text:
Austria
Nagsasabtan: 47°20′N 13°20′E / 47.333°N 13.333°E
Ti Austria nga ti opisial a Republika ti Austria ket maysa a naserraan ti daga a pagilian nga addaan ti kumurang wenno sumurok a 8.7 a riwriw a tattao[4]idiay Tengnga nga Europa. Nabeddengan daytoy babaen ti Republika a Tseka ken Alemania iti amianan, Hungaria ken Eslobakia iti daya, Eslobenia ken Italia iti abagatan, ken Suisa ken Listenstain iti laud. Ti territorio ti Austria ket sinakopna ti 83,855 kuadrado kilometro (32,377 kd milia) ken addaan ti natimbeng ken Alpino a tiempo. Ti rabaw ti daga ti Austria ket kaaduan a kabanbantayan gapu ti kaadda ti Alpes; adda laeng iti 32% ti pagilian ket adda iti baba ti 500 metro (1,640 ft), ken ti kangatuan a puntos ket 3,798 metro (12,461 ft).[5] Kaaduan ti populasionn aket agsasao kadagiti lokal a Babaro a dialekto iti Aleman a kas ti patneng a pagsasaoda,[6] ken ti Aleman iti alagaden a pormana ket isu ti opisial a pagsasao ti pagilian.[7] Dagiti dadduma pay nga opisal a pagsasao ket ti Hungaro, Kroata a Burgenland, ken Eslobeno.[5]
Dagiti taudan ti moderno nga Austria ket nanipud idi panawen ti dinastia ti Habsburg idi ti kaaduan ti pagilian ket paset ti Nasantuan a Romano nga Imperio. Idi las-ud ti maika-17 ken maika-18 a sigsiglo, ti Austria ket nagbalin a kas maysa a nalatak a bileg iti Europa[8][9] ken, iti panagsungbat ti pannakabalangat ni Napoleon a kas ti Emperador ti Pransia, ti Austriano nga Imperio ket opisial a nairangarang idi 1804. Idi 1867, ti imperio ket nagreporma iti Austria-Hungaria.
Kalpasan ti pannarebba ti Habsburg (Austro-Hungaro) nga Imperio idi 1918 idi panagpatingga ti Sangalubongan a Gubat I, ti Austria ket nangamopon ken nagusar ti nagan ti Republika ti Aleman-Austria (Deutschösterreich, ken kalpasanna Österreich) iti maysa apanagpadas para iti panagkaykaysa iti Alemania, ngem naparitan gapu ti Tulag ti Saint-Germain-en-Laye (1919). Ti Umun a Republika ti Austria ket nabangon idi 1919. Iti 1938 nga Anschluss, ti Austria ket sinaupan ken insilpo babaen ti Nazi nga Alemania.[10] Daytoy ket nagpaut aginggana ti panagpatingga ti Sangalubongan a Gubat II idi 1945, kalpasanna idi a ti Alemania ket sinakupan dagiti Aliado ken ti dati a demokratiko a batay-linteg ti Austria ket naipasubli. Idi 1955, ti Tulag ti Estado ti Austria ket nangipabangon manen ti Austria a kas maysa a naturay nga estadoa, a nagpatinggaan daytoy iti pannakasakup. Iti isu met laeng a tawen, ti Austriano a Parlamento ket nagpartuat ti Deklaratsion iti Neutralidad a nangirangarang daytoy a ti Maiakdua a Republika ti Austria ket agbalinto a permanente a neutral.
Tatta nga aldaw, ti Austria ket maysa a parlamentario a representatibo a demokrasia a buklen dagiti siam a pederal nga estado.[5][11] Ti kapitoliona ken kadakkelan a siudad, nga addaan ti populasion iti sumurok a 1.7 riwriw, ket ti Vienna.[5][12] Ti Austria ket maysa kadagiti kabaknangan apagilian iti lubong, nga adda ti nominal a GDP iti tunggal maysa a tao iti $46,330 (2012 karkulo.). Ti pagilian ket nakaparang-ay iti maysa a nangato nga alagaden ti panagbiag ken idi 2011 nairanggo idi daytoy ti maika-19 iti lubong para iti bukodna a Pagsurotan ti Panagrang-ay ti Nagtagitaoan. Ti Austria ken kamengen ti Nagkaykaysa a Pagpagilian manipud idi 1955,[13] timmipon ti Kappon ti Europa idi 1995,[5] ken maysa a nangpundar ti OECD.[14] Ti Austria ket nangpirma pay ti Schengen a Tulagan idi 1995,[15] ken nangampon ti Europeano a kuarta, a euro, idi 1999.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ World Factbook (3 Agosto 2010). "Austria". CIA. Naala idi 14 Agosto 2010.
- ^ "Gini coefficient of equivalised disposable income (source: SILC)". Eurostat Data Explorer. Naala idi 13 Agosto 2013.
- ^ "Human Development Report 2011" (PDF). United Nations. 2011. Naala idi 8 Nobiembre 2011.
- ^ "STATISTIK AUSTRIA – Bevölkerungsstand und −veränderung". Statistik.at. 2011-05-19. Naala idi 2011-07-24.
- ^ a b c d e "Austria". The World Factbook. Central Intelligence Agency. 14 Mayo 2009. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 10 Hunio 2009. Naala idi 31 Mayo 2009.
- ^ "Die Bevölkerung nach Umgangssprache, Staatsangehörigkeit und Geburtsland" (PDF). Statistik Austria. Naiyarkibo (PDF) manipud iti kasisigud idi 13 Nobiembre 2010. Naala idi 17 Nobiembre 2010.
- ^ "Austria". Encyclopædia Britannica. 31 Mayo 2009. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 19 Abril 2009. Naala idi 31 Mayo 2009.
- ^ Paglakuan a Liberalismo: Ti Paradigma para idi maika-21 a siglo, panid 247, David Boaz, Edward H. Crane, Cato Institute, Washington D.C. 1993, ISBN 978-0-932790-98-9
- ^ Ti Panagbalbaliw ti Politika ti Europa, 1763–1848, Oxford a Pakasaritaan ti Moderno nga Europa, panid 209, Paul W. Schroeder, Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan, 1996, ISBN 978-0-19-820654-5
- ^ "Anschluss". Encyclopædia Britannica. 24 Septiembre 2009. Naala idi 31 Mayo 2009.
- ^ Lonnie Johnson 17
- ^ "Probezählung 2006 – Bevölkerungszahl" (PDF). Statistik Austria (iti Aleman). 31 Oktubre 2006. Naala idi 27 Mayo 2009.
- ^ Jelavich 267
- ^ "Austria About". OECD. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 6 Mayo 2009. Naala idi 20 Mayo 2009.
- ^ "Ti Austria timmipon iti Schengen". Migration News. Mayo 1995. Naala idi 30 Mayo 2009.
- Bibliograpia
- Brook-Shepherd, Gordon (1998). Dagiti Austriano ti sangaribu a tawen apanagbanniaga. New York: Carroll & Graf Publishers, Inc. ISBN 0-7867-0520-5.
- Jelavich, Barbara (1987). Moderno nga Austria: imperio ken republika 1815–1986. Cambridge: Unibersidad ti Cambridge a Pagmalditan. ISBN 0-521-31625-1.
- Johnson, Lonnie (1989). Panagiyamammo ti Austria: ti ababa a sarita. Riverside, Calif.: Ariadne Press. ISBN 0-929497-03-1.
- Rathkolb, Oliver. Ti Paradoksiko a Republika: Austria, 1945–2005 (Berghahn Books; 2010, 301 pampanid). Patarus iti 2005 a panagadal kadagiti paradoksiko nga aspeto ti politika a kultura ken kagimongan ti Austria.
- Schulze, Hagen (1996). Dagiti estado, pagpagilian, ken nasionalismo: manipud ti Tengnga a Panpanawen aginggana iti agdama. Cambridge, Mass.: Blackwell. ISBN 0-631-20933-6.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Midia a mainaig iti Austria iti Wikimedia Commons
- Pakaammo ti panagbiahe idiay Austria manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)
- Opisial a Portal ti Gobierno
- Austria a naikabil iti The World Factbook (iti Ingles)
- Austria iti Encyclopædia Britannica
- Austria - pakaammo manipud ti Departamento ti Estado ti Estados Unidos
- Dagiti Portal iti Lubong manipud ti Biblioteka ti Kongreso ti Estdos Unidos
- Austria iti UCB Libraries GovPubs
- Kitaen ti Austria iti Proyekto ti Nawaya a Direktorio (iti Ingles)
- Pakaammo iti Austria Naurnos babaen kadagiti rehion. Agili kadagiti lima a pagsasao.
- Bariweswes ti Austria manipud ti BBC News
- Wikimedia Atlas iti Austria
- Dagiti Panagipalnaad ti Nangruna a Panagrang-ay para iti Austria
- Austria
- Dagiti Alpino a pagilian
- Dagiti pagilian idiay Europa
- Dagiti pederal a pagilian
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Aleman
- Dagiti naserraan ti daga a pagilian
- Dagiti liberal a demokrasia
- Dagiti estado a kameng ti Konsilo ti Europa
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Europa
- Dagiti estado a kameng ti Kappon para iti Mediteraneo
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian
- Dagiti republika
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1955


c: text/html

text:
Tang a Dinastia
Ti Tang a Dinastia (Insik: 唐朝; pinyin: Táng Cháo; IPA: [tʰɑ̌ŋ tʂʰɑ̌ʊ]; Tengnga nga Insik: Dâng) (Hunio 18, 618 – Hunio 1, 907) ket maysa idi nga imperial a dinastia iti Tsina nga inunaan babaen ti Sui a Dinastia ken sinaruno babaen ti Dagiti Lima aDinastia ken Dagiti Sangapulo a Pagarian a Paset ti Panawen. Dayto ket binangon babaen ti Li (李) a pamilia, a nangagaw ti bileg idi las-ud ti panakaapday ken panakarebba ti Imperio a Sui. Ti dinastian ket napasardeng bassit babaen ti Maikadua a Dinastia ti Zhou (Oktubre 8, 690 – Marso 3, 705) idi nangagaw ti trono ni Emperatris Wu Zetian, nga isu laeng ti Insik a nagbalbalin nga emperatris a nagturay, a kinabukodanna ti nagturturay.
Ti Tang a Dinastia, nga adda ti kapitoliona idiay Chang'an (tatta nga aldawen a ti Xi'an), nga iti dayta a panawen ket isu ti kapusekan ti populasion a siudad iti lubong, ket sapasap a naikapanunotan a kas maysa a nangato a puntos iti Insik a sibilisasion—a maipada ti, wenno labsenna iti, nasapsapa a Han a Dinastia—ti nabalitokan a panawen iti kosmopolitano a kultura. Ti teritoriona, a nagun-od manipud kadagiti kampania ti milisia dagiti nasapa nagturturay, ket maipada iti Han a Dinastia. Kadagiti dua a senso itimaika-7 ken maika-8 a sigsiglo, ti Tang ket nagirehistro ti nakarkulo a populasion babaen ti bilang dagiti nairehistro a sangkabalayan ti agarup a 50 a riwriw a tttao.[2][3][4]a[›] Nupay kasta, ti pay sentro a gobierno ket nadaddadaelen ken saanen a nakaurnos ti pudno a senso ti populasion idi maika-9 a siglo, daytoy ket nakarkulo a ti populasion ket dimmakkel ti agarup a 80 a riwriw a tattao.[5][6] Ti kaada ti dakkel a batayan ti populasionna, ti dinastia ket nakabael a nagaramid ti propesional ken nakonkripto a buyotan dagiti ginasut a ribribu iti tropa tapno adda makasuppiat kadagiti nomadiko a bileg nga agturturay idiay Akin-uneg nga Asia ken dagiti lukratino a dalan ti komersio iti igid ti Seda a Kalsada. Dagiti nadumaduma a pagarian ken dagiti estado ket nagbaybayadda ti buis iti korte ti Tangt, bayat a ti Tang ket pinarukamana pay ti wenno pinarmekna dagiti nadumaduma a rehion a dagitoy ket saanna a dagus a tinengtengngel babaen ti protektorado a sistema. Iti labes ti politikal a panagsakop, ti Tang ket nangipilit pay ti napigsa a pannakainpluensia ti kultura kadagiti kaarrubana nga estado a kas ti Korea, Hapon, ken Bietnam.
Ti Tang a Dinasti aidi ket kaaduan a paset ti panawen iti karang-aya ken katalinaay, malaksid idi las-ud ti An Lushan a Rebelion ken ti pannkapaay ti sentro a turay idi kinaudi a gudua ti dinastia. Kasla ti napalabas a Sui a Dianstia, ti Tang a Dianstia ket nagtartaripatu ti maysa a sistema ti sibil a serbisio babaen ti panagkintos kagiti opisial babaen naalagad nga eksaminasion ken dagiti rekomendasion iti opisina. Daytoy a sibil nga urnos ket pinaay babaen ti kaada irurumsua dagiti rehional a gobernador ti milisia a naamammuan a kas ti jiedushi idi las-ud ti maika-9 a siglo. Ti Insik a kultura ket rimmang-ay ken simmaysayaat idi las-ud ti Tang a panawen; daytoy ket naikedkeddeng a ti kalatakan a panawen para iti Insik a daniw.[7] Dua kadagiti kadayegan a mannaniw ti Tsina, ni Li Bai ken ni Du Fu, ket tagikua iti daytoy a panawen, ken dagiti dadduma pay a nadayeg a mannaniw a kas ni Han Gan, Zhang Xuan, ken ni Zhou Fang. Adda idi dagiti nadumaduma a nabaknang a naipakasaritaan a literatura nga inur-urnong babaen dagiti eskolar, ken dagiti pay ensiklopedia ken dagiti heograpiko nga obra.
Adda idi dagiti nalatak nga inar-aramid idi las-ud ti Tang, a mairaman ti panagrang-ay ti panagprenta ti muton ti kayo. Ti Budismo ket nagbalin idi a nangruna nga impluensia iti Insik a kultura, nga adda idi dagiti patneng a sekto ti Insik a nakagun-od ti kinadayeg. Nupay kasta, ti Budismo maiparparukmanto babaen ti estado ken bimmassit ti impluensiana. Urayno ti dinastia ken ti sentral a gobierno ket napapaay babaen idi maika-9 a siglo, ti arte ken kyultura ket rimmangrang-ay. Ti napakapsut a sentral a gobierno ket kaaduan a nagikkat manipud ti panagtaripatu ti ekonomia, ngem ti panaglaklako a pannakibiang ti pagilian ket natalinaay a sibubukel ken ti komersio a panaglaklako ket nagtultuloy a rimmangrang-ay.
Dagiti linaon
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Pannakabangon[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Li a pamilia ket tagikua ti amianan a laud nga aristokrasia ti milisia a kaaduanna idi las-ud ti turay dagiti emperadr ti Sui.[8][9] Nagtuntonda ti patrilineal a kaputotan manipud ti nangruna atattao iti Insik a pakasaritaan a kas ni Laozi (Li Er), Li Guang ken ni Li Gao. Dagiti ina ni Emperador Yang iti Sui (r. 604–617) ken ti nagnbangon nga emperador iti Tang ket agkasat idi a babbai, a mangaramid nga agkasinsin dagitoy dua nga emperador kadagiti sabali a dinastia.[10] Ni Li Yuan (kalpasanna a nagbalin a ni Emperador Gaozu iti Tang, r. 618–626) ket isu idi ti Duke iti Tang ken dati a gobernador iti Taiyuan idi dagiti dadduma nga opiial ti gobierno ket kinalablabanda dagiti daulo ti bandito iti pannakarebba ti Sui nga IMperio, a paset a gapuanan babaen ti maysa a napaay a kampania ti Korea.[8][11] Iti kaada tikadayaw iti milisia a panagipadas, isu ket ngimmato kalpasan iti rebelion a kakuyogna ti anakna a lalaki ken ti nagay-ayat pay ti milisia nga anakana a babai a ni Prinsesa Pingyang (d. 623) a nagaramid ken nangimaton kadagiti bukodna a tropa.[12] Idi 617, ni Li Yuan ket sinakupna ti Chang'an ken nagtigtignay a kas ti nagturturay iti maysa a tirtiris nga ubing nga emperador iti Sui, a nagitited kenni Emperador Yang iti puesto iti Taishang Huang, wenno nagretiro nga emperador/ama ti agdama nga emperador.[12] Iti damag ti pannkapatay ni Emperador Yang babaen ti bukodna aheneral a ni Yuwen Huaji (d. 619), idi Hunio 18, 618, ni Li Yuan ket inrangrangna ti bagina a kas emperador ti baro a dinastia ti Tang.[12][13]
Ni Li Yuan ket nagturturay aginggan aidi 626 sakbay idi napilit nga inikkat babaen ti anakna a lalaki a ni Li Shimin, Prinsipe iti Qin. Ni Li Shimin ket nagbilbilin idin kadagiti tropa manipud idi isu ket agtawen iti 18, isu ket nalaing iti bai, espada, pika, ken naamammuan idi para iti kinalaingna kadagiti panagduklos ti kabaliero.[10][14] Ti pannakilabanna kadagiti adadu ti bilangna a buyot, inabakna ni Dou Jiande (573–621) idiay Luoyang iti Gubat ti Hulao idi Mayo 28, 621.[15][16] Iti naranggas a panagikkat ti naarian a pamilia gapu ti buteng iti asasinasio, ni Li Shimin ket tinambangna ken pinatayna dagiti dua a kakabsatna a lalaki, ni Li Yuanji (b. 603) ken Nabalangatan a Prinsipe a niLi Jiancheng (b. 589), iti Pasamak ti Ruangan Xuanwu idi Hulio 2, 626.[17] Iti nabiit a kalpasanna daytay, nagikkat a nangiparabor kaniana ti amana ken ni Li Shimin ket naipangato iti trono. Isu ket naitaripnongan a naamammuan babaen ti templo a naganna a Taizong (唐太宗). Urayno ti panagpatay kadagiti dua a kabsatna a lalaki ken ti panangikatna ti amana ket mangsuppiat ti Confuciano a pateg iti panagraem iti nagannak ken nagputot ,[17] ni Taizong ket nangipakita kanian nga isu ket makabael a daulo a nagdengdengngeg kadagiti balakad dagiti kasiriban a kameng iti konsilona.[10] Idi 628, ni Emperador Taizong ket nagtengngel iti maysa a Budista a serbisio ti panaglagip para kadagiti nadangran iti gubat, ken idi 629, isu ket nangipatakder kadagiti Budista monasterio kadagiti lugar ti nangruna a gubgubat tapno agkararag dagiti monghe ket para kadagiti natnatay kadagiti nakilablaban ti dua a bangir.[18] Daytoy idi ket idi klas-ud ti kampania a simmuppiat ti Akin-daya a Tujue, ti Göktürk a kanate a nadadael kalpasan ti pannakatiliw ti ni Jiali Khan Ashini Duobi babaen ti naindayegan nga opisial ti milisia ti Tang a ni Li Jing (571–649), a kalpasan daytoy ket nagbalin a maysa a Kanselor ti Tang a Dinastia. Iti daytoy a panagballigi, dagdi Turko ket inawatda ni Taizong a aks ti bukodda a Khagan, wenno Nalatak a Khan (天可汗), iti pannkaipatinayon iti panagturayna a kas ti Anak a Lalaki iti Langit.[19][20]
Administrasion ken dagiti politika[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti immuna reporma[urnosen | urnosen ti taudan]
Ni Taizong ket nangiyasentar a mangsolbar kadagiti kinauneg a problema iti uneg ti gobierno a kankanayon naar-aramid kadagiti napalabas a dinastia. Iti panangipadpadakkelna iti nainkalintegan a kodigo ti Sui , isu ket nangiparuar ti maysa a baro a nainkalintegan a kodigo a nakabatayan dagiti simmarsaruno nga Insik a dinastia, ken dagiti pay kaarubana a gobierno idiay Bietnam, Korea, ken Hapon.[10] Ti kasapaan a nabati a kodigo ti linteg idi ket ti maysa a nabangon iti tawen ti 653, a nabingbingay idi kadagiti 500 nga artikulo a nangibagbaga kadagiti nadumaduma a krima ken dagiti dusa a sumakop manipud kadagiti sangapulo a basnut iti maysa a bislak, sangagasut a basnut iti maysa a nadagsen a baston, pannakapatalaw, panagserbi iti balud, wenno pannkapatay.[21] Ti nainkalintegan a kodigo ket nalawag a nangilaslasin kadagiti nadumaduma nga agpang ti kinakaro iti nait-ited a panagdusa no dagiti nadumaduma a kameng iti sosial ken politikal a pagsasarunuan ket nakaitalekda iti isu met laeng a krima.[22] Kas pagarigan, ti kakaro ti panagdusa ket sabali idi no ti maysa nga agserserbi wenno kaanakan a lalaki ket pimmatay ti maysa nga master wenno ti maysa nga uliteg ngem no ti maysa a master wenno uliteg ket pimmatay timaysa nga agserserbi wenno kaanakan a lalaki.[22] Ti Tang a Kodigo ket kaaduan a naitaltalinaay babaen kadagiti naududi a kodigo a kas ti nasapa a Ming a Dinastia (1368–1644) a kodigo iti 1397,[23] ngem adda pay dagiti sabali a rebision kadagiti naud-udi a panawen, a kas ti napasayaat a karbenagan ti tagikua para iti bababi idi las-ud ti Song a Dinastia (960–1279).[24][25]
Ti Tang ket addan idi kadagiti tallo a departamento (省, shěng), a naikeddeng a mangaramid, mangrepaso, ken mangikeddeng kadagiti annuroten. Adda pay idi dagiti innem a ministro (部, bù) babaen dagiti administrasion a nangikeddeng ti annuroten, ti tungggal maysa ketnaidutokan ti sabali a trabaho. Dagitoy a pannkabingbingay ti opisina ti estado ket nairaman ti personalidad ti administrasion, pinansia, dagiti rito, milisia, hustisia, ken publiko a pagobraan, ti maysa nga administratibo a modelo a nagpaaut aginggana ti pannakatnag ti Qing a Dinastia (1644–1912).[26] Urayno dagiti nangbangon ti Tang ket nakaikabagianda iti nasapsapa a Han a Dinastia (202 BC–220 AD), ti kaaduan a nakaibatayan para kadagiti administratibo nga gungloda ket kapadpada idi dagiti immun-una nga Akin-abagatan ken Akin-amianan a Dinastia.[10] Ti dibisional a milisia (fubing) ti Akin-abagatan a Zhou (557–581) ket nagtultuloy idi babaen ti Tang a gobierno, a mairaman dagidi mannalon a soldado a nagserserbi iti panagsisinnublat manipud ti kaptolio wenno ti prontera tapno makaawat ti naitited a pagtalonan. Ti sistema ti agpapada a talon iti Akin-amianan a Wei a Dinastia (386–534) ket naibatbati pay idi, urayno adda idi dagiti bassit a panagbalbaliw.[10]
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Turchin, Peter; Adams, Jonathan M.; Hall, Thomas D. (Disiembre 2006). "East-West Orientation of Historical Empires" (PDF). Journal of World-Systems Research. 12 (2): 219–229. ISSN 1076-156X. Naala idi Agosto 12, 2010.
- ^ Ebrey, Walthall & Palais 2006, p. 91.
- ^ Ebrey 1999, p. 111.
- ^ Ebrey 1999, p. 141.
- ^ Du 1998, p. 37.
- ^ Fairbank & Goldman 2006, p. 106.
- ^ Yu 1998, pp. 73–87.
- ^ a b Ebrey, Walthall & Palais 2006, pp. 90–91.
- ^ Adshead 2004, pp. 40–41.
- ^ a b c d e f Ebrey, Walthall & Palais 2006, p. 91.
- ^ Graff 2000, pp. 78, 93.
- ^ a b c Adshead 2004, p. 40.
- ^ Graff 2000, p. 78.
- ^ Graff 2000, p. 80.
- ^ Adshead 2004, pp. 40–42.
- ^ Graff 2000, pp. 78, 82, 85–86, 95.
- ^ a b Adshead 2004, p. 42.
- ^ Ebrey, Walthall & Palais 2006, p. 93.
- ^ Adshead 2004, pp. 42–43.
- ^ Twitchett 2000, p. 124.
- ^ Ebrey 1999, pp. 111–112.
- ^ a b Ebrey 1999, p. 112.
- ^ Andrew & Rapp 2000, p. 25.
- ^ Ebrey 1999, p. 158.
- ^ Bernhardt 1995, pp. 274–275.
- ^ Fairbank & Goldman 2006, p. 78.
- Dagiti obra a nadakamat
- Adshead, S. A. M. (2004), T'ang a Tsina: Ti Itatakder ti Daya iti Pakasaritaan ti Lubong, New York: Palgrave Macmillan, ISBN 1-4039-3456-8 (natangken nga akklub).
- Andrew, Anita N.; Rapp, John A. (2000), Autokrasia ken dagiti Rebelde a Nagbangon nga Emerador iti Tsina: Ti Panagipadpada kenni Mangipagulo Mao ken ni Ming Taizu, Lanham: Rowman & Littlefield, ISBN 0-8476-9580-8
- Bai, Shouyi (2003), Ti Pakasaritaan iti Insik a Muslim (Tom. 2), Beijing: Zhonghua Book Company, ISBN 7-101-02890-X
- Beckwith, Christopher I. (1987), Ti Tibetano nga Imperio iti Tengnga nga Asia, Princeton: Unibersidad ti Princeton a Pagmalditan, ISBN 0-691-02469-3
- Benn, Charles (2002), Ti Nabalitokan a Panawen iti Tsina: Ti Amin a Biag idiay Tang a Dinastia, Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan, ISBN 0-19-517665-0
- Bernhardt, Kathryn (Hulio 1995), "Ti Tinawtawid a Karbengan dagiti Annak a Babai: ti Kanta nga Anomalia?", Moderno a Tsina: 269–309
- Bowman, John S. (2000), Dagiti Columbia Kronolohia iti Asia Pakasaritaan ken Kultura, New York: Unibersidad ti Columbia a Pagmalditan
- Brook, Timothy (1998), Dagiti Pannaka-allilaw iti Rag-o: Komersio ken Kultura iti Ming a Tsina, Berkeley: Unibersiad ti California a Pagmalditan, ISBN 0-520-22154-0
- Chen, Yan (2002), Maipapan ti Baybay a Dalan ti Seda ken Insik a Ganganaet a Pagisinnukatan ti Kultura, Beijing: Unibersidad ti Peking a Pagmaldiatan, ISBN 7-301-03029-0
- Cui, Mingde (2005), Ti Pakasaritaan ti Insik a Heqin, Beijing: Renmin Chubanshe, ISBN 7-01-004828-2
- Du, Wenyu (1998), "Tang Song Jingji Shili Bijiao Yanjiu" [Komparatibo a Panagadal iti Ekonomiko a Kapigsa ti Tang ken Song a Dinastia] (PDF), Dagiti Panagsukisok iti Insik a Pakasaritaan ti Ekonomia, 1998 (4), ISSN 1002-8005, naiyarkibo manipud iti kasisigud (PDF) idi 2007-09-26
- Eberhard, Wolfram (2005), Ti Pakasaritaan ti Tsina, New York: Cosimo, ISBN 1-59605-566-9
- Ebrey, Patricia Buckley; Walthall, Anne; Palais, James B. (2006), Daya nga Asia: Ti Kultural, Sosial, ken Politikal a Pakasaritaan, Boston: Houghton Mifflin, ISBN 0-618-13384-4
- Ebrey, Patricia Buckley (1999), Ti Cambridge a Nailustrado a Pakasaritaan ti Tsina, Cambridge: Unibersidad ti Cambridge a Pagmalditan, ISBN 0-521-66991-X (paperback).
- Fairbank, John King; Goldman, Merle (2006) [1992], Tsina: Ti Baro a Pakasaritaan (Maika-2 a naipadakkel nga ed.), Cambridge: MA; Londres: Ti Belknap a Pagmalditan ti Unibersidad ti Harvard a Pagmalditan, ISBN 0-674-01828-1
- Gascoigne, Bamber; Gascoigne, Christina (2003), Dagiti Dinastia iti Tsina: Ti Pakasaritaan, New York: Dagiti Pagipablaakan ti Carroll ken Graf, timaysa nga imprenta iti Avalon Publishing Group, ISBN 0-7867-1219-8
- Gernet, Jacques (1962), Ti Inaldaw a Biag idiay Tsina iti Kasakbayan a Rabii ti Mongol a Panagraut, 1250–1276, translated by H. M. Wright, Stanford: Unibersidad ti Stanford a Pagmalditan, ISBN 0-8047-0720-0
- Gernet, Jacques (1996), Ti Pakasaritaan ti Insik a Sibilisasion (2nd nga ed.), New York: Unibersidad ti Cambridge a Pagmalditan, ISBN 978-0-521-49781-7, doi:10.2277/0521497817
- Graff, David Andrew (2002), Mediebal anga INsik a Pannakigubatan, 300–900, New York, Londres: Routledge, ISBN 0-415-23954-0
- Graff, David Andrew (2000), "Dou Jiande's dilemma: Dagiti lohistika, estratehia, ken kasasaad", iti van de Ven, Hans, Pannakaigubat iti Insik a Pakasaritaan, Leiden: Koninklijke Brill, pp. 77–105, ISBN 90-04-11774-1
- Graff, David Andrew (2008), "Maipapan ti probinsia nga autonomia ken Panagsalaknib ti Prontera iti Naladaw a Tang: Ti Kaso iti Lulong a Buyot", iti Wyatt, Don J., Dagiti sanguanan a pakigubatan Pudno ken Naipanpanunotan: Gubat, Pagbeddengan, ken Identidad iti Tengnga a Paset ti Panawen ti Insik, New York: Palgrave MacMillan, pp. 43–58, ISBN 978-1-4039-6084-9
- Guo, Qinghua (1998), "Yingzao Fashi: Twelfth-Century Chinese Building Manual", Architectural History: Journal of the Society of Architectural Historians of Great Britain, 41: 1–13
- Harper, Damian (2005), China, Footscray, Victoria: Lonely Planet, ISBN 1-74059-687-0
- Hsu, Mei-ling (1988), "Chinese Marine Cartography: Sea Charts of Pre-Modern China", Imago Mundi, 40 (1): 96–112, doi:10.1080/03085698808592642
- Hsu, Mei-ling (1993), "The Qin Maps: A Clue to Later Chinese Cartographic Development", Imago Mundi, 45 (1): 90–100, doi:10.1080/03085699308592766
- Huters, Theodore (Hunio 1987), "From Writing to Literature: The Development of Late Qing Theories of Prose", Harvard Journal of Asiatic Studies: 51–96
- Kang, Jae-eun (2006), The Land of Scholars: Two Thousand Years of Korean Confucianism, translated by Suzanne Lee, Paramus: Homa & Sekey Books, ISBN 1-931907-37-4
- Kiang, Heng Chye (1999), Cities of Aristocrats and Bureaucrats: The Development of Medieval Chinese Cityscapes, Singapore: Singapore University Press, ISBN 9971-69-223-6
- Kitagawa, Hiroshi; Tsuchida, Bruce T. (1975), The Tale of the Heike, Tokyo: University of Tokyo Press
- Levathes, Louise (1994), When China Ruled the Seas, New York: Simon & Schuster, ISBN 0-671-70158-4
- Liu, Pean (1991), "Viewing Chinese ancient navigation and shipbuilding through Zheng He's ocean expeditions", Proceedings of the International Sailing Ships Conference in Shanghai
- Liu, Zhaoxiang (2000), History of Military Legal System, et al., Beijing: Encyclopedia of China Publishing House, ISBN 7-5000-6303-2
- Needham, Joseph (1986a), Science and Civilization in China: Volume 3, Mathematics and the Sciences of the Heavens and the Earth, Taipei: Caves Books
- Needham, Joseph (1986b), Science and Civilization in China: Volume 4, Physics and Physical Engineering, Part 2, Mechanical Engineering, Taipei: Caves Books
- Needham, Joseph (1986c), Science and Civilization in China: Volume 4, Physics and Physical Technology, Part 3, Civil Engineering and Nautics, Taipei: Caves Books
- Needham, Joseph (1986d), Science and Civilization in China: Volume 5, Chemistry and Chemical Technology, Part 1, Paper and Printing, Taipei: Caves Books
- Needham, Joseph (1986e), Science and Civilization in China: Volume 5, Chemistry and Chemical Technology, Part 4, Spagyrical Discovery and Invention: Apparatus, Theories and Gifts, Taipei: Caves Books
- Nishijima, Sadao (1986), "The Economic and Social History of Former Han", iti Twitchett, Denis; Loewe, Michael, Cambridge History of China: Volume I: the Ch'in and Han Empires, 221 B.C. – A.D. 220, Cambridge: Cambridge University Press, pp. 545–607, ISBN 0-521-24327-0
- Pan, Jixing (1997), "On the Origin of Printing in the Light of New Archaeological Discoveries", Chinese Science Bulletin, 42 (12): 976–981, ISSN 1001-6538, doi:10.1007/BF02882611
- Reed, Carrie E. (Enero 2003), "Motivation and Meaning of a 'Hodge-podge': Duan Chengshi's 'Youyang zazu'", Journal of the American Oriental Society: 121–145
- Reischauer, Edwin O. (1940), "Notes on T'ang Dynasty Sea Routes", Harvard Journal of Asiatic Studies, 5 (2): 142–164, JSTOR 2718022, doi:10.2307/2718022
- Richardson, H. E. (1985), A Corpus of Early Tibetan Inscriptions, Royal Asiatic Society, Hertford: Stephen Austin and Sons
- Schafer, Edward H. (1985) [1963], The Golden Peaches of Samarkand: A study of T’ang Exotics (1st paperback nga ed.), Berkeley and Los Angeles: University of California Press, ISBN 0-520-05462-8
- Sen, Tansen (2003), Buddhism, Diplomacy, and Trade: The Realignment of Sino-Indian Relations, 600–1400, Manoa: Asian Interactions and Comparisons, a joint publication of the University of Hawaii Press and the Association for Asian Studies, ISBN 0-8248-2593-4
- Shen, Fuwei (1996), Cultural flow between China and the outside world, Beijing: Foreign Languages Press, ISBN 7-119-00431-X
- Song, Yingxing (1966), T'ien-Kung K'ai-Wu: Chinese Technology in the Seventeenth Century, translated with preface by E-Tu Zen Sun and Shiou-Chuan Sun, University Park: Pennsylvania State University Press
- Stein, R. A. (1972) [1962], Tibetan Civilization (1st English nga ed.), Stanford: Unibersidad ti Stanford a Pagmalditan, ISBN 0-8047-0806-1
- Steinhardt, Nancy Shatzman (2004), "The Tang Architectural Icon and the Politics of Chinese Architectural History", The Art Bulletin, 86 (2): 228–254, JSTOR 3177416, doi:10.2307/3177416
- Studwell, Joe (2003), The China Dream: The Quest for the Last Great Untapped Market on Earth, New York: Grove Press, ISBN 0-8021-3975-2
- Sun, Guangqi (1989), History of Navigation in Ancient China, Beijing: Ocean Press, ISBN 7-5027-0532-5
- Tang, Zhiba (1991), "The influence of the sail on the development of the ancient navy", Proceedings of the International Sailing Ships Conference in Shanghai
- Temple, Robert (1986), The Genius of China: 3,000 Years of Science, Discovery, and Invention, with a foreword by Joseph Needham, New York: Simon and Schuster, ISBN 0-671-62028-2
- Twitchett, Denis (2000), "Tibet in Tang's Grand Strategy", iti van de Ven, Hans, Warfare in Chinese History, Leiden: Koninklijke Brill, pp. 106–179, ISBN 90-04-11774-1
- Wang, Yongxing (2003), Draft Discussion of Early Tang Dynasty's Military Affairs History, Beijing: Kunlun Press, ISBN 7-80040-669-5
- Whitfield, Susan (2004), The Silk Road: Trade, Travel, War and Faith, Chicago: Serindia, ISBN 1-932476-12-1
- Wood, Nigel (1999), Chinese Glazes: Their Origins, Chemistry, and Recreation, Philadelphia: Unibersidad ti Pennsylvania a Pagmalditan, ISBN 0-8122-3476-6
- Woods, Frances (1996), Napan kadi ni Marco Polo idiay Tsina?, Estados Unidos: Westview Press, ISBN 0-8133-8999-2
- Wong, Timothy C. (1979), "Ti Bagi ken Kagimongan kadagiti Sarita ti Ayat iti Tang Dinastia", Warnakan ti Oriental a kagimongan ti Amerikano, 99 (1): 95–100, JSTOR 598956, doi:10.2307/598956
- Wright, Arthur F. (1959), Budismo iti Insik a Pakasaritaan, Stanford: Unibersidad ti Stanford a Pagmalditan
- Xi, Zezong (1981), "Dagiti Insi ka Panagad-adal iti Pakasaritaan ti Astronomia, 1949–1979", Isis, 72 (3): 456–470, doi:10.1086/352793
- Xu, Daoxun (1993), Ti Biograpia ni Tang Xuanzong, et al., Beijing: People's Press, ISBN 7-01-001210-5
- Xue, Zongzheng (薛宗正) (1992), Turko a Tattao (突厥史), Beijing: 中国社会科学出版社, ISBN 7-5004-0432-8
- Yu, Pauline (Disiembre 1998), "Panagikarta ti Ladawan ti daga iti Insik a Daniw", Insik a Literatura: Dagiti salaysay, Dagiti artikulo, Dagiti repaso (CLEAR), pp. 71–87
- Zizhi Tongjian, vols. 182, 183, 184, 185, 186, 187, 188, 189, 190, 191, 192, 193, 194, 195, 196, 197, 198, 199.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Abramson, Marc S. (2008), Etniko ken Identidad iti Tang a Tsina, Philadelphia: Univbersidad ti Pennsylvania a Pagmalditan, ISBN 978-0-8122-4052-8
- Cotterell, Arthur (2007), Dagiti Imperial a Kapitolio iti Tsina: Ti Kaunegan a Panakakita iti Selestial nga Imperio, London: Pimlico, ISBN 978-1-84595-009-5
- Chen, Guocan, "Hebei Sanzhen (Tallo a Jiedushi iti Hebei)", Ensiklopedia ti Tsina (Umuna nga ed.)
- Chen, Zhen, "Jiedushi", Ensiklopedia ti Tsina (UMuna nga ed.)
- de la Vaissière, E. (2005), Dagiti Sogdiano nga Agtagtagilako. Ti Pakasaritaan, Leiden: Brill, ISBN 90-04-14252-5
- Schafer, Edward H. (1967), Ti Bermelon a Billit: Dagiti Ladawan ti T’ang Iiti Abagatan, Berkeley ken Los Angeles: Unibersidad ti California a Pagmalditan
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Tang a Dinastia iti Wikimedia Commons
Midia a mainaig iti Dagiti arte iti Tang a Dinastia iti Wikimedia Commons

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
“I Uvovug na Dios ay . . . Makapangngua”
“I uvovug na Dios ay matotolay anna makapangngua.”—HEB. 4:12.
KANSION: 114, 113
1. Ngatta siguradu ittam nga makapangngua i Uvovug na Dios? (Innan i letratu ta gafu na artikulo.)
BILANG aripan ni Jehova, ariattam paddudan nga “matotolay anna makapangngua” i mensahe na uvovug na Dios ta totolay. (Heb. 4:12) Aru nittam i mamakurug nga egga i pakapangngua na Biblia nga ulian i kata-katoletam. Dati nga minakkoko, adikto ta droga, onu imoral i karuan ta wawwaragi tam. Makasta i pattolay na karuan taw nga sistema na ganna-gannug ngem matagenoda nga gittana egga i kurang. (Ecl. 2:3-11) Aru ta dati nga awan tu iddanamana i napeggan ngana tu direksion anna iddanama megafu ta pakapangngua na Biblia nga manguli. Baka nakabibbig anna nagayaya ka ta aru nga ekspiriensa nga nepublisa ta serye na Passifusifutan nga “Pakastan na Biblia i Pattolay.” Nasifutammu gapa nga maski nu naakseptada ngana i kinakurug, tulu-tuloy lagapa i approgreso ta espiritual na Cristiano ira megafu ta uffun na Katurakan.
2. Kunnasi nafektan na Uvovug na Dios i totolay turi ollu-siglo?
2 Masurpresa kari ittam nga aru ta moderno nga tiempo i daka-dakal i nanguliadda megafu ta paggigiammu ta Uvovug na Dios? Ari vuluvuga! Iperaddam na kunnatun ira nga ekspiriensa i wawwaragi tam gari ta ollu-siglo, danuri nelangitan i iddanamada. (Bibbigan i 1 Corinto 6:9-11.) Kabalin nga kinagi ni Pablo i klase na totolay nga ari mangirensia ta Pappatulan na Dios, kunna paga: “Kunnatun gapa i karuan nikamu gari.” Ngem nanguli ira megafu ta uffun na Katurakan anna masanto nga espiritu na Dios. Maski kabalidda nga inaksepta i kinakurug, mawag nga labanan lagapa na karuan i serioso ira nga espiritual nga problema. Kinagi na Biblia i tadday nga nazelugan nga Cristiano turi ollu-siglo nga nadisfellowship; ngem, netoli gabbalaman. (1 Cor. 5:1-5; 2 Cor. 2:5-8) Ari kari tu mapagaram ittam nu ikonsidera tam nu kunnasi inarubang anna nalampasan na wawwaragi i nadduruma nga problemada gukaban na Uvovug na Dios?
3. Anni i ikonsidera tam taw nga artikulo?
3 I Uvovug na Dios ay talaga makapangngua anna niyawa yatun ni Jehova nittam, yatutta kayà tam nga usan tu mapia yatun. (2 Tim. 2:15) Taw nga artikulo, ikonsidera tam gafu nu kunnasi magafekto i pakapangngua na Uvovug na Dios ta (1) mismu nga pattoletam, (2) ministerio tam, (3) panuddu tam ta plataporma. Makoffun yaw ira nga tabarang tapenu mepasingattam i aya anna pappabalo ta meddu nga nelangitan nga Yama tam, nga manuttuddu nittam para ta pammakapiattam.—Isa. 48:17.
TA MISMU NGA PATTOLETAM
4. (a) Anni i mawag nga kuattam tapenu magafekto i Uvovug na Dios nittam? (b) Kunnasi tam mapeggan tu oras ta pabbibbig tu Biblia?
4 Tapenu magafekto nittam i Uvovug na Dios, mawag tu regular nga bibbigattam yatun—inaggaw nu posible. (Jos. 1:8) Siempre, okupadu tam ta inaggaw nga pattolay. Ngem, ariattam nakuan pagurayan i maski anni—kasali i responsibilidad tam ira—nga daralan i rutina tam ta pabbibbig tu Biblia. (Bibbigan i Efeso 5:15, 16.) Aru nga aripan ni Jehova i nakaleg tu madduma-ruma nga tiempo tapenu inaggaw nga mabibbig i Biblia, awayyana nga ta umma onu ta gabi onu ta maski anni nga oras. Umanugu ira ta kinagi na salmista: “Kuruga ayatak-ku i dorob mu! Kaggaggaw ay ira laman i agga-nono ku.”—Sal. 119:97.
5, 6. (a) Ngatta importante i pannono tu mapia ta nabibbig tam ta Biblia? (b) Kunnasi tam mabbalin tu efektibo tatun? (c) Kunnasi ka nammakapia ta pabbibbig ta Uvovug na Dios anna ta pannono tu mapia tatun?
5 Ari laman nga bibbigan i Biblia, importante gapa nga pannonopattam tu mapia i nabibbig ira. (Sal. 1:1-3) Meyaplika tam ta pattoletam i ari manguloli nga sirib natun nu kunnatun i kuattam. Maski nu neyimprenta onu elektroniko nga format i bibbigattam nga Uvovug na Dios, gakkag tam nga ulian anna paguyuan ittam natun.
6 Kunnasi tam pannonopan tu mapia yatun? Nakoffun ta aru nga kabalidda bibbigan i tadday kapitulo onu bersikulo na Katurakan, magimmang ira manganannuang tapus ikonsiderada i tumunug ira nga pakkiavu: ‘Anni i itudduna yaw niakan meyannung kani Jehova? Kunnasì ngana nga iyap-aplika ta pattolè i prinsipio nga nelagum taw nga parte na Uvovug na Dios? Anni paga ira i papprogresowakku?’ Durante nga sigga-pakimallo nga nonopattam i Uvovug na Dios, mapaguyu ittam nga mas paga iyaplika i tabaranna. Nu kunnatun, lalu tam nga maekspiriensa i pakapangngua natun ta mismu nga pattoletam.—2 Cor. 10:4, 5.
TA MINISTERIO
7. Kunnasi tam meyusa tu mapia i Uvovug na Dios ta ministerio tam?
7 Anni i makoffun nittam tapenu meyusa tam tu mapia i Uvovug na Dios ta ministerio? I ollu nga dakkua ay kanayun nga pangusa tatun nu mallayyagayya onu manuddu ittam. Kunnaw i kinagi na tadday nga brother meyannung tatun, “Nu mallayyagayya ka nga kavulu mu mismu si Jehova, sikaw laman kari i makiyuvovug onu iddammu gapa yaya tu tiansa?” I puntona: Nu direkta nga bibbigattam i Biblia ta ministerio tam, pamavulunattam nga si Jehova i makiyuvovug ta makabbalay. Mas makapangngua i napili tu mapia nga teksto anne ta anni laman nga makagi tam. (1 Tes. 2:13) Iyavumu ta baggim: ‘Kanayukku kari nga approbetsan i oportunidad nga ibibbig i Biblia turi ira ta layyagayyakku?’
8. Ngatta mawag nga ari laman tu basta bibbigattam i teksto ira nu mallayyagayya ittam?
8 Siempre, ari laman tu basta mangibibbig tu teksto ta Biblia i mawag nu makiyuvovug tam. Ngatta? Megafu ta aru i baddi laman i ammuda onu ariadda malippawa i Biblia. Kurug yatun turi ollu-siglo, anna kurug gapa yatun ta maddaggun. (Roma 10:2) Ariattam gafu nonopan nga malà ngana na tadday nga tolay i punto na bersikulo nga basta binibbig tam laman. Mawag tam nga manga tu parte ira natun nga bersikulo—nga ibibbig uli i punto—anna ipakanawag yatun. Dakal i meyuffun natun tapenu madde na Uvovug na Dios i nono anna futu na maggigginna ira nittam.—Bibbigan i Lucas 24:32.
9. Kunnasi tam mepagaram ta totolay nga bibbigan i Biblia? Mangiyawa tu angngarigan.
9 Nige tam gapa bibbigan i tadday nga teksto, makkagi tam tu introduksion nga mamagaram ta pangirespeto ta Biblia. Angngariganna, awayya tam kagian, “Bibbigattam nu anni i kagian na Namaratu nittam taw nga topiko.” Nu ari tu Cristiano i kiyuvovug tam, kagiattam gapa, “Innammu nu anni i kagian na Masanto nga Katurakan nittam.” Nu layyagayyattam gapa danuri ari interesadu ta relihion, iyavu tam, “Naginnam ngana kari yaw nga dana nga akkagianan?” Wan, ikonsidera tam i kada tolay bilang indibidual tapus ibagay tam i presentasiottam.—1 Cor. 9:22, 23.
10. (a) Iyistoria i ekspiriensa na tadday nga brother. (b) Kunnasim naekspiriensa i pakapangngua na Uvovug na Dios ta ministeriom?
10 Aru i mamakurug nga nu usadda i Uvovug na Dios ta ministerio, daka-dakal i efekto natun ta layyagayyadda. Ikonsidera i tadday nga angngarigan. Sinoli uli na tadday nga brother i tadday nga lakay nga piga ragun ngana nga mabbibbibbig tu magazinas tam. Imbes nga basta ipalima laman i bagu nga isyu na Passifusifutan, naddesision i brother nga bibbigan i teksto tatun nga isyu. Binibbigna i 2 Corinto 1:3, 4: ‘I minaggallallo nga Yama anna Dios nga paggafuan na ngamin nga uffun! Banna-bannayanna ittam ta ngamin nga ziga-riga tam.’ Kuruga natukkal i futu na makabbalay tatun nga teksto, yatutta nikiddona nga ibibbig na brother uli sa yatun. Kinagi natun nga lakay nga talaga kawagadda na atawana i banna-bannay, yatutta naginteres ngana yaya ta mensahe na Biblia. Ari kamu kari umanugu nga talaga makapangngua i Uvovug na Dios ta ministerio tam?—King. 19:20.
NU MANUDDU TA PLATAPORMA
11. Anni i responsibilidad na brother ira nga manuddu ta plataporma?
11 Talaga magayaya ittam nga magatende ta study tam ira kunne na gapa ta asembli anna kombension ira. Magatende ittam tapenu medayaw si Jehova. Daka-dakal gapa i benefisio tam ta espiritual nga instruksion nga malawà tam. Makasta nga pribilehio i egga turi ira ta brother nga manuddu ta plataporma. Ngem agga-nonoda gapa nga dakal i tattabbagadda. (Sant. 3:1) Kanayun nga siguraduadda nakuan nga nebase ta Uvovug na Dios i ngamin nga ituttudduda. Nu neyasayn ka nga manuddu ta plataporma, kunnasim iyusa i pakapangngua na Biblia ta palappa mu ira?
12. Kunnasi masiguradu na ispiker nga nebase ta Katurakan i palappana?
12 Siguraduan nga i Katurakan i pinaka-importante nga parte na palappa mu. (Juan 7:16) Anni i nelagum tatun? Angngariganna, magimmugug nakuan nga ari kallabban onu iyarayyu na maski anni—ekspiriensa ira, ilustrasion, onu istilo na pangipalappa—i atension ta teksto na Biblia nga usammu. Daddamman gapa nga ari tu panuddu tu Biblia i basta laman nga pabbibbig tu teksto ira. Ta kakuruganna, nu napakaru nga teksto i mebibbig, awan tu maski tadday tatun i mebattang ta nono na maggigginna ira. Yatutta pilian tu mapia i teksto ira, anna bibbigan, iyesplika, iyilustra, anna iyaplika yatun. (Neh. 8:8) Nu mangipalappa tu outline nga naggafu ta organisasion, gigiammuan yatun anna i teksto ira nga neyusa. Alippawatan i koneksion na punto ira ta outline anna i teksto ira nga nakebaseyanna. Tapus usan i napili ira nga teksto tapenu palawanan i punto ira ta outline. (Makaleg tu praktikal ira nga suhestion ta leksion 21 adde ta 23 na Makinabang sa Edukasyon Mula sa Paaralang Teokratiko Ukol sa Ministeryo.) Pinaka-importante, sigga-pakimallo nga mappoffun kani Jehova nga mepalippawa i nabalor ira nga uvovugna ta Biblia.—Bibbigan i Ezra 7:10; Proverbio 3:13, 14.
13. (a) Anni i efekto na pangusa tu teksto ira ta study ta tadday nga sister? (b) Anni i efekto nikaw na pangusa tu teksto ira ta study?
13 Daka-dakal i efekto na pangusa tu teksto ira ta study ta tadday nga sister. Maski marake i nesimmu ta kabbinna, inalawana i mensahe na Biblia anna nidedikana i pattolena kani Jehova. Maski kunnatun, narigatan yaya nga kurugan nga iddukan yaya ni Jehova. Ngem, nakumbinsi gabbalaman yaya. Anni i nakoffun sa? Nanguli yatun turi ta pinannonopanna tu mapia i tadday nga teksto nga nebibbig ta study tam tapus nikonektana yatun ta tanakuan paga nga teksto na Biblia. * Nakatageno ka ngana kari gapa tu kunnatun megafu ta pangusa tu Uvovug na Dios ta study ira, asembli, anna kombension?—Neh. 8:12.
14. Kunnasi tam mepasingan i appresasiottam ta Uvovug ni Jehova?
14 Ariattam kari mappabalo kani Jehova megafu ta netura nga Uvovugna, i Biblia? Ari laman nga meddu nga niyawana yatun para ta totolay, nu ari, sinuppalna gapa i promesana nga mattalupaddian yatun. (1 Ped. 1:24, 25) Siguradu nga kayà tam regular nga bibbigan i Uvovug na Dios, iyaplika yatun ta pattoletam, anna usan yatun tapenu uffunan i tanakuan. Ipasingattam nakuan i pangaya anna appresasiottam ari laman taw nga minas nga naggafu ta Dios, ngem mas ngana ta Autorna, si Jehova.
^ par. 13 Innan i kahon nga “Nanguli i Pagimamma Ku.”


text:
KAPITULO 5
I Tavvu—Mabalor nga Regalu na Dios
Anni i tavvu?
Kunnasi nga neyawa yatun?
Kunnasi ka mabenefisiowan ta tavvu?
Kunnasim mepasingan nga tagibalorammu yatun?
1, 2. (a) Kunnasi nga mabbalin tu mabalor nikaw i regalu? (b) Ngatta i tavvu i pinakamabalor nga regalu nga awayyam malawa?
ANNI i pinakamabalor nga regalu nga nalawamu ngana? Ari tu mawag nga mangina i regalu tapenu mabbalin tu importante. Ta kakuruganna, ari gamma nga magukug i balor na regalu segun ta kanginana. Ngem nu mangiyawa yatun tu pagayayya nikaw onu talaga nga kawagammu, mabbalin yatun tu mabalor nikaw.
2 Ta ngamin nga regalu nga kayamu nga malawa, egga i tadday nga nerumuruma ta ngamin. Yatun i regalu na Dios ta totolay. Aru nga gannagannug i neyawa nittam ni Jehova, ngem i sakrifisio nga tavvu ni Jesu-Cristo nga Anâna i pinakamabalor nga regaluna. (Bibbigammu i Mateo 20:28.) Mammuattam taw nga kapitulo nga i tavvu i pinakamabalor nga regalu nga awayyam malawa. Megafu taw, mapeggakka tu ari mabaloran nga pagayayya anna meyawana i kuruga kawagammu ta pattolay. I tavvu i talaga kadakallan nga pangipasingan ni Jehova tu ayâna nikaw.
ANNI I TAVVU?
3. Anni i tavvu, anna anni mawag nga malippawa tam tape maapresia i balor na yaw nga regalu?
3 Ta simple nga uvovug, i tavvu i neyusa ni Jehova tape mapalliag, onu matavvu, i totolay ta liwâ anna patay. (Efeso 1:7) Tape malippawa tam i kebalinanna yaw nga tuddu na Biblia, mawag nga ammuattam nu anni nesimmu gari ta hardin na Eden. Maappresia tam laman nga mabalor i regalu nga tavvu nu malippawa tam nu anni i nawawan ni Adan turi ta nattagaruli yaya.
4. Anni ira i bentaha ni Adan megafu ta perfekto i inangona?
4 Turi ta pinaratu ni Jehova si Adan, iniddanna yaya tu kuruga importante nga gannug—perfekto nga inango. Nonopammu nu anni ira bentahana yaw kani Adan. Megafu ta perfekto i baggi anna nonôna, ari yaya pulus mattaki, mallakay, onu matay. Bilang perfekto nga tolay, egga espesial nga relasionna kani Jehova. Kagian na Biblia nga si Adan ay “ana na Dios.” (Lucas 3:38) Meggo i relasion ni Adan kani Jehova, kagitta na relasion na ana ta minaggiddu nga yamana. Direkta nga nakiuvovug si Jehova kani Adan, anna iniddanna yaya tu makapagayayya ira nga trabahu anna kinagina sa nu anni i mawag nga kuanna.
5. Anni i kaya kagian na Biblia ta nekeparatu ni Adan “ta imahe na Dios”?
5 Naparatu si Adan “ta imahe na Dios.” (Genesis 1:27) Ari na kaya kagian yatun tu kamukâna i Dios. Nagigiammu tam ta Kapitulo 1 nga si Jehova ay Espiritu
6. Anni i nawawan ni Adan turi ta ari nattuppal ta Dios, anna anni i efekto na yaw ta gaka-gaka na?
6 Manawag gafu, turi ta ari nattuppal si Adan ta Dios anna nasentensian nga matay, nappaga yaya tu kuruga mangina. Gafu ta nattagaruli, nawawanna i perfekto nga inangona pati paga i ngamin nga bentahana. (Genesis 3:17-19) Kaddaraddam, nawawanna gapa i perfekto nga inango para nakuan ta gaka-gakána. Kagian na Uvovug na Dios: “Megafu ta tadday nga tolay [Adan], egga ta utun na davvun i pattagaruli, ay i katagarulian na i nangirattal ta patay. Ay nawwara i patay ta ngamin nga totolay megafu ta nattagaruli ngamin i totolay.” (Roma 5:12) Wan, nakarensia tam ngamin tu tagaruli kani Adan. Yatun i gafuna nga kinagi na Biblia tu nabbalin yaya anna i gaka-gakána tu “aripan” na tagaruli anna patay. (Roma 7:14) Awan ngana tu iddanama da Adan anna Eva megafu ta pinilida mismu nga ari mattuppal ta Dios. Ngem kunnasi ngana i gaka-gakáda, pati sittam?
7, 8. Anni i dua nga kebalinan na tavvu?
7 Pinalliag ni Jehova i totolay gukaban na tavvu. Anni i tavvu? Egga dua nga kebalinan na tavvu. Ollu, i tavvu ay i balor nga mepaga tapenu matavvu i tadday nga tolay onu masaká i tadday nga gannug. Megitta yaw ta balor nga mepaga tapenu matavvu i nakidnap nga abbing. Mekadua, i tavvu i balor nga pattakkab, onu pappaga ta balor na tadday nga gannug. Meyarig yatun ta daños. Angngariganna, nu egga nadaral na tadday nga tolay, mawag nga paganna i eksakto nga balor na gannug nga nadaral.
8 Kunnasi nga mapagan i daka-dakal nga nawawan ni Adan nga namerwisio nittam ngamin, tape mapalubbangattam ta pangaripan na liwâ anna patay? Gigiammuattam i meyannung ta tavvu nga neyawa ni Jehova anna nu kunnasi naka mabenefisiowan yaw.
KUNNASI NGA NEYAWA NI JEHOVA I TAVVU
9. Anni nga tavvu i kawagan?
9 Gafu ta perfekto nga inango i nawawan, ari nga mapagan na imperfekto nga inango i balor na yatun. (Salmo 49:7, 8) Kawagan i tavvu nga kaparehu na balor na nawawan. Mekunnay yaw ta prinsipio na perfekto nga hustisia nga kagian na Uvovug na Dios: “Inango ta inango.” (Deuteronomio 19:21) Anni gafu i makatavvu ta balor na perfekto nga kararua, onu inango nga nawawan ni Adan? Perfekto nga inango lagapa i kawagan nga tavvu.
10. Kunnasi nga neyawa ni Jehova i tavvu?
10 Kunnasi nga neyawa ni Jehova i tavvu? Zinog na i tadday ta perfekto nga espiritu nga anâna ta davvun. Ngem ari nga zinog ni Jehova i maski sinni laman ta espiritu nga pinaratu. Zinog na i pinakamabalor sa, i tattadday nga Anâna. (Bibbigammu i 1 Juan 4:9, 10.) Sigga-anugu nga pinanawan na Ana i nelangitan nga paddiananna. (Filipos 2:7) Segun ta nagigiammu tam ta nappasa nga kapitulo, nagangngua tu milagro si Jehova turi ta neyalina i inango na Anâna ta san ni Maria. Gukaban na masanto nga espiritu na Dios, neyana si Jesus bilang perfekto nga tolay nga awan tu narensiana nga tagaruli.
11. Kunnasi nga matavvu na tadday nga tolay i minillion nga totolay?
11 Kunnasi nga matavvu na tadday nga tolay i minillion nga totolay? Bueno, kunnasi kari nga nabbalin tu minattagaruli i minillion nga totolay? Daddammammu nga megafu ta pattagaruli ni Adan, nawawanna i pinakamabalor nga perfekto nga inangona. Yari tu, arianna mepamana yatun ta gaka-gakána. Lallagu, tagaruli anna patay laman i mepamanana. Si Jesus, “i pangurianan nga Adan,” ay egga perfekto nga inangona bilang tolay anna ari vuluvuga nattagaruli. (1 Corinto 15:45) Kaya na kagian, si Jesus i nanali ta paddian ni Adan tapenu mapalliag tam. Megafu ta perfekto nga pattuppal ni Jesus ta Dios gukaban na pangisakrifisio ta perfekto nga inangona, napaganna i balor na tagaruli ni Adan. Nakeyawa gafu si Jesus tu iddanama ta gaka-gaka ni Adan.
12. Anni i napakurug ni Jesus maski nu nazzigariga?
12 Detalyado nga netura ta Biblia i zigariga nga inattamman ni Jesus nige na patena. Nalatigo yaya anna nepato ta pakazigarigatan nga estaka, kuruga nazzigariga adde ta natay. (Juan 19:1, 16-18, 30; Apendise, Mepangngo Kari nga Mangiyusa tu Krus i Kurug ira nga Cristiano?) Ngatta mawag tu mazzigariga si Jesus? Magigiammu tam ta kapitulo 11 i akusasion ni Satanas nga awan tu mattalupaddian nga matalô ta aripan ira ni Jehova nu mazzigariga ira. Gukaban na kinamatalo anna pagattam ni Jesus ta pazzigarigana, nakeyawa tu kakastan nga tabbag ta hamun ni Satanas. Megafu tatun, napakurug ni Jesus nga awayya na perfekto nga tolay nga egga pakawayyana nga mappili, i mattalupaddian nga matalô ta Dios, maski anni paga kuan na Diablo. Siguradu nga nagayayya si Jehova ta kinamatalo na meddu nga Anâna!
13. Kunnasi nga napagan i tavvu?
13 Kunnasi nga napagan i tavvu? Ta Nisan 14, 33 C.E. ta kalendario na Judio, nepamavulun na Dios tu matay i awan tu tagarulina nga Anâna. Mamippittan nga nesakrifisio ni Jesus i perfekto nga inangona ngem i efektona ay “adde noka.” (Hebreo 10:10) Ta meka-tallu nga aggaw kabalin na patay ni Jesus, pinaginnolay yaya ni Jehova bilang espiritu. Ta langi, neyarubang ni Jesus ta Dios i balor na perfekto nga inangona bilang tolay nga nesakrifisio bilang tavvu katali na gaka-gaka ni Adan. (Hebreo 9:24) Inalawâ ni Jehova i balor na sakrifisio ni Jesus bilang tavvu nga kawagan tapenu mapalliag i totolay ta pangaripan na tagaruli anna patay.
KUNNASI KA MABENEFISIOWAN TA TAVVU?
14, 15. Anni i mawag nga kuattam tapenu mapakoma ta katagarulian?
14 Maski nu minattagaruli tam, malawa tam lagapa i ari mabaloran ira nga bendision megafu ta tavvu. Ammuattam i karuan ta maddaggun anna mappange ira nga bendision megafu ta pinakamabalor nga regalu na Dios.
15 I kapakoma na tagaruli. Megafu ta narensia nga kina-imperfekto, marigatattam nga kuan nu anni i fustu. Makaliwa tam megafu ta kaga-kagian onu ta kukukuattam. Ngem gukaban na sakrifisio nga tavvu ni Jesus, “napakoma ittam ta katagarulian.” (Colosas 1:13, 14) Tape mapakoma ittam, mawag tu kurug i pabbabawi tam. Mawag tu sipapakalinno nga ipakimallo tam i pamakoma ni Jehova, mekunnay ta pangurug tam ta sakrifisio nga tavvu na Anâna.
16. Kunnasi nga nabbalin tu marenu i konsensia tam nga maddayarayaw ta Dios? Anni i importansia na kunnatun nga konsensia?
16 Marenu nga konsensia ta pagimamma na Dios. Nu ari tu marenu i konsensia tam, alistu tam laman nga makatageno tu kawan na iddanama anna kawan tu sesserbi. Megafu ta tavvu, napakoma i katagaruliattam. Yari tu maski nu imperfekto tam, marenu i konsensia tam nga maddayarayaw kani Jehova. (Hebreo 9:13, 14) Megafu taw, posible nga makiuvovug tam kani Jehova. Yatutta awayya tam makimallo sa maski anni nga oras. (Hebreo 4:14-16) Nu mapattalupaddian nga marenu i konsensia tam, mapeggattam tu memammo nga nono, respeto ta baggi, anna pagayayya.
17. Anni ira nga bendision i nabbalin tu posible megafu ta natay si Jesus para nittam?
17 Iddanama na mannanayun nga inango ta paraiso nga davvun. Kagian na Roma 6:23, NW: “I balo na tagaruli ay patay, ngem i regalu nga neyawa na Dios ay mannanayun nga inango gukaban ni Jesu-Cristo nga Yafu tam.” Nagigiammu tam ta Kapitulo 3 i bendision ira na mappange nga Paraiso ta davvun. (Nepakannammu 21:3, 4) Megafu ta natay si Jesus para nittam, posible ngamin yatun nga bendision kunne na gapa i mannanayun nga inango anna perfekto nga gawagawayyan. Tape malawa tam yatun, mawag tu ipasingattam i pappabalo ta regalu nga tavvu.
KUNNASIM MEPASINGAN NGA TAGIBALORAMMU YATUN?
18. Ngatta kuruga mappabalo tam kani Jehova megafu ta tavvu?
18 Ngatta kuruga mappabalo tam kani Jehova megafu ta tavvu? Bueno, kuruga mabalor i regalu nu nesakrifisio na nangiyawa i tiempo, banna-bannag, onu kuartuna. Fermi i ayayya tam nu gukaban na regalu ay matageno tam i aya na nangiyawa tatun. I tavvu i pinakamabalor ta ngamin nga regalu, megafu ta dakadakal i nesakrifisio na Dios tape meyawa yatun. Kagian na Juan 3:16: “Kuruga iddukan na Dios i mundo. Yatun tu zinog na i tattadday nga Ana na.” I tavvu i kadakallan nga ebidensia na aya ni Jehova nittam. Pakurugan na gapa yatun i aya ni Jesus, megafu ta sigga-anugu nga neyawana i inangona para nittam. (Bibbigammu i Juan 15:13.) Makumbinsi tam gafu nga ideddukan ittam mismu ni Jehova anna ni Jesus megafu ta regalu nga tavvu.
19, 20. Kunnasim mepasingan nga tagibalorammu i regalu na Dios nga tavvu?
19 Kunnasim gafu nga mepasingan tu tagibalorammu i regalu na Dios nga tavvu? Ollu ta ngamin, ammuammu si Jehova, i nangiyawa tu tavvu. (Juan 17:3) Tape makuam yatun, makoffun nikaw i paggigiammu tu Biblia gukaban na yaw nga libru. Umunag i ayâmu kani Jehova durante nga mammammum yaya. Yatun nga aya i makoffun nikaw nga kuan i mamagayayya sa.
20 Ipasingan i pangurug mu ta sakrifisio nga tavvu ni Jesus. Nakagi meyannung kani Jesus: “I sinni laman nga mangurug ta Ana na Dios ay egga sa i inango nga adde ta ngangangay onu mannanayun.” (Juan 3:36) Kunnasi nga mepasingattam i pangurug kani Jesus? Ari laman nga masingan ta uvovug i kunnatun nga pangurug. Kagian na Santiago 2:26: “Natay i angngurug nu awan tu annangngua.” Wan, masingan i kurug nga pangurug ta “annangngua ira,” onu ta kukukuattam. Mepasingattam i pangurug kani Jesus nu kuattam i adde na mawayya tam nga parigan yaya ari laman ta kakkagiattam nu ari kunne na gapa ta kukukuattam.
21, 22. (a) Ngatta mawag nga magatende tam ta passelebra ta Pamugag na Yafu kada dagun? (b) Anni i mepakanawag ta Kapitulo 6 anna 7?
21 Magatende ta passelebra tu Pamugag na Yafu kada dagun. Ta gabi na Nisan 14, 33 C.E., pinegafuanan ni Jesus i espesial nga selebrasion nga kagian na Biblia tu “i Pamugag na Yafu.” (1 Corinto 11:20; Mateo 26:26-28) Magalan gapa yaw tu Memorial na patay ni Cristo. Kingngua ni Jesus yaw nga selebrasion tapenu moffunan i apostoles anna ngamin nga nabbalin tu Cristiano tapenu ariadda kattamman nga nesakrifisiona i inangona, onu kararuana bilang tavvu. Meyannung taw nga selebrasion, nebilin ni Jesus: “Kuan nu yaw tu panaddamman nu niakan.” (Lucas 22:19) I passelebra ta Memorial iperaddam na nittam i kadakal na aya nga nepasingan ni Jehova anna ni Jesus mekunnay ta tavvu. Mepasingattam i pappabalo ta tavvu nu magatende tam ta passelebra ta Memorial na patay ni Jesus kada dagun. *
22 Talaga nabalabalor i tavvu nga regalu ni Jehova. (2 Corinto 9:14, 15) Mabenefisiowan maski i natay ira. Mepakanawag yatun ta Kapitulo 6 anna 7.
^ par. 21 Para ta aru paga nga informasion meyannung ta Pamugag na Yafu, innammu i artikulo ta Apendise nga, I Pamugag na Yafu—Selebrasion nga Mangidayaw ta Dios.


text:
LA UNION – Naiturong ken matamtaming idiay Bacnotan District Hospital iti dua a lallaki a biktima ti pammagsol idi rabii idiay Barangay San Martin, Bacnotan, La Union.
Dagiti biktima ket isuda Ludivino Carig, 38, addaan ti asawa, residente ti Barangay Bacqui, Bacnotan; ken Hector Gavina, 28, addaan ti asawa, residente ti Barangay Lacong, San Gabriel, La Union.
Iti met suspek ket nabigbig iti nagan a Ryan Sobremonte, addaan ti umno nga edad, residente ti Barangay Lacong, San Gabriel.
Maibasar iti report, timpuar ti saan a panagkinna-awatan iti baetan dagiti biktima ken suspek, rason iti panangbagsol ti naud-udi kadagiti dua.
Kabayatanna, an-anopen ita dagiti otoridad iti suspek a naglibas kalpasan iti krimen.


text:
WORKSHEET
Pannakigayyem Wenno Panag-flirt?
Worksheet a makatulong kenka tapno maliklikam ti makai-send iti mensahe nga adda sabali a kaipapananna.
Kanayonan Manipud iti Daytoy a Koleksion
No Kasano a Pasardengen ti Cyberbully
Makatulong kenka daytoy a worksheet a mangkita iti pagimbagan ken pagdaksan ti dadduma nga opsion ken agtignay tapno mapasardeng ti panang-bully.
Kontrolem ti Panangusarmo iti Kuarta
Usarem daytoy a worksheet tapno mapagdumam ti kasapulam ken kayatmo, ken tapno maammuam no kasanom a mayanay dagita iti badyetmo.
Tulong iti Panangpili iti Nasayaat a Pagtuladan
Makatulong kenka daytoy a worksheet a mangpili iti nasayaat a pagtuladan.
WORKSHEET


text:
Kasano No Agsinan Dagiti Dadakkelko?
Ania ti mabalinmo nga aramiden
Ibagam dagiti pakadanagam. Ibagam kadagiti dadakkelmo a malmaldaanganka unay wenno maburburiboranka. Mabalin nga ilawlawagda kenka no ania ti mapaspasamak tapno lumag-an ti barukongmo.
No saandaka pay laeng nga ikaskaso, mabalinmo ti makisarita iti nataengan ti panagpampanunotna a gayyem.—Proverbio 17:17.
Kangrunaan iti amin, sidadaan a dumngeg kenka ti nailangitan nga Amam, ti “
Managdengngeg iti kararag.” (Salmo 65:2) Ibukbokmo kenkuana ti linaon ti pusom ‘
agsipud ta isu maseknan kenka.’—1 Pedro 5:7.
Ania ti saanmo nga ar-aramiden
Dika agipempen iti sakit ti nakem. “
Ti laeng bagbagida ti pampanunoten dagiti dadakkelko,” kuna ni Daniel, a nagsina dagiti dadakkelna idi agtawen iti pito. “
Saanda nga ikabkabilangan ti riknami ken no ania ti epektona kadakami ti panagsinada.”
Ania ti dakes nga epektona ken ni Daniel no agimula iti sakit ti nakem ken gura?—Pamalatpatan: Basaem ti Proverbio 29:22.
Apay a nasayaat no ikagumaan ni Daniel a pakawanen dagiti dadakkelna gapu iti saem nga inyegda kenkuana?—Pamalatpatan: Basaem ti Efeso 4:31, 32.
Saanka nga agrebelde. “
Saanakon a naragsak manipud idi nagsina dagiti dadakkelko,” kuna ni Denny. “
Saankon a mayul-ulo ti ageskuela ken adda maysa a tawen a saanak a nakapasa. Kalpasan dayta ... nagbalinak a paan-anawa iti klasemi ken masansan a makirambolak.”
Iti panagkunam, apay ngata a nagbalin a paan-anawa ni Denny iti eskuelaan wenno apay a masansan a makirambol?
Kasano a makatulong ti prinsipio iti Galacia 6:7 kadagiti tattao a kas ken Denny tapno saanda nga agrebelde?
Kasapulan ti panawen tapno maiwaksi ti sakit ti nakem. Bayat nga agsubli manen a kas iti dati ti biagmo, mariknam a normal manen dagiti bambanag.
Ammuem ti Ad-adu Pay
TIN-EDYER
Saludsod nga Iyimtuod ti Agtutubo, Tomo 1
Ti dadduma kadagiti topiko a nailawlawag ket maipapan iti arak ken droga, seksual a moralidad, pannakideyt ken panaginnarem.


text:
Republika ti Irlanda
Nagsasabtan: 53°N 8°W / 53°N 8°W
Ti Irlanda[8] (/ˈaɪərlənd/ wenno /ˈɑrlənd/; Irlandes: Éire, panangibalikas [ˈeːɾʲə] ( denggen)), ilawlawag a kas ti Republika ti Irlanda (Irlandes: Poblacht na hÉireann),[9] ket maysa a naturay nga estado idiay Europa a nakasakup ti agarup a makalima iti isla iti addaan ti isu met laeng a nagan. Ti kapitolio na daytoy ket ti Dublin. Ti populasion ti estado ket 4.76 riwriw idi 2016. Daytoy ket maysa a batay-linteg a republika a tinurayan ti maysa a parlamentario a demokrasia, nga addaan ti nabutosan a presidente nga agserserbi a kas ti daulo iti estado. Kameng daytoy iti Kappon ti Europa. Ti Irlanda ket maysa a naparang-ay a pagilian nga addan ti maikapito a kangtuan a Pagsurotan ti Panagrangrang-ay ti Nagtagitaoan.[10] Daytoy a pagilian ket nangato a nairanggo para iti nawaya a pagladditan, nawaya nga ekonomia ken demokrasia ken nawaya a politika. Ti Irlanda ket kameng pay ti Konseho ti Europa, tie Organisasion para itir Ekonomia Pagtitinnulongan ken Panagrangrang-ay, ti Organisasion ti Komersio ti Lubong ken ti Nagkaykaysa a Pagpagilian.
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Tignay dagiti Opisia a Pagsasao 2003". Opisina iti Abogado Heneral. Naala idi 18 Pebrero 2012.
- ^ "Ireland". CIA World Factbook. Central Intelligence Agency. Naala idi 28 Agosto 2011.
- ^ "CSO 2006 a Senso – Volume 5 – Etniko wenno Kultural a Likud a lugar (a mairaman dagiti Irlandes nga agbanbaniaga a komunidad)" (PDF). 2006. Naala idi 9 Hulio 2009.
- ^ a b c d "Ireland". Internasional a Pundo ti Panguartaan. Naala idi 29 Abril 2011.
- ^ "Gini coefficient of equivalised disposable income (source: SILC)". Eurostat Data Explorer. Naala idi 13 Agosto 2013.
- ^ "2014 Human Development Report Summary" (PDF). United Nations Development Programme. 2014. pp. 21–25. Naala idi 27 Hulio 2014.
- ^ John Coakley (20 Agosto 2009). Ti Politika idiay Republika ti Irlanda. Taylor & Francis. p. 76. ISBN 9780415476720. Naala idi 2 Mayo 2011.
- ^ Gobierno ti Irlanda (1937). "Artikulo 4". Batay-linteg iti Irlanda. Dublin: Opisina ti Papeleria.
Ti nagan ti Estado ket Éire, wenno, iti Inggles a pagsasao, Ireland.
- ^ Gobierno iti Irlánda (1948). "Artikulo 2". Tignay ti Republika ti Irlanda, 1948. Dublin: Gobierno iti Irlanda.
A daytoy ket mairangarang a ti pannakaipalpalawag ti Estado ket isun to ti Republika ti Irlanda.
- ^ Magkaykaysa a Pagpagilian (2011). "Tabla 1" (PDF). Panagrangrang-ay ti Nagtagitaoan ken dagiti komponente na. Programa a Panagrangrang-ay ti Nagkaykaysa a Pagpagilian. Naala idi 26 Nobiembre 2011.
- Republika ti Irlanda
- Dagiti pagilian idiay Europa
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Europa
- Dagiti estado a kameng ti Konsilo ti Europa
- Akin-amianan nga Europa
- Akinlaud nga Europa
- Dagiti pagilian nga isla
- Dagiti republika
- Dagiti liberal a demokrasia
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Ingles
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1922
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian


text:
Monarkia
Ti monarkia ket maysa a porma ti gobierno nga iti kinaturay ket pudno wenno bassit a naipatagikua iti agmaymaysa a tao (ti monarka).[1]
Dagit porma ti monarkia ket adu kadagiti paggiddiatanda babaen ti nakaibatayn ti agpang ti legado nga autonomia a panakatengngel ti panagturay ti monarka, ti pamay-an apanagpili ti monarka, ken kadagiti amin a naisakbayan a naikeddeng a patingga ti kapaut ti panagturayda. No ti maysa a monarka ket awan wenno bassit a pannakaatipa iti estado ken dagiti politikal a banag, daytoy ket makunkuna a kas ti awan patinggana monarkia ken daytoy ket maysa aporma ti autokrasia. Kadagiti kaso a ti diskresion ti monarka ket pormal a napatinggaan (kadawyan tatta nga aldaw) dagitoy ket makunkuna a kas dagiti batay-linteg a monarkia. Kadagiti tawidan a monarkia, ti opisina ket naipaspasa babaen ti pannakatawid iti kaunegan ti grupo ti pamilia, ngem dagiti napilpili a monarkia ket napilpili babaen ti sistema panagbutos. Iti naipakasaritaa dagitoy a sistema ket kadawyanda a naitiptipon ti, pormal wenno saan apormal. (Kas pagarigan, kadagiti nabutbutosan a monarkia dagiti laeng adda ti naisangsangayan a puli ti naikedkeddeng a mabalin a mapili, ngem dagiti tinawtawid a monarkia ket addaanda ti legado a kammasapulan a maipanggep ti relihion, edad, henero, kapasidad ti isip, ken dagiti dadduma pay a banag a mangtignay a kas ti de facto a panagbutbutos ken ti panagpartuat kadagiti kasasaad dagiti makibinninglay a mangtunton a ti pannakaiyanaup ti linteg ket suheto ti epektibo a pannakapili.) Iti kanungpalan, adda dagiti banag a ti panagpaso ti turay ti monarkia ket agasmang a naibatay iti kalendario wenno dagiti naisangsangayan a nagunodani a gangandat (kas pagarigan ti panagpawil ti panagraut.) Ti pagbanagan ti pannkaisaritaan ken heograpiko a paggiddiatan iti paraigid dagitoy tallo a wasay ket ti panagpartuat ti adu ti pagdumadumaanna nga estruktura ken dagiti tawidan a mangipalpalawag ti “monarkia.”
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Stuart Berg Flexner ken Leonore Crary Hauck, mamannurat, Random House Unabridged Dictionary, Maika-2 Ed., Random House, New York (1993)
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti inadaw a sasao a mainaig iti Monarkia iti Wikiquote (iti Ingles)
Midia a mainaig iti Monarkia iti Wikimedia Commons


text:
Ti Polieto "Ania ti Siensia Cristiana?
Daytoy barbaro a polieto itdenna ti kasapulan a kangrunaan nga inpormasion maipangep ti teolohiya ken ti pannakaaramat iti Siensia Cristiana ken dagiti aktibidad iti Ti Umuna a Simbaan iti Cristo, Sientipiko ken dagiti pagiwarnakna. Mabalin daytoy a maidownload maipaprinta, ken maibinglay kadagiti dadduma.
Kadagitoy a panawen, mabalin a magun-od ti polieto it Iluko, Alemania, Danes, Espanyol, Gresia, Igbo, Indones, Ingles, Italiano, Koreano, Lingala, Olanes, Polisia, Portuges, Pranses ken Rusya.
Iti baba adda dagiti naitudo a pamay-an para panangidownload wenno ti panangiprinta ti polieto kadagiti dua a rukod - A4 ken surat - iti agpada a de kolor ken ti nangisit ken puraw.
Dagiti Polietos a magun-od a mabalin a maidownload
-
A4, de kolor (21 cm x 29.7 cm):
-
A4 nangisit/puraw (21 cm x 29.7 cm):
-
Surat, de kolor (8.5 in x 11 in):
-
Surat, nangisit/puraw (8.5 in x 11 in):
Ti panangiprinta ti A4 ken ti rukod ti surat a polieto iti balay wenno iti maysa nga imprinta:
- Iklik ti file name tapno maidownload ti PDF.
- Luktan ti PDF, No saan mo a kabaelan a luktan ti PDF, iklik ditoy tapno maidownload ti mangbasa ti Adobe Acrobat tapno maluktan dagiti files ti PDF.
- Inayon mo dagiti inpormasion no kasanoka a makontak (akas kadagiti simbaan, Reading Room, indibidual) baben ti mamiddua a panangiklik ti kahon nga awan nagyana sakupen ti "Find Out more." Imakinilyam iti impormasion a kayat mo koma nga agparang iti polietom.
- Imprintam ti matutop a rukod ti papel (A4, wenno surat); iti 100 porsiento nga iskala, iti dua nga agsinungbangir.
- Kupinen ti mamitlo, agrugi "Ania ti Siensia Cristiana?" a papel tapno agbalin nga abbong ken ti "Maysa A Ministerio iti Espiritual a Pannakapasalun-at" a panel, isuksok a pauneg (ti sirok) ti abbong.
- Iti panangiprinta iti balay ken iti imprinta ken dadduma, malaksid ti propesional a tagaprinta mangibati iti bassit a puraw nga igid kadagiti panid. Kadawyan daytoy.
Dagiti impormasion para ti imprinta:
Kita ti file: Adobe PDF
Dagiti kilor: CMYK
Rukod: A4 wenno Surat


text:
SALUDSOD DAGITI AGTUTUBO
Limlimitarak Kadi ti Pakigaygayyemak?
“Nasanayakon a dagiti barkadak ti kakaduak, ket nagrigat para kaniak ti makigayyem iti sabali.”—Alan.
“Bassit laeng ti gagayyemko, ket kaykayatko a kasta. Saanko a hilig ti umas-asideg ken makitungtong kadagiti diak am-ammo.”—Sara.
Kas met laeng kadi kada Alan ken Sara ti marikriknam? Nadekketka kadi unay kadagiti kabarkadam ket marigatanka a makigayyem iti dadduma?
No wen, para kenka daytoy nga artikulo!
Ti problema kadagiti barkada
Awan met dakesna no addaanka iti grupo ti gagayyem. No adda nadekket a gagayyemmo, mariknam nga adda mangipatpateg ken mangak-akseptar kenka—uray adda dagiti pagkapuyam.
“Nagmayat iti rikna no ammom a kayatdaka ken no agbalinka a parte ti maysa a grupo. No agtutuboka, kayatmo laeng a marikna nga ak-akseptarendaka.”—Karen, 19.
Ammom Kadi? Karaman ti 12 nga apostol iti adu a gagayyem ni Jesus, ngem tallo kadakuada ti kadekketan kenkuana—da Pedro, Santiago, ken Juan.—Marcos 9:2; Lucas 8:51.
Ngem mabalin nga adda pagdaksanna no adda laeng maymaysa a grupo a pakigaygayyemam ken pakikadkaduaam—sa ipueramon ti dadduma. Kas pagarigan:
Mabalin a saanmo a magayyem dagiti tattao a posible a nasayaat ti epektona kenka.
“No dagiti laeng kapadam ti pakigayyemam, saanmo a mapadasan dagiti sabali pay a nagmamayat a bambanag ken saanmo a magayyem dagiti nagsasayaat a tattao.”—Evan, 21.
Mabalin nga ipapan ti dadduma nga isnabero wenno isnaberaka.
“No adda laeng maymaysa a grupo a pakikadkaduaam, mabalin a panunoten ti dadduma a dimo kayat ti makisarita iti sabali.”—Sara, 17.
Mabalin a mapilitanka a mang-bully.
“Mabalin a saanmo a kayat ti mang-bully, ngem no ar-aramidenen dayta dagiti kabarkadam, kasla agbalinen a normal dayta ken mapagaangawan pay ketdin.”—James, 17.
Mabalin a maisagmakka—aglalo no desperadoka nga agbalin a kabarkadada.
“No adda uray maysa laeng a naluko iti grupoyo, maimpluensiaanen ti amin nga agaramid iti dakes.”—Martina, 17.
Ti mabalinmo nga aramiden
Panunotem no ania dagiti prinsipiom.
Isaludsodmo iti bagim: ‘Ania dagiti prinsipio a sursurotek? Makatulong kadi dagiti gagayyemko tapno masurotko dagita a prinsipio wenno isuda ti rason a marigatanak a mangsurot kadagita? Itultuloyko latta kadi ti makigayyem kadakuada aniaman ti kasukatna?’
Prinsipio ti Biblia: “Dagiti dakes a pannakitimpuyog [wenno, pannakikadua] dadaelenda dagiti makagunggona nga ugali.”—1 Corinto 15:33.
“No saanmo a kapada iti prinsipio dagiti kakaduam iti grupoyo, mabalin a maaramidmo dagiti banag a saanmo koma a pulos maaramid.”—Ellen, 14.
Panunotem a naimbag ti prioridadmo.
Isaludsodmo iti bagim: ‘Nadekketak kadi unayen kadagiti gagayyemko nga uray la maituredko a tallikudan dagiti prinsipiok tapno laeng saan a madadael ti panaggagayyemmi? Ania ti aramidek no adda dakes a naaramidan ti gayyemko?’
Prinsipio ti Biblia: “Amin dagidiay dungdungnguek tubngarek [wenno, bagbagaak].”—Apocalipsis 3:19.
“No adda kalokuan nga inaramid ti maysa a kabarkadam ken mas importante kenka ti panaggayyemyo, agparang a kasla agbalinka a traidor no agipulongka.”—Melanie, 22.
Makigayyemka pay iti dadduma.
Isaludsodmo iti bagim: ‘Pagimbagak kadi no diak limitaran ti pakikaduaak tapno magayyemko dagiti diak pay am-ammo?’
Prinsipio ti Biblia: “Saan la a ti pagimbaganyo ti kitaenyo. Kitaenyo met ti pagimbagan ti tunggal maysa.”—Filipos 2:4, Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia.
“Dagiti agtutubo nga agpapaigid ket mabalin nga adda laeng problemada iti pamilia. Ngem no maam-ammom idan, kaaduanna a makitam nga adda gayam nagsasayaat nga ugalida.”—Brian, 19.
Ti konklusion: Awan dakesna no addaanka iti grupo ti gagayyem. Kasta met, mabalin a pagsayaatam no dimo limlimitaran ti pakigayyemam tapno maam-ammom met ti dadduma. Kuna ti Biblia: “Daydiay sibubulos a mangsibug [wenno, mangbang-ar] iti sabsabali isu sibubulos a masibuganto met.”—Proverbio 11:25.


text:
Online a Biblia | BARO A LUBONG A PATARUS TI NASANTUAN A KASURATAN
Kayatmo a basaen daytoy nga artikulo iti %%?
Mateo 21:1-46
21 Ala ket, idi nakaasidegda idiay Jerusalem ken dimtengda idiay Betfage iti Bantay dagiti Olibo, iti kasta nangibaon ni Jesus iti dua nga adalan,+2 a kunkunana kadakuada: “Inkayo iti purok a matantannawaganyo, ket madagdagus a makasarakkayto iti asno a naigalut, ken maysa nga urbon a naikuyog kenkuana; warwaranyo ida ket iyegyo ida kaniak.+3 Ket no adda agsao iti aniaman kadakayo, masapul a kunaenyo, ‘Kasapulan ida ti Apo.’ Iti kasta dagus nga ipatulodnanto ida.”4 Daytoy iti kinaagpaysuanna ket naaramid tapno matungpal ti naisao babaen iti mammadto, a kunkunana:5 “Ibagayo iti anak a babai ti Sion, ‘Adtoy! Ti Arim um-umayen kenka,+ naalumamay ti kababalinna,+ ket sisasakay iti asno, wen, iti urbon ti asna, a putot ti animal a pagtrabaho.’”+6 Gapuna napan dagiti adalan ket inaramidda kas ti imbilin kadakuada ni Jesus.7 Ket inyegda ti asno ken ti urbonna, ket imparabawda kadagitoy dagiti makinruar a kawesda, ket nagtugaw a mismo kadakuada.+8 Kaaduan iti bunggoy inyaplagda dagiti makinruar a kawesda+ iti dalan, bayat a rinugian ti dadduma ti nangsigpat iti sangsanga manipud iti kaykayo ken nangyaplag kadakuada iti dalan.+9 No maipapan kadagiti bunggoy, dagidiay mapmapan nga umun-una kenkuana ken dagidiay sumursurot impukpukkawda: “Mangisalakanka, ikararagmi,+ iti Anak ni David!+ Bendito daydiay umay iti nagan ni Jehova!+ Mangisalakanka kenkuana, ikararagmi, iti kangatuan!”+10 Itan idi simrek idiay Jerusalem,+ ti intero a siudad nagkakaribuso, a kunkunada: “Asino daytoy?”11 Imbagbaga dagiti bunggoy: “Daytoy ti mammadto+ a ni Jesus, manipud Nazaret ti Galilea!”12 Ket simrek ni Jesus iti templo ket pinaruarna amin dagidiay aglaklako ken aggatgatang idiay templo, ket binalintuagna dagiti lamisaan dagiti agsuksukat iti kuarta ken dagiti bangko dagidiay aglaklako kadagiti kalapati.+13 Ket kinunana kadakuada: “Adda a naisurat, ‘Ti balayko maawaganto iti balay a pagkararagan,’+ ngem pagbalbalinenyo a rukib dagiti mannanakaw.”+14 Kasta met, dagiti bulsek ken pilay a tattao immasidegda kenkuana idiay templo, ket inagasanna ida.15 Idi a ti panguluen a papadi ken dagiti eskriba nakitada ti nakaskasdaaw a bambanag nga inaramidna+ ken ti ubbing a lallaki nga agpukpukkaw idiay templo ken kunkunada: “Mangisalakanka, ikararagmi,+ iti Anak ni David!”+ nagrurodda16 ket kinunada kenkuana: “Mangngegmo kadi ti sasawen dagitoy?” Kinuna kadakuada ni Jesus: “Wen. Saanyo aya a pulos nabasa+ daytoy, ‘Manipud iti ngiwat dagiti ubbing ken agsussuso nangipaayka iti dayaw’?”+17 Ket idi pinanawanna ida isu napan iti ruar ti siudad nga agturong idiay Betania ket nagpalabas iti rabii sadiay.+18 Bayat nga agsubsubli a nasapa iti bigat idiay siudad, isu nagbisin.+19 Ket nakakita iti kayo a higos iti sibay ti dalan ket napan iti dayta, ngem awan ti nasarakanna+ iti dayta no di bulbulong laeng, ket kinunana iti dayta: “Awan koma ti agtauden kenka a bunga iti agnanayonen.”+ Ket giddato a nalaylay ti kayo a higos.20 Ngem idi a nakita daytoy dagiti adalan, nagsiddaawda, a kunkunada: “Kasano a giddato a nalaylay ti kayo a higos?”+21 Kas sungbat kinuna kadakuada ni Jesus: “Pudno kunak kadakayo, No koma laeng addaankayo iti pammati ket saankayo nga agduadua,+ saanyonto laeng nga aramiden ti inaramidko iti kayo a higos, no di ket kasta met a no kunaenyo itoy a bantay, ‘Maibagkat ken maipuruakka idiay baybay,’ mapasamakto dayta.+22 Ket amin a bambanag a dawatenyo iti kararag, nga addaankayo iti pammati, awatenyonto.”+23 Ita kalpasan a nakapan idiay templo, ti panguluen a papadi ken ti lallakay dagiti umili immasidegda kenkuana bayat a mangisursuro idi ket kinunada:+ “Babaen iti ania nga autoridad nga aramidem dagitoy a banag? Ken siasino ti nangted kenka itoy nga autoridad?”+24 Kas sungbat kinuna kadakuada ni Jesus: “Imtuodek met kadakayo ti maysa a banag. No ibagayo dayta kaniak, ibagakto met kadakayo no babaen iti ania nga autoridad nga aramidek dagitoy a banag:+25 Ti pammautisar ni Juan, ania ti naggubuayanna? Nagtaud idiay langit wenno nagtaud kadagiti tattao?”+ Ngem rinugianda nga irason iti bagbagida, a kunkunada: “No kunaentayo, ‘Nagtaud idiay langit,’ kunaennanto kadatayo, ‘Apay, ngarud, a saankayo a namati kenkuana?’+26 No, ngarud, kunaentayo, ‘Nagtaud kadagiti tattao,’ adda ti bunggoy a pagbutngantayo,+ ta isuda amin ibilangda ni Juan kas maysa a mammadto.”+27 Gapuna kas sungbat ken Jesus kinunada: “Saanmi nga ammo.” Kinunana kadakuada kalpasanna: “Uray siak diak met ibaga kadakayo no babaen iti ania nga autoridad nga aramidek dagitoy a banag.+28 “Ania ti pagarupyo? Maysa a tao addaan ti dua nga annak.+ Idi napan iti umuna, kinunana, ‘Anak, inka agtrabaho ita nga aldaw idiay kaubasan.’29 Kas sungbat kinuna daytoy, ‘Mapanak, apo,’+ ngem saan a napan.30 Idi immasideg iti maikadua, kinunana ti isu met laeng. Kas sungbat kinuna daytoy, ‘Saanak a mapan.’ Kalpasanna nagbabawi+ ket napan.31 Siasino kadagiti dua ti nangaramid iti pagayatan ni amana?”+ Kinunada: “Ti naud-udi a nadakamat.” Kinuna kadakuada ni Jesus: “Pudno kunak kadakayo a dagiti agsingsingir iti buis ken dagiti balangkantis mapanda nga umun-una ngem dakayo iti pagarian ti Dios.32 Ta immay kadakayo ni Juan iti dalan ti kinalinteg,+ ngem saankayo a namati kenkuana.+ Nupay kasta, namati kenkuana dagiti agsingsingir iti buis ken dagiti balangkantis,+ ket dakayo, nupay nakitayo daytoy, saankayo a nagbabawi kalpasanna tapno mamatikayo kenkuana.33 “Denggenyo ti sabali pay a pangngarig: Adda idi maysa a tao, maysa a bumalay,+ a nagmula iti kaubasan ket nangikabil iti alad iti aglikmut dayta ken nangkali iti pagpespessan iti ubas iti dayta ken nangpatakder iti torre,+ ket impaabangna kadagiti agtaltalon, ket nagdaliasat iti sabali a daga.+34 Idi a ti panawen dagiti bunga immasidegen, imbaonna dagiti adipenna a mapan kadagiti agtaltalon tapno alaen dagiti bungana.35 Nupay kasta, dagiti agtaltalon innalada dagiti adipenna, ket ti maysa minalmaloda, ti sabali pinapatayda, ti sabali inuborda.+36 Manen nangibaon kadagiti sabali nga ad-adipen, ad-aduda ngem dagiti immuna, ngem inaramidda kadagitoy ti isu met laeng.+37 Kamaudiananna imbaonna kadakuada ti anakna, a kunkunana, ‘Raemendanto ti anakko.’38 Idi makitada ti anak kinuna dagiti agtaltalon iti bagbagida, ‘Daytoy ti agtawid;+ umaykayo, papatayentayo ket alaentayo ti tawidna!’+39 Gapuna innalada ket pinaruarda iti kaubasan ket pinapatayda.+40 Gapuna, inton umay ti makinkukua iti kaubasan, anianto ti aramidenna kadagidiay nga agtaltalon?”41 Kinunada kenkuana: “Agsipud ta dakesda, mangyegto kadakuada iti dakes a pannakadadael+ ket ipaabangnanto ti kaubasan kadagiti sabali nga agtaltalon, nga agbayadto kenkuana kadagiti bunga inton tiempodan.”+42 Kinuna kadakuada ni Jesus: “Saanyo aya a pulos nabasa kadagiti Kasuratan, ‘Ti bato a linaksid dagiti managibangon+ isu ti nagbalin a kangrunaan a bato a pasuli.+ Manipud ken Jehova a naaramid daytoy, ket nakaskasdaaw dayta kadagiti matatayo’?43 Daytoy ti makagapu a kunak kadakayo, Ti pagarian ti Dios maikkatto kadakayo ket maited iti nasion a mangpatpataud kadagiti bungana.+44 Kasta met, ti tao a matnag itoy a bato maburakto. No maipapan iti asinoman a pagtinnaganna, isu tumekento dayta.”+45 Itan idi a ti panguluen a papadi ken dagiti Fariseo nangngegda dagiti pangngarigna, nadlawda nga isu agsasao maipapan kadakuada.+46 Ngem, nupay ikagkagumaanda a kemmegen, nagbutengda kadagiti bunggoy, agsipud ta isu imbilang dagitoy a maysa a mammadto.+


text:
Salsaludsod Dagiti Agbasbasa
Kaano a kinautibo ti Babilonia a Dakkel ti ili ti Dios?
Nagpaut dayta a naespirituan a pannakakautibo manipud idi maikadua a siglo C.E. agingga idi 1919. Apay a kasapulan daytoy a panagbalbaliw iti pannakaawat?
Ipakita ti amin nga ebidensia a nagpatingga daytoy a pannakakautibo idi 1919 idi naurnong dagiti napulotan a Kristiano iti nadalusanen a kongregasion. Panunotem: Nasubok ken nadalusan ti ili ti Dios bayat dagiti tawen kalpasan a naipasdek ti Pagarian ti Dios idiay langit idi 1914. * (Mal. 3:1-4) Kalpasanna, idi 1919, dinutokan ni Jesus “ti matalek ken masirib nga adipen” a mangidaulo iti nadalusan nga ili ti Dios tapno mangipaay kadakuada iti naespirituan a ‘taraon iti umiso a tiempo.’ (Mat. 24:45-47) Dayta ti tawen a panangrugi dagiti adipen ti Dios nga agsubli iti inted ti Dios a naespirituan a kasasaadda. Dayta met ti tiempo a nawayawayaanda iti simboliko a panangkautibo ti Babilonia a Dakkel. (Apoc. 18:4) Ngem kaano a talaga ti panangrugi dayta a pannakakautibo?
Iti adu a tawen, inlawlawagtayo a daytoy a pannakakautibo ket nangrugi idi 1918 ken apagbiit laeng ti panangkautibo ti Babilonia a Dakkel iti ili ti Dios. Kas pagarigan, kuna ti Pagwanawanan a Marso 15, 1992 a kas iti panangkautibo ti nagkauna a Babilonia iti nagkauna nga ili ti Dios iti sumagmamano a tiempo, idi 1918, kinautibo met ti Babilonia a Dakkel dagiti adipen ni Jehova. Nupay kasta, ipakita ti ad-adu pay a panagadal a daytoy a pannakakautibo ket nangrugi sakbay pay ti 1918.
Kas pagarigan, usigentayo ti maysa a padto a nangipakpakauna iti pannakakautibo ken pannakawayawaya ti ili ti Dios. Nairekord dayta iti Ezequiel 37:1-14. Iti maysa a sirmata, nakita ni Ezequiel ti maysa a tanap a napno kadagiti tulang. Inlawlawag ni Jehova ken Ezequiel a dagitoy a tulang iladawanda “ti intero a balay ti Israel.” Iti dakdakkel a kaitungpalanna, daytoy a padto maipapan iti pannakaisubli ket agaplikar iti “Israel ti Dios.” (Gal. 6:16; Ara. 3:21) Sumaganad, nakita ni Ezequiel a nagbiag dagiti tulang ket nagbalinda a dakkel a buyot. Maitutop la unay daytoy a pangiladawan iti naespirituan a panagungar dagiti adipen ti Dios a napasamak idi 1919! Ngem ania ti ipakita daytoy a sirmata maipapan iti kapaut dayta a tiempo?
Umuna, paliiwentayo a dagiti tulang ket nailadawan kas namaga wenno ‘namagmagan.’ (Ezeq. 37:2, 11) Ipakita daytoy a nabayagen a natay dagiti makintulang kadagita. Maikadua, nailadawan nga in-inut a napagungarda, saan nga insigida. Idi damo, adda daranudor, panagkanaltuok, ket “nangrugi nga umasideg dagiti tulang, tulang iti tulangna.” Kalpasanna, nainayon dagiti pennet ken lasag. Sumaganad, nakalupkopan iti kudil dagiti tulang, pennet, ken lasag. Idi agangay, “ti anges simrek kadakuada, ket nangrugida nga agbiag.” Kamaudiananna, pinagnaed ni Jehova dagiti napagungar nga adipenna iti dagada. Amin dagitoy kasapulanna ti panawen.—Ezeq. 37:7-10, 14.
Nagpaut ti pannakakautibo ti nagkauna a nasion ti Israel. Nangrugi dayta idi 740 B.C.E. idi naparmek ken naipan iti sabali a daga ti adu kadagiti adda iti sangapulo a tribu iti makin-amianan a pagarian. Kalpasanna, idi 607 B.C.E., nadadael ti Jerusalem ket naipan met iti sabali a daga dagiti adda iti makin-abagatan a pagarian ti Juda. Nagpatingga daytoy a panawen ti pannakakautibo idi 537 B.C.E. idi a ti sumagmamano a natda a Judio ket nagsubli idiay Jerusalem tapno ibangonda ti templo ken isublida ti pudno a panagdayaw.
Gapu kadagitoy nga impormasion manipud iti Kasuratan, nalawag a ti panangkautibo ti Babilonia a Dakkel iti ili ti Dios ket mabalin a napapaut ngem kadagiti napasamak idi 1918 agingga iti 1919. Ti pannakakautibo ket kapada ti panawen ti panagdakkel ti simboliko a dakes a ruot a kagiddan ti arig-trigo nga ‘annak ti Pagarian.’ (Mat. 13:36-43) Dayta a tiempo ti panagdakkel tukoyenna ti panawen a basbassit nga amang ti bilang dagiti pudno a Kristiano ngem dagiti apostata. Ngarud, arigna kinautibo ti Babilonia a Dakkel ti kongregasion Kristiano. Mabalin a nangrugi dayta a panangkautibo idi maikadua a siglo C.E. ken nagtultuloy agingga idi nadalusan ti naespirituan a templo iti tiempo ti panungpalan.—Ara. 20:29, 30; 2 Tes. 2:3, 6; 1 Juan 2:18, 19.
Bayat dayta a napaut a tiempo iti naespirituan a pannakakautibo, dagiti lider ti relihion ken dagiti kakaduada nga agtuturay a mayat a mangtaginayon iti turayda, saanda a kayat a maammuan dagiti tattao ti Sao ti Dios. Adda idi tiempo a maysa a krimen ti panagbasa iti Biblia iti bukod a lengguahe. Dadduma a nangbasa iti Biblia ti napuoran iti poste. Mairurumen ti asinoman a kumontra iti isursuro dagiti lider ti relihion, iti kasta malapdan ti aniaman a panangikagumaan a mangisaknap iti lawag ti kinapudno.
Ti ngay maikadua a panagbalbaliw wenno ti pannakaisubli? Kaano ken kasano a napasamak dayta? In-inut met a napasamak daytoy a naespirituan a pannakaisubli. Adda met “panagkanaltuok” bayat dagiti siglo sakbay ti panawen ti panungpalan. Nupay adu ti naimpluensiaan kadagiti palso a sursuro, dadduma a matalek nga indibidual ti nangitakder iti pudno a panagdayaw agingga iti kabaelanda. Inkagumaan ti dadduma ti agpataud kadagiti Biblia iti lengguahe dagiti gagangay a tattao. Impakaammo met ti dadduma ti kinapudno a nasarakanda kadagiti pinanid ti Sao ti Dios.
Kalpasanna, idi dandanin agpatingga dagiti tawen iti 1800, sireregta a nagtrabaho ni Charles Taze Russell ken dagiti kakaduana tapno maisubli dagiti kinapudno a linaon ti Biblia. Arigna nangrugi a maikabil ti simboliko a lasag ken kudil kadagiti naespirituan a tulang. Nakatulong ti Zion’s Watch Tower ken ti dadduma a publikasion tapno maammuan dagiti naemma a tattao dagiti naespirituan a kinapudno. Idi agangay, dagiti alikamen a kas iti “Photo-Drama of Creation” idi 1914 ken ti libro a The Finished Mystery idi 1917, pinabilegna met dagiti adipen ti Dios. Ket idi 1919, dagiti adipen ti Dios napagungarda iti naespirituan ken naipanda iti baro a naespirituan a dagada. Iti panaglabas ti tiempo, dagidiay addaan iti namnama nga agbiag ditoy daga nakikaduada kadagiti napulotan ket nagbalinda a dakkel a buyot.—Ezeq. 37:10; Zac. 8:20-23. *
Gapu kadagitoy nga impormasion, nalawag a kinautibo ti Babilonia a Dakkel ti ili ti Dios idi kimmaro ti apostasia idi maikadua a siglo C.E. Narigat dagidi a panawen a kapada ti napasaran dagiti nagkauna nga Israelita idi naipanda iti sabali a daga. Ngem maragsakantayo ta kalpasan ti adu a siglo a naespirituan a pannakairurumen dagiti adipen ti Dios, agbibiagtayon iti tiempo a “dagidiay addaan iti pannakatarus agsilnagdanto” ket “adunto ti mangdalus iti bagbagida” ket “mapasudidanto.”—Dan. 12:3, 10.
Talaga kadi nga impan ni Satanas ni Jesus idiay templo idi sinulisogna?
Saantayo a masigurado no talaga a nagtakder ni Jesus iti templo wenno nasirmatana laeng dayta. No dadduma, agpada a naibaga dayta kadagiti publikasiontayo.
Umuna, usigentayo ti nairekord iti Biblia. Iti salaysayna iti Ebanghelio maipapan iti daytoy a pasamak, napaltiingan ni apostol Mateo a mangisurat: “Idin impan ti Diablo [ni Jesus] iti nasantuan a siudad, ket insaadna iti pannakabaluarte [wenno, kangatuan a paset] ti templo.” (Mat. 4:5) Ti kapadana a salaysay ni Lucas kastoy ti kunana: “Ita inturongna idiay Jerusalem ket insaadna iti pannakabaluarte ti templo.”
Iti napalabas, naibaga kadagiti publikasiontayo a mabalin a literal daytoy a pasamak. Kas pagarigan, inlawlawag ti Marso 1, 1961 a The Watchtower: “Kasla saan a nainkalintegan a maikuna a literal amin a naibaga iti salaysay ti pannakasulisog ni Jesus iti let-ang. Sigurado nga awan ti bantay a mabalin a pangipakitaan kadagiti ‘amin a pagarian ti lubong ken ti dayagda.’ Kasta met, maikunatayo a nainkalintegan a saan a literal nga impan ni Satanas ni Jesus ‘iti nasantuan a siudad’ ket insaadna ‘iti pannakabaluarte ti templo.’ Saan a masapul amin dagita tapno nabileg ti panangsulisog.” Nupay kasta, kadagiti naud-udi a ruar daytoy a magasin, napaliiwtayo a ti panagtungpal ni Kristo iti kiddaw ni Satanas ket mabalin a nagresulta koma iti panagpakamatay ni Jesus.
Kuna ti dadduma a kas maysa a saan a Levita, awan ti karbengan ni Jesus nga agtakder iti tuktok ti santuario ti templo. Gapuna, impapanda a ‘naipan’ ni Jesus iti templo babaen iti sirmata. Kaasping dayta ti napasamak ken propeta Ezequiel adu a siglo ti napalabasen.—Ezeq. 8:3, 7-10; 11:1, 24; 37:1, 2.
Nupay kasta, no sirmata laeng daytoy, tumaud dagitoy a saludsod:
Pudno kadi ti panangsulisog wenno iti panunot laeng?
No ti dadduma a sulisog ket panangikagumaan a mangallukoy ken Jesus tapno agtignay kas iti panangaramidna a tinapay kadagiti bato wenno mangaramid iti maysa a tignay ti panagdayaw iti imatang ni Satanas, saan kadi nga umasping met dayta iti panagkiddaw ken Jesus a tumpuak iti templo?
Ngem no talaga a nagtakder ni Jesus iti pannakabaluarte ti templo, adda pay dadduma a saludsod:
Sinalungasing kadi ni Jesus ti Linteg babaen iti panagtakderna iti tuktok ti santuario?
Kasano a napan ni Jesus idiay Jerusalem manipud iti let-ang?
Makatulong kadatayo ti ad-adu pay a panagadal a mangkita iti dadduma a mabalin a sungbat dagitoy dua a maudi a saludsod.
Umuna, kuna ni Propesor D. A. Carson a ti Griego a sao a hi·e·ron’ a naipatarus a “templo” iti agpada a salaysay da Mateo ken Lucas ket “mabalin a tumukoy iti intero a pasdek, saan a ti santuario a mismo.” Gapuna, saan a masapul nga agtakder a mismo ni Jesus iti tuktok ti santuario. Kas pagarigan, mabalin a nagtakder iti makin-abagatan a daya a suli ti templo. Manipud iti dayta a lokasion, adda bakras nga agarup 137 a metro (450 a pie) agingga iti lansad ti Tanap ti Kidron. Ti makin-abagatan a daya a pasdek ket addaan iti daplat nga atep nga addaan iti barandilias ken dayta ti kangatuan a paset iti templo. Kinuna ti nagkauna a historiador a ni Josephus a no nagtakder ti maysa a tao sadiay ket kumita iti baba, “mabalin a maulaw” gapu iti kangatona. Kas maysa a saan a Levita, mabalin a napalubosan ni Jesus nga agtakder iti dayta a lugar, ket saan a nangpataud iti riribuk ti panangaramidna iti dayta.
Ngem kasano ngarud a naipan ni Jesus idiay templo no adda idi iti let-ang? Saantayo a masigurado ti sungbat. Ti ababa a pannakaisalaysay dagiti sulisog saanna nga ibaga no kasano kapaut ti ramanenda a tiempo wenno no kasano kaadayo ti ayan ni Jesus idiay let-ang. Saantayo a maikkat ti kapanunotan a mabalin a nagnagna ni Jesus a nagsubli idiay Jerusalem, uray pay no nabayag a nakadanon. Ti salaysay saanna nga ibaga a nagtalinaed ni Jesus idiay let-ang bayat ti panawen ti pannakasulisogna. Imbes ketdi, naibaga laeng a naipan idiay Jerusalem.
Ngem ti ngay sulisog a naipakita ken Jesus ti “amin a pagarian ti lubong”? Nalawag a saan a literal a nakitana ti amin a pagarian; awan ti literal a bantay a mabalin a pakakitaan amin kadagita. Gapuna, mabalin nga inusar ni Satanas ti maysa a sirmata tapno maipakitana dagitoy ken Jesus. Kapada dayta ti maysa a projector ken iskrin a mausar a mangipabuya kadagiti ladawan iti nagduduma a lugar ditoy daga. Nupay kasta, uray pay no mabalin a nausar ti maysa a sirmata, ti “tignay a panagdayaw” ket mabalin nga agpaypayso, saan a mapampanunot laeng. (Mat. 4:8, 9) Mabalin ngarud nga ibaga a ti sulisog a tumpuak manipud iti baluarte ti templo ket talaga a pudpudno ken pudno met dagiti pagbanaganna—nga ad-adda pay a mamagbalin a nagdakes ti sulisog no maidilig iti maysa laeng a sirmata.
Iti kinapudnona, kas naibaga iti rugi, saantayo a masigurado daytoy. Gapuna, saantayo a sigurado a maibaga a talaga a napan ni Jesus idiay Jerusalem ken nagtakder iti baluarte ti templo. Ngem ti masiguradotayo ket pudno dagitoy a sulisog ken pudno a sinungbatan ni Jesus ti Diablo iti tunggal sulisog.
^ par. 1 Salaysayen ti Ezequiel 37:1-14 ken Apocalipsis 11:7-12 ti naespirituan a pannakaisubli idi 1919. Nupay kasta, ibaga ti padto ni Ezequiel ti naespirituan a pannakaisubli ti amin nga adipen ti Dios kalpasan ti napaut a pannakakautibo. Isalaysay met ti padto iti Apocalipsis ti naespirituan a pannakaipasngay manen ti bassit a grupo dagiti napulotan a kakabsat a nangidaulo kalpasan ti ababa a tiempo a kapilitan a saanda a panagtrabaho.


text:
Paset 2
Siasino ti Pudno a Dios?
Maymaysa laeng ti pudno a Dios. Jehova ti naganna. (Salmo 83:18) Isu ket maysa nga Espiritu isu a saantayo a makita. Ay-ayatennatayo ken kayatna nga isu ket ayatentayo met. Kayatna pay nga ayatentayo dagiti sabsabali. (Mateo 22:35-40) Isu ti Kangatuan ken ti Namarsua iti amin a banag.
Ti immuna kadagiti amin a pinarsua ti Dios ket maysa a mannakabalin nga espiritu a persona, a napanaganan idi agangay iti Jesu-Kristo. Pinarsua met ni Jehova dagiti anghel.
Pinarsua ni Jehova ti amin a banag idiay langit . . . ken iti daga. Apocalipsis 4:11
Ni Jehova a Dios pinarsuana dagiti bituen kasta met ti daga ken ti amin nga adda iti dayta.—Genesis 1:1.
Ni Adan, a kaunaan a tao, ket binukelna manipud iti tapok iti daga.—Genesis 2:7.
Ammuem ti Ad-adu Pay
NAIMBAG A DAMAG MANIPUD ITI DIOS
Adda Kadi Nagan ti Dios?
Adu ti titulo ti Dios, kas iti Mannakabalin-amin, Namarsua, ken Apo. Ngem agarup 7,000 a daras a nausar ti personal a nagan ti Dios iti Biblia.
NAIMBAG A DAMAG MANIPUD ITI DIOS
Siasino ti Dios?
Adda kadi nagan ti Dios ken maseknan kadi kadatayo?


text:
Bosnia ken Herzegovina
Ti Bosnia ken Herzegovina (Bosnio, Kroata, Serbio: Bosna i Hercegovina / БocHa и XepцeroBиHa [bôsna i xěrt͡seɡoʋina]), sagpaminsan pay a tinawtawagan iti Bosnia-Herzegovina (BiH), ken, iti ababa, masansan nga impormal nga ammo a kas Bosnia, ket ti pagilian idiay Akin-abagatan a daya nga Europa a mabirukan idiay Peninsula Balkano. Ti kapitoliona ket ti Sarajevo ken isu pay ti kadakkelan a siudadna. Bineddengan babaen ti Kroasia iti amianan, laud, ken abagatan; ti Serbia iti daya; ti Montenegro iti abagatan a daya; ken ti Baybay Adriatiko iti abagatan, ken agraman daytoy iti aplaya iti 20 kilometro (12 milia) a kaatiddog a mangpalikmut ti siudad ti Neum. Kabambantayan tilanga ti daga ti tengnga ken akindaya a kaunegan ti ti heograpia ti pagilian, iti amianan laud ket katurodan bassit, ken ti amianan a daya ket kaaduan a nadalumpinas a daga. Ti kaunegan a daga ket dakdakkel a rehion ken addaan iti moderado a kontinental a klima, nga addaan kadagit inapudot a kalgaw ken dagiti nalamiis ken nakaro iti niebe a panaglalam-ek. Ti akin-abagatan nga ungto ti pagilian ket addaan iti Mediteraneo a klima ken naranas a topograpia.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Census of population, households and dwellings in Bosnia and Herzegovina, 2013: Final results" (PDF). Agency for Statistics of Bosnia and Herzegovina. Hunio 2016. Naala idi 1 Hulio 2016.
- ^ CIA.
- ^ "Bosnia releases disputed census results". Politico. 1 Hulio 2016. Naala idi 1 Hulio 2016.
- ^ a b "Report for Selected Countries and Subjects".
- ^ a b "Bosnia and Herzegovina". International Monetary Fund. Naala idi 5 Oktubre 2015.
- ^ "Distribution of family income – Gini index". The World Factbook. CIA. Naala idi 1 Septiembre 2009.
- ^ "Human Development Report 2015" (PDF). United Nations. 2015. Naala idi 14 Disiembre 2015.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Midia a mainaig iti Bosnia ken Herzegovina iti Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Bosnia ken Herzegovina manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)
- Bosnia ken Herzegovina
- Dagiti pagilian ti Baybay Mediteraneo
- Dagiti pagilian idiay Europa
- Dagiti pederal a republika
- Dagiti estado a kameng ti Kappon para iti Mediteraneo
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Serbo-Kroata
- Dagiti Eslabo a pagilian ken teritorio
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian


text:
Laos
Nagsasabtan: 18°N 105°E / 18°N 105°E
Ti Laos (i/ˈlaʊs/, /ˈlɑː.ɒs/, /ˈlɑː.oʊs/, or /ˈleɪ.ɒs/)[5][6][7] Lao: ສາທາລະນະລັດ ປະຊາທິປະໄຕ ປະຊາຊົນລາວ Sathalanalat Paxathipatai Paxaxon Lao, opisial a Demokrata a Republika ti Tattao a Lao, ket maysa a napalikmutan ti daga a pagilian idiay Abagatan a daya nga Asia, nabeddengan babaen ti Myanmar ken Tsina iti amianan a laud, Bietnam iti daya, Cambodia iti abagatan ken Tailandia iti laud. Ti populasion na ket nakarkulo a 6.5 a riwriw idi 2012.[1]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b "Background notes – Laos". US Dept. of State. Naala idi 20 Enero 2012.
- ^ a b c d "Reporta para kadagiti Napili a Pagilian ken Suheto". Imf.org. 2006-09-14. Naala idi 2012-01-21.
- ^ "Gini Index". World Bank. Naala idi 2 Marso 2011.
- ^ "2014 Human Development Report Summary" (PDF). United Nations Development Programme. 2014. pp. 21–25. Naala idi 27 Hulio 2014.
- ^ Dagitoy a kapadpada a pannakabalikas nga agususar ti Wikipedia a panangiletra a tekla: LOWSS, LAH-oss, LAH-ohss, LAY-oss.
- ^ "panakaipalpalawag iti Laos manipud ti Online a Diksionario ti Oxford". Oxforddictionaries.com. Naala idi 24 Hulio 2011.
- ^ "Laos – Panagipalpalaway ken Adu pay manipud ti Free Merriam-Webster Dictionary". Merriam-webster.com. Naala idi 24 Hulio 2011.
- Laos
- Dagiti komunista nga estado
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Pranses
- Dagiti naserraan ti daga a pagilian
- Dagiti kabassitan a naparang-ay a pagilian
- Dagiti estado a kameng ti La Francophonie
- Dagiti estado a kameng ti Gunglo ti Pagpagilian ti Abagatan a daya nga Asia
- Dagiti republika
- Dagiti agmaymaysa a partido nga estado
- Dagiti sosialista nga estado
- Dagiti pagilian ti Abagatan a daya nga Asia
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1949
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian


text:
LA UNION – Agladladingit ita ti pamilya ti kapitan iti Barangay Urayong, Caba, La Union kalpasan a saanna a nalasatan ti panagatake ti stroke kabayatan a maang-angay ti seminar idiay syudad ti Baguio.
Naammuan ti Bombo Radyo, maipagarup a killaat a naapukawan ti puot ti opisyal idi nga adda daytoy iti lugar ti pagtataripnongan iti padana a kapitan ti barangay.
Naiturong met iti ospital ti barangay chairman ngem napaay ti doktor a maisalakan ti biagna.
Sigun met kenni Germy Padua, anak ti nasao a kapitan, saanda a ninamnama ti napasamak a nalabit nabannog ti amada isu a naatake daytoy.
Inladawanda met ti punong barangay kas nasayaat nga ama ken responsable nga opisyal iti masakupanna a lugar.