text:
Estoria 106: Naibulos iti Pagbaludan
KITAEM ti anghel ditoy a tengtenglenna a silulukat ti ruangan ti pagbaludan. Pinalubosanna dagiti apostoles ni Jesus. Apay kadi a naibaludda?
Maysa a malem, di nagbayag kalpasan pannakaiparukpok ti nasantuan nga espiritu iti ad-adalan ni Jesus, mapmapan da Pedro ken Juan idiay templo ti Jerusalem. Iti dumna ti ruangan adda agpalpalimos, a lugpin manipud pannakaiyanakna. Idi nakitana da Pedro ken Juan, nagpakpakaasi a mangtedda ti aniaman kenkuana. Aniat’ aramiden itan dagiti apostol?
Kuna ni Pedro: ‘Awan pirakko, ngem itdek kenka ti adda kaniak. Iti nagan ni Jesus, tumakderka ket magnaka!’ Dagdagus, naglagto ti lalaki ket mangrugin a magna. Idi nakita dagiti tattao daytoy, nagsiddaaw ken maragsakanda unay.
‘Inaramidmi daytoy babaen ti pannakabalin ti Dios, a nangbangon ken Jesus manipud ken patay,’ kuna ni Pedro. Iti dayta a kanito, immayen dagiti relihiuso a papangulo. Makaungetda ta ibagbaga da Pedro ken Juan a nagungar ni Jesus kadagiti natay. Gapuna impaibaludda ida.
Iti sumaganad nga aldaw, ni Pedro ken Juan, agraman tao a pinaimbagda, ti naiyeg iti sanguanan dagiti relihiuso a papangulo. ‘Babaen iti ania a pannakabalin nga inaramidyo daytoy a milagro?’ insaludsodda.
Imbaga ni Pedro a daytat’ babaen iti pannakabalin ti Dios, a namagungar ken Jesus kadagiti natay. Di ammo dagiti papadi no aniat’ aramidenda, ta dida mailibak a pudno a napasamak ti maysa a milagro. Gapuna imbilinda kadagiti apostoles a saandan nga agsasao maipapan ken Jesus, ket sada winayawayaan ida.
Iti panaglabas dagiti al-aldaw, intultuloy dagiti apostoles ti nangaskasaba maipapan ken Jesus ken nangag-agas kadagiti masakit. Nagsaknap ti damag, ket dagiti tattao manipud il-ili iti aglawlaw ti Jerusalem inyegda dagiti masakitda tapno agasan dagiti apostoles. Daytoy ti nagimunan dagiti relihiuso a papangulo, isu nga impaibaludda dagiti apostoles. Ngem saanda nga agbayag idiay.
Iti rabii, luktan ti anghel ti Dios ti ruangan ti pagbaludan, kas makitkitayo ditoy. Kunana: ‘Inkayo ket sawenyo kadagiti tattao idiay templo.’ Iti sumaganad a bigat, nakita dagiti relihiuso a papangulo nga awanen dagiti apostoles. Kalpasanna, makitada ida a mangisursuro idiay templo, ket inyegda ida idiay Sanhedrin.
‘Imbilinmi a siiirut kadakayo a dikayon isursuro ti maipapan ken Jesus,’ kuna dagiti relihiuso a papangulo. ‘Ngem pinunnoyo ti Jerusalem kadagiti pannursuroyo.’ Simmungbat dagiti apostoles: ‘Masapul nga agtulokkami a nangnangruna iti Dios ngem kadagiti tao.’ Gapuna intultuloyda nga insursuro ti “naimbag a damag.” Di aya nagpintas nga ulidan a surotentay dayta?
Aramid kapitulo 3 ingganat’ 5.
Dagiti Saludsod
- Iti maysa a malem, ania ti napasamak kada Pedro ken Juan bayat a mapmapanda idiay templo?
- Ania ti imbaga ni Pedro iti lugpi, ket ania ti inted kenkuana ni Pedro a napatpateg ngem iti pirak?
- Apay a nakaunget dagiti relihioso a papangulo, ket ania ti inaramidda kada Pedro ken Juan?
- Ania ti imbaga ni Pedro kadagiti relihioso a papangulo, ket ania ti imbilin dagita a papangulo kadagiti apostol?
- Apay a nagimon dagiti relihioso a papangulo, ngem ania ti napasamak idi naibalud dagiti apostol iti maikadua a gundaway?
- Kasano a simmungbat dagiti apostol idi naiyegda idiay Sanhedrin?
Kanayonan a salsaludsod
- Basaenyo ti Aramid 3:1-10.
Nupay saantayo a naikkan iti pannakabalin a mangaramid kadagiti milagro ita, kasano a dagiti sasao ni Pedro a nailanad iti Aramid 3:6 tulongannatayo a mangapresiar iti pateg ti mensahe ti Pagarian? (Juan 17:3; 2 Cor. 5:18-20; Fil. 3:8)
- Basaenyo ti Aramid 4:1-31.
No maipasangotayo iti ibubusor iti ministerio, iti ania a pamay-an a masapul a tuladentayo dagiti Kristiano a kakabsattayo idi umuna a siglo? (Ara. 4:29, 31; Efe. 6:18-20; 1 Tes. 2:2)
- Basaenyo ti Aramid 5:17-42.
No maipapan iti trabaho a panangasaba, kasano a nagbalin a nainkalintegan dagiti sumagmamano a saan a Saksi, iti napalabas ken iti agdama? (Ara. 5:34-39)


c: text/html

text:
TULONG PARA ITI PAMILIA | PANANGPADAKKEL ITI ANNAK
No Dangdangran ti Anakmo ti Bagina
TI PROBLEMA
Naduktalam nga igaggagara ti anakmo a dangran ti bagina. Mabalin a mapanunotmo: ‘Apay nga ar-aramidenna dayta? Kayatna kadi ti agpakamatay?’
Mabalin a saan met. Ngem no dangdangranna ti bagina *, kasapulanna la ketdi ti tulong. Kasanom a matulongan? Umuna, ammuem ti makagapu iti kasta a makapadanag nga ar-aramidenna.
DAGITI MAKAGAPU
Uso la kadi dayta? Dangdangran ti dadduma nga agtutubo ti bagida gapu ta nadamagda a kasta ti ar-aramiden ti sabsabali. Ngem saan laeng a basta uso dayta. Ania ti nakaidumaanna? Kadawyanna nga ilimlimed ti maysa ti ar-aramidenna ken ibainna unay dayta. “Diak kayat idi a maammuan ti asinoman ti ar-aramidek,” kuna ti 20 anyos a ni Celia. * “Naglaingak a mangilemmeng kadagiti piglatko.”
Panagpapansin la kadi dayta? Nalabit kasta ti pamay-an ti dadduma. Ngem dagiti mangdangdangran iti bagida a nadakamat iti daytoy nga artikulo ket gagangay nga ilimedda ti ar-aramidenda ken dida us-usaren dagiti sugat wenno piglatda tapno agpapansin. Kaskasdi, kuna ti maysa a dati a mangdangdangran iti bagina a kayatna nga adda koma nakadlaw kadagiti sugatna tapno isu ket naasikaso ken nasapsapa a natulongan.
Apay ngarud nga adda dagiti mangar-aramid iti kasta? Komplikado dagiti makagapu, ngem daytoy ti talaga a rason: Ti maysa nga agtutubo ket gagangay a makarikna iti saem a narigatna a mayebkas. Iti librona a Cutting, ti eksperto kadagiti problema mainaig iti kasasaad ti isip a ni Steven Levenkron deskribirenna ti maysa a mangdangdangran iti bagina kas “daydiay mangibilang a ti pisikal nga ut-ot ket mabalin a pangep-ep iti nasaem a rikna.”
Ti mangdangdangran iti bagina ket gagangay a makarikna iti saem a narigatna a mayebkas
Kasanon no pabasolem ti bagim? Imbes a sangkapanunotmo nga amangan ta di umiso ti panangpadakkelmo iti anakmo isu a dangdangranna ti bagina, panunotem ketdi ti maaramidan ti nasayaat a panangpadakkel iti isasayaat ti kasasaadna.
TI MABALINMO NGA ARAMIDEN
Paregtaem ti anakmo nga ibagana kenka ti pakariribukanna. Makatulong dagitoy a singasing.
Liwliwaem. No ipudno ti anakmo a dangdangranna ti bagina, dimo ipadlaw a maklaatka. Kalmado ken makaliwliwa koma ti pannakisaritam.—Prinsipio ti Biblia: 1 Tesalonica 5:14.
Liklikam dagiti mangakusar a saludsod. Kas pagarigan, mabalinmo nga ibaga: “Ammok a saan a kanayon a nasayaat ti panagriknam iti bagim. Ania kadi ti kangrunaan a pakaup-upayam?” wenno “Ania ti mabalin a maitulongko no mariribukan wenno malmaldayka?” wenno “Ania ti kangrunaan nga aramidek tapno nasingsingedak kenka?” Denggem dagiti sungbatna a dika sumamsampitaw.—Prinsipio ti Biblia: Santiago 1:19.
Tulongam a mangkita kadagiti nasayaat a galadna. Dagiti mangdangdangran iti bagida ket masansan a sangkapanunotda dagiti pagkamalianda isu a mabalin a paregtaem ti anakmo a mangkita kadagiti nasayaat a galadna. Mabalinmo pay ketdi nga ipaisurat ti uray tallo a magustuanna iti bagina. “Idi insuratko dagiti paglaingak, nakitak nga addaanak gayam kadagiti nasayaat a galad,” kuna ti balasang a ni Briana. *
Paregtaem nga agkararag ken Jehova a Dios. Kuna ti Biblia: “Iyallatiwyo kenkuana ti isuamin a pakaringgoranyo, agsipud ta isu maseknan kadakayo.” (1 Pedro 5:7) “Inkagumaak nga ibaga ken Jehova ti amin a marikriknak,” kuna ti 17 anyos a ni Lorena, “nangruna no kayatko idi a dangran ti bagik. Dayta ti timmulong kaniak a nangaramid iti amin a kabaelak a sumardeng.”—Prinsipio ti Biblia: 1 Tesalonica 5:17.
^ par. 5 Ti panangdangran iti bagi ket ti inggagara a panangranggas iti bagi babaen man iti panangsugat, panangdunor, panangdanog wenno sabali pay a pamay-an.
^ par. 7 Nabaliwan dagiti nagan iti daytoy nga artikulo.
^ par. 15 Kaaduanna a ti panangdangran iti bagi ket maysa a sintoma ti depresion wenno sabali pay a sakit. Kadagita a kasasaad, mabalin a kasapulan ti panagpadoktor. Saan a mangyen-endorso ti Agriingkayo! iti aniaman a pamay-an ti panangagas. Siguraduen koma dagiti Kristiano nga aniaman ti pilienda a panangagas ket saan a maisalungasing kadagiti prinsipio ti Biblia.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Papa Zacarias
Ni Santo Papa Zacarias (Griego: Zacharias) ket isu ti Papa ti Katoliko a Simbaan manipud idi 741 aginggana idi 752.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Papa Zacarias idiay Wikimedia Commons
- "Pope St. Zachary". Ensiklopedia Katoliko. New York: Robert Appleton Company. 1913.
- Daytoy nga artikulo ket mangiramraman ti testo manipud ti naipablaak nga adda tattan iti dominio a publiko: Chisholm, Hugh, ed. (1911). "St. Zacharias". Encyclopædia Britannica (Maika-11 nga ed.). Pagmalditan ti Unibersidad ti Cambridge.


text:
Pakasarakantayo Kadagiti Sungbat iti Napapateg a Saludsod iti Biag?
Iti kadi . . .
siensia?
pilosopia?
Biblia?
ADDA MANNURAT ITI BIBLIA A NANGIBAGA ITI DIOS
“Ikkannak iti pannakaawat . . . Ti saom ket kinapudno.”—Salmo 119:144, 160, Baro a Lubong a Patarus.
Sungbatan ti Biblia dagiti saludsod ti minilion a tattao.
Kayatmo met kadi a masungbatan dagiti saludsodmo?
Makatulong kenka ti jw.org a Web site.
BASAEM ti linaonna iti Internet
BUYAEM dagiti naibatay-Biblia a video
I-DOWNLOAD dagiti publikasion
ANIA KADAGITOY TI KAYATMO UNAY A MASUNGBATAN?
Birokem dagiti sungbat ti Biblia kadagitoy a saludsod iti jw.org/ilo.
(Kitaem ti PANNURSURO TI BIBLIA > SUNGBAT DAGITI SALUDSOD MAIPAPAN ITI BIBLIA)


text:
BAGUIO CITY - Nasarakan ti fossils ken artifacts dagiti "pre-historic animals" idiay Rizal, munisipyo ti Kalinga.
Sigun iti sigud a reporter ti Bombo Radyo Baguio a ni Jessie Maguiya, manarimaan nga ad-adalen dagiti nagduduma a grupo dagiti nadiskobre a banag.
Immuna iti daytoy, tawen 1935 maysa a foreign acheologists ti aksidente a nakadiskobre iti panga ti Rhinoceros.
Gapu iti daytoy, nangipatulod ti national government iti bunggoy manipud iti National Museum tapnu mangisayangkat iti first excavation idi tawen 1971.
Naamuan a dumanon iti innem a pulo ket walo a sites ti nakasarakanda dagiti nagduduma a fossils ken artifacts dagiti makunkuna a "pre-historic animals'.
Tawen 1977 babaen kenni President Ferdinand Marcos naideklara daytoy kas archeological reserved .
Kabayatanna tawen 2001 adda manen ti nagturong a bunggoy manipud iti national museum ken nangisayangakatda iti excavation ket adda ti nakalida nga elephant tusks, gapu iti dayta ket naawagan ti lugar nga eplehant hill.
Malaksid iti daytoy, idi bulan ti Hulyo idi napalabas a tawen, adda met laeng ti nadiskobre dagitoy a fossils ken artifacts iti met laeng nasao a lugar.
Innayon ni Jessie Maguiya a pamaneknek laeng nga iti naminsan ket nagnaed dagiti "pre-historic animals" iti deppaar ti Rizal, iti munisipyo ti Kalinga.///


text:
Mohandas Karamchand Gandhi
Ni Mohandas Karamchand Gandhi (maibalikas: [ˈmoːɦənd̪aːs ˈkərəmtʃənd̪ ˈɡaːnd̪ʱi]; 2 Oktubre 1869[1] – 30 Enero 1948), kadawyan a naamammoan a ni Mahatma Gandhi, ket isu idi ti preeminente a daulo iti Indiano a nationalismo iti tinurayan ti Britaniko nga India. A nagar-aramat kadagiti di-naranggas a sibil a di-panagtungpal, ni Gandhi ket indauloanna ti India ti panakawayawaya ken nagparegget kadagiti tignay para iti di-naranggas, dagiit sibil a karbengan ken panakawayawaya iti ballasiw ti sangalubongan.[2][3]
Isu ket anak ti nagato nga opisial iti gobierno, ni Gandhi ket naipasngay ken dimmakkel iti maysa a Hindu Bania a komunidad idiay aplaya ti Gujarat, ken nagadal ti linteg idiay Londres. Ni ket nagbalin a nalatak babaen ti panakilabanna para kadagiti karbengan a sibil dagiti Indiano a Muslim ken Hindu Idiay Abagatan nga Aprika, a nagaramat kadagiti pinarang-ayna a wagas iti di-naranggas a sibil a di-panagtungpal. Isu ket nagsubli idiay India idi 1915, isu ket nangirugi a nagurnos kadagiti agtaltalon tapno agsuppiatda kadagiti adu unay a panag-buis kadagiti dagdaga. Isu ket nabayagen a sumupsupiat iti "komunalismo" ( a kas iti panagibatay ti politika iti relihion) isu ket nawatiwat a gimmay-at kadagiti amina grupo ti relihion. Isu ket nagbalin a daulo dagiti Muslim a nagprotesta ti agapapday a kasasaad iti Kalipato. Isu ket nagidaulo ti Nailian a Kongreso ti India idi 1921, ni Gandhi ket nangidaulo kadagiti dagup tipagilian akampania para iti panag-namay ti kinapanglaw, nangipadakkel kadagiti karbengan ti babbai, isu ket nagipatakder kadagiti pagtutunosan dagiti relihion ken etniko, nangipasardeng ti di-panakasagid, nagpaadu ti bukod a panagtalek ti ekonomia, ken ti ngato ti amain a naibaga ti panaggun-od ti Swaraj—ti panakawayawaya ti India manipud ti Britaniko a panagturay.
Ni Gandhi ket nagidaulo kadagiti Indiano iti panagprotesta ti nailian a panagbuis ti asin nga adda ti 400 km (250 mi) a Martsa ti Asin a Dandi idi 1930, ken kalpasan daytoy ti panagtunton iti Britako nga Ikalusay ti India idi 1942, idi panawen ti Maikadua a Sangalubongan a Gubat. Naibalod isuna para iti daytoy ken dagiti dadduma pay a politiko a basol nga inaramidna kadagiti napalabas a panawen. Ni Gandhi ket nagbirbiruk kadagiti panagsanay ti di-naranggas ken kinapudno kadagiti amin a kasasaad, ken mangipatakder a dagiti dadduma atao ket kastoy met ti aramidenda. Nasirmatana a dagiti purok ket isu dagitoy ti bugas iti pudno nga India kennagparang-ay ti kinabukodan a panag-namay; isu ket saan a nagsuporta kadgiti programa ti industrilisasion ti disipulona a ni Jawaharlal Nehru. Isu ket nalanay a nagbiag iti maysa a nanamay a pagtaengan a komunidad ken nagkawes kadagiti tinawtawid ti India a dhoti ken mantilia, a nalaga itisag-ut ken naimanbi ti ima iti maysa a charkha. Ti kasupiatna ti politika a ni Winston Churchill ket sinusuronna a kas ti "gudua a labus a pakir."[4] Isu ket maysa a naruknoy a mangmangan laeng ti dinegdeng, ken nagaramid kadagiti atiddog a panagayuno a kas ti pamay-an ti kinabukodan a panagpapuro ken politika a panagpagaraw.
Kadagiti kinaudi a tawenna, isu ket saan a naragsakan para iti panagbingay iti India, ni Gandhi ket nagobra a mangipasardeng kadagiti panagpipinnatay a nagbaetan dagiti Muslims ken dagiti Hindu ken Sikh a simron idiay nagbeddengan ti lugar a nagbaetan ti India ken Pakistan. Isu ket napatay idi 30 Enero 1948 babaen ti maysa a Hindu nationalista a pimmanunot a ni Gandhi ket magipagrikna unay kadagiti Muslim ti India. Ti Enero 30 ket napalpaliiw a kas ti Aldaw ti Martir idiay India. Ti pammadayaw a Mahatma (Sanskrit: mahāt̪mā wenno "Nalatak a Kararua", ket naipakat kaniana idi 1914.[5] Idiay India isu ket tinawtawagan pay a ti Bapu (Gujarati: bāpuː wenno "Ama"). Isu ket naamammoan idiay India a kas ti Ama iti Pagilian;[6] ti kasangyna nga 2 Oktubre, ket nailaglagipan idiay a kas ti Gandhi Jayanti, daytoy ket maysa a nailian a piesta, ken ti sangalubongan akas ti Internasional nga Aldaw iti Di-Naranggas. Ti pilosopia ni Gandhi ket saan a teoretiko ngem daytoy ket maysa a pragmatismo, a daytoy ket ti, ti panagsanay kadagiti bukodna a prinsipio iti agdama a panawen. No damagen nga agited ti mensahe kadagiti tattao, isu ket agsungbat a, "Ti biagko ket isu ti mensahek."[7]
Nasapa a biag[urnosen | urnosen ti taudan]
Ni Mohandas Karamchand Gandhi[8] ket naipasngay idi 2 Oktubre 1869[1] idiay Porbandar, ti maysa nga aplaya nga ili nga idi ket paset iti Bombay a Presidensia, Britaniko nga India.[9] Isu ket naipasngay idiay puonan a pagtaenganna, a naamammoan tattan akas ti Kirti Mandir.[10] Ti amana, ni Karamchand Gandhi (1822–1885), a naipagtagikua ti Hindu a komunidad ti Modh, ket nagserbi a kas ti diwan (nagato nga opisial) iti Porbander nga estado, ti maysa abassit a naprinsipe nga estado idiay Ahensia ti Kathiawar iti Britaniko nga India.[10][11] Ni apongna ket ni Uttamchand Gandhi, a natawtawagan pay a ni Utta Gandhi.[10] Ti inana, ni Putlibai, a nanipud idiay Pranami a komunidad ti Vaishnava, ket isu ti maikapat nga asawa ni Karamchand, dagiti tallo nga immuna nga assawana ket pimmusayda iti panagpasngay.[12] Ti Jain a kapanunutan ket napigsa a nakaimpluensia kenni Gandhi a naisangsangyan babaen ti inana nga isu ket maysa a napsnek a Jain.[13][14]
Dagiti Indiano a klasiko, a naipangpangruna dagiti sarita ni Shravana ken ari Harishchandra, ket adda dagitoy ti nalatak a impakto kenni Gandhi idi isu ket maysa nga ubing. Iti bukodna nga autobiograpia, inakuna a dagitoy ket nakabati kadagiti saan a maikkat a kapanunutan iti biukodna a panunot. Nga isu ket nagsurat ti: "Nagayuyang kaniak ken tinultuladko a siak ket ni Harishchandra asaankona mabilang." Ti nasapa a bukod a panakainaganan ni Gandhi kadagiti kinapudno ken ayat a kas dagitoy ti kangatuan a pateg ket masurot kadagitoy nga epiko a karakter.[15][16]
Idi Mayo 1883, ti agtawen ti 13 a Mohandas ket naiyasawa tiagtawen ti 14 a ni Kasturbai Makhanji (ti umuna anaganna ket kadawyan a naipababab ti "Kasturba", ken ti nadungdungngo a "Ba") iti maysa a naurnos nga ubing a panagasawa, segun kadagiti ugali iti dayta a rehion.[17] Iti daytoy a pamay-an, isu ket nakapukaw ti maysa atawen a panagbasa.[18] Recalling the day of their marriage, a kinunana a maysa idi ket, "Nga awan ti ammomi a panggep ti panagasawa, para tikaniami daytoy ket kasla ti agkawkawes ti baro a bado, mangmangan kadagiti nasamit ken ken agay-ayayam kadagiti kabagianmi." Nupay kasta, a kas idi ti agdakor a tinawtawid, ti katutubo a babai a makiasawa ket nasken nga agnanayonnga agnaed idiay balay ti inana, ken adaywanna ti asawana.[19] Idi 1885, idi ni Gandhi ket agtawen ti 15, ti immuna nga anakda ket naipasngay, nge isu ket nagbiag laeng iti mano nga aldaw. Ti ama ni Gandhi, a ni Karamchand Gandhi, ket pimmusay pay idi rugi dayta a tawen.[20]
Ni Mohandas ken Kasturba ken nagannakda ti uppat, amin ket lallaki: ni Harilal, ket naipasngay idi 1888; ni Manilal, ket naipasngay idi 1892; ni Ramdas, ket naipasngay idi 1897; ken ni Devdas, a naipasngay idi 1900.[17] Iti tengnga a pagadalanna idiay Porbandar ken ti nagato a pagadalanna idiay Rajkot, ni Gandhi ket saan unay a nasaririt nga estudiante. Isu ket saan a similsileng iti panagdal wenno ti panagay-ayam. Maysa kadagiti termino a reporta ket nagigatad kaniana a kas "nalaing iti Inggles, nasayaat met iti Aritmetika ken nakapsot iti Heograpia; nasingpet, ken saan a nasayaat ti panagsuratna." Naipasana ti matrikulasion a panag-eksamen idiay Kolehio ti Samaldas College in Bhavnagar, Gujarat, with some difficulty. Gandhi's family wanted him to be a barrister as it would increase the prospects of succeeding to his father's post.[21] Idi 1926 ni Manilal Gandhi ket nagiyebkas ti essemna a mangasawa kenni Fatima Gool anak a babai ti maysa a Muslim a Negosiante idiay Abagatan nga Aprika. Ni Gandhi ket napigsa a nagbalakad a saana kayat daytoy, a nagbalballaag a daytoy ket kasupadi nga aramid ken nakaro a makadadael ti karrer ni Manilal. Ti anakna ket saana asinurot daytoy a panunot.[22]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b c Gandhi, Rajmohan (2006), pg 1-3.
- ^ Pilisuk ken Nagler (2011), pg 306-307.
- ^ "Mohandas Gandhi (1869 - 1948)".
- ^ Richard Toye (2010). Imperio ni Churchill: Ti Lubong a Nagaramid Kaniana ken ti Lubong nga Inaramidna. Macmillan. p. 176-7.
- ^ Gandhi, Rajmohan (2006), Gandhi: ti lalaki, dagiti tattaona, ken ti imperio, Unibersidad iti California a Pagmalditan, p. 172 Inadaw a sinao: "Dagitipanagtawag idiay Durban ken Verulam ket mangitudo kenni Gandhi a kas maysa a 'Mahatma', 'nalatak a kararua'. Isu ket nasirmata kas maysa a nalatak a kararua gapu ta isu ket nangpatakder kadagiti gapuana dagiti napanglaw. (p 172)"
- ^ Markovits, Claude (2006). Un-Gandhian Gandhi. Permanente a Nangisit. p. 59. ISBN 978-81-7824-155-5.
- ^ Douglas Allen (2008). Ti Pilosopia ni Mahatma Gandhi para iti Duapulo ket Maysa a Siglo. Lexington Books. p. 34.
- ^ Todd ken Marty (2012), pg 8. Ti nagan a Gandhi ket kayatna asaoen ket ti "tiendero", ngem ti ama ni Mohandas ken ti apongna ket politikoda ken saanda a tiendero.
- ^ Miller (2002), pg 9.
- ^ a b c Majumudar (2005), pg 27, 28.
- ^ Schouten (2008), pg 132.
- ^ Tendulkar (1951).
- ^ Singh, Savita; Misra, Bharati (2005). Alternatibo a Gandhi (tomo. 2 : Di-naranggas-A-Maararamid). Concept Publishing Company. p. 110. ISBN 978-81-8069-124-9.
- ^ Sannuti (2010).
- ^ Sorokin (2002), pg 169.
- ^ Rudolph ken Rudolph (1983), pg 48.
- ^ a b Mohanty (2011).
- ^ Gandhi, (1940). Chapter "At the High School".
- ^ Gandhi, (1940). Chapter "Playing the Husband".
- ^ Gandhi, (1940). Chapter "Ti Ipupusay ti Amak ken ken ti Doble a Panagbabainko".
- ^ Gandhi, (1940). Chapter "Panagisagana para iti Inglatera".
- ^ Gandhi (1990) p 304-5


text:
Carolus Linnaeus
Ni Carolus Linnaeus wenno Carl Linnaeus (Kasisigud a nagan iti Sueko Carl Nilsson Linnæus, 23 Mayo[nota 1] 1707 – 10 Enero 1778), naam-ammuan pay iti kinanobilidadna a kas ni Carl von Linné (tulong·paammo),[1] ket maysa idi a Sueko a botaniko, pisiko, ken soologo, a nangirugi kadagiti pundasion para iti moderno a pamuspusan iti binomio a nomenklatura. Isu ket naam-ammuan a kas ti ama ti moderno a taksonomia, ken naipanpanunotan pay a kas maysa kadagiti ama ti moderno nga ekolohia. Adu kadagiti sinursuratna ket naisurat iti Latin, ken ti naganna ket naipakpakita iti Latin a kas Carolus Linnæus (kalapasan idi 1761 ti Carolus a Linné).
Ni Linnaeus ket naipasngay idiay away ti Småland, idiay akin-abagatan a Suesia. Ni Linnaeus ket nakaawat ti kaaduan kadagiti nangatngato a panagadalna idiay Unibersidad ti Uppsala, ken nangrugrugi a nangit-ited kadagiti lektura iti botanika idiay idi 1730. Isu ket nagtaeng iti ballasiw-taaw idi baetan ti 1735 ken 1738, nga idiay ket nagad-adal ken nagipablaak pay ti immuna nga edision iti Systema Naturae idiay Olanda. Isu ket nagsubli met laeng idiay Suesia, nga idiay ket nagbalin a propesor iti botanika idiay Uppsala. Idi tawtawen ti 1740, isu ket naipatulod kadagiti nadumaduma a panagbanniaga iti Suesia tapno agbiruk ken mangidasig kadagiti mula ken dagiti ayup. Idi tawtawen ti 1750 ken tawtawen ti 1760, isu ket nagtultuloy a nagur-urnong ken nagidasdasig kadagiti ayup, mulmula, ken minerales, ken nagipablaak kadagiti nadumaduma a tomo. Iti panawen ti ipupusayna, isuna idin ket maysa kadagiti kaaduan a naipammadayawan a sientista idiay Europa.
Ti Sueko a pilosopo a ni Jean-Jacques Rousseau ket nangipatulod kania ti mensahe: "Ibagam kaniana a diak ammo ti nalatlatak a tao iti lubong."[2] Ti Aleman a mannurat a ni Johann Wolfgang von Goethe ket nangisurat: "Malaksid kenni Shakespeare ken ni Spinoza, Awan ti ammok a saanen a sibibiag nga ad-adu a nakaimpluensia kania."[2] Ti Sueko a mannnurat a ni August Strindberg ket insuratna ti: Ni "Linnaeus idi ti kinapudno ket maysa a mannaniw a naikeddeng a nagbalin a maysa a naturalista".[3] Kadagiti dadduma pay a nagun-odna, ni Linnaeus ket tinawtawagan idi ti Princeps botanicorum (Prinsipe dagiti Botaniko), "Ti Pliny iti Amianan," ken "Ti Maikadua nga Adan".[4]
Iti botanika, ti pangyababaan ti mannurat nga inususar a mangitudo kenni Linnaeus a kas ti turay para iti nagnagan ti sebbangan ket L.[5] Idi 1959, ni Carl Linnaeus ket nainaganan idi a kas ti lektotipo para iti Homo sapiens,[6] a kaibuksilaan a ti panagsurot kadagiti alagaden ti nomenklatura, ti Homo sapiens idi ket umisu a naipalpalawag a kas dagiti sebbangan ti ayup a nakaitagikuaan ni Linnaeus.
Dagiti linaon
Biograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Nasapa biag[urnosen | urnosen ti taudan]
Kinaubing[urnosen | urnosen ti taudan]
Ni Carl Linnaeus ket naipasngay idiay purok ti Råshult idiay Småland, Suesia idi 23 Mayo 1707. Isu ti kaunaan nga anaka ni Nils Ingemarsson Linnaeus ken ni Christina Brodersonia. Ti amana ket isu ti immuna iti kaputotanna a nangampon ti permanente nga apelyido. Sakbay ti dayta, dagiti kaputontanda ket nagus-usarda ti patronimiko a sistema ti panagnagan kadagiti Eskandinabo a pagilian: ti amana ket nanaganan ti Ingemarsson kalpasan ti amana a ni Ingemar Bengtsson. Idi naawat ni Nils idiay Unibersidad ti Lund, isu ket nangala ti nagan ti pamiliana. Isu ket nanagampon ti Latinado a nagan a Linnæus manipud ti higante a linden a kayo (wenno dalayap a kayo), lind iti Sueko, a nagtubtubo idiay pagnanaedan ti pamiliana.[7] Daytoy a nagan ket naipaletra nga adda ti æ a ligatura. Idi naipasngay ni Carl, isu ket nanaganan ti Carl Linnæus, iti nagan ti pamilian ti amana. Ti anakna a lalaki ket kankanayon pay a nangiletra nga adda iti æ a ligatura, iti naisusurat iti ima a dikumento ken kadagiti pablaaks.[8] Ti patonimiko ni Carl idin ket mabalin a ti Nilsson, a kas iti Carl Nilsson Linnæus.
Maysa kadagiti atiddog a linia dagiti agtaltalon ken dagiti padi, ni Nils ket maysa a idi nga agdadamo a botaniko, maysa a Luterano a ministro, ken ti koadhutor iti bassit a purok iti Stenbrohult idiay Småland. Ni Christina ket maysa nga anak a babai idi ti rektor iti Stenbrohult, a ni Samuel Brodersonius. Isu ket dimteng a naganak kadagiti tallo a babai ken maysa alalaki, ni Samuel (a dimteng a nangsaruno ti amana a kas rektor iti Stenbrohult ken nangsurat timanual iti panagtaraken ti alimbubuyog).[7][9][10] Ti maysa atawen kalpasan ti pannakaipasngay ni Linnaeus, ti apongna a ni Samuel Brodersonius ket pimmusay, ken ti amana a ni Nils ket isu ti nagbalin a rektor iti Stenbrohult. Ti pamilia ket immalis idiay rektorio manipud idiay balay ti koadhutor.[8][11]
Uray kadagiti nasapsapa a tawtawenna, ni Linnaeus ket kasla nagayayat para kadagiti mula, a naisangsangayan kadagti sabong. No idi isu ket marurod, isu ket naikikkan iti sabong, a daytoy ket dagus a nagpakalma kaniana. Ni Nils kanayon a nagasasikaso iti hardinna ken kankanayon a nangipakpakiata kadagiti sabong kenni Linnaeus ken inbagbgana dagiti naganda kaniana. Isu idin ni Linnaeus ket naikkan ti lugar a pagpatubuanna ti mulmula.[12]
Nasapa a panagadal[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti ama ni Linnaeus ket isu ti nangirugrugi a nangisuro kaniana iti Latin, relihion, ken heograpia idi isu ketu bing pay laeng; ti maysa a panangilaglagip ket nangibagbaga a gapu ti panagus-usar ti pamilia iti Latin kadagiti pannakisinsinnarita, ni Linnaeus ket nakaadal ti Latin sakbay a nakaadal ti Sueko. Idi agtawen ti pito ni Linnaeus, ni Nils ket nangikeddeng a mangabang ti mangisuro kaniana. Ti nagannak kaniana ket pinilida ni Johan Telander, ti anak a lalaki ti maysa a lokal a yeoman. Ni Linnaeus ket saan a nangay-ayat kaniana, nangisursurat iti autobiograpiana a ni Telander "ket nasaysayaat idi a a mangpasardeng ti talento ti maysa nga ubing ngem ti mangparang-ay kadagitoy."[13] Kalpasan ti dua a tawen idi rugi ti pannakaisursurona, isu ket naipatulod idiay Akin-baba nga Eskuela ti Gramatika idiay Växjö idi 1717.[14] Ni Linnaeus ket sagpaminsan laeng a nagad-adal, ngem kankanayon a nanapan idiay away tapno agbiruk kadagiti mula. Isu ket nakaabot ti kinaudi a tawenna iti Akin-babba nga Eskuela idi isu ket agtawen ti sangapulo ket lima, nga insursuro idi ti ti daulo ti eskuela, a ni Daniel Lannerus, nga isu ket nagay-ayat idi ti botanika. Ni Lannerus ket nakadlaw ti panagay-ayat ni Linnaeus iti botanika ken nangited kaniana a mangipataray ti hardinna. Isu pay ti nangipaammo kaniana kenni Johan Rothman, ti estado a doktor iti Småland ken ti maysa a manursuro idiay Växjö Gimnasio. Ni Rothman ket maysa pay a botaniko ken nagpalawa ti interesado kenni Linnaeus iti botania ken timmulong kaniana a nagparang-ay ti panagayatna iti medisina.[15][16] Iti edad a 17, ni Linnaeus ket nagbalin idin a nakaammo kadagiti adda a literatura iti botania. Isu ket nangibagbaga iti warnakanna a ”agbasbasa iti aldaw ken rabii, maikabkabesak ti, Libro dagiti Hierba ni Arvidh Månsson, ti Flora Åboensis ni Tillandz, ti Serta Florea Suecana ni Palmberg, ti Bromelii Chloros Gothica ken ti Rudbeckii Hortus Upsaliensis..” [17]
Ni Linnaeus ket simmrek iti Växjö Gimnasio idi 1724, nga idiay ket nangruna a nagadal iti Griego, Hebreo, teolohia ken matematika, ti kurikulo a naidaremdem para iti ubbing a lallaki nga agsagsagana iti kinapadi.[18][19] Iti kinaudi a tawen idiaygimnasio, ti ama ni Linnaeus ket bimmisita tapno damagenna dagiti propesor no kasano nga agrangrang-ay ti panagad-adalna; iti dismayana, kaaduan kadagiti propesor ket nangibagbaga nga isunto ket saan nga agbalin a maysa nga eskolar. Ni Rothman ket saan a namatmati ti daytoy, a nangisingsingasing a ni Linnaeus ket adda masakbayanna iti medisina. Ti doktor ket nangidaton nga agnaed ni Linnaeus iti pamiliana idiay Växjö ken maisurona iti pisiolohia ken botanika. Ni Nils ket inawatna daytoy a daton.[20][21]
Dagiti pakaammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b Ni Carl Linnaeus ket naipasngay idi 1707, 13 Mayo (Sueko nga Estilo) wenno 23 Mayo segun ti moderno a kalendario. Segun ti Huliano a kalendario isu ket naipasngay idi 12 Mayo. (Blunt 2004, p. 12)
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Blunt (2004), p. 171.
- ^ a b "Ania kadi dagiti inbagbaga ti tattao a maipanggep kenni Linnaeus". Linné on line. Unibersidad ti Uppsala. Naala idi 3 Oktubre 2011.
- ^ "Pimmusay ni Linnaeus". Linné on line. Unibersidad ti Uppsala. Naala idi 3 Oktubre 2011.
- ^ Broberg (2006), p. 7.
- ^ "Linnaeus, Carl (1707–1778)". Dagiti salaysay ti mannurat. Internasional a Pagsurotan ti Nagnagan ti Mula. Naala idi 1 Oktubre 2011. Kadagiti naduduog a pablaak ket sagpaminsanda a nangipangyababa iti "Linn." ket mabirukan iti (kas pagarigan: Cheeseman, T.F. (1906) - Manual ti Flora ti Baro a Selanda.
- ^ Stearn (1959), p. 4.
- ^ a b Blunt (2004), p. 12.
- ^ a b Blunt (2004), p. 13.
- ^ Stöver (1974), p. 8.
- ^ Broberg (2006), p. 10.
- ^ Quammen (2007), p. 1.
- ^ Blunt (2004), p. 15.
- ^ Blunt (2004), pp. 15–16.
- ^ Stöver (1974), p. 5.
- ^ Blunt (2004), p. 16.
- ^ Stöver (1974), pp. 5–6.
- ^ Carl von Linnés betydelse såsom naturforskare och läkare : skildringar utgifna af Kungl. Vetenskapsakademien i anledning af tvåhundraårsdagen af Linnés födelse|http://runeberg.org/linne200ar/linnebotan/0007.html
- ^ Stöver (1974), p. 6.
- ^ Blunt (2004), pp. 16–17.
- ^ Blunt (2004), pp. 17–18.
- ^ Stöver (1974), pp. 8–11.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Carolus Linnaeus idiay Wikimedia Commons
Dagiti ob-obra a mainaig ti Carolus Linnaeus idiay Wikisource


text:
Ti Andorra la Vella (Pannakabalikas a Katalan: [ənˈdorə ɫə ˈBeʎə], Pannakabalikas a Katalan: [anˈdɔra la ˈBeʎa]) ket ti kapitolio ti Prinsipalidad ti Andorra, ken mabirukan idiay nangato a daya ti located high in the east Pirineos a nagbaetan ti Pransia ken España. Daytoy ket nagan pay ti parokia a mangpalikmu iti kapitolio.
Manipud idi 2011, ti siudad ket addaan it populasion iti 22,256, ken ti urbano a lugar, a mairaman ti Escaldes-Engordany ket dagiti pay satelite a purok, ket addaan kadagiti 40,000 nga agtataeng.
Ti kangrunaan nga industria ket ti turismo, urayno ti pagilian ket makagun-od pay ti ganganaet a matgedan manipud kadagiti buis.
Dagiti midia a mainaig ti Andorra la Vella idiay Wikimedia Commons
Nagsasabtan: 42°30′00″N 1°30′00″E / 42.50000°N 1.50000°E / 42.50000; 1.50000


text:
Kalinga
Ti Kalinga ket maysa a probinsia ti Pilipinas iti Rehion Administratibo ti Kordiliera iti Luzon. Kapitoliona ti ili ti Tabuk ken kabeddengna ti Mountain Province iti abagatan, ti Abra iti laud, ti Isabela iti daya, ti Cagayan iti umamianan a daya, ken ti Apayao iti amianan. Kasakbayan ti tawen 1995, ti Kalinga ken ti Apayao ket maymaysa a probinsia a managan iti Kalinga-Apayao, agingga a nagudua daytoy ket nagbalin a dua nga agwaywayas a probinsia.
Dagiti linaon
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Kalinga ket addaan iti 7 nga ili ken maysa a komponente a siudad.
Siudad[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti ili[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ 2010 a Senso a Pakaammo ti CAR (Ingles) naala idi 30 Abril 2012


text:
Shmuel Yosef Agnon
Ni Shmuel Yosef Agnon (Hebreo: שמואל יוסף עגנון), (Hulio 17, 1888 – Pebrero 17, 1970) ket maysa idi a Premio Nobel a laureado a mannurat ken maysa kadagiti sentro a pigura iti moderno a Hebreo a piksion. Iti Hebreo, isu ket naamammoan babaen ti akronimo a Shai Agnon (ש"י עגנון). Iti Inggles, dagiti obrana ket naipablaak babaen ti nagan a S. Y. Agnon.
Ni Agnon ket naipasngay idi idiay Galicia, Austro-Hungaro nga Imperio (tattan ket ti Ukrania). Isu ket immalis idiay Britaniko a Bilin iti Palestina, ken pimmusay idiay in Herusalem, Israel.


text:
Abagatan a Korea
Ti Abagatan a Korea ( denggen (tulong·paammo)), opisial a ti Republika iti Korea (Koreano: Daehan Minguk listen), ket maysa a naturay nga estado idiay akin-abagatan a paset iti Koreano a Peninsula.[6] Nailawlawag daytoy iti maysa a resolusion ti U.N. idi 1948 a kas daytoy laeng ti nalintegan a gobierno idiay Korea. Ti nagan a "Korea" is ket naala manipud ti Goryeo, maysa a dinastia a nagturay kadagti Tengnga a Panawen.
Dagiti kaarruba na ket ti Tsína iti laud, ti Hapon iti daya, ti Amianan a Korea iti amianan, ken ti Baybay Daya a Tsina iti abagatan. Ti Abagatan a Korea ket naisadag idiay amianan a natemplado a sona nga daytoy ket addan ti kaaduan kabanbantayan a dagdaga. Naksakup daytoy ti dagup a kalawa a 99,392 kuadrado kilometro[7] ken addan ti populasion ti agarup a 50 a riwriw. Ti kapitoliona ken kadakkelan a siudad ket ti siudad ti Seoul, nga addaan ti populasion iti 10 a riwriw.
Ti arkeolohia ket mangipakpakita a ti Penisnsula ti Korea ket sinakup idi babaen ti Akin-baba a Paleolitiko a paset ti panawen (2.6 Ma–300 Ka).[8][9] Ti pakasaritaan ti Korean ket mangrugi tii pannakapundar ti Gojoseon idi 2333 SK babaen ti naisaritaan a Dan-gun. Kalpasan ti panagkaykaysa ti Tallo a Pagpagarian ti Korea babaen ni Silla AD 668, ti Korea ket tinurayan idi babaen ti Goryeo a Dianstia (918–1392) ken Joseon a Dinastia (1392–1910). Daytoy ket insilpo babaen ti Imperio ti Hapon isi 1910. Idi patingga ti Maikadua a Sangalubongan a Gubat, ti Korea ket nabingbingay idi kadagiti Sobiet ken Estados Unidos a sona ti panagsakop. Ti maysa apangbutos ket natengngel idiay sona ti Estados Unidos idi 1948 a nakaiturongan ti pannakapartuat ti Republika ti Korea. Urayno ti Nagkaykaysa a Pagpagilian ket nangipasa tiresolusion a nangirangang a ti Republika laeng ti nainkalintegan a gobierno idiay Korea, dagiti Sobiet ket nangipatakderda ti kasuppiat a gobierno idiay Amianan.
Ti Koreano a Gubat ket nangrugi idi 1950 idi dagiti puersa manipud ti Amianan ket rinautda ti Abagatan. Ti gubat ket nagpaut iti tallo a tawen ken nairaman ti Estados Unidos, Tsina, ti Kappon ti Sobiet, ken dagiti dadduma pay a pagpagilian. Ti pagbeddengan a nagbaetan kadagitoy dua apaglian ket agtultuloy a kas ti kakaruan a napasammakedan iti lubong. Kadagiti dekada a simmaruno, ti ekonomia ti Abagatn a Korea ket dimmakkel unay ken ti pagilian ket nabaliwan iti maysa a nangruna nga ekonomia.[10] Ti sibilian a gobierno ket sinukatanna ti militar a turay idi 1987. Iti agdama, ti Abagatn a Korea ket addaan ti nainget a linteg ti panagtengngel ti paltog a mairanggo kadagiti pagilian nga addaan ti kabassitan a bilang dagiti armas iti tungngal maysa a tao.
Ti Abagatan aKorea ket maysa a presidensial a republika a mangbukel kadagiti 17 nga administratibo a pannakabingbingay ken maysa daytoy a narang-ay a pagilian nga addaan ti nangato unay nga alagaden ti panagbiag. Daytoy ti maikapat a kadakkelan nga ekonomia ti Asia ken ti maika-15 (nominal) wenno Maika-12 (Pagpadaan ti kapigsa ti panag-gatang) a kadakkelan nga ekonomia iti lubong.[11] Ti ekonomia ket pinaadar kadagiti panagiluas, nga adda dagiti pannakaipatenga ti panagpataud kadagiti [[elektronika], dagiti lugan, dagiti [[Panagaramid ti barko|barko], makina, dagiti petrokimiko ken robotika. Ti Abgatan a Korea ket kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian, WTO, ken OECD, ken ti nangpundar a kameng ti APEC ken ti Pantok ti Daya ngaAsia.
Etimolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti nagan a Korea ket nagtaud manipud ti Goryeo, a mangibagbaga ti taga-ugma apagarian ti Goguryeo, ti immuna a dinastia ti Korean a binisita babaen dagiti agtagtagilako a Persiano a nangibagbaga iti daytoy iti Koryŏ (Goryeo; 고려) a kas Korea.[12] Ti termino a Koryŏ ket kaaduan pay a nausar tapno mangibaga ti Goguryeo, a bukod a nanginagan kaniana iti Koryŏ idia maika-5 a siglo. Uray ti kaadda dagit ipanangiletra iti Corea kenKorea kadagiti pablaak ti maika-19 a siglo, addamet dagiti Koreano a namatmati a ti Imperio ti HaponHapon, iti dayta a panawen ti panagsakop ti Hapon, ket nangigagara ti naiyalagad a panangiletra iti Korea, a mangaramid ti Hapon nga umuna nga alpabetiko nga agparang.[13]
Babaen ti turay ti Hapon, ti "Joseon" ket nagbalin nga opisial a nagan para iti intero a teritorio, ngem saan daytoy a unibersal nga inaw-awat. Idi las-ud ti daytoy a panawen, adda met dagiti nadumaduma agrupo a nakilaban para iti pannakawayawaya, ti kadayegan ket ti Daehan Minguk Imsi Jeongbu.
Kalpasan ti panagsuko ti Hapon, idi 1945, ti Republika ti Korea (Daehan Minguk) ket naampon idi a kas ti nalinteg a nagan para it ibaro a pagilian. Gaputa ti gobierno ket tinengngelna laeng ti akin-abagatn apaset ti pagilian ti Koreano a Peninsula, naaramid idi ti inpormal a termino ti Abagatan a Korea , ken nagbalbalin daytoy a kadawyan iti Lumaud a Lubong. Nupay kasta, dagiti Koreano ket agtultuloyda a a mangibagbaga ti masa ti daga wenno ti intero a peninsiula a kas laeng ti Hanguk (Korea) wenno Namhan (Abagatn a Korea).
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Korea, Abagatan: Tattao ken Kagimongan, CIA World Factbook.
- ^ "총인구, 인구성장률 : 지표상세화면 (panagadu ti populasion)". Opisina ti nailian nga Estadistika. 2008. Naala idi Oktubre 29, 2010.
- ^ a b c d "Abagatan a Korea". Internasional a Pondo ti Panguartaan. Septiembre 2011. Naala idi Nobiembre 5, 2011.
- ^ Gini a pagsurotan, CIA World Fact Book.
- ^ "Reporta ti panagrangrang-ay ti Nagtagitaoan". Nagkaykaysa a Pagpagilian. 2011. Naala idi Nobiembre 5, 2011.
- ^ CIA World Factbook
- ^ "Ti Heograpia ti Korea". Asianinfo.org. Pebrero 1, 2010. Naala idi Hulio 13, 2010.
- ^ "Dagiti Taga-ugma a Sibilisasion" (Press release). Kanada: Naarian a Museo ti Ontario. Disiembre 12, 2005. Naala idi Abril 25, 2010.
- ^ Prehistoriko a Korea, OPisina ti Primo Ministro.
- ^ "Abagatan a Korea: Ekonomiko ken dagiti sosial a panmagrang-ay". Encyclopædia Britannica. Naala idi Pebrero 18, 2010.
- ^ Reporta para kadagiti Napili a Pagilian ken Suheto, Internasional a Pundo ti Panguartaan.
- ^ Yunn, Seung-Yong (1996), "Dagiti nasapa a pannakaiyasideg dagiti Muslim iti Korea", Relihioso a kultura ti Korea, Hollym International, p. 99
- ^ Demick, Barbara. "Breaking the occupation spell: Some Koreans see putdown in letter change in name." Boston Globe. Septiembre 18, 2003. Naalidi Septiembre 2, 2013.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti midia a mainaig ti Abagatan a Korea idiay Wikimedia Commons
- Ti opisial a website ti Republika ti Korea (Korea.net)
- Ti Opisial a Sitio ti Alagaden ti Turismo ti Korea
- Abagatan a Korea a naikabil iti The World Factbook
- Kitaen ti Abagatan a Korea iti Proyekto ti Nawaya a Direktorio (Ingles)


text:
Kolonialismo
Ti kolonialismo ket isu ti panangibangoni, eksplotasion, panagtaripatu, panagala ken panagpadakkel kadagiti kolonia iti maysa ateritorio babaen ti tattao manipud ti sabali a teritorio. Daytoy ket maysa a pamay-an a ti metropoli ket tuntonenna ti kinaturay iti kolonia, ken ti sosial a patakder, gobierno, ken ekonomia ti kolonia ket binalbaliwan babaen dagiti agkolkolonia manipud ti metropoli. Ti kolonialismo ket maysa nga agsmang ti saan nga agpapada a pannakibiang a nagbaetan ti metropoli ken ti kolonia ken ti ken ti nagbaetan dagii agkolkolonia ken ti patneng a populasion.[1]
Ti Europeano a kolonial a paset ti panawen ket isu idi ti panawen manipud idi tawtawen ti 1500s aginggana ti, ti tawtawen idi 1900 nga idi adda dagiti nadumaduma a bileg ti Europa (a naisangsangayan, ngem saan nga eksklusibo, ti Espana, Portugal, Britania, ti Olanda ken Pransia)ket nangipatakderda kadagiti kolonia idiay Asia, Aprika, ken ti Kaamerikaan. Iti immununa dagiti pagilian ket sinursurotda dagiti mekantilista nga annuroten a naidaremdem a mangpapigsa ti ekonomia ti pagtaenganda manipud ti gastusan dagiti kasuppiatda, isu na dagitoy a kolonia ket kadawyan anapalubosanda nga agtagilako laeng iti ina apagilian. Babaen ti tengnga ti maika-19 a siglo, nupay kasta, ti nabileg nga Imperio ti Britaniko ket nangibbet ti merkantilismo ken dagiti panagiparit ti panaglaklako ket nangipaammo ti pamunganayan ti nawaya apanaglaklako, nga adda laeng ti bassit a panagiparparit wenno dagiti taripa.
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Dagiti taudan – ti panaka-imbento ti kolonialismo: kitaen ti artikulo ni Ronald Daus, dagiti pinagibasaran ken bibliograpia.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- Cooper, Frederick. Kolonialismo a Naisalsaludsod: Teoria, Pannakaammo, Pakasaritaan (2005)
- Getz, Trevor R. ken Heather Streets-Salter, eds. Moderno nga Imperialismo ken Kolonialismo: Ti Sangalubongan a Perspektibo (2010)
- LeCour Grandmaison, Olivier, Coloniser, Exterminer - Sur la guerre et l'Etat colonial, Fayard, 2005, ISBN 2-213-62316-3
- Lindqvist, Sven, Rariten Amin dagiti Ayup, 1992, New Press; Naiprenta manen nga edision (Hunio 1997), ISBN 978-1-56584-359-2
- Jürgen Osterhammel, Kolonialismo: Ti Teoretikal a Pakabuklan, Princeton, NJ: M. Wiener, 1997.
- Maria Petringa, Brazza, Ti Maysa a Biag para iti Aprika (2006), ISBN 978-1-4259-1198-0
- Stuchtey, Benedikt: Kolonialismo ken Imperialismo, 1450-1950, Online a Pakasaritaan ti Europa, Mainz: Instituto ti Europeano a Pakasaritaan, 2011, retrieved: July 13, 2011.
- Velychenko, Stephen, TI Banag ti Ruso a Kolonialismo idiay Ukranio a Kapanunotan. Agkamkammmatalek nga Identidad ken Panagrang-ay, AB IMPERIO 1 (2002) 323-66 [1].
- Wendt, Reinhard: Turay ti Europeano a Ballasiw-taaw , Online a Pakasaritaan ti Europa, Mainz: Instituto ti Europeano a Pakasaritaan, 2011, Naala idi: Hunio 13, 2012.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Liberal a panagsuppiat ti kolonialismo, imperialismo ken imperio(pdf) - babaen ni propesor Daniel Klein


text:
Arteche, Daya a Samar
Ti Arteche ket maysa a maika-3 a klase nga ili iti probinsia ti Daya a Samar iti Pilipinas.
Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Arteche ket politikal a nabingbingay iti 20 a barbaranggay.[2]
- Aguinaldo
- Balud (Pob.)
- Bato (San Luis)
- Beri
- Bigo
- Buenavista
- Cagsalay
- Campacion
- Carapdapan
- Casidman
- Catumsan
- Central (Pob.)
- Concepcion
- Garden (Pob.)
- Inayawan
- Macarthur
- Rawis (Pob.)
- Tangbo
- Tawagan
- Tebalawon
Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014.
- ^ a b "Probinsia ti Daya a Samar". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 14 Oktubre 2014.
- ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti Daya a Visayas (Ingles) naala idi 27 Pebrero 2013
- ^ "Probinsia ti Daya a Samar". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 14 Oktubre 2014.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Pagalagadan a Kodigo ti Heograpia ti Pilipinas (Ingles)
- Pakaammo dagiti Senso ti Pilipinas (Ingles)
- Dagiti datos ti populasion ti LWUA (Ingles)
- LGPMS (Ingles)
- COMELEC (Ingles)


text:
Uruguay
Ti Uruguay opisial a ti Oriental a Republika ti Uruguay wenno ti Akin-daya a Republika ti Uruguay[4] wenno ti Daya a Republika ti Uruguay (Karayan)[5] (Espaniol: República Oriental del Uruguay, pannakabalikas: [reˈpuBlika oɾjenˈtal del uɾuˈɣwaj]), ket pagilian idiay abagatan daya a rehion ti Abagatan nga Amerika. Daytoy ket ineddengan babaen ti Arhentina iti laud ken ti Brasil iti amianan ken daya, ken ti Taaw Atlantiko titi abagatn ken abagatan a daya. Ti Uruguay ket pagtaengan dagiti 3.3 a riwriw a tattao, a kadagitoy ket 1.8 a riwriw ti agtataeng iti metropolitano a lugar iti kapitoliona ken kadakkelan a siudad, ti Montevideo. Daytoy ket addaan iti kalawa iti agarup a 176,000 kuadrado kilometro (68,000 sq mi), ti Uruguay ket heograpiko nga isu ti maikadua a kabassitan a pagilian idiay Abagatan nga Amerika kalpasan ti Surinam.
Ti Uruguay ket nagtultuloy a saan unay a natagtagitao anginggana ti pannakaipatakder ti Colonia del Sacramento, ti maysa kadagiti kaduogan a Europeano a pagtaengan iti pagilian, babaen dagidi Portuges idi 1680. Ti Montevideo ket napundar id a kas maysa a militar a pagsammakedan babaen dagidi Kastila idi nasap a a maika-18 a siglo, ken nagipakpakita kadagiti naisalsalisal a panagtunton iti rehion. Ti Uruguay ket nagun-odna ti pannakawayawaya idi baetan ti 1811 ken 1828, kalpasan ti uppat nga aldaw a panagririri iti España, Portugal, Arhentina ken Brasil. Daytoy ket nagtultuloy a suheto ti ganganaet nga impluensia ken panagbibiang kadagiti panawen ti maika-19 a siglo, ken ti militar ket addaan iti agsublisubli a papel kadagiti lokal a politika aginggana idi maika-20 a siglo. Ti moderno nga Uruguay ket demokratiko a batay-linteg a republika, nga adaan iti presidente nga agserbi a kas daulo ti estado ken daulo ti gobierno. Daytoy ket kankanayon a mairanggo a kas maysa kadagiti kaaduan a napadur-as ken kabaknanagan a pagilian iti Latin nga Amerika.
Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]
- Andrew, G. R. (2010) Blackness in the White Nation: A History of Afro-Uruguay, Ti Pagmalditan ti Unibersidad ti North Carolina
- Behnke, A. (2009) Uruguay in Pictures, Twenty First Century Books
- Box, B. (2011) Footprint Focus: Uruguay, Footprint Travel Guides
- Burford, T. (2010) Bradt Travel Guide: Uruguay, Bradt Travel Guides
- Canel, E. (2010) Barrio Democracy in Latin America: Participatory Decentralization and Community Activism in Montevideo, Ti Pagmalditan ti Estado nga Unibersidad ti Pennsylvania
- Clark, G. (2008) Custom Guide: Uruguay, Lonely Planet
- Jawad, H. (2009) Four Weeks in Montevideo: The Story of World Cup 1930, Seventeen Media
- Lessa, F. and Druliolle, V. (eds.) (2011) The Memory of State Terrorism in the Southern Cone: Argentina, Chile, and Uruguay, Palgrave Macmillan
- Mool, M (2009) Budget Guide: Buenos Aires and Montevideo, Cybertours-X Verlag
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Extended National Household Survey, 2006: Ancestry" (PDF) (iti Espaniol). Nailian nga Instituto ti Estadistika.
- ^ Resultados del Censo de Población 2011: población, crecimiento y estructura por sexo y edad ine.gub.uy
- ^ a b c d "Uruguay". Internasional a Pundo ti Panguartaan. Naala idi 4 Enero 2012.
- ^ Kas pagarigan, Pablaak ti Internasional a Korte ti Hustisia idi 20 Abril 2010 re judgment Argentina v Uruguay.
- ^ Embahada ti Uruguay, Pretoria, Abagatan nga Aprika
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Uruguay idiay Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Uruguay manipud idiay Wikivoyage
- Opisial a website
- Uruguay a naikabil iti The World Factbook
- Uruguay manipaud ti UCB Libraries GovPubs
- Kitaen ti Uruguay iti Proyekto ti Nawaya a Direktorio (Ingles)
- Bariweswes ti Uruguay manipud ti BBC News
- Wikimedia Atlas iti Uruguay
- Dgaiti padto ti panagdur-as
- Uruguay
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Taaw Atlantiko
- Dagiti dati a kolonia ti Espana
- Dagiti liberal a demokrasia
- Dagiti pagilian ti Abagatan nga Amerika
- Dagiti pagilian nga agsasao ti Espaniol
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1825
- Dagiti estado a kameng ti Mercosur
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Pagpagilian ti Abagatan nga Amerika
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian


text:
Maika-2 a milenio
Ti maika-2 a milenio ket paset ti panawen a segun dagiti opisial a taudan, a kas ti Obserbatorio ti Marina ti Estados Unidos, ket nangrugi iti Enero 1, 1001, ken nagpatingga idi Disiembre 31, 2000, ti Kalendario a Gregoriano. Daytoy ket binukel ti Nangato a Tengnga a Panpanawen, ti Renasimiento, ti Nasapa a Moderno a Panawen, ti panawen ti kolonialismo, industrialisasion, ti ilalatak dagiti estado a pagilian, ken ti maika-20 a siglo nga addaan ti impakto iti siensia, ti adu a pannakawarwaras ti edukasion, ken ti unibersal a panagaywan ti salun-at ken dagiti panagbakuna kadagiti adu a pagilian. Dagiti siglo ti dadakkel a pannakigubat ti nangato a teknolohia nga armas (dagiti Gubat ti Lubong ken dagiti nuklear bomba) ket tinimbengan babaen dagiti umad-adu a tignay ti kappia manipud ti Nagkaykaysa a pagpagilian, ti Kuerpo ti Kappia, dagiti relihioso a kampania nga agbalballaag a mangsuppiat iti ranggas, ken dagiti doktor ken dagiti agtrabtrabaho iti salun-at a nagbalballasiw kadagiti pagbeddengan tapno mangagas kadagiti donor ken sakit ken ti pannakaisubli ti Olimpiada a kas salisal nga awan ti panagkakabil.
Dagiti sientista ket naballigida a nangipalawag ti waya ti saririt; dagiti tao ket immunada nga immaddang iti Bulan idi las-ud ti maika-20 a siglo; ken ti baro a teknolohia ket pinadur-as babaen dagiti gobierno, industria, ken akademia iti balalsiw iti lubong, a ti edukasion ket nagbibingayan babaen ti dagiti adi nga internasional a komperensia ken dagiti warnakan. Ti panagpadur-as ti mokuti a tipo, radio, telebision, ken ti Internet ket nakaiwarwaras ti pakaammo iti sangalubongan, iti uneg dagiti minuto, iti audio, video, ken prenta ti ladawan a pormat a panagadal, panagpalpaliwa, ken pagmadlawan dagiti bilion a tattao baaen ti patingga ti maika-20 a siglo.
Ti maika-15 a sigloket nakakita ti maikadu a migrasion ti tattao manipud idiay Europa, Aprika ken Asia idiay Kaamerikaan, ket nagrugian ti kankanayon a pumarpardas a proseso ti globalisasion. Ti pannaka-abel ti internasional a panagtagilako ket nakaiturongan ti pannakaporma kadagiti multi-nasional a koporasion, nga addaan kadagiti balay nga opisna kadagiti nadumaduma a pagilian. Dagiti agpadpadas ti internasional a negosio ket nangpabassit ti impakto ti nasionalismo iti nadayeg a kapanunotan.
Nagdoble ti populasion ti lubong kadagiti immuna a pito a siglo iti milenio, (manipud ti 310 a riwriw idi AD 1000 aginggana it 600 a riwriw idi AD 1700), aken kalpasanna, naminsangapulo nga immadu kadagiti tallo a naudi a siglo, ket nalabsanna ti 6 a bilion idi AD 2000.


text:
Ti latitud na, aiti 64°08' N, ket makabalin daytoy a ti ti kaamianan unay iti lubong a kapitolio a siudad iti maysa a naturay nga estado. mabirukan daytoy idiay abagatan a laud iti Islandia, idiay akin-abagatan nga aplaya iti Luek ti Faxaflói. Nga addaan ti populasion ti aganad a 120,000 (ken sumurok a 200,000 idiay Kalatakan a Reykjavík a Lugar), datoy ti pusod ti ekonomia ken gobierno ti Islandia.
Ti Reykjavík ket naikapamatian a daytoy ti pakabirukan ti immuna a pagnaedan idiay Islandia, a ti Ingólfur Arnarson ket napakunkuna a naipabangon idi 870 C.E. Aginggana idi maika-18 a siglo, awan ti urbano a panagrangrang-ay iti lokasion iti daytoy a siudad. Daytoy a siudad ket naibangon idi 1786 a kas maysa a paggatangan nga ili ken dimmaakkel kadagiti sumagad a dekado, ken nagbalin a rehional ken nailian a sentro ti komersio, populasion ken gobierno.


text:
Dificultad:Ningún grado
por carlluz
D Kasla jak maaklon pannaka pukaw ko A kakaysona nga ayat ko G jak man ninamnama A a masulisog ka D bayat kaawan ko D Narukop man gayam A dayta nakem mo kararwa ken puso G A D di mo pinanonot toy sakripisyok rigat ko ken to-ok G A D No pakaragsakam ti pinagsagabak awan mabalin ko G A D no namnamaem a dinakon kasapulan siakon tay lipatam D A No naragsak ka dita sidong na palubusan ka ngarud G A ngem no dumteng to aldaw a agbabawi ka D pammakawan ko jak maypanamnama Chorus: A D Laglagipem awan ti nag kurangak ken nagbasulak A D ta toy ayat nga impariknak ket awan umartap oohooh G A D Ngem ti insubad mo nasaem ken limdo pusok ti sinugatam G A D apges ken panaas innak linaak-am kenka a manangallilaw REPEAT


text:
LAOAG CITY - Nagballigi dagiti kameng ti Philippine National Police (PNP) iti Pasuquin, Ilocos Norte iti inwayat da nga operasyon kontra iti maysa a wanted person a napan naglemmeng idiay Isabela.
Daytoy ti kinumpirmaran ni Police Senior Inspector Jayson Batuyon, ti chief of police iti ili a Pasuquin.
Binigbig ni Batuyon ti suspek a ni Jeffrey Antonio a residente iti Barangay Andarayan, Delfin Albano, Isabela.
Natiliw ni Antonio babaen iti bileg ti maysa a warrant of arrest nga inparuk-at ni Hon. Judge Perla Querubin iti RTC Branch 11 ditoy ciudad ti Laoag.
Ni Antonio ket sumangsango iti kaso a panaglabsing iti Republic Act 6539 wenno carnapping.
Segun kenni Batuyon, ti suspek ket miembro iti Antonio Carnapping Group nga agtaktakaw dagiti motorsiklo iti nagduduma a lugar ditoy probinsya, pakairamanan iti ili a Pasuquin, Bacarra, ciudad ti Laoag ken sabsabali pay.


text:
Saint-John Perse
Ni Saint-John Perse (umuna a Saint-Leger Leger, a parbo a nagan ni Alexis Leger) (31 Mayo 1887–20 Septiembre 1975) ket maysa idi a Pranses a mannaniw, isu ket nagunggunaan ti Premio Nobel iti Literatura idi 1960 "para iti nagalindayag a panagluas ken mananglukat nga imahen kadagiti daniw na." Isu ket maysa pay a kangrunaan a Pranses a diplomatiko manipud idi 1914 aginggana idi 1940, a kalpasan daytoy ket nagnanayon a nagtaeng idiay Estados Unidos aginggana idi 1967.
Biograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ni Alexis Leger ket naipasngay idiay Pointe-à-Pitre, Guadeloupe. ti nagayad nga apong na, ket maysa a paradawat, ken nagtaeng idiay Guadeloupe idi 1815. Ni apong ken amana ket paradawat da pay; ti amana ket kameng pay ti Konsilo ti Siudad. Ti Leger a pamilia ket adda dua a bukod da a plantasion, ti maysa ket para iti kape (La Joséphine) ken ti sabali ket para iti asukar (Bois-Debout).


text:
Grupo ti Jolo
Ti Grupo ti Jolo ket maysa nga aktibo a grupo dagiti bulkan idiay isla ti Jolo ti akin-abagatan a Pilipinas. Ti Programa ti Global a Bulkanismo ket ilistana ti Jolo a kas maysa kadagiti aktibo a bulkan iti Pilipinas[1] bayat a ti Instituto ti Bulkanolohia ken Seismolohia ti Pilipinas (PHIVOLCS) ket naipagtitipon a nangilista ti grupo a kas ti Bud Dajo, maysa kadagiti eskoria a kono iti isla.
Dagiti linaon
Lokasion[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti Jolo ket bulkaniko nga isla a mabirukan idiay 150 kilometro (93 mi) nga abagatan a laud ti akin-abagatan nga ungto ti Peninsula ti Zamboanga ti Isla ti Mindanao. Ti isla ket paset ti Purpuro ti Sulu, idiay probinsia ti Sulu, a mabirukan idiay Agwaywayas a Rehion iti Muslim a Mindanao, maysa kadagiti rehion ti Pilipinas.
Dagiti pisikal a langa[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti agsukog ti pigura ti walo nga isla ket agarup a 60 kilometro (37 mi) iti ayan ti kaatiddogan a pasetna, agarup a 15 kilometro (9.3 mi)iti kalawana ken agarup a 5 kilometro (3.1 mi) iti kaakikidan a pasetna. Ti bulkaniko nga isla ket napunno kadagiti eskoria a kono, dagiti preatiko a kono, dagiti piraklastiko a kono, dagiti maar ken dagiti abut ti bulkan a danaw.
Ti kangatuan a puntos ti isla ket ti Bantay Tumatangas[2] nga addaan ti kangato iti 811 metro (2,661 ft) ti asl. Ti Bud Dajo ket addaan ti kangato iti 620 metro (2,030 ft) asl.
Ti Guimba, Matanding, ken Sungal, ket isu dagitoy dagiti bulkaniko a kono nga asideg iti Bud Dajo. Dagiti uppat nga abut ti bulkan a danaw ket mabirukan pay iti daytoy nga isla: ti Danaw Seit, Danaw Panamao, Danaw Timpuak ken Abut ti Bukan a Danaw Sani. Ti solpatariko nga aktibidad ket mabirukan met idiay Danaw Seit.
Aktibidad ti bulkan[urnosen | urnosen ti taudan]
Idi Enero 4, 1641, ti bulkaniko a panagbettak ket kaaduan nga inabbonganna ti Mindanao iti sipnget ken nangipatulod ti panagarbis ti dapo iti ad-adayo ngem Cebu ken Panay. Naireporta a ti dayta a panawen a nagtaud manipud ti bassit nga isla a "kasumbangir ti nangruna a karayan ti Jolo" ken ti laeng mabalin a taudan ti panagbettak idiay Jolo ket ti Bantay Dakula idiay asideg ti Danaw Panamao.[3] Manipud kadagiti naudi a panagadal, ti panagbettak ket kanungpalan a naigupit iti Bantay Parker idiay Abagatan a Cotabato.
Ti tsunami ket napasamak idi 1897, ken naipampamattian a gapuanan babaen ti lokal a submarino a panagbettak idi 21 Septiembre 1897. Mabalin a daytoy a panagbettak ket naisentro idiay Danaw Seit, ti bulkaniko a maar nga adda pay laeng iti aktibo a solpatara.
Dagiti bulkan ti Grupo ti Jolo ket ubbingda pay ken naikeddengda nga aktibo gapu kadagiti mabalin a panagbettak a naibagbaga dita ngato.
Heolohia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ti kita ti bato ket kaaduan a basalto ken andesita.
Ti Grupo ti Jolo ket paset ti Bulkaniko nga Arko ti Sulu, maysa kadagiti dua nga akin-amianan a daya nga ima ti Plata Sundae a kadinnungparan ti Aggungunay a Barikes ti Pilipinas. Daytoy ket lugar ti kankanayon nga aggingined ken bulkaniko nga aktibidad.
Kasla met dagiti kaaduan a bulkan ti dati a Sultanato ti Sulu, ti grupo ket saan unay a sientipiko a naad-adal.
Amin dagiti bulkan ti Pilipinas ket paset ti Singsing ti Apuy ti Pasipiko.
Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]
- Listaan dagiti aktibo a bulkan ti Pilipinas
- Listaan dagiti mabalin nga aktibo a bulkan ti Pilipinas
- Listaan dagiti di aktibo a bulkan ti Pilipinas
- Instituto ti Bulkanolohia ken Seismolohia ti Pilipinas
- Bulkan
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Jolo". Programa ti Global a Bulkanismo, Instituto ti Smithsoniano. http://www.volcano.si.edu/world/volcano.cfm?vnum=0700-01=.
- ^ "Jolo - Synonyms & Subfeatures". Programa ti Global a Bulkanismo. Naala idi 2011-01-28.
- ^ Dagiti Bulkan ti Pilipinas
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- "Jolo". Programa ti Global a Bulkanismo, Instituto ti Smithsoniano. http://www.volcano.si.edu/world/volcano.cfm?vnum=0700-01=.
- Instituto ti Bulkanolohia ken Seismolohia ti Pilipinas (Phivolcs)


text:
Tulong:Espesial a panid
Dagiti espesial a panid ket pampanid nga awan iti wikitext, ngem mapataud babaen ti sopwer no masapul. Dagitoy ket mabirukan iti nagan ti espasio ti "Espesial:". Saan a mabalin ti agaramid iti baw-ing iti espesial a panid, wenno agpartuat iti normal a pampanid a mangrugi iti pasakbay ti "Espesial:" .
Dagiti espesial a panid ket kadawyan a mangala kadagiti argumento. Sagpaminsan a dagitoy ket maited kalpasan iti slash (ka iti Espesial:Log/block); kadagiti sabali a kaso mausar met ti panagtawag ti index.php, a kas ti http://ilo.wikipedia.org/w/index.php?title=Espesial:RecentChanges&days=3&limit=10. Ti pay linaon dagiti dadduma nga espesial a pampanid ket agdepdepende kadagiti kakaykayatan a naisaaden babaen ti agar-aramat, kas ti klasiko wenno napasayaat a Kaudian a Balbaliw, ti bilang dagiti titulo iti Kaudian a Balbaliw ken ti listaan ti bambantayan, kdpy.
Dagiti espesial a panid ket mabalin a maserrekan manipud ti Espesial:Specialpages, a mabirukan iti baras ti igid iti tunggal maysa a panid iti Wikipedia. Daytoy ket mabirukan idiay paset ti Ramramit.
Panagbaliw iti espesial a pampanid[urnosen | urnosen ti taudan]
Urayno dagiti espesial a panid ket saanda a mabalin a maurnos, dagitoy ket kadawyan nga aglaon iti pagalagadan a testo a mabalin a mabaliwan (babaen laeng dagiti administrador). Daytoy a testo ket mailaon kadagiti panid ti nagan ti espasio ti MediaWiki. Ti mangbiruk ti husto a paset ti testo, kitaen ti Espesial:AllMessages. Ti mangisingasing iti panagbaliw, mangibati iti maysa a kiddaw ti {{urnosen ti nasalakniban}} iti tungtungan a panid ti maitutop a panid ti MediaWiki. Ti maysa nga administrador ket mangaramidto ti panagbaliw no dayta ket maitunos.


text:
Prinsipe Guillermo, Duke ti Cambridge
Ni Prinsipe Guillermo, Duke ti Cambridge KG, KT (William Arthur Philip Louis;[fn 1] naipasngay idi 21 Hunio 1982), ket isu ti kinauna nga anak ni Carlos, Prinsipe ti Gales, ken Diana, Prinsesa ti Gales, ken ti maikatlo a kaunaan nga apo ni Reina Isabel II ken Prinsipe Philip, Duke ti Edinburgh.[2] Isu ti maikadua iti linia ti panagsasaruno, kalpasan ti amana, kadagiti trono ti sangapulo ket innem a nawaya a naturay nga estado a naamammoan a kas dagiti Mankomunidad a pagturayan: ti Nagkaykaysa a Pagarian, Kanada, Australia, Baro a Selanda, Hamaika, Barbados, ti Bahamas, Grenada, Papua Baro a Guinea, ti Is-isla ti Solomon, Tuvalu, Santa Lucia, San Vicente ken dagiti Grenadito, Belize, Antigua ken Barbuda, ken San Kristobal ken Niebes.
Isu ket naedukaduan kadagiti uppat nga eskuela idiay Nagkaykaysa a Pagarian ken naagun-od ti degrado manipud idiay Unibersidad ni St Andrews. Isu ket napnapan kadagiti paset ti sawang a tawenna idiay Chile, Belize, ken dagiti pagilian idiay Aprika, a kangrunaan idiay Kenya nga idiay ket nagtaeng ken namin-adu a nagbakbakasion. Ni Prinsipe Guillermo ket nagala pay idi ti Kiswahili a panagadadal kadagiti unibersidad idiay Kenya ken Tanzania. Isu ket nakomisionado a kas maysa a teniente iti Dagiti Asul ken dagiti Kaarian a rehimento ti Sangkabalayan a Kabaliero—a nagserserbi a kaduana ti kabsatna a lalaki a ni Prinsipe Harry—ken, kalpasan ti dua a tawen, isu ket nakagun-od ti paypayakna babaen ti panakalpasna ti piloto a panagsanayna idiay Kolehio ti Naarian nga Aero Puersa ti Cranwell. Idi 2009, ti Prinsipe ket immalis idiay Naarian nga Aero Puersa, ken naipangato idi ti agpatayab a teniente ken nagadal nga agpatayab ti helikopter tapno agbalin nga agnanayon a piloto iti Puersa ti Panagbiruk ken Panagisalakan. Idi Otonio ti 2010, nalpasanna ti sapasap ken ti panaysanay ti nangruna ken kita ti helikopter ken napan idiay RAF a Ginget diay Bil. 22 nga ESkuadron a nagtigtignay kadagiti aramid a kumaduaan a piloto iti Sea King a helikopter ti panagbiruk ken panagisalakan. Ni Prinsipe Guillermo nakiassawa iti napauten a nobiana, a ni Katerina Middleton, idi 29 Abril 2011 idiay Westminster Abbey.[3] Dagiti oras sakbay ti kasarna, ni Prinsipe Guillermo ket napartuat idi a kas ti Duke ti Cambridge, Konde ti Strathearn ken Baron Carrickfergus.[4][5][6]
Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b A kas kameng ti Naarian a Pamilia isu ket naikeddenga amatawtawagan ti Natanyag nga Apo, ni Guillermo ket pormal nga awan ti apelyido. No adda ti maysa amausar, daytoy ket ti Mountbatten-Windsor. Iti milisia a karerna, ni Guillermo ket agus-usar ti apelyido a Gales.[1] Segun ti sursurat ti patente ti Pebrero 1960, ti kamara ken pamilia anaganna ket Windsor. Ti tengnga a nagan ni Louis ket maibalbalikas a /ˈluː.i/.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Duke ti Cambridge ket maibaniaga idiay Falklands, Ministro ti Salaknib, 10 Nobiembre 2011, naala idi 11 Nobiembre 2011
- ^ "Ti Prinsipe ti Gales". Ti opisial a sapot ti pagsaadan ti Britaniko a Monarkia. Naala idi 6 Abril 2011.
- ^ "Ti umnong ket ragragsakenda dagiti baro nga agasssawa". BBC News. 29 Abril. Naala idi 29 Abril 2011.
- ^ "Dagiti titulo ket nairangaran para kenni Prinsipe William ken Katerina Middleton". Palasio ti Buckingham. 29 Abril 2011. Naala idi 29 Abril 2011.
- ^ "Kate ken William ken agbalinda a Duke ken Dukesa ti Cambridge". BBC News. 29 Abril. Naala idi 29 Abril 2011.
- ^ Beckford, Martin (29 Abril 2011). "Naibaga dagiti baro a titulo ni Prinsipe Guillermo ken Kate Middleton". The Telegraph (Londres). Naala idi 3 Hunio 2011.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
- Dagiti midia a mainaig ti Prinsipe Guillermo, Duke ti Cambridge idiay Wikimedia Commons
- Dagiti sasao a mainaig ti Prinsipe Guillermo, Duke ti Cambridge idiay Wikiquote
- Royal.gov.uk – Prinsipe Guillermo
- Prinsipe ti Gales.gov.uk – Prinsipe Guillermo
- 1982 a pannakaipasngay
- Alumni ti Unibersidad ni St Andrews
- Dagiti opisial dagiti Asul ken dagiti Naarian
- Katerina, Dukesa ti Cambridge
- Duke ti Cambridge
- Dagiti konde wenno mormaer ti Strathearn
- Dagiti Inggles nga Anglikano
- Dagiti Kumaduaan ti Naarian a Kagimongan
- Dagiti Kabaliero ti Garter
- Dagiti Kabaliero ti Thistle
- Sibibiag a tattao
- Kamara ti Windsor
- Pamilia ti Mountbatten-Windsor
- Tattao a naedukado idiay Kolehio ti Eton
- Tattao a naedukado idiay Eskuela ti Ludgrove
- Tattao manipud idiay Londres
- Dagiti presidente ti Gimong ti Putbol
- Dagiti prinsipe ti Nagkaykaysa a Pagpagarian
- Dagiti opisial ti Naarian nga Aero Puersa
- Dagiti opisial ti Naarian a Marina
- Dagiti nagturpos ti Akademia ti Naarian a Milisia ti Sandhurst
- Dagiti piloto ti helikopter
- Tattao a naedukado idiay Eskuela ti Wetherby
- Prinsipe Guillermo, Duke ti Cambridge
- Pamilia ti Spencer-Churchill


text:
Papeles:Shanghai in China (+all claims hatched).svg
Pakasaritaan ti papeles
Pinduten iti petsa/oras tapno makita ti papeles a kas naiparang iti dayta a panawen.
Panagusar iti papeles
Ti sumaganad kadagiti 2 a silpo ti pampanid iti daytoy a papeles:
Global a panagusar ti papeles
Dagiti sumaganad a wiki ket agus-usar iti daytoy a papeles:
- Panagusar idiay bn.wikipedia.org
- Panagusar idiay bs.wikipedia.org
- Panagusar idiay en.wikipedia.org
- Panagusar idiay gv.wikipedia.org
- Panagusar idiay he.wikipedia.org
- Panagusar idiay id.wikipedia.org
- Panagusar idiay ml.wikipedia.org
- Panagusar idiay mn.wikipedia.org
- Panagusar idiay pam.wikipedia.org
- Panagusar idiay sco.wikipedia.org
- Panagusar idiay simple.wikipedia.org
- Panagusar idiay ta.wikipedia.org
- Panagusar idiay th.wikipedia.org


text:
Wikipedia:Dagiti alagaden ti tungtungan a panid
Ti panggep ti tungtungan a panid ti Wikipedia (a maserrekan babaen ti tungtungan wenno pagtungtungan nga etiketa) tapno makaited ti lugar para kadagiti agur-urnos tapno matungtunganda dagiti panagsuksukat kadagiti mainaig nga artikulo wenno panid t proyekto. Dagiti tungtungan a panid ti artikulo ket nasken a saan nga usaren dagiti agur-urnos a kas entablado para kadagiti kinabukukodan a pakaimatangan iti maysa a suheto.
No dagiti panid ti sabsabali a nagan ti espasio ket mausar para iti nagbaetan a pannakitungtung ken pannakisinnarita dagiti agar-aramat, maipakat met laeng dagiti isu met laeng a banag ti panagusar.
No agsursurat kadagiti tungtungan a panid, adda dagiti naisangsangay nga arngian a saan a produktibo, bayat a dagiti dadduma ket mangikeddeng kadagiti nasayaat a panagurnos. Dagiti kangrunaan a pateg ti tungtungan a panid ket dagiti pannakisinnarita, panagraem ken panangimutektek. Dagiti sumaganad a listaan ket naidesinio tapno makatulong kadagiti ti nasayaat a panagusar dagiti Wikipedista kadagiti tungtungan a panid.
Amin nga alagaden ditoy ket maipakat pay kadagiti tungtungan a panid ti Wikipedia.


text:
Plantilia:Pp-semi-agnanayon
Panagusar[urnosen | urnosen ti taudan]
Daytoy a plantilia ket kadawyan nga inus-isar para kadagiti panid a nasalakniban-bassit kadagiti napapaut a paset ti panawen. Daytoy a plantilia ket ikategoriana dagiti artikulo iti Kategoria:Dagiti agnanayon a nasalakniban-bassit a panid ti Wikipedia. Para kadagiti artikulo a nasalakniban-bassit, usaren ti Plantilia:pp-bandalismo.
Daytoy a plantilia ket saanto a makita kadagiti panid a saan a nasalakniban. Ti pananginayon daytoy a plantilia iti artikulo ket saan a mangsalaknib dayta. Maipakat laeng ti salaknib babaen dagiti administrador, ken mabalin a makiddaw idiay Wikipedia:Kiddaw para iti panagsalaknib ti panid.


text:
Papa Clemente IV
Ni Papa Clemente IV (23 Nobiembre 1190/1200 – 29 Nobiembre 1268), ket naipasngay idi a kas ni Gui Faucoi[1] tinawtawagan ti kinaudi a biagna a kas ni le Gros (Guy Foulques ti Nalukmeg; Italiano: Guido Fulcodi il Grosso), ket isu idi ti Papa manipud idi 5 Pebrero 1265 aginggana idi pimmusay. Isu ket nabutusan iti maysa a panagbutos a natengngel idiay Perugia a nagpaut iti uppat a bulan bayat a dagiti kardinal ket nagriringgorda no kayatda a tawagan ni Carlos iti Anjou, thi ububing a kabsat ni Ari Luis IX iti Pransia tapno mangituloy ti papa a gubat a suppiatan ti imperial a kamara ti Hohenstaufen.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Damian J. Smith, Krusada, Erehia ken Panagsaludsod kadagiti Daga ti Balangat iti Aragon, (c. 1167 - c.1276), (BRILL, 2010), 66.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Clemente IV idiay Wikimedia Commons


text:
Papa Bonifacio VI
Ni Papa Bonifacio VI, ket katutubo ti Roma, ken nabutosan a kas ti Papa idi Abril 896 a kas nagbanagan kadagiti riribok kalpasan ti ipupusay ni Papa Formoso. Sakbay ti panagturayna, isu ket nakaala ti dua a sentensia ti panag-agaw kadagiti bilin a kas maysa a subdiakono ken kas maysa a padi.[1] Kalpasan ti kinapapa iti sangapulo ket lima nga aldaw, adda dagiti nagibagbaga nga isu ket pimmusay iti gota,[2] babaen dagiti dadduma isu ket napilit a naikkat tapno maikkan ti dalan ti panagturay ni Esteban VI, ti kandidato ti Spoletano a partido.
Iti sinodo idiay Roma a tinengtengngel babaen ni Juan IX idi 898, ti panakabutosna ket naikeddeng nga awan serbina ken kodapis.[3]
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Papa Bonifacio VI idiay Wikimedia Commons


text:
Immanuel Kant
Ni Immanuel Kant (Pannakabalikas nga Aleman: [ɪˈmaːnu̯eːl ˈkant]; 22 Abril 1724 – 12 Pebrero 1804) ket maysa idi nga Aleman a pilosopo manipud idiay Königsberg (tattan ket ti Kaliningrad iti Russia), nga isu ketnagsuksukisok, naglektura, ken nagsurat iti pilosopia ken antropolohia idi las-ud ti Panagpalawag idi gibus ti maika-18 a siglo.[1]
Ti kangrunaan nga obra ni Kant, ket ti Panagdillaw iti Puro a Rason (Kritik der reinen Vernunft, 1781),[2] a naigandat tapno maitipon ti rason nga adda ti panakasanayna tapno makapan ti las-ud kadagiti naipanunotanna a panakapaay iti tinawtawid a pilosopia ken metapisika. Isu ket nagnamnama a manngpatingga ti maysa a panawen ti panagpattapatta a dagiti banag ti ruar ti panakasanay ket naus-usar a mangsuporta ti nakitkitana a kas dagiti awan mayana a teoria, bayat nga isu ket sumupsupiat ti eskeptisismo dagiti agpanpanunot a kas ni Berkeley kenni Hume.
A nangibaga ti:
"Kankanayon a nabatbati nga eskandalo ti pilosopia ken ti sangalubongan a panagrason ti nagtagitaon a ti irurumsua dagiti banag ti ruar kanaiatayo ... ket nasken a maipagarup a dagitoy ket ti pammati laeng, ken no mairana daytoy ti sinoman a mangdudua daytoy, nasken a mabalintayo a sungbatan ti naapnekan a pangipatalged."[3]
Ni Kant ket nagisingasing ti 'Koperniko a Rebolusion' iti panagisubli, a nagibaga ti:
"Manipud tattan naipagpagarup nga amin dagiti bukodtayo a pannakaammo ket nasken aumanamong kadagiti banag; ngem ... agpadastayo met no saantayo a makaadayo kadagiti parikut ti metapisika babaen ti panagipagarup a dagiti banag ket nasken nga umanamong ti bukodtayo a pannakaaamo."[4]
Ni Kant ket nagipablaak kadagiti dadduma a nangruna nga obra iti etika, relihion, linteg, estetika, astronomia, ken pakasaritaan. Kadagitoy ket mairaman ti Panagdillaw iti Praktikal a Rason (Kritik der praktischen Vernunft, 1788) ken ti Metapisika dagiti Kababalin (Die Metaphysik der Sitten, 1797), a maipanggep ti etika. Ken ti Panagdillaw iti Panangukom (Kritik der Urteilskraft, 1790), a kumitkita ti estetika ken teleolohia. Isu ket nangigandat a mangibanag dagiti suppiatan a nagbaetan dagiti empiriko ken rasionalista nga arngian. Ti emperiko ket nagipatalged nga amin dagiti pannakaamo ket nagtaud kadagiti panakasanay; ti rationalista ket mangipatpato a ti rason ken dagiti masna a kapanunotan ket dati dagitoy. Ni Kant ket nangisuppiat a ti panakasanay ket puro a kabukbukodan no saan pay nga immuna a naiyaddang babaen ti puro a rason. Kinunana pay a ti panag-usar ti rason nga awan ti panakaipakat ti panakasanay ket mangturong laeng kadagiti teretiko nga alliaw. Ti nawaya ken husto a panakasanay ti rason babaen ti agmaymaysa ket isu idi ti tema ti Panagpalawag, ken dagiti arngian ni Kant kadagiti nadumaduma a parikut ti pilosopia.
Dagiti kapanunotanna ket nakaimpluensia kadagiti adu nga agpanpanunot idiay Alemania iti las-ud ti kabibiagna. Isu ket nagitalinaay ken nangiyalis iti pilosopia ti labes ti suppiat a nagbaetan dagiti rationalista ken dagiti emperisista. Dagiti pilosopo a ni Fichte, Schelling, Hegel ken Schopenhauer ket nagbaliw ken nagparang-ay ti Kantiano a sistema, nga isu a nangiyeg kadagiti nadumaduma a porma ti Aleman nga idealismo. Isu ket nakitkita a kas maysa a kangrunaan a pigura iti pakasaritaan ken panagparang-ay iti pilosopia. Ti Aleman ken Eupopeano a a panagpanpanunot ket rimmang-ay kalpasan ti panawenna, ken ti inpluensiana ket agdama pay laeng nga agparparegget ti pilosopiko nga obra tatta nga aldaw.[5]
Biograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Ni Immanuel Kant ket naipasngay idi 1724 idiay Königsberg, ti kapitolio iti Prussia iti dayta apanawen, a ti tatta nga aldawen ket ti siudad ti Kaliningrad idiay Ruso nga exclave ti Kaliningrad Oblast. Isu ti maikapat kadagiti siam nga annak (uppat kadagitoy ti nataengan). Nabubiagan nga 'Emanuel', banaliwanna ti naganna ti 'Immanuel'[6] kalpasan idi nakaadal ti Hebreo. Iti dagup a kabibiagna, isu ket saan a nagbiahe ti adadu ngem sangapulo a milia manipud idiay Königsberg.[7] Ti amana, a ni Johann Georg Kant (1682–1746), ket maysa idi nga agararamid ti silo nga Aleman manipud idiay Memel, nga iti dayta a panawen ket ti akin-amianan a daya unay a siudad ti Prusia (tattan ket ti Klaipėda, Lituania). Ti inanna, ni Regina Dorothea Reuter (1697–1737), ket naipasngay idi idiay Nuremberg.[8] ti apong ni Kant manipud ti amana ket taga Eskósia a nagemigrado idiay Daya a Prusia,ken ti amana ketnagipangpangletra pay laeng ti apelyidoda iti "Cant".[9] Iti kinaagtutubona, ni Kant ketmaysa idi a naimnet, ngem di nalaing unay, nga estudiante. Isu ket naipadakkel ti maysa a Pietista a sangkabalayan a nagibaybayat ti relihioso a kinapasnek, personal a kinapakumbaba, ken ti literal a panakaipatarus ti Biblia. Ni Kant nakaawat ti nainget nga edukasion – nairut, pangdusa, ken disiplinario – a nagkaykayat ti Latin ken dagiti relihioso panagiyammo ngem dagiti matematika ken siensia.[10] Dagiti sapasap a mito a maipanggep kadagiti personal a manerismo ni Kant ket naibaga, naipalawag, ken sinuppiatan idiay pangyuana a panagipatarus ni Goldthwait iti Dagiti Panagpalpaliiw iti Rikna ti Napintas ken Narimbaw.[11] Kankanayon a naipanunotan a ni Kant ken nagbiag ti nairut ken maipadto a biag, a nagiturturon ti kanayon a naululit a sarita a kadgiti kaarubana ket nagidissoda kadagiti pagorasanda baben kadagiti inaldaw a panagpagpagnana. Isu ket saan a nagasawa, ngem ngem saan a nakurang ti nakagungunaan a sosial a biag - isu ket maysa idi a nadayeg a manursuro ken naggbaligi bassit a mannurat idi sakbay a nangrugi kadagiti nangruna a pilosopiko nga obrana.
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Crane Brinton. "Panagpalawag". Ensiklopedia ti Pilosopia. Tomo. 2, p. 519. Macmillan, 1967.
- ^ Kant, Immanuel; Kitcher, Patricia (pangyuna); Pluhar, W. (patarus) (1996). Panagdillaw iti Puro a Rason. Indianapolis: Hackett. xxviii.
- ^ "Dagiti Transsendental a Panagrason (Stanford nga Ensiklopedia ti Pilosopia)". Plato.stanford.edu. 2011-02-25. Naala idi 2011-10-22.
- ^ Rohlf, Michael, "Immanuel Kant", Ti Stanford EEnsiklopedia ti Pilosopia (Otonio 2010 nga Edision), Edward N. Zalta (ed.)
- ^ "Immanuel Kant (Stanford nga Ensiklopedia ti Pilosopia)". Plato.stanford.edu. 2010-05-20. Naala idi 2011-10-22.
- ^ Kuehn, Manfred. Kant: Ti maysa Biograpia. Unibersidad ti Cambridge a Pagmalditan, 2001, p. 26
- ^ Lewis, Rick. 2005. 'Ni Kant kadagiti sumaganad a 200 a Tawtawen'. Ti Pilosopia TattanP. Bilang. 49.
- ^ "Cosmopolis". Koenigsberg-is-dead.de. 2001-04-23. Naala idi 2009-07-24. ti ina ni Kant ket sagpaminsan pay a naitited ti kamali a nagan a kas ni Anna Regina Porter.
- ^ http://www.csudh.edu/phenom_studies/western/lect_9.html
- ^ Biograpko a pakaamo a nagtaud manipud idiay: Kuehn, Manfred. Kant: Ti maysa a Biograpia. Unibersidad ti Cambridge a Pagmalditan, 2001. ISBN 0-521-49704-3 ti pagalagadan a biograpia ni Kant iti Inggles.
- ^ Kant, Immanuel. Dagiti Panagpalpaliiw iti Rikna ti Napintas ken Narimbaw. Trans. John T. Goldthwait. Unibersidad iti California a Pagmalditan, 1961, 2003. ISBN 0-520-24078-2
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Immanuel Kant idiay Wikimedia Commons


text:
Eritrea
Ti Eritrea (/ˌɛrɨˈtreɪ.ə/ wenno /ˌɛrɨˈtriːə/;[6] Tigrinya: ኤርትራ ʾErtrā ; Arabiko: إرتريا Iritriyā), opisial nga iti Estado ti Eritrea,[7] ket pagilian idiay Sara ti Aprika. Ti kapitoliona daytoy ket ti Asmara ken nabeddengan babaen ti Sudan iti laud, ti Etiopia iti abagatan, ken ti Djibouti iti abagatan a daya. Ti akin-amianan a daya ken akindaya a paspaset ti Eritrea ket addaan iti nawatiwat nga aplaya iti igid ti Baybay Nalabbasit iti ballasiw manipud ti Saudi Arabia ken Yemen. Ti pagilian ket addaan iti dagup ti kalawa iti agarup a 117,600 km2 (45,406 sq mi), ken iramanna ti Purpuro ti Dahlak ken dagiti nadumaduma nga Is-isla ti Hanish. Ti naganna nga Eritrea ket naibatay iti Taga-ugma a Griego a nagan para iti Baybay Nalabbasit (Ἐpuθpὰ Θάλaσσa Eruthra Thalassa), nga immuna a naampon para iti Italiano nga Eritrea idi 1890.
Ti Eritrea ket muti-etniko a pagilian ken adda kadagiti siam a mabigbig a grupgrupo ti etniko. Daytoy ket addaan iti agarup nga innem a riwriw nga agnanaed. Kaaduan kadagiti agnanaed ket makasao kadagiti pagsasao nga Apro-Asiatiko ken mabalin a dagiti sanga ti Semitiko wenno Kushitiko. Kadagitoy a komunidad, ti tattao a Tigray-Tigrinya ket mangaramid ti agarup a 55% iti populasion, nga iti met tattao Tigre ket mangbukel ti agarup a 30% kadagiti agnanaed. Iti pay maipatinayon, adda met dagiti bilang ti etniko a minoridad ti Nilotiko nga agsasao iti Nilo-Sahara. Kaaduan ti tattao iti teritorio ket agraraemda iti Kristianidad wenno Islam.[2]
Ti Pagarian ti Aksum a mangsakop iti kaaduan iti moderno nga aldaw nga Eritrea ken akin-amianan nga Etiopia, ket mabalin a rimmang-ay idi immuna wenno maikadua a sigsiglo[8][9] ken nagampon iti Kristianidad babaen idi naparukma ti Ehipto idi panawen ti Islam.[10] Idi mediebal a panpanawen, kaaduan ti Eritrea ket natnag babaen ti Pagarian ti Medri Bahri ken adda met ti basbassit a rehion a kas paset ti Republika ti Hamasien. Ti pannakapartuat ti moderno nga aldaw nga Eritrea ket nagresultaan dagiti nawaya a pagarian ken dagiti nadumaduma a basalo nga estado iti imperio ti Etiopia ken ti Imperio nga Otomano ken kanungpalan a nagresultaan ti pannakaporma iti Italiano nga Eritrea. Idi 1947 ti Eritrea ket nagbalin a paset ti pederasion ti Etiopia, ti Pederasion ti Etiopia ken Eritrea. Ti simmarsaruno a pannakaikapetna iti Etiopia ket nakaiturongan iti Gubat ti Wayawaya ti Eritrea ken nakatungpalan iti pannakawayawaya ti Eritrea kalpasan ti reperendum idi Abril 1993. Nagtultuloy dagiti panagriringgor a nagbaetan ti Eritrea ken Ethiopia a nakaiturongan ti Gubat ti Eritrea–Etiopia idi 1998–2000 ken dagiti dadduma pay a pannakilablaban iti Djibouti ken Etiopia.
Ti Eritrea ket kameng ti Kappon ti Aprika, ti Nagkaykaysa a Pagpagilian ken ti IGAD, aken maysa nga agpalpaliiw iti Liga ti Arabo.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b Hailemariam, Chefena; Kroon, Sjaak; Walters, Joel (1999). "Multilingualism and Nation Building: Language and Education in Eritrea". Journal of Multilingual and Multicultural Development 20 (6): 474–493. doi:10.1080/01434639908666385. Naala idi 4 Abril 2012.
- ^ a b c d Eritrea a naikabil iti The World Factbook
- ^ CIA – Eritrea – Etniko a grupgrupo. Cia.gov. Naala idi 25 Hunio 2012.
- ^ a b "Eritrea". Internasional a Pundo ti Panguartaan. Naala idi 1 Oktubre 2014.
- ^ a b "Eritrea". Internasional a Pundo ti Panguartaan. Naala idi 1 Oktubre 2014.
- ^ "Merriam-Webster Online". Merriam-webster.com. 25 Abril 2007. Naala idi 2 Mayo 2010.
- ^ ISO 3166-1 Newsletter VI-13 International Organization for Standardization
- ^ Munro-Hay, Stuart (1991) Aksum: An African Civilization of Late Antiquity. Edinburgh: University Press, p. 57 ISBN 0-7486-0106-6.
- ^ Henze, Paul B. (2005) Layers of Time: A History of Ethiopia, ISBN 1-85065-522-7.
- ^ Aksumite Ethiopia. Workmall.com (24 Marso 2007). Naal aidi 3 Marso 2012.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Eritrea idiay Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Eritrea manipud idiay Wikivoyage
- Ministro ti Pakaammo ti Eritrea
- Eritrea a naikabil iti The World Factbook
- Kitaen ti Eritrea iti Proyekto ti Nawaya a Direktorio (Ingles)
- Wikimedia Atlas iti Eritrea
- Eritrea
- Dagiti pagilian idiay Aprika
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Arabiko
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Baybay Nalabbasit
- Dagiti pagilian ti Taaw Indiano
- Sara ti Aprika
- Dagiti kabassitan a naparang-ay a pagilian
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Aprika
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian
- Dagiti agmaymaysa a partido nga estado
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1993
- Dagiti dati a kolonia ti Britaniko


text:
LAOAG CITY - Kiniddaw ni Gov. Imee Marcos ti tulong ni Father Danilo Laeda tapno bumallaet iti susik ti dua a pamilya idiay Brgy Turod, Badoc, Ilocos Norte a maipagarup nga agtultuloy nga agbinbinnales.
Mamati ti gobernador nga uray wan ditoy Ilocos Norte iti agdama ti nadakamat a padi ket dakkel ti maaramidan na gapu ta agkakalugaran da.
Daytoy ket adda pakainaigan na iti agtultuloy a maipagarup a panagbinbinnales ti pamilya ti napapatay a barangay chairman a ni Amor Taclay ken ti pamilya ti agdama a barangay chairman a ni John Raneses.
Maipalagip a kalpasan a napapatay ni Taclay ket simmaruno ti pannakapapatay dagiti kameng ti pamilya Raneses nupay addan dagiti naipilaan ti kaso.
Segun ken ni Marcos, masapul a makapagkapyan dagiti dua a grupo ken mapagsasaritaan a naimbag dagiti isyu iti nagbaetan dagitoy tapno saanen a maulit pay ti nasao nga insidente.
Innayon ti gobernador a ti panagibales ket saan a solusyon iti pananggun-ud ti hustisya.


text:
Evangelio ni Judas
Ti Evangelio ni Judas ket maysa a documento a maipagarup nga inar-aramat dagiti Cainites, maysa a nasapa a Cristiano a gnostico a secta. Naipablaak daytoy iti 2006 kalpasan a natarimaan ken naipatarus daytoy manipud kadagiti nasarakan a kadaanan a manuscrito a papyrus a naisurat iti duog a pagsasao a Coptico. Mapapati nga orihinal a naisurat daytoy iti pagsasao a Griego ngem naipatarus iti Coptico iti nasarakan a manuscrito a napetsaan babaen ti radiocarbon iti nagbaetan ti maika-3 ken maika-4 a siglo.
Linaon ti evangelio ti positivo a a pannakaitalimudok ken ni Judas Iscariote, ti apostol a nadakamat kadagiti orthodox wenno tradisional nga Evangelio a kas nangliput ken ni Jesus babaen ti panangilakona iti Cristo kadagiti autoridad a Romano a nangilansa ken Jesus iti cruz. Patalgedan ti Evangelio ni Judas a maysa a panagtungpal kadagiti bilin ni Jesus ti inaramid ni Judas Iscariote a saan ket a kas panangliput.
Adda aganay a 50 nga ob-obra a mapapati kas evangelios ti nasapa a simbaan, ngem 20 laeng kadagitoy nga evangelio ti am-ammo, a pakairamanan dagiti uppat a canonical nga evangelio da Juan, Marcos, Lucas ken Juan. Ti Evangelio ni Judas ket maysa kadagiti nabati a 16 nga evangelio.


text:
Wikipedia:Napili nga artikulo/Marso 8
Ti Herusalem ket isu ti kapitolio ti Israel, ngem daytoy ket saan a sangalubongan a mabigbigan, ken maysa pay kadagiti kadaanan a siudad iti lubong. Mabirukan daytoy idiay Banbantay Hudea, idiay nagbaetan ti Baybay Mediteraneo ken ti akin-amianan nga igid ti Baybay Natay. No mairaman ti populasion ti lugar iti Daya a Herusalem, daytoy ket isu ti kadakkelan a siudad idiay Israel babaen ti populasion ken kalawa, ken addan iti populasion iti 763,800 nga agtataeng a tattao iti kalawa ti lugar iti 125.1 km2 (48.3 kuadrado kilometro). Ti Herusalem ket nasantuan pay a siudad kadagiti tallo a kangrunaan a nga Abrahamiko a relihion ti Hudaismo, Kristianidad ken Islam.
Iti panawen ti atiddog a pakasaritaanna, ti Herusalem ket naminduan a nadadael, nalakuben iti namin 23, naraut iti namin 52, ken natiliw manen iti namin 44. Ti kadaanan a paset ti siudad ket natagitao idi maika-4 a milenio BCE. Idi 1538, dagiti diding ket naipatakder iti likmut ti Herusalem babaen ni Suleiman ti Nadaeg. Tatta nga aldaw dagiti diding ket mangipalpalawag ti Daan a Siudad, daytoy ket tradision a nabingbingay iti uppat a pagkapat manipud idi nasapa a maika-19 a siglo a kas dagiti Pagkapat ti Armenio, Kristiano, Hudio, and Muslim.


text:
Quezon
Ti Quezon ket maysa a probinsia iti Pilipinas a masarakan iti rehion ti CALABARZON iti Luzon. Ti kapitoliona ket ti Siudad ti Lucena. Kabeddengna dagiti probinsia ti Aurora iti amianan, Bulacan, Rizal, Laguna ken Batangas iti laud, ken dagiti probinsia ti Camarines Sur ken Camarines Norte iti daya. Sakupen pay ti Quezon dagiti Is-isla ti Polillo iti Baybay Pilipinas.
Sigud a maaw-awagan iti Kaliraya wenno Kalilayan idi un-unana, sa idi kuan ket Tayabas, napanaganan ti provincia iti Quezon kas pammadayaw ken ni Manuel L. Quezon, ti presidente ti Pilipinas idi panawen ti Mankomunidad, a naggapu iti ili ti Baler a sigud a maysa kadagiti ili ti Quezon (ili itan ti probincsia ti Aurora).
Adda iti probinsia ti nalatak a Bantay Banahaw, maysa a natay a bulkan, a pappapanan dagiti turista. Napno ti bantay iti ispiritual a mistisismo ket adu a kulto ken gunglo a relihioso ti agnanaed iti bantay. Naruay a deboto ti mangsarsarungkar iti Banahaw iti kada Cuaresma. Ti met laeng Banahaw ti mangmangted iti enerhia a geothermal iti Makban Geothermal Power Plant.
Dagiti linaon
Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]
Addaan ti Quezon iti 39 nga ili ken 2 a siudad.
Siudad[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti ili[urnosen | urnosen ti taudan]
- Agdangan
- Alabat
- Atimonan
- Buenavista
- Burdeos
- Calauag
- Candelaria
- Catanauan
- Dolores
- General Luna
- General Nakar
- Guinayangan
- Gumaca
- Infanta
- Jomalig
- Lopez
- Lucban
- Macalelon
- Mauban
- Mulanay
- Padre Burgos
- Pagbilao
- Panukulan
- Patnanungan
- Perez
- Pitogo
- Plaridel
- Polillo
- Quezon
- Real
- Sampaloc
- San Andres
- San Antonio
- San Francisco (Aurora)
- San Narciso
- Sariaya
- Tagkawayan
- Tiaong
- Unisan
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ 2010 a Senso a Pakaammo ti Calabarzon (Ingles) naala idi 29 Mayo 2012


text:
SALUDSOD DAGITI AGTUTUBO
Kasano ti Pannakisaritak iti Nagannakko Maipapan Kadagiti Ipapaannurotda Kaniak?
Ti kasapulam: Abilidad a makisarita
Ti pannakisarita ket napateg nga instrumento a
makatulong iti sabsabali tapno maawatandaka.
makatulong kenka tapno maawatam no apay a di mapagustuan ti kayatmo.
No talaga a kayatmo a nawaya a maaramidmo ti kayatmo a kas iti maysa a nataengan, rumbeng laeng a sursuruem ti nasaysayaat a pannakisarita. Kasano?
Sursuruem a kontrolen ti emosionmo. Ti panagteppel ket kasapulan iti nasayaat a pannakisarita. Kuna ti Biblia: “
Isuamin nga espirituna ti iyesngaw ti maysa a maag, ngem daydiay masirib patalnaenna dayta agingga iti kamaudianan.”
Ania ti punto? Liklikam ti agreklamo, agpasugnod, agdabugdabug, wenno agipanalbaag iti ridaw. No kasta ti aramidem, mas estriktuandaka
Ikagumaam a tarusan ti kapanunotan ti nagannakmo. Kas pagarigan: Ipapantayon a didaka palubosan dagiti nagannakmo a mapan iti maysa nga okasion. Imbes nga agririka, mabalin nga isaludsodmo:
“No ngay adda kaduak a nataengan ken mapagtalkan a gayyem?”
Mabalin a saan latta a patgan dagiti nagannakmo ti kiddawmo. Ngem no maawatam dagiti pakaseknanda, nalabit adda maisingasingmo nga anamonganda.
Padakkelem ti panagtalek kenka dagiti nagannakmo. Panunotem ti maysa a tao nga immutang iti banko. No regular nga agbayad, magun-odanna ti panagtalek ti banko ken mabalin a dakdakkelto ti ipautangda kenkuana.
Kasta met laeng idiay balayyo. Utangmo kadagiti nagannakmo ti panagtulnogmo. No saanka a kanayon a natulnog, dika masdaaw no bumassit wenno interamente a mapukaw ti panagtalekda kenka.
Ngem no paneknekam a mapagtalkandaka


text:
Ania ti Impierno? Lugar Kadi Dayta a Pagtutuokan iti Agnanayon?
Sungbat ti Biblia
Inusar ti dadduma a patarus ti Biblia ti sao nga “impierno” para iti Hebreo a sao a “Sheol” ken ti katupagna a Griego a sao a “Hades” nga agpada a tumukoy iti tanem ti sangatauan. (Salmo 16:10; Aramid 2:
Awan puot dagiti adda iti impierno ken awan ti mariknada. “Awan ti aramid wenno uray gakat wenno uray pannakaammo wenno uray sirib idiay Sheol.”
—Eclesiastes 9:10.
Dagiti naimbag a tattao mapanda idiay impierno. Namnamaen dagiti matalek a tattao kas kada Jacob ken Job a mapanda sadiay. —Genesis 37:35; Job 14:13.
Ipapatay, saan a panagtutuok iti umap-apuy nga impierno ti supapak ti basol. “Ti natayen naluk-atanen iti basolna.”
—Roma 6:7.
Ti agnanayon a pannakatutuok maikontra iti kinahustisia ti Dios. (Deuteronomio 32:4) Idi nagbasol ti immuna a tao a ni Adan, imbaga ti Dios kenkuana a ti dusana ket pannakapukaw. “Ta tapokka ket iti tapok agsublikanto.” (Genesis 3:
19) Agparang agul-ulbod ti Dios no ni Adan ket napan iti umap-apuy nga impierno.
Saan a pulos pinanunot ti Dios ti agnanayon a panangtutuok. Ti kapanunotan a dusaenna dagiti tattao iti umap-apuy nga impierno ket maikontra iti pannursuro ti Biblia ti “Dios ket ayat.”
—1 Juan 4:8; Jeremias 7: 31.


text:
Listaan dagiti partido ti politika iti Pilipinas
Adda adu ken agduduma a parpartido ti politika iti Pilipinas. Kaaduan dagiti pannakaikameng iti partido ket kangrunaan a buklen dagiti politikal a pigura ken dagiti daulo, nga addaan laeng iti bassit wenno awan unay dagiti kasisigud a pannakaikameng.
Ti Pilipinas ket addaan iti adu a partido a sistema nga addaan kadagiti nadumaduma a partido ti politika, a ti maysa a partido ket masanay nga addaan iti gundaway nga agmaymaysa a makagun-od iti bileg, ken dagiti partido ket naskenda agtitinnulong tapno mangporma kadagiti agkaykaysa a gobierno para iti maikanada ken panagpalaka. Gapu ta awan kadagiti partido ti politika ket addaan iti makatalinaay a pannakaikameng a pakarang-ayan kadagiti daulo ti partido, kaaduan kadagiti partido ti politika ket addaan ti karakter iti ibabangon-pannakatnag-ibabangon.
Adda dagiti tallo a kita dagiti partido idiay Pilipinas. Dagitoy ket dagiti: (a) kangrunaan a partido, a maitunos kadagiti tradisional a partido ti politika; (b) bassit a partido wenno dagiti gunglo ti listaan-partido, nga agkamkammatalek iti sistema ti listaan-partido tapno mangabak kadagiti tugaw iti Kongreso; ken (c) rehional wenno dagiti partido ti probinsia, a maitunos iti amin a paset ti rehion wenno dagiti gunglo iti amin a paset ti probinsia.


text:
Papa Pio VI
Ni Papa Pio VI (25 Disiembre[1] 1717 – 29 Agosto 1799), ket naipasngay idi a kas ni Count Giovanni Angelo Braschi, ket isu idi ti Papa manipud idi 1775 aginggana idi 1799.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Adu kadagiti nagtaudan a nangibaga nga isu ket naipasngay idi 27 Disiembre 1717 ngem daytoy ket ti petsa a panakabuniaganna, cf. Pastor, XXXIX, p. 22
- Ludwig von Pastor, 1952. Ti Pakasaritaan dagiti Papa manipud ti patingga iti Tengnga a Panawen, (St. Louis : Herder) tomo. XXXIX ken XL
- Katoliko nga Ensiklopedia: Papa Pio VI
- Dagiti Kardinal iti Nasantuan a Romano a Simbaan: Giovanni Angelo Kardinal Braschi
- Papa Pio VI iti Damian-hungs.de (Aleman)
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Pio VI idiay Wikimedia Commons


text:
Papa Marcelo II
Ni Papa Marcelo II (6 Mayo 1501 – 1 Mayo 1555), naipasngay a kas ni Marcello Cervini degli Spannochi, ket isu ti Papa manipud idi 9 Abril 1555 aginggana idi 1 Mayo 1555, nga isu ti nagsukat kenni Papa Julio III. Sakbay a nagbalin a Papa isu ket maysa idi a Kardinal-Padi ti Santa Croce idiay Gerusalemme. Isu ti kinaudi a Papa a nagpili nga agtaginayon ti nakaipasngayan a naganna a kas ti panagturay a naganna kalpasan ti pannakaipangatona. Kalpasan idi pimmusay, nagpauten ti 415 tawtawen sakbay a ti maysa a Papa ket agpili ti nagan nga adda ti ordinal a bilang ti basbassit ngem IV (Juan Pablo I).
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Marcelo II idiay Wikimedia Commons


text:
Mimar Sinan
Ni Koca Mi'mâr Sinân Âğâ (Otomano Turko: خواجه معمار سنان آغا; Moderno a Turko: Mimar Sinan, pannakabalikas [miːˈmaːɾ siˈnan]) (c. 1489/1490 – Hulio 17, 1588 ket isu idi ti nangruna nga Otomano nga arkitekto (Turko: "Mimar") ken sibil nga inhenniero para kadagiti sultan Suleiman ti Nadaeg, Selim II, ken Murad III. Isu ti nangirebbeng para iti panakabangon kadagiti adadu ngem tallo gasut a nangruna a patakder ken dagiti dadduma pay a natakneng a gandat, a kas dagiti Islamiko a pangiyunaan a pagadalan (sibyan mektebs). Dagiti nagadal kaniana ket isuda ti nangipatakder ti Meskita Sultan Ahmed idiay Istanbul, Stari Most idiay Mostar ken timmulongda a nagdaremdem ti [Taj Mahal]] idiay Mughal nga Imperio. Isu ket anak ti maysa a msaonero , isu ket nakaala ti teknikal nga edukasion ken nagbalin nga inhenniero ti milisia. Isu ket napardas a naipangato ken nagbalin nga opisial ken agbilbilin a Henisaro, nga ti adda ti pammadayaw a titulo ti ağa.[1] Isu ket nangipasayaat kadagiti kalaingna ti arkitekto ken inhennira bayat nga isu ket adda idi kadagiti kampania ti Henisaro, ken nagbalin nga eksperto ti panagibangbangon kadagiti aniaman a kita ti sammakedan, ket dagiti gandat a patakder ti milisia, a kas dagiti kalsada, rangrangtay ken dagiti akuedukto.[2] Idi agtawen ti agarup a limapulo, isu ket nadutokan a kas ti nangruna a naarian nga arkitekto, a nangipakpakat kadagiti nagun-od a kalaingna iti buyot iti "panagpartuatna kadagiti napintas a relihioso a pasdek" ken dagiti nadumaduma a sibiko a patakder.[2] Isu ket nagtalinaay ti daytoy a puesto ti gangani a limapuo a tawtawen.
Ti obra maestrana ket ti Meskita Selimiye idiay Edirne, ngem ti kadayegan nga obrana ket ti Meskita Suleiman idiay Istanbul. Isu ket nangidaulo ti dakkel a departamento ti gobierno ken nagisursuro kadagiti adu a timmulong kaniana, ken iti panangipaisubli, naipasalsaluminada, a mairaman ni Sedefkar Mehmed Agha, ti arkitekto ti Meskita Sultan Ahmed. Naipanunotan nga isu ti kalatakan nga arkitekto ti klasiko a paset ti panawen ti Otomano nga arkitektura, ket naipada isuna kenni Michelangelo, ti kontemporariona idiay Laud.[3][4] Ni Michelangelo ken dagiti planona para iti Basilika ni San Pedro idiay Roma ket nadayeg idi a naamammoan idiay Istanbul, manipud idi ni Leonardo da Vinci ken isu ket nainbetaran pay, idi 1502 ken 1505, babaen ti Otomano a Porte tapno mangited kadagiti plano para iti maysa a rangtay a a mangballasiw ti Nabalitokan a Sara.[5]
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig ti Mimar Sinan idiay Wikimedia Commons


text:
Akinwande Oluwole Soyinka
Ni Akinwande Oluwole "Wole" Soyinka (naipasngay idi 13 Hulio 1934) ket maysa a Nigeriano a mannurat, mannaniw ken dramaturgo. Nagunggunaan isuna idi 1986 ti Premio Nobel iti Literatura, a nabigbigan isuna a kas maysa a tao nga "addaan ti nalawa a kultural a perspektibo ken addaan dagiti moda a kapanunutan a panagdaniw ti drama iti panagbiag",[1][2] ken isu ti immuna nga Aprikano ken idiay Diaspora a napadayawan. Idi 1994, isu ket nainaganan ti UNESCO (Edukasional ti Nagkaykaysa a Pagpagilian, Sientipiko ken Kultural nga Organisasion) a maysa a Naimbagan ti Nakem nga Embahador para iti panagipangato iti Aprikano a Kultura, karbengan dagiti nagtagitaoan, nawaya a panagyebkas, midia ken pannakisarita.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "Ti Premio Nobel iti Literatura 1986". Nobelprize. Oktubre 7, 2010. Naala idi Oktubre 7, 2010.
- ^ The New York Times 1986