text:
ISI NKE 19
Jizọs Akụziere Nwaanyị Sameria Ihe
JIZỌS AKỤZIERE NWAANYỊ SAMERIA NA NDỊ ỌZỌ IHE
ỤDỊ OFUFE CHINEKE NA-ANABATA
Mgbe Jizọs na ndị na-eso ụzọ ya si Judia na-aga Galili, ha si na Sameria gafere chee ihu n’ebe ugwu. Ike bịara gwụ ha n’ihi ogologo ije ha garala. Mgbe o ruru oge ehihie, ha kwụsịrị n’ebe dị obodo Saịka nso ka ha zurutụ ike n’akụkụ otu olulu mmiri. O nwere ike ịbụ Jekọb gwuru olulu mmiri a ọtụtụ narị afọ tupu oge Jizọs, ma ọ̀ bụkwanụ ya abụrụ na o goro ndị mmadụ ka ha gwuo ya. A ka nwekwara ike ịhụ olulu mmiri ahụ ugbu a n’ebe dị nso n’obodo Nablọs, nke dị na Palestaịn.
Ka Jizọs nọ na-ezurutụ ike n’akụkụ olulu mmiri ahụ, ndị na-eso ụzọ ya gawara n’ime obodo dị nso ebe ahụ ka ha zụta ihe oriri. Mgbe ha pụrụ, otu nwaanyị Sameria bịara isere mmiri. Jizọs sịrị ya: “Nye m mmiri ka m ṅụọ.”—Jọn 4:7.
Ndị Juu na ndị Sameria anaghị emekọ ihe n’ihi ajọ mkpọrọmasị ha kpọrọ onwe ha. N’ihi ya, ihe ahụ Jizọs kwuru juru nwaanyị ahụ anya. Ọ jụrụ Jizọs, sị: “N’agbanyeghị na ị bụ onye Juu, olee otú i si na-arịọ m ka m nye gị mmiri ka ị ṅụọ, ebe m bụ nwaanyị Sameria?” Jizọs zara ya, sị: “A sị na ị maara onyinye Chineke na-enye n’efu na onye na-asị gị, ‘Nye m mmiri ka m ṅụọ,’ ị gaara arịọ ya, ọ gakwaara enye gị mmiri na-enye ndụ.” Nwaanyị ahụ zaghachiri ya, sị: “Nna anyị ukwu, i nwedịghị ihe e ji esere mmiri, olulu mmiri a mikwara emi. Oleezi ebe i si enweta mmiri a na-enye ndụ? Ị kaghị nna nna anyị Jekọb, bụ́ onye nyere anyị olulu mmiri a, onye ya na ụmụ ya na anụ ụlọ ya ṅụkwara mmiri si na ya, ka ị̀ ka ya?”—Jọn 4:9-12.
Jizọs gwara ya, sị: “Onye ọ bụla nke ṅụrụ mmiri a, akpịrị ga-akpọ ya nkụ ọzọ. Onye ọ bụla ṅụrụ mmiri nke m ga-enye ya, akpịrị agaghị akpọ ya nkụ ma ọlị, kama mmiri nke m ga-enye ya ga-aghọ n’ime ya isi iyi nke mmiri na-asụpụta asụpụta inye ndụ ebighị ebi.” (Jọn 4:13, 14) Ọ bụ eziokwu na ike gwụrụ Jizọs, ma o meghị ka ọ ghara ịgwa nwaanyị Sameria ahụ eziokwu nke na-enye ndụ.
Nwaanyị ahụ gwaziri ya, sị: “Nna anyị ukwu, nye m mmiri a, ka akpịrị ghara ịkpọ m nkụ, ka m gharakwa ịdị na-abịa ebe a isere mmiri.” Jizọs meziri ka ọ̀ gbanwere ihe ha na-ekwu, ma sị ya: “Gaa kpọrọ di gị bịa ebe a.” Ọ sịrị Jizọs: “Enweghị m di.” Mana ahụ́ nwụrụ ya mgbe ọ matara na Jizọs ma ya nke ọma. Jizọs sịrị ya: “I kwutere ya, sị, ‘Enweghị m di.’ N’ihi na i nweela di ise, nwoke gị na ya bi ugbu a abụghị di gị.”—Jọn 4:15-18.
Nwaanyị ahụ ma na ihe Jizọs kwuru bụ eziokwu. O rikwara ya ọnụ. Ọ gwaziri Jizọs, sị: “Nna anyị ukwu, ana m aghọta na ị bụ onye amụma.” O gosiziri na ya nwere mmasị n’ihe gbasara ofufe Chineke. Olee otú o si gosi ya? Ọ gwara Jizọs, sị: “Nna nna anyị hà fere Chineke n’ugwu a; ma unu na-ekwu na ọ bụ na Jeruselem ka ndị mmadụ kwesịrị ịnọ fee Chineke.”—Jọn 4:19, 20.
Ma, Jizọs kọwaara ya na ihe dị mkpa abụghị ebe mmadụ nọ na-efe Chineke. Ọ sịrị ya: “Oge awa na-abịa mgbe ọ na-agaghị abụ n’ugwu a ma ọ bụ na Jeruselem ka unu ga-anọ fee Nna m ofufe.” Ọ gwakwara ya, sị: “Oge awa na-abịa, ọ bụkwa ugbu a, mgbe ndị na-efe ezi ofufe ga-efe Nna m n’ime mmụọ na n’eziokwu, n’ihi na, n’ezie, Nna m na-achọ ka ndị dị otú ahụ fee ya ofufe.”—Jọn 4:21, 23, 24.
Ihe Chineke chọrọ n’aka ndị na-efe ya ofufe abụghị ebe ha nọ na-efe ya, kama, ọ bụ otú ha si efe ya ofufe. Ihe ahụ o kwuru masịrị nwaanyị ahụ. Nwaanyị ahụ sịrị ya: “Amaara m na Mesaya na-abịa, bụ́ onye a na-akpọ Kraịst. Mgbe ọ bụla ọ bịara, ọ ga-agwa anyị ihe niile hoo haa.”—Jọn 4:25.
Jizọs kpugheziiri ya otu eziokwu dị mkpa. Ọ sịrị ya: “Ọ bụ mụ onwe m nke na-agwa gị okwu bụ ya.” (Jọn 4:26) Chebagodịrị ihe a merenụ echiche. Naanị mmiri ka nwaanyị a bịara isere n’ehihie a, ma Jizọs nyere ya ihe ùgwù pụrụ iche. Ọ gwara ya n’ezoghị ọnụ ihe ọ na-agwabeghị ndị ọzọ, ya bụ, na ọ bụ ya bụ Mesaya ahụ.
ỌTỤTỤ NDỊ SAMERIA EKWERE NA YA
Ndị na-eso ụzọ Jizọs si na Saịka buru ihe oriri lọta. Ha hụrụ ya n’akụkụ olulu mmiri Jekọb ahụ, ebe ọ nọ mgbe ha pụwara. Mana ya na otu nwaanyị Sameria nọzi na-akparịta ụka. Mgbe ndị na-eso ụzọ Jizọs lọghachiri, nwaanyị ahụ hapụrụ udu mmiri ya ebe ahụ bawa n’ime obodo.
Ozugbo nwaanyị ahụ rutere Saịka, ọ kọọrọ ndị obodo ahụ ihe Jizọs gwara ya. O ji obi ya niile gwa ha, sị: “Bịanụ hụ nwoke gwara m ihe niile m mere.” Ọ jụrụ ha, sị: “Ọ̀ ga-abụ onye a bụ Kraịst?” (Jọn 4:29) Ọ ga-abụ na ihe mere o ji jụọ ha ajụjụ a bụ ka ọ chọpụta ihe ha chere. Ajụjụ a gbasara otu ihe dị ndị mmadụ ezigbo mkpa a nọ na-achọ azịza ya kemgbe ụbọchị Mozis. (Diuterọnọmi 18:18) Ihe a mere ka ndị obodo ahụ pụta ka ha jiri anya ha hụ Jizọs.
Tupu ha erute, ndị na-eso ụzọ Jizọs nọ na-arịọ ya ka o rie nri ha wetere. Ma, ọ zara ha, sị: “M nwere ihe oriri m ga-eri nke unu na-amaghị.” Ihe ahụ o kwuru juru ndị na-eso ụzọ ya anya, nke mere ha ji jụwa ibe ha, sị: “Ọ̀ dị onye ọ bụla wetaara ya ihe ọ bụla ka o rie?” Jizọs weturu obi kọwaara ha ihe ọ na-ekwu. Ihe ọ gwara ha rukwara ha n’ahụ́. Ọ sịrị ha: “Ihe oriri m bụ ka m mee uche onye zitere m, ka m rụchaa ọrụ ya.”—Jọn 4:32-34.
Ọrụ Jizọs na-ekwu okwu ya abụghị ọrụ isi n’ubi were ọka wit, bụ́ nke fọrọ ihe dị ka ọnwa anọ tupu a malite ya. Kama, ihe Jizọs na-ekwu okwu ya bụ ọrụ iwere ndị mmadụ otú e si ewere ihe ubi. Ihe o kwuru gosiri na ọ bụ ya ka o bu n’obi. Ọ sịrị: “Welienụ anya unu lee ubi, na ihe a kụrụ na ha achaala maka owuwe ihe ubi. Onye na-ewe ihe ubi anatawalarị ụgwọ ọrụ ma na-ekpokọta mkpụrụ maka ndụ ebighị ebi, ka onye na-agha mkpụrụ na onye na-ewe ihe ubi wee ṅụrịkọọ ọṅụ.”—Jọn 4:35, 36.
O nwere ike ịbụ na Jizọs aghọtala ihe ụka ahụ ya na nwaanyị Sameria ahụ kparịtara rụpụtara. Ọtụtụ ndị Saịka nwere okwukwe na Jizọs n’ihi àmà nwaanyị ahụ gbaara ha. Ọ nọ na-agwa ha, sị: “Ọ gwara m ihe niile m mere.” (Jọn 4:39) N’ihi ya, mgbe ha si Saịka rute n’olulu mmiri ahụ, ha rịọrọ Jizọs ka ọ nọrọ gwakwuo ha okwu Chineke. Jizọs kwetara. Ihe a mekwara ka ọ nọkwuo ụbọchị abụọ na Sameria.
Ka ndị Sameria nọ na-ege ihe Jizọs na-ekwu, ọtụtụ ndị ọzọ kwerekwara na ya. Ha gwara nwaanyị ahụ, sị: “Ọ bụkwaghị n’ihi okwu gị ka anyị ji kwere; n’ihi na anyị anụwo n’onwe anyị, anyị makwaara na nwoke a bụ n’ezie onye nzọpụta nke ụwa.” (Jọn 4:42) N’eziokwu, nwaanyị Sameria ahụ gosiri nnọọ otú anyị nwere ike isi na-agba àmà banyere Kraịst. Anyị kwesịrị ịgwa ndị anyị na-ezi ozi ọma okwu otú ga-eme ka ha chọọ ịmụtakwu ihe.
Cheta na ọ fọrọ ọnwa anọ tupu a malite iwe ihe ubi ọka bali, bụ́ nke a na-ewe n’ebe ahụ n’oge opupu ihe ubi. Mgbe ahụ Jizọs nọ na-agwa ha okwu nwere ike ịbụ n’ihe dị ka n’ọnwa Nọvemba ma ọ bụ Disemba. Ihe ọ pụtara bụ na kemgbe oge Ememme Ngabiga nke afọ 30 gachara, Jizọs na ndị na-eso ụzọ ya ejirila ihe dị ka ọnwa asatọ kụziere ndị mmadụ ihe na Judia, meekwa ha baptizim. Ha sizi ebe ahụ gawa ebe ugwu ha ga-esi ruo obodo ha bụ́ Galili. Gịnị ka ha ga-ahụ ebe ahụ?
GỤKWUO GBASARA YA
Olee Otú Ị Ga-esi Ama Ndị Na-efe Chineke Otú Ọ Chọrọ?
Ọ̀ bụ naanị otu ezigbo okpukpe ka e nwere taa? Gụọ ihe ise eji ama ezigbo Ndị Kraịst.


c: text/html

text:
Ihe A Na-eme n’Ụlọ Ọrụ Anyị na Oge E Ji Aga Elegharị Anya Ebe Ahụ
Obi ga-adị anyị ụtọ ma ị gaa legharịa anya n’ụlọ ọrụ anyị dị iche iche nakwa n’ebe ndị anyị na-ebi akwụkwọ. Ebe a ka ị ga-anọ achọpụta ebe ụlọ ọrụ anyị dị na oge ndị ọbịa ji aga elegharị anya ebe ahụ.
Trinidad and Tobago
The Assn of JWs of Trinidad and Tobago
Lower Rapsey St and Laxmi Lane
CUREPE
TRINIDAD AND TOBAGO
+1 868-663-3392
Oge E Ji Akpọgharị Ndị Ọbịa
Mọnde ruo Fraịdee
8:00 ụtụtụ ruo 11:00 ụtụtụ na 1:00 ehihie ruo 4:00 mgbede
Ọ na-ewe nkeji iri anọ na ise
Ihe A Na-eme
A na-ahazi ọrụ Ndịàmà Jehova na-arụ na Trinidad and Tobago nakwa na Guyana.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Kụziere Ụmụ Gị Ihe
Jeremaya Akwụsịghị Ife Jehova
Ò NWERE mgbe obi na-ada gị mbà, ya adị gị ka ọ̀ bụ gị kwụsị ife Jehova? — * Ọ na-adị ọtụtụ ndị otú ahụ. Ọ dị Jeremaya otú ahụ mgbe ọ ka na-eto eto. Ma, o kweghị ka ihe ndị ọzọ kwuru ma ọ bụ ihe ha mere mee ka ọ kwụsị. Ka anyị tụlee otú Jeremaya si bụrụ onye pụrụ iche n’anya Chineke, ma n’agbanyeghị nke ahụ, ya enwee mgbe ọ dị ya ka ọ̀ bụ ya kwụsị ife Jehova.
Tupu a mụọ Jeremaya, ezi Chineke, bụ́ Jehova, họọrọ ya ka ọ bụrụ onye amụma nke ga-agwa ndị obodo ya na ihe ha na-eme adịghị Chineke mma. Ị̀ maara ihe Jeremaya gwara Jehova mgbe ọtụtụ afọ gachara?— “Amaghị m okwu ekwu, n’ihi na abụ m nwata.”
Olee ihe i chere Jehova zara Jeremaya?— O ji nwayọọ gwa ya hoo haa, sị: “Asịla, ‘Abụ m nwata.’ Kama, gakwuru ndị niile m ga-eziga gị ka ị gakwuru; kwuokwa ihe niile m ga-enye gị iwu ka i kwuo. Atụla ihu ha ụjọ.” N’ihi gịnị? Jehova gwara ya, sị: “Anọnyeere m gị ịnapụta gị.”—Jeremaya 1:4-8.
N’agbanyeghị nke ahụ, dị ka anyị kwurula, obi mechara daa Jeremaya mbà. Ọ bụ n’ihi na e ji ya na-eme ihe ọchị maka ijere Chineke ozi. O kwuru, sị: ‘Mmadụ niile na-achị m ọchị ma na-akwa m emo ogologo ụbọchị dum.’ N’ihi ya, o kpebiri ịkwụsị. “Agaghị m ekwu okwu banyere [Jehova], agakwaghị m ekwu okwu n’aha ya.” Ma, ọ̀ kwụsịrị?
Jeremaya kwuru, sị, ‘N’ime obi m, okwu Jehova dị ka ọkụ na-ere ere nke e mechibidoro ụzọ n’ime ọkpụkpụ m, ike wee gwụ m ịgbachi nkịtị.’ (Jeremaya 20:7-9) Ọ bụ ezie na ụjọ tụrụ Jeremaya mgbe ụfọdụ, ịhụnanya o nwere n’ebe Jehova nọ ekweghị ya kwụsị. Ka anyị hụ otú e si chebe Jeremaya n’ihi na ọ kwụsịghị.
Jehova gwara Jeremaya ka ọ dọọ ndị obodo ya aka ná ntị na a ga-ebibi Jeruselem ma ọ bụrụ na ha akwụsịghị ihe ọjọọ ha na-eme. Mgbe Jeremaya gwara ha ihe ahụ Jehova kwuru, iwe were ndị obodo ya, ha asịkwa: “E kwesịrị ịma nwoke a ikpe ọnwụ.” Ma, Jeremaya rịọrọ ha ka ha ‘rube isi n’ihe Jehova kwuru.’ O kwuziri, sị: ‘Ya doo unu anya na ọ bụrụ na unu egbuo m, ọ bụ ọbara na-emeghị ihe ọjọọ ka unu na-eme ka ọ dịrị n’isi unu, n’ihi na n’eziokwu, ọ bụ Chineke ziri m ka m bịakwute unu.’ Ị̀ maara ihe mezirinụ?—
Baịbụl kwuru, sị: “Ndị isi na mmadụ niile wee gwa ndị nchụàjà na ndị amụma, sị: ‘E kwesịghị ịma nwoke a ikpe ọnwụ, n’ihi na ọ bụ n’aha Jehova bụ́ Chineke anyị ka ọ gwara anyị okwu.’” Ya mere, mgbe Jeremaya na-ekweghị ka ụjọ mee ka ọ kwụsị ife Jehova, Jehova chebere ya. Ka anyị hụ ihe mere Yuraịja, bụ́ onye amụma ọzọ nke Jehova nke na-emeghị nnọọ ka Jeremaya.
Baịbụl kwuru, sị: ‘Yuraịja nọ na-ebu amụma megide Jeruselem dị ka ihe niile Jeremaya kwuru si dị.’ Ma, mgbe Eze Jehoyakim wesara Yuraịja iwe, ị̀ maara ihe Yuraịja mere?— Ụjọ tụrụ ya, ya akwụsị ime uche Chineke ma gbaga Ijipt. N’ihi ya, eze ahụ zigara ndị mmadụ ka ha gaa chọta ya ma kpụta ya. Mgbe ha kpụtara ya, ị̀ maara ihe eze ọjọọ ahụ mere?— O ji mma agha gbuo Yuraịja!—Jeremaya 26:8-24.
Olee ihe ị ga-asị mere Jehova ji chebe Jeremaya ma ghara ichebe Yuraịja?— O nwere nnọọ ike ịbụ na ụjọ tụrụ Jeremaya otú ahụ ọ tụrụ Yuraịja, ma Jeremaya akwụsịghị ife Jehova ma gbaa ọsọ. Ọ kwụsịghị. Olee ihe ị ga-asị anyị mụtara n’ihe nlereanya Jeremaya?— Ihe anyị mụtara bụ na mgbe ụfọdụ o nwere ike isiri anyị ike ime ihe Chineke kwuru, ma anyị kwesịrị ịtụkwasị ya obi mgbe niile ma na-erubere ya isi.
^ para. 3 Ọ bụrụ nwatakịrị ka ị na-agụrụ akụkọ a, akara ùhiè ndị dị n’isiokwu a na-echetara gị ka ị kwụsịtụ gbaa ya ume ka ọ zaa ajụjụ ndị ahụ.


text:
ISIOKWU ỤLỌ NCHE A | OLE NDỊ BỤ NDỊÀMÀ JEHOVA?
Olee Ụdị Ndị Ndịàmà Jehova Bụ?
Okpukpe anyị zuru ụwa ọnụ. O nweghịkwa okpukpe ọzọ e jikọtara anyị na ya. Ọ bụ eziokwu na isi ụlọ ọrụ anyị dị n’Amerịka, ọtụtụ n’ime anyị bi ná mba ndị ọzọ. Anyị karịrị nde asatọ n’ụwa niile. Anyị na-akụziri ndị mmadụ Baịbụl n’ihe karịrị narị mba abụọ na iri atọ. Ọ bụ Jizọs kwuru ka anyị na-eme ya. Ọ sịrị na “a ga-ekwusakwa ozi ọma nke a nke alaeze n’elu ụwa dum mmadụ bi ka ọ bụrụ àmà nye mba niile.”—Matiu 24:14.
Anyị na-erubere iwu obodo ọ bụla anyị bi na ya isi. Ma, anyị anaghị eso na ndọrọ ndọrọ ọchịchị n’ihi na Jizọs kwuru na Ndị Kraịst “abụghị nke ụwa.” Ọ bụkwa ya mere na anyị anaghị akwado ihe ọ bụla gbasara ịlụ agha. (Jọn 15:19; 17:16) Mgbe a na-alụ Agha Ụwa nke Abụọ, a tụdịrị ụfọdụ Ndịàmà Jehova mkpọrọ, mekpọọ ụfọdụ ọnụ, gbuokwa ụfọdụ maka na ha ekweghị aga agha. Otu onye bụ́bu bishọp na Jamanị dere, sị: “Ọ bụ naanị ha bụ okpukpe nwere ike ikwu na akọ na uche ha ekweghị ha gaa agha n’oge ndị Nazi na-achị Jamanị.”
“[Ndịàmà Jehova] na-akpa àgwà ọma. Ha anaghị achọ ihe ga-abara naanị ha uru. Ọ bụ ụdị ndị dị ka ha kwesịrị ịnọ n’isi ọchịchị. Ma, i mekataghị hụ aka ha n’ọchịchị. . . . Ha na-erubere ndị ọchịchị isi, ma, ha kweere na ọ bụ naanị Alaeze Chineke ga-eme ka nsogbu ụmụ mmadụ bie.”—Ihe a gbara n’akwụkwọ akụkọ a na-akpọ Nová Svoboda, nke a na-ebipụta na Chek Ripọblik.
Ma, anyị anaghị asọ ndị ọzọ asọ. Jizọs rịọrọ Chineke gbasara ndị na-eso ụzọ ya, sị: “Ihe m na-arịọ gị abụghị ka ị kpọpụ ha n’ụwa.” (Jọn 17:15) Ọ bụ ya mere na i nwere ike ịhụ ebe anyị na ndị ọzọ na-arụkọ ọrụ, na-azụkọ ahịa ma ọ bụ na-agakọ akwụkwọ n’obodo anyị dị iche iche.
GỤKWUO GBASARA YA
Gịnị Bụ Alaeze Chineke?
Chọpụta otú Alaeze Chineke si ka ọchịchị ụmụ mmadụ mma.


text:
BAỊBỤL NSỌ—NSỤGHARỊ ỤWA ỌHỤRỤ NKE AKWỤKWỌ NSỌ
Ị̀ ga-achọ ịgụ isiokwu a n’asụsụ %%?
Jọshụa 19:1-51
19 Nza nke abụọ+ wee daara Simiọn, maka ebo ụmụ Simiọn+ n’ezinụlọ n’ezinụlọ. Ihe nketa ha wee dịrị n’etiti ihe nketa ụmụ Juda.+2 Ihe nketa ha wee bụrụ Bia-shiba+ na Shiba na Moleda,+3 na Heza-shual+ na Bela na Izem,+4 na Eltolad+ na Bitọl na Họma,5 na Ziklag+ na Bet-makabọt na Heza-susa,+6 na Bet-lebeọt+ na Sharuhen; obodo iri na atọ na ógbè ha niile.7 Eyin,+ Rimọn+ na Ita na Eshan;+ obodo anọ na ógbè ha niile,8 tinyere ógbè niile ndị dị gburugburu obodo ndị a ruo Belat-bia,+ Rema+ nke ndịda. Ọ bụ nke a bụ ihe nketa ebo ụmụ Simiọn n’ezinụlọ n’ezinụlọ.9 Ọ bụ n’òkè e kenyere ụmụ Juda ka e si kepụta ihe nketa e nyere ụmụ Simiọn, n’ihi na òkè ụmụ Juda karịrị ha.+ N’ihi ya, ụmụ Simiọn nwetara ala n’etiti ihe nketa ụmụ Juda.+10 Nza nke atọ+ daara ụmụ Zebulọn+ n’ezinụlọ n’ezinụlọ, ókè nke ihe nketa ha wee ruo Serid.11 Ókè nke ala ha gbagoro n’ebe ọdịda anyanwụ ruo Mariel, ruokwa Dabeshet, ruo n’iyi ndagwurugwu nke dị n’ihu Jọkniam.+12 O sikwa na Serid n’ebe ọwụwa anyanwụ gaa azụ ruo n’ókè Kislọt-tebọ, ruokwa Daberat+ ma gbagoo Jefaya.13 O sikwa n’ebe ahụ gafere gawa n’ebe ọwụwa anyanwụ ruo Gat-hifa,+ ruo Et-kezin, ruokwa Rimọn, a kpakwara ókè ya ruo Nia.14 Ókè ya gara ya nkọnkọ n’ebe ugwu ruo Hanatọn, ebe o jedebere bụ ndagwurugwu Ịfta-el,15 na Katat na Nahalal na Shimrọn+ na Aịdala na Betlehem;+ obodo iri na abụọ na ógbè ha niile.16 Ọ bụ nke a bụ ihe nketa+ ụmụ Zebulọn n’ezinụlọ n’ezinụlọ.+ Ọ bụ ndị a bụ obodo ha na ógbè ha niile.17 Ọ bụ Ịsaka+ ka nza nke anọ daara, maka ụmụ Ịsaka n’ezinụlọ n’ezinụlọ.18 Ókè nke ala ha wee ruo Jezril+ na Kesọlọt na Shunem,+19 na Hafarem na Shayọn na Anaherat,20 na Rabit na Kishiọn na Ibez,21 na Rimet na En-ganim+ na En-hada na Bet-pazez.22 Ókè ya ruru Tebọ+ nakwa Shahazuma na Bet-shimesh, ebe ókè nke ala ha jedebere bụ na Jọdan; obodo iri na isii na ógbè ha niile.23 Ọ bụ nke a bụ ihe nketa nke ebo ụmụ Ịsaka n’ezinụlọ n’ezinụlọ,+ obodo ha na ógbè ha niile.24 Nza nke ise+ wee daara ebo ụmụ Asha+ n’ezinụlọ n’ezinụlọ.25 Ókè nke ala ha wee bụrụ Helkat+ na Helaị na Biten na Akshaf,+26 na Alamelek na Emad na Maịshal.+ O rukwara Kamel+ n’ebe ọdịda anyanwụ, ruokwa Shaịhọ-libnat,27 ọ gara azụ n’ebe ọwụwa anyanwụ ruo Bet-degọn, ruokwa Zebulọn+ nakwa ndagwurugwu Ịfta-el n’ebe ugwu, ruo Bet-imek na Neyel, o rukwara Kebul n’aka ekpe,28 ruokwa Ibrọn na Rihọb na Hamọn na Kena ruo Saịdọn+ nke nwere ụba mmadu.29 Ókè nke ala ha wee laghachi azụ ruo Rema, ruokwa n’obodo Taya+ e wusiri ike. Ókè nke ala ha laghachikwara ruo Hosa, ebe o jedebere bụ n’oké osimiri nke dị n’ógbè Akzib,+30 tinyere Ọma na Efek+ na Rihọb;+ obodo iri abụọ na abụọ na ógbè ha niile.31 Ọ bụ nke a bụ ihe nketa nke ebo ụmụ Asha n’ezinụlọ n’ezinụlọ.+ Ndị a bụ obodo ha na ógbè ha niile.32 Ọ bụ ụmụ Naftalaị+ ka nza nke isii+ daara, maka ụmụ Naftalaị n’ezinụlọ n’ezinụlọ.33 Ókè nke ala ha wee malite na Hilef, bido ná nnukwu osisi dị na Zeananim,+ na Adami-nikeb na Jabniel ruo Lakọm; ebe o jedebere bụ na Jọdan.34 Ókè ya wee laghachi azụ n’ebe ọdịda anyanwụ ruo Aznọt-tebọ wee si n’ebe ahụ ruo Họkọk, ruokwa Zebulọn+ n’ebe ndịda, ruo Asha+ n’ebe ọdịda anyanwụ, ruokwa Juda+ n’akụkụ Jọdan n’ebe ọwụwa anyanwụ.35 Obodo ya ndị e wusiri ike bụ Zidim, Zee na Hamat,+ Rakat na Kineret,+36 na Adama na Rema na Hezọ,+37 na Kidesh+ na Edriaị na En-hezọ,38 na Yaịrọn na Migdal-el, Horem na Bet-enat na Bet-shimesh;+ obodo iri na itoolu na ógbè ha niile.39 Ọ bụ nke a bụ ihe nketa+ ebo ụmụ Naftalaị n’ezinụlọ n’ezinụlọ,+ obodo ha na ógbè ha niile.40 Ọ bụ ebo ụmụ Dan+ n’ezinụlọ n’ezinụlọ ka nza nke asaa daara.+41 Ókè nke ihe nketa ha wee bụrụ Zora+ na Eshtaọl na Iye-shimesh,42 na Shealabin+ na Aịjalọn+ na Ịtla,43 na Ilọn na Timna+ na Ekrọn,+44 na Elteke na Gibetọn+ na Belat,+45 na Jihọd na Bene-birak na Gat-rimọn,+46 na Me-jakọn na Rakọn, ókè ya dịkwa n’ihu Jọpa.+47 Ókèala ụmụ Dan abaghị ha.+ Ụmụ Dan wee gbagoo buso Lishem agha,+ weghara ya ma jiri ihu mma agha bibie ya. Ha wee nweta ya ma biri na ya. Ha wee gụọ Lishem Dan, bụ́ aha Dan nna nna ha.+48 Ọ bụ nke a bụ ihe nketa ebo ụmụ Dan n’ezinụlọ n’ezinụlọ. Ọ bụ ndị a bụ obodo ha na ógbè ha niile.49 Ha si otú a kechaa ala ahụ ka ọ bụrụ ihe onwunwe dị ka ókèala ya niile si dị. Ụmụ Izrel wee nye Jọshụa nwa Nọn ihe nketa n’etiti ha.50 Dị ka Jehova nyere n’iwu, ha nyere ya obodo ọ rịọrọ ha,+ ya bụ, Timnat-sira,+ n’ógbè Ifrem bụ́ ugwu ugwu; o wee malite iwu obodo ahụ ma biri na ya.51 Ọ bụ ndị a bụ ihe nketa Elieza onye nchụàjà na Jọshụa nwa Nọn na ndị isi nke ndị bụ́ nna n’ebo dị iche iche nke ụmụ Izrel kesara+ dị ka ihe onwunwe site n’ife nza na Shaịlo+ n’ihu Jehova, n’ọnụ ụzọ ụlọikwuu nzute.+ Ha wee kwụsị ike ala ahụ.


text:
BAỊBỤL NSỌ—NSỤGHARỊ ỤWA ỌHỤRỤ NKE AKWỤKWỌ NSỌ
Ị̀ ga-achọ ịgụ isiokwu a n’asụsụ %%?
1 Ndị Kọrịnt 5:1-13
5 N’ezie, a na-akọ na ịkwa iko+ dị n’etiti unu, bụ́ ụdị ịkwa iko nke na-adịghị ọbụna n’etiti ndị mba ọzọ, na otu nwoke kpọọrọ nwunye nna ya.+2 Ùnu na-afụli onwe unu elu?+ Ọ́ bụghị uju ka unu kwesịrị iru,+ ka e wee wepụ nwoke ahụ mere ihe a n’etiti unu?+3 Ọ bụ ezie na anọghị m ya n’anụ ahụ́ kama anọ m ya n’ime mmụọ, mụ onwe m ekpeworị nwoke mere ihe dị otú ahụ ikpe n’ezie,+ dị ka à ga-asị na m nọ ya,4 n’aha Onyenwe anyị Jizọs, mgbe unu zukọtara, mmụọ m adịrịkwa n’etiti unu site n’ike Onyenwe anyị Jizọs,+ ka unu5 wee nyefee nwoke dị otú ahụ n’aka Setan+ ka e bibie mmetụta anụ ahụ́ na-enwe, ka e wee chebe ọnọdụ ime mmụọ+ nke ọgbakọ n’ụbọchị Onyenwe anyị.+6 Ihe mere unu ji anya isi ezighị ezi.+ Ọ̀ bụ na unu amaghị na ntakịrị ihe iko achịcha na-eme ka ntụ ọka dum a gwakọtara agwakọta+ koo eko?+7 Wepụnụ ihe iko achịcha ochie ahụ, ka unu wee bụrụ ntụ ọka ọhụrụ a gwakọtara agwakọta,+ dị ka unu bụ ihe na-ekoghị eko. N’ihi na, n’ezie, a chụwo+ nwa atụrụ ememme ngabiga+ anyị n’àjà, ya bụ, Kraịst.+8 N’ihi ya, ka anyị na-eme ememme ahụ,+ n’ejighị ihe iko achịcha ochie,+ n’ejighịkwa ihe iko achịcha+ bụ́ ihe ọjọọ na ajọ omume,+ kama ka anyị jiri achịcha na-ekoghị eko bụ́ izi ezi na eziokwu na-eme ya.+9 N’akwụkwọ ozi m, m deere unu ka unu na ndị na-akwa iko kwụsị ịdị na-akpakọ,10 ọ pụtaghị ndị niile na-akwa iko+ nke ụwa a+ ma ọ bụ ndị anyaukwu na ndị na-apụnara mmadụ ihe ma ọ bụ ndị na-ekpere arụsị. Ma ọ́ bụghị ya, unu aghaghị isi n’ụwa pụọ n’ezie.+11 Ma ugbu a, m na-edetara unu akwụkwọ ka unu na onye ọ bụla a na-akpọ nwanna bụ́ onye na-akwa iko ma ọ bụ onye anyaukwu+ ma ọ bụ onye na-ekpere arụsị ma ọ bụ onye na-ekwujọ mmadụ ma ọ bụ onye aṅụrụma+ ma ọ bụ onye na-apụnara mmadụ ihe kwụsị ịdị na-akpakọ,+ ka unu na onye dị otú a ghara ọbụna irikọ ihe.12 N’ihi na, gịnị jikọrọ mụ na ikpe ndị nọ n’èzí ikpe?+ Ọ̀ bụ na unu adịghị ekpe ndị nọ n’ọgbakọ ikpe,+13 ebe Chineke na-ekpe ndị nọ n’èzí ikpe?+ “Wepụnụ onye ọjọọ ahụ n’etiti unu.”+


text:
Jiri Obi Gị Niile Na-akwado Alaeze Chineke
“Ha abụghị nke ụwa.”—JỌN 17:16.
ABỤ: 63, 129
1, 2. (a) Gịnị mere Ndị Kraịst ji eji obi ha niile akwado Chineke? Olee otú o si gbasa etinyeghị aka n’esemokwu ụwa a? (Lee ihe e sere ná mmalite isiokwu a.) (b) Olee ụfọdụ ihe ndị mmadụ na-eji obi ha niile akwado? Gịnị ka ọ na-akpata?
NDỊ ohu Jehova anaghị etinye aka na ndọrọ ndọrọ ọchịchị ma ọ bụ n’agha. N’ihi gịnị? Ọ bụ n’ihi na anyị hụrụ Jehova n’anya, jiri obi anyị niile na-akwado ya ma na-erubere ya isi. (1 Jọn 5:3) Anyị na-edebe iwu Chineke n’agbanyeghị ebe anyị bi, agbụrụ anyị, obodo anyị, na omenala ndị obodo anyị. Anyị na-eji obi anyị niile akwado Jehova na Alaeze ya karịa ihe ọ bụla ọzọ. (Mat. 6:33) Ime otú ahụ pụtara na anyị agaghị etinye aka n’agha ma ọ bụ n’esemokwu ụwa a.—Aịza. 2:4; gụọ Jọn 17:11, 15, 16.
2 Ọtụtụ ndị n’ụwa na-eji obi ha niile akwado obodo ha, agbụrụ ha, omenala ha ma ọ bụdị òtù egwuregwu obodo ha. O meela ka ndị mmadụ na-ama ibe ha aka, na-akpọ ibe ha asị ma na-egbu ibe ha mgbe ụfọdụ. N’agbanyeghị na anyị anaghị eso eme ihe ndị a, ha nwere ike ịkpatara anyị na ndị ezinụlọ anyị nsogbu, meekwa ka anyị taa ezigbo ahụhụ oge ụfọdụ. Otú Chineke si kee anyị mere ka anyị na-ama ihe ziri ezi na ihe na-ezighị ezi. N’ihi ya, ezigbo iwe nwere ike iwe anyị ma ọ bụrụ na ndị ọchịchị emee ihe na-adịghị mma. (Jen. 1:27; Diut. 32:4) Olee otú obi na-adị gị ma ụdị ihe a mee? Ma ị kpachapụghị anya, i nwere ike ịdụnyere otu ndị úkwù ma tinye aka n’esemokwu ha.
3, 4. (a) Gịnị mere Ndị Kraịst anaghị etinye aka n’esemokwu ụwa a? (b) Olee ihe anyị ga-atụle n’isiokwu a?
3 E nwee esemokwu, ọtụtụ ndị na-adụnyere otu ndị úkwù n’ihi na ndị ọchịchị gwara ha na ọ bụ ihe ezigbo nwa amaala kwesịrị ime. Ezigbo Ndị Kraịst anaghị eme otú ahụ. Anyị anaghị etinye aka na ndọrọ ndọrọ ọchịchị, anyị anaghịkwa aga agha. (Mat. 26:52) Anyị anaghị ekwe ka a ghọgbuo anyị ka anyị chewe na e nwere òtù ka ibe ya mma n’ụwa Setan a. (2 Kọr. 2:11) Anyị achọghị ka e nwee ihe ọ bụla jikọrọ anyị na esemokwu ụwa a.—Gụọ Jọn 15:18, 19.
4 Ma ezughị okè nwere ike ime ka ọ na-esiri ụfọdụ n’ime anyị ike ịkwụsị ịkpọ ndị si ebe ọzọ asị. (Jere. 17:9; Efe. 4:22-24) N’isiokwu a, anyị ga-eleba anya n’ihe ụfọdụ Baịbụl kwuru ga-enyere anyị aka imeri ụdị àgwà ahụ. Anyị ga-atụlekwa otú anyị ga-esi zụọ uche anyị na akọnuche anyị ịna-akwado Alaeze Chineke.
IHE MERE NA ANYỊ ANAGHỊ ETINYE AKA N’ESEMOKWU ỤWA A
5, 6. Mgbe Jizọs nọ n’ụwa, olee otú o si lee ndị si ebe dị iche iche anya? N’ihi gịnị?
5 Ihe mee, ya abụrụ na ihe i kwesịrị ime edochaghị gị anya, i kwesịrị ịjụ onwe gị, sị: ‘Gịnị ka Jizọs gaara eme?’ N’obodo ebe Jizọs biri mgbe ọ nọ n’ụwa, e nwere ndị si ebe dị iche iche, ma Judia ma Galili ma Sameria ma ebe ndị ọzọ. Baịbụl gosiri na e nwere ihe na-esere ndị si n’obodo ndị ahụ okwu. (Jọn 4:9) Ndị Farisii na ndị Sadusii anaghị eji anya ahụ ibe ha. (Ọrụ 23:6-9) Ọtụtụ ndị kpọrọ ndị ọnaụtụ asị. (Mat. 9:11) Ndị gara ụlọ akwụkwọ ndị rabaị chere na ha ka ndị na-agaghị mma. (Jọn 7:49) N’oge ndịozi Jizọs, ndị Juu anaghị achọ iji anya ahụ ndị Rom na-achị ha. N’agbanyeghị na Jizọs kụziri eziokwu mgbe niile, kwuokwa na nzọpụta bidoro n’ebe ndị Juu nọ, o nweghị mgbe ọ gwara ndị na-eso ụzọ ya na ha ka ndị ọzọ mma. (Jọn 4:22) Kama, ọ gwara ha ka ha hụ mmadụ niile n’anya.—Luk 10:27.
6 Gịnị mere Jizọs akwadoghị na ndị Juu ka ndị ọzọ mma? Ọ bụ n’ihi na ya na Nna ya anaghị etinye aka n’esemokwu ụwa a. Mgbe Jehova si n’aka Ọkpara ya kee nwoke mbụ na nwaanyị mbụ, ọ chọrọ ka ha mụjuo ụwa. (Jen. 1:27, 28) Chineke kere ndị mmadụ ka ha nwee ike ịmụta agbụrụ dị iche iche. Jehova na Jizọs anaghị ewere na e nwere agbụrụ, mba, ma ọ bụ asụsụ ka ibe ya. (Ọrụ 10:34, 35; Mkpu. 7:9, 13, 14) Anyị kwesịrị ịna-eṅomi àgwà ọma ha.—Mat. 5:43-48.
7, 8. (a) Olee onye Ndị Kraịst kwesịrị ịna-akwado, maka gịnị? (b) Gịnị ka Ndị Kraịst kwesịrị icheta n’ihe gbasara iwepụ nsogbu ụmụ mmadụ?
7 Gịnị mere anyị anaghị akwado onye ọchịchị ọ bụla ma ọ bụ ọchịchị ụmụ mmadụ? Ọ bụ n’ihi na anyị na-akwado Jehova. Ọ bụ ya na-achị anyị. N’ogige Iden, Setan kwuru na ọ bụghị ọchịchị Jehova ga-akacha abara ụmụ mmadụ uru. Ọ chọrọ ka ndị mmadụ kweta na otú o si eme ihe ka otú Chineke si eme ihe mma. Jehova chọrọ ka anyị jiri aka anyị kpebie onye anyị ga-akwado. Gịnwa kwanụ? Ị̀ na-erubere Jehova isi n’ihi na i kwetara na otú o si eme ihe ka nke gị mma? Obi ò siri gị ike na ọ bụ naanị Alaeze ya ga-ewepụ ahụhụ niile ndị mmadụ na-ata? Ka ì chere na ndị mmadụ ga-achịli onwe ha nke ọma ma ọ bụrụ na Chineke enyeghịrị ha aka?—Jen. 3:4, 5.
8 Ihe ị zara n’ajụjụ ndị a ga-egosi ihe ị ga-ekwu ma a jụọ gị ihe i chere banyere òtù ndọrọ ndọrọ ọchịchị ma ọ bụ ndị na-agbalị ka a gbanwee ọchịchị. Ọ dịla anya òtù dị iche iche na-agba mbọ ka e wepụ nsogbu ndị na-eme ka mba dị iche iche ghara ịdị n’otu. Ha nwere ike iji obi ha niile na-agbalị inyere ndị mmadụ aka. Ma, Ndị Kraịst ma na ọ bụ naanị Alaeze Chineke ga-ewepụ nsogbu ụmụ mmadụ, meekwa ka ihe ọma ruo onye ọ bụla aka. Anyị kwesịrị ịhapụrụ ya Jehova. A sị ka e kwuwe, ọ bụrụ na onye ọ bụla nọ n’ọgbakọ na-eme ihe dị ya mma, ọ̀ bụ na nkewa agaghị adị n’ọgbakọ?
9. Olee nsogbu e nwere n’ọgbakọ Kọrịnt n’oge ndịozi? Gịnị ka Pọl gwara ha iji dozie nsogbu ahụ?
9 Ka anyị tụlegodị ihe mere n’oge ndịozi Jizọs. E nwere ihe chọrọ ịkpata esemokwu n’ọgbakọ n’oge ahụ. Ụmụnna nọ na Kọrịnt nọ na-asị: “‘Abụ m nke Pọl,’ ‘Ma abụ m nke Apọlọs,’ ‘Ma abụ m nke Sifas,’ ‘Ma abụ m nke Kraịst.’” N’agbanyeghị ihe na-esere ha okwu, ihe ahụ ha nọ na-ekwu were Pọl onyeozi iwe. Ọ dịzi ka e kewara Kraịst ekewa. Gịnị ka Pọl gwara ha iji dozie esemokwu ahụ? Ọ sịrị ha: “M na-agba unu ume, ụmụnna m, site n’aha Onyenwe anyị Jizọs Kraịst, ka unu niile na-ekwu otu ihe, ka nkewa gharakwa ịdị n’etiti unu, kama ka unu dị n’otu n’ụzọ kwesịrị ekwesị n’otu obi na n’otu echiche.” Otú ahụ ka ọ dịkwa taa. Nkewa ọ bụla ekwesịghị ịdị n’ọgbakọ Ndị Kraịst.—1 Kọr. 1:10-13; gụọ Ndị Rom 16:17, 18.
10. Olee ihe Pọl onyeozi ji kọwaa ihe mere na Onye Kraịst ekwesịghị itinye aka n’esemokwu ụwa a?
10 Pọl chetaara Ndị Kraịst e tere mmanụ na ha bụ ụmụ amaala eluigwe, na ha ekwesịghị ịtụkwasị uche ha n’ihe ndị dị n’ụwa. (Fil. 3:17-20) * Ndị e tere mmanụ na-anọchite anya Kraịst. Ndị na-anọchite anya obodo ha n’obodo ọzọ anaghị etinye aka n’esemokwu ọ bụla obodo ahụ nwere ma ọ bụ n’ihe gbasara ndọrọ ndọrọ ọchịchị. Ọ bụ naanị obodo ha ka ha na-eji obi ha niile akwado. (2 Kọr. 5:20) Ndị nwere olileanya ibi n’ụwa na-akwadokwa naanị Alaeze Chineke. N’ihi ya, ha ekwesịghị ịna-etinye aka n’esemokwu ụwa a.
NA-AZỤ ONWE GỊ ỊNA-AKWADO ALAEZE JEHOVA
11, 12. (a) Olee ụdị ihe nwere ike ime ka o siere Onye Kraịst ike iji obi ya niile na-akwado Alaeze Chineke? (b) Olee nsogbu otu nwanna nwaanyị nwere? Gịnị nyeere ya aka ịgbanwe echiche ya?
11 N’ọtụtụ ebe n’ụwa, ndị ndị mmadụ na-ahụkarị n’anya bụ ndị obodo ha, ndị ha na ha na-asụ otu asụsụ, nakwa ndị ha na ha nwere otu omenala. Ha na-ejikwa ebe ha si etu ọnụ. Ma, Ndị Kraịst ekwesịghị ịna-eme otú ahụ. Anyị kwesịrị ịzụ uche anyị na akọnuche anyị ka anyị ghara ịna-etinye aka n’ihe ọ bụla na-esere òtù ọ bụla ma ọ bụ agbụrụ ọ bụla okwu. Olee otú anyị ga-esi eme ya?
12 Dị ka ihe atụ, otu nwanna nwaanyị aha ya bụ Mata * si n’ebe a na-akpọbu Yugoslavia. Ndị obodo ha kpọrọ ndị Sebia asị. Ọ mụtara na Jehova anaghị ele mmadụ anya n’ihu nakwa na ọ bụ Setan chọrọ ka ndị mmadụ na-akpọ ibe ha asị. N’ihi ya, ọ gbalịsiri ike ịgbanwe otú o si ele ndị agbụrụ ọzọ anya. Ma, mgbe agbụrụ dị iche iche malitere ịlụso ibe ha ọgụ n’ebe ha bi, Mata malitekwara ile ndị Sebia anya ọjọọ. Ọ chọghịzi ịna-ezi ha ozi ọma. Ọ ma na ihe a ọ na-eme adịghị mma. Ma, ọ ghọtara na ya agaghị afanye aka n’ụkwụ na-eche ka echiche ọjọọ ahụ pụọ ya n’obi. Ọ rịọrọ Jehova ka o nyere ya aka imeri nsogbu ahụ nakwa ka o wepụtakwuo oge na-aga ozi ọma ka o nwee ike ịbụ ọsụ ụzọ oge niile. Ọ sịrị: “Achọpụtala m na ihe kacha nyere m aka bụ iji obi m niile na-ekwusa ozi ọma. N’ozi ọma, m na-agbalị iṅomi ịhụnanya Jehova. Ime otú ahụ emeela ka m kwụsị ịkpọ ndị agbụrụ ọzọ asị.”
13. (a) Gịnị mere otu nwanna nwaanyị aha ya bụ Zola? Gịnịkwa ka o mere? (b) Olee ihe anyị kwesịrị ịmụta n’aka nwanna nwaanyị a?
13 Onye ọzọ anyị ga-atụle ihe banyere ya bụ otu nwanna nwaanyị aha ya bụ Zola, bụ́ onye Meksiko. O bi na Yurop ugbu a, ma ụfọdụ ụmụnna nọ n’ọgbakọ ha si n’obodo ndị ọzọ. O kwuru na ụfọdụ n’ime ha na-achị ya ọchị maka obodo o si, omenala ha, na egwú ha. Ọ bụrụ gị, gịnị ka ị ga-eme? Ihe ụmụnna ndị ahụ na-ekwu were Zola iwe, ma ọ rịọrọ Jehova ka o nyere ya aka ka ọ ghara ịkpọ ha asị. Ọ ka na-esiri ụfọdụ ụmụnna anyị ike iwetu obi mgbe e kwuru ihe na-adịghị mma banyere obodo ha. Anyị ekwesịghị ịna-ekwu ma ọ bụ na-eme ihe ga-eme ka o yie ka è nwere agbụrụ ka ibe ya mma. Anyị ekwesịghịkwa ime ihe ga-akpata nkewa n’ọgbakọ ma ọ bụ n’ebe ọzọ.—Rom 14:19; 2 Kọr. 6:3.
14. Olee otú Ndị Kraịst ga-esi zụọ uche ha na akọnuche ha ka ha nwee ike ịna-ele ndị mmadụ anya otú Jehova si ele ha?
14 Anyị niile ma na ndị na-efe Jehova dị n’otu. N’ihi ya, anyị ekwesịghị iche na e nwere agbụrụ ma ọ bụ obodo ka ibe ya mma. Ma, o nwere ike ịbụ na ezinụlọ unu ma ọ bụ ebe i toro emeela ka ị hụ obodo unu n’anya. Ụdị ihe ahụ nwere ike ime ka i ledawa ndị ọzọ anya n’ihi ebe ha si, omenala ha, asụsụ ha, ma ọ bụ agbụrụ ha. Olee ihe ga-enyere gị aka ịgbanwe? Tụgharịa uche n’otú Jehova si ele ndị obodo ha na-ebu isi anya ma ọ bụ ndị chere na ha ka ndị ọzọ mma. Mekwuo nchọnchọ banyere ya n’ofufe ezinụlọ unu ma ọ bụ mgbe naanị gị na-amụ ihe. Rịọzie Jehova ka o nyere gị aka ịna-ele ndị mmadụ anya otú o si ele ha.—Gụọ Ndị Rom 12:2.
15, 16. (a) Gịnị ka ụfọdụ ndị ga-eme n’ihi na anyị ji obi anyị niile akwado Alaeze Chineke? (b) Olee otú ndị nne na nna ga-esi nyere ụmụ ha aka iji obi ha niile na-akwado Jehova?
15 Anyị chọrọ iji ezigbo akọnuche na-efe Jehova. N’ihi ya, mgbe ụfọdụ, anyị ga-eme ihe gosiri na anyị dị iche n’ebe ndị ọzọ nọ, ya bụ, ụmụ akwụkwọ ibe anyị, ndị agbata obi anyị ma ọ bụ ndị ikwu anyị. (1 Pita 2:19) Jizọs kwuru na ndị ọzọ ga-akpọ anyị asị n’ihi na anyị dị iche. Cheta na ọtụtụ n’ime ndị na-emegide anyị amaghị banyere Alaeze Chineke. N’ihi ya, ha aghọtaghị ihe mere anyị ji jiri obi anyị niile na-akwado Alaeze Chineke kama ịna-akwado ọchịchị ụmụ mmadụ.
16 Iji obi anyị niile na-akwado Jehova pụtara na anyị ga na-erubere ya isi n’agbanyeghị ihe ndị ọzọ nwere ike ime anyị ma ọ bụ gwa anyị. (Dan. 3:16-18) Ọ bụ eziokwu na onye ọ bụla nwere ike ịtụ egwu mmadụ, ma o nwere ike ịkacha siere ndị na-eto eto ike ime ihe dị iche n’ihe ndị ọzọ na-eme. Ndị nne na nna, nyerenụ ụmụ unu aka inwe obi ike n’ụlọ akwụkwọ. Ụjọ nwere ike ịna-atụ ụmụ gị ịjụ igbupụrụ ọkọlọtọ ma ọ bụ iso mee ihe ndị ọzọ e ji eto mba. N’oge ofufe ezinụlọ, unu nwere ike ịtụle otú Jehova si ele ihe ndị ahụ anya. Kụziere ha otú ha ga-esi wetuo obi kọwaara ndị ọzọ ihe ha kweere. (Rom 1:16) Otú ọzọ i nwere ike isi nyere ụmụ gị aka bụ ịgakwuru ndị nkụzi ha ma kọwaara ha ihe anyị kweere.
JIRI IHE NIILE JEHOVA KERE KPỌRỌ IHE
17. Gịnị ka anyị na-ekwesịghị ịna-ekwu? Maka gịnị?
17 O doro anya na otú obodo anyị dị, omenala anyị, asụsụ anyị, na nri ndị obodo anyị na-atọ anyị ụtọ. Ma, anyị ekwesịghị ịna-ekwu na ọ bụ nke anyị kacha mma. Jehova kere ọtụtụ ihe ka ha dị iche iche n’ihi na ọ chọrọ ka anyị na-enwe obi ụtọ. (Ọma 104:24; Mkpu. 4:11) N’ihi ya, gịnị mere mmadụ ga-eji na-esi ọnwụ na otú otu obodo si eme ihe ka nke ndị ọzọ mma?
18. Gịnị mere o ji dị mma ka anyị na-ele ndị ọzọ anya otú Jehova si ele ha?
18 Chineke chọrọ ka ụdị mmadụ niile mụta eziokwu banyere ya, fee ya, ma dị ndụ ebighị ebi. (Jọn 3:16; 1 Tim. 2:3, 4) N’ihi ya, mgbe ụmụnna anyị kwuru ihe dị iche n’ihe anyị chere, anyị na-ege ha ntị, ma ọ bụrụhaala na ihe ha kwuru emegideghị iwu Jehova. Anyị mee otú ahụ, obi ga na-adị anyị ụtọ, anyị na ụmụnna anyị adịrị n’otu. E kwesịghị inwe òtù dị iche iche na ndị na-akwado ha n’ọgbakọ. Anyị na-ekele Jehova maka na ọ napụtara anyị n’ihe dị iche iche na-agba ndị mmadụ ara n’ụwa Setan, ya bụ, nkewa, mpako, na ịsọ mpi. Ka anyị kpebisie ike ka anyị na ụmụnna anyị na-adị n’udo otú ahụ otu ọbụ abụ kwuru. Ọ sịrị: “Lee ka o si dị mma, bụrụkwa ihe na-enye obi ụtọ mgbe ụmụnne bikọtara ọnụ n’ịdị n’otu!”—Ọma 133:1.
^ para. 10 Ọ bụ ndị Rom na-achị Filipaị n’oge ndịozi. O yikwara ka ụfọdụ ndị nọ n’ọgbakọ Filipaị bụ ụmụ amaala Rom, nke mere ka ha nwee ụfọdụ ikike ụmụnna ndị ọzọ na-enweghị.
^ para. 12 Aha a kpọrọ ụfọdụ ndị n’isiokwu a abụghị ezigbo aha ha.


text:
Nte Akpan̄wamde Iman Fo Ẹkpep Akpanikọ
JESUS CHRIST ọkọdọhọ ete kiet ete: “Nyọn̄ ufọk bịne mme iman fo, nyụn̄ tịn̄ nọ mmọ kpukpru n̄kpọ eke Jehovah anamde ọnọ fi ye nte enye akatuade fi mbọm.” Etie nte enye okodu ke Gadara, obio kiet ke usụk usụk edem usiahautịn Inyan̄ Galilee, etịn̄ ikọ emi ye ete kiet emi okoyomde ndidi mbet esie. Ikọ Jesus emi owụt ke enye ọdiọn̄ọ ke mme owo ẹsinen̄ede ẹma ndineme se mmọ ẹmade ye iman mmọ.—Mark 5:19.
Mme owo ẹsụk ẹmama ndinam oro mfịn. Edi mme owo ke ndusụk ebiet ẹsinam ẹkan mme owo ke mme ebiet en̄wen. Ntem, ke ini owo ekpepde akpanikọ onyụn̄ edide edifiọk ata Abasi, Jehovah, esidọn̄ enye ndineme se enye ekpepde ye iman esie. Edi didie ke enye akpanam emi? Enye edinam didie in̄wam iman esie ẹkpep akpanikọ, edide mmọ ẹsika ufọkabasi m̀mê isikaha? Bible owụt nti usụn̄ emi ẹkemede ndinam emi.
“NNYỊN IMOKỤT MESSIAH”
Ke ini Jesus okodude ke isọn̄, Andrew ekedi kiet ke otu mbon oro ẹkebemde iso ẹfiọk ke Jesus edi Messiah. Anie ke enye ekebem iso etịn̄ ọnọ? Bible ọdọhọ ete: “Owo emi [Andrew] ebem iso okụt Simon, eyeneka esiemmọ, onyụn̄ ọdọhọ enye ete: ‘Nnyịn imokụt Messiah’ (emi ọwọrọde Christ).” Andrew ama emen Simon Peter okowụt Jesus, ndien emi ama ọnọ Peter ifet ndikabade ndi mbet Jesus.—John 1:35-42.
Ke n̄kpọ nte isua itiokiet ẹma ẹkebe, ke ini Peter okodude ke Joppa, ẹma ẹdọhọ enye aka Caesarea okokụt Cornelius emi ekedide akwa owoekọn̄. Mmanie ke Peter okokụt ke ufọk Cornelius? Bible ọdọhọ ete: “Cornelius ama odori enyịn [ke Peter ye mbon emi ẹkesan̄ade ye enye ke ẹdi] onyụn̄ okot iman esie ye mme n̄kpet n̄kpet ufan esie obon ọtọkiet.” Ntem, Cornelius ama ọnọ iman esie ifet ndikpan̄ utọn̄ n̄kop se Peter etịn̄de nnyụn̄ nda se mmọ ẹkopde mbiere se ẹdinamde.—Utom 10:22-33.
Nso ke ikeme ndikpep nto nte Andrew ye Cornelius ẹkenamde n̄kpọ ye iman mmọ?
Mmọ ndomokiet ikọdọhọke yak ikpọn̄ ke iman mmimọ ẹyebọ akpanikọ ini ama ekem. Andrew akadaha ke idemesie emen Peter okowụt Jesus, ndien Cornelius ama anam ndutịm man iman esie ẹsobo ye Peter ẹnyụn̄ ẹkop ukwọrọikọ esie. Edi Andrew ye Cornelius ikenyịkke-nyịk iman mmọ, ikonyụn̄ idaha n̄kari inam mmọ ẹkabade ẹdi mbet Christ. Anaedi emekpep n̄kpọ oto se mmọ ẹkenamde emi. Ọkpọfọn inam ntre n̄ko. Imekeme ndineme Ikọ Abasi ye iman nnyịn inyụn̄ inam n̄kpọ emi edinọde mmọ ifet ẹkpep akpanikọ Bible ẹnyụn̄ ẹsobo ye nditọete nnyịn. Kpa ye oro, ana ifiọk ke mmọ ẹnyene unen ndibiere se mmọ ẹdinamde, ndien ifọnke iyeyịre mmọ ikaha. Yak ineme iban̄a Jürgen ye Petra, ebe ye n̄wan emi ẹdude ke Germany, man ise nte ikemede ndin̄wam iman nnyịn.
Mme Ntiense Jehovah ẹma ẹkpep Petra Bible, ndien enye ama ana baptism nte ini akakade. Jürgen ebe esie ekedi akwa owoekọn̄. Jürgen ikamaha se n̄wan esie akanamde emi ke nsonso oro. Edi nte ini akakade, enye ama edikụt ke Mme Ntiense ẹkpep se isịnede ke Bible. Enye n̄ko ama ediyak idem ọnọ Jehovah. Enye edi ebiowo idahaemi ke esop mmọ. Nso item ke enye ọnọ mbon emi ẹyomde ndin̄wam iman mmọ ẹkpep akpanikọ?
Jürgen ọdọhọ ete: “Inaha iyeyịre iman nnyịn ikaha, inyụn̄ inaha iyom nditịn̄ kpukpru se idude ke Bible ke ebe kiet nnọ mmọ. Oro ekeme ndinam Ikọ Abasi odorode mmọ. Akpakam ọfọn ida mbufiọk ineme Ikọ Abasi nsịtnsịt ye mmọ. Imekeme n̄ko ndinam mmọ ẹsobo ye nditọete emi ẹdide n̄ka mmọ, emi ẹnyụn̄ ẹmade se mmọ ẹmade. Emi ekeme ndinam emem utom ndin̄wam mmọ.”
Apostle Peter ye iman Cornelius ẹma ẹsọsọp ẹnyịme etop Bible oro mmọ ẹkekopde. Edi ama ada ini mbemiso mbon en̄wen oro ẹkekopde akpanikọ Bible ke eyo mmọ ẹnyịme ndituak ibuot nnọ ata Abasi.
NSO KABAN̄A NDITỌEKA JESUS?
Ke ini Jesus okodude mi ke isọn̄, ndusụk iman esie ẹma ẹnịm ke enye edi Messiah. Ke uwụtn̄kpọ, etie nte apostle James ye John ẹkedi nditọ eyeneka eka Jesus emi ekekerede Salome. Ndien ekeme ndidi Salome edi kiet ke otu iban “emi ẹkedade inyene mmọ ẹnam n̄kpọ ẹnọ” Jesus ye mme apostle esie.—Luke 8:1-3.
Edi ama ada ini mbemiso ndusụk iman Jesus ẹnịm ke enye edi Messiah. Ke uwụtn̄kpọ, isua kiet tọn̄ọ Jesus akana baptism, otuowo ẹma ẹbono ke ubet kiet ẹkpan̄ utọn̄ ẹkop ukwọrọikọ esie. “Edi ke ini iman esie ẹkopde ẹban̄a emi, mmọ ẹwọn̄ọ ẹka ndimụm enye, koro mmọ ẹdọhọde ẹte: ‘Ibuot ọbọhọ enye.’” Nte ini akakade, ke ini nditọeka Jesus ẹkebụpde enye ẹban̄a isan̄ oro enye akaduakde ndika, enye ikọbọrọke mmọ nnennen nnennen. Ntak-a? Koro “nditọeka esie ikọbuọtke idem ye enye.”—Mark 3:21; John 7:5.
Nso ke ikeme ndikpep nto nte Jesus akanamde n̄kpọ ye iman esie? Enye ikayatke esịt ke ini ndusụk mmọ ẹkedọhọde ke ibuot ebe enye. Idem ke ini enye ama akakpa onyụn̄ eset, enye ama owụt James eyeneka esie idem man ekpesịn udọn̄ ọnọ enye ye iman esie eken. Enye ndiwụt James idem ama anam James ye nditọeka esie eken ẹnịm ke Enye edi Messiah. Ntem, mmọ ẹma ẹdu ye mme apostle ye mbon eken ke ubet enyọn̄ ke Jerusalem, ndien etie nte mmọ ẹma ẹtiene ẹbọ edisana spirit. Nditọeka Jesus en̄wen, James ye Jude, ẹma ẹdinyene ikpọ ifetutom nte ini akakade.—Utom 1:12-14; 2:1-4; 1 Cor. 15:7.
NDUSỤK OWO ISISỌPKE INYỊME AKPANIKỌ
Kpa nte ekedide ke eyo Jesus, ndusụk owo mfịn isisọpke inyịme akpanikọ. Da Roswitha ke uwụtn̄kpọ. Enye ekedi ata owo Roman Catholic ke ini ebe esie akanade baptism akabade edi Ntiense Jehovah ke 1978. Roswitha ama ọbiọn̄ọ ebe esie sia ekekere ke imọ ikam ikpono ata Abasi. Edi nte ini akakade, enye ikenen̄ekede ibiọn̄ọ ebe esie aba sia enye ama edikụt ke Mme Ntiense Jehovah ẹkam ẹkpep akpanikọ. Enye ama ana baptism ke 2003. Nso ikanam enye okpụhọde? Ebe esie ikesiyatke esịt ye enye ke ini enye ọkọbiọn̄ọde enye, edi ama ọnọ n̄wan esie ifet ndikpụhọde ekikere. Nso item ke Roswitha ọnọ? Enye ọdọhọ ete, “Oyom enyene ime. Ama akam enyene ime, n̄kpọ ọyọfọn.”
Monika akana baptism ke 1974, ndien nditọ esie iba ẹna ke isua duop ẹma ẹkebe. Edi kpa ye emi Hans ebe esie mîkọbiọn̄ọke mmọ, enye ekedina baptism ke 2006. Ke ini ubon emi ẹtiede ẹkere ofụri se iketịbede, nso item ke mmọ ẹnọ? Mmọ ẹdọhọ ẹte: “Sọn̄ọ da ye Jehovah; kûdedei unam se enye akpande.” Edi mmọ ẹma ẹsinam Hans okụt ke mmimọ imenen̄ede ima enye ẹnyụn̄ ẹnen̄ede ẹnịm ke enye oyodụk esop Abasi usen kiet usen kiet.
YAK MMỌN̄ AKPANIKỌ ENENEM MMỌ
Isan̄ kiet, Jesus ama emen ikọ Abasi odomo ye mmọn̄ emi ekemede ndinam owo enyene nsinsi uwem. (John 4:13, 14) Nnyịn iyom mbịtmbịt edisana mmọn̄ akpanikọ enenem iman nnyịn. Ntre nnyịn idin̄wan̄ake mmọn̄ emi odudu odudu idọn̄ mmọ ke inua mbak idikpan̄a mmọ. Nte itịn̄de se nnyịn inịmde ke akpanikọ inọ mmọ ekeme ndinam mmọn̄ emi enenem mmọ mîdịghe akpakpan̄a mmọ. Bible ọdọhọ ke “esịt edinen owo etie ekere man ọbọrọ” ye nte ke “esịt owo ọniọn̄ anam inua esie osion̄o ikike, enye onyụn̄ adian mbukpek ke n̄kpọkinua esie.” Ikpasan̄a didie inam item emi?—N̄ke 15:28; 16:23.
Ekeme ndidọn̄ n̄wan ndineme se enye enịmde ke akpanikọ ye ebe esie. Edieke enye ‘etiede ekere man ọfiọk se ọkpọbọrọde,’ enye iditịn̄ke se ededi oro odụkde enye ibuot. Ikpanaha enye anam nte imọdiọn̄ọ n̄kpọ ikan ebe esie m̀mê ke imọfọn ikan enye. Ikọ emi enye ekerede-kere etịn̄ edinenem ebe esie onyụn̄ anam emem odu. Enye ekeme ndibụp idemesie ete, Ini ewe ke esinen̄ede enem ebe mi ndineme nneme? Nso ke enye akpama ndineme m̀mê ndikot mban̄a? Ndi enye esinen̄ede ama ifiọk ntaifiọk, mbre ukara, m̀mê mbre mbuba? Nso ke n̄kpanam man enye oyom ndifiọk n̄kpọ mban̄a Bible? Didie ke n̄kpanam emi ukpono ukpono, ke usụn̄ emi mîwụtke ke nyom ndibebiere n̄kpọ nnọ enye? Ndikere n̄kpọ ntem ekeme ndinam enye etịn̄ ikọ onyụn̄ anam n̄kpọ ye ikike.
Ndin̄wam iman nnyịn emi mîdịghe kan̄a Mme Ntiense ikụreke ke ndineme Ikọ Abasi ye mmọ ke ini ke ini. Ke adianade ye se ededi oro ikwọrọde inọ mmọ, ana idu eti uwem.
DU ETI UWEM
Jürgen emi iketịn̄de iban̄a ọkọdọhọ ete, “Tiene mme edumbet Bible ke kpukpru se anamde. Ata eti usụn̄ edi emi ndin̄wam iman fo okụt ke ọfọn ẹda mme edumbet N̄wed Abasi ẹdu uwem, okposụkedi emi enye mîdinyịmeke kpukpru se anamde.” Hans emi akanade baptism n̄kpọ nte isua 30 ke n̄wan esie ama akana enyịme ye se Jürgen etịn̄de. Hans ọdọhọ ete, “Enen̄ede ọfọn Christian odu eti uwem man iman esie ẹkụt ke akpanikọ enyene ufọn ke uwem esie.” Akpana idu uwem ke usụn̄ emi anamde iman nnyịn ẹkụt ke edieke nnyịn mîtieneke mmọ inam n̄kpọ, ọwọrọ ke n̄kpọ oro ọdiọk.
Apostle Peter ama eteme iban emi ebe mmọ mîdụhe ke esop Abasi ete: “Ẹsụk ibuot ẹnọ mme ebe mbufo, man, edieke ndusụk mmọ mîsụkke ibuot inọ ikọ Abasi, ẹkpedụri mmọ ẹda itoho ke editịn̄ ikọ edi oto ke edu uwem iban mmọ, koro mmọ ẹkụtde edisana edu uwem mbufo ọkọrọ ye ntotụn̄ọ ukpono. Ndien ẹkûyak mbanaidem mbufo edi enyọn̄ enyọn̄ edidọk idet ye edisịne n̄kpọmbana gold m̀mê edisịne ndiye ọfọn̄, edi ẹyak edi ndedịbe owo eke esịt emi edide edisịnen̄kpọ eke mîkemeke ndibiara, kpa sụn̄sụn̄ ye ifụre ifụre edu, emi enen̄erede ọsọn̄ urua ke enyịn Abasi.”—1 Pet. 3:1-4.
Peter ọkọdọhọ ke n̄wan ndidu eti uwem ekeme ndinam ebe esie edi edituak ibuot ọnọ Jehovah. Eyenete an̄wan kiet emi ekerede Christa odomo ndinam item N̄wed Abasi emi tọn̄ọ enye akana baptism ke 1972 m̀mê ebe esie oyokụt oro edi edinam n̄kpọ Abasi. Ebe esie inyịmeke ndiyak idem nnọ Jehovah kpa ye edide enye ama ekpep Bible ye Mme Ntiense isan̄ kiet. Enye ama esidụk mbono esop ndusụk ini onyụn̄ emehe ye nditọete ke esop. Mmọ ẹma ẹdiọn̄ọ ke enye enyene unen ndibiere se enye edinamde. Christa edinam didie in̄wam ebe esie enyịme ndiyak idem nnọ Abasi?
Christa ọdọhọ ete: “Mmenen̄ede mbiere ndika iso nnam se Jehovah oyomde nnam. Ke adianade do, mmodomo ndida eti edu uwem ndụri ebe mi nda. Mmesidomo ndinam se ededi emi enye oyomde, ama akam edi ibiatke ibet Abasi. Mmọfiọk n̄ko ke enye enyene ndibiere se enye edinamde, mmonyụn̄ nyak kpukpru n̄kpọ nsịn Jehovah ke ubọk.”
Mbụk Christa owụt ke ifọnke owo ọsọsọn̄ ido m̀mê ọsọn̄ọ eyịre ke unen esie. Christa isidaha n̄kpọ Abasi ibre mbre; esidụk mbono esop kpukpru ini onyụn̄ esịn idem ọkwọrọ ikọ. Edi enye ekere aban̄a ebe esie, sia ọfiọkde ke akpana ika iso ima ebe imọ, isidu ye enye, isinyụn̄ ise enye enyịn. Inaha mbon emi iman mmọ mîdụkke kan̄a esop Abasi ẹsọsọn̄ ido m̀mê ẹsọn̄ọ ẹyịre ke unen mmọ. Bible ọdọhọ ke ‘ẹnịm ini ẹnọ kpukpru n̄kpọ.’ Emi esịne ini emi owo odude ye mbonubon esie, akpan akpan ye ebe m̀mê n̄wan esie emi mîdụhe ke esop Abasi. Ndidu ye mmọ ayanam mbufo ẹnen̄ede ẹnyene ini ẹneme nneme. Edieke owo esinemede nneme ye n̄wan m̀mê ebe esie emi mîdụhe ke esop Abasi, emi idiyakke n̄wan m̀mê ebe oro okop ndobo, ekere ke owo imaha imọ, m̀mê ọtọn̄ọ ndifịbe ufụp.—Eccl. 3:1.
KÛDUỌK IDOTENYỊN
Holger emi ete esie akanade baptism ke isua 20 ẹma ẹkebe tọn̄ọ mbon eken ke ubon mmọ ẹkena, ọkọdọhọ ete, “Ọfọn iwụt mmọ ke imama mmọ, ke imesinyụn̄ ibọn̄ akam isịn mmọ.” Christa ọdọhọ ke imọ ‘iduọkke idotenyịn, ke imenịm ke ebe imọ eyebiere ndiyak idem nnọ Jehovah nnyụn̄ nnam n̄kpọ esie.’ Akpana isinam n̄kpọ ye iman nnyịn emi mîdụhe ke esop ke usụn̄ emi owụtde ke imenen̄ede inịm ke mmọ ẹyedụk esop Abasi usen kiet usen kiet.
Nnyịn iyom ndikaka iso n̄kpere mbonubon nnyịn, ndinọ mmọ ifet ẹkpep akpanikọ, ndinyụn̄ nnam akpanikọ Bible otụk mmọ. Ndien akpana inam n̄kpọ ye mmọ ke “ifụre ifụre ido ye ntotụn̄ọ ukpono.”—1 Pet. 3:15.


text:
Peshitta
—Bible Usem Syriac —Anam Ẹfiọk Nte Ẹkesikabarede Bible ke Eset
Ke 1892, Agnes Smith Lewis ye Margaret Dunlop emi ẹkedide amanamba ẹma ẹwat ke camel ofụri usen usụkkiet ẹsan̄a ke desat ẹka ufọkidụn̄ n̄ka mọn̄k St. Catherine emi odude ke ukot Obot Sinai. Nso ikanam iban emi ẹma ẹkekpere ndisịm isua 50 mi ẹnam utọ isan̄ emi ke ini emi uka isan̄ ke n̄kan̄ oro ekesikamade afanikọn̄? Ibọrọ mbụme emi ekeme ndinam enen̄ede enịm Bible ke akpanikọ.
ESISỊT ini mbemiso Jesus akafiakde ọnyọn̄ heaven, enye ama ọdọhọ mbet esie ẹtie ntiense ẹban̄a imọ “ke Jerusalem ye ke ofụri Judea ye Samaria tutu esịm ata utịt ikpehe isọn̄.” (Utom 1:8) Mbet esie ẹma ẹnyụn̄ ẹsịn idem ẹnam emi, ifeheke owo enyịn. Edi ikebịghike ukwọrọikọ mmọ ke Jerusalem ama anam ẹkọbọ mmọ; ẹma ẹkam ẹwot Stephen ke ntak emi. Ediwak mbet Jesus ẹma ẹfen̄e ẹkedụn̄ ke Antioch ke Syria. Antioch ekedi kiet ke otu ikpọ obio emi Rome ẹkekarade. To ke Antioch sịm Jerusalem ekedi n̄kpọ nte kilomita 550.—Utom 11:19.
Mbet Jesus ke Antioch ẹma ẹka iso ẹkwọrọ “eti mbụk” ẹban̄a Jesus, ndien ediwak mbon oro mîdịghe mme Jew ẹma ẹkabade mme andinịm ke akpanikọ. (Utom 11:20, 21) Okposụkedi emi ẹkesemde usem Greek ke Antioch, usem Syriac ke ẹkesem ke mme obio eken ke Syria.
ẸKABADE ETI MBỤK ẸSỊN KE USEM SYRIAC
Isua ifan̄ ke mme apostle ẹma ẹkekpan̄a, mme Christian emi ẹsemde usem Syriac ẹma ẹtọn̄ọ ndiwak. Ama oyom ẹkabade eti mbụk ẹsịn ke usem mmọ. Ntem, etie nte akpa usem emi ẹkekabarede ndusụk ikpehe ke N̄wed Abasi Usem Greek ẹsịn ekedi Syriac, idịghe Latin.
Ke n̄kpọ nte isua 70 ke mme apostle ẹma ẹkekpan̄a, Tatian eyen Syria emi ekedide ewetn̄wed okonyụn̄ odude uwem n̄kpọ nte isua 120 C.E. esịm 173 C.E., ama osion̄o se ẹwetde ke Gospel mbinan̄ ewet ke n̄wed kiet. Enye ekewet n̄wed emi ke usem Greek m̀mê Syriac, ẹsinyụn̄ ẹkot n̄wed esie emi Diatessaron, (ikọ Greek emi ọwọrọde “ẹda [Gospel] mbinan̄ ẹwet.”) Nte ini akakade, eyen Syria emi ekekerede Ephraem okonyụn̄ odude uwem n̄kpọ nte isua 310 C.E. esịm 373 C.E., ama osio n̄wed emi anamde Diatessaron enen̄ede an̄wan̄a owo. Emi owụt ke ediwak mme Christian emi ẹkesisemde usem Syriac ẹma ẹsikot Diatessaron.
Diatessaron enen̄ede ebehe nnyịn mfịn. Ntak ebehede? N̄kpọ nte isua 200 emi ẹkebede, ndusụk ntaifiọk emi ẹnamde ndụn̄ọde ẹban̄a Bible ẹkedọhọ ke ẹkewet mme Gospel ke n̄kpọ nte isua 30 ama ekebe tọn̄ọ mme apostle ẹkekpan̄a. Oro akanam mmọ ẹdọhọ ke se mme Gospel ẹtịn̄de ẹban̄a Jesus idịghe akpanikọ. Edi ata n̄kani Diatessaron oro ẹkụtde owụt ke etisịm isua 50 tọn̄ọ mme apostle ẹkekpan̄a, ke ediwak owo ẹma ẹnyenyene Gospel Matthew, Mark, Luke, ye John. Ntre, anaedi ẹma ẹwewet mmọ anyan ini mbemiso ini oro. Ke adianade do, Tatian ekenen̄ede ada Matthew, Mark, Luke, ye John emi ẹdide ata mme Gospel ewet Diatessaron utu ke ndida mme inua-okot Gospel n̄wet. Emi ọwọrọ ke owo ikadaha mme inua-okot Gospel nte Ikọ Abasi.
Etisịm isua 300 tọn̄ọ nte mme apostle ẹkekpan̄a, ata ediwak owo ke edem edere Mesopotamia ẹma ẹnyene Bible emi ẹkekabarede ẹsịn ke usem Syriac. Etie nte ẹkekabade Bible emi esisịt ini ke mme apostle ẹma ẹkekpan̄a. Enye ama esịne kpukpru n̄wed Bible ke ẹsiode 2 Peter, 2 John, 3 John, Jude, ye Ediyarade ẹfep. Ẹkot enye Peshitta, emi ọwọrọde “Emem utom” m̀mê “An̄wan̄a.” Peshitta edi kiet ke otu mbịghi-n̄kan ye mfọnn̄kan n̄wed emi owụtde nte ẹkekabarede Bible ke eset tutu nnyịn idinyene Bible mfịn emi.
N̄ko, enyene usenọfiọn̄ emi ẹkewetde ke idem Peshitta kiet oro ẹkekụtde. Ẹkewet 459/460 C.E., ndien idụhe n̄kani Bible oro ẹkụtde emi ẹnyenede usenọfiọn̄ oro ebịghide ntem. Ke n̄kpọ nte isua 400 ama ekebe tọn̄ọ mme apostle ẹkekpan̄a, ẹma ẹsio obufa Peshitta edi, ẹnyụn̄ ẹdọn̄ n̄wed Bible ition oro mîkesịneke ke akpa oro. Ẹkekot obufa emi Philoxenian Version.
ẸKỤT MME N̄WED ESET EFEN KE USEM SYRIAC
Mbemiso isua 1801, ekpere ndidi kpukpru N̄wed Abasi Usem Greek, oro edi, Matthew esịm Ediyarade, oro ẹkenyenede ke akpasarade usem Greek ẹkedi mbon oro ẹkewetde ke n̄kpọ nte isua 300 ama ekebe tọn̄ọ mme apostle ẹkekpan̄a. Owo ikenyeneke mbon oro ẹbịghide ẹkan oro. Oro akanam ntaifiọk oro ẹnamde ndụn̄ọde ẹban̄a Bible ẹnen̄ede ẹma Vulgate usem Latin ye Peshitta usem Syriac. Ini oro, ndusụk owo ẹkedọhọ ke enyene akani Bible usem Syriac emi ebịghide akan Peshitta. Mmọ ẹkedọhọ ke ini ẹkefiakde ẹkpụhọ ndusụk n̄kpọ ke Bible emi ke ẹkesio Peshitta edi. Edi owo ikọdiọn̄ọke m̀mê Bible ewe ikedi oro. Sia akani Bible usem Syriac ama okododu esisịt ini ke mme apostle ẹma ẹkekpan̄a, ọwọrọ utọ Bible emi ayanam ẹfiọk se ikesịnede ke ata akpa Bible, ndien emi eyenen̄ede enyene ufọn ọnọ ntaifiọk emi ẹnamde ndụn̄ọde ẹban̄a Bible. Ndi akani Bible usem Syriac ama odu ke akpanikọ? Ndi ẹma ẹkụt enye?
Ih, ama odu, ẹma ẹnyụn̄ ẹkụt! N̄kani Bible iba ke ẹkekụt ke usem Syriac. Akpa edi enye emi ẹkekabarede n̄kpọ nte isua 300 ke mme apostle ẹma ẹkekpan̄a. Enye ekesịne ke otu ediwak n̄kani n̄wed usem Syriac emi Itie Ubon N̄kpọeset Britain ẹkebọde ufọkidụn̄ n̄ka mọn̄k kiet ke Desat Nitrian ke Egypt ẹdep ke 1842. Ẹkekot enye Curetonian Syriac sia William Cureton, emi ekedide udiana owo emi esede enyịn ke itie ubon n̄wed eset, okokụt onyụn̄ anam ẹdiọn̄ọ ke utọ n̄kpọ emi odu. Gospel mbinan̄ esịne ke n̄wed emi, edi ewet mmọ ntem—Matthew, Mark, John, ye Luke.
Udiana n̄wed eset emi osụk odude tutu mfịn edi Sinaitic Syriac. Amanamba oro iketịn̄de iban̄a do ke ntọn̄ọ ẹnyene ubọk ke enye emi. Okposụkedi emi Agnes mîkakaha ufọkn̄wed ntaifiọk, enye ama ekpep usem esenidụt itiaita, ndien kiet ke otu mmọ ekedi Syriac. Ke 1892, Agnes ama okụt ata akpan n̄kpọ ke ufọkidụn̄ n̄ka mọn̄k St. Catherine ke Egypt.
Ke ekpri ubet emi ẹsibonde n̄kpọ, enye ama okụt n̄wed eset emi ẹwetde n̄kpọ ke usem Syriac. Enye ọdọhọ ke n̄wed emi “ikedịghe se owo ese sia ama edehe ebe nde, ndien ekpere ndidi kpukpru ikọn̄ esie ẹkediana kiet sia owo mîkokụbọkede enye ke ata ediwak isua.” Ekedi akani n̄wed emi ẹma ẹkesọhi akpa se ẹkewetde ẹfep, ẹwet obufa. Obufa n̄kpọ oro ẹkewetde mi ke usem Syriac akaban̄a iban emi ẹdide ndisana owo. Edi Agnes ama osụk ekeme ndikot akpa n̄kpọ emi ẹkewetde do onyụn̄ okụt mme ikọ emi “eke Matthew,” “eke Mark,” m̀mê “eke Luke” ke enyọn̄ n̄wed oro. Se enye okokụtde oro ekedi Gospel mbinan̄ emi ẹkewetde ke n̄wed eset ke usem Syriac. Ntaifiọk ẹdọhọ ke ẹkewet n̄wed emi ke ekperede ndisịm isua 300 tọn̄ọ mme apostle ẹkekpan̄a.
Ẹda Sinaitic Syriac nte kiet ke otu ata akpan n̄wed Bible eset emi akanam ẹkụtde. N̄wed eset en̄wen emi owo mîdaha ibre mbre edi eke usem Greek oro ẹkotde Codex Sinaiticus ye Codex Vaticanus. Idahaemi ata ediwak owo ẹnịm ke n̄wed eset emi ẹkotde Curetonian Syriac ye Sinaitic Syriac ẹdi n̄kani Gospel usem Syriac emi ẹkekabarede n̄kpọ nte isua 100 ke mme apostle ẹma ẹkekpan̄a.
‘IKỌ ABASI NNYỊN EDIBỊGHI KE NSINSI’
Ndi mme n̄wed eset oro ẹkụtde mi ẹkeme ndinyene ufọn nnọ nnyịn emi ikotde Bible mfịn? Ekeme. Da Gospel Mark ke uwụtn̄kpọ. Ndusụk Bible etre Gospel emi ke ibuot 16 ufanikọ 8, edi mbon eken ẹtre ke ufanikọ 20. Mmọ ẹda m̀mọ̀n̄ ufan̄ikọ 9 esịm 20? Se ẹwetde ke mme ufan̄ikọ emi esịne ke n̄wed eset usem Greek emi ẹkotde Codex Alexandrinus, emi ẹkewetde n̄kpọ nte isua 300 ke mme apostle ẹma ẹkekpan̄a, afiak esịne ke Vulgate usem Latin ye ke ebiet en̄wen. Edi mme n̄wed eset usem Greek emi ẹdide ata nnennen, emi ẹkenyụn̄ ẹwetde n̄kpọ nte isua 200 ke mme apostle ẹma ẹkekpan̄a—oro edi, Codex Sinaiticus ye Codex Vaticanus—ẹtre Gospel Mark ke ibuot 16 ufan̄ikọ 8. Sinaitic Syriac etre n̄ko ke ufan̄ikọ 8, ndien emi owụt ke mme owo ẹkediwet ufanikọ 9 esịm 20 ẹdian, ke mme ufan̄ikọ emi ikodụhe ke ata akpa Gospel emi Mark ekewetde.
Se uwụtn̄kpọ en̄wen mi. Ke ata ediwak Bible oro ẹkekabarede ke n̄kpọ nte isua 200 emi ẹkebede, mbon emi ẹnịmde ke Abasi edi ita-ke-kiet ẹma ẹdian udịmikọ ke 1 John 5:7 ndisọn̄ọ ukpepn̄kpọ mmọ. Edi udịmikọ emi isịneke ke ata n̄kani Bible usem Greek. Isịneke n̄ko ke Peshitta. Kpukpru emi owụt ke se mme owo ẹkediwetde ẹdian ke 1 John 5:7 idịghe Ikọ Abasi.
Omokụt do ke Jehovah Abasi anam ika iso inyene Edisana Ikọ esie, kpa nte enye ọkọn̄wọn̄ọde. Bible ọdọhọ nnyịn ete: “Awawa mbiet amasat, ikọn̄ emeyemede; edi amaedi ikọ Abasi nnyịn, enye eyebịghi ke nsinsi.” (Isaiah 40:8; 1 Peter 1:25) Bible oro ẹkotde Peshitta edi kiet ke otu n̄wed eset emi enen̄erede an̄wam ẹkabade Bible ẹnọ kpukpru owo mfịn.


text:
Otú Ndị Okenye Si Azụ Ndị Ọzọ Ka Ha Ruo Eruo
“Ihe ị nụrụ n’ọnụ m . . . , nyefee ya n’aka ndị kwesịrị ntụkwasị obi.”—2 TIM. 2:2.
1. (a) Kemgbe ụwa, gịnị ka ndị ohu Chineke ma banyere ịzụ ndị ọzọ? Olee otú o si gbasa anyị taa? (b) Olee ajụjụ a ga-aza n’isiokwu a?
KEMGBE ụwa, ndị ohu Chineke ma na ịzụ ndị ọzọ na-aba ezigbo uru. Dị ka ihe atụ, Ebram ‘kpọkọtara ndị ikom ya e nyere ọzụzụ,’ ha na ya agaa napụta Lọt. (Jen. 14:14-16) N’oge Eze Devid, ‘a zụrụ ndị na-abụ abụ n’ụlọ Jehova azụ ịbụrụ Jehova abụ.’ Ha jikwa abụ ha na-eto Chineke. (1 Ihe 25:7) Taa, anyị na-alụso Setan na ndị òtù ya ọgụ. (Efe. 6:11-13) Anyị na-agbalịsikwa ike ka e too aha Jehova. (Hib. 13:15, 16) N’ihi ya, ọ bụrụ na anyị chọrọ ka ihe gaara anyị nke ọma otú ahụ ọ gaara ndị ohu Chineke n’oge ochie, e kwesịrị ịzụ anyị azụ. N’ọgbakọ, ọ bụ ndị okenye ka Jehova nyere ọrụ ịzụ ndị ọzọ. (2 Tim. 2:2) Olee ụzọ dị iche iche ụfọdụ ndị okenye si zụọ ụmụnna nwoke ka ha ruo eruo ịna-elekọta atụrụ Chineke?
NYERE ONYE Ị NA-AZỤ AKA ỊHỤKWU JEHOVA N’ANYA
2. Tupu okenye akụziere nwanna ihe ọhụrụ, olee ihe o nwere ike ịdị mkpa ka okenye ahụ mee? N’ihi gịnị?
2 E nwere ike iji okenye tụnyere onye ọrụ ugbo. Tupu onye ọrụ ugbo akụọ ihe, o nwere ike ịchọpụta na o kwesịrị itinye nri ala ka ihe ọ kụrụ nwee ike ime nke ọma. Okenye kwesịrị ime ụdị ihe ahụ. Tupu ya akụziere nwanna ihe ọhụrụ, o nwere ike ịdị mkpa ka ọ gwa ya ihe ụfọdụ Baịbụl kwuru iji kwadebe obi ya maka ihe ọ chọrọ ịkụziri ya.—1 Tim. 4:6.
3. (a) Olee otú mmadụ na onye ọ na-azụ nwere ike isi jiri ihe Jizọs kwuru na Mak 12:29, 30 kwurịta okwu? (b) Olee otú ekpere okenye kpere nwere ike isi baara onye ọ na-azụ uru?
3 Ọ bụrụ na ị na-azụ mmadụ ma chọọ ịma ma eziokwu Baịbụl ọ̀ gbanweela echiche ya na omume ya, i nwere ike ịjụ ya, sị: ‘Olee otú nrara ị raara onwe gị nye Jehova si gbanwee ihe i ji ndụ gị na-eme?’ Ajụjụ a nwere ike ime ka gị na ya kwurịta otú anyị ga-esi jiri obi anyị niile jeere Jehova ozi. (Gụọ Mak 12:29, 30.) Mgbe unu kwurịtachara, i nwere ike ikpe ekpere, rịọ Jehova ka o nye ya mmụọ nsọ ga-eme ka ọ mụta ihe a na-akụziri ya. Ọ bụrụ na nwanna ahụ anụ ka i ji obi gị niile kpee ekpere n’isi ya, ọ ga-agba ya ezigbo ume.
4. (a) Olee akụkọ ụfọdụ a kọrọ na Baịbụl ga-eme ka onye a na-akụziri ihe nwee ọganihu? (b) Gịnị ka ndị okenye kwesịrị ibu n’obi mgbe ha na-azụ ndị ọzọ?
4 Mgbe ị malitere ịzụ mmadụ, ọ ga-adị mma ka gị na ya kwurịta akụkọ ụfọdụ Baịbụl kọrọ nwere ike inyere ya aka ịghọta na o kwesịrị ịna-arụ ọrụ, bụrụ onye a tụkwasịrị obi ma dị umeala n’obi. (1 Eze 19:19-21; Nehe. 7:2; 13:13; Ọrụ 18:24-26) Àgwà ndị a ga-abara onye ahụ a na-azụ uru otú ahụ nri ala na-abara ihe a kụrụ akụ uru. Onye ahụ ga-enwekwa ọganihu ngwa ngwa. Otu okenye nọ na Frans aha ya bụ Jean-Claude sịrị: “Ihe m na-ebu n’obi mgbe m na-azụ mmadụ bụ ka m nyere onye ahụ aka iji ihe Baịbụl kwuru na-ekpebi ihe ọ ga-eme. M na-achọ oge dị iche iche mụ na ya ga-eji gụkọọ amaokwu Baịbụl ma nyere ya aka ka ‘anya ya meghee’ ka ọ hụ ‘ihe ndị dị ebube’ dị n’Okwu Chineke.” (Ọma 119:18) Olee ụzọ ndị ọzọ a ga-esi mee ka ụkwụ sie onye a na-akụziri ihe ike n’ọgbakọ?
TỤỌRỌ YA ARO IHE Ọ GA-EME, GWAKWA YA IHE MERE Ọ GA-EJI MEE YA
5. (a) Gịnị mere o ji dị mkpa ka mmadụ jụọ onye ọ na-azụ banyere ihe ndị o kpebiri ime n’ozi Jehova? (b) Gịnị mere okenye ji kwesị ịna-azụ ndị ka na-eto eto? (Kwuo ihe e dere n’ala ala peeji.)
5 Jụọ onye ị na-akụziri ihe, sị, ‘Olee ihe ndị i kpebiri ime n’ozi Jehova?’ Ọ bụrụ na o nweghị ihe doro anya o bu n’obi, nyere ya aka ka o kpebie ihe ọ ga-emeli. Gwa ya otu ihe i kpebiri n’oge gara aga ime n’ozi Jehova. Jiri ịnụ ọkụ n’obi gwa ya ụdị obi ụtọ i nwere mgbe i mechara mee ihe ahụ. O nwere ike ịdị ka ịgwa ya ihe ndị a abụghị oké ihe. Ma, ọ na-aba uru. E nwere otu nwanna bi n’Afrịka aha ya bụ Victor. Ọ bụ okenye na ọsụ ụzọ. Ọ sịrị: “Mgbe m bụ nwata, otu okenye jụrụ m ajụjụ ole na ole gbasara ihe m kpebiri ime n’ozi Jehova. Ajụjụ ndị ahụ nyeere m aka ichesi echiche ike banyere ozi m na-ejere Jehova.” Ndị bụ́ okenye kemgbe ọtụtụ afọ kwuru na e kwesịrị ịmalite ịzụ ụmụnna mgbe ha ka na-eto eto, ikekwe mgbe ha dị ihe dị ka afọ iri na atọ. I nwere ike ịgwa ha ihe ụfọdụ ha ga na-arụ n’ọgbakọ, ya bụ, ihe onye dị afọ ole ahụ ga-arụli. Ọ bụrụ na ị malite mgbe ahụ zụwa ha, ọ ga-eme ka anya ha dịrị n’ozi Jehova ma ha too, é nwegodị ọtụtụ ihe chọrọ imegharị ha anya.—Gụọ Abụ Ọma 71:5, 17. *
6. Olee ụzọ dị mkpa Jizọs si zụọ ndị mmadụ?
6 Ọ bụrụ na ị chọrọ ime ka onye ị na-azụ nwee mmasị ịrụ ọrụ n’ọgbakọ, ihe i kwesịrị ime abụghị naanị ịgwa ya ihe ọ ga-eme, kama i kwesịrị ịgwa ya ihe mere ọ ga-eji mee ya. I mee otú ahụ, ọ pụtara na ị na-eme ka Jizọs, bụ́ Onye Ozizi Ukwu. Dị ka ihe atụ, tupu Jizọs agwa ndịozi ya ka ha gaa kwusaa ozi ọma, ọ gwara ha ihe mere ha ji kwesị ikwusa ya. Ọ sịrị: “E nyewo m ikike niile n’eluigwe na n’elu ụwa.” Ọ gwaziri ha, sị: “Gaanụ mee ndị mba niile ka ha bụrụ ndị na-eso ụzọ m.” (Mat. 28:18, 19) Olee otú i nwere ike isi mee ka Jizọs mgbe ị na-azụ mmadụ?
7, 8. (a) Olee otú ndị okenye nwere ike isi mee ka Jizọs mgbe ha na-azụ ndị ọzọ? (b) Olee uru ịja mma na-abara onye a na-azụ? (ch) Olee aro ndị nwere ike inyere ndị okenye aka ịzụ ndị ọzọ? (Kwuo ihe e dere n’igbe bụ́ “ Otú E Si Azụ Ndị Ọzọ.”)
7 Ọ bụrụ na ị gwa nwanna ihe ọ ga-arụ, jiri Baịbụl kọwaara ya ihe mere ọrụ ahụ ji dị mkpa. Ị ga-esi otú ahụ kụziere ya iji ihe Baịbụl kwuru na-ekpebi ihe ọ ga-eme. Dị ka ihe atụ, ọ bụrụ na ị gwara nwanna ka ọ na-ehicha oche n’Ụlọ Nzukọ Alaeze, i nwere ike ịgwa ya ihe Taịtọs 2:10 kwuru. Kọwaara ya otú ime ka Ụlọ Nzukọ Alaeze dị ọcha ga-esi “chọọ ozizi Onye Nzọpụta anyị, bụ́ Chineke, mma.” I nwekwara ike ịgwa ya ka o chee banyere ụmụnna nọ n’ọgbakọ na otú ọrụ ahụ ga-esi baara ha uru. Ụdị mkparịta ụka ahụ ga-enyere onye ahụ aka iche banyere ndị mmadụ, kama iche naanị banyere idebe iwu. Ọ bụrụ na ọ hụ otú ọrụ ahụ si abara ụmụnna uru, ọ ga-eme ka obi dị ya ụtọ maka na ọ na-ejere ndị ọzọ ozi.
8 Ihe ọzọ ị ga-eme bụ ịja onye ahụ mma ma ọ bụrụ na o mee ihe ị gwara ya. Olee uru ịja mma na-aba? Ọ ga-enyere onye ahụ aka ime nke ọma n’ozi Jehova otú ahụ mmiri si enyere ihe a kụrụ akụ aka ịna-eto nke ọma.—Tụlee Matiu 3:17.
NSOGBU ỌZỌ
9. (a) Ná mba ndị bara ọgaranya, olee nsogbu ndị okenye ụfọdụ na-enwe n’ịzụ ndị ọzọ? (b) Gịnị mere ụfọdụ ụmụnna na-eto eto ewereghị ozi Jehova ka ihe kacha mkpa?
9 Nsogbu ọzọ ndị okenye ndị nọ ná mba ndị bara ọgaranya nwere ike inwe bụ otú a ga-esi nyere ụmụnna nwoke rurula afọ iri abụọ ma ọ bụ iri atọ aka ka ha nwee mmasị ịrụ ọrụ n’ọgbakọ. E nwere ndị bụ́ okenye kemgbe ọtụtụ afọ n’ihe dị ka mba iri abụọ. Anyị jụrụ ha ihe ha chere mere ụfọdụ ụmụ okorobịa anaghị achọ ka e nyekwuo ha ọrụ n’ọgbakọ. Otu ihe ọtụtụ n’ime ha kwuru bụ na a gbaghị ụfọdụ ụmụnna ume ikpebi ihe ha ga-eme n’ozi Jehova mgbe ha ka na-eto eto. E nwedịrị ụfọdụ ndị na-eto eto chọrọ ijekwuru Jehova ozi, ma ndị mụrụ ha agbaa ha ume ka ha kpebie ịgụkwu akwụkwọ ma ọ bụ iji oge ha niile na-achụ ihe nke ụwa. N’ihi ya, o nweghị mgbe ozi Jehova bụ ihe kacha mkpa ná ndụ ha.—Mat. 10:24.
10, 11. (a) Ọ bụrụ na o yiri ka nwanna achọghị ịrụ ọrụ n’ọgbakọ, olee otú okenye nwere ike isi jiri nwayọọ nwayọọ nyere ya aka ịgbanwe echiche ya? (b) Olee ihe ụfọdụ Baịbụl kwuru okenye nwere ike ịgwa nwanna ahụ? N’ihi gịnị? (Kwuo ihe e dere n’ala ala peeji.)
10 Ọ bụrụ na o yiri ka nwanna achọghị ịrụ ọrụ n’ọgbakọ, ị ga-agba ezigbo mbọ ma nwee ndidi tupu gị emee ka ọ gbanwee echiche ya. Ma, ị ga-emeli ya. E nwere ike iji ya tụnyere onye ọrụ ubi chọrọ ka ome ji ya kwụọ n’osisi o gwunyeere ya. Ọ ga-eji nwayọọ nwayọọ na-eduzi ya. Otú ahụ ka i nwere ike iji nwayọọ nwayọọ nyere ụmụnna ụfọdụ aka ịghọta na ha kwesịrị ịgbanwe otú ha si ele ọrụ ọgbakọ anya. Ma, olee otú ị ga-esi eme ya?
11 E nwee nwanna ị chọrọ inyere aka, wepụta oge ka gị na ya bụrụ ezigbo enyi. Mee ka ọ ghọta na ọ bara uru n’ọgbakọ. Ka oge na-aga, gị na ya nọdụ ala ka unu tụgharịa uche n’ụfọdụ amaokwu Baịbụl. Nyere ya aka ichebara nrara ọ raara onwe ya nye Jehova echiche. (Ekli. 5:4; Aịza. 6:8; Mat. 6:24, 33; Luk 9:57-62; 1 Kọr. 15:58; 2 Kọr. 5:15; 13:5) I nwere ike ịjụ ya, sị, ‘Gịnị ka i kwere Jehova ná nkwa mgbe ị raara onwe gị nye ya?’ Jụọ ya ajụjụ ndị ga-eru ya n’obi, dị ka, ‘Olee otú i chere obi dị Jehova mgbe e mere gị baptizim?’ (Ilu 27:11) ‘Olee otú obi dị Setan?’ (1 Pita 5:8) Cheta na ọ bụrụ na nwanna agụọ amaokwu Baịbụl ndị e chere echiche nke ọma họta, o nwere ike iru ya n’obi.—Gụọ Ndị Hibru 4:12. *
NDỊ A NA-AZỤ, KWESỊNỤ NTỤKWASỊ OBI
12, 13. (a) Olee ụdị àgwà Ịlaịsha kpara mgbe Ịlaịja na-azụ ya? (b) Olee otú Jehova si gọzie Ịlaịsha maka na o kwesịrị ntụkwasị obi?
12 Ụmụ okorobịa nọ n’ọgbakọ, unu dị ọgbakọ mkpa. Olee ụdị àgwà ga-enyere unu aka ime nke ọma n’ozi unu na-ejere Jehova? Ịtụle ihe ụfọdụ otu onye fere Jehova n’oge ochie mere ga-enyere anyị aka ịza ajụjụ a.
13 Ihe fọrọ obere ka ọ bụrụ puku afọ atọ gara aga, Ịlaịja onye amụma kpọrọ otu nwa okorobịa aha ya bụ Ịlaịsha ka ọ bịa jewere ya ozi. Ịlaịsha kwetara ozugbo, jirikwa obi ya niile na-arụrụ ya ọrụ a na-eleda anya. (2 Eze 3:11) Mgbe Ịlaịja zụchara Ịlaịsha ihe dị ka afọ isii, Ịlaịsha nụrụ na Ịlaịja arụchawala ọrụ ya n’Izrel. Ịlaịja gwara Ịlaịsha, bụ́ onye ọ zụrụ nke ọma, ka ọ kwụsị ijere ya ozi. Ma, Ịlaịsha gwara ya ugboro atọ, sị: “Agaghị m ahapụ gị.” O kpebisiri ike na ya ga-esoru nna ya ukwu n’isi. Jehova kwere ka Ịlaịsha hụ mgbe oké ifufe buuru Ịlaịja. O si otú ahụ gọzie ya maka na o ji obi ya niile jeere nna ya ukwu ozi ma kwesị ntụkwasị obi.—2 Eze 2:1-12.
14. (a) Olee otú ndị a na-azụ taa nwere ike isi mee ka Ịlaịsha? (b) Gịnị mere o ji dị ezigbo mkpa ka onye a na-azụ kwesị ntụkwasị obi?
14 Olee otú ị ga-esi mee ka Ịlaịsha? E nye gị ọrụ, kweta ịrụ ya ozugbo, ọ bụrụgodị ọrụ a na-eleda anya. Were onye na-azụ gị ka enyi, meekwa ka ọ mata na obi dị gị ụtọ maka aka ọ na-enyere gị. Àgwà gị nwere ike igosi ya na ị chọrọ ka ọ na-akụziri gị ihe. Ihe ọzọ bụ na i kwesịrị iji obi gị niile na-arụ ọrụ ọ bụla e nyere gị. Gịnị mere o ji dị ezigbo mkpa? Ọ bụ n’ihi na naanị ihe ga-eme ka obi sie ndị okenye ike na Jehova chọrọ ka e nyekwuo gị ọrụ n’ọgbakọ bụ ma i gosi na i kwesịrị ntụkwasị obi.—Ọma 101:6; gụọ 2 Timoti 2:2.
NA-AKWANYERE NDỊ OKENYE ÙGWÙ
15, 16. (a) Olee otú Ịlaịsha si gosi na ọ na-akwanyere nna ya ukwu ùgwù? (Lee ihe e sere ná mmalite isiokwu a.) (b) Gịnị ka Ịlaịsha mere nke mere ka obi sie ndị amụma ibe ya ike?
15 Ihe Baịbụl kọrọ banyere Ịlaịsha, bụ́ onye na-ejere Ịlaịja ozi, gosikwara otú ụmụnna nwoke taa ga-esi na-akwanyere ndị bụ́ okenye kemgbe ọtụtụ afọ ùgwù. Mgbe Ịlaịja na Ịlaịsha gachara hụ ụmụ ndị amụma nọ na Jeriko, ha abụọ sooro gawa Osimiri Jọdan. Mgbe ha ruru, ‘Ịlaịja weere uwe e ji mara ya, fụkọta ya ma tie ya na mmiri ahụ, o wee kewaa abụọ.’ Mgbe ha gafechara, ha nọ “na-ekwu okwu ka ha na-aga.” O doro anya na Ịlaịsha echeghị na ya amụtachaala ihe niile. Ruokwa mgbe Ịlaịja hapụrụ Ịlaịsha, ọ nọ na-ege ntị nke ọma n’ihe niile Ịlaịja na-agwa ya. Ịlaịja mechara rịgoro n’eluigwe n’oké ifufe. Mgbe Ịlaịsha na-alaghachi, rute na Jọdan, o tiri uwe Ịlaịja na mmiri ahụ, sị: “Olee ebe Jehova bụ́ Chineke Ịlaịja nọ?” Ọzọkwa, mmiri ahụ kewara abụọ.—2 Eze 2:8-14.
16 Ị̀ chọpụtara na ọrụ ebube mbụ Ịlaịsha rụrụ yiri ọrụ ebube ikpeazụ Ịlaịja rụrụ? Gịnị ka ihe a na-akụziri anyị? O doro anya na Ịlaịsha echeghị na ebe ọ bụ ya bụzi nna ukwu, na ya ga-emewe ihe dị iche n’ihe Ịlaịja mere. Kama, ọ ka nọkwa na-eme otú ahụ Ịlaịja mere, nke gosiri na ọ na-akwanyere nna ya ukwu ùgwù, meekwa ka obi sie ndị amụma ibe ya ike. (2 Eze 2:15) Ịlaịsha bụ onye amụma afọ iri isii. N’afọ ndị ahụ, Jehova nyere ya ike ịrụ ọrụ ebube karịrị nke Ịlaịja rụrụ. Gịnị ka ndị a na-azụ taa kwesịrị ịmụta n’ihe a?
17. (a) Olee otú ndị a na-azụ taa ga-esi mee ka Ịlaịsha? (b) Ka oge na-aga, gịnị ka Jehova nwere ike ime ka ndị a na-azụ mee?
17 Echela na ozugbo e nyekwuru gị ọrụ n’ọgbakọ, na i kwesịrị ịgbanwe otú e si eme ihe n’ọgbakọ. Cheta na ihe kwesịrị ime ka a gbanwee otú e si eme ihe bụ mkpa e nwere n’ọgbakọ ma ọ bụ ntụziaka nzukọ Jehova nyere. Otú ahụ àgwà Ịlaịsha si mee ka obi sie ndị amụma ibe ya ike ma gosi na ọ na-akwanyere Ịlaịja ùgwù, i nwere ike ime ka obi sie ụmụnna ike ma ọ bụrụ na ị na-eme ihe Baịbụl kwuru. Ọ ga-egosi na ị na-akwanyere ndị bụ́ okenye kemgbe ọtụtụ afọ ùgwù. (Gụọ 1 Ndị Kọrịnt 4:17.) Ma, ka ị na-amụtakwu ihe, o doro anya na ị ga-eso mee mgbanwe ụfọdụ ga-enyere ọgbakọ aka iso nzukọ Jehova na-aga ụkwụ na ụkwụ. N’eziokwu, Jehova nwere ike ime ka unu bụ́ ndị a na-azụ rụọ ọrụ karịrị nke ndị na-azụ unu rụrụ otú ahụ o meere Ịlaịsha.—Jọn 14:12.
18. Gịnị mere ịzụ ụmụnna nwoke ji dị ezigbo mkpa taa n’ọgbakọ?
18 Anyị nwere olileanya na aro ndị a tụrụ n’isiokwu a nakwa na nke bu ya ụzọ ga-eme ka ndị okenye wepụtakwuo oge na-azụ ndị ọzọ. Ka ụmụnna ndị ruru eru jiri obi ha niile nabata ihe a na-akụziri ha ma jiri ya na-eme ihe bara uru ka ha na-elekọta atụrụ Jehova. Ime otú ahụ ga-eme ka ọgbakọ Jehova zuru ụwa ọnụ sie ike, nyekwara onye ọ bụla n’ime anyị aka ikwesị ntụkwasị obi n’oge dị oké mkpa na-abịanụ.
^ para. 5 Ọ bụrụ na onye na-eto eto na-akpa àgwà ka Onye Kraịst ma nke a na-akọ, dị umeala n’obi ma nwee àgwà ndị ọzọ Baịbụl kwuru na mmadụ ga-enwe tupu a họpụta ya n’ọgbakọ, ndị okenye nwere ike ikwu ka a họpụta ya ka ọ bụrụ ohu na-eje ozi, ọ bụrụgodị na o rubeghị afọ iri abụọ.—1 Tim. 3:8-10, 12; gụọ Ụlọ Nche July 1, 1989, peeji nke 29.
^ para. 11 Gị na ya nwere ike ikwurịta ihe e kwuru n’Ụlọ Nche, Eprel 15, 2012, peeji nke 14-16, paragraf nke 8-13; na “Nọrọnụ n’Ịhụnanya Chineke,” isi nke 16, paragraf nke 1-3.


text:
BAỊBỤL NSỌ—NSỤGHARỊ ỤWA ỌHỤRỤ NKE AKWỤKWỌ NSỌ
Ị̀ ga-achọ ịgụ isiokwu a n’asụsụ %%?
1 Ihe E Mere 28:1-21
28 Devid wee kpọkọta ndị isi+ niile nke Izrel, ndị isi+ nke ebo dị iche iche na ndị isi nke ìgwè dị iche iche na-ejere eze ozi na ndị isi+ nke otu puku otu puku ndị agha+ na ndị isi nke otu narị otu narị ndị agha+ na ndị isi nke ndị na-elekọta ngwongwo+ na anụ ụlọ+ niile nke eze na ụmụ ya,+ tinyere ndị na-eje ozi n’obí eze+ na ndị dike,+ ọbụna dimkpa ọ bụla bụ́ dike, na Jeruselem.2 Devid bụ́ eze wee bilie ọtọ kwuo, sị:“Nụrụnụ, ụmụnne m na ndị m. Ọ dị m n’obi+ iwuru igbe ọgbụgba ndụ Jehova ụlọ izu ike, ka ọ bụkwaara Chineke anyị ihe mgbakwasị ụkwụ,+ emewokwa m nkwadebe maka iwu ya.+3 Ezi Chineke wee sị m, ‘Ị gaghị ewuru aha+ m ụlọ; n’ihi na ị bụ onye agha, ị wụfuwokwa ọbara.’+4 Jehova bụ́ Chineke Izrel wee si n’ụlọ nna m+ dum họrọ m ịbụ eze+ Izrel ruo mgbe a na-akaghị aka; n’ihi na ọ bụ Juda ka ọ họọrọ ịbụ onye ndú.+ A bịakwa n’ụlọ Juda, ọ họọrọ ụlọ nna m.+ N’etiti ndị nna m mụrụ,+ o nwere mmasị n’ebe m nọ,+ ime ka m bụrụ eze Izrel dum;5 n’ime ụmụ m niile (n’ihi na Jehova nyere m ọtụtụ ụmụ)+ ọ họọrọ Sọlọmọn+ nwa m ịnọkwasị n’ocheeze+ nke alaeze Jehova ịchị Izrel.6 “Ọ sịkwara m, ‘Ọ bụ Sọlọmọn nwa gị ga-ewu ụlọ m+ na ogige m; n’ihi na ahọrọwo m ya ka ọ bụrụ nwa m,+ mụ onwe m ga-abụkwa nna ya.+7 M ga-eme ka ọbụbụeze+ ya guzosie ike ruo mgbe a na-akaghị aka ma ọ bụrụ na ọ ga-ekpebisi ike idebe ihe m nyere n’iwu+ na mkpebi ikpe+ m, dị ka ọ na-eme taa.’8 Ugbu a, n’ihu Izrel dum, bụ́ ọgbakọ Jehova,+ nakwa ná ntị Chineke anyị,+ lezienụ anya chọọ ihe niile Jehova bụ́ Chineke unu nyere n’iwu, ka unu wee nweta ezi ala ahụ+ ma nyefee ya ụmụ unu bụ́ ndị ga-anọchi unu dị ka ihe nketa ruo mgbe a na-akaghị aka.9 “Ma gị onwe gị, Sọlọmọn nwa m, mara+ Chineke nke nna gị, jirikwa obi gị dum+ na mkpụrụ obi jupụtara n’aṅụrị+ jeere ya ozi;+ n’ihi na Jehova na-enyocha obi niile,+ ọ na-amatakwa ihe niile mmadụ na-eche n’echiche.+ Ọ bụrụ na ị chọọ ya, ọ ga-ekwe ka ị chọta ya;+ ma ọ bụrụ na ị hapụ ya,+ ọ ga-ajụ gị ruo mgbe ebighị ebi.+10 N’ihi na, lee, Jehova ahọrọwo gị ka i wuoro ya ebe nsọ. Nwee obi ike, meekwa ihe.”+11 Devid wee nye Sọlọmọn nwa ya ụkpụrụ+ nke ihe owuwu ụzọ mbata+ na nke ụlọ ya dị iche iche nakwa ụlọ nkwakọba ihe ya+ na ọnụ ụlọ ya ndị ga-adị n’elu*+ na ọnụ ụlọ ime ya ndị ga-agba ọchịchịrị na ụlọ a ga-adọba ihe mkpuchi mmehie;+12 ọbụna ụkpụrụ ihe owuwu nke ihe ọ bụla o nwetara site n’ike mmụọ nsọ+ banyere ogige+ ụlọ Jehova nakwa banyere ụlọ iri ihe+ niile ndị a ga-enwe gburugburu ya, banyere ebe nkwakọba akụ̀ ndị ga-adị n’ụlọ ezi Chineke nakwa banyere ụlọ a na-akwakọba akụ̀ ndị e doro nsọ;+13 o nyekwara ya ntụziaka banyere otú a ga-esi hazie ndị nchụàjà na ndị Livaị n’ìgwè n’ìgwè+ nakwa banyere ọrụ niile a ga-arụ n’ụlọ Jehova nakwa banyere arịa niile a ga-eji na-eje ozi n’ụlọ Jehova;14 o nyekwara ntụziaka banyere otú ọlaedo ga-aha n’ịdị arọ, bụ́ ọlaedo a ga-eji mee arịa niile a ga-eji na-arụ ọrụ dị iche iche nakwa banyere arịa niile a ga-eji ọlaọcha mee dị ka ịdị arọ ha kwesịrị ịdị, bụ́ arịa+ niile a ga-eji na-arụ ọrụ dị iche iche;15 nakwa ịdị arọ nke ihe ndọba oriọna+ ọlaedo na oriọna ọlaedo ha, dị ka ịdị arọ nke ihe ndọba oriọna dị iche iche na oriọna ha kwesịrị ịdị, nakwa banyere ihe ndọba oriọna ọlaọcha dị ka ịdị arọ nke ihe ndọba oriọna na oriọna ya kwesịrị ịdị, dị ka ihe a ga-eji ihe ndọba oriọna dị iche iche na-eme si dị;16 nakwa otú ọlaedo a ga-eji rụọ tebụl achịcha a na-edo n’usoro+ ga-aha n’ịdị arọ. O nyekwara ntụziaka banyere tebụl dị iche iche, nakwa banyere ọlaọcha a ga-eji rụọ tebụl ọlaọcha;17 nakwa banyere ndụdụ na ọkwá+ na nnukwu iko ndị a ga-eji ọlaedo a na-agwaghị agwa mee. O nyekwara ntụziaka banyere obere ọkwá ọlaedo+ dị ka ịdị arọ nke obere ọkwá dị iche iche kwesịrị ịdị, nakwa banyere obere ọkwá ọlaọcha dị ka ịdị arọ nke obere ọkwá dị iche iche kwesịrị ịdị;18 nakwa banyere ebe ịchụàjà nke ihe nsure ọkụ na-esi ísì ụtọ+ nke a ga-eji ọlaedo a nụchara anụcha mee dị ka ịdị arọ ya kwesịrị ịdị, nakwa banyere ihe nnọchianya ụgbọ ịnyịnya,+ ya bụ, cherọb+ ọlaedo ndị nku ha ga-agbasapụ agbasapụ wee kpuchie igbe ọgbụgba ndụ Jehova.19 “O mere ka m ghọta ihe a dum site n’ide ya ede,+ site n’aka Jehova nke dị n’ahụ́ m, ọbụna maka ọrụ niile dị n’ụkpụrụ ihe owuwu a.”+20 Devid wee gaa n’ihu ịgwa Sọlọmọn nwa ya, sị: “Nwee obi ike,+ dị ike, meekwa ihe. Atụla egwu,+ atụkwala ụjọ,+ n’ihi na Jehova Chineke, bụ́ Chineke m, nọnyeere gị.+ Ọ gaghị agbahapụ gị,+ ọ gaghịkwa ahapụ gị ruo mgbe a rụchara ọrụ dum metụtara ozi ụlọ Jehova.21 Lee, i nwere ìgwè dị iche iche nke ndị nchụàjà+ na ndị Livaị+ maka ozi niile a ga-eje n’ụlọ ezi Chineke; n’ọrụ a dum, i nwere onye ọ bụla dị njikere+ bụ́ onye nwere nkà ije ozi a dum,+ tinyekwara ndị isi+ na mmadụ niile, ime ihe niile ị ga-ekwu.”
Ihe E Dere n'Ala Ala Peeji
^ 1Ih28:11* Banyere akụkụ dị iche iche nke Ụlọ Nsọ E Wuru n’Oge Sọlọmọn, lee ihe osise dị na peeji nke 1771.


text:
ỤLỌ NCHE (NKE A NA-AMỤ AMỤ) MEE 2014
Ụlọ Nche a kwuru ụzọ atọ anyị ga-esi zaa onye jụrụ anyị ajụjụ siri ike n’ozi ọma ihe ga-eru ya n’obi. Gịnị mere anyị kwesịrị iji na-eme ihe nzukọ Jehova na-agwa anyị?
‘Ihe Oriri M Bụ Ka M Mee Uche Chineke’
Ime uche Chineke tọrọ Devid, Pọl, na Jizọs Kraịst ụtọ. Olee otú anyị ga-esi jiri ịnụ ọkụ n’obi na-ekwusa ozi ọma ma ọ bụrụ na ndị mmadụ anaghị ege anyị ntị?
Olee Otú Anyị Kwesịrị Isi “Azaghachi Onye Ọ Bụla”?
Ọ bụrụ na mmadụ ajụọ anyị ajụjụ siri ike, olee otú anyị ga-esi mee ka ọ tụgharịa uche n’ihe Baịbụl kwuru? Tụlee ụzọ atọ anyị nwere ike isi zaa onye ahụ ihe ga-eru ya n’obi.
Na-akpa Àgwà Ọma n’Ozi Ọma
Olee otú anyị kwesịrị isi emeso ndị mmadụ n’ozi ọma? Olee otú ihe Jizọs kwuru na Matiu 7:12 si gbasa ozi ọma anyị?
Jehova Enyerela M Aka
Kenneth Little kwuru otú Jehova Chineke si mee ka ọ kwụsị ime ihere na ịtụ ụjọ. Chọpụta otú Chineke sirila gọzie obi ike o ji na-ejere ya ozi.
Jehova Na-ahazi Ihe Ya Ahazi
Olee otú ihe Baịbụl kọrọ gbasara ụmụ Izrel na Ndị Kraịst oge mbụ si gosi na Jehova ga-ahazi ndị ohu ya n’ụwa taa ahazi?
Ì So Nzukọ Jehova Na-aga Ụkwụ na Ụkwụ?
N’oge na-adịghị anya, a ga-ebibi ụwa Setan. Gịnị mere o ji dị mkpa ka anyị na-eme ihe nzukọ Chineke gwara anyị taa?
“A Ga-arụ Nnukwu Ọrụ Ka E Nwee Ike Ịkụziri Ndị Mmadụ Eziokwu Baịbụl”
Ihe karịrị narị puku Ndịàmà Jehova asaa na iri puku isii na-ezi ozi ọma na Brazil. Olee otú Ndị Mmụta Baịbụl si bido izi ozi ọma na Brazil na mba ndị gbara ya gburugburu?


text:
Önwa mbu 18
Àtụ:Calendar/Sun1stMonthStartSon
Önwa mbu 18 bu ubochi nke 18th (iri na asato) na onwa ana kpo Jenụwarị ma na afo nile. Na Gregorian calender, anyi nwere agugu ubochi 347 (348 na afo nke ana-kpo leap-year) du mgbe afo na agwu.
Ihe méré nị[mèzi | edit source]
- 350 – Generallus Magnentius kúfùrù Onye Mpaghara Roman Constans, yáa tinyé onwe ya na oché Mpaghara.
- 474 – Leo II bu Onye Mpaghara Byzantine.
- 532 – Nsogbu Nika na Constantinople dàrà.
- 1126 – Emperor Huizong wefùrù onwe ya na oché ọchíchì nke Ndi China, ya tinye nwa ya nwoke nke o hürü ná ányá búrú Onye Mpaghara Qinzong.


text:
Okwu Mmechi
Ò nwere mgbe ị na-akọrọ ndị ọzọ ihe ụfọdụ mere gị ezigbo obi ụtọ mgbe ị ka na-aga ọmụmụ ihe ndị Jehova? O nwere ike ịbụ ihe e mere n’ọmụmụ ihe ma ọ bụ ná mgbakọ, ihe mere n’ozi ọma, ma ọ bụkwanụ ihe gị na nwanna ibe gị kparịtara. Ọ bụrụ na ị na-akọrọ ndị ọzọ ihe ndị a, i chefubeghị Jehova, yanwa echefubeghịkwa gị. Ọ na-echeta ozi niile i ji obi gị niile jeere ya. Ọ na-agụsikwa ya agụụ ike inyere gị aka ka ị lọghachikwute ya.
Jehova kwuru, sị: “Mụ onwe m ga-achọta atụrụ m wee lekọta ha. Dị ka onye na-azụ ìgwè atụrụ ya si elekọta ha n’ụbọchị ọ nọ n’etiti atụrụ ya ndị gbasara agbasa, otú ahụ ka m ga-elekọta atụrụ m. M ga-anapụtakwa ha n’ebe niile a chụsasịrị ha.”—Ezikiel 34:11, 12.


text:
ỤLỌ NCHE ỌGỌST 2013
Mmadụ Ikiri Ndị Gba Ọtọ Ò Nwere Ihe O Mere?
Ò nwere ihe mmadụ ikiri ndị gba ọtọ mere? Olee ihe ga-enyere mmadụ aka ịkwụsị ikiri ndị gba ọtọ?
Mmadụ Ikiri Ndị Gba Ọtọ Ò Nwere Ihe O Mere?
Gịnị bụ nsogbu ikiri ndị gba ọtọ na-akpatara ndị na-ekiri ya na ndị ezinụlọ ha?
“M Malitere Ichesi Echiche Ike Ma Ò nwere Uru Ndụ M Na-ebi Baara M”
Gụọ banyere otú Baịbụl si nyere otu nwoke aka ịgbanwe àgwà ọjọọ ya na otú o si eche echiche ka o nwee ike ime ihe dị Chineke mma.
Gịnị Mere na Aha Ụfọdụ Ndị Baịbụl Kọrọ Akụkọ Ha Adịghị na Baịbụl?
Ànyị kwesịrị ikwu na ndị niile Baịbụl kọrọ akụkọ ha ma ghara ịkpọ aha ha bụ ndị ọjọọ na ndị ọ na-enweghị ihe e ji ha kpọrọ?
“Àgwà Ya Ndị A Na-apụghị Ịhụ Anya Ka A Na-ahụ nke Ọma”
Ì kweere na Chineke dị? Olee ihe ị ga-egosi mmadụ mere i ji kwere?
E Chebere “Ya na Mmadụ Asaa Ndị Ọzọ”
Olee otú Chineke si chebe Noa na ezinụlọ ya n’oge o ji iju mmiri bibie ụwa?
Ajụjụ Ndị Baịbụl Zara
Gịnị mere Chineke anaghị anụ ekpere ụfọdụ? Gịnị ka anyị kwesịrị ime ka Chineke na-anụ ekpere anyị?
Ihe Ndị Ọzọ Anyị Nwere
Ndịàmà Jehova Hà Na-agbara Ndị Na-abụghịzi Ndị Òtù Ha Ọsọ?
Mgbe ụfọdụ, ọ na-adị mkpa ka a chụpụ mmadụ n’ọgbakọ anyị, o nwekwara ike inyere onye ahụ aka ka ọ lọghachi.


text:
Ask.fm
-
Version:
-
-
Asụsụ:
-
Nbudata Ask.fm
Wụnye site Google Play
Nkọwa:
Isi atụmatụ:
- Ike ịjụ ndị na-amaghị aha ajụjụ
- Mmapụta Ịma Ọkwa banyere ọhụrụ ajụjụ
- Ndenye aha na profaịlụ nke ndị ọrụ ndị ọzọ
- Nkekọ nke ihe oyiyi na-ajụjụ
- Mmekọrịta na-ewu ewu na-elekọta mmadụ na netwọk
Comments on Ask.fm:
Ask.fm Metụtara software:
Ngwá Ọrụ na-ekwurịta okwu na-ewu ewu na-elekọta mmadụ na netwọk na ọrụ n'ụwa nile. The software-enye gị ohere ele na peeji nke ọbịa na ịtụle na foto.
Otu n'ime ndị kasị ewu ewu na ozi na-ekwurịta okwu na ọrụ gburugburu ụwa. The software na-akwado ndị mgbanwe nke faịlụ nke dị iche iche na nkwurịta okwu na ìgwè chats.
The mfe iji ozi ahụ iji kpọtụrụ enyi si na-ewu ewu na-elekọta mmadụ na netwọk. The software na-akwado olu na video oku na-video ogbako mode.
The free ngwa ndị kasị ewu ewu na-elekọta mmadụ na netwọk. The software enyere ele na ike dị iche iche ọdịnaya nke bụ ugbu a na-elekọta mmadụ na netwọk.
The software ịnọ na otu nke kasị gara mmadụ netwọk na ụwa. Ngwa nwere otutu graphic mmetụta na nzacha maka irè ọrụ na foto.
The ukara ngwa nke na-ewu ewu na-elekọta mmadụ na netwọk na-ebipụta ma na-ele na blọọgụ. Ọzọkwa software na-akwado ndị playback na mgbanwe nke dị iche iche mgbasa ozi faịlụ na ederede ndia.
The fechaa version nke na-ewu ewu na-elekọta mmadụ na netwọk ahịa nke na-erepịakwa kacha nta usoro ego na stably na-arụ ọrụ na netwọk na-adịghị ike njikọ.
The elu na-agba na multifunctional ọzọ na ukara ahịa nke VK na-elekọta mmadụ na netwọk. The software dere a dịgasị iche iche nke ngwaọrụ iji hụ na a nke ọma na ọnụnọ na netwọk.
The adaba njikwa na ịmara na-ekwurịta okwu. Ngwa na-enyere aka na-ele ọrụ profaịlụ, dezie ozi nkeonwe na-enye mebere onyinye.
Na-ewu ewu na-ejere nyochaa ọhụrụ ihe n'ụwa. The software na-agụnye nnukwu collection nke ihe dị iche iche gburugburu na-enyere ịhọrọ ozi ọma isi iyi na-agwa.
Otu n'ime ndị ndú nke ụwa bụ ndị kasị mma nchọgharị na nkwado nke nkà na ụzụ. The software na-enye a nke ọma na ọnụnọ na internet ma na-akwado na njikọ nke dị iche iche mgbakwunye.
Onye ama ama nke nchọgharị na elu na-agba nke na peeji nke loading. Ọzọkwa software encrypts na okporo ụzọ na-echebe megide mpụga mmetụta.
Na-ewu ewu ngwa ahịa nke na-akwado ọtụtụ dị iche iche ngwaahịa na-ekwe omume ibudata na ugwo ngwa n'oge a obere oge.
Ngwa na a set nke iche iche ọdịnaya na ngwongwo si ewu ewu ọrụ Amazon. The software na-enyere ndị free download nke ọtụtụ ngwa na egwuregwu.
The mfe ma multifunctional software ịgbanwe interface na-enye ndị ahụ Android ngwaọrụ dị ka onye mmasị.
Lee ihe software


text:
BitComet
-
Version:
-
-
Asụsụ:
-
Nbudata BitComet
Nkọwa:
Isi atụmatụ:
- Preview nke downloadable media faịlụ
- Akwado ndị na magnetik njikọ
- Customizes na download kwụ n'ahịrị
- nwere ọgụgụ isi caching
- Task scheduler
Comments on BitComet:
BitComet Metụtara software:
The software ibudata na ịkọrọ faịlụ na BitTorrent netwọk. The software e dere ihe na-agbanwe ntọala nke download na UPLOAD nke faịlụ n'ihi na onye ọrụ mkpa ya.
Ngwá ọrụ dị ike ibudata iyi faịlụ. The software na-akwado isi ihe ọrụ nke iyi ahịa na-enye gị ohere ihuchalu multimedia faịlụ.
The software maka online Ikiri nke fim na TV na-egosi na usoro nke download. The software nwere nnukwu set nke video ọdịnaya nke dị iche iche Genres na ana achi achi a elu àgwà playback.
Na-ewu ewu iyi inweta ibudata na ịkọrọ faịlụ na internet. The software nwere bara uru na ọrụ na-enye gị ohere ijikọ ndị atụkwasịkwa ha ihe.
Mfe iji iyi ahịa maka faịlụ nkekọrịta n'elu Ịntanetị. The software enye gị ohere download ma ọ bụ butuo ọdịnaya dị iche iche iyi netwọk.
The ahịa ibudata ma na-eso iyi faịlụ. The software-enye gị ohere iji hazie nbudata nke faịlụ na-ele ihe ọmụma zuru ezu banyere ha.
The ọtọ ahịa ibudata faịlụ site na internet. The software nwere oké set nke atụmatụ na-enye gị ohere iji chọọ faịlụ.
Bara uru ngwá ọrụ maka ngwa na oru oma search nke iyi faịlụ na internet. The software-enye gị ohere iji chọọ faịlụ na họrọ iyi trackers.
Ngwá Ọrụ ibudata na ịkọrọ faịlụ na .torrent ndọtị. The software nwere ndepụta nke na-ewu ewu faịlụ na agbakwunyere search engine.
Ndị kasị ewu ewu software na-ekwurịta okwu na enyi gburugburu ụwa. The software ana achi achi a elu àgwà nke olu na video nkwurịta okwu, na-na-adaba adaba n'ọnọdụ nke ozi ederede.
The ngwá ọrụ bụ dakọtara na software iji chebe gị na kọmputa na-enyere gị aka ịchọpụta na-wepụ obi software ọ bụ ndị ọzọ enyo anyị enyo faịlụ.
The software na-agbake furu efu data nke dị iche iche formats site na kọmputa na-ejikọrọ na ọ mpụga ebu.
The software na-anakọta ihe ọmụma zuru ezu banyere video kaadị, processor, ndịna-emeputa kaadị na ndị ọzọ na components. The software enyere ele ma nwalee ibu na ndịna-emeputa processor.
The multifunctional nchịkọta akụkọ kee 2D egwuregwu nke dị iche iche Genres na complexity. The software na-enye a simplified mmepe usoro maka ọrụ na-enweghị mmemme nkà.
Ngwá Ọrụ ịchịkwa na iji hazie ihe ndị GPS ọmụma. The software dere a set nke bara uru ngwá ọrụ na-enye gị ohere ịgbanwe data na ndị ọzọ na ngwa ma ọ bụ ngwaọrụ.
Lee ihe software


text:
Ajụjụ Ndị Na-eto Eto Na-ajụ—Azịza Ndị Na-adị Irè, Nke 2
Ndụmọdụ ị ga-achọ ka mmadụ nye gị bụ ndụmọdụ ga-abara gị uru. Ụdị ndụmọdụ ahụ dị n’akwụkwọ Ajụjụ Ndị Na-eto Eto Na-ajụ—Azịza Ndị Na-adị Irè, Nke 2. N’akwụkwọ a, e nwere ọtụtụ ndị na-eto eto a gbara ajụjụ ọnụ. Ha si ebe dị iche iche n’ụwa. Ihe nyeere ha aka ná ndụ bụ ndụmọdụ na-enweghị atụ dị na Baịbụl. Gụọ akwụkwọ a ka ị hụ aka ọ ga-enyere gị.
Akwụkwọ a ga-enyere gị aka ịza ajụjụ ndị i nwere banyere:
Okwu Nwoke na Nwaanyị
Mgbanwe Ị Na-enwe n’Ahụ́ Gị
Okwu Enyi na Enyi
Ụlọ Akwụkwọ na Ndị Ọgbọ Gị
Okwu Ego
Papa Gị na Mama Gị
Otú Obi Na-adị Gị
Ntụrụndụ
Uto Ime Mmụọ Gị
I nwere ike ịdanlodu nke PDF ya, ma ọ bụkwanụ gị edetara alaka ụlọ ọrụ anyị akwụkwọ ka ha zitere gị nke e biri ebi.
Ihe Ị Ga-eburu n’Obi: PDF akwụkwọ a nwere ebe mmadụ nwere ike ide ihe. Ọ bụrụ na ị ga-ejili ekwentị gị ma ọ bụ kọmpụta gị mepee PDF ahụ ma dee ihe na ya, i nwere ike idenye ihe ọ bụla masịrị gị n’ime ya.


text:
BAỊBỤL NSỌ—NSỤGHARỊ ỤWA ỌHỤRỤ NKE AKWỤKWỌ NSỌ
Ị̀ ga-achọ ịgụ isiokwu a n’asụsụ %%?
Ọnụ Ọgụgụ 15:1-41
15 Jehova wee gwa Mozis okwu ọzọ, sị:2 “Gwa ụmụ Izrel okwu, sị ha, ‘Mgbe unu mesịrị banye n’ala nke ga-abụ ebe obibi unu, nke m ga-enye unu,+3 unu ga-achụrụ Jehova àjà a na-esure n’ọkụ,+ àjà nsure ọkụ+ ma ọ bụ àjà a na-achụ iji mezuo nkwa pụrụ iche ma ọ bụ nke a na-enye n’afọ ofufo+ ma ọ bụ n’oge ememme ndị unu na-eme n’oge a kara aka,+ site n’ìgwè ehi ma ọ bụ n’ìgwè ewu na atụrụ, iji chụọrọ Jehova àjà na-esi ísì ụtọ;+4 onye na-eweta onyinye ya ga-ewetakwara Jehova àjà ọka* bụ́ ntụ ọka e gwere nke ọma,+ ya bụ, otu ụzọ n’ụzọ iri nke otu ihe ọ̀tụ̀tụ̀ efa, nke a gwara otu ụzọ n’ụzọ anọ nke otu ihe ọ̀tụ̀tụ̀ hin mmanụ.5 Ị ga-ejikwa mmanya chụọ àjà ihe ọṅụṅụ,+ ọ ga-adị otu ụzọ n’ụzọ anọ nke otu ihe ọ̀tụ̀tụ̀ hin, ya na àjà nsure ọkụ ma ọ bụ iji chụọ nwa ebule nke ọ bụla n’àjà.6 Ma ọ bụ, ya bụrụ ebule, ị ga-achụ àjà ọka bụ́ ụzọ abụọ n’ime ụzọ iri nke otu ihe ọ̀tụ̀tụ̀ efa ntụ ọka e gwere nke ọma, nke a gwara otu ụzọ n’ụzọ atọ nke otu ihe ọ̀tụ̀tụ̀ hin mmanụ.7 Ị ga-ewetakwa mmanya ka ọ bụrụ àjà ihe ọṅụṅụ, ọ ga-adị otu ụzọ n’ụzọ atọ nke otu ihe ọ̀tụ̀tụ̀ hin, ka ọ bụrụ ihe na-esi ísì ụtọ nye Jehova.8 “‘Ma ọ bụrụ na i ji oké ehi na-achụrụ Jehova àjà nsure ọkụ+ ma ọ bụ àjà a na-achụ iji mezuo nkwa pụrụ iche+ ma ọ bụ àjà udo,+9 ị ga-eweta oké ehi ahụ, ya na àjà ọka+ bụ́ ụzọ atọ n’ime ụzọ iri nke otu ihe ọ̀tụ̀tụ̀ efa ntụ ọka e gwere nke ọma, nke a gwara ọkara otu ihe ọ̀tụ̀tụ̀ hin mmanụ.10 Ị ga-eweta mmanya iji chụọ àjà ihe ọṅụṅụ,+ ọ ga-adị ọkara otu ihe ọ̀tụ̀tụ̀ hin, ka ọ bụrụ àjà na-esi ísì ụtọ nke a na-esurere Jehova n’ọkụ.11 Ọ bụ otú a ka a ga-eme mgbe ị na-achụ oké ehi ọ bụla ma ọ bụ ebule ọ bụla ma ọ bụ nwa ebule ma ọ bụ ewu n’àjà.12 N’agbanyeghị ole unu pụrụ ịchụ n’àjà, otú ahụ ka unu ga-eme nke ọ bụla dị ka ọnụ ọgụgụ ha si dị.13 Ọ bụ otú a ka onye ọ bụla bụ́ nwa afọ ga-esi na-achụ ihe ndị a n’àjà mgbe o wetara àjà na-esi ísì ụtọ nke a na-esurere Jehova n’ọkụ.+14 “‘Ọ bụrụ na e nwere onye mbịarambịa binyeere unu dị ka ọbịa ma ọ bụ onye bi n’etiti unu, n’ọgbọ unu niile, ọ ga na-achụ àjà na-esi ísì ụtọ nke a na-esurere Jehova n’ọkụ, dị nnọọ ka unu kwesịrị ime, otú ahụ ka o kwesịrị ime.+15 Unu onwe unu bụ́ ndị so n’ọgbakọ a na onye mbịarambịa nke bi dị ka ọbịa ga-enwe otu ụkpụrụ.+ Ọ ga-abụ ụkpụrụ nke na-adịru mgbe a na-akaghị aka ruo ọgbọ unu niile. Unu na onye mbịarambịa ga-abụ otu n’ihu Jehova.+16 Otu iwu na otu mkpebi ikpe ga-adịrị unu, dịkwara onye mbịarambịa nke binyeere unu dị ka ọbịa.’”+17 Jehova wee gwa Mozis, sị:18 “Gwa ụmụ Izrel okwu, sị ha, ‘Mgbe unu na-abata n’ala ahụ m na-akpọbata unu,+19 ọ ga-erukwa na mgbe unu na-eri nri ala ahụ mepụtara,+ unu ga-enye Jehova onyinye.20 Unu ga-eji ntụ ọka nke si ná mkpụrụ mbụ+ unu mee achịcha ma weta ya dị ka onyinye. Unu ga-enye ya dị ka e si enye onyinye nke si n’ebe nzọcha mkpụrụ.21 Unu ga-enye ụfọdụ n’ime ntụ ọka nke si ná mkpụrụ mbụ unu ka ọ bụrụ onyinye a na-enye Jehova n’ime ọgbọ unu niile.22 “‘Ọ bụrụ na unu emehie ihe, wee ghara ime ihe a niile e nyere n’iwu,+ bụ́ ihe Jehova gwara Mozis,23 ihe niile Jehova nyere unu n’iwu site n’ọnụ Mozis, malite n’ụbọchị Jehova nyere ha n’iwu gaa n’ihu ruo ọgbọ unu niile,24 ọ ga-erukwa na ọ bụrụ na e mere ihe ahụ n’amaghị ama n’ebe anya nzukọ unu na-ahụghị ya, nzukọ unu dum ga-eji nwa oké ehi chụọ àjà nsure ọkụ ka ọ bụrụ ihe na-esi ísì ụtọ nye Jehova, unu ga-achụkwa àjà ọka ya na àjà ihe ọṅụṅụ ya, dị ka usoro ya si dị,+ werekwa nwa ewu chụọ àjà mmehie.+25 Onye nchụàjà ga-ekpuchikwara+ nzukọ ụmụ Izrel dum mmehie ha, a ga-agbagharakwa ha mmehie ahụ; n’ihi na e mere ya n’amaghị ama,+ ha onwe ha kwa wetara àjà a na-esurere Jehova n’ọkụ dị ka onyinye ha, wetakwa àjà mmehie ha n’ihu Jehova n’ihi ihe ha mere n’amaghị ama.26 A ga-agbaghara+ nzukọ ụmụ Izrel dum na ndị mbịarambịa bi dị ka ọbịa n’etiti ha, n’ihi na ndị ahụ niile mere ya n’amaghị ama.27 “‘Ọ bụrụ na mkpụrụ obi ọ bụla emehie n’amaghị ama,+ ọ ga-eweta nne ewu na-agafebeghị otu afọ ka e were chụọ àjà mmehie.+28 Onye nchụàjà ga-ekpuchiri mkpụrụ obi ahụ nke mehiere ihe mmehie ya, bụ́ onye mehiere n’ihu Jehova n’amaghị ama, ka e wee kpuchie mmehie ahụ, a ga-agbagharakwa ya.+29 Otu iwu ga-adịrị ma nwa afọ Izrel ma onye mbịarambịa nke bi dị ka ọbịa n’etiti ha n’ihe banyere ime ihe n’amaghị ama.+30 “‘Ma mkpụrụ obi nke kpachaara anya mee ihe,+ ma ọ̀ bụ nwa afọ ma ọ̀ bụ onye mbịarambịa, o wee kwujọọ Jehova,+ a ga-ebipụ mkpụrụ obi ahụ n’etiti ndị ya.+31 N’ihi na ọ bụ okwu Jehova ka o leghaara anya,+ n’ihi na ọ bụkwa ihe o nyere n’iwu ka o mebiri,+ a ghaghị ibipụ+ mkpụrụ obi ahụ. Njehie ya ga-adị ya n’isi.’”+32 Mgbe ụmụ Izrel ka nọ n’ala ịkpa, otu mgbe, ha hụrụ otu nwoke ka ọ na-akpa nkụ n’ụbọchị izu ike+.33 Ndị hụrụ ka ọ na-akpa nkụ wee kpọrọ ya bịakwute Mozis na Erọn na nzukọ ahụ dum.34 Ha wee kpọchie ya,+ n’ihi na e kwubeghị kpọmkwem ihe a ga-eme ya.35 Ka oge na-aga, Jehova gwara Mozis, sị: “A ghaghị igbu nwoke ahụ,+ nzukọ ahụ dum ga-atụ ya nkume ná mpụga ebe unu mara ụlọikwuu.”+36 Nzukọ ahụ dum wee kpọpụta ya ná mpụga ebe ha mara ụlọikwuu wee were nkume tụgbuo ya, dị nnọọ ka Jehova nyere Mozis n’iwu.37 Jehova wee gaa n’ihu ịgwa Mozis, sị:38 “Gwa ụmụ Izrel okwu, sị ha ka ha dụnye ihe dị yọrị yọrị n’ọnụ ọnụ ala uwe mwụda ha ruo ọgbọ ha niile, ha ga-adụnyekwa eriri na-acha anụnụ anụnụ n’elu ebe ahụ a dụnyere ihe ahụ dị yọrị yọrị n’ọnụ ọnụ ala uwe mwụda ha,+39 ‘Ọ ga-abụkwara unu ihe dị yọrị yọrị n’ọnụ ọnụ ala uwe mwụda unu, unu ga-ahụ ya wee cheta ihe niile Jehova nyere n’iwu+ wee mee ha, unu esola obi unu na anya unu,+ bụ́ ihe unu na-eso wee na-enwe mmekọahụ rụrụ arụ.+40 Ihe mere unu ga-eji mee ya bụ ka unu na-echeta ihe niile m nyere n’iwu ma na-eme ha, bụrụkwa ndị dị nsọ nye Chineke unu.+41 Abụ m Jehova bụ́ Chineke unu, onye kpọpụtara unu n’ala Ijipt iji gosi na m bụ Chineke unu.+ Abụ m Jehova bụ́ Chineke unu.’”+
Ihe E Dere n'Ala Ala Peeji
^ Ọg15:4* Ọka a na-ekwu okwu ya ebe a bụ ụdị dị ka ọka wit na ọka bali.


text: 28 “Ndien ama ekem edieke afo edikopde uyo Jehovah Abasi fo edinyụn̄ etịmde anam kpukpru mme ewụhọ esie emi n̄wụkde fi mfịn emi,+ Jehovah Abasi fo n̄ko ayanam fi okon̄ akan kpukpru mme idụt eken ke isọn̄.+2 Ndien kpukpru mme edidiọn̄ emi ẹyetiene fi ẹnyụn̄ ẹsịm fi,+ koro afo okopde uyo Jehovah Abasi fo:3 “Ọyọfọn ọnọ fi ke obio,+ oyonyụn̄ ọfọn ọnọ fi ke in̄wan̄.+4 “Ọyọfọn ọnọ mfri idịbi+ fo ye mfri in̄wan̄ fo ye mfri idịbi ufene+ fo, mme abak enan̄ fo ye nditọerọn̄ fo.+5 “Ọyọfọn ọnọ akpasa+ fo ye n̄kpọ unuak ndomuyo fo.+6 “Ọyọfọn ọnọ fi ke ini afo odụkde, oyonyụn̄ ọfọn ọnọ fi ke ini afo ọwọrọde.+7 “Jehovah ayanam fi akan mme asua fo emi ẹdahade ẹda ẹn̄wana ye afo.+ Mmọ ẹyesan̄a ke usụn̄ kiet ẹdi ndin̄wana ye afo, edi mmọ ẹyefen̄e ke iso fo ke usụn̄ itiaba.+8 Jehovah oyowụk ete edidiọn̄ esịm fi ke ufọk ubonn̄kpọ fo+ ye ke kpukpru se afo anamde,+ enye oyonyụn̄ ọdiọn̄ fi ke isọn̄ emi Jehovah Abasi fo ọnọde fi.9 Jehovah ayanam fi edi edisana ikọt esiemmọ,+ kpa nte enye ọkọn̄wọn̄ọde ọnọ fi,+ koro afo enịmde mme ewụhọ+ Jehovah Abasi fo, onyụn̄ asan̄ade ke mme usụn̄ esie.10 Ndien kpukpru owo ke isọn̄ ẹyekụt ke afo ekere enyịn̄ adian Jehovah,+ ndien mmọ ẹyebak fi.+11 “Jehovah oyonyụn̄ anam mfri idịbi fo+ ye mfri idịbi ufene fo ye mfri in̄wan̄ fo ẹwak etieti,+ ke isọn̄ emi Jehovah ọkọn̄wọn̄ọde ọnọ mme ete ete fo ete iyọnọ fi.+12 Jehovah eyeberede ebiet ubon nti n̄kpọ esie, kpa heaven, ọnọ fi, man ọnọ isọn̄ fo edịm ke ini esie+ onyụn̄ ọdiọn̄ kpukpru utom ubọk fo;+ ndien afo ọyọnọ ediwak idụt n̄kpọ ke ebuọt, edi afo udubọhọ n̄kpọ ke ebuọt.+13 Ndien Jehovah eyenịm fi ke ibuot, idinịmke ke isịm; ndien afo edidoro ke enyọn̄ kpọt,+ ududụhe ke idak, koro afo enịmde mme ewụhọ+ Jehovah Abasi fo, emi ntemede fi mfịn emi nte enịm onyụn̄ anam.14 Kûwọn̄ọde ukpọn̄ kpukpru ikọ emi ntemede mbufo mfịn emi, uka nnasia m̀mê ufien,+ utiene mme abasi en̄wen unyụn̄ unam n̄kpọ+ mmọ.15 “Ndien ama ekem edieke afo mûkopke uyo Jehovah Abasi fo mûnyụn̄ utịn̄ke enyịn unam kpukpru mme ibet ye mme ewụhọ esie emi n̄wụkde fi mfịn emi, kpukpru isụn̄i emi ẹyetiene fi ẹnyụn̄ ẹsịm fi:+16 “Ọyọdiọk ọnọ fi ke obio,+ ọyọdiọk ọnọ fi ke in̄wan̄.+17 “Ọyọdiọk ọnọ akpasa+ fo ye n̄kpọ unuak ndomuyo fo.+18 “Ọyọdiọk ọnọ mfri idịbi+ fo ye mfri in̄wan̄+ fo ye mme abak enan̄ fo ye nditọerọn̄ fo.+19 “Ọyọdiọk ọnọ fi ke ini afo odụkde, oyonyụn̄ ọdiọk ọnọ fi ke ini afo ọwọrọde.+20 “Jehovah ayanam isụn̄i+ ye ndutịme+ ye ufen ẹsịm fi ke kpukpru n̄kpọ eke afo odomode ndinam, tutu ẹsobo fi ẹfep, afo onyụn̄ awara atak, ke ntak idiọk edinam fo, koro afo ọkọkpọn̄de mi.+21 Jehovah ayanam idiọk udọn̄ọ eyịre fi tutu enye osobo fi efep ke isọn̄ emi afo akade ndida nnyene.+22 Jehovah ayada akpaikpai ikọn̄+ ye ọkpọsọn̄ ufiopidem ye ikan̄ekpo ye n̄kunya ye akan̄kan̄+ ye ufiop eyo+ ye mfụt+ etiene fi, ndien mmọ ẹyebịne fi tutu afo atak.23 Ikpaenyọn̄ emi ofụkde fi ibuot ayakabade okpoho, isọn̄ emi odude fi ke idak oyonyụn̄ akabade ukwak.+24 Jehovah ayanam ntọn̄ ye obu ẹdep nte edịm ke isọn̄ fo. Mmọ ẹyeto ke heaven ẹdep fi ke idem tutu ẹsobo fi ẹfep.25 Jehovah ayanam fi asuana ke iso mme asua fo.+ Afo ayasan̄a ke usụn̄ kiet aka ndin̄wana ye mmọ, edi afo eyefehe ke iso mmọ ke usụn̄ itiaba; ndien ndịk ayanam kpukpru mme obio ubọn̄ isọn̄ aban̄a se iwọrọde fi.+26 Ndien okpo fo eyedi udia mme edibotn̄kpọ eke ẹfede ke enyọn̄ ye mme unam ikọt, ndien ididụhe owo eke edinamde mmọ ẹdịghe.+27 “Jehovah ayada mbufụt Egypt+ ye itu ye ndiọn̄ ye mbọn̄ etiene fi, ndien ididụhe owo eke edikemede ndikọk fi.28 Jehovah ayada udọn̄ọ idat+ ye nnan+ ye editịmede esịt etiene fi.+29 Ndien afo ọyọfiọn̄ọ ubọk asan̄a ke ufọt uwemeyo, kpa nte nnan ọfiọn̄ọde ubọk asan̄a ke ekịm,+ ndien afo udukwe unen ke usụn̄ fo; ndien afo eyedi owo emi ẹtụkde ẹnyụn̄ ẹwode kpukpru ini, ndien ididụhe owo eke anyan̄ade fi.+30 Afo oyodụk ediomi ndọ ye eyenan̄wan, edi owo en̄wen ayadan̄ enye ke n̄kanubọk.+ Afo ọyọbọp ufọk, edi ududụn̄ke ke esịt.+ Afo ọyọtọ in̄wan̄ vine, edi ududiaha mfri esie.+31 Afo oyokụt nte ẹwotde enan̄ fo—edi udutaha baba kiet. Ẹyebọ fi ass fo ke n̄kanubọk—edi enye iditọn̄ọke ntak inyọn̄ itiene fi. Ẹyeda mme erọn̄ fo ẹnọ mme asua fo—edi ididụhe owo eke anyan̄ade mmọ ọnọ fi.+32 Ẹyeda nditọiren fo ye nditọiban fo ẹnọ idụt efen+ ndien enyịn fo oyokụt, mmọ ẹyenyụn̄ ẹdọn̄ fi itọn̄ kpukpru ini—edi udunyeneke odudu.+33 Mbon oro afo mûfiọkke ẹyedia mfri in̄wan̄ fo ye kpukpru mbun̄wụm fo;+ ndien afo eyedi owo emi ẹtụkde ẹnyụn̄ ẹfịkde kpukpru ini.+34 Ndien se enyịn fo ẹdikụtde ẹyenam fi adama idat.+35 “Jehovah ayada ata idiọk mbufụt emi owo mîdikemeke ndikọk etịm fi ke edọn̄ mbiba ye ke ukot mbiba, ọtọn̄ọde ke ekaikpat fo tutu esịm etịn̄ibuot fo.+36 Jehovah ayada fi+ ye edidem fo+ eke afo edimekde ete akara fi aka idụt eke afo ye mme ete ete fo mîkọfiọkke; ndien do ke afo edinam n̄kpọ mme abasi efen, eke eto ye eke itiat.+37 Ndien afo eyedi n̄kpọ n̄kpaidem+ ye ufiet+ ye isụn̄i ke otu kpukpru mme idụt eke Jehovah edidade fi aka.38 “Afo ayasuan ediwak n̄kpasịp ke in̄wan̄, edi editan̄ esisịt,+ koro n̄kukun̄kpọyọriyọ ẹditade mmọ.+39 Afo ọyọtọ in̄wan̄ vine onyụn̄ ọdiọn̄, edi udun̄wọn̄ke wine, udunyụn̄ utetke mfri,+ koro utụn̄ ẹditade mmọ.+40 Afo eyenyene eto olive ke ofụri obio fo, edi udufiọn̄ọke aran, koro olive fo ẹyebehe.+41 Afo oyobon nditọiren ye nditọiban, edi mmọ idikaha iso idu ye afo, koro ẹyeda mmọ ẹka ntan̄mfep.+42 N̄kpọnta ẹyeta kpukpru eto fo ye mfri in̄wan̄ fo.43 Esenowo eke odude ye afo ọyọdọdiọn̄ oforo akan fi, ke adan̄aemi afo edidiọn̄de-diọn̄ ebuene.+44 Enye ọyọnọ fi n̄kpọ ke ebuọt, edi afo udunọhọ enye n̄kpọ ke ebuọt.+ Enye eyedi ibuot, edi afo edidi isịm.+45 “Ndien kpukpru isụn̄i+ emi ẹyetiene fi ẹnyụn̄ ẹbịne fi ẹnyụn̄ ẹsịm fi tutu ẹsobo fi ẹfep,+ koro afo mûkokopke uyo Jehovah Abasi fo, mûkonyụn̄ unịmke mme ibet esie ye mme ewụhọ esie emi enye okowụkde fi.+46 Ndien mmọ ẹyedoro fi ye nditọ fo ke idem nte idiọn̄ọ ye utịben̄kpọ ke nsinsi,+47 koro mûkanamke n̄kpọ Jehovah Abasi fo ke idatesịt ye inemesịt+ ke ini kpukpru n̄kpọ ẹwakde.+48 Ndien afo ayanam n̄kpọ mme asua fo+ emi Jehovah edidọn̄de ẹtiene fi, ke biọn̄+ ye nsatitọn̄ ye iferi ye unana kpukpru n̄kpọ; ndien enye ọyọkọn̄ọ fi ọkpọnọ ukwak ke itọn̄, tutu enye osobo fi efep.+49 “Jehovah ayanam idụt ke anyan ebiet,+ ke utịt isọn̄, adaha an̄wana ye afo, kpa nte ntrukpom ofụkde unam omụm,+ idụt eke afo mûdukopke usem mmọ,+50 idụt eke ọsọn̄de iso,+ emi mînamke n̄kpọ ke asari ye akani eren, mîdinyụn̄ ituaha akparawa owo mbọm.+51 Ndien mmọ ẹyeta nditọ ufene fo ẹnyụn̄ ẹdia mfri in̄wan̄ fo, tutu ẹsobo fi ẹfep,+ mmọ idinyụn̄ iyakke wheat ye obufa wine m̀mê aran ye mme abak enan̄ fo m̀mê nditọerọn̄ fo ẹsụhọ ẹnọ fi tutu mmọ ẹsobo fi ẹfep.+52 Ndien mmọ ẹyekan fi ẹkụk ke kpukpru mme obio fo tutu edikon̄ ye n̄kpọsọn̄ ibibene fo emi afo ọbuọtde idem ke esịt ẹduọn̄ọ ke ofụri isọn̄ fo, ih, mmọ ẹyekan fi ẹkụk ke kpukpru obio fo ke ofụri isọn̄ fo, emi Jehovah Abasi fo ọnọde fi.+53 Ndien afo ayata mfri idịbi fo, kpa obụk nditọiren fo ye obụk nditọiban fo,+ emi Jehovah Abasi fo ọnọde fi, ke ntak mbaba ye afanikọn̄ emi mme asua fo ẹdikụkde fi ẹsịn.54 “Ndien amaedi eren emi odude ye afo, emi mîsọn̄ke idem ẹnyụn̄ ẹdekde-dek, enye ayada idiọk enyịn+ ese eyeneka esie ye edima an̄wan esie ye nditọ esie emi ẹsụhọde,55 idinyụn̄ inọhọ owo mmọ baba kiet obụk nditọ esie emi enye editade, koro baba n̄kpọ kiet mîsụhọke inọ enye ke ntak mbaba ye afanikọn̄ emi mme asua fo ẹdikụkde fi ẹsịn ke kpukpru mme obio fo.+56 Amaedi n̄wan emi odude ye afo, emi mîsọn̄ke idem ẹnyụn̄ ẹdekde-dek, emi mîdehedei iyak ikpat esie otụk isọn̄ ke ntak emi enye mîsọn̄ke idem emi ẹnyụn̄ ẹdekde-dek,+ enye ayada idiọk enyịn ese edima ebe esie ye eyeneren esie ye eyenan̄wan esie,57 ye ebiet-eyen eke otode enye n̄kpatian̄ ukot ọwọrọ ye nditọiren esie emi enye amande,+ koro enye ayata mmọ ke ndịbe ke ntak ananade kpukpru n̄kpọ ye ke ntak mbaba ye afanikọn̄ emi mme asua fo ẹdikụkde fi ẹsịn ke obio fo.+58 “Edieke afo mûtịn̄ke enyịn unam kpukpru ikọ ibet emi ẹwetde ke n̄wed emi+ man abak ubọn̄ ubọn̄+ ye enyene-uten̄e+ enyịn̄ emi, Jehovah,+ kpa Abasi fo,59 Jehovah ayanam ufen fo ye ufen nditọ fo ẹnen̄ede ẹsọn̄ ubọk, ikpọ ufen+ emi ẹbịghide, ye ata ndiọi udọn̄ọ+ emi ẹbịghide.60 Ndien enye ayada kpukpru ndiọi udọn̄ọ Egypt emi afo okokopde ndịk aban̄a etiene fi, ndien mmọ ẹyeyịre fi.+61 N̄ko, amaedi udọn̄ọ ekededi ye ufen ekededi emi owo mîwetke ke n̄wed ibet emi, Jehovah ayanam mmọ ẹtiene fi tutu ẹsobo fi ẹfep.62 Ndien ata esisịt ibat owo ẹdisụhọ ẹnọ mbufo,+ okposụkedi mbufo ẹkewakde nte ntantaọfiọn̄ ke ikpaenyọn̄,+ koro afo mûkokopke uyo Jehovah Abasi fo.63 “Ndien ama ekem, kpa nte Jehovah akadatde esịt aban̄a mbufo ndifọn ye mbufo nnyụn̄ nnam mbufo ẹwak,+ kpa ntre ke Jehovah edinyụn̄ adat esịt ndiwot mbufo nnyụn̄ nsobo mbufo;+ ndien ẹyesọhi mbufo ẹfep ke isọn̄ emi mbufo ẹkade ndida nnyene.+64 “Ndien Jehovah ayasuan fi ọdọn̄ ke otu kpukpru mme idụt, ọtọn̄ọde ke utịt isọn̄ kiet tutu esịm ke utịt isọn̄ eken,+ ndien do ke afo edinam n̄kpọ mme abasi efen emi afo ye mme ete ete fo mîkọfiọkke, eke eto ye eke itiat.+65 Ndien afo ududụhe ke ifụre+ ke otu mme idụt oro, ebiet nduọkodudu idinyụn̄ idụhe inọ ekaikpat fo; ndien do ke Jehovah edinọ fi esịt ndịk+ ye n̄kịmenyịn+ ye oyomonsia.66 Uwem fo oyonyụn̄ odu ke ọkpọsọn̄ ndịk, afo oyonyụn̄ edịghe ke okoneyo ye ke uwemeyo, udunyụn̄ utịmke ufiọk se uwem fo ediwọrọde.+67 Afo ọyọdọhọ ke usenubọk ete, ‘Akpakam edi mbubreyo!’ oyonyụn̄ ọdọhọ ke mbubreyo ete, ‘Akpakam edi usenubọk!’ ke ntak emi esịt editịmerede fi ye ke ntak se enyịn fo edikụtde.+68 Ndien Jehovah ayada fi afiak aka Egypt ke ubom ke usụn̄ emi n̄kọdọhọde fi mban̄a nte, ‘Udukwe enye aba,’+ ndien do ke mbufo ẹdinyam idem mbufo ẹnọ mme asua mbufo nte ifịn iren ye ifịn iban,+ edi owo eke edepde ididụhe.”


text:
Ajụjụ Ndị Baịbụl Zara
Gịnị mere anyị ji kwesị ịna-ekpe ekpere ka Alaeze Chineke bịa?
Alaeze Chineke bụ ọchịchị ga-esi n’eluigwe na-achị ụwa. Jizọs gwara ndị na-eso ụzọ ya ka ha na-ekpe ekpere ka Alaeze Chineke bịa n’ihi na Alaeze ahụ ga-eme ka ndị mmadụ na-eme ezi omume n’ebe niile n’ụwa, meekwa ka udo dị. Ọchịchị ụmụ mmadụ enweghị ike ime ka tigbuo zọgbuo, mmegbu, ma ọ bụ ọrịa gharazie ịdị. Ma Alaeze Chineke nwere ike iwepụrụ anyị nsogbu ndị ahụ, ọ ga-emekwa ya. Chineke ahọpụtala Ọkpara ya bụ́ Jizọs ka ọ chịwa n’Alaeze ya. Jehova Chineke ahọpụtakwala ụfọdụ n’ime ndị na-eso ụzọ Jizọs ka ha soro ya chịa n’Alaeze ahụ.—Gụọ Luk 11:2; 22:28-30.
N’oge na-adịghị anya, Alaeze Chineke ga-ebibi ndị niile na-agba ọchịchị Chineke ụkwụ. N’ihi ya, mgbe anyị na-ekpe ekpere ka Alaeze Chineke bịa, ihe anyị na-arịọ Chineke bụ ka ọchịchị ya bịa nọchie ọchịchị ụmụ mmadụ.—Gụọ Daniel 7:13, 14; Mkpughe 11:15, 18.
Gịnị mere Alaeze Chineke ga-eji baara ụmụ mmadụ uru?
Jizọs bụ eze kacha mma ga-achị ụmụ mmadụ n’ihi na o nwere ọmịiko. Ebe ọ bụ Ọkpara Chineke, ọ ga-agbatara ndị niile na-akpọku Chineke ọsọ enyemaka.—Gụọ Abụ Ọma 72:8, 12-14.
Alaeze Chineke ga-abara ndị ji obi ha niile na-ekpe ekpere ka ọ bịa uru, ya bụ, ndị na-eme ihe Chineke chọrọ. O nweghị ihe ga-eme ka ị kwaa mmakwaara ma ọ bụrụ na ị mụọ ihe Baịbụl kwuru banyere Alaeze Chineke.—Gụọ Luk 18:16, 17; Jọn 4:23.
GỤKWUO GBASARA YA
Chineke Ọ̀ Ga-enyere M Aka Ma M Kpee Ekpere?
Nsogbu anyị hà na-emetụ Chineke n’obi?