text:
Don Mariano Marcos Memorial State University
OPEN UNIVERSITY SYSTEM
Sir Pelagio Alcantara Development (SPADE) Foundation, Inc.
DIRECTORY OF PARTICIPANTS
ILOKO CREATIVE WRITING
1st Batch
July 14, 2007-August 18, 2007
1. Abuan, Mila, Laroya
DZNL Radio, Quezon Avenue
San Fernando City, La Union
Sponsor: DZNL Radio Station
2. Bumagat, Julieta, Taeza
Government Service Insurance System (GSIS)
San Fernando City, La Union
Sponsor: GSIS – Region I
3. Caluscosin, Buenaventura, Trongco
DMMMSU-Open University System
San Fernando City, La Union
Sponsor: DMMMSU-Open University System
4. Corpuz, Leonora, Tadena
92-A, Sevilla Norte, San Fernando City
Sponsor: SPADE Foundation
5. De la Cruz, Eleanor, Gacayan
Department of Foreign Affairs
Quezon Avenue, City of San Fernando, La Union
Sponsor: DFA - Regional Consular Office I
6. Ducusin, Gracianus, Camarillo
Department of Education-Bangar
Paratong, Bangar, La Union
Sponsor: DepEd – Bangar/Personal
7. Galdonez, Loyd, Natura
Castor Z. Concepcion National Memorial High School
Balaoan, La Union
Sponsor: Mayor Al-Fred O. Concepcion, Balaoan, La Union
8. Gali, Marianne, Padilla
Manager, Cooperative Bank of La Union
Agoo, La Union
Sponsor: Cooperative Bank of La Union
9. German, Medard, Angela Lopez
Civil Service Commission–Regional Office
San Fernando City, La Union
Sponsor: La Union Vice Gov. E.C. Martin de Guzman III
10. Guzman, Josephine, Guzman
Engineering Dept., Provincial Government of Abra
Bangued, Abra
Personal Sponsorship
11. Ibay, Joebert, Mendoza
Brgy. Butubut Norte, Balaoan, La Union
Sponsor: PB Norberto Portacio, Brgy. Butubut Norte, Balaoan, La Union
12. Jubilo, Franco, Galvez
Provincial Capitol Library
Provincial Government of La Union
Quezon Ave., City of San Fernando
Personal Sponsorship
13. Lucero, Jaime, Sabado, PhD
DMMMSU-North La Union Campus
Bacnotan, La Union
Sponsor: Don Mariano Marcos Memorial State University
14. Martinez, Lileth, Maqui
Banagaoilan West, Bangar, La Union
Sponsor: Cooperative Bank of La Union
15. Ordillo, Carlita, Mogote
Butubut Norte, Balaoan
Sponsor: PB Norberto Portacio, Brgy. Butubut Norte, Balaoan, La Union
16. Padilla, Glenda, Lopez
Session Road, Baguio City
Sponsor: Cooperative bank of La Union
17. Padua, Joseph, Agbunag
DMMMSU-Open University System
Personal Sponsorship
18. Payduan, Diosdado, Tamang
Suyo, Ilocos Sur/AMA Computer College
Sponsor: Amado I. Yoro, Honolulu, Hawaii
19. Peralta, Juana, Liclican
Department of Agriculture
San Juan, La Union
Sponsor: Department of Agriculture
20. Ramos, Deo, M.
Divine Word College of Bangued
Bangued, Abra
Personal Sponsorship
21. Renon, Milagros Lopez
Busel-Busel, Luna, La Union
Sponsor: SPADE Foundation
22. Sabado, Mary Rose Galvan
Bangar, La Union
Personal Sponsorship
23. Sabado, Rebecca Galvan
Local Government Unit
Bauang, La Union
Sponsor: DMMMMSU-Open University System
24. Villanueva, Rosadelia, Fernandez
Department of Education-Bangar
Paratong, Bangar, La Union
Personal Sponsorship
25. Villanueva, Romie, Camarillo
Department of Education - Bangar
Paratong, Bangar, La Union
Personal Sponsorship
List of 1st BatchTutors/Resource Persons/Guest Speakers
1. Agcaoili, Aurelio S.
2. Alcantara, Djuna, R.
3. Angco, Edilberto, H.
4. Diaz, Manuel, S.
5. Hidalgo, Juan S. P., Jr.
6. Lucero, Jaime P.
PAKAAMMO: MADAMA ITA TI PASALIP ITI SALAYSAY KADAGITI 25 A NAGTURPOS ITI KURSO. DAGITI PREMIO MANIPUD ITI ESPONSOR, TI COOPERATIVE BANK OF LA UNION:
Umuna a Gunggona P3,000.00 ken plake manipud iti CBLU ken DOUS
Maikadua a Gunggona P2,000.00 ken plake manipud iti CBLU ken DOUS
Maikatlo a Gunggona P1,000.00 ken plake manipud iti CBLU ken DOUS
3 a Pangliwliwa a Gunggona P 500.00 ken sertipiko
(((((0)))))
Friday, August 31, 2007
ICW UPDATE
Don Mariano Marcos Memorial State University
Tuesday, August 28, 2007
Mapapaaray ka nang mga Sugat sa “Walang Sugat” (PART TWO)
‘IPANAGKAKAYARI’ NG MGA MAGULANG ANG ANAK.
Ipinagkakayari ni (Ina) Juana, ang anak niyang si Julia kay Miguel na anak ni Tadeo. Sa literal na sitwasyon, maaring nangyayari pa ito. Parental Marriage kung tawagin. Mga magulang ang nag-uusap sa pag-iisang dibdib ng mga anak. Ano nga ba ang mas malalim na kahulogan ito kung bakit inilarawan ni Severino Reyes sa kanyang dula? Mayaman ang mag-amang Tadeo at Miguel at maimpluensiya. Hindi gaanong mayaman sina Ina Juana at Julia. Nasasalamin dito ang malaking puwang sa pagitan ng mayaman at mahirap. Masasalamin dito ang kahirapan ang siyang magtutulak nang mga magulang na ‘ipagkakayari’ ang anak.
Noong panahon ng Hapon, ang payo ng mga magulang sa anak na dalaga: “Anak, dumarating na ang mga Hapon, magtago ka na.” Ngayon naman ay may mangilan-ilan ang nagsasabi, “Anak, dumarating ang mga Hapon magpaganda ka at lumabas ka na, baka ikaw ay maunahan!”
Napakakirot at napakahapding sugat ng lahi, dumudugo. Bumabaha sa lipunan. Ang sanhi, kahiraapan. Ang kahirapan ay magulang ng rebulosyon at krimen.2 Hindi ba palaging may nagaganap na rebolusyon at laganap ang krimen sa ating bansa?
Tatawanan ba natin ang kahirapan at hayaang ang madla na maging lotto at jueteng mentality? Hahayaang ba na ang inang Bayan ay malugmok sa kahirapan? Hahayaan ba natin mapariwara ang kababaihang Pinay sa putikan?
Nasa ating kamay ang lunas. Patuloy pa rin ba nating pagtatawanan ang sugat na ito? Bumabaha ang dugo sa mga lansangan sanhi ng kahirapan. Huwag sana natin pulotin sa kangkongan ang Inang Bayan.
PATRIOTISMONG HILAW
Sa dula, nailarawan ang mga nagkukunwaring totoong Katipunan na anak ng bayan at mga Makabebe na taksil ng bayan. Kaya tuloy, hindi nalaman ni Lucas kung sino ang mga tunay at hindi nagmamahal sa bayan. A, nagkakamot ng di naman makating tuktok si Lucas.
Sa panahong ito, tayong taumbayan ang Lucas sa dulang ito. Nalilito, at di malaman kung sino ang tunay na bayani at ang taksil ng bayan.
Ang dapat sana ay kung ano ang maibibigay sa bayan hindi kung ano ang makukuha Kanino at sino nga ba ang mga nagbibigay sa bayan? At kanino nga ba at sino sino sila ang mga nakikinabang sa bayan?
Ang patriotismong hilaw ay laganap na sakit ng lipunan. Umaagos ang dugo mula sa mga ugat ni Inang Bayan.
SA KUKO NG KOLONISASYON.
Masasalamin din sa dulang ito ni Reyes. Ang pagsakop ng mga dayuhan, Hindi lamang ang bayan ang inalipusta kundi pati na rin ang puso at kaisipan at kaluluwa ng mamamayan.
Nakakatawang nakakainis. Nakakatawang walang sugat, ngunit iyon pala ay tumagos hanggang sa kaibutoran ng puso at kaluluwa ang sugat ng kolonisasyon. Umaagos ang dugo mula sa mga ugat ng lahi.
Hindi lamang kaisipan at pag-iisip kundi istilo ng pamumuhay. Sa buong Asya, ang dilang Pilipino ang pinakagrabeng sinugatan ng kolonisasyon. Durog-durog na ang mga etnikong dila. Ang iba ay patay na.
Ang bunga ng kolonisasyon ay isang bulok na kamatis sa isang bayong. Kung patuloy na pinababayaan at pagtatawanan lamang, darating din ang araw na bulok na lahat ang mga kamatis.
KONKLUSYON
Hindi humiwalay sa punto ng romantisismo3 ang dula. Ito ay nalulugmok sa mga sumusunod:
1) Pangunguna ng tungkol sa pag-ibig – sa dula, nangunguna ang tungkol sa pag-ibig nina Julia at Tenyong; masasalamin pa nga ang impluwensya ni William Shakespeare mula sa kanyang dulang Romeo and Juliet. Hindi ba mas gusto pang magpakamatay si Julia (Juliet din, di ba?) kaysa mapangasawa si Miguel?
2) Pagsasalaysay ng walang katiyakang balangkas – dahil ang layunin ng dulang itoy a bigyan kasiyahan ang mga nanonod
3) Pagiging sobrang sentimental – sentimental ni Julia at Tenyong, ang taumbayan, ang mga bilanggo lalo na ang ama ni Julia
4) Puno ng pagpapakasakit at pagmamartir – ng ama ni Julia at mga kasama nitong bilanggo, ang ina ni Julia ay martir din, ang mga Katipunero
5) Pagbabalik sa kaayusan o pagpapanatili ng kaayusan; decorum – ang redeeming quality ng bawat sinulat
5) Pagiging didaktiko o mapangaral – pagpapaalala ng mga valyus ng buhay ngunit kadalasan naman ay di nasusunod.
6) Pagtakas sa katotohanan o “eskapismo” – upang hindi maramdaman ang kirot at hapdi ng mga sugat, kailangan ng tumawa. Sige, tumawa ka lang kung gusto mo. Humagikgik ka. Siguradohin mo lamang na hindi ang sarili mo ang inyong tinatawan.
7) Katolisismong bulag o panatisismo – Uhumn, ang irony sa dula. Magtatakip ka na lamang ng ilong dahil sa gabundok-bundok na basura at amoy asupre. Hindi lahat ng nagsasabi ng isa at dalawa ay nagbibilang.
8) Patriotismong pilit – sa oras ng kagipitan, nasa USA at The Netherlands ba ang tunay makabayan? The Filipino is worth dying for,4 ngunit tila mas mahalaga yung limang daan piso kung saan nakasulat ito.
9) Kung anu-ano pang katangiang mailusyon lamang – hindi tayo nabubuhay sa ilusyon lamang kundi kanin at ulam.
Makikita lahat ito sa dula ni Severino Reyes, ang “Walang Sugat” ngunit umaagos pala ang dugo ng lahi sa dami ng sugat. Mas masakit, mas makirot, mas mahapding mga sugat, dahil hindi ito pisikal na sugat kundi sugat-tatak ng bawat Pilipino. #
===============
TALASANGGUNIAN:
1) English Communication Arts & Skills Through Filipino Literature, Phoenix 21st Century Series, Fifth Edition, by Josephine B. Serrano and Milagros G. Lapid
2) Ayon kay bantog na Aristotle
3) Romantisismo, Estilong Pilipino Itinatak sa Nobelang Tagalog, ni Ruby Gamboa-Alcantara , http://www.panitikan.com.ph/criticism/romantisismo.htm (lektiur sa De La Salle University)
4) Ayon kay Benigno “Ninoy” Aquino
Friday, August 24, 2007
Walang Sugat, ni Severino Reyes
Laughter is the best medicine? Hindi sa lahat ng bagay. Hindi maaring basta na lamang pagtatawanan ang kirot at hapdi nang mga sugat na masasalamin “Sa Walang Sugat” na dula ni Severino Reyes. Kung pagtatawanan lamang ang mga sugat, lalong walang lunas ang pagdurugo ng lahi at patuloy na pagbaba ng pagkilala ng mundo sa atin at tuloy ang pagkalunod sa kumunoy ang mga valyus ng buhay.
1) Hele hele bago quiere
2) ‘Ipagkakayari’ ng mga magulang ang anak
3) Patriotismong hilaw
4) Sa kuko ng kolonisasyon
ANG HELE HELE BAGO QUIERE.
Saturday, August 11, 2007
Investment Scam
Aganannad iti “Let Your Money Work For You!”
Agannad iti “Let your money work for you!” Daytoy ti catch line para kadagiti prospective investors, sa maisaruno daydiay “4.5%” daily interest a tubo ti investment. Agasem, sky high ti interest rate. Unbelievable! Di nakapappapati. Ngem pudno ti offer. Isuna laeng ta uray dagiti banko ket dida kabaelan iti mangited iti 4.5% iti binulan. Anianto la ketdin no dayta ket inaldaw? Iti makatawen, wen, kabaelan dagiti banko nga ited ti 4.5% lalo dagiti industrial ken commercial bank. Ulitek, tinawen dayta, saan ket nga inaldaw a kuenta wenno daily rate. Kadagiti financial analyst, paggaakanda, no di ket dida pay a taliawen a, daytoy nga offer ta kasla buntuon iti agal-alingasaw iti buyokna a basuraan.
(No masurot daytoy nga interest rate, agserra la ketdi amin a banko. Mapasamak la ketdi ti sapasap a bank-run ken bank hoiliday gapu ta mairuar amin a savings ken maibaut itoy nga investment. Ngem ti agdadata a kinapudno, saan nga ayunan ti Central Bank of the Philippines ti aniaman a tumaud a money market a manglilibeg no di man mangrippuog ti banking system. Ta no nadadael ti banking system, kaipapanna metten dayta ti pannakarippuog ti ekonomia.)
No aggagarka itoy, adtoy pay ti pasarunona, maysa nga invitation nga umatendarka, iti symposium dinner no kasano a makaalaka iti investment contract. Ket wen met a, no dagiti investors ti nagmimiting, saan nga asi-asi a lugar. Daytay class. Daytay dekalidad a lugar wenno kapipintasan iti amin a napintas. Ta kasano koma a makaawiska iti investors no iti pagmimitingan (venue) ket iti sirok laeng iti bayog wenno kawayan a pagibabaudam ken ni sikkubeng? Wenno iti nangilaw a karinderia a di naimas iti lutona? Siempre, kas paset iti marketing ploy (nga awaganda pay iti marketing strategy), nasken nga iti class a lugar. Daytay addaan iti reputation. Riding on the reputation. Total, agbayad met ti kompania. Ken siempre, the other way to attract an investor is through his stomach. Ta no nagpakan ti agilaklako iti adaan iti reputation a restaurant, clubhouse wenno resort, ti first impression dita ket ti sinseridad. Daytoy man ket sinseridad nga aglako wenno sinseridad a mangloko.
Kinapudnona, maysa a marketing strategy iti agpaseminar ken agpasymposium kadagiti reputable venue. Kadagiti dadduma, you should be in business attire. Wen met a, business meeting daytoy isu a nasken nga amin nga umatendar ket highly regarded in behavior. Saan laeng a maipapan iti business no di pay ket kadagiti consultancy firm a mangguyguyugoy kadagiti possible a kliente. Ngem nasken iti panagannad kadagitoy nga istratehia ti consultrancy, ta agpatingga laeng koma iti consultancy a saan ket nga aglinglinged a kas recruiting agency.
TI SISTEMA TI INVESTMENT SCAM
Saan a piso iti pagsasaritaan ditoy, no di ket doliar. Wen, doliar. Minimum of US$ 1000.00, maaddaankan iti investment contract ken kumitan ti kuartam iti 4.5% daily interest rate. Amazing, saan?
Ket 500 ngarud a katao iti naallilaw itay nabiit. Immatendarda iti dinner symposium iti Baguio. Ta talaga a makaay-ayo dayta a interest rate. Ken makaay-ayo a denggen ti testemonia dagiti dua “country’s” top earner wenno investors.
Ket kuna dagitoy a sipapannekkel a top earner a kabayatan iti panangisubo iti naimas a taraon: “Maysa a narisgo a banag daytoy, awan iti pinnilitan. Amin simrek ditoy (nga investment) ket ammona a narisgo (ti kastoy nga investment). Iti minimum a $1000.00, kumita ti kuartayo iti 4.5% per day. Iti uneg laeng iti 24 nga aldaw, nabawikon ti kuartak!”
Kadagiti dadduma nga addaan iti ammo iti pyramiding scheme, adtoy ti clue wenno pagilasinan: maikkan iti bonus a $100.00 ti asinoman a makaited iti referral, (wenno makaawis iti maysa nga investor), ken sabali pay a $100.00 para iti sumaruno a paris a referral (next paired referral). Kastoy lattan ti money flow iti pyramiding scheme.
Ti investment ket addaan iti holding period a dua a bulan. Ti interest ket maala laeng babaen iti Visa wenno Mastercard.
Ti rigatna, awan ti opisina daytoy nga aglaklako iti investment contract. Base in Manhattan New York, kunada ngem dida ibaga ti eksakto nga adres. Maysa laeng a virtual office ti adda. No virtual no kuna, iti laeng internet, wenno iti website ti pakasarakan a kontak kadakuada.
Ngem kalpasan a nangibaut iti hard earn money, dagitoy nga investors, saanda metten a maka- access iti accountda iti website. Ken dipay ketdin a, maakses ti website ti naglako iti investment contract.
Timmayab ti nagrigrigatan a doliar. Namak payen no dayta a doliar ket sapulna iti ballasiw taaw wenno sapul dagiti annak wenno anak nga OFW?
Adda ti maysa nga investor a di makaakses iti website. Sinapulna ngarud ti nakakabil a based address, nga isu ti Manhattan, New York. Sinapulna identity ti komapnia kadagiti nalalatak nga stock exchange iti USA a kas iti NYSE, NASDAQ, S&P, American Stock Exchange, Investopedia, DOW Jones, Mapquest, Snopes.com ngem awan ti nagan ti kompania nga aglaklako iti investment certificate ditoy Filipinas. Kinamote iti inna panagbirok.
Ketdi, adda kakaisuna nga impormasion a naala ti managsukisok nga investor. Ti nakakabil a Manhattan, New York a based ti kompania ket saan gayam a pudno, no di ket Manhattan Gardens iti Cubao, Quezon City!
Ngem ania pay nay? Timmayaben ti investment. Awanen ti hard earn money. Awanen ti urnong a doliar.
Kadagiti kakastoy, adunto latta iti rumuar kadagiti internet, wenno kadagiti publiko nga agawis wenno aglako iti investment contract. Isu a nasken iti panagannad sakbay nga itapog ti nagling-etan a kuarta.
Kasla met laeng iti pyramiding scheme, a wen, maited ti kuarta dagiti immuna a gimmatang iti investment. Natural dayta. Pangbanniit kadagiti sumaruno a biktima. Isu ngarud a nasken iti ad-adu a recruit tapno adda ti kuarta a pangalaan iti maibayad. Ti kakasi ket dagiti adda iti babaen ti listaan wenno naud-udi nga investors ta didan a pulos a maala ti kuartada.
Iti investment, wenno panaggatang iti investment contrract ket saan a bastabasta a serken no awan iti makita a pammaneknek. Wenno mapagduaduaan dagiti offer wenno benepisio a maawat. Daydiay laengen 4.5% daily rate ket saanen a nakapappapati. Uray dagiti dagiti usorero ket per monthly basis wenno 100 days ti kuenta ti interest rate.
Kas sagudayen ti Republic Act 8799 wenno Securities Regulations Code of the Phlippines, “…securities as shares, participation, or interest in a corporation or in a commercial enterprise or profit-making venture and evidence by certificate, contract, instrument, whether written or electronic in character” ket nasken a mairehistro iti Securities Exchange Commission (SEC). Ngarud, sakbay a tumapog ti investment, nasken a saludsoden daytoy no rehistrado met laeng iti SEC. No kunana a wen, nasken a beripikaen a personal iti opisina ti SEC no pudno wenno saan a rehistrado tapno maliklikan iti pannakaallilaw.
Iti Section 8 ti RA 8799, kunana: “Securities shall not be sold or offered for sale or distribution within the Philippines, without a registration statement duly filed with and approved by the Commission.”
Mabasa pay iti alagaden ti SEC tri dusa dagiti aglabsing itoy, a kunana: …the penalty or selling securities or investment contracts without the SEC registration according to Section 73 of RA 8799 is a fine of not less than P50, 000.00 but not more than P5,000,000.00 or imprisonment from seven to twenty one years, or both at the discretion of court…
Isu a dagidiay dua a top earner iti daytoy nga scheme ket kinemmeg ti NBI. Isu a sangoenda ti kaso ken saganaanda ti dusada nga iyetnag ti kprte a kas sagudayen iti linteg ti RA 8799.
No saan a rehistrado dayta a kompania nga aglaklako iti investment contract, shares, interest in a corporation or in a commercial enterprise or profit-making venture, nasaysayaat no dimon a panunoten daytoy. Saanmo nga igasanggasat ti kuartam a nagbanbannogam wenno nagbannogan ti anak wenno asawa wenno dagiti annak.
Awan iti kas iti agannad. #
Wednesday, August 08, 2007
White Cane Week
White Cane Week, nasam-it iti pannakaselebrarna
Iti umuna a lawas daytoy a bulan, Agosto, nasam-it iti pannakaselebrar ti tinawen a White Cane Week. Daytoy a selebrasion ket saan laeng nga iti pagilian no dipay ket iti sangalubongan.
Ta ania aya ti makunkuna a White Can Week?
Isu daytoy ti Akta Republika Bilang 6759 wenno White Cane Act. Kasinnallabay daytoy nga akta dagiti dua pay a kaarngina, ti Akta Republika 7277 wenno ad-adda a maawagan iti Magna Carta for Disabled Persons ken ti Batas Pambansa Bilang 344 wenno mas papolar a maawagan iti Accessibility Law.
Ti National Council for the Welfare of Disabled Persons (NCWDP) iti mangaywan ken mangasibay iti pannakaimplimentar kadagitoy a linteg a pagsayaatan dagiti addaan iti an-annayen.
Karaman pay dagiti sumaganad a linteg a kas kanayunan iti pannakipaset dagiti addaan iti an-annayen iti gimong: International Labor Organization Convention No. 159 wenno ad-adda a maawagan iti Vocation Rehabilitation of Persons With Disability.
Nasken met a sallabayen ken atibayen ti gobierno dagiti addaan iti an-annayen wenno disabled person a nangrugi pay idi 1917 a binadangan met dagiti non-government organization.
Idi January 16-20, 1978 ti pagilian ti nakaaramidan iti Second International Conference on Legislation Concerning the Disabled nga inorganisa ti Rehabilitation International ken ti kabadangna iti pagilian, ti Philippine Foundation for the Rehabilitation for Disabled Persons (PFRD). Iti nasao a pasken, pinirmaan ni Presidente Ferdinand E. Marcos ti Presidential Decree 1509 tapno mabuangay ti National Concerned for Disabled Person.
Babaen kadagiti naparnuay a linteg ken ahensia ti gobierno, naidanon kadagiti disabled person dagiti serbisio ti gobierno kadakuada a kas patas ken kaparis a benepisio nga aw-awaten ken sagsagrapen dagiti awanan an-annayen.
Kadagitoy a linteg iti nangipaay iti panagpapatas ti amin nga umili, adda man ti an-anayen ken awan. Panangipaay iti karbengan iti ania man a kapanagan, iti man panangbirokan iti trabaho, iti benepisio ti salun-at, edukasion, pabalay ken dadduma pay.
Ti panangarakop-panangsallabay kadagiti addaan an-annayen ket saan laeng a solo a responsibilidad ti gobierno no dipay kadagiti amin nga umili. Awan koma iti maikuspil ken awan iti maidumduma. Awan iti mailemmeng nga umili ta amin ket addaan iti karbengan a makipaset iti sibilisado a gimong. #
Sunday, August 05, 2007
ILOKANO 101 (PART 4)
Ania ngata no awan iti komunikasion ti tao? Ania ti mapasamak? Dipay ket kasla bato wenno bingkol wenno ania la dita nga awan iti biagna, saan?
TI PANGGEP TI KOMUNIKASION
1) Mangipaay iti dana tapno agkikinnaawatan ti tao
2) Makakalap iti umno nga impormasion ken pakairanodan nga ammo
3) Ikkanna iti naan-anay a panawen ken kinapateg ti maysa nga isyu a rumbeng nga ipaayan iti immatang, pagiinnadalan ken amirisen
4) Mangited iti dana kadagiti nadumaduma a kapanunotan, rikna ken ir-iroken iti tungggal tao.
1) Mangipaay iti dana tapno agkikinnaawatan ti tao. No awan ti komunikasion ti dua a tao, dida agkinnaawatan ken saanda nga aggayyem wenno dida agam-ammo, nga uray no agsinnabatda wenno agkatugawda iti uneg ti bus wenno jeep ket kasda la bingkol wenno bato. Possible pay a no dagitoy ket aggayyem wenno aniaman a relasion ket no awan ti komunikasion iti nagbaetanda ket mapukaw dayta a relasion. Ta ngamin iti relasion, ti kumunikasion ket isu iti mangpatpat kadagiti ruot ken muyong nga agtubo kadagiti nagbabaetan. No awan iti komunikasion, natural nga agtubo dagiti ruot ken muyong no dipay ket agkabakiran ti nagbaetan ket awanen a pulos iti panagam-ammo. Addan ti bangen iti nagbaetan. Kasta met dagiti dua wenno ad-adu a tao, lugar ken nasion, partido ken gunglo, timpuyog ken taripnong ket nasken iti kinaadda iti panagkikinnaawatan tapno masabat iti amin a kasapulan ken sungbat.
2) Makakalap iti umno nga impormasion ken pakairanodan nga ammo. Kas pagarigan koma, dagiti mannalon, nasken nga adda ti komunikasionda kadagiti padada a mannalon wenno kadagiti otoridad ti agrikultura tapno makakalapda kadagiti umno nga impormasion para iti kabarbaro a wagas iti teknolohia iti panagapitan. Agpipinnadamagda no ania ken kasano iti mangpaadu ti apit, mangpaksiat kadagiti nagduduma a peste, no ania ti kabaruanan a teknolohia no kasano a paaduen ti apit, ken dadduma pay a pakairanudan a nayon ti ammo, kabaelan, ken kapanunotan.
Kasta man met laeng kadagiti mangngalap, aniaman a propesion ken asinoman. Ti pannakikumonikasion ket makalap kadagiti umno nga impormasion ken pakairanodan nga ammo.
3) Ikkanna iti naan-anay a panawen ken kinapateg ti maysa nga isyu a rumbeng nga ipaayan iti immatang, pagiinnadalan ken amirisen. Ania koma ti nasisita nga isyu iti agdama? Isu dayta iti mapagsasaritaan ken amirisen ken ikkan iti importansia ken isapulan ti naan-anay a sungbat no di man solusion a pakairanudan.
Kas pagarigan koma, panagtutudo manen ita, uso manen ti panagrarira ti dengue. Ania ti dengue? Kasano a maala ti dengue? Kasano a malapdan ti dengue? Dagita nga isyu. Makalap dagita nga isyu. Ikkan ti importansia dagita nga isyu. Amirisen ken ipaayan ti sungbat dagita nga isyu. Iwaragawag ken idanon dagiti naamiris a pagimbagan manipud kadayta a nga isu. Amin dagitoy ket wagas ti komunikasion.
Ken dadduma pay a napapateg nga isyu a nasken a pakaituonan iti immatang ken panangamiris. Dagitoy a proseso ket isu iti makunkuna a komunikasion iti tunggal maysa.
4) Mangited iti dana kadagiti nadumaduma a kapanunotan, rikna ken ir-iroken iti tungggal tao.
A. Kapanunotan. Babaen iti proseso ti komunikasion, maiyebkas ti asinoman ti kapanunotanna. Aniaman dayta a kapanunotan. Kas pagarigan koma, adda daytoy a panagadal, Ilokano 101, ngamin kayatko nga iyebkas ti kapanunotak a mabalin met gayam ti panagadal ti lenguahe a kas iti panagadal kadagiti sabsabali a lenguahe. Inyebkas ni Dr. Jose Rizal ti kapanunotanna maipapan iti kinarugit a panagturay dagiti Kastila babaen kadagiti librona a “Noli Me Tangere” Ken “El Filibus Terismo” ket yinabyabanna ti reobulosion. Inyebkas ni Benigno Aquino ti kapanunotanna a “The Filipino is worth dying for” ket rinubrobanna ti irurukuas dagiti umili iti diktadoria. Adu dagiti kapanunotan a maiyebkas babaen iti proseso ti komunikasion a possible a pakairanudan ti sapapsap. (Dagiti laeng positibo a panirigan iti nasken a mapagadalan, ta daytoy ket arte ti komunikasion.)
Ilokano 101 (part three)
Adtoy man ti sumagmamano pay a di berbal a komunikasyon. Daydiay komunikasion a saan a kasapulan iti letra (maisurat wenno maiyebkas). Umanayen dagiti garaw ken tignay ti bagi, paset ti bagi wenno dagiti ladawan iti rupa wenno dagiti senias.
1) Ugis – no inugisan ti ulo ti maladaga wenno ubing, uray di balikasen, ammon ti kaipapanan daytoy: “puera usog!”
2) no linabasanna ti bunton ket piniritna dagiti lapayagna, ti kayat a sawen daytoy ket “baribari…”
3) ngilangil – awan ti ammona
9) mulagat – no nagannak, iparipiripna iti panagsardeng dagiti annak, no dadduma ket with matching baniekes pay with paipus a banang-es.
Sumagmamano laeng dagitoy ng a Iniilokano a tignay, gunay ken senias a mangipasimudaag iti di berbal a komunikasion.
Adu dagiti di berbal a patauden ti asinoman ken nakaisigudanen ken sinuroten a wagas sipud idi saantayo a naiyanak.
Idinto ta a adda met dagiti naigagara ken di naigagara a timmaud a basta lattan nailasagda iti kabibiag iti inaldaw a kas paset ti komunikasion.
DAGITI PANGGEP TI KOMUNIKASION
1) Daytoy ti dana iti panagkikinnaawatan dagiti amin a tattao
2) Makaagsep iti impormasion a pakairanudan
3) Mangipaay iti kinapateg iti maysa a banag wenno topiko wenno isyu a nasken nga ikkan iti importansia wenno tuonan iti immatang ket pagsasaritaan ken usisaen no ania iti umno nga aramiden, umno a tignay ken dasigen iti kinapudno ken kinaumnona
4) Mangipaay iti dana dagiti nagduduma a kapanunotan, rikna ken no ania iti nanguneg ti maysa a tao.
DANA TI PANAGKIKINNAAWATAN – kas pagarigan koma, addaka iti lugar wenno taripnong nga awan a pulos iti am-ammom. Iniseman daydiay wenno isuda, ket kinablaawam ida. Sinungbatandaka met. Nagsasaritakayo. Imbagam ti kinaasinom, kasta met kaniana wenno kadakuada. Itoy a klase ti komunikasion, naaddaanka iti kabarbaro a gayyem. Ti panagkikinnaawatan ket parnuayenna ti adu a gayyem. No awan iti komunikasion, ania ngata iti mapasamak kadagiti tattao? Madi ania?
MAKAAGSEP ITI IMPORMASION – makapidut iti impormasion a pakairanudan. Saantayo a damakamaten dagiti negatibo nga impormasion ta ti arte ti komunikasion ket saanna a sagiden daytoy a banag gapu ta dagiti naimbag a banag a pagimbagan iti imbag nga inna isuro. Sadino iti pakaagsepan dagiti impormasion? Iti pada a tao, ken dagiti institusyunal a wagas, a kas iti pagiwarnak, radio, telebision, kompiuter ken dadduma pay.
KINAPATEG TI MAYSA A BANAG A NASKEN A PAGTUONAN ITI IMMATANG - kas pagarigan koma, ta ni mannalon ket nakangngeg iti impormasion maipapan iti kabaruanan a panagtalon, ay, ket dayta ti ikkanna iti naan-anay a panawen ken ituonna ti immatangna tapno maaddaan iti impormasion a pakairanudanna. Kadagiti agngayangay a mannurat, no adda ti kabarbaro nga impormasion iti panagsuratan, tugawanda dayta a basaen ken amirisen tapno pakairanudanda. Ay, adu dagiti ehemplo maipapan itoy. Ti nasken ket ti panangawatmo kadayta nga imprmasion ken pakairanudan.
DANA TI RIKNA, KAPANUNOTAN, KEN NANGUNEG ---
RIKNA – feelings. Gapu iti komunikasion, naarem ni Pedro ni Juana. Naiyebkasna daydiay riknana. Gapu iti komunikasion, naiyebkas ni asawa a babai ti riknana iti asawa a lalaki.
No tipden daytoy a rikna, sumangbay met ti panagsagaba. Tapno saan nga agsagaba, usaren ngarud ti arte ti komunikasion.
KAPANUNOTAN – isu a dimmur-as ti tao gapu iti komunikasion a panangiyebkas ti kapanunotan. Inyebkas ni Thomas Edison ti kapanunotanna a mangpataud iti bombilia a silaw; inyebkas dagiti agkabsat a Wright Brothers a kabaelan ti tao iti tumayab, inyebkas ni Charles Babbage ti kapanunotanna babaen iti analytical ken difference engine ket pinataudna ti kabaruanan a kompiuter ket naawagan pay iti Ama ti kabaruanan a kompiuter. Ay, nagadu dagiti nangiyebkas ti kapanunotanna ket nagserbida a pakairanudan ti tao. Ti panangiyebkas ti kapanunotan ket maysa a wagas ti komunikasion.
NANGUNEG – ir-iruken a rikna, daydiay man nagtaud pay iti kauunegan a siled ti puso wenno kaunggan.
Inyebkas ni Dr. Jose Rizal ti ir-irukenna babaen kadagiti librona a “Noli Me Tangere ken El Filibusterismo” ket rinubrobanna ti rebulosion. Inyebkas ni Mother Theresa ti asina kadagiti ubbing iti kalkalsada ket nagkayamkam ti apuy ti asi. Inyebkas ni Florence Nightingale ti riknana ket pinagserbianna dagiti masaksakit iti ospital, isun ita ti patron saint dagiti nurses ken maawagan iti Joan of Arc.
Panangiyebkas no ania daydiay adda iti kaunggan, iti kasulineksulinekan a siled ti puso tapno pakairanodan ti tao. Daytoy ti arte ti komunikasion.
(ADDA PAY TULOYNA…)
Saturday, August 04, 2007
Korona nga ipus ti bao?
Naisangsangayan a pasalip ken naisangsangayan met a pangawat iti balligi ken panaglatak. Isu daytoy ti innadoan iti makolekta nga ipus ti bao. Naawagan ti kontes iti Mr. & Ms. Star. Ti star dita ket “rats” ti kayatna a sawen no baliktaden a balikasen. Ket dagiti mangabak, makoronaan inton Agosto 15 daytoy a tawen sadiay Sta. Lucia Elementary School, Zaragosa, Nueva Ecija.
Kadagiti nababa a lugar iti probinsia ti Nueva Ecija, lalo iti nasao nga ili, ket parikut dagiti mannalon iti kaadu dagiti peste a bao nga agdadael kadagiti mulada a pagay. Segun ti estadistika, umabot pay iti 60% ti dagup a pukaw dagiti mannalon iti tinawen. Nasursurok pay ngem kagudua ti kanenen dagiti peste a bao ngem ti para iti tao. Isu napanunot dagiti lumugar a nasken iti pannakipaset dagiti umili iti pannakapaksiat dagitoy a peste a bao. Ti Barangay Rat Council of Nueva Ecija ti mangimaton ti search for “Little Mr. & Ms. STAR” a sinalipan iti duapulo a pupil iti nasao a pagadalan. Binayabay ti barangay council, ti local ken probinsial government ken ti Philippine Rice Research Institute a nakabase sadiay Maligaya, City of Science Muñoz, Nueva Ecija.
Ti rat management campaign ti PhilRice Institute a napauloan iti Boo Boo Rat! Palay mo’y ligtas 24 oras, ti nanginaw ti kastoy kampania panangpugipog kadagiti peste nga bao babaen iti integrated method and community approach.
Inaldaw a makolekta ken mabilang dagiti ipus ti bao iti laong ti eskuelaan. Maibilang a botos ti kandidato ti tulong nga (ipus ti bao) agtaud iti asinoman a mangsuporta kenkuana, daytoy man ket kameng ti pamilia, kakabagian, klasmets, kaarruba, am-ammo ken di am-ammo.
Aldaw ken rabii a panagtiliw. Iti aldaw, aglemmeng dagitoy a peste kadagiti abut kadagiti tamtambak. Ket ti aramiden met dagiti mannalon, danumanda dagitoy nga abutda ket siempre, no mabbasa ti bao, rumuar metten daytoy ket dayta la agpak-olen ken agpang-or iti aramiden. Ikkaten ti ipus ket isu dayta ti maibilang a botos. Ni Brgy. Kagawad Camilo Calderon iti para bilang. Kadagiti dadduma, ad-adda a rabii iti panagtiliw ta dagitoy a peste a bao ta isu ti panagruarda. Ket segun ken ni Gloria Miranda, ina ti maysa kadagiti partisipante nga ubing, iti uneg laeng iti tallo nga aldaw, adda ti nakolektada nga ipus ti bao nga agdagup iti 1300 a bao wenno 433 iti inaldaw! Amaya, nagadun! Ketdi, dagitoy nga ipus ti bao a pannakabotos ti anakna ket manipud iti natiliw ni Mrs. Miranda, ti asawana ken dagiti kakayongna.
Ania ti aramidenda kadagiti pinatayda a bao, kunam? siempre, ikalida met a. Kasta met nga ikalida dagiti nabilangdan nga ipus tapno maliklikan iti pannakadidigra ti salun-at dagiti agindeg.
Iti kaadun iti natiliwda a bao, manamnama nga umadu ti apit dagiti mannalon iti ili ti Zaragosa.
Iti amin a pest control management, naisalsalumina daytoy a community approach nga ininaw ti PhilRice Intitute ta malaksid iti pannakapugipog dagiti bao, masalakniban pay ti aglawlaw, dagiti ramen ti daga, ti angin nga angsen gapu iti saanen a panagaramat kadagiti kemikal a pangpaksiat kadagitoy a peste.


c: text/html

text:
Ti ‘Counter Clockwise’ Structure
Ania ti pagpapadaan dagitoy a sarita, ‘A Rose for Emily’ ni William Faulkner; ‘Apay Ngata, Sabong, A Naisalsalumina: Maysa A Meditasion’’ a nangabak iti Umuna a Gunggona a sarita ni Atty. Benjamin M. Pascual; ‘Sultana’ a sarita toy numo toy biang a naipablaak itay nabiit ditoyTawid; ti ‘Baggak’ a saritak a naipablaak iti ‘Sirmata Magasin’ ken, ti ‘Saddam’ a sarita ni Ariel Tabag ken nangabak iti Umuna a Gunggona iti Palanca Awards 2011?
Agpapadada ti istraktura ti pannakaisurat, immatras! Agpapadada pay a nangrugi iti ipapatay ti bida, sa kalpasanna, nawarwaren ti pakasaritaan. Ketdi, tao ti bida dagiti amin a sinurat, idinto a ti ‘Sultana’ ket ayup – maysa nga aso.
Naisalumina iti pannakaisurat dagiti sarita. Ketdi, saanen nga isu ti kabaruanan ta addan dagitoy nga istilo sipud pay idi un-unana. Saan laeng nga iti sarita ken nobela iti pakabasaan no dipay ket iti daniw.
Arintapusen ti dekada 90’s idi sinurattayo ti artikulo (ditoy met laeng kolum nga ‘Iti Duyog Ti Singasing’) maipanggep kadagiti istraktura iti pannakaisurat dagiti sarita ken nobela. Dinakamattayo ti kinaadda ti counter clockwise structure. Ta ngamin, no adda ti inawagantayo iti clockwise structure adda met ti counter clockwise. Iti ngamin panagbasabasatayo kadagiti liblibro ti literatura daytoy ti napaliiwtayo.
Nabasatayo idin ti ‘A Rose for Emily’ ni William Faulkner. Sa manen nabasatayo ti nangabak a sarita ni Atty. Benjamin Pascual a napauloan iti ‘Apay Ngata, Sabong, a Naisalsalumina: Maysa a Meditasion’ agraman dagiti kritisismo ken komentariona.
Diak ngarud nagpangadua a nageksperimento met iti kastoy a klase ti sarita. Uray kunak man, saan a maipablaak, wenno dumtengto ti panawenna a, a maipablaak. Ken maysa, naiserbi metten ti kangrunaan nga akem ti sinurat, ti panangpadas met iti agsurat iti kas iti napadasan dagiti nalatak a mannurat. Napasamaken ti pannakapnek wenno satisfaction – ti panangsurat met ti kabaelan a suraten dagiti nalalatak ken nalalaing a mannurat wenno kasdiay gayam iti agsurat iti kasdiay a klase ti sinurat. Dayta laeng met ti simple a motibotayo.
Idi nanglukat ti Sirmata Magasin, kasapulan ti sarita. Awan ti sidadaan a sarita nga isandi. Ala, man laengen, uray adda kuskuselna. Impablaaken, nupay adda idi ti gandat nga isalip koma. Imatonan pay la idi ti Saringit Chronicle ti pannakaipablaak ti Sirmata Magasin. Immabut met ti sumagmamano nga issue a tinarabayna.
Kunatayo idi sinurattayo ti artikulo, a no nagpakannawan ti clockwise, nagpakanigid met ti counter clockwise. Iti ababa a pannao, imbes nga umabante ti sarita, a kas iti gagangay a mapaspasamak, nagatras ketdi wenno abante-atras, atras-abante. Kasta ti pannakaisuratna. Saan a gagangay, limmaksid.
Saan ketdi a dagiti nobela ken iti sarita ti pakabasaan ti kastoy a porma. Uray met dagiti dadduma a dandaniw ket immatrasda met wenno nag-counter clockwise ti pannakaisuratda. Daytoy ti napaliiwtayo ken insurattayo manen iti daytoy met la a kolum nasuroken a maysa a dekada ti napalabas. Dinakamattayo ti maipapan ti sarita, kasta met ti daniw tapno maiparangarang ti kinaadda dagiti sinurat wenno pannakaisurat a nagatras.
Dinakamattayo idin daytoy maipapan iti panagsurat iti daniw idi sinurattayo iti maipapan kadagiti tayutay wenno figure of speech. Saanko a mabatoken no iti Saringit Chronicle wenno iti Tawid Magasin a naipablaak. Ngem siguradoak a di met Tawid News Magasin ta awan pay la idi.
Kunatayo man idi dinakamattayo ti tayutay a CLIMAX. The ascending order of ideas enumerated in a series. The enumeration of items is interesting only when the arrangement follows a climatic order. Naurnos a kapanunotan nga agibunga iti pannakapnek, kunam man laengen, he-he! Dayta makapikapik nga urnos dagiti detalie ti sinurat ket nasken nga ipangpangruna.
Kitaen ken usigen ‘toy linia ti daniw ni Percy Bysshe Shelley a napauloan iti ‘The Indian Serenade’:‘I die! I faint! I fail!’
Iti Iluko: Natayak! Nakapsutak! Napaayak!
Makapangato iti kiday a linia, di met? Dandanik pay naibbatan ti libro a basbasaek. Makapatayyek iti bukelbukel ti mata. Nakakaintriga. Apay kunam?
Iti umuna pay laeng a balikas a ket, naggibus koman a! Natayak, kunana. Natayen. Ania pay la ti ituloyna ket natayen? Ala, man? Ngem adda tuloyna. Apay a pinasarunuanna pay laeng iti nakapsut? Sa napaay?
Immatras ti pannakaisurat ti daniw. Climatic order!
Iti panagawatko itoy a linia ni Shelley, kastoy, kailian: Isu a natay ta nakapsut iti pannubok ti biag ket napaay iti panggep ti Dios kenkuana. Naglawag, saan? Ti kangrunaan a ramen daytoy a figures of speech ket ti lohika. No lohika no kuna, naurnos a konsepto.
Naurnos a konsepto ti kasapulan a tekniko ti kastoy a klase ti sarita, nobela wenno daniw. Saan a lumaksid kadayta a konsepto.
Iti sarita nga ‘Apay Ngata, Sabong, A Naisalumina: Maysa a Meditasion’ ni apo Benjamin Pascual, ket immuna a natay ti asawa ti bida, sa in-inut a nagatras babaen ti tekniko pannakagennedgenned wenno episodic babaen panagaramatna kadagiti interlude, requiem, ken dadduma pay; sa iti gibusna ket iti daydi kaunaan a pannakakita ti bida a lalaki iti bida a babai. Dayta ti konsepto ti pannakaisuratna.
Iti sarita a ‘Baggak’, iti opening ti sarita ket ti ipapatay met ti bida, sa nagatras-atras babaen iti tekniko ti transition wenno leave one space then capitalized the first word. Iti gibusna ti sarita, maipadto iti pannakaiyanak ti bida. Manipud ipapatay, nagatras ti sarita agingga naggibus iti pannakaipadto ti pannakaipasngay ti bida. Kastoy ti konsepto ti pannakaisuratna.
Kabaliktad daytoy a klase ti panagiparang iti plot pattern a “Boy Meets Girl” wenno vice versa. Iti “Boy Meets Girl” plot pattern, agam-ammo a siempre dagiti bida iti opening ti sarita, sadanto, agayan-ayat, agasawa, agpamilia, mataenganda, sadanto matay. Ngem iti daytoy nga istraktura, umuna met a matay ti bida, santo mataengan, sa agpamilia, sa makiayan-ayat, sa makiam-ammo ti lalaki iti babai. Nagbaliktad! Itoy nga istraktura, ket ad-adda nga agtaray ti sarita babaen ti Theme Driven Presentation.
Ti sarita a ‘Saddam’ ni Ariel Tabag, ket immuna naibaga a natayen ti bida a lalaki santo nawarwar ti pakasaritaan. Ket itoy a pakasaritaan, naglasat nga immuna iti panunot ti narrator. Isu met la ti konsepto ti pannakaisurat.
Itoy a banag, malagipko la unay ti naisurat ni Atty. Benjamin Pascual a diskusionda ken ni apo Juan S.P. Hidalgo, Jr. maipanggep ti kakastoy a sarita. Insurat ni apo Ben Pascual dayta a saritaanda iti panid ti libro, ken ginatangko met dayta a libro ken ni apo Juan S. P. Hidalgo nasuroken a dua a dekada ti napalabas. Ipalpalawag ni Atty. Ben Pascual a napintas a sarita a naglasat nga umuna ti panunot ti naretor dagiti paspasamak. Dayta ti urnos ti konsepto ti pannakaisuratna.
Iti met sarita a ‘Sultana’ pinadastayo inlaksid ti kangrunaan nga agbibiag, imbes a tao ti masarsarita, aso. Immuna met a naiparang ti pannakatay ti aso babaen iti tekniko nga ‘In Medias Res’ wenno ‘Medias in Res’ sa met la nawarwar ti pakasaritaan no kasano a natay ti aso, dagiti pagsayaatan a naaramidan ti aso, no kasano a simmangbay iti pamiliada ti aso, ken kasano iti pannakanagan ti uken a ‘Sultana’. Nga isu ti gibus ti sarita.
Nupay agpapadada ti pannakaisurat dagitoy a sarita nga immatras, nagdudumada ti istilo ti panagiparang, a kas dagiti naagapad.
Sumagmamano laeng dagitoy a sarita ti immatras wenno nagtinnag iti inawagantayo counter clockwise structure wenno pannakaisurat ti sarita. Adu dagiti nasagangtayo a kastoy, saan la a sarita ken nobela no dipay iti daniw, banag a mangipaneknek ti kinaadda dagiti kakastoy a sinurat.
Ket saan laeng nga iti kinaaddana no dipay ket nabayagen nga adda daytoy ngem saan nga ‘unay a maus-usar’ iti Iloko. Inrugi ni Atty. Benjamin Pascual iti Iloko, a kunaen dagiti agpalpaliiw kadagiti sarita a maysa nga experimental a sarita, ta ngamin, uray sadino iti pangirugiam a panangbasa, iti rugi ti sarita, iti tengnga ti sarita wenno iti gibus ti sarita iti panangbasam, agtinnag latta iti pannakapnekmo a mangbasa.
Ti makitak a rason idi no apay a manmano ti kastoy a sinurat ket maymaysa ngamin ti outlet wenno pakairuaran dagiti sinurat. Iti pammaliiwko, agbasar met dagiti sinurat iti preperensia ti literary editor. Natural laeng dayta. Lumtaw latta ti preperensia.
Binalakadannak pay idi iti literary editor a dagiti napisikalan ti risirisna ti suratek. Ngem saanko a linia iti kasta a sinurat, ket kunak met, mapanak laengen agsurat iti radio ta saanko a magaw-at dayta a polisia (editorial policy). Saanko a linia iti agsurat iti kinadang-as wenno napisikalan a risiris. (Iti kaaddak iti radio, saan a nagpatingga ni apo Juan S. P. Hidalgo, Jr. a nanguyot iti panagsuratko manen.) Sumagmamano metten a mannurat iti binalakadak maipapan itoy. Ti panagsurat iti fiction ket maiduma unay iti panagsurat iti damag, salaysay ken kapadana.
Kadagiti sinursuratko a sarita, awansa iti sinuratko a dinnanogan, sinnaktan iti pisikal a bagi, pinnatayan wenno ania la ditan a kinadang-as. Ti napisikalan a risiris ket maysa laeng kadagiti nagkaadu a klase dagiti risiris: tao kontra tao (napisikalan ken verbal attack); tao kontra gimong; tao kontra iti bagina met laeng, ken; adda pay iti awanan a pulos iti risiris wenno dagiti symbolical stories (intellectual) a nakaaramatan laeng iti open ken close symbolism.
Adu pay dagiti nasken nga adakan ni mannurat, lalo dagiti sidadaan a mangilukat ti panunotda iti nakaisigudan. Tapno saan a kasla agpapada dagiti mabasbasa. @
Friday, February 24, 2012
Ti ‘Counter Clockwise’ Structure
Monday, February 20, 2012
Sport Stories and Poems
Dagiti sarita ken dandaniw maipapan kadagiti nagduduma nga isport ket gagangay laeng a saan nga ibilang dagiti dadduma a mannurat ken kritiko a genre writing. Ngem kadagiti dadduma, ibilangda ketdi. No ania ti panangipagarupmo met, nawayaka a mangiyebkas ken mangidasig ti kaipapanan itoy. No saan kunam, marespeto ti kapanunotam. No genre writing kunam met, apay ketdin a saan?
Sumagmamano metten dagiti sarita ken nobela ti nangtratar kadagiti isport iti Literatura Ilocana.
Iti nobela, dagiti sinurat ni Dionisio Bulong maipapan iti boksing. Ahedres wenno chess met ti maipapan iti nobela ni (daydi) Rodolfo Cachola. Kadagiti sarita, maipapan met iti marathon ti saritak idi late ‘80s ken maipapan iti motorcross iti early ‘90s. Sumagmamano metten dagiti sarita a maipapan iti basketbol.
Ngem ti daniw? Hmn, awan met malagipko wenno nakallalagip a daniw maipapan iti isport. Ngem adu dagiti mabasa iti net. Nagpipintasda pay. Isu a kunaek, a rumbeng met nga adakan ni Ilokano daytoy.
Dagiti dandaniw, nobela ken sarita a nasurat itoy ket saanna laeng nga iladawan ti biag – ti biag a napnoan iti kinapudno: iti isport ket adda pannakaabak ken panangabak. Kasta met iti biag, adda pannakaabak, adda met panangabak; ngem iti sibubukel a pakabuklan ti amin, nalawag nga addang iti biag. Addang iti biag ta masursuro ti tao no kasanona a sangoen ti kinapudno maipapan iti balligi ken pannakapaay. Ket iti agtultuloy nga inna panagaddang, ammonan ti saksakbayanna.
Ta saan kadi a ti biag ket buklen iti balligi ken pannakapaay? Maysa a napinget a dangadang. Kasta met iti isport. Adda ngarud pagkanaigan ti isport iti biag. Wenno ti biag ket maysa nga isport?
Dua dagiti sarita a nabasak iti nakallalagip unay. Diakto malipatan ta naimuladan iti panunot.
Ti maysa ket pakasaritaan dagiti ubbing nga agam-ambision nga agbalin a baseball player. Ngem ania met koma, aya, ta nakurapay met laeng ti panagbiagda piman ket saanda a makagatang iti uray no bola wenno bat man laeng. No agay-ayamda, ti lupot a linukotlukotda nga inaramidda a bola ti bolada ken no ania la ditan a mapidutda a sanga ti kayo ti usarda a bat. Iti laksid kadayta a kinapimpimanda, napasnekda pay laeng iti inda panagay-ayam, panagsursuro ken panagsanay iti ay-ayam a baseball. Ta ambisionda ngarud iti agbalin a nalatak a baseball player. Lalo ket awan pilpilien ti ambision, nakurapay man wenno baknang, nasalun-at wenno addaan rikriknaen, amin ket padapada; laeng a, ta kasano a gun-oden dayta nga ambision?
Dayta nga ambisionda ti makagapu a kanayonda a mapan agbuya iti ruar ti inaladan ti baseball field a pagay-ayaman dagiti players iti baseball league iti lugarda. Umap-apalda nga agbuybuya a nakakapet iti linaga a barut. Iti naminsan, napigsa unay iti pannakamalo ti bola ket nagturong iti ruar ti inaladan. Nagiinnuna dagiti ubbing a nangpidut ti bola. Inderetsoda metten nga intaray ti bola. Ania ketdin, ubing la ti ubing a, saan?
Ngem idi ay-ayamendan ti bola, daytan ta awan ti gaganaygayanda a mangibarsak, mangmalo ken mangsippaw ti bola a kunam la no nakadagdagsen la unay wenno kasla bola nga apuy ti kaiyariganna. Aglaladutda. Isuda amin. Nagsisinnaludsodda no ania ti makagapu dayta a marikriknada. Maysanmaysa iti rason a saan a nasayaat nga aramid ti inaramidda. Patigmaan ngamin dagiti dadakkelda a dakes nga aramid iti manggundaway iti padana a tao ken/wenno agtakaw – ta maibilangen a panagtakaw ti inaramidda a panangitaray ti bola. Nagtutulag ngarud dagiti ubbing a mapan isubli ti bola. Nakaluada pay a nagpakpakawan iti inaramidda. Naawatan met ti coach dagiti ubbing, lalo iti anepda nga agay-ayam ken makasursuro iti baseball, uray no improvised ti bola ket bat nga usarda, nga impakitada pay iti coach ken dagiti players.
Nagawid dagiti ubbing nga awan matimtimek kadakuada. Nagtalinaedda iti lugar a naynay a pagtambayanda. Saanda a matimtimek no di laeng inyiladda lattan. Piman met nga ubbing. No adda la koma mabalinda nga igatang iti aramatenda, naragsakda koma.
Napasangpetda ti coach ken dagiti players ti baseball league. Napamalanga pay dagiti ubbing, idi impadawat dagitoy dagiti saandan a maus-usar a bola, bat, baseball cap ken dadduma pay. Anian a ragsak dagiti ubbing!
Ti maysa pay a sarita ket makapasemsem-a-saan, ta imbes nga agay-ayam ni Dangkaw (natayag) a playing coach ti basketball, saan, ta nakapigket iti attention daytoy iti loptop a pangad-adawanna kadagiti scientific play nga isu iti inda iyaplikar iti panagay-ayamda. Isuna laeng ta iti laksid kadagiti sursurotenda a scientific play, kanayon latta a maabak ti teamda. Dimteng ti maudi nga ay-ayamda, no saanda pay a mangabak, maikkatdan ti liga. Nagririn dagiti saan a makatagtagari a players, ket kunada a nasken nga agay-ayamen ni Dangkaw ta ad-adda a kasapulanda ti kas kenkuana a mangidaulo iti team a saan ket a mangiwanwan laeng. Kasapulanda ti mangpatibker ti moralda ken ti natibker a lider. Kasapulanda ni Dangkaw a sentroda, nga isu dayta ti ammoda a kurang ti teamda. Ikapilitan a nagay-ayam ni Dangkaw. Gimmanaygay ken inspirado dagiti players. Agsipud ta inusar ni Dangkaw dagiti ammona a scientific play ken ti nainspiraran ken ganadon a players, nangabakda iti ay-ayam. Nagsasarunon iti panangabakda.
Naganaygay ti tao nga inspirado; maabak man wenno mangabak agtultuloy nga inna ibilang dagita a kas panagaddang iti ad-adu pay nga ay-ayam nga inna sangoen.
Ti Ilocano lit ket kasapulanna unay ti ad-adu pay a dandaniw, nobela, sarita a maipapan iti isport ta makaitedda iti inspirasion, tured ken pinget .@
Sunday, February 19, 2012
Ania Ti Akem Ni Piksionista Ken Mannaniw Iti Panagbalbaliw Ti Panawen?
Ania ti akem dagiti mannurat – dagiti piksionista ken mannaniw iti panagbalbaliwen ti panawen?
Dayta ti agal-allangogang a saludsod iti agdama a panawen a nasken la unay a masungbatan ken maammuan ti kaadduan. Masungbatan ta dakkel unay ti ekspektasion kadakuada a piksionista ken mannaniw a maiburayda ti sungbat no di man kapanunotan nga agmitsa iti positibo nga addang; wenno mangitedda iti suhestion a rumbeng addang wenno sangaduyog a singasing a mangsaranget-makidangadang iti agdama a sasaaden ti panawen – nga isu dayta ti nakadkadlawen a panagbalbaliw ken kasapulan unay a mataming ken pakaituonan immatang.
Ania nga agpaysu ti akem da piksionista ken mannaniw? Agsaoak laeng maipapan kada piksionista ken mannaniw itoy a sinurat ta no agsuratda ken bunga ti panunot wenno imaginative idinto a ni journalist ket agsuratda maipapan iti factual.
Nabileg unay dagiti bunga ti panunot dagiti piksionista ken mannaniw ket saan a pagduaduaan ti dakkel unay nga impluensiada ta isuda ti makaipaay iti rikna ken padas a saanda pay a napadasan, ken rikna a makapikapik iti dinto marsaak a kapadasan.
Ngarud, ti ekspektesion ti tao ket nangato ken dakkel la unay.
Agsipud ta nasisita la unay ti kiddaw iti talento, rumbeng la unay nga agikeddeng iti madagdagus a sungbat. Kasano nga aramiden, yawat kadagiti umili dayta a kiddaw wenno sungbat ti agdadata a parikut ti gimong maipapan ti panagbalbaliw ti panawen?
Makiraman. Makibiang iti pakarikutan. Nupay adda dagiti mangidardarirag a ti arte ket para iti arte laeng, adda kinapudnona daytoy; ngem iti agdama a kasasaad ti panawen, dakdakkel ti maiburay a panagkurno kadagiti makibibiang iti pakarikutan ti gimong. Napigpigsa ti payapay ken awis a nasken ti pannakipaset iti panangsolbar ti pakarikutan ti gimong.
Panangsolbar ti pakarikutan ti gimong babaen kadagiti putaren a piesa. Babaen ti bileg ti pluma, idanon dagiti nasisin-aw a kapanunotan nga agbunga iti positibo a sungbat ti pakarikutan. Babaen ti bileg ken impluensia ti pluma, agburayok koma dagiti nasisin-aw a balikas kadagiti maputar a daniw, sarita, nobela ken dadduma pay a bunga ti panunot a nakaiyaplikaran dagiti pampanunot no kasano iti panagballigi iti pannakidangadang iti agdama a pakarikutan.
Dagiti mannaniw ken piksionista a makiramraman kadagiti pakarikutan iti gimong ket iladladawanda ti kinaasino ti tao a napinget unay a makidangdangadang kadagiti didigra, kalamidad, ken dadduma pay a parnuayen ken bunga iti panagbalbaliw ti panawen. Babaen iti bileg dagiti bunga ti panunot, mapasubli ti bileg ken pintas ti napukaw nga aglawlaw wenno uray no maitaguyod ti panangabaruanan; ti dangadang ti tao ken ti nakaparsuaan ket agiladawan iti awan mansana a namnanama ken balligi.
Itoy a sangaduyog a singasing, lumtaw met ti ingpen a “no koma” maaramid ti panagkaykaysa tapno mapasiken ti kinaandur a sumaranget iti dangadang ti biag, ta saan kadi a maiparbeng la unay nga agtitipkel manen amin a mannaniw ken piksionista nga Ilokano tapno idatag ken adalen ti nasaysayaat pay nga addang iti pannakidangadang?
Panagkunak, umno la unay daytoy a mapasamak. Pagaammok la unay a segsegaan ti kaadduan iti panagmaymaysa ti panggep nga awanan iti impluensia ken bileg ti nakaikappengan a gunglo.
Nabileg ti delubyo a dimmuprak iti napalabas iti lubong dagiti mannaniw ken piksionista ta gapu iti saan a panagkikinnaawatan, nabukel ti giwang iti nagbaetan ti dua a grupo; banag a nangipasngay kadakami iti nauneg nga upay.
Ngem saan pay a naladaw ti amin; ibbatan laeng dagiti awit a bato a mangipapaay ti pannakadangran ti pagtaktakderan. Pabilgen ketdi koma ti panagkikinnabsatan imbes nga ikalawa ti giwang a di masukdipan; ket sangoen ti “panagbalbaliw ti panawen.”
Itay laeng nabiit, inakem ti PEN (poets, essayist, novelist) ti panagkaykaysa amin a piksionista ken mannaniw ti pagilian. Trinatarda ti akem ni mannaniw ken ni piksionista iti panagbalbaliw ti panawen. Kasano met ken ni piksionista ken mannaniw nga Ilokano? Saan kadin nga aglukat ti telon naraniag nga agsapa? @
Sunday, February 12, 2012
Awan Nauneg A Duggong Iti Atiddog A Kuko
Napanak nagpasiar iti SM (Baguio) mall. Idi nabannogak a nagsigkisigking a nagna, inkeddengko ti naginana iti lobby, iti tugaw nga abay dagiti agtutubo – dua a babbai ken dua a lallaki a naliday ti langada ta nakatapayada pay. Pinaliiwko ida.
Maysa kadakuada iti addaan iti nadagsen a pakarikut, segun iti saritaanda ken langada. Agsasaibbek payen ti maysa kadagiti babbai. Agbasbasa iti kolehio dagitoy, ket addadan iti maikatlo a tukad ti Hotel and Restaurant Management. Agparikut ti agtutubo a babai, agsardengen nga agiskuela ta awan busbosenna. Nadadael kano ti pinagayanda gapu kadagiti naglabas a bagyo. Di maikkan dagiti dadakkelna iti pagenrolna. Dayta ti nadagsen a parikutna.
“Ania la ketdin,” kuna ti nataytayag ken nakutkuttong a lalaki, “awan ti nauneg a duggong, iti atiddog a kuko!”
Naklaatak pay iti insawangna ket dandanik la naibbatan ti sangkaigpilko a sarukodko. Apay ngata a daytoy ti imbagana? Lalo pay a pinasarangko dagiti lapayagko idi saanko a masirok ti kayatna a sawen.
“Aniaka met, agparikut la ngaruden, mangibagaka pay la iti kasta,” immisuot ti maysa kadagiti babbai, “dika ket mangibaga iti sulosion tapno matulongantayo…”
“Isu met ti ibagbagak!” Kinunana a nagkatawa.
“Iti kaanoman, saan a makatulong ti duggong, sika met! Dinuduggongto la nga ammom!” immisuot pay ti maysa pay a lalaki.
Ket dandaniak la natilmon ti kaisubsubok a kendi iti nangngegko. Naggayad ti isemko. Lalo pay a pinasarangko dagiti lapayagko.
“Dakayo met, saankay’ a makaaw-awat kadagiti Ilocano saying. Awan ti nauneg a duggong iti atiddog a kuko! It signifies determination, creativity and hope! Ti kayatko a sawen, Nadine, saanmo nga awanen ti determinationmo a makaturpos iti kolehio. Dumteng dayta, ket ipamuspusam no didaka makutulongan dagiti dadakkelmo ita. Kasano? Dayta ti kasapulan, creativity. Ket siempre, mangnamnamatayo a maragpatmo dayta, saan kadi? Saantayo nga awanen dayta a namnama…”
Napataliawak iti agtutubo a nakanganga. Natnag ti kendi a mulmulmolak. Nabagas met ti muging daytoy nakunak iti nakemko. Napaumel met dagiti dadduma a kaduada.
“Umararawka iti Namarsua, Nadine. Tulongan ti Dios asinoman a mangtulong ti bagina.”
Immanges ti nauneg ti agparikut: “Agyamak ti balakadmo, Boyet. Hustoka kadayta. Agtrabahoak, pagurnongan.” Inayonanda ti insawangna. “Adda nabasak itay a kasapulanda ti sales clerk dita supermarket dita baba, kuyogendak man barbareng makaurnongak iti pagenrolko no next sem.”
“Makatulongto met ngatan dagiti dadakkelmo…” binagi ti maysa. Ket kinuyogdan ti gayyemda.
Kellaat met a simmangpet ti naisem ken kumidkidday a panawen iti mugingko, ket makasursuratakon! Ania ti suratek? Suratek man daytoy nga eksperiensa ti dinuduggong. Wen, awan ti nauneg a duggong iti atiddog a kuko! Awan iti saan a makaadal iti addaan iti nabileg a determination. Kasapulan laeng ti creativity ken namnama. Dayta ti kasapulan ken nakabagbagas a kapanunotan…@
Thursday, February 09, 2012
Ania ti Akem ni Piksionista ken Mannaniw iti Panagbalbaliw ti Panawen?
Ania Ti Akem Ni Piksionista Ken Mannaniw Iti Panagbalbaliw Ti Panawen?
Ania ti akem dagiti mannurat – dagiti piksionista ken mannaniw iti panagbalbaliwen ti panawen?
Dayta ti agal-allangogang a saludsod iti agdama a panawen a nasken la unay a masungbatan ken maammuan ti kaadduan. Masungbatan ta dakkel unay ti ekspektasion kadakuada a piksionista ken mannaniw a maiburayda ti sungbat no di man kapanunotan nga agmitsa iti positibo nga addang; wenno mangitedda iti suhestion a rumbeng addang wenno sangaduyog a singasing a mangsaranget-makidangadang iti agdama a sasaaden ti panawen – nga isu dayta ti nakadkadlawen a panagbalbaliw ken kasapulan unay a mataming ken pakaituonan immatang.
Ania nga agpaysu ti akem da piksionista ken mannaniw? Agsaoak laeng maipapan kada piksionista ken mannaniw itoy a sinurat ta no agsuratda ken bunga ti panunot wenno imaginative idinto a ni journalist ket agsuratda maipapan iti factual.
Nabileg unay dagiti bunga ti panunot dagiti piksionista ken mannaniw ket saan a pagduaduaan ti dakkel unay nga impluensiada ta isuda ti makaipaay iti rikna ken padas a saanda pay a napadasan, ken rikna a makapikapik iti dinto marsaak a kapadasan.
Ngarud, ti ekspektesion ti tao ket nangato ken dakkel la unay.
Agsipud ta nasisita la unay ti kiddaw iti talento, rumbeng la unay nga agikeddeng iti madagdagus a sungbat. Kasano nga aramiden, yawat kadagiti umili dayta a kiddaw wenno sungbat ti agdadata a parikut ti gimong maipapan ti panagbalbaliw ti panawen?
Makiraman. Makibiang iti pakarikutan. Nupay adda dagiti mangidardarirag a ti arte ket para iti arte laeng, adda kinapudnona daytoy; ngem iti agdama a kasasaad ti panawen, dakdakkel ti maiburay a panagkurno kadagiti makibibiang iti pakarikutan ti gimong. Napigpigsa ti payapay ken awis a nasken ti pannakipaset iti panangsolbar ti pakarikutan ti gimong.
Panangsolbar ti pakarikutan ti gimong babaen kadagiti putaren a piesa. Babaen ti bileg ti pluma, idanon dagiti nasisin-aw a kapanunotan nga agbunga iti positibo a sungbat ti pakarikutan. Babaen ti bileg ken impluensia ti pluma, agburayok koma dagiti nasisin-aw a balikas kadagiti maputar a daniw, sarita, nobela ken dadduma pay a bunga ti panunot a nakaiyaplikaran dagiti pampanunot no kasano iti panagballigi iti pannakidangadang iti agdama a pakarikutan.
Dagiti mannaniw ken piksionista a makiramraman kadagiti pakarikutan iti gimong ket iladladawanda ti kinaasino ti tao a napinget unay a makidangdangadang kadagiti didigra, kalamidad, ken dadduma pay a parnuayen ken bunga iti panagbalbaliw ti panawen. Babaen iti bileg dagiti bunga ti panunot, mapasubli ti bileg ken pintas ti napukaw nga aglawlaw wenno uray no maitaguyod ti panangabaruanan; ti dangadang ti tao ken ti nakaparsuaan ket agiladawan iti awan mansana a namnanama ken balligi.
Itoy a sangaduyog a singasing, lumtaw met ti ingpen a “no koma” maaramid ti panagkaykaysa tapno mapasiken ti kinaandur a sumaranget iti dangadang ti biag. Ta saan kadi a maiparbeng la unay nga agtitipkel amin a mannaniw ken piksionista nga Ilokano tapno idatag ken adalen ti nasaysayaat pay nga addang iti pannakidangadang?
Panagkunak, umno la unay daytoy a mapasamak. Pagaammok la unay a segsegaan ti kaadduan iti panagmaymaysa ti panggep nga awanan iti impluensia ken bileg ti nakaikappengan a gunglo.
Itay laeng nabiit, inakem ti PEN (poets, essayist, novelist) ti panagkaykaysa amin a piksionista ken mannaniw ti pagilian. Trinatarda ti akem ni mannaniw ken ni piksionista iti panagbalbaliw ti panawen. Kasano met ken ni piksionista ken mannaniw nga Ilokano? @

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Cagayancillo, Palawan
Ti Cagayancillo ket maysa a maika-6 a klase nga ili iti probinsia ti Palawan iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Cagayancillo ket nabingbingay kadagiti 12 a barbaranggay.[2]
- Bantayan (Pob.)
- Calsada (Pob.)
- Convento (Pob.)
- Lipot North (Pob.)
- Lipot South (Pob.)
- Magsaysay
- Mampio
- Nusa
- Santa Cruz
- Tacas (Pob.)
- Talaga
- Wahig (Pob.)
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). Hulio 1, 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Palawan". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 24 Septiembre 2014.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (iti Ingles) naala idi Hunio 10, 2016
- ^ "Probinsia ti Palawan". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 24 Septiembre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Polinesia
Ti Polinesia (manipud ti Griego: πoλύς "poly" adu + Griego: vῆσoς "nēsos" isla) ket subrehion ti Oceania, a mangbukel kadagiti sumurok a 1,000 nga is-isla a naiwarwaras idiay tengnga ken akin-abagatan a Taaw Pasipiko. Dagiti indehenio a tattao a nangtagtagitao kadagiti isla ti Polinesia ket naitermino iti Polinisio ken makibinningayda kadagiti panagkukua a mairaman ti pagsasao, kultura ken dagiti pammati. Iti naipakasaritaan, isuda amin ket nasanay nga aglaylayag ken nagus-usarda kadagiti bituen tapno aglayagda iti las-ud ti rabii.
Ti termino a "Polinesia" ket immuna a nausar idi 1756 babaen ti Pranses a mannurat a ni Charles de Brosses, ken kasisigud a nangipakat kadagiti amin nga Is-isla ti Pasipiko. Idi 1831, ni Jules Dumont d'Urville ket nanggisingasing iti panangigawid iti panag-usar ti daytoy idi las-ud ti lektura iti Heograpiko a Kangimongan iti Paris.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Gatty, Harold (1999). Finding Your Ways Without Map or Compass. Dover Publications, Inc. ISBN 0-486-40613-X.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Polinesia iti Wikimedia Commons


text:
Timek Ti Barangay
PUNONG BARANGAY ANNABELLE A. BARUT
BGY. TAGGAT NORTE, CLAVERIA, CAGAYAN
Ti Taggat Norte Lagoon Beach Resort ket napintas unay ti buyana a pagdindinnamagan ken daydayawen daguiti mapan agpaspasyar a turista local man wenno internasyonal. Iti aglawlawna Makita iti bantay ken ti “land mark” ti ili a Claveria a Lakay-Lakay ken Baket-Baket. Maipasindayaw tayo daytoy a Beach Resort gapu ta kalmada iti danum ti baybay ken makaay-ayo a pagdigusan nagruna kadaguiti ubbing nga agsursuro nga aglangoy.
Nasuroken a Sangapulo nga tawen manipud pay pannaka-diskubre daytoy a lugar ket natalna ken natalged a pagpasiaran. Babaen ti liderato ni Punong Barangay Annabelle A Barut, ti konseho na ken kasta met ti tulong ken suporta daguiti lumugar ket nagballigi dagitoy nga arapaap. Nangrugi laeng daytoy a Beach Resort babaen ti pannakapatakder ti dua (2) a cottages wenno picnic sheds. Ket nagtultuloy nga immadu. Ipagpannakkel ni Kapitan Barut daguiti nagbalinen a nasapulan daytoy nga Beach Resort nanipud nangrugi inggana kadaguitoy a panawen.
Kaadduanna, no saan nga isu amin a Barangay ti Claveria, iti mayat koma met a maaddaan ti kastoy gapu ta dakkel ti pamastrekan ti Barangay Taggat Norte nga isu daytoy ti makatulong iti panagdur-as ken progreso nga saan laeng nga agdependar iti Internal Revenue Allotment (IRA). Dakkel met ti naipaay a tulong ti Gobyerno Prubinsyal babaen ken Gob. Bong Antonio gapu iti napalabas a bagyo Dindo idi June 28, 2012 adu daguiti opisyales ti barangay ken lumugar nga mangipakita ti naimpa-pusoan a panagsuportada ti administrasyon ni Gob. Antonio.
Ita a panawen ti summer adu manen daguiti umay agpasyar a bisbisita manipud iti nadumaduma a lugar. Itultuloy tayo ngarud nga agbalin ti Taggat Norte Lagoon a kas tourist destination iti daytoy a deppaar ti Cagayan.


text:
Anacardiaceae
Ti Anacardiaceae (ti kasoy wenno pamilia ti sumac) ket dagiti pamilia dagiti mula nga agsabsabong nga agbunga a dagiti drupa ken kadagiti sabali a kaso ket agpataud iti makagatel a urushiol. Ti Anacardiaceae ket mangiraman kadagiti nadumaduma a henero nga addaan kadagiti nadumaduma a kinapangruna iti ekonomia. Ti maysa kadagitoy a mula iti daytoy a pamilia ket mairaman ti kasuy (iti kita ti henero iti Anacardium), mangga, poison ivy, sumac, asok-kayo, marula, duyaw a mombin, ken cuachalalate. Ti henero ti Pistacia (a mairaman ti pistatso ken mastika a kayo) ket kadawyanda a nairamanen, ngem sagpaminsan a nairamraman idin iti bukodna a pamilia ti Pistaciaceae.[1]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Tingshuang Yi, Jun Wen, Avi Golan-Goldhirsh and Dan E. Parfitt (2008). "Phylogenetics and reticulate evolution in Pistacia (Anacardiaceae)". American Journal of Botany. 95 (2): 241–251. PMID 21632348. doi:10.3732/ajb.95.2.241.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Anacardiaceae iti Wikimedia Commons


text:
Tuesday, June 27, 2017
ORDINANSA TI “NO-PLASTIC BAG DAY” ITI ILI A CABUGAO, NAILUNSAD
Cabugao, Ilocos Sur - Naaramid ti Launching ti “No-Plastic Bag Day” kalpasan ti Flag Raising Ceremony iti LGU-Cabugao iti Hunio 27, 2017 iti sango ti Flagpole ti Rizal Barangay Hall, Barangay Rizal, Cabugao, Ilocos Sur.
Daytoy a kabarbaro a linteg ket maiyimplimentaren kalpasan nga inaprobaran ti Sangguniang Panlalawigan ti Ordinance No. 2017-01 nga inesponsoran ni SBM Jemaima S. Tan-Yee, M.D. iti Sangguniang Bayan ti ili a Cabugao, Ilocos Sur.
Iti nasao a launching, imbasa ni SBM Tan-Yee iti pakabuklan ti Ordinansa iti imatang ti Pamilia-LGU nga idauluan ni Mayor Josh Edward S. Cobangbang; dagiti nagatendar a Konsehales ti Ili, kasta metten kadagiti School Heads ti Cabugao DepED District ken dadaulo iti Northern Ilocos Sur Trade Center (NISTC); Public ken Private High Schools a dagitoy iti kangrunaan a pakaisentruan iti makatawen a Pilot Implementation iti nadakamat nga Ordinansa.
Dagiti kangrunaan a panggep daytoy nga ordinansa ket dagiti sumaganad:
1. Regulasyon iti panagusar ti plastic bags/cellophane (Polyethylene) ken Styropor/Styrofoam (Polystyrene (PS)) a pagbungon ken mausar a bagging materials.
2. Panangiparuam iti panagusar iti biodegradable containers a kas iti woven bags (bayong); cloth bags (katsa); paper bags ken dagiti kapadana a materiales a mangsukat iti plastic bags/cellophane (Polyethylene) ken Styropor/Styrofoam (polystyrene (PS)) a pagbungon/pagikargaan ken bagging materials.
3. Mangipromot ken mangprotehir iti salun-at, seguridad ken pagsayaatan iti sapasap.
Kanaig daytoy, maideklara iti kada aldaw ti Lunes ti lawas a “NO PLASTIC BAG DAY”.
Kabayatanna, apaman a naaprobaran daytoy nga Ordinansa ket mabukel ti Task Force nga idauluan ti Punong Barangay, dagiti maseknan a Komite iti Konseho ti Barangay; Solid Waste Management Board ti Munisipio; Municipal Health Office ken iti Municipal Environment and Natural Resources Office (MENRO) tapno agtitinnulongda a mangiwaragawag iti pakabuklan daytoy nga ordinansa iti publiko.
Kasta metten a dutokan pay ti Municipal Mayor dagiti Barangay Officials ken Barangay Tanod a tarabayen ti MENRO ken kasta metten dagiti kameng ti Kapolisan iti naan-anay a pannakaipatungpal daytoy a linteg. # (Web In-Action)
Posted by Bayan ng Cabugao, Ilocos Sur at 11:44 AM
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
San Ildefonso, Ilocos Sur
Ti San Ildefonso ket maysa a maikalima a klase nga ili iti probinsia ti Ilocos Sur iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti San Ildefonso ket nabennebenneg iti 15 a barbaranggay.[2]
- Arnap
- Bahet
- Belen
- Bungro
- Busiing Sur
- Busiing Norte
- Dongalo
- Gongogong
- Iboy
- Otol-Patac
- Poblacion East
- Poblacion West
- Kinamantirisan
- Sagneb
- Sagsagat
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). Hulio 1, 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Ilocos Sur". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 19 Septiembre 2013.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (iti Ingles) naala idi Hunio 10, 2016
- ^ "Probinsia ti Ilocos Sur". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 26 Hunio 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Wikipedia:Napili nga artikulo ita nga aldaw/Nobiembre 22
Ti astronomia ket maysa a masna a siensia a tulagan ti panagadal dagiti nainlangitan a banag ken penomena a nagtaud ti ruar ti tangatang iti Daga. Mairebbeng daytoy ti ebolusion, pisika, kimika, meteorolohia, ken panaggunay dagiti nainlangitan a banag, ken dagiti pay panagporma ken panagrang-ay iti law-ang.
Ti astronomia ket maysa kadagiti kadaanan a siensia. Dagiti prehistoriko a kultura ket nangibatida kadagiti astronomiko nga artepakto a kas dagiti Ehipsio a monumento, Nubiano a monumento ken Stonehenge, ken dagiti immuna a sibilisasion a kas dagiti Babaloniko, Griego, Insik, Indio, Irani ken Maya ket nagaramidda kadagiti naipamuspusan a panagpalpaliiw iti rabii a langit. Nupay kasta, ti panagparnuay iti teleskopio ket nasken sakbay a ti astronomia ket naiparang-ay iti maysa a moderno a siensia. Ti naipakasaritaan, ti astronomia ket nangiraman kadagiti disiplina a nadumduma a kas dagiti astrometria, nainlangitan a panaglayag, panagpalpaliiw nga astronomia, ti panagaramid kadagiti kalendario, ken astrolohia, ngem ti propesional nga astronomia iti agdama nga aldaw ket naipanunutan tattan a kapadpada ti astropisika.


text:
Balanga, Bataan
Ti Siudad ti Balanga ket maysa a maika-4 a klase a siudad iti probinsia ti Bataan iti Filipinas. Ti siudad ti agpapaay a kapitolio ti Bataan.
Dagiti linaon
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Addaan ti Siudad ti Balanga iti 25 a barbaranggay.[2]
- Bagong Silang
- Bagumbayan
- Cabog-Cabog
- Camacho (Cadre)
- Cataning
- Central
- Cupang North
- Cupang Proper
- Cupang West
- Dangcol (Bernabe)
- Doña Francisca Subdivision
- Ibayo
- Malabia
- Munting Batangas
- Poblacion Barcenas
- Pto. Rivas Ibaba
- Pto. Rivas Itaas
- Pto. Rivas Lote
- San Jose
- Sibacan
- Talisay
- Tanato
- Tenejero
- Tortugas
- Tuyo
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). Hulio 1, 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Bataan". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 8 Agosto 2014.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (iti Ingles) naala idi Hunio 10, 2016
- ^ "Probinsia ti Bataan". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 8 Agosto 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)
- Sapasap a Paammo ti Siudad iti Balanga
- Siudad ti Balanga


text:
Plantilia:IUCN banner
Daytoy a plantilia ket inus-usar iti uneg dagiti sabali a plantilia. Daytoy ket mangala iti maysa a saan a nanaganan a parametro ken agpartuat iti "etiketa" a maiparang iti maysa nga infobox.
Dagiti linaon
Panagusar[urnosen ti taudan]
Depende ti pateg ti parametro, maysa kadagiti sumaganad nga etiketa ti maiparang. Dagiti umiso a patg ket dagiti sumaganad Ia, Ib, II, III, IV, V ken VI.
Kas pagarigan[urnosen ti taudan]
{{Infobox | above = infobox | data1 = {{IUCN banner|II}} | label2 = Datos | data2 = Dagiti datos }}
Nagus-usar[urnosen ti taudan]
Kitaen pay[urnosen ti taudan]
- Dagiti baw-ing − no adda, dagiti sabali a nagan daytoy a plantilia a mabalin a mausar


text:
May 15, 2017
Dinaklisan Festival
DINAKLISAN FESTIVAL. Naangay ti “Tuno Fiesta” a kas paset ti pannakarambak ti tinawen a Dinaklisan Festival ti Currimao, Ilocos Norte. Ti panagkalap ti maysa kadagiti kangrunaan a pagsapulan dagiti umili iti nasao nga ili. Kas pagyamanda iti Dios iti adu a parabur ti baybay kadakuada, maaramid ti panagdaklis ken panagtuno bayat ti “Tuno Fiesta.” Tunggal barangay, adda naisangrat a pagtunuanna kadagiti ikan. Maawis amin a mayat a makipagsida kadagiti matuno nga ikan. Iti ladawan, balballikiden ni Ned Quitoriano, utility worker ti Josefa Edralin Memorial Elementary School, dagiti tuntunuenna nga ikan nga ididiayana met kadagiti aglabas iti pagtuntunuanna. (Aileen R. Rambaud)
(Naipablaak iti Mayo 22, 2017 a bilang.)
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
AGMULATAYO ITI PARAKAD. Agtultuloy latta ti panagmula dagiti taga-Ilocos Norte iti parakad wenno gulabban (bakawan iti Tagalog) iti igid ti baybay nga agarup 155 a kilometro ti kaatiddogna manipud iti Badoc agingga iti Pagudpud, Ilocos Norte. Ti pannakapaadu dagiti parakad ti kangrunaan ita nga itantandudo dagiti pannakabagi ti Department of Environment and Natural Resources (DENR) ta saan laeng a salaknib daytoy dagiti agnaed iti igid ti baybay no adda aluyo (storm surge), ayuyang pay daytoy dagiti pasayan ken dadduma pay a nabiag iti baybay no kasta nga agpaaduda. (Leilanie G. Adriano)
(Naipablaak iti Bannawag, Hunio 19, 2017 a bilang.)


text:
Theodor Mommsen
Ni Christian Matthias Theodor Mommsen (30 Nobiembre 1817 – 1 Nobiembre 1903) ket maysa idi nga Aleman a klasikal nga eskolar, historiador, hurista, agiwarwarnak, politiko, arkeologo[1] ken mannurat a naamammuan a kas maysa kadagiti kalatakan a klasista iti maika-19 a siglo. Ti obrana amaipanggep ti Romano a pakasaritaan ket agdama pay laeng a naipangruna a kammasapulan para iti kontemporaneo a panagsukisok. Isu ket nagungunaan ti Premio Nobel iti Literatura idi 1902,[2] ken idi pay ket maysa a prominente nga Aleman a politiko, a kas kameng ti parlamento ti Prusia ken Alemania. Dagiti obra iti Romano a linteg ken iti linteg kadagiti obligasion ket addaan idi ti nangruna a nagbanagan iti Aleman a kodigo sibil (BGB).
Dagiti linaon
Biag[urnosen | urnosen ti taudan]
Ni Mommsen ket naipasngay idiay Garding idiay Schleswig idi 1817, ken dimmakel idiay Bad Oldesloe, nga idi idiay ti amana ket maysa a Luterano a ministro. Kaaduan idi a nagadal idiay balayda, ngem napan met iti gymnasium ti Christianeum idiay Altona kadagiti uppat a tawen. Isu ket nagadal iti Griego ken Latin ken naawatna ti diplomana idi 1837. Gapu ta saanna a makabaelan nga agbayad nga agbasa idiay Göttingen, isu ket napan nagbasa idiay Unibersidad ti Kiel in Holstein.
Bibliograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
- Wilhelm Weber, Theodor Mommsen (1929)
- W. Warde Fowler, Theodor Mommsen: Biag ken Obrana (1909)
- Mommsen, Theodor: Römische Geschichte. dagiti 8 a tomo. dtv, München 2001. ISBN 3-423-59055-6
- Heuß, Alfred: Theodor Mommsen und das 19. Jahrhundert. Kiel 1956; reprinted Stuttgart 1996. ISBN 3-515-06966-6
- Wickert, Lothar: Theodor Mommsen. dagiti 4 a tomo. Frankfurt/Main, 1959?1980.
- Rebenich, Stefan: Theodor Mommsen: eine Biographie. Beck, München 2002. ISBN 3-406-49295-9
- Anthony Grafton - Romano a Monumento (Pakasaritaan Tatta nga Aldaw Septiembre2006)
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Midia a mainaig kenni Theodor Mommsen iti Wikimedia Commons
- Dagiti inadaw a sasao a mainaig kenni Theodor Mommsen iti Wikiquote (iti Ingles)
- Biograpia ti Premio Nobel a laureado
- Ti Premio Nobel a biograpia ni Mommsen


text:
Thursday, June 8, 2017
ANIMAL CARE/DISEASE PREVENTION PROGRAM TI MUNISIPIO, MAIPAMPAMAYSA
Cabugao, Ilocos Sur – Iti pannaki-amad ti Web In-Action ken ni Municipal Agriculturist Robert S. Savella itay nabiit, imbagana nga agtultuloy nga idauluan ni Dr. Melvin G. Castro, DVM, Municipal Livestock Coordinator ti DA-LGU Cabugao iti papanda panagbisita ken panagagas iti sakit a kumpet ken rumsua kadagiti dadakkel nga ayup ken dinguen. Iti benneg ti Livestock Office, ti mangidanon iti serbisio kadagiti 33 a barangay ti ili iti inaldaw a maaramid tapno masigud a maprebentaran dagiti rumsua a sakit ti animales.
Innayon ni Dr. Castro a makikokoordinarda kadagiti Opisiales iti papannda iti barangay ta kabaelanda a mobilisaren a daras dagiti adda ayup ken dinguenna tapno matamingda iti mammaminsan nga eskediul.
Malaksid iti ragup a kas iti grupo/barangay a panagbakunada ket maangay met latta iti indibidual a wagas nangruna kadagiti adda sakit ti dinguen ken ayupda a kasapulan pay a makita ken maagasan. Ket uray iti aldaw ti Sabado ken Domingo iti pannakasango dagiti maseknan ket mismo a ni Dr. Castro ti agdisnudo a mapan.
Dagitoy nga aksion ken inisiatiba ket resulta iti agtultuloy a programa ti Animal Care and Disease Prevention ti Gobierno Munisipal nga idauluan ni Mayor Josh Edward S. Cobangbang tapno naan-anay a maidur-as ti livestock sector babaen iti pannakapapigsa ti panagtaraken kadagiti ayup ken dinguen a katulongan iti panagmulmula ken panagkalap a pamastrekan dagiti mannalon ken umili. # (Web In-Action)
Innayon ni Dr. Castro a makikokoordinarda kadagiti Opisiales iti papannda iti barangay ta kabaelanda a mobilisaren a daras dagiti adda ayup ken dinguenna tapno matamingda iti mammaminsan nga eskediul.
Malaksid iti ragup a kas iti grupo/barangay a panagbakunada ket maangay met latta iti indibidual a wagas nangruna kadagiti adda sakit ti dinguen ken ayupda a kasapulan pay a makita ken maagasan. Ket uray iti aldaw ti Sabado ken Domingo iti pannakasango dagiti maseknan ket mismo a ni Dr. Castro ti agdisnudo a mapan.
Dagitoy nga aksion ken inisiatiba ket resulta iti agtultuloy a programa ti Animal Care and Disease Prevention ti Gobierno Munisipal nga idauluan ni Mayor Josh Edward S. Cobangbang tapno naan-anay a maidur-as ti livestock sector babaen iti pannakapapigsa ti panagtaraken kadagiti ayup ken dinguen a katulongan iti panagmulmula ken panagkalap a pamastrekan dagiti mannalon ken umili. # (Web In-Action)
Posted by Bayan ng Cabugao, Ilocos Sur at 2:22 PM
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Wikipedia:Dagiti napili a ladawan
Dagiti napili a ladawan ket paset ti Ilokano Wikipedia a maipakpakita iti Umuna a Panid manipud kadagiti napili a ladawan idiay Wikimedia Commons babaen ti suheto wenno pagilian. No adda maisingasing wenno kayat ti tumulong nga agpabaro kadagiti napili a ladawan pangngaasi nga usaren ti tungtungan a panid.
No awan ti naipablaak a napili a ladawan iti pormat ti Plantilia:Napili a ladawan ita nga aldaw/Mayo 24, 2018, ti Plantilia:Napili a ladawan ita nga aldaw/Mayo 24 dita baba ti maipakita iti Umuna a Panid.
EneroUrnosen
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Enero 1
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Enero 10
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Enero 11
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Enero 12
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Enero 13
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Enero 14
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Enero 15
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Enero 16
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Enero 17
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Enero 18
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Enero 19
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Enero 2
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Enero 20
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Enero 21
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Enero 22
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Enero 23
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Enero 24
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Enero 25
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Enero 26
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Enero 27
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Enero 28
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Enero 29
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Enero 3
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Enero 30
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Enero 31
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Enero 4
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Enero 5
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Enero 6
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Enero 7
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Enero 8
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Enero 9
PebreroUrnosen
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Pebrero 1
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Pebrero 10
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Pebrero 11
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Pebrero 12
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Pebrero 13
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Pebrero 14
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Pebrero 15
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Pebrero 16
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Pebrero 17
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Pebrero 18
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Pebrero 19
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Pebrero 2
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Pebrero 20
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Pebrero 21
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Pebrero 22
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Pebrero 23
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Pebrero 24
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Pebrero 25
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Pebrero 26
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Pebrero 27
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Pebrero 28
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Pebrero 29
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Pebrero 3
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Pebrero 4
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Pebrero 5
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Pebrero 6
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Pebrero 7
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Pebrero 8
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Pebrero 9
MarsoUrnosen
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Marso 1
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Marso 10
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Marso 11
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Marso 12
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Marso 13
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Marso 14
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Marso 15
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Marso 16
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Marso 17
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Marso 18
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Marso 19
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Marso 2
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Marso 20
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Marso 21
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Marso 22
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Marso 23
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Marso 24
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Marso 25
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Marso 26
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Marso 27
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Marso 28
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Marso 29
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Marso 3
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Marso 30
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Marso 31
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Marso 4
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Marso 5
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Marso 6
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Marso 7
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Marso 8
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Marso 9
AbrilUrnosen
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Abril 1
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Abril 10
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Abril 11
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Abril 12
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Abril 13
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Abril 14
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Abril 15
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Abril 16
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Abril 17
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Abril 18
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Abril 19
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Abril 2
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Abril 20
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Abril 21
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Abril 22
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Abril 23
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Abril 24
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Abril 25
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Abril 26
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Abril 27
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Abril 28
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Abril 29
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Abril 3
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Abril 30
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Abril 4
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Abril 5
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Abril 6
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Abril 7
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Abril 8
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Abril 9
MayoUrnosen
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Mayo 1
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Mayo 10
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Mayo 11
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Mayo 12
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Mayo 13
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Mayo 14
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Mayo 15
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Mayo 16
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Mayo 17
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Mayo 18
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Mayo 19
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Mayo 2
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Mayo 20
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Mayo 21
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Mayo 22
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Mayo 23
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Mayo 24
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Mayo 25
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Mayo 26
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Mayo 27
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Mayo 28
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Mayo 29
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Mayo 3
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Mayo 30
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Mayo 31
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Mayo 4
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Mayo 5
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Mayo 6
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Mayo 7
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Mayo 8
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Mayo 9
HunioUrnosen
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Hunio 1
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Hunio 10
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Hunio 11
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Hunio 12
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Hunio 13
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Hunio 14
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Hunio 15
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Hunio 16
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Hunio 17
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Hunio 18
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Hunio 19
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Hunio 2
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Hunio 20
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Hunio 21
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Hunio 22
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Hunio 23
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Hunio 24
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Hunio 25
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Hunio 26
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Hunio 27
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Hunio 28
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Hunio 29
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Hunio 3
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Hunio 30
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Hunio 4
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Hunio 5
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Hunio 6
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Hunio 7
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Hunio 8
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Hunio 9
HulioUrnosen
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Hulio 1
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Hulio 10
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Hulio 11
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Hulio 12
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Hulio 13
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Hulio 14
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Hulio 15
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Hulio 16
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Hulio 17
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Hulio 18
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Hulio 19
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Hulio 2
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Hulio 20
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Hulio 21
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Hulio 22
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Hulio 23
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Hulio 24
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Hulio 25
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Hulio 26
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Hulio 27
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Hulio 28
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Hulio 29
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Hulio 3
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Hulio 30
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Hulio 31
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Hulio 4
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Hulio 5
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Hulio 6
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Hulio 7
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Hulio 8
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Hulio 9
AgostoUrnosen
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Agosto 1
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Agosto 10
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Agosto 11
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Agosto 12
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Agosto 13
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Agosto 14
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Agosto 15
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Agosto 16
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Agosto 17
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Agosto 18
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Agosto 19
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Agosto 2
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Agosto 20
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Agosto 21
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Agosto 22
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Agosto 23
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Agosto 24
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Agosto 25
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Agosto 26
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Agosto 27
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Agosto 28
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Agosto 29
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Agosto 3
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Agosto 30
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Agosto 31
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Agosto 4
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Agosto 5
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Agosto 6
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Agosto 7
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Agosto 8
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Agosto 9
SeptiembreUrnosen
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Septiembre 1
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Septiembre 10
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Septiembre 11
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Septiembre 12
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Septiembre 13
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Septiembre 14
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Septiembre 15
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Septiembre 16
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Septiembre 17
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Septiembre 18
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Septiembre 19
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Septiembre 2
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Septiembre 20
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Septiembre 21
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Septiembre 22
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Septiembre 23
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Septiembre 24
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Septiembre 25
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Septiembre 26
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Septiembre 27
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Septiembre 28
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Septiembre 29
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Septiembre 3
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Septiembre 30
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Septiembre 4
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Septiembre 5
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Septiembre 6
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Septiembre 7
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Septiembre 8
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Septiembre 9
OktubreUrnosen
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Oktubre 1
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Oktubre 10
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Oktubre 11
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Oktubre 12
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Oktubre 13
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Oktubre 14
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Oktubre 15
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Oktubre 16
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Oktubre 17
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Oktubre 18
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Oktubre 19
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Oktubre 2
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Oktubre 20
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Oktubre 21
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Oktubre 22
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Oktubre 23
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Oktubre 24
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Oktubre 25
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Oktubre 26
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Oktubre 27
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Oktubre 28
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Oktubre 29
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Oktubre 3
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Oktubre 30
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Oktubre 31
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Oktubre 4
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Oktubre 5
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Oktubre 6
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Oktubre 7
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Oktubre 8
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Oktubre 9
NobiembreUrnosen
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Nobiembre 1
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Nobiembre 10
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Nobiembre 11
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Nobiembre 12
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Nobiembre 13
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Nobiembre 14
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Nobiembre 15
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Nobiembre 16
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Nobiembre 17
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Nobiembre 18
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Nobiembre 19
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Nobiembre 2
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Nobiembre 20
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Nobiembre 21
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Nobiembre 22
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Nobiembre 23
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Nobiembre 24
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Nobiembre 25
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Nobiembre 26
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Nobiembre 27
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Nobiembre 28
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Nobiembre 29
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Nobiembre 3
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Nobiembre 30
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Nobiembre 4
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Nobiembre 5
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Nobiembre 6
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Nobiembre 7
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Nobiembre 8
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Nobiembre 9
DisiembreUrnosen
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Disiembre 1
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Disiembre 10
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Disiembre 11
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Disiembre 12
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Disiembre 13
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Disiembre 14
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Disiembre 15
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Disiembre 16
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Disiembre 17
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Disiembre 18
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Disiembre 19
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Disiembre 2
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Disiembre 20
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Disiembre 21
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Disiembre 22
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Disiembre 23
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Disiembre 24
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Disiembre 25
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Disiembre 26
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Disiembre 27
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Disiembre 28
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Disiembre 29
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Disiembre 3
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Disiembre 30
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Disiembre 31
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Disiembre 4
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Disiembre 5
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Disiembre 6
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Disiembre 7
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Disiembre 8
- Napili a ladawan ita nga aldaw/Disiembre 9