text:
ISIOKWU TETA! A
Otú Ị Ga-esi Kụziere Ụmụ Gị Ka Ha Na-emere Ndị Ọzọ Ihe Ọma
E NWERE ọtụtụ ụzọ ndị mmadụ nwere ike isi na-emere ndị ọzọ ihe ọma kwa ụbọchị. Ma, ihe a na-ahụkarị bụ na ọtụtụ ndị na-eme ihe ga-adị naanị hanwa mma, ha anaghịdị achọ ịma otú ọ ga-adị ndị ọzọ. Dị ka ihe atụ, ha na-egwu ndị ọzọ wayo. Ha anaghị echeta na e nwere ndị ọzọ nọ n’ụzọ ma ha na-akwọ ụgbọala. Ha na-ewe iwe ọkụ, na-agwakwa ndị ọzọ okwu ọjọọ.
Ị gaa n’ọtụtụ ezinụlọ, ị ga-ahụkwa ndị na-eme ihe ga-adị naanị onwe ha mma. Dị ka ihe atụ, e nwere ndị na-agba nwunye ha alụkwaghịm n’ihi na ha chere na nwunye ha ekwesịghịzi ha. E nwekwara ụfọdụ ndị nwunye na-eme otú ahụ. Ụfọdụ ndị nne na nna na-akụzikwara ụmụ ha ka ha na-eme ihe ga-abara naanị onwe ha uru. Olee otú ha si eme ya? Ha na-emere ụmụ ha ihe ọ bụla ha chọrọ. Ha anaghịdị abara ha mba ma ọ bụ pịa ha ihe ma ha mee ihe na-adịghị mma.
Ma, ọ bụghị otú ahụ ka ọtụtụ ndị nne na nna si eme. Ha na-akụziri ụmụ ha ka ha na-eme ihe ndị ga-abara ndị ọzọ uru. Nke a na-abakwara ụmụ ha ezigbo uru. Dị ka ihe atụ, ọ na-eme ka ọ dịrị ha mfe imete enyi. Ha na ndị enyi ha anaghịkwa esekarị okwu. Obi na-adịkarị ha ụtọ n’ihi na Baịbụl kwuru na “a na-enweta obi ụtọ ka ukwuu n’inye ihe karịa ka a na-enweta n’ịnara ihe.”—Ọrụ Ndịozi 20:35.
Ọ bụrụ na ị bụ nne ma ọ bụ nna, olee otú ị ga-esi zụọ ụmụ gị ka ha na-emere ndị ọzọ ihe ọma? Ka anyị tụlee ihe atọ nwere ike ime ka ụmụ gị na-eme ihe ga-abara naanị onwe ha uru. Anyị ga-atụlekwa ihe ị ga-eme ka ị ghara isi otú ahụ na-azụ ụmụ gị.
1 Ito nwa gị mgbe niile
Ihe mere na ọ dịghị mma. Ndị na-eme nchọpụta kwuru na ọtụtụ ụmụ okorobịa na ụmụ agbọghọbịa ndị na-arụ ọrụ chere na ihe ga-agaziri ha ma hà gbara mbọ ma ha agbaghị. Ụfọdụ n’ime ha na-eche na e kwesịrị ibuli ha n’ọkwà ozugbo ha malitere ọrụ ọ bụrụgodị na ọrụ ahụ edobeghị ha anya. E nwere ndị nke na-eche na ha bụ ọkaibe, na-achọ ka ndị ọzọ na-akpọrọ ha isiala. Obi na-ajọkwa ha njọ ma ọ bụrụ na ihe agaghị otú ha si tụọ anya ya.
Ihe mere ndị nne na nna na-eji eto nwa ha mgbe niile. Ihe mere ndị mmadụ na-eji ebuli onwe ha elu mgbe ụfọdụ bụ otú e si zụọ ha. Dị ka ihe atụ, ọtụtụ ndị nne na nna na-eto ụmụ ha ma mgbe ha mere ihe ọma ma mgbe ha mere ihe ọjọọ. Ihe mere ha ji eme ya bụ na ọtụtụ ndị na-eme ya taa. Ha na-ekwu na ọ bụrụ na ikele nwatakịrị ma o mee ihe abụghị ihe ọjọọ, ito ya ma mgbe o mere ihe dị mma ma mgbe o mehiere ihe abụghịkwa ihe ọjọọ. Ha na-ekwukwa na obi agaghị adị nwatakịrị mma ma ọ bụrụ na a gwa ya na ihe o mere adịghị mma. Taa, ọ bụrụ na nne ma ọ bụ nna anaghị eto nwa ya mgbe niile, ndị mmadụ ga-ewere ya na ọ maghị otú e si azụ nwa. A na-agwakwa ndị nne na nna na ha ekwesịghị ime ka obi jọọ ụmụ ha njọ.
Ọ bụ ihe a ndị mmadụ na-ekwu mere ọtụtụ ndị nne na nna na-eji eto ụmụ ha mgbe niile, ya sọkwa ya ya bụrụ na ụmụ ha mere ihe ọjọọ. Ụmụ ha mehaala ihe, ha etoo ha, ọ bụrụgodị na ihe ahụ enweghị ihe ọ bụ. Ha mee ihe ọjọọ, ha eleghara ya anya, ọ bụrụgodị na ihe ahụ jọgburu onwe ya. Ha chere na ọ bụrụ na ha ana-eleghara ihe ọjọọ ụmụ ha mere anya ma na-aja ha mma mgbe niile, ọ ga-eme ka obi na-adị ụmụ ha mma. Ihe ka ha mkpa bụ ime ka isi na-ebu ụmụ ha, ọ bụghị ịkụziri ha otú ha ga-esi na-eme ihe ndị ga-eme ka obi na-adị ha mma.
Ihe Baịbụl kwuru. Baịbụl kwuru na ọ dịghị njọ ma e too nwatakịrị mgbe o mere ihe dị mma. (Matiu 25:19-21) Ma, ọ bụrụ na ihe mere e ji eto ụmụaka bụ ka obi dị ha mma, o nwere ike ime ka ha chewe na o nweghị onye hà ka ha. Ọ bụ ya mere Baịbụl ji kwuo, sị: “Ọ bụrụ na onye ọ bụla echee na ọ dị ihe ya bụ mgbe ọ na-adịghị ihe ọ bụ, ọ na-aghọgbu obi ya.” (Ndị Galeshia 6:3) N’ihi ya, Baịbụl gwara ndị nne na nna sị: “Ahapụla ịdọ nwatakịrị aka ná ntị. Ọ bụrụ na ị pịa ya ụtarị, ọ gaghị anwụ.” *—Ilu 23:13.
Ihe ị ga-eme. Ụmụ gị mee ihe na-adịghị mma, mee ka ha ghọta na ihe ahụ ha mere adịghị mma. Ha mee ihe dị mma, jaa ha mma. Ekwola na ị chọrọ ka obi dị ha mma na-eto ha. Ọ bụghị ya ga-eme ka obi dị ha mma. Otu akwụkwọ kwuru na ọ bụghị inye mmadụ otuto elu ọnụ na-eme ka obi na-adị ya mma, kama ọ bụ onye ahụ ịgbalị na-emezi ihe ndị ọ na-anaghị emeta. O kwesịkwara ịgba mbọ na-amụta ihe ọhụrụ.
“M na-arịọ onye ọbụla n’ime unu, ka ọ ghara iche na ya dị elu karịa otu o kwesịrị ka o chee.”—Ndị Rom12:3, Baịbụl Nsọ: Nhazi Katọlik
2 Ịpa ụmụaka ka àkwá
Ihe mere na ọ dịghị mma. Ọtụtụ ụmụ okorobịa na ụmụ agbọghọbịa ndị malitere ọrụ ọhụrụ anaghị edi nsogbu ndị na-abịara ha n’ebe ha na-arụ ọrụ. Ọ na-abụ ụfọdụ n’ime ha mejọọ ihe, a gwa ha ya, iwe abịa ha. Ndị ọzọ bụ emete emete, ha na-ahọkwa ọrụ. Dị ka ihe atụ, e nwere otu nwoke na-agba ndị bịara ka e wee ha n’ọrụ ajụjụ ọnụ. O kwuru ihe otu nwa okorobịa gwara ya mgbe ọ na-agba ya ajụjụ ọnụ. Nwa okorobịa ahụ sịrị: “Ama m na e nwere ọrụ ụfọdụ na-esi ike ọrụrụ, ma achọghị m ịrụ ọrụ siri ike.” Nwoke ahụ kwuru, sị: “Ọ maghị na e nweghị ọrụ dị mfe. O juru m anya na onye dị afọ iri abụọ na atọ amaghị nke a.”
Ihe mere ndị nne na nna ji apa ụmụ ha ka àkwá. Ọtụtụ ndị nne na nna taa anaghị ekwe ka ụmụ ha taa ahụhụ ihe ha metere. Gịnị ka ị na-eme ma nwa gị daa n’ule? Ihe ị na-eme ọ̀ bụ ịgakwuru onye nkụzi ya ka o bufee ya na klas ọzọ? Gịnị ka ị na-eme ma nwa gị mara ụma mebie ihe n’ụlọ? Ị̀ na-aga zụchie ihe ahụ? Ọ bụrụkwanụ na nwa gị na enyi ya esee okwu, ị̀ na-agwa ya na ọ bụ enyi ya chọrọ okwu?
O nweghị nne ma ọ bụ nna chọrọ ka ụmụ ya taa ahụhụ. Ma, ọ bụrụ na ị na-apa ha ka àkwá, ha ga-abịa chewe na ọ bụghị hanwa kwesịrị ịta ahụhụ ihe ha metere. Otu akwụkwọ kwuru na ụmụaka e si otú ahụ zụọ anaghị edi nsogbu ọ bụla bịaara ha, ha anaghịkwa amụta ihe na ya. Kama ime otú ahụ, ha ga-abịa chewe na o nweghị onye hà ka ha. Ha gaa kote ụka, ha atụwa anya ka papa ha na ndị ọzọ bịa zọọ ha.
Ihe Baịbụl kwuru. O nweghị onye n’ime anyị na-anaghị enwe nsogbu. Baịbụl kwuru na “ihe ndanye ọjọọ na-adanyere onye ọ bụla.” (Ekliziastis 9:11, Baịbụlụ Nsọ nke International Bible Society) Ihe ọjọọ na-eme ma ndị ezigbo mmadụ ma ndị ajọ mmadụ. Dị ka ihe atụ, Pọl onyeozi tara ahụhụ oge ọ na-eje ozi ọma. Ma, ahụhụ ndị ahụ ọ tara baara ya uru. O dere, sị: ‘Amụtawo m inwe afọ ojuju n’ọnọdụ ọ bụla m nọ na ya. Amụtawo m ma otú e si eriju afọ ma otú e si anọ agụụ, ma otú e si enwe ihe n’ụba ma otú e si anọ n’ụkọ.’—Ndị Filipaị 4:11, 12.
Ihe ị ga-eme. Ọ bụrụ na nwa gị etoruola ogo mmadụ, hapụ ya ka o mee ihe Baịbụl kwuru ná Ndị Galeshia 6:5. Ebe ahụ sịrị: “Onye ọ bụla ga-ebu ibu nke ya.” N’ihi ya, ọ bụrụ na nwa gị amara ụma mebie ihe, ọ ga-akacha mma ka ị hapụ ya ka o were ego ya zụchie ihe ahụ. Ọ bụrụkwa na nwa gị adaa n’ule, hapụ ya ka ọ gụgharịa klas ahụ. Nke a ga-eme ka ọ mụta na o kwesịrị ịgụsikwu akwụkwọ ike. Ọ bụrụkwa na nwa gị na enyi ya esee okwu, kasie ya obi. Ma e mechaa, nyere ya aka ka o chebara onwe ya echiche. I nwere ike ịjụ ya ihe ọ mụtara n’ihe ahụ merenụ. Ọ bụrụ na ụmụaka ejiri aka ha na-edozi nsogbu ha, ụjọ agaghị atụ ha ma nsogbu bịara ha. Ma, ọ bụrụ na ị na-apa ha ka àkwá, ụjọ ga na-atụ ha ma nsogbu bịara ha.
“Ka onye ọ bụla nwapụta ọrụ ya, mgbe ahụkwa ọ ga-enwe aṅụrị n’ọrụ ya.”—Ndị Galeshia 6:4
3 Imere ha ihe ọ bụla ha kwuru
Ihe mere na ọ dịghị mma. O nwere oge a jụrụ ụmụ okorobịa na ụmụ agbọghọbịa ihe ha chere banyere mmadụ inwe ego na mmadụ inyere ndị ọzọ aka. Ihe fọrọ obere ka ọ bụrụ ha niile kwuru na inwe ego dị mkpa karịa inyere ndị mmadụ aka. Ma, ego anaghị eme ka mmadụ nwee obi ụtọ. Otu nchọpụta e mere gosiri na ndị na-achụ ego anaghị enwe obi ụtọ. Obi na-ajọkarị ha njọ, ha na-arịakarịkwa ọrịa ma na-echegbu onwe ha.
Ihe mere ndị nne na nna ji emere ụmụ ha ihe ọ bụla ha kwuru. Ihe na-akpata ya mgbe ụfọdụ bụ na ndị nne na nna na-achụ ego ọnwụ ọnwụ. Otu akwụkwọ kwuru, sị: “Ndị nne na nna chọrọ ka obi na-adị ụmụ ha mma. Ụmụaka chọkwara ka a na-azụrụ ha ihe ọ bụla ha tụrụ aka. Ọ bụ ya mere ndị nne na nna ji azụrụ ụmụ ha ihe ọ bụla ha chọrọ. Nke a na-eme ka obi dị ụmụ ha mma, ma obi ụtọ ha anaghị adịte aka. Tupu ị mara ihe na-emenụ, ha achọọ ka a zụtara ha ihe ọzọ.”
Nke bụ́ eziokwu bụ na otú ụlọ ọrụ ndị na-emepụta ngwá ahịa si akpọsa ngwá ahịa ha na-eme ka ndị mmadụ chee na ha ga-azụrịrị ihe ahụ. Ha na-eme ka ndị mmadụ chee na ha kwesịrị ịzụ ihe ọ bụla e mepụtara ma hà ji ego ya ma ha ejighị. Ọtụtụ ụmụ okorobịa na ụmụ agbọghọbịa na-aga azụ ihe ndị a. Nke a emeekwala ka ha baa n’ụgwọ n’ihi na ha anaghị akwụli ụgwọ ha.
Ihe Baịbụl kwuru. Baịbụl kwuru na ego bara uru. (Ekliziastis 7:12) Ma, o kwuru na “ịhụ ego n’anya bụ mgbọrọgwụ nke ụdị ihe ọjọọ niile.” O kwukwara, sị: ‘Site n’ịchụso ụdị ịhụnanya a, ụfọdụ ejirila ọtụtụ ihe mgbu maa onwe ha aghara aghara dị ka mma.’ (1 Timoti 6:10) Baịbụl gwara anyị na anyị ekwesịghị ịna-achụ ego ọnwụ ọnwụ nakwa na obere ihe anyị nwere kwesịrị iju anyị afọ.—1 Timoti 6:7, 8.
“Ndị kpebisiri ike ịba ọgaranya na-adaba n’ọnwụnwa na ọnyà na ọtụtụ ọchịchọ ndị amamihe na-adịghị na ha, ndị na-emerụkwa ahụ́.”—1 Timoti 6:9
Ihe ị ga-eme. Ndị nne na nna kwesịrị ichebara onwe ha echiche mara ma hà na-achụ ego ọnwụ ọnwụ. Gbalịa hụ na ị naghị azụ ihe ọ bụla ị hụrụ, kụziekwara ụmụ gị ka ha ghara ịna-eme otú ahụ. Otu akwụkwọ kwuru na ndị nne na nna na ụmụ ha kwesịrị ịnọrọ ala tụlee mgbe ha kwesịrị ịzụ ihe na mgbe ha na-ekwesịghị ịzụ ya. Ha kwesịkwara ịkụziri ha otú e si ekwe ihe ọnụ. Ọ dịkwa mma ka ha chọpụta ma ò nwetụla mgbe ụmụ ha sooro ọnụ ndị mmadụ zụọ ihe ha na-achọghị ịzụ.
Gị na ụmụ gị see okwu, kwurịtanụ ya. Echela na otú ị ga-esi edozi ya bụ ịzụtara ha ihe ọ bụla ha chọrọ. Otu akwụkwọ kwuru, sị: “Ihe i kwesịrị ime ma gị na ụmụ gị see okwu abụghị ịga zụtara ha ihe ma ọ bụ nye ha ego n’ihi na ọ gaghị eme ka obi dị ha mma. I kwesịrị imeda obi ka gị na ha kwurịta ya. Meekwa ka ha ghọta na ị hụrụ ha n’anya.”
^ para. 11 Ihe Baịbụl na-ekwu abụghị ka a na-emegbu ụmụaka ma ọ bụ na-agwa ha okwu ọjọọ. (Ndị Efesọs 4:29, 31; 6:4) Ihe mere ndị nne na nna ga-eji dọọ ụmụ ha aka ná ntị bụ ka ha kụziere ha ihe, ọ bụghị ka ha mesie ha ike.


c: text/html

text:
Gịnị Ka Baịbụl Kwuru Banyere Mmanya Na-aba n’Anya? Ịṅụ Ya Ọ̀ Bụ Mmehie?
Ihe Baịbụl kwuru
Mmadụ ịṅụ mmanya na-aba n’anya abụghị ihe ọjọọ. Baịbụl kwuru na mmanya bụ onyinye sí n’aka Chineke nke na-eme ka mmadụ nwee obi ụtọ. (Abụ Ọma 104:14, 15; Ekliziastis 3:
Jizọs ṅụrụ mmanya mgbe ọ nọ n’ụwa. (Matiu 26:29; Luk 7:
Nsogbu ịṅụbiga mmanya ókè na-akpata
N’agbanyeghị na Baịbụl kwuru na ịṅụ mmanya abụghị ihe ọjọọ, o kwuru na anyị ekwesịghị ịṅụ oké mmanya ma ọ bụ ṅụbiga mmanya ókè. N’ihi ya, Onye Kraịst ọ bụla chọrọ ịṅụ mmanya na-aba n’anya ekwesịghị ịṅụbiga ya ókè. (1 Timoti 3:8; Taịtọs 2:
Ọ na-eme ka mmadụ ghara iche echiche nke ọma nakwa ka isi ghara ịkpakọ onye ahụ ọnụ. (Ilu 23:29-
35) Onye mmanya na-egbu agaghị erubeli isi n’iwu a Baịbụl nyere anyị. Ọ sịrị: ‘Nyefeenụ Chineke ahụ́ unu dị ka àjà dị ndụ, dị nsọ, nke dị Chineke mma, ya bụ, ozi dị nsọ site n’ike iche echiche unu.’ —Ndị Rom 12:1.
Ịṅụbiga mmanya ókè na-eme ka mmadụ ghara ịna-ejide onwe ya. Ọ ‘na-anapụkwa ezi uche.’
—Hosia 4: 11; Ndị Efesọs 5: 18.
O nwere ike ime ka mmadụ daa ogbenye, kpatakwara onye ahụ ọrịa ọjọọ.
—Ilu 23:21, 31, 32.
Chineke kpọrọ ịṅụ oké mmanya na ịnụbiga mmanya ókè asị.
—Ilu 23:20; Ndị Galeshia 5: 19- 21.
Iko ole ka mmadụ ga-aṅụ ya abụrụ na ọ ṅụọla oké mmanya?
Ọ bụrụ na mmanya mmadụ na-aṅụ na-akpatara ma yanwa ma ndị ọzọ nsogbu, onye ahụ na-aṅụ oké mmanya. Ihe Baịbụl kwuru e ji amata na mmadụ aṅụbigala mmanya ókè abụghị na onye ahụ tụbọrọ atụbọ, kama ọ bụ na uche anaghị akpakọ onye ahụ ọnụ, ya ana-adagharị adagharị, na-arụ ụka na-enweghị isi ma na-ekwugheri ekwugheri. (Job 12:25; Abụ Ọma 107:27; Ilu 23:29, 30, 33) Ndị na-agbadị mbọ ka mmanya ghara igbu ha nwedịrị ike ịṅụ oké mmanya, ma taa ahụhụ ọ na-akpata.
Mgbe mmadụ na-ekwesịghị idetụ mmanya ọnụ
Baịbụl kwuru ihe ụfọdụ nwere ike ime ka Onye Kraịst ghara ịṅụ mmanya na-aba n’anya:
Ọ bụrụ na ọ ga-eme ka ndị ọzọ sụọ ngọngọ.
—Ndị Rom 14:21.
Ọ bụrụ na iwu obodo machibidoro ịṅụ mmanya na-aba n’anya.
—Ndị Rom 13:1.
Ọ bụrụ na mmadụ anaghị ejideli onwe ya ka ọ ghara ịṅụbiga mmanya ókè. Ndị aṅụrụma na ndị ọzọ mmanya na-aba n’anya na-akpatara nsogbu kwesịrị ịgbasi mbọ ike ka ha nwee ike ịkwụsị ịna-aṅụ ya.
—Matiu 5: 29, 30.
GỤKWUO GBASARA YA
Baịbụl Ọ̀ Ka Bara Uru?
—Na-ejide Onwe Gị
Gịnị mere otu nwoke karịrịla afọ iri atọ aha ya bụ Cassius ji kwụsị iwe ọkụ?
Chineke Ọ̀ Ga-enyere M Aka Ma M Kpee Ekpere?
Nsogbu anyị hà na-emetụ Chineke n’obi?

robotstxt: allowed

filter: keep


text: 2 Nte ededi, nditọete, kaban̄a edidu+ Ọbọn̄ nnyịn Jesus Christ ye editan̄ nnyịn mbon ọtọkiet nnọ enye,+ nnyịn imeben̄e mbufo ite2 ẹkûyak ekikere awara etịmede mbufo, idem okûnyụn̄ aduai mbufo ekpededi ke ikọ odudu spirit+ m̀mê ke ikọ inua+ m̀mê ke leta+ eke etiede nte oto nnyịn, ete usen+ Jehovah ededi.3 Ẹkûyak owo ndomokiet abian̄a mbufo ke baba usụn̄ kiet, koro enye ididịghe ibọhọke mfiakedem+ ebem iso edi ndien ẹyarade+ owo emi edide abiatibet,+ kpa eyen nsobo.+4 Enye ọbọbiọn̄ọ+ onyụn̄ emenede idem ke enyọn̄ okon̄ akan owo ekededi emi ẹkotde “abasi” m̀mê n̄kpọ eke ẹkponode, tutu enye osụhọde etie ke temple Abasi, owụt idem an̄wan̄wa ete idi abasi.+5 Nte mbufo itịghi ite, ke adan̄aemi n̄kosụk ndude ye mbufo, mma nsisian+ mbufo mme n̄kpọ emi?6 Ndien ke emi mbufo ẹmefiọk n̄kpọ+ emi etiede nte ukpan,+ man ẹkpeyarade enye ke edikem ini esie.+7 Ke akpanikọ, ubiatibet emi edide ndịben̄kpọ mi ama ọtọtọn̄ọ utom;+ edi enye idiyarakede idem iwụt tutu enye emi etiede nte ukpan ke emi adaha ke usụn̄.+8 Adan̄aoro, ndien, ẹyeyarade abiatibet, emi Ọbọn̄ Jesus ediwotde ke spirit inua esie+ edinyụn̄ adade uyarade+ edidu+ esie anam akabade edi ikpîkpu.9 Edi edidu abiatibet emi asan̄a ye utom+ Satan ye kpukpru utom odudu ye mme nsunsu idiọn̄ọ ye mme utịben̄kpọ+10 ọkọrọ ye kpukpru idiọk abian̄a+ oro ẹbian̄ade mmọ eke ẹtakde,+ kpa utịp emi ẹnọde mmọ sia mmọ mîkenyịmeke ndima+ akpanikọ man ẹkpenyan̄a mmọ.+11 Ntak edi oro Abasi ayakde ndudue osụk anam utom ke idem mmọ, man mmọ ẹkpenịm nsu ke akpanikọ,+12 man ẹkpekpe ikpe ẹnọ kpukpru mmọ sia mmọ mîkenyịmeke akpanikọ+ edi ẹkopde inemesịt ndinam ukwan̄ido.+13 Nte ededi, obiomo nnyịn ndikọm Abasi kpukpru ini mban̄a mbufo, nditọete emi Jehovah amade, koro Abasi ekemekde mbufo+ toto ke editọn̄ọ enịm ọnọ edinyan̄a ke ndinam mbufo ẹsana*+ ke spirit+ onyụn̄ oto ke mbufo ndibuọt idem ke akpanikọ.+14 Kaban̄a edinyan̄a emi, enye ama ada eti mbụk emi nnyịn ikwọrọde okot mbufo,+ man ẹkpenyene ubọn̄ Ọbọn̄ nnyịn Jesus Christ.+15 Ntre, ndien, nditọete, ẹsọn̄ọ ẹda+ ẹnyụn̄ ẹka iso ẹmụm mme ido+ oro ẹkekpepde mbufo ẹkama, edide ẹkeda ikọ eke otode nnyịn inua m̀mê leta nnyịn ẹkpep mbufo.16 Akan oro, Ọbọn̄ nnyịn Jesus Christ ye Abasi Ete nnyịn, emi akamade+ nnyịn okonyụn̄ ọnọde nsinsi ndọn̄esịt ye eti idotenyịn+ ebe ke mfọnido oro owo mîdotke, ẹkpekam17 ẹdọn̄ mbufo esịt ẹnyụn̄ ẹnam mbufo ẹsọn̄ọ ẹda ke kpukpru nti edinam ye ikọ.+


text:
ISIOKWU ỤLỌ NCHE A | OLEE URU ALAEZE CHINEKE GA-ABARA GỊ?
Ihe Mere Jizọs Ji Jiri Alaeze Chineke Kpọrọ Ihe
Mgbe Jizọs nọ n’ụwa, ọ kụziiri ndị mmadụ ọtụtụ ihe. Dị ka ihe atụ, ọ kụziiri ndị na-eso ụzọ ya otú ha ga-esi na-ekpe ekpere, ihe ha ga-eme ka obi dị Chineke mma, nakwa ihe ha ga-eme ka ha na-enwe obi ụtọ. (Matiu 6:5-13; Mak 12:17; Luk 11:28) Ma, ihe Jizọs kacha kụziere ndị mmadụ bụ gbasara Alaeze Chineke n’ihi na ikwu gbasara Alaeze ahụ na-atọ ya ezigbo ụtọ.—Luk 6:45.
Isiokwu bu nke a ụzọ gosiri na mgbe Jizọs nọ n’ụwa, ọ nọ “na-ekwusa ma na-ezisa ozi ọma alaeze Chineke.” Ọ bụ ọrụ a kacha mkpa ná ndụ ya. (Luk 8:1) O ji ụkwụ gaa ebe dị iche iche n’ala Izrel ka o nwee ike ịkụziri ndị mmadụ gbasara Alaeze Chineke. E dere otú Jizọs si gaa ozi ọma n’ụwa n’akwụkwọ Matiu, Mak, Luk, na Jọn. E dekwara okwu bụ́ Alaeze ihe karịrị otu narị ugboro n’akwụkwọ anọ ahụ. Ọ bụ Jizọs kwuru gbasara Alaeze n’ọtụtụ ebe e dere ya n’akwụkwọ ndị ahụ. Ma, o doro anya na ọ bụghị naanị ugboro ole ahụ e dere Alaeze Chineke n’akwụkwọ Matiu, Mak, Luk, na Jọn ka o kwuru gbasara ya.—Jọn 21:25.
Gịnị mere Jizọs ji jiri Alaeze ahụ kpọrọ ihe mgbe ọ nọ n’ụwa? Otu ihe kpatara ya bụ na Jizọs ma na Chineke ahọpụtala ya ka ọ bụrụ Eze n’Alaeze ahụ. (Aịzaya 9:6; Luk 22:28-30) Ma, ihe dị Jizọs mkpa abụghị ka e mee ya eze ma ọ bụ ka ọ ghọọ onye ukwu. (Matiu 11:29; Mak 10:17, 18) Ihe mere Jizọs ji jiri Alaeze ahụ kpọrọ ihe abụghị na o nwere ihe ọ chọrọ inweta. Isi ihe kpatara ya bụ ihe Alaeze * ahụ ga-emere ndị ọ hụrụ n’anya, ya bụ, Nna ya nke eluigwe na ezigbo ndị na-eso ụzọ ya.
IHE ALAEZE AHỤ GA-EMERE NNA JIZỌS
Jizọs hụrụ Nna ya nke eluigwe n’anya nke ukwuu. (Ilu 8:30; Jọn 14:31) Àgwà ọma ndị Nna ya nwere, ndị dị ka ịhụnanya, ọmịiko, na ikpe ziri ezi, masịrị ya. (Diuterọnọmi 32:4; Aịzaya 49:15; 1 Jọn 4:8) Nke a gosiri na ebubo ndị mmadụ na-ebo Chineke na-ewute Jizọs. Dị ka ihe atụ, ụfọdụ na-ekwu na ahụhụ ndị mmadụ na-ata anaghị ewute Chineke nakwa na Chineke chọrọ ka anyị na-atagbu onwe anyị n’ahụhụ. Ihe a so n’ihe mere Jizọs ji ‘kwusasie ozi ọma Alaeze ahụ’ ike. Ọ ma na ọ bụ Alaeze ahụ ga-eme ka o doo onye ọ bụla anya na ebubo ndị a na-ebo Nna ya bụ ụgha. (Matiu 4:23; 6:9, 10) Olee otú Alaeze ahụ ga-esi eme ya?
Jehova ga-eji Alaeze ahụ gbanwee ọtụtụ ihe n’ụwa. Ihe ndị ọ ga-agbanwe ga-abara ụmụ mmadụ uru. ‘Ọ ga-ehichapụ anya mmiri niile’ n’anya ndị ezi omume. Jehova ga-ewepụ ihe niile na-akpatara ha anya mmiri, ọ ga-emekwa ka ‘ọnwụ gharazie ịdị, iru uju ma ọ bụ mkpu ákwá ma ọ bụ ihe mgbu agaghịkwa adị ọzọ.’ (Mkpughe 21:3, 4) Chineke ga-eji Alaeze ahụ wepụ ahụhụ niile ụmụ mmadụ na-ata. *
Ka a sịkwa ihe mere Jizọs ji jiri obi ya niile na-akọrọ ndị mmadụ banyere Alaeze ahụ. Ọ ma na Alaeze ahụ ga-eme ka ndị mmadụ mata na Nna ya dị ike ma nwee ọmịiko otú na-enweghị atụ. (Jems 5:11) Jizọs makwa na Alaeze ahụ ga-abara ndị mmadụ uru, ya bụ, ndị na-erubere Chineke isi.
IHE ALAEZE AHỤ GA-EMERE NDỊ EZI OMUME
Jizọs na Nna ya biri n’eluigwe ogologo oge tupu Jizọs abịa n’ụwa. Jehova si n’aka Ọkpara ya kee ihe niile dị adị, ma eluigwe ma ụyọkọ kpakpando a na-enweghị ike ịgụta ọnụ. O sikwa n’aka ya kee ụwa anyị a mara mma na ụmụ anụmanụ na nnụnụ ndị dị n’ime ya. (Ndị Kọlọsi 1:15, 16) N’ime ihe niile a e kere eke, ihe kacha eme Jizọs “obi ụtọ” bụ ụmụ mmadụ.—Ilu 8:31.
Otú Jizọs si kwusaa ozi ọma gosiri na ọ hụrụ ụmụ mmadụ n’anya. Mgbe ọ malitere ozi ya, o kwuru hoo haa na ihe mere o ji bịa n’ụwa bụ ka o ‘zie ndị mmadụ ozi ọma.’ (Luk 4:18) Ma ọ bụghị naanị ozi ọma ka Jizọs ziri ndị mmadụ. O mere ọtụtụ ihe gosiri na ọ hụrụ ụmụ mmadụ n’anya. Dị ka ihe atụ, mgbe oké ìgwè mmadụ zukọrọ na-ege ya ntị, Jizọs nwere “ọmịiko n’ebe ha nọ, o wee gwọọ ndị ha na-arịa ọrịa.” (Matiu 14:14) Mgbe otu nwoke na-arịa ajọ ọrịa gosiri na ya nwere okwukwe na Jizọs ga-agwọli ya ma ọ bụrụhaala na Jizọs chọrọ ịgwọ ya, ọnọdụ ya metụrụ Jizọs n’ahụ́. Jizọs gwara ya, sị: “Achọrọ m. Dị ọcha,” ọ gwọkwara ya. (Luk 5:12, 13) Mgbe Jizọs hụrụ Meri enyi ya ka ọ na-eru uju n’ihi ọnwụ nwanne ya nwoke bụ́ Lazarọs, Jizọs “sụrụ ude n’ime mmụọ ya, o nyekwara ya nsogbu.” Baịbụl kwukwara na “anya mmiri gbara” Jizọs. (Jọn 11:32-36) Jizọs meziri ihe ndị mmadụ na-atụdịghị anya ya. O mere ka Lazarọs si n’ọnwụ bilie n’agbanyeghị na o ruola abalị anọ ọ nwụrụ.—Jọn 11:38-44.
Ma, Jizọs ma na ihe ọma ndị ahụ o meere ndị mmadụ agaghị adịte aka. Ọ makwa na ndị niile ọ gwọrọ na ndị niile ọ kpọlitere n’ọnwụ ga-emecha rịawa ọrịa ma nwụọ. Ma, o doro Jizọs anya na Alaeze Chineke ga-eme ka nsogbu niile ahụ kwụsị. Ọ bụ ya mere na ọ bụghị naanị ọrụ ebube ka ọ rụrụ, kama o ji obi ya niile kwusaa “ozi ọma alaeze ahụ.” (Matiu 9:35) Ọrụ ebube ndị ahụ gosiri anyị ihe Alaeze Chineke ga-eme n’ụwa niile n’oge na-adịghị anya. Ka anyị leba anya n’ihe Baịbụl kwuru ga-eme n’oge ahụ.
Ọrịa agaghịzi adị.
“Mgbe ahụ ka a ga-emeghe anya ndị ìsì, a ga-emeghekwa ntị nke ndị ntị chiri. Mgbe ahụ ka onye ngwọrọ ga-awụli elu dị ka oké ele, ire onye ogbi ga-etikwa mkpu ọṅụ.” Ihe ọzọ bụ na ọ dịghị onye bi n’ụwa n’oge ahụ “nke ga-asị: ‘Ana m arịa ọrịa.’”—Aịzaya 33:24; 35:5, 6.
Ọnwụ agaghịzi adị.
“Ndị ezi omume ga-enweta ụwa, ha ga-ebikwa n’elu ya ruo mgbe ebighị ebi.”—Abụ Ọma 37:29.
“Ọ ga-eloda ọnwụ ruo mgbe ebighị ebi, Ọkaakaa Onyenwe anyị Jehova ga-ehichapụkwa anya mmiri n’ihu niile.”—Aịzaya 25:8.
A ga-akpọlite ndị nwụrụ anwụ n’ọnwụ.
“Ndị niile nọ n’ili ncheta ga-anụ olu ya wee pụta.”—Jọn 5:28, 29.
“A gaje inwe mbilite n’ọnwụ.”—Ọrụ Ndịozi 24:15.
Onye ọ bụla ga-enwe ụlọ nke ya, nweekwa ọrụ ọ ga na-arụ.
“Ha ga-ewu ụlọ, biri n’ime ha; ha ga-akọkwa ubi vaịn, rie mkpụrụ ha. Ha agaghị ewu ụlọ, onye ọzọ ebichie ya; ha agaghị akụ mkpụrụ, onye ọzọ erie ya. . . . Ndị m họọrọ ga-eji ihe aka ha rụpụtara mee ihe n’uju.”—Aịzaya 65:21, 22.
Agha agaghịzi adị.
“Ọ na-eme ka agha kwụsị ruo na nsọtụ ụwa.”—Abụ Ọma 46:9.
“Mba agaghị ebuli mma agha buso mba ọzọ agha, ha agaghị amụkwa otú e si alụ agha.”—Aịzaya 2:4.
Ụkọ nri agaghịzi adị.
“Ala ga-emepụta ihe nke ọma; Chineke bụ́ Chineke anyị ga-agọzi anyị.”—Abụ Ọma 67:6.
“Ọka ga-ejupụta n’elu ụwa; ọ ga-ejubiga ókè n’elu ugwu dị iche iche.”—Abụ Ọma 72:16.
Ndị mmadụ agaghịzi ada ogbenye.
“Ọ bụghị mgbe niile ka a ga-echefu ogbenye.”—Abụ Ọma 9:18.
“Ọ ga-anapụta ogbenye nke na-eti mkpu enyemaka, nakwa onye nọ n’ahụhụ na onye ọ bụla na-enweghị onye na-enyere ya aka. Ọ ga-emere onye ọ na-enweghị ka ọ hà ya na ogbenye ebere, ọ ga-azọpụtakwa mkpụrụ obi ndị ogbenye.”—Abụ Ọma 72:12, 13.
Mgbe ị na-echebara ihe ọma ndị a Alaeze Chineke ga-emere ụmụ mmadụ echiche, ị̀ chọpụtara ihe mere Jizọs ji jiri Alaeze ahụ kpọrọ ihe? Mgbe ọ nọ n’ụwa, ọ na-eji obi ya niile agwa onye ọ bụla chọrọ ige ya ntị banyere Alaeze ahụ n’ihi na ọ ma na ọ bụ Alaeze ahụ ga-eme ka nsogbu niile anyị nwere taa kwụsị.
Ihe ọma ndị a Baịbụl kwuru na Alaeze Chineke ga-emere ụmụ mmadụ hà dị gị mma? Ya bụrụ otú ahụ, olee otú ị ga-esi mụtakwuo banyere Alaeze ahụ? Oleekwa ihe ị ga-eme ka Alaeze ahụ baara gị uru? Isiokwu na-eso nke a ga-aza ajụjụ ndị a.
GỤKWUO GBASARA YA
Gịnị Mere Chineke Ji Kwe Ka Ihe Ọjọọ na Ahụhụ Dịrị?
Olee otú ihe ọjọọ si malite, gịnị mere Chineke ji gbachi nkịtị ka ụmụ mmadụ na-ata ahụhụ ruo ugbu a? È nwere mgbe ahụhụ ga-akwụsị?


text:
TETA! Nke 4 n'Afọ 2016
Otú Ị Ga-esi Akwụsị Àgwà Ririla Gị Ahụ́
Otú i si akpa àgwà nwere ike ịbara gị uru ma ọ bụ ghọ gị ahịa.
Otú Ị Ga-esi Akwụsị Àgwà Ririla Gị Ahụ́
Gbalịa ka ị na-akpa àgwà ndị ga-abara gị uru, ọ bụghị ndị ga-aghọ gị ahịa.
1 Mara Ike Gị
O nwere ike iwetụ gị oge tupu ị kwụsị àgwà ọjọọ ma kpawa àgwà ọma. Gụọ otú ị ga-esi kpebie àgwà ndị mbụ ị ga-akwụsị na ndị mbụ ị ga-akpawa.
2 Zere Ihe Ndị Na-agaghị Enyere Gị Aka
Ndị gị na ha na-akpa kwesịrị ịbụ ndị ga-enyere gị aka ịna-akpa àgwà ọma.
3 Adala Mbà
Ịkwụsị àgwà ndị ririla gị ahụ́ nwere ike ịna-esiri gị ike, ma, adakwala mbà
Ihe Baịbụl Kwuru Gbasara Nwoke na Nwoke ma Ọ Bụ Nwaanyị na Nwaanyị Inwe Mmekọahụ
Baịbụl ọ̀ kwadoro nwoke na nwoke inwe mmekọahụ? Ọ̀ gwara anyị kpọọ ndị na-enwe ụdị mmekọahụ a asị?
Ihe Ị Ga-eme ma Ihe Gbanweere Gị
Ihe nwere ike ịgbanwere onye ọ bụla n’ime anyị. Gụọ isiokwu a ka ị hụ ihe nyeere ụfọdụ ndị aka mgbe ihe gbanweere ha.
Mgbe M Gara Kegịstan
Ihe e ji mara ndị Kegịstan bụ na ha na-anabata mmadụ nke ọma, na-akwanyekwara mmadụ ùgwù. Olee omenala ndị ha ji kpọrọ ihe n’ezinụlọ ha?
Mma Elu Ahụ́
Ụdị ejiji na ihe ndị e ji achọ mma ndị mmadụ na-ahụ n’ebe e si akpọsa ngwá ahịa emeela ka ha na-eche na ọ bụ mma elu ahụ́ kacha mkpa.
Igurube nke Nwere Oge Ha Ji Apụta
O nwere igurube otú ndụ ha si aga dị́ ịtụnanya. Ha pụta, ha na-adị ndụ naanị izu ole na ole. Ha nwụọ, ụmụ ha apụta ma o ruo afọ 13 ma ọ bụ afọ 17.
Ihe Ndị Ọzọ Anyị Nwere
Otú Di na Nwunye Ga-esi Kwụsị Ịna-esekarị Okwu
Gị na di gị ma ọ bụ gị na nwunye gị ọ̀ na-esekarị okwu? Gụọ ihe Baịbụl kwuru ga-enyere unu aka.
Ndị Na-eto Eto kwuru Ihe Mere Ha Ji Kwere na Chineke
N’obere vidio a, ndị na-eto eto kwuru ihe mere ha ji kwere na e nwere Onye Okike.


text:
INDONESIA
Ọbọn̄ Nditọ Inọ Akabade Eti Owo
Hisar Sormin
AKAMANA KE 1911
ANA BAPTISM KE 1952
Akani ọbọn̄ nditọ inọ emi akakabarede edi owo Kọmiti N̄kọk Itieutom.
USEN kiet akwaowo emi esede aban̄a mme ndedịbe bodisi ama ọdọhọ Brọda Sormin ete edi ọfis etubom ọbọpmbet.
Enye ama ọdọhọ Brọda Sormin ete: “Afo edi eyen Indonesia, kûdịp mi n̄kpọ. Nso ke Mme Ntiense Jehovah ẹnen̄ede ẹnam ke Indonesia emi?”
Brọda Sormin ama ọdọhọ ete: “Yak nnọ fi mbụk mi. N̄kesidi ọbọn̄ nditọ inọ, edi idahaemi nsikpep mme owo Bible. Utom Mme Ntiense Jehovah edi ndinam mbon emi ẹma ẹkeforo unam nte ami, ẹfiak ẹkabade owo. Se mmọ ẹnamde edi oro ke idụt emi!”
Akamba owo bodisi oro ama ọdọhọ ete: “Ẹtọt Mme Ntiense Jehovah emi ẹnọ mi ẹkaha. Edi mmọdiọn̄ọ ke Mme Ntiense idịghe ndiọi owo sia mmọ ẹkenam Mr. Sormin okpụhọde.”
Kpep N̄kpọ En̄wen
Ẹdinam Didie Ẹnyene Emem ke Isọn̄?
Se nte Abasi edidade Obio Ubọn̄ esie anam emem odu ke ererimbot.


text:
Mmọ “Ẹma Ẹda Ẹkụt” Se Abasi Ọkọn̄wọn̄ọde
‘Mmọ ikọbọhọ edisu mme un̄wọn̄ọ oro, edi mmọ ẹda nsannsan ẹkụt.’—HEB. 11:13.
1. Nso ufọn ke isibọ ke ntak emi ikemede ndisitie n̄kere nte n̄kpọ emi akanam nnyịn mîkwe etiede? (Se akpa ndise ibuotikọ emi.)
JEHOVAH anam ata akpan n̄kpọ ọnọ nnyịn. Enye anam nnyịn ikeme ndisitie n̄kere nte n̄kpọ emi akanam nnyịn mîkwe etiede. Emi esin̄wam nnyịn ikeme ndikọk ibuot mban̄a se idinamde inyụn̄ idori enyịn ndikụt nti n̄kpọ. Jehovah ọfiọk se iditịbede ke ini iso, ndien enye etịn̄ mme n̄kpọ emi ọnọ nnyịn ke Bible. Imekeme nditie n̄kere nte n̄kpọ editiede ke ini mme n̄kpọ emi ẹtịbede. Ntem, ibuọt idem ye Abasi sia imekeme nditie n̄kere nnyụn̄ n̄kụt se enye edinamde inọ nnyịn ke ini iso.—2 Cor. 4:18.
2, 3. (a) Ntak emi ufọn mîdụhe nditie n̄kere n̄kpọ emi mîditịbeke? (b) Mme mbụme ewe ke idibọrọ ke ibuotikọ emi?
2 Idịghe kpukpru n̄kpọ oro isikerede esitịbe. Ke uwụtn̄kpọ, ekpri eyenọwọn̄ ekeme nditie n̄kere nte idorode ke edem ọfọn̄ekpo, ndien ọfọn̄ekpo oro emen imọ efe. Ndi emekere ke utọ n̄kpọ oro ekeme nditịbe? Edi ke ini Hannah eketiede ekere usen emi imọ idimende Samuel eyen imọ akanam n̄kpọ Abasi ke tent utuakibuot, enye ekekere se ikemede nditịbe—n̄kpọ emi enye ama ekebebiere ndinam nnọ Abasi. Enye ndisitie n̄kere usen oro imọ idinamde n̄kpọ emi ama anam enye ekeme ndinam se enye ọkọn̄wọn̄ọde. (1 Sam. 1:22) Edieke itiede ikere se Abasi ọn̄wọn̄ọde ndinam, nnyịn itie ikere n̄kpọ emi mîditreke-tre nditịbe.—2 Pet. 1:19-21.
3 Ediwak mme asan̄autom Jehovah ke Bible ẹma ẹsitie ẹkere mme n̄kpọ oro Abasi ọn̄wọn̄ọde. Didie ke mmọ ẹkebọ ufọn? Nso ufọn ke idibọ edieke itiede ikere mme utịben̄kpọ oro Abasi ọn̄wọn̄ọde ndinam nnọ mbon oro ẹkopde item esie?
NDIDOMO NDIKỤT SE ABASI ỌN̄WỌN̄ỌDE AMA ỌSỌN̄Ọ MMỌ IDEM
4. Afo ekere ke nso ikanam Abel etie ekere nte ini iso editiede?
4 Abel edi akpa owo emi ọkọbuọtde idem ke un̄wọn̄ọ Abasi. Enye ama ọfiọk se Jehovah ọkọdọhọde urụkikọt ke ini Adam ye Eve ẹkenamde idiọkn̄kpọ: “Ami nyesịn usua ke ufọt fo ye n̄wan ye ke ufọt mfri fo ye mfri esie. Enye ayanuak fi ibuot, afo oyonyụn̄ anuak enye nditịn̄ikpat.” (Gen. 3:14, 15) Abel ikọdiọn̄ọke nte Abasi edisan̄ade inam se enye etịn̄de emi, edi ekeme ndidi enye ama esikere ikọ Abasi emi. Ekeme ndidi enye ama ekere ete, ‘Anie ke urụkikọt edinuak nditịn̄ikpat? Anie edinam mme owo ẹfiak ẹfọn ẹma?’ Enye ama enịm ke Jehovah iditreke ndinam se ededi emi enye ọn̄wọn̄ọde. Ntem, ke ini enye akanamde uwa ọnọ Abasi, Abasi ama enyịme ndibọ uwa esie.—Kot Genesis 4:3-5; Mme Hebrew 11:4.
5. Didie ke Enoch ndiketie n̄kere se iditịbede ke ini iso akan̄wam enye?
5 Enoch n̄ko ama enen̄ede ọbuọt idem ye Abasi. Mbon eyo esie ẹma ẹsitịn̄ mbukpo ikọ ẹdian Abasi. Edi Enoch iketiehe nte mmọ. Enye ama enyene uko onyụn̄ etịn̄ se Jehovah ọkọdọn̄de enye. Enye ama ọdọhọ ke Jehovah ayasan̄a “ye akwa udịm ndisana angel esie edi, ndibiere ikpe nnọ kpukpru owo, ndinyụn̄ mbiom kpukpru mbon emi mîten̄eke Abasi ikpe mban̄a kpukpru edinam unana uten̄e Abasi emi mmọ ẹkenamde ke usụn̄ unana uten̄e Abasi, ye kaban̄a kpukpru mbukpo n̄kpọ oro mme anamidiọk oro mîten̄eke Abasi ẹketịn̄de ẹdian enye.” (Jude 14, 15) Sia Enoch ọkọbuọtde idem ye Abasi, enye ama etie ekere onyụn̄ okụt nte ererimbot editiede ke ini mbon emi mîten̄eke Abasi mîdidụhe aba.—Kot Mme Hebrew 11:5, 6.
6. Afo ekere ke nso ke Noah ekesikere ke Ukwọ ama ekebe?
6 Noah ọkọbọhọ Ukwọ ke ntak emi enye ọkọbuọtde idem ye Abasi. (Heb. 11:7) Mbuọtidem akanam enye anam uwa ọnọ Abasi ke ama ọkọwọrọ ke ubom. (Gen. 8:20) Ke ini Nimrod ọkọtọn̄ọde nsọn̄ibuot ye Abasi ke Ukwọ ama ekebe, Noah okosụk ọbọbuọt idem ye Abasi onyụn̄ odori enyịn ke n̄kpọ ọyọfọn. Enye ama esikere se Abel ekesikerede, nte ke Abasi oyosio idiọkn̄kpọ ye n̄kpa efep ke isọn̄ emi usen kiet. (Gen. 10:8-12) Ekeme ndidi esịt ama esinem enye nditie n̄kere nnyụn̄ ndomo ndikụt nte ererimbot editiede ke ini ukara ufịk mîdidụhe aba, kpukpru owo ẹdifọnde ima, mme owo mîdinyụn̄ ikpaha aba. Nnyịn n̄ko imekeme nditie n̄kere nnyụn̄ ndomo ndikụt ererimbot emi etiede ntem. Utọ ererimbot emi enen̄ede ekpere!—Rome 6:23.
MMỌ ẸMA ẸDOMO NDIKỤT INI EMI UN̄WỌN̄Ọ ABASI EDISUDE
7. Afo ekere ke nso ke Abraham, Isaac, ye Jacob ẹketie ẹkere ẹnyụn̄ ẹdomo ndikụt nte etịbede?
7 Abasi ama ọn̄wọn̄ọ ọnọ Abraham, Isaac, ye Jacob ke owo emi otode ubon mmọ ke imọ idida idiọn̄ kpukpru mme idụt. Anaedi mmọ ẹma ẹsitie ẹkere ẹnyụn̄ ẹdomo ndikụt nte ini oro editiede. (Gen. 22:18; 26:4; 28:14) Abasi ama ọn̄wọn̄ọ n̄ko ke nditọ nditọ mmọ ẹyenen̄ede ẹwak ẹnyụn̄ ẹdụn̄ ke isọn̄ oro imọ idinọde mmọ. (Gen. 15:5-7) Abraham, Isaac, ye Jacob ẹma ẹnen̄ede ẹnịm ke Abasi iditreke-tre ndinam se enye ọn̄wọn̄ọde emi. Ntre mmọ ẹma ẹtọtọn̄ọ ndikụt nte ubon mmọ ẹdụn̄de ke isọn̄ oro. Ke nditịm ntịn̄, toto ke ini emi Adam ye Eve ẹkesọn̄de ibuot ye Jehovah, Jehovah ama ọtọn̄ọ ndinam mme asan̄autom esie ẹfiọk ke mmọ ẹyefọn ẹma usen kiet usen kiet ẹnyụn̄ ẹdu utọ uwem emi Adam ye Eve ẹkedude.
8. Nso ikanam Abraham anam se ededi emi Abasi ọdọhọde enye anam?
8 Enen̄ede etie nte Abraham ndikesitie n̄kere nnyụn̄ ndomo ndikụt nte n̄kpọ editiede ke ini Abasi anamde se enye ọn̄wọn̄ọde akanam enye anam se ededi oro Abasi ọdọhọde enye anam. Bible ọdọhọ ke kpa ye emi Abraham ye nti ikọt Abasi eken “mîkọbọhọ edisu mme un̄wọn̄ọ oro” ke eyouwem mmọ, ke “mmọ ẹda nsannsan ẹkụt” nte n̄kpọ editiede “ẹnyụn̄ ẹdara.” (Kot Mme Hebrew 11:8-13.) Jehovah ndikesinam se enye ọn̄wọn̄ọde akanam Abraham enịm ke se Abasi ọn̄wọn̄ọde ọnọ imọ iditreke-tre ndisu; eketie nte n̄kpọ eke ẹdọhọde ke Abasi ananam mme n̄kpọ emi ọnọ enye.
9. Didie ke Abraham ndikọbuọt idem ke se Abasi ọkọn̄wọn̄ọde akan̄wam enye?
9 Abraham ndikenịm ke Abasi ayanam se enye ọn̄wọn̄ọde ama anam enye ekeme ndisọn̄ọ nda nnam n̄kpọ Abasi. Mbuọtidem akanam enye ọkpọn̄ Ur okodụn̄ ke nsio nsio ebiet utu ke ndibọp ufọk idemesie ndụn̄ ke akwa obio ekededi ke Canaan. Enye ama ọdiọn̄ọ ke mme obio emi ididụhe ibịghi sia mme andikara mmọ inamke n̄kpọ Abasi. (Josh. 24:2) Ke ofụri ini emi Abraham okodude uwem, “enye [eketie] ebet obio emi enyenede ata itiat idakisọn̄, emi andibọp ye andinam enye edide Abasi.” (Heb. 11:10) Abraham ama etie ekere onyụn̄ “okụt” nte imọ idụn̄de ke obio emi Jehovah akarade. Abel, Enoch, Noah, Abraham, ye nti ikọt Abasi eken ẹma ẹnịm ke Abasi ayanam mme akpan̄kpa ẹset ẹnyụn̄ ẹdori enyịn ndidu uwem ke ini Obio Ubọn̄ Abasi, “obio emi enyenede ata itiat idakisọn̄,” edikarade ofụri isọn̄. Nditie n̄kere nte n̄kpọ editiede ke ini Abasi edinamde se enye ọn̄wọn̄ọde ama anam mmọ ẹka iso ẹbuọt idem ye Jehovah.—Kot Mme Hebrew 11:15, 16.
10. Afo ekere ke Sarah ndiketie n̄kere nnyụn̄ ndomo ndikụt nte Abasi anamde se enye ọkọn̄wọn̄ọde akan̄wam enye didie?
10 Kere ban̄a Sarah an̄wan Abraham n̄ko. Enye okosụk enenịm ke Abasi ọyọnọ imọ eyen kpa ye emi enye ekesịmde isua 90. Emi akanam enye ọbuọt idem ye Abasi onyụn̄ etiene ebe esie anam se ededi oro Abasi ọdọhọde mmọ ẹnam. Sarah ama esitie ekere onyụn̄ okụt nte eyen esie enyenede nditọ, nditọ emi n̄ko ẹnyene nditọ, ndien mmọ ẹtọt ẹkabade akamba idụt. (Heb. 11:11, 12) Nso ikanam enye enịm ke Abasi ayanam emi? Sia Jehovah ama ọdọhọ ebe esie ete: “Nyọdiọn̄ enye nnyụn̄ nnam enye aman eyeneren ọnọ fi; ndien nyọdiọn̄ enye, enye oyonyụn̄ akabade edi ediwak idụt; ndidem mme idụt ẹyeto enye ẹwọn̄ọ.” (Gen. 17:16) Sarah ama aman eyen erenowo nte Jehovah ọkọn̄wọn̄ọde onyụn̄ osio enye Isaac. Utịben̄kpọ emi ama anam enye enen̄ede enịm ke Abasi ayanam mme n̄kpọ eken emi enye ọn̄wọn̄ọde ndinam nnọ ebe imọ. Nnyịn n̄ko imekeme nditie n̄kere nnyụn̄ ndomo ndikụt nte Jehovah anamde kpukpru se enye ọn̄wọn̄ọde emi mîditreke-tre ndisu!
ENYE IKETREKE NDIKERE MBAN̄A SE ẸDINAMDE INỌ IMỌ
11, 12. Nso ikan̄wam Moses enen̄ede ama Jehovah?
11 Moses n̄ko ama ọbuọt idem ye Jehovah onyụn̄ enen̄ede ama enye. Ẹkekama enye nte eyen adiaha edidem Egypt. Ekpedi Moses eketie nte ndusụk n̄kparawa, enye okpokoyom ndida ubọn̄ usen kiet usen kiet nnyụn̄ n̄wọrọ etop. Edi ata ete ye eka esie ẹma ẹkpep enye n̄kpọ ẹban̄a Jehovah, ẹdọhọ enye ke Jehovah ọn̄wọn̄ọ ke iyosio nditọ Israel ke ufịn Egypt, ke iyonyụn̄ inam mmọ ẹdụn̄ ke isọn̄ emi ikọn̄wọn̄ọde ndinọ mme ete ete mmọ. (Gen. 13:14, 15; Ex. 2:5-10) Edieke edide Moses ama esitie ekere nte Abasi edidiọn̄de ikọt esie, afo ekere ke emi akanam enye ama nso? Ndi akanam enye ama uwọrọiso m̀mê ama Jehovah?
12 Bible ọdọhọ ete: “Oto mbuọtidem Moses, ke ama ọkọkọri okpon, esịn ndikere eyen adiaha Pharaoh, emek nditiene ikọt Abasi mbiom ukụt utu ke ndidia inemesịt idiọkn̄kpọ ke ibio ini, koro enye akabatde esuene Christ nte inyene eke okponde akan n̄kpọuto Egypt; sia enye okowụkde enyịn ese utịp eke ẹdinọde.”—Heb. 11:24-26.
13. Didie ke Moses ndikenen̄ede ntie n̄kere nte Abasi edinamde se enye ọkọn̄wọn̄ọde akan̄wam enye?
13 Anaedi Moses ama esitie ekere nte Jehovah edisan̄ade inam ẹsana nditọ Israel ẹyak. Ekeme ndidi enye ama ekere n̄ko n̄kpọ emi ediwak asan̄autom Abasi eken ẹsikerede, oro edi, nte n̄kpọ editiede ke ini Jehovah edinamde kpukpru mbon emi ẹkpan̄ade ẹset. (Job 14:14, 15; Heb. 11:17-19) Moses ama ọdiọn̄ọ adan̄a nte Jehovah amade mme owo. Enye ama okụt adan̄a nte Abasi akatuade nditọ Israel mbọm. Emi akanam enye ama Jehovah onyụn̄ obuọt idem ye enye ke ofụri eyouwem esie. (Deut. 6:4, 5) Idem ke ini Pharaoh okoyomde ndiwot Moses, Moses ndikọbuọt idem ye Abasi nnyụn̄ mma enye, ndikonyụn̄ ntie n̄kere nte Abasi edinamde se enye ọn̄wọn̄ọde ama an̄wam enye ọsọn̄ọ ada.—Ex. 10:28, 29.
TIE KERE NYỤN̄ DOMO NDIKỤT NTE OBIO UBỌN̄ ABASI EDITIEDE
14. Nso ke mme owo ẹsikere emi mîditịbeke tutu amama?
14 Se ediwak owo mfịn ẹkerede ke eyetịbe iditịbeke tutu amama. Ke uwụtn̄kpọ, kpa ye oro ediwak owo ẹdide ubuene, mmọ ẹsitie ẹkere ini emi mmimọ idiforode, idu uwem inyeneke mfịna ndomokiet. Mmọ ẹfre ke uwem idahaemi “[ọyọhọ] ye afanikọn̄ ye ọkpọsọn̄ ubiak.” (Ps. 90:10) Mmọ ẹkere ke enyene ini emi ukara edifọnde tutu owo odu uwem inyeneke mfịna, edi mmọ ẹsifre ke Bible ọdọhọ ke Obio Ubọn̄ Abasi kpọt edikọk kpukpru mfịna nnyịn. (Dan. 2:44) Ediwak owo ẹkere ke Abasi idisoboke idiọk ererimbot emi, edi idịghe se Bible etịn̄de edi oro. (Zeph. 1:18; 1 John 2:15-17) Kpukpru se mbon emi mîkereke iban̄a uduak Abasi ẹkerede iditịbeke tutu amama.
15. (a) Didie ke nditie n̄kere nnyụn̄ ndomo ndikụt nte uwem editiede ke ini iso ọfọn ye nnyịn? (b) Tịn̄ se afo edimade ndikụt ke ini Obio Ubọn̄ Abasi akarade isọn̄ emi.
15 Edi esịt esinem nnyịn ke ini itiede ikere inyụn̄ idomode ndikụt se Jehovah edinamde inọ nnyịn ke ini iso. Emi esinam nnyịn isịn idem inam n̄kpọ esie. Edide odori enyịn ndidu uwem ke heaven m̀mê mi ke isọn̄, ndi emesitie ekere onyụn̄ okụt nte anamde mme n̄kpọ emi Abasi ọdọhọde ke ayanam ke Obio Ubọn̄ imọ? Esịt eyenem fi ini ekededi emi etiede ekere mme n̄kpọ emi. Amakam ekeme “ndikụt” nte odude uwem ke isọn̄ ke nsinsi. Kere nte adianade ye mbon en̄wen anam isọn̄ emi akabade edi Paradise. Kere n̄ko nte odụn̄de ye mbon emi ẹmade Jehovah; udọn̄ọke, idem imemke fi, ufịnake idem uban̄a n̄kpọ ndomokiet. Nditọete emi ẹsede enyịn ke utom edinam isọn̄ emi afiak edi Paradise ifịkke-fịk mme owo, ẹnanam utom oro enem owo. Edinenem fi ndida usọ ye ifiọk oro enyenede nnam se ifọnde ye kpukpru owo nnyụn̄ nnọ Abasi ubọn̄. Domo ndikụt nte etiede kiet ye mbon emi ẹnamde ẹset ekpep mmọ n̄kpọ man mmọ ẹfiọk Jehovah. (John 17:3; Utom 24:15) Kpukpru se itịn̄de emi eyetịbe; idịghe n̄kpọ emi owo adabade-daba. Bible ọdọhọ ke eyetịbe.—Isa. 11:9; 25:8; 33:24; 35:5-7; 65:22.
SITỊN̄ SE AKPAMADE NDIKỤT KE OBIO UBỌN̄ ABASI
16, 17. Didie ke idibọ ufọn edieke isitiede ye nditọete nnyịn ineme se idoride enyịn ndikụt ke Obio Ubọn̄ Abasi?
16 Ke ini itiede ye nditọete nnyịn ineme mme n̄kpọ emi nnyịn idoride enyịn ndikụt ke Obio Ubọn̄ Abasi, iyekeme ndin̄wam mmọ ẹtiene ẹkụt nti n̄kpọ emi Jehovah enịmde ọnọ nnyịn. Kpa ye oro nnyịn mîdiọn̄ọke ofụri ofụri nte n̄kpọ editiede ye owo nnyịn kiet kiet ke obufa ererimbot, ọfọn isineme mme n̄kpọ emi ekemede nditịbe. Utọ nneme emi owụt ke imenen̄ede inịm se Abasi ọn̄wọn̄ọde. Enye ekeme ndin̄wam nditọete nnyịn ẹka iso ẹnam n̄kpọ Jehovah ke ndiọkeyo emi. Ke ini apostle Paul akakade ekese nditọete ke Rome, enye ama ‘esịn udọn̄ ọnọ mmọ, mmọ ẹnyụn̄ ẹsịn udọn̄ ẹnọ enye.’ Se nnyịn inyụn̄ iyomde edi oro mfịn.—Rome 1:11, 12.
17 Nditie n̄kere nnyụn̄ ndomo ndikụt nte uwem editiede ke Obio Ubọn̄ Abasi ayan̄wam nnyịn iyọ se ededi oro isobode, idinyụn̄ iyakke ifịna idem ikaha. Ekeme ndidi ama enyene mme n̄kpọ emi ekesitịmerede apostle Peter esịt tutu enye obụp Jesus ete: “Sese! Nnyịn ima ikpọn̄ kpukpru n̄kpọ itiene fi; nso ndien ke nnyịn idinyene?” Se Jesus ọkọbọrọde Peter ke iso mme mbet eken ama an̄wam enye ekere onyụn̄ odomo ndikụt nte ini iso editiede. Jesus ọkọdọhọ enye ete: “Ke akpanikọ ke ndọhọ mbufo, ke ini ẹdifiakde ẹbot mme n̄kpọ, ke ini Eyen owo osụhọrede etie ke ebekpo ubọn̄ esie, mbufo emi ẹtienede mi ẹyesụhọde n̄ko ẹtie ke ebekpo duopeba, ẹkpe ikpe ẹnọ esien Israel duopeba. Ndien owo ekededi emi ọkọkpọn̄de ufọk m̀mê nditọeka iren m̀mê nditọeka iban m̀mê ete m̀mê eka m̀mê nditọ m̀mê isọn̄ ke ntak enyịn̄ mi ọyọbọ se iwakde ikan oro, oyonyụn̄ enyene nsinsi uwem.” (Matt. 19:27-29) Ikọ Jesus emi ama anam Peter ye mbet eken ẹkere se mmọ ẹdinamde ke ini mmọ ẹdikarade ye Jesus ke heaven ẹdinyụn̄ ẹnamde ẹdiọn̄ mme owo mi ke isọn̄.
18. Didie ke ikeme ndibọ ufọn mfịn edieke itiede ikere inyụn̄ idomode ndikụt nte n̄kpọ editiede ke ini Abasi anamde se enye ọn̄wọn̄ọde?
18 Imokụt se ikan̄wamde ikọt Jehovah ẹnen̄ede ẹbuọt idem ye enye. Abel ama esitie ekere onyụn̄ odomo ndikụt nte uwem editiede ke ini Jehovah anamde se enye ọn̄wọn̄ọde, ndien emi ama enem Jehovah esịt. Abraham ama esitie ekere nte n̄kpọ editiede ke ini se Jehovah ọn̄wọn̄ọde aban̄a owo emi otode ubon imọ edisude; oro akanam enye anam se ededi emi Jehovah ọdọhọde enye. (Gen. 3:15) Moses ama etie ebet ini emi se Jehovah ọkọn̄wọn̄ọde ọnọ enye edisude; oro ama anam enye ama Jehovah onyụn̄ ọsọn̄ọ ada anam n̄kpọ esie. (Heb. 11:26) Edieke itiede ikere inyụn̄ idomode ndikụt nte n̄kpọ editiede ke ini Jehovah anamde se enye ọn̄wọn̄ọde ọnọ nnyịn, iyetetịm ibuọt idem ye enye inyụn̄ ima enye. Ke ibuotikọ oro etienede, iyeneme nte ikemede ndinam n̄kpọ en̄wen emi Abasi ọnọde nnyịn ukeme ndinam.


text:
EV SPRENDIMAI, UABVirtual kaadị azụmahịa
EV SPRENDIMAI, UAB
Alternative ike, Anyanwụ anakọta, Anyanwụ energy, Anyanwụ ike osisi, Anyanwụ ogwe +26
Akara
I-V 8:00-17:00
- EV SPRENDIMAI, UAB
Asambodo
Map
Arụ ọrụ atiya
Alternative ike, Anyanwụ anakọta, Anyanwụ energy, Anyanwụ ike osisi, Anyanwụ ogwe, Business atụmatụ, Business consulting, Business maka, Business nkwado, Construction, ezigbo ala na ụlọ, Eguzogide mmesho, Electrical echichi ọrụ, Electrical maintenance, Electrical netwọk imewe, Electrical ọrụ, Electrical usoro, Eletrik balancer, Eletrik na netwọk, Eletrik projects, Energetics, Energy na eke ego, Engineering netwọk, Finance, mkpuchi, iwu, Home eletriki wiring, Ifufe ugbo, Ike e, Njikwa ọrụ, Ogbara ohuru, Ogbara ohuru na isi mmalite, Substations, Voltaji nkesa
Qr code
vCard
Weebụsaịtị
Saịtị aha: EV Sprendimai
Elekọta mmadụ na netwọk
64 - ()


text:
Ibuot Duopeba
He Took Comfort in His God
1, 2. Nso iketịbe ke usen emi ekedide ata akpan usen ke uwem Elijah?
ELIJAH ke ekefehe itọk ke edịm ke adan̄aemi enyọn̄ ekenen̄erede ekịm. Ama ada enye ini ndisịm Jezreel sia enye ikedịghe aba akparawa. Kpa ye oro, enye ama efehe ikpaha mba, koro ‘ubọk Jehovah ama odu’ ye enye. Jehovah akanam enye okop utọ odudu emi enye mîkokopke akpa mi tutu enye ebem chariot Edidem Ahab iso ekesịm Jezreel.—Kot 1 Ndidem 18:46.
2 Enye ekefehe itọk emi ikpọn̄ aka anyan usụn̄ emi. Kere nte enye efehede ke edịm, ke efehe ke ọkwọhọde iso, ke onyụn̄ ekere se iketịbede usen oro, emi akanam enye mîkwe. Usen emi ke ẹkewụt ke Jehovah Abasi Elijah edi ata Abasi, n̄ko ke enye ikpọn̄ ikpọn̄ ke ẹkpetuak ibuot ẹnọ. Enyọn̄ ama enen̄ede ekịm, ndien Elijah ama enen̄ede aka anyan tutu idaha aba ikụt Obot Carmel, kpa ebiet emi Jehovah ọkọnọde enye odudu esuene Baal. Ke obot emi ke ẹkeyarade ediwak prọfet Baal nte ata ndiọi nsunsu prọfet ẹnyụn̄ ẹwot mmọ. Ekem Elijah ama ọbọn̄ akam ọnọ Jehovah ete anam edịm emi ama eketre ndidep ke isua ita ye ubak edep. Edịm ama onyụn̄ edep!—1 Ndi. 18:18-45.
3, 4. (a) Nso ikpakanam Elijah ekere ke n̄kpọ ọmọn̄ okpụhọde ke ini enye okosụk efehede aka Jezreel? (b) Mme mbụme ewe ke idineme?
3 Ekeme ndidi Elijah ama ekere ediwak n̄kpọ nte enye okosụk efehede itọk emi edidade enye kilomita 30 ndikesịm Jezreel. Anaedi enye ama ekere ke sia ẹma ẹkewot mme prọfet Baal, ke n̄kpọ ọmọn̄ okpụhọde ye nte ke Ahab oyokpụhọde, akpan akpan ke emi enye ama okokụt se iketịbede. Ekeme ndidi enye ama ekere ke Ahab idituakke aba ibuot inọ Baal, idinyụn̄ iyakke Jezebel an̄wan esie aka iso atuak ibuot ọnọ Baal onyụn̄ ọkọbọ mme asan̄autom Jehovah.
4 Nnyịn imesitọn̄ọ ndinen̄ede nnyene idotenyịn ini ekededi oro etiede nte n̄kpọ ọtọn̄ọ ndidi nte ikekerede. Imekeme ndikere ke n̄kpọ ọmọn̄ aka iso ọfọn ye nnyịn, ye nte ke se ikenen̄erede ifịna nnyịn ebe efep. Idem ikpaha nnyịn edieke edide se Elijah ekekerede edi oro, sia enye “ekedi owo emi n̄kpọ esitụkde nte nnyịn.” (Jas. 5:17) Edi ke nditịn̄ akpanikọ, mfịna Elijah akakam ọtọtọn̄ọ. Ata idiọk ndịk ọmọn̄ anam Elijah ke mîbịghike, esịt ọmọn̄ onyụn̄ etịmede enye tutu enye ọdọhọ n̄kpa edida imọ. Nso iyom nditịbe, ndien didie ke Jehovah edin̄wam prọfet esie afiak enyene mbuọtidem ye uko? Ẹyak ise ise.
Se Elijah Mîkodorike Enyịn Etịbe
5. Ndi se iketịbede ke Obot Carmel ama ekpep Ahab ndinen̄ede mbak Jehovah, nnyịn isan̄a didie ifiọk?
5 Ndi Ahab ama owụt ke imakabade esịt ke enye ama ekesịm ufọk ubọn̄ esie ke Jezreel? Akpa Ndidem 19:1 ọdọhọ ete: “Ahab emen kpukpru se Elijah akanamde ye nte enye okowotde kpukpru mme prọfet ke akan̄kan̄ etịn̄ ọnọ Jezebel.” Ndi omokụt ke Ahab iketịn̄ke n̄kpọ ndomokiet iban̄a Jehovah Abasi Elijah? Ahab ikadaha ke Jehovah akanam utịben̄kpọ oro, edi ọkọdọhọ ke ‘Elijah akanam.’ Emi enen̄ede owụt ke se iketịbede emi ikekpepke Ahab ndibak Jehovah Abasi. Ndien nso ke abak ibak an̄wan esie akanam?
6. Nso etop ke Jezebel ọkọdọn̄ ẹketobo Elijah, ndien nso ke emi ọkọwọrọ?
6 Esịt ama ofụt Jezebel tutu enye ọdọn̄ ẹkedọhọ Elijah ẹte: “Mme abasi ẹkpekam ẹnam ntem, ẹnyụn̄ ẹdọdiọn̄ ẹnam, edieke n̄kpọn̄ adan̄aemi ami mmendinamke ukpọn̄ fo etie nte ukpọn̄ mmọ kiet kiet!” (1 Ndi. 19:2) Emi ekedi ata idiọk ikọ ndịghe. Ikọ Jezebel ọkọwọrọ yak imọ ikpa edieke imọ mîwotke Elijah edem usen oro ke usiene mme prọfet Baal oro enye okowotde. Kere nte Elijah edemerede ke ekpri ufọk esie ke Jezreel ke utọ ọkpọsọn̄ edịm oro, edikop utọ enyene-ndịk etop oro. Eketie enye didie ke idem?
Ndịk ye Mmemidem Ẹmen Enye Ẹmen
7. Didie ke ikọ ndịghe Jezebel okotụk Elijah, ndien nso ke Elijah akanam?
7 Edieke Elijah okodoride enyịn ke en̄wan imọ ye Baal okụre, ọwọrọ idotenyịn esie ama akpa mfụhọ. Se iketịbede ikokpụhọkede Jezebel. Idiọk ọbọn̄ an̄wan emi ama owowot ediwak prọfet Abasi, ndien eketie Elijah nte ke imọ ke ẹyom ndiwot isan̄ emi. Bible ọdọhọ ke ‘idem ama enyek enye.’ Ndi Elijah ama etie ekere aban̄a ibak ibak usụn̄ emi Jezebel ediwotde enye? Edieke edide ntre, anaedi oro akanam idem ọtọn̄ọ ndinyek enye. Edide enye ama ekere m̀mê ikekereke, Bible ọdọhọ ke enye ama “efehe man anyan̄a ukpọn̄ esiemmọ.”—1 Ndi. 18:4; 19:3.
Edieke nnyịn mîyomke ndịk anam nnyịn, inaha itie ikere mme n̄kpọ emi ẹkemede ndinam idem enyek nnyịn
8. (a) Nso mfịna ke Elijah ye Peter ẹkenyene? (b) Nso ke ikeme ndikpep nto Elijah ye Peter?
8 Idịghe Elijah edi n̄kukụre owo Abasi emi ndịk akanamde. Ndịk ama anam apostle Peter n̄ko. Ke uwụtn̄kpọ, ke ini Jesus akanamde enye etiene imọ asan̄a ke enyọn̄ mmọn̄, apostle emi ama ‘ese oyobio oro.’ Emi ama anam ndịk anam enye, ndien enye ama ọtọn̄ọ ndiden̄. (Kot Matthew 14:30.) Se iketịbede inọ Elijah ye Peter ekpep nnyịn akpan n̄kpọ. Edieke nnyịn mîyomke ndịk anam nnyịn, inaha itie ikere mme n̄kpọ emi ẹkemede ndinam idem enyek nnyịn. Utu ke oro, ikpakam ikere iban̄a se Jehovah anamde man ọnọ nnyịn idotenyịn ye odudu.
“Ekem Ndien!”
9. Tịn̄ nte Elijah ekefehede ye se ikanamde enye efehe.
9 Ndịk ama anam Elijah efehe kilomita 150 aka Beer-sheba ko ke usụk usụk adan̄a Judah. Do ke enye ọkọkpọn̄ asan̄autom esie efehe ikpọn̄ aka wilderness. Bible ọdọhọ ke enye akada ofụri “usen kiet” efehe. Ndien etie nte enye akababak ọtọn̄ọ itọk emi, ikamake udia m̀mê n̄kpọ ndomokiet. Ọkpọsọn̄ mfụhọ ye ndịk ẹma ẹnam enye efehe isehe edem, ọduọ adaha ada ke idiọk usụn̄ wilderness oro ye anainai eyo. Idem ama emem enye nte eyo ọkọtọn̄ọde ndikụt. Ntre, enye ama osụhọde etie ke idak eto ndiyan̄—kpa n̄kukụre n̄kpọ emi enye ekekemede ndidak ibuot ke wilderness oro.—1 Ndi. 19:4.
10, 11. (a) Akam emi Elijah ọkọbọn̄de ọnọ Jehovah ọkọwọrọ nso? (b) Da se idude ke mme itie N̄wed Abasi oro ẹsiakde ke ikpehe ekikere tịn̄ nte eketiede mme asan̄autom Abasi eken oro ẹkefụhọde ke idem.
10 Nnanenyịn ama anam Elijah ọbọn̄ akam ete n̄kpa edida imọ. Enye ọkọdọhọ ete: “Ami [mfọnke] n̄kan mme ete ete mi.” Enye ama ọfiọk ke mme ete ete imọ ẹma ẹkabade ntan ke udi, ikemeke ndinam n̄kpọ ndomokiet nnọ owo ekededi. (Eccl. 9:10) Enye ekekere ke imọ inyụn̄ itie ntre, inyeneke ufọn. Ntak edi oro enye okofioride ete: “Ekem ndien!” Oro edi, ufọn uwem imọ?
11 Ndi akpa fi idem ndikop ke asan̄autom Abasi ekeme ndifụhọ ntre? Kûyak idem akpa fi. Bible asiak ediwak mme asan̄autom Abasi, iren ye iban—utọ nte Rebekah, Jacob, Moses, ye Job—oro ẹkefụhọde tutu ẹkere ke n̄kpa ọfọn akan uwem mmimọ.—Gen. 25:22; 37:35; Num. 11:13-15; Job 14:13.
12. Edieke ofụhọde, didie ke afo ekpekpebe uwụtn̄kpọ Elijah?
12 Sia idude uwem ke “ndiọkeyo emi ọsọn̄de ndiyọ,” ikpakpaha nnyịn idem edieke ediwak mme anam-akpanikọ asan̄autom Abasi ẹfụhọde ndusụk ini. (2 Tim. 3:1) Edieke ofụhọde, nam se Elijah akanamde: Tịn̄ nte etiede fi ke idem nọ Abasi. N̄kọ ọmọfiọk ke Jehovah edi “Abasi kpukpru ndọn̄esịt.” (Kot 2 Corinth 1:3, 4.) Ndi enye ama ọdọn̄ Elijah esịt?
Jehovah Ama Ese Aban̄a Prọfet Esie
13, 14. (a) Didie ke Jehovah akada angel owụt ke imọ imekere iban̄a asan̄autom imọ emi esịt eketịmerede? (b) Ntak emi edide n̄kpọ inemesịt ndikpono Abasi emi ọfiọkde nnyịn owo kiet kiet onyụn̄ ọfiọkde ukeme nnyịn?
13 Afo ekere ke eketie Jehovah didie ke idem nditie ke heaven n̄kụt nte edima prọfet esie anade ke idak eto ke wilderness oyom n̄kpa? Imọfiọk ke ikenemke enye. Ke idap ama ekemen Elijah, Jehovah ama ọdọn̄ angel ebịne enye. Angel oro ama otụk enye sụn̄sụn̄, edemede enye onyụn̄ ọdọhọ enye ete: “Daha da, dia udia.” Enye ama anam ntre. Angel oro ama ọnọ enye ufiop ufiop uyo ye mmọn̄. Ndi Elijah ama akam eti ndikọm angel oro? N̄kukụre se Bible ọdọhọde edi ke enye ama ata uyo oro, ọn̄wọn̄ mmọn̄, onyụn̄ afiak ede. Ndi nnanenyịn ama ọbọ enye uyo? Nnyịn ifiọkke. Se idiọn̄ọde edi ke angel oro ama afiak edemede enye, ndien etie nte ekedi ke eyo ama ekesiere. Ekem angel emi ama afiak ọdọhọ Elijah ete: “Daha da, dia udia,” onyụn̄ etịn̄ ntak ete, “koro usụn̄ isan̄ emi oyomde akan fi.”—1 Ndi. 19:5-7.
14 Abasi ama anam angel esie ọdiọn̄ọ ebiet emi Elijah okoyomde ndika. Enye ama ọfiọk n̄ko ke Elijah idikemeke ndika utọ anyan ebiet oro ke odudu idemesie. Edi n̄kpọ inemesịt ndikpono Abasi emi ọfiọkde ukeme nnyịn ye se iduakde akan nte nnyịn ke idem nnyịn ifiọkde. (Kot Psalm 103:13, 14.) Ndi udia oro ama enyene ufọn ọnọ Elijah?
15, 16. (a) Udia oro Jehovah ọkọnọde Elijah akan̄wam enye anam nso? (b) Ntak emi ikpowụtde esịtekọm iban̄a usụn̄ oro Jehovah esisede aban̄a mme asan̄autom esie mfịn?
15 Akpa Ndidem 19:8 ọdọhọ ete: “Enye adaha ada, adia udia onyụn̄ ọn̄wọn̄ mmọn̄, enye onyụn̄ ada odudu udia oro asan̄a uwemeyo aba ye okoneyo aba, tutu ekesịm Horeb, kpa obot ata Abasi.” Elijah ama etre udia okoneyo 40 ye uwemeyo 40, ukem nte Moses emi okodude uwem n̄kpọ nte isua 600 mbemiso eyo esie ye Jesus emi okodude uwem n̄kpọ nte isua 1,000 ke Elijah ama akakpa. (Ex. 34:28; Luke 4:1, 2) Udia oro iketreke kpukpru mfịna esie, edi ama ọsọn̄ọ enye idem ke ata utịbe utịbe usụn̄. Kere nte akanieren emi akakpade mba mi akasan̄ade n̄kpọ nte ọfiọn̄ kiet ye ubak ke wilderness emi mînyeneke ukpọk afan̄usụn̄!
16 Jehovah ke ese aban̄a ikọt esie mfịn, idịghe ke ndinọ mmọ udia ke utịbe utịbe usụn̄, edi ke usụn̄ emi akam akande oro. Enye ọnọ ikọt esie udia eke spirit. (Matt. 4:4) Ndida Bible ye mme n̄wed ikọ Abasi eken n̄kpep n̄kpọ mban̄a Abasi esisọn̄ọ nnyịn idem anam ika iso ikpono Jehovah. Ndikpep Bible ye mme n̄wed emi idimenke kpukpru mfịna nnyịn ifep, edi ekeme ndinam nnyịn ikeme ndiyọ mme mfịna emi nnyịn mîkpekemeke ndiyọ. Ekeme n̄ko ndinam inyene “nsinsi uwem.”—John 17:3.
17. M̀mọ̀n̄ ke Elijah akaka, ndien ntak emi ebiet oro ekedide ata akpan ebiet?
17 Elijah ama asan̄a n̄kpọ nte kilomita 320 mbemiso esịmde Obot Horeb. Obot Horeb ekedi ata akpan ebiet, koro do ke angel Jehovah okowụt Moses idem ke edemeikan̄ ke eto n̄kukịm, do n̄ko ke Jehovah ọkọnọ nditọ Israel Ibet ediomi. Elijah ama odụk abaitiat do okosụhọde anana.
Jehovah Ọdọn̄ Prọfet Esie Esịt Onyụn̄ Ọsọn̄ọ Enye Idem
18, 19. (a) Nso ke angel oro Jehovah ọkọdọn̄de eketịn̄ ikọ ye Elijah okobụp enye, ndien nso ke Elijah ọkọbọrọ? (b) Elijah ọkọdọhọ ke nso n̄kpọ ita ẹnam imọ ifụhọ?
18 Uyo Jehovah ama esịm Elijah ke abaitiat oro ete: “Elijah, afo anam nso mi?” Etie nte angel Jehovah okobụp Elijah mbụme emi. Etie nte owo ikobụpke mbụme emi ikọ ikọ, sia Elijah akada emi nte ifet nditịn̄ se isịnede imọ ke esịt, ndien enye ama etịn̄ esịt esie. Enye ọkọdọhọ ete: “Mmenen̄ede mfịbe ufụp etieti nnọ Jehovah Abasi mme udịm; koro nditọ Israel ẹmekpọn̄ ediomi fo, mmọ ẹmewụri mme itieuwa fo, ẹmenyụn̄ ẹwot mme prọfet fo ke akan̄kan̄, ndien ami ikpọn̄ nsụhọ; ndien mmọ ke ẹyom ndida ukpọn̄ mi.” (1 Ndi. 19:9, 10) Se Elijah eketịn̄de emi owụt n̄kpọ ita emi akanamde enye ofụhọ.
19 Akpa n̄kpọ edi ke Elijah ekekere ke ibọ ufen ikpîkpu. Eketie Elijah nte ke n̄kpọ akakam etetịm ọdiọk kpa ye ofụri isua oro enye ‘okofụbede ufụp ọnọ Jehovah’ ke ndinam mme owo ẹfiọk edisana enyịn̄ Abasi ẹnyụn̄ ẹtuak ibuot ẹnọ Enye. Nditọ Israel ẹkesụk ẹnanana mbuọtidem ẹnyụn̄ ẹsọn̄ ibuot, ukpono ndem okonyụn̄ etetịm ọsọn̄ ubọk. Ọyọhọ iba, Elijah ekekere ke imọ ‘ikpọn̄ isụhọ’ ke ofụri Israel nte andituak ibuot nnọ Jehovah. Ọyọhọ n̄kpọ ita edi ke ndịk ama anam Elijah. Ẹma ẹwot ata ediwak prọfet, ndien enye ekekere ke imọ ke ẹdiwot isan̄ enye emi. Ekeme ndidi ikememke utom inọ enye ndisio kpukpru emi ntịn̄, edi enye ikayakke ntan̄idem m̀mê bụt akpan enye. Elijah ama enịm ata eti uwụtn̄kpọ ọnọ mme asan̄autom Abasi ndisitịn̄ ofụri se isịnede mmọ ke esịt nnọ Abasi ke ini ẹbọn̄de akam.—Ps. 62:8.
20, 21. (a) Tịn̄ se Elijah akadade ke inua abaitiat ke Obot Horeb okụt. (b) Nso ke odudu emi Jehovah akadade nsio nsio n̄kpọ-obot owụt ekekpep Elijah?
20 Nso ke Jehovah akanam aban̄a se ikafịnade Elijah? Angel oro ama ọdọhọ Elijah ọwọrọ edida ke inua abaitiat. Enye ama ọwọrọ edida, idiọn̄ọke se iyomde nditịbe. Ata ọkpọsọn̄ ofụm ama ofụme. Anaedi ofụm emi akasan̄a ye ata ọkpọsọn̄ uyom sia ama asiak mme obot onyụn̄ obom ikpọ itiat. Kere nte Elijah edide, fiọk okpofụk iso, fiọk okpomụm ndodobi ọfọn̄ emi enye ekesịnede mbak ofụm edinam awan̄a enye ke ukot. Ndien enye ke akan̄wana n̄ko ndimụm n̄kpọ man ididuọ ke ntak unyekisọn̄. Oro ikakam ikụreke ima ke ini akwa ikan̄ ekedide edibe anam enye efehe odụk esịt abaitiat ekedịbe mbak ufiop ikan̄ oro.—1 Ndi. 19:11, 12.
21 Mme n̄kpọ-obot emi ẹkenen̄ede ẹwụt odudu Jehovah, edi Bible ọdọhọ ke Jehovah ikodụhe ke mme n̄kpọ emi. Elijah ama ọfiọk ke Jehovah itiehe nte Baal emi mme andituak ibuot nnọ enye ẹkedade nte abasi edịm, emi esisan̄ade ke obubịt enyọn̄. Jehovah okobot kpukpru mme enyene-odudu n̄kpọ-obot ke ererimbot, edi enye enyene odudu akan kpukpru se enye okobotde. Heaven ikam ikemke enye! (1 Ndi. 8:27) Didie ke mme n̄kpọ oro Elijah okokụtde do ẹkenyene ufọn ẹnọ enye? N̄kọ emeti se ikanamde enye okop ndịk? Elijah ndikokụt adan̄a odudu emi Jehovah Abasi esie enyenede ama anam enye okụt ke ufọn idụhe ndifehe utọ owo nte Ahab ye Jezebel.—Kot Psalm 118:6.
22. (a) Didie ke “sụn̄sụn̄ ekpri uyo” oro okowụt Elijah ke enye enyene ufọn? (b) “Sụn̄sụn̄ ekpri uyo” oro ekpedi uyo anie? (Se ikọ idakisọn̄.)
22 Kpukpru ebiet ama odobo ke ikan̄ oro ama ekebe, ndien Elijah ama okop “sụn̄sụn̄ ekpri uyo.” Uyo oro ọkọdọhọ Elijah afiak etịn̄ mfịna esie, ndien enye ama afiak etịn̄ ofụri se ikafịnade enye. * Ekeme ndidi emi ama anam afiak efere enye ke idem. Se “sụn̄sụn̄ ekpri uyo” emi eketịn̄de ama enen̄ede ọdọn̄ enye esịt n̄ko. Jehovah ama anam Elijah ọfiọk ke enye enyene ufọn. Didie? Abasi ama anam enye ọfiọk kpukpru se imọ iyomde ndinam Baal ye mme andituak ibuot nnọ Baal ke Israel. Emi owụt ke Elijah ikọbọhọ ufen ikpîkpu, koro Abasi okosụk adaduak ndisobo Baal. Ke adianade do, Jehovah okosụk adada Elijah nte prọfet esie, ntre Jehovah ama ọdọhọ enye afiak ọkọtọn̄ọ utom esie. Jehovah ama etịn̄ nnennen nnennen se enye edinamde isan̄ enye emi.—1 Ndi. 19:12-17.
23. Siak n̄kpọ iba oro Jehovah akanamde ke ini Elijah ọkọdọhọde ke imọ ikpọn̄ isụhọ.
23 Nso ke Jehovah akanam ke ini Elijah ọkọdọhọde ke imọ ikpọn̄ isụhọ? Jehovah ama anam n̄kpọ iba. Akpa, enye ama ọdọhọ Elijah eyet Elisha aran, emi edidade itie esie nte prọfet. Akparawa emi edisisan̄a ye Elijah onyụn̄ an̄wam enye ke ediwak isua. Ata eti un̄wam ekedi oro. Ọyọhọ iba, Jehovah ama ọnọ enye ata etop inemesịt ete: “Mmayak owo tọsịn itiaba ẹsụhọ ke Israel, kpa kpukpru ẹdọn̄ emi mîtọn̄ọke inọ Baal, ye kpukpru owo eke mîtịmke enye inua.” (1 Ndi. 19:18) Ntre, ọwọrọ ke idịghe Elijah ikpọn̄ okosụhọ. Anaedi esịt ama enem enye ndikop ke ediwak owo ke ẹnanam n̄kpọ Jehovah, ikponoke Baal. Ama enen̄ede oyom Elijah anam akpanikọ ọnọ Jehovah man mme owo emi ẹkpebe nsọn̄ọnda esie ke utọ ini oro ediwak owo ẹkesọn̄de ibuot ye Abasi do. Anaedi ama enen̄ede enem Elijah ndikop se Jehovah Abasi esie ọkọdọn̄de angel editịn̄ ọnọ enye ke “sụn̄sụn̄ ekpri uyo.”
Bible ekeme nditie nte “sụn̄sụn̄ ekpri uyo” oro edieke inamde se enye etịn̄de
24, 25. (a) Didie ke ikeme ndikop “sụn̄sụn̄ ekpri uyo” Jehovah mfịn? (b) Isan̄a didie ifiọk ke Elijah ama ama ndọn̄esịt emi Jehovah ọkọnọde enye?
24 Ekeme ndidi mme n̄kpọ oro Abasi obotde ẹsidoro nnyịn uten̄e ukem nte okodorode Elijah, ndien ntre ke akpana edi. Mme n̄kpọ-obot ẹnen̄ede ẹwụt odudu Andibot. (Rome 1:20) Jehovah osụk amama ndida odudu esie emi mînyeneke adan̄a n̄n̄wam mme anam-akpanikọ asan̄autom esie. (2 Chron. 16:9) Edi ata akpan usụn̄ emi Abasi esidade eneme nneme ye nnyịn edi Ikọ esie, kpa Bible. (Kot Isaiah 30:21.) Bible ekeme nditie nte “sụn̄sụn̄ ekpri uyo” oro edieke inamde se enye etịn̄de. Jehovah ada se idude ke Bible enen̄ede nnyịn, esịn udọn̄ ọnọ nnyịn, onyụn̄ owụt ke imama nnyịn.
25 Ndi Elijah ama ama ndọn̄esịt emi Jehovah ọkọnọde enye ke Obot Horeb? Ih, ama ama. Ikebịghike enye ama afiak ọtọn̄ọ utom esie, onyụn̄ afiak ọtọn̄ọ ndiwụt ke Baal edi nsunsu abasi. Edieke iyakde ikọ “ndọn̄esịt oro N̄wed Abasi ọnọde” odụk nnyịn esịt, nnyịn n̄ko iyenyene mbuọtidem nte Elijah.—Rome 15:4.
^ ikp. 22 Ekeme ndidi kpa angel oro eketịn̄de ikọ ke 1 Ndidem 19:9, emi ẹkedọhọde ke edi “uyo Jehovah,” ekenyene “sụn̄sụn̄ ekpri uyo” emi. Ẹkot angel emi “Jehovah” ke ufan̄ikọ 15. Emi anam iti angel emi Jehovah ọkọdọn̄de akada nditọ Israel usụn̄ ke wilderness, okonyụn̄ ọdọhọde ke ‘enyịn̄ imọ odu enye ke idem.’ (Ex. 23:21) Nnyịn ikemeke ndisọn̄ọ ndọhọ ke angel emi ekedi Jesus, edi imọfiọk ke mbemiso Jesus ekedide isọn̄, ke ẹkesikot enye “Ikọ,” oro edi, akpan owo emi esitịn̄de ikọ ke ibuot Jehovah ọnọ mme asan̄autom Esie.—John 1:1.


text:
The ederede nchịkọta akụkọ nke na ọtụtụ-eji n'etiti programmers. The software-elekwasị anya na-edezi na formatting nke ederede na e dere C ++ mmemme asụsụ.
The ọtọ nchịkọta akụkọ-arụ ọrụ na koodu. The software nwere a set nke dị ike atụmatụ na ike bulite obodo faịlụ ka a FTP-nkesa.
Ndenye ederede nchịkọta akụkọ na a set nke bara uru atụmatụ. The software nwere ihe nwere ọgụgụ isi search usoro, Keywords nnọchi na-enye gị ohere gụọ odide.
A dị ike na ngwá ọrụ obosara akwụkwọ na ndị ọkachamara larịị. The software na-onwem na pụrụ iche ngwaọrụ maka elu-akwụkwọ nhazi.
The ike ederede nchịkọta akụkọ na a set nke atụmatụ maka ọzọ na-arụpụta ọrụ na faịlụ ederede. The software bụ ike nke ukwuu mee ngwangwa ndị ọrụ na faịlụ ederede.
Ngwá ọrụ iji chọta ihe ọmụma dị nchekwa data nke ọbá akwụkwọ na ndị ọkà mmụta sayensị oru na ụwa. The software na-akwado mmekọrịta na online n'ọbá akwụkwọ nke ọrụ ahụ.
The nchịkọta akụkọ na-ebuli na mfe usoro PHP development. The software-enye gị ohere dezie faịlụ na-agụnye ngwá ọrụ maka ala ọrụ na koodu.
The software dee akwụkwọ, na nkà mmụta sayensị isiokwu na akwụkwọ ọgụgụ on kpọmkwem na nkà mmụta ọdịnaya nke nke na-agụnye siri ike mgbakọ na mwepụ formulas.
The ọtọ ederede edito. The software nwee ike ịrụ ọrụ ndị bụ isi na nke edito ma hazie ọrụ mode maka ụfọdụ mmemme asụsụ.
Lee ihe software
Ọrụ usoro:
- Windows
- Android
Ige:
- Antiviruses
- Audio nchịkọta akụkọ
- Codecs
- Desktọpụ
- Development
- Discs
- Downloaders
- E-akwụkwọ na-agụ akwụkwọ
- Ederede editọ
- Education
- Egwuregwu
- Ekwentị
- Emulators
- Extensions
- Ezo
- Faịlụ
- Faịlụ mkpakọ
- Gụgharia video
- Ihe nchọgharị weebụ
- Ihuenyo kpọọ
- Internet
- Maps
- Media Player
- Ndịna na imewe
- Network
- Nkata
- Office
- Photo
- System njikarịcha
- Torrent
- Ule
- Video converters
- Voice nkwurịta okwu
- Webcams
- Youtube
- nhazi
- Ṅweta
- Ọdịyo converters
- Ọkwọ ụgbọala
- Ndị ọzọ na-
Top software:
Lee ihe software


text:
Ihe I Nwere Ike Ikwu
ỤLỌ NCHE
Ajụjụ: Ọ bụrụ na mmadụ ajụọ gị otú eluigwe dị, gịnị ka ị ga-aza ya?
Amaokwu Baịbụl: Jọn 8:23
Otú a ga-esi enye ya: Isiokwu Ụlọ Nche a kọwara ihe Jizọs na Nna ya kọrọ banyere eluigwe.
NA-AKỤZI EZIOKWU
Ajụjụ: Ì kwetara na Baịbụl buru ihe ndị na-eme n’ụwa taa n’amụma?
Amaokwu Baịbụl: 2 Tim. 3:
Eziokwu: Ebe ọ bụ na ihe ndị Baịbụl buru n’amụma na-emezu taa, obi kwesịkwara isi anyị ike na ndị nke o kwuru ga-eme n’ọdịnihu ga-emezukwa.
OLEE URU ỊMỤ BAỊBỤL GA-ABARA GỊ? (Vidio)
Ihe i nwere ike ikwu: Anyị na-egosi ndị mmadụ otu obere vidio kwuru ebe anyị ga-esi nweta azịza ajụjụ ndị dị anyị mkpa. Lee ya. [Kpọnyere ya vidio ahụ.]
Otú a ga-esi enye ya: Akwụkwọ a kwuru ihe Baịbụl kwuru banyere otú Chineke ga-esi dozie nsogbu ụwa a. [Nyezie ya akwụkwọ Baịbụl Na-akụziri Anyị.]
DEE OTÚ Ị GA-ESI EME NKE GỊ
Jiri aro ndị a dị́ ebe a dee otú ọzọ ị ga-achọ isi jiri akwụkwọ ndị a zie ozi ọma.


text:
ISI NKE IRI NA ATỌ
Ile Ndụ Anya Otú Chineke Si Ele Ya
Olee otú Chineke si ele ndụ anya?
Olee otú Chineke si ele ite ime anya?
Olee otú anyị kwesịrị isi na-akwanyere ndụ ùgwù?
“JEHOVA bụ Chineke n’eziokwu,” ka Jeremaịa onye amụma kwuru. “Ya onwe ya bụ Chineke dị ndụ.” (Jeremaịa 10:10) Ọzọkwa, ọ bụ Jehova Chineke kere ihe nile dị ndụ. Ndị e kere eke nọ n’eluigwe gwara ya, sị: “I kere ihe nile, ọ bụkwa n’ihi ọchịchọ gị ka ha ji dịrị, ka e jikwa kee ha.” (Mkpughe 4:11) Mgbe ọ na-abụku Chineke abụ otuto, Eze Devid kwuru, sị: “N’ebe Ị nọ ka isi iyi ndụ dị.” (Abụ Ọma 36:9) N’ezie, ndụ bụ onyinye sitere n’aka Chineke
2 Jehova na-enyekwara anyị aka ịdịgide ndụ. (Ọrụ 17:28) Ọ na-enye anyị ihe oriri, mmiri ọṅụṅụ, na ikuku anyị na-ekuru, o nyekwara anyị ala anyị bi na ya. (Ọrụ 14:15-17) Jehova emewo nke a n’ụzọ na-eme ka ndụ na-atọ anyị ụtọ. Ma, iji nụ ụtọ ndụ n’ụzọ zuru ezu, ọ dị mkpa ka anyị mata ihe ndị Chineke nyere n’iwu ma na-erube isi na ha.—Aịsaịa 48:17, 18.
ỊKWANYERE NDỤ ÙGWÙ
3 Chineke chọrọ ka anyị na-akwanyere ndụ—nke anyị nakwa nke ndị ọzọ—ùgwù. Dị ka ihe atụ, laa azụ n’oge Adam na Iv, nwa ha bụ́ Ken wesoro nwanne ya nwoke nke ọ tọrọ, bụ́ Ebel, iwe ọkụ. Jehova dọrọ Ken aka ná ntị na iwe ya pụrụ ime ka o mehie n’ụzọ dị oké njọ. Ken leghaara ịdọ aka ná ntị ahụ anya. O “biliri imegide Ebel, bụ́ nwanne ya, wee gbuo ya.” (Jenesis 4:3-8) Jehova nyere Ken ahụhụ maka igbu nwanne ya.—Jenesis 4:9-11.
4 Ka ọtụtụ puku afọ gasịrị, Jehova nyere ụmụ Izrel iwu ndị ga-enyere ha aka ijere ya ozi n’ụzọ ọ na-anakwere. Mgbe ụfọdụ, a na-akpọ iwu a Iwu Mozis n’ihi na e nyere ya site n’aka Mozis. Otu ihe e kwuru n’Iwu Mozis ahụ bụ: “Gị egbula mmadụ.” (Deuterọnọmi 5:17) Nke a gosiri ụmụ Izrel na Chineke ji ndụ mmadụ kpọrọ ihe nakwa na ndị mmadụ kwesịrị iji ndụ ndị ọzọ kpọrọ ihe.
5 Gịnịkwanụ banyere ndụ nke nwa e bu n’afọ? Dị ka Iwu Mozis si kwuo, igbu nwa nọ n’afọ nne ya dị njọ. N’ezie, ọbụna ndụ dị otú ahụ dị oké ọnụ ahịa n’anya Jehova. (Ọpụpụ 21:22, 23; Abụ Ọma 127:3) Nke a pụtara na ite ime dị njọ.
6 Ịkwanyere ndụ ùgwù na-agụnye inwe echiche ziri ezi banyere mmadụ ibe anyị. Bible na-ekwu, sị: “Onye ọ bụla nke kpọrọ nwanna ya asị bụ ogbu mmadụ, unu makwaara na ọ dịghị ogbu mmadụ nke ndụ ebighị ebi na-adịgide n’ime ya.” (1 Jọn 3:15) Ọ bụrụ na anyị chọrọ ịdị ndụ ebighị ebi, anyị ekwesịghị ịkpọ mmadụ ibe anyị asị n’ihi na ịkpọasị bụ isi ihe na-akpata ihe ka ọtụtụ n’ihe ike ndị mmadụ na-eme. (1 Jọn 3:11, 12) Ọ dị mkpa ka anyị mụta ịhụ ibe anyị n’anya.
ANYỊ NA-AKWANYERE NDỤ ÙGWÙ
- site n’ịghara igbu nwa e bu n’afọ
- site n’ịkwụsị omume ndị na-adịghị ọcha
- site n’ịghara ịkpọ mmadụ ibe anyị asị
7 Oleekwanụ banyere ịkwanyere ndụ nke anyị ùgwù? Ọ dịghị onye ị ga-asị ka ọ nwụọ ya ekwe, ma ụfọdụ na-etinye ndụ ha n’ihe ize ndụ maka ihe ụtọ. Dị ka ihe atụ, ọtụtụ ndị na-akpọ ma ọ bụ na-ara ụtaba, na-ese siga, na-aṅụ igbo, ma ọ bụ na-eji ọgwụ ọjọọ ndị ọzọ eme ihe. Ihe ndị dị otú ahụ na-emebi ahụ́, ha na-egbukarịkwa ndị na-eji ha eme ihe. Onye ọ bụla nke na-eji ihe ndị a eme ihe adịghị ewere ndụ dị ka ihe dị nsọ. Omume ndị a adịghị ọcha n’anya Chineke. (Ndị Rom 6:19; 12:1; 2 Ndị Kọrint 7:1) Iji jeere Chineke ozi n’ụzọ ọ na-anakwere, anyị aghaghị ịhapụ omume ndị dị otú ahụ. Ọ bụ ezie na ime otú ahụ pụrụ isi nnọọ ike, Jehova pụrụ inye anyị nkwado dị mkpa. Ọ na-enwekwa obi ụtọ ná mgbalị anyị na-etinye iji ndụ anyị na-eme ihe dị ka onyinye dị oké ọnụ ahịa sitere n’aka ya.
8 Ọ bụrụ na anyị na-akwanyere ndụ ùgwù, anyị ga-eburu n’uche mkpa ọ dị ịdị na-akpachapụ anya. Anyị ekwesịghị ịdị na-eme ihe n’elezighị anya, anyị agaghịkwa eji ndụ anyị na-egwuri egwu maka ihe ụtọ. Anyị ga-ezere ịkwọ ụgbọala ara ara ma ọ bụ igwu egwuregwu ike ma ọ bụ egwuregwu ndị dị ize ndụ. (Abụ Ọma 11:5) Iwu Chineke nyere Izrel oge ochie kwuru, sị: “Mgbe ị na-ewu ụlọ ọhụrụ [nke elu ya dị mbadamba], ị ga-emekwara elu ụlọ gị ihe mgbochi gburugburu [ma ọ bụ mgbidi dị ala], ka ị ghara ime ka ọbara dị n’ụlọ gị, mgbe mmadụ ga-esi na ya daa.” (Deuterọnọmi 22:8) Iji mee ihe kwekọrọ n’ụkpụrụ dị n’iwu ahụ, hụ na ihe ndị dị ka steepụ ụlọ gị nọ n’ọnọdụ dị mma ka mmadụ ghara ịzọhie ụkwụ ma daa merụọ ezigbo ahụ́. Ọ bụrụ na i nwere ụgbọala, hụ na ọ dịghị ize ndụ ọnyịnya. Ekwela ka ebe obibi gị ma ọ bụ ụgbọala gị bụrụ ihe ize ndụ nye gị onwe gị ma ọ bụ ndị ọzọ.
9 Gịnịkwanụ banyere ndụ anụmanụ? Onye Okike na-elekwa ya anya dị ka ihe dị nsọ. Chineke kwere ka a na-egbu ụmụ anụmanụ maka oriri na iji nweta ihe e ji akwa uwe ma ọ bụ iji chebe ndị mmadụ pụọ n’ihe ize ndụ. (Jenesis 3:21; 9:3; Ọpụpụ 21:28) Otú ọ dị, ịrụsa ụmụ anụmanụ arụrụala ma ọ bụ igbu ha nanị maka egwuregwu adịghị mma, ọ na-egosikwa ajọ nlelị maka ịdị nsọ nke ndụ.—Ilu 12:10.
ỊKWANYERE ỌBARA ÙGWÙ
10 Mgbe Ken gbusịrị nwanne ya bụ́ Ebel, Jehova gwara Ken, sị: “Olu ọbara nwanne gị na-etiku m site n’ala.” (Jenesis 4:10) Mgbe Chineke kwuru okwu banyere ọbara Ebel, ihe ọ na-ekwu banyere ya bụ ndụ Ebel. Ken egbuwo Ebel, ugbu a kwa, a ghaghị inye Ken ahụhụ. Ọ dị ka à ga-asị na ọbara ma ọ bụ ndụ Ebel na-etiku Jehova ka o kpee ikpe ziri ezi. E gosighachikwara ihe jikọrọ ndụ na ọbara mgbe Iju Mmiri nke ụbọchị Noa gasịrị. Tupu Iju Mmiri ahụ, ụmụ mmadụ na-eri nanị mkpụrụ osisi, akwụkwọ nri, mkpụrụ akụ́kụ́, na ụdị akị dị iche iche. Mgbe Iju Mmiri ahụ gasịrị, Jehova gwara Noa na ụmụ ya, sị: “Ihe nile ọ bụla nke na-akpụ akpụ, nke dị ndụ, ga-abụrụ unu ihe oriri; dị ka akwụkwọ ihe ọkụkụ ka M nyeworo unu ha nile.” Otú ọ dị, Chineke nyere ha iwu a: “Nanị anụ ahụ́ nke ndụ ya, bụ́ ọbara ya, dị n’ime ya ka unu na-agaghị eri.” (Jenesis 1:29; 9:3, 4) N’ụzọ doro anya, Jehova na-ele ndụ na ọbara nke ihe o kere eke anya dị ka otu ihe.
11 Anyị na-akwanyere ọbara ùgwù site n’ịghara iri ya. N’Iwu Jehova nyere ụmụ Izrel, o kwuru, sị: “Nwoke ọ bụla…nke na-achụ nta ihe, ma ọ bụ anụ ọhịa ma ọ bụ anụ ufe, nke a na-eri eri; ọ ga-awụsịkwa ọbara ya, were ájá kpuchie ya…. M wee sị ụmụ Izrel, Unu erila ọbara anụ ahụ́ ọ bụla.” (Levitikọs 17:13, 14) Iwu Chineke nyere ka a ghara iri ọbara anụmanụ, bụ́ nke o buru ụzọ nye Noa ihe dị ka afọ 800 tupu o nye ya ụmụ Izrel, ka dị irè. Echiche Jehova doro anya n’okwu a: Ndị ohu ya pụrụ iri anụ ma ha agaghị eri ọbara ya. Ha kwesịrị ịwụsị ọbara ya n’ala—inyeghachi Chineke ndụ nke ihe ahụ e kere eke, dị ka a pụrụ isi kwuo ya.
12 E nyekwara Ndị Kraịst iwu yiri nke ahụ. Ndịozi na ndị ikom ndị ọzọ bụ́ ndị na-edu ndú n’etiti ụmụazụ Jizọs na narị afọ mbụ zukọrọ iji kpebie iwu ndị onye ọ bụla nọ n’ọgbakọ Ndị Kraịst na-aghaghị irube isi na ha. Ha ruru ná nkwubi okwu a: “Mmụọ nsọ na anyị onwe anyị akwadowo ịghara ịtụkwasịkwuru unu ibu arọ, ma e wezụga ihe ndị a dị mkpa, bụ́ ịnọgide na-ezere ihe ndị a chụrụ n’àjà nye arụsị, nakwa ọbara na anụ ndị a nyagburu anyagbu [anụ ndị a hapụrụ ọbara n’ime ha] na ịkwa iko.” (Ọrụ 15:28, 29; 21:25) N’ihi ya, anyị aghaghị ‘ịnọgide na-ezere ọbara.’ N’anya Chineke, ọ dị mkpa ka anyị mee nke ahụ dịkwa ka ọ dị mkpa ka anyị zere ikpere arụsị na mmekọahụ rụrụ arụ.
13 Iwu banyere izere ọbara ọ̀ gụnyere mmịnye ọbara? Ee. Iji maa atụ: Ka e were ya na dọkịta gwara gị ka ị ghara ịṅụ ihe ọṅụṅụ na-aba n’anya. Nke ahụ ọ̀ pụtara na i kwesịghị ịṅụ mmanya na-aba n’anya kama na ị pụrụ ịgbanye ya n’akwara? Ọ dịghị ma ọlị! N’otu aka ahụ, izere ọbara pụtara ịghara ime ka ọ banye anyị n’ahụ́ n’ụzọ ọ bụla. Ya mere, iwu ahụ bụ́ ka e zere ọbara pụtara na anyị agaghị ekwe ka onye ọ bụla mịnye anyị ọbara.
14 Ọ bụrụkwanụ na Onye Kraịst emerụọ ezigbo ahụ́ ma ọ bụ ya adị mkpa ka a waa ya ahụ́ dị ize ndụ? Ya bụrụkwanụ na dọkịta ekwuo na ọ bụrụ na ọ jụ ka a mịnye ya ọbara na ọ ga-anwụ. N’ezie, Onye Kraịst ahụ agaghị achọ ịnwụ. N’ịgbalị ichebe ndụ dị oké ọnụ ahịa Chineke nyere ya, ọ ga-anara ụdị ọgwụgwọ ndị ọzọ na-agaghị agụnye iji ọbara eme ihe n’ụzọ na-ezighị ezi. N’ihi ya, ọ ga-achọ ka a gwọọ ya ma ọ bụrụ na o kwe mee, ọ ga-anarakwa ọgwụ ndị a na-eji edochi anya ọbara.
15 Onye Kraịst ọ̀ ga-emebi iwu Chineke nanị iji gbatịkwuo ndụ ya n’usoro ihe a? Jizọs kwuru, sị: “Onye ọ bụla nke chọrọ ịzọpụta mkpụrụ obi [ma ọ bụ ndụ] ya ga-atụfu ya; ma onye ọ bụla nke tụfuru mkpụrụ obi ya n’ihi m ga-achọta ya.” (Matiu 16:25) Anyị achọghị ịnwụ. Ma, ọ bụrụ na anyị anwaa ịzọpụta ndụ anyị dị ugbu a site n’imebi Iwu Chineke, anyị ga-anọ n’ihe ize ndụ nke ịbụ ndị na-agaghị enweta ndụ ebighị ebi. Mgbe ahụ, ọ ga-abụ ihe amamihe dị na ya inwe obi ike na iwu Chineke ziri ezi, na-enwe obi ike zuru ezu na ọ bụrụ na anyị anwụọ n’ihi otu ihe ma ọ bụ ihe ọzọ, Onye nyere anyị ndụ ga-echeta anyị ná mbilite n’ọnwụ ma nyeghachi anyị ndụ ahụ dị oké ọnụ ahịa nke o nyeworo anyị.—Jọn 5:28, 29; Ndị Hibru 11:6.
16 Taa, ndị ohu Chineke na-ekwesị ntụkwasị obi na-ekpebisi ike ịgbaso ntụziaka o nyere banyere ọbara. Ha agaghị eri ya n’ụdị ọ bụla. Ha agaghịkwa anara ọbara iji gwọọ ọrịa.* Ha kwenyesiri ike na Onye kere ọbara maara ihe ga-akasị mma maka ha. Ì kwere na ọ maara?
OTU IHE KWESỊRỊ EKWESỊ E JI ỌBARA MEE
17 Iwu Mozis mere ka otu ihe kwesịrị ekwesị e ji ọbara mee pụta ìhè. Banyere ofufe a chọrọ ka Izrel oge ochie na-efe, Jehova nyere iwu, sị: “Ndụ nke anụ ahụ́, n’ọbara ka ọ dị: Mụ onwe m enyewokwa unu ya n’elu ebe ịchụàjà ikpuchiri mkpụrụ obi unu mmehie ha: n’ihi na ọbara ka ọ bụ nke na-ekpuchi mmehie.” (Levitikọs 17:11) Ọ bụrụ na ụmụ Izrel emee mmehie, a pụrụ ịgbaghara ha ma ọ bụrụ na ha ejiri anụmanụ chụọ àjà ma fesa ọbara ya ụfọdụ n’ebe ịchụàjà nke dị n’ụlọikwuu (ma ọ bụ nke dị n’ụlọ nsọ Chineke bụ́ nke e jizi na-eme ihe ka oge na-aga). Nanị ihe kwesịrị ekwesị e ji ọbara mee bụ àjà ndị ahụ e ji ya chụọ.
18 Ezi Ndị Kraịst anọghị n’okpuru Iwu Mozis, n’ihi ya kwa, ha adịghị eji anụmanụ achụ àjà ma na-efesa ọbara anụmanụ n’ebe ịchụàjà. (Ndị Hibru 10:1) Otú ọ dị, ojiji e jiri ọbara mee ihe n’ebe ịchụàjà n’Izrel oge ochie sere onyinyo àjà dị oké ọnụ ahịa nke a ga-eji Ọkpara Chineke, bụ́ Jizọs Kraịst chụọ. Dị ka anyị mụrụ n’Isi nke 5 nke akwụkwọ a, mgbe ọ bụ mmadụ, Jizọs nyere ndụ ya n’ihi anyị site n’ikwe ka a wụsịa ọbara ya otú ahụ e si achụ àjà. Mgbe nke ahụ gasịrị, ọ rịgooro n’eluigwe ma, nanị otu ugboro, nye Chineke uru nke ọbara ya a wụsịrị. (Ndị Hibru 9:11, 12) Nke ahụ ghọrọ ihe ndabere maka ịgbaghara anyị mmehie, o mekwara ka anyị nwee ohere nke ịdị ndụ ebighị ebi. (Matiu 20:28; Jọn 3:16) Lee nnọọ ka ojiji e jiri ọbara mee ihe otú ahụ si bụrụ nke bara oké uru! (1 Pita 1:18, 19) Ọ bụ nanị site n’inwe okwukwe n’uru nke ọbara Jizọs a wụsịrị ka anyị ga-enweta nzọpụta.
19 Anyị kwesịrị inwe nnọọ ekele n’ebe Jehova Chineke nọ maka ndụ o ji ịhụnanya nye anyị! Nke ahụ ó kwesịghị ịkpali anyị ịgwa ndị ọzọ banyere ohere ha nwere inweta ndụ ebighị ebi ma ọ bụrụ na ha enwee okwukwe n’àjà Jizọs? Ile ndụ mmadụ ibe anyị anya otú Chineke si ele ya ga-akpali anyị iji ịnụ ọkụ n’obi na ịdị uchu na-eme nke a. (Ezikiel 3:17-21) Ọ bụrụ na anyị ejiri ịdị uchu mezuo nke a, anyị ga-enwe ike ikwu dị ka Pọl onyeozi kwuru, sị: “Adị m ọcha n’ebe ọbara mmadụ nile dị, n’ihi na alabeghị m azụ n’ịgwa unu nzube nile nke Chineke.” (Ọrụ 20:26, 27) Ịgwa ndị mmadụ banyere Chineke na nzube ya bụ ụzọ dị mma isi gosi na anyị ji ndụ na ọbara akpọrọ ihe nke ukwuu.
IHE BIBLE NA-AKỤZI
- Ndụ bụ onyinye sitere n’aka Chineke —Abụ Ọma 36:9; Mkpughe 4:11.
- Ite ime dị njọ, ebe ọ bụ na ndụ nke nwatakịrị e bu n’afọ dị oké ọnụ ahịa n’anya Chineke.—Ọpụpụ 21:22, 23; Abụ Ọma 127:3.
- Anyị na-akwanyere ndụ ùgwù site n’ịghara itinye ya n’ihe ize ndụ nakwa site n’ịghara iri ọbara.—Deuterọnọmi 5:17; Ọrụ 15:28, 29.
* Iji nwetakwuo ihe ọmụma banyere ọgwụ ndị e ji edochi anya mmịnye ọbara, lee Teta! nke January 8, 2000, peeji nke 7-11, bụ́ nke Ndịàmà Jehova bipụtara.
Ajụjụ nke Paragraf Ndị A Na-Amụ Amụ
1. Ònye kere ihe nile dị ndụ?
2. Ụzọ dị aṅaa ka Chineke si enyere anyị aka ịdịgide ndụ?
3. Olee otú Chineke si lee ogbugbu e gburu Ebel anya?
4. N’Iwu Mozis, olee otú Chineke si mee ka ụzọ e kwesịrị isi na-ele ndụ anya pụta ìhè?
5. Olee otú anyị kwesịrị isi na-ele ite ime anya?
6. Gịnị mere na anyị ekwesịghị ịkpọ mmadụ ibe anyị asị?
7. Olee omume ụfọdụ ndị na-egosi akwanyereghị ndụ ùgwù?
8. N’ihi gịnị ka anyị kwesịrị iji buru n’uche mkpa ọ dị ịdị na-akpachapụ anya?
9. Ọ bụrụ na anyị na-akwanyere ndụ ùgwù, olee otú anyị ga-esi na-emeso ụmụ anụmanụ?
10. Olee otú Chineke siworo gosi na ya na-ele ndụ na ọbara anya dị ka otu ihe?
11. Gịnị ka Chineke kwuru ka a ghara iji ọbara na-eme kemgbe oge Noa?
12. Iwu dị aṅaa nke metụtara ọbara, bụ́kwa nke ka dị irè taa, ka mmụọ nsọ nyere na narị afọ mbụ?
13. Nye ihe atụ nke na-egosi na iwu ahụ e nyere ka e zere ọbara gụnyere mmịnye ọbara.
14, 15. Ọ bụrụ na dọkịta ekwuo na Onye Kraịst aghaghị ịnara mmịnye ọbara, gịnị ka ọ ga-eme, n’ihi gịnịkwa?
16. Gịnị ka ndị ohu Chineke na-ekpebisi ike ime banyere ọbara?
17. N’Izrel oge ochie, olee otu ihe e ji ọbara mee bụ́ nke Jehova Chineke nabatara?
18. Uru na ngọzi ndị dị aṅaa ka anyị pụrụ inweta site ná mwụsị a wụsịrị ọbara Jizọs?
19. Gịnị ka anyị na-aghaghị ime iji dị “ọcha n’ebe ọbara mmadụ nile dị”?


text:
ISI NKE IRI
Ọ Gbachiteere Ofufe Chineke
1, 2. (a) Olee nsogbu ndị Izrel nọ na ya n’oge Ịlaịja? (b) Olee ndị bụ́ ndị iro Ịlaịja mgbe ọ nọ n’Ugwu Kamel?
ỊLAỊJA lepụrụ anya hụ ka ìgwè mmadụ na-agbagote n’Ugwu Kamel ka ndị ike ụwa gwụrụ. Ọ bụ eziokwu na mgbe ahụ ka bụ isi ụtụtụ, i lee ha anya, ị ga-ahụ na ụnwụ akpaala ha aka ọjọọ. Mmiri na-ezobeghị n’ala ha kemgbe afọ atọ na ọkara emesiela ha ike.
2 Ndị amụma Bel so ná ndị ahụ na-agbagote n’Ugwu Kamel. Ha dị narị mmadụ anọ na iri ise. Nganga juru ha isi, ha kpọkwara Ịlaịja onye amụma Jehova asị. Jezibel bụ́ nwunye eze egbuola ọtụtụ ndị na-efe Jehova, ma Ịlaịja ka kwụ ebe ọ kwụ. Ọ ka na-agbalị ka ụmụ Izrel kwụsị ife Bel. Ọ̀ ga na-agbalị ruo mgbe ole? O nwere ike ịbụ na ndị nchụàjà Bel chere na ike ga-agwụ Ịlaịja maka na o nweghị otú otu onye ga-esi merie ha niile. (1 Eze 18:4, 19, 20) Eze Ehab gbaara ụgbọ ịnyịnya ya bịa. Yanwakwa ahụghị Ịlaịja n’anya.
3, 4. (a) Gịnị mere ụjọ nwere ike iji jide Ịlaịja n’ụbọchị ahụ a ga-amata mbe abụọ nke bụ́ oké? (b) Olee ajụjụ ndị anyị ga-eleba anya?
3 Ụbọchị a ga-abụrụ onye amụma a naanị ya kwụ ụbọchị pụrụ iche. Ịlaịja nọ na-ekiri ìgwè mmadụ ahụ na-agbagotenụ. Ọ ma na n’oge na-adịghị anya, a ga-amata mbe abụọ nke bụ́ oké, ya bụ, a ga-amata ma Chineke ọ̀ ka ndị ajọ omume ike ka ọ̀ bụ ndị ajọ omume ka ya ike. Olee otú obi dị Ịlaịja n’ụbọchị ahụ? Anyị agaghị asị na ụjọ ejighị ya n’ihi na o “nwere ụdị mmetụta anyị na-enwe.” (Gụọ Jems 5:17.) Ma, otu ihe doro anya bụ na ọ dị Ịlaịja ka ọ̀ bụ naanị ya kwụ n’ihi na ebe ọ bụla o lere anya n’ugwu ahụ, naanị ndị ọ na-ahụ bụ ndị Izrel na-enwekwaghị okwukwe, ndị nchụàjà Bel bụ́ ndị chọrọ otú ha si egbu ya, nakwa Eze Ehab bụ́ onye kwụsịrịla ife Chineke.—1 Eze 18:22.
4 Ma, gịnị kpataara ndị Izrel nsogbu ha nọ na ya? Olee otú akụkọ a si gbasa gị? Ka anyị leba anya n’otú Ịlaịja si gosi na ya nwere okwukwe nakwa otú okwukwe ya nwere ike isi baara anyị uru taa.
Ugo Eberela ná Mgbagbu
5, 6. (a) Olee otú ndị Izrel si were ofufe Chineke n’oge Ehab? (b) Olee otú Ehab si nupụrụ Jehova isi?
5 Kemgbe ọtụtụ afọ, Ịlaịja nọ na-ele n’anya n’anya ka e ji ofufe Chineke, bụ́ ihe kacha mkpa n’obodo ya, mere ihe egwuri egwu. N’eziokwu, ndị na-efe arụsị na-ama ndị na-efe Chineke aka. Ọtụtụ ndị Izrel ahapụkwala ife Jehova bụ́ Chineke ha fewezie arụsị otú mba ndị gbara ha gburugburu na-efe. Ma ihe bịaziri ka njọ n’oge Ịlaịja.
6 Eze Ehab nupụụrụ Jehova isi. Ọ lụrụ Jezibel, bụ́ ada eze ndị Saịdọn. Jezibel fooro ntutu taa na ya ga-eme ka ndị Izrel niile hapụ ife Jehova fewezie Bel. Obere oge, Ehab mewere ihe ọ bụla nwunye ya kwuru. Ọ bụ ya mere o ji wuoro Bel ụlọ na ebe ịchụàjà n’Izrel. O mechakwara buru ofufe Bel n’isi.—1 Eze 16:30-33.
7. (a) Gịnị mere ofufe Bel ji jọgbuo onwe ya? (b) Olee ihe mere obi ji sie anyị ike na ebe niile Baịbụl kwuru afọ ole mmiri na-ezoghị n’Izrel n’oge Ịlaịja adịghị iche n’ibe ya? (Jiri ihe e dere n’igbe zaa ajụjụ a.)
7 Gịnị mere ofufe Bel ji jọgbuo onwe ya? Ọ bụ n’ihi na o duhiere ndị Izrel ma mee ka ha kwụsị ife ezi Chineke. Ihe ọzọ bụ na ọ bụ ofufe rụrụ arụ, obi takwara ndị na-efe Bel mmiri. Ha na-enwe ụmụ nwoke na ụmụ nwaanyị ndị na-agba akwụna n’ụlọ arụsị ha. Ọ na-abụ ha fewe Bel, ha na-enwe mmekọahụ aghara aghara, na-achụkwa ụmụaka n’àjà. Nke a mere ka Jehova ziga Ịlaịja ka ọ gakwuru Ehab gwa ya na mmiri agaghị ezokwa ruo mgbe yanwa bụ́ onye amụma Chineke kwuru ka o zoo. (1 Eze 17:1) Afọ ole na ole gafere tupu Ịlaịja ahụ Ehab ọzọ. Mgbe ọ hụrụ ya, ọ gwara ya ka ọ kpọkọọ ụmụ Izrel na ndị amụma Bel n’Ugwu Kamel. *
E nwere ike ikwu na ihe ndị e ji mara ofufe Bel ka juru ebe niile taa
8. Olee uru ihe Baịbụl kọrọ banyere ofufe Bel baara anyị taa?
8 Olee ihe aka ahụ ndị na-efe Bel mara ndị na-efe Jehova na-akụziri anyị taa? Ụfọdụ nwere ike iche na akụkọ banyere ofufe Bel abaraghị anyị uru n’oge a ebe ọ bụ na e nwezighị ụlọ nsọ Bel na ebe ịchụàjà ya. Ma, akụkọ a abụghị ihe mere n’oge ochie nke na-agbasaghị anyị. (Rom 15:4) Okwu ahụ bụ́ “Bel” pụtara “onyenwe” ma ọ bụ “nna ukwu.” Jehova gwara ndị ya ka ha were ya ka “bel” ha, ya bụ, di nwe ha. (Aịza. 54:5) Ọ́ bụghị eziokwu na ndị mmadụ taa ka na-efe ọtụtụ ihe ha ji mere nna ha ukwu kama ife Chineke Onye Pụrụ Ime Ihe Niile? N’eziokwu, mgbe ndị mmadụ ji ndụ ha niile na-achụ ego, na-arụ ọrụ ha, na-atụrụ ndụ, na-enwe mmekọahụ ma ọ bụ na-efe chi dị iche iche kama ife Jehova, ọ pụtara na ha ji ihe ndị ahụ mere nna ha ukwu. (Mat. 6:24; gụọ Ndị Rom 6:16.) E nwere ike ikwu na ihe ndị e ji mara ofufe Bel ka juru ebe niile taa. Ọ bụrụ na anyị echee echiche nke ọma banyere aka ahụ ndị na-efe Bel mara ndị na-efe Jehova n’oge ochie, ọ ga-enyere anyị aka ịmata onye anyị kwesịrị ife.
Olee Otú Ha Si “Na-enwe Echiche Abụọ”?
9. (a) Olee ihe mere Ugwu Kamel ji dị mma ịnọ na ya gosi na ofufe Bel bụ ofufe ụgha? (Gụọ ihe e dere n’ala ala.) (b) Olee ihe Ịlaịja gwara ìgwè mmadụ ahụ?
9 Ọ bụrụ na mmadụ anọrọ n’elu Ugwu Kamel lepụ anya, ọ ga-ahụ iyi ndagwurugwu Kaịshọn, hụkwa Osimiri Ukwu (ya bụ, Oké Osimiri Mediterenian). Ọ ga-ahụkwa ugwu ndị dị na Lebanọn. * Ma mgbe anwụ wara n’ụtụtụ ụbọchị ahụ, onye nọ n’ugwu ahụ ga-ahụ na o nwezighị ebe dị mma n’ala Izrel. Ahịhịa niile akpọnwụọla n’ala a na-emebu nri nke Jehova nyere ụmụ Ebreham. Anwụ emeela ka ebe niile kpọọ nkụ n’ihi ihe ọjọọ ndị Izrel na-eme. Mgbe ìgwè mmadụ ahụ gbakọtara, Ịlaịja gakwuuru ha wee sị ha: “Ruo ole mgbe ka unu ga na-enwe echiche abụọ dị iche? Ọ bụrụ na ọ bụ Jehova bụ ezi Chineke, sowenụ ya; ma ọ bụrụ na ọ bụ Bel, sowenụ ya.”—1 Eze 18:21.
10. Olee otú o si bụrụ na ndị Izrel “na-enwe echiche abụọ” n’oge Ịlaịja, oleekwa ihe dị mkpa ha chefuru?
10 Gịnị ka Ịlaịja bu n’obi mgbe o kwuru na ha “na-enwe echiche abụọ”? Ndị ahụ aghọtaghị na ha kwesịrị ịhọrọ onye ha ga-efe. Ha kwesịrị ịhọrọ ife Jehova ma ọ bụkwanụ Bel. Ha chere na ha ga na-efe Bel, ma n’otu mgbe ahụ na-arịọ Jehova Chineke ka o meere ha amara. Ọ ga-abụ na ha chere na Bel ga na-agọzi ihe ndị ha kụrụ n’ubi na anụmanụ ha, “Jehova nke ụsụụ ndị agha” ana-echebekwa ha n’agha. (1 Sam. 17:45) Ma, ha chefuru otu ihe dị mkpa, nke ọtụtụ ndị na-aghọtabeghị taa, ya bụ, na Jehova achọghị ka ndị na-efe ya na-efekwa chi ọ bụla ọzọ. Ihe ọ chọrọ bụ ofufe a na-ekewaghị ekewa. Ụdị ofufe a kwesịkwara ya. Chineke agaghị anabata ofufe mmadụ ma ọ bụrụ na onye ahụ na-efe ya, na-efekwa chi ọzọ ma ọ bụ ihe ọ bụla ọzọ. Ụdị ofufe a na-akpasukwa ya iwe.—Gụọ Ọpụpụ 20:5.
11. Olee uru i chere ihe ahụ Ịlaịja kwuru n’Ugwu Kamel nwere ike ịbara anyị?
11 E nwere ike ikwu na ndị Izrel ahụ yiri nwoke chọrọ ịga n’okporo ụzọ abụọ otu mgbe. Ọtụtụ ndị taa na-emekwa ihe yiri ya. Ha na-enwe “bel” ma ọ bụ nna ukwu dị iche iche ha na-efe, ya emezie ka ha ghara iji ofufe Chineke kpọrọ ihe. Ọ bụrụ na anyị emee ihe a dị mkpa Ịlaịja kwuru, ya bụ, ịkwụsị inwe echiche abụọ, ọ ga-eme ka anyị lebagharịa anya n’ihe ndị anyị weere ka ihe kacha mkpa ná ndụ, lebagharịakwa anya n’otú anyị si efe Chineke.
Ịmata Mbe Abụọ nke Bụ́ Oké
12, 13. (a) Gịnị ka Ịlaịja gwara ndị nchụàjà Bel na ya na ha ga-eme? (b) Olee otú anyị nwere ike isi gosi na anyị nwere okwukwe na Chineke ka Ịlaịja?
12 Ịlaịja gwaziri ndị na-efe Bel ihe ya na ha ga-eme ka a mara mbe abụọ nke bụ́ oké. Ihe a ha ga-eme esighị ike. Ọ gwara ndị nchụàjà Bel ka ha wuo ebe ịchụàjà ma dokwasị anụ ha ga-eji chụọrọ chi ha àjà n’elu ya. Ha ga-ekpegaziri chi ha ekpere ka o mee ka àjà ha nwuru ọkụ. Ịlaịja sịrị na ya ga-emekwa otu ihe ahụ. Ọ gwara ha na ‘ezi Chi nke ga-eji ọkụ za bụ ezi Chineke.’ Ịlaịja ma onye bụ́ ezi Chineke. Okwukwe ya siri ike nke na ọ gwara ndị amụma Bel ka ha buru ya ụzọ malite. N’ihi ya, ha họọrọ ehi ha ga-eji chụọ àjà, bidozie ịkpọku Bel. *—1 Ndị Eze 18:24, 25.
13 Oge anyị a abụghị oge ọrụ ebube. Ma, Jehova agbanwebeghị, n’ihi ya, anyị nwere ike inwe okwukwe na Jehova otú ahụ Ịlaịja nwere. Dị ka ihe atụ, ọ bụrụ na anyị na ndị mmadụ na-ekwu okwu, ya bụrụ na ha ekwetaghị ihe Baịbụl kwuru, anyị nwere ike ịhapụ ha ka ha buru anyị ụzọ kwuo ihe ha chọrọ ikwu. Anyị kwesịrị ịtụkwasị ezi Chineke obi na ọ ga-eme ka a mata nke bụ́ eziokwu, otú ahụ Ịlaịja tụkwasịrị ya obi. Ọ bụrụ na ihe niile anyị ga-ekwu esi n’Okwu Chineke e dere n’ike mmụọ nsọ, bụ́ nke e dere iji “mee ka ihe guzozie,” anyị na-egosi na anyị tụkwasịrị Chineke obi, kama ịtụkwasị onwe anyị obi.—2 Tim. 3:16.
Ịlaịja ma na ofufe Bel bụ ofufe ụgha, ọ chọkwara ka ndị Chineke ghọta na ọ bụ ofufe ụgha n’eziokwu
14. Olee otú Ịlaịja si kwaa ndị amụma Bel emo, oleekwa ihe mere o ji mee otú ahụ?
14 Ndị amụma Bel kwadebere ebe ịchụàjà ha wuru, dokwasị anụ ha ga-eji chụọ àjà, malitezie ịkpọku chi ha. Ha tiri mkpu ugboro ugboro, sị, “Bel, za anyị!” Ha tigidere mkpu a ruo ọtụtụ awa. Baịbụl sịrị: “Ma a nụghị olu ọ bụla, ọ dịghịkwa onye na-azaghachi.” N’ehihie, Ịlaịja malitere ịkwa ha emo, na-asị na ọ ga-abụ na ọ dị ihe Bel na-eme nke mere na ọ zabeghị ha, na ọ ga-abụ na ọ gara mposi ma ọ bụ na ọ na-ehi ụra, na e kwesịrị ịkpọte ya. Ịlaịja gwara ndị aghụghọ ahụ ka ha ‘kpọkusie Bel ike.’ O doro anya na ọ ma na ofufe Bel bụ ofufe ụgha, ọ chọkwara ka ndị Chineke ghọta na ọ bụ ofufe ụgha n’eziokwu.—1 Eze 18:26, 27.
15. Olee otú ihe mere ndị nchụàjà Bel si gosi na onye hapụrụ Jehova fewe nna ukwu ọzọ mere iberiibe?
15 Ndị nchụàjà Bel meweziri ara ara. Baịbụl kwuru na ha malitere “ịkpọkusi [Bel] ike, jirikwa daga na ube na-amakasị onwe ha dị ka omenala ha si dị, ruo mgbe ha mere ka ọbara na-agba ha n’ahụ́.” Ma ihe a niile ha mere enweghị isi. Baịbụl kwuru, sị: “A nụghị olu ọ bụla, ọ dịghịkwa onye na-azaghachi, ọ dịghịkwa onye na-aṅa ntị.” (1 Eze 18:28, 29) N’eziokwu, Bel adịghị adị. Ọ bụ Setan mere ka ndị mmadụ chee na Bel dị adị. O jikwa ya eme ka ndị mmadụ hapụ ife Jehova. Nke bụ́ eziokwu bụ na ọ bụrụ na mmadụ ahapụ Jehova fewe nna ukwu ọzọ, ihere ga-emerịrị onye ahụ.—Gụọ Abụ Ọma 25:3; 115:4-8.
Ezi Chineke Zara
16. (a) Gịnị ka otú Ịlaịja si rụzie ebe ịchụàjà Jehova n’Ugwu Kamel nwere ike ichetara ụmụ Izrel? (b) Olee ihe ndị ọzọ Ịlaịja mere bụ́ ndị gosiri na o nwere okwukwe na Chineke ya?
16 Mgbe o ruwere mgbede, Ịlaịja bidoro ịkwado àjà ọ ga-achụrụ Jehova. Ọ rụziri ebe ịchụàjà Jehova. Ọ ga-abụ ndị na-achọghị iji anya ahụ ebe a na-efe Jehova kwaturu ya. O ji nkume iri na abụọ rụzie ya. Ọ ga-abụ na ọ chọrọ iji ya chetara ọtụtụ ndị si n’ebo iri nke mba Izrel na ha ka kwesịrị irube isi n’iwu Chineke nyere ebo iri na abụọ nke Izrel. Ịlaịja dokwasịrị anụ ọ ga-eji chụọrọ Jehova àjà n’elu ebe ịchụàjà ahụ, wụọkwa ebe niile ahụ mmiri nke ọma. O nwere ike ịbụ na e kutere mmiri ahụ n’Oké Osimiri Mediterenian nke dị nso n’ebe ahụ. O gwudịrị olulu gburugburu ebe ịchụàjà ahụ, gbajuokwa ya mmiri. Ọ bụ eziokwu na o mere ka ihe niile dịrị ndị amụma Bel mfe, ma o meghị ka nke ya dị otú ahụ n’ihi na o nwere okwukwe na Jehova.—1 Eze 18:30-35.
Ekpere Ịlaịja gosiri na ọ ka hụrụ ndị obodo ya n’anya, n’ihi na ọ na-agụsi ya agụụ ike ịhụ mgbe Jehova ga-eme ka “obi ha chigharịa”
17. Olee otú ekpere Ịlaịja si gosi ihe kacha ya mkpa ná ndụ, oleekwa otú anyị nwere ike isi ṅomie ya mgbe anyị na-ekpe ekpere?
17 Mgbe Ịlaịja mechara ihe niile ahụ, o kpere ekpere. Ekpere Ịlaịja adịghị ogologo, ma o gosiri ihe kacha ya mkpa ná ndụ. Nke mbụ bụ na ọ chọrọ ime ka a mara na Jehova “bụ Chineke n’Izrel,” ọ bụghị Bel. Nke abụọ abụrụ na ọ chọrọ ka mmadụ niile mara na o nweghị ihe ọzọ ya bụ ma ọ́ bụghị ohu Jehova, nakwa na ọ bụ Chineke ka e kwesịrị inye otuto na nsọpụrụ niile. Nke ikpeazụ bụ na ọ ka hụrụ ndị obodo ya n’anya, n’ihi na ọ na-agụsi ya agụụ ike ịhụ mgbe Jehova ga-eme ka “obi ha chigharịa.” (1 Eze 18:36, 37) N’agbanyeghị nsogbu niile ha nwerela maka na ha enweghị okwukwe, Ịlaịja ka hụrụ ha n’anya. Mgbe anyị na-ekpegara Chineke ekpere, ọ́ gaghị adị mma ka anyị gosi na aha Chineke dị anyị mkpa, na anyị dị umeala n’obi, nakwa na anyị na-emetere ndị nọ ná mkpa ebere?
18, 19. (a) Olee otú Jehova si zaa ekpere Ịlaịja? (b) Gịnị ka Ịlaịja nyere ndị Izrel iwu ka ha mee, gịnịkwa mere na e kwesịghị imere ndị amụma Bel ebere?
18 Tupu Ịlaịja amalite ikpe ekpere, o nwere ike ịbụ na ìgwè mmadụ ahụ nọ na-eche ma Jehova ọ̀ ga-akụ afọ n’ala ka Bel. Ma mgbe o kpechara ekpere ahụ, ọ ga-abụ na ha kwụsịrị iche otú ahụ. Baịbụl sịrị: “Ọkụ nke Jehova wee daa repịa àjà nsure ọkụ ahụ na nkụ ahụ na nkume ndị ahụ na ájá, ọ mịkọkwaara mmiri dị n’olulu ahụ.” (1 Eze 18:38) Otú Jehova si zaa ekpere Ịlaịja dị egwu. Gịnị ka ìgwè mmadụ ahụ mere?
19 Baịbụl kwuru na ha niile tiri mkpu, sị: “Ọ bụ Jehova bụ ezi Chineke! Ọ bụ Jehova bụ ezi Chineke!” (1 Eze 18:39) Ha emechaala mata mbe abụọ nke bụ́ oké. Ma ha egosibeghị na ha nwere okwukwe na Chineke. N’eziokwu, na ha kwetara na Jehova bụ ezi Chineke maka na ha hụrụ ọkụ si n’eluigwe daa mgbe Ịlaịja kpechara ekpere abụghị naanị ihe ga-egosi na ha nwere okwukwe. N’ihi ya, Ịlaịja gwara ha ka ha gosi okwukwe ha n’ụzọ ọzọ. Ọ gwara ha ka ha mee ihe ha kwesịrịla ime kemgbe ọtụtụ afọ gara aga, ya bụ, ka ha rubere iwu Jehova isi. Iwu Chineke sịrị na e kwesịrị igbu ndị amụma ụgha na ndị na-ekpere arụsị. (Diut. 13:5-9) Ndị amụma Bel a bụ ndị iro Jehova Chineke, ha makwa ụma na-agba uche ya ụkwụ. È kwesịrị imere ha ebere? Hanwa hà meere ụmụaka niile ọ na-enweghị ihe ha mere ebere, bụ́ ndị ha surere n’ọkụ ná ndụ mgbe ha na-achụrụ Bel àjà? (Gụọ Ilu 21:13; Jere. 19:5) N’eziokwu, e kwesịghị imere ha ebere. Ịlaịja nyeziri iwu ka e gbuo ha, e wee gbuo ha.—1 Eze 18:40.
20. Gịnị mere na ọ dịghị mma iche na ndị okpukpe ha na-agba ara ga-egbuwe ndị okpukpe ọzọ maka na Ịlaịja gburu ndị amụma Bel?
20 Ụfọdụ ndị na-akatọ Baịbụl n’oge a nwere ike ikwu na ihe a mechara mee n’Ugwu Kamel adịghị mma. Ụfọdụ ndị nwere ike ikwu na ndị okpukpe ha na-agba ara nwere ike ịkụgide aka n’ihe a Baịbụl kọrọ gbuwe ndị na-abụghị ndị okpukpe ha. Ọ dị mwute na ụfọdụ ndị okpukpe ha na-agba ara na-arụ ọtụtụ arụrụala taa. Ma, okpukpe Ịlaịja anaghị agba ya ara. Ọ bụ Jehova ka ọ rụụrụ ọrụ n’ihi na ọ bụ uche ya ka e gbuo ndị ahụ. Ndị ahụ e gburu kwesịkwara ọnwụ. Ma, ezigbo Ndị Kraịst ma na ha agaghị egbu ndị ajọ omume otú ahụ Ịlaịja gburu. Mgbe Kraịst nọ n’ụwa, ọ gwara Pita ihe ọ chọrọ ka ndị na-eso ụzọ ya na-eme. Ọ sịrị ya: “Mịghachi mma agha gị n’ọbọ ya, n’ihi na ndị niile na-eji mma agha ga-ala n’iyi site ná mma agha.” (Mat. 26:52) Ọ bụ Jehova ga-esi n’aka Ọkpara ya bibie ndị ajọ omume niile n’ọdịnihu.
21. Olee ihe mere ezigbo Ndị Kraịst taa ji kwesị iṅomi Ịlaịja?
21 Ezigbo Onye Kraịst kwesịrị ibi ndụ otú gosiri na o nwere okwukwe. (Jọn 3:16) Otu ụzọ o nwere ike isi mee nke a bụ ibi ndụ ka Ịlaịja na ndị ọzọ nwere okwukwe. Ịlaịja fere naanị Jehova, ọ gbakwara ndị ọzọ ume ka ha mee otú ahụ. Ọ katara obi mee ka ndị mmadụ mata na ofufe Bel bụ ofufe ụgha nke Setan ji mee ka ndị Izrel hapụ ife Jehova. Ọ tụkwasịrị Jehova obi na ọ ga-eme ka ihe niile dị mma kama ịtụkwasị onwe ya obi na ime uche nke onwe ya. N’eziokwu, Ịlaịja gbachiteere ofufe Chineke. Ka anyị niile ṅomie okwukwe ya.
^ para. 7 Gụọ igbe isiokwu ya bụ “Afọ Ole Ka Chineke Mere Ka Mmiri Ghara Izo n’Izrel n’Oge Ịlaịja?”
^ para. 9 A na-enwekarị ahịhịa ndụ n’Ugwu Kamel n’ihi na ikuku na-esi n’oké osimiri buru mmiri laa n’elu. Nke a na-eme ka mmiri na-ezo ná mkpọda ugwu ahụ, igirigi ana-edekwa ya. Ebe ọ bụ na a na-ekwu na ọ bụ Bel na-eme ka mmiri zoo, o yiri ka ndị na-efe Bel hà na-anọkarị n’ugwu a efe Bel. Ma ebe ọ bụ na Ugwu Kamel akpọọla nkụ, ọ bụ ebe dị mma ịnọ gosi na ofufe Bel enweghị isi.
^ para. 12 Ọ dị mma ịmara na Ịlaịja gwara ha, sị: ‘Unu agaghị etinye anụ ahụ unu ga-eji chụọ àjà ọkụ.’ Ụfọdụ ndị ọkà mmụta kwuru na mgbe ụfọdụ, ndị na-efe Bel na-anọ n’ebe ịchụàjà nwere oghere zoro ezo n’okpuru ya achụrụ chi ha àjà. Ọ bụrụ na ha esi n’oghere ahụ tinye ọkụ n’àjà ha chọrọ ịchụ, ya eyie ka ọ̀ bụ chi ha tinyere ya.


text:
Ịta Òdénàíwú Ọ̀hànézè Romu
Ịta Òdénàíwú Ọ̀hànézè Romu bu ogúgú maka Ochíchìíwu Rome mbu ná chöwá omemé ihe ochíchi Rome né to, shi mpurụ mgbe hé kèrè ya na 509 BC rüo mgbe hé kèrè Mpaghara Rome na 27 BC. Akíkó nke mbu maka édéíwu Ochíchìíwu Rome gi gbáwá uwa isé. Nke mbu bidọrọ jírí oghanadum nke kufụrụ Ochíchíézè Rome na 510 BC, na uwa nke ngucha jírí oghanadum kúfụrụ Ochíchìíwu Rome, ya më ka Mpaghara Rome na 27 BC. Na ime akíkó mbu chá nke ochíchìíwu á, ihe ñyara ntótó édéíwuá di na aka ogúgú ike mere ni etiti ndi nwé obodo na ndi mmadu nkiti.


text:
IHE NDỊ GA-ENYERE EZINỤLỌ AKA | ỊZỤ ỤMỤ
Kụziere Ụmụ Gị Banyere Mmekọ Nwoke na Nwaanyị
IHE MERE O JI DỊ MKPA
N’afọ ndị gara aga, ọ na-abụkarị ndị nne na nna na-ebu ụzọ agwa ụmụ ha gbasara mmekọ nwoke na nwaanyị. Ha na-eji nwayọọ nwayọọ na-akụziri ha ya ka ha na-eto.
Ma n’oge anyị a, ọ dịghịzi otú ahụ. Otu akwụkwọ aha ya bụ The Lolita Effect kwuru, sị: “Ọtụtụ ụmụaka taa na-ebido mgbe ha ka dị ezigbo ntakịrị matawa ihe ndị gbasara mmekọ nwoke na nwaanyị. Ụdị ihe ndị ahụ na-ejupụtazi n’ihe ndị a na-emepụta maka ụmụaka.” Ihe ndị a hà ga-enyere ụmụaka aka ka hà ga-emebi ha?
IHE I KWESỊRỊ ỊMA
Ihe ndị na-akpali agụụ mmekọ ahụ́ juru ebe niile. Deborah Roffman dere n’akwụkwọ ya a na-akpọ Talk to Me First na ‘ihe ndị na-akpali agụụ mmekọ ahụ́ na-ejupụtazi ná mkparịta ụka, vidio na egwú ndị e ji akpọsa ngwá ahịa, fim, akwụkwọ, egwú, tiivi, ekwentị nakwa kọmputa. Ihe ndị a na-emezi ka ọtụtụ [ụmụaka] na-eche na mmekọ nwoke na nwaanyị bụ ihe kacha mkpa ná ndụ.’
Ndị na-akpọsa ngwá ahịa sokwa na-akpata nsogbu a. Ndị na-akpọsa ngwá ahịa na-eme ka ọhaneze kweta na efe ụmụaka ndị na-egosi ahụ́ ha magburu onwe ya. Ndị na-ere ahịa na-eresịkwa ọhaneze ụdị efe ndị ahụ. Ha si otú ahụ na-akụziri ụmụaka na ụdị efe ndị ahụ bụ ebe a nọ. Otu akwụkwọ a na-akpọ So Sexy So Soon kwuru, sị: “Ndị na-akpọsa ngwá ahịa ma na ihe na-ewu ewu na-amasị ụmụaka. Ha na-ejikwa ihe ndị ahụ arata ha. Ma, o doro anya na ihe bụ́ mkpa ndị na-ere ahịa abụghị ime ka ụmụaka ndị a mebie,” kama ọ bụ “ka ha repụ ahịa ha.”
Ịkọrọ ụmụ gị gbasara mmekọ nwoke na nwaanyị abụghị ebe okwu biri. O nwere ihe dị iche n’ịma otú ụgbọala si arụ ọrụ na ịbụ ọkwọ ụgbọala aka siri ike. N’otu aka ahụ, o nwere ihe dị iche n’ịma gbasara mmekọ nwoke na nwaanyị na iji ihe ahụ ị ma eme ezigbo mkpebi.
Ihe ị ga-eburu n’obi bụ: Ọ bụ n’oge anyị a ka ọ kacha mkpa inyere ụmụ gị aka ka ha zụọ “ikike nghọta” ha ka ha nwee ike “ịmata ihe dị iche n’ihe ziri ezi na ihe na-ezighị ezi.”
IHE I NWERE IKE IME
Bido rụwa ọrụ dịịrị gị. Ọ bụ eziokwu na o nwetụrụ otú ọ dị ịgwawa nwa gị gbasara mmekọ nwoke na nwaanyị, ma ọ bụ ọrụ dịịrị gị. Gbalịa rụọ ya.
Akọrọla ya ihe niile otu mgbe. Kama, iwepụta otu oge ị ga-eji kọọrọ nwa gị ihe niile, i nwere ike iji oge ụfọdụ gị na ya nọ kọọrọ ya ihe ụfọdụ, o nwere ike ịbụ mgbe unu na-aga ihe ma ọ bụ mgbe unu na-arụ ọrụ ndị dị n’ụlọ. I nwere ike ịjụ ya ajụjụ ndị ga-eme ka o kwuo ihe dị ya n’obi. Dị ka ihe atụ, kama ịjụ ya, sị: “Ihe ndị a ndị na-akpọsa ngwá ahịa na-egosi hà na-amasị gị?” i nwere ike ịjụ ya, sị: “Olee ihe i chere mere ndị na-akpọsa ngwá ahịa ji egosi ụdị ihe ndị a?” Ọ zachaa, i nweziri ike ịjụ ya, sị: “Gịnịkwanụ ka gịnwa chere?”
Kụziere ya ihe ya na ya hà. I nwere ike ịkụziri nwa gị na-ebidobeghị akwụkwọ ihe a na-akpọ ahú nwoke ya ma ọ bụ ahụ́ nwaanyị ya, nakwa ihe ọ ga-eme ma mmadụ chọọ imetọ ya. Ka ọ na-eto, i nweziri ike ịgwa ya ihe ndị ọzọ o kwesịrị ịma gbasara ahụ́ ya. O kwesịrị ịbụ na ọ matala ihe gbasara mmekọ nwoke na nwaanyị tupu ya aghọọ okorobịa ma ọ bụ agbọghọbịa, matakwa otú Chineke si ele ya anya.
Kụziere ya àgwà ọma. I kwesịrị ibido mgbe ọ ka dị obere kụziwere ya ịna-ekwu eziokwu, ịna-akpa àgwà ọma nakwa ịna-akwanyere ndị mmadụ ùgwù. Ọ ga-emezi ka ịkụziri ya gbasara mmekọ nwoke na nwaanyị dị mfe. Meekwa ka ihe ị na-akụziri ya doo ya anya. Dị ka ihe atụ, ọ bụrụ na ị ma na inwe mmekọahụ tupu alụọ dị na nwunye adịghị mma, gwa ya ya hoo haa. Gwakwa ya ihe mere na ọ dịghị mma, nakwa nsogbu ọ ga-akpata. Otu akwụkwọ aha ya bụ Beyond the Big Talk kwuru, sị: “Ọ ga-esi ike ka ndị na-eto eto ma na ndị mụrụ ha kpọrọ ịkwa iko asị kwaa iko.”
Na-eme ihe ị na-ekwu. Na-eme ihe ị na-akụziri nwa gị. Dị ka ihe atụ, ọ̀ na-atọ gị ụtọ ma e jiri ihe gbasara mmekọ nwoke na nwaanyị na-eme ihe ọchị? Ị̀ na-eji ejiji na-adịghị mma? Ị̀ na-achụ nwoke ma ọ bụ nwaanyị? Nwa gị hụ ka ị na-eme ihe ndị a, o nwere ike ime ka ọ ghara ịmụta ihe ndị ahụ ị na-akụziri ya.
Emela ka o yie ihe ọjọọ. Mmekọ nwoke na nwaanyị bụ onyinye si n’aka Chineke. Ọ bụkwa ihe na-enye obi ụtọ ma ndị kwesịrị ime ya mee ya, ya bụ, ndị lụrụ di na nwunye. (Ilu 5:


text:
MP3Gain
-
Version:
-
-
Asụsụ:
-
Nbudata MP3Gain
Nkọwa:
Isi atụmatụ:
- Olu normalization nke MP3-faịlụ
- Ogbe nhazi nke faịlụ
- Ekwe omume ịkagbu ikpeazụ arụmọrụ
- Mfe na-adaba adaba interface
Comments on MP3Gain:
MP3Gain Metụtara software:
Ngwá ọrụ iji tọghata ọdịyo faịlụ n'ime dị iche iche formats. The software-enye gị ohere ka parameters maka converting nke ọdịyo faịlụ na e dere a mkpado nchịkọta akụkọ.
Mfe ngwá ọrụ na-arụ ọrụ na-ewu ewu ọdịyo faịlụ formats. The software-enye gị ohere dezie ma wepụ ọdịyo egwu si video faịlụ.
The ọtọ ngwá ọrụ iji ọsọ ọsọ tọghata ọdịyo faịlụ. The software-enye gị ohere iji tọghata faịlụ n'ime ewu ewu formats na wepụ ọdịyo egwu site na video.
Otu nke na-eduga video editọ ahụ dị ike na nkwado nke ọdịyo iyi. The software na-enye na mbara ohere ike a ọkachamara video na elu mma.
The mfe ọdịyo nchịkọta akụkọ na-arụ ọrụ na MP3-faịlụ. The software na-agụnye ngwaọrụ mpikota ọdịyo egwu na-enweghị àgwà ọnwụ.
Zuru ezu ngwá ọrụ na-arụ ọrụ na ọdịyo faịlụ nke dị iche iche formats. The software na-enyere aka kewaa, tọghata ma dekọọ ọdịyo faịlụ.
The adaba ngwá ọrụ na-arụ ọrụ na ọdịyo discs na faịlụ. The software na-akwado ọrụ nke adịrị nke ọdịyo egwu si CD na elu mma.
The mfe iji Ntụgharị nke mgbasa ozi faịlụ nke dị iche iche na. The software na-akwado ndị nhazi nke nhọrọ dịgasị iche iche na-agbakwunye nke ụfọdụ mmetụta n'oge akakabarede.
The ngwá ọrụ na-eje ozi ma melite usoro ịrụ ọrụ. The software bụ ike idozi njehie na usoro ma hichaa ndekọ nke ihe mkpofu.
The multifunction software na nkwado nke nkà na ụzụ, nke e mere maka video onyunyo n'elu otu ihe ma ọ bụ ebe.
Ngwá Ọrụ dịkwuo ọsọ nke data nnyefe n'etiti gị na kọmputa na egwuregwu nkesa. Usoro ihe omume-enye gị ohere iji melite njikọ ọsọ dị iche iche na-ewu ewu egwuregwu.
The set ngwaọrụ ọcha ma na-ebuli sistemụ. The software-enye gị ohere jikwaa na usoro na-ewepụ ndị na-enweghị isi, faịlụ.
Software iṅomi ọrụ nke òké na keyboard-eji egwu egwuregwu joysticks. The software na-akwado ndị nhazi nke isi Nchikota keyboard ma ọ bụ òké na-enye ha ozugbo emulation na joystick.
Onye ama ama egwuregwu n'elu ikpo okwu na a ukwuu nke na-ewu ewu egwuregwu nke dị iche iche Genres. The software na-enyere na-ekwurịta okwu na na na na ndị ọzọ Player site na internet.
Ngwá Ọrụ na-ekwurịta okwu na 3D mebere ụwa. The software na-eji 3D odide na-ịmara ndị ọrụ.
Lee ihe software
Ọrụ usoro:
- Windows
- Android
Top software:
Lee ihe software


text:
ISI NKE 77
Jizọs Enye Ndụmọdụ Gbasara Ịba Ọgaranya
JIZỌS EMEE IHE ATỤ GBASARA NWOKE BARA ỌGARANYA
JIZỌS EKWUO GBASARA UGOLOỌMA NA OKOOKO LILI
A “ÌGWÈ ATỤRỤ NTA” GA-EKETA ALAEZE ELUIGWE
Mgbe Jizọs na-eri ihe n’ụlọ onye Farisii ahụ, ọtụtụ puku mmadụ gbakọtara n’èzí na-eche ya. Ụdị ihe a mere ugboro ugboro n’oge ọ nọ na Galili. (Mak 1:33; 2:2; 3:9) Ugbu a ọ nọ na Judia, ọtụtụ ndị chọrọ ịhụ ya na ịnụ ihe ọ na-ekwu. Ihe a ha mere dị iche n’ihe ndị Farisii mere mgbe ha na Jizọs na-eri nri.
Mgbe Jizọs malitere okwu ya, ọ gwara ndị na-eso ụzọ ya, sị: “Lezienụ anya maka ihe iko achịcha ndị Farisii, ya bụ, ihu abụọ.” Jizọs ekwubuola ihe a, ma ihe ọ hụrụ mgbe ahụ ya na ndị Farisii na-eri nri gosiri na ha kwesịrị ibido ozugbo ahụ leziwe anya. (Luk 12:1; Mak 8:15) Ndị Farisii nwere ike ịna-eme nsọ nsọ n’ihu ndị mmadụ ka a ghara ịmata ihe ọjọọ ha na-eme. Ma, e kwesịrị ịgba omume ọjọọ ha n’anwụ. Ọ bụ ya mere Jizọs ji kwuo, sị: “Ọ dịghị ihe ọ bụla e zochiri nke ọma nke a na-agaghị ekpughe, ọ dịghịkwa ihe nzuzo nke a na-agaghị amata.”—Luk 12:2.
O nwere ike ịbụ na ọtụtụ n’ime ndị gbakọtara ịnụ okwu Jizọs bụ ndị Judia na-ahụtụbeghị ya mgbe ọ na-akụzi ihe na Galili. N’ihi ya, o kwughachiri ihe ndị bụ́ isi o kwuburu. Ọ gwara ndị niile gbakọtaranụ, sị: “Unu atụla egwu ndị na-egbu ahụ́, mgbe ha mesịrị nke a, ha enweghị ike ime ihe ọ bụla ọzọ.” (Luk 12:4) Ọ gwasiri ndị na-eso ụzọ ya ike, dị ka o mere na mbụ, na ha kwesịrị ịtụkwasị Chineke obi na ọ ga-egboro ha mkpa ha. O mekwara ka ha ghọta na ha kwesịrị ikwupụta Nwa nke mmadụ n’ihu ndị mmadụ, obi esiekwa ha ike na Chineke ga-enyere ha aka.—Matiu 10:19, 20, 26-33; 12:31, 32.
Ka Jizọs na-ekwu ihe ndị a, otu nwoke n’ime ndị nọ ebe ahụ kpesaara ya, sị: “Onye Ozizi, gwa nwanne m nwoke ka mụ na ya kee ihe nketa anyị.” (Luk 12:13) Iwu Chineke nyere ụmụ Izrel kwuru na a ga-enye onye bụ́ ọkpara òkè abụọ n’ihe niile nna ya nwere. N’ihi ya, o kwesịghị isewere ha okwu. (Diuterọnọmi 21:17) O yiri ka nwoke ahụ ọ̀ chọrọ ka e kenye ya ihe karịrị ihe o kwesịrị iketa. Jizọs etinyeghị ọnụ n’okwu ahụ. Ọ jụrụ nwoke ahụ, sị: “Nwoke m, ònye mere m ọkàikpe ma ọ bụ onye na-ekere unu ihe?”—Luk 12:14.
Jizọs gwaziri mmadụ niile nọ ebe ahụ, sị: “Ghewenụ anya unu oghe, lezienụ anya ka unu ghara inwe ụdị anyaukwu ọ bụla, n’ihi na ọbụna mgbe mmadụ nwere ọtụtụ ihe, ihe o nwere adịghị eme ka ọ dị ndụ.” (Luk 12:15) N’agbanyeghị otú mmadụ si baruo ọgaranya, otu ụbọchị, ọ ga-ahapụ ihe niile o nwere nwụọ. Jizọs meziri ihe atụ gosiri na ihe a o kwuru bụ eziokwu. Ihe atụ a gosikwara na anyị na Chineke kwesịrị ịdị ná mma.
Jizọs sịrị: “Ala nke otu onye bara ọgaranya mepụtara ihe nke ọma. N’ihi ya, ọ malitere iche n’obi ya, sị, ‘Gịnị ka m ga-eme, ebe ọ bụ na mụ enweghị ebe ọ bụla m ga-achịkọta ihe ubi m?’ Ya mere, ọ sịrị: ‘Ihe m ga-eme bụ: M ga-etidasị ụlọ nkwakọba ihe m ma wuo ndị ka ibu, n’ebe ahụ ka m ga-achịkọta mkpụrụ m niile na ezi ihe m niile; m ga-asịkwa mkpụrụ obi m: “Mkpụrụ obi, i nwere ọtụtụ ezi ihe m kpakọbara maka ọtụtụ afọ; tụsara ahụ́, na-eri, na-aṅụ, mee onwe gị obi ụtọ.”’ Ma Chineke sịrị ya: ‘Onye na-enweghị uche, n’abalị a ka a na-achọ mkpụrụ obi gị n’aka gị. Ònye ga-enwezi ihe ndị ị kwakọbara?’ Otú ahụ ka ọ ga-adịrị onye na-akpakọbara onwe ya akụ̀ ma ghara ịbụ ọgaranya n’ebe Chineke nọ.”—Luk 12:16-21.
Ndị na-eso ụzọ Jizọs na ndị ọzọ, bụ́ ndị nụrụ ihe Jizọs kwuru, nwere ike ịchọ ịna-akpakọba akụ̀ ma ọ bụkwanụ na-eme otú ahụ. Nchegbu nke ndụ nwekwara ike ime ka ha kwụsị ife Jehova. Ọ bụ ya mere Jizọs ji kwughachi ihe o kwuru otu afọ na ọnwa isii gara aga mgbe ọ na-ezi ihe n’elu ugwu.
Jizọs kwuru, sị: “Kwụsịnụ ichegbu onwe unu banyere mkpụrụ obi unu maka ihe unu ga-eri ma ọ bụ banyere ahụ́ unu maka ihe unu ga-eyi. . . . Rịbanụ ama nke ọma na ugoloọma adịghị akụ mkpụrụ, ha adịghịkwa ewe ihe ubi, ha enweghịkwa ọba ma ọ bụ ụlọ nkwakọba ihe, ma Chineke na-enye ha nri. Ọ̀ bụ na unu adịghị oké ọnụ ahịa karịa nnụnụ? . . . Rịbanụ ama nke ọma otú okooko lili si eto, ha adịghị adọgbu onwe ha n’ọrụ, ha adịghịkwa atụ ogho; ma ana m asị unu, ọbụna Sọlọmọn, n’ebube ya niile, eyighị uwe mara mma dị ka otu n’ime ha. . . . Ya mere, kwụsịnụ ịnọ na-achọ ihe unu ga-eri na ihe unu ga-aṅụ, kwụsịkwanụ ịnọ na-echegbu onwe unu . . . Nna unu maara na ihe ndị a dị unu mkpa. . . . Na-achọnụ alaeze ya, a ga-atụkwasịkwara unu ihe ndị a.”—Luk 12:22-31; Matiu 6:25-33.
Ole ndị ga na-achọ Alaeze Chineke? Jizọs kwuru na ọ bụ ụmụ mmadụ ole na ole kwesịrị ntụkwasị obi. Ọ kpọrọ ha “ìgwè atụrụ nta.” Ka oge na-aga, e mere ka a mata na ha dị naanị otu narị puku na puku iri anọ na puku anọ. Olee ihe Chineke ga-emere ha? Jizọs gwara ha, sị: “Ọ dị Nna unu mma inye unu alaeze.” Mkpa ha agaghị abụ ịkpakọbara onwe ha akụ̀ n’ụwa, bụ́ ihe ndị ohi nwere ike izu. Kama, obi ha niile ga-adị ‘n’akụ̀ nke na-adịghị agwụ agwụ n’eluigwe,’ bụ́ ebe ha na Kraịst ga-anọ na-achị ụwa.—Luk 12:32-34.