text:
NO dadduma, kailian, mapampanunotko, apay ngata a saan a mabalin nga usaren dagiti rehional a lengguahe para iti eskuelaan. Apay ngata aya?
Idi ubbingkami, idi addakami iti elementaria, adda met dagiti sumagmamano nga Iluko a libro. Kastoy ti malagipko: A- aba; B- baka, K- kaka, D- daga; E – Eba ken dadduma pay.
Kasla saluyot ti panangiyebkasmi kadagita ta pangrugian met laeng ti alpabeto ti balikas dagita a letra. Uray man apputenyo iti panio wenno dakulap dagiti matami, kabisadomi, ta alangan met a maiyaw-awanak iti bukod a dila.
Itoy a sinurat, kailian, maysa laeng nga eksperimento ti innak aramiden wenno suraten. Pagiinnadalan.
Apay ngata no maisuro met ti bukodtayo a dila iti eskuelaan, saan laeng nga iti elementaria ken hayskul no di pay iti kolehio wenno unibersidad?
Ti parikut ket ti kinaawan dagiti dua a banag a kapapatgan iti panagadal a buklen dagitoy a dua: 1) mangisuro 2) adalen
MANGISURO. Nagadu a titser nga Ilokano, isu nga iti panagkunak, awan ti parikut. Ta amin a mangisursuro, uray iti eskuelaan, iti man kolehio, hayskul ken elementaria, agsaoda met iti Iluko iti panangilawlawagda iti kayatda nga ipalawag kadagiti estudianteda lalo no adda bassit gingginad ti linaon ti coco shell dagitoy. Nasken wenno di maliklikan ni titser ti agsao iti Iluko iti laeng ayatna a maipaawatna, maipasagepsepna a nalaing ti kayatna nga ilawlawag kadagiti estudiantena.
ADALEN. Dagitoy dagiti libro, manuskrito, ken dadduma pay a sinurat a reperensia para itoy a panagadal wenno kunaen lattan a kurso. Ta awan met ngarud ita dagiti sinurat maipapan iti Arte ti Komunikasion -Ilokano 101 nga adalen wenno pagadalan la koma.
Kas nakunakon, adda idi libro a naisurat iti bukod a dila ngem nagpatingga laeng iti para iti elementaria. Awan iti hayskul, (nasalawko) lalo iti kolehio.
Agsipud ta awan met ngarud ti maisuratkon itoy a kolumko, napapanawen ngatan ti intay man met panageksperimento kadagiti banag a posible a maisuro ken maisuronto kadagiti kolehio ken unibersidad. Ta kas iti pagaammotayon, ti Ilokano Course ket maisursuron kadagiti unibersidad, a kas koma kadagiti state university iti Amianan ken iti University of Hawaii in Manoa (paging Dr. Ariel S. Agcaoili, pudno kadi?)
Isu man daytoy ita ti kayatko a tumboken. Mangipaaytayo man iti maysa a panagadal-eksperimento maipapan iti komunikasion.
Ala, ipapanmo laengen a binalbaltik ngata manen ti mugingko, hehehe. Ngem apay a di aramiden no kayat nga aramiden ti maysa a banag a posible met a pagimbagan ken adda pakainaigan iti mayat nga agsursuro?
Tapno awan ti makuna ti kaadduan, saan met ngata a komplikado ti innak idayag ta naadalen daytoy a komunikasion babaen ti English ken iti Filipino. Kasla refresher course laeng daytoy iti communication arts wenno sining komunikasyon. Ti laeng nagdumaanda, kailian, itoy innak suraten ken ilawlawag ket naaramat iti bukodtayo a dila. Isu nga inawagantayo met iti Ti Arte iti Komunikasion Ilokano 101.
No adda nagbiddutan, mabalinyo latta nga ited ti komentario ken paniriganyo tapno maatur. Laglagipen koma nga arte ti komunikasion daytoy nga isu ti intay umuna nga itopiko.
Rugiantayo ngaruden!
Rugiantayo ngaruden!
TI ARTE ITI KOMUNIKASION
Iparang daytoy a sinurat ti uppat a kapanagan ti komunikasion— ti panagsao (agsasao), panagdengngeg (dumngeg), panagbasa ken panagsurat. Mailawlawag ti kinapateg ti lengguahe a kas instrumento ti tunggal umili tapno makidangadang iti biag a naurnos ken nasamay a kas iti kidkiddawen ti riyalidad a paggargarawanna. Awanen ti sabali pay a motibo daytoy a sinurat no di laeng ti panangiparang iti maysa nga eksperimental a sinurat a posible a mapagadalan no di man isu ti usat, busat, buena mano wenno panigo iti panagadal iti Arte ti Komunikasion Ilokano 101. Basta laeng maaddaan iti pakaiparangan a posible met a maisuro ti kurso nga Ilokano iti pagadalan kadagiti unibersidad ken kolehio. Ehemplo laeng daytoy a modular. Posible a napimpintas nga amang dagiti aramidento dagiti sumaruno (no addanto met mangaramid) ken mas sistematiko ken nalaklaka a maawatan iti panangilawlawagna.
No kunatayo a lengguahe, daytoyen ti pannakikomunikasion ti maysa a tao iti bagina, ad-adu ngem maysa a tao (grupo), wenno iti tallaong. Ta ania ngamin aya dayta a komunikasion? Sadino aya ti nagtaudanna? Apay a napaadda dayta a komunikasion? Ania ti maited dayta a komunikasion iti biag ti tao ken dagiti amin a nagbiag?
Isu daytoy ti intay padasen nga adalen. Napintas met a taldiapan dagiti banag a napalabas a saan met a daan, wenno kabarbaro nga isyo idi kalman. Iti ababa a pannao, panagadal manen no ania ti arte ti komunikasion. (Ta naadal met daytoy iti English 101 ken Filipino 101).
Saan laeng met a tao ti addaan iti kumunikasion. Uray pay dagiti ayup, tumatayab, agkarkarayam ken dadduma a nabiag a kas iti ikan ken dadduma pay nga agnanaed iti danum ket addaanda met iti komunikasion tapno agkikinnaawatanda.
Adda mangited iti mensahe ket ilawlawagna dayta a mensahe babaen ti balikas wenno senias wenno ania ditan a channel a posible a pagnaan ti mensahe. Kadagiti met immawat iti mensahe, maikkanda iti aksion ken reaksion iti inawatda a mensahe. No adda aksion ken reaksion, mapasamak ngarud ti huntahan, balitaktakan, panagsasarita, panagtutungtong, wenno diskusion kunatayo man laengen tapno nalawlawag.
(Adda tuloyna)


c: text/html

text:
Plantilia:Bulbulan
Darsen a mapan iti pagdaliasatan Darsen a mapan agbiruk
Dokumentasion ti plantilia
- Kasano ti panagtaripato ti pannakaiparang daytoy a plantilia
- Usaren ti
{{Bulbulan |state=collapsed}}tapno maipakita daytoy a plantilia iti kasasaad a (nailemmeng) narebba.
- Usaren ti
{{Bulbulan |state=expanded}}tapno maipakita daytoy a plantilia iti kasasaad a (napno a makita) naipadakkel.
- Usaren ti
{{Bulbulan |state=autocollapse}}tapno maipakita daytoy a plantilia iti kasasaad a (nailemmeng) narebba no laeng adda ti sabali a plantilia nga isu met laeng a kita iti panid.
- No naiyasentar iti sabali (kitaen ti parametro a state iti kaunegan ti kodigo ti plantilia), ti autocollapse ket isu ti kasisigud a kasasaad.
Kitaen pay
- {{Paulo ti bulan}} para iti horisontal a navbar para kadagiti 12 a bulan.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Itay nabiit, linaon dagiti pagiwarnak, nangruna iti Entertainment Section ni Robin Padilla gapu iti makasugat a balikasna maipanggep iti pagilianna.
Kinunana a kayatnan a panawan ti Pilipinas agsipud ta nauman kadagiti kinaulbod, kinaruker nga agraraira iti pagilian.
Immuna ngem daytoy, addan dagiti areng-eng ti aktor maikontra kadagiti politiko a naisawsaw iti DAP scam. Kinaritna ni Senate Presidente Franklin Drilon nga aglusulos iti puestona gapu iti pannakaikalam-itna a maysa kadagiti kadakkelan iti inawat a pundo manipud iti DAP.
Adda pay daydi panangiyikkisna iti panagikkat amin nga agilinlinteg iti Senado ken iti Kamara gapu iti mapapati a kinaruker a mapaspasamak kadagitoy nga institusion.
Asino ni Robin Padilla? Iti agdama, maysa ni Padilla kadagiti mabigbigbig ken respetado nga artista iti pelikula ken telebision, maysa a producer, maysa kadagiti adu ti iyen-endorsona a produkto, ken TV host.
Ni Robin Padilla ti mabirbirngasan iti bad boy saan laeng a gapu kadagiti pelikulana nga inakemna ti karakter dagiti napeklan a managdakdakes wenno mammapatay, no di pay iti pudno a biag. Kinapudnona, naibalud pay ni Padilla gapu iti pannakaduktal iti luganna dagiti high powered nga armas. Ngem kalpasan ti iruruarna iti pagbaludan, intuloyna ti nagartista ket napagtalinaedna ti kinalatakna iti baet iti irurusing dagiti ubbing nga artista a nangited iti kompetision kenkuana.
Ngarud, iti maysa nga umili iti Pilipinas a kas ken ni Robin Padilla nga adda kenkuana ti kinalatak, aglaplapusanan a biag, ken nasayaat a pamilia, awan ti rason a panawanna ti pagilianna. Ngem adtoy a mangibagbaga a nauman nga agbibiag iti pagilian gapu kadagiti kinaulbod ken kinaruker nga agraraira. Pumanaw agsipud ta mamati nga awan ti panagbalbaliw a mapasamak iti asideg a masakbayan.
Posible a paset laeng daytoy a pangawisna iti imatang ti publiko maipapan iti kabarbaro a pelikulana nga “Andres Bonifacio”. Naadaltayo iti historia a maysa a katipunero ni Bonifacio a nangidaulo iti yaalsa iti turay ti Espania gapu iti naipanurok a pannakaabuso dagiti Indio manipud kadagiti agtuturay a Kastila ken dagiti praile.
Kinalikaguman ni Andres Bonifacio ti panagbalbaliw ngem babaen ti nadara a wagas ket adu a biag ti naidaton iti “kaltaang ti rabii” sakbay ti “panagbannawag ti agsapa”.
Mamatikami met a kasapulan ti panagbalbaliw, saan laeng dagiti agtuturay, no di amin nga umili a mamati a maysa a paraiso daytoy a pagilian, saan a kas iti agdama a pagdakdakiwasan dagiti karasaen, buaya, bao, ken alimatek.
Mamatikami met a magun-od ti panagbalbaliw iti natalna a wagas, saan a babaen iti murdong dagiti paltog. Ditoy a kasapulan ni Robin Padilla ken dagiti kakailian nga agal-alikuno met iti barukongda ti apuy ti pannakapaay ken pannakadismaya. Ta apay a pumanawda ditoy pagilian idinto nga adda ti rupak ditoy? Maysa a kinatakrot ti mangpanaw iti aniaman a dangadang. Kinatured ti mangirupir iti arapaap ken tarigagay uray iti sanguanan ti kasla awan panangilala ken panangitaltalek dagiti agtuturay ti pagilian a rumbeng koma a mangidaulo kadakuada iti nalinteg a dalan.
Dika pumanaw, Robin! No pudno a Filipinoka, agbalinka a pannakatimek dagiti umili. Ibagiam ketdi dagiti naruay a kakailiam a siuulimek a masmasnaayan iti agraraira a kinaulbod, kinaruker ken kinabuklis dagiti agtuturay iti pagilian.#


text:
Ti Columbia ket isu ti
Ti populasion ti Columbia segun ti senso ti Estados Unidos idi 2010 ket 129,272.[1] Ti senso ti Estados Unidos idi 2013 ket nangkarkulo ti populasion ti siudad iti 133,358.[2] Ti Columbia ket isu pay ti tugaw ti kondado ti Kondado ti Richland, ngem ti paset ti siudad ket gumay-at iti kaarubana a Kondado ti Lexington. Ti siudad ket isu ti sentro ti metropolitano a lugar ti estadistika iti 793,779, ti maikadua a kadakkelan iti kaunegan ti estado. Ti nagan a "Columbia" ket poetiko a termino para iti Kaamerikaan a nagtaud manipud kenni
Mabirukan daytoy iti 13 milia (21 km) iti amianan a laud iti heograpiko a sentro ti South Carolina, ti Columbia ket isu ti kangrunaan a siudad ti rehion ti katengnaan ti South Carolina, ken mangbukel daytoy kadagiti nadumaduma a kondado iti sentral apaset ti estado. Ti siudad ket mabirukan iti nagsasabtan dagiti dua a karayan, ti Saluda ken ti Broad, nga agtipon dagitoy idiay tapno mangporma ti Karayan Congaree.


text:
SALCEDO, Ilocos Sur – Maysa a dati a barangay captain ti napapatay bayat ti panaglutona iti bulong iti tabakona sadiay Barangay Lucbuban ditoy nga ili idi parbangon ti Pebrero 10,
Nainaganan ti biktima a ni Saturnino Lupato y Rubang, 47, naasawaan, mannalon, ken residente iti nadakamat a barangay.
Nasarakan dagiti immarayat a kaarrubana ni Lupato a nadigos iti bukodna a dara iti likud a paset ti balay ti maysa nga agnagan Garizel Bisoy nga adda iti asideg ti pugon a paglutlutuan ti biktima iti bulong ti tabakona.
Saan pay nga ammo no asino ti nangpapatay iti dati a barangay captain.
Segun ken ni Jaime Diasen y Calag-is, 36, kalugaran ti biktima, nakangegda iti sumagmamano a kanalbuong idi agarup 11:45 ti rabii ti Pebrero 9.
Napan da Diasen ken ti kabsatna a ni Jerwin iti balay ti kaarrubada a ni Bonifacio Sunio ket dinamagda no naggapuan ti kanalbuong.
Nagturong dagiti agkabsat a iti balay ni Lupato ngem awan daytoy isu a napanda kinita iti pugon a paglutlutuanna.
Nakita laengen ni Jaime ni Lupato a nakadalutaytay iti daga a nadigos iti bukodna a dara.
Naitaray ni Lupato iti Salcedo Medicare Hospital ngem naideklara nga awanen ti biagna gapu kadagiti sugatna a sinagrapna iti nadumaduma a paset ti bagina.
Iti panagimbestiga ti SOCO, Candon City nga indauluan ni Supt. Jose Wacangan, nakarekobreda iti innem a kapsula ti Cal. 45, 4 a kapsula manipud iti Calo. 5.56 mm ken maysa a deformed slug manipud iti cal. 45.
Agtultuloy ti panagimbestiga dagiti polis mainaig iti pammapatay.#


text:
NARVACAN, Ilocos Sur. Kusilap ti nagbalin a mitsa iti panagkakabil a napasamak iti maysa a barangay ditoy itay nabiit a nakainaigan ti maysa a negosiante ken agkasinsin.
Naipresinto da Paul Bolos, 29, stall owner, ken natibo ti Tondo, Metro Manila ken dagiti agkasinsin a da Rolando Cabellon, Jr. 39, tricycle driver ken Rolando Samarro, 47, agpada a residente iti Barangay Parparia ditoy gapu iti panagkakabilda iti tiendaan publiko ti Barangay San Antonio ditoy nga ili.
Segun iti inisial nga inbestigasion, agtaktakder ni Bolos iti sanguanan ti tiendana idi nadungpar ni Cabellon a mapapati a nakainom.
Maipagarup a saan a nagustuan ni Cabellon ti panangkita kenkuana ni Bolos ket idi agsubli, kakuyognan ti kasinsinna ket dita a kinumprontana ni Bolos a nagtungpal iti panagdidinnanogda.
Naipan dagiti tallo iti ospital tapno maagasan ti dunorda sa iti kuerpo ti polis ditoy tapno maurnos ti saanda a panagkikinnaawatan.


text:
SAN ESTEBAN, Ilocos Sur – Nawarasan dagiti mannalon ditoy nga ili iti libre a ganagan a kas tulong kadakuada ti gobierno munisipal nga idadauluan ni Mayor Chester Elaydo.
Kinuna ni Elaydo a programana ti pannakaited iti subsidy kadagiti mannalon iti ilina para iti pannakaidur-as ti agrikultura ken pannakapadakkel ti produksion ti bagas ditoy nga ili.
Kinuna met ti acting municipal agriculture officer nga agdagup iti 1,150 a sako ti ganagan nga ammonium sulfate ti naiwaras a libre kadagiti amin a rehistrado a mannalon ditoy nga ili.
Nagtaud ti pondo a nailatang para iti ganagan manipud iti bingay ti munisipio iti RA 7171.#


text:
Buklen dagiti pannakabagi ti LGU ti Nurses, Midwives ken Social Worker.
Iti bigat dayta a petsa ket naaramid ti panaglektiur dagiti pannakabagi ti dua nga opisina maipapan iti Responsible Parenting ken Family Planning. Nairagpin pay ti panangriknada kadagiti adda sagubanitna a kameng nangruna dagiti ubbing.
“Napintas daytoy a programa ti Munisipio kanyami ditoy ta mapalagipankami kadagiti annongenmi a nagannak ken umili. Agyamankami iti pannakaidanon ti serbisio kadakami,” imbatad ni Mrs. Marissa Vicente, ina a kameng ti Group 1 ti 4 P’s.
Batang met ti Group 2 ken 3 iti malem. Malaksid ti lektiur, tunggal kameng ket maayaban iti sango ket ibagana ti kapanunotanna maipapan iti topiko a mawarwar.
“Epektibo ti session a pakaammuan ti dadduma pay a pakaseknan a pakatulongan pay kadakuada,” insupusop met ni Ms. Aida Cueto, Focal Person ti MSWDO.Kadua ni Ms. Cueto da Mrs. Gloria Sesuca, Ms. Wilma Cruz, Ms. Lydia Gazmen, Ms. Kristal Mae Baclig ken Miss Neisel S. Sajonia iti RHU. Naballigi daytoy a napasamak nga aktibidad iti Barangay Pug-os. # (Web In-Action)


text:
MANIPUD iti bulsa ti badona, inruar ni Jessie ti retrato ni Lily a naalada iti apartment iti rabii a panangsurotda kenkuana manipud iti klub.
“Daytoy kadi?” inamad ni Jessie nupay ammonan ti sungbat ni Dionnie.
“Wen, bossing. Kasano nga adda retratona kenka?” pilio ti timmandag nga isem ni Dionnie.
“Business, not pleasure, my friend,” kinuna ni Melvin a puon ti nagkatawaan ni Jessie.
Saanen a nagbayag ni Jessie. Adda iti elebeytor idi timmawag ni Melvin.
“Bossing, adda bulletin manipud iti estasion! Adda nga aglemlemmeng ni Boy Kimat iti maysa a balay iti asideg ti Mindoro airport. Maysa a lalaki ti timmawag babaen ti selpon.”
Arig namitlo la nga inaskaw ni Jessie ti pasilio. Agan-andaren ti patrol car.
Nagwengweng manen ti transmitter.
“Naipiskoten ni Kirat iti maysa a balay iti amianan ti Mindoro airport! Proceed to that place for reinforcement!”
Pinaaweng ni Melvin ti sirena ket bimmanesbes ti lugan a nangpanurnor iti Mabini Street. Nagsikkoda iti Titong Singson Commercial Complex. Nagpalaudda iti Bonifacio sa iti kalsada nasional a kumamang iti airport. Uray la naganit-it dagiti pilid idi isardeng ni Melvin ti lugan iti likudan dagiti police car. Immulog ni Jessie ket immabay iti hepeda.
“Ultimatum daytoyen, Boy Kimat!” imballaag ni Supt. dela Cruz. “Ikkandaka iti lima a minutos a sumuko!”
“Saannak a sumuko!” impukkaw ni Boy Kimat ket pimmaltog iti namitlo.
Imbilin ni Supt. dela Cruz ti panagputok dagiti polisna.
Rinapido dagiti polis ti balay. Gimluong ti ikkis manipud iti balay.
Insenias ni Supt. dela Cruz ti panagwaras dagiti polis iti iseserrekda iti balay.
Sinaruno ni Jessie ti maysa a polis a nagarudok a simrek iti inaladan. Simmapidengda iti ridaw sada nagpaliiw.
Kinugtaran ni Jessie ti ridaw. Apaman a naibuang, insuyona ti bagina iti suelo idinto a nagsagana a mangkalbit iti gatilio.
Naidasay ni Boy Kimat iti abay ti tawa! Ap-apputenna ti barukongna. Natinep ti badona iti dara.
Kinugtaran ni Jessie ti paltog iti sakaanan ni Boy Kimat.
Nagling-i ti ulo ni Boy Kimat. Madamdama, nagsalungayngayen.
Impalawlaw ni Jessie ti panagkitana iti uneg ti salas. Agkaiwara dagiti naiburandis nga alikamen.
“Good work, men,” kinuna ti hepeda. “Nagpatingga met laengen ni Boy Kimat!”
“Ni Lily?” dinamag ni Jessie.
“Adda iti police station. Nakalibas ni Lily ket impatuldona ti nangipaingan kenkuana ni Boy Kimat.”
“Kunak man no lalaki ti nangitimbre ken ni Boy Kimat?”
“Sabali laeng ti tawag iti selpon,” kinuna ti hepe.
“Di la mabalin a diyo pay palusposan ni Lily? Adda sumagmamano laeng a saludsodek kenkuana, tsip,” kinuna ni Jessie.
“Okey. Dimo parigaten. No awan, saantayo a naipiskot ni Boy Kimat.”
“Don’t worry, chief. Adda laeng sumagmamano a loose ends a patalgedak,” kinuna ni Jessie.
Sineniasan ni Jessie ni Melvin tapno agsublida iti police station. Bayat ti panagdaliasat ti lugan, tinawagan ni Jessie ni Andy babaen ti selpon.
“Padasem man a pagdiligen ti lemma ti bala a naala iti bagi ti asawa ni Mark Corpuz ken iti lemma ti bala a nanggudas kada Alias Diango ken ni Ditas?” kinunana. “Maammuak koma within five minutes. Daw-asenmi dita, wen?”
“No big deal, bossing.”
Nakasaganan nga agpayso ti resulta ti panangamiris ni Andy iti dua a paltog.
“Maymaysa a paltog ti naggapuanda, bossing,” kinuna ni Andy.
Nagturong da Jessie iti Paratong. Impakitana ti retrato ni Boy Kimat iti baket.
“Daytoy kadi ti nakitam iti apartment ni Lily idi kanikadua a rabii?” inamadna.
“Sabali,” ingngilangil ti babai.
“Nakitkitam toy akinretrato a pimmasiar ken ni Lily?”
“Saan pay. Dayta laeng no iranana ti agpasiar iti naladaw a rabii ket nakaturogakon.”
Nagyaman ni Jessie iti baket.
Imbilin ni Jessie ti idadaw-asda iti police station. Nagtarusda iti interrogation room. Madama a maal-ala ti statement ni Lily.
“Nangikabilam iti paltog nga impaidulin kenka ni Boy Kimat idi mabalud?” sinaludsod ni Jessie.
“Iti drawer ti tokador.”
“Nakatulbek ti tokador?”
“Wen.”
“Malaksid kenka, sino pay ti addaan tulbek iti tokador?”
“Siak laeng.”
“Agul-ulbodka! Adda met tulbek ni Mario Corpuz, saan kadi?” pinerreng ni Jessie ni Lily.
Bimsag ni Lily.
Saanen a nagsaludsod pay ni Jessie. Timmawag iti M & M Enterprises. Saan a simrek ni Mario Corpuz.
“Saannakon nga agpalpalikawkaw, Mr. Vergara,” kinuna ni Jessie. “Kaano ti panagukagyo iti libro ti kompania?” sinaludsod ni Jessie. “Kayatko a maammuan no nadalus met la ti kuenta ni Mario Corpuz.”
“Is it necessary?”
“This is a murder case, Mr. Vergara,” nababa ngem natbag ti timek ni Jessie.
“You’re right,” kinuna ti manager. “Adda agpayso mapagduaduaan a disbursement ni Mario iti librona. Naduktalanmi idi laeng naminsan. Ngem di koma rummuar daytoy ta alaenmi pay ti palawag ni Mario. Dimi kayat ti eskandalo.”
“Saanmi a maikari dayta, Mr. Vergara. Patulodannakami iti resulta ti panagaudityo.”
Imbaba ni Jessie ti auditibo sa nagsagawisiw. “Now, we are really going places, Andy!” nakunana.
Tinaliawna ni Lily. “Sumurotka, adda papanantayo.”
“P-papanantayo?” sinaludsod ni Lily idi madlawna nga agpadaya ti patrol car.
“Ammom la ketdi ti turongentayo,” kinuna ni Jessie.”
“N-Nasken kadi nga ikuyogdak?”
“Sika ti tulbek iti pannakarisut ti pammapatay.”
Pinalpaliiw ni Jessie ti rupa ni Lily idi agsardengda iti sanguanan ti balay ni Mario Corpuz. Saan a nagbaliw ti ekspresion ti rupa ni Lily.
Imbilin ni Jessie ti panagbati da Melvin ken ni Lily. Dimsaag iti lugan.
“Paayabankayonto a dua kalpasan ti kinse minutos wenno nasapsapa,” kinunana.
Simrek ni Jessie iti inaladan. Nagtugtog iti ridaw.
“N-naidaw-askayo man, sir…” kinuna ni Mario Corpuz.
“Natayen ni Boy Kimat,” nakuna ni Jessie idinto nga impalawlawna ti panagkitana iti uneg ti salas.
“At last, nagpullon ti kriminal!” kinuna ni Corpuz.
“Agpayso, nagpullon ni Boy Kimat. Agpullo metten ti kriminal a nangpatay ken ni misismo, Mr. Corpuz. Sika!”
[ Maigibusto ]


text:
Ti Gasatmo Ita a Lawas
VIRGO (Agosto 21- Septiembre 22). Nalaklaka nga amang a magun-od ti tarigagay a namunganay ken namuonan iti natarnaw a kaunggan. Napartak ti panaglangto ti pagganaran a nakayabelan ti naimbag a panggep a para kadagiti pada a tao nga agkamkamtud iti grasia ken kabaelan. Nagasat a numero: 3, 5, 8.
LIBRA (Septiembre 23- Oktubre 22). Nupay mairamanka kadagiti kunada a nayanak a nagkutsara iti balitok, matun-oyan ti pudno a ragsak babaen ti bukodmo a pamuspusan. Madagullit a nasamsam-it ti balligi no bukod a nagbannogan. Nagasat a numero: 2, 4, 9.
SCORPIO (Oktubre 23- Nobiembre 22). Adda dagiti tiempo a pumabor iti maysa a tao ket daytoy a lawas ti para kenka. Gundawayan koma daytoy ket liklikan ti agkamali iti nakaro. Naanus ken mannakaawat ni gasat ita kenka ngem adda latta met pagpatinggaanna. Nagasat a numero: 1, 6, 8.
SAGITTARIUS (Nobiembre 23- Disiembre 20). Usaren dagiti imet a talugading tapno marisut dagiti parikut ken mapaksiat dagiti umas-asibay a problema kenka. Adda dagiti sagudaymo a dimo ammo nga adda kenka ket ngarud, makatulong kenka ti panangimdeng iti makuna ti sabali a tao, nangruna dagiti pudno a mangisaksakit kenka. Nagasat a numero: 3, 4, 7.
CAPRICORN (Disiembre 21- Enero 19). Dagiti naiimbag a relasion, agpapan pay proyekto wenno nasayaat nga aramid, mangrugi iti nadarisay a panggep. No natarnaw ti kaunggan, kasla batombalani daytoy a mangallukoy kadagiti nasasayaat a bambanag a dumatag kenka. Itoy a lawas, agbalinka a pagtaengan dagiti nasusudi a darepdep ken gannuat. Nagasat a numero: 2, 6, 8.
AQUARIUS (Enero 20- Pebrero 19). Ad-adu ti maiwakas, nupay saggabassit, no agbalin a napudno iti bagi. Makabannog ken nagastos ti agpammarang sa iti kamaudiananna, sika met laeng ti maatiwan wenno agbalin a kontrabida. Abrasaen ti adda a kinatao, ket mapnek iti adda a grasia. Nagasat a numero: 1, 5, 9.
PISCES (Pebrero 20- Marso 20). Maipaayan iti tiempo ken inana ti bagi a masapulna met kalpasan ti pannakakumikommo iti uray la kadagiti kallabes a lawas. Ad-adda met a makainana ti bagi no agtalinaed iti sidong dagiti patpatgen. Agannad kadagiti nagsara nga ayup. Nagasat a numero: 3, 4, 8.
ARIES (Marso 21- Abril 20). Ti emosionmo ti mangtaginayon iti enerhiam tapno magun-od ti kalkalikagumam a balligi. Masapul laeng a bantayan ken kontrolen no maipasungalngalka iti nakarit a tao, wenno iti tiempo a masapul a salaknibam ti patiem a kinapudno. Nagasat a numero: 2, 6, 9.
TAURUS (Abril 21- Mayo 20). Ti umay kenka a grasia, ur-urayenna a pagkurriem ti kinamanagparnuaymo sa umay agpasaklot kenka. Kaaduan a balligi, masapul nga ipuonan iti tiempo ken ling-et. Ken nasamsam-it ti grasia no bukod a nagbannogan. Nagasat a numero: 1, 4, 7.
GEMINI (Mayo 21- Hunio 20). Naim-imas ti innapuy no malinay. Nasamsamit wenno naim-imas ti prutas a maluoman iti puonna. Wardiwardi ti maysa a trabaho no maidardaras. Napimpintek ti balligi no masursuro ti aguray. Nagasat a numero: 3, 5, 8.
CANCER (Hunio 21- Hulio 20). No awan ti inaramid a maikaniwas, awan ti rason tapno agari ti buteng. Kas itay kunadan, kinapudno ti mangwayawaya ken mangpapigsa ken mamagtignay kenka a mangitultuloy kadagiti naimbag nga aramid. Nagasat a numero: 2, 4, 9.
LEO (Hulio 21- Agosto 20). Makapabang-ar, saan a makabannog, ti agaramid iti naimbag. Iti kamaudiananna, atiwen latta ti kinaimbag ti kinadakes. Nataltalinaay ti pannaturog no nadarisay ti kaunggan. Nagasat a numero: 1, 6, 7.


text:
CANDON CITY – Impakaammo ti sekretario ti Department of National Defense a maangay inton umay a tawen ti sumaruno a Balikatan Exercises iti Ilocos Sur bayat ti selebrasion ti panagkasangay ni Deputy Speaker Eric Singson a naangay ditoy a siudad idi Hunio 15.
Segun ken ni Defense Secretary Gilberto Teodoro, maangay ti Balikatan Exercises ditoy probinsia inton Abril wenno Mayo inton umay a tawen.
“Ipresentarmi iti Mutual Defense Board dagiti suhestion dagiti opisialyo ditoy tapno maadal no mabalin a mairamanda,” kinuna ti sekretario ti Depensa.
Pinagyamanan met ni Deputy National Security Adviser Luis “Chavit” Singson ti panangiyendorso ni Teodoro iti Ilocos Sur a pakaangayan ti Balikatan kagiddan ti panangibagana a dakkel ti maaramidan daytoy iti pannakaingato ti kalidad ti ekonomia ditoy.
Kabayatanna, pinasingkedan ni Teodoro a matuloy ti eleksion inton umay a tawen iti laksid ti adu nga ispekulasion nga awan ti maangay a panagbubutos. Nupay kasta, kinunana nga awan iti posision nga agsarita mainaig iti damag a panagtaray ni Pres. Gloria Macapagal-Arroyo a kongresista iti Pampanga.
“Awan pay met ti deklarasionna. Urayentayo nga aggapu a mismo kenkuana,” kinuna ni Teodoro.
Mainaig iti Solid North a grupo dagiti kongresista iti Amianan, kinuna ti sekretario a rumbeng nga agtultuloy daytoy saan laeng a para iti politika no di pay para iti kultura ken turismo.
Kinuna ti Defense secretary a dakkel ti maaramidan ti kaadda daytoy a grupo tapno nadardaras nga agbalin ti Amianan kas prime tourism and industrial destination iti pagilian.#


text:
SAN ILDEFONSO, Ilocos Sur – Matangtangdanan a pumatay ti pinilaan dagiti polis ditoy nga ili iti kaso mainaig iti pannakapapatay ni dati a Sto. Domingo Vice Mayor Anthony Que y Purisima idi Enero 31 iti Barangay Poblacion West, San Ildefonso.
Kinuna ni COP Senior Inspector Juan Abaya a naipilan ti kaso a murder maikontra ken ni Jessley Tugadi @ Tikong ken John Does iti provincial prosecutor’s office idi Mayo 8.
Iti pannakiuman ni Peter Rebunal, reporter ti DWRS, ken ni Abaya a naipatangatang iti Barangay Commando Brigada ni anchorman Jun Ramos, kinuna ti hepe a dua a saksi ti nangbigbig iti suspek a maysa kadagiti nangisayangkat iti pannakapapatay ti dati a bise mayor.
Nupay kasta, mabirbirok pay ti suspek a mapapati a nainbolbar iti kallabes kadagiti sumagmamano a pammapatay iti probinsia.
Kasta met a saan a nadakamat ti hepe no asino ti mapapati a nangtangdan iti suspek a mangpatay iti bise mayor.
Madama nga agpatpatang ni Que, 55, ken ni Arlene Tubon y Tubon, 26, taga-Barangay Napu, Sto. Domingo, Ilocos Sur, naasawaan, idi rabii ti Enero 31 iti likudan ti Recel apartment iti Barangay Poblacion West, San Ildefonso idi pinaltogan dagiti di pay nabigbig a suspek a mapapati a nagpuesto iti alad a malikudan ti biktima ken ni Tubon.
Dua ti anggulo a kitkitaen dagiti inbestigator: no adda pannakainaig ti pammapatay iti politika wenno love triangle.
Mapapati a karelasion ti biktima ni Tubon nga asawa ti maysa a Filipino American nga agnanaed iti Hawaii.
Intaray dagiti nagresponde a polis ni Que iti Metro Vigan Cooperative Hospital ngem indeklara ti nangtaming kenkuana a doktor a dead on arrival.
Nakarekobre dagiti inbestigador iti tallo a kapsula ti cal .45 ken 5 a kapsula ti cal .9mm iti nakapasamakan ti krimen.
Iti immun-una nga interbiona ti media kalpasan ti pammapatay, kinuna ni Abaya nga adda nakakita iti dua a tattao a napardas a nagpalaud a nagnagna sada naglugan a naglibas. Nupay kasta, saan a nailasin dagitoy agraman ti numero ti naglugananda gapu ta nasipnget.
Para iti madagdagus a pannakasolbar iti pammapatay, nangitanggaya ni Gov. Luis “Chavit” Singson iti P100,000.00 iti asino man a makaited iti impormasion mainaig iti kinasiasino dagiti pimmatay.
Nangbuangay met ni Police Senior Supt. Noel Baguitan Amoyen, DSC, iti investigation team a binukel dagiti polis ti provincial police office a pakairamanan ti ISCIDT ken provincial crime laboratory, tapno mangiwayatda iti naing-inget nga inbestigasion mainaig iti pannakapapatay ti dati a bise mayor.
Nagkandidato ni Que a bise mayor ti Sto. Domingo, katiket ni dati a Congressman Mariano Tajon idi napalabas nga eleksion ngem naabak.#


text:
SIMMARUNO a naggianak ni Nanang Carling. Nasarakannak ni Nanang Carling nga agallaalla iti kalsada ket naasian siguro kaniak ta inyawidnak. Nagmayatak ta kasla nadungngo ti rupana ken mabutengak a maturog lattan iti bangketa, iti denna dagiti agpalpalimos ken dadduma pay nga ubbing iti kalkalsada.
Ngem nagbiddutak iti panangipagarupko ken ni Nanang Carling. Awan met gayam ti pakaidumaanna ken ni Nanang Marie. Bassit laeng a biddutko, kuddot wenno baut ti sagrapek kenkuana. Nupay kasta, uray no dusaennak, inanusak ta pakanennak latta ken inkarina a pagadalennak.
Iti dayta a panagseserrek, inyenrolnak ni Nanang Carling iti pagadalan publiko. Naragsakannak ta maituloyko met laeng ti panagbasak. Uray kasla taraken ti panangtratar kaniak ni Nanang Carling, nagan-anusak. Uray naganus pay ti panunotko, ammok a babaen laeng iti kaadda iti adalko a makaalut-otak iti agdama a kasasaadko.
Ngem adda latta pagpatinggaan ti kinaanus, Manong Danny. Nagramut daytoy iti maysa a pasamak iti bulan ti Disiembre.
Binaonnak ni Nanang Carling a gumatang iti bugguong. Inikkannak iti nabukel a singkuenta ta awan ti sensiliona. Ngem idi addaak iti dalanko, adda nangdungpar ken nangtapis kaniak. Dagiti palabuylaboy nga ubbing. Masansan dagitoy a nakaistambay iti asideg ti pagigiananmi.
“Itedmo kaniami ta kuartam no dimo kayat ti masaktan,” uray la nagbukilad ti mata ti burangen a pannakapanguloda.
“Mandiak. Ungtannak la ketdi ni Nanang Carling!” nakunak.
“Ne, nagtangsitkan!” kinuna ti burangen. Kellaat, kinugtarannak ket uray la naidaramudomak. Ginammatan ni burangen ti petpetko a kuarta sada nagtataray nga agkatkatawa.
Agsangsangitak a naggawid. Imbagak ti napasamak ken ni Nanang Carling. Ngem baliktad, siak ketdin ti nagpupungtotanna. Nangala iti bislak ket nagsasarunon dagiti ablat iti patong ken kutitko. Uray la limmitlitem dagiti binatlag kadagitoy a paset ti bagik.
Idi diakon makaibtur, nagtarayakon nga immadayo. Maymaysa ti adda iti panunotko, ti makaadayoak ken ni Nanang Carling. Makadayoak iti pannusana.
Saak la nagsardeng idi kasta unayen ti kapsutko. Diak ammon ti yanko. Nagtugawak iti bangketa ta maul-ulawak. Diakon napuotan dagiti simmaruno a napasamak.
Idi imulagatko ti matak, addaakon iti ospital.
“Ania ti marikriknam?” sinaludsod ti nars.
“Maul-ulawak,” nakunak.
Pinilitko ti bimmangon ngem dinak pinalubosan ti nars. Pinagtomarnak.
Naammuak nga intaraynak ti maysa a baket iti ospital. Virginia Alasaas ti naganna. Nasarakannak kano a nakadalutaytay iti bangketa.
(Adda tuloyna)


text:
HONG KONG.
Iti ipapasiar itay nabiit da agkaingungot a Nanding (Fernando B. Sanchez, mannurat ti Bannawag) ken Benny, kaduada ti anakda a ni Sinamar (maikadua iti kanigid) ken ti gayyem daytoy a ni Leah (kakanigidan) iti Hong Kong a nangpasiaranda kadagiti nadumaduma a tourist spots ti dati a kolonia ti Great Britain ngem naisubli a kas paset ti China idi 1997. Mairaman kadagiti nagpasiaranda ti The Peak a yan ti Madame Tussauds Hong Kong (nailadawan) a nakaibalayan ti nasurok a 100 a wax figures (kasla pudpudno a tao a sibibiag) a pakairamananan dagiti nalatak nga artista iti Hollywood ken ti dua a presidente ti Amerika (da Obama ken Trump).


text:
Napilaan ti kaso a plunder ni Abra Governor Eustaquio Bersamin idiay Office of the Deputy Ombudsman for Luzon.
Ti nadakamat a kaso ket impila ni Incumbent President of the Liga ng mga Barangay ti ili ti Lagayan Abra ken dati a mayor ani Jendricks Luna agsipud iti maipagarup a naanomalya a pannakagatang dagiti agas ken medical supplies nga agbalor iti P41 milyon a saan a dimmalan ti proseso ti bidding ken kas maibasar metten ti Annual Audit Report nga imparwar ti Commison on Audit idi pay laeng 2009.
Maysa pay ditoy iti Delayed/non-submission of Purchase Orders and Delivery Documents para iti pannakagatang ti bagas ken construction materials nga agbalor iti P21.5 milyon.
Irekreklamo pay ni Luna iti questiyonable nga implementasyon dagiti proyekto nga imfrastructura babaen ti Pakyaw Contracting Sytem nga immabot ti nasurok limapulo a kontrata ti proyekto nga iggem laeng iti dua kontractor.
Pinadas met ti Bombo Radyo Vigan nga alaen iti kapanunutan ni Gobernador Bersamin ngem nagkedked daytoy agsipud ta saan na pay kanu a naawat ti kopya ti reklamo kontra kanyana.
Source: Abra, Philippines FaceBook Page


text:
Nagdinamag iti pagadalan ti umadani a panagkasangay ni Beth. Ngem sumagmamano a kaklaseanna ti nangrikna gapu ta saanda a naawis iti party.
“Naida, inawisnaka kadi ni Beth iti bertdey partina inton Domingo?” sinaludsod ni Claire iti klasmeytna.
“Ne, saan, apay kadi?” nasdaaw ni Naida.
“Ania, dinaka inawis? Apay ngata ket kaklaseanta met? Kaarrubayo pay, tallo laeng a balay ti nagbaetan dagiti balayyo. Ania ngata ti makagapu?”
“Saanak siguro a maikari, Claire. Ngamin anaknak laeng ti nanumo a mannalon. Ngem saan a bale, awan met ti mapukaw kaniak. Maysa laeng a pannangan dayta, saan kadi? Manganakto laengen iti ittip ken kilabban iti balaymi, hi-hi!”
Natakuatan dagiti agassawa a Nita ken Melo ti saan a patas a pannakilangen ti anakda kadagiti am-ammo wenno gagayyemna. Nasken nga inda aturen dayta saan a maiparbeng a panirigan ti anakda iti biag tapno awan ti pakababalawanna iti pannakilangenna kadagiti kaadalanna. Nasken nga isuroda ti anakda iti umno nga adal iti biag tapno agbalin a mapangnamnamaan, responsable ken ammona ti makirelasion iti padana a tao.
Kinasao ni Melo ti anakda. “Inawismo met la kadi ni Naida nga anak da Erning ken Aida?”
“Hmp, diak nga inawis, Tatang…”
“Apay a dimo inawis? Klasmetmo. Kaarrubatayo pay.”
“Diak unay a kagayyeman.”
“Dimo unay kagayyeman? Ngem apay met?”
“Basta diak inawis. Dagiti laeng adda mabalinna ti inawisko ken dagiti honor student tapno class met ti partik, hi-hi-hi!”
“Naa, madi daytoy a panirigam iti biag nga ubing…”
“Apay a kasta met ti mulagatyo kaniak, Tatang?”
“Kayatmo a sawen, agpilika iti gayyemmo?”
“Natural a tatang. Apay madi kadi ti agpili iti gayyem?”
Kinasarita ni Melo ti asawana maipapan itoy a banag. Nasken nga aturenda ti panirigan ti anakda. Tapno lalo a napasnek ti pammagbaga ti ina, nasken a mangadaw daytoy kadagiti binatog iti Nasantuan a Biblia. Ta ti linaon ti Nasantuan a Kasuratan ket Sao a mismo ti Dios.
Maysa a malem nga awan ti ar-aramiden ti anakna, inasitgan ni Nita. Adda iggemna a Bibilia.
“Beth, anak, denggem a nalaing ken anagem daytoy nga ibasak. Manipud iti Surat ni San Pablo kadagiti Taga-Roma 12:16, paset ti 17 ken 18.
Dikay mangidumduma. Dikay agpalangguad; makigayyemkayo ketdi kadagiti nanumo a tattao. Diyo ipagarup a mamasiribkayo. (v16)
…Ikagumaanyo nga aramiden ti naimbag iti imatang ti amin a tao. (paset ti v17)
Aramidenyo amin a kabaelanyo a makilangen a sikakappia kadagiti amin a tao.”(v18)
“Anak, saan a nasayaat ti mangidumduma aglalo kadagiti gagayyem ken kaarruba,” kinuna ni Nita.
“Saanak met a mangidumduma, nanang…” insungbat ni Beth.
“No saan, apay ngarud a dika inimbitaran ni Naida? Klasmet ken kaarrubam a mismo. Apay? Agsipud kadi ta anak ti napanglaw? Wenno, saan a nalaing iti klase, kasta kadi?”
Saan a nagtimek ni Beth.
“Dikay agpalangguad, kuna pay daytoy Nasantuan a Biblia…”
“Saanak met a napalangguad, nanang…”
“Iti panangawismo iti amin nga honor students a padam ken saanmo a panangawis kadagiti dadduma nga am-ammom ken gagayyem, lalona unay ti kaarrubam, maysa daytan a kinapalangguad. Ta agkuykuyog a kanayon ti panangidumduma ken kinapalangguad. Diyo ipagarup a mamasiribkayo, kuna pay ti Nasantuan a Kasuratan. Ammom kadi ti kayat a sawen daytoy?”
“A-ania, nanang….”
“Saanka pay laeng a masirib, anak, uray addaka iti honor roll. Ta ti tao a masirib, gayyemna amin a tao. Nasayaat dagiti aramidna. Nasin-aw ti panagsasaona. Mulinaw ti panunotna. Agbibiag iti kinalinteg. Adda kenkuana ti Lawag.”
“Ania ngarud ti nasayaat nga aramidek, Nanang?”
Imbaga ni Nita ti aramiden ti anakna.
Rinanta a sinarak ni Beth ni Naida iti kalapawda, ket kinasaona.
“Umaykanto no Domingo idiay balay, Naida, gayyemko. Adda partitayo. Kasangayko…”
“Diak a maikari, Beth. Ngamin, nakurapaykami laeng. Nakapuyak pay iti eskuelaan…”
“Awan ti nakuneng, awan ti masirib. Awan ti nabaknang, awan ti napanglaw. Awan ti panangidumduma iti panaggagayyem. Annaknatayo amin ti Dios. Isu a dumar-ayka koma iti kasangayko. Adutayo. Sibubukel a klase, dagiti titsertayo ken dadduma pay…”
“Agyamanak unay, Beth, agyamanak…” nakaragragsak ni Naida a nangabrasa ken ni Beth.
Ti nagtungpalan da Naida ken Beth? Nagbalinda a responsable nga aggayyem, kas anak, ken kas umili a managdayaw ken agraem iti Dios.#


text:
Pammaneknek nga idi 2009, 9 Million ti sanikua ti kooperatiba ket itan ag-11 Milionen ti dagup ti sanikuana, segun ken ni Mrs. Dominica Sayaboc, Bookkeeper. Innayon pay ti Bookkeeper nga innem a Milion ti nakaparuar ita a loans kadagiti klienteda ngem linawas met nga adda agbayad ti parte ti nabulodda.
Segun ken ni Manager Sayaboc, nabiit pay a nakagatangda ti Freigth Truck a mangsuporta kadagiti luganda ken ti kangrunaan unay ket ti pannakaipatakder ti Warehouse-da nga impaay ti Gobierno Munisipal nga idauluan ni Mayor Edgardo “Ediboy” S. Cobangbang, Jr. Immuna a naited ti dagup ti P300,000 manipud iti pundo ti R.A. 7171 ket naibanag ti pannakabangon ti bodega ken simmaruno a naited ti sabali pay a P300,000 manipud met laeng iti R.A. 7171 idi Marso 7, 2012 ket naited ti tseke ken ni Manager Zosimo Sayaboc babaen ken ni Mayor Ediboy.
Imbatad ni Manager Sayaboc a nalawlawa ita ti pagikabilanda ti magatangda a produkto nangruna iti pagay a mapabagas ken pakaibodegaan pay dagiti epektos/inputs a kasapulan dagiti mannalon a serserbisyuanda. Marikna unay ti kooperatiba a kasapulanda ti maysa a warehouse. Impeksa ni Manager Sayaboc iti nalaus a panagyamanda iti LGU nga idauluan ni Mayor Ediboy gapu ta napatgan ti kaligakum iti ag-335 a miembros a pannakabangon ti bodega iti kooperatibada.
Iti maika-15 nga Annual General Assembly Meeting-da idi Pebrero 23, 2012, naistudiar dagiti pagannurotanda ken naamiris ti nagpigsaan ti kooperatibada ket ditoy a nanayonan dagiti plano a mangpapigsa pay ti operasionna. Naipaganetget a saan nga iti kinapardas ti panagdur-as ti gamgamenda no di ket ti in-inut a panagluposda babaen iti “long term” a pagbanagan ti kooperatiba: makatulong/makaserbisio kadagiti mannalon ken makatulong met iti miembrosna, iti komunidad ken ti Gobierno Munisipal babaen ti pannakaited kadagiti pagrebbenganda a kas umili.
Kinuna ti Bookkeeper nga iti laeng natulnog a panagbayad ti nabulod a kantidad ti mantenerenda a kangrunaan a pormula tapno matun-oyanda dagitoy a darepdep ti kooperatiba. Maragsakanda met ta makatulong no kaskasano ti kooperatiba iti pannakapaadda ti panggedan dagiti awanan trabaho. Dayta ti gapuna a “sustenable ken pannakapatibker” ti amin nga aspeto ti operasionda ti naynay a pokusanda iti Hunta Direktiba.
Ti Free Farmers MPCI ket nagun-odna ti maikadua a puesto (First Runner-up ti kategoria a nakaisalipanna) iti Laing ti Barangay 2011 ti Munisipalidad ti Cabugao ken nominado iti Semi-Finalists iti Siglat Awards 2011 a nakapadayawanda nga agpadpada iti premio ken sertipiko. (Web In-Action)


text:
SAN JUAN, Ilocos Sur – Naitabon iti bigat ti Mayo 3 ti napapatay nga asawa ti maysa a mayoralty candidate ditoy ngem awan pay ti tiniliw ti polis a nangisayangkat iti krimen.
Ngem kinuna ni Candon City chief of police Supt. Rey de Peralta a mangiparuarda iti cartographic sketch dagiti suspetsa kas maibasar iti panangiladawan dagiti kaopisinaan ni Engineer Percival Bitonio, District Engineer ti Ilocos Sur Second Engineering District ti Department of Public Works and Highways, Candon City, a pinaltogan ti dua a lalaki a mapapati a gun for hire iti mismo nga opisinana.
Kinuna ni de Peralta nga ipakitada pay kadagiti saksi ti ladawan dagiti guns for hire tapno maammuan no isuda ti nangisayangkat iti pannakapapatay ni Bitonio.
Tallo nga anggulo ti kitkitaen dagiti inbestigador ti Candon City PNP a posible a nakaigapuan ti pannakapapatay ni Bitonio: trabaho, negosio ken politika.
Iti inisial nga inbestigasion ti polis, kinuna ti drayber ni Bitonio a dua a lalaki a nagpabigbig a taga-Cervantes, Ilocos Sur ti nangbirbirok ken ni Bitonio bayat ti lunch break idi Abril 18.
Intulod pay ti drayber dagiti dua iti opisina ti district engineer.
Idi pimmanaw ti drayber, nangegna a nailitek ti serradura ti ridaw ti opisina ni Bitonio ket nagparikna kenkuana nga adda dakes a gagem dagiti dua isu a nagpatulong iti watchman.
Ngem idi asidegdan iti opisina ti district engineer, nakangegda iti putok ket nagpaknida ta awan armasda.
Rimmuar dagiti suspetsa ket kasla awan aniaman a rimmuarda iti pasdek.
Iti pannakiuman kenkuana ti maysa a broadcaster ti maysa a lokal a radio station, naiyebkas ni retired district supervisor Amelia Bitonio, asawa ti biktima ken kandidato a para mayor ditoy nga ili nga “awan met ti ammomi a basolmi iti kakaduami, iti kakailianmi, … dayta laeng no pakabasolanmi daytoy inkam panagtaray iti daytoy umay nga eleksion.”
Ngem insungbat ni incumbent mayor Benjamin Sarmiento a nadalus ti konsensiana ket ni panunot, saanna a maaramid ti alegasion ni Bitonio.
Dinawat pay ni Sarmiento a “daytoy nga eleksion ket saan nga isu ti pakasinasinaantayo” idinto nga indagadagna a “no patien dagiti kakailiak a dakami wenno siak ti akin-aramid, saandak nga ibutosen, pangngaasida,” ngem no saanda a patien, “tulongandak met a mangvindicate iti naganko babaen ti panangbutosda ken panangitedda met laeng iti talekda kaniak.”
Independent candidate ni Bitonio idinto nga iti babaen ti Lakas-CMD ti partido ni Sarmiento.
Nagsangon dagiti dua iti eleksion idi 2004 ngem inabak ni Sarmiento ni Bitonio.


text:
Tukak
Dagiti tukak ket dagiti naidumdumaan ken kaaduan a grupo ti mangmangan ti karne iti ababa a bagi, dagiti awan ipus nga ampibia a buklen dagiti urnos ti Anura (Taga-ugma a Griego an-, awan + oura, ipus). Ti kaduogan a posil ti "proto-tukak" ket nagparang idi nasap a Triasiko iti Madagascar, ngem ti molekular a pagorasan a panangipetsa ket mangisingasing a dagiti taudanda ket mabalin nga amabot iti Permiano, 265 a riwriw a tawtawen iti napalabas. Dagiti tukak ket nawatwatda a naiwarwaras, sumakopda manipud kadagiti rehion ti tropiko aginggana iti subartiko, ngem ti kaaduan a konsetrasion iti dibersidad ti sebbangan ket mabirukan kadagiti tropgcal a katuduan a bakir. TAdda dagiti agarup a 4,800 a nairehistro a sebbangan, a pakaibilangan dagiti sumurok a 85% iti sibibiag a sebbangan ti ampibia. Dagitoy pay ket maysa kadagiti kaaduan nga urnos ti bertebrata.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Midia a mainaig iti Tukak iti Wikimedia Commons
- Dagiti inadaw a sasao a mainaig iti Dagiti tukak iti Wikiquote (iti Ingles)
- AmphibiaWeb


text:
LAGANGILANG, ABRA. Saanen a makapagtugaw pay ti nabutosan a konsehal ditoy kalpasan a napapatay iti Barangay Lagiben itay nabiit.
Tinambang dagiti dua a tattao ni Oswald Villamor numero uno a nabutosan a konsehal ditoy iti kalkalpas nga eleksion ket saanen a naidanon ti biagna iti balay pagagasan.
Iti pannakiuman-uman ken ni Col. Joseph Agnol, PIO ti CAR, kinunana a nakalugan iti motorsiklo ti biktima idi matambang.
“Personal grudge ti kitkitaen ti polis a motibo iti napasamak agsipud ta independent candidate ti biktima,” kinuna ni Agnol bayat ti interview kenkuana ti DZTP Radio Tirad Pass.
Iti pannakaisurat daytoy, di pay ammo ti kinasiasino dagiti nangtambang kenkuana.


text:
Agusan del Sur
Ti Agusan del Sur ket maysa a probinsia iti Filipinas a masarakan iti Rehion ti Caraga. Ti kapitoliona ket ili ti Prosperidad. Kabeddengna dagiti probinsia ti Agusan del Norte, Surigao del Sur, Davao Oriental, Tanap ti Compostela, Davao del Norte, Bukidnon, ken Misamis Oriental.
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Agusan del Sur ket nabingbingay iti maysa a komponente a siudad ken dagiti 13 nga ili.
Siudad[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti ili[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (iti Ingles) naala idi Hunio 10, 2016


text:
Oktubre 8
Ti Oktubre 8 ti maika-281 nga aldaw ti tawen (maika-282 kadagiti bisiesto a tawen) iti kalendario a Gregoriano. Adda pay 84 nga al-aldaw ti nabati aginggana intono maungpot ti tawen.
Dagiti linaon
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
- 1942 – Nguyễn Minh Triết, taga-Bietnam a politiko
- 1985 – Bruno Mars, Filipino Amerikano a kumakanta-mannurat ti kanta ken produser ti musika
Pimmusay[urnosen | urnosen ti taudan]
- 1869 – Franklin Pierce, maika-14 a Presidente iti Estados Unidos (naipasngay 1804)
- 2012 – Marilou Diaz-Abaya, Filipina a direktor ti pelikula (naipasngay 1955)


text:
CAMP ELPIDIO QUIRINO, BANTAY, Ilocos Sur – Dua a polis ti Sigay Police Station ti naireport a natay idinto a nasugatan ti sabali pay a kaduada idi pinaltogan ida ti padada a polis bayat ti panangrabiida iti uneg ti estasionda idi Abril 10.
Iti report manipud iti Sigay police station, pinaltogan ni PO1 Rowell Paragas y Munar dagiti kakaduana a polis bayat ti pannangan dagitoy idi agarup 8:20 ti rabii ti Abril 10.
Naitaray da NUP Mark Jay Barrientos y Cerna, SPO2 Leborio Dangalen, ken SPO2 Gilbert Rabang iti Candon City Hospital ngem pimmusay da Barrientos ken Dangalen bayat ti pannakataming dagiti sugatda.
Naideklara nga awanen ti peligro iti biag ni Rabang.
Kas maibatay iti blotter, idi agarup 8:15 ti rabii ti nadakamat a petsa, napan inayaban ni Rabang ni Paragas a mangrabiidan.
Simmurot ti suspek ken ni Rabang a nakaiggem iti isyona a paltog ket idi makaasideg iti lamisaan, kellaat a pinaputokanna dagiti padana a polis a nakasugatan dagitoy malaksid ken ni PO1 Leo Aoay y Prado a nangisuyo iti bagina iti sirok ti lamisaan idi nagpaputok ni Paragas.
Mapapati nga agpaputok koma pay ti suspek ngem nag-jammed ti paltogna.
Ginundawayan dayta ni Rabang ket kinagubalna ni Paragas agingga a naagawna ti paltog.
Nagtaray ni Paragas ngem kinamat dagiti padana a polis sada tinengngel ken impisok iti pagbaludan.
Malaksid iti paltog a nabati ti suspek, nakarekobre dagiti inbestigador manipud Crime Laboratory Group ti Ilocos Sur PPO nga indauluan ni PCI Leonardo Q. Arce iti sangapulo ket maysa a naiputok a cartridge cases manipud iti 9MM a pakairamanan ti 3 a buli, 2 a deformed slugs ken 3 a metallic jackets.
Iti pannakaisurat daytoy, saan pay nga ammo ti motibo ti pammaltog ngem naalaanen iti urine sample ken naipababaen iti paraffin test ni Paragas.#


text:
VIGAN CITY – Insardeng ti Government Service Insurance System (GSIS) ti panagipatulodna kadagiti tseke dagiti pensionado agsipud iti natakuatanda nga iregularidad iti panagiwaras iti claim checks.
Daytoy ti impalawag ni Manager Sotero Guerrero, Jr. bayat ti session ti sangguniang panlalawigan itay nabiit kas sungbatna iti naidanon ken ni Bokal Jose Bonuan a reklamo a mapapati a saan a panangbigbig ti GSIS iti authorization letter ti maysa a pensionado nga intedna iti daughter-in-lawna tapno maalana ti tsekena.
Kinuna ni Guerrero nga iti napalabas, ibusbusonda dagiti pension checks iti adres dagiti pensionado ngem idi Hunio 2006, adda pammilin ti opisinada nga impaulog ti senior vice president for operation a saandan a mapalubosan nga agibuson iti claim checks.
“Ti kangrunaan a rason, saan a supisiente ti computerization project ti GSIS a mangtakuat kadagiti iregularidad iti distribution dagiti claim checks,” kinuna ni Guerrero idinto nga innayonna a maysa a natakuatanda, uray natayen ti pensionado, adda pay la mangaw-awat iti pensionna.
Nupay kasta, kinuna ni Guerrero a nakatulong ti computerization iti GSIS a nangtakuat kadagiti iregularidad ket nakainutda iti minilion kalpasan nga insardengda ti panagbayadda kadagiti pensionado a natakuatan a natayen.
Inyunay-unay ni Guerrero nga agsipud ta saan pay a makaumdas ti computerization project, nangiwayat ti opisinada iti iskema tapno personal nga idanonda ti tseke kadagiti pensionado.
Idi Agosto ken Setiembre, mapan alaen dagiti agpenpension ti tsekeda iti satellite office ti GSIS iti Vigan ken Candon, segun iti manager.
“Ti problema ita, adu dagiti pensioner a naidalit ket saanda a makaumay iti satellite office… isu a kadagiti napalabas a bulan, nagpaaramidkami iti written request a personal a bisitaenmi ti pensionado ket mangituding daytoy iti tao wenno miembro ti pamilia nga umay mangala iti tsekena kadagiti sumarsaruno a bulan,” kinuna ni Guerrero.
Kinuna ni Guerrero nga iti ibibisitada iti balay ti pensionado, maretrato daytoy agraman iti tudinganna a mangibagi kenkuana a mangala iti pensionna.
Innayonna a makaanayen ti retrato ken uray awanen ti otorisasion, maalan ti appointed representative ti tseke ti pensionado.
Kinuna ni Guerrero a maala dagiti agnaed iti umuna a distrito ti pension checks iti Vigan City idinto nga iti Candon City ti pangalaan dagiti agnaed iti segundo distrito.
Nupay kasta, mabalin a kiddawen ti pensionado a maiyalis iti satellite office a kayatna a pangalaan iti tsekena, segun ken ni Guerrero.


text:
VIGAN CITY – Nagbukoden ti gobierno probinsial a nangisayangkat iti Alay-Lakad, segun ken ni Provincial Board Member Jerry Singson.
Kinuna ni Singson nga iti kallabes, support group ti provincial government iti Vigan City ngem nagdesidir ni Vice Gov. Deogracias Victor Savellano nga agbukoden ti gobierno probinsial tapno ad-adu ti mapataud a pondo para kadagiti out of school youth.
Ited ti tunggal empleado ti provincial government ti 1% iti makabulan a sueldoda para iti ponda ti Alay Lakad a maipaay kadagiti out of school youth.#


text:
Ti Uruguay opisial a ti Republika Oriental ti Uruguay wenno ti Akin-daya a Republika ti Uruguay[6] wenno ti Daya a Republika ti Uruguay (Karayan)[7] (Espaniol: República Oriental del Uruguay, panangibalikas: [reˈpuBlika oɾjenˈtal del uɾuˈɣwaj]), ket pagilian idiay abagatan daya a rehion ti Abagatan nga Amerika. Daytoy ket ineddengan babaen ti Arhentina iti laud ken ti Brasil iti amianan ken daya, ken ti Taaw Atlantiko titi abagatn ken abagatan a daya. Ti Uruguay ket pagtaengan dagiti 3.3 a riwriw a tattao, a kadagitoy ket 1.8 a riwriw ti agtataeng iti metropolitano a lugar iti kapitoliona ken kadakkelan a siudad, ti Montevideo. Daytoy ket addaan iti kalawa iti agarup a 176,000 kuadrado kilometro (68,000 sq mi), ti Uruguay ket heograpiko nga isu ti maikadua a kabassitan a pagilian idiay Abagatan nga Amerika kalpasan ti Surinam.
Ti Uruguay ket nagtultuloy a saan unay a natagtagitao anginggana ti pannakaipatakder ti Colonia del Sacramento, ti maysa kadagiti kaduogan a Europeano a pagtaengan iti pagilian, babaen dagidi Portuges idi 1680. Ti Montevideo ket napundar id a kas maysa a militar a pagsammakedan babaen dagidi Kastila idi nasap a a maika-18 a siglo, ken nagipakpakita kadagiti naisalsalisal a panagtunton iti rehion. Ti Uruguay ket nagun-odna ti pannakawayawaya idi baetan ti 1811 ken 1828, kalpasan ti uppat nga aldaw a panagririri iti Espania, Portugal, Arhentina ken Brasil. Daytoy ket nagtultuloy a suheto ti ganganaet nga impluensia ken panagbibiang kadagiti panawen ti maika-19 a siglo, ken ti militar ket addaan iti agsublisubli a papel kadagiti lokal a politika aginggana idi maika-20 a siglo. Ti moderno nga Uruguay ket demokratiko a batay-linteg a republika, nga adaan iti presidente nga agserbi a kas daulo ti estado ken daulo ti gobierno. Daytoy ket kankanayon a mairanggo a kas maysa kadagiti kaaduan a napadur-as ken kabaknanagan a pagilian iti Latin nga Amerika.


text:
VIGAN CITY – Kiniddaw ni Bise Mayor Franz Ranches nga ikkaten dagiti kritiko ti reserbasionda mainaig iti performance monitoring board a mang-evaluate iti panagtrabaho dagiti barangay officials ken tanod ditoy siudad no maikarida met laeng a maikkan iti binulan nga insentibo.
“Ikkatentayo koma daydiay a mindset wenno kapanunotan,” kinuna ni Ranches idinto nga inyunay-unaynana nga “ipapantayo (koma) nga agtrabaho a talaga ti monitoring board para iti pagsayaatan dagiti opisial ti barangay maibasar kadagiti pagbatayan ken panagtrabahoda.”
Sagudayen ti nasao nga ordinansa a maikkan dagiti “deserving” barangay officials ken tanod iti monthly performance incentive nga agdagup iti P5,500.
Kas insentibo iti nasayaat a panagtrabahoda, maikkan iti binulan ti barangay captain iti P1,500, P3,000 ti pagbibingayan dagiti barangay kagawad, SK Chairman, tesorero ken sekretario ti barangay ken P1,000 para kadagiti barangay tanod.
Nupay kasta, nabuangay ti monitoring board a mangkita iti performance dagiti barangay officials no maikarida met laeng a maikkan iti nasao nga insentibo.
Simngay ti reserbasion iti nasao a monitoring board agsipud ta idauluan daytoy ti mayor, kas chairman, ti bise mayor, kas vice chairman, idinto a kamkameng ti pannakabagi ti Department of Interior and Local Government, coordinator ti city development office, representative ti graduate school ti University of Northern Philippines, ken dua a non-government organization a pakairamanan ti religious sector ti parish pastoral council ken Vigan City Press Corps.
Naidukit pay bayat ti programa a “Ti Konseho ti Vigan” a posible a maaramat laeng ti monitorng board a pangpastidiar kadagiti komonkontra a barangay officials, nangruna dagiti kameng ti oposision.
Inannugot ni Ranches nga adda rimmuar a kasta a “haka-haka” ngem kinunana a kayatda nga ipaneknek a nagbiddut dagiti kritiko mainaig iti monitoring board.
“In the first place, apay koma a mangaramid ti city government iti performance incentives no ipaidamna met laeng wenno alaenna (daydiay) a gundaway nga ipiten wenno pastidiaren ti maysa a barangay official?” kinuna ni Ranches.
Kinuna ni Ranches a panggep ti barangay incentives ti mang-encourage ken mang-challenge kadagiti barangay officials nga agtrabaho a nasayaat idinto nga impaganetgetna nga ikkan koma ti ordinansa iti gundaway a maimplementar.
“Awan ti pagdanagan, … pagbutngan dagiti barangay officials, basta la ketdi agtrabahoda,” kinuna ni Ranches.
Inkalintegan ni Ranches a kasapulan ti monitoring board agsipud ta “saan met (ngamin) nga ordinario wenno regular nga allowance a mandatory no di incentive a maibasar iti performance ti maysa a barangay official” “…ket agsipud ta city government ti paggapuan ti pundo, natural laeng nga adda monitoring board ket ti mayor ti mangidaulo agsipud ta daytoy ti chief executive.”
Kinuna ni Ranches nga inisiatibo ni Mayor Medina ti pannakaited ti insentibo kadagiti barangay officials ket “ikkatentayo koma ti presumption, ‘haka-haka’, kapanunotan a daytoy ket pangpolitika, a saan a maikkan dagidiay saan a kakadua iti politika.”
“Nasapa pay nga ibaga dayta ta iti agdama, awan pay ti nagipila iti kandidaturana,” kinuna ni Ranches.
Naaprobaran ti nasao nga ordinansa iti second reading ket pormal a mabutosan iti sumuno a session santo maidatag ken ni Mayor Medina para iti pannakapapirmana.”


text:
Plantilia:Maris
Ti plantilia ti {{maris}} ket mabalin a mausar a pangnayon ti span ti teksto iti ania man a naited a maris ti teksto, a kas ti maysa a kodigo ti hex ti RGB, #C9E72A, wenno ania man a maris ti web: nalabbasit, asul, berde, mokasin, wenno nangisit nga orkidia, kdpy. Ti sanguanan a mris ket naiyasentarent, ngem ti panangiyasentar manen ti maris ti likudan, kitaen ti: {{bg}}.
Panagusar[urnosen ti taudan]
{{maris|nagan ti maris weeno kodigoti hex ti maris|Teksto}}
Kas pagarigan:
{{maris|red|Kumusta, lubong!}} - mangited ti: Kumusta, lubong!
{{maris|#00F000|Kumusta, lubong!}} - mangited ti: Kumusta, lubong!
Mapataud a wikitext:
{{{2|}}}
Kitaen : dagiti maris ti web, para iti listaan dagiti maris. Ti saan a nasayaat ti pannakailetrana a nagan ti maris ket saanto a maireporta, ngem pagbalinenna ti teksto nga agtuloy a kas nangisit a teksto.
Dagiti panangikeddeng ti panagpataray[urnosen ti taudan]
Ti plantilia ket agusar laeng ti etiketa ti span :
{{{2}}} . Daytoy ket tumaray ti kapardas iti sumurok a 700 tunggal maysa a segundo, ken kapadpada ti annong ti at-atiddog a pannakaisurat ti etiketa ti span.
Datos ti plantilia[urnosen ti taudan]
TemplateData para iti Maris
Ti plantilia ti maris ket mabalin a mausar a mangnayon ti spanti teksto iti ania man a naited a maris ti teksto
Kitaen pay[urnosen ti taudan]
- Dagiti baw-ing − no adda, dagiti sabali a nagan daytoy a plantilia a mabalin a mausar
- {{Background color}}
- {{Resize}}
- {{LinkColor}}


text:
SAN ILDEFONSO, Ilocos Sur – Di pay ammo ti motibo iti pannakabato iti eksplosibo ti alad ti maysa a residente iti Barangay Busiing Cen-Sur, ditoy nga ili idi rabii ti Nobiembre 11.
Iti panagimbestiga dagiti polis, napabettak ti maysa nga explosibo ti alad ti balay a kukua ni Cleofe Racadio a nakadadaelan daytoy babaen ti di nabigbig a tao a nakalugan iti motorsiklo.
Mapapati a naglibas ti suspek a naglugan met laeng iti motorsiklo a nagturong iti laud a direksion.
Insubmite ti EOD team ti provincial police office nga indauluan ni Police Supt. Jonathan Calixto dagiti naalada a soil sample, nausar a rubber, shrub black powder ken paset ti nadadael nga alad iti provincial crime laboratory office iti Bulag, Bantay para iti pannakaamirisda.
Madama ti panagpalutpot dagiti inbestigador no asino ti nagpabettak iti eksplosibo.#


text:
BANTAY, Ilocos Sur – Nakaro ti dunor ti maysa a baro kalpasan a dinungpar ti kotse ti naglugananna a motorsiklo iti kalsada nasional a sakup ti maysa a barangay ditoy.
Nagsagrap iti nakaro a dunor ni Alvin Montero, 19, baro, residente ti Sta. Lucia, Narvacan, Ilocos Sur gapu iti panangdungpar ti kotse a minaneho ni Jerry Alves, 40, baro, residente ti Bulala, Vigan City, ti motorsiklo ti biktima iti national highway ti Barangay Naguiddayan.
Segun iti inbestigasion dagiti polis agpadaya a direksion ti kotse idinto nga agpalaud ti motorsiklo ngem kimmaut ti motorsiklo iti linia ti kotse idi linabsanna ti maysa a traysikel a puon ti nakadungparanna.#


text:
Bogo, Cebu
Ti Siudad ti Bogo ket maysa a komponente a siudad iti probinsia ti Cebu iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Siudad ti Bogo ket nabingbingay a politikal iti 29 a barbaranggay.[2]
- Cogon (Poblacion)
- Anonang Norte
- Anonang Sur
- Banban
- Binabag
- Bungtod (Poblacion)
- Carbon (Poblacion)
- Cayang
- Dakit
- Don Pedro Rodriguez
- Gairan
- Guadalupe
- La Paz
- La Purisima Concepcion (Poblacion)
- Libertad
- Lourdes (Poblacion)
- Malingin
- Marangog
- Nailon
- Odlot
- Pandan (Pandan Heights)
- Polambato
- Sambag (Poblacion)
- San Vicente (Poblacion)
- Santo Niño
- Santo Rosario (Poblacion)
- Siocon
- Taytayan
- Sudlonon
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). Hulio 1, 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Cebu". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 26 Abril 2018.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (iti Ingles) naala idi Hunio 10, 2016
- ^ "Probinsia ti Cebu". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 7 Oktubre 2014.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Napatpateg nga Awag
KALPASAN daydi a napasamak iti paset ti panagbiag ni Inday, narasayen dagiti kanito nga adda bassit gilap ni ragsak iti rupana. Ngem uray pay kadagitoy, natamnay laeng a ragsak ti maanninawan. Narsaak dagidi nga aldaw a kas man natungday a sabong ket nagbalinda laengen a paset dagiti laglagipna. Naggibus dagidi nga aldaw ni ragsak a kas man iti panagpatingga ti nasam-it a kanta. Ket sumubli laengen iti lagip ni Inday dagiti naliday nga awengda. Natinggaw ti ikkis ni napait a lagip nga umawag kadakuada… Malem idi… Maimatanganen a lumidlidem ti langa ti lubong ngem adda pay la bassit a lawagna babaen ti nakudrep a maris ti kasla malmaldayan ken agpakpakadan nga init iti nagtangepan ti langit ken taaw iti laud. Maimatangan met a kasla makipagladingit dagiti sabsabong iti isisina ti raniag ti init ta makita dagitoy nga isursurotda ti sampagada iti maitabonen a bola ti apuy.
Kalpasan ti panangibukbok ni Inday iti kanen ni Uriran iti kulluongna iti sirok ti nasalumpayak a kaimito iti arubayan ti bassit a kalapaw, insimpanan ti panagtugawna iti dakkel a ramut ti kayo; sa inawidna ni Roly, ti naumbi ken kakaisuna a bungada ken Rico, nga agtawen iti nasurok a tallo, ket impatugawna iti nainaan a saklotna. Impapasda nga agina ti nangmingming iti panagarub-ob ti narawet a baboy iti linugaw a mais ken ngalog a nalaokan iti tuyo.
Nalawag unay a ni Uriran ti nakaibakalan dagiti mata ni Inday. Kas pay sumalsalpot iti bagi ti baboy ti tadem ti panagmulagatna. Di payen agkiray. Ngem iti likudan dayta a panangmulenglengna iti tarakenna, adda nainaig. Ket ammonan… nga uray kaano man dinanto malipatan. Kayariganna ti naapges a sugat nga uray pay maunawanton, agtalinaedto laeng a piglat.
“Ay, wen, Diosko!” insennaay ni Inday iti nakemna ket bulonna nga inarakup ti naganus a bagi ti anakna. Insaadna ti nalibnos ken narungpi a bibigna kadagiti nalamuyot a pingping ti ubing… a mawaw iti nabara nga agek ti ama ken ina. Nagarimayang pay ti lua kadagiti nabiag a mata ni Inday.
Nagar-arapaap ni Inday. Dimmalapus kenkuana ti nalailo a pul-oy ket dagiti binulong ti makaulila a panagbiagna, naukagda a kas kadagiti ulep a dalapusen ti narungsot nga allawig. Simmairda manen kenkuana a sipapait. Nangriingda a sigugulib… a kas kadagiti managdakdakes a mangtukay iti kangitingit ti rabii.
“Naluom manen dagiti bunga ‘toy a kaimito,” immapaay a lagip ken ni Inday idi natangadna ti nalukmeg a bunga ti kaimito. Sigagagar daytoy a pumuros koma. Ngem nasinga met laeng a dagus daytoy a panggepna. Maimatangan ti di mailadawan a liday iti rupa ni Inday iti daytoy a kanito.
Apay ngata? No ipapan a nasugatan ti riknana, gubuay ketdin ti saem ken nakana a ladingit ti pannakaimatangna kadagiti simmarsaruno a bunga? Idinto a kadagiti naikupin a panawen, isuda ti nangtagibi kenkuana kadagiti appupo ni ragsak? Ania ti mainaig kadagitoy a bunga?
Kabayatan daytoy a panagar-arapaap ni Inday, ti panangtangtangadna kadagiti bunga ti kaimito, kasla makitkitana ni Rico a mangpurpuros iti nalussayat a bunga ti kaimito. Kasla pay kitkitaenna ti nadungngo nga asawana nga agkarkarayam kadagiti nalap-it a sangsanga ti kayo. Aglalo idi buklenna a dara ti ay-ayatenna nga anak. “Daydiay a sanga ti nangpurosanna iti daydi naginawak a bunga,” ti nagkarayam pay iti mugingna.
Ngem idi simmallin daytoy a lagip, ad-adda manen ti apgesna kenkuana ket kas pay ngarud aglunos ti angesna. Naikuleng. Kas maysa a nadawel a bagyo ti nangdalapus kenkuana— nalagipna pay ngamin, ita ta adda a situtugaw ditoy sirok ti narukbos a kayo, a daytoy a bangir ti kayo ti nagtakderan ni Rico idi impakdaarna ti nakallalagip a panagpakadana idi pumanawen a mapan mangtungpa iti awag ti ili— a mangibayog iti wagayway ken mangipatli iti biagna babaen ti natarnaw nga ikkis ni Wayawaya! Kimpet idi ni Rico iti kababaan a sanga ti kayo sa inyampirna ti bagina iti nawasnay a bakrang daytoy. Ket kas pay isursurot ni Inday nga isangsanggir met ita ti bagina iti puon ti kayo babaen ti nalaus a panagar-arapaapna. Inturongna dagiti matana kaniak idi a siuubba iti maladaga, intuloy ni Inday ti nagararapaap. Maysa pay a nabagas nga isem— ta iti panangipatona idi, nagtibnok da isem ni ladingit a pumanaw iti denna ti patpatgen, ken isem a mangipamatmat
iti pudpudno a panangtarawidwid iti Wagayway ni Wayawaya— ti nagtamdag kadagiti bibig ni Rico kabayatan ti panangyebkasna iti “Agpakadaakon, patpatgek nga asawa, ken sika met naganus a bunga. Ikarkararagandak iti naimbag a gasat. Balonek ti nasged a tarigagayyo ken ti pay met narubrob a kalikagum ti ili nga agtalinaed koma kenkuana ni nasikkil a wayawaya!” Kas pay maliplipit idi ti panagangesna a nangisawang kadagitoy. “Agsubliakto….” Ket inagkan idi ni Rico ti mugingna, sa insublatna ti muging ni Roly. Kalpasanna, nagpukawen ni Rico kadagiti nagbabaetan ti di matiliw a maris ti naraniag nga agsapa…
Idiay Korea ti nakaibaonan ni Rico—isuda ti immuna unay a Filipino a naibaon idiay Korea idi kabetbettak ti nadara a gubat itoy nasao a daga.
Nasakit unay idi nakem ni Rico nga umadayo iti denna dagiti patpatgenna. Kasla mapirgis dagiti laslasagna ken kasla agsisina dagiti susuopna nga agitured a mapan iti ganggannaet a daga. Daga a saan nga ammo no kadagitinto naliday ken naatap a tantanapna madalanannanto ti narukop a rangtay ti biag ket di bumurong, a sadiay, agbalinto laengen a subual dagiti naranggas ken nagulib nga aldaw— a maysanto a nabuntuon a tapok, nga itinto rabawna, pagpaypayatanto dagiti narungsot nga ayup… Ngem… “Ania ti mamaay ti biag no awan ti talna? Ibilangmo a naragsakka, no iti nakabuka a tawa ti balaymo, matannawagam dagiti kakaarrubam a kinkinniten ti nagita a karasaen?” Dagitoy idi ti nalagda a makaawis ken ni Rico.
Ken ni Inday, ad-adda manen a di mailadawan ti pagel ken sakit ti nakemna iti ipapanaw ni Rico. Krus a nadagsen. Kalbario ti biagna a di masaba. Nupay kasta, naawatanna met laeng a napateg ti awag ti ili.
Idi addan ni Rico iti tay-ak ti pagbabakalan, nadamdamag ken nabasbasa met ni Inday kadagiti pagiwarnak ti napeggad a kasasaad dagiti buyot a sumaranget kadagiti naagum a kabusorda. Kas pay ngarud mabuybuyana idi dagiti nakaal-alingget a pagpeggadan kadagiti kangitingitan ti oras— ti pannakaibukbok ti dara kadagiti mawawan a tantanap ken turturod.
No dumteng ti sipnget ti rabii, adu a laglagip ti sumken ken ni Inday. Alimbasagen. Kasla maysa a pilid a di man laeng agtalna ti pampanunotna; ket agtalinaedto laeng a nalangto dagiti rabii kenkuana. Kasta met a dina sinardayan ti nangikarkararag iti pannakasilaw ti pampanunot dagiti naagum a buyot tapno agturay koma ni kappia ditoy lubong— nangnangruna ti nagalis koma a panagbiag ni asawana.
Naglabas man la ti aldaw a kasla naukrad ken naikupin a binulong ti pagbasaan. Saan pay a simmangpet ni Rico ken dagiti kinaduana. Awan pay naipatulod a mangsublat kadakuada. Ngem agdindinamagen iti sangalubongan ti kinaalibtak dagiti buyot a Filipino a naibaon idiay Korea.
“Nanang awan met langen ni tatang?” ti nagagar a saludsod ni Roly iti maysa a malem a panangpakpakanda ken ni Uriran. “Bayagnan… kunana idi a mabiit? Mailiwak…” innayon pay idi ti ubing.
“Ur-urayenta, anakko. Dandani itan…” inyandingay met ni Inday. Adda naatap nga isem a nagtamdag kadagiti bibigna; ngem iti unegna adda nasakit a rikna nga immukuok kenkuana. “Adunto… tinapay… ‘sangpetna?” inunton laeng idi ti ubing. “Wen, adunto.” Ngem nasinga daytoy a panagar-arapaap ni Inday ta kellaat a pinattog ni Uriran ti pamugbogan ket naibelleng ti linugaw. Awan ngaminen ti kanenna iti kulluongna.
Kalpasan ti panangakup ken panangikabil ni Inday iti naibelleng a linugaw iti kulluong ti baboy, insimpana manen ti panagtugawna iti ramut.
Saan met a nailaksid iti daytoy a panagar-arapaap ni Inday ti isasamay ti nakana a lagip maipanggep iti pannakaawatna iti telegrama a naggapu idi idiay Korea.
Daytoy ti linaon daydi a telegrama:
“MRS. INDELENCIA CALSADA: VINTAR, ILOCOS NORTE
Napaltogan Uldarico, adda hospital. Umimbag daras…. DOGVELLION (Comandante) Nagkullayaw ti uneg ni Inday idi naawatna ti telegrama. Napukawna ti dadduma a riknana. Kasla nasedsedan idi ti barukongna ket dina naigawid ti luana a nanakanak…
“Apay agsangitka, nanang?” ti nailem a saludsod idi ni Roly. “bagana met… umimbag daras…” Natimudna ngamin ti nanigtigerger a timek ni nanangna a nangbasa iti telegrama; ngem iti naganus a panunotna, dina naawatan ti palimed a nainaig iti dayta a damag.
Ket kadagiti aldaw a simmarsaruno, kalpasan ti pannakabasa ni Inday iti telegrama, nagbalindan a paset dagiti napait a laglagipna nga uray tarigagayanna ida a yaw-awan, kasla met ladawanda nga agparang iti sanguananna. Ket agtalinaedda laeng a benggang a mangpuor iti kararuana. Saanen a mabilbilang dagiti rabii a kaata ti turog ni Inday. Kasta met nga awanen ti pannangan a di lumamlamiis ti labay iti pingganna.
“Ayaunay ket ngaminen ti di agressat a kinatingig ti lubong— ti lubong— ti di mamingga a kinakillo dagiti tattao,” ti ikkis manipud iti kaunggan ti pusona a madudogen kadagiti narikut a kasasaadna. Agtibnoken ti ladingit iti pannakapukaw ti kapisi ti pusona ken ti pay met sumulbod a gurana kadagiti mangar-aron iti naaprang a riribuk. No mabalin pay koma, iti daytoy a kanito, tignayen ni Inday ti lubong ket pasublienna ti sigud a talna. “Napukaw san ti tao ti panagbutengna iti Dios,” nakunana pay iti nakemna.
“Ay, nanang, mabisinak…” kellaat nga insawang ni Roly a nabayag met a saan a nagtagtagari iti saklot ni inana. Sinipsiputanna met ti panangan ti narawet a baboy. Ket daytoy ti nangguped iti panagar-arapaap ni Inday.
“Napateg nga awag,” dina napuotan nga inyesngaw. Adu koma pay laeng dagiti sangalenna a laglagip ngem dagdagen unayen ti anakna.
Inwaras manen ni Inday ti panagkitana iti aglawlaw. Napaneknekanna a naisapawen ti abigay ni sipnget. Naulsanen ti lubong. Isu met a maibus ni Uriran ti linugaw a kanenna. Binagkaten ni Inday ti pamugbogan ket immulidan nga agina. Nalaus unay ti dagensen ti nakemna a simmangbay iti dayta a rabii.—O
Immuna a naipablaak iti Bannawag iti Nobiembre 17, 1952 a bilang.


text:
Kolum ni Jobert M. Pacnis
(Maudi a paset)
Naalana pay idi damo nga angawen dagitoy: “Attraytis daytan,” kinunana. “Pagilasinan ti panagbaket ken panaglakayyon.” Ngem kinapudnona, maikapat a kataengan iti dagupda a duapulo. Ken isu laeng ti tubuanen ti uban.
Napukaw ti panaglammin a nadlawna iti panagtomarna iti agas a para itoy. Ngem kaskasdi nga aglaladut latta. Kasla mayang-angin.
Nupay kasta, dina impalubos a naglangan. Napateg ti tunggal aldaw a sumrek iti pagadalan. Sa maysa, pampanunotenna ti maikissay iti sueldona no di sumrek— ta awan unay ti makuna a leave credits-na.
Karugrugi ti Intramurals idi mariknana a kasla saannan a kabaelan ti sumrek. Ngem gapu ta isu ti makaammo iti sound system ti pagadalan, pinilitna latta ti simrek. Iti nagmalem, nariknana a dumagsen a dumagsen ti rikriknaenna.
Ket iti maikadua nga aldaw ti Intrams-da, saannan a nabaelan. Inkontakna laengen a di sumrek.
Iti panagpatsek-apna, kinuna ti doktor a mabalin a pneumonia ti kimpet kenkuana. Naalana kano iti panagmaga dagiti ling-et iti bukotna.
Idi a nalagipna ti kanayon a panagling-etna no kasta nga ag-outdoor activities-da kadagiti ubbingna iti TLE. Nairuam ngaminen a kaduaenna dagitoy iti panagdalus ken panagmulada iti garden. Saanna a basta bilinen dagiti ubbing nga agtrabahoda. Saan a basta agbaon lattan ket agtalinaed iti linong. Makigiddan kadakuada. Agpagut iti ruot, agpasapas, agsibog, aggabion, agmula, agpasok ken agalad.
Nalagipna pay daydi aldaw a panagalada kadagiti pandan kadagiti pampantok tapno imulada naimbag la a sarip ti pagadalanda iti umas-asidegen a baybay. Nakipagal-ala iti pandan ta napusgan dagiti ubbingna iti TLE nga agala kadagiti maimula iti naituding a Pandan planting kalpasan ti umuna a periodic test.
Dita ti nangrugianna a naglammin. Ngem kas nasaon, saan a pinaidagel. Pinilitna latta ti simrek. Ket idi dimteng ti panagmumula, adda latta a nabatbati a nagmulmula ta kinitana a naimbag dagiti immulada dagiti amin nga ubbingda.
Kaaduan nga immula dagiti ubbing, PTB a makuna wenno Para Tungpal Bilin. Saan a naikali a naimbag; naikurobda lattan a parparawpaw iti daga/darat. Idi kitaenna ti Facebook-na iti karabianna, agsasarunon iti wall-na dagiti group picture dagiti adviser agraman dagiti ubbingda a likud ti immulada a pandan.
Napangilangil laengen.
Ket naipalagip pay kenkuana a no aggapu iti pagadalan, pagdiretsuanna pay ti bangkag iti lauden ti balayda a pinadalusanna. Minulaanna dagitoy iti nateng idi dimteng ti naatap a tudo. Gapu ta agkurangen ti danum dagiti immulana, kapilitan a sinibsibuganna dagitoy. Permi a madardarugsoy iti ling-et ta nupay malemen, nagbara latta ti sang-aw ti aglawlaw.
Ket dita a simken kenkuana, a narigat met gayam ti nasalukag la unay no maminsan. Iti ayatna nga agbalin a modelo kadagiti ubbingna, ken uray pay iti pagtaenganda—iti imatang dagiti annakna, nakaala ket ngarud iti sagubanitna. Sakit a nangpakapuy iti pakinakemna.
Ti makadakes, nagsasaruno dagiti aldaw a naglangan. Naimbag la ketdin ta addada aktibidad kadagita nga aldaw ket saan a regular ti klase. Inayon pay ti nagsasaruno a holiday ken ti pannakasuspinde ti klase gapu kadagiti bagyo a limmabas.
Ngem nupay saan a regular ti klase, maibilang latta a naglangan.
Iti pannakaidalitna, nagbalin a paratignayna dagiti naaw-awatna a pakomusta iti messenger. Kasta metten ti dungngo ti pamiliana.
No kasta nga agmaymaysa iti pagtaenganda, ta sumrek iti pagadalan dagiti annakda ket masapul a kaduaen ti asawana ti maysa kadagitoy, naikkan iti gundaway a nangparangen iti relasionna iti Namarsua. Ti Nasantuan a Surat ti nagbalin a kadkaduana.
Napatibker iti dayta nga inaramidna. Nagbalin a positibo ti panagkitana iti biag. Saan a pinaidagel kadagiti negatibo a pampanunot aglalo idi manon nga aldaw a kasla awan latta ti pagnaan dagiti ipapaunegna nga agas.
Aklonenna, kadagita a gundaway, naawanan iti namnama. Maalana idin ti aglagaw. Kasano payen ti pamiliana no saanen a makatrabaho?
Ngem pudno la unay a manangngaasi ti Dios. Nakarikna iti panaglag-an iti rikriknaenna. Napayaman iti kasta unay.
Wen, mabalin nga iti panagsublina manen iti imatang dagiti ubbingda, agbaliw ti estratehiana. Ngem kaskasdi a dinto agbaliw ti panangipategna kadagitoy.#


text:
Maysa met a panangallilaw kadagiti umili dagiti dadduma a networking. Nasken iti panagusisa, panangadal ti taray ti kompania a serkan iti networking sakbay a sumrek wenno agaplay dita. Amangan no maipada kadagiti nagsagaba a gapuanan dagiti manangallilaw a tattao; dagiti mangar-aramat ti networking para iti bukodda nga interest.
Ti networking ket maysa a marketing strategy a panangawis kadagiti agkameng iti kompania wenno grupo wenno ania la ditan a pangawag. Ngem iti agdadata a kinapudno ket maysa laeng daytoy a pyramiding scheme.
Ti pyramiding scheme ket kalpasan a nakabayad ti maysa a tao iti kompania simrekanna, agrekrut met daytoy kadagiti adu a tattao nga agbayad met iti kompania. Ket tunggal agbayad a marekrut adda ti pannakabagi ti immuna, nga isu iti awagan ti kompania a gain commissions wenno benepisio. No ad-adu iti marekrut, ad-adu met laeng iti commission wenno benepisio.
Adda pay dagiti kompania agibaga iti libre a panagbakasion iti nalatak a bakasionan iti pagilian no diman iti ballasiw taaw. Kadagiti amin a naallilaw, ti panagbakasion iti ballasiw taaw iti kaadduan. Wenno saan, kas iti mabasa a linaon ti advertisingda, tsansa a makapan iti head office iti ballasiw taaw, a kaaduanna ket iti USA.
Ti kastoy nga aktibidad ket maiparit iti linteg babaen iti Article 52 of the Consumer Act of the Philippines ken iti dadduma pay a probision Securities Regulations Code. Maiparit, ngamin naibasar daytoy iti saan nga umno a representasion a dagiti amin a partisipante ket makaawat iti dibidendo wenno maisubli ken umadu iti intapogda a kuarta.
Ngem iti kaanoman, daydiay laeng immuna wenno maikadua iti makaawat ngem dinan mapidua iti agawat lalo no awanen iti marekrutna.
Isu a nasken iti panagannad. Sapulen dagiti sungbat dagitoy a saludsod sakbay a mangitapog iti kuarta no adda iti agrekrut:
Agbayadka kadi iti registration fee? Mano ti bayadam? Ti lehitimo a networking ket saan nga agpabayad iti registration fee. Ket saan a mapasamak iti panagrekrut iti sabali tapno laeng adda iti sukat ti intapog a kuarta ken ti benepisio a maawat. Kaaduanna ngamin a pyramiding operators ket nasken ti panagbayad nga umuna iti nakanginngina a registration fee.
Ania dagiti eksakto a linaon dayta a registration fee? Registration fee laeng wenno adda pay ti kalaokna a package? Wenno dayta a registration fee ket adda ti gatangem a maminggasut iti nginana ngem ti actual a presio? Kaadduan kadagiti pyramiding operators ket agpabayadda kadagiti partisipante no adda ti laokna a product package. Awan dumana daytoy iti marketing strategy dagiti dadduma a marketing firm nga agan-anunsio iti trabahao. A nasken nga aglakoka nga umuna iti produkto iti maminpullo nga amang iti actual a presio ti ilako sakbay a makastrekka nga empleado. Isu nga inkapilitan a gatangem ti produkto no dimo mailako, ta nangina met ngarud isu a dimo malako, ngem iti kaanoman dika makastrek ta agpatinggaka laeng iti interbiu ket saanen a maulit pay a makastrekka iti kompania lalo no daytoy ket imbagada a tawagandakanto.
Adalen a nalaing dagiti balikas dagiti mangumkumbinsir. Kas koma iti napakaeksklusibo la unay a produkto. Daydiay ibagada nga awan iti merkado dayta a produkto ta isuda laeng iti exclusive distributor wenno isuda laeng iti addaan iti karbengan wenno inikkan ti producer nga agilako. No daytoy ti ibagada, namnamaemon a maysa a pyramiding daytoy. Ngamin, iti lohika, awan iti producer wenno agparpartuat a saanna a yasideg dagiti produktona iti mismo a consumer, ta ti customer ti producer ket ti consumer a mismo a saan ket a dagita aginkukuna nga exclusive distributor. Daytoy ti maysa kadagiti kalatakan a pyramiding scheme a mapaspasamak. Pasaray pay aramatenda ti produkto a nalatak la unay iti merkado a kas pang-engganio kadagiti agitapog iti kuartana. Aramatenda ti balikas a kas EXCLUSIVE DISTRIBUTOR.
Ti kadi kinaadu ti marekrut iti pagibasaran ti pannakaala ti bonuses, incentives ken dadduma pay a benepisio? No wen, peke daytoy a networking company. Ti lehitimo a networking company ket maibasar ti incentives, commissions ken dadduma pay a benefits babaen iti kinaadu iti malakom a produkto. Ket no iti panaglakom ket agaramatka kadagiti sabali a tattao babaen iti panangitedmo ti kagudua wenno ad-adu pay wenno basbassit iti ania la ditan kadagiti awatem nga incentives, commissions ken other benefits iti kompania ket maysa a legal. Ta base ditoy ket ti malako a produkto a saan ket a kinaadu iti narekrut a tao. Daytoy ti diperensiada: ti kinadu ti malako a produkto isu ti legal, ket ti kinaadu ti marekrut a tao isu ti illegal.
Ngem ti kasayaatan iti amin ket sakbay a mangitapog iti kuarta, nasken a beripikaen nga umuna ti istatus ti kompania a serkan. Mapan nga umuna iti Department of Trade and Industries no rehistrado met laeng daytoy a kompania wenno saan. Wenno iti Securities and Exchange Commision no daytoy ket ibagbaga ti kompania a multi-billion wenno multi million corporation. #


text:
Thursday, June 22, 2017
ADDA METTEN NAIRUGI A NARAEPAN ITI WET SEASON 2017
Cabugao, Ilocos Sur – Iti pannaki-amad ti Web In-Action iti Hunio 21, 2017, imbaga ni Municipal Rice Program Coordinator Nathaniel B. Galamgam, AT, nga adda 50 nga ektarian a naraepan kadagiti barangay a makauna nga agtalon iti panagrugi ti talon iti Wet Season 2017 (Hunio-Nobiembre).
Innayon ti Municipal Rice Program Coordinator a dakkel ti maitultulong kadagiti mannalon iti pagpadanumanda iti kaadda dagiti makinaria nga inted ti LGU-Cabugao kasta metten dagiti hose a pagsisinnublatanda nga usarenda tapno mapasay-akanda ti talonda uray iti masakupan ti adda irigasionna ken adda bubon wenno small farm reservoir-da.
Iti masakupan ti adda agtultuloy a pananumanna a kas iti irigasion, kuna ni Mr. Galamgam a manamnama a matalon iti umabot ti 1,600 Ektaria a mararaepan idinto ta nasurok a 600 Ektaria met iti Rainfed Area ken 40 Ektaria iti mainayon a namulaan ti pagay. Agdagup iti nasurok a dua a ribu nga ektaria ti tinawen a mataltalon iti Munisipalidad no la ket ta awan ti dumteng a tikag.
Kabayatanna, impakaammo ti Municipal Rice Program Coordinator ti Cabugao nga agtultuloy latta iti panagbisitada kadagiti barangay ken iti disso dagiti Techno-Demo ti Hybrid ken Certified Seeds agraman iti Seed Production Area tapno maiwanwanna dagiti mannalon (Cooperators) ken kakaduana a Destino a Teknisian ken aktual a maalana iti pakaseknan dagiti mannalon.
Dagitoy nga aksion ken inisiatiba ket maigapu iti agtultuloy a suporta ti LGU-Cabugao iti Agrikultura iti liderato ni Mayor Josh Edward S. Cobangbang tapno maragpat latta ti “Rice Sufficiency Status” para kadagiti umili ti Cabugao, Ilocos Sur. # (Web Situational Report)
Innayon ti Municipal Rice Program Coordinator a dakkel ti maitultulong kadagiti mannalon iti pagpadanumanda iti kaadda dagiti makinaria nga inted ti LGU-Cabugao kasta metten dagiti hose a pagsisinnublatanda nga usarenda tapno mapasay-akanda ti talonda uray iti masakupan ti adda irigasionna ken adda bubon wenno small farm reservoir-da.
Iti masakupan ti adda agtultuloy a pananumanna a kas iti irigasion, kuna ni Mr. Galamgam a manamnama a matalon iti umabot ti 1,600 Ektaria a mararaepan idinto ta nasurok a 600 Ektaria met iti Rainfed Area ken 40 Ektaria iti mainayon a namulaan ti pagay. Agdagup iti nasurok a dua a ribu nga ektaria ti tinawen a mataltalon iti Munisipalidad no la ket ta awan ti dumteng a tikag.
Kabayatanna, impakaammo ti Municipal Rice Program Coordinator ti Cabugao nga agtultuloy latta iti panagbisitada kadagiti barangay ken iti disso dagiti Techno-Demo ti Hybrid ken Certified Seeds agraman iti Seed Production Area tapno maiwanwanna dagiti mannalon (Cooperators) ken kakaduana a Destino a Teknisian ken aktual a maalana iti pakaseknan dagiti mannalon.
Dagitoy nga aksion ken inisiatiba ket maigapu iti agtultuloy a suporta ti LGU-Cabugao iti Agrikultura iti liderato ni Mayor Josh Edward S. Cobangbang tapno maragpat latta ti “Rice Sufficiency Status” para kadagiti umili ti Cabugao, Ilocos Sur. # (Web Situational Report)
Posted by Bayan ng Cabugao, Ilocos Sur at 10:16 AM
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
VIGAN CITY – Malaksid iti Binatbatan ken Longganisa Festival ken ti pannakarambak ti Holy Week, maibilang metten ti World Heritage Cities Solidarity Day Celebration a maysa kadagiti kangrunaan a pasken iti daytoy a siudad.
VIGAN CITY – Malaksid iti Binatbatan ken Longganisa Festival ken ti pannakarambak ti Holy Week, maibilang metten ti World Heritage Cities Solidarity Day Celebration a maysa kadagiti kangrunaan a pasken iti daytoy a siudad.
Reprep dagiti tattao, residente, sangsangaili ken turista ti nagdudupudop kadagiti kalsada ditoy a nagbuya iti Repazzo de Vigan a naangay iti malem ti Sept. 8, aldaw ti Heritage Cities Solidarity Celebration.
Tampok a naipabuya ditoy dagiti nadumaduma a panawen a naglasatan ti Vigan City manipud idi sakbay ti isasangpet dagiti Kastila, tiempo dagiti Kastila, Amerikano, panangsakup ti Hapon iti Vigan agingga iti panagbalinna a naprogreso a siudad.
Nakipartisipar iti parada dagiti opisial ken empleado ti siudad, dagiti opisial ken residente dagiti nadumaduma a barangay a nakaaruat kadagiti pagan-anay a maiyannatup iti panawen nga ibagianda.
Iti programa sakbay ti parada, iti sanguanan ti UNESCO marker iti Plaza Encarnacion, pinatalgedan dagiti opisial ken empleado ti siudad ti commitmentda a mangaywan ken mangsaluad iti siudad kas sanikua ti sangalubongan.
Dagiti dadduma pay nga aktibidad a pangrambak iti World Heritage Cities Solidarity Day:
Sept. 4-8 – Visita Museo ken Balbalay. Nairusat met ti salip iti babaen ti Fotograpias de Recuerdo a naangay iti Vigan Cultural and Trade Center;
Sept. 6-7 – Comidas de Ayer iti Florentino Street;
Sept. 8 – Repazzo de Vigan parade ken Cultural Show iti rabii;
Sept. 9 – Pistang Pinoy a naangay iti Plaza Burgos
Sept. 10 – 1st Heritage Showdance iti Plaza Burgos
Tampok pay a pabuya a daydaywen dagiti sangaili ken turista ti Binatbatan Festival bayat ti panangselebrar ti Vigan City ti piesta iti Enero, ken ti Longganisa Festival a maang-angay iti pannakarambak ti May Festivities.
Iti pay Vigan City ti paborito a destinasion dagiti turista, lokal ken ganggannaet, iti panangrambak ti Simbaan Katoliko Romano iti Nangina nga Aldaw a pakaiprusisionan dagiti antigo a rebulto dagiti santo ken ti Karro ni Hesus.


text:
SALCEDO, Ilocos Sur – Dua a balud ti nakalibas itay nabiit iti pagbaludan ti Philippine National Police iti daytoy nga ili.
Bayat ti pannakaisurat daytoy a damag, di pay natiliw dagiti polis da Roland Gadun, residente iti Caoayan, Bongabon, Mindoro ken ni Ricardo Aglibot Ligue, residente met iti Amguid, Candon City, Ilocos Sur.
Naammuan ti DZTP Radio Tirad Pass ken ti Tawid News Magasin iti polis a nakalibas dagiti balud babaen ti panangputedda iti babassit a rehas ti likud a tawa ti pagbaludan.
Insigida a nangisayangkat iti manhunt operation dagiti pannakabagi ti linteg ngem dida pay nasarakan dagiti balud.
Da Gadun ken Ligue dagiti suspek a mapapati a nangpapatay ken ni sigud a Sangguniang Bayan Member Amado Bilaoen iti daytoy met laeng nga ili idi Oktubre iti napalabas a tawen.


text:
DAGITI allagaden ti nasamay a dumngeg:
1. Dumngeg a naimbag ket imdengan a nalaing ti sasawen ti ispiker tapno maawatan ti kababagas ti mensahe. Ta importante iti dumngeg ti pannakaala ti impormasion, kabarbaro a kapanunotan, kabarbaro a wagas ken teknolohia iti maysa a trabaho wenno aramid ken dadduma pay.
2. Kabayatan ti panagdengngeg, pagtitiponen ti ibagbaga ti ispiker ken ti ammon maipapan iti sasawenna (no addan ammo wenno pamalpalatpatan). Iti panagtipon ti ammo ken ti ibagbaga ti ispiker, natural a mapagdadasig metten dagiti kasayaatan amin a piduten ken yaplikar para iti bukod a bagi wenno iti komunidad a pagnaedan no di man iti sapasap a sangkataw-an.
3. Ikonsentret ti dumngeg. Liklikan dagiti lapped ken makatubeng. Saan nga ikaskaso ti makariribuk a timek wenno uni iti aglawlaw (no adda, kas iti napigsa a daranudor, busina, radio, pukkaw ken dadduma pay a makatubeng iti idedengngeg).
4. Takuaten no ania ti kayat a sawen ti ispiker. Ta saan nga agsao amin nga ispiker babaen ti diretso a wagas. No dadduma, agaramat ti maysa nga ispiker iti pangngarig, parabola, anekdota, ehemplo iti pasamak (a sasawenna), wenno agsao daytoy iti metapora wenno sabsabali pay a pigura dagiti balikas. Kasapulan a yinterpret dagitoy ora mismo tapno maawatan ti sasawen ti ispiker. Sa kalpasanna, parnuayen met ti kabukbukodan a pakabuklan ti amin a kaipapanan ti nangngeg.
5. Nasken ti pannakairaman ti ispiker a kasla sika, wenno kas bilang sika met isuna. Empathize, kunada ti kastoy. Iti kasta, mabuyam wenno mariknam ti dua a lubong kabayatan dayta a gundaway. Dua a lubong – ti lubong ti dumdumngeg ken ti agsasao. Itoy a wagas, ad-adda a maawatan a nalaing ti mensahe.
6. Nalawa ti pannakalukat ti isip tapno nalaklaka a sumrek ti dengdenggen. Daydiay physically ken mentally a dumdumngeg, saan a physically present ngem mentally absent.
7. Ken dadduma pay.
Nupay kasta, adda met dagiti lapped iti idedengngeg a nasayaat nga agtaud a mismo iti ispiker. Malaksid ti katatao wenno background daytoy ken ti ammo ken relasionna iti sasawenna, adda dagiti maisawang ti agsasao a makaited iti lapped iti a nasayaat a panagdengngeg ti dumdumngeg. Kasta met iti biang ni dumdumngeg, adda dagiti parnuayenna a lapped iti nasamay a komunikasion iti nagbaetanda iti agsasao. Dayta dagiti sumaruno nga intay dakamaten.
Maipapan iti panagsao ti sumaruno a topikotayo ket daytoyen ti pagsabatan dagiti dua a topiko.
Mangdakamattayo iti sumagmamano a lapped iti idedengngeg a nasayaat nga agtaud a mismo iti ispiker. Mabalin a kunaentayo a karaman dagitoy ti natural a panagsao ti ispiker, ti nakaugalianna a panagsao, saan a nakasagana iti panagsaona, wenno saanna nga ammo ti epektibo a panagsao iti tallaong. Kasta met ti dumdumngeg, adda parnuayenna a lapped iti idedengngegna a nasayaat.
Tapno nasamay ti komunikasion, nasken ti panangliklik kadagitoy sumaganad a maiyaplikar iti agsasao ken iti dumdumngeg.
1. Agmandar/agbaon
2. Mamallaag/mamutbuteng
3. Panagkulding iti rikna
4. Mangidiktar ken mangipapilit
5. Mammagbaga
6. Managpabasol
7. Manigurista
8. Baliktad a panagipapan
9. Serie dagiti saludsod
10. Nalabes nga angaw/di maiparbeng
11. Agalla-alla
12. Capital “I”
13. Bangkero
14. Managlais
15. Mr. (Always) Right
16. Ken dadduma pay
1. Agmandar. Agbaon. Agibaon. Iti biang ti asinoman kadakuada a dua, ti ispiker wenno dumdumngeg, saan a nasamay daytoy. Ta adda latta panagkedked. Wenno saan, saan a nakasagana ti pakaituronganna. No agtuloy ti tungtongan, saanen a nasayaat a tungtongan ta tumauden ti panagpinnapilit no matungpal wenno saan dayta a mandar. No saan a siaannugot ti rikna ti mabaon, awan met laeng ti serserbina iti pakaibaonanna.
Kas pagarigan koma, dagitoy a balikas: ”Nasken nga aramidenyo!”, “Aramidenyon!” wenno “Dikayon nga agkedked!”
Saan nga epektibo dagiti kakastoy a balikas iti komunikasion. No kunam,“Aramidenmon a!”, amangan no sungbatanna met iti: “Sikan a! Sika ti nakapanunot!” Wenno saan, “Apay nga agbaonka pay nay!” Wenno “Awan bibiangko dita nga ibagbagam!”
Nasken ti nasamay a pannakikomunikasion. Imbes nga agibaon, nasamsamay no kastoy ti panangibaga: “Ania ngata ti kasamayan/kaimbagan nga aramidem itan?” Wenno panangiraman ti bagi: “Ania ngata ti kasayaatan nga aramidenta itan?”
Itoy a kaso, nupay saan a napukaw a naminpinsan ti mandar, naisawang iti epektibo ken makaay-ayo a wagas tapno maiyimplimentar ken maited ti naan-anay nga aksion wenno reaksion.
(Adda nayonna)


text:
1676
Ti tawen idi 1676 ket bisiesto a tawen a mangrugi iti Mierkoles iti kalendario a Gregoriano ken ti bisiesto a tawen a mangrugi iti Sabado iti 10 nga al-aldaw a nabunbuntog a kalendario a Huliano.
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Enero–Hunio[urnosen | urnosen ti taudan]
- Marso 29 – ti Providence, Rhode Island ket rinaut ken dinadael babaen dagiti Indiano.
- Hunio 12 – Ti timpuyogan ti Indiano ket rinautda ti Hadley, Massachusetts, ngem pinasanod met dagiti tropa ti Connecticut.
- Hunio 19 – ti Massachusetts ket nangited iti panangirangarang iti amnestia kadagiti ania man a sumuko nga Indiano.
Hulio–Disiembre[urnosen | urnosen ti taudan]
- Hulio 27 – Gangani kadagiti 200 a tattao ti tribu ti Nipmuc ti simmuko kadagiti Ingles a kolonista idiay Boston.
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
Pimmusay[urnosen | urnosen ti taudan]
- Hulio 22 – Papa Clemente X (naipasngay 1590)
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti 1676 iti Wikimedia Commons


text:
PANAWENEN ti pannakaamendar dagiti linteg iti Pilipinas a Money Laundering Act ken Bank Secrecy Law tapno malapdan dagiti moderno a wagas ti panagtakaw wenno pannakamaneobra dagiti deposito, ken pannakaidalus dagiti kuarta a naala babaen iti illegal a wagas. Iti panagmodernon ti panawen ken panagdur-as ti teknolohia, masapul a dagiti linteg ket mayanatup iti agdama a panawen. Umad-adun dagiti mapaspasamak a cyber theft pakaibilangan dagiti electronics financial transactions.
Naipakadawyanen nga iti panagtakawan kadagiti banko ket maisaysayangkat babaen ti panagholdap wenno puersado a wagas dagiti kriminal. Ngem iti pannakausaren ti computer iti moderno a banking system, nakapanunot dagiti nasirib a kriminal iti baro a wagas ti panagtakawda kadagiti banko babaen ti panangserrekda (hacking) kadagiti computer systems dagiti banko ken dadduma pay a financial institutions. Nakapanunotda pay kadagiti wagas a panangiyakar ken panangiruarda kadagiti matakawda a kuarta tapno malisianda ti linteg.
Nakaro a pannakaibabain ti Pilipinas iti imatang ti sangalubongan ti pannakaaramat ti sanga ti Rizal Commercial Banking Corporation sadiay Jupiter Street, Makati City iti pannakaidalus wenno pannakalaba (money laundering) ti US$ 81 million a natakaw babaen kadagiti computer hackers idi pay Pebrero 5, 2016. Daytoy a sanga ti banko ti nakaiyakaran ken nakairuaran ti $81 million a deposito ti Bank of Bangladesh (Central Bank) sadiay United States Federal Reserve Bank idiay New York, USA.
Maibasar iti pakauna nga imbestigasion ti Anti-Money Laundering Council ken Senate Blue Ribbon Commitee, naiyakar ti $81 million iti RCBC babaen ti panangiproseso a mismo ti branch manager a ni Maia Santos Dequito. Nabingbingay ti kantidad kadagiti uppat nga accounts a nalukatan ken naipanaganda kadagiti mapapati a parbo a nagan a Jessie Christopher Lagrosas ($30 million), Alfred Vergara ($19.999 million), Enrico Vasquez ($25 million) ken Michael Cruz ($5 million), sada naiyakar iti account ni William Go ti DBA Centurytex Trading, ken dadduma pay a kompania ti kasino. Nagpatulong ti Bank of Bangladesh iti Bangko Sentral ng Pilipinas tapno makamat ti napukaw a pondo.
Nangipilan ti AMLC iti kaso a money laundering kontra ken ni Dequito ken dagiti nainagan kadagiti uppat a bank accounts mainaig iti pannakairuar ti natakaw a kuarta. Nangiyetnag metten ti Court of Appeals iti freeze order kadagiti dadduma pay nga accounts a mapapati a paset ti natakaw nga $81 million.
Kadagiti pakauna nga imbestigasion ti Senate Blue Ribbon Commitee, maladladdit iti kaso ni Dequito iti pannakayakar ken pannakaiparuar iti RCBC ti natakaw a kuarta. Ngem patien dagiti senador a ti naballigi a money laundering ket saan nga isuna ti utek ken adda iti likudna dagiti nangato ken maimpluensia a tattao.
Rumrummuar kadagiti report a naballigi ti pannakaiyakar ken pannakairuar ti $81 million iti RCBC gapu kadagiti abut iti Bank Secrecy Law ken kinalukay ti Money Laundering Act. Panawen ngaruden a mapatibker dagitoy a linteg tapno nadaras a maduktalan dagiti mailemlemmeng a transaksion ken mairamanen a mausisa dagiti kompania ti sugal ken casino. Nasken daytoy tapno mapasardengen iti Pilipinas ti pannakapadalus dagiti narugit a kuarta a naala iti illegal a wagas, saan laeng iti pannaka-hack dagiti banking systems, ngem uray pay dagiti naggapu kadagiti negosio ti illegal a droga ken sugal, human trafficking ken kurapsion.
Ngem suportaran ngata dagiti nangato nga opisial ti gobierno ti pannakaamendar dagitoy dua a linteg no isuda a mismo ket adda met ilemlemmengda a deposito kadagiti banko a nagtaud iti kurapsion ken dadduma pay nga illegal a wagas? (Eden A. Alviar)


text:
CAOAYAN, Ilocos Sur – Kinuna ti municipal health officer ditoy a maik-ikkan iti agas amin a pasiente a mapan agpatulong iti opisinada.
Kinuna ni Municipal Health Officer Dr. Edna Rabena nga agpapada amin a pasiente a serbianda ken maik-ikkan amin a pasiente iti agas, saan laeng dagiti benepisario iti 4Ps, kas naireklamo iti maysa a lokal a radio station iti Vigan City.
Iti pananginterbio ni Rexon Peneyra ken ni Rabena, inlawlawag ti doktora a saan nga amin a pasiente ket agpapada ti sakitda isu a sabasabali met ti agas a maited kadakuada.
Kinuna pay ni Rabena a maikkan amin a pasiente basta adda agas a maitutop iti sakitda.
Innayon ni Rabena a no awan ti available nga agas iti health center para iti agkiddaw a pasiente , iballakadna a mapan dagitoy agpatulong ken ni Mayor Germy Singson-Goulart wenno iti DSWD.
Kinuna ti doktora nga adda capitation fund para kadagiti indigent a pasiente isu nga adda latta agas para kadagiti 4Ps ken indigent patients.#


text:
(Dung-aw ..a Tribute for Ana Ringor)
by Emily D Rudd,CC
(For Elsa Ringor Collado (with affection)
Apan kayo lattan, Nanang ko
Ket iti imbatiyo nga litrato napintas nga agpayso.
Napalalo iti led-daang toy puso mi
Saan nga agsardeng iti lua nga agtinnag.
Adu nga sarsarita nga mangngeg
Sika it silaw mi ditoy daga nga agkakabsat ken appo yo
Idi napigsakayo pay, awan ti aldaw nga naglabas
Nga malipatan yo ti mangipakita iti panagayat yo kaniami.
Wen ta padapada iti impakpakita yo nga anus
Kadakami nga agkakabsat ken daydi Tatang-
Kakaisuna nga ayat tay puso yo ,aya
Immuna met ngarud nga napan idiay Pagarian ni Apo tayo –
Ngem ammomi nga adda latta iti puso ken nakemyo ti naganna.
Nasayaat la ngarud ta datoy nga ibaballasiw yo
Aggapu ditoy daga ken agtuloy idiay Pagarian dagiti angheles –
Makitayonto dagiti immuna nga immalis ditoy daga –
Da Apong ken dagiti dadduma nga miembro iti pamilya.
Dagiti ar-arapaap toy pusok , nagbalin nga agpayso
Immayadoak nga adda namnama , dayta it biag nga insuro yo
“ Mangsapul kayo annakko iti mangayayat kadakayo,”
“Agtrabajo kayo tapno agbaliw iti biag yo, ken agiskwela kayo tapno
Addanto ipagtangsit yo no maka-adal kayo.” Kunayo.
Nanang ko, agyaman kami iti inted mo nga biag
Sika iti inspirasyon mi nanipud idi ubbing pay kami.
Sapay koma ta ni Apo San Cristobal ket kaduaan na ka -
Nga mangbirok kadagiti inayayat yo idi ubing pay kayo.
Saan mi nga malipatan tay sam-it ti isem mo –
Ken dagiti balikas nga kasla balitok nga nagbalin nga simbolo
Iti panunot , sakripisyo ken biag idi dumadakkel kami.
Aggapu toy pusomi kenni Ruben , kakabsat ken ub-ubbing...
Agyaman kami, agkararag kami para Kenka, Nanang Ko!