text:
IBUOT 13
Mme Ọkwọrọ Obio Ubọn̄ Ẹda Ikọ Mmọ Ẹka Esop
1, 2. (a) Nso ke mme adaiso ido ukpono ẹkenam ẹban̄a utom ukwọrọikọ, edi nso ke mme apostle ẹkenam? (b) Ntak emi mme apostle mîketreke ndikwọrọ ikọ?
PENTECOST isua 33 Eyo Mme Christian ndisụk mbe edi oro, inyụn̄ ibịghike ẹketọn̄ọ esop mme Christian ke Jerusalem. Satan ada emi nte eti ini ndikọbọ mme Christian. Enye oyom ndisobo esop Christian mfep idahaemi. Ntem, enye ọsọsọp anam n̄kpọ man mme adaiso ido ukpono ẹkpan utom edikwọrọ Obio Ubọn̄. Edi mme apostle ẹka iso ẹkwọrọ ikọ ye uko, ndien ediwak owo, iren ye iban, ẹkabade ẹdi “mme andinịm Ọbọn̄ ke akpanikọ.”—Utom 4:18, 33; 5:14.
2 Mme andibiọn̄ọ oro ẹfụt esịt ẹfiak ẹtọn̄ọ en̄wan ẹnyụn̄ ẹmụm kpukpru mme apostle ẹkedọn̄ ke ufọk-n̄kpọkọbi. Edi angel Jehovah eberede usụn̄ ufọk-n̄kpọkọbi ke okoneyo, ndien ke ini eyo esierede mme apostle ẹfiak ẹtọn̄ọ ndikwọrọ ikọ! Ẹfiak ẹmụm mmọ ẹnyụn̄ ẹda mmọ ẹka iso mme andikara. Mme andikara emi ẹdọhọ ke mmọ ẹbiat ibet emi ẹkewụkde mmọ ẹte ẹkûkwọrọ ikọ aba. Mme apostle oro ẹbọrọ ye unana ndịk ẹte: “Nnyịn inyene ndikop uyo Abasi nte andikara utu ke uyo owo.” Esịt enen̄ede ayat mme andikara oro tutu mmọ “ẹyom ndiwot” mme apostle oro. Edi ke ebe oro, Gamaliel, ata ekpep Ibet oro ẹkenen̄erede ẹkpono ọdọhọ mme andikara oro ete: “Ẹkpeme idem mbufo . . . Ẹkûbiọn̄ọ mbon emi, edi ẹsana mmọ ẹyak.” Mme andikara emi ẹnam se enye ọdọhọde ẹnyụn̄ ẹyak mme apostle ẹnyọn̄ọ. Nso ke mme apostle oro ẹnam? Mmọ ẹka iso uko uko inyụn̄ ‘ikpaha mba ndikpep nnyụn̄ ntan̄a eti mbụk mban̄a Christ Jesus.’—Utom 5:17-21, 27-42; N̄ke 21:1, 30.
3, 4. (a) Nso ke Satan esiwak ndida n̄n̄wana ye ikọt Abasi? (b) Nso ke idineme ke ibuot emi ye ibuot iba oro ẹtienede?
3 Ikpe oro ẹkekpede ke isua 33 Eyo Mme Christian ekedi akpa ini oro ẹkekọbọde esop Christian, edi ikedịghe akpatre. (Utom 4:5-8; 16:20; 17:6, 7) Ke eyo nnyịn, Satan ke osụk ananam mme andibiọn̄ọ ido ukpono akpanikọ ẹsịn nsọk man ẹnam ukara ẹtre utom ukwọrọikọ nnyịn. Mme asua ẹsidori ikọt Abasi ikọ ke nsio nsio usụn̄. Edori ikọ kiet edi ke nnyịn iyakke emem odu ke obio, ke idi mbon ntịme. Efen edi ke nnyịn isisọn̄ ibuot ye ukara; inyụn̄ idi mbon mbubịne—mme anyam-n̄wed. Ke ini oro odotde, nditọete nnyịn ẹsika esop man ẹkewụt ke ẹdodori nnyịn ikọ emi. Nso ufọn ke emi enyene? Didie ke mme ikpe oro mme esop ekebierede ediwak isua emi ẹkebede ẹnyene ufọn ẹnọ fi mfịn? Yak idụn̄ọde ndusụk ikpe emi inyụn̄ ise nte mmọ ẹn̄wamde ke ndin̄wana “nnyụn̄ nda ibet nnam eti mbụk ọsọn̄ọ ada.”—Phil. 1:7.
4 Ke ibuot emi, imọn̄ ineme nte ikekpede ikpe mbak ẹdibọ nnyịn unen oro inyenede ndikwọrọ ikọ. Ibuot iba oro ẹditienede ẹyewụt ndusụk ikpe oro ikan̄wanade ikan man isọn̄ọ iwụt ke nnyịn idịghe ubak ererimbot emi, ye nte ke ida mme edumbet Obio Ubọn̄ idu uwem.
Mbon Ntịme M̀mê Mme Andida Nnọ Obio Ubọn̄ Abasi?
5. Ke utịt utịt iduọk isua 1930, ntak emi ẹkemụmde mme ọkwọrọ Obio Ubọn̄, ndien nso ke mbon oro ẹkedade usụn̄ ẹkenam?
5 Ke utịt utịt iduọk isua 1930, nsio nsio obio ye stet ke United States of America ẹma ẹdomo ndinyịk Mme Ntiense Jehovah ẹbọ n̄wed unyịme ẹto ukara mbemiso mmọ ẹkwọrọde ikọ. Edi nditọete nnyịn ikọdọhọke ukara ọnọ mmimọ n̄wed oro. Ukara ekeme ndifiak mbọ n̄wed unyịme mmọ, imonyụn̄ idiọn̄ọ ke ukara ndomokiet inyeneke unen ndibiat ewụhọ oro Jesus okowụkde mme Christian ete ẹkwọrọ etop Obio Ubọn̄. (Mark 13:10) Ẹma ẹmụm ediwak mme ọkwọrọ Obio Ubọn̄. Mbon emi ẹkedade usụn̄ ke esop Abasi ẹma ẹbiere ndida n̄kpọ emi n̄ka esop. Mmọ ẹkenam emi ndiwụt ke ukara ẹkpan utom Mme Ntiense nte mîkemke ye ibet, ndien ke emi iyakke mmọ ẹnam n̄kpọ ido ukpono mmọ ifụre ifụre. Ekem, akpan n̄kpọ kiet ama etịbe ke isua 1938, emi akanamde ẹka esop. Nso ikedi oro?
6, 7. Nso iketịbe inọ Brọda Cantwell ye ubon esie?
6 Ke usenubọk Tuesday, April 26, 1938, Newton Cantwell emi ekedide isua 60, ye Esther an̄wan esie, ye nditọ mmọ Henry, Russell, ye Jesse—emi kpukpru mmọ ẹkedide mme akpan asiakusụn̄—ẹma ẹwọrọ ẹka ndikwọrọ ikọ ke New Haven ke Connecticut. Mmọ ẹma ẹfiọk ke ekeme ndidi mmimọ idinyọn̄ke idi usen oro. Ntak-a? Ẹma ẹmomụm mmọ ediwak ini, ntre mmọ ẹma ẹfiọk ke ẹkeme ndifiak mmụm mmimọ. Edi emi ikanamke mmọ ẹtre ndikwọrọ etop Obio Ubọn̄. Mmọ ẹkewat ke moto iba ẹkesịm New Haven. Newton akawat moto emi ẹkedọn̄de mme n̄wed Bible ye n̄kpri ukwak ubre usanikwọ, ke adan̄aemi Henry emi ekedide isua 22 akawatde moto usuanetop. Nte mmọ ẹkenyụn̄ ẹkerede, ikebịghike, mme bodisi ẹma ẹdimụm mmọ.
7 Ẹkebem iso ẹmụm Russell emi ekedide isua 18, ndien ekem ẹmụm Newton ye Esther. Jesse emi ekedide isua 16 ama ada nsannsan okụt nte mme bodisi ẹmụmde ete ye eka esie ye eyeneka esie ẹdaha. Henry okodu ke efak en̄wen ke obio oro ọkwọrọ ikọ, ndien ekpri Jesse okodu ikpọn̄. Edi enye ama emen ukwak ubre usanikwọ esie aka iso ndikwọrọ ikọ. Irenowo iba emi ẹdide mbon Catholic ẹma ẹdọhọ Jesse ebre utịn̄ikọ Brọda Rutherford emi ibuotikọ ekedide “Enemies” (Mme Asua). Nte mmọ ẹkesụk ẹkpan̄de utọn̄ ẹnọ utịn̄ikọ oro, esịt ama ayat mmọ tutu mmọ ẹdaha ẹda ẹyom ndimia Jesse. Jesse ama asan̄a sụn̄sụn̄ adaha, ndien esisịt ini ke oro ebede, bodisi kiet ama edimụm enye. Ntem, ẹma ẹsịn Jesse n̄ko ke ufọk ukpeme mme bodisi. Ndien mme bodisi ẹma ẹsana Sista Cantwell ẹyak, edi iyakke Brọda Cantwell ye nditọ esie. Ẹma ẹdisio mmọ ke ubiọn̄ kpa usen oro.
8. Ntak emi esop ekebierede ke Jesse Cantwell edi owo ntịme?
8 Ekem ke ọfiọn̄ ifan̄ ẹma ẹkebe, ke September 1938, ẹma ẹmen Brọda Cantwell ye nditọ esie ẹka esop ke New Haven. Ẹma ẹbiom Newton, Russell, ye Jesse ikpe ẹte ke ẹkesan̄a ẹbọ mme owo okụk ke ini ukara mînọhọ mmọ unyime. Kpa ye oro ẹkesion̄ode ikpe emi ẹka N̄kponn̄kan Esopikpe Connecticut, ẹkesụk ẹbebiom Jesse ikpe nte owo emi mîyakke emem odu ke obio onyụn̄ edide owo ntịme. Ntak-a? Koro mbon Catholic iba oro ẹkekopde utịn̄ikọ oro ẹma ẹditịn̄ ke esop ẹte ke ẹkeda utịn̄ikọ oro ẹsụn̄i ido ukpono mmimọ, ndien ke emi ama abiak mmimọ. Nditọete ikenyịmeke ubiereikpe oro, ntre mmọ ẹma ẹsion̄o ikpe oro ẹka N̄kponn̄kan Esopikpe United States.
9, 10. (a) Didie ke N̄kponn̄kan Esopikpe United States ekebiere ikpe Cantwell ye ubon esie? (b) Didie ke nnyịn isụk ibọ ufọn ubiereikpe emi?
9 Ke March 29, 1940, Charles E. Hughes emi edide akwa ebiereikpe ye mme ebiereikpe itiaita eken ẹma ẹkpan̄ utọn̄ ẹkop se Brọda Hayden Covington, ekpeibet emi akadade ọnọ Mme Ntiense Jehovah, eketịn̄de. * Ke ini ekpeibet emi akadade ọnọ stet Connecticut eketịn̄de ikọ ndiwụt ke Mme Ntiense ẹdi mbon ntịme, ebiereikpe kiet ama obụp enye ete: “Ndi mme owo ẹma ẹma se Christ Jesus ọkọkwọrọde ke eyo esie?” Ekpeibet oro ama ọbọrọ ete: “Owo ikamaha, ndien edieke ntịmde nti se nsikotde ke Bible, enye etịn̄ n̄ko se ẹkenamde Jesus ke ntak emi enye ọkọkwọrọde ikọ.” Ikọ emi ama ayarade ata ediwak n̄kpọ! Ekpeibet emi akada Mme Ntiense nte Jesus onyụn̄ ada ukara nte mbon oro ẹkebiomde Jesus ikpe. Ke May 20, 1940, esop oro ama etebe Mme Ntiense ikpe.
10 Nso ufọn ke se ekebierede emi ekenyene? Ubiereikpe emi ikayakke ẹbọ ifụre oro mme owo ẹnyenede ndikpono Abasi, ikonyụn̄ iyakke ukara ekededi ọbọp ibet emi edibọde owo ifụre oro. Esop emi ama edikụt ke se Jesse akanamde “ikesịnke . . . ntịme ke obio, ikonyụn̄ ibiatke ibet obio.” Ntem se ẹkebierede emi ama owụt ke Mme Ntiense Jehovah idịghe mbon ntịme. Nso edikan ke mme asan̄autom Abasi ẹkenyene ntem! Didie ke nnyịn isụk ibọ ufọn ubiereikpe emi? Ekpeibet emi edide Ntiense ọdọhọ ete: “Ifụre oro inyenede ndikpono Abasi ye unana edikop ndịk nte ke ukara ayakpan utom nnyịn anam nnyịn Mme Ntiense isikwọrọ etop idotenyịn emi inọ mme owo ke obio emi idụn̄de.”
Mbon Nsọn̄ibuot M̀mê Mme Ọkwọrọ Akpanikọ?
11. Nso ke nditọete nnyịn ẹkenam ke Canada, ndien ntak-a?
11 Ke iduọk isua 1940, ẹma ẹnen̄ede ẹkọbọ Mme Ntiense Jehovah ke Canada. Ntem, ke isua 1946, nditọete nnyịn ẹma ẹda usen 16 ẹsuan tract oro, Quebec’s Burning Hate for God and Christ and Freedom Is the Shame of All Canada. Mmọ ẹkenam emi man ẹnam mme owo ẹfiọk ke ukara iyakke nnyịn ituak ibuot inọ Abasi. Tract emi ekenyene page inan̄ onyụn̄ etịn̄ ofụri nsọk oro mme ọkwọrọ ederi ẹkesịnde, ndiọi n̄kpọ oro mme bodisi ẹkenamde, ye afai emi mbon ntịme ẹkenamde ye nditọete nnyịn ke Quebec. Tract oro ọkọdọhọ ete: “Ke ẹsụk ẹmemụm Mme Ntiense Jehovah okposụkedi emi ibet mîdọhọke ẹmụm mmọ. Ẹkot Mme Ntiense Jehovah ikpe utịm ike 800 ke obio Greater Montreal.”
12. (a) Didie ke mme andibiọn̄ọ ẹkenam n̄kpọ ẹban̄a tract oro ẹkesuande do? (b) Ẹkedọhọ ke nso idiọkn̄kpọ ke nditọete nnyịn ẹkenam? (Se n̄ko ikọ idakisọn̄.)
12 Maurice Duplessis, andikara Quebec, ye Villeneuve emi ekedide cardinal ufọkabasi Roman Catholic, ẹma ẹyat esịt ẹban̄a tract emi ẹnyụn̄ ẹdọhọ yak ‘ẹsịn ntịme ye Mme Ntiense, ẹkûtua mmọ mbọm.’ Ikpe emi ẹkekotde Mme Ntiense ama oto 800 ọdọk ekesịm 1,600. Eyenete an̄wan kiet emi ekedide asiakusụn̄ ọkọdọhọ ete: “Mme bodisi ẹma ẹmụm nnyịn ata ediwak ini tutu nnyịn ikemeke ndibat aba.” Ẹma ẹda Mme Ntiense oro ẹkesuande tract oro ẹka esop ẹte ke mmọ ẹsuan “nsu oro anamde mme owo ẹsọn̄ ibuot ye ukara.” *
13. Mmanie ẹkedi akpa mbon oro ẹkedade ẹka esop ẹte ke ẹsọn̄ ibuot ye ukara, ndien nso ke esop ẹkebiere?
13 Ke isua 1947, Brọda Aimé Boucher ye nditọiban esie Gisèle, emi edide isua 18, ye Lucille, emi edide isua 11, ẹkedi akpa mbon oro ẹkedade ẹka esop ẹte ke ẹsọn̄ ibuot ye ukara. Mmọ ẹkesuan tract Quebec’s Burning Hate ẹkpere in̄wan̄ mmọ ke edem usụk Quebec, edi ọkọsọsọn̄ ndida mmọ nte mbon ntịme. Brọda Boucher ekedi ata sụn̄sụn̄ owo oro ekesinamde utom ke ekpri in̄wan̄ esie, ndien ke ini ke ini, esisan̄a ke ukpatn̄kpọ emi enan̄-mbakara esie odụride aka akamba obio. Edi ẹma ẹsinam enye ye nditọ esie ndusụk n̄kpọ oro ẹkewetde ke tract oro. Sia ebiereikpe esop oro akasuade-sua Mme Ntiense, enye ikenyịmeke se ẹketịn̄de ndiwụt ke Boucher ye ubon esie ikeduehe. Utu ke oro, enye ama enyịme ye se mme okot ikpe oro ẹketịn̄de, onyụn̄ ọdọhọ ke akpana ẹbiom ubon Boucher ikpe. Ntre se ebiereikpe oro akanamde ọkọwọrọ ke edi idiọkn̄kpọ nditịn̄ akpanikọ! Ẹma ẹbiere ikpe ẹnọ Aimé ye Gisèle ẹte ke mmọ ẹyom ndin̄wana ye ukara, ẹma ẹkam ẹkọbi ekpri Lucille ke usen iba. Nditọete oro ẹma ẹsion̄o ikpe ẹka N̄kponn̄kan Esopikpe ke Canada, ndien esop oro ama enyịme ndikpe ikpe oro.
14. Nditọete ke Quebec ẹkenam n̄kpọ didie ke ini ukọbọ?
14 Mbemiso ẹkefiakde ẹkpe ikpe oro, nditọete nnyịn ẹma ẹsin ifịk ẹkwọrọ etop Obio Ubọn̄ ke Quebec uko uko kpa ye ọkpọsọn̄ ukọbọ, ndien emi ama enyene nti utịp. Ke isua inan̄ ẹma ẹkebe tọn̄ọ ẹketọn̄ọ ndisuan tract oro ke isua 1946, ibat Mme Ntiense oro ekedide 300 ama ọdọk ekesịm 1,000 ke Quebec! *
15, 16. (a) Didie ke N̄kponn̄kan Esopikpe ke Canada ekebiere ikpe Brọda Boucher ye nditọ esie? (b) Nso ufọn ke edikan emi ekenyene ọnọ nditọete nnyịn ye mbon en̄wen?
15 Ke June 1950, N̄kponn̄kan Esopikpe ke Canada emi mme ebiereikpe usụkkiet ẹdude ẹma ẹkpe ikpe Aimé Boucher. Ke ọfiọn̄ itiokiet ẹma ẹkebe, esop oro ama etebe nnyịn ikpe ke December 18, 1950. Ntak-a? Brọda Glen How, emi ekedide ekpeibet oro adade ọnọ Mme Ntiense, ama anam an̄wan̄a nte ke esop oro ama enyịme ye se iketịn̄de nte ke owo “ndisọn̄ ibuot ye ukara,” ọwọrọ enye ndisịn nsọk man mme owo ẹn̄wana ye ukara m̀mê ẹnam afai. Edi utọ n̄kpọ oro “ikodụhe ke tract oro, enye okonyụn̄ etịn̄ se owo ekpetịn̄de ifụre ifụre, ndien ibet ikpanke emi.” Brọda How ama adian do ete: “Mma nda enyịn mi n̄kụt nte Jehovah anamde nnyịn ikan.” *
16 Ubiereikpe N̄kponn̄kan Esopikpe oro ekenen̄ede owụt ke Obio Ubọn̄ Abasi akan. Enye ama abiat se ẹkpedade ẹkpe ikpe 122 eken oro ẹkekotde Mme Ntiense ke Quebec, ẹte ke mmọ ẹsọn̄ ibuot ye ukara. Ke adianade do, ubiereikpe esop oro ọkọdọhọ ke mbon Canada ye mme idụt eken emi ẹkedude ke idak ukara Britain ẹnyene ifụre idahaemi nditịn̄ se ukara anamde. Akan oro, ubiereikpe emi ikayakke ufọkabasi ye ukara Quebec ẹkọbọ Mme Ntiense Jehovah aba. *
Mme Anyam-N̄wed M̀mê Ifịk Ifịk Mme Ọkwọrọ Obio Ubọn̄ Abasi?
17. Didie ke ndusụk ukara ẹdomo ndikara utom nnyịn?
17 Ukem nte mme Christian eyo mme apostle, mme asan̄autom Jehovah mfịn idịghe “mbon oro ẹnyamde-nyam ikọ Abasi.” (Kot 2 Corinth 2:17.) Edi ndusụk ukara ẹdomo ndinam ibet emi ọbọpde unyamurua ọbọp utom nnyịn. Ẹyak ise ikpe iba emi ẹkeban̄ade m̀mê Mme Ntiense Jehovah ẹdi mme anyam-n̄wed m̀mê ẹdi mme ọkwọrọikọ.
18, 19. Didie ke mbon ukara Denmark ẹkedomo nditre utom ukwọrọikọ?
18 Denmark. Ke October 1, 1932, ẹma ẹbọp ibet oro ọkọdọhọde ke ana owo ọbọ unyịme oto ukara mbemiso enye anyam n̄wed ekededi. Edi nditọete nnyịn ikọbọhọ unyịme emi. Ke ndan̄nsiere, asuanetop ition ẹma ẹwọrọ ẹka ukwọrọikọ ke Roskilde, emi edide n̄kpọ nte kilomita 30 ọtọn̄ọde ke Copenhagen, emi edide ibuot obio. Ke mbubreyo oro, owo ikekwe asuanetop kiet, August Lehmann. Ẹkemụm enye sia ẹkedọhọde ke enye akanyam n̄kpọ edi ibọhọ unyịme ito ukara.
19 Ẹma ẹda August Lehmann ẹka esop ke December 19, 1932. Enye ama etịn̄ ke imọ ikọnọ mme owo n̄wed ukpep Bible edi ọdọhọ ke imọ ikanyamke-nyam n̄wed oro. Esop ẹma ẹnyịme se enye eketịn̄de. Mmọ ẹkedọhọ ẹte: “Owo oro ẹkotde ikpe mi . . . enyene se enye anamde adia n̄kpọ, owo ikpehe enye okụk, enye inyụn̄ idorike enyịn ke ẹyekpe imọ okụk, edi enye akam adada okụk esie anam utom emi.” Esop emi ama ada ye Mme Ntiense onyụn̄ ebiere ete ke owo ikemeke ndidọhọ ke se Lehmann akanamde “edi mbubịne.” Edi mme asua ikọt Abasi ẹma ẹnen̄ede ẹbiere nditre utom ukwọrọikọ ke ofụri idụt oro. (Ps. 94:20) Mbon oro ẹkekotde Lehmann ikpe ẹma ẹsion̄o ikpe emi ẹka N̄kponn̄kan Esopikpe idụt oro. Nso ke nditọete nnyịn ẹkenam?
20. Didie ke N̄kponn̄kan Esopikpe ke Denmark ekebiere ikpe nditọete nnyịn, ndien nso ke nditọete nnyịn ẹkenam?
20 Urua kiet mbemiso N̄kponn̄kan Esopikpe oro ekpede ikpe oro, Mme Ntiense ke Denmark ẹma ẹdọdiọn̄ ẹkwọrọ ikọ. Ke Tuesday, October 3, 1933, N̄kponn̄kan Esopikpe oro ama ebiere ikpe oro. Esop oro ama enyịme se akpa esop ekebierede nte ke August Lehmann ikabiatke ibet. Ubiereikpe emi okowụt ke Mme Ntiense ẹkeme ndika iso n̄kwọrọ ikọ ifụre ifụre. Nditọete ẹma ẹdọdiọn̄ ẹkwọrọ ikọ ẹkan nte akanam ẹkwọrọde man ẹkọm Jehovah ke ndikanam mmimọ ikan ke ikpe oro. Tọn̄ọ ẹkebiere ikpe oro, nditọete nnyịn ke Denmark ẹkeme ndikwọrọ ikọ ifụre ifụre, ukara inyụn̄ ifịnake mmọ aba.
21, 22. Didie ke N̄kponn̄kan Esopikpe United States ekebiere ikpe Brọda Murdock?
21 United States. Ke Sunday, February 25, 1940, ẹma ẹmụm Robert Murdock, emi ekedide asiakusụn̄ ye Mme Ntiense itiaba en̄wen ke adan̄aemi mmọ ẹkekwọrọde ikọ ke obio Jeannette, emi ekperede Pittsburgh ke Pennsylvania. Ẹma ẹbiom mmọ ikpe ke ndinọ mme owo n̄wed ke ini mmọ mîbọhọ unyịme. Edi mmọ ẹma ẹsion̄o ikpe oro ẹka N̄kponn̄kan Esopikpe United States.
22 Ke May 3, 1943, N̄kponn̄kan Esopikpe oro ama etebe Mme Ntiense ikpe. Esop emi ama abiat ibet oro ọkọdọhọde ke ana Mme Ntiense ẹbọ unyịme koro ndinam emi ama enyịk mmọ “ndikpe okụk mbemiso ẹnamde se Ibet Akwa Ukara ama ekenyenyịme mmọ ẹnam.” Esop oro akabiat ibet emi sia ibet emi “ikayakke owo enyene ifụre ndimịn̄ nnyụn̄ nsuan n̄wed, ikonyụn̄ iyakke owo enyene ifụre ndikpono Abasi nte okpokponode.” Ke ini William O. Douglas oro ekedide ebiereikpe, eketịn̄de se ata ediwak ke otu mme ebiereikpe esop oro ẹkebierede, enye ama ọdọhọ ke utom Mme Ntiense Jehovah “idịghe ukwọrọikọ kpọt, inyụn̄ idịghe unọ n̄wed ido ukpono mmọ kpọt. Akam edi n̄kpọ mbiba emi.” Enye ama adian do ete: “Edinam ido ukpono mmọ onyụn̄ edi akpan n̄kpọ . . . ukem nte edika ufọkabasi ye edida ke n̄kpoto ufọkabasi n̄kwọrọ ikọ.”
23. Ntak emi mme edikan oro ẹkenyenede ke 1943 ẹdide akpan n̄kpọ mfịn?
23 Ubiere N̄kponn̄kan Esopikpe emi ekedi n̄wọrọnda edikan ọnọ ikọt Abasi. Enye okowụt ke nnyịn inen̄ede idi mme ọkwọrọikọ, idịghe mme anyamurua. Kpa ke usen oro ke isua 1943, Mme Ntiense Jehovah ẹma ẹkan ke ikpe 12 ke otu ikpe 13, esịnede ikpe Brọda Murdock, emi ẹkesion̄ode ẹka N̄kponn̄kan Esopikpe oro. Ubiereikpe emi enen̄ede an̄wam ke mme ikpe ndondo emi, oro mme andibiọn̄ọ nnyịn ẹfiakde ẹyom ndibiat unen nnyịn ndikwọrọ etop Obio Ubọn̄ an̄wan̄wa ye ke ufọk ke ufọk.
“Nnyịn Inyene Ndikop Uyo Abasi Nte Andikara Utu ke Uyo Owo”
24. Didie ke isinam n̄kpọ ke ini ukara etrede utom ukwọrọikọ nnyịn?
24 Sia idide mme asan̄autom Jehovah, esịt esinen̄ede enem nnyịn ke ini ukara enyịmede ika iso ikwọrọ etop Obio Ubọn̄ ifụre ifụre. Edi edieke ukara etrede utom ukwọrọikọ nnyịn, nnyịn imesikpụhọ nte ikwọrọde ikọ, ika iso inam utom emi ke usụn̄ ekededi oro ikemede. Ukem nte mme apostle, “nnyịn inyene ndikop uyo Abasi nte andikara utu ke uyo owo.” (Utom 5:29; Matt. 28:19, 20) Nnyịn n̄ko imesika esop man ukara ẹtre ukpan oro mmọ ẹkekpande utom nnyịn. Kere ban̄a uwụtn̄kpọ iba emi.
25, 26. Nso iketịbe ke Nicaragua oro akanamde ẹda ikpe ẹka N̄kponn̄kan Esopikpe do, ndien nso ke ẹkebiere?
25 Nicaragua. Ke November 19, 1952, Donovan Munsterman emi ekedide isụn̄utom onyụn̄ esede aban̄a n̄kọk itieutom, ama aka Itieutom Emi Esede Aban̄a Uwọrọidụn̄ ke Managua, emi edide ibuot obio. Ẹma ẹdọhọ enye aka okokụt Etubom Arnoldo García emi ekedide adaibuot itieutom oro. Etubom García ama ọdọhọ Brọda Donovan ke ẹma ẹkpan Mme Ntiense Jehovah ke Nicaragua ẹte “ẹkûkwọrọ se mmọ ẹnịmde ke akpanikọ, ẹkûnyụn̄ ẹtịn̄ se mmọ ẹsinamde ke ido ukpono mmọ.” Ke ini ẹkebụpde enye ntak emi ẹkekpande mmọ, Etubom García ama ọdọhọ ke adaibuot itieutom ukara ikọnọhọ Mme Ntiense unyịme ndikwọrọ ikọ ye nte ke ẹdọhọ ke mmọ ẹdi mbon ukara Communist. Mmanie ẹkedori Mme Ntiense ikọ emi? Mme ọkwọrọ ederi Roman Catholic.
26 Brọda Munsterman ama ọsọsọp ada n̄kpọ emi eketịn̄ ọnọ mbon Itieutom Emi Esede Aban̄a Mbubehe Ukara ye Mme Ido Ukpono onyụn̄ etịn̄ ọnọ Anastasio Somoza García emi edide andikara, edi inyeneke se mmọ ẹkenamde. Ntre nditọete ẹma ẹkpụhọ nte ẹsinamde n̄kpọ. Mmọ ẹma ẹberi Ufọkmbono Obio Ubọn̄, ẹsop idem ke n̄kpri otu, inyụn̄ inọhọ aba ikọ ntiense ke efak, edi ẹsụk ẹka iso ndikwọrọ etop Obio Ubọn̄. Mmọ n̄ko ẹma ẹsin n̄wed ẹnọ N̄kponn̄kan Esopikpe Nicaragua ẹte ọdọhọ ukara okûfịna mmimọ aba, onyụn̄ etre ukpan oro ẹkekpande mmimọ ndikwọrọ ikọ. Ẹma ẹwet ukpan oro ẹkekpande mmọ do ye se mmọ ẹkeben̄ede ke ediwak n̄wedmbụk n̄kpọntibe, ndien N̄kponn̄kan Esopikpe oro ama enyịme ndikpe ikpe oro. Nso ke ẹkebiere? Ke June 19, 1953, N̄kponn̄kan Esopikpe oro ama ewet ubiere oro ke n̄wedmbụk n̄kpọntibe ke ufọn Mme Ntiense. Esop oro ama okụt ke ukpan oro ama abiat unen mmọ nditịn̄ ikọ ifụre ifụre, ndinam se ubieresịt mmọ ọdọhọde, ndinyụn̄ ntịn̄ se mmọ ẹnịmde ke akpanikọ. Enye ama ọdọhọ yak ukara Nicaragua afiak etie nte enye ekesitiede ye Mme Ntiense.
27. Ntak emi ubiereikpe esopikpe oro akakpade mbon Nicaragua idem, ndien didie ke nditọete ẹkeda edikan oro?
27 Idem ama akpa mbon Nicaragua ndifiọk ke N̄kponn̄kan Esopikpe akada ye Mme Ntiense. Mbemiso ikpe emi, mme ọkwọrọ ederi ẹma ẹsinen̄ede ẹnyene odudu tutu esopikpe iyomke ndinyene mfịna ye mmọ. N̄ko, ikpọ owo ukara ẹma ẹnen̄ede ẹnyene odudu tutu esopikpe iwakke ndibiat ubiere mmọ. Nditọete ẹkenịm ẹte ke mmimọ ikakan ke ikpe emi sia Edidem mmimọ ekekpemede mmimọ, mmimọ ikonyụn̄ ikade iso ikwọrọ ikọ.—Utom 1:8.
28, 29. Ke ufọt ufọt iduọk isua 1980, didie ke n̄kpọ okokpụhọde ke Zaire?
28 Zaire. Ke ufọt ufọt iduọk isua 1980, n̄kpọ nte Mme Ntiense 35,000 ẹkedu ke Zaire, emi ẹkotde Democratic Republic of Congo idahaemi. Man ẹkeme ndise mban̄a akwa n̄kọri oro ẹkenyenede ke utom Obio Ubọn̄, n̄kọk itieutom ama ọbọp mbufa ufọk. Ke December 1985, ẹma ẹnịm mbono ofụri ererimbot ke Kinshasa emi edide ibuot obio idụt oro, ndien owo 32,000 ẹma ẹto nsio nsio idụt ke ererimbot ẹdiyọhọ an̄wambre obio oro, emi ẹkedade ẹnịm mbono oro. Edi ekem, n̄kpọ ọtọn̄ọ ndikpụhọde ye mme asan̄autom Jehovah. Nso iketịbe?
29 Brọda Marcel Filteau, isụn̄utom emi okotode Quebec ke Canada, emi ẹkenyụn̄ ẹkọbọde ke ini ukara Duplessis, akanam utom isụn̄utom ini oro ke Zaire. Enye etịn̄ se iketịbede ete: “Ke March 12, 1986, ẹma ẹnọ nditọete oro ẹkamade ifetutom leta oro okowụtde ke ibet inyịmeke aba ido ukpono Mme Ntiense Jehovah ke Zaire.” Mobutu Sese Seko emi ekedide andikara Zaire ama esịn ubọk ke leta oro.
30. Nso akpan ubiere ke Kọmiti N̄kọk Itieutom ekenyene ndinam, ndien nso ke mmọ ẹkebiere?
30 Ke ndan̄nsiere, ẹma ẹtịn̄ ke itieutom usuanetop ofụri idụt Zaire ẹte: “Nnyịn idikopke aba n̄kpọ iban̄a Mme Ntiense Jehovah ke [Zaire].” Ikebịghike ukọbọ ama ọtọn̄ọ. Ẹma ẹwụri mme Ufọkmbono Obio Ubọn̄, ẹbụme inyene nditọete, ẹmụm mmọ, ẹmia mmọ, ẹnyụn̄ ẹsịn mmọ ke ufọk-n̄kpọkọbi. Ẹma ẹkam ẹdọn̄ nditọ Mme Ntiense ke ufọk-n̄kpọkọbi. Ke October 12, 1988, ukara ama atan̄ inyene esop Abasi, ndien mbonekọn̄ ẹma ẹdidụn̄ ke n̄kọk itieutom. Nditọete oro ẹkamade ifetutom ẹma ẹwet leta ẹban̄a n̄kpọ emi ẹnọ ẹsọk Mobutu emi ekedide adaibuot ukara, edi enye ikọbọrọke mmọ n̄kpọ ndomokiet. Ini oro ke Kọmiti N̄kọk Itieutom ekenyene akpan ubiere ndinam, “Ndi akpana ida n̄kpọ emi ika N̄kponn̄kan Esopikpe, m̀mê akpana ibet kan̄a?” Timothy Holmes, emi ekedide isụn̄utom ye anam ndutịm Kọmiti N̄kọk Itieutom ini oro, ọdọhọ ete, “Nnyịn ikoyom Jehovah ọnọ nnyịn ọniọn̄ onyụn̄ ada nnyịn usụn̄.” Ke kọmiti oro ama ọkọbọn̄ akam ekere aban̄a n̄kpọ emi, enye ama ebiere ke emi idịghe nnennen ini ndisịn ikpe ke esop. Utu ke oro, kọmiti oro ama etịn̄ enyịn ese aban̄a nditọete onyụn̄ oyom nsio nsio usụn̄ ndika iso n̄kwọrọ ikọ.
“Ke ofụri ini ikpe oro, nnyịn ima ikụt nte Jehovah ekemede ndikpụhọde mme n̄kpọ”
31, 32. Nso n̄wọrọnda ubiere ke N̄kponn̄kan Esopikpe Zaire ekebiere, ndien nso ufọn ke emi ekenyene ọnọ nditọete nnyịn?
31 Ke ediwak isua ẹma ẹkebe, ukọbọ oro ẹkekọbọde Mme Ntiense ama osụhọde ubọk, ẹma ẹnyụn̄ ẹtọn̄ọ ndikpono unen oro mme owo ẹnyenede ke idụt oro. Kọmiti N̄kọk Itieutom ama edikụt ke ekem ini ndien ndida n̄kpọ oro n̄ka N̄kponn̄kan Esopikpe idụt Zaire. Esop oro ama enyịme ndikpe ikpe oro. Ekem ke January 8, 1993, n̄kpọ nte isua itiaba tọn̄ọ nte adaibuot ukara idụt oro akakpan utom nnyịn, esop oro ama ebiere ete ke ibet inyịmeke se ukara akanamde Mme Ntiense, ndien ẹma ẹtre ukpan oro. Nso ke emi ọkọwọrọ? Mme ebiereikpe emi ẹma ẹbiat ubiere oro adaibuot ukara akanamde, ikereke m̀mê ẹdinam mmimọ nso! Brọda Holmes ọdọhọ ete, “Ke ofụri ini ikpe oro, nnyịn ima ikụt nte Jehovah ekemede ndikpụhọde mme n̄kpọ.” (Dan. 2:21) Ikpe oro ẹkekande mi ama ọsọn̄ọ mbuọtidem nditọete nnyịn. Mmọ ẹma ẹfiọk ke Jesus emi edide Edidem akada ikọt esie usụn̄ man mmọ ẹfiọk ini ye nte ẹkpenamde n̄kpọ.
32 Sia ẹma ẹketrede ukpan oro, ẹma ẹnyịme n̄kọk itieutom okot mme isụn̄utom ẹdi, ẹbọp mbufa ufọkutom, ẹnyụn̄ ẹtobo mme n̄wed Bible. * Edi ata n̄kpọ idatesịt ọnọ mme asan̄autom Abasi ke ofụri ererimbot ndikụt nte Jehovah ekpemede ikọt esie man mmọ ẹka iso ẹdi ufan esie!—Isa. 52:10.
“Jehovah Edi Andin̄wam Mi”
33. Ndidụn̄ọde ndusụk ikpe emi ekpep nnyịn nso?
33 Nnyịn ndidụn̄ọde ndusụk ikpe emi owụt ke Jesus anam se enye ọkọn̄wọn̄ọde ete: “Ami nyọnọ mbufo ikọ eke ẹditịn̄de ye ọniọn̄, emi kpukpru mme andibiọn̄ọ mbufo mîdikemeke ndifan̄a m̀mê ndineni.” (Kot Luke 21:12-15.) Ndusụk ini, Jehovah anam mbon oro ẹtiede nte Gamaliel mfịn ẹn̄wam ikọt esie mîdịghe anam mme ekpeibet ye mme ebiereikpe ẹkpe edinen ikpe ẹnọ ikọt esie. Jehovah esinam n̄kpọekọn̄ mme asua etịp. (Kot Isaiah 54:17.) Ukọbọ ikemeke nditre utom Abasi.
34. Ntak emi mme ikpe oro ikakande ẹdide utịbe, ndien nso ke mmọ ẹwụt? (Se n̄ko ekebe oro “ Mme N̄wọrọnda Ikpe Oro Ikakande Emi Ẹn̄wamde ke Utom Edikwọrọ Obio Ubọn̄.”)
34 Ntak emi mme edikan oro ikenyenede ẹdide utịbe? Kere ban̄a emi ise: Mme Ntiense Jehovah iwọrọke etop. Nnyịn isisịnke n̄wed ke ini umekowo, isitieneke ibuana ke mbre ukara m̀mê ndikpek mbon ukara ẹnam se nnyịn iyomde. N̄ko, ẹsida mbon nnyịn oro ẹkotde ikpe nte “mmọ emi mîfiọkke n̄wed ye mme usụhọde owo.” (Utom 4:13) Ntem, ke ekikere owo, idụhe se ikpanamde mme esop ẹn̄wam nnyịn ẹnyụn̄ ẹbiọn̄ọ mme okopodudu ido ukpono ye mbon ukara oro ẹkọbọde nnyịn. Edi mme esop ẹsitebe nnyịn ediwak ikpe! Mme ikpe oro isikande ẹwụt ke nnyịn idi “mme anditiene Christ ke esịt akpanikọ ke iso Abasi.” (2 Cor. 2:17) Ntem nnyịn itiene apostle Paul idọhọ ite: “Jehovah edi andin̄wam mi; ndifeheke ndịk.”—Heb. 13:6.
^ ikp. 9 Ikpe Cantwell ye stet Connecticut ekedi akpa ke otu ikpe 43 oro ẹkedade ẹka N̄kponn̄kan Esopikpe United States emi Brọda Hayden Covington akadade ọnọ nditọete. Enye akakpa ke isua 1978. Dorothy an̄wan esie emi edide isua 90 idahaemi ke osụk ananam utom usiakusụn̄.
^ ikp. 12 Ibet oro ẹkebọpde ke isua 1606 akanam ẹkot ikpe oro. Ibet emi ama enyịme mme ebiereikpe ẹbiom owo ikpe edieke mmọ ẹkerede ke se owo oro eketịn̄de ama ada mfịna edi, ọkpọkọm se owo oro eketịn̄de ekedi akpanikọ.
^ ikp. 14 Ke isua 1950, mme asan̄autom ofụri ini 164 ẹkenam utom ke Quebec, esịnede owo 63 emi ẹkekụrede ukpep ke Gilead, emi ẹkenyụn̄ ẹnyịmede ndika do n̄kanam utom kpa ye oro ẹdikọbọde mmọ idiọk idiọk.
^ ikp. 15 Brọda W. Glen How ekedi ekpeibet emi ekenyenede uko, oro akadade usọ ekpe ata ediwak ikpe ọnọ Mme Ntiense Jehovah ke Canada ye mme idụt en̄wen ọtọn̄ọde ke isua 1943 esịm 2003.
^ ikp. 16 Edieke oyomde ndifiọk n̄kpọ efen efen mban̄a ikpe emi, se ibuotikọ oro “Ekọn̄ Emi Inyeneke Mbufo, Edi Enyene Abasi” ke Ẹdemede! Ikọmbakara eke April 22, 2000, page 18-24.
^ ikp. 32 Nte ini akakade, mbonekọn̄ ẹma ẹwọrọ ẹkpọn̄ n̄kọk itieutom oro; edi ẹma ẹbọp mbufa ufọkutom n̄kọk itieutom ke ebiet en̄wen.


c: text/html

text:
Bitdefender
-
Ngwugwu:
-
-
Version:
-
-
Ikike:
-
-
Asụsụ:
-
Nbudata Bitdefender
Nkọwa:
Isi atụmatụ:
- Ịchọputa nke spyware modul
- spam nchedo
- Igbochi nke na-achọghị ọdịnaya
- ime akara
Comments on Bitdefender:
Bitdefender Metụtara software:
The software iji chebe onwe onye data megide netwọk egwu. Antivirus na-enye nchebe megide malware na spyware.
The software ịchọpụta na-ewepụ nje. The software-enye gị ohere ike iṅomi gị usoro maka dị iche iche nke nje, spyware na ihe egwu ndị ọzọ.
Onye ama ama antivirus maka nchedo nke usoro megide iche iche iche iche nke ihe egwu. The software bụ ike na-echekwa onye ọrụ okwuntughe na ntukwasi-ma na-echebe ndị netwọk megide spyware.
Zuru antivirus software si Microsoft. Antivirus na-echebe usoro megide nje nke dị iche iche, spyware na egwu ndị ọzọ.
The ngwá ọrụ iji chebe megide nje, spyware na rootkits. The software na-enye a dị mma ọnụnọ ke internet na-ebu ụzọ eleru okporo ụzọ maka na o kwere omume na ihe egwu.
The software wepụ nje, trojans na spyware. The software enyocha maka egwu na nwetara na usoro na a n'ihi na iji netwọk.
Antivirus software ngwugwu maka multilevel nchebe nke na kọmputa. The software echebe megide dị iche iche nje ma ọ bụ egwu na e dere a bilateral firewall.
The ngwá ọrụ iji chọọ na iwepu adware modul. The software-enyocha kwa gị usoro na n'ụzọ dị irè na-ewepu na toolbars, ad nkeji na-enweghị isi expansions.
Ngwá ọrụ iji chebe gị na kọmputa megide dị iche iche egwu. The software na-enyere aka ịchọpụta ahụ dị iche iche nke nje na chọta nje faịlụ na kwarantaini.
The ngwá ọrụ obibi na spyware. The software na-enyere aka igosi ihe zuru ezu analysis nke usoro na ịchịkwa n'aka-amalite buut.
The ngwá ọrụ na-agba ọsọ ahụ Android ngwa na egwuregwu. Ọzọkwa, ọ na-akwado ndị download nke dị iche iche ọdịnaya site na free ọrụ.
The multifunction software na-akwado maka ewu ewu ogbugba ndu agbanweta na ozi ederede na ndị enyi gị na ndị ọrụ ndị ọzọ n'ụwa nile.
The software iji wụnye Linux sistemụ na flash mbanye ma ọ bụ ike mbanye. The software-akwado ndị na ọtụtụ ndị Linux nkesa, na nsụgharị dị iche iche nke usoro.
The software encode na itapia na video faịlụ. The software na-eji elu faịlụ mkpakọ algọridim na-enye kacha oyiyi mma.
Ngwá ọrụ na-arụ ọrụ na video faịlụ na tọghata dị iche iche formats. The software-arụ ọrụ na ndepụta okwu na-enye gị ohere ime ihe nzacha ma ọ bụ codecs mgbe converting.
Lee ihe software
Ọrụ usoro:
- Windows
- Android
Top software:
Lee ihe software

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Kpeme Idem
—Satan Oyom Nditata Fi!
“Ẹdu ke ukpeme. Asua mbufo, kpa Devil, ke oyoyo nte ekpe eke okụnide, oyom owo eke enye editade.”—1 PET. 5:8.
1. Tịn̄ nte angel Abasi kiet akasan̄ade edi Satan.
ENYE ekedi ata eti angel Jehovah; ete ise, enye oforo n̄kpọ en̄wen, ọtọn̄ọ ndikere ke imọ ke mme owo ẹkpekam ẹtuak ibuot ẹnọ, idịghe Abasi. Ndien utu ke ndisọsọp nsio utọ idiọk ekikere emi mfep ke esịt esie, enye ama etie ekere tutu akanam idiọkn̄kpọ. (Jas. 1:14, 15) Nnyịn idiọn̄ọke nte ekesikotde enye ke heaven, edi ẹkot enye Satan idahaemi. Enye ‘ikọsọn̄ọke ida ke akpanikọ,’ edi ama ọsọn̄ ibuot ye Jehovah onyụn̄ akabade “ete nsu.”—John 8:44.
2, 3. Ntak emi Bible okotde asua Jehovah “Satan,” “Devil,” “urụkikọt,” ye “dragon”?
2 Tọn̄ọ Satan ọkọsọn̄ ibuot ye Jehovah, se enye anamde owụt ke idụhe eke asuade Jehovah nte enye. Enye inyụn̄ imaha owo ndomokiet. Nsio nsio enyịn̄ emi ẹkotde enye ke Bible anam idiọn̄ọ adan̄a nte enye abiarade eketre. Ẹkot enye Satan, ndien Satan ọwọrọ andibiọn̄ọ. Emi owụt ke enye asua onyụn̄ ọbiọn̄ọ ukara Abasi, iyomke-yom ndikụt Abasi akarade mme owo. Idụhe se ikpenemde Satan nte ndibiat ukara Jehovah.
3 Ediyarade 12:9 okot Satan, Devil. Devil ọwọrọ ọdọk edidọk. Satan ama ọsọn̄ọ Jehovah enyịn, okot enye osu nsu. Bible okot Satan n̄ko “akani urụkikọt,” ndien emi esiti nnyịn nte Satan akadade urụkikọt abian̄a Eve ke In̄wan̄ Eden. Enyịn̄ en̄wen emi ẹkotde enye edi “akwa dragon,” ndien enyịn̄ emi enen̄ede odot enye sia enye edi ata idiọk mbuka ye ibak. Enye odomo etieti ndibiat se ededi oro Jehovah aduakde ndinam onyụn̄ oyom ndiwot kpukpru ikọt Abasi nsion̄o.
4. Nso ke iyom ndineme ke ibuotikọ emi?
4 Kpukpru emi owụt ke Satan ke odomo ndinam nnyịn ikpọn̄ Abasi. Enye esịn Bible ọnọ nnyịn item ete: “Ẹnyene ikike, ẹnyụn̄ ẹdu ke ukpeme. Asua mbufo, kpa Devil, ke oyoyo nte ekpe eke okụnide, oyom owo eke enye editade.” (1 Pet. 5:8) Imọn̄ ineme iban̄a edu Satan ita. Ke ini inemede n̄kpọ emi, oyokụt ntak emi anade ikọt Abasi ẹnen̄ede ẹkpeme idem ye akwa asua Abasi emi mîmaha ikọt Abasi mi.
SATAN ENYENE ODUDU ETIETI
5, 6. (a) Tịn̄ mme n̄kpọ emi owụtde ke Satan ‘okop odudu’ etieti. (b) Satan esisan̄a didie owot owo?
5 Mme angel ‘ẹkop odudu’ etieti. (Ps. 103:20) Mmọ ẹfiọk n̄kpọ ẹnyụn̄ ẹnyene odudu ẹkan mme owo. Mmọ ẹsida odudu mmọ ẹnam nti n̄kpọ. Ke uwụtn̄kpọ, angel kiet ama anam n̄kpọ emi owo ndomokiet m̀mê ata ediwak mbonekọn̄ mîkpekemeke ndinam—enye ama owot mbonekọn̄ Assyria 185,000 ke okoneyo kiet. (2 Ndi. 19:35) Ini en̄wen, angel kiet ama ada ifiọk ye akwa odudu esie osion̄o mbet Jesus ke ufọk-n̄kpọkọbi. Enye ama ọkpọhọde usụn̄ ufọk-n̄kpọkọbi osion̄o mme apostle, ekem afiak ọkọbi usụn̄ oro—mme ekpeme ufọk-n̄kpọkọbi do ẹda ikwe enye!—Utom 5:18-23.
6 Nti angel Abasi ẹda odudu mmọ ẹnam nti n̄kpọ; Satan ada eke esie abak ibak. Ufọn idụhe ndifan̄a, Satan enyene odudu etieti. Bible okot enye “andikara ererimbot emi,” afiak okot enye “abasi editịm n̄kpọ emi.” (John 12:31; 2 Cor. 4:4) Satan akam ekeme ndiwot owo. (Heb. 2:14) Emi iwọrọke ke Satan ada ubọk esie owot kpukpru mbon emi ẹkpade. Nso ke ọwọrọ ndien? Akpa, mme owo ke ererimbot ẹsua owo ẹnyụn̄ ẹbak ibak nte Satan. Ọyọhọ iba, kpukpru n̄kpa ye idiọkn̄kpọ ke ererimbot emi ọkọtọn̄ọ ke ini Eve ekenịmde nsu Satan, Adam onyụn̄ ọsọn̄ ibuot ye Abasi. (Rome 5:12) Nte Satan esisan̄ade owot owo edi emi. Jesus okokot enye “owotowo,” ndien se enye onyụn̄ edide edi oro. (John 8:44) Satan imaha owo nnyịn ndomokiet!
7. Nso iwụt ke mme demon ẹnyene odudu?
7 Edieke nnyịn mîdaha ye Satan, ọwọrọ nnyịn n̄ko idaha ye mbon emi ẹdade ye enye ẹn̄wana ye Abasi. Ata ediwak ndiọi angel—mme demon—emi ẹkesọn̄de ibuot ye Abasi ẹsịne ke otu emi. (Edi. 12:3, 4) Bible etịn̄ afiak etịn̄ nte mme demon ẹdade akwa odudu mmọ ẹbak ibak ẹnyụn̄ ẹtụhọde mme owo. (Matt. 8:28-32; Mark 5:1-5) Kûdedei ukere ke mme demon ye “andikara . . . mme demon” ikemeke ndinam fi n̄kpọ. (Matt. 9:34) Mîkpedịghe Jehovah, Satan akpakan nnyịn.
SATAN ABAK IBAK ETIETI
8. (a) Nso ke Satan enen̄ede oyom? (Se akpa ndise ibuotikọ emi.) (b) Nso ke afo ke idemfo okụt ke ererimbot emi owụtde ke Satan edi ata ibak?
8 Apostle Peter ọdọhọ ke Satan etie nte “ekpe eke okụnide.” N̄wed kiet ọdọhọ ke Peter eketịn̄ aban̄a “n̄kụni idiọk unam emi biọn̄ ọdọn̄de.” Emi owụt nte Satan abakde ibak eketre. Kpa ye emi ofụri ererimbot esịnede enye ke ubọk, enye ke oyoyom mbon en̄wen emi enye editade. (1 John 5:19) Mme Christian emi ẹyetde aran ye “mme erọn̄ en̄wen” ke enye enen̄ede oyom. (John 10:16; Edi. 12:17) Satan oyom ndisobo ikọt Jehovah mfep. Nte ẹkọbọde mme Christian toto ke eyo mme apostle tutu esịm eyo nnyịn owụt adan̄a nte Satan abakde ibak.
9, 10. (a) Didie ke Satan okodomo ndibiat nditọ Israel? (Nọ uwụtn̄kpọ.) (b) Ntak emi Satan ekenen̄erede afịna nditọ Israel? (c) Afo ekere ke esitie Satan didie ke idem ke ini asan̄autom Jehovah anamde akwa idiọkn̄kpọ?
9 Enyene ibak en̄wen emi Satan abakde man osụk ọbiọn̄ọ uduak Abasi. Ekpe emi biọn̄ ọdọn̄de isituaha unam ekededi emi odụkde enye ubọk mbọm, esịt isinyụn̄ imiaha enye ufen ama ata ama. Satan n̄ko isituaha mbon emi enye oyomde ndita mbọm. Ke uwụtn̄kpọ, ekere ke eketie Satan didie ke idem ke ini enye okokụtde nte nditọ Israel ẹnamde oburobụt ido ẹnyụn̄ ẹdiọkde itọn̄? Esịt ama enem enye etieti ke ini enye okokụtde se oburobụt ido Zimri ye idiọkitọn̄ Gehazi ẹkedade ẹdi.—Num. 25:6-8, 14, 15; 2 Ndi. 5:20-27.
10 Enyene akpan n̄kpọ emi akanamde Satan enen̄ede afịna nditọ Israel. Messiah, emi ediwotde Satan edinyụn̄ anamde ẹdiọn̄ọ ke Jehovah ikpọn̄ odot ndikara enyọn̄ ye isọn̄, edito idụt Israel. (Gen. 3:15) Enye ikoyomke Abasi aka iso ama nditọ Israel, oro akanam enye odomo ofụri ukeme esie ndinam mmọ ẹnam n̄kpọ emi edinamde Abasi osobo mmọ efep. Ndi emekere ke mbọm Moses ama anam Satan ke ini enye mîkodotke aba ndidụk Isọn̄ Un̄wọn̄ọ? Ndi emekere n̄ko ke mbọm David ama anam Satan ke ini enye ekesịnde efịbe? Ke m̀mọ̀n̄ ke mbọm owo akpanam ọbọn̄ ibak! Esịt akakam enenem enye ndikụt nte ikọt Abasi ẹnamde akwa idiọkn̄kpọ. N̄kpọ ntem ke enye esida osụn̄i Jehovah.—N̄ke 27:11.
11. Nso ke Satan okpokoyom Sarah anam?
11 Ubon emi Messiah editode ke Satan akasua akan. Ke uwụtn̄kpọ, kere se iketịbede esisịt ini ke Abasi ama ọkọdọhọ Abraham ke iyanam enye edi “akwa idụt.” (Gen. 12:1-3) Ke adan̄aemi Abraham ye Sarah ẹkedude ke Egypt, Pharaoh ama ọdọhọ ẹmen Sarah ẹsọk imọ. Enye okoyom ndidọdọ Sarah. Edi Jehovah ikayakke utọ n̄kpọ oro esịm Sarah. (Kot Genesis 12:14-20.) Ukem n̄kpọ emi ama afiak etịbe ke Gerar esisịt ini mbemiso Isaac amanade. (Gen. 20:1-7) Ndi Satan akanam kpukpru emi? N̄kọ emeti ke Sarah ọkọkpọkpọn̄ inyene ke Ur etiene Abraham okodụn̄ ke tent. Okûdi Satan ekekere ke Sarah ayama ediye ufọk ubọn̄ Pharaoh m̀mê eke Abimelech? Ndi enye ama ekere ke Sarah ọyọkpọn̄ Abraham ọkọdọ kiet ke otu mmọ onyụn̄ edue Jehovah? Bible itịn̄ke, edi etie nte esịt ekpekenen̄ede enem Satan edieke Sarah akpakanamde n̄kpọ emi edinamde enye okûdot aba ndiman eyen emi Messiah editode ubon esie. Esịt ikpakafịnake Satan ndikụt Sarah abiatde ndọ esie, abiat enyịn̄ esie, onyụn̄ etre ndinam n̄kpọ Jehovah. Satan edi ata ibak!
12, 13. (a) Didie ke Satan okowụt ke idi ọbọn̄ ibak ke ini Jesus akamanade? (b) Afo ekere ke Satan ada didie mme uyen emi ẹmade Jehovah ẹnyụn̄ ẹdomode ndinam n̄kpọ Abasi?
12 Jesus akamana ata ediwak isua ke Abraham ama akakpa. Ndi emekere ke Satan ama enem esịt ke ediye nsekeyen amana? Ihih ikenemke! Satan ama ọfiọk ke nsekeyen emi edidi Messiah ama okpon. Enye edidi mfri Abraham emi Abasi ọkọdọhọde ke ‘ayabiat utom Devil.’ (1 John 3:8) Ndi emekere ke Satan ama ekere ke idịghe se ẹkpewotde utọ ekpri nsekeyen oro? Utọ eti n̄kpọ oro ikemeke-keme ndidụk enye esịt. Enye ama ọsọsọp oyom usụn̄ ndiwot Jesus. Didie ke enye akanam emi?
13 Esịt ama enen̄ede ayat Edidem Herod ke ini mme asiak ntantaọfiọn̄ ẹkekade Jerusalem ẹkebụp m̀mê “enye emi amanade nte edidem mme Jew” odu m̀mọ̀n̄. Enye ama ebiere ndiwot Jesus. (Matt. 2:1-3, 13) Man okụt ete ke ẹwot Jesus, enye ama odọn̄ ẹkewot kpukpru nditọ irenowo emi mîbehe isua iba ke Bethlehem ye ke n̄kann̄kụk oro. (Kot Matthew 2:13-18.) Jesus ama ọbọhọ utọ afai afai n̄kpa oro, edi nso ke mbụk emi ekpep nnyịn aban̄a asua nnyịn emi? Enye owụt ke Satan idaha uwem owo ke n̄kpọ ndomokiet. Mbọm nditọwọn̄ isinamke enye. Bible enen ndidọhọ ke Satan edi “ekpe eke okụnide.” Ibak esie inyeneke mbiet. Kûdedei ukere ke inyeneke se enye ekemede ndinam fi!
SATAN OKPON ABIAN̄A ETIETI
14, 15. Didie ke Satan “anam ikike mbon oro mînịmke ke akpanikọ ekịm”?
14 Mîkpedịghe abian̄a emi Satan esibian̄ade mme owo, enye ikpekemeke ndiwọn̄ọde owo ndomokiet n̄kpọn̄ Jehovah, edima Abasi nnyịn. (1 John 4:8) Satan esibian̄a mme owo mbak mmọ ‘ẹdikere ẹban̄a se inanade mmọ ke n̄kan̄ eke spirit,’ oro edi, mbak mmọ idikere ke ọfọn mmimọ isịk ikpere Jehovah inyụn̄ idi ufan esie. (Matt. 5:3) Ntak edi oro enye “[anamde] ikike mbon oro mînịmke ke akpanikọ ekịm, mbak un̄wana ubọn̄ ubọn̄ eti mbụk emi aban̄ade Christ, emi edide mbiet Abasi, ediyama ọnọ mmọ.”—2 Cor. 4:4.
15 Usụn̄ kiet emi Satan amade ndida mbian̄a mme owo edi nsunsu ido ukpono. Kpa ye emi enye ọdiọn̄ọde ke Jehovah Abasi oyom “san̄asan̄a utuakibuot,” esinenem enye ndikụt mme owo ẹkpọn̄de Jehovah ẹketuak ibuot ẹnọ mme ete ete mmọ emi ẹma ẹkekpan̄a, m̀mê se Abasi okobotde, utọ nte owo ye unam! (Ex. 20:5) Ediwak owo ẹkere ke inam n̄kpọ Abasi, edi mmọ ibọhọke nsunsu ukpepn̄kpọ ye mme edinam emi mînyeneke ufọn. Mbọm mmọ esinam nnyịn tutu. Nditọ Israel ẹma ẹsinam ukem n̄kpọ emi ke eyo Isaiah. Mbọm mmọ ama anam Jehovah tutu enye ọdọhọ mmọ ete: “Ntak emi mbufo ẹsụk ẹkpede okụk ke se mîdịghe uyo, nso inyụn̄ idi ntak emi mbufo ẹkpade utom ke se mînọhọ mbufo uyụhọ? Ẹtịm ẹkpan̄ utọn̄ ẹnọ mi, ẹnyụn̄ ẹdia se ifọnde, ẹnyụn̄ ẹyak ukpọn̄ mbufo enen̄ede adat esịt ke isek.”—Isa. 55:2.
16, 17. (a) Nso ikanam Jesus ọdọhọ Peter: “Da mi ke edem, Satan”? (b) Didie ke Satan ekeme ndinam nnyịn ikere ke utịt ikpereke?
16 Satan ekeme n̄ko ndibian̄a mme asan̄autom Jehovah emi ẹsịnde idem ẹnam n̄kpọ Abasi. Ke uwụtn̄kpọ, ndi emeti se iketịbede ke ini Jesus ọkọdọhọde mbet esie ke ẹmọn̄ ẹwot imọ? Apostle Peter ama ada Jesus esịk ada n̄kan̄ kiet, ete enye: “Tua idemfo mbọm, Ọbọn̄; n̄kpọ emi idiwọrọke fi tutu amama.” Edi Jesus ama ọsọn̄ọ asua ọnọ enye ete: “Da mi ke edem, Satan!” (Matt. 16:22, 23) Ntak emi Jesus okokotde Peter “Satan”? Sia Jesus ama ọfiọk se iditịbede ke mîbịghike. Ini ama esesịm ama enye ndikpa mfak mme owo nnyụn̄ n̄wụt ke Devil edi osu nsu. Ata akpan ini ekedi oro tọn̄ọ ẹkebot owo. Idịghe utọ ini oro ke Jesus akpatua idemesie mbọm. Esịt ekpekenem Satan ekpedi Jesus ama etie eseme idem.
17 Utịt editịm n̄kpọ emi enen̄ede ekpere; idu uwem ke ndiọkeyo. Satan oyom nnyịn ‘itua idem nnyịn mbọm.’ Enye oyom nnyịn ida ofụri ini nnyịn in̄wana iyom ndidi n̄kpọ ke ererimbot emi. Enye iyomke nnyịn idu uwem nte imọfiọk ke utịt ekpere, inyụn̄ iyomke nnyịn idu ke ukpeme. Kûdu utọ uwem oro! ‘Du ke ukpeme.’ (Matt. 24:42) Satan ke abian̄a mme owo ọdọhọ ke utịt ikpetke-kpet ndidi, mîdịghe ọdọhọ ke utịt idikam idịghe-di. Kûnịm utọ anafai nsu oro.
18, 19. (a) Nso ke Satan ekeme ndinam nnyịn ikere iban̄a idem nnyịn? (b) Didie ke Jehovah esin̄wam nnyịn ifiọk nte inamde n̄kpọ inyụn̄ idu ke ukpeme?
18 Se ise usụn̄ en̄wen emi Satan esidomode ndida mbian̄a nnyịn. Enye oyom nnyịn ikere ke nnyịn idotke se Jehovah amade ye nte ke Jehovah idifenke mme idiọkn̄kpọ nnyịn. Ata nsu ke edi. Kere ise: Anie ke afo ekere ke ikpanaha Jehovah ama? Ndi idịghe enye Satan? Idiọkn̄kpọ anie ke afo ekere ke ikpanaha Jehovah efen? Ndi idịghe eke Satan? Bible ọdọhọ nnyịn ete: “Abasi ikwan̄ake eke ekpesịnde enye efre utom mbufo ye ima eke mbufo ẹwụtde ẹban̄a enyịn̄ esie.” (Heb. 6:10) Jehovah ama ofụri se inamde man inem enye esịt; se inamde inọ enye iditakke-tak. (Kot 1 Corinth 15:58.) Mmọdo, yak ikûdedei inịm nsu Satan ndomokiet.
19 Imokụt ke Satan enyene odudu, abak ibak, onyụn̄ osu nsu etieti. Didie ke ikeme ndin̄wana n̄kan utọ asua emi? Jehovah iyakke in̄wana ikpọn̄. Ikọ esie ayarade mme n̄kari Satan, anam nnyịn “[ikûnana] ifiọk iban̄a mme n̄kukan esie.” (2 Cor. 2:11) Edieke itịmde ifiọk mme n̄kari Satan, iyọdiọn̄ọ nte inamde n̄kpọ iyonyụn̄ idu ke ukpeme. Edi ikụreke ke ndifiọk n̄kari Satan. Bible ọdọhọ ete: “Ẹbiọn̄ọ Devil, ndien enye eyefehe ọkpọn̄ mbufo.” (Jas. 4:7) Ke ibuotikọ oro etienede, iyeneme nte ikemede ndin̄wana ye Satan n̄kan ke nsio nsio n̄kpọ ita.


text:
IBUOT 115
Akpatre Passover Jesus Ekpere
MATTHEW 26:1-5, 14-19 MARK 14:1, 2, 10-16 LUKE 22:1-13
ẸKPE JUDAS ISCARIOT ẸTE ADA JESUS ỌNỌ
APOSTLE IBA ẸKA ẸKETỊM N̄KPỌ ẸBEN̄E PASSOVER
Jesus ndisụk n̄kpep apostle inan̄ oro n̄kpọ mma edi oro ke Obot Olive. Enye onyụn̄ ọbọrọ se mmọ ẹkebụpde ẹban̄a edidu esie ke ini iso ye akpatre ini editịm n̄kpọ emi.
Enye anam ekese ke Nisan 11 emi! Etie nte ini emi mmọ ẹnyọn̄de Bethany ke enye ọdọhọ mme apostle esie ete: “Mbufo ẹmefiọk ẹte usen iba osụhọ passover ọmọn̄ ada itie, ẹyenyụn̄ ẹyak Eyen owo ẹnọ ẹte ẹkọn̄ ke eto.”—Matthew 26:2.
Etie nte Jesus ikaha ebiet ndomokiet ke ndan̄nsiere emi edide Wednesday; enye odu ye mme apostle esie. Ke Tuesday, enye ama asua ọnọ mme adaiso ido ukpono onyụn̄ ayarade mbubịk mmọ. Mmọ ke ẹyom usụn̄ ndiwot enye, ntre enye iyakke mme owo ẹdiọn̄ọ ebiet emi enye odude ke Nisan 12 man n̄kpọ ndomokiet okûkpan enye ndidia Passover ye mme apostle esie ke mbubreyo emi Nisan 14 ọtọn̄ọde.
Edi mbọn̄ oku ye mbiowo mme Jew idopke-dop itie mbemiso usen Passover oro. Mmọ ẹsop idem ke okụre Caiaphas emi edide akwa oku. Nso ke mmọ ẹnam do? Esịt ayat mmọ nte Jesus akayararede mbubịk mmọ. Idahaemi mmọ ẹdụk ediomi “ndida n̄kari mmụm Jesus n̄wot.” Mmọ ẹdisan̄a didie imụm enye, ndien ini ewe ke mmọ ẹdimụm enye? Mmọ ẹdọhọ ẹte: “Yak okûdi ke ini usọrọ, mbak ndutịme edidu ke otu mme owo.” (Matthew 26:4, 5) Ndịk ananam mmọ koro ediwak owo ẹma Jesus.
Nte mmọ ẹsụk ẹdude do, esenowo odụk. Idem akpa mmọ sia esenowo emi edi Judas Iscariot, apostle Jesus. Satan anam enye oyom ndida Eteufọk esie nnọ! Judas obụp mmọ ete: “Nso ke mbufo ẹdinọ mi man nda enye nnọ mbufo?” (Matthew 26:15) Esịt enem mmọ, mmọ ẹnyụn̄ “ẹnyịme ndinọ enye okụk silver.” (Luke 22:5) Edi okụk ifan̄ ke ẹnyịme ndinọ enye? Mmọ ẹnyịme ndinọ enye mbak silver 30. Okụk emi enyene se ọwọrọde koro ẹkesinyam ifịn ke shekel 30. (Exodus 21:32) Mme adaiso ido ukpono ndikpe utọ okụk emi ọwọrọ ke mmọ idaha Jesus ke n̄kpọ ndomokiet. Ntem Judas ọtọn̄ọ “ndiyom eti ifet ndida enye nnọ mmọ ke ini otuowo mîdụhe ikpere.”—Luke 22:6.
Nisan 13 ọtọn̄ọ ke utịn ama okosụhọde ke Wednesday. Ọyọhọ usen itiokiet ye akpatre usen emi enye odude ke Bethany edi emi. Ke ndan̄nsiere, mme mbet ẹyenam se ededi emi okosụhọde ndida ntịm idem nnọ Passover. Ana ẹdep eyenerọn̄, ẹwot, ẹnyụn̄ ẹfọp ke Nisan 14 ama ọkọtọn̄ọ. Jesus itịn̄ke kan̄a ebiet emi ẹdinịmde Passover ye owo emi editịmde n̄kpọ iben̄e. Ntem Judas idiọn̄ọke, inyụn̄ inyeneke se emende eketịn̄ ọnọ mbọn̄ oku.
Etie nte uwemeyo Thursday ke Jesus etie ke Bethany ọdọn̄ Peter ye John utom ete: “Ẹka ẹketịm passover ẹben̄e ẹnịm ẹnọ nnyịn man nnyịn idia.” Mmọ ẹbụp enye ẹte: “M̀mọ̀n̄ ke afo oyom nnyịn itịm n̄kpọ iben̄e inịm?” Jesus ọbọrọ mmọ ete: “Ke ini mbufo ẹdụkde obio, owo kiet emi obiomde aban̄ mmọn̄ oyosobo ye mbufo. Ẹtiene enye ẹdụk ufọk emi enye edidụkde. Mbufo ẹnyụn̄ ẹdọhọ enyeneufọk oro ẹte, ‘Andikpep ọdọhọ fi ete: “Ubet isen emi ami ndidiade passover ye mme mbet mi odu m̀mọ̀n̄?”’ Ndien owo oro oyowụt mbufo akwa ubet enyọn̄ emi ẹbanade. Ẹtịm n̄kpọ do ẹben̄e.”—Luke 22:8-12.
Anaedi enyeneufọk oro edi mbet Jesus. Onyụn̄ ekeme ndidi enye ama ọdiọn̄ọ ke Jesus ayada ufọk imọ enịm Passover. Ke ini apostle iba emi ẹsịmde Jerusalem, kpukpru n̄kpọ edi kpa nte Jesus eketịn̄de. Mmọ ẹkụt ke ẹma ẹwot eyenerọn̄, ẹnyụn̄ ẹbon mme n̄kpọ eken emi ẹdikemde owo 13, oro edi Jesus ye apostle 12, ndida nnịm Passover.


text:
XnView
-
Ngwugwu:
-
-
Version:
-
-
Asụsụ:
-
Nbudata XnView
Nkọwa:
Isi atụmatụ:
- Di elu atụmatụ na-arụ ọrụ na ụdị faịlụ
- Rụọ-na ọkpụkpọ
- Mmekọrịta na email
- Ijikọ ka nnu na ose
Comments on XnView:
XnView Metụtara software:
The ngwá ọrụ na-arụ ọrụ na ihe oyiyi na hazie foto. The software-enye gị ohere idezi ihe oyiyi, tinye dị iche iche mmetụta na-ebipụta ha na-ewu ewu ọrụ.
A ngwá ọrụ dị ike na-arụ ọrụ na ihe oyiyi. The software nwere nnukwu set ngwaọrụ ike, dezie na ide ihe oyiyi.
The software ele, edit na tọghata oyiyi. The software na-akwado ndị isi graphic formats na nwere ọtụtụ dị iche iche ọrụ.
Ike nchịkọta akụkọ na a set ngwaọrụ-arụ ọrụ na ihe oyiyi. The software dere a mode ịtụtụrụ ndị dị mkpa parameters nke kacha pụta.
The software jikwaa ịnakọta nke foto na video ihe. Ọzọkwa software na-enye ihe dị mfe search na obosara ohere hazie faịlụ.
Ngwá ọrụ iji na-arụ ọrụ na ihe oyiyi na foto. The software nwere ọtụtụ nzacha na-enye gị ohere tinye dị iche iche mmetụta ma ọ bụ mepụta oru na-akpaghị aka.
A dị ike na ngwá ọrụ zuru ezu analysis na nhazi nke image files. The software nwere nnukwu set nke nzacha, plagins na ndị ọzọ na ngwaọrụ.
The software emepụta a ọkachamara na elu-edu slideshows. Ọzọkwa, ọ na-akwado ọtụtụ media formats dị iche iche na nkọ ma ọ bụ ụda mmetụta.
The ngwá ọrụ ike foto collages. The software nwere a isi set nke edezi ngwaọrụ, a ọtụtụ nke dị ndebiri na ndị ọzọ mmetụta.
Software hazi sharpness nke blurry foto. The software ana achi achi na mgbake nke oyiyi mma site ike ma ọ bụ ghara ilekwasị anya.
Ọ ana achi achi na otu amaonye na ala ọnụnọ ke internet. The software na-eji ya ojii nchekwa encrypt na internet ase.
Ngwá Ọrụ dịkwuo kwụsie ike ma na-agba nke na usoro. Mmemme rụrụ na mmegharị na ewepu na njehie, efu ma ọ bụ na-abaghị uru Ndenye ke ndekọ.
The software ele na ibipụta faịlụ PDF. The software na-akwado a elu na-agba àgwà nke na-arụ ọrụ, na-erepịakwa kacha nta usoro ego.
Ngwá ọrụ maka nzi ozi na internet. The software nwere bara uru ọrụ na-enye ohere na ala nkwurịta okwu na ọrụ.
Lee ihe software
Ọrụ usoro:
- Windows
- Android
Top software:
Lee ihe software


text:
BAỊBỤL NSỌ—NSỤGHARỊ ỤWA ỌHỤRỤ NKE AKWỤKWỌ NSỌ
Ị̀ ga-achọ ịgụ isiokwu a n’asụsụ %%?
Daniel 11:1-45
11 “N’afọ mbụ nke ọchịchị Darayọs onye Midia,+ ebiliri m wee ghọọ onye na-eme ka ọ dị ike nakwa ebe ya e wusiri ike.2 Ugbu a, m ga-agwa gị ihe bụ́ eziokwu:+“Lee! E nwere ndị eze atọ ka ga-ebiliri Peshia,+ nke anọ+ ga-akpakọba akụnụba karịa ndị nke ọzọ niile.+ Ozugbo akụnụba ya mere ka ọ dị ike, ọ ga-akpali ihe niile imegide alaeze Gris.+3 “Eze dị ike ga-ebili ma jiri ike dị ukwuu chịa,+ ọ ga-emekwa uche ya.+4 Mgbe o bilisịrị,+ a ga-agbaji alaeze ya ma kesaa ya nye ifufe anọ+ nke eluigwe,+ ma ọ bụghị ụmụ ya ka a ga-enye ya,+ ha agaghịkwa eji ụdị ike ahụ o ji chịa na-achị; n’ihi na a ga-efopụ alaeze ya, were ya nye ndị ọzọ na-abụghị ndị a.5 “Eze ndịda ga-adị ike, ya bụ, otu n’ime ndị o mere ndị isi; eze ugwu ga-emeri ya ma jiri ike dị ukwuu nke karịrị nke onye ahụ ji chịa na-achị.6 “Mgbe afọ ụfọdụ gasịrị, ha ga-ejikọ aka, ada nke eze ndịda ga-abịakwute eze ugwu ka ha nwee nkwekọrịta. Ma ogwe aka ada eze agaghị anọgide na-adị ike;+ eze agaghị eguzoli, ogwe aka ya agaghịkwa eguzoli; a ga-enyefekwa ada eze na ndị kpọtara ya na nwoke mụrụ ya nakwa onye mere ka ọ dị ike n’oge ndị ahụ n’aka ndị ọzọ.7 Otu onye nke si n’ome+ nke mgbọrọgwụ ada eze ga-ebili nọchie eze, ọ ga-abịakwutekwa ndị agha ma buso ebe e wusiri ike nke eze ugwu agha, ọ ga-ebusokwa ha agha wee merie ha.8 Ọ ga-eburukwa chi ha dị iche iche,+ ihe oyiyi ha a wụrụ awụ nakwa arịa ha dị oké ọnụ ahịa ndị e ji ọlaọcha na ọlaedo mee, kpụrụkwa ndị ọ dọtara n’agha, laa Ijipt. Ya onwe ya kwa ga-enyere eze ugwu ohere ruo afọ ụfọdụ.9 “Ọ ga-abatakwa n’alaeze nke eze ndịda, laghachikwa n’ala ya.10 “Ma ụmụ ya ga-ejikere ma chịkọta ìgwè ndị agha dị ukwuu. Ọ ga-abịarịrị ma rikpuo ha dị ka idei mmiri ma gafere. Ma ọ ga-alaghachi, ọ ga-ejikere buo agha ruo n’ebe ya e wusiri ike.11 “Ma eze ndịda ga-akpasu onwe ya iwe, ọ ga-apụkwa buso ya agha, ya bụ, eze ugwu; ọ ga-emekwa ka nnukwu ìgwè mmadụ bilie, a ga-enyefekwa ìgwè mmadụ ahụ n’aka onye ahụ.+12 A ga-eburu ìgwè mmadụ ahụ pụọ. Obi ya ga-afụli ya elu,+ ọ ga-emekwa ka iri puku kwuru iri puku mmadụ daa; ma ọ gaghị eji ọnọdụ ya siri ike mee ihe.13 “Ma eze ugwu ga-alaghachi wee chịkọta ìgwè mmadụ karịrị nke mbụ; mgbe oge ụfọdụ gasịrị, ya bụ, afọ ụfọdụ, ọ ga-eji ụsụụ ndị agha+ na ngwongwo dị ukwuu bịa.+14 N’ime oge ndị ahụ, ọtụtụ ga-ebili ibuso eze ndịda agha.“A ga-eme ka ụmụ nke ndị na-apụnara mmadụ ihe, bụ́ ndị si n’etiti ndị gị, gbalịa ime ka ọhụụ mezuo;+ ma ha ga-akụ afọ n’ala.+15 “Eze ugwu ga-abịa maa ékpè+ ma weghara obodo e wusiri ike. Ma ogwe aka niile nke ndịda agaghị eguzoli, ndị ya ọ họrọ ahọ agaghịkwa eguzoli; ike agaghị adị ha iguzo.16 Onye na-abịa ibuso ya agha ga-eme uche ya, o nweghịkwa onye ga-eguzo n’ihu ya. Ọ ga-eguzokwa n’ala nke Ihe Ịchọ Mma,+ mkpochapụ ga-adịkwa n’aka ya.+17 Ọ ga-ekpebisi ike+ iji ike alaeze ya dum bịa, ya na ya ga-enwekwa nkwekọrịta;+ ọ ga-emekwa ihe n’ụzọ dị irè.+ A ga-enyekwa ya ike ka o bibie nwaanyị nke nwaanyị mụrụ. Nwaanyị ahụ agaghị eguzoli, ọ gaghịkwa anọgide na-abụ nke ya.+18 Ọ ga-atụgharị chee ihu n’ala dị n’ụsọ osimiri,+ ọ ga-enwetakwa ọtụtụ ndị. Otu ọchịagha ga-eme ka nkọcha ọ na-akọcha ya kwụsị, nkọcha ya ewee ghara ịdị. Ọ ga-eme ka o jiri isi ya buru ya.19 Ọ ga-atụgharị chee ihu n’ebe ndị e wusiri ike dị n’ala ya, ọ ga-asụkwa ngọngọ wee daa, a gaghị ahụkwa ya.+20 “Otu onye ga-ebili nọchie ya,+ bụ́ onye na-eme ka onye na-anara ndị mmadụ ihe n’aka ike+ gabiga n’alaeze ahụ dum mara mma, a ga-agbajikwa ya n’ime ụbọchị ole na ole, kama ọ gaghị abụ n’iwe ma ọ bụ n’agha.21 “Onye a ga-eleda anya ga-ebili nọchie ya,+ ha agaghị enye ya ebube nke alaeze ahụ; ọ ga-abatakwa n’oge nchegbu na-adịghị+ wee jiri ire ụtọ nweta alaeze ahụ.+22 Ma a ga-erikpu ogwe aka niile+ nke idei mmiri ahụ n’ihi ya, a ga-agbajikwa ha;+ a ga-agbajikwa+ Onye Ndú+ nke ọgbụgba ndụ ahụ.+23 Ebe ọ bụ na ha na ya ga-ejikọ aka, ọ ga-aghọ aghụghọ ma gbagote wee jiri ntakịrị mba ghọọ onye dị ike.+24 N’oge nchegbu na-adịghị,+ ọ ga-abanye ọbụna n’akụkụ kasị mma n’ógbè ọ na-achị wee mee ihe nna ya hà na nna nna ya hà na-emeghị. Ọ ga-ekesara ha ihe e bukọọrọ n’agha na ihe a kwatara akwata na ngwongwo dị iche iche; ọ ga-akpakwara ebe ndị e wusiri ike nkata,+ kama ọ bụ naanị ruo nwa oge.25 “Ọ ga-eji obi ike na ike ya chịrị ụsụụ ndị agha buso eze ndịda agha; ma eze ndịda ga-eji ụsụụ ndị agha buru ibu ma dị ike jikere ibu agha. Ma ọ gaghị eguzoli, n’ihi na ha ga-akpara ya nkata.26 Ọ bụ ndị na-eri nri ya pụrụ iche ga-eme ka ọ daa.“A ga-ekpochapụkwa ndị agha ya, a ga-egbukwa ọtụtụ ndị.27 “Ma obi ndị eze abụọ a ga-adị n’ime ihe ọjọọ, ha ga-anọ n’otu tebụl+ na-agha ụgha.+ Ma ọ dịghị ihe ga-enwe isi,+ n’ihi na ọgwụgwụ ga-abịa n’oge a kara aka.+28 “Ọ ga-eburu ọtụtụ ngwongwo laghachi n’ala ya, obi ya ga-adị n’imegide ọgbụgba ndụ ahụ dị nsọ.+ Ọ ga-emekwa ihe n’ụzọ dị irè+ ma laghachi n’ala ya.29 “N’oge a kara aka,+ ọ ga-agaghachi, ọ ga-ebusokwa eze ndịda agha;+ ma nke ikpeazụ a agaghị adị ka nke mbụ.30 Ụgbọ mmiri Kitim+ ga-ebuso ya agha, ọ ga-enwekwa mwute.“Ọ ga-alaghachi wee weso ọgbụgba ndụ ahụ dị nsọ oké iwe,+ ọ ga-emekwa ihe n’ụzọ dị irè; ọ ga-alaghachikwa chee ihu n’ebe ndị hapụrụ ọgbụgba ndụ ahụ dị nsọ nọ.31 Ogwe aka dị iche iche ga-esi n’ebe ọ nọ bilie; ha ga-emerụkwa ebe nsọ,+ bụ́ ebe e wusiri ike, wepụkwa àjà ahụ a na-achụ mgbe niile.+“Ha ga-eguzobekwa ihe arụ+ nke na-akpata ịtọgbọrọ n’efu.+32 “Ọ ga-eji ire ụtọ+ mee ka ndị na-emebi ọgbụgba ndụ ahụ+ si n’ezi ofufe dapụ.+ Ma ndị maara Chineke ha+ ga-emeri,+ ha ga-emekwa ihe n’ụzọ dị irè.33 Ndị nwere nghọta+ n’etiti ndị mmadụ ga-eme ka ọtụtụ ndị nwee nghọta.+ A ga-ejikwa mma agha na ire ọkụ mee ka ha daa, meekwa ka ha daa site n’ịdọrọ ha n’agha na ibukọrọ ihe ha,+ ruo ụbọchị ụfọdụ.34 Ma mgbe e mere ka ha daa, a ga-enyetụrụ ha aka;+ ọtụtụ ndị ga-ejikwa ire ụtọ sonyere ha.+35 A ga-emekwa ka ụfọdụ n’ime ndị nwere nghọta daa,+ ka e wee rụọ ọrụ nnụcha n’ihi ha, meekwa ka ha dị ọcha ma mee ka ha na-enwu gbaa,+ ruo n’oge ikpeazụ;+ n’ihi na ọ ga-abụ n’oge a kara aka.+36 “Eze ahụ ga-emekwa uche ya, ọ ga-ebulikwa onwe ya elu, meekwa onwe ya ka ọ dị elu karịa chi ọ bụla;+ ọ ga-ekwukwa ihe na-awụ akpata oyi n’ahụ́ megide Chi kasị chi niile.+ Ihe ga-agakwara ya nke ọma ruo mgbe amamikpe ahụ kwụsịrị;+ n’ihi na a ga-eme ihe ahụ e kpebiri.37 Ọ gaghị eji Chi ndị nna nna ya kpọrọ ihe; ọ gaghị eji ihe na-agụ ndị inyom agụụ kpọrọ ihe, ọ gaghịkwa eji chi ọ bụla ọzọ kpọrọ ihe, kama ọ ga-ebuli onwe ya elu karịa onye ọ bụla.+38 Ma ọ ga-anọ n’ọkwá ya nye chi nke ebe dị iche iche e wusiri ike otuto; ọ ga-ejikwa ọlaedo, ọlaọcha, nkume ndị dị oké ọnụ ahịa, na ihe ndị a na-achọsi ike nye chi nna ya hà na-amaghị otuto.39 Ọ ga-atụkwasị chi ala ọzọ obi wee mee ihe n’ụzọ dị irè megide ebe ndị a kasị wusie ike. Ọ ga-eme ka onye ọ bụla kwadoro ya nwee ebube dị ukwuu, ọ ga-emekwa ka ha chịa n’etiti ọtụtụ ndị; ọ ga-ekenyekwa ha ala ma ha kwụọ ụgwọ.40 “N’oge ikpeazụ, ya na eze ndịda+ ga-asọrịta mpi, eze ugwu ga-ejikwa ụgbọ ịnyịnya na ndị na-agba ịnyịnya na ọtụtụ ụgbọ mmiri wakpo ya; ọ ga-abanyekwa n’ala dị iche iche wee rikpuo ha dị ka idei mmiri ma gafere.41 Ọ ga-abanyekwa+ n’ala nke Ihe Ịchọ Mma,+ a ga-emekwa ka ọtụtụ ala daa.+ Ma, ọ bụ ala ndị a ga-agbapụ n’aka ya, Idọm na Moab+ na akụkụ bụ́ isi n’ụmụ Amọn.42 Ọ ga na-esetị aka ya megide ala dị iche iche; ma ala Ijipt+ agaghị agbapụ n’aka ya.43 Ọ ga-achị akụ̀ e zoro ezo bụ́ ọlaedo na ọlaọcha, chịakwa ihe niile a na-achọsi ike nke Ijipt. Ndị Libia na ndị Itiopia ga na-esokwa nzọụkwụ ya.44 “Ma a ga-enwe akụkọ ga-enye ya nsogbu,+ nke ga-esi n’ebe ọwụwa anyanwụ+ na ebe ugwu, ọ ga-ejikwa ọnụma gawa ka o kpochapụ ọtụtụ ndị ma laa ha n’iyi.+45 Ọ ga-amakwa ụlọikwuu ya nke dị ka obí eze n’agbata nnukwu oké osimiri na ugwu nsọ nke Ihe Ịchọ Mma;+ ọ ga-abịarukwa ọgwụgwụ ya,+ ọ dịghịkwa onye ga-enyere ya aka.+


text:
Ajụjụ Ndị Na-agụ Akwụkwọ Anyị Na-ajụ
Gịnị bụ “okwu Chineke” e kwuru na ọ “dị ndụ ma na-akpa ike” ná Ndị Hibru 4:12?
Amaokwu ndị ọzọ dị́ ná Ndị Hibru isi anọ gosiri na Pọl onyeozi na-ekwu banyere ozi sí n’aka Chineke ma ọ bụ ihe Chineke kwuru bụ́ nzube ya, dị́ ka ihe ndị anyị na-agụ na Baịbụl.
A na-ekwukarị banyere Ndị Hibru 4:12 n’akwụkwọ anyị iji gosi na Baịbụl na-agbanweli ndụ ndị mmadụ. Isi otú ahụ akọwa amaokwu a dabara adaba. Ma, ọ ga-abara anyị uru ma anyị leruo anya n’ihe ndị ọzọ Pọl kwuru ná Ndị Hibru isi anọ. Pọl gbara Ndị Kraịst bụ́ ndị Hibru ume ka ha na-eme ihe gosiri na ha ghọtara ihe ndị bụ́ nzube Chineke. E dere ọtụtụ n’ime ihe ndị ahụ n’Akwụkwọ Nsọ. Pọl ji ndị Izrel Chineke napụtara n’Ijipt mee ihe atụ. Ha nwere olileanya ịbanye n’ala nkwa “mmiri ara ehi na mmanụ aṅụ na-eru na ya,” bụ́ ebe ha ga-ezu ezigbo ike.—Ọpụ. 3:8; Diut. 12:9, 10.
Ihe a bụ ihe Chineke kwuru na ọ bụ nzube ya. Ma, ndị Izrel mechara kpọchie obi, ha enweghịkwa okwukwe. Ọ bụ ya mere ọtụtụ n’ime ha abanyeghị n’izu ike ahụ. (Ọnụ Ọgụ. 14:30; Jọsh. 14:6-10) Ma, Pọl kwukwara na “nkwa nke ịbanye n’izu ike [Chineke] ka fọdụrụ.” (Hib. 3:16-19; 4:1) O doro anya na “nkwa” ahụ so n’ihe Chineke kwuru bụ́ nzube ya. Anyị kwesịrị ịgụ banyere ihe ahụ bụ́ nzube ya, meekwa ihe gosiri na anyị kwadoro ya otú ahụ Ndị Kraịst bụ́ ndị Hibru mere. Iji gosi na nkwa ahụ si n’Akwụkwọ Nsọ, Pọl kwughachiri ihe e kwuru na Jenesis 2:2 nakwa n’Abụ Ọma 95:11.
N’eziokwu, o kwesịrị imetụ anyị n’obi na “nkwa nke ịbanye n’izu ike [Chineke] ka fọdụrụ.” Obi siri anyị ike na anyị ga-abanyeli n’izu ike Chineke otú ahụ Baịbụl kwuru. Anyị emeekwala ihe ndị anyị kwesịrị ime ka anyị banye na ya. Otú anyị si mee ya abụghị na anyị na-agba mbọ idewe Iwu Mozis ma ọ bụ ime ihe ọma ndị ọzọ ga-eme ka anyị rụta adịm ná mma anyị na Jehova n’ọrụ. Kama, okwukwe anyị nwere emeela ka anyị jiri obi ụtọ kwado nzube Chineke ma ka na-akwado ya. Ihe ọzọ bụ na ihe anyị kwuburu gosiri na ọtụtụ puku mmadụ n’ụwa niile amalitela ịmụ Baịbụl ma na-amụta ihe Chineke kwuru bụ́ nzube ya. Ọtụtụ n’ime ha agbanweela otú ha si ebi ndụ, nwee okwukwe, ma bụrụ Ndị Kraịst e mere baptizim. Otú ha si gbanwee ndụ ha gosiri n’eziokwu na “okwu Chineke dị ndụ ma na-akpa ike.” Ihe Baịbụl kwuru na ọ bụ nzube Chineke emeela ka ndụ anyị ka mma. Ọ ka ga na-akpa ike ná ndụ anyị.


text:
ISIOKWU ỤLỌ NCHE A | Ị GA-AGHỌTALI IHE BAỊBỤL NA-EKWU
Akwụkwọ A Ga-aghọtali Aghọta
O teela e dere Baịbụl. Ma, olee mgbe e bidoro ide ya? E bidoro ide ya n’Izrel oge ochie n’ihe dị ka puku afọ atọ na narị afọ ise gara aga. Ọ bụ oge alaeze Shang na-achị n’obodo Chaịna. Ọ bụkwa n’ihe dị ka otu puku afọ tupu okpukpe Buda amalite n’India.—Gụọ ihe e dere n’igbe isiokwu ya bụ “ Ihe Ndị I Kwesịrị Ịma Gbasara Baịbụl.”
Baịbụl zara ajụjụ ndị kacha echu ụmụ mmadụ ụra
Akwụkwọ mmadụ ga-agụ ya abaara ya uru bụ akwụkwọ a na-aghọta nke ọma nakwa nke ihe ọ na-ekwu ga-enyere mmadụ aka ná ndụ. Baịbụl bụ ụdị akwụkwọ ahụ. Ọ zara ajụjụ ndị kacha echu ụmụ mmadụ ụra.
Dị ka ihe atụ, ò nwetụla mgbe ị jụrụ, sị, ‘Gịnị mere anyị ji nọrọ n’ụwa a?’ Kemgbe ụwa, ndị mmadụ na-achọ ịma azịza ajụjụ a. Ma, azịza ya dị n’isi nke mbụ na nke abụọ na Jenesis bụ́ akwụkwọ nke mbụ na Baịbụl. N’ebe ahụ, Baịbụl kọrọ otú ihe niile si bido ọtụtụ ijeri afọ gara aga. O kwuru mgbe e kere eluigwe na ụwa, nakwa kpakpando na ụyọkọ ha dị́ iche iche. (Jenesis 1:1) Ọ kọziri otú ụwa si jiri nwayọọ nwayọọ ghọọ ebe a ga-ebi ebi, otú ụmụ mmadụ na ihe dị́ iche iche dị́ ndụ si malite ịdị, na ihe mere e ji kee ha niile.
E DERE YA OTÚ Ọ GA-ADỊ MFE NGHỌTA
Baịbụl na-agwa anyị ihe ndị anyị ga-eme gbasara nsogbu ndị na-abịara anyị kwa ụbọchị. Ihe ndị ọ na-agwa anyị dịkwa mfe nghọta. Lee ihe abụọ mere o ji dị mfe nghọta.
Nke mbụ bụ na e dere Baịbụl otú ọ ga-edo anya, ruokwa ndị mmadụ n’obi. E jighị okwu ndị dị́ omimi dee ya, kama, e ji okwu ndị doro anya, anyị maara nke ọma, dee ya. E ji ihe ndị anyị na-ahụ kwa ụbọchị kọwaa ihe ndị gaara esi ike nghọta.
Dị ka ihe atụ, Jizọs ji ọtụtụ ihe atụ ndị dị́ mfe nghọta na ihe ndị mmadụ na-eme kwa ụbọchị kụzie ihe, ya eruo ndị mmadụ n’obi. Ọ bụ mgbe ọ na-akụzi ihe n’elu ugwu ka o mere ọtụtụ ihe atụ ndị ahụ. E dekọrọ ha n’akwụkwọ Matiu isi nke 5 ruo isi nke 7. Otu onye gụrụ ihe ndị ahụ Jizọs kwuru n’elu ugwu kwuru na ha “bara ezigbo uru” nakwa na o kwughị ha “iji kọjuo anyị isi, kama, o kwuru ha iji nyere anyị aka ịmụta ịna-akpa àgwà ọma.” O nwere ike iwe gị ihe dị ka nkeji iri na ise ma ọ bụ iri abụọ iji gụchaa ihe ahụ niile Jizọs kụziri n’elu ugwu. Ma, ọ ga-eju gị anya na ihe niile ahụ dị mfe nghọta, baakwa ezigbo uru.
Ihe ọzọ mere Baịbụl ji dị́ mfe nghọta bụ ụdị ihe ndị e dere na ya. Baịbụl abụghị akwụkwọ akụkọ ifo. Kama, dị ka akwụkwọ a na-akpọ The World Book Encyclopedia si kwuo, ihe kacha dịrị na ya bụ “akụkọ gbasara ụmụ mmadụ, ma ndị ukwu ma ndị nta, otú ha si gbaa mbọ, ihe ndị ha tụrụ anya ha, ebe ndị ha mejọrọ ihe na ebe ndị ha meziri.” Ebe ọ bụ akụkọ ụmụ mmadụ ka a kọrọ na ya, ọ dịịrị anyị mfe ịghọta akụkọ ndị ahụ na ịmụta ihe na ha.—Ndị Rom 15:4.
MMADỤ NIILE NWERE IKE INWETA YA
Ihe ga-eme ka ị ghọta ihe e dere n’akwụkwọ bụ ma ọ bụrụ na e dere ya n’asụsụ ị maara nke ọma. N’agbanyeghị ebe i bi ma ọ bụ obodo i si, o nwere ike ịbụ na e nweela Baịbụl n’asụsụ ị ga-aghọtali. Ka anyị lee ihe mere e ji nwee ike inwe Baịbụl n’ọtụtụ asụsụ.
Nsụgharị ya. Asụsụ ndị mbụ e ji dee Baịbụl bụ Hibru, Arameik, na Grik. O mere ka ọ bụrụ naanị mmadụ ole na ole ma asụsụ ndị a ga-agụli Baịbụl. Ma, ndị sụgharịrị Baịbụl gbara ezigbo mbọ ka ọ dịrị n’ọtụtụ asụsụ ndị ọzọ. Ọ bụ ya mere e ji nwee Baịbụl, ma ndị nke zuru ezu ma ndị nke na-ezughị ezu, n’ihe dị ka puku asụsụ abụọ na narị asaa. Ọ pụtara na e kee mmadụ niile bí n’ụwa ụzọ iri, ihe karịrị ụzọ itoolu nwere ike ịgụ, ma ọ́ dịghị ihe ọzọ, ebe ụfọdụ na Baịbụl n’asụsụ ha.
Mbipụta ya. N’oge e dere Baịbụl, e dere ya n’ihe nwere ike imebi emebi, dị ka n’akpụkpọ anụ nakwa na papaịrọs. Iji mee ka ọtụtụ ndị nweta ya, a na-eji aka, leziekwa anya, na-edepụtaghachi ihe ndị e dere na ya. Ndị nke a e depụtaghachiri na-adị ezigbo ọnụ, ọ bụkwa mmadụ ole na ole na-azụtali ya. Ma mgbe Gutenberg mepụtara ígwè na-ebi akwụkwọ n’ihe karịrị narị afọ ise na iri afọ ise gara aga, e bipụtara ọtụtụ Baịbụl ma kesaakwa ha. Otu nchọpụta e mere gosiri na e kesaala ihe karịrị ijeri Baịbụl ise, ma ndị nke zuru ezu ma ndị nke na-ezughị ezu.
Baịbụl bụ akwụkwọ okpukpe a kacha ebipụta ma na-ekesa. O doro anya na Baịbụl bụ akwụkwọ e kwesịrị ịghọta ihe ọ na-ekwu. Ma, o nwere ike ịna-esitụrụ gị ike ịghọta ya. Ọ bụrụ na ọ na-esitụrụ gị ike, e nwere ihe ga-enyere gị aka. Olee ebe ị ga-achọta ya? Oleekwa uru ọ ga-abara gị? Gụọ isiokwu na-eso nke a ka ị mata azịza ajụjụ ndị a.


text: 14 Ndien ke Iconium+ mmọ ẹsan̄a kiet ẹdụk synagogue+ mme Jew ẹnyụn̄ ẹtịn̄ ikọ ke utọ usụn̄ oro anamde ata ediwak mme Jew ye mme Greek*+ ẹkabade ẹdi mme andinịm ke akpanikọ.2 Edi mme Jew oro mînịmke ke akpanikọ ẹdemede+ mbon idụt ẹnyụn̄ ẹnyịk mmọ ndibiọn̄ọ nditọete.+3 Ntre mmọ ẹdu do ke anyan ini ẹtịn̄ ikọ ye uko ke odudu Jehovah, emi eketiede ntiense aban̄a ikọ mfọnido esie oro owo mîdotke ebe ke ndida ubọk mmọ nnam mme idiọn̄ọ ye mme utịben̄kpọ.+4 Nte ededi, akwa udịmowo ke obio ẹbahade, ndien ndusụk ẹda ye mme Jew edi mmọ eken ẹda ye mme apostle.5 Edi ke ini mbon idụt ye mme Jew ye mme andikara mmọ ẹbụmerede ẹka ndisuene mmọ nnyụn̄ ntọn̄ọ mmọ ke itiat,+6 ke ẹsiande mmọ, mmọ ẹfen̄e+ ẹka mme obio Lycaonia, kpa Lystra ye Derbe ye idụt n̄kann̄kụk oro;7 ndien mmọ ẹka iso nditan̄a eti mbụk do.+8 Ndien owo kiet odu ke Lystra emi obiomode ndo ke ukot, onyụn̄ edi mbụn̄ọ toto ke idịbi+ eka esie, ndien akanam enye isan̄ake isan̄.9 Owo emi akpan̄ utọn̄ okop se Paul etịn̄de, ndien ke ini Paul owụkde enyịn ese enye onyụn̄ okụtde ete ke enye enyene mbuọtidem+ ekem se ẹnamde idem ọsọn̄ enye,10 ọdọhọ ke ọkpọsọn̄ uyo ete: “Daha ke enyọn̄ nyụn̄ nen̄ede da ke ukot fo.” Ndien enye obụmede adaha ada onyụn̄ ọtọn̄ọ ndisan̄a.+11 Ndien ke ini otuowo ẹkụtde se Paul anamde, mmọ ẹmenede uyo ẹfiori ke usem Lycaonia ẹte: “Mme abasi+ ẹmekabade ẹtie nte mme owo ẹnyụn̄ ẹsụhọde ẹtiene nnyịn!”12 Ndien mmọ ẹkot Barnabas Zeus, edi ẹkot Paul Hermes, sia edide enye akada iso ke nditịn̄ ikọ.13 Ndien oku Zeus, emi temple esie akadade ke iso obio, ada ayara enan̄ ye anyanya ikọn̄ edi ke inuaotop onyụn̄ oyom ndiwa uwa+ ye otuowo oro.14 Edi, ke ini mme apostle oro Barnabas ye Paul ẹkopde, mmọ ẹwak ewụra mmọ ẹnyụn̄ ẹbụmede ẹdụk otuowo oro, ẹfiori15 ẹte: “Ntak emi mbufo ẹnamde n̄kpọ emi? Nnyịn n̄ko idi mme owo+ emi inyenede mmemidem+ nte mbufo, inyụn̄ itan̄a eti mbụk inọ mbufo, man mbufo ẹwọn̄ọde ẹkpọn̄ mme ikpîkpu+ n̄kpọ emi ẹtiene odu-uwem Abasi,+ emi akanamde enyọn̄+ ye isọn̄ ye inyan̄ ye kpukpru n̄kpọ emi ẹdude mmọ ke esịt.16 Ke mme emana emi ẹkebede enye ama ayak kpukpru mme idụt ẹsan̄a ke mme usụn̄ idemmọ,+17 okposụkedi emi enye mîkayakke n̄kpọ ntiense anana aban̄a idemesie ke emi enye ọfọnde ido,+ ọnọde mbufo edịm+ emi otode enyọn̄ ye ini eduek, ọnọde mbufo udia barasuene onyụn̄ anamde esịt mbufo ọyọhọ ye idatesịt.”+18 Edi kpa ye oro mmọ ẹtịn̄de mme n̄kpọ emi, ekedi ọkpọsọn̄ n̄kpọ mbemiso mmọ ẹkpan otuowo ndiwa uwa nnọ mmọ.19 Edi mme Jew ẹto Antioch ye Iconium ẹdisịm ẹnyụn̄ ẹkpak otuowo,+ ndien mmọ ẹtọn̄ọ Paul ke itiat ẹnyụn̄ ẹdụri enye ẹsio ke obio, ẹkere ẹte enye akpa.+20 Edi, ke ini mme mbet ẹdade ẹkan enye ẹkụk, enye adaha ke enyọn̄ odụk obio. Ndien ke ndan̄nsiere enye asan̄a ye Barnabas aka Derbe.+21 Ndien ke ẹma ẹketan̄a eti mbụk ẹnọ obio oro ẹnyụn̄ ẹnam ediwak mbet,+ mmọ ẹfiak ẹnyọn̄ọ Lystra ye Iconium ye Antioch,22 ẹsọn̄ọ mme mbet idem,+ ẹsịn udọn̄ ẹnọ mmọ ẹte ẹsọn̄ọ ẹdu ke mbuọtidem ẹnyụn̄ ẹdọhọ ẹte: “Nnyịn inyene ndibe ke ediwak ukụt ndụk obio ubọn̄ Abasi.”+23 Akan oro, mmọ ẹmek mbiowo+ ẹnọ mmọ ke esop kiet kiet, ndien ẹbọn̄ akam ẹnyụn̄ ẹtre udia,+ ẹyak mmọ ẹsịn ke ubọk Jehovah+ emi mmọ ẹkabarede ẹdi mme andinịm enye ke akpanikọ.24 Ndien mmọ ẹsan̄a ẹbe ke Pisidia ẹnyụn̄ ẹdi Pamphylia,+25 ndien, ke ẹma ẹkekwọrọ ikọ ke Perga, mmọ ẹsụhọde ẹka Attalia.26 Ndien mmọ ẹto do ẹsio ẹka Antioch,+ kpa ebiet emi ẹkewụtde mmọ mfọnido Abasi oro owo mîdotke kaban̄a utom emi mmọ ẹkenamde ẹma.+27 Ke ini mmọ ẹdide ẹdisịm ẹnyụn̄ ẹkotde esop ẹbon ọtọkiet, mmọ ẹbụk+ ediwak n̄kpọ emi Abasi akadade mmọ anam, ye nte enye ekebererede usụn̄ ọnọ mme idụt ndinyene mbuọtidem.+28 Ntre mmọ ẹdu do ke anyan ini ye mme mbet.


text:
Ihe A Na-eme n’Ụlọ Ọrụ Anyị na Oge E Ji Aga Elegharị Anya Ebe Ahụ
Obi ga-adị anyị ụtọ ma ị gaa legharịa anya n’ụlọ ọrụ anyị dị iche iche nakwa n’ebe ndị anyị na-ebi akwụkwọ. Ebe a ka ị ga-anọ achọpụta ebe ụlọ ọrụ anyị dị na oge ndị ọbịa ji aga elegharị anya ebe ahụ.
Guam
Watch Tower Bible and Tract Society
143 Jehovah St
BARRIGADA GU 96913
GUAM
+1 671-632-0429
Oge E Ji Akpọgharị Ndị Ọbịa
Mọnde ruo Fraịdee
8:00 ụtụtụ ruo 11:00 ụtụtụ na 1:00 ehihie ruo 4:00 mgbede
Ọ na-ewe otu awa
Ihe A Na-eme
A na-asụgharị akwụkwọ anyị ndị e ji amụ Baịbụl n’asụsụ Chuukese, Kosraean, Marshallese, Palauan, Ponapean nakwa n’asụsụ Yapese.


text:
BAỊBỤL NSỌ—NSỤGHARỊ ỤWA ỌHỤRỤ NKE AKWỤKWỌ NSỌ
Ị̀ ga-achọ ịgụ isiokwu a n’asụsụ %%?
Mkpughe 16:1-21
16 M wee nụ oké olu+ nke si n’ebe nsọ ahụ gwa ndị mmụọ ozi asaa ahụ, sị: “Jeenụ wụpụ iwe+ Chineke nke dị n’efere asaa ahụ n’ime ụwa.”2 Mmụọ ozi nke mbụ+ wee gaa wụpụ ihe dị n’efere ya n’ime ụwa.+ Ajọ ọnyá nke na-afụ ụfụ+ wee pụta n’ahụ́ ndị ahụ nwere akara nke anụ ọhịa ahụ+ na ndị na-efe onyinyo ya ofufe.+3 Mmụọ ozi nke abụọ+ wee wụpụ ihe dị n’efere ya n’ime oké osimiri.+ O wee ghọọ ọbara+ dị ka nke onye nwụrụ anwụ, mkpụrụ obi niile dị ndụ nwụkwara, ee, ihe ndị dị n’oké osimiri.+4 Mmụọ ozi nke atọ+ wee wụpụ ihe dị n’efere ya n’ime osimiri+ na isi mmiri dị iche iche. Ha wee ghọọ ọbara.+5 M wee nụ ka mmụọ ozi nke na-elekọta mmiri na-asị: “Gị Onye dị adị na onye dịbu adị,+ Onye na-eguzosi ike n’ihe,+ bụ onye ezi omume, n’ihi na i mewo mkpebi ndị a,+6 n’ihi na ha wụfuru ọbara nke ndị nsọ na nke ndị amụma,+ i nyewokwa ha ọbara+ ka ha ṅụọ. O kwesịrị ha.”+7 M wee nụ ka ebe ịchụàjà ahụ na-asị: “Ee, Jehova Chineke, Onye Pụrụ Ime Ihe Niile,+ mkpebi ikpe gị bụ eziokwu, bụrụkwa ihe ziri ezi.”+8 Mmụọ ozi nke anọ+ wee wụpụ ihe dị n’efere ya n’elu anyanwụ; e nyekwara anyanwụ ike iji ọkụ chagbuo+ ndị mmadụ.9 E wee jiri oké okpomọkụ chagbuo ndị ahụ, ma ha kwuluru aha+ Chineke, bụ́ onye nwere ikike+ n’ebe ihe otiti ndị a dị, ha echegharịghịkwa ka ha wee nye ya otuto.+10 Mmụọ ozi nke ise wee wụpụ ihe dị n’efere ya n’elu ocheeze nke anụ ọhịa ahụ.+ Alaeze ya wee gbaa ọchịchịrị,+ ha wee malite ịtabi ire ha n’ihi ihe mgbu ha,11 ma ha kwuluru+ Chineke nke eluigwe n’ihi ihe mgbu ha na ọnyá ha, ha echegharịghịkwa n’ọrụ ha.12 Mmụọ ozi nke isii+ wee wụpụ ihe dị n’efere ya n’elu osimiri ukwu bụ́ Yufretis,+ mmiri ya wee takpọọ,+ ka e wee kwadebere ndị eze si n’ọwụwa anyanwụ ụzọ.+13 M wee hụ okwu atọ na-adịghị ọcha ndị si n’aka mmụọ,+ bụ́ ndị yiri mbàrá,+ ka ha si n’ọnụ dragọn+ ahụ na n’ọnụ anụ ọhịa ahụ+ na n’ọnụ onye amụma ụgha ahụ+ pụta.14 N’eziokwu, ha bụ okwu si n’aka+ ndị mmụọ ọjọọ ma na-eme ihe ịrịba ama,+ ha na-agakwurukwa ndị eze+ nke elu ụwa dum mmadụ bi,+ ka ha kpọkọta ha maka ibu agha+ nke oké ụbọchị+ nke Chineke, Onye Pụrụ Ime Ihe Niile.+15 “Lee! Ana m abịa dị ka onye ohi.+ Obi ụtọ na-adịrị onye mụ anya+ ma jidesie uwe elu ya ike, ka o wee ghara ịgba ọtọ na-ejegharị, ndị mmadụ ewee hụ ihe ihere ya.”+16 Ha wee kpọkọta ha n’ebe a na-akpọ Ha-Magedọn n’asụsụ Hibru.+17 Mmụọ ozi nke asaa wee wụpụ ihe dị n’efere ya n’ikuku.+ Oké olu+ wee si n’ocheeze dị n’ebe nsọ ahụ dapụta, sị: “Ọ gwụla!”18 Àmụ̀mà wee gbuo, a nụkwara olu, égbè eluigwe gbakwara, oké ala ọma jijiji+ mekwara, nke a na-enwetụbeghị ụdị ya kemgbe ụmụ mmadụ malitere ibi n’ụwa,+ ala ọma jijiji ahụ buru nnọọ ibu,+ dịkwa nnọọ ukwuu.19 Obodo ukwu ahụ+ wee kewaa ụzọ atọ, obodo dị iche iche nke mba niile wee daa; e chetakwara Babịlọn Ukwu ahụ+ n’ihu Chineke, ka e nye ya iko mmanya nke iwe nke ọnụma Ya.+20 Agwaetiti niile wee gbaa ọsọ, a hụghịkwa ugwu dị iche iche.+21 Oké akụ́ mmiri ígwé,+ tinyere nkume ọ bụla nke ịdị arọ ya dị ihe dị ka otu talent, wee si n’eluigwe dakwasị ndị mmadụ, ndị ahụ wee kwuluo+ Chineke n’ihi ihe otiti nke akụ́ mmiri ígwé ahụ,+ n’ihi na ihe otiti ya dị ukwuu hie nne.


text:
Kpep Eyen Fo Anam N̄kpọ Jehovah
—Akpa Ikpehe
‘Yak owo ata Abasi oro editeme nnyịn se idinamde ye eyen oro edimanade.’—JUDG. 13:8.
IKWỌ: 88, 120
1. Manoah akanam n̄kpọ didie ke ini enye ọkọfiọkde ke mmimọ imọn̄ inyene eyen, ndien nso ke enye eketịn̄?
IDEM ama enen̄ede akpa Manoah ke ini n̄wan esie ekedide edidọhọ enye ke mmimọ iyenyene eyen. Enye ikpekekereke-kere ke n̄wan esie emi edide ada ekeme ndiyomo. Edi, angel Jehovah ekedi edidọhọ n̄wan Manoah ke mmọ ẹyenyene eyeneren. Esịt ama enen̄ede enem Manoah, edi enye ama onyụn̄ ọfiọk ke ndibọk eyen idịghe ekpri utom. Sia mmọ ẹkedụn̄de ke idụt oro mme owo ẹkenamde se idiọkde, mmọ ẹma ẹkere m̀mê mmimọ idinam didie ikpep eyen mmimọ anam n̄kpọ Abasi. Manoah ama ekpe Jehovah ubọk onyụn̄ ọdọhọ ete: ‘Mbọk Jehovah, yak owo ata Abasi oro afo okosụk ọdọn̄de utom do, ọtọn̄ọ ntak edi editeme nnyịn se idinamde ye eyen oro edimanade.’—Judg. 13:1-8.
2. Didie ke afo ekeme ndinam akpanikọ odụk eyen fo esịt? (Tịn̄ n̄ko se idude ke ekebe oro “ Ata Akpan Eyen Ukpepn̄kpọ Bible Fo.”)
2 Edieke afo edide ete m̀mê eka, anaedi an̄wan̄a fi se ikanamde Manoah ekpe Jehovah ubọk. Afo n̄ko emenyene akamba utom ndin̄wam eyen fo ọfiọk onyụn̄ ama Jehovah. * (N̄ke 1:8) Ntak edi oro mme ete ye eka ẹsinịmde Utuakibuot Ubon oro enyenede ufọn kpukpru urua man ẹn̄wam nditọ mmọ ẹfiọk ẹnyụn̄ ẹma Jehovah. Edi idịghe ndisinịm Utuakibuot Ubon kpọt edinam akpanikọ Bible odụk eyen fo esịt. (Kot Deuteronomy 6:6-9.) Nso ye nso en̄wen ikeme ndin̄wam fi anam akpanikọ odụk eyen fo esịt? Ibuotikọ emi ye enye oro editienede, ẹyeneme nte mme ete ye eka ẹkemede ndikpebe Jesus. Kpa ye oro Jesus mîkenyeneke eyen, mme ete ye eka ẹkeme ndikpep ekese nto nte enye ekesikpepde mme mbet esie n̄kpọ. Nte enye ekesikpepde mmọ n̄kpọ owụt ke enye ama ama mmọ, osụhọde idem, onyụn̄ enyene ọniọn̄. Ẹyak ineme nte enye ekesinamde emi.
MA EYEN FO
3. Nso ke Jesus akanam ndiwụt ke imama mme mbet imọ?
3 Jesus ama esidọhọ mme mbet esie ke imama mmọ. (Kot John 15:9.) Enye ama esinyene ini n̄ko ọnọ mmọ onyụn̄ esisan̄a ye mmọ, ndien emi ama owụt ke enye ama mmọ. (Mark 6:31, 32; John 2:2; 21:12, 13) Emi ama anam mmọ ẹnen̄ede ẹnịm ke enye ama mmimọ. Didie ke afo ekeme ndikpebe nte Jesus ekesikpepde mme mbet esie n̄kpọ?
4. Nso ke akpanam man nditọ fo ẹfiọk ke amama mmimọ? (Se akpa ndise ibuotikọ emi.)
4 Dọhọ nditọ fo ke amama mmọ, nyụn̄ nanam wụt ke ada mmọ ke ọsọn̄urua. (Matt. 3:17; Titus 2:4) Samuel emi odụn̄de ke Australia ọdọhọ ete: “Ke ini n̄kedide ata ekpri, ete mi ama esikot N̄wed Mi eke Mme Mbụk Bible ọnọ mi kpukpru mbubreyo. Enye ama esibọrọ kpukpru mbụme mi, ekem afat mi, onyụn̄ etịm mi inua, mbemiso ndụkde idap. Idem ama akpa mi ke ini n̄kedifiọkde ke ete esie ikesinamke ntre ye enye! Kpa ye oro, enye ama enen̄ede esịn ukeme ndiwụt ke imama mi. Emi ama anam nnen̄ede mma enye, n̄konyụn̄ n̄kopke ndịk ndisan̄a n̄kpere enye.” Man nditọ fo ẹma fi ntre, sidọhọ mmọ ke amama mmọ. Nam n̄kpọ ndiwụt ke amama mmọ. Sineme nneme, dia udia, nyụn̄ bre mbre ye mmọ.
5, 6. (a) Nso ke Jesus esinam ye mbon oro enye amade? (b) Didie ke ntụnọ ekeme ndinam nditọ ẹma ẹnyụn̄ ẹsan̄a ẹkpere ete ye eka mmọ?
5 Jesus ọkọdọhọ ete: “Kpukpru mbon oro mmade ke nnọ nsuannọ ye ntụnọ.” * (Edi. 3:19) Okposụkedi emi mme mbet Jesus ẹkesifan̄ade ediwak ini m̀mê anie ke otu mmimọ okpon akan, Jesus ikotopke mmọ iduọk. Enye ikesikpaha mba ndinọ mmọ item, idem ke ini mmọ mîkanamke item oro enye ọkọnọde mmọ. Enye ama esisua ọnọ mmọ ke ini ye ebiet oro ọkọfọnde, edi ekesida ima anam emi, onyụn̄ enyene ime ye mmọ.—Mark 9:33-37.
6 Nditụnọ nditọ fo owụt ke amama mmọ. Ndusụk ini, n̄kukụre se oyomde anam edi nditịn̄ nnọ nditọ fo ntak emi ọdọhọde ke n̄kpọ ọfọn m̀mê ọdiọk. Edi idịghe kpukpru ini ke eyen fo edima ndinam se ọdọhọde enye anam. (N̄ke 22:15) Edieke emi etịbede, nam se Jesus akanamde. Yom ini ye ebiet oro ọfọnde tụnọ enye. Ekeme ndiyom eteme enye se enye akpakanamde, ọnọ enye ukpep, m̀mê enen̄ede enye, edi kûnam ke iyatesịt. Eyenete an̄wan emi ekerede Elaine onyụn̄ odụn̄de ke South Africa ọdọhọ ete: “Ete ye eka mi ẹma ẹsitụnọ mi ini ekededi oro nnamde se mîfọnke. Edieke enyenede n̄kpọ oro mmọ ẹdọhọde ke n̄kpanam ke mmimọ iyọnọ mi ufen, mmọ ẹsinọ mi ufen edieke nnamde n̄kpọ oro. Edi akanam mmọ itụnọke mi ke iyatesịt, ẹma ẹsinyụn̄ ẹtịn̄ ntak oro mmọ ẹtụnọde mi. Emi ama anam nnen̄ede n̄kpere mmọ. Mma ndiọn̄ọ mme n̄kpọ oro mmọ ẹyomde nnam ye mme n̄kpọ oro mmọ mîyomke nnam.”
SỤHỌDE IDEM
7, 8. (a) Didie ke Jesus okosụhọde idem ke ini enye ọkọbọn̄de akam? (b) Didie ke akam fo ekeme ndikpep nditọ fo ndibuọt idem ye Abasi?
7 Kere nte eketiede mme mbet Jesus ke idem ke ini mmọ ẹkekopde m̀mê ẹkedide ẹdifiọk kiet ke otu akam oro Jesus ọkọbọn̄de, mbemiso ẹkewotde enye. Enye ọkọdọhọ ete: “Abba, Ete, afo emekeme ndinam kpukpru n̄kpọ; men cup emi kpọn̄ mi. Edi yak okûdi se ami nyomde, edi yak edi se afo oyomde.” * (Mark 14:36) Akam Jesus emi ama anam mme mbet esie ẹfiọk ke edieke Eyen Abasi emi akakam ọfọnde ama, okosụhọrede idem ọbọn̄ akam eben̄e Abasi an̄wam imọ, ke oyom mmimọ inam ntre n̄ko.
8 Nso ke akam fo esikpep nditọ fo? Imọdiọn̄ọ ke afo usûbọn̄ke akam unọ Jehovah man ada ekpep nditọ fo n̄kpọ. Edi edieke afo osụhọrede idem ọbọn̄ akam ke ini odude ye nditọ fo, oro eyekpep mmọ ke oyom mmọ ẹbuọt idem ye Jehovah. Sista Ana emi odụn̄de ke Brazil ọdọhọ ete: “Ke ini ikenyenede mfịna ke ubon nnyịn, utọ nte ke ini eteeka ye ekaeka mi ẹkedọn̄ọde, ete ye eka mi ẹma ẹbọn̄ akam ẹben̄e Jehovah an̄wam mmimọ, onyụn̄ ọnọ mmimọ ọniọn̄ man ikeme ndinam nti ubiere. Idem ke ini n̄kpọ ekenen̄erede afịna mmọ, mmọ ẹma ẹsiyak kpukpru mfịna mmọ ẹnọ Jehovah. Emi ama anam n̄kpep ndibuọt idem ye Jehovah.” Ke ini ọbọn̄de akam ye nditọ fo, kûben̄e Jehovah an̄wam mmọ ikpọn̄, ben̄e Jehovah an̄wam fi n̄ko. Emekeme ndiben̄e enye an̄wam fi eben̄e eteutom fo ọnọ fi ini odụk akamba mbono, ọnọ fi uko ọkwọrọ ikọ ọnọ mbọhọidụn̄ fo, mîdịghe an̄wam fi anam mme n̄kpọ en̄wen. Edieke enen̄ede ọbuọt idem ye Abasi, nditọ fo ẹyetiene ẹbuọt idem ye enye.
9. (a) Didie ke Jesus ekekpep mme mbet esie ndisụhọde idem nnam n̄kpọ nnọ mme owo? (b) Nso ke nditọ fo ẹkeme ndikpep edieke afo enyịmede ndinam n̄kpọ nnọ mme owo?
9 Se Jesus eketịn̄de ye se enye akanamde ama ekpep mme mbet esie ndisụhọde idem nnam n̄kpọ nnọ mme owo. (Kot Luke 22:27.) Enye ama ekpep mme apostle esie ndiwa idem nnam n̄kpọ nnọ Jehovah ye ikọt Abasi eken. Edieke afo awade idem anam n̄kpọ Abasi, nditọ fo ẹyekpebe fi. Debbie emi enyenede nditọ iba ọdọhọ ete: “Akanam nyatke esịt ke ebe mi emi edide ebiowo esida ekese ini an̄wam nditọete, sia enye esinyene ini ọnọ nnyịn ini ekededi oro iyomde enye.” (1 Tim. 3:4, 5) Ebe esie emi ekerede Pranas ọdọhọ ete: “Nte ini akakade, nditọ nnyịn ẹma ẹsisịn idem ẹtiene ẹn̄wam ke utom itiembono ye ke utom Abasi eken. Emi an̄wam mmọ ẹkọri ke esop, ẹnyene ediwak ufan, ẹnyụn̄ ẹma esop Abasi!” Idahaemi, kpukpru owo ke ubon emi ẹdi mme asiakusụn̄ ofụri ini. Edieke afo osụhọrede idem, onyụn̄ awade idem anam n̄kpọ ọnọ Abasi ye mme owo, nditọ fo ẹkeme ndikpebe fi.
NAM N̄KPỌ YE ỌNIỌN̄
10. Didie ke Jesus akanam n̄kpọ ye ọniọn̄ ke ini mme owo ẹkesan̄ade ẹyom enye?
10 Ọniọn̄ ama anam Jesus ọdiọn̄ọ ntak emi mme owo ẹkesinamde n̄kpọ. Isan̄ kiet, ndusụk mbon oro enye ọkọkwọrọde ikọ ọnọ ke Galilee ẹma ẹsan̄a ẹyom enye. (John 6:22-24) Edi sia Jesus esidiọn̄ọde se isịnede owo ke esịt, enye ama ọdiọn̄ọ ke mmọ ẹkeyom imọ ke ntak udia, idịghe ke ntak ukwọrọikọ imọ. (John 2:25) Kpa ye oro enye ọkọdiọn̄ọde se isịnede mmọ ke esịt, enye ikayatke esịt ye mmọ, edi ama enen̄ede mmọ onyụn̄ etịn̄ se mmọ ẹkpekam ẹyomde.—Kot John 6:25-27.
11. (a) Tịn̄ nte ọniọn̄ ekemede ndin̄wam fi ọdiọn̄ọ m̀mê eyen fo ama ukwọrọikọ. (b) Didie ke afo ekeme ndin̄wam eyen fo ama onyụn̄ okụt ufọn ukwọrọikọ?
11 Kpa ye oro afo mûkemeke ndifiọk se isịnede eyen fo ke esịt, ọniọn̄ ekeme ndin̄wam fi ọdiọn̄ọ m̀mê eyen fo ama ukwọrọikọ. Ediwak ete ye eka ẹsima ndinam nditọ mmọ ẹduọk odudu esịt ke ini ẹkwọrọde ikọ, ẹnyụn̄ ẹnọ mmọ ẹkpri n̄kpọ ẹsịn ke idịbi. Edi bụp idemfo ete: ‘Ndi eyen mi ama ukwọrọikọ m̀mê ama se nsidepde nnọ enye ke ini ikade ukwọrọikọ?’ Edieke okụtde ke enyene se akpanamde man eyen fo enen̄ede ama onyụn̄ okụt ufọn ukwọrọikọ, nam oro. Yom usụn̄ n̄wam eyen fo esitiene ọkwọrọ ikọ ke ini asan̄ade ye afo.
12. (a) Nso ke ọniọn̄ akanam Jesus anam mme mbet esie ẹdiọn̄ọ? (b) Didie ke ikọ Jesus akan̄wam mme mbet esie?
12 Ọniọn̄ ama onyụn̄ anam Jesus ọdiọn̄ọ se isinamde owo anam idiọkn̄kpọ. Ke uwụtn̄kpọ, mme mbet esie ẹma ẹdiọn̄ọ ke use edi idiọkn̄kpọ. Edi Jesus ama akam anam mmọ ẹdiọn̄ọ se isinamde owo anam use. Enye ọkọdọhọ ete: “Owo ekededi eke owụkde enyịn ese n̄wan tutu udọn̄ idan̄ edemede enye, enye esesịn efịbe ye enye ama ke esịt esie. Ndien edieke enyịn nnasia fo oro anamde fi atuak ukot ọduọ, wụbede enye top duọk.” (Matt. 5:27-29) Ikọ emi ama enen̄ede an̄wam mme mbet esie oro ẹkedude uwem ke ini Rome akakarade. Ewet mbụkeset kiet ọdọhọ ete: “Ẹma ẹsiwụt oburobụt mbre ke mme itie mbre mbon Rome. Edi mme owo ẹkesima mbre oro ekedide ata oburobụt.” Ọniọn̄ ama anam Jesus anam mme mbet esie ẹdiọn̄ọ mme n̄kpọ oro ẹkemede ndinam mmọ ẹkûsana ke enyịn Abasi, ndien emi ama owụt ke enye ama mmọ.
13, 14. Didie ke afo ekeme ndin̄wam eyen fo ọfiọk se akpanamde mbak enye edidehe ke enyịn Abasi?
13 Ọniọn̄ ekeme ndin̄wam fi ekpep eyen fo ọfiọk se ikemede ndinam enye edehe ke enyịn Abasi. Mfịn, ẹsinam ata n̄kpri nditọ ẹkụt ndise idan̄ ye mme oburobụt n̄kpọ eken. Akpana mme ete ye eka ẹkpep nditọ mmọ ke ifọnke ndida oburobụt n̄kpọ nnọ idem inemesịt. Ọniọn̄ ayan̄wam fi ọdiọn̄ọ n̄ko m̀mê eyen fo edi utọ eyen emi akpamade ndise ndise idan̄. Bụp idem fo ete: ‘Nso ikeme ndinam eyen mi oyom ndise ndise idan̄? Ndi enye ọdiọn̄ọ ke ndise idan̄ ifọnke? Ndi eyen mi ekeme ndidi mbịne mi ndidọhọ ke owo ama odomo ndinam imọ ise ndise idan̄?’ Ọkpọkọm eyen fo edi ata ekpri, emekeme ndidọhọ enye ete: “Edieke okụtde ndise idan̄ ke TV, m̀mê owo ọdọhọ fi editiene ese, mbọk tịn̄ nọ mi, sia nyom ndin̄wan̄wam fi. Kûyak bụt anam fi.”
14 Ọniọn̄ oyonyụn̄ an̄wam fi emek unọ idem inemesịt oro ọfọnde. Pranas ọdọhọ ete: “Mme ete ye eka ẹkpenyene ndidiọn̄ọ ke nditọ mmọ ẹfiọk ikwọ, fim, m̀mê n̄wed oro mmimọ imade. Ọkpọkọm mbufo ẹnọ nditọ mbufo item didie, mmọ ẹdinam se mbufo ẹsinamde.” Edieke nditọ mbufo ẹkụtde ke mbufo ẹmek nti n̄kpọ ndida nnọ idem inemesịt, mmọ ẹkeme ndikpebe mbufo.—Rome 2:21-24.
ATA ABASI OYOKOP AKAM FO
15, 16. (a) Ntak emi afo enịmde ke Abasi ayan̄wam fi ekpep eyen fo n̄kpọ? (b) Nso ke idineme ke ibuotikọ oro etienede?
15 Nso iketịbe ke ini Manoah ekeben̄ede Abasi an̄wam mmimọ ibọk eyen mmimọ? ‘Ata Abasi ama okop akam Manoah.’ (Judg. 13:9) Jehovah oyonyụn̄ okop akam mbufo. Enye ayan̄wam mbufo ẹda ima, nsụhọdeidem, ye ọniọn̄ ẹkpep nditọ mbufo n̄kpọ.
16 Kpa nte Jehovah an̄wamde mbufo ẹkpep n̄kpri nditọ mbufo n̄kpọ, enye oyonyụn̄ an̄wam mbufo ẹkpep nditọ mbufo oro ẹdide uyen n̄kpọ. Ibuotikọ oro etienede eyeneme nte mbufo ẹkemede ndikpebe Jesus, ke ndida ima, nsụhọdeidem, ye ọniọn̄ n̄kpep nditọ mbufo oro ẹdide uyen ẹnam n̄kpọ Jehovah.
^ ikp. 2 Ibuotikọ emi etịn̄ nte ete ye eka ẹkemede ndikpep nditọwọn̄, ọtọn̄ọde ke nsek esịm n̄kpọ nte isua 12, ẹnam n̄kpọ Jehovah.
^ ikp. 5 Bible ọdọhọ ke ntụnọ esịne nditeme owo se akpanamde, ndinọ owo ukpep, ndinen̄ede owo, ye ndusụk ini ndimia owo ufen, edi idịghe ke iyatesịt.
^ ikp. 7 The International Standard Bible Encyclopedia ọdọhọ ete: “Ke ini nditọwọn̄ ẹkesinemede nneme ke eyo Jesus, mmọ ẹkesikot ete mmọ ʼabbā,ʼ ke ntak emi mmọ ẹmade ẹnyụn̄ ẹkponode ete mmọ.”


text:
Freemake Video Converter
-
Version:
-
-
Asụsụ:
-
Nbudata Freemake Video Converter
Nkọwa:
Isi atụmatụ:
- -Akwado a ukwuu nke formats
- Atọghata faịlụ dị iche iche mobile ngwaọrụ na egwuregwu consoles
- -Edezi nke faịlụ
- Nbudata na na-ebugote nke faịlụ site na-ewu ewu ọrụ
Comments on Freemake Video Converter:
Freemake Video Converter Metụtara software:
The software-arụ ọrụ na media faịlụ. O nwere ngwá ọrụ ndị dezie photos, ọdịyo faịlụ na gbakwunye dị iche iche mmetụta na-videos.
The ọtọ ngwá ọrụ iji tọghata ọdịyo na video faịlụ ka na-ewu ewu formats. The software bụ ike tọghata faịlụ n'ime pụrụ iche formats n'ihi na dị iche iche ngwaọrụ.
The software weghara video site na kọmputa gị na ihuenyo. Ọzọkwa, ọ na-akwado ihe ndekọ nke akụkụ ụfọdụ nke ihuenyo na-emepụta screenshots.
The ọtọ Ntụgharị nke multimedia faịlụ. The software-enye gị ohere iji tọghata iche iche faịlụ n'ime ewu ewu formats maka kọmputa na obere ngwaọrụ.
The ọtọ ngwá ọrụ maka ngwa ngwa na qualitative file akakabarede. The software na-akwado na-ewu ewu formats na e dere ihe dị profaịlụ iji tọghata faịlụ.
The software e mere iji tọghata video faịlụ dị iche iche formats. The software na-enyere aka hazie àgwà na size nke faịlụ n'oge akakabarede.
The mfe iji Ntụgharị nke mgbasa ozi faịlụ nke dị iche iche na. The software na-akwado ndị nhazi nke nhọrọ dịgasị iche iche na-agbakwunye nke ụfọdụ mmetụta n'oge akakabarede.
Magburu onwe video nchịkọta akụkọ na nza nke iche iche nzacha na mmetụta mezue nhazi nke video faịlụ na-azọpụta ha na mkpa media formats.
The mfe iji Ntụgharị iji tọghata video faịlụ dị iche iche media formats. The software na-akwado ndị kasị ewu ewu na media formats na ogbe nhazi nke faịlụ.
The software iji tọghata dere video si HD video ese foto dị iche iche video formats. The software enyere hazi akakabarede nhọrọ nke mmepụta video faịlụ.
The software dezie mkpado nke dị iche iche ọdịyo formats. Ọzọkwa software enyere ịgbanwe ọmụma na mbụ faịlụ.
Ngwá ọrụ dị ike ibudata iyi faịlụ. The software na-akwado isi ihe ọrụ nke iyi ahịa na-enye gị ohere ihuchalu multimedia faịlụ.
Software nke egwuregwu mmepe maka ndị dị iche iche sistem na egwu egwuregwu consoles. E nwere nkwado nke 3D ndịna-emeputa ma dị ike na-aga aga usoro.
The ngwá ọrụ na-agụ ihe ọ bụla ma ọ bụ ihe odide faịlụ ederede agụpụta. The software ana achi achi àgwà vocalization nke ederede site dị iche iche olu dị iche iche na-efe.
The software inye Nlekọta ikike ka ọ bụla nke gam akporo ngwaọrụ ọrụ na-enweghị mmachi nke a na-emeputa. The software na-akwado ngwaọrụ si dị iche iche na-emepụta.
Lee ihe software
Ọrụ usoro:
- Windows
- Android
Top software:
Lee ihe software


text:
BAỊBỤL NSỌ—NSỤGHARỊ ỤWA ỌHỤRỤ NKE AKWỤKWỌ NSỌ
Ị̀ ga-achọ ịgụ isiokwu a n’asụsụ %%?
2 Pita 3:1-18
3 Ndị m hụrụ n’anya, nke a bụ akwụkwọ ozi nke abụọ m na-edetara unu ugbu a, bụ́ nke m ji na-akpali ezi ikike iche echiche unu site n’ichetara unu ihe,+ dị ka m mere na nke mbụ m dere,+2 ka unu wee cheta okwu ndị e kwuru na mbụ site n’ọnụ ndị amụma dị nsọ+ na ihe Onyenwe anyị na Onye Nzọpụta anyị nyere n’iwu site n’ọnụ ndịozi unu.+3 N’ihi na unu bu ụzọ mara nke a, na n’oge ikpeazụ,+ ndị na-akwa emo ga-eji ịkwa emo ha bịa,+ na-agbaso ọchịchọ nke onwe ha,+4 na-asị:+ “Olee ebe nkwa a nke ọnụnọ ya dị?+ Leenụ, site n’ụbọchị nna nna anyị hà dara n’ụra ọnwụ, ihe niile ka dị kpọmkwem otú ha dị site ná mmalite okike.”+5 N’ihi na, dị ka ha si chọọ, ha na-echezọ eziokwu a, na e nwere eluigwe+ nke dị site n’oge ochie na ala kpụkọrọ ọnụ nke si na mmiri pụta+ ma guzoro n’etiti mmiri+ site n’okwu Chineke;6 e jikwa ihe ndị ahụ bibie ụwa nke oge ahụ mgbe e mere ka iju mmiri rikpuo ya.+7 Ma site n’otu okwu ahụ, eluigwe+ na ụwa+ dị ugbu a ka e debeere ọkụ,+ a na-edebekwa ha ruo ụbọchị ikpe+ na ụbọchị mbibi nke ndị na-adịghị asọpụrụ Chineke.+8 Otú ọ dị, ka unu ghara ichezọ otu eziokwu a, ndị m hụrụ n’anya, na otu ụbọchị dị ka otu puku afọ n’anya Jehova, otu puku afọ dịkwa ka otu ụbọchị.+9 Jehova adịghị egbu oge n’imezu nkwa ya,+ dị ka ụfọdụ ndị si ewere igbu oge, kama ọ na-enwere unu ndidi n’ihi na ọ chọghị ka e bibie onye ọ bụla, kama ọ chọrọ ka mmadụ niile chegharịa.+10 Ma ụbọchị Jehova+ ga-abịa dị ka onye ohi,+ bụ́ mgbe eluigwe ga-eji oké ụzụ+ gabiga,+ ma ihe ndị dị n’eluigwe na ụwa ga-adị oké ọkụ wee gbazee,+ a ga-ekpughekwa ụwa+ na ọrụ ndị a rụrụ n’ime ya.+11 Ebe a ga-esi otú a gbazee ihe ndị a niile, chebaranụ ụdị mmadụ unu kwesịrị ịbụ echiche n’ihe banyere àgwà dị nsọ na omume ịsọpụrụ Chineke,12 na-echere+ ma na-eburu ọbịbịa* nke ụbọchị Jehova n’uche,+ nke ga-eme ka eluigwe ree ọkụ wee gbazee,+ ihe ndị dị n’eluigwe na ụwa ga-adịkwa oké ọkụ wee gbazee!13 Ma e nwere eluigwe ọhụrụ+ na ụwa ọhụrụ+ anyị na-echere dị ka nkwa ya si dị, ezi omume ga-ebikwa n’ime ha.+14 Ya mere, ndị m hụrụ n’anya, ebe unu na-echere ihe ndị a, gbalịsienụ ike ka o wee hụ unu n’ikpeazụ dị ka ndị na-enweghị ntụpọ+ na ndị na-enweghị mmerụ na ndị nọ n’udo.+15 Na-agụkwanụ ndidi Onyenwe anyị dị ka nzọpụta, dị nnọọ ka nwanna anyị a hụrụ n’anya bụ́ Pọl detakwaara unu akwụkwọ,+ dị ka amamihe+ nke e nyere ya si dị,16 na-ekwu banyere ihe ndị a dị ka ọ na-ekwukwa n’akwụkwọ ozi ya niile. Otú ọ dị, e nwere ihe ụfọdụ n’ime ha siri ike nghọta, bụ́ nke ndị a na-ezighị ihe na ndị na-akwụsighị ike na-agbagọ, dị ka ha na-emekwa ihe ndị ọzọ e dere n’Akwụkwọ Nsọ,+ iwetara onwe ha mbibi.17 Ya mere, ndị m hụrụ n’anya, ebe unu bu ụzọ mara ihe ndị a,+ kpacharanụ anya ka a ghara idufu unu na ha site ná njehie nke ndị na-eleda iwu anya, unu ewee kwụsị iguzosi ike.+18 Ee e, kama na-etonụ eto n’obiọma na-erughịrị mmadụ nakwa n’ihe ọmụma banyere Onyenwe anyị na Onye Nzọpụta anyị bụ́ Jizọs Kraịst.+ Ka otuto dịrị ya ugbu a, ruokwa ụbọchị nke mgbe ebighị ebi.+
Ihe E Dere n'Ala Ala Peeji
^ 2Pi3:12* Otú e si dee ya n’asụsụ Grik bụ “ọnụnọ.”


text:
Dubsmash
-
Version:
-
-
Asụsụ:
-
Nbudata Dubsmash
Wụnye site Google Play
Nkọwa:
Isi atụmatụ:
- Dịgasị iche iche nke ndị vidio
- Tinye dị iche iche internet memes ka kere videos
- Ike gị ụda collection
- The ike ịkọrọ videos via WhatsApp ma ọ bụ Facebook ozi
Comments on Dubsmash:
Dubsmash Metụtara software:
Ngwá ọrụ iji na-aghọta music egwu na nka. The software na-eji a okwu na-Dekọọ ụda na isi mmalite tụnyere ndị iberibe nke abụ olu ụtọ na nchekwa data nke ngwa.
Na-ewu ewu nsụgharị na nkwado nke otutu asụsụ si Google ọrụ. The software enyere ịsụgharị ederede site na foto na kwa ji aka dee na olu ọsọ ọsọ.
The ukara ngwa ele ụwa kasị ọmụma akwụkwọ nkà ihe ọmụma. The software na-enyere aka na-agụ isiokwu ndị dị na asụsụ dị iche iche ma na-eso ndị hụrụ ozi site na ndị ọzọ ngwa.
Ngwa na a set nke iche iche ọdịnaya na ngwongwo si ewu ewu ọrụ Amazon. The software na-enyere ndị free download nke ọtụtụ ngwa na egwuregwu.
Na-ewu ewu software na-ege ntị ọkacha mmasị gị na redio ụgbọ si gburugburu ụwa na ikike imeghari ka ndị egwú mmasị nke onye ọrụ.
The free ọrụ nke dị iche iche ngwa na egwuregwu nke bụ ihe ọzọ na-Google Play. The software na-agụnye a dịgasị iche iche nke edemede na nkọwa zuru ezu nke ngwaahịa.
Na-ewu ewu ngwa ọrụ na nso nke na ngwaahịa nke dị iche iche Genres dị maka download na akpaka mmelite ọhụrụ nsụgharị.
The adaba ngwá ọrụ iji tọghata olu. The software na-eji ọtụtụ mmetụta iji tọghata ozi olu na e ikike ka a zọpụta faịlụ dị ka ringtone.
The software dere echiche na-ezube na-eme kwa ụbọchị. Ngwa na-enyere aka jikwaa dị iche iche ihe aga eme na njikota aka dezie ha na ndị ọzọ na oru ngo sonyere.
The software ịtụ ngwa ngwa na mfe a onwe ọkwọ ụgbọala ọrụ na onyeisi ụgbọ ala na ala ahịa na-anabata tariffs maka njem.
The Njikwa faili na-agụnye ọtụtụ ngwá ọrụ maka oru oma data management nke ngwaọrụ. The software-akwado ndị niile isi faịlụ arụmọrụ na na na systemic na-ezo data.
The software ike ma na-ele na obere video na mmadụ netwọk. The software enyere denye aha na ndị dị iche iche video ọwa, na-ele ozi ọma faili ntanetịime na-ahapụ ihe ka videos.
Ngwá Ọrụ ibudata na ịkekọrịta faịlụ na BitTorrent netwọk. The software na-enye ngwa ngwa search nke faịlụ na e dere a wuru na-ozi.
Adaba music ọkpụkpọ na nkwado nke na-ewu ewu formats. The software nwere ike equalizer na-enye ohere ka mepụta ngwa ngwa search nke music faịlụ.
The software maka interface imewe nke ngwaọrụ eji dị iche iche skins. The software nwere ngwá ọrụ ndị na-hazie okwu ire ụtọ nke na-aga aga, njikarịcha wijetị na size nke ihuenyo okporo.
Lee ihe software


text:
Ì So Nzukọ Jehova Na-aga Ụkwụ na Ụkwụ?
“Anya Jehova na-elekwasị ndị ezi omume.”—1 PITA 3:12.
1. Mgbe ụmụ Izrel nupụụrụ Jehova isi, olee ndị o ji dochie ha? (Lee ihe e sere ná mmalite isiokwu a.)
O DORO anya na ọ bụ Jehova mere ka e hiwe ọgbakọ Ndị Kraịst n’oge ndịozi, meekwa ka a malite ife ya otú ọ chọrọ n’oge anyị a. Dị ka e kwuru n’isiokwu bu nke a ụzọ, mba Izrel nupụụrụ Jehova isi. Ọ bụ ya mere o ji were ọgbakọ Ndị Kraịst dochie ha ma kpọkwasị ha aha ya. Mgbe e bibiri Jeruselem n’afọ 70, e bibighị ọgbakọ ahụ n’ihi na ọ bụ ya ka Jehova họọrọ. (Luk 21:20, 21) Ụdị ihe ahụ Jehova meere ọgbakọ Ndị Kraịst n’oge ndịozi ka ọ ga-emere ndị ohu ya n’oge anyị a. A ga-ebibi ụwa Setan n’oge na-adịghị anya, ma a gaghị ebibi nzukọ Jehova. (2 Tim. 3:1) Gịnị mere obi ji sie anyị ike na a gaghị ebibi ya?
2. Gịnị ka Jizọs kwuru gbasara “oké mkpagbu”? Olee otú ọ ga-esi amalite?
2 Jizọs buru amụma banyere ihe ndị ga-eme n’oge ikpeazụ. Ọ sịrị: “Mgbe ahụ ka a ga-enwe oké mkpagbu nke a na-enwetụbeghị ụdị ya kemgbe ụwa malitere ruo ugbu a, ee e, a gaghị enwekwa ya ọzọ.” (Mat. 24:3, 21) Oké mkpagbu ahụ ga-amalite mgbe Jehova ji ndị ọchịchị bibichaa “Babịlọn Ukwu ahụ,” ya bụ, okpukpe ụgha niile e nwere n’ụwa. (Mkpu. 17:3-5, 16) Gịnị ga-eme ma e bibichaa ya?
AMAGEDỌN GA-AMALITE MA SETAN BỊA ỊLỤSO NDỊ CHINEKE ỌGỤ
3. E bibichaa okpukpe ụgha, gịnị ga-eme ndị Jehova?
3 E bibichaa okpukpe ụgha, Setan na ụwa ya ga-alụso ndị Chineke ọgụ. Dị ka ihe atụ, Baịbụl buru amụma banyere “Gọg nke ala Megọg,” sị: “Ị ga-agbagotekwa. Ị ga-abata dị ka oké ifufe mmiri. Ị ga-adị ka ígwé ojii nke ga-ekpuchi ala a, gị na ìgwè ndị agha gị niile na ọtụtụ ndị so gị.” Ndịàmà Jehova enweghị ndị agha. Ha bụ ndị udo. N’ihi ya, ọ ga-adị Setan ka hà bụ anụ oriri. Ma, ọgụ ahụ ọ ga-alụso ha ga-aghọ ya ahịa.—Ezik. 38:1, 2, 9-12.
4, 5. Gịnị ka Jehova ga-eme mgbe Setan bịara ịlụso ndị ohu ya ọgụ?
4 Gịnị ka Chineke ga-eme ma Setan bịa ịlụso ndị ya ọgụ? Jehova ga-alụchitere ha ọgụ ma gosi na ọ bụ ya bụ Ọkaakaa. Ọ ga-adị Jehova ka ọ̀ bụ yanwa ka ọ bịara ịlụso ọgụ ahụ. (Gụọ Zekaraya 2:8.) N’ihi ya, Nna anyị nke eluigwe ga-anapụta ndị ohu ya ozugbo. Ọ gaghị ekwe ka e bibie ha. Jehova napụtachaa ndị ya, ọ ga-amalite agha Amagedọn ma bibie ụwa Setan kpamkpam.—Mkpu. 16:14, 16.
5 Baịbụl buru amụma banyere Amagedọn, sị: “‘Jehova na mba niile ga-aba n’ikpe. Ọ ga-ekpe anụ ahụ́ niile ikpe. Ọ ga-enyefe ndị ajọ omume n’aka mma agha,’ ka Jehova kwuru. “Nke a bụ ihe Jehova nke ụsụụ ndị agha kwuru, ‘Lee! Ọdachi ga-esi n’otu mba ruo ná mba ọzọ, a ga-esikwa n’ime ime ụwa kpalie oké ifufe. N’ụbọchị ahụ, ndị Jehova gburu ga-atọgbọrọ malite n’otu nsọtụ ụwa ruo na nsọtụ ọzọ nke ụwa. A gaghị akwara ha ákwá arịrị, a gaghịkwa achịkọta ha ma ọ bụ lie ha. Ha ga-aghọ nsị anụ n’elu ala.’” (Jere. 25:31-33) A ga-ebibi ụwa ọjọọ a n’Amagedọn. Ụwa Setan agaghị adị ọzọ, ma a gaghị ebibi nzukọ Jehova.
IHE MERE ỌTỤTỤ NDỊ JI NA-ABATA N’ỌGBAKỌ JEHOVA TAA
6, 7. (a) Olee ebe “oké ìgwè mmadụ” ahụ ga-esi? (b) Gịnị gosiri na ọtụtụ ndị na-ege ntị n’ozi ọma anyị na-ekwusa?
6 Ọtụtụ ndị na-abata n’ọgbakọ Jehova taa n’ihi na ndị nọ na ya bụ ndị ihe ha dị Jehova mma. Baịbụl kwuru, sị: “Anya Jehova na-elekwasị ndị ezi omume, ntị ya dịkwa n’arịrịọ ha na-arịọsi ike.” (1 Pita 3:12) Ndị so ná ndị ezi omume ahụ bụ “oké ìgwè mmadụ,” ‘ndị ga-esi n’oké mkpagbu ahụ pụta.’ (Mkpu. 7:9, 14) Baịbụl ekwughị na ha bụ “ìgwè mmadụ.” O kwuru na ha bụ “oké ìgwè mmadụ,” nke gosiri na ha hiri ezigbo nne. Chegodị otú obi ga-adị gị mgbe ị ‘ga-esi n’oké mkpagbu ahụ pụta.’
7 Oké ìgwè mmadụ ahụ ga-esi ná mba niile. Ọ bụ ozi ọma anyị na-ekwusa ka Chineke ji na-akpọbata ha n’ọgbakọ. Jizọs buru amụma, sị: “A ga-ekwusakwa ozi ọma nke a nke alaeze n’elu ụwa dum mmadụ bi ka ọ bụrụ àmà nye mba niile; mgbe ahụkwa ka ọgwụgwụ ga-abịa.” (Mat. 24:14) Ọ bụ ya mere na ọrụ kacha mkpa ndị Chineke na-arụ taa bụ ikwusa ozi ọma Alaeze Chineke. Ozi ọma ha na-ekwusa n’ụwa niile emeela ka ọtụtụ nde mmadụ bịa na-efe Jehova “n’ime mmụọ na n’eziokwu.” (Jọn 4:23, 24) Dị ka ihe atụ, naanị n’afọ iri, ya bụ, malite n’afọ 2003 ruo n’afọ 2012, ihe karịrị nde mmadụ abụọ, narị puku asaa na puku asaa nyefere Jehova onwe ha, e mee ha baptizim. Taa, Ndịàmà Jehova akarịala nde asaa na narị puku itoolu. Ọtụtụ nde mmadụ na-esokwa ha echeta ọnwụ Jizọs kwa afọ. Anyị anaghị eji mmadụ ole anyị dị etu ọnụ n’ihi na ọ bụ “Chineke na-eme ka o too.” (1 Kọr. 3:5-7) Ma, o doro anya na oké ìgwè mmadụ ahụ na-ebukwu ibu kwa ụbọchị.
8. Gịnị mere ọtụtụ ndị ji na-abata ná nzukọ Jehova?
8 Jehova na-akwado Ndịàmà ya. Ọ bụ ya mere ọtụtụ ndị ji na-aghọ ndị ohu ya n’ike n’ike. (Gụọ Aịzaya 43:10-12.) Amụma Aịzaya buru banyere oge ikpeazụ a na-emezu. O kwuru, sị: “Onye nta ga-aghọ otu puku mmadụ, onye kasị nta ga-aghọkwa mba dị ike. Mụ onwe m, Jehova, ga-eme ka o mezuo ọsọ ọsọ n’oge ya.” (Aịza. 60:22) E nwere mgbe ndị fọdụrụ ná ndị e tere mmanụ dị ka “onye nta.” Ma, mgbe Chineke kpọbatara ndị ọzọ so ‘n’Izrel nke Chineke’ n’ọgbakọ ya, ha bukwuru ibu. (Gal. 6:16) Kemgbe ọtụtụ afọ, ọtụtụ nde ndị nwere olileanya ibi n’ụwa na-abatakwa n’ọgbakọ.
IHE JEHOVA CHỌRỌ KA ANYỊ MEE
9. Gịnị ka anyị ga-eme ma ọ bụrụ na anyị chọrọ ka Chineke meere anyị ihe ọma ndị o kwere anyị ná nkwa?
9 Ma ànyị bụ ndị e tere mmanụ ma ànyị so n’oké ìgwè mmadụ, Chineke kwere anyị nkwa ihe ọma ọ ga-emere anyị. Ọ bụrụ na anyị chọrọ iso nweta ya, anyị ga na-erubere ya isi. (Aịza. 48:17, 18) Chegodị banyere iwu Chineke nyere ụmụ Izrel. Otu n’ime ihe mere o ji nye ha ya bụ ka o chebe ha. Ọ kụziiri ha na ịkwa iko adịghị mma, kụziere ha otú ha ga-esi na-akwụwa aka ọtọ, na-azụ ụmụ ha, na-emere ndị ọzọ ihe ọma, na ihe ndị ọzọ. (Ọpụ. 20:14; Lev. 19:18, 35-37; Diut. 6:6-9) Otú ahụ ka ọ dị anyị taa. Ọ bụrụ na anyị edebe iwu Chineke, ọ ga-abara anyị uru otú ahụ ọ baara ụmụ Izrel. Ime uche Chineke abụghịrị anyị ibu arọ. (Gụọ 1 Jọn 5:3.) Iwu Chineke na-echebe anyị. Ọ bụrụ na anyị na-edebe ya, obi ga na-adịkwu anyị ụtọ. Ọ ga-emekwa ka anyị “nọgidesie ike n’okwukwe.”—Taị. 1:13.
10. Gịnị mere anyị kwesịrị iji wepụta oge na-amụ Baịbụl, na-enwekwa Ofufe Ezinụlọ kwa izu?
10 E nwere ọtụtụ ihe gosiri na nzukọ Jehova na-aga n’ihu n’ihu taa. Dị ka ihe atụ, anyị na-aghọtakwu eziokwu ndị dị na Baịbụl. O kwesịghị iju anyị anya n’ihi na Baịbụl kwuru na “ụzọ ndị ezi omume yiri ìhè nke na-enwupụ enwupụ ka chi na-abọwanye ruo mgbe chi bọchara.” (Ilu 4:18) Ma, anyị kwesịrị ịjụ onwe anyị, sị: ‘M̀ ma ihe ndị a gbanwere n’oge na-adịbeghị anya n’otú anyị si ghọta amaokwu ụfọdụ dị na Baịbụl? M̀ na-agụ Baịbụl kwa ụbọchị? M̀ na-agba mbọ agụ akwụkwọ ọhụrụ ọ bụla nzukọ Jehova wepụtara? Ànyị na-enwe Ofufe Ezinụlọ kwa izu?’ Ọtụtụ n’ime anyị ma na ime ihe ndị a esighị ike. Ma, anyị kwesịrị iwepụta oge na-eme ha. Anyị kwesịrị ịna-amụ Baịbụl, na-eme ihe anyị mụtara, sorokwa nzukọ Chineke na-aga ụkwụ na ụkwụ, nke ka nke, ebe ọ bụ na oké mkpagbu ahụ dịzi ezigbo nso.
11. Olee uru ememme ndị Izrel mere n’oge ochie baara ha? Olee uru ọmụmụ ihe anyị na mgbakọ anyị na-abara anyị taa?
11 Nzukọ Jehova na-agba anyị ume ka anyị mee ihe Pọl kwuru. Ọ sịrị: “Ka anyị na-echebakwara ibe anyị echiche iji kpalie ịhụnanya na ịrụ ezi ọrụ, ka anyị ghara ịhapụ nzukọ anyị, dị ka ụfọdụ ndị na-emekarị, kama ka anyị na-agbarịta ibe anyị ume, na-emekwa otú ahụ karị, ka unu na-ahụ ụbọchị ahụ ka ọ na-eru nso.” (Hib. 10:24, 25) Ememme ụmụ Izrel na-eme kwa afọ na nzukọ ndị ha na-enwe mere ka ha na Jehova dị ná mma. Ha na-enwe obi ụtọ mgbe ha na-eme ememme ndị ahụ. Otu n’ime ha bụ Ememme Ụlọ Ndò pụrụ iche ha mere n’oge Nehemaya. (Ọpụ. 23:15, 16; Nehe. 8:9-18) Ọ bụ otú ahụ ka ọmụmụ ihe anyị na mgbakọ ndị anyị na-enwe si abara anyị uru. Anyị kwesịrị ịgba mbọ na-aga ha n’ihi na ha na-enyere anyị aka ka anyị na Jehova dịkwuo ná mma, anyị ejiri obi ụtọ na-ejere ya ozi.—Taị. 2:2.
12. Olee otú anyị kwesịrị isi were ikwusa ozi ọma Alaeze Chineke?
12 Ebe ọ bụ na anyị nọ ná nzukọ Jehova, anyị kwesịrị ịna-ekwusa ozi ọma. Ọ bụ ezigbo ihe ùgwù. Baịbụl kwuru na ọ bụ “ọrụ dị nsọ.” (Rom 15:16) Ozi ọma anyị na-ekwusa mere ka anyị na Jehova bụ́ “Onye Nsọ” na-arụkọ ọrụ. (1 Kọr. 3:9; 1 Pita 1:15) Ikwusa ozi ọma na-emekwa ka e doo aha Jehova nsọ. Ikwusa “ozi ọma dị ebube nke Chineke bụ́ onye obi ụtọ” na-eme ka obi na-atọ anyị ụtọ.—1 Tim. 1:11.
13. Gịnị ga-eme ka anyị dị ndụ, anyị na Jehova adịrịkwa ná mma?
13 Chineke chọrọ ka ihe dịrị anyị ná mma. Ọ bụ ya mere o ji chọọ ka anyị na ya dịrị ná mma, anyị ana-akwadokwa nzukọ ya. Mozis gwara ụmụ Izrel, sị: “Eluigwe na ụwa bụ ndị akaebe m megide unu taa, na edebewo m ndụ na ọnwụ n’ihu unu, ngọzi na nkọcha; ị ga-ahọrọkwa ndụ ka i wee dịrị ndụ, gị na ụmụ gị, site n’ịhụ Jehova bụ́ Chineke gị n’anya, site n’ige ntị n’olu ya na site n’ịrapara ya n’ahụ́; n’ihi na ya onwe ya bụ ndụ gị, bụrụkwa ogologo ụbọchị gị, ka i wee biri n’ala ahụ Jehova ṅụụrụ nna nna gị hà bụ́ Ebreham, Aịzik na Jekọb iyi inye ha.” (Diut. 30:19, 20) Ihe ga-eme ka anyị dị ndụ bụ ime uche Jehova, ịhụ ya n’anya, irubere ya isi, na ịnọsi ike ná nzukọ ya.
14. Olee otú obi dị otu nwanna banyere nzukọ Jehova?
14 E nwere otu nwanna aha ya bụ Pryce Hughes. Ọ batara n’ọgbakọ tupu afọ 1914. O soro nzukọ Jehova na-aga ụkwụ na ụkwụ, fegidekwa Jehova ruo mgbe ọ nwụrụ. Mgbe ọ na-akọ akụkọ ndụ ya, ọ sịrị na ihe kacha mkpa ya mụtara bụ na anyị kwesịrị ịnọsi ike ná nzukọ Jehova kama ịna-eme ihe mmadụ kwuru. Ọ bụ ya mere o ji tachie obi n’agbanyeghị ọnwụnwa niile bịaara ya. Nwanna ahụ kwuru na naanị ihe ga-eme ka Jehova gọzie anyị bụ ịna-eme ihe nzukọ Jehova na-agwa anyị.
SORO NZUKỌ JEHOVA NA-AGA ỤKWỤ NA ỤKWỤ
15. Olee ihe a kọrọ na Baịbụl nke mere ka anyị ghọta ihe anyị kwesịrị ime ma a gbanwee otú anyị si ghọta amaokwu ụfọdụ dị na Baịbụl?
15 Ọ bụrụ na anyị chọrọ ka anyị na Jehova dịrị ná mma nakwa ka ọ gọzie anyị, anyị kwesịrị ịna-akwado nzukọ ya. A gbanwee otú anyị si ghọta amaokwu ụfọdụ dị na Baịbụl, anyị kwesịkwara ịnabata ya. Dị ka ihe atụ, mgbe Jizọs nwụchara, ọtụtụ Ndị Kraịst bụ́ ndị Juu ka chọrọ ịna-edebe Iwu Mozis. O siiri ha ike ịhapụ ya. (Ọrụ 21:17-20) Ma, akwụkwọ ozi Pọl degaara ndị Hibru mere ka ha ghọta na ọ bụghị “àjà ndị a na-achụ dị ka Iwu ahụ si dị” ga-eme ka a gbaghara ha mmehie ha, kama ọ bụ “àjà e ji ahụ́ Jizọs Kraịst chụọ naanị otu ugboro.” (Hib. 10:5-10) O doro anya na ọtụtụ n’ime ndị Juu ahụ bụ́ Ndị Kraịst nabatara ndụmọdụ ahụ Pọl nyere ha ma gbanwee otú ha si ele Iwu Mozis anya. Anyịnwa kwesịkwara ịna-amụ Baịbụl na akwụkwọ ndị anyị ji amụ Baịbụl. A gbanwee otú anyị si ghọta amaokwu ụfọdụ dị na Baịbụl ma ọ bụ otú anyị si ekwusa ozi ọma, anyị kwesịkwara ịnabata ya.
16. (a) Gịnị mere ibi na Paradaịs ga-eji na-atọ anyị ụtọ? (b) Olee ihe ị na-atụ anya ya n’ụwa ọhụrụ?
16 Jehova ga na-agọzi ndị niile na-erubere ya na nzukọ ya isi. Ndị e tere mmanụ ga-eso Kraịst chịa n’eluigwe. (Rom 8:16, 17) Ọ bụrụ na i nwere olileanya ibi n’ụwa, chegodị otú obi ga-esi dị gị ezigbo ụtọ mgbe ị ga-ebi na Paradaịs. Ebe anyị nọ ná nzukọ Jehova, obi dị anyị ụtọ na anyị so na-agwa ndị ọzọ banyere ụwa ọhụrụ Chineke kwere ná nkwa. (2 Pita 3:13) Abụ Ọma 37:11 kwuru, sị: “Ndị dị umeala n’obi ga-enweta ụwa, ha ga-enwekwa obi ụtọ dị ukwuu n’ihi udo nke zuru ebe niile.” Ndị mmadụ “ga-ewu ụlọ, biri n’ime ha.” Obi ga-adịkwa ha ụtọ n’ihi “ihe aka ha rụpụtara.” (Aịza. 65:21, 22) Mmegbu, ịda ogbenye, na agụụ agaghịzi adị. (Ọma 72:13-16) Babịlọn Ukwu ahụ agaghịzi eduhie ndị mmadụ n’ihi na a ga-ebibi ya. (Mkpu. 18:8, 21) A ga-akpọlite ndị nwụrụ anwụ, nyekwara ha aka ka ha dịrị ndụ ebighị ebi n’ụwa. (Aịza. 25:8; Ọrụ 24:15) Jehova ga-emere ọtụtụ nde ndị na-efe ya ihe ọma a niile. Ọ bụrụ na anyị chọrọ iso ná ndị ọ ga-emere ya, anyị kwesịrị ịgba mbọ ka anyị na ya dịkwuo ná mma, sorokwa nzukọ ya na-aga ụkwụ na ụkwụ.
17. Olee otú obi kwesịrị ịdị anyị banyere Jehova na nzukọ ya?
17 Ebe ọ bụ na a ga-ebibi ụwa Setan n’oge na-adịghị anya, ka anyị mee ka okwukwe anyị sie ike, jirikwa obi anyị niile na-efe Jehova ná nzukọ ya. Ọ bụ ihe Devid mere. Ọ bụrụ abụ, sị: “Otu ihe ka m rịọrọ Jehova—ọ bụ ihe m ga-achọ, ka m biri n’ụlọ Jehova ụbọchị niile nke ndụ m, ka m wee na-ahụ ịdị mma Jehova, ka m wee jirikwa obi ekele na-ele ụlọ nsọ ya anya.” (Ọma 27:4) Ka onye ọ bụla n’ime anyị gbaa mbọ ka ya na Jehova dịrị ná mma, soro ndị ya na-efe ya ma soro nzukọ ya na-aga ụkwụ na ukwu.