text:
Dagiti lehislatibo a distrito iti Ilocos Sur
Dagiti Lehislatibo a Distrito iti Ilocos Sur, ket dagiti umuna ken maikadua a distrito, ket isu dagitoy ti agdama a pannakabagi iti probinsia iti Ilocos Sur iti Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas.
Daytoy a probinsia ket nabingbingay idi kadagiti tallo a kongresional a distrito manipud idi 1907 aginggana idi 1919. Ti Abra ket isu ti naudi a nairepresenta a kas paset iti daytoy a probinsia ken ti awan tattan a maikatlo a distrito idi 1919, kalpasan ti pannakaisublina a kas maysa a probinsia idi Marso 3, 1917 babaen ti Tignay Bilang. 2683 a nagbilin ti bukodna a pannakabagi, a daytoy ket nagpabassit ti dua a distrito ti Ilocos Sur.
Ti pannakaaramid ti Tignay Bilang. 2877 idi 1920 ket inurnos na ti amianan a laud ti Luzon, babaen ti panagikkat ti subprobinsia iti Amburayan idiay saan a nabingbingay a Probinsia ti Bantay ken naikapet dagiti dadduma a munisipalidad, ti Alilem, Ilocos Sur, Sigay, Sugpon, Suyo, ken ti kapitoliona a Tagudin a naipan dagitoy iti Ilocos Sur. Ti Lepanto a subprobinsia ti ili ti Angaki, Concepcion, San Emilio ken ti kapitoliona a Cervantes ket naikabilda babaen ti pannakaturay iti Ilocos Sur.
Daytoy a probinsia ket nairepresenta iti Temporario a Nailian a Kongreso a kas paset iti Rehion I manipud idi 1978 aginggana idi 1984, ken naelektado ti dua a pannakabagi a sapasap iti Kadawyan a Nailian a Kongreso idiay 1984. Ti Ilocos Sur ket nataginayon na ti dua a kongresional a distrito babaen ti baro a Batay-linteg a napasingkedan idi Pebrero 7, 1987, ken dagiti nabutosan a kamkameng iti naipulang a Kamara dagiti Pannakabagi a nangrugi met laeng iti dayta a tawen.
Ti umuna a distrito iti Ilocos Sur ket isu kadagiti orihinal a pannakabagi ti distrito a nanipud idi 1907 a saan a nagbalbaliw ti teritorio a nasakupan, a mairaman ti immuna a distrito ti Albay, ti immuna distrito iti Ilocos Norte ken ti maikadua, ken ti immuna a distrito iti Iloilo.
Dagiti linaon
Umuna a distrito[urnosen | urnosen ti taudan]
- Siudad: Siudad ti Vigan
- Munisipalidad: Cabugao, Magsingal, San Juan (Lapog), Santa Catalina, Santo Domingo, Sinait, Bantay (naisubli idi 1911), Caoayan (naisubli idi 1911), San Vicente (naisubli 1911), San Ildefonso (naisubli idi 1919)
- Populasion (2007): 267,249
- ^1 Naasasinado idi agtaktakem idi Oktubre 10, 1970.
- ^2 Nagrenunsia idi Marso 7, 2011 kalpasan ti panakabalud babaen ti Kangatuan a Korte (Hong Kong)Kangatuan a Korte iti Hong Kong para iti panagtagikua iti dakes a gamut.
- ^3 Nagtakem idi Mayo 30, 2011. Nabutusan ti naipangpangruna a panagbutos idi Mayo 28, 2011 tapno lippasen ti panagturay ni Ronald V. Singson.
Maika-2 a distrito[urnosen | urnosen ti taudan]
- Siudad: Siudad ti Candon
- Munisipalidad: Banayoyo, Burgos, Galimuyod, Lidlidda, Nagbukel, Narvacan, Salcedo (Bauguen), San Esteban, Santa, Santa Cruz, Santa Lucia, Santa Maria, Santiago, Alilem (naipulang manipud ti Mountain Province 1920), Cervantes (naipulang manipud ti Mountain Province 1920), Gregorio del Pilar (Concepcion) (transferred from Mountain Province 1920), Quirino (Angaki) (naipulang manipud ti Mountain Province 1920), San Emilio (naipulang manipud ti Mountain Province 1920), Sigay (naipulang manipud ti Mountain Province 1920), Sugpon (naipulang manipud ti Mountain Province 1920), Suyo (naipulang manipud ti Mountain Province 1920), Tagudin (naipulang manipud ti Mountain Province 1920)
- Populasion (2007): 365,006
1907–1919[urnosen | urnosen ti taudan]
- Munisipalidad: Candon, Narvacan, Santa Cruz, Santa Lucia, Santa Maria, Santiago, San Esteban (naipulang idi 1911)
1919–1922[urnosen | urnosen ti taudan]
- Munisipalidad: Candon, Narvacan, San Esteban, Santa, Santa Cruz, Santa Lucia, Santa Maria, Santiago, Banayoyo (naibangon idi 1919), Lidlidda (naibangon idi 1919), Nagbuquel (naibangon idi 1919), Burgos (Nueva Coveta) (naibangon idi 1920), Bauguen (naibangon idi 1922), Galimuyod (naibangon idi 1922)
Maika-3 a distrito (awanen)[urnosen | urnosen ti taudan]
- Munisipalidad: Bangued, Bucay, Dolores, La Paz, Pidigan, Pilar, San Quintin, Santa, Tayum
Sapasap (awanen)[urnosen | urnosen ti taudan]
Kitaen pay ti[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Kongresional a Biblioteka iti Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas


c: text/html

text:
Santa Maria, Ilocos Sur
Ti Santa Maria ket maysa a maika-3 a klase nga ili iti probinsia ti Ilocos Sur iti Filipinas.
Dagiti linaon
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Santa Maria ket politikal a nabingbingay kadagiti 33 a barbaranggay.[2]
- Ag-agrao
- Ampuagan
- Baballasioan
- Baliw Daya
- Baliw Laud
- Bia-o
- Butir
- Cabaroan
- Danuman East
- Danuman West
- Dunglayan
- Gusing
- Langaoan
- Laslasong Norte
- Laslasong Sur
- Laslasong West
- Lesseb
- Lingsat
- Lubong
- Maynganay Norte
- Maynganay Sur
- Nagsayaoan
- Nagtupacan
- Nalvo
- Pacang
- Penned
- Poblacion Norte
- Poblacion Sur
- Silag
- Sumagui
- Suso
- Tangaoan
- Tinaan
Heograpiko a lokasion[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti ili ti Santa Maria ket mabirukan idiay tengnga a paset ti probinsia ti Ilocos Sur. Daytoy ket nabeddengan idiay amianan babaen ti ili ti Narvacan, iti daya babaen ti ili ti Pilar, Abra ken ti kabambantayan ti Kordiliera, iti abagatan babaen ti ili ti San Esteban, iti abagatan a daya babaen ti ili ti Burgos ken iti laud babaen ti Baybay Abagatan Tsína.
Naipakasaritaan a paammo ken ti taudan ti nagan ti ili[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti ili ti Santa Maria ket tinawtawagan idi ti “Purok” iti nasapa a pakasaritaanna. Adda pay dagiti dadduma a tumawtawag daytoy ti “Bukang” nupay ti “Purok” ket mabalin nga isu ti naited a nagan gaputa ti “Bukang” ket awan kapadana iti pagsasao nga Ilokáno.
Adda dagiti kasinnupiat a petsa a maipanggep ti panakabangon ti daytoy nga ili a kas maysa a nawaya a parokia. Adda dagiti pamunganayan a magun-od iti Manmano a Liblibro ken Manuskrito a Paset ti Filipiniana a Dibision ti Nailian a Biblioteka ken ti Nailian nga Arkibo a mangipakpakita a ti immuna nga Agustiniano a mision ket nabangon idiay Santa Maria idi 1760 nga iti dayta a paset ti panawen ket maysa daytoy a “Visita” ti Parokia manipud idi 1587. Adda dagiti dadduma a mangipakpakita nga idi 1765 ken 1769 a kas ti pundasion ti ili ngem daytoy ket nagrambak ti maika-200 a tawen ti kristianisasionna idi 1767 manipud ti keddeng ti “Libro de Bautismos” para iti 1766, ken naipreserba pay laeng kadagiti arkibo ti parokia. Ti Santa Maria nupay kasta, ket opisial a nabigbigan a kas maysa aministro idi 1765, ngem iti kalpasan daytoy nagbalin manen a visita ti Narvacan gapu ti kaawan ti padina. Daytoy ket kanungpalan a nagbalin a nawaya a parokia idi 1769 babaen ti patronato ti Nasantuan a Birhen Maria ti Asunsion nga iti pammadayaw kaniana ket nabaliwan ti nagan ti ili manipud ti Purok iti Santa Maria.
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Ilocos Sur". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 19 Septiembre 2013.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (Ingles) naala idi 10 Hunio 2016
- ^ "Probinsia ti Ilocos Sur". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 26 Hunio 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Moises—Ulidan ti Ayat
ANIA TI AYAT?
Ti ayat ket pannakarikna iti nabara a pammateg iti sabsabali. Babaen iti sao ken aramid, ipakita ti naayat a tao ti pammategna kadagiti ay-ayatenna, uray kasapulan nga agsakripisio.
KASANO NGA IMPAKITA NI MOISES TI AYAT?
Kasano nga impakita ni Moises ti panagayatna iti Dios? Kastoy ti mabasa iti 1 Juan 5:3: “Daytoy ti kaipapanan ti ayat iti Dios, a tungpalentayo dagiti bilinna.” Tinungpal dayta ni Moises. Tinungpal ni Moises ti amin nga imbilin ti Dios nga aramidenna kas iti narigat nga annongenna a panangsango ken Faraon, ken ti kasla simple laeng a trabaho a panangyunnat iti sarukodna iti Nalabaga a Baybay. Nagtulnog ni Moises, narigat man wenno nalaka ti trabaho. “Inaramidna ti kasta met laeng.”—Exodo 40:16.
Impakita ni Moises ti panagayatna kadagiti padana nga Israelita. Bigbigenda a ni Moises ti us-usaren ni Jehova a mangidaulo iti ilina, isu a mapanda ken Moises no adda parikutda. Mabasatayo: “Dagiti umili nagtaktakderda iti sanguanan ni Moises manipud iti bigat agingga iti rabii.” (Exodo 18:13-16) Nabambannog la ketdi ni Moises a dimngeg iti adu nga oras kadagiti parikut dagiti Israelita! Ngem maragsakan ni Moises a tumulong kadagiti tattao nga ipatpategna.
Saan laeng a dimngeg kadakuada no di ket inkararaganna pay ida ken uray dagiti nakabasol kenkuana. Kas pagarigan, idi nagreklamo ni manangna a Miriam maibusor kenkuana, ni Jehova pinagkukutelna ni Miriam. Imbes a maragsakan iti pannakadusa ni manangna, bimmallaet a dagus ni Moises ket inkararagna: “O Dios, pangngaasim! Paimbagem, pangngaasim!” (Numeros 12:13) Sigurado nga ayat ti nangtignay ken Moises tapno ikararaganna ni manangna.
ANIA TI MASURSUROTAYO?
Matuladtayo ni Moises no maaddaantayo iti nauneg a panagayat iti Dios. Ti kasta nga ayat ti mangtignay kadatayo a naimpusuan nga agtungpal kadagiti bilinna. (Roma 6:17) No naimpusuan nga agtungpaltayo ken Jehova, maparagsaktayo ti pusona. (Proverbio 27:11) Magunggonaantayo met. No agserbitayo iti Dios gapu ta pudno nga ay-ayatentayo, saantayo laeng nga aramiden ti umiso no di ket maragsakantayo a mangaramid kadagita!—Salmo 100:2.
Ti sabali pay a pamay-an a matuladtayo ni Moises ket ti panangpatanortayo iti ayat nga addaan panagsakripisio. No ibaga dagiti gagayyem wenno kapamiliatayo dagiti pakadanaganda, ayat ti mangtignay kadatayo nga (1) agimdeng kadakuada, (2) makipagrikna kadakuada, wenno tarusantayo ti marikriknada, ken (3) ipakitatayo a maseknantayo kadakuada.
Kas ken Moises, ikararagantayo dagiti ipatpategtayo. No dadduma kasla awan maaramidantayo no ibagada dagiti problemada. Nalabit ti laeng maibagatayo, “ladingitek, ta ti laeng maaramidak ket ikararaganka.” Ngem laglagipem: “Ti araraw ti nalinteg a tao, no agtigtignay dayta, aduan iti puersa.” (Santiago 5:16) Dagiti kararagtayo ti mabalin a mangtignay ken Jehova a tumulong iti dayta a tao a nalabit saanna koma a tulongan. Adda kadi pay nasaysayaat a maaramidtayo no di ti mangikararag kadagiti ipatpategtayo? *
Umanamongka kadi nga adu ti masursurotayo ken Moises? Nupay ordinario laeng a tao, nangipakita iti naisangsangayan a pammati, kinapakumbaba, ken ayat. No tuladentayo ti ulidanna, ad-adda a magunggonaantayo ken ti sabsabali.—Roma 15:4.
^ par. 8 Tapno denggen ti Dios dagiti kararagtayo, ikagumaantayo koma a tungpalen dagiti kalikagumanna. Para iti ad-adu pay nga impormasion kitaem ti kapitulo 17 ti libro nga Ania a Talaga ti Isursuro ti Biblia? nga impablaak dagiti Saksi ni Jehova.


text:
Kodigo ti pagilian
Ti kodkodigo ti pagilian ket dagiti ababa nga alpabetiko wenno numeriko a kodkodigo ti heograpia (dagiti kodigo ti heograpia a naparang-ay tapno mangirepresenta kadagiti pagilian ken dagiti agkamkammatalek a lugar, para iti panagusar ti panagproseso ti datos ken dagiti komunikasion. Adda metten dagiti nadumaduma a sistema a napadur-as a mangaramid iti daytoy. Ti kaaduan a naam-ammuan kadagitoy ket ti ISO 3166-1. Ti termino a kodigo ti pagilian ket kankanayon a mangitudo kadagiti internasional a kodkodigo ti panagtelepono, ti E.164 a panagtawag a kodkodigo ti pagilian.
Dagiti linaon
ISO 3166-1[urnosen | urnosen ti taudan]
Daytoy nga alagaden ket mangipalawag kadagiti kaaduan a pagilian ken dagiti agkamkammatalek a lugar iti lubong:
- ti dua a letra (ISO 3166-1 alpha-2)
- ti tallo a letra (ISO 3166-1 alpha-3), ken
- ti talllo a bilang a numeriko a kodigo (ISO 3166-1 a numeriko) .
Dagiti dua letra a kodigo ket inus-usar a kas ti batayan kadagiti dadduma a kodigo wenno dagiti panangipakat, kas pagarigan,
- para iti kodkodigo ti kuarta ti ISO 4217
- nga adda met dagiti pagigiddiatan, para iti kodigo ti pagilian ti nagnagan ti kangatuan nga agpang ti dominio (ccTLDs) iti Internet: listaan dagiti kangatuan a dominio ti internet.
Para kadagiti adu pay a panangipakat kitaen ti ISO 3166-1 alpha-2.
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Listaan dagiti kodigo ti pagilian ken ti ababa a pakaammo ti pagilian
- Panagtelepono a Kodkodigo ti Pagilian ken Kodkodigo ti Lugar dagiti Siudad
- Panangipadpada kadagiti nadumaduma a sistema
- Ti panangipadpada kadagiti ISO, IFS ken dadduma pay nga addaan kadagiti nota
- Rehional a kodkodigo ti Nagkaykaysa a Pagpagilian
- Kodkodigo ti pagilian nga addaan kadagiti kodigo ti siudad iti uneg ti tunggal maysa a pagilian nga addaan ti ababa a deskripsion ti pagilian


text:
-
Kapitulo 1
Iwanwan ni Ammaron ni Mormon maipapan iti sagrado a kasuratan—Mangrugi ti gubat iti nagbaetan dagiti Nephite ken Lamanite—Mayadayo dagiti Tallo a Nephite—Agtultuloy ti kinadangkes, kaawan ti pammati, panaggamud, ken panagan-anito. Agarup k.p. 321–326.
-
Kapitulo 2
Idauluan ni Mormon dagiti buyot a Nephite—Malayus ti daga iti dara ken nadawel a panagpatay—Agdung-aw ken agladingit dagiti Nephite iti leddaang dagiti nailunod—Lumabas ti naparaburan nga aldawda—Magun-od ni Mormon dagiti pinanid ni Nephi—Agtuloy ti gubgubat. Agarup k.p. 327–350.
-
Kapitulo 3
Yararaw ni Mormon ti panagbabawi dagiti Nephite—Maragpatda ti naindaklan a balligi ken bileg iti bukodda a pigsa—Agkedked ni Mormon a mangidaulo kadakuada, ket awanan iti pammati dagiti kararagna kadakuada—Awisen ti Libro ni Mormon dagiti sangapulo-ket-dua a tribu ti Israel a mamati iti ebanghelio. Agarup k.p. 360–362.
-
Kapitulo 4
Agtultuloy ti gubat ken pammapatay—Dusaen dagiti nadangkes dagiti nadangkes—Nakarkaro a kinadangkes ti agturay iti Israel ngem idi un-unana—Babbai ken ubbing ti maidatdaton kadagiti didiosenda—Rugian dagiti Lamanite a pukawen dagiti Nephite iti sangoda. Agarup k.p. 363–375.
-
Kapitulo 5
Idauluan manen ni Mormon dagiti buyot dagiti Nephite iti pagbabakalan iti dara ken nadawel a pammapatay—Umayto ti Libro ni Mormon a manggutugot iti sangabukel nga Israel a ni Jesus ti Cristo—Gapu iti dida panamatpati, masayyasayyanto dagiti Lamanite, ket agsardengto ti Espiritu a mangtarabay kadakuada—Awatendanto ti ebanghelio kadagiti Gentil iti ud-udina nga aldaw. Agarup k.p. 375–384.
-
Kapitulo 6
Aguummong dagiti Nephite iti ili ti Cumorah para iti maudi a pannakigubat—Ilemmeng ni Mormon ti sagrado a kasuratan iti turod ti Cumorah—Agballigi dagiti Lamanite, ket madadael ti pagilian dagiti Nephite—Ginasgasut a ribu ti mapapatay iti espada. Agarup k.p. 385.
-
Kapitulo 7
Awisen ni Mormon dagiti Lamanite iti ud-udina nga aldaw a mamati ken ni Cristo, awatenda ti ebangheliona, ket maisalakanda—Amin a mamati iti Biblia patienda met ti Libro ni Mormon. Agarup k.p. 385.
-
Kapitulo 8
Biroken dagiti Lamanite dagiti Nephite tapno dadaelenda ida—Dumteng ti Libro ni Mormon babaen ti pannakabalin ti Dios—Maibalikas ti asi kadagiti manguy-uyaw ken gumurgura iti aramid ti Apo–-Umayto ti kasuratan dagiti Nephite kadagiti aldaw ti kinadangkes, kinalupoy, ken panangtallikud iti relihion. Agarup k.p. 400–421.
-
Kapitulo 9
-
Ipaganetget ni Moroni ti panagbabawi dagiti saan a mamati ken Cristo—Inwaragawagna ti maipapan iti Dios ti milagro, a mangmangted iti paltiing ken mangibukbok iti sagut ken pagilasinan kadagiti natulnog—Naisardeng dagiti milagro gapu iti saan a panamati—Suroten dagiti pagilasinan dagiti mamati—Mabagbagaan dagiti tao nga agsayaat ken mangtungpal kadagiti bilin. Agarup k.p. 401–421.


text:
Estoria 24: Sinuot ni Jose ti Kakabsatna
KAYAT a maammuan ni Jose no ti 10 a kakabsatna ti nauyong ken dakesda pay laeng. Isu a kunana: ‘Espiakayo.’
‘Saan,’ kunada. ‘Naimbagkami a tattao. Agkakabsatkam amin. Adda 12 kami idi. Ngem maysa a kabsatmi ti awanen, ket ti inaudi adda ken tatangmi idiay balay.’
Sinsinan di patien ni Jose ida. Impaibaludna ni kabsatna a Simeon, ket pinalubosanna ti dadduma a nangala ti taraon ken pinagawidna ida. Ngem kunana kadakuada: ‘No agsublikayo, ikuyogyonto ti inaudi a kabsatyo.’
Idi nagawidda idiay Canaan, imbaga dagiti kakabsatna ti napasamak ken Jacob nga amada. Nagsennaay ni Jacob. Madina kayat nga ikuyogda ni Benjamin idiay Egipto. Ngem idi maibus manen ti taraonda, impaikuyog met laeng ni Jacob ni Benjamin idiay Egipto tapno makaalada ti ad-adu pay a taraon.
Idi makita ni Jose nga um-umayen dagiti kakabsatna, maragsakan unay a makakita ti inaudi a kabsatna a ni Benjamin. Siempre, awan kadakuada ti makaammo a daytoy tao a natan-ok isu ni Jose. Itan nangaramid ni Jose ti suot agpaay kadagiti kakabsatna iti ama.
Pinapunnona kadagiti ad-adipenna amin a supsupotda iti taraon. Ngem saanna impakpakaammo kadakuada, impaikabilna met ti nagpintas a kopana a pirak idiay supot ni Benjamin. Idi nakapanawda aminen ken nakaadayoda bassiten idiay dalan, pinakamakam ni Jose ida kadagiti ad-adipenna.
Idi nakamakamda idan, sinukisok dagiti ad-adipen amin a supot ket nasarakanda ti kopa idiay supot ni Benjamin. Nagparang a kasla tinakaw ni Benjamin ti kopa! Kuna dagiti adipen: ‘Ti dadduma mabalinda ti mapanen. Masapul a kumuyog ni Benjamin kadakami.’ Ania ngay itan ti aramiden ti 10 a kakabsatna?
Nagsublida amin a kadua ni Benjamin ken ni Jose. Kuna ni Jose: ‘Mabalinyo aminen ti agawid. Ngem agtalinaed ditoy ni Benjamin kas adipenko.’
Itan kuna ni Juda: ‘Pangngaasim, siakon ti pagbalinem nga adipen, ngem pagawidem kadi dayta ubing.’
Makita ni Jose a nagbalbaliwen dagiti kakabsatna. Saandan a nauyong ken dakes. Kitaentayo no ania ita ti aramiden ni Jose.
Genesis 42:9-38; 43:1-34; 44:1-34.
Dagiti Saludsod
- Apay a pinabasol ni Jose dagiti kakabsatna kas espia?
- Apay nga impalubos ni Jacob a mapan idiay Egipto ti inaudi nga anakna a ni Benjamin?
- Kasano a naikabil iti supot ni Benjamin ti pirak a kopa ni Jose?
- Ania ti imbaga ni Juda tapno mawayawayaan ni Benjamin?
- Kasano a nagbalbaliw dagiti kakabsat ni Jose?
Kanayonan a salsaludsod
- Basaenyo ti Genesis 42:9-38.
Kasano a dagiti sasao ni Jose iti Genesis 42:18 ket nagsayaat a palagip kadagidiay addaan iti annongen iti organisasion ni Jehova ita? (Neh. 5:15; 2 Cor. 7:1, 2)
- Basaenyo ti Genesis 43:1-34.
Nupay ni Ruben ti inauna, apay a ni Juda ti nagsao para kadagiti kakabsatna? (Gen. 43:3, 8, 9; 44:14, 18; 1 Cron. 5:2)
Kasano a sinubok ni Jose dagiti kakabsatna, ken apay? (Gen. 43:33, 34)
- Basaenyo ti Genesis 44:1-34.
Kas paset ti panangallilaw ni Jose a mangilimed iti kinasiasinona kadagiti kakabsatna, ania ti pinagparang ni Jose? (Gen. 44:5, 15; Lev. 19:26)
Kasano nga impakita dagiti kakabsat ni Jose a saandan a managimon iti kabsatda? (Gen. 44:13, 33, 34)


text:
Schuyler Colfax
Ni Schuyler Colfax, Jr. ( /ˈskaɪlər ˈkoʊlfæks/; Marso 23, 1823 – Enero 13, 1885) ket isu idi ti Pannakabagi ti Estados Unidos manipud idiay Indiana (1855–1869), Tagabitla ti Kamara dagiti Pannakabagi (1863–1869), ken ti maika-17 a Bise Presidente iti Estados Unidos (1869–1873). Iti tatta nga aldaw, isu ket maysa laeng kadagiti dua nga Amerikano (ni John Nance Garner ti maysa pay iti maika-20 a siglo) a nagserbi a Tagabitla ti Kamara ken bise presidente.
Ni President Ulysses S. Grant kenni Colfax, ken 46 ken 45 nga nagtawen idi panawen ti panagrugida, nga isuda ti kaubingan a ti presidente kapponan agingngana idi nagrugi ni Bill Clinton ken Al Gore idi 1993.[1]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Ifill, Gwen (Hulio 10, 1992). "TI 1992 a KAMPANIA: Dagiti Demokrata; NI CLINTON KET PINILINA NI SENADOR GORE ITI TENNESSEE A KAS TI KADUANA A TUMARAY". The New York Times. Naala idi Mayo 23, 2010.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig kenni Kategoria:Schuyler Colfax iti Wikimedia Commons


text:
Kontakennakami
Maragsakankami a tumulong kadagiti interesado iti Biblia wenno iti sangalubongan a trabahomi. Usarem ti maysa kadagitoy nga opsion iti panangkontakmo kadagiti Saksi ni Jehova iti lugaryo.
Agkiddaw iti libre a panagadal iti Biblia
Agbirok iti Kingdom Hall dagiti Saksi ni Jehova
Ammuem ti petsa ti sumaruno a tinawen a Memorial
Agbirok iti kombension dagiti Saksi ni Jehova
Bumisita iti maysa kadagiti sanga nga opisinami
Umawag wenno agsuratka kadakami babaen ti impormasion a makita iti baba
Suriname
Gemeente Paramaribo van Jehovah’s Getuigen
PO Box 2914
PARAMARIBO
SURINAME
+597 328054
+597 328049
+597 328021
+597 328019
+597 8918205 (Media inquiries)
+597 8899089 (Media inquiries)
Oras ti Opisina
Lunes agingga iti Biernes
8:00 a.m. agingga iti 12:00 p.m. ken 1:00 p.m. agingga iti 5:00 p.m.


text:
1“Inton dumteng dayta nga aldaw, mayarigto ti Pagarian ti Langit iti kastoy: Adda idi sangapulo a babbalasang a nangala kadagiti pagsilawanda tapno mapanda sabten ti nobio. 2Lima ti maag, ket lima met ti masirib. 3Intugot dagiti maag ti pagsilawanda ngem awan reserbada a lana. 4Ngem nangitugot dagiti masirib iti reserba a lana, malaksid ti adda kadagiti pagsilawanda. 5Gapu ta naladaw ti isasangpet ti nobio, nagtuglep dagiti babbalasang ket nakaturogda. 6“Iti tengnga ti rabii, adda nangipukkaw: ‘Adtoyen ti nobio! Umayyo sabtenen!’ 7“Bimmaringkuas dagiti babbalasang ket insaganada dagiti pagsilawanda. 8“‘Ikkandakam man iti lanayo ta maiddepen ti silawmi,’ kinuna dagiti maag kadagiti masirib. 9“‘Saan!’ insungbat dagiti masirib. ‘Amangan no awan ti umanay a para kadatayo amin. Inkay la gumatangen iti para kadakayo.’ 10“Napan ngarud gimmatang dagiti maag iti lana. Ngem bayat ti kaawanda, simmangpet ti nobio. Kimmuyog kenkuana dagiti nakasagana a babbalasang a simrek iti pagbodaan ket naserraan ti ridaw. 11“Iti saan a mabayag, simmangpet dagiti maag. ‘Apo, Apo!’ kinunada. ‘Pastrekendaka man.’ 12“ ‘Ngem saankayo met nga am-ammo!’ insungbat ti nobio.” 13Kamaudiananna, kinuna ni Jesus: “Agsaganakayo ngarud ta diyo ammo ti aldaw wenno ti oras.” 14“Iti dayta a tiempo, mayarigto ti Pagarian ti Langit iti kastoy: Adda idi maysa a tao a mapan agbiahe. Inayabanna dagiti adipenna ket intalekna kadakuada ti sanikuana. 15Inikkanna ti maysa iti lima a talento, ti maikadua, dua a talento, ket ti maikatlo, maysa a talento, kas mayannatup iti kabaelan ti tunggal maysa. Kalpasanna, nagbiahen. 16“Ti adipen nga immawat iti lima a talento pinagnegosiona a dagus ti inawatna, ket nakaganansia iti lima. 17Kasta met ti inaramid ti adipen nga immawat iti dua a talento. Nakaganansia iti dua a talento. 18Ngem ti adipen nga immawat iti maysa a talento napanna inkali ti kuarta ni amongna. 19“Kalpasan ti nabayag a tiempo, simmangpet ti among dagiti adipen ket nakikuenta kadakuada. 20Napan kenkuana daydi naikkan iti lima a talento ket inyawatna ti sangapulo a talento. ‘Apo,’ kinunana, ‘inikkannak idi iti lima a talento. Kitaem, lima a talento pay ti naganansiak.’ 21“‘Nasayaat ti inaramidmo, naimbag ken mapagtalkan nga adipen!’ kinuna ti amongna. ‘Gapu ta napagtalkanka iti bassit a banag, pagaywanenkanto iti adu. Umayka makipagragsak kaniak.’ 22“Napan met daydi adipen a nakaawat iti dua a talento ket kinunana, ‘Apo, inikkannak idi iti dua a talento ket adtoy pay ti dua a naganansiak.’ 23“Kinuna ti amongna, ‘Nasayaat ti inaramidmo, naimbag ken mapagtalkan nga adipen! Gapu ta napagtalkanka iti bassit a banag, pagaywanenkanto iti adu. Sumrekka a makipagragsak kaniak.’ 24“Kalpasanna, napan met daydi adipen a naikkan iti maysa a talento. ‘Apo, ammok a naingetka,’ kinunana. ‘Agburaska iti dimo minulaan ket aganika iti dimo rinaepan. 25Nagbutengak isu nga inkalik ti kuarta nga intedmo. Ne, isublikon ti kukuam.’ 26“Kinuna ti amongna, ‘Dakeska nga adipen! Sadut! Ammom la ngaruden nga agburasak iti diak minulaan ken aganiak iti diak rinaepan. 27Indepositom koma iti bangko ti intedko tapno ita ta simmangpetakon, isublim agraman ti interesna.’ 28Kinunana kadagiti dadduma, ‘Alaenyo ngarud ti kuarta nga adda kenkuana ket itedyo iti adipen nga addaan iti sangapulo a talento. 29Ta ad-adunto ti maited iti addaan ket agsobsobraanto; ngem iti awanan, uray pay ti bassit nga adda kenkuana, maikkatto. 30Ket daytoy awan serserbina nga adipen, ipurruakyo iti kasipngetan. Sadiay, agsangit ken agngaretngetto.’ ” 31“Inton umay ti Anak ti Tao a kas Ari a kuyogen dagiti amin nga angheles, agtugawto iti nadayag a tronona. 32Matipontiponto amin a nasion iti sangoananna. Paglasinennanto ida iti dua a grupo a kas iti panamaglalasin ti agay-aywan kadagiti karnero ken kalding. 33Ikabilnanto dagiti naimbag iti makannawanna, ket dagiti dakes iti makannigidna. 34Kalpasanna, kunanto ti Ari kadagiti tattao iti makannawanna: ‘Umaykayo, dakayo a binendisionan ni Amak! Awatenyo ti pagarian a naisagana para kadakayo manipud pannakaparsua ti lubong. 35Ta nabisinanak ket pinakandak; nawawak ket pinainumdak; immayak a kas ganggannaet ket pinadagusdak. 36Idi lamolamoak, binadoandak; nagsakitak ket inaywanandak; naibaludak ket binisitadak.’ 37Isungbatto kenkuana dagiti nalinteg: ‘Kaano, Apo, ti pannakakitami kenka a mabisin ket pinakandaka wenno mawaw ket pinainumdaka? 38Kaano ti pannakakitami kenka a ganggannaet ket pinadagusdaka wenno lamolamo ket binadoandaka? 39Kaano ti pannakakitami kenka a masakit wenno balud ket binisitadaka?’ 40Kunanto ti Ari, ‘Ibagak kadakayo: no inaramidyo daytoy iti kanunumoan kadagitoy a kakabsatko, inaramidyo met kaniak!’ 41“Kunananto kadagiti adda iti makannigidna: ‘Umadayokayo kaniak, dakayo nga inlunod ti Dios! Inkayo iti agnanayon nga apuy a naisagana iti Diablo ken kadagiti anghelesna. 42Nabisinanak ngem didak pinakan; nawawak ngem didak pinainum; 43maysaak idi a ganggannaet ngem didak pinadagus; lamolamoak ngem didak binadoan; nagsakit ken naibaludak ngem didak sinarungkaran.’ 44Isungbatdanto: ‘Kaano, Apo, ti pannakakitami kenka a mabisin wenno mawaw, a ganggannaet wenno lamolamo, a masakit wenno balud ket didaka tinulongan?’ 45Isungbatto ti Ari, ‘Ibagak kadakayo: No diyo tinulongan ti maysa kadagitoy kanunumoan a kakabsatko, didak met tinulongan.’ 46Ngarud, dagitoyto ti mapan iti agnanayon a pannakadusa. Ngem mapanto dagiti nalinteg iti agnanayon a biag.”
Copyright
Learn More


text:
VIGAN CITY CONVENTION CENTER. Maysa nga aldaw kalpasan ti soft opening ti kabarbaro a Vigan City Convention Center, buena mano a nagtataripnong ditoy ti Rotary International District 3790 idi Marso 23-24, 2012. Daytoy world class a convention center ti sungbat ti city
government nga idadauluan ni Mayor Eva Marie S. Medina iti nabayagen nga arungaing dagiti negosiante ken dadakkel a gunglo nga adda koma nalawa a pagkumbensionan iti Vigan City a maysan a nalatak a tourist destination iti Amianan a Luzon gapu kadagiti daan a pagtaengan a naipatakder pay idi tiempo dagiti Kastila. (Salvador A. Espejo)
VIGAN CITY CONVENTION CENTER
VIGAN CITY CONVENTION CENTER. Maysa nga aldaw kalpasan ti soft opening ti kabarbaro a Vigan City Convention Center, buena mano a nagtataripnong ditoy ti Rotary International District 3790 idi Marso 23-24, 2012. Daytoy world class a convention center ti sungbat ti city


text:
San Narciso, Zambales
Ti San Narciso ket maysa a maika-4 a klase nga ili iti probinsia ti Zambales iti Filipinas.
Dagiti linaon
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti San Narciso ket nabingbingay a politikal iti 17 a barbaranggay.[2]
- Alusiis
- Beddeng
- Candelaria (Poblacion)
- Dallipawen
- Grullo
- La Paz
- Libertad (Poblacion)
- Namatacan
- Natividad (Poblacion)
- Omaya
- Paite
- Patrocinio (Poblacion)
- San Jose (Poblacion)
- San Juan (Poblacion)
- San Pascual (Poblacion)
- San Rafael (Poblacion)
- Siminublan
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Zambales". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 11 Agosto 2014.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (Ingles) naala idi 10 Hunio 2016
- ^ "Probinsia ti Zambales". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 11 Agosto 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Napoleon Bonaparte
Ni Napoleon Bonaparte (Pranses: Napoléon Bonaparte puis Napoléon Ier [napoleɔ̃ bɔnɑpaʁt]) (15 Agosto 1769 – 5 Mayo 1821) ket maysa idi a milisia ti Pranses ken daulo ti politika kadagiti kinaudi nga agpang ti Reblusion ti Pranses.
A kas ni Napoleon I, isuna idi ti Emperador iti Pranses manipud idi 1804 aginggana idi 1815. Ti kalintegan na a reporma ket, ti Napoleoniko a Kodigo, daytoy ket addaan ti nalatak nga impluensia kadagiti adu a sibil a linteg ti sangalubongan a naisakupan, ngem isuna ket kalatakan a malaglagip kadagiti inararamid na kadagiti gubat a naidauloan na a panagsuppiat ti Pranses babaen dagiti serie a kumakaduaan, ti makunkuna a Napoleoniko a Gubgubat. Isuna ti nagipatakder kadagiti panagsakup ti kaaduan iti kontinente a Europa ken kinapanunutan na ti panagiwaras dagiti kaumnoan iti Rebolusion ti Pranses, bayat nga nagitiptipon ti maysa nga imperio a monarkia a nagipasubli dagiti parang iti naikkat nga ancien régime. Gapu dagiti balligi na ti gubgubat, kadagiti masansan a nalatlatak ken adadu a kasupiatanna, kadawyan isuna a naipammategan a maysa kadagiti kalatakan nga agbilbilin ti milisia iti ania man a panawen.
Ni Napoleon ket naipasngay idi idiay Corsica kadagiti nagannak kaniana a natakneng a Henobes a kapututan, ken nagsanay a kas maysa nga opisial ti artileria idiay kangrunaan a daga ti Pranses. Naglatak isuna babaen ti Umuna a Repbublika ti Pranses ken nagidaulo kadagiti nagballigia a kampania a kinasuppiat ti Umuna ken Maikadua a Kumakadduaan a nagsuppiat iti Pranses. Idi 1799, nagpartuat isuna ti kudeta ken inkabil na isuna nga ti Umuna a Konsul; kalpasan ti lima a tawen ti Senado ti Pranses ket nagirangarang kaniana a kas ti emperador. Iti umuna a dekada iti maika-19 a siglo, ti Imperio ti Pranses a babaen ni Napoleon ket nakipartisipar kadagiti serie a suppiatan a makunkuna a Napoleoniko a Gubat a nagiraman iti amin a kangrunaan a nabileg a Europa.[1]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Schom, Alan (1998). Napoleon Bonaparte (1. HarperPerennial nga ed.). New York: HarperPerennial. ISBN 0-06-092-958-8.


text:
AGRIINGKAYO! MAYO 2015
Namnama Dagiti Awanan Pagtaengan
Saan la nga ipakita ti Biblia no kasano a matulongan ita dagiti awanan pagtaengan ken marigrigat no di ket ibagana pay no kaano nga addanton pagtaengan ti amin a tao ken awanen ti marigrigat.
Maipapan iti Asia
Aniada a problema ti sangsanguen dagiti nasion iti Asia tapno maisuro ken maprotektaran dagiti umilida? Makatulong kadi ti Biblia?
Namnama Dagiti Awanan Pagtaengan
Adda dagiti praktikal a suhestion iti Biblia a makatulong tapno sumayaat ti pinansial a kasasaadtayo ken rumagsaktayo.
Isuro Dagiti Annak nga Agtulnog
Kanayon kadi nga agpinnapilitkayo iti anakmo ket isu ti kanayon a mapagustuan? Makatulong ti lima a suhestion iti panangpadakkel iti annak.
“Tultulongannakami ti Dios a Makalipat”
Inlawlawag ti tallo a na-hostage iti eskuelaan ti Beslan idi 2004 no kasanoda a nailiwliwag ti nakabutbuteng a kapadasanda.
Al-Khwarizmi
Daytoy nga Arabo a nagbiag idi maika-8 a siglo ket napadayawan gapu iti inimbentona a makatulong iti panagadal iti matematika.
Kinaranggas
Ania ti kuna ti Dios maipapan iti kinaranggas? Makapagbalbaliw kadi dagiti naranggas a tattao?
Ti Pusit nga Agsilaw ti Tianna
Mangpataud daytoy a parsua iti bukodna a lawag, saan a tapno makita no di ket tapno di makita.
Dagiti Features a Makita Online
Ania ti Maar-aramid iti Kingdom Hall?
Kitaem a mismo ti maar-aramid iti uneg ti Kingdom Hall.
Pangngaasim ken Pagyamanan
Naammuan ni Caleb a nagdakkel ti pagimbagan ti panangibaga kadagita a sasao.


text:
Sunday, July 01, 2007
Nabara a Kablaaw
Dagiti nangabak iti maika-2 a salip ti TESDA, naammuan
Indauluan ni Efren A. Inocencio, Master Teacher I iti Quilling Elementary School, Batac, Ilocos Norte, dagiti nangabak iti Maika-2 a Pasalip ti Ababa a Sarita ti Technical Education and Skills Development Authority (TESDA) Rehion I, babaen ti saritana a Mistro Usi Travajador. Ti premiona: P10,000.
Nagun-od ni Rogie C. Baysa ti Magsaysay, Alicia, Isabela, ti maikadua a gunggona babaen ti saritana a Ti Mekaniko. Ti premiona: P7,000.
Rosalinda R. Jamorabon, mangisursuro iti Baguio City National High School ken agnaed iti San Carlos Heights, Baguio City ti nakaigasat iti maikatlo a gunggona a P5,000. Ti Ruangan ken Agdan ti pinangabakna a saritana.
Dagiti nangabak iti consolation prizes, kas panagsasaganadda: Clarito G. de Francia ti Baguio City babaen ti saritana a Umno a Kurso; Benjamin P. Pacris ti Bantay, Ilocos Sur, Dagiti Tugot iti Kapanagan iti Namruangan; Stephen C. Balanza ti Bagani Campo, Candon City, Dalluyon ti Biag; Emilia N. Mendoza ti Carlatan, San Fernando City, No Matagibin ti Pagesman; Casimiro Is. de Guzman ti Nalvo Sur, Luna, La Union, Adda't Arubayan ti Agrimrimat a Bituen; Samuel Alejo Bagsangi, Sr. ti Bagani Gabor, Candon City, Pastor Mikanik; ken ni Rosadelia F. Villanueva ti Paratong, Bangar, La Union, Balligi Kalpasan ti Adu a Rigat.
Agpapada a P1,000 ti maiyawatto a premioda.
Dagiti naghurado: Prescillano N. Bermudez, Edilberto H. Angco ken Jaime P. Lucas.
ni Regional Director Washington M. Agustin ti TESDA Rehion I a mapadayawanto dagiti nangabak iti seremonia a maangayto inton Agosto 16, 2007 iti alas 10:00 ti bigat iti Sea and Sky Resort and Restaurant ti San Fernando City, La Union. Daytoyto ti pannakatampok ti selebrasion ti anibersario ti TESDA ita a tawen. (Djuna R. Alcantara)
Posted by Ka Iddo at 9:55 AM
No comments:
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Jul 4, 2016
Inawaganna iti longsleeve Filipino guy, ngem ne, isu met ti naasawana...
NATAYAG a lalaki, ngem medyo narapis. Guapo idi kabambanuaganna pay. Awitna dayta a langa agingga a nataengan. Iti ababa a pannao, baby face- dayta ni George Pacubas, maysa a sakada.
Ngem asino daytoy George Pacubas?
Nayanak ni George idiay Barangay Bulag, Bantay, Ilocos Sur idi Abril 23, 1923. Iti panagturongna idiay Hawaii, espesial ken nakalalagip nga aldaw para kenkuana. Rinambakan ngamin George ti panagkasangayna iti barko a nagluganna nga S.S. Maunawili idi 1946 iti panagturongna iti Maui, Hawaii, a destinona. Kadua ni George dagiti sabsabali pay a sakada a nagpirma iti kontrata ken agragut nga agtrabaho iti kataltalonan ti Hawaii para iti naraniag a masakbayan ti pamiliada.
Ket kas met kadagiti dadduma a sakada, maymaysa ti rason no apay a kayatda ti mapan iti Hawaii- "naraniag a masakbayan ken naimbag a gasat nga agpaay iti pamilia."
Maysa ni George kadagiti inesponsoran ti Hawaiian Commercial & Sugar [HC & S] Company.
Baro a buya. Baro nga aglawlaw. Baro a biag...
Simmanglad ti nagluganan a barko ni George ken dagiti sabsabali pay a lallaki iti Kahului Harbor, Maui, idi Abril 29, 1946. Sakbay a napalubosanda a bimmaba iti barko, naited kadakuada ti bukod a numero kas pammigbig ti kinataoda- ken indulin ni George dayta a numero agingga a nagretiro iti trabaho.
Dagus a nangrugi ni George iti trabaho a kas aglammua iti root [wenno cutting grasses], mule man [iturongna ti kabalio a nagkarga iti unas iti disso a pakaimulaanna], agbagkat ken agibunong kadagiti maimula nga unas, utility truck driver [agiwaras iti danum, dagiti kasapulan a supplies, kdp.] kadagiti trabahador, mud truck driver [agala ti pitak manipud iti kiskisan sana ibelleng iti pagbasuraan], ken trash trailer driver nga addaan iti PUC. Trabahona dagitoy agingga a nagretiro idi tawen 1986.
Bayat a nagtrabaho iti HC& S, nagindeg ni George iti Kampo 10 ken Hospital Camp [masarakan daytoy iti Hansen Road iti Puunene]. Makaisem ni George a manglagip kadagiti kinabbalayna iti kampo a kas kada: Pedro Pacubas, Fernando Pacubas ken Edward "Jose" Sales.
"Naragsak ti biag iti Camp 10 ken Hospital Camp," linagip ni George. Narimat dagiti mata ni George iti pananglagipna ti napalabasna iti kampo. No mabalin,
kayatna manen ti agsubli kadaydi a panawen.
Maibiliang ti kampo a kas maysa a komunidad dagiti Filipino. Masansan a marambakan ti Rizal Day ken 4th of July. Adda pay pasala a maawagan iti "ribbon dance" no sadino a dagiti lallaki ti maipareha ken agbayad tapno maisala dagiti dayag/imnas.
Linagipna pay nga adda idi "social boxes" a dagiti lallaki ti agtitinnawar. No asino ti kangatuan ti tawar, isu ti makaala iti dayta a kahon ken adda pay gundawayna a mangisala ti asinoman a balasang. Naipalaon iti daytoy a social boxes ti nagduduma a nagyanna kas iti makan, aplayanses ken no ania dita a pangay-ayo. Adu idi dagiti maimbitaran a ka-Filipinoan a babbalasang para iti daytoy a pasala.
Ket nagayat ni George ken ni Louisa...
Nangrugi ti relasion iti nagbaetan da George ken Louisa De Aquino idi yam-ammo ti Dios-ti-aluadna Mariano Patao [ama ni Linda Patao Cortez] ni George ken ni Louisa iti maysa a pasken. Nasinged nga aggayyem da Mr. Patao ken George. Nasinged met nga agpagayam ti balasang ni Mr. Patao, ni Linda ken Louisa. Agkarruba dagitoy iti Waihe'e. Agpada dagitoy a local born- nayanak ken dimmakkel iti Maui.
Iti maysa nga aldaw, idi tawen 1949, inimbitaran ni Linda ni Louisa nga agatendar iti maysa a party. Naglugan da Linda ken Louisa iti puraw a Pymouth a karro [sabali nga awag ti kotse] ni Goerge tapno itulnogna ida iti party a naangay iti Filipino Clubhouse iti Puunene.
Nataer ti langa ken takder ni George iti kawesna a "longsleeve" shirt. Nupay nakakita idin ni Louisa iti kastoy a klasena ti kawes, dinayawna ni George. Ket manipud idin, inawaganna ni George iti "Longsleeve Filipino Guy." Saan a kinagura to baro dayta nga angaw ni Louisa kenkuana. Nangrugi ketdi ti pakasaritaan ti ayatna iti dayta nga angaw, a manipud idin, nangrugi nga immasideg ti rikna ni George iti balasang. Di maungpot a panagistoria iti napalabas a pakasaritaan ti biag ti nagtungtonganda. No dadduma, agdanggayda pay nga agkatawa.
Para ken ni George, dakkel a paset ti "longsleeve" shirt-na iti pakasaritaanna ken Louisa. Daytoy ngamin a kawes nga insuotna idi damoda ti nagam-ammo ti nangitunda kadakuada iti altar.
Nagkallaysa da Goerge ken Louisa idi Hunio 12, 1954, iti St. Ann's Church iti Waihe'e. Naangay ti padaya/punsion iti St. Anthony Clubhouse idiay Lower Waiehu Beach, Wailuku.
Pannakabangon ti pamilia
Kalpasan ti kasar, nagyan da George ken Louisa iti Hospital Camp iti dua a tawen. Kalpasanna, immakarda iti Spanish A manipud tawen 1954 agingga iti 1960.
Agingga a nataenganen dagiti agkakaingungot, malagip ken kas da mangngeg pay laeng ti ringgor dagiti aglabas a truck iti natapok a kalsada iti asideg ti pagtaenganda. Ket idi tawen 1960, immakarda iti Kahului. Ditoy a rinambakan da George ken Louisa ti panagretiroda iti trabaho.
Nakem ngata ti Dios ti nangitunda kada George ken Louisa iti yaakarda iti baro a disso a 'yanda ita. Di ngamin ipagarup dagitoy nga agasawa a ditoy ti pakasarakanda ti kinaubing ken gayyem ni Louisa a ni Linda [Cortez]. Agpada ti kalsada ken dua laeng a balay ti nagbaetan dagitoy iti lungar nga ayanda iti Kahului. Pudno, agkarruba ken aggayyem dagitoy iti tunggal biag!
Lima nga annak ti naragsak a pamilia
Ni Charise, inauna. Nagturpos iti Maui Community College [MCC], nagtrabaho iti County of Maui- Clerk Office. Nayasawa ken ni Andrew Fuller, nagtrabaho iti Johnson Brothers a kas salesman. Nagtrabaho pay daytoy iti Sack and Save. Dua ti annakda: Ryan ken Jeremy.
Maikadua ni Kenneth. Nagturpos iti MCC ken nagtrabaho a kas Manager iti Local Motion Shop, Kukui Mall, Maui Nayasawa ken ni dati a Carlyn Apana, nagtrabaho daytoy iti Coldwell Banker a kas sekretaria. Uppat dagiti annakda: da Jason, Ikaika, Corbin ken Keely.
Maikatlo ni Leona. Nagturpos met iti MCC ken nagtrabaho iti 4 Star Mortgage. Nayasawa ken Duane Ah Yen, maysa a pintor. Tallo dagiti bungada: Kristi, Shauna ken Nervai.
George, Jr.- ti maikapat. Nagturpos iti MCC ken nagtrabaho a kas Correctional Officer. Nayasawa ken ni dati a June Facuri, nagtrabaho iti State Farm Insurance. Addaanda iti tallo nga annak: da Iris, Michael, Gannon ken Ramsey.
Inaudi ni Jason. Retirado iti Airforce. Nagtrabaho iti Terminix.
Ti pammagbaga ni George
-kadagiti agtutubo: "Respetaren ti pamilia. Agipakita iti napintas nga ugali. Mapan agbasa- ta ti edukasion ti tulbek ti nasayaat ken naraniag a masakbayan."
-para kadagiti kapatadana: "Agkaykaysa, adda koma kappia. Awan ti agsisinnupiat. Taripatoen ti bagi, nangruna ti salun-at. Agwatwat ken aramiden
dagiti banag a kabaelan ti bagi."
Magustoan ni George ti agtrabaho iti family garden-na. Aktibo met ni misisna iti Christ the King a kas miembro ti choir ti simbaan. Tumulong pay nga agdalus ken agdekorar iti simbaan no adda tiempo ken wayana. Aktibo da Goerge ken Louisa iti Filipino Catholic Clubs ken tumulong ti grupoda kadagiti maisayangkat a kombension ti Maui. Managpaliwada idiay Filipinas ken Las Vegas.
Ken ni George Pacubas: "Balligi a nanglukat ti dalan para iti naraniag a masakbayan ti sumaruno a henerasion dagiti agtutubo..."
INAWAGANNA ITI LONGSLEEVE FILIPINO GUY,
NGEM NE, ISU MET TI NAASAWAN...
Rudy Ram. Rumbaoa
Ammuen Pay Daytoy, Sakada
www.ammuenpaydaytoysakada.blogspot.com
www.filamobserverarticles.blogspot.com
Apr 10, 2016
Apay Earth Day?
ITI agtultuloy a pannakaabuso ken in-inut a pannakapukaw kadagiti birhen a kabakiran ken let-ang, wenno ti alisto a pannakarunaw dagiti yelo iti Antartica, ti pannakaibukbok ti lana iti taaw, dagiti narugit nga asuk a patauden dagiti factoria ken power plants, ti pannakaigabor wenno pannakaibelleng dagiti toxic wastes materials, ti sabidong a patauden dagiti pestisidio ken dadduma pay, manamnama dumegdegdeg ti problema iti Global warming ti lubong.
Kinapudnona, ngimmaton ti average temperature iti rabaw ti angin ken taaw manipud pay idi katengngaan ti 20th century ket manamnama nga agtultuloy a ngumato pay.
Ket gapu kadagiti di agsarday nga aktibidad ti tao kas iti panangpuor ti fossil fuel ken pannakaabuso dagiti kabakiran wenno pannakakalbo dagiti kabambantayan, agtultuloyto latta iti ingangato/panagadu iti konsentrasion ti greenhouse gases.
Sabali laeng ti panagsipnget iti tangatang gapu iti ingangato met ti atmospheric concentrations nga aerosols nga aramid ti tao- a daytoy ti epekto iti panangbangen dagiti napupuskol nga ulep ti lawag ti init a dumanon iti daga.
Ti panagngato iti temperatura ti lubong, agresulta iti idadakkel ti danum. Manamnama a mapasaran ti Artic Region ti alisto a pannawatak-watak dagiti glaciers, ken pannakatunaw dagiti permafrost ken yelo ti taaw. Karaman a maapektaran ti masansan ken napalalo a panagbaliw ti panawen.
Idi Nobiembre 2009, nagpirma ken pinasingkedan ti agarup 187 a nasion ti maaw-awagan iti "Kyoto Protocol"- a ti gagemna ket tapno mapagtalna ti kumarkaro a konsentrasion ti greenhouse gases ken tapno malapdan ti pagbutbutngan nga "anthropogenic interference." Ket kas sungbat dagitoy a nasion iti daytoy a problema, naisingasing iti pannakabalbaliw ti klima karaman ti mitigasion tapno mapabassit ti emision/asuk, maadaptar ti agbalin nga epekto ti global warming, ken ti panangikkat dagiti geoengineers ti greenhouse gases iti tangatang a mangbangen iti iseserrek ti lawag ti init.
Ti ngay Ozone Layer? Daytoy a layer ti arigna nayaplag/naisallukob iti lubong tapno agbalin a salaknib iti ultraviolet [UV] rays ti init. Daytoy a layer ket addaan iti nangato a bilang ti konsentrasion ti ozone [03]. Sagepsepen daytoy a layer ti 97-99% nga ultraviolet light ti init- a daytoy a UV ti mapapati a mangdadael kadagiti agbibiag iti lubong no agtultuloy a dumakkel ti buttaw ti nasao a salaknib. Masarakan daytoy a layer iti babaen ti stratosphere iti mapattapatta a 13-40 a kilometro [8.1- 25 a milia] iti ngatuen ti lubong.
No mapukaw ti ozone layer, adda dua a dakes nga ibungana. Umuna, "dumakkel/umadu ti UV," ken maikadua, "maapektaran dagiti nabiag iti lubong." Maysa ti UVB iti makagapu no apay a maaddaan ti tao iti kanser iti kudil kas iti Basal and Squamous Cell Carcinomas ken Malignant Melanoma, ken Cortical Cataracts. Mainayon iti daytoy, ti panagadu ti UV iti ruar/rabaw iti tangatang ti mangitunda iti panagdakkel ti " tropospheric ozone" nga ad-adda la ngarud a mangirisgo iti salun-at ti tao.
Ngem apay a naawagan iti Earth Day?
Naituding daytoy nga aldaw tapno mabigbig, maipamaysa ken mapabileg ti kinapateg iti aglawlaw ken ti rekursos naturales ti lubong. Ti Earth Day ket maysa kadagiti dua a mapaliiw ken agpada a tinawen a maobserba bayat iti panawen ti panagtubo [spring] iti akin-amianan a paset ti lubong, ken iti nagbaetan ti kalgaw ken nababasa a panawen [autum] iti akin-abagatan a paset ti lubong.
Tinawen a rambakan ti Nagkaykaysa a Nasiones ti Earth Day iti March equinox, nagbalin a tradision a binangon ni peace activist John McConnell idi 1969. Idi 1970, nabangon ti maikadua nga Earth Day babaen ken ni US Senator Gaylord Nelson. Iti maikadua nga Earth Day, kayat ni Nelson a maipasagepsep ken maisuro iti panangtagiben wenno panangsalaknib, panangpreserba ken panangipateg iti aglawlaw.
Iti agdama, maisaknap ti Earth Day iti sangalubongan babaen ti Earth Day Network. Idi 2009, indeklara ken innaganan ti Nagkaykaysa a Nasiones ti Abril 22 iti tunggal tawen a kas "International Mother Earth Day."
Idi Abril 22, 1970, indaluoan ni Denis Hayes ti nailian a tignay protesta kontra iti panagtarikayo kadagiti kabambantayan ken ti pannakaabuso ti rekursos naturales. Nagutigot ti rinibribu nga organisasion iti kolehio ken unibersidad ket nakipaset iti agarup 20 a milion a bilang dagiti Amerikano iti gannuat nga inrubbuat ni Hayes. Ket gapu iti nasao a tignay, naplano ti immuna a pannakarambak ti Earth Day a ti gagemna: "Maaddaan iti nasalun-at a buya ti aglawlaw."
Ni Hayes ket Harvard graduate student, nagpresidente ti student body ken aktibista ti Standford University ti McCloskey District, ken national coordinator ti maysa a grupo.
Gapu kadagitoy nadakamat nga aktibidad ti tao ken alisto a panagadu ti populasion; wenno ti in-inut a pannakasabidong ti angin, ti danum ken rugit iti daga, arigna nga awanen ti pagpusiposan ti tao iti lubong. Global warming, pannakausar ti fossil fuels para iti enerhia ken transportasion, panagusar iti pestisidio ken moderno a ramramit iti napalawa a pagtatalonan- dagitoy ti mangiduron ti alisto a pagkapuyan ti lubong iti kabaelanna a mangsuporta iti kasapulan ti tao. Agbalin a nakapimpiman dagiti agbibiag iti lubong.
Aniat' Masapul nga Aramiden?
Gapu't dumegdegdeg a problema ti lubong, agbalin ti tao nga awan gawayna ken mabalin a masaludsodtayo: "Ania't mabalin nga aramiden wenno maitulongtayo?" Simple a sungbat: "Makatulong ti tao iti pannakabalbaliw ti lubong."
Maysa a kapintasan nga aramiden isu ti panangisardeng iti panagusar kadagiti plastic materials. Iti America, maibelleng iti agarup 10.5 milion a tonelada ti plastic iti pagbasuraan iti tunggal tawen, ken adda 8% nga oil production ti tinawen a mausar ti lubong iti pannakapartuat kadagiti plastic products. Mausar ti tunggal botelia ti plastic iti sadino man a lugar manipud 100 agingga iti 1000 a tawen iti sanitary landfill, idinto a makatulong a makainut agingga iti 60% no ma-recycle dagiti plastic imbes a mausar ti enerhia iti panagaramid kadagiti nasao a produkto.
Sabali pay a wagas a makatulong isu ti panagmula iti kayo. Makatulong dagiti kayo a mangpasin-aw iti angin nga angsentayo. Saan la a dayta, dagiti kayo ti mangsalaknib iti panagreggaay ti daga manipud kadagiti bantay wenno mangbangen iti layus a patauden ti napaut a panagtudo. Ken dagitoy met la a kayo ti mangpaberde iti aglawlaw, mangisubli iti dati a langa ti kabakiran- ti rekursos naturales.
Ditay lattan iwara dagiti basura. Makipasettayo ketdi iti komunidad iti proyekto nga iyuswatda a panagdaldalus. Tumulong a makipagpidut kadagiti basura iti kalsada, iti igid ti baybay, karayan, iti parke ken sadino man a pakakitaan kadagitoy a wara. No nadalus iti aglawlaw, awan ti kontaminado, nasalsalun-at ti buya ken naprespresko ti angin.
Nakairuamanen nga ar-aramidtayo daytoy- mangkali iti abut [compost pit] a pagibellengan kadagiti basura ken rugit, tedtedda ken nabangles a taraon ken maimula iti asideg ti hardin. Napintas daytoy a wagas tapno maikabassit ti dagup dagiti basura a maibelleng iti sanitary landfill. Sa maysa pay, makapartuatka iti nabaknang a daga a pagganagan kadagiti mula.
Makatulong iti salun-at ti tao ken mangpaberde iti aglawlaw no magna wenno agbisikleta nga agturong iti eskuela, iti parke wenno iti store. Ket babaen iti daytoy a wagas, makatulongtayo a mangikabassit iti panagadu ti asuk manipud kadagiti kotse, trak, bus, tren ken eroplano.
Ken kamaudiananna, saan koma a lipatan tay 3 R's: Reduce, Reuse ken Recycle.
Paglintegan a Mangsalaknib iti Aglawlaw
Kalpasan iti immuna a pannakarambak ti Earth Day, naipasa iti Kongreso ti Estados Unidos ti Clean Air Act, Clean Water Act, Safe Drinking Water Act, ken dadduma pay a paglintegan nga adda pakainaigan iti panangsalaknib wenno pannakaproteher kadagiti kabakiran ken let-ang. Kalpasan ti tallo a tawen a pannakarambak iti Earth Day, nabangon ti maysa nga ahensia ti gobierno- ti Environmental Protection Agency [EVP].
Maimutektekan a naimbag ti tunggal binnatog a mensahe iti tunggal tawen a pannakarambak ti Earth Day. Adda kayatna nga ipaawat kadatayo. Tunggal tao, adda bukodna nga akem ken responsibilidad a mangipaay iti respeto, dayaw ken mangsalaknib iti tunggal paglugaran dagiti agbibiag iti lubong- ta ti lubong ti agnanayon a kadua ken pagtaengantayo. Salakniban ken ipategtayo ti lubong nga agpaay para kadagiti sumarsaruno a kaputotan/henerasion- para iti masakbayanda. Ta no awan ti lubong, awantay' koma met ita a kas maysa a "kita" [species] ti parsua. Ditay' koma agamak ta addatayo iti tiempo ken lugar a mangsango kadagiti sabsabali pay a banag a maipagarup nga adda idin nga agbibiag ditoy lubong sakbay iti kaaddatayo.
Agtultuloy ti panagpuligos ti lubong, ngem saantayo a kanayon a makita ti aglawlaw.
Marambakan ti "Earth Day" no Abril 22, 2016.
APAY EARTH DAY?
Rudy Ram. Rumbaoa
Di Nakapappapati Ngem Pudno
Fil-Am Observer Article/April
www.filamobserverarticles.blogspot.com
Apr 2, 2016
Agpayso ngata nga Isu ti Pudno a Nakadiskobre iti Filipinas?
Agpayso ngata nga Isu ti Pudno a Nakadiskobre iti Filipinas?
SEGUN iti Official Philippine Tourism Website a Wow Philippines, ti isla ti Limasawa ti makuna a "lugar a nakarambakan ti umuna a misa dagiti kristiano dagiti pagilian iti deppaarna ti daya kalpasan ti pannakadiskobre ni Ferdinand Magellan ti Filipinas idi 1521." Ngem adda met panagduadua no pudno a naangay ti immuna a misa iti Limasawa wenno Masawa, ken saan met a mailibak a pagduaduaan a saan a ni Magellan ti nakadiskobre iti Filipinas.
Kas iti panangisurat ni Teodoro Agoncillo, "A Reinterpretation of Our History Under Spain" [Sunday Times Magazine, 21 September 1958]: nga "Adda dagiti husto a panangipapan wenno errado a panangammo" ti wagas a panangtratar iti pakasaritaan [ti Filipinas] a rumbeng koma nga irakurak ken makoreher para ti husto pay a pannakaammo dagiti estudiante ken dagiti agbasbasa. Maysa kadagitoy isu ti pammati a ni Magellan ti nakadiskobre iti Filipinas. Namuanganay daytoy a pammati manipud iti Spaniard chronicles a gagem ti nasao a panangirakurak ket tapno maiwaras ti kinatan-ok ti pagilian nga Espania.
Natural laeng daytoy ket saan nga ibilang a pangontra iti Espania. Ti kinaagpaysuananna, nabaknang ken naindaklan ti Espania idi tiempo a nadanon ni Magellan ti Filipinas. Nupay kasta, nagbalin a nakakatkatawa iti pannakaibunannag no ulit-uliten dagiti Filipino ti nadaras a maitarusan a panangulbod ti kinapudno- ti pagilian[tayo] a Filipinas ket nabayagen nga addan iti relasion pangkomersio iti karruba a pagpagilian iti Asia- sangagasut a tawen sakbay a mayanak ni Magellan.
Sakbay a nadanon ni Magellan ti Filipinas, adun dagiti immuna a bimmisita ken nangsakup ti pagilian. Maysa ditoy ti kaunaan nga ebidensia iti kaadda dagiti modernon a tattao- ti homo sapiens sapiens, a nadiskobre iti tawen 1962 idi idauloan ni Dr. Robert Fox ti grupo ti National Museum a nakakalianda iti Tabon Caves ti Palawan ti nabatbati a tulang ti maipagarup agtawenen iti 22, 000 a tao. Naammuan ti grupo a ti nasao a Tabon Caves ket agtawenen iti 500, 000 ken nausar daytoy a naggigianan ti tao iti maipagarup 50, 000 a tawen.
Iti tartaraudi ti 1990, mamati dagitoy dua nga Austronesians da Jared Diamond, Professor iti Geography ti UCLA ken nangabak iti Phi Beta Kappa Award para iti siensia, ken Peter Bellwood, Professor iti Archeology ti Australian National University, a nagtaud ti puli/ramut ti pamiliada iti abagatan a paset ti Tsina basar met laeng ti indatag ken pannakapataud kadagiti lohika a rason.
Iti palawag ni Diamond, napan nagindeg ti ramut ti pamiliana iti pagilian a Taiwan, maipagarup 3, 500 Sakbay ni Cristo [B.C.]; idinto a mamati met ni Bellwood a nagwaras dagiti Austronesians iti nasapa a 6, 000 B.C.
Nangrugi a rimmuar ti panagindeg iti Taiwan dagiti Malayo-Polynesians idi 3, 000 B.C. Ti Malayo-Polynesians ti maitudo a subfamily dagiti Austronesians. Kalpasan a nakaruarda iti nasao a pagilian, ti immuna a maipagarup a nadanonda a daga ket ti amianan a paset ti Luzon. Mapattapatta nga immabot iti nasurok 2, 000 iti kaatiddog ti tawen a pannakaiwaras dagiti Malayo-Polynesians manipud abagatan ken dadduma pay a paset ti Filipinas, ken kasta met iti panangdaliasatda ti taaw iti Celebes, Borneo, Timor, Java, Sumatra, Malay Peninsula ken Vietnam. Ket iti panagturongda iti akinlaud a paset ti Indian Ocean agingga iti Madagascar; ken iti daya ti Taaw Pasipiko agingga iti New Guinea, New Zealand, Samoa, Fiji, Marquesas, Cook, Pitcairn, Easter ken Hawaii.
Iti agdama, immadun ti populasion dagitoy nga addaan pagsasao a Malayo-Polynesians kadagiti nalalawa ken patag a lugar a nangukoparanda iti maipagarup a distansia nga 11, 000 a milia manipud Madagascar agingga iti Hawaii- daytoy ket ngan-ngani kagudua iti sirkumperensia ti lubong.
Idi tawen 2002, indauloan da Bellwood ken Dr. Eusebio Dizon, Archeology Division ti National Museum of the Philippines ti maysa a grupo a nagisayangkat iti arkeolohika a panagkali iti Batanes Islands, isla a masarakan iti nagbaetan ti Taiwan ken amianan a paset ti Luzon. Pinundoan ti National Geographic daytoy agtallo a tawen nga archeological project.
Naileppas ti proyekto a mangpaneknek wenno saan iti makuna a hipotesis- wenno, maysa a posision a numan pay daytoy ket addaan iti bassit a kinapudno, nasken pay a manayonan dagiti ebidensia tapno mapaneknekan ti "Out of Taiwan" dagiti Austronesians. Iti nasao nga arkeolohika nga ebidensia a naukkonda, napaneknekan nga adda napasamak a panagallatiw iti sabali a lugar dagiti tao manipud Taiwan a nagturong iti Batanes ken Luzon a mapattapatta a nangrugi nasurok 4, 000 a tawenen ti napalabas. Ket kalpasan ti simmaruno a lima gasut a tawen iti isasanglad dagiti Malayo-Polynesians iti Batanes ken amianan a paset ti Luzon, immadu dagiti immawat kadagiti natibo nga agbibiag iti intero nga isla.
Asideg ti pagilian a Filipinas iti Malay Archipelago, a karaman ditoy dagiti isla ti Moluccas- wenno am-ammo pay a "Spice Islanads" a nakaatrakaran/nakaimpluensiaan dagiti komersiante nga Arabo a mapapati nga adda birtual kadakuada iti panangtengngel ti aramid ken/wenno ti negosio kas iti panaggatang/panaglako iti Spice Islands agingga iti 1511. Idi 9th century, nangrugi a napan dagiti komersiante a Muslim manipud Malacca, Borneo ken Sumatra iti Sulu, Mindanao.
Idi 1210 A.D., nayam-ammo ti Islam iti Sulu. Iti kaunaan a gundaway, naipasdek ti umuna a komunidad ti Muslim iti Sulu babaen iti maysa nga am-ammo unay nga arabo iti nagan a Tuan Mashaika. Ket idi 1450 A.D., simmanglad ni Shari'ful Hashem Syed Abu Bakr, maysa a Jahore-born Arab, iti Sulu manipud Malacca. Inasawana ti anak a babai ti lokal a datu ken nangbangon iti Sultanate of Sulu.
Iti nasapa a 16th century, simmanglad ni Sharif Muhammad Kabungsuan, maysa a mangaskasaba a Muslim manipud Malacca iti Malabang, am-ammo iti nagan a Lanao del Sur ita ket inyam-ammona ti Islam kadagiti natibo a nagindeg sadiay. Di nagbayag, inasawana ti maysa a lokal a prinsesa ket binangonna ti Sultanate of Maguindanao a karaman ti Cotabato kas kapital ti komersio.
Ket iti maudi a pessat ti 18th century, nasurok a 30 a sultanates ti naestablisar iti Mindanao. Dagiti sultanates ti Maguindanao ken Sulu ti kabibilgan a grupo iti nasao a rehion, ngem awan kadagitoy ti pinaiturayan/pinasakupan kadagiti Espaniol.
Karaman met dagiti Intsik a komersiante ti nagnegosio iti Spice Islands- a mapapati a nangrugi a napan iti Filipinas idi 11th century. Nadanonda ti Butuan ken Sulu. Nupay kasta, kaaduan nga aktibidad a negosioda ket naisentro iti Luzon.
Idi 1405 bayat iti panagturay ti Ming Dynasty ti Tsina, inkalintegan ni Emperador Yung Lo a kukua ti Tsina ti isla ti Luzon ket sinakupna babaen ti panagturayna. Inawaganna ngarud dagiti Tsino ti isla a "Lusong" manipud iti Chinese characters- Lui Sung. Ti Lingayen, Pangasinan ti kadaklan a lugar a nagadduan dagiti Tsino. Nagbalin pay ti Lingayen a kas sentro ti pagtugawan ti kolonial ti gobierno dagiti Tsina iti Luzon.
Ngem idi natay ni Yung Lo idi 1424, saan nga interesado ti baro nga emperador, ni Hongxi, anak met laeng ni Yung Lo, ti agtultuloy a panangsakup ket nawara ti colonial government. Nupay kasta, nagtalinaed ken nadur-as dagiti komersiante a Tsino iti Lingayen nga am-ammo pay a "sangleys."
Iti kinasayaat ti panagnegosio ken panggedan iti Spice Islands, naawis nga immasideg iti isla dagiti nabibileg a nasion ti Yoropa. Idi 1511, naraut ti Malacca ket napadisi ti sultanate babaen iti panangidaulo ni Alfonso d'Albuquerque ti armada ti Portugese. Gapu iti napintas a lokasion ti Malacca, nagbalin daytoy a sentro ti aktibidad ti Spice Trade; ken no sino ti akin-tengngel ti Malacca, tengngelna ti Spice Trade.
Iti dayta a tiempo, addaan ti Malacca iti populasion a 50, 000 ken adda walopulo ket uppat a lengguahe a naaramat a pagsasao.
Makapainteres dagitoy a binatog a sinurat ni Tome Pires idi 1515. Ni Pires ti apotekario ni Prinsepe Alfonso ti Portugal ken author ti Suma Oriental [Eastern Account] - insuratna bayat ti panagbiahena a nagturong iti Malacca a kunana: "Agarup amin ket maymaysa dagiti tao ti Luzones, ken iti Malacca, awan ti namagsisina kadakuada. Nagipatakderda iti adu a balay ken pagtagilakuan. Maipannakkel dagitoy a tattao; nagagetda nga agtrabaho. Iti Minjam, iti asideg ti Malacca, maipagarup nga adda lima gasut a Luzones- sumagmamano kadakuada ket importante a tattao." Dagitoy aglimagasut a Luzoes [Luzones] ti mailibilang [kasla] nga immuna a naidukomento nga Overseas Filipino Workers [OFW].
Maysa ni Ferdinand Magellan nga opisial iti babaen ni d'Albuquerque. Bayat ti kaadda ni Magellan iti Malacca, nagtalinaed daytoy iti sumagmamano a tawen ket makuna a binusbosna a nagimbestigar iti aglawlaw ti nasao a lugar tapno makaukkon kadagiti importante a datos.
Idi napnek kadagiti naukkonna a datos, nagsubli iti pagilian a Portugal tapno kombinsirenna ti ari a maikkan iti subsidio iti inna panaglayag a mangbirok iti napimpintas a rota nga agpalaud nga agturong iti Spice Islands. Ngem saan a pinatgan ti ari ti Portugal isut' gapuna a tinurongna ti Espania tapno maala ti suporta ken makumbinsina ti ari. Nagballigi ngarud ni Magellan.
Idi 1521, naglayag ni Magellan iti rota nga agpalaud manipud Seville a nagrubbuatanna iti panangbirokna ti Spice Islands.
Idi Marso 16, 1521, iti Fiesta ni San Lazarus, nadanonna ti isla ti Filipinas. Ninagananna ti isla iti "Islas de San Lazaro" ket inkalinteganna a daytoy a pannakatuntonna ti isla ket kukua ti ari ti Espania.
Idi makasanglad ni Magellan iti Cebu, naduktalanna a mannakikappia ken sibilisado a komunidad dagiti agindeg a tattao iti Filipinas. Sinarabo ida a siraragsak dagiti Cebuanos. Naipaayanda kadagiti agkakaimas a taraon ken mainum- ken nasayaat a pannakataripato ken pannakasangaili. Gapuna a nadaras ti panagbalbaliw dagiti Cebuanos ket inawatda ti kina-Kristianismo nga indiyaya ni Magellan kadakuada. Nagsapata dagitoy iti nagan ti ari ti Espania a napudnoda kenkuana- nga awan ti maiparakupok wenno agaruyot a dara no bilang adda dida pagkikinnaawatan. Nupay kasta, nagkedked a nagsapata ni Lapu-lapu, ti dadaulo iti kabangibang nga isla ti Mactan.
Gapu ti suron ni Magellan iti panagkedked ni Lapu-lapu, rinaut ni Magellan ti isla ti Mactan. Ngem siaalibtak a sinabat ni Lapu-lapu ken dagiti mannakigubatna ni Magellan iti aplaya ti Mactan. Natay ni Magellan iti dangadang: iti kasta, naggibus dita ti arapaapna a mangtuntonn ti Spice Islands iti babaen koma ti rota nga agpalaud..
Ngem naasi ti pakasaritaan ta naited kenkuana ti kredito babaen iti "pannakadiskobrena" ... wenno ketdi maawagan iti "pannakarediskobre" ti pagilian a Filipinas.
AGPAYSO NGATA NGA ISU TI PUDNO A NAKADISKOBRE ITI FILIPINAS?
Rudy Ram. Rumbaoa
Di Nakapappapati Ngem Pudno
Fil-Am Observer Article/April
www.filamobserverarticles.blogspot.com
SEGUN iti Official Philippine Tourism Website a Wow Philippines, ti isla ti Limasawa ti makuna a "lugar a nakarambakan ti umuna a misa dagiti kristiano dagiti pagilian iti deppaarna ti daya kalpasan ti pannakadiskobre ni Ferdinand Magellan ti Filipinas idi 1521." Ngem adda met panagduadua no pudno a naangay ti immuna a misa iti Limasawa wenno Masawa, ken saan met a mailibak a pagduaduaan a saan a ni Magellan ti nakadiskobre iti Filipinas.
Kas iti panangisurat ni Teodoro Agoncillo, "A Reinterpretation of Our History Under Spain" [Sunday Times Magazine, 21 September 1958]: nga "Adda dagiti husto a panangipapan wenno errado a panangammo" ti wagas a panangtratar iti pakasaritaan [ti Filipinas] a rumbeng koma nga irakurak ken makoreher para ti husto pay a pannakaammo dagiti estudiante ken dagiti agbasbasa. Maysa kadagitoy isu ti pammati a ni Magellan ti nakadiskobre iti Filipinas. Namuanganay daytoy a pammati manipud iti Spaniard chronicles a gagem ti nasao a panangirakurak ket tapno maiwaras ti kinatan-ok ti pagilian nga Espania.
Natural laeng daytoy ket saan nga ibilang a pangontra iti Espania. Ti kinaagpaysuananna, nabaknang ken naindaklan ti Espania idi tiempo a nadanon ni Magellan ti Filipinas. Nupay kasta, nagbalin a nakakatkatawa iti pannakaibunannag no ulit-uliten dagiti Filipino ti nadaras a maitarusan a panangulbod ti kinapudno- ti pagilian[tayo] a Filipinas ket nabayagen nga addan iti relasion pangkomersio iti karruba a pagpagilian iti Asia- sangagasut a tawen sakbay a mayanak ni Magellan.
Sakbay a nadanon ni Magellan ti Filipinas, adun dagiti immuna a bimmisita ken nangsakup ti pagilian. Maysa ditoy ti kaunaan nga ebidensia iti kaadda dagiti modernon a tattao- ti homo sapiens sapiens, a nadiskobre iti tawen 1962 idi idauloan ni Dr. Robert Fox ti grupo ti National Museum a nakakalianda iti Tabon Caves ti Palawan ti nabatbati a tulang ti maipagarup agtawenen iti 22, 000 a tao. Naammuan ti grupo a ti nasao a Tabon Caves ket agtawenen iti 500, 000 ken nausar daytoy a naggigianan ti tao iti maipagarup 50, 000 a tawen.
Iti tartaraudi ti 1990, mamati dagitoy dua nga Austronesians da Jared Diamond, Professor iti Geography ti UCLA ken nangabak iti Phi Beta Kappa Award para iti siensia, ken Peter Bellwood, Professor iti Archeology ti Australian National University, a nagtaud ti puli/ramut ti pamiliada iti abagatan a paset ti Tsina basar met laeng ti indatag ken pannakapataud kadagiti lohika a rason.
Iti palawag ni Diamond, napan nagindeg ti ramut ti pamiliana iti pagilian a Taiwan, maipagarup 3, 500 Sakbay ni Cristo [B.C.]; idinto a mamati met ni Bellwood a nagwaras dagiti Austronesians iti nasapa a 6, 000 B.C.
Nangrugi a rimmuar ti panagindeg iti Taiwan dagiti Malayo-Polynesians idi 3, 000 B.C. Ti Malayo-Polynesians ti maitudo a subfamily dagiti Austronesians. Kalpasan a nakaruarda iti nasao a pagilian, ti immuna a maipagarup a nadanonda a daga ket ti amianan a paset ti Luzon. Mapattapatta nga immabot iti nasurok 2, 000 iti kaatiddog ti tawen a pannakaiwaras dagiti Malayo-Polynesians manipud abagatan ken dadduma pay a paset ti Filipinas, ken kasta met iti panangdaliasatda ti taaw iti Celebes, Borneo, Timor, Java, Sumatra, Malay Peninsula ken Vietnam. Ket iti panagturongda iti akinlaud a paset ti Indian Ocean agingga iti Madagascar; ken iti daya ti Taaw Pasipiko agingga iti New Guinea, New Zealand, Samoa, Fiji, Marquesas, Cook, Pitcairn, Easter ken Hawaii.
Iti agdama, immadun ti populasion dagitoy nga addaan pagsasao a Malayo-Polynesians kadagiti nalalawa ken patag a lugar a nangukoparanda iti maipagarup a distansia nga 11, 000 a milia manipud Madagascar agingga iti Hawaii- daytoy ket ngan-ngani kagudua iti sirkumperensia ti lubong.
Idi tawen 2002, indauloan da Bellwood ken Dr. Eusebio Dizon, Archeology Division ti National Museum of the Philippines ti maysa a grupo a nagisayangkat iti arkeolohika a panagkali iti Batanes Islands, isla a masarakan iti nagbaetan ti Taiwan ken amianan a paset ti Luzon. Pinundoan ti National Geographic daytoy agtallo a tawen nga archeological project.
Naileppas ti proyekto a mangpaneknek wenno saan iti makuna a hipotesis- wenno, maysa a posision a numan pay daytoy ket addaan iti bassit a kinapudno, nasken pay a manayonan dagiti ebidensia tapno mapaneknekan ti "Out of Taiwan" dagiti Austronesians. Iti nasao nga arkeolohika nga ebidensia a naukkonda, napaneknekan nga adda napasamak a panagallatiw iti sabali a lugar dagiti tao manipud Taiwan a nagturong iti Batanes ken Luzon a mapattapatta a nangrugi nasurok 4, 000 a tawenen ti napalabas. Ket kalpasan ti simmaruno a lima gasut a tawen iti isasanglad dagiti Malayo-Polynesians iti Batanes ken amianan a paset ti Luzon, immadu dagiti immawat kadagiti natibo nga agbibiag iti intero nga isla.
Asideg ti pagilian a Filipinas iti Malay Archipelago, a karaman ditoy dagiti isla ti Moluccas- wenno am-ammo pay a "Spice Islanads" a nakaatrakaran/nakaimpluensiaan dagiti komersiante nga Arabo a mapapati nga adda birtual kadakuada iti panangtengngel ti aramid ken/wenno ti negosio kas iti panaggatang/panaglako iti Spice Islands agingga iti 1511. Idi 9th century, nangrugi a napan dagiti komersiante a Muslim manipud Malacca, Borneo ken Sumatra iti Sulu, Mindanao.
Idi 1210 A.D., nayam-ammo ti Islam iti Sulu. Iti kaunaan a gundaway, naipasdek ti umuna a komunidad ti Muslim iti Sulu babaen iti maysa nga am-ammo unay nga arabo iti nagan a Tuan Mashaika. Ket idi 1450 A.D., simmanglad ni Shari'ful Hashem Syed Abu Bakr, maysa a Jahore-born Arab, iti Sulu manipud Malacca. Inasawana ti anak a babai ti lokal a datu ken nangbangon iti Sultanate of Sulu.
Iti nasapa a 16th century, simmanglad ni Sharif Muhammad Kabungsuan, maysa a mangaskasaba a Muslim manipud Malacca iti Malabang, am-ammo iti nagan a Lanao del Sur ita ket inyam-ammona ti Islam kadagiti natibo a nagindeg sadiay. Di nagbayag, inasawana ti maysa a lokal a prinsesa ket binangonna ti Sultanate of Maguindanao a karaman ti Cotabato kas kapital ti komersio.
Ket iti maudi a pessat ti 18th century, nasurok a 30 a sultanates ti naestablisar iti Mindanao. Dagiti sultanates ti Maguindanao ken Sulu ti kabibilgan a grupo iti nasao a rehion, ngem awan kadagitoy ti pinaiturayan/pinasakupan kadagiti Espaniol.
Karaman met dagiti Intsik a komersiante ti nagnegosio iti Spice Islands- a mapapati a nangrugi a napan iti Filipinas idi 11th century. Nadanonda ti Butuan ken Sulu. Nupay kasta, kaaduan nga aktibidad a negosioda ket naisentro iti Luzon.
Idi 1405 bayat iti panagturay ti Ming Dynasty ti Tsina, inkalintegan ni Emperador Yung Lo a kukua ti Tsina ti isla ti Luzon ket sinakupna babaen ti panagturayna. Inawaganna ngarud dagiti Tsino ti isla a "Lusong" manipud iti Chinese characters- Lui Sung. Ti Lingayen, Pangasinan ti kadaklan a lugar a nagadduan dagiti Tsino. Nagbalin pay ti Lingayen a kas sentro ti pagtugawan ti kolonial ti gobierno dagiti Tsina iti Luzon.
Ngem idi natay ni Yung Lo idi 1424, saan nga interesado ti baro nga emperador, ni Hongxi, anak met laeng ni Yung Lo, ti agtultuloy a panangsakup ket nawara ti colonial government. Nupay kasta, nagtalinaed ken nadur-as dagiti komersiante a Tsino iti Lingayen nga am-ammo pay a "sangleys."
Iti kinasayaat ti panagnegosio ken panggedan iti Spice Islands, naawis nga immasideg iti isla dagiti nabibileg a nasion ti Yoropa. Idi 1511, naraut ti Malacca ket napadisi ti sultanate babaen iti panangidaulo ni Alfonso d'Albuquerque ti armada ti Portugese. Gapu iti napintas a lokasion ti Malacca, nagbalin daytoy a sentro ti aktibidad ti Spice Trade; ken no sino ti akin-tengngel ti Malacca, tengngelna ti Spice Trade.
Iti dayta a tiempo, addaan ti Malacca iti populasion a 50, 000 ken adda walopulo ket uppat a lengguahe a naaramat a pagsasao.
Makapainteres dagitoy a binatog a sinurat ni Tome Pires idi 1515. Ni Pires ti apotekario ni Prinsepe Alfonso ti Portugal ken author ti Suma Oriental [Eastern Account] - insuratna bayat ti panagbiahena a nagturong iti Malacca a kunana: "Agarup amin ket maymaysa dagiti tao ti Luzones, ken iti Malacca, awan ti namagsisina kadakuada. Nagipatakderda iti adu a balay ken pagtagilakuan. Maipannakkel dagitoy a tattao; nagagetda nga agtrabaho. Iti Minjam, iti asideg ti Malacca, maipagarup nga adda lima gasut a Luzones- sumagmamano kadakuada ket importante a tattao." Dagitoy aglimagasut a Luzoes [Luzones] ti mailibilang [kasla] nga immuna a naidukomento nga Overseas Filipino Workers [OFW].
Maysa ni Ferdinand Magellan nga opisial iti babaen ni d'Albuquerque. Bayat ti kaadda ni Magellan iti Malacca, nagtalinaed daytoy iti sumagmamano a tawen ket makuna a binusbosna a nagimbestigar iti aglawlaw ti nasao a lugar tapno makaukkon kadagiti importante a datos.
Idi napnek kadagiti naukkonna a datos, nagsubli iti pagilian a Portugal tapno kombinsirenna ti ari a maikkan iti subsidio iti inna panaglayag a mangbirok iti napimpintas a rota nga agpalaud nga agturong iti Spice Islands. Ngem saan a pinatgan ti ari ti Portugal isut' gapuna a tinurongna ti Espania tapno maala ti suporta ken makumbinsina ti ari. Nagballigi ngarud ni Magellan.
Idi 1521, naglayag ni Magellan iti rota nga agpalaud manipud Seville a nagrubbuatanna iti panangbirokna ti Spice Islands.
Idi Marso 16, 1521, iti Fiesta ni San Lazarus, nadanonna ti isla ti Filipinas. Ninagananna ti isla iti "Islas de San Lazaro" ket inkalinteganna a daytoy a pannakatuntonna ti isla ket kukua ti ari ti Espania.
Idi makasanglad ni Magellan iti Cebu, naduktalanna a mannakikappia ken sibilisado a komunidad dagiti agindeg a tattao iti Filipinas. Sinarabo ida a siraragsak dagiti Cebuanos. Naipaayanda kadagiti agkakaimas a taraon ken mainum- ken nasayaat a pannakataripato ken pannakasangaili. Gapuna a nadaras ti panagbalbaliw dagiti Cebuanos ket inawatda ti kina-Kristianismo nga indiyaya ni Magellan kadakuada. Nagsapata dagitoy iti nagan ti ari ti Espania a napudnoda kenkuana- nga awan ti maiparakupok wenno agaruyot a dara no bilang adda dida pagkikinnaawatan. Nupay kasta, nagkedked a nagsapata ni Lapu-lapu, ti dadaulo iti kabangibang nga isla ti Mactan.
Gapu ti suron ni Magellan iti panagkedked ni Lapu-lapu, rinaut ni Magellan ti isla ti Mactan. Ngem siaalibtak a sinabat ni Lapu-lapu ken dagiti mannakigubatna ni Magellan iti aplaya ti Mactan. Natay ni Magellan iti dangadang: iti kasta, naggibus dita ti arapaapna a mangtuntonn ti Spice Islands iti babaen koma ti rota nga agpalaud..
Ngem naasi ti pakasaritaan ta naited kenkuana ti kredito babaen iti "pannakadiskobrena" ... wenno ketdi maawagan iti "pannakarediskobre" ti pagilian a Filipinas.
AGPAYSO NGATA NGA ISU TI PUDNO A NAKADISKOBRE ITI FILIPINAS?
Rudy Ram. Rumbaoa
Di Nakapappapati Ngem Pudno
Fil-Am Observer Article/April
www.filamobserverarticles.blogspot.com
Subscribe to: Posts (Atom)


text:
Agtalinaedka a Neutral iti Nabingaybingay a Lubong
“Ibayadyo . . . iti Dios ti bambanag ti Dios.”—MAT. 22:21.
KANTA: 33, 137
1. Kasano a makapagtulnogtayo iti Dios ken kadagiti gobierno ti tao?
IBAGA kadatayo ti Sao ti Dios nga agtulnogtayo kadagiti gobierno ti tao, ngem ibagana met a masapul nga agtulnogtayo iti Dios imbes a kadagiti tattao. (Ara. 5:29; Tito 3:1) Agkontra kadi dagitoy? Saan! Ti prinsipio a relatibo a panagpasakup makatulong kadatayo a mangtarus ken agtulnog kadagitoy a bilin. Ginupgop ni Jesus daytoy a prinsipio idi kinunana: “Ngarud, ibayadyo [wenno, itedyo] ken Cesar ti bambanag ni Cesar, ngem iti Dios ti bambanag ti Dios.” [1] (Mat. 22:21) Kasano a tungpalentayo ti bilin ni Jesus? Agpaspasakuptayo iti autoridad ti gobierno no tungpalentayo dagiti paglinteganna, raementayo dagiti opisialna, ken bayadantayo ti buis a kiddawenna. (Roma 13:7) Ngem no ibaga dagiti addaan iti autoridad iti gobierno a saantayo nga agtulnog iti Dios, sidadayaw nga agkedkedtayo.
2. Kasano a maipakitatayo a saantayo a makiramraman iti politika daytoy a lubong?
2 Itedtayo iti Dios ti rumbeng a para kenkuana, kayatna a sawen, agtalinaedtayo a neutral kadagiti napolitikaan nga ar-aramid ti lubong. (Isa. 2:4) Gapuna, saantayo a busoren dagiti gobierno ti tao nga ipalpalubos ni Jehova nga agturay ken saantayo met a makiraman iti ar-aramid a mangitan-ok iti pagilian. (Roma 13:1, 2) Saantayo nga agkampania, agbotos, agpanggep a maaddaan iti saad iti gobierno, wenno padasen a baliwan dagiti gobierno.
3. Apay a masapul nga agtalinaedtayo a neutral?
3 Adu dagiti rason nga ibaga ti Biblia no apay a kalikaguman ti Dios nga agtalinaedtayo a neutral. Kas pagarigan, surotentayo ti pannursuro ken ulidan ti Anakna a ni Jesu-Kristo, babaen ti ‘saantayo a panagbalin a paset ti lubong,’ kayatna a sawen, liklikantayo ti politika ken gubat. (Juan 6:15; 17:16) Masapul nga agtalinaedtayo a neutral tapno agbalintayo a matalek nga iturayan ti Pagarian ti Dios. Ta no saan, kasano koma a maaddaantayo iti nadalus a konsiensia no ikaskasabatayo ti naimbag a damag a ti Pagarian ti Dios laeng ti makasolbar kadagiti parikut ti tao? Kasta met, saantayo a kas kadagiti ulbod a relihion a nabingbingay dagiti miembroda gapu ta makiramanda iti politika. Ti pudno a panagdayaw pagkaykaysaennatayo nga agkakabsat iti intero a lubong gapu ta tulongannatayo nga agtalinaed a neutral.—1 Ped. 2:17.
4. (a) Kasanotayo nga ammo a rumigat ti panagtalinaed a neutral? (b) Apay nga agsaganatayo itan tapno agtalinaedtayo a neutral?
4 Mabalin a natalna ti politika iti lugartayo, nalabit maipalubos ti pudno a panagdayaw. Ngem bayat nga umas-asideg ti panungpalan ti sistema ni Satanas, namnamaentayo a rumigat ti panagtalinaed a neutral. Adu a tattao iti lubong ti “saan a sidadaan iti aniaman a tulagan” ken “natangken ti uloda,” isu nga ad-adda a mabingaybingayda ken agkokontrada. (2 Tim. 3:3, 4) Iti dadduma a pagilian, nasuboken ti panagtalinaed a neutral dagiti kakabsattayo gapu iti napartak a panagbaliwbaliw ti politika. Makitam kadi no apay a masapul a patibkerentayo itan ti determinasiontayo nga agtalinaed a neutral? No urayentayo pay a maipasangotayo iti narigat a kasasaad, mabalin nga agkompromisotayo wenno saantayo a makapagtalinaed a neutral. Kasano ngarud a makapagsaganatayo nga agtalinaed a neutral iti nabingaybingay a lubong? Usigentayo ti uppat a makatulong a pamay-an tapno agballigitayo.
MATMATAM TI GOBIERNO TI TAO KAS ITI PANANGMATMAT NI JEHOVA
5. Ania ti panangmatmat ni Jehova kadagiti gobierno ti tao?
5 Ti umuna a pamay-an tapno makapagtalinaedtayo a neutral ket matmatantayo ti gobierno ti tao kas iti panangmatmat ni Jehova. Nupay kasla agparang a nasayaat ti dadduma a gobierno, saan a pinanggep ni Jehova nga iturayan ti tao ti padana a tao. (Jer. 10:23) Dagiti gobierno nga inaramid ti tao itandudoda ti panagayat iti pagilian a mangbingaybingay kadagiti tattao. Uray dagiti kasayaatan nga agtuturay saanda a masolbar ti amin a parikut. Kasta met, manipud idi 1914, dagiti gobierno ti tao nagbalinda a kabusor ti Pagarian ti Dios, a dandanin mangdadael kadagitoy a gobierno.—Basaen ti Salmo 2:2, 7-9.
6. Kasanotayo a tratuen dagiti addaan iti autoridad iti gobierno?
6 Ipalpalubos ti Dios nga agtalinaed dagiti gobierno ti lubong gapu ta mangipaay daytoy iti kinatalged tapno maitultuloytayo nga ikasaba ti naimbag a damag ti Pagarian. (Roma 13:3, 4) Imbilin pay ketdi ti Dios nga ikararagantayo dagiti agtuturay, nangruna no dagiti desisionda apektaranda ti panagdayawtayo. (1 Tim. 2:1, 2) Kiddawentayo kadagiti addaan iti autoridad iti gobierno ti nasayaat a pannakatrato, kas ti inaramid ni apostol Pablo. (Ara. 25:11) Nupay ibaga ti Biblia a ti kabusor ti Dios a ni Satanas ket adda pannakabalinna a mangituray kadagiti gobierno, saanna nga ibaga a direkta a konkontrolenna ti maysa nga agturay wenno opisial. (Luc. 4:5, 6) Saantayo ngarud nga ibaga a konkontrolen ti Diablo ti maysa nga opisial. Imbes ketdi, no maipapan kadagiti ‘gobierno ken dagiti addaan iti autoridad,’ ‘saantayo nga agsao iti makadangran.’—Tito 3:1, 2.
7. Ania a panagpampanunot ti masapul a liklikantayo?
7 Agtultulnogtayo iti Dios no saantayo a pulos dasigan ti maysa a kandidato wenno partido ti politika, uray no agparang a kasla suportaranda wenno busorenda ti kayattayo. Kasano a mabalin a masubok ti panagbalintayo a neutral iti daytoy a kasasaad? Kasano no dagiti kumonkontra kayatda a pababaen ti naulpit nga agturay, a mabalin a mangparparigat met kadagiti adipen ti Dios? Nupay saantayo a makiraman iti panagwelgada, an-anamongantayo kadi ti ar-aramidenda? (Efe. 2:2) Masapul nga agtalinaedtayo a neutral saan laeng nga iti panagsasao ken ar-aramidtayo no di ket uray iti pusotayo.
AGBALIN A “NAANNAD” NGEM KASKASDI A “NASINGPET”
8. No narigat ti agtalinaed a neutral, kasano nga agbalintayo a “naannad” ngem kaskasdi a “nasingpet”?
8 Ti maikadua a pamay-an tapno agtalinaedtayo a neutral ket ti panagbalin a “naannad a kas kadagiti serpiente ket kaskasdi a nasingpet a kas kadagiti kalapati” no masuboktayo. (Basaen ti Mateo 10:16, 17.) Maipakitatayo a naannadtayo no mailasintayo a dagus dagiti peggad, ken agtalinaedtayo a nasingpet babaen ti saantayo a panangipalubos nga impluensiaandatayo nga agkompromiso. Usigentayo ti sumagmamano a kasasaad a mabalin a masuboktayo ken no kasano nga agballigitayo a mangsango kadagita.
9. Ania ti masapul a pagannadantayo iti pannakisaritatayo iti sabsabali?
9 Panagsasarita. Masapul a naannadtayo no mapagsasaritaan dagiti isyu maipapan iti politika. Kas pagarigan, no ikasabatayo ti mensahe ti Pagarian, liklikantayo nga ipagpannakkel wenno babalawen dagiti plataporma ti maysa a partido wenno politiko. Ikagumaantayo ti mangipasdek iti pagtunosan iti kaskasabaantayo babaen ti panangipamaysa iti makagapu iti problema imbes a ti solusion a plano ti maysa a politiko. Kalpasanna, ipakitatayo iti Biblia no kasano a naan-anay a solbaren ti gobierno ti Dios ti problema. No dagiti sensitibo nga isyu ti mapagsasaritaan, kas iti panagkasar ti agkasekso wenno aborsion, ibagatayo dagiti pagalagadan ti Dios ken ilawlawagtayo no kasano nga iyaplikar dagita iti biagtayo. Bayat ti panagsarita, agtalinaedtayo a neutral kadagitoy a topiko no adda pakainaiganna iti politika. Saantayo a makibiang aniaman a linteg ti maipaulog, maikkat, wenno mabaliwan ken saantayo met a piliten ti sabsabali nga umanamong iti opiniontayo.
10. Kasano a masiguradotayo nga agtaltalinaedtayo a neutral aniaman ti mabasa wenno mabuyatayo iti media?
10 Media. Dagiti impormasion a “maipadamag” ket masansan a maiparang nga adda dasdasiganna. No dadduma, mausar ti media nga alikamen iti politika. Kadagiti pagilian a gobierno ti mangkonkontrol iti media, dagiti damdamag ket mabalin nga adda dasdasiganna, ngem uray no agnanaed dagiti Kristiano iti pagilian nga adda wayawaya dagiti umili nga agsao, masapul a liklikanda ti umanamong iti komento ti maysa a reporter nga adda dasdasiganna. Isaludsodmo iti bagim, ‘Magusgustuak kadi ti maysa a reporter gapu ta kayatko dagiti opinionna iti politika?’ No kasta, mabalin a nasaysayaat nga ammuem ti pudno a nagtaudan ti impormasion. Iti aniaman a kasasaad, nagsayaat no limitaram ti manggun-od iti impormasion iti media nga adda dasdasiganna iti politika ken ammuem no maitunos ti nangngegmo iti “pagtuladan iti makapasalun-at a sasao” a masarakan iti Biblia.—2 Tim. 1:13.
11. Kasano a masubok ti panagtalinaedtayo a neutral no kasta unay ti panangipategtayo kadagiti material a sanikuatayo?
11 Materialismo. No kasta unay ti panangipategtayo kadagiti sanikuatayo, mabalin nga agkompromisotayo no masuboktayo. Nakita ni Ruth a taga-Malawi a kasta ti inaramid ti adu a Saksi idi naidadanesda idi 1970’s. Kinunana: “Saanda a maisakripisio ti nasayaat a biagda. Dadduma ti naipanaw met a kas kadakami ngem dimmasigda idi agangay iti partido ti politika ket nagsublida iti pagtaenganda gapu ta saanda a maibturan ti rigat iti kampo dagiti nagbakuit.” Ngem kaaduan kadagiti adipen ti Dios ti nagtalinaed a neutral uray no narigat ti biag wenno napukawda ti amin a sanikuada.—Heb. 10:34.
12, 13. (a) Ania ti panangmatmat ni Jehova kadagiti tattao? (b) Kasano a maammuantayo no nalabesen ti panangipannakkeltayo iti pagiliantayo?
12 Nalabes a panagpannakkel. Masansan nga ipagpampannakkel dagiti tattao ti puli, tribu, kultura, siudad, wenno pagilianda. Ngem ammotayo a no nalabes ti panangipannakkeltayo iti tribu, kultura, wenno pagilian, naiduman ti panangmatmattayo iti panangmatmat ni Jehova iti turay ti tao ken dagiti tattao. Siempre, saan a namnamaen ti Dios a baybay-antayo ti kulturatayo. Kinapudnona, ti panagduduma iti kultura ipakitana ti panagduduma dagiti tattao. Ngem masapul a laglagipentayo nga iti imatang ti Dios, agpapada ti amin a tao.—Roma 10:12.
13 Ti nalabes a panangipannakkel iti pagiliantayo ti makagapu iti nasionalismo, ken mabalin a dayta ti pangrugian nga agkompromisotayo. Apektado latta dagiti Kristiano iti dayta a panagpannakkel, ta uray ti dadduma a Kristiano iti kongregasion idi umuna a siglo indumdumada dagiti kakabsatda gapu ta sabali ti pulida. (Ara. 6:1) Kasano a maammuantayo no nalabes ti panagpannakkeltayo? Kas pagarigan, adda singasing ti maysa a kabsat a naggapu iti sabali a lugar. Saanmo kadi nga awaten dayta ket dagus a panunotem, ‘Nasaysayaat ti pamay-anmi ditoy’? Imbes a kasta ti aramidentayo, iyaplikartayo koma ti naipaltiing a balakad: “Buyogen ti kinapakumbaba iti isip . . . ibilangyo a ti dadduma nangatngatoda ngem dakayo.”—Fil. 2:3.
AGPATULONGKA KEN JEHOVA
14. Kasano a makatulong ti kararag kadatayo, ket ania nga ulidan iti Biblia ti mangpaneknek iti dayta?
14 Ti maikatlo a pamay-an tapno agtalinaedtayo a neutral ket ti panagpatulong ken Jehova. Kiddawem ti nasantuan nga espiritu tapno makapagteppelka ken maanusam ti korap ken saan a nalinteg a gobierno. Mabalin met a dawatem ken Jehova nga agbalinka a masirib tapno mailasinmo ken mapagballigiam dagiti situasion a mabalin a rason a saanka a makapagtalinaed a neutral. (Sant. 1:5) No naibaludka wenno nadusa gapu ta itakderam ti pudno a panagdayaw, ikararagmo nga agbalinka a natured tapno maidepensam ti pammatim ken makapagibturka no maidadaneska.—Basaen ti Aramid 4:27-31.
15. Kasano a matulongannatayo ti Biblia nga agtalinaed a neutral? (Kitaen met ti kahon a “Sao ti Dios ti Nangpabileg iti Pammatida.”)
15 Pabilgennaka ni Jehova babaen ti Saona. Utobem dagiti teksto a makatulong kenka nga agtalinaed a neutral uray no masubok ti pammatim. Ikabesam dagita itan tapno dagita ti mangpabileg kenka inton maipariten ti maaddaan iti Biblia. Ti Sao ti Dios mapatibkerna met ti namnamam kadagiti bendision ti Pagarian iti masanguanan. Kasapulantayo daytoy a namnama tapno maibturantayo ti pannakaidadanes. (Roma 8:25) Mangpilika kadagiti teksto a mangdakamat kadagiti bendision a magustuamto nga aramiden, ken iladawanmo ti bagim a mangar-aramid kadagita a bendision idiay Paraiso.
AGSURSUROKA ITI ULIDAN TI DADDUMA A NAGTALINAED A MATALEK
16, 17. Ania ti maadaltayo iti ulidan dagiti matalek nga adipen ti Dios a nagtalinaed a neutral? (Kitaen ti ladawan iti rugi ti artikulo.)
16 Ti ulidan dagiti matalek nga adipen ni Jehova ti maikapat a makatulong a pamay-an tapno agtalinaedtayo a neutral. Makatulong dagiti ulidanda tapno maaddaantayo iti sirib ken bileg a kasapulantayo tapno makapagibturtayo. Kas pagarigan, saan a nagdayaw da Sidrac, Mesac, ken Abednego iti ladawan a mangirepresentar iti Babilonia. (Basaen ti Daniel 3:16-18.) Daytoy a salaysay ti Biblia ti nangpatured kadagiti Saksi ita a saan nga agsaludo iti bandera ti pagilian a pagnanaedanda. Saan met a pulos nakiraman ni Jesus iti politika ken kadagiti isyu iti lubong. Gapu ta ammona a makatulong ti ulidanna iti sabsabali, imparegtana kadagiti adalanna: “Bumilegkayo! Pinarmekko ti lubong.”—Juan 16:33.
17 Adu a Saksi iti panawentayo ti nagtalinaed a neutral. Dadduma ti naidadanes ken naibalud ken natay gapu iti pammatida. Makatulong ti ulidanda a kas ken Barış a taga-Turkey. Kinunana: “Napapatay ti agtutubo a kabsat a ni Franz Reiter gapu ta nagkedked nga agbalin a soldado ni Hitler. Ti suratna ken nanangna idi rabii sakbay a mapapatay ipakitana ti kinabileg ti pammatina ken panagtalekna ken Jehova. Kayatko a tuladen ti ulidanna no masubok ti pammatik.” [2]
18, 19. (a) Kasano a matulongandaka dagiti kakabsat iti kongregasionmo nga agtalinaed a neutral? (b) Ania koma ti determinado nga aramidem?
18 Matulongandaka met dagiti kakabsat iti kongregasionmo. Ibagam kadagiti panglakayen dagiti mabalin a mangsubok iti panagtalinaedmo a neutral, ken kiddawem ti naibatay iti Biblia a balakadda. Maparegtadaka dagiti kakabsat iti kongregasion no ammoda dagiti narigat a situasion a pakaipaspasanguam. Kiddawem nga ikararagandaka. Siempre, no kayattayo a tulongan ken ikararagandatayo dagiti kakabsat, masapul a kasta met ti aramidentayo. (Mat. 7:12) Makatulong kenka nga agbalin nga espesipiko kadagiti kararagmo ti artikulo iti jw.org a “Jehovah’s Witnesses Imprisoned for Their Faith—By Location” nga adda iti NEWSROOM > LEGAL DEVELOPMENTS. Adda dagiti link a mangipakita iti listaan dagiti Saksi a madama a naibalud gapu iti pammatida. Mangpilika kadagiti nagan, ket ikararagam ida a situtured a makapagtalinaedda a neutral.—Efe. 6:19, 20.
19 Gapu ta dandanin agpatingga ti gobierno ti tao, saantayo a masdaaw nga ad-adda a lapdandatayo nga agmatalek ken Jehova ken iti Pagarianna. Gapuna, patibkerentayo koma itan ti determinasiontayo nga agtalinaed a neutral iti nabingaybingay a lubong.
^ [1] (parapo 1) Inusar ni Jesus ti sao a Cesar, ti kangatuan a saad ti agturay iti daydi a tiempo, kas simbolo ti autoridad ti gobierno.
^ [2] (parapo 17) Kitaen ti libro a Dagiti Saksi ni Jehova—Manangiwaragawag iti Pagarian ti Dios, p. 662, ken ti kahon a “Pakaidayawan ti Dios ti Ipapatayna” iti kapitulo 14 ti libro nga Agturturayen ti Pagarian ti Dios!


text:
Leon B. Postigo, Zamboanga del Norte
Ti Leon B. Postigo (Bacungan) ket maysa a maika-4 a klase nga ili iti probinsia ti Zamboanga del Norte iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Bacungan ket nabennebenneg iti 18 a barbaranggay.[2]
- Bacungan (Poblacion)
- Bogabongan
- Delusom
- Mangop
- Manil
- Mawal
- Midatag
- Morob
- Nasibac
- Rizon
- Santa Maria
- Sipacong
- Talinga
- Tinaplan
- Tiniguiban
- Tinuyop
- Tiogan
- Titik
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Zamboanga del Norte". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 17 Oktubre 2014.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (Ingles) naala idi 10 Hunio 2016
- ^ "Probinsia ti Zamboanga del Norte". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 17 Oktubre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Papa Zacarias
Ni Santo Papa Zacarias (Griego: Zacharias) ket isu ti Papa ti Katoliko a Simbaan manipud idi 741 aginggana idi 752.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig kenni Papa Zacarias iti Wikimedia Commons
- Herbermann, Charles, ed. (1913). "Pope St. Zachary". Ensiklopedia Katolika. New York: Robert Appleton Company.
- Mangiraman daytoy nga artikulo ti teksto manipud iti pablaak nga adda itan iti dominio a publiko: Chisholm, Hugh, ed. (1911). "St. Zacharias". Encyclopædia Britannica (Maika-11 nga ed.). Pagmalditan ti Unibersidad ti Cambridge.