text:
November 30, 2015
Basi Revolt Mural
BASI REVOLT MURAL. Iti pormal a pannakaiparang iti publiko ti mural a nakaiparangan ti maysa a buya ti “Basi Revolt” – ti panagalsa dagiti Ilokano idi 1807 gapu iti pannakaipawil ti nawaya a panagaramidda iti bukodda a basi— a kuna ni Gob. Imee R. Marcos a nanginspirar tapno mabukel ti “maysa a naindaklan a nasion dagiti Ilokano.” Napauluan ti dakkel a ladawan iti “Mga Mandirigma ng Basi” a parnuay ni pintor Marc Cosico, maysa a resident teacher ti Philippine Highschool for the Arts iti Mt. Makiling, Laguna, pormal a naiparang daytoy iti publiko bayat ti panangrambak ni Gob. Marcos iti kasangayna idi Nobiembre 11 iti Piddig, Ilocos Norte— a nakairubuatan ti panagalsa. Inatendaran daytoy ni People’s Republic of China Consul Zhao Qiaoliang, estudiante, opisial ti gobierno, grupo dagiti mannalon, kdp. a sektor. Agpakanawan: People’s Republic of China Consul Zhao Qiaoliang; Batac City Mayor Jeffrey Nalupta; Vice-Governor Angelo Marcos Barba; Governor Imee Marcos; Piddig Mayor Eddie Guillen; ken Sarrat Mayor Edito Balintona. (Rinetrato ni Alaric A. Yanos)
(Naipablaak iti Bannawag, Disiembre 7, 2015 a bilang.)
Naregta Latta ti Komersio
NAREGTA latta ti komersio ti tatabakuen wenno muskada a para kada lilong ken lilang iti Public Market ti Bacarra, Ilocos Norte. Naapit dagitoy a napagango a bulong ti native (batek) a tabako iti bukod a mula dagiti mannalon iti Brgy. Sanguil. Makuna a tradisional ti panagmula kadagitoy a tabako, wenno kas iti nakairuamanda a nagawidda pay kadagiti aapongda, uray pay addan agsaksaknap a baro a sistema ti panagmula iti tabako babaen ti Tobacco Contract Growing System ti National Tobacco Administration ken dagiti pribado a kompania ti tabako. (Rinetrato ni Roberto R. Bonoan)
(Naipablaak iti Bannawag, Disiembre 7, 2015 a bilang.)
600-M nga ubbing, agpeggad gapu iti panagbaliw ti klima, kuna ti UNICEF
Mapan a 690 a milion manipud iti 2.3 a bilion nga ubbing iti sangalubongan nga agnanaed kadagiti lugar a dakkel ti posibilidadna a maapektaran iti panagbaliw ti klima ti manamnama nga agpeggad gapu iti ibabara ti lubong, kas kuna ti maysa a report ti UNICEF, ti ahensia ti United Nations a mangkitkita iti pagsayaatan dagiti ubbing.
Kuna ti UNICEF nga iti nasao a dagup dagiti ubbing, mapan a 530-milion nga ubbing ti agnanaed kadagiti lugar a nalaka a malayus, nangruna iti Asia, idinto a mapan a 160-milion nga ubbing ti agnanaed kadagiti lugar a posible nga agsagaba iti nakaro a tikag a kas iti Africa.
“Dagiti ubbing ti kakaruan a maapektaran gapu iti panagbaliw ti klima. Adu la ketdi kadakuada ti posible a matay ken agsagaba iti sakit gapu iti layus ken tikag,” kinuna ni Nicholas Rees, maysa a policy specialist iti UNICEF ken autor ti report ti UNICEF a napauluan iti “Unless We Act Now.”
Itoy a lawas, kadua da US President Barack Obama ken Xi Jinping ti China ti nasurok a 135 a lider dagiti pagilian para iti maysa nga internasional a komperensia nga agpanggep a mangileppas iti umuna a katulagan a mangleplep iti panagbaliw ti klima iti uneg ti 20 a tawen.
Kuna ti report ti UNICEF a gapu iti panagbaliw ti klima, posible a lalo nga agbalin a mammapatay dagiti sakit a kas iti malaria ken diarrhea. Ibunga met ti nakaro a pudot ti heatwave dagiti nakaro sakit iti kudil ken dehydration idinto nga agsagaba met ti sektor ti agrikultura. Gapu iti tikag, bumassit ti apit, ket ibungana met daytoy kinakurang ti taraon ti malnutrision ken undernutrition.
(Naipablaak iti Bannawag, Disiembre 7, 2015 a bilang.)
Kuna ti UNICEF nga iti nasao a dagup dagiti ubbing, mapan a 530-milion nga ubbing ti agnanaed kadagiti lugar a nalaka a malayus, nangruna iti Asia, idinto a mapan a 160-milion nga ubbing ti agnanaed kadagiti lugar a posible nga agsagaba iti nakaro a tikag a kas iti Africa.
“Dagiti ubbing ti kakaruan a maapektaran gapu iti panagbaliw ti klima. Adu la ketdi kadakuada ti posible a matay ken agsagaba iti sakit gapu iti layus ken tikag,” kinuna ni Nicholas Rees, maysa a policy specialist iti UNICEF ken autor ti report ti UNICEF a napauluan iti “Unless We Act Now.”
Itoy a lawas, kadua da US President Barack Obama ken Xi Jinping ti China ti nasurok a 135 a lider dagiti pagilian para iti maysa nga internasional a komperensia nga agpanggep a mangileppas iti umuna a katulagan a mangleplep iti panagbaliw ti klima iti uneg ti 20 a tawen.
Kuna ti report ti UNICEF a gapu iti panagbaliw ti klima, posible a lalo nga agbalin a mammapatay dagiti sakit a kas iti malaria ken diarrhea. Ibunga met ti nakaro a pudot ti heatwave dagiti nakaro sakit iti kudil ken dehydration idinto nga agsagaba met ti sektor ti agrikultura. Gapu iti tikag, bumassit ti apit, ket ibungana met daytoy kinakurang ti taraon ti malnutrision ken undernutrition.
(Naipablaak iti Bannawag, Disiembre 7, 2015 a bilang.)
November 27, 2015
DISIEMBRE 7, 2015
SARITA
4 Balay ti Langit
Don Pacis
18 La Golondrina
Dionisio S. Bulong
NOBELA
8 Operation: Drop Venus (43)
Norberto D. Bumanglag, Jr.
12 Siak ni Precious (41)
Juan Al. Asuncion
DANIW
6 Disiembre
Dumay Solinggay
47 Dandaniw a Para Ubbing
Jimmy R. Agustin/Jobert M. Pacnis
SALAYSAY
14 Saranay ti Kasapulan Dagiti Lumad
Neyo Mario E. Valdez
24 Ni Doming ti “Tuna King” ti Pasuquin
Leilanie G. Adriano
40 Tapno Mayadayo Dagiti Mula a Bawang iti Peste ken Sakit
Reynaldo E. Andres
KOMIKS
27 Kimar (3)
30 Gayang ni Lam-ang (113)
33 Miks & Tiks
KOLUM
9 Okeyka, Apong
10 Saludsodem ken ni Apo Hues
15 Dear Doc
21 Haytek
22 TIPS
26 Ading Kosinera
37 Kastoy, Kapid, Ditoy Hawaii
42 Padasem Daytoy, Kailian
PAGLINGLINGAYAN
44 Showbiz
48 Sinniriban
48 Sapukas
48 Sudoku
48 Agkatawa ti Mayat
DADDUMA PAY
2 Ti Makunami
3 Tao, Lugar, Pasamak
16 Idi Un-unana a Panawen
17 Siled ti Kararag
20 Ammom No Kasano ti Agpili iti Beterinario?
23 Tapno Makainut iti Igatang iti Taraon
35 Netizone
36 Ammuem Pay Dagitoy
39 Ti Gasatmo Ita a Lawas
46 Dagiti Pabula ni Aesop
November 18, 2015
"Unnok Boys"
“UNNOK BOYS.” Tunggal ngudo ti lawas nga awan klase ken kaugot ti karayan iti Caroan, Gonzaga, Cagayan, gunggundawayan dagitoy nga ubbing ti mapan agala iti unnok. Kutkotenda dagiti unnok iti darat iti lansad ti karayan sa ipisokda iti singgapong nga isut’ pangdalusan wenno panggisigisanda kadagiti maalada. Makaal-alada iti 3 agingga iti 5 a kilo nga ilakoda met iti P50 ti tunggal kilo. Ngarud, saanen a kasapulan pay a dumawatda iti alawansda a mapan agbasa ta umanayen a para iti makalawas ti mateggedanda nga agunnok iti dua aldaw. Agpapada nga agbasbasa dagitoy nga ubbing iti Caroan Elementary School, da (agpakanawan) Jimboy Paddayuman, Jayson Abinoja, Alfred Realica ken John Patrick Paddayuman. (Roselyn C. Campano)
(Naipablaak iti Bannawag, Nobiembre 30, 2015 a bilang.)
Naasukaran a mainum, mabalin a maikadakkel ti buisna
Panggep dagiti agpampanday-linteg nga ikadakkel ti buis dagiti amin a mailaklako a mainum nga adda asukarna, saan laeng a tapno makaukkon ti gobierno iti nayon a P34.5-bilion no di pay ket tapno liklikanen dagiti umili ti aggatang apaman a ngumina dagitoy.
Panggep ti awan-pay-numerona a gakat nga inaprobaran ti House Committee on Ways and Measures nga idauluan ni Rep. Miro Quimbo ti Marikina ti mangitandudo iti nasalsalun-at a panagbiag dagiti umili malaksid iti nayon a buis a maukkonna a para iti gobierno.
Daytoy a gakat ti mangsukat iti House Bill 3365 nga indatag ni Nueva Ecija Rep. Estrellita Suansing.
Iti napabaro a gakat, mapagbalin a P10 ti buis ti tunggal litro a sugar sweetened beverages (SSBs).
Mairaman kadagiti SSBs dagitoy: softdrinks, non-alcoholic, flavored carbonated wenno non-carbonated beverages, fruit drinks, sweetened wenno diluted fruit juice, sports drinks, sweetened tea ken coffee, ken amin a non-alcoholic beverages a ready-to-drink ken napolbos nga addan ramenna a natural wenno artipisial nga asukar.
“Ti asukar ti kangrunaan a pakaigapuan dagiti nadumaduma a nakakaro a sakit ken uray pay ipapatay. Idinto nga aggangganar dagiti korporasion iti binilbilion iti daytoy nga industria, minilmilion met a Filipino ti agsagsagaba iti epektona. Rumbeng laeng ngarud a mapagbalin a linteg daytoy a gakat,” kinuna met ni Quezon City Rep. Alfred Vargas, maysa kadagiti kameng ti Kamara a nangikari iti suportana iti nasao a gakat.
(Naipablaak iti Bannawag, Nobiembre 30, 2015 a bilang.)
Panggep ti awan-pay-numerona a gakat nga inaprobaran ti House Committee on Ways and Measures nga idauluan ni Rep. Miro Quimbo ti Marikina ti mangitandudo iti nasalsalun-at a panagbiag dagiti umili malaksid iti nayon a buis a maukkonna a para iti gobierno.
Daytoy a gakat ti mangsukat iti House Bill 3365 nga indatag ni Nueva Ecija Rep. Estrellita Suansing.
Iti napabaro a gakat, mapagbalin a P10 ti buis ti tunggal litro a sugar sweetened beverages (SSBs).
Mairaman kadagiti SSBs dagitoy: softdrinks, non-alcoholic, flavored carbonated wenno non-carbonated beverages, fruit drinks, sweetened wenno diluted fruit juice, sports drinks, sweetened tea ken coffee, ken amin a non-alcoholic beverages a ready-to-drink ken napolbos nga addan ramenna a natural wenno artipisial nga asukar.
“Ti asukar ti kangrunaan a pakaigapuan dagiti nadumaduma a nakakaro a sakit ken uray pay ipapatay. Idinto nga aggangganar dagiti korporasion iti binilbilion iti daytoy nga industria, minilmilion met a Filipino ti agsagsagaba iti epektona. Rumbeng laeng ngarud a mapagbalin a linteg daytoy a gakat,” kinuna met ni Quezon City Rep. Alfred Vargas, maysa kadagiti kameng ti Kamara a nangikari iti suportana iti nasao a gakat.
(Naipablaak iti Bannawag, Nobiembre 30, 2015 a bilang.)
Ballaag, naipaulog kontra di rehistrado a pagpakuttong a kape ken agas
Binallaagan ti Food and Drug Administration (FDA) ti publiko itay lawasna a dida koma gumatgatang iti saan a rehistrado a pagpakuttong a produkto a kape ken walo nga agas a mailaklako ita iti pagilian.
Innaganan ti FDA ti slimmimg coffee product a kas Bavarian Brew Slimming Coffee a partuat ti Diamond Laboratories iti Quezon City.
Kuna ti FDA iti ballaagna a mabalin a makadangran ti nadakamat a produkto iti asino man nga agaramat, ken direkta a panaglabsing iti Akta Republika Blng. 9711 wenno iti Food and Drug Administration Act of 2009 ti panaglako iti daytoy.
Kuna ti FDA a para iti Bavarian Brew Coffee ti registration number nga adda iti etiketa ti produkto a saan ket a para iti slimming coffee.
Imbilin ti FDA kadagiti field regulatory operations officers daytoy a “samsamenda ti nadakamat a produkto a makitada a mailaklako.”
Imballaag pay ti FDA a madusa amin nga establesimiento ken outlets nga aglaklako iti nasao a produkto.
Imballaag pay ti FDA iti publiko ti dida panagusar iti walo a saan a rehistrado nga agas a mabalin a makadangran kadagiti agus-usar.
Innaganan ti FDA dagiti agas a kas Liversinl capsule, Albendazole tablet, Huang Lian Su tablet, Clobetasol Propionate cream, Trochisci Piperazini Phospatis tablet, Zhang Yan Ming Pian tablet, Intasin capsule ken Superior Fu Fang Qian Chao pill.
Innayon ti FDA a dagiti konsiumer, masapul nga aggatangda laeng kadagiti agas manipud kadagiti establesimiento a lisensiado ti FDA.
(Naipablaak iti Bannawag, Nobiembre 30, 2015 a bilang.)
Innaganan ti FDA ti slimmimg coffee product a kas Bavarian Brew Slimming Coffee a partuat ti Diamond Laboratories iti Quezon City.
Kuna ti FDA iti ballaagna a mabalin a makadangran ti nadakamat a produkto iti asino man nga agaramat, ken direkta a panaglabsing iti Akta Republika Blng. 9711 wenno iti Food and Drug Administration Act of 2009 ti panaglako iti daytoy.
Kuna ti FDA a para iti Bavarian Brew Coffee ti registration number nga adda iti etiketa ti produkto a saan ket a para iti slimming coffee.
Imbilin ti FDA kadagiti field regulatory operations officers daytoy a “samsamenda ti nadakamat a produkto a makitada a mailaklako.”
Imballaag pay ti FDA a madusa amin nga establesimiento ken outlets nga aglaklako iti nasao a produkto.
Imballaag pay ti FDA iti publiko ti dida panagusar iti walo a saan a rehistrado nga agas a mabalin a makadangran kadagiti agus-usar.
Innaganan ti FDA dagiti agas a kas Liversinl capsule, Albendazole tablet, Huang Lian Su tablet, Clobetasol Propionate cream, Trochisci Piperazini Phospatis tablet, Zhang Yan Ming Pian tablet, Intasin capsule ken Superior Fu Fang Qian Chao pill.
Innayon ti FDA a dagiti konsiumer, masapul nga aggatangda laeng kadagiti agas manipud kadagiti establesimiento a lisensiado ti FDA.
(Naipablaak iti Bannawag, Nobiembre 30, 2015 a bilang.)
November 17, 2015
NOBIEMBRE 30, 2015
SARITA
4 Bakante a Lote
Isaganie S. Bermosa
NOBELA
8 Operation: Drop Venus (41)
Norberto D. Bumanglag, Jr.
12 Siak ni Precious (38)
Juan Al. Asuncion
DANIW
6 Tallopulo
Ronnie E. Aguinaldo
47 Dandaniw a Para Ubbing
Leonora R. Corpuz/ Charmaine Joy P. Sebastian
SALAYSAY
14 Ania Ngamin, Aya, ti Credit Card?
Virginia A. Duldulao, Ph.D.
20 Panguartaanda ti Sabutan iti Palanan
Villamor Visaya, Jr.
38 Ni Efren ti ‘Laya King’ ti Hilo
Leilanie G. Adriano
40 Nasamay nga Agas ti Manok ti Tubbog Dagitoy a Mula
Reynaldo E. Andres
KOMIKS
24 Kimar (2)
27 Gayang ni Lam-ang (113)
30 Miks & Tiks
KOLUM
9 Okeyka, Apong
10 Saludsodem ken ni Apo Hues
17 Dear Doc
22 TIPS
33 Kastoy, Kapid, Ditoy Hawaii
34 Ading Kosinera
42 Padasem Daytoy, Kailian
PAGLINGLINGAYAN
44 Showbiz
48 Sinniriban
48 Sapukas
48 Sudoku
48 Agkatawa ti Mayat
DADDUMA PAY
2 Ti Makunami
3 Tao, Lugar, Pasamak
16 Siled ti Kararag
18 Idi Un-unana a Panawen
19 Agbaengbaeng ti Tarakenmo a Pusa?
23 Netizone
32 Ammuem Pay Dagitoy
35 Kaano nga Inka Aggroseria?
37 Ti Gasatmo Ita a Lawas
46 Dagiti Pabula ni Aesop
November 16, 2015
MR. & MISS BENGUET 2015
MR. & MISS BENGUET 2015. Dagiti kandidato/kandidata manipud kadagiti 13 nga ili ti probinsia ti Benguet iti bukodda nga aruaten bayat ti pannakalukat ti Adivay Festival 2015, kaduada ni Gobernador Nestor Fongwan (nakaiggem iti selpon). Naala ti ladawan iti Benguet Capitol ground. (Zaldy Comanda)
(Naipablaak iti Bannawag, Nobiembre 23, 2015 a bilang.)
No saan nga umno ti proseso ti panagdur-as: 1-bilion a tattao, parigaten ti climate change inton 2030
No awan dagiti umno a pagannurotan tapno makontrol ti ikakaro ti panagbaliw ti klima a mabalin a mangigubuay iti nakaro a tikag, nakaro a layus wenno yaadalem ti taaw, posible nga umad-adu dagiti agrigat a tattao iti sangalubongan iti nasurok a 1 a bilion inton tawen 2030 wenno 15 a tawen pay manipud ita, kas kuna ti World Bank.
Iti maysa a report, kuna ti nasao a banko a narigat a magibusan ti kinakurapay—maysa kadagiti 17 a baro a panggep ti United Nations a napasingkedan iti daytoy Septiembre— no ti global warming ken dagiti epekto daytoy iti kinakurapay ket saan a nairaman kadagiti maiwaywayat nga addang iti panagdur-as.
Kuna ti report a maikkan koma iti naan-anay nga atension dagiti gannuat a mamagtalinaed iti sangalubongan a temperatura iti di nasursurok ngem 2 degrees Celsius kasta met a matarabay dagiti nakurapay iti ania man a negatibo a bales ti nasao a panagbaliw ti klima.
Kuna ni World Bank President Jim Yong Kim a dagiti nakurapay ti ad-adda a biktima ti climate change ket karit ngarud kadagiti maseknan a masalakniban dagiti ginasut a milion a tattao.
Kuna ti banko a ti pannakaigibus ti kinakurapay ken panangrisut iti climate change dagiti karit a sangsanguen ti agdama a henerasion.
(Naipablaak iti Bannawag, Nobiembre 23, 2015 a bilang.)
Iti maysa a report, kuna ti nasao a banko a narigat a magibusan ti kinakurapay—maysa kadagiti 17 a baro a panggep ti United Nations a napasingkedan iti daytoy Septiembre— no ti global warming ken dagiti epekto daytoy iti kinakurapay ket saan a nairaman kadagiti maiwaywayat nga addang iti panagdur-as.
Kuna ti report a maikkan koma iti naan-anay nga atension dagiti gannuat a mamagtalinaed iti sangalubongan a temperatura iti di nasursurok ngem 2 degrees Celsius kasta met a matarabay dagiti nakurapay iti ania man a negatibo a bales ti nasao a panagbaliw ti klima.
Kuna ni World Bank President Jim Yong Kim a dagiti nakurapay ti ad-adda a biktima ti climate change ket karit ngarud kadagiti maseknan a masalakniban dagiti ginasut a milion a tattao.
Kuna ti banko a ti pannakaigibus ti kinakurapay ken panangrisut iti climate change dagiti karit a sangsanguen ti agdama a henerasion.
(Naipablaak iti Bannawag, Nobiembre 23, 2015 a bilang.)
Editor Godin ti Bisaya Magazine, kangrunaan nga agsarita iti GMM
Naawis ni Edgar S. Godin, editor ti Bisaya Magazine (kabsat ti Bannawag), a kangrunaan nga agsarita iti maika-49 nga anibersario ti GUMIL Metro Manila, ti gunglo dagiti mannurat nga Ilokano iti Kamanilaan, inton Disiembre 13, 2015 iti Golfhill Terraces Clubhouse, Old Balara, Quezon City.
Babaen ti tema a “Padaya Para iti Literatura,” naawis met nga agibasa iti daniw da Liwayway Editor Perry C. Mangilaya, Bisaya Literary Editor Richel Dorotan, Vincent Cab. Berroy, Linda T. Lingbaoan-Bulong, Marcelino D. Santos ken dadduma pay a mannurat iti sabsabali a lengguahe.
Maangay pay iti nasao a petsa ti awarding ti Salip iti Sarita ken Daniw ti RFAAFIL (Reynald F. Antonio Awars for Ilokano Literature).
Malaksid kadagiti paripa ken sagut iti Paskua, mayalnag met dagiti libro a sinurat dagiti kameng ti GMM. Agsapatanto pay dagiti baro a kameng ti gunglo.
Tampok iti nasao a pasken ti pannakayalnag ti agmakatawen a selebrasion ti Maika-50 nga Anibersario ti GUMIL Metro Manila.
Manamnama a dumar-ay iti daytoy a pasken dagiti amin a nagbalin a paset iti GMM.
Para iti dadduma pay a detalye, ag-text iti 0921 602 1938. (Anna Liza M. Gaspar)
(Naipablaak iti Bannawag, Nobiembre 23, 2015 a bilang.)
Babaen ti tema a “Padaya Para iti Literatura,” naawis met nga agibasa iti daniw da Liwayway Editor Perry C. Mangilaya, Bisaya Literary Editor Richel Dorotan, Vincent Cab. Berroy, Linda T. Lingbaoan-Bulong, Marcelino D. Santos ken dadduma pay a mannurat iti sabsabali a lengguahe.
Maangay pay iti nasao a petsa ti awarding ti Salip iti Sarita ken Daniw ti RFAAFIL (Reynald F. Antonio Awars for Ilokano Literature).
Malaksid kadagiti paripa ken sagut iti Paskua, mayalnag met dagiti libro a sinurat dagiti kameng ti GMM. Agsapatanto pay dagiti baro a kameng ti gunglo.
Tampok iti nasao a pasken ti pannakayalnag ti agmakatawen a selebrasion ti Maika-50 nga Anibersario ti GUMIL Metro Manila.
Manamnama a dumar-ay iti daytoy a pasken dagiti amin a nagbalin a paset iti GMM.
Para iti dadduma pay a detalye, ag-text iti 0921 602 1938. (Anna Liza M. Gaspar)
(Naipablaak iti Bannawag, Nobiembre 23, 2015 a bilang.)
November 11, 2015
NOBIEMBRE 23, 2015
SARITA
4 Di Ipabus-oy iti Sabali
Felimon C. Bautista
NOBELA
8 Operation: Drop Venus (40)
Norberto D. Bumanglag, Jr.
12 Siak ni Precious (37)
Juan Al. Asuncion
DANIW
6 Sakbay ti Kamaudianan ti Oktubre
Junley L. Lazaga
47 Dandaniw a Para Ubbing
Jimmy R. Agustin/Gynelle D. Follante
SALAYSAY
14 Apay Ngamin, Aya, nga Umutangka?
Virginia A. Duldulao, Ph.D.
20 Ti Gayyemko a Mannurat a Naibotelia ti Espirituna
Fernando B. Sanchez
40 Adda Laeng iti Asidegmo ti Agas a Sapsapulem
Reynaldo E. Andres
KOMIKS
24 Kimar (1)
27 Gayang ni Lam-ang (112)
30 Miks & Tiks
KOLUM
9 Okeyka, Apong
10 Saludsodem ken ni Apo Hues
17 Dear Doc
23 Haytek!
33 Kastoy, Kapid, Ditoy Hawaii
34 Ading Kosinera
35 TIPS
42 Padasem Daytoy, Kailian
PAGLINGLINGAYAN
44 Showbiz
48 Sinniriban
48 Sapukas
48 Sudoku
48 Agkatawa ti Mayat
DADDUMA PAY
2 Ti Makunami
3 Tao, Lugar, Pasamak
18 Siled ti Kararag
19 Nasayaat Kadi ti Tsokolate iti Aso?
21 Netizone
22 Idi Un-unana a Panawen
32 Ammuem Pay Dagitoy
36 Tapno Maliklikan Dagiti Aksidente iti Pagtaengan
37 Iti Pagadalan: Agpatanorka Kadagiti Bukodmo a Lider
38 Ti Gasatmo Ita a Lawas
39 Naandur Dagitoy a Barayti ti Pagay iti Climate Change
46 Dagiti Pabula ni Aesop
November 6, 2015
Kadangkadang!
KADANGKADANG! Kunada a mapukpukawen dagiti nariingan nga ay-ayam. Ngem mabibiag pay laeng dagitoy babaen dagiti paay-ayam ken pasalip kadagiti okasion a maisaysayangkat nangruna iti Pinili, Ilocos Norte. Mabalin a dagiti pay nataengan ti makisalip iti daytoy tapno maammuan dagiti ubbing a dagitoy ti nagkuna nga ay-ayam ket rumbeng laeng a masaluadan ken mapadur-as a kas paset ti kultura dagiti Ilokano. (Aileen R. Rambaud)
Internasional a parambak iti literatura ti NBDB, maangay iti Davao
Rambakan ti National Book Development Board (NBDB) ti Philippine International Literary Festival (PILF) a kas tampok ti Philippine Book Development Month a maramrambakan iti Nobiembre. Panggep ti nasao a festival nga itandudo ti panagipablaak babaen ti panagpapatang maipanggep kadagiti isyu a mainaig iti panagipablaak, iti panagsurat ken iti panagbasa.
Nainaw iti 2010, nagbalinen ti parambak a kangrunaan a mamagtitipon kadagiti autor, ilustrador, publisher, ken managayat iti literatura iti Filipinas ken iti ballasiw-taaw. Kadagiti napalabas a tawen, sinangaili ti Festival dagiti mabigbigbig iti tay-ak ti literatura ken eksperto iti publikasion a kas kada Chris Abani, FH Batacan, Robin Hemley, Christopher Cheng, Juliet Grames, Noelle de Jesus, David Parker, Vikas Swarup, Tim Tomlinson, da Bienvenido Lumbera ken Virgilio S. Almario nga agpada a National Artist for Literature, ken da Junot Diaz ken Edward P. Jones nga agpada a winner iti Pulitzer Prize.
Itoy a tawen, napauluan ti Festival iti “Laláng (likhâ): Writing in Place, Creating Your Place” ken maangay itoy Nobiembre 20-21, 2015 iti Davao City. Maitampok ditoy dagiti Filipino a mannurat nga aggapu pay iti ballasiw-taaw a kas kada Mia Alvar.
Karaman kadagiti aktibidad ti Festival dagiti sesion iti plenario ken panagsasarita maipapan iti “Writing in Place.” Maitampok met iti nasao a pasken ti rehional a literatura ken ti panagkakayammet dagiti nagduduma a literatura iti pagilian.
Mapagsasaritaan pay dagiti isyu iti kaadda wenno kaawan dagiti agbasbasa iti literatura, lengguahe ken panagipablaak. Adda pay maangay nga artistiko a pabuya, eksibit iti literatura ken book fair.
Iti biang ti Kurditan (Literatura) Ilokano, naawis da Ariel S. Tabag ti Bannawag ken Junley L. Lazaga ti UP Baguio nga agsarita maipapan iti literatura dagiti Ilokano.
(Naipablaak iti Bannawag, Nobiembre 16, 2015 a bilang.)
China, parikutnan ti maysa laeng nga anak
Impakaammo ti Communist Party, ti mayoridad a partido ti gobierno ti China, itay lawasna a panggep ti gobierno nga iwaksin ti “one-child policy” daytoy. Sakbay ketdi a maipatungpal daytoy, nasken ti panangaprobar ti parliamento iti daytoy, a manamnama a maaramid bayat ti tinawen a sesion daytoy a maangay inton Marso.
No matuloy, maipaluboston kadagiti naasawaan iti nasao a pagilian a maaddaan iti dua nga annak, a saan ketdi a maysa laeng, kas sagudayen ti paglinteganda.
Idi 1979, naipaulog ti maysa a paglintegan iti China a maysa laeng ti maipalubos nga anak ti maysa nga agassawa tapno maliklikan ti adu unay a populasion ti pagilian.
Iti umuna a 20 a tawen a pannakaipakat ti linteg, nakissayan ti populasion ti China iti 100 milion. Ngem iti adu a kaso, tapno maragpat ti kayat ti gobierno a kaadu ti populasion, napasamak dagiti naipapilit nga aborsion, esterilisasion, ken pannakapapatay dagiti maladaga. Nadusa met dagiti agassawa a saan a nagplano iti pamilia.
Iti agdama, makitan ti imbunga ti nasao a “one-child policy” babaen ti nabuntog nga idudur-as ti pagilian ken iti kaadun dagiti lallakay ken babbaket idinto a bimmassit dagiti makabael nga agtrabaho nga umili.
Gapu met laeng iti daytoy, naammuan a mabalin a mabaliwanen ti “one-child policy” ti nasao a pagilian ket maipaluboston a maaddaan ti maysa a naasawaan iti agingga iti dua nga annak.
(Naipablaak iti Bannawag, Nobiembre 16, 2015 a bilang.)
No matuloy, maipaluboston kadagiti naasawaan iti nasao a pagilian a maaddaan iti dua nga annak, a saan ketdi a maysa laeng, kas sagudayen ti paglinteganda.
Idi 1979, naipaulog ti maysa a paglintegan iti China a maysa laeng ti maipalubos nga anak ti maysa nga agassawa tapno maliklikan ti adu unay a populasion ti pagilian.
Iti umuna a 20 a tawen a pannakaipakat ti linteg, nakissayan ti populasion ti China iti 100 milion. Ngem iti adu a kaso, tapno maragpat ti kayat ti gobierno a kaadu ti populasion, napasamak dagiti naipapilit nga aborsion, esterilisasion, ken pannakapapatay dagiti maladaga. Nadusa met dagiti agassawa a saan a nagplano iti pamilia.
Iti agdama, makitan ti imbunga ti nasao a “one-child policy” babaen ti nabuntog nga idudur-as ti pagilian ken iti kaadun dagiti lallakay ken babbaket idinto a bimmassit dagiti makabael nga agtrabaho nga umili.
Gapu met laeng iti daytoy, naammuan a mabalin a mabaliwanen ti “one-child policy” ti nasao a pagilian ket maipaluboston a maaddaan ti maysa a naasawaan iti agingga iti dua nga annak.
(Naipablaak iti Bannawag, Nobiembre 16, 2015 a bilang.)
November 5, 2015
NOBIEMBRE 16, 2015
SARITA
4 Ararawan
Noli S. Dumlao
NOBELA
8 Operation: Drop Venus (39)
Norberto D. Bumanglag, Jr.
12 Siak ni Precious (36)
Juan Al. Asuncion
DANIW
6 Diakon Daniwan Dagiti Sabong
Francisco T. Ponce
7 Dandaniw a Para Ubbing
Leonora R. Melchor/Jimmy R. Agustin
SALAYSAY
14 Nakasaganatayo Kadin No Adda Napigsa a Ginggined?
Virginia A. Duldulao, Ph.D.
20 Adda Kadi Pay “Solid North”?
Neyo Mario E. Valdez
22 Ti Paraiso a Managan iti Batanes
Leilanie G. Adriano
40 Adu ti Pakaaramatan Dagiti Ruot ti Baybay
Reynaldo E. Andres
KOMIKS
25 Gayang ni Lam-ang (111)
28 Aritosan (162)
30 Miks & Tiks
KOLUM
9 Okeyka, Apong
10 Saludsodem ken ni Apo Hues
17Dear Doc
33 Kastoy, Kapid, Ditoy Hawaii
34 Ading Kosinera
38 TIPS
42 Padasem Daytoy, Kailian
PAGLINGLINGAYAN
44 Showbiz
48 Sinniriban
48 Sapukas
48 Sudoku
48 Agkatawa ti Mayat
DADDUMA PAY
2 Ti Makunami
3 Tao, Lugar, Pasamak
18 Siled ti Kararag
19 Husto Kadi Met Laeng ti Kaadu ti In-inumen ti Asom?
24 Netizone
32 Ammuem Pay Dagitoy
35 Apay a Napateg ti Panagaramid iti Iskediul?
36 Kasano a Mapasayaat ti Serbisio Dagiti Pagadalan?
37 Ti Gasatmo Ita a Lawas
46 Dagiti Pabula ni Aesop
Subscribe to: Posts (Atom)


c: text/html

text:
Papa Eleuterio
Ni Santo Papa Eleuterio (Griego: Eλeuθέpιoς) ket isu ti Obispo ti Roma manipud idi agarup a 174 aginggana idi 189 (dagiti Batikano a siudad ti 171 wenno 177 aginggana idi 185 wenno 193). Isu ket naipasngay idi idiay Nicopolis idiay Epirus. Ti naganna ket kaibuksilan ti Griego para iti nawaya.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Daytoy nga artikulo ket mangiramraman kadagiti testo manipud ti publiko a pagturayan ti Katoliko nga Ensiklopedia.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig kenni Papa Eleuterio iti Wikimedia Commons

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Partikular dagiti mangisursuro ti Cabugao South Central School a nagselebrar babaen ti panangorganisar ti Pupils Student Government ti programa kas Tribute-da kadagiti Teachers.
Kalpasan nga ipakaammo ni Mrs. Sajonia ti panagrugi ti selebrasion, naipabuya dagiti intermission numbers dagiti nadumaduma a Grade Levels agraman ti Kindergarten a kas pangparagsakda iti nasao a programa.
Naisaganad ti Parlor Games dagiti ubbing ken mangisursuro a nangdagnay ti ray-aw ken ragsak dagiti nagbuya nga ubbing, nagannak, ken sangaili.
Naikanta babaen ti grupo dagiti ubbing ti bugas ti Tema ti selebrasion: “My Teacher, My Hero” kasta met a nai-aksion babaen ti Acrostic dagiti ubbing ti letra-por-letra a kaipapanan ti TEACHER. # (Web In-Action)


text:
Plantilia:Angkla
Ti {{Angkla}} a plantilia ket agikabil ti maysa wenno ad-adu pay a HTML nga angkla. Ti lokasion ket maisilpo no usaren ti
[[#link|...]] a panagsurat.
Kas pagarigan[urnosen ti taudan]
1.
{{angkla|foo}}
- ket maisilpo a kastoy
<[[#foo|...]]iti isu met laeng nga artikulo,
- wenno maisilpo a kastoy
<[[nagan ti artikulo#foo|...]]manipud kadagiti sabali nga artikulo ken manipud kadagiti baw-ing.
2. Ti angkla ket kasayaatan a mausar a panangisilpo iti uneg ti artikulo ngem ti panag-usar iti titulo ti paset. Kas pagarian,
==
{{angkla|foo}}Titulo ti paset ==
- Ditoy, ket agsilpo iti
<[[nagan ti artikulo#foo]]ket umisu latta uray no mapanaganan ti paset.
3. Daytoy ket mabalin ti agaramid iti sangapulo nga angkla iti maysa a panagtawag. Kas pagarigan,
{{angkla|foo|bar|baz}}
- agaramid ti tallo nga angkla a maisilpo iti
<[[#foo]],
<[[#bar]]ken
<[[#baz]].
- No inaganan ti sangapulo nga angkla addanto biddut nga agparang.
Datos ti plantilia[urnosen ti taudan]
TemplateData para iti Angkla
Ti plantilia ti {{angkla}} ket agikabil ti maysa wenno adadu nga angkla ti HTML iti maysa a panid. Dagitoy a lokasion ket mabalin a maisilpo babaen ti panag-usar ti eskritu ti [[#lokasion|…]]. Dagiti parametro ditoy ket naikabil a pagnam-ayan; awan ti nasken nga usaren a nagan dagiti parametro.
Dagiti parametro ti plantilia
Kitaen pay[urnosen ti taudan]
- Dagiti baw-ing − no adda, dagiti sabali a nagan daytoy a plantilia a mabalin a mausar


text:
Wikipedia:Napili nga artikulo ita nga aldaw/Abril 1
Ni Jorge Francisco Isidoro Luis Borges (24 Agosto 1899 – 14 Hunio 1986), ammo pay a kas ni Jorge Luis Borges ket Arhentino a mannurat iti ababa a sarita, manalaysay, mannaniw ken agipatpatarus a naipasngay idiay Buenos Aires. Dagiti obrana ket sakupenna ti "karakter ti saan a kinapudno kadagiti amin a literatura". Dagiti naindayegan a liblibrona, Ficciones (1944) ken Ti Aleph (1949), ket ur-urnong dagiti ababa a sarita a naisilsilpo babaen dagiti sapasap a tema a kas dagiti tagtagainep, labirinto, dagiti biblioteka, sarsarming, ay-ayup, piksional a manmannurat, pilosopia, relihion ken Dios. Dagiti obrana ket nakaiparawad iti pilosopiko a literatura ken ti pay pantasia ken dagiti kita ti naengkanto a realismo. Ti kita ti obrana ket nagtigtay a sumuppiat ti realismo nga enkanto/naturalismo ti maikasangapulo ket siam a siglo. Iti kinapudno, ti kritiko a ni Angel Flores, ket isu ti immuna a nagusar iti termino, ket nangiyuna ti panangirugi ti daytoy a tignay iti Historia universal de la infamia (Ti Sangalubongan a Pakasaritaan ti Inpamia) (1935]) ni Borges . Adu dagiti eskolar a nagisingasing a ti nagkarkaro a panagbulsek ni Borges ket timmulong kaniana nga agpartutuat kadagiti nipabpabaro a simbolo ti literario babaen ti panagpanpanunot. Dagiti naladaw a pannakisinnao ti daniwna nga addaan kadagiti pigura ti kultura a kas ni Spinoza, Luís de Camões, ken ni Virgil.


text:
SUHETO ITI AKKUB | INTERESADO KADI TI DIOS KENKA?
Maawatannaka ti Dios
“O Jehova, sinukimatnak, ket ammonak.”—SALMO 139:1.
NO APAY NGA AGDUADUA TI DADDUMA: Adu a tao ti mangipapan a saanda a maikari, managbasol, ken narugitda iti imatang ti Dios. Nadepres ken nakonsiensia ni Kendra gapu ta dina maar-aramid dagiti kalikaguman ti Dios, isu a naikunana, “Insardengkon ti agkararag.”
NO ANIA TI ISURSURO TI SAO TI DIOS: Saan a dagiti pagkapuyam ti kitkitaen ni Jehova no di ket ti pudno a kinataom. Kuna ti Biblia: “Pagaammona unay ti pannakapormatayo, a laglagipenna a tapoktayo.” Kasta met, saannatayo a dusaen “maitutop kadagiti basoltayo,” no di ket siaasi a pakawanennatayo no agbabawitayo.—Salmo 103:10, 14.
Usigem ni Ari David iti Israel a nadakamat iti immuna nga artikulo. Inkararagna iti Dios: “Dagita matam nakitada uray pay ti maisiksikog a bagik; ket iti librom naisurat dagiti amin a pasetna . . . Sukisokennak, O Dios, ket ammuem ti pusok.” (Salmo 139:16, 23) Wen, kombinsido ni David nga uray no nakaaramid iti nadagsen a basol, nakita ni Jehova ti naimpusuan a panagbabawina.
Ad-adda a maawatannaka ni Jehova ngem iti asinoman a tao. Kuna ti Biblia: “Ti maysa laeng a tao kitaenna no ania ti agparang kadagiti mata; ngem no maipapan ken Jehova, kitaenna no ania ti puso.” (1 Samuel 16:7) Ammo ti Dios no ania ti kinataom—gapu kadagiti natawidmo a kababalin, ti pannakapadakkelmo, ti aglawlawmo, ken ti personalidadmo. Makita ken ipategna ti panangikagumaam nga agaramid iti umiso uray no agkamalika.
Ngem kasano nga usaren ti Dios ti nauneg a pannakaawatna iti pudno a kinataom tapno liwliwaennaka?


text:
June 14, 2015
Kalpasan ti Pagay, Adda Pay Balatong
KALPASAN TI PAGAY, ADDA PAY BALATONG. Nasiglat dagitoy a mannalon iti Luna, Isabela gapu ta kalpasan ti pannakagapas dagiti rinibu nga ektaria a pagtatalonan iti pagay, ikamatda met ti agwaris iti balatong ket kalpasan ti makabulan, maapitdan ti biit a balatong nga agbalor iti P65 ti tunggal kilo a bukelna. Makaap-apit dagiti mannalon iti 800-1,000 a kilo a bukel iti tunggal ektaria nga aggatad iti P52,000-P65,000. Malaksid a nabalor ken naimas a mapablad ti balatong no tiempo ti panagtutudo, nasamay pay dagiti bulong daytoy a green manure wenno ganagan. (Leilanie G. Adriano)
(Naipablaak iti Bannawag, Hunio 22, 2015 a bilang.)
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Kategoria:Dagiti relihioso a pammati, tradision, ken tignay
Dagiti subkategoria
Daytoy a kategoria ket addaan kadagiti sumaganad a 8 a subkategoria, manipud iti 8 a dagup.
G
- ► Gnostisismo (3 P)
B
- ► Budismo (2 K, 7 P)
D
- ► Dagiti Abrahamiko a relihion (4 K)
- ► Dagiti Indiano a relihion (3 K, 3 P)
- ► Dagiti monoteistiko a relihion (6 K, 5 P)
T
- ► Taoismo (1 P)
Pampanid iti kategoria "Dagiti relihioso a pammati, tradision, ken tignay"
Dagiti sumaganad a 2 a panid ket adda iti daytoy a kategoria, manipud iti 2 a dagup.


text:
Gales
Nagsasabtan: 52°18′N 3°36′W / 52.3°N 3.6°W
Ti Gales i/ˈweɪlz/ (Gales: Cymru, panangibalikas [ˈkəm.rɨ] ( denggen)) ket maysa a pagilian a paset iti Nagkaykaysa a Pagarian ken ti isla iti Nalatak a Britania,[1] a nabeddengan babaen ti Inglatera iti daya ken ti Taaw Atlantiko ken Baybay Irlandes iti laud. Adaan ti populasiona ti tallo a riwriw, ken ti kalawa a 20,779 km2 (8,023 sq mi). Ti Gales ket addaan ti sumurok a 1,200 km (750 mi) nga aplaya, a mairaman dagiti is-isla; ti kadakkelan, Anglesey, ken isu pay ti kadakkelan idiay Baybay irlandes. Ti Gales ket maysa a kabanbantayan, a dagiti kangatuan a murdongna iti amianan ken tengnga a luglugar, a kangrunaan idiay Snowdonia, a naglaon daytoy ti Snowdon, ti kangatuanna a pantokna.
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Naipangiletra pay a "Gymru", "Nghymru" wenno "Chymru" kadagiti sabsabali a naglaon, a ti pagsasao a Gales nga addaan ti panagrugi a panag-umel – kitaen ti Gales a morpolohia.
- ^ Ken ti .eu, a kas paset ti Kappon ti Europa. Ti ISO 3166-1 ket GB, ngem ti .gb ken saan a maus-usar.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti pagilian iti UK". statistics.gov.uk. Naala idi Oktubre 10, 2008.


text:
October 31, 2014
NOBIEMBRE 10, 2014
SARITA
6 Ti Babai iti Dagus
Juan Al. Asuncion
NOBELA
26 Dagiti Kulalanti ti Arapaap (7)
Juan S.P. Hidalgo, Jr.
30 Bantay a Bato (32)
Virginia A. Duldulao
DANIW
9 Ti Imbatim a Kalanglangko
Romel A. Pascua
27 Dama de Noche
Vincent Cab. Berroy
48 Dandaniw a Para Ubbing
Jobert M. Pacnis/ Efren A. Inocencio
SALAYSAY
10 Nasaysayaat ti Makikappia
Noli S. Dumlao
12 Ania, Nakurapay Kontra Nabaknang?
Neyo Mario E. Valdez
40 Nabunga a Karabasa ken Tabungaw, Kayatmo?
Reynaldo E. Andres
KOMIKS
17 Gayang ni Lam-ang (58)
20 Aritosan (107)
22 Miks & Tiks
KOLUM
14 Saludsodem ken ni Apo Hues
16 Dear Doc
32 Okeyka, Apong
34 TIPS
37 Kastoy, Kapid, Ditoy Hawaii
38 Kosina Ilokana
42 Padasem Daytoy, Kailian
46 Haytek!
PAGLINGLINGAYAN
44 Showbiz
47 Sinniriban
47 Sapukas
47 Sudoku
47 Agkatawa ti Mayat
DADDUMA PAY
2 Ti Makunami
4 Tao, Lugar, Pasamak
15 Anian a Nagrukbos ti Bannawag Diamond Jubilee Tree!
24 Idi Nagkasar da Kuton ken Elepante
28 Siled ti Kararag
29 Apay a Dilpatannaka ti Asom?
31 Txtm8
33 Pangisuruanton Da Apo Propesor?
35 Ti Gasatmo Ita a Lawas
36 Ammuem Pay Dagitoy
39 Kasano a Maileppas Dagiti Aramid iti Pagtaengan?
Dios ti Agngina, Bannawag!
Dios ti Agngina, Bannawag!
Ni MANUEL S. DIAZ
San Manuel, Pangasinan
WALOPULON ti edad ti Bannawag ket, ne, aganay met gayamen a 59 a tawen nga agsursuratak iti daytoy a magasin; nangrugi iti “Picnic” a rimmuar iti benneg dagiti agdadamo a mannurat idi 1955 idi addaak iti fourth year iti sekundaria iti Binalonan High School, Binalonan, Pangasinan.
Gapu iti Bannawag, sumurok-kumurangen a 500 dagiti sarita ken salaysayko a rimmuar iti daytoy a magasin.
Diak ilibak a produktonak ti Bannawag ket no labsen ti agsarita, eskolarnak daytoy, nangruna kadagidi panawen nga agop-opisina pay laeng daytoy iti Soler St., Santa Cruz, Manila. Managing Editor pay la daydi Manong Tante (Constante) Casabar idi. No labsen tiagsao, dimi pay nasursurat ti sarita wenno movie interview, mabalinmin a kolektaen ti bayadna a P25 wenno P30 nga ikideman ni ‘Tang David Campanano (maysa idi kadagiti kameng ti magasin a nagbalin nga editor kalpasanna) a yaramidan iti voucher nga isakadami iti accounting department tiLiwayway Publication, Inc. (nagbalin a Liwayway Publishing, Inc. kalpasanna).
Uray idi agad-adalkamin iti University of Santo Tomas a nangalaanmi iti Bachelor of Literature in Journalism (Litt.B), isamsamirami latta ti agidatag kadagiti sinuratmi. Kaaduanna nga agraranakami idi kada Gunding (Segundo Foronda), Narding Leonardo Q. Belen), Eddie (Edilberto H. Angco), Peter (La. Julian), Loring (Lorenzo G. Tabin) kdp.
Uray idi agtrabahoakon a kas working student iti UST a nangalaak iti units-ko iti Master of Arts in English, ken idi immakarak iti Ministry of Agrarian Reform iti Diliman, QC. isamsamirak latta ti pumasiar iti Bannawag, nangruna iti Sabado, nga igpilko ti maysa wenno dua a manuskrito.
Ibilangko met ti bagik nga “alumni” ti tinawen idi a pasalip iti sarita nga iti nabayag a panawen inesponsoran a mismo ti Bannawag. Gagangay a Paskua a rummuar ti resulta dagiti mangabak a sarita. Aggigiddan dagititallo a major prizes a maipablaak agraman ti komentario dagiti hurado a pakaibilangan idi da Joe Quirino, Benjamin M. Pascual, Marcelino Foronda, Angel Anden (pimmusayda aminen) ken dadduma pay a teddek tiLiteratura Ilokana.
Nagtultuloy ti pannakainanaig ti biagko iti Bannawag ket idi 2006-2007, impablaak ti magasin ti nobela daydi Carlos Bulosan (ti Binalonan, Pangasinan) a napauluan iti “America is in the heart” nga impatarusmi iti Ilokano babaen ti paulona nga “Adda iti Puso ti America.” Nailibro met daytoy babaen ti tulong ti National Commission for Culture and the Arts (NCCA). Mismo a ni sigud a Presidente Gloria Macapagal Arroyo tikangrunaan a sangaili iti pannakayalnagna iti Binalonan idi 2008.
Ag-Dios ti agnginaak ngarud iti Bannawag, ta patiek a saan koma a napasamak daytoy kangangayedan a pagteng iti biagko— ti panagbalinko a mannurat— no saan a nainaw, ken tinagtagiben dagiti adun a nagpaay nga editor ken kamengna.--O
(Naipablaak iti Bannawag, Nobiembre 10, 2014 a bilang.)
Ni MANUEL S. DIAZ
San Manuel, Pangasinan
WALOPULON ti edad ti Bannawag ket, ne, aganay met gayamen a 59 a tawen nga agsursuratak iti daytoy a magasin; nangrugi iti “Picnic” a rimmuar iti benneg dagiti agdadamo a mannurat idi 1955 idi addaak iti fourth year iti sekundaria iti Binalonan High School, Binalonan, Pangasinan.
Gapu iti Bannawag, sumurok-kumurangen a 500 dagiti sarita ken salaysayko a rimmuar iti daytoy a magasin.
Diak ilibak a produktonak ti Bannawag ket no labsen ti agsarita, eskolarnak daytoy, nangruna kadagidi panawen nga agop-opisina pay laeng daytoy iti Soler St., Santa Cruz, Manila. Managing Editor pay la daydi Manong Tante (Constante) Casabar idi. No labsen tiagsao, dimi pay nasursurat ti sarita wenno movie interview, mabalinmin a kolektaen ti bayadna a P25 wenno P30 nga ikideman ni ‘Tang David Campanano (maysa idi kadagiti kameng ti magasin a nagbalin nga editor kalpasanna) a yaramidan iti voucher nga isakadami iti accounting department tiLiwayway Publication, Inc. (nagbalin a Liwayway Publishing, Inc. kalpasanna).
Uray idi agad-adalkamin iti University of Santo Tomas a nangalaanmi iti Bachelor of Literature in Journalism (Litt.B), isamsamirami latta ti agidatag kadagiti sinuratmi. Kaaduanna nga agraranakami idi kada Gunding (Segundo Foronda), Narding Leonardo Q. Belen), Eddie (Edilberto H. Angco), Peter (La. Julian), Loring (Lorenzo G. Tabin) kdp.
Uray idi agtrabahoakon a kas working student iti UST a nangalaak iti units-ko iti Master of Arts in English, ken idi immakarak iti Ministry of Agrarian Reform iti Diliman, QC. isamsamirak latta ti pumasiar iti Bannawag, nangruna iti Sabado, nga igpilko ti maysa wenno dua a manuskrito.
Ibilangko met ti bagik nga “alumni” ti tinawen idi a pasalip iti sarita nga iti nabayag a panawen inesponsoran a mismo ti Bannawag. Gagangay a Paskua a rummuar ti resulta dagiti mangabak a sarita. Aggigiddan dagititallo a major prizes a maipablaak agraman ti komentario dagiti hurado a pakaibilangan idi da Joe Quirino, Benjamin M. Pascual, Marcelino Foronda, Angel Anden (pimmusayda aminen) ken dadduma pay a teddek tiLiteratura Ilokana.
Nagtultuloy ti pannakainanaig ti biagko iti Bannawag ket idi 2006-2007, impablaak ti magasin ti nobela daydi Carlos Bulosan (ti Binalonan, Pangasinan) a napauluan iti “America is in the heart” nga impatarusmi iti Ilokano babaen ti paulona nga “Adda iti Puso ti America.” Nailibro met daytoy babaen ti tulong ti National Commission for Culture and the Arts (NCCA). Mismo a ni sigud a Presidente Gloria Macapagal Arroyo tikangrunaan a sangaili iti pannakayalnagna iti Binalonan idi 2008.
Ag-Dios ti agnginaak ngarud iti Bannawag, ta patiek a saan koma a napasamak daytoy kangangayedan a pagteng iti biagko— ti panagbalinko a mannurat— no saan a nainaw, ken tinagtagiben dagiti adun a nagpaay nga editor ken kamengna.--O
(Naipablaak iti Bannawag, Nobiembre 10, 2014 a bilang.)
October 29, 2014
Kasla Tallo a Tawa
KASLA TALLO A TAWA. Maysa laeng daytoy kadagiti natural a buya iti baet dagiti natatayag ken naadi-adi nga agduduma iti sukogda a kasla sangarimmuok nga “stalagmite” a “rock formation” iti Marag Valley a sumang-at iti maysa a bantay iti sagpat ti karayan. Maysa ita daytoy kadagiti tourist spot iti Marag Valley, Luna, Apayao a daydaywen dagiti lokal ken gangganaet a turista. Kinapudnona, iti panangidaulo ni Provincial Tourism Officer Rebekah Tamaken-Mamba, pinarangen ti Departamento ti Turismo iti probinsia ti Apayao ti panangitandudona kadagiti tourist spot iti daytoy a deppaar. Malaksid iti rock formation, addada pay kueba, underground river, dissuor ken botanical garden a pagdakiwasan ken pagpallailangan itoy met laeng a lugar. Baba: Dagiti mannurat a kameng ti GUMIL Cagayan, gunglo dagiti mannurat nga Ilokano iti Cagayan, a nanguli iti rock formaton kalpasan ti panangisayangkatda iti maysa a seminar-workshop maipanggep iti lengguahe nga Ilokano iti nasao a lugar. (Rinetrato ken teksto da Johmar R. Alvarez ken Jobert M. Pacnis)
(Naipablaak iti Nobiembre 3, 2014 a bilang.)
Palawan, nabutosan manen a kangrunaan a pagpasiaran nga isla iti sangalubongan
Nabutosan manen ti nalatak a Puerto Princesa Subterranean River iti Palawan kas kangrunaan a pagpasiaran iti lubong.
Segun iti surbey nga inwayat ti Conde Nast Travel magazine, inatiw ti Palawan ti 147 a sabsabali pay nga isla iti intero a sangalubongan.
Inladawan ti magasin ti Underground River kas maysa kadagiti kaatiddogan nga underground river iti lubong, maipasiar dagiti turisa babaen ti magaudan a bangka iti karayan a pakaimatanganda kadagiti natural a rock formation.
Nairaman iti nabiit kas maysa kadagiti New Seven Natural Wonders of the World, nakagun-od ti Puerto Princesa Underground River iti grado a 88.750 iti maika-27 a Reader’s Choice Awards ti nasao a magasin.
(Naipablaak iti Bannawag, Nobiembre 3, 2014 a bilang.)
Segun iti surbey nga inwayat ti Conde Nast Travel magazine, inatiw ti Palawan ti 147 a sabsabali pay nga isla iti intero a sangalubongan.
Inladawan ti magasin ti Underground River kas maysa kadagiti kaatiddogan nga underground river iti lubong, maipasiar dagiti turisa babaen ti magaudan a bangka iti karayan a pakaimatanganda kadagiti natural a rock formation.
Nairaman iti nabiit kas maysa kadagiti New Seven Natural Wonders of the World, nakagun-od ti Puerto Princesa Underground River iti grado a 88.750 iti maika-27 a Reader’s Choice Awards ti nasao a magasin.
(Naipablaak iti Bannawag, Nobiembre 3, 2014 a bilang.)
October 23, 2014
Iti Maika-80 nga Anibersario ti Bannawag: Ta ti Bannawag, Isu Met Laeng ni Ilokano
Ni JIM P. DOMINGO
Iti napalabas a walopulo a tawen, nagtalinaed ti Bannawag a kas maysa a paratignay, maysa a burayok a nagsaksakduan ti adu nga Ilokano kadagiti adu a kapampanunotan…
NO ukradentayo dagiti panid ti Bannawag, kasla di umapay kadatayo a walopulo gayamen ti tawen daytoy “kangrunaan a magasin dagiti Ilokano.”
No madakamat ditoy dagiti Ilokano, saanna a kayat a sawen a dagiti laeng nayanak nga Ilokano ken agsasao iti Ilokano wenno Iloko. Mairaman pay ditoy dagiti Ibanag, Itawes, Gaddang, Kankanaey, Ibaloi, Itneg, Bontoc, Kalinga ken dagiti dadduma pay a puli iti Amianan a kabimbinninglay ti kultura dagiti Ilokano. Mairaman pay ditoy dagiti saan nga Ilokano nga agbasbasa ti Bannawag ken mangar-aramat iti pagsasao nga Ilokano iti pannakinaigda kadagiti dadduma a tattao iti aglawlawda.
Rambakantayo ita ti panagkasangay ti Bannawag babaen ti panangtaliaw ken panangamiristayo kadagiti napaspasamak iti napalabas, panangnanam iti panagbiag iti agdama ken panangnamnama iti naragragsak a masakbayan dagiti Ilokano.
Unibersidad ti Away
Iti biang ti Bannawag, iti uneg ti naglabas a walopulo a tawen, siniguradona ti panangparang-ay iti nasayaat a kababalin ken kabaelan dagiti mannurat, dagiti prioridad dagiti agbasbasa, kultura ken lengguahe.
Insaysayangkat dagitoy ti Bannawag tapno maitutopna ti akemna a kas ramit ti komunikasion ken panagrang-ay ta iti panaglabas dagiti adu a tawen, naglupos, simmaririt ken nagbalin a sopistikado dagiti agbasbasa iti Bannawag kangrunaan ti panangawatda kadagiti isyu a maipanggep iti gimong ken kultura.
Indandanon ti Bannawag kadagiti agnanaed kadagiti nasulinek nga away dagiti pakaseknan iti politika, iti gimong ken iti kultura, ken impapaanagna ti epekto dagiti panagkusit iti eleksion, korupsion wenno panagkunniber, pannakairurumen dagiti napanglaw ken awan gawayna, ken dadduma pay nga isyu ken di nasayaat nga aramid tapno maitandudo ti panagbalbaliw nga agturong iti naragragsak a panagbiag.
Sinuksukisok ti magasin dagiti pagduyosan wenno pakaawisan dagiti kadawyan nga umili, no ania ti kasapulan ken maitutop nga impormasion a maidanon kadakuada.
Ikalkalikagum ken pinaspasarut ti Bannawag ti kuriosidad dagiti umili kadagiti mapaspasamak iti aglawlawda ken tapno mapnek ti pannakawawda kadagiti napaypayso, saan nga inuulbod, ken adda pakainaiganna iti biagda nga impormasion.
Iti ngamin agdama, agliplipiasen dagiti impormasion a maidandanon kadagiti umili a ditayo pay ketdin ammo no agpayso wenno saan.
Iti napalabas a walopulo a tawen, nagtalinaed ti Bannawag a kas maysa a paratignay, maysa a burayok a nagsaksakduan ti adu nga Ilokano kadagiti adu a kapampanunotan, saan laeng kadagiti agnaed kadagiti away no di ket pay kadagiti dadakkel nga ili ken siudad ken ballasiw-taaw a pakairamanan ti Hawaii, California ken kadagiti dadduma a paset ti lubong a nakaipurpuruakan dagiti Ilokano.
Kadagiti Ilokano iti ballasiw-taaw, ibilbilangda ti Bannawag a manginanaig kadakuada iti napanawanda a lugar, tapno mailadawanda ti langa ti sigud a lugar a pinanawanda, ken pinalpalangto pay ti magasin dagiti maliplipatandan a tagipatgen ken kinangayed ti kultura ni Ilokano.
Ti Bannawag ti nangirakrakurak kadagiti mapaspasamak iti naggapgapuanda a namunganayan iti awagda iti magasin a maysa pay a paset ti Biblia dagiti Ilokano wenno kadagiti dadduma, maysa nga unibersidad dagiti tagaaway.
Kinapateg ti Kannawidan
Maysa kadagiti kangrunaan a nagapuanan ti Bannawag iti uneg ti walopulo a tawen ti panangitantandudona iti kultura Ilokana.
Mamati unay ti magasin a saan nga epektibo dagiti ipabpablaakna no maisiasi iti kultura.
Nagpapaay ngarud ti Bannawag a ramit tapno maamiris ti kultural a panagbiag dagiti Ilokano: dagiti aspekto ti tradision a kasapulan nga inaig iti moderno a panagbiag ken iti panangipamatmat kadagiti agbasbasa iti kinapateg dagiti tagipatgen, dagiti pammati ken kababalin a kasapulan iti inaldaw-aldaw a panagbiag.
Pinabileg ti magasin dagiti bambanag a mainaig iti naabel a kannawidan, literatura ken arte.
Agyamantayo iti Bannawag ta timmultulong daytoy tapno maipamatmat ken mapasingkedan ti kinapateg ti tradision ken mapabileg dagiti tagipatgen tapno maital-o dagitoy a kannawidan a pakairamanan ti kinamanagpaliiw iti aglawlaw, kinasaririt ken edukasion.
Saan kadi ngamin a ti kannawidan wenno nariingan a kultura ti mangmangted kadatayo iti naidumduma a kababalin?
Agsipud ta mamati unay ti Bannawag a maysa a naidumduma a galad wenno kababalin ti biag ti kultura a kas disenio ti panagbiag ti maysa a puli wenno maysa a komunidad, rumbeng laeng ngarud a parang-ayen daytoy.
Kadagiti panid ti magasin nga impagpaganetgetna a masapul a mamatitayo a ti nasayaat a galad ti mangitan-ok kadatayo, a ti kultura ti rumbeng a mamagkaykaysa kadatayo, saan laeng nga iti lugar a pagnanaedantayo no di ket iti sadino man a papanantayo.
Nadidigratayo ken nabibinegtayo ngaminen kadagiti pammati ken ganggannaet a tagipatgen.
Gapu iti moderno a teknolohia ken globalisasion, nagbalinen a materialistiko ken kasla kuarta lattan ti mangpatpataray iti agdama a kulturatayo nga inar-arapaap ti Bannawag nga aturen.
Iti panagkuna ti magasin, saanna a kayat a sawen a baybay-antayon ti modernisasion ket arakupentayo lattan dagiti kadaanan a wagas ti panagbiag no kasta man a maipalpalagip ti kinapateg ti kannawidan.
Ngem ketdi, masapul nga ipalagiptayo kadagiti bagbagitayo, a kas ar-arapaapen ti Bannawag a no ditay bigbigen ti napalabas, awanto a pulos ti kaipapanan ti agdama ken dinto masigurado ti pagturongan ti masakbayan.
Nasken unay nga itandudotayo dagiti nangangayed a tawid, dagiti makaay-ayo a sursuro a natawidtayo kadagiti appotayo, ta dakkel ti paset dagitoy iti puso ti kaaduan ken iti kararua ti tunggal maysa kadatayo.
Isu a no ukradentayo dagiti panid ti Bannawag, maipaspasagid latta ti kinapateg ti nasiken a panaglalangen ti kaamaan, panagkaykaysa, panangraem iti linteg, panagayat, talna, ken urnos, panaggaggaget, panangraem iti relihion wenno pammati ti tunggal maysa ken dadduma pay a nasasayaat a bambanag.
Napardas Dagiti Darikmat
Adu pay laeng ti kasla di mamati a walopulo met gayamen ti Bannawag.
Kadagiti nataengan, kaano laeng dagidi panawen nga ibasbasaan ida dagiti dadakkelda kadagiti linaon ti Bannawag.
Iti daytoy a pananglagip, mabalin nga idiligtayo ti bukodtayo a bagi iti Bannawag ket ditay koma baybay-an dagiti lumabas a darikmat nga awan pulos ti nasayaat a maaramidan.
Saan kadi nga agkurkurang a kanayon ti oras kadagiti kayattayo nga aramiden?
Ngem iti naun-uneg pay a kaipapapanan, ti oras a kankanayon a kalkalikagumantayo ti kankanayon a maab-abuso ken masaysayang.
Kayattayo man ken saan, saan a mapupuotan ti panagtayab ti oras - ken saanen a maisubli pay.
Ta uray ni Apo Dios a mismo, saannan a maisubli ti napalabas.
Ket laglagipentayo koma a kanayon a kas ipampamatmat dagiti panid ti Bannawag ken uray dagiti inaldaw-aldaw nga ar-aramidentayo a naragragsaktayo no ti napalabas ti pagsakduantayo iti adal a pakairamanan dagiti nagbiddutantayo. Saantayo koman nga uliten dagiti biddut ken parikut ti napalabas, a saantayon a maisubli pay; ngem adu dagiti leksion nga impapaayda a rumbeng laeng a pidutentayo tapno agbiagtayo a naragsak iti agdama ken tapno mapangnamnamaan met ti masakbayan.
Ta ti Bannawag, isu met laeng ni Ilokano, isu met laeng ni Samtoy a namunganay ti puso ken panunotna iti Amianan.
Agur-uray pay laeng ti lubong kadatayo.--O
(Paset ti bitla ni Propesor Jim P. Domingo, maysa a mabigbig nga International Histo-Cultural Researcher ken Science Journalist, iti pannakairubuat ti pannakarambak ti maika-80 nga anibersario ti Bannawag nga addaan iti tema “Panangbiag iti Napalabas Para iti Arapaap ti Agdama ken Masakbayan Dagiti Ilokano.” Naangay ti parambak iti Siudad ti Ilagan, Isabela itay Oktubre 18, 2014 iti pannakitakunaynay ti Departamento ti Edukasion, Schools Division of the City of Ilagan. Naipablak iti Bannawag, Nobiembre 3, 2014 a bilang.)
Iti napalabas a walopulo a tawen, nagtalinaed ti Bannawag a kas maysa a paratignay, maysa a burayok a nagsaksakduan ti adu nga Ilokano kadagiti adu a kapampanunotan…
NO ukradentayo dagiti panid ti Bannawag, kasla di umapay kadatayo a walopulo gayamen ti tawen daytoy “kangrunaan a magasin dagiti Ilokano.”
No madakamat ditoy dagiti Ilokano, saanna a kayat a sawen a dagiti laeng nayanak nga Ilokano ken agsasao iti Ilokano wenno Iloko. Mairaman pay ditoy dagiti Ibanag, Itawes, Gaddang, Kankanaey, Ibaloi, Itneg, Bontoc, Kalinga ken dagiti dadduma pay a puli iti Amianan a kabimbinninglay ti kultura dagiti Ilokano. Mairaman pay ditoy dagiti saan nga Ilokano nga agbasbasa ti Bannawag ken mangar-aramat iti pagsasao nga Ilokano iti pannakinaigda kadagiti dadduma a tattao iti aglawlawda.
Rambakantayo ita ti panagkasangay ti Bannawag babaen ti panangtaliaw ken panangamiristayo kadagiti napaspasamak iti napalabas, panangnanam iti panagbiag iti agdama ken panangnamnama iti naragragsak a masakbayan dagiti Ilokano.
Unibersidad ti Away
Iti biang ti Bannawag, iti uneg ti naglabas a walopulo a tawen, siniguradona ti panangparang-ay iti nasayaat a kababalin ken kabaelan dagiti mannurat, dagiti prioridad dagiti agbasbasa, kultura ken lengguahe.
Insaysayangkat dagitoy ti Bannawag tapno maitutopna ti akemna a kas ramit ti komunikasion ken panagrang-ay ta iti panaglabas dagiti adu a tawen, naglupos, simmaririt ken nagbalin a sopistikado dagiti agbasbasa iti Bannawag kangrunaan ti panangawatda kadagiti isyu a maipanggep iti gimong ken kultura.
Indandanon ti Bannawag kadagiti agnanaed kadagiti nasulinek nga away dagiti pakaseknan iti politika, iti gimong ken iti kultura, ken impapaanagna ti epekto dagiti panagkusit iti eleksion, korupsion wenno panagkunniber, pannakairurumen dagiti napanglaw ken awan gawayna, ken dadduma pay nga isyu ken di nasayaat nga aramid tapno maitandudo ti panagbalbaliw nga agturong iti naragragsak a panagbiag.
Sinuksukisok ti magasin dagiti pagduyosan wenno pakaawisan dagiti kadawyan nga umili, no ania ti kasapulan ken maitutop nga impormasion a maidanon kadakuada.
Ikalkalikagum ken pinaspasarut ti Bannawag ti kuriosidad dagiti umili kadagiti mapaspasamak iti aglawlawda ken tapno mapnek ti pannakawawda kadagiti napaypayso, saan nga inuulbod, ken adda pakainaiganna iti biagda nga impormasion.
Iti ngamin agdama, agliplipiasen dagiti impormasion a maidandanon kadagiti umili a ditayo pay ketdin ammo no agpayso wenno saan.
Iti napalabas a walopulo a tawen, nagtalinaed ti Bannawag a kas maysa a paratignay, maysa a burayok a nagsaksakduan ti adu nga Ilokano kadagiti adu a kapampanunotan, saan laeng kadagiti agnaed kadagiti away no di ket pay kadagiti dadakkel nga ili ken siudad ken ballasiw-taaw a pakairamanan ti Hawaii, California ken kadagiti dadduma a paset ti lubong a nakaipurpuruakan dagiti Ilokano.
Kadagiti Ilokano iti ballasiw-taaw, ibilbilangda ti Bannawag a manginanaig kadakuada iti napanawanda a lugar, tapno mailadawanda ti langa ti sigud a lugar a pinanawanda, ken pinalpalangto pay ti magasin dagiti maliplipatandan a tagipatgen ken kinangayed ti kultura ni Ilokano.
Ti Bannawag ti nangirakrakurak kadagiti mapaspasamak iti naggapgapuanda a namunganayan iti awagda iti magasin a maysa pay a paset ti Biblia dagiti Ilokano wenno kadagiti dadduma, maysa nga unibersidad dagiti tagaaway.
Kinapateg ti Kannawidan
Maysa kadagiti kangrunaan a nagapuanan ti Bannawag iti uneg ti walopulo a tawen ti panangitantandudona iti kultura Ilokana.
Mamati unay ti magasin a saan nga epektibo dagiti ipabpablaakna no maisiasi iti kultura.
Nagpapaay ngarud ti Bannawag a ramit tapno maamiris ti kultural a panagbiag dagiti Ilokano: dagiti aspekto ti tradision a kasapulan nga inaig iti moderno a panagbiag ken iti panangipamatmat kadagiti agbasbasa iti kinapateg dagiti tagipatgen, dagiti pammati ken kababalin a kasapulan iti inaldaw-aldaw a panagbiag.
Pinabileg ti magasin dagiti bambanag a mainaig iti naabel a kannawidan, literatura ken arte.
Agyamantayo iti Bannawag ta timmultulong daytoy tapno maipamatmat ken mapasingkedan ti kinapateg ti tradision ken mapabileg dagiti tagipatgen tapno maital-o dagitoy a kannawidan a pakairamanan ti kinamanagpaliiw iti aglawlaw, kinasaririt ken edukasion.
Saan kadi ngamin a ti kannawidan wenno nariingan a kultura ti mangmangted kadatayo iti naidumduma a kababalin?
Agsipud ta mamati unay ti Bannawag a maysa a naidumduma a galad wenno kababalin ti biag ti kultura a kas disenio ti panagbiag ti maysa a puli wenno maysa a komunidad, rumbeng laeng ngarud a parang-ayen daytoy.
Kadagiti panid ti magasin nga impagpaganetgetna a masapul a mamatitayo a ti nasayaat a galad ti mangitan-ok kadatayo, a ti kultura ti rumbeng a mamagkaykaysa kadatayo, saan laeng nga iti lugar a pagnanaedantayo no di ket iti sadino man a papanantayo.
Nadidigratayo ken nabibinegtayo ngaminen kadagiti pammati ken ganggannaet a tagipatgen.
Gapu iti moderno a teknolohia ken globalisasion, nagbalinen a materialistiko ken kasla kuarta lattan ti mangpatpataray iti agdama a kulturatayo nga inar-arapaap ti Bannawag nga aturen.
Iti panagkuna ti magasin, saanna a kayat a sawen a baybay-antayon ti modernisasion ket arakupentayo lattan dagiti kadaanan a wagas ti panagbiag no kasta man a maipalpalagip ti kinapateg ti kannawidan.
Ngem ketdi, masapul nga ipalagiptayo kadagiti bagbagitayo, a kas ar-arapaapen ti Bannawag a no ditay bigbigen ti napalabas, awanto a pulos ti kaipapanan ti agdama ken dinto masigurado ti pagturongan ti masakbayan.
Nasken unay nga itandudotayo dagiti nangangayed a tawid, dagiti makaay-ayo a sursuro a natawidtayo kadagiti appotayo, ta dakkel ti paset dagitoy iti puso ti kaaduan ken iti kararua ti tunggal maysa kadatayo.
Isu a no ukradentayo dagiti panid ti Bannawag, maipaspasagid latta ti kinapateg ti nasiken a panaglalangen ti kaamaan, panagkaykaysa, panangraem iti linteg, panagayat, talna, ken urnos, panaggaggaget, panangraem iti relihion wenno pammati ti tunggal maysa ken dadduma pay a nasasayaat a bambanag.
Napardas Dagiti Darikmat
Adu pay laeng ti kasla di mamati a walopulo met gayamen ti Bannawag.
Kadagiti nataengan, kaano laeng dagidi panawen nga ibasbasaan ida dagiti dadakkelda kadagiti linaon ti Bannawag.
Iti daytoy a pananglagip, mabalin nga idiligtayo ti bukodtayo a bagi iti Bannawag ket ditay koma baybay-an dagiti lumabas a darikmat nga awan pulos ti nasayaat a maaramidan.
Saan kadi nga agkurkurang a kanayon ti oras kadagiti kayattayo nga aramiden?
Ngem iti naun-uneg pay a kaipapapanan, ti oras a kankanayon a kalkalikagumantayo ti kankanayon a maab-abuso ken masaysayang.
Kayattayo man ken saan, saan a mapupuotan ti panagtayab ti oras - ken saanen a maisubli pay.
Ta uray ni Apo Dios a mismo, saannan a maisubli ti napalabas.
Ket laglagipentayo koma a kanayon a kas ipampamatmat dagiti panid ti Bannawag ken uray dagiti inaldaw-aldaw nga ar-aramidentayo a naragragsaktayo no ti napalabas ti pagsakduantayo iti adal a pakairamanan dagiti nagbiddutantayo. Saantayo koman nga uliten dagiti biddut ken parikut ti napalabas, a saantayon a maisubli pay; ngem adu dagiti leksion nga impapaayda a rumbeng laeng a pidutentayo tapno agbiagtayo a naragsak iti agdama ken tapno mapangnamnamaan met ti masakbayan.
Ta ti Bannawag, isu met laeng ni Ilokano, isu met laeng ni Samtoy a namunganay ti puso ken panunotna iti Amianan.
Agur-uray pay laeng ti lubong kadatayo.--O
(Paset ti bitla ni Propesor Jim P. Domingo, maysa a mabigbig nga International Histo-Cultural Researcher ken Science Journalist, iti pannakairubuat ti pannakarambak ti maika-80 nga anibersario ti Bannawag nga addaan iti tema “Panangbiag iti Napalabas Para iti Arapaap ti Agdama ken Masakbayan Dagiti Ilokano.” Naangay ti parambak iti Siudad ti Ilagan, Isabela itay Oktubre 18, 2014 iti pannakitakunaynay ti Departamento ti Edukasion, Schools Division of the City of Ilagan. Naipablak iti Bannawag, Nobiembre 3, 2014 a bilang.)
Manipud iti Editor: Wen, Say-upentayo Man Dagiti Nabanglo a Sabsabong
Ni CLES B. RAMBAUD
Agsardengtayo met ita a mangsay-up kadagiti nabanglo a sabsabong, a kas dinakamat ni Apo Denizon P. Domingo iti“Nasken Kadi La Unay, Aya, Dagiti Panagrambak?” (panid 41). Ngamin, nadanonan manen ti anibersario ti pannakaipasngay ti Bannawag. Walopulo a tawennan!
Agasem that? kuna man ti maysa nga FB account dagiti naubbing pay a mannurat nga Ilokano. Walopulon a napaut a tawen ngem adda pay laeng a kaludludontayo ti Bannawag. Isu a nasken nga agrambaktayo!
Wen, agrambaktayo ta manipud iti daydi damo a bilangna a napetsaan iti Nobiembre 3, 1934 aginggga ita, linawas pay laeng a maidandanon ti Bannawag iti pagtaengan ni Saluyot.
Agrambaktayo ta iti napalabas a walopulo a tawen, gapu kadagiti nasudi ken nasidap a kapampanunotan dagiti mannuratna, nagtalinaed ti Bannawag a kas maysa a paratignay, maysa a burayok a nagsaksakduan ti adu nga Ilokano kadagiti adu a kapampanunotan, a kas kuna ni Apo Jim P. Domingo iti “Ta ti Bannawag, Isu Met Laeng ni Ilokano” (panid 10)
Adu dagiti gapuna a rumbeng laeng rambakantayo ti panagtawen manen ti Bannawag. Ngem iti panagrambaktayo, kabuyog daytoy iti panagyaman kadakayo nga agbasbasa iti Bannawag iti agtultuloy a panangtartarabayyo iti daytoy a magasin. Kangrunaanna, iti Dios a Mannakabalin a nagtaudan ti amin—a nakaigapuan met ti panagramrambaktayo ita.
Naragsak a panagbasayo!
(Naipablaak iti Nobiembre 3, 2014 a bilang.)
Agsardengtayo met ita a mangsay-up kadagiti nabanglo a sabsabong, a kas dinakamat ni Apo Denizon P. Domingo iti“Nasken Kadi La Unay, Aya, Dagiti Panagrambak?” (panid 41). Ngamin, nadanonan manen ti anibersario ti pannakaipasngay ti Bannawag. Walopulo a tawennan!
Agasem that? kuna man ti maysa nga FB account dagiti naubbing pay a mannurat nga Ilokano. Walopulon a napaut a tawen ngem adda pay laeng a kaludludontayo ti Bannawag. Isu a nasken nga agrambaktayo!
Wen, agrambaktayo ta manipud iti daydi damo a bilangna a napetsaan iti Nobiembre 3, 1934 aginggga ita, linawas pay laeng a maidandanon ti Bannawag iti pagtaengan ni Saluyot.
Agrambaktayo ta iti napalabas a walopulo a tawen, gapu kadagiti nasudi ken nasidap a kapampanunotan dagiti mannuratna, nagtalinaed ti Bannawag a kas maysa a paratignay, maysa a burayok a nagsaksakduan ti adu nga Ilokano kadagiti adu a kapampanunotan, a kas kuna ni Apo Jim P. Domingo iti “Ta ti Bannawag, Isu Met Laeng ni Ilokano” (panid 10)
Adu dagiti gapuna a rumbeng laeng rambakantayo ti panagtawen manen ti Bannawag. Ngem iti panagrambaktayo, kabuyog daytoy iti panagyaman kadakayo nga agbasbasa iti Bannawag iti agtultuloy a panangtartarabayyo iti daytoy a magasin. Kangrunaanna, iti Dios a Mannakabalin a nagtaudan ti amin—a nakaigapuan met ti panagramrambaktayo ita.
Naragsak a panagbasayo!
(Naipablaak iti Nobiembre 3, 2014 a bilang.)
NOBIEMBRE 3, 2014
SARITA
6 Gapu ken ni Angelica
Ronelyn B. Ramones
NOBELA
26 Dagiti Kulalanti ti Arapaap (6)
Juan S.P. Hidalgo, Jr.
30 Bantay a Bato (31)
Virginia A. Duldulao
DANIW
27 Pentecostes
Roy V. Aragon
48 Dandaniw a Para Ubbing
Dexter Marin Fabito/ Charmaine Joy Sebastian
SALAYSAY
10 Ta ti Bannawag, Ni Met Laeng Ilokano
Jim P. Domingo
12 Selfie, Kayatmo?
Neyo Mario E. Valdez
16 Kastoykami Idi Iti Bannawag: Daydi Greg, Editor
Guillermo R. Andaya
KOMIKS
17 Gayang ni Lam-ang (57)
20 Aritosan (106)
22 Miks & Tiks
KOLUM
14 Saludsodem ken ni Apo Hues
15 Dear Doc
32 Okeyka, Apong
37 TIPS
39 Kastoy, Kapid, Ditoy Hawaii
40 Kosina Ilokana
42 Padasem Daytoy, Kailian
46 Haytek!
PAGLINGLINGAYAN
44 Showbiz
47 Sinniriban
47 Sapukas
47 Sudoku
47 Agkatawa ti Mayat
DADDUMA PAY
2 Ti Makunami
4 Tao, Lugar, Pasamak
24 Naragsak a Panagkasangaymo, Bannawag!
28 Siled ti Kararag
29 Mangted Met iti Liwliwa Dagiti Al-alia?
31 Txtm8
33 Taraken nga Aso Kada Pusa: Ania ti Maitedda?
34 Dida Pagaayat ti Asignatura a Historia?
35 Ti Gasatmo Ita a Lawas
36 Nasken Kadi La Unay, Aya, Dagiti Panagrambak?
38 Ammuem Pay Dagitoy
41 Kasano ti Panangileppas Kadagiti Trabaho iti Balay?
October 21, 2014
Agpatanortayo iti Kanutkanot
AGPATANORTAYO ITI KANUTKANOT. Malaksid iti panagkalap, mabalin a maaddaanen dagiti mangngalap iti nayona pagsapulan kas kadagiti mangngalap iti Barangay Davila, Pasuquin, Ilocos Norte a pakaisursuruan ti panagpatanor iti kanutkanot wenno Eucheuma. Adu ti agkasapulan iti daytoy a ruot-baybay, uray pay iti ballasiw-taaw ta maus-usar a kas stabilizer ken gelling agent iti panagaramid iti kendi, pagpapalet iti ice cream, ken dadduma pay a kasapulan iti panagproseso iti dairy products, kosmetiko, makan para iti aywan nga ayup, panagproseso iti karne, ken iti industria ti mainum. Saan met a dakkel ti pagpuonan iti daytoy. (Leilanie G. Adriano)
(Naipablaak iti Bannawag, Oktubre 27, 2014 a bilang.)
Saanen a makigasanggasat: Trabaho iti pagilian nga addaan iti ebola, liklikan – DoLE
Imballaag ti Department of Labor and Employment (DoLE) kadagiti overseas Filipino workers (OFW) itay nabiit a liklikanda koma ti ania man a baro a diaya a trabaho manipud kadagiti pagilian iti West Africa a nagwarasan ti ebola.
Nangiruar ni Labor and Employment Secretary Rosalinda Baldoz iti ballaag kadagiti kaaw-awat nga OFW a mangnamnama nga agtrabaho iti Guinea, Liberia ken Siera Leone. Agdama nga adda iti crisis alert level 2 wenno restriction phase dagitoy a pagilian gapu iti umad-adu a kaso ti Ebola Virus Disease (EVD).
Iti babaen ti restriction phase, dagiti laeng agsubli nga OFW wenno dagiti addaan iti agdama a kontrata ti mapalubosan a mapan kadagiti nadakamat a pagilian.
Kuna ni Baldoz a kaipapanan daytoy nga amin a damona ti agtrabaho koma kadagiti nadakamat a pagilian iti Africa, maibilangda nga illegal.
Kuna ni Baldoz a saan nga iproseso ti Philippine Overseas Employment Administration (POEA) ti papelesda.
Nairuar ti nasao a ballaag iti baet dagiti report ti panagpakpakaasi dagiti pagilian nga apektado iti Ebola iti sangalubongan a komunidad a mangibaonda koma iti nayon a tao a mangasikaso iti salun-at ta agtultuloy ti epidemia ti EVD kadagiti nadakamat a lugar.
Immunan a dinakamat ti gobierno ti Filipinas a panunotenna pay no mangibaon wenno saan iti maysa a bunggoy-medikal tapno tumulong kadagiti pasiente ti EVD.
(Naipablaak iti Bannawag, Oktubre 27, 2014 a bilang.)
Nangiruar ni Labor and Employment Secretary Rosalinda Baldoz iti ballaag kadagiti kaaw-awat nga OFW a mangnamnama nga agtrabaho iti Guinea, Liberia ken Siera Leone. Agdama nga adda iti crisis alert level 2 wenno restriction phase dagitoy a pagilian gapu iti umad-adu a kaso ti Ebola Virus Disease (EVD).
Iti babaen ti restriction phase, dagiti laeng agsubli nga OFW wenno dagiti addaan iti agdama a kontrata ti mapalubosan a mapan kadagiti nadakamat a pagilian.
Kuna ni Baldoz a kaipapanan daytoy nga amin a damona ti agtrabaho koma kadagiti nadakamat a pagilian iti Africa, maibilangda nga illegal.
Kuna ni Baldoz a saan nga iproseso ti Philippine Overseas Employment Administration (POEA) ti papelesda.
Nairuar ti nasao a ballaag iti baet dagiti report ti panagpakpakaasi dagiti pagilian nga apektado iti Ebola iti sangalubongan a komunidad a mangibaonda koma iti nayon a tao a mangasikaso iti salun-at ta agtultuloy ti epidemia ti EVD kadagiti nadakamat a lugar.
Immunan a dinakamat ti gobierno ti Filipinas a panunotenna pay no mangibaon wenno saan iti maysa a bunggoy-medikal tapno tumulong kadagiti pasiente ti EVD.
(Naipablaak iti Bannawag, Oktubre 27, 2014 a bilang.)
Denmark, kayatnan a maiparit ti pannakiseks kadagiti ayup
Nangisingasing ti gobierno ti Denmark itay nabiit iti linteg a mangipariten iti pannakiseks kadagiti ayup tapno malapdan ti pannakabigbig ti pagilianda nga apon dagiti zoophile.
No maaprobaran ti linteg, mainayonton ti Denmark kadagiti pagilian iti Europa ken kadagiti kakaarrubana a Germany, Norway ken Sweden a nangipariten iti kastoy nga aramid, kas kuna ni Agriculture, Food and Fisheries Minister Dan Jogersen ti Denmark.
“Ayonak ti singasing a pannakabaliw ti paglintegan maipanggep iti pannakasalaknib dagiti ayup tapno nalawag a maibaga a maiparit ti pannakinaig iti ayup,” kinuna ni Jogersen iti maysa a naisurat a pakaammona.
Innayon ti minister a masapul a marespeto dagiti ayup ken maikkanda iti umno a pannaripato ta saanda met a makapagsaan,” kinunana.
Iti Denmark, nabayagen a legal wenno ipalubos ti linteg ti ‘bestiality’ wenno pannakiseks kadagiti ayup malaksid no mapaneknekan a nadangran ti ayup gapu iti pannakiseks ti tao kenkuana.
(Naipablaak iti Bannawag, Oktubre 27, 2014 a bilang.)
No maaprobaran ti linteg, mainayonton ti Denmark kadagiti pagilian iti Europa ken kadagiti kakaarrubana a Germany, Norway ken Sweden a nangipariten iti kastoy nga aramid, kas kuna ni Agriculture, Food and Fisheries Minister Dan Jogersen ti Denmark.
“Ayonak ti singasing a pannakabaliw ti paglintegan maipanggep iti pannakasalaknib dagiti ayup tapno nalawag a maibaga a maiparit ti pannakinaig iti ayup,” kinuna ni Jogersen iti maysa a naisurat a pakaammona.
Innayon ti minister a masapul a marespeto dagiti ayup ken maikkanda iti umno a pannaripato ta saanda met a makapagsaan,” kinunana.
Iti Denmark, nabayagen a legal wenno ipalubos ti linteg ti ‘bestiality’ wenno pannakiseks kadagiti ayup malaksid no mapaneknekan a nadangran ti ayup gapu iti pannakiseks ti tao kenkuana.
(Naipablaak iti Bannawag, Oktubre 27, 2014 a bilang.)
October 16, 2014
OKTUBRE 27, 2014
SARITA
6 Mennamenna ti Maysa a Mannurat, iti Ipupusayna, iti Maysa a Nadagaang a Malem
Roy V. Aragon
16 Nasipnget Dagiti Rabii
Dionisio S. Bulong
NOBELA
26 Dagiti Kulalanti ti Arapaap (5)
Juan S.P. Hidalgo, Jr.
30 Bantay a Bato (30)
Virginia A. Duldulao
DANIW
18 ‘Mayka Man Ditoy
Cles B. Rambaud
27 Maikapito a Bilin
Perlas A. Dacuag
33 Kalantip
Noli S. Dumlao
48 Dandaniw a Para Ubbing
Robert R. Alicias/ Jan Justin C. Rodriguez
SALAYSAY
12 Umadani Ngaminen ti 2016
Neyo Mario E. Valdez
40 Tapno Umadu ti Apit a Bawang
Reynaldo E. Andres
KOMIKS
19 Gayang ni Lam-ang (56)
22 Aritosan (105)
24 Miks & Tiks
KOLUM
10 Dear Doc
14 Saludsodem ken ni Apo Hues
32 Okeyka, Apong
34 TIPS
37 Kastoy, Kapid, Ditoy Hawaii
38 Kosina Ilokana
42 Padasem Daytoy, Kailian
46 Haytek!
PAGLINGLINGAYAN
44 Showbiz
47 Sinniriban
47 Sapukas
47 Sudoku
47 Agkatawa ti Mayat
DADDUMA PAY
2 Ti Makunami
4 Tao, Lugar, Pasamak
9 KWF Uswag Darepdep
28 Siled ti Kararag
29 Mabuteng ti Anakmo a Makium-ummong?
31 Txtm8
35 Ti Gasatmo Ita a Lawas
36 Ammuem Pay Dagitoy
39 Ti Pudno a Kaipapanan ti Isports
October 13, 2014
Intayon Idiay Solsona!
INTAYON IDIAY SOLSONA! Pormal a nalukatan itay Septiembre 29, 2014 ti sabali pay a makaay-ayo a buya iti Solsona, Ilocos Norte a mabalin a pagpallailangan. Daytoy ti makunkuna nga Aguitap Diversion Dam a pinonduan ti Department of Agriculture iti agarup a P6.3-milion tapno adda madadaan a pagpasayak dagiti mannalon. Gapu iti kinalawa ken kinangayedna, napanunot ti gobierno lokal ti Solsona babaen ti liderato ni Mayor Jonathan de Lara a pagbalinen daytoy a maysa kadagiti eco-tourism destination iti ilida. Kas makita iti ladawan, mabalin daytoy a pag-boating-an ken pagay-ayaman iti zorb ball. Manipud iti munisipio, agarup innem a minuto laeng a tarayen ti lugan tapno madanon ti nasao a lugar. Iti agdama, libre ti sumarungkar ditoy. (Leilanie G. Adriano)
(Naipablaak iti Bannawag, Oktubre 22, 2014 a bilang.)
Filipinas, maysa kadagiti kaaduan iti diabetiko
Maysa ti Filipinas kadagiti 15 a pagilian iti lubong a kaaduan iti umilina a maidilig iti sibubukel a populasionna nga agsagsagaba iti type 2 diabetes.
Kinuna ni Dr. Cynthia Rosanna Manabat, dati a presidente ti Philippine Society of Endocrinology and Metabolism (PSEM) nga iti agdama, adda nakarekord a nasurok nga uppat a milion a Filipino a natakuatan nga agsagsagaba iti diabetes, ken adu pay dagiti saan a makaammo nga addaanda gayam iti diabetes.
Ti type 2 diabetes ti kaaduanna a kita ti diabetes a mataktakuatan a sagsagabaen ti maysa a tao. Iti daytoy a kita ti diabetes (T2D), saan nga umdas ti insulin a partuaten ti pancreas. Iti met type 1 diabetes (T1D), agsardeng a mamimpinsan ti bagi nga agpartuat iti insulin tapno mapagtalinaedna koma ti rumbeng a kaadu ti glucose wenno asukar iti bagi. No awan ti insulin, kayatna met a sawen nga awan ti enerhia a mapan kadagiti selula ti bagi.
Iti agdama, kas maibatay iti Diabetes Atlas ti International Diabetes Federation, adda di nakurkurang a 382-milion a tattao— wenno 8.3 a porsiento iti pakabuklan ti populasion dagiti nataengan iti sangalubongan— ti agsagsagaba iti diabetes ket mabalin nga iti 2035, mapanton a 592-milion ti kaadu dagiti agsagsagaba iti diabetes.
(Naipablaak iti Bannawag, Oktubre 22, 2014 a bilang.)
Kinuna ni Dr. Cynthia Rosanna Manabat, dati a presidente ti Philippine Society of Endocrinology and Metabolism (PSEM) nga iti agdama, adda nakarekord a nasurok nga uppat a milion a Filipino a natakuatan nga agsagsagaba iti diabetes, ken adu pay dagiti saan a makaammo nga addaanda gayam iti diabetes.
Ti type 2 diabetes ti kaaduanna a kita ti diabetes a mataktakuatan a sagsagabaen ti maysa a tao. Iti daytoy a kita ti diabetes (T2D), saan nga umdas ti insulin a partuaten ti pancreas. Iti met type 1 diabetes (T1D), agsardeng a mamimpinsan ti bagi nga agpartuat iti insulin tapno mapagtalinaedna koma ti rumbeng a kaadu ti glucose wenno asukar iti bagi. No awan ti insulin, kayatna met a sawen nga awan ti enerhia a mapan kadagiti selula ti bagi.
Iti agdama, kas maibatay iti Diabetes Atlas ti International Diabetes Federation, adda di nakurkurang a 382-milion a tattao— wenno 8.3 a porsiento iti pakabuklan ti populasion dagiti nataengan iti sangalubongan— ti agsagsagaba iti diabetes ket mabalin nga iti 2035, mapanton a 592-milion ti kaadu dagiti agsagsagaba iti diabetes.
(Naipablaak iti Bannawag, Oktubre 22, 2014 a bilang.)
October 12, 2014
Seminar-workshop iti Ortograpia Ilokana iti DepEd, Dibision ti Ilagan
Mangangay ti Departamento ti Edukasion, Dibision ti Siudad ti Ilagan, iti panangilungalong ni Dr. Denizon P. Domingo, agpapaay a superintendente, iti maysa a seminar-workshop iti Ortograpia Ilokana itoy nga Oktubre 18-20, 2014 iti pannakitinnulong ti Bannawag.
Kangrunaan a nairanta ti seminar-workshop kadagiti mangisursuro iti Grado 1 agingga iti 3 iti nadakamat a dibision. Maangay ti pasken iti Assembly Hall ti Isabela National High School iti Ilagan.
Maysa ti seminar-workshop kadagiti kangrunaan nga addang tapno mairusat ken mataginayon ti pannakaaramat ti Iluko wenno Ilokano a kas maysa kadagiti opisial a pagsasao iti panagisuro iti babaen ti Mother Tongue Based-Mother Language Education iti kaaduan a pagadalan iti Siudad ti Ilagan.
Maibalbalakad a makiuman dagiti interesado a dumar-ay iti seminar ken ni Mrs. Virginia A. Bergonia, MTB-MLE Coordinator iti selpon bilang 0926-306-3508.
(Naipablaak iti Bannawag, Oktubre 20, 2014 a bilang.)
Kangrunaan a nairanta ti seminar-workshop kadagiti mangisursuro iti Grado 1 agingga iti 3 iti nadakamat a dibision. Maangay ti pasken iti Assembly Hall ti Isabela National High School iti Ilagan.
Maysa ti seminar-workshop kadagiti kangrunaan nga addang tapno mairusat ken mataginayon ti pannakaaramat ti Iluko wenno Ilokano a kas maysa kadagiti opisial a pagsasao iti panagisuro iti babaen ti Mother Tongue Based-Mother Language Education iti kaaduan a pagadalan iti Siudad ti Ilagan.
Maibalbalakad a makiuman dagiti interesado a dumar-ay iti seminar ken ni Mrs. Virginia A. Bergonia, MTB-MLE Coordinator iti selpon bilang 0926-306-3508.
(Naipablaak iti Bannawag, Oktubre 20, 2014 a bilang.)
OKTUBRE 20, 2014
SARITA
6 Meeeek… Meeek!
Jose A. Bragado
16 Sabali Pay a Judas
David D. CampaƱano
NOBELA
26 Dagiti Kulalanti ti Arapaap (4)
Juan S.P. Hidalgo, Jr.
30 Bantay a Bato (29)
Virginia A. Duldulao
DANIW
27 Mannanakaw iti Darikmat
Jake F. Ilac
33 Ti Pagturongak
Rolando A. Seguro, Jr.
48 Dandaniw a Para Ubbing
Avelina Fe C. Camacho/ Ariel S. Tabag
SALAYSAY
12 Kaano a Maiparit ti Agawat iti Donasion?
Neyo Mario E. Valdez
40 Adu ti Maapit Kadagitoy a Haybrid a Mais
Reynaldo E. Andres
KOMIKS
19 Gayang ni Lam-ang (55)
22 Aritosan (104)
24 Miks & Tiks
KOLUM
10 Dear Doc
14 Saludsodem ken ni Apo Hues
32 Okeyka, Apong
34 TIPS
37 Kastoy, Kapid, Ditoy Hawaii
38 Kosina Ilokana
42 Padasem Daytoy, Kailian
46 Haytek!
PAGLINGLINGAYAN
44 Showbiz
47 Sinniriban
47 Sapukas
47 Sudoku
47 Agkatawa ti Mayat
DADDUMA PAY
2 Ti Makunami
4 Tao, Lugar, Pasamak
8 Rumbeng Unay a ni David Ige
15 Muriekos Laeng, Dimo Kunkuna
18 Dayaw Festival ti NCCA, Maangay iti Siudad ti Baguio
28 Siled ti Kararag
29 No Ania ti Binulod, Isu Koma ti Isubli
31 Txtm8
35 Ti Gasatmo Ita a Lawas
36 Ammuem Pay Dagitoy
39 Mapasayaatmo Met ti Gradom, Nakkong
October 6, 2014
Pindang ti Aparri, Cagayan
PINDANG TI APARRI, CAGAYAN. Agpilpili dagitoy taga-Nagattatan, Pamplona, Cagayan iti gatangenda a pindang a tilapia, bulong-unas, dadali, tagaro, talibukno ken aramang. Kuna dagiti aglaklako a taga-Maura, Aparri a dumandanon pay dagitoy a produktoda iti Hawaii, Singapore, Hong Kong ken Canada. (Dexter Marin Fabito)
(Naipablaak iti Bannawag, Oktubre 13, 2014 a bilang.)
FDA, binallaaganna ti publiko kontra iti food supplement
Binallaagan ti Food and Drug Administration (FDA) ti publiko kontra iti kunana a palso nga ibagbaga ti maysa nga agar-aramid iti food supplemement.
Iti ballaagna, kuna ti FDA a nakitana dagiti anunsio ti food supplement a Flor.Essence a naipablaak iti maysa nga aginaldaw a pagiwarnak iti petsa daytoy a Sept. 24 ken 26.
“Natakuatan a kuna ti nangipaanunsio iti Flor.Essence, maysa a food supplement, a makaagas daytoy iti kanser, banag a panangallilaw dayta iti publiko,” kinuna ti FDA.
Kuna ti FDA a naaprobaran ti Flor.Essence a kas food supplement, saan ket a kas agas wenno medisina.
Innayon ti FDA nga iti anunsio ti Flor.Essence, nangdakamat pay kadagiti testimonia a nakairamanan ti patang a babaen ti “wonder tea” a Flor.Essence, “simmayaat ti kasasaad ni nanangko iti laksid a kinapet ti kanser ken nagpaut pay ti biagna.”
“Tapno maammuan a ti agas ket pudno a makaagas, nasken nga aglasat iti adu a klinikal a panagipadas. Ngem ti anunsio ti Flor.Essence, ibagbagana a makaagas, banag a di rumbeng iti maysa a produkto a naklase laeng a food supplement,” kinuna ti FDA.
Innayon ti FDA a kadagiti immun-unan a pakaammona, maibilang amin a food/dietary supplement a kas naproseso a produkto a taraon laeng a saan ket a naaprobaran a kas agas. (Jonathan Hicap/Jenny F. Manongdo)
(Naipablaak iti Bannawag, Oktubre 13, 2014 a bilang.)
Iti ballaagna, kuna ti FDA a nakitana dagiti anunsio ti food supplement a Flor.Essence a naipablaak iti maysa nga aginaldaw a pagiwarnak iti petsa daytoy a Sept. 24 ken 26.
“Natakuatan a kuna ti nangipaanunsio iti Flor.Essence, maysa a food supplement, a makaagas daytoy iti kanser, banag a panangallilaw dayta iti publiko,” kinuna ti FDA.
Kuna ti FDA a naaprobaran ti Flor.Essence a kas food supplement, saan ket a kas agas wenno medisina.
Innayon ti FDA nga iti anunsio ti Flor.Essence, nangdakamat pay kadagiti testimonia a nakairamanan ti patang a babaen ti “wonder tea” a Flor.Essence, “simmayaat ti kasasaad ni nanangko iti laksid a kinapet ti kanser ken nagpaut pay ti biagna.”
“Tapno maammuan a ti agas ket pudno a makaagas, nasken nga aglasat iti adu a klinikal a panagipadas. Ngem ti anunsio ti Flor.Essence, ibagbagana a makaagas, banag a di rumbeng iti maysa a produkto a naklase laeng a food supplement,” kinuna ti FDA.
Innayon ti FDA a kadagiti immun-unan a pakaammona, maibilang amin a food/dietary supplement a kas naproseso a produkto a taraon laeng a saan ket a naaprobaran a kas agas. (Jonathan Hicap/Jenny F. Manongdo)
(Naipablaak iti Bannawag, Oktubre 13, 2014 a bilang.)
October 1, 2014
OKTUBRE 13, 2014
SARITA
6 Lady Artek
Rolando A. Seguro, Jr.
NOBELA
24 Dagiti Kulalanti ti Arapaap (3)
Juan S.P. Hidalgo, Jr.
28 Bantay a Bato (28)
Virginia A. Duldulao
DANIW
7 Apay a ti Panunot Saanna a Kabaelan a Kettelen?
Arnold C. Baxa
9 Agsapa iti Kalinga
Dumay Solinggay
25 Matuktukno ti Langit
Vincent Cab. Berroy
31 Dugudog
Delfin P. Dumayas
48 Dandaniw a Para Ubbing
Ronnie E. Aguinaldo/ Roselyn C. Campano
SALAYSAY
12 Nagasat Pay Laeng ni Juan
Neyo Mario E. Valdez
38 Komusta ti Sweet Sorghum?
Virginia A. Duldulao, Ph.D.
40 Rey Andres Article
Reynaldo E. Andres
KOMIKS
17 Gayang ni Lam-ang (54)
20 Aritosan (103)
22 Miks & Tiks
KOLUM
14 Saludsodem ken ni Apo Hues
15 Dear Doc
30 Okeyka, Apong
32 TIPS
35 Kastoy, Kapid, Ditoy Hawaii
36 Kosina Ilokana
42 Padasem Daytoy, Kailian
46 Haytek!
PAGLINGLINGAYAN
44 Showbiz
47 Sinniriban
47 Sapukas
47 Sudoku
47 Agkatawa ti Mayat
DADDUMA PAY
2 Ti Makunami
4 Tao, Lugar, Pasamak
10 Itandudotayo ti Turismo Kadagiti Away
16 Timpalak Uswag Darepdep ti KWF
26 Siled ti Kararag
27 Ania, Aya, ti Ebola?
29 Txtm8
33 Ti Gasatmo Ita a Lawas
34 Ammuem Pay Dagitoy
37 Agmulaka Man Met iti Ipus-Tigre
Salip iti Literatura iti Ilokano Para Kadagiti Agtawen iti 12-17: Timpalak Uswag Darepdep ti KWF
Salip iti Literatura iti Ilokano Para Kadagiti Agtawen iti 12-17
Linuktan itay nabiit ti Komisyon sa Wikang Filipino (KWF) ti Timpalak Uswag Darepdep a nakairamanan ti salip iti panagsurat iti sarita ken daniw iti Ilokano para kadagiti agtawen iti 12-17, agad-adal man wenno saan.
Ti Timpalak Uswag Darepdep ket maysa a salip iti literatura iti Filipinas a pinatalgedan iti Resolusion Blng. 14-28 ti Ummong Dagiti Komisioner ti Komisyon sa Wikang Filipino (KWF) nga agpanggep nga agipabuya ken agukkon kadagiti kapipintasan a putar dagiti agtutubo manipud iti edad 12-17. Nagtaud ti nagan ti salip manipud iti Cebuano nga “uswag” a kayatna a sawen, “itandudo” ken iti Ilokano a “darepdep.” Maysa a wagas ti KWF daytoy a pangpaadu pay iti putar iti literatura kadagiti rehion babaen ti pannakairugi kadagiti agtutubo ti panagsurat iti nakayanakanda a pagsasao. Babaen itoy, manamnama a makatulong daytoy tinawen a salip iti pannakapabaknang dagiti nakayanakan a pagsasao iti pagilian ken iti pannakapabaknang met ti lengguahe a Filipino— kas maibatay iti pammati a dagiti kangangatuan ken kangangayedan a kita ti balikas ket masarakan iti literatura.
Silulukat daytoy a salip manipud iti Agosto 1, 2014 agingga iti Marso 2, 2015 kadagiti agtutubo a Filipino manipud kadagiti nadumaduma a rehion iti pagilian nga agtawen iti 12-17 sakbay ti Marso 2, 2015.
Agbaliwbaliw iti tunggal tawen dagiti kategoria a pagsasalipan— sarita, daniw, drama iti maysa-a-parang, ken salaysay— ken iti maituding nga uppat a nakayanakan a pagsasao iti pagilian.
Para iti umuna a tawen (2014-2015) ti Timpalak Uswag Darepdep, maluktan daytoy kadagiti kategoria iti sarita ken daniw iti Ilokano (Bikol, Cebuano ken Meranaw dagiti sabsabali). Mapalubosan ti tunggal makisalip a mangidatag iti maysa a pakisalipna iti sarita ken maysa iti daniw, wenno mabalinna ti makisalip iti maysa laeng a kategoria a maysa laeng met nga entry ti idatagna.
Para iti kategoria ti sarita, agatiddog ti pakisalip iti di nakurkurang ngem 10 a panid ngem saan a nasursurok ngem 25 a panid a makiniliado wenno naikompiuter ken nasken nga adda kakuyogna a maysa a panid a synopsis.
Para iti kategoria ti daniw, koleksion dagiti daniw ti isalip a buklen ti di nakurkurang ngem 10 a daniw ngem di nasursurok ngem 15 a daniw.
Saanen a mabalin nga isalip ti nangabaken iti ania man a salip sakbay ti Marso 2, 2015.
Ti tunggal entry ket nasken a naka-PDF, doble espasio ti pannakaikompiuterna (malaksid iti kategoria ti daniw) iti 8-1/2” x 11” a papel, ken addaan iti margin a maysa a pulgada iti aglawlaw ti panid. Nasken met nga agsasaruno ti bilang dagiti panid ken mailanad iti tengnga ti footer ti tunggal panid. Agusar laeng iti font nga Arial wenno Times New Roman iti kadakkel a 12 pt.
Nasken met a maikarga iti narikpan nga atiddog a brown envelope dagitoy sumaganad a dokumento: (1) tallo a hard copy wenno ti naimakinilia wenno ti nai-print nga entry; (2) maysa a CD a nakailaonan ti digital copy ti entry iti porma daytoy a PDF; (3) pormulario ti pannakisalip (mai-download iti KWF website wenno iti KWF Facebook); (4) pormulario ti pammalubos ti nagannak; ken (5) sertipikasion manipud iti prinsipal ti pagadalan para kadagiti estudiante wenno sertipikasion manipud iti punong barangay para kadagiti out of school youth. Nasken a manotarioan dagiti pormulario ti pannakisalip ken ti pormulario ti pammalubos ti nagannak. Ti laeng paulo ti pakisalip ken ti kategoria daytoy ti isurat iti envelope. Ipatulod daytoy iti: Lupon sa Gawad, 2F Gusali Watson, 1610 Kalye J.P. Laurel, MalacaƱang Complex, San Miguel, Lungsod Maynila.
Nasken a maawat ti KWF ti/dagiti pakisalip sakbay wenno iti Marso 2, 2015, iti alas singko iti malem.
Umawat dagiti mangabak iti tunggal rehion iti medalia manipud iti KWF ken kadagiti sumaganad a premio a kuarta: Umuna Gunggona, P10,000; Maikadua a Gunggona, P5,000; ken Maikatlo a Gunggona, P3,000.
Pinal ken saan a mabaliwan ti ania man a desision ti Hunta Dagiti Hurado. Saan met a maisubli dagiti entry, nangabak man wenno saan, kadagiti nakisalip. Karbengan ti KWF ken ti kasinnarayna (ti Bannawag iti lengguahe nga Ilokano) ti umuna a pannakaipablaak dagiti nangabak nga entry nga awan ti royalty ti autor.
Para iti pormulario: http://docdroid.net/h2ho
Para iti pammalubos ti nagannak: http://docdroid.net/h2hn
Timpalak Uswag Darepdep ti KWF
Linuktan itay nabiit ti Komisyon sa Wikang Filipino (KWF) ti Timpalak Uswag Darepdep a nakairamanan ti salip iti panagsurat iti sarita ken daniw iti Ilokano para kadagiti agtawen iti 12-17, agad-adal man wenno saan.
Ti Timpalak Uswag Darepdep ket maysa a salip iti literatura iti Filipinas a pinatalgedan iti Resolusion Blng. 14-28 ti Ummong Dagiti Komisioner ti Komisyon sa Wikang Filipino (KWF) nga agpanggep nga agipabuya ken agukkon kadagiti kapipintasan a putar dagiti agtutubo manipud iti edad 12-17. Nagtaud ti nagan ti salip manipud iti Cebuano nga “uswag” a kayatna a sawen, “itandudo” ken iti Ilokano a “darepdep.” Maysa a wagas ti KWF daytoy a pangpaadu pay iti putar iti literatura kadagiti rehion babaen ti pannakairugi kadagiti agtutubo ti panagsurat iti nakayanakanda a pagsasao. Babaen itoy, manamnama a makatulong daytoy tinawen a salip iti pannakapabaknang dagiti nakayanakan a pagsasao iti pagilian ken iti pannakapabaknang met ti lengguahe a Filipino— kas maibatay iti pammati a dagiti kangangatuan ken kangangayedan a kita ti balikas ket masarakan iti literatura.
Silulukat daytoy a salip manipud iti Agosto 1, 2014 agingga iti Marso 2, 2015 kadagiti agtutubo a Filipino manipud kadagiti nadumaduma a rehion iti pagilian nga agtawen iti 12-17 sakbay ti Marso 2, 2015.
Agbaliwbaliw iti tunggal tawen dagiti kategoria a pagsasalipan— sarita, daniw, drama iti maysa-a-parang, ken salaysay— ken iti maituding nga uppat a nakayanakan a pagsasao iti pagilian.
Para iti umuna a tawen (2014-2015) ti Timpalak Uswag Darepdep, maluktan daytoy kadagiti kategoria iti sarita ken daniw iti Ilokano (Bikol, Cebuano ken Meranaw dagiti sabsabali). Mapalubosan ti tunggal makisalip a mangidatag iti maysa a pakisalipna iti sarita ken maysa iti daniw, wenno mabalinna ti makisalip iti maysa laeng a kategoria a maysa laeng met nga entry ti idatagna.
Para iti kategoria ti sarita, agatiddog ti pakisalip iti di nakurkurang ngem 10 a panid ngem saan a nasursurok ngem 25 a panid a makiniliado wenno naikompiuter ken nasken nga adda kakuyogna a maysa a panid a synopsis.
Para iti kategoria ti daniw, koleksion dagiti daniw ti isalip a buklen ti di nakurkurang ngem 10 a daniw ngem di nasursurok ngem 15 a daniw.
Saanen a mabalin nga isalip ti nangabaken iti ania man a salip sakbay ti Marso 2, 2015.
Ti tunggal entry ket nasken a naka-PDF, doble espasio ti pannakaikompiuterna (malaksid iti kategoria ti daniw) iti 8-1/2” x 11” a papel, ken addaan iti margin a maysa a pulgada iti aglawlaw ti panid. Nasken met nga agsasaruno ti bilang dagiti panid ken mailanad iti tengnga ti footer ti tunggal panid. Agusar laeng iti font nga Arial wenno Times New Roman iti kadakkel a 12 pt.
Nasken met a maikarga iti narikpan nga atiddog a brown envelope dagitoy sumaganad a dokumento: (1) tallo a hard copy wenno ti naimakinilia wenno ti nai-print nga entry; (2) maysa a CD a nakailaonan ti digital copy ti entry iti porma daytoy a PDF; (3) pormulario ti pannakisalip (mai-download iti KWF website wenno iti KWF Facebook); (4) pormulario ti pammalubos ti nagannak; ken (5) sertipikasion manipud iti prinsipal ti pagadalan para kadagiti estudiante wenno sertipikasion manipud iti punong barangay para kadagiti out of school youth. Nasken a manotarioan dagiti pormulario ti pannakisalip ken ti pormulario ti pammalubos ti nagannak. Ti laeng paulo ti pakisalip ken ti kategoria daytoy ti isurat iti envelope. Ipatulod daytoy iti: Lupon sa Gawad, 2F Gusali Watson, 1610 Kalye J.P. Laurel, MalacaƱang Complex, San Miguel, Lungsod Maynila.
Nasken a maawat ti KWF ti/dagiti pakisalip sakbay wenno iti Marso 2, 2015, iti alas singko iti malem.
Umawat dagiti mangabak iti tunggal rehion iti medalia manipud iti KWF ken kadagiti sumaganad a premio a kuarta: Umuna Gunggona, P10,000; Maikadua a Gunggona, P5,000; ken Maikatlo a Gunggona, P3,000.
Pinal ken saan a mabaliwan ti ania man a desision ti Hunta Dagiti Hurado. Saan met a maisubli dagiti entry, nangabak man wenno saan, kadagiti nakisalip. Karbengan ti KWF ken ti kasinnarayna (ti Bannawag iti lengguahe nga Ilokano) ti umuna a pannakaipablaak dagiti nangabak nga entry nga awan ti royalty ti autor.
Para iti pormulario: http://docdroid.net/h2ho
Para iti pammalubos ti nagannak: http://docdroid.net/h2hn
Subscribe to: Posts (Atom)


text:
Brooke's Point, Palawan
Ti Brooke's Point ket maysa a primera klase nga ili iti probinsia ti Palawan iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Brooke's Point ket nabingbingay kadagiti 18 a barbaranggay.[2]
- Amas
- Aribungos
- Barong-barong
- Calasaguen
- Imulnod
- Ipilan
- Maasin
- Mainit
- Malis
- Mambalot
- Oring-oring
- Pangobilian
- Poblacion I
- Poblacion II
- Salogon
- Samariñana
- Saraza - (nagan na idi a Taniongbobog)[4]
- Tubtub
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). Hulio 1, 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Palawan". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 24 Septiembre 2014.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (iti Ingles) naala idi Hunio 10, 2016
- ^ "Ti linteg a panagipanagan ti baranggay Taniongbobog, Ili ti Brooke's Point, Probinsia ti Palawan, iti Saraza". LawPH.com. Naala idi 2011-11-27.
- ^ "Probinsia ti Palawan". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 24 Septiembre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Malakula
Ti Isla Malakula mailetra pay a kas Malekula, ket ti maikadua akadakkelan ngaisla iti pagilian ti Vanuatu, iti rehion ti Taaw Pasipiko ti Melanesia.
Lokasion[urnosen | urnosen ti taudan]
Daytoy ket naisina kadagiti isla ti Espiritu Santo ken Malo babaen ti Lingsat Bougainville. Ti Lakatoro, ti kapitolio ti Probinsia ti Malampa, ket mabirukan iti akin-amianan a daya nga aplaya ken ti kadakkelan a pagtaengan iti isla. Iti akin-amianan a daya a bangir ti isla ket ti grupoti isla a tinawtawagan ti Is-isla Bassit, mairaman dagitoy ti (manipud iti amianan nga agpaabagatan) Vao, Atchin, Wala (isla), Rano (isla), Norsup, Uripiv ken Uri (isla). Iti akin-abagatan a laud nga aplaya ket ti Isla Tomman, iti abagatan ket ti Isla Akhamb ken mabirukan iti akin-abagatan a daya a punto ti Is-isla Maskelynes, a mairaman ti Isla Sakao ken Uliveo.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Malakula iti Wikimedia Commons


text:
UTC−06:00
Ti UTC−06:00 ket ti timbengan ti oras a mangkissay kadagiti 6 nga oras manipud ti Panagpapada ti Sangalubongan nga Oras (UTC). Idiay Amianan nga Amerika, daytoy ket napalpalaiiw iti Sona ti Oras ti Sentral iti las-ud ti pagalagadan nga oras, ken iti Sona ti Oras ti Bantay kadagiti las-ud ti sabali a 8 a bulan (kitaen ti Oras a panagin-inut ti lawag). Adda met dagiti nadumaduma a pagilian ti Latin nga Amerika ken dagiti bassit pay a lugar nga agus-usar iti daytoy iti amin a paset ti tawen.
Dagiti linaon
- 1 Pagalagadan nga Oras ti Sentral (panaglalam-ek ti Akin-amianan a Hemisperio)
- 2 Oras ti Aldaw ti Bantay (kalgaw ti Akin-amianan a Hemisperio)
- 3 Kas pagalagadan nga oras (amin a paset ti tawen)
- 4 Pagalagadan nga Oras ti (panaglalam-ek ti Akin-abagatan a Hemisperio)
- 5 Kitaen pay
Pagalagadan nga Oras ti Sentral (panaglalam-ek ti Akin-amianan a Hemisperio)[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti CST ket pagalagadan nga oras iti maika-6 a sona ti oras ti laud ti Greenwich, a naikeddeng iti maika-90 a meridiano; naus-usar daytoy idiay Amianan nga Amerika kadagiti dadduma a paset ti Kanada, Mehiko ken Estados Unidos.[1]
Oras ti Aldaw ti Bantay (kalgaw ti Akin-amianan a Hemisperio)[urnosen | urnosen ti taudan]
Kas pagalagadan nga oras (amin a paset ti tawen)[urnosen | urnosen ti taudan]
Tengnga nga Amerika[urnosen | urnosen ti taudan]
Day a Pasipiko[urnosen | urnosen ti taudan]
Amianan nga Amerika[urnosen | urnosen ti taudan]
- Kanada
- Saskatchewan (malaksid tiLloydminster ken ti nakapalikmut a lugar)
Pagalagadan nga Oras ti (panaglalam-ek ti Akin-abagatan a Hemisperio)[urnosen | urnosen ti taudan]
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
- Oras a panagin-inut ti lawag
- Oras idiay Kanada
- Oras idiay Mehiko
- Oras idiay Estados Unidos
- Oras idiay Chile


text:
Bulkan Taal
Ti Bulkan Taal ket maysa a kompleks a bulkan a mabirukan idiay isla ti Luzon idiay Filipinas.[2] Dagiti naipakasaritaan a panagpussuak ket kaaduan a naipatengnga idiay Isla ti Bulkan, ti isla idiay asideg ti tengnga ti Danaw Taal. Ti danaw ket punuenna bassit ti Taal Caldera, a naporma babaen kadagiti napigsa a prehistoriko a panagpussuak idi baetan ti 140,000 aginggana idi 5,380 BP. No makitkita manipud idiay Bakras ti Tagaytay, ti Bulkan Taal ken ti Danaw ket mangipakita ti maysa kadagiti nainladawan ken napintas a pakaimatangan idiay Filipinas.[3] Daytoy ket mabirukan iti agarup a 50 km (31 mi) iti abagatan ti kapitolio iti pagilian, ti siudad ti Manila.
Ti bulkan ket adda dagiti adu a naranggas a panagpussuak a nagtaudan kadagiti panakapukaw ti biag iti isla ken dagiti nataengan a lugar a nagpalpalikmut iti danawe, nga adda dagiti natay a nakarkulo ti agarup a 5,000 aginggana ti 6,000. Gapu ti kaasidegna kadagiti nataengan a luglugar ken ti napalpalabas a panagpuspusuakna, ti bulkan ket naidutok a kas Dekada a bulkan, a maikanada nga ad-adalen tapno mapawilan dagiti masakbayan a masna a didigra. Daytoy ket maysa kadagiti aktibo a bulbulkan idiay Filipinas ken paset ti singsing ti apuy ti Pasipiko.
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Bulkan Taal ken ti Danaw ket sibubukel dagitoy a mabirukan idiay probinsia ti Batangas. Ti akin amianan a gudua ti Isla ti Bulkan ket adda iti katurayan iti aplaya ti danaw nga ili iti Talisay, ken ti akin abagatan a gudua ket iti San Nicolas. Dagiti dadduma pay nga ili a mangpalpalikmut ti Danaw Taal ket mairaman ti Tanauan, Talisay, Laurel, Agoncillo, Santa Teresita, Alitagtag, Cuenca, Lipa, Balete ken Mataasnakahoy.[4]
Ti permanente a panagtaeng iti isla ket ket iparparit babaen ti Instituto ti Bulkanolohia ken Seismolohia ti Filipinas wenno PHIVOLCS, a nagirangrangarang a ti sibubukel nga Isla ti Bulkan ket nakaro a nariesgo a lugar ken maysa a a permanente a Makadangran a Sona (PDZ).[5] Urayno adda dagiti panagbalballaag, dagiti napanglaw a pamilia ket agtataengda iti isla, a nagipegpeggad kadagiti biagda, a mangmangged ti panagbiag babaen ti panagkalap ken panagtaltalon kadagiti apit manipu ti nalames a daga ti bulkan.[6][7][8][9]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Taal Volcano". Programa ti Global a Bulkanismo. Instituto ti Smithsoniano. Naala idi 2013-02-13.
- ^ "Bulkan Taal". Programa ti Global a Bulkanismo. Instituto ti Smithsoniano. Naala idi 2012-12-15.
- ^ Herre, Albert W. (1927-12-14). "Dagit iPangalapan idiay Danaw Taal, Luzon ken Danaw Naujan". Warnakan ti Siensia iti Filipinas, Tomo 34 Blng. 3, pp.287-303, 1927.
- ^ (2011). "Ti mapa ti probinsia". Web Site ti Gobierno ti Batangas.
- ^ "Ti NDCC ket Nagbilbilin ti Kanayon a Panagsisiim iti Mayon, Taal a Bulbulkan". GMA News Online. Hulio 21, 2009. Naala idi 2011-02-13.
- ^ kostito (2009-12-13)."Ladawan - Isla ti Bulkan ti Taal", Panoramio. Naala idi 2011-03-26.
- ^ mharada (2008-02-02). "Ladawan - Calauit, ti akindaya anga aplaya ti Isla ti Bulkan", Panoramio. Naala idi 2011-03-26.
- ^ vanpoperynghe (2006-11-08). "Ladawan - Le Volcan Taal 13", Panoramio. Naala idi 2011-03-26.
- ^ Anuar T (2010-03-15). "Ladawan - Buco, Isla ti Bulkan. Ilelennek", Panoramio. Naala idi 2011-03-26.