text:
Kaadduan a tengnged ti napusipos nangruna dagiti otoridad ti depensa ti naiturong iti nabara a tension iti Pacific Region gapu ti determinado a panggep ti North Korea a mangpatayab iti long-ranged rocket a partuatna idi Abril 12 ken Abril 16. Amin dagitoy ket lumasat iti ngatuen ti Japan ken agbettak iti 190 a kilometro iti daya ti Amianan a Luzon. Mailabsing iti allagaden ti United Nation Security Council daytoy nga addang ngem saan nga inkaskaso ti North Korea ti pannakababalawna.
Adu a nasion iti deppaar ti nangiyebkas iti protestada, nangruna ti Japan a nagkuna a sidadaan a mangpabettak kadagitoy nga armas ti North Korea no mangibunga ti pagpeggadan iti nasionda. Isu a nakasaganan dagiti nakadeploy a PAC-3 ken Aegis warships nga addaan iti kapabilidad ti surface-to-air missiles ken destroyers carrying missiles.
Ngem, sumanakuntip a kumanudkod iti di met nagatel a teltelna ni Juan de la Cruz ken awan ti maibagana kadaytoy gapu iti kinaawan ti maaramidanna itoy a situasion. Awan a pulos ti kapabilidadna a mangtiped iti kayat a mapasamak ti nabileg a nasion a kas iti North Korea. Addaan met ketdi ti pagiliantayo iti armas ngem antigo ken panawen pay laeng ti kupongkupong dagiti aramatna para iti seguridad ken depensa no di man dagiti nagpalpalausan ni Uncle Sam. Ti modernization program ti AFP ket nagpatingga laeng kadagiti panid dagiti pagiwarnak a saan a pulos a naipatpatungpal iti laksid a no manon a presidente iti naglabas ti nagpanggep s mangiyimplementar itoy.
Ketdi, kas iti sigud, saan a nagalumiim ni Juan de la Cruz a nangkuldit iti abaga ni Uncle Sam a tulonganna met koma a mangkita ken mangobserbar iti pagteng no mangibunga daytoy iti pagpeggadan ti pagilian nangruna kadagiti debris wenno pirapiraso ti napabettak nga armas. Iti agdama, immadu ti buyot ni America nga adda iti pagilian a pakairamanan ti pakigubat a barko a kasangsangpetna la unay.
Numona ket napasnek la unay ti waragawag ti North Korea a kaiyariganna ti panangideklara iti gubat ti asinoman a manglapped iti panggepda. Seriosoda unay kadaytoy a panangpadas ti partuatda. Kunaen met dagiti agpalpaliiw a pakpakauna daytoy nga addang ti North Korea para iti nalawlawa pay a programa a panangtakuatna-panangikut iti inter-continental ballistic missiles (ICBM). Ketdi, masansan nga agipadas ti North Korea a mangpabettak kadagiti armasna ngem natakuatan ti kinaadda ti pagkurangan ti aramidda. Isu a nangaramidda manen iti sabali nga ipadasda a patayaben iti nadakamat a petsa. (Saan manen a nagballigi ti North Korea a nangpatayab iti long ranged rockets nga ipangpangkusawna agsipud ta nawara dagiti piesana a di pay nakangato. -Editor)
Kasaruno itoy, karaman a pagsasaritaanda iti panagtataripnongda da US President Barack Obama, South Korea President Lee Myung-Bak, Chinese President Hu Jintao ken dadduma pay a lider iti Pacific Region wenno ti 53 Nation Summit ti serioso ken determinado nga atomic program ti North Korea ken ti agresibo a gunay ti Iran.
Ken ni Juan de la Cruz nga addaan iti napait nga isem ken kumanudkod iti di met nagatel a teltelna, ing-ingpenna la ketdi nga agbannawagen ti nabayagen a kimmigpal a panggep para iti AFP modernization program babaen ken ni President Benigno Simeon Aquino III. Ti billiones a gatad ti kuarta a nairanta ditoy ket maruk-atan koman ken agpaay iti pakaiserbianna. Ta iti masungad wenno iti ad-adu pay a panangpadas dagiti kaarruba a nasion iti Pacific Region kadagiti nuclear weapons ket saanton nga agalumiim a bumiang ken mangidatag met iti diplomatiko a kapanunotanna wenno saan a bumdeng a bumikag met gapu iti kinaaddan ti kapabilidadna.
Ngem kas iti mapaliiwmi, ania ngata, aya, ti maala a pagsayaatan ti nasion nga agparpartuat kadagiti armas a nuclear ken missiles? Nakalawlawag nga agtinnag laeng iti nakaam-ames a gubat no saan a mapengdan, saan kadi? Saan kadi pay nga umanay, aya, ti nagpasaran ti Hiroshima ken Nagasaki ken dadduma a lugar a nagbettakan ti atomic bombs?
Kas sagudayen ti resolution ti United Nations Security Council, maipariten ti panangpartuat-panangipadas kadagiti missiles ken nuclear bombs kalpasan daydi panangipadas ti North Korea ti partuatda idi 2009.
Ngem ti rigatna, nasulpeng ken barisuwweng met dagiti komunista a nasion, nga uray no agbisbisin unayen ti kaadduan a populasionda ket sige pay laeng ti panangiyabanteda iti kapabilidadda nga agikut kadagiti awan mamaayna a makaungaw nga armas.
Iti daytoy nga ar-aramidenda, umat-atap ti talna ken kappia iti Pacific Region ken iti sangalubongan.#


c: text/html

text:
GREGORIO DEL PILAR, Ilocos Sur – Dua nga agkabsat ti nagudas babaen ti paltog bayat ti pannaturogda iti pugonda idi Enero 24.
Nainaganan dagiti biktima a da Renato Wawaw, 21, baro, ken ti adingna a ni Lester, 19, naasawaan ken agpada nga agnaed iti Sitio Ul-uling, Poblacion ditoy nga ili.
Segun ken ni Jimmy Waway, ama dagiti biktima, idi nakangegda iti kanalbuong manipud iti pugon a nagturogan dagiti agkabsat, napanda kinita dagitoy ket nadatnganda idan a nadigos iti darada.
Nagsagrap dagiti agkabsat iti sugat iti uloda a puon ti nakatayanda.
Saan nga ammo ti ama ti motibo ti pannakapaltog dagiti annakna ken no asino dagiti nagisayangkat.
Iti pannakaisurat daytoy, agtultuloy ti panagimbestiga dagiti polis mainaig iti nasao a pammaltog.#

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Monday, August 14, 2017
SAKIT NGA AVIAN, KARKARDAYONA A MAPAGTENG DITOY CABUGAO
Cabugao, Ilocos Sur – Adda iti padamag iti lokalidad a panagraira iti Avian Influenza a sakit a maala kadagiti Fowl a pakaibilangan iti manok a napasamak iti kabangibang a probinsia. Daytoy ti imbatad ni Dr. Melvyn G. Castro, DVM, Municipal Livestock Coordinator iti ili a Cabugao.
Nupay kasta, impasingked ni Dr. Castro a xero-avian fowl disease ditoy ili a Cabugao iti agdama.
Dagitoy nga aksion ken inisiatiba ket resulta iti nakammayet a programa para iti Livestock Sector ti Gobierno Munisipal nga idauluan ni Mayor Josh Edward S. Cobangbang tapno matulongan dagiti mannalon a mangingato iti matgedanda iti panagpatanorda iti taraken para iti merkado. # (Web In-Action)
Nupay kasta, impasingked ni Dr. Castro a xero-avian fowl disease ditoy ili a Cabugao iti agdama.
Dagitoy nga aksion ken inisiatiba ket resulta iti nakammayet a programa para iti Livestock Sector ti Gobierno Munisipal nga idauluan ni Mayor Josh Edward S. Cobangbang tapno matulongan dagiti mannalon a mangingato iti matgedanda iti panagpatanorda iti taraken para iti merkado. # (Web In-Action)
Posted by Bayan ng Cabugao, Ilocos Sur at 10:43 AM
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Sarita ni Errol L. Abrew
(Maikatlo a paset)
Ket kadagiti saan met a naala nga empleado, ta masapul a nakalpaska met iti haiskul ti umuna a kitaenda iti aplikasionmo, kas kadagiti mangangalap a nagtalinaed latta iti puseg ti baybay, tapno masebseban ti apalda iti nagtengan dagiti kapatadanda, ginuyodda met nga ingkapilitan ti nakigasanggasat iti panagusar iti bungbong tapno makaliksabda iti dakkel a kantidad iti kabiitan a panawen iti inda panagkalap. Ngem ania kadi met, apok, immadu dagiti agindeg a pangkarnabal a kunada: pawad, pukol kas kada bulding ken bulsek ken no manon a biag ti naibuis a kasukat ti nalabon a maitakdang iti tunggal kanalbuong a mapisang iti barukong ti taaw. Ngem, narigat nga anawaen ti apal, apok, ket iti ritual iti inaldaw a biag nga adda maiyanak, agsakit, agimbag, pumusay, agtalaw, agsubli, sangpetan-panawan ti panawen, adda latta iti likud dagitoy.
Tallo a tawen laeng ti operasion ti panagtangingi idiay Cabatiti ket dandani nasagatda aminen uray pay iti puseg ti sellangna. Nagpaabagatanda sadiay Aringay aginggana idiay Agoo sada nagpaamianan kadagiti Barangay ti Pilar ken Payocpoc idiay Bauang. Nagbalin ti MASAMICOR a maysa kadagiti sangagasut a kadadakkelan a kumpania iti intero a pagilian.
No agpa-Christmas partyda idi, kadawyan nga agpa-raffleda. Ket naminsan, nagasatan ni Tatang ti nangabak iti umuna a premio a beinte uno pulgada a de-kolor a telebision, maysa manen kadagiti arkos iti panagbalbaliw a dimteng iti biagmi. Ngem saankam’ a nagsingir iti dies sentimos wenno benteng idi immay nagbuya dagiti kakaarrubami. Immanayen a bussogmi ti arimbangaw ken garakgakda iti pannakaray-awda kada John en Marsha tapno uray iti apagapaman laeng ket malipatanda dagiti pakatuokan ti panagbiag. Ketdi, kas kadawyan a panagsangaili idi, apok, agpakape pay ketdi ni nanang, ta nabiit pay idi iti merkado daydiay instant coffee. Ngem siak, kaykayatko daytay giniling a Barako, nabangbanglo ti ayamuomna, raman ti talaga a kape. Ngem kadagitoyen a panawen, manmano metten a masarakan.
Maysa nga aldaw, addaak iti haiskul idin, nagawid a kasla maleddaangan iti itsuranan’ Tatang—
Ania ti problema lakay? sinaludsod ni Nanang a bulonna ti nangiyawat iti umas-asuk a kape, maysa a sumipngeten a naggapu iti trabaho. Birbiroken met ni kakaek a Badas daytay tsinelas ken labakara, annongen a sinublatna kaniak kas paset ti kunan’ Nanang a panangmuli iti napintasto a kababalin iti panagdakkel.
Pepay, agserra kanon ti operasionmi ditoy La Union, ta iparitdan.
Sinno’t mangiparit?-
Ingkalikagum kanon ti sekretario ti turismo ken ni Apo presidente a maisardengen ti panagminas iti kadaratan ta madadael ti baybay.
Ket sangkakunayo met idi nga agtubo ken umadu met laeng dagiti tangingi, Tang? insampatawko met.
Wen barok, ngem adda kano kabarbaro a programa’t turismo a panagpatakder kadagiti beach resorts ket madadael ti porma ken sukog dagiti aplaya iti pannakaminasda, sa ket manmano metten ti nakatakder a kaykayo.
Wen nga agpayso, nakunak ta sumanaggaysa metten dagiti duogan a niog a nakatakder iti aplaya. Naibuang aminen a rimas ken damortis, ultimo a dagiti ruot, saanda metten a makatubo.
Ket kasano ngaruden, Abe? naalian metten ni nanang. Ken uray siak, diak met mailinged ti nagalikaka. Kasanon ti panagkolehiokon?
Iyalisda ti operasion idiay Tagudin. Damdamagenda no mayatak a sumurot sadiay. Ti opresirda, ipangatodak kas supervisor dagiti amin a driver-operators.
Apay kasla kadi met idiay San Fernando a makadaong dagiti barko idiay? ni nanang.
Agaramidkami iti conveyor belt a dumanon kadagiti barko nga agpundo iti adalem a paset ti baybay. Sadiay a magna dagiti tangingi.
Sumagmamano a bulan kalpasan a naideklara ti linteg militar, addaak idin iti maikadua a tawen iti kolehio idi maawatko ti surat ni nanang a nagkunaanna a simmardengen ti operasion ti kumpania da tatang. Sapasap metten ti pannakaiparit ti panagminas iti tangingi.Dayta kano kas paset ti reporma iti Baro a Kagimongan. Karaman ditoyen ti dadduma nga operasion ti kumpaniada idiay Leyte ken Samar.
Imbag la ketdin apok, ta adda met idin ti kabsat ni nanang a maestra sadiay Nigeria. Isu ti timmulong iti dadduma a gastosko iti kolehio. Ngem gapu ta iti rigatko met a mangbenbennat iti gastosek, ta da Badas ken Polon ket kolehioda metten idiay Baguio, ingkapilitan a nagsubliak manen nga agkanta kadagiti folk houses iti siudad a pangnayonko kadagiti kasapulak. Duapulo a pisos ti tangdanko iti tallo oras a panagkantak kada Biernes, Sabado ken Domingo. Wen, ingkakaubingak ti panagduyosko nga agkanta, apok. Idolok idi ni Bob Dylan: How many roads must a man walk down before he can be called a man? How many seas must a white dove sail before it can rest in the sand?
Wen husto ta kunam, apok, kas naestoriak kenka idin, uppatkami idi. Saan pay nga Asin ti naganmi. Four Voices idi ngem siak ti nangidarirag a sukatanmi a maisurot iti initials dagiti nagnaganmi: Andong, Sencio, Inday, Nanding. Sa maysa, pudno met, adda asin, apgad a makaaprad dagiti kankansionenmi. Tagalog da Andong ken Sencio, i-Bisaya ni Inday, sisiak ti Ilokano. Adda idin dagiti kansionko a maipanggep iti aglawlaw. Ammom met ti nakaparsuaan ditoy Ilokosen, apok, nailet dagiti talon, nakiddit ti danum, napukanen dagiti kaykayo’t barikir ken banbantay a pagsungrod iti pugon, pagay ken tabako met laeng ti imulmula’t kaaduan. Saan la ket a bumdeng a rummuar dagiti kansion a mangdungdung-aw iti pannakarames dagiti kabakiran, mangbanbanang-es iti pulosion iti siudad ken mangipukpukkaw iti kaadda dagiti toxic waste sadiay Poro Point ken Clark Air Base. Ngem madlawko a daytoy Sencio a lidermi idi ti madi a sumurot iti folk a kayatmi koma a pakaam-ammuanda kadakami kas grupo.Wa class ken baduy kano kunana. Maymayat no combo koma kunana ta isu met ti uso idi.
(Adda tuloyna)


text:
Selma Lagerlöf
Ni Selma Ottilia Lovisa Lagerlöf (Panangibalikas a Sueko: [ˈsɛlma ˈlɑːɡərˌløːv] ( denggen); 20 Nobiembre 1858 – 16 Marso 1940) ket maysa idi a a Suéko a mannurat. Isu ti immuna a babai a nagunggunaan ti Premio Nobel iti Literatura, ken kaaduan a naamammuan para iti librona a para kadagiti ubbing a Nils Holgerssons underbara resa genom Sverige (Dagiti Nakakaskasdaaw a Panagbanbanniaga ni Nils).
Nasapa a biag[urnosen | urnosen ti taudan]
Naipasngay idiay Mårbacka[1] (ti tattan a Munisipalidad ti Sunne) ti maysa nga asienda idiay Värmland idiay lumaud a Suésia, ni Lagerlöf ket anak ti ni Teniente Erik Gustaf Lagerlöf ken Louise Lagerlöf née Wallroth. Ti maikapat nga annakda, naipangay isuna nga addaan ti dunor ti patong. Daytoy a nasapa a pangsakit ket nagbanagan ti panakapilay ti dua a saka na, ngem isuna ket immimbag met laeng. Isu ket maysa a naulimek nga ubing, naganetget isuna a maipada dagiti katawenan na, nga isu ket agay-ayat nga agbasbasa. Ti panakalako ti Mårbacka kapasan ti panagsakit ni tatangna idi 1884 ket naganetgetan ti irarang-ayna.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ H. G. L. (1916), "Miss Lagerlöf idiay Marbacka", iti Henry Goddard Leach, Ti Amerikano-Eskandinabiano a repaso, 4, Amerikano-Eskandinabiano a Pundasion, p. 36


text:
Komentario Ni Melvin F. Bandonil
Dakkel unay a banag ken tulong ti intervention wenno pannakaipaset ti sekretario ti agrikultura iti pannakabiag manen ti industria ti bawang iti Ilocos lalo iti pannakaisardeng iti iseserrek dagiti ismagel a bawang. Daytoy ngatan ti senias wenno kuldit ti tignay a sumaranta manen daytoy nabaybay-an nga industria iti Ilocos?
Idi dekada ’70s ken pakauna ti dekada ’80s, nakasarsaranta ken nasalibukag ti industria ti bawang. Naaresga ti panagmulamula dagiti mannalon ket pasaray innaduan pay ti minulaanda a kinelleng. Nakalallagip dagidiay a dekada ta rinibribu nga ektaria dagiti namulmulaan iti bawang iti Kailokuan. Nagdadakkel ti binukel dagiti bawang a maapit kadagiti sandy-loam soil ken nagdadakkel dagiti nginipenda. Gagangay a makakitaka iti binukel ti bawang a naiwara uray sadino la ditan wenno dagiti pinug-ong a naibilag ken pasaray agpatpatnag nga awan ti mangkutkuti.
Ti panagsalado (salty) dagiti kinelleng a mamulmulaan iti tabako ti rason a nagsapul dagiti mannalon iti alternatibo nga imulada. Lalo ket nababa ti klasena dagiti tabako a naapit iti salty a daga ta nagbaliw ti kalidadda kalpasan a naipempen—dagiti pers klas a duyaw ti marisna ket nagbalin a ngumisit iti pannakaipempenda iti sumagmamano laeng nga aldaw.
Isu nga immadu dagiti nagmula iti bawang, lasona, kapas ken ubas kadagiti kabangkagan ken arubayan tapno adda alternatibo a produkto. Idi agangay, ti Kailokuan ti inawaganda iti garlic country, nangruna ti probinsia ti Ilocos Sur.
Ngem iti ititipon ti pagilian iti World Trade Organization idi dekada ’90, kellaat a nalayus ti pagilian kadagiti nagduduma nga imported a produkto, saan laengen a dagiti agricultural products no di pay ket aminen a kita ti produkto. Naibuntog ditoy pagilian dagiti nalaka a bawang ken dadduma pay nga agri-products. Nagbalin a masaksakit agingga iti naidasay ti nasaranta a panagmulamula iti bawang ta awan ti nauray dagiti agmulmula a resistansia wenno itutubngar nga agtaud koma kadagiti mangidadaulo iti nakayanakan a daga.
Nakakaapal ta iti Cordillera, nangruna kadagiti probinsia ti Benguet ken Mt. Province, agpapan kadagitoy nga aldaw ket nainget a kontraenda ti iseserrek iti pagilian dagiti agri-products nangruna kadagiti nateng, kas iti carrots, repolio, patatas ken dadduma pay. Ta no saanda a lapdan daytoy mapukaw ti industria ti nateng a pagbiaganda.
Sadiay met Nueva Ecija, agpapan kadagitoy nga aldaw, nainget la unay ti panangkondenada iti pannakaiserrek dagiti ismagel wenno saan nga agbuis iti pannakaiserrekda nga imported a sibuyas. Pasaray makita ida a sangsangkamaysada a mangkondena iti iseserrek dagiti imported a sibuyas. Sangsangkamaysada a mangilaban ti kalinteganda. Agkaykaysada.
Ngem ti bawang? Ay, nabaybay-an nga industria!
Itay laeng nabiit, inwaragawag ni Agriculture Secretary Proceso Alcala ti pannakabiag manen ti industria ti bawang nangruna iti Ilocos. Napintas la unay a panggep. Ngem masapul ti nabileg a political will a kas iti inaramid dagiti probinsia iti Cordillera ken Nueva Ecija tapno saan a matay ti nariinganda nga industria.
Kasapulan ti political will, saan laeng koma a dagiti mannalon, aminen nga umili, dagiti agrebbeng iti agrikultura iti nasional ken kangrunaan koma dagiti agtaktakem nga opisial iti deppaar.
Ti pannakaiserrek dagiti imported a bawang, nangruna kadagiti aggapu iti China, ti nangpatay ti industria. Naglakada met unayen no idilig kadagiti locally grown wenno bukod nga apit. Saanen a makasurot pay iti presio ket nagangayanna, awanen ti mayat a nagmula. No adda man, saanen a naregta ken makaay-ayo ti kompetition iti merkado.
Lalo ket awan ti napinget a suporta nga agtaud kadagiti rumbeng koma a mangisakit kadagiti mannalon. Kas napaliiw iti napalpalabas, no adda man timpuar a timek iti ikokontra kadagiti imported a bawang, nagpatinggada laeng iti lubong ti waragawag.
Sapay koma ta saan nga agpatingga laeng ti ingpen kadagiti pinanid dagiti babasaen a mangballaibo iti panunot ken nakem dagiti saanen a makabangon iti pannakaulawda gapu iti dayyeg ti saan a masuba a dalluyon ti nalabes unay a puersa dagiti nabileg.
Sapay koma ta napinget ti sekretario a mangontra iti ismagel a bawang ken makissayan ti importasion tapno maaddaan iti patas a gunay iti merkado.#


text:
Baybayin
Ti baybayin ket maysa a kita ti panagsurat (nga ammo iti Unicode (Ilokano: Nagkaykaysa a kodigo) a sinuratan a Tagalog; kitaen dita baba),sakbay ti panawen dagiti Kastila, daytoy ket kameng ti sinuratan a Brahmiko nga inus-usar idi maika-16 a siglo.[1]Agtultuloy daytoy nga inus-usar idi agdama a panaglolonisado dagiti Kastila inggana idi maika-19 a siglo.
Ti sao a Baybay ket kayatna a sawen a kas "panangiletra" iti pagsasao a Tagalog. Adu ti panaka-dokumentasionna daytoy babaen dagiti Kastila. Adu pay dagiti agkunkuna a daytoy ket nagtaud iti Alibata,[2] ngem daytoy a nagan ket saan a husto. (Ti sao nga "Alibata" ket pinartuat babaen ni Paul Rodríguez Verzosa kalpasan ti panagurnosna dagiti letra iti alpabeto nga Arabiko[3] alif, ba, ta (alibata), nga inikkat ti letra nga “f”." )
Dagiti barbaro a sinuratan idiay Filipinas ket naulogan manipud iti Baybayin, ti Hanunó'o, Buhid, Tagbanwa ken sinuratan a Kapampangan.
Ti Baybayin ket maysa kadagiti sanga-dosena wenno agmaymaysa a sistema ti panagsurat nga inus-usar idiay Abagatan a daya nga Asia, a ganggani amin ket abugida.
Dagiti linaon
- 1 Pakabuklan
- 2 Dagiti karakter
- 3 Unicode
- 4 Dagiti kas pagarigan
- 5 Dagiti nagibasaran
Pakabuklan[urnosen | urnosen ti taudan]
Nagtaudan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Baybayin ket nalatakan dagiti Kastila a padi a ni Pedro Chirino idi 1604 ken Antonio de Morga idi 1609 a naamamoan ti kaaduan, ken sapasap nga inus-usar kadagiti kinabukod a sinur-surat, dandaniw, ken dadduma pay. Babaen kenni William Henry Scott, addaan dagiti datu manipud idi 1590 a saan a makapirma kadagiti pangpasingked wenno dagiti sapata, ken dagiti saksi a saan a makapirma kadagiti kasuratan ti daga iti panawen a 1620.[4]Awan dagiti pakakitaan no kaano idi ti ania nga akbang iti panakaaamo da ti agkurdit, ken awan dagita pakasaritaan ti sistema ti panagsurat. Addaan dagiti innem a teoría a maipanggep dagiti nagtaudan iti Baybayin.
Kawi[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Kawi ket nagtaud idiay Java, ken inus-usar iti labes a kaaduan iti Malay a Purpuro.
Ti Gambang a plato ti Laguna a Naisuratan ket isu ti kasapaan a nasuratan a dokumento a nabirukan idiay Filipinas.
Daytoy ket maysa a nainkalintegan a dokumento a naisuratan iti petsa a Saka iti panawen a 822, nga agpadpada iti Abril 21, 900 AD . Naisurat daytoy iti Kawi a sinuratan iti sabsabali a Daan a Malay a naglaon kadagiti dinawat a balikas manipud iti Sanskrit ken addan pay ti bassit a saan a Malay a bokabulario a ti nagtaudan ket saan a nalawag iti baetan ti Daan a Habanes ken Daan a Tagalog. Maysa a kapanunotan iti kasta, yantangay ti Kawi ket isu ti kasapaan a nasaksian iti panagsurat idiay Filipinas, ngarud ket baka nagtaud manipud iti Kawi.
Ti maikadua a kas pagarigan iti Kawi a sinuratan ket makita idiay Marpil a Selio ti Butuan, ngem saan a napetsado daytoy.
Adda maysa a burnay a pakaipupónan , a makunkuna a "Calatagan a Banga" a mabirukan idiay Calatagan, Batangas ket naisuratan kadagiti karakter a nakakapasdaaw a kapadpada ti Baybayin, ken natuntonan a naisurat idi 1300 AD. Yantangay ti kapudno iti daytoy ket saan pay a napasingkedan.
Daan a Sumatra "Malay" a sinuratan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti maysa pay a kapanunutan ket naibagbagana a ti sinuratan wenno dagiti sinuratan nga inusar ti panagsurat kadagiti maysa a Malay a pagsasao ket naampon ken nagbalin a Baybayin. Ti mays a naisangayan ket ti Pallava a sinuratan manipud idiay Sumatra ket nasaksian a manipud iti maika-7 a siglo [1].
Sulawesi[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti [[Sinuratan a Lontara|sinuratan a Bugis-Makassarese] ket isu ti nagtaudan ti Devanagari. Ti nakapanunotan iti daytoy ket addaan ti bersion iti daytoy a sinuratan nga inpakaammo idiay Filipinas babaen ti Bengal a naparang-ay a kas Baybayin.
Cham[urnosen | urnosen ti taudan]
Kanungpulanna, addaan ti nasapa a Cham a sinuratan manipud idiay Champa nga tattan ket isu ti abagatan a Bietnam ken abagatan a daya a Cambodia ket baka naipaammo wenno dinawat ken naampon a Baybayin.
Pakaidumaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Daytoy a sistema ti panagsurat ket maysa nga abugida a sistema nga agus-usar ti pagkaduaen a konsonante ken bokal. Ti tunggal maysa a karakter, a naisurat iti naibatayan kaniana a porma, ket addaan ti konsonante a naggibusan nga addaan ti bokal nga "A". Tapno makaaramid ti konsonante a naggibusan nga addaan ti sabali a bokal nga uni, ti maysa a marka ti ket maikabil ti ngato wenno ti baba ti konsonante (ti agaramid ti "E" wenno "I" nga uni) wenno iti baba ti konsonante (ti agaramid ti "O" wenno "U" nga uni). Daytoy a marka ket makunkuna a kudlit. Ti kudlit ket saan a maidagep kadagiti agkaykaysa a bokal. Dagiti bokal ket addan da kadagiti bukod da a marka ti sinuratan. Addaan laeng maysa a tanda para iti D wenno R, isu da amin ket maysa a disso kadagiti mabalin nga uni ti panagbalikas ti panagsao nga us-usaren ti pannakaibalikas ti maysa a rukod ti uni, daytoy iti kaaduan a pagsasao iti Filipinas, nga ti D ket rumsua nga umuna, kanungpulan, mangrugian ti konsonante wenno lippasan ti konsonante a pagiananda ken ti R iti nagyan ti katengngaan. Daytoy nga alagaden ti gramatika ket addaan pay a naususar iti agdama a pagsasao a Filipino, no ti d ket nagbaetan ti dua a bokal, agbalin a r, a kas iti balikas a dangál ken marangál, wenno dunong ken marunong, ken ti pay raw para iti daw ken rin para iti din a kalpasan dagiti bokal.[1] Daytoy a sabsabali a sinuratan ket saan nga maus-usar para iti Ilokano, Pangasinan, Bikolano, ken sabsabali a pagsasao iti Filipinas, ngamin ket dagitoy a pagsasao ket addan da ti nailasin a tantanda para iti D ken R.
Dua nga estilo ti panagsurat[urnosen | urnosen ti taudan]
Estilo sakbay ti panawen a Kastila[urnosen | urnosen ti taudan]
Iti kasisigud a porma ti Baybayin a sinuratan, ti agkaykaysa a konsonante ket saan a mainaganan a maisangsangayan; yantangay, ti kasta a konsonante ket saan a naisursurat, ken ti agbasbasa ket agikabil ti awan a konsonante babaen ti linaon. Kas pagarigan, dagiti letra a n ken k iti balikas a bundók ket naikkat da, tapno ti panangiletra ket bu-do.
Estilo Virama a kudlit[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti kasisigud a panagsurat ket narigat unay para kadagiti Kastila a padi nga agipatpatarus ti liblibro iti nakayanakan a pagsasao. Ngamin iti daytoy, ni Francisco López ket nagpaamo ti bukod na a kudlit idi 1620 a nangikkat ti bokal nga a. Daytoy a kudlit ket addaan ti porma a "+" a senial,[5]a naibantay iti Kristianidad. Daytoy krus a kudlit ket agrebbeng a kas iti virama iti Devanagari a sinuratan iti India. Iti kinapudno, ti Unicode ket tawtawagen na ti kudlit iti Tagalog a Senial a Virama. Kitaen dita ngato iti paset ti Pakaidumaan.
Ti "Nga" a karakter[urnosen | urnosen ti taudan]
Maysa a karakter ti nagdagep ti "nga". Ti agdama a bersion iti abedesario a Filipino ket addaan pay laeng ti "ng" dua a letra a mangisaup iti maysa a balikas (Ingles:digraph), viz ti maysa a letra a nabuklan ti ti dua a karakter.
Ti Tuldék[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti balikas a naisurat iti Baybayin ket naisurat iti agsasaruno a panagayos, ken ti addan a tuldek ket ti maysa a nakatakder a linia, wenno dagiti agparis a dua a nakatakder a linia. Dagitoy a linia ket maus-usar a kas maysa a koma, tulnek, wenno dua a sabsabali a balikas.[1]
Panag-usar[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Baybayin ket napakasaritaan nga inus-usar kadagiti lugar nga agsasao iti Tagalog ken iti basbasit iti Kapampangan. Ti panaka-usarna ket nagsaknapna iti Ilokano idi dagiti Kastila ket indegdeganda ti panagusar ti Biblia. Dagiti maikabagian a sinuratan a kas iti Hanunóo, Buhid, ken ti Tagbanwa ket agdama pay a maus-usar iti daytoy nga aldaw, a mairaman ti Kapampangan a sinuratan.
Dagiti karakter[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti panaka-urnos dagiti karakter[urnosen | urnosen ti taudan]
Idiay Doctrina Cristiana, dagiti letra ti Baybayin ket naisurat a kastoy A O/U E/I H P K S L T N B M G D/R Y NG W.[6]
Unicode[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Baybayin ket nainayon iti Unicode a Pagalagadan idi Marso, 2002 iti panakaipablaak ti bersion a 3.2.
Ti Unicode a paset ti Baybayin, a natawagan ti Tagalog, ket U+1700–U+171F. Ti maris dapo a lugar ket ipatukdona dagiti saan a nainaganan a kodigo a punpunto:
Dagiti kas pagarigan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Ama Namin[urnosen | urnosen ti taudan]
(Kasakbayan a-Kudlit)
- ᜀᜋᜈᜋᜒ
- ᜐᜓᜋᜐᜎᜅᜒᜃ
- ᜐᜊᜑᜒᜀ ᜅᜎᜋᜓ
- ᜋᜉᜐᜀᜋᜒᜀᜃᜑᜒᜀᜋᜓ
- ᜐᜓᜇᜀᜎᜓᜂᜋᜓ
- ᜇᜒᜆᜓᜐᜎᜓᜉ᜵ᜉᜈᜐᜎᜅᜒ
- ᜊᜒᜌᜋᜓᜃᜋᜒᜅᜌᜓᜀᜀᜋᜒᜃᜃᜁᜐᜀᜀ
- ᜀᜉᜆᜏᜒᜋᜓᜃᜋᜒᜐᜀᜋᜒᜋᜅᜐᜎ
- ᜉᜈᜉᜉᜆᜏᜈᜋᜒ
- ᜐᜋᜅᜈᜃᜃᜐᜎᜐᜀᜋᜒ
- ᜀᜑᜓᜏᜋᜓᜃᜋᜒᜁᜉᜑᜒᜆᜓᜎᜓᜐᜆᜓᜐᜓ
- ᜀᜁᜀᜌᜋᜓᜃᜋᜒᜐᜎᜑᜈᜋᜐᜋ
- ᜐᜉᜃᜁᜌᜓᜀᜃᜑᜒᜀ᜵ᜀᜃᜉᜌᜒᜑ
- ᜀᜀᜃᜇᜃᜒᜎᜀ᜵ᜋᜉᜃᜁᜎᜋ᜶
Ti Amami[urnosen | urnosen ti taudan]
(Kalpasan a-Kudlit)
- ᜀᜋ ᜈᜋᜒᜈ᜔,
- ᜐᜓᜋᜐᜎᜅᜒᜆ᜔ ᜃ,
- ᜐᜋ᜔ᜊᜑᜒᜈ᜔ ᜀᜅ᜔ ᜅᜎᜈ᜔ ᜋᜓ;
- ᜋᜉᜐᜀᜋᜒᜈ᜔ ᜀᜅ᜔ ᜃᜑᜒᜀᜈ᜔ ᜋᜓ;
- ᜐᜓᜈ᜔ᜇᜒᜈ᜔ ᜀᜅ᜔ ᜎᜓᜂᜊ᜔ ᜋᜓ
- ᜇᜒᜆᜓ ᜐ ᜎᜓᜉ, ᜉ ᜈᜅ᜔ ᜐ ᜎᜅᜒᜆ᜔.
- ᜊᜒᜄ᜔ᜌᜈ᜔ ᜋᜓ ᜃᜋᜒ ᜅᜌᜓᜈ᜔ ᜅ᜔ ᜀᜋᜒᜅ᜔ ᜃᜃᜈᜒᜈ᜔ ᜐ ᜀᜏ᜔-ᜀᜏ᜔;
- ᜀᜆ᜔ ᜉᜆᜏᜒᜈ᜔ ᜋᜓ ᜃᜋᜒ ᜐ ᜀᜋᜒᜅ᜔ ᜋᜅ ᜐᜎ;
- ᜉ ᜈᜅ᜔ ᜉᜄ᜔ᜉᜉᜆᜏᜇ᜔ ᜈᜋᜒᜈ᜔ ᜐ ᜋᜅ ᜈᜄ᜔ᜃᜃᜐᜎ ᜐ ᜀᜋᜒᜈ᜔;
- ᜀᜆ᜔ ᜑᜓᜏᜄ᜔ ᜋᜓ ᜃᜋᜒ ᜁᜉᜑᜒᜈ᜔ᜆᜓᜎᜓᜆ᜔ ᜐ ᜆᜓᜃ᜔ᜐᜓ,
- ᜀᜆ᜔ ᜁᜀᜇ᜔ᜌ ᜋᜓ ᜃᜋᜒ ᜐ ᜎᜑᜆ᜔ ᜅ᜔ ᜋᜐᜋ.
- [ᜐᜉᜄ᜔ᜃᜆ᜔ ᜁᜌᜓ ᜀᜅ᜔ ᜃᜑᜒᜀᜈ᜔, ᜀᜅ᜔ ᜃᜉᜅ᜔ᜌᜒᜑᜈ᜔, ᜀᜆ᜔ ᜀᜅ᜔ ᜃᜇᜃᜒᜎᜀᜈ᜔, ᜋᜄ᜔ᜉᜃᜌ᜔ᜎᜈ᜔ᜋᜈ᜔.]
- ᜀᜋᜒᜈ᜔/ᜐᜒᜌ ᜈᜏ.
Sangalubongan a Pannakairangarang dagiti Karbengan ti Nagtagitaoan[urnosen | urnosen ti taudan]
(Ingles: Universal Declaration of Human Rights)
- ᜀᜅ᜔ ᜎᜑᜆ᜔ ᜈᜅ᜔ ᜆᜂ ᜀᜌ᜔ ᜁᜐᜒᜈᜒᜎᜅ᜔ ᜈ ᜋᜎᜌ ᜀᜆ᜔ ᜉᜈ᜔ᜆᜌ᜔ᜉᜈ᜔ᜆᜌ᜔ ᜐ ᜃᜅᜎᜈ᜔ ᜀᜆ᜔ ᜃᜉᜆᜈ᜔‖ ᜐᜒᜎ ᜀᜌ᜔ ᜉᜒᜈᜄ᜔ᜃᜎᜓᜂᜊᜈ᜔ ᜈᜅ᜔ ᜊᜓᜇ᜔ᜑᜒ ᜀᜆ᜔ ᜇᜉᜆ᜔ ᜋᜄ᜔ᜉᜎᜄᜌᜈ᜔ ᜀᜅ᜔ ᜁᜐᜆ᜔ᜁᜐ ᜐ ᜇᜒᜏ ᜈᜅ᜔ ᜉᜄ᜔ᜃᜃᜉᜆᜒᜈ᜔‖
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b c Baybayin, ti Taga-ugma a Naisuratan iti Filipinas. Naala idi Septiembre 04, 2008.
- ^ M.c. Halili (2004). Pakasaritaan ti Filipinas. Rex Bookstore, Inc. pp. 47. ISBN 9789712339349.
^ C. Duka (2008). Struggle for Freedom' 2008 Ed. Rex Bookstore, Inc. pp. 32–33. ISBN 9789712350450.
- ^ Pakasaritaan ti Baybayin, baybayin.com, Naala idi Mayo 23, 2010.
- ^ Scott 1984, p. 210
- ^ Tagalog script. Naala idi Septiembre 02, 2008.
- ^ Doctrina Cristiana


text:
José Palma
Ni José Palma y Velasquez (3 Hunio 1876 – 12 Pebrero 1903) ket Filipino a mannaniw ken soldado. Isu ket empleado idi ti La Independencia idi panawen nga insuratna ti «Filipinas», ti patriotiko a daniw iti Espaniol. Immuna a naipablaak daytoy iti immuna nga anibersario a pablaak ti La Independencia idi 3 Septiembre 1899. Ti daniw ket maibagay iti instrumental a tuno ti Marcha Nacional Filipina babaen ni Julian Felipe, ken manipud idin daytoyen ti batayan para iti amin a pannakaipatarus ti Nailian a Kanta ti Filipinas.
Dagiti linaon
Nasapa a biag[urnosen | urnosen ti taudan]
Ni Palma ket naipasngay idiay Tondo, Manila, idi 3 Hunio 1876, ti buridek nga anak ni Don Hermogenes Palma, ti klero ti Opisina ti Intendencia, ken ni Hilária Velasquez. Ti laklakay a kabsatna a lalaki ket ni Rafael Palma. Kalpasan ti pannakalpasna ti primera enseñanza (immuna a panagad-adal) idiay Tondo, ni Palma ket intultuloyna ti panagad-adalana idiay Ateneo Municipal. Bayat idi adda idiay, isu ket nagin-inut a nagpalaing a kompositor kadagiti berso. Ti maysa kadagiti nasapa nga obrana ket ti «La cruz de Sampaguitas» idi 1893. Iti isu met laeng a tawen adda met ti nabiit a romantiko a relasionna iti babai nga agnagan iti Florentina Arellano ken dagiti nagannnak kaniana ket saan met a nagayat kaniana.
Ti Katipunan[urnosen | urnosen ti taudan]
Idi kimmaro kmet dagiti palimed nga aktibidad dagiti rebolusionario, ni Palma ket nangiruknoy met dagiti panawenna iti panagsurat kadagiti daniw. Idi 1894, isi ket timmipon iti Katipunan ngem saan met a simrek iti gubat idi nangrugi ti Rebolusion ti Filipinas idi 1896. Isu ket kanungpalan a timmipon kadagiti puersa ti rebulosion ni Koronel Rosendo Simón idi 1899 idi nangrugi ti Gubat ti Filipinas-Amerika ken nakilaban babaen ti puersa ni Servillano Aquino kadagiti pannakilablaban idiay Angeles ken Bambang. Gapu ta saan a pisikal a makasangu kadagiti rigat ti gubat, isu ket kankanayon idi a nagbatbati kadagiti kampo ken nangliwliwa kadagiti soldado iti kundiman. Isu ket kanungpalan a timmipon ti empleado ti Tagalog a paset ti rebolusionario a waranakan ti, La Independencia, tapno makilaban kadagiti Amerikano a sanna met a maaramid iti pakigubatan.
La Independencia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ni Palma ken dagiti kaduana iti warnakan ket masansan a nagliwliwada kadagiti kanta ken kadagiti daniw bayat a nagin-inana kadagiti kampo wenno dagiti sabali a lugar kadagiti las-ud ti martsa nga adayo met kadagiti nagkamkamat a puresa ti Amerikano. Maysa kadagitoy a panagin-inana idi idiay Bautista, Pangasinan, idi ti poetiko nga espiritu ni Palma ket nagpataud ti daniw ti «Filipinas» a maibagay ti instrumental a tuno ni Julian Felipe, ti “Marcha Nacional Filipina”, a naisurat a kas insidental a musika iti nasapsapa amakatawen para iti Deklarason ti Wayawaya ti Filipinas idiay Kawit, Cavite. Ti «Filipinas» ket naipablaak idi iti Espaniol iti immuna nga anibersario a pablaak ti La Independencia idi 3 Septiembre 1899
Panagsurat ti «Filipinas»[urnosen | urnosen ti taudan]
Ni Palma ket insuratna ti «Filipinas» idiay balay ni Doña Romana G. vda de Favis idiay Sitio Estación ti Barrio Nibaliw, Bayambang (itan ket ti Baranggay Población West, Bautista, Pangasinan). Idi 24 Hunio 1900, ti Nibaliw ket nanaganan manen iti "Bautista", a kas pammadayaw ken San Juan ti Baptista, ken naisina manipud ti Bayambang.[1]
Testo ti «Filipinas»[urnosen | urnosen ti taudan]
Tierra adorada,
hija del sol de Oriente,
su fuego ardiente
en ti latiendo está.
Tierra de amores,
del heroísmo cuna,
los invasores
no te hollarán jamás.
En tu azul cielo, en tus auras,
en tus montes y en tu mar
esplende y late el poema
de tu amada libertad.
Tu pabellón que en las lides
la victoria iluminó,
no verá nunca apagados
sus estrellas ni su sol.
Tierra de dichas, de sol y amores
en tu regazo dulce es vivir;
es una gloria para tus hijos,
cuando te ofenden, por ti morir.
Ipupusay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ni José Palma ket pimmusay iti daig idi 12 Pebrero 1903.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Zaide, Gregorio F. (1984). Philippine History and Government. National Bookstore Printing Press.
- Palma, José (1912). Melancólicas : coleccion de poesías. Manila, Filipinas: Liberería Manila Filatélica. (Ti dihital a kopia ket maburikan idiay HathiTrust Digital Library idi 2010-03-31)
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Dumindin, Arnaldo. Gubat ti Filipinas-Amerika, 1899-1902


text:
Dagiti Ordinario Nga Aldaw
Dumteng a kas ordinario a pannakaipasngay.
Makautoy ketdi daytoy!
Ti ima ti orasan kednganna ti anges.
A kasti darat a maibuyat,
maibus ket inton balinsuaken manen
Agsubli a kas gagangay.
Ti kaktus saan a mangnamnama iti tudo.
Umanay ti linnaaw a pangnayonna iti tutotna.
Maysa a fiesta ti aldaw ti kalgaw.
Kabinnuligna ti pudot a kas puonan ti anges
A mangsaranay iti naunday nga aldaw.
Ta ti tudo maysa daytoy nga apokalipsi.
Kaskaingas ti bitbitna a dulluog.
Ibuyatna nga awan pammakawan.
Di a matawaran ket manglengnges iti masakbayan.


text:
SINAIT, Ilocos Sur – Sumagmamano a lawas kalpasan ti panangaprobar ti sangguniang bayan ditoy ti panaglukat manen dagiti beerhouses ditoy nga ili, dua a babbaro a mapapati a kagapgapuda iti maysa a videoke bar iti Barangay Magsaysay ditoy ti napaltogan a puon ti nakayospitalanda.
Sinaed ti maysa a grupo dagiti tattao da Alex Naval, 23, agnaed iti Barangay Dardarat, Cabugao ken ti kaduana a ni Jayson Villanueva, agnaed iti Barangay Salapasap, Cabugao ket inuborda ken pinaltogan dagiti biktima a nakapuntaan ti pispis ni Naval.
Mapapati a pinaturongan pay ti grupo ni Villanueva sada innala ti back pack daytoy a naglaon kadagiti aramientana.
Segun iti report, kagapgapu dagiti dua iti maysa a videoke bar ket nasalamaanda dagiti suspetsa iti asideg ti kalsada nasional.
Mapapati a nakursonadaan ti grupo dagiti biktima.
Naglibas dagiti suspetsa a nakalugan iti dua a motorsiklo ket nagturongda iti amianan a direksion.
Madama ti inbestigasion mainaig iti nasao a pammaltog.
Inaprobaran itay nabiit ti sangguniang bayan ditoy ti ordinansa a mangipalubos iti panag-operate dagiti beerhouses iti baet ti panangkontra ti simbaan dagitoy a pasdek-pagpalpaliwaan.
Maysa a manipesto a pinirmaan dagiti umili a pakairamanan dagiti estudiante, ken dadduma a sektor ditoy nga ili babaen ti panangidaulo ti simbaan a nangkodenaranda iti operasion dagiti videoke bars ken beerhouses a mapapati nga apon ti prostitusion ken puon ti panagraira iti krimen ditoy nga ili.
Saan a naikkan dagitoy beerhouses iti permit nga ag-operate nangrugi itay Enero bayat ti pannakaadal ti manipesto ti simbaan ken dagiti nadumaduma a grupo.
Ngem itay nabiit, maysa nga ordinansa ti naidatag iti sangguniang bayan a mangipalubos ti panaglukat manen dagiti videoke bars ngem adda dagiti safeguards a naipalaon a masapul a surotenda iti operasionda.#


text:
CANDON CITY – Inaresto dagiti polis ti maysa a kustomer a nasukalanda nga agikut iti paltog bayat ti panaggiinomda kadagiti kakaduana iti maysa a videoke bar iti Barangay Paras idi parbangon ti Hunio 16.
Maisagsagana itan ti kaso a panaglabsing iti RA 8294 maikontra ken ni Wilmer Valdez y Sanchez, 29, baro, ken residente iti Barangay Namatican, Sta. Lucia, Ilocos Sur.
Nagturong dagiti polis iti Kalapaw Videoke Bar kalpasan a nakaawatda iti report manipud iti security guard nga adda ikut a paltog ti maysa kustomer bayat nga agin-inomda ken dagiti di nainaganan a kakaduana iti nasao a paginuman.
Idi rinikisa dagiti polis ni Valdez, nakakumpiskada iti ikut daytoy ti maysa 12 gauge a paltog nga awanan iti serial number ken bala.#


text:
No ngarud nasalun-at ti ubing, ad-adayo met laeng iti sakit— banag a pagaayattayo la unay a nagannak, ‘Mare. Aglalo ita ta panawen a maiparit ti agsakit (koma). Mabutbotan ti bolsa a kunada iti kinangina dagiti agas ken bayad iti doktor.
Mabalin a yaleng-alengtayo laeng ti benepisio nga itden ti gatas ti ina kadagiti ubbing, ‘Mare. Ngem panawen koman a kitaen, sanguentayo daytoy a banag. Aglalo ket saan la gayam a makapasalun-at kadagiti annaktayo ti gatas ti ina.
Iti maysa a panagadal idiay Brown University, naduktalan a dagiti ubbing a regular ti pannakapagatasda iti gatas ti ina, adayo a nalalaingda ngem kadagiti ubbing a napaglaok a gatas ti ina ken komersialisado a gatas ti taraonda.
Nagpintas dayta a damag, saan kadi, ‘Mare? Asino met ngay ti madi a nalaing ti anakna? Nagganas sa itay ti umuli iti entablado ti pagadalan no kasta a panagririkep ti klase. Saan a magatadan ti ragsak a marikna no makaawat iti pammadayaw ti patpatgentayo nga anak. Umanay a bayad dagiti rigrigattayo a mangi-sakad iti panagbasada.
Madim pay dayta, ‘Mare? Makainutka la ngaruden iti kuarta, agbalin pay a nasalun-at ken nalaing ti anakmo!
Doble a kinaragsak!
Sublianta ti sukisok, ‘Mare. Magnetic resonance imaging (MRI) ti inusar dagiti nagsu-kisok tapno maadalda ti utek dagiti ubbing a nakaipakatan ti panagadal. Ngem sabali daytoy nga MRI ta nairanta a nadisenio a para ubbing.
Ket natakuatan a nangatngato ti panagdur-as ti utek nga adda pakainaiganna iti lengguahe, emosion ken kognitibo (maipanggep iti panagawat, talento, sirib) dagiti ubbing a solo gatas ti ina ti taraonda ngem kadagiti ubbing a napaglaok (komersial ken saan) ti gatasda.
Nagpintas dayta a damag, saan kadi, ‘Mare? Asino met ngay ti madi a nalaing ti anakna? Nagganas sa itay ti umuli iti entablado ti pagadalan no kasta a panagririkep ti klase. Saan a magatadan ti ragsak a marikna no makaawat iti pammadayaw ti patpatgentayo nga anak. Umanay a bayad dagiti rigrigattayo a mangisakad iti panagbasada.
Madim pay dayta, ‘Mare? Makainutka la ngaruden iti kuarta, agbalin pay a nasalun-at ken nalaing ti anakmo!
Doble a kinaragsak!
Sublianta ti sukisok, ‘Mare. Magnetic resonance imaging (MRI) ti inusar dagiti nagsukisok tapno maadalda ti utek dagiti ubbing a nakaipakatan ti panagadal. Ngem sabali daytoy nga MRI ta nairanta a nadisenio a para ubbing.
Ket natakuatan a nangatngato ti panagdur-as ti utek nga adda pakainaiganna iti lengguahe, emosion ken kognitibo (maipanggep iti panagawat, talento, sirib) dagiti ubbing a solo gatas ti ina ti taraonda ngem kadagiti ubbing a napaglaok (komersial ken saan) ti gatasda.
Iti sabali met a panagadal, daytoy nga abilidad ti gatas ti ina ket maigapu iti ramenna a maaw-awagan iti long-chain polyunsaturated fatty acids wenno LCPUFAs. Dagitoy a fatty acids ti kasapulan ti utek tapno tumadem.
Agurayka, ‘Mare, sakbay nga ibbatam daytoy basbasaem tapno sanguemon ni beybi ket ipaaymon kenkuana ti ipapaidammo a taraonna, adda pay sabali nga ibagak. Isu a dika kad’ pay tumaktakder, a.
Malaksid a sumirib ti ubing a gatas ti ina ti taraonna iti panagdakkelna, natakuatan pay a saanto a mailupitlupit iti sosiedad. Addaanto iti tibker a makirupak, makigubal kadagiti adda iti aglawlawna. Dinanto ipalubos nga imamegda ta ammonanto ti pagtaktakderanna.
Dagiti pay kano ubbing a nataraonan iti gatas ti ina, kaaduan kadakuada ti adda iti nangato a puesto iti sosiedad.
Saan nga adayo a kasta, a, ‘nia, ‘Mare, ta nasiribda ngarud?
Ken dagitoy pay nga ubbing, nalakada laeng a parmeken ti stress a dumtengto iti biagda.
Ne, madika pay, ‘Mare, kadagita a nainayon, naduktalan a benepisio a maala ti ubing iti panagpasusom?
Ibuntokko payen ditoy ‘tay nasingedto a langenlangenyo nga agina gapu iti bara ti barukongmo a nagimenganna bayat ti panagdakkelna. Ammok nga ammom daytoyen ngem ipalpalagipko laeng.
Ala, mapanka ngaruden ken ni beybim, ‘Mare, ta kastaak met. Agkitatanto laengen iti entablado ti pagadalan no madandanon ti panawen.#


text:
QUIRINO, Ilocos Sur – Kas suportana iti kampania ti kapolisan maikontra iti loose firearm, insuko ti maysa a sangguniang bayan member ditoy nga ili ti maysa a homemade revolver itay nabiit.
Personal nga insuko ni SBM Rene Aldet Wacquisan, naasawaan, ken residente iti Poblacion ditoy, ti maysa a homemade revolver caliber .38 idi agarup 9:00 ti bigat ti Pebrero 28.
Naikustodia ti nasao a paltog iti police station ditoy para iti dokumentasion ken disposision.
Saan a nadakamat iti report no kaano pay nga adda iti ikut ti konsehal ti nasao a paltog sakbay nga insukona.
Segun iti report, naggapu ti paltog iti katugangan a lalaki ni Aldet a mapapati a paltogna idi adda pay la iti serbisio kas kameng ti Philippine National Police.#


text:
BANTAY, Ilocos Sur – Imballakad ni Police Senior Supt. Eduardo Dopale, Jr., Ilocos Sur provincial director, ti saan a panagmaneho dagiti adda luganna no nakainom wenno nabartekda tapno maliklikan ti desgrasia.
Kinuna ni Dopale nga adu dagiti madesdesgrasia a motorista uray addada iti inpluensia ti arak, nagmanehoda latta.
Dinayaw pay ni Dopale ti panangipakat ti lokal a gobierno ti Tagudin ken Candon City iti no helmet no travel policy.
“Nasayaat daytoy tapno maprotektaran dagiti tattao nga agdaldaliasat iti national highway,” kinuna ti provincial director.
Kabayatanna, iti Vigan City, idurduron ni Vice Mayor Ryan Singson ti pannakaipasa ti ordinansa a masapul nga agaramat iti helmet dagiti motorista agraman ti makisakay kadakuada no sumrekda iti siudad.
Madama ti pannakatratar ti nasao nga ordinansa iti sangguniang panlungsod.#


text:
Siudad ti Cotabato
Ti Siudad ti Cotabato ket maysa a maika-3 a klase a siudad iti probinsia ti Maguindanao iti Filipinas. Ti Siudad ti Cotabato ket mairaman pay laeng iti rehion ti SOCCSKSARGEN.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Siudad ti Cotabato ket politikal a nabingbingay iti 37 a barbaranggay.
- Bagua
- Kalanganan
- Población
- Rosary Heights
- Tamontaka
- Bagua I
- Bagua II
- Bagua III
- Kalanganan I
- Kalanganan II
- Población I
- Población II
- Población III
- Población IV
- Población V
- Población VI
- Población VII
- Población VIII
- Población IX
- Rosary Heights I
- Rosary Heights II
- Rosary Heights III
- Rosary Heights IV
- Rosary Heights V
- Rosary Heights VI
- Rosary Heights VII
- Rosary Heights VIII
- Rosary Heights IX
- Rosary Heights X
- Rosary Heights XI
- Rosary Heights XII
- Rosary Heights XIII
- Tamontaka I
- Tamontaka II
- Tamontaka III
- Tamontaka IV
- Tamontaka V
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). Hulio 1, 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ "Probinsia ti Maguindanao". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 28 Abril 2018.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (iti Ingles) naala idi Hunio 10, 2016
- ^ "Probinsia ti Maguindanao". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 21 Oktubre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Indauluan da Mayor Edgardo “Ediboy” S. Cobangbang, Jr. ken ni DILG Provincial Director Paul Lalata agraman ken ni MLGO Officer Constancia L. Quinola kasta pay kadagiti kameng ti Municipal Engineering Office a timmulong a nagisagana kadagiti masapsapul ken nangpasangbay kadagiti nagsangpet a bisita.
Iti Mensahe ni Mayor Ediboy, kimmablaaw ken nagyaman kadagiti Opisiales ti DILG Provincial; DepED Personnel ken Barangay Officials ken kasta metten kadagiti dadduma pay a naitaripnong iti Groundbreaking Ceremony.
Innayon pay ni Mayor Ediboy a dina koma kayat a paudi ti ili a Cabugao a maikkan latta ti proyekto manipud iti DILG ket kayatna nga iti DepED ti maysa a pakaipaayan koma dagiti sumagsaganad a proyekto ti Ahensia tapno makomplementaran met iti napintas a pannakibinnadangna iti LGU iti pannakapasayaat ti Sektor-Edukasion iti ili.
Kabayatanna, dinakamat ti Ama ti Ili iti naaprobaran nga Apropriasion ti 300 a Million ti balorna a proyekto babaen iti Konseho Munisipal ket nupay sapasap a maikkan dagiti barbarangay kadaytoy a proyekto ket daytoy met ti resulta iti nasayaat a panagtutunos ken adu a partisipasion dagiti Opisiales ken NGOs kadagiti gannuat a mangpadur-as ti kasasaad dagiti umili ti Cabugao.
Pinagyamanan pay ti Alkalde Munisipal ti agtultuloy a pammati, talek ken pannakitimpuyog ti DepED ken iti amin nga umili ti Cabugao iti pannakagun-od kadagiti napapateg a proyekto a kas iti evacuation center.
Iti biang ti DILG, pinagyamanan met ni Director Paul Lalata iti panangited ti Munisipio ti Cabugao iti napartak a panangaramidna iti pagrebbenganna iti pannakapaadda dagiti kangrunaan a papeles tapno mapadaras a maaprobaran daytoy a proyekto.
Innayon ti DILG Director a mabalin met a mausar a multipurpose daytoy a maipasdek a proyekto tapno agbalin a “functional”.
Ti Cabugao Evacuation Center ket napaadda a proyekto babaen iti Gobierno Munisipal nga idauluan ni Mayor Edgardo “Ediboy” S. Cobangbang, Jr. manipud iti DILG-Bottom-up Budgetting (BUB) ken ti LGU-Cabugao nga aggatad iti P7.5 Million.
Bimmayabay da Public Schools District Supervisor Dr. Consesa T. Rumias; Mrs. Estrellita M. Siruno, Principal II, CNCS; Municipal Engineer Crescencio Marcos C. Formoso ken ni MDRRMC Officer Engr. Nestor B. Somera ken ni Mayor Ediboy iti pannakaisulbong ti Time Capsule ken iti pannakakagabor daytoy iti nadakamat a seremonia ti Groundbreaking. # (Web In-Action)


text:
Biolohiko a pannakaidasig
Ti bilohiko a pannakaidasig, wenno sientipiko a pannakaidasig iti bilolohia, ket maysa a pamay-an iti sientipiko a taksonomia nga inus-usar a panangigrupo ken panangikategoria kadagiti organismo kadagiti grupo a kas ti henero wenno sebbangan. Dagitoy a grupo ket naam-ammuan a kas dagiti takson.
Ti moderno a biolohiko a pannakaidasig ket adda ti ramutna iti obra ni Carolus Linnaeus, nga isu ket nangigrupo kadagiti sebbangan segun kadagiti nagbibingayan a pannakailasin. Dagitoy a panangigrupo ket nabaliwanen gapu iti Darwiniano a pamunganayan iti sapasap a taudan. Iti pannakaiyammo iti kladistiko a pamay-an idi naladaw a maika-20 a siglo, ti pilohenetiko a taksonomia a nakaigrupuan dagiti organismo a puro a naibatay iti nainperensia nga ebolusionario a pannakaikabagian, a saan a nangikaskaso ti morpolohiko a pannakaipadpada, ket nagbalinen a sapasap kadagiti dadduma a lugar ti biolohia.[1] Ti molekular a pilokenetiko, nga agus-usar iti DNA a panagsisinnnaruno a kas datos, ket nangiturong pay kadagiti kinaudi a panagbalbaliw ken mabalin nga gatultuloy daytoy iti kastoy. Ti biolohiko a pannakaidasig ket tagikua ti siensia iti biolohiko a sistematika.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Laurin, M. (2010). "Ti suhetibo a kasasaad dagiti Linneo a kategoria ken ti nagbanaganan iti ebolusionario a biolohia ken dagiti biodibersidad a panagadal". Dagiti Kontribusion iti Soolohia. 79 (4). Naala idi 21 Marso 2012.
Bibliograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
- Atran, S. (1990). Dagiti KOgnitibo a Pundasion iti masna a pakasaritaan: para iti antropolohia ken siensia. Cambridge, Inglatera: Unibersidad ti Cambridge a Pagm,lditan. xii+360 pages. ISBN 0-521-37293-3.
- Larson, J. L. (1971). Rason ken panagsanay. Ti representasion iti Masna nga Urnos iti obra ni Carl von Linne. Berkeley, California: Unibersidad ti California a Pagmalditan. VII+171 pages.
- Mayr, Ernst & Bock, W.J. (2002). "Dagiti pannakaidasig ken dadduma pay a sistema ti panangurnos". J. Zool. Syst. Evol. Research. 40 (4): 169–94. doi:10.1046/j.1439-0469.2002.00211.x.
- Schuh, R. T. ken ni A. V. Z. Brower. (2009). Biolohiko a Sistematika: dagiti pamunganayan ken panangipakat (maika-2 nga edn.) Unibersidad ti Cornell a Pagmalditan xiii+311 pages. ISBN 978-0-8014-4799-0
- Sebbangan 2000 & ITIS Katologo ti Biag 2008
- Stafleau, F. A. (1971). Linnaeus ken dagiti Linneo. Ti panangiwaras kadagiti kapanunotandad iti sistematiko a boatanika, 1753–1789. Utrecht: Oosthoek. xvi+386 pages.


text:
Segun iti nakakita, namalamalan ti timmangken a darat dagitoy a nabiag a babassit a pag-ong ti langada ket pattapattana ket agsangagasutda ngem 49 laeng ti bilang ti naitakdangna ta natayen dagiti dadduma.
Apaman a naipanda iti plastik a batia, naipakaammo ken ni Brgy. Captain Robertson “Bongbong” Gorospe ket dinagdagus met ni Kapitan Gorospe a napan iti Munisipio a nangipagteng ti damag ditoy.
Nagresponde ti DA-LGU nga indauluan da Municipal Agriculturist Zenaida S. Andrada ken Municipal Fishery Coordinator Milagros R. Paz ket nagturongda iti ayan dagiti kappessa a pawikan (hatchlings marine turtle).
Segun ken ni Mr. Antonio Patol, pannakabagi ti Protected Marine and Wildlife Section ti DENR, idi laeng rabii ti Marso 1, 2012 ti pannakapessa dagitoy. Nupay kasta, manmano ti agbiag kadagitoy ket sadanto la agitlog/aganak inton madanonda ti 30-50 anyos ket sublianda a pagitlogan ti naggapuanda, innayon ti DENR Official.
Kalpasan a naimpormaran ti pannakabagi ti DENR dagiti opisiales ti barangay, napagkaykaysaan nga idauluan da Kapitan Gorospe ken Fisherry Coordinator Paz ti mangibulos dagitoy a nabiag iti baybay iti alas sais ti oras ti malem agsipud ta marigatan dagitoy a nabiag ti “pressure” no kapudot ti tiempo ken danum ti baybay.
Kadua ni Mrs. Milagros R. Paz da SB Member Jemaima Tan-Yee, Chairman, Committee on Ecology and Environmental Management ken Brgy. Captain Robertson “Bongbong” Gorospe ti Barangay ti grupo a nangibulos kadagitoy a hatchlings iti baybay ti Brgy. Namruangan iti sakbay a lumnek ti init iti dayta nga aldaw. # (Web In-Action)


text:
SAN VICENTE, Ilocos Sur – Tallo ti naireport a panagtakaw idi rabii ti Enero 26 a pakairamanan ti balay ti maysa a konsehal ken maysa a negosiante.
Natakawan iti daytoy nga aldaw ti balay ti maysa a negosiante a residente iti Barangay Bayubay ditoy nga ili ket dua a menor de edad ti masuspetsa a nagtakaw.
Nainaganan ti akimbalay a ni Rosendo Vilog y Viernes, 50, naasawaan, negosiante, ken residente iti nadakamat a barangay idinto a nabigbig dagiti nagtakaw a da RJ Igot ken Reynaldo Igot, agpada a 13 ti tawenda ken residenteda met laeng iti nadakamat a barangay.
Segun ken ni Catherine Manzano y Rabara, nakitana dagiti suspek a simrek iti nakalukat a ruangan ti balay ni Vilog ket impulongna iti akimbalay.
Nagtelepono ni Vilog iti polis ket nagresponde met a dagus dagitoy ngem nakapanawen dagiti suspek sakbay ti isasangpet dagiti pannakabagi ti linteg.
Mapapati a kinurimes dagiti suspek ti P80,000.00 a naikabil iti Eura box.
Nangiwayat dagiti polis iti hot pursuit operation ngem saanda a nasapulan dagiti suspek.
Kabayatanna, nalibtawan ti maysa a konsehal a kinandaduan ti ridaw ti balayna idi napan nagpadanum ket ginundawayan dagiti mannanakaw ti kaawanna a nangkurimes ti laptop ken kuartada.
Kas maibatay iti report manipud iti police station ti Magsingal, idi agarup 11:30 ti rabii ti Enero 26, napan nagpasayak ni Sangguniang Bayan Member Emmanuel Tomaneng y Oandasan, 59, ken residente iti San Ramon, Magsingal, Ilocos Sur, ngem nalipatanna nga inkandado ti ridaw ti kusina iti likud ti balayda.
Idi agarup 5:00 ti bigat ti Enero 27, nakita laengen ni Marcela Tomaneng y Madriaga, asawa ti konsehal, a naiwarawara dagiti aruatenda ken nakalukaten ti ridaw ti kuartoda.
Idi nagsukimat ni Tomaneng, natakuatanna a natakaw ti Dell laptop nga agbalor iti P19,000.00 ken awanen ti brown bag a nakaikabilan ti P16,000.00.
Iti pannakaisurat daytoy, di pay ammo no asino dagiti nagtakaw iti balay ti konsehal.
Iti sabali a news, kitkitaen ti polis ti anggulo nga adda napasamak a panagtakaw iti maysa a burger stand wenno partuat laeng ti imahinasion ti sales lady.
Limtuad ti panagduadua dagiti inbestigador kalpasan a limtuad iti inbestigasionda nga awan ti nagparang a lemma ti ramay iti Frank Burger stand a nakapasamakan ti mapapati a panagtakaw.
Awan ti naimuntar a CCTV iti asideg ti Frank Burger House a masarakan iti Barangay 1, Vigan City.
Sakbayna, nagreport ni Bernadeth Buccat Orolfo, 32, naasawaan, sales lady, ken residente iti Barangay Dungalo, San Ildefonso, Ilocos Sur a natakawan iti selpon ken naglakuanna idi parbangon ti Enero 26.
Iti pulong ni Buccat iti polis, natakaw ti selponna a Mobile King ken naglakuanna a P9,000.00 iti mismo nga uneg ti Frank Burger House ket pattapatta a naisayangkat ti panagtakaw kadagitoy iti nagbaetan ti 3:20 a.m. agingga iti 4:00 a.m. ti nadakamat a petsa.
Segun ken ni Buccat, inkabilna ti selponna ken naglakuanna manipud idi Enero 24 iti sling bagna sana inridep iti uneg ti paglakuan.
Idi makariing, awanen ti bagna ket mapapati nga intaray dagiti di nabigbig a suspek.
Ngem idi mapagsaludsodan ni Buccat, nakunana nga idi pimmanaw ti lalaki a kaudian a kustomerna, nasiputanna daytoy a nagpadaya.#


text:
Kolum ni Jobert M. Pacnis
(Maudi iti dua a paset)
Kunada ngarud, nasayaat koma no isuda laeng (mannigarilio) ti maaddaan iti sagubanit. Pagdaksanna, amin a di agsigsigarilio, mairamraman. Ti maipallais nga asuk ti sigarilio, tuparenna dagiti inosente. Ti nakaam-amak, dagiti ubbing a makalang-ab iti asuk. Nakapsut pay laeng ti naturalesada a manglaban kadagiti sumrek a kemikal iti bagida. Pagangayanna, maidagelda iti angkit ken dadduma pay a mainaig iti panagsigarilio.
Maipalagip ti laban nga inrusuat ni Emer Rojas, maysa nga Electrical Engineer a graduado iti Mapua Institute of Technology. Biktima ni Rojas ti nakaro a panagsigarilio. Naaddaan iti stage 4 laryngeal cancer. Adu ti nabusbosna a sanikuada iti panagpapaagasna. No mano a chemotherapy ti nagdalananna kalpasan a naoperar ti karabukobna. Napukawna ti timekna nga igamna idi nagbalin nga anaunser iti radio.
Adu a rigat ti nagdalananna aglalo ti pamiliana. Nakapagsao laeng (robotic a timek, kunada) idi naikkan ti karabukobna iti ramit a maaw-awagan iti electrolarynx (dagiti addaan laeng ti makabael itoy).
Kinapudnona, saannan nga inawat dagiti sumarsaruno koma pay a panag-chemo-na. Inkeddengna a rummuar laengen iti ospital ta busbosenna ti nabatbati a panawenna iti sidong ti pamiliana ken iti mision nga ammona nga ‘inkalbit’ ti Namarsua kenkuana.
Nagbalin a timek dagiti addaan iti kanser gapu iti sigarilio. Nadumaduma a taripnong ti nagsarsaritaanna tapno laeng ibandona ti madi nga epekto ti sigarilio iti salun-at. Naibaon pay a pannakabagi ti pagilian iti Conference of State Parties at the United Nations iti nagsasaganad a tawen (2010-2012). Nagbalin nga adbokasiana ti Sin Tax Bill a nagbalin a naan-anay a linteg idi Disiembre 20, 2012.
Nupay imbungana ti nalaus nga stress ken ladingit iti pamiliana ti napasamak kenkuana, saan a dita ti nagngudoan ti panangipategda kenkuana. Impamatmat ti asawa ken dagiti uppat nga annakna ti suportada kenkuana iti laban nga inrubuatna.
Inkari dagiti ipatpategna a didanto pulos padasen ti agpayubyob ta dida kayat ti maitulad kenkuana. Nagbalin dagitoy a kaduana iti panangirakurakda iti dakes nga epekto ti panagsigarilio.
Iti tulong ti Namarsua, nasuroken a maysa a dekada a cancer survivor ni Rojas. Ket agtultuloy latta iti nairubuatna a mision.
Pagsayaatanna ita ta pinirmaanen ni Presidente Rodrigo R. Duterte ti Executive Order 26 a mangipawil iti panagsigarilio aglalo kadagiti pampubliko a lugar iti sibubukel a pagilian. No makaramraman, mapan iti lugar nga awan ti mairamraman a sabali. Mabalin nga iti uneg lattan ti pagtaengan. Saanen a mapalugodan ti ania man nga smoking area kadagiti hospital, restaurant, ken aglalo kadagiti opisina ti gobierno.
Naimbag unay daytoy basta maikkan iti naan-anay a ngipen. Nalawag a kayat a tulongan ti gobierno dagiti taona tapno saan nga agbalin a masaksakit dagitoy (ta kas nakunan, uray di agsigsigarilio, mabalin a kapten ti sakit a bunga ti panagsigarilio no makalang-ab iti makunkuna a second hand smoke).
Maipalagip la ket ngarud ti siudad ti Davao a nagpaayan nga ama ti ili ti agdama a Pangulo. Nagbalin daytoy nga smoke-free a siudad ket binigbig dagiti sabsabali a pagilian. Napadayawan pay. Nalabit, kayat nga ipatungpal daytoy ni Duterte iti sibubukel a pagilian. Banag a pabor iti tunggal maysa kadatayo nga umili.
Sapay koma ta itoy a pannakaipakaten ti linteg, awanton ti makitatayo nga ubbing nga agsigsigarilio, gumatang iti sigarilio wenno makalang-ab iti asuk ti sigarilio. Kasta met a maawan koman dagiti agpayubyob iti sadino lattan a lugar a yan pay met ti adu nga umili. Laglagipenda koma a saan laeng nga isuda ti maapektaran.
Kadagiti mannursuro, agbalinda koma a naridam, aglalo ket panaglulukaten ti klase, kadagiti ubbingda. Akmenda dagiti trabahoda kas maikadua a nagannak kadagitoy nga ubbing a naitalek kadakuada. Awan met siguro ti nagannak a mayat nga agbalin a mannigarilio ti anakna.
Kangrunaan koma a makipaset dagiti nagannak kadaytoy.
Ta, ney, addan linteg a mangdusa kadagiti asino man nga aglabsing!#


text:
Sarita ni Judith M. Simon
(Maikadua a paset)
Narikut ti sasaadentayo iti pagadalan. Kasla kakisang ti tudo iti kalgaw ti pannagsueldotayo. Agpannuray ti pagadalan iti scholarship nga ipapaay ti gobierno kadagiti ubbing. Kas kadagiti public schools, makaammon ti gobierno a mangbayad kadagiti estudiantetayo. Ket no kasta nga awan pay ti kuarta, agan-anustayo iti parsiak nga agtaud iti administrasion.
Diak man la nakita nga agalem ti mapaspasamak. Inspiradoka latta nga agisuro. Idinto a dakami nga awanan asawa wenno obligasion, marigatankami payen. Ngem sabagay, kinunkunak, adda pamataudanyo iti inaldaw-aldaw. Nalaingka nga agmula ken adu ti tarakenmo a dinguen.
Naragsakka a kasarsarita. Gapu kadayta, nupay kasano ti rigattayo iti pagadalan, kasla maawan a dagus ti kettangko no kasta nga agsinnukatta iti kapanunotan babaen ti text. Nabalitokan dagiti kapanunotam!
“Kaasi met dagiti ubbing no basta panawan latta idan,” kinunam iti naminsan. Nasaok ngamin no apay a dika agsapul iti sabali a panggedan idinto a tituladoka. Maysaka a rehistrado nga inhiniero!
“Commitment ti kasapulan. Saan laeng a kuarta ti makaited iti ragsak iti tao. Matumpongantay’ met daytoy no addaantayo iti pannakapnek iti ania man nga adda kadatayo,” innayonmo pay. “No panawantayo ‘toy pagadalan gapu laeng iti kinakiddit ti sueldo, kasano pay dagiti ubbing a makuna a namnama ti pagilian?”
Kasanotay’ metten? kunak koma ngem diak ammo ta apay a nagbalin a balud ti dilak.
Kaaduan kadagiti nataenganen a kaduatayo ket awan papelna. Saanda a naipasa ti board-da ti kayatko a sawen. Kasta met kaniak. Diak ngamin naigasatan ti eksamen iti umuna ken maikadua a panageksamko. Naimbag ta iti maikatlo a daras, a maikatlo met a tawenko iti dayta a pagadalan, naipasak met laeng. Anian a ragsakko. Sika pay ti immuna a nangablaaw kaniak.
Nakunak idi iti bagik a kapit sa patalim dagiti kakaduatayo ta awan sabali a papananda. Nainget dagiti public schools iti panagalada kadagiti agisuro. Ken maysa pay, imbakbaketdan ti naggian iti nangisuruanta.
“Saan a kabaelan ti public schools nga alaen amin dagiti ubbing,” kinunam pay. “Nupay maregmeg laeng, kas kunada, dagiti ubbingtayo ta nagpilpilian, adda latta maarisit a gameng kadakuada…”
Kinapudnona, kaaduan dagiti agenrol iti pagadalantayo ket nagdalanen iti public school. Gapu ta dida malaon amin iti nasao a pagadalan, kapilitan a maipalladawda, dagiti wasay ti gradona, iti eskuelatayo. Dayta ti nakas-ang a panunoten. Sobsobra dagiti ubbingtayo!
Sabagay, sakbay gayam a naginhinieroka, Edukasion ti planom nga alaen. Ngem adda dagiti pasamak a di napakpakadaan a nanglapped iti dayta nga arapaapmo.
ITI daydi maudi a tawenko iti NQHS, nariknak no kasano ti paspasarem a rigat. Naynay nga idanonmo kaniak dagiti parikutmo babaen ti text.
Maip-ipitka iti agtintinnim-og a bato. Buriborennaka la unay ni baketmo gapu iti kinabassit ti mayawatmo a sueldom iti binulan. Ta pudno met a narigat ti sasaadentayo. Kayatna, dikan agisuro no kasta met laeng. Ngem um-umkis ti kaunggam a dimo kayat ti agsardeng ta ipagpagapum kadagiti ubbing.
“Addan pamiliam… ket masapul nga isu ti ipamaysam!” dayta ti sangkaibaga ni misismo, segun kadagiti text-mo. “Ania laengen ti serbi ti inadalmo no itulokmo lattan nga aglumotka iti dayta a pagadalan?”
Nagbalinak nga abaga a nangisadagam kadagiti rikriknaem. Naammuak pay a kanayonnaka gayam a pagsasawan ti asawam. Bassit laeng a banag, ken kaaduan a no dadduma, awan kaes-eskanna dagiti makagapu. Kasla awan pategna dagiti ar-aramidem iti inaldaw. Makabasolka pay no kasta a tugawam ti agsurat. Ania kan’ ti maal-alam kadayta? Nagadu a sao. Agkakasakit a sao!
Ngem no kasta a mangabak iti pasalip dagiti ikurkurimedmo a sinurat, anian a ragsakna. Ngem apagkanito laeng!
“Nagkapuykan, ‘ya!” kunananto pay laeng. “Kutit la’ng ti kabaelam a gun-oden!”
Nasakit kenka dagita a sasawenna ngem, kas kunam, inawatmo ti amin. Nagtalinaedka a naulimek. Ta no kasta gayam nga ikalukagmo ti bagim, sika pay ti dakes. Ad-adu manen ti masaona.
Nasaom amin dagitoy ta kinunam a siak laeng ti mabalin a pangipeksaam iti an-anek-ekem. Ket kastaak met. No adda rumsua a dimi pagkinnaawatan iti nobiok, sika met ti umuna a pangipakaammuak. Diak man ammo ngem nalablabes payen ngem kabsat ti nangibilangak kenka.
(Adda tuloyna)


text:
Joseph Fourier
Ni Jean Baptiste Joseph Fourier (21 Marso 1768 – 16 Mayo 1830) ket maysa idi a Pranses a matematiko ken pisiko a kalatakan a naamammoan para iti panangrugi ti panagsukisok ti Fourier a serie ken dagiti panakaipakatda aginggan akadagiti parikut ti panagiyakar ti pudot ken dagiti panagpigerger. Ti Fourier a panagbalbaliw ken ti Linteg ni Fourier ket nainaganan akas pammadayaw kaniana. Ni Fourier ket sapasap paya naipammadayawan para iti panakaduktal ti epekto ti inbernadero.[1]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Cowie, J. (2007). Panagbaliw ti Klima: Biolohiko ken Dagiti Aspeto ti Tao. Unibersidad ti Cambridge a Pagmalditan. p. 3. ISBN 978-0-521-69619-7.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Immuna a testo manipud ti publiko aturay ti Rouse a Pakasaritaan ti Matematika
- Fourier, Joseph. (1822). Theorie Analytique de la Chaleur. Firmin Didot (naipablaak manen babaen ti Unibersidad ti Cambridge a Pagmalditan, 2009; ISBN 978-1-108-00180-9)
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti inadaw a sasao a mainaig kenni Joseph Fourier iti Wikiquote (iti Ingles)
- [http://fourier1824.geologist-1011.mobi Fourier, J. B. J., 1824, Remarques Générales Sur Les Températures Du Globe Terrestre Et Des Espaces


text:
SANTIAGO, Ilocos Sur – Natnag ti maysa a tanod ti barangay a puon ti nakatayanna bayat ti panagarbasna iti kayo iti Barangay Mambug ditoy.
Nainaganan ti biktima a ni Willy Bajet, addaan iti naan-anay nga edad, ken tanod iti nasao met laeng a barangay.
Iti inbestigasion ti polis, naammuan a nagdalus dagiti opisial ken sumagmamano a residente iti barangayda.
Immuli ni Bajet iti kayo ket pinalangpanganna dagiti sangana ngem aksidente a natinnag ket nagrisud iti nauneg a paset ti karayan.
Natay ti biktima gapu iti napigsa a panagtupakna iti karayan. #


text:
VIGAN CITY – Napilaan iti kaso a panaglabsing iti RA 6539 ti lalaki a masuspetsa nga adda iti likudan dagiti panagtakaw iti motorsiklo ditoy siudad.
Sakbayna, natiliw ni Eusebio Agsulod, residente iti Barangay Pagburnayan, ditoy siudad, ngem agdama nga agnaed iti Ranchito, Barangay Tamag babaen ti entrapment operation nga insayangkat ti polis-Vigan sadiay Bucay, Abra a nagpaknian ti suspek kalpasan ti panangtakawna iti motorsiklo ni Joshi Harsh Mukeshkumar, 18, baro, Indian national, ken estudiante iti University of Northern Philippines.
Narekobre dagiti polis iti nasao nga operasion saan laeng ti motorsiklo ni Mukeshkumar no di pay dua a sabali a motorsiklo.
Naipila ti kaso babaen iti inquest proceeding iti City Prosecutor’s Office, Vigan City ket nai-docket iti babaen ti NPS No: I-14-INQ-15I -00048.#


text:
Wikipedia:Pangisukat
Ti pangisukat (Ingles: Substitution) ket ti maminsan laeng, ken ti agnanayon a panangisukat ti aniaman a linaon ti Wikipedia. Daytoy ket maigiddiat manipud ti panagilak-am, nga agnanayon a mapabaro no ti nakaisilpuanna a linaon ket agbalbaliw.
Ti panangisukat, inayon ti
subst: kalpasan ti panglukat a tukol, a kas iti
{{subst:nagan ti panid}}. kas pagarigan: pangisukat
{{subst:Medisina}} a maigiddiat iti panagilak-am
{{Medisina}}. Dagiti linaon ti panid a "Medisina" ket maipadakkelto (para kadagiti aniaman a plantilia)ken maipenpen iti tunngal maysa a puntos a pakaikabilan iti maysa a panid iti "{{subst:Medisina}}".Laglagipen a dagiti ref-tags ket mangpawil a pangpataray ti "subst:" malaksid no temporario a managanan a kas ti " " wenno dagiti kapadpadana.


text:
GROUND BREAKING CEREMONY. Ipispisok ni Mayor Edgar S. Cobangbang, Jr., ti time capsule ti maipatakder a police station ti Cabugao babaen ti panangbayabay kenkuana da PCI Christopher Rebujio ken PCI George Marca a nangibagi iti Police Regional Office 1, Police Supt. David Marinao, Deputy Director ti Ilocos Sur Provincial Police Office, Chief Inspector William Nerona, Chief of Police iti Cabugao Municipal Police Station, Bureau of Fire and Protection Marshal Elmer C. Acapuyan ken Vice Mayor Deogracias Jose Victorino Savellano. Tallo kadsaaran ti police station a maipasdek iti amianan ti tiendaan. (Retraro, LGU Cabugao)
You are here: Home › Archive › Media › Banner Photo › GROUND BREAKING CEREMONY


text:
Kategoria:Dagiti biddut ti CS1: awan ti author wenno editor
Daytoy ti pagsurotan a kategoria para kadagiti dakamat ti CS1 nga addaan kadagiti biddut iti
|author= wenno iti
|editor=.
Awan ti
|firstn= iti
|lastn= iti listaan dagiti Author
Awan ti
|firstn= iti
|lastn= iti listaan dagiti Editor
Dagiti plantilia ti Panagdakamat nga Estilo 1 ken Panagdakamat nga Estilo 2 ket makasapulda ti parametro ti
|lastn= para iti tunggal maysa a parametro ti
|firstn= iti maysa a dakamat. Dagiti listaan ti mannurat ken editor ket makitkita para iti husto a panangipareho iti last/first. Mangiparuarto ti CS1|2 iti daytoy a mensahe ti biddut para iti umuna a maduktalanna a saan nga agpareho. No adda dagiti ad-adu a saan nga agpareho a last/first iti maysa a dakamat, dagiti sumaruno a saan nga agpapareho ket saan a maduktalan.
Awan ti kammasapulan a ti tunggal maysa a
|lastn= ket addaan iti agpareho a
|firstn=.
Ti mensahe ti biddut ket agusar iti naipangyababa a pannakaisurat: ti
|lastn= ket mabalin a mangibaga kadagiti ania man a lehitimado a parbo a nagan ti
|author= iti listaan dagiti mannurat. Iti pay maipada, ti
|lastn= ket mangibaga kadagiti ania man a parbo a nagan ti
|editor-last= iti listaan dagiti editor.
Ti mangsolbar daytoy a biddut, siguraduen a ti tunggal maysa a
|firstn= ket addaan iti maitunos a
|lastn=.
Dagiti panid nga addaan iti daytoy a biddut ket automatikoda a maikabil iti Kategoria:Dagiti biddut ti CS1: awan ti author wenno editor.[a]
Awan ti
|lastn= iti listaan dagiti Author
Awan ti
|lastn= iti listaan dagiti Editor
Tapno amin dagiti mannurat ken dagiti editor ket mailistada iti maiparang a dakamat, makasapul dagiti plantilia ti Panagdakamat nga Estilo 1 ken Panagdakamat nga Estilo 2 iti n iti
|lastn= (ken dagiti parbo a naganna) nga umad-adu iti 1 para iti tunggal maysa nga author wenno editor. Maiparuar daytoy a mensahe ti biddut no adda maysa nga 'abut' iti panagbilang (kas pagarigan ti maysa a listaan ti mannurat a naaramid iti
|author1= ken
|author3= ngem awanan iti
|author2=).
Ti pangsubok ket saan a mangduktal ti 'abut' a dakdakkel ngem 1. Maipagpagarup a no ti
|authorn= ken
|authorn+1= addada a dua, naabotan ti pangsubok ti patingga ti listaan.
Ti mensahe ti biddut ket agus-usar iti naipangyababa panagsurat: ti
|lastn= ket mabalin a mangibaga dagiti ania man a lehitimado a parbo anagan ti
|author= iti listaan dagiti mannurat. Iti pay maipada, ti
|lastn= ket mabalin a mangibaga kadagiti parbo a nagan ti
|editor-last= iti listaan dagiti mannurat.
Ti mangsolbar daytoy a biddut, siguraduen a ti panagibilang dagiti parametro ti
|lastn= ket hustoda nga agsasaruno.
Dagiti panid nga addaan iti daytoy a biddut ket automatikoda a maikabil iti Kategoria:Dagiti biddut ti CS1: awan ti author wenno editor.[a]
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b Dagiti panid dagiti nagan ti espasio ti Kategoria tungtungan, Papeles tungtungan, Tulong tungtungan, MediaWiki tungtungan, Modulo tungtungan, Taungtungan, Plantilia tungtungan, Agar-aramat, Agar-aramat tungtungan, ken Wikipedia taungtungan ket saanda a nairaman kadagiti kategoria ti pagsurotan ti biddut.
Daytoy a listaan ket mabalin a saan a mangipakita kadagiti kinaudi a sinuksukatan.


text:
SANTA CRUZ, Ilocos Sur – Indagadag ni COOP-NATCCO party list representative Jose Ping-ay, Jr. a di koma kiddawen dagiti mannalon ti nangato unay a presio ti yellow a mais tapno di mapilit dagiti feed millers nga agangkat iti sabali a pagilian.
Inlawlawagna a yantangay saan met unay nangato ti cost of production iti panagmula ti mais, nasayaaten ti magmagna a presio daytoy a produkto.
Iti agdama, agay-ayam iti P13.20 agingga P13.30 ti presio ti yellow corn.
“Posible nga agmantinir daytoy sakbay a sumangpet dagiti yellow corn a naangkat iti sabali a pagilian,” kinuna ti party list representative.
Kinuna ni Ping-ay a no agmantinir ti presio ti yellow corn iti bulan ti Marso, nasayaat daytoyen.
Innayonna a bimmassit ti mabusbos ni mannalon iti abono gapu ta iti napalabas, immabot ti presio ti Urea iti P2,100, ngem bimmaba itan iti P900.
“No ngumato ken mamentener ti presio ti yellow corn,” kinuna ni Ping-ay.
Madakamat ditoy a maysa ti Filipinas kadagiti innem a pagilian iti Asean a nagpirma iti pannakaipakat ti zero tariff kadagiti produkto iti agrikultura dagitoy a pagilian.
Segun ken ni Ping-ay, ti yellow corn ti maysa kadagiti nadakamat a liberalized agricultural commodity iti daytoy a free trade ket gapu iti daytoy, asinoman kadagiti mayat nga ag-import wenno ag-export iti daytoy a produkto ket awanen ti bayadanna a buis, nga agresulta iti nalaklaka a presio.
Nupay kasta, kinuna ni Ping-ay a no nangina unay ti presio ti mais iti Filipinas, agangkat la ketdi dagiti feed millers iti sabali a pagilian.
“Nasayaat laeng no agangkatda iti Brazil wenno Latin America ta agbuisda agsipud ta saan karaman iti tungtongan dagitoy a pagilian,” kinuna ni Ping-ay.
“Pudno a kayattayo ti nangato a presio ngem no nangato unay, idurdurontayo dagiti agar-aramid iti feeds a gumatang iti ballasiw-taaw,” kinuna ni Ping-ay.
Impasingked ni Ping-ay nga agtultuloy ti panangmonitorna iti daytoy a banag tapno saan nga agsobra ti volume dagiti imported a mais.
Iti napalabas a tawen, nagsobra ti naangkat a mais ket nagresulta iti panagsuek ti presio daytoy a produkto a nakalugian dagiti mannalon.#


text:
Karayan Agusan
Ti Karayan Agusan ket karayan a mabirukan idiay akin-daya a paset ti isla ti Mindanao idiay Filipinas, a mangatian ti kaaduan ti Rehion ti Caraga ken dagiti paset ti probinsia ti Tanap ti Compostela. Daytoy ti maikatlo a kadakkelan a labneng ti karayan idiay Filipinas nga adaan iti dagup a pagayusan a lugar iti 10,921 km² ken addaan ti nakarkulo a kaatiddog iti 350 kilometro manipud ti taudanna.[1][2] Dagiti taudan ti danum ti karayan ket mabirukan kadagiti banatay ti Tanap ti Compostela, idiay asideg ti pagbeddengan ti Davao Oriental ken daya ti Siudad ti Tagum. Daytoy ket agayus idiay nalawa a ginget ti Karayan Agusan nga agrukod iti 177 kilometro (110 mi) manipud ti abagatan nga agpa-amianan ken agdumaduma manipud ti 32-48 kilometto (20–30 milia) iti kaakaba.[3] Daytoy ket kanungpalan nga agayus idiay Luek Butuan iti sabanganna idiay Siudad ti Butuan. Ti karayan ket isu pay ti maikatlo a kaatiddogan a karayan idiay Filipinas.
Maysa kadagiti prominente a langa ti labneng ti Karayan Agusan ket ti kaadda ti Kalugnakan ti Agusan a mangsakop ti dagup a kalawa iti of 19,197 hektaria. Ti kalugnakan ket agserbi a pagtalinaayan a labneng para iti Karayan Agusan, ken mangpabassit ti nangato a panagayus ti danum a taudan dagiti kellaat a layus kadagiti akin-baba a gay-at ti karayan. Malaksid ti dayta, ti kalugnakan ket lugar pat dagiti naisangayan ken nasayaat a pagtubuan ti sago ken pagtaengan ti naisagmak ken endemiko a mulmula ken ay-ayup. Gapu ti daytoy, daytoy ket nairangarang baaen idi ti dati a Presidente Fidel V. Ramos a kas sanktuario ti kaatapan idi 1996.[2]
Dagiti linaon
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Taudan ti danum[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti labneng ti Karayan Agusan ket nabingbingay kadagiti tallo a sub-labneng iti batayan dagiti topograpiko a langa: akin-ngato a labneng ti Karayan Agusan, tengnga a labneng ti Karayan Agusan ken akin-baba a labneng ti Karayan Agusan. Ti akin-ngato a labneng ti Karayan Agusan ket isu ti paset nga yan dagiti taudan ti danum iti kabanbantayan ti probinsia ti Tanap ti Compostela aginggana idiay Santa Josefa, Agusan del Sur ken Veruela, Agusan del Sur, ti tengnga alabneng ti Karayan Agusan ket isu ti paset ti karayan manipud ti Sta. Josefa aginggana idiay Amparo, Agusan del Sur bayat a ti akin-baba a labneng ti Karayan Agusan ken manipud idiay Amparo aginggana ti sabanganna idiay Siudad ti Butuan, Agusan del Norte
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Kundel, Jim (Hunio 7, 2007). "Bariweswes ti Danum ti Filipinas". Ensiklopedia ti Daga. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 21 Septiembre 2008. Naala idi 2008-09-30.
- ^ a b "Teknikal a Tulong iti Republika ti Filipinas Para iti Master Plano Para iti Labneng ti Karayan Agusan" (PDF). Banko ti Panagrang-ay ti Asia. Disiembre 2004. Naala idi 2008-08-09.
- ^ Dagiti tanap ti Mindanao


text:
Plantilia:Ammom kadi
Daytoy a plantilia ket inus-usar para kadagiti paset ti ammom kadi ti pampanid ti Umuna a Panid, Wikipedia:Umuna a Panid/Intono bigat ken Wikipedia:Umuna a Panid/Idi kalman
Dagiti agur-urnos:
- Sakbay a pabaruen subokan idiay ammom kadi/pagipadasan.
- Purgaen daytoy a panid.
- Kalpasanna purgaen ti Umuna a Panid, Umuna a Panid/Intono bigat ken Umuna a Panid/Idi kalman tapno agparang ti baro a bersion.
Panagusar
Ti kodigo ti
{{Ammom kadi}} ket mangited ti agdama a bersion ti ammom kadi.
Ti kodigo ti
{{Ammom kadi|agdama}} ket mangited ti agdama a bersion ti ammom kadi ken ti maus-usar iti umuna a panid.
Ti kodigo ti
{{Ammom kadi|intono bigat}} ket mangited ti sumaruno a bersion ti ammom kadi.
Ti kodigo ti
{{Ammom kadi|idi kalman}} ket mangited ti dati a bersion ti ammom kadi.
Kitaen pay
- Dagiti baw-ing − no adda, dagiti sabali a nagan daytoy a plantilia a mabalin a mausar


text:
CANDON CITY. Nayospital ti maysa a baket kalpasan a dinungpar ti maysa a chop-chop a motorsiklo iti national highway a saklaw ti Barangay Calaoaan ditoy.
Naitaray iti ospital para iti pannakaagas dagiti sugatna ni Ofelia Gallardo y Domingo, 66, awanan asawa, ken residente iti Barangay Calaoaan.
Nabigbig met ti nakadungpar kenkuana a ni Lucio Gavino, 27, ken residente iti barangay Calimugtong, Galimuyod, Ilocos Sur.
Naammuan iti inbestigasion a bimmallasiw ti baket iti kalsada ket nadungpar ti Yamaha Beluga, awanan plaka, a minaneho ni Gavino.
Naitaray iti Resonable Hospital ti biktima para iti panakaagasna.#


text:
Charleston, West Virginia
Ti Charleston ket isu ti kapitolio ken ti kadakkelan a siudad ti Estado ti West Virginia. Daytoy ket mabirukan idiay pagsasabtan ti karkarayan Elk ken Kanawha idiay Kondado ti Kanawha. Ti populasionna ket 50,821 segun ti sesnso ti Estados Unidos idi 2010, bayat a ti metropolitano a lugar ket 224,743. Daytoy ket sentro ti gobierno, komersio, ken industria.[1] Dagiti nasapa nga industria a nangruna iti Charleston ket mairaman iti asin ken ti immuna a bubon ti natural a gas.[2] Kalpasanna ti karbon ken nagbalin a sentral ti prosperidad ti ekonomia iti siudad ken ti kaarubayan a lugar.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Nielsen US Media Market rankings" (PDF).
- ^ "First Natural Gas Well - West Virginia (WV) Cyclopedia". Wvexp.com. 2005-12-10. Naala idi 2013-03-12.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Charleston, West Virginia iti Wikimedia Commons


text:
Namibia
Katkategoria:
- Namibia
- Dagiti pagilian idiay Aprika
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Aprika
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Taaw Atlantiko
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Ingles
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Aleman
- Dagiti liberal a demokrasia
- Dagiti estado a kameng ti Mankomunidad ti Pagpagilian
- Dagiti republika
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1990
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian
- Dagiti Bantu a pagilian ken teritorio
- Dagiti mankomunidad a republika


text:
Pablo ti Apostol
Ni Pablo ti Apostol (c. AD 5 – c. AD 67; nadumaduma a tinawtawagan a kas "ti Apostol Pablo" wenno "Santo Pablo"),[3] ken tinawtawagan pay a kas ni Saul ti Tarsus,[4] ket naipagarupan nga isu ti kaimpluensiaan a nasapa Kristiano a misionario. Dagiti naibagbaga a sinursurat babaen ti simbaan (ti Pauline epistles) ket mangporma kadagiti adu a paset ti Baro a Testamento. Ti impluensia iti Kristiano a panagpanpanunot dagiti epistola a naibagbaga a sinuratna ket adu,[5][6] gapo ti pannkaitaripnongna a kas maysa a prominente nga apostol ti Kristianidad idi las-ud ti panangiwarwaras ti Ebanghelio babaenti nasap a komunidad dagiti Kristiano iti ballasiw ti Romano nga Imperio.
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Pedro ken Pablo . Kadagiti Dappat ni San Pablo . Tarsus . 1. PBS. Naala idi 2010-11-19.
- ^ Acts 22:3
- ^ a b c Harris, p. 411
- ^ Acts 9:11 "Saul, ti Tarsus"
- ^ "Saul ti Tarsus – naamammoan a kas ni Pablo, ti Apostol ti Pagano". JewishEncyclopedia.com. Naala idi 2012-02-10.
- ^ Oxford a Diksionario ti Kristiano a Simbaan ed. F.L. Lucas (Oxford) naikabil para kenni Pablo
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti inadaw a sasao a mainaig kenni Pablo ti Apostol iti Wikiquote (iti Ingles)
Midia a mainaig kenni Pablo ti Apostol iti Wikimedia Commons
Dagiti obra a mainaig kenni Pablo ti Apostol iti Wikisource (iti Ingles)


text:
June 7, 2015
Natamalis a Bayyek
NATAMALIS A BAYYEK. “Nagimas man, adi,” kinuna ni Manang Herminia Iday a taga-Barangay San Miliano, San Emilio, Ilocos Sur kalpasan nti panangramanna iti natamalis wenno naipaksiw a bayyek (tadpole) ti tukak. Nalaokan dagiti bayyek iti naiwa a sibuyas, natadtad a laya, asin ken suka sa nabalkot iti bulong ti saba sakbay a nailuto. Kadagitoy a tiempo ti panagadu ti bayyek; maala dagitoy iti igid ti karayan ken kadagiti pilaw iti talon. (Ricardo Raguini)
(Naipablaak iti Bannawag, Hunio 15, 2015 a bilang.)
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
STA. LUCIA, Ilocos Sur – Uppat a kalugaranna ti intudo ti tesorero ti barangy a nagtakaw iti balayna idi Enero 19.
Innaganan ni Perfecta Pilar y Halican, 59, balo, barangay treasurer ken residente iti Barangay Damacuag dagiti suspek a da Raymart Hafalla y Hafalla, Danilo Petines y Mangornong, Felix Petines y Mangornong ken Edgar Lucena y Carbonel, kalugaran met laeng.
Naduktalan ni Pilar a natakawanda idi makariing iti agarup 5:00 ti bigat ti Enero 19 ket nakitana laengen a nakalukat ti ridaw iti abagatan a paset ti balayda, kasta met a naluktan dagiti kabinet, ridaw ti kusina, kuarto ken ti tiendada.
Iti panagimbestiga dagiti polis, nakastrek dagiti suspek iti balay ni Pilar babaen ti panangdadaelda iti serradura ridaw ti kusina sada kinasakas ti Starmobile Tablet nga agbalor iti P6,000.00; Nokia Cellphone nga aggatad iti P500 ken addaan iti P1,000.00, Samsung Cellphone Simpack nga agbalor iti P500) ken 1,000.00 Globe load ken sumurok kumurang a P10,000.00 iti nadumaduma a denominasion.#


text:
World Wide Web
Ti World Wide Web (naipangyababaan a kas ti WWW wenno W3,[1] kadawyan a naam-ammuan a kas ti web) ket ti sistema dagiti nagsisilpo a dokumento ti hypertesto a maserrekan babaen ti Internet. No agusar ti pagbasabasa ti web, mabalinen ti makabuya kadagiti panid ti web a mabalin nga aglaon ti testo, ladladawan, dagiti video, ken dadduma pay a multimidia ken daliasaten kadagiti nagabetanda babaen dagiti hipersilpo.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "World Wide Web Consortium".
The World Wide Web Consortium (W3C)...


text:
Danum
Ti danum ket maysa a kimiko a sustansia nga addaan iti kimiko a pagannurotan a H2O. Ti molekula ti danum ket aglaon ti maysa nga Oksíheno ken dua a Hidróheno kadagiti atomo a naikapet babaen dagiti kobalente a piansa. Ti danum ket likido iti ambiente a kasasaad, ngem kadawyan nga adda iti Daga iti natangken a kasasaad ti yelo ken alingasaw a kasasaad (alingasaw ti danum wenno alibungubong). Ti danum ket adda pay iti kasasaad a likido a kristal iti asideg kadagiti Hidropiliko a rabaw.[1][2] Babaen kadagiti nomenklatura a pananginagan kadagiti kimiko a kompuesto, ti dihidroheno monoksido ket isu ti sientipiko a nagan ti danum, ngem daytoy ket saan unay a maus-usar.[3]
Ti danum ket sakupenna ti 70.9% iti rabaw ti Daga,[4] ken daytoy ket nangruna kadagiti amin a naamammuan a porma iti biag.[5] Iti Daga, 96.5% ti danum ti planeta ket mabirukan kadagiti taaw, 1.7% iti danum iti sirok ti daga, 1.7% iti glasier ken dagiti gora ti yelo idiay Antartika ken Greenland, adda met bassit a pirgis dagiti sabsabali a bagbagi ti danum, ken 0.001% iti angin a kas ti sengngaw, dagiti ulep (naporma iti natangken ken dagiti partikulo ti danum a nasuspende iti angin), ken tudo.[6][7] Adda laeng 2.5% iti danum ti Daga ket di-naapgad, ken 98.8% iti danum ket yelo ken sirok ti daga a danum. Basbassit ngem 0.3% kadagiti amin a di-naapgad a danum ket addaan kadagiti karayan, danaw, ken ti tangatang, ken basbassit pay a bilang a di-naapgad a danum ti Daga (0.003%) ket adda kadagiti biolohiko a bagbagi ken napataud a produkto.[6]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Henniker, J. C. (1949). "Ti Kaadalem iti Sona a Rabaw iti Likido". Dagiti Panagrepaso iti Moderno a Pisiko. Dagiti Panagrepaso iti Moderno a Pisiko. 21 (2): 322–341. doi:10.1103/RevModPhys.21.322.
- ^ Pollack, Gerald. "Siensia ti Danum". Unibersidad ti Washington, Pollack a Laboratorio. Naala idi 2011-02-05.
Ti danum ket addaan ti tallo a paset – alingasaw, likido, ken natangken; ngem dagiti agdama a panagsukisok manipud kadagiti lobaratotiomi ket agipaltiing ti kaadda ti nakakaskasdaaw a dua a maikapat a paset a rumsua kadagiti interface.
- ^ Bramer, Scott. "Kimiko a Nomenklatura". Unibersidad ti Widener, Departamento iti Kimika. Naala idi 20 Septiembre 2011.
- ^ "CIA- The world fact book". Ahensia ti Sentro nga Intelihensia. Naala idi 2008-12-20.
- ^ "Nagkaykaysa a Pagpagilian". Un.org. 2005-03-22. Naala idi 2010-07-25.
- ^ a b Gleick, P.H., ed. (1993). Danum iti Didigra: Ti pagalagadan kadagiti Sangalubongan a Di-naapgad a Danum. Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan. p. 13, Tabla 2.1 "Dagiti reserba ti danum iti daga".
- ^ Ti Sengngaw ti Danum iti Klima a Sistema, Naipangpangruna a Reporta, [AGU], Disiembre 1995 (naisilpo idi 4/2007). Nangruna a Danum UNEP.


text:
Tuesday, June 9, 2015
GRANT-IN AID PROGRAM, 33 A NGA ESTUDIANTE TI NAKAGUN-OD
Cabugao, Ilocos Sur – Umabot ti 30 anga estudiante ti Kolehio nga umili ti Cabugao iti naikkan ti gundaway a mabenepisiaran iti Expanded Student’s Grant-in Aid Program for Poverty Alleviation (ESGP-PA) a programa a pagkammayetan ti DSWD-Region 1 ken ti LGU Cabugao iti pannakaipatungpal daytoy a programa kadagiti Pantawid Household iti intero a pagilian.
Segun ken ni Ms. Jessie Ann O. Tabut ti Municipal Operations Office (MOO) ti 4 P’s Program, adda 29 nga estudiante a nagenrol (2nd Year) iti University of Northern Philippines (UNP)-Vigan City ken uppat met iti nagenrol iti Mariano Marcos State University (MMSU)-Batac City kadaytoy a panagbabasa ti Tawen 2015.
Innayon ni Ms. Tabut a namantener dagiti Grantees dagiti gradoda ket determinado dagiti Estudiante a mangileppas kadagiti kursoda a basaenda tapno matun-oyan ti panggep daytoy a naindaklan a programa ti Edukasion para iti benneg dagiti nakukurapay a Pamilia.
Dagitoy nga aksion ken inisiatiba ket paset pay laeng iti programa ti Gobierno Munisipal a mangiyagpang iti Sektor ti Edukasion iti Munisipalidad babaen iti pannakikammayet-na kadagiti Nasional a Programa ti DSWD. # (Web In-Action)
Posted by Bayan ng Cabugao, Ilocos Sur at 9:51 AM
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
HAWAII – Maangay ti grand reunion ken maika-20 nga anibersarsio ti Divine Word College of Laoag City Alumni Association of Hawaii (DWCLAAH ) iti The Orleans Casino & Hotel, Las Vegas, Nevada inton May 21-22, 2010.
Naawis amin dagiti nagbasa, nagturpos, empleado ken mangisursuro iti DWCL wenno dati a St. Williams College a tumabuno iti nasao a reunion a nakaimbitaran pay dagiti nagbasa iti Holy Spirit Academy ti Laoag City, ken dagiti nagbasa iti DWCL wenno dati nga Immaculate Concpetion iti salinong ti SVD, Northern Luzon a pakairamanan ti Bangued, Abra ken Vigan City, Ilocos Sur.
Daytoy ti maikadua nga international grand reunion nga angayen ti DWCLAAH a paset metten ti pannakaselebrar ti maika-20 nga anibersariona.
Nabuangay ti nasao a gunglo idi Mayo 13, 1990 iti Honolulu, Hawaii.#


text:
NAKAAM-AMES dagiti mapaspasamak nga aksidente kadagiti kalsada iti Pilipinas a mabalin a maliklikan koma no adda naan-anay a panagannad ken nasayaat a pannakamantiner dagiti agtartaray a lugan ken kadagiti dalan.
Kalaksidan dagiti inaldaw a maipadpadamag a trahedia iti kalsada a pakaibuibuisan ti biag kadagiti nagduduma a paset iti pagilian, maysa manen a nakaladladingit nga aksidente ti napasamak sadiay Carranglan, Nueva Ecija idi Abril 18, 2017. Agdagupen iti 35 a nakalugan iti Leomarick Bus pakairamanan ti drayber ken dagiti pasahero iti natay, ken 38 dagiti nasugatan iti pannakatnag ti lugan iti nauneg a derraas iti abay ti kalsada a naipakalipkip iti bantay.
Maibasar kadagiti report, ti bus ket naggapu iti Isabela ken agturong iti Ilocos Sur ti agdaldaliasat nga agpasalog iti Cagayan Valley – Nueva Ecija Highway ti mapapati a naawanan iti preno ken bimtak ti maysa kadagiti akinsango a pilidna a gapu ti nakaitapuakanna iti 24 a metro ti kaunegna a rangkis. Naipadamag a ti bus ket nagkarga iti nasurok a 70 a pasahero a nasursurok nga amang ngem ti 45 a kapasidad dagiti tugaw ti lugan. Napardas ti taray ti lugan ta simmayag daytoy idi matnag iti derraas ken saan a naisadsad kadagiti sanga dagiti kayo iti asideg ti kalsada.
Naipadamag pay a giwang-giwang ken naingpis dagiti concrete barrier iti abaga ti kalsada a nangtiped koma ti pannakatnag ti lugan. Awan pay dagiti “warning signs for accident prone area” iti dayta a paset ti kalsada tapno maballaagan dagiti motorista. Segun iti report, addan innem nga aksidente ti lugan ti napasamak iti dayta a paset ti kalsada ita a tawen laeng.
Nangisayangkaten ti Land Transportation Franchising and Regulatory Board ti pakauna nga imbestigasion iti aksidente ken sinuspendeda ti prangkisa ti Leomarick Bus. Naduktalan a lehitimo ti prangkisa ti bus, ken idi pay laeng 2006 ti modelo ti lugan.
Nakaam-ames a trahedia ti napasamak iti Leomarick bus ta adu a biag dagiti nakettel ken adu dagiti nasugatan, ken adu met a pamilia dagiti naulila ken agparparikut iti agdama. Nadagsen ti problema dagiti naapektaran a pamilia nangruna iti danios ken gastos ta uray no addaan iti insurance ti Leomarick Bus ket saan daytoy a dakkel a kompania.
Iti kaadu dagiti natay ken nasugatan, marigatan la ketdi ti kompania nga agbayad iti danios. Awan met ngaruden ti criminal liability ti kompania kadagiti natay ken nasugatan a pasahero ta natay metten ti drayber, ket agpatingga laeng iti civil liability a no agdalan ti kaso iti husgado ket dumanon iti napaut a panawen.
Itay Pebrero, maysa met a nakaam-ames a trahedia iti kalsada ti napasamak sadiay Tanay, Rizal. Agdagup iti 15 dagiti natay a nakalugan iti Panda Coach Tourist Bus a bimmangga iti poste ti elektrisidad ken kayo iti kurbada a paset ti highway iti Magnetic Hill. Nairaman a natay ti drayber ken dagiti 14 nga estudiante iti Bestlink College of the Philippines a mapan koma ag-summer camp kas paset ti National Service Training Program para kadagiti agad-adal iti kolehio. Maibasar iti report, saan a nakontrol ti drayber ti bus ken naawanan ti preno ti lugan a gapu ti nakaidungparan ti behikulo.
Awan ti agayat iti aksidente ngem no dagiti drayber ket nasanay ken ammoda ti agannad, ken no dagiti maseknan nga ahensia ti gobierno ket aramidenda a nasayaat dagiti akemda, mabalin a malisian koma dagiti trahedia kadagiti kalsada. Nalukay ti Land Transportation Office iti panangited ti lisensia nga agmaneho uray dagiti professional driver’s license. Nakapsut met ti ngipen ti LTFRB a mangipakat kadagiti pagannurotan para kadagiti pang-publiko a lugan. Adda met pagkamtudan ti Department of Public Works and Highways ken dagiti local government units iti pannakaipakat dagiti safety measures kadagiti kalsada tapno maliklikan dagiti aksidente.
Kaaduan kadagiti pasahero dagiti pang-publiko a lugan ket dagiti kadawyan a tattao a saan a makabael a gumatang kadagiti bukodda a behikulo. Isuda dagiti agan-anus ken kasla mangipuspusta ti karadkadda a lumuglugan kadagiti public utility vehicles ta saanda nga ammo ti kabaelan ti drayber ken kondision ti paglugananda.
Iti kaadu dagiti pasahero, gundawayan met dagiti kompania ken dagiti drayber ti agilugan iti agsobsobra ngem ti seating capacity tapno ad-adu ti mapastrekda a ganansia wenno matgedanda. Uray no agkurang ti inana ken maintenance check ti lugan no kasta a panawen a kaadu ti pasahero ket agtultuloy ti panagbiahe dagiti PUV. Maliwayan met dagiti maseknan nga ahensia ti gobierno ti pannakaipakat dagiti nayetnag a pagannurotan tapno mapasingkedan ti kinatalged dagiti pang-publiko a lugan.
Iti pannakasaluad ti kinatalged dagiti PUV ken dagiti kalsada, nasken ti panagtitinnulong ti gobierno, ti akinkukua ken agmanmaneho ti lugan ken uray mismo dagiti pasahero. (Eden A. Alviar)


text:
Kategoria:Dagiti baybay ti Taaw Atlantiko
Dagiti subkategoria
Daytoy a kategoria ket addaan kadagiti sumaganad a 8 a subkategoria, manipud iti 8 a dagup.
B
- ► Baybay Baltiko (2 K, 3 P)
- ► Baybay Karibe (1 P)
- ► Baybay Nangisit (1 K, 2 P)
G
- ► Dagiti baybay ti Greenland (5 P)
L
- ► Luek Baffin (1 P)
M
- ► Baybay Mediteraneo (2 K, 1 P)
- ► Mediteraneo (8 K, 2 P)
Pampanid iti kategoria "Dagiti baybay ti Taaw Atlantiko"
Dagiti sumaganad a 5 a panid ket adda iti daytoy a kategoria, manipud iti 5 a dagup.


text:
UTC−12:00
Ti UTC−12:00 ket timbengan ti oras a mangkissay kadagiti 12 nga oras manipud ti Panagpapada ti Sangalubongan nga Oras (UTC).
Dagiti linaon
Kas pagalagadan nga oras (amin a paset ti tawen)[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Isla ti Baker ken Isla ti Howland (saan a matagtagitao nga is-isla a tagikua ti Estados Unidos) ken ti pay Laud a Linia ti Intersional a Petsa ti (Ingles: International Date Line West (IDLW)) ket addaan iti daytoy a sona ti oras.
Ti UTC−12 ket nautikal a sona ti oras a buklen dagiti akin-ngato a baybay a nagbaetan ti 180° lken longitud ti 172°30′L. Kissayan kadagiti sangapulo ket dua nga oras manipud ti Panagpapada ti Sangalubongan nga Oras tano magun-od ti oras iti daytoy a sona ti oras. Dagiti bapor nga agus-usar ti daytoy nga oras ket isuda ti maudi a mangirugi ti tunggal maysa nga aldaw ti kalendario.
Dagiti pannakailasin ti sona ti oras a mangpaliiw ti UTC-12[urnosen | urnosen ti taudan]
Adda met dagiti bilang ti matagtagitao nga isla a naisanglad iti kaunegan dagiti patingga ti longitud iti daytoy a sona ti oras, ngem awan kadagitoy ti agus-usar ti petsa ken oras ti UTC-12. Imbes ket nga agus-usarda ti oras ken petsa (wenno petsa laeng) kadagiti kaarubada a sona, kadawyan daytoy gapu ta tagikuada ti, politikal, iti maysa a grupo ti isla a dagiti sabali a naikameng ket kaaduan a naisanglad kadagiti kaarrubada a sona.
Gapu ta ti sona ti oras ti IDLW ket mangirepresenta ti kaudian a lugar iti Daga nga addaan iti aniaman a petsa, daytoy ket sagpaminsan a naus-usar kadagiti kasapulan a malpas ken tinawtawagan a kas ti Aniaman a lugar iti Daga (AoE).
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
- UTC+12:00
- UTC+14:00, ti umuna a sona ti oras a mamngirugi ti baro nga aldaw
- Is-isla ti Howland ken Baker