text:
Guagua, Pampanga
Ti Guagua ket maysa a primera klase nga ili iti probinsia ti Pampanga iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti ili ti Guagua ket nabingbingay a politikal iti 31 a barbaranggay.[2]
- Ascomo
- Bancal
- Jose Abad Santos (Siran)
- Lambac
- Magsaysay
- Maquiapo
- Natividad
- Plaza Burgos (Poblacion)
- Pulungmasle
- Rizal
- San Agustin
- San Antonio
- San Isidro
- San Jose
- San Juan Bautista
- San Juan Nepomuceno
- San Matias
- San Miguel (Betis)^^
- San Nicolas 1st
- San Nicolas 2nd
- San Pablo
- San Pedro
- San Rafael (Duck Island)
- San Roque
- San Vicente (Ebus)
- San Juan
- Santa Filomena (Poblacion)
- Santa Ines
- Santa Ursula (Paglalabuan)
- Santo Cristo
- Santo Niño (Poblacion)
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Pampanga". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 11 Agosto 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Tengnga a Luzon (Ingles) naala idi 29 Mayo 2012
- ^ "Probinsia ti Pampanga". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 11 Agosto 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


c: text/html

text:
Alexander Pushkin
Ni Alexander Sergeyevich Pushkin (Ruso: AлekcáHдp CepréeBич ПýшkиH, tr. Aleksandr Sergeyevich Pushkin; IPA: [ɐlʲɪˈksandr sʲɪˈrɡʲejɪvʲɪtɕ ˈpuʂkʲɪn] ( denggen); 6 Hunio [D.E. 26 Mayo] 1799 – 10 Pebrero [D.E. 29 Enero] 1837) ket maysa idi a Ruso a mannurat ti Romantiko a panawen[1] nga isu ti naipanpanunotan babaen dagiti adu a ti kalatakan a Ruso a mannaniw[2][3][4][5] ken ti nangbangon ti moderno a Ruso a literatura.[6][7]
Isu ket naipasngay iti Ruso a nobilidad idiay Moscow, ni Pushkin ket nangipablaak ti immuna a daniwna ti tawen a sangapulo ket lima, ken nawatiwat a nabigbigan babaen ti literario a patakder babaen ti panawen apanagturposna manipud ti Liseo Tsarskoye Selo.
Dayta ti nainget a panagsisiim ti politikal a polis ti Sar ken saan idi a makaipablaak, ni Pushkin ket nagsurat ti kadayegan a pabuyana, ti drama a Boris Godunov. Ti nobelana iti berso, a Eugene Onegin, ket naserialisado idi nagbaetan ti 1825 ken 1832.
Isu ket arsagid no maipanggep ti dayawna, ni Pushkin ket nakilablaban idi kadagiti duapulo ket siam a duelo, ken nakaroa nasugatan iti kastoy a pasamak kenni Georges-Charles de Heeckeren d'Anthès. Ni D'Anthès, ti maysa a Pranses nga opisial a nagserserbi ti Rehimento ti Kabaliero a Guardia, ket nagpadpadas a nagsulisog ti asawa ni mannaniw, a ni Natalya Pushkina. Ti nasapa nga ipupusay ni Pushkin ti tawen a 37 ket naipammategan a kas maysa a didigra para iti Ruso a literatura.
Dagiti linaon
Biag ken pagsapulan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti ama ni Pushkin, a ni Sergei Lvovich Pushkin (1767–1848), ket nagtaud manipud kadagiti nalatak a pamilia ti Ruso a nobilidad a nakasurot ti kaputotanna manipud idi maika-12 a siglo.[8][9]
Ti ina ni Pushkin a ni Nadezhda (Nadya) Ossipovna Gannibal (1775–1836) ket nagtaud manipud ti apongna a baket manipud ti amana a nagtaud manipud ti Aleman ken Eskandinabo a nobilidad.[10][11] Isu ket anak a babai ni Ossip Abramovich Gannibal (1744–1807) ken ti asawana, a ni Maria Alekseyevna Pushkina (1745–1818).
Ti ama ni Ossip Abramovich Gannibal, ti nalatak nga apong a lakay ni Pushkin, ket ni Abram Petrovich Gannibal (1696–1781), ti nangisit nga Aprikano nga ayaban a pinadakkel ni Pedro ti Natan-ok. Ni Abram ket nagsurat kenni Empresa Elizabeth, ti anak a babai ni Pedro ti Natan-ok, nga isu ket manipud idi idiay ili ti "Lagon". Dagiti Ruso a biograpo ket nangipatinggada manipud iti rugi daytoy a ti Lagon ket adda idiay Etiopia, ti maysa a pagilian nga adda ti panakaitaripnong ti Ortodokso a Kristiano a ni Vladimir Nabokov, idi agsuksukimat ti Eugene Onegin, daytoy ket nakaipakita ti panagdudua iti daytoy a teoria ti Etiopiano a taudan. Idi 1995 ni Dieudonné Gnammankou ket nagipakita ti napigsa a kaso a ti "Lagon" ket maysa nga ili idi a mabirukan idiay akin-abagatan nga igid ti Danaw Chad, nga itan ket idiay akin-amianan a Kamerun. Nupay kasta, awan ti naipatingga nga ebidensia para kadagitoy a teoria.[8][9][11][12][13][14] Kalpasan ti panagadalna idiay Pransia a kas maysa a milisia nga inheniero, ni Abram Gannibal ket nagbalin a gobernador ti Reval ken nagbalin nga isu ti Général en Chef (ti maikatlo a kangatuan a ranggo ti buyot) a nangidadaulo ti panagpatakder kadagiti puerto ti baybay ken dagiti kanal idiay Rusia.
Naipasngay idiay Moscow, ni Pushkin ket nangipablaak ti immuna a daniwna idi agtawen ti limapulo ket lima. Babaen ti panawen a panagturposna a nagadadal a kas paset ti immuna a panagturpos ti klase ti prestihioso nga Imperial a Liseo idiay Tsarskoe Selo idiay asideg ti San Petersburgo, ti kalaingna ket nawatiwat idin a nabigbigan iti kaunegan a buya ti Ruso a literario. Kalpasan ti panagadalna, ni Pushkin ket napan iti narag-o ken nariri nga intelektual a kultura dagiti katutubo iti kapitolio, ti San Petersburgo. Idi 1820 isu ket nangipablaak ti immuna nga atiddog a daniwna, ti Ruslan ken Lyudmila, iti katengngaan ti adu a kontrobersia a maipanggep ti suhetona ken estilo.
Ni Pushkin ket nagin-inut a nagbalin a nangitalek iti sossial a reporma ket rimmuar a ngiwat para kadagiti literario a radikal. Daytoy ket nangpaunget iti gobierno, ken nakaiturongan iti pannakaiyalisna manipud ti kapitolio (1820). Isu ket napan idiay Kaukaso ken idiay Krimea, ken kalpasanna idiay Kamenka ken Chişinău, nga idiay ket nagbalin a Nawaya a Mason.
Ditoy ket timmipon iti Filiki Eteria, tisekreto nga organisasion a ti panggepna ket ti mangituang ti turayti Otomano idiay Gresia ken mangipatakder ti maysa a nawaya nga estado ti Gresia. Isu ket nareggetan babaen ti Griego a Rebolusion ken idi nangrugi ti gaubat kadagiti Otomano a Turko isu ket nagsursurat iti diario kadagitipasamak iti nalatak a nailian nga yaalsa. Isu ket nagyan idiay Chişinău aginggana idi 1823 ken nasurat kadagiti dua a Romantiko a daniw a nakaiyeg kaniana iti adu a pammadayaw; Ti Kaptibo ti kaukaso ken Ti Burayok ti Bakhchisaray. Idi 1823 Ni Pushkin ket immalis idiay Odessa, nga iday manen ket nakisuppiat iti gobierno, a nagi-eksilo kaniana idiay away nga estado ti inana Mikhailovskoe (idiay asideg ti Pskov) manipud idi 1824 aginggana idi 1826.[15]
Idiay Mikhailovskoe, ni Pushkin ket nagsurat kadagiti nostalhi a daniw ti ayat ken indedikadona kenni Elizaveta Vorontsova, ti asawa ni Heneral-Gobernador ti Malorossia.[16] Kalpasannan ni Pushkin ketnagtultuloy a nagobra iti berso-nobelana iti Eugene Onegin.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Basker, Michael. Pushkin ken Romantisismo. Iti Ferber, Michael, ed., Ti Kadua ti Europeano a Romantisismo. Oxford: Blackwell, 2005.
- ^ Ababa a Biograpia manipud ti Unibersidad ti Virginia, naala idi 24 Nobiembre 2006.
- ^ Allan Reid, "Ti Kalatakan a Mannaniw ti Ruso/Nasabrak a tao", naala idi 2 Septiembre 2006.
- ^ "Ti Pushkin gurigor ket saksakupenna ti Russia". BBC News, 5 Hunio 1999, Naala idi 1 Septiembre 2006.
- ^ "Ti Biograpo ket nangabak ti nangina a presio ti libro". BBC News, 10 Hunio 2003, Naala idi 1 Septiembre 2006.
- ^ Biograpi ani Pushkin idiay Instituto ti Ruso a Literario "Pushkin a Balay". Naala idi 1 Septiembre 2006.
- ^ Maxim Gorky, "Pushkin, Ti panakikeddeng ti pateg". Naala idi 1 Septiembre 2006.
- ^ a b "Dagiti kaputotan ni Aleksander Sergeevich Pushkin idiay". Genealogics.org. Naala idi 2 Marso 2010.
- ^ a b H. K. TeлeToBa [N. K. Teletova] (2007).
- ^ Лиxayr [Lihaug], Э. Г. [E. G.] (Nobiembre 2006). "Пpeдkи A. C. ПyшkиHa B ГepMaHии и CkaHдиHaBии: пpoиcxoждeHиe XpиcTиHы PerиHы Шëбepr (ГaHHибaл) oT Kлayca фoH Гpaбo из Гpaбo [Dagiti kaputotan ni A. S. Pushkin idiay Alemania ken Eskandinabia: Taudan ni Christina Regina Siöberg (Hannibal) manipud kenni Claus von Grabow zu Grabow]". ГeHeaлorичeckий BecTHиk [Genealogical Herald].–CaHkT-ПeTepбypr [San Petersburgo] 27: 31–38.
- ^ a b Lihaug, Elin Galtung (2007). "Aus Brandenburg nach Skandinavien, dem Baltikum und Rußland. Eine Abstammungslinie von Claus von Grabow bis Alexander Sergejewitsch Puschkin 1581–1837". Archiv für Familiengeschichtsforschung 11: 32–46.
- ^ Dagiti obra ni Alexander Pushkin Babaen ni Alexander Pushkin
- ^ Dieudonné Gnammankou, Abraham Hanibal — l'aïeul noir de Pouchkine, Présence Africaine Éditions, Paris 1996. ISBN 2-7087-0609-8.
- ^ "Ti Aprikano Prinsesa ken dagiti Ruso a Mannani". Ti New York Times.
- ^ Images of Pushkin in the works of the black "pilgrims". Ahern, Kathleen M. The Mississippi Quarterly Pg. 75(11) Vol. 55 No. 1 ISSN: 0026-637X. 22 Disiembre 2001.
- ^ (Ruso) P. K. Guber. Don Juan List of A. S. Pushkin. Petrograd, 1923 (naiprenta manen idiay Kharkiv, 1993). Pampanid 78, 90–99.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- T. J. Binyon|Binyon, T. J. (2002) Pushkin: A Biography. London: HarperCollins ISBN 0-00-215084-0; US edition: New York: Knopf, 2003 ISBN 1-4000-4110-4
- Yuri Druzhnikov (2008) Prisoner of Russia: Alexander Pushkin and the Political Uses of Nationalism, Transaction Publishers ISBN 1-56000-390-1
- Dunning, Chester, Emerson, Caryl, Fomichev, Sergei, Lotman, Lidiia, Wood, Antony (Translator) (2006) The Uncensored Boris Godunov: The Case for Pushkin's Original Comedy University of Wisconsin Press ISBN 0-299-20760-9
- Feinstein, Elaine (ed.) (1999) After Pushkin: versions of the poems of Alexander Sergeevich Pushkin by contemporary poets. Manchester: Carcanet Press; London: Folio Society ISBN 1-85754-444-7
- Pogadaev, Victor (2003) Penyair Agung Rusia Pushkin dan Dunia Timur (The Great Russian Poet Pushkin and the Oriental World). Monograph Series. Centre For Civilisational Dialogue. University Malaya. 2003, ISBN 983-3070-06-X
- Vitale, Serena (1998) Pushkin's button; transl. from the Italian by Ann Goldstein. New York: Farrar, Straus & Giroux ISBN 1-85702-937-2
- TeлeToBa, H. K. (Teletova, N. K.) (2007) ЗaбыTыe poдcTBeHHыe cBязи A.C. ПyшkиHa (The forgotten family connections of A. S. Pushkin). Saint Petersburg: Dorn OCLC 214284063
- Wolfe, Markus (1998) Freemasonry in life and literature. Munich: Otto Sagner ltd. ISBN 3-87690-692-X
- Wachtel, Michael. "Pushkin and the Wikipedia" Pushkin Review 12–13: 163–66, 2009–2010
- Jakowlew, Valentin. "Pushkin's Farewell Dinner in Paris" (Text in Russian) Koblenz (Germany): Fölbach, 2006, ISBN 3-934795-38-2.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti ob-obra a mainaig ti Alexander Pushkin idiay Wikisource
Dagiti sasao a mainaig ti Alexander Pushkin idiay Wikiquote
Dagiti midia a mainaig ti Alexander Pushkin idiay Wikimedia Commons

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Amianan nga Ungto
Nagsasabtan: 90°N 0°W / 90°N -0°E
Ti Amianan nga Ungto, ammo pay a kas ti Heograpiko nga Anmianan nga Ungto wenno Naindagaan nga Amianan nga Ungto, ket, suheto kadagiti pannakaipalpalawag dita baba, ket naipalpalawag a kas ti puntos idiay Akin-amianan a Hemisperio a ti aksis a pagtayyekan ti daga ket mangsabat ti rabawna. Daytoy ket nasken a saan a maiyallilaw iti Ungto ti Magnetiko nga Amianan.
Ti Amianan nga Ungto ket isu ti akin-amianan unay a puntos ti Daga, a naisanglad ti kaatiddog ti diametro a kasumbangir ti Abagatan nga Ungto. Daytoy ket mangipalpalawag ti heodetiko latitud ti 90° nga Amianan, ken ti pay turong ti pudno nga amianan. Idiay Amianan nga Ungto amin a direksion ket tumurong iti abagatan; amin a linia ti longitud a pagsasabtan idiay, tapno ti longitudna ket mabalin a maipalawag a kas ania man a pateg ti degrado.
Bayat a ti Abagatan nga Ungto ket naisanglad idiay kontinental a masa ti daga, ti Amianan nga ungto ket mabirukan idiay tengnga ti Taaw Artiko idiay katengaan ti dandanum a kankanayon a naabbongan kadagiti kanayon nga umal-alis a yelo ti baybay. Isu a daytoy ket saan a mabalin kadagiti panagipatakder ti permanente nga estasion idiay Amianan nga Ungto (a saan a kas iti Abagatan nga Ungto). Nupay kasta, ti Kappon ti Sobiet, ken kalpasan daytoy ti Rusia, ket nangipatakderda kadagiti adu a napatpataray nga agan-anud nga estasion iti sapasap a tinawen manipud idi 1937, nga adu kadagitoy ket limmabas wenno asideg idiay Ungto. Dagiti kinaudi a panagadadal ket nangipadto a ti Amianan nga Ungto ket mabalinton nga awan yelona kadagiti tiempo gapu ti panagpabassit ti Artiko, nga adda dagiti gatad ti panawen a naggigiddiat manipud ti sumaruna a tawen[1][2] aginggan ti limapulo a tawtawen wenno adadu pay.
Ti kaadalem ti baybay aidiay Amianan nga Ungto ket narukoden iti 4,261 m (13,980 ft) babaen ti Ruso a maipabatok a Mir idiay 2007[3] ken iti 4,087 m (13,410 pié) babaen ti USS Nautilus idi 1958.[4][5] Ti kaasitgan a daga ket kadawyan a naibagbaga a ti Isla ti Kaffeklubben, idiay akin-amianan nga aplaya ti Greenland iti agarup a 700 km (430 mi) a kaadayo, ngem adda dagiti saan a permanente a bangkag ti graba nga asasideg a naisanglad. Ti kaasitgan a permanente a natagtagitao a lugar ket ti Alert idiay Rehion ti Qikiqtaaluk, Nunavut, Kanada, a mabirukan idiay 817 km (508 mi) manipud ti Ungto.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Richard Black (2001-04-08). Baro a Balaag iti panagtunaw ti baybay Artiko. BBC
- ^ David Ljunggren (2009-03-05). Ti yelo ti kalgaw nga Artiko ket mabalin a mapukaw intono 2013: eksperto. Reuters
- ^ Ti Ruso a maipabatok ket nangikabil ti wagayyway idiay Amianannga Ungto, Reuters, Agosto 2, 2007
- ^ William Anderson (1965). ""HayTилyc" y CeBepHoro пoлюca". Voenizdat. Naala idi 2012-01-12.
- ^ Mouton, M.W. (1968). Ti Internasional a Turay dagiti Rehion ti Polar. Acadimie de Droit International de La Ha. pp. 202 (34). Naala idi 2012-01-12.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Frederick, Albert Cook.; Peary, Robert E.; Melville, George W. (2003). Panagbirbiruk ti Amianan nga Ungto. Ti Lyons a pagmalditan. ISBN 1-59228-072-2.
- Pal, Christopher (2002). Ti Datdatlag a Lugar iti Daga: Ti Panagduktal manen ti Amianan nga Ungto. Writer's Showcase. ISBN 0-595-21454-1.
- Fairfield, William (1885). Paraiso a Nabirukan ti Duyan ti Kaputotan ti Tao idiay Amianan nga Ungto ti Panagadal ti Prehistoriko a Lubong. Houghton, Mifflin. ISBN 0-665-37759-2.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Amianan nga Ungto idiay Wikimedia Commons


text:
Kordiliera Sentral (Luzon)
Ti Kordiliera Sentral ket ti dakkel a kabambantayan a mabirukan idiay akin-amianan a paset ti isla ti Luzon, idiay Pilipinas. Adu met dagiti probinsia a mangbeddeng daytoy, ti Benguet, Abra, Kalinga, Apayao, Mountain Province, Ifugao, Ilocos Sur ken Ilocos Norte. Iti amianan, daytoy ket agpatingga idiay Luek Pasaleng, Ilocos Norte, nga idiay ket labsan ti rangtay ti Viaducto ti Patapat. Daytoy ket maisilpo iti Sierra Madre babaen ti Banbantay ti Caraballo idiay probinsia ti Nueva Vizcaya. Idi panawen dagiti Kastila, ti napno a kabambantayan ket tinawtawagan idi ti Nueva Provincia, (Baro a Probinsia).[1]
Dagiti agtataeng dioty ket dagiti nawaya a pederasion dagiti tribu a tagikua ti banbantay. Kaaduan ket dagiti tertiario a nasursuruan a Taga-Kordiliera nga agsasao ti Ingles, gaputa daytoy ket isu ti kadawyan nga inus-usar a panangisuro ti agpang ti kolehio iday Pilipinas. Ti Inggles ket naisursuro pay iti nangato nga eskuela, ken ti pay Filipino (Tagalog). Awan kadagitoy a pagsasao ket naisasao iti pagtaengan wenno iti trabaho.
Dagiti linaon
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Gran Kordiliera ket isu ti kadakkelan a kabambantayan idiay Pilipinas. Daytoy ket buklenna ti agarup a 1/6 iti sibubukel nga isla ti Luzon nga addaan iti dagup a kalawa iti 18,300 km2. Ti Pilipinas, a kas maysa a purpuro dagiti 7,100 nga is-isla, ket mabirukan idiay pagbaetan ti Baybay Abagatan Tsina iti laud ken ti Baybay Pilipinas ken ti Taaw Pasipiko iti daya. Dagiti nangruna nga islana ket ti Luzon] (a pakabirukan ti kapitoliona iti Manila), Mindanao ken Visayas. Ti dagup a kalawa ket 301,000 km2.
Dagiti nailian a parke[urnosen | urnosen ti taudan]
- Nailian a Parke ti Balbalasang-Balbalan
- Nailian a Parke ti Turod Cassamata
- Nailian a Parke ti Bantay Data
- Nailian a Parke ti Bantay Pulag
- Nailian a Parke ti Turod dagiti Bannuar ti Akin-amianan a Luzon
Tattao[urnosen | urnosen ti taudan]
Populasion[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti populasion ti Kordiliera ket agarup a 1.1 riwriw, agarup a 2% ti populasion ti Pilipinas.
Daytoy ket kaputotan a dominio dagiti Taga-Kordiliera ('tattao manipud ti kabambantayan'). Daytoy ket nabingbingay kadagiti innem a probinsia ken dagiti pito nga etno-lingguistiko a grupo: Abra (Tinggian), Apayao (Isneg), Benguet (Kankanaey ken Ibaloi), Ifugao (Ifugao), Kalinga (Kalinga, Isneg), Mountain Province (Kankanaey).[2]
Ti maysa pay nga alternatibo a listaan para kadagiti tribu ti Akin-amianan a Pilipinas ket: Apayao/Isnag, Abra/Tinguian, Kalinga, Gaddang, Applai, Mountain Province/Bontoc, Bontok, Bago, I-lagod, Kankana-ey, Kankanai, Balangao, Ibaloi, Ifugao, Ikalahan, Kalanguya, Karao, ken Ilongot.
Idi panawen ti Amerikano a panagturay iti Pilipinas, dagiti aggigiddiat a tattao ti Kordiliera ket saan a naaw-awatan ken isuda ket naitiptipon babaen ti maymaysa a nagan, ti 'Igorot'. Kadagiti dadduma met a sirkulo, a naipangpangruna iti politika, daytoy a termino ket nakaala iti madi a pakailasinan. Iti agdama a panag-usar, dagiti taga Akin-amianan a Kordiliera ket us-usarenda daytoy a makadadael, no agsasao kadagiti tattao manipud ti akin-daya a Mountain Province.
Kultura ken pagsasao[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti tunggal maysa kadagiti pito a nangruna nga etno-lingguistiko a grupo ket addaan ti bukod a pamilia dagiti pagsasao ken dagiti kultura. Malaksid ti bukodda a kultura ti tribu, adda met ti Kordiliera a kultura a kaaduan a sinukog babaen ti heograpia iti Kordiliera, ken ti kadawyan a tawidda iti resistansia dagiti mangraraut nga imperial a bileg (kadagiti napalabas a panawen ti España, Estados Unidos, Hapon - ken kalpasan idi 1946 ti sentral a gobierno ti Manila ket panggep pay a kasta), ken mairaman ti agtultuloy nga iyuulay dagiti taga-look.[2]
Uraymet ti panagresistansiada kadagiti taga-look, ti ekonomiko a pagsasao nga inus-usar iti amin a Kordiliera ket Ilokano, nga inampon daytoy manipud kadagiti agtagtagilako a taga-look manipud ti Ilocos.
Dagiti Taga-Kordiliera ket dagiti grupo ti indehenio a tattao, a kas mabigbigan ti linteg ti Republika, nga addaa kadagiti bukodda a tinawid a linlinteg. Dagiti tinawid a linteg ket umuna a mausar sakbay dagiti linteg ti Republika. Dagiti kriminal a a linteg ti tribu ket umuna a mausar sakbay ti Kriminal a Kodigo ti Pilipinas.
Galeria[urnosen | urnosen ti taudan]
-
-
Pagtaengan idi ni William Henry Scott (historiador) idiay Sagada, Mountain Province.
-
-
Ginget Pasil, Akin-ngato a Kalinga, a naimatangan manipud idiay ngato ti Bessang Magmag-an, nga natan-awan manipud ti laud-amianan-laud, Hulio 2008.
-
Akin-ngato nga Elementaria nga Eskuela ti Uma, Ginget Pasil, Akin-ngato a Kalinga, naimatangan manipud idiay Ag-gama aginggana idiay Duya-as, Hulio 2008. Kitaen ti kaadayo manipud ti kalsada (tengnga a kanigid).
-
Ti laeng pagserrekan manipud ti igid ti kalsada aginggana iti Akin-ngato nga Elementaria nga Eskuela ti Uma Kalinga (likudan) ken babaen ti ti maysa nga oras a panagkalay-at iti pitak. Natan-aw idi Disiembre 2008.


text:
Papa Silvestre III
Ni Papa Sylvestre III, né Giovanni dei Crescenzi–Ottaviani (pimmusay idi 1062 wenno 1063), naipangay idiay Roma, ket isu ti Papa iti nabiit a panawen idi 1045. Idi napatalaw ni Papa Benedicto IX idiay Roma idi Septiembre 1044, ni Juan, obispo ti Sabina, ket napili idi kalpasan dagiti naranggas ken napaut a panagriringgor. Isu ket nangala ti nagan a Sylvestre III idi Enero 1045. Kalpasan daytoy isu ken napabasol anagpasuksok iti pannakapilina, ti pammabasol a saan a nakeddengan. Ni Benedicto IX ket nangited ti pannka-ekskomunikado ti baro a Papa iti kaunegan ti tallo a bulan ken nagsubli diay Roma ken pinatalawna ti kasuppiatna, nga isu met laeng ket nagsunli idiay Sabina tapno mangituloy ti opisina ti obispo iti dayta a mitra. Kalpasan ti dua a tawen (idi Disiembre 1046), ti Konsilo ti Sutri ket nangikkat kaniana ti kinaobispona ken kinapadi ken nagbilin kaniana iti maysa a monasterio. Daytoy a sentesia ket naatipa gaputa isu ket nagtultuloy a nagpamay-an ken nabigbigan a kas ti Obispo ti Sabina aginggana idi 1062, nga isu ket nakapuesto iti dayta a sede para kadagiti sumurok a duapulo a tawen (manipud idi 1041). T isimmaruno nga obispo iti dayta a sede ti Sabina ket nairehistro idi Oktubre 1063, a nagipakpakita a ni Juan ket pimmusay sakbay ti dayta a petsa.
Urayno adda dagiti nangikedkedeng kaniana a kas maysa a kontrapapa, ni Sylvestre III ket agtultuloy a nailista a kas maysa nga opisial a Papa (1045) kadagiti listaan ti batikano. Ti kapadpadana a banag ket naipakat kenni Papa Gregorio VI (1045–1046). Ti papa a naganna ket inusar manen idi babaen ni Kontrapapa Theodorico gaputa, iti dayta apanawen, isu ket saan a naikeddengan a lehitimado a papa.
Bibliograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
- Émile Amann, Dictionnaire de théologie catholique, ed. A. Bakante (Paris 1941) 14.2:2083–2084.
- Geoffrey Barraclough, Ti Mediebal a Kinapapa (New York 1968) 71.
- Liber Pontificalis, ed. Louis Duchesne (Paris 1892) 270.
- Rudolf Hüls; Kardinäle, Klerus und Kirchen Roms: 1049–1130, Bibliothek des Deutschen Historischen Instituts in Rom, Max Miemeyer Verlag Tübingen, 1977, p. 125 no. 1.
- J. N. D. Kelly, Oxford a Diksionario dagiti Papa (Oxford 1986) 144.
- Horace Kinder Mann, Dagiti Kabibiag dagiti Papa iti Nasapa a Mediebal a Panpanawen manipud idi 590 aginggana idi 1304 (Londres 1910) 5:249,250,252–253,254,256,259–260,276. http://www.archive.org/details/livesofpopesinea05mannuoft
- Franz Xaver Seppelt, Geschichte der Päpste (Munich 1955) 2:414–417.
- James A. Sheppard, "Sylvestre III, Papa," Baro nga Ensiklopedia ti Katoliko (Detroit 2003) 13:659.
- Johannes Matthias Watterich, Pontificum Romanorum qui fuerunt inde ab exeunte saeculo IX usque ad finem saeculi XIII vitae (Leipzig 1862) 1:70,72–76,713–715. http://books.google.com/books?id=89gDAAAAcAAJ
- Harald Zimmermann, Papstabsetzungen des Mittelalters (Graz, Vienna, Cologne, 1968).
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Papa Silvestre III idiay Wikimedia Commons
- pamilia ti Crescenzi (Italiano)


text:
Sangalubongan a Pagalagadan a Numero ti Libro
Ti Sangalubongan a Pagalagadan a Numero ti Libro (Ingles: International Standard Book Number) naidumduma a kumersyal a numero[1] ti pinagilasin ti libro a naibasar iti 9 a numero iti Pagalagadan a Panag-numero iti Libro (Ingles: Standard Book Numbering (SBN)) nga inaramid ni Gordon Foster, nga isu ket maysa a maestro idiay Trinity a Kolehio idiay Dublin.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Adda met dagiti agipablaak nga agikabil iti ISBN iti adu ket maysa a titulo — a kas ti immuna a libro iti The Ultimate Alphabet ken The Ultimate Alphabet Workbook agpadpadada amin iti ISBN da, 0-8050-0076-3. Adda met dagiti libro nga addaan ti sabsabali da nga dagiti ISBN: Ti Aleman, ti maikadua nga edision a pagsasao ti Emil und die Detektive ket adda ISBN na a 87-23-90157-8 (Dinamarka), 0-8219-1069-8 (Estados Unidos), 91-21-15628-X (Suésia), 0-85048-548-7 (Inglatera) ken 3-12-675495-3 (Alemania).


text:
Boris Leonidovich Pasternak
Ni Boris Leonidovich Pasternak (Ruso: Бopи́c ЛeoHи́дoBич ПacTepHák; 10 Pebrero [D.E. 29 Enero] 1890 – 30 Mayo 1960) ket maysa idi a nobelista, mannaniw, ken agipatpatarus ti literatura iti pagsasao a Ruso. Idiay katutubo na a Rusia, ti antolohia ni Pasternak a Ti Kabsat ko a Babai, Ti Biag ko, ket maysa kadagiti kaimpluensian nga urnong a naipablaak iti Pagsasao a Ruso. Ken dagiti teatriko nga impatarusna a Goethe, Schiller, Pedro Calderón de la Barca, ken William Shakespeare ket agnanayon a nasiglat kadagiti agbuybuya a Ruso.


text:
Natonin, Mountain Province
Ti Natonin ket maysa a maika-4 a klase nga ili iti probinsia ti Mountain Province iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti ili ti Natonin ket nabingbingay a politikal iti 11 a barbaranggay.[2]
- Alunogan
- Balangao
- Banao
- Banawal
- Butac
- Maducayan
- Poblacion
- Saliok
- Santa Isabel
- Tonglayan
- Pudo
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Mountain Province". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 11 Hulio 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti CAR (Ingles) naala idi 30 Abril 2012
- ^ "Probinsia ti Mountain Province". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 11 Hulio 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Wikipedia:Datos ti tao
Ti datos ti tao ket naipangruna nga agasmang ti metadata a mabalin ken nasken a mainayon kadagiti biograpiko nga artikulo laeng. Daytoy ket buklen ti naiyalagad a pagikabilan dagiti datos para kadagiti batayan a pakaammo ti tao (name, ababa a pangiladawan, dagiti petsa ti pannakaipasngay ken ipupusay, ken dagiti lugar ti nakaipasngayan ket pimmusayan), a saan a kas ti konbensional a linaon ti Wikipedia, daytoy ket mabalin a maiyaon ken maproseso babaen kadagiti panangikatologo a ramit ken mausarto kadagiti nadumaduma a panggep, kasla iti panangited nasayaat a kapabilidada ti panagbiruk, panagusig ti estadistika, automatiko a panangikategoria, ken dagiti listaan ti kasangay.
Ti pananginayon ti plantilia ti {{Datos ti tao}} iti biograpiko nga artikulo ket ssan a mangbaliw ti kasisigud a pannakaiparang, gaputa ti pakaammo ket saan a naipanngep a mabasa babaen ti tao ken agtagtaginayon a nailemmeng malaksid no baliwan dagiti agar-aramat dagiti personal nga estilo (CSS) tapno maiparang dagitoy.
Panggep[urnosen | urnosen ti taudan]
No awan ti agpapada a panagporma, a kas ti (naipasngay .... ipupusay ...) parentesis, daytoy ket narigat unay ti automatiko a panagiyaon ti naserbi a pakaammo manipud kadagiti biograpiko nga artikulo. Daytoy ket narigat pay ti automatiko a panangi-alpabetiko kadagiti biograpiko nga artikulo, gaputa dagiti titulo ket kadawyanda a mangrugi iti umuna a nagan ti tao (urayno maus-usaren ti DEFAULTSORT para iti dayta). Babaen ti pananginayon ti naiyalagad a metadata kadagiti kasta nga artikuloto, mabalin ti mangiyannong ti pannakapartuat kadagit ibaro a panangipakat para iti linaon ti Wikipedia, kasla dagiti CD-ROM ti Wikipedia , naisangayan a panangipakat ti panagbiruk, kdpy. Manamnama a daytoy ket isunto ti umuna nga addang para iti panagpasayaat ti semantiko a linaon ti Wikipedia.
Panagkita ti datos ti tao[urnosen | urnosen ti taudan]
Babaen ti kasisigud, ti datos ti tao ket saan a makita dagiti agar-aramat, tapno makita nasken nga aramiden dagiti sumaganad:
Tapno agnanayom amakita dagiti datos ti tao, nasken a nakastrekka. Kalpasanna urnosem (wenno agpartuat) iti panid ti Espesial:Mypage/skin.css ken inayon dagiti sumaganad a linia:
table.persondata {display:table !important;}
wenno, no agus-usarka ti Microsoft Internet Explorer 7 wenno nasapsapa:
table.persondata {display:block !important;}
Panag-usar ti plantilia[urnosen | urnosen ti taudan]
Puesto[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti panag-usar ti plantilia ti {{Datos ti tao}}, kopian ti wikitext dita baba ken ikabil iti gibus ti biograpiko nga artikulo ken manualmo nga ikabil dagiti parametro, wenno usaren ti AWB a mabalin nga aginayon ti plantilia ken semi-automatiko nga agikabil ti pakaaamo manipud kadagiti infobox. No manual nga agikabilka ti plantilia, ikabilmo sakbay ti dagiti kategoria. Ti {{DEFAULTSORT:Sort key}} ket saan nga agpayso a plantilia ngem dagus a paset ti panangikategoria, ken isu a nasken a maipuesto ti baetan ti datos ti tao ken dagiti kategoria.
{{Datos ti tao
| NAGAN =
| PAGPILIAN A NAGNAGAN =
| ABABA A PANGILADAWAN =
| PANNAKAIPASNGAY =
| NAKAIPASNGAYAN =
| PIMMUSAY =
| PIMMUSAYAN =
}}
Ti sumaruno, ikkam amin dagiti pagikabilan ti datos. Siguraduem a ti nagan ket maikabil nga umuna ti apelyedo (kapada ti panangilista ti kategoria). Saan nga ikkaten dagiti awan linaonn a pagikabilan ti datos, kas pagarigan, no ti tao ket sibibiag pay, ibatim a blanko ti petsa ken lugar ti ipupusay. Dita babae ket ti kas pagarigan iti nasayaat a naaramid a plantilia:
{{Datos ti tao
| NAGAN = Magellan, Ferdinand
| PAGPILIAN A NAGNAGAN = Magalhães, Fernão de (Portuges); Magallanes, Fernando de (Espaniol)
| ABABA A PANGILADAWAN = Eksplorador ti baybay
| PANNAKAIPASNGAY = Primabera ti 1480
| NAKAIPASNGAYAN = Sabrosa, Portugal
| PIMMUSAY = Abril 27, 1521
| PIMMUSAYAN = Isla ti Mactan Island, Cebu, Pilipinas
}}


text:
Akindaya a Hemisperio
Ti Akindaya a Hemisperio ket heograpikal a termino ti gudua ti Daga a daya ti Kangrunaan a Meridiano (a mangballasiw ti Greenwich, Inglatera, Nagkaykaysa a Pagarian) ken laud ti longitud 180°.[1] Daytoy ket naus-usar pay a mangitudo ti Europa, Asia, Aprika, ken Australia, vis-à-vis ti Akinlaud a Hemisperio, a mangiraman ti Kaamerikaan. Daytoy a hemisperio ket tinawtawagan ti "Oriental a hemisperio". Iti pay maipatinayon, daytoy ket mabalin pay a mausar iti kultural wenno heopolitikal a kapanunotan a kas sinonimo para iti 'Daan a Lubong'.
Ti linia a mangmarka dagiti akindaya ken akinlaud a hemisperio ket maysa nga arbitrario a taripnong, kas iti saan a pannakaipada iti ekuador (ti maysa a naipagpagarup a linia a mangpalikmut iti Daga, nga agpada ti kaadayona manipud kadagiti bukodna a ungto) a mangbingay kadagiti akin-amianan ken akin-abagatan a hemisperio. Ti Kangrunaan a Meridiano iti 0° longitud ken ti Antimeridiano, iti 180° longitud ket kadawyan dagitoy a maawat a pagbeddengan, gapu ta bingayenda dagiti akindaya a longitud manipud kadagiti akinlaud a longitud. Daytoy a taripnong ket naipatakder idi 1884 babaen ti Internasional a Konperensia ti Meridiano a natengngel idiay Washington, D.C. a nakaamponan dagiti konsepto ti Alagaden nga Oras babaen ti Kanadiano nga inhenniero ti perokaril a ni Apo Sandford Fleming. Ti panag-usar daytoy a panangimarka ket mangikabil kadagiti paset ti akinlaud nga Europa, Aprika ken akindaya a Rusia iti akinlaud a hemisperio, isu a saan a mangpasayaat ti kaserbina para iti kartograpia, ken dagiti pay heopolitikal a panggep, gapu ta ti amin nga Eurasia ken Aprika ket kadawyan dagitoy a mairaman iti akindaya a hemisperio. Ti pagbanaganna met, dagiti meridiano ti 20°W ken ti diametriko a kasumbangir ti 160°E ket kankanayon dagitoy a maus-usar,[2][3] a mangiraman met amin a nangruna a daga ti Europa ken Aprika, ngem mangiraman pay ti bassit a paset ti amianan a daya ti Greenland (kadawyan a naikedkeddeng a paset ti Amianan nga Amerika) ken kaaduan a saan a mangiraman ti akindaya a Rusia ken Oceania (kasla iti Baro a Selanda). Sakbay ti sangalubongan a pannakaampon ti Alagaden nga Oras, dagiti nadumaduma a Kangrunaan aMeridiano babaen dagiti nadumaduma a pagilian a nangipalawag idi ti oras babaen ti lokal a tengnga ti aldaw (isu a makunkuna a lokal a meridiano).
Ti masa ti daga ti Akindaya a Hemisperio ket dakdakkel ngem ti Akinlaud a Hemisperio ken adaan iti adu a karuay dagiti habitat.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Latitud ken Longitud iti britannica.com, naala idi 2008-05-24
- ^ Olson, Judy M. "Projecting the hemisphere", ch. 4 manipud tiPanangipada ti proyeksion ti mapa iti pannakasapul; Robinson, Arthur H. & Snyder, John P., eds. 1997. Bethesda, MD: Cartography and Geographic Information Society, American Congress on Surveying and Mapping.
- ^ "Eastern Hemisphere". Merriam-Webster's Geographical Dictionary, Maika-3 nga ed. 2001. Springfield, MA: Merriam-Webster, Inc., p. 340.


text:
Kapatagan, Lanao del Norte
Ti Kapatagan ket maysa a maika-2 a klase nga ili iti probinsia ti Lanao del Norte iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Kapatagan ket nabingbingay a politikal iti 34 a barbaranggay.[2]
- Bagong Badian
- Bagong Silang
- Balili
- Bansarvil
- Belis
- Buenavista
- Butadon
- Cathedral Falls
- Concepcion
- Curvada
- De Asis
- Donggoan
- Durano
- Kahayagan
- Kidalos
- La Libertad
- Lapinig
- Mahayahay
- Malinas
- Maranding
- Margos
- Poblacion
- Pulang Yuta
- Quarry
- San Isidro
- San Vicente
- Santa Cruz
- Santo Tomas
- Suso
- Taguitic
- Tiacongan
- Tipolo
- Tulatulahan
- Waterfalls
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Lanao del Norte". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 19 Oktubre 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Amianan a Mindanao (Ingles) naala idi 17 Abril 2013
- ^ "Probinsia ti Lanao del Norte". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 19 Oktubre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Vladimir Vysotsky
Ni Vladimir Semyonovich Vysotsky (Ruso: Bлaди́Mиp CeMëHoBич Bыcóцkий; IPA: [vlɐˈdʲimʲɪr sʲɪˈmʲɵnəvʲɪt͡ɕ vɨˈsot͡skʲɪj]; 25 Enero 1938 – 25 Hulio 1980) ket maysa idia a Sobiet a kumakanta, mannurat ti kanta, mannaniw, ken aktor a ti karrerna ket adda ti adu ken napaut a nagbanagan iti Ruso a kultura. Isu ket nawatiwat a naamammoan para iti naisangsangayan nga estilo ti panagkantana ken dagiti lirikana, a nangipakpakita ti sosial ken politikal a komentario iti kanayon a nakaangangaw a panagsasao ti kalsada. Isu ket prominente pay ti entablado ket aktor ti pelikula. Ngem kaaduan kadagiti obrana ket ket saan a naikaskaso babaen dagiti opisial a patakder ti Sobiet a kultura, isu ket nakagun-od ti naisansangayan a kadayaw idi las-ud ti kabibiagna, ken agingana iti tatta nga aldaw ket nangipekpeksa ti adu nga impluensia kadagiti adu a nadayeg a musikero ken aktor ti Ruso a nagtartarigagay a tumulad ti ikoniko a kasasaadna.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Vladimir Vysotsky idiay Wikimedia Commons
- 1938 a pannakaipasngay
- 1980 nga ipupusay
- Dagiti naipunpon idiay Kamposanto Vagankovo
- Tattao manipud idiay Moscow
- Dagiti Ruso nga aktor
- Dagiti Ruso a bard
- Dagiti mannaniw ti pagsasao a Ruso
- Dagiti Ruso a musikero
- Dagiti Ruso a kumakanta-mannurat ti kanta
- Dagiti gitarista ti pito a kuerdas
- Dagiti Sobiet nga aktor ti pelikula
- Tattao a Ruso ti Husio a kaputotan


text:
Viga, Catanduanes
Ti Viga ket maysa a maika-4 a klase nga ili iti probinsia ti Catanduanes iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Viga ket politikal a nabingbingay iti 31 a barbaranggay.[2]
- Almojuela
- Ananong
- Asuncion (Poblacion)
- Batohonan
- Begonia
- Botinagan
- Buenavista
- Burgos
- Del Pilar
- Mabini
- Magsaysay
- Ogbong
- Osmeña
- Pedro Vera (Summit)
- Peñafrancia (Poblacion)
- Quezon
- Quirino (Abugan)
- Rizal
- Roxas
- Sagrada
- San Isidro (Poblacion)
- San Jose Poblacion
- San Jose Oco
- San Pedro (Poblacion)
- San Roque (Poblacion)
- San Vicente (Poblacion)
- Santa Rosa
- Soboc
- Tambongon
- Tinago
- Villa Aurora
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Catanduanes". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 26 Septiembre 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Rehion ti Bicol (Ingles) naala idi 05 Pebrero 2013
- ^ "Probinsia ti Catanduanes". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 26 Septiembre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Wikipedia:Awan ti personal a panagdaruros
Pangngaasi a saan nga agaramid kadagiti personal a panagdaruros iti aniaman a lugar iti Wikipedia. Agkomentario laeng kadagiti linaon, saan a dagiti agparparawad. Ti personal a panagdaruros ket saan a makatulong iti panirigan; dagitoy ket makadadael laeng iti komunidad ti Wikipedia ken mangleplep kadagiti agar-aramat manipud ti panagtulong iti panagpartuat ti nasayaat nga ensiklopedia. Dagiti makapadakes a komentario a maipanggep kadagiti sabali nga agparparawad ket mabalin nga ikkaten babaen ti sinoman nga agur-urnos. Dagiti maul-ulit wenno nakaro a personal a panagdaruros ket mabalin a pakaiturongan ti pannakaserra.


text:
Matanao, Davao del Sur
Ti Matanao ket maysa a maika-2 a klase nga ili iti probinsia ti Davao del Sur iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Matanao ket nabingbingay a politikal iti 33 a barbaranggay.[2]
- Asbang
- Asinan
- Bagumbayan
- Bangkal
- Buas
- Buri
- Camanchiles
- Ceboza
- Colonsabak
- Dongan-Pekong
- Kabasagan
- Kapok
- Kauswagan
- Kibao
- La Suerte
- Langa-an
- Lower Marber
- Cabligan (Managa)
- Manga
- New Katipunan
- New Murcia
- New Visayas
- Poblacion
- Savoy
- San Jose
- San Miguel
- San Vicente
- Saub
- Sinaragan
- Sinawilan
- Tamlangon
- Towak
- Tibongbong
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Davao del Sur". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 20 Oktubre 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Rehion ti Davao (Ingles) naala idi 2 Hunio 2013
- ^ "Probinsia ti Davao del Sur". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 20 Oktubre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Calasiao, Pangasinan
Ti Calasiao ket maysa a primera klase nga ili iti probinsia ti Pangasinan iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Calasiao ket nabingbingay a politikal kadagiti 24 a barbaranggay.[2]
- Ambonao
- Ambuetel
- Banaoang
- Bued
- Buenlag
- Cabilocaan
- Dinalaoan
- Doyong
- Gabon
- Lasip
- Longos
- Lumbang
- Macabito
- Malabago
- Mancup
- Nagsaing
- Nalsian
- Poblacion East
- Poblacion West
- Quesban
- San Miguel
- San Vicente
- Songkoy
- Talibaew
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Pangasinan". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 7 Hulio 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Rehion ti Ilocos (Ingles) naala idi 21 Abril 2012
- ^ "Probinsia ti Pangasinan". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 2 Hulio 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
El Salvador
Ti El Salvador opisial a ti Republika ti El Salvador (Espaniol: República de El Salvador, literal a "Republika Ti Mangisalakan"; Pipil: Kūskatan[5]), ket isu ti kabassitan ken ti kapusekan ti populasion a pagilian idiay Tengnga nga Amerika. Ti kapitolio a siudad ti pagilian ket ti kadakkelan a siudadna ket ti San Salvador. Dagiti nangruna a sentro ti kultura ken komersio ti Tengnga nga Amerika ket mairaman ti Santa Ana ken San Miguel. Ti El Salvador ket pagbeddenganna ti Taaw Pasipiko iti abagatan, ken dagiti pagilian ti Guatemala iti laud ken ti Honduras iti amianan ken daya. Ti akindaya unay a rehionna ket naisanglad iti aplaya ti Golpo ti Fonseca ken kasumbangirna met ti Nicaragua. Manipud idi 2013, ti El Salvador ket addaan iti poplasion iti agarup a 6,290,420 a tattao, ket kaaduan a buklen daytoy dagiti Mestiso.[2]
Ti colón ket isu idi ti opisial a kuarta ti El Salvador manipud idi 1892 aginggana idi 2001, idi inamponna ti Doliar ti Estados Unidos.
Idi 2010 ti El Salvador ket nairanggo a kas ti maika-12 kadagiti pagilian ti Latin nga Amerika[6] kadagiti termino iti Pagsurotan ti Pnanagrang-ay ti Nagtagitaon ken maikapat idiay Tengnga nga Amerika (kalpasan ti Panama, Costa Rica, ken Belis), gapu ti agdama a napardas nga industrialisasion.
The mula nga anyil (tinawtawagan iti añil iti Kastila), a mangparnuay iti nabaknang nga asul a tinaw, ket isu idi ti kangrunaan nga apit ti El Salvador idi las-ud ti paset ti panawen ti kolonia;[7] daytoy ket sinukatan babaen ti kape iti maikadua a gudua ti maika-19 a siglo.[8] Idi baetan ti 1871 ken 1927 ti panagpataud iti kape ket isu idi ti kaaduan nga ekonomia ti pagilian ken gapuanan daytoy iti pannakaamuanna a kas ti Republika ti Kape,[9] ken babaen idi nasapa a maika-20 a siglo, ti kape ket isun ti pakabilanagn para iti 90 porsiento kadagiti matgedan nga eksport iti pagilian.[10] Ti kinapangruna daytoy iti ekonomia ket nangrugrugi a napaay kalpasan ti Nalatak a Depresion; babaen idi 1987 daytoy ket akinrebbeng para iti gudua kadagiti matgedan iti eksport, ken babaen idi 2004 ti panagpataud ti kape ket nakabilangan laeng para iti 7 a porsiento.[11]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "CIA The World Factbook: People and Society - El Salavador".
- ^ a b "El Salvador Survey Data". GeoHive. 2013. Naala idi 2014-09-14.
- ^ Resultados Vi Censo de Poblacion V de Vivienda 2007, censos.gob.sv
- ^ a b c d "El Salvador". International Monetary Fund. Naala idi 2012-04-18.
- ^ "Kuskatan (El Salvador)". Wikimedia Incubator. Naala idi 13 Agosto 2013.
- ^ Jeni Klugman (2010). "Human Development Report 2010" (Report). Palgrave Macmillan. p. 152. Naala idi 18 Oktubre 2013.
- ^ Tommie Sue Montgomery (1995). Revolution in El Salvador: From Civil Strife to Civil Peace. Westview Press. p. 27. ISBN 978-0-8133-0071-9.
- ^ Kevin Murray (1 Enero 1997). El Salvador: Peace on Trial. Oxfam. pp. 8–. ISBN 978-0-85598-361-1.
- ^ Thomas L. Pearcy (2006). The History of Central America. Greenwood Publishing Group. p. 43. ISBN 978-0-313-32293-8.
- ^ Roy Boland (1 Enero 2001). Culture and Customs of El Salvador. Greenwood Publishing Group. p. 8. ISBN 978-0-313-30620-4.
- ^ Erin Foley; Rafiz Hapipi (2005). El Salvador. Marshall Cavendish. p. 43. ISBN 978-0-7614-1967-9.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti El Salvador idiay Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay El Salvador manipud idiay Wikivoyage
- El Salvador a naikabil iti The World Factbook
- El Salvador iti UCB Libraries GovPubs
- Kitaen ti El Salvador iti Proyekto ti Nawaya a Direktorio (Ingles)
- Wikimedia Atlas iti El Salvador
- El Salvador
- Dagiti pagilian ti Tengnga nga Amerika
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Taaw Pasipiko
- Dagiti dati a kolonia ti Espana
- Dagiti liberal a demokrasia
- Dagiti republika
- Dagiti pagilian nga agsasao ti Espaniol
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1842
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian


text:
Lehislatibo a distrito iti Basilan
Ti Lehislatibo a Distrito iti Basilan ket isu ti pannakabagi ti Probinsia ti Basilan iti Kamara dagiti Pannakabagi iti Pilipinas. Ti Basilan ket paset idi ti pannakabagi ti Departamento ti Mindanao ken Sulu manipud idi 1916 aginggana idi 1935, Ti Probinsia ti Zamboanga manipud idi 1935 aginggana idi 1953, ti Zamboanga del Sur manipud idi 1953 aginggana idi 1973 aginggana idi napartuat a probinsia ti Basilan. Iti daytoy a panawen, narakrak ti Kongreso iti Pilipinas ken ti Basilan ket nairugrugi a nairepresenta idi nagbalin a paset ti pannakabagi ti Rehion IX idi las-ud ti Interim Batasang Pambansa manipud idi 1978 aginggana idi 1984. Immuna daytoy a nagbutos ti bukodna apannakabagi idi 1984.
Maymaysa a distrito[urnosen | urnosen ti taudan]
- Siudad: Siudad ti Isabela, Siudad ti Lamitan
- Dagiti ili: Akbar, Al-Barka, Hadji Mohammad Ajul, Hadji Muhtamad, Lantawan, Maluso, Sumisip, Tabuan-Lasa, Tipo-Tipo, Tuburan, Ungkaya Pukan
- Populasion (2007): 496,503
- ^1 Pimmusay idi Nobiembre 13, 2007.
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Kongresional a Biblioteka iti Kamara dagiti Pannakabagi iti Pilipinas


text:
Mandaon, Masbate
Ti Mandaon ket maysa a maika-3 a klase nga ili iti probinsia ti Masbate iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Mandaon ket politikal a nabingbingay iti 26 a barbaranggay.[2]
- Alas
- Ayat
- Bat-Ongan
- Bugtong
- Buri
- Cabitan
- Cagmasoso
- Canomoy
- Centro
- Dayao
- Guincaiptan
- Lantangan
- Looc
- Mabatobato
- Maolingon
- Nailaban
- Nanipsan
- Pinamangcaan
- Poblacion
- Polo Dacu
- San Juan
- San Pablo
- Santa Fe
- Tagpu
- Tumalaytay
- Laguinbanwa
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Masbate". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 26 Septiembre 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Rehion ti Bicol (Ingles) naala idi 05 Pebrero 2013
- ^ "Probinsia ti Masbate". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 26 Septiembre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Santa, Ilocos Sur
Ti Santa ket maysa a maikapat a klase nga ili iti probinsia ti Ilocos Sur iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti ili ti Santa ket nabennebenneg iti 26 a barbaranggay.[2]
- Ampandula
- Banaoang
- Basug
- Bucalag
- Cabangaran
- Calungboyan
- Casiber
- Dammay
- Labut Norte
- Labut Sur
- Mabilbila Sur
- Mabilbila Norte
- Magsaysay District (Poblacion)
- Manueva
- Marcos (Poblacion)
- Nagpanaoan
- Namalangan
- Oribi
- Pasungol
- Quezon (Poblacion)
- Quirino (Poblacion)
- Rancho
- Rizal
- Sacuyya Norte
- Sacuyya Sur
- Tabucolan
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Ilocos Sur". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 19 Septiembre 2013.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Rehion ti Ilocos (Ingles) naala idi 21 Abril 2012
- ^ "Probinsia ti Ilocos Sur". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 26 Hunio 2014.
Dagiti silpo ti ruar ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Probinsia ti Tabuk
Ti Tabuk (Arabiko: تبوك Tabūk), naipangiletra pay a Tabouk, ket maysa a probinsia iti Saudi Arabia, a mabirukan idiay igid ti amianan a laud a pantar iti pagilian, sangsanguenna daytoy ti Ehípto iti ballasiw ti Nalabbaga a Baybay. Addaan ti kalawa iti 108,000 km² ken populasion iti 560,200 (1999). Ti kapitoliona ket ti Tabuk. Naturayan daytoy babaen ni Fahd bin Sultan bin Abdulaziz.
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti pakasaritaan ti Tabuk a rehion ket maisubli manipud pay idi 3,500 a taw-tawen. Daytoy a rehion ket nainaganan a daga iti Maydan.
Ekonomia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Tabuk a rehion (Astra) ket agipadpatulod kadagiti sabsabong a komersio ti ruar idiay Europa.


text:
Apayao
Ti Apayao ket naparikusan kadagiti probinsia ti Cagayan iti amianan ken daya, ti Abra ken Ilocos Norte iti laud, ken ti Kalinga iti abagatan. Naikuyog daytoy a probinsia iti Rehion Administratibo ti Kordiliera. Ti kapitoliona ket ti ili ti Kabugao. Sigud a ti probinsia ti Kalinga ken ti probinsia Apayao ket maymaysa a probinsia a managanan Kalinga-Apayao. Idi 1995, nagudua ti Kalinga-Apayao ket nailasin kas dua a probinsia.
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti probinsia ti Apayao ket nabingbingay kadagiti pito nga ili.
Dagiti ili[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ 2010 a Senso a Pakaammo ti CAR (Ingles) naala idi 30 Abril 2012


text:
GMA Network
Ti Global Media Arts (GMA) Network, Incorporated( dati nga Greater Manila Area) ket maysa nga kangrunaan a network ti pantelebisyon iti Pilipinas. Agipabpabuya kadagiti programa nga pang-linglingay ken damdamag babaen iti upat a pulo ket siyam (49)nga istasyon, uppat nga istasyon nga ka-affiliate ken tallo pulo ket uppat (34) nga istasyon ti radyo iti intero nga pagilian. Daytoy nga network ket mabuya met iti sanga lubungan babaen ti GMA Pinoy TV.
Ni Atty. Felipe R. Gozon ti agdama nga Chairman at CEO.


text:
Kuarta
Ti kuarta ket isu ti ania abanag wenno rehistro nga isu ti sapasp a maaw-awat a kas bayad para kadagiti laklako ken serbisio ken panagibayad kadagoto utang iti maysa a naited a sosio-ekonomiko a kontesto wenno pagilian.[1][2][3] Dagiti kangrunaan apamay-ay ti kuarta ket naisalsalumina a kas: a banag ti panakisinnukat; ti unit ti pakabilangan; ti naipenpen a pateg; ken, sagpaminsan kadagiti napalabas, ti alagaden ti naitungkua a bayad.[4][5] Ti amiaman a kita ti banag wenno natalged a mapasingkedan a rehistro a mangtungpal kadagitoy a pamay-an ket mabalin a maikeddeng a kuarta.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Mishkin, Frederic S. (2007). Ti Ekonomia ti Kuarta, Panagibanko, ken dagiti Pinansia a Pagtagilakuan (Pagpilian nga Edision). Boston: Addison Wesley. p. 8. ISBN 0-321-42177-9.
- ^ Ania kadi ti Kuarta? Babaen ni John N. Smithin [1]. Naala idi Hulio-17-09.
- ^ "kuarta : Ti Baro a Palgrave a Diksionario ti Ekonomia". Ti Baro a Palgrave Diksionario ti Ekonomia. Naala idi 18 Disiembre 2010.
- ^ Mankiw, N. Gregory (2007). "2". Makroekonomiia (Maika-6 nga ed.). New York: Worth Publishers. pp. 22–32. ISBN 0-7167-6213-7.
- ^ T.H. Greco. Kuarta: Panangawat ken Panagpartuat kadagiti Pagpilian a Legado a pangawatan, Karayan Puraw a Pagsasabtan, Vt: Chelsea Green Publishing (2001). ISBN 1-890132-37-3


text:
Baybay Pilipinas
Ti Baybay Pilipinas ket marginal a baybay iti daya ken amianan ti Pilipinas a sumakop ti aganay a rabaw a kalawa iti 2 a riwriw mi² (5 a riwriw km²)[1] iti lumaud a paset ti Amianan a Taaw Pasipiko.[2] Daytoy ket nabeddengan babaen ti purpuro ti Pilipinas (Luzon, Samar, Leyte ken Mindanao) iti abagatan a laud; Palau, Yap, ken Ulithi (iti Carolinas) iti abagatan a daya; ti Marianas, a mairaman ti Guam, Saipan, ken Tinian, iti daya; ti Bonin ken Iwo Jima iti amianan a daya; dagiti isla ti Hapon ti Honshu, Shikoku, ken Kyūshū iti amianan; ti Is-isla ti Ryukyu iti amianan a laud; ken Taiwan iti laud.[3]
Ti baybay ket addaan ti narikut ken naindumadumaan a reliba ti sirok ti baybay.[4] Ti sieokna ket naporma iti estruktural a labneng babaen dagiti serie ti heolohiko a pakababasan ken dagiti sona ti pannakabungtol. Dagiti arko ti isla, dagiti pantok iti rabaw ti taaw gapu ti aktibidad ti plaka tektoniko iti lugar, ket kulongenna ti Baybay Pilipinas iti amianan, daya ken abagatan. Dagiti kas pagarigan ket ti purpuro ti Pilipinas, Is-isla ti Ryukyu, ken ti Marianas. Ti sabali pay a prominente a langa ti Baybay Pilipinas ket ti kadda dagiti adalem a trinsera ti baybay, ti Trinsera ti Pilipinas ken ti Trinsera ti Mariana, ken aglaon dagitoy ti kaadaleman a puntositi planeta.
Dagiti linaon
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Lokasion[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Baybay Pilipinas ket bineddengan babaen ti Pilipinas ken Taiwan iti laud, ti Hapon iti amianan, ti Marianas iti daya ken ti Palau iti abagatan. Dagiti kaaripingna a baybay ket mairaman ti Baybay Celebes nga insinsina daytoy babaen ti Mindanao ken dagiti babassit nga isla iti abagatan, ti Baybay Abagatan Tsina nga insinsina babaen ti Pilipinas, ken Baybay Daya a Tsina nga insinsina babaen ti Is-isla ti Ryukyu.
Gay-at[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Gunglo ti Sangalubongan a Hidrograpiko ket mangipalawag ti Baybay Pilipinas a kas "ti lugar iti Amianan a Taaw Pasipiko idiay daya nga aplaya ti Is-isla ti Pilipinas", a nabeddengan dagiti sumaganad:[5]
Iti Laud. Babaen dagiti Akin-daya patingga ti Purpuro ti Daya nga Indiano, Baybaya Abagatan Tsina ken ti Baybay Daya a Tsina.
Iti Amianan. Babaen ti Abagatan a daya nga aplaya ti Kyushu, dagiti Akin-abagatn ken Akin-daya a patingga ti Akin-uneg a Baybay ken t iAbagatan nga aplaya ti Isla ti Honshu.
Iti Daya. Babaen ti pantok ti Hapon aginggana ti Bonin, Bulkan ken ti Is-isla ti Ladrone (Mariana), amin dagitoy ket mairaman iti Baybay Pilipinas.
Iti Abagatn. Babaen ti linia a mangitipon ti Guam, Yap, Pelew (Palau) ken Is-isla ti Halmahera.
Heolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Plaka ti Baybay Pilipinas ket mangporma ti datar ti Baybay Pilipinas. Daytoy ket maipasirok babaen ti Agkutkuti a Barikes ti Pilipinas a kaaduan a mangawit ti purpuro ti Pilipinas ken ti akin-daya a Taiwan. Ti baetan dagitoy dua a plaka ket ti Trinsera ti Pilipinas.
Biolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Baybaya Pilipinas ket mangsangaili ti eksotiko nga ekosistema ti marina. Aganay a lima gasut dagiti sebbangan iti natangken ken naluknenga a koral ket adda kadagiti pantar a dandanum ken 20 porsiento ti sangalubongan a naamammuan a sebbanagn ti batbato ti baybay ket mabirukan kadagiti danum ti Pilipinas. Dagiti pawikan, pating, moray nga igat, kurita ken uleg ti baybay ken dagiti dadduma pay a sebbangan ti ikan a kas ti tuna ket kadawyan a makitkita. Iti pay maipatinayon, ti Baybay Pilipinas ket agserbi pay a pagbugian a lugar para dagiti igat ti Hapon, tuna ken daddumapay a sebbangan ti balyena.[4]
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti immuna nga Europeano a nangdaliasat idi ti Baybay Pilipinas ket ni Ferdinand Magellan in 1521, a nnaginagan iti Mar Filipinas idi isu ken dagiti kaduana ket addada idi idiay Is-isla ti Mariana sakbay ti ekplorasion ti Pilipinas. Kalpasanna daytoy ket naduktalan babaen ti dagiti Kastila nga ekplorador manipud idi 1522 aginggana idi 1565 ken daytoy ket lugar idi ti nalatak a dalan ti galeon a panagtagilako.
Idi baetan ti 19 ken 20, 1944, ti Gubat ti Baybay Pilipinas, ket dakkel idi ken mangikeddeng a gubat ti marina ti Sangalubongan a Gubat II a nagbaetan ti Hapon ken ti Estados Unidos, daytoy ket napasamak idiay akin-daya a Baybay Pilipinas, idiay asideg ti Is-isla ti Mariana. Dagiti agawit ti eroplano ti Taihō, Shōkaku, Junyō, Hiyō ken ti Ryuho ken nabombada, natorpedo ken pinalenned dagiti naibatay ti agawit ngaeroplano dagiti Amerikano ken nagraut manipud kadagiti dadduma pay a bapor. Daytoy ket lugar pay idi ti “Great Marianas Turkey Shoot” sakbay ti panagrukma dagiti Aliado iti Saipan, Guam ken Tinian iidiay Marianas, ti Palau iiti abagatan a laud, ken ti Pilipinas.
Kalpasan ti pannakaikarkaro ti suppiat ti Is-isla ti Spratly idi 2011, dagiti nadumaduma nga ahensia ti Pilipinas ket nangrugrugida nga agus-usar iti neolohismo ti "Baybay Laud Pilipinas" tapno mangibaga ti Baybay Abagatan Tsina. Nupay kasta, ti ngiwat ti PAGASA ket kinunana a ti baybay iti daya ti Pilipinas ket agtultuloyto a matawagan ti Baybay Pilipinas.[6]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Baybay Pilipinas idiay Wikimedia Commons
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Baybay Pilipinas, encarta.msn.com (arkibo manipud ti ti kasisigudl idi 2009-08-20).
- ^ Amianan a Taaw Pasipiko
- ^ "Baybay Pilipinas". Encyclopædia Britannica Online. Naala idi 2008-08-12.
- ^ a b "Baybay Pilipinas". Lighthouse Foundation. Naala idi 2008-08-12.
- ^ "Dagit iPatingga dagiti Taaw ken dagiti Baybay, Maika-3 nga edision". Gunglo ti Sangalubongan a Hidrograpiko. 1953. Naala idi 7 Pebrero 2010.
- ^ Quismundo, Tarra (2011-06-13). "South China Sea renamed in the Philippines". Philippine Daily Inquirer. Naala idi 2011-06-14.


text:
Ibn Khaldun
Ni Ibn Khaldūn or Ibn Khaldoun (napno a nagan, Arabiko: أبو زيد عبد الرحمن بن محمد بن خلدون الحضرمي, Abū Zayd ‘Abdu r-Raḥmān bin Muḥammad bin Khaldūn Al-Ḥaḍrami, Mayo 27, 1332 AD/732 AH – Marso 19, 1406 AD/808 AH) ket maysa idi a Muslim historiograpo ken historiador nga isu ket kankanayon a naipnapanunotan a kas ti ama ti moderno a historiograpo,[n 1] sosiolohia[n 1] ken ekonomia.[1][n 2] Isu ket nadayeg a naamammoan para iti bukodna a Muqaddimah (makunkuna a Prolegomenon iti Inggles), a naduktalan idi, nausig ket napno nga immuna a kinaynayatan babaen dagiti maika-19 a siglo nga Europeano nga eskolar a ni,[2] urayno daytoy ket adda pay dagiti adu a panakaimpluensia idi maika-17 a siglo nga Otomano a historiador a kas ni Ḥajjī Khalīfa ken ni Mustafa Naima a nagkamkammatalek kadagiti teoriana tapno usigenda ti idadakkel ken panakaapday ti Otomano nga Imperio.[3] Iti kinaudi ti maika-19 a siglo, dagiti Lumaud nga eskolar ket binigbiganda nga isu ket maysa kadagiti kalatakan a pilosopo a rimmuar iti Muslim a lubong.[4]
Biograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti biag ni Ibn Khaldun ket nasayaat a nadokumentuan, gaputa isu ket nagsurat ti maysa nga autobiograpia (التعريف بابن خلدون ورحلته غربا وشرقا; Al-Taʻrīf bi Ibn-Khaldūn wa Riħlatuhu Għarbān wa Sharqān[5]) nga iti daytoy ket adda dagiti nadumaduma a dokumento a maipanggep ti biagna ket naadaw a naisasao kadagiti tunggngal maysa a a balikas. Nupay kasta, ti autobiograpia ket nagibagbaga laeng ti bassit a maipanggep ti pribado a biagna, isu a bassit laeng ti pakaammo a maipanggep ti pamiliana. Isu ket sapasap a naamammuan a kas ni "Ibn Khaldūn" manipud ti adayo a tinaudanna, isu ket naipasngay idiay Tunis idi AD 1332 (732 A.H.) iti maysa a nangatngato a klase ti Andalusiano a pamilia, ti Banū Khaldūn. Ti pamiliana, nga isuda ket nagtengtengngel kadagiti adu a nangato nga opisina idiay Andalusia, ket napanda idiay Tunisia kalpasan ti panakatnag ti Seville kadagiti Reconquista a buyot idi agarup a tengnga ti maika-13 a siglo. Babaen ti Hafsid a dinastia ti Tunisia adda dagiti pamiliana ket nagtengtengelda ti polikal nga opisina; nupay kasta ti ama ken apong ni Ibn Khaldūn ket nagikkatda manipud ti politikal a biag ken timmiponda iti maysa a mistikal a timpuyogan. Ti kabsatna a lalaki, a ni Yahya Ibn Khaldun, ket maysa pay idi a historiadora nangisursurat ti libro iti Abdalwadid a dinastia, ken isu ket inasasinado babaen ti maysa a kasuppiat gaputa isu ket ti opisial a historiograpor iti korte.[6]
Iti autobiograpiana, ni Ibn Khaldun ket nagsursuro tti tinaudanna iti paset ti panawen ni Mahoma babaen ti Arabo a tribu manipud idiay Yemen, a naisangsangayan idiay Hadhramaut, a napan idiay España idi maika-walo a siglo idi rugi ti Islamiko a panagrukma. Kadagiti bukod a balikasna: "Ken dagiti taudanmi ket manipud idiay Hadhramaut, manipud kadagiti Arabo ti Yemen, babaen ti Wa'il ibn Hajar, manipud kadagiti kalaingan nga Arabo, nalatak ken nadaydayaw." (p. 2429, Al-Waraq nga edision). Nupay kasta, ti biograpo a ni Mohammad Enan ket nagsalsalusod ti daytoy a panagtuntonna, a nangisingsingasing a ti pamilian ket mabalin a dagiti Muladi a naginkukuna nga Arabo ti tinaudanda tapno makagun-odda ti sosial a kasasaad.[7] Ni Enan ket nangibagbaga pay ti maysa a nasayaat a nadokumentuan a napalabas a tradision, a maipanggep kadagiti dadduma a grupo ti Berber, nga isuda ket nangiyallilaw a "nagpalatak" ti bagbagida manipud kadagiti Arabo a tinaudan. Ti panggep ti kasta a panagar-aramid ket kankanayon idi ti regget para iti politikal a panakaipangato. Adda dagiti nagipagpagarup a kastoy ti pamilian ni Khaldun; nangibagbaga a ni Ibn Khaldun ket produkto iti isu met laeng a Berber a tinaudan a kas dagiti patneng a kaaduan idiay lugar a nakaipasngayanna. Ti maysa a puntos a maitutop ket nangipakpakita kadagiti naisangsangayan a naipakatengngaan ti isip a panagsursurat ni Ibn Khaldun, ken ti panagay-ayat kadagiti Berber ket mangiparparang ti panagiparabor kaniada gapu ti naikeddeng a panagayat iti panagpreserba kaniada iti turayan ti naipanunotan a pakasaritaan; a dagiti agpayso nga Arabo iti panawenna ket saanda a kinaykayata ti kastoy ken isunga adda ti panagayta a panaglapped kadagitoy. Iti pay maipatinayon, ti naipangpangruna a puesto a maipanggep kadagiti Berbers kadagiti obrana ket napno a naikeddeng no maipada iti sumarragid a panagkukuana kadagiti Arabo, ken ti saanna a panagayat kadagiti kasasaad a pannakibiang iti ruar ti Maghreb. Iti pannakaigiddiatt, ni Muhammad Hozien ket nagpilpili a namatmati: "Ti saan nga husto a [Berber] nga identidad ket balin a husto iti panawen a ipapanaw dagiti tinaudan ni Ibn Khaldun idiay Andalusia ken idi napanda idiay Tunisia ken saanda a nagibalbaliw ti panagtuntonda iti Arabo a tinaudan. Urayno dagiti panawen a panagturturay dagiti Berbers iti Al-Andalus, dagiti panagturturay dagiti Almoravid ken dagiti Almohas, dagiti Ibn Khaldun ket saanda a nagtunton manen ti Berber tinaudan.".[8] daytoy a pamanunotan ket saanna nga ikaskaso ti naibagbaga a penimeno iti panagampon ti Arabo a tinaudan tapno makaala ti kadayaw.
Dagiti nota ken nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti nota
- ^ a b
- "...naipanpanunotan babaen dagiti adu a Taga-laud a kas ti husto nga ama ti historiagrapo ken sosiologo".[9]
- "Ni Ibn Khaldun ket naitunton a kas ti nagrugian ti nalatak a bilang dagiti Europeano nga agpanpanunots, a kaaduan kadagiti sosiolohista, historiador, ken dagiti pilosopo".(Boulakia 1971)
- "Ti nangbangon nga ama ti Akin-daya Sosiolohia.[10]
- Daytoy a nalatak a pamay-an ti panagbiruk ti baro a siensia ti kagimongan ket mangaramid kaniana ti nangiyuna kadagiti adu a maikasangapulo ket walo ken maikasangapulo ket siam a sigsiglo a nangitaktakder ti sistema a kas ni Vico, Comte and Marx." "A kas maysa kadagiti nasapa a nangbangon kadagiti siensia sosial...".[11]
- ^
- "Ni Ibn Khaldun ket isu ti immuna kadagiti adu nga ekonomista, isu ket aksidente ti pakasaritaan ken awan ti nagbanaganna kadagiti ebolusion ti ekonomiko a panunot...Nasken a ti naganna ket maysa kadagiti amma ti ekonomo a siensia".(Boulakia 1971)
- "Isu ket naipanpanunotan babaen dagiti adu a kas ti ama ti moderno nga ekonomiko, wenno maysa kadagiti kangrunaan. Ti Lumaud a lubong ket bigbigenda ni Khaldun a kas ti ama ti sosiolohia ngem aganannada a mangbigbig kanian a kas ti nalatak nga ekonomista a nangitakder ti immuna a pundasionna. Isu ti immuna a sistematiko a nangusig ti panagtignay ti ekonomia, ti kinapangruna ti teknolohia, espesialisasion ken ganganaet a pangtagtagilako kadagiti sobra nga ekonomiko ken ti papael ti gobierno ken dagiti agipatalinaay nga annurotenna tapno mapaadu ket mapataud ken pannagpatrabaho. Nupay kasta, isu ket nangibanag kadagiti parikut ti panakaadu ti panagbuis ,dagiti kinabassit ti serbisio ti gobierno, dagiti insentibo, institusional a pagibatayan, integ ken urnos, dagiti manamnama, produksion, ken ti teoria ti patege".Cosma, Sorinel (2009). "Ti Ekonomiko a Panagpanpanunot ni Ibn Khaldun". Ovidius University Annals of Economics (Ovidius University Press) XIV:52–57
- Dagiti dakamat
- ^ • Joseph J. Spengler (1964). "Ekonomiko a Panunot ti Islam: Ibn Khaldun", Komparatibo a panagadal ti Kagimongan ken Pakasaritaan, 6(3), pp. 268-306.
• Jean David C. Boulakia (1971). "Ibn Khaldûn: Maikasangapulo ket uppat-a Siglo nga Ekonomista", Warnakan ti Politikal nga Ekonomia, 79(5), pp. 1105-1118.
- ^ Bernard Lewis: "Ibn Khaldun idia Turkia", iti: Ibn Khaldun: Ti Mediteraneo iti maika-14 a siglo: Pannakabangon ken Panarebba dagiti Imperio, Pundasion El Legado Andalusí, 2006, ISBN 978-84-96556-34-8, pp. 376–380 (376)
- ^ Lewis, Bernard (1986). "Ibn Khaldūn iidiay Turkia". Iti Ayalon, David; Sharon, Moshe. Dagiti Panagadadal ti Islamiko a pakasaritaan ken sibilisasion: a pammadayaw kenni propesor David Ayalon. BRILL. pp. 527–530. ISBN 978-965-264-014-7.
- ^ S. M. Deen (2007) "Siensia babaen ti Islam: pannakabangon, pannakaapday ken panagpabaro". p.157. ISBN 1-84799-942-5
- ^ Inpablaak babaen ni Muħammad ibn-Tāwīt at-Tanjī, Cairo 1951
- ^ (Pranses) « Lettre à Monsieur Garcin de Tassy », Journal asiatique, troisième série, tome XII, éd. Société asiatique, Paris, 1841, p. 491
- ^ A., Ibn Khaldun: Ti Biag ken dagiti Obrana para kenni Mohammad Enan
- ^ IBN KHALDUN: Biag ken Obrana babaen ni Muhammad Hozien
- ^ Gates, Warren E. (1967). "Ti panakaiwarwaras kadagiti kapanunotan ni Ibn Khaldûn iti Klima ken Kultura". Warnakan ti Pakasaritaan dagiti Kapanunotan (Unibersidad ti Pennsylvania a Pagmalditan) 28 (3): 415–422. doi:10.2307/2708627.
- ^ Dhaouadi, M. (1 Septiembre 1990). "IBN KHALDUN: TI NANGBANGON NGA AMA TI AKINDAYA A SOSIOLOHIA". Internatsional a Sosiolohia 5 (3): 319–335. doi:10.1177/026858090005003007.
- ^ Haddad, L. (1 Mayo 1977). "TI MAIKA SANGAPULO KET UPPAT A SIGLO A TEORIA TI EKONOMIKO A PANAGDAKKEL KEN PANAGRANG-AY". Kyklos 30 (2): 195–213. doi:10.1111/j.1467-6435.1977.tb02006.x.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti sasao a mainaig ti Ibn Khaldun idiay Wikiquote


text:
Kabalio
Ti kabalio (Equus ferus caballus)[2][3] ket maysa kadagiti dua a sibibiag a subsebbangan iti Equus ferus, wenno ti naatap a kabalio. Daytoy ket maysa a pangis a ramay ti saka nga ungulado a mamalia a tagikua ti taksonomiko a pamilia ti Equidae. Ti kabalio ket rimmang-ay kadagiti napalabas a 45 aginggana ti 55 a riwriw a tawtawen manipud ti bassit nga adu ti ramay ti sakana nga ayup iti dakkel, maymaysa ti ramay ti sakana nga ayup iti tatta nga aldaw. Ti tattao ket nangrugrugida a nangpaamo kadagiti kabalio idi panawen ti 4000 BC, ken dagiti panagpaamo ket namatmatian nga adun manipud babaen idi 3000 BC. Dagiti kabalio iti subsebbangan ti caballus ket napaamodan, urayno adda dagiti napaamo a populasion ket addaanda kadagiti kaatapan a kas dagiti ablo a kabalio. Dagitoy nga ablo a populasion ket saanda nga agpaysao a naatap a kabalio, gaputa daytoy a termino ket inus-usar a mangilasin kadagiti kabalio a saanpay a napaamo, kasla dagiti naisagmak a kabalio ni Przewalski, dagiti naisina a susebbangan, ken ti isu laengen ti nabatbati nga agpayso a naatap a kabalio. Adda dagiti adu, a naipangpangruna a bokabulario a naus-usar a panangilasin kadagiti konsepto a mainaig iti kabalio, a mangsakop kadagiti amin manipud ti anatomia aginggana kadagiti agpang ti biag, kadakkel, dagiti maris, dagiti marka, dagiti puli, panagkutkuti, ken panagkukua.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Linnaeus, Carolus (1758). Systema naturae per regna tria naturae :secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis. 1 (Maika-10 nga ed.). Holmiae (Laurentii Salvii). p. 73. Naala idi 2008-09-08.
- ^ a b Grubb, P. (2005). "Urnos a Perissodactyla". Iti Wilson, D. E.; Reeder, D. M. Mammal Species of the World (Maika-3 nga ed.). Pagmalditan ti Unibersidad ti Johns Hopkins. pp. 630–631. ISBN 978-0-8018-8221-0. OCLC 62265494.
- ^ Internasional a Komision iti Soolohiko a Nomenklatura (2003). "Panag-usar kadagiti 17 a naisangayan a nagan a naibatay kadagiti naatap a sebbangan nga inunaan babaen ti wenno kontemporeario kadagiti naibatay iti napaamo nga ayup (Lepidoptera, Osteichthyes, Mammalia): nakonserba. pamanunotan ti 2027 (Kaso 3010)". Bull.Zool.Nomencl. 60 (1): 81–84. Naidulin manipud ti kasisigud idi 2007-08-21.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Equus caballus idiay Wikimedia Commons


text:
TI BERDUGO ITI BALAYNA
Ania ngata ti pampanunoten ti maysa a tagabitay.
No sumangpet manipud iti trabaho ket agdiretso iti balayna?
Iti dulang, kadduana dagiti putot ken asawana, nakasango
iti umas-asok nga NFA nga innapuy,
tinuno a saluyot ken naperresan a bugguong,
damdamagenda ngata dagitoy ti agmalemna,
no di met laeng napurnada itay ti bitbitayenna iti plasa?
Wenno likliklikanda ti kakastoy a saritaan
ta mas kayatda a pagsasaritaan ti maipapan iti politika
ken pelikula, ti kabarbaro a damag nga inkannawag
ti reporter a bakla, ti pananglalayus ken didigra?
No man adda, adda kadi mangmira kadagiti ramay ken dakulapna
iti tunggal kumammet ket idumudomna ti sida iti bugguong?
No ti putotna a babai ket umasideg ket awisenna nga agay-ayamda
iti sinsinan-kabalio a masingdanan ti tenggedna,
maaramidna pay ngata ti sumungbat iti rinarabak - Nakkong, ti kinaagpaysuananna
saanen a mabilang ti siningdanak a tengnged itay.
Adda kadi ragsak a bumukar iti rupana,
pampanunotenna ngata no kasano ti kinangayed ti umang-anges pay.
No bilang maimatanganna ti bulan a sumirsirip iti tawa,
ket siiinayad daytoy puraw a lawag iti lulunan ken lapayag
ti buridekna a narnekanen iti papag,
kamaten ngata ti riknana - daytoy a berdugo - diak ammo.
Nalag-an laeng ti kakastoy a bambanag para iti maysa a tagabitay.
Sabagay, amin met a banag ket nalag-an para ti maysa a tagabitay.
(Nairanta a nabalbaliwan dagiti dadduma a paset daytoy manipud iti original)
July 11, 2011
*diak kukua ti ladawan
The Hangman at Home
by Carl Sandburg
What does the hangman think about
When he goes home at night from work?
When he sits down with his wife and
Children for a cup of coffee and a
Plate of ham and eggs, do they ask
Him if it was a good day’s work
And everything went well or do they
Stay off some topics and talk about
The weather, base ball, politics
And the comic strips in the papers
And the movies? Do they look at his
Hands when he reaches for the coffee
Or the ham and eggs? If the little
Ones say, Daddy, play horse, here’s
A rope—does he answer like a joke:
I seen enough rope for today?
Or does his face light up like a
Bonfire of joy and does he say:
It’s a good and dandy world we live
In. And if a white face moon looks
In through a window where a baby girl
Sleeps and the moon gleams mix with
Baby ears and baby hair—the hangman—
How does he act then? It must be easy
For him. Anything is easy for a hangman,
I guess.


text:
Pilar, Bataan
Ti Pilar ket maysa a maika-3 a klase nga ili iti probinsia ti Bataan iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Pilar ket nabingbingay a politikal iti 19 a barbaranggay.[2]
- Ala-uli
- Bagumbayan
- Balut I
- Balut II
- Bantan Munti
- Burgos
- Del Rosario (Pob.)
- Diwa
- Landing
- Liyang
- Nagwaling
- Panilao
- Pantingan
- Poblacion
- Rizal (Pob.)
- Sta.Rosa
- Wakas North
- Wakas South
- Wawa
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Bataan". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 8 Agosto 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Tengnga a Luzon (Ingles) naala idi 29 Mayo 2012
- ^ "Probinsia ti Bataan". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 8 Agosto 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)
- Sapasap a Paammo ti Pilar, Bataan


text:
UTC+13:00
Ti UTC+13:00 ket panagilasin para iti timbengan ti oras manipud ti UTC iti +13.
Dagiti linaon
Kas alagaden nga oras (amin a paset ti tawen)[urnosen | urnosen ti taudan]
Oceania[urnosen | urnosen ti taudan]
- Kiribati
- Is-isla ti Phoenix (ti laeng Isla ti Kanton ti matagtagitao) (Oras ti Is-isla ti Phoenix)
- Tokelau - Oras idiay Tokelau[1]
- Tonga
Kas alagaden nga oras (kalamiisan ti Akin-abagatan a Hemisperio)[urnosen | urnosen ti taudan]
Oceania[urnosen | urnosen ti taudan]
Kas oras a panagin-inut ti lawag (kalgaw ti Akin-abagatan a Hemisperio[urnosen | urnosen ti taudan]
Oceania[urnosen | urnosen ti taudan]
Antartika[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti dadduma a kuartel idiay Antartika, a naisangayan idiay Abagatan nga UNgto ken Estasion ti McMurdo. Dagitoy a lugar ket isuda ti umuna iti lubong a makakita ti Init iti Baro a Tawen, gapu ta ti Init ket addan iti tengnga ti rabii iti dayat a panawen ti tawen.
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti sentral a Pasipiko a Republika ti Kiribati ket nagipaammo ti panagbaliw ti petsa para iti akindaya a guduana idi Enero 1995, manipud kadagiti sona ti oras iti −11 ken −10 aginggana ti +13 ken +14, tapno maliklikan a mabingbingay ti pagilian babaen ti linia ti petsa.
Ti Tonga ket addan iti UTC+13 kadagiti adu a napalabas a tawen. Ti oras a panagin-inut ti lawag ket naus-usar idi kadagiti kalgaw a panawen ti akin-abagatan manipud idi 1999 aginggana idi 2002.[4]
Ti UTC+13 ket inus-usar idi a kas oras a panagin-inut ti lawag (kalgaw iti Akin-amianan a Hemisperio) kadagiti paset ti akindaya unay a Rusia (Chukotka ken Kamchatka) a nagus-usar ti dati nga Oras ti Kamchatka. Manipud idi Marso 2010 dagitoy a rehion ket napnapanda nga agusar iti Oras ti Magadan.
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Tokelau: Saan a husto a lokal nga oras kadagiti napalabas a 100 a tawen". timeanddate.com.
- ^ "Ti Samoa ket agbaliwto kadagiti sona ti oras ken agpakauna babaen ti maysa nga aldaw". Metro.
- ^ "Ti Samoa napan iti Internasional a Linia ti Petsa". Herald Sun.
- ^ http://www.timeanddate.com/worldclock/clockchange.html?n=277&year=1999


text:
Elvis Presley
Ni Elvis Aaron Presleya (Enero 8, 1935 – Agosto 16, 1977) ket maysa idi kadagiti kadayegan nga Amerikano a kumakanta ti maika-20 a siglo. Maysa a kultural nga ikono, isu ket nawatiwat a naamammoan babaen ti maymaysa a nagan nga Elvis. Isu ket kankanayon a maitudtudo a kas ti "Ari ti Rock and Roll" wenno "ti Ari".
Naipasngay idiay Tupelo, Mississippi, ni Presley ket ti pamiliana ket immalis idiay Memphis, Tennessee idi isu ket agtawen ti 13. Isu ket nangirugi ti karrerna idiay idi 1954, a nagtrabtrabaho kenni Sam Phillips nga agtagtagikua ti Sun Records, a nangayat a mangisangpet ti uni ti Aprikano Amerikano a musika kadagiti nawatwatiwat a dumdumngeg. Dinangdangngayan babaen ti gitarista a ni Scotty Moore ken basista a ni Bill Black, ni Presley ket isu idi ti kangrunaan a nangidayeg iti rockabilly, ti napardas ti kumpasna, a naipagunay ti backbeat a pangtipon ti country kenrhythm and blues. Ti RCA Victor ket ginun-odda ti kontratana iti maysa a tulag nga inrunos babaen ni Koronel Tom Parker, nga isu ti nangimato ti daytoy a kumakanta para kadagiti sumurok a dua a dekada. Ti immuna a RCA nga agmaymaysa ni Presley, "Heartbreak Hotel", ket naipablaak idi Enero 1956, ket isu idi ti immuna a kadayegan. Isu ket nagbalin a nangiyuna a pigura iti kabarbaro a nadayeg nga uni ti rock and roll nga adda dagiti serie a panagparangna titelebison ken dagitiplaka a ngimmato kadagiti listaan. Ti nasagisik a panagipatarusna kadagiti kanta, ken adu a nagtaud manipud ti Aprikano Amerikano, ken ti di-mapawilan a panagpabpabuyana nga estilo ket nagpadayeg kaniana ken kontrobersial. Idi Nobiembre 1956, isu ket nagaramid ti immuna a pelikulana iti Ayayatennak a Managayat.
Isu ket naala ti panagserbisio ti milisa idi 1958, ni Presley ket nagipan manen ti karrerna ti tokar kalpasan ti dua a tawen nga adda kadagitoy ti kaballigian nga obrana a komersio. Isu ket nangidangdanglay bassit ti tokarnupay kasta gapu ti panangiturong ni Parker, isu ket nagraem idi panawen ti 1960 ti panagaramid kadagiti Hollywood a pelikula ken dagiti tokar ti pelikula a plaka, a kaaduan kadagitoy ket saan a nasayaat a nadildillaw. Idi 1968, kalpasan ti panagadayona ti entablado ti pito a tawen, isu ket nagsubli kadagiti nadama a panagpabpabuya iti narambakan a espesial a panagsubli ti telebision a nagiturong ti naipaatiddog a paagtaeng ti panagidangdanglay ti tokar idiay Las Vegas ken dagiti adu a naganansia a panagbanbaniaga a panagpabuya. Idi 1973 Presley ket nagaramid ti immuna nagiwaragawag ti panagidanglay ti tokar ti sangalubongan nbabaen ti satelite, ti Aloha manipud idiay Hawaii, a nabuya babaen dagiti agarup a 1.5 bilion nga agbuybuya. Ti panagabusona ti naireseta a druga ket nakaro a nangpaay ti salu-atna, ken nakellaat a pimmusay idi 1977 iti tawen a 42.
Ni Presley ket naikapanunotan akas maysa kadagiti kangrunaan apigura iti maika-20 a siglo para iti nadayeg a kultura. Isu ket adda ti adu ti aramatna a boses ken ti nakakaskasdaaw a nawatiwat a panagballigi a bibukbuklan dagiti nadumaduma a tipo, a mairaman ti country, dagiti pop a balada, ebanghelio, ken blues. Isu ti kaaduan ti nailaklako nga agmaymaysa nga artista iti pakasaritaan ti nadayeg a musika.[1][2][3][4] Isu ket nainominado para kadagiti 14 a binglayan ti Grammys, isu ket nagabak ti tallo, ken nagunggunaan ti Premio Grammy ti Ginun-odan ti Kabibiag iti tawen a 36. Isu ket naidisso kadagiti nadumaduma a salas iti pammadayaw ti musika.
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Nota a: Nupay adu kadagiti mangibalikas ti apelyidona a kas ti "PREZ-lee", ni Presley ket nagus-usar ti panakabalikas ti Taga abagatan nga Amerikano, a "PRESS-lee", ken ti pay pamiliana ken dagiti kumaduaana a nagtrabtrabaho.[5] Ti husto a panagiletra ti tengnga a naganna ket maysa a naisuppiatan a banag. Timediko a nagipasngay kaniana ket nagisurat ti "Elvis Aaron Presley" idiay librona.[6] Ti inted ti estado a rehistro ti panakipasngayna ket nabasbasa a kas ti "Elvis Aron Presley". Ti nagan ket napili bbaen ti gayyem ken kadua ti kongregaion ti pamilia a Presleys a ni Aaron Kennedy, ngem ti agmaymaysa nga-A a panagiletra ket mabalin a gapu ti panagayat ti nagannak kenni Presley a maipadada ti tengnga a nagan ti pimmusay idi naipasngay a kabsat a lalaki ni Presley, ni Jesse Garon.[7] Mabasbasa daytoy a kas ti Aron kadagiti kaaduan nga opisial a dokumento a napatud idi panawen ti kabibiagna, a mairaman ti diplomana ti nangato a panagadal, ti RCA a tokar a kontrata, ken ti isensia ti panagasawana, ken daytoy sapasap nga innalaala nga isu daytoy ti pudno a panagiletra.[8] Idi 1966, ni Presley ket nangiyebkas ti essemna iti amana a ti kaaduan a panagusar ti tinawtawidan ti biblia, nga Aaron, ket isu ti mausaren, "a naisangsangayan kadagiti legado a dokumento."[6] Kalpasan ti lima a tawen, ti Jaycees a dakamat a nagpammadayaw kaniana a kas maysa kadagiti Naisangsangayan nga Agtutubo a Lallaki ti pagilian ket nagus-usar ti Aaron. Iti naladaw a kabibiagna, isu ket nagsukisok ti ti opisial a panagbalbaliw ti panakailetra ti Aaron ket isu ket nakaduktal a dagiti rehistro ti estado ket nailetrada metten ti kastoy. Gapu a naamaamon ti amana ti panakailetra ti tengnga a naganna, ti Aaron ket isu ti napili a panakailetra para iti panteon ni Presley, ken isu daytoy ti opisial a panagiletra nga innaganan ti estadona.[8]
- ^ Nota b: Segun ti maikatlo a kasinsin ni Presley, maysa kadagiti apong ni Gladys ket maysa idi a Hubio.[9] AWan kadagiti ebidensia a ni Presley wenno ti inana ket bumingbingay ti daytoy a Hudio a tinawtawid a pammati. Ti sindikato nga agiwarwarnak a ni Nate Bloom ket simmuppiat ti daytoy nga inbagbaga ti kasinsinna, a kinukunana a "sarsarita laeng".[10]
- ^ Nota c: Kadagiti $40,000, $5,000 a nasakupan a naisubli a ganasia nga utang babaen ti Sun.[11]
- ^ Nota d: Idi 1956–57, ni Presley ket napammadayawan idi a kas maysa a kumaduaan a nagsurat kadagiti nadumaduma a kankanta nga isu ket saan a timmulong ti panagsurat a pamay-an: "Heartbreak Hotel"; "Don't Be Cruel"; amin nga uppat a kankanta manipud ti immuna a pelikulana, a mairaman ti titulo ti tokar ti pelikula, "Love Me Tender"; "Paralyzed"; ken "All Shook Up".[12] Isu ket nakaawat ti pammadayaw ti dua pay a kankanta nga isu ket nangiparawad: isu ket nangited ti titulo para iti "That's Someone You Never Forget" (1961), a sinurat babaen ti gayyemna a ni Red West; ni Presley ken West ket nakitinnulongda iti maysa pay a gayyemda, ti gitarista a ni Charlie Hodge, iti "You'll Be Gone" (1962).[13]
- ^ Nota e: Ni Whitburn ket sursurotenna ti pudno a Billboard a pakasaritaan ti panagusig kadagiti uppat a kanta iti "Don't Be Cruel/Hound Dog" ken "Don't/I Beg of You" nga agmaymaysa a kas maysa a nailaslasin. Isu ket nangilista ti tungngal maysa a bangir ti datya nga agmaymaysa a kas ti immuna a kalaingan (ti Billboard al istaan ti nailako ket nailista ti "Don't Be Cruel" ket isu ti immuna akalaingan kadagiti lima a lawas, ken ti "Hound Dog" ti innem) ken linaglagipna ti "I Beg of You" a kas dagiti sangapulo a kalaingan, a nakaabot ti maikawalo idiay daan a Kalaingan a listaan ti 100. Ti Billboard ket maipanunotanna tattan a dagitoy dua nga agmaymaysa a kas naitipon a banag, a saan a mangdildillaw ti naipakasaritaan a panagguddua ti panagilako daytoy ken ti daan a Listaan ti Kalaingan a 100. Ni Whitburn ket agususig kadagitoy nga uppat a kanta a nagpartuat ti tallo a kalaingan nga immuna ken ti dagup nga uppat kadagiti sangapulo a kalaingan. Ti Billboard ket agibagbaga tattan a nagpartuat laeng ti dua nga immuna a kalaingan ken ti dagup a dua kadagiti sangapulo a kalaingan, voiding the separate chart appearances of "Hound Dog" and "I Beg of You".
- ^ Nota f: Ti VH1 ket nagiranggo kenni Presley a kas ti #8 kadagiti "100 Kalatakan nga Artista iti Rock & Roll" in 1998.[14] Ti BBC ket agiranggo kaniana a kas ti #2 a "Boses iti Siglo" idi 2001.[15] Ti Rolling Stone ikabilda isuna ti #3 idiay listaan ti "Dagiti Immortal: Dagiti Limapulo a Kalatakan nga Artista ti Amin a Panawen" idi 2004.[16] Ti CMT ket agiranggo kaniana ti #15 kadagiti "40 a Kalatakan a Lallaki iti Country a Musika" idi 2005.[17] Ti Discovery Channel ket nagikabil kaniana ti #8 idiay listaan ti "Kalatakan nga Amerikano" idi 2005.[18] Ti Variety ket nangikabil kaniana idiay sangapulo a kalaingan a "Dagiti 100 nga Ikono ti Siglo" idi 2005.[19] Ti The Atlantic Monthly ket nagiranggo kaniana ti #66 kadagiti "100 a Kaimpluensiaan a Pigura iti Amerikano a Pakasaritaan" idi 2006.[20]
- ^ Nota g: (1) Ti tawen a naited ket ti immuna a tawen a ti plaka ket nakaabot ti immuna a kalaingan, ngem ti kasisigud a tawen a panakaipablaakna. Kas pagarigan, idi 1974, ti Elvis' 40 a Kalatakan, ti maysa anaurnong iti busbos nga etiketa ti Arcade, ket isu idi ti maikapat a kaaduan a malaklako nga album iti dayta atawen idiay Nagkaykaysa a Pagarian; iti dayta a panawen, ti kangrunaan a listaan ti Britaniko ket saan a nagirangranggo ti kasta a naururnong, a nagikabkabil kadagitoy idiay listaan para iti napakatengngaan ti presio ken dagiti naiwaragawag ti telebison nga album, a ti Elvis' 40 a Kalatakan ket isu ti immuna a kalaingan para kadagiti 15 a lawas.[21] Ti annuroten ket nabaliwan idi 1975, a pimmalubos ti album a nakaabot ti umuna a kalaingan idiay kangrunaan a listaan idi 1977, kalpasan ti ipupusay ni Presley.[22] (2) Sakbay idi naladaw a 1958, nga adadda ngem ti dagiti listaan ti naitipon a pop ken agmaymaysa a country, ti Billboard ket addan iti adadu ngem upat a listaan para iti tunggal maysa, a nagilaslasin ti panagiranggo kadagiti tokar segun ti panagilako, panagitokar ti jukebox, jockey a pangitokar (a kas iti., panagiwaragawag), ken, iti kaso iti pop, ti maysa a sapasap a Kalaingan a 100. Ti Billboard ket nangipanunotan tattan a dagiti listaan ti panagilako ket depinitibo para iti dayta a panawenn. Ti nawatiwat a nadakat nga estadistiko a ni Joel Whitburn ket mangitunos kadagiti naipakasaritaan a panakaipablaak ti kangatuan a nagun-odda a kadagiti nadumaduma a listaan. Ti diskograpo ni Presley a ni Ernst Jorgensen ket nagitudo laeng ti listaan ti 100 a Kalaingan para kadagiti nadayeg a pop. Aminkadagiti 1956–58 a kankanta a nailista ditoy a kas ti umuna a kalaingan a nadayeg a pop ti E.U. ket nakaabot ti kangatuan kadagiti panaglaklako ken, malaksid ti tallo, ti listaan ti 100 a Kalaingan "I Want You, I Need You, I Love You" (tallo), "Hound Dog" (dua, ti bangirna, "Don't Be Cruel"), ken "Hard Headed Woman" (dua). (3) Adda dagiti maymaysa ni Presley a nakaabot ti umuna akalaingan idiay Nagkaykaysa a Pagarian a kas doble nga A-a sumbangir; idiay Estados Unidos, dagiti sumbangir dagitoy nga agmaymaysa ket nailaslasin a nairanggo babaen ti Billboard.
- ^ Nota h: Ni Whitburn ket nagkarkulo ti dagup nga innem a numero uno nga agmaymaysa a R&B, a mairaman ti "Don't Be Cruel", a naipablaak a kas maysa a doble A-a bangir ti "Hound Dog";[23] Ni Keith Caulfield ti Billboard ket saanna nga iraman ti "Don't Be Cruel".[24]
Dakamat[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Reaves 2002.
- ^ Victor 2008, pp. 438–39.
- ^ Semon & Jorgensen 2001.
- ^ Collins 2002.
- ^ Elster 2006, p. 391.
- ^ a b Nash 2005, p. 11.
- ^ Guralnick 1994, p. 13.
- ^ a b Adelman 2002, pp. 13–15.
- ^ Dundy 2004, p. 21.
- ^ Bloom 2010.
- ^ Stanley & Coffey 1998, pp. 28–29.
- ^ Jorgensen 1998, pp. 35, 51, 57, 61, 75.
- ^ Jorgensen 1998, pp. 157–58, 166, 168.
- ^ VH1 1998.
- ^ BBC News 2001.
- ^ Rolling Stone 2004.
- ^ CMT 2005.
- ^ Discovery Channel 2005.
- ^ Variety.com 2005.
- ^ The Atlantic Monthly 2006.
- ^ Mawer 2007a.
- ^ Mawer 2007b.
- ^ Whitburn 2004, pp. 500–1.
- ^ Caulfield 2004, p. 24.


text:
Luzon
Ti Luzon ket isu ti kadakkelan nga isla idiay Pilipinas. Mabirukan daytoy idiay akin-amianan unay a rehion iti purpuro, ken daytoy ket nagan pay ti maysa kadagiti kangrunaaan a grupo ti is-isla iti pagilian a naisentro iti isla (dagiti dua a sabali ket ti Visayas ken Mindanao). Ti Luzon a kas ti isla ket mairaman ti maitutop a Luzon, ti Batanes ken Babuyan a grupo dagiti isla iti amianan, ken dagiti isla iti Catanduanes, Marinduque, Masbate, Romblon, ken Mindoro.[3] Ti Luzon ket isu ti ekonomia ken politikal a sentro iti Pilipinas, daytoy ket ayan ti kapitolio a siudad iti daytoy a pagilian, ti Manila.
Administratibo a panakabingbingay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti isla iti Luzon ket buklenna ti 8 kadagiti 17 nga administratibo a rehion iti Pilipinas. Dagitoy a rehion ket saan a politikal a bagbagi, ngem dagitoy ket agserbi a kas administratibo a panakaigrupo laeng dagiti probinsia. Dagitoy ket ti:
- Rehion ti Ilocos (Rehion I),
- Tanap ti Cagayan (Rehion II)
- Tengnga a Luzon (Rehion III)
- CALABARZON (Rehion IV-A)
- MIMAROPA (Rehion IV-B)
- Rehion ti Bicol (Rehion V)
- Rehion Administratibo ti Kordiliera (CAR)
- Nailian a Kapitolio a Rehion (NCR)
Ti Rehion ti Ilocos (Rehion I) ket adda idiay amianana a daya a baktrang iti isla ken sangoenna ti Baybay Abagatan Tsína. Daytoy a rehion ket naamammoan para kadagiti puraw a kadaratan nga aplayana ken nabaknang a pakasaritaan. Dagiti probinsi aket to Ilocos Norte, Ilocos Sur, La Union, ken Pangasinan. Ti administratibo a a sentrona ket ti Siudad ti San Fernanado.
Ti Tanap ti Cagayan (Rehion II) ket mabirukan idiay amianan a daya a paset iti kangrunaan nga isla ken sakupenna ti Batanes ken Is-isla ti Babuyan iti amianan. Daytoy a tanap ket napalikmutan babaen ti Tengnga a Kordiliera ken ti kabanbantayan ti Sierra Madre. Ti agananod iti tengnga ket kaatiddogan a karayan iti daytoy a pagilian, ti Karayan Cagayan. Dagiti probinsia ket ti Batanes, Cagayan, Isabela, Nueva Vizcaya, ken Quirino. Ti administratibo a sentro iti daytoy a rehion ket ti Siudad ti Tuguegarao.
Ti Tengnga a Luzon (Rehion III) ket buklenna ti kadakkelan a tanap iti pagilian ken agpatpataud ti kaaduan a paay iti bagas ti pagilian. Dagiti probinsia ket ti Aurora, Bataan, Bulacan, Nueva Ecija, Pampanga, Tarlac, ken Zambales. Ti administratyibo a sentro iti daytoy a rehion ket ti Siudad San Fernando, Pampanga. Ti kuartel ti Marina ti Estados Unidos idi a Subic Bay ket mabirukan idiay Subic, Zambales a ti sigud nga Aero Puersa ti Estados Unidos ket adda idiay Clark Field, Pampanga. Dagitoy dua tattan ket dagiti agrangrang-ay a naipangpangruna a sona ti ekonomia iti pagilian. Dagiti kangrunaan a pagsasao ket ti Kapampangan ken Tagalog.
Ti CALABARZON (Rehion IV-A), ket maysa kadagiti kabaroan a rehion ti pagilian, daytoy idi ket paset iti Akin-abagatan a Tagalog (Rehion IV). Maysa daytoy kadagiti kaaduan ti populasion a luglugar iti pagilian. Ti nagan ti rehion ket akronimo a naipakatakderan para kadagiti probinsiana, a dagiti Cavite, Laguna, Batangas, Rizal, ken Quezon. Dagiti Tagalog ket isu ti kaaduan nga etniko a grupo iti daytoy a rehion, a ti Tagalog ketisu ti kangrunaan a maisasao. Ti mabigbigan nga administratibo a sentrona ket ti Manila, nga adda daytoy idiay Metro Manila, nupay kasta, adu kadagiti opisial ti gobierno nga agusig a ti Siudad ti Quezon, nga adda met iti Metro Manila a kas ti administratibo a sento, ken ti pay, Siudad ti Lucena. Ti administratibo a sentro iti daytoy a rehion ket ti Siudad ti Calamba.
Ti MIMAROPA (Rehion IV-B), a mairaman ti CALABARZON daytoy ket maysa pay kadagiti kabaroana rehion ti pagilian, ket daytoy ket sigud a paset idi ti Akin-abagatan a Tagalog (Rehion IV). Bukklen daytoy ti kaaduang kadagiti isla iti grupo ti Luzon. Ti nagan daytoy a rehion ket akronimo a naipatakderan dagiti probinsiana, a dagitoy ket ti Marinduque, Occidental Mindoro, Oriental Mindoro, Palawan ken Romblon. Ti administratibo a sentro iti daytoy a rehion ket ti Siudad ti Calapan.
Ti Rehion tyi Bicol (Rehion V) ket sakupenna ti Bicol a Peninsula idiay abagatan a daya a gibus iti isla ti Luzon, ken dagiti is-isla a mairaman ti isla a probinsia iti Catanduanes ken Masbate. Dagiti nabati a kangrunaan a daga a probinsia ket ti Albay, Camarines Norte, Camarines Sur, ken Sorsogon. Ti administratibo a sentro iti daytoy a rehion ket ti Siudad ti Legazpi. Dagiti agtaeng a kaputotan ti Bicolano ket agsasao da ti Bikol a kas ti kangrunaan a pagsasao.
Ti Rehion Administratibo ti Kordiliera (KAR) ket gangani a sakupenna ti Tengnga a Kordiliera a kabanbantayan iti Akin-amianan a Luzon. Ti KAR, ket naipartuat idi 1989 a kas maysa a naipangpangruna nga administratibo a rehion para kadagiti patneng a tribu iti kabanbantayan. Dagiti probinsiana ket ti Abra, Apayao, Benguet, Ifugao, Kalinga, ken Mountain Province. Ti rehional a sentrona ket ti Siudad ti Baguio.
Ti Nailian a Kapitolio a Rehion (NKR) ket maysa a naipangpangruna nga administratibo a rehion a mangbukel ti kapitolio iti pagilian, ti Manila; ti kaaduan ti populasion a siuda ti pagilian, ti Siudad ti Quezon; ken dagiti mainayon pay a l 15 a siudad ken munisipalidad. Daytoy a rehion ket nalatlatal a naamammoan a kas ti Metro Manila. Daytoy laeng ti rehion iti pagilian nga awanan ti probinsia, ken isu ti kapusekan ti populasion nga addan ti sumurok a 10 a riwriw a taattao nga agtaeng iti 636 km² a lugar.
Ti Luzon ket sagpaminsan pay a mabingbingay kadagiti tallo a luglugar: ti Akin-amianan a Luzon, Akin-abagatan a Luzon ken Metro Manila. Ti Akin-amianan a Luzon ket dagiti rehion iti amianan iti Metro Manila (Rehion I, II, III ken KAR), a ti Akin-abagatan a Luzon ket dagiti rehion iti abagatana ken daya iti (Rehion IV-A, IV-B ken V). Adda dagiti estadistika a mangiraman ti Metro Manila iti Akin-abagatan a Luzon.
Kitaen pay ti[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Senso ti Pilipinas 2007
- ^ Dagiti bilang ket naibuklan dagiti 8 nga administribo a rehion a saan a mairaman dagiti is-isla iti Batanes, Catadunes, ken Masbate ken ti rehion iti MIMAROPA/MIMARO
- ^ Zaide, Sonia M. Ti Pilipinas, maysa a Naisangayan a Pagilian. p. 50.


text:
Hamburg
Ti Hamburg ( /ˈhæmbɜrɡ/; Pannakabalikas nga Aleman: [ˈhambʊɐ̯k], lokal a pannakabalikas [ˈhambʊɪç]; Ababa nga Aleman/Ababa a Sahon: Hamborg [ˈhaˑmbɔːx]), opisial a ti Nawaya ken Hanseatiko a Siudad ti Hamburg, ket isu ti maikadua a kadakkelan a siudad idiay Alemania, ti maikasangapulo ket lima nga Alemania nga estado, ken ti maikanem a kadakkelan a siudad iti Kappon ti Europa.[2] Ti siudad ket pagtaengan dagiti sumurok a 1.8 a riwriw a tattao, bayat a ti Hamburg Metropolitano a Rehion (a mairaman dagiti paset dagiti kaarruba a Pederal nga Estado ti Ababa a Sahonia ken Schleswig-Holstein) ket adda ti sumurok a 5 a riwriw nga agtataeng. Daytoy ket mabirukan idiay karayan Elbe, ti pouerto ti Hamburg ket isu ti maikadua a kadakkelan a puerto idiay Europa (kalpasan ti puerto ti Rotterdam) ken maikasangapulo ket maysa iti lubong.
Ti opisial a nagan ti Hamburg, a Nawaya ken Hanseatiko a Siudad ti Hamburg (Aleman: Freie und Hansestadt Hamburg),[3] ket mangitudtudo ti pakasaritaan ti Hamburg a kas kameng ti mediebal a Hanseatiko a Liga, a kas maysa a nawaya nga imperial a siudad ti Nasantuan a Romano nga Imperio, ken ti Hamburg maysa a siudad-estado ken maysa kadagiti sangapulo ket innem nga Estado ti Alemania.
Ti Hamburg ket maysa a kangrunaan a sentro ti pagluganan idiay Akin-amianan nga Alemania ken maysa kadagiti kabaknangan a siudad idiay Europa. Daytoy ket nagbalin a ken industria a sentro, nga adda dagiti paktoria ket pasdek a tagikua ti Airbus, Blohm + Voss ken Aurubis. Ti agiwarwaragawag ti radio ken telebision a Norddeutscher Rundfunk ken agipabpablaak a kas ti Gruner + Jahr ken Spiegel-Verlag ket mangipatakder ti kangrunaan a media nga industria idiay Hamburg. Iti dagup, adda dagiti sumurok a 120,000 a negosio.
Ti siudad ket maysa a kangrunaan a para kadagiti domestiko ken ballasiw taaw nga agbisbisita; ti Hamburg ket mairanggo ti maika-16 iti lubong para iti pannakatagtagitao idi 2011,[4] ken, idi 2010, ti siudad ket nairanggo a maika-10 iti lubong.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Populasion ti estdao". Portal ti Opisina dagiti Pederal nga Estadistika ti Alemania. Naala idi 2012-03-03.
- ^ "Dagiti kadakkelan a siudad ti Europa". Dagiti Estadistika dagiti Mayor ti Siudad. Naala idi 2009-12-29.
- ^ Batay-linteg ti Hamburg Verfassung der Freien und Hansestadt Hamburg (Maika-11 nga ed.), 1952-06-06, naala idi 2008-09-21 (Aleman)
- ^ http://www.mercer.com/qualityoflivingpr#city-rankings
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Hamburg idiay Wikimedia Commons
- Hamburg
- Dagiti estado a siudad
- Dagiti Aleman a kapitolio ti estado
- Dagiti imperial a nawaya a siudad
- Dagiti puerto a siudad ken ili idiay Alemania
- Dagiti puerto a siudad ken ili idiay Baybay Amianan
- Dagiti matagtagitao a lugar idi maika-9 a siglo
- Dagiti estado ti Alemania
- Dagiti estado ti Aleman a Konpederasion
- Dagiti estado ti Aleman nga Imperio
- Dagiti estado ti Nasantuan a Romano nga Imperio
- Dagiti estado ti Amianan nga Aleman a Konpederasion
- Dagiti estado ti Weimar a Republika
- Dagiti Turko a komunidad idiay Alemania
- Kamkameng ti Hanseatiko a Liga


text:
Lapinig, Amianan a Samar
Ti Lapinig ket maysa a maika-5 a klase nga ili iti probinsia ti Amianan a Samar iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Lapinig ket politikal a nabingbingay iti 15 a barbaranggay.[2]
- Alang-alang
- Bagacay
- Cahagwayan
- Can Maria
- Can Omanio
- Imelda
- Lapinig Del Sur (Pob.)
- Lapinig Del Norte (Pob.)
- Lo-ok
- Mabini
- May-igot
- Palanas
- Pio Del Pilar
- Potong
- Potong Del Sur
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Amianan a Samar". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 14 Oktubre 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Daya a Visayas (Ingles) naala idi 27 Pebrero 2013
- ^ "Probinsia ti Amianan a Samar". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 14 Oktubre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Tangke
Ti tangke ket maysa a natugutan, a nakalsagan a pannakigubatan a lugan a nadesinio para iti sanguanan a linia a pannakigubat a mangitipon ti operasional a mobilidad ken dagiti kapabilidad ti taktikal a panagraut ken panagsalaknib. Ti kapigsa ti panagpaltog ket kadawyan a naited babaen ti dakkel a kalibre a kangrunaan a paltog iti agpupusipos a torreta ken ti sekondario a masinggan, a ti nadagsen a kalasag ken ti aniaman a lugar a mobilidad ket mangited ti panagsalaknib para iti tangke ket dagiti tripulatena, a mangpalubos daytoy a makaaramid kadagiti amin nga obra dagiti nakalsagan a tropa idiay gubatan.[1]
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ von Senger ken Etterlin (1960), Dagiti Nakalsagan a Pannakigubatan a Lugan ti Lubong, p.9.


text:
Tamparan, Lanao del Sur
Ti Tamparan ket maysa a maika-5 a klase nga ili iti probinsia ti Lanao del Sur iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Tamparan ket nabingbingay a politikal kadagiti 44 a barbaranggay.[4]
- Bocalan
- Bangon
- Cabasaran
- Dilausan
- Lalabuan
- Lilod Tamparan
- Lindongan
- Linuk
- Occidental Linuk
- Linuk Oriental
- Lumbaca Ingud
- Lumbacaingud South
- Lumbaca Lilod
- Balutmadiar
- Mala-abangon
- Maliwanag
- Maidan Linuk
- Miondas
- New Lumbacaingud
- Pimbago-Pagalongan
- Pagayawan
- Picarabawan
- Poblacion I
- Poblacion II
- Poblacion III
- Poblacion IV
- Raya Niondas
- Raya Buadi Barao
- Raya Tamparan
- Salongabanding
- Saminunggay
- Talub
- Tatayawan North
- Tatayawan South
- Tubok
- Beruar
- Dasomalong
- Ginaopan
- Lumbac
- Minanga
- Lilod Tubok
- Mariatao Datu
- Pagalamatan Linuk
- Pindolonan Mariatao Sarip
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Damdamag (2011-06-08). Dagiti daulo ti Muslim ket gumawawada kenni Lim The Manila Bulletin, naala idi Disiembre 18, 2011
- ^ LGU, Dagiti Munisipalidad DILG Website, naala idi Disiembre 24, 2012
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Lanao del Sur". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 21 Oktubre 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Agwaywayas a Rehion iti Muslim a Mindanao (ARMM) (Ingles) naala idi 4 Hunio 2013
- ^ "Probinsia ti Lanao del Sur". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 21 Oktubre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)