text:
Taguig City – Ti panagkaykaysa dagiti agduduma a rehion ti kangrunaan a gagem ti kabubuangay a Liga ng Pilipinas Basketbol.
“Adu a basketbolista ken reperi ti maikkan iti trabaho babaen itoy baro a liga ket mangnamnamatayo nga iti masanguanan, aggapunto iti LPB dagiti mangirepresentar iti pagilian a makisalip iti internasional a liga,” kinuna ni ni Noli Eala, mangidadaulo iti liga.
Kinuna ni Eala a babaen ti LBP, maipakita nga adu a nalalaing nga umaayam iti basketbol ti adda kadagiti probinsia a saan ketdi nga iti laeng Metro Manila ti ayanda.
Naragsakan ni Eala iti kaadda ti team ti Ilocos Sur a lugar dagiti nagannakna (i-San Esteban).
“Napintas unay ta maipakita dagiti kaprobinsiaantayo ti talentoda iti basketball,” innayonna.
Sinigurado pay ti commissioner a saanto a maitulad ti LPB kadagiti immun-unan a paliga a no kasano kadarasda a limtuad, isu met la ti kapartakda a napukaw.
“Naleksionantayon iti adu a biddut iti napalabas isu a liklikantayon a maulit pay dagitoy,” kinuna ti commissioner.
Kinuna ni Eala a kangrunaan a nangdadael kadagiti immun-una a liga ti kadakkel ti salary cap, isu nga imbabati LBP ti sueldo dagiti umaayam idinto nga innayonna a naipasdek dagiti istraktura tapno maiyadayo ti LPB iti politika.
Kabayatanna, impakita dagiti umaayam ti Ilocos Sur Snipers ti puersada kalpasan a ginaburanda ti Team Quezon babaen ti puntos a 67-56 iti opening game ti LBP kalpasan ti pannakailunsadna iti C.P. Memorial Hall iti Taguig City itay Mayo 25.
Saan a napasardeng ti Team Quezon dagiti gunners ti Snipers a da Biboy Simon ken Rolly Basilides a nangdominar iti “beyond the arc” iti third quarter idinto a kontrolado met da Christian Cabatu ken Randy Lopez ti “inside the paint” a nangparigat kadagiti “big men” ti Quezon.
Nupay kasta, kinuna da Gob. DV Savellano ken coach Jun Dajose a saanda a kontento iti impakita dagiti players. Kinunada a kasapulan pay ti ad-adu a praktis tapno masigurado ti pigsada iti panagrugi ti tournament proper inton Hunio 11 a maangay iti Sto. Domingo People’s Coliseum homecourt ti nasao a team.
Kinuna ni Dajose a kurang pay laeng ti panag-“gel” dagiti players isu a kasapulan ti ad-adu nga adjustments ken ensayo kas panagsagana iti umuna nga ay-ayamda.
Maipabuya iti NBN Channel 4 dagiti ay-ayam ti LPB. (Mancielito S. Tacadena/NBN Vigan)


c: text/html

text:
PRINSESA TI BUKANEGAN:
Ti kasalisalko ket ti tema inyarigna iti innapuy
Makaisemak ta ti rasonna ket nakakapkapuy
Ta no masirib koma ti rikna ti timbangenna
Ta ti rikna isu iti pagtaudan iti ragsak a naipangruna
Isu a kasalisalko dumngegka man ala
Ta ibagak kenka nga awan iti sasairna
A ti baro ket para laeng iti balasang
Ta dayta iti natural nga inda kaipapanan
No ti baro ket adda kunkunana
Dumtengto met a, iti panagbalbaliwna
“Saan amin a panawen ket agbagbagio
Sumingising met ti init,” maysa dayta a pagsasao
No dimo naawatan ti nakunak
Ibagakon ti nabayagen a kapaliiwak
Natural ti baro a ti biagna ket barengbareng
Ta di ti responsibilidad kenkuana di pay dimteng
PRINSIPE TI BUKANEGAN:
Ti panagbalbaliw ket dika mangnamnama
Lalo kadagiti adda sakitna a bato, batugan a kuna
Isu nga ita pay laeng dumngegka koma
Ti balo ti pilliem dikan aginkukuna!
PRINSESA TI BUKANEGAN:
Inton simrek dayta iti estado ti naasawaan
Agbalbaliw daytan ipamaysananton pamilianan
Ta awan ti Ilokano a pamiliana inna baybay-an
Isu a mas piliek ti baro a saan ket a dayta sekenhan
Ken adda pay ti “extra baggage” a putotnan
Ayna, kaka, aya, iti likudak indakto la ketdi katawaan
Ta nengnengak a nagpili iti nakiasawaan
Lalo no isutilda kaniak ti diak masbaalan
No: “instant anak, second hand husband”
Kunadanto nga igarakgak ken illekan
Uray no uso ita ti instant ken wagwagwagan
Sabalin a saritaan no maipapan iti panagasawan
Wenno “Kasla agraraman!” kunada a pasarunoan
“Kasla maibusan a,” kunanto ti maysa nga ipakamakam
Dipay ket tungpal biagko siakton ti mariribukan
Isu a kunak a diak naragsak iti balo a kadennan
PRINSIPE TI BUKANEGAN:
Ne, daytoy ti laglaglagipem, adingko a kalaban
Ti panagasawa ket saan a ti langa ti kangrunaan
No di ket ti ayat nga agubbog iti puso a kasayaatan
Ta ti ayat isut’ pagtaudan ti talinaay ken kappia
No adda talinaay ken kappia iti uneg ti pamilia
Naurnos a pamilia dayta, pudno a naidumduma
No ti balo ket maipaayna amin dagita
Nasaysayaat ngem ti baro a sadutna ket kakaroan
Amangan no ultimo nagkapeanna a tasa dina mainnawan
Wenno ti sangkaballing a briefna ket dina pay malabaan
Namak payen dayta no inna pay napultitan
Wenno saan ket dina pay ammo agiggem iti sagad
No trabahom amin amin, ayna sikan ti “sawimpalad”
PRINSESA TI BUKANEGAN
Dumteng met ti panagbalbaliw ti maysa a tao
Namnamaek daytoy a mapasamakto
Isu ngarud a kaykayatko ti baro
Ta agkabagaykami nga agpayso
PRINSEPE TI BUKANEGAN
Iti balo a nasingpet ken nagaget ket nanam-ayka
Sigurado nga iti pagtaengam ket sika iti reyna
Ngem no dayta baro iti inka pinili
Iti udina luam ti inumem inka agbabawi
Ta amangan no sumangpet pay iti rabii
Adda ti kakuyogna a sabali a seksi
Sanakanto pay laeng laawan a kadakuada inka agserbi
Anian a nagpait ti nakaikariam, sikan ti agbabawi
Ngem awan ti umuna a babawi no di ket maudi
Isu a ti balo laengen iti inka pilien sigurado saan a natiri
[ Adda tuloyna ]

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Pagsasao a Tawbuid
Ti pagsasao a Tawbuid ket ti pagsasao nga insasao babaen dagiti Tau-buid a Mangyan idiay probinsia ti Mindoro idiay Filipinas. Daytoy ket nabingbingay kadagiti akindaya ken akinlaud a dialekto. Dagiti Bangon a Mangyan ket agsasaoda pay iti dialekto iti Tawbuid.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Akindaya a Tawbuid iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
Akinlaud a Tawbuid iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Batangan [= Tawbuid]". Glottolog 3.0. Jena, Alemania: Instituto para iti Ebolusionario nga Antropolohia ni Max Planck.


text:
Kadagiti asideg iti Malakaniang, narigatda a maawatan no apay a kueskuestionaran dagiti kaaliado ni dati a Presidente Gloria Arroyo ti pannakabukel ti Truth Commission. Ngamin kas nadakamaten iti kallabes nga isyo daytoy a salaysay, bayat ti panagtugaw ni Arroyo, adda met sumagmamano a “truth commission” a binuangayna ket saan met a nakuestionaran dagitoy. Apay nga […]
Tag Archives | Gloria Macapagal-Arroyo
BANNER NEWS: Rali, signature campaign, naisayangkat iti Vigan City, Sta. Catalina kontra panagminas iti Ilocos Sur
VIGAN CITY – Nagtignay dagiti agtuturay, barangay officials ken bumarangay ti Sta. Catalina ken daytoy siudad a manglapped iti panagminas ti maysa a kompania ti minas iti kabaybayan a sakup ti ilida. Iti Vigan City, nangisayangkat dagiti opisial ken agnaed iti dua a coastal barangays ditoy siudad iti rali maikontra iti pannakaminas ti kabaybayan a […]
Share:
EDITORIAL: Adu unayen naputar a linteg
Saan unay a naipublikar kadagiti aginaldaw a pagiwarnak daytoy a napasamak iti Senado a maibilang a maysa a biddut a di ninamnama a maaramid ti maysa a nalaing ken beterano a mammanday-linteg. Ti impila ni Senador Edgardo Angara a maysa a gakat a mangpugipog iti korapsion kadagiti pangopisinaan babaen ti pannakapukaw iti red tape iti […]


text:
Etika
Ti etika, naamammoan pay a kas ti moral a pilosopia, ket maysa asanga ti pilosopia a mangiraman ti panakaisistema, panagikanawa, ken panagipatalked kadagiti konsepto kadagiti kalintegan ken dagiti dakes a panagkukua.[1] Daytoy ket manipud ti a balikas ti ethos, a kayatna saoen ket "karakter". Dagiti kangrunaan a paset ti panagadal iti etika ket mabalin a mabingbingay iti 4 a pagtignayan a luglugar:[1]
- Meta-etika, maipanggep ti teoretikal a kaibuksilan kenreperensia kadagiti moral a panagipaltiing no kasano ti panagikeddeng dagiti pateg ti kinapudnoda (no adda);
- Normatibo nga etika, maipanggep ti praktikal a kaibuksilan ti panagikeddeng ti moral a dalan ti tignay;
- Deskriptibo nga etika, naamammoan pay a kas ti maipadpada nga etika, ket isu ti panagadal dagitoi pammati a maipanggep ti moralidad ti tattao;
- Naipakat nga etika, maipanggep ti panaggun-od kadagiti pagbanagan ti moral kadagiti naisangsangayan a kasasaad;
PaammoUrnosen
Dagiti nagibasaranUrnosen
- Hoy, D. (2005), Kritikal a resistansia ti kalpasan nga estrukturalismo aginggana ti kalpasan a kritiko, Instituto ti Teknolohia ti Massachusetts, Massachusetts.
- Lyon, D. (1999), Kalpasan a modernidad, Maika-2 nga ed, Open University Press, Buckingham.
- Singer, P. (2000), Dagiti Sinursurat iti etikal a biag, Harper Collins Publishers, Londres.
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
- Pangyuna iti Etika babaen ni Paul Newall, para kadagiti agdadamo.
- Etika, 2d ed., 1973. babaen ni William Frankena


text:
VIGAN CITY – Kinuna ni Vigan City Mayor Eva Marie Singson-Medina a malaksid a makaawis iti turista ti maipasdek a twin bridge iti Govantes dike, makatulong pay a manglapped iti pannakalayus dagiti barangay ditoy siudad.
“No mapupok ti danum (ditoy), ken mabekkel iti yan ti dike, daydiay ti rason a malayus dagiti barangay iti daya,” kinuna ni Medina idinto nga innayonna a kasapulan a marangtayan dagiti dike tapno nadaras nga agtaray ti danum.
Kinuna ni Medina a bassit unay ti culvert iti nagtengnga a Govantes dike ket saan a nasayud ti panagayus ti danum no panawen ti matutudo wenno agdinakkel ti karayan Mestizo a makagapu iti pannakalayus dagiti eastern barangays ti siudad.
Nakaprograman iti Department of Public Works and Highways a maipasdek dagiti rangtay iti agsumbangir a kalsada iti nakintengnga a dike.
Segun ken ni Mayor Medina, ni dati a Mayor Ferdinand Medina ti nangiproponer idi agdama nga ama ti siudad a maipasdek ti singin a rangtay iti Govantes dike.
Kinuna ni Medina a dakkel a banag in terms of tourism ken pannakalapped ti pannakalayus dagiti eastern barangays ti pannakaipasdek iti twin bridge iti agsumbangir a kalsada iti Govantes dike.
Kinuna ti mayora a no marangtayan ti Govantes dike dumanonton dagiti bangka iti likudan ti Archbishop’s Palace kas paset ti river cruise.
Iti agdama, agrubbuat ti bangka iti Barangay Beddeng Laud nga agpaabagatan agingga iti pagbeddengan ti Barangay Tamag sa agsubli agingga iti Barangay Amianance santo agsubli manen iti nagrubbuatanna.
Maysa a prioridad a programa ti agdama nga administrasion ti pannakakali ti Mestizo river tapno mabiag ti danum ken maikkan iti nayon a pamastrekan dagiti mangngalap.
Nairubbuat idi kanikadua a tawen ti river cruise a maysa pay a pangawis kadagiti turista nga umay agpallailang ditoy siudad.
Maysa nga isla idi ti siudad ti Vigan a sumangsangladan dagiti negosiante nga Intsik nga agimaro kadagiti tagilakoda kas sukat dagiti produkto daytoy a lugar a maawagan idi iti Villa Fernandina.#


text:
VIGAN CITY – Aggatang manen ti gobierno probinsial iti bukel ti mangga, native man wenno Indian wenno Hawaiian.
Kinuna ni Gov. Deogracias Victor Savellano a masayangan unay gapu ta adu manen dagiti madaddadael a bukel ti mangga isu nga isubli manen ti gobierno probinsial daytoy a programa nga aggatang kadagiti bukbukel ti mangga.
Segun iti gobernador, agtultuloy ti panagiwaras ti Department of Agriculture kadagiti mapatanor a high breed a mangga ngem agkurkurang dagiti maiwaras a seedlings gapuna a ditoy probinsian ti pakapatanoran dagitoy.
Iti napalabas, iti Batangas ken Laguna ti naggatangan ti gobierno probinsial kadagiti grafted a native a mangga a naiwaras iti probinsia.#


text:
SAN EMILIO, Ilocos Sur – Umad-adu dagiti agsakit iti dengue iti daytoy nga upland municipality, segun iti mayor ditoy.
Iti pannakiuman ti DZTP ken ni Mayor Lorenzo Bragado, inannugotna a nasuroken a duapulo dagiti nagsakit iti dengue ditoy nga ili a naitaray kadagiti ospital.
Naammuan iti mayor a kaadduan kadagiti biktima ti nasao a sakit ti naggapu iti Barangay Tiagan ken Lancuas ket adu nga agindeg ditoy ti agam-amak iti agtultuloy a panagrairana kadagitoy a lugar.
Kinuna ti mayor a nagtignay a dagus ti munisipio tapno malapdan ti panagraira ti dengue babaen ti emerhensia a panaggatangda iti agas ken panagpaispreyda kadagiti dua a barangay.
Pinasingkedan ni Bragado nga adda nakasagana a pundo nga aramatenda tapno di agwaras ti sakit a dengue iti ilida.#


text:
Adtoy man ti sumagmamano pay a di berbal a komunikasion. Daydiay komunikasion a saan a kasapulan ti letra (maisurat wenno maiyebkas). Umanayen dagiti garaw ken tignay ti bagi, paset ti bagi wenno dagiti ladawan iti rupa wenno dagiti senias.
1) Ugis – no inugisan ti ulo ti maladaga wenno ubing, uray di baliksen, ammon ti kaipapanan daytoy: "puera usog!"
2) no linabsanna ti bunton ket piniritna dagiti lapayagna, "baribari…" ti kayat a sawen daytoy.
3) ngilangil – awan ti ammona
4) tung-ed – adda ammona wenno ammona ti sungbat; no kabarkada wenno am-ammo ti masabat, "Kumusta?" wenno kablaaw ti kayatna a sawen dayta.
5) kidday – no lalaki iti babai, adda iparparipiripna a rikna; no gayyem wenno am-ammo, kapada man a lalaki wenno babai, maysa a panangkablaaw daytoy.
6) nagkudkod ti (di met nagatel a) tuktok – dina ammo ti sungbat.
7) no impusiposna ti tammudona iti sintidona sana pay indeppel ti maysa a tammudo iti bangir a sintido, isenseniasna wenno iparparipiripna a kurangkurang, ambagel, agbagtit, agsiete, agmutit, agmauyong
8) misuot – makagura, dismayado
9) mulagat – no nagannak, pasardengenna dagiti annak, no dadduma, with matching baniekes pay wenno paipus a banang-es.
10) adayo ti turong dagiti matana – agar-arapaap a nakamulagat, no nakaisem, nainlab, no naliday ti rupana, mapukpukawnan san ti limbong ti panunotna
11) tapaya – nadagsen nga ulo wenno lugi negosio, naabak iti sugal
12) dilat – gunggonam
13) payapay – gudbay, panagpakada
14) mano – panagdayaw
15) panagpunas sakbay ti iseserrek iti ridaw, panangibati ti sinelas wenno sapatos iti ruar ti ridaw – panagdayaw iti sangbayan ti kayatna a sawen.
Sumagmamano laeng dagitoy nga iniilokano a tignay, gunay ken senias a mangipasimudaag iti di berbal a komunikasion.
Adu dagiti di berbal a komunikasion a patauden ti asinoman ken nakaisigudan ken sinuroten a wagas sipud idi saantayo a naiyanak.
Adda met dagiti di berbal a komunikasion a naigagara ken di naigagara a timmaud ket basta lattan nailasagda iti kabibiag iti inaldaw a kas paset ti komunikasion.
DAGITI PANGGEP TI KOMUNIKASION
1) Daytoy ti dana iti panagkikinnaawatan dagiti amin a tattao
2) Makaagsep iti impormasion a pakairanudan
3) Mangipaay iti kinapateg iti maysa a banag wenno topiko wenno isyo a nasken nga ikkan iti importansia wenno tuonan iti imatang ket pagsasaritaan ken usisaen no ania ti umno nga aramiden, umno a tignay ken dasigen ti kinapudno ken kinaumnona
4) Mangipaay iti dana dagiti nagduduma a kapanunotan, rikna ken no ania ti nanguneg ti maysa a tao.
DANA TI PANAGKIKINNAAWATAN – kas pagarigan koma, addaka iti lugar wenno taripnong nga awan a pulos ti am-ammom. Iniseman wenno kinablaawam ida. Sinungbatandaka met. Nagsasaritakayo. Imbagam ti kinaasinom, kasta met kaniana wenno kadakuada. Itoy a klase ti komunikasion, naaddaanka iti kabarbaro a gayyem. Ti panagkikinnaawatan ket parnuayenna ti adu a gayyem. No awan ti komunikasion, ania ngata ti mapasamak kadagiti tattao? Madi ania?
MAKAAGSEP ITI IMPORMASION – makapidut iti impormasion a pakairanudan. Saantayo a dakamaten dagiti negatibo nga impormasion ta saan a sagiden ti arte ti komunikasion daytoy a banag gapu ta dagiti naimbag a pagimbagan iti imbag ti isurona. Sadino ti pakaagsepan dagiti impormasion? Iti pada a tao, ken dagiti institusional a wagas, kas iti pagiwarnak, radio, telebision, kompiuter ken dadduma pay.
KINAPATEG TI MAYSA A BANAG A NASKEN A PAGTUONAN ITI IMATANG – kas pagarigan ni mannalon ket nakangngeg iti impormasion maipapan iti kabaruanan a panagtalon, ay, dayta ti ikkanna iti naan-anay a panawen ken ituonna dita ti imatangna tapno maaddaan iti impormasion a pakairanudanna. Kadagiti agngayangay a mannurat, no adda kabarbaro nga impormasion iti panagsuratan, tugawanda dayta a basaen ken amirisen tapno pakairanudanda.
Adu dagiti ehemplo maipapan itoy. Ti panangawatmo kadayta nga impormasion ken pakairanudan ti nasken.
DANA TI RIKNA, KAPANUNOTAN, KEN NANGUNEG —
RIKNA – feelings. Gapu iti komunikasion, naarem ni Pedro ni Juana. Naiyebkasna daydiay riknana. Gapu iti komunikasion, naiyebkas ni asawa a babai ti riknana iti asawa a lalaki.
No tipden daytoy a rikna, sumangbay met ti panagsagaba. Tapno saan nga agsagaba, usaren ngarud ti arte ti komunikasion.
KAPANUNOTAN – isu a dimmur-as ti tao gapu iti komunikasion a panangiyebkas iti kapanunotan. Inyebkas ni Thomas Edison ti kapanunotanna a mangpataud iti bombilia a silaw; inyebkas dagiti agkabsat a Wright Brothers a kabaelan ti tao ti tumayab; inyebkas ni Charles Babbage ti kapanunotanna babaen ti analytical ken difference engine ket pinataudna ti kabaruanan a kompiuter ket naawagan pay iti Ama ti kabaruanan a kompiuter. Ay, nagadu dagiti nangiyebkas iti kapanunotanda ket nagserbida a pakairanudan ti tao. Maysa a wagas ti komunikasion ti panangiyebkas iti kapanunotan .
NANGUNEG – ir-iruken a rikna, daydiay nagtaud iti kauunegan a siled ti puso wenno kaunggan.
Inyebkas ni Dr. Jose Rizal ti ir-irukenna babaen kadagiti librona a "Noli Me Tangere” ken “El Filibusterismo" ket rinubrobanna ti rebulosion. Inyebkas ni Mother Theresa ti asina kadagiti ubbing iti kalkalsada ket nagkayamkam ti apuy ti asi. Inyebkas ni Florence Nightingale ti riknana ket pinagserbianna dagiti masaksakit iti ospital, isu a naawagan iti patron saint dagiti nurses ken Joan of Arc.
Panangiyebkas no ania daydiay adda iti kaunggan, iti kasulineksulinekan a siled ti puso tapno pakairanudan ti tao. Daytoy ti arte ti komunikasion.
(Adda tuloyna)


text:
SANTA MARIA – Perdision bagas, agraman tuyo.
Daytoy ti naganab dagiti di pay am-ammo a mannanakaw a nangserrek iti nasurok sangapulo a kuarto ti Sta. Maria West Central ditoy ngem awan a pulos ti nakurimesda.
Nagreport ni Mrs. Avelina Gatdula, principal, iti kuerpo ti polis gapu iti panakastrek dagiti nadumaduma a kuarto ti eskuelaan .
Pakairamanan kadagiti sinerrek dagiti mannanakaw ti school canteen, district supervisor’s office, principal’s office, library, kuarto dagiti Grade 1B ken D, Grade 2C, Grade 3A ken B, ken Grade 4 B ken C.
Nakastrek dagiti agtatakaw kadagiti nasao a kuarto babaen ti panangdadaelda iti padlock ti main door ken panangdadaelda iti bobeda ti canteen.
Mapapati a nagpupudotan dagiti mannanakaw a dinadael dagiti 50 a nakapaso a mula gapu ta awan ti nakurimesda.


text:
Pudno la unay a napateg ti komunikasion iti biang ti tao. Ta daytoy ti maysa a mangipaneknek a naisangsangayan a parsua ti tao gapu iti kinaadda kenkuana dagiti nadumaduma a wagas ti komunikasion.
Ania ngata no awan ti komunikasion ti tao? Ania ti mapasamak? Kasla bato wenno bingkol wenno ania la ditan nga awan ti biagna, saan?
TI PANGGEP TI KOMUNIKASION
1) Mangipaay iti dana tapno agkikinnaawatan ti tao – No awan ti komunikasion iti dua a tao, dida agkinnaawatan ken saanda nga aggayyem wenno dida agam-ammo, kasda la bingkol wenno bato uray no agsinnabatda wenno agkatugawda iti uneg ti bus wenno jeep. Posible pay a no aggayyem wenno aniaman ti relasion dagitoy, no awan ti komunikasion iti nagbaetanda, mapukaw dayta a relasion. Ta ngamin iti relasion, ti kumunikasion ti mangpatpat kadagiti ruot ken muyong nga agtubo kadagiti nagbabaetan. No awan ti komunikasion, natural nga agtubo dagiti ruot ken muyong no di pay ketdi agkabakiran ti nagbaetan ket awanen a pulos ti panagam-ammo. Addan bangen iti nagbaetan. Kasta met dagiti dua wenno ad-adu a tao, lugar ken nasion, partido ken gunglo, timpuyog ken taripnong, nasken ti kinaadda ti panagkikinnaawatan tapno masabat ti amin a kasapulan ken sungbat.
2) Makakalap iti umno nga impormasion ken pakairanudan nga ammo – Kas pagarigan koma, dagiti mannalon, nasken nga adda komunikasionda kadagiti padada a mannalon wenno kadagiti otoridad ti agrikultura tapno makakalapda kadagiti umno nga impormasion para iti kabarbaro a wagas ti teknolohia iti panagapitan. Agpipinnadamagda no ania ken kasano ti mangpaadu iti apit, mangpaksiat kadagiti nagduduma a peste, no ania ti kabaruanan a teknolohia tapno mapaadu ti apit, ken dadduma pay a pakairanudan a nayon ti ammo, kabaelan, ken kapanunotan.
Kasta man met laeng kadagiti mangngalap, aniaman a propesion ken asinoman, makalap iti pannakikomunikasion dagiti umno nga impormasion ken pakairanudan nga ammo.
3) Ikkanna iti naan-anay a panawen ken kinapateg ti maysa nga isyo a rumbeng nga ipaayan iti imatang, pagiinnadalan ken amirisen – Ania koma ti nasisita nga isyo iti agdama? Isu dayta ti mapagsasaritaan ken amirisen ken ikkan iti importansia ken isapulan iti naan-anay a sungbat no di man solusion a pakairanudan.
Kas pagarigan, panagtutudo ita, uso manen ti panagraira ti dengue. Ania ti dengue? Kasano a maala ti dengue? Kasano a malapdan ti dengue? Dagita dagiti isyo. Makalap dagita nga isyo. Ikkan iti importansia dagita nga isyo. Amirisen ken ipaayan iti sungbat dagita nga isyo. Iwaragawag ken idanon dagiti naamiris a pagimbagan manipud kadayta nga isyo. Wagas amin dagitoy ti komunikasion.
Ken dadduma pay a napapateg nga isyo a nasken a pakaituonan iti imatang ken panangamiris. Dagitoy a proseso ti makunkuna a komunikasion iti tunggal maysa.
4) Mangited iti dana kadagiti nadumaduma a kapanunotan, rikna ken ir-iruken ti tungggal tao.
a. Kapanunotan. Babaen ti proseso ti komunikasion, maiyebkas ti asinoman ti kapanunotanna, aniaman dayta a kapanunotan. Kas pagarigan koma, adda daytoy a panagadal, Ilokano 101, ngamin kayatko nga iyebkas ti kapanunotak a mabalin met gayam ti panagadal iti lengguahetayo a kas iti panagadal kadagiti sabsabali a lengguahe. Inyebkas ni Dr. Jose Rizal ti kapanunotanna maipapan iti kinarugit ti panagturay dagiti Kastila babaen kadagiti librona a "Noli Me Tangere" Ken "El Filibus Terismo" ket yinabyabanna ti rebolusion. Inyebkas ni Benigno Aquino ti kapanunotanna a "The Filipino is worth dying for" ket rinubrobanna ti irurukuas dagiti umili iti diktadoria. Adu dagiti kapanunotan a maiyebkas babaen ti proseso ti komunikasion a posible a pakairanudan ti sapasap. (Dagiti laeng positibo a panirigan ti nasken a mapagadalan, ta daytoy ket arte ti komunikasion.)
b. Rikna. Yebkas dayta rikna. No awan ti panangiyebkas iti rikna babaen ti komunikasion, nalabit awan met ngatan ti tao ditoy rabaw ti daga, saan? Ket awan metten ti serbina ti biutipol lubong. Yebkas ni manong baro ti riknana ken ni manang balasang babaen ti panagrayo wenno panagaremna, ket maysa dayta a kita ti komunikasion da manang ken manong. Isu nga agtultuloy ti sirkulo ti biag ti tao gapu iti komunikasion . Yebkas ti rikna: no malipit wenno masaktan, annayko, kunana. No maragsakan, urayna la ipugiit ti ellekna no di man makasangit iti ragsakna; no malidayan, iyanug-ogna met no dina man ikulitagtag ti mangitna. A, adu dagiti wagas a panangiyebkas iti rikna. Kasta met nga adu dagiti rikna a nasken nga iyebkas.
c. Ir-ruken. Gapu iti wagas ti komunikasion, masolbar dagiti parikut a ginubuay ti ir-iruken ti rikna. Kas pagarigan koma dagiti agassawa, no adda ir-iruken ti maysa kadakuada, nasken ti nalapat a komunikasion ti tunggal maysa tapno masolbar dayta a parikut ket umir-irut pay ti nasin-aw a harmonia ti relasion. Kasta met kadagiti empleado kadagiti bossda, uray dagiti mannalon, mangngalap, ken aniaman nga umili nga adda a sisasango iti peggad, damsak ken pannakaipusing, ti komunikasion ti kasamayan a mapataud tapno marugian ti pannakasolbar dayta a nga ir-iruken. Ngem no awan ti komunikasion, ania kadi ti mapasamak kadayta nga ir-iruken?
(Adda tuloyna)


text:
Lezo, Aklan
Ti Lezo ket maysa a maika-5 a klase nga ili iti probinsia ti Aklan iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Lezo ket politikal a nabingbingay iti 12 a barbaranggay.[2]
- Agcawilan
- Bagto
- Bugasongan
- Carugdog
- Cogon
- Ibao
- Mina
- Poblacion
- Sta. Cruz
- Sta. Cruz Biga-a
- Silakat-Nonok
- Tayhawan
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). Hulio 1, 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Aklan". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 23 Abril 2018.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (iti Ingles) naala idi Hunio 10, 2016
- ^ "Probinsia ti Aklan". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 1 Oktubre 2014.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Lala, Lanao del Norte
Ti Lala ket maysa a primera klase nga ili iti probinsia ti Lanao del Norte iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Lala ket nabingbingay a politikal iti 27 a barbaranggay.[2]
- Abaga
- Andil
- Matampay Bucana
- Darumawang Bucana
- Cabasagan
- Camalan
- Darumawang Ilaya
- El Salvador
- Gumagamot
- Lala Proper (Pob.)
- Lanipao
- Magpatao
- Maranding (Pob.)
- Matampay Ilaya
- Pacita
- Pendolonan
- Pinoyak
- Raw-an
- Rebe
- San Isidro Lower
- San Isidro Upper
- San Manuel
- Santa Cruz Lower
- Santa Cruz Upper
- Simpak
- Tenazas
- Tuna-an
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). Hulio 1, 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Lanao del Norte". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 26 Abril 2018.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (iti Ingles) naala idi Hunio 10, 2016
- ^ "Probinsia ti Lanao del Norte". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 19 Oktubre 2014.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text: irbrush Nailart Set, Arbrush Nailart Set, Aibrush Nailart Set, Airrush Nailart Set, Airbush Nailart Set, Airbrsh Nailart Set, Airbruh Nailart Set, Airbrus Nailart Set, AirbrushNailart Set, Airbrush ailart Set, Airbrush Nilart Set, Airbrush Nalart Set, Airbrush Naiart Set, Airbrush Nailrt Set, Airbrush Nailat Set, Airbrush Nailar Set, Airbrush NailartSet, Airbrush Nailart et, Airbrush Nailart St, Airbrush Nailart Se, iArbrush Nailart Set, Aribrush Nailart Set, Aibrrush Nailart Set, Airrbush Nailart Set, Airbursh Nailart Set, Airbrsuh Nailart Set, Airbruhs Nailart Set, Airbrus hNailart Set, AirbrushN ailart Set, Airbrush aNilart Set, Airbrush Nialart Set, Airbrush Naliart Set, Airbrush Naialrt Set, Airbrush Nailrat Set, Airbrush Nailatr Set, Airbrush Nailar tSet, Airbrush NailartS et, Airbrush Nailart eSt, Airbrush Nailart Ste, AAirbrush Nailart Set, Aiirbrush Nailart Set, Airrbrush Nailart Set, Airbbrush Nailart Set, Airbrrush Nailart Set, Airbruush Nailart Set, Airbrussh Nailart Set, Airbrushh Nailart Set, Airbrush NNailart Set, Airbrush Naailart Set, Airbrush Naiilart Set, Airbrush Naillart Set, Airbrush Nailaart Set, Airbrush Nailarrt Set, Airbrush Nailartt Set, Airbrush Nailart SSet, Airbrush Nailart Seet, Airbrush Nailart Sett, A irbrush Nailart Set, Ai rbrush Nailart Set, Air brush Nailart Set, Airb rush Nailart Set, Airbr ush Nailart Set, Airbru sh Nailart Set, Airbrus h Nailart Set, Airbrush N ailart Set, Airbrush Na ilart Set, Airbrush Nai lart Set, Airbrush Nail art Set, Airbrush Naila rt Set, Airbrush Nailar t Set, Airbrush Nailart S et, A7rbrush Nailart Set, A8rbrush Nailart Set, A9rbrush Nailart Set, Aurbrush Nailart Set, Aorbrush Nailart Set, Ajrbrush Nailart Set, Akrbrush Nailart Set, Alrbrush Nailart Set, Ai3brush Nailart Set, Ai4brush Nailart Set, Ai5brush Nailart Set, Aiebrush Nailart Set, Aitbrush Nailart Set, Aidbrush Nailart Set, Aifbrush Nailart Set, Aigbrush Nailart Set, Airfrush Nailart Set, Airgrush Nailart Set, Airhrush Nailart Set, Airvrush Nailart Set, Airnrush Nailart Set, Airb3ush Nailart Set, Airb4ush Nailart Set, Airb5ush Nailart Set, Airbeush Nailart Set, Airbtush Nailart Set, Airbdush Nailart Set, Airbfush Nailart Set, Airbgush Nailart Set, Airbr6sh Nailart Set, Airbr7sh Nailart Set, Airbr8sh Nailart Set, Airbrzsh Nailart Set, Airbrish Nailart Set, Airbrhsh Nailart Set, Airbrjsh Nailart Set, Airbrksh Nailart Set, Airbruqh Nailart Set, Airbruwh Nailart Set, Airbrueh Nailart Set, Airbruah Nailart Set, Airbrudh Nailart Set, Airbruyh Nailart Set, Airbruxh Nailart Set, Airbruch Nailart Set, Airbrust Nailart Set, Airbrusz Nailart Set, Airbrusu Nailart Set, Airbrusg Nailart Set, Airbrusj Nailart Set, Airbrusb Nailart Set, Airbrusn Nailart Set, Airbrusm Nailart Set, Airbrush Nqilart Set, Airbrush Nwilart Set, Airbrush Nsilart Set, Airbrush Nyilart Set, Airbrush Nxilart Set, Airbrush Na7lart Set, Airbrush Na8lart Set, Airbrush Na9lart Set, Airbrush Naulart Set, Airbrush Naolart Set, Airbrush Najlart Set, Airbrush Naklart Set, Airbrush Nallart Set, Airbrush Naiiart Set, Airbrush Naioart Set, Airbrush Naipart Set, Airbrush Naikart Set, Airbrush Naiöart Set, Airbrush Nailqrt Set, Airbrush Nailwrt Set, Airbrush Nailsrt Set, Airbrush Nailyrt Set, Airbrush Nailxrt Set, Airbrush Naila3t Set, Airbrush Naila4t Set, Airbrush Naila5t Set, Airbrush Nailaet Set, Airbrush Nailatt Set, Airbrush Nailadt Set, Airbrush Nailaft Set, Airbrush Nailagt Set, Airbrush Nailar4 Set, Airbrush Nailar5 Set, Airbrush Nailar6 Set, Airbrush Nailarr Set, Airbrush Nailarz Set, Airbrush Nailarf Set, Airbrush Nailarg Set, Airbrush Nailarh Set, Airbrush Nailart S2t, Airbrush Nailart S3t, Airbrush Nailart S4t, Airbrush Nailart Swt, Airbrush Nailart Srt, Airbrush Nailart Sst, Airbrush Nailart Sdt, Airbrush Nailart Sft, Airbrush Nailart Se4, Airbrush Nailart Se5, Airbrush Nailart Se6, Airbrush Nailart Ser, Airbrush Nailart Sez, Airbrush Nailart Sef, Airbrush Nailart Seg, Airbrush Nailart Seh, Aierbrush Nailart Set, Aeerbrush Nailart Set, Airprush Nailart Set, Airbrosh Nailart Set, Airbrusch Nailart Set, Airbrush Neilart Set, Airbrush Nälart Set, Airbrush Naielart Set, Airbrush Naeelart Set, Airbrush Nailert Set, Airbrush Nailard Set, Airbrush Nailart Sat, Airbrush Nailart Sit, Airbrush Nailart Sät, Airbrush Nailart Sed


text:
Tuesday, June 2, 2015
MASIGUD A MATULONGAN DAGITI AGPAAGAS ITI RHU
Cabugao, Ilocos Sur – Iti pannakiuman ti Web In-Action iti Hunio 1, 2015, imbatad dagiti RHU-Cabugao Personnel nga idauluan ni Dr. Bernardino P. De Gracia, OIC Municipal Health Officer nga adu ti bilang dagiti nagpa-Check-up kadagiti gagangay a sagubanit ngem awan ketdi iti nairekord a kaso dagiti pagam-amkan a rumsua itoy a panagbalbaliw ti klima ta kankanayon a mamonitor dagiti barangay ken iti Poblasion babaen kadagiti naregta a pannakabagi ti RHU ken DOH.
Maaramid latta iti naka-eskediul a panagpabakuna dagiti inna iti maladagada iti Anti-DPT, Pre-Natal Check-up ti inna, Dental ken Check up ti Blood Pressure nangruna dagiti nataengan. Maibilang latta met nga agpaagas dagiti ubbing, agtutubo ken agkabannuag nga umili a naggapu iti nadumaduma a barangay.
Innayonda a masigud a maagasan ti tumaud a sagubanit ken agtultuloy a pannakaited iti umisu a serbisio dagiti Personnel ti Rural Health Unit (RHU)-Cabugao ken dagiti RN-Heals Nurses tapno maliklikan iti panagwaras ti sakit ken maprotektaranda iti aniaman a sumangbay a pakarikutan ti salun-at. # (Web Situational Report)
Maaramid latta iti naka-eskediul a panagpabakuna dagiti inna iti maladagada iti Anti-DPT, Pre-Natal Check-up ti inna, Dental ken Check up ti Blood Pressure nangruna dagiti nataengan. Maibilang latta met nga agpaagas dagiti ubbing, agtutubo ken agkabannuag nga umili a naggapu iti nadumaduma a barangay.
Innayonda a masigud a maagasan ti tumaud a sagubanit ken agtultuloy a pannakaited iti umisu a serbisio dagiti Personnel ti Rural Health Unit (RHU)-Cabugao ken dagiti RN-Heals Nurses tapno maliklikan iti panagwaras ti sakit ken maprotektaranda iti aniaman a sumangbay a pakarikutan ti salun-at. # (Web Situational Report)
Posted by Bayan ng Cabugao, Ilocos Sur at 9:44 AM
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
CANDON CITY – Impakaammo ni Diputado Eric Singson a manayonan ti bilang dagiti eskolar manipud kadagiti upland municipalities a pagbasbasaen ti gobierno.
“Gapu ta adu ti nailatang a pundo, nayonak ti sigud a 1,000 nga scholarstayo iti 200 tapno agbalin a 1,200 ket ad-adu a kalugarantayo ti mabenepisiaran,” kinuna ni Singson.
Indagadag ti diputado a nursing ti adalen dagiti 200 a baro nga scholars ta daytoy ti kasapulan dagiti pagilian iti sangalubongan.
Kabayatanna, inawat ti nasurok 500 nga scholars ti National Commission on Indigenous People (NCIP) babaen ti Educational Assistance Program ti gobierno ti kuarta a para iti panagiskuelada iti pagtaengan ti diputado ditoy.
Naiyawat dagiti tseke kadagiti estudiante nga eskolar manipud iti upland municipalities ti maikadua a distrito ti probinsia iti naangay a simple a programa a tinabunuan dagiti nagannak ken inimatangan ni Congressman Singson, NCIP Executive Director Rosalina Bistoyong, Regional Director Hover Ciriaco, Provincial Director Atty. Marvin Biligan, Bokal Alexander Bistoyong ken dagiti mamayor iti segundo distrito a pakairamanan da Mayor Elena Sorio ti Banayoyo, Mayor Jaime Asiong ti Quirino, Mayor Lorenzo Bragado ti San Emilio, Mayor Gilbert Ciriaco ti Gregorio del Pilar, Mayor Elpidio Bistoyong ti Suyo, Mayor Allen Singson ti Candon City ken Mayor Jesus Sagay ti Lidlidda, Ilocos Sur.
Immawat dagiti dadduma nga estudiante iti dua a tseke nga aggatad iti P2,600 ken P2,900 para iti panagbasada iti umuna ken maikadua a semestre idinto a maysa a tseke ti inawat dagiti first year students.
Kinuna pay ni Singson nga it-ited ti gobierno ti suporta kadagiti agtutubo nangruna dagiti agnanaed iti upland municipalities tapno maikkanda iti naraniag a masakbayan.
Inlawlawag met ni Director Bistoyong a naitantan ti pannakaited ti tseke agsipud iti inruar nga isyo da Senador Franklin Drilon ken Senador Juan Flavier a saan a mapmapan ti scholarship assistance kadagiti kameng ti tribu.
“Mapmapan kano daytoy kadagiti kayat nga ikkan dagiti congressman. Of course, we deny daytoy a pammabasol ta kamengtayo iti tribu dagiti Kankanaey ken Bago no datayo koma ditoy Ilocos Sur,” kinuna ni Bistoyong.
Inlawlawag met ni Biligan a nairanta daytoy a programa ti NCIP-EAP a maited kadagiti kameng iti tribu iti Ilocos Sur nga aggapu ti pundo manipud iti Countrywide Development Fund ni Cong. Eric Singson.
Kinunana a sakbay nga agbalin nga iskolar ti maysa nga agtutubo, masapul a paneknekanna a kameng ti Bago, Kankanaey wenno Tingguian.
“Saanna kayat a sawen a no agnanaed ti maysa nga agtutubo iti upland municipalities ket mabalinen nga ag-avail iti scholarship,” kinuna ni Biligan.
Kinunana a masapul a maipasa dagiti iskolar dagiti subjectsda tapno agtultuloy ti financial assistance a maited kadakuada.


text:
MAIBILANG a ballaag kadagiti agindeg ken lokal a gobierno nga akinsakup kadagiti lugar a kangrunaan a bisbistaen dagiti turista ta saluadanda dagita a gamengda tapno saanda a maipada iti mapaspasamak ita sadiay isla ti Boracay. Main-inaw ti pannakaideklarar ti State of Calamity ken pannakaiserra iti 60 nga aldaw dagiti establisimiento iti negosio iti Boracay tapno […]
Tag Archives | Eden A. Alviar
EDITORIAL: Pannakaisanud manen ti eleksion iti barangay ken SK
NAMINDUAN a daras a naisanud ti eleksion iti Barangay ken Sangguniang Kabataan. Nakaiskediulen a maangay ti eleksion inton Mayo 14, 2018, ngem adda manen gakat dagiti kongresista a mangitantan ti pannakabotos dagiti opisial iti barangay ken lider dagiti agtutubo. Immuna a nangipila ti gakat ni Oriental Mindoro Rep. Reynaldo Umali para ti pannakaitantan ti eleksion […]
Share:
Panangsupapak ti sakripisio dagiti baro a bannuar
MABIGBIG dagiti Overseas Filipino Workers wenno dagiti mangmangged sadiay ballasiw-taaw kas baro a bannuar gapu iti saan a magatadan a sakripisioda para kadagiti pamiliada ken para ti pagilian. Ibturan dagiti OFW ti iliw, rigat ken leddaang ti maisina kadagiti ipatpategda iti biag tapno mapanda makigasanggasat a mangged kadagiti ganggannaet a pagilian gapu ti kinakurang dagiti […]


text:
Taksonomia (biolohia)
Ti taksonomia (manipud iti Taga-ugma a Griego: tάEις taxis, "pannakaurnos", ken -vouίa -nomia, "pamay-an"[1]) ket ti siensia ti pannagipalawag ken paanginagan kadagiti grupo kadagiti maipapan iti biolohia nga organismo kadagiti batayan a nagbibingayan a pakailasinan. Agkukuyog a naigrupo dagiti organismo kadagiti taksa ken dagitoy a grupo ket naikkan iti taksonomiko a ranggo; dagiti grupo iti naited a ranggo ket mabalinda a maitiptipon a mangbukel iti porma ti super-grupo iti nagatngato a ranggo, tapno mapsrtuat iti maipapan iti taksonomia a herarkia.[2][3] Ni Carl Linnaeus, ti Sueko a botaniko ket naikedkeddeng nga isu ti ama ti taksonomia, gapu ta isu ti nagparang-ay iti sistema nga ammo itan a kas pannagidasig ni Linnaeus para iti kategorisasion dagiti organismo ken binomio a nomenklatura para iti pananginagan kadagiti organismo.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Harper, Douglas. "Taxonomy". Online Etymology Dictionary. Naala idi 21 Agosto 2016.
- ^ Judd, W.S., Campbell, C.S., Kellogg, E.A., Stevens, P.F., Donoghue, M.J. (2007) Taxonomy. In Plant Systematics – A Phylogenetic Approach, Third Edition. Sinauer Associates, Sunderland.
- ^ Simpson, Michael G. (2010). "Chapter 1 Plant Systematics: an Overview". Plant Systematics (2nd nga ed.). Academic Press. ISBN 978-0-12-374380-0.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Taksonomia (biolohia) iti Wikimedia Commons


text:
QUIRINO, Ilocos Sur – Pormal a naluktan ti Quirino Primary Health Care Facility ditoy nga ili idi Marso 20.
Kangrunaan a sangaili iti panaglukat ti nasao nga ospital ni Department of Health Assistant Regional Director Dr. Benito Arca ken timmabuno ditoy dagiti agtuturay daytoy nga ili nga indauluan ni Mayor Cliffor Patil-ao.
Kagiddan a nabendisionan iti daytoy met laeng a pasken ti kabarbaro nga ambulansia.
Kinuna ni Dr. Ringo Querrer, hepe ti nasao nga ospital, nga agpaay daytoy a katulongan ti rural health unit a mangtaming kadagiti umili nga adda problemada iti salun-at.
Kinunana a mataming iti ospital dagiti pasiente a mai-confine iti tallo nga aldaw ngem no aglabes daytan, maipan iti nangatngato nga ospital.
Nasurok a P25 milion ti nabusbos iti pannakaipatakder ti ospital babaen ti pondo manipud iti DOH ken counterpartna a pondo manipud iti lokal a gobierno ditoy.
Kinuna ni Patil-ao a dakkel a pagsayaatan ti nasao nga ospital kadagiti kailianna agsipud ta saandan a maitaray pay iti kabangibang nga ili no adda masakit a kasapulanna ti naan-anay a pannakataming.#


text:
HONG KONG – Makatawen ken innem a bulan a pannakabalud ti insentensia ti korte ditoy iti agilinlinteg ti Ilocos Sur gapu iti panagikutna iti maiparparit a droga.
Maibatay iti sentensia, maibalud ni Congressman Ronald Singson iti maysa a tawen ken uppat a bulan gapu iti panagikutna iti cocaine ken nanayonan iti dua a bulan gapu iti pannakasamsam pay kenkuana ti dua a tableta ti Nitrazepam wenno Valium.
Karaman a timmabuno iti pannakaiyetnag ti pangngeddeng ti korte ti pamilia ti diputado a pakaibilangan ni Gov. Luis “Chavit” Singson, ti inana a ni Evelyn, ti kabsatna a Vigan City Vice Mayor Ryan Luis Singson ken ti nobiana a ni Lovi Poe.
Limmag-an ti sentensia ni Singson kalpasan a namati ti hues iti palawagna a saan a para lako ti nasamsam a droga iti ikutna no di ket para iti personal a panangaramatna.
Istrikto ti Hong Kong iti pannakaipakat ti lintegna maikontra iti droga. Iti babaen ti linteg daytoy a pagilian, maibilang a trafficking ti panangiserrek iti droga iti teritoriana, para man iti personal a pannakaaramat wenno para lako wenno maiwaras.
Maysa nga aldaw sakbay ti sentensia, namati ni District Court Judge Joseph Yau iti palawag ni Singson a saan a para lako ti droga a nasamsam iti ikutna no di ket para iti personal a panangaramatna.
Kinuna ni Yau a dina patien nga aglako ni Singson iti droga agsipud ta adda mabalinna gapu kadagiti nadumaduma a negosiona, kasta met nga awan ti gagayyem daytoy iti Hong Kong wenno iti Macau a pangibingayanna iti droga a nasamsam iti ikutna.
Nupay kasta, iti biang ti hues, eksaherado ti kaadu ti imbaga ti diputado a mausarna a droga tapno laeng ma-justify ti claim daytoy.
Iti panagpalawag ni Singson iti korte, kinunana nga on and off nga agar-aramat iti droga sipud pay idi 2004 ket makasinglot iti manipud iti uppat agingga iti lima a gramo iti maysa nga aldaw.
Uray ni Ilocos Sur Gov. Luis “Chavit” Singson imbatadna a kapilitan nga inannugot ti anakna a diputado nga isu ti agikut iti droga agsipud ta nasukalan dagiti otoridad kenkuana ngem inyunay-unayna a ti nakumpiska iti diputado ket para iti personal a kasapulanna, saan a tapno ilakona.
Agturong ni Singson iti Macau idi naaresto iti Chek Lap Kok International Airport ti Hong Kong idi Hulio 17, 2010 kalpasan a nasukalan iti ikutna ti cocaine nga agdagsen iti 26.1 grams ken dua a tableta ti Valium.
Nupay kasta, nagbalin laengen a 6.67 grams ti cocaine kalpasan a saan a nairaman ti botelia a nakaikabilanna ket temporario a nawayawayaan ti diputado kalpasan ti panagpiansana iti HK$1 million babaen ti tulong ti dua a gagayyemna iti Hong Kong.#


text:
Idi Abril 23, 1521 ni Ferdinand Magellan ket simmanglad idiay Cebu. Isu ket kinablaawan babaen ni Rajah Humabon, nga isu ken kaduan idi ti asawana ken dgaiti agarup a 800 natibo, ket binuniagan idi dagiti Kastila idi Abril 14, 1521 ken naikeddeng nga isuda dagidi immuna a Katoliko a Filipino. Ni Magellan, nupay kasta, ket napaay a nagtunton iti Filipinas para iti balangat ti Espania, gapu ta napatay met idiay kaarruba nga Isla ti Mactan.
Idi 1570 ti ekspedision ti Kastila ket nga inbilin babaen ti konkistador a ni Miguel López de Legazpi ket nagdemanda ti pannakaparukma ti Manila. Ti maikadua a tagabilinna, ni Martín de Goiti ket napan idiay Cebu ken simmangpet idiay Manila. Dagiti Muslim a Tagalog ket kinablaawanda met dagiti ganganaet, ngem ni Goiti ket addaan met idi ti sabali a plano. Ti puersa ti Kastila dagiti 300 a soldado ket nagmartsada idiay Manila ken nakilabanda iti maysa a gubat kadagiti nakaro a naarmasan a Kastila ken napardas nga inakda dagiti pagtaengan dagiti natibo. Ni Legazpi ken dagiti kaduanaand his ket simmurotda iti simmaruno a tawen ken nakitulagda iti kappia kadagiti tallo a rajah ken nagurnos iti konseho ti siudad a binukel dagiti dua a mayor, dagiti 12 a konsehal, ken sekretario.
Ti nadidingan a siudad ket ammo idi a ti Intramuros, idiay akin-abagatan nga igid ti Karayan Pasig ket naipatakder tapno masalakniban dagiti nagkolonia a Kastila. Idi Hunio10, 1574, ni Ari Felipe II ti Espania ket innikkanna ti Manila ti titulo iti Insigne y Siempre Leal Ciudad ("Naisalumina ken Agnanayon a Matalek a Siudad"). Idi 1595, ti Manila ket nairangarang a kas ti kapitolio ti Is-isla ti Filipinas ken nagbalin a sentro ti trans-pasipiko a panagtagilako ti pirak kadagiti ad-adu ngem tallo a siglo.
Ti Baguio ket dati idi a naikeddenga kas ti "kalgaw a kapitolio" ti pgilian manipud idi 1903 aginggana idi 1976. Ti presidensial a mansion ket adda iti kaunegan dagiti patingga ti sisudad, ken ti Kangatuan a Korte ket agtengtengel pay laeng kadagiti sesionda iti kalgaw ti Abril–Mayo idiayBaguio. Ti Bilin ti Presidente Blng. 940 iti 1976 ket saan a nangibagbaga iti Baguio nga agtuloy a kas ti "kalgaw a kapitolio", ngem ti siudad ket agtengtengel pay laeng iti daytoy a pannakaisalumina iti saan nga opisial a kapasidad.


text:
Uray ni Impeachment Court Presiding Judge Senate President Juan Ponce Enrile ket nakigtot idi impalgak ni lead counsel ti prosekusion Neil Tupas, Jr. a nasurok a sangagasut dagiti maayaban nga agtestigo iti sanguanan ti impeachment court a madama a mangus-usig ken ni Supreme Court Justice Renato Corona.
Segun iti listaan nga indatag ti prosekusion iti Senado nga agtugtugaw a kas impeachment court, 96 ti nakaiskediul nga agtestigo tapno paneknekanda a naglabsing ni Corona iti Konstitusion, panangliput iti panagtalek ti publiko ken panagkunniber ken korapsion. Karaman dagiti mapaayaban dagiti 11 a justices ti Korte Suprema, Court Administrator Jose Midas P. Marquez, Justice Secretary Leila M. de Lima, dagiti eksperto iti linteg, clerks of court, real estate developers, ken kamkameng ti media.
Iti met biang ti depensa, imbagada a mangipresentarda iti aganay 25 a testigo.
Kasapulan a rugosen ti prosekusion ti bilang dagiti ipresentarda a testigo tapno saan nga agbayag unay ti impeachment trial gapu iti posible nga epektona kadagiti umili ken iti pagilian.
Kas kapaliiwan, maysa wenno dua laeng a testigo ti maipresentar ti prosekusion iti impeachment court gapu kadagiti agsusupanget nga argumento ti prosekusion ken depensa ken iti agsasanggala a panangkontra ti naud-udi kadagiti maidatag a dokumento, ket abutenna la ketdi iti tawen sakbay a maiwakas ti impeachment trial. Apektaranna la ketdi ti panagtrabaho ti lehislatura. Mapempenanda la ketdi kadagiti gakat a tratarenda iti Kamara ken Senado tapno maipasada a linteg.
Kanunonganmi ti kinuna ni Sen. Miriam Santiago a saan koma a ti bilang dagiti saksi ti kitaen ti prosekutor no di ti kadagsen ti testimoniada a mangpabileg wenno mangpapigsa kadagiti akusasionda maikontra iti chief justice.
Isut gapuna nga agtutugaw koma dagiti kameng ti prosekusion tapno kitaenda a naimbag dagiti testigoda no adda met la maitulongda kadagiti walo nga articles of impeachment nga insaklangda iti Senado maikontra iti dadaulo ti Korte Suprema, kasta met a agsasangoda iti depensa para iti stipulasion kadagiti dokumento a maidatag iti korte babaen kadagitoy a testigo tapno nadardaras ti panaguyas ti panagusig. Rumbeng a maiwakas daytoy iti mabiit tapno ipamaysa metten dagiti agilinlintegtayo ti agputar kadagiti linteg a mangsolbar kadagiti nagkaadu a problema ti pagilian, nangruna iti ekonomia iti sanguanan ti maam-amak a panagpangato manen ti presio ti lana gapu kadagiti riribuk iti Nagtengnga a Daya.#


text:
Kapai, Lanao del Sur
Ti Kapai ket maysa a maika-4 a klase nga ili iti probinsia ti Lanao del Sur iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Kapai ket nabingbingay a politikal kadagiti 20 a barbaranggay.[2]
- Cormatan
- Dimagaling (Dimagalin Proper)
- Dimunda
- Doronan
- Poblacion (Kapai Proper)
- Malna Proper
- Pagalongan
- Parao
- Kasayanan
- Kasayanan West
- Dilabayan
- Dilimbayan
- Kibolos
- Kining
- Pindolonan
- Babayog
- Gadongan
- Lidasan
- Macadar
- Pantaon
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Filipinas: Commission on Elections (COMELEC). Hulio 1, 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Lanao del Sur". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Filipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 26 Abril 2018.
- ^ a b Pakaammo ti Senso ti Filipinas idi 2015 (iti Ingles) naala idi Hunio 10, 2016
- ^ "Probinsia ti Lanao del Sur". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 21 Oktubre 2014.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Wednesday, March 16, 2016
PANAGLINIS TI KALSADA, PAKASEKNAN TI SAPASAP
Cabugao, Ilocos Sur – Idadauluan ti Grupo ti Clean and Green Program ti Munisipio nga imatonan ni MENRO Edgar S. Balangatan, AT iti pannakalinis dagiti kalsada iti Processional Route iti Poblasion kasta metten iti Kalsada Nasional (Manila North Road ken ti Brgy. Baclig to Brgy. Salomague Road) kasta pay ti Provincial Road a mangkamang kadagiti dayaen a barangay ti ili a Cabugao (Brgy. Cuancabal-Lipit-Brgy. Nagsincaoan Road) nangruna ita ta umadani iti panagselebrar ti Semana Santa 2016 ken iti panagpiesta ti ili a Cabugao inton Abril 2016.
Kabayatanna, iti pannakaitandudo ti Clean and Green Program kadagiti barangay ken eskuela, iyunay-unay ni Mr. Balangatan kadagiti Opisiales ti Barangay a kitaenda koma no adda maip-ipan a rugit kadagiti igid ti kalsada ken kanto iti barangay ta maikkat dagitoy. Kas paset ti Cleaning Drive ti Barangay, mairaman koma nga aramiden dagiti bumarangay nga agdaldalus tapno makomplementaran ti ar-aramiden ti LGU ket dalusanda met dagiti mabatoganda a paset ti Provincial/National Road iti masakupanda.
Iti Coastal barangay, imbatad ni MENRO Balangatan a babaen iti pannakikoordinar-da ken regular a panagmonitor-da ket maar-aramid latta ti bayanihan dagiti bumarangay iti regular coastal clean-up malaksid iti panangtaripatoda kadagiti mulada a mangrove nga isayangkat dagiti dadduma a sektor ti barangay.
Dagitoy nga inisiatiba ket mailungalong a kanayon kadagiti barangay ken iti Poblasion tapno mamantener ti kinadalus a pakairanudan met laeng iti amin nga umili, segun pay ken ni MENRO Balangatan. # (Web In-Action)
Kabayatanna, iti pannakaitandudo ti Clean and Green Program kadagiti barangay ken eskuela, iyunay-unay ni Mr. Balangatan kadagiti Opisiales ti Barangay a kitaenda koma no adda maip-ipan a rugit kadagiti igid ti kalsada ken kanto iti barangay ta maikkat dagitoy. Kas paset ti Cleaning Drive ti Barangay, mairaman koma nga aramiden dagiti bumarangay nga agdaldalus tapno makomplementaran ti ar-aramiden ti LGU ket dalusanda met dagiti mabatoganda a paset ti Provincial/National Road iti masakupanda.
Iti Coastal barangay, imbatad ni MENRO Balangatan a babaen iti pannakikoordinar-da ken regular a panagmonitor-da ket maar-aramid latta ti bayanihan dagiti bumarangay iti regular coastal clean-up malaksid iti panangtaripatoda kadagiti mulada a mangrove nga isayangkat dagiti dadduma a sektor ti barangay.
Dagitoy nga inisiatiba ket mailungalong a kanayon kadagiti barangay ken iti Poblasion tapno mamantener ti kinadalus a pakairanudan met laeng iti amin nga umili, segun pay ken ni MENRO Balangatan. # (Web In-Action)
Posted by Bayan ng Cabugao, Ilocos Sur at 8:42 AM
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Isut’ Gayyemtay ni Jesus
Isut’ Gayyemtay ni Jesus, linac-amna ti tuoc;
Basbasoltayo nabantot, Kencuana intay ngarud.
Ket ikararagtay coma basoltayo aduda.
Namnamaen nga itedna pacawan di mamingga.
Ditay umamac ti tuoc, allilaw ken sulisog;
Dinatay bay-an ni Jesus, Kencuana intay ngarud.
Awan gayyem cas Kencuana, ladingit pucawenna;
Ti capuytayo ammona, Kencuana intay ala.
No lap-ittayo ti adda, awittay nadagsenda;
Ti Mannubbottay ammona Kencuana intay ita.
No uyaw kencat’ umapay, Ni Jesus ti camangam
Itdennanto ti saranay ken talna di agsarday.


text:
Sarita ni Jobert M. Pacnis
(Maudi a paset)
Nagpagnapagna ngarud ni baketna iti sanguanan ti RHU nga agatiddog iti agarup duapulo metro. Pasaray idiretsona iti likud sa rummuar iti bakrang. Pagsammakedan ni baketna no kasta nga agsikal ti tianna.
Isu pay laeng ti pannakarikna ni Maestro Teody iti bisinna. Saan pay gayam a nagmerienda idinto a pangngaldaw payen.
“Ania ti kayatmo a makan, ‘Mang?” sinaludsodna ken ni baketna.
“Diak makakakkakaan,” insungbat daytoy.
“Mapanak man ngarud gumatang iti masaramsam,” impakadana.
“Panawannak a kastoy?” ta pagammuan ta naikiraud a sungbat.
“Apagbiitak laeng, ‘Mang.”
“Dinak panawan kunak! Awan kaduak! Di met laengen sumangpet da mamang.”
Nakudkod laengen ni Maestro Teody ti ulona. Awan met laengen nga agpayso da katu-ganganna nga itay pay agrubrubbuatda idiay balayda a tineksanda. Sabagay, agarup duapulo minuto a tarayen ti tryasikel ti barangayda. Baka addada ‘diay talon ket saanda a dagus nabasa ti text.
Limed a napayaman ta adda limmabas iti sango ti health center ti nakamotorsiklo nga aglaklako iti siopao. Gimmatang iti dua. Ngem di kinayat ni baketna. Kapilitan a kin-nanna. Napedped ti bisinna.
Intuloyda latta ti nagpagnapagna kalpasanna. Ngariet a ngariet ni baketna a mangsar-sarapa iti tianna.
“Apoow, apooww, ‘Pang…” iyasug pay daytoy. “’Intan dita kuarto, kayatko a yidda.”
Apagserrekda, sinaruno a dagus ida ti dua a nurse ken maysa a midwife. Binayabayda nga inserrek iti delivery room.
Rimmuar ni Maestro Teody iti kuarto. Isu met a sumungad dagiti katuganganna.
“Komustan?” magagaran ti katuganganna a babai a nagdamag. Sumagpat a singkuen-tanan ngem ipatom nga agsisentanan ta naturtor iti trabaho iti talon. Maitugotan ti danag iti rupana.
“As-asikasuenda dita uneg, ‘Nang,” kinunana.
Nagurayda iti ruar. Intugawda iti bangko a nanglawlaw iti sementado a kuadrado a lami-saan iti paraangan ti RHU.
Saan a makaidna ni Maestro Teody. Pagna a pagna iti aglawlaw. Nasuroken a maysa oras manipud itay inserrekda ti asawana iti delivery room ngem awan met laengen ti rummuar kadagiti nurse ken midwife. Mangrugin a karayaman ti danag. Kadagiti dua nga annakda, arig apagserrek laeng ti baketna iti delivery room, rimmuaren dagitoy. Kasla napan laeng nagibleng, kuna dagiti sutil a midwife.
Talaga a mariknanan ti kettangna. Dina pay gayam pinadas nga inyinana. Wenno pinagtalna ti bagina.
Kasano ngatan dagiti adalanna? Awan ngata met laeng iti nagaapa? Inubrada ngata dagiti trabahoda? Bareng… Dayta met ketdi ti sangkakunana kadakuada. Dida panawan dagiti area-da a di madalusan. Aglalo ket estrikto ti prinsipalda iti panamagtalinaed ti kinadalus ti aglawlaw. Dina la kayat ti may-ayaban iti office gapu laeng ta narugit ti area-da. Isuna laeng ta no sumro a talaga ti kinasutilda, maibus ti pasensiana iti kakaanawa ken kapamagbaga. Mauma pay ketdin no maminsan.
Pinardasanna nga inasitgan ti nurse a rimmuar iti kuarto. “Komustan, ma’am?” sinalud-sodna. Simmaruno gayam kenkuana dagiti katuganganna.
“Nakaruaren, sir,” insungbat daytoy.
Nakaanges iti nalukay. Nakitana pay ti ilalawag ti rupa ti katuganganna a babai idinto a kalmado laeng ti katuganganna a lalaki.
“Ngem saan pay ti kadkadua,” insaruno ti nurse.
“Ne, apayen, mam?” ti met babai a katuganganna ti nagdamag.
“Narigatan a nagpasngay ni misis ta napulipolan ti tengnged ti ubing. Pinutedmi a dagus dagiti nangbekkel kenkuana apaman a rimmuar ti ulona ta madlaw a lumitemen. Isu siguro a naitantan ti isasaruno koma ti kadkaduana a rimmuar. Sige, anti, ta adda pay tawagak.”
Nagkikinnitada. Ngem awan ti nagtimtimek. Kasda la naidarekdek. Intugawda lattan kadagiti bakante a monoblock iti sango ti Information table nga abay laeng ti kuarto ni baketna.
Kalpasan ti duapulo minuto, maysa a nurse ti dimteng. Isu gayam ti tinawaganda ta eksperto kano daytoy iti kaso a kas iti kaso ni baketna.
Sangapulo minuto ngata pay ti napalabas idi rummuar met laeng ti nasao a nurse. “No di pay rummuar kalpasan ti maysa nga oras,” kinunana kadakami, “itaraytayon ‘diay emergency ta ma-caesarian.” Ti district hospital ti kayatna a sawen.
Nagkikinnitada manen. Caesarian? Kadkadua laeng, mabutiakan pay? nasaludsod ni Maestro Teody iti bagina. Uray ospital ti gobierno ti emergency, dakkel la ketdi latta ti magastos. Iti ammona, awan ti siruhano iti emergency. Mangay-ayabda kadagiti private practitioners wenno kadagiti pribado nga ospital iti kabangibang nga ili. Namak payen no itarayda pay idiay Tuguegarao?
Napaanges iti nauneg. Pangalaanna ngata ti gastuenda? Saan payen a maka-anay ti mabatbati a sueldona nga allowance-da iti makabulan. Dakkel ti nautangna iti panangipatakderna iti bungalow a balayda.
“Napanen… napanen!” naatiag ti panagpampanunotna iti ragragsak dagiti adda iti deli-very room.
Madamdama, rimmuaren ti midwife. “Mabalinmon a mapan kitaen dagiti agina, sir,” kinuna daytoy kenkuana. “Congratulations!”
Napatangad. Nagyaman a sipapasnek.
Sinaruno dagiti katuganganna iti iseserrekna iti kuarto. Addan nga agpayso dagiti aginana iti kamada. Binisitona dagitoy.
Panagriknana, kasla naunas a lugit dagiti kettangna a nagmalmalem. Maysa manen nga anghel ti simmangbay iti biagda nga agassawa. Ad-adda manen ita nga ayatenna ti trabahona. Uray pay nasapa a pagubanen dagiti ubbing nga agdalan kenkuana.#


text:
STA. MARIA, Ilocos Sur – Dua a tattao ti natay iti nagsina nga aksidente ditoy nga ili.
Natay da Rolando Bello, 29, residente ti Ampuagan ken ni Renato Castro, 44, residente iti Suso, agpada a barangay ditoy gapu iti sugat a sinagrapda kadagiti nasao nga aksidente.
Segun iti report, pinadas ni Bello a nakalugan iti Dio a motorsiklo a labsan ti Mercedez Benz a minaneho ni Downies Dato, 29, ngem nasapgidna ti likud ti van a nakaigapuan ti pannakakautna iti bangir a linia ti kalsada. Apagisu met a sumungad ti Isuzu Elf Truck a minaneho ni Santos Cortez, residente iti Villa Hermosa, Santa Cruz, Ilocos Sur ket nagdinnungpar dagiti dua a lugan.
Naitaray ti biktima iti Reyes Clinic and Hospital ngem naideklara a dead on arrival.
Kabayatanna, aksidente a nasapgid ti Fariñas Trans a minaneho ni Jimmy Luen, residente iti Bacsil, Laoag City, ni Renato Castro bayat ti panagtakderna iti igid ti kalsada, kaabayna ti bisikletana.
Gapu iti sugat a linak-amna, natay nga insigida ti biktima.
Boluntario a simmuko ti drayber iti Santiago-PNP.


text:
VIGAN CITY – VIGAN CITY – “Naigagara a panangiyaw-awan” kadagiti botante, daytoy ti reaksion ti kampo ni Atty. Trandy Baterina iti alegasion ti kasupangetna iti politika a saan nga isu ti opisial a kandidato ti Liberal Party iti special elections a pakapilian ti diputado para iti umuna a distrito.
Iti nabayadan a political broadcast ti kampo ni Baterina a naipatangatang iti Bombo Radyo idi Mayo 26, naibasa ti statement of support ti Liberal Party a napetsaan iti Mayo 23 a nangibatad ti panangited ti partido ti “unwavering and all-out support” iti kapartiduanda nga Atty. Trandy Baterina a tumaray kas official candidate ti partido para iti kinarepresentante ti umuna a distrito ti Ilocos Sur iti Mayo 28 special elections.
Sinaguday ti statement a mabasa pay iti website ti Liberal Party a “tumaray ni Atty. Trandy para iti tugaw a binakantean ni … dati a Cong. Ronald Singson, a nasentensiaan iti 18 a bulan a pannakabalud babaen ti Hongkong court kalpasan ti panangannugotna a guilty iti panangiserrek iti illegal a droga iti nasao a teritorio.”
Kanaig daytoy, kinuna ti kampo ni Baterina a “nupay miembro ni Konsehal Franz Ranches iti Liberal Party, awan ti karbenganna a mangitayag, mangiproklama ken mangiyendorso ken ni congressional candidate Ryan Luis Singson.
“Mamatikami nga adda nalabsingna (Ranches) ket sungbatannanto iti central office ,” kinuna pay ti kampo ni Baterina.
Kinuna ti statement a “mamati ti partido nga ibagian ni Atty. Trandy ti sinseridad, commitment ken ideals ti agpaypayso a lider ken miembro ti partido,” idinto nga innayonna a “welcome addition” ni Baterina iti listaan dagiti public servants ken lawmakers ti LP a mangitakder ti solidaridad ken transparensia iti pannakaiduron ti prioridad a lehislasion a mangkomplimento kadagiti prioridad a programa ni Presidente Noynoy Aquino, chairman ti partido.
“Agapelakami kadagiti 161,975 a rehistrado a botante iti umuna a distrito ti Ilocos Sur, a buklen ti 10 nga ili ti Sinait, Cabugao, San Juan, Magsingal, Santo Domingo, San Ildefonso, San Vicente, Bantay, Santa Catalina and Caoayan ken ti siudad ti Vigan, ti pannakaadalna manipud iti padasda iti napalabas. Ikkantayo ti bagitayo iti oportunidad a pagserbian ken ibagian ti maysa a tao a dedikado, addaan integridad, adbokasia para iti reporma, ken addaan iti puso ken panunot para iti responsive public service…. Awan panagduadua, mamati ti partido a ni Atty. Trandy Baterina ti umisu a pili,” kinuna pay ti surat.#


text:
TUNGGAL bulan ti Pebrero a naituding ti Civil Registration Month.Itoy a tawen 2013, agsadag iti tema a “Civil Registry bringing Public Service Closer to the People.” Panangiyasideg kadagiti umili ti serbisio a panangirehistro kadagiti maiyanak, nagkallaysa, pannakatay ken dadduma pay a serbisio nga itden ti local civil registrar tapno iti masanguanan nga aldaw ket saanda nga agparikut sanguenda a legal transactions.
Lalo la unay a tamingen ita dagiti local civil registrar ti panangipaay iti serbisio kadagiti agdendenna a kas agassawa wenno live-in partner iti panagkallaysadan babaen ti iwaywayatda a libre a mass wedding ceremony kadagiti mayat nga agtarigagay iti pammatalged iti panagdennada.
Iti ngamin sosiedad ti agdama a panawen, adun dagiti agdendenna a kas agassawa, adu payen dagiti nataengan ken addaanda payen iti anak wenno annak ngem saan a legal ti panagtiponda a kas agassawa ta saanda pay la ngarud a nagkallaysa. Ti kangrunaan a rason no apay a mapaspasamak daytoy iti gimong ket ti kinaawan ti gastuen dagiti agpartner, isu a nagdennada lattan; dayta kinarigat ti panagbiag ti rason ti pannakatungday ti kallaysa; dagiti dadduma, ammoda la ngaruden ti kinarigat iti kasasaad iti biag ngem saanda a nakontrol ti bagbagida ket simrekda lattan iti estado a saan a nakasagana.
Gapu ta saan a legal ti panagdennada a kas agassawa, saanda a maaramat ti panagtiponda a kas agassawa kadagiti legal transaction nga inda serken. Iti legal a panagtipon, nalaklaka laeng ti panangala kadagiti serbisio kadagiti amin nga ahensia ti government ken/wenno iti private agencies, kas ti Government Service Insurance System (GSIS), Social Security System (SSS), PhilHealth, Pag-ibig (Home Mutual Development Fund), Department of Foreign Affairs, dagiti banko ken dadduma pay.
Tapno mapunas ti nakain-inaka a rason dagiti umili lalo dagiti awanan kabalinan iti biag, rumbeng la unay a mangiwayat iti mass wedding ceremony dagiti local civil registrar tapno maliklikan ti imbierna ken dakkel a paggastosan ti asinoman nga agtarigagay iti libre a serbisio. Ta nagastos met ngamin ti sumango iti panagkallaysa, ta malaksid ti bayadan iti simbaan, isagana a pagsasanguan, ken dadduma pay a pakakumikoman, maipaay aminen dagitoy iti mass wedding kadagiti mayat a makipartisipar agraman iti pannakaadda kadagiti ninang ken ninong iti panagkallaysa.
Adun a siudad ken ili ti mangipatpatungpal itoy libre a serbisio. Kas sagudayen ti tema itoy a tawen, panangiyasideg ti serbisio ti civil registrar kadagiti amin nga umili.
Namunganay ken nangrugi ti tinawen a Civil Registry Month babaen ti pammilin idi ni Presidente Corazon C. Aquino, a nangideklara a tunggal Pebrero iti tawen a mapasamak ti Civil Registry Month, ken napatalgedan babaen ti Proclamation 682.#


text:
Kasla kumurikor iti agongna ti banglo kabayatan nga umap-apros ti puyupoy. Impalawlawna ti panagkitana. Imposible a dagitoy nakaduldulpet nga agpalpalama iti sangona ti pagtaudan ti banglo.
A, uray ti agongna ket mangrugin nga agpalta! Sintomas ti panagbagtit… agbagtit kadin?
Nakangngeg iti garikgik ti babai ken lalaki iti likudan ti narukbos ken dandani pagattao a gumamela iti agarup lima a metro iti yanda. Sadiay!
“Mangankayon, ina…”
“Agkararagtayo pay ngarud, barok. Dumawattayo iti bendision kadaytoy taraon nga inyupresermo…”
Tinung-edanna ti babai. Iti panagsabat dagiti mata dagiti dua, kasla nakarikna ti lalaki iti lamiis a kasla nagwaras iti bagina – kadagiti laslasag ken kadagiti ur-uratna. Lamiis a sumsumaen ti mugingna itan ti kinakarkarna a mariknana. Kasla nakarikna iti bileg. Simmaranta. Kasla rimmagsak. Dina maawatan ti bagina. Ti minulmolan ti mugingna: agbagtit kadin?
Nagparintumeng ti ina sa nanguros. Pinagdippitna dagiti dakulapna sana indennes iti barukongna, nagdumog ket nagtanamitim. Nakaparintumeng met ti ubing, nagdippit dagiti dakulapna a nakadennes iti barukongna, nakatangad a nakakidem ken naulimek.
Mangngeg ti lalaki ti nakapsut ken naalumamay a kararag ti ina ngem di simmurot. Kararag iti kinaadda koma ti bendision iti taraon a pagsasanguanda, ti bendision a para iti lalaki a di nagpaidam a nangiyupreser iti taraon.
Nangan ti ina ken ti ubing. Binuya laeng toy lalaki ti pannangan dagiti agina. Uray idi piliten ti ina a mangan, di nangan ti lalaki. Di ammo toy lalaki no apay a kasla napukaw a naminpinsan ti bibisinanna. Dina maawatan.
Nalpas dagiti agina. Napidut amin a murkat sa naisakmol. Kalpasanna, nanguros ken nagkararag manen ti babai ket nagyaman iti taraon nga impaunegda. Awan ti milat ti asul a langit a makita toy lalaki. Saanna metten a marikna ti dagaang.
Nagsuyaab ti ubing. Nagilad. Nagpungananna dagiti takiagna. Immisem ti babai a nangtaliaw iti lalaki.
Timmakder ti lalaki. Nagpakada.
“Sadino ti papanam, barok?”
“Innak sapulen ni Patay, Bai…” kunana, ngem dina maawatan ti bagina no apay a naisawangna dayta.
“Bendisionannaka koma ti Dios, anak…”
“Ad-adda a kasapulanyo ti Diosyo, Bai, ngem siak. Ala, panawankayon!”
Ket pagna a pagna ti lalaki a kunam la no agturong iti silia elektrika. Natukkol ti tengngedna. Nakabulsa dagiti imana. Awanen a pulos ti maarikapna a kuartana. Pagna latta a pagna. Inkeddengna a dayta laeng ti aramidenna. Nutnutnotan ti mugingna a nasaysayaat a dayta ti aramidenna ta inton mabannog, daytay napaksuyan unay unayen, maturogton iti mismo a yanna. Kaykayatnan ti saanen nga agriing. Daytay mabangungot koman wenno maatake pay ketdin.
“Lumabanka! Laglagipem nga immayka ditoy tapno makigasanggasat!” naipigsana. Dumurdurog ti pakinakemna. “Dika sumuko!” inulitna ken inradies ti maudi a balikas.
Nagsardeng. Nalagipna dagiti damag nga adu dagiti kailianna ti rimmang-ay ti biagda ditoy a deppaar ken nangalan kadagiti pamiliada. Daytoy ti dakkel a nangdurog kenkuana tapno makigasanggasat met. Nasken a mapasamak met kenkuana daytoy. Nasken a patibkerenna ti pakinakemna. Lumaban. Nasken a maalananto ditoy ti pamiliana tapno matarayanda ti gubat ken kinakurapay.
Nangemkem. Pinabasolna ti di agsardeng a gubat iti lugarda. Pinabasolna ti panagsamsam kadagiti dagada. Pinabasolna ti kinaawan ti saranay a dumteng kadakuada idinto ta nangnangngegna iti transistor radio dagiti minilmilion a tulong manipud ti gobierno ken sabsabali a nasion a para kadakuada. Dagitoy ti rason ti nasaknap nga eksudos dagiti kadaraanna. Agkamangda iti lugar a yan ti kinatalged, kappia ken talinaay. Agkamangda iti daga a napnuan iti kari.
“Wen, ania, di rumbeng a maawanannak iti namnama,” nakunana iti nakapsut a timek. Immanges ti nauneg. Impiduana.
Ngem dinan maiyaddang dagiti sakana. Nabannog unayen. Agtinnagen dagiti kalub dagiti matana. Kayatna nga iyilad. Impalawlawna ti panagkitana. Nagmusiig. Ne, iti met lugar a nangpanawanna iti babai ken ti ubing ti yanna! Nagsubli a dina napupuotan? Ngem, yannan ti babai ken ti ubing? Ngem saanen nga importante kenkuana dayta. Makaturturogen. Mangrugin a lumnek ti init. Mano nga oras a nagnagna? Inyiladna lattan iti immangrag a karuotan. Nagsikig. Intulokna ti bagina a sakupen ti turog nupay mariknana ti dagaang ken nabang-i nga alingasaw ti daga.
(Adda tuloyna)


text:
Daulo ti gobierno
Ti daulo ti gobierno ket ti sapasap a termino nga inus-usar para iti kangatuan wenno maikadua nga opisial iti sanga ti ehekutibo ti naturay nga estado, ti pederado nga estado, wenno ti bukod nga agturturay a kolonia, (kadawyan a naibagbaga a kas dagiti pagilian, nasion wenno es-estado a nasion) a masansana mangiturong iti gabinete, ti grupo dagiti ministro wenno dagiti sekretario a mangiturong kadagiti departamento ti ehekutibo. Ti termino a "daulo ti gobierno" ket masansan a maigiddiat manipud iti termino a "daulo ti estado", (kas iti artikulo 7 ti Kombension iti Linteg dagiti Tulag ti Vienna, artikulo 1 ti Kombension ti Panagsalaknib dagiti Diplomata ken ti listaan ti protokol ti Nagkaykaysa a Pagpagilian),[1][2][3] gapu ta mabalin a dagitoy ket mabalin a dagiti sabali a puesto, tattao, ken /wenno dagiti papel depende iti pagilian.
Ti turay ti daulo ti gobierno, kas ti presidente, wenno kangrunaan a ministro ken ti pannakibing iti pagbaetan ti puesto ken dagiti sabali a patakder ti estado, kas ti relasion a pagbaetan ti daulo ti estado ken ti lehislatura, ket adu ti pagdumadumaan kadagiti naturay nga estado, a kaaduan nga agdepdepende iti partikular a pannakabukel ti napili a gobierno, nangabak, wenno panagbaliw iti naplabas a panawen.
Kadagiti parlamentario a sistema, mairaman dagiti batay-linteg a monarkia, ti daulo ti gobierno ket ti de facto a daulo ti politika ti gobierno, ken sumungbat iti maysa a kamara wenno ti intero a lehislatura. Uray no adda masansan a pormal a relasion a panangireporta iti maysa a daulo ti estado, ti naud-udi a naibaga ket kadawyan nga agtignay a kas daulo a pigura a mabalin a mangala iti papel iti pangulo nga ehekutibo kadagiti limitado nga okasion, no makaaw-awat it konstitusional a balakada manipud iti daulo ti gobierno wenno babaen dagiti naisangayan a probision iti batay-linteg. Kas pagarigan, iti Nagkaykaysa a Pagarian, ti kangrunaan a ministro ket "balakadanna" ti reina iti panangidutok iti gabinete, ti balakad a nasken nga awatenna. Iti met sabali, ti napauten a serbisio ti reina a kas daulo ti estado ket mangpakabael kaniana a mangited iti kangrunaan a ministro ti pakaammo ken sirmata kadagiti adu a banag tapno mapasayaat ti panagpataray ti gobierno. Nupay kasta, gapu ta ti Nagkaykaysa a Pagarian ket batay-linteg a monarkia, usarenna ti bukodna a panagtalek a maipapan no awatenna wenno sanna a suroten ti balakada ti reina.
Kadagiti presidential a republika wenno dagiti absoluto a manarkia, ti daulo ti gobierno ket kadawyan pay nga isu ti daulo ti gobierno. Ti relasion apagbaetan ti daulo ken ti gobierno, nupay kasta, ket mabalin nga adua nga agdumaduma, a mangsakop manipud iti panagsina dagiti bileg aginggana iti autokrasia, segun ti batay-linteg (wenno dagiti sabali a batayan a linteg) iti naisangayan nga estado.
Kadagiti semi-presidensial a sistema, ti daulo ti gobierno ket mabalin a sumunbat iti daulo ti estado ken ti lehislatura, a dagiti pakaisangayan ket ited babaen iti tunggal maysa a batay-linteg ti pagilian. Ti moderno a pagarigan ket ti agdama a gobierno ti Pransia, a nagtaud manipud iti Maikalima a Republika ti Pranses idia 1958. Idiay Pransia, ti presidente, ti daulo ti estado ket idutokna ti kangrunaan a ministro, nga isu met ti daulo ti gobierno. Nupay kasta, ti presidente ket nasken nga agpili no sino ti epektibo nga a kas maysa nga ehekutibo, ngem isu pay iti addaan iti suporta manipud iti lehislatura ti Pransia, ti Nailian nga Asemblia, tapno makabael a mangipasa iti lehislasion. Kadagiti dadduma a kaso, ti daulo ti estado ket mabalin a mangirepresenta ti maysa a partido ti politika ngem ti kaaduan iti Nailian nga Asemblia ket iti sabali a partido. Gapu ta ti partido ti kaaduan ket adaan iti ad-adu a panagtengngel iti pangbusbos iti estadpo ken kangrunaan a lehislasion, ti presidente ket epektado a mapilit nga agpili iti kangrunaan a ministro manipud iti kasuppiat a partido. Iti dayta a kaso, nga ammo a kas kohabitasion, i kangrunaan a ministro, a kakuyogna ti gabinete, ket mangtengngel ti domestiko nga annuroten, a kaaduan a magawidan ti impluensia ti presidente kadagiti ganganaet a pannakibiang.
Kadagiti direktorial a sistema, dagiti responsiblidad ti ehekutibo ti daulo ti gobierno ket maiwarwaras kadagiti grupo ti tattao. Ti prominente a pagarigan ket ti Pederal a Konseho ti Suiso, a ti tunggal maysa kameng ti konseho ket mangidaulo iti departamento ken agbutos pay kadagiti singasing a maipanggep kadagiti amin a departamento.
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Jean Blondel & Ferdinand Muller-Rommel Cabinets in Western Europe (ISBN 0-333-46209-2)
- WorldStatesmen (pinduten ti tunggal maysa a pagilian)
- ^ HEADS OF STATE, HEADS OF GOVERNMENT, MINISTERS FOR FOREIGN AFFAIRS, Protocol and Liaison Service, United Nations (2012-10-19). Naala idi 2013-07-29.
- ^ Vienna Convention on the Law of Treaties 1969, International Law Commission, United Nations. Naala idi 2013-07-29.
- ^ Convention on the Prevention and Punishment of Crimes against Internationally Protected Persons, including Diplomatic Agents 1973, International Law Commission, United Nations. Naala idi 2013-07-29.


text:
Mamalia
Dagiti mamalia ket dagiti kameng ti klase Mammalia ( /məˈmeɪli.ə/), aganganges ti angin a bertebrado nga ay-ayup a nailaslasin babaen ti panagtagikua ti endotermia, buok, tallo a tultulang ti tengnga a lapayag, ken dagiti mamario a glandula a naipamay-an kadagiti nagannak nga ina. Kaaduan kadagiti mamalia ket agtagikuada pay dagiti ling-et a glandula ken naipangrunaan a ngipen. Ti kadakkelan a grupo dagiti mamalia, ket ti naikadkadua, adda ti kadkadua a mangpakan ti anak iti las-ud ti panagsikog. Ti utek ti mamalia, nga adda ti nakaidumdumaa a neocortex, ket timbengenna ti endotermiko ken dagiti sirkulotario a sistemac, a ti naudi a naibaga ket mangipakpakita dagiti nalabbasit a selula ti dara nga awan dagiti nukleo ken maysa nga uppat ti kamarana a puso. Dagiti mamalia ket sumakop ti kadakkel manipud ti 30–40 a milimetro (1- aginggana ti 1.5-a pulgada) manabung a kurarapnit aginggana ti 33-metro (108-pié) a asul a baliena.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Kasilpo iti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Mamalia iti Wikimedia Commons


text:
CANDON CITY – Maysa a mannalon ti nakoriente idi Enero 29 daytoy a tawen, ditoy a siudad, iti talon bayat panangpalayasna iti mulana a mais.
Iti oras ti 9:40 ti sardam idi Enero 29 daytoy a tawen, nakaawat ti Candon CPS, Candon City, Ilocos Sur iti maysa a report a maysa a bangkay ti maysa a lalaki a babigbig a ni Joel Calindas Calindas, 46, naasawaan, mannalon ken residente iti nasao met laeng a barangay, ti nasarakan iti minaisan iti abay ti maar-aramid a by-pass road iti Brgy. Oaig-Daya, Candon City.
Iti inisial nga inbestigasion, nagpatulong ni Carol Cortado Calindas ken ni Esteban Calindas III a kayongna ta apanda biroken no sadino ti ayan ti asawana ta rabiin ket awan pay laeng daytoy. Apan nagpatulong iti polis sakbay a napan nagsawar ni Esteban ket nasarakanna ti kabsatna nga awanan puot iti minaisanna a talon.
Intaray dagiti nagresponde a polis ni Joel iti ospital ngem indeklara ti doktor a dead on arrival ket babaen ti panangsukimat ti doktor, naduktalan a nakoriente daytoy babaen dagiti electrical thermal burn iti bukot ken likod ti tengngedna. (Tawid News Team)


text:
YAN ti rigatna, agingga ita, di pay naaprobaran ti budget para iti 2006 ket agtartaray ti operasion ti turay babaen ti budgetna idi 2005.
Iti daytoy a situasion, kasapulan ti supplementary budget a pakaipalunipinan dagiti pundo para kadagitoy a proyekto.
Ngem umannugot ngata ti Kongreso, nangruna iti Senado a manamnama nga agsuspetsa a maaramat laeng dagitoy a pundo para iti pannakaidur-as ti interes dagiti kaaliado ti Presidente iti eleksion inton 2007?
Madakamat ditoy nga iti baet dagiti tignay ti agdama a turay a mabalbaliwan ti Konstitusion ket masuktan ti porma ti gobierno manipud iti presidensial iti parliamentaria, mapaliiw a naisarubsob ti sungo ti tren ti charter change ni Pres. Arroyo gapu iti saan nga ikakanunong dagiti nadumaduma a sektor dagiti umili ken ti Senado iti tignay a mangbaliw iti Konstitusion a suspetsa a pamuspusan laeng ti Presidente tapno agtaginayon iti puestona iti sanguanan dagiti alegasion ti panagsuitik iti eleksion idi 2004 ken iti pannakaaramat dagiti pundo ti gobierno para iti pannakaitag-ay ti kandidaturana.
Manamnama ngarud ti pannakaiwayat ti eleksion inton 2007 a pakarukodan iti liderato ni Pres. Arroyo, no iggemna ti panagtalek wenno kredibilidad nga isu ti pudpudno a mangituray iti pagilian saan ket a kas iti ibambando ti oposision a saan nga isu ti lehitimo a Presidente agsipud ta nagsuitik iti napalabas nga eleksion.
Manamnama ngarud a bukitkiten a nainget dagiti oposision aniaman a pundo nga idatag ti Presidente para iti implementasion dagiti proyektona a kunana a mangirubbuat iti ekonomia ti pagilian tapno agbalin a makabael a makisalip iti sangalubongan.
Iti panagkuenta ti maysa nga ekonomista, manamnama a makapastrek ti gobierno manipud iti P100-125 bilion iti tinawen manipud iti expanded vat nga inwayat ti turay itay napan a tawen a kunana a “napait a tableta” a kasapulan a tomaren dagiti umili tapno makaalut-ot ti pagilian iti kuko ti kinakurapay nga agtungpal iti panagdur-as ti ekonomia ti pagilian nga iti udina, dagitinto met laeng umili ti agsagrap.
Ngem no agpannuray laeng ti gobierno iti mapastrekna iti buis, dakkel ti pagkamtudanna tapno masuportaranna ti ambisioso a programana.
Malaksid daytoy, no maituon dagiti kangrunaan a resources ti turay iti programana ti ekonomia, maapektaran la ketdi ken agsagrap iti pannakabaybay-a dagiti dadduma a benneg a kas iti edukasion ken salun-at.
Iti edukasion, tinawen a problema ti kakisang dagiti kuarto a pagklasean dagiti agbasbasa, agkurang a libro ken ramramit a maaramat iti pagadalan ken nababa a sueldo dagiti mangisursuro.
Saan a malibak nga adu a bilang dagiti mangisursuro ti pimmanaw iti pagilian agsipud iti awis ti narabraber a pagaraban iti sabali a pagilian ket maysa daytoy kadagiti gapu no apay a bimmaba ti kalidad ti edukasion iti pagilian.
Iti salun-at, problema dagiti ospital ti kakurang dagiti agas, ramit, dagiti nars ken doktor nga agpanaw metten iti pagilian agsipud iti kabassit ti matgedanda ditoy.
Kuna dagiti autoridad a no saan nga agtignay ti gobierno a manglapped iti exodus dagiti mangisursuro, nars, doktor ken dadduma pay a health personnel, agpeggad ti sistema ti edukasion ken health care ti pagilian.
Ngarud no maiturong amin a resources ti turay kadagiti ambisioso a proyekto nga indatag ni Pres. Arroyo, saan a di mainsasaan a maisakripisio dagitoy sabsabali a programa ti gobierno kas iti edukasion ken salun-at.
Saan a mailibak a napintas ti plano a no maiyimplementar a naan-anay, mabenepisiaran ti sibubukel a pagilian ket mairayo a dumur-as ti ekonomia.
Ngem saan met a mailibak nga uray kasano kapintas ti plano wenno panggep, agpannuray ti implementasionda iti pundo a mabusbos. Iti daytoy a banag ti mangted iti panagduadua no agballigi ti turay iti daytoy ambisioso a programa.
No sinsero ni Pres. Arroyo a mangiwayat kadagitoy a programa ti panagdur-as, dakkel daytoy nga ipatawidna kadagiti kailianna. Maikur-itto ti naganna iti historia ti pagilian a nangilung-aw kadagiti kailianna iti kuko ti kinakurapay.
Ala, ikkantayo ni Pres. Arroyo iti gundawayna a mangipatungpal iti ambisioso nga arapaapna para iti pagiliantayo.
Sapay koma…
Naraniag a masakbayan ti ipimpinta ni Pres. Arroyo a sumangbay kadagiti umili kas linaon ti State of the Nation Addressna. Kas kunana, addan kuarta ti gobierno nga aramatenna tapno maiwayat dagiti ambisioso a programana iti ekonomia ket kasapulan laeng ti pannakitimpuyogtayo kenkuana tapno agkukuyogtayo nga umaddang para iti panagdur-as.
Napintas a tagtagainep! Ngem sabali ti tagtagainep, sabali ti realidad.
Iti ordinario nga umili, tallo laeng a banag ti kangrunaan iti biagna: nalaka a presio ti magatgatang, umdas a matgedan, ken natalged a pagsapulan.
Dagitoy ti kangrunaan a kasapulan dagiti umili. No ikutdan dagitoy, di mainsasaan a mapnekdan iti agdama a panagbiagda.
Ngem ti dakkel a saludsod: Nagtarakitik kadin dagitoy a pagimbagan a kunkuna ti turay a bunga dagiti inwayatna a reporma a piskal ken programana a pangpadur-as iti ekonomia kadagiti ordinario nga umili, nangruna kadagiti sangkasapulan-sangkaapuyan?
Ala, kas nakunami, ikkantayo ni Pres. Arroyo a mangipatungpal iti arapaapna para iti pagilian. Barbareng saan nga agbalin laeng dagiti proyekto a kasla maiyayat a tagapulot kadagiti kaaliado ti administrasion tapno natibtibkerda nga agtakder iti likudan ti agdama a liderato para iti nataltalged a pundasionna iti politika a kasapulan a gun-odenna iti masungad nga eleksion.
Kastay kunadan: saan a balikas no di aramid ti pakakitaan.


text:
Ferdinand Marcos
- Para iti dadduma pay a kaipapanan wenno artikulo maipapan iti Ferdinand Marcos, kitaen ti Ferdinand Marcos (panangilawlawag).
Ni Ferdinand Edralin Marcos (Septiembre 11, 1917–Septiembre 28, 1989), maysa nga Ilokano, ti maikasangapulo a Presidente ti Filipinas a nagserbi manipud idi 1965 agingga iti 1986. Nagbalin a diktador idi mangrugi iti maikadua a panagakemna iti kinapresidente tapno maiturayanna ti pagilian, babaen ti panangipaulogna iti Linteg Militar idi 1972 ken panangipasdekna iti "Baro a Kagimongan" (Ingles: New Society), (Tagalog: Bagong Lipunan). Ngem napatakkias ni Marcos iti puesto idi 1986 babaen ti Rebolusion iti Edsa kalpasan a nagrebelde ti dua nga Ilokano a nangangato nga opisial ti turay, ti Ministro ti Salaknib a ni Juan Ponce Enrile ken Heneral Fidel V. Ramos, ket kimmapponda kenni Corazon Cojuangco Aquino (balo ni dati a Senador Benigno S. Aquino a napapatay idi 1983), a nagbalin a presidente kalpasanna.
Naipasngay ni Marcos idiay Sarrat, Ilocos Norte, anak da Mariano Marcos ken Josefa Edralin. Idi 1937, bayat ti panageskuelana iti kinaabogado idiay Universidad ti Filipinas, naidarum ni Marcos ta napabasol a nangpapatay ken ni Diputado Julio Nalundasan, maysa a karibal ni tatangna a Mariano iti politika. Naibalud idi Nobiembre 1939, ngem nagkiddaw iti Korte Suprema iti Filipinas a depensaanna a bukod ti bagina, ket nangabak iti kasona iti sumaruno a tawen.
Nagturpos idiay Unibersidad iti Filipinas, ken nakaala iti kangatuan nga average iti panag-eksamen para kinaabogado (bar) iti Filipinas idi 1940.
Iti ud-udi a paset ti Maikadua a Sangalubongan a Gubat, nagserbi ni Marcos a soldado iti Siiigam a Buyot iti Filipinas. Kalpasan ti gubat, nagbalin a katulongan ni Presidente Manuel Roxas manipud 1946 agingga iti 1947, ken miembro pay iti Kamara dagiti Pannakabagi (1949-59), ken kas senador (1963-65) a nangidauluanna iti Senado iti Filipinas kas presidente. Idi 1954, nagkasarda kenni Imelda Romualdez, maysa a Bisayana a tubo iti Leyte, a timmulong ken ni Marcos iti naballigi a panagkampaniana para iti presidente.
Kalpasan a saan nga innaganan ti Partido Liberal ni Marcos a kas opisial a kandidatoda para iti presidente, immakar isuna iti Partido Nacionalista, a nangpili kenkuana a kandidatoda a kadua ni Fernando Lopez a para iti bise presidente. Inabakda ti situtugaw idi a pangulo ken kandidato manen a ni Diosdado Macapagal kasta met ti para bise presidente a ni Genaro Magsaysay, iti eleksion idi 1965.


text:
Sarita ni Rosalyn Del Prado
(Umuna a paset)
MADAMA ti komperensiami ken Mr. Alones, ti superbisor ti distrito ti Quirino, maipapan kadagiti report a maidatag iti division office idi matugtog ti ridaw ti opisina. Timmakderak ket kinitak no asino.
“Naimbag a malemmo,” inisemannak ti sangaili. “Adda kadi ni Mr. Alones?”
“Adda, sir,” insungbatko. “Sumrekkayo, a.”
“Umayak agreport, sir,” kinuna ti sangaili ken ni Mr. Alones. “Siak ti imbaon ni Mr. Cruz a mangsukat ken ni Mrs. Corpuz.” Ni Mr. Cruz ti Schools Division Superintendent iti probinsia ti Ilocos Sur. Nagretiro itay napan a lawas ni Mrs. Corpuz, ti prinsipalmi iti Quirino Central School.
Inyawat ti lalaki ti papelesna. Binasa ni Mr. Alones. Kalpasanna, inyam-ammonak. Jose Ramos ti naganna. Taga-Vigan. Uppat a pulon ti tawenna. Baro. Kalalainganna ti pammagina iti tayagna a lima kadapan ken lima a pulgada. Panguloten, no umisem, agminar ti bugbugtong a kallidna.
“Welcome to Quirino, Sir,” kinunak.
“Napintas ti lugaryo,” kinunana. “Nadalus ti angin, saan a kas iti Vigan a natapok ken napudot. Magustuan la ketdi ti bagik ditoy.”
“No maanusanyo la ketdi ti rigat, Sir.”
“Mrs. Ringis, di la mabalin nga awagam amin a mangisursuro?” kinuna ni Mr. Alones. “Adda mitingtayo iti library.”
“Wen, Sir,” insungbatko.
Nabiit a naurnongkami iti library.
“Naanus met la ngata a kas ken ni Mrs. Corpuz?” sinaludsod ni Miss Tabboga, ti pangrapisen a maestra ti Maikamaysa.
“Nalaing met iti panagkitak,” insungbatko.
“Baro kano pay,” kinuna ni Mrs. Reynon, ti in-charge iti Grade IV. “Addayta, gundawaymon, Andring,” inkalbitna ken ni Mrs. Dumbrique, ti biuda a maestra ti Maikadua.
“Padpadasennak a kalbiten ta kitaenna no diak tiliwen,” inkidday ni Mrs. Dumbrique. Nagkakatawakami.
“Awanen, nanglaylaykan, Manang,” kinuna ni lakayko. “Itedmo la’ngen kadagiti ub-ubbing barbareng no maigawid ditoy Quirino.” Insungo ni lakay ni Miss Tecson, ti mangisursuro iti Home Economics. Nasuroken a tallopulo ni Miss Tecson ngem kalaslasbanganna.
“Siak manen ti nakita ni Manong Lando,” kinuna ni Nenita.
Kas guidance counselor, managadalak iti karirikna ti tao iti nadumaduma a situasion. Idi sumrek da Mr. Alones ken Mr. Ramos, ni Nenita ti pinaliiwko. Kellaat ti ibebessag ni Nenita. Naikuleng met ni Mr. Ramos a bulon ti panagkarenken ti nawada a mugingna. Ngem apagdarikmat laeng, immisem ni Mr. Ramos ket intuloyna ti nakiam-ammo kadakami.
Iti recess, inyawis ni Mrs. Almendras, ti Coop Teacher, ti panagmeriendami. Nakitungtong ni Mr. Ramos ngem masansan ti itataliawna ken ni Nenita. Pamrayan ni Nenita ti agdumog wenno sipapasnek kampay a dumdumngeg iti sasawen ni Mrs. Reyes. Naulimek man ita ni Nenita idinto a saan met a kasta. Madamdama, nagpadispensar ket imbagana nga adda pay board work nga ikamakamna.
Idi agawidkami, naisalpikak ken ni lakay dagiti napaliiwko. Amin la a madmadlawmo, nakunana.
Dakkel ti nagbaliwan ni Nenita. Iti recess, nakairuamanmi ti agtutungtong iti library. Ita saanen a rumrummuar iti kuartona. Iti bigat, masapa a sumrek, agdiretso iti kuartona ket sa la rummuar iti flag ceremony. Iti malem dinakon urayen nga agawid. Kanayon a kasla nauneg ti pampanunotenna ket saanen a managisem. Kimmuttong.
“Adda kadi kinagura ni Nenita kadatayo?” nakuna ni Mrs. Almendras.”
“Awan met ti ammok,” kinuna ni Miss Alcedo.
“Adu ngata ti trabahona,” inkalintegak ni Nenita.
Inkeddengko a kasaritak. Rinantak iti kuartona iti maysa a malem.
“Adda pay trabahuem?” inamadko.
“Awanen, Manang,” insungbat ni Nenita. “Agawidakon.”
“Agkuyogta ngaruden,” kinunak.
Tinulongak a nagiserra kadagiti tawa. Inalikumkomna dagiti gargaretna. Kalpasan ti panangkandadona iti ridaw rimmuarkami iti pagadalan.
“Ammom,” kinunak, “dumdumlaw man dagiti kaduatayo kenka.”
“Apayen, Manang?”
“Saanka metten a makium-ummong kadakami.”
“Adu ngamin ti asikasuek iti klasek, Manang.”
“Uray ni Mr. Ramos, dumdumlaw kenka.”
Napasardeng ni Nenita. “A-ania ti nasasaona, Manang?”
“Kaska la kano kigaw.”
“A-awanen ti sabali a nasaona, Manang?”
“Dayta laeng,” kinunak. “Ania koma pay ti masaona maipapan kenka?”
Saan a nagtimek. Indarumogna ti nagna.
“Nenita, adda kadi problemam?”
“A-awan, Manang.”
Immangesak iti nauneg. “Ala, awan no awan. Dika ngarud agpuppupok latta iti kuartom. Umaliwaksayka sagpaminsan tapno awan ti dumlaw kadagiti kakadua.”
(Maituloyto)


text:
MAISAYANGKAT ita nga Oktobre 11 – 17, 2018 ti panangipila iti certificate of candidacy dagiti kandidato para iti National and Local Elections inton Mayo 13, 2018.
Kalpasan ti panagipila iti COC dagiti kandidato kadagiti opisina ti Commission on Elections, nasken a rugianen dagiti umili ken botante a tingitingen wenno amirisen a nasayaat ti kinatao, kababalin ken kabaelan dagiti agngayangay a papili tapno maisaad iti akem dagiti kapkapnekanda a kandidato ket saandanto nga agbabawi iti kamaudiananna no nagbiddutda iti binutosanda.
Uray adayo pay ti kampania, nasken a paliiwen ken amirisenen dagiti botante dagiti kandidato nangruna dagiti agngayangay para iti nasional a posision gapu ti kalawa ti Pilipinas ket saanda a makapan agkampania kadagiti amin nga ili, siudad ken probinsia, kas dagiti agsasalisal iti 12 puesto iti Senado, ken dagiti nominado para ti party-list representative iti House of Representatives. Uray pay dagiti kandidato a para district representative, ken dagiti amin a posision iti lokal a gobierno, ket saanda a personal a makampaniaan dagiti botante.
Iti panangtingiting dagiti botante kadagiti agkandidato, kasapulan ti silulukat ken managamiris a panagpampanunot ta iti panawen ti kampania ken eleksion ti pannakaipakat dagiti nagduduma a nasayaat ken dakes a taktika ken estratehia dagiti politiko tapno maallukoyda dagiti umili a mangsuporta wenno mangitandudo kadakuada. Iti daytoy a panawen ti panagraira dagiti pudno ken palso a damag a mangpapintas wenno mangdadael ti imahe dagiti kandidato.
Nabayagen a maus-usar ti mainstream media, kas ti telebision, radio, pagiwarnak ken magasin para ti pannakaital-o wenno panangdadael ti kandidatura. Agbayad dagiti makabael a kandidato iti political advertisement tapno mapabanglo ti kandidaturada. Daksanggasat dagiti napanglaw a kandidato a no man pay nasayaat ti kinataona ken makabael nga agserbi, ngem awan met ti pagbayadda iti political ads, ket saan a maam-ammo ida a nasayaat dagiti botante.
Ay-aywen wenno pasuksokan met dagiti politiko dagiti dadduma a kameng ti media tapno adda dagiti maipadamag a positibo a publisidad maipapan kadakuada. Nasken a dagiti botante ket saanda a dagus a patien dagiti mairakrakurak iti media ta adu dagiti parbo a nairanta a pangallilaw kadagiti tattao.
Iti agdama, nagrairan ti panagaramat ti social media iti internet para ti panagkampania nangruna kadagiti millennials wenno dagiti agtutubo ken agkabannuag. Idi 2016 National and Local Elections, napaliiwen ti kinaepektibo ti social media iti panangpasayaat ken panangdadael iti kandidatura. Adu dagiti trolls ken palso nga accounts iti social media a naisangrat a mangpasayaat ken mangdadael iti kandidatura.
Nagduduma met dagiti maisaysayangkat a subvey a mangipakita ti ranko wenno puesto ti kandidato. Ngem adda dagiti survey groups a mabayadan a dagiti iparuarda nga umun-una kadagiti surbey ket dagiti nagpasuksok kadakuada. Ipaneknek dayta a saan amin a surbey kadagiti naglabas nga eleksion ket pimmudno dagiti resultana. No dadduma, maisayangkat dagiti surbey kas pagbasaran dagiti botante ta adda dagiti maimpluensiaan wenno mapasurot iti kapanunotan iti sabali iti panagpili kadagiti kandidato.
Iti agdama, addan dagiti maisaysayangkat a pakauna a surbey maipapan kadagiti sumrek iti Top 12 para iti 2019 Senatorial Election. Nakastrek dagiti kaaduan nga incumbent wenno reelectionists, malaksid iti maysa nga adu dagiti nagapuananna para ti sapasap a pagimbagan dagiti umili. Nakastrek pay iti Top 12 dagiti dadduma a nalatak a personalidad, ngem mapagduduaan met ti kinatao ken kabaelanda.
Nasagraduan nga akem dagiti umili ti panangipakatda iti “right of suffrage” a naipalaon kadagiti naglabas a Pamunganayan Linteg ken iti 1987 Constitution tapno pilien dagiti umili dagiti tumutop a mangidaulo ti gobierno ti pagilian. Ngem manipud pay idi punganay agingga ita, saan a nakapili dagiti Pilipino kadagiti lider ti gobierno a napudno ken nasamay ti panagserbida kas ipaneknek ti agdama a narigat a kasasaad ti panagbiag iti pagilian. Adun nga eleksion dagiti naglabas, adun a nasasam-it a balikas ken kari ti inibbatan dagiti politiko, ngem ania ti napasamak kalpasan ti pannakaisaadda iti akem?
Idi panawen ti kampania idi 2016 Elections, saan kadi a nagkari ni Presidente Rodrigo Duterte nga iti las-ud iti tallo agingga iti innem a bulan ket gibusanna ti illegal a droga ken krimen, parmekenna ti kurapsion, ken pagbalinenna a komportable ti panagbiag dagiti umili. Maguduanton ti terminona, ngem ania dagiti mapaspasamak iti Pilipinas?
Iti panagpili kadagiti kandidato para district representative, ken dagiti amin a posision iti lokal a gobierno, nagasat dagiti botante nga adda pagpilianna a kandidato ta iti naglabas nga eleksion ket adu nga ili, probinsia ken siudad dagiti awan ti nagbabalubal a kandidato. Saan amin a kaso nga awan kinabalubalna ket gapu ta awan ti mayat a makisalisal iti tunggal maysa ta adu ti nagapuanan wenno nasayaat ti panagturay ti maysa a kandidato, ngem adu dagiti sumango koma a naareglo wenno nabutbuteng tapno agbabawida.
Nakasaysayang dagiti naglabas nga eleksion iti Pilipinas ta adu a botante dagiti saan a nangusar dayta a gundaway ken kalinteganda nga agpili kadagiti tumutop a makawesan iti turay, adda pay dagiti botante a napurar iti sileng ti pirak wenno nangisukat iti pabor iti karbengan ken opurtunidad a maaddaan ti pagilian kadagiti napudno nga opisial a mangiturong kadagiti umili iti kinalinteg ken nagin-awa a panagbiag. #


text:
PADAYA TRADE FAIR TI ABRA. Ipakpakita ni Gov. Eustaquio Bersamin ti pakabuklan ti bahay kubo a naaramid iti kawayan kada Dept. of Agriculture Asst. Sec. Salvador Salacup ken Ilocos Sur Gov. Chavit Singson bayat ti pannakailukat ti Padaya Trade Fair iti Bangued, Abra idi Marso 6. Daytoy metten ti rugi ti Kawayan Festival a pakaitanduduan dagiti produktoda manipud iti kawayan
ken panangiselebrarda iti Maika-96 Foundation Anniversary ti Abra. (Mancielito S. Tacadena)
PADAYA TRADE FAIR TI ABRA
PADAYA TRADE FAIR TI ABRA. Ipakpakita ni Gov. Eustaquio Bersamin ti pakabuklan ti bahay kubo a naaramid iti kawayan kada Dept. of Agriculture Asst. Sec. Salvador Salacup ken Ilocos Sur Gov. Chavit Singson bayat ti pannakailukat ti Padaya Trade Fair iti Bangued, Abra idi Marso 6. Daytoy metten ti rugi ti Kawayan Festival a pakaitanduduan dagiti produktoda manipud iti kawayan


text:
CANDON CITY – Saan a kinabaelan nga atiwen dagiti kinasalipda nga atleta dagiti tallo a gold medalist iti Manila Youth Games iti kalkalpas a naisayangkat a City Meet ditoy siudad.
Imbalat ni Rhealyn Pascua amin a kinasalipna iti 100 meter dash ken long jump; nangabak ni Junelle Gallebo iti 100 meter dash ken 400 meter dash, idinto nga awan ti nangatiw ken ni Sarah Jane Pascua iti discuss throw ken javelin throw.
“Pimmintas pay ketdi ti rekordda,” kinuna ni Alex Razo, agdama nga Education Supervisor ken Sports Coordinator ti Candon Division bayat ti pannakiuman kenkuana ti DZTP Radio Tirad Pass ken Tawid News Magasin itay nabiit.
Da Rhealyn Pascua, Junelle Gallebo, ken Sarah Jane Pascua dagiti tallo nga atleta a nangibayog iti nagan ti Candon City iti Manila Youth Games a naangay idi napan a tawen.
Kinuna ni Razon a sagsaganaandan ti umadani nga Inter-Regional Athletic Association (IRAA) meet.
Kinuna pay ni Razon a dua laeng a balitok a medalia ti nagun-odda iti napalabas a tawen ngem namnamaenna nga ad-adu a balitok a medalia ti maiyawid ti Candon iti masungad a pasalip ti sports.


text:
Linteg militar
Ti linteg militar ket maysa a sistema dagiti annuroten a mayetnag ken maipatungpal no rabsuten wenno tenglen ti maysa nga autoridad ti militar ti normal a pannakatarawidwid wenno pannakaituray ti hustisia.
Masansan a maisayangkat ti linteg militar no agbalin a nasisita a maipatungpal dagiti aramid dagiti autoridad ken organisasion a militar, nangruna no kadagiti di mapakpakadaan a pakasapulan, ken no dagiti normal nga institusion ti justicia ket saanen a makatignay wenno awananen iti bileg ken samay iti kabarbaro a situasion wenno pasamak, kas koma no adda gubat, dadakkel a kalamidad ti nakaparsuaan, riribuk a cibil, iti nasakup a teritorio wenno kalpasan ti maysa a kudeta (panangrabsut iti turay). Ti kasapulan a panangtaginayon iti urnos ken linak ti publiko kabayatan ti emerhensia ti kangrunaan a panggep ti linteg militar. Nupay kasta, ti pannakaideklara ken pannakayetnag ti linteg militar ti ar-aramaten dagiti diktadura, nangruna dagiti diktadura ti militaria, tapno maipatungpalda ti panagturayda.
Gagangay a ti linteg militar ket kissayanna dagiti personal a karbengan dagiti umili, limitaranna ti kaunday ti proseso ti pannakausig, ken iyetnagna dagiti nakarkaro a pannusa ngem iti ordinario a linteg. Iti adu a pagilian, dusa a patay ti maysa nga iyetnag ti linteg militar iti sumagmamano a krimen, uray pay no dagiti adda a masursurot a linteg ket saan a sakupen ti sistemana dagiti nasao a krimen ken pannusa.
Iti dadduma a pagilian, ipaturay ti linteg militar dagiti annuroten a kas iti curfew. Masansan nga iti babaen daytoy a sistema, ti pannakatarawidwid ken pannakaipataray ti justicia ket tengngel amin ti militaria tribunal a maaw-awagan iti korte militar. Mapagteng met ti pannakasuspende ti pannakaipatungpal ti habeas corpus.
Linteg militar iti nadumaduma a pagilian[urnosen | urnosen ti taudan]
Filipinas[urnosen | urnosen ti taudan]
Nayetnag ti linteg militar iti Filipinas manipud 1972 agingga iti 1981 iti babaen ti turay ni Presidente Ferdinand Marcos, tapno mapengdan ti dumakdakkel a riribuk a civil iti pagilian ken ti pangta ti panangrabsut dagiti Komunista iti turay kalpasan dagiti agsasaruno a panagbomba iti Manila. Idi damo, inawat ti kaaduan nga umili ti pannakaideklara ti linteg militar. Ngem idi agangay, immadu nga immadu ti nangtubngar iti daytoy gapu iti panaglablabes ken panagabuso iti karbengan a kas tao nga aramid ti militaria. Adu a bumusbusor iti gobierno ni Marcos ken kalabanna iti politika ti natiliw a nabalud, naparparigat, napapatay ken nagpukaw.


text:
GALIMUYOD, Ilocos Sur – Maysa a dati a kameng ti New People’s Army ti pinapatay dagiti armado a tattao a mapapati a kameng met laeng ti rebelde a grupo iti uneg ti paggigiananna a balay ditoy itay lawasna.
Iti report manipud iti polis ditoy, nainaganan ti napapatay a ni Richard Doque y Gambol, alias Ka Jong, 33, naasawaan ken residente iti barangay Calumbaya, rebel returnee, iti pagtrabahuanna a pagtaengan iti Calongbuyan ditoy iti agarup alas siete y media ti rabii babaen dagiti dua nga armado a tattao.
Saan a nabigbig dagiti dua a suspek ngem mapapati a kamengda ti NPA.
Saan a kinumpirmaran ti nasao a rebelde a grupo no isuda iti nangisayangkat iti pammapatay.
Saan met nga ammo no ania ti motibo ti pannakapapatay ti nasao a rebel returnee.
Segun iti inisial nga inbestigasion, agbugbuggo iti imana ni Doque iti kusina tapno mangan koman idi simrek lattan ti dua nga armado a suspek sada pinaturongan ti biktima ken pinilit a kumuyog kadakuada.
Sumagmamano a minutos, nangeg laengen ti kabbalay ti biktima dagiti nagsasaruno a putok.
Nagpaarayat ti asawa ti biktima kadagiti kaarrubada ket idi dumteng dagiti polis, sinawarda ti biktima.
Nasarakanda daytoy iti amiananen a paset ti balay a nagsagrap iti sugat iti nadumaduma a paset ti bagina.
Kalibre 45 ti naaramat iti pammapatay kas maibasar kadagiti kapsula a nasarakan iti nakapasamakan ti krimen.
Madama ti panagpalutpot dagiti polis no pudpudno a kameng ti NPA dagiti pimmatay ken ni Doque.


text:
CANDON City – Natay ti maysa a motorista idinto a nasugatan ti sabali iti aksidente a napasamak itay lawasna iti national highway a sakup ti Barangay Bagani Campo ditoy nga ili.
Natay ni Henry Gamisera, 18, residente iti San Jose ditoy nga ili idinto a nasugatan ni Raymund Pimentel, 24, residente iti Salincub, Santiago, Ilocos Sur gapu iti panagsinnapgid dagiti naglugananda a motorsiklo.
Iti report manipud iti polis, ginandat nga agoberteyk ni Gamisera a nakalugan iti Honda Wave ngem mapapati a nakasinnapgidna ti Honda XRM a minaneho ni Pimentel.
Naitupa ti ulo ni Gamisera iti pannakaikuyasyas ti luganna a puon ti nakatayanna.#