text:
SUHETO ITI AKKUB
Adda Kadi Dios? Ania ti Epektona Kenka no Mamatika?
Para iti adu, awan sungbat wenno saanen a napateg dayta a saludsod. Kuna ni Hervé a dimmakkel idiay France: “Diak ibilang ti bagik a di mamati iti Dios wenno agduadua iti kaaddana, ngem awan ti relihionko. Para kaniak, ti kasayaatan a wagas ti panagbiag ket ti panangusar iti sentido komon ta no dayta ti pagkurriem, saanmon a kasapulan ti agpatulong iti Dios.”
Ti met dadduma ket mabalin a kas ken John iti United States. Kinunana: “Dagiti nagannakko ket saan a mamati iti Dios. Idi baritoak, diak masigurado no adda Dios wenno awan. Ngem pasaray pinampanunotko dayta.”
Pinampanunotmo met kadin no adda Dios, ket no adda nga agpayso, adda kadi nasaysayaat a panggep ti biag? Nalabit addan dagiti naammuam a narigat nga ilawlawag no awan ti Namarsua, kas kadagiti impormasion ti siensia maipapan kadagiti kasasaad iti nakaparsuaan a mayanatup unay tapno posible ti biag ditoy daga ken ebidensia a ti biag ket saan a timmaud manipud iti awan biagna a banag.—Kitaem ti kahon a “ Sukimatem Dagiti Ebidensia.”
Usigem dagita a napateg nga impormasion. Kasda la karatula a nakatudo iti maysa a gameng. No makakitaka kadagiti makakombinsir nga ebidensia nga adda Dios ken mapagtalkan nga impormasion maipapan kenkuana, nagdakkel la ketdi ti maitulong dagita kenka. Adtoy ti uppat a pagarigan.
1. TI PANGGEP TI BIAG
No adda nasaysayaat a panggep ti biag, kayattayo a maammuan no ania dayta ken no ania ti epektona kadatayo. Ngamin, no adda Dios ngem ditay ammo dayta, agbibiagtayo a ditay man la ammo ti kapatgan a kinapudno iti uniberso.
Kuna ti Biblia a ti Dios ti Nagtaudan ti amin a biag. (Apocalipsis 4:11) Kasano a ti pannakaammo iti dayta ket makaipaay iti panggep iti biagtayo? Kitaem ti isursuro ti Biblia maipapan iti dayta.
Kadagiti amin a parsua ditoy daga, naidumduma dagiti tattao. Sigun iti Biblia, pinarsuanatayo ti Dios tapno agbalintayo a kas kenkuana babaen ti panangtuladtayo iti personalidadna. (Genesis 1:27) Isursuro pay ti Biblia a dagiti tattao ket posible nga agbalin a gagayyem ti Dios. (Santiago 2:23) Awanen ti makaipaay pay iti nasaysayaat a panggep ti biagtayo no di ti maaddaan iti kasta a relasion iti Namarsua kadatayo.
Ania ti kaipapanan ti panagbalin a gayyem ti Dios? Dagiti gagayyem ti Dios maibagada kenkuana ti amin a linaon ti pusoda. Inkarina met a denggenna ida ken agtignay para kadakuada. (Salmo 91:15) Kas gagayyem ti Dios, mabalintay a maammuan ti kapanunotanna iti adu a banag. Gapu iti dayta, maawatantayo a naimbag dagiti sungbat kadagiti kapatgan a saludsod maipapan iti biagtayo.
No adda Dios ngem ditay ammo dayta, agbibiagtayo a ditay man la ammo ti kapatgan a kinapudno iti uniberso
2. NATALNA A PANUNOT
Kas pagarigan, narigat a patien ti dadduma nga adda Dios gapu kadagiti panagrigrigat a makitkitada iti intero a lubong. Isalsaludsodda, ‘Apay nga ipalpalubos ti mannakabalin-amin a Namarsua nga agtultuloy ti panagrigrigat ken kinadakes?’
Daytoy ti makaliwliwa a sungbat ti Biblia: Di pulos pinanggep ti Dios nga agrigat dagiti tattao. Idi pinarsuana ti tao, awan ti panagrigat. Uray ti ipapatay ket saan a paset ti orihinal a panggep ti Dios para iti sangatauan. (Genesis 2:7-9, 15-17) Narigat a patien? Arapaap laeng? Saan. No adda mannakabalin-amin a Namarsua ken no agpayso nga ayat ti kangrunaan a galadna, dayta ngarud ti talaga a kita ti biag a manamnamatayo a panggepna para kadagiti tattao.
Apay ngarud a kastoy ti kasasaad ita ti sangatauan? Ilawlawag ti Biblia a pinarsua ti Dios dagiti tattao nga addaan iti wayawaya nga agdesision. Saantayo a robot, a mapuerpuersa nga agtulnog iti Dios. Ti immuna a pagassawaan, a nagtaudan ti amin a tattao, pinilida a laksiden ti panangiwanwan ti Dios. Imbes nga agtulnogda iti Dios, inaramidda ti kaykayatda. (Genesis 3:1-6, 22-24) Gapu iti dayta, mapaspasarantayon dagiti nasaem a resultana.
Natalna ti panunottayo ta ammotayo a saan a panggep ti Dios nga agrigat ti tao. Ngem natural a kayattayo met ti mabang-aran. Kasapulantayo ti namnama para iti masanguanan.
3. NAMNAMA
Kalpasan unay a simmukir ti sangatauan, inkari ti Dios nga addanto tiempo a tungpalenna ti orihinal a panggepna para iti daga. Gapu ta mannakabalin-amin, awan ti makalapped kenkuana iti panangaramidna iti dayta. (Isaias 55:11) Di agbayag, ikkatenton ti Dios ti amin nga epekto dayta nga isusukir. Isublinanto metten ti kasasaad ti daga ken sangatauan maitunos iti orihinal a panggepna.
Ania ti kaipapanan dayta kenka? Usigem ti dua laeng kadagiti adu a kari ti Dios para iti masanguanantayo a mabasa iti Biblia.
NATALNANTON TI INTERO A DAGA KEN MAIKKAT TI KINADAKES. “Iti apagbiit laengen a kanito, ket daydiay nadangkes awanton; ket pudno unay nga imutektekamto ti lugarna, ket isu awanton. Ngem dagidiay naemma tagikuaendanto ti daga, ket pudno a maragsakandanto iti napalalo iti kinaruay ti talna.”—Salmo 37:10, 11.
MAPUKAW TI SAKIT KEN IPAPATAY. “Awanto ti agtataeng nga agkuna: ‘Masakitak.’” (Isaias 33:24) “Pudno nga alimonennanto ni patay iti agnanayon, ket ti Soberano nga Apo Jehova sigurado a punasennanto ti lulua iti amin a rupa.”—Isaias 25:8.
Apay a makapagtalektayo kadagiti kari ti Dios a naisurat iti Biblia? Agsipud ta adu a padto a nailanad iti dayta ti napaneknekan a natungpalen. Ngem nupay adda namnamatayo nga awanton ti panagrigrigat, dina kayat a sawen a ditayon agproblema ita. Ania pay a tulong ti ipapaay ti Dios?
4. TULONG KADAGITI PROBLEMA KEN PANAGDESISION
Iwanwanwannatayo ti Dios tapno matulongannatayo a mangsango kadagiti problema ken mangaramid kadagiti nasayaat a desision. Simple laeng ti adu a desision, ngem ti dadduma ket addaan kadagiti tungpal biag nga epekto kadatayo. Awan tao a makaipaay kadatayo iti kas iti sirib a maipaay ti Namarsua kadatayo. Ngamin, ammona ti amin a napasamak ken mapasamakto pay laeng ken isu ti mismo a Nagtaudan ti biag ti tao. Ammona ngarud no ania ti kasayaatan para kadatayo.
Naglaon ti Biblia iti kapanunotan ni Jehova a Dios ta pinaltiingan wenno inwanwanna ti nadumaduma a tattao a nangisurat iti dayta. Mabasatayo daytoy iti Biblia: “Siak, ni Jehova, ti Diosmo, Daydiay mangisursuro kenka tapno magunggonaam ti bagim, Daydiay mangpappapagna kenka iti dalan a rebbeng a pagnaam.”—Isaias 48:17, 18.
Awan limitasion ti pannakabalin ti Dios ken sisasagana a mangusar iti dayta para kadatayo. Ti Biblia dineskribirna ti Dios kas nadungngo nga ama a nakasagana a tumulong kadatayo. Kunana: “Ti Ama sadi langit mangtedto iti nasantuan nga espiritu kadagidiay agdawdawat kenkuana!” (Lucas 11:13) Dayta a pannakabalin ti Dios ti mangigiya ken mangpabileg kadatayo.
Kasanom a magun-odan ti kasta a tulong ti Dios? Kastoy ti sungbat ti Biblia: “Ti umadani iti Dios masapul a patienna nga isu adda ken isu agbalin a mananggunggona kadagidiay sipapasnek a mangsapsapul kenkuana.” (Hebreo 11:6) Tapno agbalinka a kombinsido nga adda Dios, masapul a sukimatem a mismo dagiti ebidensia.
IWAYAAM KADI TI AGSUKIMAT?
Kasapulan ti panawen tapno mabirokam ti kinapudno maipapan iti Dios. Ngem sigurado a magunggonaanka iti panangaramidmo iti dayta. Usigem ti kapadasan ni Xiujin Xiao a nayanak idiay China ngem agnanaed itan iti United States. Kunana: “Nupay mamatiak idi iti teoria ti ebolusion, interesadoak iti Biblia. Isu a nagpayadalak iti Biblia kadagiti Saksi ni Jehova. Iti maudi a tawenko iti kolehio, nagbalinak nga okupado unay nga uray la awanen tiempok a mangpanunot kadagiti ad-adalek iti Biblia. Ngem saanak unay a naragsak. Idi impangpangrunak manen ti panagadalko iti Biblia, nariknak ti pudpudno a ragsak.”
Kayatmo kadi a maammuan ti ad-adu pay maipapan iti Namarsua kadatayo a ni Jehova a Dios? Iwayaam koma ngarud ti agsukimat.


c: text/html

text:
Nabirukan a maysan a bangkay ti head teacher ti Burayok Elementary School idiay ili ti Pagudpud iti uneg a mismo ti kuwarto na iti balay da idiay Barangay Ligaya.
Binigbig ni S/Insp Samson Amistad, hepe ti Phil. National Police idiay ili ti Pagudpud ti biktima a ni Alejandro Malapit.
Segun kenkuana, basar ti inyusuat da a pakpakauna nga imbestigasyon, rumrumuar a napang-or ti ulo ti biktima gapu ta adda ti dara na ken adda pay ti naiparsiyak a dara iti uneg ti kuwarto.
Inbatad na a maysa a kitkitaen da a motibo ket ti pannakaigiddan a pannakapukaw ti motorsiklo ti biktima.
Nupay kasta, kuna ni Amistad nga awan met ti pagilasinan nga adda ti immuna a napasamak a komosyon sakbay ti insidente.
Kabayatanna, inbatad ni Mayor Marlon Sales nga addan ti atapen dagiti otoridad nga adda iti likod ti nasao a krimen.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Ti Magasin a Pagwanawanan ken Agriingkayo!
Mabalin nga i-download dagiti naibatay iti Biblia a magasinmi iti nasurok a 200 a lengguahe, agraman dagiti sign language. Ilawlawag Ti Pagwanawanan ti kaipapanan dagiti pasamak ditoy lubong maibatay kadagiti padto ti Biblia. Liwliwaenna dagiti tattao babaen ti naimbag a damag maipapan iti Pagarian ti Dios ken parayrayenna ti pammati ken ni Jesu-Kristo. Ipakita ti Agriingkayo! no kasano a parmeken dagiti problema ken pabilgenna ti panagtalek iti kari ti Namarsua a natalna ken natalged a baro a lubong.
Agpilika iti lengguahe iti language box, sa i-click-mo ti Biroken tapno makitam dagiti magasin ken pormat a magun-odan iti dayta a lengguahe.


text:
Akin-amianan nga Abagatan nga Amerika
Ti Akin-amianan nga Abagatan nga Amerika ket rehion ti kontinente ti Abagatan nga Amerika. Daytoy a rehion ket addaan iti nabaknang nga adu a kita dagiti rekurso a kinamakam babaen dagiti Europeano nga eksplorador kadagiti napalabas a dua a siglo. Kaaduan dagiti kaaduan ti populasion a siudad, a kas ti Bogotá, ket mabirukan kadagiti temperado a klima ti Andes. Dagiti dadduma a siudad ket masansan a mabirukan iti aplaya dagiti tallo a nangruna a dalan ti danum a nagbeddengan ti rehion ti- Taaw Pasipiko, Taaw Atlantiko, ken ti Baybay Karibe.
Pagpagilian ti Akin-amianan nga Abagatan nga Amerika[urnosen | urnosen ti taudan]
- Colombia
- Venezuela
- Ecuador
- Guyana
- Surinam
- Pranses a Guiana
- Akin-amianan a Brasil (Amiananan, Amianan a daya, Akin-amianan a Sentro-Laud wenno Mato Grosso, kdpy).
Dagiti tallo nga Estado ti Andes iti Colombia, Ecuador, ken Venezuela ket mabirukan idiay akin-abagatan a laud a paset ti kontinente. Dagiti dua a nawaya nga estado ken agkamkammatalek nga estado ket mabirukan idiay Kabambantayan ti Guiana. Ti Guyana, Surinam ken Pranses a Guiana ket mabirukan dagitoy idiay Taaw Atlantiko.
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Akin-amianan nga Abagatan nga Amerika idiay Wikimedia Commons


text:
Brahmagupta
Ni Brahmagupta (Sanskrito: ब्रह्मगुप्त; denggen (tulong·paammo)) (597–668 AD) ket maysa idi nga Indiano a matematiko ken astronomo a nangisurat kadagiti dua a nangruna nga obra iti matematik aken astronomia: ti Brāhmasphuṭasiddhānta (Husto a Pannakabangon ti Doktrina iti Brahma) (628), ti teoretiko a treatado, ken ti Khaṇḍakhādyaka, ti nasaysayaat a baserbi a testo. Adda dagiti dua a rason a naipamattian a ni Brahmagupta ket nagtaud manipud idiay Bhinmal.
Ni Brahmagupta ket isu idi ti immuna a nangited kadagiti alagaden iti panagkarkulo iti sero. Dagiti testo a sinurat babaen ni Brahmagupta ket binukel dagiti eliptiko a berso, gapu ta daytoy ket kadawyan a naisansanay iti Indianio a matematika, ket kanungpalan nga adda poetiko a pannakangeg iti daytoy. Gapu ta awan dagiti panangitalek a naited, di ammo no kasano ti nataudan dagiti matematika ni Brahmagupta.[1]
Dagiti linaon
Biag ken obra[urnosen | urnosen ti taudan]
Iti maikapito ken maikawalo a berso ti Brāhmasphuṭasiddhānta iti kapitulo XXIV ket nangibagbaga a ni Brahmagupta ket sinuratna ti testo idi agtawen iti iti tallopulo iti Śaka 550 (=A.D. 628) idi las-ud ti panagturay ni Ari Vyāghramukha,isunga mabalintayo ti agala nga isu ket naipasngay idi 598.[2] Dagiti agkomkomentario ket tinawtawaganda isuna a kas maysa a nalatak nga eskolar manipud idiay Bhinmal, ti siudad idiay estado ti Rajasthan iti Amianan a laud ti India.[3] Idi taga-ugma a panpanawen ti Bhillamala ket tugaw idi ti bileg dagiti Gurjar. Ti amana idi ket ni Jisnugupta.[4] Mabalin nga isu ket kaaduan a nagtaeng iti kabibiagna idiay Bhillamala (moderno a Bhinmal idiay Rajasthan) idi las-ud ti turay (ken mabalin a babaen ti patronahe) ni Ari Vyaghramukha. A kas ti resulta, ni Brahmagupta ket kankanayon a tinawtawagan a kas ti Bhillamalacharya, nga isu daytoy, ti manursuro manipud idiay Bhillamala. Isu idi ti daulo ti astronomiko nga obserbatorio idiay Ujjain, ken idi las-ud ti panagtignayna idiay, isu ket nagsurat kadagiti uppat a testo iti matematika ken astronomia: ti Cadamekela idi 624, ti Brahmasphutasiddhanta idi 628, ti Khandakhadyaka idi 665, ken ti Durkeamynarda idi 672. Ti Brahmasphutasiddhanta (Napasayaat a Treatado iti Brahma) ket isu ti kadayegan nga obrana. Ti historiador a ni al-Biruni (c. 1050) iti librona a Tariq al-Hind ket nangibagbaga a ti Abasida a kalipa ti al-Ma'mun ket addaan ti maysa nga embahada idiay India ken manipud idiay India ti libro ket naiyeg idiay Baghdad a naipatarus idi iti Arabiko a kas ti Sindhind. Daytoy ket sapasap a naipagpagarup a ti Sindhind ket isu ti Brahmasphuta-siddhanta ni Brahmagupta.[5]
Urayno saan a pamiliar idi ni Brahmagupta kadagiti obra dagit astronomo a sumurot iti tradision ti Aryabhatiya, saan nga mmo no isu ket pamiliar iti obra ni Bhaskara I, ti kontemporaneo.[6] Ni Brahmagupta ket addaan idi kadagiti adu a kritisismo a naiturong iti obra kadagiti karibal a nga astrologo, ken iti bukodna a Brahmasphutasiddhanta ket nabirukan ti maysa a kasapaan a napasingkedan a panagsina kadagiti Indiano a matematiko. Ti panangsina ket kangrunaan idi a maipanggep kadagiti panangipakat ti matematika iti pisikal a lubong, imbes a maipanggep iti matematika met laeng. Iti kaso ni Brahmagupta, dagiti pagsusuppiatan ket kaaduan a nagtaud ti panagpili kadagiti astronomikal a parametro ken dagiti teoria.[6] Dagiti kritiko kadagiti agkaribal a teoria ket agparang kadagiti amina nga immuna a sangapulo a astronomikal a kapitulo ken ti maikasangapulo ket maysa a kapitulo ket intero a naikeddeng iti kritisismo kadagitoy a teoria, ngem awamn met dagiti kritisismo nga agparang kadagiti kapitulo ti maikaduapulo ket dua ken maikasangapulo ket walo.[6]
Dagiti dakamat ken pakaammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Biograpia ni Brahmagupta
- ^ David Pingree. Senso kadagiti Husto a Siensia iti Sanskrito (CESS). Pilosopiko a Kagimongan ti Amerikano. A4, p. 254., Seturo Ikeyama (2003). Brāhmasphuṭasiddhānta (Kapitulo 1) iti Brahmagupta nga adda iti Komentario ni Pṛthūdhaka, kritikal a naurnos iti Inggles a patarus ken dagiti nota. INSA. p. [S2].
- ^ Seturo Ikeyama (2003). Brāhmasphuṭasiddhānta (Kapitulo 21) iti Brahmagupta nga adda iti Komentario ni Pṛthūdhaka, kritikal a naurnos iti Ingles a patarus ken dagiti nota. INSA. p. [S2].
- ^ Shashi S. Sharma. Matematika ken dagiti Astronomo ti Taga-ugma nga India. Pitambar Publishing. "Isu ket naipasngay idi idiay bhillamala. Iti taga-ugma apanpanawen daytoy idi ket nalatak a tugaw ti bileg dagiti Gurjar...Jisnu Gupta.."
- ^ Boyer (1991). "Ti Arabiko a Hegemonia". p. 226. "Babaen ti 766 naadalantayo a ti maysa nga astronomiko-matematiko nga obra, a naamammuan babaen dagiti Arabo a kas ti Sindhind, ket naiyeg idi idiay Baghdad manipud idiay India. Daytoy ket sapasap a naipagpagarup a daytoy ket isu ti Brahmasphuta Siddhanta, urayno daytoy ket mabalin a a ti Surya Siddhanata. Kalpasan ti manmano a tawen, mabalin nga idi 775, daytoy a Siddhanata ket naipatarus idi iti Arabiko, ken iti nabiit laeng (ca. 780) ti astrolohiko a Tetrabiblos ni Potolomeo ket naipataruis iti Arabiko manipud ti Griego."
- ^ a b c (Plofker 2007, pp. 418–419) Ti Paitamahasiddhanta ket dagus pay a nagreggetan ti sabali a nangruna a siddhanta, nga insurat babaen ti kontemporaneo ni Bhaskara: Ti Brahmasphutasiddhanta (Nasimpa a Treatado ni Brahma) kinompleto babaen ni Brahmagupta in 628. Daytoy nga astronomo ket naipasngay idi 598 ken mabalin a nagtrabaho idiay Bhillamal (nainaganan iti moderno a Bhinmal idiay Rajasthan), idi panagturay (ken mabalin a babaen iti patronahe) ni Ari Vyaghramukha.
Uray no saan nga ammo no ni Brahmagupta ket nakasarak iti obra ti kontemporaneona a ni Bhaskara, isu ket siammo kadagiti sinurat dagiti sabali a kameng ti tradision ti Aryabhatiya, nga awan ti naimbag nga inbaga a maipanggep iti daytoy. Daytoy ket gangani a ti immuna a tugot nga tagikuatayo iti panagsina dagiti Indiano nga astronomo ken matematiko kadagiti karibal, ken sagpaminsan nga antagonistiko nga "es-eskuela." [...] daytoy idi ti pannakaipakat kadagiti modelo ti matematika iti pisikal a lubong- iti daytoy a kaso, dagiti panagpili kadagiti astronomikal a parametro ken dagiti teoria—ti nagtaudan dagiti nagsusuppiatan. [...]
Dagiti kasta a panagdillaw kadagiti karibal nga obra ket sagpaminsan nga agparang kadagiti amin a paset dagiti umuna a sangapulo nga astronomikal a kapitulo ti Brahmasphutasiddhanta, ken ti maikasangapulo ket maysa a kapitulona ket intero a maipanggep kaniada. Ngem saanda a sumrek kadagiti matematikala kapitulo a naipanggep it ganita ni Brahmagupta (kapitulo 12) ken pulborisado (kapitulo 18). aytoy a pannakisinnina kadagiti matematikal a suheto ket mangiballatek ti maigiddiat a dua a pannakaidasig manipud dagiti "pagobraan ti matematika" ken dagiti "kantidad ti matematika" nini Bhaskar. Imbes ket, ti umuna ket maipanggep kadagiti operasion ti aritmetik a mangrugi iti pananginayon, proporsion, interes, dagiti serie, dagiti pormula para iti kaatiddog, dagiti kalawa, ken dagiti tomo dagiti heometrikal a pigura, ken dagiti nadumaduma a pamay-an kadaggiti praksion—iti ababa, dagiti nadindumadumaan a tarabay para iti panagkarkulo kadagiti ammo a kantidad. Ti maikadua, iti sabali pay a panangibaga, mangipanggep iti tinawtawagan ni Brahmagupta "ti pulborisado, sero, dagiti negatibo, dagiti positibo, dagiti di ammo,ti eliminasion ti akintengnga a termino, panagpabassit iti maysar [naindumadumaan, ti bhavita [ti produkto dagiti dua a di ammo], ken ti kasasaad dagiti kuadarado [maikadua-dagiti ekuasion ti di maikeddeng a grado]" - a daytoy ket, dagiti pamay-an para iti panagpataray dagiti di ammo a kantidad. Daytoy a panangisalumina ket nalawlawag a nairepresenta kadagiti naladladaw nga obra a kas matematika iti "manipesto" ken "di manipesto," : a kas iti masakbayan a tinawtawagan iti "aritmetik" dagiti manipulasion dagiti di ammo a kantidad ken "alhebraiko" a manipulasion iti tinawtawagan iti "bukbukel" wenno dagiti di ammo a kantidad. Ti dati, ket mabalin a mangiraman kadagiti heometriko a problema ken dagiti sabali a topiko a saana sinakupan ababen ti moderno a panangipalawag ti "aritmetik." (Kasla ni Aryabhata, ni Brahmagupta ket irelagadona ti bukodna a tabla ti seno iti maysa nga astronomikal a kapitulo a makasapul kadagiti karkulo, imbes nga ituonna daytoy kadagiti sabali a topiko ti "matematika".)
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Plofker, Kim (2007). "Matematika idiay India". Ti Matematika ti Ehipto, Mesopotamia, Tsina, India, ken Islam: Ti Taudan a Libro. Unibersidad ti Princeton a Pagmalditan. ISBN 978-0-691-11485-9.
- Boyer, Carl B. (1991). Ti Pakasaritaan iti Matematika (Maikadua nga Edision nga ed.). John Wiley & Sons, Inc. ISBN 0-471-54397-7.
- Cooke, Roger (1997). Ti Pakasaritaan ti Matematika: Ti Ababa a Kurso. Wiley-Interscience. ISBN 0-471-18082-3.
- Joseph, George G. (2000). Ti Tapingar ti Paboreal. Princeton, NJ: Unibersidad ti Princeton a Pagmalditan. ISBN 0-691-00659-8.
- Stillwell, John (2004). Ti Matematika ken ti Pakasaritaanna (Maikadua nga Edision nga ed.). Springer Science + Business Media Inc. ISBN 0-387-95336-1.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Biograpia ni Brahmagupta
- Ti Brahma-sphuta-siddhanta ni Brahmagupta Pangyuna iti Ingles, Sanskrito a testo, Sanskrito ken Hindi a komkomentario (PDF)


text:
Probinsia
Ti probinsia ket maysa a paset ti teritorio, a kankanayon nga isu ti agnaynayon nga administribo a pannakabingbingay, iti kaunegan ti maysa a pagilian wenno estado.
Etimolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti balikas a "probinsia" ket naala manipud ti maika-13 a siglo a Daan a Pranses ti "province," a daytoy ket nagtaud met laeng ti Latin a balikas ti "provincia," a mangibagbaga ti pagiturayan ti maysa a mahistrado; a naisangsangayan, iti maysa a ganganaet a teritorio.
Ti mabalin a Latin nga etimolohia ket manipud ti "pro-" ("para iti") ken "vincere" ("tapno agballigi" wenno "mangtengngel iti"). Isunga ti "probinsia" ket maysa idi a teritorio wenno opisio a ti maysa a Romano a mahistrado a tinengtengngel para iti gobiernona. Daytoy ket maipada ti nasapsapa a panag-usar ti Latin para iti pagturayan babaen ti Romano a linteg.


text:
Tulong:Panagurnos
Ti Wikipedia ket maysa a wiki, a ti kayatna a sawen ket ti sinoman ket mabalin a makaurnos iti aniaman a saan a nasalakniban a panid ken dagus a mangpasayaat kadagiti artikulo para kadagiti amin nga agbasbasa. Saanmo a masapul ti agrehistro tapno maaramidmo iti kastoy. Ti sinoman a nakaurnosen ket naam-ammuan a kas dagiti "Wikipedista" ken, uray bassit unay dagiti inurnos, mabalin a makaipasindayag a nakatulongda no ania ita ti Wikipedia. Maidagupto amin dagitoy a panagurnos! Ti Wikipedia ket agus-usar kadagiti dua a pamay-an iti panagurnos: ti baro a VisualEditor (VE), ken ti klasiko a panagurnos babaen ti wiki a panagsurat (wikitext). Dagiti panangipalawag iti daytoy a panid ket ket mangipanggep iti wikitext a panagurnos (ti kaaduan nga inus-usar a pamay-an). Para kadagiti panangipaammo iti panagusar iti VisualEditor kitaen ti tarabay ti ti agar-aramat iti VisualEditor.
Adda met dagiti panid a nasalakniban babaen ti panagurnos. Dagitoy a panid ket addaan iti etiketa ti
Kitaen ti taudan imbes a ti maysa nga etiketa ti
Urnosen no agusar iti VisualEditor ken
Urnosen ti Taudan no agus-usar ti wiki a panagsurat. Mabalinmo pay met a saan a dagus nga urnosen dagitoy a panid, babaen ti panangited ti maysa a "kiddaw ti panagurnos" – ti maysa nga editor nga addaan iti abilidad nga agurnos iti nasalakniban a panid ket sumungbatto iti kiddawmo. Mabalinmo ti mangited iti kiddaw babaen ti panagpindut ti etiketa ti
Kitaen ti taudan iti dayta a panid ken ti panagusar ti silpo ti "Agkiddaw iti panagurnos" iti kanawan a baba.
Dagiti linaon
- 1 Panagurnos
- 2 Wiki a panagsurat
- 3 Adu pay a pakammo iti panagurnos ti pampanid iti wiki
Panagurnos[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti panagurnos kadagiti kaaduan a panid ti Wikipedia ket nalaka met. Pindutem laeng ti etiketa ti "urnosen" iti ngato ti panid ti Wikipedia (wenno iti silpo ti panagurnos iti paset). Daytoy ket mangipan kenka iti baro a panid nga addaan ti kahon ti testo nga aglaon iti maurnos a testo iti agdama a panid.
Iti daytoy a kahon, mabalinmo ti mangimakinila iti testo a kayatmo nga inayon, nga agusar iti wiki a panagsurat tapno mapormat ti testo ken manginayon kadagiti sabali nga elemento kasla dagiti ladawan ken dagiti tabla. Ti baras ti ramit iti ngato ti kahon ti testo ket makatulong iti panagpormat. Ti nadaras a reperensia iti panagsurat iti wiki ket malukatan babaen ti panagpindut iti 'Tulong' iti daytoy a baras ti ramit.
Saan a mangirugi iti linia a mangrugi ti espasio malaksid no kayatmo ti naipangruna a panagpormat a pataudenna. Dagiti parapo ket mabalin a maisina babaen ti blanko a linia. Ti komunidad ti Wikipedia ket nakapadur-as iti tarabay iti estilo tapno makaaramid a maiparang dagiti artikulo ken kinapudno iti naiyalagad a porma, ken mangipalaka ti panag-usar iti Wikipedia.
No manginayonka ti pakaaammo iti maysa a panid, pangngaasi a mangited kadagiti reperensia, gapu ta dagiti awan reperensiana nga insasao ket suheto iti pannakaikkat.
Pakabuklan ti inurnos (Ipalawagmo bassit dagiti binaliwam)
☐ Daytoy ket bassit a panagurnos ☑ Bantayan daytoy a panid
Babaen ti panagidulin kadagiti sinuksukatan, umannurotka kadagiti Termino ti Panagusar, ken umannurotka a saan a mangiwaswas a mangibbet kadagiti kontribusionmo babaen ti CC-BY-SA 3.0 a Lisensia ken ti GFDL.
Umannurotka a ti maysa a silpo wenno URL ket umanayen a pammadayaw babaen ti lisensia ti Creative Commons.
Idulin ti panid Ipakita ti ipadas Ipakita dagiti sinukatan Ukasen
No nalpaskan nga agurnos, mangisuratka koma iti ababa a pakabuklan ti inurnos iti bassit a pagikabilan iti baba ti pagurnosan a kahon. Mabalinmo ti agusar iti takigrapia a mangipalawag kadagiti binaliwam. Tapno makitam nokasano ti langa dagiti inurnosmo, talmegam ti buton ti "Ipakita ti ipadas". Tapno makitam dagiti paggiddiatana nagbaetan ti panid kadagiti inurnosmo ken ti dati a bersion ti panid, talmegam ti buton ti "Ipakita dagiti sinukatan" . No napagustuanka metten iti makitkitam, talmegam ti buton ti "Idulin ti panid". Dagiti binaliwam ket dagusto a makita kadagiti amin nga agar-aramat iti Wikipedia.
Nota: Saan a pirmaan ti linia ti pakabuklan ti inurnos iti ~~~~ pirmam, saan a mabalin dayta idiay.
Tungtungan (pagtungtungan) a pampanid[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagit ipanid ti tungtungan ket addaan iti etiketa ti "baro a paset" tapno makairugi iti baro a paset, ken maipatinayon daytoy iti etiketa ti napno a panagurnos iti panid. Pirmaam dagiti kontribusionmo iti Tungtungan a panid babaen ti panagusar kadagiti uppat a tilde (~~~~), a mangpataud iti naganmo nga agar-aramat ken ti oras/petsa.
Dagiti bassit nga inusnos[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti panangikur-it iti kahon ti "Daytoy ket bassit a panagurnos" mangibaga daytoy a bassit laeng dagiti paggiddiatan nga adda a nagbaetan ti bersion nga inurnosmo ken ti dati a bersion: panagsimpa ti panangiletra, panagpormat ken panagbalbaliw iti panangipakita, panagurnos kadagiti testo nga awan ti panangibaliw iti linaon, kdpy. Ti bassit nga inurnos ket ti bersion a naipamattian iti editor a saan a makasapul iti panagrepaso ken saanto a suheto iti panagsuppiat. Ti pagpilian ti "bassit nga inurnos" ket maysa kadagiti nadumaduma a pagpilian a mabalin a magun-od laeng dagiti nakarehistro nga agar-aramat. Dagiti editor ket nasken a saanda a makarikna a ti panagmarka iti binaliwan a kas bassit a panagurnos ket makaited iti panagpabassit ti serbi iti ganetgetda.
Dagiti adu a panagurnos[urnosen | urnosen ti taudan]
Amin dagiti editor ket maawisda nga agtured, ngem adda met dagiti nadumaduma a banag a maaramid iti agar-aramat tapno masigurado a dagiti adu a panagurnos ket nasayaat a maaramid. Sakbay a mapan nga agaramid ti adu a panagurnos, ti agar-aramat ket nasken a mangikeddeng a makitungtung kadagiti maisingasing a masukatan idiay tungtungan ti artikulo/tungtungan ti panid. Iti las-ud ti panagurnos, no agaramid ti kastoy iti napaut a panawen, ti etiketa ti
{{Maus-usar}} ket makaipabassit ti gapuanan iti suppiat ti panagurnos. No nalpasen ti panagurnos, ti panagikabil iti pakabuklan ti inurnos ket makatulongto a mangdokumento kadagiti binaliwan. Dagitoy nga addang ket makatulong iti amin a mangisigurado a dagiti adu a panagurnos ket nasayaat nga awaten ti komunidad ti Wikipedia.
Ti adu a panagurnos ket nasken a mairepaso tapno mapasingkedan iti konsenso kadagiti amin a mabanagan nga editor. Isu a ti aniaman a panagbaliw a mangbaliw ti kaibuksilan ti artikulo ket nakaro (saan a bassit), urayno ti inurnos ket maymaysa a balikas .
Awan met dagiti nasken a termino a pakaitunosam no agaramid kadagiti adu a panagurnos, ngem dagiti maisingasing dita ngato ket nagablinen a dagiti nasayaat a panagsanay. No kayatmo nga aramiden iti bukodmo a waya, ti pagbanagan dagiti inurnosmo a maurnosto manen ket nangatngato.
"Kitaen ti taudan" – nasalakniban a pampanid[urnosen | urnosen ti taudan]
Adda met dagiti panid a nasalakniban manipud iti panagurnos. Dagitoy a panid ket addaan iti etiketa ti
Kitaen ti taudan imbes nga iti maysa nga etiketa ti
Urnosen . Mabalinmo pay met a saan a dagus nga urnosen dagitoy a panid, babaen ti panangited iti "kiddaw ti panagurnos" – ti maysa nga editor nga addaan iti abilidad nga agurnos iti nasalakniban a panid ket mangsungbatto iti kiddawmo. Mabalinmo ti mangited iti kiddaw babaen ti panagpindut iti etiketa ti
Kitaen ti taudan iti dayta a panid ken ti panag-usar iti silpo ti "Agkiddaw iti panagurnos" iti kanawan a baba.
Pananginayon kadagiti reperensia[urnosen | urnosen ti taudan]
Adda met ti ramit ti Wikipedia:refToolbar 2.0 a nairaman iti ngato ti pagurnosan a kahon a mangpalaka ti agianayon ken umno a panagpormat kadagiti reperensia. Ti ramit ket mabalin nga agusar ti maymaysa a pirgis iti datos, a kas ti PMID wenno ISBN, tapno mapunno dagiti dadduma a salaysay. Nupay kasta, daytoy a ramit ket sagpaminsan laeng a mabalin. Ti nasaysayaat a ramit ket mabirukan ditoy: [1], ngem agdama met a nadadael.
Wiki a panagsurat[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti wiki a panagsurat ket ti pakaammo a saan a maiparang iti nalpasen nga artikulo. Ti wiki a panagsurat ket makita laeng iti paset ti pagurnosan ken mangibaga iti sopwer iti pannakaiparang iti artikulo. Ti batayan a listaan ti wiki a panagsurat ket mabirukan iti nadaras a reperensia.
Adu pay a pakammo iti panagurnos ti pampanid iti wiki[urnosen | urnosen ti taudan]
Panagrugi[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti annuroten ken dagiti taripnong[urnosen | urnosen ti taudan]
Siguraduem a mangitedka ti pakaammo a maitunos iti naisangayan a panggep iti Wikipedia, wenno ti linaonmo ket mabalin a maikkat. Mabalinmo met a kanayon nga usaren dagiti tungtungan a panid tapno makasaludsodka wenno mangpadas no maawat iti kapanunotam. Pangngasi a dagiti kontribusionmo ket masakopan babaen ti.
Makatulong a pakaammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- MAS/Panagurnos
- Nadaras a reperensia
- No marigatanka nga agurnos iti atiddog a panid
- No ti artikulo ket nasalakniban iti panagurnos
- Maipanggep iti pakasaritaan ti panid


text:
Naggapo idiay Ilokano Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
Pakasaritaan ti papeles
Pinduten iti petsa/oras tapno makita ti papeles a kas naiparang iti dayta a panawen.
Panagusar iti papeles
Ti sumaganad kadagiti 2 a silpo ti pampanid iti daytoy a papeles:
Global a panagusar ti papeles
Dagiti sumaganad a wiki ket agus-usar iti daytoy a papeles:
- Panagusar idiay ab.wikipedia.org
- Panagusar idiay ace.wikipedia.org
- Panagusar idiay af.wikipedia.org
- Panagusar idiay ak.wikipedia.org
- Panagusar idiay als.wikipedia.org
- Panagusar idiay ang.wikipedia.org
- Panagusar idiay arc.wikipedia.org
- Panagusar idiay ar.wikipedia.org
- Panagusar idiay arz.wikipedia.org
- Panagusar idiay ast.wikipedia.org
- Panagusar idiay av.wikipedia.org
- Panagusar idiay az.wikipedia.org
Kitaen ti adu pay a global a panagusar iti daytoy a papeles.


text:
Trinidad ken Tobago
Naggapo idiay Ilokano Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
Katkategoria:
- Trinidad ken Tobago
- Dagiti pagilian ti Karibe
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Inggles
- Dagiti dati a kolonia ti Britaniko
- Dagiti isla a pagilian
- Dagiti estado a kameng ti Mankomunidad ti Pagpagilian
- Dagiti republika
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1962
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian
- Dagiti liberal a demokrasia
- Dagiti mankomunidad a republika


text:
Wikipedia:Napili nga artikulo/Pebrero 28
Ti oksiheno ket isu ti elemento nga addaan ti atomiko a numero iti 8 ken nairepresenta babaen ti simbolo nga O. Ti naganna ket naala manipud ti Griego a ramut ti ὀEύς (oxys) ("asido", literal a "natadem", a mangitudo ti naalsem a nanam iti asido) ken ti -Yevής (-genēs) ("agpadpataud"), gapu ta idi daytoy ket nanaganan, addaan iti biddut a kapanunotan nga amin nga asido ket makasapul ti oksiheno iti pannakabukelda. Iti pagalagadan a temperatura ken presion, ti dua nga atomo iti daytoy nga elemento ket agpiansa tapno agporma ti dioksiheno, maysa daytoy a pusasaw nga asul, awan ti ayamuom, awan ti nanam a diatomiko nga alingasaw a ti pormulana ket ti O2.
Ti oksiheno ket kameng iti chalcogena a grupo iti periodiko a lamisaan ken daytoy ket nakaro a reaktibo a saan a metal nga elemento nga aggaggagana nga agporma kadagiti kumadua a gangani kadagiti amin a dadduma nga elemento. Ti oksiheno ket maysa a napigsa nga oksido nga ahente ken daytoy ket addaan ti maikadua a kangatuan ti elektronegatibidad kadagiti amin nga elemento (ti laeng pluor ti addaan iti nangatngato nga elektronegatibidad) ken ti kaaduan nga elemento babaen ti masa iti rabaw ti daga, makaaramid daytoy ti gangani a kagudua iti masa ti rabaw ti daga. Ti nawaya a panagpaadu dagiti kimiko nga elemento ket kimiko unay a reaktibo iti Daga no awan ti potosintetiko nga aksion dagiti agbibiag nga organismo, nga agusar ti enerhia ti lawag ti init tapno agpataud ti elemental nga oksiheno nga agtaud ti danum. Ti elemental nga O2 ket mangrugi laeng nga agpaadu idiay atmospera kalpasan ti ebolusionario a panagparang kadagitoy nga organismo, iti agarup idi a 2.5 a bilion a tawtawen. Ti diatomiko nga oksiheno nga alingasaw ket buklenna ti 20.8% iti tomo iti angin.


text:
Wikipedia:Napili nga artikulo/Marso 17
Ti Shahnameh wenno Shahnama, ("Ti Libro dagiti Ari") ket ti atiddog nga epiko a daniw a sinurat babaen ti Persiano a mannaiw a ni Ferdowsi idi baetan ti c. 977 ken 1010 CE ken daytoy ti nailian nga epiko ti Kalatakan nga Iran. Daytoy ket buklen dagiti 60,000 a berso, ti Shahnameh ket isu ti kaatiddogan nga epiko a sinurat babaen ti maymaysa a mannaniw iti lubong. Daytoy ket kangrunaan a mangibaga ti mitiko ken ti dadduma a historikal a napalabas ti Persiano nga Imperio manipud ti pannakapartuat ti lubong aginggana ti Islamiko apanagrukma ti Persia idi maika-7 a siglo. Ita nga aldaw ti Iran, Apganistan ken ti kaaduan iti rehion a naimpluensiaan babaen ti Persiano a kultura (a kas ti Georgia, Armenia, Turkia, ken Dagestan) ket mangselebrar iti daytoy a nailian nga epiko.
Ti obra ket sentral iti kinapangruna iti Persiano a kultura, ken naipammategan a literario a maestra obra, ken depenitibo iti etno-nasional a kultural nga identidad ti moderno nga aldaw nga Iran ken Apganistan. Daytoy ket nangruna pay kadagiti kontemporaneo nga agraraem iti Soroastrianismo, gapu ta daytoy ket tugotanna ti historikal a silsilpo a nagbaetan dagiti un-una ti relihion iti ipupusay ti naudi a Sasanida a nagturay iti Persia idi las-ud ti panagrukma ti Muslim ken ti panagpatingga ti impluensia ti Soroastrianismo idiay Iran.


text:
Plantilia:Ammom kadi/Hunio 16
Naggapo idiay Ilokano Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
- ... a ti insekto (nailadawan) ket nakarkulo nga adda dagiti baetan ti innem ken sangapulo a riwriw dagiti bilang ti sibibiag a sebbanganna ken mabalin a mangirepresenta iti 90% kadagiti nagdumaduma a porma ti biag ti ayup iti Daga?
- ... a ti Abasida a Kalipato ket binangon idi ni Abbas ibn Abd al-Muttalib, ti kaubingan nga uliteg ni Propeta Mahoma?
- ... a ti Sarita ni Genji ket sagpaminsan pay a tinawtawagan a kas ti immuna a nobela iti lubong?
- ... a ti puso ti tao ket agpitikpitik iti 72 a pitik iti tunggal maysa a minuto ken agpitik iti agarup a 2.5 bilion a beses iti las-ud ti pagtengngaan iti 66 a tawtawen a panagbiag?
- ... a ti lawwalawwa ket adda dagiti agarup a 43,678 a sebbangan ken 109 a pamilia manipud idi 2008?


text:
Plantilia:Ammom kadi/Enero 24
Naggapo idiay Ilokano Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
- ... a ti ariwanas (nailadawan) ket buklen dagiti bituen ken dagiti estelar a tidda, interestelar a pamay-an ti alingasaw ken tapok, ken ti nangisit a banag ?
- ... a ti Kappon ti Sobiet iti kalawa a 22,402,200 kuadrado kilometro (8,649,500 kd mi) ket isu idi ti kadakkelan nga estado iti lubong ?
- ... a ti Vienna ket makunkuna pay a ti "Ti Siudad iti Tagtagainep" ?
- ... a ni Mahatma Gandhi ket nagassawa idi isu ket agtawen ti 13 ?
- ... a ti Holokausto a balikas ket nanipud ti balikas a Griego holókaustos: hólos, "sibubukel" ken kaustós, "napuoran" ?


text:
SAN FERNANDO CITY, LA UNION - Burburtsa pay laeng kadagiti otoridad ken pamilya ti maysa a lalaki no ania ti motibo ken asino ti adda iti likudan ti pannakapaltogna bayat nga agbisbisikleta iti igid ti waig idiay ili ti Balaoan.
Nagsargrap iti maysa a tama ti bala iti ulona ti biktima a ni Jesus Gawat, 45-anyos, addaan asawa ken residente iti Brgy. Nagsabaran Norte iti nadakamat nga ili.
Iti report ti Balaoan PNP, madama nga agbisbisikleta ni Gawat iti laeng igid ti waig idi kellaat a pinaltugan ti saan pay a nabigbig a suspek.
Naitaray pay isuna iti Balaoan District Hospital ngem naideklara a dead on arrival.
Iti agdama ket naituding a maipasidong iti otopsia ti bangkay ti biktima para iti kanayunan nga imbestigasyon.
Kinuna met ni PO3 Garry Bautista, imbestigador iti krimen, a napaayda a makasapul iti ania man nga ebidensia iti nakapasamakan ti insidente.
Iti agdama ket saan pay a masinunuo no ania a kita ti paltog ti naaramat iti pannakapapatay ti biktima.


text:
Aristoteles
Ni Aristoteles (Taga-ugma a Griego: Ἀpισtotέλnς, Aristotélēs) (384 SK – 322 SK)[1] ket maysa idi a Griego a pilosopo ken erudito, maysa nga estudiante ni Plato ken maestro ni Alehandro ti Natan-ok. Dagiti sinursuratna ket nakasakup kadagiti adu a suheto, a mairaman ti pisika, metapisika, daniw, teatro, musika, lohika, retoriko, lingguistika, politika, gobierno, etika, biolohia, ken soolohia. A kinaduana ni Plato ken ni Socrates (maestro ni Plato), ni Aristoteles ket maysa kadagiti nangruna a nangipatakder a pigura iti Lumaud a pilosopia. Dagiti sinursurat ni Aristotles ket isu dagiti immuna a nagpartuat ti konprehensibo a sistema iti Lumaud a pilosopia, a sumakop kadagiti moralidad, estetika, lohika, siensia, politika, ken metapisika.
Ti panakaimatangan ti Aristotles kadagiti maipapan iti bagi a siensia ket nalatak a nangsuksukog ti mediebal a pannakaeskolar, ken dagiti inpluensiada ket gimmay-at iti Renasimiento, urayno dagitoy ket nasukatan babaen ti Newtoniano a pisika. Kadagiti soolohiko a siensia, adda dagiti napalpaliiwna ket napasingkedan a dagitoy ket napudno idi laeng maika-19 a siglo. Dagiti obrana ket naglaon kadagiti kasapaan a naamammuan a pormal a panagadal iti lohika, ken dagitoy ket nainayon idi naladaw a maika-19 siglo iti moderno a pormal a logika. Iti metapisika, ti Aristotelianismo ket adda ti nalatak nga inpluensia iti pilosopiko ken teolihiko a panagpanpanunot iti Islamiko ken Hudio a tinawtawidan iti Tengnga a Panawen, ken agtultuloy nga aginipluensia ti Kristiano a Teolohia, a naipangpangruna ti eskolastiko a tinawtawid iti Katoliko a Simbaan. Dagiti etikana, a kanayon a nakainpluensia, ket nakagun-od ti napabaro a panagayat iti moderno panakapartuat iti kinasingpet nga etika. Amin nga aspeto ti polosopia ni Aristoteles ket agtultuloy a banag ti aktibo nga akademiko a panagadal tatta nga aldaw. Urayno ni Aristoteles ket nagsurat kadagiti adu ken napintas a tratado ken dialogo (ni Cicero ket nangipalpalawag kadagiti literario nga estilona a kas ti maysa a "karayan ti balitok"),[2] naipanunotan a kaaduan kadagiti sinursuratna ket napukaw tattan ken adda laeng ti agarup a maysa a pagkatlo kadagiti orihinal nga obrana ti nabatbati.[3]
Paammo ken dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ A dagitoy a saan a nasuppiatan a petsa (ti iimuna akagudua ti Olimpiada a tawen idi 384/3, ken idi 322 a kalpasan idi pimmusay ni Demosthenes) ket husto ken naipakitana babaen ni August Boeckh (Kleine Schriften VI 195); para iti adu pay a panakitungtungan, kitaen ti Felix Jacoby iti FGrHist 244 F 38. Ingemar Düring, Aristoteles iti Taga-ugma a Biograpiko a Tinawtawid, Göteborg, 1957, p. 253.
- ^ Cicero, Marcus Tullius (106SK-43SK). "flumen orationis aureum fundens Aristoteles". Academica. Naala idi 25-Enero-2007.
- ^ Jonathan Barnes, "Biag ken Obra" iti Ti Cambridge a Kumaduaan iti Aristoteles (1995), p. 9.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Aristoteles idiay Wikimedia Commons


text:
Giosuè Carducci
Ni Giosue Carducci (Hulio 27, 1835 – Pebrero 16, 1907) ket maysa mannaniw, naindaklan a poeta iti Italia. Idi 1906 napadayawan iti Premio Nobel iti Literatura. Isuna iti immuna nga Italiano a nangunggunaan iti daytoypremio.
Biograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Naipasngay ni Carducci idiay Val di Castello, bassit nga ili idiay amianan ti Tuscana. Ni amana ket doktor a nangsuportar iti pinagtitipon iti buo nga Italia. Isu garud nga napuersada nga umalis-alis ti pagianan idi ubing pay ni Carducci agingga it Florencia ti napilida a pagnaedan.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Nobel Prize Biography page
- Giosuè Carducci: 19th century poet, statesman and satanist
- Giosuè Carducci poems Original Italian text


text:
Pagsasao a Katalan
Ti Katalán ( /kætəˈlæn/, /ˈkætəlæn/, wenno /ˈkætələn/;[3] Nagan a naited dagti umili: català, IPA: [kətəˈɫa] wenno [kataˈla]) ket maysa a Romanse a pagsasao, ti nailian ken isu laeng ti opisial a pagsasao iti Andorra ken kumaduaan nga opisial a pagsasao idiay Espaniol a naturayan a komunidad iti Catalonia, ti Is-isla a Baleariko ken Balensiano a Komunidad, a daytoy ket makunkuna idiay a Balensiano (valencià, IPA: [valensiˈa]), ken idiay pay siudad iti Alghero (nga daytoy nga Algherese ket maisasao), idiay Italiano nga isla iti Sardinia. Maisasao pay daytoy, nga awanan ti opisial a makaibigbigan, idiay naturayuan a komunidad iti Aragon (idiay La Franja) ken Murcia (idiay Carche) idiay Espana, ken idiay napakasaritaan a Roussillon a rehion iti akin-abagatan a Pranses, agarup a kapadpada ti agdama adépartement iti Pyrénées-Orientales (Akin-amianan a Katalonia).
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Reperensia ti Pagsasao a Katalan iti Ethnologue (maika-17 nga ed., 2013).
- ^ a b Some Iberian scholars may alternatively classify Catalan as an Ibero-Romance language/East Iberian.
- ^ Katalán Dictionary.com Unabridged. Random House, Inc. (naala idi: Marso 20, 2010).


text:
LA UNION - Nakabaluden ita dagiti tallo manipud iti innem a suspek a maipagarup a nangpapatay ti 3rd year marine engineering student iti Northern Philippines College for Maritime Science and Technology idiay syudad ti San Fernando, La Union.
Naammuan ti Bombo Radyo manipud iti La Union Police Provincial Office (LUPPO), gapu iti tulong ti Criminal Investigation and Detection Group (CIDG) Regional Office-1 ken babaen iti bileg ti warrant of arrest nga inyatnag ni San Fernando City, La Union Regional Trial Court (RTC) Branch 33 Judge Alpino Florendo ket naaresto da Braylle Lopez, Bryan Garcia ken Rommel Cagua idiay Barangay Nagsabaran Norte, ili ti Balaoan iti nasao a probinysa.
Dagiti tallo a nadakamat ken agpapada nga agad-adal iti nasao nga eskwelaan ken sumangsangoda ti kaso a murder gapu iti pannakairaman dagitoy iti napasamak a pammugbog agingga a napapatayda ti 18-anyos a biktima a ni Jerome Lopez.
An-anupen metten dagiti pannakabagi ti linteg iti dadduma pay a suspek iti nasao a krimen.
Maipalagip, napasamak iti pammapatay ti marine engineering student iti uneg ti maysa a karenderya iti sango ti pagadalan idi August 2014.
Maipagarup nga inrupir laeng ti biktima ti gayyemna a babai manipud ti panangbastos dagiti nabartek a suspek.
Ginadat met ti biktima iti lumiklik manipud ti riribok ngem sinurot pay daytoy dagiti suspek kasaruno iti pammugbog a nagbanag iti pannakatay daytoy.


text:
Prosa
Ti prosa ket maysa a porma iti pagsasao a kadawyan a naipakat ti gramatiko nga estruktura ken masna a panagayus ti bitla imbes nga iti ritmiko nga estruktura (a kas iti tradisional a daniw). Bayat a dagitoy ket kritiko a naisuppiatan iti pannakaaramid iti prosa, ti kinalakana ken nalukay a pannakaiplawagna ket nakaiturongan ti pannakaamponna para kadagiti kaaduan a naisasao a dialogo, kinapudno a diskurso kenti pay topikal ken binalabala a panagsurat. Daytoy ket kadawyan a naus-usar, kas pagarigan, iti literatura, dagiti warnakan, magasin, ensiklopedia, panangiwaragawag, pelikula, pakasaritaan, pilosopia, linteg ken dagiti dadduma pay a porma ti pannakisinnarita.


text:
LA UNION - Naideklara a dead-on-arrival iti Ilocos Training and Regional Medical Center (ITRMC) ditoy syudad ti San Fernando, iti maysa a motorcycle rider kalpasan a naidungpar iti metal railings ti national highway, partikular iti kurbada a paset idiay Urbiztondo, San Juan, La Union.
Nabigbig iti biktima a ni Jose Ali Villanueva, 43, baro, maysa a delivery truck helper, ken residente ti Calumboyan, Balaoan, La Union.
Maibasar iti report, agtur-turong iti amianan a direksiyon ni Villanueva idi maipagarop a na-lost control iti minaneho na a motorsiklo, rason metten ti pannakaidungpar na iti landok nga alad.
Maibasar iti report, nagsagaba ti biktima iti nakaru a pannakadun-dunor partikular iti ulo a puon ti dagus a nakatayan daytoy.


text:
Akinlaud a Sahara
Ti Akinlaud a Sahara (Arabiko: الصحراء الغربية Aṣ-Ṣaḥrā’ al-Gharbīyah; Espaniol: Sahara Occidental; Bereberes: Taneẓroft Tutrimt) ket ti nasuppiatan a teritorio idiay rehion ti Magreb ti Amianan nga Aprika, ken bineddengan babaen ti Morocco iti amianan, Arhelia iti adayo nga amianan a daya, ti Mauritania iti daya ken abagatan, ken ti Taaw Atlantiko iti laud. Ti kalawana ket agdagup iti 266,000 kuadrado kilometro (103,000 sq mi). Daytoy ket maysa kadagiti karasayan iti populasion a terteritorio iti lubong, a kangrunaan laeng a buklen dagiti desierto ket dagiti tanaps. Ti populasio ket nakarkulo iti sumurok a 500,000,[3] ken kadagitoy ket gangani 40% ket agtataeng idiay El Aaiún (nailetra pay a kas Laâyoune), ti kadakkelan a sidad idiay Akinlaud a Sahara.
Sinakop babaen ti España manipud idi naladaw a maika-19 a siglo, ti Akinlaud a Sahara ket addan iti listaan ti Saan a Bukod nga Agturturay a Terteritorio ti Nagkaykaysa a Pagpagilian manipud idi 1963 kalpasan ti maysa a demanda ti Morocco.[4] Daytoy ti kaaduan ti populasion a teritorio iti listaan, ken ti kadakkelan iti kalawa. Idi 1965, ti Sapasap nga Asemblia ti Nagkaykaysa a Pagpagilian ket nangampon iti immuna aresolusionna iti Akinlaud a Sahara, ken nagdamdamag iti España a mangdekolonisado iti teritorio.[5] Kalpasan ti maysa a tawen, ti baro a resolusion ket inpasa idi babaen ti Sapasap nga Asemblia a nagkidkiddaw nga aramiden ti España ti reperendum iti bukod a determinasion.
Idi 1975, ti España ket nangibbet iti administratibo a panagtengngel ti teritorio iti maysa a nagkuyogan nga administrasion babaen ti Morocco (a pormal a nagtunton iti teritorio manipud idi 1957)[6] ken Mauritania. Napasamak ti maysa a gubat a nagbaetan dagita a pagilian ken ti nailian a tignay ti liberatsion ti Sahrawi , ti Sanguanan a Polisario, a nangiproklama iti Demokratiko a Republika ti Arabo a Sahrawi (SADR) nga addaan iti eksilo a gobierno idiay Tindouf, Arhelia. Ti Mauritania nagikkat idi 1979, ken ti Morocco ket kanungpalan a nakaala iti epektibo a panagtengngel iti kaaduan ti teritorio, a mairaman amin dagiti nangruna asiudad ken dagiti masna a rekurso.
Kalpasan ti maysa a tulagan ti panagpasardeng ti gubat a naesponsoran ti Nagkaykaysa a Pagpagilian idi 1991, dua apgkatlo iti teritorio (kaaduan a mairaman ti aplaya ti Atlantiko)[7] ket natengngelen babaen ti Morocco ken ti nabatbati ket babaen ti SADR, ket napigsa a tinultulongan babaen ti Arhelia.[8] Iti sangalubongan, dagiti pagilian a kas ti Estados Unidos ken ti Rusia ket nangala iti sapasap a saan a nalawag ken neutral a puesto iti bangir ti tungngal a maysa a a panagtunton, ken nagiyunayunay kadagiti dua apartido nga agtunos iti nakappia a resolusion. Ti Morocco ken Polisario ket nagbirbiruk a mangpadakkel itipanagtuntonda babaen iti panagala kadagiti pannakabigbig, a nagnangruna kadagiti agrangrang-ay ngaestado ti Aprika, Asia, ken Latin Amerika. Ti Sanguana a Polisario ket nakaala iti pormal a pannakabigbig manipud ti SADR manipud ti kadagiti 53 nga estado], ken naikkan iti panagkamemng iti Kappon ti Aprika. Ti Morocco ket nakaala iti pannakabigbig wenno suporta para iti puestona manipud kadagiti nadumaduma a gobierno idiay Aprika ken manipud ti kaaduan iti Liga ti Arabo.[9][10] Kadagitoy dua a kayarigan, ti pannakabigbig kadagitinapalabas a dua a dekada ken naipapaut ken naikkat segun kadagiti agbalbaliw a pagduyosan iti sangalubongan. Manipud idi 2006, awanen iti ania man a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian iti nangbigbig iti kinaturay ti Morocco iti Akinlaud a Sahara .[11]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ United Nations Statistics Division (2014). "Western Sahara Summary Statistics". UN data. Naala idi 3 Abril 2014.
- ^ Ahmed R. Benchemsi and Mehdi Sekkouri Alaoui. "Au cœur du polisario". Telque. Naala idi 23 Septiembre 2011. "Tout cela se paie en dinars algériens".
- ^ Department of Economic and Social Affairs Population Division (2009). World Population Prospects, Table A.1 (PDF). 2008 revision. United Nations. Naala idi 12 Marso 2009.
- ^ Mariano Aguirre, Vers la fin du conflit au Sahara occidental, Espoirs de paix en Afrique du Nord Latine in: Le Monde diplomatique, Novembre 1997
- ^ United Nations General Assembly (16 Disiembre 1965). "RESOLUTIONS ADOPTED BY THE GENERAL ASSEMBLY DURING ITS TWENTIETH SESSION, resolution 2072 (XX), QUESTION OF IFNI AND SPANISH SAHARA".
- ^ González Campo, Julio. "Documento de Trabajo núm. 15 DT-2004. Las pretensiones de Marruecos sobre los territorios españoles en el norte de África (1956–2002)" (iti Espaniol). es:Real Instituto Elcano. p. 6.
- ^ Ti laeng paset ti aplaya iti ruar ti berma ket ti abagatan unay, mairaman ti peninsula Ras Nouadhibou
- ^ Baehr, Peter R. The United Nations at the End of the 1990s. 1999, page 129.
- ^ "Arab League supports Morocco's Territorial Integrity", Arabic News, Morocco-Regional, Politics, 8 Enero 1999. Naala idi 24 Agosto 2006.
- ^ "Arab League Withdraws Inaccurate Moroccan maps", Arabic News, Regional-Morocco, Politics, 17 Disiembre 1998. Naala idi 24 Agosto 2006.
- ^ "Report of the Secretary-General on the situation concerning Western Sahara (paragraph 37, p. 10)" (PDF). Marso 2, 1993. Naala idi Oktubre 4, 2014.
Bibliograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti taudan ken adu pay a mabasbasa
- Hodges, Tony (1983). Western Sahara: The Roots of a Desert War. Lawrence Hill Books. ISBN 0-88208-152-7.
- Jensen, Erik (2005). Western Sahara: Anatomy of a Stalemate. International Peace Studies. ISBN 1-58826-305-3.
- Pazzanita, Anthony G.; Hodges, Tony (1994). Historical Dictionary of Western Sahara. Scarecrow Press. ISBN 0-8108-2661-5.
- Shelley, Toby (2004). Endgame in the Western Sahara: What Future for Africa's Last Colony?. Zed Books. ISBN 1-84277-341-0.
- Janos, Besenyo (2009). Western Sahara. Pécs: Publikon Publishers. ISBN 978-963-88332-0-4.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Akinlaud a Sahara idiay Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Akinlaud a Sahara manipud idiay Wikivoyage
- Bariweswes ti pagilian manipud ti BBC News.
- Akinlaud a Sahara a naikabil iti The World Factbook
- Kitaen ti Akinlaud a Sahara iti Proyekto ti Nawaya a Direktorio (Ingles)
- Wikimedia Atlas iti Akinlaud a Sahara


text:
Nailian a Biblioteka ti Australia
Ti Nailian a Biblioteka ti Australia ket isu ti kadakkelan a biblioteka ti reperensia iti Australia, daytoy ket akinrebbeng babaen kadagiti termino ti Tignay ti Nailian a Biblioteka para iti "panagtaripato ken panagdur-as ti nailian nga urnong ti material ti biblioteka, ken mairaman ti komprekensibo a material ti biblioteka a mainaig iti Australia ken ti tattao nga Australiano." Idi 2012-2013, ti urnong ti Nailian a Biblioteka ket buklen dagiti 6,496,772 a banag, ken dagiti maipatinayon pay a 15,506 metro dagiti material ti manuskritu.[1]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Collection statistics | National Library of Australia". Nla.gov.au. Naala idi 2013-11-12.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Nailian a Biblioteka ti Australia idiay Wikimedia Commons
Nagsasabtan: 35°17′47″S 149°07′46″E / 35.296379°S 149.129448°E


text:
Tao
Ti tao ket maysa a parsua, a kas ti sebbanganti tao, nga adda dagiti naisangayan a kapasidad tithat wenno dagiti gupit a mangbukel ti kinatao, a pakaiturangan a sabali a maipalplawag babaen dagiti sabali a mannurat kadagiti sabali a disiplina, ken babaen dagiti sabali a kultura kadagiti sabali a panawen ken luglugar.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Programa dagiti Karbengan ti Saan a Sebbangan ti Tao a Tao (Instituto para kadagiti Etika ken dagiti Rumrummuar a Teknolohia)


text:
Burghausen, Altötting
Ti Burghausen ket isu ti kadakkelan a siudad idiay Altötting a distrito ti Oberbayern idiay Alemania. Daytoy ket naisanglad idiay karayan Salzach, idiay asideg a pagbeddengan ti Austria. Ti kastilona, idiay tuktok ti bantay, ket isu ti kaatiddogan a kastilio idiay Europa (1,043 m).
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti kadaanan a panakaibaga iti Burghausen ket nadokumentuan idi 1025 a kas imperial a daga a tagikua. Ni Emperador Conrad II ket nagidutok kadagiti Konte iti Burghausen a kas dagiti mangtaripatu ti busbos ti daytoy a lugar. Ngem, kas ti naipakpakita dagiti kinaudi a nakalkali, ti lugar ti lawlaw ti kangrunaan a korte ti kastilio ti Burghausen ket nataenganen manipud idi Sauer a Panawen. Ken dagiti arkeologo ket nakabirukda kadagiti tidda iti Landok a Panawen, ti Keltiko ken Romano a Panawen, ngem narigat a makita ti pudno a petsa ti "panakabangon" . Ti ili ket naparang-aya kadagiti rinibo a napalabas a tawtawen, ngem narigat a maibaga no adda dagiti nagtaltalinaay a nagnaed ditoy.
Idi 1164, ni Duke Henry ti Leon ket nagitagikua ti kastilio. Dagiti Wittelsbach ket nangitagikua ti kastilio idi 1180 ken dagiti naipalawlaw a pagtaengan a tanap idi 1229. Ti panakaidakamat ti kasasaad ti ili ket naipagarup nga isu met laeng a puntos, ngem saan a masursuportaran dagiti nagtaudan. Idi rugi ti 1255, kalpasan ti immuna a panakabingbingay ti Bavaria, ti Burghausen ket nakagun-od ti pagdayegan ti politika ken ekonomia a kas ti maikadua a pagtaengan dagiti duke ti Akin-baba a Bavaria.
Ti kangrunaan a idi taudan ti matgedan ti Burghausen ket ti komersio ti asin manipud idiay Hallein, (tatta nga aldawen nga Austria). Ti asin ket naiyeg idiay aplaya ti Burghausen ken naipatulod kadagiti nadumaduma a luglugar. Ti pagsangladan a lugar idi ket idiay kastilio ti Mautner, a tatta nga aldawen ket ibalayanna ti edukasion ken kultural a sentro ti siudad, a mangsangsangaili ti panagadal ti klase a potograpia dagiti nataengan ken jazz kendagiti pay sabsabali a maaramid ken jazz a paspasamak.
Idi 1307, ti dati a lokal a linteg ket naipakodigo idi a kas ti munisipal a linteg, kenidi umuna a gudua ti maika-14 a siglo, ni Emperador Louis IV ket nangited pay kadagiti nagruna a pribilihio ti ili. Babaen ti gibus ti maika-14 a siglo, ti Burghausen ket nagbalin nga administratibo a sentro ken pakabirukan ti opisina ti rentas.
Babaen dagiti tallo a naudi a duke ti Akin-baba a Bavaria, ni Henry XVI ti Nabaknang (1393–1450), ni Louis IX ti Nabaknang (1450–1479) ken George ti Nabaknang, (1479–1503),ti Burghausen ket nakapadas ti panagpadakkel kene nabalitokan a panawen a kas ti maikadua a kapitolio ti dukado a Bavaria-Landshut. Idi 1505, kalpasan ti Landshut a Gubat ti Panagsasaruno, ti Burghausen ket maysa kadagiti uppat nga opisina ti rentas iti naurnos manen a Bavaria.
Dagiti ladawan ti kastilio[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Fortschreibung des Bevölkerungsstandes". Bayerisches Landesamt für Statistik und Datenverarbeitung (iti Aleman). 31 Disiembre 2011.
Kasilpo iti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Burghausen idiay Wikimedia Commons


text:
Moderno a pagsasao
Ti moderno a pagsasao wenno narang-ay a pagsasao ket ti aniaman a pagsasao ti tao nga agdama a maus-usar. Ti termino ket inus-usar iti pangisuro iti pagsasao tapno maisalumina iti baetan dagiti pagsasao a maus-usar para kadagiti inaldaw a pannakisinnarita (a kas ti Pranses ken Aleman) ken dagiti natayen a klasiko a pagsasao a kas ti Latin, Sanskrito, ken Klasiko nga Insik, a dagitoy ket naad-adal para kadagiti kultural ken lingguistiko a pategda.
Ti panangisuro kadagiti moderno a pagsasao[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti moderno a pagsasao ket kaaduan a naisursuro iti sangalubongan, kas pagarigan, ti Ingles ket naisur-suro a kas maikadua wenno ganganaet a pagsasao kadagiti adu a pagilian.


text:
LA UNION - Nasakit ti nakemna ken saan a maaklon ti maysa nga ina ti napagteng ti anak daytoy kalpasan a binagsol ken pinapatay ti stepbrother-na idiay ili ti Bauang, La Union, itay kanikadua nga aldaw.
Maipalagip a dead on arrival ti biktima a ni Ara Bautista, 12-anyos, kalpasan a binagsol ti suspek a ni Eddie Cuizon, 32-anyos ken maysa a baro.
Iti interview ti Bombo Radyo ken ni Gloria Bautista, ina ti biktima, kinunana a saanna a maaklon ti napasamak ken kayatna ti agibales kontra iti suspek.
Dinakamatna pay a maysa a nasingpet ken nalaing ti anakna gapu ta Top 1 daytoy iti klase, isu a masayangan iti nasapa nga ipupusayna.
Kabayatanna, innayon ni Bautista nga addada iti kadendennana iti baybay idi napasamak ti insidente ket nakaawatda pay iti awag manipud iti biktima nga agpapaarayat kalpasan a binagsol ti manongna.
Idi simmangpetda iti balay ket nakitada a nakadasay ti ubing iti igid ti kalsada a dara-dara sakbayda nga intaray ti ospital ngem pimmusay met laeng.
Iti sabali a bangir, inlanad met dagiti karruba a sakbay ti insidente ket maipagarup nga agsapsapul iti balasitang ti suspek ket simrek pay daytoy iti dua a babbalay.
Ngem gapu ta napaay ket nagawid laengen, ket dinatana a nasangpetan ti kabsatna ket gayyem daytoy.
Ditana a maipagarup nga ineggaman ti ubet ti kaklase a dagus met a nagawid.
Iti agdama ket maisagsaganan ti kaso a maidatag kontra iti suspek.


text:
Dificultad:Ningún grado
por PAULLET3
G-D-Am-D G D Nasakit para kanyak no sikat makitkitak Am D Kadwam ni ayayatem a nangisukatam kanyak G Panagkibkibin niyo a duwa D Madud-dudog datoy riknak Am D Agsasaiddek a puso diak lattan ikaskaso G D Nasaysayaat la kuman no di kan naam-ammu Am D Diak kuman nasaksaktan ta aramid mo Chorus: G D Palubusan nak kadin nga umadayo Am Em Tapnun mapanunot mo, adu a basol mo G D Diak mariknan ti pammateg mo Am D Nagbalbaliw kan, Limmamiis kan Am D Am Sapay ta maawatan nak ket palubusan nak G D G Awan, awanen ni ayat G-D-Am-D repeat verse1 & Chorus G-D-Am-D


text:
Naggapo idiay Ilokano Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
Deskripsion
Equator and Prime Meridian.svg
The nations of the equator (red) and the prime meridian (blue). English:
Nationen auf dem Äquator (rot) und dem ersten (Null-)Meridan (blau). Deutsch:
Petsa
Hulio 2009
Taudan
File:BlankMap-World6.svg
Mannurat
NuclearVacuum
Panaglisensia [ urnosen ]
Siak, ti agtengtengel ti karbengan ti kopia iti daytoy nga obra, ket agipablaak babaen kadagiti sumaganad a lisensia:
Maited ti pammalubos ti agkopia, agiwaras ken/wenno mangbaliw iti daytoy a dokumento babaen ti termino iti
, Bersion 1.2 wenno ti aniaman a kinaudi a bersion babaen ti GNU Free Documentation License Free Software Foundation; nga awan dagiti Sabsabali a Paset, awan dagiti Sanguan nga Aklub a Testo, ken dagiti Likudan nga Aklub a Testo. Ti kopia ti lisensia ket nairaman iti paset a natituluan ti .
GNU Free Documentation License
http://www.gnu.org/copyleft/fdl.html GFDL GNU Free Documentation License true true
Mabalinmo ti agpili kadagiti lisensia a kaykayatmo. Pakasaritaan ti papeles
Pinduten iti petsa/oras tapno makita ti papeles a kas naiparang iti dayta a panawen.
Petsa/Oras Bassit a ladawan Dagiti rukod Agar-aramat Komentario
agdama 01:15, 10 Nobiembre 2011 940 × 477 (1.64 MB) Hoshie added South Sudan
23:22, 9 Hulio 2009 940 × 477 (1.63 MB) NuclearVacuum {{Information |Description={{en|1=The nations of the equator and the prime meridian.}} |Source= File:BlankMap-World6.svg {{Inkscape}} |Author= NuclearVacuum |Date=2009-07 |Permission= |other_versions= }} [[Category:User:Nucle Panagusar iti papeles
Ti sumaganad kadagiti 2 a silpo ti pampanid iti daytoy a papeles:
Global a panagusar ti papeles
Dagiti sumaganad a wiki ket agus-usar iti daytoy a papeles:
Panagusar idiay an.wikipedia.org
Panagusar idiay bg.wikipedia.org
Panagusar idiay cy.wikipedia.org
Panagusar idiay en.wikipedia.org
Panagusar idiay es.wikipedia.org
Panagusar idiay fa.wikipedia.org
Panagusar idiay he.wikipedia.org
Panagusar idiay id.wikipedia.org
Panagusar idiay kn.wikipedia.org
Panagusar idiay ko.wikipedia.org
Panagusar idiay min.wikipedia.org
Panagusar idiay mn.wikipedia.org
Panagusar idiay my.wikipedia.org
Panagusar idiay ru.wikipedia.org
Panagusar idiay si.wikipedia.org
Panagusar idiay su.wikipedia.org
Panagusar idiay tl.wikipedia.org
Panagusar idiay tr.wikipedia.org
Panagusar idiay tt.wikipedia.org
Panagusar idiay yi.wikipedia.org
Panagusar idiay zh.wikipedia.org
Daytoy a papeles ket naglaon ti naipatinayon a pakaammo, a mabalin a nainayon manipud ti dihital a kamera wenno skanner a naaramat a pangpartuat wenno pang-digitize itoy.
No ti papeles ket saan a nabalbaliwan manipud iti kasisigud a kasasaad, adda dagiti sumagmamano a salaysay a mabalin a saan a napno a maipakita ti nabaliwan a papeles.


text:
Purpuro
Ti purpuro (Ingles:archipelago) wenno makunkuna pay a grupo ti isla, ket maysa a kawar wenno ummong iti is-isla. Ti balikas iti Inggles nga archipelago ket naala iti Griego ἄpxι- – arkhi- ("ehukotibo") ken πέλaYoς – pélagos ("baybay") babaen ti Italiano nga arcipelago. Iti Italiano, mabalin nga iti panagsurot ti tradision ti kina-ugma, ti purpuro isu ti husto a nagan ti Baybay Eheo ken, ti napalabas, ti panag-usar ket naiyalis iti Is-isla nga Eheo. Inus-usar daytoy tatan iti aniaman a grupo iti isla wenno, iti sagpaminsan, iti baybay a naglaon ti adu a bilang ti naiwarwaras nga is-isla a kas iti Baybay Eheo.[1]
Dagiti kita ti purpuro[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti purpuro ket mabalin a masarakan nga agmaymaysa iti bagi ti maysa a kadanuman wenno kaarruba iti maysa a dakkel a bagi ti masa ti daga. Kas pagarigan, ti Eskósia ket addaan ti 700 a ribo nga is-isla a palikmutenna ti kangrunaan a daga a mangaramid iti maysa a purpuro. Dagiti purpuro ket masansan a bulkan, a maporporma ti igid dagiti arko ti isla a naaramid iti nasasabtan a sona wenno rehion dagiti bulkan, wenno nagbanagan pay iti pannakainurunur, pannakanayon ti dag-daga, ken kangato ti daga.
Dagiti lima a baro a pagilian a kadawyan a purpuro ket Indonesia, Hapon, Pilipinas, Baro a Selanda, ken ti Nagkaykaysa a Pagarian. Ti kadakkelan a purpuro a pagilian babaen ti kalawa ket ti Indonesia.[2]Ti purpuro nga addaan ti kaaduan nga is-isla ket ti Purpuro a Baybay idiay Pinlandia.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Archipelago". Farlex, Inc. 2008. Naidulin manipud ti kasisigud idi 2008. Naala idi 2008-10-02.
- ^ "Indonesia". The World Factbook. Central Intelligence Agency. 2008-12-04. Naala idi 2008-12-07.


text:
Biolohia
Ti bilohia ket maysa a masna a siensia a maipapan iti panagadal iti biag ken dagiti sibibiag nga organismo, a mairaman dagiti patakderda, aramid, panagtubo, taudan, ebolusion, panakaiwarwaras, ken taksonomia.[1] Ti biolohia ket nawatiwatat suheto a naglaon kadagiti adu a subdibision, dagiti topiko, ken dagiti disiplina. Kadagiti kangrunaan a topiko ket dagiti lima a mangtipon a pamunganayan a mabalin a maibagbaga a dagiti kammasapulan nga annuroten iti moderno a biolohia:[2]
- Dagiti selula ket dagitoy ti kangrunaan a paset iti biag
- Dagiti baro a sebbangan ken tinawtawid nga ugali ket pinataudan iti ebolusion
- Dagiti hene ket isu dagitoy ti kangrunaan a paset iti panagtawtawid
- Ti maysa nga organismo a timbenganna ti bukodna nga uneg nga enbironmento tapno mataripatuna ti natalinaay ken agnanayon a kasasaad
- Dagiti sibiiag nga organismo ket agibus ken baliwanna ti enerhia.
Dagiti subidisplina iti biolohia ket mabigbigan kadagiti batayan iti gantingan a dagiti organismo ket inadadal ken dagiti pamay-an nga usaren ti panagadal kaniada: ti biokimiko ket sukimatenna ti pamunganayan a kimiko iti biag; ti molekular a bilolohia ket adalenna ti narikut a panakitinnignay dagiti sistema iti biolohiko a molekula; ti selula abiolohia ket sukimatenna ti kangrunaan a pasdek a lapped kadagiti amin a biag, ti selula; ti pisiolohia ket sukimatenna ti maipapan ti bagi ken kimiko a rebbengan dagiti kulapot, dagiti organo, ken dagiti sistema ti organo iti maysa nga organismo; ken ti ekolohia ket sukimatenna no kasano a makitinnignay dagiti nadumaduma nga organismo ken tumaripnong iti bukodda nga enbironmento.[3]
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti termio a biolohia ket naala manipud ti Griego a balikas a Bίoς, bios, "biag" ken ti suldong a -λoYίa, -logia, "panagadal iti." Daytoy ket agparang iti Aleman (a aks ti biologie) a nasapsapa ngem idi 1791, ken mabalin a maysa a likud a pormasion manipud ti daan a balikas a amphibiolohia (a kayatna a sawen ket ti panagadal dagiti anpibio ) babaen ti panagikkat ti immuna ngaamphi-. Ti nagan ket namatmati nga immuna nga inusar babaen ni Karl Burdach (1776-1847) a mangibanga ti panagadal ti tao. Ni Jean-Baptiste Lamarck idi ti (1744-1829) immuna a nagusar iti nalawlawa a kapanunotan.[4]
Urayno ti biolohia iti moderno a pormana ket maysa a kabarbaro ken agdama apanakarang-ay, dagiti siensia a maikabagian ken mairaman iti daytoy ket naadadalen manipud kadagiti taga-ugma a panawen. Ti masna a pilosopia ket kinasapsapa nga inadal idi dagiti sibilisasion iti Mesopotamia, Ehipto, ti Indiano a subkontinente, ken Tsina. Nupay kasta, ti taudan ti moderno a biolohia ken ti arngianna ti panagadal iti masna ket kaaduan a nasursurotan manipud idi tag-ugma a Gresia.[5] Bayat a ti ormal a panagadal iti medisina ket nanipud pay idi ni Hippocrates (ca. 460 BC – ca. 370 BC), ni Aristotle (384 BC – 322 BC) nga isu ti kaadua a nagparawad ti panagrangrang-ay ti biolohia. Dagiti naipangpangruna ket dagiti Dagiti Pakasaritaan iti Ayup ken dagiti sabsabali nga obrana a nangipakita kadagiti naturalista panagirayna, ken dagiti simmakbay nga ad-adu nga emperiko nga obrana a nagipatengnga ti isip iti bilohiko a gapuanan kendibersidda iti biag. Ti simmaruno kenni Aristoteles idiay Lyceum, a ni Theophrastus, ket nagsurat kadagiti serie ti liblibro iti botania a nabati a kas ti kangrunaan a kontribusion iti taga-ugma iti siensia dagiti mula, ken dagiti pay mapan iti Tengnga a Pannpanawen.
Dagiti eskolar iti medibal nga Islamiko a lubong a nagsurat iti biolohia ket mairaman ni al-Jahiz (781–869), Al-Dinawari (828–896), nga isu ket nagsurat ti botania,[6] ken ni Rhazes (865–925) nga isu ket nagsurat iti anatomia ken pisiolohia. Ti medisina ket naipangpangruna nga inadadal babaen dagiti Islamiko nga eskolar a nagob-obra iti tinawtawid a Griego a pilosopia, bayat a ti masna a pakasaritaan ket kaaduan a nakaala kadagiti Aristoteliano a kapanunutan, a naipangpangruna ti panagtengtengngel ti natalinaay a pagsasarunuan iti biag.
Ti biolohia ket napardas a naparang-ay ken nagtubo babaen ti dramatiko a pannakaparang-ay ti mikroskopio niAntony van Leeuwenhoek. Isu daytoyen nga idi a dagiti eskolar ket nakaduktal ti spermatozoa, bakteria, inpusoria ken ti aragaag a panakakaskasdaaw ken dibersidad iti mikroskopiko a biag. Dagiti panagsukimat babaen ni Jan Swammerdam ket nangiturong kadagiti baro a panagayat iti entomolohia ken nangitakder ti kangrunaan a pamay-an iti mikroskopiko a panagrangkay ken panagmantsa.[7]
Dagiti panagrang-ay ti mikroskopia ket adda daytoy ti natukok nga impakto iti biolohiko a panagpampanunot. Idi nasapa a maika-19 a siglo, adu dagiti biologo a nagitudo ti sentro a pannakaipangpangruna iti selula. Idi 1838 ken 1839, ni Schleiden ken Schwann ket nangrugida a nagiragpat ti kapanunotan a ti (1) ti kangrunaan a paset dagiti organismo\ ket ti sellula ken (2) dagiti agmaymaysa a selula ket addaanda kadagiti pakaidumaan iti biag, urayno suppiatenda ti kapanunotan a dagiti (3) amin a selula ket nagtaud manipud ti panagbingbingay dagiti sabsabali a selula. Agyamantayo kadagiti obra ni Robert Remak ken Rudolf Virchow, nupay kasta, babaen ti 1860s kaaduan kadagiti biologo ket immawatda kadagiti tallo a doktrina iti naam-ammauanton a kas ti selula a teoria.[8]
Iti agdama, ti taksonomia ken panakaidasig ket nagbalin a nagtengngaan ti isip iti masna a pakasaritaan. Ni Carolus Linnaeus ket nagipablaak ti maysa a kangrunaa a taksonomia para iti masna a lubong idi 1735 (dagiti nadumaduma a kita ket naususaren manipud idin), ken ti 1750 a panagiyammo ti sientifiko a nagnagan para kadagiti amin a sebbanganna.[9] Ni Georges-Louis Leclerc, Comte de Buffon, ket trinatona dagiti sebbangan a kas dagiti parbo a kategoria ken dagiti sibibiag a porma a kas nalukneng—nga agpalpaltiing pay a ti posibilidad iti kadawyan a nagtaudan. Urayno isu ket sinuppiatna ti ebolusion, ni Buffon ket maysa a nangruna a pigura iti pakasaritaan iti ebolusionario a kapanunotan; ti obrana ket nakaimpluensia kadagiti ebolusionario a teoria kenni Lamarck ken Darwin.[10]
Dagiti naganetget a panagpanpanunut ti ebolusionario ket nagtaud kadagiti obra ni Jean-Baptiste Lamarck. Nupay kasta, ti Britaniko a naturalista a ni Charles Darwin, a nagtipon ti bioheograpiko nga arngian iti Humboldt, ti unipormista a heolohia ni Lyell, dagiti sinursurat ni Thomas Malthus ti panagrang-ay ti populasion, ken ti bukodna a kalaing iti morpolohiko, a nagpartuat ti naballigi a teoria ti ebolusion a naibatay iti masna a panagpili; kapadpada a panagrason ken ebidensia a nagiturong kenni Alfred Russel Wallace ti nawaya a panakaabotna ti isu met laeng a nagpatinggaan.[11]
Ti pannakaduktalan iti maipapan ti bagi a representasion iti panagtawid ket dimteng kadagiti ebolusionario a pamunganayan ken henetiko ti populasion. Idi 1940s ken nasap a 1950, dagiti eksperimento ket nagitudo ti DNA a aks komponente dagiti kromosoma a angtengngel kadagiti henes. Ti panakitengngaan dagit isip dagiti baro a modelo nga organismo a kas dagiti birus ken bakteria, ken dagiti pay panakaduktalan iti doble a helikoidal a patakder iti DNA idi 1953, ket nagmarka ti panagdaliasat iti panawen iti molekular a henetiko. Manipud idi 1950 aginggana iti agdama a panawen, ti biolohia ket nawatiwaten a naipadakkel iti melekular a pagturayan. Ti henetiko a kodigo ket narengngat ni Har Gobind Khorana, Robert W. Holley ken ni Marshall Warren Nirenberg kalpasan ti DNA ket naawatan nga aglaon kadagiti kodones. Kanungpalanna, ti Gandat a Henoma ti Tao ket nairugi idi 1990 nga adda ti namnama iti panagmapa ti sapasap a henoma ti tao. Daytoy a gandat ket nalpas idi 2003,[12] nga adda pay dagiti adu a panagusig nga agdama a maipabpablaak. Ti Gandat a Henoma ti Tao ket isu ti immuna nga addang iti sangalubongan a ganetget a pannakaitipon dagiti naumnong a pannakaammo iti biolohia iti nairebbengan, a molekular a pannakaipalpalawag iti bagi ti tao ken dagiti bagi ti organismo.
Dagiti ladawan[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ A naibatay babaen ti panakailawlawag idiay Gandat nga Aquarena Basaan a daga glosario dagiti termino.
- ^ Avila, Vernon L. (1995). Biolohia: Panagtalunton iti biag iti daga. Boston: Jones ken Bartlett. pp. 11–18. ISBN 0-86720-942-9.
- ^ Siensia ti Biag, Weber nga Estado a Museo iti Masna a Siensia
- ^ "Sino ti nagrugi ti termino a biolohia?". Info.com. Naala idi 2012-06-03.
- ^ Magner, Pakasaritaan dagiti Siensia ti Biag
- ^ Fahd, Toufic. "Botania ken agrikultura". p. 815., iti Morelon, Régis; Rashed, Roshdi (1996). Ensiklopedia iti Pakasaritaan iti Arabiko a Siensia 3. Routledge. ISBN 0415124107.
- ^ Magner, Pakasaritaan dagiti Siensia ti Biag, pp 133–144
- ^ Sapp, Henesis, kapitulo 7; Coleman, Ti biolohia iti Sangapulo ket siam a Siglo, kapitulio 2
- ^ Mayr, Ti Panagrang-ay iti Biolohiko a Kapanunutan, kapitulio 4
- ^ Mayr, Ti Panagrang-ay ti Biolohiko a Kapanunotan, kapitulio 7
- ^ Mayr, Ti Panagrang-ay ti Biolohiko a Kapanunutan, kapitulio 10: "Ti ebidensia ni Darwin para iti ebolusion ken sapasap a nagtaudan"; ken kapitulio 11: "Ti gapuanan iti ebolusion: masna apaagpili"; Larson, Ebolusion, kapitulior 3
- ^ Noble, Ivan (2003-04-14). "BBC NEWS | Siensia/Masna| Ti henoma ti tao ket kanungpalan a nakompleto". BBC News. Naala idi 2006-07-22.


text:
Pagsasao nga Ilokano
Ti Ilokano (wenno Iloko, Iluko, Iloco, mabalin met nga Ilocano) ket maysa kadagiti kangrunaan a pagsasao (maikatlo a kadakkelan ti bilang ti agsasao) iti Pilipinas. Daytoy ti pagsasao nga aramat (lingua franca) ti agarup isuamin a pakabuklan ti Amianan a Luzon, nangruna iti Rehion ti Ilocos, iti Tanap ti Cagayan ken iti adu a paset ti Abra, Pangasinan, ken Zambales. Adu met ti agsasao iti Iloko iti Nueva Ecija, Tarlac, Mindoro ken iti dadduma a probinsia iti Mindanao.
Mairaman ti Iloko iti pamilia ti Sassao nga Austronesio a nagpuonan dagiti pagsasao kadagiti puro iti Pasipiko ken Umabagatan-a-Daya nga Asia. Kabagian ti Iloko dagiti nadumaduma a dildila kas iti Bahasa Indonesia, Bahasa Melayu, Maori, Hawayano, Malagasi, ken Paiwan.
Adda aganay a walo (8) riwriw ti agus-usar iti Iloko iti Pilipinas.
Adu a paset ti lubong, a napanan ken pagnanaedan dagiti Ilokano, ti pakasarakan met iti dakkel a porsiento dagiti agsasao iti Iloko, kas kadagiti estado ti Hawaii ken California iti Estados Unidos.
Dagiti linaon
Iloko ken Ilokano[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti awag wenno termino nga "Iloko" ken "Ilokano" awan paggidiatanna no ti pagsasao ti madakdakamat. Ti laeng pagdumaanna ket no dakamaten ti sao wenno pagsasao ken ti tao nga agsasao wenno agus-usar iti pagsasao (kas patneng wenno natibo nga agsasao). Kadawyan nga Iloko wenno Iluko ti awag iti sao wenno pagsasao, ket Ilokano met wenno Ilocano no iti tao.
Panakaidasig ken dialekto[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Iloko ket isu ti kakaisuna a sanga ti pamilia lingguistika a Kordiliera ti Pilipinas, maibilang nga inauna wenno kabaketan kadagiti pagsasao iti amianan. Kakabsatna ti Pangasinense, Ibanag ken dagiti nadumaduma a pagsasao iti kabambantayan ti Kordiliera.
Dua ti makuna a dialekto ti Iloko: ti maawagan iti “Umamianan” wenno “nauneg nga Iloko,” pagsasao dagiti taga-Ilokos, ken ti “Umabagatan,” a kaaduan a pagsasao dagiti adda iti probinsia ti La Union ken Pangasinan. Agassideg ketdi dagitoy a dialecto. Bassit ti pagdumaanda, ti laeng panangibalikas iti letra nga e.
Maysa laeng ti balikasna daytoy a letra para kadagiti "umamianan"—nakalukat, tengnga’t-sango, ken di nabukel a bokal. Dagiti met "umabagatan" ket dua ti balikasna. Kas kadagiti "umamianan," no ti sao ket ganggannaet ti naggapuananna, wenno nakarikep, ket impalikud, ken di nabukel a bokal, no ti agsarita ket patneng nga Ilokano. Daytoy a panangibalikas ket naiseknan iti pagsasao dagiti sabsabali kas iti Pangasinense ken Kankanaey.
Saan ketdi a madlaw unay dagitoy a naggidiatan kadagiti talaga a patneng nga Ilokano iti man abagatan wenno abagatan nga Ilocos. Madlaw laeng ti naiduma a panangibalikas iti e kadagiti saan a patneng nga Ilokano wenno dagiti nasanay iti Tagalog wenno Ingglés a saan unayen nga agsasao iti Iloko. Wenno dagiti nakasursuro iti Iloko a saan a natibo nga Ilokano (kas pagarigan maysa a natibo a Tagalog wenno Bisayano a nakasursuro nga agsao iti Iloko).
Dagiti patneng nga Ilokano ken umiiloko, maymaysa ti panangisaoda iti letra e kadagiti balikas a kas koma "wen," "met," "bedbed," "ilem," "isem," "panagem," "nakem," "timel," "belleng," "aweng," "palileng," "baket," "ubet," "gawed," "kerret," "siket," "lengleng" "alimuteng," "alsem," "pekkel," "kuribetbet," "pamulinawen" ken dadduma pay.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Nationalencyklopedin "Världens 100 största språk 2007" Dagiti Kadakkelan a 100 a Pagsasao idi 2007
- ^ Senso ti Pilipinas, 2000. Tabla 11. Sangkabalayan a Populasion babaen ti Etnisidad Sekso ken Rehion: 2000
- ^ Elias, Jun (Septiembre 19, 2012). "Iloko La Union's official language". Philippine Star. Naala idi Septiembre 24, 2012.


text:
Hokkaido
Ti Hokkaido (tulong·paammo) (北海道 Hokkaidō?, literal nga "Akin-amianan a Baybay "), naamamuan idi a kas ti Ezo, Yezo, Yeso, wenno Yesso, ket isu daytoy ti maikadua a kadakkelan nga isla iti Hapon; isu pay ti kadakkelan ken akin-amianan unay kadagiti 47 a prepektural nga agpang a panakabingbingay iti Hapon. Ti Ilet a Tsugaru pagsinaenna ti Hokkaido manipud ti Honshu,[2] uray no dagitoy dua nga is-isla ket naikapet da babaen ti sirok ti danum a perrokarril a ti Seikan a Tunel. Ti kadakkelan a siudad idiay Hokkaido ket ti kapitoliona, a ti Sapporo.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Nailian a Senso 2010 Dagiti Umuna a Resulta
- ^ Nussbaum, Louis-Frédéric. (2005). "Hokkaido" iti Ensiklopedia ti Hapon, p. 343 idiay Liblibro ti Google.


text:
Dagiti panagbubutos iti Pilipinas
Dagiti panagbubutos iti Pilipinas ket addaan kadagiti nadumaduma a kita. Ti presidente, bise presidente, ken dagiti senador ket mabutosanda kadagiti immen a tawen a termino, bayat a dagiti Kameng dagiti Pannakabagi iti Pilipinas, dagiti gobernador, dagiti bise gobernador, kamkamemng ti Sangguniang Panlalawigan , dagiti mayor, dagiti bise mayor, kamkamemng ti Sangguniang Panlungsod/kamkamemng ti Sangguniang Bayan, dagiti opisial ti baranggay, ken ti kamkammeng ti Sangguniang Kabataan ket mabutosan nga agserbi kadagiti tallo a tawen a termino.
Ti Kongreso ket addaan iti dua a kamara. Ti Kamara dagiti Pannakabagi ket addaan kadagiti 92 a tugaw manipud idi 2013, a dagitoy ket 80% ket nagbibinglayan iti agmaymaysa a tugaw kadagiti elektoral a distrito ken 20% ket nailasn iti listaan ti partido segun ti nabaliwan a Hare quota ken dagiti nabatbati ket di naikaskaso ken ti patingga iti tallo a tugaw, a mabalin laeng a maserrekan iti marginalisado ken saan unay a nairepresenta a grupgrupo ken parpartido, dagiti lokal a partido, ken dagiti sektoral a payak dagiti kangrunaan a partido a mangirepresenta kadagiti marginalisado. Ti Batay-linteg iti Pilipinas ket palubosanna ti Kamara dagiti Pannakabagi iti addaan kadagiti 250 a kameng nga awan iti pannakasapul para iti panagpasayaat iti batay-linteg. Ti Senado ket addaan kadagiti 24 a kameng a nabutosan iti sangkapagilian a panangirepresenta; saanda a mangirepresenta ti ania man a heograpikal a distrito. Kagudua ti Senado ket mapabaro kadagiti tunggal tallo a tawen.


text:
Polonia
Ti Polonia i/ˈpoʊlənd/ (Polako: Polska), opisial a ti Republika iti Polonia (Polako: Rzeczpospolita Polska; Kasubio: Pòlskô Repùblika; Silesiano: Polsko Republika), ket maysa a pagilian idiay Tengnga nga Europa, nabeddengan daytoy babaen ti Alemania iti laud; ti Republika a Tseka ken Slovakia iti abagatan; Ukrania, Belarus ken Lituania iti daya; ken ti Baybay Baltik ken Kaliningrad Oblast, maysa a Ruso nga exclave, iti amianan. Ti dagup a kalawa ti Polonia ket 312,679 kuadrado kilometro (120,726 sq mi), a makaaramid daytoy ti maika-70 a kadakkelan a pagilian iti lubong ken ti maika-9 a kadakkelan idiay Europa. Ti Polonia ket adda ti population ti sumurok a 38 a riwriw a tattao, a makaaramid daytoy ti maika-34 a kaaduan ti populasion a pagilian iti lubong ken ti maikanem a kaaduan ti populasion a kameng iti Kappon ti Europa, nga isu daytoy ti kaaduan ti populasion a kameng ti kalpasan ti komunista. Ti Polonia ket maysa a unitario nga estado a binuklan dagiti 16 a voivodeship. Ti Polonia ket kameng iti Kappon ti Europa, NATO, ti Nagkaykaysa a Pagpagilian, ti Organisasion ti Komersio ti Lubong, ti Organisasion para iti Ekonomia a Pagtitinnulongan ken Panagrangrang-ay (OECD), Europeano nga Ekonomiko a Lugar, Ahensia ti Internasional nga Enerhia, Konsilo iti Europa, Organisasion para iti Salaknib ken Pagtitinnulongan iti Europa, Ahensia ti Internasional ti Atomiko nga Enerhia, G6, Konsilo dagiti Estado ti Baybay Baltik, Visegrád a Grupo, Weimar a Trianggulo ken Schengen a Tulagan.
Ti pannakabangon ti Polako nga estado ket nainaganan iti pannaka-ampon iti Kristianidad babaen ti nangturay a ni Mieszko I idi 966,[2] iti teritoria a kapadpada iti tatta nga aldaw a Polonia. Ti Pagarian iti Polonia ket naporma idi 1025, ken idi 1569 a nagpapigsa ti atiddog a kumaduaan iti Nalatak a Dukado iti Lituania babaen ti panagpirma ti Kappon iti Lublin, a nagbukel ti Polako–Lituano a Mankomunidad. Ti Mankomunidad ket awanen idi 1795 gapu ta nabingbingay dagiti daga ti Polonia kadagiti Pagarian ti Prusia, ti Imperio ti Rusia, aken ti Austria. Ti Polonia ket nakaala manen ti panakawayawayana a kas ti Maikadua a Polako a Republika idi 1918. Kalpasan ti dua a dekada, idi Septiembre 1939, ti Maikadua a Sangalubongan a Gubat ket nangrugi ti panagraut ti Polonia babaen ti Nasi nga Alemania ken ti Kappon ti Sobiet . Sumurok nga innem a riwriw a Polako nga umili ti natay iti dayta a gubat. Ti Polonia ket nagungar kalpasan kadagiti napalas a tawen iti uneg ti Sobiet a pannaka-impluensia a kas ti Republika dagiti Tattao aginggana idi 1989. Idi panawen ti Rebulosion iti 1989, ti 45 a kaatiddog ti komunismo a panagturay ket naruppuog ken ti demokratiko a panagturay ket nabagon. Daytoy ket nakaited ti pundasion ti moderno a Polonia, naam-ammuan babaen ti batay-linteg a kas ti "Mikatlo a Polako a Republika".
Nupay ti adu a pannakadadael ti pagilian a napadasan iti maikadua a Sangalubongan a Gubat, ti Polonia ket napakabaelan a nagpreserba kadagiti adu a bukodna a kultura a kabaknangan. Adda dagiti 14 nga agdama a tinawtawid a pagsaadan a naisuratan idiay listaan ti UNESCO a Tinawtawid ti Lubong idiay Polonia.[3]
Manipud idi gibus ti panawen ti komunista, ti Polonia ket nakagun-od ti "nangato unay" a ranggo ti banag iti panagrangrang-ay ti nagtagitaoan.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Główny Urząd Statystyczny. Baza Demografia. Ludność. Stan, ruch naturalny i wędrówki ludności w I kwartale 2014 r., stan na 31.03.2014. [1]
- ^ Lukowski, Jerzy; Zawaszki, Hubert (2001). Ti Ababa a Pakasaritaan iti Polonia (Umuna nga Edision nga ed.). Dagiti Biblioteka ti Unibersidad iti Stirling - Popular Loan (Q 43.8 LUK): Pagmaldita ti Unibesidad ti Cambridges. p. 3. ISBN 0521559170.
- ^ "Polonia - UNESCO a Sentro ti Tinawtawid ti Lubong". Whc.unesco.org. Naala idi 2012-02-06.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Polonia idiay Wikimedia Commons


text:
Nigeria
Ti Nigeria i/naɪˈdʒɪəriə/, ket opisial a ti Pederal Republika iti Nigeria, ket maysa a pederal a batay-linteg a republika a buklen dagiti 36 nga estado ken dagiti Pederal Kapitolio a Teritorio, Abuja. Ti pagilian ket mabirukan idiay Laud nga Aprika ken makibinningay kadagiti daga a pagbeddengan iti Republika iti Benin iti laud, ti Chad ken Kameron iti daya, ken Niger iti amianan. Ti aplayana itiabagatn ket naisanglad iti Golpo iti Guinea idiay Taaw Atlantiko. Dagiti tallo a kadakkelan ken kaaduan ti impluensia nga etniko a grupo idiay Nigeria ket dagiti Hausa, Igbo ken Yoruba.
Ti Nigeria ket gangani nga agpadpada a nagudua a nagbaetan dagiti Muslim idiay Amianan ken dagiti Kristiano idiay Abagatan; adda bassit kadagiti minoridad nga agsansanay iti tradisonal a relihion. Manipud idi 2002 adda dagiti adu a sinnuppiatan, a naisangsangayan idiay Amianan a paset ti pagilian, a nagbaetan dagiti puersa ti gobierno ken dagiti Islamista a Boko Haram, dagiti militante a jihadista a nagsuksukiso a mangipatakder ti sharia a linteg.
Dagiti tattao ti Nigeria ket addaan da ti nawatiwat a pakasaritaan. Dagiti arkeolohiko nga ebidensia ket mangipakpakita a dagiti panagtaeng ti tao iti dayta a lugar ket mabalin a mapetsaan manipud idi 9000 BCE.[4] Ti lugar iti lawlaw ti Benue ken Karayan Krus ket naipanpanunotan nga isu ti kasisigud a nagtaengan dagiti Bantu migrante a nagwarwaras iti kaaduan aballasiw ti tengngal ken akin-abagatan nga Aprika kadagiti allon a nagbaetan ti Umuna a milenio BC ken ti maikadua a milenio. Ti nagan a Nigeria ket naala idi manipud ti Karayan Niger a nagayayos ti daytoy a pagilian. Dagiti Britaniko ketkinoloniaanda ti Nigeria idi kaladawan ti maika-19 a siglo ken kasapaan ti maika-20 a siglo, a nagipatakderda kadagiti administratibo a estruktura ken linteg bayat a binigbigbiganda dagiti tinawtawid a daulo. Ti Nigeria nawayaan idi 1960. Kadagiti napalabas a tawen kalpasan daytoy, nakasanay daytoy ti maysa a sibil a gubat idi pinads ti Biafra a nangipatakder ti panagwaywayas. Dagiti militar a gobierno iti panawen dagiti didigra ket nagisinnublat kadagiti kadagiti demokratiko a nabutosan a gobierno.
Ti Nigeria ket isu ti kaaduan ti populasion a pagilian idiay Aprika, ti maikapito a kaaduan ti populasion iti lubong, ken ti kaaduan ti populasion iti lubong a dagiti kaaduan ti populasionna ket nangisit.[5] Dagiti reserbana ti lana ket nakaiyeg ti adu a kuarta a napastrek ti daytoy a pagilian. Daytoy ket nailista kadagiti "Sumaruno a Sangapulo ket Maysa" nga ekonomia, ken daytoy ket kameng ti Mankomunidad dagiti Pagilian.
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Nasapa a pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti tattao a Nok iti tengnga a Nigeria ket nakapataudda kadagiti kasapaan a terakota nga eskultura a nabirbirukan ti daytoy a pagilians.[6] Idiay akin-amianan a paset ti pagilian , dagiti Kano ken Katsina ket addaanda tinairehistro a pakasaritaan a napetsaan ti agarup idi 999 AD. Dagiti Hausa a pagarian ken ti Kanem-Bornu nga Imperio ket rimmang-ayda a aks dagiti komersio a lugar a nagbaetan ti Amianan ken Laud nga Aprika.
Ken idiay pay Amianan, idi rugi ti maika-19 a siglo babaen ti Usman dan Fodio, dagiti Fulani ket nangiyunada ti naisentro a Fulani nga Imperio, a nagtultuloy aginggana idi 1903 nga idi dagiti Fulani a populasion ken dagdaga ket nabingbingay kadagiti nadumaduma a kolonia ti Europa. Idi baetan ti 1750 ken 1900, maysa agingana ti dua a pagkatlo iti populasion dagiti Fulani a jihad nga estado ket binulan dagiti tagabu.[7]
Dagiti Yoruba a pagarian iti Ife ken Oyo idiay abagan a laud ti Nigeria ket nagabalinda a nadayeg idi maika-12[8][9] ken maika-14[10] a sigsiglo. Ti Yorubaa mitolohia ket mangibagbaga a ti Ile-Ife ket isu ti nagtaudan ti kaputotan ti tao ken dayoty ket inunaanna amin a sabali a sibilisasion. Ti kadaanan a pakakitaan ti panagtaeng ti tao ket mapetsaan idi maika-9 a siglo.[8] Ti Ifẹ ket nakapataud kadagiti terakota ken gambang a pigura, ken ti Ọyọ ket naigay-at idi manipud idiay limaud a Nigeria aginggana idiay Togo. Ti Pagarian iti Benin ket mabairukan idiay abagatn a laud a Nigeria. Ti kabilegan ti Benin ket nagpaut ti nagbaetan ti maika-15 ken maika-19 a siglo. Dagiti panagturturayda ket nakaabot ti kaadayo idiay siudad ti Eko (maysa a Edo a nagan a nabaliwan idi iti Lagos babaen dagiti Portuges) ken dagiti simmakbay.[11]
Ti Pagarian iti Nri dagiti tatto a Igbo ket nangrugi idi maika-10 a siglo ken nagtultuloy aginggana idi nakapukaw ti panagwayana kadagiti Britaniko idi 1911. Isu dayto ti naamammoan a kadaanan a pagarian idiay Nigeria.[12][13] Dagiti Nri ket tinurayan idi babaen dagiti Eze Nri, ken ti siudad ti Nri ket naipanunotan nga isu ti punsdasion ti Igbo a kultura. Ti Nri ken Aguleri, nga isu idiay ti Igbo a nagtaudan ti mito ti pannakapartuat, ket aad idiay teritorio iti Umeuri a sangkaputotan; makatugotda kadagiti lianiada kadagiti pariarka a ari a pigura ti Eri.[14] Dagiti kadaana a pirgis ti gamabang a naaramid ti napukaw nga allid a pamay-an idiay Laud nga Aprika ket naggapu idiay Igbo Ukwu, ti maysa a siudad ti Nri nga inpluensia.[12]
Dagiti tattao ket nagkomersioda kadagiti dagdaga kadagitikomersiante manipud idiay Amianan nga Aprika kadagiti napalabas a sigsiglo. Idi maiak-16 a siglo, dagiti Espaniol ken Portuges nga eksplorador ket isuda ti immuna a nangrugi a nagkomersio idiay Nigeria, idiay puerto a ninagananda ti Lagos ken idiay Calabar. Dgaiti Europeano ket nagkomersioda kadagiti kasapulan dgaiti tattao iti aplaya. Nakitinnulagda pay idi para iti paset iti adda idin nga Aprikano a komersio ti tagabu.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti pagsasao iti Nigeria". Ethnologue. Naala idi 12 Septiembre 2010.
- ^ a b c d "Nigeria". Internasional a Pundo ti Panguartaan. Naala idi 20 Abril 2012.
- ^ http://en.wikipedia.org/wiki/List_of_countries_by_Human_Development_Index#cite_note-UNDP-0
- ^ McIntosh, Susan Keech, Dagiti agdama a panakaiturong ti sakbay a pakasaritaan iti laud nga Aprika. Palo Alto, California: Annual Reviews Inc., 1981. 215–258 p.: ill.
- ^ Bilioteka iti Kongreso – Dibision ti Pederal a Panagsukisok (Hulio 2008). Bariweswes ti Pagilian: Nigeria. p. 9. Naala idi 28 Disiembre 2011.
- ^ Kleiner, Fred S.; Christin J. Mamiya (2009). Dagiti Arte ti Npalabas a Panawen ni Gardner: Dagiti Saan a Lumaud a Panakasirmata (13, revised nga ed.). Cengage Learning. p. 194. ISBN 0-495-57367-1.
- ^ "Panagtagabu – Naipakasaritaan a panagsukisok – Dagiti tagabu a kagimongan". Encyclopædia Britannica aPagsurotan dagitiNangisit a Pakasaritaan. Encyclopædia Britannica. 2011. Naala idi 28 Mayo 2011.
- ^ a b Falola, Toyin; Heaton, Matthew M. (2008). Ti Pakasaritaan iti Nigeria. Unibersidad ti Cambridge University a Pagmalditan. p. 23. ISBN 0-521-68157-X.
- ^ Laitin, David D. (1986). Panagsakop ken Kultura: dagiti politika ken relihioso a panagbalbaliw dagiti Yoruba. Unibersidad iti Chicago a Pagmalditan. p. 111. ISBN 0-226-46790-2.
- ^ MacDonald, Fiona; Paren, Elizabeth; Shillington, Kevin; Stacey, Gillian; Steele, Philip (2000). Tattao iti Aprika, Tomo1. Marshall Cavendish. p. 385. ISBN 0-7614-7158-8.
- ^ Metz, Helen Chapin (1991). "Nigeria: Ti Pagilian nga Inadadal – Ti Tagabu a Komersioe". Bibliotek aiti Kongreso a Panagdadal. Naala idi 28 Mayo 2011.
- ^ a b Juang, Richard M. (2008). ti Aprika ken ti Kaamerikaan: dagiti kultura, dagiti politika, ken pakasaritaan : ti adu a disiplina nga ensiklopedia, Tomo 2. ABC-CLIO. p. 597. ISBN 1-85109-441-5.
- ^ Hrbek, Ivan (1992). Ti Aprika manipud ti maikapito aginggan ti maikasangapulo ket maysa a siglo. James Currey Publishers. p. 254. ISBN 0-85255-093-6.
- ^ Uzukwu, E. Elochukwu (1997). Panagraen a kas Pagsasao ti Bagi. Liturgical Press. p. 93. ISBN 0-8146-6151-3.
Kasilpo iti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Nigeria idiay Wikimedia Commons
- Nigeria
- Dagiti pagilian idiay Aprika
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Aprika
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Taaw Atlantiko
- Dagiti estado a kameng ti agrangrang-ay a 8 a pagpagilian
- Dagiti ekonomiko a Komunidad dagiti Estado ti Laud nga Aprika
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Inggles
- Dagiti pederal a republika
- Dagiti dati a kolonia ti Britaniko
- G15 a pagpagilian
- Dagiti estado a kameng ti Mankomunidad ti Pagpagilian
- Dagiti estado a kameng ti GPAP
- Dagiti estado a kameng ti Organisasion ti Islamiko a Pagtitinnulongan
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1960
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian


text:
Materialismo
Iti pilosopia, ti teoria ti materialismo ket agtengtengngel nga iti laeng adda ket banag wenno enerhia; nga amin a bangag ket buklen iti materiales ken amina penomena (a mairaman ti kaaddaan rikna) ket resulta kadagiti pannakitinnignay ti materiales. Iti sabali a panagibaga, ti banag ket isu laeng tisustansia, ken ti kinapudno ket kapadpadana dagiti pudno a rumrumsua kasasaad ti enerhia ken banag.
Dagiti adu a pilosopo, ti 'materialismo' ket kapadpadana ti'pisikalismo'. Nupay kasta, dagiti materialista ket naipakasaritaanda ng agtengtengngel a ti amain ket naaramid iti banag, ngem ti pisika ket nangipakpakita a (kas pagarigan) ti grabidad, ket saan a naaramid iti banag iti tradisional a kapanunotan iti "'ti maysa a nalpay, awan banagna a sustansia, nga iti pangpaatiddog, pigura, ken ti panagkuti ket pudno nga agbiag'… Isu nga makasulisog ti panag-usar ti 'pisikalismo' tapno bukod a maipaadayo manipud ti kasla naipakasaritaan a nangruna ngem saanen a sientipikomaipaay a tesis iti materialismo, ken ti mainaig iti daytoy, tapno maiyunay-unay ti maysa apannakaikapet iti pisika ken dagiti pisikal a siensia."[1] Isunga kaaduan kadagiti sapasap a pilosopiko a pannakisinnaritaan dita baba iti materialismo ket mabalin a maipaay iti pisikalismo.
Ti pay mainaig ti materialismo ket dagiti kapanunotan iti metodoliko a naturalismo ken metapisikal a naturalismo.
Dagiti pilosopia a pakaigiddiatan ket mairaman ti idealismo, ken dagiti dadduma a porma iti monismo, dualismo, ken pluralismo.
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
a. ^ Agpayson a naipaammon a narigat no saan nga imposible a mangipalaway ti maysa akategoria nga awan ti pannakaigiddiat daytoy iti sabali.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Pisikalismo nga inkabil babaen ti Daniel Stoljar idiay Ensiklopedia iti Pilisopia ti Stanford
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Buchner, L. (1920). [books.google.com/books?id=tw8OuwAACAAJ Puersa ken banag]. New York, Peter Eckler Publishing Co.
- Churchland, Paul (1981). Panangilasin a Materialismo ken dagiti Panangisingasing a Wagas. Ti Pilosopia ti Siensia. Boyd, Richard; P. Gasper; J. D. Trout. Cambridge, Massachusetts, MIT Press.
- Field, Hartry H. (1981), "Mental a representasion", iti Block, Ned Joel, Dagiti Panagbasbasa ti Pilosopia iti Sikolohia 2, Taylor & Francis, ISBN 9780416746006
- Owen J. Flanagan (1991). Siensia iti Isip 2e. MIT Press. ISBN 978-0-262-56056-6. Naala idi 19 Disiembre 2012.
- Fodor, J.A. (1974). Dagiti Naipangpangruna a Siensia, Synthese, Tom.28.
- Gunasekara, Victor A. (2001). "Budismo ken ti Moderno a Lubong". Batayan a Budismo: Ti Moderno a Pangyuna kadagiti Insursuro ni Buda". 18 Enero 2008
- Kim, J. (1994) Nadumaduma a Realisasion ken ti Metapisika iti Panagpabassit, Pilosopia ken Penomolohiko a Panagsukisok, Tomo. 52.
- La Mettrie, La Mettrie, Julien Offray de (1748). L'Homme Machine (Man a Machine)
- Lange, Friedrich A.,(1925) Ti Pakasaritaan ti Materialismo. New York, Harcourt, Brace, & Co.
- Moser, Paul K.; Trout, J. D. (1995). Kontemporario a Materialismo: Ti Pangbasa. Psychology Press. ISBN 978-0-415-10863-8. Naala idi 19 Disiembre 2012.
- Priest, Stephen (1991), Dagiti Teoria ti Isip, Londres: Penguin Books, ISBN 0-14-013069-1 Alternatibo ISBN 978-0-14-013069-0
- Schopenhauer, Arthur (1969). Ti Lubong a kas Naken ken Representasion. New York, Dover Publications, Inc.
- Seidner, Stanley S. (Hunio 10, 2009). "A Troiano a Kabalio: Logoterapeutiko a Transendensia ken ti bukodna a Sekular a Pagbanagan para iti Teolohia". Mater Dei Institute
- Turner, MS (Enero 5, 2007). "Dagiti Quarks ken ti kosmos". Siensia(New York, N.Y.) 315 (5808): 59–61. PMID 17204637.
- Vitzthum, Richard C. (1995) Materialismo: Ti Apirmatibo a Pakasaritaan ken Panangipalplawag. Amhert, New York, Prometheus Books.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Ensiklopedia ti Stanford
- Pilosopiko a Materialismo (babaen ni Richard C. Vitzthum) manipud ti infidels.org
- Diksionario ti Pilosopia iti Isip iti Materialismo manipud ti Unibersidad ti Waterloo


text:
Pagbasaan (FACTSHEETS)
Ipaaymi kadakayo ti panid a Pagbasaan (FACTSHEETS). Linaon daytoy a Pagbasaan dagiti dokumento a nakaibinsabinsaan dagiti impormasion a kasapulan iti eleksion. Agsasabali a topiko ti trataren ti kada Pagbasaan.
Dua ti pannakaiparang (format) daytoy a Pagbasaan:
- Adobe PDF ti pannakaiparang (format) daytoy a Pagbasaan itoy a panid. Kasapulan ti Adobe Reader tapno mabasayo ti dokumento. Mabalinyo nga i-download wenno ipan iti kompiuteryo ti Adobe Reader babaen ti panangi-klikyo iti link a makitayo iti akinkanawan a paset wenno kolum.
- Mabali met a mabasayo daytoy iti HTML a pannakaiparang (format). Maparuaryo daytoy iti HTML babaen ti panangi-klikyo itoy a link: FACTSHEETS in HTML.
- AGNANAYON A LUMANGAN A PANAGBUTOS
- INITIATIVE KEN REFERENDUM
- POLL WATCHERS
- DAGITI OPISIAL TI PRESINTO
- PROBISIONAL A PANAGBUTOS
- ABSENTEE VOTING WENNO PANAGBUTOS A DIKAN MAPMAPAN ITI PRESINTO
- PANNAKADOBLE TI APPLIKASYON DAGITI BALOTA ITI ABSENTEE VOTER
- DAGITI MATERIALES ITI ELEKSION NGA ADDA ITI OFFICE OF ELECTIONS
- EPEKTO TI PANNAKAPABASOL TI FELONY KEN TI KALINTEGAN NGA AGBOTOS TI MAYSA NGA TAO
- LINTEG PARA MAAMUWAN ITI PAGTAENGAN
- ORAS TI PANAGRUAR PARA MAKABOTOS ITI ALDAW TI PANAGBOTOS
- DAGITI UNIPORMADO KEN SITISEN NGA ADDA ITI BALLASIW-TAAW
- PANAGREHISTRO TI BOTANTE
- DAGITI BOTANTE NGA AGKASAPULAN ITI ESPESIAL A PANNARABAY
- WIKIWIKI VOTER REGISTRATION
- PANANGKOPYA ITI WIKIWIKI VOTER REGISTRATION FORM KEN TI APPLIKASYON PARA TI ABSENTEE VOTER BALLOTA
- PANAGBUTOS ITI HAWAII
- PANNAKATARABAY DAGITI BOTANTE
- PANNAKAKUESTION TI KINAASINO TI BOTANTE
- KAPITULO 19, PANANGSALUNGASING ITI ELEKSYON
- KOMISION ITI ELEKSION
- IMPORMASION MAIPANGGEP ITI PANAGBUTOS ADMINISTRASION KEN DAGITI RESIDENTE ITI CARE FACILITY
Mabasayo pay daytoy iti sabali pay a pannakaiparang (format). No kasapulanyo ti ad-adu pay a tulong (naikadakkel a letra, material a mabalinyo a denggen, kdpy.), umawagkay laeng iti Office of Elections iti 453-VOTE (8683). Para kadagiti agnaed iti Kad arapat (wenno Kaarruba) nga Isla, libre ti yaawagyo no usarenyo ti 1-800-442-VOTE (8683). Mabalin met nga ag-emailkayo kadakami iti elections@hawaii.gov


text:
Biliran
Ti Biliran ket maysa nga isla a probinsia iti Pilipinas a masarakan idiay rehion ti Daya a Visayas. Sigud a paset ti probinsia ti Leyte agingga a napagwayas idi 1992. Ti kapitoliona ket ti ili ti Naval.
Dagiti linaon
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Biliran ket nabingbingay kadagiti 8 nga ili.
Dagiti ili[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Dagiti daulo ti probinsia: Departamento iti Kaunegan ken Lokal a Gobierno, Siudad ti Quezon- Naala idi 12 Pebrero 2013
- ^ 2010 a Senso a Pakaammo ti Daya a Visayas (Ingles) naala idi 27 Pebrero 2013