text:
Kop Uyo Jehovah ke Ebiet Ekededi Emi Odude
“Utọn̄ mbufo [oyokop] ikọ ke edem mbufo ọdọhọde ete: ‘Ọkpọusụn̄ edi emi.’”—ISA. 30:21.
1, 2. Didie ke Jehovah esinam mme asan̄autom esie ẹdiọn̄ọ se enye oyomde mmọ ẹnam?
JEHOVAH ọnọ ikọt esie ndausụn̄ toto ke eset. Enye ama esinam ndusụk owo ẹkụt n̄kukụt mîdịghe ẹdaba ndap ẹban̄a se iditịbede m̀mê se ẹkpenamde, mîdịghe ọdọn̄ mme angel ẹtịn̄ ẹnọ mmọ. (Num. 7:89; Ezek. 1:1; Dan. 2:19) Ndusụk ini, enye ekesidọn̄ mme owo ẹketịn̄ se enye oyomde ẹnam. Edi inamke n̄kpọ m̀mê ikọt Abasi ẹkesan̄a didie ẹfiọk se Jehovah oyomde mmọ ẹnam, Abasi ama esidiọn̄ mbon oro ẹkekopde uyo esie.
2 Mfịn, Jehovah ada Bible, edisana spirit, ye esop esie ada nnyịn usụn̄. (Utom 9:31; 15:28; 2 Tim. 3:16, 17) Se enye ọdọhọde inam an̄wan̄a, onyụn̄ etie nte n̄kpọ eke ‘ikopde uyo ke edem nnyịn ọdọhọde ete: “Ọkpọusụn̄ edi emi. Mbufo ẹsan̄a ke esịt.”’ (Isa. 30:21) Jesus n̄ko ke anam nnyịn ikop se Jehovah etịn̄de. Enye ada “ofụn emi anamde akpanikọ onyụn̄ enyenede ọniọn̄” ada esop Abasi usụn̄. (Matt. 24:45) Ana ida ndausụn̄ oro ẹnọde nnyịn ke akpan n̄kpọ sia n̄kopitem edinam inyene nsinsi uwem.—Heb. 5:9.
3. Nso ye nso ikeme ndinam nnyịn ikûkop uyo Jehovah? (Se akpa ndise ibuotikọ emi.)
3 Satan ọdiọn̄ọ ke ẹyenyan̄a nnyịn edieke itienede ndausụn̄ Jehovah, ntre enye esidomo nsio nsio usụn̄ ndinam nnyịn ikûkpan̄ utọn̄ unọ Jehovah. N̄ko-n̄ko, sia idide mme anana-mfọnmma owo, esịt ekeme ndibian̄a nnyịn inyụn̄ iyakke inam item Jehovah. (Jer. 17:9) Ntem, ẹyak ineme nte ikpakande mme n̄kpọ emi ẹkemede ndinam nnyịn ikûkop uyo Abasi. Iyeneme n̄ko nte ndibọn̄ akam kpukpru ini ekemede ndinam ika iso ikpere Jehovah inamke n̄kpọ m̀mê nso itịbe.
KÛYAK SATAN ABIAN̄A FI
4. Didie ke Satan odomo ndibian̄a mme owo?
4 Satan ke anam ẹsuan nsu man ada oro abian̄a mme owo. (Kot 1 John 5:19.) Ẹsida mme n̄wed, radio, TV, ye Intanet ẹsuan mbụk ke ofụri ererimbot. Ndusụk n̄kpọ emi ẹsinemede ke mme n̄kpọ emi idiọkke, edi ẹsiwak ndisịn udọn̄ nnọ mme owo ẹnam se Jehovah ọdọhọde ke ọdiọk. (Jer. 2:13) Ke uwụtn̄kpọ, mme asuan mbụk n̄kpọntịbe, mbon fim, ye mme ọkwọ ikwọ ẹsinam etie nte ke erenowo ndidan̄ ye erenowo m̀mê n̄wan ndidan̄ ye n̄wan idiọkke, ke Bible etie ukpan ukpan.—1 Cor. 6:9, 10.
5. Nso ke ikpanam mbak Satan edibian̄a nnyịn?
5 Nso ke mbon oro ẹmade edinen ido ẹkpenam mbak Satan edibian̄a mmọ? Mmọ ẹdisan̄a didie ẹfiọk se ifọnde ye se idiọkde? Bible ọdọhọ ke ana mmọ ‘ẹda ikọ Abasi ẹkpeme idemmọ.’ (Ps. 119:9) Bible an̄wam nnyịn idiọn̄ọ se idide akpanikọ ye se idide nsu. (N̄ke 23:23) Jesus okokot oto itie N̄wed Abasi en̄wen ke ini enye ọkọdọhọde ke ‘owo edida kpukpru ikọ eke ẹwọrọde Jehovah ke inua odu uwem.’ (Matt. 4:4) Ana ikpep ndinam mme item emi ikụtde ke Bible. Ke uwụtn̄kpọ, mbemiso Moses ọkọnọde nditọ Israel ibet ete ẹkûsịn efịbe, Joseph ama ọfọfiọk ke owo emi esịnde efịbe edue Abasi. Ke ini n̄wan Potiphar okodomode nditap enye esịn efịbe, Joseph ikadaha-da ikere m̀mê akpana inam n̄kpọ emi Jehovah asuade. (Kot Genesis 39:7-9.) Okposụkedi emi mma emi akafịnade enye ke anyan ini, Joseph ekebiere ndikop uyo Abasi, idịghe eke mma oro. Akpan n̄kpọ emi edin̄wamde nnyịn inam se inende edi ndikop uyo Jehovah nnyụn̄ mmia utọn̄ nsio ke abian̄a Satan emi ọyọhọde kpukpru ebiet.
6, 7. Nso ke ikpanam mbak idikpan̄ utọn̄ inọ idiọk item Satan?
6 Nsio nsio ido ukpono ye ukpepn̄kpọ ẹyọhọ ererimbot tutu ediwak owo ẹkere ke owo ikemeke ndifiọk ido ukpono emi ekpepde akpanikọ. Edi Jehovah anam mbon emi ẹyomde akpanikọ ẹkụt akpanikọ ke ata mmemmem usụn̄. Ana ibiere m̀mê uyo anie ke idikop. Owo ikemeke ndikpan̄ utọn̄ nnọ uyo owo iba ini kiet. Ana ‘ifiọk uyo’ Jesus inyụn̄ ikpan̄ utọn̄ inọ enye sia enye ke Jehovah emek ete ese aban̄a mme erọn̄ imọ.—Kot John 10:3-5.
7 Jesus ọkọdọhọ ete: “Ẹnọ ntịn̄enyịn ke se mbufo ẹkopde.” (Mark 4:24) Item Jehovah enen onyụn̄ an̄wan̄a owo, edi ana inyene eti esịt man ikeme ndikop nnyụn̄ nnam item esie. Edieke nnyịn mîkpemeke, idikop idiọk item Satan utu ke eti item emi Abasi ọnọde nnyịn. Kûdedei uyak ikwọ ererimbot, vidio ererimbot, mme edinam TV, mme n̄wed, mme ufan m̀mê mme andikpep ye mbon emi ẹdọhọde ke idi nta ke ererimbot emi ẹbiere se akpanamde.—Col. 2:8.
8. (a) Didie ke esịt nnyịn ekeme ndinam idụk afia Satan? (b) Nso idiwọrọ nnyịn edieke nnyịn mîdọn̄ke enyịn ke mme n̄kpọ emi ẹwụtde ke esịt nnyịn ọtọn̄ọ ndima se mîfọnke?
8 Satan ọdiọn̄ọ ke imenyene mmeme, ndien enye esidomo ndida mmeme nnyịn n̄kọk afia nnọ nnyịn. Utọ idomo emi esinam ọsọn̄ nnyịn ndika iso nnam akpanikọ nnọ Jehovah. (John 8:44-47) Nso ke ikpanam man ikan utọ idomo emi? Kere ban̄a owo emi ayakde n̄kpọ emi enye esimade ndinam enem enye tutu enye akanam idiọkn̄kpọ emi enye mîkpenịmke ke ikpanam. (Rome 7:15) Nso ikanam enye anam utọ n̄kpọ oro? Ekeme ndidi enye ama ọtọn̄ọ ndida se Jehovah etịn̄de mfefere mfefere. Anaedi enye ikọdọn̄ke enyịn ke mme n̄kpọ emi ẹwụtde ke esịt esie ọtọn̄ọ ndima n̄kpọ emi mîfọnke, mîdịghe edi ke ama ọfiọk edi imaha ndinam n̄kpọ mban̄a. Ke uwụtn̄kpọ, ekeme ndidi enye ikesibọn̄ke akam aba, ikesịnke idem ikwọrọ ikọ aba, mîdịghe ama ọtọn̄ọ ndifiak mbono esop. Nte ini akade, idiọk udọn̄ ama akan enye ubọk tutu enye anam n̄kpọ emi enye ọdiọn̄ọde ke ọdiọk. Utọ n̄kpọ emi idiwọrọke nnyịn edieke isọpde-sọp inam n̄kpọ ke ini ikụtde mme n̄kpọ emi ẹwụtde ke esịt nnyịn ọtọn̄ọ ndima se mîfọnke. Edieke ikopde uyo Jehovah, nnyịn idikpan̄ke utọn̄ ikop se mbon mfiakedem ẹtịn̄de.—N̄ke 11:9.
9. Ntak emi ọfọnde owo ọsọsọp anam n̄kpọ edieke enye okụtde ke ndiọi n̄kpọ ẹtọn̄ọ ndidọn̄ enye?
9 Owo emi abakde ọdiọn̄ọ ke idọn̄ọ ata idiọk udọn̄ọ esida usọbọ man anyan̄a idem. Kpasụk ntre, ima ifiọk mme mmeme nnyịn, ọkpọfọn isọsọp inam n̄kpọ mbak ‘Satan edimụm nnyin ye uwem ete inam uduak esie.’ (2 Tim. 2:26) Nso ke ikpanam edieke ikụtde ke se idọn̄de nnyịn ye se ikerede ikemke ye se Jehovah ọdọhọde? Ana isọsọp isụhọde idem ifiak ibịne Jehovah, ikpan̄ utọn̄ ikop item esie inyụn̄ inam item emi ke ofụri esịt. (Isa. 44:22) Inaha ifre ke owo emi afiakde ebịne Jehovah ekeme ndisụk mbọ ufen ke ntak ndusụk n̄kpọ oro enye akanamde. Ikpọfọnke ikpọn̄ Jehovah mbak utọ n̄kpọ emi idiwọrọ nnyịn!
KÛTAN̄ IDEM KÛNYỤN̄ UDIỌK ITỌN̄
10, 11. (a) Ẹsinam didie ẹfiọk ke owo atan̄ idem? (b) Nso ke ikpep ito nsọn̄ibuot Korah, Dathan, ye Abiram?
10 Ana ifiọk ke esịt nnyịn ekeme nditụn nnyịn usụn̄. Ke uwụtn̄kpọ, imekeme nditan̄ idem mîdịghe idiọk itọn̄. N̄kpọ mbiba emi ẹkeme ndinam nnyịn ikûkpan̄ utọn̄ ukop se Jehovah etịn̄de, ndien emi ekeme ndisịn nnyịn ke afanikọn̄. Owo ntan̄idem esida idem ke n̄kpọ akaha. Enye ekeme ndikere ke imọ imekeme ndinam se imọ imama, ke ikpanaha ẹteme imọ se ikpanamde, ekpededi eyenete, ebiowo, m̀mê esop Abasi eteme enye. Utọ owo emi inen̄ekede ikop se Jehovah etịn̄de aba.
11 Ke ini nditọ Israel ẹkesụk ẹsan̄ade ke wilderness, Korah, Dathan, ye Abiram ẹma ẹsọn̄ ibuot ye Moses ye Aaron. Ntan̄idem ama anam mbon nsọn̄ibuot emi ẹdomo ndituak ibuot nnọ Jehovah nte mmọ ẹmade. Jehovah akanam n̄kpọ didie? Enye ama owot kpukpru mmọ. (Num. 26:8-10) Mbụk emi ekpep nnyịn ata akpan n̄kpọ! Owo emi ọsọn̄de ibuot ye Jehovah esịn idem ke mfịna. Ẹyak iti n̄ko ke “ntan̄idem ebem nsobo iso.”—N̄ke 16:18; Isa. 13:11.
12, 13. (a) Nọ mbụk emi owụtde nte idiọkitọn̄ ekemede ndida afanikọn̄ nsọk owo. (b) Tịn̄ nte idiọkitọn̄ ekemede ndimehe owo edieke enye mîsọpke inam n̄kpọ iban̄a emi.
12 Ẹyak ineme iban̄a idiọkitọn̄. Owo idiọkitọn̄ esiwak ndikere ke item Jehovah ibeheke imọ onyụn̄ anam n̄kpọ nte enye amama. Naaman emi ekedide akwa owoekọn̄ Syria ama ọdọn̄ọ akpamfia ndien prọfet Elisha ama ọkọk enye udọn̄ọ oro. Esịt ama enem Naaman tutu enye ọnọ Elisha okụk, afiak ọnọ ọfọn̄. Elisha ikọbọhọ enọ emi. Edi asan̄autom Elisha emi ekekerede Gehazi ama oyom enọ emi. Gehazi ama etịn̄ ke esịt esie ete: “Ma uwem Jehovah, mmọn̄ mfehe mbịne [Naaman], n̄kọbọ enye n̄kpọ.” Enye ama efehe ebịne Naaman, itịn̄ke inọ Elisha, okosu nsu ọbọ “talent silver kiet ye mbufa ọfọn̄ iba.” Nso iketịbe inọ Gehazi ke ntak emi enye ọkọdiọkde itọn̄ onyụn̄ osude nsu ọnọ prọfet Jehovah? Akpamfia Naaman ama ebe enye!—2 Ndi. 5:20-27.
13 Owo esitọn̄ọ ndidiọk itọn̄ sụn̄sụn̄. Edieke enye mîsọpke inam n̄kpọ iban̄a emi, eyemehe enye onyụn̄ esịn enye ke afanikọn̄. Mbụk Achan ke Bible owụt nte idiọkitọn̄ ọdiọkde. Ẹyak ise nte idiọkitọn̄ esie ọkọtọn̄ọde. Achan ọkọdọhọ ete: “Ke ini n̄kokụtde ọfọn̄idem emi otode Shinar, emi eyede etieti, ke otu n̄kpọ mbụme, ye shekel silver ikie iba ye anyan ubak gold kiet, emi odobide shekel aba ye duop, mmọ ẹma ẹdọn̄ mi itọn̄, ami mma nnyụn̄ nda mmọ.” Utu ke Achan ndisio itọn̄ n̄kpọn̄ mme n̄kpọ oro, enye ama eyịp mmọ ekedịp ke tent esie. Ke ẹma ẹkeyarade Achan, Joshua ama ọdọhọ enye ke Jehovah ọmọn̄ ada afanikọn̄ ọsọk enye. Ẹma ẹtọn̄ọ Achan ye ofụri ufọk esie ke itiat ẹwot kpa usen oro. (Josh. 7:11, 21, 24, 25) Owo ekededi ekeme ndidiọk itọn̄ nte Achan. Ntre oyom ‘ikpeme idem ke kpukpru orụk edisịn esịt ke n̄kpọ owo.’ (Luke 12:15) Ke ini ke ini, ndiọi n̄kpọ ẹkeme ndidụk nnyịn ekikere mîdịghe nnyịn itie ikere oburobụt n̄kpọ. Oyom ikpeme esịt nnyịn ikûnyụn̄ uyak mme n̄kpọ emi ẹdọn̄de nnyịn ẹnam nnyịn idue Abasi.—Kot James 1:14, 15.
14. Nso ke ikpanam edieke ikụtde ke imọtọn̄ọ nditan̄ idem mîdịghe ke imọtọn̄ọ ndidiọk itọn̄?
14 Ntan̄idem ye idiọkitọn̄ ẹkeme ndisịn owo ke afanikọn̄. Nditie n̄kere se iditịbede edieke inamde idiọkn̄kpọ ayanam ikûyak se idọn̄de nnyịn anam ikûkop uyo Jehovah. (Deut. 32:29) Ke Bible, Abasi etịn̄ se ikpanamde ye mme ufọn oro idibọde edieke inamde mme n̄kpọ emi, onyụn̄ etịn̄ n̄ko ndiọi utịp emi idibọde edieke inamde ndiọi n̄kpọ. Edieke idiọkitọn̄ m̀mê ntan̄idem oyomde ndinam nnyịn inam se mîfọnke, ọkpọfọn itie ikere idiọk utịp emi idibọde, esuene ye ubiak emi ididade isọk mme ufan nnyịn ye mbonubon nnyịn, ye nte emi edidian̄arede nnyịn ikpọn̄ Abasi.
KA ISO BỌN̄ AKAM NYỤN̄ KOP UYO JEHOVAH
15. Nso ke ikeme ndikpep nto Jesus?
15 Jehovah oyom n̄kpọ ọfọn nnyịn. (Ps. 1:1-3) Oro anam enye esinọ nnyịn item ke ini enye okụtde ke imoyom item. (Mme Hebrew 4:16.) Jesus ekedi mfọnmma owo, edi enye ama esibọn̄ akam ọnọ Jehovah onyụn̄ eneme nneme ye enye ke ubọk ke ubọk. Jehovah ama an̄wam enye ke nsio nsio usụn̄ onyụn̄ esiteme enye se akpanamde. Enye ama ọdọn̄ mme angel ẹdinam n̄kpọ ẹnọ Jesus, onyụn̄ an̄wam enye emek apostle 12. (Matt. 3:17; 17:5; Mark 1:12, 13; Luke 6:12, 13; John 12:28) Ana ikpebe Jesus inyụn̄ ibọn̄ akam inọ Abasi ke ofụri esịt. (Ps. 62:7, 8; Heb. 5:7) Akam ekeme ndin̄wam nnyịn ikpere Jehovah onyụn̄ anam nnyịn idu uwem emi ẹdinamde ẹkpono enye.
16. Didie ke Jehovah an̄wam nnyịn ikop uyo esie?
16 Kpa ye emi Jehovah ọnọde mme owo item ke mfọn, enye isinyịkke-nyịk owo anam item emi. Ana iben̄e enye edisana spirit esie. Enye idisịnke nnyịn. (Kot Luke 11:10-13.) Edi oyom ‘ikpeme nte ikpan̄de utọn̄.’ (Luke 8:18) Ke uwụtn̄kpọ, edieke owo ọdọhọde Jehovah an̄wam imọ ikûnam oburobụt ido, edi enye ke osụk ese ndise idan̄ mîdịghe esise fim emi ẹnamde oburobụt ido, ọwọrọ owo oro edi mbubịk. Ana idu ke ebiet emi spirit Jehovah odude inyụn̄ inam n̄kpọ emi ediyakde spirit Abasi an̄wam nnyịn. Imọfiọk ke spirit Abasi esidu ke mbono esop. Ediwak ikọt Jehovah ẹsibọhọ afanikọn̄ ke ntak emi ẹnamde se mmọ ẹkopde ke mbono esop. Se mmọ ẹkopde do esin̄wam mmọ ẹkụt ke ndusụk n̄kpọ emi ọdọn̄de mmimọ ifọnke, mmọ ẹsinyụn̄ ẹnam n̄kpọ ẹban̄a oro.—Ps. 73:12-17; 143:10.
KA ISO KOP UYO JEHOVAH
17. Ntak emi mîfọnke iyak esịt nnyịn abian̄a nnyịn?
17 Ẹyak ise uwụtn̄kpọ David emi akakarade Israel. Enye ama akan Goliath emi ekedide akwa owoekọn̄ mbon Philistia ke ini enye ekedide eyenọwọn̄. Nte ini akakade, David ama edidi owoekọn̄ ye edidem. Enye ama ekpeme nditọ Israel onyụn̄ esibiere n̄kpọ ọnọ mmọ. Edi ke ini David akayakde esịt esie abian̄a enye, enye ama esịn efịbe ye Bath-sheba, onyụn̄ anam ẹwot Uriah ebe esie. Ke ini Abasi okotụnọde David, enye ama osụhọde idem enyịme ke imedue onyụn̄ anam n̄kpọ man afiak edi ufan Jehovah.—Ps. 51:4, 6, 10, 11.
18. Nso ikeme ndin̄wam nnyịn ika iso ikop uyo Jehovah?
18 Ẹyak inam item emi odude ke 1 Corinth 10:12, ikûnyụn̄ ukere ke nnyịn idinamke idiọkn̄kpọ. Bible ọdọhọ ke nnyịn ikemeke ndisan̄a ọfọn ke idem nnyịn, ntre uyo Jehovah ekeme ndida nnyịn usụn̄ mîdịghe eke Satan ada nnyịn. (Jer. 10:23) Ana ibọn̄ akam kpukpru ini, iyak spirit Abasi ada nnyịn usụn̄, inyụn̄ inen̄ede ikpan̄ utọn̄ ikop uyo Jehovah kpukpru ini.


c: text/html

text:
Zello
-
Version:
-
-
Asụsụ:
-
Nbudata Zello
Nkọwa:
Isi atụmatụ:
- Exchange nke ozi olu
- A otutu olu ọwa
- Mepụta a emechi ọwa
- Ọtụtụ ngwaọrụ hazie
Comments on Zello:
Zello Metụtara software:
Ngwá ọrụ na-ekwurịta okwu na ọrụ n'ụwa nile. The software-enye gị ohere ime ka olu oku na-ekwurịta okwu na mode nke videoconference.
Ngwá Ọrụ maka nkwurịta okwu n'etiti ndị ọrụ n'ụwa nile. The software-enye gị ohere ime ka olu oku, video oku na mgbanwe ozi ederede.
Ngwá ọrụ na-ekwurịta okwu na ndị mmadụ gburugburu ụwa. The software-enye gị ohere na-ekwurịta okwu na video ogbako mode na-agbanweta data.
Ndị kasị ewu ewu software na-ekwurịta okwu na enyi gburugburu ụwa. The software ana achi achi a elu àgwà nke olu na video nkwurịta okwu, na-na-adaba adaba n'ọnọdụ nke ozi ederede.
The software ka olu ma ọ bụ video oku na zipu ozi ederede. E nwere akpaka kọntaktị mmekọrịta nke onye ọrụ na ngwaọrụ.
The software ịrụ olu okwu ya na nnukwu ụda mma na nke kacha nta na-egbu oge. The software na-ebe ji egwuregwu na-akwado ndị e kere eke nke thematic iche iche na ndị dị iche iche egwuregwu kọmputa.
Adaba ngwá ọrụ na-ekwurịta okwu na nkwado nke na-ewu ewu ọrụ. The software-enye gị ohere ime ka olu oku, mgbanwe ozi ederede na faịlụ.
The ike software maka olu nkwurịta okwu na-na netwọk. The software na-enye a elu àgwà ụda nnyefe na a na-eji n'etiti ọkachamara gamers.
Ọtọ ngwá ọrụ maka olu nkwurịta okwu. The software na-akpaghị aka na-enwekwu ndị doro anya nke ụda na ewepu mkpọtụ, na-enye ihe ndị magburu onwe àgwà nke nkwurịta okwu.
Adaba ngwá ọrụ maka olu nkwurịta okwu na internet. The software enye gị ohere ike ma ọ bụ hazie gị onwe gị na ihe nkesa na-enye ikike nke moderators.
The software na-ebuli ndị internet njikọ. The software bụ ike na-ebuli ndị USB na Wi-Fi njikọ, P2P netwọk na VoIP ngwa.
Ngwá Ọrụ maka ike draịva mgbake. The software na-arụ ọrụ dị iche iche na faịlụ usoro na-enye gị ohere iṅomi ike draịva maka emebi ma ọ bụ njehie.
The software naghachi data na iPhone, iPod na iPad. The software bụ ike na-agbake furu efu data site na iTunes na iCloud backups.
The software na-agba ọsọ na disk oyiyi na-enweghị na ojiji nke ngwa anya mbanye. The software na-emepụta na mebere draịva na ndị yiri ka anụ ahụ CD ma ọ bụ DVD draịva.
The software na-eje ozi itinye video mmetụta, stereoscopic 3D ndịna-emeputa na animated akpọkwa n'elu oyiyi si webcam.
Lee ihe software

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Windows Repair
-
Version:
-
-
Asụsụ:
-
Nbudata Windows Repair
Nkọwa:
Isi atụmatụ:
- Mgbake nke na-arụ ọrụ ike nke usoro
- Error mkpọrọ nke ndekọ na-emerụ usoro faịlụ
- Iwepụ ihe mgbochi arụnyere na site na nje virus
- Emepụta a usoro weghachi ebe
Comments on Windows Repair:
Windows Repair Metụtara software:
Ngwaọrụ iji melite usoro arụmọrụ na ebuli egwuregwu. Akụrụngwa na-enye gị ohere ịmepụta njirimara na akpaka ma ọ bụ usoro ntuziaka.
Ngwá ọrụ dị ike ọcha na-ebuli usoro. The software-enye gị ohere ọcha usoro kwụsịrị na-enweghị isi faịlụ na-eduzi a zuru ezu mwepụ nke software.
The software ọcha usoro ndekọ nke faịlụ mkpofu. The software na-achọpụta rụọ na-adịghị adị ngwa na draịvụ ike na-enye gị ohere iji wepụ ha igodo site na ndekọ.
The ngwá ọrụ iji melite kọmputa arụmọrụ na idozi chinchi na usoro. The software-enye gị ohere iji kụziere ndị miri emi Doppler na idozi dị iche iche na nsogbu.
A na-ewu ewu software ọcha na-ebuli usoro. The software-enye gị ohere iji wepụ na ndekọ data ma hichaa akụkọ ihe mere eme nke internet ọrụ.
The ngwá ọrụ na-ebuli ma hichaa usoro si enweghị isi, faịlụ. The software-enye gị ohere ihichapụ nwa oge faịlụ na-eduzi ndị defragmentation nke diski ike gị.
Nke a bụ ngwá ọrụ magburu onwe ya iji nyochaa usoro ọrụ ahụ, na-achịkwa omume ha ma na-ele ihe ọmụma banyere usoro ahụ.
Ngwá Ọrụ ịchọpụta na idozi njehie na usoro. The software enyere zipu ajụjụ na nkọwa zuru ezu nke njehie na usoro na screenshot na mmepe forum.
The software wepụ enweghị isi faịlụ, mgbakwunye na irighiri ihe ndị ọzọ na usoro. The software enyere wepụ ọmụma site na ndekọ ma weghachi usoro bụrụ na nke okuku.
Ngwá ọrụ na-echebe ma na-ebuli gị na kọmputa. The software-enye gị ohere iji wepụ unneeded ma ọ bụ na-abakwaghị uru faịlụ na-akwado ndị na ígwé ojii antivirus scanners.
The ukara ahịa na-arụ ọrụ ndị kasị ewu ewu na-elekọta mmadụ na netwọk. The software nwere oké set nke ngwaọrụ maka netwọk management na-adaba adaba ohere ozi ndị dị mkpa.
The ngwá ọrụ maka ịme ngosi uwe nke ime na 3D ndịna-emeputa. The software egosiputa zuru ezu imewe nke dị iche iche mmiri nke ụlọ na ndị ọzọ na ụlọ ọrụ.
The ngwá ọrụ dị ike na-arụ ọrụ dị iche iche na oyiyi formats nke CD na DVD. Ọzọkwa software na-akwado ndị e kere eke nke bootable data ebu.
The software ike a mebere rawụta na kọmputa gị. The software egosiputa ọmụma zuru ezu banyere ojiji nke okporo ụzọ nke nnwetaòhèrè na internet.
The software na-lekwasịrị anya mma nkwurịta okwu na internet na nke kacha nta nke puru omume nke onye data leakage.
Lee ihe software
Ọrụ usoro:
- Windows
- Android
Top software:
Lee ihe software


text:
A Ruẹrẹ Erẹwho na Họ re A Sai “Wuhrẹ Kpahe Jihova”
“Osu ubrotọ na . . . o te zihe ruọ olele Jesu, keme eware nọ o wuhrẹ kpahe Jihova i gbe rie unu.”
1-3. Ebẹbẹ vẹ ilele Jesu a rẹriẹ ovao dhe kpahe usiuwoma na nọ a te ta evaọ “erẹwho na kpobi”?
JESU KRISTI ọ kẹ ilele riẹ okpiruo jọ. Ọ vuẹ rae nọ: “Wha nyai wuhrẹ ahwo erẹwho kpobi re a zihe ruọ ilele.” Iruo nana u ti ru nọ ilele na a te rọ “ta usi uwoma Uvie na evaọ akpọ na soso re o jọ isẹri kẹ erẹwho na kpobi.”—Mat. 24:14; 28:19.
2 Ilele na a you Jesu, yọ usiuwoma Uvie na o were rae gaga. Ghele na o sae jọnọ a jẹ ruawa kpahe oghẹrẹ nọ a te sai ro ru iruo nọ a kẹ rai na, keme a tulo ho. Yọ Jesu nọ a bi whowho kẹ ahwo inọ Ọmọ Ọghẹnẹ na, a kpe rie no. A te je bi rri ilele na wọhọ ahwo nọ “a kpohọ isukulu hu yọ a viodẹ hẹ.” (Iruẹru 4:13) U te no ere no, oware nọ Jesu ọ vuẹ rai nọ a whowho na o wọso iwuhrẹ isu-egagọ nọ e viodẹ gaga, enọ i kpohọ obọdẹ isukulu nọ a re jo wuhrẹ otu-iwuhrẹ evaọ oke anwae. Yọ makọ evaọ ẹwho obọrai dede, amọfa a se ilele nana gb’ahwo ho. Kọ otẹrọnọ a jọ Izrẹl nọ ọ rrọ ẹwho obọrai se ae gbe ahwo ho, kọ ẹvẹ o te jọ nọ a te kpohọ iruo usiuwoma na evaọ ekwotọ uvie ulogbo Rom soso?
3 Whaọ, Jesu ọ vẹvẹ ilele riẹ unu no vẹre nọ a ti mukpahe ae, wọso ae, yọ a ti tube kpe ejọ dede. (Luk 21:16, 17) A te jẹ rẹriẹ ovao dhe otu eviẹwẹ, eruẹaro erue, gbe emuemu nọ o ti vihọ. (Mat. 24:10-12) O tẹ make rọnọ ahwo a te jọ oria kpobi nọ a nyate gaviezọ kẹ usiuwoma na, ẹvẹ a te sae rọ whae te “oria nọ o mai thabọ evaọ otọakpọ na”? (Iruẹru 1:8) Ababọ avro, ilele na a jẹ ruawa kpahe ebẹbẹ nana gaga.
4. Ẹvẹ ilele Jesu erọ ikpe-udhusoi ọsosuọ a ru iruo usiuwoma ota na kẹre te?
4 Ghelọ oware kpobi nọ a jẹ ruawa riẹ kẹhẹ, ilele na a duomahọ iruo usiuwoma ota na, orọnikọ evaọ Jerusalẹm gbe Sameria ọvo ho rekọ wariẹ akpọ na họ evaọ oke yena. Dede nọ ilele na a nyaku ebẹbẹ sa-sa, evaọ oware wọhọ ikpe 30 rono okenọ a ro mu iruo na họ, a ta usiuwoma na “evaọ udevie emama kpobi nọ e rrọ otọ odhiwu na” yọ usiuwoma na o jẹ “mọ ibi jẹ be nyaharo evaọ akpọ na soso.” (Kọl. 1:6, 23) Wọhọ oriruo, fiki oware nọ Pọl ukọ na ọ ta je ru evaọ okenọ ọ jọ ukoliko Saiprọs, ọba Rom nọ a re se Sẹjiọs Pọlọs o “zihe ruọ olele Jesu, keme eware nọ o wuhrẹ kpahe Jihova i gbe rie unu.”—Se Iruẹru Ikọ 13:6-12.
5. (a) Imuẹro vẹ Jesu ọ kẹ ilele riẹ? (b) Eme ahwo jọ a ta okenọ a roro kpahe oghẹrẹ nọ uyerakpọ ikpe-udhusoi ọsosuọ o jọ?
5 Ilele Jesu a riẹ nọ orọnọ ẹgba obọrai a te sai ro ru iruo usiuwoma ota na ha. Jesu ọ vuẹ rae vẹre nọ ọ te jọ kugbe ai, gbe inọ ẹzi ọfuafo na o ti fiobọhọ kẹ ae. (Mat. 28:20) Ma te rri rie, ma sae ta nọ o wọhọ nọ uyerakpọ oke yena u ru iruo usiuwoma ota Uvie na lọhọ ziezi. Obe na Evangelism in the Early Church o ta nọ: “O wọhọ nọ etoke ikpe-udhusoi ọsosuọ na họ etoke nọ ọ mai kiehọ evaọ ikuigbe ohwo-akpọ nọ u gine ro fo nọ egagọ Ileleikristi na i re ro muhọ . . . Evaọ ikpe-udhusoi avivẹ, Ileleikristi . . . a jẹ ta nọ Ọghẹnẹ ọvo ọ ruẹrẹ eware họ nọ u ru nọ egagọ Ileleikristi e sae rọ dowọ muotọ evaọ akpọ na.”
6. Eme ma te ta kpahe (a) evaọ uzoẹme nana? (b) evaọ uzoẹme nọ o rrọ aro na?
6 Ebaibol na ọ ta ha sọ Ọghẹnẹ o ru nọ uyerakpọ etoke ikpe-udhusoi ọsosuọ o rọ jọ epanọ o jọ na re iruo usiuwoma ota Uvie na e ruẹse nyaharo. Rekọ oware nọ ma riẹ họ, Jihova ọ gwọlọ nọ a ta usiuwoma na rekọ Setan ọ gwọlọ ere he. Ma te jọ uzoẹme nana ta kpahe eware nọ o wọhọ nọ i ru iruo usiuwoma ota na lọhọ evaọ ikpe-udhusoi ọsosuọ vi oghẹrẹ nọ o hae te jọ evaọ etoke ọfa kpobi evaọ ikuigbe ohwo-akpọ. Kẹsena evaọ uzoẹme nọ o rrọ aro na, ma vẹ te ta kpahe ẹnyaharo sa-sa nọ ọ romavia no evaọ oke mai na nọ u bi fiobọhọ kẹ omai wha usiuwoma na te oka avọ oka akpọ na.
ETOKE UDHEDHẸ NỌ O JỌ ROM
7. Eme a se Pax Romana, kọ fikieme o rọ jọ etoke oghẹrẹsa?
7 Ma sae jẹ ta nọ oghẹrẹ nọ uyerakpọ Rom o jọ evaọ ikpe-udhusoi ọsosuọ o wha erere se Ileleikristi na. Wọhọ oriruo, etoke jọ ọ jariẹ nọ udhedhẹ o jọ ẹkwotọ Rom soso, onọ a se Roman Peace hayo Pax Romana evaọ ẹvẹrẹ Latin. Oke yena, Uvie ulogbo Rom u fi uzi họ nọ o whaha oghẹrẹ ozighi omoma kpobi evaọ ẹkwotọ Rom. Dede na “emo gbe usi emo” e jọ otọ oke yena, wọhọ epanọ Jesu ọ ruẹaro riẹ. (Mat. 24:6) Ogbaẹmo Rom o raha Jerusalẹm evaọ ukpe 70 C.E., yọ evaọ iwhru okpẹwho na a jẹ hai fi ẹmo ototọ. Rekọ evaọ etoke ikpe egba ivẹ (200) nọ e ruemu rono okenọ Jesu o ro whu no, udhedhẹ o jọ ekwotọ uvie Rom na gaga. Obe na The Horizon Book of Ancient Rome o ta nọ: “Udhedhẹ o re te jọ otọ kri tere ẹdẹvo ho evaọ ikuigbe ohwo-akpọ, yọ udhedhẹ o te gbẹ sae jọ udevie ahwo nọ a bu tenẹ kri tere ofa ha.”
8. Ẹvẹ udhedhẹ nọ o jọ ẹkwotọ Rom o rọ jọ oware erere kẹ Ileleikristi ọsosuọ?
8 Nọ Jesu o whu no, nọ ikpe egba esa (300) e jẹ ruemu no, ọgba uwuhrẹ-egagọ jọ nọ a re se Origen o kere nọ: “O hae jọnọ ekwotọ sa-sa i wo esuo obọrai evaọ etoke yena, o hae te jọ bẹbẹ re ilele na a vaha iwuhrẹ Jesu ruọ ekwotọ buobu . . . keme egọmeti sa-sa a hae te gba ahwo rai họ iruo isoja re a fi ẹmo rọ thọ orẹwho rai. . . . Ogbẹrọnọ udhedhẹ o jariẹ oke yena ha, inọ ẹmo-ofio ọ da oria kpobi fia, ẹvẹ ilele na a hẹ sai gine ro whowho iwuhrẹ Jesu nọ e wọso ẹmo-ofio na, iwuhrẹ nọ e tubẹ kuvẹ re ohwo o ru ọwegrẹ riẹ kele he?” Dede nọ a je kpokpo ilele na evaọ ẹkwotọ Rom, a je ru ozighi hi, onọ u ru nọ a ro wo erere no udhedhẹ nọ o jọ ẹkwotọ na soso ze evaọ oke yena.—Se Ahwo Rom 12:18-21.
ONYA ERẸ NỌ O JỌ LỌLỌHỌ
9, 10. Fikieme erẹ-ọnya evaọ ekwotọ Rom o rọ dina lọhọ kẹ ilele Jesu?
9 Oghẹrẹ nọ a ru idhere sa-sa evaọ Rom u fiobọhọ kẹ Ileleikristi ọsosuọ na gaga. Ogbaẹmo Rom o jọ gaga, yọ o jẹ thomavẹre ẹsikpobi re o sae thọ orẹwho na. Re a sae fa isoja rai kpohọ ẹmo evaọ eria sa-sa ababọ oke oraha, o gwọlọ nọ a re wo emamọ idhere, yọ ahwo Rom a wo onaa nọ a je ro ru idhere ziezi. Ahwo Rom nọ a re ru idhere a ru idhere lafi eria sa-sa evaọ otọ esuo na, nọ a te ku uthethei rai kpobi kugbe u re te emaele idu udhuvẹ gbe ikpe (50,000). Idhere na e nya ewhawho, idhude, gbe ekwotọ igbehru vrẹ.
10 U te no idhere sa-sa nọ ahwo Rom a wo no, a wo ithẹ gbe iko-ame sa-sa nọ ekọ e rẹ sae dhẹ. Nọ a te ku uthethei rai kpobi kugbe, i te emaele idu ikpegbihrẹ (17,000). Ekọ ahwo Rom e jẹ hai bi ithẹ sa-sa nọ i bu vi egba izi (900), yọ inueri buobu e jariẹ nọ ekọ na e rẹ kpahe. Fikiere, Ileleikristi a jẹ hai kpohọ erẹ evaọ unuakpọ Rom lọlọhọ. Dede nọ ebẹbẹ jọ e jariẹ, Pọl ukọ na gbe amọfa nọ e jẹ hai kpohọ erẹ sa-sa evaọ uvie ulogbo Rom na a du gwọlọ epaspọto hayo ivisa ha. Yọ a jẹ hae kiẹ ahwo riwi hayo mi ahwo ugho jọ re a tẹ fa no ẹkwotọ jọ ruọ ẹkwotọ ọfa ha. Iji e jẹ hae dhozọ uye nọ egọmeti Rom a rẹ kẹ oji, onọ u ru nọ idhere ahwo Rom e rọ foma evaọ erẹ ọnya. Epọvona onya ethẹ o jọ re, isoja-ame e jẹ hai roro ithẹ na ẹsikpobi re iji e siọ ahwo ba ekpokpo. Dede nọ okọ u zue Pọl unuẹse buobu yọ ithẹ na e jọ yoyoma, Ikereakere na e ta gbiae he inọ iji e jẹ hae kẹ ahwo nọ a ruọ okọ bi kperẹ uye.—2 Kọr. 11:25, 26.
EPANỌ ẸVẸRẸ O RO FIOBỌHỌ
11. Eme ọ soriẹ nọ ilele na a jẹ mae rọ rehọ ẹvẹrẹ Griki ruiruo?
11 Ẹvẹrẹ ahwo Griki nọ a re se Koine nọ a jẹ hae jọ oria kpobi ta oke yena u ru nọ Ileleikristi a jẹ hae rọ ta ẹme kugbe ohwohwo ziezi, u te je ru nọ a rọ jọ okugbe ọvo. Fikinọ Alẹkzanda Ologbo nọ ọ rrọ ohwo Griki ọ jẹ kaki su ikpewho buobu nọ e jọ otọ esuo Rom, u ru nọ ẹvẹrẹ Griki ọ rọ jọ ẹvẹrẹ nọ ahwo a jẹ mae ta. Fikiere Ileleikristi na a jẹ sai lele oghẹrẹ ahwo kpobi ta ẹme, yọ onana u ru nọ ovuẹ Uvie na o sai ro te eria buobu. U te no ere no, ahwo Ju nọ a jẹ rria Ijipti a fa Ikereakere Hibru na fihọ ẹvẹrẹ Griki no oke yena. Ahwo buobu a riẹ efafa nana nọ a je se Septuagint na, u te ru nọ Ileleikristi ọsosuọ na a jẹ hai ro se ẹme Ọghẹnẹ noi ze kẹ ahwo. Ileleikristi na a tẹ jẹ ruẹ nọ o te mai woma re a rọ ẹvẹrẹ Griki na kere abọ Ikereakere na nọ o kiọkọ. Ẹvẹrẹ Griki na o wo eme buobu nọ Ileleikristi na a sai ro ru ẹme vẹ evaọ eware nọ i kiekpahe egagọ Ọghẹnẹ.
12. (a) Eme họ codex, kọ ẹvẹ u ro woma vi uko-obe? (b) Oke vẹ Ileleikristi a jẹ rọ rehọ codex na ru iruo ziezi?
12 Ẹvẹ Ileleikristi na a jẹ sae rọ rehọ Ikereakere na ruiruo evaọ usiuwoma ota rai? Abọvo a jẹ hai kere eme fihọ evaọ iko-ebe, yọ o gwọlọ nọ ohwo o re dhe ae ekpekpiri je dhe ae ẹfẹfere nọ ọ tẹ gwọlọ se oria ikere. Onana u ru nọ ẹwha gbe eroruiruo rai o rọ dina jọ bẹbẹ. Wọhọ oriruo, obe Usiuwoma Matiu ọvo o rẹ vọ uko-obe ososo. Rekọ uwhremu na, a te ti ru ukulu-obe jọ nọ a je se codex. Ewẹ-obe sa-sa a re ko kugbe ro ru ukulu-obe nana. Ohwo ọ rẹ sai rovie codex jẹ ruẹ oria ikere nọ ọ be gwọlọ lọlọhọ. Dede nọ ma riẹ uzedhe oke nọ Ileleikristi a ro mu codex họ eroruiruo ho, obe na The Birth of the Codex o ta nọ: “Evaọ ikpe-udhusoi avivẹ, Ileleikristi a jẹ rọ codex ruiruo evaọ enwenọ oria kpobi, onọ u dhesẹ nọ obe nana o romavia taure ikpe-udhusoi ọsosuọ u te ti muhọ.”
EPANỌ UZI ROM U RO FIOBỌHỌ
13, 14. (a) Ẹvẹ ọmotọ Rom nọ Pọl ọ jọ u ro fiobọhọ kẹe? (b) Ẹvẹ uzi Rom u ro fiobọhọ kẹ Ileleikristi ọsosuọ?
13 A jẹ hai kru izi Rom gaga evaọ ẹkwotọ uvie ulogbo Rom soso, yọ u wo eware sa-sa nọ ohwo o re wo erere rai nọ ọ tẹ rrọ ọmotọ Rom. Ọmotọ Rom nọ Pọl ọ jọ u fiobọhọ kẹe evaọ idhere sa-sa. Nọ a jẹ te gwọlọ fa Pọl ukọ na evaọ obọ Jerusalẹm, ọ tẹ nọ ohwo nọ o wuzou ogbaẹmo Rom na nọ: “Kọ u fo re wha fa ohwo Rom ọnọ a ri bruoziẹ kpe he?” Uzi Rom o kẹ uvẹ oware utioye he. Nọ Pọl o dhesẹ kẹ ae nọ a yẹ ọyomariẹ ọmotọ Rom, “ezae nọ e jẹ te fae jẹ kiẹe riwi na a tẹ nwani zihe oma; ozọ u te mu ọnọ o wuzou ogbaẹmo na nọ ọ riẹ nọ ohwo Rom [Pọl] ọ rrọ, yọ ọ rehọ egbregba kare iẹe.”—Iruẹru 22:25-29.
14 Pọl yọ ọmotọ Rom yọ u wo erere sa-sa nọ ọmotọ o re wo no uzi Rom ze. Onana u kpomahọ oghẹrẹ nọ a ru Pọl evaọ okenọ ọ jọ obọ Filipai. (Iruẹru 16:35-40) Evaọ obọ Ẹfẹsọs, osu ẹwho o kie ofu otu-ugbarugba jọ okenọ ọ fodẹ oware nọ uzi Rom o gwọlọ. (Iruẹru 19:35-41) Okenọ Pọl ọ jọ obọ Sisaria, udu ọmotọ Rom nọ o wo nọ ọ rọ kpare ẹdhọ riẹ bru Siza, u rovie uvẹ fihọ nọ ọ sae rọ ta kpahe ẹrọwọ riẹ kẹ Siza. (Iruẹru 25:8-12) Enẹ Uzi Rom u ro ru ei lọhọ kẹ “ẹthọ usi uwoma na je ru ei dikihẹ evaọ abọ egọmeti.”—Fil. 1:7.
AHWO JU NỌ A VAHABỌ RUỌ EKWOTỌ SA-SA
15. Ẹvẹ ahwo Ju a vahabọ te evaọ ikpe-udhusoi ọsosuọ?
15 Ahwo Ju nọ a vahabọ ruọ eria sa-sa evaọ ekwotọ uvie ulogbo Rom o rehọ oghẹrẹ jọ ru iruo usiuwoma ota lọhọ kẹ Ileleikristi na. Evaọ ikpe buobu nọ i kpemu, ahwo Asiria a mu ahwo Ju no ẹwho rai kpohọ igbo, yọ ahwo Babilọn a te je mu ai kpohọ igbo uwhremu na re. Evaọ ikpe-udhusoi avọ isoi taure oke Kristi u te ti te, yọ ewho sa-sa nọ ahwo Ju a jẹ rria evaọ ekwotọ uvie Pasia i bu te udhozeza gbe ihrẹ (127) no. (Ẹsta 9:30) Okenọ Jesu ọ jọ otọakpọ, ahwo Ju a jẹ rria Ijipti gbe abọfa jọ ẹkpẹlobọ ovatha-ọre Africa, je kugbe Grisi, Esia Minor, gbe Mẹsopotemia. Ekiakiẹ i dhesẹ nọ evaọ usu ahwo wọhọ ima udhosa (60,000,000) nọ e jọ ẹkwotọ uvie ulogbo Rom na, omọvo evaọ udevie ahwo 14 ọ jọ ohwo Ju. Ahwo Ju a jẹ hai ru iruẹru egagọ rai evaọ oria kpobi nọ a kpohọ.—Mat. 23:15.
16, 17. (a) Oghẹrẹ vẹ ẹvaha nọ ahwo Ju a vahabọ ruọ ekwotọ sa-sa na u ro fiobọhọ kẹ ahwo erẹwho efa? (b) Uruemu ahwo Ju vẹ Ileleikristi a rehọ aro kele?
16 Fikinọ ahwo Ju a jẹ rria ekwotọ sa-sa, u ru nọ ahwo erẹwho efa a rọ riẹ kpahe Ikereakere Hibru na. A tẹ te riẹ nọ Ọghẹnẹ uzẹme ọvuọvo ọ rrọ gbe inọ ahwo nọ a be gọe a re siomano oghẹrẹ egbegbe kpobi, yọ uruemu rai o rẹ jọ fuafo. Ofariẹ, eruẹaruẹ sa-sa kpahe Mesaya na e vọ Ikereakere Hibru na. (Luk 24:44) Ahwo Ju gbe Ileleikristi na a riẹ nọ Ikereakere Hibru na yọ Ẹme Ọghẹnẹ nọ Ọ rehọ ẹzi riẹ wọ ahwo kere. Onana u ru rie lọhọ nọ Pọl ọ jẹ sai ro mu usiuwoma ota họ lọlọhọ kugbe ahwo nọ a wo evezi. Fikiere, Pọl ukọ na ọ jẹ hai kpohọ uwou-egagọ ahwo Ju jẹ hae rọ Ikereakere na lele ai jiroro.—Se Iruẹru Ikọ 17:1, 2.
17 Ahwo Ju a wo omaa iruẹru egagọ rai. A jẹ hai kuomagbe kẹ egagọ evaọ iwou-egagọ rai hayo otafe gheghe. A jẹ hae so ile egagọ rai, lẹ, jẹ rọ Ikereakere na wuhrẹ omarai. Epọvona ma be jọ ukoko Ileleikristi na ru nẹnẹ.
OBUFIHỌ JIHOVA U RU RIE LỌHỌ
18, 19. (a) Eme uyerakpọ ikpe-udhusoi ọsosuọ u ru lọhọ? (b) Ẹvẹ who rri Jihova rono eware nọ ma wuhrẹ no na ze?
18 Eware buobu i gine ru nọ iruo usiuwoma ota na o rọ dowọ muotọ. Udhedhẹ nọ o jọ ubrotọ Rom, onya erẹ nọ o jọ lọlọhọ, ẹvẹrẹ ọvo nọ a jẹ ta evaọ oria kpobi, uzi Rom, gbe ahwo Ju nọ a vahabọ ruọ ekwotọ sa-sa i fiobọhọ kẹ ilele Jesu ru iruo usiuwoma ota nọ Ọghẹnẹ ọ kẹ rai na.
19 Ikpe egba ene nọ i kpemu taure oke Jesu u te ti te, ohwo Griki jọ nọ ọ rrọ ọgba-iroro nọ a re se Plato ọ ta evaọ obe jọ nọ o kere inọ: “O te jọ bẹbẹ re a riẹ ọnọ ọ ma hayo ọsẹ ehrugbakpọ mai na, yọ ma tẹ make riẹe dede, ma te sae ta kpahe iẹe kẹ ahwo kpobi hi.” Dede na, Jesu ọ ta nọ: “Eware nọ ahwo a rẹ sai ru hu, Ọghẹnẹ ọ rẹ sai ru ae.” (Luk 18:27) Ọghẹnẹ nọ ọ ma idhiwu gbe akpọ na ọ gwọlọ nọ ahwo a gwọlọ iẹe re a jẹ riẹe. U te no ere no, Jesu ọ ta kẹ ilele riẹ: “Wha nyai wuhrẹ ahwo erẹwho kpobi re a zihe ruọ ilele.” (Mat. 28:19) Avọ obufihọ Jihova, idibo Ọghẹnẹ a bi ru iruo nana gba nẹnẹ. Ma te jọ uzoẹme nọ o rrọ aro na ta kpahe epanọ a bi ro ru onana evaọ oke mai na.


text:
Yukrain
Yukrain by obodo nor na imé Owuwa Anyanwu Obodo Beke. Ö nọr nsó Russia na owuwa anyanwu ya; Belarus na olílé anyanwu ya; Poland, Slovakiya na Hungari nor ya na odida anyanwu; Romania na nleda odida anyanwu ya; na Oshimírí Ojí na Oshimírí nke Azov nor ya na nleda anyanwu. Ama ukwu Kiev (Kyiv) bu ishi obodo na ama ukwu júchá ivu na mmadu ime Yukrain.
Ákíkó mbu ogẹ nso nke Yukrain jịrị Owuwa anyanwu Slavs bídó. Shi (ka anyí si) afọr ochié itolu, Yukrain bu mgbe mbu ishi ndu Owuwa anyanwu Slavs nke medieval. Obdod nka, ha mara ka 'Kievan Rus'. mecha búrú obodo íké na íké na nke ukwu, mànà o bạsịrị na afọr ochié iri na abụọ. Mgbe Agha Ukwu Olile Anyanwu gụrụ, Yukrain kejiri na ama imérímé nwèrè iké, na mgbe o rụrụ afọr ochié iri na itolu, nkeji nke ukwu ya banyere Mpaghara Russia, na nke fóró nor okpúrụ ochíchì Austro-Hungaria.
Sovereign states
Albania · Andorra · Austria · Belarus · Belgium · Bosnia na Herzegovina · Bulgaria · Chekia · Denmark2 · Estoniya · Finland · France2 · Greece · Hungary · Iceland · Ireland · Italy2 · Jémanị · Kazakhstan1 · Kroatia · Latvia · Liechtenstein · Lithunia · Luxembourg · Macedonia · Malta · Moldova · Monako · Montenegro · Mpaghara Russia1 · Netherlands2 · Norwe2 · Obodoézè Nà Ofú2 · Poland · Portugal2 · Romania · San Marino · Serbia · Slovakia · Slovenia · Spain2 · Sweden · Switzerland · Turkey1 · Ama Ukwu Vatikan · Yukrain ·
Partly recognized
Kosovo · Transnistria ·
Dependencies | Unrecognized
Färoe Islands (Dk) · Gibraltar (UK) · Guernsey (UK) · Isle of Man (UK) · Jersey (UK) ·
1 Partly no n'ime Asia. 2 Ikpe n'èzí Obodo Békè.


text:
Ole Mgbe E Dere Akụkọ Jizọs?
Ihe Baịbụl kwuru
Jọn onyeozi kwuru na ihe ndị ya dere banyere Jizọs bụ eziokwu. Ọ sịrị: “
Onye ahụ nke hụrụ ya agbawo àmà, àmà ya bụkwa eziokwu, onye ahụ makwa na ihe ndị a ọ na-akọ bụ eziokwu, ka unu onwe unu kwa wee kwere.”—Jọn 19:35.
Otu ihe mere anyị kwesịrị iji kweta na ihe Matiu, Mak, Luk, na Jọn dere banyere Jizọs bụ eziokwu bụ na mgbe ha na-ede ihe ndị ahụ, ọtụtụ ndị hụrụ ihe ndị Jizọs mere ka nọ ndụ. Akwụkwọ ụfọdụ kwuru na e dere akwụkwọ Matiu naanị afọ asatọ ka Kraịst nwụchara, ya bụ, n’afọ nke 41. Ọtụtụ ndị ọkà mmụta na-ekwu na ihe karịrị afọ asatọ gara tupu e dewe ya. Ma, ọtụtụ ndị kweere na e dere akụkọ niile gbasara Jizọs n’ime otu narị afọ ka Jizọs nwụchara.
Ndị hụrụ Jizọs, hụ mgbe ọ nwụrụ, hụkwa mgbe a kpọlitere ya n’ọnwụ nọ mgbe a na-ede Akwụkwọ Nsọ Grik. Á sị na ihe ndị e dere na ya abụghị eziokwu, ha gaara ekwu. Á sịkwa na e nwere ihe ndị e dehiere, ha gaara ekwu. Ọkà mmụta aha ya bụ F. F. Bruce kwuru, sị: “
Otu ihe gosiri na ihe ndịozi Jizọs kọrọ banyere Jizọs bụ eziokwu bụ na ha kwuru na ha ji anya ha hụ ihe ndị ahụ nakwa na ndị ọzọ maara ihe ahụ ha na-akọ. (Ọrụ Ndịozi 2:22).”


text:
ISIOKWU ỤLỌ NCHE A | ÒNYE GA-AKASILI GỊ OBI MA NSOGBU BỊARA GỊ?
Otú Chineke Si Akasi Anyị Obi n’Oge Nsogbu
E nwere ọtụtụ nsogbu na-abịara anyị. Ma, anyị agaghị ekwuchali gbasara ha niile n’isiokwu a. Ka anyị lebagodị anya n’anọ ndị nke anyị kpọtụrụla aha mbụ. Ị ga-amata otú Chineke si kasie ndị nwere nsogbu ndị ahụ obi.
MGBE A CHỤRỤ MMADỤ N’ỌRỤ
Otu nwoke aha ya bụ Seth * kwuru, sị: “A chụrụ mụ na Priscilla nwunye m n’ọrụ otu mgbe. Ihe anyị ji kpaa afọ anyị ruo afọ abụọ bụ obere ego ndị ezinụlọ anyị na-enye anyị nakwa ego anyị na-enweta n’ọrụ ike kete o rie anyị na-arụ mgbe ụfọdụ. Ihe a niile mere ka ike ụwa gwụ nwunye m, mụnwa ewerekwa ya na o nweghịzi uru m bara.
“Ị̀ ma ihe nyeere anyị aka idi nsogbu a? Nwunye m na-agwakarị onwe ya ihe Jizọs kwuru na Matiu 6:34. Jizọs sịrị na anyị ekwesịghị ịna-echegbu onwe anyị maka echi, n’ihi na ụbọchị ọ bụla nwere nchegbu nke ya. Ihe ọzọ nyeere nwunye m aka bụ ekpere ọ na-eji obi ya niile ekpe mgbe niile. Ihe nyeere mụnwa aka bụ ihe e dere n’Abụ Ọma 55:22. Emere m ihe onye rọrọ abụ a mere. Atụkwasịrị m Jehova ibu arọ m, ọ kwadokwara m. Enwetala m ọrụ ọzọ ugbu a. Ma, anyị anaghị ebi ndụ okomoko. Anyị na-eme ihe Jizọs gwara anyị mee na Matiu 6:20-22. Nke ka nke bụ na anyị abịarukwuola Chineke nso, hụkwuokwa ibe anyị n’anya.”
Otu nwoke aha ya bụ Jonathan kwuru, sị: “Mgbe obere ahịa ezinụlọ m na-azụ dakpọrọ, obi ezughị m ike. Ihe niile anyị tara ahụhụ kpakọta kemgbe afọ iri abụọ enweghịzi ihe ọ bụ n’ihi otú ihe si sie ezigbo ike n’obodo anyị n’oge ahụ. Ego bịara na-esere mụ na nwunye m okwu. Ebe anyị chere na ụlọ ọrụ na-ahụ maka kaadị e ji azụrụ ihe n’aka agaghị ekwe anyị jiri ya zụrụ ihe, obi akaghị anyị iji ya gaa zụwa ihe.
“Ma Okwu Chineke na mmụọ nsọ ya nyeere anyị aka ime mkpebi ndị dị mma. M bịara na-arụ ọrụ ọ bụla m hụrụ. Anyị kwụsịkwara ịna-emefu ego n’ihe ndị na-adịghị anyị mkpa. Anyị bụ Ndịàmà Jehova. Ndịàmà Jehova ibe anyị nyeere anyị aka n’oge anyị na-ahụghị tụrụ rachaa. Ha nyekwaara anyị aka ịma na anyị ka bara uru.”
MGBE DI NA NWUNYE GBASARA
Otu nwaanyị aha ya bụ Raquel kwuru, sị: “Mgbe mụ na di m gbasara, obi gbawara m. Iwe ana-eju m obi mgbe ọ bụla. Ma, arịọrọ m Chineke ka o nyere m aka. O nyekwaara m aka. M na-ekpe ekpere ụbọchị ọ bụla. Ọ na-abụ m kpechaa ekpere, Chineke enye m udo nke na-eme ka obi m jụrụ, ya adịzie m ka ò meziri obi m gbawara agbawa.
“Okwu ya bụ́ Baịbụl nyekwaara m aka ịkwụsị iwe iwe na ibu iwe n’obi. Agbalịrị m ime ihe Pọl onyeozi kwuru na Ndị Rom 12:21. Ebe ahụ kwuru, sị: ‘Ekwela ka ihe ọjọọ merie gị, kama jiri ihe ọma na-emeri ihe ọjọọ.’
“Otu nwoke ji Baịbụl nyere m aka ịma ihe m ga-eme. O gosiri m ihe dị n’Ekliziastis 3:6 ma meda obi sị m na e nwere oge anyị kwesịrị ‘iwere na ihe efuola.’ O siiri m ike ikweta ihe a ọ gwara m, ma, ọ bụ ihe m kwesịrị ịghọta. Kama ịna-echegbu onwe m, m bidoziri ịna-eme ihe ndị ga na-eme m obi ụtọ.”
E nwere ihe otu nwaanyị aha ya bụ Elizabeth kwuru mgbe ya na di ya gbasara. O kwuru, sị: “Mmadụ na di ya ma ọ bụ nwunye ya gbasaa, e kwesịrị inwe onye ga-akasi ya obi.” O kwukwara, sị: “Otu ezigbo enyi m nwaanyị nyeere m aka. Ọ na-abịa eleta m ụbọchị ọ bụla. Ya bịarute, ya esoro m na-ebe ákwá, na-akasi m obi, na-agwakwa m okwu ndị mere ka m ghọta na a ka nwere ndị hụrụ m n’anya. O doro m anya na Jehova ji ya mee ka m nweta onwe m.”
MGBE ỌRỊA MA Ọ BỤ NKÁ BỊARA
Luis anyị kwuru gbasara ya n’isiokwu mbụ n’akwụkwọ a na-arịa ọrịa obi, o nweekwala ugboro abụọ ọ fọrọ obere ka ọ nwụọ. Ugbu a, a na-akwụnye ya akpa ikuku oxygen ruo awa iri na isii n’ụbọchị ọ bụla ka ọ ghara ịnwụ. O kwuru, sị: “M na-ekpere Jehova ekpere mgbe niile. M kpechaara Jehova ekpere, ya ejiri mmụọ nsọ ya nye m ike. M kpee ekpere, ndụ na-abịa tọwa m ụtọ n’ihi na m kweere na Chineke, marakwa na ihe gbasara m na-emetụ ya n’obi.”
Otu nwaanyị aha ya bụ Petra, onye karịrịla afọ iri asatọ, kwuru, sị: “E nwere ọtụtụ ihe m na-achọ ime, ma anaghị m emeli ha. Obi na-ajọ m njọ n’ihi otú ike si agwụ m. Ike na-agwụru m n’ọkpụkpụ. M na-aṅụzi ọgwụ ka mmiri ka m nwetatụ ike. Ọ na-adịkarị m otú ọ dị Jizọs mgbe ahụ ọ gwara Nna ya na ọ bụrụ na o kwere omume, ka o mee ka otu nsogbu ga-abịara ya gabiga. Ma ihe Jehova mere bụ inye Jizọs ike. Ọ na-enyekwa m ike. Ekpere bụ ọgwụ m na-aṅụ ụbọchị ọ bụla. M na-enwetatụ onwe m ma m gwachaa Chineke okwu.”—Matiu 26:39.
Otú ahụkwa ka ọ dị otu nwoke aha ya bụ Julian, onye rịarala ọrịa akwara ihe fọrọ obere ka ọ bụrụ afọ iri atọ. O kwuru na ya na-anọzi n’oche ndị ngwọrọ kama ịnọ n’ezigbo oche, mana, na ndụ ya juru ya afọ n’ihi na ya ji ya na-ejere ndị ọzọ ozi. O kwukwara na ọ bụrụ na onye na-ahụju anya na-enye ndị ọzọ ihe, ọ ga na-enwe obi ụtọ. Ọ sịrị na Jehova na-emezu nkwa o kwere anyị inye anyị ike n’oge anyị nọ ná nsogbu. Ọ dị ya otú ọ dị Pọl onyeozi, nke na o nwere ike ikwu, sị: ‘N’ihe niile, enwere m ike site n’aka onye ahụ nke na-enye m ike.’—Ndị Filipaị 4:13.
MGBE MMADỤ NWỤRỤ
Otu nwoke aha ya bụ Antonio kwuru, sị: “Mgbe papa m nwụrụ n’ihe mberede okporo ụzọ, ọ dị m ka ọ̀ bụ ná nrọ. Ọ nọ na-agara onwe ya, moto abịa kụrụ ya. Ma, o nweghị ihe m ga-eme. Papa m tụbọrọ ruo ụbọchị ise tupu ya anwụọ. M na-agbalị ejide onwe m n’ihu mama m, ma m na-ebe ezigbo ákwá ma naanị m nọrọ. M nọ na-ajụ onwe m sị, ‘Gịnị mere ihe a ji mee anyị?’
“N’oge ihe a mere, m nọgidere na-arịọ Jehova ka o nyere m aka idi ya nakwa ka o mee ka obi ruo m ala. Nwayọọ nwayọọ, m nwetawara onwe m. M chetara na Baịbụl kwuru na ‘ihe a na-atụghị anya ya’ nwere ike ịbịakwasị onye ọ bụla n’ime anyị. Ebe m ma na Chineke anaghị agha ụgha, obi siri m ike na m ga-ahụ papa m ọzọ mgbe ọ ga-akpọlite ndị nwụrụ anwụ n’ọnwụ.”—Ekliziastis 9:11; Jọn 11:25; Taịtọs 1:2.
Robert anyị kwuru gbasara ya n’isiokwu nke mbụ kwukwara ụdị ihe a. O kwuru, sị: “Mụ na Maribel nwunye m nwetara udo Jehova na-enye, nke e kwuru gbasara ya na Ndị Filipaị 4:6, 7. Anyị kpesiri ekpere ike, Jehova emee ka anyị nwee udo a. Udo a mere ka anyị nwee ike ịgwa ndị nta akụkọ bịara gbaa anyị ajụjụ ọnụ na anyị nwere olileanya na a ga-akpọlite ndị nwụrụ anwụ. Ọ bụ eziokwu na ụgbọelu ahụ kpọkaranụ gburu nwa anyị nwoke, anyị ka na-echeta oge ndị anyị na ya nọ na-enwe obi ụtọ. Anyị na-agbalị ka oge ndị ahụ ghara ịpụ anyị apụ n’obi.
“Mgbe Ndịàmà Jehova ibe anyị gwara anyị na ha hụrụ anyị na tiivi ka anyị na-ekwu na anyị nwere okwukwe na a ga-akpọlite nwa anyị n’ọnwụ, anyị gwara ha na ọ bụ ọtụtụ ekpere ha kpere n’isi anyị nyeere anyị aka. Ha ziteere anyị ọtụtụ ozi kasiri anyị obi. O dokwara m anya na Jehova ji ha nyere anyị aka.”
Ihe a niile ndị a kwuru gosiri na Chineke ga-akasili onye ọ bụla n’ime anyị obi n’agbanyeghị ụdị nsogbu bịaara ya. Nsogbu ndị nke gịnwa kwanụ? Ụdị nsogbu ọ bụla ọ sọkwara ya bịara gị, o nwere onye ga-akasili gị obi. * Gbalịa rịọ Jehova ka o nyere gị aka. Ọ bụ “Chineke nke nkasi obi niile.”—2 Ndị Kọrịnt 1:3.
^ para. 5 Aha a kpọrọ ụfọdụ ndị n’isiokwu a abụghị ezigbo aha ha.
^ para. 23 Ọ bụrụ na ị chọrọ ka mmadụ nyere gị aka ka ị bịaruo Chineke nso, ya akasiekwa gị obi, biko gwa Onyeàmà Jehova ọ bụla ị hụrụ ma ọ bụkwanụ gị edetara alaka ụlọ ọrụ anyị kacha gị nso akwụkwọ ozi.


text:
“Ugbu A, Unu Bụ Ndị Chineke”
“O nwere mgbe unu na-abụghị otu ndị, ma ugbu a, unu bụ ndị Chineke.”—1 PITA 2:10.
1, 2. Olee ihe gbanwerenụ na Pentikọst afọ 33? Ole ndị ghọrọ mba ọhụrụ nke Chineke? (Lee ihe e sere ná mmalite isiokwu a.)
NA PENTIKỌST afọ 33, Jehova mere ka e nwee mgbanwe dị mkpa nke gbasara ndị ohu ya nọ n’ụwa. N’ụbọchị ahụ, Jehova ji mmụọ nsọ ya mee ka e nwee mba ọhụrụ, ya bụ, “Izrel nke Chineke.” (Gal. 6:16) Kemgbe oge Ebreham, ihe e ji amata ndị Chineke bụ na a na-ebi onye ọ bụla bụ́ nwoke úgwù. Ma, ọ bụ n’ụbọchị ahụ ka ihe gbanwere. Kama ikwu na a ga-ebi ndị so ná mba ọhụrụ a úgwù, Pọl kwuru gbasara onye ọ bụla n’ime ha, sị: “Úgwù e biri ya bụkwa n’obi site na mmụọ.”—Rom 2:29.
2 Ndị mbụ so ná mba ọhụrụ a bụ ndịozi Jizọs na ihe karịrị otu narị ndị ọzọ na-eso ụzọ Jizọs, bụ́ ndị gbakọtara n’ọnụ ụlọ dị n’elu na Jeruselem. (Ọrụ 1:12-15) Chineke wụkwasịrị ha mmụọ nsọ ya, nke mere ka ha bụrụ ụmụ Chineke. (Rom 8:15, 16; 2 Kọr. 1:21) Ihe ahụ merenụ gosiri na ọgbụgba ndụ ọhụrụ ahụ Jizọs bụ onye ogbugbo ya amalitela ịdị irè. Ọ bụ ọbara Jizọs ka e ji mee ka ọ dị irè. (Luk 22:20; gụọ Ndị Hibru 9:15.) Ndị ahụ na-eso ụzọ Jizọs ghọrọ mba ọhụrụ, ya bụ, ndị Chineke họọrọ. Mmụọ nsọ mere ka ha nwee ike izi ndị Juu na ndị mba ọzọ na-asụ asụsụ dị iche iche ozi ọma n’asụsụ ha, ya bụ, ndị si n’ebe dị iche iche ndị Rom na-achị bịa Jeruselem ka ha mee ememme ndị Juu a na-akpọ Ememme Izu ma ọ bụ Pentikọst. Ndị ahụ niile nụrụ ka Ndị Kraịst e ji mmụọ nsọ mụọ ji asụsụ ha na-ekwu “banyere ihe ndị dị ebube nke Chineke.”—Ọrụ 2:1-11.
MBA ỌHỤRỤ CHINEKE
3-5. (a) Gịnị ka Pita onyeozi gwara ndị Juu n’ụbọchị Pentikọst? (b) Mgbe mba ọhụrụ ahụ ka malitere amalite, olee ihe ndị merenụ ka ọtụtụ ndị nwee ike ịbata na ya?
3 Jehova si n’aka Pita onyeozi megheere ndị Juu na ndị mba ọzọ ụzọ ka ha nwee ike iso ná mba ọhụrụ ahụ, ya bụ, ọgbakọ Ndị Kraịst. N’ụbọchị Pentikọst, Pita ji obi ike gwa ndị Juu na ha kwesịrị ịnabata Jizọs, bụ́ onye ha “kpọgidere n’osisi,” n’ihi na Chineke mere ka ọ bụrụ “Onyenwe anyị na Kraịst.” Mgbe ìgwè mmadụ ahụ Pita na-agwa okwu jụrụ ya ihe ha ga-eme, ọ gwara ha, sị: “Chegharịanụ, ka e meekwa onye ọ bụla n’ime unu baptizim n’aha Jizọs Kraịst ka e wee gbaghara unu mmehie unu, unu ga-anatakwa mmụọ nsọ ahụ a na-enye n’efu.” (Ọrụ 2:22, 23, 36-38) N’ụbọchị ahụ, ihe dị ka puku mmadụ atọ bụ́ ndị ọhụrụ batara ná mba ọhụrụ ahụ, bụ́ “Izrel nke Chineke.” (Ọrụ 2:41) Ka oge na-aga, ndịozi Jizọs ji ịnụ ọkụ n’obi na-ekwusa ozi ọma, ọtụtụ ndị ana-aghọkwa Ndị Kraịst. (Ọrụ 6:7) Ọtụtụ ndị nọ na-abata ná mba ọhụrụ ahụ.
4 Ndịozi Jizọs mechara kwusawara ndị Sameria ozi ọma, ọtụtụ n’ime ha ana-echegharị. Filip onye na-ekwusa ozi ọma mere ọtụtụ n’ime ha baptizim. Ma, ha anataghị mmụọ nsọ ozugbo. Òtù na-achị isi nọ na Jeruselem zigara Pita na Jọn ka ha gaa hụ ụmụnna ndị ahụ bụ́ ndị Sameria. “Ha bikwasịrị ha aka n’isi, ha wee malite ịnata mmụọ nsọ.” (Ọrụ 8:5, 6, 14-17) Ọ bụ otú ahụ ka e si jiri mmụọ nsọ tee ndị Sameria ndị ahụ mmanụ, ha esoro ‘n’Izrel nke Chineke.’
5 N’afọ 36 nke Oge Ndị Kraịst, Chineke sikwa n’aka Pita megheere ndị ọzọ ụzọ ka ha soro ná mba ọhụrụ ahụ bụ́ Izrel nke Chineke. Pita mere otú ahụ mgbe o ziri ọchịagha ndị Rom bụ́ Kọnịliọs na ndị ezinụlọ ya na ndị enyi ya ozi ọma. (Ọrụ 10:22, 24, 34, 35) Baịbụl kwuru, sị: “Ka Pita nọ na-ekwu banyere ihe ndị a, mmụọ nsọ dakwasịrị ndị niile nụrụ okwu ahụ, [ya bụ, ndị na-abụghị ndị Juu]. O juru ndị niile kwesịrị ntụkwasị obi so Pita bịa anya, bụ́ ụfọdụ n’ime ndị e biri úgwù, n’ihi na a na-awụkwasị ndị mba ọzọ onyinye ahụ a na-enye n’efu bụ́ mmụọ nsọ.” (Ọrụ 10:44, 45) N’ihi ya, Chineke malitere ịnabata ndị kwere ekwe, bụ́ ndị Jentaịl a na-ebighị úgwù, ka ha soro ná mba ọhụrụ ahụ bụ́ Izrel nke Chineke.
‘O WEPỤTAARA AHA YA OTU NDỊ’
6, 7. Olee otú ndị so ná mba ọhụrụ ahụ ga-esi gosi na ha bụ ndị Jehova ‘wepụtaara aha ya’? Olee otú ha meruru ya?
6 Ná nnọkọ òtù na-achị isi nwere n’oge ndịozi Jizọs n’afọ 49, Jems onye na-eso ụzọ Jizọs kwuru, sị: “Simiọn [ya bụ, Pita] kọrọ nke ọma otú Chineke si chee ihu ya n’ebe ndị mba ọzọ nọ na nke mbụ ya, isi n’etiti ha wepụtara aha ya otu ndị.” (Ọrụ 15:14) Ndị Kraịst bụ́ ndị Juu na ndị mba ọzọ so ná ndị a Jehova wepụtaara aha ya ma mee ka ha bụrụ otu mba. (Rom 11:25, 26a) Pita mechara dee, sị: “O nwere mgbe unu na-abụghị otu ndị, ma ugbu a, unu bụ ndị Chineke.” Pita kwuru ihe mere e ji nwee mba ọhụrụ a. Ọ sịrị: “Unu bụ ‘agbụrụ a họọrọ, òtù ndị nchụàjà bụ́ ndị eze, mba dị nsọ, otu ndị pụrụ iche nke Chineke, ka unu wee kwusaa n’ebe niile ịdị mma’ nke onye ahụ kpọpụtara unu n’ọchịchịrị wee kpọba unu n’ìhè ya dị ebube.” (1 Pita 2:9, 10) Ha ga-ekwusa gbasara Onye ahụ ha na-anọchite anya ya ma na-eto aha ya n’ihu ọha. Ha ga-eji obi ike na-akọrọ ndị ọzọ gbasara Jehova bụ́ Ọkaakaa Eluigwe na Ụwa.
7 N’Aịzaya 43:21, Jehova kpọrọ mba Izrel “ndị m kpụụrụ onwe m, ka ha wee kọọ akụkọ otuto m.” Ọ bụkwa otú ahụ ka ọ dị Izrel nke Chineke. Ndị Kraịst oge mbụ ji obi ike mee ka a mata na ọ bụ naanị Jehova bụ ezi Chineke nakwa na chi niile ndị mmadụ na-efe n’oge ahụ abụghị ezi Chi. (1 Tesa. 1:9) Ha gbara àmà banyere Jehova na Jizọs “ma na Jeruselem ma na Judia dum nakwa na Sameria, ruokwa n’ebe kasị anya n’ụwa.”—Ọrụ 1:8; Kọl. 1:23.
8. Olee aka ná ntị Pọl onyeozi dọrọ ndị Chineke?
8 Pọl onyeozi ji obi ike gosi na o so ná ndị Jehova ‘wepụtaara aha ya.’ Mgbe ọ nọ n’ihu ndị ọkà ihe ọmụma na-ekpere arụsị, o ji obi ike mee ka o doo anya na Jehova bụ Ọkaakaa. O kwuru na ọ bụ “Chineke nke kere ụwa na ihe niile dị n’ime ya” nakwa na “ọ bụ Onyenwe eluigwe na ụwa.” (Ọrụ 17:18, 23-25) Mgbe ọ fọrọ obere ka Pọl gachaa ozi ala ọzọ ya nke atọ, ọ dọrọ ọgbakọ Ndị Kraịst aka ná ntị, sị: “Amaara m na mgbe m pụsịrị, anụ ọhịa wolf ndị obi tara mmiri ga-abata n’etiti unu, ha agaghịkwa emere ìgwè atụrụ ahụ ebere, ndị ikom ga-esikwa n’etiti unu onwe unu bilie, na-ekwu ihe gbagọrọ agbagọ iji dọrọ ndị na-eso ụzọ Jizọs ka ha sowe ha.” (Ọrụ 20:29, 30) Tupu ndịozi anwụchaa, e nweela ọtụtụ ndị si n’ezi ofufe dapụ.—1 Jọn 2:18, 19.
9. Gịnị mere ndị Chineke mgbe ndịozi nwụchara?
9 Mgbe ndịozi nwụchara, e nwekwuru ndị si n’ezi ofufe dapụ. Ha malitere chọọchị dị iche iche nke Krisendọm. Ndị a si n’ezi ofufe dapụ ewepụla aha Jehova n’ọtụtụ Baịbụl ha sụgharịrị. Ha abụghị ndị e wepụtaara aha Jehova. Ha na-eme ememme ndị na-ekpere arụsị, na-akụzikwa ihe ndị na-adịghị na Baịbụl. Ha na-alụkwa agha ha kpọrọ agha dị nsọ ma na-ekwu na ha na-alụrụ ya Chineke. Ha na-emekwa omume rụrụ arụ. N’ihi ya, ruo ọtụtụ narị afọ, ọ bụ naanị mmadụ ole na ole ji obi ha niile na-efe Jehova. E nweghịkwa ndị a haziri ka ha bụrụ ndị ‘e wepụtaara aha ya.’
OTÚ E SI MỤỌ MBA ỌHỤRỤ NKE CHINEKE
10, 11. (a) Gịnị ka Jizọs kwuru n’ihe atụ ahụ o mere gbasara ọka wit na ata? (b) Olee otú ihe ahụ Jizọs kwuru si mezuo mgbe afọ 1914 gachara? Gịnị ka o mere ka e nwee?
10 N’ihe atụ Jizọs mere gbasara ọka wit na ata, o kwuru na ndị si n’ezi ofufe dapụ ga-eme ka o sie ike ịmata ezigbo Ndị Kraịst. Ọ sịrị na ‘mgbe ndị mmadụ ga na-ehi ụra,’ Ekwensu ga-akụ ata n’ebe Nwa nke mmadụ kụrụ ọka wit. Ha abụọ ga na-eto ruo “ọgwụgwụ nke usoro ihe a.” Jizọs kwuru na “ezi mkpụrụ ahụ bụ ụmụ nke alaeze.” “Ata ahụ” abụrụ “ụmụ ajọ onye ahụ.” N’ọgwụgwụ nke usoro ihe a, Nwa nke mmadụ ga-agwa ‘ndị na-ewere ya ihe ubi,’ ya bụ, ndị mmụọ ozi, ka ha dowe ata ahụ iche, dowekwa ọka wit ahụ iche. Ndị mmụọ ozi ga-achịkọtazi “ụmụ nke alaeze.” (Mat. 13:24-30, 36-43) Olee otú ihe a Jizọs kwuru si mezuo? Olee otú o si mee ka Chineke nwee ndị ọ haziri ga na-efe ya n’ụwa?
11 “Ọgwụgwụ nke usoro ihe a” malitere n’afọ 1914. N’oge ahụ, Ndị Kraịst e tere mmanụ dị naanị puku mmadụ ole na ole. Mgbe agha malitere n’afọ ahụ, Babịlọn Ukwu ahụ ka dọọrọ ndị a bụ́ “ụmụ nke alaeze” n’agha. N’afọ 1919, Jehova napụtara ha, mee ka o doo anya na ha dị iche ná ndị ahụ bụ́ “ata,” ya bụ, Ndị Kraịst adịgboroja. Ọ haziri “ụmụ nke alaeze” otú ahụ Aịzaya buru n’amụma. Aịzaya kwuru, sị: “À ga-amụ ala n’otu ụbọchị site n’ime oké mgbalị? Ka à ga-amụ mba n’otu mgbe? N’ihi na ime mere Zayọn, ọ mụwokwa ụmụ ya ndị ikom.” (Aịza. 66:8) Zayọn e kwuru okwu ya n’amaokwu a bụ nzukọ Jehova nke ndị mmụọ ozi nọ na ya. Amaokwu ahụ kwuru na Zayọn mụrụ nwa. Ihe ọ pụtara bụ na a malitere inwe mba ọhụrụ n’ụwa, ya bụ, Ndị Kraịst e tere mmanụ.
12. Olee otú ndị e tere mmanụ sirila gosi na ha bụ ndị Jehova ‘wepụtaara aha ya’ taa?
12 Ndị Kraịst oge mbụ bụ ndị àmà Jehova. Ọ bụkwa otú ahụ ka ọ dị “ụmụ nke Alaeze” bụ́ ndị e tere mmanụ. (Gụọ Aịzaya 43:1, 10, 11.) Ha ga-adị iche n’ihi àgwà ọma ha na ozi ọma Alaeze Chineke ha na-ekwusa “ka ọ bụrụ àmà nye mba niile.” (Mat. 24:14; Fil. 2:15) Ha esila otú a mee ka ọtụtụ nde mmadụ bụrụ ndị ezi omume n’anya Jehova.—Gụọ Daniel 12:3.
“ANYỊ GA-ESO UNU”
13, 14. Ọ bụrụ na ndị na-abụghị ndị e tere mmanụ chọrọ ka Jehova nabata ofufe ha, gịnị ka ha kwesịrị ime? Olee otú Baịbụl si buo ya n’amụma?
13 Isiokwu bu nke a ụzọ gosiri na n’Izrel oge ochie, ọ bụrụ na ndị mba ọzọ esoro ndị Izrel na-efe Jehova, ọ na-anabata ofufe ha. (1 Eze 8:41-43) Taakwa, ọ bụrụ na ndị na-abụghị ndị e tere mmanụ chọrọ ka Chineke nabata ofufe ha, ha ga-eso ndị bụ́ Ndịàmà Jehova e tere mmanụ na-efe Chineke. Ọ bụ ndị ahụ ka Baịbụl kpọrọ “ụmụ nke Alaeze.”
14 N’oge ochie, e nwere ndị amụma abụọ kwuru na ọtụtụ ndị ga-eso ndị Jehova na-efe ya n’oge ikpeazụ a. Aịzaya buru amụma, sị: “Ọtụtụ ndị ga-ejekwa wee sị: ‘Bịanụ ka anyị gbagoo n’ugwu Jehova, n’ụlọ Chineke nke Jekọb; ọ ga-akụziri anyị ụzọ ya, anyị ga-ejekwa ije n’ụzọ ya.’ N’ihi na ọ bụ na Zayọn ka iwu ga-esi pụta, okwu Jehova ga-esikwa na Jeruselem pụta.” (Aịza. 2:2, 3) Zekaraya bukwara amụma na “ọtụtụ ndị nakwa mba ndị dị ike ga-abịa chọọ Jehova nke ụsụụ ndị agha n’ime Jeruselem, meekwa ka obi Jehova jụrụ.” O kwuru na ha ga-abụ “ndị ikom iri ndị si n’asụsụ niile nke mba dị iche iche” nakwa na ha ga-ejide uwe mwụda nke ndị so n’Izrel nke Chineke ma sị ha: “Anyị ga-eso unu, n’ihi na anyị anụwo na Chineke nọnyeere unu.”—Zek. 8:20-23.
15. Olee ọrụ “atụrụ ọzọ” ‘so’ Izrel nke Chineke na-arụ?
15 “Atụrụ ọzọ” ‘so’ Izrel nke Chineke na-ekwusa ozi ọma Alaeze Chineke. (Mak 13:10) Ha so bụrụ ndị Chineke. Ha na ndị e tere mmanụ bụkwa “otu ìgwè atụrụ” “onye ọzụzụ atụrụ ọma,” bụ́ Kraịst Jizọs, na-edu.—Gụọ Jọn 10:14-16.
NỌSIE IKE N’ỌGBAKỌ KA JEHOVA CHEBE GỊ
16. Olee otú Jehova ga-esi mee ka ihe ikpeazụ ga-eme “n’oké mkpagbu” malite?
16 E bibichaa Babịlọn Ukwu ahụ, a ga-alụso ndị Jehova ọgụ. N’oge ahụ, ọ bụ naanị Jehova ga-echebe anyị ka a ghara ikpochapụ anyị. Ebe ọ bụ na ọgụ ahụ a ga-alụso ndị Jehova ga-akpata ihe ikpeazụ ga-eme “n’oké mkpagbu ahụ,” ọ bụ Jehova ga-eme ka ihe o bu n’obi mee. Ọ bụkwa ya ga-ekpebi mgbe ọ ga-abụ. (Mat. 24:21; Ezik. 38:2-4) N’oge ahụ, Gọg ga-alụso ndị Jehova ọgụ. Baịbụl kpọrọ ha “ndị e si ná mba dị iche iche kpọkọta.” (Ezik. 38:10-12) Ọgụ ahụ ga-egosi na oge eruola ka Jehova napụta ndị ya ma lụso Gọg na ndị agha ya ọgụ. Jehova ga-egosi na ọ bụ ya bụ Ọkaakaa, meekwa ka aha ya dị nsọ. O kwuru, sị: “M ga-eme . . . ka a mara m n’anya ọtụtụ mba; ha ga-amarakwa na mụ onwe m bụ Jehova.”—Ezik. 38:18-23.
17, 18. (a) Mgbe Gọg ga-amalite ịlụso ndị Chineke ọgụ, gịnị ka Chineke ga-agwa ndị ya ka ha mee? (b) Ọ bụrụ na anyị chọrọ ka Jehova chebe anyị, gịnị ka anyị kwesịrị ime?
17 Mgbe Gọg ga-amalite ịlụso ndị Chineke ọgụ, Jehova ga-agwa ndị ohu ya, sị: “Ndị m, gaanụ banye n’ọnụ ụlọ unu dị n’ime, mechiekwanụ ọnụ ụzọ mgbe unu banyesịrị. Zoonụ ruo nwa mgbe nta, ruo mgbe oké iwe gafere.” (Aịza. 26:20) N’oge ahụ, Jehova ga-agwa anyị ihe anyị ga-eme ka anyị dị ndụ. ‘Ọnụ ụlọ dị n’ime’ Jehova kwuru okwu ya nwere ike ịbụ ọgbakọ anyị dị iche iche.
18 N’ihi ya, ọ bụrụ na anyị chọrọ ka Jehova chebe anyị n’oké mkpagbu ahụ, anyị kwesịrị ịghọta na Jehova nwere ndị na-anọchite anya ya n’ụwa nakwa na ọ haziri ha n’ọgbakọ dị iche iche. Anyị kwesịrị ịna-akwado ndị Jehova, nọsiekwa ike n’ọgbakọ anyị. Ka anyị jiri obi anyị niile soro ọbụ abụ kwuo, sị: “Ọ bụ Jehova nwe nzọpụta. Ngọzi gị dị n’ahụ́ ndị gị.”—Ọma 3:8.


text:
NDỊ NA-ETO ETO NA-AJỤ, SỊ
Gịnị Ka M Ga-eme ma Ọ Bụrụ na Ahụ́ Adịghị Mama M ma Ọ Bụ Papa M?
Ihe gbasara ilekọta ndị ahụ́ na-adịghị anaghị echu ọtụtụ ndị na-eto eto ụra. A sị ka e kwuwe, o nwere ike iwe ọtụtụ afọ tupu mama ha ma ọ bụ papa ha arịawa ahụ́.
Ma, gịnị ka ị ga-eme ma ọ bụrụkwanụ na mama gị ma ọ bụ papa gị amalite ịrịa ahụ́ mgbe ị ka na-eto eto? Lee ihe ndị na-eto eto abụọ ụdị ihe a mere kwuru.
Akụkọ Emmaline
Mama m na-arịa otu ọrịa a na-akpọ Ehlers-Danlos syndrome (EDS). Ọrịa a na-enye nsogbu n’ọkpụkpụ, n’anụ ahụ́, nakwa n’akwara.
E nweghị ọgwụ e ji agwọ ụdị ọrịa ahụ, o meekwala ka ahụ́ mama m ka njọ kemgbe afọ iri gara aga. O nwedịrị mgbe ọ na-afọ obere ka ọ nwụọ n’ihi na ọbara adịghị ya n’ahụ́, nweekwa mgbe ụdị ụfụ ọ na-afụ ya na eme ka ọ dị ya ka ya nwụọ.
Anyị bụ Ndịàmà Jehova, ndị anyị na ha nọ n’ọgbakọ na-enyekwara anyị ezigbo aka. Dị ka ihe atụ, n’oge na-adịbeghị anya, otu nwata nwaanyị mụ na ya nwere ike ịbụ ọgbọ, ziteere ndị ezinụlọ anyị ọmarịcha kaadị iji gwa anyị na ọ hụrụ anyị n’anya na iji gwa anyị na ọ ga na-enyere anyị aka. Obi dị m ụtọ na m nwere enyi dị ka ya.
Baịbụl enyekwarala m ezigbo aka. Dị ka ihe atụ, amaokwu kacha amasị m bụ Abụ Ọma 34:18, ebe sịrị: “Jehova nọ ndị obi ha tiwara etiwa nso.” Amaokwu ọzọ na-amasịkwa m bụ Ndị Hibru 13:6, bụ́ ebe sịrị: “Jehova bụ onye na-enyere m aka; agaghị m atụ egwu.”
Ọ bụ amaokwu ikpeazụ a kacha abara m uru. Ihe kacha atụ m egwu bụ na mama m ga-anwụnahụ m. M hụrụ ya n’anya nke ukwuu, obi na-adịkwa m mma ụbọchị ọ bụla ma mụ na ya nọrọ. Amaokwu Baịbụl ahụ mere ka obi sie m ike na mụ ekwesịghị ịna-atụ ụjọ ọdịnihu n’agbanyeghị nsogbu ọ bụla nwere ike ịbịanụ.
Ma e nwere ihe ọzọ na-atụ m egwu. Ihe ahụ bụ na ọrịa a mama m na-arịa si n’ọbara. Mama m butere ya n’aka mama ya, mụnwa ebutekwa ya n’aka mama m. N’eziokwu, mụnwa na-arịakwa ọrịa ahụ mama m na-arịa. Ma Ndị Hibru 13:6 emeela ka obi sie m ike na Jehova bụ onye ga “na-enyere m aka” n’ọrịa a m na-arịa.
Ka ọ dịgodi, m na-agbalị ka ihe ndị m nwere ugbu a na-eme m obi ụtọ. Anaghịkwa m eche gbasara ihe ndị mere m ma ọ bụ na-echegbu onwe m maka ọdịnihu. Ike ga-agwụ m ma m chewe ihe ndị mama m na-emelibu na ihe ndị ọ na-anaghị emelizi ugbu a. Baịbụl kwuru na ọnwụnwa ndị na-abịara anyị “na-adịru nwa oge, dịkwa mfe” ma e jiri ya tụnyere olileanya anyị nwere ịdị ndụ ebighị ebi na-arịaghịzi ọrịa.
Ihe ị ga-echebara echiche: Gịnị nyeere Emmaline aka ịna-enwe obi ụtọ? Olee ihe ị ga-eme ka ị na-enwe obi ụtọ mgbe nsogbu bịaara gị?
Akụkọ Emily
Mgbe m na-aga ụlọ akwụkwọ sekọndrị bụ mgbe mbụ papa m dara mba n’obi. Ọ dị m ka ọ bụghị papa m ahụ m mabu ka m na-ahụzi. Kemgbe ahụ, obi ọjọọ, egwu na nchekasị bụ ihe ya na ya na-alụ mgbe niile. Ọ rịala ọrịa a afọ iri na ise. Ama m na ọ dịghịrị ya mfe idi obi na-ajọ ya ezigbo njọ n’agbanyeghị na ọ ma na e nweghị ezigbo ihe mere obi ji kwesị ịna-ajọ ya njọ.
Anyị bụ Ndịàmà Jehova, ndị ọgbakọ anyị na-enyekwara anyị ezigbo aka. Ụmụnna anyị ndị ahụ nwere obiọma, ha na-aghọtakwa otú ihe si dịrị anyị. E nwebeghị onye mere ka papa m chee na o nweghị uru ọ bara n’ọgbakọ. Otú papa m si edi ọnwụnwa a bịaara ya mere ka m hụkwuo ya n’anya.
Ọ dị m ka papa m ahụ na-anaghị echegbu onwe ya, ọrịa na-ejighị, na-enwekwa obi ụtọ lọghachi, dịrịkwa otú ọ dị na mbụ. Ọ na-ewute m nke ukwuu na papa m ga na-alụso ọrịa a a na-anaghị ahụ anya ọgụ kwa ụbọchị.
N’agbanyeghị ihe a ya na papa m na-alụ, ọ na-agbalị na-enwe obi ụtọ. N’oge na-adịbeghị anya ọrịa ahụ ji ya aka ọjọọ, ọ gbalịrị na-agụ Baịbụl kwa ụbọchị, ọ bụrụgodị na ọ bụ amaokwu ole na ole. Ọ bụ ihe nyeere ya ezigbo aka inwe obi ike. Baịbụl ahụ ọ na-agụ, e nwere ike ịsị na ọ bụ obere ihe, zọrọ ya ndụ. Ihe papa m mere mgbe ahụ tọgburu m atọgbu.
Ihe e dere na Nehemaya 8:10 na-atọ m ụtọ. Ebe ahụ sịrị: “Ọṅụ Jehova bụ ebe unu e wusiri ike.” Ọ bụ nnọọ eziokwu. Oṅụ m na-enwe ma mụ na ụmụnna m nọrọ, ma m gaa ọmụmụ ihe, zaa ajụjụ ma ọ bụ mee ihe omume, na-eme ka m chefuo ihe ndị ahụ na-ewute m. Ọ na-eme ka obi dị m mma ụbọchị ahụ niile. Ihe a ya na papa m na-alụ akụzierela m na Jehova ga na-enyere anyị aka n’agbanyeghị ụdị nsogbu ọ bụla bịaara anyị.
Ihe ị ga-echebara echiche: Olee otú Emily si nyere papa ya aka n’ọrịa ya? Olee otú i nwere ike isi nyere onye dara mba n’obi aka?


text:
OpenVPN
-
Version:
-
-
Asụsụ:
-
Nbudata OpenVPN
Wụnye site Google Play
Nkọwa:
Isi atụmatụ:
- Meere iji nke Wi-Fi
- Nchedo nke onye data
- Na-ezo nke IP-adreesị
- Access na-egbochi ihe onwunwe
- Ezo nke ọmụma nyefe ọwa
Comments on OpenVPN:
OpenVPN Metụtara software:
Ngwá ọrụ iji hụ na confidentiality na internet. The software-enye gị ohere zoo IP-adreesị nke onye ọrụ na-enweta ohere egbochi saịtị.
The software aka uzo na mpaghara igbochi nke web ego ma zoo ata IP-okwu maka na-amaghị aha ọnụnọ ke internet.
The magburu onwe software na-edozi nsogbu nke ohere egbochi saịtị. The software na-akpaghị aka ga-ahọrọ ụzọ nke dị n'ógbè maka kacha njikọ.
The software nyochaa na ojiji nke mobile data. The software eneme na-egosiputa ego nke okporo ụzọ na-eji dị iche iche ngwa n'oge a ụfọdụ oge.
Otu mfe iji software jikwaa WiFi netwọk. The software egosiputa ọmụma zuru ezu banyere ọnọdụ nke netwọk dị.
The software na-mgbachi na ngwa, gallery, njikọ Ịntanetị, ntọala menu, kọntaktị anatara ma ọ bụ ndị ọzọ faịlụ na paswọọdụ.
The irè nchebe nke a ngwaọrụ data megide ojiji nke n'enweghị ikike ndị mmadụ. The software blocks mmalite nke họọrọ ngwa na ọrụ.
Otu n'ime ndị ndú nke ụwa bụ ndị kasị mma nchọgharị na nkwado nke nkà na ụzụ. The software na-enye a nke ọma na ọnụnọ na internet ma na-akwado na njikọ nke dị iche iche mgbakwunye.
The mfe iji ngwa ọcha na-ebuli ngwaọrụ usoro. The software na-akwado a ọtụtụ ngwá ọrụ nyochaa usoro ọnọdụ na idozi njehie.
The ukara ngwa si na-ewu ewu na-ejere ele dị iche iche video ọdịnaya. The software na-akwado a nso nke ngwaọrụ dezie video na ya ụdi bulite na netwọk.
Zuru ezu njikwa agbanweta ozi ederede n'etiti ọrụ. The software na-enyere aka na-ekwurịta okwu na ìgwè chats na-ele ndị dị iche iche media ọdịnaya.
Zuru ezu ọkpụkpọ na-egwu ọdịyo na video faịlụ. The software nwere nnukwu set nke codecs ele video na ọtụtụ formats na ọ bụ magburu onwe ya n'ihi egwu na-akpọ music.
Ngwa n'ihi na ederede ozi na olu nkwurịta okwu. Ọzọkwa, e nwere ohere nke chat na enyi si dị iche iche ọrụ na mmadụ netwọk.
Oké mgbakwunye nye adaba, nchebe na ngwa ngwa ngwaọrụ ọrụ. The software na-agụnye ọtụtụ ngwá ọrụ iji nweta nnukwu arụmọrụ kwere omume.
Na-ewu ewu ozi ahụ iji kpọtụrụ ndị enyi nke blackberry, A gam akporo na iPhone ngwaọrụ. The software na-akwado ọtụtụ ihe bara uru atụmatụ maka mfe izi ozi.
Lee ihe software
Ọrụ usoro:
- Android
- Windows
Top software:
Lee ihe software


text:
IBUOTIKỌ MAGAZINE EMI | NDI AYAMA NDIBỌ AKAKAN ENỌ ABASI?
Anana-Mbiet Enọ
EKEME nditie nte ke n̄kpọ usọi pencil emi Jordan akamade mi idịghe n̄kpọ ndomokiet. Edi enye esịne ke otu n̄kpọ emi enye amade akan. Jordan ọdọhọ ete: “Akanieren kiet emi ekesidide ufọk nnyịn ọkọnọ mi n̄kpọ emi ke ini n̄kedide ekpri eyenọwọn̄. Enye ekekere Russell, ndien kpukpru owo ke ubon nnyịn ẹkedi ufan esie.” Ke Russell ama akakpa, Jordan ama edifiọk ke enye ama enen̄ede an̄wam ete-eka imọ onyụn̄ an̄wam ete ye eka imọ ke ini n̄kpọ ọkọsọn̄de ye mmọ. Jordan ọdọhọ ete: “Idahaemi mma n̄kọdiọn̄ọ se Russell akanamde mi, mmenen̄ede mma ekpri enọ esie emi n̄kan nte n̄kamade.”
Se Jordan etịn̄de emi owụt ke ndusụk owo ẹkeme ndida nte ke enọ oro ẹnọde owo iwọrọke n̄kpọ. Edi owo emi ẹnọde enọ oro ekeme ndima n̄kpọ oro etieti onyụn̄ ada enye nte n̄kpọuto. Bible etịn̄ ntem aban̄a akakan enọ oro ẹnọde nnyịn: “Abasi ama enen̄ede ama ererimbot tutu enye ọnọ ikpọn̄-ikpọn̄ edibon Eyen esie, man owo ekededi eke ọbuọtde idem ye enye okûtak edi enyene nsinsi uwem.”—John 3:16.
Enọ emi ekeme ndinam owo enyene nsinsi uwem! Ndi odu enọ eke okponde akan emi? Kpa ye oro ndusụk owo mîdiọn̄ọke nte enọ emi ọsọn̄de urua, mme Christian ẹfiọk ke enye “enen̄ede okpon” onyụn̄ ‘ọsọn̄ urua.’ (Psalm 49:8; 1 Peter 1:18, 19) Edi ntak emi Abasi ọkọnọde Eyen esie edikpa ọnọ nnyịn-e?
Kop nte apostle Paul ọkọbọrọde mi: ‘Idiọkn̄kpọ okoto owo kiet odụk ererimbot, n̄kpa onyụn̄ oto ke idiọkn̄kpọ oro odụk, ndien n̄kpa atara esịm kpukpru owo.’ (Rome 5:12) Adam ama anam idiọkn̄kpọ ke ndikọsọn̄ ibuot ye Abasi, ndien enye ama akpa ke ntak oro. N̄kpa ama oto Adam ebe esịm kpukpru nditọ esie.
“N̄kpọ eyenutom idiọkn̄kpọ edi n̄kpa, edi enọ oro Abasi ọnọde edi nsinsi uwem ke Christ Jesus Ọbọn̄ nnyịn.” (Rome 6:23) Abasi ọkọnọ Jesus Christ Eyen esie ediwa mfọnmma uwem esie onyụn̄ osio nnyịn ke ufụn idiọkn̄kpọ ye n̄kpa. Kpukpru mbon emi ẹbuọtde idem ye Jesus ẹyenyene nsinsi uwem ke ntak uwa oro enye akawade, emi ẹnyụn̄ ẹdiọn̄ọde nte “ufak.”—Rome 3:24.
Paul eketịn̄ ntem aban̄a kpukpru edidiọn̄ oro Abasi edidade Jesus Christ idiọn̄ mbon oro ẹtuakde ibuot ẹnọ enye: “Ekọm enyene Abasi ke ntak enọ mfọn esie oro inua mîkemeke ndibụk.” (2 Corinth 9:15) Ufak oro ayan̄a owo ifiọk. Edi nso inam ufak edi akakan ke otu nti enọ oro Abasi ọnọde nnyịn? Didie ke enye okpụhọde ye mme enọ Abasi eken? * Ndien nso ke ikpanam iban̄a enọ emi? Mbọk kot nte Bible ọbọrọde mme mbụme emi ke ibuotikọ iba oro ẹtienede.
^ ikp. 8 Jesus ama enyịme ‘ndiyak ukpọn̄ esie nnọ kaban̄a nnyịn.’ (1 John 3:16) Edi sia edide Abasi ọkọdọhọ Jesus edikpa ọnọ nnyịn, ibuotikọ iba emi ẹtienede ẹnen̄ede ẹtịn̄ se Abasi akanamde ke ndinọ nnyịn ufak.


text:
Ndị Okenye, Ùnu Na-azụ Ndị Ọzọ?
“E nwere oge a kara aka maka ihe ọ bụla.”—EKLI. 3:1.
1, 2. Gịnị ka ndị nlekọta sekit chọpụtara n’ọtụtụ ọgbakọ?
MGBE otu onye nlekọta sekit na-emechi nnọkọ ya na ndị okenye, o lere ha anya, obi adị ya ezigbo ụtọ maka otú ha si arụsi ọrụ ike. Ụfọdụ n’ime ndị okenye ahụ rudịrị ịbụ nna ya. Ma, e nwere ihe dị mkpa na-echegbu ya. Ọ jụrụ ndị okenye ahụ, sị: “Ụmụnna m, olee ihe ndị unu merela iji zụọ ndị ọzọ ka ha nwee ike ịna-arụkwu ọrụ n’ọgbakọ?” Ha chetara na mgbe o letara ha n’oge gara aga, ọ gwara ha ka ha wepụtakwuo oge na-azụ ndị ọzọ. Otu okenye zara ya, sị, “N’eziokwu, e nwebeghị ezigbo ihe anyị mere.” Ndị okenye ndị ọzọ kwetara ihe ahụ ọ zara.
2 Ọ bụrụ na ị bụ okenye, o nwere ike ịbụ na ị ga-aza ụdị ihe ahụ ha zara. Ndị nlekọta sekit achọpụtala na n’ọtụtụ ọgbakọ, ndị okenye kwesịrị iwepụtakwu oge na-azụ ụmụnna, ma ụmụ okorobịa ma ndị katarala ahụ́, ka ha soro na-elekọta atụrụ Jehova. Ma, o nwere ike isi ezigbo ike. N’ihi gịnị?
3. (a) Olee otú Baịbụl si gosi na ịzụ ndị ọzọ dị mkpa? Gịnị mere anyị niile ji kwesị inwe mmasị n’ịzụ ndị ọzọ? (Kwuo ihe e dere n’ala ala peeji.) (b) Gịnị mere o nwere ike iji siere ụfọdụ ndị okenye ike ịzụ ndị ọzọ?
3 Ebe ị bụ onye ọzụzụ atụrụ, ị ma na ọ dị mkpa iwepụta oge na-azụ ụmụnna. * Ị makwa na e kwesịrị inwetakwu ụmụnna nwoke ga-enye aka na-eme ka ọgbakọ sikwuo ike, ka e nwee ndị ga-enyere ọgbakọ ndị ọhụrụ a ga-ekepụta aka. (Gụọ Aịzaya 60:22.) Ị makwa na Baịbụl gbara gị ume ka ị kụziere ndị ọzọ ihe. (Gụọ 2 Timoti 2:2.) Ma, o nwere ike isiri gị ike ịzụ ndị ọzọ otú ahụ o siiri ndị okenye ahụ e kwuru okwu ha ná mmalite. O doro anya na i ji oge gị na-elekọta ezinụlọ gị, na-arụ ma ọrụ ego ma ọrụ ọgbakọ ma ọrụ ndị ọzọ dị mkpa. O nwere ike ịdị gị ka i nweghị ohere ị ga-eji na-azụ ndị ọzọ nọ n’ọgbakọ. N’ihi ya, ka anyị leba anya n’ihe mere o ji dị mkpa ka i wepụta oge na-azụ ndị ọzọ.
ỊZỤ NDỊ ỌZỌ DỊ EZIGBO MKPA
4. Olee ihe nwere ike ime ka ndị okenye ghara ịzụ ndị ọzọ ozugbo?
4 Olee ihe nwere ike ime ka o siere ụfọdụ ndị okenye ike iwepụta oge na-azụ ndị ọzọ? Ụfọdụ n’ime ha nwere ike ịna-eche, sị: ‘Ịzụ ndị ọzọ dị mkpa. Ma, e nwere ihe ndị ọzọ ka mkpa n’ọgbakọ. Ọ bụrụ na mụ azụghị ndị ọzọ ozugbo, o nweghị ihe ọ ga-eme ọgbakọ.’ Ọ bụ eziokwu na e nwere ọtụtụ ihe i kwesịrị ilebara anya ngwa ngwa, ọ bụrụ na ị zụghị ndị ọzọ ozugbo, o nwere ike ịkpa ọgbakọ aka ọjọọ.
5, 6. Gịnị ka anyị kwesịrị ịmụta n’ihe atụ gbasara ọkwọ ụgbọala na otú o si elekọta ụgbọala ya? Olee otú o si gbasa ịzụ ndị ọzọ n’ọgbakọ?
5 Chegodị banyere ihe atụ a: Ọkwọ ụgbọala nwere ike ịma na ihe ga-eme ka ụgbọala ya ghara imebi bụ ịna-agbanwe mmanụ njin ya mgbe e kwesịrị ịgbanwe ya. Ma, o nwere ike iche na ihe ka mkpa bụ ịgbanye ya mmanụ ụgbọala. A sị ka e kwuwe, ọ bụrụ na ọ gbanyeghị ya mmanụ ụgbọala, ọ ga-emecha nyụọ ọkụ. Ma, ọkwọ ụgbọala nwere ike ịna-eche n’obi ya, sị: ‘Ọ bụrụ na mụ enweghị ohere gbanwee mmanụ njin a, njin a ka ga na-arụ ọrụ.’ Ma, olee nsogbu o nwere ike ịkpata? Ọ bụrụ na ọkwọ ụgbọala anaghị agbanwe mmanụ njin ya mgbe o kwesịrị ịgbanwe ya, ụgbọala ya ga-akụ njin otu ụbọchị. Ụdị ihe a mee, ịrụzi ụgbọala ahụ ga-egbu ya ezigbo oge, fuokwa ya ego buru ibu. Gịnị ka ihe atụ a na-akụziri anyị?
6 Ndị okenye na-arụ ọtụtụ ọrụ dị mkpa e kwesịrị ịrụ n’egbughị oge. Ma ọ́ bụghị ya, ihe ga-emebi n’ọgbakọ. Otú ahụ ọkwọ ụgbọala kwesịrị ịna-agbanye mmanụ ụgbọala n’ụgbọala ya ka ndị okenye kwesịrị ịgbalịsi ike na-eme “ihe ndị ka mkpa.” (Fil. 1:10) Ma, ụfọdụ ndị okenye nwere ike ịnọ ebe ha na-arụ ihe ndị dị mkpa, ha agaghịzi enwe ohere ịzụ ndị ọzọ. Ọ ga-adịzi ka onye leghaara njin ụgbọala ya anya. Ọ bụrụ na ndị okenye eleghara ịzụ ndị ọzọ anya, nsogbu ọ ga-emecha kpata bụ na a gaghịzi enwe ụmụnna nwoke ruru eru ga na-arụ ọrụ niile e kwesịrị ịrụ n’ọgbakọ.
7. Olee otú anyị kwesịrị isi na-ele ndị okenye na-ewepụta oge azụ ndị ọzọ anya?
7 N’ihi ya, anyị ekwesịghị iche na ịzụ ndị ọzọ adịchaghị mkpa. Ndị okenye ndị na-eche banyere ihe ga-abara ọgbakọ uru n’ọdịnihu na-ewepụta oge azụ ndị ọzọ. Ha na-esi otú ahụ egosi na ha bụ ndị ohu ma ihe. Ọ ga-abakwara ọgbakọ ezigbo uru. (Gụọ 1 Pita 4:10.) Olee otú ọ ga-esi baara ọgbakọ uru?
OTÚ OKENYE GA-ESI JIRI OGE YA NA-EME IHE BARA URU
8. (a) Gịnị na gịnị mere ndị okenye ji kwesị ịna-azụ ndị ọzọ? (b) Olee ọrụ dị ezigbo mkpa ndị okenye nọ n’ebe e nwere mkpa ka ukwuu kwesịrị ịna-arụ? (Kwuo ihe e dere n’igbe isiokwu ya bụ “ Ọrụ Dị Ezigbo Mkpa.”)
8 Ọ bụrụgodị ndị bụ́ okenye kemgbe ọtụtụ afọ, ha kwesịrị ịghọta na ka ha na-aka nká, ha agaghịzi enwe ike ịna-arụ ọtụtụ ọrụ ha na-arụbu n’ọgbakọ. (Maị. 6:8) Ha kwesịkwara ịghọta na “oge ọdachi na ihe a na-atụghị anya ya” nwere ike ime ka ha ghara ịna-arụ ihe ndị ha kwesịrị ịrụ n’ọgbakọ. (Ekli. 9:11, 12; Jems 4:13, 14) N’ihi ya, ndị okenye ndị bu ọdịmma atụrụ Jehova n’obi na-eji oge kwesịrị ekwesị akụziri ndị na-eto eto ihe ndị ha mụtara n’ọtụtụ afọ ha jeerela Jehova ozi.—Gụọ Abụ Ọma 71:17, 18.
9. Olee ihe ga-eme n’ọdịnihu nke mere o ji dị ezigbo mkpa ịzụ ndị ọzọ?
9 Olee ihe ndị ọzọ mere ndị okenye ndị na-azụ ndị ọzọ ji abara ìgwè atụrụ Chineke uru? Mbọ ha na-agba na-eme ka ọgbakọ sie ike. Olee otú o si eme ka ọgbakọ sie ike? Ọ bụrụ na ndị okenye na-azụ ndị ọzọ, ọ ga-eme ka e nwekwuo ụmụnna nwoke ndị dị njikere inye aka mee ka ọgbakọ sie ike ma dị n’otu, ma ugbu a ma mgbe ihe ga-ata ezigbo akpụ n’oké mkpagbu ahụ na-abịanụ. (Ezik. 38:10-12; Maị. 5:5, 6) N’ihi ya, ndị okenye anyị hụrụ n’anya, anyị na-arịọ unu ka unu malite taa na-ewepụta oge na-azụ ndị ọzọ.
10. Gịnị ka okenye nwere ike ime ka o nwee efe ịzụ ndị ọzọ?
10 O doro anya na ọtụtụ ọrụ dị mkpa okenye na-arụ n’ọgbakọ nwere ike ime ka ọ ghara ịna-enwe efe. N’ihi ya, o nwere ike ịdị mkpa ka o wepụta oge ụfọdụ ọ na-eji arụ ọrụ ndị ahụ ma jiri ya zụọ ndị ọzọ. (Ekli. 3:1) Ọ bụrụ na okenye emee otú ahụ, ọ pụtara na o ji oge ya eme ihe ga-abara ọgbakọ uru ugbu a nakwa n’ọdịnihu.
KWADEBE OBI ONYE Ị CHỌRỌ ỊZỤ
11. (a) Olee ihe masịrị gị n’aro ndị okenye bi ná mba dị iche iche tụrụ gbasara ịzụ ndị ọzọ? (b) Dị ka e kwuru n’Ilu 15:22, gịnị mere anyị ji kwesị ileba anya n’aro ndị okenye ndị ọzọ tụrụ?
11 Ọtụtụ ndị okenye azụọla ụfọdụ ụmụnna nwoke ka ha nwee ike ịrụkwu ọrụ n’ọgbakọ. N’oge na-adịbeghị anya, a jụrụ ụfọdụ ndị okenye ahụ otú ha si azụ ndị ọzọ. * Ndụmọdụ ha niile nyere yiri n’agbanyeghị na ọnọdụ ha dị iche iche. Gịnị ka ihe a na-egosi? O gosiri na iji Baịbụl azụ ndị mmadụ na-aba uru “n’ebe niile na n’ọgbakọ niile,” otú ahụ ọ bara uru n’oge Pọl onyeozi. (1 Kọr. 4:17) N’isiokwu a nakwa na nke na-eso ya, anyị ga-eleba anya n’ụfọdụ aro ndị okenye ndị a tụrụ.—Ilu 15:22.
12. Gịnị ka onye chọrọ ịkụziri mmadụ ihe kwesịrị ibu ụzọ mee? N’ihi gịnị?
12 Ihe mbụ onye nkụzi kwesịrị ime bụ ịkwadebe obi onye ọ chọrọ ịkụziri ihe. Dị ka ihe atụ, onye ọrụ ugbo na-ebu ụzọ kọọ ala tupu ya akụọ ya ihe. Onye chọrọ ịkụziri mmadụ ihe kwesịrị ime ụdị ihe ahụ. Ọ ga-ebu ụzọ kwadebe obi onye ahụ tupu ya akụziwere ya ihe ọhụrụ. Oleekwanụ otú onye na-akụziri mmadụ ihe ga-esi kwadebe obi onye ahụ? Ọ bụ ime ụdị ihe ahụ otu onye amụma mere n’oge ochie. Gịnị ka o mere?
13-15. (a) Gịnị ka Jehova gwara Samuel ka o mee? (b) Olee otú Samuel si mee ya? (Lee ihe e sere ná mmalite isiokwu a.) (ch) Gịnị mere ihe a Baịbụl kọrọ ji kwesị ịbara ndị okenye uru taa?
13 Otu ụbọchị, n’ihe karịrị puku afọ atọ gara aga, Jehova gwara Samuel onye amụma, sị: “Ụdị ugbu a echi, m ga-ezitere gị otu nwoke si n’ala Benjamin, tee ya mmanụ ịbụ onye ndú nke ndị m bụ́ Izrel.” (1 Sam. 9:15, 16) Samuel ma na ọ bụghịzi ya ga na-edu ndị Izrel nakwa na Jehova chọrọ ịhọpụta onye ndú ọhụrụ. Samuel nwere ike ịna-eche, sị: ‘Oleekwanụ otú m ga-esi kwadebe nwoke ahụ maka ọrụ a?’ O chetara ihe ọ ga-eme na otú ọ ga-esi mee ya.
14 N’echi ya, mgbe Samuel hụrụ Sọl, Jehova gwara ya, sị: “Lee nwoke ahụ.” Samuel mere ihe ahụ o bu n’obi. Ọ kpọrọ Sọl ka ọ bịa rie nri n’ụlọ iri ihe. Mgbe Sọl na onye na-ejere ya ozi rutere, Samuel nyere ha oche pụrụ iche. O nyere Sọl anụ kacha mma ma sị ya: “Rie ya, n’ihi na e debeere gị ya ruo mgbe a kara aka.” Mgbe ha richara, Samuel na Sọl gawara n’ụlọ Samuel, na-akparịta ụka ka ha na-aga. Samuel ji oge ha ji rie nri na oge ha na-aga n’ụzọ kwadebe obi Sọl. Mgbe ha ruru n’ụlọ ya, ọ kpọ Sọl gaa n’elu ụlọ ya. Ka ha na-anara ikuku ná mgbede ahụ, ha nọ na-ekwurịta okwu ruo mgbe ha lakpuru. N’echi ya, Samuel tere Sọl mmanụ, susuo ya ọnụ, gwa ya ihe ndị ọzọ ọ ga-eme, gwazie ya ka ọ lawa. N’oge ahụ, Sọl adịla njikere maka ihe ga-emenụ.—1 Sam. 9:17-27; 10:1.
15 O doro anya na ite mmadụ mmanụ ka ọ bụrụ onye ndú ndị Izrel dị iche n’ịzụ nwanna ka ọ bụrụ okenye ma ọ bụ ohu na-eje ozi n’ọgbakọ. Ma, e nwere ọtụtụ ihe ndị okenye ga-amụta n’ihe Samuel mere. Ka anyị tụlee abụọ n’ime ha.
EZI NDỊ ENYI NDỊ NA-EJI OBI HA NIILE AZỤ ỤMỤNNA
16. (a) Olee otú obi dị Samuel mgbe ndị Izrel kwuru ka e nye ha eze? (b) Gịnị ka Samuel mere mgbe Jehova gwara ya ka o tee Sọl mmanụ?
16 Jiri obi gị niile nyere ha aka. Mgbe mbụ Samuel nụrụ na ndị Izrel chọrọ onye ga-abụ eze ha, o wutere ya. Ọ dịkwa ya ka hà ajụla ya. (1 Sam. 8:4-8) N’eziokwu, ọ chọghị ime ihe ndị Izrel kwuru. Ọ bụ ya mere Jehova ji gwa ya ugboro atọ ka o gee ha ntị. (1 Sam. 8:7, 9, 22) Ma, Samuel eweghị iwe ma ọ bụ nweere onye ga-anọchi ya anyaụfụ. Mgbe Jehova gwara ya ka o tee Sọl mmanụ, o kwetara. O ji obi ya niile mee ya, ọ bụghị ka o mezuo iwu, kama n’ihi na ọ hụrụ Jehova n’anya.
17. Olee otú ndị okenye taa si eme ka Samuel? Oleekwa otú obi na-adị ha?
17 Ọtụtụ ndị bụ́ okenye kemgbe ọtụtụ afọ na-eme ka Samuel. Ha na-eji obiọma azụ ụmụnna ha. (1 Pita 5:2) Ha na-eji obi ha niile azụ ndị ọzọ. Ụjọ anaghị atụ ha na ndị ahụ ga-anara ha ihe ùgwù ha nwere n’ọgbakọ. Ụdị ndị okenye ahụ anaghị ele ndị ha na-azụ anya ka ndị ha na ha na-asọ mpi, kama ha na-ewere ha ka ‘ndị ọrụ ibe ha.’ Ha ghọtara na ndị ahụ bụ onyinye Chineke nyere ọgbakọ ya. (2 Kọr. 1:24; Hib. 13:16) Obi na-adịkwa ndị okenye ụtọ ịhụ ka ndị ha na-akụziri ihe na-eji ihe ha mụtara eme ihe na-abara ọgbakọ uru.—Ọrụ 20:35.
18, 19. Olee otú okenye ga-esi kwadebe obi onye ọ na-azụ? Gịnị mere o ji kwesị ime otú ahụ?
18 Bụrụ enyi ha, ọ bụghị naanị onye na-akụziri ha ihe. N’ụbọchị ahụ Samuel hụrụ Sọl, a sị na Samuel chọrọ, ọ gaara ewepụta mmanụ ozugbo, wụsa ya Sọl n’isi ka ọ bụrụ eze, sị ya lawa. Ọ ga-apụta na o teela ya mmanụ, ma ọ kwadebeghị ya maka idu ndị Izrel. Kama ime otú ahụ, Samuel wepụtara oge jiri nwayọọ nwayọọ kwadebe obi Sọl. Tupu Samuel etee ya mmanụ, ha abụọ bu ụzọ rikọọ nri, soro na-aga, kparịta ụka ruo ogologo oge ma hie ụra. Samuel cheere ruo oge kwesịrị ekwesị tupu ya etee Sọl mmanụ.
19 Taa, onye na-azụ mmadụ kwesịrị ime otú ahụ. Tupu okenye amalite ịzụ nwanna, o kwesịrị ibu ụzọ meta ya enyi. Ihe okenye ga-eme ka obi ruo onye ọ na-azụ ala nwere ike ịdị iche n’ihe okenye nọ ná mba ọzọ ga-eme. Ma, n’agbanyeghị ebe i bi, ọ bụrụ na i wepụta oge ka gị na onye ị na-azụ nọrịa, ọ ga-amata na i ji ya kpọrọ ihe. (Gụọ Ndị Rom 12:10.) O doro anya na obi ga-adị ndị ị na-azụ ụtọ maka otú i si hụ ha n’anya ma jiri ha kpọrọ ihe.
20, 21. (a) Olee otú ị ga-esi kọwaa ezigbo onye nkụzi? (b) Gịnị ka anyị ga-amụ n’isiokwu na-esonụ?
20 Ndị okenye, chetanụ na ihe na-eme ka mmadụ bụrụ ezigbo onye nkụzi abụghị naanị na o nwere mmasị ịna-akụziri mmadụ ihe, kama o kwesịrị ịhụ onye ọ na-akụziri ihe n’anya. (Tụlee Jọn 5:20.) Ọ bụrụ na onye na-akụziri mmadụ ihe hụrụ onye ọ na-akụziri ihe n’anya, onye ahụ ga-amata ozugbo. Ọ ga-adịkwara ya mfe ịmụta ihe a na-akụziri ya. N’ihi ya, ndị okenye anyị hụrụ n’anya, na-agbanụ mbọ ka unu na-emeta ndị unu na-azụ enyi.—Ilu 17:17; Jọn 15:15.
21 Mgbe okenye kwadebechara obi nwanna, o nweziri ike ịkụziri ya ihe. Olee otú ọ ga-esi kụziere ya ihe? Ọ bụ ihe anyị ga-amụ n’isiokwu na-esonụ.
^ para. 3 Ọ bụ ndị okenye ka e bu n’obi dee isiokwu a na nke na-eso ya. Ma, mmadụ niile nọ n’ọgbakọ kwesịrị ichebara ihe e kwuru echiche. N’ihi gịnị? Ọ bụ n’ihi na ọ ga-enyere ụmụnna nwoke niile aka ịghọta na e kwesịrị ịzụ ha ka e nwee ike inyekwu ha ọrụ n’ọgbakọ. Ọ bụrụ na e nwekwuo ụmụnna a kụziiri ịrụ ọrụ ọgbakọ, ọ ga-abara mmadụ niile uru.
^ para. 11 Ndị okenye ndị ahụ bi n’Amerịka, Bangladesh, Beljọm, Brazil, Frans, French Gịyana, Japan, Koria, Meksiko, Naịjirịa, Namibia, Ọstrelia, Riyuniọn, Rọshịa, na Saụt Afrịka.


text:
Baịbụl nke Dị n'Ịntanet | BAỊBỤL NSỌ—NSỤGHARỊ ỤWA ỌHỤRỤ NKE AKWỤKWỌ NSỌ
Ị̀ ga-achọ ịgụ isiokwu a n’asụsụ %%?
1 Samuel 2:1-36
2 Hana wee malite ikpe ekpere,+ sị:“Obi m na-aṅụrị ọṅụ n’ime Jehova,+E buliwo mpi m elu n’ezie n’ime Jehova.+Ọnụ m emeghewo megide ndị iro m,N’ihi na m na-aṅụrị ọṅụ ná nzọpụta nke si n’aka gị.+2 Ọ dịghị onye dị nsọ nke dị ka Jehova, n’ihi na ọ dịghị onye ọzọ ma e wezụga gị;+Ọ dịghịkwa oké nkume nke dị ka Chineke anyị.+3 Unu ejikwala oké mpako na-ekwu okwu,Unu etukwala ọnụ,+N’ihi na Jehova bụ Chineke nke nwere ihe ọmụma,+Ọ bụkwa ya na-atụ omume n’ihe ọ̀tụ̀tụ̀ n’ụzọ ziri ezi.+4 Oké ụjọ ji ndị dike na-agba ụta,+Ma ndị na-asụ ngọngọ ekewo onwe ha ike dị ka ájị̀.+5 Ndị afọ juru ga-arụ ọrụ ngo iji nweta nri,+Ma agụụ akwụsịwo ịgụ ndị agụụ ji.+Ọbụna nwaanyị aga amụwo ụmụ asaa,+Ma nwaanyị nke nwere ọtụtụ ụmụ agbarawo aka nwa.+6 Jehova bụ Onye na-eme ka a nwụọ na Onye na-echebe ndụ,+Onye na-eme ka a rịdaa na Shiol,+ Ọ na-emekwa ka a rịgote.+7 Jehova bụ Onye na-eme ka a daa ogbenye+ na Onye na-eme ka a baa ọgaranya,+Onye na-eweda mmadụ ala nakwa Onye na-ebuli mmadụ elu,+8 Onye na-esi n’ájá eweli onye ọ na-enweghị ka ọ hà ya;+Ọ na-esi n’olulu ntụ akpọpụta onye dara ogbenye,+Ime ka ha soro ndị a ma ama nọdụ; ọ na-enyekwa ha ocheeze dị ebube+ ka ọ bụrụ ihe onwunwe ha.+N’ihi na ọ bụ Jehova nwe ihe niile ji ụwa,+Ọ bụ n’elu ha ka ọ dọkwasịrị elu ala.9 Ụkwụ nke ndị na-eguzosi ike n’ebe ọ nọ ka ọ na-eche nche;+Ma a na-ala ndị ajọ omume n’iyi n’ọchịchịrị,+N’ihi na ọ bụghị site n’ike ka mmadụ na-aka ike.+10 Ma ndị na-alụso Jehova ọgụ ka a ga-emenye ụjọ;+Ọ ga-esi n’eluigwe baara ha mba.+Jehova ga-ekpe ebe niile ụwa sọtụrụ ikpe,+Ka o wee mee ka eze ya dị ike,+Ka o wee bulie mpi nke onye o tere mmanụ.”+11 Elkena wee laa n’ụlọ ya nke dị na Rema; ma nwa okoro ahụ ghọrọ onye ozi+ Jehova n’ihu Ilaị onye nchụàjà.12 Ụmụ Ilaị bụ ndị ikom na-abaghị n’ihe;+ ha amaghị Jehova.+13 A bịa n’ihe ruuru ndị nchụàjà n’ihe ndị mmadụ na-eweta,+ mgbe ọ bụla onye ọ bụla na-achụ àjà, onye na-ejere onye nchụàjà ozi na-eji ndụdụ nwere ezé atọ n’aka bịa, mgbe a ka na-esi anụ esi,+14 wee dụnye ndụdụ ahụ n’efere ma ọ bụ n’ite e ji esi nri nke nwere aka abụọ ma ọ bụ n’ite e ji esi mmiri ma ọ bụ n’ite e ji esi nri nke nwere otu aka. Ihe ọ bụla ndụdụ ahụ dụtara ka onye nchụàjà na-ewere. Otú ahụ ka ha na-eme ndị Izrel niile na-abịa n’ebe ahụ,+ ya bụ, na Shaịlo.15 Tupu ha esuree abụba anụ n’ọkụ,+ onye na-ejere onye nchụàjà ozi na-abịa gwa nwoke na-achụ àjà, sị: “Weta anụ a ga-ahụrụ onye nchụàjà, ọ bụ anụ ndụ ka ọ ga-anara gị, ọ bụghị nke e siri esi.”+16 Mgbe nwoke ahụ sịrị ya: “Ka ha burugodị ụzọ hụ na ha surere abụba anụ n’ọkụ.+ Mgbe ahụ, were ihe ọ bụla nke na-agụ mkpụrụ obi gị,”+ ọ ga-asị: “Ee e, weta ya ugbu a; ma ọ́ bụghị ya, m ga-ewere ya n’ike!”+17 Mmehie nke ndị ahụ na-eje ozi wee dị nnọọ ukwuu n’ihu Jehova;+ n’ihi na ndị ikom ahụ na-elelị àjà a na-achụrụ Jehova.+18 Samuel nọ na-eje ozi+ n’ihu Jehova mgbe ọ bụ nwa okoro. Ọ na-eyi efọd e ji ákwà linin mee.+19 Nne ya na-akwakwara ya obere uwe elu na-enweghị aka, ọ na-achịrị ya chịtara ya kwa afọ mgbe ya na di ya na-agbagote ịchụ àjà a na-achụ kwa afọ.+20 Ilaị wee gọzie+ Elkena na nwunye ya, sị: “Ka Jehova site na nwaanyị a nye gị nwa a ga-eji dochie ihe a gbazinyere agbazinye, nke a gbazinyere Jehova.”+ Ha wee laa n’obodo ha.21 Jehova wee chee ihu ya n’ebe Hana nọ,+ o wee tụrụ ime, mụọ ụmụ nwoke atọ na ụmụ nwaanyị abụọ.+ Nwa okoro ahụ bụ́ Samuel wee na-eto n’ebe Jehova nọ.+22 Ilaị emewo nnọọ agadi, ọ nụkwara+ ihe niile ụmụ ya nọ na-eme+ Izrel dum nakwa otú ha na ndị inyom+ na-eje ozi n’ọnụ ụzọ ụlọikwuu nzute si edina.+23 Ọ na-asịkwa ha:+ “Gịnị mere unu ji na-eme ụdị ihe ndị a?+ N’ihi na ihe m na-anụ n’ọnụ mmadụ niile banyere unu dị njọ.+24 Ee e,+ ụmụ m, n’ihi na akụkọ m na-anụ, nke ndị Jehova na-akọsa, adịghị mma.+25 Ọ bụrụ na mmadụ emehie mmadụ,+ Chineke ga-ekpechite ọnụ ya;+ ma ọ bụrụ na ọ bụ Jehova ka mmadụ mehiere,+ ònye ga-ekpechitere ya ekpere?”+ Ma ha egeghị nna ha ntị,+ n’ihi na ọ masịrị Jehova ugbu a igbu ha.+26 N’oge ahụ niile, nwa okoro ahụ bụ́ Samuel nọ na-eto, ihe ya wee na-adịwanye ma Jehova ma mmadụ mma.+27 Otu onye nke Chineke+ wee bịakwute Ilaị, sị ya: “Nke a bụ ihe Jehova kwuru, ‘Ọ̀ bụ na mụ emeghị ka ụlọ nna nna gị mata m mgbe ha ka nọ n’Ijipt dị ka ndị ohu n’ụlọ Fero?+28 E wee si n’ebo Izrel dum họpụtara m ya,+ ịrụ ọrụ dị ka onye nchụàjà nakwa ịgbago n’elu ebe ịchụàjà m+ isure ihe nsure ọkụ, iyi efọd n’ihu m, ka m wee nye ụlọ nna nna gị àjà niile ụmụ Izrel na-esure n’ọkụ.+29 Gịnị mere unu ji na-agba àjà m na onyinye m ụkwụ,+ bụ́ nke m nyere n’iwu n’ebe obibi m,+ i wee na-asọpụrụ ụmụ gị karịa mụ onwe m site n’iji onyinye ọ bụla kasị mma nke ndị m bụ́ Izrel na-enye+ na-eme ka unu maa abụba?+30 “‘Ya mere, nke a bụ ihe Jehova bụ́ Chineke Izrel kwuru: “Ekwuru m n’ezie, sị, Ụlọ gị na ụlọ nna nna gị ga na-eje ije n’ihu m ruo mgbe a na-akaghị aka.”+ Ma ugbu a, nke a bụ ihe Jehova kwuru: “Tụfịakwa! Agaghị m eme ya, n’ihi na ndị na-asọpụrụ m+ ka m ga-akwanyere ùgwù,+ ndị na-eleda m anya ga-abụkwa ihe efu.”+31 Lee! Ụbọchị na-abịa mgbe m ga-egbupụ ogwe aka gị na ogwe aka nke ụlọ nna nna gị, nke na a gaghị enwe agadi ọ bụla n’ụlọ gị.+32 Mgbe m ga na-emere Izrel ihe ọma, ihe ị ga-ahụ bụ naanị onye iro n’ebe obibi m;+ ọ dịghịkwa mgbe a ga-enwe agadi n’ụlọ gị.33 Ma e nwere onye si n’ahụ́ gị nke m na-agaghị ebipụ n’ebe ịchụàjà m ka m wee mee ka anya gị ghara ịhụkwa ụzọ, ka m wee meekwa ka ike gwụ mkpụrụ obi gị; kama a ga-eji mma agha nke mmadụ gbuo ihe ka ọtụtụ n’ime ndị ezinụlọ gị.+34 Nke a ga-abụkwara gị ihe ịrịba ama nke ga-abịakwasị ụmụ gị abụọ, bụ́ Họfnaị na Finihas:+ N’otu ụbọchị ka ha abụọ ga-anwụ.+35 M ga-emekwa ka onye nchụàjà kwesịrị ntụkwasị obi biliere m.+ Ọ ga-eme ihe dị m mma n’obi nakwa ihe dị mkpụrụ obi m mma; m ga-ewukwara ya ụlọ na-adịgide adịgide, ọ ga na-ejekwa ije mgbe niile n’ihu onye m tere mmanụ.+36 Ọ ga-erukwa na onye ọ bụla nke fọdụrụ+ n’ụlọ gị ga-abịa kpọọrọ ya isiala ka e wee kwụọ ya ụgwọ ma nye ya otu ogbe achịcha, ọ ga-asịkwa: “Biko, nye m ihe m ga na-arụ n’ọrụ ndị nchụàjà ka m wee na-eritụ achịcha.”’”+


text:
Mgbọ ogbunigwe leta-bọmbụ egbuola Oladele Pius, onye isi ndị otu Dredgers Association na Lagos. Afọ 27 gara aga, ụdị ịhe dị otu a mere wee kpọlaa Dele Giwa, onye nta akụkọ Newswatch, ala mmụọọ.
Taa bụ abalị 18 nke ọnwa Febụwarị, ogbunigwe ahụ a na-arọchi n’akwụkwọ gbwara n’okpuru ọchịchị Amuwo Odofin, na Lagos.
Onye isi ndị uwe ojii na Lagos, Mazị Umar Manko, na-ekwu na ogbunigwe ahụ abụghị nke a na-arọchi n’akwụkwọ ozi.
A ka na-anụ akụkọ dị ịche ịche gbasara otu ịhe a siri me. Ndị anya ha ruru mgbe ịhe a mere na-ekwu n’otu onye a na-amaghị onye ọ bụ weteere Oladele Puis akwụkwọ ozi n’ụlọ ọrụ ya, n’ebe elekere 11 nke ụtụtụ Mọndee. Mgbe onye nyere ya ozi ahụ lawara, Pius meghere akwụkwọ ozi ahụ. Anyị na-anụ na mgbe ahụ ka ogbunigwe gbawara, gbuo Oladele Pius, ma merụkwaa ndị ọzọ ahụ.


text:
Edinam Ukụre Ufọkn̄wed Gilead—Ọyọhọ Otu 138
Ke March 14, 2015, ẹma ẹnam usọrọ ukụre n̄wed ẹnọ nditọ ufọkn̄wed Gilead, ọyọhọ otu 138, ke An̄wa Ufọkn̄wed Mme Ntiense Jehovah ke Patterson ke New York. N̄kpọ nte owo 14,000 ẹkedụk edinam emi. Ndusụk mmọ ẹketie ke nsio nsio ebiet ẹse edinam emi ke TV. Ẹkeda mbufa ndinem ikwọ nnyịn inan̄ ẹtọn̄ọ edinam emi. Ekem, kpukpru owo ẹma ẹdiana uyo ẹkwọ mme ikwọ emi ke ini edinam emi. *
Geoffrey Jackson, emi esịnede ke Otu Emi Ẹsede Ẹban̄a Utom Mme Ntiense Jehovah, ekedi etieibuot okpokoro edinam emi. Ke ntọn̄ọ ikọ esie, enye ama ọdọhọ nditọ ufọkn̄wed emi ete mmọ ẹkûdịp se mmọ ẹkpepde ke Ufọkn̄wed Gilead, edi ẹda se mmọ ẹkpepde ẹkpep mbon en̄wen n̄ko.—2 Timothy 2:2.
Brọda Jackson ama eti nditọ ufọkn̄wed emi eti uwụtn̄kpọ emi Moses ekenịmde. Enye ọkọdọhọ ke ama enyene ini emi ofụri idụt Israel ẹkesikade tent Moses ẹketuak ibuot ẹnọ Abasi. Edi ke ẹma ẹkebọp ataya ẹma, owo ikesikaha tent Moses aba ikatuak ibuot inọ Abasi, edi ẹkesituak ke ataya oro. Ndien etie nte owo ikakam iyakke Moses odụk esịt Ata Edisana ke ataya oro, akwa oku kpọt ekesidụk. Edi Moses ikayatke esịt idọhọ m̀mê nso inam ẹbọ imọ ifet emi ẹnọ Aaron. Utu ke oro, enye akakam an̄wan̄wam Aaron ekeme ndinam utom esie nte akwa oku. (Exodus 33:7-11; 40:34, 35) Nso ke oro ekpep nnyịn? Brọda Jackson ọkọdọhọ ete: “Dara utom ekededi emi ẹnọde fi, kûdedịp mmọ.”
“Ndi Uyom Ikọn̄ Emi Enyen̄ede Ayanam FI Ndịk?” Brọda Kenneth Flodin, emi esin̄wamde Kọmiti Unọ Ukpep Otu Emi Ẹsede Ẹban̄a Utom Mme Ntiense Jehovah, eketịn̄ ikọ ke ibuotikọ oro. Enye ọkọdọhọ ke n̄kpọ ekeme nditịbe emi edinamde nditọ ufọkn̄wed oro ndịk, utọ nte ukọbọ, m̀mê utom emi etiede nte okpon akan mmọ. Ke ama okokot Leviticus 26:36, enye ama ọdọhọ nditọ ufọkn̄wed oro ete edieke n̄kpọ etiede nte okpon akan mmọ, yak mmọ ẹkûfehe ndịk, edi ẹda n̄kpọ oro nte nsatikọn̄ emi mîkemeke ndinam owo n̄kpọ ndomokiet. Brọda Flodin ama etịn̄ aban̄a apostle Paul emi Jehovah akan̄wamde ọyọ nsio nsio afanikọn̄ koro enye ama ọbuọt idem ke Jehovah.
“Nso ke Mbufo Ẹyom?” Mark Sanderson, emi esịnede ke Otu Emi Ẹsede Ẹban̄a Utom Mme Ntiense Jehovah, eketịn̄ ikọ ke ibuotikọ oro. Enye ama etịn̄ se idude ke Mme N̄ke 13:12, emi ọdọhọde ete: “Idotenyịn emi ebịghide ndidi anam esịt ọdọn̄ọ.” Enye ama ọdọhọ ke esịt esiduọ ata ediwak owo sia mmọ ẹyomde se ubọk mmọ mîsịmke, utọ nte inyene m̀mê uwọrọetop.
Ke eyo Jesus, ndusụk owo ẹkekere ke John Andinịm Owo Baptism edi emi m̀mê oko. (Luke 7:24-28) Edieke mmọ ẹkekerede ke John edi ataifiọk emi edikpepde mmimọ ikpîkpu ifiọk owo emi ediwak owo ẹmade ndikop, ọwọrọ idotenyịn mmọ ama akpa mfụhọ sia John ikekpepde utọ n̄kpọ oro, edi ekekpep ata etop akpanikọ. Edieke mbon eken ẹkekerede ke John edisịne ọfọn̄ nte eyen-ọbọn̄ isan̄a ikwọrọ ikọ, idotenyịn mmọ ama akpa mfụhọ n̄ko sia John ekesịne ọfọn̄ eyen ubuene. Amaedi mbon emi ẹkeyomde ndikụt prọfet Abasi, idotenyịn mmọ ikakpaha mfụhọ sia John ekedi ata profet Abasi, afiak edi andidiọn̄ usụn̄ nnọ Messiah!—John 1:29.
Nso ke emi ekpep nnyịn? Brọda Sanderson ọkọdọhọ nditọ ufọkn̄wed ẹyom nti n̄kpọ, ẹkûyom se ubọk mmọ mîsịmke. Utu ke nditie n̄kere nte ikpedide emi m̀mê oko ke esop Abasi, m̀mê ndiyom nditọete ẹda mmimọ nte ikpọ owo ke esop, yak mmọ ẹkam ẹkere nte ikpadade se mmimọ ikpepde ke Gilead in̄wam mme owo. Mmọ ẹkeme ndinam mi ke ndikpep mme owo se mmọ ẹkpepde ke Gilead, nda se mmọ ẹkpepde nsọn̄ọ nditọete idem, nnyụn̄ mma mmọ. Brọda Sanderson ekeberi ikọ esie ntem: “Edieke oyomde ndidi eyenete emi osụhọrede idem anam n̄kpọ ọnọ nditọete fo, owo emi esịnde idem anam uduak Jehovah, idotenyịn fo idikpaha mfụhọ tutu amama.”
“Nọ Mbon Emi Biọn̄ Ọdọn̄de Udia.” Brọda James Cauthon, andikpep ke Ufọkn̄wed Giliead eketịn̄ ikọ ke ibuotikọ emi. Brọda Cauthon ọkọdọhọ ke ediwak owo ẹyom ẹma mmimọ, ẹtoro mmimọ, ẹnyụn̄ ẹda mmimọ nte owo. Jesus emi akakam edide Eyen Abasi ama oyom kpukpru emi. Ke ini enye akanade baptism, Jehovah ama anam enye ọdiọn̄ọ ke imama enye, ke imonyụn̄ inyịme se enye anamde.—Matthew 3:16, 17.
Jehovah ọnọ nnyịn inua ye ibifịk ndida ntoro owo nnyụn̄ ntịn̄ ikọ emi ọsọn̄ọde owo idem. Ndien Jehovah oyom nnyịn isinam ntre. (Mme N̄ke 3:27) Brọda Cauthon ọkọdọhọ nditọ ufọkn̄wed ete: “Kpep ndikụt nti n̄kpọ emi mme owo ẹnamde, nyụn̄ sọsọp toro mmọ.” Ama otoro nditọete fo ke ofụri esịt, mmọ ẹyediọn̄ọ ke se mmimọ inamde ọfọn onyụn̄ ọwọrọ usụn̄.
“Kûkpa Mba ke Ndinam Eti N̄kpọ.” Brọda Mark Noumair, andikpep ke Gilead, emi esinyụn̄ an̄wamde Kọmiti Unọ Ukpep, eketịn̄ ikọ ke ibuotikọ oro. Enye akada apostle Paul ọnọ uwụtn̄kpọ. Brọda Noumair ọkọdọhọ nditọ ufọkn̄wed ete ẹkûdi ẹma ẹnanam se ẹdọhọde mmọ ẹnam, mmọ ẹte ke imama uwa. Edi ke se idinọde mmọ inemesịt edi ndinam n̄kan se ẹdọhọde mmọ ẹnam, ndiwa idem ofụri ofụri nnam n̄kpọ nnọ mme owo nte Paul akanamde.—Philippi 2:17, 18.
Idem ke ini n̄kpọ mîkọfọnke ye Paul, enye ikakpaha mba. Edi enye ama aka iso awa idem anam utom Abasi, anam n̄kpọ ọnọ mme owo tutu esịm usen n̄kpa esie. Ntak edi oro enye enye ọkọdọhọde ete: “Mmefehe mbuba nsịm utịt.” (2 Timothy 4:6, 7) Brọda Noumair ama ọdọhọ nditọ ufọkn̄wed oro ete ẹsịn idem ofụri ofụri ẹnam n̄kpọ Obio Ubọn̄ Abasi kpa nte Paul akanamde.
Nditọ Ufọkn̄wed Ẹtịn̄ Se Iketịbede. Brọda Michael Burnett, emi edide andikpep ke Gilead, ama ọdọhọ ndusụk nditọ ufọkn̄wed ẹtịn̄ ẹnyụn̄ ẹnanam ẹwụt se iketịbede ke ini mmọ ẹkekade ukwọrọikọ.
Se mmọ ẹketịn̄de ama owụt se ikan̄wamde mmọ ẹkeme ndikwọrọ ikọ nnọ mme owo. N̄kpọ kiet emi akan̄wamde mmọ ekedi ndinen̄ede ntịn̄ enyịn nse nte mme owo ẹnamde n̄kpọ nnyụn̄ ndomo ndinyene nneme ye owo ekededi oro mmọ ẹkụtde. N̄kpọ en̄wen ekedi ndikpep ndikwọrọ ikọ ke usem emana owo oro, “usem emi odụkde owo esịt.” Ke uwụtn̄kpọ, ẹkedọhọ eyen ufọkn̄wed kiet ke nditọ Spain ẹyọhọ ebiet oro ẹdọhọde enye aka ukwọrọikọ. Ntre, mbemiso enye adahade ukwọrọikọ, enye ama ada JW Language app ekpep ikọ ifan̄ ke usem Spanish. Kpa usen oro, enye ama okụt ete kiet emi ẹsisịmde Spanish ke efak. Eyen ufọkn̄wed emi ama ada ekpri Spanish emi enye ekekpepde ọtọn̄ọ nneme ye enye. Nneme emi ama okosụn̄o ke ukpepn̄kpọ Bible, ndien owo inan̄ ke ufọk ete oro ẹma ẹtiene ẹkpep Bible.
Ẹbụp Nditọ Ufọkn̄wed Inan̄ Mbụme. Ekem, Brọda William Turner, Jr., emi esin̄wamde Kọmiti Utom, ama obụp nditọ ufọkn̄wed inan̄ n̄kpọ aban̄a nte ufọk eketiede mbemiso mmọ ẹdide Gilead ye nte Ufọkn̄wed Gilead etiede.
Nditọ ufọkn̄wed emi ẹma ẹtịn̄ ndusụk se ẹkekpepde mmọ ye se mmọ ẹkenen̄erede ẹma ke ufọkn̄wed oro. Ke uwụtn̄kpọ, eyen ufọkn̄wed kiet ama etịn̄ se enye ekekpepde oto se idude ke Luke ibuot 10. Itie oro ọdọhọ ke mbet 70 emi Jesus ọkọdọn̄de ukwọrọikọ ẹma ẹkop idatesịt etieti ke ini mme demon ẹkesụkde ibuot ẹnọ mmọ. Kpa ye oro Jesus eketienede mmọ adat esịt, enye ama anam mmọ ẹfiọk ke idịghe se itịbede ke ini mmọ ẹkwọrọde ikọ akpanam esịt adat mmọ, edi ke se ikpakam idatde mmọ esịt edi ndifiọk ke Jehovah ama se mmọ ẹnamde. Oro ọwọrọ ke idịghe se inamde edinam ikop ata inemesịt, edi se idinọde nnyịn ata inemesịt edi ndifiọk ke Jehovah ama se inamde.
Brọda Turner ama ọdọhọ nditọ ufọkn̄wed oro ke mmọ ẹnam se idude ke Philippi 1:6, onyụn̄ ọdọhọ mmọ ke Jehovah “emi ọkọtọn̄ọde eti utom” ke idem mmọ idikpọn̄ke mmọ.
“Wụk Enyịn Se Jehovah.” Brọda Samuel Herd, emi esịnede ke Otu Emi Ẹsede Ẹban̄a Utom Mme Ntiense Jehovah, eketịn̄ ikọ ke ibuotikọ oro. Utịn̄ikọ esie ekedi akpan utịn̄ikọ ke edinam oro. Enye ama ọdọhọ ete, ‘Sia mîdụhe eke ekemede ndikụt Abasi, didie ndien ke ikeme ndiwụk enyịn nse Jehovah?’
Usụn̄ kiet emi ikemede ndiwụk enyịn nse Jehovah edi ndise se enye obotde. Mme n̄kpọ emi enye obotde ekpep nnyịn ediwak n̄kpọ ẹban̄a enye. Akan oro, Jehovah ‘anam enyịn esịt nnyịn an̄wan̄a’ man ikeme ndidiọn̄ọ enye. (Ephesus 1:18) Ntre, adan̄a nte ikotde Bible, ntre ke iditịm idiọn̄ọ Jehovah. Ndien nte itịmde idiọn̄ọ Jehovah, ntre ke iditịm ikpere enye.
Edieke itịn̄de enyịn ikpep mme Gospel, nnyịn iyokụt nte Jehovah etiede sia mme n̄wed Bible emi ẹtịn̄ nte Jesus emi edide mbiet Abasi akanamde n̄kpọ ye nte enye eketịn̄de ikọ. Jesus ekenen̄ede anam n̄kpọ nte Ete esie. Ntak edi oro enye ọkọdọhọde ete: “Owo eke okụtde mi okụt Ete n̄ko.”—John 14:9.
Brọda Herd ọkọdọhọ kpukpru owo ete ẹda se mmọ ẹkpepde ẹban̄a Jesus ẹfiọk nte Jehovah etiede, ẹnyụn̄ ẹdomo ndikpebe Jesus. Ke uwụtn̄kpọ, kpa nte Jesus akadade se enye enyenyene ọbọk mme owo, akpana nnyịn n̄ko ida se ikpepde ke Bible ibọk mme owo n̄ko.
Nso iditịbe edieke ikade iso ise Jehovah? Nnyịn iyekeme nditịn̄ se andiwet psalm eketịn̄de ete: “Mmenịm Jehovah ke iso mi kpukpru ini. Koro enye odude mi ke ubọk nnasia, ami ndisehekede.”—Psalm 16:8.
Akpatre N̄kpọ. Ke nditọ ufọkn̄wed emi ẹma ẹkebọ n̄weditoro mmọ, owo mmọ kiet ama okot leta ekọm emi mmọ ẹkewetde. Ekem Brọda Jackson ama ada edinam emi ekeberi ke ndidọhọ nditọ ufọkn̄wed ke inaha mmọ ẹkere ke emi ima ikọnyọn̄ Gilead mi, ke akpana kpukpru se mmimọ ikpepde idahaemi etie ata obufa obufa nte owo emi akakade Gilead. Enye ọkọdọhọ ke ediwak se mmọ ẹdikpepde nditọete mmọ ẹdide se nditọete emi ẹma ẹkefọfiọk. Brọda Jackson ama ọdọhọ mmọ ẹnen̄ede ẹsụhọde idem. Utu ke ndidi ẹte itịn̄ ekpri ikọ, mmọ ẹdọhọ, ‘ẹkekpep nnyịn ke Gilead ete,’ yak mmọ ẹkam ẹdọhọ ntem: ‘N̄wed Abasi m̀mê n̄wed esop Abasi ọdọhọ ete.’ Ntre, oro idifịnake nditọete emi edide tutu amama mmọ idikemeke ndika Ufọkn̄wed Giliead, edi mmọ ẹyen̄wam nditọete mmọ ẹtiene ẹbọ ufọn Ufọkn̄wed Gilead emi mmọ ẹkụrede mi. Kpukpru owo emi ẹkedụkde edinam emi ẹma ẹnen̄ede ẹkop inemesịt ẹnyụn̄ ẹbiere ndinyọn̄ n̄kada se ikopde nsọn̄ọ nditọete mmọ idem.