text:
Golpo ti Fonseca
Ti Golpo ti Fonseca (Espaniol: Golfo de Fonseca) ket golpo a parte ti Taaw Pasipiko idiay Tengnga nga Amerika iti pagbaetan ti El Salvador, Honduras, ken Nicaragua.
Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Golpo ti Fonseca Bay ket nadiskobre babaen dagiti Europeano idi 1522 babaen ni Gil González de Ávila, ken ninaganan kaniana babaen ti patronna, ni Archbishop Juan Fonseca, timaysa a kabusor ni Columbus.[1]
Idi 1849, nakitunos ni E. G. Squier iti tulag iti Estados Unidos a mangipatakgder iti kanal iti ballasiw ti Honduras manipud iti Baybay Karibe aginggana iti Golpo. Ni Frederick Chatfield, ti Briton nga agbilbilin idiay Tengnga nga Amerika ket nagbutbuteng idi a ti kaada dagiti Amerikano idiay Honduras ket mangdadael iti talna ti Aplaya ti Miskito, ken nangipatulod iti plotana tapno sakupenda ti Isla El Tigre idiay sabangan ti Golpo. Kalpasanna iti nabiit, nupay kasta, nagdemanda ni Squier a pumanaw dagiti Briton, gapu ta nakaipakauna ti panagsakop ken nakitunos ti temporario a pannakaitagikua ti isla iti Estados Unidos. Tumungpal laeng ti naaramid ni Chatfield.
Amin dagiti tallo a pagilian—ti Honduras, El Salvador, ken Nicaragua—nga addaan iti aplaya iti igid ti Golpo ket nairamandan iti napaut a suppiat kadagiti karbengan iti Golpo ken dagiti isla a mabirukan iti kauneganna. Idi 1992, ti kamara ti Sangalubongan a Korte ti Hustisia (International Court of Justice-ICJ) ket nangikeddeng ti Suppiat ti Daga, Isla ken Prontera ti Maritimo, a parte ti suppiat iti Golpo. Inkeddeng ti ICJ a ti El Salvador, Honduras, ken Nicaragua ket agbibingayda a mangtengngel iti Golpo ti Fonseca. Naited ti El Salvador kadagiti isla ti Meanguera ken Meanguerita, bayat a naited iti Honduras ti Isla El Tigre.
Pisikal a heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Golpo ti Fonseca ket sakupenna ti kalawa iti agarup a 3,200 km2 (1,200 sq mi), ken addaan iti aplaya a gumay-at iti 261 km (162 mi), a kadagitoy a 185 km (115 mi) ket adda idiay Honduras, 40 km (25 mi) idiy Nicaragua, ken 29 km (18 mi) idiay El Salvador.
Ti klima ti Golpo ket kadawyan a dagiti rehion ti tropikal ken subtropikal, ken agraman kadagiti dua a naisangayan a tiempo, ti tudo ken maga. Ti Golpo ket makaawat iti gangani a 80% iti dagup a tinawen a tudona iti 1,400–1,600 mm (55–63 in) itilas-ud ti panawen ti panagtutudo manipud iti mayo aginggana iti Nobiembre.[2] Ti panawen ti maga ket mapasamak iti pagbaetan ti Disiembre ken Mayo ken mangited iti maysa a tinawen a gatad ti ebaporasion iti 2,800 mm (110 in). Kas resulta ti basbassit a danum nga agayus iti Golpo, dagiti anod masansanda nga agpauneg nga agayus manipud iti Taaw Pasipiko, ken kumaro dagiti agpang ti kaapgad kadagiti estuario, ken mapasamak ti natiempuan nga igaaw.[3]
Dagiti temperatura iti Golpo ket agpakatengnga iti pagbaetan ti 25 ken 30°C; ti Marso ken Abril dagiti kapudotan a bulan ken ti Nobiembre ken Disiembre ti kalamiisan. Agdumaduma ti relatibo a dam-eg iti pagbaetan ti 65 ken 86% depende iti lokasion. Iti pakaigiddiatan, ti interior ti pagilian ket semitropikal ken nalamlamiis nga addaan iti maysa a pagtengngaan a temperatura iti 26°C.[4]
Dagiti mual iti ekosistema ti kalugnakan ket kaaduan babaen dagiti sebbangan dagiti mangrove. Kadagiti innem a sebbangan ti mangrove a nainaganan iti Golpo, ti kaadan ket ti nalabbasit a mangrove (Rhizophora mangle), ken kaaduan a mabirukan kadagiti lugar a permanente a layusen ti atab. Ti maikadua a kaaduan a sebbangan ket ti nangisit a mangrove (Bruguiera gymnorrhiza) ken kadawyan daytoy a mabirukan iti lawlaw dagiti karayan nga ayan dagiti naideposito a sedimento iti igid ti aplaya. Ti maikatlo a kaaduan ket ti mangrove (Laguncularia racemosa), ken sarunuen babaen ti botoncillo (Conocarpus erectus); dagitoy dua ket kadawyan a mabirukan iti ad-adayo nga uneg ti daga ken saan unay a layusen ti atab. Ti kaadu dagiti nadumaduma a sebbangan kadagiti sabali ket maitunos iti kasansan ti layus, kalidad ti danum, ken dagiti agpang ti kaapgad.[5]
Ti siklo dagiti atab ket 2.3 m (7 ft 7 in) iti pagtengngaan iti tunggal maysa nga aldaw iti Golpo. Iti las-ud ti ugot, dagiti daga ket taengan dagiti kappi, kontsa, ken dagiti dadduma pay a sebbangan. Iti las-ud ti atab, dagiti kabakiran ti mangrove ket agserbi a kas panganan ken habitat para iti ikan, pasayan, ken dagiti dadduma paya sebbangan, gapu ta dagiti estruktura ti ramut dagiti mangroves ket mangited iti paglemmengan manipud kadagiti daddadakkel nga agsidsida.[6]
Adda met dagiti adu a bulkan a mabirukan iti kaunegan ken iti lawlaw ti Golpo.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ dominio a publiko: Chisholm, Hugh, ed. (1911). "Fonseca, Bay of". Encyclopædia Britannica (iti Ingles). Vol. 10 (Maika-11 nga ed.). Cambridge University Press. pp. 604–605. Maysa wenno ad-adu kadagiti naiyun-una a sentesia iti teksto manipud iti pablaak a mabirukan itan iti
- ^ Honduran Secretariat of Industry and Commerce, 2002: 23
- ^ El Comité para la Defensa y Desarrollo de la Flora y Fauna del Golfo de Fonseca (CODDEFFAGOLF), 2001: 10
- ^ Honduran Secretariat of Industry and Commerce, 2002: 14
- ^ Sanchez, 1999: 13
- ^ CODDEFFAGOLF, 2001: 14
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Golpo ti Fonseca iti Wikimedia Commons
- Dagiti pakaammo iti pakasaritaan
- UNESCO
- Land, Island and Maritime Frontier Dispute (El Salvador/Honduras: Nicaragua intervening), International Court of Justice case registry
- Application for Revision of the Judgment of 11 September 1992 in the Case concerning the Land, Island and Maritime Frontier Dispute (El Salvador/Honduras: Nicaragua intervening) (El Salvador v. Honduras), International Court of Justice case registry


c: text/html

text:
1Iti maikasangapulo ket walo a tawen a panagturay ni Ari Jeroboam, nangrugi a nagturay ni Abias iti entero a Juda.
2Nagturay isuna iti tallo a tawen idiay Jerusalem; Maaca ti nagan ti inana a putot ni Uriel a taga-Gabaa. Rimsua ti panaggubat da Abias ken Jeroboam.
3Napan nakigubat ni Abias a kaduana dagiti napipigsa ken natutured a soldado, 400, 000 a napili a lallaki. Nagsagana ni Jeroboam a makigubat kenkuana a kaduana ti 800, 000 a napili a lallaki, a napipigsa ken natutured a soldado.
4Nagtakder ni Abias iti tapaw ti Bantay Zemaraim, nga adda iti katurturodan a pagilian ti Efraim, ket kinunana, “Dumngegkayo kaniak, Jeroboam ken amin a tattao ti Israel!
5Saanyo kadi nga ammo nga inted ni Yahweh a Dios ti Israel kenni David ken kadagiti putotna a lallaki ti panangituray iti Israel iti agnanayon babaen iti katulagan?
6Ngem ni Jeroboam a putot a lalaki ni Nebat, nga adipen ni Solomon a putot ni David ket bimmusor iti amona.
7Nakitipon kenkuana dagiti awan serserbina ken agkakadakes a lallaki. Bimmusorda kenni Rehoboam a putot ni Solomon, idi agtutubo pay laeng ni Rehoboam ken awan pay kapadasanna ken saanna a masuppiat ida.
8Ita, kunam a kabaelam a suppiaten ti bileg ti panangituray ni Yahweh iti ima dagiti kaputotan ni David. Dakkelkayo nga armada ken adda kadakayo dagiti sinan-baka a balitok nga inaramid ni Jeroboam nga agpaay a diosyo.
9Saan kadi a pinagtalawyo dagiti padi ni Yahweh, a kaputotan ni Aaron, ken dagiti Levita? Saan kadi a nangdutokkayo kadagiti bukodyo a padi a kas iti ar-aramiden dagiti tattao kadagiti sabali a daga? Siasinoman ti umay a mangikonsagrar iti bagina babaen iti maysa nga urbon a baka ken pito a kalakian a karnero ket mabalinnan nga agbalin a padi dagiti didiosen.
10Ngem maipapan kadakami, ni Yahweh ti Diosmi, ket saanmi isuna a tinallikudan. Addaankami kadagiti padi nga agserserbi kenni Yahweh, dagiti kaputotan ni Aaron ken dagiti Levita nga adda kadagiti trabahoda.
11Binigat ken rinabii nga agpuorda kadagiti daton a maipuor ken nabanglo nga insenso nga agpaay kenni Yahweh. Idatagda pay dagiti tinapay a datonda iti nadalus a lamisaan; ay-aywananda pay dagiti kandelero a balitok agraman dagiti pagsilawan dagitoy, ta pasgedanda dagitoy iti tunggal rabii. Tungtungpalenmi dagiti bilin ni Yahweh a Diosmi, ngem tinallikudanyo isuna.
12Kitaenyo, adda ti Dios kadakami a kas pangulomi, ken adda dagiti padina a nakaigem kadagiti trumpeta a paunienda a kas mangipakaammo iti pananggubatmi kadakayo. Tattao ti Israel, saanyo a gubaten ni Yahweh a Dios dagiti kapuonanyo, ta saankayo nga agballigi.”
13Ngem nangisagana ni Jeroboam iti mangraut iti armada ti Juda iti likudanda, adda ti armadana iti sangoanan ti Juda, ket adda iti likudanda dagiti agsaneb.
14Idi timmalliaw dagiti soldado ti Juda, addan dagiti kabusorda iti sangoanan ken likudanda. Immawagda kenni Yahweh, ket pinaguni dagiti padi dagiti trumpeta.
15Kalpasanna, nagpukkaw dagiti lallaki ti Juda, kabayatan iti panagpukkawda, dinangran ti Dios ni Jeroboam ken ti sibubukel nga armada ti Israel iti imatang ni Abias ken ti Juda.
16Intarayan dagiti tattao ti Israel ti Juda, ket inyawat ida ti Dios iti ima ti Juda.
17Pinapatay ida ni Abias ken ti armadana ket adu ti napapatayda; 500, 000 a napili a lallaki ti Israel ti natay.
18Iti kastoy a wagas, naparmek dagiti tattao ti Israel iti dayta a tiempo; nangabak dagiti tattao ti Juda gapu ta nagtalekda kenni Yahweh a Dios dagiti kapuonanda.
19Kinamat ni Abias ni Jeroboam; sinakupna dagiti siudad ni Jeroboam: ti Betel agraman dagiti barrio daytoy, ti Jesana agraman dagiti barrio daytoy, ken ti Efron agraman dagiti barrio daytoy.
20Saanen a napasubli ni Jeroboam ti bilegna kabayatan dagiti aldaw ni Abias; dinangran isuna ni Yahweh ket natay.
21Ngem bimmileg ni Abias; nangasawa isuna iti sangapulo ket uppat ken naaddaan iti putot a duapulo ket dua a lallaki ken sangapulo ket innem a babbai.
22Naisurat dagiti dadduma nga aramid ni Abias, ti kagagaladna, ken dagiti sasaona iti pakasaritaan ni profeta Iddo.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
1Ket nagsao ni Yahweh kaniak a kunana,
2“Anak ti tao, ipakaammom iti Jerusalem dagiti kinarimonna,
3ket ipakaammom, 'Kastoy ti kuna ti ni Yahweh nga Apo iti Jerusalem: Ti naggapuam ken ti nakaipasngayam ket iti daga ti Canaan; ti amam ket maysa nga Amoreo, ken ti inam ket maysa a Heteo.
4Idi aldaw a naipasngayka, saan a pinuted ti inam ti pusegmo, saannaka a binuggoan iti danum wenno lininisan babaen iti asin, wenno binungon.
5Awan pulos mata a naasi kenka a mangaramid iti aniaman kadagitoy a banbanag kenka, tapno maasi kenka! Iti aldaw a naipasngayka, ket naumsi ti biagmo, naibellengka iti tay-ak.
6Ngem limmabasak iti ayanmo, ket nakitaka nga agkusaykusay iti bukodmo a dara; isu a kinunak kenka a daradara, “Mabiagka pay!”
7Pinadakkelka a kas iti mula iti tay-ak. Immaduka ken dimmakkelka, ken nagbalinka nga alahas a pang-arcos. Napasayaat dagiti susom ken immatiddog dagiti buokmo, nupay lamolamoka ken awan abbongmo.
8Limmabasak manen iti ayanmo ket minatmatanka. Ket nakitak a dimtengen ti tiempo ti panagayatmo, isu nga inyukradko ti kagayko kenka ket inabbongak ti kinalamolamom. Ket nagsapataak kenka ken nakitulagak kenka—kastoy ti pakaammo ni Yahweh nga Apo—ket nagbalinka a kukuak.
9Isu a diniguska iti danum ken binuggoak ti daram, ket sinapsapoanka iti lana.
10Kinawesanka iti nabordaan a pagan-anay ken sinandaliasanka iti lalat; binungonka iti napintas a lino ken inabbonganka iti seda.
11Kalpasanna ket inarkusanka kadagiti alahas, ken kinabilak kadagiti pulseras dagiti imam, ken kuwentas ti tengngedmo.
12Kinabilak iti singsing ti agongmo ken kadagiti aritos dagiti lapayagmo, ken iti napintas a korona ti ulom.
13Kastoy ti pannakaarkusmo iti balitok ken pirak, ken nakawesanka iti nasayaat a lino, seda, ken nabordaan a pagan-anay; nangnanganka iti nasayaat nga arina, diro, ken lana, ken pimmintaska iti kasta unay, ket nagbalinka a reyna.
14Nagdinamag ti kinalatakmo kadagiti nasion gapu iti kinapintasmo, ta awan pagkurangan ti pintasmo iti kinadaeg nga intedko kenka— kastoy ti pakaammo ni Yahweh nga Apo.
15Ngem nagtalekka iti bukodmo a pintas ken nagtigtignayka a kas iti balangkantis gapu iti kinalatakmo; imbukbokmo ti panagbalbalangkantismo kadagiti amin a lumabas. Nagbalinka a sanikua dagidiay a lallaki!
16Ket innalam dagiti badom ken nagaramidka manipud kadagitoy kadagiti disso a pagdaydayawam a naarkosan iti agduduma a maris, ken nagtigtignayka a kasla balangkantis kadakuada. Daytoy ket saanton a dumteng! Saanton a mapasamak ti kastoy!
17Innalam dagiti napipintas nga alahas a balitok ken pirak nga intedko kenka ket sinukogmo nga imahen dagiti lallaki a maipaay kenka, ket inaramidmo kadagitoy ti kas iti ar-aramiden ti balangkantis.
18Innalam dagiti nabordaan a pagan-anaymo ket inkawesmo kadagitoy, ken indatagmo dagiti lanak ken bangbanglok iti sangoananda.
19Ken ti tinapayko a naaramid manipud iti nasayaat nga arina, lana, ken diro nga intedko kenka—a pinangtaraonko kenka! —indasarmo dagitoy kadakuada tapno mangipaay iti nabanglo nga ayamuom. Pudno a napasamak daytoy! —kastoy ti pakaammo ni Yahweh nga Apo.
20Ket innalam dagiti annakmo a lallaki ken babbai nga impasngaymo a maipaay kaniak, ket indatonmo ida kadagiti imahen tapno alun-unenda a kas taraon. Bassit kadi laeng a banag ti panagbalbalangkantismo?
21Pinataymo dagiti annakko ket pinuoram ida nga indaton kadagiti imahen a kas sakripisio.
22Kadagiti amin a kinarimonmo ken kadagiti panagtigtignaymo a kas balangkantis, saanmo a pinanunot ti maipanggep kadagiti aldaw ti kinaagtutubom, idi a lamolamoka ken awan abbongmo nga agkusaykusay iti daram.
23Asi pay! Asika pay! —kastoy ti pakaammo ni Yahweh nga Apo—ngarud, kas kanayunan kadagitoy amin a kinadangkesmo,
24nangbangonka pay iti disso a pangannongam iti seremonia, ken iti disso a pagdaydayawan kadagiti didiosen iti tunggal pangpubliko a lugar.
25Nangbangonka kadagiti disso a pagdaydayawan kadagiti didiosen iti pangrugian ti tunggal dalan ket inaramidmo a nakarimrimon ti kinapintasmo, ta inkayangmo dagiti sakam iti tunggal lumabas ken nagar-aramidka kadagiti ad-adu pay a panagbalangkantis.
26Nagtigtignayka a kas balangkantis kadagiti taga-Egipto, a kaarubam nga addaan kadagiti napalalo a dinederrep a tartarigagay, ken nagar-aramidka kadagiti ad-adu pay nga ar-aramid iti panagbalangkantis isu a napaungetnak.
27Isu a kitaem! Kabilenka babaen iti imak ken saankan nga ipaayan iti taraon. Iyawatko ti biagmo kadagiti kabusormo nga annak dagiti Filisteo tapno maibabainka gapu iti dinederrep a kababalinmo.
28Nagtigtignayka a kas iti balangkantis kadagiti taga-Asiria gapu ta saanka a mapnek. Nagtigtignayka a kas iti balangkantis ngem saanka latta a mapnek.
29Ken nangar-aramidka kadagiti ad-adu pay nga ar-aramid ti panagbalangkantis iti daga dagiti agtagtagilako iti Caldea, ket uray ti panangaramidmo iti daytoy ket saannaka a napennek.
30Apay a nakapsut unay ta pusom? — kastoy ti pakaammo ni Yahweh nga Apo— ta inaramidmo amin dagitoy a banbanag nga aramid ti balangkantis ken awan babainna a babai?
31Idi nangbangonka kadagiti disso a pangannongam iti seremonia iti pangrugian ti tunggal dalan ken nangaramidka kadagiti altar a pagdaydayawan kadagiti didiosen iti tunggal pangpubliko a lugar, nalablabeska ngem iti balangkantis, agsipud ta nagkedkedka nga umawat iti bayad dagiti aramidmo!
32Sika a mannakikamalala a babai, dagiti ganggannaet ti aw-awatem imbes a ti asawam!
33Dagiti tattao ti mangbaybayad kadagiti balangkantis, ngem sika ti mangbaybayad kadagiti kaayan-ayatmo ken pasuksukam ida tapno umayda makikaidda kenka dagiti adda iti aglawlawmo gapu iti kinabalangkantismo.
34Isu nga adda ti naidumaam kadagidiay a babbai, agsipud ta awan ti umay kenka tapno dawatenda a makikaiddaka kadakuada. Ngem ketdi, sika ti mangbaybayad kadakuada! Awan ti mangbaybayad kenka.
35Ngarud, sika a balangkantis, dumngegka iti sao ni Yahweh!
36Kastoy ti kuna ni Yahweh nga Apo: Gapu ta imparukpokmo ti kinaderrepmo ken impakitam dagiti nalimed a paset ti bagim babaen iti panagbalbalangkantismo kadagiti amin a kaayan-ayatmo ken kadagiti amin a makarimon a didiosen, ken gapu iti dara dagiti annakmo nga intedmo kadagiti didiosem;
37ngarud, adtoy! Ummongekto dagiti amin a kaayan-ayatmo a naam-ammom, amin dagidiay nga inay-ayatmo ken amin dagidiay a kinaguram, ummongekto amin ida iti aglawlawmo a maibusor kenka. Ipakitakto dagiti nalimed a paset ti bagim kadakuada tapno makitada amin a kinalamolamom!
38Ta dusaenkanto gapu iti pannakikamalalam ken panangipasayasaymo iti dara, ket iyegkonto kenka ti panangipasayasay iti dara gapu iti pungtot ken ungetko!
39Iyawatkanto kadagiti imada tapno rebbaenda dagiti disso a pangan-annongam iti seremonia ken dagiti altar a pagdaydayawam kadagiti didiosen, ken labusandakanto ken alaenda dagiti amin nga alahasmo; panawandakanto a lamolamo ken awan abbongna.
40Ket mangiyegdanto iti adu a tattao a bumusor kenka ket uborendakanto ken rangrangkayendakanto babaen kadagiti kampilanda.
41Ken puorandanto dagiti babbalaymo ken pagaramidandakanto kadagiti adu a kita ti pannusa iti imatang dagiti adu a babbai, ta pasardengenkanto iti panagbalangkantismo, ken saanmonton a bayadan ti siasinoman kadakuada!
42Ket pagbaawekto ti pungtotko kenka; panawandakanto ti ungetko, ta mapnekakto, ken saanakton nga agunget.
43Gapu ta saanmo a linagip dagiti aldaw iti kinaagtutubom idi a pinagkintayegnak gapu iti ungetko kadagitoy amin a banbanag—adtoy!, siak a mismo ti mangiyeg iti pannusa iti bukodmo nga ulo gapu kadagiti inaramidmo —kastoy ti pakaammo ni Yahweh nga Apo—iti kasta, saankanton nga agaramid iti dakes iti amin a makarimon a wagasmo!
44Adtoy! Ibaganto dagiti amin nga agsasao kadagiti proberbio maipapan kenka, “No ania ti ina, kasta met ti anakna a babai.”
45Sika ti anak a babai ti inam a nanggulib iti asawana ken kadagiti annakna; ken sika ti kabsat a babai dagiti kakabsatmo a babbai a nanggulib kadagiti assawada ken kadagiti annakda. Maysa a Heteo ti inam ken maysa nga Amoreo ti amam!
46Ti inauna a kabsatmo a babai ket ti Samaria ken dagiti annakna a babbai ket dagiti agnanaed iti amianan, idinto a ti inaudi a kabsatmo a babai ket dagiti agnanaed iti abagatam, nga isu ti Sodoma ken dagiti annakna a babbai.
47Ita, saanka a magna kadagiti dalanda wenno kadagiti makarimon nga aramidda, a kasla dagitoy ket babassit unay a banbanag. Pudno, kadagiti amin a wagasmo nagbalinka a nalablabes ngem iti nagbalinanda.
48Iti naganko a sibibiag a Dios—kastoy ti pakaammo ni Yahweh nga Apo— ti Sodoma a kabsatmo a babai ken dagiti annakna a babbai, ket saan a nakaaramid kadagiti kas iti kadakes dagiti inaramidmo ken dagiti annakmo a babbai!
49Adtoy! Daytoy ti basol ti kabsatmo a babai a ti Sodoma: natangsit isuna iti kinawayana, saan a naannad ken awan bibiangna kadagiti banbanag. Saanna a pinapigsa dagiti ima dagiti nakurapay ken agkasapulan a tattao.
50Natangsit isuna ken nagar-aramid kadagiti makarimon iti sangoanak, isu nga inikkatko ida a kas iti nakitam.
51Uray ti Samaria ket saan a nakaaramid iti uray man laeng koma kagudua dagiti basbasol nga inaramidmo; ngem ketdi, nangaramidka kadagiti ad-adu a makarimon a banbanag ngem kadagiti inaramidda, ket impakitam a nasaysayaat dagiti kakabsatmo a babbai ngem sika gapu kadagiti amin a makarimon a banbanag nga inaramidmo!
52Nangnangruna kenka, ipakitam ti bukodmo a pannakaibabain; iti kastoy a wagas, impakitam a nasaysayaat dagiti kakabsatmo a babbai ngem sika, gapu kadagiti basbasol nga inaramidmo kadagidiay amin a makarimon a wagas. Kasla nasaysayaat itan dagiti kakabsatmo a babbai ngem sika. Nangnangruna kenka, ipakitam ti bukodmo a pannakaibabain, ta iti kastoy a wagas, impakitam a nasaysayaat dagiti kakabsatmo a babbai ngem sika.
53Ta isublikto dagiti kinabaknangda—dagiti kinabaknang ti Sodoma ken dagiti annakna a babbai, ken dagiti kinabaknang ti Samaria ken dagiti annakna a babbai; ngem dagiti kinabaknangmo ket addanto kadakuada.
54Kadagitoy a banbanag ket ipakitamto ti pannakaibabainmo; maibabainkanto gapu kadagiti banbanag nga inaramidmo, ken iti kastoy a wagas ket agbalinkanto a liwliwa kadakuada.
55Isu a maisublinto dagiti kakabsatmo a babbai a Sodoma ken dagiti annakna a babbai kadagiti sigud a kasasaadda, ken uray ti Samaria ken dagiti annakna a babbai ket maisublinto met iti sigud a kasasaadda. Ket sika ken dagiti annakmo a babbai ket maisublinto met iti sigud a kasasaadyo.
56Uray ti kabsatmo a Sodoma ket saan a dinakamat ti ngiwatmo kadagidi aldaw a naparammagka,
57sakbay a naibutaktak ti kinadangkesmo. Ngem ita ket maysaka a banag a pagang-angawan dagiti annak a babbai ti Edom ken dagiti amin nga annak a babbai dagiti Filisteo nga adda iti aglawlawna. Umsiendakanto dagiti tattao iti aglawlawmo.
58Ipakitamto ti pannakaibabainmo ken dagiti makarimon nga aramidmo! —kastoy ti pakaammo ni Yahweh!
59Kastoy ti kuna ni Yahweh nga Apo: Tratoenka a kas iti panangtratok iti siasinoman a mangumsi iti insapatana tapno madadaelna ti katulagan.
60Ngem siak a mismo ket lagipekto ti nagtulaganta kadagidi aldaw ti kinaagtutubom, ket mangipasdekakto iti agnanayon a katulagak kenka.
61Ket malagipmonto dagiti wagasmo ket mababainkanto inton awatem dagiti inauna a kakabsatmo a babbai ken dagiti inaudi a kakabsatmo a babbai. Itedkonto ida kenka a kas annakmo a babbai, ngem saan a gapu iti nakitulagam kaniak.
62Siak a mismo ket ipasdekkonto ti tulagko kenka, ket maammoamto a Siak ni Yahweh!
63Gapu kadagitoy a banbanag, malagipmonto amin a banbanag ket agbainkanto, isu a saanmonto nga iyungap ta ngiwatmo tapno agsao gapu iti bainmo, inton pakawanenka gapu kadagiti amin nga inaramidmo—kastoy ti pakaammo ni Yahweh nga Apo.'”


text:
Pransia
Nagsasabtan: 47°N 2°E / 47°N 2°E
Ti Republika ti Pransia (Pranses: République française [ʁepyblik fʁɑ̃sɛz]), kadawyan a makunkuna a Pransia (Ingles: /ˈfræns/ (dengngen) FRANSS wenno /ˈfrɑːns/ FRAHNSS; Pranses: [fʁɑ̃s] (dengngen)), ket maysa a unitario a semi-presidensial a republika idiay Akinlaud nga Europa nga addan dagiti ballasiw taaw a teritorio ken is-isla a mabirukan kadagiti sabali a kontinente ken idiay taaw Indiano, Pasipiko, ken Atlantiko. Ti Metropolitano a Pransia ket igay-at na manipud idiay Baybay Mediteraneo aginggana idiay Kanal Inggles ken ti Baybay Amianan, ken manipud ti Rhine aginggana ti Taaw Atlantiko. Makunkuna daytoy a kas iti l’Hexagone ("Ti heksagono") gapu ti heometriko a tabas dagiti teritorio na. Isu daytoy ti kadakkelan a pagilian iti akinlaud nga Europa ken kukuana ti maikadua a kadakkelan a eksklusibo a sona ti ekonomia iti lubong, nga agsaksakup ti 11,035,000 km2 (4,260,000 kd mi), maikadua laeng daytoy iti Estados Unidos a (11,351,000 km2 / 4,383,000 kd mi).
Kadagiti napalabas a 500 tawtawen,[14] Ti Pransia ket maysa a nangruna a kabikegan nga addan ti napigsa a kultura, ekonomia, milisia ken politikal nga impluensia idiay Europa ken iti sangalubongan. Idi maika-17 ken maika-18 a siglo, ti Pransia ket nag-kolonia kadagiti nalatak a paset iti Amianan nga Amerika ken Abagatan a daya nga Asia; idi maika-19 ken nasapa a maika 20 a siglo, ti Pransia ket nagaramid ti maikadua a kadakkelan nga imperio iti dayta a panawen, a mairaman ti dakkel a paset iti Amianan, Laud ken Tengnga nga Aprika, Abagatan a daya nga Asia, ken adu pay a Karibe ken Is-isla ti Pasipiko.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Ti nagan daytoy a pagilian kadagiti rehional a pagsasao ket mairaman ti:
- Alemaniko nga Aleman: Französisch Republik;
- Basko: Frantziako Errepublika;
- Breton: Republik C'hall;
- Katalan: República Francesa;
- Korso : Republica Francese;
- Olandes: Franse Republiek;
- Arpitano: Rèpublica francêsa;
- Aleman: Französische Republik;
- Norman: Républyique fraunceise;
- Oksitano: Republica Francesa;
- Picard: République franchoèse
- ^ (iti Pranses) Ministère de la culture et de la communication – Délégation générale à la langue française et aux langues de France. "DGLF – Langues régionales et " trans-régionales " de France". Culture.gouv.fr. Naala idi 27 Enero 2010.
- ^ a b Sibubukel a teritorio iti Republika iti Pransia, a mairaman amin ti ballasiw taaw a departamento ken dagiti teritorio, ngem saan a mairaman tiPranses a teritorio iti Terre Adélie idiay Antartika nga ti panakaturay ket nasuspende manipud ti panagpirma ti Tulag ti Antartiko idi 1959.
- ^ (iti Pranses) Datos nga Nailian a Pagadalan ti Heograpiko ti Pranses.
- ^ Datos a Rehistro ti Daga ti Pranses, a mairaman dagiti nanaw, dagiti alog ken dagiti glasier a dakdakkel ngem 1 km² (0.386 sq mi wenno 247 acre) ken dagiti pay estuario ken karkarayan.
- ^ (iti Pranses) INSEE, Gobierno iti Pransia. "Population totale par sexe et âge au 1er janvier 2011, France métropolitaine". Naala idi 20 Enero 2011.
{{cite web}}: Kitaen ti pateg ti
|first=(tulong)
- ^ a b c Metropolitano a Pransia laeng.
- ^ a b c d "Pransia". Internasional a Pundo ti Panguartaan. Naala idi 14 Oktubre 2011.
- ^ "CIA World Factbook". CIA. Naala idi 16 Abril 2013.
- ^ "2014 Human Development Report Summary" (PDF). United Nations Development Programme. 2014. pp. 21–25. Naala idi 27 Hulio 2014.
- ^ Sibubukel iti Republika ti Pransia mailaksid dagiti ballasiw taaw a teritorio idiay Taaw Pasipiko.
- ^ Ballasiw taaw a teritorio ti Pranses Pransia laeng idiay Taaw Pasipiko.
- ^ Mainayon ti .fr, dudduma pay nga Internet TLD ti inususar kadagiti ballasiw taaw a Pransia départements ken dagiti teritorio: .re, .mq, .gp, .tf, .nc, .pf, .wf, .pm, .gf and .yt. Ti Pransia ket agususar pay ti .eu, a nakibingbingay kadagiti kamkameng ti Kappon ti Europa. Ti dominio ti .cat ket inus-usar idiay dagiti teritorio nga agsasao ti Katalan.
- ^ Encarta. MSN. 2008. Dagiti Nalatak a Kabilegan. Naala idi21 Disiembre 2010.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Pransia iti Wikimedia Commons
- Gobierno
- (iti Pranses) Élysée.fr – Opisial a sitio ti presidensia ti Pransia
- (iti Pranses) Opisial a sitio ti gobierno
- Opisial a sitio ti publiko a serbisio ti Pransia – Silsilpo kadagiti nadumaduma nga administrasion ken patakder
- Pangulo ti Estado ken Kamkameng ti Gabinete iti The World Factbook
- Opisial a sitio ti Nailian nga Asemblia
- Padto ti Klima
- Dagiti artikulo nga aglaon iti teksto ti pagsasao nga Alemaniko nga Aleman
- Pransia
- Dagiti Alpino a pagilian
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Taaw Atlantiko
- Dagiti pagilian ti Baybay Mediteraneo
- Dagiti pagilian ti Taaw Indiano
- Dagiti pagilian idiay Europa
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Pranses
- Pagpagilian ti G8
- Pagpagilian ti G20
- Dagiti estado a kameng ti La Francophonie
- Dagiti estado a kameng ti NATO
- Dagiti estado a kameng ti Konseho ti Europa
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Europa
- Dagiti estado a kameng ti Kappon para iti Mediteraneo
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian
- Dagiti republika
- Akinlaud nga Europa


text:
Dagiti lehislatibo a distrito iti Bukidnon
Dagiti Lehislatibo a Distrito iti Bukidnon, ket isu dagiti umuna, maikadua, maikatlo ken maikapat a distrito ken isu dagiti pannakabagi ti Probinsia ti Bukidnon iti Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas. Ti Bukidnon ket paset idi ti pannakabagi ti Departamento ti Mindanao ken Sulu manipud idi 1916 aginggana idi 1935, daytoy ket naurnos idi a kas maymaysa a kongresional a distrito aginggana idi 1972. Manipud idi 1978 aginggana idi 1984 daytoy ket paset idi ti pannakabagi ti Rehion X, ken manipud idi 1984 aginggana idi 1986 nagbutos daytoy kadagiti 2 a sapasap a pannakabagi. Idi 1986 aginggana idi 2012, ti probinsia ket nairepresenta idi babaen kadagiti tallo a pannakabagi. Idi 2013, ti Bukidnon ket naidistrito manen kadagiti uppat a kongresional a distrito kalpasan ti Republika Tignay 10184, ti linteg a pannakabingbingay manen ti Bukidnon kadagiti uppat a lehislatibo a distrito , a pinirmaan idi babaen ni Presidente Benigno S. Aquino III iti Septiembre 28, 2012.[1][2]
Umuna a distrito[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti ili: Baungon, Libona, Malitbog, Manolo Fortich, Sumilao, Talakag
- Populasion (2010): 278,952
1987 - 2013[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti ili: Baungon, Kalilangan, Libona, Malitbog, Manolo Fortich, Pangantucan, Sumilao, Talakag
- Kalawa ti daga: 2, 726.10 km² (32.9% iti kalawa ti Bukidnon)
Maika-2 a distrito[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti ili: Cabanglasan, Impasug-Ong, Lantapan, San Fernando
- Kalawa ti daga: 3, 144.44 km² (29.95% iti kalawa ti Bukidnon)
- Populasion (2010): 335,190
1987 - 2013[urnosen | urnosen ti taudan]
- Siudad: Malaybalay, Siudad ti Valencia
- Dagiti ili: Cabanglasan, Impasug-Ong, Lantapan, San Fernando
- Kalawa ti daga: 3, 751.57 km² (45.2% iti kalawa ti Bukidnon)
Maika-3 a distrito[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti ili: Damulog, Dangcagan, Don Carlos, Kadingilan, Kibawe, Kitaotao, Maramag, Quezon
- Kalawa ti daga: 1, 816.11 km² (21% iti kalawa ti Bukidnon)
- Populasion (2010): 414,213
Maika-4 a distrito[urnosen | urnosen ti taudan]
- Siudad: Siudad ti Valencia
- Dagiti ili: Kalilangan, Pangantucan
- Kalawa ti daga: 1, 104.06 km² (10.52% iti kalawa ti Bukidnon)
- Populasion (2010): 270,178
Maymaysa a distrito (awanen)[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^1 Pimmusay idi 12 Oktubre1946.
- ^2 Nagtakem iti opisina kalpasan ti panangabak iti espesial nga eleksion a natengngel idi 11 Marso 1947.
- ^3 Naidutok a kas Sekretario ti Agrikultura iidi 1960; anagtultuloy a bakante ti tugaw aginggana iti patingga ti maika-14 a Kongreso.
Sapasap (awanen)[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Kongresional a Biblioteka iti Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas
- ^ Porcalla, Delon (Oktubre 5, 2012). "Napartuat ti maika-4 a lehislatibo a a distrito idiay Bukidnon". Philippine Star. Naala idi Oktubre 12, 2012.
- ^ Paras, Jesus Emmanuel M.; Flores, Florencio T. Jr.; Jose Zubiri III. "H. No. 5236". Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas. Naala idi Oktubre 12, 2012.
- ^ a b c d e f "Kongresional a Biblioteka iti Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas". Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas. Naala idi Oktubre 12, 2012.
- ^ a b Official program of the inauguration of the Republic of the Philippines and the induction into office of His Excellency Jose P. Laurel. Bureau of Printing. 1943.


text:
Sasao a Dagan
Ti sasao a Dagan ket ti bassit a pamilia ti sasao a Trans–Baro a Guinea a naisasao idiay "Ipus ti Billit" (akin-abagtan a daya a peninsula) ti Baro a Guinea, ti akindaya unay a sasao a Papuano ti nangruna a daga. Sagpaminsanda a nairamraman iti naipagpagarup a sanga ti Abagatan a daya a Papuano ti Trans–Baro aGuinea (TNG), ngem dagiti pamilia ti Abagatan a daya Papuano ket saan pay a naipakita nga as-asideg a maikabagian iti tunggal maysa kaniada ngem kadagiti sabali a pamilia ti TNG.
Dagiti pagsasao ket:
- Daga, Mapena, Maiwa, Dima (Jimajima), Ginuman, Kanasi (Sona), Onjob, Umanakaina (Gwedena), ken ti gangani nga awanen a Turaka.
Urayno asideg nga agkabagian, saanda unay nga asideg. Ti kaasitgan a pagsasao iti Umanakaina, kas pagarigan, ket ti Ginuman, ken daytoy laeng ket 23% nga agpada iti leksiko. Dagiti pagsandi ket:
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Ross, Malcolm (2005). "Pronouns as a preliminary diagnostic for grouping Papuan languages". Iti Andrew Pawley; Robert Attenborough; Robin Hide; Jack Golson (dagiti ed.). Papuan pasts: cultural, linguistic and biological histories of Papuan-speaking peoples. Canberra: Pacific Linguistics. pp. 15–66. ISBN 0858835622. OCLC 67292782.


text:
1Iti maikadua-pulo ket maysa nga aldaw iti maikapito a bulan, immay ti sao ni Yahweh babaen iti ima ni Haggeo a profeta, ket kinunana:
2“Makisaoka iti gobernador ti Juda, a ni Zerubbabel a putot a lalaki ni Salatiel, ken iti kangatoan a padi, a ni Josue a putot a lalaki ni Josadak, ken dagiti nabatbati kadagiti tattao. Kunam,
3“Siasino kadakayo a nabatbabati ti nakakita iti sigud a kinadayag daytoy a balay? Ket ania ti panagkitayo iti daytoy ita? Saan kadi a kasla awanen serserbina daytoy kadagiti matayo?
4Ita, bumilegka Zerubbabel!'—daytoy ket pakaammo ni Yahweh—' bumilegka, Josue, kangatoan a padi, a putot a lalaki ni Josadak; ken bumilegkayo, dakayo amin a tattao iti daga!'—Daytoy ket pakaammo ni Yahweh—'ket agtrabahokayo, ta addaak kadakayo'—daytoy ket pakaammo ni Yahweh a Mannakabalin-amin.
5Babaen kadagiti kari a nailanad iti tulag nga inaramidko kadakayo idi rimmuarkayo manipud idiay Egipto ken nakipagtakder ti Espirituk kadakayo, saankayo nga agbuteng!''
6Ta daytoy ti kuna ni Yahweh a Mannakabalin-amin: 'Iti mabiit, gunggonekto manen dagiti langit ken ti daga, ti baybay ken ti namaga a daga!
7Ket gunggonekto ti tunggal nasion, ket iyegto kaniak ti tunggal nasion dagiti napapateg a banbanag kadakuada, ket punuekto iti dayag daytoy a balay! 'kuna ni Yahweh a Mannakabalin-amin.
8'Kukuak ti pirak ken balitok!'—daytoy ket pakaammo ni Yahweh a Mannakabalin-amin.
9Ad-addanto pay ti kinadayag daytoy a balay iti masakbayan ngem idi damu,' kuna ni Yahweh a Mannakabalin-amin, 'ket Itedkonto ti kappia iti daytoy a lugar!'—daytoy ket pakaammo ni Yahweh a Mannakabalin amin.”
10Iti maika-duapulo ket uppat nga aldaw iti maika-siam a bulan, iti maikadua a tawen a panagturay ni Dario a kas ari, immay ti sao ni Yahweh kenni Haggeo a profeta ket kinunana,
11“Kastoy ti kinuna ni Yahweh a Mannakabalin-amin: 'Damagem kadagiti padi ti maipapan iti linteg, ket kunaem:
12No sab-oken ti maysa a tao ti karne a naidaton kenni Yahweh iti gayadan ti kagayna, ket no maisagid ti gayadanna iti tinapay wenno nilambong, arak wenno lana, wenno dadduma pay a taraon, agbalin kadi a nasantoan dayta a taraon?”' Simmungbat dagiti padi ket kinunada, “Saan”.
13Ket kinuna ni Haggeo, “No ti maysa a tao ket narugit gapu iti panangsagidna iti natay ket sagidenna ti aniaman kadagitoy a banbanag, agbalin kadi met a narugit dagitoy? Simmungbat dagiti papadi a kinunada. “Wen, agbalinda a narugit.''
14Ket simmungbat ni Haggeo a kinunana, “Kastoy met ngarud kadagitoy a tattao ken iti daytoy a nasion iti sangoanak! —Daytoy ket pakaammo ni Yahweh—'Ket kasta met ngarud kadagiti amin a banbanag a naaramidan dagiti imada: ti idatonda kaniak ket narugit.”
15Ita ngarud, lagipenyo manipud ita nga aldaw, sakbay a naiparabaw ti aniaman a bato iti sabali pay a bato iti templo ni Yahweh,
16tunggal iyaay ti siasinoman iti kamalig para iti duapulo a kasukat ti trigo, sangapulo laeng ti adda, ket tunggal iyaay ti maysa a tao iti ayan ti pagkargaan ti arak tapno agkaud iti limapulo a kasukat ti arak, duapulo laeng ti adda.
17Pinarigatkayo ken dagiti amin a trabaho nga inaramid dagiti imayo babaen iti panaglaylay ken buot, ngem saan kayo latta a nagsubli kaniak'—daytoy ket pakaammo ni Yahweh.
18'Laglagipenyo manipud ita nga aldaw, iti maika-duapulo ket uppat nga aldaw iti maikasiyam a bulan, manipud iti aldaw a naipasdek ti pundasion ti templo ni Yahweh. laglagipenyo daytoy!
19Adda kadi pay nabati a bukel iti kamalig? Saan a nagbunga ti ubas, ti kayo ti igos, ti granada, ken ti kayo nga olibo! Ngem manipud iti daytoy nga aldaw, bendisionankayo!”
20Ket immay iti maikadua a gundaway ti sao ni Yahweh kenni Haggeo iti maika-duapulo ket uppat nga aldaw iti dayta bulan a kinunana,
21“Agsaoka kenni Zerubbabel a gobernador ti Juda ket ibagam, 'Gunggonekto dagiti langit ken ti daga.
22Ta parmekekto ti trono dagiti pagarian ken dadaelek ti bileg dagiti pagarian kadagiti nasion! Parmekekto dagiti karuahe ken dagiti agluglugan; mapasagto dagiti kabalio ken dagiti nakasakay, mapasagto ti tunggal maysa gapu iti kampilan ti kabsatna.
23Iti dayta nga aldaw,'—Daytoy ket pakaammo ni Yahweh a Mannakabalin-amin, —'Awatenka, Zerubbabel a putot a lalaki ni Salatiel, a kas adipenko,'- daytoy ket pakaammo ni Yahweh. 'Isaadka a kas iti selio iti singsingko, ta sika ti pinilik!' —daytoy ket pakaammo ni Yahweh a Mannakanalin-amin!”


text:
Banglades
Nagsasabtan: 23°48′N 90°18′E / 23.8°N 90.3°E
Ti Banglades (/ˈbɑːŋɡlədɛʃ/, /ˌbɑːŋɡləˈdɛʃ/, /ˌbʌŋɡləˈdɛʃ/ ; Bengali: বাংলাদেশ, panangibalikas: [ˈbaŋlad̪eʃ] (dengngen)), opisial a ti Republika ti Tattao ti Banglades (গণপ্রজাতন্ত্রী বাংলাদেশ Gônoprojatontri Bangladesh), ket maysa a pagilian idiay Abagatan nga Asia. Daytoy ket saksakkawenna ti nalames a Delta Ganges-Brahmaputra, daytoy ket paset ti naipakasaritaan nga etno-linguistiko a rehion ti Bengal. Ti nagan aBanglades ket kaibuksilanna ti "Pagilian ti Bengal" iti opisial a pagsasao ti Bengal. Daytoy ket sanguenna ti Luek ti Bengal iti abagatan, ken bineddengan babaen ti India iti amianan, iti laud ken daya, ken ti pay Burma (Myanmar) iti abagatan a daya. Daytoy ket naisinsina babaen dagiti Himalaya a pagpagilian iti Nepal ken Bhutan babaen ti akikid a koridor Siliguri, ken adada iti heograpiko a kaarrubayan iti Tsina.
Dagiti agdama nga aldaw a pagbeddengan ti Banglades ket nabangon dagitoy idi las-ud ti Britaniko a pannakabingay ti Bengal idi 1947, idi ti rehion ket nagbalin a Daya a Bengal (kapasanna Daya a Pakistan), a paset i kabarbaro a naporma a pagilian iti Pakistan. Nupay kasta, daytoy ket naisina manipud iti Laud a Pakistan babaen ti gangani a 1,500 km (agarup a 900 mi) iti teritorio ti India. Gapu ti politikal a pannakaisinsina, dagiti etniko ken linguistiko a diskriminasion ken ekonomiko a panagbaybay-an babaen dagiti politiko nga agturturay a lumaud a payak, ti nadayeg a pannakariribok ket immad-adu ken nagited ti iyu-ugnar ti maysa a nailian a tignay ti sekular a kultura, a nangiturongan ti pannakairangarang ti wayawaya ken ti Pannakawaya a Gubat ti Banglades idi 1971. Kalpasan daytoy a gubat ken pannakawayawaya, ti baro nga estado ket nagib-ibtur ti kinapanglaw, bisin, politikal a riribuk ken dagiti milisia a kudeta. Ti pannkaisubli ti demokrasia idi 1991 ket sinarsaruno idi ti nakalma ken ekonomiko a panagrangrag-ay. Tatta nga aldaw, ti Banglades ket maysa a sekular, a unitario, a Batay-linteg a republika.[7]
Ti Banglades ket maysa a parlamentario a demokrasia, nga adda iti nabutosan a parlamento a tinawtawagan ti Jatiyo Sangshad. Daytoy ti maikawalo a kaaduan ti populasion a pagilian ken adda ti maysa a kapusekan ti populasion iti lubong. Ti pagilian ket nailaslasin a kas maysa a Sumaruno a Sangapulo ket maysa nga ekonomia. Ti maysa a pionera iti rehional a pannakitignay idiay Abagatan nga Asia, ti Banglades ket maysa a nangibangon a kameng ti SAARC ken ti BIMSTEC. Daytoy ket kameng pay ti Mankomunidad, ti Di Nailinia a Tignay, ti OIC, ti Agrangrang-ay a 8 a Pagpagilian ken ti BIMSTEC.
Ti pagilian ket sunagsango kadagiti nadumaduma a nakaro a parikut, a mairaman ti kinapanglaw, binalitungeg, politikal a riribuk, adu unay a populasion ken pannakadangran ti panagbalbaliw iti klima. Nupay kasta, daytoy ket dinaydayaw babaen ti sangalubongan akomunidad para kadagiti adu a panagprogresona iti Pagsurotan ti Panagrang-ay ti Nagtagitaoan.[8] Babaen kadagiti nadumaduma a naitunton a publiko ti Banglades ken dagiti sosial a programa nga inturungan ti NGO, ti pagilian ket rumangrang-ay kadagiti alagaden ti panagbiag ken ti kabayag ti panagbiag, a mangipakpatakder ti literasia ken panagikeddeng ti babbai, panagtengngel ti iyaadu ti populasion ken panagipatakder kadagiti inprastruktura ti panagaywan ti salun-at.[9][10][11] Ti Banglades ket mapmapan pay iti napardas nga industrialisasion, nga adda ti sangalubongan a pannakikompetensia kadagiti industria kadagiti tela, panagaramid ti barko ken dagiti agas.[12] Ti Dhaka ken Chittagong, dagiti kadakkelan a siudad ti pagilian, ket isu dagitoyen ti mangidurduron a puersa kadagiti agdama nga adu nga idadakkel.
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ a b Ahensia ti Sentral nga Intelihensia (2011). "Bangladesh". The World Factbook. Langley, Virginia: Ahensia ti Sentral nga Intelihensia. Naala idi 2011-10-05.
- ^ Batay-linteg iti Banglades, Paset V, Kapitulo 1, Artikule 66; Unibersidad iti Minnesota, naala idi: 2010-08-28
- ^ Senso ti 2011. (PDF) . Naala idi 2011-11-16.
- ^ a b c d "Bangladesh". Internasional a Pundo ti Panguartaan. Naala idi 2011-04-20.
- ^ "Gini Index". Banko ti Lubong. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 16 Pebrero 2015. Naala idi 2 Marso 2011.
- ^ "Human Development Report 2014 Summary" (PDF). United Nations. 2014. Naala idi 24 Hulio 2014.
- ^ http://www.thedailystar.net/newDesign/news-details.php?nid=157212
- ^ Programa ti Panagrang-ay ti Nagkaykaysa a Pagpalian idiay Banglades: Ti HDR 2010 ket binigbigna ti panagprogreso ti Banglades kadagiti napalabas a panawen. 5 Nobiembre 2010. Naala idi: 25 Oktubre 2012.
- ^ http://www.economist.com/news/briefing/21565617-bangladesh-has-dysfunctional-politics-and-stunted-private-sector-yet-it-has-been-surprisingly
- ^ "Meeting Millennium Development Goals". BBC News. Naala idi 25 Oktubre 2012.
- ^ "Ban lauds Ti panagprogreso ti salun-at ti bababi ken ubbing idiay Banglades". UN News Center. Nagkaykaysa a Pagpagilian. 15 Nobiembre 2011. Naala idi 25 Oktubre 2012.
- ^ http://www.nytimes.com/2012/04/24/business/global/in-bangladesh-strong-promise-of-economic-growth.html?pagewanted=all&_r=0
BibliograpiaUrnosen
- Baxter, C (1997). Banglades, manipud iti maysa a Pagilian iti maysa nga Estado. Westview Press. ISBN 0-8133-3632-5. OCLC 47885632.
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
- Dagiti midia a mainaig iti Banglades iti Wikimedia Commons
- Pakaammo ti panagbiahe idiay Banglades manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)
- Nailian a Portal ti Web Portal ti Banglades
- Banglades a naikabil iti The World Factbook (iti Ingles)
- Banglades iti Curlie (iti Ingles)
- Wikimedia Atlas iti Banglades
- Datos ti Rehional a Mapa ti Banglapedia


text:
UTC+00:20
Ti UTC+00:20 ket panangilasin para iti timbengan ti oras manipud iti UTC iti +00:20.
Ti UTC+00:20 ket naus-usar idi idiay Olanda manipud idi 1 Mayo 1909 aginggana idi 16 Mayo 1940. Daytoy ket naamammuan idi a kas ti Oras ti Amsterdam wenno Olandes nga Oras.
Ti pudno a sona ti oras ket GMT +0h 19 m 32.13s aginggana idi Marso 17, 1937, idi naipasimple iti GMT +0h 20 m. Idi sinakop ti Alemania ti Olanda iti Sangalubongan a Gubat II, naampon idi ti Oras ti Berlin, ken nagtultuloy a kastoyen manipud idin.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Wettelijke tijdregeling in Nederland (iti Olandes)


text:
We performed several songs that include the song Bannatiran. It refers to a mythical bird. The lyrics of the song is as follows:
Bannatiran ta dutdot mo’t kalilibnusan
Ta panggep mo dika putuluyan
Suminakan sadinno aya’t papanam
Sadino Bannatiran, ania a kayo’t inka pagdisuan
Ania nga sabong ti kayat mo Bannatiran
Ta uray no awan pilit nga inka isapulan
Ta sika ti sarming a paganninawan
Iti raniag da init ken bulan (repeat stanza)
Iti kayo nga agsabong ken ayat panawam man
Ay babawyem to’t kamaudianan
No ni liday ti matumpungam


text:
Hulio 20
Ti Hulio 20 ti maika-201 nga aldaw ti tawen (maika-202 kadagiti bisiesto a tawen) iti kalendario a Gregoriano. Adda pay 164 nga al-aldaw ti nabati aginggana intono maungpot ti tawen.
Paspasamak[urnosen | urnosen ti taudan]
Naipasngay[urnosen | urnosen ti taudan]
- 1947 – Carlos Santana, naiyanak idiay Mehiko a gitarista ti rock
Pimmusay[urnosen | urnosen ti taudan]
- 1903 – Papa Leon XIII, Italiano a Papa ti Romano Katoliko (naipasngay 1810)
- 1973 – Bruce Lee, Insik-Amerikano a martial artist ken aktor (naipasngay 1940)


text:
Listaan dagiti mabalin nga aktibo a bulkan ti Filipinas
Daytoy ket listaan dagiti mabalin nga aktibo a bulkan ti Filipinas babaen ti rehion a kas naidasig babaen ti Instituto ti Filipinas iti Bulkanolohia ken Sismolohia. Dagiti aktibo a bulkan ket nailista idiay listaan dagiti aktibo a bulkan ti Filipinas. Dagiti di aktibo a bulkan ket nailista idiay listaan dagiti di aktibo a bulkan ti Filipinas.
LuzonUrnosen
VisayasUrnosen
MindanaoUrnosen
Is-isla ti SuluUrnosen
Kitaen payUrnosen
Dagiti nagibasaranUrnosen
- Instituto ti Filipinas iti Bulkanolohia ken Sismolohia(PHIVOLCS) Listaan dagiti aktibo a bulkan
- Instituto ti Filipinas iti Bulkanolohia ken Sismolohia (PHIVOLCS) Listaan dagiti mabalin nga aktibo a bulkan
- Instituto ti Filipinas iti Bulkanolohia ken Sismolohia (PHIVOLCS) Listaan dagiti di aktibo a bulkan
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
Dagiti midia a mainaig iti Bulbulkan ti Filipinas iti Wikimedia Commons


text:
1Ket napasamak a kalpasan a binilin ni Jesus dagiti sangapulo ket dua nga adalanna, pimmanaw isuna manipud sadiay tapno mangisuro ken mangasaba kadagiti siudadda.
2Ita, idi nangngeg ni Juan idiay pagbaludan ti maipangep kadagiti inaramid ti Cristo, nangipatulod iti mensahe babaen kadagiti adalanna
3ket kinunana kenkuana, “Sika kadi daydiay umay, wenno agbirokkami pay kadi iti sabali?”
4Simmungbat ni Jesus ket kinunana kadakuada, “Mapankayo ket ipadamagyo kenni Juan no ania ti nakita ken nangngeganyo.
5Makakitan dagiti bulsek a tattao, magmagnan dagiti pilay a tao, madaldalusanen dagiti agketong, makangngegen dagiti tuleng a tattao, mapagpagungaren dagiti natay, ken maipadpadamag ti naimbag a damag kadagiti agkasapulan a tattao.
6Ket nabendisionan ti siasinoman nga awan pulos ti tiempo nga agduadua kaniak.”
7Ket idi pimmawen dagitoy a lallaki, inrugi ni Jesus nga ibaga ti maipanggep kenni Juan kadagiti adu a tattao, “Ania ti napanyo kinita idiay let-ang— maysa a runo a gungngunggonen ti angin?
8Ngem ania ti napanyo kinita— maysa a tao a nakakawes iti nalammuyot a pagan-anay? Pudno a dagiti nakakawes iti nalammuyot a pagan-anay ket agnanaed kadagiti balay dagiti ari.
9Ngem ania ti napanyo kinita— maysa a profeta? Wen, kunak kadakayo, nangnangruna pay ngem maysa a profeta.
10Isuna ti dakdakamaten ti naisurat idi, 'Kitaem, ibaonko ti mensaherok iti sangoananam a mangisagananto iti dalanmo sakbay a mapanka.'
11Sipupudno nga ibagak kadakayo, kadagiti impasngay dagiti babbai ket awan ti siasinoman a natantan-ok ngem ni Juan a Mammuniag. Ngem ti tao a kanunumoan iti pagarian ti langit ket natantan-ok ngem isuna.
12Manipud kadagiti al-aldaw ni Juan a Mammuniag agingga ita, ti pagarian ti langit ket agsagsagaba iti kinaranggas, ket dagiti nararanggas a tattao pilitinda nga alaen daytoy.
13Ta amin dagiti profeta ken ti linteg ket nangipadpadtoda agingga kenni Juan.
14Ket no sipapaluboskayo nga awaten daytoy, daytoy ni Elias, ti naipadto nga umay.
15Siasinoman nga addaan iti lapayag a dumngeg, dumngeg koma isuna.
16ania ti pangiyaspingan iti daytoy a kaputotan? Kasla da la ubbing nga agay-ayam iti pagtagilakuan, nga agtugtugaw ket ibaga iti maysa ken maysa
17a kunada, 'Nagtukarkami iti plauta para kenka, ket saanka a nagsala. Nagladingitkami, ket saanka a nagsangit.'
18Ta immay ni Juan a saan a mangmangan iti tinapay wenno uminom iti arak, ket kinunada, 'addaan isuna iti demonio.'
19Immay ti Anak ti Tao a nangan ken imminom ket kinunada, 'Kitaenyo, isuna ket maysa a narawet ken mammartek a tao, gayyem dagiti agsingsingir iti buis ken dagiti managbasol!' Ngem napaneknekan ti kinasirib babaen kadagiti aramidna.”
20Kalpasan ket inrugi ni Jesus a binabalaw dagiti siudad a kaaduan a nangaramidanna kadagiti naindaklan nga aramidna, gapu ta saanda a nagbabawi.
21“Asika pay, Corazin! Asika pay, Betsaida! No dagiti naidaklan nga aramid a naaramid kadakayo ket naaramid idiay Tiro ken Sidon, nabayagkoman a nagbabawida babaen iti nakersang a lupot ken dapdapo.
22Ngem maibturanto ti pannakaukom ti Tiro ken Sidon iti dayta nga aldaw ngem kadakayo.
23Sika, Capernaum, panpanunotem kadi a maitan-okka idiay langit? Saan, maipababakanto idiay hades. Ta no idiay Sodoma ti nakaaramidan dagiti naindaklan nga aramid a naaramid kadakayo, adda koma pay laeng agingga ita.
24Ngem ibagak kadakayo a nalaklakanto para iti daga ti Sodoma inton aldaw ti pannakaukom ngem kadakayo.”
25Iti dayta a tiempo kinuna ni Jesus, “Dayawenka, Ama, Apo ti langit ken ti daga, gapu ta inlimedmo dagitoy a banbanag manipud kadagiti nasirib ken nasaririt, ket impakaammom kadagiti saan a nasuroan, a kas kadagiti babassit nga ubbing.
26Wen, Ama, ta makaay-ayo unay daytoy iti imatangmo.
27Amin a banbanag ket naitalek kaniak manipud iti Amak. Ket awan ti makaam-ammo iti Anak malaksid iti Ama, ket awan ti makaam-ammo iti Ama malaksid iti Anak, ken siasinoman a tarigagayan ti Anak a pangipakaammoan kenkuana.
28Umaykayo kaniak, aminkayo nga agtrabtrabaho ken madagdagsenan, ket ikkankayo iti panaginana.
29Alaenyo ti sangolko ket agsursurokayo kaniak, ta naemmaak ken napakumbaba ti pusok, ket makasapulkayo iti inana para kadagiti kararuayo.
30Ta nalag-an ti sangolko ken nalag-an ti ipabaklayko kadakayo.''


text:
Somalia
Nagsasabtan: 10°N 49°E / 10°N 49°E
Ti Somalia (Somali: Soomaaliya; Arabiko: الصومال aṣ-Ṣūmāl), opisial a ti Pederal a Republika ti Somalia[1] (Somali: Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya, Arabiko: جمهورية الصومال الفدرالية Jumhūrīyat aṣ-Ṣūmāl al-Fidirālīyah), ket ti pagilian a mabirukan idiay Sara ti Aprika. Daytoy ket bineddengan babaen ti Etiopia iti laud, ti Djibouti iti amianan a laud, ti Golpo ti Aden iti amianan, ti Taaw Indiano iti daya, ken ti Kenya iti abagatan a laud. Ti Somalia ket addaan iti kaatiddogan nga aplaya iti nangruna a daga ti kontinente,[5] ken ti langa ti dagan ket nangruna a buklen dagiti banak, tantannap ken tangtangkik.[2] No ti panggep ti klima, kanayon a napudot iti amin a paset ti tawen, ken masansan nga addaan kadagiti angin ti nepnep ken sagpaminsan a panagtudtudo.[6]
== Dagiti nagibasaran ==
- ^ a b Ti Pederal a Republika ti Somalia ket isu ti nagan ti pagilian segun ti Artikulo 1 iti Probisional a Batay-linteg.
- ^ a b c d e f g h "Somalia". The World Factbook. Langley, Virginia: Central Intelligence Agency.
- ^ Paul Dickson (15 Agosto 2006). Labels for Locals : What to Call People from Abilene to Zimbabwe (1st Collins nga ed.). New York: HarperCollins. p. 208. ISBN 978-0-06-088164-1.
- ^ CIA World Factbook 2011 – Densidad ti populasion. Photius.com (25 Mayo 2011). Naala idi 15 Disiembre 2011.
- ^ "Coastline". World Factbook. Central Intelligence Agency. Naala idi 3 Agosto 2013.
- ^ "Somalia – Climate". countrystudies.us. 14 Mayo 2009.
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
Dagiti midia a mainaig iti Somalia iti Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Somalia manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)
- Wikimedia Atlas iti Somalia
- Pederal a Gobierno ti Somalia
- Somalia a naikabil iti The World Factbook (iti Ingles)
- Somalia iti Curlie (iti Ingles)
- Bariweswes ti Somalia manipud iti BBC News


text:
Pagsasao a Yabem
Ti pagsasao a Yabem wenno Jabêm ket ti maysa a pagsasao nga Austronesio ken ti pannakabingbingay ti sasao a Melanesio[2] a patneng nga insasao (idi 1978) babaen dagiti agarup a 2,000 a tattao idiay Finschhafen, iti akin-abagatan nga ungto ti Peninsula Huon iti Probinsia ti Morobe, Papua Baro a Guinea, uray no adda dagiti ebidensia a mangipakita a ti pagsasao ket nagtaud iti amianan a daya nga aplaya.[3]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Yabem iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
- ^ "Yabem language | language". Naala idi 2016-09-16.
- ^ Edmondson, Jerold A. (1993-01-01). Tonality in Austronesian Languages (iti Ingles). University of Hawaii Press. ISBN 978-0-8248-1530-1.


text:
Napigsa a La Niña, posible a mapasaran agingga iti umuna a kuarter ti 2021
BAGUIO CITY - Posible a mapasaran ti napigsa a La Niña wenno panagtudtudo iti kaaduan a paset ti Pilipinas agingga iti umuna...
Sumagmamano a pamilya iti Cordillera, nagbakwit gapu iti Bagyo a Ulysses
BAGUIO CITY - Nagbakwit ti 25 a pamilya iti probinsia ti Benguet gapu iti epekto ti bagyo nga Ulysses.
41 a power interruptions, nailista iti Cordillera kabayatan ti Bagyo a Ulysses
BAGUIO CITY - Nailista ti 41 a power interruptions iti rehion Cordillera gapu iti epekto ti bagyo a Ulysses.
Mannalon, pimmusay iti panagdalapos ti Bagyo a Ulysses sadiay Atok, Benguet
BAGUIO CITY - Nailista iti probinsia ti Benguet ti kaunaan a biktima ti panagdalapos ti bagyo a Ulysses. Nabigbig...
2 dams ti Benguet, nangipatungpal iti spilling operation
BAGUIO CITY - Nangipatungpal iti spilling operation ti dua a dam iti probinsia ti Benguet gapu iti panagngato ti lebel ti danum...
Nagduduma a lugar iti Cordillera, naipasidong iti warning level gapu iti Bagyo a Ulysses
BAGUIO CITY - Naipasidong iti Rainfall Red Warning Level ti Apayao gapu iti nakaro a panaglayos ken panagreggaay kadagiti lugar a narisgo...
Emergency operation center ti Baguio City, naka-blue alert para iti Bagyo a Ramon
BAGUIO CITY - Naka-blue alert dagiti amin a maseknan nga ahensia ditoy siudad ti Baguio kas panagsagana...
[HABAGAT UPDATE] Barangay Secretary, nairaman iti nargaay a paset ti bantay sadiay Mankayan, Benguet
BAGUIO CITY – Agtultuloy ti panakasapol ti mapukpukaw a barangay secretary ti Barangay Bedbed, iti munisipyo ti Mankayan, probinsia ti Benguet a...
Bilang dagiti turista nga agturturong iti nalatak a Mt. Pulag sadiay Kabayan, agtaltalinaed a...
BAGUIO CITY -- Umad-ado ti bilang dagiti gangannaet ken dagiti lokal a turista nga agtartarigagay a kumalay-at iti Mt. Pulag sadiay Kabayan, Benguet. Sigun kenni...
8 degrees Celsius a temperatura, nailista iti paset ti Mt. Pulag
@ctto BAGUIO CITY - Nailista ti 8 degrees Celsius nga environmental temperature iti paset ti Mt. Pulag idi kalman. Nupay kasta, kinuna ni Mt. Pulag Protected...


text:
Kategoria:Heograpia ti Aprika
Dagiti subkategoria
Daytoy a kategoria ket addaan kadagiti sumaganad a 25 a subkategoria, manipud iti 25 a dagup.
- Heograpia ti Daya nga Aprika (1 P)
- Heograpia ti Laud nga Aprika (4 K)
A
- Apro-Eurasia (3 K, 2 P)
D
- Dagiti bagi ti danum ti Aprika (3 K, 1 P)
- Dagiti desierto ti Aprika (1 K, 1 P)
H
- Heograpia ti Benin (2 K)
- Heograpia ti Burundi (3 K)
- Heograpia ti Ehipto (3 K, 1 P)
- Heograpia ti Eritrea (2 K)
- Heograpia ti Kenya (2 K)
- Heograpia ti Niger (1 K)
- Heograpia ti Sudan (2 K)
- Heograpia ti Tanzania (3 K)
- Heograpia ti Uganda (2 K)
- Heograpia ti Zambia (2 K)
P
- Dagiti pagilian idiay Aprika (56 K, 56 P)
Pampanid iti kategoria "Heograpia ti Aprika"
Dagiti sumaganad a 4 a panid ket adda iti daytoy a kategoria, manipud iti 4 a dagup.


text:
Lingsat Alor
Ti Lingsat Alor ( ammo pay a kas Lingsat Alloo [1]) ket mangbingay iti Purpuro Solor manipud iti Purpuro Alor, iti Is-isla Basbassit a Sunda ti Indonesia. Daytoy ket kangrunaan a mabirukan iti pagbaetan dagiti dakkel nga isla ti Pantar ken Lembata. Isilpo ti lingsat ti akinlaud a parte ti Baybay Banda iti amianan iti Baybay Savu iti abagatan.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Goodall, George (Editor)(1943) Philips' International Atlas London, George Philip and Son map 'East Indies' pp.91-92 for pre Independence spelling


text:
Panang-adal iti kinapudno: Adda ti mangkunkuna a ni Sarah Elago ket isuna ni Katrina Hallare a “biktima” ti Martial Law
Ti maysa a post ti maiwarwaras iti socal media ti mangipakpakita nga ti biktima kano ket dimmar-ay ken nagsao iti maysa a press conference
Maysa a pablaak iti Facebook ti mangiparang iti maysa a biktima ti Martial Law weno Linteg Militar a mangsalsaludsod kadagiti tattao nu apay nga imbotos da ni Ferdinand Marcos Jr. a kas presidente. Ngem nakasurat iti nasao a pablaak ket naiyanak isuna iti tawen 1999, adayo a panawen manipud iti panakaiyatnag ti Martial Law iti pagilyan.
Naiparang iti nasao a post ti ladawan ti maysa a babae, a naipalidem ti rupa na tapno saan a mailasin ti nagsao iti maysa a press conference. Napanaganam isuna a kas Erika Mae Lakandula, a naiyanak idi 1999 ken agisiskwela kano idiay “Bagong Bangag University of the Philippines.”
“Apay nga imbotos yo ni Bongbong? Saan yo aya nga ammo a maysaak a biktima ti Martial Law? Awan ti asi yo kadakami (Why did you vote for Bongbong? Don’t you know that I am a victim of Martial Law? You do not have any sympathy for us)” ti kunana ti post, nga ti turong ti sao na ket iti anak ti daydi diktador, ni president-elect Ferdinand “Bongbong” Marcos, Jr.
Dagiti datos: Iti maysa a makunkuna a Google reverse image search weno panagtakuat iti kinaagpayso na ti naiparang a ladawan, naduktalan a ti babae a naiparang iti post ket ti Kongresista ti Kabataan Partylist a ni Sarah Elago.
Ti ladawan nga impablaak ti GMA News ket idi pay lang May 2019, a mangipakpakita kenni Elago nu sadinno ket supsupyaten na ti plano a panakaipantungpal ti mandatory Reserved Officers Training Corps (ROTC) a programa.
Iti dayta a panawen, impasa dagiti mammanday linteg iti Kongreso ti House Bill No. 8961 a mangidurduron iti panakaisubli ti
mandatory ROTC para kadagiti Grade 11 ken 12 nga agisiskwela nga addan iti third ken final reading na
Iti Twitter, naipaammo kenni Elago ti panakaus-usar kadagiti ladawan ni Elago.
“Tulongan dakami a mangireport iti daytoy a oage. Agyamanak,” sungbat na iti maysa a”netizen” a nangidanun kenkuana babaen iti tweet.
“Sobran a talag, namin-adu kami a nangibutaktak kadagiti page nu sadinno ket agipabpablaak da kadagiti ulbod ken kinalangsot ken pammabasol kadakami ngem awan pay ti nadusa (This is too much, we’ve been reporting these pages who only post false claims and accusations numerous times, but no one is being held accountable),” innayon na pay.
Malaksid iti daytoy, naiparang iti post ti sumagmamano a page ken website address nu sadinno kano ket naiparang ti bidyu ti inetrbyu iti makunkuna a biktima. Ngem nu iclick dagiti tao dagiti link, maiturong da iti maysa a nalatak nga online shopping site.
Kunkuna pay iti post nga ti biktima ti mangibagbaga a biktima kano isuna ti Martial Law numanpay naiyanak isuna idi 1999. Indeklara ni Ferdinand Marcos ti Martial Law idi September 1972 ken pormal a naggibus daytoy idi January 1981.
Apay a napateg daytoy: Bayat a saan a nailanad nu sadinno ti naggapuan na ti post, daytoy ket naiwaras iti namin-ano a daras kadagit nadumaduma a page ti Facebook.
Kabayatan iti panakaisurat na daytoy nga artikulo, nakaani ti post iti maysa a Facebook page ti 22, 000 a reaksiyon, 12,000 a komento ken naiwaras iti namin-6,500 a daras. Numanpay daytoy ket napaglibakan dagiti independente a mangipabpablaak kadagiti panagamiris iti kinapudno, agtaltalinaed latta ti nasao a post.


text:
Pre-Construction Conference para iti Local Infrastructure Program – Improvement of Multi-Purpose Building (Sudipen Farmers Public Market)
Kadwa ti ina ti ili Hon. Wendy Joy D. Buquing ni Engr. Marc Thomas T. Sibayan, Engr. II, Engr. Jerusalem A. Cariño, DPWH Engr. I ti DPWH – RO1 ken Engr. Joel A. Olivar a nagpapatang para ti pannakaituloy ken pannakaileppas ti Sudipen Farmers Public Market tapno umad-ado pay dagiti negosyante nga umay ag-invest ditoy ilitayo. Addaan daytoy ti P5M a pundo ket iti kabiitan a panawen mabalinen nga irugi/ituloy daytoy a proyekto.


text:
Papa Benedicto I
Ni Papa Benedicto I ket isu ti Papa manipud idi 2 Hunio 575 aginggana idi 30 Hulio 579.
Ni Benedicto ket anak idi a lalaki ti amana nga agnagan ti Bonifacio, ken tinawtawagan idi ti Bonosus babaen dagiti Griego. Dagiti panagrukma dagiti Lombardo ket nagparparigata ti makisinnarita iti Bisantino nga Emperador idiay Kontantinopla, a nagtunton kadagiti gundaway ti panagpasingked ti pannkabutos kadagiti papa. Isu nga adda ti panagbakante iti gangani a sangapulo ket maysa a bulan iditi nagbaetan ti ipupusay ni Papa Juan III ken ti isasangpet ti imperial a pammasingked ti pannakabutos kenni Benedicto idi 2 Hunio 575.
Ni Benedicto ket naikkan ti estado, ti Massa Veneris, idiay teritorio ti Minturnae, kenni Abado Esteban ni San Marko "idiay asideg ti diding ti Spoleto" (San. Gregorio I, Ep. ix, 87, I. al. 30). Ti panagbisin ket simmurot kadagiti Lombardo, ken kadagiti bassit a balikas ti Liber Pontificalis nga adda ti kapanggepan kenni Benedicto, a naibagbaga nga isu ket pimmusay idi katengngaan ti panagganetgetna kadagitoy a pammarigat. Isu ket naipunpon idiay bestibula ti sakritia ti daan a Basilika ni San Pedro. Iti maysa a seremonia a natengngel idi Disiembre, isu ket nang-ordinado kadagiti sangapulo ket lima a padi ken dagiti tallo a diakono ken nagkonsegrado kadagiti duapulo ket maysa nga obispo.
Bassit laeng kadagiti rehistro a panaginnatang ti ruar ti Roma ti makatulong a mangipalawag ti pakasaritaan iti daytoy a Kinapapa ti nabatbati manipud ti pabaturay ni Benedicto, ken gapu kadagiti panagsinga a gapuanan babaen dagiti Lombardo idiay Italia, isu a mabalin a bassit laeng ti nabatbati.
Adda idin dagiti sangapulo ket innem a Papa nga agnagan ti Benedicto, ken dagiti pay tallo a Kontrapapa babaen ti isu met laeng a nagan. Add dagiti nanganan kalpasan daytoy a saan unay a naamammuan a papa, ngem kaaduan ti nakaala ti katuryan a naganda manipud kenni San Benedicto ti Nursia, ti nangbangon ti Benedictino a tignay ti monastiko. Iti pannakaisangsangayan, inbaga ni Papa Benedicto XVI kalpasan ti pannakabutosna nga isu ket nareggetan babaen kenni Papa Benedicto XV, nga isu ti nangiturong ti Simbaan kadagiti panagriribok ti Sangalubongan a Gubat I, kenni San Benedicto ti Nursia.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Maysa kadagiti 16 a papa, a nainaganan kenni San Benedicto
- dominio a publiko: Chisholm, Hugh, ed. (1911). "Benedict". Encyclopædia Britannica (iti Ingles) (Maika-11 nga ed.). Cambridge University Press. Mangiraman daytoy nga artikulo iti teksto manipud iti pablaak a mabirukan itan iti
- Mangiraman daytoy nga artikulo iti teksto manipud iti pablaak a mabirukan itan iti dominio a publiko: Herbermann, Charles, ed. (1913). "Pope Benedict I". Catholic Encyclopedia (iti Ingles). New York: Robert Appleton Company.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ken ni Papa Benedicto I iti Wikimedia Commons


text:
Edirne
Ti Edirne [eˈdiɾne], naipakasaritaan nga ammo kas ti Adrianople (Hadrianopolis iti Latin wenno Adrianoupolis iti Griego, pinundar babaen ni Hadrian ti emperador a Romano itilugar ti dati a pagtaengan dagiti Tracio a nanaganan iti Uskudama),[3] ket ti maysa a siudad iti amianan-akinlaud a probinsia ti Edirne ti Turkia iti rehion ti Daya a Tracia, iti asideg ti pagbeddengan ti Turkia iti Gresia ken Bulgaria. Nagserbi ti Edirne a kas ti maikatlo a kapitolio a siudad ti Imperio nga Otomano manipud idi 1363 aginggana idi 1453,[4] sakbay idi nagbalin ti ti Konstantinopla (agdama nga aldaw nga Istanbul) a kas ti maikapat ken kanungpalan a kapitolio ti imperio. Ti nakarkulo apopulasion ti siudad idi 2014 ket 165,979.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "HGK" (PDF). General Command of Mapping. Naiyarkibo manipud iti kasisigud (PDF) idi 2015-05-01. Naala idi 2018-08-13.
- ^ "Turkey: Major cities and provinces". citypopulation.de. Naala idi 2015-02-08.
- ^ "Edirne". Encyclopaedia Britannica. Naala idi 31 Mayo 2018.
- ^ "Idi 1363 naiyalis ti kapitolio ti Otomano manipud iti Bursa idiay Edirne, uray no ti Bursa ket nangitalinaay iti kinapangrunana iti espiritual ken ekonomia." Ottoman Capital Bursa. Opisial a website ti Ministro ti Kultura ken Turismo ti Republika ti Turkia. Naala idi 19 Disiembre 2014.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Edirne iti Wikimedia Commons


text:
Lehislatibo a distrito iti Siudad ti Muntinlupa
Ti Lehislatibo a Distrito iti Siudad ti Muntinlupa ket isu ti pannakabagi ti Siudad ti Muntinlupa itiKamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas. Manipud idi 1907 aginggana idi 1972, daytoy ket nairepresenta idi a kas paset ti umuna distrito ti Rizal ken ti Rehion IV manipud idi 1978 aginggana idi 1984. Manipud idi 1984 aginggana idi 1986, ti Muntinlupa ket naigrupo idi ti Pateros ken Taguig (a kas ti parlamentario a distrito iti Taguig-Pateros-Muntinlupa) para iti pannakabagi ti Kadawyan a Batasang Pambansa. Idi 1987 daytoy ket naigrupo iti Las Piñas tapno mangporma ti distrito ti Las Piñas-Muntinlupa. Ti Muntinlupa ket immuna a nagbutos ti bukodna a pannakabagi idi 1998, kalpasan ti nainkalintegan a dokumento ti siudad (Republika Tignay Blng. 7926 Naiyarkibo 2011-06-29 iti Wayback Machine) ket naaprobaran idi Marso 1, 1995 ken napasingkedan idi Mayo 8, 1995.
Maymaysa a distrito[urnosen | urnosen ti taudan]
- Populasion (2010): 459,941
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
- Lehislatibo a distrito iti Las Piñas-Muntinlupa
- Lehislatibo a distrito iti Taguig-Pateros-Muntinlupa
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Kongresional a Biblioteka iti Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas


text:
Johannes Brahms
Ni Johannes Brahms (panangibalikas [joˈhanəs ˈbʁaːms]; 7 Mayo 1833 – 3 Abril 1897) ket maysa idi nga Aleman a kompositor ken pianista.
Isu ket naipasngay idiay Hamburg, ni Brahms ket kaaduan a nagnaed kadagiti propesional a panagbiagna idiay Vienna, Austria, nga isu idi idiay ket daulo ti musika a buya. Iti kabibiagna, ti kadayeg ken impluensia ni Brahms ket konsiderable; kalpasan ti maysa a komentario baban ti maikasangapulo ket siam a siglo a konduktor a ni Hans von Bülow, isu ket sagpaminsan a maingrupgrupo kenni Johann Sebastian Bach ken ni Ludwig van Beethoven a kas maysa kadagiti "Tallo a B".
Ni Brahms nagkompusito para iti piano, kumaduaan ti kamara, simponia nga orkestra, ken para iti boses ken koro. Isu ket maysa a birtuoso pianista, isu ket immuna a nangipabpabuya kadagiti obrana; isu ket nakitrabtrabaho kadagiti mangidadaulo nga agpabpabuya iti panawenna, a mairaman ti pianista a ni Clara Schumann ken ti biolinista a ni Joseph Joachim. ADu kadagiti obrana ket nagbalbalin a kammasapulan kadagiti moderno a konsierto a repertorio. Ni Brahms, ket maysa a di maikomprimiso a perpeksionista, isu ket nagdaddadael kadagiti adu nga obrana ken adu kadagitoy ti nabati a saan a nalpas.[1]
Ni Brahms ken kankanayon a naipanpanunotan a maysa a tradisionalista ken maysa nga innobador. Ti musikana ket ket natalinaed a naramutan kadagiti patakder ken komposisional a pamay-an ti Baroko ken kadagiti Klasiko nga ap-apo. Isu ket apo ti kontrapuntos, ti narikut ken nangato a naidisiplina nga arte a nakaindayegan ni Johann Sebastian Bach, ken ti panagrang-ay, ti maysa a nadumduma a pammati ti komposision babaen niJoseph Haydn, Wolfgang Amadeus Mozart ken Ludwig van Beethoven. Ni Brahms ket nangigandat a mangpadayaw ti "kapuro"kadagitoy a nararaeman a patakder ti "Aleman" ken ipasayaat idi iti maysa a Romantiko nga idioma, iti maysa a pamay-an nga agpartuat ti mnatured nga arngian ti danggay ken melodia. Bayat nga adu kadagiti kontemporario ket nakabiruk a dagiti musikana ket akademiko unay, ti kontibusionna ken kalaingna ken dinaydayaw babaen dagiti simmarsaruno a pigura a kas ni Arnold Schoenberg ken Edward Elgar. Ti dilihente, nasayaat a pannakaaramid a kita dagiti obra ni Brahms ket isu idi ti pangrugian a punto ken ti pangparugso para iti kaputotan dagiti kompositor.
Dagiti nagibasaranUrnosen
Dagiti akinruar a silpoUrnosen
Dagiti midia a mainaig ken ni Johannes Brahms iti Wikimedia Commons


text:
Pagsasao a Vaeakau-Taumako
Tipagsasao a Vaeakau-Taumako (dati nga ammo a kas Pileni) ket ti pagsasao a Polinesio a naisasao kadagiti Is-isla Raw-ang ken kadagiti pay Isla ti Taumako (ammo pay a kas ti Is-isla Duff) iti probinsia ti Temotu iti Is-isla Solomon.
Ti pagsasao ket insasao iti amin a parte ti Is-isla Taumako, bayat nga idiay Is-sila Raw-ang, daytoy ket naisasao idiay Aua, Matema, Nifiloli, Nupani, Nukapu, ken Pileni.
Ti pagsasao ket tradisional a naikeddeng a maysa kadagiti grupo ti Futuniko iti sasao a Polinesio, ngem ti 2008 a panagadal nga eksklusibo a naibatay kadagiti ebidensia ti leksiko ket nangileppas a daytoy a pannakaikameng ket nakapsut a nasuportaran.[2]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Næss, Åshild; Hovdhaugen, Even (2011). A Grammar of Vaeakau-Taumako. Berlin: De Gruyter Mouton. ISBN 978-3-11-023826-6.:
- Dagiti sabali a taudan
- ^ Vaeakau-Taumako iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
- ^ Austronesian Basic Vocabulary Database


text:
Tambulig
Ti Tambulig ket maysa a maka-4 a klase nga ili iti probinsia ti Zamboanga del Sur iti Filipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Tambulig ket nabingbingay a politikal iti 31 a barbaranggay.[2]
- Alang-alang
- Angeles
- Bag-ong Kauswagan
- Bag-ong Tabogon
- Balugo
- Cabgan
- Calolot
- Dimalinao
- Fabian (Balucot)
- Gabunon
- Happy Valley (Pob.)
- Kapalaran
- Libato
- Limamawan
- Lower Liasan
- Lower Lodiong (Pob.)
- Lower Tiparak
- Lower Usogan
- Maya-maya
- New Village (Pob.)
- Pelocoban
- Riverside (Pob.)
- Sagrada Familia
- San Jose
- San Vicente
- Sumalig
- Tuluan
- Tungawan
- Upper Liaison
- Upper Lodiong
- Upper Tiparak
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Municipality of Tambulig | (DILG)
- ^ a b "2015 Census of Population, Report No. 3 – Population, Land Area, and Population Density" (PDF). Philippine Statistics Authority. Quezon City, Philippines. Agosto 2016. ISSN 0117-1453. Naiyarkibo (PDF) manipud iti kasisigud idi Mayo 25, 2021. Naala idi Hulio 16, 2021.
- ^ Peninsula ti Zamboanga Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Naala idi Hulio 8, 2021 (iti Ingles)
- ^ Senso ti Populasion (2020). "Rehion IX (Peninsula ti Zamboanga)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hulio 8, 2021.
- ^ Senso ti Populasion (2015). "Rehion IX (Peninsula ti Zamboanga)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hunio 20, 2016.
- ^ Senso ti Populasion ken Sangkabalayan (2010). "Rehion IX (Peninsula ti Zamboanga)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. National Statistics Office. Naala idi Hunio 29, 2016.
- ^ Dagiti Senso ti Populasion (1903–2007). "Rehion IX (Peninsula ti Zamboanga)". Tabla 1. Nabilangan ti Populasion kadagiti Nadumaduma a Senso babaen ti Probinsia/Nangato nga Urbano a Siudad: 1903 aginggana idi 2007. National Statistics Office.
- ^ "Probinsia ti Zamboanga del Sur". Datos ti Populasion ti Munisipalidad. Local Water Utilities Administration. Naala idi Disiembre 17, 2016.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Pagsasao a Bima
Ti pagsasao a Bima, wenno Bimanes (Bima: Nggahi Mbojo, Malayo: Bahasa Bima) ket ti maysa a pagsasao nga Austronesio a naisasao iti akindaya a kagudua ti Isla Sumbawa, Indonesia, a makibinningay kadagiti agsasao iti pagsasao a Sumbawa. Ti teritorio ti Bima ket mairaman ti Peninsula Sanggar, nga ayan idi a naisasao ti awanen a Papuano a pagsasao ti Tambora.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Bima iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Addaan ti Paradisec ti urnong iti nawaya a panagserrek kadagiti rekording ti Bima manipud iti klase ti dokumentasion idi 2005, ken dagiti pay sangkabassit a rekording manipud kenni Robert Blust.
- Addaan pay ti Kaipuleohone ti maysa a nawaya a panagserrek iti urnong ti material ni Robert Blust amairaman ti rekording ti Bima.


text:
Tagaytay
Ti Siudad ti Tagaytay ket maysa a maika-2 a klase a siudad iti probinsia ti Cavite iti Filipinas. Maysa kadagiti kapategan a siudad iti isla ti Luzón ken isu ti kadakkelan a siudad iti Filipinas babaen ti kalawa.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Siudad ti Tagaytay ket nabingbingay a politikal iti 34 a barbaranggay.[2]
- Asisan
- Bagong Tubig
- Calabuso (Calabuso Abagatan ken Amianan)
- Dapdap East
- Dapdap West
- Francisco (San Francisco)
- Guinhawa North
- Guinhawa South
- Iruhin East
- Iruhin South
- Iruhin West
- Kaybagal East
- Kaybagal North
- Kaybagal South (Pob.)
- Mag-Asawang Ilat
- Maharlika East
- Maharlika West
- Maitim 2nd East
- Maitim 2nd West
- Mendez Crossing East
- Mendez Crossing West
- Neogan
- Patutong Malaki North
- Patutong Malaki South
- Sambong
- San Jose
- Silang Junction North
- Silang Junction South
- Sungay East
- Sungay West
- Tolentino East
- Tolentino West
- Zambal
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ City of Tagaytay | (DILG)
- ^ a b "2015 Census of Population, Report No. 3 – Population, Land Area, and Population Density" (PDF). Philippine Statistics Authority. Quezon City, Philippines. Agosto 2016. ISSN 0117-1453. Naiyarkibo (PDF) manipud iti kasisigud idi Mayo 25, 2021. Naala idi Hulio 16, 2021.
- ^ Calabarzon Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Naala idi Hulio 8, 2021 (iti Ingles)
- ^ Senso ti Populasion (2020). "Rehion IV-A (Calabarzon)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hulio 8, 2021.
- ^ Senso ti Populasion (2015). "Rehion IV-A (Calabarzon)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Philippine Statistics Authority. Naala idi Hunio 20, 2016.
- ^ Senso ti Populasion ken Sangkabalayan (2010). "Rehion IV-A (Calabarzon)". Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. National Statistics Office. Naala idi Hunio 29, 2016.
- ^ Dagiti Senso ti Populasion (1903–2007). "Rehion IV-A (Calabarzon)". Tabla 1. Nabilangan ti Populasion kadagiti Nadumaduma a Senso babaen ti Probinsia/Nangato nga Urbano a Siudad: 1903 aginggana idi 2007. National Statistics Office.
- ^ "Probinsia ti Cavite". Datos ti Populasion ti Munisipalidad. Local Water Utilities Administration. Naala idi Disiembre 17, 2016.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Filipinas (iti Ingles)
- Turay ti Estadistika ti Filipinas (iti Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (iti Ingles)
- LGPMS (iti Ingles)
- COMELEC (iti Ingles)


text:
Dagiti lehislatibo a distrito iti Tarlac
Dagiti Lehislatibo a Distrito iti Tarlac, ket isu dagiti umuna, maikadua ken maikatlo a distrito, ken isu dagitoy ti pannakabagi ti Probinsia ti Tarlac iti Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas. Ti probinsia ket nabingbinagy idi kadagiti dua a lehislatibo a distrito aginggana idi 1972. Daytoy ket paset idi ti pannakabagi ti Rehion III manipud idi 1978 aginggana idi 1984, ken manipud idi 1984 aginggana idi 1986 ken nagbutos daytoy kadagiti 2 a sapasap a pannakabagi. Idi 1986, daytoy ket naidistrito manenn kadagiti tallo a lehislatibo a distrito.
Umuna a distrito[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti ili: Anao, Camiling, Mayantoc, Moncada, Paniqui, Pura, Ramos, San Clemente, San Manuel, Santa Ignacia
- Populasion (2010): 388,798
1907–1972[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti ili: Camiling, Gerona, Moncada, Paniqui, Pura, Anao (nabangon manen idi 1908), Santa Ignacia (nabangon manen idi 1913), San Clemente (nabangon manen idi 1914), Ramos (nabangon idi 1920)
Maika-2 a distrito[urnosen | urnosen ti taudan]
- Siudad: Siudad ti Tarlac
- Dagiti ili: Gerona, Victoria, San Jose (nabangon idi 1990)
- Population (2010): 495,363
1907–1972[urnosen | urnosen ti taudan]
Maika-3 a distrito[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti ili: Bamban, Capas, Concepcion, La Paz
- Populasion (2010): 389,079
- ^1 Naidutok a Sekretario ti Edukasion idi Hulio 24, 2006.
Sapasap (awanen)[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Kongresional a Biblioteka iti Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas


text:
Sasao a Subanen
Ti sasao a Subanen (ammo pay a kas Subanon ken Subanun) ket ti maysa nga pagsasao nga Austronesio a maitagikua iti subgrupo ti Kalatakan a Tengnga a Filipino.[1]:303 Masansan a maipalawag a kas agmaymaysa a pagsasao, kadawyan nga ikeddeng daytoy babaen dagiti lingguista a kas rimpuok ti dialekto ngem ad-adu a kas monolitiko a pagsasao. Ti Subanon ket insasao babaen dagiti nadumaduma a lugar ti Peninsula ti Zamboanga a kas dagiti probinsia ti Zamboanga Sibugay, Zamboanga del Norte ken Zamboanga del Sur, ken idiay Misamis Occidental ti Akin-amianan a Mindanao. Adda met dakkel a komunidad ti Subanon idiay Misamis Oriental. Kaaduan ti mangtawtawag kaniada iti Subanen, Subanon wenno Subanun, bayat a dagiti agay-ayat iti Islam tinawtawaganda ti bagbagida a kas Kalibugan.
Internal a pannakaidasig[urnosen | urnosen ti taudan]
Idasig ni Jason Lobel (2013:308) dagiti kita ti Subanen a kas dagiti sumaganad.[1]
- Subanen
- Akinlaud
- Akinlaud a Subanon
- Akinlaud a Kolibugan
- Nuklear
- Laud a Nuklear
- Tawlet-Kalibugan a Subanen
- Salug-Godod a Subanen
- Daya a Nuklear
- Akin-abagatan a Subanen
- Tengnga a Subanen
- Akin-amianan a Subanen
- Akindaya a Subanen
- Laud a Nuklear
- Akinlaud
Ilista ni Lobel (2013:308) dagiti sumaganad nga inobasion kadagiti tunggal maysa a sumaganad a subgrupo.
- Nuklear a Subanen: *k > Ø
- Akinlaud a Subanen: *k > /k/
- Daya a Nukklear a Subanen: *r > /l/
- Laud a Nuklear a Subanen: *r > /r/
- Akinlaud a Subanen: *r > /l/ (nawaya a napasamak, mabalin a gapu iti pannakaiyasideg iti Tausug, Maguindanaon, Butuanon, Cebuano, ken/wenno Ilonggo, a nagbalin metten iti pannakaiyallatiw iti *r > /l/ a nawaya iti tunggal maysa kaniada)
Proto-Subanen[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti sumaganad nga imbentorio ket mabalin a makonstrukto manen para iti Proto-Subanen:[1][2]
Ti Proto-Kalatakan a Tengnga a Filipino nga *h ket napukawna idin dagiti amin a puesto iti Proto-Subanen, ti *ʔ ket mabati laeng iti kamaudian a puesto.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b c Lobel, Jason William (2013). Philippine and North Bornean languages: Issues in Description, Subgrouping, and Reconstruction (PDF) (Ph.D. dissertation) (iti Ingles). University of Hawai'i at Manoa.
- ^ Bulalang, Sharon (2018). "Two Patterns of /a/ and /o/ Alternation in Subanon". Oceanic Linguistcs (iti Ingles). 57 (2): 289–302. doi:10.1353/ol.2018.0013.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- "Subanon" iti Ethnologue (Maika-23 nga ed, 2020). (iti Ingles)
- Dagiti rekording ti Subanon ket naiyarkibo iti Kaipuleohone, a mairaman ti listaan ti balikas, dagiti sentesia, ken ti maysa a tradisional a kanta (iti Ingles)


text:
Melokoton
Ti melokoton (Prunus persica) ket ti agtintinnag ti bulongna a kayo, patneng ti Amianan a laud ti Tsina, iti rehion a nagbaetan ti Labneng Tarim ken dagiti amianan a bangkirig ti banbantay Kunlun Shan, nga idiay iti immuna a naidomestikado ken naimuyongan.[3] Daytoy ket agbunga iti prutas a natubbog ken makan a tinawtawagan pay met iti melokoton. Ti nagan ti sebbangan iti persica ket mangibagbaga iti adu a pannakaimuyonganna idiay Persia, ken kanungpalan met a naimula idiay Europa. Daytoy ket tagikua iti henero ti Prunus, iti pamilia ti Rosaceae. Ti melokoton ket nairaman a naidasig iti almendras iti subhenero ti Amygdalus, maisalumina daytoy manipud kadagiti sabali a subhenero babaen ti naguritan a bukel.
Ti Tsina ket isu ti kaaduan nga agpatpataud iti melokoton iti lubong.[4]
Ladladawan[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "IPNI Plant Name Query Results". ipni.org. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 25 Septiembre 2015.
- ^ The Plant List, Prunus persica (L.) Batsch
- ^ Faust, M.; Timon, B. L. (2010). "Origin and Dissemination of Peach". Horticultural Reviews. p. 331. doi:10.1002/9780470650585.ch10. ISBN 978-0-470-65058-5.
- ^ http://www.whichcountry.co/top-10-largest-producers-of-peach-in-the-world/
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Huxley, A., ed. (1992). New RHS Dictionary of Gardening. Macmillan ISBN 0-333-47494-5.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Melokoton iti Wikimedia Commons
Dagiti datos a mainaig iti Prunus persica iti Wikispecies


text:
Altötting
Ti Altötting (Aleman: [altˈˀœtɪŋ], lokal a [ɔidˈɛːde̝ŋ]) ket maysa nga ili idiay Bavaria, a kapitolio ti distrito ti Altötting.
Daytoy bassit nga ili ket nadayeg para iti Gnadenkapelle (Kapilia iti Grasia), maysa kadagiti kaaduan a nabisbisita nga altar idiay Alemania. Daytoy ket maysa nga adda ti walo a sulina a kapilia a mangiayaywan ti nairaraeman nga estatua ni Birhen Maria. Segun ti sarsarita, idi 1489, ti maysa nga agtwen ti 3 nga ubing a nalmes idiay karayan ket napaungar idi inkabil ti inana idiay sanguanan ti naaramid ti kayo nga estatua ni Birhen Maria idiay ngato nga altar. Ti damag ti daytoy a mirakulo ket napardas a naiwaras, ken ti kapilia ket napardasana naipalawa babaen ti panakaipatakder ti maysa a paglinongan ken nalinongan a pagdalanan.[2]
Ti tinawid ti Bavaria ket tumawag ti panakaikabil ti puso ti natay nga ari iti maysa nga urno ken idulin idiay kapilia iti ti Altötting. Ti puso ni "agmauyong" nga Ari a ni Ludwig II iti Bavaria, ti nangipatakder iti Neuschwanstein a kastilio ket naisanglad iti daytoy a kapilia, a mairaman kadagiti aponan ken amana.
Idi las-ud ti Karolingio a paset ti panawen, adda idi ti maysa a naarian a palasio ditoy. Iti asideg, ni Ari Carloman ket nangipatakder ti maysa a Benediktino a monestario idi 876, a ni Werinolf ket isu ti immuna nga abad, ket nangipatakder pay ti kumbento a simbaan a pammadayaw kenni Apostol Santo Philip. Idi 907 ni Ari Louis ti Ubing ket inikkanna ti kumbento iti ekonomienda kenni Burchard, ti Obispo iti Passau (903-915), (mabalin a kapadpada ni Burchard,ti maikadua ken naudi nga abad). Idi 910 dagiti Hungarosinamsamenda ken pinuoranda ti simbaan ken ti kumbento.
Idi 1228 ni Dúke Louis I iti Bavaria ket inpatakderna manen dagitoy a pasdek ken, kalpasan a dagitoy ket nasantipikado , ket inkabilna a maimatonan dagiti sangapulo ket dua a dagiti Kadawyan a Kanon, nga indauloan babaen ti maysa a proboste. Dagiti kanon ket nagbatida aginggana ti sukularisasion dagiti monestario ti Bavarian idi 1803.[3]
Ni Santo Kondrado iti Parzham, O.F.M. Cap., (1818–1894) ket nagserbi a kas ti portero idiay Friary ni Santa Ana idiay siudad ti Altötting para kadagiti sumaganad a 40 a tawtawen.
Dagiti pay nadayeg nga arkitektura iti ili ket dagiti singin a torre a Stiftskirche, ti maysa analadaw a Gotiko a simbaan a nabangon idi nasapa a tawtawen iti maika-16 a siglo para kadagiti panakaibakbanangan dagiti peregrino, ken ti dakkel a Neo-barok a Basilika, a nabangon idi rugi ti maika-20 a siglo.
Dagiti Internasional a panakibiang[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti kasingin nga ili ken kakabsat a siudad[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Altötting ket simmingin iti:[4]
- Częstochowa idiay Polonia[4]
- Loreto in Italy[4]
- Fátima in Portugal[4]
- Lourdes idiay Pransia[4]
- Příbram, Republika a Tseka
- Appleton, Wisconsin idiay Estados Unidos
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Tabellenblatt "Daten 2", Statistischer Bericht A1200C 202041 Einwohnerzahlen der Gemeinden, Kreise und Regierungsbezirke". Bayerisches Landesamt für Statistik und Datenverarbeitung (iti Aleman). Hunio 2021.
- ^ "Altötting". www.altoetting.de. Naala idi 2009-10-10.
- ^ "Katoliko nga Ensiklopedia (1913)/Oettingen - Wikisource". En.wikisource.org. 2008-09-28. Naala idi 2009-05-05.
- ^ a b c d e "Asosasion dagiti ili ket naggungguna ti Premio ti Europa". www.czestochowa.um.gov.pl. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2008-08-21. Naala idi 2009-10-10.


text:
Danaw Muhikap
Ti Danaw Mohicap (mailetra pay ak as Mojicap wenno Muhikap) ket ti maysa kadagiti pito a dandanaw iti Siudad ti San Pablo, iti probinsia ti Laguna, Filipinas. Ti danaw ket mabirukan iti Brgy. San Buenaventura, ken addaan iti kalawa iti 14.5 ektaria (36 acre) ken maysa kadagiti nangruna a mangipaay iti danum iti siudad. Mangipaay ti danum ti Dandanaw ti San Pablo ti nasayaat a taudan ti tilapia para iti Metro Manila ken dagiti suburbo.[1][2]
Leyenda[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti leyenda ti Danaw Mohicap ket kapada dagiti Dandanaw Pandin ken Yambo iti daya. Ti maysa nga agassawa ket addaanda iti managsakit nga anak a babai nga agnagan iti Munica, ken kankanayonda a nagkarkararag iti Dios para iti salun-atna. Inkarida nga aramidenda amin a pangisukat, no patgan ti Dios iti kararagda iti kondision a ni Munica ket saan a mangbaddek iti daga. Isu a ti anakda a babai ket nasalun-at a dimmakkel ken nagaget unay.
Iti maysa nga aldaw bayat nga adayo dagiti nagannak kaniana, agdadait iti kawes ni Munica. Natnag ti sagut nga inus-usarna ken pinadsna a pinidut, natalimudaw isuna ken natuang. Kellaat isuna a limned a naikuyog ti intero a kaarrubaan, ken nabukel iti maysa a danaw. Kanungpalan a tinawtawagan daytoy a bagi ti danum iti Mohicap, a naala manipud iti daksanggasat a nagan ti babai, ken ti mahikap, a ti kayatna a sawen ket nagaget iti lokal a pagsasao iti Tagalog.[3]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ San Andres, Ramon B. (2006). "Backgrounder" Naiyarkibo 2011-01-23 iti Wayback Machine. Friends of the Seven Lakes Foundation. Naala idi 2011-01-06.
- ^ "Seven Lakes" Naiyarkibo 2011-07-22 iti Wayback Machine. Opisial a website ti Siudad ti San Pablo. Naala idi 2011-01-07.
- ^ "Legend of the Seven Lakes – Lake Muhikap". Seven Lakes International. Naala idi 2009-03-16.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
- Geographic data related to Danaw Muhikap iti OpenStreetMap
- Opisial a website ti Siudad ti San Pablo


text:
Pagsasao a Breton
Ti Breton /ˈbrɛtən/[4] (Brezhoneg) ket pagsasao a Keltiko a naisasao idiay Bretania (Breton: Breizh; Pranses: Bretagne), Pransia. Ti Breton ket Britoniko a pagsasao a naiyeg manipud idiay Gran Britania idiay Armorica babaen dagiti imigrado a Britano idi las-ud ti Nasapa a Tengnga a Panpanawen; isunga daytoy ket maysa nga Insular a Keltiko a pagsasao ken saan nga asideg a kabagian iti pagsasao a Galo. Ti Breton ket as-asideg a kabagian ti Korniko, gaputa dagitoy dua ket Sassao nga Abagatan a laud a Britoniko. Ti Gales ket ti natayen a Kumbriko ket ad-adayo a kabagian ti dagiti pagsasao a Britoniko
Dagiti sabali a rehional a pagsasao ti Bretania, ti Gallo, ket langue d'oïl a naala manipud ti Latin ken isunga daytoy ket asideg a kabagiuan ti Pranses.
Gaputa bimmassiten manipud ti ad-adu ngem maysa a riwriw dagiti agsasao idi agarup a 1950 iti agarup a 200,000 idi umuna a dekada ti maika-21 a sigloy, ken dagiti 61% ket laklakayda ngem 60 iti edad, ti Breton ket naidasig a kas "nakaro a madanar" babaen ti Atlas dagiti Madangran a Pagsasao iti Lubong ti UNESCO. Nupay kasta, ti bilang dagiti ubbing a mapmapan kadagiti bilingual a klase ket immadun iti 33% idi nagbaetan ti 2006 ken 2012 aginggana iti 14,709.[3][5]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Le breton : les chiffres clés. Ofis Publik ar Brezhoneg. Naala idi 12 Abril 2010.
- ^ Diagnostic de la langue bretonne en Île-de-France. Ofis Publik ar Brezhoneg.
- ^ a b Fañch Broudic, 2009. Parler breton au XXIe siècle – Le nouveau sondage de TMO-Régions.
- ^ Laurie Bauer, 2007, The Linguistics Student’s Handbook, Edinburgh
- ^ (iti Pranses) Données clés sur breton, Ofis ar Brezhoneg
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Pagsasao a Breton iti Wikimedia Commons


text:
Bertrand Russell
Ni Bertrand Arthur William Russell, Maika-3 nga Earl Russell, OM, FRS[1] (18 Mayo 1872 – 2 Pebrero 1970) ket maysa a Britaniko a pilosopo, lohiko, matematiko, historiador, ken sosiala kritiko.[2] Kadagiti nadumaduma a puntos iti biagna, naipanunutanna ti bagina a kas maysa a liberal, maysa a sosialista, ken maysa a pasipista, ngem inakuna pay nga isu ket saan a dagitoy iti ania a natukok a kapanunotan.[3] Isu ket naipasngay idiay Monmouthshire, iti maysa a prominente ken aristokratiko a pamilia idiay Britania.[4]
Ni Russell ket nangidaulo ti Britaniko a "yaalsa a sumupiat ti idealismo" idi nasapa a maika-20 a siglo. Isu ket naipanunutan a kas maysa kadagiti nangipatakder iti analitiko a pilosopia a kumaduaanna ti sinarunona a ni Gottlob Frege ken ti gayyemna a ni Ludwig Wittgenstein, ken isu ket nawatiwat a naipanunutan a kas maysa kadagiti primero a lohiko iti maika-20 a siglo.[2] Isu ket kimmadua a nagsurat, kenni A. N. Whitehead, ti Principia Mathematica, iti maysa a panagpadas ti panagibaba ti matematiko iti lohika. Ti pilosopiko a salaysayna a "Iti Panakiyammo" ket naipanunutan a maysa a "paradigma iti pilosopia."[5] Dagiti obrana ket kaaduan a nakaimpluensia iti lohika, matematika, agasmang iti teoria, lingguistika, siensia ti kompiuter (kitaen ti kita a teoria ken kita a sistema), ken pilosopia, a naipangpangruna ti pilosopia iti pagsasao, epistemolohia, ken metapisika.
Ni Russell idi ket maysa a prominente a kontra-gubat nga aktibista; isu ket mangipangabak iti kontra-imperialismo[6][7] ken isu ket naibalud para iti panak-pasipismona idi panawen ti Umuna a Sangalubongan a Gubat.[8] Kalpasan daytoy, isu ket nagkampania ti panag-kontra kenni Adolf Hitler, ken nagdillaw iti Estalinista a totalitarianismo, nagdaruros ti pannakairaman ti Estados Unidos iti Gubat ti Bietnam, ken maysa a managsarita a kumayat iti panagikkat ti armas a nuklear.[9]
Isu ket maysa a nalatak nga agkomkomentario iti relihion, ni Russell a mairaman dagityi dadduma pay a kas ni Karl Marx, Sigmund Freud, ken Friedrich Nietzsche ket nagpasakbayda ti maysa a "baro nga eskuela iti panunot" a tinawtawagan ni Greg Epstein a kas ti "antagonistiko nga ateismo", nga isu daytoy idi "ti panakakita ti relihion ket maysa napalabasen a banag ken nasken a mapardasan iti puntos iti panagapday ti panakaimpluensiana".[10] Idi 1950 ni Russell ket nagunggunaan ti Premio Nobel iti Literatura, "iti panakabigbigan kaniana kadagiti nadumaduma ken naisangsangayan a sinursurat nga isu ket mangipangabak kadagiti kinataoan nga umno ken panagwaya iti panunot."[11]
Dagiti nagibasaranUrnosen
- ^ Kreisel, G. (1973). "Bertrand Arthur William Russell, Earl Russell. 1872-1970". Biographical Memoirs of Fellows of the Royal Society. 19: 583–526. doi:10.1098/rsbm.1973.0021. JSTOR 769574.
- ^ a b Stanford nga Ensiklopedia ti Pilosopia, "Bertrand Russell", 1 Mayo 2003
- ^ "Naipanunutak ti bagik iti turong a Libera, maysa a Sosialista, wenno maysa a Pasipista, ngem saanak pay iti aniaman kadagitoy a banag, iti ania a natukok a kapanunutan." —Autobiograpia, p. 260.
- ^ Hestler, Anna (2001). Gales. Marshall Cavendish. p. 53. ISBN 978-0-7614-1195-6.
- ^ Ludlow, Peter, "Panagipalpalawagan", Ti Stanford nga Ensiklopedia ti Pilosopia (Otonio nga 2008 Edision), Edward N. Zalta (ed.), URL = [1].
- ^ Richard Rempel (1979). "Manipud ti Imperialismo aginggana ti Nawaya a Komersio: Couturat, Halevy ken Umuna a Krusada ni Russell". Warnakan iti Pakasaritaan kadagiti Kapanunutan. Unibersidad ti Pennsylvania a Pagmalditan. 40 (3): 423–443. doi:10.2307/2709246. JSTOR 2709246.
- ^ Bertrand Russell (1988) [1917]. Politiko a Kapanunutan. Routledge. ISBN 0-415-10907-8.
- ^ Samoiloff, Louise Cripps. C.L.R. James: Dagiti Laglagip ken dagiti Komentario, p. 19. Associated University Presses, 1997. ISBN 0-8453-4865-5
- ^ "Ti Bertrand Russell a Palko". Russell.mcmaster.ca. 6 Hunio 2011. Naala idi 1 Oktubre 2011.
- ^ Epstein, Greg M. (2010). Naimbag nga Awan ti Dios: Ania ti Patien dagiti Bilion a saan a Relihioso a Tattao. New York: HarperCollins. p. 16. ISBN 978-0-06-167011-4.
- ^ Ti Nobel a Pundasion (1950). Bertrand Russell: Ti Premio Nobel iti Literatura 1950. Naala idi 11 Hunio 2007.


text:
Baybay Prinsipe Gustav Adolf
Ti Baybay Prinsipe Gustav Adolf, ket ti maysa nga ima ti Taaw Artiko a mabirukan iti Rehion ti Qikiqtaaluk, Nunavut, Kanada.
Mabirukan daytoy kadagiti isla ti Purpuro ti Artiko ti Kanada. Nabeddengan ti baybay iti laud babaen ti Isla Borden ken Isla Mackenzie King, ken iti daya babaen ti Isla Ellef Ringnes. Iti abagatan ket ti Isla Lougheed. Mawayaan ti baybay iti Taaw Artiko iti amianan, ken idiay Kanal Byam Martin ken Lingsat Maclean iti abagatan.
Nanaganan daytoy a baybay kenni Sueko nga ari Gustav VI Adolf.[1]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Otto Neumann, Sverdrup (1959). Arctic adventures: Adapted from New land: four years in the Arctic regions. Longmans. p. 215.


text:
Pagsasao a Fijiano
Ti Fijiano (Na Vosa Vakaviti) ket ti pagsasao nga Austronesio iti pamilia ti Malayo-Polinesio a naisasao idiay Fiji. Daytoy ket addaan kadagiti 450,000 nga agar-aramat a mangus-usar a kas umuna a pagsasao nga ad-adu daytoyen ngem iti kagudua ti populasion ti Fiji, ngem adda pay dagiti sabali a 200,000 a mangisasao daytoy a kas maikadua a pagsasao. Ti Batay-linteg ti 1997 ket nagipundar ti Fijiano a kas maysa nga opisial a pagsasao ti Fiji, a mairaman iti Ingles ken Hindustani, ken adda dagiti nagtutungtungan a maipanggep iti panangipundar daytoy a kas ti "nailian a pagsasao", ngem agtuloy nga opisial ti Ingles ken Hindustani. Ti Fijiano ket berbo–banag–suheto a pagsasao.[2]
Ti pagalagadan a Fijiano ket naibatay iti pagsasao ti Bau, ken maysa daytoy a pagsasao a Daya a Fijiano.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Fijian iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
- ^ [1] WALS – Fijian


text:
Saladin
Ni Ṣalāḥ ad-Dīn Yūsuf ibn Ayyūb (Arabiko: صلاح الدين يوسف بن أيوب, Ṣalāḥ ad-Dīn Yūsuf ibn Ayyūb, Kurdo: سهلاحهدین ئهیوبی, Selah'edînê Eyubî) (1137/1138 – Marso 4, 1193), kaaduan nga ammo iti Akinlaud a Lubong a kas ni Saladin, ket maysa idi a Kurdo a Muslim, a nagbalin a ti immuna a Sultan ti Ehipto ken Siria, ken nangbangon ti Dinastia nga Ayubi. Isu ket nangidaulo kadagiti Muslim a suppiatan kadagiti Pranko ken dagiti dadduma pay nga Europeano a Krusada idiay Lebante. Iti panawen ti kabileganna, ti sultanatona ket nairaman ti Ehipto, Siria, Mesopotamia, Hejaz, Yemen, ken dagiti paset ti Amianan nga Aprika.
Babaen ti kabukbukodanna a panagidaulo, dagiti puersana ket inabakda dagiti Krusada iti Gubat ti Hattin, a daytoy ti nangidalanan ti pannakatiliw manen ti Palestina, a daytoy ket natiliw idi manipud kadagiti Fatimid nga Ehipsio babaen dagiti Krusada kadagiti kasakbayan a 88 a tawtawen. Urayno dagiti Krusada a Pagarian ti Herusalem ket nagtultuloyda nga adda para iti maysa a paset ti panawen, ti pannakaabakna idiay Hattin ket nangmarka ti ti nagsikkuan ti panagsuppiatna kadagiti Muslim ken dagiti Arabo. Isu a daytoy, a ni Saladin ket maysa a prominente a pigura kadagiti Kurdo, Arabo, ken Muslim a kultura. Ni Saladin ket maysa idi a nainget a nagraraem ti Sunni nga Islam.[1][2][3] Ti nasudi ken kinakabalierana ket inbagbaga babaen dagiti Kristiano a nagsursurat, a naisangsangayan kadagiti pannakalaglagipan ti Sillong ti Kerak, ken uray no isu ket kasuppiat dagiti Krusada, isu ket kaaduan a nakagun-od ti panagrespeto kaniana, a nairaman ni Ricardo ti Puso ti Leon; nga isu ket agbalin koma a ginugora a pigura idiay Europa, isu ket nabalin a naramrambakan a kas pagarigan ti pamunganayan ti kinakabaliera.[4]
Nasapa a biag[urnosen | urnosen ti taudan]
Ni Saladin ket nayanak idi idiay Tikrit, Mesopotamia. Ti personal a naganna idi ket "Yusuf"; ti "Salah ad-Din" ket ti laqab, ti deskriptibo nga epiteto, a ti kaibuksilanna ket "Kinaregta iti Pammati."[5] Ti pamilian ket kaputotan ti Kurdo, ken nagtaud manipud iti siudad ti Dvin iti mediebal nga Armenia.[6][7] Isu ket apo a lalaki iti bangir ti inana ni Nur ad-Din. Ti tribu ti Rawadid a nagtaudanna ket naasimilado bassiten iti agsasao iti Arabo a lubong idi dayta a panawen.[8] Idi 1132 ti naabak a buyot ti Imad ad-Din Zengi, ti Apo ti Mosul, ket naserraan ti panagsanudda babaen ti Karayan Tigris ken kasumbangir ti pagsammakedan ti Tikrit nga idiay ket ti ama ni Saladin, ni Najm ad-Din Ayyub ket nagserbi a kas alkalde. Ni Ayyub ket nangited kadagiti balsa para iti buyot ken inikkanna idi iti pagyanan idiay Tikrit. Ni Mujahed al-Din Bihruz, ti dati nga aadipen a Griego a naidutok gobernador militar ti akin-amianan a Mesopotamia para iti serbisiona kadagiti Selyusida ket inungtanna ni Ayyub gapu iti panangited iti pagyanan ni Zengi ken idi 1137, pinapawnawna ni Ayyub manipud idiay Tikrit kalpasan idi ti kabasatna a lalaki a ni Asad al-Din Shirkuh ket pinatayna ti gayyem ni Bihruziti maysa a dayaw a panagpatay. Segun ken ni Baha ad-Din ibn Shaddad, ni Saladin ket naipasngay iti isu met laeng a rabii idi pimmanaw ti pamiliana idiay Tikrit. Idi 1139, ni Ayyub ket ti pamiliana ket immalisda idiay Mosul nga idiay ket inaku ti utang ni Imad ad-Din Zengi ken indutokna ni Ayyub a kas komander iti pagsammakedan idiay Baalbek. Kalpasan ti ipupusay ni Zengi idi 1146, ti anakna a lalaki, a ni Nur ad-Din, ket nagbalin a nagturay iti Aleppo ken ti daulo dagiti Zengid.[9]
Ni Saladin, nga itan ket nagnanaed idiay Damascus, ket naireporta nga addaan iti naisangayan a panagay-ayat iti siudad, ngem ti pakaammo iti daytoy a nasapa a kinaubing ket manmano laeng. Ti maipanggep iti edukasion, ni Saladin ket insuratna a ti "ubbing ket dimmakelda iti waya a pinadakkel dagiti lallakay a kabagianda." Segun kadagiti maysa a biograpona, ni al-Wahrani, ni Saladin ket nakabael a simmungbat kadagiti salusod a maipanggep ken ni Euklides, ti Almagesto, aritmetik ken linteg, ngem daytoy idi ket maysa nga akademiko a kapanunotan ken ti panagadal iti Koran ken dagiti "siensia ken relihion" ti nangisilpo kaniana kadagiti kontemporaneona.[9] Adda met dagiti dadduma a taudan a nagtunton a dagiti las-ud ti panagadalna isu ket ad-adu a nagay-ayat iti relihion ngem ti makitipon iti militar.[10] Ti sabali pay a banag a nakaapekto iti interesadona iti relihion ket idi las-ud ti Umuna a Krusada, ti Herusalem ket natiliw iti surpresa a panagraut babaen dagiti Kristiano.[10] Iti pay maipatinayon iti Islam, ni Saladin addaan iti pakaammo kadagiti henelohia, biograpia, ken pakasaritaan dagiti Arabo, ken dagiti pay linia ti putot dagiti Arabiano a kabalio. Iti pay ad-adu, isu ket nasayaat ti pannakaamona iti Hamasah ni Abu Tammam.[9] Isu ket nagsasao pay iti Kurdo, ken mabalin a makapagsao pay iti Turko.[11]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Spevack 2014, p. 44.
- ^ Lēv 1999, p. 131.
- ^ Halverson, Corman & Goodall 2011, p. 201.
- ^ "Saladin, Ricardo ti Puso ti Leon ken ti legado dagiti Krusada". Kanal 4. Naala idi 2011-07-25.
- ^ H. A. R. Gibb, "The Rise of Saladin", in A History of the Crusades, vol. 1: The First Hundred Years, ed. Kenneth M. Setton (University of Wisconsin Press, 1969). p. 563.
- ^ Bahā' al-Dīn (2002), p 17.
- ^ Ter-Ghevondyan 1965, p. 218
- ^ Tabbaa, 1997, p. 31.
- ^ a b c Lyons & Jackson 1982, p. 3
- ^ a b "Who2 Biography: Saladin, Sultan / Military Leader". Answers.com. Naala idi Agosto 20, 2008.
- ^ Northen, 1998, p. 809.
Bibliograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
- Ter-Ghevondyan, Aram N. (1965). Արաբական Ամիրայությունները Բագրատունյաց Հայաստանում [Dagiti Emirato nga Arabo iti Bagratuni Armenia] (iti Armenio). Yerevan: Armenian Academy of Sciences.
- Lyons, M. C.; Jackson, D. E. P. (1982). Saladin: the Politics of the Holy War. Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-31739-9. Naala idi 2014-03-26.
- Spevack, Aaron (2014) [2008]. The Archetypal Sunni Scholar: Law, Theology, and Mysticism in the Synthesis of Al-Bajuri. State University of New York Press. p. 44. ISBN 978-1-4384-5371-2.
- Lēv, Yaacov (1999). Saladin in Egypt. Brill. p. 131. ISBN 9004112219.
- Halverson, Jeffry R.; Corman, Steven R.; Goodall, H.L. Jr. (2011). Master Narratives of Islamist Extremism. Palgrave Macmillan. p. 201. ISBN 978-0230117235.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Gibb, H.A.R. (1973). The Life of Saladin: From the Works of Imad ad-Din and Baha ad-Din. Clarendon Press. ISBN 978-0-86356-928-9. OCLC 674160.
- Hindley, Geoffrey (2007). Saladin: Hero of Islam. Pen & Sword. ISBN 1-84415-499-8. OCLC 72868777.
- Husain, Shahnaz (1998). Muslim heroes of the crusades: Salahuddin and Nuruddin. London: Ta-Ha. ISBN 978-1-897940-71-6. OCLC 40928075.
- Reston, Jr., James (2001). Warriors of God: Richard the Lionheart and Saladin in the Third Crusade. New York: Anchor Books. ISBN 0-385-49562-5. OCLC 45283102.
- Scharfstein, Sol; Gelabert, Dorcas (1997). Chronicle of Jewish history: from the patriarchs to the 21st century. Hoboken, N.J.: KTAV Pub. House. ISBN 0-88125-606-4. OCLC 38174402.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ken ni Saladin iti Wikimedia Commons