text:
NDI ẸKEBOBOT?
Isua Uwem Akpatiam-Tiam Mbakara
AKPATIAM-TIAM aka ndibiet n̄kukun̄kpọyọriyọ, ndien n̄kukụre itie emi mmọ mîdụhe ke ererimbot edi Antarctica. Edi ebịghi ntaifiọk ẹketọn̄ọ ndikpep n̄kpọ mban̄a akpatiam-tiam emi odude ke America.
Kere ise: Akpatiam-tiam emi ẹsiwọrọ ọkwọkudịm ke ini etuep. Mmọ ẹsidu uwem urua ifan̄ kpọt ke ẹma ẹkewọrọ ke esịt isọn̄. Ke ekpri ini emi eyo esitụkde mmọ do, mmọ esiyarade ikpọk, ẹnam uyom, ẹfe, ẹsịn nsen, ekem ẹkpan̄a. Edi ẹtifiak ikụt utọ akpatiam-tiam oro, isua 13 m̀mê 17 esibe. Ntak emi esidade ini ntre?
Man idiọn̄ọ se isinamde ada ini ntre, ana idiọn̄ọ kan̄a nte akpatiam-tiam emi ẹsidude uwem. N̄kpọ nte urua kiet ke mmọ ẹma ẹkewọrọ ke isọn̄, ayara esidoro uman akpatiam-tiam emi, ndien uman esịn n̄kpọ nte nsen 400 esịm 600 ke enyọn̄ eto. Mmọ ẹsikpan̄a ke mîbịghike. Urua ifan̄ ama ebe, nsen emi oyobot ikpọn̄ ndien n̄ken̄e akpatiam-tiam ẹyeto enyọn̄ eto oro ẹdiduọn̄ọ ke isọn̄, ẹtịbi isọn̄ ẹdụk ẹdọn̄ọ, ẹnyụn̄ ẹfịp mmọn̄ ke orụn̄ eto ke ediwak isua. Mmọ ẹdinam emi ke n̄kpọ nte isua 13 m̀mê 17, ndien ke emi ebede, mmọ ẹwọn̄ọ ke isọn̄ ẹdidu uwem usen ifan̄ ẹsịn nsen, ekem ẹkpan̄a.
N̄wed kiet emi esitịn̄de n̄kpọ aban̄a n̄kpọ-obot, ọdọhọ ke nte akpatiam-tiam emi ẹsidude uwem in̄wan̄ake ntaifiọk ke ata ediwak isua; ke idem tutu emi mme ekpep n̄kpọ mban̄a n̄kpri unam ke ẹdomo ndifiọk se inamde akpatiam-tiam emi esidu uwem ntem. Akpatiam-tiam emi esịne ke otu unam emi uwem mmọ enen̄erede akpa owo idem.
Afo ekere didie? Ndi akpatiam-tiam emi esidude uwem ntem okofoforo? Mîdịghe ndi ẹkebobot enye?


c: text/html

text:
BAỊBỤL NSỌ—NSỤGHARỊ ỤWA ỌHỤRỤ NKE AKWỤKWỌ NSỌ
Ị̀ ga-achọ ịgụ isiokwu a n’asụsụ %%?
Ndị Efesọs 4:1-32
4 Ya mere, mụ onwe m, bụ́ onye mkpọrọ+ n’ime Onyenwe anyị, na-arịọsi unu ike ka unu na-eje ije n’ụzọ kwesịrị+ òkù ahụ a kpọrọ unu,+2 n’ịdị umeala n’obi na ịdị nwayọọ zuru ezu,+ n’ogologo ntachi obi,+ jirikwa ịhụnanya na-ediri ibe unu ihe,+3 na-agbasi mbọ ike ka unu nọgide n’ịdị n’otu nke mmụọ nsọ, n’ihe nkekọ nke bụ́ udo.+4 E nwere otu ahụ́,+ nweekwa otu mmụọ nsọ,+ ọbụna dị ka a kpọrọ unu n’otu olileanya+ ahụ nke a kpọrọ unu ka unu nweta;5 otu Onyenwe anyị,+ otu okwukwe,+ otu baptizim;+6 otu Chineke+ na Nna nke mmadụ niile, onye bụ́ isi nke mmadụ niile na onye na-arụ ọrụ site n’aka mmadụ niile nakwa n’ime mmadụ niile.7 Ma e nyere onye ọ bụla n’ime anyị obiọma na-erughịrị mmadụ+ dị ka Kraịst si tụọ onyinye ahụ e nyere n’efu n’ihe ọ̀tụ̀tụ̀.+8 Ya mere, o kwuru, sị: “Mgbe ọ rịgooro n’elu, ọ dọọrọ ọtụtụ ndị n’agha; o nyere onyinye n’ụdị mmadụ.”+9 Ma okwu ahụ bụ́ “ọ rịgooro,”+ gịnị ka ọ pụtara ma ọ bụghị na ọ rịdatakwara n’ebe dị ala, ya bụ, ụwa?+10 Otu onye ahụ nke rịdatara bụkwa onye ahụ nke rịgooro+ n’ebe dị elu karịa eluigwe niile,+ ka o wee mee ka ihe niile zuo ezu.+11 O nyere ụfọdụ ka ha bụrụ ndịozi,+ nyekwa ụfọdụ ka ha bụrụ ndị amụma,+ nyekwa ụfọdụ ka ha bụrụ ndị na-ezisa ozi ọma,+ nyekwa ụfọdụ ka ha bụrụ ndị ọzụzụ atụrụ na ndị ozizi,+12 iji na-agbazi+ ndị nsọ, maka ọrụ ije ozi, maka iwuli ahụ́ nke Kraịst elu,+13 ruo mgbe anyị niile ga-adị n’otu n’okwukwe nakwa n’ezi ihe ọmụma banyere Ọkpara Chineke, ruo mgbe anyị ghọrọ dimkpa,+ ruo mgbe anyị toruru otú Kraịst toruru;+14 ka anyị wee ghara ịbụkwa ụmụ ọhụrụ, ndị ebili mmiri na-enugharị+ na ndị ifufe ozizi ọ bụla+ na-ebugharị, site n’aghụghọ+ nke ụmụ mmadụ, site ná njehie e ji aghụghọ chepụta.15 Kama n’ikwu eziokwu,+ ka anyị site n’ịhụnanya tolite+ n’ihe niile n’ime onye ahụ bụ́ isi,+ ya bụ, Kraịst.16 Ọ bụ site n’aka ya ka ahụ́ dum,+ site n’ịbụ nke e jikọrọ ọnụ n’otu, nke e mekwara ka o kwenyekọọ site na nkwonkwo ọ bụla nke na-enye ihe dị mkpa, dị ka ịrụ ọrụ nke akụkụ ahụ́ nke ọ bụla n’otu n’otu si dị n’ọ̀tụ̀tụ̀ kwesịrị ekwesị, na-eme ka ahụ́ na-eto eto maka iwuli onwe ya elu n’ịhụnanya.+17 Ya mere, ihe m na-ekwu ma na-agba àmà ya n’ime Onyenwe anyị bụ ka unu ghara ịnọgide na-eje ije dị nnọọ ka ndị mba ọzọ+ na-ejekwa n’echiche na-abaghị uru nke uche ha,+18 ebe ha nọ n’ọchịchịrị n’uche,+ bụrụkwa ndị e kewapụrụ+ ná ndụ nke si n’aka Chineke, n’ihi amaghị ihe+ nke dị n’ime ha, n’ihi na ihe adịghị emetụ ha n’obi.+19 Ebe ọ bụ na mmehie ha adịkwaghị ewute ha,+ ha mikpuru onwe ha n’omume rụrụ arụ+ iji anyaukwu+ na-eme ụdị omume adịghị ọcha niile.+20 Ma unu amụtaghị Kraịst dị ka onye dị otú ahụ,+21 ma ọ bụrụhaala na unu nụrụ ihe o kwuru ma bụrụ ndị e sitere n’aka ya zie ihe,+ dị nnọọ ka eziokwu+ dị n’ime Jizọs,22 na unu kwesịrị iyipụ mmadụ ochie ahụ,+ nke kwekọrọ n’ụzọ unu si eme omume n’oge gara aga, bụrụkwa nke a na-emerụ+ dị ka ọchịchọ aghụghọ ya si dị;+23 kama nke ahụ, unu kwesịrị ime ka ike nke na-eduzi uche unu dị ọhụrụ,+24 unu kwesịkwara iyiri+ mmadụ ọhụrụ+ ahụ nke e kere+ dị ka uche Chineke si dị, n’ezi omume+ na iguzosi ike n’ihe.25 Ya mere, ebe unu hapụworo okwu ụgha,+ ka onye ọ bụla n’ime unu na-agwa onye agbata obi ya eziokwu,+ n’ihi na anyị bụ akụkụ dị iche iche nke otu ahụ́.+26 Weenụ iwe, ma unu emehiela;+ unu anọkwala na-ewe iwe ruo mgbe anyanwụ dara,+27 unu enyekwala Ekwensu ohere.+28 Ka onye na-ezu ohi kwụsị izu ohi,+ kama ka ọ rụsie ọrụ ike, jiri aka ya na-arụ ọrụ ọma,+ ka o wee nwee ihe ọ ga-ekenye onye nọ ná mkpa.+29 Ka okwu rere ure ghara isi unu n’ọnụ pụta,+ kama nke ahụ, ka ọ bụrụ okwu dị mma maka iwuli elu dị ka ọ pụrụ ịdị mkpa, ka o wee mee ka ndị na-anụ ya nweta ihe dị mma.+30 Unu adịkwala na-eme ka mmụọ nsọ Chineke nwee mwute,+ bụ́ nke e ji kaa unu akara+ maka ụbọchị a ga-eji ihe mgbapụta tọhapụ unu.+31 Wepụnụ obi ilu+ niile na iwe na ọnụma na iti mkpu na okwu mkparị,+ tinyere ihe ọjọọ niile, n’etiti unu.+32 Ma nweenụ obiọma+ n’ebe ibe unu nọ, na-enwekwanụ obi ọmịiko,+ na-agbagharanụ ibe unu kpamkpam dị nnọọ ka Chineke sikwa n’aka Kraịst gbaghara unu kpamkpam.+

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ISIOKWU TETA! A | BAỊBỤL Ọ̀ KA BARA URU?
Hụ Ndị Ọzọ n’Anya
AMAOKWU BAỊBỤL GA-ENYERE GỊ AKA: “Yirinụ ịhụnanya dị ka uwe, n’ihi na ọ bụ ihe nkekọ zuru okè nke ịdị n’otu.”—Ndị Kọlọsi 3:14.
URU Ọ BARA: Ụdị ịhụnanya Baịbụl kacha kwuo okwu ya abụghị nke gbasara ije nwoke na nwaanyị. Kama, ọ bụ ezigbo ịhụnanya. Onye nwere ụdị ịhụnanya a na-enwe ọmịiko, na-agbaghara ndị ọzọ, dịrị obi umeala, na-eme ihe ziri ezi, nwee obiọma, dịrị nwayọọ, na-enwekwa ndidi. (Maịka 6:8; Ndị Kọlọsi 3:12, 13) Ịhụnanya nzuzu anaghị adịte aka. Ma, ezigbo ịhụnanya na-adịgide adịgide.
E nwere otu nwaanyị aha ya bụ Brenda. Ọ lụrụ di kemgbe ihe fọrọ obere ka ọ bụrụ iri afọ atọ. O kwuru, sị: “Di na nwunye na-ahụ ibe ha n’anya ma ha lụọ ọhụrụ. Ma, ka oge na-aga, ha na-ahụkwu ibe ha n’anya karịa mgbe ahụ ha lụrụ ọhụrụ.”
E nwere otu nwoke aha ya bụ Sam. Ọ lụrụ nwaanyị kemgbe ihe karịrị afọ iri na abụọ. O kwuru, sị: “Obi na-atọ mụ na nwunye m ụtọ mgbe niile ma anyị hụ otú ihe Baịbụl kwuru si baa uru ma dị mfe omume. Ime ihe Baịbụl kwuru na-eme ka ihe na-aga siriri werere. Ma, nke bụ́ eziokwu bụ na ọ bụghị mgbe niile ka ọ na-adịrị m mfe ime ihe o kwuru. Dị ka ihe atụ, ọ naghị adịrị m mfe mgbe ọ bụla ezigbo iwe ji m, mgbe m chọrọ ime ihe ga-abara naanị m uru, ma ọ bụ mgbe ike gwụrụ m. Ọ na-abụ ụdị ihe ndị a mee, mụ arịọ Jehova ka o nyere m aka ka m na-eme ihe dị mma. M na-agazi makụọ nwunye m. Tupu mụ amara ihe na-emenụ, ọ na-adị ka o nweghị ihe merenụ.”
“A na-egosi na amamihe ziri ezi site n’ọrụ ya”
Jizọs Kraịst kwuru na “a na-egosi na amamihe ziri ezi site n’ọrụ ya.” (Matiu 11:19) Ihe a Jizọs kwuru gosiri na Baịbụl nwere ike ime ka mmadụ nwee ezigbo amamihe. Ihe ndị e dere na ya ka bara uru taa. Ọ na-abara mmadụ niile uru n’agbanyeghị obodo ha si ma ọ bụ omenala ha. Otú ihe e kwuru na ya si gbasa ụmụ mmadụ gosiri na ọ bụ Jehova Chineke, bụ́ Onye kere ụmụ mmadụ, nyere anyị ya. Uru dị n’ime ihe Baịbụl kwuru gosiri na ihe a niile bụ eziokwu. Ọ bụ ya mere Baịbụl ji gwa anyị ka anyị ‘detụ Jehova ire ma hụ na ọ dị mma.’ (Abụ Ọma 34:8) Ị̀ ga-eme ihe a o kwuru?
GỤKWUO GBASARA YA
Olee Otú Iwu Chineke Si Abara Anyị Uru?
Jizọs kọwara ihe mere o ji dị mma ka Chineke na-eduzi anyị, kwuokwa banyere iwu abụọ kacha mkpa.
Àgwà Ndị Na-abara Anyị Uru
Ọtụtụ ndị na-asị na mmadụ kwesịrị ime ihe ọ bụla obi ya gwara ya. Ọ̀ bụ otú o kwesịrị ịdị? Gụọ àgwà ndị Baịbụl chọrọ ka anyị na-akpa.


text:
BỊARUO CHINEKE NSO
“Jehova Gbaghaara Unu Kpamkpam”
E nwere otu nwoke Briten bụ́ ọkọ akụkọ ihe mere eme. Aha ya bụ Edward Herbert. Ọ sịrị: “Onye na-anaghị agbaghara ndị ọzọ achọghị ka ndị ọzọ gbaghara ya.” Ihe a o kwuru gosiri otu ihe mere anyị ji kwesị ịgbaghara ndị ọzọ, ya bụ, na mee elu mee ala, anyị ga-achọkwa ka ndị ọzọ gbaghara anyị. (Matiu 7:12) Ma, e nwere ihe ka mkpa mere anyị ji kwesị ịgbaghara ndị ọzọ. Ka anyị lebagodị anya n’ihe Pọl onyeozi kwuru ná Ndị Kọlọsi 3:13.—Gụọ ya.
Ebe anyị niile bụ ndị na-ezughị okè, anyị nwere ike ịkpasu ndị ọzọ iwe ma ọ bụ mejọọ ha mgbe ụfọdụ. Ha nwekwara ike imejọ anyị ma ọ bụ kpasuo anyị iwe. (Ndị Rom 3:23) Ma, olee ihe anyị ga-eme ka anyị na ndị na-ezughị okè ibe anyị na-adị n’udo? Pọl si n’ike mmụọ nsọ dụọ anyị ọdụ ka anyị na-anagiderịta ibe anyị ma na-agbaghara ibe anyị. Ndụmọdụ ahụ Pọl nyere baara anyị uru taa otú ahụ ọ bara n’ihe dị ka puku afọ abụọ gara aga o dere ya. Ka anyị leruo ihe ahụ Pọl dere anya.
“Na-ediri ibe unu ihe.” Okwu Grik a sụgharịrị ‘na-edi ihe’ pụtara mmadụ idi ihe ọjọọ e mere ya. Otu akwụkwọ kwuru na Ndị Kraịst na-ediri ibe ha ihe “maka na ha ji obi ha chọọ inwere ibe ha ndidi n’agbanyeghị na e nwere ihe ndị ibe ha na-eme na-agbakasị ha ahụ́.” Okwu bụ́ “ibe unu” pụtara na aka nri kwọọ aka ekpe, aka ekpe akwọọ aka nri, ya bụ, na ọ bụghị naanị ndị ọzọ ga na-agbaghara anyị, anyị ga na-agbaghakwara ha. Mgbe ọ bụla anyị chetara na o nwere ihe anyị na-eme na-akpasukwa ndị ọzọ iwe, anyị agaghị ekwe ka ihe na-adịchaghị anyị mma ndị ọzọ na-eme mee ka anyị na ha sewe okwu. Ma, oleekwanụ ihe anyị ga-eme ma ndị ọzọ mejọọ anyị?
“Na-agbaghara ibe unu kpamkpam.” Otu ọkà mmụta kwuru na okwu Grik a sụgharịrị ‘ịgbaghara kpamkpam’ abụghị otu okwu ahụ a na-asụgharịkarị “ịgbaghara mmadụ mmehie . . . kama nke a pụrụ iche n’ihi na ọ pụtara mmadụ iji obi ya niile gbaghara onye mejọrọ ya kpamkpam.” Otu ọkà mmụta ọzọ kwuru na okwu Grik ahụ pụtara “imere mmadụ amara ma ọ bụ ihe ọma.” Anyị na-egosi na anyị na-emere ndị ọzọ ihe ọma ma ọ bụrụ na anyị ji obi anyị na-agbaghara ha, a sịgodị na ha mere ‘ihe ga-eme ka anyị mee mkpesa.’ Ma, gịnị mere anyị ji kwesị iji obi anyị niile gbaghara ha? Otu ihe kpatara ya bụ na a ga-enwekwa mgbe anyị ga-achọ ka onye anyị mejọrọ gbaghakwara anyị.
“Dị ka Jehova gbaghaara unu kpamkpam, na-emekwanụ otú ahụ.” Ọ bụ nke a bụ ihe kacha mkpa mere anyị ji kwesị ịna-agbaghara ndị ọzọ kpamkpam, ya bụ, Jehova Chineke na-agbaghakwara anyị kpamkpam. (Maịka 7:18) Chegodị echiche ụdị ihe ọma Jehova na-emere ndị mmehie chegharịrịnụ. Jehova adịghị ka anyị n’ihi na ọ naghị eme mmehie. Ma, ọ na-eji obi ya niile agbaghara ndị mmehie chegharịrịnụ, n’agbanyeghị na ọ ma na o nweghị mgbe ọ ga-adị ya mkpa ka ha gbaghara ya. N’eziokwu, Jehova bụ onye anyị ga-akacha esi n’aka ya mụta ịgbaghara ndị ọzọ.
Jehova bụ onye anyị ga-akacha esi n’aka ya mụta ịgbaghara ndị ọzọ
Ọ bụ ebere Jehova na-emere anyị mere anyị ji abịa ya nso, ọ bụkwa ya mere anyị ji agbalị ka anyị ṅomie ya. (Ndị Efesọs 4:32–5:1) Onye ọ bụla n’ime anyị kwesịrị ịjụ onwe ya, sị, ‘Ebe ọ bụ na Jehova ji obi ya niile na-agbaghara m, ọ̀ bụ na mụ ekwesịghị ịgbaghara mmadụ ibe m na-ezughị okè ma ọ bụrụ na o mejọrọ m ma chegharịa?’—Luk 17:3, 4.
EBE ANYỊ NA-ATỤ ARO KA Ị GỤỌ NA BAỊBỤL N’ỌNWA ỌKTOBA
Ndị Galeshia 1-6; Ndị Efesọs 1-6; Ndị Filipaị 1-4; Ndị Kọlọsi 1-4; 1 Ndị Tesalonaịka 1-5; 2 Ndị Tesalonaịka 1-3; 1 Timoti 1-6–2 Timoti 1-4


text:
Jehova Bụ Ezigbo Enyi Anyị
“E wee kpọọ [Ebreham] ‘enyi Jehova.’”—JEMS 2:23.
1. Ebe ọ bụ na e kere anyị n’onyinyo Chineke, olee ihe anyị ga-emeli?
Ọ BỤRỤ na a mụọ nwatakịrị, ya eyie papa ya, ndị mmadụ na-asị na ọ bụ oyiri nna ya. Nke bụ́ eziokwu bụ na ọtụtụ ndị na-eyi mama ha na papa ha. A sị ka e kwuwe, nwatakịrị ọ bụla a mụrụ nwere àgwà papa ya na mama ya ọ na-akpa. Ọ bụ Nna anyị nke eluigwe, bụ́ Jehova, nyere anyị ndụ. (Ọma 36:9) Anyị bụ́ ụmụ ya nwekwara ọtụtụ ụzọ anyị si yie ya. Ebe ọ bụ na o kere anyị “n’onyinyo” ya, anyị ga-echebaliri ihe echiche, kpebie ihe anyị ga-eme, ma meta ezigbo ndị enyi.—Jen. 1:26.
2. Gịnị mere o ji kwe omume na anyị na Jehova ga-abụ ezigbo enyi?
2 Jehova nwere ike ịbụ ezigbo Enyi anyị. Ihe mere ọ ga-eji kwe omume bụ na Chineke hụrụ anyị n’anya. Ihe ọzọ abụrụ na anyị nwere okwukwe na Chineke na n’Ọkpara ya. Jizọs kwuru, sị: “Chineke hụrụ ụwa n’anya nke ukwuu nke na o nyere Ọkpara ọ mụrụ naanị ya, ka e wee ghara ibibi onye ọ bụla nke nwere okwukwe na ya, kama ka o nwee ndụ ebighị ebi.” (Jọn 3:16) E nweela ọtụtụ ndị ha na Jehova dị n’ezigbo mma. Ka anyị tụlee banyere mmadụ abụọ n’ime ha.
‘EBREHAM BỤ ENYI M’
3, 4. Olee otú enyi Chineke na Ebreham si dị iche na nke ya na ụmụ Izrel?
3 Jehova kwuru na nna nna ụmụ Izrel aha ya bụ Ebreham bụ ‘enyi ya.’ (Aịza. 41:8) Ihe E Mere nke Abụọ 20:7 kwukwara na Chineke hụrụ Ebreham n’anya, nke gosiri na ọ bụ enyi Chineke. Gịnị mere ka Ebreham na Chineke dịrị n’ezigbo mma? Ọ bụ maka na Ebreham nwere okwukwe na Chineke.—Jen. 15:6; gụọ Jems 2:21-23.
4 E nwekwara mgbe Jehova bụ Nna na Enyi ụmụ Ebreham, ndị e mechara kpọwa mba Izrel. Ma, ha mechara mee ka ha na Chineke ghara ịdị ná mma. Gịnị kpatara ya? Ọ bụ n’ihi na ha enweghịzi okwukwe ná nkwa Jehova.
5, 6. (a) Olee ihe mere gị na Jehova ji bụrụ enyi? (b) Olee ajụjụ ndị anyị kwesịrị ịjụ onwe anyị?
5 Ọ bụrụ na ị na-amụkwu banyere Jehova, ị ga-enwekwu okwukwe na ya, hụkwuokwa ya n’anya. Chegodị mgbe mbụ ị mụtara na e nwere Onye bụ́ Chineke, matakwa na gị na ya nwere ike ịdị n’ezigbo mma. Ị mụtara na anyị niile bụ ndị mmehie n’ihi isi Adam nupụụrụ Chineke. Ị ghọtara na ọ bụghị mmadụ niile ka ha na Chineke dị ná mma. (Kọl. 1:21) Ị ghọtakwara na Nna anyị nke eluigwe hụrụ anyị n’anya nakwa na ihe banyere anyị na-emetụ ya n’obi. Ọ bụghị onye na-achọghị ịma gbasara anyị. Mgbe anyị mụtara na Jehova ji Ọkpara ya chụọ àjà, anyị enwee okwukwe n’àjà ahụ, anyị na Chineke malitere ịbụ enyi.
6 Anyị cheta otú anyị si mara Jehova, onye ọ bụla n’ime anyị kwesịrị ịjụ onwe ya, sị: ‘Mụ na Chineke ànyị na-adịkwu ná mma? M̀ tụkwasịrị Jehova obi m niile ma na-ahụkwu ya n’anya kwa ụbọchị?’ Onye ọzọ ya na Jehova dị n’ezigbo mma n’oge ochie bụ Gidiọn. Ka anyị tụlee banyere ya n’ihi na ọ ga-enyere anyị aka ime ka ya.
“JEHOVA BỤ UDO”
7-9. (a) Olee ihe pụrụ iche mere mgbe Gidiọn nọ n’ebe a na-akpọ Ọfra, oleekwa uru ọ baara ya? (Lee ihe e sere ná mmalite isiokwu a.) (b) Gịnị ka anyị ga-eme ka anyị na Chineke bụrụ enyi?
7 Onyeikpe aha ya bụ Gidiọn jeere Jehova ozi n’oge ụmụ Izrel banyechara n’Ala Nkwa. Ihe siiri ụmụ Izrel ike n’oge ahụ n’ihi na ndị Midian na-emesi ha ike. Ha ebusola ụmụ Izrel agha ọtụtụ ugboro. N’ihi ya, Gidiọn gara na-eticha ọka wit ya n’ebe a na-anọ azọchapụta mmanya kama ịnọ n’ubi na-eticha ya. Ihe mere o ji mee otú ahụ bụ ka ọ dịrị ya mfe izo ya ma ndị Midian bịawa. Ndị Ikpe isi isii kwuru na mmụọ ozi Jehova bịakwutere Gidiọn n’ebe a na-akpọ Ọfra. O juru Gidiọn anya mgbe mmụọ ozi ahụ kpọrọ ya “dike.” N’agbanyeghị na Jehova napụtara ụmụ Izrel n’Ijipt, o siiri Gidiọn ike ikweta na Jehova ga-anapụta ha n’oge ahụ. Jehova si n’ọnụ mmụọ ozi ahụ gwa Gidiọn na ya ga-anọnyere ya.
8 Gidiọn chere otú ya ga-esi ‘zọpụta Izrel n’aka Midian.’ Ma, Jehova gwara ya hoo haa, sị: “N’ihi na m ga-anọnyere gị, ị ga-emerikwa ndị Midian dị ka à ga-asị na ha bụ otu onye.” (Ikpe 6:11-16) O nwere ike ịbụ na ọ ka gbagwojuru Gidiọn anya otú ọ ga-esi eme ya. N’ihi ya, ọ gwara Chineke ka o meere ya ihe ịrịba ama. Buru n’obi na n’ihe Gidiọn na mmụọ ozi ahụ kwuru, e nweghị ihe gosiri na obi esighị Gidiọn ike na e nwere Onye bụ́ Jehova.
9 Ihe ọzọ merenụ mere ka okwukwe Gidiọn sikwuo ike, meekwa ka ya na Chineke dịkwuo ná mma. Gidiọn siri nri butere mmụọ ozi ahụ. Mmụọ ozi ahụ weere ọnụ mkpara o ji metụ nri ahụ, ọkụ erechapụ ya. Mgbe Gidiọn matara na onye ahụ bụ mmụọ ozi Jehova n’eziokwu, ụjọ jidere ya, ya etie mkpu, sị: “Ewoo, Ọkaakaa Onyenwe anyị Jehova, ahụwo m mmụọ ozi Jehova ihu na ihu!” (Ikpe 6:17-22) Ihe a merenụ ò mere ka Gidiọn na Jehova gharazie ịdị ná mma? Mba. O mere ka obi ruo Gidiọn ala. Otú anyị si mata bụ na Gidiọn wuru ebe ịchụàjà n’ebe ahụ. A kpọwara ya “Jehova-shelọm,” nke pụtara “Jehova Bụ Udo.” (Gụọ Ndị Ikpe 6:23, 24.) Ọ bụrụ na anyị echebara ihe Jehova na-emere anyị kwa ụbọchị echiche, anyị ga-aghọta na ọ bụ ezigbo Enyi anyị. Ọ bụrụ na anyị na-ekpe ekpere mgbe niile, ọ ga-eme ka obi rukwuo anyị ala, anyị na Jehova adịkwuokwa ná mma.
‘ÒNYE GA-ABỤ ỌBỊA N’ỤLỌIKWUU JEHOVA’?
10. Gịnị ka Abụ Ọma 15:3, 5 kwuru na anyị ga na-eme ka anyị nwee ike ịbụ enyi Jehova?
10 Jehova nwere ihe ndị ọ chọrọ ka onye ọ bụla chọrọ ịbụ enyi ya na-eme. N’Abụ Ọma nke iri na ise, Devid kwuru ihe anyị ga-emerịrị ka anyị nwee ike ịbụ ọbịa n’ụlọikwuu Jehova, ya bụ, ka anyị nwee ike ịbụ enyi Chineke. (Ọma 15:1) Ka anyị tụlee abụọ n’ime ha. Otu bụ ịghara ịna-ekwutọ mmadụ, nke ọzọ abụrụ ịkwụwa aka ọtọ n’ihe niile anyị na-eme. Devid kwuru banyere onye ọ bụla bụ́ enyi Jehova, sị: “Ọ dịghị eji ire ya ekwutọ mmadụ . . . Ọ dịghịkwa eri ngarị iji megide onye aka ya dị ọcha.”—Ọma 15:3, 5.
11. Gịnị mere anyị ekwesịghị ịna-ekwutọ mmadụ?
11 N’abụ ọma ọzọ, Devid dọrọ anyị aka ná ntị, sị: “Chee ire gị nche ka ọ ghara ikwu ihe ọjọọ.” (Ọma 34:13) Ọ bụrụ na anyị ajụ ime ihe a Baịbụl kwuru, ọ ga-eme ka anyị na Nna anyị nke eluigwe ghara ịdị ná mma. Ihe e ji mara Setan, bụ́ onye iro kachanụ Jehova nwere, bụ nkwutọ. Ọ bụ n’okwu Grik pụtara “onye nkwutọ” ka e si sụgharịta okwu bụ́ “Ekwensu.” Ọ bụrụ na anyị na-elezi anya n’ihe anyị na-ekwu banyere ndị ọzọ, ọ ga-eme ka anyị na Jehova na-adị ná mma. Anyị kwesịrị ịkpachara anya karịchaa n’otú anyị si emeso ndị okenye ọgbakọ.—Gụọ Ndị Hibru 13:17; Jud 8.
12, 13. (a) Gịnị mere anyị ji kwesị ịna-ekwu eziokwu n’ihe niile? (b) Olee uru ikwu eziokwu bara?
12 Ihe e ji mara ndị na-efe Jehova bụ ịkwụwa aka ọtọ. Pọl onyeozi kwuru, sị: “Na-ekpenụ ekpere maka anyị, n’ihi na anyị kwenyesịrị ike na anyị nwere akọ na uche ziri ezi, ebe anyị na-achọ ka anyị na-eme ihe n’eziokwu n’ihe niile.” (Hib. 13:18) Ebe ọ bụ na anyị kpebisiri ike ‘ịna-eme ihe n’eziokwu n’ihe niile,’ anyị agaghị na-erigbu ụmụnna anyị. Dị ka ihe atụ, ọ bụrụ na ụmụnna anyị na-arụrụ anyị ọrụ, anyị kwesịrị ịna-emeso ha ihe otú dị mma ma na-akwụ ha ihe anyị na ha kwekọrịtara na anyị ga na-akwụ ha. Ebe ọ bụ na anyị bụ Ndị Kraịst, o nweghị onye anyị kwesịrị ịna-erigbu. Ọ bụrụ na anyị na-arụrụ nwanna ọrụ, anyị ekwesịghị iche na iwu ji ya ịna-emenyere anyị.
13 Ọtụtụ mgbe, ndị na-abụghị Ndịàmà Jehova na-aja anyị mma maka na anyị na-akwụwa aka ọtọ. Dị ka ihe atụ, otu onyeisi ná nnukwu ụlọ ọrụ chọpụtara na Ndịàmà Jehova na-eme ihe ha kwuru na ha ga-eme. Ọ sịrị, “Unu na-eme ihe unu kwetara na unu ga-eme.” (Ọma 15:4) Ikwu eziokwu n’ihe niile na-eme ka anyị na Jehova na-adị ná mma, meekwa ka e too Nna anyị nke eluigwe hụrụ anyị n’anya.
NYERE NDỊ ỌZỌ AKA KA HA BỤRỤ ENYI JEHOVA
14 O nwere ike ịbụ na ọtụtụ ndị anyị na-ezi ozi ọma kweere na Chineke, ma ha ewereghị ya ka ezigbo Enyi ha. Olee otú anyị nwere ike isi nyere ha aka? Mgbe Jizọs na-ezipụ mmadụ iri asaa bụ́ ndị na-eso ụzọ ya ka ha gaa kwusaa ozi ọma, ọ gwara ha, sị: “N’ebe ọ bụla unu banyere n’ụlọ, burunụ ụzọ sị, ‘Udo dịrị ụlọ a.’ Ọ bụrụkwa na onye udo nọ n’ebe ahụ, udo unu ga-adịkwasị ya. Ma ọ bụrụ na ọ nọghị, udo unu ga-alaghachikwute unu.” (Luk 10:5, 6) Ndị mmadụ nwere ike ịchọ ka anyị zie ha ozi ọma ma ọ bụrụ na anyị na-emesara ha ihu. Ọ bụrụ na anyị ejiri obiọma na-emeso ndị na-emegide anyị ihe, o nwere ike ime ka obi ha jụrụ, ha egee anyị ntị n’oge ọzọ.
14, 15. Anyị nọrọ n’ozi ọma, olee otú anyị nwere ike isi nyere ndị mmadụ aka ka ha bụrụ ndị enyi Jehova?
15 Mgbe anyị hụrụ ndị bu chọọchị n’isi ma ọ bụkwanụ ndị na-eme ihe ndị a kụziiri ha n’okpukpe ụgha, anyị kwesịrị iwetu obi gwa ha okwu, ọ bụghị ịkatọwa ha. Anyị na-eji ihu ọchị anabata ndị niile bịara ọmụmụ ihe anyị, nke ka nke, ndị ihe na-eme n’ụwa taa gwụrụ ike, ha achọọ ịmụta banyere Chineke anyị na-efe. Ị gụọ isiokwu bụ́ “Baịbụl Na-agbanwe Ndụ Ndị Mmadụ,” ị ga-ahụ ọtụtụ ebe a kọrọ gbasara ụdị ndị a.
OTÚ ANYỊ NA EZIGBO ENYI ANYỊ GA-ESI NA-ARỤKỌ ỌRỤ
16. Olee otú anyị ga-esi bụrụ ndị enyi Jehova na ndị ha na ya “na-arụkọ ọrụ”?
16 Ndị na-arụkọ ọrụ ọnụ na-aghọkarị ezigbo enyi. Ndị niile nyefere Jehova onwe ha bụ ndị enyi Jehova na ndị ha na ya “na-arụkọ ọrụ.” (Gụọ 1 Ndị Kọrịnt 3:9.) Ka anyị na-ezi ozi ọma ma na-eme ndị mmadụ ka ha bụrụ ndị na-eso ụzọ Jizọs, anyị na-aghọtakwu ọtụtụ àgwà magburu onwe ha Jehova nwere. Anyị na-ahụ otú mmụọ nsọ si na-enyere anyị aka ikwusa ozi ọma.
17. Olee otú ihe ndị a na-akụzi ná mgbakọ si egosi na Jehova bụ Enyi anyị?
17 Anyị na Jehova ga-adịkwu ná mma ma anyị na-agachi ozi ọma anya. Anyị na-ahụ otú Jehova si na-eme ka ndị iro anyị ghara ịkwụsị ozi ọma anyị na-ekwusa. O doro anya na Jehova na-edu anyị kemgbe ụwa, obi dịkwa anyị ụtọ maka otú o si eji ọmụmụ ihe anyị na-aga na akwụkwọ ndị e ji amụ Baịbụl akụziri anyị ihe. Anyị gaa mgbakọ, anyị na-achọpụta na Jehova maara nsogbu anyị na mkpa anyị. Mgbe otu ezinụlọ gachara mgbakọ, ha dere, sị: “Ihe ndị e kwuru ná mgbakọ a anyị gara ruru anyị n’obi. Anyị ghọtara na Jehova hụrụ onye ọ bụla n’ime anyị n’anya nke ukwuu, chọọkwa ka ihe na-agara anyị nke ọma.” Mgbe otu di na nwunye si Jamanị gachara otu mgbakọ distrikti pụrụ iche n’Ayaland, ha degaara alaka ụlọ ọrụ akwụkwọ ma kwuo na obi dị ha ụtọ maka otú e si nabata ha ma lekọta ha. Ha kwukwara, sị: “Ndị anyị na-ekele karịchaa bụ Jehova na Jizọs Kraịst, onye o mere Eze. Ọ bụ ha kpọrọ anyị ka anyị soro ná ndị a dị n’otu. Ihe anyị na-eme abụghị naanị ikwu na anyị dị n’otu, anyị na-egosi n’eziokwu na anyị dị n’otu kwa ụbọchị. Ihe ndị mere ná mgbakọ a pụrụ iche anyị gara na Dọblịn ga na-echetara anyị ihe ùgwù anyị nwere iso unu niile na-ejere Chineke anyị dị ukwuu ozi.”
NDỊ ENYI NA-EKWURỊTA OKWU
18. Olee ajụjụ anyị kwesịrị ịjụ onwe anyị gbasara anyị na Jehova ikwurịta okwu?
18 Enyi na enyi ga-adịkwu ná mma ma ọ bụrụ na ha ana-ekwurịta okwu nke ọma. Taa, ọtụtụ ndị na-ejikarị Ịntanet na ekwentị ezirịta ozi. Olee ihe jikọrọ ya na otú anyị na ezigbo Enyi anyị, bụ́ Jehova, si ekwurịta okwu? Jehova bụ “Onye na-anụ ekpere.” (Ọma 65:2) Ma, ugboro ole ka anyị na-ewepụta oge gwa ya okwu?
19. Ọ bụrụ na anyị amaghị otú anyị ga-esi agwa Jehova otú obi dị anyị, gịnị ga-enyere anyị aka?
19 Ọ na-esiri ụfọdụ ndị ohu Chineke ike ịgwa onye ọzọ ihe dị ha n’obi. Ma, Jehova chọrọ ka anyị gwa ya ihe dị anyị n’obi mgbe anyị na-ekpe ekpere. (Ọma 119:145; Ákwá 3:41) Ọ bụrụgodị na anyị amaghị otú anyị ga-esi agwa Jehova otú obi dị anyị, o nwere ihe ga-enyere anyị aka. Pọl degaara Ndị Kraịst nọ na Rom akwụkwọ, sị: “Anyị amaghị nsogbu nke anyị kwesịrị ikpe ekpere maka ya dị ka ọ dị anyị mkpa ịdị na-ekpe, ma mmụọ nsọ n’onwe ya na-arịọrọ anyị arịrịọ mgbe anyị na-asụ ude n’ekwughị okwu. Ma onye ahụ nke na-enyocha obi maara ihe bụ́ nzube nke mmụọ nsọ, n’ihi na ọ na-arịọrọ ndị nsọ arịrịọ dị ka Chineke si chọọ.” (Rom 8:26, 27) Anyị gụọ Baịbụl, dị ka akwụkwọ Job, Abụ Ọma, na Ilu, ọ ga-enyere anyị aka ịma otú anyị ga-esi agwa Jehova otú obi dị anyị.
20, 21. Olee otú ihe Pọl dere ná Ndị Filipaị 4:6, 7 si agba anyị ume?
20 Mgbe anyị nwere nsogbu ndị tara akpụ, ka anyị cheta ihe Pọl gwara ndị Filipaị. Ọ sịrị ha: “Unu echegbula onwe unu banyere ihe ọ bụla, kama n’ihe niile, jirinụ ekpere na ịrịọsi arịrịọ ike na inye ekele mee ka Chineke mara ihe unu na-arịọ.” Ọ bụrụ na anyị esi otú ahụ na-ekpe ekpere, obi ga-eru anyị ala. Pọl dere, sị: “Udo nke Chineke nke karịrị echiche niile ga-eche obi unu na ike iche echiche unu nche site n’aka Kraịst Jizọs.” (Fil. 4:6, 7) Anyị kwesịrị igosi mgbe niile na obi dị anyị ụtọ maka udo na-enweghị atụ Chineke na-enye anyị, nke na-eche obi anyị na uche anyị nche.
21 Ekpere na-eme ka anyị na Jehova dịkwuo ná mma. N’ihi ya, ka anyị na-ekpe ekpere mgbe niile. (1 Tesa. 5:17) Anyị kwesịrị ịna-eme ka anyị na Chineke dịkwuo ná mma, na-emekwa ihe ọ chọrọ ka anyị na-eme. Ka anyị wepụtakwa oge na-echebara ihe ọma niile Chineke na-emere anyị echiche, bụ́ ndị gosiri n’eziokwu na Jehova bụ Nna anyị, Chineke anyị, na Enyi anyị.


text: 6 Ekem David ọtọn̄ọ ntak obon kpukpru nti n̄kparawa ke Israel,+ owo tọsịn edịp ye duop.2 Ndien David ye kpukpru owo oro ẹdude ye enye ẹdaha ẹka Baale-judah+ man ẹkemen ekebe+ ata Abasi, kpa ekebe emi ẹkotde ẹdian enyịn̄+ Jehovah mme udịm+ emi etiede ke mme cherub.+3 Ndien mmọ ẹmen ekebe ata Abasi oro ẹdori ke obufa ukpatn̄kpọ,+ man mmọ ẹmen enye ẹsio ke ufọk Abinadab,+ emi okodude ke obot; Uzzah ye Ahio,+ nditọ Abinadab ẹnyụn̄ ẹda ekebe oro usụn̄.4 Ntre ke mmọ ẹmen ekebe oro ke ufọk Abinadab, emi okodude ke obot—ẹsan̄a ye ekebe ata Abasi; ndien Ahio ebem Ekebe iso.5 Ndien David ye ofụri ufọk Israel ẹdara ke iso Jehovah, ẹkama kpukpru orụk n̄kpọmbre emi ẹdade eto juniper ẹnam ye harp+ ye ndido urụk+ ye ekọmọ+ ye nsak ye usan n̄kukwak.+6 Ndien mmọ ẹsan̄a tutu ẹdisịm ọtọ udịghi wheat Nacon, ndien Uzzah+ osio ubọk omụm ekebe ata Abasi,+ koro mme enan̄ ẹma ẹkpere ndinam enye odorode ọduọ.7 Ntem Jehovah ayat esịt+ etieti ye Uzzah, ata Abasi onyụn̄ ọtọ enye ọduọk+ do ke isọn̄ ke ntak edinam esie oro mîkowụtke uten̄e Abasi, ntre enye akpa ana do ekpere ekebe ata Abasi.+8 Ndien David ayat esịt koro Jehovah okobụmerede owot Uzzah, ndien ẹkot ebiet oro Perez-uzzah tutu esịm mfịn emi.+9 Ndien ndịk Jehovah+ anam David ke usen oro, enye onyụn̄ ọdọhọ ete: “Ekebe Jehovah edinam didie edi ke ọtọ mi?”+10 Ndien David inyịmeke ndimen ekebe Jehovah nnyọn̄ ọtọ esie ke Obio David.+ Ntre David anam ẹmen ekebe oro ẹwaha ẹkenịm ke ufọk Obed-edom,+ owo Gath.+11 Ndien ekebe Jehovah odu ke ufọk Obed-edom owo Gath ọfiọn̄ ita; ndien Jehovah ọdiọn̄+ Obed-edom ye ofụri mbonufọk esie.+12 Ekem ẹdisian Edidem David ẹte: “Jehovah ọmọdiọn̄ ufọk Obed-edom ye kpukpru se enye enyenede ke ntak ekebe ata Abasi.” Ntem David adaha ekemen ekebe ata Abasi osio ke ufọk Obed-edom ọdọk aka Obio David ye idara.+13 Ndien edikem ke mme andibiom+ ekebe Jehovah ẹma ẹkesan̄a ikpat itiokiet, enye ọsọsọp awa enan̄ ye unam emi enyenede isek.+14 Ndien David ọyọrọ unek ke iso Jehovah ke ofụri odudu esie, onyụn̄ esịne ephod+ linen ke ofụri ini emi.15 Ndien David ye ofụri ufọk Israel ẹmen ekebe+ Jehovah ẹdọk ẹdi ye n̄kpo idara+ ye uyom nnụk.+16 Edikem ke ini ekebe Jehovah odụkde Obio David, Michal,+ eyen Saul, osio iso ke window okụt nte Edidem David ọfrọde onyụn̄ ọyọrọde unek ke iso Jehovah; ndien enye ese edidem ke ndek+ ke esịt esie.+17 Ntre mmọ ẹmen ekebe Jehovah ẹdụk ẹdi ẹdinịm ke itie esie ke esịt tent oro David okowụkde ọnọ enye;+ ekem David awa edifọp uwa+ ye uwa ebuana+ ke iso Jehovah.18 Ke ini David okụrede ndiwa edifọp uwa ye uwa ebuana, enye ndien ada enyịn̄ Jehovah+ mme udịm ọdiọn̄+ mme owo.19 N̄ko-n̄ko enye edeme+ ekara edisan̄ uyo ye uyo emi ẹdade date ẹnam ye ebok edisat grape*+ ọnọ kpukpru owo, ofụri otu Israel, iren ye iban, ndien kpukpru owo ẹnyọn̄ọ ufọk mmọ.20 Ekem David ọnyọn̄ aka ndikọm mbonufọk esie,+ ndien Michal,+ eyen Saul ọwọrọ edisobo ye David onyụn̄ ọdọhọ enye ete: “N̄kọm edidem Israel ọkọnọ idemesie ubọn̄ mfịn+ ke ini enye okofụhọrede idem ke iso ifịn iban ikọt esie, kpa nte kiet ke otu mme anana-ibuot owo ofụhọrede idem ke an̄wa!”+21 Ntem David ọbọrọ Michal ete: “Ekedi ke iso Jehovah, emi ekemekde mi enịm,+ utu ke ndimek ete fo ye ofụri ufọk esie, ete ndi adausụn̄ nnọ ikọt Jehovah kpa Israel, ndien ami nyanam idara ke iso Jehovah.+22 Ndien nyenịm idemmi ke usụhọde n̄kan emi,+ nnyụn̄ nnịm idemmi ke ekpri; ndien amaedi ifịn iban emi afo etịn̄de aban̄a, nyada mmọ nnọ idemmi ubọn̄.”+23 Ndien Michal+ eyen Saul imanke eyen tutu esịm usen emi enye akpade.


text:
Na-eme Ihe Ị Mụtara n’Ekpere Dị Mkpa Jizọs Kpere
“Nna, . . . mee ka ọkpara gị dị ebube, ka ọkpara gị wee mee ka ị dị ebube.”—JỌN 17:1.
1, 2. Gịnị ka Jizọs mere mgbe ya na ndịozi ya mechara Ememme Ngabiga n’afọ 33?
NÁ MGBEDE, n’abalị iri na anọ n’ọnwa Naịsan n’afọ 33, Jizọs na ndị na-eso ụzọ ya mere Ememme Ngabiga. Ememme a chetaara ha otú Chineke si zọpụta ndị Izrel n’Ijipt. Ma, nnapụta a ga-anapụta ndị na-eso ụzọ Jizọs ga-abụ ‘nnapụta na-adịru mgbe ebighị ebi,’ nke ga-aka nke ahụ a napụtara ndị Izrel. N’echi ya, (nke ka bụ́ n’abalị iri na anọ n’ọnwa Naịsan) ndị iro Jizọs ga-egbu ya. Ma, àjà ọ ga-eji ndụ ya zuru okè chụọ ga-eme ka Chineke gbapụta ụmụ mmadụ n’aka mmehie na ọnwụ.—Hib. 9:12-14.
2 Jizọs malitere ememme ọhụrụ nke ga-anọchi Ememme Ngabiga ahụ ụmụ Izrel na-eme n’afọ ọ bụla. Ihe mere o ji mee ya bụ ka anyị ghara ichefu ihe ọma a Chineke meere anyị. O weere otu ogbe achịcha na-ekoghị eko, nyawaa ya, ma nye ya ndịozi ya iri na otu kwesịrị ntụkwasị obi. Ọ gwara ha, sị: “Nke a pụtara ahụ́ m nke a gaje inye n’ihi unu. Na-emenụ nke a ka unu wee na-echeta m.” O bunyekwara ha iko mmanya na-acha ọbara ọbara ma sị ha: “Iko a pụtara ọgbụgba ndụ ọhụrụ ahụ nke dabeere n’ọbara m, bụ́ nke a gaje ịwụpụ n’ihi unu.”—Luk 22:19, 20.
3. (a) Olee mgbanwe e mere mgbe Jizọs nwụchara? (b) Olee ajụjụ anyị kwesịrị ichebara echiche ka anyị na-atụle ekpere ahụ Jizọs kpere?
3 N’oge na-adịghị anya, ọgbụgba ndụ Iwu ahụ Chineke na ndị Izrel gbara ga-akwụsị. Jehova na ndị na-eso ụzọ Jizọs e tere mmanụ ga-agba ọgbụgba ndụ ọhụrụ. Jizọs achọghị ka ndị na-eso ụzọ ya yie ụmụ Izrel n’ihi na ụmụ Izrel ejighị otu obi na-efe Chineke. Omume ha mere ka a ghara ịna-akwanyere aha Chineke ùgwù. (Jọn 7:45-49; Ọrụ 23:6-9) Jizọs chọrọ ka ndị na-eso ụzọ ya jiri otu obi na-efe Chineke ka ha nwee ike ime ka e too aha Chineke. N’ihi ya, gịnị ka Jizọs mere? O kpere ekpere ka Nna ya nyere ha aka. Onye ọ bụla kwesịkwara ịgụ ekpere a magburu onwe ya o kpere. (Lee ihe e sere ná mmalite isiokwu a.) E dere ekpere a na Jọn 17:1-26. Ka anyị na-atụle ya, ka anyị chebara ajụjụ ndị a echiche: “Chineke ọ̀ zala ekpere ahụ Jizọs kpere? M̀ na-eme ihe Jizọs kpere n’ekpere ahụ?”
IHE KACHA JIZỌS MKPA
4, 5. (a) Olee ihe anyị mụtara n’otú Jizọs si malite ekpere ya? (b) Olee otú Jehova si za Jizọs ekpere ahụ o kpere gbasara onwe ya?
4 Jizọs kụzigideere ndị na-eso ụzọ ya ihe ruo n’etiti abalị. Ihe ndị ọ kụziiri ha bụ ihe ndị magburu onwe ha gbasara Chineke. Mgbe ọ kụzichaara ha ihe, ya elelie anya n’eluigwe ma kpee ekpere, sị: “Nna, oge awa ahụ eruwo; mee ka ọkpara gị dị ebube, ka ọkpara gị wee mee ka ị dị ebube, ebe i nyere ya ikike n’ebe anụ ahụ́ niile dị, ka o wee nye ndị ahụ niile i nyere ya ndụ ebighị ebi. . . . Emewo m ka ị dị ebube n’ụwa, ebe ọ bụ na arụchaala m ọrụ i nyere m ka m rụọ. Ya mere, ugbu a, Nna, mee ka m nwee ebube n’akụkụ gị, bụ́ ebube m nwere n’akụkụ gị mgbe ụwa na-adịbeghị.”—Jọn 17:1-5.
5 N’ekpere a, Jizọs bu ụzọ kwuo ihe ndị kacha ya mkpa. Ihe nke mbụ bụ ka e mee ka Nna ya nke eluigwe dị ebube. Ọ bụkwa otú a ka o si malite ekpere ahụ ọ kụziiri ndị na-eso ụzọ ya. Ọ sịrị: “Nna, ka e doo aha gị nsọ.” (Luk 11:2) Ihe nke abụọ o kwuru n’ekpere ahụ bụ gbasara mkpa ndị na-eso ụzọ ya, ya bụ, ka ya ‘nye ha ndụ ebighị ebi.’ Ihe nke atọ Jizọs kwuru bụ gbasara onwe ya. O kwuru, sị: “Nna, mee ka m nwee ebube n’akụkụ gị, bụ́ ebube m nwere n’akụkụ gị mgbe ụwa na-adịbeghị.” Jehova zara ekpere ahụ Ọkpara ya kpere ma meere ya ihe kadị ihe ahụ ọ rịọrọ ya. O nyere ya “aha mara mma karịa” nke ndị mmụọ ozi niile.—Hib. 1:4.
‘ỊMATA ONYE NAANỊ YA BỤ EZI CHINEKE’
6. Gịnị ka ndịozi Jizọs kwesịrị ime ka ha nweta ndụ ebighị ebi? Olee otú anyị si mara na ha mere ya?
6 N’ekpere ahụ Jizọs kpere, o kwukwara ihe anyị kwesịrị ime ka anyị nweta ndụ ebighị ebi. (Gụọ Jọn 17:3.) O kwuru na anyị kwesịrị ‘ịmata Chineke na Kraịst nke ọma.’ Olee otú anyị nwere ike isi mee ya? Nke mbụ bụ na anyị kwesịrị ịgbasi mbọ ike na-amụtakwu gbasara Jehova na Ọkpara ya. Nke abụọ abụrụ na anyị kwesịrị ịna-eme ihe anyị mụtara. Ndịozi Jizọs mere ihe abụọ a. Ọ bụ ya mere o ji kwuo, sị: “Enyewo m ha okwu i nyere m, ha anatawokwa ya.” (Jọn 17:8) Ma, ha chọọ inweta ndụ ebighị ebi, ha kwesịrị ịna-atụgharị uche n’Okwu Chineke, na-emekwa ihe ha mụtara. Ndịozi Jizọs hà mere otú ahụ oge niile ha nọ n’ụwa? À na-ajụkwa ajụ? Ihe mere anyị ji mara na ha mere ya bụ na e dere aha onye nke ọ bụla n’ime ha n’elu ‘nkume iri na abụọ e ji tọọ ntọala’ Jeruselem Ọhụrụ.—Mkpu. 21:14.
7. Gịnị ka ‘ịmata Chineke nke ọma’ pụtara? Gịnị mere o ji dị mkpa ka anyị mata Chineke nke ọma?
7 Ọ bụrụ na anyị chọrọ ịdị ndụ ebighị ebi, anyị kwesịrị ‘ịmata Chineke nke ọma.’ Olee ihe ọ pụtara? Otú ọzọ e nwere ike isi sụgharịa okwu Grik e si sụgharịta ‘ịmata nke ọma’ bụ ‘ịna-amata.’ N’ihi ya, ‘ịmata Chineke nke ọma’ pụtara na anyị ga na-amụ gbasara ya mgbe niile. Ma, ọ pụtaghị naanị na anyị ga-ama àgwà ya na nzube ya. Anyị kwesịrị iji obi anyị niile hụ ya n’anya, anyị na ya adịrịkwa n’ezigbo mma. Ihe ọzọ bụ na anyị kwesịrị ịhụ ụmụnna anyị niile n’anya. Baịbụl kwuru, sị: “Onye na-enweghị ịhụnanya amaghị Chineke.” (1 Jọn 4:8) Ịmata Chineke nke ọma pụtakwara na anyị ga na-erubere ya isi. (Gụọ 1 Jọn 2:3-5.) Ọ bụ ihe ùgwù na-enweghị atụ na anyị so ná ndị ma Jehova. Ma, anyị kwesịrị ịkpachara anya ka anyị ghara ime ihe ga-eme ka anyị na Chineke ghara ịdị ná mma, otú ahụ Judas Iskarịọt mere. N’ihi ya, ka anyị gbasie mbọ ike ka anyị na Jehova na-adịkwu ná mma. Ọ bụrụ na anyị emee otú ahụ, Jehova ga-enye anyị onyinye magburu onwe ya, ya bụ, ndụ ebighị ebi.—Mat. 24:13.
“N’IHI AHA GỊ”
8, 9. Olee ihe kacha Jizọs mkpa mgbe ọ nọ n’ụwa? Olee ozizi Jizọs kpọrọ asị?
8 Ọ bụrụ na anyị agụọ ekpere ahụ Jizọs kpere, nke e dere na Jọn isi iri na asaa, anyị ga-achọpụta na Jizọs ji obi ya niile hụ ma ndị na-eso ụzọ ya ma anyịnwa n’anya. (Jọn 17:20) Ma, ihe kacha Jizọs mkpa abụghị nzọpụta anyị. Ihe kacha ya mkpa bụ ka e doo aha Nna ya nsọ ma mee ka ọ dị ebube. Dị ka ihe atụ, mgbe Jizọs nọ n’ụlọ nzukọ dị na Nazaret kwuo ihe mere o ji bịa n’ụwa, ọ gụpụtara ihe e dere n’akwụkwọ mpịakọta Aịzaya. Ebe ahụ sịrị: “Mmụọ Jehova dị n’ahụ́ m, n’ihi na o tere m mmanụ izi ndị ogbenye ozi ọma.” O doro anya na Jizọs kpọpụtara aha Chineke nke ọma mgbe ọ na-agụ ebe ahụ.—Luk 4:16-21.
9 Ọtụtụ afọ tupu Jizọs abịa n’ụwa, ndị ndú okpukpe ndị Juu na-akụziri ndị mmadụ ka ha ghara ịna-akpọ aha Chineke. O doro anyị anya na Jizọs kpọrọ ozizi ụgha a asị. Ọ gwara ndị ndú okpukpe ahụ, sị: “Abịawo m n’aha Nna m, ma unu anabataghị m; ọ bụrụ na onye ọzọ abịa n’aha onwe ya, unu ga-anabata ya.” (Jọn 5:43) Mgbe ọ fọkwara abalị ole na ole ka e gbuo Jizọs, o kwughachiri ihe kacha ya mkpa mgbe o kpere ekpere, sị: “Nna, mee ka aha gị dị ebube.” (Jọn 12:28) N’ekpere ahụ Jizọs kpere anyị na-atụle, o dokwara anya na ihe kacha ya mkpa bụ ka e mee ka aha Nna ya dị ebube.
10, 11. (a) Olee otú Jizọs si mee ka a mata aha Nna ya? (b) Gịnị mere ndị na-eso ụzọ Jizọs ji na-eme ka a mata aha Jehova?
10 Jizọs kpere ekpere, sị: “Emewo m ka aha gị pụta ìhè nye ndị i si n’ụwa nye m. Ha bụ nke gị, i nyekwara m ha, ha edebewokwa okwu gị. Anọkwaghị m n’ụwa, ma ha nọ n’ụwa, m na-abịakwutekwa gị. Nna dị nsọ, chee ha nche n’ihi aha gị nke i nyere m, ka ha wee bụrụ otu, dị ka anyị bụ otu.”—Jọn 17:6, 11.
11 Mgbe Jizọs na-eme ka ndị na-eso ụzọ ya mata aha Nna ya, ihe o mere abụghị naanị ịkpọ aha Chineke. O nyeere ha aka ịmata onye Jehova bụ. Ọ kụziiri ha àgwà ndị magburu onwe ha Jehova nwere na otú o si emeso anyị ihe. (Ọpụ. 34:5-7) Jizọs bụ Eze ugbu a n’eluigwe. Ọ ka na-enyekwara ndị na-eso ụzọ ya aka ịna-eme ka a mata aha Jehova n’ụwa niile. Gịnị mere ha ji na-eme ka ndị mmadụ mata aha Jehova? Ọ bụ ka ha nwee ike inyere ọtụtụ ndị aka ka ha mụta gbasara Jehova tupu ya ebibie ụwa ọjọọ a. N’oge ahụ, ọ ga-echebe Ndịàmà ya na-erubere ya isi. Mmadụ niile ga-amarakwa aha ukwu Jehova.—Ezik. 36:23.
“KA ỤWA WEE KWERE”
12. Olee ihe atọ anyị kwesịrị ime ka anyị nwee ike ịrụcha ọrụ ahụ Jizọs bidoro?
12 Jizọs gwara ndị na-eso ụzọ ya ka ha rụchaa ọrụ ahụ o bidoro. O kpere ekpere, sị: “Dị nnọọ ka i zitere m n’ụwa, m zipụkwara ha n’ụwa.” Ma, Jizọs ma na e kwesịrị inyere ha aka ka ha nwee ike ịrụ ọrụ a. N’ihi ya, mgbe ha na ya ka nọ, ọ gbalịsiri ike nyere ha aka ka ha nwee ike imezi ebe ndị ha na-anaghị eme nke ọma. N’ekpere ahụ o kpere, ọ rịọrọ Chineke ihe atọ dị mkpa. Nke mbụ bụ ka ndị na-eso ụzọ ya ghara ịbụ nke ụwa. Nke abụọ abụrụ ka ha na-eme ihe Okwu Chineke kwuru, dịrịkwa nsọ. Nke atọ bụ ka ha dịrị n’otu, otú ahụ ya na Nna ya dị n’otu. Onye ọ bụla n’ime anyị kwesịrị ịjụ onwe ya, sị, ‘M̀ na-eme ihe atọ a Jizọs kwuru n’ekpere ahụ o kpere?’ Jizọs ma na ọ bụrụ na ndị na-eso ụzọ ya emee ihe atọ ahụ, ọtụtụ ndị ga-anabata ozi ha.—Gụọ Jọn 17:15-21.
13. Olee otú Jehova si za ekpere ahụ Jizọs kpere maka ndị na-eso ụzọ ya?
13 Ọ bụrụ na anyị agụọ akwụkwọ Ọrụ Ndịozi, anyị ga-ahụ na Jehova zara ekpere ahụ Jizọs kpere. Ụfọdụ Ndị Kraịst oge mbụ bụ ndị Juu, ụfọdụ abụrụ ndị Jentaịl. E nwekwara ndị ọgaranya, ndị ogbenye, ndị ohu, na ndị a na-agbara ohu. Ọ gaara eme ka ha ghara ịdị n’otu. Ma, ndị na-eso ụzọ Jizọs dị n’otu. Ọ bụ ya mere Pọl ji were ha tụnyere akụkụ ahụ́ dị iche iche, Jizọs abụrụ isi ha. (Efe. 4:15, 16) Ọ bụ mmụọ nsọ Jehova mere ka ndị na-eso ụzọ Jizọs dịrị n’otu n’oge ahụ n’ụwa Setan ndị mmadụ na-adịghị n’otu.—1 Kọr. 3:5-7.
14. N’oge anyị a, olee otú Jehova sirila za ekpere ahụ Jizọs kpere?
14 Ọ dị mwute na ihe gbanwere mgbe ndịozi Jizọs nwụchara. Ọtụtụ ndị si n’ezi ofufe dapụ n’oge ahụ. Ụfọdụ ndị malitere izi ozizi ụgha n’ọgbakọ. Ọ bụ ya mere e ji nwee chọọchị dị iche iche nke Krisendọm. (Ọrụ 20:29, 30) Ma, n’afọ 1919, Jizọs mere ka a ghara inwe ihe jikọrọ Ndị Kraịst e tere mmanụ na okpukpe ụgha, meekwa ka ha dịrị n’otu ‘n’ihe nkekọ zuru okè.’ (Kọl. 3:14) Olee uru otu obi ha ji na-ekwusa ozi ọma barala? O meela ka ihe karịrị nde mmadụ asaa si “ná mba niile na ebo niile na ndị niile na asụsụ niile” soro ndị e tere mmanụ jiri otu obi na-efe Jehova. (Jọn 10:16; Mkpu. 7:9) Ihe a na-egosi na Jehova azala ekpere ahụ Jizọs kpere, nke bụ́ “ka ụwa wee mara na ọ bụ gị zitere m, marakwa na ị hụrụ ha n’anya dị nnọọ ka ị hụrụ m n’anya.”—Jọn 17:23.
OTÚ MARA MMA JIZỌS SI MECHIE EKPERE YA
15. Olee ihe pụrụ iche Jizọs rịọrọ Jehova ka o meere ndị na-eso ụzọ ya e tere mmanụ?
15 Ná mgbede, n’abalị iri na anọ n’ọnwa Naịsan, Jizọs bu ụzọ nye ndị na-eso ụzọ ya “otuto,” ma ọ bụ kwanyere ha ùgwù, tupu ha emewe Ememme Ngabiga. Otú o si nye ha “otuto” bụ na ha na ya gbara ndụ na ha ga-eso ya chịa n’Alaeze ya. (Luk 22:28-30; Jọn 17:22) N’ihi ya, Jizọs kpeziri ekpere maka ndị niile ga-abụ ndị na-eso ụzọ ya e tere mmanụ. Ọ sịrị: “Nna, banyere ihe i nyere m, ọ dị m ka ya bụrụ na ha onwe ha ga-eso m nọrọ n’ebe m nọ, ka ha wee hụ ebube i nyere m, n’ihi na ị hụrụ m n’anya tupu a tọọ ntọala ụwa.” (Jọn 17:24) Atụrụ ọzọ ahụ anaghị emere ndị e tere mmanụ anyaụfụ maka ụgwọ ọrụ Jehova ga-akwụ ha, kama, obi dị ha ụtọ. Nke a gosiri na ezigbo Ndị Kraịst niile dị n’otu taa.
16, 17. (a) Mgbe Jizọs na-emechi ekpere ya, olee ihe ọ sị na ya ga na-eme? (b) Olee ihe anyị kwesịrị ịna-eme?
16 Ọtụtụ ndị bi n’ụwa taa achọdịghị ịma na e nwere ndị maara Jehova nke ọma ma dịrị n’otu. Ihe mere na ha achọdịghị ịma bụ na ndị ndú okpukpe na-akụziri ha ihe ndị na-abụghị eziokwu banyere Chineke. Ụdị ihe a mekwara n’oge Jizọs nọ n’ụwa. N’ihi ya, otú o si mechie ekpere ahụ o kpere bụ: “Nna bụ́ onye ezi omume, n’ezie, ụwa amarabeghị gị; ma amarawo m gị, ndị a amarawokwa na ọ bụ gị zitere m. Emewokwa m ka ha mara aha gị, m ga-emekwa ka a mara ya, ka ịhụnanya i nwere n’ebe m nọ wee dịrị n’ime ha, mụ na ha adịkwa n’otu.”—Jọn 17:25, 26.
17 N’eziokwu, Jizọs mere ka a mara aha Nna ya. Ugbu a ọ bụ Onyeisi ọgbakọ Ndị Kraịst, ọ ka na-enyere anyị aka ịna-eme ka ndị mmadụ mara aha Nna ya na nzube ya. Ka anyị na-erubere Jizọs isi ma jiri obi anyị niile na-ekwusa ozi ọma, na-emekwa ka ndị mmadụ bụrụ ndị na-eso ụzọ ya. (Mat. 28:19, 20; Ọrụ 10:42) Ebe ọ bụ na anyị bụ ndị Chineke, ka anyị gbasiekwa mbọ ike na-adị n’otu. Anyị mee ihe ndị a, ọ ga-egosi na anyị na-eme ihe ndị ahụ Jizọs kpere n’ekpere. Ọ ga-eme ka e nye aha Jehova otuto, meekwa ka obi na-atọ anyị ụtọ ruo mgbe ebighị ebi.


text:
WampServer
-
Version:
-
-
Ije:
-
-
Asụsụ:
-
Nbudata WampServer
Nkọwa:
Isi atụmatụ:
- Emepụta a zuru ezu sava weebụ
- Ukwu a set nke mgbakwunye maka web mmepe
- Na mbara ohere hazi nkesa
Comments on WampServer:
WampServer Metụtara software:
The adaba gburugburu ebe obibi ịzụlite ose na software. The software na-akwado ihe ndị kasị mmemme asụsụ na-emepe mbara ohere maka ọhụrụ ngwaahịa mmepe.
The gburugburu ebe obibi maka software mmepe na nkwado maka-ewu ewu mmemme asụsụ. The software nwere a set nke bara uru na ọrụ kee ngwa.
Software nke egwuregwu mmepe maka ndị dị iche iche sistem na egwu egwuregwu consoles. E nwere nkwado nke 3D ndịna-emeputa ma dị ike na-aga aga usoro.
Ngwaọrụ ibudata na bulite faịlụ site na FTP-sava. The software akwado a dịgasị iche iche nke bara uru ọrụ na ogbugba ndu maka nchebe faịlụ transfer na sava.
The software jikọọ a ime ihe nkesa ma ọ bụ kọmputa site na dị iche iche ogbugba ndu. Nakwa na software e nwere utilities n'ịwa SSH igodo na Nyocha.
The ngwá ọrụ na akpaghị aka arụmọrụ nke ugboro ugboro ugboro ugboro omume na sistemụ arụmọrụ. The software na-akwado ọrụ na-emeghe, dezie ma kpokọta na scripts.
Ngwá Ọrụ chepụta ma hazi kọmputa ngwaọrụ. The software enye gị ohere ike a circuit ke graphic nchịkọta akụkọ ma na-eduzi ule.
Zuru ezu ngwá ọrụ iji egwuregwu mmepe maka ndị dị iche iche sistem. The software nwere set nke nkọ na ụda mmetụta iji nweta ihe ndị kasị mma imewe nke a egwuregwu.
The ngwá ọrụ dị ike machiini na search, hazie ma nyochaa ndị buru ibu nke ozi si internet. The software-enye gị ohere mbupụ na enwetara data dị iche iche formats.
Ngwá ọrụ na-arụ ọrụ na Internet Explorer nchọgharị. The software-enye gị ohere iji lelee ndakọrịta nke omume nke koodu, okirikiri nhọrọ ukwuu na imewe na iche iche nsụgharị nke nchọgharị.
Adaba ngwá ọrụ na-arụ ọrụ na DVD draịva. The software-enye gị ohere ikwu nchebe nke DVD ma detuo ọdịnaya dị ka a set nke faịlụ ma ọ bụ ISO oyiyi.
The nchọgharị e mere maka ndị ala na-amaghị aha nọrọ n'ụlọ internet. The software bụ ike encrypt na-abata na oku okporo ụzọ.
The multifunction software na-akwado maka ewu ewu ogbugba ndu agbanweta na ozi ederede na ndị enyi gị na ndị ọrụ ndị ọzọ n'ụwa nile.
The software maka nchebe ma dị mfe na-arụ ọrụ Okwey-sava. Ọzọkwa software enyere iji nweta mechiri emechi saịtị.
The mfe iji Ntụgharị nke video faịlụ n'ime formats na-akwado ihe ndị kasị of obere ngwaọrụ na consoles.
Lee ihe software
Ọrụ usoro:
- Windows
- Android
Top software:
Lee ihe software


text:
Ndị Na-eto Eto
—Ùnu Chọrọ Ime Baptizim?
“Ọ̀ dị onye n’ime unu nke chọrọ iwu ụlọ elu, nke na-agaghị ebu ụzọ nọdụ ala gbakọọ ihe ọ ga-efu, ka o wee hụ ma ò nwere ihe ga-ezu iji wuchaa ya?”—LUK 14:28.
ABỤ: 120, 64
Gịnị ka mmadụ inyefe Chineke onwe ya pụtara? Olee otú o si gbasa baptizim?
1, 2. (a) Gịnị na-eme ndị Chineke obi ụtọ? (b) Olee otú ndị nne na nna bụ́ Ndị Kraịst na ndị okenye ọgbakọ ga-esi nyere ndị na-eto eto aka ịghọta ihe ime baptizim pụtara?
OTU okenye gwara nwatakịrị dị afọ iri na abụọ aha ya bụ Christopher, sị: “Ama m gị kemgbe ị bụ nwata. Obi dịkwa m ụtọ ịnụ na ị chọrọ ime baptizim. Ihe m chọrọ ịjụ gị bụ, ‘Gịnị mere i ji chọọ ime baptizim?’” E nwere ezigbo ihe mere okenye a ji jụọ ajụjụ ahụ. Obi na-atọ anyị ụtọ na ọtụtụ puku ndị na-eto eto na-eme baptizim kwa afọ. (Ekliziastis 12:1) Ndị nne na nna bụ́ Ndị Kraịst na ndị okenye ọgbakọ na-agba mbọ ịhụ na ọ bụ ndị na-eto eto ji aka ha kpebie ime baptizim nakwa na ha ghọtara ihe ime baptizim pụtara.
2 Baịbụl na-akụziri anyị na mmadụ nyefee Chineke onwe ya, meekwa baptizim, ọ malitela ibi ndụ ọhụrụ otú Onye Kraịst kwesịrị ịna-ebi. Ndụ ọhụrụ onye ahụ na-ebi ga-eme ka Jehova gọzie ya. Ma, ọ ga-eme ka Setan na-emegide ya. (Ilu 10:22; 1 Pita 5:8) Ọ bụ ya mere ndị nne na nna bụ́ Ndị Kraịst ji kwesị ịna-akụziri ụmụ ha ihe ịbụ onye na-eso ụzọ Kraịst pụtara. Ọ bụrụ na nne na nna onye na-eto eto abụghị Ndị Kraịst, ndị okenye ọgbakọ ga-eji obiọma nyere ya aka ka ọ ghọta ihe mmadụ inyefe Jehova onwe ya na ime baptizim pụtara. (Gụọ Luk 14:27-30.) Onye chọrọ ịrụ ụlọ na-ebu ụzọ kwadebe nke ọma ka o nwee ike ịrụcha ya. Otú ahụ ka ndị na-eto eto kwesịrị ibu ụzọ kwadebe tupu ha emee baptizim, ka ha nwee ike iji obi ha niile fee Jehova “ruo ọgwụgwụ.” (Matiu 24:13) Gịnị ga-enyere ndị na-eto eto aka ikpebi na ha ga-efe Jehova ruo mgbe ebighị ebi? Ka anyị chọpụta ihe ndị ga-enyere ha aka.
3. (a) Gịnị ka ihe Jizọs na Pita kwuru na-akụziri anyị gbasara otú ime baptizim dịruru ná mkpa? (Matiu 28:19, 20; 1 Pita 3:21) (b) Olee ajụjụ ndị anyị ga-atụle? N’ihi gịnị ka anyị ga-eji atụle ha?
3 Ọ bụrụ na ị bụ onye na-eto eto chọrọ ime baptizim, ihe a ị chọrọ ime magburu onwe ya. O nweghị ihe dị ka mmadụ ịbụ Onyeàmà Jehova e mere baptizim. Ọ bụ ihe Onye Kraịst ọ bụla kwesịrị ime. O sokwa n’ihe mmadụ ga-eme ka a zọpụta ya n’oké mkpagbu ahụ. (Matiu 28:19, 20; 1 Pita 3:21) I mee baptizim, ị na-egosi na i kwela Jehova nkwa ijere ya ozi ruo mgbe ebighị ebi. Ọ bụrụ na ị chọrọ imezu nkwa ahụ, ịza ajụjụ ndị a ga-enyere gị aka ịma ma ì toruola ime baptizim: (1) M̀ toruola ime mkpebi a? (2) Ọ̀ bụ ihe m ji aka m kpebie ime? (3) M̀ ghọtala ihe mmadụ inyefe Jehova onwe ya pụtara? Ka anyị tụlee ajụjụ ndị ahụ.
MGBE I TORURU IME BAPTIZIM
4, 5. (a) Gịnị mere na ọ bụghị naanị ndị katarala ahụ́ kwesịrị ime baptizim? (b) Gịnị ka mmadụ itoru etoru pụtara?
4 Baịbụl ekwughị na ọ bụ naanị ndị katarala ahụ́ kwesịrị ime baptizim, o kwughịkwa afọ ole mmadụ ga-adị tupu ya eruo ime baptizim. Ilu 20:11 kwuru, sị: “Nwatakịrị na-esi n’omume ya eme ka a mata onye ọ bụ, ma ihe ọ na-eme ọ̀ dị ọcha, ziekwa ezi.” Nwatakịrị nwedịrị ike ịma ihe bụ́ ihe ọma na ihe ọjọọ, marakwa ihe mmadụ inyefe Chineke onwe ya pụtara. N’ihi ya, baptizim bụ ihe dị́ mkpa onye na-eto eto ma ihe nke nyeferela Jehova onwe ya kwesịrị ime.—Ilu 20:7.
5 Gịnị ka ọ pụtara ma a sị na mmadụ etoruola ime baptizim? Cheta na ogologo abụghị na nwa m etoola. Baịbụl kwuru na ndị tozuru okè bụ ndị zụrụla “ikike nghọta ha azụ” ịmata ihe dị́ iche n’ihe dị́ mma na ihe na-adịghị mma. (Ndị Hibru 5:14) N’ihi ya, onye toruru etoru ma ihe dị́ mma, kpebiekwa n’obi ya na ya ga-eme ya. Ọ naghị adị mfe mmadụ ịrafu ya ka o mee ihe na-adịghị mma. Ọ naghịkwa eche ka ndị ọzọ na-agwa ya ihe o kwesịrị ime. N’eziokwu, e kwesịrị ịna-atụ anya na onye na-eto eto mere baptizim kwesịrị ịna-eme ihe dị́ mma a sịgodị na nne ya ma ọ bụ nna ya ma ọ bụkwanụ onye ọzọ katarala ahụ́ anọghị ya.—Tụlee Ndị Filipaị 2:12.
6, 7. (a) Kọwaa nsogbu ndị bịaara Daniel mgbe ọ nọ na Babịlọn. (b) Olee otú Daniel si gosi na ya etoruola ikpebi ime ihe dị́ mma?
6 Onye na-eto eto ò nwere ike ịna-akpa àgwà ndị a na-egosi na mmadụ etoruola ime baptizim? Chegodị banyere Daniel. Ọ ga-abụ na o rubeghị afọ iri abụọ mgbe a kpọpụrụ ya n’aka nne na nna ya kpụga Babịlọn. O meziri ka ya na ndị na-anaghị erubere iwu Chineke isi biri. Ma, ka anyị lebakwuo anya n’ọnọdụ Daniel n’oge ahụ. A na-elekọta ya nke ọma na Babịlọn. O so n’ụmụaka ole na ole a họpụtara ka ha na-ejere eze ozi. (Daniel 1:3-5, 13) Ọ dị ka ọkwá Daniel nọ na ya na Babịlọn karịrị ọkwá ọ bụla o nwere ike inweta n’Izrel.
7 Gịnịzi ka Daniel mere? Ò kwere ka ndị Babịlọn megharịa ya anya ma ọ bụ mee ka okwukwe ya gharazie isi ike? Mba. Baịbụl kwuru na mgbe Daniel nọ na Babịlọn, o kpebisiri ike ‘n’obi ya na ya agaghị emerụ onwe ya,’ ya bụ, na ọ gaghị eme ihe ọ bụla ga-eme ka o kpeere arụsị. (Daniel 1:8) Ihe a Daniel mere gosiri na o toruola ikpebi ime ihe dị́ mma.
8. Gịnị ka akụkọ Daniel na-akụziri gị?
8 Gịnị ka akụkọ Daniel na-akụziri gị? Obi ga-esi onye na-eto eto torurula ime baptizim ike banyere ihe ndị o kweere, ọ sọkwa ya ya bụrụ na ndị ọzọ ekwetaghị ihe ahụ. Ọ gaghị adị ka ogwumagala na-adị na-agbanwe ụcha ahụ́ ya ebe ọ bụla ọ nọ. Ọ gaghị na-eme o ruo n’Ụlọ Nzukọ Alaeze, ya abụrụ enyi Chineke, o ruo n’ụlọ akwụkwọ, ya abụrụ enyi ụwa. Kama, ọ ga na-eme ihe dị́ Chineke mma a sịgodị na ọnwụnwa abịara ya.—Gụọ Ndị Efesọs 4:14, 15.
Obi ga-esi onye na-eto eto torurula ime baptizim ike banyere ihe ndị o kweere, ọ sọkwa ya ya bụrụ na ndị ọzọ ekwetaghị ihe ahụ
9, 10. (a) Olee uru o nwere ike ịbara onye na-eto eto ma o chee echiche banyere ihe o mere mgbe ọnwụnwa bịara ya n’oge na-adịbeghị anya? (b) Gịnị ka ime baptizim pụtara?
9 O doro anya na e nweghị onye zuru okè. E nweghịkwa onye na-anaghị emehie ihe, ma ndị na-eto eto ma ndị torola eto. (Ekliziastis 7:20) Ma, ọ bụrụ na ị chọrọ ime baptizim, ọ ga-adị mma ka ị chọpụta otú ime ihe Chineke chọrọ na-agụru gị agụụ. Jụọ onwe gị, sị: ‘M̀ malitela irubere Jehova isi?’ Chegodị ihe i mere n’oge na-adịbeghị anya ọnwụnwa bịaara gị. Ị̀ matara ihe i kwesịrị ime? È nwetụla onye gbara gị ume ka i jiri onyinye Chineke nyere gị ghọọ onye a ma ama n’ụwa Setan otú ahụ e mere Daniel? Ọ bụrụ na ụdị ọnwụnwa a abịara gị, ị̀ ma ihe Jehova ga-achọ ka i mee?—Ndị Efesọs 5:17.
10 Gịnị mere i ji kwesị ịmata azịza ajụjụ ndị ahụ? Ọ bụ n’ihi na ha ga-enyere gị aka ịghọta na ime baptizim abụghị ihe e ji egwu egwu. Ọ bụrụ na i mee baptizim, i gosila ndị ọzọ na i kwela Jehova nkwa dị́ ezigbo mkpa. I kwela ya nkwa na ị ga-ahụ ya n’anya, jirikwa obi gị niile na-efe ya ruo mgbe ebighị ebi. (Mak 12:30) Onye ọ bụla mere baptizim kwesịrị ịgbasi mbọ ike ka o mezuo nkwa ahụ o kwere Jehova.—Gụọ Ekliziastis 5:4, 5.
Ì JI AKA GỊ KPEBIE NA Ị GA-EME BAPTIZIM?
11, 12. (a) Gịnị kwesịrị ido onye chọrọ ime baptizim anya? (b) Gịnị ga-enyere gị aka ka ị na-ele baptizim anya otú Jehova si ele ya?
11 Baịbụl kwuru na ndị ohu Jehova niile “ga-eji obi ha wepụta onwe ha” ife ya, ma ndị na-eto eto. (Abụ Ọma 110:3) N’ihi ya, o kwesịrị ido onye chọrọ ime baptizim anya na ọ bụ ya kpebiri n’onwe ya ime baptizim. Ọ pụtara na ị ga-elerukwu mkpebi gị anya nke ọma, karịchaa ma ọ bụrụ na nne na nna gị nọ n’ọgbakọ.
12 Ọ ga-abụ na ị na-ahụ ka ọtụtụ ndị na-eme baptizim, ma ndị enyi gị ma ụmụnne gị. Ma, lezie anya ka ị ghara iche na i kwesịrị ime baptizim n’ihi afọ ole ị dị ma ọ bụ n’ihi na ndị ọzọ na-eme. Olee otú ị ga-esi mata ma ị̀ na-ele baptizim anya otú Jehova si ele ya? Wepụta oge chee echiche ihe mere baptizim ji dị́ ezigbo mkpa. Ihe dị n’isiokwu a nakwa na nke na-eso ya ga-enyere gị aka.
13. Olee otu ị ga-esi amata ma mkpebi imere ime baptizim ò si gị n’obi?
13 Otu ihe ga-enyere gị aka ịma ma mkpebi i mere ime baptizim ò si gị n’obi bụ ilebara otú i si ekpe ekpere anya. Ị̀ na-ekpechi ekpere anya? Ị̀ na-adị akpọ okwu aha n’ekpere? Ihe ị zara n’ajụjụ ndị a ga-egosi otú gị na Jehova dịruru ná mma. (Abụ Ọma 25:4) Ọtụtụ mgbe, Jehova na-esi na Baịbụl aza ekpere anyị. N’ihi ya, otú ọzọ ị ga-esi mata ma ị̀ chọrọ ịbịarukwu Jehova nso ma jiri obi gị niile na-efe ya bụ ilerukwu otú i si amụ ihe anya. (Jọshụa 1:8) Jụọ onwe gị, sị: ‘M̀ na-amụchi Baịbụl anya? À na-amanye m amanye iso n’ofufe ezinụlọ anyị?’ Ihe ị zara n‘ajụjụ ndị a ga-enyere gị aka ịma ma ọ̀ bụ gịnwa ji aka gị kpebie ime baptizim.
IHE MMADỤ INYEFE CHINEKE ONWE YA PỤTARA
14. Kọwaa ihe dị iche na mmadụ inyefe Chineke onwe ya na ime baptizim.
14 Ụfọdụ ndị na-eto eto amaghị ihe dị iche na mmadụ inyefe Chineke onwe ya na ime baptizim. Ụfọdụ nwere ike ikwu na ha enyefeela Jehova onwe ha ma na ha adịbeghị njikere ime baptizim. Ma, ọ̀ bụ eziokwu? Otú mmadụ si enyefe Jehova onwe ya bụ ikpe ekpere, kwe ya nkwa na ya ga-efe ya ruo mgbe ebighị ebi. Mgbe mmadụ mere baptizim, o gosiri ndị ọzọ na o nyefeelarị Jehova onwe ya. N’ihi ya, tupu i mee baptizim, i kwesịrị ịghọta ihe mmadụ inyefe Chineke onwe ya pụtara.
15. Gịnị ka mmadụ inyefe Chineke onwe ya pụtara?
15 Mmadụ nyefee Jehova onwe ya, ọ gwala ya na ya bụzi nke ya. O kwela nkwa na ife ya ga-abụ ihe kacha mkpa ná ndụ ya. (Gụọ Matiu 16:24.) Ụdị nkwa a mmadụ kwere Chineke abụghị ihe e ji egwu egwu. (Matiu 5:33) N’ihi ya, olee otú i si egosi na ị ma na ọ bụghị gị nwezi onwe gị, kama na ị bụzi nke Jehova?—Ndị Rom 14:8.
16, 17. (a) Jiri ihe atụ kọwaa ihe mmadụ ịjụ onwe ya pụtara. (b) Ọ bụrụ na mmadụ enyefee Chineke onwe ya, gịnị ka onye ahụ na-agwa ya?
16 Ka anyị tụlee otu ihe atụ. Weregodị ya na enyi gị bunyere gị ụgbọala, nye gị akwụkwọ ya, gwa gị na ụgbọala ahụ bụ nke gị. Ma, ka o kwuchara, ya asị gị: “M ga-ejide mkpịsị ugodi ya. Ọ bụkwa m ga na-anya ya, ọ bụghị gịnwa.” Olee otú obi ga-adị gị gbasara onyinye ahụ? Oleekwa otú ị ga-esi ele enyi gị ahụ anya?
17 Mmadụ nyefee Jehova onwe ya, ihe onye ahụ mere bụ ịgwa Chineke, sị: “M nyefela gị ndụ m. Ọ bụzi gị nwe m.” Jehova ga na-atụ anya na onye ahụ ga-eme ihe o kwuru. Ma, gịnị ga-eme ma onye ahụ bido inupụrụ Jehova isi, ya na onye na-anaghị efe Chineke ana-akpa na nzuzo? Gịnị ga-emekwa ma onye ahụ rụwa ọrụ na-agaghị na-enye ya ohere ịna-agachi ọmụmụ ihe ma ọ bụ ozi ọma anya? Ọ pụtara na onye ahụ anaghị emezu ihe ahụ o kwere Jehova ná nkwa. Ọ ga-adị ka ebe a na-enyeghị gị mkpịsị ugodi ụgbọala e bunyere gị. Mgbe mmadụ nyefere Jehova onwe ya, ọ gwara ya, sị: “Ọ bụ gị nwe m, ọ bụghị mụnwa.” N’ihi ya, anyị ga na-eme ihe Jehova chọrọ mgbe niile a sịgodị na ọ bụghị ihe anyị chọrọ ime. Anyị kwesịrị iṅomi Jizọs. Ọ sịrị: “Esi m n’eluigwe bịa ime, ọ bụghị uche m, kama uche onye zitere m.”—Jọn 6:38.
Baptizim abụghị ihe e ji egwu egwu. E nweghị ihe a ga-eji tụnyere ya
18, 19. (a) Olee otú ihe Rose na Christopher kwuru si gosi na ime baptizim bụ ihe ọma na-eweta ngọzi? (b) Olee otú obi dị gị banyere ime baptizim?
18 O doro anya na baptizim abụghị ihe e ji egwu egwu. O nweghị ihe a ga-eji tụnyere mmadụ inyefe Jehova onwe ya na ime baptizim. Ndị na-eto eto bụ́ ndị hụrụ Jehova n’anya ma ghọta ihe mmadụ inyefe Jehova onwe ya pụtara anaghị egbu oge inyefe Chineke onwe ha nakwa ime baptizim. Ha anaghịkwa akwa ụta maka mkpebi ha mere. Otu nwata aha ya bụ Rose sịrị: “Ahụrụ m Jehova n’anya, e nweghịkwa ihe gaara eme m obi ụtọ karịa ife ya. E nwebeghị ihe m mere ná ndụ karịrị baptizim m mere.”
19 Ì chetara Christopher anyị kwuru okwu ya ná mmalite isiokwu a? Olee otú obi dị ya banyere mkpebi o mere ime baptizim mgbe ọ dị afọ iri na abụọ? Ọ sịrị na obi dị ya ezigbo ụtọ. Ọ malitere ịsụ ụzọ oge niile mgbe ọ dị afọ iri na asaa, bụrụ ohu na-eje ozi mgbe ọ dị afọ iri na asatọ. Ugbu a, ọ na-eje ozi na Betel. Ọ sịrị: “Ọ dị mma na m kpebiri ime baptizim. Iji ndụ m arụrụ Jehova na ọgbakọ ya ọrụ na-eme m obi ụtọ.” Ọ bụrụ na ị chọrọ ime baptizim, olee otú ị ga-esi akwadebe? A ga-aza ajụjụ a n’isiokwu na-esonụ.


text:
ỤLỌ NCHE (NKE A NA-AMỤ AMỤ) FEBỤWARỊ 2014
Ụlọ Nche a kwuru otú ihe dị n’Abụ Ọma nke 45 si gbasa anyị. Ọ ga-enyere anyị aka igosi Jehova na obi dị anyị ụtọ na ọ na-egboro anyị mkpa, na-echebe anyị, bụrụkwa ezigbo Enyi anyị.
Na-eto Kraịst, Bụ́ Eze Dị Ebube
Olee otú ihe ndị dị mkpa e kwuru n’Abụ Ọma nke 45 si gbasa anyị taa?
Ṅụrịa Ọṅụ n’Ihi Ọlụlụ Nwunye nke Nwa Atụrụ Ahụ
Ònye bụ nwunye Nwa Atụrụ ahụ? Olee otú Kraịst si na-akwadebe ya maka agbamakwụkwọ ha? Olee ndị ga-eso ha ṅụrịa ọṅụ?
Jehova Kwụrụ Nwaanyị Zarefat Di Ya Nwụrụ Ụgwọ n’Ihi Okwukwe Ya
Otu n’ime ihe ndị mere ka okwukwe nwaanyị a di ya nwụrụ sie ike bụ na a kpọlitere nwa ya n’ọnwụ. Olee ihe anyị nwere ike ịmụta n’akụkọ ya?
Jehova Na-egboro Anyị Mkpa ma Na-echebe Anyị
Ghọta na Jehova Chineke bụ Nna anyị nke eluigwe. Mụọ otú gị na Chineke ga-esi dịkwuo ná mma n’ihi na ọ bụ Onye Ukwu na-egbo mkpa na Onye na-echebe anyị.
Jehova Bụ Ezigbo Enyi Anyị
Tụlee gbasara Ebreham na Gidiọn, ndị ha na Jehova Chineke dị n’ezigbo mma. Gịnị ka anyị ga-emerịrị ka Jehova bụrụ Enyi anyị?
Ajụjụ Ndị Na-agụ Akwụkwọ Anyị Na-ajụ
Gịnị mere ndị Juu ji “na-atụ anya” Mesaya na narị afọ mbụ?
“Na-ahụ Ịdị Mma Jehova”
N’Izrel oge ochie, obi dị Eze Devid ụtọ maka ndokwa Chineke mere ka a na-efe ya ezi ofufe. Olee otú anyị ga-esi gosi na obi dị anyị ụtọ maka ezi ofufe?
Ihe E Mere Otu Narị Afọ Gara Aga, nke Mere Ka E Nwee Okwukwe
Ihe a bụ otu narị afọ kemgbe e mepụtara fim bụ́ “Photo-Drama of Creation.” Ihe e kwo mepụta ya bụ ka o mee ka ndị mmadụ kweta na Baịbụl bụ Okwu Chineke.


text:
21 Ekem ke ima ikan̄wana ikpọn̄ mmọ inyụn̄ isio, nnyịn iwat nnennen idisịm Cos, edi ke ndan̄nsiere nnyịn isịm Rhodes, inyụn̄ ito do ikesịm Patara.2 Ndien ke ini ikụtde ubom ebede aka Phoenicia, nnyịn idiere inyụn̄ isio ikpọn̄ do.3 Ke idide idikụt isuo Cyprus+ nnyịn ibe ikpọn̄ enye ke ubọk ufien inyụn̄ iwat ibe ika Syria,+ ikebehe ke Tyre, koro do ke ubom ekenyene ndision̄o mbiomo.+4 Nnyịn ima iyom mme mbet ikụt inyụn̄ idu do usen itiaba. Edi mmọ ẹdọdiọn̄ ẹdọhọ Paul ke odudu spirit+ ẹte okûtọ ikpat ke Jerusalem.5 Ntre ke mme usen oro ẹbede, nnyịn idaha itọn̄ọ isan̄; edi kpukpru mmọ, ọkọrọ ye iban ye nditọwọn̄, ẹda nnyịn isan̄ tutu nnyịn iwọrọ ikpọn̄ obio. Ndien nnyịn itọn̄ọ edọn̄+ ke esụk ibọn̄ akam6 inyụn̄ ikọm kiet eken unyọn̄,+ ndien idọk idụk ubom edi mmọ ẹfiak ẹnyọn̄ọ ufọk mmọ.7 Ekem isan̄ nnyịn edisịm utịt ke ini itode Tyre idisịm Ptolemais, ndien nnyịn ikọm nditọete inyụn̄ idan̄ ye mmọ usen kiet.8 Ke ndan̄nsiere nnyịn idaha idisịm Caesarea,+ inyụn̄ idụk ufọk Philip ọkwọrọ eti mbụk, emi edide kiet ke otu owo itiaba oro ẹkemekde,+ ikadan̄ ye enye.9 Owo emi ama enyene nditọiban inan̄ emi mîfiọkke erenowo, oro ẹsitịn̄de prọfesi.*+10 Edi ke adan̄aemi nnyịn ima ikodu do ke ata ediwak usen, prọfet kiet emi ekerede Agabus+ oto Judea osụhọde edi,11 onyụn̄ edi ebịne nnyịn edimen mbọbọ Paul, ọbọp ukot ye ubọk esiemmọ onyụn̄ ọdọhọ ete: “Ntem ke edisana spirit ọdọhọ ete, ‘Ntem ke mme Jew ẹdibọp+ owo oro enyenede mbọbọ emi ke Jerusalem ẹnyụn̄ ẹyak+ enye ẹsịn mbon idụt ke ubọk.’”12 Edi ke ini nnyịn ikopde n̄kpọ emi, nnyịn ye mmọ emi ẹdude ke edem oro itọn̄ọ ndikpe enye ubọk ite okûdọk aka+ Jerusalem.13 Ekem Paul ọbọrọ ete: “Nso inam mbufo ẹtuan̄ade+ ẹnyụn̄ ẹnamde esịt emem mi?+ Ẹtịm ẹfiọk ẹte, mmeben̄e idem ndidi se ẹbọpde ndinyụn̄ n̄kpa+ ke Jerusalem kaban̄a enyịn̄ Ọbọn̄ Jesus.”14 Ke ini owo mîkemeke ndikpan enye, nnyịn ision̄o idem ikpọn̄ inyụn̄ idọhọ ite: “Yak uduak+ Jehovah ada itie.”15 Edi ke mme usen emi ẹma ẹkebe, nnyịn itịm idem ndika isan̄ inyụn̄ idọk ika Jerusalem.+16 Edi ndusụk mbet emi ẹtode Caesarea+ ẹsan̄a ye nnyịn n̄ko ẹka, ẹte ida nnyịn ikayak ke ufọk Mnason, owo Cyprus emi edide kiet ke otu akpa mbet, emi edikamade nnyịn esen.17 Ke ini nnyịn isịmde Jerusalem,+ nditọete ẹdara nnyịn.+18 Edi ke ndan̄nsiere Paul asan̄a ye nnyịn odụk etiene James;+ kpukpru mbiowo ẹnyụn̄ ẹdu do.19 Ndien enye ọkọm mmọ onyụn̄ ọnọ ọyọhọ mbụk+ aban̄a mme n̄kpọ emi Abasi akanamde ke otu mme idụt ebe ke utom+ esie.20 Ke mmọ ẹma ẹkekop emi, mmọ ẹnọ Abasi ubọn̄, ẹnyụn̄ ẹdọhọ enye ẹte: “Eyenete, afo omokụt adan̄a ediwak tọsịn mme andinịm ke akpanikọ emi ẹdude ke otu mme Jew; ndien kpukpru mmọ ẹnyene ifịk ẹban̄a Ibet.+21 Edi mmọ ẹmekop nte ẹtịn̄de ufụmikọ ẹban̄a fi ẹte afo ekpep kpukpru mme Jew emi ẹdude ke otu mme idụt ete ẹfiak edem ẹkpọn̄ Moses,+ ọdọhọde mmọ ete ẹkûnịm nditọ mmọ mbobi+ ẹkûnyụn̄ ẹsan̄a ke ido eke ẹma ẹkenenịm.22 Nso, ndien, ke ẹnyene ndinam mban̄a emi? Nte ededi, mmọ ẹmọn̄ ẹkop ẹte afo emedisịm.23 Ke ntre nam se idọhọde fi emi: Nnyịn imenyene owo inan̄ emi ẹma ẹkeda un̄wọn̄ọ.24 Da mmọ emi dian idem+ nyụn̄ tiene mmọ nam idemfo asana nte ekemde ye ibet, nyụn̄ nọ okụk oro mmọ ẹdibiatde,+ man mmọ ẹkeme ndikporo+ idet ibuot mmọ. Ntem ke kpukpru owo ẹdifiọk ẹte ufụmikọ emi ẹketịn̄de ẹnọ mmọ ẹban̄a fi idịghe akpanikọ, edi nte ke afo emetịm asan̄a, ye nte ke afo n̄ko emenịm Ibet.+25 Amaedi mme andinịm ke akpanikọ emi ẹtode ke otu mme idụt, nnyịn imananam ubiere nnyịn inọ ọwọrọ ite mmọ ẹkpeme idem ke se ẹwade ẹnọ ndem+ ọkọrọ ye iyịp+ ye unam eke ẹyịride-yịri+ ye use.”+26 Ekem ke ndan̄nsiere Paul ada mbon oro adian idem onyụn̄ etiene mmọ+ anam idemesie asana nte ekemde ye ibet onyụn̄ odụk temple, ndinam ẹfiọk usen eke ini edinam asana nte ekemde ye ibet edikụrede,+ ye usen eke ẹdiwade uwa+ ke ibuot mmimọ owo kiet kiet.+27 Ndien ke usen itiaba+ oro ẹkperede ndikụre, mme Jew emi ẹtode Asia ẹkụt enye ke temple ẹnyụn̄ ẹtọn̄ọ ndisịn ofụri otuowo ke ndutịme,+ mmọ ẹnyụn̄ ẹmụm enye,28 ẹfiori ẹte: “Mbon Israel, ẹn̄wam nnyịn! Emi edi owo emi ekpepde kpukpru owo ke kpukpru ebiet ete ẹn̄wana ye mbio obio+ ye Ibet ye ebiet emi, ndien, akan oro, enye akam ada mme Greek odụk temple onyụn̄ asabade edisana ebiet+ emi.”29 Koro mmọ ẹma ẹkụt Trophimus+ owo Ephesus nte asan̄ade ye enye ke obio, edi mmọ ẹkekere ẹte ke Paul akada enye odụk temple.30 Ndien ofụri obio etịmede,+ mbio obio ẹnyụn̄ ẹfen̄e; mmọ ẹmụm Paul ẹnyụn̄ ẹdụri enye ẹwọrọ ke temple.+ Ndien kpa idaha oro ẹberi usụn̄.31 Ndien ke adan̄aemi mmọ ẹyomde ndiwot enye, etop ekesịm etubom udịmekọn̄ nte ke ofụri Jerusalem odu ke ndutịme;+32 ndien kpa idaha oro enye ada mbonekọn̄ ye ikpọ mbonekọn̄ efehe osụhọde etiene mmọ.+ Ke ini mmọ ẹkụtde etubom+ ekọn̄ ye mbonekọn̄, mmọ ẹtre ndimia Paul.33 Ekem etubom ekọn̄ oro asan̄a ekpere onyụn̄ omụm enye ndien ọnọ uyo ete ẹda n̄kpọkọbi iba ẹkọbi enye;+ enye onyụn̄ ọtọn̄ọ ndibụp m̀mê enye edi anie ye se enye akanamde.34 Edi ndusụk owo ke otu oro ẹfiori ẹtịn̄ n̄kpọ kiet, mmọ eken ẹnyụn̄ ẹfiori ẹtịn̄ n̄kpọ efen.+ Ntre, sia enye mîkemeke ndifiọk se itịbede ke ntak ndutịme oro, enye ọnọ uyo ete ẹda enye ẹdụk ẹdi itieidụn̄ mbonekọn̄.+35 Edi ke ini enye esịmde udịghiukot, nte n̄kpọ etiede anam mbonekọn̄ ẹdimemen enye ke ntak emi otuowo ẹtiede afai afai;36 koro akwa udịmowo ẹdiọn̄de-diọn̄ ẹtiene enye, ẹfiori ẹte: “Men enye fep!”+37 Ndien nte ẹkesụk ẹyomde ndida enye ndụk itieidụn̄ mbonekọn̄, Paul ọdọhọ etubom ekọn̄ ete: “Nte eyenyịme ntịn̄ ikọ nnọ fi?” Enye ọdọhọ ete: “Nte afo ọmọfiọk usem Greek?38 Nte afo udịghe eyen Egypt oro ekesịnde ndutịme+ odu mbemiso eyo emi, okonyụn̄ adade owo tọsịn inan̄ emi ẹkamade afaka ọwọrọ aka wilderness?”39 Edi Paul ọdọhọ ete: “Ke akpanikọ, ami ndi eyen Jew,+ nto Tarsus+ ke Cilicia, eyenisọn̄ ke obio emi ẹtịmde ẹdiọn̄ọ. Ntre mmeben̄e fi nte, ayak mi ntịn̄ ikọ nnọ mbio emi.”40 Ke enye ama ọkọnọ unyịme, Paul ada ke udịghiukot, ada ubọk anam idiọn̄ọ+ ọnọ mme owo. Ke ini uyom odobode ofụri ofụri, enye etịn̄ ikọ ọnọ mmọ ke usem Hebrew,+ ete:
Mme Ikọ Idakisọn̄
^ Emi ekeme ndisịne ntịn̄nnịm ikọ, etop eke odudu spirit, ọkọrọ ye uduak Abasi oro ẹyararede m̀mê ẹtan̄ade.


text:
BAỊBỤL NSỌ—NSỤGHARỊ ỤWA ỌHỤRỤ NKE AKWỤKWỌ NSỌ
Ị̀ ga-achọ ịgụ isiokwu a n’asụsụ %%?
Aịzaya 28:1-29
28 Ahụhụ ga-adịrị okpueze dị ebube nke ndị aṅụrụma Ifrem,+ na okooko osisi na-achanwụ achanwụ nke e ji chọọ ya oké mma, nke dị n’isi ndagwurugwu na-eme nri nke ndị mmanya na-egbu!2 Lee! Jehova nwere onye dị ike, nke nwekwara ume.+ Dị ka akụ́ mmiri ígwé nke na-ezosi ike+ na égbè eluigwe, mmiri ozuzo nke na-ebibi ihe, dị ka oké mmiri ozuzo nke idei ya na-asọsi ike+ na égbè eluigwe, otú a ka ọ ga-eji ike tụda ya n’ala.3 A ga-eji ụkwụ zọda+ okpueze niile dị ebube nke ndị aṅụrụma Ifrem.4 Okooko osisi na-achanwụ achanwụ+ nke e ji chọọ ya mma, nke dị n’isi ndagwurugwu ahụ nke na-eme nri, ga-adị ka mkpụrụ fig mbụ+ nke mịrị tupu oge ọkọchị, nke ọ na-abụ, mgbe mmadụ lere anya hụ ya, ọ na-eri ya ozugbo ọ batara ya n’aka.5 N’ụbọchị ahụ, Jehova nke ụsụụ ndị agha ga-aghọrọ ndị ya fọdụrụ afọdụ+ okpueze nke ịchọ mma+ na okpu mara mma,+6 ghọọkwara onye nọdụrụ ala ikpe ikpe+ mmụọ nke ikpe ziri ezi, ghọọkwa ike nke ndị na-anọ n’ọnụ ụzọ ámá achụghachi ndị agha.+7 Ndị a akpafuwokwa n’ihi mmanya, ha awagharịwokwa n’ihi mmanya na-egbu egbu. Onye nchụàjà na onye amụma+ akpafuwo n’ihi mmanya na-egbu egbu, mmanya emegharịwo ha anya, ha awagharịwo+ n’ihi mmanya na-egbu egbu; ha akpafuwo n’ọhụụ ha, mmanya ekweghịzi ha mara ihe ha na-ekpe n’ikpe.8 N’ihi na tebụl niile ejupụtawo n’agbọ na-asọ oyi.+ O nweghị ebe ọ na-adịghị.9 Ònye ka a ga-akụziri ihe,+ ònyekwa ka a ga-eme ka ọ ghọta ihe a nụrụ?+ Ọ̀ bụ ndị a kwụsịrị ara, ndị a napụrụ ara?+10 N’ihi na ọ bụ “ihe e nyere n’iwu n’elu ihe e nyere n’iwu, ihe e nyere n’iwu n’elu ihe e nyere n’iwu, eriri e ji atụ̀ ihe n’elu eriri e ji atụ̀ ihe, eriri e ji atụ̀ ihe n’elu eriri e ji atụ̀ ihe, ntakịrị n’ebe a, ntakịrị n’ebe ahụ.”+11 N’ihi na ọ ga-esi n’egbugbere ọnụ nke ndị na-asụ nsụ,+ nakwa n’asụsụ dị iche,+ gwa ndị a okwu,+12 bụ́ ndị ọ sịrị: “Ebe a bụ ebe izu ike. Meenụ ka onye ike gwụrụ zuru ike. Ebe a bụkwa ebe ntụsara ahụ́,” ma ha achọghị ige ntị.+13 Okwu Jehova ga-abụkwara ha “ihe e nyere n’iwu n’elu ihe e nyere n’iwu, ihe e nyere n’iwu n’elu ihe e nyere n’iwu, eriri e ji atụ̀ ihe n’elu eriri e ji atụ̀ ihe, eriri e ji atụ̀ ihe n’elu eriri e ji atụ̀ ihe,+ ntakịrị n’ebe a, ntakịrị n’ebe ahụ,” ka ha wee gaa ma dalaa azụ, e wee gbajie ha, matakwa ha n’ọnyà wee jide ha.+14 Ya mere, nụrụnụ okwu Jehova, unu ndị na-etu ọnụ, unu ndị nọ na Jeruselem na-achị ndị a:+15 N’ihi na unu sịrị: “Anyị na Ọnwụ agbaala ndụ;+ anyị na Shiol ahụkọwo ọhụụ;+ ọ bụrụ na oké idei mmiri nke na-achị ọkụ asọfee, ọ gaghị erute n’ebe anyị nọ, n’ihi na anyị emewo ka ụgha bụrụ ebe mgbaba anyị,+ anyị ezoola n’okwu ụgha.”+16 Ya mere, nke a bụ ihe Ọkaakaa Onyenwe anyị Jehova kwuru: “Lee, ana m edo otu nkume+ na Zayọn ka ọ bụrụ ntọala,+ bụ́ nkume kwesịrị ntụkwasị obi,+ nkume nkuku dị oké ọnụ ahịa+ nke ntọala siri ike.+ Ọ dịghị onye na-enwe okwukwe na ya nke ụjọ ga-atụ.+17 M ga-eme ka ikpe ziri ezi bụrụ eriri e ji atụ̀ ihe,+ meekwa ka ezi omume+ bụrụ ihe ọ̀tụ̀tụ̀; akụ́ mmiri ígwé+ ga-ekpochapụ ebe mgbaba ụgha ha,+ mmiri ga-ebupụkwa ebe ahụ ha zoro.+18 A ga-emebi ọgbụgba ndụ ahụ unu na Ọnwụ gbara,+ ọhụụ ahụ unu na Shiol hụkọrọ agaghị enwe isi.+ Mgbe oké idei mmiri ahụ na-achị ọkụ ga na-asọfere,+ unu ga-aghọkwara ya ebe ọ ga na-azọtọ azọtọ.+19 Mgbe ọ bụla ọ na-asọfere, ọ ga-eburu unu,+ n’ihi na ọ ga na-asọfe n’ụtụtụ ọ bụla, n’ehihie nakwa n’abalị; ọ dịghịkwa ihe ọzọ ọ ga-abụ ma ọ bụghị ihe na-akpata ịma jijiji+ ka o wee mee ka ndị ọzọ ghọta ihe a nụrụ.”20 N’ihi na ihe ndina dị mkpụmkpụ nke na mmadụ apụghị ịgbatị onwe ya n’elu ya, ákwà a kpara akpa dịkwa warara nke na mmadụ apụghị iji ya kpuchie onwe ya.21 N’ihi na Jehova ga-ebili dị ka o biliri n’Ugwu Perezim,+ ọ ga-ewe iwe dị ka o were na ndagwurugwu nke dị nso na Gibiọn,+ ka o wee mee ihe ọ na-eme, ihe ọ na-eme dị ịtụnanya, ka o wee rụọ ọrụ ya, ọrụ ya na-eju anya.+22 Ugbu a, unu abụla ndị na-akwa emo,+ ka agbụ unu wee ghara isi ike, n’ihi na ọ dị mbibi nke ga-abịakwasị ala a dum,+ ee, ihe e kpebiworo ime, nke m nụrụ n’ọnụ Ọkaakaa+ Onyenwe anyị, bụ́ Jehova nke ụsụụ ndị agha.23 Ṅaanụ ntị nụrụ olu m; geenụ ntị nụrụ okwu m.24 Onye na-akọ ugbo ọ̀ ga-eji ogologo ụbọchị dum+ na-akọ ala ka o wee kụọ mkpụrụ, na-egburi ala ubi ya, na-etirikwa ya?+25 Mgbe o mesịrị ka ebe ahụ dị larịị, ọ̀ bụ na ọ naghị agha mkpụrụ kọmin ojii, ghaakwa mkpụrụ kọmin,+ ọ̀ bụ na ọ gaghị akụ ọka wit, ọka milet,+ na ọka bali n’ebe kwesịrị ekwesị,+ kụọkwa ọka spelt+ ka ọ bụrụ ókè nke ala ya?+26 A na-agbazi+ ya ime ihe ziri ezi. Chineke ya na-ezi ya ihe.+27 N’ihi na ọ bụghị ihe e ji eticha mkpụrụ+ ka a na-eji etichapụta mkpụrụ kọmin ojii; a naghịkwa eji ụkwụ ụgbọala arị mkpụrụ kọmin elu. N’ihi na ọ bụ okporo osisi+ ka a na-ejikarị etichapụta mkpụrụ kọmin ojii, jirikwa mkpara tichapụta mkpụrụ kọmin.28 À na-anọ na-etichapụta ọka a chọrọ iji eme achịcha ruo mgbe a kụriri ya? N’ihi na ọ dịghị mgbe mmadụ ga na-azọcha+ ya n’akwụsịghị akwụsị.+ Ọ ga-eme ka ụkwụ ụgbọala ya nke ịnyịnya na-adọkpụ rịa ya elu, ma ọ gaghị akụpịa ya.+29 Ihe a bụkwa ihe si n’aka Jehova nke ụsụụ ndị agha,+ onye nzube ya dị ebube, onye rụworo oké ọrụ bara uru.+


text:
Track Android Phone Call Recorder App Review
There comes a time when you feel the need to record a phone call. Whether you are being a regular Android Phone Call Recorder App Review or just want to get a confession on record, na 5 best apps to record phone calls on Android are there to help.
Usually people in sales or real estate need a good app to record the conversations they had with clients. This way they don’t always need to write down personal information each and every time. Other times you just want a record of the conversation that will take place.
Android Phone Call Recorder App
A word of caution though, recording a conversation without the other party knowing may not be ethical. Also remember that some courts may not recognize “evidence” obtained by this method. Now that we have this out of the way let’s get to the best apps to record phone calls on Android list.
Using Spy Software exactspy: The Easiest Way to Android Phone Call Recorder App Review
Ihe ị chọrọ ime bụ:
1. Gaa na exactspy si web-na saịtị ma ịzụta software.
2. Download ngwa n'ime ekwentị na ị chọrọ inyocha.
3. Na-ele ekwentị data ọ bụla na ngwaọrụ nke nwere njikọ Ịntanetị.
Android Phone Call Recorder App Review na exactspy nwere nza nke ọrụ:
– Na-edekọ ihe GPS ntụpọ. nyochaa na Chọpụta ọrụ nke ekwentị! Realtime GPS nlekota, na adaba n'ụzọ map duzie si aga na
– Oku Kwunyere. Ọ ga-ekwe omume ịnụ mmekọrịta sitekwara mgbaru ọsọ cell ekwentị.(Google android Ma iOS telephones)
– Ekwentị dekọọ. Monitors na ndekọ na-akpọ na-akpọ si.
– Na abata na ekwentị na-akpọ mmachi. Machibido ọ bụla nọmba maka abata ekwentị oku.
– Ọmụmụ ederede. Lelee nile odide nwetara ma ọ bụ zipu site na ekwentị. Nledo na akụkụ Akwụkwọ Nsọ ndị na exactspy
– Keylogger. exactspy keylogging àgwà enye gị ohere na-amụ ihe niile gị iche onye ọrụ faucets na ekwentị mkpanaaka.
– Cpanel. E kasị ndekọ na ekwentị ọmụma ma na eziokwu online ọ bụla site Computer
– Pụrụ ịdabere. 10-ụbọchị ego azu na nkwa
– Ego oge. Nyochaa nile oge omume, mere ndokwa ihe na memos.
– Na-aga site ozi ịntanetị. Meziri na oku na abata na e-mail
– Nyochaa Internet oriri: ịgagharị si, web saịtị ibe edokọbara, obstructs ebe nrụọrụ weebụ
– Intercept ozugbo ozi: Skype nledo, WhatsApp nledo na Facebook ma ọ bụ twitter nledo, Viber nledo na iMessage nledo
– Bugging. Ọ ga-ekwe omume akụkọ ihe mere eme ọnọdụ na exactspy
– Handheld akara. Ị kwesịrị inwe a n'ime obodo akara karịrị a ekwentị na-eme ka exactspy: a di iche iche nke ike dị ka gadget wipeout, anya ngwaahịa obstructing ga-n'ime gị ahụ
– Dịghị! Obere batrị ingestion
– Stealth! Adịghị eji ederede iwu nke na-egosi ike banyere iche cell ekwentị, -ejide n'aka na nzuzo nke gị nsuso
– Adaba! Nwere ike ijikwa isi mobile ekwentị ụdị na Sistemu eji arụ ọrụ: Gam akporo ekwentị mkpanaaka, iPhone telephones
Ma ndị na-eri na-eji ngwa, na premiom na ndepụta atụmatụ akwụ ụgwọ $15.99 a ọnwa bụkwanụ. Ọ bụrụ na nwunye gị ma ọ bụ ọrụ a na ịghọ aghụghọ ule na ị ma ọ bụ ụlọ ọrụ gị, a na-eri bụ enweghị obi abụọ a, a obere price-akwụ iji chọpụta. Ọ dị ọnụ ala price nledo software omume, tụnyere mSpy, Mobile ekwentị Nledo, Steathgeine..
Ị nwere ike Download :”Track Android Phone Call Recorder App Review“


text:
Bem Iso Yom Obio Ubọn̄ Abasi Utu ke Inyene the Kingdom
“Ẹka iso ẹyom obio ubọn̄ [Abasi], ndien ẹyedian mme n̄kpọ emi ẹnọ mbufo.”—LUKE 12:31.
IKWỌ: 40, 98
1. Didie ke se nnyịn inen̄erede iyom okpụhọde ye se nnyịn ikpamade ndinyene?
ATA ediwak n̄kpọ ẹdu oro ikpamade ndinyene, edi n̄kpọ ifan̄ kpọt ke inen̄ede iyom man idu uwem. Edi etie nte ediwak owo ifiọkke ke se nnyịn inen̄erede iyom okpụhọde ye se nnyịn ikpamade ndinyene. N̄kpọ emi nnyịn inen̄erede iyom edi n̄kpọ emi anade inyene man ikeme ndidu uwem, utọ nte udia, ọfọn̄, ye ebietidụn̄. Edi odu ata ediwak n̄kpọ eken emi edide m̀mê imenyene mmọ m̀mê inyeneke, isụk idodu uwem.
2. Nso ke ediwak owo ẹsima ndinyene?
2 Se mme owo ẹmade ndinyene etiene ebiet emi mmọ ẹdụn̄de. Ediwak owo oro ẹdụn̄de ke mme idụt oro owo mînen̄ekede inyene n̄kpọ ẹkpema ndidep fon, moto-saikle, m̀mê isọn̄. Edi mbon oro ẹdụn̄de ke mme idụt oro mme owo ẹnen̄erede ẹnyene okụk ẹsima ndinyene ikpọ ufọk, ọfọn̄ m̀mê moto oro enen̄erede ọsọn̄ urua. Edi inamke n̄kpọ m̀mê idụn̄ ke m̀mọ̀n̄, m̀mê imenyene n̄kpọ m̀mê inyeneke, edieke nnyịn mîkpemeke, imekeme ndiyom ndidep ata ediwak n̄kpọ oro nnyịn mîyomke m̀mê oro ubọk nnyịn mîsịmke.
KÛMA INYENE
3. Ẹsisan̄a didie ẹdiọn̄ọ owo emi amade inyene?
3 Owo emi amade inyene esisịn idem anam se ededi emi enye ekemede man enyene n̄kpọ utu ke ndisịn idem nnam n̄kpọ Abasi. Enye isikereke n̄kpọ en̄wen ikan inyene, isinyụn̄ iyụhọke ye se enye enyenede. Idem mbon emi mînen̄ekede inyene okụk m̀mê oro mîsidepke mme n̄kpọ oro ẹsọn̄de urua, ẹkeme ndima inyene n̄ko. Uma-inyene ekeme ndinam owo okûbem iso oyom Obio Ubọn̄ Abasi.—Heb. 13:5.
4. Didie ke Satan esida “se idọn̄de enyịn” atap nnyịn?
4 Satan oyom nnyịn inịm ke edieke nnyịn mînyeneke kpukpru n̄kpọ oro ẹsion̄ode ẹdi, ke uwem idinemke nnyịn. Satan enen̄ede ọfiọk ndida “se idọn̄de enyịn,” oro edi, se nnyịn ikụtde ntap nnyịn. (1 John 2:15-17; Gen. 3:6; N̄ke 27:20) Ẹsion̄o ata ediwak n̄kpọ ẹdi, ndusụk nti, ndusụk ndiọi. Ndien ẹsinam etie nte ke nnyịn mînyeneke ndusụk n̄kpọ emi ke imọn̄ ikpa. Ndi akanam emedep n̄kpọ emi mûnen̄ekede uyom ke ntak emi ekeyede fi m̀mê ke ntak emi okokụtde ke TV? Ndi ama edikụt ke okposụk okokop inem uwem idem edieke mûkpudepke n̄kpọ oro? Mme utọ n̄kpọ emi ẹkeme ndinam uwem efek nnyịn. Mmọ ẹkeme ndinam ọsọn̄ nnyịn ndikpep Bible, nditịm idem nnọ mbono esop, ndidụk mbono esop, ndinyụn̄ n̄wọrọ an̄wautom kpukpru ini. Ti ke apostle John ama odụri nnyịn utọn̄ ete ke “ererimbot ke ebebe efep ye mme udọn̄ esie.”
5. Nso isitịbe inọ mbon oro ẹsịnde ibuot ẹsịn itọn̄ ẹyom ediwak inyene?
5 Satan oyom nnyịn idụk ufụn inọ Inyene utu ke Jehovah. (Matt. 6:24) Mbon oro ẹsịnde ibuot ẹsịn itọn̄ ẹyom ediwak inyene isiyụhọke ye se mmọ ẹnyenede, isinyụn̄ ikopke inemesịt. Mmọ ẹsiduọ ẹdụk idomo ẹnyụn̄ ẹsịn idem ke ediwak mfịna. Se ikam idiọkde ikan edi ke emi ekeme ndinam mmọ ibuọtke idem aba Jehovah inyụn̄ ikereke iban̄a Obio Ubọn̄ esie. (1 Tim. 6:9, 10; Edi. 3:17) Se Jesus eketịn̄de ke uwụtn̄kpọ asuan n̄kpasịp esitịbe ọnọ utọ mbon emi. Enye ọkọdọhọ ete: “Mmọ efen ẹsụk ẹdu emi ẹsuande ke otu n̄kukịm; mmọ emi ẹdi mbon oro ẹkopde ikọ emi, edi . . . udọn̄ edinyene mme n̄kpọ eken ẹbụmede ẹdụk ẹnyụn̄ ẹbaba ikọ oro, ndien enye in̄wụmke mfri.”—Mark 4:14, 18, 19.
6. Nso ke mbụk Baruch ekpep nnyịn?
6 N̄kọ emeti se iketịbede inọ Baruch, ewetn̄wed Jeremiah? Ke ini ekekperede ini emi ẹkeyomde ndisobo Jerusalem, Baruch ama ọtọn̄ọ ‘ndiyom ikpọ n̄kpọ,’ kpa mme n̄kpọ emi mîdinyeneke ufọn inọ enye ibịghi. Enye akpakakam oyom se Jehovah ọkọn̄wọn̄ọde ndinọ enye. Jehovah ọkọdọhọ enye ete: “Ami nyọnọ fi ukpọn̄ fo.” (Jer. 45:1-5) Jehovah ikaduakke ndinyan̄a inyene owo ndomokiet ke obio oro enye okoyomde ndisobo. (Jer. 20:5) Nnyịn imenen̄ede ikpere utịt ererimbot emi. Ntre, idịghe ini edi emi ndisịn ibuot nsịn itọn̄ nyom ndinyene kpukpru n̄kpọ. Ikpanaha nnyịn ikere ke Jehovah ayanyan̄a inyene nnyịn ndomokiet ke ini akwa ukụt, inamke n̄kpọ m̀mê inyene oro ọsọn̄ urua didie. Mme owo kpọt ke Jehovah edinyan̄a ini oro.—N̄ke 11:4; Matt. 24:21, 22; Luke 12:15.
7. Nso ke idineme idahaemi, ndien ntak?
7 Jesus ama ekpep nnyịn nte ikemede ndinyene mme akpan n̄kpọ oro ikpadade idu uwem edi isụk inam n̄kpọ Abasi, imaha inyene, inyụn̄ itịmekede esịt ikaha. Enye eketịn̄ n̄kpọ emi ke ini enye ọkọkwọrọde ikọ ke obot. (Matt. 6:19-21) Ẹyak ikot inyụn̄ ineme se enye eketịn̄de ke Matthew 6:25-34. Se idinemede emi ayanam ikụt ke ana ‘ika iso iyom obio ubọn̄ Abasi,’ utu ke inyene.—Luke 12:31.
JEHOVAH ESINỌ NNYỊN SE IDADE IDU UWEM
8, 9. (a) Ntak emi mîkpanaha itịmede esịt iban̄a se idade idu uwem? (b) Nso ke Jesus ọkọdiọn̄ọ aban̄a nnyịn ye se iyomde?
8 Kot Matthew 6:25. Jesus ama ọdọhọ mbon emi enye ọkọkwọrọde ikọ ọnọ ete “ẹtre nditịmede esịt mban̄a uwem” mmọ. Mmọ ẹketịmede esịt ẹban̄a n̄kpọ emi mîkpakanaha mmọ ẹtịmede esịt ẹban̄a. Ntre Jesus ama ọdọhọ mmọ ẹtre nditịmede esịt. Enyene ntak emi enye ọkọdọhọde mmọ ntre. Nditịmede esịt n̄kaha mban̄a n̄kpọ ekededi, ọkpọkọm edi n̄kpọ emi nnyịn inen̄erede iyom, ekeme ndinam nnyịn ifre iban̄a n̄kpọ Abasi. Jesus ikoyomke mbet esie ẹka iso ẹtịmede esịt, oro akanam enye etịn̄ ikọ emi utịm ikanan̄ efen ke ini enye ọkọkwọrọde ikọ ke obot.—Matt. 6:27, 28, 31, 34.
9 Ntak emi Jesus ọkọdọhọde nnyịn ikûtịmede esịt iban̄a se ididiade, idin̄wọn̄de, m̀mê se idisịnede? Ndi emi idịghe ndusụk n̄kpọ oro inen̄erede iyom ke uwem? Ndi esịt iditịmekede nnyịn edieke nnyịn mînyeneke mme n̄kpọ emi? Esịt eyetịmede nnyịn, Jesus ama onyụn̄ ọdiọn̄ọ ke eyetịmede. Enye ama ọdiọn̄ọ se nnyịn isiyomde man ida idu uwem kpukpru usen. Enye ama ọdiọn̄ọ n̄ko ke nnyịn ididu uwem ke “ndiọkeyo emi ọsọn̄de ndiyọ” ke “mme akpatre usen” emi. (2 Tim. 3:1) Ndusụk n̄kpọ oro ẹnamde uwem ọsọn̄ ye nnyịn ẹdi unana utom, nsọn̄ọn̄kpọ, ye unana udia. Kpa ye oro, Jesus ama ọdiọn̄ọ ke ‘uwem akan udia, ikpọkidem onyụn̄ akan edisịnen̄kpọ.’
10. Ke ini Jesus ekekpepde mme owo ndibọn̄ akam, enye ọkọdọhọ ke nso idi akpan n̄kpọ oro ikpeben̄ede?
10 Mbemiso Jesus ọkọdọhọde mbon oro enye ọkọkwọrọde ikọ ọnọ ẹtre nditịmede esịt, enye ama ekpep mmọ nte ẹkpeben̄ede Jehovah se mmọ ẹyomde. Enye ọkọdọhọ ke mmọ ẹkeme ndidọhọ ẹte: “Nọ nnyịn udia eke ekemde nnyịn ke usen mfịn.” (Matt. 6:11) Isan̄ en̄wen, enye ama ọdọhọ ke mmọ ẹkeme ndidọhọ n̄ko ete: “Nọ nnyịn udia usen eke ekemde ye se iyomde ke usen mfịn.” (Luke 11:3) Ikọ Jesus ikọwọrọke ke udia usen ke ikpesikere iban̄a kpukpru ini. Ke akam oro Jesus ekekpepde mbet esie, enye ama owụt ke Obio Ubọn̄ Abasi edi ata akpan n̄kpọ oro ikpọbọn̄de akam iben̄e. (Matt. 6:10; Luke 11:2) Ekem Jesus ama ọdọhọ mmọ ke Jehovah enyene odudu ndinọ mmọ se mmọ ẹyomde, ntre ke ufọn idụhe mmọ nditịmede esịt.
11, 12. Nte Jehovah esede aban̄a mme inuen ekpep nnyịn nso? (Se akpa ndise ibuotikọ emi.)
11 Kot Matthew 6:26. Ọfọn ‘itịm ise mme inuen enyọn̄.’ Kpa ye oro mmọ ẹkpride, mmọ ẹsidia ediwak mfri, ẹta n̄kpasịp, utụn̄, ye ediwak n̄kpọ eken. Mmọ ẹsidia udia ẹkan owo, edi mmọ inyeneke in̄wan̄. Jehovah esinọ mmọ kpukpru se mmọ ẹyomde. (Ps. 147:9) Edi Jehovah isitan̄ke udia ididọn̄ mmọ ke inua! Kpa ye oro udia mmọ odude barasuene, mmọ ẹsisan̄a ẹyom udia mmọ.
12 Jesus ama ọdiọn̄ọ ke idụhe se ikpanamde Ete imọ ọnọ mme inuen udia edi inọhọ mme owo se ẹdade ẹdu uwem. [1] (1 Pet. 5:6, 7) Jehovah idimenke udia idisịn nnyịn ke inua, edi enye ọyọdiọn̄ in̄wan̄ nnyịn m̀mê utom oro inamde man inyene se idade ise iban̄a idem nnyịn kpukpru usen. Edieke afanikọn̄ esịmde nnyịn, enye ekeme ndinam mbon en̄wen ẹbuana se mmọ ẹnyenede ye nnyịn. Okposụkedi emi Jesus mîkọdọhọke ke Jehovah esinọ mme inuen ufọk, Jehovah esinọ mme inuen ifiọk ye mme n̄kpọ oro mmọ ẹsidade ẹbọp efọk mmọ. Kpasụk ntre, Jehovah ayan̄wam nnyịn inyene ebiet emi idụn̄de.
13. Nso iwụt ke nnyịn imọsọn̄ urua ikan mme inuen?
13 Jesus ama obụp mbon oro enye ọkọkwọrọde ikọ ọnọ ete: “Nte mbufo isọn̄ke urua ikan [mme inuen enyọn̄]?” Jesus ama ọdiọn̄ọ ke ibịghike imọ imọn̄ ikpa ke ibuot mme owo. (Men Luke 12:6, 7 domo.) Christ akakpa ọnọ mme owo, ikakpaha inọ mme inuen m̀mê unam ekededi. Enye akakpa ọnọ nnyịn man ikeme ndidu uwem ke nsinsi.—Matt. 20:28.
14. Nso ke owo oro esitịmerede esịt mîdikemeke ndinam tutu amama?
14 Kot Matthew 6:27. Ntak emi Jesus ọkọdọhọde ke owo emi etịmerede esịt ikemeke ndidian cubit kiet ke isua uwem esie? Sia nditịmede esịt n̄kaha mban̄a se ikpadade idu uwem ke usen ke usen idinamke nnyịn idu uwem ibịghi ikan nte ikpodude. Utu ke oro, nditịmede esịt n̄kaha akam ekeme ndinam nnyịn isọp ikpa.
15, 16. (a) Nte Jehovah esede aban̄a ekpon̄idịm ekpep nnyịn nso? (Se akpa ndise ibuotikọ emi.) (b) Nso mbụme ke ikpobụp idem nnyịn, ndien ntak-a?
15 Kot Matthew 6:28-30. Anie mîkpamaha ndisịne ediye ọfọn̄ n̄ka ukwọrọikọ, mbono esop, m̀mê mbono? Kpa ye oro, ndi akpana ‘itịmede esịt iban̄a se idisịnede’? Isan̄ enye emi, Jesus etịn̄ aban̄a n̄kpọ en̄wen emi Jehovah okobotde, oro edi, “ekpon̄idịm.” Imekeme ndikpep ediwak n̄kpọ nto “ekpon̄idịm.” Flawa emi edi ke uduot ke uduot, esinyụn̄ eye etieti. Enye isidọkke ọfọn̄, isinyụn̄ ikịmke ọfọn̄ isịne. Edi iwakke flawa emi eyede ntem! Flawa emi eye tutu Jesus ọdọhọ ke “Solomon ke ofụri ubọn̄ esie ikesịneke n̄kpọ” emi eyede nte flawa emi.
16 Se ikọ Jesus ọwọrọde edi emi: “Edieke Abasi esịnede mbiet ke ikọt n̄kpọ ntem . . . , adan̄a didie akan oro ke enye edisịne mbufo n̄kpọ, mbufo mbon ekpri mbuọtidem?” Abasi iditreke-tre ndinọ nnyịn se isịnede! Edi mme mbet Jesus ikenen̄ekede inyene mbuọtidem. (Matt. 8:26; 14:31; 16:8; 17:20) Akana mmọ ẹnen̄ede ẹbuọt idem ye Jehovah. Nso kaban̄a nnyịn mfịn? Ndi nnyịn imenen̄ede ibuọt idem ye Jehovah inyụn̄ inịm ke enye ọyọnọ nnyịn se idade idu uwem?
17. Nso ikeme ndinam nnyịn ikpọn̄ Jehovah?
17 Kot Matthew 6:31, 32. Ikpanaha ikpebe mbon ererimbot emi mîsibuọtke idem ye Jehovah emi esisede aban̄a mbon emi ẹnịmde n̄kpọ Obio Ubọn̄ akpa ke uwem mmọ. Ndisịn ibuot nsịn itọn̄ nyom kpukpru “mme n̄kpọ emi mme idụt ẹsịnde idem ẹyom” ekeme ndinam nnyịn ikpọn̄ Jehovah. Edi, edieke inịmde n̄kpọ Obio Ubọn̄ akpa ke uwem nnyịn, imenen̄ede idiọn̄ọ ke Jehovah idisịnke nnyịn baba eti n̄kpọ kiet. Sia nnyịn iten̄ede Jehovah, edieke inyenede se idiade, ye se isịnede, ye itie udakibuot, iyoyụhọ ye mme n̄kpọ emi.—1 Tim. 6:6-8.
NDI ADA OBIO UBỌN̄ ABASI NTE AKPA N̄KPỌ KE UWEM FO?
18. Nso ke Jehovah ọdiọn̄ọ aban̄a nnyịn kiet kiet, ndien nso ke enye edinam ọnọ nnyịn?
18 Kot Matthew 6:33. Ana nnyịn mbet Jesus Christ ida Obio Ubọn̄ Abasi nte akpa n̄kpọ ke uwem nnyịn. Edieke inamde emi, Jesus ọkọdọhọ ke “ẹyedian kpukpru n̄kpọ emi ẹnọ” nnyịn. Ntak emi enye ọkọdọhọde ntre? Enye ọkọdọhọ ke Matthew 6:32 ete: “Ete mbufo eke heaven ọfiọk ke mbufo ẹmeyom kpukpru n̄kpọ emi,” oro edi, mme n̄kpọ oro isidade idu uwem. Jehovah ọdiọn̄ọ ke nnyịn imoyom udia, ọfọn̄, ye ebietidụn̄, idem mbemiso nnyịn iyomde mme n̄kpọ emi. (Phil. 4:19) Enye ọdiọn̄ọ ọfọn̄ nnyịn oro oyomde nditaha, udia oro nnyịn iyomde, ye ebietidụn̄ oro edikemde nnyịn ye ubon nnyịn. Jehovah oyokụt ete ke nnyịn imenyene se inen̄erede iyom.
19. Ntak emi nnyịn mîkpetịmekede esịt iban̄a ini iso?
19 Kot Matthew 6:34. Jesus ọdọhọ ọyọhọ utịm ikaba ete ‘ikûtịmede esịt.’ Enye oyom ikere iban̄a se iyomde ke usen, ikûtịmede esịt iban̄a n̄kpọn̄, sia imenen̄ede inịm ke Jehovah ayan̄wam nnyịn. Edieke itịmerede esịt ikaha iban̄a ini iso, emi ekeme ndinam ibuọt idem ke idem nnyịn utu ke ndibuọt idem ye Jehovah. Utọ n̄kpọ emi ekeme ndidian̄ade nnyịn n̄kpọn̄ Jehovah.—N̄ke 3:5, 6; Phil. 4:6, 7.
BEM ISO YOM OBIO UBỌN̄, NDIEN JEHOVAH EYESE ABAN̄A FI
20. (a) Nso ke afo ekeme ndibiere ndinam nnọ Jehovah? (b) Nso ke akpanam man odu mmemmem uwem?
20 Edi ata ubiatini ndisịn ibuot nsịn itọn̄ nyom inyene utu ke ndisịn idem nnam n̄kpọ Abasi. Oyom ida n̄kpọ Jehovah nte akpa n̄kpọ ke uwem nnyịn. Ke uwụtn̄kpọ, ndi emekeme ndika n̄kan̄wam esop emi ẹnen̄erede ẹyom mme ọkwọrọikọ? Ndi emekeme ndinam utom usiakusụn̄? Edieke edide asiakusụn̄, ndi emekeme ndisịn n̄wed n̄ka Ufọkn̄wed Mme Ọkwọrọ Obio Ubọn̄? Ndi emekeme ndisika ke ini ke ini n̄kan̄wam ke Bethel m̀mê ke itie ukabade n̄wed emi mîdụhe ke n̄kọk itieutom? Ndi emekeme ndin̄wam Itieutom Emi Esede Aban̄a Ubọpn̄kpọ ke N̄kann̄kụk nnyụn̄ ntiene mbọp Ufọkmbono Obio Ubọn̄? Tie kere nte okpodude mmemmem uwem man ekeme ndinen̄ede nsịn idem nnam n̄kpọ Obio Ubọn̄. Ekebe emi “ Nte Ekemede Ndidu Mmemmem Uwem” etịn̄ nte akpanamde emi. Bọn̄ akam nọ Jehovah an̄wam fi ebiere se edinamde.
21. Nso idin̄wam fi enen̄ede ekpere Jehovah?
21 N̄kọ omokụt do ke enen̄ede ọfọn nte Jesus ekekpepde nnyịn ibem iso iyom Obio Ubọn̄ Abasi utu ke inyene. Edieke inamde emi, nnyịn iditịmekede esịt ikaha iban̄a se inen̄erede iyom. Nnyịn iyenen̄ede ikpere Jehovah edieke ibuọtde idem ye enye mînyụn̄ isịnke ibuot isịn itọn̄ iyom ndinyene kpukpru n̄kpọ emi ererimbot ẹsion̄ode ẹdi, ọkpọkọm imenyene okụk ndidep mmọ. Ndidu mmemmem uwem idahaemi ayan̄wam nnyịn ‘isọn̄ọ imụm ata uwem ikama.’—1 Tim. 6:19.
^ [1] (ikpehe 12) Edieke oyomde ndidiọn̄ọ ntak emi Jehovah esiyakde asan̄autom esie anana se adiade ndusụk ini, mbọk kot “Mme Mbụme Oro Mme Andikot Ẹbụpde” ke Enyọn̄-Ukpeme September 15, 2014, p. 22.


text:
Akụkọ nke 58: Devid na Golayat
NDỊ Filistia bịara ọzọ ibuso Izrel agha. Ụmụnne atọ Devid ndị kasị okenye nọzi n’ụsụụ ndị agha Sọl. Otu ụbọchị, Jesi gwara Devid, sị: ‘Wegara ụmụnne gị mkpụrụ ọka na ogbe achịcha ụfọdụ. Chọpụtakwa otú ha na-eme.’
Mgbe Devid ruru ebe ndị agha ahụ nọ, ọ gbagara n’ọgbọ agha ahụ ịga hụ ụmụnne ya. Dike ndị Filistia bụ́ Golayat pụtara iji ndị Izrel mee ihe ọchị. Ọ nọwo na-eme nke a ụtụtụ na anyasị ruo ụbọchị iri anọ. O ji oké olu kwuo, sị: ‘Họpụtanụ otu onye n’etiti unu ibuso m agha. Ọ bụrụ na o merie wee tigbuo m, anyị ga-abụ ndị ohu unu. Ma ọ bụrụ na m merie wee tigbuo ya, unu ga-abụ ndị ohu anyị. M na-asị unu, họpụtanụ otu onye ibuso m agha.’
Devid wee jụọ ụfọdụ ndị agha ahụ, sị: ‘Gịnị ka a ga-enye onye ga-etigbu onye Filistia nke a wee wepụ ihere nke a n’ihu Izrel?’
‘Sọl ga-enye onye ahụ nnukwu akụ̀,’ ka otu onye agha sịrị. ‘Ọ ga-akpọnyekwa ya ada ya ka ọ lụọ.’
Ma ndị Izrel niile na-atụ Golayat ụjọ, n’ihi na ọ dị nnọọ ukwuu. O toro ogologo karịa rula itoolu (ihe dị ka mita atọ), o nwekwara onye agha ọzọ nke na-eburu ya ọta ya.
Ụfọdụ ndị agha jere gwa Eze Sọl na Devid chọrọ ibuso Golayat agha. Ma Sọl gwara Devid, sị: ‘Ị pụghị ibuso onye Filistia nke a agha. Ị ka bụ nwatakịrị, ma ya onwe ya anọwo na-ebu agha ná ndụ ya niile.’ Devid zara ya, sị: ‘Egburu m bea na ọdụm ndị buuru atụrụ nna m. Onye Filistia nke a ga-adị ka otu n’ime ha. Jehova ga-enyere m aka.’ Sọl wee sị ya: ‘Jee, ka Jehova nọnyekwara gị.’
Devid jere n’akụkụ iyi weta nkume ise na-akwọ mụrụmụrụ, tinye ha n’ime akpa ya. O wee were katapọọtụ ya jee izute dike ahụ. Mgbe Golayat hụrụ ya, ọ pụghị ikwere ihe anya ya hụrụ. O chere na ọ dị nnọọ mfe igbu Devid.
‘Naanị bịakwute m,’ ka Golayat kwuru, ‘m ga-ewerekwa ahụ́ gị nye anụ ufe na ụmụ anụmanụ ka ha rie.’ Ma Devid sịrị ya: ‘I ji mma agha na ube na-abịakwute m, ma mụ onwe m ji aha Jehova na-abịakwute gị. Taa ka Jehova ga-enye gị n’aka m, m ga-etigbukwa gị.’
Devid wee gbara ọsọ jekwuwe Golayat. O wepụta otu nkume n’akpa ya, tinye ya na katapọọtụ ya, were ike ya niile gbapụ ya. Nkume ahụ gbabanyere Golayat n’isi, o wee daa n’ala nwụọ! Mgbe ndị Filistia hụrụ na dike ha adawo, ha niile tụgharịrị ma gbaa ọsọ. Ndị Izrel chụwara ha wee merie n’agha ahụ.
1 Samuel 17:1-54.
Ajụjụ
- Olee otú Golayat si maa ndị agha Izrel aka?
- Olee otú Golayat gbaruru na dimkpa, gịnịkwa ka Eze Sọl kwere nkwa inye onye ga-egbu Golayat?
- Gịnị ka Devid kwuru mgbe Sọl gwara ya na ọ gaghị alụsoli Golayat ọgụ n’ihi na Devid bụ obere nwa?
- Olee otú Devid si gosi na ya tụkwasịrị Jehova obi site n’ihe ọ zaghachiri Golayat?
- Dị ka ị pụrụ ịhụ na foto a, gịnị ka Devid ji gbuo Golayat, gịnịkwa mere ndị Filistia mgbe nke ahụ gasịrị?
Ajụjụ ndị ọzọ
- Gụọ 1 Samuel 17:1-54.
Gịnị mere Devid atụghị egwu, oleekwa otú anyị pụrụ isi ṅomie obi ike ya? (1 Sam. 17:37, 45; Efe. 6:10, 11)
N’ihi gịnị ka Ndị Kraịst ji kwesị izere mmụọ ịsọ mpi dị ka nke Golayat mgbe ha na-eme egwuregwu ma ọ bụ na-enwe ntụrụndụ? (1 Sam. 17:8; Gal. 5:26; 1 Tim. 4:8)
Olee otú ihe Devid kwuru si gosi na o nwere okwukwe na Chineke ga-anọnyere ya? (1 Sam. 17:45-47; 2 Ihe 20:15)
Kama ịkọwa na agha ahụ bụ n’etiti ụsụụ ndị agha abụọ na-emegiderịta onwe ha, olee otú akụkọ a si gosi na agha ahụ bụ n’ezie n’etiti chi ụgha dị iche iche na ezi Chineke ahụ bụ́ Jehova? (1 Sam. 17:43, 46, 47)
Olee otú ihe ahụ fọdụrụnụ e tere mmanụ si eṅomi ihe nlereanya Devid bụ́ ịtụkwasị Jehova obi? (1 Sam. 17:37; Jer. 1:17-19; Mkpu. 12:17)


text:
Ọ̀ Na-adị Gị Ka Chineke Emechuola Gị Ihu?
OTU nwoke onye Brazil aha ya bụ Sidnei nwere ihe mberede otu ụbọchị ọ na-egwu egwuregwu na mmiri. Ọ dị afọ iri abụọ na anọ mgbe ihe a mere. Ihe mberede ahụ kwarụrụ ya ahụ́ nke na o nweghịzi ebe o nwere ike ịga ma ó jighị ígwè ndị ngwọrọ. Ọ nọ na-ajụ onwe ya, sị: “Gịnị ka m mere? Gịnị mere Chineke ji kwe ka ihe a mee m?”
Anyị nwere ike iche na Chineke emechuola anyị ihu ma agha ma ọ bụ ọdachi kpatara anyị nsogbu, ma ọ bụ ma anyị rịawa ọrịa ma ọ bụ nwee ihe mberede, ma ọ bụkwanụ ma e nwee onye nwụnahụrụ anyị. O nweela ndị chere otú ahụ n’oge ochie. E nwere oge ọtụtụ nsogbu bịaara Job bụ́ otu nwoke dịrị ndụ n’oge ochie. O chere na ọ bụ Chineke ka ihe na-eme ya si n’aka. Ọ gwara Chineke, sị: “M na-etiku gị maka enyemaka, ma ị dịghị aza m; eguzorowo m ọtọ, ka i wee ṅaa m ntị. Ị na-agbanwe wee na-emeso m ihe n’obi ọjọọ; i ji ike gị dum na-ebuso m iro.”—Job 30:20, 21.
Job amaghị ebe nsogbu ya si, ọ maghịkwa ihe mere nsogbu ahụ ji bịara ya, ma ọ bụ ihe mere Chineke ji kwe ka ọ bịara ya. Ma, obi dị anyị ụtọ na Baịbụl agwala anyị ihe mere ụdị nsogbu ndị ahụ ji abịara anyị nakwa ihe anyị kwesịrị ime ma ọ bịara anyị.
CHINEKE Ọ̀ CHỌRỌ KA ANYỊ NA-ATA AHỤHỤ?
O nwere otu ihe Baịbụl gwara anyị gbasara Chineke. Ọ sịrị: “Ihe zuru okè ka ọrụ ya bụ, n’ihi na ụzọ ya niile bụ ikpe ziri ezi. Chineke nke kwesịrị ntụkwasị obi, onye ikpe na-ezighị ezi na-adịghị n’ebe ọ nọ; onye ezi omume na onye ziri ezi ka ọ bụ.” (Diuterọnọmi 32:4) Ọ bụrụ na Chineke bụ “onye ezi omume na onye ziri ezi,” ọ̀ ga-achọ ka ụmụ mmadụ na-ata ahụhụ? Ọ̀ ga-eme ka ọdachi dakwasị ha iji gbazie ha?
O doro anya na ọ gaghị eme otú ahụ. Baịbụl gwadịrị anyị, sị: “N’oge ọnwụnwa, ka onye ọ bụla ghara ịsị: ‘Ọ bụ Chineke na-anwa m.’ N’ihi na a pụghị iji ihe ọjọọ nwaa Chineke, ya onwe ya adịghịkwa anwa onye ọ bụla.” (Jems 1:13) Baịbụl gwakwara anyị na ụmụ mmadụ enweghị nsogbu ọ bụla mgbe Chineke kere ha. Mgbe o kere Adam na Iv, bụ́ nwoke mbụ na nwaanyị mbụ, ọ rụụrụ ha ebe mara mma ha ga-ebi, tinyere ha ihe niile dị ha mkpa, nyekwa ha ọrụ ga na-eme ha obi ụtọ. Chineke gwara ha, sị: “Mụọnụ ọmụmụ, baanụ ụba ma jupụta ụwa.” O doro anya na o nweghị ihe kwesịrị ime ka Adam na Iv chewe na Chineke emechuola ha ihu.—Jenesis 1:28.
Ma, nsogbu zuziri ụmụ mmadụ ahụ́ taa. Kemgbe ụwa, nsogbu na-abịara anyị na-aka njọ n’ike n’ike. Ihe a Baịbụl kwuru gbasara anyị bụ eziokwu: “Ihe niile e kere eke na-asụkọ ude ma na-anọkọ n’ihe mgbu ruo ugbu a.” (Ndị Rom 8:22) Gịnị kpataziri nsogbu anyị?
GỊNỊ MERE ANYỊ JI ATA AHỤHỤ?
Tupu anyị aghọta ihe mere anyị ji ata ahụhụ, anyị ga-ebugodị ụzọ mata otú ihe si gaa n’oge ahụ Chineke kere Adam na Iv. Chineke gwara ha ka ha ghara iri “mkpụrụ si n’osisi ịma ihe ọma na ihe ọjọọ.” O nyere ha iwu a iji gosi na ọ bụ yanwa kwesịrị ịgwa ha ihe bụ́ ihe ọma na ihe bụ́ ihe ọjọọ. Ma, otu mmụọ ozi nupụụrụ Chineke isi, onye e mechara kpọwa Ekwensu na Setan, mere ka Adam na Iv nupụrụ Chineke isi. Ekwensu gwara Iv na ha agaghị anwụ ma ha rie mkpụrụ osisi ahụ Chineke sịrị ha erila. Ihe ọ na-ekwu bụ na Chineke ghaara ha ụgha. Setan gwakwara Iv na Chineke achọghị ka ha nweta ikike ikpebi ihe bụ́ ihe ọma na ihe bụ́ ihe ọjọọ. (Jenesis 2:17; 3:1-6) Ihe ihe a Setan kwuru pụtara bụ na ihe ga-aka adịrị ụmụ mmadụ mma ma ọ bụrụ na ọ bụghị Chineke na-achị ha. Ihe a niile mere ka ọ dị mkpa ka a chọpụta otu ihe dị ezigbo mkpa, ya bụ, ọ̀ bụ Chineke kwesịrị ịchị ụmụ mmadụ?
O nwekwara ihe ọzọ Ekwensu kwuru. O kwuru na ihe mere ụmụ mmadụ ji efe Chineke bụ maka ihe ọma Chineke na-emere ha. Ekwensu gwara Chineke gbasara Job, sị: “Ọ̀ bụ na ị gbaghị ya ogige gburugburu, gbaakwa ụlọ ya na ihe niile o nwere ogige gburugburu? . . . Ma, iji nwee ihe dị iche, biko, matịa aka gị, metụ ihe niile o nwere, lee ma ọ́ gaghị akọcha gị n’ihu gị.” (Job 1:10, 11) Ihe a Setan kwuru gbasara Job gbasakwara mmadụ niile. Ọ na-ekwu na o nweghị mmadụ ọ bụla ji obi ya niile efe Chineke.
OLEE OTÚ CHINEKE GA-ESI DOZIE OKWU A?
Olee otú kacha mma Chineke ga-esi edozi okwu ahụ, ya ebie kpamkpam? Chineke maara ihe niile. Ọ ma otú kacha mma isi dozie ya, anyị aghara iche na o mechuola anyị ihu. (Ndị Rom 11:33) Ọ hapụrụ ka ụmụ mmadụ chịa onwe ha ruo oge ụfọdụ ka o doo ewu na ọkụkọ anya onye ọchịchị ya kacha mma.
Nsogbu ndị na-echi ụmụ mmadụ ọnụ n’ala taa emeela ka o doo anya na ọchịchị ụmụ mmadụ akụọla afọ n’ala. Ha enwebeghị ike ime ka udo dịrị. Ha enwebeghị ike ime ka obi ruo ndị mmadụ ala. Ha enwebeghịkwa ike ime ka ụmụ mmadụ na-enwe obi ụtọ. Ha emeekwala ka ụwa retọọ. Nke a na-emekwu ka o doo anya na ihe a Baịbụl kwuru bụ eziokwu: “Ọ dịrịghị mmadụ nke na-eje ije ọbụna iduzi nzọụkwụ ya.” (Jeremaya 10:23) Ọ bụ naanị ọchịchị Chineke ga-enweli ike ime ka ụmụ mmadụ nwee udo, obi ụtọ, na ọganihu ruo mgbe ebighị ebi n’ihi na ọ bụ ihe Chineke zubere ime.—Aịzaya 45:18.
Oleezi otú Chineke ga-esi mee ka ihe dịrị ụmụ mmadụ otú o bu n’obi kee ha? Jizọs gwara ndị na-eso ụzọ ya ka ha na-ekpe ekpere, sị: “Ka alaeze gị bịa. Ka uche gị meekwa n’ụwa, dị ka ọ na-eme n’eluigwe.” (Matiu 6:10) N’oge na-adịghị anya, mgbe Alaeze Chineke ga-achịwa ụwa, Chineke ga-eme ka ihe niile na-eme ka ụmụ mmadụ na-ata ahụhụ kwụsị. (Daniel 2:44) O nweghịzi onye ga-ada ogbenye, ọrịa na ọnwụ agaghịkwa adị. Baịbụl kwuru na Chineke “ga-anapụta ogbenye nke na-eti mkpu enyemaka.” (Abụ Ọma 72:12-14) Baịbụl kwukwara na n’oge ahụ, “ọ dịghị onye bi na ya nke ga-asị: ‘Ana m arịa ọrịa.’” (Aịzaya 33:24) Jizọs kwudịrị na “oge awa na-abịa mgbe ndị niile nọ n’ili ncheta ga-anụ olu ya wee pụta.” (Jọn 5:28, 29) Nkwa ndị a Chineke kwere anyị na-atọgbu anyị atọgbu.
IHE GA-ENYERE GỊ AKA KA Ị GHARA ICHE NA CHINEKE EMECHUOLA GỊ IHU
Mgbe ihe dị ka afọ iri na asaa gachara Sidnei nwechara ihe mberede ahụ anyị kọrọ gbasara ya ná mbido, ọ sịrị: “O nweghị mgbe ọ bụla m chere na ọ bụ Jehova Chineke kpatara ihe mberede ahụ. Ma, mgbe ihe ahụ mere m, eweere m na o mechuola m ihu. O nwere ụbọchị ndị ọ na-abụ m cheta na m daziri ngwọrọ, obi ana-ajọ m njọ, mụ ana-ebe ákwá. Ma, amụtala m na Baịbụl na ihe mberede ahụ m nwere abụghị ihe Chineke ji taa m ahụhụ. Baịbụl kwuru na ‘oge ọdachi na ihe a na-atụghị anya ya na-abịakwasị anyị niile.’ Ekpere m na-ekpegara Jehova na amaokwu ụfọdụ m na-agụta na Baịbụl na-eme ka m ghara ịna-echegbu onwe m, na-enyekwara m aka ka mụ na Chineke na-adịkwu ná mma.”—Ekliziastis 9:11; Abụ Ọma 145:18; 2 Ndị Kọrịnt 4:8, 9, 16.
Ọ bụrụ na anyị amata ihe mere Chineke ji kwe ka anyị na-ata ahụhụ, matakwa na ọ ga-eme ka anyị kwụsị ịta ahụhụ n’oge na-adịghị anya, ọ ga-enyere anyị aka ịkwụsị ịna-eche na Chineke emechuola anyị ihu. Baịbụl gwara anyị na Chineke “na-akwụ ndị na-achọsi ya ike ụgwọ ọrụ.” Ọ dịghị onye nwere okwukwe na ya na Ọkpara ya nke a ga-emechu ihu.—Ndị Hibru 11:6; Ndị Rom 10:11.
GỤKWUO GBASARA YA
Olee Uru Ịmụ Baịbụl Ga-abara Gị?
Baịbụl na-enyere ọtụtụ ndị aka ịmata azịza ajụjụ ndị dị ezigbo mkpa. Ị̀ ga-achọ ka Baịbụl nyere gị aka?