text:
Mumbai
Ti Mumbai /mʊmˈbaɪ/, dati a naamammoan a kas ti Bombay, ket isu ti kapitolio a siudad iti estado ti India a Maharashtra. Isu daytoy ti kaaduan ti populasion a siudad idiay India, ken ti maikapat a kaaduan ti populasion a siudad iti lubong, nga adda ti dagup ti metropolitano a lugara populasion iti agarup a 20.5 a riwriw. A maiaraman ti nkaarrubana nga urbano a luglugar, a mairaman dagiti siudad ti Navi Mumbai ken Thane, maysa daytoy kadagiti kaaduan ti populasion a urbano a rehion iti lubong.[6] Ti Mumbai ket naisanglad idiay laud nga aplaya iti India ken adda ti naadalem a masna a pagsangladan. Idi 2009, ti Mumbai ket nanaganan idi a kas maysa a Alpha asiudad ti lubong.[7] Isu pay daytoy ti kabaknangan asiudad idiay India,[8] ken adda ti kangatuan a GDP iti aniaman a siudad idiay Abagatan, Laud wenno Tengnga nga Asia.
Dagiti pito nga is-isla a nagbukel ti Mumbai ket nagibalayan dagiti komunidad ti mangngalap a kolonia. Para kadagiti napalabas a siglo, dagiti isla ket ket tinengtengngel dagiti nagsasaruno a patneng nga imperio sakbay a naibbatan kadagiti Portuges ken ti sinaruno ti Kompania ti Britaniko a Daya nga India. Idi las-ud ti maika-18 a siglo, ti Mumbai sinukogan manen babaen ti Hornby Vellard a gandat,[9] a nagaramid ti panakaala manen dagiti lugar a nagbaetan dagiti pito a konstituente nga is-isla manipud ti baybay.[10] Daytoy ket nalpas idi 1845, ti gandat ket ti panakairaman ti panagipatakder kadagiti nangruna a kalsada ket perokaril ket nangbalbaliw ti Bombay iti maysa anangruna a puerto idiay Baybay Arabiano. Ti ekonomiko ken edukasinal a panagrangrang-ay ket isu ti nagipakpakitaan ti siudad idi las-ud ti maika-19 a siglo. Daytoy ket nagbalin a napigsa a batayan para iti panagwayawaya a tinay iti India idi las-ud ti nasapa a maika 20 a siglo. Idi nagbalin a nawaya ti India idi 1947, ti siudad ket nainkorporado iti Bombay nga Estado. Idi 1960, kalpasan ti Samyukta Maharashtra a tignay,ti maysa a baro nga estado ti Maharashtra ket napartuat idi ti Bombay a kas ti kapitoliona. Ti siudad ket nanaganan iti Mumbai idi 1996,[11] ti nagan a naala manipud ti Koli a diosen—Mumbadevi.
Ti Mumbai ket isu ti komersio ken liwliwa a kapitolio iti India, daytoy ket maysa pay kadagiti 10 a kalaingan iti lubong a a sentro ti komersio iti termino iti sangalubongan a panagayos ti busbos,[12] ngaagpatpataud kadagiti 5% iti GDP ti India,[13] ket banagan para iti 25% iti maipataud ti industria, 70% iti maipapan ti baybay a komersio idiay India (Mumbai Port Trust & JNPT),[14] ken 70% iti pundo a naibaybayad iti ekonomia iti India.[15] Ti siudad ket pangbalayan kadagiti nangruna nga instituto ti busbos a kas ti Reserve Bank of India, ti Bombay Stock Exchange, ti National Stock Exchange of India, ti SEBI ken ti korporado a kuartelan dagiti nadumaduma a kompania ti India ken dagiti multinasional a korporasion. Daytoy ket pangibalayan pay dagiti kangrunaa a sientipiko ken nuklear nga instituto ti India a kas ti BARC, NPCL, IREL, TIFR, AERB, AECI, ken ti Departamento ti Atomiko nga Enerhia. Ti siudad ket ibalayanna pay ti Hindi ti India (Bollywood) ken Marathi nga industri a ti pelikuka ken telebision. Dagiti opurtunidad ti negosio ti Mumbai, ken ti pay pannakabalin ti panakamatgedan ti nagatngato a pagalagadan ti biag,[16] ket mangawawis kadagiti peregrino manipud kadagiti amin apaset ti India ken, iti gapuna daytoy, makaararamid ti siudad a kas maysa a pagtunawan ti puli kadagiti adu a komunidad ken dagiti kultura.
Ti Mumbai ket naamammoan a kas maysa a sekular a siudad. Nupay kasta daytoy ket nakasagaba kadagiti nadumaduma a panagraut dagiti terorista manipud ti rugi ti maika-20 a siglo. Adda dagiti adu a natnatay ket nakapukawan dagiti tagikua iti maipapan ti komunidad a riribok idi 1992–93, ken dagiti panagbomba idi 1993 .
Dagiti linaon
Etimolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti nagan a Mumbai ket naala manipud ti Mumba wenno Maha-Amba—ti nagan ti Koli a diosen a ni Mumbadevi—ken Aai, "ina" iti pagsasao a Marathi.[17]
Ti kadaanan a naamammoan a nagnagan ti siudad ket Kakamuchee ken Galajunkja; dagitoy ket sagpaminsada pay leang a maus-usar.[18][19] Ni Ali Muhammad Khan, idiay Mirat-i-Ahmedi (1507) ket nangibagbaga ti siudad a kas ti Manbai.[20] Idi 1508, ti Portuges a mannurat a ni Gaspar Correia ket nagus-usar ti nagan a Bombaim, iti sinuratna a Lendas da Índia ("Sarsarita iti India").[21][22] Daytoy a nagan ket mabalin a nagtaud a kas ti Daan a Portuges a sarita ti bom baim, a kayatna a saoen ket "nasayaat a bassit a luek",[23] aken ti Bombaim ket kanayon pay laeng a maus-usar iti Portuges.[24] Idi 1516, ti maysa Portuges nga eksplorador a ni Duarte Barbosa ket nagus-usar ti nagan a Tana-Maiambu: ti Tana ket mabalin a nagibagbaga ti kaasidegna a lugar ti Thane ken ti Maiambu iti Mumbadevi.[25]
Dagiti dadduma pay a panangibaga a naurehistro idi maika-16 ken maika-17 a sigsiglo ket mairaman ti: Mombayn (1525), Bombay (1538), Bombain (1552), Bombaym (1552), Monbaym (1554), Mombaim (1563), Mombaym (1644), Bambaye (1666), Bombaiim (1666), Bombeye (1676), and Boon Bay (1690).[24][26] Idi kalapasan ti panakaala ti Britaniko ti siudad idi maika-17 a siglo, ti Portuges a nagan opisial nabaliwan na-anglicise a kas tiBombay.[27]
Babaen ti naladaw a maika-20 a siglo, ti siudad ket naamammoan idin a kas ti Mumbai wenno Mambai iti Marathi a pagsasao, ti Konkani, Gujarati, Kannada ken Sindhi a kas ti Bambai iti Hindi, Persiano ken Urdu. Ti Inggles a nagan ket opisial a nasukatan ti Mumbai idi Nobiembre 1995.[28] Daytoy ket nagbanagan ti panagiawawis ti Marathi a nationalista a partido a Shiv Sena a nangabak ti estado a panagbuto iti Maharashtra ken nangipadpada kadagiti kapadpada a panagsukat kadagiti nagan ti ballasiw ti pagilian. Ti maysa ateori aket naisingasing a ti "Bombay" ket ti nadadael idi nga Inggles a bersion iti "Mumbai" ken ti di kinaykayat a legado ti Britaniko a kolonial a turay. Ti panagiduron ti panaginagan manen ti Bombay ket maysa idi a paset ti dakdakkel a tignay ti panagpapigsa ti Marathi a kinasiasino idiay Maharashtra a rehion. Nupay kasta, ti siudad ket inbagbagaan pay laeng a kas ti Bombay baben dagiti agtataeng ken dagiti pay Indiano a nanipud kadagiti sabsabali a rehion.[29] Nuay kasta, ti panangibaga ti nagan ti siuada a saan a kas ti Mumbai ket nagbalin daytoy a kontrobersial, a nangbanagan dagiti managrikna a panakaunget a sagpaminsan pay iti naranggas a kasasaad ti politiko.[30][31]
Ti sapsap a nadayeg nga etimolohia ti Bombay ket agtengtengngel a naala manipud ti maysa a Portuges a nagan a kayatna asaoen ket "nasayaat a luek". Daytoy ket naibatay kadagiti kinapudno a ti bom ket Portuges para iti "nasayaat" ken baía (wenno arkaiko a panakailetra a bahia) a kayatna asaoen ket "luek". Nupay kasta, daytoy a literal a patarus ket saan a husto iti gramatiko a henero, a ti bom ket para iti lalaki, bayat a ti baia ket para iti babai; ti husto a pannakaibaga iti Portuges iti "nasayaat a luek" ket ti boa ba(h)ia. Iti pannakaibaga daytoy, ti baim ket arkaiko, a maskulino a balikas para iti "bassit a luek".[23]
Ti Portuges nga eskolar a ni José Pedro Machado iti sinuratna a Dicionário Onomástico Etimológico da Língua Portuguesa (1981; "Portuges a Diksionario iti Onomastika ken Etimolohia"), ket kasla mangilikud ti "Bom Bahia" a hipotesis, a nagisingasing a ti kaada ti luek lket naiparparna laeng (a saan anakaibatayan iti toponimo) ken nagiturong daytoy kadagiti panakaallilaw, a ti panaginagan a (bahia; "bay") ket kammasapulan a paset iti Portuges a nagan.[32]
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Ni Sitaram Kunte ti baro a komisionado iti sibiko a bagi ti Mumbai". DNA India (Mumbai, India). Press Trust of India. 30 Abril 2012. Naala idi 16 Hulio 2012.
- ^ "Dagiti siudad nga adda ti populasion ti a 1 lakh ken nagatngato". censusindia. Ti Rehistrar Heneral ken Komisionado ti Sensor, India. Naala idi 17 Oktubre 2011.
- ^ "Panakairanggo dagiti distrito iti Maharashtra babaen ti kadakkel ti populasion 2011". CensusIndia.gov.in. Naala idi 25 Abril 2011.
- ^ "Urbano nga Aglomerasiones/Dagiti siudad nga adda ti populasion ti 1 a lakh ken nagatngato". Censusindia. Ti Rehistrar Heneral ken Komisionado ti Senso, India. Naala idi 17 Oktubre 2011.
- ^ "Ti laeng Marathi para iti opisial nga obra, dagiti korporado ket agibagbaga iti devp body". The Indian Express (Mumbai, India). Express News Service. 26 Pebrero 2010. p. 2. Naala idi 16 Hulio 2012.
- ^ "Populasion ti urbano ng aglomerasion nga adda ti 750,000 nga agtataeng wenno adadu pay idi 2007 (rinibu) 1950–2025 (India)". Departamento ti Ekonomia kenSosial a Pnakibiang (UN). Naala idi 9 Hunio 2009.
- ^ "GAWC a Listaan ti Panakiranngo dagiti Siudad ti Lubong". Diserio.com. Naala idi 5 Mayo 2010.
- ^ "Ti India ket makasapul ti netwrk dagiti siudad para iti nalaka a panagsinnukat ti rural ken urbano – Ekonomia ken Politika". livemint.com. 3 Agosto 2009. Naala idi 5 Mayo 2010.
- ^ Dwivedi & Mehrotra 2001, p. 28
- ^ "Idi Un-unana nga aldaw idiay Bombay". Ganganaet nga Annuroten. 24 Hunio 2011. Naala idi 22 Pebrero 2012.
- ^ "Bombay: Pakasaritaan iti maysa a Siudad". Britaniko a Biblioteka. Naala idi 8 Nobiembre 2008.
- ^ "Mumbai, ti daga dagiti opurtunidad – Times Of India". Timesofindia.indiatimes.com. 20 Hulio 2011. Naala idi 22 Hulio 2011.
- ^ "Ti Mumbai nga Urbano nga Inprastruktura a Gandat". Metropolitano a Rehion a Turay ti Panagrangrang-ay ti Mubai (MMRDA). Naala idi 18 Hulio 2008.
- ^ "10 a kadaksan a pannakaibelleng ti lana a nagngina kadagiti trilion a napukpukaw: Rediff.com Business". Business.rediff.com. Naala idi 16 Agosto 2010.
- ^ "Sangalubongan nga Eropuerto ti Navi" (JPG). City and Industrial Development Corporation (CIDCO). Naala idi 18 Hulio 2008.
- ^ Corporation, Marshall Cavendish (September 2007). Ti Lubong ken dagiti Tattaona: Dumaya ken Akin-abagatn nga Asia. Marshall Cavendish. p. 451. ISBN 978-0-7614-7631-3. Naala idi 8 Hulio 2012.
- ^ Bapat, Jyotsna (2005). Dagiti pangparang-ay a gandat ken kritikal ateoria iti enbironmento. SAGE. p. 6. ISBN 978-0-7619-3357-1.
- ^ Patel & Masselos 2003, p. 4
- ^ Mehta 2004, p. 130
- ^ Shirodkar 1998, p. 3
- ^ Shirodkar 1998, pp. 4–5
- ^ Yule & Burnell 1996, p. 102
- ^ a b Shirodkar 1998, p. 7
- ^ a b Yule & Burnell 1996, p. 103
- ^ Shirodkar 1998, p. 2
- ^ Yule & Burnell 1996, p. 104
- ^ Greater Bombay District Gazetteer 1960, p. 6
- ^ Hansen 2001, p. 1
- ^ "Mumbai (Bombay) ken Maharashtra". Fodor's. Naala idi 24 Agosto 2009.
- ^ "Mumbai vs Bombay". Indian Express. 11 Oktubre 2009. Naala idi 15 Septiembre 2011.
- ^ "Prutas ken And Nues: Ti Sabali pay a 'Bombay' a kontrobersia a maanganger?". Indiatoday.intoday.in. Naala idi 15 Agosto 2011.
- ^ Machado 1984, pp. 265–266
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Baptista, Elsie Wilhelmina (1967). Dagiti Daya nga Indiano: Katoliko a Komunidad ti Bombay, Salsette ken Bassein. Asosasion ti Daya a Bombay.
- Bates, Crispin (2003). Komunidad, Imperio ken Migrasion: Dagiti Abagatan nga Asiano iti Diaspora. Orient Blackswan. ISBN 978-81-250-2482-8.
- Brunn, Stanley; Williams, Jack Francis; Zeigler, Donald (2003). Dagiti Siudad iti Lubong:Rehional nga Urbano a Panagrang-ay ti Lubong (Maikatlo nga ed.). Rowman & Littlefield Publishers, Inc. ISBN 0-06-381225-8.
- Campbell, Dennis (2008). Internasional a Linteg ti Telekomunikasion [2008] II. ISBN 1-4357-1699-X.
- Census of India, 1961 5. Opisina ti Rehistrar Heneral (India). 1962.
- Carsten, F. L. (1961). Ti Moderno a Pakasaritaan ti Baro a Cambridge (Ti Pannkaipangato ti Pransia 1648–88) V. Arkibo ti Unibersidad ti Cambridge a Pagmalditan. ISBN 978-0-521-04544-5.
- Chaudhuri, Asha Kuthari (2005). "Pangyuna: Moderno a Drama ti India". Mahesh Dattani: Ti Pangyuna. Dagiti Kontemporario nga Indiano a mannurat ti Inggles. Foundation Books. ISBN 81-7596-260-7. Naala idi 26 Abril 2009.
- Chittar, Shantaram D. (1973). Ti Puerto ti Bombay: ti ababa a pakasaritaan. Bombay Port Trust.
- Datta, Kavita; Jones, Gareth A. (1999). Pagbalayan ken pinansia ti agrangrang-ay a pagpagilian. Tomo 7 ti Routledge a panagadadal ti panagrang-ay ti kagimongan (nailustrado nga ed.). Routledge. ISBN 978-0-415-17242-4.
- David, M. D. (1973). Pakasaritaan ti Bombay, 1661–1708. Unibersidad ti Mumbai.
- David, M. D. (1995). Bombay, ti siudad dagiti tagtagainep: ti pakasaritaan ti immuna a siudad ti India. Himalaya Publishing House.
- Davis, Mike (2006). Planeta dagiti Purok ti Pobre [" Le pire des mondes possibles : de l'explosion urbaine au bidonville global "]. Paris: La Découverte. ISBN 978-2-7071-4915-2.
- Dwivedi, Sharada; Mehrotra, Rahul (2001). Bombay: Dagiti Siudad ti Kaunegan. Eminence Designs. ISBN 81-85028-80-X.
- Enbironmento ken urbanisasion. v. 14, no. 1. Internasional nga Instituto para iti Enbironmento ken Panagrang-ay. April 2002. ISBN 978-1-84369-223-2. Naala idi 29 Agosto 2009.
- "Ehekutibo a Pakabuklan para iti Komprehensibo a Panagadal ti Pagluganan para iti MMR". MMRDA. Naidulin manipud ti kasisigud idi 16 Abril 2010. Naala idi 28 Agosto 2009.
- Farooqui, Amar (2006). Opio a siudad: ti panagaramid ti nasapa a Victoriano a Bombay. Three Essays Press. ISBN 978-81-88789-32-0.
- Fortescue, J. W. (2008). Ti Pakasaritaan ti Britaniko a Buyot III. Read Books. ISBN 978-1-4437-7768-1.
- Fuller, Christopher John; Bénéï, Véronique (2001). Ti inaldaw a kasasaad ken kagimongan ti moderno nga India. C. Hurst & Co. Publishers. ISBN 978-1-85065-471-1.
- Ganti, Tejaswini (2004). "Pangyuna". Bollywood: ti pagsurotan a libro ti nadayeg a sinema ti Hindi. Routledge. ISBN 0-415-28854-1.
- Greater Bombay District Gazetteer. Maharashtra State Gazetteers. v. 27, no. 1. Gazetteer Department (Gobierno ti Maharashtra). 1960.
- Ghosh, Amalananda (1990). Ti Ensiklopedia ti Indiano nga Arkeolohia. Brill. ISBN 81-215-0088-5.
- Guha, Ramachandra (2007). Ti India kalpasan ni Gandhi. HarperCollins. ISBN 0-06-019881-8.
- Hansen, Thomas Blom (2001). Panagiwagsak ti ranggas:panaginagan ti identidad ti kalpasan ti koloni a Bombay. Unibersidad ti Princeton a Pagmalditan. ISBN 978-0-691-08840-2. Naala idi 16 Agosto2009.
- Huda, Anwar (2004). Ti Arte ken Siensia iti Sinema. Atlantic Publishers & Distributors. ISBN 978-81-269-0348-1. Naala idi 11 Hunio2008.
- Jha, Subhash K. (2005). Ti Kammasapulan a Pagsurotan ti Bollywood. Roli Books. ISBN 81-7436-378-5.
- Keillor, Bruce David (2007). Panagtagilako iti Maika-21 a Siglo: Panagtagilako ti Baro a Lubong 1. Praeger. ISBN 0-275-99276-4.
- Kelsey, Jane (2008). Serving Whose Interests?: The Political Economy of Trade in Services Agreements. Taylor & Francis. ISBN 978-0-415-44821-5.
- Khalidi, Omar (2006). Dagiti Muslim idiay Deccan: ti naipakasaritaan a panagsukisok. Global Media Publications. ISBN 978-81-88869-13-8.
- Kothari, Rajni (1970). Politika idiay India. Orient Longman.
- Krishnamoorthy, Bala (2008). Ebironmental a Panagtaripatu: Testo ken dagiti Kaso. PHI Learning Pvt. Ltd. ISBN 978-81-203-3329-1.
- Kumari, Asha (1990). Hinduismo ken Budismo. Vishwavidyalaya Prakashan. ISBN 81-7124-060-7.
- Lok Sabha debates. New Delhi: Lok Sabha Secretariat. 1998.
- Machado, José Pedro (1984). Bombaim. "Dicionário Onomástico Etimológico da Língua Portuguesa". Editorial Confluência (iti Portuges) I.
- Mehta, Suketu (2004). Kaaduan aSiudad: Ti Bombay Napukaw ken Nabirukan. Alfred A Knopf. ISBN 0-375-40372-8.
- Metropolitano a panagplano ken panagtaripatu ti agrangrang-ay a lubong: maipapan ti lugar a desentarlisasion nga annuroten iti Bombay ken Cairo. Sentro para iti Pagtaengan ti Nagtagitaon ti Nagkaykaysa a Pagpagilian. 1993. ISBN 978-92-1-131233-1.
- Misra, Satish Chandra (1982). Ti Iyu-ungar ti Muslim a Bileg idiay Gujarat: Ti pakasaritaan ti Gujarat manipud idi 1298 aginggana idi 1442. Munshiram Manoharlal Publishers.
- Morris, Jan; Winchester, Simon (2005) [1983]. Batbato ti imperio: dagiti pasdek ti Raj (pablaak manen, nailustrado nga ed.). [Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan. ISBN 978-0-19-280596-6.
- "Plano ti Mumbai". Department of Relief and Rehabilitation (Gobierno ti Maharashtra). Naala idi 29 Abril 2009.
- Naravane, M. S. (2007). Dagiti gubat ti naipammadayawan a Kompania ti Daya nga India: panagaramid ti Raj. APH Publishing. ISBN 978-81-313-0034-3.
- O'Brien, Derek (2003). The Mumbai Factfile. Penguin Books. ISBN 978-0-14-302947-2.
- "Opisina ti Komisioner ti Polis, Mumbai" (PDF, 1.18 MB). Mumbai Polis. Naala idi 15 Hunio 2009.
- Patel, Sujata; Masselos, Jim, eds. (2003). "Bombay ken Mumbai: Dagiti identidad, Politika ken Populismo". Bombay ken Mumbai. Ti Siudad nga Agdaldaliasat. Delhi, India: Ti Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan. ISBN 0-19-567711-0.
- Pai, Pushpa (2005). "Multilingualismo, Multikulturalismo ken Edukasion: Kaso a Panagadal ti Siudad ti Mumbai". Iti Cohen, James; McAlister, Kara T.; Rolstad, Kellie; MacSwan, Jeff. Dagiti nagbanagan ti maika-4 a Internasional Simposiuo iti Bilingualismo. Cascadilla Press. pp. 1794–1806. Naala idi 5 September 2009.
- Patil, R.P. (1957). The mangroves in Salsette Island near Bombay. Calcutta: Proceedings of the Symposium on Mangrove Forest.
- Phadnis, Aditi. Business Standard Political Profiles: Of Cabals and Kings. Business Standard.
- "Populasion ken Panagtrabaho a bariweswes ti Metropolitano a Rehion ti Mumbai" (PDF). Turay ti Panagrang-ay ti Metropolitano a Rehion ti Mumbai (MMRDA). Naidulin manipud ti kasisigud idi 28 Disiembre 2009. Naala idi 4 Hunio 2010.
- Dagiti Nagbanagan ti Akademia ti Nailian a Siensia ti India 65. Akademia ti Nailian a Siensia ti India. 1999.
- Rana, Mahendra Singh (2006). Agbubutos ti india=: Lok Sabha & Vidhan Sabha panagbutbutos ti 2001–2005. Sarup & Sons. ISBN 978-81-7625-647-6.
- Rohli, Robert V.; Vega, Anthony J. (2007). Klimatolohia (nailustrado nga ed.). Jones & Bartlett Publishers. ISBN 978-0-7637-3828-0.
- Saini, A.K.; Chand; Hukam. Pakasaritaan ti Midiebal India. Anmol Publications. ISBN 978-81-261-2313-1.
- Singh, K. S.; B. V. Bhanu, B. R. Bhatnagar, Anthropolohiko a Panagsukisok ti India, D. K. Bose, V. S. Kulkarni, J. Sreenath (2004). Maharashtra XXX. Popular Prakashan. ISBN 978-81-7991-102-0.
- Shirodkar, Prakashchandra P. (1998). Dagiti panagsukisok ti Indo-Portuges a pakasaritaan 2. Publication Scheme. ISBN 978-81-86782-15-6.
- Swaminathan, R.; Goyal, Jaya (2006). Sirmata ti Mumbai 2015: programa para iti panagpabaro. Macmillan India iti pannkaigungloan ti Pundasion ti Agpalpaliiw a panagsukisok.
- Strizower, Schifra (1971). Dagiti annak ti Israel: ti Bene Israel ti Bombay. B. Blackwell.
- Ti Diksionario ti Heograpiko ti Siudad ti Bombay ken Isla. Ti Diksionario ti Heograpiko ti Bombay a Presidensia 2. Departamento ti Diksionario ti Heograpiko (Gobierno ti Maharashtra). 1978.
- "Tignay ti Munisipal a Korprasion ti Mumbai, 1888" (PDF). Komisioner ti Eleksion ti Estado (Gobierno ti Maharashtra). Naala idi 3 Mayo 2009.
- Vilanilam, John V. (2005). Masa komunikasion idiay India: ti socsiolohiko a perspektibo (nailustrado nga ed.). SAGE. ISBN 978-0-7619-3372-4.
- Wasko, Janet (2003). Kasano ti panagobra ti Hollywood. SAGE. ISBN 0-7619-6814-8.
- WMO bulletin 49. World Meteorological Organization. 2000.
- Yimene, Ababu Minda (2004). Ti Aprikano Indiano a Komunidad idiay Hyderabad: Siddi nga Identidad, Ti Pannakatartaripatuna ket Panagbalbaliw. Cuvillier Verlag. ISBN 3-86537-206-6.
- Yule, A. C.; Burnell (1996) [1939]. Ti glosario ti lokal sao ti Anglo-Indiano a balbalikas ken insasao: Hobson-Jobson (2 nga ed.). Routledge. ISBN 978-0-7007-0321-0. Ad-adu ngem maysa a
|first1=ken
|first=ti nainaganan (tulong)
- Zakakria, Rafiq; Nailian a Kongreso ti India] (1985). 100 a nadayag a tatwtawen: Nailian a Kongreso ti India, 1885–1985. Pagawatan aKomite, Sentenario a Timpuyogan ti Kongreso.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Mumbai idiay Wikimedia Commons


c: text/html

text:
Ni Mohandas Karamchand Gandhi (maibalikas: [ˈmoːɦənd̪aːs ˈkərəmtʃənd̪ ˈɡaːnd̪ʱi]; 2 Oktubre 1869[1] – 30 Enero 1948), kadawyan a naamammoan a ni Mahatma Gandhi, ket isu idi ti preeminente a daulo iti Indiano a nationalismo iti tinurayan ti Britaniko nga India. A nagar-aramat kadagiti di-naranggas a sibil a di-panagtungpal, ni Gandhi ket indauloanna ti India ti panakawayawaya ken nagparegget kadagiti tignay para iti di-naranggas, dagiit sibil a karbengan ken panakawayawaya iti ballasiw ti sangalubongan.[2][3]
Isu ket anak ti nagato nga opisial iti gobierno, ni Gandhi ket naipasngay ken dimmakkel iti maysa a Hindu Bania a komunidad idiay aplaya ti Gujarat, ken nagadal ti linteg idiay Londres. Ni ket nagbalin a nalatak babaen ti panakilabanna para kadagiti karbengan a sibil dagiti Indiano a Muslim ken Hindu Idiay Abagatan nga Aprika, a nagaramat kadagiti pinarang-ayna a wagas iti di-naranggas a sibil a di-panagtungpal. Isu ket nagsubli idiay India idi 1915, isu ket nangirugi a nagurnos kadagiti agtaltalon tapno agsuppiatda kadagiti adu unay a panag-buis kadagiti dagdaga. Isu ket nabayagen a sumupsupiat iti "komunalismo" ( a kas iti panagibatay ti politika iti relihion) isu ket nawatiwat a gimmay-at kadagiti amina grupo ti relihion. Isu ket nagbalin a daulo dagiti Muslim a nagprotesta ti agapapday a kasasaad iti Kalipato. Isu ket nagidaulo ti Nailian a Kongreso ti India idi 1921, ni Gandhi ket nangidaulo kadagiti dagup tipagilian akampania para iti panag-namay ti kinapanglaw, nangipadakkel kadagiti karbengan ti babbai, isu ket nagipatakder kadagiti pagtutunosan dagiti relihion ken etniko, nangipasardeng ti di-panakasagid, nagpaadu ti bukod a panagtalek ti ekonomia, ken ti ngato ti amain a naibaga ti panaggun-od ti Swaraj—ti panakawayawaya ti India manipud ti Britaniko a panagturay.
Ni Gandhi ket nagidaulo kadagiti Indiano iti panagprotesta ti nailian a panagbuis ti asin nga adda ti 400 km (250 mi) a Martsa ti Asin a Dandi idi 1930, ken kalpasan daytoy ti panagtunton iti Britako nga Ikalusay ti India idi 1942, idi panawen ti Maikadua a Sangalubongan a Gubat. Naibalod isuna para iti daytoy ken dagiti dadduma pay a politiko a basol nga inaramidna kadagiti napalabas a panawen. Ni Gandhi ket nagbirbiruk kadagiti panagsanay ti di-naranggas ken kinapudno kadagiti amin a kasasaad, ken mangipatakder a dagiti dadduma atao ket kastoy met ti aramidenda. Nasirmatana a dagiti purok ket isu dagitoy ti bugas iti pudno nga India kennagparang-ay ti kinabukodan a panag-namay; isu ket saan a nagsuporta kadgiti programa ti industrilisasion ti disipulona a ni Jawaharlal Nehru. Isu ket nalanay a nagbiag iti maysa a nanamay a pagtaengan a komunidad ken nagkawes kadagiti tinawtawid ti India a dhoti ken mantilia, a nalaga itisag-ut ken naimanbi ti ima iti maysa a charkha. Ti kasupiatna ti politika a ni Winston Churchill ket sinusuronna a kas ti "gudua a labus a pakir."[4] Isu ket maysa a naruknoy a mangmangan laeng ti dinegdeng, ken nagaramid kadagiti atiddog a panagayuno a kas ti pamay-an ti kinabukodan a panagpapuro ken politika a panagpagaraw.
Kadagiti kinaudi a tawenna, isu ket saan a naragsakan para iti panagbingay iti India, ni Gandhi ket nagobra a mangipasardeng kadagiti panagpipinnatay a nagbaetan dagiti Muslims ken dagiti Hindu ken Sikh a simron idiay nagbeddengan ti lugar a nagbaetan ti India ken Pakistan. Isu ket napatay idi 30 Enero 1948 babaen ti maysa a Hindu nationalista a pimmanunot a ni Gandhi ket magipagrikna unay kadagiti Muslim ti India. Ti Enero 30 ket napalpaliiw a kas ti Aldaw ti Martir idiay India. Ti pammadayaw a Mahatma (Sanskrit: mahāt̪mā wenno "Nalatak a Kararua", ket naipakat kaniana idi 1914.[5] Idiay India isu ket tinawtawagan pay a ti Bapu (Gujarati: bāpuː wenno "Ama"). Isu ket naamammoan idiay India a kas ti Ama iti Pagilian;[6] ti kasangyna nga 2 Oktubre, ket nailaglagipan idiay a kas ti Gandhi Jayanti, daytoy ket maysa a nailian a piesta, ken ti sangalubongan akas ti Internasional nga Aldaw iti Di-Naranggas. Ti pilosopia ni Gandhi ket saan a teoretiko ngem daytoy ket maysa a pragmatismo, a daytoy ket ti, ti panagsanay kadagiti bukodna a prinsipio iti agdama a panawen. No damagen nga agited ti mensahe kadagiti tattao, isu ket agsungbat a, "Ti biagko ket isu ti mensahek."[7]
Nasapa a biagUrnosen
Ni Mohandas Karamchand Gandhi[8] ket naipasngay idi 2 Oktubre 1869[1] idiay Porbandar, ti maysa nga aplaya nga ili nga idi ket paset iti Bombay a Presidensia, Britaniko nga India.[9] Isu ket naipasngay idiay puonan a pagtaenganna, a naamammoan tattan akas ti Kirti Mandir.[10] Ti amana, ni Karamchand Gandhi (1822–1885), a naipagtagikua ti Hindu a komunidad ti Modh, ket nagserbi a kas ti diwan (nagato nga opisial) iti Porbander nga estado, ti maysa abassit a naprinsipe nga estado idiay Ahensia ti Kathiawar iti Britaniko nga India.[10][11] Ni apongna ket ni Uttamchand Gandhi, a natawtawagan pay a ni Utta Gandhi.[10] Ti inana, ni Putlibai, a nanipud idiay Pranami a komunidad ti Vaishnava, ket isu ti maikapat nga asawa ni Karamchand, dagiti tallo nga immuna nga assawana ket pimmusayda iti panagpasngay.[12] Ti Jain a kapanunutan ket napigsa a nakaimpluensia kenni Gandhi a naisangsangyan babaen ti inana nga isu ket maysa a napsnek a Jain.[13][14]
Dagiti Indiano a klasiko, a naipangpangruna dagiti sarita ni Shravana ken ari Harishchandra, ket adda dagitoy ti nalatak a impakto kenni Gandhi idi isu ket maysa nga ubing. Iti bukodna nga autobiograpia, inakuna a dagitoy ket nakabati kadagiti saan a maikkat a kapanunutan iti biukodna a panunot. Nga isu ket nagsurat ti: "Nagayuyang kaniak ken tinultuladko a siak ket ni Harishchandra asaankona mabilang." Ti nasapa a bukod a panakainaganan ni Gandhi kadagiti kinapudno ken ayat a kas dagitoy ti kangatuan a pateg ket masurot kadagitoy nga epiko a karakter.[15][16]
Idi Mayo 1883, ti agtawen ti 13 a Mohandas ket naiyasawa tiagtawen ti 14 a ni Kasturbai Makhanji (ti umuna anaganna ket kadawyan a naipababab ti "Kasturba", ken ti nadungdungngo a "Ba") iti maysa a naurnos nga ubing a panagasawa, segun kadagiti ugali iti dayta a rehion.[17] Iti daytoy a pamay-an, isu ket nakapukaw ti maysa atawen a panagbasa.[18] Recalling the day of their marriage, a kinunana a maysa idi ket, "Nga awan ti ammomi a panggep ti panagasawa, para tikaniami daytoy ket kasla ti agkawkawes ti baro a bado, mangmangan kadagiti nasamit ken ken agay-ayayam kadagiti kabagianmi." Nupay kasta, a kas idi ti agdakor a tinawtawid, ti katutubo a babai a makiasawa ket nasken nga agnanayonnga agnaed idiay balay ti inana, ken adaywanna ti asawana.[19] Idi 1885, idi ni Gandhi ket agtawen ti 15, ti immuna nga anakda ket naipasngay, nge isu ket nagbiag laeng iti mano nga aldaw. Ti ama ni Gandhi, a ni Karamchand Gandhi, ket pimmusay pay idi rugi dayta a tawen.[20]
Ni Mohandas ken Kasturba ken nagannakda ti uppat, amin ket lallaki: ni Harilal, ket naipasngay idi 1888; ni Manilal, ket naipasngay idi 1892; ni Ramdas, ket naipasngay idi 1897; ken ni Devdas, a naipasngay idi 1900.[17] Iti tengnga a pagadalanna idiay Porbandar ken ti nagato a pagadalanna idiay Rajkot, ni Gandhi ket saan unay a nasaririt nga estudiante. Isu ket saan a similsileng iti panagdal wenno ti panagay-ayam. Maysa kadagiti termino a reporta ket nagigatad kaniana a kas "nalaing iti Inggles, nasayaat met iti Aritmetika ken nakapsot iti Heograpia; nasingpet, ken saan a nasayaat ti panagsuratna." Naipasana ti matrikulasion a panag-eksamen idiay Kolehio ti Samaldas College in Bhavnagar, Gujarat, with some difficulty. Gandhi's family wanted him to be a barrister as it would increase the prospects of succeeding to his father's post.[21] Idi 1926 ni Manilal Gandhi ket nagiyebkas ti essemna a mangasawa kenni Fatima Gool anak a babai ti maysa a Muslim a Negosiante idiay Abagatan nga Aprika. Ni Gandhi ket napigsa a nagbalakad a saana kayat daytoy, a nagbalballaag a daytoy ket kasupadi nga aramid ken nakaro a makadadael ti karrer ni Manilal. Ti anakna ket saana asinurot daytoy a panunot.[22]
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ a b c Gandhi, Rajmohan (2006), pg 1-3.
- ^ Pilisuk ken Nagler (2011), pg 306-307.
- ^ "Mohandas Gandhi (1869 - 1948)".
- ^ Richard Toye (2010). Imperio ni Churchill: Ti Lubong a Nagaramid Kaniana ken ti Lubong nga Inaramidna. Macmillan. p. 176-7.
- ^ Gandhi, Rajmohan (2006), Gandhi: ti lalaki, dagiti tattaona, ken ti imperio, Unibersidad iti California a Pagmalditan, p. 172 Inadaw a sinao: "Dagitipanagtawag idiay Durban ken Verulam ket mangitudo kenni Gandhi a kas maysa a 'Mahatma', 'nalatak a kararua'. Isu ket nasirmata kas maysa a nalatak a kararua gapu ta isu ket nangpatakder kadagiti gapuana dagiti napanglaw. (p 172)"
- ^ Markovits, Claude (2006). Un-Gandhian Gandhi. Permanente a Nangisit. p. 59. ISBN 978-81-7824-155-5.
- ^ Douglas Allen (2008). Ti Pilosopia ni Mahatma Gandhi para iti Duapulo ket Maysa a Siglo. Lexington Books. p. 34.
- ^ Todd ken Marty (2012), pg 8. Ti nagan a Gandhi ket kayatna asaoen ket ti "tiendero", ngem ti ama ni Mohandas ken ti apongna ket politikoda ken saanda a tiendero.
- ^ Miller (2002), pg 9.
- ^ a b c Majumudar (2005), pg 27, 28.
- ^ Schouten (2008), pg 132.
- ^ Tendulkar (1951).
- ^ Singh, Savita; Misra, Bharati (2005). Alternatibo a Gandhi (tomo. 2 : Di-naranggas-A-Maararamid). Concept Publishing Company. p. 110. ISBN 978-81-8069-124-9.
- ^ Sannuti (2010).
- ^ Sorokin (2002), pg 169.
- ^ Rudolph ken Rudolph (1983), pg 48.
- ^ a b Mohanty (2011).
- ^ Gandhi, (1940). Chapter "At the High School".
- ^ Gandhi, (1940). Chapter "Playing the Husband".
- ^ Gandhi, (1940). Chapter "Ti Ipupusay ti Amak ken ken ti Doble a Panagbabainko".
- ^ Gandhi, (1940). Chapter "Panagisagana para iti Inglatera".
- ^ Gandhi (1990) p 304-5

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Baybay
Ti maysa a baybay ket itudo na ti maysa a dakkel a bagi iti naapgad a danum a kaaduan a naikapet ti maysa a taaw. Adda met dagiti bagbagi ti danum a saan a naikapet iti taaw, a kas iti Baybay Kaspiano.
Dagiti linaon
Listaan dagiti baybay[urnosen | urnosen ti taudan]
Taaw Atlantiko[urnosen | urnosen ti taudan]
Baybay Mediteraneo[urnosen | urnosen ti taudan]
Baybay Baltiko[urnosen | urnosen ti taudan]
Daduma pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Taaw Artiko[urnosen | urnosen ti taudan]
Akin-abagatan a Taaw[urnosen | urnosen ti taudan]
Taaw Indiano[urnosen | urnosen ti taudan]
Taaw Pasipiko[urnosen | urnosen ti taudan]
Napalikmutan ti daga a baybay[urnosen | urnosen ti taudan]
Adda dagiti dadakkel a kinauneg a danaw, kadawyan a naapgad, ket makunkuna da a "baybay".
Listaan dagiti baybay babaen ti kalawa ti rabaw[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b c sagpaminsan a makunkuna pay a paset iti Baybay Mediteraneo


text:
Michelangelo
Ni Michelangelo di Lodovico Buonarroti Simoni[1] (6 Marso 1475 – 18 Pebrero 1564), kadawyan a naamammoan a kas ni Michelangelo (Pannakabalikas nga Italiáno: [mikeˈlandʒelo]), ket maysa idi nga Italiano a Renasimiento nga eskultura, pintor, arkitekto, mannaniw, ken inhenniero.[2] Urayno isu ket nagararamid kadagiti raut a kallabes dagiti arte, ti kaadu ti panakaaramatna kadagiti disiplina nga innalana ket nakangatngato ti kasayaatna nga isu ket naipanunutan par aiti titulo ti arketipiko a Renasimiento a tao, a kumaduanna dagiti Italiano a ni Leonardo da Vinci.
Dagiti inararamidna kadagiti amin nga paset idi panawen ti atiddog a ket panagbiagna ket nawatiwat; iti kaadu ti tomo dagiti sinursuratna, dagiti inladawanna, ken dagiti linaglagipna a nabatbati ket maibilbilangan pay, isu ti kasayaatan a nadukomentuan nga artista iti maika-16 a siglo. Dua kadagiti kalatakan a naamammoan nga obrana, ti Pietà ken David, ket nakitikit idi sakbay a nag-edad ti tallo pulo. Urayno ti nababa apammanunotanna ti pinintaan, ni Michelangelo ket nagpartuat pay kadagiti dua a kaimpluensian nga obra iti presko iti pakasaritaan ti Lumaud nga arte: dagiti ladawan manipud ti Henesis idiay kisame ken Ti Maudi a Panangukom idiay diding ti altar ti Kapilia ti Sistina idiay Roma. A kas maysa nga arkitekto, ni Michelangelo ket nagpionero ti Manierista nga estilo idiay Laurentiano a Biblioteka. Iti edad a 74 sinarunona ni Antonio da Sangallo ti Ububing a kas ti arkitekto ti Basilika ni San Pedro. Ni Michelangelo ket nangibalin ti plano plano, ti akin-laud a a paset ket lineppas babaen ti daremdem ni Michelangelo, ti simborio ket nakompleto kalpasan ti ipupusayna nga adda dagiti panagbalbaliw.
Ti panagipakita ti naisangsangayan a takder ni Michelangelo, isu ti immuna a Taga-laud nga artista a naipablaak ti biograpiana idi sibibiag pay laeng.[3] Dagiti dua a biograpia ket naipablaak para iti kaniana idi panawen ti panagbiagna; maysa kadagitoy ket, babaen ni Giorgio Vasari, a nagisingasing nga isu ket ti kanagtuan kadagiti amin nga artistiko a nagun-od manipud idi rugi ti Renasimeinto, ti maysa a panagsirmata nga agdama nga agtultuloy iti pakasaritaan ti arte para kadagiti sumaganad a siglo. Iti panagbiagna ket natawtawagan pay a kas ti Il Divino ("ti maysa a nasantuan").[4] Maysa kadagiti kababalin a dinaydayaw babaen dagiti kontemporariona ket ti terribilità, ti maysa a naken ti nakasidsiddaaw a a kalatakan, ken dagiti panagipadpadas dagiti simmarsaruno nga artista a mangtultulad kenni Michelangelo ket nagparegget ken personal a nangato nga estilo a nagbanagan ti Manierismo, ti simmaruno a kangrunaan a tignay iti Lumaud nga arte kalpasan ti Nangato a Renasimiento.
Biag ken dagiti obra[urnosen | urnosen ti taudan]
Nasapa a biag[urnosen | urnosen ti taudan]
Ni Michelangeloket naipasngay idi 6 Marso 1475[a] idiay Caprese idiay asideg ti Arezzo, Tuscany.[5] (Tatta nga aldaw, ti Caprese ketnaamamoanen a kas ti Caprese Michelangelo). Para kadagiti adu a kaputotan, ti pamiliana ket bassit a gatadda nga agibanbanko idiay Florence, ngem ti amana, ni Ludovico di Leonardo di Buonarotto Simoni, ket napaay a nagtaripatu ti busbos a kasasaad ti banko, ken isu ket nagtengtengngel kadagiti sagpaminsan a puesto ti gobierno.[3] Tipanawen a panakaipasngay ni Michelangelo, ti aman ket isu idi ti administrador ti Hustisia iti bassit nga ili iti Caprese ken lokal nga administrador iti Chiusi. Ti ina ni Michelangelo ket ni Francesca di Neri del Miniato di Siena.[6] Ti pamilia ti Buonarrotis ket nagituntonda a nagtaudda manipud kenni Kondesa Mathilde iti Canossa; daytoy a panagitunton ket agda a sann pay a napasingkedan, ngem ni Michelangelo ket namatmati iti daytoy.[7] Kalpasan dagiti napalabas a bulan kalpasan ti panakaipasngay ni Michelangelo, ti pamilina ket nagsubli idiay Florence, nga idiay ti dimmakkelan ni Michelangelo. Kadagiti pay napalabas a panawen, idi panawen ti atiddog a panagsaksakit ken kalpasan ti ipupusay ti inana idi 1481 isu ket agedad laeng ti innem, ni Michelangelo lket nakitaeng ti maysa nga agpiipisi ti bato ken ti asawana ken ti pamiliada idiay ili iti Settignano, a ditoy ket nagtagikua ti amana ti maysa a pagbatuan ti marmol ken bassit a talon.[6] Ni Giorgio Vasari ket nangadaw ti insao a kinuna ni Michelangelo ket, "No adda ti naimbag kaniak, gaputa naipasngayak itinasaldet nga atmosperio iti pagilionyo iti Arezzo. A mairaman ti gatas ti narsko Nakaalaak ti panagayatko ti panagtengngel ti paet ket martilio, a siak ket inararamidko dagiti pigura."[5]
Ti ama ni Michelangelo ket inpatulodna a mapan nga agadal ti gramatiko kenni Humanista a ni Francesco da Urbino idiay Florence a kas maysa nga ubing.[5][8][b] Ti ubing nga artista, nupay kasta, ket saan a nangipakpakita ti panagayat ti panagadalna, ngem kinaykayatna ti agtultulad kadagiti pinintaan manipud kadagiti simbaan ken nagsuksukisok ti kumaduaan dagiti pintor.[8] Idi agedad ti sangpulo ket tallo, ni Michelangelo ket nagdamdamo ti pintor a ni Domenico Ghirlandaio.[1][9] Idi agedad ni Michelangelo ti sangpulo ket uppat, ti amana ket naawisna ni Ghirlandaio a bayadanna ti pangdamdamona a kas maysa nga artista, a daytoy ket karkarna iti daytoy a panawen.[10] Idi 1489, ni Lorenzo de' Medici, de facto nga agiturturay ti Florence, ket nangdamag kenni Ghirlandaio para kadagiti dua a kalaingan nga estudiantena, inpatulod ni Ghirlandaio ni Michelangelo ken Francesco Granacci.[11] Maniud idi 1490 aginggana idi 1492, ni Michelangelo ket nagadal idiay Humanista nga akademia nga inpatader dagiti Medici babaen ti Neo Platoniko a linlinia. Ni Michelangelo ket nagadal ti eskultura babaen ni Bertoldo di Giovanni. Idiay akademia, ti panasirmata ken ti arte ni Michelangelo ket suheto ti inpluensia kadagiti kaaduan a prominente a pilosopo ken dagiti mannurat iti dayta a panawen a mairaman ni Marsilio Ficino, Pico della Mirandola ken Poliziano.[12] Iti daytoy a panawen, ni Michelangelo ket nagkitikit dagiti bang-ar tiMadonna dagiti Addangan (1490–1492) ken Gubat iti Sentauros (1491–1492). Ti naudi a naibaga ket naibatay ti tema nga insingasing babaen ni Poliziano ken kinomision babaen ni Lorenzo de Medici.[13] Bayat a dagitoy dua ket nagdamdamo kenni Bertoldo di Giovanni, ni Pietro Torrigiano ket sinulongna ti agtawen ti 17 iti agongna, ken gapuanan ti pannakadispigura a makitkita kadagiti amin a ladawan ni Michelangelo.[14]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b c "Sapot ti Pagsaadan a Palko ti Arte, urnong dagiti imahen, agpayso a museo, dagiti mabirbirukana batayan ti datos dagiti napino nga arte ti Europa (1100–1850)". wga.hu. Naala idi 13 Hunio 2008.
- ^ "Boigrapia ni Michelangelo". Encyclopædia Britannica.
- ^ a b Michelangelo. (2008). Encyclopædia Britannica. Ultimate Reference Suite.
- ^ Emison, Patricia. A (2004). Creating the "Divine Artist": from Dante to Michelangelo. Brill. ISBN 978-90-04-13709-7.
- ^ a b c J. de Tolnay, Ti Kinaagtutubo ni Michelangelo, 11
- ^ a b C. Clément, Michelangelo, 5
- ^ A. Condivi, Ti Biag ni Michelangelo, 5
- ^ a b A. Condivi, Ti Biag ni Michelangelo, 9
- ^ R. Liebert, Michelangelo: Ti Sikoanalitiko a Pagadal ti Biagna ken dagiti Imahen, 59
- ^ C. Clément, Michelangelo, 7
- ^ C. Clément, Michelangelo, 9
- ^ J. de Tolnay, Ti Kinaagtutubo ni Michelangelo, 18–19
- ^ A. Condivi, Ti Biag ni Michelangelo, 15
- ^ "Pangngaasi a ti Agpayso a Michelangelo ket Tumakder?". Naala idi 14 Disiembre 2009.
Adu pay mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Ackerman, James (1986). Dagiti Arkitektura ni Michelangelo. Unibersidad iti Chicago a Pagmalditan. ISBN 978-0-226-00240-8.
- Clément, Charles (1892). Michelangelo. Unibersidad iti Harvard, Naidihital idi 25 Hunio 2007: S. Low, Marston, Searle, & Rivington, ltd.: London.
- Condivi, Ascanio; Alice Sedgewick (1553). Ti Biag ni Michelangelo. Unibersidad ti Estado ti Pennsylvania a Pagmalditan. ISBN 0-271-01853-4.
- Baldini, Umberto; Liberto Perugi (1982). Ti Eskultura ni Michelangelo. Rizzoli. ISBN 0-8478-0447-X.
- Einem, Herbert von (1973). Michelangelo. Trans. Ronald Taylor. Londres: Methuen.
- Gilbert, Creighton (1994). Michelangelo idi Adda ken Awan idiay Kisame ti Sistina. New York: George Braziller.
- Hibbard, Howard (1974). Michelangelo. New York: Harper & Row.
- Hirst, Michael ken Jill Dunkerton. (1994) Ti Ubing a Michelangelo: Ti Artista idiay Roma 1496–1501. Londres: Dagiti Pablaak ti Nailian a Paltok.
- Liebert, Robert (1983). Michelangelo: Ti Psikoanalitiko a Panagadal ti Biagna ken dagiti Imahen. New Haven ken Londres: Unibersidad ti Yale a Pagmalditan. ISBN 0-300-02793-1.
- Néret, Gilles (2000). Michelangelo. Taschen. ISBN 978-3-8228-5976-6.
- Pietrangeli, Carlo, et al. (1994). Ti Sistina a kapilia: Naglorian a Panagpabaro. New York: Harry N. Abrams
- Sala, Charles (1996). Michelangelo: Eskultor, Pintor, Arkitekto. Editions Pierre Terrail. ISBN 978-2-87939-069-7.
- Saslow, James M. (1991). Ti Daniw ni Michelangelo: Naanotasion aPanagipatarus. New Haven ken Londres: Unibersidad ti Yale University a Pagmalditan.
- Rolland, Romain (2009). Michelangelo. BiblioLife. ISBN 1-110-00353-6.
- Seymour, Charles, Jr. (1972). Michelangelo: Ti Kisame ti Sistina a Kapilia. New York: W. W. Norton.
- Stone, Irving (1987). Ti Panagsagsagaba ken ti Panagganas . Signet. ISBN 0-451-17135-7.
- Summers, David (1981). Ni Michelangelo ken ti Pagsasao ti Arte. Unibersidad ti Princeton a Pagmalditan.
- Tolnay, Charles (1947). The Youth of Michelangelo. Princeton, NJ: Unibersidad ti Princeton a Pagmalditan.
- Tolnay, Charles de. (1964). Ti Arte ken Panunot ni Michelangelo. 5 a tomo. New York: Liblibro ti Pantheon.
- Wallace, William E. (2011). Michelangelo: Ti Artista, ti Tao ken dagiti Pnawenna. Unibersidad ti Cambridge aPagmalditan. ISBN 1-107-67369-0.
- Wilde, Johannes (1978). Michelangelo: Dagiti Innem a Lektura. Oxford: Clarendon a Pagmalditan.


text:
APENDISE
“Kararua” ken “Espiritu”—Ania a Talaga ti Kaipapanan Dagitoy a Sao?
ANIA ti mapanunotmo no mangngegmo ti sao a “kararua” ken “espiritu”? Patien ti adu a tuktukoyen kano dagitoy a sao ti maysa a banag a saan a makita ken saan a matay nga adda iti unegtayo. Kunada a no matay ti tao, sumina kano daytoy di makita a paset ket agtultuloy nga agbiag. Yantangay nasaknap unay daytoy a pammati, adu ti masdaaw no maammuanda a saan a pulos nga isursuro dayta ti Biblia. No kasta, ania ti kararua, ken ania ti espiritu sigun iti Sao ti Dios?
PANNAKAARAMAT TI “KARARUA” ITI BIBLIA
Umuna, usigem ti kararua. Nalabit malagipmo pay a damo a naisurat iti Hebreo ken Griego ti kaaduan a paset ti Biblia. Idi nagsuratda maipapan iti kararua, dagiti mannurat iti Biblia inaramatda ti Hebreo a sao a ne′phesh wenno ti Griego a sao a psy·khe′. Nasurok a 800 a daras a naaramat dagitoy dua a sao iti Kasuratan, ket iti Baro a Lubong a Patarus, naipatarus dagita kas “kararua” iti amin a pagparanganda. No sukimatem ti pannakaaramat ti “kararua” wenno “dagiti kararua” iti Biblia, nabatad a ti tuktukoyen daytoy a sao ket (1) tattao, (2) animal, wenno (3) ti mismo a biag ti maysa a tao wenno animal. Usigentayo ti sumagmamano a teksto a mangipakita kadagitoy a tallo a kaipapanan.
Tattao. “Idi kaaldawan ni Noe . . . sumagmamano a tattao, kayatna a sawen, walo a kararua, ti sitatalged a nailasat iti danum.” (1 Pedro 3:20) Nalawag a tattao ti kayat a sawen ti sao a “kararua” ditoy—ni Noe, ti asawana, dagiti tallo nga annakna, ken ti assawada. Dinakamat ti Exodo 16:16 dagiti bilin kadagiti Israelita maipapan iti panangurnong iti manna. Naibilin kadakuada: “Agpidutkayo iti dayta . . . sigun ti bilang dagiti kararua nga adda iti tunggal maysa kadakayo iti toldana.” No kasta, ti kaadu ti manna nga urnongenda ket naibatay iti bilang dagiti tattao iti tunggal pamilia. Masarakan iti Genesis 46:18; Josue 11:11; Aramid 27:37; ken Roma 13:1 ti dadduma pay a pagarigan iti Biblia maipapan iti “kararua” wenno “dagiti kararua” a tumuktukoy iti maysa a tao wenno kadagiti tattao.
Animal. Iti salaysay ti Biblia maipapan iti panamarsua, mabasatayo: “Ket kinuna ti Dios: ‘Ti dandanum pagpangenenda koma ti pangen dagiti sibibiag a kararua ket dagiti agtaytayab a parsua agtayabda koma iti ngatuen ti daga iti sanguanan ti tangatang ti langlangit.’ Ket kinuna ti Dios: ‘Ti daga pataudenna koma dagiti sibibiag a kararua sigun kadagiti kakikitada, naamo nga animal ken aggargaraw nga animal ken atap nga animal iti daga sigun iti kakikitana.’ Ket naaramid a kasta.” (Genesis 1:20, 24) Iti daytoy a teksto, agpapada a maawagan iti “kararua” dagiti ikan, naamo nga animal, ken atap nga ayup. Iti Genesis 9:10; Levitico 11:46; ken Numeros 31:28, maawagan a kararua dagiti tumatayab ken dadduma pay nga animal.
Biag ti maysa a tao. No dadduma, ti mismo a biag ti maysa a tao ti kaipapanan ti “kararua.” Ni Jehova kinunana ken ni Moises: “Amin dagiti lallaki a mangan-anup idi iti kararuam nataydan.” (Exodo 4:19) Ania ti an-anupen dagiti kabusor ni Moises? Kayatda nga ipusay ti biag ni Moises. Sakbayna, idi ipaspasngay ni Raquel ni Benjamin nga anakna, “pumampanaw ti kararuana (agsipud ta isu natay).” (Genesis 35:16-19) Iti daydi a kanito, nauyos ti biag ni Raquel. Usigem met ti kinuna ni Jesus: “Siak ti nasayaat a pastor; ti nasayaat a pastor isukona ti kararuana maigapu kadagiti karnero.” (Juan 10:11) Inted ni Jesus ti kararua, wenno ti biagna, maigapu iti sangatauan. Kadagitoy a teksto iti Biblia, nalawag a ti biag ti maysa a tao ti kayat a sawen ti sao a “kararua.” Makasarakka iti dadduma pay a pagarigan ti kastoy a kaipapanan ti “kararua” iti 1 Ar-ari 17:17-23; Mateo 10:39; Juan 15:13; ken Aramid 20:10.
Ti kanayonan a panagadal iti Sao ti Dios ipakitana kenka nga iti intero a Biblia, pulos a di nainaig ti sao a “kararua” iti termino nga “imortal” wenno “agnanayon.” Imbes ketdi, kuna ti Kasuratan a mortal ti kararua, kayatna a sawen, matay. (Ezequiel 18:4, 20) Dayta ti gapuna a “natay a kararua” ti awag ti Biblia iti natay a tao.—Levitico 21:11.
NO ANIA TI “ESPIRITU”
Amirisentayo ita ti pannakaaramat iti Biblia ti sao nga “espiritu.” Ipagarup dagiti dadduma a tattao a ti “espiritu” ket sabali laeng a sao para iti “kararua.” Ngem saan nga umiso dayta. Nalawag nga ipakita ti Biblia nga agduma ti “espiritu” ken ti “kararua.” Ania ti nagdumaanda?
Dagiti mannurat iti Biblia inusarda ti Hebreo a sao a ru′ach wenno ti Griego a sao a pneu′ma idi nagsuratda maipapan iti “espiritu.” Ipakita a mismo ti Kasuratan ti kaipapanan dagita a sao. Kas pagarigan, kuna ti Salmo 104:29: “No ikkatem ti espirituda [ru′ach], mauyos ti biagda, ket agsublida iti tapokda.” Ken kuna ti Santiago 2:26 a “ti bagi nga awanan espiritu [pneu′ma] ket natay.” No kasta, kadagitoy a bersikulo, ti “espiritu” tuktukoyenna daydiay mangbibiag iti bagi. No awan ti espiritu, natay ti bagi. Dayta ti gapuna nga iti Biblia, naipatarus ti sao a ru′ach saan laeng a kas “espiritu” no di pay ket kas “puersa” wenno puersa ti biag. Kas pagarigan, maipapan iti Layus idi kaaldawan ni Noe, kinuna ti Dios: “Iyegko ti layus ti dandanum iti rabaw ti daga tapno mangdadael iti isuamin a lasag a kadakuada aktibo ti puersa [ru′ach] ti biag iti baba ti langlangit.” (Genesis 6:17; 7:15, 22) No kasta ngarud, ti “espiritu” tuktukoyenna ti di makita a puersa a mangbibiag iti amin a nabiag a parsua.
Saan nga agpada ti kararua ken ti espiritu. Ti bagi ket agkasapulan iti espiritu a kas iti radio nga agkasapulan iti elektrisidad tapno aguni. Alaentayo a pagarigan ti radio. No ikkam iti bateria ti radio ken luktam, ti elektrisidad nga adda iti bateria biagenna ti radio, no ar-arigen. Ngem no awan ti bateria, natay ti radio. Kasta met laeng ti mapasamak iti sabali a kita ti radio no maidiskonekta iti koriente. Umasping iti dayta, ti espiritu ket isu ti puersa a mangbibiag iti bagitayo. Maysa pay, kas iti elektrisidad, awan ti rikna ken saan a makapanunot ti espiritu. Maysa laeng dayta a puersa, saan a persona. Ngem no awan ti espiritu, wenno puersa ti biag, ‘matay ti bagitayo, ket agsubli iti tapok,’ kas kuna ti salmista.
Maipapan iti ipapatay ti tao, kuna ti Eclesiastes 12:7: “Ti tapok [ti bagina] agsubli iti daga a kas iti kasasaadna idi ket ti met laeng espiritu agsubli iti pudno a Dios a nangted iti dayta.” No ti espiritu, wenno puersa ti biag, panawanna ti bagi, matay ti bagi ket agsubli iti naggapuanna—iti daga. Umasping iti dayta, agsubli ti puersa ti biag iti nagtaudanna—ti Dios. (Job 34:14, 15; Salmo 36:9) Di kayat a sawen daytoy a literal nga agdaliasat a mapan idiay langit ti puersa ti biag. Imbes ketdi, kaipapananna a no matay ti maysa a tao, agpannuray ken ni Jehova a Dios ti namnamana nga agbiag iti masanguanan. Kas man la adda ti biagna iti ima ti Dios. Babaen laeng ti pannakabalin ti Dios a maisubli ti espiritu, wenno puersa ti biag, tapno agbiag manen ti maysa a tao.
Anian a makaliwliwa a maammuan a daytoy ti aramidento ti Dios kadagiti amin nga agin-inana kadagiti “pakalaglagipan a tanem”! (Juan 5:28, 29) Inton panagungar, mangbukel ni Jehova iti baro a bagi para iti tao a matmaturog ken patay ket biagenna dayta babaen ti panangikabilna iti espiritu, wenno puersa ti biag. Anian a makaparagsak dayta nga aldaw!
No kayatmo a maammuan ti ad-adu pay maipapan iti sao a “kararua” ken “espiritu” sigun iti pannakaaramatda iti Biblia, makasarakka iti napateg nga impormasion iti broshur nga Ania ti Mapasamak Kadatayo No Mataytayo? ken iti panid 84-89, 139-43 ti libro a Pannakirinnason Manipud Kadagiti Kasuratan, nga agpada nga impablaak dagiti Saksi ni Jehova.


text:
Anarkismo
Ti anarkismo ket sapasap a naipalpalawagan a kas ti politiko a pilosopia nga agtengtengngel ti estado ket saan kakayatan, saan a masapul, ken makadangran,[1][2] wenno ti sabali a a kas ti panaglikudan ti turay ken pagsasarunuan nga organisasion iti maysa a panagkukua iti panakibiang ti tao.[3][4][5][6][7][8] Dagiti mangpakpatakder ti anarkismo, a naamammoan a kas ti "anarkista", ket mangipatakderda kadagiti awan estadona akagimongan a naibatay iti saan a mapagsasarunuan[3][9][10] dagiti boluntario nga asosasion.[11][12]
Adda dagiti nadumaduma a tinawtawid ti anarkismo, a saan amin a dagitoy ket eksklusibo.[13] Dagiti anarkista apagadalan ti panunot ket mabalin a maigiddiatan ti kammasapulan, nga agsupsuporta ti aniaman manipud ti patingga a panagmaymaysa aginggan ti kompleto a kolektibismo.[2] Dagiti nadumaduma a kita ti anarkismo ket naikategoria iti sosial ken indibidualista nga anarkismo wenno ti kapadpadana adua a panakaidasig.[14][15] Ti anarkismo ket kanayon a naikapanunotan a maysa a radikal a kanigid a payak nga ideolohia,[16][17] ken adu kadagiti anarkista nga ekonomiko ken anarkista a legado a pilosopia ket mangipakita ti kontra-estatista a panagipatarus iti komunismo, kolektibismo, sindikalismo wenno makibinglay nga ekonomia. Nupay kasta, ti anarkismo ket agnaynayon nga agiramraman ti maysa a indibidualista a kita, egoista a kita, ken nawaya a tiendaan a kita.[18][19][20] Adda dagiti indibidualista nga anarkista nga isuda pay ket sosialista wenno komunista[21][22] Bayat nga adda dagiti anaarko-komunista nga isuda ket dagiti indibidualista.[23][24]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Malatesta, Errico. "Mapam iti Anakismo". MAN! (Los Angeles: Internasional a Grupo iti San Francisco). OCLC 3930443. Agrell, Siri (2007-05-14). "Agob-obra para iti Tao". The Globe and Mail. Naala idi 2008-04-14. "Anarchism". Encyclopædia Britannica. Encyclopædia Britannica Premium Service. 2006. Naidulin manipud ti kasisigud idi 14 Disiembre 2006. Naala idi 2006-08-29. {{Cite journal|year=2005|title=Anarkismo|journal=The Shorter [[Routledge nga Ensiklopedia iti Pilosopia]|page=14|quote=Ti anarkismo ket ti panirigan ti maysa a kagimongan nga awan ti estado, wenno gobierno, a dagitoy dua ket mabalin ken kakayatan.}} Dagitisumaganad anagtaudan ket agdakamat ti anarkismo a kas maysa a politiko a pilosopia: Mclaughlin, Paul (2007). Anarkismo ken Turay. Aldershot: Ashgate. p. 59. ISBN 0-7546-6196-2. Johnston, R. (2000). Ti Diksionario iti Heograpia ti Nagtagitaoan. Cambridge: Blackwell Publishers. p. 24. ISBN 0-631-20561-6.
- ^ a b Slevin, Carl. "Anarkismo." Ti Ababab a Diksionario ti Oxford Dictionary kadagiti Politika. Ed. Iain McLean kenAlistair McMillan. Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan, 2003.
- ^ a b "Ti IAF - IFA ket makilabanda para iti : ti panakaikkat iti amin a porma iti turay nupay dagitoy ket ekonomiko, politiko, sosial, relihioso, kultural wenno seksual.""Dagiti Pamunganayan Ti Internasional dagiti Anarkista a Pederasion"
- ^ Ti "anarkismo, ngaminen ket, pudno a mangipatakder paea iti panakawaya ti panunot ti tao manipud ti turay ti relihion; ti pnakawaya iti bagi ti tao manipud ti turay ti tagikua; ti panakawaya manipud tikawar ken tengngel iti gobierno. Ti anarkismo ket mangitakder para iti sosial nga urnos a naibatay iti nawaya a panagigrupo kadagiti tattao para iti pangngep iti panagpataud ti pudno a sosial a kabaknang; tapno daytoy ket makatungpal a ti tunggal maysa a tao ket adda ti nawaya a panagserrek ti Daga ken ti napno a panagganas kadagiti kammasapulan ti biag, segun kadagiti essem ti tao, panagraman, ken dagiti paglikigan." Emma Goldman. "Ania ti Napudno a Pangitakderan para iti Anarkia" iti Anarkismo ken dagiti nadumaduma a Salaysay.
- ^ Ti indibidualista nga anarkista a ni Benjamin Tucker ket inpalpalawaganna ti anarkismo a kas ti panaglikyd ti turay a kas dagiti sumaganad "Nabirukanda a nasken nga agturonda ti kanawan wenno kanigid, — suroten ti dalan ti Turay wenno dalan iti Panakawaya. Ni Marx ket napan ti maysa a dalan;ni Warren ken Proudhon iti sabali. Isu a naipasngay dagitoy idi ti Estado a Sosialismo ken Anarkismo...ti Turay, ket makaala kadagiti adu a tabas, ngem, ti nawatiwata panagisao, dagiti kabusorna ket agbingbingayda kaniada kadagiti tallo a klase: umuna, dagiti gumura kaniana a kas kaibuksilan ken kas ti gibus iti panagrang-ay, a silulukat a manglikud kaniana, a naipudpudno, a napasnek, ken sangalubongan; maikadua, dagiti agiparangarang a namatmati kaniana a kas kabuksilan ti rang-ay, ngem mangawat kaniana tapno laeng isu ket makatulong kaniada kadagiti bukodda a pagayayatan, a mangilibak kaniana ken dagiti bendisionna iti sangalubongan; maikatlo, dagiti saan a makatalged kaniana a kas ti kabuksilan ti rang-ay, a namatmati kaniana laeng a kas ti gibus a maala baben ti umuna a panagbaddekan, aglablabsing, ken mangurgura kaniana. Dagitoy tallo nga insao iti panaglikud ti Kawayaan ket nasangsango kadagiti amin a timbukel iti isip ken aktibidad ti nagtagitaon. Dagiti nasayaat a representatibo iti immuna ket nakitkita idiay Simbaan a Katoliko ken ti Ruso nga autokrasia; iti maikadua, iiday Protestante a Simbaan ken ti Manchester a pagadalan kadagiti politiko ken politiko nga ekonomia; iti maikatlo, idiay ateismo iti Gambetta ken ti sosialismo iti narikpan asosialismo a Karl Marg." Benjamin Tucker. Agmaymaysa a panakawaya.
- ^ Ward, Colin (1966). "Ti anarkismo a kas Teoria iti Organisasion". Naidulin manipud ti kasisigud idi 25 Marso 2010. Naala idi 1 Marso 2010.
- ^ Ti anarkista a historiador a ni George Woodcock a reporta iti kontra autoritarianismo ni Mikhail Bakunin ken agipakita dagitoy dua a kasasaad ken awan a kasasaad a porma iti turay a kas ti sumaganad: "Dagiti amin ng anarkista ket likudanda ti turay; adu kaniada ti makilaban iti daytoy." (pg. 9)...ni Bakunin ket saan a nangipabalin ti sentro a komite ti Liga iti napno a programana, ngem nakaawis kaniada a mangawat ti maysa a radikal a panagidiaya idiay Kongreso ti Berne idi Septiemre 1868, a nagdawdawat ti ekonomiko a panagpapada ken agpudpuno nga nagraraut ti turay idiay Simbaan ken Estado."
- ^ Brown, L. Susan (2002). "Ti anarkismo a kas maysa a Politiko a Pilosopia iti Eksistensial a Panagmaymaysa: Dagiti nagbanagan ti Pemenismo". Dagiti Politika ti Panagmaymaysa: Liberalismo, Liberal a Pemenismo ken Anarkismo. Black Rose Books Ltd. Publishing. p. 106.
- ^ "Isu nga ti anarkia ket, no agablin a mangdadael ti turay kadagiti amin ng aaspetona, no agidemanda ti panakaikkat kadagiti linteg ken ti panakaikkat ti mekanismo nga agserserbi a mangipang-al kadagitoy, no agmadi kadagiti amin a pagsasarunuan nga organisasion ken agsermon ti nawaya a tulagan — ken gumun-od pay nga agtaginayon ken agpadakkel napateg a bukel iti sosial nga ugali nga awan kadagiti kagimongan ti tao wenno ayup ket mabalinda a rumsua." Peter Kropotkin. Anarkismo: ti pilosopiana ken kaumnuanna
- ^ "dagiti anarkista ket suppiatenda ti awan nakemna a (e.g., ilehitimado) turay, iti sabali a panagisao, ti pagsasarunuan — ti pagsasarunuan ket ti institutionalisasion iti turay iti kaunegan ti kagimongan." "B.1 Apay a dagiti anarkista ket sumuppiatda ti turay ken pagsusurotan?" iti Anarkista a FAQ
- ^ "ANARKISMO, ti maysa asosial a pilosopia a saan a mangawat ti autoritariano a gobierno ken agtagtaginayon a dagiti boluntario nga intitusion ket nasaysayaatda a mangiyebkas ti masna a sosial a likigan ti tao." George Woodcock. "Anarkismo" idiay Ti Ensiklopedia iti Pilosopia
- ^ "Iti kagimongan a naparang-ay kadagitoy a linia, dagiti boluntario nga asosasion a nangrugrugidan a mangsakop kadagiti amin a paset iti aktibidad ti nagtagitaon ket agalalada pay ti dakdakkel a pagpaatiddog tapno bukbukodanda a sukatan para iti estado iti amain a pamay-anna." Peter Kropotkin. Ti “Anarkismo” manipud ti Encyclopædia Britannica
- ^ Sylvan, Richard (1995). "Anarchism". Iti Goodwin, Robert E. ken Pettit. Ti Kumaduaan ti Kontemporario a Politiko a Pilosopia. Philip. Blackwell Publishing. p. 231.
- ^ Ostergaard, Geoffrey. "Anarkismo". Ti Blackwell a Diksionario iti Moderno a Sosial a Kapanunotan. Blackwell Publishing. p. 14.
- ^ Kropotkin, Peter (2002). Anarkismo: Urnong iti Rebolusionario a Sursurat. Courier Dover Publications. p. 5. ISBN 0-486-41955-X.R.B. Fowler (1972). "Ti Anarkista a Tinawtawid iti Politiko a Kapanunotan". Western Political Quarterly (Unibersidad iti Utah) 25 (4): 738–752. doi:10.2307/446800. JSTOR 446800.
- ^ Brooks, Frank H. (1994). Ti Agmaymaysa nga Anarkista: Antologo ti Panakawaya (1881–1908). Transaction Publishers. p. xi. ISBN 1-56000-132-1. "Kadaywan a naipanunotan a patingga a kanigid a payak nga ideolohia, ti anarkismo ket kankanayon a mangiraman ti naisangsangayan a kita ti radikal nga indibidualismo, manipud ti hiperationalismo ni Godwin, aginggana ti egoismo ni Stirner, aginggana dagiti libertariano ken dagiti anarko-kapitalista iti tatta nga aldaw"
- ^ Joseph Kahn (2000). "Anarkismo, ti Kredo a Saan a Matmatay; Ti Panakaiwaras iti Sangalubongan a Kapitalismo ket Bimmangon ti Nabaygen a Matmaturog a Tignay". The New York Times (5 Agosto).Colin Moynihan (2007). "Ti Piesta ti Libro ket Pinagkaykaysana dagiti Anarkista. Iti Kararua, Laeng". New York Times (16 bril).
- ^ Stringham, Edward (2007). Stringham, Edward, ed. Anarkia ken ti Linteg. Ti Politiko nga Ekonomia a Mapilpili. Transaction Publishers. p. 720. SSRN 1768172.
- ^ Narveson, Enero (2002). Panagdayaw kadagiti Tao iti Teoria ken Panakasanay. Kapitulio 11: Kaso ti Anarkista. "Tapno makita daytoy, isu ngarud ket, nasken a padakkelentayo ti dayaw a masakbayan nga adda iti anarkismo. Ti anagaramid daytoy masapul nga ilasin tayo ti nagbaetan ti dua asapasap a pagpilian iti anarkista a teoria [...] Dagitoy dua ket ti mabalin tayo a tawagan, dagiti bersion ti sosialista a maisuppiat ti nawaya tiendaan, wenno kapitalista."
- ^ Tormey, Simon, Kontra-Kapitalismo, Ti Pagsurotan ti Agdadamo, Oneworld Publications, 2004, pp. 118–119.
- ^ "Daytoy a takder ket mangikabil kaniana iti libertariano a sosialista a tinawtawid ken, saan surpresa, ni (Benjamin) Tucker ket adu a nangibaga kaniana nga isu ket maysa a sosialista ken naipanunutanna a ti pilosopiana a "Anarkistiko a sosialismo." "Anarkista a FAQbabaen dagiti nadumaduma a mannurat
- ^ "Gaputa ti rebolusion ket isu ti apoy iti bukodtayo a nakem ken maysa a kammasapulan iti solitario a panunot tayo; daytoy ket obligasion iti libertariano nga aristokrasia. Tapno makapartuat kadagiti baro a kuenta ti etiko. Tapno makapartuat kadagiti baro a kuenta ti estetiko. Tapno mapagkaykaysa dagiti banag a kabaknangan. Tapno maibingbingay ti karurua a kabaknangan." Renzo Novatore. Mapan t iPanagpartuat ti Awan
- ^ Ti kalpasan a kanigid nga anarko-komunista a ni Bob Black kalpasan ti panagusig ti insurekional a panirigan iti anarko-komunismo ti anarko-komunista a ni Luigi Galleani ket nangibagbaga a ti "komunista ket ti gibus a panagtungpal iti indibidualismo.... Ti nalawag a panagsuppiat a nagbaetan ti indibidualismo ken komunismo ket adda ti panakaawat kadagitoy dua.... ti pamwidan ket isu pay ti panggep: ti agmaymaysa ket agpayso a a naipamwidan. Awan ti bagana ti agsao iti 'empatiko a panagpauna ti sosial iti kinaagmaymaysa'.... Maisasaom metten a ti panagipauna ti manok wenno ti itlog. Ti anarkia ket maysa a 'pamay-an iti indibidualisasion'. Daytoy ket panggepenna nga agitipon ti kalatakan a panagrang-ay ti agmaymaysa iti kalatakan a komunal a panagkaykaysa."Bob Black. Nightmares of Reason.
- ^ "Dagiti moderno a komunista ket adaduda pay a indibidualistiko ngem ni Stirner. Iti kaniada, a saan laeng a ti relihion, moralidad, pamilia ken Estado ket ti espektro, ngem ti tagikua ket adadu pay ngen ti espektro, iti ania a nagan ti agmaymaysa ket naiatagabu - ken kasano a naitagabu!...Isu nga ti komunismo ket agpartuat ti batayan para iti waya ken Panakadumaduma iti agmaymaysa. Maysaak a komunista gaputa Maysaak nga Indibidualista. Napno ken naipaamategannagtuno s ti Komunista kenni Stirner idi ikabilna ti balikas nga alaen a sinukatann iti demanda - a daytoy ket nagturonganna ti panakarunaw ti tagikua, iti panagala ti tagikua. Ti indibidualismo ken Komumunismo ketagkammasapulanda."Max Baginski. "Stirner: Ti Agom ken ti Bukodna" iti Ina a Daga. Tomo. 2. Bilang. 3 MAYO, 1907
Kasilpo iti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Anarkismo idiay Wikimedia Commons


text:
Papa Juan VII
Ni Papa Juan VII (c. 650 – 18 Oktubre 707) ket isu ti papa manipud idi 705 aginggana idi 707. Isu ti simmaruno kenni Juan VI, isu ket (a kas ti sinarunona) kaputotan iti Griego.[1] Isu ket maysa kadagiti papa ti Bisantino a Kinapapa.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Murzaku, Ines Angeli (2009). Agawid idiay Roma: dagiti Basiliano a monghe ti Grottaferrata idiay Albania. Analekta Kryptoferris. p. 47. ISBN 978-8889345047. "Ti Rossano, maysa nga ili idiay akin abagatn nga Italia, a mabalin nga isu ti nakaipasngayan ti sabali a nadayeg a pigura, ni Papa Juan VII nga isu ti nagturay ti Sede ni San Pedro para kadagiti dua a tawtawen (705–707)"
- Claudio Rendina, I Papi. Storia e segreti, Newton Compton, Roma, 1984.
- Daytoy nga artikulo ket mangiramraman ti testo manipud ti naipablaak nga adda tattan iti dominio a publiko: Chisholm, Hugh, ed. (1911). "John VII (pope)". Encyclopædia Britannica (Maika-11 nga ed.). Pagmalditan ti Unibersidad ti Cambridge.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Papa Juan VII idiay Wikimedia Commons


text:
Papa Damaso II
Ni Papa Damaso II (pimmusay idi 9 Agosto 1048), naipasngay a kas ni Poppo,[1] ket isu ti Papa manipud idi 17 Hulio 1048 aginggana idi 9 Agosto 1048, ti maikadua kadagiti pontipikado a nainominado babaenni Emperador Enrique III.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Coulombe, Charles A., Dagiti Bikaro ni Kristo: Ti Pakasaritaan dagiti Papa, (Citadel Press, 2003), 204.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Papa Damaso II idiay Wikimedia Commons


text:
Papa Calixto I
Ni Santo Papa Calixto I ket isu ti papa manipud idi agarup a 217 aginggana idi agarup a 222, idi las-ud ti panagturturay dagiti Romano nga Emperador a ni Heliogabalo ken ni Alejandro Severo. Isu ket namartir para iti Kristiano a pammatina ken isu ket maysa a santo ti Romano Katoliko a Simbaan.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Jones, Tery M. "Santo Papa CalixtoI". Saints.SQPN.com. Star Quest Publication Network. Naala idi 14 Oktubre 2010.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Papa Calixto I idiay Wikimedia Commons
Dagiti ob-obra a mainaig ti Papa Calixto I idiay Wikisource


text:
Papa Urbano VIII
Ni Papa Urbano VIII (nabuniagan idi 5 Abril 1568 – 29 Hulio 1644), ket naipasngay a kas ni Maffeo Barberini, ket isu idi ti papa manipud idi 1623 aginggana idi 1644. Isu idi ti naudi a papa a nagpadakkel ti teritorio ti papa babaen ti panagarmas , ken maysa idi a prominente a patronato kadagiti arte ken nagpabpabaro kadagiti mision ti Simbaan. Nupay kasta, ti kaadu nga utang idi las-ud ti kinapapana ket nangpakapsut unay dagiti simmaruno kaniana, a isuda ket saanda a nakataripatu kadagiti impluensia ti papa par iti politika ken milisia idiay Europa. Isu ket nairaman pay ti kontrobersia kenni Galileo ken ti teoriana iti heliosentrismo idi las-ud ti panaturayna.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Urbano VIII idiay Wikimedia Commons


text:
Panid
a Pagpatulongan iti Pagsapul iti Lugar a Pagbutosan
Ania ti Lugar a Pagsapul iti Lugar a Pagbutosan?
Ti Pagsapul iti Lugar a Pagbutosan ('Polling
Place Locator') ket tulonganna dagiti rehistrado a botante iti Estado ti Hawaii
a mangsapul iti lugar a rumbeng a pagbutosanda itoy nga Eleksion Primaria ken
Heneral iti 2014. Tapno masapulam ti Lugar a Pagbutosam babaen ti panangusarmo
iti kompiuter a pagsapul, nasken nga addaka iti listaan dagiti rehistrado a
botante iti Estado ti Hawaii. Mabalinmo ti mangala, babaen ti kompiuter, iti
pormulario ti pagrehistruan ti botante wenno mabalinmo nga ammuen no sadino ti
pangalaam itoy babaen ti panangsarungkarmo iti
http://hawaii.gov/elections
.
Ti Pagsapul iti Lugar a Pagbutosan ket itedna pay kenka dagiti dadduma nga impormasion a kas kadagitoy: dagiti distrito politikal, dagiti ladawan, langa dagiti balota para iti tunggal lugar a pagbutosan.
Panagsapul
babaen ti
panagusar iti Nagan ken PTP
Iserrekmo ti nagan ken ti petsa ti
pannakayanak sa pindotem ti buton a Sapulem ('Search'). No awan ti makitam a
kapadpada ti inserrekmo, padasem a kissayan iti sumagmamano a letra iti kutit
ti nagan ken/wenno kitaem no biddut ketdi ti pannakaisurat ti inserrekmo.
Ti panagsapul babaen ti panagusar iti nagan ket maibasar iti naganmo nga agparang iti apidabitmo iti Rehistrasionmo kas Botante (kas iti WikiWiki Voter Registration Form wenno WikiWiki Pormulario iti Rehistrasion kas Botante).
Ti PTP (petsa ti pannakayanak) ket masapul nga adda iti kastoy a langa ti pannakaisurat: “mm/dd/yyyy” (ti bulan, ken ti petsa, sagduduada iti numero; ti tawen, uppat a numero, iti panagsasaganadda)
No iti pammatim ket maysaka a rehistrado a botante iti Estado iti Hawaii, ngem dimo masapulan ti Lugar a Pagbutosam babaen ti panangusarmo itoy a disso ('site') iti kompiuter, tumawagka koma iti Opisina dagiti Eleksion (Office of Elections) iti (808) 453-8683 wenno iti kaarruba nga isla iti, mabalinmo ti tumawag a libre iti (800) 442-8683. Palagip: mabalin nga itoy a kanito, dimo pay la makita ti naganmo itoy a disso ('site') gapu ta nabiitka pay a nagrehistro a kas botante.
Panangkita
iti Impormasion
Maipanggep iti Maysa a Lugar a Pagbutosan
Nupay
mabalinmo
a kitaen dagiti impormasion maipanggep iti Lugar a Pagbutosan iti ania man kadagiti
232 a lugar a pagbutosan iti sibubukel nga
estado, ti laeng panagsapulmo babaen ti pangiserrekmo
iti naganmo ken iti petsa ti
pannakayanakmo iti kompiuter ti makaibaga
kenka no sadino ti pagbutosam kadagiti
kaaldawan dagiti eleksion.
Ti Kangatuan a Bilang a Maipalubos iti Agsasaruno a Panagsapul ken
Panangbuya Kadagiti Retrato (10 iti tunggal maysa)
Adda pagpatinggaan ti kaadu ti agsasaruno a
panagsapulmo. Sabali met ti naituding a pagpatinggaan ti kaadu ti bilang wenno
gundaway a panangbuyam kadagiti ladawan dagiti Lugar a Pagbutosan. Maaramid
daytoy tapno makainuttayo kadagiti masapsapul iti pannakaidanon daytoy a
serbisio kadagiti botante; iti kasta, maaddaan met iti gundaway dagiti
sabsabali a mangusar iti serbisio a maidanon babaen ti Internet. No nadanonmon
ti kangatuan a bilang ket kayatmo ti agsapul iti ad-adu pay ken agbuya pay
kadagiti ladawan, iserram amin a linuktam ket agsublika iti Pagsapul iti Lugar
a Pagbutosan ('Polling Place Locator') sa rugiam manen ti agsapul.
Pagsapul kadagiti Impormasion babaen ti
Internet wenno 'Web Browser' (Internet Explorer, Firefox, Safari, kdp.).
Napagandar wenno na-'enabled' ti Javascript.
Masapul a pagbalinem a di mapaandar dagiti mangtiptiped iti panagruar dagiti anunsio (i-'disable'-mo dagiti 'popup-blockers').
Intsek ken Hapon a pagsasao a font ket masapul nga ipakat iti systemayo a husto tapno makitayo ti balota iti dagitoy a pagsasao ( City ken County iti Honolulu laeng).
Iti Adobe Reader ket masapul tapno makitayo iti balota.


text:
fidel wrote:
...sige kakabagis, ilanadyo ditoy dagiti sapsapulenyo a galad ken talugading a pagaayatyo iti maysa a babai amngan laeng no ditoyyo a masapulan ti kapunganyo iti tungpal biag no dakayo ket saanpay a naasawaan...
kaniak a biang: managayat ken mannangipateg, mayaten...
no siak jolie ti damagem ket ti kayak ko ti babae ket diay dakkel ti bakrang na dakkel ti patong na, naipet ti kwa na ken syempre nasayaat ken napintas..
halos siguro nga klase ti babae naramanakon, puraw, thailandesa, laosian, native (eskimo) hispanic, ken adu nga pinay..(ilocana, bisaya, tagalog, pangalatok, kapampangan, ibanag, ilonga, ken adu pay diak malagipen ti kaado na..
true story datoy jolie saan nga pinag lastog..
adu met nga klase ti suso ken pipit nga nakitakon, diay baribar nga oki ti kayat ko nga mabirukan ngem awan pay ti gasat ko, addan to siguro aldaw nga mabirukak..


text:
Boris Leonidovich Pasternak
Ni Boris Leonidovich Pasternak (Ruso: Бopи́c ЛeoHи́дoBич ПacTepHák; 10 Pebrero [D.E. 29 Enero] 1890 – 30 Mayo 1960) ket maysa idi a nobelista, mannaniw, ken agipatpatarus ti literatura iti pagsasao a Ruso. Idiay katutubo na a Rusia, ti antolohia ni Pasternak a Ti Kabsat ko a Babai, Ti Biag ko, ket maysa kadagiti kaimpluensian nga urnong a naipablaak iti Pagsasao a Ruso. Ken dagiti teatriko nga impatarusna a Goethe, Schiller, Pedro Calderón de la Barca, ken William Shakespeare ket agnanayon a nasiglat kadagiti agbuybuya a Ruso.


text:
Katulagan maipapan ti lisensia ti software
Ti katulagan maipapan ti lisensia ti software ket pangipalagip a katulagan a mangsagut iti lisensia ti software iti mangaramat nagbaetan ti mannurat daytoy a software ken ti mangaramat kadaytoy a software. Makabalin ti mangaramat ti ania man a maitunos iti linteg a nakabuklan wenno "kamaudianan a mangaramat", no pay kasta, sagpaminsan mapanaganan iti "EULA" (pangyababaan nga Inggles iti "End User License Agreement" Katulagan maipapan ti lisensia ti software maipapan ti kamaudianan a mangaramat, nabasa a kas "yula"). Tudtudingan ti katulagan dagiti patingga iti pammalubos a maited ti akinkukua ti software iti mangaramat.
No agbaet ti katulagan iti pagbaetan ti akinkukua ti software (mannurat wenno manlisensia) ken ti negosio wenno nakabuklan ti gobierno, rubeng a maibilang a kas ti mangipangpangruna a katulagan nga adu ti pagsasao (klawsula) nga bugbugtong iti lisensia ken iti kasisigud ti software a mailislisensia.
EULA ken pambalkot ti software[urnosen | urnosen ti taudan]
Agkadua dagiti dadduma nga EULA a maipabasa kadagiti mangaramat iti papel wenno, kadkadawyan iti elektroniko a pamuspusan bayat ti paginstala iti software. Agpili ti mangaramat ti agannugot wenno ti agpaay iti katulagan.


text:
Ti Los Angeles (i/lɒs ˈændʒələs/ loss-an-jə-ləs; Españiol: [los ˈaŋxeles]), nga addaan ti populasion ti 2010 a Senso ti Estados Unidos iti 3,792,621, ket isu ti kapusekan ti populasion a siudad ti estado iti California, ken isu ti maikadua ti kaaduan ti populasion idiay Estados Unidos, kalpasan ti Siudad ti New York.[5] Adaan daytoy ti kalawa a 468.67 kuadrado milia (1,213.8 km2), ken mabirukan idiay Akin-abagatan a California. Kadawyan a namammuan babaen ti pangyababaan a L.A., daytoy a siudad ket isu ti kangrunaan a pakakitaan iti kadakkelan a Los Angeles-Long Beach-Santa Ana metropolitano estadiska a kalawa, a naglaon kadagiti 12,828,837 a tattao manipud idi 2010, ken maysa kadagiti kaaduan ti populasion a metropolitano a lugar iti lubong[6]ken ti maikadua a kadakkelan a siudad idiay Estados Unidos.[7] Ti Los Angeles ket naamammuan pay a ti tugaw iti Probinsia ti Los Angeles, ti kaaduan ti populasion ken maysa a kaaduan kadagiti nadumaduma nga etniko a probinsia iti Estados Unidos[8] idiay Estados Unidos, nga ti intero a Los Angeles a lugar ket mabigbigan a kaaduan ti nadumaduma kadagiti kadakkelan a siudad iti pagilian ti Estados Unidos.[9] Dagiti agtaeng iti daytoy a siudad ket matawtawagan nga "Anghelenos".[10]
Ti Los Angeles ket napundar idi Septiembre 4, 1781, babaen ti Kastila a gobernador a ni Felipe de Neve.[11] Daytoy ket nagbalin a paset ti Mehiko idi 1821 kalpasan ti Mehikano a Gubat ti Wayawaya.[12] Idi 1848, idi patingga ti Mehikano–Amerikano a Gubat, ti Los Angeles ken dagiti amin a paset ti California ket ginatang a kas paset ti Tulag ti Guadalupe Hidalgo, isu a daytoy ket nagbalinen a paset ti Estados Unidos.[13] Ti Los Angeles idi ket di nainkorporado a kas maysa a munisipalidad idi Abril 4, 1850, lima a bulan sakbay a ti California ket nakagun-od ti pannaka-estado.[14]
Nabirngasan a kas ti Siudad dagiti Anghel, ti Los Angeles ket maysa a mangiyun-una a sentro ti lubong iti negosio, internasional a panagtagilako, panagliwliwa, kultura, midia, moda, siensia, ay-ayam, teknolohia, ken edukasion, ken nairanggo idi a maikanem a Pagsurotan ti Sangalubongan a Siudad ken maika-13 iti Pagsurotan ti Bileg ti Siudad. Ti siudad ket pangibalbalayan kadagiti naindayegan a patakder a sumaksakup kadagiti nadumaduma a kita ti propesional ken kultural a pagobraan ken maysa kadagiti kadakkelan a makina ti ekonomia idiay Estados Unidos. Ti naitiptipon nga estadistikal a lugar (CSA) ti Los Angeles ket addaan ti dagup a metropolitano a produkto (GMP) iti $831 bilion (manipud idi 2008), a makaaramid daytoy ti maikatlo a kadakkelan iti lubong, kalpasan ti Kalatakan a Tokyo ken ti metropolitano a luglugar ti New York.[15] A kas ti pangibalbalayan a kuartel ti Hollywood, daytoy ket mangiyuna ti lubong kadagiti panagpartuat kadagiti pataud ti telebisio, video nga ay-ayam, ken nairekord a musika; daytoy ket maysa pay kadagiti mangiyuna iti panapataud kadagiti pelikula.[16] Iti pay maipatinayon, ti Los Angeles ket nagsangaili pay kadagiti Ay-ayam ti Kalgaw nga Olimpiada idi 1932 ken idi 1984.
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ Stafford, Leon (7 Enero 2010). "Ti Atlanta ket agobobra kadagiti panaglakoda: Ti opisina ti ehekutibo ti Konbension ket agususar kadagiti kasisigud a panaglako ti siudad". Ti Atlanta a Warnakan – Batay-linteg. p. 1. Naala idi 1 Oktubre 2011.
- ^ Smith, Jack (12 Oktubre 1989). "Ti maysa a Teflon Metropolis nga Awan dagiti Parbo a Nagan Stick". Los Angeles Times. p. 1. Naala idi 1 Oktubre 2011.
- ^ "'La-La Land,' ti diksionario a panagipalpalawag ti Los Angeles". Los Angeles Times. 25 Marso 2011. Naala idi 29 Septiembre 2011.
- ^ "Gazetteer". Opisina ti Senso ti Estados Unidos. Naala idi 28 Septiembre 2011.
- ^ "Ti Opisina ti Senso ti E.U. ket Nangiparuar ti Datos ti Populasion a Pannakaiwarwaras ken Panagbalbaliw idiay E.U. a Naibatay ti Panagusig iti 2010 a Nagbanagan ti Senso". Opisina ti Senso E.U. 24 Marso 2010. Naala idi Septiembre 28, 2011.
- ^ "Dagiti Populasion ti Siudad – Populasion ti Siudad iti Lubong, Dagiti Kadakkelan a Siudad iti Lubong". Worldatlas.com. Naala idi 28 Septiembre 2011.
- ^ "Kasaad ti Populasion ken Panagtaeng ti Balbalay: 2010 – Estados Unidos – Metropolitano nga Estadistika ti kalawa". Opisina ti Senso ti E.U. Naala idi 28 Septiembre 2011.
- ^ Les Christie (9 Agosto 2007). "Ti kaaduan kadagiti nadumaduma nga etniko a probinsia idiay Estados Unidos". CNN. Naala idi 28 Septiembre 2011.
- ^ "Dagiti Sangapulo a kaaduan ti Nadumaduama a Siudad idiay Amerika". cnbc.com. Naala idi 28 Septiembre 2011.
- ^ "Angeleno". Ti Nawaya a Diksionario. Naala idi 28 Septiembre 2011.
- ^ Barrows, H.D. (1899). "Felepe de Neve". Naipakasaritaan a Kagimongan ti Maminpat nga Akin abagatan 4. p. 151ff. Naala idi Septiembre 28, 2011.
- ^ Estrada, William D. (Abril 15, 2008). Ti Paza ti Los Angeles: sagrado ken naisuppiatan a lugar. Unibersidad ti Texas a Pagmalditan. p. 43. ISBN 978-0-292-71755-8. Naala idi Septiembre 28, 2011.
- ^ Spencer, Jesse Ames (1866). Pakasaritaan ti Estados Unidos: Manippud kadagiti kasapaan a paset ti panawen aginggana ti administrasion ni James Buchanan. Johnson, Fry and company. p. 453. Naala idi Septiembre 28, 2011.
- ^ "Dagiti Siudad ti Kaunegan ti Kondado ti Los Angeles". Kondado ti Los Angeles. Naala idi Septiembre 28, 2011.
- ^ "Dagiti 150 a kabaknangan a siudad iti lubong babaen ti GDP idi 2005". citymayors.com. Marso 11, 2007. Naala idi Oktubre 20, 2011. Ti listaan ket napaay a nangiraman ti Taipei.
- ^ "Ti Nigeria ket linabsanna ti Hollywood a kas ti maikadua a kadakkelan nga agpatpataud ti pelikula – UN". Copyright © United Nations 2012. 2009-05-05. Naala idi 2012-09-04.
Dagiti silpo ti ruarUrnosen
Dagiti midia a mainaig ti Los Angeles idiay Wikimedia Commons


text:
SALUDSOD DAGITI AGTUTUBO
Rumbeng Kadi nga Agsinakamin?—Paset 1
No dadduma, adda pagsayaatan ti panagsina. Usigem ti kapadasan ni Jill. “Idi damo,” kunana, “maragsakanak ta kanayon a maseknan ti nobiok no sadino ti ayanko, no ania ti ar-aramidek, ken no siasino ti kaduak. Ngem dimteng iti punto nga isuna laengen ti pakikadkaduaak. Agimon payen no kaduak ti pamiliak—nangruna ken ni tatangko. Idi nakisinaak iti nobiok, nabang-aranak unay!”
Kasta met laeng ti napasamak ken Sarah. Napaliiwna a mananginsulto, naturay, ken awan modo ti nobiona a ni John. “Naminsan,” malagip ni Sarah, “tallo oras a naladaw idi dinagasnak iti balaymi! Dina man la pinagunian ni nanangko idi inlukatanna iti ridaw. Kalpasanna, kinunana: ‘Intan. Naladawtan.’ Saan a ‘Naladawak,’ no di ket ‘Naladawtan.’ Nagpadispensar koma wenno nangted iti eksplanasion. Kangrunaan iti amin, rinaemna koma ni nanangko!”
Siempre, saan met ketdi nga umdas a pagsinaan ti maysa a makapadismaya nga aramid wenno kababalin. (Salmo 130:3) Ngem idi naamiris ni Sarah a talaga nga awan modo ni John, nagdesision a makisinan.
Kasano ngay no kas kada Jill ken Sarah, maamirismo a ti nobiom ket saan a maitutop a pakiasawaam? No kasta, ipangagmo ti riknam! Nupay nasakit, nalabit ti kasayaatan ket pagpatinggaemon ti relasionyo. Masirib wenno “nasaldet daydiay nakakita iti didigra ket rugianna ti aglemmeng,” kuna ti Proverbio 22:3.
Wen, mabalin a saan a nalaka ti makisina. Ngem inggat’ tungpal biag ti panagasawa. Nasaysayaat laengen ti masaktan iti apagbiit ngem ti agbabawi iti unos ti panagbiag!


text:
Ti Arameo (Klasiko a Siriako: ܐܪܡܝܐ Aramaya) ket pamilia dagiti pagsasao (tradisional a naibagbaga a kas dagiti "dialekto") a tagikua ti pamilia ti Semitiko. A naisangsangayan daytoy, daytoy ket paset ti subpamilia ti Amianan a laud a Semitiko, a mangirama pay ti sasao a Kananea a kasla ti Hebreo ken Penisio. Ti Arameo a sinuratan ket kaaduan idi nga inam-ampon para kadagit sabali a pagsasao ken kaputotan dagiti alpabeto ti Arabiko ken moderno a Hebreo].
Iti las-ud dagiti 3,000-a tawtawen ti naisurat a pakasaritaan,[4] Ti Arameo ket nagserbi kadagiti nadumaduma a kas pagsasao ti administrasion dagiti imperio ken kas pagsasao iti nainlangitan a panagkararag. Daytoy idi ket lingua franca ti Neo Asirio nga Imperio, Neo-Babilonio nga Imperio ken Akuemenida nga Imperio, ti inaldaw a pagsasao ti Israel iti paset ti panawen ti Maikadua a Templo (539 SK – 70 AD), ti pagsasao a a mabalin a kaaduan nga inus-usar babaen ni Hesus [5][6] ti pagsasao ti dakkel a paspaset ti biblikal a liblibro ti Daniel ken Ezra, ken isu ti nangruna apagsasao ti Talmud ken Siriako a Kristianidad, a naisangayan ti Asirio a Simbaan ti Daya, ti Katoliko a Simbaan ti Kaldea, ti Taga-ugma a Simbaan ti Daya, ti Kristiano a Simsimbaan ni Santo Tomas iti India, ti Siriako nga Ortodokso a Simbaan ken ti Maronita a Simbaan.[7] Nupay kasta, ti Hudio Arameo ket maigiddiat idi manipud kadagiti sabali a porma iti panagiletra ken gramatika. Dagiti paset dagiti Nalukot a Manuskrito ti Natay a Baybay ket adda dagitoy iti Hudio ken Arameo a mangipakpakita ti naindumaan a panangiletra iti Hudio, a mainaig iti naindumaan a Hebreo a sinuratan. Ti Arameo ket isu pay idi ti kasisigud a pagsasao ti indihenio a tattao ti Bahrain sakbay tiIslam.[8]
Ti atiddog a pakasaritaan ti Arameo ken ti adu a pakaidumaan ket ti adu a pannakaus-usar ket nakaiturongan ti panagrang-ay kadagiti adu a sanga a karkaruay a sagpaminsap dagitoy a makunkuna kadagiti dialekto, urayno dagitoy ket sabalida metten ken sagpaminsan a naikedkeddengda a kas dagiti pagsasao. Isunga awan ti agmaymaysa, agtaltalinaay a pagsasao nga Arameo; iti tunggal maysa a panawen ken lugar timbes ket nga addaan iti bukodna a kita. Ti ARameo ket naitalinaay a kas liturhika a pagsasao babaen dagiti simbaan ti Dumaya a Kristiano, iti porma iti Siriako, ti karuay nga Arameo a nakaalaan ti Dumaya a Kristianidad, no mabalin wenno saan a dagitoy a omunidad ket nagsasaoda idi wenno ti sabali a porma ti Arameo a kas ti bukodda a bernakular, ngem nagbalbaliw metten it isabali a pagsasao a kas ti nangruna a pagsasao ti komunidad.
Ti Moderno nga Arameo ket naisasao tatta nga aldaw a kas umuna a pagsasao babaen dagiti adu a naiwarwara, kaaduan a bassit, ken kaadun a dagiti nisinsina a komunidad dagiti nagigiddiat a Kristiano, Hudio, ken dagiti Mandeo nga etniko a grupo ti Laud nga Asia[9]—a kaaduan kadagitoy iti Asirio iti porma iti Asirio a Neo-Arameo ken Kaldea Neo-Arameo—nga amin dagitoy ket nangitalinaay ti panag-usar iti kaaduan idi a lingua franca urayno dagiti simmarsaruno a panagsukat ti pagsasao a nasanay kadagiti amin a paset ti Tengnga a Daya. Dagiti pagsasao nga ARameo ket naikeddeng tattan a naisagmak.[10]
Dagiti notaUrnosen
- ^ Reperensia ti Imperial nga Arameoc (700–300 BC) iti Ethnologue (maika-17 nga ed., 2013)
Reperensia ti Daan nga Arameo (sakbay ti 700 BC) iti Ethnologue (maika-17 nga ed., 2013)
Reperensia ti Asirio Neo-Arameo iti Ethnologue (maika-17 nga ed., 2013)
Reperensia ti Lishanid Noshan iti Ethnologue (maika-17 nga ed., 2013)
Reperensia ti Lumaud a Neo-Arameo iti Ethnologue (maika-17 nga ed., 2013)
Reperensia ti Bohtan Neo-Arameo iti Ethnologue (maika-17 nga ed., 2013)
(Additional references under 'Language codes' in the information box)
- ^ "The Aramaic Text in Demotic Script: The Liturgy of a New Year's Festival Imported from Bethel to Syene by Exiles from Rash". JSTOR.
- ^ "Manichaean Aramaic in the Chinese Hymnscroll". Links.jstor.org. Naala idi 2014-03-20.
- ^ Ti Arameo ket agparang iti ayan ti nagbaetan ti maika-11 ken maika-9 a siglo SK. Ni Beyer (1986: 11) ket mangisingasing a ti naisurat nga Arameo ket mabalin a napetsaan manipud idi maika-11 a siglo SK, gapu ta nabangon daytoy babaen idi maika-10 a siglo, nga isu ti nangipetsaanna ti kaduogan a sinursurat iti akin-abagatan a Siria. Ni Heinrichs (1990: x) ket nagus-usar ti saan unay a kontrobersial a petsa iti maika-9 a siglo, a daytoy ket addaan iti nalawag ken adu a pannakapasingked.
- ^ Allen C. Myers, ed. (1987). "Aramaic". The Eerdmans Bible Dictionary. Grand Rapids, Michigan: William B. Eerdmans. p. 72. ISBN 0-8028-2402-1. "Sapasap a naitunosan a ti Arameo ket sapasap idi a pagsasao ti Israel idi umuna a siglo AD. Ni Hesus ken dagiti disipolona ket nagsasao iti Galileo a dialekto, a nailasin idi daytoy manipud iti Herusalem (Matt. 26:73)."
- ^ "What Language Did Jesus Speak?". Markdroberts.com. Naala idi 2014-03-20.
- ^ Beyer 1986: 38–43; Casey 1998: 83–6, 88, 89–93; Eerdmans 1975: 72.
- ^ "Tradition and Modernity in Arabic Language And Literature". J R Smart, J. R. Smart. 2013.
- ^ Heinrichs 1990: xi–xv; Beyer 1986: 53.
- ^ Naby, Eden. From Lingua Franca to Endangered Language. Assyrian International News Agency.
Dagiti nagibasaranUrnosen
- Beyer, Klaus (1986). The Aramaic language: its distribution and subdivisions. Vandenhoeck und Ruprecht. ISBN 3-525-53573-2.
- Casey, Maurice (1998). Aramaic sources of Mark's Gospel. Cambridge University Press. ISBN 0-521-63314-1.
- "Aramaic". The Eerdmans Bible Dictionary. Grand Rapids, Michigan, USA: William B Eerdmans. 1975. ISBN 0-8028-2402-1.
- Frank, Yitzchak (2003). Grammar for Gemara & Targum Onkelos ((expanded edition) nga ed.). Feldheim Publishers / Ariel Institute. ISBN 1-58330-606-4.
- Heinrichs, Wolfhart, ed. (1990). Studies in Neo-Aramaic. Atlanta, Georgia: Scholars Press. ISBN 1-55540-430-8.
- Nöldeke, Theodor (2001). Compendious Syriac Grammar. Winona Lake: Eisenbrauns. ISBN 1-57506-050-7.
- Richard, Suzanne (2003). Near Eastern Archaeology: A Reader (Illustrated nga ed.). EISENBRAUNS. ISBN 978-1-57506-083-5.
- Rosenthal, Franz (1995). A Grammar of Biblical Aramaic (Maika-6 nga, revised nga ed.). Otto Harrassowitz, Wiesbaden. ISBN 3-447-03590-0.
- Sabar, Yona (2002). A Jewish Neo-Aramaic Dictionary. Harrassowitz. ISBN 978-3-447-04557-5.
- Sokoloff, Michael (2002). A Dictionary of Jewish Babylonian Aramaic. Ramat Gan: Bar-Ilan UP; Johns Hopkins UP. ISBN 965-226-260-9.
- Sokoloff, Michael (2002). A Dictionary of Jewish Palestinian Aramaic (2nd nga ed.). Bar-Ilan UP; Johns Hopkins UP. ISBN 965-226-101-7.
- Stevenson, William B. (1962). Grammar of Palestinian Jewish Aramaic (2nd nga ed.). Clarendon Press. ISBN 0-19-815419-4.
Dagiti silpo ti ruarUrnosen
Dagiti midia a mainaig ti Pagsasao nga Arameo idiay Wikimedia Commons


text:
Roy V. Aragon
Ni Roy V. Aragon (naipasngay Oktubre 31, 1968) ket naipasngay ken dimmakkel idiay Mabasa, Dupax del Norte, Nueva Vizcaya, Nueva Vizcaya ngem agnanaeden iti Cagayan. Fiksionista, mannaniw, agiwarwarnak (sigud nga editor-in-chief ti linawas a Valley Journal, maysa a regional newspaper a nakabase iti Bambang, Nueva Vizcaya), translator, book editor/designer, computer specialist (hardware, networking, Linux, Windows, server administration), internet aficionado (web development, portal administration, Ilokano open source software ken web translation projects; ken blogger). Maysa a book collector ken bookworm, kaludludonna dagiti agkaiwara a liblibro iti kama wenno kuartona. Managluto pay ken mannida iti pinakbet, dinengdeng, kappukan, pinapaitan ken dadduma pay, a namkuatanna nga agbalin a serioso a food blogger (kitaen ti Pinakbet Republic, pinakbetrepublic.blogspot.com, ken sumali iti impundarna a maysa kadagiti kalalatakanen a food and drink page iti Facebook, ti Ilokano Food, facebook.com/ilokanofoods). Nakaipablaaken iti Bannawag, Liwayway, Rimat, Samtoy, Tawid, Filipino Magazin, Sunday Inquirer Magazine ken dadduma pay a pablaakan a printed, digital ken web-based. Kas mannakisalip, nagab-abak metten iti GRAAFIL, Palanca, Talaang Ginto, kdpy. Fellow iti Ilokano Fiction iti 26th U.P. Writers Workshop idi 1996. Inruarna idi 2000 ti umuna nga Ilokano e-book, ti Napili ken Saan a Napili a Dandaniw ken Dadduma Pay a Riknakem, a nakaurnongan ti 40 a dandaniwna, nga imparangkapna kas libre a ma-download iti website-na. No saan a makiganggantil kadagiti ingungotenna iti biag a da Jane, Sadiri, Sirmata ken Imnas, pamrayanna nga ap-aprosan dagiti nasingpet a pusana a da Maui, Gary ken Garfield a mangkadkadua kenkuana kadagiti parbangon nga agmaymaysa a kadennana ti computer, kape (pasaray pay brandy), musika, libro ken dagiti di agpakaturog nga idea a mulmulmolan ti isipna ken dildilpatan dagiti ramayna a makumikom nga agpisel ken agapros iti keyboard tapno agparuar iti balikas dagiti letra ket agimas, agalimpatok latta ti mannurat ken kinamannurat kenkuana.


text:
Norwega
Ti Norwega i/ˈnɔrweɪ/ (Norwego: Norge (Bokmål) wenno Noreg (Nynorsk)), opisial a ti Pagarian ti Norwega, ket maysa a Nordiko a unitario a batay-linteg a monarkia a dagiti teritoriana ket nabuklan dagiti lumaud a paset iti Eskandinabo a Peninsula, Jan Mayen, ken ti Artiko a purpuro iti Svalbard ken ti Isla ti Bouvet.[paammo 1] Ti Norwega ket addaan ti kalawa a 385,252 kuadrado kilometro (148,747 sq mi) ken ti populasion ti agarup a 5 a riwriw.[9] Isu daytoy ti maikadua a kabassitan ti kapusekan ti populasion a pagilian idiay Europa. Kaaduan iti daytoy a pagilian ket nakibinbinningay ti pagbeddengan iti daya babaen ti Suesia; iti akin-aminan unay a rehionna ket nabeddengan babaen ti Pinlandia iti abagatan ken Rusia iti daya; iti abagatan ti Norwega ket nagbeddengan ti Ilet ti Skagerrak a maballasiwan manipud ti Dinamarka. Ti kapitolio a siudad ti Norwega ket ti Oslo. Ti atiddog nga aplaya ti Norwega, a maisangguan ti Amianan a Taaw Atlantiko ken ti Baybay Barents, ket ditoy ti pakakitaan dagiti nalatak a piordo.
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Ti Tulag ti Spitsbergen (makunkuna pay a ti Tulag ti Svalbard) idi Pebrero 9, 1920, ket mabigbigan ti napno ken absuloto a katurayan iti Norwéga ti artiko a purpuro iti Spitsbergen (a makunkuna tattan a Svalbard). Ti Isla ni Pedro I ket agkamkammatalek a teritorio (Norwego: biland) iti Norwega ngem saan a maipanunutan a kas paset iti Pagarian. Ti Norwega ket mangal-ala pay ti paset iti Antartika a makunkuna a Reina Maud a Daga.[8]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b "Dagiti Estadistika ti Norwega – Populasion 1 Enero 2010 ken 2011 ken dagiti nagbalbaliw idi 2010, babaen ti imigrasion a kategoria ken pagilian a lugar iti likud. Dagiti napudno a bilbilang" (iti (Norwego)). Ssb.no. 2010-01-01. Naala idi 2011-07-23.
- ^ "CIA – The World Factbook". Cia.gov. Naala idi 2011-07-23.
- ^ "Ti populasion idi 1 Enero 2014 ken dagiti panagbalbaliw ti populasion idi 2013. Dagiti probinsia.". Statistisk Sentralbyrå. 23 Pebrero 2014.
- ^ a b c d "Norway". Internasional a Pundo ti Panguartaan. Naala idi 2011-05-06.
- ^ "Reporta ti Panagrangrang-ay ti Nagtagitaoan 2013". Nagkaykaysa a Pagpagilian. 2013.
- ^ Kalawa. CIA World Factbook
- ^ "Statistisk sentralbyrå: – temaside" (iti (Norwego)). Ssb.no. Naala idi 2011-11-25.
- ^ Nailian a Panagsukisok a Konsilo (U.S.). Gimong a Pangsukisok ti Polar (1986). Antartiko a tulag a sistema: maysa a pammategan : dagiti nagbanagan iti gimongan a naaramid idiay Beardmore, South Field Camp, Antartika, Enero 7–13, 1985. National Academies Press. ISBN 9780309036405. Naala idi 24 Hulio 2011.
- ^ "Population". Dagiti Estadistika ti Norwega. 2012-19-03. Naala idi 2012-19-03.
- Norwega
- Dagiti pagilian idiay Europa
- Dagiti Nordiko a pagilian
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Taaw Artiko
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Taaw Atlantiko
- Eskandinabia
- Akin-amianan nga Europa
- Dagiti batay-linteg a monarkia
- Dagiti liberal a demokrasia
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 872
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1905
- Dagiti estado a kameng ti NATO
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian


text:
Espesial nga Okasion
Ti Panagturpos ti Maika-136 a Klase ti Watchtower Bible School of Gilead
Pinaregta dagiti instruktor ken dadduma nga ispiker dagiti estudiante a patanorenda ti kababalin ni Jesus. Natagiragsak dagiti immatendar dagiti interbiu ken pannakaiyakto manen kadagiti kapadasan dagiti estudiante iti panangasaba.
Webcast a Naipabuya iti Lubong
Kasano a natabunuan ti nasurok a 1.4 a milion a tattao iti 31 a dagdaga daytoy nga espesial unay a programa?
Report ti Tinawen a Miting
—Oktubre 2013
Tinagiragsak dagiti timmabuno a nasurok a 1.4 a milion iti 31 a pagilian daytoy a naisangsangayan nga okasion a nangitampok iti pannakairuar ti rebisado a New World Translation of the Holy Scriptures iti Ingles.
Panagturpos ti Maika-135 a Klase ti Watchtower Bible School of Gilead
Nasurok a 10,000 ti dimmar-ay iti daytoy naragsak a naespirituan nga okasion idi Septiembre 14, 2013. Ammuem dagiti tampok ti programa.


text:
LIBRIS
Ti LIBRIS (Sistema ti Pakaammo ti Biblioteka) ket maysa a Sueko a nailian a kappon a katologo a tinartaripato babaen ti Nailian a Biblioteka ti Suesia idiay Stockholm.[1] It is possible to freely search about 6.5 million titles nationwide.[2]
Iti pay maipatinayon kadagiti bibliograpiko a rehistro, maysa para iti tunggal maysa a libro wenno pablaak, ti LIBRIS ket aglaon pay kadagiti turay a papaeles ti tattao. Para iti tunggal maysa a tao adda rehistro a maikapet iti nagan, pannakaipasngay ken trabaho nga adda iti naisangayan a panagilasin.
Ti MARC a Kodigo para iti Sueko a Kappon ti Katologo ket SE-LIBR, a nomalisado: selibr.[3]
Ti panagrang-ay ti LIBRIS ket maitugotan kadagiti tawen ti tengnga ti 1960.[4] Bayat a tirasionalisasion dagiti biblioteka ket parikuten daytoy kadagiti dekada kalpasan ti Sangalubongan a Gubat II, idi 1965 a nangipablaak ti komite ti gobierno iti maysa a reporta kadagiti panag-usar ti kompiuter kadagiti panagsuksukisok iti biblioteka.[5] Ti busbos ti gobierno idi 1965 ket nakapartuat ti konsilo ti biblioteka a panagsukisok (Forskningsbiblioteksrådet, FBR).[6] Ti nagiyunaan a disenio a dokumento, Sistema a Pakaammo ti Biblioteksadministrativt (BAIS) ket naipablaak idi Mayo 1970, ken ti nagan a LIBRIS, ket pangyababaan para iti Library Information System, ket inus-usar idi para iti maysa a teknikal a subkomite a nangrugi idi Hulio 1, 1970.[7] Ti warnakan a LIBRIS-meddelanden (Plantilia:ISSN) ketnaipablaaken manipud idi 1972[8] ken adda iti online manipud idi 1997.[9]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "LIBRIS". Nationalencyklopedin (iti Sueko). Naala idi 27 Hulio 2010.
- ^ "Dagiti linaon ti batayan a datos ti LIBRIS". Nailian a Biblioteka ti Suesia. Naala idi 27 Hulio 2010.
- ^ Panagrang-ay ti Network ti Biblioteka ti Kongreso ken Opisina dagiti Alagaden ti MARC (5 Abril 2011). "Biruken ti Listaan ti Kodigo ti MARC para kadagiti Gunglo a Batayan ti Datos". Biblioteka ti Kongreso. Naala idi 22 Agosto 2012.
- ^ Lena Olsson, Det datoriserade biblioteket. Maskindrömmar på 70-talet (1995), PhD a pannakaala mnaipud idiay Unibersidad ti Linköping, Dagiti Panagadadal ti Linköping kadagiti Arte ken Siensia 121, Plantilia:ISSN, ISBN 91-7871-492-3, Abstract online
- ^ Databehandling i forskningsbibliotek (1965; in LIBRIS), nadakamat idiay Olsson (1995), p. 51.
- ^ Olsson (1995), p. 55.
- ^ Olsson (1995), p. 103.
- ^ Olsson (1995), p. 31.
- ^ LIBRIS-meddelanden
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Nailian a Biblioteka ti Suesia: LIBRIS (pilien "Iti Inggles" manipud ti akin-ngato a pagpilian, ti kasisigud a pagsasao ket Sueko)
- Nawaya a Datos, Pakaammo para kadagiti bibliograpiko a rehistro ti LIBRIS ken turay a papeles a kas nawaya a datos, Abril 3, 2012.


text:
William R. King
Ni William Rufus DeVane King (Abril 7, 1786 – Abril 18, 1853) ket maysa idi nga Amerikano a politiko ken diplomata. Isu idi ti maiak-13 a Bise Presidente iti Estados Unidos iti agarup nga innem a dominggo idi 1853 sakbay a pimmusay. Isu ket immuna a nabutosan a kas ti Pannakabagi iti Estados Unidos manipud idiay North Carolina ken maysa a Senador manipud idiay Alabama. Isyu ket nagserbi pay a kas ti Ministro idiay Pransia.
Isu ket maysa a Demokrata, isu ket maysa a Unionista ken dagiti kontemporariona ket maipanunotan nga isu ket maysa a agpakatengnga kadaiti pilaw iti sektionalismo, panagtagabu, ken ti lumaud a panagpalawa a gapuanan ti Sibil a Gubat ti Amerikano. Isu ket timmulong a naburador ti Kompromiso iti 1850.[1] Isu ket ti maymaysa laeng nga ehekutibo nga opisial ti Estados Unidos a nagsapata ti opisina iti ganganaet a daga. Ni King ket pimmusay iti daig kalpasan ti 45 nga aldawna ti opisina. Malaksid kenni John Tyler ken Andrew Johnson—a dagitoy dua ket simmarunoda ti kinapresidente—isuna laeng ti kababaan a nagserbi a Bise Presidente.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Daniel Fate Brooks (2003). "Dagiti Rupa ni William R. King". Alabama Heritage (Unibersidad iti Alabama, Unibersidad iti Alabama idiay Birmingham, Alabama Departamento dagiti Arkibo ken Pakasaritaan) 69 (Kalgaw): 14–23.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Kategoria:William King idiay Wikimedia Commons