text:
ISI NKE ABỤỌ
Bible—Akwụkwọ Sitere n’Aka Chineke
N’ụzọ ndị dị aṅaa ka Bible si dị iche n’akwụkwọ ọ bụla ọzọ?
Olee otú Bible pụrụ isi nyere gị aka ịnagide nsogbu ndị i nwere?
N’ihi gịnị ka ị pụrụ iji tụkwasị amụma ndị e dekọrọ na Bible obi?
Ị̀ PỤRỤ icheta oge ezi enyi gị nyere gị onyinye pụrụ iche? Ma eleghị anya, ọ bụghị nanị na nke ahụ masịrị gị kamakwa o mere gị obi ụtọ. N’ezie, ọ dị ihe onyinye e nyere gị na-egosi banyere onye nyere gị ya—na o ji ọbụbụenyi gị na ya kpọrọ ihe. Ihe ịrụ ụka adịghị ya na i kelere enyi gị maka otú o si jiri obi ya nile nye gị onyinye.
2 Bible bụ onyinye sitere n’aka Chineke, bụ́ nke anyị pụrụ inwe ekele maka ya n’ezie. Akwụkwọ a pụrụ iche na-ekpughe ihe ndị anyị na-apụghị ịchọta ebe ọ bụla ọzọ. Dị ka ihe atụ, ọ na-agwa anyị banyere otú e si kee eluigwe nke jupụtara na kpakpando, ụwa, nakwa nwoke na nwanyị mbụ. Bible nwere ụkpụrụ ndị a pụrụ ịdabere na ha, bụ́ ndị ga-enyere anyị aka ịnagide nsogbu na nchegbu ndị a na-enwe ná ndụ. Ọ na-akọwa otú Chineke ga-esi mezuo nzube ya ma weta ọnọdụ ndị ka mma n’ụwa. Lee ka Bible si bụrụ onyinye na-akpali mmasị!
3 Bible bụkwa onyinye na-enye obi ụtọ, n’ihi na ọ dị ihe ọ na-ekpughe banyere Onye nyere ya, bụ́ Jehova Chineke. Eziokwu ahụ bụ́ na o nyere akwụkwọ dị otú ahụ bụ ihe na-agba akaebe na ọ chọrọ ka anyị mara ya nke ọma. N’ezie, Bible pụrụ inyere gị aka ịbịaru Jehova nso.
4 Ọ bụrụ na i nwere Bible, ị bụ otu n’ime ọtụtụ ndị nwere ya. E bipụtawo Bible n’ozuzu ya ma ọ bụ n’akụkụ ya ụfọdụ n’ihe karịrị asụsụ 2,300, n’ihi ya kwa, ihe karịrị pasent 90 nke ndị bi n’ụwa pụrụ inweta ya. Ná nkezi, a na-ekesa ihe karịrị otu nde Bible kwa izu! E bipụtawo ọtụtụ ijeri Bible n’ozuzu ya ma ọ bụ n’akụkụ ya ụfọdụ. N’ezie, ọ dịghị akwụkwọ ọzọ dị ka Bible.
5 Ọzọkwa, Bible “sitere n’ike mmụọ nsọ Chineke.” (2 Timoti 3:16) N’ụzọ dị aṅaa? Bible n’onwe ya na-aza, sị: “Ndị mmadụ sitere na Chineke kwuo okwu mgbe mmụọ nsọ na-edu ha.” (2 Pita 1:21) Iji maa atụ: Ọchụ ntá ego pụrụ ịgwa odeakwụkwọ ya ka o dee akwụkwọ ozi. Ihe ọ ga-ede n’akwụkwọ ozi ahụ bụ echiche na ntụziaka nke ọchụ ntá ego ahụ. N’ihi ya, ọ bụ akwụkwọ ozi ọchụ ntá ego ahụ n’ezie, ọ bụghị nke odeakwụkwọ ya. N’otu aka ahụ, Bible nwere ozi sitere n’aka Chineke, o siteghị n’aka ndị mmadụ dere ya. N’ezie, Bible dum bụ “okwu Chineke.”—1 Ndị Tesalonaịka 2:13.
O NWERE NKWEKỌ MA ZIE EZI
6 O were ihe karịrị afọ 1,600 iji dee Bible. Ndị dere ya biri ndụ n’oge dịgasị iche iche, nọrọkwa n’ọnọdụ dị iche iche. Ụfọdụ n’ime ha bụ ndị ọrụ ugbo, ndị ọkụ azụ, na ndị ọzụzụ atụrụ. Ndị ọzọ bụ ndị amụma, ndị ikpe, na ndị eze. Luk, bụ́ onye so dee Oziọma ahụ, bụ dọkịta. N’agbanyeghị ọnọdụ dịgasị iche iche nke ndị dere ya, Bible nwere nkwekọ site ná mmalite ruo ná ngwụsị ya.*
7 Akwụkwọ mbụ nke Bible na-agwa anyị otú nsogbu nke ihe a kpọrọ mmadụ si malite. Akwụkwọ nke ikpeazụ na-egosi na ụwa dum ga-aghọ paradaịs, ma ọ bụ ubi a gbara ogige. Akụkụ dị iche iche nke Bible na-ekwu banyere ihe ndị mere n’ọtụtụ puku afọ, ha na-enyekwa aka n’ụzọ ụfọdụ n’ime ka a ghọta mmezu nke nzube Chineke. Akụkụ dị iche iche nke Bible nwere nnọọ nkwekọrịta, ma ọ bụnụ ihe anyị ga-atụ anya ya n’akwụkwọ sitere n’aka Chineke.
8 Bible ziri ezi n’ihe banyere nkà mmụta sayensị. Ọ kụziri ihe ndị a chọpụtara na ha bara uru ka ogologo oge gasịrị. Dị ka ihe atụ, akwụkwọ Levitikọs nwere iwu ndị e nyere Izrel oge ochie banyere ịkpọpụ onye na-arịa ụdị ọrịa ụfọdụ iche na idebe ihe ọcha, ebe mba ndị gbara ha gburugburu na-amaghị ihe ọ bụla banyere ihe ndị dị otú ahụ. N’oge mgbe a na-ekwu ihe ndị na-ezighị ezi banyere ọdịdị nke ụwa, Bible zoro aka na ya dị ka ihe dị gburugburu. (Aịsaịa 40:22) Bible kwuru n’ụzọ ziri ezi na ụwa ‘na-ekokwasị n’ihe na-abụghị ihe.’ (Job 26:7) N’ezie, Bible abụghị akwụkwọ nkà mmụta sayensị. Ma, mgbe o kwuru ihe metụtara nkà mmụta sayensị, ọ na-ezi ezi. Nke a ọ́ bụghị ihe anyị ga-atụ anya ya n’akwụkwọ sitere n’aka Chineke?
9 Bible ziri ezi n’ihe banyere akụkọ ihe mere eme, a pụkwara ịtụkwasị ya obi. Ọ kapịrị okwu ọnụ n’akụkọ ya. Ọ na-agụnye ọ bụghị nanị aha ndị mmadụ kamakwa usoro ọmụmụ ha.# N’ụzọ dị iche n’ebe ndị ọkọ akụkọ ihe mere eme nke ụwa nọ, bụ́ ndị na-adịghị ekwukebe mmeri e meriri ndị nke ha, ndị so dee Bible kwuru eziokwu, ọbụna dekọọ mmejọ nke ha onwe ha na mba ha. Dị ka ihe atụ, n’akwụkwọ Bible bụ́ Ọnụ Ọgụgụ, onye dere ya, bụ́ Mozis, kwetara na ya mejọrọ nnọọ ihe, bụ́ nke mere ka a dọọ ya aka ná ntị n’ụzọ siri ike. (Ọnụ Ọgụgụ 20:2-12) A dịghị ahụcha eziokwu otú ahụ n’ihe ndekọ akụkọ ihe mere eme ndị ọzọ, ma a na-ahụ ya n’ime Bible n’ihi na ọ bụ akwụkwọ sitere n’aka Chineke.
AKWỤKWỌ NA-EGOSIPỤTA AMAMIHE BARA URU
10 Ebe ọ bụ na Bible sitere n’ike mmụọ nsọ Chineke, ọ ‘bara uru maka izi ihe, maka ịdọ aka ná ntị, maka ime ka ihe guzozie.’ (2 Timoti 3:16) Ee, Bible bụ akwụkwọ bara uru. Ọ na-egosipụta na ọ ghọtara ọdịdị nke ụmụ mmadụ nke ọma. Nke ahụ abụghị ihe ijuanya, n’ihi na Onye o sitere n’aka ya, bụ́ Jehova Chineke, bụ Onye Okike! Ọ ghọtara otú anyị si eche echiche na mmetụta ndị anyị na-enwe karịa anyị. Ọzọkwa, Jehova maara ihe ga-eme ka anyị nwee obi ụtọ. Ọ makwaara ụzọ ndụ ndị anyị kwesịrị izere.
11 Tụlee okwu Jizọs nke a kpọrọ Ozizi Elu Ugwu, bụ́ nke e dekọrọ na Matiu isi nke 5 ruo isi nke 7. N’ozizi a bụ́ ịgba, Jizọs kwuru okwu banyere ọtụtụ ihe, gụnyere ụzọ isi nweta ezi obi ụtọ, ụzọ isi dozie nsogbu, ụzọ isi kpee ekpere, na ụzọ isi lee ihe onwunwe anya n’ụzọ ziri ezi. Okwu Jizọs ka dị ike ma baa uru taa otú ahụ ha dị mgbe o kwuru ha.
12 Ụfọdụ ụkpụrụ Bible metụtara ndụ ezinụlọ, ọrụ, àgwà, na iso ndị ọzọ na-enwe mmekọrịta. Ụkpụrụ Bible na-emetụta mmadụ nile, ndụmọdụ ya na-aba uru mgbe nile. A chịkọtara amamihe dị na Bible n’okwu Chineke kwuru site n’ọnụ Aịzaịa onye amụma: “Mụ onwe m bụ Jehova, Chineke gị, Onye na-ezi gị ime ihe na-aba uru.”—Aịsaịa 48:17.
AKWỤKWỌ AMỤMA
13 Bible nwere ọtụtụ amụma, bụ́ ndị ọtụtụ n’ime ha mezuworo. Tụlee otu ihe atụ. Site n’ọnụ Aịzaịa onye amụma, bụ́ onye dịrị ndụ na narị afọ nke asatọ T.O.A., Jehova buru amụma na a ga-ebibi obodo Babilọn. (Aịsaịa 13:19; 14:22, 23) E kwuru ihe dị iche iche ga-ewere ọnọdụ iji gosi kpọmkwem otú nke a ga-esi mee. Usuu ndị agha nke ga-awakpo Babilọn ga-eme ka mmiri dị n’osimiri ya takọọ ma jiri ụkwụ banye n’obodo ahụ n’alụghị agha ọ bụla. Ọ bụghị nanị nke ahụ. Amụma Aịzaịa ọbụna kpọrọ aha eze ga-emeri Babilọn—Saịrọs.—Aịsaịa 44:27-45:2.
14 Ihe dị ka afọ 200 mgbe nke ahụ gasịrị—n’abalị nke October 5/6, 539 T.O.A.—usuu ndị agha mara ụlọikwuu na nso Babilọn. Ònye bụ ọchịagha ha? Eze peshia aha ya bụ́ Saịrọs. O wee bụrụ otú a ka e si kwadebe ala maka mmezu nke amụma dị ịtụnanya. Ma usuu ndị agha Saịrọs hà ga-abanye na Babịlọn n’alụghị agha ọ bụla, dị ka e buru n’amụma?
15 Ndị Babịlọn nọ na-eme ememe n’abalị ahụ ma chee na ha nọ ná nchebe n’obodo ha nnukwu mgbidi gbara gburugburu. N’oge ahụ, Saịrọs jiri nkà chee osimiri ahụ na-asọfe n’obodo ukwu ahụ ihu n’ebe ọzọ. N’oge na-adịghị anya mmiri ahụ talatara otú ndị agha ya ga-enwe ike iji ụkwụ gafere na ya ma rute ná mgbidi obodo ahụ. Ma olee otú ndị agha Saịrọs ga-esi gafee ná mgbidi Babilọn? N’ihi otu ihe ma ọ bụ ihe ọzọ, n’abalị ahụ, e chezọrọ imechi ọnụ ụzọ obodo ahụ!
16 E buru amụma banyere Babilọn, sị: “Ọ gaghị abụ ebe obibi ọzọ ruo mgbe ebighị ebi; a gaghị ebikwa n’ime ya ruo ọgbọ nile: onye Arebia agaghị amakwa ụlọikwuu ya n’ebe ahụ; ndị ọzụzụ atụrụ agaghị emekwa ka atụrụ ha makpuo n’ebe ahụ.” (Aịsaịa 13:20) Amụma a ekwughị nanị banyere ọdịda nke obodo. Ọ na-egosi na Babilọn ga-atọgbọrọ n’efu ruo mgbe ebighị ebi. Ị pụrụ ịhụ ihe àmà na-egosi na okwu ndị a mezuru. Ebe Babilọn oge ochie dịbu, bụ́ nke mmadụ na-ebighịzi na ya—nke dị ihe dị ka kilomita 80 n’ebe ndịda Baghdad, Iraq—bụ ihe akaebe na-egosi na ihe Jehova kwuru site n’ọnụ Aịzaịa emezuwo: “M ga-ewerekwa azịza, bụ́ mkpochapụ, zachapụ ya.”—Aịsaịa 14:22, 23.%
17 Ịmata na Bible bụ akwụkwọ nwere amụma a pụrụ ịtụkwasị obi na-ewusi okwukwe ike, ọ́ bụghị ya? N’ezie, ebe ọ bụ na Jehova Chineke mezuru nkwa ndị o kwere n’oge ndị gara aga, anyị nwere ihe mere anyị ga-eji nwee obi ike na ọ ga-emezukwa nkwa o kwere maka ụwa paradaịs. (Ọnụ Ọgụgụ 23:19) N’ezie, anyị nwere “olileanya ndụ ebighị ebi nke Chineke, onye na-apụghị ịgha ụgha, kwere ná nkwa tupu mgbe dị anya gara aga.”—Taịtọs 1:2.^
“OKWU CHINEKE DỊ NDỤ”
18 Ihe ndị anyị tụleworo n’isiakwụkwọ a emewo ka o doo anya na Bible bụ n’ezie akwụkwọ pụrụ iche. Ma, ọ bụghị nanị nkwekọrịta nke akụkụ ya dị iche iche, izi ezi ya n’ihe banyere nkà mmụta sayensị nakwa n’akụkọ ihe mere eme, amamihe bara uru ọ na-egosipụta, na amụma ya ndị a pụrụ ịdabere na ha, mere o ji baa uru. Onye Kraịst bụ́ Pọl onyeozi dere, sị: “Okwu Chineke dị ndụ ma na-akpa ike, dịkwa nkọ karịa mma agha ihu abụọ ọ bụla, na-amapukwa amapu ọbụna ruo n’ikewa mkpụrụ obi na mmụọ, nakwa nkwonkwo na ụmị ha, o nwekwara ike ịchọpụta echiche na ebumnuche nke obi.”—Hibru 4:12.
19 Ịgụ “okwu” Chineke ma ọ bụ ozi ya nke dị n’ime Bible pụrụ ịgbanwe ndụ anyị. Ọ pụrụ inyere anyị aka inyocha onwe anyị ugbu a karịa mgbe ọ bụla ọzọ. Anyị pụrụ ikwu na anyị hụrụ Chineke n’anya, ma otú anyị si emeghachi omume n’ihe Okwu ya e dere site n’ike mmụọ nsọ, bụ́ Bible, na-akụzi ga-ekpughe ihe bụ́ echiche anyị n’ezie, ọbụna ebumnuche nke obi.
20 Bible bụ n’ezie akwụkwọ sitere n’aka Chineke. Ọ bụ akwụkwọ e kwesịrị ịgụ, ịmụ, na iji akpọrọ oké ihe. Gosi na i nwere ekele maka onyinye a sitere n’aka Chineke site n’ịnọgide na-atụle ihe ndị dị n’ime ya. Ka ị na-eme otú ahụ, ị ga-aghọta nke ọma ihe Chineke na-ezube maka ihe a kpọrọ mmadụ. A ga-atụle kpọmkwem ihe nzube ahụ bụ na otú ọ ga-esi mezuo n’isiakwụkwọ na-esonụ.
IHE BIBLE NA-AKỤZI
- Bible sitere n’ike mmụọ nsọ Chineke, n’ihi ya kwa o ziri ezi ma bụrụ nke a pụrụ ịtụkwasị obi.—2 Timoti 3:16.
- Ihe ọmụma dị n’Okwu Chineke bara uru maka ndụ a na-adị kwa ụbọchị.—Aịsaịa 48:17.
- Nkwa Chineke ndị dị na Bible ga-emezurịrị.—Ọnụ Ọgụgụ 23:19.
* Ọ bụ ezie na ụfọdụ ndị na-ekwu na akụkụ ụfọdụ nke Bible na-emegide akụkụ ya ndị ọzọ, nzọrọ ndị dị otú ahụ enweghị ihe ndabere. Lee peeji nke 14-17 nke broshuọ bụ́ Akwụkwọ Dịịrị Mmadụ Nile, bụ́ nke Ndịàmà Jehova bipụtara.
# Dị ka ihe atụ, lee usoro ọmụmụ Jizọs nke e depụtara n’ụzọ zuru ezu na Luk 3:23-38.
% Iji nwetakwuo ihe ọmụma banyere amụma Bible, lee peeji nke 27-29 nke broshuọ bụ́ Akwụkwọ Dịịrị Mmadụ Nile, bụ́ nke Ndịàmà Jehova bipụtara.
^ Mbibi nke Babilọn bụ nanị otu ihe atụ nke amụma Bible mezuru emezu. Ihe atụ ndị ọzọ na-agụnye mbibi nke Taịa na Ninive. (Ezikiel 26:1-5; Zefanaịa 2:13-15) Ọzọkwa, amụma Daniel kwuru na ọtụtụ alaeze ukwu ga-esochi ibe ha mgbe e bibisịrị Babilọn. Ha na-agụnye Midia na Peshia nakwa Gris. (Daniel 8:5-7, 20-22) Lee Ihe Odide Ntụkwasị maka ntụle nke ọtụtụ amụma ndị metụtara Mezaịa bụ́ ndị mezuru n’ebe Jizọs Kraịst nọ.
Ajụjụ nke Paragraf Ndị A Na-Amụ Amụ
1, 2. N’ụzọ ndị dị aṅaa ka Bible si bụrụ onyinye na-akpali mmasị nke sitere n’aka Chineke?
3. Gịnị ka onyinye Jehova nyere anyị Bible na-egosi anyị banyere Jehova, n’ihi gịnịkwa ka nke a ji bụrụ ihe na-enye obi ụtọ?
4. Gịnị masịrị gị n’otú e si ekesa Bible?
5. N’ụzọ dị aṅaa ka Bible si bụrụ ihe “sitere n’ike mmụọ nsọ Chineke”?
6, 7. N’ihi gịnị ka nkwekọ nke akụkụ dị iche iche nke Bible ji bụrụ ihe kwesịrị nnọọ ịrịba ama?
8. Nye ihe atụ ndị na-egosi na Bible ziri ezi ma a bịa n’ihe banyere nkà mmụta sayensị.
9. (a) N’ụzọ ndị dị aṅaa ka Bible si egosi na ya ziri ezi n’ihe banyere akụkọ ihe mere eme nakwa na a pụrụ ịtụkwasị ya obi? (b) Gịnị ka otú ndị dere Bible si kwuo nnọọ eziokwu na ya na-agwa gị banyere Bible?
10. N’ihi gịnị ka ọ na-ejighị bụrụ ihe ijuanya na Bible bụ akwụkwọ bara uru?
11, 12. (a) Ihe ndị dị aṅaa ka Jizọs kwuru okwu banyere ha n’Ozizi Elu Ugwu ya? (b) Olee ihe ndị ọzọ Bible kwuru okwu banyere ha, n’ihi gịnịkwa ka ndụmọdụ ya ji bụrụ nke oge ya na-adịghị agafe agafe?
13. Ihe ndị dị aṅaa ka Jehova mere ka Aịzaịa onye amụma dekọọ banyere Babilọn?
14, 15. Olee otú ihe ụfọdụ Aịzaịa buru n’amụma banyere Babilọn si mezuo?
16. (a) Gịnị ka Aịzaịa buru n’amụma ga-emesị dakwasị Babilọn? (b) Olee otú amụma Aịzaịa banyere mbibi a ga-ebibi Babilọn si mezuo?
17. Olee otú mmezu nke amụma Bible si bụrụ ihe na-ewusi okwukwe ike?
18. Gịnị bụ okwu dị ike nke Onye Kraịst bụ́ Pọl onyeozi kwuru banyere “okwu Chineke”?
19, 20. (a) Olee otú Bible pụrụ isi nyere gị aka inyocha onwe gị? (b) Olee otú ị pụrụ isi gosipụta ekele i nwere maka Bible, bụ́ onyinye pụrụ iche sitere n’aka Chineke?
GỤKWUO GBASARA YA
Olee Uru Ịmụ Baịbụl Ga-abara Gị?
Baịbụl na-enyere ọtụtụ ndị aka ịmata azịza ajụjụ ndị dị ezigbo mkpa. Ị̀ ga-achọ ka Baịbụl nyere gị aka?


c: text/html

text:
ỤLỌ NCHE (NKE A NA-AMỤ AMỤ) MACH 2014
Ị ga-ahụ ihe ị ga-eme ka ị ghara ịna-achọ naanị ọdịmma onwe gị na otú ị ga-esi jiri obi ụtọ na-ejere Jehova ozi. Olee otú anyị ga-esi na-elekọta ndị agadi?
Otú Ị Ga-esi Nweta Obi Ndị Ikwu Gị Na-abụghị Ndịàmà Jehova
Olee ihe anyị ga-amụta n’otú Jizọs si mesoo ndị ikwu ya? Olee otú anyị ga-esi kọọrọ ndị ikwu anyị na-ekpe okpukpe ọzọ ma ọ bụdị ndị na-enweghị nke ha na-ekpe ihe anyị kweere?
Ihe Ị Ga-eme Ka Ị Ghara Ịna-achọ Naanị Ọdịmma Onwe Gị
E nwere onye iro nwere ike iji nke nta nke nta mee ka anyị chọwa naanị ọdịmma onwe anyị. Anyị ga-amata onye ọ bụ na otú anyị ga-esi jiri Baịbụl merie ya.
Otú Anyị Ga-esi Jiri Obi Ụtọ Na-ejere Jehova Ozi
Gịnị mere ọtụtụ ndị ji eche na ha abaghị uru? Isiokwu a ga-egosi otú Baịbụl nwere ike isi nyere anyị aka iji obi ụtọ na-ejere Jehova ozi.
Ofufe Ezinụlọ
—Ì Nwere Ike Ime Ka Ọ Na-atọkwu Unu Ụtọ?
Leba anya n’otú ezinụlọ ụfọdụ si enwe ya ná mba dị iche iche ma mara ihe i nwere ike ime.
Na-asọpụrụ Ndị Agadi Nọ n’Ọgbakọ
Mara otú Chineke si ele ndị agadi anya. Gịnị ka Ndị Kraịst kwesịrị imere ndị mụrụ ha mere agadi? Olee otú ọgbakọ ga-esi gosi na ha na-asọpụrụ ụmụnna mere agadi?
Otú A Ga-esi Na-elekọta Ndị Agadi
Ndị agadi na ụmụ ha nwere ike ikwurịta otú a ga-esi elekọta ha ma kpebie ihe a ga-eme tupu ha enwee nsogbu ha na nká na-eso. Gịnị ka e nwere ike imere ha?
Okwu Gị Ọ̀ Bụ “Ee ma Bụrụ Ee e”?
Ezi Ndị Kraịst kwesịrị imezu nkwa ha, ee ha ekwesịghị ịbụ ee e. Ọ́ bụrụkwanụ na e nwere mgbe anyị ga-akagbu ihe anyị bu n’obi ime? Mụta ihe n’ihe Pọl onyeozi mere.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
BAỊBỤL NSỌ—NSỤGHARỊ ỤWA ỌHỤRỤ NKE AKWỤKWỌ NSỌ
Ị̀ ga-achọ ịgụ isiokwu a n’asụsụ %%?
1 Ndị Kọrịnt 7:1-40
7 N’ihe banyere ihe ndị ahụ unu dere maka ha, ọ dị mma ka nwoke ghara ibitụ+ nwaanyị aka;2 ma, ebe ọ bụ na ịkwa iko+ zuru ebe niile, ka nwoke ọ bụla nwee nwunye nke ya,+ ka nwaanyị ọ bụla nweekwa di nke ya.3 Ka di na-enye nwunye ya ihe ruuru ya;+ ka nwunye na-emekwara di ya otú ahụ.+4 Ọ bụghị nwunye na-achị ahụ́ ya, kama ọ bụ di ya;+ otú ahụkwa, ọ bụghị di na-achị ahụ́ ya, kama ọ bụ nwunye ya.+5 Unu ajụla inye ya ibe unu,+ ọ gwụla ma ùnu kwekọrịtara maka oge a kara aka,+ ka unu wee tinye oge n’ikpe ekpere wee nọkọọ ọzọ, ka Setan wee ghara ịnọ na-anwa unu ọnwụnwa+ maka na unu enweghị ike ịchịkwa onwe unu.+6 Otú ọ dị, ana m ekwu ihe a iji nye unu ohere,+ ọ bụghị iji nye unu iwu.+7 Ma ọ dị m ka ya bụrụ na mmadụ niile dị ka mụ onwe m dị.+ Otú o sina dị, onye ọ bụla nwere onyinye nke Chineke nyere ya+, otu onye n’ụzọ a, onye ọzọ n’ụzọ ọzọ.8 M na-agwa ndị na-alụghị di ma ọ bụ nwunye+ na ụmụ nwaanyị di ha nwụrụ, na ọ dịrị ha mma ịnọ otú a m nọ.+9 Ma ọ bụrụ na ha enweghị njide onwe onye,+ ka ha lụọ di ma ọ bụ nwunye, n’ihi na ọ ka mma ịlụ di ma ọ bụ nwunye+ kama ịbụ onye agụụ mmekọahụ na-agụgbu.+10 Ana m enye ndị lụrụ di na nwunye ntụziaka, ma ọ bụghị m, kama ọ bụ Onyenwe anyị,+ na nwunye ekwesịghị ịhapụ di ya;+11 ma ọ bụrụ na ọ hapụ ya n’ezie, ya nọrọ n’alụghị di, ma ọ́ bụghị otú ahụ, ka ya na di ya kpezie; di ekwesịghịkwa ịhapụ nwunye ya.12 Ma ana m agwa ndị ọzọ, ee, mụ onwe m, ọ bụghị Onyenwe anyị,+ sị: Ọ bụrụ na nwanna ọ bụla nwere nwunye na-ekweghị ekwe, ma nwaanyị ahụ ekweta ka ya na ya biri, ka ọ ghara ịhapụ ya;13 nwaanyị nke nwere di na-ekweghị ekwe, ma nwoke ahụ ekweta ka ya na ya biri, ka ọ ghara ịhapụ di ya.14 N’ihi na e dowo di ahụ na-ekweghị ekwe nsọ n’ihi nwunye ya, e dowokwa nwunye ahụ na-ekweghị ekwe nsọ n’ihi nwanna ahụ; ma ọ́ bụghị ya, ụmụ unu ga-abụ ndị na-adịghị ọcha+ n’ezie, ma ugbu a, ha dị nsọ.+15 Ma ọ bụrụ na onye ahụ nke na-ekweghị ekwe chọrọ ịpụ,+ ya pụwa; nwanna nwoke ma ọ bụ nwanna nwaanyị anọghị n’agbụ n’ọnọdụ dị otú ahụ, kama Chineke akpọwo unu ka unu nwee udo.+16 N’ihi na, gị nwunye, olee otú i si mara na ị gaghị azọpụta di gị?+ Ma ọ bụ, gị di, olee otú i si mara na ị gaghị azọpụta nwunye gị?+17 Naanị ka onye ọ bụla na-eje ije otú Chineke si kpọọ ya,+ dị ka Jehova nyere onye ọ bụla òkè+ nke ya. Otú a kwa ka m na-enye iwu+ n’ọgbakọ niile.18 Ọ̀ dị onye a kpọrọ mgbe e biworo ya úgwù?+ Ya aghọla onye a na-ebighị úgwù. Ọ̀ dị onye a kpọrọ mgbe a na-ebibeghị ya úgwù?+ Ya ekwela ka e bie ya úgwù.+19 Ibi úgwù+ apụtaghị ihe ọ bụla, ebighị úgwù+ apụtaghịkwa ihe ọ bụla, kama ọ bụ ime ihe Chineke nyere n’iwu nwere ihe ọ pụtara.+20 N’ọnọdụ ọ bụla onye ọ bụla nọ mgbe a kpọrọ ya,+ ya nọgide na ya.+21 À kpọrọ gị mgbe ị bụ ohu? Echegbula onwe gị+ n’ihi ya; ma ọ bụrụkwa na ị pụrụ inwere onwe gị, ọ dị mma ka i jiri ohere ahụ mee ihe.22 N’ihi na onye ọ bụla nke nọ n’ime Onyenwe anyị, nke a kpọrọ mgbe ọ bụ ohu, aghọọla onye nweere onwe ya wee bụrụ nke Onyenwe anyị;+ otú ahụkwa, onye a kpọrọ mgbe ọ bụ onye nweere onwe ya+ bụ ohu+ nke Kraịst.23 E ji ihe dị oké ọnụ ahịa zụta unu;+ kwụsịnụ ịbụ ohu+ mmadụ.24 Ụmụnna m, n’ọnọdụ ọ bụla+ a kpọrọ onye nke ọ bụla, ya nọgide na ya, ná mmekọrịta ya na Chineke.25 N’ihe banyere ndị na-amaghị nwoke ma ọ bụ nwaanyị, enweghị m iwu ọ bụla nke si n’aka Onyenwe anyị, ma m na-ekwu uche m+ dị ka onye Onyenwe anyị+ meere ebere ịbụ onye kwesịrị ntụkwasị obi.+26 Ya mere, echere m na nke a dị mma n’ihi mkpa anyị nwere ugbu a, na ọ dị mma ka mmadụ nọgide otú ọ nọ.+27 È kekọtawo gị na nwunye?+ Kwụsị ịchọ ntọhapụ.+ À tọpụwo gị n’ebe nwunye nọ? Kwụsị ịchọ nwunye.28 Ma a sịgodị na ị lụọ di ma ọ bụ nwunye, i meghị mmehie ọ bụla.+ Ọ bụrụkwa na onye na-amaghị nwoke ma ọ bụ nwaanyị alụọ di ma ọ bụ nwunye, onye dị otú ahụ emeghị mmehie ọ bụla. Otú ọ dị, ndị lụrụ ga-enwe mkpagbu n’anụ ahụ́ ha.+ Ma m na-azọ unu.29 Ụmụnna m, ana m ekwukwa na oge fọdụrụ dị ntakịrị.+ Site ugbu a gaa n’ihu, ka ndị nwere nwunye dịrị ka à ga-asị na ọ dịghị nke ha nwere,+30 ka ndị na-akwa ákwá dịrịkwa ka ndị na-adịghị akwa, ka ndị na-aṅụrị ọṅụ dịrịkwa ka ndị na-adịghị aṅụrị, ka ndị na-azụ ihe dịrịkwa ka ndị na-enweghị ihe,31 ka ndị ji ụwa eme ihe dịrịkwa+ ka ndị na-adịghị eji ya eme ihe n’uju; n’ihi na ọnọdụ ụwa a na-agbanwe agbanwe.+32 N’ezie, achọrọ m ka unu ghara ichegbu onwe unu.+ Onye na-alụghị nwaanyị na-echegbu onwe ya maka ihe Onyenwe anyị, otú ọ pụrụ isi mee ihe dị Onyenwe anyị mma.33 Ma onye lụrụ nwaanyị na-echegbu onwe ya+ maka ihe nke ụwa, otú ọ pụrụ isi mee ihe dị nwunye ya mma,+34 ọ bụkwa onye e kewara ekewa. Nwaanyị na-alụghị di, nke bụkwa nwaanyị na-amaghị nwoke, na-echegbu onwe ya maka ihe Onyenwe anyị,+ ka o wee dị nsọ ma n’ahụ́ ya ma ná mmụọ ya. Otú ọ dị, nwaanyị lụrụ di na-echegbu onwe ya maka ihe nke ụwa, otú ọ pụrụ isi mee ihe dị di ya mma.+35 Ma ana m ekwu ihe a maka ọdịmma unu, ọ bụghị ka m kee unu agbụ, kama ọ bụ ka m kpalie unu ime ihe kwesịrị ekwesị,+ kpaliekwa unu ijere Onyenwe anyị ozi mgbe niile n’enweghị ndọpụ uche.+36 Ma ọ bụrụ na onye ọ bụla echee na ya na-akpa àgwà na-ekwesịghị ekwesị mgbe ọ bụ onye na-amaghị nwoke ma ọ bụ nwaanyị,+ ọ bụrụ na onye ahụ agafewo oge ntoju ntorobịa, ọ bụrụkwa na ọ bụ ihe a ka o kwesịrị ime, ya mee ihe ọ chọrọ; o mehieghị. Ka ha lụọ di ma ọ bụ nwunye.+37 Ma ọ bụrụ na onye ọ bụla ekpebie n’obi ya, ọ bụrụkwa na ọ dịghị ya mkpa, kama o nwere ike ịchịkwa ọchịchọ ya, ya ekpebiekwa n’ime obi ya na ya ga-anọgide n’amaghị nwoke ma ọ bụ nwaanyị, ọ ga-eme nke ọma.+38 N’ihi ya, onye lụrụ di ma ọ bụ nwunye wee ghara ịbụkwa onye na-amaghị nwoke ma ọ bụ nwaanyị mere nke ọma,+ ma onye nọgidere otú ọ nọ wee ghara ịlụ di ma ọ bụ nwunye ga-eme nke ọma karị.+39 Iwu ji nwunye n’oge niile di ya dị ndụ.+ Ma ọ bụrụ na di ya adaa n’ụra ọnwụ, o nweere onwe ya ịlụ onye ọ chọrọ, naanị n’ime Onyenwe anyị.+40 Ma obi ga-adị ya ụtọ karị+ ma ọ bụrụ na ọ nọrọ otú ọ nọ, dị ka m si chee. Echere m n’ezie na m nwekwara mmụọ Chineke.+


text:
NTE CHRISTIAN OKPODUDE UWEM
Nditre Ndiyom Ikpọ N̄kpọ An̄wam Nnyịn Itoro Abasi
Mfịn, imekeme ndinyene akpakịp inyene emi anamde uwem nnyịn awak n̄kukọhọ. Ndusụk n̄kpọ oro inyenede ẹkpa ediwak okụk, ẹsinyụn̄ oyom ida ediwak okụk ise iban̄a mmọ. Esiyom isịn ukeme inyụn̄ ida odudu nnyịn ise iban̄a inyụn̄ ikpeme mmọ. Sia Jesus mîkesiyomke ikpọ n̄kpọ, enye ama enyene ini esịn idem ọkwọrọ ikọ.—Mt 8:20.
Nso ke ikpanam man inyene ini isịn idem ikwọrọ ikọ? Ndi imekeme ndinam ukpụhọde ke ufọk nnyịn man owo kiet ke ubon nnyịn etiene anam utom usiakusụn̄? Idem ọkpọkọm nnyịn ke inam utom Abasi ofụri ini idahaemi, ndi imayak mme n̄kpọ obụkidem ẹnam uwem nnyịn awak afan̄? Owo nditre ndiyom ikpọ n̄kpọ nnyụn̄ nsịn idem nnam n̄kpọ Jehovah ayanam enye okop inemesịt onyụn̄ okop uyụhọ.—1Ti 6:7-9.
Se n̄kpanamde man nnen̄ede nnyene ini n̄kwọrọ ikọ.


text:
IBUOT 103
Jesus Afiak Anam Temple Asana
MATTHEW 21:12, 13, 18, 19 MARK 11:12-18 LUKE 19:45-48 JOHN 12:20-27
JESUS OSỤN̄I ETO FIG ONYỤN̄ ANAM TEMPLE ASANA
ANA JESUS AKPA MAN EDIWAK OWO ẸNYENE UWEM
Tọn̄ọ Jesus ye mme mbet esie ẹketo Jericho ẹdi Bethany, mmọ ẹdu do usen ita. Tụhi-tụhi usenubọk Monday, Nisan 10, mmọ ẹdaha Jerusalem. Biọn̄ ọdọn̄ Jesus, ntre ke ini enye okụtde eto fig enye asan̄a aka. Edi ndi eto oro on̄wụm mfri?
Utịt utịt March edi emi; ini fig esidi June. Edi eto emi abak asiaha ikọn̄. Emi anam Jesus ekere ke fig enye emi abak adat. Jesus ikwe idem fig ndomokiet ke eto emi. Ikọn̄ emi asiahade ke eto oro anam etie nte ke eto oro on̄wụm mfri. Jesus ndien ọdọhọ ete: “Yak owo baba kiet okûdia aba mfri fo tutu amama.” (Mark 11:14) Inikiet inikiet, eto oro ọtọn̄ọ ndiyemede. Ke ndan̄nsiere ke ikọ Jesus emi edin̄wan̄a mbet esie.
Ibịghike-bịghi Jesus ye mme mbet esie ẹdisịm Jerusalem. Enye aka temple emi enye akasan̄ade ese uwemeyo n̄kpọn̄. Edi mfịn enye anam n̄kpọ aban̄a se enye okụtde; se enye okonyụn̄ anamde edi emi isua ita ke edem, ke Passover isua 30. (John 2:14-16) Jesus ebịn “mmọ eke ẹnyamde ẹnyụn̄ ẹdepde n̄kpọ ke temple.” Enye onyụn̄ onụk “okpokoro mme okpụhọ okụk ye nnyan n̄kpọitie mme anyam ibiom ọduọn̄ọ.” (Mark 11:15) Enye ikam iyakke mbon emi ẹyomde ndimen n̄kpọ ndụk esịt obio ẹsan̄a okụre temple ẹbe.
Ntak emi Jesus anamde utọ n̄kpọ emi ye mme okpụhọ okụk ye mme anyam ufene ke temple? Enye ọdọhọ ete: “Nte iwetke ite, ‘Ẹdikot ufọk mi ufọk akam kpukpru mme idụt’? Edi mbufo ẹmenam enye edi itie udịbe mbon n̄wo.” (Mark 11:17) Se inamde enye okot mmọ mbon n̄wo edi ke urua emi mmọ ẹkọmde ke unam emi mme owo ẹdide ndidep n̄wa ọsọn̄ akaha. Se mmọ ẹnamde etie Jesus ukem ukem nte ndifịk owo mbọ okụk, m̀mê ndiwo owo.
Mme mbọn̄ oku, mme scribe, ye ikpọ owo mme Jew ẹkop se Jesus anamde emi, mmọ ẹnyụn̄ ẹfiak ẹdụk odu ndiwot enye. Edi idimemke utom inọ mmọ sia ediwak owo ke ẹdi ẹbịne Jesus ndikop se enye etịn̄de, mmọ inyụn̄ idiọn̄ọke nte ẹkpesan̄ade ẹmụm enye idahaoro ẹkewot.
Idịghe mme Jew kpọt ẹdi ndidụk Passover, mbon emi ẹkponode Abasi ke ido mme Jew ẹtiene ẹdi. Ndusụk mme Greek n̄ko ẹdi ndituak ibuot nnọ Abasi ke ini usọrọ oro. Mmọ ẹka ẹbịne Philip ẹkedọhọ ke iyom ndikụt Jesus. Anaedi mmọ ẹka ẹbịne enye ke ntak emi enye ekerede enyịn̄ Greek. Philip etịn̄ kan̄a ye Andrew, sia etie nte enye idiọn̄ọke m̀mê ọfọn iyak mmọ ẹkụt Jesus. Andrew ye Philip ndien ẹka nditịn̄ ye Jesus ke temple.
Jesus ọdiọn̄ọ ke usen ifan̄ kpọt ayak mbemiso ẹwot imọ, ntre enye iyomke ndibiat ini ye mbon emi ẹyomde ndisese enye kpọt inyụn̄ iyomke ndinam n̄kpọ nnem owo esịt. Enye ada uwụtn̄kpọ ọbọrọ Andrew ye Philip ete: “Ini ekem ndinọ Eyen owo ubọn̄. Ke ata akpanikọ ke ndọhọ mbufo, ke n̄kpasịp wheat mîduọhọ ke isọn̄ inyụn̄ ikpa, enye osụk edi n̄kpasịp kiet; edi edieke enye akpade, enye oyon̄wụm mfri.”—John 12:23, 24.
Ekeme nditie nte ke n̄kpasịp wheat kiet iwọrọke n̄kpọ ndomokiet. Edi ẹma ẹmen enye ẹtọ, enye ama “akpa” onyụn̄ etịbe, enye ekeme ndikpon nsion̄o ediwak n̄kpasịp. Jesus etie nte n̄kpasịp oro sia enye ikpọn̄ ọfọn ama ke isọn̄. Edi edieke enye anamde n̄kpọ Abasi tutu akpa, se enye anamde oro ayanam ediwak owo emi ẹnamde n̄kpọ Abasi nte enye ẹtiene ẹnyene nsinsi uwem. Jesus ọdọhọ ete: “Owo eke amade ukpọn̄ esie osobo enye, edi owo eke asuade ukpọn̄ esie ke ererimbot emi eyekpeme enye enịm ọnọ nsinsi uwem.”—John 12:25.
Se Jesus afiakde etịn̄ owụt ke enye ikereke iban̄a utịp emi enye ikpọn̄ edibọde. Enye ọdọhọ ete: “Edieke owo ekededi edisan̄ade utom ọnọ mi, yak enye etiene mi, ndien ebiet eke ami ndude, do ke asan̄autom mi edidu n̄ko. Edieke owo ekededi edisan̄ade utom ọnọ mi, Ete oyokpono enye.” (John 12:26) Nso utịp ikpetie ntem! Mbon emi Ete okponode ẹyetiene Christ ẹkara ke Obio Ubọn̄ heaven.
Nte Jesus osụk ekerede aban̄a ufen emi enye edibọde ye ubiak ubiak n̄kpa emi enye edikpade, enye ọdọhọ ete: “Ukpọn̄ mi etịmede ke emi, ndien nso ke ndidọhọ? Ete, nyan̄a mi sio ke hour emi.” Edi emi iwọrọke ke Jesus iyomke ndinam uduak Abasi. Enye adian do ete: “Nte ededi, ntak edi oro nsịmde hour emi.” (John 12:27) Jesus enyịme ndinam kpukpru se Abasi aduakde, onyụn̄ enyịme ndikpa man afak mme owo.


text:
BAỊBỤL NSỌ—NSỤGHARỊ ỤWA ỌHỤRỤ NKE AKWỤKWỌ NSỌ
Ị̀ ga-achọ ịgụ isiokwu a n’asụsụ %%?
Ọpụpụ 14:1-31
14 Jehova wee gwa Mozis, sị:2 “Gwa ụmụ Izrel ka ha laghachi azụ maa ụlọikwuu n’ihu Paịhahaịrọt n’agbata Migdọl na oké osimiri nke chere Bel-zifọn ihu.+ N’ihu ya ka unu ga-ama ụlọikwuu n’akụkụ oké osimiri ahụ.3 Mgbe ahụ Fero ga-ekwu banyere ụmụ Izrel, sị, ‘Ha nọ ná mgbagwoju anya wee na-awagharị n’ala a. Ala ịkpa agbachibidowo ha.’+4 Ya mere, m ga-ekwe n’ezie ka obi Fero kpọchie,+ ọ ga-achụwakwa ha, m ga-enwetara onwe m otuto site n’imeri Fero na ìgwè ndị agha ya niile;+ ndị Ijipt ga-amara na mụ onwe m bụ Jehova.”+ Ha wee mee nnọọ otú ahụ.5 E mesịa, a kọọrọ eze Ijipt na ndị Izrel agbaala ọsọ. Ozugbo ahụ, obi Fero na ndị na-ejere ya ozi gbanwere n’ebe ndị Izrel nọ,+ nke mere na ha sịrị: “Gịnị bụ ihe a anyị meworo, nke na anyị hapụrụ Izrel ka ha laa wee kwụsị ịgbara anyị ohu?”+6 O wee kwadebe ụgbọ ịnyịnya agha ya, ọ kpọkwaara ndị ya.+7 O wee were narị ụgbọ ịnyịnya isii a họrọ ahọ na ụgbọ ịnyịnya+ niile ndị ọzọ nke Ijipt, kpọrọkwa ndị dike ka ha nọkwasị na nke ọ bụla n’ime ha.8 Jehova wee si otú ahụ kwe ka obi Fero eze Ijipt kpọchie,+ o wee chụwa ụmụ Izrel, ka ụmụ Izrel weliri aka ha elu+ na-apụ.9 Ndị Ijipt wee chụwa ha, ụgbọ ịnyịnya niile nke Fero na ndị agha ịnyịnya+ ya na ìgwè ndị agha ya wee chụkwute ha n’ebe ha mara ụlọikwuu n’akụkụ oké osimiri ahụ, n’akụkụ Paịhahaịrọt nke chere Bel-zifọn ihu.+10 Mgbe Fero rutere nso, ụmụ Izrel malitere ilepụ anya, ma, lee, ndị Ijipt na-abịa n’azụ ha; ụmụ Izrel wee tụọ nnọọ egwu ma malite itiku Jehova.+11 Ha wee gwa Mozis, sị: “Ọ̀ bụ maka na e nweghị ebe ili ozu ma ọlị n’Ijipt ka i ji kpọta anyị n’ebe a ka anyị nwụọ n’ala ịkpa?+ Gịnị bụ ihe a i mere anyị site n’ịkpọpụta anyị n’Ijipt?12 Ọ́ bụghị ihe a ka anyị gwara gị n’Ijipt, sị, ‘Hapụ anyị, ka anyị jewere ndị Ijipt ozi’? N’ihi na ọ kara anyị mma ijere ndị Ijipt ozi kama ịnwụ n’ala ịkpa.”+13 Mozis wee sị ndị Izrel: “Unu atụla egwu.+ Guzosienụ ike hụ nzọpụta Jehova, nke ọ ga-azọpụta unu taa.+ N’ihi na ndị Ijipt a unu na-ahụ taa, unu agaghị ahụ ha ọzọ, ee e, ọ dịghị mgbe unu ga-ahụ ha ọzọ.+14 Jehova n’onwe ya ga-eburu unu agha,+ unu onwe unu ga-agba nkịtị.”15 Jehova wee gwa Mozis, sị: “Gịnị mere i ji na-etiku m?+ Gwa ụmụ Izrel ka ha kwalie.16 Ma gị onwe gị, welie mkpara gị+ ma setịa aka gị n’elu oké osimiri mee ka o kewaa,+ ka ụmụ Izrel wee gabiga n’etiti oké osimiri, n’ala akọrọ.+17 Ma mụ onwe m, lee, m ga-ekwe ka obi ndị Ijipt kpọchie,+ ka ha wee chụrụ ha banye ka m wee nwetara onwe m otuto site n’imeri Fero na ìgwè ndị agha ya niile, ụgbọ ịnyịnya agha ya na ndị agha ịnyịnya ya.+18 Ndị Ijipt ga-amara na mụ onwe m bụ Jehova mgbe m ga-enwetara onwe m otuto site n’imeri Fero, ụgbọ ịnyịnya agha ya na ndị agha ịnyịnya ya.”+19 Mmụọ ozi+ nke ezi Chineke, bụ́ onye na-ebutere ndị Izrel ụzọ, pụrụ gaa n’azụ ha, ogidi ígwé ojii ahụ sikwa n’ihu ha pụọ wee guzoro n’azụ ha.+20 O wee bịa dịrị n’agbata ndị agha ndị Ijipt na ndị Izrel.+ N’otu aka, ọ ghọrọ ígwé ojii na ọchịchịrị. N’aka nke ọzọ, ọ nọ na-enye ìhè n’abalị.+ Otu ìgwè abịarughị ìgwè nke ọzọ nso n’abalị ahụ dum.21 Mozis wee setịa aka ya n’elu oké osimiri ahụ;+ Jehova wee malite iji oké ifufe siri ike nke si n’ebe ọwụwa anyanwụ mee ka oké osimiri ahụ laghachi azụ n’abalị ahụ dum, meekwa ka ala oké osimiri ahụ ghọọ ala akọrọ,+ mmiri ahụ wee na-ekewa.+22 E mesịa, ụmụ Izrel gafere n’etiti oké osimiri ahụ, n’ala akọrọ,+ ka mmiri ahụ bụụrụ ha mgbidi n’aka nri ha nakwa n’aka ekpe ha.+23 Ndị Ijipt wee chụwa ha, ịnyịnya niile nke Fero, ụgbọ ịnyịnya agha ya na ndị agha ịnyịnya ya wee chụrụ ha+ banye n’etiti oké osimiri ahụ.24 O wee ruo n’oge nche ụtụtụ na Jehova si n’ogidi ọkụ na nke ígwé ojii+ ahụ lepụ anya lee ndị agha Ijipt, o wee tinye ndị agha Ijipt n’ọgba aghara.+25 O wee na-ahịọpụsị ụkwụ ụgbọ ịnyịnya ha nke mere na ọ nọ na-esiri ha ike ịgba ya;+ ndị Ijipt wee malite ikwu, sị: “Ka anyị si n’ebe ndị Izrel nọ gbapụ, n’ihi na Jehova na-alụso ndị Ijipt ọgụ n’ihi ha.”+26 N’ikpeazụ, Jehova gwara Mozis, sị: “Setịa aka gị n’elu oké osimiri a,+ ka mmiri ya laghachite rikpuo ndị Ijipt, ụgbọ ịnyịnya agha ha na ndị agha ịnyịnya ha.”27 Ozugbo ahụ, Mozis setịrị aka ya n’elu oké osimiri ahụ, oké osimiri ahụ wee malite ịlọghachi n’ọnọdụ ya n’isi ụtụtụ. Ka nke a na-eme, ndị Ijipt nọ na-agbapụ ka ọ ghara izute ha, ma Jehova tụbara ndị Ijipt n’etiti oké osimiri ahụ.+28 Mmiri ahụ wee na-alọghachi.+ N’ikpeazụ, o kpuchiri ụgbọ ịnyịnya agha ndị ahụ na ndị agha ịnyịnya nke ìgwè ndị agha niile nke Fero bụ́ ndị chụụrụ ha banye n’oké osimiri ahụ.+ Ọbụna otu n’ime ha afọdụghị.+29 Ma ụmụ Izrel jere ije n’ala akọrọ n’etiti ala oké osimiri ahụ,+ mmiri ahụ bụụrụ ha mgbidi n’aka nri ha nakwa n’aka ekpe ha.+30 Otú a ka Jehova si zọpụta Izrel n’aka ndị Ijipt n’ụbọchị ahụ,+ Izrel wee hụ ka ndị Ijipt nwụrụ n’ụsọ oké osimiri ahụ.+31 Izrel hụkwara aka dị ike nke Jehova ji mee ihe megide ndị Ijipt; ndị Izrel wee malite ịtụ egwu Jehova na inwe okwukwe n’ebe Jehova nọ nakwa n’ebe Mozis ohu ya nọ.+


text:
Ihe A Na-eme n’Ụlọ Ọrụ Anyị na Oge E Ji Aga Elegharị Anya Ebe Ahụ
Obi ga-adị anyị ụtọ ma ị gaa legharịa anya n’ụlọ ọrụ anyị dị iche iche nakwa n’ebe ndị anyị na-ebi akwụkwọ. Ebe a ka ị ga-anọ achọpụta ebe ụlọ ọrụ anyị dị na oge ndị ọbịa ji aga elegharị anya ebe ahụ.
Denmark
Stenhusvej 28
DK-4300 HOLBAEK
DENMARK
+45 59-45-60-00
Oge E Ji Akpọgharị Ndị Ọbịa
Mọnde ruo Fraịdee
9:00 ụtụtụ, 10:30 ụtụtụ, 1:30 ehihie, na 3:00 ehihie
Ọ na-ewe otu awa na ọkara
Ihe A Na-eme
A na-asụgharị akwụkwọ anyị na-asụsụ Danish. Alaka ụlọ ọrụ anyị a na-ahụkwa maka ọrụ ndị nsụgharị anyị na-arụ na Faeroe Islands, Greenland, nakwa na Iceland.


text:
BAỊBỤL NSỌ—NSỤGHARỊ ỤWA ỌHỤRỤ NKE AKWỤKWỌ NSỌ
Ị̀ ga-achọ ịgụ isiokwu a n’asụsụ %%?
2 Ndị Eze 10:1-36
10 Ehab nwere ụmụ ndị ikom iri asaa+ na Sameria.+ Ya mere, Jihu dere akwụkwọ ozi zigara ndị isi+ Jezril, ndị okenye+ na ndị na-elekọtara Ehab ihe na Sameria, sị:2 “Mgbe akwụkwọ ozi a rutere unu aka, unu na ụmụ onyenwe unu nọ, ụgbọ agha na ịnyịnya+ na obodo e wusiri ike na ihe agha dịkwa n’aka unu.3 Họpụtanụ onye kasị mma na onye kasị bụrụ ezi mmadụ n’etiti ụmụ ndị ikom onyenwe unu, meenụ ka ọ nọkwasị n’ocheeze nna ya.+ Buokwaranụ ụlọ onyenwe unu agha.”4 Egwu wee tụọ ha nke ukwuu, ha wee malite ịsị: “Lee! Eze abụọ+ eguzolighị n’ihu ya, olee otú anyị onwe anyị ga-esi guzo?”+5 N’ihi ya, onyeisi ụlọ ahụ na onyeisi obodo ahụ na ndị okenye na ndị nlekọta+ ahụ zigaara Jihu ozi, sị: “Anyị bụ ndị ohu gị, anyị ga-eme ihe niile ị ga-agwa anyị. Anyị agaghị eme onye ọ bụla eze. Mee ihe dị mma n’anya gị.”6 O wee degara ha akwụkwọ ozi nke abụọ, sị: “Ọ bụrụ na unu dịnyeere m,+ ọ bụrụkwa na unu na-erube isi n’ihe m kwuru, burunụ isi ndị ikom bụ́ ụmụ+ onyenwe unu bịakwute m ụdị ugbu a echi na Jezril.”+Ma ụmụ eze, bụ́ ndị ikom iri asaa, nọ n’ụlọ ndị a na-akwanyere ùgwù n’obodo ahụ, bụ́ ndị na-azụlite ha.7 O wee ruo na ozugbo akwụkwọ ozi ahụ ruru ha aka, ha kpọọrọ ụmụ eze gbuo, ya bụ, ndị ikom iri asaa,+ e mesịa, ha wụnyere isi ha na nkata ma buru ha bugara ya na Jezril.8 Onye ozi+ ahụ wee bata, sị ya: “Ha ebutewo isi+ ụmụ eze.” O wee sị: “Kposanụ ha ka ha dịrị ikpo abụọ n’ọnụ ụzọ ámá ruo ụtụtụ.”+9 O wee ruo ụtụtụ na ọ pụrụ. O wee guzoro otu ebe, sị ndị ahụ niile: “Unu bụ ndị ezi omume.+ Lee, m gbaara onyenwe m izu+ wee gbuo ya;+ ma ònye gburu ndị a niile?10 Maranụ na ọ dịghị ihe ọ bụla dị n’okwu Jehova nke Jehova kwuru ga-eme ụlọ Ehab+ ga-ada n’ala n’emezughị;+ Jehova emewokwa ihe o kwuru site n’ọnụ ohu ya bụ́ Ịlaịja.”+11 Jihu wee gbuokwa ndị niile fọdụrụ n’ụlọ Ehab n’ime Jezril na ndị ya niile a na-akwanyere ùgwù+ na ndị ha na ya maara na ndị nchụàjà ya,+ ruo mgbe ọ na-enweghị onye ọ hapụrụ ka ọ fọdụrụ ya ndụ.+12 O wee bilie bata, gawa Sameria. Ụlọ ndị na-azụ atụrụ na-edebe atụrụ dị n’ụzọ ahụ.13 Jihu wee zute ụmụnne+ Ehazaya+ bụ́ eze Juda. Mgbe ọ sịrị ha, “Ùnu bụ ole ndị?” ha sịrị: “Anyị bụ ụmụnne Ehazaya, anyị na-agbadakwa ịga mata otú ụmụ eze na ụmụ nne eze mere.”14 Ozugbo ahụ, ọ sịrị: “Jidenụ ha ná ndụ!”+ Ha wee jide ha ná ndụ, gbuo ha n’olulu mmiri nke dị n’ụlọ a na-edebe atụrụ, ya bụ, ndị ikom iri anọ na abụọ, o kweghị ka otu onye n’ime ha fọdụ.+15 Ka o si n’ebe ahụ na-aga, o zutere Jehọnadab+ nwa Rikab+ ka ọ na-abịa izute ya. Mgbe ọ gọziri+ ya, ọ sịrị ya: “Obi gị ò ziri ezi n’ebe m nọ, dị nnọọ ka obi m dị n’ebe obi gị dị?”+Jehọnadab wee zaa, sị: “O ziri ezi.”“Ọ bụrụ na o ziri ezi, nye m aka gị.”O wee nye ya aka ya. O wee dọgote ya n’ụgbọ ịnyịnya.+16 O wee sị ya: “Soro m gaa ka ị hụ otú m ga-esi mee ka a ghara ịma Jehova aka.”+ Ha wee buru ya n’ụgbọ ịnyịnya agha ya na-aga.17 N’ikpeazụ, ọ bịaruru Sameria. O wee na-egbu ndị niile fọdụụrụ Ehab n’ime Sameria, ruo mgbe ọ lara ha n’iyi,+ dị ka okwu Jehova gwara Ịlaịja si dị.+18 Jihu kpọkọtakwara mmadụ niile wee sị ha: “Ehab fere Bel ofufe nke nta.+ Ma Jihu ga-efe ya nke ukwuu.19 Ya mere, kpọọnụ ndị amụma niile+ nke Bel, ndị niile na-efe ya ofufe+ nakwa ndị nchụàjà ya niile+ ka ha bịakwute m. Ka a ghara ịchọ onye ọ bụla achọ, n’ihi na enwere m nnukwu àjà m ga-achụrụ Bel. Onye ọ bụla a chọrọ achọ agaghị adịrị ndụ.” Ma Jihu ji aghụghọ mee ihe,+ ka o wee bibie ndị na-efe Bel.20 Jihu wee sị: “Doonụ nzukọ ukwu nsọ maka Bel.” Ha wee kpọsaa ya.21 E mesịa, Jihu zisara ozi n’Izrel dum,+ nke mere na ndị niile na-efe Bel bịara. Ọ dịghị otu onye fọdụrụ nke na-abịaghị. Ha wee na-abata n’ụlọ Bel,+ ụlọ Bel wee ju n’ọnụ site n’otu nsọtụ ruo na nsọtụ nke ọzọ.22 O wee sị onye na-elekọta ebe a na-edebe ákwà: “Chịpụtara ndị niile na-efe Bel uwe.” O wee chịpụtara ha uwe.23 Jihu wee banye n’ụlọ Bel, ya na Jehọnadab+ nwa Rikab. O wee gwa ndị na-efe Bel, sị: “Chọzienụ achọzi, hụkwanụ na e nweghị onye ọ bụla n’ime ndị na-efe Jehova so unu nọrọ ebe a, kama ọ bụ naanị ndị na-efe Bel.”+24 N’ikpeazụ, ha batara ịchụ àjà nkịtị na àjà nsure ọkụ, Jihu mere ka ndị ikom iri asatọ guzooro ya n’èzí, o wee sị: “Nwoke ọ bụla nke gbapụrụ n’ime ndị ikom m na-etinye n’aka unu, mkpụrụ obi onye ahụ ga-anwụ n’ọnọdụ mkpụrụ obi onye ahụ gbapụrụnụ.”+25 O wee ruo na ngwa ngwa Jihu chụsịrị àjà nsure ọkụ ahụ, ozugbo ahụ ọ gwara ndị ọgba ọsọ na ndị osote ndị isi ndị agha, sị: “Batanụ, gbuonụ ha! Unu ekwela ka onye ọ bụla gbapụ.”+ Ndị ọgba ọsọ na ndị osote ndị isi ndị agha+ wee malite iji ihu mma agha na-egbu ha ma na-atụpụ ha n’èzí, ha nọkwa na-aga ruo n’ihu arụsị nke ụlọ Bel.26 Ha wee bupụta ogidi nsọ+ dị n’ụlọ Bel wee kpọọ nke ọ bụla ọkụ.+27 Ha kwatukwara ogidi nsọ Bel,+ kwatuokwa ụlọ Bel,+ ha wee mee ka ọ bụrụ ebe ịga mposi+ ruo taa.28 Jihu wee si otú a laa Bel n’iyi n’Izrel.29 Ọ bụ naanị na Jihu ahapụghị mmehie Jeroboam+ nwa Nibat ji mee ka Izrel mehie,+ ya bụ, ụmụ ehi ọlaedo,+ nke otu n’ime ha dị na Betel, otu adịrị na Dan.+30 Ya mere, Jehova sịrị Jihu: “Ebe ọ bụ na i mewo nke ọma n’ime ihe ziri ezi n’anya m,+ i mewokwa ụlọ Ehab+ ihe niile dị m n’obi, ụmụ gị ndị ikom ga-anọkwasịrị gị n’ocheeze Izrel ruo ọgbọ anọ.”+31 Ma Jihu elezighị anya were obi ya dum+ jee ije n’iwu Jehova bụ́ Chineke Izrel. Ọ hapụghị mmehie Jeroboam ji mee ka Izrel mehie.+32 N’oge ahụ, Jehova malitere ibipụ Izrel nke nta nke nta; Hazel+ wee na-egbu ha n’ókèala Izrel dum,33 malite na Jọdan n’ebe ọwụwa anyanwụ, ya bụ, ala Gilied+ dum, ụmụ Gad+ na ụmụ Ruben+ na ụmụ Manase,+ malite n’Aroa,+ nke dị n’akụkụ iyi ndagwurugwu Anọn, ọbụna Gilied na Beshan.+34 Ihe ndị ọzọ metụtara Jihu na ihe niile o mere na ike niile ọ kpara, ọ̀ bụ na e deghị ha n’akwụkwọ+ ihe ndị mere n’ụbọchị ndị eze Izrel?35 N’ikpeazụ, Jihu sooro nna nna ya hà dinaa,+ ha wee lie ya na Sameria; Jehoahaz+ nwa ya wee malite ịchị n’ọnọdụ ya.36 Ụbọchị niile Jihu chịrị Izrel n’ime Sameria dị afọ iri abụọ na asatọ.


text:
Revo Uninstaller Pro
-
Version:
-
-
Asụsụ:
-
Nbudata Revo Uninstaller Pro
Nkọwa:
Isi atụmatụ:
- Nhicha na njikarịcha nke usoro
- Nhicha ahụ akụkọ ihe mere eme nke ọrụ na-ebipụta na nchọgharị
- Na-agbake nke ehichapụ faịlụ
- Management nke akpaaka mmalite nke software
Comments on Revo Uninstaller Pro:
Revo Uninstaller Pro Metụtara software:
Ngwá ọrụ iji melite usoro ịrụ ọrụ na-ebuli gameplay. The software na-enye ohere ka mepụta njikarịcha na akpaka ma ọ bụ akwụkwọ ntuziaka mode.
Na eluigwe na ala ngwá ọrụ iji chọta ọhụrụ nsụgharị nke arụnyere software. The mmekọ n'ụzọ dị irè-enyocha kwa gị usoro na-egosiputa ndepụta nke software akwadoro maka ọhụrụ.
A na-ewu ewu software ọcha na-ebuli usoro. The software-enye gị ohere iji wepụ na ndekọ data ma hichaa akụkọ ihe mere eme nke internet ọrụ.
The zuru ezu ngwá ọrụ iji melite usoro ịrụ ọrụ. The software bụ ike wepu usoro mkpofu, inye nchebe na-egbochi mgbasa ozi.
The ngwá ọrụ na-eje ozi ma melite usoro ịrụ ọrụ. The software bụ ike idozi njehie na usoro ma hichaa ndekọ nke ihe mkpofu.
The ngwá ọrụ inyocha na-agbazi njehie na usoro. Ọzọkwa software na-enyere aka defragment na draịvụ ike.
The ngwá ọrụ na-ebuli ma hichaa usoro si enweghị isi, faịlụ. The software-enye gị ohere ihichapụ nwa oge faịlụ na-eduzi ndị defragmentation nke diski ike gị.
The ngwá ọrụ iji chọọ na iwepu adware modul. The software-enyocha kwa gị usoro na n'ụzọ dị irè na-ewepu na toolbars, ad nkeji na-enweghị isi expansions.
The ngwá ọrụ iji melite kọmputa arụmọrụ na idozi chinchi na usoro. The software-enye gị ohere iji kụziere ndị miri emi Doppler na idozi dị iche iche na nsogbu.
The software na-ebuli na arụmọrụ n'iji ya gee ntị nke usoro. The software dere a dịgasị iche iche nke ngwaọrụ hazie nke usoro na ịgbanwe nche ntọala.
The software na-echekwa ọ bụla faịlụ ojii nchekwa. The software na-akwado mmekọrịta nke faịlụ n'etiti ngwaọrụ site na internet.
The software na-arụ ọrụ na ụlọ ọrụ faịlụ dị iche iche formats na nwere a ịrịba arụmọrụ na e dere a set nke dị ndebiri.
The software-arụ ọrụ na atụmatụ dị iche iche ike etoju. Ọzọkwa, ọ na-akwado ndị scaling na-arụ ọrụ na n'ígwé.
The software idekọ omume nke na kọmputa na-video faịlụ. Ọzọkwa software enyere idekọ ọdịyo ike àgwà n'ihu.
The software iji tọghata iPod video faịlụ. The software na-akwado ndị na-ewu ewu video formats na e dere ihe ọkpụkpọ n'ihi na ha playback.
Lee ihe software
Ọrụ usoro:
- Windows
- Android
Top software:
Lee ihe software


text:
ISI NKE 138
Kraịst Anọrọ n’Aka Nri Chineke
JIZỌS ANỌRỌ N’AKA NRI CHINEKE
SỌL AGHỌỌ ONYE NA-ESO ỤZỌ JIZỌS
IHE MERE ANYỊ GA-EJI NA-AṄỤRỊ ỌṄỤ
Abalị iri Jizọs laghachichara n’eluigwe, a wụsara ndị na-eso ụzọ ya mmụọ nsọ n’ụbọchị Pentikọst. Nke ahụ gosiri n’eziokwu na Jizọs nọzi n’eluigwe. E nwere ihe ọzọ gosiri na Jizọs nọzi n’eluigwe. Obere oge tupu e jiri nkume tụgbuo Stivin maka na ọ na-ekwusa ozi ọma, Stivin kwuru, sị: “Lee! Ana m ahụ eluigwe ka e meghere ya nakwa Nwa nke mmadụ ka o guzo n’aka nri Chineke.”—Ọrụ Ndịozi 7:56.
Ka Jizọs na Nna ya nọ n’eluigwe, ọ ga-echere ka Nna ya gwa ya otu ihe e buru n’amụma n’Okwu Chineke. Ihe ahụ bụ ihe Chineke nyere Devid mmụọ nsọ, ya edee. Ọ sịrị: “Ihe Jehova gwara Onyenwe m [Jizọs] bụ: ‘Nọdụ ala n’aka nri m ruo mgbe m debere ndị iro gị ka ha bụrụ ihe mgbakwasị ụkwụ gị.’” Mgbe oge Jizọs ga-echere n’aka nri Chineke zuru, ọ ga-aga “na-enwe mmeri n’etiti ndị iro [ya].” (Abụ Ọma 110:1, 2) Ma, olee ihe Jizọs ga na-eme n’eluigwe ka ọ na-eche ka oge zuo ka o nwewe mmeri n’etiti ndị iro ya?
Na Pentikọst nke afọ 33, a malitere inwe ọgbakọ Ndị Kraịst. Si mgbe ahụ gawa, Jizọs si n’eluigwe na-achị ndị na-eso ụzọ ya e ji mmụọ nsọ tee mmanụ. (Ndị Kọlọsi 1:13) O nyeere ha aka n’ozi ọma ha na-ekwusa, kwadebekwa ha maka ihe ha ga-eme n’ọdịnihu. Olee ihe ha ga-eme n’ọdịnihu? Ọ bụrụ na ha anọgide na-efe Chineke ruo ọnwụ, a ga-akpọlite ha n’ọnwụ, ha esoro Jizọs na-achị n’Alaeze eluigwe.
Otu n’ime ndị ga-emecha soro Jizọs chịa bụ otu nwoke aha ya bụ Sọl. Ma, aha a kacha jiri mara ya bụ aha Rom ya bụ́ Pọl. Ọ bụ onye Juu. O jikwa obi ya niile na-edebe Iwu Chineke ruo ọtụtụ afọ. Ma, ndị ndú okpukpe ndị Juu duhiere ya nke na ọ kwadoro ogbugbu e gburu Stivin. Mgbe ọ ka “na-eyi ndị na-eso ụzọ Onyenwe anyị egwu, na-achọsikwa ike igbu ha,” o tinyere isi n’ụzọ Damaskọs. Nnukwu onye nchụàjà aha ya bụ Keyafas nyere ya ikike ijide ndị na-eso ụzọ Jizọs ma kpụrụ ha laghachi Jeruselem. (Ọrụ Ndịozi 7:58; 9:1) Ma, mgbe Sọl nọ n’ụzọ, ìhè dị ukwuu nwuru gburugburu ya, ya adaa n’ala.
Mgbe ahụ, otu olu si n’eluigwe jụọ ya, sị: “Sọl, Sọl, gịnị mere i ji na-akpagbu m?” Sọl jụrụ onye nwe olu ahụ, sị: “Ị̀ bụ onye, Onyenwe anyị?” Onye ahụ gwara ya, sị: “Abụ m Jizọs, onye ị na-akpagbu.”—Ọrụ Ndịozi 9:4, 5.
Jizọs gwara Sọl ka ọ banye na Damaskọs na a ga-agwa ya ihe ọ ga-eme. Ma, e du ya edu banye na Damaskọs n’ihi na ìhè ahụ si n’eluigwe mere ka ọ gharazie ịhụ ụzọ. Mgbe ihe ndị a mechara, Jizọs pụtara n’ọhụụ gwa otu n’ime ndị na-eso ụzọ ya bi na Damaskọs ka ọ chọrọ Sọl gaa na nke onye ọ gwara ya. Aha onye ahụ na-eso ụzọ Jizọs bụ Ananayas. Ozi a Jizọs dunyere Ananayas tụrụ Ananayas ụjọ. N’ihi ya, Jizọs mesiri ya obi ike, sị: “Nwoke a bụ arịa m họọrọ ka o buru aha m gakwuru ndị mba ọzọ, gakwurukwa ndị eze na ụmụ Izrel.” Sọl mechara hụwa ụzọ, ma nọrọ na Damaskọs ebe ahụ ‘malite ikwusa Jizọs, na ọ bụ ya bụ Ọkpara Chineke.’—Ọrụ Ndịozi 9:15, 20.
Jizọs nyeere Pọl na ndị ọzọ aka, ha ana-ekwusa ozi ọma yanwa malitere. Chineke gọziri nnọọ ozi ọma ha na-ekwusa. Mgbe o mere ihe dị ka afọ iri abụọ na ise Jizọs pụtachara n’ihu Pọl, n’oge Pọl na-aga Damaskọs, Pọl dere na e kwusaala ozi ọma “n’etiti ihe niile e kere eke dị n’okpuru eluigwe.”—Ndị Kọlọsi 1:23.
Mgbe ọtụtụ afọ gachara, Jizọs mere ka Jọn, bụ́ onyeozi ya ọ hụrụ n’anya, hụ ọhụụ dị iche iche. Ọhụụ ndị ahụ dị n’akwụkwọ Mkpughe. N’ihi ọhụụ ndị ahụ Jọn hụrụ, e nwere ike ikwu na ọ dị ndụ hụ Jizọs mgbe ọ malitere ịchị n’Alaeze eluigwe. (Jọn 21:22) “Site n’ike mmụọ nsọ, [Jọn nọrọ] n’ụbọchị Onyenwe anyị.” (Mkpughe 1:10) Oleekwanụ mgbe ụbọchị Onyenwe anyị malitere?
Ọ bụrụ na mmadụ amụọ amụma dị na Baịbụl nke ọma, ọ ga-achọpụta na ‘ụbọchị Onyenwe anyị’ malitere n’oge anyị a. N’afọ 1914, agha e mechara kpọwa Agha Ụwa Mbụ malitere. Kemgbe ahụ, ihe juru ebe niile n’ụwa bụ agha, ọrịa na-efe efe, agụụ, ala ọma jijiji, na ihe ndị ọzọ. Ihe ndị a niile so ‘n’ihe ịrịba ama’ Jizọs kwuru ndịozi ya ga-eji mara oge “ọnụnọ” ya na “ọgwụgwụ” nke oge anyị a. (Matiu 24:3, 7, 8, 14) A na-ekwusazi ozi ọma Alaeze Chineke n’ebe niile n’ụwa, ọ bụghị naanị n’ebe ndị Rom chịrị.
Chineke nyere Jọn mmụọ nsọ, ya edee ihe ihe ndị a pụtara. O dere, sị: “Nzọpụta na ike na alaeze nke Chineke anyị na ikike nke Kraịst ya amalitewo ugbu a.” (Mkpughe 12:10) N’eziokwu, Alaeze Chineke, bụ́ nke dị n’eluigwe, nke Jizọs kwusara ọtụtụ ebe gbasara ya, achịwala!
Ndị niile na-eso ụzọ Jizọs n’oge a na-aṅụrị ọṅụ n’ihi na Alaeze Chineke achịwala. Ma, ha ga-eburukwa ihe a Jọn kwuru n’obi. Ọ sịrị: “N’ihi nke a, ṅụrịanụ ọṅụ, gị eluigwe na unu ndị bi n’ime ya! Ahụhụ ga-adịrị ụwa na oké osimiri, n’ihi na Ekwensu agbadatawo n’ebe unu nọ, ọ na-ewe oké iwe, ebe ọ maara na o nwere oge dị mkpirikpi.”—Mkpughe 12:12.
Ihe ndị a niile gosiri na Jizọs anọghịzi n’aka nri Nna ya na-eche. Ọ bụ Eze ugbu a. N’oge na-adịghịkwa anya, ọ ga-ebibi ndị iro ya niile. (Ndị Hibru 10:12, 13) Olee ihe ndị magburu onwe ha ọ ga-eme ma o bibichaa ha?
GỤKWUO GBASARA YA
Olee Mgbe Alaeze Chineke Malitere Ịchị? (Agba nke Mbụ)
Ọ bụrụ na ị ma azịza ajụjụ a, ị̀ ga-ejili Baịbụl kọwaara ya mmadụ?


text:
A set ngwaọrụ maka gbasara nyocha ma ọ bụ space mgbakọ na ụlọ nke grafụ. The software-enye gị ohere na-arụ ọrụ dị iche iche na ụdị nke calculations.
The software ele ma jikwaa ndị data na Sony Ericsson igwe na ngwaọrụ dabere na gam akporo sistemụ.
The software-emezu iche iche arụmọrụ na faịlụ usoro. The software na-akwado ọrụ na FTP sava na-enye nwere otutu ohere na-arụ ọrụ na netwọk.
Software enye ndị ahụ na clipboard. Ọzọkwa software mgbanwe ndị data site na mpaghara netwọk ma ọ bụ internet.
The software nyochaa ọnọdụ nke na kọmputa. Ọzọkwa software e dere ihe na ngwaọrụ ijikwa na kpatụ parameters nke kọmputa components.
Nịm nke bara uru utilities ike a zuru sava weebụ. The software dere a modul nke zuru ezu ngụkọta oge nke nleta ọnụ ọgụgụ nke Webalizer na FTP-ahịa FileZilla.
Software na-ekwusi okwu na ederede nkwurịta okwu na ndị ọrụ ndị ọzọ. The software enyere ka a paswọọdụ maka ohere ikori na hazi igbe maka mkpa nke ndị ọrụ.
Adaba ngwá ọrụ na-arụ ọrụ na DVD draịva. The software-enye gị ohere ikwu nchebe nke DVD ma detuo ọdịnaya dị ka a set nke faịlụ ma ọ bụ ISO oyiyi.
The free njikwa nke paswọọdụ na nzuzo data. The software na-eji a pụrụ iche na izo ya ezo algọridim maka confidentiality nke echekwara ọmụma.
The software e mere na ike nkwado ndabere na mpaghara nke DVD. Ọzọkwa software na-akwado ndị pụrụ iche ngwaọrụ decrypt ndeputa echebe faịlụ.
The software encode na itapia na video faịlụ. The software na-eji elu faịlụ mkpakọ algọridim na-enye kacha oyiyi mma.
Ngwá Ọrụ ịchọpụta na idozi njehie na usoro. The software enyere zipu ajụjụ na nkọwa zuru ezu nke njehie na usoro na screenshot na mmepe forum.
Ngwá ọrụ na-itapia, mpikota onu ma ọ bụ hazie ọdịyo na video faịlụ. The software enye gị ohere ịhọrọ chọrọ set nke codecs na ike na-arụ ọrụ na ndepụta okwu.
The software na-akpọ ndị mmadụ na ekwentị na ihe ọ bụla nke ụwa. Ọ na-akwado ndị pụrụ iche na nkà na ụzụ maka a di ntakiri àgwà ọnwụ nke olu nkwurịta okwu.
The free set nke netwọk utilities na-jikọtara otu software. Na mbara ohere nke netwọk akara dị maka onye ọrụ.
The software maka ohere data nke ime kọmputa ma ọ bụ ngwaọrụ. The software na-eji tiri nche na izo ya ezo jikoro chebe data.
The software mpikota onu na decompress na-edebe ihe ochie nke iche iche na ụdị. The software na-akwado na ntughari n'etiti Archive formats na-enyere okûnam ahụ mebiri emebi edebe ihe ochie.
Ngwá ọrụ maka akpaka shutdown. The software enyere ka ịgbanwee kọmputa n'ime dị iche iche ụdịdị na mechie on a oge.
The ngwá ọrụ kee screenshots ma dekọọ na iche iche akụkụ nke na kọmputa. Ọzọkwa software dere a wuru na-nchịkọta akụkọ na-arụ ọrụ na ihe oyiyi na mmetụta.
The oké ngwá ọrụ mbuso megide nje nke dị iche iche. The software na-eji ihe dị iche iche teknụzụ iji chọpụta na egwu na-enyere ihichapụ ha mfe.
Lee ihe software
Ọrụ usoro:
- Windows
- Android
Ige:
- Antiviruses
- Audio nchịkọta akụkọ
- Codecs
- Desktọpụ
- Development
- Discs
- Downloaders
- E-akwụkwọ na-agụ akwụkwọ
- Ederede editọ
- Education
- Egwuregwu
- Ekwentị
- Emulators
- Extensions
- Ezo
- Faịlụ
- Faịlụ mkpakọ
- Gụgharia video
- Ihe nchọgharị weebụ
- Ihuenyo kpọọ
- Internet
- Maps
- Media Player
- Ndịna na imewe
- Network
- Nkata
- Office
- Photo
- System njikarịcha
- Torrent
- Ule
- Video converters
- Voice nkwurịta okwu
- Webcams
- Youtube
- nhazi
- Ṅweta
- Ọdịyo converters
- Ọkwọ ụgbọala
- Ndị ọzọ na-
Software mmelite:
Lee ihe software


text:
Cool Reader
-
Version:
-
-
Asụsụ:
-
Nbudata Cool Reader
Nkọwa:
Isi atụmatụ:
- Ọgụgụ dị mfe nke na kọmputa akwụkwọ
- Na-akwado na-ewu ewu formats
- Na-arụ ọrụ na-edebe ihe ochie
- Ọrụ nke na-agụpụta
- A set nke bara uru ngwaọrụ maka ịgụ
Comments on Cool Reader:
Cool Reader Metụtara software:
The software na-agụ electronic akwụkwọ. The software nwere a ọtụtụ ngwá ọrụ maka elu akara nke gị onwe gị akwụkwọ collection.
The software na-agụ e-akwụkwọ na Amazon ọrụ. Ọzọkwa software synchronizes na-akpaghị aka nile ntọala n'etiti e-akwụkwọ na kọmputa.
The ngwá ọrụ na-agụ ihe ọ bụla ma ọ bụ ihe odide faịlụ ederede agụpụta. The software ana achi achi àgwà vocalization nke ederede site dị iche iche olu dị iche iche na-efe.
The software na-agụ eBooks dị iche iche formats. The doro anya echiche nke tebụl, ihe oyiyi, grafụ na ndetu na-akwado na ederede.
The ngwá ọrụ na-agba ọsọ ahụ Android ngwa na egwuregwu. Ọzọkwa, ọ na-akwado ndị download nke dị iche iche ọdịnaya site na free ọrụ.
A ngwá ọrụ dị ike iji tọghata faịlụ dị iche iche formats. Ọ na-akwado ikike hazi ntọala n'oge faịlụ akakabarede.
The multifunctional player ka playback ọdịyo na video faịlụ na nkwado maka oge a formats na-enweghị mkpa iji budata ọzọ codecs.
Na-ewu ewu ngwá ka ohuru na mgbasa ozi iyi ka internet. The software na-akwado ndị na agbasa ozi n'ikuku ntọala jirichaa video mma.
The software mpikota onu, tọghata na itopusi na-edebe ihe ochie nke iche iche na ụdị na nha. The software nwere a set ngwaọrụ maka irè ime ihe nke-edebe ihe ochie.
The manager maka mobile phones si Nokia ụlọ ọrụ. The software-enye gị ohere jikwaa faịlụ, kọntaktị, ozi na-mmekọrịta ndị data na kọmputa gị.
Ike ndịna nchịkọta akụkọ ike ma dezie oyiyi. The software enye gị ohere download ndị ọzọ mmetụta na ngwá ọrụ na-arụ ọrụ na ihe oyiyi.
Ngwá ọrụ iji chebe gị na kọmputa site na malware na nje dị iche iche ụdị. The software-enye gị ohere iṅomi usoro na-edebe nje faịlụ na kwarantaini.
The Dj-studio ike egwú na mixes na a dịgasị iche iche nke ngwaọrụ. The software ana achi achi àgwà nke ụda mmeputakwa nke dị iche iche ọdịyo formats.
The ọkpụkpọ ka Max ndị karaoke songs of dị iche iche Genres. The software bụ ike ka ịhazie sounding, tempo, vocals na ndị ọzọ na indices nke egwú.
The software na-na nkwado ma weghachite data bụrụ na nke na-atụghị anya ọnọdụ. The software bụ ike nkwado ndabere na mpaghara usoro na ugbu a ntọala.
Lee ihe software
Ọrụ usoro:
- Windows
- Android
Top software:
Lee ihe software


text:
Ezi Okpukpe Na-akụziri Ndị Òtù Ya Ịkpa Ezi Àgwà
EZI okpukpe na-akụziri anyị otú anyị ga-esi na-eche ezi ihe ma na-akpazikwu àgwà. Ọ na-enyere anyị aka ná mbọ anyị na-agba ịghọ ezi mmadụ, na-enyekwara anyị aka ime ihe ọma niile anyị nwere ike ime. Olee otú anyị si mara na ezi okpukpe na-eme ụdị ihe ndị ahụ?
Lee ihe Pọl onyeozi degaara Ndị Kraịst narị afọ mbụ bi n’obodo Kọrịnt, dị na Gris. Ihe e ji mara obodo oge ochie ahụ bụ ndụ rụrụ arụ. Pọl dọrọ ha aka ná ntị, sị: “N’ihi na ndị nile na-akwa iko, ndị na-efe arụsị, ndị ikom nwere nwunye na-akwa iko, ndị ikom na-eji ndị ikom ibe ha akwa iko, ndị nile na-ezu ohi, ndị anya ukwu, ndị na-aṅụbịga mmanya oke, ndị nkwutọ, ma ọ bụ ndị na-apụnara mmadụ ihe ha nwere, agaghị eketa oke n’alaeze Chineke.” Pọl kwuziri, sị: “Na mbụ, ụfọdụ n’ime unu na-ebi ndụ dị otú a. Ma ugbu a, a sachapụla mmehie unu, doo unu nsọ nye Chineke.” (1 Ndị Kọrịnt 6:9-11, Baịbụlụ Nsọ nke International Bible Society) Ị̀ hụrụ na ezi okpukpe nyeere ụfọdụ ndị na-akpabu àgwà ọjọọ aka ịghọ ndị ohu Chineke dị ọcha na ndị na-akpa àgwà ọma?
Ma, Baịbụl dọrọ anyị aka ná ntị, sị: “Oge na-abịa mgbe ndị mmadụ na-agaghị anagide ezi nkuzi, ma site ná ntị ịkọọkọ ha nwere, ha ga-ekpokọtara onwe ha ndị nkuzi ga-akuziri ha ihe ga-amasị ha.”—2 Timoti 4:3, Baịbụl Nsọ Nhazi Katọlik.
Olee otú okpukpe ndị ị maara si eme n’okwu a? Hà na-akpa àgwà ọma Baịbụl kwuru ka a na-akpa? Ka hà na-agwagbu ndụmọdụ doro anya dị n’Okwu Chineke, na-agwa ndị mmadụ naanị “ihe ga-amasị ha”?
Iji nyere gị aka ịmata ma okpukpe ọ̀ na-amị mkpụrụ ọma, lebagodị anya n’ajụjụ ndị a na-esonụ?
ISIOKWU: Alụmdi na nwunye.
IHE BAỊBỤL NA-AKỤZI:
“Ka ịlụ di na nwunye bụrụ ihe a na-asọpụrụ n’etiti unu niile. Ka ihe ndina unu bụrụkwa ihe a dịghị emerụ emerụ: n’ihi na Chineke ga-ekpe ndị na-akwa iko ikpe, ha na ndị na-akwa iko, bụ́ ndị ikom nwere nwunye na ndị inyom nwere di.”—Ndị Hibru 13:4, Bible Nsọ nke Union Version.
AJỤJỤ:
Okpukpe a ọ̀ na-agwa ndị òtù ya ka nwoke na nwaanyị bikọ ọnụ gaa gbaa akwụkwọ otú iwu kwuru?
ISIOKWU: Ịgba alụkwaghịm.
IHE BAỊBỤL NA-AKỤZI:
Mgbe a jụrụ Jizọs ma è nwere ihe ga-eme ka di na nwunye gbaa alụkwaghịm, o kwuru, sị: “Onye ọbụla gbara nwunye ya alụkwaghịm, na-abụghị n’ihi ịgba akwụna, lụrụ nwunye ọzọ, na-akwa iko.”—Matiu 19:9, Baịbụl Nsọ Nhazi Katọlik.
AJỤJỤ:
Okpukpe a ọ̀ na-akwanyere iwu a Jizọs nyere ùgwù, kwere ka ọ bụrụ naanị ịkwa iko ga-eme ka ndị òtù ya na-agba alụkwaghịm ma na-alụgharị di ma ọ bụ nwunye?
ISIOKWU: Mmekọahụ rụrụ arụ.
IHE BAỊBỤL NA-AKỤZI:
“Gbaaranụ mmehie ịkwa iko ọsọ. Ọ dịghị mmehie ọzọ na-emekụta anụ ahụ mmadụ dị ka mmehie ịkwa iko. Ọ bụ mmehie mmadụ na-eme megide anụ ahụ ya.”—1 Ndị Kọrịnt 6:18, Baịbụlụ Nsọ nke International Bible Society.
“Ụmụnwaanyị ha ahapụla mmekọ n’ụzọ ziri ezi ma na-eme ya n’etiti onwe ha n’ụzọ ezighị ezi. Otu aka ahụ, ndị nwoke ha hapụrụ mmekọ dịịrị nwoke na nwaanyị bidozie ire ọkụ n’agụụ nke na-agụ ha n’ahụ ndị nwoke ibe ha. Ụmụnwoke na ndị nwoke ibe ha na-eme omume na-eweta ihere. N’ihi nke a, ha na-anatakwa ahụhụ kwesịrị ha maka njehie ha.”—Ndị Rom 1:26, 27, Baịbụl Nsọ Nhazi Katọlik.
AJỤJỤ:
Okpukpe a ọ̀ na-akụzi na nwoke na nwaanyị na-abụghị di na nwunye inwe mmekọahụ bụ mmehie? Ọ̀ na-akụzikwa na nwoke na nwoke ma ọ bụ nwaanyị na nwaanyị inwe mmekọahụ bụ mmehie?
ISIOKWU: Ịhụ na ndị òtù ya na-eme ihe Baịbụl kwuru.
IHE BAỊBỤL NA-AKỤZI:
“Ka unu na onye ọ bụla nke a na-akpọ ya aha na ọ bụ nwanna ghara imekọ ihe, ma ọ bụrụ na onye ahụ bụ onye na-akwa iko, ma ọ bụ onye anyaukwu, ma ọ bụ onye na-ekpere arụsị, ma ọ bụ onye nkwutọ, ma ọ bụ onye na-aṅụbiga mmanya ókè, ma ọ bụ onye na-apụnara mmadụ ihe; ka unu na onye dị otú a ghara ọbụna irikọ ihe.” (1 Ndị Kọrịnt 5:11, Bible Nsọ nke Union Version) Olee ihe e kwesịrị ime ndị kpọrọ onwe ha Ndị Kraịst na-eme mmehie ma jụ ichegharị? Okwu Chineke kwuru, sị: “Sitenụ n’etiti unu wepụ nwoke a.”—1 Ndị Kọrịnt 5:13, Baịbụlụ Nsọ nke International Bible Society.
AJỤJỤ:
Okpukpe a ọ̀ na-achụpụ onye òtù ya ọ bụla na-emebi iwu Baịbụl ma jụ ichegharị?


text:
Akụkọ nke 32: Ihe Otiti Iri Ahụ
LEE anya na foto ndị a. Nke ọ bụla n’ime ha na-egosi ihe otiti Jehova tiri Ijipt. Na foto nke mbụ, ị ga-ahụ Erọn ka o ji osisi na-eti Osimiri Naịl. Mgbe o mere nke ahụ, mmiri osimiri ahụ ghọrọ ọbara. Azụ̀ niile dị na ya wee nwụọ, osimiri ahụ wee malite isi ísì.
Ọzọ, Jehova mere ka mbàrá si n’Osimiri Naịl pụta. Ha jupụtara ebe niile—n’ime ekwu ọkụ ha, n’ime ite nri ha, n’elu ihe ndina ha—n’ebe niile. Mgbe mbàrá ndị ahụ nwụrụ, ndị Ijipt chịkọtara ha n’ikpo n’ikpo, ala niile wee na-esi ísì ọjọọ n’ihi ha.
Erọn wee tie mkpanaka ya n’ala, ájá niile wee ghọọ anwụnta. Ha bụ ụmụ ahụhụ na-efe efe ndị na-ata mmadụ. Anwụnta ahụ bụ ihe otiti nke atọ e tiri ndị Ijipt.
Ihe otiti ndị ọzọ mekpara naanị ndị Ijipt ahụ́, o metụtaghị ụmụ Izrel. Ihe otiti nke anọ bụ odudu, bụ́ ndị jupụtara n’ụlọ ndị Ijipt niile. Ihe otiti nke ise dakwasịrị ụmụ anụmanụ. Ọtụtụ n’ime ehi na ewu na atụrụ ndị Ijipt, nwụrụ.
Ọzọ, Mozis na Erọn kpooro ntụ ma wụlie ya elu. Ha kpatara ọnyá ọjọọ n’ahụ́ mmadụ na ụmụ anụmanụ. Nke a bụ ihe otiti nke isii.
Mgbe nke a gasịrị, Mozis chịliri aka ya elu n’ihu mbara igwe, Jehova wee zite égbè eluigwe na akụ̀ mmiri igwe. Ọ bụ akụ́ mmiri igwe kasị njọ ndị Ijipt nwetụworo.
Ihe otiti nke asatọ bụ igurube bara ụba. Ọ ka adịbeghị mgbe ọ bụla a hụrụ ọtụtụ igurube dị otú ahụ tupu oge ahụ. Ha ripịara ihe niile akụ́ mmiri igwe mebifọrọ.
Ihe otiti nke itoolu bụ ọchịchịrị. Ruo ụbọchị atọ, oké ọchịchịrị kpuchiri ala ahụ niile, ma ụmụ Izrel nwere ìhè n’ebe ha bi.
N’ikpeazụ, Chineke gwara ndị ya ka ha fesa ọbara nwa ewu ma ọ bụ nwa atụrụ n’ọnụ ụzọ ha. Mgbe ahụ, mmụọ ozi Chineke gabigara n’ala Ijipt. Mgbe mmụọ ozi hụrụ ọbara ahụ, o gbughị onye ọ bụla nọ n’ime ụlọ ahụ. Ma n’ụlọ niile ebe ọbara na-adịghị n’ọnụ ụzọ, mmụọ ozi Chineke gburu ụmụ mmadụ na anụmanụ ndị e buru ụzọ mụọ. Nke a bụ ihe otiti nke iri.
Mgbe ihe otiti ikpeazụ a gasịrị, Fero gwara ụmụ Izrel ka ha laa. Ndị nke Chineke ejikerewo ịla, n’abalị ahụ, ha malitere njem ha ịpụ n’Ijipt.
Ọpụpụ isi 7 ruo 12.
Ajụjụ
- Site n’iji foto ndị dị n’ebe a mee ihe, kọwaa ihe otiti atọ mbụ Jehova tiri Ijipt.
- Olee ihe dị iche n’ihe otiti atọ mbụ na ihe otiti ndị ọzọ?
- Gịnị bụ ihe otiti nke anọ, nke ise, na nke isii?
- Kọwaa ihe otiti nke asaa, nke asatọ na nke itoolu?
- Gịnị ka Jehova gwara ụmụ Izrel ka ha mee tupu ihe otiti nke iri amalite?
- Gịnị bụ ihe otiti nke iri, gịnịkwa mere mgbe ọ gasịrị?
Ajụjụ ndị ọzọ
- Gụọ Ọpụpụ 7:19- 8:23.
Ọ bụ ezie na ndị na-eme anwansi n’Ijipt meghachiri ihe otiti abụọ mbụ nke Jehova, gịnị ka a manyere ha ikweta mgbe ihe otiti nke atọ gasịrị? (Ọpụ. 8:18, 19; Mat. 12:24-28)
Olee otú ihe otiti nke anọ si gosipụta ikike Jehova nwere ichebe ndị ya, mmetụta dịkwa aṅaa ka ịmara nke a na-enwe n’ahụ́ ndị Chineke ka ha na-eche “mkpagbu ukwu” ahụ e buru n’amụma ihu? (Ọpụ. 8:22, 23; Mkpu. 7:13, 14; 2 Ihe 16:9)
- Gụọ Ọpụpụ 8:24; 9:3, 6, 10, 11, 14, 16, 23-25; na 10:13-15, 21-23.
Olee òtù abụọ Fero na ndị na-eme anwansi na-anọchi anya ha, olee ihe òtù abụọ a na-enweghị ike ime taa? (Ọpụ. 8:10, 18, 19; 9:14)
Olee otú Ọpụpụ 9:16 si enyere anyị aka ịghọta ihe mere Jehova ji kwere ka Setan nọgide ruo ugbu a? (Rom 9:21, 22)
- Gụọ Ọpụpụ 12:21-32.
Olee otú Ememe Ngabiga ahụ si mee ka o kwe omume ịzọpụta ọtụtụ mmadụ, gịnịkwa ka Ememe Ngabiga ahụ na-ezo aka na ya? (Ọpụ. 12:21-23; Jọn 1:29; Rom 5:18, 19, 21; 1 Kọr. 5:7)
GỤKWUO GBASARA YA
Chineke Agwa Mozis Ka Ọ Gaa Ijipt
Mozis na Erọn katara obi gwa Fero bụ́ Eze Ijipt okwu. Danloduonụ ihe a ma jiri ya mụọ ihe n’ụlọ unu.


text:
Ibuot Itiokiet
She Opened Her Heart to God in Prayer
1, 2. (a) Ntak emi Hannah mîkopke inemesịt ke ini enye etịmde idem ndika isan̄? (b) Nso ke ikeme ndikpep nto mbụk Hannah?
HANNAH ke etịm idem ndika isan̄, ke onyụn̄ odomo nditre ndikere mban̄a mme mfịna esie. Ini emi ekpedi ini inemesịt; Elkanah ebe esie esida ofụri ubon esie kpukpru isua aka akatuak ibuot ọnọ Abasi ke tent utuakibuot ke Shiloh. Jehovah okoyom mme utọ ini usọrọ oro ẹdi ini idatesịt. (Kot Deuteronomy 16:15.) Eyịghe idụhe ke Hannah ama esima ndika mme usọrọ emi toto ke ini uyen esie. Edi ke mme isua ndondo emi, n̄kpọ itiehe aba ye enye nte ekesitiede.
2 Enye ama ọfọn iso ndinyene ebe emi amade enye. Edi Elkanah ama ọdọ n̄wan en̄wen. Enye ekekere Peninnah, ndien etie nte enye ama ebiere ndinam uwem odorode Hannah. Peninnah ama enyene usụn̄ ndinam esịt enen̄ede ọdiọk Hannah idem ke mme ini usọrọ eke isua ke isua emi. Nso ke enye ekesinam? Akan oro, didie ke mbuọtidem oro Hannah ekenyenede ke Jehovah akan̄wam enye ọyọ idaha oro eketiede nte ọsọn̄ akaha mi? Edieke osobode mme mfịna oro mîyakke esịt adat fi, mbụk Hannah ekeme ndinen̄ede n̄n̄wam fi.
‘Nso Inam Esịt Ọdiọk Fi?’
3, 4. Nso ikpọ mfịna iba ke Hannah ekenyene, ndien ntak emi ọkọsọn̄de enye ndiyọ mmọ?
3 Bible owụt ikpọ mfịna iba oro Hannah ekenyenede. Enye ikenen̄ekede inyene se ekemede ndinam mban̄a akpa mfịna, ikonyụn̄ ikekemeke-keme ndinam n̄kpọ ndomokiet mban̄a ọyọhọ iba. Akpa, ebe esie ọkọdọ iban iba, ndien n̄wan ufụp esie ikamaha enye. Ọyọhọ iba, enye ekedi ada. Utọ mfịna oro ananam uwem ọsọn̄ ye n̄wan ekededi emi oyomde ndinyene nditọ, ndien ke eyo Hannah ye nte ido obio mmọ ekedide, mfịna emi ama esinam owo enen̄ede ofụhọ. Ubon kiet kiet okodori enyịn ke nditọ ẹyenam ubon mmimọ aka iso odu. Owo ndidi ada ekedi akwa n̄kpọ o-bụt ye esuene.
4 Ekeme ndidi Hannah ekpekekeme ndiyọ mfịna esie mîkpedịghe emi Peninnah ekesifịnade enye. Akananam udọ uwak iban ifọnke. Enye esiwak ndida ndomoidem, utọk, ye iduọesịt ndi. Edinam emi ekedi isio ye edumbet oro Abasi ekenịmde ke In̄wan̄ Eden ete owo ọdọ n̄wan kiet m̀mê ebe kiet kpọt. (Gen. 2:24) Ntem, Bible owụt afanikọn̄ oro asan̄ade ye udọ uwak iban, ndien nte n̄kpọ eketiede ke ufọk Elkanah owụt nte udọ uwak iban enen̄erede ọdiọk.
5. Ntak emi Peninnah okoyomde nditụhọde Hannah, ndien nso ke enye akanam ayat Hannah?
5 Elkanah akama Hannah akan. Mbụk mme Jew ọdọhọ ke enye ekebem iso ọdọ Hannah ndien edidọ Peninnah ke isua ifan̄ ẹma ẹkebe. M̀mê ekedi ntre m̀mê idịghe, Peninnah ama enen̄ede efịbe Hannah onyụn̄ oyom ediwak usụn̄ nditụhọde n̄wan ufụp esie. Se Peninnah akadade akan Hannah ekedi ke enye ama enyene nditọ. Peninnah ama aman ediwak nditọ, ndien adan̄a nte nditọ esie ẹkewakde ntre ke enye ọkọtọn̄ọ ndida idem ke n̄kpọ. Utu ke Peninnah nditua Hannah mbọm nnyụn̄ ndọn̄ enye esịt, Peninnah ama ada oro anam esịt ayat enye. Bible ọdọhọ ke Peninnah akanam esịt ayat Hannah man “esịt etịmede enye.” (1 Sam. 1:6) Peninnah okokokoi anam. Enye okoyom abiak Hannah, ama onyụn̄ abiak Hannah.
6, 7. (a) Kpa ye ofụri se Elkanah akanamde man ọdọn̄ Hannah esịt, ntak emi Hannah mîkasianke enye ofụri se Penninah ekesinamde imọ? (b) Ndi Hannah ndidi ada ọkọwọrọ ke Jehovah inenke iso ye enye? Nam an̄wan̄a. (Se ikọ idakisọn̄.)
6 Etie nte ifet oro Peninnah akamade akan ekedi ini uka usọrọ ke Shiloh kpukpru isua. Elkanah ama ọnọ nditọ Peninnah kiet kiet—“kpukpru nditọ esie iren ye iban”—udeme uwa oro ẹkewade ẹnọ Jehovah. Edi enye ọkọnọ Hannah oro mîkenyeneke eyen udeme kiet kpọt. Peninnah ama ada oro odori Hannah ubọk ke ibuot onyụn̄ eti enye ke enye edi ada tutu Hannah edida ke nditatua, inyụn̄ ikemeke ndidia n̄kpọ. Elkanah ama okụt ke esịt ikenemke Hannah edima an̄wan esie, ye nte ke enye ikadiaha n̄kpọ, ntre enye ama odomo ndidọn̄ enye esịt. Enye ama obụp ete, “Hannah, nso inam atuade, nso inam mûdiaha udia, nso inyụn̄ inam esịt ọdiọkde fi? Nte ami mfọnke ye afo n̄kan nditọiren duop?”—1 Sam. 1:4-8.
7 Ama ọfọn sia Elkanah ama ọfiọk ke esịt ọkọdiọk Hannah ke ntak emi enye ekedide ada. Ndien Hannah ama ama ndinem ikọ ima esie. * Edi Elkanah iketịn̄ke iban̄a usua Peninnah, ndien mbụk emi inyụn̄ iwụtke ke Hannah ama asian enye. Ekeme ndidi enye ama ọfiọk ke ndisian ebe imọ se Peninnah anamde edikam ananam n̄kpọ enen̄ede ọsọn̄ ye imọ. Ndi Elkanah ekeme nditre mfịna emi? Nte emi idinamke Peninnah ọdọdiọn̄ asua Hannah, ndien ndi nditọ ye nditọufọk an̄wan ufụp emi iditieneke isua enye? Emi n̄kukụre edikam ananam ẹnen̄ede ẹsua Hannah ke ufọk esie.
Ke ini ẹkenamde uwem ọsọn̄ ye Hannah ke ufọk, enye akaka ebịne Jehovah man ọkọbọ ndọn̄esịt
8. Edieke owo anamde n̄kpri n̄kpọ man ayat fi esịt, m̀mê anamde n̄kpọ ye afo nte mînenke, ntak emi afo ndifiọk ke Jehovah edi Abasi edinen ikpe ekemede ndidọn̄ fi esịt?
8 Edide Elkanah ama ọfiọk kpukpru n̄kpri n̄kpọ oro Peninnah ekesinamde man ayat Hannah esịt m̀mê ikọfiọkke, Jehovah Abasi ama okụt kpukpru se iketịbede. Ikọ esie etịn̄ kpukpru se iketịbede, ndien emi edi ukpepn̄kpọ ọnọ owo ekededi oro efịbede n̄kpri ufụp m̀mê asuade owo en̄wen. Ke n̄kan̄ eken, owo oro mîduehe, emi onyụn̄ etiede emem emem, nte Hannah, ekeme ndibọ ndọn̄esịt ke ndifiọk nte ke Abasi edinen ikpe esinen̄ede kpukpru se ikwan̄ade ke ini esie ye ke usụn̄ esie. (Kot Deuteronomy 32:4.) Anaedi Hannah ama ọfiọk emi n̄ko, ntak edi oro enye akakade ebịne Jehovah okoyom un̄wam.
‘Iso Itiehe Enye Aba Mfụhọ Mfụhọ’
9. Hannah ndinyịme ndika Shiloh kpa ye emi ọfiọkde se n̄wan ufụp esie edinamde ekpep nnyịn nso?
9 Ke tụhi-tụhi usenubọk, kpukpru owo ke ubon ke ẹtịme. Kpukpru owo, idem ye nditọwọn̄, ke ẹben̄e idem ndika isan̄. Akamba ubon oro ekenyene ndisan̄a se ikande kilomita 30 mbe Ephraim emi etiede obot obot n̄ka Shiloh. * Ke ini ẹsan̄ade ke ukot, isan̄ oro edida usen kiet m̀mê iba. Hannah ama ọfiọk nte n̄wan ufụp esie edinamde n̄kpọ. Edi Hannah ikosụhọkede itie ke ufọk. Ntem enye ama enịm n̄wọrọnda uwụtn̄kpọ ọnọ mme andituak ibuot nnọ Abasi tutu esịm eyo nnyịn. Ifọnke iyak ndiọi edu mbon en̄wen ẹnam nnyịn itre ndituak ibuot nnọ Abasi. Edieke iyakde oro etịbe, nnyịn iyataba mme edidiọn̄ emi ẹkam ẹkemede ndin̄wam nnyịn iyọ.
10, 11. (a) Ntak emi Hannah ọkọsọpde-sọp aka tent utuakibuot? (b) Didie ke Hannah akan̄wan̄a esịt esie ọnọ Ete esie eke heaven ke akam?
10 Ke akamba ubon oro ẹma ẹkesan̄a ofụri usen kiet ke obot obot usụn̄ oro etiede n̄wọn̄ọde n̄wọn̄ọde, mmọ ẹma ẹdikpere Shiloh. Obio oro okodoro ke ekpri obot oro ikpọ obot ẹkekande ẹkụk. Nte mmọ ẹkesan̄ade ẹkpere, anaedi Hannah ama enen̄ede ekere se enye editịn̄de ke akam ọnọ Jehovah. Ubon oro ẹma ẹdia udia ke ndondo oro mmọ ẹkesịmde. Hannah ama ọsọsọp ọkpọn̄ mmọ aka tent utuakibuot Jehovah. Eli, Akwa Oku, ke eketie do ekpere enyịnusụn̄. Edi ekikere Hannah okowụhọ ke Abasi esie. Enye ama enịm ke Abasi oyokop akam imọ do ke tent utuakibuot. Idem edieke owo en̄wen mîfiọkke mfịna esie, Ete esie eke heaven ọfiọk. Mfụhọ esie ama anam enye ọtọn̄ọ nditua.
11 Hannah ama etịn̄ ikọ ke ofụri esịt ọnọ Jehovah ke adan̄aemi osụk en̄wekde eyet. N̄kpọkinua esie ama enyek nte enye etịn̄de mfịna esie ke esịt ọnọ Jehovah. Ndien enye ama ọbọn̄ akam emi ebịghi, an̄wan̄a ofụri esịt esie ọnọ Ete esie. Edi idịghe eyen emi enye okoyomde ke mbrenyịn kpọt ke enye ekeben̄e Abasi. Ama enen̄ede ọdọn̄ Hannah ndibọ edidiọn̄ Abasi nnyụn̄ nnọ Abasi se enye ekemede. Ntre, enye ama ọn̄wọn̄ọ ke edieke imọ inyenede eyeneren, ke imọ iyayak eyen oro inọ man ada ofụri uwem esie anam n̄kpọ Abasi.—1 Sam. 1:9-11.
12. Nte ikụtde ke uwụtn̄kpọ Hannah, nso n̄kpọ emi aban̄ade akam ke nnyịn mîkpefreke?
12 Ntem, Hannah ama enịm uwụtn̄kpọ ọnọ kpukpru mme asan̄autom Abasi ke nte ẹkpebọn̄de akam. Jehovah ọfọn ido onyụn̄ ọdọhọ ikọt esie ẹnyene ifụre ẹtịn̄ ikọ ẹnọ imọ in̄wan̄-in̄wan̄, ẹtịn̄ ofụri mfịna mmọ ẹnọ imọ ukem nte eyen oro enyenede mbuọtidem ke edima ete m̀mê eka esinamde. (Kot Psalm 62:8; 1 Thessalonica 5:17.) Ẹma ẹnọ apostle Peter odudu spirit ndiwet ikọ emi man esịn udọn̄ ọnọ nnyịn ndisibọn̄ akam nnọ Jehovah: “[Ẹtop] kpukpru editịmede esịt mbufo ẹdori enye ke idem, koro enye ekerede aban̄a mbufo.”—1 Pet. 5:7.
13, 14. (a) Eli ọkọsọsọp ebiere ke nso idi mfịna Hannah, ndien ntak-a? (b) Didie ke Hannah ekenịm n̄wọrọnda uwụtn̄kpọ mbuọtidem ọnọ nnyịn ke nte enye ọkọbọrọde Eli ikọ?
13 Edi mme owo isikereke iban̄a mbon en̄wen isinyụn̄ ituaha owo mbọm nte Jehovah. Uyo oro Hannah okokopde ama anam enye edịghe ke ini enye okosụk atuade ọbọn̄ akam. Ekedi uyo Eli, akwa oku, emi okosụk esede enye. Eli ọkọdọhọ enye ete: “Adan̄a didie ke afo edikpa mmịn? Yak mmịn atara fi ke enyịn.” Eli ama okụt nte n̄kpọkinua Hannah enyekde, nte enye en̄wekde eyet, onyụn̄ ofụhọde. Utu ke Eli ndibụp se itịbede, enye ama ọsọsọp ebiere ke Hannah akpa mmịn.—1 Sam. 1:12-14.
14 Edori ikọ oro owo emi ẹkenen̄erede ẹkpono mi okodoride Hannah ke ini emi esịt eketịmerede enye ama enen̄ede abiak Hannah! Kpa ye oro, enye ama afiak enịm n̄wọrọnda uwụtn̄kpọ mbuọtidem. Enye ikayakke unana mfọnmma owo ọbiọn̄ọ enye ndituak ibuot nnọ Jehovah. Enye ama ọbọrọ Eli ukpono ukpono onyụn̄ etịn̄ mfịna esie. Ke ini Eli ọkọfiọkde ke ima idue, etie nte enye ọkọbọrọ ke sụn̄sụn̄ uyo ete: “Nyọn̄ ke emem, Abasi Israel akpakam ọnọ fi se afo eben̄ede enye.”—1 Sam. 1:15-17.
15, 16. (a) Nso ikedi utịp ke ini Hannah akan̄wan̄ade esịt esie ọnọ Jehovah onyụn̄ atuakde ibuot ọnọ enye do ke tent utuakibuot? (b) Didie ke ikeme nditiene uwụtn̄kpọ Hannah ke ini n̄kpọ afịnade nnyịn?
15 Nso ikedi utịp ke ini Hannah akan̄wan̄ade esịt esie ọnọ Jehovah onyụn̄ atuakde ibuot ọnọ enye ke tent utuakibuot? Mbụk oro ọdọhọ ete: “N̄wan oro ọnyọn̄ esiemmọ, aka akadia udia, iso inyụn̄ itiehe enye aba mfụhọ mfụhọ.” (1 Sam. 1:18) Esịt ama ofụre Hannah. Eketie nte enye okobiomode ndodobi mbiomo esie odori ke afara oro enen̄erede atara onyụn̄ okopde odudu, kpa eke Ete esie eke heaven. (Kot Psalm 55:22.) Ndi odu mfịna oro ọsọn̄de akan enye? Baba, ikodụhe ini oro, idụhe idahaemi, idinyụn̄ idụhe tutu amama!
16 Ke ini ikpade mba, etiede nte nnyịn ifiọkke se ikpanamde, m̀mê ke ini mfụhọ akande nnyịn ubọk, ọfọn ikpebe Hannah inyụn̄ itịn̄ ikọ in̄wan̄-in̄wan̄ inọ Enye emi Bible okotde “Andikop akam.” (Ps. 65:2) Edieke ibọn̄de akam ke mbuọtidem, nnyịn n̄ko iyokụt ke “emem Abasi emi akande kpukpru ekikere” ayanam nnyịn ikûfụhọ aba.—Phil. 4:6, 7.
‘Baba Itiat Kiet Ibietke Abasi Nnyịn’
17, 18. (a) Didie ke Elkanah okowụt ke imọ imenyịme akan̄a oro Hannah akakan̄ade? (b) Nso ke Peninnah mîkekemeke ndinam Hannah aba?
17 Ke ndan̄nsiere, Hannah ama asan̄a ye Elkanah afiak aka tent utuakibuot. Anaedi enye ama asian ebe esie se enye ekeben̄ede ye akan̄a oro enye akakan̄ade, sia Ibet Moses ọkọdọhọ ke ebe enyene unen ndibiat akan̄a oro n̄wan esie akakan̄ade edieke enye mînyịmeke. (Num. 30:10-15) Edi anam-akpanikọ eren oro ikanamke utọ n̄kpọ oro. Utu ke oro, enye ye Hannah ẹma ẹtuak ibuot ẹnọ Jehovah ọtọkiet ke tent utuakibuot mbemiso ẹkefiakde ẹnyọn̄ ufọk.
18 Ini ewe ke Peninnah ekedi edifiọk ke imọ ikemeke aba ndinam esịt ayat Hannah? Mbụk oro itịn̄ke, edi ndidọhọ “iso inyụn̄ itiehe enye aba mfụhọ mfụhọ” owụt ke Hannah ama enen̄ede okop inemesịt ikonyụn̄ ifụhọke aba ọtọn̄ọde ke ini oro. Ikebịghike, Peninnah ama edifiọk ke se ededi oro imọ inamde man abiak Hannah inyeneke ufọn. Bible isiakke enyịn̄ Peninnah aba.
19. Nso edidiọn̄ ke Hannah ọkọbọ, ndien didie ke enye okowụt ke imọ imọfiọk ebiet oro edidiọn̄ emi otode?
19 Ke mme ọfiọn̄ oro ẹketienede, ifụre oro Hannah ekenyenede ama anam enye enen̄ede okop inemesịt. Enye ama oyomo! Idatesịt ikanamke Hannah ededei efre ebiet emi edidiọn̄ esie okotode. Ke eyen oro ama akamana, Hannah ama osio enye Samuel, emi ọwọrọde “Enyịn̄ Abasi,” ndien etie nte emi aban̄a eseme oro Hannah ekesemede okot enyịn̄ Abasi. Enye iketieneke Elkanah ye ubon mmọ ika Shiloh isua oro. Enye eketie ke ufọk ye eyen oro ke isua ita tutu osio enye ke eba. Ekem enye eben̄e idem ebet usen oro edima eyen esie edikpọn̄de enye.
20. Didie ke Hannah ye Elkanah ẹkenam se mmọ ẹken̄wọn̄ọde ẹnọ Jehovah?
20 Anaedi ikememke inọ enye ndisana eyen oro nyak. Edi Hannah ama ọfiọk ke ẹyetịm ẹkama Samuel ke Shiloh, ndien eyedi enye ekekere ke ndusụk iban emi ẹnamde utom ke tent utuakibuot ẹyese ẹban̄a enye. Kpa ye oro, Samuel ama ekpri akaha, ndien idụhe eka emi mîsiyomke eyen odu ye imọ. Edi Hannah ye Elkanah ẹma ẹda eyen mmọ idara idara ẹdi tent utuakibuot, idịghe mmen̄e mmen̄e. Mmọ ẹma ẹfọp uwa do ke ufọk Abasi, ẹnyụn̄ ẹyak Samuel ẹnọ Eli, ẹti enye akan̄a oro Hannah akakan̄ade isua ita oro ẹkebede.
21. Didie ke akam emi Hannah ọkọbọn̄de ọnọ Jehovah okowụt nte mbuọtidem esie okponde? (Se n̄ko ekebe oro “N̄wọrọnda Akam Iba.”)
21 Ekem Hannah ama ọbọn̄ akam oro Abasi okokụtde ke odot ẹsịn ke Ikọ imọ oro ẹkedade odudu spirit ẹwet. Nte afo okotde udịmikọ kiet kiet ke akam esie oro ẹwetde ke 1 Samuel 2:1-10, afo oyokụt adan̄a nte enye ekenyenede mbuọtidem. Enye ama otoro Jehovah ke ndida odudu esie nnam mme utịben̄kpọ, oro edi, ndida akwa odudu esie nsụhọde mbon iseri nnịm, ndiọn̄ mbon oro ẹfịkde, nnyụn̄ nnyan̄a m̀mê nsobo owo. Enye ama otoro Ete esie ke n̄wọrọnda edisana idaha esie, edinen ikpe esie, ye edinam akpanikọ esie. Hannah ama enyene eti ntak ndidọhọ ete: “Baba itiat [kiet] ibietke Abasi nnyịn.” Jehovah enen̄ede odot se ẹberide edem, enye ikpụhọkede, onyụn̄ edi ebiet ubọhọ ọnọ kpukpru mbon oro ẹfịkde ẹnyụn̄ ẹtụkde, emi ẹyomde un̄wam esie.
22, 23. (a) Ntak emi ikpenịmde ke Samuel ama ọfiọk ke ete ye eka imọ ẹma imọ nte enye okokponde ọwọrọ owo? (b) Didie ke Jehovah akaka iso ọdiọn̄ Hannah?
22 Ke akpanikọ, ekpri Samuel ama ọfọn iso ndinyene eka oro ekenen̄erede ọbuọt idem ye Jehovah. Okposụkedi emi itọn̄ eka esie ekesidọn̄de enye nte enye ọkọkọride okpon, akananam enye ikekereke ke ẹfre imọ. Ke isua ke isua, Hannah ama esidi Shiloh, ada anana-ubọk kod ọsọk enye man esịne anam utom ke tent utuakibuot. Nte enye ekekịmde ọfọn̄ oro ama owụt adan̄a nte enye akamade onyụn̄ ekerede aban̄a eyen esie. (Kot 1 Samuel 2:19.) Nnyịn imekeme ndikụt ke enyịn ikike nte enye esịnede eyen esie obufa kod oro, enen̄erede enye, adat esịt ndikụt enye onyụn̄ etịn̄ ndinem ikọ nsịnudọn̄ ọnọ eyen esie. Samuel ama adat esịt ndinyene utọ eka oro, ndien enye ama okpon akabade eyen oro anamde esịt adat ete ye eka esie ye ofụri Israel.
23 Owo ikonyụn̄ ifreke Hannah. Jehovah ama ọdiọn̄ enye, ndien enye ama aman nditọ ition efen ọnọ Elkanah. (1 Sam. 2:21) Etie nte n̄kponn̄kan edidiọn̄ oro Hannah ekenyenede ekedi emi enye akanamde ufan ye Jehovah, kpa Ete esie, ndien emi ama anam enye etetịm ekpere Jehovah ke ofụri eyo uwem esie. Afo akpakam ekpebe mbuọtidem Hannah onyụn̄ anam ufan ye Jehovah.
^ ikp. 7 Okposụkedi emi Bible ọdọhọde ke Jehovah ‘ekesịri Hannah itie eyen,’ n̄kpọ ndomokiet idụhe ndiwụt ke Abasi ikenenke iso ye osụhọdeidem an̄wan emi akanamde akpanikọ mi. (1 Sam. 1:5) Bible esidọhọ ndusụk ini ke Abasi anam n̄kpọ oro enye n̄kukụre ayakde etịbe ke esisịt ini.
^ ikp. 9 Ẹnyene ibat kilomita emi sia etiede nte ke Ramah, obio emana Elkanah, edi ebiet emi ẹkedide ẹdifiọk ke eyo Jesus nte Arimathea.


text:
Ini Ndikpọn̄ Ufọkisen Bossert
Ke November 2012, Mme Ntiense Jehovah ẹma ẹnyam Ufọkisen Bossert. Ẹma ẹkpọn̄ ukpọhọde ẹnọ andidep, ndien ata ediwak Mme Ntiense ẹma ẹwọrọ ẹnyọn̄ọ nte isenowo ẹsiwọrọde ke ufọkisen ẹnyọn̄ọ. Ẹdida okụk oro ẹnyamde enye ika iso inam utom unọ ukpep Bible emi Mme Ntiense Jehovah ẹnamde ke ofụri ererimbot.
Ufọk emi edi enyọn̄ 14, ndien ẹkebọp enye nte ufọk mbon Italy eset. Mme Ntiense ẹnyam enye sia mme anamutom ke ibuot itieutom mmọ ẹmọn̄ ẹwọrọ ẹkpọn̄ Brooklyn ke New York ẹka obufa ufọk mmọ ke Warwick ke New York. Ayada mmọ isua ifan̄ ndiwọrọ n̄ka obufa ebiet emi.
Se Iketịbede ke Isua Ikie
Louis Bossert, eyen New York emi ekesinyamde eto, ọkọbọp Bossert ke 1909. Ẹkebọp enye ‘nte ufọkisen emi onyụn̄ edide ufọkidụn̄,’ man mme akaisan̄ ye mbon emi mîdịghe mme akaisan̄ ẹkpedụn̄. Sia mme owo ẹkesọpde ẹbọ ẹma, enye ama ọbọp mbọp-ndian ke 1914, emi ekekperede ndikpon utịm ikaba n̄kan idem ata ufọk. Ẹma ẹbọp itie unyamudia ke ọkọm emi ekedide dek ke 1916, ndien ẹkekot enye Marine Roof.
Ke iduọkisua 1980, Mme Ntiense Jehovah ẹma ẹdep ufọk oro ẹnyụn̄ ẹdiọn̄ enye man edi se mme anamutom ke ibuot itieutom mmọ ẹdụn̄de. Mbonutom ẹma ẹnam mme ufọk unek ẹkabade mme ubetudia ẹnyụn̄ ẹnam itie unyamudia ọkọm oro akabade edi ebiet emi mme andidụn̄ ye isenowo mmọ ẹsitiede ẹduọk odudu.
Toto ke 2010, Mme Ntiense Jehovah emi ẹsitode kpukpru ebiet ke ererimbot ẹdi ndise ibuot itieutom mmọ ẹkesidụn̄ ke ufọk oro.
Andidep ufọk emi aduak ndidiọn̄ enye nda nnam ufọkisen. Okposụkedi emi ufọk emi enyenede itie emi ẹsidade ẹmụm ikọ ye vidio ẹdọn̄ ke n̄kpọ ye ufọkidụn̄ emi edide ubet kiet kiet, idisọn̄ke ndida enye nnam uwouwo ufọkisen sia enye enen̄ede ada ọfọn.
Ndinam Enye Afiak Eye
Mbemiso Mme Ntiense Jehovah ẹkedepde ufọk oro, owo iketịmke enye ikama, afia ndom mbakara oro ẹkeyetde ke an̄wa esie ama edehe, n̄kpọ emi ẹkebotde ẹdian ke iso esie ama obomo inyụn̄ isọn̄ke. Mme window ẹma ẹkani ẹnyụn̄ ẹbiara. Ibiom kpọt ẹkedụn̄ ke itie unyamudia enyọn̄ ọkọm oro. Ntre, ẹma ẹtọn̄ọ ata akamba utom ndifiak ndiọn̄ enye. Mme Ntiense Jehovah ke ofụri United States ẹma ẹda ini ye usọ mmọ ẹnam utom emi, ndien ẹkekụre ke 1991.
Ke ini utom edifiak ndiọn̄ emi, Mme Ntiense ẹma ẹyet ẹnyụn̄ ẹdiọn̄ itiat an̄wa ufọk emi. Mmọ ẹma ẹda ọkpọ ẹfiak ẹbot ata ukem ukem n̄kpọ oro ẹkebotde ẹkọn̄ ke iso do. Ẹma ẹdọn̄ mbufa window emi ẹdade ofriyo ẹnam.
Mmọ ẹma ẹfiak ẹdiọn̄ ofụri esịtufọk oro n̄ko, ẹnen̄ede ẹdiọn̄ inuaotop emi ekedide ata ediye ebiet ini kiet ko. Man ẹfiak ẹdiọn̄ mme ibibene marble, mmọ ẹma ẹtobo itiat ẹto ebiet emi ẹkedade enye ke ata akpa ini ke Italy. Mbonutom ẹma ẹdiọn̄ n̄ko mbana dek emi mmọn̄ akabiatde.
Mfịna ekedi ikpọ adaha emi ẹkedade ukwak ẹnam ke inuaotop. Ẹkenam mmọ ke ido ubọpn̄kpọ mbon Italy emi ebietde marble. Edi nsio nsio owo emi ẹkedepde ufọk emi ẹma ẹfiak ẹyet ndom mbakara ediwak ini. Idụhe owo ndomokiet ke otu mme anamutom emi ọkọfiọk ido ubọpn̄kpọ mbon Italy oro. Itie ubonn̄wed ufọkn̄wed ntaifiọk kiet emi ekperede ẹma ẹnọ nnyịn n̄wed emi etemede owo nte ẹkemede ndinam n̄kpọ emi ebietde marble mi. Se mme anamutom ẹkekotde ke n̄wed oro ama anam mmọ ẹnam mme adaha oro ẹnen̄ede ẹbiet nte mmọ ẹketiede ke ata akpa ini.
Ke ini utom edifiak ndiọn̄ okokụrede ke 1991, ufọk emi ama etie nte ẹkeyomde onyụn̄ eye. Ke ntak ukeme emi ẹkesịnde mi ẹma ẹnọ ufọk oro n̄wọrọda ẹnọ emi ẹkotde enọ Lucy G. Moses. Emi edi enọ emi ẹsinọde ke ntak emi ẹtịmde n̄kpọ ẹnịm.


text:
ISI NKE IRI NA ITOOLU
O Chebere Ezinụlọ Ya, Gbooro Ha Mkpa Ha ma Rubere Chineke Isi Ruo Ọnwụ
1, 2. (a) Olee ihe Josef na ezinụlọ ya na-akwadebe ime ugbu a? (b) Olee ozi ọjọọ Josef ziri nwunye ya?
OTU ụbọchị na Betlehem, mgbe ndị mmadụ na-etetabeghị ụra, Josef bupụtara akpa ma dọkwasị ya n’elu ịnyịnya ibu ya. Weregodị ya na ị na-ahụ ya ka o legharịrị anya ma ò nwere onye na-ahụ ya. Mgbe ọ dọkwasịchara akpa ahụ, ọ hịatụrụ ịnyịnya ibu ahụ aka n’ahụ́. O doro anya na ebe uche ya dị bụ n’ebe dị anya ya na ezinụlọ ya chọrọ ịga. Ha chọrọ ịgbaga Ijipt. Ndị Ijipt na-asụ asụsụ dị iche na nke ha, otú ha si eme ihe dịkwa iche. Olee otú ihe ga-adịrị ha n’ebe ahụ?
2 Mgbe a gwara Josef na a chọrọ igbu nwa ha, ọ maghị otú ọ ga-esi akọrọ ya nwunye ya ọ hụrụ n’anya bụ́ Meri. Ma ọ katara obi kọọrọ ya. Ọ kọọrọ ya ihe otu mmụọ ozi Chineke gwara ya ná nrọ. Mmụọ ozi ahụ sịrị na Eze Herọd chọrọ igbu obere nwa ha, gwakwa ya ka ọ kpọrọ nwunye ya na nwa ya gbapụ ozugbo. (Gụọ Matiu 2:13, 14.) Ụjọ jidere Meri. Ọ ghọtaghị ihe mere mmadụ ga-eji achọ igbu obere nwa ha na-enweghị onye o mejọrọ. Ihe a juru ma Meri ma Josef anya. Ma ebe ha tụkwasịrị Jehova obi, ha kwadowere ịgbapụ.
3. Kọwaa otú Josef na ezinụlọ ya si gbapụ na Betlehem. (Lee foto ha.)
3 Ndị bi na Betlehem ka na-arahụ ụra mgbe Josef na Meri kpọ Jizọs gbapụ. Ha chere ihu n’ebe ndịda Betlehem. Ka ha na-aga, ọ ga-abụ na Josef nọ na-eche otú ụwa ha ga-adị. Ọ nọ na-eche ma yanwa bụ́ ọkwá nkà ọ na-enweghị otú ọ hà ya ọ̀ ga-echebelikwa ndị ezinụlọ ya ka aka ghara ịkpara ha. Ọ nọkwa na-eche ma yà ga na-akpalikwa afọ ezinụlọ ya, ma yà ga-arụlikwa nnukwu ọrụ Jehova Chineke nyere ya, nke bụ́ ịzụ na ilekọta nwa a pụrụ iche? Ọrụ ndị a Josef ga-arụ abụghị obere ọrụ. Ka anyị na-eleba anya n’otú Josef si rụọ ọrụ niile ahụ, anyị ga-ahụ ihe mere o ji dị mkpa ka ndị bụ́ nna n’oge a, nakwa anyị niile, ṅomie okwukwe Josef.
Josef Chebere Ezinụlọ Ya
4, 5. (a) Olee otú ihe si gbanwee ná ndụ Josef? (b) Olee otú mmụọ ozi si gbaa Josef ume ka ọ rụọ ọrụ tara akpụ Chineke chọrọ ka ọ rụọ?
4 Ọ bụ mgbe Josef nọ n’obodo ya bụ́ Nazaret ka ihe niile gbanwere ná ndụ ya, ya bụ, n’oge o kwere nkwa na ya ga-alụ ada Hilaị. O nwere ike ịbụ na o rubeghị afọ abụọ tupu ugbu a ha nọ n’ụzọ. Josef ma na Meri bụ nwa agbọghọ na-amaghị nwoke nke hụrụ Chineke n’anya. Ma Meri gwaziri ya na ya dị ime. Josef kpebiri na ya ga-agba ya alụkwaghịm na nzuzo ka ndị mmadụ ghara iji Meri mere ihe akụkọ. * Ma otu mmụọ ozi gwara ya okwu ná nrọ, kọwaara ya na ọ bụ mmụọ nsọ Jehova mere ka Meri dịrị ime. Mmụọ ozi ahụ gwakwara ya na nwa Meri ga-amụ “ga-azọpụta ndị ya ná mmehie ha.” Ọ gwakwara Josef okwu mere ka obi ruo Josef ala. Ọ sịrị ya: “Atụla egwu ịkpọrọ Meri nwunye gị laa.”—Mat. 1:18-21.
5 Ebe ọ bụ na Josef na-erubere Chineke isi ma bụrụ onye ezi omume, o mere ihe mmụọ ozi gwara ya. Ọ malitere ịrụ nnukwu ọrụ ahụ Chineke nyere ya, ya bụ, ilekọta na ịzụ nwa na-abụghị nke ya, bụ́ onye Chineke kacha hụ n’anya. Josef mechara kpọrọ nwunye ya ahụ dị ime gaa Betlehem n’ihi na Siza Ọgọstọs nyere iwu ka onye ọ bụla gaa n’obodo a mụrụ ya deba aha ya n’akwụkwọ. Ọ bụ na Betlehem ka Meri nọzi mụọ nwa ahụ.
6-8. (a) Gịnị mere ka ihe gbanwee ọzọ n’ezinụlọ Josef? (b) Olee ihe gosiri na ọ bụ Setan zitere kpakpando ahụ? (Gụọ ihe e dere n’ala ala.)
6 Josef akpọrọghị ezinụlọ ya laghachi Nazaret, kama ha nọwaziri na Betlehem, bụ́ ebe na-adịghị anya na Jeruselem. Josef na ezinụlọ ya bụ ndị ogbenye, ma o mere ihe niile o nwere ike ime ka Meri na Jizọs ghara ịta ahụhụ. Ha mechara nweta obere ụlọ ma birizie na ya. Otu ụbọchị, mgbe Jizọs na-abụghịzi nwa ọhụrụ, mgbe ọ ga-abụ na ọ karịala otu afọ, ihe gbanwekwara ọzọ n’ezinụlọ ha na mberede.
7 E nwere ụmụ nwoke si n’ebe ọwụwa anyanwụ bịa na nke ha. O nwere ike ịbụ na ha si Babịlọn. Ha bụ ndị na-agụ kpakpando. Ha so otu kpakpando rute n’ụlọ Josef na Meri. Ha kwuru na ha na-achọ otu nwatakịrị nke ga-aghọ eze ndị Juu ka ha wee kwanyere ya ùgwù.
8 Ma ụmụ nwoke ahụ hà ma ma ọ bụ na ha amaghị, ije a ha bịara nwere ike ịkpatara Jizọs ọnwụ. N’ihi gịnị? Ọ bụ n’ihi na kpakpando ahụ bu ụzọ duga ha Jeruselem, na nke Eze Herọd, kama iduru ha gawa Betlehem. * Ha gwara Herọd a bụ́ eze ọjọọ na ha na-achọ nwa ga-aghọ eze ndị Juu. Ihe a ha kwuru mere ka eze ahụ mewere nwa ahụ anyaụfụ ma chọọ igbu ya.
9-11. (a) Olee otú o si bụrụ na ezinụlọ Josef nwere onye na-enyere ha aka bụ́ onye ka Herọd na Setan ike? (b) Olee ihe dị iche n’otú Josef na Meri si gaa Ijipt na ihe a kọrọ n’ụfọdụ akwụkwọ apọkrịfa?
9 Ma e nwere onye ka Herọd na Setan ike. Onye a na-enyere ezinụlọ Josef aka. Gịnị mere anyị ji kwuo otú ahụ? Mgbe ndị ahụ bịara ịhụ nwa ahụ hụrụ ya na mama ya, ha nyere ha onyinye buru ibu. Ha nyere ha “ọlaedo na frankinsens na mea.” O doro anya na o juru Josef na Meri anya na e nyere ha onyinye ndị ahụ dị oké ọnụ ahịa. Ndị ahụ na-agụ kpakpando bu n’obi ịgaghachi kọọrọ Eze Herọd ebe ha hụrụ nwa ahụ, ma Jehova ekweghị ka ha gaa. O si ná nrọ gwa ha ka ha si ụzọ ọzọ laa.—Gụọ Matiu 2:1-12.
10 Obere oge ha lawara, mmụọ ozi Jehova gwara Josef, sị: “Bilie, kpọrọ nwatakịrị a na nne ya gbaga n’Ijipt, nọrọkwa n’ebe ahụ ruo mgbe m ga-enye gị iwu; n’ihi na Herọd ga-achọ nwatakịrị a ka o gbuo ya.” (Mat. 2:13) Dị ka anyị kwuru ná mmalite isiokwu a, Josef mere ihe a gwara ya ozugbo. Ọ kpọọrọ ezinụlọ ya gbaga Ijipt n’ihi na ọ chọghị ka ihe ọ bụla mee nwa ahụ. Ebe ọ bụ na ndị ahụ na-agụ kpakpando nyere ha onyinye ndị dị oké ọnụ ahịa, ha enweela ihe ndị ha ga-esi na ha nweta ego ha ga-eji elekọta onwe ha n’Ijipt.
11 E mechara nwee akwụkwọ apọkrịfa ndị tinyere nnu na ose n’akụkọ ha kọrọ banyere otú Josef na ezinụlọ ya si gaa Ijipt. Akụkọ ahụ kwuru na obere nwa ahụ bụ́ Jizọs rụrụ ọrụ ebube nke mere ka ha ruo Ijipt ngwa ngwa, meekwa ka ndị ọjọọ nọ n’ụzọ ghara ime ha ihe ọ bụla, nakwa ka osisi det dị iche iche hụlata ka nne ya ghọrọ mkpụrụ ha. * Ma nke bụ́ eziokwu bụ na ịgaru Ijipt adịrịghị ha mfe, o wekwara ha ogologo oge.
N’agbanyeghị na ọ dịrịghị Josef mfe, ọ hapụrụ ọrụ ya na ihe ọ bụla ọzọ ma kpọrọ ezinụlọ ya gbapụ
12. Olee ihe ndị nne na nna na-azụ ụmụ ha n’ụwa ọjọọ a nwere ike ịmụta n’aka Josef?
12 E nwere ọtụtụ ihe ndị nne na nna nwere ike ịmụta n’aka Josef. Mgbe a gwara ya ka ọ kpọrọ ezinụlọ ya gbapụ, n’agbanyeghị na ọ dịrịghị ya mfe, ọ hapụrụ ọrụ ya na ihe ọ bụla ọzọ ma kpọrọ ha ozugbo gbapụ ka ihe ọ bụla ghara ime ha. O doro anya na o weere ilekọta ezinụlọ ya ka ọrụ dị nsọ Jehova nyere ya. Taa, ndị nne na nna na-azụ ụmụ ha n’ụwa jọgburu onwe ya. E nwekwara ọtụtụ ihe nwere ike imebi ụmụaka ma ọ bụdị kpatara ha ọnwụ. Ma, ọ dị mma na e nwere ndị nne na nna na-eme ka Josef. Ha na-agbalị ike ha niile ịhụ na ha chebere ụmụ ha ka ihe ọjọọ ndị juru n’ụwa a ghara imebi ha.
Josef Gbooro Ezinụlọ Ya Mkpa Ha
13, 14. Olee otú Josef na Meri sizi gaa biri na Nazaret?
13 O yiri ka Josef na ezinụlọ ya anọteghị aka n’Ijipt n’ihi na mmụọ ozi mechara gwa ya na Herọd anwụọla. Josef kpọziiri ezinụlọ ya laghachi n’obodo ha. Otu amụma e buru n’oge ochie kwuru na Jehova ga-esi “n’Ijipt” kpọpụta nwa ya. (Mat. 2:15) Josef so mee ka amụma ahụ mezuo. Ma, oleekwanụ ebe ọ ga-akpọrọ ezinụlọ ya gawa?
14 Josef achọghị ka ihe ọ bụla mee ezinụlọ ya. Ebe ọ ma na ọ bụ Akeleyọs, nwa Herọd, bụzi eze, marakwa na ọ bụ eze ọjọọ ka nna ya, ọ tụrụ ụjọ ịlaghachi Betlehem. Chineke gwaziri ya ka ọ kpọrọ ezinụlọ ya gawa n’obodo ya bụ́ Nazaret nke dị na Galili n’ihi na nke a ga-eme ka ọ ghara ịnọ nso na Jeruselem bụ́ ebe ndị chọrọ igbu nwa ahụ nọ. Ọ bụzi na Nazaret ka ya na Meri nọ zụọ Jizọs.—Gụọ Matiu 2:19-23.
15, 16. Olee ọrụ ụfọdụ Josef rụrụ, oleekwa ihe ndị nwere ike iso ná ngwá ọrụ ya?
15 Ọ bụ eziokwu na ha bụ ndị ogbenye, ha konyere akpa ha n’ebe aka ha ga-eru. Baịbụl kwuru na Josef bụ ọkwá nkà. Ọrụ ndị ọkwá nkà na-arụ n’oge ahụ bụ igbutu osisi, ibupụta osisi n’ebe ha ga-eji ya rụọ ọrụ, na ịkwadebe osisi ndị ahụ maka iji ha rụọ ụlọ, ụgbọ mmiri, obere àkwà mmiri, trọk, na ihe ndị e ji arụ ọrụ ugbo. (Mat. 13:55) Ọrụ a bụ ọrụ e ji ọkpụkpụ aka arụ. Ndị ọkwá nkà e nwere n’oge Baịbụl na-anọkarị n’ihu ụlọ ha arụ ọrụ ha ma ọ bụ ha anọrọ n’ụlọ ọrụ ha rụrụ n’akụkụ ụlọ ha.
16 Josef nwere ọtụtụ ngwá ọrụ o ji arụ ọrụ, o nwekwara ike ịbụ nna ya hapụụrụ ya ụfọdụ n’ime ha. O nwere ike ịbụ na ụfọdụ n’ime ngwá ọrụ o ji rụọ ọrụ bụ: eriri e ji atụ̀ ihe, ihe e ji aka akara n’osisi, anyụike, mma nkwọ, hama, chịzụl, ihe e ji akpọpu osisi, mgbá e ji anyakọta osisi, nakwa ntu. Ngwá ọrụ ndị a na-adị oké ọnụ.
17, 18. (a) Olee ihe Jizọs mụtara n’aka Josef? (b) Gịnị mere Josef ga-eji rụsikwuo ọrụ ike?
17 Weregodị ya na ị na-ahụ Jizọs n’oge ọ dị obere ka ọ na-ekiri nna ya mgbe ọ na-arụ ọrụ. Ka ọ na-ele Josef anya, obi na-atọ ya ụtọ na nna ya dị ike ọrụ, marakwa ọrụ nke ọma. O nwere ike ịbụ na Josef bidoro mgbe nwa ya nwoke dị obere kụziwere ya ụmụ obere ọrụ ọ ga-arụli, dị ka iji akpụkpọ azụ̀ kpọrọ nkụ akpụchasị osisi. Ọ ga-abụkwa na ọ kọwaara ya otú e si amata ụdị osisi ndị ha ji arụ ọrụ, dị ka osisi sịkamọ, osisi ook, osisi oliv, nakwa osisi ndị ọzọ.
18 Jizọs chọpụtakwara na nna ya a bụkwa nwoke obiọma, onye hụrụ ya na nne ya na ụmụnne ya ndị ọzọ n’anya ma na-elekọta ha. N’eziokwu, Jizọs nwere ụmụnne. Josef na Meri mechara mụọ ụmụ isii ọzọ ma ọ bụkwanụ karịa. (Mat. 13:55, 56) Josef rụsikwuru ọrụ ike ka o nwee ike lekọta ndị ezinụlọ ya niile ma na-akpa afọ ha.
Josef ghọtara na ihe kacha mkpa ọ ga-emere ndị ezinụlọ ya bụ ime ka ha na Chineke dịrị ná mma
19. Gịnị ka Josef na-eme ka ndị ezinụlọ ya na Chineke dịrị ná mma?
19 Ma, Josef ghọtara na ihe kacha mkpa ọ ga-emere ndị ezinụlọ ya bụ ime ka ha na Chineke dịrị ná mma. N’ihi ya, ọ na-ewepụta oge na-akụziri ụmụ ya banyere Jehova Chineke na iwu Ya. Ya na Meri na-akpọkarịkwa ụmụ ha aga n’ụlọ nzukọ ndị Juu e nwere n’obodo ha. N’ebe ahụ, a na-agụpụta iwu Jehova ma kọwaa ya. O nwere ike ịbụ na mgbe ọ bụla ha nụchara iwu Jehova, Jizọs na-ajụ ọtụtụ ajụjụ, Josef na-agbalịkwa ike ya ịza ha. Josef na-akpọkwa ezinụlọ ya aga ememme ndị a na-eme na Jeruselem, dị ka Ememme Ngabiga, nke a na-eme otu ugboro n’afọ. Ebe ọ bụ na Jeruselem dị ihe dị ka otu narị kilomita na iri abụọ ma e si Nazaret gawa ya, o nwere ike ịbụ na ọ na-ewe ya na ezinụlọ ya izu abụọ iji garuo Jeruselem, mee ememme ahụ ma lọta.
20. Olee otú ndị nna bụ́ Ndị Kraịst nwere ike isi na-eme ka Josef?
20 Taa, ndị nna bụ́ Ndị Kraịst na-emekwa ihe ndị ahụ Josef mere. Ha na-egboro ụmụ ha mkpa ha. Ma ihe ka ha mkpa bụ inyere ụmụ ha aka ka ha na Chineke dịrị ná mma. Ha na-eme ihe ọ bụla ha nwere ike ime ka ha na ụmụ ha na-agachi ọmụmụ ihe na mgbakọ Ndị Kraịst anya. Ha na-enwekwa ofufe ezinụlọ n’ụlọ ha. Ha na-eme ka Josef n’ihi na ha ma na o nweghị ihe karịrị mmadụ ịkụziri ụmụ ya banyere Jehova.
‘Ọ Chị Obi n’Aka’
21. Olee otú ihe na-adịrị ezinụlọ Josef n’oge Ememme Ngabiga, oleekwa mgbe Josef na Meri chọpụtara na Jizọs esoghị ha?
21 Mgbe Jizọs gbara afọ iri na abụọ, Josef kpọ ezinụlọ ya gawa Jeruselem otú ọ na-eme. Ha na-aga Ememme Ngabiga, ọtụtụ ezinụlọ sokwa na-aga. Ọ ga-abụ na mgbe ha ruwere Jeruselem, bụ́ nke dị n’ugwu, ọtụtụ n’ime ha bụwara abụ a na-akpọ abụ nrịgo. (Ọma 120-134) Ọtụtụ narị puku mmadụ na-anọ na Jeruselem n’oge a n’ihi ememme ahụ. E mechaakwa ememme ahụ, mmadụ niile na-enuru lawa. Mgbe Josef na ezinụlọ ya na-ala, ya na Meri amaghị na Jizọs esoghị ha n’ihi na e nwere ọtụtụ ihe na-emegharị ha anya. Ha chere na Jizọs so ìgwè mmadụ ndị ọzọ ma ọ bụkwanụ soro ndị ikwu ha. Ọ bụzi mgbe ha gara njem otu ụbọchị ka ha chọpụtara na Jizọs esoghị ha.—Luk 2:41-44.
22, 23. Olee ihe Josef na Meri mere mgbe ha na-ahụghị nwa ha, oleekwa ihe Meri kwuru mgbe ha mechara chọta ya?
22 Obi gbafuru ha, ha achọrọ ya laghachiwa Jeruselem. Chegodị otú Jeruselem ga-adị ugbu a. Ebe niile akụọla owu ka ha na-agagharị n’okporo ámá, na-akpọ Jizọs òkù. Ebee ka nwa a nọ? Ebe ọ bụ na o ruola abalị atọ ha chọwara ya, ọ̀ ga-abụ na Josef bidoro iche na ya arụtaghị ọrụ ahụ dị nsọ Jehova nyere ya? Ha mechara chọrọ ya banye n’ụlọ nsọ. Ha chọrọ ya ebe niile ruo mgbe ha rutere n’otu ọnụ ụlọ bụ́ ebe ọtụtụ ndị na-akụzi Iwu Mozis nọ. Ha hụrụ Jizọs n’etiti ha. Obi ruziri Josef na Meri ala mgbe ahụ.—Luk 2:45, 46.
23 Jizọs nọ na-ege ndị nkụzi ahụ ntị ma na-ajụ ha ajụjụ. O juru ndị ahụ anya otú nwata ahụ si mara ihe na otú o si na-asa ha ajụjụ. Ma, ihe Meri na Josef hụrụ riri ha ọnụ. Baịbụl gosiri na o nweghị ihe ọ bụla Josef kwuru n’oge ahụ. Ma Meri kwuchitere ọnụ ha abụọ. Ọ sịrị: “Nwa m, gịnị mere i ji meso anyị otú a? Lee, mụ na nna gị chị obi n’aka na-achọgharị gị.”—Luk 2:47, 48.
24. Olee otú ihe Meri kwuru si gosi na ịzụ ụmụ abụghị obere ọrụ?
24 Ihe a Meri kwuru gosiri na ịzụ nwa abụghị obere ọrụ, ọ sọkwa ya ya bụrụ nwa zuru okè. Ịzụ ụmụ n’ụwa ọjọọ a nwere ike ime ka ndị mụrụ ụmụ ‘chịrị obi n’aka’ mgbe niile. Ma obi kwesịrị isi ndị nne na nna ike na Chineke ma na ịzụ ụmụ adịghị mfe.
25, 26. Olee ihe Jizọs zara ndị mụrụ ya, oleekwa otú i chere obi ga-adị Josef mgbe ọ nụrụ ihe Jizọs kwuru?
25 Ebe Jizọs nọ mgbe ahụ a na-achọgharị ya bụ ebe ga-eme ka ya na Nna ya nke eluigwe, bụ́ Jehova, dịkwuo ná mma n’ihi na ọ nọ ebe ahụ na-amụ Okwu Chineke. Ọ bụ ya mere o ji were olu ọma zaa ndị mụrụ ya, sị: “Gịnị mere unu ji na-achọgharị m? Ọ̀ bụ na unu amaghị na m ga-anọ n’ụlọ Nna m?”—Luk 2:49.
26 O doro anya na Josef chebaara ihe a Jizọs kwuru echiche ọtụtụ ugboro. O nwekwara ike ịbụ na obi na-atọ ya ụtọ mgbe ọ bụla o chetara ya. A sị ka e kwuwe, ọ nọ kemgbe na-akụziri nwa ya ka o were ife Jehova Chineke ka ihe kacha mkpa. N’agbanyeghị na Jizọs ka bụ nwata, ọ matala na nna ya nke eluigwe hụrụ ya n’anya. Ihe nyeere ya aka ịmata nke a bụ otú Josef si zụọ ya.
27. Ọ bụrụ na ị bụ nna, olee ọrụ magburu onwe ya Chineke nyere gị, oleekwa ihe mere i kwesịrị iji cheta ihe Josef mere?
27 Ọ bụrụ na ị bụ nna, ị̀ ghọtara na Jehova nyere gị ọrụ magburu onwe ya nke bụ́ inyere ụmụ gị aka ka ha ghọta na Jehova bụ ezigbo nna nke hụrụ ha n’anya ma na-echebe ha? Ọ bụrụkwa na ọ bụghị gị mụrụ ụmụ gị na ha bi, cheta otú Josef si lekọta Jizọs, gbalịakwa ka i lekọta ha otú ahụ ma were onye ọ bụla n’ime ha ka nwa dị oké ọnụ ahịa. Nyere ha aka ka ha na-abịarukwu Nna ha nke eluigwe, bụ́ Jehova Chineke, nso.—Gụọ Ndị Efesọs 6:4.
Josef Rubeere Chineke Isi Ruo Ọnwụ
28, 29. (a) Gịnị ka ihe e dere na Luk 2:51, 52 na-akụziri anyị banyere Josef? (b) Olee ihe Josef mere nke so mee ka Jizọs na-enwekwu amamihe?
28 O nwezighị oké ihe ọzọ Baịbụl kwuru banyere Josef. Ma anyị kwesịrị ileba anya na nke o kwuru ekwu. Baịbụl gwara anyị na Jizọs “nọkwa na-edo onwe ya n’okpuru ha,” ya bụ, n’okpuru ndị mụrụ ya. Baịbụl kwukwara na “Jizọs nọkwa na-eto, na-enwekwu amamihe na ihu ọma Chineke na nke ndị mmadụ.” (Gụọ Luk 2:51, 52.) Gịnị ka ihe ndị a Baịbụl kwuru na-akụziri anyị banyere Josef? Ha dị ọtụtụ. Ha na-akụziri anyị na Josef nọgidere na-abụ ezigbo onyeisi ezinụlọ. Otú anyị si mara nke a bụ na nwa ya ahụ zuru okè nọgidere na-erubere ya isi ma na-edo onwe ya n’okpuru ya.
29 Baịbụl kwukwara na Jizọs nọ na-enwekwu amamihe. O doro anya na ọ bụ ihe ndị Josef kụziiri ya so n’ihe mere o ji nwekwuo amamihe. N’oge ahụ, e nwere ilu ndị Juu na-atụkarị nke sịrị na ọ bụ naanị ndị ọgaranya ga-abụli ndị amamihe, ma ndị ike kete o rie, dị ka ndị ọkwá nkà, ndị ọrụ ugbo, na ndị na-akpụ ụ́zụ́, ‘enweghị ike ịkụziri mmadụ ihe dị mma, ha enweghịkwa ike ịtụ ilu na ikwu okwu amamihe.’ Mgbe Jizọs ghọrọ dimkpa, o gosiri na ilu ahụ abụghị eziokwu. O doro anya na mgbe ọ bụ nwata, nna ya bụ́ ọkwá nkà ọ na-enweghị ka ọ hà ya, kụziiri ya iwu Jehova ọtụtụ ugboro.
30. Olee ezigbo ihe ndị bụ́ nna nwere ike ịmụta n’aka Josef?
30 Baịbụl gosikwara na Josef so mee ka Jizọs topụta mmadụ. Otú o si lekọta Jizọs mgbe ọ bụ nwata mere ka Jizọs ghọọ dimkpa ahụ́ gbasiri ike. Josef kụzikwaara Jizọs ọrụ ịkwa nkà. Ndị mmadụ na-akpọ Jizọs nwa ọkwá nkà, na-akpọkwa ya “ọkwá nkà.” (Mak 6:3) Nke a gosiri na Jizọs mụtara ọrụ ahụ Josef kụziiri ya. Ọ ga-adị mma ka ndị bụ́ nna ṅomie Josef ma na-elekọta ụmụ ha nke ọma, gbalịakwa ka ụmụ ha mụta ihe ga-enyere ha aka igboro onwe ha mkpa ha mgbe ha toro.
31. (a) Olee otú anyị si mata mgbe ọ ga-abụ na Josef nwụrụ? (Jiri ihe e dere n’igbe zaa ya.) (b) Olee ezigbo ihe anyị nwere ike ịmụta n’aka Josef?
31 Mgbe Baịbụl kọchara otú e si mee Jizọs baptizim mgbe ọ dị afọ iri atọ, o nweghịzi ihe ọzọ o kwuru banyere Josef. O yiri ka Josef ọ̀ nwụọla mgbe Jizọs malitere ikwusa ozi ọma. (Gụọ igbe isiokwu ya bụ “Olee Mgbe Josef Nwụrụ?”) N’agbanyeghị nke ahụ, e nwere ọtụtụ ihe anyị nwere ike ịmụta n’aka Josef. Ọ bụ ezigbo nna nke chebere ezinụlọ ya, gbooro ha mkpa ha, ma rubere Chineke isi ruo ọnwụ. Ndị nna bụ́ Ndị Kraịst na Ndị Kraịst ndị ọzọ kwesịrị iṅomi okwukwe Josef.
^ para. 4 N’oge ahụ, a na-ewere nwoke na nwaanyị kwere ibe ha nkwa ọlụlụ ka ndị lụrụla alụ.
^ para. 8 Kpakpando a apụtaghị n’onwe ya, ọ bụkwanụghị Chineke mere ka ọ pụta. O doro anya na ọ bụ Setan mere ka kpakpando ahụ pụta. O so n’ihe ndị o mere ka ọ hụ na e gburu Jizọs.
^ para. 11 Baịbụl kwuru hoo haa na ọ bụ mgbe e mechara Jizọs baptizim ka ọ rụrụ ọrụ ebube mbụ ya.—Jọn 2:1-11.


text:
Gịnị Mere Otú Ndịàmà Jehova Si Eme Nri Anyasị nke Onyenwe Anyị Ji Dị Iche n’Otú Chọọchị Ndị Ọzọ Si Eme Ya?
Otú anyị si eme Nri Anyasị nke Onyenwe Anyị bụ nnọọ otú Baịbụl kwuru ka e si na-eme ya. A na-akpọkwa ya Ncheta Ọnwụ Jizọs nakwa “oriri nsọ.” (1 Ndị Kọrịnt 11:20; Baịbụlụ Nsọ nke International Bible Society) Ma, ọtụtụ ihe ndị okpukpe ndị ọzọ kweere banyere Nri Anyasị nke Onyenwe Anyị nakwa ihe ndị ha na-eme mgbe ha na-eme ya esighị na Baịbụl.
Ihe mere e ji eme ya
Ihe mere anyị ji eme Nri Anyasị nke Onyenwe Anyị bụ iji cheta Jizọs, ya bụ, igosi na obi dị anyị ụtọ maka àjà ọ chụrụ n’ihi anyị. (Matiu 20:28; 1 Ndị Kọrịnt 11:24) Ọ bụghị ememme nke na-eme ka Chineke meere onye ọ bụla só mee ya amara ma ọ bụ gbaghara ya mmehie ya. Baịbụl na-akụzi na ọ bụ naanị inwe okwukwe na Jizọs ga-eme ka a gbaghara anyị mmehie, ọ bụghị ime ememme okpukpe.
Ugboro ole ka e kwesịrị ịna-eme ya?
Jizọs nyere ndị na-eso ụzọ ya iwu ka ha na-eme Nri Anyasị nke Onyenwe Anyị, ma o kwughị ugboro ole ha ga na-eme ya. (Luk 22:19) Ụfọdụ ndị chere na e kwesịrị ịna-eme ya kwa ọnwa, ndị ọzọ echee na e kwesịrị ịna-eme ya kwa izu, kwa ụbọchị, ọtụtụ ugboro n’ụbọchị, ma ọ bụ mgbe ọ bụla mmadụ chere na ọ dị mma ka o mee ya. * Ma, lee ihe ụfọdụ anyị kwesịrị ichebara echiche.
Jizọs malitere Nri Anyasị nke Onyenwe Anyị n’ụbọchị ndị Juu ji eme Ememme Ngabiga, mechaakwa nwụọ n’ụbọchị ahụ. (Matiu 26:
Ụbọchị na oge e kwesịrị ịna-eme ya
Otú Jizọs si mee Nri Anyasị ya na-enyere anyị aka ịmata ụbọchị, oge nakwa ugboro ole e kwesịrị ịna-eme ya. O mere ya mgbe anyanwụ dachara n’abalị iri na anọ n’ọnwa Naịsan afọ 33, na kalenda ndị Juu n’oge Jizọs. (Matiu 26:18-
N’agbanyeghị na abalị iri na anọ nke ọnwa Naịsan afọ 33 bụ ụbọchị Fraịdee, n’afọ ndị ọzọ, ụbọchị ahụ nwere ike ịdanye n’ụbọchị na-abụghị Fraịdee. Otú anyị si amata ụbọchị bụ́ abalị iri na anọ n’ọnwa Naịsan bụ otú ahụ e si agụ ụbọchị n’oge Jizọs nọ n’ụwa, ọ bụghị otú ndị Juu oge a sizi agụ ya. *
Achịcha na mmanya
Ná nri anyasị ahụ, ihe Jizọs nyere ndịozi ya bụ achịcha na-ekoghị eko na mmanya na-acha ọbara ọbara fọrọ mgbe ha richara oriri Ngabiga. (Matiu 26:26-
Ụfọdụ ndị chọọchị na-eji achịcha e tinyere ihe na-eko achịcha eme ya. Ma na Baịbụl, ihe na-eko achịcha na-anọchi anya mmehie nakwa ihe na-emerụ mmadụ. (Luk 12:1; 1 Ndị Kọrịnt 5:
Achịcha na mmanya ahụ abụghị ahụ́ na ọbara Jizọs
Achịcha ahụ na-ekoghị eko na mmanya ahụ na-acha ọbara ọbara e ji eme Ncheta Ọnwụ Jizọs nọchiri anya ahụ́ Kraịst na ọbara ya. Ha anaghị agbanwe ghọọ ahụ́ na ọbara Jizọs dị ka ụfọdụ na-eche. Lee ihe Baịbụl kwuru mere anyị ji kwuo otú ahụ.
Ọ bụrụ na Jizọs gwara ndị na-eso ụzọ ya ka ha ṅụọ ọbara ya, ọ pụtara na Jizọs gwara ha ka ha mebie iwu Chineke nyere gbasara iri ọbara. (Jenesis 9:4; Ọrụ Ndịozi 15:28, 29) Ma Jizọs agaghị emeli ụdị ihe a. Ọ gaghị anwa anwa gwa ndị mmadụ ka ha mebie iwu Chineke nyere gbasara ọbara.
—Jọn 8: 28, 29.
Ọ bụrụ na ọ bụ ọbara Jizọs ka ndịozi ya ṅụrụ, ọ garaghị asị na “a ga-awụpụ” ọbara ya, nke na-egosi na o jibeghị ọbara ya chụọ àjà mgbe ahụ.
—Matiu 26:28.
Jizọs ji ndụ ya chụọ àjà “naanị otu ugboro.” (Ndị Hibru 9:
25, 26) N’ihi ya, ọ bụrụ na achịcha na mmanya ahụ na-aghọ ahụ́ na ọbara Jizọs mgbe a na-eme Nri Anyasị nke Onyenwe Anyị, ọ pụtara na ndị na-ata achịcha ma na-aṅụ mmanya ahụ na-achụgharị àjà ahụ Jizọs chụrụla.
Jizọs sịrị: “Na-emenụ nke a ka unu wee na-echeta m,” ọ bụghị “ka unu wee na-achụ m n’àjà.”
—1 Ndị Kọrịnt 11:24.
Ihe mere ụfọdụ ndị ji kwere na achịcha na mmanya ahụ na-aghọ ahụ́ na ọbara Jizọs bụ n’ihi otú Baịbụl ụfọdụ si sụgharịa ihe ahụ Jizọs kwuru. Dị ka ihe atụ, n’ọtụtụ Baịbụl, e dere na Jizọs kwuru banyere mmanya ahụ, sị: “Nke a bụ ọbara m.” (Matiu 26:28) Ma, otú ọzọ e nwere ike isi sụgharịa ihe ahụ Jizọs kwuru bụ “Nke a pụtara ọbara m,” “Nke a nọchiri anya ọbara m,” ma ọ bụ “Nke a bụ ihe e ji dochie anya ọbara m.” * Jizọs ji ihe atụ kwuo okwu mgbe ahụ otú ahụ o si ejikwa ihe atụ akụzi ihe.
Ònye kwesịrị ịta achịcha na ịṅụ mmanya ahụ?
Mgbe ọ bụla Ndịàmà Jehova na-eme Nri Anyasị nke Onyenwe Anyị, ọ bụ naanị mmadụ ole na ole na-ata achịcha ma na-aṅụ mmanya ahụ. Maka gịnị?
E ji ọbara Jizọs ji chụọ àjà hiwe “ọgbụgba ndụ ọhụrụ” nke nọchiri anya ọgbụgba ndụ Jehova Chineke na mba Izrel oge ochie gbara. (Ndị Hibru 8:
Ma, e wezụga “ìgwè atụrụ nta” ndị ga-eso Kraịst chịa, ọtụtụ n’ime anyị nwere olileanya iso ‘n’oké ìgwè mmadụ’ ndị ga-enweta ndụ ebighị ebi n’ụwa. (Luk 12:32; Mkpughe 7:
^ para. 6 Akwụkwọ a na-akpọ McClintock and Strong’s Cyclopedia, Mpịakọta nke Itoolu, peeji nke 212, kwuru, sị: “Okwu ahụ bụ sakramentị adịghị n’Agba Ọhụrụ; okwu Grik bụ́ uuσtήpιov [ya bụ, my·steʹri·on], enweghịkwa otú o si gbasa baptizim ma ọ bụ Nri Anyasị nke Onyenwe Anyị ma ọ bụkwanụ ihe ọ bụla a na-ahụ anya.”
^ para. 7 Gụọ akwụkwọ bụ́ The New Schaff-Herzog Encyclopedia of Religious Knowledge, Mpịakọta nke Anọ, peeji nke 43-
^ para. 9 Gụọ akwụkwọ bụ́ The New Cambridge History of the Bible, Mpịakọta nke Mbụ, peeji nke 841.
^ para. 10 Ihe ndị Juu oge a ji ekpebi ụbọchị ọnwa Naịsan malitere bụ mgbe ndị ọkà mmụta sayensị kwuru na e nweela ọnwa ọhụrụ. Ma, ọ bụghị otú e si amata ya n’oge Jizọs. Kama, n’oge Jizọs, otú e si ekpebi ụbọchị mbụ n’ọnwa bụ ụbọchị mbụ a hụrụ ọnwa ọhụrụ na Jeruselem. O nwere ike ịbụ otu ụbọchị ma ọ bụ karịa ma ndị ọkà mmụta sayensị kwuchaa na e nweela ọnwa ọhụrụ. Ihe a so n’ihe mere na ụbọchị Ndịàmà Jehova ji eme Ncheta Ọnwụ Jizọs ji adị iche mgbe ụfọdụ n’ụbọchị ndị Juu oge a ji eme Ememme Ngabiga.
^ para. 20 Gụọ akwụkwọ ndị a: A New Translation of the Bible, by James Moffatt; The New Testament
GỤKWUO GBASARA YA
“Ụbọchị A Ga-abụrụ Unu Ihe Ncheta”
Olee ihe Ndị Kraịst kwesịrị ịma gbasara Ememme Ngabiga? Gịnị ka anyị niile nwere ike ịmụta ná Nri Anyasị nke Onyenwe Anyị?
Olee Otú Àjà Jizọs Chụrụ Si Bụrụ “Ihe Mgbapụta n’Ọnọdụ Ọtụtụ Mmadụ”?
Olee otú ihe mgbapụta ahụ si agbapụta ndị mmadụ n’aka mmehie?