text:
Aldaw
Ti aldaw ket maysa a paset ti panawen, a sappasap a naipalpalawag a kas ti pagbayatan a dumagup ti 24 nga oras.[1] Mabalin pay a kayatna a sawen a ti paset ti sibubukel nga aldaw a ti agdama a lokasion ket nasilnagan babaen ti lawag ti Init, a naam-ammuan pay a kas ti aglawag. Ti paset ti panawen a mangrukrukod manipud iti lokal a tengnga ti aldaw aginggana ti lokal a tengnga ti aldaw ket makunkuna a ti solar nga aldaw.[2][3]
Ti nadumaduma a panangipalpalawag iti daytoy a sangalubongan a konsepto ti tao ket maus-usar segun ti linaon, kammasapulan ken pakainugotan. Idi 1967, ti segundo ket nabaliwan idi ti pannakaipalpalawagna iti termino ti kaatiddog ti allon ti lawag, ken daytoy ket nagbalin a ti batayan a yunit ti SI ti panawen. Ti paset ti panagrukod para iti panawen a makunkuna nga "aldaw", ket nabaliwan idi 1967 a kas ti 86,400 SI a segsegundo ken naikkan ti simbolo a d, ket saan a paset nga SI, ngem daytoy ket naaw-awat para iti panagusar ti SI.[1] Ti maysa a sibil nga aldaw ket kadawyan a daytoy pay ket 86,400 a segundo, a mabalin a manayonan wenno makissayan ti bisiesto a segundo iti Panagpapada ti Sangalubongan nga Oras UTC, ken, kadagidiay dadduma pay a lokasion, sagpaminsan a manayonan wenno makissayan ti maysa nga oras no agibalbaliw manipud wenno mapan t Oras a panagin-inut ti lawag. Ti balikas nga aldaw ket mabalin pay a mangitudo ti aldaw iti lawas wenno ti maysa a petsa ti kalendario, a kas ti sungbat ti saludsod nga "Ania nga Aldaw?" Ti aldaw ket mangipatudo pay ti paset ti aldaw a saan a rabii — a makunkuna pay a kas ti 'agaldaw'. Dagiti tabas ti biag ti tattao ken dagiti dadduma pay a sebbangan ket maikabagian ti solar nga aldaw ti Daga ken ti siklo ti aldaw ken rabii (kitaen dagiti sirkadiano a kumpas).
Ti pagtengngaan a kaatiddog ti solay nga aldaw ditoy Daga ket agarup a 86,400 segundo (24 oras) ken adda dagiti agarup a 365.2422 solar nga alaldaw iti maysa a tropikal atawen. Gaputa ti nainlangitan a panagtayyek ket saan a pudno a nagtitimbukel, isu nga dagiti banbanag ket agbanbaniagada kadagiti nadumaduma a kapardas kadagiti nadumaduma a puesto kadagiti bukodda a panagtayyek, ti maysa a solar nga aldaw ket saan a tinawen nga agpapada ti kaatiddog ti panawen iti amin a panagtayyek a tawen. Ti aldaw, ket naaw-awatan a kas ti kaatiddog ti panawen a panagaramid ti maysa a dagup a panagtayyek ti Daga.[4] no maipanggep ti nainlangitan a lugar iti likud wenno adayo a bituen (naipagarup nga agtaltalinaay), ket makunkuna a nainlangitan nga aldaw. Daytoy a paset ti panawen a panagtayyek ket agarup a mamin 4 a basbassit ngem 24 nga oras ken adda ti agarup a 366.2422 iti maysa a tropikal a tawen (ad-adu ngem maysa a nainlangitan nga aldaw ngem ti bilang ti solar nga al-aldaw). Daytoy ket gapu ti pagangayan ti ugot, ti paset ti panawen a panagtayyek ti Daga ket saan nga agtaltalinaay, a pagbanagan daytoy kadagiti bassit a panagdumaduma para iti solar nga al-aldaw ken nainlangitan nga 'al-aldaw'. Dagiti dadduma a planeta ken bulbulan ken addaanda ti nainlangitan ken solar nga al-aldaw.
PangyunaUrnosen
No malaksid ti 24 nga oras (86,400 a segundo), ti balikas nga aldaw ket maus-usar kadagiti nadumaduma a kaatiddog iti panawen a naibatay ti panagtayyek ti daga ti lawlaw ti pagtayyekanna. Ti maysa a nagruna ket ti solar nga aldaw, a naipalpalawag a kas ti kaatiddog ti panawen a panagsubli ti Init ti pagpatingaan a punto (ti kangatuan apuntona iti langit). Gaputa ti Daga ket immitlog a pagtayyekanna ti Init no ti Daga ket agpuspusipos iti nagsikig a pagtayyekan, daytoy a paset ti panawen ket mabalin nga agpaut ti 7.9 a segundo a nabaybayag ngem (wenno nabibiit ngem) 24 nga oras. Iti pagtengngaan ti sumurok a makatawen daytoy nga aldaw ket kapadpada ti 24 nga oras (86,400 a segundo).
Ti aldaw, iti kapanunotan ti agaldaw a nailasin manipud iti rabii a panawen, ket sapasap a naipalpalawag a kas ti paset ti panawen iti las-ud ti lawag ti init ket dagus a maabutanna ti rabaw ti daga, no maipagarup nga awan dagiti lokal a mangtiped. Ti kaatiddog ti aldaw ket pakatengngaan ti ganggani nga ad-adu ngem kagudua ti 24-nga oras nga aldaw. Dua a banag ti managramid ti aldaw nga at-atiddog ngem ti rabii. Ti Init ket saan a punto, ngem adda ti nalawagan a kadakkel ti agarup a 32 minutos iti arko. Ti maipatinayon, ti tangatang ket agisilnag ti lawag ti init iti pamay-an nga a makaabot ti rabaw ti daga uray no ti Init ket adda ti baba ti horisonte babaen ti agarup a 34 a minutos iti arko. Isu nga ti umuna a lawag ket makaabo ti rabaw ti daga no ti tengnga ti Init ket adda pay laeng ti baba ti horisonte babaen ti agarup a 50 a minutos iti arko. Ti paggiddiatan ti panawen ket depende ti anggulo ti illeleggak ti Init ken ilelennekna (daytoy ket pamay-an ti latitud), ngem daytoy ket mabalin a dumaguo ti agarup a pito a minutos.
Ti taga-ugma nga ugali ket adda ti baro a panagrugi ti aldaw a maalin a ti ileleggak wenno ilelennek ti Init idiay lokal nga horisonte (Italiano a panagipagarup, kas pagarigan) Ti pudno a kanito iti, ken ti bagbaetan, ti dua nga illeleggak wenno dua nga ilelennek ket maitalek iti heograpiko a puesto (longitud ken ti pay latitud), ken ti panawen ti tawen. Daytoy ti panawen a kas ti nainaganan babaen dagiti taga-ugma a hemisperiko nga init a pagorasan.
Ti nataltalinaay nga aldaw ket maalin a maialpalawag babaen ti panaglabas ti Init babaen ti lokal a meridiano, a mapasamak daytoy ti lokal a tengnga ti aldaw (nangatngato a pagpatinggaan) wenno tengnga ti rabii (nababbaba a pagpatinggaan). Ti pudno a kanito ket maitalek iti heograpiko a longitud, ken ti basbassit a gay-at iti oras a panawen ti tawen. Ti kaatiddog tikastoy nga aldaw ket ganggani nga agtaltainaay (24 nga oras ± 30 a segundo). Daytoy nga oras ti nainaganan babaen dagiti moderno nga init a pagurasan.
Ti kaaduan pay a panagparang-ay ket mangipalpalawag ti saan a pudno a natimbengan nga Init nga aggungunay ti natalinaay a kapardas iti igid ti nainlangitan nga ekuador; ti kapardas ket kapadpada ti napakatengngaan a kapardas ti pudno nga Init, ngem ikkatenna dagiti panakaidumaduma iti maysa a tawen bayat a ti Daga ket aggungunay iti igif ti pagtayyekanna ti lawlaw ti Init (gapu ti kapardasna ken ti panagsikig ti pagtayyekanna).
Ti aldaw ti Daga ket immatiddog kadagiti napalabas a panawen. Daytoy a penomena ket gapu dagiti ugot nga inpangpangato babaen ti Bulan a mangpabuntog ti pagtayyekan ti Daga. Gapu ti pamay-an a panakaipalpalawagan ti segundo, ti natimbengan a kaatiddog ti aldaw ket agarup a 86,400.002 a segundo, ken umat-atiddog babaen ti agarup a 1.7 milisegundo tunggal maysa a siglo (ti pakatengngaan ti 2,700 a tawtawen. Kitaen ti panagpardas ti ugot para kadagiti salaysay. Ti kaatiddog ti maysa nga aldaw ket nakarkaulo a kas ti 21.9 nga oras idi 620 a riwriw a tawen manipud iti ritmitas (dagiti agsinnublat a tuon ti gubang). Ti kaatiddog ti aldaw para iti Daga wenno Proto-Daga sakbay ti pasamak a pannakapartuat ti bukodtayo a Bulan babaen ti impakto ket saan pay a naamammuan.
EtimolohiaUrnosen
Ti termino ket nanipud ti Daan nga Ingles a dæg, nga adda ti sapasap a nagtaudan a kas ti Tag iti Alemana, ken dag iti Norweo, Danes, Sueko ken Olandés. Ti "aldaw" ket isu ti maika-98 kadawyan a balikas iti Ingles segun ti AskOxford.com.
Internasional a Sistema dagiti YUnit (SI)Urnosen
T aldaw, nga adda ti simbolo a d, ket naipalpalawag a kas ti 86,400 a segundo. Ti segundo ket ti paset ti panawen dagiti yunit ti SI.
Ti aldaw iti UTC a gantingan ti oras ket mabalin a mangiraman ti negatibo wenno positibo a bisiesto a segundo, ken isu a daytoy ket adda ti kaatiddog iti 86,399 wenno 86,401 a segundo.
Ti Internasional nga Opisina dagiti Kadagsen ken Rukod (BIPM) ket agdama a mangipalpalawag ti segundo a kas ti
… ti kapaut dagiit 9 192 631 770 a paset ti panawen ti radiasion a kapadpada ti panagdaliasat a nagbaetan ti dua a napino unay a lessaad ti natalinaay a kasasaad ti sesio 133 nga atomo.[5]
Daytoy ket mangaramid ti naibatay ti SI nga aldaw ti agpayso a 794,243,384,928,000 kadagita a paset ti panawen.
Desimal ken metriko nga orasUrnosen
Idi maika-19 a siglo naisingasing idi ti panagaramid ti desimal a pisi a (1⁄10,000 wenno 1⁄100,000) ti maysa nga astronomiko nga aldaw a batayan ti paset ti oras. Daytoy ket kalpasan a panagsilnag ti desimal nga oras ken kalendario, a daytoy ket saanen a naususar gapu ti karigatna a agtungpal kadagiti naam-ammuan a paset. Ti kaballigian a kandidato ket ti centiday = 14.4 a minutos, a kas maysa a pagkapat nga ab-ababa ti maysa nga oras ken asideg a mapuntaan ti SI a kilosegundo ken ti Daan nga Insik a ke.
AstronomiaUrnosen
Ti aldaw nga adda ti agpayso a 86,400 a SI a segundo ket isu ti astonomiko a paset ti oras (ti segundo ket saan a kinaykayatan iti astronomia).[6]
Para iti maysa a naited a planeta, adda dagiti tallo a kita ti aldaw a naipalpalawag iti astronomia:
- Ti nainlangitan nga aldaw – ti sibubukel a panagtayyek ti maysa a planeta a maipanggep ti kaadayo dagiti bituen
- Ti bituen nga aldaw – ti maysa a panagtayyek ti maysa a planeta a maipanggep ti panagpadpada ti kaatiddog ti aldaw ken rabii
- katimbengan a solar nga aldaw – pakatengaan toi oras ti maysa a panagtayyek ti maysa a planeta a maipanggep ti Init a kas ti sentro a bituen
Para iti Daga, ti nainlangitan nga aldaw ken ti bituen nga aldaw ket ganggani nga agpadpada ti kaatiddog ken agarup a 3 minutos 56 a segundo nga ab-ababab ngem ti solar nga aldaw. No minaig ti agtaltalna a bitbituen, ti Daga ket agpupusipos ti laeng sumurok a mamin 366 iti pagtayyekanna ti las-ud ti maysa a kompleto a panagtayyekna. Ti panagtayyek ti Daga ti lawlaw ti Init ket pabassitenna (babaen ti maysa) ti bilang ti panagbaniaga ti Init ti ballasiw ti langit ti Daga iti maysa a bituen a tawen.
MainaigUrnosen
Ti balikas ket mangitudo kadagit nadumaduma a naipalpalawag a kapanunotan, a mairamn dagiti sumaganad:
- 24 nga oras (apag-isu)
- ti paset ti panawen ti lawag no ti Init ket adda ti nagato ti lokal a horisonte (a daytoy ket ti, ti oras ti paset ti panawen manipud iti ileleggak manipud iti ilelennek);
- ti napno nga aldaw a mangsakop ti nasipnget ken nalawag a paset ti panawen, a mangrugi ti panagrugi ti naspnget a paset ti panawen wenno manipud iti maysa a punto nga asideg ti tengnga ti nasipnget a paset ti panawen;
- ti napno a nasipnget ken nalawag a paset ti panawen, a sagpaminsan a makunkuna a kas ti nychthemeron iti Ingles, manipud iti Griego a para iti rabii-aldaw;
- ti paset ti panawen manipud iti 6:00 AM aginggana ti 6:00 PM wenno 9:00 PM wenno ti sabali pay a natalna a pagorasan a paset ti panawen nga agtuon wenno mangrugi manipud iti paset dagiti panawen a kas ti "bigat", "sardam", wenno "rabii".
Sibil nga aldawUrnosen
Para iti sibil a pamay-an ti sapasapa a pagorasan ti oras ket naipalpalawagen para iti amin a rehion a naibatay ti katibengan a lokal a solar nga oras iti maysa a sentro nga meridiano. Dagiti kastoy a sona tioras ket nangrugi a naampon idi agarup a tengnga ti maika-19 a siglo idi dagiti perrokarril nga adda kadagiti gnanayon a programa ket naus-usar, nga adda kadagit inagrunaan apagilian ket nangampon kadagitoy idi 1929. Para iti dagup a sangalubongan, adda dagiti 40 sa kastoy a sona ti oras ti maus-usar tattan. Ti kangrunaan ket ti "oras ti lubong" wenno Panagpapada ti Sangalubongan nga Oras (UTC).
Ti agdama a sapasap a taripnong ket mangirugrugi ti sibil nga aldaw a mangrugi ti tengnga a rabii, a daytoy ket asideg ti ababa a pagpatinggaan ti katimbengan nga Init idiay sentro a meridiano ti sona ti oras. Ti maysa nga aldaw ket kadawyana nabingbingay iti 24 nga oras iti 60 a minuto siti 60 a segundo ti tunggal maysa.
Bisiesto a segundoUrnosen
Tapno mailinia ti sibil nga aldaw iti napudno a panaggunay ti Init, mabalin a manayonan wenno makissayan kadagiti bisiesto a segundo.
Ti maysa a sibil a pagorasan nga aldaw ket kadawyan a 86,400 a SI a segundo ti kaatiddogna, ngem isunto ket 86,401 a segundo wenno 86,399 a segundo ti kaatiddogna no mapasamak ti maysa a bisiesto a segundo.
Dagiti bisiesto a segundo ket masakbayan a maiwaragawag babaen ti Internasional a Panagtayyek ti Daga ken Serbiso ti Reperensia a Sistema nga isu daytoy ti mangrukrukod ti panagtayyek ti Daga ken mangikeddeng no nasken ti bisiesto a segundo. Dagiti bisiesto a segundo ket rumsua laeng iti gibus ti maysa a UTC a bulan, ken naisengsengngat laeng daytoy iti gibus ti Hunio 30 wenno Disiembre 31.
Dagiti paammo ken nagibasaranUrnosen
- ^ a b "Dagiti saan a SI paset a naw-awat para iti panagusar ti SI, ken dagiti paset a naibatay kaagiti kammasapulan nga agnanayaon".
- ^ Weisstein, Eric W. (2007). "Solar nga Aldaw". Naala idi 2011-05-31.
- ^ Weisstein, Eric W. (2007). "Day". Naala idi 2011-05-31.
- ^ Adda dagiti mannurat nga agibagbaga nga agalud ti panagilasin ti "aldaw" iti panawen a panagtayyek. Kas pagariagan: Courtney Seligman. "Panagtayyek a Panawen ken Kaatiddog ti Aldaw". Naala idi 2011-06-03.
Aluadan a palagip: Gaputa ti panagtayyek a paset ti panawen ti Daga ket gangganina a kapadpadana ti kaatiddog ti aldawna, sagpaminsantayo nga agsadadot ti panagitungtungan ti panagtayyek ti langit, ken mangibagbaga a dagiti bituen ket agtaytayyek ti lawlawtayo iti tunggal maysa nga aldaw. Iti kapadana daytoy, saan a kadawyan kadagiti saan a naannad a tattao a mangilaok ti panatayyek a paset ti panawen ti planeta iti kaatiddog ti aldaw, wenno baliktaden.
- ^ Resolusion 1 ti maika-13 a taripnong ti CGPM (1967/68)
- ^ P. Kenneth Seidelmann, ed., Panagipalpalawag a Suplemento iti Astronomiko nga Almanak, (Mill Valley, CA: University Science Books, 1992) 696.


c: text/html

text:
Ubas
Ti ubas ket isu ti bunga ti agtintinnag ti bulong a natarikayo a mula nga agkalatkat ti botanikal a henero ti Vitis. Dagiti ubas ket mabalin a makan a naata ken mabalin nga ausaren para iti panagaramid ti bino, jam, tubbog, halea, yaon ti bukel ti ubas, dagiti pasas, suka, ken lana ti bukel ti ubas. Dagiti ubes ket dagiti di-klimakteriko a kita ti bunga, ken sapasap dagitoy a nagririmpuok.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Creasy, G. L. and L. L. Creasy. (2009). Dagiti Ubas (Siensia ti Panagpataud ti Apit iti Hortikultura). CABI. ISBN 978-1-84593-401-9
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti inadaw a sasao a mainaig iti Ubas iti Wikiquote (iti Ingles)
- Dagiti midia a mainaig iti Ubas iti Wikimedia Commons
- Rehistro dagiti sebbangan ti GRIN: Vitis.
- Birolohia ti Ubas.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ดูอนิเมะHD เรื่อง Umineko no Naku Koro ni (2009) แว่วเสียงนางนวล ตอนที่ 1-26 จบ ซับไทย
รายการตอนและซีซั่น
-
Umineko no Naku Koro ni Season 1 EP 1
-
Umineko no Naku Koro ni Season 1 EP 2
-
Umineko no Naku Koro ni Season 1 EP 3
-
Umineko no Naku Koro ni Season 1 EP 4
-
Umineko no Naku Koro ni Season 1 EP 5
-
Umineko no Naku Koro ni Season 1 EP 6
-
Umineko no Naku Koro ni Season 1 EP 7
-
Umineko no Naku Koro ni Season 1 EP 8
-
Umineko no Naku Koro ni Season 1 EP 9
-
Umineko no Naku Koro ni Season 1 EP 10
-
Umineko no Naku Koro ni Season 1 EP 11
-
Umineko no Naku Koro ni Season 1 EP 12
-
Umineko no Naku Koro ni Season 1 EP 13
-
Umineko no Naku Koro ni Season 1 EP 14
-
Umineko no Naku Koro ni Season 1 EP 15
-
Umineko no Naku Koro ni Season 1 EP 16
-
Umineko no Naku Koro ni Season 1 EP 17
-
Umineko no Naku Koro ni Season 1 EP 18
-
Umineko no Naku Koro ni Season 1 EP 19
-
Umineko no Naku Koro ni Season 1 EP 20
-
Umineko no Naku Koro ni Season 1 EP 21
-
Umineko no Naku Koro ni Season 1 EP 22
-
Umineko no Naku Koro ni Season 1 EP 23
-
Umineko no Naku Koro ni Season 1 EP 24
-
Umineko no Naku Koro ni Season 1 EP 25
-
Umineko no Naku Koro ni Season 1 EP 26


text:
Johann Wolfgang von Goethe
Ni Johann Wolfgang von Goethe (Panangibalikas nga Aleman: [ˈjoːhan ˈvɔlfɡaŋ fɔn ˈɡøːtə] (dengngen), 28 Agosto 1749 – 22 Marso 1832) ket maysa idi nga Aleman a mannurat, artista, ken politiko. Dagiti bagi ti obrana ket mairaman ti epiko ken lirika daniw a naisursurat kadagiti nadunmaduma a metro ken estilo; prosa ken berso dagiti drama; panagilaplagip; ti maysa nga autobiograpia; literario ken estetika akritisismo; dagiti treatado iti botanika, anatomia, ken maris; ken dagiti uppat a nobela. Iti pay maipatinayon, dagiti nadumaduma a literario ken sientipiko a pirgis, ken sumurok a 10,000 sursurat nga insusuratna ken dagiti gangani a 3,000 inladladawan.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ken ni Johann Wolfgang von Goethe iti Wikimedia Commons
Dagiti inadaw a sasao a mainaig ken ni Johann Wolfgang von Goethe iti Wikiquote (iti Ingles)


text:
Parlamento
Iti moderno a politika ken pakasaritaan, ti parlamento ket ti nabutosan a lehislatibo a bagi ti gobierno. Iti sapasap ti moderno a parlamento ket addaan kadagiti tallo nga annong: Ti panangirepresenta iti elektorado, panagpartuat kadagiti linteg, ken panangiturong iti gobierno.
Uray no adda a mangigawid ti panagusar ti balikas a parlamento iti parlamentario a sistema, daytoy ket kadawyan pay a maus-usar a mangipalawag ti lehislatura kadagiti presidensial a sistema, uray no awan iti opisial a nagan.
Iti pakasaritaan, dagiti parlamento ket nangiraman kadagiti nadumaduma a kita dagiti asemblia ti deliberatibo, konsultatibo, ken hustisia.
Dagiti nagibasaranUrnosen
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
Dagiti midia a mainaig iti Parlamento iti Wikimedia Commons
- Chisholm, Hugh, ed. (1911). "Parliament". Encyclopædia Britannica (iti Ingles) (Maika-11 nga ed.). Cambridge University Press.
- Parlamento ti Nagkaykaysa a Pagarian


text:
Dagup ti domestiko a produkto
Ti dagup ti domestiko a produkto (Ingles: Gross domestic product (GDP)) ket mangibagbaga ti kuenta a paggatangan dagiti amin a pangileppas ti maimbegan ken serbisio a maparsua ti uneg ti maysa a pagilian iti maysa a panawen. Ti GDP ti tunggal maysa nga tao (per capita) ket naipanunutan a mangipatudo iti pagalagadan ti panagbiag ti maysa a pagilian;[2][3]Ti GDP ket saan a panagrukod iti kinabukodan a matgedan.
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti GDP ket naiparangarang babaen kenni Simon Kuznets para ti reporta iti Kongreso ti Estados Unidos idi 1934,[4] nga inalistuanna nga inbaga a saan nga usaren a panagrukod para iti nam-ay.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Naibatay kadagiti bilang manipud ti IMF. No awan dagiti bilang a magun-od para iti maysa a pagilian manipud ti IMF, dagiti World Bank a bilang ket isu dagitoy ti nausar.
- ^ O'Sullivan, Arthur.
{{cite book}}: Awan wenno awan linaon ti
|title=(tulong)
- ^ Ti Presidente ti Franses ket agbirbiruk ti sukat ti GDP, Ti Guardian 14-09-2009.
Parlamento ti Europa, Departamento ti Annuroten nga Ekonomia ken Annuroten a Sientipiko: Maisakbayan a panagadal ti GDPPDF (1.47 MB)
- ^ Kimomision ti Kongreso ni Kuznets tapno agaramid ti maysa a sistema nga agrukod ti panaka-produkto ti pagilian tapno nasaysayaat a maawatan ti panagpasayaat ti Nalatak a ladingit Simon Kuznets, 1934. "Nailian a Matgedan, 1929–1932". Maika-73 a Kongreso iti Estados Unidos, maika-2 a gimong, dokumento ti Senado bilang. 124, panid 7. http://library.bea.gov/u?/SOD,888 Naiyarkibo 2008-12-16 iti Wayback Machine


text:
Ixoroideae
Ti Ixoroideae ket ti maysa a subpamilia dagiti agsabsabong a mula iti pamilia ti Rubiaceae ken aglaon kadagiti agarup a 4000 a sebbangan kadagiti 27 a tribu.
Dagiti tribu[urnosen | urnosen ti taudan]
- Airospermeae Kainul. & B.Bremer
- Alberteae Hook.f.
- Aleisanthieae Mouly, J.Florence & B.Bremer
- Augusteae Kainul. & B.Bremer
- Bertiereae Bridson
- Coffeeae DC.
- Condamineeae Hook.f.
- Cordiereae A.Rich. ex DC. emend. Mouly
- Cremasporeae Bremek. ex S.P.Darwin
- Crossopterygeae F.White ex Bridson
- Gardenieae A.Rich. ex DC.
- Greeneeae Mouly, J.Florence & B.Bremer
- Henriquezieae Benth. & Hook.f.
- Ixoreae Benth. & Hook.f.
- Jackieae Korth.
- Mussaendeae Hook.f.
- Octotropideae Bedd.
- Pavetteae A.Rich. ex Dumort.
- Posoquerieae Delprete
- Retiniphylleae Hook.f.
- Sabiceeae Bremek.
- Scyphiphoreae Kainul. & B.Bremer
- Sherbournieae Mouly & B.Bremer
- Sipaneeae Bremek.
- Steenisieae Kainul. & B.Bremer
- Trailliaedoxeae Kainul. & B.Bremer
- Vanguerieae A.Rich. ex Dumort.
Pannakaidasig[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Ixoroideae ket ti maysa a subpamilia ti pamilia a Rubiaceae. Naibatay kadagiti karakter a mopolohiko ken molekular, nabingbingayen ti Rubiaceae kadagiti tallo a subpamilia – ti Ixoroideae, Cinchonoideae, ken Rubioideae. Ti Ixoroideae ken Cinchoinoideae ket asidegda nga agkabagian.[1] Dagiti kameng ti Ixoroideae ket morpolohiko nga agdumaduma isu nga awan pay dagiti naitakder nagbibingayan a naala karakter para iti pannakaidasigna. Ti pannakaiyammo ti molekular a panagusig iti sistematika ket nangpasayaat ti pannakaidasig iti tribu iti kaunegan ti subpamilia.[2] Ti agdama a pannakaidasig iti tribu iti kaunegan iti daytoy a subpamilia ket kangrunaan a nasuportaran babaen ti molekular a panagusig ti kloroplasta a DNA.
Panangimuyong ken usar[urnosen | urnosen ti taudan]
Mangbukel ti Ixoroideae kadagiti 27 a tribu a mangiraman kadagiti nadumaduma a nangruna iti ekonomia a henero. Dagiti kaaduan nga ammo a henero iti kaunegan ti subpamilia ket mairaman ti Ixora ken Gardenia,isuda a dua ket popular nga ornamental, ngem ti napateg iti ekonomia ket naipatengnga iti henero ti Coffea, a naimuyongan para iti para iti panagpataud iti kape. Adda dagiti tallo a sebbangan a kadawyan nga inus-usar para iti panangimuyong – ti Coffea arabica, Coffea robusta, ken Coffea liberica [3]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Bremer, B., & Eriksson, T. (2009). Time tree of Rubiaceae: phylogeny and dating the family, subfamilies, and tribes. International journal of plant sciences,170(6), 766-793
- ^ Andreasen, K, & Bremer, B. (2000). Combined phylogenetic analysis in the Rubiaceae-Ixoroideae: morphology, nuclear and chloroplast DNA data. American Journal of Botany, 87,1731–1748.
- ^ Davis, A. P., Govaerts, R., Bridson, D. M., & Stoffelen, P. (2006). An annotated taxonomic conspectus of the genus Coffea (Rubiaceae). Botanical Journal of the Linnean Society, 152(4), 465-512.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Ixoroideae iti Wikimedia Commons
Dagiti datos a mainaig iti Ixoroideae iti Wikispecies


text:
Maika-10 a paralelo amianan
Ti maika-10 a paralelo amianan ket ti sirkulo ti latitud a 10 gradgrado iti amianan ti ekuador a plano ti Daga. Daytoy ket ballasiwenna ti Aprika, ti Taaw Indiano, ti Indiano a subkontinente, Abagatan a daya nga Asia, ti Taaw Pasipiko, Sentral nga Amerika, Abagatan nga Amerika ken ti Taaw Atlantiko.
Iti daytoy a latitud ti init ket makitkita para kadagiti 12 nga oras, 43 a minminuto iti las-ud ti solstisio ti kalgaw ken 11 nga or-oras, 33 a minminuto iti las-ud ti solstisio ti panaglalam-ek.[1]
Ti paset ti pagbeddengan a nagbaetan ti Guinea ken Sierra Leone ket naipalawag iti daytoy a paralelo.
Ti Kanal Sangapulo Grado idiay Taaw Indiano ket nainaganan iti daytoy a paralelo.
Likmut iti lubong[urnosen | urnosen ti taudan]
Mangrugi iti Kangrunaan a Meridiano ken mapan nga agpadaya, ti 10° a paralelo amianan ket lumabas iti:


text:
Lupao
Ti Lupao ket maysa a maika-3 a klase nga ili iti probinsia ti Nueva Ecija iti Filipinas.Naadaw ti nagan ti ili manipud iti "lupa," maysa a mula a makabudo wenno makagatel, nga agtubtubo iti lugar iti pannakabangonna kas ili idi 1913. Sigud a bario ti Rosales, Pangasinan ken sigud a paset ti ili ti San Jose, Nueva Ecija. Naisina ken napagbalin kas ili ti Lupao babaen ti panangilungalong da Heneral Manual Tinio ken sigud nga Assemblyman Issauro Gabaldon ken babaen kada Victoriano Joanino, Calixto Laureta, Felix Carpio, Juan Briones, Anacleto Ganareal, Luis Mamaligaa, Gregorio Babagay, Sicto Baclig, Remigio Blas Caoile ken Candido Mata.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Lupao ket nabingbingay a politikal iti 24 a barbaranggay.[2]
- Agupalo Este
- Agupalo Weste
- Alalay Chica
- Alalay Grande
- Arimal
- Bagong Flores
- Balbalungao
- Burgos
- Cordero
- Mapangpang
- Namulandayan
- Parista
- Poblacion East
- Poblacion North
- Poblacion South
- Poblacion West
- Salvacion I
- Salvacion II
- San Antonio Este
- San Antonio Weste
- San Isidro
- San Pedro
- San Roque
- Santo Domingo
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti Administrador ti ili ti Lupao[urnosen | urnosen ti taudan]
- VICTORIANO JOANINO (Kaunaan a Mayor)
- FELIX CARPIO
- SIXTO BACLIG
- TRANQUILINO SAROCA
- PABLO DEL ROSARIO
- JUAN BRIONES
- NEMESIO CABILES
- PIO DACANAY
- JOSE TECSON
- EMILIO BUENCAMINO
- MARCELO NERI
- LUIS ANCHETA
- JOVINO TIENZO
- GUILLERMO MABALOT
- PASTOR DOMINGO
- ALFREDO BRIONES
- CARLOS CASTANEDA
- TIBURCIO SANTILLIANA
- GEORGE CASTANEDA
- ALFREDO VENDIVIL
- ALEXANDER JOANINO
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Municipality of Lupao | (DILG)
- ^ a b "2015 Census of Population, Report No. 3 – Population, Land Area, and Population Density" (PDF). Philippine Statistics Authority. Quezon City, Philippines. Agosto 2016. ISSN 0117-1453. Naiyarkibo (PDF) manipud iti kasisigud idi Mayo 25, 2021. Naala idi Hulio 16, 2021.
- ^ Tengnga a Luzon Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Naala idi Hulio 8, 2021 (iti Ingles)
- ^ Senso ti Populasion (2020). "Rehion III (Tengnga a Luzon)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hulio 8, 2021.
- ^ Senso ti Populasion (2015). "Rehion III (Tengnga a Luzon)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hunio 20, 2016.
- ^ Senso ti Populasion ken Sangkabalayan (2010). "Rehion III (Tengnga a Luzon)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. National Statistics Office. Naala idi Hunio 29, 2016.
- ^ Dagiti Senso ti Populasion (1903–2007). "Rehion III (Tengnga a Luzon)". Tabla 1. Nabilangan ti Populasion kadagiti Nadumaduma a Senso babaen ti Probinsia/Nangato nga Urbano a Siudad: 1903 aginggana idi 2007. National Statistics Office.
- ^ "Probinsia ti Nueva Ecija". Datos ti Populasion ti Munisipalidad. Local Water Utilities Administration. Naala idi Disiembre 17, 2016.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Manuel Arguilla
Ni Manuel Estabilla Arguilla (Nagrebcan, Hunio 17, 1911 – naputolan, Kamposanto ti Insik ti Manila, Agosto 30, 1944) ket maysa idi a mannurat nga Ilokano iti Ingles, patriota, ken martir.
Naammuan isuna para kadagiti adu a naantologo nga ababa a sarita iti "How My Brother Leon Brought Home a Wife," ti nangruna a sarita iti urnos ti How My Brother Leon Brought Home a Wife and Other Short Stories, a nangabak iti umuna a premio iti Binglay ti Literario ti Mankomunidad idi 1940.
Dagiti saritana iti "Midsummer" ken "Heat" ket naipablaak idiay Tondo, Manila babaen ti Prairie Schooner.
Kaaduan kadagiti sarita ni Arguilla ket mangipakita kadagiti senario iti Barrio Nagrebcan, Bauang, La Union, ti lugar a nakayanakanna. Ti singgalutna iti nakayanakanna a lugar, a pinatibker babaen dagiti pannakilangenna kadagiti napanglaw a tattao iti Ilocos, ket nagtultuloy a napigsa uray iti kalpasan ti iya-alisna iti Manila, nga idiay ket nagadal iti Unibersidad ti Filipinas, nalpasna ti BS iti Edukasion idi 1933, ken nagbalin a maysa a kameng ken kalpasanna ti presidente ti U.P. Writer's Club ken editor ti Literary Apprentice ti unibersidad.
Inasawana ni Lydia Villanueva, maysa pay a nalaing a mannurat iti Ingles, ken nagtaengda idiay Ermita, Manila. Ditoy, ni F. Sionil José, ti sabali pay a seminal a mannurat a Filipino iti Ingles, ket masansan a naglaglagip iti pannakakitkitana iti Nailian a Biblioteka, nga idi ket maysa a sirok ti agdama a Nailian a Museo. "Saanmo a maliwayan isuna", kinunkuna ni José ken ni Arguilla, "gapu ta adda daytoy nangisit a kamanaw iti rupana, ti maysa kamanaw wenno maysa a dimmakel a siding. Sinursuratna idi dagiti ababa a saritana ken dagiti salaysay a rinaraemko."[1]
Nagbalin isuna a manursuro iti kreatibo a panagsurat iti Unibersidad ti Manila ken kalpasanna nagtrabaho iti Bureau of Public Welfare kas mangimaton nga editor ti pablaak ti opisina iti Welfare Advocate aginggana idi 1943. Kanungpalan a naidutok isuna iti Board of Censors. Naglimed isuna a nagurnos iti maysa a yunit ti intelihensia ti gerilia a simmuppiat kadagiti Hapon.
Idi Agosto 5, 1944, natiliw isuna ken tinututuok babaen ti buyot ti Hapon iti Puerto Santiago.
Iti maysa pammalagip, kanungpalan a naiyalis isuna iti Kamposanto ti Insik ti Manila. Dagiti kakuyogna ket dagiti daulo ti gerilia, ken dagiti ad-du ngem sangapulo a lallaki. Nabilinanda nga agkali kadagiti bukodda a tanem, kalpasanna dagusda a saggaysa a naputolan babaen dagiti espada. Ti bangkayna, ken dagiti pay kakaduana, ken saanda a nabirukan, gapu ta naikalida kadagiti saan a namarkaan a tanem.
Dagiti bangkay dagiti pinatay a lallaki ket naibagbaga a nabirukan ken linasin dagiti kakaduada kalpasan ti gubat, kalpasan idi impakaammo ni opisial ti Hapon-Amerikano (nagtabtrabaho iti Buyot ti Hapon a kas maysa nga espia) ti nakitana ken ti lokasion ti tanem klpansan kadagiti panagpapatay idi Agosto 30, 1944. Iti agdama, mabirukan dagiti bangkayda iti Amianan a Kamposanto ti Manila.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ José, Francisco Sionil (2005). "Manila Seven Decades Ago". Iti Alejandro Padilla (ed.). Termites in the Sala, Heroes in the Attic:Why We Are Poor. Ermita, Manila: Solidaridad Publishing House. ISBN 971-8845-41-0.
- Dictionary of Philippine Biography, Volume 3, Filipiniana Publications, Siudad ti Quezo, 1986
- Filipino Writers in English babaen da Florentino B. Valeros ken Estrellita V. Gruenberg, New Day Publishers, Siudad ti Quezon, 1987
- "Maysa a Ruknoy ken ni Manuel E. Arguilla," RIMAT Magazine, Siudad ti Quezon, Oktubre 2004
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Manuel Arguilla – biograpia ni Manuel Arguilla a nabirukan iti PinoyLit.webmanila.com
- Napno a teksto: "Morning iti Nagrebcan" babaen ni Manuel Arguilla
- Panagusig iti Midsummer iti Lit React


text:
Kamatis
Ti kamatis ket ti makan, masansan a nalabbasit, a berry ti nightshade Solanum lycopersicum,[2][1] a kadawyan nga ammo a kas ti mula a kamatis. Nagtaud ti sebbangan iti akinlaud nga Abagatan nga Amerika.[2][3] T Nahuatl (pagsasao nga Azteca) a balikas iti tomatl ket isu ti nagtaudan ti Espaniol a balikas iti tomate, nga isu met ti nakaalaan ti balikas nga Ingles iti tomato.[3][4]Daytoy ket naus-usar a kas naimuyongan a makan a mabalin a nagtaud kadagiti indihenio a tattao ti Mehiko.[2][5] Nasarakan dagiti Espaniol ti kamatis manipud iti pannakaiyammoda iti Azteca idi las-ud ti Kolonisasion ti Espaniol iti Kaamerikaan ken inyegda met iti Europa. Manipud iti dayta, naipayammo ti kamatis kadagiti sabali a parte iti nakolonisado nga Europa a lubong idi las-ud ti maika-16 a siglo.[2]
Makmakan ti kamatis kadagiti nadumaduma a waya, makilaw wenno maluto, kadagiti adu a potahe, pagsawsawan, dagiti ensalada, ken dagiti mainum. Bayat a dagiti kamatis ket dagiti bunga — botaniko a maidasig a kas dagiti berry — kadawyanda a maus-usar a kas ramen a nateng wenno sabali a masida.[3]
Adu a naimulmula dagiti nadumaduma a kita ti kamatis kadagiti kalalainganna a klima iti amin a paset iti lubong, ken dagiti inbernadero ket mangipalubos para iti panagpataud kadagiti kamatis iti amin a paset dagiti tiempo iti tawen. Kadawyan nga dumakkel ti mula a kamatis iti 1–3 metro (3–10 ft) iti katayag. Agkalatkatda nga addaan iti nakapsot nga ungkay nga agdalupakpak ken kadawyan a makasapul iti suporta.[2] Dagiti indeterminado a mula kamatis ket dagiti perenial iti patneng a habitatda, ngem maimuyonganda a kas dagiti tinawen. Ti determinado, wenno bassit a mula, dagiti mula ket tinawen nga agsardeng a dumakkel iti naikeddeng a katayag ken agpataud iti maminsan a dagus nga apit. Agdumaduma ti kadakel ti kamatis segun ti kultibar, nga agraman iti sakup iti 0.5–4 pulgada (1.3–10.2 cm) iti kaakaba.[2]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b "Phylogeny".
Molecular phylogenetic analyses have established that the formerly segregate genera Lycopersicon, Cyphomandra, Normania, and Triguera are nested within Solanum, and all species of these four genera have been transferred to Solanum
- ^ a b c d e f "Solanum lycopersicum- Tomato". Encyclopedia of Life. Naala idi Enero 1, 2014.
- ^ a b c "Tomato". Encyclopaedia Britannica. Enero 4, 2018. Naala idi Enero 15, 2018.
- ^ "Tomato". Etymology Online Dictionary. 2018. Naala idi Enero 15, 2018.
- ^ "Tomato History". Naala idi Hulio 27, 2017.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- David Gentilcore. Pomodoro! A History of the Tomato in Italy (Columbia University Press, 2010), scholarly history
- Tieman, D; Bliss, P; McIntyre, LM; Blandon-Ubeda, A; Bies, D; Odabasi, AZ; Rodríguez, GR; van der Knaap, E; Taylor, MG; Goulet, C; Mageroy, MH; Snyder, DJ; Colquhoun, T; Moskowitz, H; Clark, DG; Sims, C; Bartoshuk, L; Klee, HJ (5 June 2012). "The Chemical Interactions Underlying Tomato Flavor Preferences". Current Biology. 22 (11): 1035–1039. doi:10.1016/j.cub.2012.04.016. PMID 22633806.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti datos a mainaig iti Solanum lycopersicum iti Wikispecies
Dagiti midia a mainaig iti Kamatis iti Wikimedia Commons


text:
Maus-usar daytoy para iti panagpartuat ken panagtaripato kadagiti listaan ti pampanid—ken kangrunaan a para iti panggep dagiti listaan ken dagiti usarda iti artikulo ken panagtaripato ti kategoria. Saan a paset daytoy ti
isbangan ti panangikategoria ti ensiklopedia.
Adu pay a pakaammo:
Dagitoy a kategoria ket
nailemmeng kadagiti nakaikamenganna a panid—malaksid no naisaad ti maitunos a kakaykayatan ti agar-aramat. Dagitoy a kategoria ket maus-usar a panagsurot, panagpartuat ken panagurnos kadagiti listaan ti pampanid a nasken nga "
adu a maasikaso" (kas pagarigan, pampanid nga agus-usar iti nasukatanen a sintaksis), wenno mabalin a nasken koma nga urnosen ti sinoman iti kasapaan a panagaramid. Dagitoy a kategoria ket agserbi pay tapno mailasin dagiti kameng dagiti nadumaduma a listaan wenno dagiti subkategoria iti dakdakkel ken nasaysayaat a listaan ( nailasin babaen kadagiti pannakaidasig).
Daytoy ket pagsurotan a kategoria para kadagiti
dakamat ti CS1 nga agus-usar iti parametro ti
|language=ar tapno mailasin ti taudan iti
Arabiko. Dagiti panid iti daytoy a kategoria ket nasken koma laeng nga inayon babaen dagiti plantilia ti CS1 ken Modulo:Citation/CS1.
Kitaen pay
Pampanid iti kategoria "Dagiti taudan ti pagsasao ti CS1 iti Arabiko (ar)"
Dagiti sumaganad a 4 a panid ket adda iti daytoy a kategoria, manipud iti 4 a dagup.


text:
La Pintada, Antioquia
Ti La Pintada (Panangibalikas nga Espaniol: [la pinˈtaða]); ket ti maysa nga ili ken munisipalidad iti Departamento ti Antioquia, Colombia. Daytoy ket parte ti subrehion iti Abagatan-akinlaud nga Antioquia. Daytoy ket mabirukan iti pito pulo ket siam a milia iti kaadayo manipud iti Medellín ken agngato iti innem a gasut a metro iti ngato ti pantar ti baybay. Daytoy ket beddenganna dagiti munisipalidad ti Fredonia ken Santa Bárbara iti amianan. Ti Karayan Cauca ket agayus babaen iti munisipalidad.


text:
Kategoria:Panagbangbangon idi tawtawen ti 1990
Dagiti gunglo, luglugar wenno dadduma pay a banag a napundar wenno nabangon idi tawtawen ti 1990.
Kitaen pay ti: Nawaswas a pangbangbangon idi 1990.
Dagiti subkategoria
Daytoy a kategoria ket addaan kadagiti sumaganad a 7 a subkategoria, manipud iti 7 a dagup.
*
- Panagbangbangon idi 1990 (1 K)
- Panagbangbangon idi 1991 (1 K)
- Panagbangbangon idi 1993 (1 K)
- Panagbangbangon idi 1994 (1 K)
- Panagbangbangon idi 1997 (1 K)
- Panagbangbangon idi 1999 (1 K)


text:
Mambusao
Ti Mambusao ket maysa a maika-3 a klase nga ili iti probinsia ti Capiz iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Mambusao ket politikal a nabingbingay iti 26 a barbaranggay.[2]
- Atiplo
- Balat-an
- Balit
- Batiano
- Bating
- Bato Bato
- Baye
- Bergante
- Bunga
- Bula
- Bungsi
- Burias
- Caidquid
- Cala-agus
- Libo-o
- Manibad
- Maralag
- Najus-an
- Pangpang Norte
- Pangpang Sur
- Pinay
- Poblacion Proper
- Poblacion Tabuc
- Sinondojan
- Tugas
- Tumalalud
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Municipality of Mambusao | (DILG)
- ^ a b "2015 Census of Population, Report No. 3 – Population, Land Area, and Population Density" (PDF). Philippine Statistics Authority. Quezon City, Philippines. Agosto 2016. ISSN 0117-1453. Naiyarkibo (PDF) manipud iti kasisigud idi Mayo 25, 2021. Naala idi Hulio 16, 2021.
- ^ Akinlaud a Visayas Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Naala idi Hulio 8, 2021 (iti Ingles)
- ^ Senso ti Populasion (2020). "Rehion VI (Laud a Visayas)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hulio 8, 2021.
- ^ Senso ti Populasion (2015). "Rehion VI (Laud a Visayas)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hunio 20, 2016.
- ^ Senso ti Populasion ken Sangkabalayan (2010). "Rehion VI (Laud a Visayas)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. National Statistics Office. Naala idi Hunio 29, 2016.
- ^ Dagiti Senso ti Populasion (1903–2007). "Rehion VI (Laud a Visayas)". Tabla 1. Nabilangan ti Populasion kadagiti Nadumaduma a Senso babaen ti Probinsia/Nangato nga Urbano a Siudad: 1903 aginggana idi 2007. National Statistics Office.
- ^ "Probinsia ti Capiz". Datos ti Populasion ti Munisipalidad. Local Water Utilities Administration. Naala idi Disiembre 17, 2016.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Curitiba
Ti Curitiba (Panangibalikas a Portuges: [kuɾiˈtʃibɐ]) ket ti kapitolio ken kadakkelan a siudad ti estado ti Brasil iti Paraná. Ti populasion ti siudad ket agarup a 1,879,355 a tattao manipud idi 2015, a mangaramid daytoy iti maikawalo a kaaduan ti populasion a siudad iti pagilian, ken ti kadakkelan iti Rehion ti Abagatan ti Brasil. Ti Metropolitano a lugar ti Curitiba ket buklen dagiti 26 nga ili[2] nga addaan iti dagup a populasion iti sumurok a 3.2 a riwriw (karkulo ti IBGE idi 2010),[3] a mangaramid daytoy iti maikapito a kaaduan iti populasion iti pagilian.
Ti Curitiba ket maysa a nangruna a sentro ti kultura, politika, ken ekonomia iti Latin nga Amerika.[4] Ti siudad ket nakatugaw iti banak iti 932 a metro (3,058 ft) iti ngato ti pantar ti baybay. Daytoy ket mabirukan iti 105 a kilometro (65 mi) iti laud ti puerto ti baybay ti Paranaguá ken serbian daytoy babaen dagiti pagpatayaban ti Afonso Pena ken Bacacheri. Ti siudad ket mangsangaili iti Unibersidad Pederal ti Paraná a nabangon idi 1912.
Kadagiti tawen ti 1700, ti Curitiba ket nagtagikua idi kadagiti nasayaat a lokasion kadagiti pagtarakenan a pagilian iti baka ken dagiti pagtagilakuan, a nakaiturongan ti naballigi a panagtagilako iti baka ken ti immuna panagpadakkel iti siudad. Kalpasanna, kadagiti nagbaetan dagiti tawen ti 1850 ken 1950, daytoy ket dimmakkel gapu iti panagtarikayo ken ti panagpadakkel iti agrikultura iti Estado ti Paraná (immuna iti panagtarikayo iti Araucaria, kalpasanna iti panangimuyong iti mate ken kape ken kadagiti tawen ti 1970, ti panangimuyong ti trigo, mais ken soya). Kadagiti tawen ti 1850 simmangpet dagiti adu nga imigrante ti Europa idiay Curitiba, ken kaaduan kadagitoy ket dagiti Aleman, Italiano, Polako ken Ukraniano, a nagkontribusion iti panagdur-as ti ekonomia ken kultura ti siudad.[5] Ita nga aldaw, bassit laeng a bilang dagiti sumangsangpet a gangganaet nga imigrante, kangrunaan laeng daytoy manipud iti Tengnga a Daya[6] ken dagiti dadduma a pagilian iti Abagatan nga Amerika.
Ti kadakkelan a panagpadakkel ket napasamak kalpasan dagiti tawen ti 1960, gapu iti nasayaat a panagplano iti urbano a nangbaliw ti kaadu ti populasion manipud kadagiti ginasut a ribo iti ad-adu ngem maysa a riwriw a tattao.[7] Ti ekonomia ti Curitiba ket naibatay iti industria ken dagiti serbisio ken isu ti maikapat a kadakkelan iti Brasil.[8] Ti idudur-as ti ekonomia ket naggiddan a napasamak ti isasangpet dagiti Brasiliano manipud kadagiti sabali a siudad iti pagilian, ken agarup a kagudua ti populasion ti siudad ket saanda a nayanak idiay Curitiba.[9]
Ti Curitiba ket addaan iti maysa kadagiti bassit a nangato a Pagsurotan ti Panagrang-ay ti Nagtagitaoan idiay Brasil iti 0.856, ken idi 2010 nagungunaan idi iti Global Matalinaay a Siudad, a naited kadagiti siudad ken ili a nalaing iti matalinaay a panagdur-as iti urbano.[10] Segun ti magasin ti Estados Unidos iti Reader's Digest, ti Curitiba ket isu ti kasayaatan a pagtaengan a "Dakkel a Siudad iti Brasil".[11][12] Ti gatad ti krima iti Curitiba ket naikeddeng nga ababa kadagiti pagalagadan ti Brasil ken ti siudad ket naikeddeng a kas maysa kadagiti katalnaan a siudad idiay Brasil para kadagiti agtutubo[13] Ti siudad ket isu pay ti kasayaatan a pagipaayan iti puonan iti pagilian.[14]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Population estimates for July 1st, 2015". Naala idi 4 Hunio 2016.
- ^ "Mapa da Região Metropolitana de Curitiba – Paraná". Curitiba-parana.com. Naala idi 22 Hulio 2009.
- ^ [1] Primeiros resultados do Censo 2010 iti Wayback Machine (naiyarkibo 2011-06-14)
- ^ "Curitiba". Naala idi 22 Marso 2017.
- ^ "Tradições Culturais" (iti Portuges). Curitiba-parana.net. Naala idi 7 Marso 2011.
- ^ "A imigração árabe muçulmana em Curitiba" (iti Portuges). Etni-cidade. Naala idi 3 Oktubre 2008.
- ^ "Dados do IBGE sobre Curitiba" (iti Portuges). IBGE. Naala idi 31 Hulio 2011.
- ^ "Cidades Brasileiras, Curitiba" (iti Portuges). SuaPesquisa. Naala idi 31 Hulio 2011.
- ^ "Quase metade de Curitiba é dos "estrangeiros"" (iti Portuges). Bem Paraná. Naala idi 6 Agosto 2008.
- ^ "The Brazilian city Curitiba awarded the Globe Sustainable City Award 2010". globeforum.com. Naala idi 7 Hulio 2014.
- ^ "Brazil Outsourcing: Curitiba Comes On Strong as 'Silicon Valley South'". Nearshore Americas. Naala idi 3 Enero 2013.
- ^ "Bestcitiestolivein.net". Bestcitiestolivein.net. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 23 Hulio 2012. Naala idi 3 Enero 2013.
- ^ "As 10 capitais mais seguras para os jovens do Brasil". Naala idi 22 Marso 2017.
- ^ http://www.istoedinheiro.com.br/noticias/economia/20150918/curitiba-eleita-melhor-cidade-brasil-pelo-ranking-istoe-austin-ratings/300248
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Curitiba iti Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Curitiba manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)
- Opisial a website (iti Portuges)


text:
Barotac Nuevo
Ti Barotac Nuevo ket maysa a maika-2 a klase nga ili iti probinsia ti Iloilo iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Barotac Nuevo ket politikal a nabingbingay iti 29 a barbaranggay.[2]
- Acuit
- Agcuyawan Calsada
- Agcuyawan Pulo
- Bagongbong
- Baras
- Bungca
- Cabilauan
- Cruz
- Guintas
- Igbong
- Ilaud Poblacion
- Ilaya Poblacion
- Jalaud
- Lagubang
- Lanas
- Lico-an
- Linao
- Monpon
- Palaciawan
- Patag
- Salihid
- So-ol
- Sohoton
- Tabuc-Suba
- Tabucan
- Talisay
- Tinorian
- Tiwi
- Tubungan
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Municipality of Barotac Nuevo | (DILG)
- ^ a b "2015 Census of Population, Report No. 3 – Population, Land Area, and Population Density" (PDF). Philippine Statistics Authority. Quezon City, Philippines. Agosto 2016. ISSN 0117-1453. Naiyarkibo (PDF) manipud iti kasisigud idi Mayo 25, 2021. Naala idi Hulio 16, 2021.
- ^ Akinlaud a Visayas Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Naala idi Hulio 8, 2021 (iti Ingles)
- ^ Senso ti Populasion (2020). "Rehion VI (Laud a Visayas)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hulio 8, 2021.
- ^ Senso ti Populasion (2015). "Rehion VI (Laud a Visayas)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hunio 20, 2016.
- ^ Senso ti Populasion ken Sangkabalayan (2010). "Rehion VI (Laud a Visayas)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. National Statistics Office. Naala idi Hunio 29, 2016.
- ^ Dagiti Senso ti Populasion (1903–2007). "Rehion VI (Laud a Visayas)". Tabla 1. Nabilangan ti Populasion kadagiti Nadumaduma a Senso babaen ti Probinsia/Nangato nga Urbano a Siudad: 1903 aginggana idi 2007. National Statistics Office.
- ^ "Probinsia ti Iloilo". Datos ti Populasion ti Munisipalidad. Local Water Utilities Administration. Naala idi Disiembre 17, 2016.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Departamento ti Caldas
Ti Caldas ket maysa a departamento ti Colombia a nainaganan ti Colombiano a patriotiko a pigura ni Francisco José de Caldas. Daytoy ket paset ti Rehion ti Paisa ken ti kapitoliona ket ti Manizales. Ti populasion ti Caldas ket 1,030,062, ken ti kalawana ket 7,291 km². Ti Caldas ket paset pay dagiti Aksis dagiti Agtaltalon ti Kape a rehion a mairaman dagiti departamento ti Risaralda ken Quindio.
Ti Caldas ket makasansanay iti nakaro a saan a panagpapada ken maysa a nangato nga agpang ti kinapanglaw (57.1%).[2] Ti panagtaripato ti salun-at ket maysa pay a nangruna a banag, nga adda ti 12.5% mortalidad ti maladaga, nga adda ti nangato nga agpang ti HIV/AIDS, nangato nga agpang ti malnutrision, ken dagiti makadangran a kasasaad ti panagbiag.[3]
Dagiti munisipalidad[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti distrito ti Caldas[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Caldas ket adda dagiti 6 a Distrito:
Distrito ti Tengnga nga Abagatan[urnosen | urnosen ti taudan]
- Manizales (kapitolio)
- Chinchina
- Neira
- Palestina
- Villamaría
Distrito ti Baba a Laud[urnosen | urnosen ti taudan]
- Anserma (kapitolio)
- Belalcazar
- Risaralda
- San José
- Viterbo
Distrito ti Ngato a Laud[urnosen | urnosen ti taudan]
- Supía (kapitolio)
- Filadelfia
- La Merced
- Marmato
- Riosucio
Distrito ti Amianan[urnosen | urnosen ti taudan]
- Aguadas
- Aranzazu
- Pacora
- Salamina
Distrito ti Ngato a Daya[urnosen | urnosen ti taudan]
- Manzanares
- Marquetalia
- Marulanda
- Pensilvania
Distrito ti Magdalena Caldense[urnosen | urnosen ti taudan]
- La Dorada (kapitolio)
- Norcasia
- Samaná
- Victoria
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "DANE". Naala idi Pebrero 13, 2013.
- ^ "Archive copy". Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2012-05-15. Naala idi 2012-09-05.
{{cite web}}: Panagtaripato ti CS1: naiyarkibo a kopia a kas titulo (silpo)
- ^ "Archive copy". Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2012-05-15. Naala idi 2012-09-05.
{{cite web}}: Panagtaripato ti CS1: naiyarkibo a kopia a kas titulo (silpo)
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- (iti Espaniol) Opisial a website ti Gobierno ti Caldas
Dagiti midia a mainaig iti Departamento ti Caldas iti Wikimedia Commons


text:
Pagsasao a Tailandes
Ti Tailandes,[2] wenno nasaysayaat a makunkuna iti Siames[3] wenno Tengnga a Tailandes,[4] ket isu ti nailian ken opisial a pagsasao ti Tailandia ken ti patneng a pagsasao dagiti Tattao a Tailandes ken dagiti Tailandes nga Insik, dagiti kaaduan nga etniko a grupo ti Tailandia. Ti Tailandes ket kameng ti Tai a grupo ti pamilia ti pagsasao ti Tai–Kadai. Sumuroka kagudua dagiti amin a balikas iti Tailandes ket binulod manipud iti Pali, Sanskrito ken ti Duog a Khmer. Daytoy ket tonal ken pagsasao nga analitiko. Ti Tailandes ket addaan pay iti narikut nga ortograpia ken dagiti maikabagian a panagmarka. Ti Tailandes ket agsinnaranay a maawatan iti Lao.[5]
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b Tailandes iti Ethnologue (maika-17 nga ed., 2013)
- ^ Iti Tailandes: ภาษาไทย Phasa Thai [pʰāːsǎː tʰāj] (dengngen)
- ^ Urayno ti "Tailandes" ket nagbalinen a kadawyan, ti duog a termino iti "Siames" ket us-usaren pay laeng dagiti lingguista, ken naipangpangruna iti panangipalpalawag manipud kadagiti sabali a Sassao ti Tai (Diller 2008:6). T "Proto-Tailandes", kas pagarigan, ket isu ti taudan amian dagiti Abagatan a laud a Tai, ken saan aeng a ti Siames (Rischel 1998).
- ^ Nasken a saan a maiyallilaw iti Tengnga a Tai
- ^ "Sasao nga Ausbau ken Abstand". Ccat.sas.upenn.edu. 1995-01-20. Naala idi 2012-07-08.


text:
Pagasa Laoag:
Naimbag a bigat ti Lunes tayo amin
Adtoy iti Sasaaden iti Panawen ita nga agmalem
5am, 05 Septyembre 2022
Southwest Monsoon wenno Angin Abagat afectaranna iti makin- Amianan ken Tengnga a Luzon.
Ditoy Ilocos ket maaddaan ti naulep nga tangatang ken panagtudo, panagkimat ken panagguruod maigapu iti Southwest Monsoon wenno Angin Abagat.
Agpannuray ti kalalainganna agingga napigsa a pul-oy ti angin manipud Abagatan a Laud.
Ti baybay agdalluyong ti kalalainganna agingga nadawel.
Adda naibayug a Gale Warning iti akin-Amianan nga paset Ilocos Norte.
Mabalin nga umabot iti katayag ti dalluyon manipod 2.8 agingga 4.5 a metro.
Maballaagan dagiti mangngalap nga agan-annad iti dadakkel a dalluyong.
Narukod ti kalamiis itay agsapa 25°C ken mabalin a bumara intun malem agingga 30°C.
Sumingising tay init oras ti 5:44
Lumnek tun malem oras ti 6:09
No credit card required, unsubscribe at any time. pagevamp.com


text:
ISO 639-2
Dagiti ISO 639-2:1998, a kodigo a pannakabagi dagiti nagan iti pagsasao — Paset 2: kodigo ti Alpha-3, ket isu ti maikadua a paset ti ISO 639 nga pagalagadan, nga agilista kadagiti kodigo para iti pannakabagi dagiti nagan iti pagsasao. Dagiti tallo a letra a kodigo a naited para iti tunggal maysa a pagsasao iti daytoy a paset ti pagalagadan ket mangitudo a kas dagiti kodigo ti "Alpha-3". Adda dagiti 464 a naikabil iti listaan dagiti kodigo ti ISO 639-2.
Ti Biblioteka iti Kongreso ti Estados Unidos ket isu ti agirehistro a turay para iti ISO 639-2 (a maitudtudo a kas ti ISO 639-2/RA). A kas ti agirehistro a turay, ti LOC ket agawat ken agrepaso kadagiti maitukon a panagbalbaliw; addaan pay ti pannakabagi iti ISO 639-RA a Kumaduaan a Balakadan a Komite nga akinrebbeng para iti panagtaripato dagiti tabla ti kodigo ti ISO 639.
Ti panagobra kadagitoy ket nangrugi iti ISO 639-2 a pagalagadan idi 1989, gapu ti ISO 639-1 a pagalagadan, nga agited iti dua a letra dagiti kodigo para kadagiti pagsasao, ket saanto a makalaon kadagiti adu a bilbilang dagiti pagsasao. Ti ISO 639-2 a pagalagadan ket immuna a naipablaak idi 1998.
Dagiti kodigo ti B ken T[urnosen | urnosen ti taudan]
Bayat nga adau dagiti pagsasao ket naikkan iti maysa a kodigo babaen ti pagalagadan, sangapulo ket dua kadagiti naipalpalawag a pagsasao ket adda iti tallo a letra a kodigo, ti maysa a "bibliograpiko" a kodigo (ISO 639-2/B), a naala manipud iti Ingles a nagan para iti pagsasao ken nasken idi a kas ti legado a langa, ken maysa a "terminolohikal" a kodigo (ISO 639-2/T), a naala manipud iti patubo a nagan para iti pagsasao. Tunggal maysa kadagitoy a sangapulo ket dua a pagsasao ket mairaman pay iti ISO 639-1 a pagalagadan. (Adda idi dagiti kodigo ti 22 B; naikkaten ti scc ken scr.)
Kaykayat iti sapasap dagiti kodigo ti T; ti ISO 639-3 ket agu-usar iti ISO 639-2/T. Nupay kasta, ti ISO 15924 ket nakaala kadagiti kodigina no mabalin manipud iti ISO 639-2/B.
Dagiti kaatiddog ken kita[urnosen | urnosen ti taudan]
Kaatiddog:
- Dagiti agmaymaysa a pagsasao
- Dagiti makro a pagsasao
- Dagiti urnong ti pagsasao
- Dagiti dialekto
- Naireserba para iti panagusar
- Dagiti naipangpangruna a kasasaad
Dagiti kita (para kadagiti agmaymaysa a pagsasao):
- Dagiti sibibiag a pagsasao
- Dagiti awanen a pagsasao
- Dagiti taga-ugma a pagsasao
- Dagiti naipakasaritaan a pagsasao
- Dagiti naaramid a pagsasao
Dagiti naipangpangruna a kasasaad[urnosen | urnosen ti taudan]
Adda dagiti kodigo para kadagitoy a naipangpangruna a kasasaad:
- mis ket nailista a kas dagiti "di-nakodigo a pagsasao"
- mul (para kadagiti adu a pagsasao) a naidangep no nausar dagiti nadumaduma a pagsasao ken saan a mabalin nga inaganan amin dagiti husto a kodigo ti pagsasao
- Ti ballaet ti qaa aginggana iti qtz ket naireserba ken saan nga inusar iti pagalagadan
- und (para iti di-naikeddeng) ket inu-usar kadagiti kasasaad a ti pagsasao wenno dagiti pagsasao ket nasken a maipatudo ngem ti pagsasao ket saan a mainaganan.
- zxx ket nailista iti listaan ti kodigo a kas ti "awan ti lingguistiko a linaon" (nainayon idi 2006-01-11)
Dagiti naurnong a kodigo ti pagsasao[urnosen | urnosen ti taudan]
Adda dagiti kodigo ti ISO 639-2 a kadawyan nga inus-usar para kadagiti pagsasao a saan nga apag-isu nga agirepresenta ti maysa a naisangayan a pagsasao wenno dagiti nadumaduma a maikabagian a pagsasao (a kasla dagiti makro a pagsasao dita ngato). Dagitoy ket naipanunotan a kas dagiti naurnong a kodigo dagiti pagsaso ken dagitoy ket saan a mairaman manipud iti ISO 639-3. Para iti panangipalpalawag kadagiti makro a pagsasao ken naurnong a pagsasao kitaen ti [1].
Dagiti naurnong a kodigo ti pagsasao iti ISO 639-2 ket nailista dita baba.
Dagiti sumaganad a dua a kodigo ket nainaganan a kas dagiti naurnong a kodigo ti ISO 639-2 ngem dagitoy ket (iti agdama) awan manipud iti ISO 639-5:
Dagiti kodigo a nairehistro para iti 639-2 a nailista a kas dagiti naurnong a kodigo ti ISO 639-5 (ken dagiti naurnong a kodigo babaen ti nagan iti ISO 639-2):
- afa Dagiti pagsasao nga Apro-Asiatiko
- alg Dagiti pagsasao nga Alhonkuiana
- apa Dagiti pagsasao nga Apache
- art Dagiti parbo a pagsasao
- ath Dagiti pagsasao nga Atapaskan
- aus Dagiti pagsasao nga Australiano
- bad Dagiti pagsasao a Banda
- bai Dagiti pagsasao a Bamileke
- bat Dagiti pagsasao a Baltiko
- ber Dagiti pagsasao a Berber
- bnt Dagiti pagsasao a Bantu
- btk Dagiti pagsasao a Batak
- cai Dagiti pagsasao a Tengnga nga Amerikano nga Indio
- cau Dagiti pagsasao a Kaukasio
- cel Dagiti pagsasao a Keltiko
- cmc Dagiti pagsasao a Chamic
- col Dagiti pagsaso a Shilluk
- cpe dagiti kreol ken pidgin, naibatay ti Ingles
- cpf dagiti kreol ken pidgin, naibatay ti Pranses
- cpp dagiti kreol ken pidgin, naibatay ti Portuges
- crp dagiti kreol ken dagiti pidgin
- cus Dagiti pagsasao a Cushitic
- day Dagiti pagsasao a Land Dayak
- dra Dagiti pagsasao a Dravidian
- fiu Dagiti pagsasao a Finno-Ugriano
- gem Dagiti pagsasao a Hermaniko
- ijo Dagiti pagsasao nga Ijo
- inc Dagiti pagsasao nga Indik
- ine Dagiti pagsasao nga Indo-Europeano
- ira Dagiti pagsasao nga Irani
- iro Dagiti pagsasao nga Irokuesa
- kar Dagiti pagsasao a Karen
- khi Dagiti pagsasao a Khoisan
- kro Dagiti pagsasao a Kru
- map Dagiti pagsasao nga Austronesio
- mkh Dagiti pagsasao a Mon–Khmer
- mno Dagiti pagsasao a Manobo
- mun Dagiti pagsasao a Munda
- myn Dagiti pagsasao a Maya
- nah Dagiti pagsasao a Nahuatl
- nai Dagiti pagsasao nga Amianan nga Amerikano nga Indio
- nic Dagiti pagsasao a Niger–Kongo
- nub Dagiti pagsasao a Nubiano
- oto Dagiti pagsasao nga Otomiano
- paa Dagiti pagsasao a Papu
- phi Dagiti pagsasao iti Pilipinas
- pra Dagiti pagsasao a Prakrit
- roa Dagiti pagsasao a Romanse
- sai Dagiti pagsasao nga Abagatan nga Amerikano Indio
- sal Dagiti pagsasao a Salisa
- sem Dagiti pagsasao a Semitiko
- sgn Dagiti senial a pagsasao
- sio Dagiti pagsasao a Sioua
- sit Dagiti pagsasao a Sino-Tibetano
- sla Dagiti pagsasao a Eslabo
- smi Dagiti pagsasao a Sami
- son Dagiti pagsasao a Songhai
- ssa Dagiti pagsasao a Nilo-Sahara
- tai Dagiti pagsasao a Tai
- tup Dagiti pagsasao a Tupi
- tut Dagiti pagsasao a Altaiko
- wak Dagiti pagsasao a Wakasha
- wen Dagiti pagsasao a Sorbia
- ypk Dagiti pagsasao a Yupik
- znd Dagiti pagsasao a Zande
Dagiti naipangpangruna a kodigo iti ISO 639-2:
- und di-naikeddeng (pagsasao)
- mis di-nakodigo a pagsasao
- mul dagiti adu a pagsasao
- zxx awan ti lingguistiko a linaon, di-mayananup
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ISO 639-2/RA Homepage
- ISO 639-2/RA a Pakaammo ti Panagbalbaliw
- Dagiti salaysay iti website ti Biblioteka iti Kongreso


text:
Juneau, Alaska
Ti Siudad ken Burgos ti Juneau /ˈdʒuːnoʊ/ (Tlingit: Dzánti K'ihéeni [ˈtsántʰì kʼìˈhíːnì]) ket isu ti kapitolio a siudad ti Alaska. Daytoy ket naikaykaysa a munisipalidad a mabirukan idiay Kanal Gastineau idiay Abagatan a daya nga Alaska ken isu ti maikadua a kadakkelan a siudad idiay Estados Unidos babaen ti kalawa. Daytoy ket isun ti kapitolio ti Alaska manipud idi 1906, idi ti gobierno iti dati a Distrito ti Alaska ket naiyalis manipud idiay Sitka a kas inbilin babaen ti Kongreso ti Estados Unidos isi 1900. Ti munisipalidad ket naipagkaykaysa idi Hulio 1, 1970, idi ti siudad ti Juneau ket naitipon iti siudad ti Douglas ken ti kaarrubayan ti Kalatakan a Burgos ti Juneau tapno mangporma ti agdama a balay ti pagturayan ti munisipalidad.[1]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Miller, Marian (9 Hunio 1997). "An Outline History of Juneau Municipal Government". City and Borough of Juneau. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2018-10-01. Naala idi 3 Mayo 2012.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Juneau, Alaska iti Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Juneau, Alaska manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)
- Juneau, Alaska iti Curlie (iti Ingles)
- Siudad ken Burgos ti Juneau


text:
Departamento ti Putumayo
Ti Putumayo ket departamento ti Colombia. Daytoy ket adda iti abagatan-laud ti pagilian, a nagbeddengan ti Ecuador ken Peru. Ti kapitoliona ket ti Mocoa.
Ti balikas a putumayo ket nagtaud manipud iti Pagsasao a Quechua. Ti berbo a p'utuy ket kaibuksilanna ti "rummuar" wenno "kellaat a rummuar", ken mayu ket kaibuksilanna ti karayan. Isu a ti kaibuksilanna ket "agpussuak a karayan".
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Iti kasisigud, ti abagatan a laud ti departamento ket dati a teritorio dagiti Cofán nga Indiano, ti amianan a laud ket dati met a teritorio dagiti Kamentxá nga Indiano, ken ti tengnga ken ti abagatan ket tagikua dagiti tribu a nagsasao kadagiti pagsasao a Tukano (a kas ti Siona), ken ti daya kadagiti tribu ti nagsasao kadagiti pagsasao a Witoto. Paset ti teritorio ti Kamentxá ket pinarukma idi babaen ti Inca Huayna Cápac idi 1492, a kalpasanna a binallasiw ti teritorio tiw Cofán, ket nangipatakder ti populasion ti Quechua idiay ginget ti Sibundoy, nga ammo itan a kas ti Ingas. Kalpasan ti pannakaabak ti Inca idi 1533, ti rehion ketrinaut idi babaen dagiti Kastila idi 1542 ken manipud idi 1547 inmatonan daytoy babaen dagiti mision ti Katoliko.
Ti agdama a teritorio ti Putumayo ket naisilpo idi ti Popayan idi las-ud ti Kolonia ti Kastila kadagiti immuna a Republikano a dekada ket tagikua ti "Departamento ti Azuay", a nangiraman kadagiti teritorio idiay Ecuador ken Perú. Kalpasanna daytoy ket ti panagrugrugi ti napaut a proseso a panangiwarwaras manen ti teritorio:
- 1831: Probinsia ti Popayán.
- 1857: Estado Federal del Cauca.
- 1886: Departamento ti Cauca.
- 1905: Intendencia del Putumayo.
- 1909: Intendencia del Caquetá.
- 1912: Comisaría Especial del Putumayo.
- 1953: Departamento ti Nariño.
- 1957: Comisaría Especial del Putumayo.
- 1968: Intendencia Especial del Putumayo.
- 1991: Departamento ti Putumayo .
Dagiti munisipalidad[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Nuestro departamento: Información general". Gobernación del Putumayo. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2015-07-09. Naala idi 2014-01-23.
- ^ Kline, Harvey F. (2012). "Putumayo, Department of". Naipakasaritaan a Diksionario ti Colombia. Lanham, Maryland: Scarecrow Press. p. 415. ISBN 978-0-8108-7813-6.
- ^ "DANE". Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2009-11-13. Naala idi Pebrero 13, 2013.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Departamento ti Putumayo iti Wikimedia Commons


text:
Bilateria
Ti bilateria ket dagiti ayup nga addaan iti with bilateral a simetria, a kas dagiti awan sango ken likudan, ken awan pay ngato ken baba a bangir, ken isu met nga awan kanigid ken kanawan. Iti pannakaigiddiat, dagiti ayup a nairayos a simetrikal a kas ti karominas ket addaan iti ngato ken baba a bangir, ngem awan sangauanan ken likud.
Ti bilateria ket dagiti nangruna a grupo dagiti ayup, a mairaman kadagiti kaaduan dagiti pilo ngem saan a dagiti espongha, dagiti cnidaria, dagiti placozoa ken dagiti ctenophora. Para iti kaaduan, dagiti bilateral a para ket triploblastiko nga addaan kadagiti tallo a tuon ti mikrobio ti endodermo, mesodermo, ken ectodermo. Gangani amin ket bilateral a simetriko, wenno aproksimado; ti kadayegan a mailaksid ket ti dagiti echinodermata, a makagun-od ti gangani a nairayos a simetria kadagiti lallakay, ngem bilateral a simetrikal a kas arabas.


text:
Villasis
Ti Villasis ket maysa a primera klase nga ili iti probinsia ti Pangasinan iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Villasis ket nabingbingay a politikal kadagiti 21 a barbaranggay.[2]
- Amamperez
- Bacag
- Barangobong
- Barraca
- Capulaan
- Caramutan
- La Paz
- Labit
- Lipay
- Lomboy
- Piaz (Plaza)
- Zone V (Pob.)
- Zone I (Pob.)
- Zone II (Pob.)
- Zone III (Pob.)
- Zone IV (Pob.)
- Puelay
- San Blas
- San Nicolas
- Tombod
- Unzad
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Maysa a barrio iti Villasis ti Malasiqui idi rugrugi ti maika-17 a siglo nga am-ammo iti dati a naganna a "Pandoyocan."
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Municipality of Villasis | (DILG)
- ^ a b "2015 Census of Population, Report No. 3 – Population, Land Area, and Population Density" (PDF). Philippine Statistics Authority. Quezon City, Philippines. Agosto 2016. ISSN 0117-1453. Naiyarkibo (PDF) manipud iti kasisigud idi Mayo 25, 2021. Naala idi Hulio 16, 2021.
- ^ Rehion ti Ilocos Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Naala idi Hulio 8, 2021 (iti Ingles)
- ^ Senso ti Populasion (2020). "Rehion I (Rehion ti Ilocos)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hulio 8, 2021.
- ^ Senso ti Populasion (2015). "Rehion I (Rehion ti Ilocos)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hunio 20, 2016.
- ^ Senso ti Populasion ken Sangkabalayan (2010). "Rehion I (Rehion ti Ilocos)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. National Statistics Office. Naala idi Hunio 29, 2016.
- ^ Dagiti Senso ti Populasion (1903–2007). "Rehion I (Rehion ti Ilocos)". Tabla 1. Nabilangan ti Populasion kadagiti Nadumaduma a Senso babaen ti Probinsia/Nangato nga Urbano a Siudad: 1903 aginggana idi 2007. National Statistics Office.
- ^ "Probinsia ti Pangasinan". Datos ti Populasion ti Munisipalidad. Local Water Utilities Administration. Naala idi Disiembre 17, 2016.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Kategoria:Dagiti sosial a teoria
Dagiti subkategoria
Daytoy a kategoria ket addaan kadagiti sumaganad a 9 a subkategoria, manipud iti 9 a dagup.
A
- Anarkismo (1 P)
- Autoritarianismo (3 K, 1 P)
D
- Dagiti politikal a teoria (8 K, 2 P)
- Dagiti sosiolohiko a teoria (4 K)
- Dagiti teoria ti ekonomika (1 P)
K
- Kolektibismo (1 K, 1 P)
- Konserbatismo (1 K, 1 P)
L
- Liberalismo (3 K, 3 P)
P
- Peminismo (2 K, 1 P)
Pampanid iti kategoria "Dagiti sosial a teoria"
Dagiti sumaganad a 4 a panid ket adda iti daytoy a kategoria, manipud iti 4 a dagup.


text:
Bulkan
Ti bulkan ket maysa a lukat, wenno bungaw, iti rabaw ti planeta wenno ukis, a mangpalubos a kadagiti napudot a magma, bulkaniko a dapo ken dagiti alingasaw manipud a tumalaw manipud ti baba a mapan ti rabaw.
Dagiti bulkán ket sapasap a mabirukan kadagiti tektoniko a plato ket bumalbaliw wenno makisinnabat. Ti katengngaan a maipapan ti taaw a pantok, kas pagarigan ti Tengnga nga Atlantiko a Pantok, ket adda dagiti kas pagarigan dagiti bulkánn a gapuanan babaen dagiti agbalbaliw a tektoniko a plato a maguguyod a maisinsina; ti Singsing ti Apuy ti Pasipiko ket adda dagiti kas pagarigan dagiti bulkan a gapuanan babaen ti agsinnabat a tektoniko a plata nga agsinsinabat.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Cas, R.A.F. and J.V. Wright, 1987. Bulkaniko a panagsasaruno. Unwin Hyman Inc. 528p. ISBN 0-04-552022-4
- Macdonald, Gordon ken Agatin T. Abbott. (1970). Dagiti bulkan iti baybaya. Unibersidad ti Hawaii a Pagmalditan, Honolulu. 441 p.
- Marti, Joan k; Ernst, Gerald. (2005). Dagiti bulkan ken ti Enbironmento. Unibersidad ti Cambridge a Pagmalditan. ISBN 0-521-59254-2.
- Ollier, Cliff. (1988). Dagiti bulkan. Basil Blackwell, Oxford, UK, ISBN 0-631-15664-X (hardback), ISBN 0-631-15977-0 (paperback).
- Sigurðsson, Haraldur, ed. (1999) Ensiklopedia dagiti Bulkan. Academic Press. ISBN 0-12-643140-X. Daytoy a reperensia ket naigandat para kadagiti heologo, ngem adu dagiti artikulo a mabalin a magun-od dagiti saan a propesional.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Bulkan iti Wikimedia Commons
- Bulkan, Ahensia ti Pederal a Panangimaton ti Emerhensia (Estados Unidos FEMA)
- Bulkan a Lubong


text:
Immado ti apit dagiti 67 a mannalon ti Bacooc ken Laguiben, Lagangilang a nabenepisiaran iti techno-demo farm a programa ti Department of Agriculture ken gobierno probinsial. Agdagup iti 1,820 a sako ti irik ti naapit dagiti 40 a mannalon iti Bacooc ita a tawen kumpara iti 1,600 a sako idi 2018 manipud iti 20 nga… Read more »READ MORE
LGUs and OPVet partnered for massive dog vaccinations
The Municipal Agriculture Offices from the different Local Government Units partnered with the Office of the Provincial Veterinarian (OPVet) to conduct massive dog vaccinations in the province. The massive vaccination is being conducted yearly by the Municipal Agriculture Office even during non-rabies awareness month to prevent the spread of rabies. The vaccination was conducted house… Read more »READ MORE
Panagaplikar iti crop insurance idagdagadag ti OPAg, PGA
Tunggal panagmula wenno cropping season, idagdagadag ti Office of the Provincial Agriculture (OPAg) iti panagaplikar wenno panag-enroll iti crop insurance dagiti mannalon ditoy Abra. Segun kenni Philippine Crop Insurance Corporation (PCIC)-Abra program coordinator Yssat Barbero, dagiti mannalon ket nasken a mapan iti Municipal Agriculture Office (MAO) iti luglugarda tapno ipa-enroll dagiti minulaan da a… Read more »READ MORE


text:
Kategoria:Dagiti meta plantilia ti Wikipedia
Dagiti subkategoria
Daytoy a kategoria ket addaan kadagiti sumaganad a 11 a subkategoria, manipud iti 11 a dagup.
D
- Dagiti plantilia a panangiturong ti kuerdas (1 K, 28 P)
- Dagiti plantilia ti nagan ti espasio ti plantilia (3 K, 51 P)
- Dokumentasion ti plantilia (4 K, 14 P)
P
- Dagiti pagipadasan ti plantilia (192 P)
- Pangsubok a kaskaso ti plantilia (75 P)
- Dagiti salaysay ti pannakaisayangkat ti plantilia (2 K, 12 P)
Pampanid iti kategoria "Dagiti meta plantilia ti Wikipedia"
Dagiti sumaganad a 27 a panid ket adda iti daytoy a kategoria, manipud iti 27 a dagup.


text:
Echague
Ti Echague ket maysa a primera klase nga ili iti probinsia ti Isabela iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti ili ti Echague ket nabingbingay a politikal iti 64 a barbaranggay.[2]
- Angoluan
- Annafunan
- Arabiat
- Aromin
- Babaran
- Bacradal
- Benguet
- Buneg
- Busilelao
- Caniguing
- Carulay
- Castillo
- Dammang (Daya)
- Dammang (Laud)
- Dicaraoyan
- Dugayong
- Fugu
- Garit Norte
- Garit Sur
- Gucab
- Gumbauan
- Ipil
- Libertad
- Mabbayad
- Mabuhay
- Madadamian
- Magleticia
- Malibago
- Maligaya
- Malitao
- Narra
- Nilumisu
- Pag-asa
- Pangal Norte
- Pangal Sur
- Rumang-ay
- Salay
- Salvacion
- San Antonio Ugad
- San Antonio Minit
- San Carlos
- San Fabian
- San Felipe
- San Juan
- San Manuel
- San Miguel
- San Salvador
- Santa Ana
- Santa Cruz
- Santa Maria
- Santa Monica
- Santo Domingo
- Silauan Sur (Poblacion)
- Silauan Norte (Poblacion)
- Sinabbaran
- Soyung
- Taggappan
- Tuguegarao
- Villa Campo
- Villa Fermin
- Villa Rey
- Villa Victoria
- Cabugao (Poblacion)
- Diasan
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Municipality of Echague | (DILG)
- ^ a b "2015 Census of Population, Report No. 3 – Population, Land Area, and Population Density" (PDF). Philippine Statistics Authority. Quezon City, Philippines. Agosto 2016. ISSN 0117-1453. Naiyarkibo (PDF) manipud iti kasisigud idi Mayo 25, 2021. Naala idi Hulio 16, 2021.
- ^ Tanap ti Cagayan Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Naala idi Hulio 8, 2021 (iti Ingles)
- ^ Senso ti Populasion (2020). "Rehion II (Tanap ti Cagayan)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hulio 8, 2021.
- ^ Senso ti Populasion (2015). "Rehion II (Tanap ti Cagayan)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hunio 20, 2016.
- ^ Senso ti Populasion ken Sangkabalayan (2010). "Rehion II (Tanap ti Cagayan)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. National Statistics Office. Naala idi Hunio 29, 2016.
- ^ Dagiti Senso ti Populasion (1903–2007). "Rehion II (Tanap ti Cagayan)". Tabla 1. Nabilangan ti Populasion kadagiti Nadumaduma a Senso babaen ti Probinsia/Nangato nga Urbano a Siudad: 1903 aginggana idi 2007. National Statistics Office.
- ^ "Probinsia ti Isabela". Datos ti Populasion ti Munisipalidad. Local Water Utilities Administration. Naala idi Disiembre 17, 2016.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
James Buchanan
Ni James Buchanan, Jr. (Abril 23, 1791 – Hunio 1, 1868, Panangibalikas nga Ingles: /bjuːˈkænən/) ket isu idi ti Maika-15 a Presidente iti Estados Unidos (1857–1861). Isu ket ti maymaysa laenga presidente manipud idiay Pennsylvania ken ti laeng presidente a saan nakiasawa. Ti kaanakanna a babai a ni Harriet Lane ket isu nagayayam ti papel a kas ti balasang iti balay.
Ni Buchanan (kankanayon a matawtawagan a kas ni Buck-anan babaen dagiti kontemporariona) ket maysa a nadayeg ken napadasan a politiko ket maysa anagballgi nga baogado sakbay a nagbalin a presidente.[1] Isu ket pannakabagi ti Pennsylvania iti Kamara dagiti Pannakabagi ti E.U. ken kalpasan daytoy ti Senado, ken nagserbi a kas ti Ministro para iti Rusia babaen ni Presidente Andrew Jackson. Isu pay ket ti Sekretario iti Estado babaen ni Presidente James K. Polk. Kalpasan idi saanna nga inawat ti daton para iti panakaidutok ti Kangatuan a Korte, ni President Franklin Pierce ket nangidutok kaniana ti Ministro para iti Nagkaykaysa a Pagarian, nga ti daytoy a kapasidad ket timmulong a nagburador ti kontrobersial a Waragawag ti Ostend.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Kennedy, David M.; Chen, Lizabeth; Bailey, Thomas A. (2006). The American Pageant: A History of the Republic [Ti Amerikano a Pagpinnintasan] (iti Ingles) (Maika-13 nga ed.). Boston: Houghton Mifflin. p. 415.


text:
Heike Kamerlingh Onnes
Ni Heike Kamerlingh Onnes (21 Septiembre 1853 – 21 Pebrero 1926) ket Olandes pisiko ken Nobel a laureado. Isu ti nangpionero kadagiti pamay-an ti reprigerasion ken nagusar kadagitoy tapno agsukimat no kasano nga agkukua kadagiti materiales no malamiisanda iti sero absoluto. Isu idi ti immuna a nangilikido iti helio. Ti panagpataudna kadagiti nakaro a temperatura ti krioheniko ket isu ti nakaiturongan ti panagduktalna iti superkonduktibidad idi 1911: para kadagiti naisangayan a materiales, ti resistansia ti elktriko ket kellaat a mapukaw kadagiti nababa unay a temperatura.[1]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ van Delft, Dirk (2007) Freezing physics, Heike Kamerlingh Onnes and the quest for cold, Edita, Amsterdam, ISBN 9069845199.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- de Bruyn Ouboter, Rudolf (Marso 1997). "Heike Kamerlingh Onnes's Discovery of Superconductivity". Scientific American. 276 (3): 98–103. doi:10.1038/scientificamerican0397-98.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ken ni Heike Kamerlingh Onnes iti Wikimedia Commons
- Premio Nobel, Pisika 1913—opisial a sitio.


text:
Louvre
Ti Musée du Louvre (Panangibalikas a Pranses: [myze dy luvʁ])—iti Ilokano, ti Museo ti Louvre wenno simple laeng a Ti Louvre—ket maysa kadagiti kadakkelan a museo iti lubong, ken maysa a naipakasaritaan a monumento. Ti sentral a dulon ti Paris, Pransia, daytoy ket mabirukan idiay Kanawan nga Igid ti Seine iti umuna a distrito ti Pransia. Adda dagiti gangani a 35,000 a banbanag manipud ti prehistoria aginggana ti maika-21 a siglo ti naipabpabuya iti kalawa iti 60,600 kuadrado metro (652,300 kuadrado pie). Adda dagiti 8 a riwriw a bumisbisita iti daytoy iti tunggal maysa a tawen, ti Louvre ket isu ti kaaduan a mabisbisita a musseo iti lubong.[1]
Ti museo ket naibalbalayan idiay Palasio Louvre (Palais du Louvre) a ti nangruggianna ket maysa apagsammakedan a nabangon idi naladaw a maika-12 a siglo babaen ni Felipe II. Dagiti tidda ti pagsammakedan ket mabalin pay laeng a makita idiay sirok ti museo. Ti pasdek namin adun a naipadakkel manipud ti agdama a Palasio Louvre. Idi 1682, ni Louis XIV ket pinilina ti Palasio ti Versailles para iti bukodna a balay, ken inbatina ti Louvre a kas maysa a nangruna a lugar a pagipabuyaan ti naarian nga urnong , a mairaman ti urnong ti 1692 ti taga-ugma a Griego ken Romano nga eskultura.[2] Idi 1692, ti pasdek ket inaramat babaen ti Académie des Inscriptions et Belles Lettres ken ti Académie Royale de Peinture et de Sculpture, a nagtengngel idi 1699 kadagit immuna a serie dagiti salon. Ti Académie ket nagtultuloy a naggigian idiay Louvre kadagiti napalabas a 100 a tawtawen.[3] Idi las-ud ti Pranss a Rebolusion, ti Nailian nga Asemblia ket nagbilin a ti Louvre ket nasken a mausar a kas maysa a museo, tapno maidaya dagiti maestra obra ti pagilian.
Ti museo ket nalukatan idi Agosto 10 1793 iti panangipabuya kadagiti 537 a pinintaan, ti kaaduan kadagitoy nga obra ket naarian ken dagiti tiniliw a tagikua ti simbaan. Gapu kadagiti problema ti estruktura ti pasdek, ti museo ket narikpan idi 1796 aginggana idi 1801. Ti kadakkel ti urnong ket immadu babaen ni Napoleon ken museo ket nabaliwan ti naganna iti Musée Napoléon. Kalpasan ti pannakaabak ni Napoleon idiay Waterloo, adu kadagiti obra a tiniliw babaen dagiti buyotna ket naipulang kadagiti kasisigud a nagtagikua. Ti urnong ket naipa-adu pay idi las-ud kadagiti panagturturay ni Louis XVIII ken ni Carlos X, ken idi las-ud ti Maikadua nga Imperio ti Pransia ti museo ket nakagun-od kadagiti 20,000 a piraso. Dagiti tinengtengngel ket in-inut nga immad-adu babaen dagiti donasion ket dagiti regalo manipud ti Maikatlo a Republika. Manipud idi 2008, ti urnong ket nabingbingay kadagiti walo a departamento: dagiti Ehipsio nga Antikuidad; dagiti Antikuidad ti Asideg a Daya; Griego, Etruskano, ken dagiti Antikuidad ti Romano; Islamiko nga Arte; Eskultura; Dagiti dekoratibo nga Arte; dagiti Pinintaan; Dagiti Prenta ken dagiti Panangiladawan.
Dagiti nota ken nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Travel + Leisure. "World's Most-Visited Museums". Naala idi 31 Oktubre 2012.
- ^ "Website ti Louvre- Chateau aginggan ti Museo, 1672 ken 1692". Louvre.fr. Naala idi 21 Agosto 2011.
- ^ "Website ti Louvre- Chateau aginggana ti Museo 1692". Louvre.fr. Naala idi 21 Agosto 2011.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti midia a mainaig iti Louvre iti Wikimedia Commons
- Opisial a website


text:
Pagsasao nga Espaniol
Ti Espaniol, Kastila wenno Kastiliano (Espaniol: español wenno castellano) (español (tulong·pakaammo) wenno castellano (tulong·pakaammo)) ket maysa a pagsasao nga Iberiko a Romanse, ken ti maikapat a kasaknapan a maar-aramat a pagsasao iti sangalubongan (maika-2 wenno maika-3, segun pay iti dadduma a taudan). Us-usaren a kas umuna a pagsasao ti agarup 500 riwriw a tattao, wenno ti aganay a 600 riwriw no mairaman dagiti saan a patneng nga agar-agaramat.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Spanish language total. Ethnologue. Naala idi 14 Agosto 2009.


text:
Tropicos
Ti Tropicos ket ti maysa nga online a botanikal a database nga aglaon kadagiti taksonomiko a pakaammo kadagiti mula, a naipangpangruna manipud iti Neotropikal nga ekosona (Tengnga, ken Abagatan nga Amerika). Daytoy ket tinartaripato babaen ti Missouri Botanical Garden ken sumuroken a 25 a tawtawen iti napalabas idi naipatakder. Aglaon ti database kadagiti ladawan ken taksonomiko ken bibliograpiko a datos kadagiti ad-adu ngem 4.2 a riwriw nga espesimen ti herbario. Iti pay maipatinayon, daytoy ket aglaon iti datos kadagiti sumurok a 49,000 a sientipiko apablaak. Mabalin masaludsudan ti database iti Ingles, Pranses, ken Espaniol. Dagiti kaduogan a rehistro iti database ket napetsado idi 1703.[1]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Tropicos". Colecciones Bibliográficas para investigación biológica relacionadas y afines. Ciencias, Universidad Nacional Autónoma de México. 2012-11-05. Naala idi 2014-04-03.


text:
Sigrid Undset
Ni Sigrid Undset (20 Mayo 1882 – 10 Hunio 1949) ket maysa idi a Norwego a nobelista a nagunggunaan ti Premio Nobel iti Literatura idi 1928.[1]
Ni Undset ket naipasngay idiay Kalundborg, Dinamarka, ngem ti pamiliana ket immalis da idiay Norwéga idi agtawen isuna ti dua. Idi 1924, binaliwanna ti relihion na iti Romano Katoliko. Pimmanaw isuna iti Norwéga a napan idiay Estado sUnidos idi 1940 gapu ti panagsuppiat na iti Nasi nga Almenia ken ti Aleman a panagsakup, ngem nagsubli met laeng kalpasan ti Maikadu a Sangalubongan a Gubat idi 1945.
Ti kalatakan nga obrana ket ti Kristin Lavransdatter, maysa a trilohia a maipanggep ti biag idiay Eskandinabia iti Tengnga a Panawen a nangiladawan ti biag ti maysa a babai manipud iti panakaipasngay agingganan ti ipupusay. Daytoy a libro ket naipablaak manipud idi 1920 aginggana idi 1922 iti tallo a tomo. Ni Undset ket nagunggunaan ti Premio Nobel iti Literatura para iti daytoy a trilohia, ken ti uppat a tomes nga obrana a maipanggep kenni Olav Audunssøn a naamamuan a Ti Agturay iti Hestviken a tetralohia, a naipablaak idi 1925 ken 1927.


text:
1Ket immay kaniak ti sao ni Yahweh a kunana,
2“Anak ti tao, ibagam iti mangiturturay iti Tiro, 'Kastoy ti kuna ti Apo a ni Yahweh: Napalangguad ti pusom! Kinunam, “Maysaak a dios! Agtugawak iti tugaw dagiti dios iti tengnga ti baybay!” Uray no maysaka a tao ken saan a Dios, pagbalbalinem ti pusom a kas iti puso ti dios;
3ipagpagarupmo a nasirsiribka ngem ni Daniel, ken ipagpagarupmo nga awan palimed a mangpasiddaaw kenka!
4Pinabaknangmo ti bagim babaen iti kinasirib ken kinasaririt, ken nagidulinka iti balitok ken pirak kadagiti pagiduldulinam!
5Babaen iti kasta unay a kinasirib ken babaen iti pannakinegosiom, pinaadum ti kinabaknangmo, isu a napalangguad ti pusom gapu iti kinabaknangmo!
6Ngarud, kastoy ti kuna ti Apo a ni Yahweh: Gapu ta pinagbalinmo ti pusom a kas iti puso ti maysa a dios,
7mangiyegakto ngarud kadagiti ganggannaet a bumusor kenka, nakabutbuteng a lallaki manipud kadagiti dadduma a nasion! Ket iyegda dagiti kampilanda a maibusor iti kinalatak ti kinasiribmo, ket rugitandanto ti dayagmo!
8Ipandakanto iti abut, ket mataykanto a kas iti ipapatay dagiti natay iti tengnga dagiti baybay!
9Maibagamto kadi iti sangoanan ti mangpapatay kenka a, “Maysaak a dios”? Maysaka a tao saan ket a Dios, ket maipaimakanto iti mangrangrangkay kenka!
10Babaen iti ima dagiti ganggannaet, mataykanto a kas iti ipapatay dagiti saan a nakugit ta imbagak daytoy—kastoy ti pakaammo ti Apo a ni Yahweh!'''
11Immay manen kaniak ti sao ni Yahweh a kunana,
12“Anak ti tao, dung-awam ti ari ti Tiro ken ibagam kenkuana, 'Kastoy ti kuna ti Apo a ni Yahweh: Sika ti pagulidanan ti awan kurangna, napnoan iti kinasirib ken awan pagkurangan ti kinapintasmo!
13Addaka idi idiay Eden, ti minuyongan ti Dios! Nagarwatka iti amin a kita ti napateg a bato: karnelia, chrysolite, ken onix! Topasio, malachite, ken jaspe! Zafiro, esmeralda, ken berilo! Balitok dagiti nakaikargaan dagitoy a batbato! Naisagana dagitoy iti aldaw ti pannakaparsuam tapno isuotmo dagitoy!
14Insaadka iti nasantoan a bantay ti Dios kas iti kerubin a pinulotak a mangbantay iti sangkataoan! Addaka idi iti nagtetengngaan dagiti rumimatrimat a batbato a nagnaam.
15Napudnoka kadagiti wagasmo manipud iti aldaw a naparsuaka agingga a rinugiam ti nagbasol.
16Iti kaadu ti inegosiom napnoka iti kinaranggas, isu a nagbasolka! Imbellengka a kas narugitan manipud iti bantay ti Dios ken dinadaelka, sika, kerubin a guardia, manipud kadagiti rumimatrimat a batbato.
17Napalangguad ti pusom gapu iti kinapintasmo; dinadaelmo ti kinasiribmo gapu iti dayagmo! Impababaka iti daga! Insaadka iti sangoanan dagiti ari tapno makitadaka!
18Gapu kadagiti adu a basolmo ken ti panangluklukom iti pannakinegosiom, rinugitam dagiti nasantoan a lugarmo! Isu a nangparuarak iti apuy manipud kenka; uramennakanto daytoy. Pagbalinenkanto a dapu iti daga iti imatang dagiti amin a kumitkita kenka.
19Amin dagiti tattao a makaam-ammo kenka ket agpigergerto gapu iti butengda kenka; agbutengdanto, ket saankanton nga agbiag pay!'''
20Ket immay kaniak ti sao ni Yahweh a kunana,
21“Anak ti tao, sumangoka iti Sidon ken agipadtoka a maibusor kenkuana!
22Ibagam, 'Kastoy ti kuna ti Apo a ni Yahweh: Adtoy! Bumusorak kenka, O Sidon!” Ta mapadayawanakto iti tengngam ket maammoanto dagiti tattaom a siak ni Yahweh inton ukomenka. Maipakitanto a nasantaonak babaen kenka!
23Mangiyegakto kenka iti didigra ken dara kadagiti kalsadam, ken mapasagto iti tengngam dagiti nasugatan. Inton umay ti kampilan a maibusor kenka manipud iti sadinoman, ket maammoamto a siak ni Yahweh!
24Ket awanton ti makatudok ken nasakit a siit iti balay ti Israel manipud kadagiti amin nga adda iti aglawlawna a mangum-umsi kadagiti tattaona, ket maammoandanto a siak ti Apo a ni Yahweh!'
25Kastoy ti kuna ti Apo a ni Yahweh, “Inton ummongek ti balay ti Israel manipud kadagiti nadumaduma a puli dagiti tattao a nakaiwarawaraanda, ken inton makita dagiti nasion a nasantoanak. Kalpasanna, agtaengdanto kadagiti daga nga intedko iti adipenko a ni Jacob!
26Ket agnaeddanto kenkuana a sitatalged ket mangibangonda kadagiti balbalay, agmulada kadagiti ubas ken agnaedda a sitatalged inton ukomek dagiti amin a mangum-umsi kadakuada manipud iti sadinoman a lugar; ket maammoanda a siak ni Yahweh a Diosda!'”


text:
Oktubre 18
Ti Oktubre 18 ti maika-291 nga aldaw ti tawen (maika-292 kadagiti bisiesto a tawen) iti kalendario a Gregoriano. Adda pay 74 nga al-aldaw ti nabati aginggana intono maungpot ti tawen.
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
- 1859 – Henri Bergson, Pranses a pilosopo, nagungunaan ti Premio Nobel iti Literatura (pimmusay 1941)
- 1927 – George C. Scott, Amerikano nga aktor (pimmusay 1999)
Pimmusay[urnosen | urnosen ti taudan]
- 1993 – Salvador P. Lopez, Filipino a politiko (naipasngay 1911)


text:
Joint LCPC, MAC, ken GAD Committee Meeting
June 15, 2021💥
Naaramid iti joint LCPC, MAC, ken GAD Committee meeting babaen iti panangidaulo iti ama ti ili Mayor Mario B. Subagan tapno matratar dagiti aktibidades para iti sektor dagiti ubbing, pantawid pamilya, ken iti Gender and Development. Aktibo garud a nakipagpartisipar dagiti miembros kangrunaan na idi naidatag dagiti benepisyaryo iti pantawid program a nakasaganan nga agturpos agsipud ta naragpatan dan iti self-sufficiency level of well being.
#Napintassuyo
#NapintasLSWDO


text:
Pagsasao a Mori Atas
Ti pagsasao a Mori Atas, ammo pay a kas Akingato a Mori wenno Laud a Mori, ket ti maysa a pagsasao nga Austronesio ti sanga ti Celebiko. Ti tradisional a pagtaengan ti Mori Atas ket ti akinngato a kurso ti Karayan Laa idiay Tengnga a Sulawesi.
Pannakaidasig[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Mori Atas ket naidasig a kas kameng dagiti grupo ti pagsasao ti Bungku-Tolaki, ken makibinningay kadagiti kaasitgan a pakaikabagian iti Pagsasao a Padoe.[2] No agkuyog iti Mori Atas ken Mori Bawah sagpaminsanda a tinawtawagan babaen iti termino a ‘Mori’.
Dagiti dialekto[urnosen | urnosen ti taudan]
Mangipresenta ti Mori Atas ti komplikado a kasasaad ti dialekto. Segun kenni Esser, dagiti lima a dialekto ket mabalin nga ikeddeng a nangruna.[3]
- Molio’a
- Ulu’uwoi
- Tambee
- Molongkuni
- Impo
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Mori Atas iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
- ^ Mead, David. Proto-Bungku-Tolaki: Reconstruction of its phonology and aspects of its morphosyntax. (PhD dissertation, Rice University, 1998), p. 117.
- ^ Esser, S. J. Phonology and Morphology of Mori, translated from the Dutch version of 1927–1933 (Dallas: SIL, 2011), pp. 2 ff.


text:
Subprepektura ti Oshima
Ti Oshima (渡島総合振興局, Oshima-sōgō-shinkō-kyoku) ket ti maysa a subprepektura ti Prepektura ti Hokkaido, Hapon. Manipud idi 2004 daytoy ket addaan iti populasion iti 456,621 ken ti kalawa iti 3,715.38 km².
Mabirukan ti Eropuerto ti Hakodate iti Siudad ti Hakodate.
HeograpiaUrnosen
Dagiti siudadUrnosen
Dagiti ili ken dagiti purok babaen ti distritoUrnosen
PakasaritaanUrnosen
- 1897: Napundar ti Subprepektura ti Hakodate, Subprepektura ti Kameda, ken Subprepektura ti Matsumae.
- 1899: Nawaswas ti Subprepektura ti Hakodate. Naiyakar ti Subprepektura ti Kameda iti Hakodate ken nanaganan iti Subprepektura ti Hakodate.
- 1903: Naitipon ti Subprepektura ti Matsumae iti Subprepektura ti Hakodate.
- 1922: Binaliwan ti nagan ti Subprepektura ti Hakodate iti Subprepektura ti Oshima.
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
Pakaammo ti panagbiahe idiay Subprepektura ti Oshima manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)
- Opisial a website (iti Hapon)


text:
Rehion ti Chūgoku
Ti Rehion ti Chūgoku (中国地方, Chūgoku-chihō), ammo pay a kas ti rehion ti San'in-San'yō (山陰山陽地方, San'in san'yō-chihō), ket isu ti akin-laud unay a rehion iti Honshū, ti kadakkelan nga isla iti Hapon. Buklenna daytoy dagiti prepektura iti Hiroshima, Okayama, Shimane, Tottori ken Yamaguchi.[1] Addaan daytoy ti populasion ti agarup a 7.8 a riwriw.[2]
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ Nussbaum, Louis-Frédéric (2005). "Chūgoku" iti Ensiklopedia tiHapon, p. 127, iti Liblibro ti Google. p. 127.
- ^ Chugoku Electric Power, prepektura a panagtaldiap Naiyarkibo 2012-03-05 iti Wayback Machine


text:
Dagiti administratibo a pannakabingbingay ti Filipinas
Ti Filipinas ket nabingbingay kadagiti, manipud iti kangatuan a pannakabingbingay aginggana iti kababaan:
- Dagiti autonomo a rehion
- Dagiti kadawyan nga administratibo a rehion ket saanda a nabutosan ken dagitoy ket naikeddeng nga ima dagiti nailin a gobierno, ngem saan a dagiti kabukbokodanda a gpbierno.
- Dagiti probinsia (lalawigan, probinsiya) ken dagiti nawaya a siudad (lungsod, siyudad/ciudad, dakbayan, lakanbalen)
- Dagiti ili (bayan, balen, bungto, banwa) ken dagiti komponente a siudad (lungsod, siyudad/ciudad, dakbayan, lakanbalen)
- Baranggay (makunkuna pay a kas barrio)
Ti tunggal maysa a pannakabingbingay iti tunggal maysa nga agpang manipud kadagiti probinsia aginggana kadagiti baranggay ket isu ti yunit ti lokal a gobierno (LGU). Para kadagiti administratibo a panggep, dagiti probinsia ken dagiti siudad ket naigrupoda kadagiti rehion. Ti presidente ket addaan ti bileg nga agpartuat, mangikkat ken mangikeddeng ti pannakabukel dagiti rehion, daytoy ket maar-aramid ken masansan maikonsulta kadagiti yunit ti lokal a gobierno a maapektaran; malaksid kadagiti autonomo a rehion, a daytoy ket nasken a pasingkedan iti plebesito dagiti agtaeng kadagiti yunit ti lokal a gobierno iti pannakairamanda iti aniaman a pannakaiyasentar.
Adda pay dagiti sabali a politikal a pannakabingbingay para kadagiti sabali a sanga iti gobierno:
- Dagiti lehislatibo a distrito para iti Kamara dagiti Pannakabagi
- Dagiti maipapan ti ukoman a rehion para Dagiti Korte ti Rehional a Tribunal.
Dagiti yunit ti lokal a gobierno[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti probinsia[urnosen | urnosen ti taudan]
Amin dagiti rehion malaksid ti maysa (Metro Manila) ket nabingbingay kadagiti probinsia. Ti tunggal maysa a probinsia ket indauluan ti maysa a gobernador. Ti lehislatibo a pannakabagina ket isu ti Sangguniang Panlalawigan a binukel dagiti nadumaduma a kameng manipud kadagiti distrito ti Sanggunian, ken kaaduan kadagiti kaso ket kasigkay dagiti kongresional a distrito.
Dagiti siudad ken dagiti ili[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti rehion, malaksid ti kaaddada kadagiti probinsia ket mabalin pay nga addaanda kadagiti nawaya a siudad. Dagiti nawaya a siudad, a naidasig a kas urbano unay wenno dagiti nawaya a komponente a siudad, dagitoy a sisuda ket saanda nga adda iti turay ti probinsia. Dagitoy a siudad ket saan nga imatonan babaen dagiti probinsia a naginna kaniada, saan dagitoy a makibinningay kadagiti rentas ti buis iti probinsia, ken kaaduan kadagiti kaso dagiti umilida ket saanda a mabalin nga agbutos wenno agpili kadagiti probinsial nga opisina.
Dagiti siudad a politikal a paset iti probinsia ket tinawtawagan kadagiti komponente a siudad. Dagiti agbutbutos kadagitoy a siudad ket mapalubosanda nga agbutos ken tumaray kadagiti puesto iti probinsial a gobierno.
Dagiti ili ket kankanayon dagitoy a komponente dagiti probinsia, malaksid ti Pateros, Metro Manila, a daytoy ket nawaya.
Dagiti siudad ken dagiti ili ket indauluan babaen ti mayor. Ti lehislatibo nga ima dagitoy a yunit ket dagiti Sangguniang Panlungsod para kadagiti siudad ken Sangguniang Bayan para kadagiti ili, a buklen dagitoy dagiti sapasap a nabutosan a konsehal wenno dagiti dadduma pay a a kaso, babaen ti distrito ti Sanggunian .
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti siudad (komponente ken nawaya) ken dagiti ili ket mabingbingayda pay kadagiti baranggay. Ti baranggay ket isu ti kabassitan a politikal a yunit. Kadagiti adu ti populasionna a siudad, dagiti baranggay ket naigrupo kadagiti sona ken/wenno kadagiti distrito para kadagiti administratibo a panggep . Kadagiti away a lugar, dagiti sitio wenno dagiti purok ket isu dagiti waya a kinaykayat para iti panagbingbingay kadagiti baranggay para kadagiti administratibo a panggep. Ti tunggal maysa a baranggay ket indauluan babaen ti kapitan ti baranggay.
Dagiti naaladan a komunidad ket mabalinda a paset ti baranggay wenno baranggay met laeng. Kas pagarigan ti baranggay a kadua ti naaladan a komunidad ket ti Forbes Park, Siudad ti Makati.
Dagiti sitio ken dagiti purok[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti baba dagiti baranggay ket dagiti babbabassit a komunidad nga ammo a kas dagiti sitio ken dagiti purok. Saan amin a dagiti baranggay ket nabingbingay ti kastoy. Ti pannakaidauloda ket saan a bigbigan ti Unit ti Lokal a Gobierno ken saan a nabutosan kadagiti kadawyan a sapasap a panagbubutos. Dagiti sitio ken dagiti purok ket kaaduan dagitoy kadagiti bassit ti populasion, dagiti away a baranggay a mabalin nga adda dagiti nadumaduma a paset ti populasionna a naiwarwaras kadagiti nalawlawa a lugar ken napalikmutan dagiti taltalon wenno saan pay a naparang-ay a bakrang dagiti bantay, wenno dagiti pay sabsabali nga isla.
Dagiti sabali pay a pannakabingbingay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti rehion[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti rehion ket dagiti administratibo a pannakaigrupo dagiti probinsia. Amin malaksid ti maysa a rehion ti awan ti politikal a bileg, ngem daytoy laeng ket agserbi a kas administratibo a pannkaigrupo dagiti probinsia. Ti Agwaywayas a Rehion iti Muslim a Mindanao ket addaan ti politikal a bileg, ken indauluan daytoy babaen ti rehional a gobernador. No ti Rehion Administratibo ti Kordiliera ket agbalin met nga autonomo, daytoy ket agbalinto met nga addaan ti politikal a bileg.
Amin malaksid ti maysa a rehion ket nabingbingay kadagiti probinsia. Ti Metro Manila (ti Nailian a Kapitolio a Rehion) ket saan a nabingbingay kadagiti probinsia, ngem embes ket dagus a nabingbingay kadagiti siudad ken dagiti ili. Dagiti siudad ken dagiti ili ti Metro Manila ket naigrupoda kadagiti awan annongna a distrito para kadagiti administratibo a panggep.
Ti Kangatuan a Korte ket, iti napalabas, ket nangikeddeng a ti rehion ket nasken a buklen ti ad-adu ngem maysa a probinsia.[1]
Dagiti lehislatibo a distrito[urnosen | urnosen ti taudan]
Iti pay maipatinayon, ti Filipinas ket nabingbingay pay kadagiti lehislatibo a distrito. Dagiti lehislatibo a distrito ketmabalin nga agmaymaysa a probinsia, grupo dagiti siudad ken/wenno dagiti ili, agmaymaysa a siudad, wenno, kadagiti kaso a ti siudad ket addaan ti adu a populasion, ken grupo dagiti baranggay.
Ti panggep dagiti lehislatibo a distriko ket ti panagbutos kadagiti pannakabagi iti Kamara dagiti Pannakabagi, ken iti kaaduan dagiti kayarigan, dagiti pannakabagi pay iti Sangguniang Panlalawigan (probinsial a konsehal) wenno Sangguniang Panlungsod (konsehal ti siudad). Dagiti lehislatibo a distrito ket awan ti panagsanayda kadagiti administratibo nga annong.
No ti probinsia wenno ti siudad ket buklen laeng ti agmaymaysa a lehislatibo a distrito, makunkuna daytoy a maymaysa a distrito (kas pagarigan, ti "Maymaysa a distrito ti Siudad ti Muntinlupa").
Dagiti maipapan ti ukoman a rehion[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Filipinas ket nabingbingay kadagiti tallo pulo ket tallo a maipapan ti ukoman a rehion, para iti panggep a panangurnos ti panangsasaruno ti ukoman. Dagiti maipapan ti ukoman a rehion ket mangipakpakita pay laeng ti kasisigud a rehional a pannakaaramid ti nga inpakauna babaen ti dati a Presidente a ni Marcos.
Estadistika[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti tabla dita baba ket mangipakpakita dagiti agdama a bilang dagiti rehion, dagiti probinsia, dagiti ili, ken dagiti siudad ti Filipinas manipud idi Septiembre 15, 2015.[2]
*dagiti autonomo a rehion laeng
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ The Official Website of the Municipality of Banaue – Significant events of the Municipality
- ^ "PSA-PR-20151026". Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2016-03-28. Naala idi 2016-03-03.
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Dagiti pannakabingbingay ti Filipinas iti Wikimedia Commons


text:
Kolonialismo
Ti kolonialismo ket isu ti panangibangoni, eksplotasion, panagtaripatu, panagala ken panagpadakkel kadagiti kolonia iti maysa ateritorio babaen ti tattao manipud ti sabali a teritorio. Daytoy ket maysa a pamay-an a ti metropoli ket tuntonenna ti kinaturay iti kolonia, ken ti sosial a patakder, gobierno, ken ekonomia ti kolonia ket binalbaliwan babaen dagiti agkolkolonia manipud ti metropoli. Ti kolonialismo ket maysa nga agsmang ti saan nga agpapada a pannakibiang a nagbaetan ti metropoli ken ti kolonia ken ti ken ti nagbaetan dagii agkolkolonia ken ti patneng a populasion.[1]
Ti Europeano a kolonial a paset ti panawen ket isu idi ti panawen manipud idi tawtawen ti 1500s aginggana ti, ti tawtawen idi 1900 nga idi adda dagiti nadumaduma a bileg ti Europa (a naisangsangayan, ngem saan nga eksklusibo, ti Espana, Portugal, Britania, ti Olanda ken Pransia)ket nangipatakderda kadagiti kolonia idiay Asia, Aprika, ken ti Kaamerikaan. Iti immununa dagiti pagilian ket sinursurotda dagiti mekantilista nga annuroten a naidaremdem a mangpapigsa ti ekonomia ti pagtaenganda manipud ti gastusan dagiti kasuppiatda, isu na dagitoy a kolonia ket kadawyan anapalubosanda nga agtagilako laeng iti ina apagilian. Babaen ti tengnga ti maika-19 a siglo, nupay kasta, ti nabileg nga Imperio ti Britaniko ket nangibbet ti merkantilismo ken dagiti panagiparit ti panaglaklako ket nangipaammo ti pamunganayan ti nawaya apanaglaklako, nga adda laeng ti bassit a panagiparparit wenno dagiti taripa.
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Dagiti taudan – ti panaka-imbento ti kolonialismo: kitaen ti artikulo ni Ronald Daus, dagiti pinagibasaran ken bibliograpia.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Cooper, Frederick. Kolonialismo a Naisalsaludsod: Teoria, Pannakaammo, Pakasaritaan (2005)
- Getz, Trevor R. ken Heather Streets-Salter, eds. Moderno nga Imperialismo ken Kolonialismo: Ti Sangalubongan a Perspektibo (2010)
- LeCour Grandmaison, Olivier, Coloniser, Exterminer - Sur la guerre et l'Etat colonial, Fayard, 2005, ISBN 2-213-62316-3
- Lindqvist, Sven, Rariten Amin dagiti Ayup, 1992, New Press; Naiprenta manen nga edision (Hunio 1997), ISBN 978-1-56584-359-2
- Jürgen Osterhammel, Kolonialismo: Ti Teoretikal a Pakabuklan, Princeton, NJ: M. Wiener, 1997.
- Maria Petringa, Brazza, Ti Maysa a Biag para iti Aprika (2006), ISBN 978-1-4259-1198-0
- Stuchtey, Benedikt: Kolonialismo ken Imperialismo, 1450-1950, Online a Pakasaritaan ti Europa, Mainz: Instituto ti Europeano a Pakasaritaan, 2011, retrieved: July 13, 2011.
- Velychenko, Stephen, TI Banag ti Ruso a Kolonialismo idiay Ukranio a Kapanunotan. Agkamkammmatalek nga Identidad ken Panagrang-ay, AB IMPERIO 1 (2002) 323-66 [1].
- Wendt, Reinhard: Turay ti Europeano a Ballasiw-taaw , Online a Pakasaritaan ti Europa, Mainz: Instituto ti Europeano a Pakasaritaan, 2011, Naala idi: Hunio 13, 2012.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Liberal a panagsuppiat ti kolonialismo, imperialismo ken imperio(pdf) Naiyarkibo 2005-12-31 iti Wayback Machine - babaen ni propesor Daniel Klein


text:
Pagsasao a Kemak
Ti pagsasao a Kemak ket ti pagsasao a naisasao idiay Daya a Timor ken idiay rehion a pagbeddengan ti Laud a Timor ti Indonesia. Ti sabali pay a naganna ket Ema. Daytoy ket kaasitgan a kabagian ti Tocodede ken Mambai. Daytoy ket addaan iti kasasaad a kas maysa kadagiti nailian a pagsasao ti batay-linteg ti Daya a Timor, malaksid ti opisial a pagsasao iti Portuges ken Tetum. Bimmassiten iti bilang dagiti agsasao kadagiti napalabas a panawen.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Kemak iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Ti urnong ti Kaipuleohone kadagiti material ni Robert Blust ket mairaman dagiti nota iti Kemak