text:
Ihe Ndị Na-eme Ka E Nwee Obi Ụtọ n’Ezinụlọ
Ijizi Ego Ejizi
Nke nwoke kwuru, sị: “M chere na nwunye m, Laura, * na-azụfusị ego anyị, ma ọ́ dịghị ihe ọzọ, ọ na-eji ya azụ ihe ndị m chere na-adịghị anyị mkpa. O yiri ka ego anaghị anọta ya n’aka! Nke a na-akpatara anyị ezigbo nsogbu mgbe mkpa ego dapụtaara anyị na mberede. Ekwuola m ya ọtụtụ ugboro na ego bahaala nwunye m aka, ya azụfuo ya.”
Nwunye ya kwuru, sị: “O nwere ike ịbụ na amachaghị m otú e si edebe ego, ma di m amatụghị ihe ihe na-ada n’ahịa, ma ihe oriri, ihe ndị e ji achọ ụlọ mma, ma ụmụ irighiri ihe ndị dị anyị mkpa n’ụlọ, ọ bụkwanụ mụnwa na-aka anọ n’ụlọ. M maara ihe ndị dị anyị mkpa, m na-azụkwa ha, ọ bụrụgodị na ọ ga-akpatara anyị esemokwu.”
OKWU ego nwere ike iso n’ihe ndị kasị esiri di na nwunye ike iji olu ọma ekwurịta. Ka a sịkwa ihe mere o ji abụkarị ya kasị akpatara di na nwunye esemokwu.
Di na nwunye ndị na-adịghị ele ego anya otú kwesịrị ekwesị nwere ike inwe ahụ́ mgbakasị, esemokwu, na nchekasị, o nwedịrị ike imebi mmekọrịta ha na Chineke. (1 Timoti 6:9, 10) Ndị nne na nna na-edozilighị nsogbu ego ha nwere ike ịna-etinyekwu oge ha n’ọrụ, bụ́ nke ga-eme ka ha ghara inwe oge ha ga-eji na-anọnyere ibe ha na ụmụ ha ma na-enyere ibe ha aka ife Chineke. Ha na-akụzikwara ụmụ ha ile ego anya n’ụzọ na-ezighị ezi.
Baịbụl kwuru hoo haa, sị: “Ego bụ ihe nchebe.” (Ekliziastis 7:12) Ma, ego ga-echebe alụmdi na nwunye gị na ezinụlọ gị naanị ma ọ bụrụ na ị mụta ịchịkwa ya, mụtakwa otú ị ga-esi na-agwa di gị ma ọ bụ nwunye gị okwu banyere ya. * N’ezie, nkwurịta okwu banyere ego nwere nnọọ ike ime ka di na nwunye dịkwuo ná mma kama ịkpatara ha esemokwu.
Ma, olee ihe mere ego ji akpata ọtụtụ nsogbu n’alụmdi na nwunye? Oleekwa ihe ndị i nwere ike ime iji hụ na okwu ego na-abara ezinụlọ unu uru kama ịkpata esemokwu?
Olee Ihe Ndị Na-eme Ka O Sie Ike?
Mgbe mgbe, ihe na-akpatara di na nwunye esemokwu ego abụghị ego n’onwe ya, kama ọ bụ ụjọ na atụkwasịghị ibe ha obi. Dị ka ihe atụ, o nwere ike ịbụ na ihe di nke na-achọ ka nwunye ya gwa ya ihe o ji kobo ha nke ọ bụla mee na-ekwu bụ na ọ tụkwasịchaghị nwunye ya obi na ọ ga-ejizi ego ezinụlọ ha ejizi. O nwekwara ike ịbụ na ihe nwunye nke na-eme mkpesa na o nweghị ezigbo ego di ya na-edowe na-ekwu bụ na ụjọ na-atụ ya na ezinụlọ ha ga-adaba ná nsogbu ego n’ọdịnihu.
Ihe ọzọkwa na-eme ka o siere di na nwunye ike bụ otú e si zụlite ha. Matthew, bụ́ onye lụrụla nwaanyị afọ asatọ, kwuru, sị: “Nwunye m si n’ezinụlọ na-ejizi ego ejizi. Ihe metụtara ego anaghị atụ ya ụjọ otú o si atụ m. Nna m bụ onye aṅụrụma, ise sịga rikwara ya ahụ́, e nwekwara ọtụtụ oge ọ na-enweghị ihe ọ na-arụ. Anyị anaghị enwetakarị ihe ndị dị anyị mkpa, o mekwara ka m na-atụ nnọọ ụjọ ịba n’ụgwọ. Mgbe ụfọdụ, ụjọ a na-eme ka m na-enye nwunye m nsogbu na-enweghị isi banyere ego.” N’agbanyeghị ihe na-akpatara unu nsogbu, olee ihe unu nwere ike ime iji hụ na ego unu na-enyere alụmdi na nwunye unu aka, ọ bụghị imebi ya?
Olee ihe ka gị mkpa—ọ̀ bụ ego ka ọ̀ bụ alụmdi na nwunye gị?
Ihe Anọ Ga-eme Ka Unu Nwee Ihe Ịga nke Ọma
Baịbụl abụghị akwụkwọ na-azi banyere ego. Ma, o nwere ezigbo ndụmọdụ ndị nwere ike inyere di na nwunye aka izere nsogbu ego. Ọ́ gaghị adị mma ka unu tụlee ndụmọdụ ndị dị na ya ma nwalee aro ndị na-esonụ a tụrụ?
1. Mụtanụ iji olu ọma ekwurịta banyere ego.
“Ndị na-agba izu na-enwe amamihe.” (Ilu 13:10) Otú e si zụlite gị nwere ike ime ka ọ na-esiri gị ike ịgwa ndị ọzọ okwu ego, karịsịa di gị ma ọ bụ nwunye gị. N’agbanyeghị nke ahụ, ọ bụ ihe amamihe dị na ya unu ịmụta ikwurịta okwu a dị mkpa. Dị ka ihe atụ, ọ́ gaghị adị mma ka ị kọwaara di gị ma ọ bụ nwunye gị otú i chere otú nne na nna gị si ele ego anya si metụta gị? Gbalịakwa ka ị ghọta otú otú e si zụlite di gị ma ọ bụ nwunye gị sirila metụta otú o si ele ego anya.
Unu ekwesịghị ichere ruo mgbe nsogbu dapụtara tupu unu ekwurịta banyere ego. Otu onye so dee Baịbụl kwuru, sị: “Mmadụ abụọ hà ga-agakọ ije ma ọ bụrụ na ha eyighị agba wee zukọta?” (Emọs 3:3) Olee otú ụkpụrụ a si gbasa okwu ego? Ọ bụrụ na unu enwee oge unu ji ekwurịta banyere ego, ọ ga-eme ka nghọtahie unu gaara na-enwe banyere ego belata.
LEENỤ MA ÙNU GA-EME IHE A: Wepụtanụ otu oge unu ga-eji na-ekwurịta banyere ego ezinụlọ unu. Unu nwere ike ịna-ekwurịta ya n’ụbọchị mbụ n’ọnwa ma ọ bụ unu enwee otu ụbọchị unu ga na-ekwurịta ya n’izu. Gbuonụ ya nkenke, ikekwe naanị ihe dị ka nkeji iri na ise ma ọ bụ ihe na-erughị ya. Ka oge unu ga-ewepụta maka ya bụrụ mgbe ahụ́ ruru onye nke ọ bụla n’ime unu ala. Kwekọrịtanụ oge unu na-agaghị ekwu banyere ego, dị ka mgbe unu na-eri nri ma ọ bụ mgbe unu na ụmụ unu na-anọrị.
2. Kwekọrịtanụ otú unu ga-esi na-ele ego unu na-akpata anya.
“N’inye ibe unu nsọpụrụ, na-ebutenụ ụzọ.” (Ndị Rom 12:10) Ọ bụrụ naanị gị na-akpata ego, i nwere ike ịsọpụrụ di gị ma ọ bụ nwunye gị ma ọ bụrụ na i lee ego ị na-akpata anya dị ka ego ezinụlọ unu, ọ bụghị ego gị.—1 Timoti 5:8.
Ọ bụrụ na gị na di gị ma ọ bụ nwunye gị na-akpatacha ego, unu nwere ike ịsọpụrụ ibe unu ma ọ bụrụ na unu ana-agwa ibe unu ego ole unu na-akpata na ego gbara ọkpụrụkpụ unu na-emefu. Ọ bụrụ na ị na-ezoro ya di gị ma ọ bụ nwunye gị, o nwere nnọọ ike ime ka ọ gharazie ịtụkwasị gị obi ma mebie mmekọrịta unu. Ọ pụtaghị na ị ga na-agwa di gị ma ọ bụ nwunye gị tupu gị emefuo kobo ọ bụla. Ma, ọ bụrụ na ị na-agwa ya ihe ndị gbara ọkpụrụkpụ ị chọrọ ịzụ, ọ ga-egosi na i ji echiche ya kpọrọ ihe.
LEENỤ MA ÙNU GA-EME IHE A: Kpebienụ ego ole onye nke ọ bụla n’ime unu nwere ike imefu n’ebughị ụzọ gwa ibe ya, ma ọ̀ bụ naịra iri ise, puku naịra ise, ma ọ bụ ọnụ ego ọzọ. Hụ na ị na-agwa di gị ma ọ bụ nwunye gị mgbe ọ bụla ị chọrọ imefu ego karịrị nke ahụ.
3. Deenụ atụmatụ unu edee.
“Atụmatụ onye dị uchu aghaghị iweta uru.” (Ilu 21:5) Otu ụzọ unu ga-esi mee atụmatụ maka ọdịnihu ma zere imefusị ego unu tara ahụhụ kpata bụ ịhazi otú unu ga-esi na-emefu ego. Nina, bụ́ onye lụrụla di afọ ise, kwuru, sị: “Ide ego ole unu na-akpata na ego ole unu na-emefu n’akwụkwọ ga-emepe unu anya. O siri ike ịgbagha ihe e dere ede.”
Otú unu si hazie mmefu ego unu ekwesịghị ịdị mgbagwoju anya. Darren, bụ́ onye lụrụla nwaanyị afọ iri abụọ na isii ma mụta ụmụ nwoke abụọ, kwuru, sị: “Na mbụ, anyị na-eji envelopu ahazi otú anyị si emefu ego. Anyị na-etinye ego anyị ga-emefu n’izu n’envelopu dị iche iche. Dị ka ihe atụ, anyị nwere envelopu maka nri, ntụrụndụ, nakwa nke ịkpụ isi. Ọ bụrụ na ego anyị tinyere n’otu envelopu ezughị ihe anyị chọrọ iji ya eme, anyị na-agbazite ego n’envelopu ọzọ ma hụ na anyị tinyeghachiri ego ahụ n’envelopu anyị si weta ya ozugbo anyị nwetara ya.” Ọ bụrụ na unu anaghị ejikarị ego nkịtị akwụ ụgwọ mmefu unu na-eme, ya abụrụ kaadị ndị ụlọ akụ̀ ka unu na-eji, ọ dị ezigbo mkpa ka unu hazie otú unu si emefu ego ahazie ma na-ede ya ede.
LEENỤ MA ÙNU GA-EME IHE A: Deenụ ego niile a kapịrị ọnụ unu na-emefu site n’oge ruo n’oge edee. Kwekọrịtanụ ego ole unu ga na-edebe n’ime ego unu na-akpata. Dezienụ mmefu ndị a na-akapịghị ọnụ unu na-eme, dị ka ego nri, ụgwọ ọkụ, na ụgwọ fon. Ihe ọzọ unu ga-eme bụ ide ego ole unu mefuru n’ime ọnwa ole na ole. Ọ bụrụ na ọ dị mkpa, belatanụ ego ole unu na-emefu iji ghara ịbanye n’ụgwọ.
4. Kwekọrịtanụ onye ga-eme nke ọ ga-eme.
“Mmadụ abụọ ka otu onye mma, n’ihina ha na-enweta ezigbo ụgwọọrụ maka ndọlị ha.” (Ekliziastis 4:9, 10, Baịbụl Nsọ Nhazi Katọlik) N’ezinụlọ ụfọdụ, ọ bụ di na-ahụ maka ego. Ná ndị ọzọ, ọ bụ nwunye na-arụ ọrụ a, rụzie ya arụzie. (Ilu 31:10-28) Ma, ọtụtụ di na nwunye na-ahọrọ ike ọrụ a eke. Mario, bụ́ onye lụrụla nwaanyị afọ iri abụọ na otu, kwuru, sị: “Nwunye m na-ahụ maka ịkwụ ụgwọ ndị dị ka ụgwọ ọkụ na obere ụgwọ ndị anyị na-akwụ. M na-ahụ maka ịkwụ ụtụ isi, ịkwụ ụgwọ ihe ndị anyị zụrụ, na ịkwụ ụgwọ ụlọ. Anyị na-agwa ibe anyị otú ihe si na-aga ma na-arụkọ ọrụ ọnụ.” N’agbanyeghị otú unu kpebiri isi na-eme ya, ihe dị mkpa bụ ka unu na-emekọ ihe ọnụ.
LEENỤ MA ÙNU GA-EME IHE A: Ebe unu maara ebe onye nke ọ bụla n’ime unu na-emeta nke ọma na ebe ọ na-anaghị emeta, kwurịtanụ onye ga-arụ nke ọ ga-arụ. Tụleghachinụ ya mgbe ọnwa ole na ole gasịrị. Dịnụ njikere ịgbanwe ihe ụfọdụ. Iji nyere gị aka ịghọta ọrụ di gị ma ọ bụ nwunye gị na-arụ, dị ka ịkwụ ụgwọ dị iche iche ma ọ bụ ịga ahịa, unu nwere ike ịgbanwerịta ọrụ unu mgbe ụfọdụ.
Uru Unu Kwesịrị Irite n’Ikwurịta Banyere Ego
Unu nwere ike ikwurịta banyere ego n’emebighị ịhụnanya unu. Leah, bụ́ onye lụrụla di afọ ise, chọpụtara na nke a bụ eziokwu. O kwuru, sị: “Mụ na di m amụtala ịgwa ibe anyị eziokwu banyere ego. N’ihi ya, anyị na-arụkọzi ọrụ ọnụ, anyị ahụkwuokwala onwe anyị n’anya.”
Mgbe di na nwunye na-ekwurịta ihe ha chọrọ iji ego ha eme, ha na-eme ka ibe ha mara ihe ha chọrọ maka ezinụlọ ha ma na-egosi na obi ha dị n’alụmdi na nwunye ha. Ọ bụrụ na ha ana-agwa ibe ha tupu ha azụọ ihe ọ bụla gbara ọkpụrụkpụ, ọ na-egosi na ha ji echiche ibe ha kpọrọ ihe. Ọ bụrụ na ha ekwe ka onye nke ọ bụla n’ime ha nwee ike imefu ego ụfọdụ n’ebughị ụzọ gwa onye nke ọzọ, ha na-egosi na ha tụkwasịrị ibe ha obi. Ihe ndị a na-eme ka di na nwunye na-ahụ onwe ha n’anya n’ezie. Ụdị mmekọrịta a dị nnọọ mkpa karịa ego, n’ihi ya, olee ihe mere unu ga-eji kwe ka ego sewere unu okwu?
^ para. 3 Aha a a kpọrọ ha abụghị ezigbo aha ha.
^ para. 7 Baịbụl kwuru na “di bụ isi nke nwunye ya.” N’ihi ya, ọ bụ ọrụ ya ikpebi ihe a ga-eji ego ezinụlọ ha eme na ịhụ na o ji ịhụnanya na-emeso nwunye ya ihe n’achọghị ọdịmma onwe ya naanị.—Ndị Efesọs 5:23, 25.
JỤỌ ONWE GỊ, SỊ . . .
Olee mgbe ikpeazụ mụ na di m ma ọ bụ nwunye m ji olu ọma kwurịta banyere ego?
Olee ihe m nwere ike ikwu ma ọ bụ mee iji gosi di m ma ọ bụ nwunye m na obi dị m ụtọ n’ihi otú o si na-enye aka n’ihe metụtara ego n’ezinụlọ anyị?
GỤKWUO GBASARA YA
Gịnị Ga-eme Ka Obi Na-adị Ezinụlọ Ụtọ?
Jehova bụ onye obi ụtọ. Ọ chọrọ ka ezinụlọ na-enwe obi ụtọ. Gụọ ihe Baịbụl gwara ndị bụ́ di, ndị bụ́ nwunye, ndị nne na nna na ụmụaka.


c: text/html

text:
Akụkọ nke 54: Nwoke Nke Kachasị Ike
Ị̀ MA aha nwoke kachasị ike nke dịtụworo ndụ? Ọ bụ onyeikpe a na-akpọ Samsịn. Ọ bụ Jehova nyere Samsịn ike ya. Ọbụna tupu a mụọ Samsịn, Jehova gwara nne ya, sị: ‘N’oge na-adịghị anya, ị ga-amụ nwa nwoke. Ọ ga-ebute ụzọ n’ịzọpụta Izrel n’aka ndị Filistia.’
Ndị Filistia bụ ndị ọjọọ bi n’ala Kenan. Ha nwere ọtụtụ ndị ikom na-ebu agha, ha na-emekpakwa ụmụ Izrel ahụ́. Otu oge, mgbe Samsịn na-eje ebe ndị Filistia bi, otu nnukwu ọdụm gbọọrọ ụja na-abịa izute ya. Samsịn jiri aka nkịtị dọgbuo ya. O gbukwara ọtụtụ puku ndị Filistia ọjọọ.
N’ikpeazụ, Samsịn bịara hụ otu nwaanyị a na-akpọ Delaịla n’anya. Ndị ndú ndị Filistia kwere nkwa na onye ọ bụla n’ime ha ga-enye Delaịla otu puku na otu narị ego ọlaọcha ma ọ bụrụ na ọ gwa ha ihe mere Samsịn ji dị ike. Delaịla chọrọ inweta ego ahụ niile. Ọ bụghị ezigbo enyi Samsịn ma ọ bụ nke ndị Chineke. O wee na-ajụ Samsịn ihe mere o ji dị ike.
N’ikpeazụ, Delaịla nwetara Samsin, o wee gwa ya ebe ike ya dị. ‘A kpụtụbeghị ntutu isi m akpụ,’ ka ọ gwara ya. ‘Site n’oge a mụrụ m, Chineke họpụtara m ịbụ ohu ya pụrụ iche nke a na-akpọ Naziraịt. Ọ bụrụ na a kpụọ ntutu isi m, ike m ga-agwụ.’
Oge Delaịla matara nke a, o mere ka Samsịn rahụ ụra n’apata ụkwụ ya. O wee kpọọ otu nwoke ịbịa kpụọ ya isi. Oge Samsịn tetara n’ụra, o nwekwaghị ike. Ndị Filistia bịaziri jide ya. Ha ghụpụrụ anya ya abụọ, mee ya ohu ha.
Otu ụbọchị, ndị Filistia nwere nnọkọ ukwu iji fee chi ha bụ́ Degọn, ha wee kpọpụta Samsịn n’ụlọ mkpọrọ iji ya mee ihe ọchị. Ugbu a, agịrị isi ya etolitetụwo. Samsịn wee sị nwata nwoke nke na-edu ya: ‘Mee ka m metụ ogidi ndị ji ụlọ a aka.’ Samsịn wee rịọ Jehova ka o nye ya ike, o wee jide ogidi abụọ ahụ aka. O tie mkpu, sị: ‘Ka m soro ndị Filistia nke a nwụọ.’ Ndị bịara nnọkọ ahụ dị puku ndị Filistia atọ, ma mgbe Samsịn hulatara onwe ya n’ogidi abụọ ahụ, ụlọ ahụ dara wee kụgbuo ndị ọjọọ niile ahụ.
Ndị Ikpe isi 13 ruo 16.
Ajụjụ
- Gịnị bụ aha nwoke kachasị ike nke dịtụworo ndụ, ònyekwa nyere ya ike ya?
- N’otu oge, gịnị ka Samsin mere otu nnukwu ọdụm dị ka ị pụrụ ịhụ na foto a?
- Olee ihe nzuzo nke Samsin na-agwa Delaịla na foto a, oleekwa otú nke a si mee ka ndị Filistia jide ya?
- Olee otú Samsin si kpata ọnwụ nke ihe dị ka puku atọ n’ime ndị iro ya bụ́ ndị Filistia n’ụbọchị ọ nwụrụ?
Ajụjụ ndị ọzọ
- Gụọ Ndị Ikpe 13:1-14.
Olee otú Manoa na nwunye ya si setịpụrụ ndị nne na nna ezi ihe nlereanya n’ịzụlite ụmụ ha? (Ikpe 13:8; Ọma 127:3; Efe. 6:4)
- Gụọ Ndị Ikpe 14:5-9 na 15:9-16.
Gịnị ka akụkọ banyere ogbugbu Samsin gburu ọdụm, ndọbi ọ dọbiri eriri ọhụrụ ndị e kere ya, na ojiji o ji agba ịnyịnya ibu gbuo otu puku mmadụ, na-egosi banyere otú mmụọ nsọ Jehova si arụ ọrụ?
Olee otú mmụọ nsọ si enyere anyị aka taa? (Ikpe 14:6; 15:14; Zek. 4:6; Ọrụ 4:31)
- Gụọ Ndị Ikpe 16:18-31.
Olee ihe mkpakọrịta ọjọọ mere Samsin, gịnịkwa ka anyị pụrụ ịmụta site na nke a? (Ikpe 16:18, 19; 1 Kọr. 15:33)
GỤKWUO GBASARA YA
Kaadị Akụkọ Samsịn
Chọpụta ihe mere Samsịn ji sie ezigbo ike.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Mee Ka Ihe Jehova Na-echetara Anyị Na-eme Gị Obi Ụtọ
“Ewerewo m ihe ncheta gị ka ọ bụrụ ihe onwunwe m ruo mgbe ebighị ebi.”—ỌMA 119:111.
1. (a) Olee ihe ndị mmadụ na-eme ma a gwa ha ihe ha ga-eme, gịnịkwa kpatara ya? (b) Gịnị ka onye dị mpako na-eme ma a dụọ ya ọdụ?
Ọ NA-ABỤ, a gwa ndị mmadụ ihe ha ga-eme, ihe otu onye ga-eme na-adị iche n’ihe onye ọzọ ga-eme. Dị ka ihe atụ, ụfọdụ ndị nwere ike ime ihe onye isi ha gwara ha, ma ha agaghị eme ihe onye ọgbọ ha ma ọ bụ onye na-anọghị n’isi gwara ha. Ọ na-abụkwa, a dụọ ndị ụfọdụ ọdụ ma ọ bụ dọọ ha aka ná ntị, ha ewewe iwe, obi ajọwa ha njọ, ma ọ bụkwanụ ihere emewe ha. Ma, a dọọ ndị ọzọ aka ná ntị ma ọ bụ dụọ ha ọdụ, obi na-adị ha mma, ha achọọkwa otú ha ga-esi na-emekwu nke ọma. Gịnị kpatara ya? Otu ihe na-akpata ya bụ mpako. A dụọ onye dị mpako ọdụ, ọ na-eche na ihe ahụ a gwara ya agbasaghị ya. Ya emee ka ọ ghara ime ihe ahụ a gwara ya, meekwa ka ihe ahụ ghara ịbara ya uru.—Ilu 16:18.
2. Gịnị mere na ezigbo Ndị Kraịst anaghị eji ihe a gwara ha n’Okwu Chineke egwu egwu?
2 Ezigbo Ndị Kraịst anaghị eme otú ahụ. Anyị anaghị eji ezigbo ndụmọdụ egwu egwu, nke ka nke, ma ọ bụrụ na o si n’Okwu Chineke. Ihe Jehova na-akụziri anyị na-eme ka anyị mata nsogbu ịkpa àgwà ọjọọ ga-akpata. Dị ka ihe atụ, ọ na-eme ka anyị ghara ime ihe ndị nwere ike ịkpatara anyị nsogbu. Ụfọdụ n’ime ha bụ, ịchụ ego ọnwụ ọnwụ, ịkwa iko, ịṅụ ọgwụ ọjọọ, na ịṅụ oké mmanya. (Ilu 20:1; 2 Kọr. 7:1; 1 Tesa. 4:3-5; 1 Tim. 6:6-11) Ihe ọzọ bụ na ‘obi na-adị anyị mma’ n’ihi na anyị na-erubere Chineke isi.—Aịza. 65:14.
3. Olee ihe otu ọbụ abụ mere, nke anyị kwesịkwara ime?
3 Ọ bụrụ na anyị chọrọ ka anyị na Chineke na-adị ná mma, anyị ga na-eme ihe ọ gwara anyị mgbe niile. Anyị kwesịrị ịna-eme ka otu ọbụ abụ. O dere, sị: “Ewerewo m ihe ncheta gị ka ọ bụrụ ihe onwunwe m ruo mgbe ebighị ebi, n’ihi na ọ bụ ihe na-enye obi m aṅụrị.” (Ọma 119:111) Obi ọ̀ na-adị gị ụtọ irubere Jehova isi otú ahụ ọ dị ọbụ abụ a? Ka ị̀ na-eche mgbe ụfọdụ na ị gaghị edebeli iwu Chineke? Ọ bụrụgodị na ime ihe Jehova gwara gị na-esiri gị ike mgbe ụfọdụ, ike agwụla gị. E nwere ihe ụfọdụ ga-enyere gị aka ịtụkwasịkwu Chineke obi na ihe ndị ọ na-agwa gị mee ga-abara gị uru. Ka anyị tụlee atọ n’ime ha.
NA-EKPE EKPERE KA I NWEE IKE ỊTỤKWASỊKWU CHINEKE OBI
4. Gịnị ka Devid mere oge niile ọ dị ndụ?
4 Mgbe Devid dị ndụ, e nwere oge ihe dịịrị ya mma, nweekwa oge ihe siiri ya ike. Ma, e nwere ihe Devid mere n’oge ahụ niile. Ọ tụkwasịrị Jehova obi ya niile. O kwuru, sị: “Jehova, ọ bụ gị ka m na-enye mkpụrụ obi m. Chineke m, ọ bụ gị ka m tụkwasịrị obi.” (Ọma 25:1, 2) Gịnị nyeere Devid aka ịtụkwasị Nna ya nke eluigwe obi ya niile?
5, 6. Gịnị ka ekpere Devid kpegaara Jehova na-egosi?
5 Mgbe ọtụtụ ndị na-echeta ikpegara Chineke ekpere bụ mgbe ha nọ ná nnukwu nsogbu. Ha na-eme ka enyi nke na-agwa enyi ya okwu naanị mgbe ọ chọrọ ka o nye ya ego, ma ọ bụkwanụ mgbe ọ chọrọ ka enyi ya meere ya ihe. Ka oge na-aga, enyi ya ahụ nwere ike ichewe ma ọ̀ hụkwara ya n’anya n’eziokwu. Ma, Devid na Jehova abụghị ụdị ndị enyi ahụ. Ma mgbe ihe dịịrị Devid mma ma mgbe ihe siiri ya ike, ekpere ya gosiri na o ji obi ya niile hụ Jehova n’anya ma tụkwasị ya obi.—Ọma 40:8.
6 Devid toro Jehova ma kelee ya. Ọ sịrị: “Jehova bụ́ Onyenwe anyị, lee ka aha gị si dị ebube n’ụwa dum, gị onye a na-akọ akụkọ ịdị ebube ya n’eluigwe!” (Ọma 8:1) Í cheghị na ihe a Devid kwuru gosiri na ya na Nna ya nke eluigwe dị n’ezigbo mma? Mgbe Devid chọpụtara otú Chineke si dị ukwuu, dịkwa ebube, obi tọrọ ya ezigbo ụtọ, ya emezie ka o too Jehova “ogologo ụbọchị dum.”—Ọma 35:28.
7. Olee uru ikpegara Chineke ekpere mgbe niile na-abara anyị?
7 Anyị kwesịrị ikpegara Jehova ekpere mgbe niile otú ahụ Devid mere. Ọ ga-eme ka anyị tụkwasịkwuo ya obi. Baịbụl kwuru, sị: “Bịaruonụ Chineke nso, ọ ga-abịarukwa unu nso.” (Jems 4:8) Ikpegara Chineke ekpere na-eme ka anyị bịarukwuo ya nso. O sokwa n’ihe dị mkpa anyị ga-eme ka Chineke nye anyị mmụọ nsọ ya.—Gụọ 1 Jọn 3:22.
8. Gịnị mere na anyị ekwesịghị ịna-ekwu otu ihe mgbe ọ bụla anyị na-ekpe ekpere?
8 Ọ̀ bụ otu ihe ka ị na-ekwukarị mgbe ọ bụla ị na-ekpe ekpere? Ya bụrụ otú ahụ, gbalịa jiri nkeji ole na ole chebara ihe ị ga-ekwu echiche tupu gị ekpewe ekpere. Dị ka ihe atụ, olee otú obi ga-adị enyi gị ma ọ bụrụ na ọ bụ otu ihe ka ị na-agwa ya mgbe ọ bụla ị hụrụ ya? E nwere ike ọ gaghị achọzi ige gị ntị ma ị na-agwa ya okwu. O nweghị mgbe Jehova na-agaghị ege anyị ntị ma anyị jiri obi anyị niile kpegara ya ekpere. Ma, anyị kwesịrị ịgba mbọ ka anyị ghara ịna-ekwu otu ihe mgbe ọ bụla anyị na-ekpe ekpere.
9, 10. (a) Olee ihe ndị anyị kwesịrị ịgwa Chineke mgbe anyị na-ekpe ekpere? (b) Gịnị ga-enyere anyị aka isi n’ala ala obi anyị na-ekpe ekpere?
9 O doro anya na anyị chọọ ka anyị na Chineke dịkwuo ná mma, anyị kwesịrị isi n’ala ala obi anyị na-agwa ya okwu. Ọ bụrụ na anyị na-agwa ya okwu otú ọ dị anyị n’obi, ọ ga-eme ka anyị tụkwasịkwuo ya obi. Oleezi ihe ndị anyị kwesịrị ịgwa Chineke mgbe anyị na-ekpe ekpere? Okwu Chineke zara ajụjụ a. Ọ sịrị: “N’ihe niile, jirinụ ekpere na ịrịọsi arịrịọ ike na inye ekele mee ka Chineke mara ihe unu na-arịọ.” (Fil. 4:6) Ihe anyị kwesịrị ịna-ekpe n’ekpere bụ ihe ọ bụla bụ́ mkpa anyị nakwa ihe ọ bụla ga-eme ka anyị na Chineke dịkwuo ná mma.
10 Anyị nwere ike ịmụta ọtụtụ ihe ma ọ bụrụ na anyị agụọ ekpere ndị fere Chineke n’oge gara aga kpere. (1 Sam. 1:10, 11; Ọrụ 4:24-31) Dị ka ihe atụ, ị gụọ akwụkwọ Abụ Ọma, ị ga-ahụ ọtụtụ ekpere ndị ohu Chineke si n’ala ala obi ha kpegara Jehova na abụ ndị ha ji obi ha niile bụkuo ya. Ekpere ndị ahụ na abụ ndị ahụ gosiri na e nwere mgbe obi na-adịghị ha mma, nweekwa mgbe obi dị ha mma. Ọ bụrụ na anyị amụọ ekpere ndị ahụ ha kpere, ọ ga-eme ka anyị na-esi n’ala ala obi anyị na-ekpe ekpere.
NA-ECHEBARA IHE CHINEKE NA-ECHETARA ANYỊ ECHICHE
11. Olee ihe mere anyị kwesịrị iji na-echebara ihe Baịbụl gwara anyị mee echiche?
11 Devid kwuru, sị: “Ihe ncheta Jehova bụ ihe a pụrụ ịtụkwasị obi, na-eme ka onye na-amaghị ihe mara ihe.” (Ọma 19:7) Ọ bụrụgodị na anyị amaghị nke a na-akọ, anyị ga-ama ihe ma ọ bụrụ na anyị na-erube isi n’iwu Chineke. Ma, ọ bụrụ na anyị chọrọ ịna-eme uche Chineke, e nwere ihe ụfọdụ e kwuru na Baịbụl anyị kwesịrị ịna-echebara echiche. Dị ka ihe atụ, ọ bụrụ na anyị echebara ndụmọdụ ndị e nyere anyị na Baịbụl echiche, ọ ga-eme ka anyị rubere Chineke isi ma ọnwụnwa bịara anyị n’ụlọ akwụkwọ ma ọ bụ n’ebe anyị na-arụ ọrụ. Ọ ga-emekwa ka anyị ghara ikwe ka a mịnye anyị ọbara, meekwa ka anyị ghara itinye aka n’ihe gbasara ọchịchị ma ọ bụ agha. Ọ ga-emekwa ka anyị mee ihe Baịbụl kwuru mgbe anyị na-ahọrọ ụdị uwe anyị ga-eyi. Ichebara ihe Chineke gwara anyị mee echiche ga-eme ka anyị jikere ejikere tupu e jiri ihe ndị a nwaa anyị ọnwụnwa. Ọ bụrụ na anyị ejikere ejikere, ọ ga-eme ka anyị kpebie ihe anyị ga-eme tupu ọnwụnwa abịara anyị. Anyị mee otú ahụ, anyị agaghị eme ihe anyị ga-emecha kwaa mmakwaara.—Ilu 15:28.
12. Olee ajụjụ ndị ga-enyere anyị aka ịna-echebara ihe Chineke na-echetara anyị echiche?
12 Ka anyị na-eche ka Chineke mezuo ihe ndị o kwere anyị ná nkwa, ànyị na-eme ihe gosiri na anyị kwetasiri ike na ọ ga-emere anyị ihe ndị ahụ nakwa na ime uche ya ka bụ ihe kacha anyị mkpa? Dị ka ihe atụ, ànyị kwetasiri ike na Chineke ga-ebibi Babịlọn Ukwu ahụ n’oge na-adịghị anya? Anyị cheta ihe ndị ahụ Chineke kwere nkwa imere anyị, dị ka ime ka ụwa ghọọ paradaịs na ịkpọlite ndị nwụrụ anwụ, obi ọ̀ ka siri anyị ike na ọ ga-eme ihe ndị ahụ otú ahụ o siri anyị mgbe mbụ a kụziiri anyị ha? Ànyị ka na-ejechi ozi ọma anya, ka ihe na-echu anyị ụra ọ̀ bụ mkpa nke anyị? Ihe anyị na-eme ò gosiri na ido aha Jehova nsọ na igosi na ọ bụ ya kwesịrị ịchị ihe niile o kere ka dị anyị mkpa? Ọ bụrụ na anyị na-echebara ụdị ajụjụ ndị a echiche, ọ ga-eme ka anyị mee ka ‘ihe ncheta Chineke bụrụ ihe onwunwe anyị ruo mgbe ebighị ebi.’—Ọma 119:111.
13. Gịnị mere na ndịozi Jizọs aghọtachaghị ihe ụfọdụ e kwuru n’Akwụkwọ Nsọ? Nye ihe atụ.
13 E nwere ihe ụfọdụ dị na Baịbụl anyị na-anaghị aghọtacha n’ihi na oge erubeghị ka Jehova kọwaara anyị ha. Jizọs gwara ndịozi ya ugboro ugboro na ya ga-ata ahụhụ, e gbuokwa ya. (Gụọ Matiu 12:40; 16:21.) Ma, ndịozi ya aghọtaghị ihe a ọ gwara ha. Mgbe ha ghọtara ya bụ mgbe a kpọlitechara Jizọs n’ọnwụ, ya apụta n’ihu ndị na-eso ụzọ ya, ma “mepee obi ha nke ọma ka ha ghọta ihe Akwụkwọ Nsọ pụtara.” (Luk 24:44-46; Ọrụ 1:3) Ọ bụkwa mgbe e nyechara ndị na-eso ụzọ Jizọs mmụọ nsọ na Pentikọst afọ 33 ka ha ghọtara na Alaeze Chineke ga-esi n’eluigwe na-achị.—Ọrụ 1:6-8.
14. N’oge anyị a, gịnị ka ọtụtụ ụmụnna anyị mere n’agbanyeghị na ihe ụfọdụ ha chere ga-eme n’oge ikpeazụ emeghị?
14 N’oge anyị a, e nwere ihe ezigbo Ndị Kraịst chere ga-eme “n’oge ikpeazụ,” ma ihe ahụ emeghị. (2 Tim. 3:1) Dị ka ihe atụ, n’afọ 1914, ụfọdụ ndị chere na a ga-akpọga ha eluigwe n’oge na-adịghị anya, ma o meghị. Nke ahụ emeghị ka ha kwụsị ịmụ Baịbụl. Ka ha na-amụ Baịbụl, ha ghọtara na e kwesịrị ibu ụzọ kwusaa ozi ọma n’ụwa niile tupu ha agawa eluigwe. (Mak 13:10) N’ihi ya, n’afọ 1922, J. F. Rutherford gwara ndị bịara mgbakọ mba niile e nwere na Sida Pọịnt, Ohayo, dị n’Amerịka, sị: “Lee, Eze ahụ na-achị achị! Unu bụ ndị na-ekwusa ozi ya. N’ihi ya, kpọsaanụ, kpọsaanụ, kpọsaanụ Eze ahụ na alaeze ya.” Kemgbe ahụ, ‘ikwusa ozi ọma alaeze Chineke’ bụ ihe e ji mara Ndịàmà Jehova.—Mat. 4:23; 24:14.
15. Gịnị mere anyị kwesịrị iji na-echebara ihe Jehova meere ndị ya echiche?
15 Anyị kwesịrị ịna-atụgharị uche n’otú Jehova si mezuo nkwa ndị o kwere ndị ya, ma n’oge ochie ma n’oge anyị a. Ọ bụrụ na anyị na-eme otú ahụ, ọ ga-eme ka anyị tụkwasịkwuo Jehova obi na ọ ga-emezu nzube ya n’ọdịnihu. Ichebara nkwa ndị Chineke kwere anyị echiche na-eme ka obi na-atọ anyị ụtọ, na-emekwa ka obi sikwuo anyị ike na ha ga-emezu.
KA Ị NA-EFE CHINEKE, NA-ATỤKWASỊKWU YA OBI
16. Olee uru anyị ga-erite ma anyị jiri ozi Chineke kpọrọ ihe?
16 Jehova nwere ike na-enweghị atụ, ọ na-arụsikwa ọrụ ike. Otu ọbụ abụ kwuru, sị: “Ònye dị ike ka gị, Jaa?” O kwukwara, sị: “Aka gị dị ike, aka nri gị dị elu.” (Ọma 89:8, 13) Ebe ọ bụ na Jehova na-arụsi ọrụ ike, obi na-atọ ya ụtọ ma ọ bụrụ na anyị ejiri obi anyị niile na-ejere ya ozi, ọ na-agọzikwa anyị. Ọ na-eme ka ndị ohu ya niile, ma onye ukwu ma onye nta, ghara iri “nri umengwụ.” (Ilu 31:27) Ọ bụrụ na anyị ji ozi Jehova kpọrọ ihe, anyị ga na-arụsi ọrụ ike ka ya. Obi na-atọ ma anyịnwa ma Jehova ụtọ ma anyị jiri obi anyị niile na-ejere ya ozi.—Gụọ Abụ Ọma 62:12.
17, 18. Olee otú ime ihe Jehova kwuru si eme ka anyị tụkwasịkwuo ya obi? Nye ihe atụ.
17 Olee otú ife Jehova si eme ka anyị na-atụkwasịkwu ya obi? Ka anyị tụlee ihe mere mgbe ọ fọrọ obere ka ndị Izrel banye n’Ala Nkwa. Jehova gwara ndị nchụàjà bu igbe ọgbụgba ndụ ya ka ha banye n’Osimiri Jọdan. Ma, mgbe ndị Izrel rutere n’osimiri ahụ, ha chọpụtara na o tojuola ma na-asọsi ike n’ihi mmiri ozuzo. Gịnịzi ka ha ga-eme? Ebe ọ bụ na ha amaghị izu ole ọ ga-ewe tupu mmiri ahụ atalata, hà ga-ama ụlọikwuu n’akụkụ osimiri ahụ, na-eche ka ọ talata? Ha emeghị otú ahụ. Kama, ha tụkwasịrị Jehova obi ha niile, meekwa ihe ọ gwara ha. Gịnị meziri? Baịbụl kwuru, sị: ‘Ozugbo ụkwụ ndị nchụàjà bụ́ ndị bu Igbe ahụ zọnyere n’ọnụ ọnụ mmiri, mmiri nke na-esi n’ebe mgbago asọdata wee guzoro otu ebe. Ụmụ Izrel wee si n’ihu Jeriko gafee. Ka ọ dị mgbe ahụ, ndị nchụàjà bụ́ ndị bu igbe ọgbụgba ndụ Jehova kwụụrụ n’ala akọrọ n’etiti Jọdan, ka Izrel dum nọ na-agafere n’ala akọrọ.’ (Jọsh. 3:12-17) Obi tọrọ ụmụ Izrel ezigbo ụtọ mgbe ha hụrụ na mmiri ahụ na-asọsi ike akwụsịla ịsọ. Ndị Izrel mere ihe Jehova kwuru, ya emezie ka okwukwe ha sikwuo ike.
18 Jehova anaghị arụrụ ndị ohu ya ụdị ọrụ ebube ahụ taa. Ma, ọ na-agọzi anyị ma anyị tụkwasị ya obi, mee ihe ọ gwara anyị. Mmụọ nsọ Chineke na-eme ka anyị jiri obi ike na-ekwusa ozi ọma Alaeze Chineke n’ụwa niile. Jizọs Kraịst kwekwara ndị na-eso ụzọ ya nkwa na ya ga-anọnyere ha n’ọrụ a dị mkpa ha na-arụ. Ọ bụ ya bụ onye kacha gbaa àmà gbasara Jehova. Ọ gwara ndị na-eso ụzọ ya, sị: “Ya mere, gaanụ mee ndị mba niile ka ha bụrụ ndị na-eso ụzọ m . . . M nọnyeere unu ụbọchị niile ruo ọgwụgwụ usoro ihe a.” (Mat. 28:19, 20) E nwere ọtụtụ ụmụnna anyị ihere izi ndị ọzọ ozi ọma na-eme, nweekwa ndị nke na-atụ ụjọ. Ma ha kwuru na ọ bụ mmụọ nsọ Chineke nyeere ha aka ịkata obi na-ezi ndị ha na-amaghị ozi ọma.—Gụọ Abụ Ọma 119:46; 2 Ndị Kọrịnt 4:7.
19. Ọ bụrụgodị na ọrịa ma ọ bụ nká anaghị ekwe anyị jee ozi otú anyị chọrọ, gịnị ka anyị kwesịrị icheta?
19 Ọrịa ma ọ bụ nká emeela ka ụfọdụ ụmụnna anyị ghara ịna-ejechara Jehova ozi otú ha chọrọ. Ma, obi kwesịrị isi ha ike na “Nna nke obi ebere na Chineke nke nkasi obi niile” ma ihe ha na ya na-alụ. (2 Kọr. 1:3) Ọ naghị eji ozi anyị ji obi anyị niile na-ejere ya egwu egwu. Ọ bụ eziokwu na anyị kwesịrị iji obi anyị niile na-ejere Jehova ozi, anyị niile kwesịrị icheta na ọ bụ okwukwe anyị nwere n’àjà Jizọs chụrụ iji gbapụta anyị ga-eme ka a zọpụta anyị.—Hib. 10:39.
20, 21. Olee ụzọ ụfọdụ anyị si egosi na anyị tụkwasịrị Jehova obi?
20 Anyị kwesịrị iji oge anyị, ike anyị, na ihe ndị ọzọ anyị nwere na-ejere Jehova ozi otú anyị nwere ike. Anyị kwesịkwara iji obi anyị niile ‘na-arụ ọrụ izisa ozi ọma.’ (2 Tim. 4:5) Nke bụ́ eziokwu bụ na obi na-atọ anyị ụtọ na anyị na-enyere ndị ọzọ aka ka ‘ha nweta ezi ihe ọmụma nke eziokwu.’ (1 Tim. 2:4) O doro anya na ịsọpụrụ Jehova na inye ya otuto na-eme anyị ọgaranya. (Ilu 10:22) Ọ na-emekwa ka anyị na-atụkwasị Jehova obi mgbe niile, ihe ọ sọkwara ya mee.—Rom 8:35-39.
21 N’isiokwu a, anyị achọpụtala na ọ bụrụ na anyị chọrọ ịtụkwasị Jehova obi, anyị kwesịrị ịna-agbasi mbọ ike. N’ihi ya, gbalịa na-ekpe ekpere ka i nwee ike ịtụkwasịkwu ya obi. Chebara otú Jehova si mezuo nkwa o kwere ndị ya n’oge ochie echiche nakwa otú ọ ga-esi emezu nkwa ndị o kwere anyị. Ka ị na-efe Jehova, gbalịa na-eme ihe ndị ga-eme ka ị tụkwasịkwuo ya obi. Cheta na ihe Jehova na-echetara anyị ga-adịru mgbe ebighị ebi. Ọ bụrụkwa na i mee ihe ndị ahụ, ị ga-adị ndụ ebighị ebi.


text:
Ihe Ndị Mere n’Otu Narị Afọ Gara Aga, Ya Bụ, n’Afọ 1915
ỤLỌ NCHE March 1, 1915 kwuru, sị: “Ihe a bụ oge ule. Ihe mere anyị jibu na-ekwusasi ozi ọma ike ọ̀ bụ maka na anyị na-atụ anya na a ga-akpọrọ anyị laa eluigwe n’afọ 1914, ka ọ̀ bụ na anyị hụrụ ONYENWE ANYỊ n’anya, hụkwa ozi Ya na ụmụnna anyị n’anya?” N’afọ 1915, obi adịghị ụfọdụ Ndị Mmụta Baịbụl mma maka na ihe ha tụrụ anya ya emeghị. N’oge ahụkwa, a na-alụ agha n’ọtụtụ ebe n’ụwa.
N’afọ ahụ, a na-alụ agha a na-akpọ Agha Ukwu na Yurop. Ma, e mechara kpọwa ya Agha Ụwa nke Mbụ. Ngwá agha ndị e ji lụọ agha a gbanwere otú e sibu alụ agha n’ihi na ọ kpara ọtụtụ ndị na-abụghị ndị agha aka ọjọọ. Dị ka ihe atụ, n’afọ 1915, ụgbọ mmiri ndị Jaman malitere ịgbagharị n’oké osimiri ndị gbara Briten gburugburu. N’abalị asaa n’ọnwa Mee, afọ 1915, otu n’ime ụgbọ mmiri ndị Jaman kpuru ụgbọ mmiri ndị Briten na-ebu ndị njem. Ihe karịrị otu puku na otu narị mmadụ nọ n’ụgbọ ahụ nwụrụ.
Okwu Gbasara Ịga Agha
Ndị Mmụta Baịbụl achọghị iso lụọ agha a. Ma ha aghọtachaghị na Ndị Kraịst ekwesịtụdịghị ịba amị ma ọ bụ ịlụ agha. Ọ bụ eziokwu na ha anaghị eji aka ha aba amị, ụfọdụ n’ime ha bara amị mgbe gọọmenti kpọrọ ha ka ha mee otú ahụ. Ha gbakwara mbọ ka ha ghara ịga agha. Ọ bụrụ na a manye ha gaa kwaa mgbọ n’ọgbọ agha, ụfọdụ n’ime ha kpebiri na naanị ihe ha ga na-eme bụ “ịgbali égbè elu.”
N’Ụlọ Nche July 15, 1915, e kwuru banyere otu nwanna onye Họngarị bụ́ onye agha. E mere ya baptizim n’oge ọ na-agbake n’ahụ́ e merụrụ ya n’ihu agha. Mgbe ọ gbakechara, ọ laghachịrị n’ọgbọ agha. Ụlọ Nche ahụ kwuru na mgbe ndị agha Họngarị rutere nso n’ebe ndị agha Rọshịa nọ, onyeisi ha gwara ha ka ha jiri mma a rụnyere n’ọnụ égbè ha magbuo ndị agha Rọshịa. Nwanna anyị onye Họngarị ahụ nọ n’isi isi aka ekpe. Ọ chọghị igbu mmadụ, ọ chọghịkwanụ ka mmadụ gbuo ya. N’ihi ya, o ji mma ya na-akụpụ mma onye agha Rọshịa nọ ya n’ihu. Mgbe ha na-akụ mma, ọ chọpụtara na onye agha Rọshịa ahụ achọghịkwa igbu yanwa, naanị ihe ọ chọrọ bụ ịna-akụpụ mma ahụ yanwa ji. Onye agha Rọshịa ahụ gbọtọrọ mma ya bidozie bewe ákwá. Mgbe nwanna onye Họngarị ahụ leruru ya anya, ọ hụrụ na e nwere baajị dị n’efe ya. E sere ya “Obe na Okpueze.” Nwanna onye Họngarị ahụ mataziri na ọ bụ nwanna ya n’ime Onyenwe anyị. *
Otu isiokwu gbara n’Ụlọ Nche September 1, 1915, lebara anya n’ihe gbasara Ndị Kraịst ịbụ ndị agha. O kwuru, sị: “Onye ọ bụla bara amị ma yiri uwe ndị amị ekwerela ịrụ ọrụ niile ndị amị na-arụ. . . . Ọ̀ dịnụ mma Onye Kraịst ime otú ahụ?” Ka oge na-aga, ọ bịara doo anya na Ndị Kraịst ekwesịghị inwe ihe ọ bụla jikọrọ ha na agha.
Mgbanwe E Mere n’Isi Ụlọ Ọrụ Anyị
N’afọ 1915, a gwara mmadụ iri asaa n’ime ndị na-eje ozi na Betel dị na Niu Yọk ka ha laa jewe ozi n’èzí. Ihe kpatara ya bụ na ego adịghị a ga-eji na-elekọta mmadụ niile nọ na Betel. A gwara ha, sị: “Anyị achọghị ịba n’ụgwọ, ma ọ bụkwanụ kwụsị ozi anyị na-ejere Chineke. Ọ bụ ya mere anyị ji kpebie iselata aka n’ego anyị na-emefu.”
Mmadụ atọ n’ime mmadụ iri asaa ahụ a sịrị laa bịanyere aka n’akwụkwọ ozi e dere n’aha “Mmadụ Iri Asaa ahụ Na-ala Ala.” Aha otu n’ime mmadụ atọ ahụ bụ Nwanna Clayton J. Woodworth. E bipụtara akwụkwọ ozi ahụ n’Ụlọ Nche May 1, 1915. Ndị ahụ na-alanụ kwuru na ọ bụ eziokwu na ha na-ala, obi dị ha ụtọ n’ihi ọtụtụ ihe ọma Jehova meere ha na n’ihi ọrụ dị iche iche ha rụrụ mgbe ha na-eje ozi na Betel.
Ọ bụ eziokwu na isi na Betel pụọ adịrịghị ụmụnna ndị ahụ mfe, o mere ka ha gosi ma hà ji obi ha niile na-ejere Jehova ozi. Hà ga-anọgide na-ejere Chineke ozi, ma ọ bụ na-ewe iwe na a sịrị ha laa? Nwanna Woodworth nọgidere na-ekwusa ozi ọma. E mechakwara kpọghachi ya na Betel. N’afọ 1919, ọ ghọrọ onye mbụ na-achịkọta ihe ndị a na-ebipụta na The Golden Age, bụ́ nke a na-akpọzi Teta! Ọ bụkwa ihe ọ rụgidere ruo n’afọ 1946.
Ohere Mmadụ Ga-eji Jeere Jehova Ozi
N’Ụlọ Nche ndị e bipụtara n’afọ 1915, a gbara ụmụnna anyị ume ka ha nọgide na-ekwusa ozi ọma n’agbanyeghị na afọ ahụ tara akpụ. Ndị e lebaara anya karịchaa bụ ndị e ziri ozi ọma n’oge gara aga, ha enwee mmasị. Ụlọ Nche December 15, 1915, kwuru, sị: “E nwere kaadị ndị e si n’ebe dị iche iche n’obodo a zitere anyị. Ndị zitere ha kwuru ka anyị wetara ha akwụkwọ anyị. Anyị chọrọ ka ụmụnna anyị gaghachi na nke ha . . . mara ma è megharịala ha anya.” Ihe mere e ji chọọ ka a gaghachi bụ ka e mee ka ha na-anụ ọkụ n’obi, ya bụ, “ka ha jiri obi ha niile hụ Chineke n’anya, jirikwa eziokwu ha na-amụta kpọrọkwuo ihe.”
N’ihi otú ihe si kwụrụ n’afọ 1915, a chọrọ ka ụmụnna anyị lekwasị anya n’ihe ndị gbasara Alaeze Chineke, otú a chọkwara ka anyị na-eme taa. Ọ bụ ya mere Ụlọ Nche February 15, 1915, ji kwuo, sị: “Anyịnwa ndị mụ anya ugbu a kwesịrị ịna-arụsi ọrụ Chineke ike.” Ndị ohu Chineke kwesịkwara ịna-eche nche. Ụlọ Nche ahụ kwukwara, sị: “Anyị ga na-eche nche. Gịnịkwanụ ka anyị kwesịrị ịna-eche nche? Anyị kwesịrị ịna-eche onwe anyị nche ka a ghara iji ihe ndị dị n’ụwa ugbu a megharịa anyị anya.”
Isiokwu afọ 1916 gbara ụmụnna anyị ume ka ha dị ike n’okwukwe. Isiokwu a si ná Ndị Rom 4:20. Amaokwu Baịbụl a ga-agba ụmụnna anyị ume n’afọ 1916 n’ihi na ọnwụnwa bịaara ha n’afọ ahụ.
^ para. 4 E nwere baajị Ndị Mmụta Baịbụl yiri ruo ọtụtụ afọ. A kpụkọtara obe na okpueze na ya. E jikwa ya amata ha. Ọ gbakwara n’ihu Ụlọ Nche ruo ọtụtụ afọ. Ọ bụ n’ihe dị ka afọ 1932 ka Ndịàmà Jehova kwụsịrị ịna-eyi ya n’uwe ha na ise ya n’ihu Ụlọ Nche.


text:
Ì Ji Ihe Nketa Jehova Nyere Anyị Kpọrọ Ihe?
‘Chineke chere ihu ya n’ebe ndị mba ọzọ nọ, isi n’etiti ha wepụtara aha ya otu ndị.’—ỌRỤ 15:14.
1, 2. (a) Gịnị bụ “ụlọ ndò Devid,” oleekwa otú e si wughachi ya? (b) Olee ndị bụ́ ndị ohu Jehova taa?
N’AFỌ 49, òtù na-achị isi nwere nnọkọ na Jeruselem. Ná nnọkọ ahụ, Jems bụ́ onye na-eso ụzọ Jizọs kwuru, sị: “Simiọn [ya bụ, Pita] kọrọ nke ọma otú Chineke si chee ihu ya n’ebe ndị mba ọzọ nọ na nke mbụ ya, isi n’etiti ha wepụtara aha ya otu ndị. Nke a na okwu Ndị Amụma kwekọrọ, dị nnọọ ka e dere, sị, ‘Mgbe ihe ndị a gasịrị, m ga-alaghachi wee wughachi ụlọ ndò Devid nke dara ada; m ga-ewughachikwa mkpọmkpọ ebe ya ma wulite ya ọzọ, ka ndị fọdụrụ n’ime ndị a wee chọsie Jehova ike, ha na ndị mba ọzọ niile, ndị a kpọkwasịrị aha m, ka Jehova kwuru, onye na-eme ihe ndị a, bụ́ ihe ndị a maara site n’oge ochie.’”—Ọrụ 15:13-18.
2 Ndị a kpọrọ “Ụlọ ndò Devid” bụ ndị eze si n’ezinụlọ Devid. Ụlọ ndò ahụ dara mgbe a napụrụ Eze Zedekaya ọchịchị. (Emọs 9:11) Ma, e wughachiri “ụlọ ndò” ahụ mgbe e mere Jizọs Eze ga-achịru mgbe ebighị ebi. Ị manụ na Jizọs bụ nwa Devid. (Ezik. 21:27; Ọrụ 2:29-36) Dị ka Jems kwuru ná nzukọ ahụ dị mkpa, amụma ahụ Emọs buru na-emezu n’oge ahụ n’ihi na a na-achịkọta ndị Juu na ndị Jentaịl, bụ́ ndị ga-eso Kraịst chịa n’Alaeze ya. Taa, ndị fọdụrụ ná Ndị Kraịst e tere mmanụ na ọtụtụ nde ndị so ‘n’atụrụ ọzọ’ ji otu obi na-akụziri ndị ọzọ eziokwu Baịbụl.—Jọn 10:16.
A DỌỌRỌ NDỊ JUU N’AGHA
3, 4. Gịnị nyeere ndị Jehova aka ka ha ghara iso na-ekpe okpukpe ụgha mgbe ha nọ na Babịlọn?
3 Mgbe a dọọrọ ndị Juu n’agha laa Babịlọn, o doro anya na “ụlọ ndò Devid” dara. Ebe ọ bụ na okpukpe ụgha juru Babịlọn, olee otú ndị Chineke si bie iri afọ asaa n’ebe ahụ ma ghara iso na-ekpe okpukpe ụgha? Ọ bụ otú ahụ anyị si biri n’ụwa Setan ma ka bụrụ ndị Jehova. (1 Jọn 5:19) E nwere ezigbo ihe nketa Jehova nyere anyị, nke na-enyere anyị aka ịnọsi ike n’ofufe ya.
4 Taa, ihe so n’ihe nketa Jehova nyere anyị bụ Baịbụl, bụ́ Okwu Chineke. Ndị Juu a dọọrọ n’agha laa Babịlọn enweghị Akwụkwọ Nsọ zuru ezu, ma ha ma Iwu Mozis na Iwu Iri e dere na ya. Ha ma “abụ Zayọn,” na-echeta ọtụtụ ilu, marakwa banyere ndị ọzọ fere Jehova n’oge ochie. N’eziokwu, ndị Juu ahụ bere ákwá mgbe ha chetara Zayọn, ha echefughịkwa Jehova. (Gụọ Abụ Ọma 137:1-6.) Ihe ndị ahụ niile nyeere ha aka ịnọ Jehova nso n’agbanyeghị na okpukpe ụgha juru na Babịlọn.
ATỌ N’IME OTU AMALITEGHỊ TAA
5. Olee chi ndị dị atọ atọ ndị Babịlọn na ndị Ijipt fere n’oge ochie?
5 N’oge ochie, ndị Babịlọn fere chi ndị dị atọ atọ. Dị ka ihe atụ, chi atọ n’ime otu ndị Babịlọn na-efe bụ chi ọnwa, chi anyanwụ, na chi nwaanyị nke ọmụmụ na agha. Ndị Ijipt oge ochie fekwara chi ndị dị atọ atọ. E nwere chi nke ha kweere na ọ lụrụ chi nwaanyị, nke mụtaara ya nwa, ha atọ abụrụ atọ n’ime otu. N’agbanyeghị na chi ndị ahụ bụ atọ n’ime otu, ndị na-efe ha kwetara na ha atọ ahaghị. Chi atọ n’ime otu ọzọ ndị Ijipt fere bụ chi Osaịris, chi nwaanyị Aịsis, na nwa ha bụ́ Họrọs.
6. Gịnị bụ Atọ n’Ime Otu? Gịnị mere na ndị Jehova ekwetaghị ozizi ụgha ahụ?
6 Taa, Krisendọm nwekwara chi atọ n’ime otu nke ha. Ndị ụkọchukwu na-akụzi na Nna, Ọkpara, na mmụọ nsọ bụ otu Chineke. Ma ozizi ahụ na-eme ka o yie ka Jehova abụghị Ọkaakaa ebe ọ bụ na e nwere ndị ọzọ so ya bụrụ Chineke. Ndị Jehova ekwetaghị ozizi ụgha ahụ. Ha kwetara ihe Baịbụl kwuru na Diuterọnọmi 6:4. Ebe ahụ sịrị: “Nụrụ, Izrel: Jehova bụ́ Chineke anyị bụ otu Jehova.” Jizọs kwughachiri ihe ahụ. Ò nwere ezigbo Onye Kraịst na-agaghị ekweta ihe ahụ Jizọs kwuru?—Mak 12:29.
7. Gịnị mere na a gaghị eme onye kweere n’ozizi Atọ n’Ime Otu baptizim?
7 Ozizi Atọ n’Ime Otu na-emegide iwu ahụ Jizọs nyere ndị na-eso ụzọ ya. Ọ gwara ha, sị, “Gaanụ mee ndị mba niile ka ha bụrụ ndị na-eso ụzọ m. Na-eme ha baptizim n’aha nke Nna na nke Ọkpara na nke mmụọ nsọ.” (Mat. 28:19) Onye chọrọ ka e mee ya baptizim ka ọ bụrụ ezigbo Onye Kraịst nakwa Onyeàmà Jehova ga-ekweta na Jehova, bụ́ Nna, bụ Ọkaakaa. Ọ ga-ekwetakwa na Jizọs, bụ́ Ọkpara Chineke, bịara n’ụwa ma jiri ndụ ya chụọ àjà. Onye ahụ ga-ekwetakwa na mmụọ nsọ bụ ike Chineke nke nọ n’ọrụ, ọ bụghị chi nke so n’atọ n’ime otu. (Jen. 1:2) Ọ bụrụ na mmadụ ka kweere n’Atọ n’Ime Otu, a gaghị eme ya baptizim. Obi dị anyị ezigbo ụtọ na ihe nketa Jehova nyere anyị emeela ka anyị ghara ikweta ozizi ụgha ahụ e ji akparị Chineke.
OTÚ MGBAASỊ SI MALITE
8. Gịnị ka ndị Babịlọn kweere banyere chi ndị ha na-efe? Gịnịkwa ka ha kweere banyere ndị mmụọ ọjọọ?
8 Okpukpe ụgha a na-ekpe na Babịlọn mere ka ndị mmadụ kwere n’ozizi ụgha dị iche iche na ọtụtụ chi ụgha. O mekwara ka ha na-efe ndị mmụọ ọjọọ, na-emekwa mgbaasị. Otu akwụkwọ nke na-akọwa ihe e kwuru na Baịbụl kwuru, sị: “Ndị na-esote chi ndị a na-efe na Babịlọn bụ ndị mmụọ ọjọọ. Ha na-eme ka ndị mmadụ na-arịa ụdị ọrịa dị iche iche. Ndị na-efe chi ndị ahụ na-ekpekukwa ha ka ha napụta ha n’aka ndị mmụọ ọjọọ.”
9. (a) Mgbe ndị Juu bichara na Babịlọn, olee otú ọtụtụ n’ime ha si mụta ozizi ụgha? (b) Olee otú Chineke si echebe anyị ka anyị ghara ịga ndị mmụọ ọjọọ nso?
9 Mgbe ndị Juu bichara na Babịlọn, ọtụtụ n’ime ha mụtara ozizi ụgha. Ka oge na-aga, ha malitekwara ịmụta ozizi ndị Grik. Otu n’ime ihe ndị Grik na-akụziri ndị mmadụ bụ na ndị mmụọ ọjọọ nwere ike imere ha ihe ọma. Ma ihe nketa Jehova nyere anyị emeela ka anyị ghara ịga ndị mmụọ ọjọọ nso. Anyị ma na Chineke kwuru na itinye aka na mgbaasị adịghị mma. (Aịza. 47:1, 12-15) Anyị na-agbakwara mgbaasị ọsọ otú ahụ Chineke gwara anyị ka anyị na-eme.—Gụọ Diuterọnọmi 18:10-12; Mkpughe 21:8.
10. Gịnị ka e nwere ike ikwu banyere omume ọjọọ Babịlọn Ukwu ahụ na-eme na ozizi ụgha ọ na-ezi ndị mmadụ?
10 Ọ bụghị naanị ndị Babịlọn oge ochie mere mgbaasị, Babịlọn Ukwu ahụ, bụ́ okpukpe ụgha niile dị n’ụwa taa, na-emekwa mgbaasị. (Mkpu. 18:21-24) Otu akwụkwọ na-akọwa okwu ndị dị na Baịbụl kwuru, sị: “Babịlọn [Ukwu ahụ] abụghị otu obodo. Ihe e ji mara ya bụ na ọ na-ekpere arụsị.” N’oge na-adịghị anya, a ga-ebibi Babịlọn Ukwu ahụ n’ihi na ọ na-eme mgbaasị, na-ekpere arụsị, na-emekwa ihe ọjọọ ndị ọzọ.—Gụọ Mkpughe 18:1-5.
11. Olee ihe nzukọ Jehova derela iji dọọ anyị aka ná ntị banyere mgbaasị?
11 Jehova kwuru, sị: “Apụghị m ịnabata ime anwansi.” (Aịza. 1:13) N’ihe karịrị otu narị afọ gara aga, ọtụtụ ndị na-eme mgbaasị. Ọ bụ ya mere Ụlọ Nche (Bekee) nke Mee 1885 ji kwuo, sị: “Ozizi ahụ bụ́ na ndị nwụrụ anwụ dị ndụ n’ebe ọzọ abụghị ihe ọhụrụ. O so n’ihe a kụziri n’okpukpe ndị e nwere n’oge ochie, bụrụkwa ebe e si nweta akụkọ ifo niile.” O kwukwara na ozizi ụgha ahụ bụ́ na ndị nwụrụ anwụ nwere ike ịgwa ndị dị ndụ okwu ‘na-eme ka ndị mmadụ ghara ịma na ọ bụ ndị mmụọ ọjọọ na-eme ka hà bụ ndị nwụrụ anwụ. Ndị mmụọ ọjọọ esila otú ahụ na-eme ka ndị mmadụ na-eme ihe ndị mmụọ ọjọọ chọrọ n’amaghị na ọ bụ ndị mmụọ ọjọọ ka ha na-efe.’ Akwụkwọ nzukọ Jehova bipụtara ọtụtụ afọ gara aga dọrọ ndị Jehova aka ná ntị ka ha zere mgbaasị. Akwụkwọ ndị a na-ebipụtakwa n’oge a na-adọkwa anyị aka ná ntị otú ahụ.
NDỊ NWỤRỤ ANWỤ HÀ NA-ATA AHỤHỤ N’ỤWA ỌZỌ?
12. Gịnị ka Sọlọmọn si n’ike mmụọ nsọ kwuo banyere ndị nwụrụ anwụ?
12 “Ndị niile mataworo eziokwu” ga-azali ajụjụ ahụ. (2 Jọn 1) Anyị kwetara ihe eze Sọlọmọn kwuru, nke bụ́: “Nkịta dị ndụ ka ọdụm nwụrụ anwụ mma. N’ihi na ndị dị ndụ maara na ha ga-anwụ; ma ndị nwụrụ anwụ amaghị ihe ọ bụla ma ọlị . . . Ihe niile ruru gị aka ime, jiri ike gị dum mee ha, n’ihi na ọrụ ma ọ bụ ichepụta ihe ma ọ bụ ihe ọmụma ma ọ bụ amamihe adịghị na Shiol, ebe ị na-aga.”—Ekli. 9:4, 5, 10.
13. Gịnị ka ndị Juu mụtara n’okpukpe ndị Grik nakwa n’omenala ha?
13 Ndị Juu ma eziokwu banyere ndị nwụrụ anwụ. Ma, mgbe ndị ọchịagha Alegzanda Onye Ukwu malitere ịchị Juda na Siria, ha gbalịsiri ike ka ndị ha na-achị kpewe okpukpe ndị Grik, mewekwa omenala ha. N’ihi ya, ndị Juu bịara kweta na ndị mmadụ nwere mkpụrụ obi na-anaghị anwụ anwụ nakwa na e nwere ebe a na-ata mkpụrụ obi ahụhụ. Ọ bụghị ndị Grik malitere ịkụzi na e nwere ebe a na-ata mkpụrụ obi ahụhụ. Otu akwụkwọ nke kọrọ banyere ndị Babịlọn oge ochie kwuru na ha kweere na e nwere ebe chi ndị siri ike na ndị mmụọ ọjọọ na-ata ndị mmadụ ahụhụ. N’eziokwu, ndị Babịlọn kweere na mkpụrụ obi anaghị anwụ anwụ.
14. Gịnị ka Job na Ebreham ma banyere ọnwụ na mbilite n’ọnwụ?
14 N’agbanyeghị na e nwebeghị Baịbụl n’oge Job dị ndụ, ọ ma na ndị nwụrụ anwụ enweghị ihe ha ma. Ọ ghọtakwara na ọ bụrụ na ya anwụọ, na ọ ga-agụsi Jehova agụụ ike ịkpọlite ya n’ọnwụ n’ihi na Chineke hụrụ ya n’anya. (Job 14:13-15) Ebreham makwa na Jehova ga-akpọlite ndị nwụrụ anwụ. (Gụọ Ndị Hibru 11:17-19.) Ebe ọ bụ onye nwụrụ anwụ ka a na-akpọlite n’ọnwụ, ndị ohu Chineke ndị ahụ ekwetaghị na mkpụrụ obi anaghị anwụ anwụ. O doro anya na mmụọ nsọ Chineke nyeere Job na Ebreham aka ịghọta ihe na-eme ndị nwụrụ anwụ. Ha kwekwara na Chineke ga-akpọlite ndị nwụrụ anwụ. Eziokwu ndị a so n’ihe nketa Jehova nyere anyị.
ÀJÀ JIZỌS CHỤRỤ BAARA ANYỊ URU
15, 16. Olee otú Chineke si gbapụta anyị n’aka mmehie na ọnwụ?
15 Obi dị anyị ụtọ na Chineke emeela ka anyị mata eziokwu banyere otú ọ ga-esi napụta anyị ná mmehie na ọnwụ anyị ketara n’aka Adam. (Rom 5:12) Anyị ghọtara na ihe mere Jizọs ji bịa n’ụwa ‘abụghị ka e jeere ya ozi, kama ọ bụ ka o jee ozi, nyekwa mkpụrụ obi ya ka ọ bụrụ ihe mgbapụta n’ọnọdụ ọtụtụ mmadụ.’ (Mak 10:45) Obi dịkwa anyị ụtọ na anyị ma banyere “ntọhapụ nke si n’ihe mgbapụta ahụ Kraịst Jizọs kwụrụ.”—Rom 3:22-24.
16 Na narị afọ mbụ, ndị Juu na ndị Jentaịl kwesịrị ichegharị ná mmehie ha ma nwee okwukwe n’àjà mgbapụta ahụ Jizọs chụrụ. Ọ bụrụ na ha emeghị otú ahụ, a gaghị agbaghara ha mmehie ha. Otú ahụ ka ọ dịkwa taa. (Jọn 3:16, 36) Ọ bụrụ na mmadụ ekweghị ahapụ ozizi ụgha, dị ka Atọ n’Ime Otu ma ọ bụkwanụ kwere na mkpụrụ obi anaghị anwụ anwụ, àjà mgbapụta ahụ Jizọs chụrụ agaghị abara ya uru. Ma anyị nwere ike irite uru na ya. Anyị ma eziokwu banyere “Ọkpara nke ịhụnanya [Chineke], onye e si n’aka ya jiri ihe mgbapụta tọhapụ anyị, ya bụ, mgbaghara nke mmehie anyị.”—Kọl. 1:13, 14.
NỌSIE IKE N’OZI JEHOVA
17, 18. Olee ihe ndị ga-enyere anyị aka ịmụ akụkọ banyere nzukọ Jehova, oleekwa uru anyị ga-erite ma ọ bụrụ na anyị na-amụ banyere ya?
17 Ihe nketa ndị ọzọ Jehova nyere anyị bụ ihe ọ kụziiri anyị nakwa ụzọ ndị ọzọ o si na-enyere anyị aka ma na-agọzi anyị. Kemgbe ọtụtụ afọ, Akwụkwọ Mgbaafọ anyị na-agwa anyị banyere otú ndị Jehova n’ụwa niile si na-ejere ya ozi. Anyị nwere ike ịmụta banyere Ndịàmà Jehova na vidio bụ́ Faith in Action (Okwukwe Siri Ike nke Ndịàmà Jehova Nwere), Nke Mbụ na Nke Abụọ, nakwa n’akwụkwọ ndị ọzọ dị ka Jehovah’s Witnesses—Proclaimers of God’s Kingdom. Ụlọ Nche na Teta! na-akọkwara anyị banyere akụkọ ndụ ụmụnna anyị anyị hụrụ n’anya.
18 Ọ bụrụ na anyị na-amụ banyere ihe ndị mere ná nzukọ Jehova, ọ ga-abara anyị uru otú ahụ o si baara ndị Izrel uru mgbe ha tụgharịrị uche n’otú Chineke si napụta ha n’Ijipt. (Ọpụ. 12:26, 27) Mgbe Mozis mere agadi, ọ gwara ndị Izrel banyere ọrụ ebube Chineke rụụrụ ha, sị: “Cheta ụbọchị ndị gara aga, chebaranụ afọ ndị gara aga site n’ọgbọ ruo n’ọgbọ echiche; jụọ nna gị, ọ pụrụ ịkọrọ gị; jụọkwa ndị agadi gị, ha pụrụ ịgwa gị ya.” (Diut. 32:7) Anyị bụ ‘ndị Jehova na ìgwè atụrụ nọ n’ebe ịta nri ya.’ N’ihi ya, anyị ji ọṅụ na-ekwusa otuto ya, na-akọkwara ndị ọzọ banyere ọrụ dị ebube ọ na-arụ. (Ọma 79:13) Anyị kwesịkwara ịna-atụle akụkọ banyere nzukọ Jehova, na-amụta ihe na ya, na-echebarakwa ihe anyị ga-eme n’ọdịnihu echiche.
19. Ebe ọ bụ na Chineke enyela anyị ìhè ya, gịnị ka anyị kwesịrị ịna-eme?
19 Obi dị anyị ụtọ na anyị anọghị n’ọchịchịrị. Kama ịnọ n’ọchịchịrị, Chineke enyela anyị ìhè. (Ilu 4:18, 19) N’ihi ya, ka anyị na-amụsi Okwu Chineke ike, jirikwa ịnụ ọkụ n’obi na-agwa ndị ọzọ banyere eziokwu dị na ya. Anyị mee otú ahụ, anyị ga-eṅomi Devid. O toro Onyenwe anyị Jehova n’ekpere. Ọ sịrị: “M ga-ekwu banyere ezi omume gị, bụ́ naanị ezi omume nke gị. Chineke, ị nọwo na-ezi m ihe malite n’oge m bụ nwata, ruo ugbu a, anọ m na-akọ banyere ọrụ gị dị ebube. Chineke, biko, ahapụla m ruo ọbụna mgbe m mere agadi na mgbe isi chara m awọ́, ruo mgbe m kọọrọ ọgbọ ọzọ banyere ogwe aka gị, kọọkwara ndị niile a ka ga-amụ banyere ịdị ike gị.”—Ọma 71:16-18.
20. Anyị nọsie ike n’ofufe Jehova, gịnị ka anyị ga-egosi na anyị kwetara? Olee otú obi dị gị banyere ya?
20 Anyị ji obi anyị niile na-efe Jehova n’ihi na ọ bụ ya ka anyị kwesịrị ife. Anyị makwa na ọ bụ ya kwesịrị ịchị ụmụ mmadụ. N’eziokwu, anyị na-ekwusa eziokwu doro anya, nke bụ́ na Jehova bụ Ọkaakaa eluigwe na ụwa nakwa na mmadụ niile kwesịrị iji obi ha niile na-efe ya. (Mkpu. 4:11) Mmụọ nsọ Jehova na-enyere anyị aka izi ndị dị umeala n’obi ozi ọma, ikechi ọnyá nke ndị e tiwara obi, na ịkasi ndị na-eru uju obi. (Aịza. 61:1, 2) Mbọ niile Setan na-agba imegharị ndị ohu Chineke na ụmụ mmadụ ndị ọzọ anya akụọla afọ n’ala. Obi dị anyị ezigbo ụtọ maka ihe nketa Jehova nyere anyị. Anyị ekpebiekwala na anyị ga-eji obi anyị niile na-efe Chineke, na-etokwa Ọkaakaa Onyenwe anyị Jehova. Anyị ga na-etokwa ya ruo mgbe ebighị ebi.—Gụọ Abụ Ọma 26:11; 86:12.
GỤKWUO GBASARA YA
Nwee Okwukwe Siri Ike n’Alaeze Chineke
Jehova ji ọgbụgba ndụ isii mee ka obi sie anyị ike na Alaeze ya ga-emezu nzube ya. Olee otú ọgbụgba ndụ ndị ahụ ga-esi mee ka okwukwe anyị sikwuo ike?


text:
Orbitum
-
Version:
-
-
Asụsụ:
-
Nbudata Orbitum
Nkọwa:
Isi atụmatụ:
- Rụọ-na nkata n'ihi na ịkparịta ụka n'Ịntanet
- Dịgasị iche iche nke skins n'ihi na peeji nke ukwuu na mmadụ netwọk
- Nkwado nke na-ewu ewu ọrụ si Google
- Na-erepịakwa opekempe usoro ego
Comments on Orbitum:
Orbitum Metụtara software:
Ngwa ngwa na-na-ewu ewu nchọgharị maka adaba ọnụnọ online. The software na-akwado nkà na ụzụ na nwere bara uru ọrụ.
The free na ngwa ngwa nchọgharị iji hụ na a nke ọma na ọnụnọ na internet. The software interacts na niile web ọrụ nke Google ụlọ ọrụ.
Otu n'ime ndị na-eduga nchọgharị nke akwado ndị Kacha ọhụrụ web teknụzụ. The software nwere ọtụtụ atụmatụ maka ihe ndị kasị ọma na ọnụnọ na internet.
Na-ewu ewu nchọgharị site Apple Inc. The software nwere na-eduga teknụzụ na atụmatụ maka mfe ime ihe na ịntanetị.
Ihe bụ isi ihe nchọgharị n'ihi na sistemụ arụmọrụ site na Microsoft. The software na-agụnye a set ngwaọrụ maka ọma na ọnụnọ online.
The software na otutu ewu na-web ọrụ maka ihe dị mfe ohere gị ibe weebụ ọkacha mmasị na-elekọta mmadụ netwọk site na ihe nchọgharị.
A set nke software ịrụ adị kwa ụbọchị ihe aga-eme na internet. N'etiti software e nwere a nchọgharị, email ahịa, mgbasa ozi ọkpụkpọ, data nyefe ahịa wdg
The ngwa ngwa nchọgharị na-lekwasịrị anya nche na onye ọrụ nzuzo. The software blocks obi weebụsaịtị, spyware na-enye gị ohere ijikọ ndị extensions.
Ọtọ nchọgharị na bara uru wuru na-atụmatụ. The software na-akwado na ojiji nke ígwé ojii teknụzụ na e dere ihe na mgbakwunye na-egbochi mgbasa ozi.
Ngwa ngwa na ala nchọgharị na nkwado nke oge a teknụzụ. The software dere a set nke bara uru na ọrụ ma na-akwado ọrụ nke Yandex search engine.
Ndenye ederede nchịkọta akụkọ na a set nke bara uru atụmatụ. The software nwere ihe nwere ọgụgụ isi search usoro, Keywords nnọchi na-enye gị ohere gụọ odide.
The software-arụ ọrụ na decentralized amaonye FreeNet netwọk. The software ana achi achi na ala mgbanwe nke faịlụ na download nke dị iche iche data.
L'outil fonctionnel wụsa augmenter le nombre des visiteurs du saịtị weebụ. Le logiciel est utilisé comme l'ngwa ahịa ma ọ de ọrụ wụsa commercer les liens sur l'internet.
The audio player na-akwado ndị na-ewu ewu ọdịyo formats, nwere a set nke nsonaazụ ụda, ihe ewu na-audio Ntụgharị na mkpado nchịkọta akụkọ.
Zuru ezu music nchịkọta akụkọ nke egwú ọtụtụ na a obosara arụmọrụ. The software na-enye a ịzọpụta ma ọ bụ download nke dị iche iche ekwekọghị nke music ọcha na ihe dị elu search usoro.
Lee ihe software
Ọrụ usoro:
- Windows
- Android
Top software:
Lee ihe software


text:
Baịbụl Ọ̀ Kagburu Ịgba Alụkwaghịm?
Ihe Baịbụl Kwuru
Baịbụl akagbughị ịgba alụkwaghịm. Ma, Jizọs kwuru na ọ bụ naanị otu ihe nwere ike ime ka mmadụ gbaa di ya ma ọ bụ nwunye ya alụkwaghịm. Ọ sịrị: “
Onye ọ bụla nke gbara nwunye ya alụkwaghịm, ma e wezụga n’ihi ịkwa iko, wee lụọ nwunye ọzọ, na-akwa iko.”—Matiu 19:9.
Chineke achọghị ka mmadụ jiri aghụghọ gbaa di ya ma ọ bụ nwunye ya alụkwaghịm. Onye ọ bụla mere ụdị ihe a ga-aza Chineke ajụjụ, nke ka nke, ma ọ bụrụ na ihe onye ahụ kwo mee ya bụ ka ọ gaa lụrụ onye ọzọ.—Malakaị 2:13-16; Mak 10:9.


text:
IHE NDỊ DỊ N’IME YA
Nkebi nke 1 SITE N’OKIKE IHE RUO N’IJU MMIRI
- Chineke Amalite Ike Ihe
- Ogige nke Mara Mma
- Nwoke Mbụ na Nwaanyị Mbụ
- Ihe Mere E Ji Chụpụ Ha n’Ebe Obibi Ha
- Ndụ Ahụhụ Amalite
- Ezi Nwa na Ajọ Nwa
- Nwoke nke Nwere Obi Ike
- Ndị Dike Nọ n’Ụwa
- Noa Ewuo Ụgbọ
- Oké Iju Mmiri Ahụ
Nkebi nke 2 SITE N’IJU MMIRI RUO NÁ MGBAPỤTA N’IJIPT
- Eke na Egwurugwu Mbụ
- Ụmụ Mmadụ Ewuo Nnukwu Ụlọ Elu
- Ebreham—Enyi Chineke
- Chineke Elee Okwukwe Ebreham Ule
- Nwunye Lọt Lere Anya n’Azụ
- Aịzik Alụta Ezigbo Nwunye
- Ụmụ Ejima Ndị Na-eyighị
- Jekọb Ejee Heran
- Jekọb Enwee Ezinụlọ Buru Ibu
- Daịna Abanye ná Nsogbu
- Ụmụnne Josef Akpọ Ya Asị
- A Tụọ Josef Mkpọrọ
- Nrọ Fero
- Josef Elee Ụmụnne Ya Ule
- Ezinụlọ ahụ Akwaga Ijipt
- Job Kwesịrị Ntụkwasị Obi Nye Chineke
- Eze Ọjọọ Amalite Ịchị Ijipt
- Ụzọ E Si Zọpụta Nwa Ọhụrụ Bụ́ Mozis
- Ihe Mere Mozis Ji Gbaa Ọsọ
- Osisi nke Na-ere Ọkụ
- Mozis na Erọn Ejee Ịhụ Fero
- Ihe Otiti Iri Ahụ
- Ịgafe Oké Osimiri Uhie
Nkebi nke 3 SITE NÁ MGBAPỤTA N’IJIPT RUO N’EZE MBỤ NKE IZREL
- Ụdị Ihe Oriri Ọhụrụ
- Jehova Enye Iwu Ya
- Nwa Ehi Ọlaedo
- Ụlọ Ntu A Na-anọ Efe Ofufe
- Ndị Nledo Iri na Abụọ
- Okooko Osisi Epuo na Mkpanaka Erọn
- Mozis Etie Nkume Ihe
- Agwọ Ọla Kọpa
- Ịnyịnya Ibu Ekwuo Okwu
- Jọshụa Aghọọ Onye Ndú
- Rehab Ezobe Ndị Nledo
- Ịgafe Osimiri Jọdan
- Mgbidi Jeriko
- Otu Onye Ohi Nọ n’Izrel
- Ndị Gibiọn Bụ́ Ndị Maara Ihe
- Anyanwụ Akwụrụ Otu Ebe
- Ndị Inyom Abụọ Ndị Nwere Obi Ike
- Rut na Neomi
- Gidiọn na Narị Ndị Ikom Atọ Ya
- Nkwa Jefta Kwere
- Nwoke nke Kachasị Ike
- Nwatakịrị nke Na-ejere Chineke Ozi
Nkebi nke 4 SITE N’EZE MBỤ NKE IZREL RUO NÁ NDỌRỌ N’AGHA LAA BABỊLỌN
- Sọl—Eze Mbụ nke Izrel
- Chineke Ahọrọ Devid
- Devid na Golayat
- Ihe Mere Devid Ji Gbaa Ọsọ
- Abigel na Devid
- E Chie Devid Eze
- Nsogbu Adị n’Ụlọ Devid
- Eze Solomọn nke Maara Ihe
- Solomọn Ewuo Ụlọ Nsọ
- E Kewaa Alaeze Ahụ
- Jezibel—Ajọ Eze Nwaanyị
- Jehoshafat Atụkwasị Jehova Obi
- Ụmụntakịrị Nwoke Abụọ Ndị Dịghachiri Ndụ
- Otu Nwa Agbọghọ Nta Enyere Otu Dike Aka
- Jona na Azụ̀ Ukwu Ahụ
- Chineke Ekwe Nkwa Iweta Paradaịs
- Chineke Enyere Eze Hezekaya Aka
- Eze Ọma Ikpeazụ Chịrị Izrel
- Nwoke nke Na-atụghị Egwu
- Ụmụ Okorobịa Anọ Ndị Nọ na Babilọn
- E Bibie Jeruselem
Nkebi nke 5 SITE NÁ NDỌRỌ N’AGHA LAA BABILỌN RUO NÁ MWUGHACHI NKE MGBIDI JERUSELEM
- Ha Ekweghị Akpọ Isi Ala
- Ihe Aka Dere ná Mgbidi
- Daniel Nọ n’Olulu Ọdụm
- Ndị Chineke Ahapụ Babilọn
- Ha Tụkwasịrị Chineke Obi na Ọ Ga-enyere Ha Aka
- Mọdekaị na Esta
- Mgbidi Jeruselem
Nkebi nke 6 SITE N’ỌMỤMỤ JIZỌS RUO N’ỌNWỤ YA
- Otu Mmụọ Ozi Eleta Meri
- A Mụọ Jizọs n’Ụlọ Anụ
- Ndị Ikom Otu Kpakpando Duziri
- Mgbe Nwata Bụ́ Jizọs Nọ n’Ụlọ Nsọ
- Jọn Emee Jizọs Baptizim
- Jizọs Emee Ka Ụlọ Nsọ Dị Ọcha
- Mgbe Jizọs na Otu Nwaanyị Nọ n’Akụkụ Olulu Mmiri
- Mgbe Jizọs Na-ezi Ihe n’Elu Ugwu
- Jizọs Akpọlite Ndị Nwụrụ Anwụ
- Jizọs Enye Ọtụtụ Mmadụ Nri
- Jizọs Hụrụ Ụmụntakịrị n’Anya
- Ụzọ Jizọs Si Akụzi Ihe
- Jizọs Agwọọ Ndị Ọrịa
- Jizọs Abịa Dị Ka Eze
- N’Elu Ugwu Oliv
- N’Ime Ụlọ Dị n’Ụlọ Elu
- Mgbe Jizọs Nọ n’Ime Ubi A Gbara Ogige
- E Gbuo Jizọs
Nkebi nke 7 SITE MGBE A KPỌLITERE JIZỌS N’ỌNWỤ RUO MGBE A TỤRỤ PỌL MKPỌRỌ
- Jizọs Dị Ndụ
- N’Ime Ụlọ A Kpọchiri Akpọchi
- Jizọs Alaghachi n’Eluigwe
- Ha Nọ na Jeruselem Na-echere
- A Tọhapụ Ha n’Ụlọ Mkpọrọ
- A Tụọ Stivin Nkume
- N’Ụzọ Damaskọs
- Pita Agaa Ịhụ Kọniliọs
- Timoti—Onye Inyeaka Ọhụrụ nke Pọl
- Nwata Nwoke Ụra Buuru
- Ụgbọ Ha Ekpuo n’Otu Agwaetiti
- Mgbe Pọl Nọ na Rom


text:
ISI NKE IRI ABỤỌ NA ABỤỌ
Ọ Kwụsiri Ike Mgbe Ọnwụnwa Bịaara Ya
1, 2. Gịnị ka i chere Pita na-atụ anya ya mgbe Jizọs na-agwa ndị bi na Kapaniọm okwu, ma olee ihe merenụ?
PITA legidere ndị Jizọs na-agwa okwu anya n’ihu. Ha nọ n’ụlọ nzukọ ndị Juu nke dị n’obodo Kapaniọm. Ọ bụ n’obodo a ka Pita bi. Ọ bụkwa n’ebe a ka ọ na-akụ azụ̀ n’Oké Osimiri Galili. Ọtụtụ n’ime ndị enyi ya, ndị ikwu ya, na ndị ya na ha na-achụ nta ego bikwa n’obodo a. O doro anya na Pita nọ na-atụ anya na ndị obodo ya ga-ewere Jizọs otú yanwa si were ya nakwa na obi ga-adị ha ụtọ na onye ozizi a kacha ukwuu na-akụziri ha banyere Alaeze Chineke. Ma, ihe a ọ tụrụ anya ya emeghị taa.
2 Ọtụtụ ndị akwụsịla ige Jizọs ntị. Ụfọdụ nọ na-atamu ntamu maka na ha ekwetaghị ihe Jizọs na-akụziri ha. Ma, ihe kacha enye Pita nsogbu n’obi bụ na ụfọdụ n’ime ndị ahụ bụ ndị na-eso ụzọ Jizọs. Ihu gbarụrụ ha, obi jọkwara ha njọ n’agbanyeghị eziokwu Jizọs kụziiri ha. Iwe jizi ha, obi chọkwara ịgbawa ha. Ụfọdụ kwuru otú obi dị ha. Ha kwuru na ozizi Jizọs na-awụ akpata oyi n’ahụ́. Ha kwụsịrị ige Jizọs ntị ma si n’ụlọ nzukọ ahụ pụọ, kwụsị iso Jizọs.—Gụọ Jọn 6:60, 66.
3. Olee uru okwukwe Pita baara ya n’oge dị iche iche?
3 Oge ahụ adịrịghị Pita na ndịozi ibe ya mfe. Pita aghọtachaghị ihe Jizọs kwuru n’ụbọchị ahụ. O doro anya na ọ ghọtara ihe mere okwu Jizọs nwere ike iji kpasuo mmadụ iwe ma onye ahụ lee ya anya elu elu. Ma, olee ihe Pita ga-eme? Nke ahụ abụghị nke mbụ a nwara Pita ma ọ̀ ga-akwụsi ike n’ebe Nna ya ukwu nọ. Ọ gakwanụghị abụ nke ikpeazụ. Ka anyị hụ otú okwukwe Pita si nyere ya aka imeri ọnwụnwa ndị bịaara ya ma kwụsie ike n’ebe Jizọs nọ.
Ọ Hapụghị Jizọs Mgbe Ndị Ọzọ Hapụrụ Ya
4, 5. Olee ihe ndị Jizọs mere nke ndị mmadụ na-atụghị anya na ọ ga-eme?
4 Ọtụtụ ihe Jizọs na-eme na-eju Pita anya. Ọtụtụ ugboro, Jizọs mere ihe ndị mmadụ na-atụghị anya na ọ ga-eme, kwuokwa ihe ndị mmadụ na-atụghị anya na ọ ga-ekwu. Ụnyaahụ ya, Jizọs rụrụ ọrụ ebube nke mere ka o nyejuo ọtụtụ puku mmadụ afọ. Ọrụ ebube a ọ rụrụ mere ka ìgwè mmadụ ahụ gbalịa ka ha mee ya eze. Ma, o meziri ihe tụrụ ọtụtụ ndị n’anya. Ọ hapụrụ ìgwè mmadụ ahụ gaa n’ugwu, gwakwa ndị na-eso ụzọ ya ka ha banye n’ụgbọ gawa Kapaniọm. Ka ndị na-eso ụzọ Jizọs kwọ ụgbọ ha na-aga n’abalị ahụ, o mere ihe ọzọ tụrụ ha n’anya. Ọ gara ije n’elu Oké Osimiri Galili ahụ mgbe ebili mmiri na-enugharị mmiri ahụ. O jikwa ihe a o mere kụziere Pita na ọ dị mkpa ka o nwee okwukwe.
5 N’ụtụtụ ya, ha chọpụtara na ìgwè mmadụ ahụ achọrọkwala ha bịa n’ofe nke ọzọ nke osimiri ahụ. Ma, o doro anya na ihe mere ha ji esogharị Jizọs bụ na ha chọrọ ka Jizọs rụọ ọrụ ebube ọzọ ka ha nweta nri ha ga-eri. Mkpa ha abụghị ka ha nụ okwu Chineke. Jizọs baara ha mba maka na ha na-achọ naanị ihe nke ụwa. (Jọn 6:25-27) Jizọs malitekwara ịgwa ìgwè mmadụ ahụ okwu n’ụlọ nzukọ dị na Kapaniọm. Ọ nọ ebe ahụ kụziere ndị mmadụ ihe ha na-atụghị anya ya. Ihe ahụ ọ kụziiri ha siri ike nghọta, ma ọ dị ezigbo mkpa.
6. Olee ihe atụ Jizọs meere ndị ọ na-agwa okwu, oleekwa ihe ha mere?
6 Jizọs chọrọ ka ndị ahụ mata na ya abụghị onye na-enye ndị mmadụ ihe oriri nkịtị, kama na ya bụ onye Chineke ga-eji ndụ ya na ọnwụ ya mee ka ndị mmadụ nweta ndụ ebighị ebi. N’ihi ya, o meere ha otu ihe atụ. N’ihe atụ ahụ, ọ sịrị na ya bụ mana. Mana bụ ihe oriri Chineke si n’eluigwe nye ndị Izrel n’oge Mozis. Mgbe ụfọdụ n’ime ndị ahụ ọ na-agwa okwu na-ekwetaghị ihe o kwuru, o meere ha ihe atụ ọzọ ma kwuo na ha kwesịrị iri anụ ahụ́ ya ma ṅụọ ọbara ya ka ha nwee ike inweta ndụ. Ọ bụ mgbe ahụ ka iwe wesiwere ha ike. Ụfọdụ sịrị: “Okwu a na-awụ akpata oyi; ònye pụrụ ige ntị na ya?” Ọtụtụ n’ime ndị na-eso ụzọ Jizọs kwụsịdịrị iso ya. *—Jọn 6:48-60, 66.
7, 8. (a) Olee ihe Pita na-aghọtabeghị banyere Jizọs? (b) Olee ihe Pita zara mgbe Jizọs jụrụ ndịozi ya ajụjụ?
7 Olee ihe Pita ga-eme? Ọ ga-abụ na ihe a Jizọs kwuru jukwara yanwa anya. Ọ ghọtabeghị na Jizọs ga-anwụ ka o nwee ike mezuo uche Chineke. Ma Pita ò chere echiche ịhapụ Nna ya ukwu otú ahụ ụfọdụ ndị na-eso ụzọ Jizọs mere n’ụbọchị ahụ? Mba. O nwere otu ihe mere Pita ji dị iche na ha. Olee ihe ọ bụ?
8 Jizọs leziri ndịozi ya anya ma sị ha: “Unu onwe unu, ùnu chọkwuru ịla?” (Jọn 6:67) Ọ bụ ndịozi iri na abụọ ya ka ọ jụrụ ajụjụ a. Ma, ọ bụ Pita zara ya. Ọ na-abụkarị ya na-ebu ụzọ ekwu okwu maka na o nwere ike ịbụ ya tọchara ha. Ma ọ̀ bụ ya tọchara ha ma ọ bụ na ọ bụghị ya, ihe anyị ma bụ na ọ kacha ha ekwupụ okwu. O yiri ka ọ naghị esiri Pita ike ikwu ihe dị ya n’obi. Na nke ugbu a, ihe dị ya n’obi o kwuru bụ: “Onyenwe anyị, ònye ka anyị ga-alakwuru? I nwere okwu nke ndụ ebighị ebi.” Ihe a o kwuru magburu onwe ya. A gaghị echefu ya echefu.—Jọn 6:68.
9. Olee otú Pita si gosi na ya kwụsiri ike n’ebe Jizọs nọ?
9 Ihe a Pita kwuru ọ́ metụghị gị n’obi? Okwukwe Pita nwere na Jizọs enyerela ya aka ịkwụsi ike n’ebe Jizọs nọ. Ihe a o mere magburu onwe ya. Pita ghọtara nke ọma na Jizọs bụ naanị Onye nzọpụta Jehova nyere ụmụ mmadụ, ghọtakwa na Jizọs ga-esi n’okwu ọnụ ya, ya bụ, ihe ọ na-akụzi banyere Alaeze Chineke, zọpụta ndị mmadụ. Pita ma na a sịgodị na e nwere ihe ụfọdụ gbagwojuru ya anya, ọ dịghị ebe ọzọ ya ga-aga ma ọ bụrụ na ya chọrọ ime ihe na-atọ Chineke ụtọ ma nweta ndụ ebighị ebi.
Anyị kwesịrị ịnabata ihe Jizọs na-akụziri anyị, ọ bụrụgodị na anyị aghọtachaghị ha ma ọ bụ na ha dị iche n’ihe anyị tụrụ anya ha ma ọ bụ n’ihe anyị chọrọ
10. Olee otú anyị ga-esi kwụsie ike n’ebe Jizọs nọ otú ahụ Pita mere?
10 Ọ̀ bụ otú ahụ Pita si were Jizọs ka i si were ya? Ọ dị mwute na ọtụtụ ndị taa na-ekwu na ha hụrụ Jizọs n’anya, ma ha anaghị akwụsi ike n’ebe Jizọs nọ. Otú anyị ga-esi egosi na anyị kwụsiri ike n’ebe Jizọs nọ bụ iwere ihe ndị Jizọs kụziri otú ahụ Pita si were ha. Anyị kwesịrị ịmụ ha amụ, ghọta ha nke ọma ma na-eme ha eme, ọ bụrụgodị na anyị aghọtachaghị ha ma ọ bụ na ha dị iche n’ihe anyị tụrụ anya ha ma ọ bụ n’ihe anyị chọrọ. Naanị ihe ga-eme ka anyị nwee olileanya inweta ndụ ebighị ebi ahụ Jizọs chọrọ ka anyị nweta bụ ịkwụsi ike n’ebe ọ nọ.—Gụọ Abụ Ọma 97:10.
Ọ Kwụsiri Ike Mgbe E Nyere Ya Ndụmọdụ
11. Olee ebe Jizọs kpọ ndị na-eso ụzọ ya gaa? (Gụọ ihe e dere n’ala ala.)
11 Mgbe obere oge gafere, Jizọs kpọ ndịozi ya na ụfọdụ ndị na-eso ụzọ ya chee ihu n’ebe ugwu ala Izrel. Ha ji ụkwụ gaa ije ogologo oge. Mgbe ụfọdụ, a na-anọ n’Oké Osimiri Galili ahụ Ugwu Hemọn. Snoo na-ekpuchikarị elu ugwu a. Ugwu a dị ná ngwụcha ngwụcha ebe ugwu Ala Nkwa ahụ. Ka Jizọs na ndị ya na ha so nọ na-aga n’obodo ndị dị nso na Sesaria Filipaị, ha rutekwuru ugwu ahụ nso. * Ọ bụ n’ebe ahụ mara mma ka Jizọs nọ jụọ ndị na-eso ụzọ ya otu ajụjụ dị mkpa.
12, 13. (a) Gịnị mere Jizọs ji jụọ ndị na-eso ụzọ ya onye ndị mmadụ chere na ya bụ? (b) Olee ihe Pita zara Jizọs nke gosiri na o nwere ezigbo okwukwe?
12 Ọ jụrụ ha, sị: “Ònye ka ndị mmadụ na-asị na m bụ?” Weregodị ya na ị na-ahụ ka Pita legidere Nna ya ukwu anya mgbe ọ na-eche ka ha zaa ya ajụjụ ahụ. Ọ hụkwara ọzọ na Nna ya ukwu a dị obiọma ma mara ihe. Jizọs chọrọ ịma onye ndị mmadụ chere na ya bụ. Ndị na-eso ụzọ Jizọs zara ya ajụjụ ahụ. Ha gwara ya na ụfọdụ na-ekwu na ọ bụ onye a, ndị ọzọ ana-ekwu na ọ bụ onye ọzọ. Ma, o nwere ihe ọzọ Jizọs chọrọ ịmata. Ọ chọrọ ịmata ma ihe ahụ ndị ọzọ chere ọ̀ bụ ihe ndị na-eso ụzọ ya a chere. N’ihi ya, ọ jụrụ ha, sị: “Ma, unu onwe unu, ònye ka unu na-asị na m bụ?”—Luk 9:18-20.
13 Pita zara ajụjụ a ọsọ ọsọ otú ọ na-eme. O kwuru ihe dị ọtụtụ n’ime ha n’obi, o kwukwara ya otú onye ọ bụla ga-aghọta ya. Ọ sịrị: “Ị bụ Kraịst, Ọkpara nke Chineke dị ndụ.” Weregodị ya na ị na-ahụ ka Jizọs mụmụrụ ọnụ ọchị ma jaa Pita mma. Jizọs gwaziri Pita na ọ bụ Jehova Chineke mere ka ndị nwere ezigbo okwukwe mata eziokwu a o kwuru, ọ bụghị mmadụ. Ọ bụ Jehova mere ka Pita ghọta otu n’ime eziokwu kacha mkpa Jehova metụrụla ka ụmụ mmadụ mata mgbe ahụ, ya bụ, onye Mesaya ma ọ bụ Kraịst ahụ e kwere ná nkwa bụ.—Gụọ Matiu 16:16, 17.
14. Olee ọrụ dị mkpa Jizọs nyekwuru Pita?
14 Amụma e buru n’oge ochie kwuru na ọ bụ Kraịst a bụ nkume ndị na-ewu ụlọ ga-ajụ. (Ọma 118:22; Luk 20:17) Ọ bụ amụma a ka Jizọs bu n’obi kwuzie na Jehova ga-ewukwasị ọgbakọ ya n’elu nkume a, ya bụ, n’elu Kraịst ahụ Pita ka kwupụrụ okwu ya. Jizọs nyeziri Pita ọrụ ndị dị mkpa ọ ga-arụ n’ọgbakọ a. O meghị Pita onyeisi nke ndịozi ibe ya otú ụfọdụ ndị chere, kama ihe o mere bụ inyekwu ya ọrụ ọ ga-arụ. O nyere Pita “mkpịsị ugodi nke alaeze.” (Mat. 16:19) Ọ bụ Pita ga-eme ka ụzọ ndị atọ nwee olileanya ịbanye n’Alaeze Chineke. Ndị nke mbụ ọ ga-emere ya bụ ndị Juu, ndị nke abụọ abụrụ ndị Sameria, ndị ikpeazụ abụrụ ndị Jentaịl ma ọ bụ ndị na-abụghị ndị Juu.
15. Gịnị mere Pita ji baara Jizọs mba, gịnịkwa ka ọ gwara ya?
15 Ma, Jizọs mechara kwuo na ọ bụrụ na e nyere mmadụ ihe dị ukwuu, a ga-achọ ihe dị ukwuu n’aka ya. Ihe a Jizọs kwuru mechara mezuo n’isi Pita. (Luk 12:48) Jizọs nọgidere na-agwa ndị na-eso ụzọ ya ọtụtụ ihe ndị ga-emezu n’isi Mesaya ahụ. Ụfọdụ n’ime ha bụ na ọ ga-ata ahụhụ na Jeruselem ma nwụọ. Ihe a Jizọs kwuru wutere Pita. Ọ kpọpụrụ Jizọs iche ma malite ịbara ya mba, sị: “Meere onwe gị ebere, Onyenwe anyị; ihe a agaghị eme gị ma ọlị.”—Mat. 16:21, 22.
16. Olee ndụmọdụ Jizọs nyere Pita, oleekwa uru o nwere ike ịbara anyị niile?
16 O doro anya na Pita ebughị ihe ọjọọ n’obi kwuo ihe o kwuru. N’ihi ya, ọ ga-abụ na ihe Jizọs gwara ya juru ya anya. Ọ gbakụtara Pita azụ, lee ndị na-eso ụzọ ya ndị ọzọ anya. O nwere ike ịbụ na otú obi dị Pita ka ọ dịkwa ha. Ma Jizọs gwaziri Pita: “Gaa m n’azụ, Setan! Ị bụụrụ m ihe ịsụ ngọngọ, n’ihi na ihe ndị ị na-eche abụghị echiche Chineke, kama nke mmadụ.” (Mat. 16:23; Mak 8:32, 33) Ndụmọdụ a Jizọs nyere Pita baara anyị niile uru. Ọ na-adịrị anyị mfe ile ihe anya otú mmadụ si ele ihe anya kama ile ihe anya otú Chineke si ele ya. Ọ bụrụ na anyị ana-ele ihe anya otú mmadụ si ele ya, o nwere ike anyị agaghị ama ụma gwa ndị mmadụ ka ha mee ihe ọ ga-abụ ha mechaa, ya amasị Setan, kama ịmasị Chineke. Ma, olee ihe Pita mere mgbe Jizọs gwara ya ihe a?
17. Gịnị ka Jizọs na-ekwu mgbe ọ gwara Pita ka ọ ‘gaa ya n’azụ’?
17 Ọ ga-abụ na Pita ma na Jizọs anaghị ekwu na ya bụ Setan bụ́ Ekwensu. A sị ka e kwuwe, ihe Jizọs gwara Pita abụghị ihe ọ gwara Setan. Mgbe Jizọs gwara Setan okwu, ọ sịrị ya: “Si ebe a pụọ.” Ma ihe ọ gwara Pita bụ: “Gaa m n’azụ.” (Mat. 4:10) Jizọs ajụghị onyeozi ya a ọ ma na o nwere ọtụtụ àgwà ọma. Kama ihe o mere bụ inye ya ndụmọdụ nke ga-eme ka ọ mata na ihe ahụ o chere adịghị mma. Ihe Jizọs na-ekwu bụ na Pita ekwesịghị ime ka ya ghara ime uche nna ya, kama na o kwesịrị ịna-agba ya ume.
Ọ bụrụ na anyị ewedata onwe anyị ala nabata ndụmọdụ e nyere anyị ma si na ya mụta ihe, ọ ga-eme ka anyị na Jizọs Kraịst na Nna ya, bụ́ Jehova Chineke, na-adịkwu ná mma
18. Olee otú Pita si gosi na ya kwụsiri ike n’ebe Jizọs nọ, oleekwa otú anyị nwere ike isi ṅomie ya?
18 Pita ọ̀ rụwara Jizọs ụka, wewe iwe ma ọ bụkwanụ kwụsịzie ịtụpụrụ Jizọs ọnụ? Mba. Ọ nabatara ndụmọdụ ahụ Jizọs nyere ya. Ihe a o mere gosiri na ọ dị umeala n’obi ma kwụsie ike n’ebe Jizọs nọ. O nweghị Onye Kraịst ga-asị na e kwesịghị inye ya ndụmọdụ mgbe ụfọdụ. Ọ bụrụ na anyị eweda onwe anyị ala, nabata ndụmọdụ e nyere anyị ma si na ya mụta ihe, ọ ga-eme ka anyị na Jizọs Kraịst na Nna ya, bụ́ Jehova Chineke, na-adịkwu ná mma.—Gụọ Ilu 4:13.
A Gọziri Ya Maka na Ọ Kwụsiri Ike
19. Olee ihe Jizọs kwuru nke juru ndị mmadụ anya, oleekwa ihe Pita nwere ike ịna-eche?
19 Mgbe obere oge gafere, Jizọs kwuru ihe ọzọ juru ndị mmadụ anya. Ọ sịrị: “N’ezie, ana m asị unu na e nwere ụfọdụ n’ime ndị guzo n’ebe a bụ́ ndị na-agaghị edetụ ọnwụ ire ma ọlị ruo mgbe ha bu ụzọ hụ Nwa nke mmadụ ka ọ na-abịa n’alaeze ya.” (Mat. 16:28) O doro anya na Pita chọrọ ịmata ihe ihe ahụ Jizọs kwuru pụtara. Olee ihe ọ ga-abụ ya mere Jizọs ji kwuo ihe ahụ? O nwere ike ịbụ na Pita nọ na-eche na ndụmọdụ ahụ Jizọs ka nyere ya ga-eme ka ọ ghara iso ná ndị ihe ahụ Jizọs kwuru ga-emezu n’isi ha.
20, 21. (a) Olee ọhụụ Pita so hụ? (b) Olee uru ihe Jizọs na ndị ahụ kwurịtara baara Pita?
20 Ma, mgbe ihe dị ka otu izu gachara, Jizọs kpọ Jems, Jọn, na Pita gbagoro “n’ugwu dị oké elu.” Ọ ga-abụ na ugwu a bụ Ugwu Hemọn maka na ọ dị naanị kilomita ole na ole ma e si n’ebe ya na ndị na-eso ụzọ ya nọ gawa ya. O nwere ike ịbụ n’abalị ka ihe a mere, ebe ọ bụ na mmadụ atọ ahụ na ụra nọ na-alụ. Ma, mgbe Jizọs nọ na-ekpe ekpere, otu ihe mere nke mere ka ụra pụọ ha n’anya.—Mat. 17:1; Luk 9:28, 29, 32.
21 Jizọs malitere ịgbanwe n’anya ha. Ihu ya malitere igbukepụ egbukepụ, na-enwu gbaa ruo mgbe ọ chawara ka anyanwụ. Uwe ya nọkwa na-enwu ọcha. Ihe yiri mmadụ abụọ pụtaziri n’akụkụ Jizọs, otu nọchiri anya Mozis, nke ọzọ anọchiekwa anya Ịlaịja. Ha na Jizọs kwurịtara banyere “ọlịla ya nke a kara aka na ọ ga-emezu na Jeruselem.” O nwere ike ịbụ na ọlịla ya a pụtara ọnwụ ya na mbilite n’ọnwụ ya. Ọ bịaziri doo Pita anya na ihe ahụ o kwuru ekwesịghị ekwesị, ya bụ, na Jizọs agaghị ata ahụhụ, ọ gakwanụghị anwụ.—Luk 9:30, 31.
22, 23. (a) Olee otú Pita si gosi na ya na-anụ ọkụ n’obi ma dịrị obiọma? (b) Oleekwa otú e si gọzikwuo Pita, Jems, na Jọn n’abalị ahụ?
22 Ọ dị Pita ọkụ n’ahụ́ ka o soro kwuo okwu n’ọhụụ a. O nwekwara ike ịbụ na Pita chọrọ ka ndị ahụ ha na-ahụ n’ọhụụ ahụ nọtụkwuo. Ma, o yiri ka Mozis na Ịlaịja hà na-achọ ịhapụ Jizọs. N’ihi ya, Pita gwara Jizọs, sị: “Onye Ozizi, ọ dị mma na anyị nọ n’ebe a, ya mere, ka anyị maa ụlọikwuu atọ, otu maka gị, otu maka Mozis, otu maka Ịlaịja.” Nke bụ́ eziokwu bụ na ụlọikwuu adịghị ndị a ha hụrụ n’ọhụụ mkpa. Ndị a nọchiri anya ndị ohu Jehova abụọ nwụrụla kemgbe. O doro anya na Pita echeghị echiche nke ọma tupu ya ekwuo ihe ahụ o kwuru. Ma, otú Pita si eji obi ya niile eme ihe na otú o si dị obiọma ọ́ masịghị gị?—Luk 9:33.
23 A gọzikwuru Pita, Jems, na Jọn n’abalị ahụ. Ígwé ojii gbachiri ma malite ikpuchi ha n’ugwu ahụ. Otu olu si n’ígwé ojii ahụ dapụta. Olu ahụ bụ olu Jehova Chineke. Ọ sịrị: “Onye a bụ Ọkpara m, onye m họpụtara. Geenụ ya ntị.” Ọhụụ ahụ gwụziri, ya afọdụzie ha na Jizọs n’elu ugwu ahụ.—Luk 9:34-36.
24. (a) Olee uru ọhụụ ahụ baara Pita? (b) Oleekwa ihe anyị ga-eme ka ọhụụ ahụ baara anyị uru?
24 Ọhụụ ahụ baara ma Pita ma anyịnwa uru. Mgbe ihe dị ka afọ iri atọ gachara, Pita dere banyere ihe ọma e meere ya n’abalị ahụ nke bụ́ iso ná “ndị ji anya ha hụ ịdị ebube” Jizọs na ndị ji anya ha hụpere otú ọ ga-esi dị ebube mgbe ọ ghọrọ eze n’eluigwe. Ọhụụ ahụ gosiri na amụma ndị e dere n’Okwu Chineke bụ eziokwu. O mekwara ka okwukwe Pita sie ike ka o nwee ike idi ọnwụnwa ndị ga-abịara ya n’ọdịnihu. (Gụọ 2 Pita 1:16-19.) Ọhụụ ahụ nwekwara ike imere anyị otu ihe ahụ ma ọ bụrụ na anyị akwụsie ike n’ebe Jizọs nọ, bụ́ onye Jehova mere onyeisi anyị, ma mụta ihe n’aka ya, nabata ndụmọdụ ọ na-enye anyị, jirikwa obi umeala na-eso ya mgbe niile.
^ para. 6 Ihe ìgwè mmadụ ahụ mere gosiri na ha anaghị akwụ otu ebe. Mgbe ha na Jizọs nọ ụnyaahụ ya, ha ji obi ha niile kwuo na Jizọs bụ onye amụma nke Chineke. Ma taa, ha na-ewesazi ya iwe.—Jọn 6:14.
^ para. 11 Jizọs na ndị na-eso ụzọ ya si n’ikpere Oké Osimiri Galili gaa kilomita iri ise ma gafee obodo ndị mara mma tupu ha erute ebe ha nọ ugbu a.


text:
BAỊBỤL NSỌ—NSỤGHARỊ ỤWA ỌHỤRỤ NKE AKWỤKWỌ NSỌ
Ị̀ ga-achọ ịgụ isiokwu a n’asụsụ %%?
Ọrụ Ndịozi 5:1-42
5 Otú ọ dị, otu nwoke, nke aha ya bụ Ananayas, ya na Safaịra nwunye ya, rere otu ihe onwunwe ha2 ma zochie ụfọdụ n’ime ihe ha retara, nwunye ya makwaara ihe o mere, o wee weta naanị otu akụkụ ma debe ya n’ụkwụ ndịozi.+3 Ma Pita sịrị: “Ananayas, gịnị mere Setan+ ji mee ka obi sie gị ike ịghara mmụọ nsọ+ ụgha+ na izochi ụfọdụ n’ime ihe unu retara ala ahụ?4 Mgbe ị na-erebeghị ya, ọ̀ bụ na ọ bụghị nke gị? Mgbe i rere ya, ọ̀ bụ na ọ dịghị n’aka gị? Gịnị mere i ji zube ime ihe dị otú a n’obi gị? Ị ghaworo Chineke+ ụgha,+ ọ bụghị mmadụ.”5 Mgbe ọ nụrụ okwu ndị a, Ananayas dara n’ala ma kubie ume.+ Oké egwu+ wee jide ndị niile nụrụ ya.6 Ma ụmụ okorobịa biliri, fụchie ya ákwà,+ bupụkwa ya ma lie ya.7 Ma mgbe ihe dị ka awa atọ gasịrị, nwunye ya batara, n’amaghị ihe merenụ.8 Pita sịrị ya: “Gwa m, ọ̀ bụ ego ole a ka unu abụọ rere ala ahụ?” Ọ sịrị: “Ee, ọ bụ ego ole a.”9 Ya mere, Pita sịrị ya: “Gịnị mere unu abụọ ji kwekọrịta itinye mmụọ Jehova n’ule?+ Lee! Ụkwụ ndị liri di gị nọ n’ọnụ ụzọ, ha ga-ebupụkwa gị.”10 Ọ dara n’ala ozugbo ahụ n’ụkwụ ya ma kubie ume.+ Mgbe ụmụ okorobịa ahụ batara, ha hụrụ na ọ nwụọla, ha wee bupụ ya ma lie ya n’akụkụ di ya.11 N’ihi ya, oké egwu jidere ọgbakọ ahụ dum na ndị niile nụrụ ihe ndị a.12 Ndịozi nọkwa na-eme ọtụtụ ihe ịrịba ama na ihe ebube n’etiti ndị mmadụ;+ ha niile jikwa otu obi nọrọ na veranda nwere ogidi nke Sọlọmọn.+13 N’eziokwu, e nweghị otu onye n’ime ndị ọzọ nke nwere obi ike isonyere ha;+ ka o sina dị, ndị mmadụ nọ na-ajasi ha mma ike.+14 A nọkwa na-enwekwu ndị kwere n’Onyenwe anyị, bụ́ ìgwè mmadụ nke gụnyere ma ndị ikom ma ndị inyom;+15 ha wee kpọpụta ndị ọrịa ọbụna n’okporo ámá ma tọgbọ ha n’ebe ahụ n’elu ihe ndina dị iche iche, ka ọ ga-abụ, mgbe Pita na-agafe, ma ọ́ dịghị ihe ọzọ, ka onyinyo ya dakwasị otu onye n’ime ha.+16 Ìgwè mmadụ ndị sikwa n’obodo ndị dị Jeruselem gburugburu nọgidere na-agbakọta. Ha na-ebu ndị ọrịa na ndị mmụọ na-adịghị ọcha na-enye nsogbu abịa. A na-agwọkwa ha niile.17 Ma nnukwu onye nchụàjà na ndị niile ha na ya nọ, ya bụ, òtù ndị Sadusii e nwere mgbe ahụ, biliri, ekworo jukwara ha obi.+18 Ha wee jide ndịozi ahụ ma tụba ha n’ụlọ mkpọrọ ọha mmadụ.+19 Ma n’abalị, mmụọ ozi Jehova+ meghere ibo ụzọ nke ụlọ mkpọrọ ahụ,+ kpọpụta ha ma sị:20 “Gawanụ, mgbe unu guzoro n’ụlọ nsọ, nọgidenụ na-agwa ndị mmadụ okwu niile metụtara ndụ a.”+21 Mgbe ha nụsịrị nke a, ha banyere n’ụlọ nsọ mgbe chi bọrọ ma malite izi ihe.Ma mgbe nnukwu onye nchụàjà ahụ na ndị ha na ya so bịarutere, ha kpọkọrọ Sanhedrin na ìgwè ndị okenye niile nke ụmụ Izrel,+ ha zikwara ozi ka a gaa n’ụlọ nga kpọta ha.22 Ma mgbe ndị ọrụ nche ahụ rutere n’ebe ahụ, ha ahụghị ha n’ụlọ mkpọrọ ahụ. Ya mere, ha laghachiri kọọrọ ha,23 sị: “Anyị hụrụ ụlọ nga ahụ ka a kpọchisiri ya ike, hụkwa ndị nche ka ha guzo n’ọnụ ụzọ, ma mgbe anyị meghere ụzọ, anyị ahụghị onye ọ bụla n’ime ya.”24 Mgbe onyeisi ndị nche ụlọ nsọ na ndị isi nchụàjà nụrụ okwu ndị a, ọ gbagwojuru ha anya ihe ihe ndị a ga-apụta.+25 Ma otu nwoke bịarutere ma kọọrọ ha, sị: “Lee! Ndị ikom unu tụbara n’ụlọ mkpọrọ nọ n’ụlọ nsọ, ha guzo na-ezi ndị mmadụ ihe.”+26 Mgbe ahụ, onyeisi ndị nche ụlọ nsọ ahụ na ndị ọrụ ya pụrụ wee kpọta ha, ma ha emeghị ya n’ike, ebe ha na-atụ egwu+ ka ndị mmadụ ghara ịtụ ha nkume.27 Ya mere, ha kpọtara ha ma mee ka ha guzoro ọtọ n’ụlọ nzukọ Sanhedrin. Nnukwu onye nchụàjà wee jụọ ha,28 sị: “Anyị nyesiri unu iwu ike+ ka unu kwụsị ịdị na-ezi ihe n’aha a, n’agbanyeghịkwa nke ahụ, lee! unu emewo ka ozizi unu jupụta Jeruselem,+ unu kpebikwara ime ka ọbara+ nwoke a dị anyị n’isi.”29 Pita na ndịozi ndị ọzọ wee zaa, sị: “Anyị aghaghị irubere Chineke isi dị ka onye na-achị achị karịa mmadụ.+30 Chineke nna nna anyị hà kpọlitere+ Jizọs, bụ́ onye unu gburu, kwụwa ya n’elu osisi.+31 Chineke buliri onye a elu ka ọ nọrọ n’aka nri ya+ dị ka Onye Nnọchiteanya Ukwu+ na Onye Nzọpụta,+ ka Izrel wee chegharịa,+ ka e wee gbaghara ha mmehie ha.+32 Anyị bụkwa ndị àmà nke ihe ndị a,+ otú a kwa ka ọ dị mmụọ nsọ,+ nke Chineke nyere ndị na-erubere ya isi dị ka onye na-achị achị.”33 Mgbe ha nụrụ ihe a, ọ dụrụ ha adụ n’obi nke ukwuu, ha wee na-achọ igbu ha.+34 Ma otu nwoke biliri na Sanhedrin, onye Farisii aha ya bụ Gameliel,+ bụ́ onye na-akụzi Iwu, onye ndị Juu niile na-asọpụrụ, ma nye iwu ka a kpọpụ ndị ikom ahụ n’èzí ruo nwa oge.+35 O wee sị ha: “Ndị ikom Izrel,+ lezienụ anya n’ihe unu bu n’uche ime banyere ndị a.36 Dị ka ihe atụ, tupu ụbọchị ndị a, Tiudas biliri, na-ekwu na o nwere ihe ya bụ,+ ọtụtụ ndị, ihe dị ka narị anọ, sonyeere òtù ya.+ Ma e gburu ya, e mekwara ka ndị niile na-erubere ya isi gbasasịa wee ghọọ ihe efu.37 Mgbe nke ya gasịrị, Judas onye Galili biliri n’oge a na-edeba aha n’akwụkwọ,+ ọ dọtakwara ndị sooro ya. Ma nwoke ahụ lakwara n’iyi, a chụsasịkwara ndị niile na-erubere ya isi n’ebe niile.38 Ya mere, ka ihe si kwụrụ ugbu a, ana m agwa unu, Unu etinyela aka n’ihe metụtara ndị a, kama hapụnụ ha; (n’ihi na, ọ bụrụ na atụmatụ a ma ọ bụ ọrụ a si n’aka mmadụ, a ga-eme ka ọ daa;+39 ma ọ bụrụ na o si n’aka Chineke,+ unu agaghị emeli ka ha daa;)+ ma ọ bụghị ya, ọ pụrụ ịbụ na unu na-alụso Chineke ọgụ.”+40 Ha wee gee ya ntị, ha kpọkwara ndịozi ahụ, pịa ha ihe,+ ma nye ha iwu ka ha kwụsị ikwu okwu n’aha Jizọs,+ wee hapụ ha ka ha laa.41 Ya mere, ha si n’ihu Sanhedrin ahụ pụọ, na-aṅụrị ọṅụ+ n’ihi na a gụwo ha ná ndị ruru eru ịbụ ndị a ga-emenye ihere n’ihi aha ya.+42 Kwa ụbọchị, n’ụlọ nsọ na site n’ụlọ ruo n’ụlọ,+ ha nọ na-akụzi ihe n’akwụsịghị akwụsị,+ na-ezisa ozi ọma banyere Kraịst, bụ́ Jizọs.+


text:
Ndida Ibat Ibat Owo Nnọ Ediwak Owo Udia
“Ke ama okobụn̄ uyo oro, enye edeme mmọ ọnọ mme mbet, mme mbet ndien ẹdeme ẹnọ otuowo.”—MATT. 14:19.
1-3. Tịn̄ nte Jesus ọkọnọde ata ediwak owo udia ke mbọhọ Bethsaida. (Se akpa ndise ibuotikọ emi.)
DA NTE ke odu ke eyo mme apostle. (Kot Matthew 14:14-21.) Passover isua 32 E.N. ọmọn̄ esesịm. Irenowo 5,000 ye ata ediwak iban ye nditọwọn̄ ẹdu ye Jesus ye mbet esie ke nsannsan ebiet ke mbọhọ Bethsaida, obio-in̄wan̄ emi odude ekpere Inyan̄ Galilee.
2 Ke ini Jesus okụtde otuowo, mbọm mmọ anam enye, ntre enye ọkọk mbon emi ẹdọn̄ọde ke otu mmọ udọn̄ọ onyụn̄ ekpep mmọ ediwak n̄kpọ aban̄a Obio Ubọn̄ Abasi. Ke ini eyo ọsọn̄de, mbet Jesus ẹdọhọ enye osio otuowo unyọn̄ man mmọ ẹka mme obio oro ẹkperede ẹkedep udia ẹdia. Edi Jesus ọdọhọ mbet esie ete: “Mbufo ẹnọ mmọ n̄kpọ ẹdia.” Anaedi ikọ Jesus emi akpa mmọ idem, koro udia emi mmọ ẹnyenede—uyo ition ye iyak iba—ikemke n̄kpọ ndomokiet.
3 Mbọm anam Jesus anam utịben̄kpọ—n̄kukụre utịben̄kpọ emi ẹkemede ndikụt ke Gospel mbinan̄. (Mark 6:35-44; Luke 9:10-17; John 6:1-13) Jesus ọdọhọ mbet esie ẹdọhọ mme owo ẹsụhọde ẹtie ke mbiet ke otu ke otu. Ndusụk otu ẹkedi owo 50, ndusụk ẹdi owo 100. Ke Jesus ama ọkọdiọn̄ uyo oro, enye obụn̄ mmọ onyụn̄ abahade iyak. Ndien utu ke ndisan̄a ke idemesie ndeme nnọ mme owo, Jesus “edeme ọnọ mme mbet, mme mbet ndien ẹdeme ẹnọ otuowo.” Ke utịbe utịbe usụn̄, udia emi ekem mme owo ọyọhọ osụhọ! N̄kọ omokụt nte Jesus adade ibat ibat owo—mme mbet esie—ọnọ ediwak owo udia. *
4. (a) Nso utọ udia ke Jesus ekenen̄ede oyom ndinọ, ndien ntak-a? (b) Nso ke idineme ke ibuotikọ emi ye ke enye oro etienede?
4 Se ikebehede Jesus ikan ekedi ndinọ mme anditiene enye udia eke spirit. Enye ama ọfiọk ke ndidia udia eke spirit, oro edi, akpanikọ emi odude ke Ikọ Abasi, ada esịm nsinsi uwem. (John 6:26, 27; 17:3) Mbọm oro akanamde Jesus ada uyo ye iyak ọbọk otuowo ama anam enye ada ediwak hour ekpep mme anditiene enye n̄kpọ. (Mark 6:34) Edi enye ama ọfiọk ke imọ ididụn̄ke ke isọn̄ ibịghi, ke iyafiak inyọn̄ heaven. (Matt. 16:21; John 14:12) Jesus edinam didie idu ke heaven ika iso inọ mme anditiene enye ke isọn̄ udia eke spirit? Enye edisụk inam nte enye akanamde emi—ada ibat ibat owo ọnọ ediwak owo udia. Edi mmanie ẹdidi ibat ibat owo emi? Ẹyak ise nte Jesus akadade ibat ibat owo ọnọ ediwak mme anditiene enye oro ẹyetde aran udia ke eyo mme apostle. Ndien ke ibuotikọ oro etienede, iyọbọrọ mbụme emi enen̄erede ebehe owo nnyịn kiet kiet mi: Didie ke ikeme ndifiọk ibat ibat owo emi Christ adade ọnọ nnyịn udia mfịn?
JESUS EMEK IBAT IBAT OWO ORO
5, 6. (a) Nso akpan ubiere ke Jesus akanam man okụt ete ke ẹka iso ẹnọ mme anditiene imọ udia eke spirit ke enye ama akakpa? (b) Didie ke Jesus eketịm mme apostle esie idem ọnọ akpan utom emi mmọ ẹdinamde enye ama akpa?
5 Eti ibuot ufọk esinam eti ndutịm man ẹkpese ẹban̄a ubon esie edieke enye akpade. Kpasụk ntre n̄ko, Jesus—emi edidide Ibuot esop Christian—ama anam eti ndutịm man ẹkpese ẹban̄a mme anditiene enye ke n̄kan̄ eke spirit ke enye ama akakpa. (Eph. 1:22) Ke uwụtn̄kpọ, isua iba mbemiso Jesus akpade, enye ama anam ata akpan ubiere. Enye ama emek akpa ibat ibat mbon oro enye edidade inọ ediwak owo udia. Ẹyak ise nte enye akanamde emi.
6 Ke Jesus ama ọkọbọn̄ akam ofụri okoneyo, enye ama okot mme mbet esie obon onyụn̄ emek owo 12 osio ke otu mmọ ete ẹdi mme apostle imọ. (Luke 6:12-16) Enye ama enen̄ede ekpere owo 12 emi ke isua iba emi ẹketienede, ekpep mmọ n̄kpọ, onyụn̄ enịm eti uwụtn̄kpọ ọnọ mmọ. Enye ama ọfiọk ke mmọ ẹnyene ediwak n̄kpọ ndikpep; ke nditịm ntịn̄, ẹkesụk ẹkot mmọ “mbet.” (Matt. 11:1; 20:17) Enye ama ọnọ mmọ nti item onyụn̄ ada ini ekpep mmọ nte ẹsikwọrọde ikọ. (Matt. 10:1-42; 20:20-23; Luke 8:1; 9:52-55) Enye eketịm mmọ idem ọnọ akpan utom emi mmọ ẹdinamde enye ama akpa afiak ọnyọn̄ heaven.
7. Didie ke Jesus akanam ifiọk se ididide ata akpan utom mme apostle?
7 Nso utom ke mme apostle ẹdinam? Nte Pentecost 33 E.N. akasan̄ade ekpere, ẹma ẹtetịm ẹkụt ke mme apostle ẹdidi mme “esenyịn.” (Utom 1:20) Edi nso ididi ata akpan utom mmọ? Nneme oro Jesus ekenemede ye apostle Peter ke enye ama ekeset anam ifiọk utom mmọ. (Kot John 21:1, 2, 15-17.) Jesus ọkọdọhọ Peter ke iso mme apostle eken ete: “Bọk n̄kpri erọn̄ mi.” Ntem, Jesus okowụt ke mme apostle imọ ẹsine ke otu ibat ibat mbon emi imọ ididade inọ ediwak owo udia eke spirit. Emi enen̄ede owụt nte Jesus ekerede aban̄a “n̄kpri erọn̄” esie. *
NDINỌ EDIWAK OWO UDIA ỌTỌN̄ỌDE KE PENTECOST
8. Didie ke mbufa mme andinịm ke akpanikọ ke Pentecost ẹkewụt ke imọfiọk mbon emi Christ adade ọnọ ikọt esie udia eke spirit?
8 Ọtọn̄ọde ke Pentecost isua 33 E.N., Christ emi ẹkenamde eset akada mme apostle esie ọnọ mbet esie eken oro ẹyetde aran udia. (Kot Utom 2:41, 42.) Mme Jew ye mme okpono Abasi ke ido mme Jew, emi ẹkekabarede ẹdi mme Christian emi ẹyetde aran, ẹma ẹfiọk ke mme apostle ke Christ ada ọnọ udia eke spirit. Mmọ ẹma “ẹka iso ndisịn idem ke ukpepn̄kpọ mme apostle.” Ataifiọk kiet ọdọhọ ke ikọ Greek emi ẹkabarede “ẹka iso ndisịn idem,” ekeme ndiwọrọ “ndisọn̄ọ nda nnen̄ede nsịn idem nnam n̄kpọ.” Mbufa mme andinịm ke akpanikọ emi ẹma ẹnen̄ede ẹyom udia eke spirit, ndien mmọ ẹma ẹdiọn̄ọ ebiet emi mmọ ẹkemede ndikụt se mmọ ẹyomde. Mmọ ẹma ẹnen̄ede ẹsọn̄ọ ẹda ẹnyụn̄ ẹnịm ke mme apostle ẹyenam ikọ ye edinam Jesus an̄wan̄a mmimọ ẹnyụn̄ ẹnam mmimọ ifiọk mbufa n̄kpọ iban̄a mme itie N̄wed Abasi emi ẹban̄ade enye. *—Utom 2:22-36.
9. Didie ke mme apostle ẹkewụt ke mmimọ ifreke utom emi Jesus ọkọnọde mmimọ ete ibọk erọn̄ imọ?
9 Mme apostle ikedehedei ifre utom emi Jesus ọkọnọde mmọ ete ẹbọk erọn̄ imọ. Ke uwụtn̄kpọ, kere nte mmọ ẹkesede ẹban̄a n̄kpọ emi ekpekesịnde mfịna onyụn̄ ọtọ ubahade ke obufa esop oro ẹkesiakde. Udia—ata udia—akada mfịna emi edi. Ẹma ẹsifụmi mme ebeakpa emi ẹsemde usem Greek ke ini ẹdemede udia ke usen ke usen, edi owo ikofụmike mme ebeakpa emi ẹsemde usem Hebrew. Didie ke mme apostle ẹkese ẹban̄a mfịna emi? “Mbet duopeba” emi ẹma ẹmek owo itiaba emi ẹnyenede eti enyịn̄ ẹte ẹse ẹban̄a utom edideme udia. Mme apostle—emi ediwak ke otu mmọ ẹketienede ẹdeme udia ẹnọ otuowo emi Jesus ọkọnọde udia ke utịbe utịbe usụn̄—ẹma ẹkụt ke ndinọ udia eke spirit edi akpan n̄kpọ akan. Ntem, mmọ ẹkesịn idem “ke utom ikọ Abasi.”—Utom 6:1-6.
10. Didie ke Christ akada mme apostle ye mbiowo ke Jerusalem anam n̄kpọ?
10 Etisịm isua 49 E.N., mbiowo en̄wen emi ẹdotde ẹma ẹdiana ye mme apostle oro ẹkesụhọde, ẹnam utom. (Kot Utom 15:1, 2.) “Mme apostle ye mbiowo ke Jerusalem” ẹkedi otu ukara. Christ, emi edide Ibuot esop, akada ekpri otu irenowo emi ẹdotde mi ebiere mfịna oro aban̄ade se ẹkpekpepde. Mmọ n̄ko ke enye akada ese aban̄a onyụn̄ ọnọ ndausụn̄ ke utom edikwọrọ ye edikpep eti mbụk Obio Ubọn̄.—Utom 15:6-29; 21:17-19; Col. 1:18.
11, 12. (a) Nso iwụt ke Jehovah ama ọdiọn̄ ndutịm emi Eyen esie akanamde man ẹnọ mme esop ke eyo mme apostle udia eke spirit? (b) Ẹkesan̄a didie ẹfiọk mbon emi Christ adade ọnọ udia eke spirit?
11 Ndi Jehovah ama ọdiọn̄ ndutịm emi Eyen esie akanamde man ẹnọ mme esop ke eyo mme apostle udia eke spirit? Ih, ama ọdiọn̄. Isan̄a didie ifiọk? N̄wed Utom ọdọhọ ete: “Nte mmọ [apostle Paul ye mme nsan̄autom esie] ẹsan̄ade ẹbe ke mme obio, mmọ ẹyak mme ewụhọ oro mme apostle ye mbiowo emi ẹdude ke Jerusalem ẹkewụkde ẹnọ mmọ oro ẹdude do. Ntre mme esop ẹka iso ndisọn̄ọ nda ke mbuọtidem nnyụn̄ ntọt ke ibat ke usen ke usen.” (Utom 16:4, 5) Omokụt do ke mme esop ẹma ẹkọri ke ntak emi ẹkesọn̄ọde ẹda ẹbere ye otu ukara emi okodude ke Jerusalem. Ndi emi iwụtke ke Jehovah ama ọdiọn̄ ndutịm emi Eyen esie akanamde man ẹnọ mme esop udia? Inaha ifre ke edidiọn̄ Jehovah esinam esop ọkọri.—N̄ke 10:22; 1 Cor. 3:6, 7.
12 Se inemede ke ibuotikọ emi owụt ke enyene ndutịm emi Jesus akanamde man ẹsinọ mme anditiene enye udia: Enye akada ibat ibat owo ọnọ ediwak owo udia. Ikọsọn̄ke ndifiọk mbon emi enye adade ọnọ udia eke spirit, koro mme apostle—akpa mbon otu ukara—ẹma ẹwụt ke Jehovah odu ye mmimọ. Utom 5:12 ọdọhọ ete: “Mme apostle ẹka iso ndinam ediwak idiọn̄ọ ye mme utịben̄kpọ ke otu mbio obio.” * Ntem, mbon oro ẹkekabarede ẹdi mme Christian ikenyeneke ndikere nte, ‘Mmanie ke Christ edida inọ mme erọn̄ esie udia?’ Edi n̄kpọ ama okpụhọde ke kpukpru mme apostle ẹma ẹkekpan̄a.
INI EMI MBIET AKAWAKDE, EDI WHEAT IWAKKE
13, 14. (a) Nso afanikọn̄ ke Jesus ọkọdọhọ ke esop Christian oyosobo, ndien ini ewe ke ikọ esie emi ọkọtọn̄ọ ndisu? (b) Siak ebiet iba emi afanikọn̄ emi editode idisịm esop Christian? (Se ikọ idakisọn̄.)
13 Jesus ama etetịn̄ ke mme owo ẹyedomo ndibiat esop Christian. Ti ete ke Jesus ọkọdọhọ ke uwụtn̄kpọ oro aban̄ade wheat ye mbiet ete ke ẹyetọ mbiet (nsunsu mme Christian) ẹdọn̄ ke in̄wan̄ wheat (mme Christian emi ẹyetde aran). Enye ama ọdọhọ n̄ko ke ẹyeyak otu mbiba ẹkọri ọtọkiet tutu esịm ini ukpen̄e, emi edidide ke “akpatre ini editịm n̄kpọ emi.” (Matt. 13:24-30, 36-43) Ikebịghike, ikọ Jesus emi ama ọtọn̄ọ ndisu. *
14 Mfiakedem ama ọtọn̄ọ ke eyo mme apostle, edi mme anam-akpanikọ apostle Jesus ẹketie nte “ukpan,” iyakke nsunsu ukpepn̄kpọ anam ẹkpọn̄ se Bible ekpepde. (2 Thess. 2:3, 6, 7) Edi ke kpukpru mme apostle ẹma ẹkekpan̄a, mfiakedem ama enen̄ede ọsọn̄ ubọk onyụn̄ atara asuana ke anyan ini emi wheat ye mbiet ẹkekọride. Ke adianade do, mbiet ama enen̄ede awak ini oro, edi wheat ikawakke. Owo ikenyeneke otu kiet emi ẹtịmde man esinọ udia eke spirit kpukpru ini. Edi akana ẹnyene nte ini akakade. Mbụme akam edi, Ini ewe ke ẹdinyene?
ANIE EDINỌ IKỌT ABASI UDIA KE INI UKPEN̄E?
15, 16. Nditọ Ukpepn̄kpọ Bible nditịn̄ enyịn n̄kpep N̄wed Abasi ekenyene nso ufọn, ndien nso mbụme ke emi anam ẹbụp?
15 Nte ini emi wheat ye mbiet ẹkekọride ọtọkiet ekekperede utịt, mme owo ẹma ẹfiak ẹtọn̄ọ ndinyene udọn̄ ke akpanikọ Bible. Ti ete ke iduọk isua 1870, ekpri otu emi ẹkenen̄erede ẹyom ndifiọk akpanikọ ẹma ẹdian̄ade ẹkpọn̄ mbiet—oro edi, nsunsu mme Christian ke mme ufọkabasi ye mme n̄ka Christendom—ẹsitie kiet ẹkpep Bible. Ẹkekot mmọ Nditọ Ukpepn̄kpọ Bible. Mmọ ẹma ẹsụhọde idem, ẹnyịme ndikpep n̄kpọ, ẹbọn̄ akam, ẹnyụn̄ ẹtịn̄ enyịn ẹdun̄ọde N̄wed Abasi.—Matt. 11:25.
16 Nditọ Ukpepn̄kpọ Bible nditịn̄ enyịn n̄kpep N̄wed Abasi ama enen̄ede enyene ufọn. Irenowo ye iban emi ẹkesọn̄ọde ẹda mi ẹma ẹyarade mme nsu emi ẹkpepde ke ido ukpono ẹnyụn̄ ẹkwọrọ akpanikọ Bible, ẹwet ẹnyụn̄ ẹsuan mme n̄wed Bible ke kpukpru ebiet. Se mmọ ẹkewetde emi ama otụk mbon emi ẹkekopde bion̄ ye nsatitọn̄ Ikọ Abasi. Emi anam ẹbụp ata akpan mbụme: Ndi Nditọ Ukpepn̄kpọ Bible oro ẹkedude mbemiso 1914 ẹkedi mbon emi Christ emekde ete ẹnọ mme erọn̄ imọ udia? Baba. Mmọ ẹkesụk ẹdu ke ini emi wheat ye mbiet ẹkọride ọtọkiet, ndien owo ikokụreke kan̄a ndutịm oro ẹkenamde man ẹnyene mbon emi ẹdisinọde mme owo udia eke spirit. Ini ikekemke kan̄a ndibahade nsunsu mme Christian emi ẹbietde mbiet nsio ke otu ata mme Christian emi ẹbietde wheat.
17. Tịn̄ mme akpan n̄kpọ emi ẹketịbede ke 1914.
17 Nte ikokụtde ke ibuotikọ emi ekebede, ini ukpen̄e ọkọtọn̄ọ ke 1914. Mme akpan n̄kpọ ẹma ẹtọn̄ọ nditịbe isua oro. Jesus ama ọtọn̄ọ ndikara nte Edidem ke heaven, ndien mme akpatre usen ẹma ẹtọn̄ọ. (Edi. 11:15) Ọtọn̄ọde ke 1914 esịm ntọn̄ọ ntọn̄ọ 1919, Jesus ama asan̄a ye Ete esie edise temple eke spirit onyụn̄ anam enye asana; ama enen̄ede oyom ẹnam emi. * (Mal. 3:1-4) Ndien ọtọn̄ọde ke 1919, ẹma ẹtọn̄ọ nditan̄ wheat ndọn̄ ke ufọk ubonn̄kpọ. Ndi ini ama ekem ndien Christ ndimek otu kiet emi ẹtịmde man esinọ udia eke spirit? Ih, ama ekem!
18. Mmanie ke Jesus ọkọdọhọ ke iyemek, ndien nso akpan mbụme ke ẹkebụp nte mme akpatre usen ẹketọn̄ọde?
18 Ke ntịn̄nnịm ikọ Jesus oro aban̄ade utịt ini, enye ama etịn̄ ke iyemek mbon emi ẹdisinọde ikọt esie “udia [eke spirit] ke nnennen ini.” (Matt. 24:45-47) Mmanie ke enye edimek? Kpa nte Jesus ekesidade ibat ibat owo ọnọ ediwak owo udia ke eyo mme apostle, enye ayafiak ada ibat ibat owo ọnọ ediwak owo udia. Edi nte mme akpatre usen ẹketọn̄ọde, ama enyene akpan mbụme emi akanade ẹbọrọ, oro edi, Mmanie ididi ibat ibat owo emi? Ẹyebọrọ mbụme emi ye mme mbụme en̄wen emi ẹban̄ade ntịn̄nnịm ikọ Jesus ke ibuotikọ oro etienede.
^ ikp. eki. 3 Ikpehe ekikere 3: Isan̄ en̄wen, ke ini Jesus ọkọnọde irenowo 4,000 ye ata ediwak iban ye nditọwọn̄ udia ke utịbe utịbe usụn̄, enye akafiak ayak udia oro “ọnọ mme mbet, ekem mme mbet ẹmen ẹdeme ẹnọ otuowo.”—Matt. 15:32-38.
^ ikp. eki. 7 Ikpehe ekikere 7: Ke ini Peter okodude uwem, kpukpru “n̄kpri erọn̄” emi akanade ẹbọk ẹkenyene idotenyịn ndika heaven.
^ ikp. eki. 8 Ikpehe ekikere 8: Ndidọhọ ke mbufa mme andinịm ke akpanikọ ẹma “ẹka iso ndisịn idem ke ukpepn̄kpọ mme apostle” owụt ke mme apostle ẹkesikpep mme owo n̄kpọ kpukpru ini. Ẹma ẹwet ndusụk ukpepn̄kpọ mme apostle ẹsịn ke N̄wed Abasi Christian Usem Greek.
^ ikp. eki. 12 Ikpehe ekikere 12: Idịghe mme apostle kpọt ke ẹkenọ mme utịbe utịbe enọ eke spirit; ẹma ẹtiene ẹnọ mbon en̄wen n̄ko. Edi etie nte ẹkesiwak ndinọ mbon emi ke ini apostle odoride mmọ ubọk mîdịghe ẹnọ ke ini apostle odude.—Utom 8:14-18; 10:44, 45.
^ ikp. eki. 13 Ikpehe ekikere 13: Ikọ apostle Paul ke Utom 20:29, 30 owụt ke otu iba ẹdisịn afan̄ikọn̄ ke esop Christian. Akpa, nsunsu mme Christian (“mbiet”) “ẹyedụk ke otu” ata mme Christian. Udiana, ndusụk “ke otu” ata mme Christian ẹyekabade mbon mfiakedem, “ẹtịn̄ ukwan̄ ikọ.”
^ ikp. eki. 17 Ikpehe ekikere 17: Se ibuotikọ oro “Sese! Ami Ndodu ye Mbufo Kpukpru Usen,” ke nsiondi emi, page 11, ikpehe ekikere 6.


text:
AJỤJỤ ỌNỤ | MASSIMO TISTARELLI
Otu Nwoke Mụrụ Gbasara Rọbọt Kwuru Ihe Mere O Ji Kwere na Chineke
Prọfesọ Massimo Tistarelli bụ ọkà mmụta sayensị. Ọ na-akụzi nkụzi na mahadum Saserii nke dị n’Ịtali. O so ede akwụkwọ atọ ndị na-ekwu gbasara sayensị. Ọtụtụ ndị na-agụkwa ha n’ụwa niile. O sokwa dee ihe dị ka otu narị akwụkwọ ndị ọzọ kwuru gbasara sayensị. Ọ mụrụ otú anyị si ahụwa ihe anyị hụrụ ama na otú anyị si enwe ike aghọrọ ihe dị ka bọl ma a tụọrọ anyị ya. Mgbe ọ mụchara ihe ndị a, o dere otú e nwere ike isi soro otú anyị si eme ihe mepụta rọbọt na-ahụwa ihe ama. Ndị na-ede Teta! jụrụ ya ihe mere o ji kwere na Chineke nakwa ihe ọ na-arụ mgbe ọ ghọrọ ọkà mmụta sayensị. Lee ihe ọ gwara ha.
Olee okpukpe ndị i kpere n’oge gara aga?
Papa m na mama m bụ ndị Katọlik. Ma, ha anaghị aga chọọchị. Mgbe m dị obere, ekweghị m na e nwere onye kere anyị. A kụziiri m na mmadụ si n’enwe pụta, m kwetakwara na ọ bụ eziokwu. N’agbanyeghị na ekweghị m na e nwere onye kere anyị, ama m na o nwere onye ka mmadụ. Ka m nwee ike ịmata onye onye ahụ bụ, m kpere okpukpe Buda, okpukpe Hindu, na okpukpe Tao. Ma, ha enyereghị m aka ịmata onye ọ bụ.
Gịnị mere i ji gaa mụwa gbasara sayensị?
Mgbe m dị obere, m na-eji ihe ndị dị ka moto ụmụaka egwu egwu. Ọ na-abụ m hịọkasịchaa ha, mụ arụzie ha. M na-ajụkarịkwa papa m ọtụtụ ajụjụ gbasara otú redio na fon si arụ ọrụ n’ihi na ọ na-arụzi fon.
Olee ihe ndị ị mụrụ?
Agara m akwụkwọ na Mahadum Jenua. N’ebe ahụ, amụrụ m gbasara ngwá elektrọniks. M mechakwara gaghachi mahadum mụọ gbasara rọbọt. Amụrụ m otú mmadụ si ahụwa ihe ọ hụrụ ama nakwa otú a ga-esi mepụta rọbọt na-emekwa otú ahụ.
Gịnị mere i ji gaa mụwa otú anyị si ahụwa ihe anyị hụrụ ama?
Otú e si kee anya anyị dị egwu. O nwere ihe dị n’anya anyị nke na-enyere anyị aka ịhụwa ihe anyị hụrụ ama. Dị ka ihe atụ, ọ bụrụ na a tụọrọ gị bọl, gị agbara gawa ka ị ghọrọ ya, anya gị ga-elegide ya ma gwa ụbụrụ gị ihe ọ hụrụ. Nke a ga-enyere gị aka ịma otú bọl ahụ dị, gị ahụwa ya ama.
Ihe ọzọ bụ na anya gị na-ahụ ebe bọl ahụ na-aga, na otú onye tụrụ ya si tụọ ya. Ya mata ihe ndị a, ya agwazie ụbụrụ gị. Ọ bụzi ụbụrụ gị ga-agwa gị gaa ghọrọ bọl ahụ. Otú ihe a niile si eme dị egwu.
Olee ihe mere i ji kweta na e nwere onye kere anyị?
N’afọ 1990, m ji ọnwa ole na ole gaa mee nchọpụta n’otu mahadum dị na Dọblịn. Mgbe mụ na nwunye m nọ n’ụzọ na-alọta, anyị nọ na-ekwu ihe ụmụ anyị ga-aghọ ma ha too. Anyị gakwara hụ nwanne m nwaanyị. Ọ bụ Onyeàmà Jehova. Mgbe anyị ruru na nke ya, o nyere m otu akwụkwọ Ndịàmà Jehova. Aha akwụkwọ ahụ bụ Life—How Did It Get Here? By Evolution or by Creation? Otú ndị dere akwụkwọ ahụ si dee ya tọrọ m ezigbo ụtọ. O mere ka m ghọta ozugbo na m gaara ebu ụzọ chọpụta ma mmadụ ò si n’enwe pụta tupu mụ ekwere na ọ bụ eziokwu. Dị ka ihe atụ, e nwere ọtụtụ ọkpụkpụ ndị e gwupụtara n’ala. Echeburu m na ha na-akwado na mmadụ si n’enwe pụta. Ma, ọ bụ mgbe m bịara lerukwuo ihe ahụ a kụziiri m na mmadụ si n’enwe pụta anya, ka m bịara ghọta na ndị na-akụzi ya achịtaghị ájá ọ bụla.
Echebaara m ọrụ m na-arụ gbasara rọbọt echiche. M na-ede otú e nwere ike isi rụọ rọbọt na-ahụwa ihe ama. Ma, ònye kere mmadụ?
Ihe ọzọ m mere bụ ichebara ọrụ m na-arụ gbasara rọbọt echiche. M na-ede otú e nwere ike isi rụọ Rọbọt na-ahụwa ihe ama. Ma, ònye kere mmadụ? O nweghị onye ga-arụli rọbọt ga-aghotali bọl otú anyị si aghọta. Ma, e nwere ike rụọ rọbọt, gwa ya ka ọ na-aghọta bọl. Ọ bụkwa onye rụrụ ya ga-agwa ya otú ọ ga-esi eme ya. Ọ naghị echere onwe ya echiche. Anyị ka rọbọt mara ihe, ma rọbọt anyị ka mara ihe nwere onye rụrụ ya. Ihe a so n’ihe ndị mere ka m kwetasie ike na o nwere onye kere anyị.
Gịnị mere i ji ghọọ Onyeàmà Jehova?
Otu n’ime ihe ndị mere m ji ghọọ Onyeàmà Jehova bụ na otú Ndịàmà Jehova si amụ Baịbụl masịrị mụ na nwunye m. Ihe kacha masị m bụ otú ha si ede akwụkwọ ha. Mgbe ọ bụla mmadụ kwuru ihe, m na-achọkarị ịma otú o si nweta ihe ahụ o kwuru. Dị ka ihe atụ, m gụrụ akwụkwọ ha ndị kwuru gbasara amụma ndị e buru na Baịbul. Mgbe m gụrụ ha, ọ bịara doo m anya na Baịbụl bụ Okwu Chineke. N’ihi ya, e mere mụ na nwunye m baptizim n’afọ 1992.
Sayensị ò meela ka ị ghara ikwere na Chineke dị?
Mba. O meela ka m kwetasie ike na Chineke dị. Dị ka ihe atụ, m kwuburu gbasara otú anyị si ahụwa ihe ama. A mụọ nwatakịrị, ọ naghị adị anya, ya amalite ịhụwa ihe ama. Anyị hụ onye anyị ma, anyị na-amata ya ozugbo, ọ bụrụgodị na ìgwè mmadụ gbara ya gburugburu. Anyị nwedịrị ike ịma otú obi dị ya. Ma, o nwere ike anyị agaghị ama na ihe mere anyị ji enwe ike eme ihe a niile bụ otú e si kee anya anyị. Ọ na-eme ya hụ ihe ọ hụrụla mbụ ya amata ya ozugbo.
O doola m anya ugbu a na ọ bụ Jehova kere ihe ahụ na-enyere anyị aka ịhụwa ihe ama. O nwekwara ihe ndị ọzọ o nyere anyị. Dị ka ihe atụ, o nyere anyị Baịbụl. Nke a emeela ka m na-ekele ya mgbe niile ma na-agwa ndị ọzọ gbasara ya. N’obi m, ama m na m kwesịrị ikele ya maka ihe niile o kere.


text:
IKWUSA OZI ỌMA NA ỊKỤZI IHE N’ỤWA NIILE
Amerịka na Mba Ndị Gbara Ya Gburugburu
MBA OLE HA DỊ 57
MMADỤ OLE BI NA HA 980,780,095
NDỊ NKWUSA OLE NỌ NA HA 4,034,693
MMADỤ OLE A MỤỤRỤ BAỊBỤL 4,339,285
Ụmụ Na-enweghị Nne na Nna Amalite Ịbịa Ọmụmụ Ihe
Otu nwanna nwaanyị bi na Surinama aha ya bụ Angela gara n’ogige ụmụ na-enweghị nne na nna ka o zie ha ozi ọma. Onye na-elekọta ogige ahụ bụ nwanna nwaanyị na-anaghị ejekwa ozi ọma. N’ihi ya, o kwere ka Angela bata zie ụmụaka ahụ ozi ọma. Ha dị iri asatọ na ise. Angela ziri ha ozi ọma ma gosi ha vidio anyị ụfọdụ dị na jw.org. Ya na ọtụtụ n’ime ha mechara mụwa Baịbụl. Ụmụnna nwaanyị abụọ bụ́ ndị ọsụ ụzọ malitere iso Angela aga ebe ahụ amụrụ ha ihe. Onye nke ọ bụla n’ime ha nwere ụmụaka ọ na-amụrụ Baịbụl. Nwanna nwaanyị ahụ na-anaghị ejekwa ozi ọma kwuru na ya akụzierela ụmụaka ahụ ụfọdụ abụ anyị, nakwa na ọ na-agụrụ ha akụkọ Baịbụl n’abalị. O kwukwara na ya chọrọ ịna-aga ọmụmụ ihe ma ya enweghị ike ịhapụ ụmụaka ndị ahụ naanị ha n’ogige ahụ. N’ihi ya, a haziri otú ha ga-esi na-abịa ọmụmụ ihe n’Ụlọ Nzukọ Alaeze. Ebe ọ bụ na ogige ahụ dị nso n’Ụlọ Nzukọ Alaeze, ụmụnna anyị na-aga akpọta ha n’ụbọchị ọmụmụ ihe. Ugbu a, nwanna nwaanyị ahụ na ụmụaka niile ahụ na-abịachi ọmụmụ ihe anya.
Gabriel Nyeere Nna Mama Ya Aka
Mgbe otu nwata nwoke dị afọ isii aha ya bụ Gabriel na-alọta mgbakọ ukwu e mere na Paragụwaị, ọ nọ na-eche otú ọ ga-esi zie ndị mmadụ ozi ọma Alaeze Chineke n’ihi na ọ dị ezigbo mkpa. O chetara otu onye dị ya ezigbo mkpa ọ chọrọ ka ya na ya biri na Paradaịs. Onye ahụ bụ nna mama ya. Ma, nna mama ya ahụ achọghị ịbụ Onyeàmà Jehova. Ọ na-emegidekwa nwunye ya na ụmụ ya bụ́ Ndịàmà Jehova.
Mgbe ha lọtara, Gabriel gwara papa ya na mama ya ka ha were fon ga-eme ka mmadụ na-ahụ onye ọ na-agwa okwu kpọọ nna mama ya nọ n’Ajentina. Mgbe Gabriel na nna mama ya na-ekwurịta okwu na fon, ọ gwara ya ihe mere ịmụ Baịbụl ji dị ezigbo mkpa. Ọ jụrụ ya, sị: “Papa, ị̀ chọrọ ka mụ na gị mụwa Baịbụl?” Ya ekweta ka ha mụwa Baịbụl. Gabriel gwara ya ka ha mụwa akwụkwọ Gee Chineke Ntị Ka I Wee Dị Ndụ Ebighị Ebi. Ha mụrụ akwụkwọ a ọnwa ole na ole. Ebe ọ bụ na ha abụọ amachaghị agụ ihe, ha na-agụ ya ugboro ugboro n’onwe ha tupu ha amụọ ihe. Gabriel na-amụkwa akwụkwọ ya nke ọma tupu ha amụọ ihe. Ha chọọ ịmụ ihe, ọ na-eyi ezigbo uwe ma kpọọ taị.
Nna mama Gabriel na nne mama ya mechara bịa na nke mama na papa Gabriel nọọ izu ole na ole. N’oge ahụ ha nọ n’ụlọ ha, nna mama ya so ha na-aga ọmụmụ ihe. Mgbe ọ laghachiri Ajentina, ya na otu nwanna mụwara Baịbụl. Ọ ghọọdịla onye nkwusa a na-emebeghị baptizim. Ugbu a, nna mama ya a na nne mama ya na-ekpekọ ekpere ọnụ kwa ụbọchị. Oleekwanụ maka Gabriel? Ọ na-emekwa nke ọma n’ọgbakọ. Ọ ghọọkwala onye nkwusa a na-emebeghị baptizim. Nna mama ya kwuru na ya chọrọ inyefe Jehova onwe ya ma mee baptizim.
“Ọ Bụ Chineke Zitere Gị”
Na Brazil, otu nwanna nwaanyị aha ya bụ Jennifer na-ekesa traktị Ndị Nwụrụ Anwụ Hà Ga-adị Ndụ Ọzọ? Mgbe ọ na-ekesa traktị a, ọ kụrụ aka n’ụlọ otu nwaanyị na-eme ngwa ngwa ka ọ pụọ n’ihi na ọ chọrọ ịga olili ozu ezigbo enyi ya ya ma ọ̀ ga-achọ iwere ụfọdụ nye ndị ezinụlọ. Jennifer gwara ya na ya chọrọ inye ya traktị kwuru na anyị ga-ahụ ndị anyị hụrụ n’anya nwụrụ anwụ ọzọ. Mgbe nwaanyị ahụ hụrụ traktị ahụ, o juru ya anya. Ma o mechara nara ya ya. Jennifer jụrụ enyi ya ahụ nwụrụ anwụ. Nwaanyị ahụ gwara Jennifer na ihe o kwuru dị mma, sị ya nyekwuo ya traktị itoolu.
Jennifer mechara gaghachi na nke nwaanyị ahụ. Ya agwa ya, sị: “M mechara ghọta n’ụbọchị mbụ ahụ ị bịara na nke m na ọ bụ Chineke zitere gị ka i zie m ozi ga-akasi m obi n’ihi na m chọsiri ya ike.” O nyere ndị mmadụ traktị itoolu ahụ Jennifer nyere ya. Mgbe onye ezinụlọ nwaanyị ahụ nwụrụ anwụ na-ekwu okwu olili ozu ahụ, ọ gụpụtaara ndị niile bịaranụ ihe e dere na traktị ahụ. Ihe ọ gụpụtara tọrọ ha ụtọ, ha ekelee nwaanyị ahụ nyere ha traktị ahụ. Nwaanyị ahụ na Jennifer malitere ịmụ Baịbụl.
Izi Ozi Ọma n’Ụgbọala Ọhaneze
Ụmụnna atọ ndị na-eje ozi na Betel dị na Heiti ji ọmarịcha ụgbọala ọhaneze na-eme njem. Njem a were ha awa abụọ na ọkara. Mgbe ha na-eme njem a, ha ziri ndị ha na ha nọ n’ụgbọala ozi ọma, nye ha magazin iri ise na traktị iri atọ. Otu n’ime ụmụnna ndị a aha ya bụ Gurvitch gụpụtaara ndị njem ibe ha otu ihe e dere na Teta! anyị. Mgbe ọ na-agụpụtara ha ya, otu nwa okorobịa aha ya bụ Pépé nọ na-ege ihe nwanna ahụ na-agụpụta. O tinyere ọnụ ozugbo n’ihe a na-ekwu, kwuokwa ka a mụwara ya Baịbụl. Ọ dabara na o bi n’ókèala ọgbakọ Nwanna Gurvitch nọ na ya. Kemgbe Jenụwarị afọ 2014 e zichara Pépé ozi ọma, naanị ugboro ole na ole ka ọ na-agaghị ọmụmụ ihe na mgbakọ. Ọ na-agwa ndị ọzọ ihe ọ na-amụta. O nwere olileanya ịghọ onye nkwusa a na-emebeghị baptizim n’oge na-adịghị anya.


text:
BAỊBỤL NSỌ—NSỤGHARỊ ỤWA ỌHỤRỤ NKE AKWỤKWỌ NSỌ
Ị̀ ga-achọ ịgụ isiokwu a n’asụsụ %%?
Jenesis 4:1-26
4 Adam na nwunye ya bụ́ Iv wee nwee mmekọahụ, o wee tụrụ ime.+ Ka oge na-aga, ọ mụrụ Ken+ wee sị: “Amụtawo m nwoke site n’enyemaka Jehova.”+2 E mesịa, ọ mụrụ nwa ọzọ, bụ́ nwanne ya Ebel.+Ebel wee bụrụ onye na-azụ atụrụ,+ ma Ken bụ onye na-akọ ugbo.+3 O wee ruo mgbe oge ụfọdụ gasịrị na Ken wetaara Jehova ụfọdụ n’ime ihe ala mepụtara+ dị ka onyinye.+4 Ma Ebel wetakwara ụfọdụ n’ime anụ e bu ụzọ mụọ+ n’ìgwè ewu na atụrụ ya, ọbụna abụba ha.+ Ọ bụ ezie na Jehova lere Ebel na onyinye+ ya anya ọma,5 o leghị Ken na onyinye+ ya anya ọma ma ọlị. Ken wee wee iwe dị ọkụ,+ ihu ya malitekwara ịgbarụ.6 Jehova wee sị Ken: “Gịnị mere i ji na-ewe iwe dị ọkụ, gịnịkwa mere ihu gị ji gbarụọ?7 Ọ bụrụ na ị gbanwee mewe ezi ihe, ọ̀ bụ na a gaghị ebuli gị elu?+ Ma ọ bụrụ na ị gbanweghị mewe ezi ihe, lee, mmehie makpu n’ọnụ ụzọ, ọ bụkwa gị ka ọ na-achọsi ike inweta;+ ma gị onwe gị, ị̀ ga-emeri ya?”+8 Mgbe nke ahụ gasịrị, Ken gwara Ebel nwanne ya, sị: “Ka anyị gaa n’ọhịa.” O wee ruo na ka ha nọ n’ọhịa, Ken wakporo Ebel nwanne ya wee gbuo ya.+9 E mesịa, Jehova sịrị Ken: “Olee ebe Ebel nwanne gị nọ?”+ o wee sị: “Amaghị m. Àbụ m onye nche nwanne m?”+10 O wee sị: “Gịnị ka i mere? Gee ntị! Ọbara nwanne gị si n’ala na-etiku m.+11 Ugbu a, ị bụ onye a bụrụ ọnụ na onye a chụpụrụ achụpụ n’ala,+ bụ́ nke meghere ọnụ ya ịnara ọbara nwanne gị n’aka gị.+12 Ọ bụrụ na ị kọọ ihe n’ala, ọ gaghị emepụtara gị ihe nke ọma.+ Onye na-awagharị awagharị na onye gbara ọsọ ka ị ga-aghọ n’ụwa.”+13 Ken wee sị Jehova: “Ntaramahụhụ maka njehie m dị ukwuu nke na agaghị m ebuli ya.14 Lee, ị na-achụpụ m taa n’elu ala, a ga-ezopụkwa m n’ihu gị;+ m ga-aghọkwa onye na-awagharị awagharị+ na onye gbara ọsọ n’ụwa, o dokwara anya na onye ọ bụla hụrụ m ga-egbu m.”+15 Jehova wee sị ya: “N’ihi nke ahụ, a ghaghị ịbọ ọbọ okpukpu asaa+ n’ahụ́ onye ọ bụla gburu Ken.”Jehova wee dooro Ken ihe ịrịba ama ka onye ọ bụla hụrụ ya ghara igbu ya.+16 Ken wee si n’ihu Jehova+ pụọ wee gaa biri n’ala Ndị Gbara Ọsọ n’ebe ọwụwa anyanwụ nke Iden.17 E mesịa, Ken na nwunye ya nwere mmekọahụ,+ o wee tụrụ ime mụọ Inọk. O wee wuo otu obodo ma gụọ obodo ahụ aha nwa ya bụ́ Inọk.+18 E mesịa, a mụụrụ Inọk Aịrad. Aịrad wee mụọ Mehujel, Mehujel wee mụọ Metushel, Metushel wee mụọ Lemek.19 Lemek wee lụọ nwaanyị abụọ. Aha nke mbụ bụ Eda, aha nke abụọ abụrụ Zila.20 Ka oge na-aga, Eda mụrụ Jebal. Ọ bụ ya bụ nna nke ndị na-ebi n’ụlọikwuu,+ ndị nwekwara anụ ụlọ.+21 Aha nwanne ya nwoke bụ Jubal. Ọ bụ ya bụ nna nke ndị niile na-akpọ ụbọ akwara,+ na-egbukwa ọjà.+22 Ma Zila mụrụ Tubal-ken, onye na-eji ọla kọpa na ígwè akpụ ụdị ngwá ọrụ ọ bụla.+ Nwanne nwaanyị Tubal-ken bụ Neama.23 Ya mere, Lemek rọọrọ ndị inyom ya bụ́ Eda na Zila abụ uri a, sị:“Nụrụnụ olu m, unu ndị inyom Lemek;Ṅaanụ ntị n’okwu m:Egburu m otu nwoke n’ihi na o merụrụ m ahụ́,Ee, nwa okorobịa n’ihi na o tiri m ihe.24 Ọ bụrụ na a ga-abọrọ Ken ọbọ+ okpukpu asaa,Mgbe ahụ a ga-abọrọ Lemek ọbọ okpukpu iri asaa na asaa.”25 Adam na nwunye ya wee nwee mmekọahụ ọzọ, nwunye ya wee mụọ nwa nwoke ma gụọ ya Set,+ n’ihi na, dị ka o kwuru: “Chineke ahọpụtaworo m mkpụrụ ọzọ n’ọnọdụ Ebel, n’ihi na Ken gburu ya.”+26 A mụkwaara Set nwa nwoke, o wee gụọ ya Inọsh.+ N’oge ahụ, a malitere ịkpọku aha Jehova.+