad-adu a bilang dagiti turista gapu ti pannakapasayaat dagiti pasilidad ti turista ken dagiti panangipalag-an dagiti makagawid nga annuroten a mainaig iti turismo.
Adu dagiti awan trabaho idiay rehion ti Tengnga a Daya ken Amianan nga Aprika, a naisangayan dagiti ubbing nga agtawen iti 15–29, ti demograpia a mangirepresenta ti 30% iti dagup a populasion ti rehion. Ti dagup a gatad dagiti awan ti trabaho iti rehion idi 2005, segun ti International Labor Organization, ket 13.2%,[26] ken kadagiti ubbing ket nagatngato a kas 25%,[27] aginggana ti 37% idiay Morocco ken 73% idiay Siria.[28]
Baghdad - Irak
Beirut - Lebanon
Cairo - Ehipto
Damascus - Siria
Dubai - U.A.E
Ankara - Turkia
Abu Dhabi - U.A.E
Manama - Bahrain
Nicosia - Cyprus
Ramallah - Palestina
Sana'a - Yemen
Doha - Katar
Tehran - Iran
Herusalem - Israel
Tel Aviv - Israel
Siudad ti Kuwait - Kuwait
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Iti Italiano, ti panangiyebkas iti "Vicino Oriente" (Asideg a Daya) ket kaaduan met idi a naus-usar a mangiba iti Turkia, ken ti Estremo Oriente (Adayo a Daya wenno Patingga a Daya) tapno mangibaga iti amian nga Asia iti daya ti Tengnga a Daya
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti dakamat[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ IMF WEO Okt. 2010 Naala idi 15-10-2010
- ^ Beaumont, Blake & Wagstaff 1988, p. 16.
- ^ Koppes, CR (1976). "Captain Mahan, General Gordon and the origin of the term "Middle East"". Middle East Studies. 12: 95–98. doi:10.1080/00263207608700307.
- ^ Lewis, Bernard (1965). The Middle East and the West. p. 9.
- ^ Fromkin, David (1989). A Peace to end all Peace. p. 224. ISBN 0-8050-0857-8.
- ^ Melman, Billie, Companion to Travel Writing, Collections Online, 6 The Middle East/Arabia, Cambridge, naala idi Enero 8, 2006.
- ^ Palmer, Michael A. Guardians of the Persian Gulf: A History of America's Expanding Role in the Persian Gulf, 1833–1992. New York: The Free Press, 1992. ISBN 0-02-923843-9 pp. 12–13.
- ^ Laciner, Dr. Sedat. "Is There a Place Called 'the Middle East'?", The Journal of Turkish Weekly, Hunio 2, 2006. Naala idi Enero 10, 2007.
- ^ Adelson 1995, pp. 22–23.
- ^ Adelson 1995, p. 24.
- ^ Adelson 1995, p. 26.
- ^ a b Davison, Roderic H. (1960). "Where is the Middle East?". Foreign Affairs. 38 (4): 665–75. doi:10.2307/20029452.
- ^ Held, Colbert C. (2000). Middle East Patterns: Places, Peoples, and Politics. Westview Press. p. 7. ISBN 0-8133-8221-1.
- ^ Shohat, Ella. "Redrawing American Cartographies of Asia". City University of New York. Naala idi 2007-01-12.
- ^ Hanafi, Hassan. "The Middle East, in whose world?". Nordic Society for Middle Eastern Studies. Naala idi 2007-01-12.
- ^ "'Near East' is Mideast, Washington Explains". The New York Times. Agosto 14, 1958. Naala idi 2009-01-25.
- ^ Goldstein, Norm. The Associated Press Stylebook and Briefing on Media Law. New York: Basic Books, 2004. ISBN 0-465-00488-1 p. 156
- ^ Anderson; Ewan W.; William Bayne Fisher (2000). The Middle East: Geography and Geopolitics. Routledge. pp. 12–13.
- ^ The World Factbook. Cia.gov. Naala idi 2013-07-29.
- ^ Novikova, Gayane (Disiembre 2000). "Armenia and the Middle East" (PDF). Middle East Review of International Affairs. Naala idi 14 Agosto 2014.
- ^ Goldschmidt (1999), p. 8
- ^ Louise, Fawcett. International Relations of the Middle East. (Oxford University Press, New York, 2005)
- ^ The World Bank: World Economic Indicators Database. GDP (Nominal) 2008. Datos para iti 2008. Naudi a napabaro idi Hulio 1, 2009.
- ^ Ti Datos ket mangibaga iti 2008. World Economic Outlook Database-October 2009, International Monetary Fund. Naala idi Oktubre 1, 2009.
- ^ The World Bank: World Economic Indicators Database. GDP (PPP) 2008. Datos para iti 2008. Naudi a napabaro idi Hulio 1, 2009.
- ^ "Unemployment Rates Are Highest in the Middle East". Progressive Policy Institute. Agosto 30, 2006.
- ^ Navtej Dhillon, Tarek Yousef (2007). "Inclusion: Meeting the 100 Million Youth Challenge". Shabab Inclusion.
- ^ Hilary Silver (Disiembre 12, 2007). "Social Exclusion: Comparative Analysis of Europe and Middle East Youth". Middle East Youth Initiative Working Paper. Shabab Inclusion.
Sapasap[urnosen | urnosen ti taudan]
- Adelson, Roger (1995). London and the Invention of the Middle East: Money, Power, and War, 1902-1922. Yale University Press. ISBN 0-300-06094-7.
- Anderson, R; Seibert, R; Wagner, J. (2006). Politics and Change in the Middle East (8th nga ed.). Prentice-Hall.
- Barzilai, Gad; Aharon, Klieman; Gil, Shidlo (1993). The Gulf Crisis and its Global Aftermath. Routledge. ISBN 0-415-080029.
- Barzilai, Gad (1996). Wars, Internal Conflicts and Political Order. State University of New York Press. ISBN 0-7914-2943-1.
- Beaumont, Peter; Blake, Gerald H; Wagstaff, J. Malcolm (1988). The Middle East: A Geographical Study. David Fulton. ISBN 0-470-21040-0.
- Goldschmidt, Arthur Jr (1999). A Concise History of the Middle East. Westview Press. ISBN 0-8133-0471-7.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Cressey, George B. (1960). Crossroads: Land and Life in Southwest Asia. Chicago, IL: J.B. Lippincott Co. xiv, 593 p., ill. with maps and b&w photos.
- Freedman, Robert O. (1991). The Middle East from the Iran-Contra Affair to the Intifada, in series, Contemporary Issues in the Middle East. 1st ed. Syracuse, NY: Syracuse University Press. x, 441 p. ISBN 0-8156-2502-2 pbk.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Tengnga a Daya iti Wikimedia Commons
- Kitaen ti Tengnga a Daya iti Proyekto ti Nawaya a Direktorio (iti Ingles)


c: text/html

text:
BANTAY, Ilocos Sur – Maysa manen a motorsiklo ti natakaw iti pay met sanguanan ti ospital nga assisawan dagiti tattao.
Nagreport ni Dennis Taa, 25, baro, residente iti Bangbangcag, Bucay, Abra, a natakaw ti Honda XRM a luganna iti sanguanan ti Metro Vigan Cooperative Hospital.
Segun iti biktima, imparkingna ti lugan iti sango ti nasao nga ospital ta napanna binisita ti kabagianda. Ngem idi agsubli, awanen ti luganna.
Kinuna ti biktima nga imbatina iti compartment ti lugan ti lisensiana nga agmaneho, registration certificate ken P1,700 a kuartana.
Di pay ammo no asino ti nangitaray iti luganna.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
MAKEDNGANEN ita nga aldaw dagiti mangidaulo ti gobierno ti Pilipinas manipud iti Presidente agpababa kadagiti kameng ti konseho iti amin nga ili ken siudad ti pagilian.
Ita nga aldaw ket gundaway nga agpili kadagiti kayatda a lider ti Pilipinas dagiti agarup 50.4 million a rehistrado a botante ditoy pagilian pakairamanan dagiti agindeg kadagiti nagduduma a nasion a makipaset babaen ti “absentee voting.”
Dakkel a pagyamanan dagiti umili gapu ta manipud idi panawen ti panagipila ti kandidatura, tiempo ti kampania agingga ita a kaaldawan ti eleksion ket saanen a kas kadagiti naglabas a panagpipili a nagadu dagiti naibuis a biag. Iti sapasap a pagilian, siam laeng a probinsia dagiti indeklarar ti Commission on Elections ken Philipine National Police a hot spot a kangrunaan a mabanbantayan agingga iti maiproklamar dagiti mangabak wenno malpas ti election period.
Uray no nakappia ken natalna ti pakabuklan ti Pilipinas, saan a mailibak a nauneg ti sugat a pinataud ti eleksion. Nauneg ken nasaem a sugat ti pinataud ti eleksion kadagiti agsasalisal a kandidato, dagiti pamiliada ken agraman dagiti pasurotda. Adu dagiti politiko nga agkakapamilia, agkakabagian, aggagayyem ken agkakadua ti nagsisina ken nagginnura gapu iti politika.
Adda dagiti kandidato a sigud a nasinged nga agkakapamilia ken aggagayyem ket nainget a nagsasalisal iti eleksion. Gapu iti tarigagayda a mangabak, nagkikinnalkalda kadagiti mailemlemmeng a palimed, ken nagpipinnadakesda. Uray dagiti supporter wenno pasurot dagiti kandidato, adu dagiti agkakapamilia, agkakabagian ket nasinged nga aggagayyem ti kellaat a naggiginnura gapu ta nagduduma dagiti kandidato a sinuportaran wenno tinulonganda.
Uray pay dagiti mangidaulo ti pammati wenno lider dagiti nagduduma a relihion a mangidalan koma kadagiti umili iti kinalinteg nga agturong iti Pagarian ti Dios ket nagduduma dagiti posisionda iti eleksion. Adda dagiti pammati a nagtalinaed a nagtengtengnga wenno awan ti sinurportaran wenno inyendorsona a kandidato. Adda met dagiti sekta nga adda dagiti indiktarda a butosan dagiti miembroda.
Iti pannakaadaptar ti automated election wenno pannakausar dagiti computer, nadarasen a mabilang dagiti balota. Inton sardam agingga iti parbangon ket addanton dagiti maiproklamar a nangabak a lokal a kandidato, ket iti sumagmamano nga aldaw, mabalin a maammuanton dagiti mangabak para kadagiti nasional a posision.
Natalna man ti pakabuklan ti eleksion iti pagilian, ngem adu dagiti nauneg ken nasaem a sugat a pinarnuayna a nasken ti sigud a pannakaagas tapno nadaras ti panagimbagna ket mapasubli ti nasinged a panaglalangen dagiti umili a pinagsisina ti politika. Nasken daytoy tapno makapagkikibin manen dagiti umili nga umaddang ken agturong iti naan-anay a kappia ken panagdur-as ti pagilian.
Maagasan laeng dagiti sugat a pinataud ti politika no dagiti mangabak iti eleksion ken agsapatanto a mangidaulo ti gobierno ti pagilian ket saanda a managibales ken ammoda a pagserbian dagiti nakasalisalda ken dagiti saan a bimmotos kadakuada. Mabalin a narigat daytoy nga aramiden para kadagiti dadduma a mangabak gapu ta kadawyanen iti tao ti gumura ken kayatna ti bumales no masaktan, ken adu pay dagiti kompromiso ken karida kadagiti timmulong kadakuada. Adda dagiti politiko a kalkalpas pay laeng ti eleksion ngem saksakbayanda manen ti masungad a panagpipili para iti bagida ken pamiliada.
Nasken a ti maysa a lider no talaga a napudno ti tarigagayna nga agserbi kadagiti umili ket nasken a laksidenna ti bukodna nga interes ket sursuruen ken ikagumaanna ti mamakawan ken manglipat kadagiti pasamak a nangsair wenno nangpasakit kenkuana iti panawen ti kampania. Kas nabutosan nga opisial ti gobierno, nasken a serbianna dagi amin nga umili – dagiti nangbotos ken uray dagiti saan a nangbotos kenkuana. (Eden A. Alviar)


text:
BANGUED,ABRA- “Marikna ti tattao nga addan ti nagbal-baliwan nan ti Abra Provincial Hospital”
Pammasingked daytoy ni Governor Maria Jocelyn Valera-Bernos kalpasan a nagtugaw iti poder.
Ad-adda pay a napadur-as ti serbisyo ken pasilidad iti ospital tapnun masungbatan dagiti pagkasapulan iti salun-at kas maysa kadagiti ipangrunana kas maibasar iti JOY HELPS Program.
In-inot pay iti pannakaipaay ti solusyon kadagiti problema dagiti pasyente pakaseknan iti panagkurkurang iti agas.
Kalikagum ti gobernador a maital-o pay ti estado ti 155 bed-capacity hospital manipod level 1 wenno general hospital ket maipangato iti level 2.
“We are trying to reach diay level 2, babaen iti rekomendasyon ti DOH, inikkan natayo ti namnama nga ag-level 2 ti ospital tayo” innayon ni Governor Bernos.
Tapnun magun-od daytoy, kasapulan ti pannakapadur-as ti serbisyo, physical plant, equipment/instrument ken personnel.
“Babaen iti level 2 hospital, maipasigurado ti nayun a bed-capacity maka-access kadagiti specialized services ken mapalawa pay ti masakupan ti Philhealth” kuna ni Atty. Russel Bragas, consultant iti APH.
Personnel ken Serbisyo iti Ospital
Napapigsa pay ti pwersa ti Abra Provincial Hospital a mangtaming kadagiti pasyente.
Nanayunan dagiti medical doctors nga immaboten ti tallo pulo, innem a dentist ken nanayunan pay ti bilang dagiti agpapaay a nurse.
Kuna pay ni Atty. Bragas, kalaksidan kadagiti datin a serbisyo iti ospital, addan ti diabetes center ken manamnama ti pannakalukat ti dialysis center.
Madama ti pannakai-demo ti fetal and maternal monitorkadagiti nurses, doctor ken ti consultant a ni Atty. Bragas a mausar a baro a serbisyo nga ipaay ti ospital
Mapadur-as ti Physical Plant
Masimsimpa ti flooring babaen iti pannakaipan ti tiles iti uneg ti Pediatric ward iti ospital.
Agtultuloy ti rehabilitation iti ospital gapu kadagiti nagabut a flooring, panagregreg ti bobeda ken dadduma pay a problema kadagiti kuarto.
Nasimpan ti flooring wenno nasukatanen ti tiles iti umuna a kadsaaran ken madaman a maitab-trabaho iti maikadua a kadsaaran.
Ti emergency room ket air-conditioned ken manayunan pay ti outlet ti centralized oxygen system.
“Manamnama masimpa dagiti dadduma pay a problema iti physical plant kas ti repainting, drainage system ken toy bobeda iti ospital”innayon ni Atty. Bragas.
Kabayatanna, nabukelen ti Housekeeping section iti ospital tapnun ad-adda a mabantayan ti kinadalus ti uneg ken ruar iti ospital.
Reactivation ti Therapeutic Committee
Pila dagiti bantay ti pasyente iti ospital bayat ti pannakisarita ni Atty. Bragas kenni Dr. Joel Beleno iti sango ti Pharmacy department iti ospital.
Tapnun masolusyunan ti problema iti panagkurkurang ti agas iti ospital, na-reactivate ti Therapeutic Committee a mangkita ti pagkasapulan ti agas.
Gagem daytoy a masolusyunan ti reklamo dagiti pasyente a kaawan ti agas iti ospital isu nga agdiretsoda iti ruar.
“Addan ti closed coordination dagiti doctors ken ti parmasya tapnun ammoda dagiti maireseta kadagiti pasyente” kuna ni Atty. Bragas, consultant iti APH.
Sungbat pay daytoyen iti reklamo pakaseknan kadagiti coded prescription wenno dagiti reseta a dagiti laeng doctor ti makaawat wenno adda iti naituding a parmasya a paggatangan iti masapul nga agas.
In-require mi, prescription should be readable ken very intensive ti drive a beforeda mapan gumatang iti ruar adda tatakna a not available”kuna pay ni Atty. Bragas.
Sumagmamano a medical doctors ken health staff ti naikkan ti warning gapu kadagiti reklamo kontra kadakuada mainiag iti daytoy.
“Siasinno man nga adda ti reklamo na kontra iti ospital, nawaya kayo nga agreklamo iti opisinak tapnun insigida a maaksyunan” ingibus ni Governor Bernos./ALL


text:
VIGAN CITY – Sabali pay a pagtagilakuan iti tiendaan publiko ditoy ti biktima ti pannakaallilaw nga insayangkat ti maysa a peke a polis itay lawasna.
Nagpulong da Joshua Morales, 23, baro, residente iti Barangay 5 ditoy ken ni Jayson Mercurio, 22, baro, agnaed iti Cabaroan, Bantay, Ilocos Sur, agpada nga empleado ti Pinoy Waffle Corner a linoko ida ti maysa a di nabigbig a lalaki a nagpammarang a polis.
Naammuan iti panagimbestiga dagiti polis nga iti agarup alas dos ti malem ti Agosto 16, immasideg ti maysa a lalaki kadagiti biktima ket inyam-ammona ti bagina a PO3 Mike Singson, polis iti daytoy a siudad, sa nagorder iti 50 a waffle ken 40 a soft drinks nga agpateg amin iti P1,230.00.
Segun dagiti biktima, nangtedda pay iti P770 a supli ti P2,000 a kinuna ti suspetsa a pagbayadna inton agsubli.
Idi saan met laengen nga agparang ti suspetsa kalpasan ti 4:30 iti malem, nagturong dagiti biktima iti polis tapno ireportda ti napasamak.
Daytoy ti maikadua a gundaway a nangbiktima ti maysa a lalaki a nagpammarang a polis.
Idi maikadua a lawas ti Marso daytoy a tawen, nabiktima met ni Julio Tubon, 60, residente ti Napo, Magsingal, Ilocos Sur, aglaklako iti bagas iti tiendaan publiko ditoy siudad, babaen ti maysa a lalaki a nangiyam-ammo iti bagina a PO3 Mike Tejano.
Gimmatang ti lalaki iti dua a sako a bagas ngem idi agbayad, imbagana a nalipatanna ti P4,000 a kuartana ket dinawatna nga alaennan ti suplina.
Nagtalek ni Tubon ket intedna ti P1,800 sana binaon ti kaanakanna a mangkuyog iti suspetsa a mangala iti kuartana.
Ngem pinasardeng ti suspetsa ti traysikel iti asideg ti maysa a pasdek-panganan sana pinadissaag dagiti sako ti bagas idinto a sinublatna ti selpon ti balasitang ket kalpasan ti panagkuentana, imbagana nga aguray daytoy ta mapanna alaen ti pagbayadna. Saanen a nagsubli ti suspetsa.
Kitkitaen dagiti polis ti anggulo a maymaysa a tao ti nangisayangkat kadagitoy a panangallilaw.


text:
Papa Inocencio VII
Ni Papa Inocencio VII (mabalin nga idi 1339[1] – 6 Nobiembre 1406), naipasngay idi a kas ni Cosimo de' Migliorati, ket nabiit idi a Papa idiay Roma idi baetan ti 1404 ken 1406 idi las-ud ti paset ti panawen ti Lumaud a Panagguddua (1378–1417) bayat nga adda idi ti kasuppiat a Papa, ni Kontrapapa Benedicto XIII, idiay Avignon.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Ti maymaysa a kontemporario a taudan a mangitudtudo ti tawenna (salaysay ni Dietrich von Nieheim) a mangibagbaga nga isu ket nagbalin a Papa iti edad a 65. A. Kneer: Zur Vorgeschichte Papst Innozenz VII., Historisches Jahrbuch, 1891, p. 347-348. Adda dagiti nadumaduma a moderno a taudan (a mairaman Ti Katoliko nga Ensiklopedia wenno Encyclopædia Britannica) ket nangikabkabil ti pannkayanakna a kas idi ca. 1336
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig kenni Inocencio VII iti Wikimedia Commons


text:
Puebla
Ti Puebla (Panangibalikas nga Espaniol: [ˈpweBla] ( denggen)), opisial a ti Nawaya ken Naturay nga Estado ti Puebla (Espaniol: Estado Libre y Soberano de Puebla) ket maysa kadagiti 31 nga estado, a no mairaman ti Pederal a Distrito, ket mangbukel kadagiti 32 a Pederal nga Entidad ti Mehiko. Daytoy ket nabingbingay kadagiti 217 nga ili ken ti kapitoliona ket ti sudad ti Puebla.
Daytoy ket mabirukan idiay Daya-Tengnga a Mehiko. Daytoy ket beddengan babaen dagiti estado ti Veracruz iti amianan ken daya, ti Hidalgo, Estado ti Mehiko, Tlaxcala ken Morelos iti laud, ken ti Guerrero ken Oaxaca iti abagatan.
Dagiti taudan ti estado ket mabirukan iti siudad ti Puebla, a pinundar daytoy babaen dagiti Espaniol iti daytoy a ginget idi 1531 tapno maalada ti dalan a pagbaetan ti Siudad ti Mehiko ken ti puerto ti Veracruz.
Idi patingga ti maika-18 a siglo, ti lugar ket nagbalinen a probinsia ti kolonia nga addaan iti bukodna a gonbernador, nga agbalinton nga Estado ti Puebla, kalpasan ti Gubat ti Wayawaya ti Mehikano idi nasapa a maika-19 a siglo. Manipud iti dayta a panawen ti lugaren ket, naipangpangruna iti likmut ti kapitolio a siudad, ket nagtultuloy a dimmakkel ti ekonomiana, kaaduan babaen ti industria, urayno daytoy ket ket lugar idi dagiti nadumaduma a gubat, ti kadayegan ket ti Gubat ti Puebla. Ita nga aldaw, ti estado ket maysa kadagiti kaindustrialisaduan iti pagilian, ngem gapu ti kaaduan a panagrang-ayna ket naikonsentrado idiay Puebla ken dagiti dadduma a siudad, adu kadagiti lugarna iti away ket napanglaw, ken mangpilit kadagiti adu a pumanaw ken mapan idiay Siudad ti Mehiko ken Estados Unidos.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Puebla iti Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Puebla manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)
Datos ti heograpia a mainaig iti Puebla iti OpenStreetMap
- "Puebla, a state of Mexico". Encyclopædia Britannica (Maika-11 nga ed.). 1911.
- (iti Espaniol) Gobierno ti Estado ti Puebla


text:
Tuesday, June 23, 2015
PRE-MEMBERSHIP SEMINAR, NAANGAY MANEN DITOY MUNISIPIO
Cabugao, Ilocos Sur – Naangay ti Pre-Membership Seminar ti Fatima (Vigan) Multi-purpose Cooperative iti 2nd Floor. Municipal Building, Cabugao, Ilocos Sur idi Hunio 22, 2015.
Naangay ti panaglektiur dagiti pannakabagi ti Kooperatiba ken nasungbatan dagiti saludsod a kayat a malawlawagan dagiti nagdengngeg iti seminar.
Daytoy a nainayon nga institusion ti ili ket agtultuloy a tumulong a mangital-o ti socio-economic status dagiti umili ken tumulong a mangidur-as iti kabaelanda a mangpasayaat ti kasasaadda kasta metten iti komunidad a pagnanaedanda.
Ti Fatima (Vigan) Multipurpose Cooperative ket naorganisar ken naipasdek idi Oktubre 1968. Addan iti 45 a Tawenna nga agserserbi iti kaaduan. Babaen iti Maka-Diyos ken nadisiplina a prinsipiona iti pannakaimanehar ti operasionna ket in-inut a dimmakkel ken nagballigi daytoy a Kooperatiba iti panaglabas ti tawen.
Nakagun-oden ti 10 a dadakkel a pammadayaw iti serbisio iti benneg ti Kooperatiba.
Masarakan ti Main Office ti Kooperatiba iti Pantay Fatima, Vigan City ken iti Branch Office-na iti National Highway, Sitio Bessang, Brgy. Marga-ay, Cabugao, Ilocos Sur. # (Web In-Action)
Naangay ti panaglektiur dagiti pannakabagi ti Kooperatiba ken nasungbatan dagiti saludsod a kayat a malawlawagan dagiti nagdengngeg iti seminar.
Daytoy a nainayon nga institusion ti ili ket agtultuloy a tumulong a mangital-o ti socio-economic status dagiti umili ken tumulong a mangidur-as iti kabaelanda a mangpasayaat ti kasasaadda kasta metten iti komunidad a pagnanaedanda.
Ti Fatima (Vigan) Multipurpose Cooperative ket naorganisar ken naipasdek idi Oktubre 1968. Addan iti 45 a Tawenna nga agserserbi iti kaaduan. Babaen iti Maka-Diyos ken nadisiplina a prinsipiona iti pannakaimanehar ti operasionna ket in-inut a dimmakkel ken nagballigi daytoy a Kooperatiba iti panaglabas ti tawen.
Nakagun-oden ti 10 a dadakkel a pammadayaw iti serbisio iti benneg ti Kooperatiba.
Masarakan ti Main Office ti Kooperatiba iti Pantay Fatima, Vigan City ken iti Branch Office-na iti National Highway, Sitio Bessang, Brgy. Marga-ay, Cabugao, Ilocos Sur. # (Web In-Action)
Posted by Bayan ng Cabugao, Ilocos Sur at 7:30 AM
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Pagsasao nga Antsi
Ti Antsi wenno Mag-antsi, (wenno Mag-Anchi Ayta) ket ti pagsasao a Sambaliko nga addaan iti agarup a 4,200 nga agsasao (Stock 2005). Daytoy ket naisasao iti kaunegan dagiti komunidad ti Aeta kadagiti Ili ti Zambales ti Botolan, San Marcelino, ken Castillejos; kadagiti ili ti Tarlac ti Capas ken Bamban; idiay Mabalacat, Pampanga; ken idiay siudad ti Angeles.
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Stock 2005
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Mag-Anchi Ayta". Glottolog 3.0. Jena, Alemania: Instituto para iti Ebolusionario nga Antropolohia ni Max Planck.


text:
Siudad ti New York
Ti New York ket isu ti kaaduan ti populasion a siudad idiay Estados Unidos[11] ken ti sentro ti New York a Metropolitano a Lugar, ken maysa kadagiti kaaduan ti populasion a metropolitano a lugar iti lubong.[12][13][14] Ti siudad ket naipakpakuna a kas ti Siudad ti New York wenno Ti Siudad iti New York[15] tapno mailasin daytoy manipud iti Estado iti New York, a daytoy ket maysa a partena.[16] Maysa a sangalubongan nabilegan a siudad,[17] Ti mangipekpeksa ti naisangsangayan a pagbanagan iti komersio, pinansia, midia, arte, modelo, panagsukisok, teknolohia, edukasion, ken liwliwa. Ti pangibalayan ti Kuartel ti Nagkaykaysa a Pagpagilian,[18] Ti New York ket maysa a nangruna asentro para iti sangalubongan a diplomasia[19] ken nailanad a kas ti kultual a kapitolio iti lubong.[20]
Mabirukan daytoy idiay maysa kadagiti kadakkelan a masna apagsangladan iti lubong,[21] Ti Siudad ti New York City ket buklen dagiti lima a borough, a ti tungngal maysa ket mangbukel ti maysa nga estado a kondado.[22] Dagiti lima a borough—Ti Bronx, Brooklyn, Manhattan, Queens, ken Isla ti Staten—ket naipagkaykaysa iti maysa a siudad idi 1898.[23][24] Nga adda nakarkulo ti Senso a populasion ti 2011 iti 8,244,910[25] a naiwarwaras ti kalawa ti daga iti agarup laeng a 305 kuadrado milia (790 km2),[26][27][28] Ti New York ket isu ti kapusekan ti populasion a kangrunaan a siudad idiay Estados Unidos.[29] Adda dagiti 800 a kaadu dagiti pagsasao a naisasao idiay New York, a mangaramid daytoy ti naipakadumadumaan ti lingguistika a siudad iti lubong.[30] Ti populasion ti Siudad ti New York a Metropolitano a lugar ket isu ti kadakkel idiay Estados Unidos, nga adda dagiti 18.9 a riwriw ti tattao a naiwarwaras iti 6,720 kuadrado milia (17,400 km2),[31][32] ken daytoy ket paset pay ti kaaduan ti populasion a naitiptipon nga estadistiko a lugar idiay Estados Unidos nga aglaon ti 22.1 a riwriw a tattao manipud iti 2010 a Senso.[33]
Ti New York ket makasurot ti nagramutanna manipud iti 1624 a pannakabangonna a kas maysa a komersio a lugar babaen dagiti kolonista iti Olandes a Republika, ken nanaganan ti Baro nga Amsterdam idi 1626.[34] Ti siudad ken dagiti naipalawlaw ket timengtengngel babaen dagiti Ingles idi 1664[35][36] ket nanaganan manen dagitoy ti New York kalpasan ti panangited ni Ari Carlos II iti Inglatera kadagiti kabsatna, ti Duke iti York.[37][38] Ti New York ket nagserbi a kas ti kapitolio iti Estados Unidos manipud idi 1785 aginggana idi 1790.[39] Isu daytoyen ti kadakkelan a siudad ti pagilian manipud idi 1790.[40] Ti Estatua ti Libertad ket kumabkablaaw kaditi riniwriw nga imigrante idi napanda idiay Amerika babaen dagiti bapor idi naladaw a maika-19 ken maika-20 a sigsiglo[41] ken maysa a simbolo ti sangalubongan iti EStados Unidos ken ti demokrasiana.[42]
Adu kadagiti distrito ken dulon idiay Siudad ti New York ket nagbalinda a nalatak nga ammo kadagiti agarup 50 riwriw a tinawen nga agbisbisita.[43][44][45] Ti Times Square, nadayegan a kas ti "Ti Pagtutumpongan iti Lubong",[46][47][48][49][50] ket isu ti naraniga a nasilawan a pagtutumpongan a distrito ti Broadway a teatro,[51] maysa kadagiti nakumikom pagkurosan dagiti magmagna iti lubong,[52][53] ken maysa a kangrunaa a sentro ti panagpalpaliwa nga industria.[54] Ti siudad ket pangibalayan kadagiti adu a naindayegan ti lubong a rangtay, natayag a paspasdek,[55] ken dagiti parke. Ti pinansia a distrito ti Siudad ti New York, a naangklaan baaen ti Wall Street idiay Lower Manhattan, ket iu ti pamay-an a kas ti pinansia a kapitolio iti lubong[56] ken isu ti pagbalayan ti New York Stock Exchange, ti kadakkelan a stock exchange babaen ti dagup ti puonan ti paglakuan kadagiti nailista a kompaniana.[57] Ti pagtagilakuan ti real estate ti Manhattan ket maysa kadagiti kanginaan iti lubong.[58] Ti Ka-Insikan ti Manhattan ket pagibuklan ti kaaduan pagyanan dagiti Insik a tatto iti Lumaud a Hemiperio.[59][60][61][62] Mangitited daytoy ti agtultuloy a 24/7 a panagserbisio,[63] ti Subway ti New York ket maysa kadagiti kawatiwatan a napardas a pagdaliasatan a sistema iti lubong.Adda dagiti adu a kolehio ken unibersidad ti mabirukan idiay New York,[64] a mairaman ti nibersidad ti Columbia, Unibersidad ti New York, ken Unibersidad ti Rockefeller , a dagitoy ket nairanggo kadagiti 50 a rabaw iti lubong.[65]
Dagiti linaon
Kakabsat a siudad[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Siudad ti New York kat adda dagiti sangapulo a kakabsat a siudad. Ti Programa ti Kabsat a Siudad ti Siudad ti New York ket napasayaat idi ken nanaganan manen ti Sangalubongan a Kaasmang ti Siudad ti New York , Inc. idi 2006 nga adda dagiti gandat a mangipalawa ti pannakitignay ti Siudad kadagiti ganganaet a siudad bayat nga agtagtaginayon kadagiti sangapulo a naipakasaritaan a maikabagianna a siudad:[66]
Kasla ti New York, amin malaksid ti Beijing ket dagiti kaaduan ti populasion a siudad kadagiti pagilianda,[68] A saan a kas ti New York, amin ngem ti Johannesburg ket agserserbi pay a kas ti de facto wenno de jure a nailian a kapitolio ti politika. Ti New York ken dagiti kakabsatna asiudad ket aminda a kangrunaan a sentro ti ekonomia, ngem adda dagiti bassit a kakabsat ti New York nga adda ti kasasaad a kas maysa a nangruna a puerto.[69]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Apay a ti Siudad ti New York ket ammo a "ti Dakkel a Mansanas" ken "Gotham?"". Dictionary.com, LLC. Naala idi 2011-06-16.
- ^ "Dagiti Pakaipakitaan a Pappanan Siudad ti New York: Kapitolio iti Lubong". Mpiweb.org. Septiembre 22, 1924. Naala idi 2011-06-16.
- ^ "Maipanggep ti Siudad ti New Yok". Ti Siudad iti New York. Naala idi 2011-06-16.
- ^ Eugene J. Sherman. "FORWARD New York – Capital of the Modern World". The Weissman Center for International Business Baruch College/CUNY 2011. Naala idi 2011-06-16.
- ^ "Siudad ti New York: Ti Kapitolio iti Lubong". 2011 Viacom International Inc. Naala idi 2011-06-16.
- ^ Michael Howard Saul (Marso 27, 2014). "New York City Population Hits Record High". The Wall Street Journal. Naala idi Marso 27, 2014.
- ^ a b "US Gazetteer files: 2010, 2000, and 1990". United States Census Bureau. Pebrero 12, 2011. Naala idi Abril 23, 2011.
- ^ ti Mayor, Siudad ti New York City Opisina iti (Enero 8, 2010). "Biograpia". New York, Siudad iti. Naala idi 2010-01-08.
- ^ "US Board on Geographic Names". United States Geological Survey. Oktubre 25, 2007. Naala idi Enero 31, 2008.
- ^ "American FactFinder". United States Census Bureau. Naala idi Enero 31, 2008.
- ^ "Dagiti Tinawen a Karkulo dagiti Nagtaeng kadagiti Nainkorporado a Luglugar iti nasurok a 100,000, Nairanggo idi Hulio 1, 2009 Populsion: Abril 1, 2000 aginggana idi Hulio 1, 2009 (SUB-EST2009-01)". Opisina ti Senso ti Estados Unidos. Naala idi 2011-04-26.
- ^ "Dagiti Kadakkelan nga Urbano a Lugar ti Lubong [Nairanggo babaen ti Populasion ti Urbano a Lugar]". Rhett Butler. 2003–2006. Naala idi 2011-04-26.
- ^ "Dagiti kadakkelan a siudad iti lubong – (babaen ti metro a populasion)". Woolwine-Moen Group d/b/a Graphic Maps. Naala idi 2011-04-26.
- ^ "Dagiti Kadakkelan nga Urbano a Lugar iti Lubong: 2008 Amin nga Urbano a Lugar 2,000,000 ken Sumurok" (PDF). Wendell Cox Consultancy. Naala idi 2011-04-26.
- ^ "Welcome to the official New York City Web Site". Ti Siudad iti New York. 2011. Naala idi 2011-09-18.
- ^ "Amina a Websites ti Munisipalida ket Nailista nga Alpabetiko". Estado ti New York. Naala idi 2011-09-18.
- ^ "GLOBAL POWER CITY INDEX 2009" (PDF). © 2009 The Mori Memorial Foundation. All rights reserved. Naala idi 2012-06-01.
- ^ "Sentro Dagiti Bisita ti Nagkaykaysa a Pagppagilian". Nagkaykaysa aPagpagilian. 2011. Naala idi 2011-04-26.
- ^ "Opisina ti Komision ti Mayor para iti Nagkaykaysa a Pagpagilian, Kosolar a Kuerpo ken Protokol". Ti Siudad iti New York. 2012. Naala idi 2012-02-05.
- ^ "Konsulado Heneral iti Isladia a Kultura ti New York". Konsulado a Heneral iti New York. Naala idi 2012-02-13.
- ^ "Kasano a Naaramid ti Daga". © 1996–2011, A&E Television Networks, LLC. All Rights Reserved. Naala idi 2011-09-19.
- ^ "Dagiti Borough ti Siudad ti New York". Ben Cahoon. 2002. Naala idi 2012-02-03.
- ^ "A 5-Borough Centennial Preface for Katharine Bement Davis Mini-History". Departamento ti Pagbaludan ti Siudad ti New Yorkyear=1997. Naala idi 2011-10-26.
- ^ "New York: Ti Siudad ti Kaarrubaan". Departamento ti Panagplano ti Siudad ti Siudad ti New York. Naala idi 2011-04-30.
- ^ Sam Roberts (Abril 5, 2012). "Ti Panagdakkel ti Populasion ti Siudad ti New York ket Ladsenna ti 2010 a Senso, nga Iparparang ti 2011 a Karkulo". The New York Times. Naala idi 2012-04-24.
- ^ American Fact Finder (U.S. Census Bureau): New York babaen ti Kondado – Tabla GCT-PH1. Populasion, Bilang dagiti Balay, Kalawa, ken Densidad: 2000 nga agpang ti datos: SEnso ti 2000 a Pakabuklan a Papeles 1 (SF 1) 100-Porsiento ti Daos, Naala idi 2009-02-06
- ^ "Bariweswes ti NYC" (PDF). Departamento ti Panagplano ti Siudad ti Siudad ti New York. Naala idi 2008-05-22.
- ^ Roberts, Sam (Mayo 22, 2008). "Dakkel pay laenga Siudad, Ngem Saanen Unay a Dakkel". The New York Times. Naala idi 2008-05-22.
- ^ Kondado ken Siudad a Libro ti Datos:2007 (Opisina ti Senso ti Estados Unidos), Tabla B-1, Kalawa ken Polasion, Naala idi 2008-07-12.
- ^ Roberts, Sam (Abril 28, 2010). "Agdengdengngeg (ken Agiduldulin) kadagti Pagsasao iti Lubong". The New York Times. Naala idi 2010-04-29.
- ^ "Tabla GCT-PL2 – Kasasaad ti Populasion ken Panagibalayan ti Balay: 2010 – Estados Unidos -- Estadistiko a Lugar ti Metropolitano; ket para iti Puerto Rico". Opisina ti SEnso ti Estados Unidos. Naala idi 2012-03-28.
- ^ "NYC Ti Opisial a Pagsurotan nycgo.com – nyc statistics". NYC & Company. Naala idi 2011-09-17.
- ^ "Tabla GCT-PL2 – Kasaad ti Populasion ken Panagibalayan ti Balay: 2010 – Estados Unidos -- Naitiptipon nga Estadistiko a Lugar; aken para itir Puerto Rico". Opisina ti Senso ti Estados Unidos. Naala idi 2012-03-28.
- ^ "Paksaritaan ti Estados Unidos – Siudad ti New York, New York". Naala idi 2011-05-08.
- ^ Shorto, Russell (2005). Ti Isla iti Tengnga iti Lubong, Umuna nga Edision. New York: Vintage Books. p. 30. ISBN 1-4000-7867-9.
- ^ "Pakasaritaan ti Estados Unidos Siudad ti New York, New York". Naala idi 2011-05-10.
- ^ "Ti New Jersey a Kolonia" (PDF). MrNussbaum.com. Naala idi 2011-05-10.
- ^ "Ni KINGSTON ket Nakaduktal kadagiti 300 a Tawtawen a Pakasaritaan ti New York kadagiti Olandes a Kolonia". Nailian a Serbisio ti Parke, Departamento ti kaunegan ti Estados Unidos. Naala idi 2011-05-10.
- ^ "Dagiti Siam a Kapitolio iti Estados Unidos". Senado ti Estados Unidos. Naala idi 2008-09-07.
- ^ "Ranggo babaen ti Populasion dagiti 100 a Kadakkelan nga Urbao a Luglugar, Alpabetiko a Nailista baben ti Estado: 1790–1990". Opisina ti Senso ti Estados Unidos. Hunio 15, 1998. Naala idi 2009-02-08.
- ^ "Estatua ti Libertad". 1996–2011, A&E Television Networks, LLC. All Rights Reserved. Naala idi 2011-05-21.
- ^ "Estatua ti Libertad". Tawid ti Lubong. © UNESCO a Sentro ti Tawid ti Lubong 1992–2011. Naala idi 2011-10-23.
- ^ Patrick McGeehan (Disiembre 20, 2011). "Gapu ti panakaiyasasiden ti Siudad Iti Maikasingkuenta a Riwriw a Bisita, Marambakanto dagiti dua a Britaniko a preha". © 2011 The New York Times Company. Naala idi 2011-12-21.
- ^ "Ti NYC ket naabutaanan ti gandat a 50 riwriw a bisbisita". © 2011 North Jersey Media Group. Disiembre 20, 2011. Naala idi 2011-12-21.
- ^ "NYC The Official Guide nycgo.com – nyc statistics". NYC & Company. Naala idi 2011-09-16.
- ^ "Dagiti Pakasaritaan dagiti Arte ken Panagliwliwa ti Dakkel a Mansanas Ti Pagtutumpongan iti Lubong". Thirteen/WNET New York 2005 Educational Broadcasting Corporation. Naala idi 2011-04-26.
- ^ "Ti Pagtutumpongan iti Lubong – Times Square ti opisial a sapot ti pagsaadan ti Times Square". Times Square District Management Association, Inc. Naala idi 2011-04-26.
- ^ "Times Square New York, NY Times Square". 2011 NYCTourist.com. Naala idi 2011-05-10.
- ^ Aditya Rangroo (Oktubre 14, 2010). "Times Square Pagtutumpongan iti Lubong ti Pakaammo ti Siudad ti New York". (C) 1980–2010 TimesSquare.com A Dataware Corporation Company. Naala idi 2012-01-22.
- ^ Allan Tannenbaum. "Ti New York idi panawen ti 70: Ti Panagipalpalagip". © The Digital Journalist. Naala idi 2011-12-17.
- ^ "Times Square". Encyclopædia Britannica. Naala idi 2011-05-10.
- ^ Joshua Pramis (Oktubre 2011). "Dagiti Kaaduan a Mabisbisita dagiti Turista iti Lubong Umuna: Times Square, Siudad ti New York". Copyright © 1997–2012 American Express Publishing Corporation. All Rights Reserved. Naala idi 2012-03-29.
- ^ "The Most Jivin' Streetscapes in the World". Luigi Di Serio. 2010. Naala idi 2011-05-10.
- ^ "New York Architecture Images- Midtown Times Square". 2011 nyc-architecture. Naala idi 2011-05-10.
- ^ "Dagiti pasdek idiay Sudad ti New York". Konsilo dagiti Natayag a Paspasdek ken Urbano a Pagtaengan. Naala idi 2011-06-08.
- ^ *"Dagiti 8 a rabaw a Siudad babaen ti GDP: Tsina vs. Ti E.U.". Copyright © 2012 Business Insider, Inc. All rights reserved. Hulio 31, 2011. Naala idi 2012-04-10.
- "Xinhua-Dow Jones International Financial Centers Development Index (2011)" (PDF). CFC Holding Company, Ltd., Index Center and CME Group Index services LLC (Dow Jones Indexes). Hulio 8, 2011. p. 11. Naala idi 2012-03-11.
- "UBS may move US investment bank to NYC". e-Eighteen.com Ltd. Naala idi 2011-06-12.
- Review, Princeton; Gilbert, Nedda (Oktubre 6, 2009). Dagiti 301 a Kasayaatan a apagadalan ti Negosio ti 2010 babaen ti Princeton Review, Nedda Gilbert. Random House Information Group. ISBN 978-0-375-42959-0. Naala idi 2010-05-30.
- "Ti New York ket Linabsanna ti Londres a kas ti Pinansia a Sentro iti Bloomberg Poll". Bloomberg. Oktubre 29, 2009. Naala idi 2011-11-04.
- "Ti Buis a Kapitolio iti Lubong". The Wall Street Journal. Abril 11, 2009. Naala idi 2010-05-30.
- "JustOneMinute – Editorializing From The Financial Capital Of The World". Naala idi 2010-05-30.
- "Ti Londres ket Mabalin nga Adda kadagiti IPO ...". Marketwatch. Naala idi 2010-05-30.
- "Fondos – Londres versus Nueva York" (PDF) (iti Espaniol). Cinco Dias. Naala idi 2010-05-30.
- ^ "Market Highlights for First Half-year 2010" (PDF). World Federation of Exchanges. Naala idi 2011-04-13.
- ^ "Ti Kanginaan a Paglakuan ti Real Estate iti Lubong". CNBC. Naala idi 2010-05-30.
- ^ Sarah Waxman. "Ti Pakasaritaan ti Ka-Insikan ti New York". Mediabridge Infosystems, Inc. Naala idi 2011-03-05.
- ^ "Ti Kinapudno a Sabanas ti Ka-Insikan ti Siudad ti New York" (PDF). explorechinatown.com. Naala idi 2011-12-18.
- ^ David M. Reimers. Isu pay laeng ti Nabalitokan a Ruangan: ti Maikatlo ... Liblibro ti Google. Naala idi 2011-12-15.
- ^ "Ka-Insikan". Indo New York. Naala idi 2011-12-18.
- ^ Baker, Al; Pérez-Peña, Richard (Disiembre 20, 2005). "Nga Adda ti Pangdandanagan ti Terorismo, Dagiti Polis ket Agsagsaganada a Mangsalaknib ti Nadaael a Sistema". The New York Times. Naala idi 2012-02-17.
- ^ "Dagiti Kolehio ken Unibersidad ti NYC". © Mediabridge Infosystems, Inc. 1994–2011. Naala idi 2011-10-13.
- ^ "Akademiko a Pannakairanggo dagiti Unibersida iti Lubong". Arwu.org. Naala idi 2011-01-18.
- ^ "Dagiti Kaasmang a Siudad ti NYC". Ti Siudad ti New York. Naala idi 2012-08-17.
- ^ "Tel Aviv -Dagiti Kaasmang a Siudad". 2008 [1]. Naala idi 5 Disiembre 2008.
- ^ Ti The Statesman's Yearbook 2003, inurnos babaen ni Barry Turner, Palgrave Macmillan (Basingstoke, Londres ken New York), 2002, ISBN 0-333-98096-4
- ^ "Dagiti Pagilian ti Lubong", Whitaker's Almanack 1999 (Pagalagadan nga Edison), The Stationery Office, Londres, 1998, ISBN 0-11-702240-3, pampanid 781–785 & panid 907
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Belden, E. Porter (1849). New York, Napalabas, Agdama, ken Masakbayan: Buklen ti Pakasaritaan ti Siudad ti New York, ti Panakaipalpalawag iti Agdama a Kasasaadna, ket ti maysa a Karkulo ti Masakbayanna a Panagdakkel. New York: G.P. Putnam. manaipud ti Liblibro ti Google.
- Burgess, Anthony (1976). New York. New York: Little, Brown & Co. ISBN 90-6182-266-1.
- Burrows, Edwin G. & Wallace, Mike (1999). Gotham: Ti Pakasaritaan ti Siudad ti New York iti 1898. New York: Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan. ISBN 0195116348.
- Gandat dagiti Pederal a Mannurat (1939). Ti WPA a Pagsurotan ti Siudad ti New York (1995 reissue nga ed.). New York: The New Press. ISBN 1-56584-321-5.
- Jackson, Kenneth T., ed. (1995). Ti Ensiklopedia ti Siudad New York. New Haven: Unibersidad ti Yale a Pagmalditan. ISBN 0300055366.
- Jackson, Kenneth T.; Dunbar, David S., dagiti ed. (2005). Imperio a Siudad: Ti New York Ti Uneg dagiti Sigsiglo. Unibersidad ti Columbia a Pagmalditan. ISBN 0-231-10909-1.
- Lankevich, George L. (1998). Amerikano a Metropolis: Ti Pakasaritaan ti Sisudad ti New York. NYU Press. ISBN 0-8147-5186-5.
- White, E. B. (1949). Here is New York (2000 reissue nga ed.). Little Bookroom.
- White, Norval & Willensky, Elliot (2000). AIA a Pagsurotan ti Siudad ti New York (Maika-4 nga ed.). New York: Three Rivers Press. ISBN 0812931076.
- Whitehead, Colson (2003). Ti Koloso iti New York: Ti Siudad kadagiti 13 a Paset. New York: Doubleday. ISBN 0-385-50794-1.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Midia a mainaig iti Siudad ti New Yok iti Wikimedia Commons
- NYC.gov ket isu ti opisial a website ti Siudad ti New York.


text:
Bouches-du-Rhône
Ti Bouches-du-Rhône (Panangibalikas a Pranses: [buʃ.dy.ʁon]; Oksitano: Bocas de Ròse, lit. "Sabsabangan ti Rhône") ket maysa a departamento idiay abagatan ti Pransia a naipanaganan manipud ti sabangan ti Karayan Rhône. Daytoy ti kaaduan ti populasion a departamento ti rehion ti Provence-Alpes-Côte d'Azur . Ti INSEE ken kodigo ti koreona ket 13.
Dagiti linaon
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Pakasaritaan ti departamento[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Bouches-du-Rhône ket maysa kadagiti 83 a kasisigud a departamento a napartuat idi las-ud ti Pranses a Rebolusion idi 4 Marso 1790. Daytoy ket napartuat manipud ti lumaud a paset ti dati a probinsia ti Provence ken dagiti prinsipalidad ti Orange, Martigues, ken Lambesc. Daytoy ket nakapukaw ti paset ti teritoriona idi 1793, a nairaman ti Orange ken Apt, idi napartuat ti departamento ti Vaucluse
Kalpasan ti panakapartuatna, ti departamento ket dagus a napigsa ken aktibo a sinuportaran ti Pranses a Rebolusion, a naglaon kadagiti 90 a "Jacobin a Sangkatiponan" babaen idi 1794.[1] Daytoy ket naipangrunaan pay nga adda idi dagiti adadu ngem 50% kadagiti padi iti daytoy a departamento ti nangawat ti Sibil a Batay-linteg ti Klero a nagbanagan daytoy a panakaiturayan ti simbaaan babaen ti gobierno.[2] Idi las-ud ti ingangato ti Partido Komunista kadagiti nagbanagan ti panagbutos ti maika-12 a siglo ket nangipakita a ti panakaisuporta dagiti politika ti kanigid a payak ket nagtultuloy a napigsa ditoy a departamento, ken naipangpangruna kadagiti akin-amianan a suburbo ti Marseille.
Pakasaritaan ti lugar[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti pakasaritaan daytoy a lugar ket asideg a mainaig iti Provence. Ti Marseille ket nangruna idi a sangladan manipud idi kasakbayan ti panagparukma ni Julius Caesar ti Gaul. Ti kaadda dagiti Romano ket nakaibatian dagiti adu a monumento ti ballasiw ti departamento. Dagiti nadayeg a tattao a naipasngay ti daytoy a lugar ket mairaman ti Romantiko a pintor a ni Camille Roqueplan ken ti agiwarwarnak ken direktor ti teatro a kabsatna a ni Nestor Roqueplan.
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti departamento ket paset ti agdama a rehion ti Provence-Alpes-Côte d'Azur. Daytoy ket napalikmutan kadagiti departamento ti Gard iti laud, ti Vaucluse iti amianan, ken ti Var iti daya, ken babaen ti Baybay Mediteraneo iti abagatan. Ti Karayan Rhône delta ket agporporma ti nawatiwat a sagneb ti kalugnakan a lugar a makunkuna a Camargue idiay abagatan a laud a paset ti departamento.
Ti kadakkelan asiudad ti departamento ket ti Marseille, daytoy ket aglaon ti nangruna a sangladan ti industria, ken agserserbi a a kas ti kadakkelan a puerto ti komersio ti Pransia. Ti Bouches-du-Rhône ket kaaduan nga urbano, nga adda dagiti 28 nga ili nga adda ti populasion ti agarup a 10,000 manipud idi 2008:
- Marseille, populasion 851,420, departmento ken rehional a kapitolio (prepektura)
- Aix-en-Provence, populasion 142,743, subprepektura, ti unibersida nga ili ken tugar ti rehional a Korte dagiti Pagkiddawan
- Arles, populasion 52,729, subprepektura ken lugar ti taga-ugma a Romano a siudad
- Martigues, populasion 46,471, ti mangidaulo a siuda para iti Europeano a petrokimiko nga industria
- Aubagne, populasion 46,093, nakaipasngayan ti Provençala mannurat a ni Marcel Pagnol
- Istres, populasion 42,603, subprepektura ken panagibalayan ti kuartel ti milisia a pagitayaban
- Salon-de-Provence, population 41,411, ti pangibalayan ti siudad ti maika-16 a siglo a mammadto a ni Nostradamus
- Vitrolles, Bouches-du-Rhône, populasion 36,610
- Marignane, populasion 33,909, pakabirukan ti rehional nga eropuerto ti Marseille-Provence
- La Ciotat, populasion 33,790
- Miramas, populasion 25,632, sentro ti rehional a perokaril
- Gardanne, populasion 21,121
- Les Pennes-Mirabeau, populasion 20,187
- Allauch, populasion 18,728
- Port-de-Bouc, populasion 17,207
- Fos-sur-Mer, populasion 15,448
- Châteaurenard, populasion 14,817
- Berre-l'Étang, populasion 13,881
- Bouc-Bel-Air, populasion 134,37
- Tarascon, populasion 13,340
- Rognac, population 12,195
- Auriol, populasion 11,969
- Châteauneuf-les-Martigues, populasion 11,564
- Plan-de-Cuques, populasion 11,096
- Saint-Martin-de-Crau, populasion 10,979
- Saint-Rémy-de-Provence, populasion 10,662
- Septèmes-les-Vallons, populasion 10,481
- Trets, populasion 10,239
Dagiti karayan ket mairaman ti:
- Ti Rhône, a mangporma ti pagbeddengan iti departamento ti Gard.
- Ti Durance, a mangporma ti pagbeddengan iti departamento Vaucluse.
- Ti Arc
- Ti Huveaune
Dagiti danaw ket mairaman ti:
- Étang de Berre
- Étang de Vaccarès, idiay Camargue
Dagiti bantay ket mairaman ti:
- Kabanbantayan ti Alpilles
- Dagiti Calanque a nagbaetan ti Marseille ken La Ciotat
- Corniche des Crêtes
- Garlaban
- Mont Puget
- Turturod ti Montagnette
- Bantay ti Sainte-Victoire
- Masip ti Sainte-Baume
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti kanton ti departamento ti Bouches-du-Rhône
- Dagiti komuna ti departamento ti Bouches-du-Rhône
- Dagiti distrito ti departamento ti Bouches-du-Rhône
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Bouches-du-Rhône iti Wikimedia Commons
- (iti Pranses) Sapot a pagsaadan ti prepektura
- (iti Pranses) Sapot a pagsaadan ti konsilo


text:
STA. MARIA, Ilocos Sur – Dua a paltog, sumagmamano a magazine ken assorted a balbala ti nasukainan dagiti operatiba iti balay ti maysa a mannalon sadiay Barangay Butir ditoy nga ili idi Disiembre 20.
Nagresulta ti search operation nga inwayat ti PIB ken Sta. Maria police station iti pannakakumpiska iti balay ni Godofredo Calibuso y Alejo, 52, ti maysa a colt M16 rifle baby armalite; maysa a cal. 9mm Armscor pistol; 6 nga empty short magazine para cal 5.56; maysa nga awan kargana a long magazine para cal 5.56; short magazine para cal 5.56 a nagkarga iti 26 a bala; maysa a magazine para 9mm pistol a nagkarga iti 4 a bala; magazine para cal 9mm pistol a nagkarga iti 6 a bala; leather holster para pistol ken belt bag.
Sinaksian dagiti barangay officials ti panagsukisok nga inwayat dagiti polis iti balay ti suspek.
Naipan dagiti nakumpiska a paltog, magazine ken balbala iti police station para iti dokumentasion sakbay a maipresentar iti korte.#


text:
Wikipedia:VisualEditor
- VisualEditor
- Pagibagaan a panid (iti Ilokano)
- Pagibagaan a panid (iti Ingles) - idiay MediaWiki
- Apay a maararamid daytoy?
- Dokumentasion:
- Masansan a salsaludsod (iti Ingles) - idiay MediaWiki
- Panagrang-ay:
- Dagti linawas ken binulan a reporta ti kasasaad (iti Ingles) - idiay MediaWiki
- WMF Roadmap (iti Ingles) - idiay MediaWiki
- Inheniera a gangandat ti WMF, 2013-2014 (iti Ingles) - idiay MediaWiki
- Alagaden ti agar-aramat / Panag-usar
- Dagiti apat ti teklado
- TemplateData
- Pagsursuruan ti TemplateData
- Sentral a Pagipatarusan - idiay MediaWiki
- Kangrunaan a panid ti panagsukisok (iti Ingles) - idiay Meta
- Dagiti inoras nga inurnos, VisualEditor vs. wikitext
babaen ti tipo ti agar-aramat, a kas % kadagiti amin nga inurnos
- Dagiti inoras nga inurnos, VisualEditor vs. wikitext
babaen ti tipo ti agar-aramat, a kas % kadagiti amin a inurnos babaen ti tipo ti agar-aramat
- Dagiti inoras nga inurnos, VisualEditor vs. wikitext
a kas % kadagiti amin nga inurnos
- Dagiti inoras nga inurnos, VisualEditor vs. wikitext
patingga a bilang dagiti inurnos
- Dagiti inoras nga inurnos, VisualEditor vs. wikitext
patingga a bilang dagiti inurnos, babaen ti tipo ti agar-aramat
- Dagiti inaldaw a nga agur-urnos babaen ti UI
babaen ti tipo ti agar-aramat
- Dagiti inoras a naipasubli a pabagbalbaliw
babaen ti tipo ti panangisubli
- Pagipadasan ti kinaudi a bersion ti VisualEditor - idiay MediaWiki
- Bugzilla
Naragsak nga isasangbay iti portal para iti VisualEditor, ti baro a waya iti panag-urnos iti Wikipedia nga agdama a pinarparang-ay babaen ti Pundasion ti Wikimedia. Ti panag-urnos ti Wikipedia manipud idin, iti napalabas, ket nasken ti tao ti agadal ti wikimarkup, para kadagiti kaaduan a panagbalbaliw ti artikulo. Idi 2001, daytoy nasayaat pay laeng; idi 2013, daytoy ket nagpapanaw kadagiti dadduma met a kontributor. Ti VisualEditor ket mangpalubos ti tattao nga agurnos a saan a nasken ti agadal ti wikimarkup ken addanto namnama a daytoy, ket mangawis kadagiti adu nga agbasbasa nga agbalin kadagiti editor.
Dagiti nasanay nga agur-urnos ket mabalin a kaykayatda ti dagus nga agurnos ti wikitext, ken makitkitada daytoy a naparpardas ket ad-adu nga apag-isu. Ti panagur-nos kadagiti artikulo iti puro a wikitext ket mabalin pay laeng ken agtultuloy a mabati a maysa a pagpilian; ti Pundasion ti Wikimedia ket nalawag nga awan planoda a mangikkat iti daytoy. Dagitoy dua a pagpilian ti panag-urnos ket mabalin a mastrekan manipud ti baras ti ramit iti ngato ti tunggal maysa nga artikulo ken ti panid ti agar-aramat.
Dagiti linaon
Maipanggep ti VisualEditor[urnosen ti taudan]
Ti VisualEditor ket isu ti baro, ti "bisual" a waya ti panag-urnos ti Wikipedia a mangpalubos ti tattao ti agpadawat a saan a nasken ti agadal ti wikimarkup. Daytoy ket nabayagen a magun-od a kas maysa a naiparuar nga opt-in "alpha" iti Wikipedia nga Inggles manipud idi Disiembre 2012, ken dagiti dadduma pay a 16 pagsasao manipud idi Abril 2013, ken dagiti gangani amin a pagsasao manipud idi rugi ti Hunio. A kas naipakpakita dita baba, ti timpuyogan ti VE ket mangnamnamada a mangiruar daytoy kadagiti gangani amin a Wikipedias babaen ti gibus ti Hulio, a mabalin a nagun-od amin nga agur-urnos a saan nasken a pilien, a nangrugi idiay Wikipedia nga Inggles idi Hulio 1 2013.
Para kadagiti mayat nga agusar ti VisualEditor, adda met ti alagaden ti panag-usar, ken dagiti pay listaan dagiti kadawyan nga apat ti teklado. No kayatmo ti tumulong iti panangiruar, adda met dagiti adu a maaramid a nasken a malpas. Mabalinmo ti mangawat kadagiti kanayon a panagpabaro idiay tungtungam a panid babaen ti pablaak ti VE.
Iti agdama, ti VisualEditor ket adu kadagiti bilang ti parikut. Bayat nga addanto met dagiti masarakan a parikut, ti agdama kaadu ket sana maawat ken dagiti gandat ti agparparang-ay ket ti napardas a panangikkat kaadgiti kaaduan kadagitoy a parikut. Adda met dagiti kabarbaro a langa a maaramidto pay laeng. No makasarakka ti parikut, pangngaasi ngarud a ireporta idiay pagibagaan a panid.
Dagiti limitasion[urnosen ti taudan]
Dagiti agdama a limitasion ket nailista dita baba:
- Nabuntog - Ti panangikarga kadagiti atiddog a panid iti VisualEditor ket nabaybayag ngem ti daan nga editor ti wikitext, ngem daytoy kaaduanen a napasayaat.[1]
- Dagiti artikulo, dagiti panid ti agar-aramat, tulong, kategoria ken papeles laeng – ti VisualEditor ket nakapabaelan para kadagiti espasio ti artikulo, agar-aramat, tulong, kategoria ken papeles laeng (ti panid ti agar-aramat ket mangpalubos kadagiti editor a mangbaliw kadagiti bukodda a pagipadasan). Iti masakbayan, ti VE ket mangiramanto kadagiti naipangruna a ramit ti panag-urnos a nasken para kadagiti saan nga artikulo a panid, ngem ti nakaipatengngaan ti isip dagiti agparparang-ay ket dagiti artikulo. Kadagiti panid a sabali ngem iti espasio ti artikulo ken agar-aramat, ti buton ti "Urnosen ti taudan" ket mangipan kadagiti editor iti daan nga editor ti wikitext.
- Limitado a suporta ti pagbasabasa – ti VisualEditor ket agdama amabalin laeng kadagiti kabarbaro a bersion ti Firefox, Chrome, Safari, ken Opera. Ti gandat dagiti agparparang-ay ket ti mangsuporta kadagit kinaudi a bersion ti Internet Explorer kalpasan ti kaaduaan a panagiruarda ti VisualEditor.
- Saan a makasuporta kadagiti sabali a kudil malaksid ti Vector ken Monobook. [1]
- Saan a mabalin a maka-urnos ti agmaymaysa a paset. ti VisualEditor ket agikarga ken mangited laeng ti intero a a pampanid.
- Saan a kompleto nga annong ti panag-urnos – Ti linaon dagiti "narikut" a panagporma, a mairaman kadagiti tabla ken dagiti listaan ti panangipalawag, ket mabalin a maiparang ken maurnos, ngem dagiti editor nga agus-usar ti VE ket saanda amabaliwan dagiti estruktura ken aginayon kadagti kabarbaro a maikabil, a kas dagiti maipatinayon nga aaray para iti tabla. Ti panaginayon kadagiti langa iti daytoy a lugar ket maysa kadagiti iyunay-unay dagiti agparparang-ay.
- Ti panagguyod ken panangitinnag nga annong ket saan pay a naikodigo - daytoy ket mangtaktak kadagiti banag a kasla dagiti galeria, ken mangpilit ti narikrikut a panag-urnos kadagiti sabali a langa.
- Nakapsut ti suporta ti panagreperensia (ngem sumaysayaat metten), a naipangpangruna no agus-usarka ti references toolbar ti Inggles Wikipedia a napasayaat kadagiti plantilia ti panagdakamat ken nasaysayat pay met laeng ngem ti nairaman nga annong ti VisualEditor.
- Saan a mabalin agusar ti copy-paste manipud ti maysa apanid iti sbalai a panid a saan a makapukaw kadagiti italiko, napuskol, dagiti silpo ti wiki, ken dagiti dadduma pay a markup. A naisangsangayn dagiti, pakaammo a nota ken dagiti plantilia ket saan a mabalin nga usaren ti copy-paste. Ti pananginayon ti daytoy nga annong ket nangruna a pagpasayaat.
- Pangis tikita – Dagiti agparparang-ay ket agdamada a marigrigatan iti panagaramid ti HTML a mapataud ti VE tapno kapada dagiti kankanayon a makitkita dagiti editor, isunga ti estilo ket mabalin nga agparang a kasla pangis bassit. Dagiti agparparang-ay ket kankanayon nga nga agob-obra a mangpasayaat kadagitoy, ngem ti nakaipategnaan ti isipda ket agtultuloy a mangisigurado a ti VisualEditor ket saan a kelaat a mangbaliw ti wikitext.
- Saan a makita dagiti nailemmeng a komento – Dagiti agar-aramat nga agus-usar ti VisualEditor ket saanda a makita dagiti nailemmeng a komento, kadawyan dagitoy nga aglaon kadagiti nota a makatulong iti panag-urnos kadagiti naisangayan a paset ti artikulo.
- Plantilia iti kaunegan ti plantilia - (kas iti
{{Plantilia1|{{Plantilia2}}}}) Saan a kasla ti Visual Mode nga editor ti Wikia, a mabaldadonto no ti plantilia ket aglaon ti sabali a plantilia, ti VisualEditor ti Wikimedia ket mangpalubos ti kastoy a panag-usar ken agiparangto ti husto a panangipadas. Ti problema laeng ket ti plantilia iti uneg ket mabalin laeng a mausar iti estilo ti taudan a moda, a ti kaibuksilanna ket nasken a manual nga agsuratka ti napno taudan ti kodigiti akin-uneg a plantilia idiay pagikabilan ti parametro a tawa iti akin-ruar a plantilia.
- Dagiti plantilia a "bakabutbuteng" - marigatan kadagiti plantilia a mangipasa ti bassit a saan a kompleto a kodigos, iti markup, iti sabali a plantilia wenno tabla, kasla dagiti agpunno kadagiti nadumaduma aparametro ti tabla babaen ti papangipasa, kas pagarigan,
param1|param2- daytoy ket narigat a maikodigo, ngem nasken.
- Saan a kankanayon a husto nga agusnos kadagiti testo ti silpo. Dagiti panagpadas ti panag-urnos ti umuna a letra weno let-letra iti makitkita atesto ti silpo ket pagbanagan daytoy a maikabil iti ruar ti silpo
Gapu kadagitoy a limitasion ket dagiti pay nabatbati a parikut iti VisualEditor, dagiti agparparang-ay ket a mangisingsingasingda kadagiti agus-sar ti VE a pindutenda ti "Irepaso dagiti sinukatan" sakbay nga idulin ti panid, ken ireporta dagiti aniaman a parikut a makitada.
Timetable[urnosen ti taudan]
Kitaen idiay panid ti VisualEditor iti MediaWiki no kaanonto a mapakabaelan amin nga agar-aramat a makausar ti VisualEditor ditoy Ilokano Wikipedia.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen ti taudan]
- Midia a mainaig iti VisualEditor iti Wikimedia Commons
- Ti panid a maipanggep ti VisualEditor ti mediawiki.org , a mairaman dagiti kankanayon a reporta ti kasasaad
- Ti panid a maipanggep ti Parsoid ti mediawiki.org , ti bidireksional a parser ti wiki a nagtauan ti VisualEditor ken dagiti kankanayon a reporta ti kasasaad
Dagiti nagibasaran[urnosen ti taudan]
- ^ Dagit ipanid a ti VisualEditor ket maysa apagpilian ket mangawit ti agarup a 2% ti ad-adu a Javascript, nga agarup a 0.5% iti dagup a karga ti panid. Iti pay maipatinayon, daytoy ket maminsan laeng a maikarga ken maidulin para iti panag-usar kadagiti amin a panid (aginggana intono agpaso ti pannakaidulin, kadawyan a maminsan iti linawas ).


text:
Pagsasao nga Uab Meto
Ti pagsasao nga Uab Meto ket ti maysa a pagsasao nag Austronesio nga insasao babaen ti tattao nga Atoni ti Laud a Timor. Ti pagsasao ket adda maysa a karuay a naisasao idiay exclave ti Daya a Timor ti Oecussi-Ambeno, a tinawtawagan ti Baikenu. Ti Baikenu ket agus-usar kadagiti balikas a naala manipud iti Portuges, kas pagarigan, ti obrigadu para iti "agyamanak", imbes a ti Indones iti terima kasih.[3]
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Uab Meto iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
Baikeno iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Oe-Cusse". Glottolog 3.0. Jena, Alemania: Instituto para iti Ebolusionario nga Antropolohia ni Max Planck.
- ^ Dawan (Uab Meto)


text:
Opera
Ti opera ket maysa a kadagiti porma ti arte a dagiti kumakanta ken dagiti musikero agipabuya iti dramatiko nga obra a mangitiptipon ti (tinawtawagan ti libreto) ken puntos ti musika, ken kadawyan iti tetrikal a lugar ti senario.[1] Ti opera ket mangiraman kadagit iadu nga elemento iti naisasao a teatro, a kas ti panagtignay, [[Teatriko a senario|scenario], ken dagiti pagan-anayken sagpaminsan amairamramin ti sala. Ti panangipabuya ket kadawyan a naited iti maysa a kamara ti opera, a kakuyog babaen ti maysa nga orkestra wenno basbassit a grupo ti musika.
Ti opera ket paset ti Lumaud a trdision ti klasiko a musika.[2] Daytoy ket nangrugi idiay Italia idi gibus ti maika-16 a siglo (iti napukaw a Dafne ni Jacopo Peri, a pinataud idiay Florencia idi 1598) ken idi kuan ket naiwarwaras iti amin a paset ti Europa: Ni Schütz idiay Alemania, ni Lully idiay Pransia, ken ni Purcell idiay Inglatera ket isuda amin ket timmulong iti pannakaipatakder kadagiti bukodda a tradision idi maika-17 a siglo. Idi maika-18 a siglo, ti Italiano nga pera ket nagtultuloy a nagturturay iti kaaduan ti Europa, malaksid idiay Pransia, nangaw-awis daytoy kadagiti ganganaet a kompositor a kas ni Handel. Ti opera seria ket isu idi ti kadayawan a porma ti Italiano nga opera, aginggana idi sinuppiat ni Gluck iti artipisialidadna kadagiti bukodna nga opera a "reporma" idi tawtawen ti 1760. Ita nga aldaw ti kadayegan a pigura iti naladaw a maika-18 a siglo nga opera ket ni Mozart, nga isuna ti nangirugi ti opera seria ngem saan a nadayeg para kadagiti bukodna nga Italiano a komedia nga opera, a naipangpangruna ti Ti Pannakaiasawa ni Figaro (Le Nozze Di Figaro), Don Giovanni, ken Così fan tutte, ken ti pay Ti Naenkantado a Pluta (Die Zauberflöte), ti maysa a dulon iti Aleman a tradision.
Ti immuna apagkatlo ti maika-19 a siglo ket nakakita ti nagato apuntos ti estilo a bel canto, nga adda ni Rossini, Donizetti ken ni Bellini ken isuda amin ket nagpartuat kadagiti obra a naipabpabuya pay tatta nga aldaw. Nakakita pay daytoy ti isasangpet ti Grand Opera a pakakitkitaan kadagiti obra ni Auber ken ni Meyerbeer. Ti tengnga aginggana ti naladaw a maika-19 a siglo ketisu idi ti "nabalitokan a panawen" ti opera, nga indauloan ken tinurayan babaen ni Wagner idiay Alemani aken ni Verdi idiay Italia. Ti kinadayeg ti opera ket nagtultuloy babaen ti verismo a panawen idiay Italia ken ti kontemporaneo Pranses nga opera babaen kenni Puccini ken ni Strauss idi nasap a maika-20 a siglo. Idi las-ud ti maika-19 a siglo, kadagiti kapadpada nga operatiko a tradision ket rimmuar idiay tengnga ken akin-daya a Europa, a naipangpangruna idiay Rusia ken Bohemia. Ti maika-20 a siglo ket nakakitkita kadagiti adu nga eksperimento kadagiti moderno nga estilo, a kas ti atonalidad ken serialismo (Schoenberg ken ni Berg), Neoklasisismo (Stravinsky), ken ti Minimalismo (Philip Glass ken ni John Adams). Iti ikaka-adu ti panagrekord a teknolohia, dagitikumakanta a kas ni Enrico Caruso ket nagbalinda a naamammuan kadagiti agbuybuya iti labes ti sirkulo dagiti nagay-ayat ti opera. Dagiti opera ketnaipabpabuyada pay iti (ken naisurat para iti) radio ken telebision.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Dagiti dadduma a panangipalawag ti opera: "dramatiko a panangipabuya wenno komposision a ti musika ket maysa a kammasapulan a paset, ken sanga ti arte a maipanggep iti" (Concise Oxford English Dictionary); "aniaman a dramatiko nga obra a mabalin a makanta (wenno iti masansan ket maisasao) iti maysa alugar ti pagipabuyaan, a naidisso iti kasisigud a musika para kadagiti kumakanta (kadawyan iti panag-anay) ken dagiti instrumentalista" (Amanda Holden, Viking Opera Guide); "maipapan iti musika nga obra para iti entablado nga addaan kadagit agkankanta a karakter, a nagtaud kadagiti nasap a tawtawen ti maika-17 a siglo" (Pears Cyclopaedia, 1983 ed.).
- ^ Dagiti maipada a porma ti arte manipud kadagiti nadumaduma paset ti lubong, ken kaaduan kadagitoy ket antigo ti tinaudan , ken dagitoy pay ket sagpaminsan a tinawtawagan ti "opera" babaen ti analohia, ken kadawyan a naunaan ti maysa a pangilasin a mangipakpakita ti rehion (kas pagarigan, opera ti Insik). Dagitoy a nawaya atradision ket saan a derabatibo ti Lumaud nga opera, ngem dagiti naisangyan aporma ti musikal a teatro. Ti opera ket saan nga isu laeng ti kita ti Lumaud a musikal a teatro: iti antigo a lubong, ti Griego a drama ket mangipakpakita ti panagkanta ken instrumental a panagidayyeng; ken kadagiti moderno a panawen, dagiti dadduma pay a porma a kas ti musikal ket nagparparang pay.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Opera iti Wikimedia Commons


text:
Dagitoy Escherichia coli
a selula ket mangited ti kas pagarigan iti maysa a prokariotiko a mikroorganismo.
Iti biolohia, ti maysa nga organismo ket ti aniaman nga agkakasigkay a sibibiag a sistema (a kas ti ayup, fungus, mikro-organismo, wenno mula). Iti saan a basbassit a sumagmamano a porma, amin a kita dagiti organismo a makabael iti panagsungbat iti panagtignay, reproduksion, idadakkel ken panagrang-ay, ken ti panagtaripato iti homeostasis a kas maysa a natalinaay a sibubukel.
Ti maysa nga organismo ket mabalin nga uniselular (maymaysa a selula) wenno, iti kaso a kas dagiti tao, buklen dagiti trilion kadagiti selula a naigrupo kadagiti naipangpangruna a kulapot ken dagiti organo. Ti termino a multiselular (adu a selula) ket mangipalawag ti aniaman nga organismo a buklen dagiti ad-adu ngem maysa a selula.
Amin dagiti sibibiag nga organismo iti Daga ket nabingbingayda kadagiti eukariote ken dagiti prokariote a naibatay ti kaadda wenno kaawan kadagiti husto a pagtengngaan kadagiti selulada. Dagiti prokariote ket mangirepresenta kadagiti dua a nagsisina a dominio, ti Bakteria ken Archaea. Dagiti eukariotiko nga organismo, nga adda dagiti nabedbedan iti kulanit a tengnga ti selula, ket aglaon pay kadagiti organulo, a nainganan kadagiti mitochondria ken (iti mulmula) kadagiti plastid, sapasap dagitoy a naipanpanunotan a nagtaud manipud iti endosimbiotiko a bakteria.[1] Dagiti [fungus]], dagiti ayup ken dagiti mula ket kas pagarigan dagiti sebbangan a eukariote.
Idi 2002 ni Thomas Cavalier-Smith ket nangisingasing ti maysa a klado, Neomura, a naigrupo dagitoy ti Archaea ken Eukaria. Ti neomura ket naipanpanunotan a nagggapu manipud iti Bakteria, a kaaduan a naisangsangayan manipud iti Aktinobakteria.[2] Kitaen ti Pannakaisanga nga urnos ti maipapan ti bakteria a pila.


text:
Romanisasion ti Hapon
Ti romanisasion ti Hapon ket ti panangipakat ti sinuratan a Latin iti panagsurat ti pagsasao a Hapon. Daytoy a pamay-an ket sagpaminsan a makunkuna iti Ingles a kas rōmaji (ローマ字, literal a "letletra a romano") (Panangibalikas a Hapon: [ɽóːmadʑi] listen (tulong·paammo)), kadawyan a naisurat iti romaji, sagpaminsan a saan a husto a naitranliterado nga agraman iti n ken/wenno u a kas ti roumaji, romanji, kdpy. Adda dagiti nadumaduma a sistema ti romanisasion. Dagiti tallo a kangrunaan ket ti romanisasion ti Hepburn, Kunrei-shiki Rōmaji (ISO 3602), ken Nihon-shiki Rōmaji (ISO 3602 Strict). Dagiti karuay ti sistema ti Hepburn ket isu ti kaaduan a maus-usar.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- (iti Hapon) Hishiyama, Takehide (菱山 剛秀 Hishiyama Takehide), Topographic Department (測図部). "Romanisasion dagiti Heograpikal a nagan idiay Hapon." (地名のローマ字表記) (Arkibo).
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Romanisasion ti Hapon iti Wikimedia Commons
- Rōmaji sōdan shitsu - aglaon iti maysa nga adu ket husto nga urnong dagiti material a mainaig iti rōmaji, mairaman dagiti pagalagadan dagiti dokumento ken dagiti bersion ti HTML dagiti kasisigud a diksionario ti Hepburn. (iti Hapon)
- Ti konundrum ti rōmaji babaen ni Andrew Horvat - aglaon kadagiti pagtungtungan dagiti problema a pinataud babaen dagiti makaallilaw a sistema ti romanisasion a maus-usar idiay Hapon ita nga aldaw.


text:
Trece Martires
Ti Siudad ti Trece Martires ket maysa a maika-4 a klase a siudad iti probinsia ti Cavite iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Siudad ti Trece Martires ket nabingbingay a politikal iti 13 a barbaranggay.[2]
- Cabezas (Palawit)
- Cabuco (Canggahan)
- De Ocampo (Quintana)
- Lallana (Panuka)
- San Agustin (Pob.)
- Osorio (Project)
- Conchu (Lagundian)
- Perez (Lucbanan)
- Aguado (Piscal Mundo)
- Gregorio (Aliang)
- Inocencio (B. Pook)
- Lapidario (Bayog)
- Luciano (Bitangan)
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). Hulio 1, 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Cavite". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 26 Abril 2018.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (iti Ingles) naala idi Hunio 10, 2016
- ^ "Probinsia ti Cavite". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 13 Agosto 2014.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
APAY nga adda Mother’s Day?
Wen, maikanatad laeng ti kinaadda ti maysa nga aldaw a naisangsangayan wenno nairanta a para laeng iti patpatgentayo nga ina.
Ti inatayo ti nakautangantayo iti biag.
Ti inatayo ti kaunaan a titsertayo.
Ti inatayo ti managayat nga ima a mangbatak kadatayo no maitublaktayo.
Ti inatayo ti salaknibtayo iti panawen ti peggad.
Ti inatayo ti ules iti nalam-ek a parbangon lalo idi maladaga ken ubbingtayo.
Ti kamangtayo no adda parikuttayo.
Ti agung-unget-nga-agkatkatawa a kibintayo iti kinaalikutegtayo nga ubing.
Ti kaunaan a mamagbaga no nagbiddutayo iti taltaluntonentayo iti dana ti biag.
Ti daga a nagtubuantay…ken adu pay a depinision…
Kasano a naaddaan iti selebrasion a Mother’s day?
Adu a nasion ti mangselselebrar iti Mother’s Day. Uray datayo a Pinoy, no dumteng ti kastoy nga aldaw, ikkantayo met iti panagyaman ti inatayo ken da lola ken angkettayo gapu iti panangtaripatoda kadatayo idi ubbingtayo.
Nangrugi daytoy a selebrasion idi pay laeng un-unana wenno kadagiti kaunaan nga spring festivals.
Iti Greek mythology, ni Rhea ti maaw-awagan iti maternal goddess. Asawa ni Cronus. Ni Rhea ti ina dagiti amin a diosen ken diosa.
Iti duog a mitolohia dagiti Romano, iruknoyda daytoy nga aldaw iti diosa dagiti ina wenno ina dagiti diosa ken diosen nga isu ni Cybele. Agpaut iti 3-4 nga aldaw a selebrasion a nakasentro iti panagsubalit ken pananglagip iti panangpadakkel-panangtaripato ti ina iti/kadagiti anakna.
Sadiay England, nangrugi ti panangselebrar iti Aldaw dagiti Ina idi 1600s. Awaganda daytoy iti Mothering Sunday, nga agtinnag wenno agpetsa iti maikapat a Domingo kalpasan ti Nangina nga Aldaw.
Sadiay met United States, ni Julia Ward Howe ti kaunaan a nangisingasing iti pannakaadda iti Mother’s Day idi 1872.
Ngem maysa a babai a saan a nagbalin nga ina, ni Anna Jarvis, ti nangidaulo iti pannakapaadda iti Mother’s Day iti US. Rinugianna ti seremonia kas panangidayawna iti inana idi 1907 sadiay Grafton, West Viginia. Kalpasanna, indauluanna ti kampania iti pannakapaadda ti Naisangsangayan nga Aldaw dagiti Inna.
Ti Estado ti Virginia ti kaunaan a naaddaan iti holiday.
Idi 1914, indeklara ni President Wilson a kada maikadua a Domingo ti Mayo ti panangselebrar itoy iti sibubukel a US.
Ti carnation ti sabong a napili kadaytoy a holiday wenno selebrasion. Napili ti carnation ta daytoy ti mangisimbolo iti maysa nga ina. Iti agdama, nabingayen dagiti dua a maris ti carnation: no puraw a sabong ti carnation, isimbolona ti natay nga ina, idinto a no nalabaga, sibibiag pay laeng nga ina.
Di nagbayag, nagbalin a komersialismo ti panangrambak iti Aldaw ti Ina. Isu nga idi 1923, nangipila iti lawsuit wenno darum ni Jarvis iti kaaldawan a mismo ti Mother’s day.
Iti agdama, uray no nagbalinen a komersial ti parambak, saantayo a malipatan a kablaawan ti inatayo iti naimbag nga aldaw wenno Mother’s Day. Wenno saan, lagipentayo dagiti naimbag nga aldaw iti kinaaddatayo iti sidong ti nakautangantayo iti biag.
Ita a tawen, selebraran ti adu a nasion iti lubong ti Aldaw ti Ina iti maikadua a Domingo daytoy a bulan, nga isu dayta ti Mayo 13, 2007.
Ken ni inang—mmuuuuahhhhh!
Kadagiti amin nga ina: Happy Mother’s Day!


text:
(Umuna a paset)
Kolum ni Jobert M. Pacnis
ITI aguppat a tawen a panagbalinna nga adipen ti tisa iti nasao a deppaar, nadumaduma nga ubbing ti naglasaten kenkuana. Addada natulnog, nasingpet, nasaririt, buong ti ulo, dina kayat ti marugitan dagiti dakulapna, ken dadduma pay. Ngem ti nadlawna unay, a pakasakitan met ti ulo dagiti kabaddungalanna, ti ikakaro iti ug-ugali dagiti ubbing tunggal tawen.
Kas sagudayen ti sinapataanna a pagrebbengan, impakatna amin nga ammona a panglakagan tapno maatur, maawid, maiturongna dagiti ubbing a naikumit kadakuada. Nadumaduma nga istratehia. Imbabana ti bagina, iti lebel a namnamaenna a maalana ti puso ken isip dagiti ubbing. Ngem talaga nga adu ti sulpeng, paan-anawa ken di dumngeg iti pammagbaga.
Pagdaksanna, adu pay dagiti ag-cutting classes. Sumrekda pay met laeng iti agsapa. Ngem awandan iti leppas-pangaldaw. Agtawatawda kalpasan a nakapangaldawda (ta kaaduan kadagiti ubbingda ti agbalbalon). Sumurotda kadagiti adda motorna a barkadada ket mapanda agtawataw iti sentro ti kabangibangda nga ili nga as-asideg kadakuada. Agdammang pay ngamin iti sabangan ti sentro ti ili a nakaipalladawanna.
Saandan a makontrol dagitoy ta rimmuardan iti inaladan ti pagadalan. No la ketdi nakastrekda iti klasen iti agsapa, awan a pulos ti makaruar iti ruangan ta naiget ti bilin iti guardia. Pagdaksanna, ti panagawidan iti aldaw ti gungundawayan dagiti ubbingda.
Nadlawna pay, kaaduan ti nakapsut nga ubbingda a sumrek iti Grado 7. Dida madiretso ti agbasa. Ken addada pay pulos a di makabasa! Dagiti dadduma, dida ammo ti agkuenta uray ordinario laeng a plus ken minus. Aglalo la ngaruden no multiplication ken division. Kakaasida nga agkakabaddungalan a mangisuro kadagitoy.
Nagbalin a dakkel a saludsod kenkuana no kasano a nakapasa dagitoy iti elementaria. Pagaammona a di mabalin a sumrek iti sumaruno a grado ti maysa nga ubing no di makabasa wenno talaga a saan a maikari.
Ngem adda kadakuadan dagiti ubbing. Awanen ti mabalinanda nga agkakadua no di ipakat ti ammoda a makatulong kadagitoy. Ta pudno man met ti sangkakuna dagiti adda iti Departamento nga awan ti mannursuro no awan dagiti masursuroan.
Ti pay pakabuongan ti ulona, ti makitkitana, mapadpadasanna, a kaawan respeto dagiti dadduma nga ubbing. Kasla isuda ti kalaingan. Dida ipirpirit dagiti kas kenkuana a ganggannaet iti lugarda.
Managlangan pay ti dadduma. Pagdaksanna, awan man laeng ti excuse letter-da nupay kanayon a maibaga a no aglangan ti maysa nga ubing, masapul nga adda excuse letter a maidanon iti pagadalan tapno ammoda no ania ti mapaspasamak. Wenno agteks dagiti nagannak yantangay no adda general meeting iti rugrugi ti klase, maibagbaga nga alaen dagiti nagannak ti numero ti selpon ti adbayser ti/dagiti annakda. Iti kasta, maidanonda ti panaglangan ti anakda no bilang laeng. Wenno mabalin a damagenda no simrek met laeng ti anakda—a saan a nag-cutting classes.
Ket kas resulta dagita nga ipakpakita dagiti ubbing, adu kadakuada ti bagsak iti tunggal grading period.
Iti ayatda a makakamakam dagitoy, iwaywayatda ti makunkuna a remediation—‘tay maikkan iti sabali a panawen dagiti maseknan nga ubbing. Agklaseda iti nailatang nga oras a bakante koma ti titser a nakabagsakanda.
Yanna nga adat, ipapaaweng latta dagiti ubbing dayta nga addangda. Tumabunoda no kaykayatda.
Sakripisio para kenkuana dayta nga ar-aramidenda. Imbes nga ilatangna a para iti inana ti bakantena, wenno panangisagana iti sumuno a klasena, mapan pay laeng kadagiti pasaway nga ubbing tapno maikamatda dagiti gradoda. Di mabalin a saan nga agpa-remediation. No mabagsak ti ubing, damagendanto iti ngato: What have you done?
Saludsod a kasla ketdin basolna, basolda nga adipen ti tisa, no adda mabagsak nga ubing. Kenkuana, saan nga umanamong kadayta programa a mass promotion. Kasanon dagiti managpukaw nga ubbing gapu iti cutting classes? Kasano dagiti saan a makabasa wenno makakuenta nga isuda pay ti kangrunaan nga agpapaanawa ta dida ikaskaso ti panagbasada?
Iti panangarisitna, simmadut dagiti ubbing nga agbasa wenno mangsango iti leksionda gapu kadayta a pagannurotan a nayetnag nga awan kabalinanda iti baba a di mangsurot. Pampandagan ita dayta dagiti ubbing—saan laeng nga iti yanda no di pay ket iti sapasap. Pumasaakto latta, kunaenda. Uray man ket manmanoak a sumrek!
(Adda tuloyna)


text:
Muntinlupa
Ti Siudad ti Muntinlupa ti kaabagatanan a siudad ti Metro Manila, Filipinas. Kaabayna iti amianan ti Siudad ti Taguig; iti amianan-a-laud, ti Siudad ti Parañaque; iti laud, ti Siudad ti Las Piñas; iti abagatan-a-laud, dagiti ili ti Bacoor, Cavite, San Pedro, Laguna, ken ti Dan-aw ti Laguna, iti daya.
Adda iti Siudad ti Muntinlupa ti Nailian a Pagbaludan ti Bilibid, ti kadakkelan a pagbaludan iti pagilian.
Masarakan iti csiudad ti sumagmamano kadagiti kasayaatan a a comercial nga estalisimiento iti Metro Manila. Adda met ditoy ti nalatak nga Ayala Alabang Village, a pagnanaedan dagiti babaknang ken mabigbig a pamilia iti pagilian.
Dagiti linaon
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Addaan ti Siudad ti Muntinlupa iti 10 a baranggay kadagiti dua a distritona.
Dagiti baranggay iti Distrito 1[urnosen | urnosen ti taudan]
- Alabang Riles
- Ayala Alabang
- Buli
- Cupang
- Sucat
- Ilaya
Dagiti baranggay iti Distrito 2[urnosen | urnosen ti taudan]
- Bayanan
- Poblacion
- Putatan
- Tunasan


text:
Bahrain
Nagsasabtan: 26°01′39″N 50°33′00″E / 26.02750°N 50.55000°E
Ti Bahrain (Arabiko: البحرين, al-Baḥrayn) (Persiano: بحرين, Baḥrain), opisial a ti Pagarian ti Bahrain (Arabiko: مملكة البحرين, Mamlakat al-Baḥrayn), ket maysa a bassit nga isla nga estado iti asideg ti lumaud a pantar iti Golpo Persiano. Tinurayan daytoy babaen ti naarian a pamilia ti Al Khalifa. Manipud idi 2010 addan daytoy ti populasion iti 1,234,571, a mairaman dagiti 666,172 a saan nga umili.Dati daytoy nga emirato, ti Bahrain ket nairangarang a kas maysa a pagarian idi 2002.
Ti Bahrain ket maysa a purpuro kadagiti 33 nga is-isla, a ti kadakkelan ket ti Isla ti Bahrain, iti kaatiddog a 55 km (34 mi) ken 18 km (11 mi) a kalawa. Ti Saudi Arabia naisanglad iti laud ken naisilpo iti Bahrain babaen ti Ari Fahd a Nangato a kalsada. Ti Qatar ket addaan iti abagatan a daya ti ballasiw ti Golpo iti Bahrain. Ti naplano a Qatar Bahrain a nagato a kalsada ket isilpona ti Bahrain ken Qatar ken agbalinto a ti kaatiddogan a nagato a kalsada ti baybay iti lubong.[3]
Naamammoan daytoy kadgiti lana ken perlas, ti Bahrain ket balay pay dagiti dadakkel a patakder, a mairaman ti Sentro ti Komersio ti Lubong ti Bahrain ken ti Bahrain a Puerto ti Busbos, nga addaan ti naipaltiing a panagipatakder ti 1,022 m (3,353 ft) a kangato ti Murjan a Torre. Ti Qal’at al-Bahrain (ti puerto ken kapitolio iti taga-ugma a daga iti Dilmun) ket nairangarang idi a kas maysa a UNESCO a Tinawtawid a Pagsaadan iti Lubong idi 2005.[4] Ti Umuna a Pagannurotan ti Grand Prix ti Bahrain a maipabuya idiay Bahrain nga Internasional a Law-law.[5]
Etimolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Iti Arabiko, ti bahrayn ket isu ti dua a porma iti bahr ("baybay"), a ti al-Bahrayn ket kayatna a saoen a ti "dagiti Dua a Baybay". Nupay kasta, no ania dagiti naitudo a kasisigud a dua a baybay ket naisuppitan.[6] Daytoy a balikas ket agparang iti maminlima idiay Korán, ngem saan a mangitudo iti moderno nga isla—a naamammoan dagiti Arabo a kas ti "Awal"—ngem ti oasis iti al-Katif ken Hadjar (moderno nga al-Hasa).[6] Saan a nalawag no kaano idi a nangrugi ti balikas a mangitudo ti is-isla ti Awal, ngem daytoy ket baka idi maika-15 a siglo.
Tatta nga aldaw, ti al-Hasa ket tagikua ti Saudi Arabia ken ti "dua a baybay" ti Bahrain ket sapasap a naala dagitoy iti luek a daya a laud iti isla,[7] ti baybay anga amianan ken abagatan iti isla,[masapul a dakamaten] wenno ti naapgad a danum ken di-naapgad a danum nga adda iti ngato ken sirok ti daga.[8] Iti panakainayon pay dagiti bubon, adda dagiti luglugar iti amianan a baybay iti Bahrain a dagiti labutab ket agpangato idiay tengnga iti naapgad a danum, a napalpaliiw dagiti agbisbisita manipud idi taga-ugma a panawen.[9]
Ti sabali pay a teoria ket naidaton babaen a ni al-Ahsa a dagidi dua a baybay ket tie Nalatak a Berde a Taaw ken ti maysa a nakappia a danaw idiay kangrunaan a daga; ken ti pay pay maysa babaen ni al-Jawahari a daytoy ket adadu a pormal a nagan a ti Bahri (lit. "tagikua ti baybay") a daytoy ket nakaallilaw ken ket saan a naala.[8]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b c d "Bahrain". Internasional a Pundo ti Panguartaan. Naala idi 17 Abril 2012.
- ^ "Human Development Report 2011" (PDF). United Nations. 2011. Naala idi 19 Enero 2012.
- ^ "Sapasap a pakabuklan ti gandat: Qatar-Bahrain a Nagato a kalsada". 13 Hunio 2009. Naala idi 21 Marso 2010.
- ^ "Qal'at al-Bahrain – Taga-ugma a Puerto ken Kapitolio iti Dilmun – UNESCO a Tinawtawid a Sentro iti Lubong". Whc.unesco.org. 15 Hulio 2005. Naala idi 25 Enero 2011.
- ^ "Bahrain – Balay iti Motorsport iti Tenga a Daya". Naala idi 21 Marso 2011.
- ^ a b Esiklopedia iti Islam, Tomo. I. "Bahrayn", p. 941. E.J. Brill (Leiden), 1960.
- ^ Room, Adrian. Nagtaudan ken Kayat a saoen dagiti Nagnagan para dagiti 6,600 a Pagilian, Siudad, Teritorio, Katutubo a langlanga ken Naipakasaritaan a pagsaadan. 2006. ISBN 978-0-7864-2248-7.
- ^ a b Faroughy, Abbas. Dagiti Is-isla ti Bahrein (750–1951): Maysa a parawad iti Pgadalan iti Kabilegan ti Politika idiay Golpo Persiano. Verry, Fisher & Co. (New York), 1951.
- ^ Rice, Michael. The Archaeology of the Arabian Gulf, c. 5000-323 BC. Routledge, 1994. ISBN 0-415-03268-7.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Midia a mainaig iti Bahrain iti Wikimedia Commons
- Pakaammo ti panagbiahe idiay Bahrain manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)
- Opisial a website ti gobierno
- Bahrain a naikabil iti The World Factbook (iti Ingles)
- Kitaen ti Bahrain iti Proyekto ti Nawaya a Direktorio (iti Ingles)
- Wikimedia Atlas iti Bahrain
- Bahrain
- Dagiti estado a kameng ti Liga ti Arabo
- Peninsula Arabiano
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Arabiko
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Persiano
- Dagiti batay-linteg a monarkia
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Ingles
- Dagiti pagilian nga isla
- Dagiti pagilian ti Tengnga a Daya
- Dagiti estado a kameng ti Organisasion ti Islamiko a Pagtitinnulongan
- Dagiti pagilian ti Golpo Persiano
- Dagiti pagilian ti Akinlaud nga Asia
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1971
- Akinlaud nga Asia
- Dagiti estado a kameng ti Konsilo a Pagtitinnulongan para kadagiti Arabo nga Estado ti Golpo
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian


text:
STA. MARIA, Ilocos Sur – Inaresto ti polis ti maysa nga akusado iti illegal recruitment itay nabiit.
Naaresto ti akusado a ni Marino delos Santos, 40, baro, agnaed iti Laslasong West gapu iti kasona nga illegal recruitment.
Imet ti arresting team nga indauluan ni Chief of Police ditoy P/Insp. Renato Morales ti warrant of arrest a pinirmaan ni Judge Isidoro Pobre ti RTC Narvacan.
Naiyetnag ti P35,000 a piansa ti akusado.
Kabayatanna, naglak-am iti dunor iti rupa ni Rogelio Dasugo, 53, naasawaan, residente ti Barangay Lubong gapu iti panangdisnog kenkuana ni Modesto Foronda, 46, baro, residente iti Poblacion Sur itay nabiit.
Segun iti report, karuruar ni Dasugo iti maysa a videoke bar idi dinanog lattan ni Foronda nga awan ti gapuna.
Naitaray ti biktima iti Sto. Niño Clinic and Hospital para iti pannakaagas ti dunorna.