text:
Ares
-
Version:
-
-
Asụsụ:
-
Nbudata Ares
Nkọwa:
Isi atụmatụ:
- Ngwa-ngwa download nke faịlụ
- Ikike ibudata torrent faịlụ
- Rụọ-na nkata na ọkpụkpọ nke mgbasa ozi faịlụ
- Arụ orụ faịlụ Ọbá akwụkwọ
Comments on Ares:
Ares Metụtara software:
The software maka ngwa ngwa nyefe nke faịlụ iche iche ma ọ bụ nha. The software na-akwado mgbanwe nke data n'etiti ọtụtụ ngwaọrụ na kọmputa n'otu oge.
The mmekọ na-agbake na-ehichapụ faịlụ na kọmputa gị na dị iche iche data na-ebu. Ọzọkwa e nwere ọrụ nke data mgbake on ahụ mebiri emebi ma ọ bụ formatted draịva.
The ngwá ọrụ na-arụ ọrụ data si ojii nchekwa nke Google ọrụ. The software ana achi achi elu na-agba na arụpụtaghị ihe nke ọrụ na faịlụ.
The software na-idetuo na-akpali faịlụ ngwa ngwa. Ọdịdị nke ahụ software na-agụnye ọtụtụ dị iche iche atụmatụ na-enye ndị kacha mma nke Iṅomi.
The free ngwá ọrụ ibudata dị iche iche ozi n'ime ígwé ojii nchekwa. The software na-akwado ndị data mmekọrịta na-adaba adaba mgbanwe nke faịlụ.
The adaba na multifunctional chat na-ekwurịta okwu na mpaghara na netwọk ma ọ bụ na internet. The software na-enye a elu larịị nke nchebe iji gbochie data leakage.
Na-ewu ewu na ngwá ọrụ jikwaa faịlụ na dị iche iche nke usoro. The software na-akwado ọtụtụ ihe bara uru plugins na-ewu na-utilities.
Ngwá ọrụ maka nzi ozi na internet. The software nwere bara uru ọrụ na-enye ohere na ala nkwurịta okwu na ọrụ.
Ngwá Ọrụ ịchọpụta na idozi njehie na usoro. The software enyere zipu ajụjụ na nkọwa zuru ezu nke njehie na usoro na screenshot na mmepe forum.
The software naghachi furu efu data site na ike draịva, flash draịva na ngwa anya draịva. Ọzọkwa software na-akwado ndị na-ewu ewu faịlụ usoro.
The ngwa ngwa nchọgharị na nnukwu set nke ohere. The software-enye gị ohere igbochi mgbasa ozi, mmapụta gbasie na ka ihichapụ ihe nwa oge faịlụ.
The software ike slideshows ma dekọọ na results na diski. The software na-agụnye different ngwaọrụ hazie usoro nke e kere eke.
The free ngwugwu set-arụ ọrụ na codecs na video faịlụ. The software na-eji nkà na ụzụ na-agagharị na mgbasa ozi faịlụ na elu mkpakọ larịị.
Lee ihe software
Ọrụ usoro:
- Windows
- Android
Top software:
Lee ihe software


c: text/html

text:
Ndị Chọọchị Unu Hà Na-aga Agha?
Alberto bụ onye agha n’obodo ya ruo ihe fọrọ obere ka ọ bụrụ afọ iri. O chetara ihe mere n’oge ahụ. Ọ sịrị: “Ụkọchukwu anyị na-agọzi anyị, sị, ‘Chineke nọnyeere unu.’ Ma m nọ na-eche n’obi m, sị, ‘M na-aga igbu mmadụ, ma Baịbụl sịrị, “Egbula ọchụ.”’”
Ray bụ onye agha mmiri n’oge a na-alụ Agha Ụwa nke Abụọ. O nwere mgbe ọ jụrụ ụkọchukwu ha, sị: “Ị batara n’ụgbọ mmiri a kpeere anyị ekpere ka anyị merie ndị iro anyị n’agha. Ọ́ bụghị otu ihe a ka ndị nke ọzọ na-ekpekwa n’ekpere?” Ụkọchukwu ahụ gwara ya na otú Onyenwe anyị si arụ ọrụ ya dị omimi.
Ọ bụrụ na i chere na ihe a ụkọchukwu ahụ zara adịghị mma, mara na ọ bụghị naanị gị chere otú ahụ.
GỊNỊ KA BAỊBỤL NA-AKỤZI?
Jizọs kwuru na otu n’ime iwu kachanụ Chineke nyere bụ, “Hụ onye agbata obi gị n’anya dị ka onwe gị.” (Mak 12:31) Jizọs ò kwuru na ihe ga-eme ka anyị hụ onye agbata obi anyị n’anya bụ onye obodo ọ bụ? Mba. Ọ gwara ndị na-eso ụzọ ya, sị: “Mmadụ niile ga-eji nke a mara na unu bụ ndị na-eso ụzọ m, ma ọ bụrụ na unu enwee ịhụnanya n’etiti onwe unu.” (Jọn 13:34, 35) Ndị na-eso ụzọ Jizọs ga-ahụ ibe ha n’anya nke ukwuu nke na ndị mmadụ ga-eji ya mara na ha bụ ndị na-eso ụzọ ya. Ha anaghị egbu mmadụ ibe ha. Kama ime otú ahụ, ha na-anwụchitere ibe ha ọnwụ.
Ndị mbụ soro ụzọ Jizọs hụrụ ibe ha n’anya otú ahụ Jizọs kwuru. Otu akwụkwọ aha ya bụ The Encyclopedia of Religion sịrị: “Ndị nna chọọchị n’oge ochie, ma Tetọlian ma Orijen, kwuru na Ndị Kraịst anaghị egbu mmadụ ibe ha, nakwa na ọ bụ ya mere Ndị Kraịst esoghị ná ndị agha Rom.”
OLEEKWANỤ MAKA NDỊÀMÀ JEHOVA?
Ọ fọrọ obere ka ọ bụrụ na Ndịàmà Jehova bi n’ebe niile n’ụwa. Ma, ọ bụrụ na obodo ha na obodo ọzọ esewe okwu, ha anaghị ekwe ka nke ahụ mee ka ha ghara ịhụ ụmụnna ha ndị nọ n’obodo nke ọzọ n’anya.
Ndị ụkọchukwu hà na-akụziri ndị chọọchị ha ka ha na-ahụ ibe ha n’anya otú ahụ Jizọs kwuru?
Dị ka ihe atụ, Ndịàmà Jehova esoghị lụọ agha ndị Hutu na ndị Tutsi lụrụ na Rụwanda n’afọ 1994. Ndịàmà Jehova bụ́ ndị Hutu zoro ndị nke Tutsi. Otú ahụkwa ka ndị nke Tutsi meere ndị Hutu. Nke a kpataara ụfọdụ Ndịàmà Jehova nsogbu. Mgbe ndị na-alụrụ ndị Hutu agha jidere Ndịàmà Jehova abụọ bụ́ ndị Hutu maka na ha zoro ụmụnna ha bụ́ ndị Tutsi, ndị agha ahụ gwara ha, sị: “Anyị ga-egburịrị unu ebe ọ bụ na unu nyeere ndị Tutsi aka ka ha gbapụ.” Ha gbuziri Ndịàmà Jehova abụọ ahụ.—Jọn 15:13.
Gịnị ka i chere? Ihe ahụ Ndịàmà Jehova mere ọ́ dabaghị n’ihe Jizọs kwuru, nke bụ́ na ndị na-eso ụzọ ya ga-ahụ ibe ha n’anya n’agbanyeghị ihe ọ ga-efu ha?

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Ngwá ọrụ iji hụ na confidentiality na internet. The software-enye gị ohere zoo IP-adreesị nke onye ọrụ na-enweta ohere egbochi saịtị.
The magburu onwe software na-edozi nsogbu nke ohere egbochi saịtị. The software na-akpaghị aka ga-ahọrọ ụzọ nke dị n'ógbè maka kacha njikọ.
Otu mfe iji software jikwaa WiFi netwọk. The software egosiputa ọmụma zuru ezu banyere ọnọdụ nke netwọk dị.
Zuru ezu software jikwaa mebere onwe netwọk. Ngwa na-enye nchebe nke onye data na izo ya ezo nke ọwa nke ọmụma nyefe n'oge ojiji nke Wi-Fi.
The software aka uzo na mpaghara igbochi nke web ego ma zoo ata IP-okwu maka na-amaghị aha ọnụnọ ke internet.
The software nyochaa na ojiji nke mobile data. The software eneme na-egosiputa ego nke okporo ụzọ na-eji dị iche iche ngwa n'oge a ụfọdụ oge.
Lee ihe software
Ọrụ usoro:
- Android
- Windows
Ige:
- Antiviruses
- Desktọpụ
- Downloaders
- E-akwụkwọ na-agụ akwụkwọ
- Ederede editọ
- Education
- Egwuregwu
- Ekwentị
- Emulators
- Extensions
- Ezo
- Faịlụ
- Faịlụ mkpakọ
- Gụgharia video
- Ihe nchọgharị weebụ
- Internet
- Maps
- Media Player
- Nkata
- Office
- Photo
- Social netwọk
- System njikarịcha
- Torrent
- Ule
- Voice nkwurịta okwu
- Webcams
- Youtube
- nhazi
- Ṅweta
- Ndị ọzọ na-
Top software:
Lee ihe software


text: 23 Ndien Sarah odu uwem isua ikie ye edịp ye itiaba. Emi ekedi isua uwem+ Sarah.2 Ekem Sarah akpa ke Kiriath-arba,+ oro edi, Hebron,+ ke isọn̄ Canaan,+ ndien Abraham ofụhọ aban̄a Sarah onyụn̄ atua enye.3 Ekem Abraham ọkpọn̄ okpo an̄wan esie aka ọkọdọhọ nditọ Heth,+ ete:4 “Ami ndi esenowo ye odudụn̄ ke otu mbufo.+ Ẹnọ mi itie ubụkowo man mmen okpo an̄wan mi mfep ke iso mi n̄kobụk.”+5 Ndien nditọ Heth ẹdọhọ Abraham ẹte:6 “Ọbọn̄ mi,+ kop ndien uyo nnyịn. Afo edi etubom emi Abasi emekde emi odụn̄de ke otu nnyịn.+ Bụk n̄wan fo ke mfọnn̄kan itie ubụkowo nnyịn.+ Baba owo nnyịn kiet idisịnke ndinọ fi itie ndibụk n̄wan fo.”+7 Do Abraham adaha ada onyụn̄ onụhọ ọnọ nditọ obio oro,+ nditọ Heth,+8 onyụn̄ ọdọhọ mmọ ete: “Edieke mbufo ẹnyịmede ami mmen okpo an̄wan mi n̄kobụk, ẹkpan̄ utọn̄ ẹnọ mi ẹnyụn̄ ẹdọhọ Ephron eyen Zohar,+9 ẹte enye ọnọ mi abaitiat Machpelah+ esie, emi odude ke mben in̄wan̄ esie. Yak enye onyụn̄ anyam ọnọ mi ke iso mbufo ke nnennen ekọmurua silver man nda nnyene nte itie ubụkowo.”+10 Nte ededi, Ephron ama etiene odu do ke otu nditọ Heth. Ntre Ephron eyen Hittite+ ọbọrọ Abraham ke iso nditọ Heth ye kpukpru mbon oro ẹdụkde ẹdi inuaotop obio esie, ete:+11 “Baba-o, Ọbọn̄ mi! Kop uyo mi. Mmọnọ fi in̄wan̄ oro ye abaitiat emi odude do. Mmayak enye nnọ fi ke iso ikọt nnyịn.+ Bụk n̄wan fo.”12 Do Abraham onụhọ ọnọ nditọ obio oro13 onyụn̄ ọdọhọ Ephron ke iso nditọ obio oro ete: “N̄kukụre edieke afo—baba, kpan̄ utọn̄ nọ mi! Nyọnọ fi ekọmurua silver ke in̄wan̄ oro. Bọ mi okụk emi+ man mbụk n̄wan mi do.”14 Ndien Ephron ọdọhọ Abraham ete:15 “Ọbọn̄ mi, kpan̄ utọn̄ nọ mi. In̄wan̄ oro akpa shekel silver ikie inan̄, edi nso ke oro edi ke ufọt mi ye afo? Ntre bụk n̄wan fo.”+16 Ntem Abraham okop uyo Ephron, Abraham onyụn̄ odomo okụk silver oro Ephron akasiakde ke iso nditọ Heth ọnọ enye, shekel silver ikie inan̄ ke udomo ini oro nte mbonurua ẹsidomode.+17 Ntem ke ẹsọn̄ọ+ nte ke in̄wan̄ Ephron emi okodude ke Machpelah, emi onyụn̄ asakde iso ese Mamre, in̄wan̄ oro ye abaitiat esie ye kpukpru eto eke ẹdude ke esịt in̄wan̄+ oro18 ẹdi inyene Abraham, emi enye ekedepde ke iso nditọ Heth ye kpukpru mbon oro ẹkedụkde inuaotop obio esie.+19 Ekem Abraham obụk Sarah n̄wan esie ke abaitiat ke in̄wan̄ Machpelah emi asakde iso ese Mamre, oro edi, Hebron, ke isọn̄ Canaan.+20 Ntem ke ẹsọn̄ọ nte ke in̄wan̄ oro ye abaitiat esie ẹdi inyene Abraham emi enye ọkọbọde nditọ Heth edep nte itie ubụkowo.+


text:
NKEBI NKE 2
Nchegbu
—Nsogbu “Na-akpagide Anyị n’Ụzọ Niile”
Otu nwanna nwaanyị aha ya bụ June kwuru, sị: “Mgbe mụ na di m biri afọ iri abụọ na ise, anyị gbara alụkwaghịm. Ụmụ m pụrụ n’ọgbakọ. Ọtụtụ ọrịa ọjọọ bidoro rịawa m. Ihe a niile mere ka obi daa m mbà. Ọ dị m ka ụwa m ọ̀ gwụla, dịkwa m ka mụ agaghị edili nsogbu na-abịara m. Akwụsịrị m ịga ọmụmụ ihe, kwụsịkwa iso ọgbakọ eme ihe ọ bụla ha na-eme.”
O NWEGHỊ onye na-anaghị echegbu onwe ya mgbe ụfọdụ, ma ndị Chineke. Otu ọbụ abụ dere, sị: “M nwere ọtụtụ nchegbu n’ime obi m.” (Abụ Ọma 94:19) Jizọs kwụkwara na n’oge ikpeazụ, “nchegbu nke ndụ” nwere ike ime ka o siere mmadụ ike ife Jehova. (Luk 21:34) Oleekwanụ maka gịnwa? Ụkọ ego, nsogbu ezinụlọ, ma ọ bụ ọrịa ọ̀ na-eme ka ike ụwa gwụ gị? Olee otú Jehova nwere ike isi nyere gị aka?
“Ike Karịrị Ike Nkịtị”
Anyị agaghị ejili aka anyị kwụsị ịna-echegbu onwe anyị. Pọl onyeozi kwuru na “a na-akpagide anyị n’ụzọ niile.” Ọ sịkwara na “anyị na-enwe mgbagwoju anya” nakwa na “a na-akwada anyị.” Ma, o kwukwara na “a kpagideghị anyị nke na anyị enweghị ike imegharị ahụ́,” nke na anyị ‘enwetụghị ụzọ mgbapụ.’ Ihe ọzọ o kwuru bụ na “a dịghị ebibi anyị.” Gịnị na-enyere anyị aka idi nsogbu ndị na-abịara anyị? Ọ bụ “ike karịrị ike nkịtị,” ya bụ, ike si n’aka Jehova Chineke anyị, bụ́ Onye Pụrụ Ime Ihe Niile.—2 Ndị Kọrịnt 4:7-9.
Chegodị echiche otú Chineke si nye gị “ike karịrị ike nkịtị” n’oge gara aga. Ò nwere okwu i chetara e kwuru n’ọmụmụ ihe ma ọ bụ ná mgbakọ nke gbara gị ume ma mee ka obi sikwuo gị ike na Jehova hụrụ gị n’anya? Ọ̀ kwa ọ na-abụ ị kọwara ndị mmadụ banyere paradaịs Jehova kwere anyị ná nkwa, obi ana-esikwu gị ike na Jehova ga-emezu nkwa ndị o kwere? Anyị gaa ọmụmụ ihe ma ọ bụ kọọrọ ndị ọzọ ihe anyị kweere, anyị na-enweta ume anyị ji edi nsogbu anyị, obi na-erukwa anyị ala, anyị enwee ike iji obi ụtọ na-efe Jehova.
‘Detụ Jehova Ire ma Hụ na Ọ Dị Mma’
Nke bụ́ eziokwu bụ na i nwere ike iche na nsogbu gị akala nkụ. Dị ka ihe atụ, Jehova gwara anyị ka anyị buru ụzọ na-achọ Alaeze ya nakwa ka anyị jiri ihe ọ bụla gbasara ofufe ya kpọrọ ihe. (Matiu 6:33; Luk 13:24) Ma, ọ bụrụkwanụ na mkpagbu, ọrịa, ma ọ bụ nsogbu ndị dị n’ezinụlọ unu emeela ka ime ihe ndị a na-esiri gị ike, meekwa ka ike gwụ gị, nke na i nweghịzi ike iso ọgbakọ na-eme ihe ndị ha na-eme? Ọ bụrụ na ọtụtụ ihe ezuo gị ahụ́ otú a, o nwere ike ịdị gị ka o nweghịzi ihe ị ga-emeli. O nwedịrị ike ịbụ na o nweela mgbe ọ dị gị ka Jehova ọ̀ na-atụ anya ka i mee ihe ị na-agaghị emeli.
Ma, Jehova ma otú ike anyị hà. Ọ naghị atụ anya ka anyị mee ihe anyị na-agaghị emeli. Ọ ma na ọ bụrụ na nsogbu ezuo anyị ahụ́, ọ na-ewetụ oge tupu anyị enweta onwe anyị.—Abụ Ọma 103:13, 14.
Dị ka ihe atụ, legodị otú Jehova si lekọta Ịlaịja onye amụma. Mgbe Ịlaịja gbagara n’ala ịkpa n’ihi na ọ dara mbà n’obi, ụjọ ana-atụkwa ya na a ga-egbu ya, Jehova ọ̀ baara ya mba ma nye ya iwu ka ọ laghachi gaa buwe amụma? Mba. Jehova zigara mmụọ ozi ya ugboro abụọ ka o jiri nwayọọ kpọtee Ịlaịja n’ụra ma nye ya nri ka o rie. N’agbanyeghị ihe a Jehova meere Ịlaịja, mgbe abalị iri anọ gara, Ịlaịja ka nọkwa na-echegbu onwe ya ma na-atụ ụjọ. Olee ihe ọzọ Jehova meere ya iji nyere ya aka? Ihe mbụ Jehova mere bụ igosi ya na ya ga-echebeli ya. Ihe nke abụọ Jehova mere bụ na o ji “olu dị ala, nke dịkwa nwayọọ” gwa Ịlaịja okwu. Jehova mechara gwa Ịlaịja na e nwere ọtụtụ puku ndị ọzọ ji obi ha niile na-efe Chineke n’Izrel. Ihe a mere ka Ịlaịja jiri obi ike buwekwa amụma. (1 Ndị Eze 19:1-19) Gịnị ka ihe a na-akụziri anyị? Jehova ji ndidi na ọmịiko lekọta Ịlaịja mgbe nsogbu mere ka ọ na-echegbu onwe ya. Jehova agbanwebeghị. Ọ ga-elekọtakwa anyị otú ahụ o lekọtara Ịlaịja.
I mewe atụmatụ ihe ị ga-eme n’ozi Jehova, ekpebila ime ihe ị ma na ị gaghị emeli. Ejila ihe ị na-emebu n’oge gara aga atụnyere ihe i nwere ike ime ugbu a. Iji maa atụ, ọ bụrụ na onye na-agba ọsọ n’egwuregwu asọmpi akwụsị ịgba ọsọ ruo ọtụtụ ọnwa ma ọ bụ ọtụtụ afọ, ike ya ga-ebelata. Onye ahụ chọọ ịmaliteghachi ịgba ọsọ, ọ gaghị ebido ozugbo gbawa ọsọ otú ọ na-agbabu. Kama ọ ga-ekpebi otú ọ ga-esi na-agbatụ ọsọ obere obere ka o nwetaghachikwa ume ahụ o ji agba ọsọ na mbụ. Otú ahụ ka ọ dịkwa Ndị Kraịst taa. Ha na-ekpebi ihe ndị ha ga na-eme iji nwee ike ịnọgide na-agba ọsọ ndụ. (1 Ndị Kọrịnt 9:24-27) Ọ́ gaghị adị mma ma i kpebie imewe otu ihe ga-akacha adịrị gị mfe omume n’ofufe Jehova? Dị ka ihe atụ, i nwere ike ikpebi ibido gawa ọmụmụ ihe. Rịọ Jehova ka o nyere gị aka ka i mee ihe a ị chọrọ ime. Ka ụkwụ ji nwayọọ nwayọọ na-esighachi gị ike n’ọgbakọ, ị ‘ga-edetụ Jehova ire ma hụ na ọ dị mma.’ (Abụ Ọma 34:8) Cheta na Jehova ji ihe ọ bụla i mere iji gosi na ị hụrụ ya n’anya kpọrọ ihe, ọ sọgodị ya ya bụrụ obere ihe.—Luk 21:1-4.
“Ihe M Na-eche Kemgbe Ka O Nyere M Aka Ibidokwa Fewe Jehova”
Olee otú Jehova si nyere June anyị kwuru okwu ya ná mmalite aka ịlọghachikwute ya? June kwuru, sị: “Anọgidere m na-arịọ Jehova ka o nyere m aka. Nwunye nwa m gwaziri m na o nwere mgbakọ a ga-enwe n’obodo anyị. Agbalịrị m gaa otu ụbọchị n’ime ụbọchị ndị e nwere mgbakọ ahụ. Obi tọrọ m ezigbo ụtọ na alọghachikwutela m ndị Jehova. Mgbakọ ahụ dị nnọọ ka ihe m na-eche kemgbe ka o nyere m aka ibidokwa fewe Jehova. Ugbu a, m jikwa obi ụtọ na-efe Jehova otú m na-emebu. Ndụ m enweekwala isi. O dokwuola m anya na ịhapụ ụmụnna m agaghị abara m uru. Amatakwala m na enyemaka ha dị m mkpa. M na-ekele Jehova maka na o nyeere m aka ịlọghachikwute ya ugbu a oge ka dị.”
GỤKWUO GBASARA YA
Na-abịaru Jehova Nso
Olee otú i nwere ike isi bịaruo Jehova nso ma ghara ikwe ka nkà na ụzụ, ahụ́ ike, ego, na nganga megharịa gị anya?


text:
Baịbụl Ọ̀ Kwadoro Nwoke Ịlụ Nwoke Ibe Ya Ma Ọ Bụ Nwaanyị Ịlụ Nwaanyị Ibe Ya?
Ihe Baịbụl kwuru
Tupu ndị ọchịchị ekwuwe ihe ha chere n’okwu gbasara alụmdi na nwunye, onye kere anyị agwala anyị ihe anyị kwesịrị ime. N’akwụkwọ Jenesis 2:24, Chineke kwuru na nwoke ga-ahapụ nna ya na nne ya rapara n’ahụ́ nwunye ya, ha aghọọ otu anụ ahụ́. Otu akwụkwọ na-akọwa okwu ndị dị na Baịbụl kwuru na “
nwunye” e kwuru okwu ya n’amaokwu Baịbụl a bụ “nwaanyị.” Na Matiu 19:4, Jizọs kwuru na ndị kwesịrị ịlụ ibe ha bụ “
nwoke na nwaanyị.” Ihe a o kwuru kwadoro ihe ahụ Chineke kwuru n’akwụkwọ Jenesis.
N’eziokwu, Chineke chọrọ ka ọ bụrụ nwoke na nwaanyị ga na-alụ ibe ha. Ha lụọ, ha ga-ebi ka di na nwunye ruo ebighị ebi. Chineke chọkwara ka di na nwunye na-eme ibe ha obi ụtọ, ka ha na-enwe mmekọahụ, nakwa ka ha mụta ụmụ.
GỤKWUO GBASARA YA
Gịnị Ka Baịbụl Kwuru Gbasara Nwoke Idina Nwoke na Nwaanyị Idina Nwaanyị?
Olee otú mmadụ idina nwoke ma ọ bụ nwaanyị ibe ya na-adị Chineke? Onye ụdị ihe a na-agụ, ọ̀ ga-efeli Chineke?
Ọ Bụrụ na Ọ Na-agụ Gị Agụụ Ka Gị na Nwoke Ibe Gị Ma Ọ Bụ Nwaanyị Ibe Gị Nwee Mmekọ, Ọ̀ Pụtara na Ị Ga-enwerịrị Ya?
Ọ bụrụ na ọ na-agụ gị agụụ ka gị na nwoke ibe gị ma ọ bụ nwaanyị ibe gị nwee mmekọahụ, gịnị ka i kwesịrị ime?


text:
Ndi Ọyọbuọt Idem ke Abasi?
NSO ke akpanam edieke ata akpan ufan fo emi amade onyụn̄ enen̄erede okpono anamde n̄kpọ emi mîtịmke in̄wan̄a fi? Edieke mme owo ẹdọhọde ke enye edi ibak sia mîdiọn̄ọke ntak emi enye anamde n̄kpọ oro, ndi akpada ye mmọ, mîdịghe ndi okpoyom usụn̄ obụp ufan fo ntak emi enye akanamde n̄kpọ oro? Edieke enye mîdụhe nditịn̄ ntak, ndi ekpenyene ime ebet enye editịn̄ se iketịbede?
Imekere ke akpama nditịm mfiọk se iketịbede mbemiso ọbọrọde. Emekeme ndikere, ‘Ndi ufan emi okposụk anam utọ n̄kpọ emi? Ihih, utọ n̄kpọ emi ibietke enye.’ Ọfọn, kere ise: Ndi idịghe se ikponyụn̄ inamde edi oro ye Abasi edieke ikopde owo ọdọhọde ke esidi enye anam eti anam idiọk?
Ndusụk n̄kpọ emi Abasi anamde ekeme ndikpa fi idem, mîdịghe ekeme ndidi udiọn̄ọke ntak emi enye ayakde ndusụk n̄kpọ ẹtịbe. Ediwak owo ẹkeme ndidọhọ fi ke esidi Abasi anam eti anam idiọk, ẹnyụn̄ ẹkeme ndinam fi etiene mmọ ada Abasi ntre. Ndi ayada ye mmọ mîdịghe ndi ayama ndikop edem iba mbemiso afo ọbọrọ? Nte ọdiọn̄ọde Abasi eketre edibiere se afo edinamde. Mmọdo, bụp idemfo ete, ‘Ami ndiọn̄ọ Abasi adan̄a didie?’
Edieke n̄kpọ ọdiọkde ye owo, oro ekeme ndinam enye ekere ke Abasi imaha imọ. Edi fiak kere ise: Ndi Abasi esinam n̄kpọ ọdiọk ye owo? Ndi ikam idịghe enye esinam n̄kpọ ọfọn ye owo? Nte ima ikokụt, Satan edi “andikara ererimbot emi,” idịghe Jehovah. (John 12:31) Satan edi ntak ofụri ibak ye kpukpru nnanenyịn emi ẹdude ke ererimbot emi. N̄kpọ en̄wen emi anamde ibọ ufen edi unana mfọnmma nnyịn ye mme n̄kpọntịbe unana idotenyịn.
Ndi Abasi esinam n̄kpọ ọdiọk ye owo? Ndi ikam idịghe enye esinam n̄kpọ ọfọn ye owo?
Ndi emi ọwọrọ ke Abasi inamke baba n̄kpọ kiet? Bible ọdọhọ ke Abasi edi “Andinam enyọn̄ ye isọn̄,” enye okobot nnyịn ke “utịbe utịbe usụn̄,” ye nte ke ‘ibifịk uwem owo ẹsịne enye ke ubọk.’ (Psalm 124:8; 139:14; Daniel 5:23) Nso ke kpukpru emi ọwọrọ?
Emi ọwọrọ ke Abasi okobot nnyịn; enye onyụn̄ ọnọ nnyịn uwem. (Utom 17:28) Ọwọrọ n̄ko ke uwem emi idude, kpukpru ndiye n̄kpọ ke ererimbot emi, mme ufan oro inyenede, ndikeme ndima ima, ndikeme ndikop inem udia, ufuọn̄ n̄kpọ, ye kpukpru se inamde uwem enem, ẹdi enọ Abasi. (James 1:17) Ndi ukereke ute ke kpukpru emi ẹwụt ke Abasi edi ata eti Ufan emi ikpọbuọtde idem inyụn̄ ikpono?
Imọfiọk ke ekeme ndisọn̄ ndusụk owo ndibuọt idem ke Abasi. Emi ekeme ndidi sia mmọ mîtịmke ifiọk enye. Magazine emi ikemeke nditịn̄ kpukpru ntak emi anamde ndusụk owo ẹkere ke Abasi esidi anam eti anam idiọk. Edi iyom ndinam fi ọfiọk ke udutuaha n̄kpọfiọk edieke odomode nditịm mfiọk Abasi. * Nnyịn imenịm ke edieke anamde emi, ke eyenen̄ede ọfiọk Abasi. Ke ima ikeneme kpukpru emi, ndi enen ndikere ke esidi Abasi anam eti anam idiọk? Inenke. Enye esinam eti n̄kpọ kpọt. Bible ọdọhọ ke “Abasi edi ima.”—1 John 4:8.
^ ikp. eki. 8 Edieke oyomde ndifiọk ntak emi Abasi ayakde mme owo ẹbọ ufen, mbọk kot ibuot 11 ke n̄wed Mme Ntiense Jehovah emi, Nso ke Bible Enen̄ede Ekpep?
Kpep N̄kpọ En̄wen
Ntak Emi Abasi Ayakde Idiọkn̄kpọ ye Ufen Ẹdu?
Didie ke idiọkn̄kpọ ọkọtọn̄ọ, ndien ntak emi Abasi ayakde idiọkn̄kpọ aka iso? Ndi ufen eyetre tutu amama?


text:
Na-eme Ihe E Kwuru n’Ekpere Onyenwe Anyị
—Nke Mbụ
“Ka e doo aha gị nsọ.”—MAT. 6:9.
1. Olee otú anyị nwere ike isi jiri ekpere ahụ Jizọs kụziri na Matiu 6:9-13 zie ndị mmadụ ozi ọma?
ỌTỤTỤ ndị bu Ekpere Onyenwe Anyị n’isi. N’ozi ụlọ n’ụlọ, anyị na-agwakarị ndị mmadụ banyere ekpere a iji nyere ha aka ịghọta na Alaeze Chineke bụ ọchịchị dị adị nke ga-eme ka ụwa bụrụ paradaịs. Anyị na-agwakwa ha banyere ihe mbụ Jizọs kwuru n’ekpere ahụ iji gosi ha na Chineke nwere aha e kwesịrị ido nsọ.—Mat. 6:9.
2. Olee otú anyị si mara na Jizọs achọghị ka anyị na-ekwughachi ihe ndị o kwuru n’Ekpere Onyenwe Anyị otú ahụ o si kwuo ha?
2 Jizọs ọ̀ chọrọ ka anyị na-ekwughachi ihe ndị o kwuru n’ekpere ahụ otú ahụ ọtụtụ ndị chọọchị na-eme? Mba. Tupu Jizọs akụzie ekpere a, ọ sịrị: “Mgbe ị na-ekpe ekpere, ekwughachila otu ihe ugboro ugboro.” (Mat. 6:7) N’oge ọzọ ọ kụziiri ndị na-eso ụzọ ya otú ha ga-esi na-ekpe ekpere, o kwughachiri ihe ndị o kwuru n’ekpere ahụ, ma otú o si kwuo ha dị iche. (Luk 11:1-4) N’ihi ya, Jizọs ji ekpere ahụ kụziere anyị ụdị ihe anyị kwesịrị ịna-arịọ Chineke nakwa nke anyị kwesịrị ibu ụzọ rịọ.
3. Olee ajụjụ ndị anyị kwesịrị ichebara echiche ka anyị na-atụle ekpere ahụ Jizọs kụziri?
3 N’isiokwu a nakwa na nke na-eso ya, anyị ga-atụle ihe Jizọs kwuru n’ekpere ahụ ọ kụziri. Ka anyị na-eme otú ahụ, jụọ onwe gị, sị: ‘Olee otú m ga-esi jiri ihe e kwuru n’ekpere a mee ka ekpere m ka mma?’ Ajụjụ kadị mkpa ị ga-ajụ onwe gị bụ, ‘M̀ na-eme ihe Jizọs kwuru n’ekpere ahụ ọ kụziri?’
“NNA ANYỊ NKE BI N’ELUIGWE”
4. Gịnị ka okwu ahụ bụ́ “Nna anyị” na-echetara anyị? Oleekwa otú Jehova si bụrụ Nna anyị?
4 Ihe mbụ Jizọs kwuru n’ekpere ahụ bụ “Nna anyị.” Ihe a o kwuru na-echetara anyị na anyị na ụmụnna anyị n’ụwa niile nwere otu Nna, ya bụ, Jehova. Anyị hụkwara ibe anyị n’anya. (1 Pita 2:17) Ọ bụ ihe ùgwù na-enweghị atụ. Ndị Kraịst e tere mmanụ nwere olileanya ịga eluigwe. Chineke mụrụ ha ọzọ, ha abụrụ ụmụ ya. Ọ bụ ya bụ ụzọ pụrụ iche Jehova si bụrụ Nna ha. (Rom 8:15-17) Ndị nwere olileanya ịdị ndụ ebighị ebi n’ụwa nwekwara ike ịkpọ Jehova “Nna.” Ọ bụ ya nyere ha ndụ, jirikwa obiọma na-egboro ndị niile na-efe ya mkpa ha. Mgbe a ga-akpọ ndị nwere olileanya ibi n’ụwa “ụmụ Chineke” bụ mgbe ha ga-ezu okè ma kwesị ntụkwasị obi n’ule ikpeazụ.—Rom 8:21; Mkpu. 20:7, 8.
5, 6. Olee ihe ọma kachanụ ndị nne na nna ga-emere ụmụ ha? Gịnịkwa ka nwatakịrị nke ọ bụla kwesịrị iji aka ya mee? (Lee ihe e sere ná mmalite isiokwu a.)
5 Otu n’ime ihe ọma ndị nne na nna ga-emere ụmụ ha bụ ịna-akụziri ha otú e si ekpe ekpere, na-enyekwara ha aka ịghọta na Jehova bụ Nna anyị nke eluigwe nakwa na ọ hụrụ anyị n’anya. Otu onye nlekọta sekit na Saụt Afrịka kwuru, sị: “Malite n’ụbọchị a mụrụ ụmụ anyị, mụ na ha na-ekpekọ ekpere n’abalị ọ bụla, ọ gwụkwala ma mụ anọghị ya. Ha na-ekwukarị na ha anaghị echeta kpọmkwem ihe ndị m kwuru n’ekpere ndị ahụ anyị na-ekpe n’abalị. Ma, ha na-echeta otú ebe niile si ada jii, otú ikpegara Nna anyị bụ́ Jehova ekpere si bụrụ ihe dị nsọ, nakwa otú onye ọ bụla si anọ nwayọọ, obi eruokwa anyị ala. Ozugbo ha mụtara ikpe ekpere, m gwara ha ka ha na-ekpepụta ekpere ha ekpepụta ka m nụ ihe ha na-ekwu mgbe ha na-agwa Jehova ihe ha chere na otú obi dị ha. O nyeere m aka ịmata ihe dị ha n’obi. M jizi nwayọọ nwayọọ kụziere ha otú ha ga-esi na-etinye ihe ụfọdụ Jizọs kwuru n’ekpere ahụ ọ kụziri n’ekpere nke ha iji mee ka ekpere ha ka mma.”
6 Ụmụ nwaanyị abụọ ahụ ha mụtara ji nwayọọ nwayọọ na-eme nke ọma, ha na Jehova adịkwa ná mma. Ha alụọla di ugbu a. Ha na di ha ji obi ụtọ na-eje ozi oge niile. Ihe ọma kachanụ ndị nne na nna ga-emere ụmụ ha bụ inyere ha aka ka ha na Jehova dịrị ná mma. N’eziokwu, ọ bụ nwatakịrị nke ọ bụla ga-eji aka ya mee ka ya na Jehova na-adị ná mma. Otú ọ ga-esi mee ya bụ iji aha Chineke kpọrọ ihe ma na-akwanyere ya ezigbo ùgwù.—Ọma 5:11, 12; 91:14.
“KA E DOO AHA GỊ NSỌ”
7. Olee ihe ùgwù anyị nwere? Gịnị ka anyị kwesịrị ịna-eme?
7 Ọ bụ ihe ùgwù na anyị ma aha Chineke, bụrụkwa ndị o ‘wepụtaara aha ya.’ (Ọrụ 15:14; Aịza. 43:10) Anyị na-arịọ Nna anyị nke eluigwe, sị: “Ka e doo aha gị nsọ.” Ọ pụtara na anyị ga na-arịọ Jehova ka o nyere anyị aka ka anyị ghara ikwu ma ọ bụ mee ihe ga-eme ka a kọchaa aha nsọ ya. Anyị achọghị ime ka ụfọdụ ndị n’oge ndịozi, ya bụ, ndị bụ́ soro okwu ọnụ m, esola omume m. Pọl onyeozi degaara ha akwụkwọ ozi, sị: “A na-ekwulu aha Chineke n’etiti ndị mba ọzọ n’ihi unu.”—Rom 2:21-24.
8, 9. Nye ihe atụ gosiri na Jehova na-agọzi ndị na-agbalịsi ike ka e doo aha ya nsọ.
8 Anyị chọrọ ka e doo aha Chineke nsọ. Na Nọọwee, e nwere otu nwanna nwaanyị di ya nwụrụ na mberede, ya afọzie ya na nwa ya nwoke dị afọ abụọ. O kwuru, sị: “Oge ahụ siiri m ezigbo ike. M na-ekpe ekpere kwa ụbọchị n’ihe fọrọ obere ka ọ bụrụ n’otu awa ọ bụla ka m nwee ike idi ihe merenụ ka Setan ghara ịhụ ihe ọ ga-eji kwaa Jehova emo n’ihi mkpebi na-ezighị ezi m mere ma ọ bụ na mụ ekwesịghị ntụkwasị obi. M chọrọ ka e doo aha Jehova nsọ, chọọkwa ka nwa m hụ papa ya ọzọ na Paradaịs.”—Ilu 27:11.
9 Jehova ọ̀ zara ekpere nwanna nwaanyị ahụ? Ee. Ya na ụmụnna na-anọ mgbe mgbe, ha ana-agba ya ume. Mgbe afọ ise gara, ọ lụrụ otu nwanna bụ́ okenye. Nwa ya nwoke dị afọ iri abụọ ugbu a, bụrụkwa nwanna e mere baptizim. Nwanna nwaanyị ahụ sịrị: “Obi dị m ezigbo ụtọ na di m nyeere m aka ịzụ nwa m.”
10. Olee otú Jehova ga-esi mee ka e doo aha ya nsọ kpamkpam?
10 Olee otú Jehova ga-esi doo aha ya nsọ kpamkpam, wepụkwa nkọcha niile a na-akọcha ya? Otú ọ ga-esi mee ya bụ na ọ ga-ebibi ndị niile jụrụ ọchịchị ya. (Gụọ Ezikiel 38:22, 23.) A ga-eji nwayọọ nwayọọ mee ka ụmụ mmadụ zuo okè. Anyị na-atụsi anya ike mgbe ụmụ mmadụ niile ga na-eme ka e doo aha Jehova nsọ. Ọ bụ mgbe ahụ ka Nna anyị nke eluigwe ga-abụ “ihe niile n’ebe onye ọ bụla nọ.”—1 Kọr. 15:28.
“KA ALAEZE GỊ BỊA”
11, 12. N’afọ 1876, gịnị ka Jehova nyeere ezi Ndị Kraịst aka ịghọta?
11 Tupu Jizọs alaghachi eluigwe, ndịozi ya jụrụ ya, sị: “Onyenwe anyị, ị̀ na-eweghachiri Izrel alaeze ahụ n’oge a?” Ihe Jizọs zara ha gosiri na oge erubeghị ka ha mata mgbe Alaeze Chineke ga-amalite ịchị. Ọ gwara ndị na-eso ụzọ ya ka ha lekwasị anya n’ozi ọma ha kwesịrị ịna-ekwusa. (Gụọ Ọrụ Ndịozi 1:6-8.) Ma, Jizọs gwara ha ka ha na-atụ anya mgbe Alaeze Chineke ga-abịa. Ọ bụ ya mere Ndị Kraịst ji ekpe ekpere kemgbe oge ndịozi Jizọs ka ọ bịa.
12 Mgbe oge ruwere ka Jizọs malite ịchị n’eluigwe, Jehova nyeere ndị na-efe ya aka ịghọta afọ ọ ga-abụ. N’afọ 1876, Nwanna Charles Taze Russell dere otu isiokwu e bipụtara n’otu magazin a kpọrọ Bible Examiner. Isiokwu ahụ bụ “Oge Ndị Jentaịl: Olee Mgbe Ọ Ga-agwụ?” O kwuru na afọ 1914 ga-abụ afọ dị mkpa, kwuokwa na “oge asaa” ahụ Daniel buru n’amụma na “oge a kara aka nke ndị mba ọzọ” Jizọs kwuru okwu ya bụ otu ihe. *—Dan. 4:16; Luk 21:24.
13. Gịnị mere n’afọ 1914, gịnịkwa ka ihe ndị na-eme n’ụwa kemgbe ahụ na-egosi?
13 N’afọ 1914, mba ndị dị na Yurop malitere ịlụ agha, ya ejiri nwayọọ nwayọọ zuo ụwa niile. Mgbe agha ahụ biri n’afọ 1918, ụnwụ nri echiela ndị mmadụ ọnụ n’ala. E nwekwara ajọ ọrịa na-efe efe nke gburu ọtụtụ ndị karịa ndị nwụrụ n’agha ahụ. Otú a ka “ihe ịrịba ama” ahụ Jizọs kwuru a ga-eji mata na ọ chịwala n’eluigwe si malite imezu. (Mat. 24:3-8; Luk 21:10, 11) Ihe ndị na-emenụ gosiri na ọ bụ n’afọ 1914 ka ‘e nyere Onyenwe anyị Jizọs okpueze.’ “O wee gaa na-emeri, ka o wee nwezuo mmeri ya.” (Mkpu. 6:2) Agha dara n’eluigwe, ya achụpụ Setan na ndị mmụọ ọjọọ ya, chụdata ha n’ụwa. Kemgbe ahụ, ụmụ mmadụ ahụla na ihe ahụ Mkpughe kwuru bụ eziokwu, ya bụ, “Ahụhụ ga-adịrị ụwa na oké osimiri, n’ihi na Ekwensu agbadatawo n’ebe unu nọ, ọ na-ewe oké iwe, ebe ọ maara na o nwere oge dị mkpirikpi.”—Mkpu. 12:7-12.
14. (a) Gịnị mere ọ ka ji dị mkpa ka anyị na-ekpe ekpere ka Alaeze Chineke bịa? (b) Olee ọrụ dị mkpa anyị kwesịrị ịna-arụ?
14 Amụma ahụ e dere ná Mkpughe 12:7-12 nyeere anyị aka ịghọta ihe mere oké ihe ọjọọ ji malite ime n’ụwa mgbe Jizọs ghọrọ Eze. Ọ bụ eziokwu na Jizọs na-achị n’eluigwe, ọ bụ Setan ka na-achị ụwa a. Ma, otú Jizọs ga-esi nwezuo mmeri ya n’oge na-adịghị anya bụ iwepụ ihe ọjọọ niile n’ụwa. Anyị ga na-ekpe ekpere ka Alaeze Chineke bịa ruo mgbe Jizọs ga-eme ya. Otú anyị ga-esikwa gosi na anyị na-eme ihe Jizọs kwuru n’ekpere ahụ bụ ịna-ekwusa ozi ọma, nke so ‘n’ihe ịrịba ama’ ahụ Jizọs nyere anyị. O kwuru, sị: “A ga-ekwusakwa ozi ọma nke a nke alaeze n’elu ụwa dum mmadụ bi ka ọ bụrụ àmà nye mba niile; mgbe ahụkwa ka ọgwụgwụ ga-abịa.”—Mat. 24:14.
“KA UCHE GỊ MEEKWA N’ỤWA”
15, 16. Olee otú àgwà anyị ga-esi gosi na anyị na-arịọ Chineke ka uche ya mee n’ụwa?
15 Ihe dị ka puku afọ isii gara aga, ọ bụ naanị uche Chineke ka a na-eme n’ụwa. Ọ bụ ya mere Jehova ji lechaa ebe mara mma o nyere ụmụ mmadụ ná mmalite ma sị na ọ “dị nnọọ mma.” (Jen. 1:31) Setan mechara nupụrụ ya isi. Kemgbe ahụ, ọ bụ naanị mmadụ ole na ole na-eme uche Chineke n’ụwa. Ma, taa, obi dị anyị ụtọ na anyị ji anya anyị na-ahụ ka ihe dị ka nde mmadụ asatọ na-ejere Jehova ozi. Ọ bụghị naanị na ha na-ekpe ekpere ka uche Chineke mee n’ụwa, kama ha na-agbalịsi ike ime ihe Jizọs kụziri n’Ekpere Onyenwe Anyị. Otú ha si eme ya bụ ịkpa àgwà ọma na iji ịnụ ọkụ n’obi na-akụziri ndị ọzọ banyere Alaeze Chineke.
16 Dị ka ihe atụ, e nwere otu nwanna nwaanyị bụ́bu onye ozi ala ọzọ n’Afrịka. E mere ya baptizim n’afọ 1948. Ọ sịrị: “M na-ekpe ekpere mgbe niile ka Jehova mee ka e nwee ike izi ndị niile yiri atụrụ ozi ọma ma nyere ha aka ịmata Jehova tupu oge agaa. M chọọ izi mmadụ ozi ọma, m na-arịọ Jehova ka o nyere m aka ikwu ihe ga-eru ya n’obi. M na-ekpekwa ekpere ka Jehova gọzie mbọ anyị na-agba inyere ndị yiri atụrụ anyị na-amụrụ Baịbụl aka.” Ka a sịkwa ihe mere nwanna nwaanyị a dị afọ iri asatọ ji na-eme nke ọma n’ozi ọma. O nyerela ọtụtụ ndị aka ịghọ Ndịàmà Jehova. O doro anya na i nwere ike icheta ụmụnna ndị ọzọ ji obi ha niile na-eme uche Chineke n’agbanyeghị na ha emeela agadi.—Gụọ Ndị Filipaị 2:17.
17. Olee otú obi dị gị n’ihi ihe Jehova ga-eme n’ọdịnihu iji zaa ekpere anyị na-ekpe ka uche ya mee n’ụwa?
17 Anyị ga na-ekpe ekpere ka e mee uche Chineke n’ụwa ruo mgbe a ga-ebibi ndị iro Chineke niile. A ga-emekwu uche Chineke n’ụwa mgbe a ga-akpọlite ọtụtụ ijeri ndị nwụrụ anwụ ka ha biri n’ụwa mgbe ọ ga-aghọ paradaịs. Jizọs sịrị: “Ka ihe a ghara iju unu anya, n’ihi na oge awa na-abịa mgbe ndị niile nọ n’ili ncheta ga-anụ olu ya wee pụta.” (Jọn 5:28, 29) Obi ga-adị anyị ezigbo ụtọ mgbe anyị ga-ahụ ndị ikwu na ibe anyị a kpọlitere n’ọnwụ. Chineke “ga-ehichapụkwa anya mmiri niile n’anya [anyị].” (Mkpu. 21:4) Ọtụtụ n’ime ndị a ga-akpọlite n’ọnwụ ga-abụ “ndị ajọ omume,” ndị dịrị ndụ ma nwụọ n’amụghị eziokwu banyere Jehova Chineke na Ọkpara ya. Ọ ga-abụ ezigbo ihe ùgwù ịkụziri ha uche Chineke na nzube ya, si otú ahụ nyere ha aka iru eru inweta “ndụ ebighị ebi.”—Ọrụ 24:15; Jọn 17:3.
18. Olee ihe kacha bụrụ mkpa ụmụ mmadụ?
18 Mgbe Alaeze Chineke ga-abịa, ọ ga-eme ka aha Jehova dị nsọ, ndị niile nọ n’eluigwe na n’ụwa ana-efekwa Chineke. Chineke ga-egboro ụmụ mmadụ ihe kacha bụrụ mkpa ha mgbe ọ ga-emezu ihe atọ mbụ Jizọs kwuru n’ekpere ahụ ọ kụziri. Ma, e nwere ihe ndị ọzọ dị anyị mkpa e kwuru n’ihe anọ fọrọ n’ekpere ahụ. Anyị ga-atụle ha n’isiokwu na-esonụ.
^ para. 12 Ị chọọ ịhụ ebe a kọwara otú amụma a si mezuo n’afọ 1914, gụọ akwụkwọ bụ́ Gịnị n’Ezie Ka Bible Na-akụzi? peeji nke 215-218.


text:
Ị̀ Maara?
Ànyị kwesịrị ikweta na n’oge ochie, mmadụ nwere ike ịga kụọ ata n’ubi onye nwe ya kụrụ ọka?
NA MATIU 13:24-26, Jizọs sịrị: “Alaeze eluigwe dị ka nwoke ghara ezi mkpụrụ n’ubi ya. Mgbe ndị mmadụ nọ na-ehi ụra, onye iro ya bịara kụọ ata n’etiti ọka wit ahụ, ma pụọ. Mgbe akwụkwọ ya pulitere wee mịa mkpụrụ, ata ndị ahụ pulitekwara.” Ọtụtụ ndị na-ede akwụkwọ ekwuola na ha ekwetaghị na ụdị ihe ahụ nwere ike ime eme. Ma, ihe ndị e dere n’oge ochie gbasara iwu ndị Rom gosiri na ụdị ihe ahụ na-eme eme.
Otu akwụkwọ na-akọwa okwu ndị dị na Baịbụl kwuru, sị: “N’iwu ndị Rom, ịkụ ata n’ubi mmadụ iji mesie onye nwe ya ike . . . bụ ịda iwu. Iwu ahụ ha mere gosiri na ndị mmadụ na-emekarị ụdị ihe ahụ.” Otu ọkàiwu aha ya bụ Alastair Kerr kwuru na n’afọ 533, eze ukwu ndị Rom aha ya bụ Jọstịnian dere akwụkwọ ọ kpọrọ Digest. Akwụkwọ ahụ kọrọ ihe ụfọdụ gbasara iwu ndị Rom, na ihe ndị ọkàiwu kwuru malite n’ihe dị ka afọ 100 ruo 250 nke Oge Ndị Kraịst. Akwụkwọ ahụ kwuru na otu ọkaìwu aha ya bụ Ọlpian kọrọ gbasara ikpe otu nwoke aha ya bụ Selsọs kpere n’ihe dị ka narị afọ abụọ nke Oge Ndị Kraịst. Mmadụ gara kụọ ata n’ubi onye ọzọ, ya emee ka ọka onye ahụ kụrụ n’ubi ya laa n’iyi. Akwụkwọ ahụ kwuru banyere ikike iwu ndị Rom nyere onye nwe ubi, nke ga-eme ka onye ahụ dara iwu kwụọ ya ụgwọ ihe o mebiri n’ubi ya.
A na-arụ ụdị arụrụala ahụ n’ebe ndị Rom chịrị n’oge ochie, nke gosiri na ihe ahụ Jizọs ji mee ihe atụ bụ ihe nwere ike ime eme.
N’oge ndịozi Jizọs, olee otú ndị Rom hapụruru ndị isi ndị Juu ka ha na-ekpebi ihe ndị a na-eme na Judia?
N’OGE ahụ, ọ bụ ndị Rom na-achị Judia. A na-enwe gọvanọ na-anọchite anya ha. Gọvanọ ahụ na-enwe ìgwè ndị agha nọ́ n’okpuru ya. Ihe na-abụ mkpa ya bụ ịnatara ndị Rom ụtụ isi na ime ka udo dị, ka a gharakwa inwe ọgba aghara. Ndị Rom na-agbakwa mbọ ka ndị mmadụ ghara ịda iwu obodo ha. E nwee onye kpatara ọgba aghara, ha na-ata ya ahụhụ. Ma, ọ bụrụ n’ihe ndị ọzọ, ndị Rom na-ahapụ ndị isi obodo nke ọ bụla ha na-achị ka ha kpebie ihe ndị a na-eme n’obodo ha.
Ọ bụ ụlọikpe Sanhedrin bụ ụlọikpe kacha elu ndị Juu nwere. Ọ bụkwa ha na-ekpebi ihe ọ bụla gbasara iwu ndị Juu. E nwere ụlọikpe ndị nọ n’okpuru ha n’ebe dị iche iche na Judia. Ọ dị ka ọ̀ bụ ụlọikpe ndị ahụ na-eleba anya n’ọtụtụ ikpe gbasara ịda iwu ndị Juu nakwa mpụ ọ bụla e mere n’obodo ha. Ndị ọchịchị Rom anaghị etinye anya n’ụdị ihe ahụ. Ma, otu n’ime ihe ndị Rom na-ekweghị ka ụlọikpe ndị Juu na-ekpebi bụ ihe gbasara igbu onye omekome. Ọ bụ ndị Rom na-ekpekarị ụdị ikpe ahụ. Mgbe a na-emeghị otú ahụ bụ mgbe ndị òtù Sanhedrin kpere Stivin ikpe, mee ka e jiri nkume tụgbuo ya.—Ọrụ 6:8-15; 7:54-60.
N’ihi ya, ụlọikpe Sanhedrin ndị Juu nwere ikike dị́ ukwuu. Ma, otu ọkà mmụta aha ya bụ Emil Schürer kwuru, sị: “Iwu kacha sie ike ndị ọchịchị Rom nyere bụ na mgbe ọ bụla ha chọrọ, ha nwere ike iji aka ha leba anya n’okwu ụfọdụ, dịkwa ka ha na-eme ma ọ dị́ ha ka è nupụrụla ọchịchị ha isi.” Dị ka ihe atụ, ọ bụ ihe ha mere mgbe Klọdiọs Laịsias bụ ọchịagha, ya akpọchie Pọl onyeozi, bụ́ nwa amaala Rom.—Ọrụ 23:26-30.


text:
Kpep Nditọ Fo
Enye Okoyom Ndinyan̄a Naaman
NDI akanam omokụt owo emi enen̄ede ọdọn̄ọ?— Ndi ama ọdọn̄ fi ndinam n̄kpọ man anyan̄a enye?— Nso ke akpanam edieke enye otode idụt efen m̀mê esikade ido ukpono efen? Ndi okposụk an̄wam enye okop nsọn̄idem?— Ekpri eyenan̄wan oro okodude ke idụt Israel ke n̄kpọ nte isua 3,000 emi ẹkebede ama oyom ndin̄wam owo okop nsọn̄idem. Yak itịn̄ se iketịbede.
Ekpri eyenan̄wan emi odụn̄ ke Israel, ndien ekọn̄ esidu ke ufọt mbon Syria ye nditọ Israel. (1 Ndidem 22:1) Usen kiet, mbon Syria ẹdi Israel ẹdimụm ekpri eyenan̄wan oro. Ẹda enye ẹka obio Syria, ndien enye akabade edi eyenufọk an̄wan Naaman, emi ebe esie edide akwa owoekọn̄ Syria. Naaman ọdọn̄ọ ata idiọk udọn̄ọ oro ẹkotde akpamfia, ndien udọn̄ọ emi ekeme ndinam obụkidem owo owụbede.
Eyenan̄wan emi asian n̄wan Naaman ekaufọk esie nte ẹkemede ndikọk udọn̄ọ ebe esie. Enye ọdọhọ ete: ‘Edieke Naaman akpakade Samaria, Elisha prọfet Jehovah akpanam akpamfia okụre enye.’ Nte ekpri eyenan̄wan emi etịn̄de n̄kpọ aban̄a Elisha anam Naaman enịm ke prọfet oro ekeme ndinam imọ ikop nsọn̄idem. Ntre, Naaman ọbọ unyịme oto Ben-hadad edidem Syria onyụn̄ ada mme isụn̄utom esie adaha isan̄ emi oyomde usụn̄ ke n̄kpọ nte kilomita 150 man okokụt Elisha.
Mmọ ẹbem iso ẹka ẹbịne Jehoram edidem Israel, ẹnyụn̄ ẹwụt enye n̄wed oro Edidem Ben-hadad ewetde ọnọ enye eben̄e ete anyan̄a Naaman. Edi Jehoram ibuọtke idem ye Jehovah inyụn̄ ibuọtke ye prọfet Elisha. Jehoram ekere ke Ben-hadad odomo nditọn̄ọ en̄wan ye imọ. Ke ini Elisha okopde n̄kpọ emi, enye ọdọhọ Edidem Jehoram ete: “Yak enye etiene mi.” Elisha oyom ndiwụt Naaman ke Abasi enyene odudu ndinam idiọk udọn̄ọ esie okụre.—2 Ndidem 5:1-8.
Ke ini Naaman asan̄ade ke horse ye chariot esie edisịm ufọk Elisha, Elisha ọdọn̄ isụn̄utom esie ọdọhọ Naaman ete: ‘Ka keyere mmọn̄ ke Jordan utịm ikatiaba, ndien udọn̄ọ fo oyokụre.’ Naaman ayat esịt. Enye oyom Elisha ọwọrọ edifụn̄ ubọk ke ọtọ akpamfia oro man okụre. Edi etise, ẹdikụt isụn̄utom Elisha! Ntre, Naaman akabade ọnyọn̄ ke ikpahaesịt.—2 Ndidem 5:9-12.
Nso ke afo akpakanam edieke ekpekedide kiet ke otu isụn̄utom Naaman?— Ọfọn, ikọt esie ẹbụp enye ẹte: ‘Edieke Elisha ọkpọdọhọde fi anam akamba n̄kpọ, ndi ukpanamke? Ntre, nso idi ntak mûnamke ekpri n̄kpọ emi—ndikeyere idem kpọt nnyụn̄ nsana?’ Naaman akpan̄ utọn̄ ọnọ mmọ. “Enye osụhọde, [odụk] ke Jordan utịm ikatiaba, . . . ndien obụk esie akabade nte obụk ekpri eyenọwọn̄.”
Naaman afiak ebịne Elisha onyụn̄ ọdọhọ ete: “Mbọk, sese, mmọfiọk nte ke baba Abasi kiet idụhe ke ofụri ererimbot, ke mîbọhọke ke Israel.” Enye ọn̄wọn̄ọ ọnọ Elisha ete ke imọ “[idiwaha] aba edifọp uwa ye uwa ekọm inọ [abasi] efen, ke mîbọhọke Jehovah.”—2 Ndidem 5:13-17.
Ndi akpama ndin̄wam owo ekpep n̄kpọ aban̄a Jehovah ye se enye ekemede ndinam, ukem nte ekpri eyenan̄wan oro akanamde?— Ke ini Jesus okodude ke isọn̄, owo emi ọkọdọn̄ọde akpamfia ama ọbuọt idem ye enye onyụn̄ ọdọhọ ete: ‘Edieke afo amade, emekeme ndinyan̄a mi.’ Ndi ọmọfiọk se Jesus ọkọbọrọde?— “Mmama.” Jesus ama anam udọn̄ọ esie okụre, kpa nte Jehovah akanamde udọn̄ọ okụre Naaman.—Matthew 8:2, 3.
Ndi ọmọfiọk ke Jehovah oyobot obufa ererimbot emi kpukpru owo ẹdikopde nsọn̄idem ẹnyụn̄ ẹdụn̄ ke nsinsi?— (2 Peter 3:13; Ediyarade 21:3, 4) Edieke ọfiọkde, ke akpanikọ afo ayama ndisian mbon en̄wen mme utịbe n̄kpọ emi!


text:
Speedtest
-
Version:
-
-
Asụsụ:
-
Nbudata Speedtest
Wụnye site Google Play
Nkọwa:
Isi atụmatụ:
- Speed ule nke nnyefe ma ọ bụ n'ikuku nke data
- Nhọrọ nke a ime ihe nkesa
- Nhọrọ nke unit nke mmesho nke ọsọ
- Ngosipụta esịtidem na na mpụta IP-adreesị
- E sere ese nke netwọk njikọ
Comments on Speedtest:
Speedtest Metụtara software:
The ike software iji nwalee arụmọrụ nke ngwaọrụ. The software egosiputa ọmụma zuru ezu banyere ike nke na ngwaọrụ na-enyere aka tụnyere benchmark results na ngwaọrụ ndị ọzọ.
Ngwa na-egosipụta ihe ọmụma zuru ezu banyere ọnọdụ nke ngwaọrụ. Onye ọrụ nwere ohere na-ele data nke ebe nchekwa, processor, okpomọkụ na ndị ọzọ na usoro components.
Otu n'ime ndị kasị ewu ewu na software ịmepụta na dezie akwụkwọ. The software akwado ọtụtụ dị iche iche ọrụ na nwere adaba management usoro nwetara n'ihi Android ngwaọrụ.
Otu mfe iji software jikwaa WiFi netwọk. The software egosiputa ọmụma zuru ezu banyere ọnọdụ nke netwọk dị.
Ngwa na a set nke iche iche ọdịnaya na ngwongwo si ewu ewu ọrụ Amazon. The software na-enyere ndị free download nke ọtụtụ ngwa na egwuregwu.
Na-ewu ewu ngwa ọrụ na nso nke na ngwaahịa nke dị iche iche Genres dị maka download na akpaka mmelite ọhụrụ nsụgharị.
The software nke ike nkwalite nke ngwaọrụ a. The software na-enyere aka ike ma ọ bụ na-agba ọsọ na ngwa mepụtara dị iche iche mmemme asụsụ.
Onye ama ama nke multimedia ọkpụkpọ na nkwado nke ọtụtụ formats. The software playbacks usoro mgbasa ozi na faịlụ na-enweghị ọnwụ nke àgwà na-enyere na-ele gụgharia video.
Ngwá ọrụ iji na-aghọta music egwu na nka. The software na-eji a okwu na-Dekọọ ụda na isi mmalite tụnyere ndị iberibe nke abụ olu ụtọ na nchekwa data nke ngwa.
The ukara ngwa nke na-ewu ewu na-elekọta mmadụ na netwọk na-ebipụta ma na-ele na blọọgụ. Ọzọkwa software na-akwado ndị playback na mgbanwe nke dị iche iche mgbasa ozi faịlụ na ederede ndia.
The software ele na ibudata na eBooks n'ime ndị kasị ibu na-ere akwụkwọ. Ngwa e dere ihe iche iche na ntọala iji hụ na ihe ndị kasị ala na-agụ.
The software ịnọ na otu nke kasị gara mmadụ netwọk na ụwa. Ngwa nwere otutu graphic mmetụta na nzacha maka irè ọrụ na foto.
Ngwá ọrụ maka a ala mmụta nke asụsụ mba ọzọ ma na-ekwu okwu nkà development. The software-enye gị ohere ịmụ a ọnụ ọgụgụ buru ibu nke na-asụ asụsụ na-agụnye iche iche ụdịdị nke mmụta.
Otu n'ime ndị kasị ewu ewu na ozi na-ekwurịta okwu na ọrụ gburugburu ụwa. The software na-akwado ndị mgbanwe nke faịlụ nke dị iche iche na nkwurịta okwu na ìgwè chats.
The software-arụ ọrụ na spreadsheets si Microsoft. The software nwere a dịgasị iche iche nke ngwá ọrụ na atụmatụ dezie akwụkwọ nke bụ n'ụzọ zuru ezu dakọtara na ngwaọrụ ndị ọzọ.
Lee ihe software


text:
IHE GBASARA NDỊ OGE OCHIE
Plato
Pleto bụ ọkà ihe ọmụma. Ọ bụ onye Gris, bụrụkwa ọgọ mmụọ. A mụrụ ya n’Atens n’ihe dị ka n’afọ 427 Tupu Oge Ndị Kraịst. Ọ nwụrụ n’ihe dị ka n’afọ 347 Tupu Oge Ndị Kraịst. Nna ya nwere ezigbo ego. Ọ gara akwụkwọ ebe ndị Gris nna ha nwere ego na-aga akwụkwọ. Ọ mụtara ọtụtụ ihe n’aka Sọkretiz, bụ́ ọkà ihe ọmụma a ma ama. Ndị ọzọ ọ mụtara ihe n’aka ha bụ ụmụazụ Paịtagoras. Paịtagoras bụ ọkà ihe ọmụma na ọkà n’ihe gbasara mgbakọ na mwepụ.
PLETO gara ọtụtụ ebe. Ọ gara obodo ndị dị n’ikpere Oké Osimiri Mediterenian. O tinyekwara aka n’ọchịchị na Sirakus, bụ́ obodo ndị Gris na-achị n’oge ahụ. Obodo a dị na Sisili. Mgbe o mechara ihe ndị a, ọ laghachiri Atens ma rụọ otu ụlọ akwụkwọ. A na-akpọkarị ya mahadum mbụ e nwere na Yurop. A na-anọ n’ebe ahụ azụ ndị ọkà ihe ọmụma. A na-anọkwa ya akụzi gbasara mgbakọ na mwepụ.
GỊNỊ MERE Ị KWESỊRỊ IJI MARA ONYE PLETO BỤ?
Ọtụtụ nde ndị na-aga chọọchị nakwa ndị na-ekpe okpukpe ndị ọzọ kweere na ihe ndị Pleto kụziri bụ eziokwu. Ọtụtụ ndị na-aga chọọchị na-ekwudị na ihe ndị ọ kụziri dị na Baịbụl. Otu n’ime ha bụ na o nwere ihe a na-akpọ mkpụrụ obi nke na-esi n’ahụ́ mmadụ pụọ ma onye ahụ nwụọ. Ọ sị na ihe ahụ na-aga dịrị ndụ ebighị ebi n’ebe ọzọ.
Otu akwụkwọ kwuru, sị: “Otu n’ime isiokwu ndị Pleto na-akụzikarị bụ na mkpụrụ obi anaghị anwụ anwụ.”
Pleto na-akụziri ndị mmadụ ihe na-eme onye nwụrụ anwụ. Otu akwụkwọ kwuru na otu n’ime ihe ndị ọ na-akụzi bụ na mkpụrụ obi anaghị anwụ anwụ. O kwukwara na Pleto kwetasiri ike na ọ bụrụ na mmadụ anwụọ, mkpụrụ obi onye ahụ na-aga ka e kpee ya ikpe. Ọ bụrụ na onye ahụ mere ihe dị mma mgbe ọ dị ndụ, a ga-akwụ ya ụgwọ ihe ọma o mere. Ma, ọ bụrụ na o mere ihe ọjọọ, a ga-ata ya ahụhụ. *
OLEE OTÚ IHE A PLETO KỤZIRI SI RUO EBE NIILE?
Ụlọ akwụkwọ ahụ Pleto rụrụ dịruru narị afọ itoolu. Mgbe ahụ ọ dị, a nọ na ya akụziri ọtụtụ ndị ihe ndị ahụ Pleto kweere. Ọ bụ otú a ka ihe ndị ahụ ọ na-akụzi si gbasaa ebe niile ndị Gris na ndị Rom chịrị. Onye Juu bụ́ ọkà ihe ọmụma aha ya bụ Filo na ọtụtụ ndị isi chọọchị dị iche iche bịara kweta na ihe Pleto na-akụzi bụ eziokwu. Ha bidokwara kụziwe ya. Ọ bụ otú a ka e si malite ịkụzi na mkpụrụ obi anaghị anwụ anwụ n’okpukpe ndị Juu nakwa na chọọchị dị iche iche. A malitekwara ịkụzi ozizi ndị ọgọ mmụọ ndị ọzọ.
Otu akwụkwọ na-akọwa okwu ndị dị na Baịbụl kwuru na ebe e si nweta ọtụtụ ihe ndị chọọchị kweere taa bụ n’ozizi ndị Gris, nke ka nke n’ihe ndị ahụ Pleto kụziri. Ọ bụ ihe ndị ahụ ọ kụziri ka ndị isi chọọchị ụfọdụ na-akụzi. Ka anyị lee ihe akwụkwọ ụfọdụ kwuru.
Ihe Pleto kwuru: Otu akwụkwọ kwuru na Pleto sịrị na “o nwere ihe na-anaghị anwụ anwụ nke dị n’ime mmadụ. Onye ahụ nwụọ, ihe ahụ na-agakwuru chi ọ na-efe. N’ebe ahụ, ọ na-aza ajụjụ ihe o mere. Ụjọ agaghị atụ ya ma ya bụrụ ezigbo mmadụ. Ma, ya bụrụ onye ọjọọ, ụjọ ga na-atụ ya.”
Ihe Baịbụl kwuru: Ma mmadụ ma anụmanụ bụ mkpụrụ obi. Ndụ ha dị bụkwa mkpụrụ obi. Mmadụ ma ọ bụ anụmanụ nwụọ, ọ bụ mkpụrụ obi nwụrụ. * Ka anyị lee amaokwu Baịbụl ndị kwadoro ihe a anyị kwuru:
“Nwoke mbụ ahụ bụ́ Adam ghọrọ mkpụrụ obi dị ndụ.”—1 Ndị Kọrịnt 15:45.
“Chineke wee sị: ‘Ka ala wepụta mkpụrụ obi dị ndụ n’ụdị ha dị iche iche, anụ ụlọ na anụ ndị ọzọ na-agagharị agagharị na anụ ọhịa nke ụwa.’”—Jenesis 1:24.
“Ka mkpụrụ obi m nwụọ.”—Ọnụ Ọgụgụ 23:10.
“Mkpụrụ obi ọ bụla nke na-emehie, ọ bụ ya ga-anwụ.”—Ezikiel 18:4.
Ị̀ hụrụ na Baịbụl kwuru na mkpụrụ obi na-anwụ anwụ? N’ihi ya, jụọ onwe gị, sị, ‘Ọ̀ bụ ihe Baịbụl kwuru ka m kweere ka ọ̀ bụ ihe Pleto kwuru?’
^ para. 7 Pleto kụziiri ọtụtụ ndị na mkpụrụ obi anaghị anwụ anwụ, ma ọ bụghị ya bụ onye mbụ kụziri ụdị ihe a. O teela ndị ọgọ mmụọ kụziwere ya, ma ndị ọgọ mmụọ ndị Ijipt ma ndị nke Babịlọn.
^ para. 12 Baịbụl kwuru na onye nwụrụ anwụ dị ka onye nọ n’ụra. Ọ bụ naanị mgbe a kpọlitere ya n’ọnwụ ka ọ ga-adị ndụ ọzọ. (Ekliziastis 9:5; Jọn 11:11-14; Ọrụ Ndịozi 24:15) Ma, ọ bụrụ na e nwere ihe na-anaghị anwụ anwụ nke dị n’ime mmadụ, ọ pụtaranụ na e kwesịghị ịkpọlite ndị nwụrụ anwụ.


text:
Bitdefender
-
Ngwugwu:
-
-
Version:
-
-
Ikike:
-
-
Asụsụ:
-
Nbudata Bitdefender
Nkọwa:
Isi atụmatụ:
- Ịchọputa nke spyware modul
- spam nchedo
- Igbochi nke na-achọghị ọdịnaya
- ime akara
Comments on Bitdefender:
Bitdefender Metụtara software:
The software iji chebe onwe onye data megide netwọk egwu. Antivirus na-enye nchebe megide malware na spyware.
Onye ama ama antivirus maka nchedo nke usoro megide iche iche iche iche nke ihe egwu. The software bụ ike na-echekwa onye ọrụ okwuntughe na ntukwasi-ma na-echebe ndị netwọk megide spyware.
Zuru antivirus software si Microsoft. Antivirus na-echebe usoro megide nje nke dị iche iche, spyware na egwu ndị ọzọ.
The software ịchọpụta na-ewepụ nje. The software-enye gị ohere ike iṅomi gị usoro maka dị iche iche nke nje, spyware na ihe egwu ndị ọzọ.
The ngwá ọrụ iji chebe megide nje, spyware na rootkits. The software na-enye a dị mma ọnụnọ ke internet na-ebu ụzọ eleru okporo ụzọ maka na o kwere omume na ihe egwu.
The pụrụ ịdabere na antivirus software na oge a na teknụzụ iji hụ na zuru nchedo nke usoro. Ọzọkwa software akwado a nso nke ọzọ ngwaọrụ ọcha na-ebuli usoro.
The ngwá ọrụ iji chọpụta ma wepụ ihe nje virus na-malware. The software na-enye ohere iji gwọọ nje faịlụ ma ọ bụ na-etinye ha na kwarantaini.
The antivirus software ịchọta na ihichapụ emerụ faịlụ. The software na-eji dị iche iche antivirus engines iji chebe dị iche iche ebe nke usoro.
Antivirus software ngwugwu maka multilevel nchebe nke na kọmputa. The software echebe megide dị iche iche nje ma ọ bụ egwu na e dere a bilateral firewall.
Ngwá ọrụ dị ike iji chọpụta ihe zoro ezo egwu na wepụ obi spyware. The ịba uru na-eji ígwé ojii technology iji chebe na ozugbo.
The software-ahụ ma wụnye ihe mgbe ochie ma ọ bụ na-efu ọkwọ ụgbọala. The software nwere nnukwu na oge a na ọkwọ ụgbọala isi si na ngwá emepụta.
Na-ewu ewu na ngwá ọrụ ozi, na-eme oku ma na-ahazi video okwu. The software interacts na-ewu ewu ọrụ si na Yahoo.
Ngwá ọrụ na-ekwurịta okwu na ndị mmadụ gburugburu ụwa. The software-enye gị ohere na-ekwurịta okwu na video ogbako mode na-agbanweta data.
The software-arụ ọrụ na decentralized amaonye FreeNet netwọk. The software ana achi achi na ala mgbanwe nke faịlụ na download nke dị iche iche data.
The adaba na multifunctional chat na-ekwurịta okwu na mpaghara na netwọk ma ọ bụ na internet. The software na-enye a elu larịị nke nchebe iji gbochie data leakage.
Lee ihe software


text:
TETA! SEPTEMBA 2013
Ngagharị Iwe Ọ̀ Ga-akwụsị Mmegbu?
Mụta ihe mere ndị mmadụ ji emekarịzi ngagharị iwe na ihe ga-eme ka ihe gbanwee.
Ihe Ndị Na-eme n’Ụwa
Gụọ banyere otú ịba si malitekwa ịkpa ndị Gris aka ọjọọ, otú ndị Chaịna si atụrụ ime, otú ndị amị Amerịka si egbu onwe ha, na ihe ndị ọzọ.
Otú Ị Ga-esi Kụziere Nwa Gị Ka Ọ Na-erubere Gị Isi
Ịgbazi nwatakịrị pụtara ịkụziri ya ihe. Baịbụl ga-enyere gị aka ịkụziri nwa gị ka ọ na-eme ihe ị sị ya mee.
Ngagharị Iwe Ọ̀ Ga-akwụsị Mmegbu?
Ime ngagharị iwe nwere ike ime ka e mee ihe ndị mmadụ chọrọ. Ma, ọ̀ bụ ya ga-eme ka a kwụsị imegbu ndị mmadụ?
Mmegbu Juru Ebe Niile
Olee otú otu nwoke onye Nọtan Ayaland si mụta otú mmegbu ga-esi akwụsị?
Alaeze Chineke
Ụfọdụ na-ekwu na Alaeze Chineke dị n’obi mmadụ ma ọ bụ na ọ bụ ụmụ mmadụ ga-eweta ya. Gịnị ka Baịbụl kwuru?
Ihe I Nwere Ike Ime ma Nwa Gị Bido Ime Isi Ike Ụmụaka
Gịnị ka i nwere ike ime ma nwa gị bido ime isi ike ụmụaka? Ihe Baịbụl kwuru ga-enyere gị aka ịma ihe i kwesịrị ime.
Mmanya Na-aba n’Anya
Gụọ ihe Baịbụl kwuru nwere ike inyere gị aka gbasara ịṅụ mmanya na-aba n’anya.
Otú Ọbọgwụ Mmiri Si Efe
Chọpụta otú nnụnụ a si efete aka n’efeghị nku ya efe.
Ihe Ndị Ọzọ Anyị Nwere
Gịnị Ka M Ga-eme Ma Mmadụ Gwusawa M Egwuregwu Iberiibe?
Chọpụta ihe bụ́ egwuregwu iberiibe na ihe ị ga-eme ma e gwusawa gị ya.
Ọ̀ Bụ Ihe Ọjọọ ma M Jiri Ekwentị Zigara Mmadụ Ozi?
Chọpụta otú ozi i zigaara mmadụ nwere ike isi mee ka gị na ya see, na otú o nwere ike isi mee ka i nwee aha ọjọọ.
Otú Ị Ga-esi Emeri Onye Na-achọ Gị Okwu n’Emetụghị Ya Aka
Lee ihe mere ndị mmadụ ji achọ okwu na ihe ị ga-eme ma a chọọ gị okwu.
Mgbe Josef Nọ n’Ijipt
Olee otú ị ga-esi eme ihe dị Chineke mma ọ bụrụgodị na e nweghị onye na-ele gị? Gụọ akụkọ Baịbụl a ma mụta ihe n’ihe Josef mere.


text:
BAỊBỤL NSỌ—NSỤGHARỊ ỤWA ỌHỤRỤ NKE AKWỤKWỌ NSỌ
Ị̀ ga-achọ ịgụ isiokwu a n’asụsụ %%?
Ọpụpụ 19:1-25
19 N’ọnwa nke atọ mgbe ụmụ Izrel pụtasịrị n’ala Ijipt,+ n’otu ụbọchị ahụ, ha batara n’ala ịkpa Saịnaị.+2 Ha wee si na Refidim+ kwalie bata n’ala ịkpa Saịnaị wee maa ụlọikwuu n’ala ịkpa ahụ;+ Izrel wee maa ụlọikwuu n’akụkụ ugwu ahụ.+3 Mozis gbagoro wee gakwuru ezi Chineke, Jehova wee si n’ugwu ahụ malite ịgwa ya okwu n’oké olu,+ sị: “Nke a bụ ihe ị ga-agwa ụlọ Jekọb, gwakwa ụmụ Izrel,4 ‘Unu onwe unu ahụwo ihe m mere ndị Ijipt,+ ka m wee buru unu na nku ugo bute unu n’ebe m nọ.+5 Ugbu a, ọ bụrụ na unu ga-erube nnọọ isi+ n’ihe m kwuru ma debe ọgbụgba ndụ m n’ezie,+ unu ga-aghọ ihe onwunwe m pụrụ iche n’etiti ndị niile ọzọ,+ n’ihi na elu ụwa dum bụ nke m.+6 Unu onwe unu ga-aghọrọ m alaeze nke ndị nchụàjà na mba dị nsọ.’+ Ọ bụ ihe ndị a ka ị ga-agwa ụmụ Izrel.”7 Ya mere, Mozis bịara kpọọ ndị okenye+ ụmụ Izrel wee tọgbọ okwu ndị a niile Jehova nyere ya n’iwu n’ihu ha.+8 E mesịa, ha niile ji otu olu zaa, sị: “Anyị dị njikere ime ihe niile Jehova kwuru.”+ Ozugbo ahụ, Mozis gaghachiri gwa Jehova ihe ha kwuru.+9 Jehova wee gwa Mozis, sị: “Lee! M ga-abịakwute gị n’oké ígwé ojii,+ ka ụmụ Izrel wee nụ mgbe m ga-agwa gị okwu,+ ka ha wee nweekwa okwukwe n’ebe ị nọ ruo mgbe a na-akaghị aka.”+ Mozis wee gwa ụmụ Izrel ihe Jehova kwuru.10 Jehova wee gwa Mozis, sị: “Gakwuru ụmụ Izrel, doo ha nsọ taa na echi, ha ga-asakwa ákwà mgbokwasị ha.+11 Ha ga-ejikere maka ụbọchị nke atọ, n’ihi na n’ụbọchị nke atọ, Jehova ga-agbadata n’ihu ụmụ Izrel niile n’Ugwu Saịnaị.+12 Ị ga-akpara ụmụ Izrel ókè gbaa gburugburu, sị, “Lezienụ anya ka unu ghara ịgbago n’ugwu a, unu emetụkwala ala ala ya aka. Onye ọ bụla metụrụ ugwu a aka, a ghaghị igbu ya.+13 Ọ dịghị onye ga-emetụ onye ahụ aka, n’ihi na a ghaghị ịtụ ya nkume ma ọ bụ a gbagbuo ya agbagbu. Ma ọ̀ bụ mmadụ ma ọ̀ bụ anụmanụ, ọ gaghị adị ndụ.’+ Mgbe a fụrụ opi e ji mpi ebule mee,+ ha onwe ha ga-agbagote n’ugwu a.”14 Mozis wee si n’ugwu ahụ gbadakwuru ụmụ Izrel, o wee malite ido ha nsọ; ha wee na-asa ákwà mgbokwasị ha.+15 O wee gwa ndị Izrel, sị: “Jikerenụ+ n’ụbọchị nke atọ. Unu agala nwaanyị nso.”+16 O wee ruo n’ụbọchị nke atọ, mgbe chi bọrọ, na égbè eluigwe malitere ịgba, àmụ̀mà malitekwara igbu,+ ígwé ojii kpuchikwara elu ugwu ahụ,+ opi dasikwara ụda ike,+ nke mere na ụmụ Izrel niile ndị nọ n’ebe ha mara ụlọikwuu malitere ịma jijiji.+17 Mozis wee si n’ebe ahụ ha mara ụlọikwuu kpọpụta ha ka ha bịakwute ezi Chineke, ha wee guzoro n’ala ala ugwu ahụ.+18 Ugwu Saịnaị dum wee na-akwụ anwụrụ ọkụ,+ n’ihi na Jehova ji ọkụ gbadata na ya;+ anwụrụ ọkụ si na ya wee na-akwụgo dị ka anwụrụ ọkụ si n’ekwú ọkụ,+ ugwu ahụ dum nọkwa na-ama jijiji nke ukwuu.+19 Mgbe ụda opi ahụ nọ na-adasikwu ike, Mozis malitere ikwu okwu, ezi Chineke wee malite iji oké olu na-aza ya.+20 Jehova wee gbadata n’Ugwu Saịnaị, n’elu ugwu ahụ. Jehova wee kpọọ Mozis ka ọ bịa n’elu ugwu ahụ, Mozis wee gbagoo.+21 Jehova wee gwa Mozis, sị: “Gbadaa, dọọ ndị Izrel aka ná ntị, ka ha ghara inuru bịakwute Jehova iji lee anya, ọtụtụ n’ime ha ewee nwụọ.+22 Ka ndị nchụàjà kwa, bụ́ ndị na-abịaru Jehova nso mgbe niile, doo onwe ha nsọ,+ ka Jehova wee ghara ịpụta megide ha.”+23 Mozis wee sị Jehova: “Ndị Izrel agaghị enwe ike ịgbagote n’Ugwu Saịnaị, n’ihi na gị onwe gị ebuwo ụzọ dọọ anyị aka ná ntị, sị, ‘Kpaa ókè n’ugwu a, meekwa ka ọ dị nsọ.’”+24 Otú ọ dị, Jehova sịrị ya: “Gawa, gbadaa, ị ga-agbagotekwa, gị na Erọn ga-eso; ma ka ndị nchụàjà na ìgwè mmadụ ahụ ghara inuru bịakwute Jehova, ka ọ ghara ịpụta mee ha ihe.”+25 Mozis wee gbadata gakwuru ụmụ Izrel wee kọọrọ ha.+


text:
Ihe Ndị A Kọrọ na Baịbụl Gbasara Jizọs Hà Bụ Eziokwu?
Ihe Baịbụl kwuru
Mgbe Luk, onye so dee Baịbụl, na-akọ akụkọ gbasara Jizọs, ọ sị na ya leziri anya nke ọma nyochaa ihe ndị ya kọrọ bido ná mmalite ruo ná ngwụcha.—Luk 1:3.
Ụfọdụ ndị na-ekwu na mgbe ndịozi Jizọs nwụchara, ndị mmadụ gara degharịa akụkọ Matiu, Mak, Luk, na Jọn kọrọ gbasara Jizọs. Ma, e nwere otu mpempe akwụkwọ ndị mgbe ochie a hụrụ n’Ijipt na nso nso a. Ihe a na-akpọ ya ugbu a bụ Papyrus Rylands 457 (P52). Ọ dị na n’otu ọ́bá akwụkwọ a na-akpọ Rylands Library, nke dị n’obodo Manchesta, n’Ingland. Ihe e dere na ya bụ ihe Jọn onyeozi dere na Jọn 18:31-33, 37, 38.
A hụla ọtụtụ mpempe akwụkwọ e dere Akwụkwọ Nsọ Grik nke Ndị Kraịst, ma ọ bụ nke a kacha ha niile mee ochie. Ọtụtụ ndị ọkà mmụta kwuru na e dere ya ihe dị ka afọ iri abụọ na ise ka Jọn dechara nke ahụ o ji aka ya dee. Ọ fọrọ obere ka ọ bụrụ otú ahụ Jọn si kọọ akụkọ ahụ ka e sikwa kọọ ya ná mpempe akwụkwọ a.


text:
IKWUSA OZI ỌMA NA ỊKỤZI IHE N’ỤWA NIILE
Mba Ndị Dị n’Oké Osimiri Pasifik
MBA OLE DỊ NA YA 29
MMADỤ OLE BI NA HA 40,642,855
NDỊ NKWUSA OLE NỌ NA HA 98,353
MMADỤ OLE A MỤỤRỤ BAỊBỤL 66,022
Ọ Katara Obi Kọọrọ Ndị Ọzọ Gbasara JW.ORG
E nwere nwatakịrị nwaanyị dị afọ iri na abụọ n’Ọstrelia aha ya bụ Emily. Otu ụbọchị onye nkụzi ya kụziiri klas ha uru mmadụ imeta ezigbo ndị enyi bara. Nke a mere ka Emily gosi ya vidio anyị isiokwu ya bụ Olee Otú E Si Amata Ezigbo Enyi? Mgbe onye nkụzi ha mechara gosi ụmụ klas ya vidio a, ha gere ntị nke ọma. Mgbe ha lechara ya, ha ji otu awa kwurịta gbasara ya. Onye nkụzi ha gosikwara klas ndị ọzọ vidio a. Emily gwaziri onye nkụzi ha na ụmụ klas ya gbasara jw.org. O kwuru, sị, “Jehova mere ka m kata obi gwa ọtụtụ narị ụmụ akwụkwọ ibe m gbasara jw.org. O nyeere m ezigbo aka.”
Ihe Ndị Mere n’Ebe E Gosiri Ngwá Ahịa n’Ime Ime Obodo
O were ndị nkwusa ise awa itoolu tupu ha eruo n’ebe a na-egosi ngwá ahịa n’obodo Sụaị dị́ na Timọ-Lest n’ihi na okporo ụzọ ya bụ ugwu ugwu. Ha dowere akwụkwọ anyị n’ihe a na-akwagharị akwagharị. Ọ tụrụ ndị bịara ebe ahụ ha dowere akwụkwọ anyị n’anya ịhụ akwụkwọ anyị n’asụsụ Timọ-Lest iri na abụọ. Ihe kpatara ya bụ na e nweghị akwụkwọ ọ bụla n’ụfọdụ n’ime asụsụ ndị ahụ, ụfọdụ abụrụ naanị akwụkwọ ole na ole ka e nwere na ha. Mkpu pụrụ otu nwaanyị n’ọnụ mgbe ọ hụrụ isiokwu otu broshọ anyị. Ọ sịrị, “Ihe a bụ asụsụ m!” Ihe a bụ nke mbụ ọ na-ahụ akwụkwọ e dere n’asụsụ ya bụ́ Bunak. Naanị abalị anọ ndị nkwusa ahụ nọrọ ebe ahụ, ha nyefere akwụkwọ dị́ puku anọ, narị ise na iri asaa na otu. Ọtụtụ ndị gwakwara ha ka ha na-abịa amụrụ ha Baịbụl n’ụlọ ha. Ọtụtụ n’ime ha ahụtụbeghị Ndịàmà Jehova. Ụmụaka nọ ọdụ ọtụtụ awa lee fim Bụrụ Enyi Jehova n’asụsụ Tetun Dili. Ụfọdụ ụmụaka butedịrị abụ anyị ụfọdụ a bụrụ na ya n’isi ma jiri obi ụtọ na-abụ ha.
“Akwụkwọ Ndị A Bụ Nnọọ Ihe Ụmụ Akwụkwọ Anyị Chọrọ”
Nwanna Brian na nwunye ya Roxanne, bụ́ ndị ozi ala ọzọ rịọrọ ka e nye ha ikike ịna-edowe akwụkwọ anyị n’ihe a na-akwagharị akwagharị n’otu ụlọ akwụkwọ kọleji dị́ n’agwaetiti Palawụ. Ha gakwuuru onyeisi kọleji ahụ ma gosi ya otu vidio anyị dị́ na jw.org nke kwuru gbasara idowe akwụkwọ anyị n’ebe na-ekwo ekwo. Ha nyekwara ya akwụkwọ anyị ụfọdụ ha chọrọ idowe n’ihe ahụ a na-akwagharị akwagharị. Onyeisi ahụ gwara ha na o nwere onyeisi ọzọ ha ga-ahụ tupu e nye ha ikike. Mgbe ha hụchara onyeisi ahụ, ọ gwara ha bịaghachi ka ha na onyeisi nke atọ hụ.
Nwanna Brian kwuru otú nnọkọ ha na onyeisi nke atọ ahụ si gaa. Ọ sịrị, “Mkparịta ụka anyị gara siriri werere. Ma ọ gwara anyị gaghachi na nke onyeisi mbụ ahụ anyị na ya hụrụ. Mgbe anyị gaghachiri, a gwara anyị dee akwụkwọ ozi anyị ji na-arịọ ka e nye anyị ikike idowe akwụkwọ anyị n’ihe a na-akwagharị akwagharị n’ụlọ akwụkwọ ahụ. Ime otú ahụ bịara gwụwa anyị ike n’ihi na ọ dị anyị ka hà ji anyị egwu egwuregwu. Ma, anyị mechara dee akwụkwọ ozi ahụ.”
Mgbe e mechara, Nwanna Brian na nwunye ya gaghachiri na nke onyeisi nke atọ ahụ. Ha bu n’obi na ọ gaghị enye ha ikike ahụ ha rịọrọ ka e nye ha. Nwanna Brian kwuru, sị: “Ọ tụrụ anyị n’anya mgbe onyeisi ahụ gwara anyị na ọ gụọla akwụkwọ ndị ahụ anyị wetara ma chọpụta na ha dị ezigbo mma. Ọ sịrị na akwụkwọ ndị ahụ bụ nnọọ ihe ụmụ akwụkwọ ha chọrọ.” Ha nyeziri Nwanna Brian na nwunye ya ikike ịna-edowe akwụkwọ anyị n’ihe a na-akwagharị akwagharị n’ụlọ akwụkwọ ha.
Nwanna Brian kwukwara, sị: “Onyeisi nke abụọ ahụ gwara anyị na ha ga na-ebu ụmụ akwụkwọ ndị nke bi n’ụlọ akwụkwọ aga chọọchị ọ bụla ha chọrọ na Sọnde. O kwukwara na ‘ọ bụrụ na ụmụ akwụkwọ ahụ chọrọ ịbịa ọmụmụ ihe anyị, ha ga-ebute ha.’ Ihe a o kwuru riri mụ na nwunye m ọnụ. Ọ bụghị naanị na ha meere anyị ihe anyị rịọrọ ha, ha gwakwara anyị na ha ga-eburu ụmụ akwụkwọ ha bịa ọmụmụ ihe anyị n’Ụlọ Nzukọ Alaeze.”
Ụbọchị mbụ Nwanna Brian na nwunye ya dowere akwụkwọ anyị n’ihe a na-akwagharị akwagharị, ha nyefere akwụkwọ iri isii na ise, magazin asatọ, na broshọ iri na otu. Ha na ọtụtụ ụmụ akwụkwọ kparịtakwara ụka. Ma onyeisi nke abụọ ma onye nke atọ gwara Nwanna Brian na nwunye ya ka ha bịaghachi.
Ndị Bịara Ịzụ Ahịa Ekirie Vidio Anyị
E nwere otu nwanna nwoke aha ya bụ Lipson na-eje ozi n’alaka ụlọ ọrụ anyị dị́ n’Agwaetiti Sọlọmọn. Otu ụbọchị o si ozi ọma na-alọta, ọ nụrụ abụ anyị n’ebe a na-ere ihe. Ọ chọrọ ịmata onye na-akpọ ya, n’ihi ya, ọ banyere n’ebe ahụ ma hụ ka ụmụaka na ndị okenye na-egere abụ nke 55 dị́ na vidio. Isiokwu ya bụ “Lee Ndụ Ebighị Ebi!” O so na vidio ndị e nwere na Bụrụ Enyi Jehova. Mgbe abụ ahụ kpọchara, onye nwe ụlọ ahịa ahụ sịrị ha na o nwere vidio ọzọ ọ chọrọ ka ha lee. O tinyeere ha vidio isiokwu ya bụ Izu Ohi Adịghị Mma. Mgbe ha lechara ya, ọ gwara ha niile ezukwala ihe ọ bụla n’ụlọ ahịa ya.
Mgbe ndị mmadụ na-ele vidio ahụ, ọtụtụ ndị batakwuru. N’ihi ya, onye nwe ụlọ ahịa ahụ gwara ha na ọ chọrọ itinyere ha abụ kacha atọ ya ụtọ. Ọ kpọghachiri abụ nke 55 ahụ. Mgbe abụ ahụ gwụrụ, o gosiri ha vidio anyị abụọ n’asụsụ brokin nke Agwaetiti Sọlọmọn. Vidio ndị ahụ bụ Olee Uru Ịmụ Baịbụl Ga-abara Gị? na Olee Otú Anyị na Ndị Mmadụ Si Amụ Baịbụl?
Ọ na-esiri ọtụtụ ụmụ amaala Agwaetiti Sọlọmọn ike ịga n’Ịntanet n’ihi na ọ na-efu oké ego nakwa na ọ dịghị ebe niile. Ma onye nwe ụlọ ahịa ahụ, ọ bụ eziokwu na ọ bụghị Onyeàmà Jehova, na-egosi ndị bịara ịzụ ya ihe vidio anyị, sí otú ahụ na-eme ka ha nụ eziokwu.
Ọ Hụrụ Aha Chineke n’Otu Akwụkwọ
N’ụbọchị Mọnde ọ bụla, otu di na nwunye na-edosa akwụkwọ anyị n’ihe a na-akwagharị akwagharị n’obodo Numea, nke bụ́ isi obodo Niu Kaledonia. Otu ụbọchị, otu nwaanyị ji ihere bịa n’ebe ahụ were akwụkwọ Gịnị n’Ezie Ka Bible Na-akụzi? n’ekwughị okwu ọ bụla. Mgbe ihe dị ka nkeji iri atọ gachara, o ji akwụkwọ ahụ bịaghachi ebe ahụ. O mepere akwụkwọ ahụ tụọ ebe e dere Jehova aka ma jụọ di na nwunye ahụ, sị, “Ùnu hụrụ ihe a, ọ bụ ya bụ aha Chineke? Kemgbe ọtụtụ izu, m na-eme nchọnchọ n’ọ́bá akwụkwọ ka m mata nke bụ́ eziokwu gbasara Chineke. Ma ozugbo m weere akwụkwọ unu baa n’ụgbọala m mepee ya, ihe mbụ m hụrụ bụ aha Chineke, bụ́ Jehova. Ọ bụ ya mere m ji bịaghachi ka m kelee unu.” Ya na di na nwunye ahụ kparịtara ụka nke ọma, ha agwa ya gaa n’ihe odide ntụkwasị gụọ isiokwu bụ́ “Aha Chineke—Otú E Si Eji Ya Eme Ihe na Ihe Ọ Pụtara.” Nwaanyị ahụ kwuru na ya chọrọ ibu ụzọ mee nchọnchọ n’ọ́bá akwụkwọ. Ma ya amarala ebe ihe ahụ a na-akwagharị akwagharị na-adị n’ụbọchị Mọnde ọ bụla.


text:
OKWU IKPE GBASARA NDỊÀMÀ JEHOVA NIILE
Ebe Ndị A Tụrụ Ndịàmà Jehova Mkpọrọ n’Ihi Ihe Ha Kweere
Ndịàmà Jehova ole nọ n’ụlọ mkpọrọ n’ọnwa Julaị afọ 2016
Nkebi nke 18 nke Ihe Mba Dị Iche Iche Kwekọrịtara na Ọ Bụ Ihe Ruuru Mmadụ kwuru na “mmadụ iche ihe masịrị ya, ịjụ ihe akọnuche ya na-anabataghị, na ikpe okpukpe masịrị ya” so n’ihe ndị bụ́ isi ruuru mmadụ. N’obodo ụfọdụ, a na-atụ Ndịàmà Jehova mkpọrọ, na-echikwa ha ọnụ n’ala maka na ha na-eme ihe ndị a ruuru ha. Ọtụtụ n’ime ndị a a na-atụ mkpọrọ bụ ụmụ okorobịa jụrụ ịrụ ọrụ agha n’ihi na akọnuche ha anabataghị ya. Ndị ọzọ abụrụ naanị maka na ha na-ekpe okpukpe ha.
Gụọ ihe dị na Ihe Òtù Mba Ụwa Kwuru na Ọ Bụ Ihe Ruuru Mmadụ Ọ Bụla, nkebi nke 18 na Ihe Ndị Yurop Kwekọrịtara na Ọ Bụ Ihe Ruuru Mmadụ, Nkebi nke 9.


text:
ISI NKE ANỌ
“Ebe Ị Gara Ka M Ga-aga”
1, 2. (a) Kọwaa otú Rut na Neomi si jiri mwute laa Betlehem. (b) Olee otú njem Rut si dịrị iche na nke Neomi?
RUT na Neomi nọ na-aga n’okporo ụzọ dị n’ọzara Moab. Ọ bụzi naanị ha abụọ ka a na-ahụ n’ọzara ahụ niile. Ugbu a chi ejiwela. Weregodị ya na ị na-ahụ ka Rut lere Neomi anya ma na-eche n’obi ya na oge eruola ka ha chọta ebe ha ga-ehi ụra. Ọ hụrụ Neomi n’anya nke ukwuu, ọ ga-emekwa ihe ọ bụla o nwere ike ime iji lekọta ya.
2 Ụmụ nwaanyị abụọ a na-eru uju. Ọ dịla anya di Neomi nwụrụ, ma ugbu a ọ na-eru uju ọnwụ ụmụ ya abụọ bụ́ Kilịọn na Malọn. Rut na-erukwa uju ọnwụ di ya bụ́ Malọn. Rut na Neomi na-aga otu ebe, ha na-aga obodo Betlehem nke dị n’Izrel. Ọ bụ eziokwu na ha abụọ na-aga otu ebe, ma Neomi na-alaghachi n’obodo ya, ebe Rut na-aga ebe ọ na-amaghị. Rut ahapụla ndị ikwu ya, obodo ya, omenala ha, hapụkwa chi ndị a na-efe n’obodo ya.—Gụọ Rut 1:3-6.
3. Olee ajụjụ ndị ọ ga-abụ anyị mata azịza ha ha enyere anyị aka iṅomi okwukwe Rut?
3 Gịnị mere nwa agbọghọ a ji hapụ obodo ya ma gawa ebe ọ na-amaghị? Olee otú Rut ga-esi nwee ike ibi n’ebe a ọ na-aga ma lekọta Neomi? Ka anyị na-aza ajụjụ ndị a, anyị ga-ahụ na e nwere ọtụtụ ihe anyị ga-amụta n’aka Rut, bụ́ nwaanyị Moab. (Gụọ igbe isiokwu ya bụ “Obere Akwụkwọ nke Mara Ezigbo Mma.”) Ka anyị burugodị ụzọ leba anya n’ihe mere ụmụ nwaanyị abụọ a ji si Moab na-ala Betlehem.
Ezinụlọ Ọnwụ Kpara Aka Ọjọọ
4, 5. (a) Gịnị mere ezinụlọ Neomi ji gaa biri na Moab? (b) Gịnị bụ nsogbu ndị Neomi nwere n’ebe ahụ?
4 Rut toro na Moab. Moab bụ obere mba dị n’ebe ọwụwa anyanwụ nke Oké Osimiri Nwụrụ Anwụ. Ala ya dị larịị, e nwekwara ọtụtụ ndagwurugwu na ya, ma e nweghị ọtụtụ osisi na ya. ‘Ala Moab’ na-eme nri nke ọma. O mekwara nri nke ọma n’oge ụnwụ dara n’ala Izrel. Ọ bụ ụnwụ ahụ dara n’ala Izrel mere ka Rut mata Malọn.—Rut 1:1.
5 Mgbe ụnwụ ahụ dara n’ala Izrel, Elimelek, bụ́ di Neomi, kpọọrọ nwunye ya na ụmụ ya nwoke abụọ gaa biri na Moab. Ọ ga-abụ na ebe a ha bizi mere ka o siere ha ike ịga na-efe Jehova n’ebe dị nsọ Jehova kwuru ka ndị Izrel niile na-abịa efe ya. (Diut. 16:16, 17) Neomi jisiri ike na-efe Jehova n’obodo Moab. N’agbanyeghị na ọ na-efe Jehova, ọnwụ di ya gbawara ya obi.—Rut 1:2, 3.
6, 7. (a) Gịnị mere o ji bụrụ na o nwere ike ịna-ewute Neomi na ụmụ ya lụrụ ụmụ nwaanyị Moab? (b) Gịnị mere Neomi ji na-akpaso ndị nwunye ụmụ ya àgwà ọma?
6 Ọ ga-abụkwa na obi gbawara Neomi mgbe ụmụ ya nwoke abụọ lụrụ ụmụ nwaanyị Moab. (Rut 1:4) Neomi maara na nna nna ndị Izrel bụ́ Ebreham gbara ezigbo mbọ gaa lụtara Aịzik nwaanyị n’ezinụlọ nna ya bụ́ ndị na-efe Jehova. (Jen. 24:3, 4) Jehova mechara nye ndị Izrel iwu ka ha ghara ikwe ka ụmụ ha ndị nwoke na ndị nwaanyị lụọ ndị mba ọzọ, ka ndị ahụ ghara ime ka ha fewe arụsị.—Diut. 7:3, 4.
7 N’agbanyeghị iwu ahụ e nyere ndị Izrel, Malọn na Kilịọn lụrụ ụmụ nwaanyị Moab. Ọ bụrụgodị na o wutere Neomi na ha lụrụ ndị Moab, o doro anya na Neomi hụrụ Rut na Ọpa, bụ́ ndị nwunye ụmụ ya, n’anya ma na-akpaso ha àgwà ọma. O nwere ike ịbụ na ọ na-atụ anya na otu ụbọchị, ha ga-eso ya fewe Jehova. Ma otu ihe doro anya bụ na Rut na Ọpa ejighị Neomi egwuri egwu. Otú a ha si hụ ibe ha n’anya nyeere ha aka mgbe ọnwụ kpara ezinụlọ ha aka ọjọọ. Di Rut na di Ọpa nwụrụ mgbe ha na-amụtabeghị nwa.—Rut 1:5.
8. Ọ̀ ga-abụ gịnị mere Rut ji nwewe mmasị ife Jehova?
8 Chi ndị Moab hà kasiri Rut obi mgbe di ya nwụrụ? O doro anya na ha akasighị ya obi. Ndị Moab na-efe ọtụtụ chi, nke kacha n’ime ha bụ Kimọsh. (Ọnụ Ọgụ. 21:29) O yiri ka ndị Moab hà na-emekwa ihe ọjọọ dị iche iche ndị ọzọ na-efe chi ụgha n’oge ahụ na-eme, dị ka iji ụmụaka achụ àjà. O doro anya na ihe Malọn ma ọ bụ Neomi kọọrọ Rut banyere Jehova bụ́ Chineke Izrel mere ka Rut ghọta na Jehova dị iche na chi ndị a na-efe n’obodo ya. Ọ mụtara na Jehova hụrụ ndị ya n’anya ma na-eme ebere. Obi ataghị Jehova mmiri otú ọ tara chi ndị ahụ. (Gụọ Diuterọnọmi 6:5.) Mgbe di Rut nwụrụ, o yiri ka ya na Neomi ọ̀ dịwakwuru ná mma, ya ana-egekwa ntị mgbe Neomi na-akọrọ ya banyere Jehova bụ́ Chineke pụrụ ime ihe niile, banyere ọrụ ebube niile Chineke rụrụ, nakwa otú o si hụ ndị ya n’anya ma na-emere ha ebere.
9-11. (a) Gịnị ka Neomi, Rut, na Ọpa kpebiri ime? (b) Olee ihe anyị nwere ike ịmụta n’ọdachi ahụ dakwasịrị Neomi, Rut, na Ọpa?
9 Ka ihe a niile na-eme, ọ na-agụ Neomi agụụ ịnụ otú ihe si kwụrụ n’obodo ya. Otu ụbọchị, ozi ruru ya ntị. O nwere ike ịbụ na otu onye ahịa nke si Izrel bịa kọọrọ ya na ụnwụ adịkwaghị n’ala Izrel. Jehova enyewerela ndị ya aka. Nri ejukwala na Betlehem otú ọ na-adịbu. Betlehem aghọọkwala ihe aha ya pụtara nke bụ́ “Ụlọ Nri.” Neomi kpebiri na ya ga-alaghachi n’obodo ya.—Rut 1:6.
10 Gịnị ka Rut na Ọpa ga-eme? (Rut 1:7) Ha na Neomi bụ nnu na mmanụ kemgbe ahụ ọnwụ kpara ha aka ọjọọ. O yiri ka ọ̀ bụ Rut kacha hụ Neomi n’anya n’ihi otú Neomi si na-akpaso ha àgwà ọma ma nwee okwukwe na Jehova. Ụmụ nwaanyị atọ a gawara Juda.
11 Ihe e dere n’akwụkwọ Rut na-eme ka anyị ghọta na ọdachi na-adakwasị ma ndị ọma ma ndị ọjọọ. (Ekli. 9:2, 11) Ọ na-akụzikwara anyị na mgbe onye anyị hụrụ n’anya nwụrụ ma ọ bụ mgbe nnukwu ọdachi ọzọ dakwasịrị anyị, anyị kwesịrị ịgakwuru ndị ọzọ ka ha kasie anyị obi. Ndị anyị kwesịrị ịgakwuru, karịchaa, bụ ndị na-efe Jehova, bụ́ Chineke ahụ Neomi fere.—Ilu 17:17.
Ịhụnanya Na-adịgide Adịgide Rut Nwere
12, 13. Gịnị mere Neomi ji gwa Rut na Ọpa ka ha laghachi n’ụlọ ndị mụrụ ha kama iso ya laa Betlehem, gịnịkwa ka ụmụ nwaanyị abụọ ahụ mere?
12 Mgbe ụmụ nwaanyị atọ ahụ gaterela aka, o nwere ihe malitere inye Neomi nsogbu n’obi. O chewere banyere ụmụ nwaanyị abụọ a ya na ha so na otú ha si hụ ya na ụmụ ya ndị nwoke nwụrụ anwụ n’anya. Ọ chọghị ihe ọ bụla ga-eme ka ha bịa tawakwa ahụhụ n’elu nke ha tarala ata. Ọ bụrụ na ha ahapụ obodo ha soro ya laa Betlehem, olee ihe ọ ga-emere ha n’ebe ahụ?
13 Neomi gwaziri ha, sị: “Lawanụ, laghachinụ, onye nke ọ bụla n’ụlọ nne ya. Ka Jehova gosi unu obiọma, dị nnọọ ka unu gosiri ya ndị ikom ahụ nwụrụ anwụ nakwa mụ onwe m.” O kwukwara na ya nwere olileanya na Jehova ga-agọzi ha, mee ka ha nweta di, meekwa ka ihe dịrị ha ná mma. Akwụkwọ Rut kwuru, sị: “O wee susuo ha ọnụ, ha wee malite ịkwa ákwá n’olu dara ụda.” Ị̀ hụrụ ihe mere Rut na Ọpa ji hụ Neomi n’anya? Ọ bụ nwaanyị obiọma, nke na-anaghị achọ ihe ga-abara naanị ya uru. Ma, ha abụọ nọgidere na-asị ya: “Ee e, anyị ga-eso gị laghachikwuru ndị gị.”—Rut 1:8-10.
14, 15. (a) Olee ndị Ọpa lakwuuru? (b) Olee ihe Neomi kwuru iji mee ka Rut hapụ ya?
14 Ma ihe a ha na-ekwu emeghị ka Neomi gbanwee obi ya. Ọ gwara ha hoo haa na o nweghị ezigbo ihe ya ga-emere ha ma ha soro ya laa n’ihi na ya enwekwaghị di ga-elekọta ya ma ọ bụ ụmụ ga-alụ ha, nakwa na ya enweghị olileanya ịlụ di ma ọ bụ ịmụta nwa. O kwuru na ọ na-ewute ya nke ukwuu na ya agaghị enyeliri ha aka. Ọpa ghọtara ozugbo na ihe a Neomi na-ekwu bụ eziokwu. Nne ya na ndị ezinụlọ ha ndị ọzọ bi na Moab, o nwekwara ebe ọ ga-ebi n’ebe ahụ. O chere na ọ ga-akara ya mma ịnọrọwa na Moab. N’ihi ya, o ji anya mmiri susuo Neomi ọnụ ma lawa.—Rut 1:11-14.
15 Oleekwanụ maka Rut? Ihe ahụ Neomi kwuru gbasakwara ya. Ma Baịbụl kwuru, sị: “Rut rapaara ya n’ahụ́.” O nwere ike ịbụ na Neomi hapụrụ ụmụ nwaanyị ahụ gawa. Ma mgbe ọ gatụrụ, ọ chọpụtara na Rut ka na-eso ya. Neomi gwara Rut, sị: “Lee! Nwunye nwanne di gị nke di ya nwụrụ alakwuruwo ndị ya na chi ya. Soro nwunye nwanne di gị lawa.” (Rut 1:15) Ihe a Neomi kwuru mere ka anyị ghọtakwuo otu ihe dị mkpa n’akụkọ a. Ọ bụghị naanị na Ọpa lakwuuru ndị ya, ọ lakwukwaara “chi ya.” Ọ dị ya mma ịga fewe Kimọsh na chi ụgha ndị ọzọ. Oleekwanụ maka Rut?
16-18. (a) Olee otú Rut si gosi na ya hụrụ Neomi n’anya? (b) Olee ihe anyị ga-amụta n’aka Rut banyere ịhụnanya na-adịgide adịgide? (Lee foto ụmụ nwaanyị abụọ ahụ.)
16 Ka Rut na Neomi nọ na-ele ibe ha anya n’okporo ụzọ ahụ, ihe Rut chọrọ ime doro ya anya. Ọ hụrụ Neomi n’anya, hụkwa Chineke ahụ Neomi na-efe n’anya. N’ihi ya, Rut gwara Neomi, sị: “Arịọla m ka m hapụ gị, ka m kwụsị iso gị; n’ihi na ebe ị gara ka m ga-aga, ebe ị ga-arahụ ka m ga-arahụ. Ndị gị ga-abụ ndị m, Chineke gị ga-abụkwa Chineke m. Ebe ị nwụrụ ka m ga-anwụ, ọ bụkwa n’ebe ahụ ka a ga-eli m. Ka Jehova mee m otú a, ka ọ tụkwasịkwa ihe na ya ma ọ bụrụ na ọ bụghị naanị ọnwụ ga-ekewa mụ na gị.”—Rut 1:16, 17.
17 Ihe a Rut kwuru magburu onwe ya. A ka na-echeta ya n’agbanyeghị na o ruola ihe dị ka puku afọ atọ o kwuru ya. Ihe a o kwuru gosiri na ịhụnanya ya bụ nke ezigbo ya, ọ bụ ịhụnanya na-adịgide adịgide. Rut hụrụ Neomi n’anya nke ukwuu nke na o kpebiri iso Neomi gaa ebe ọ bụla ọ na-aga. Ọ bụ naanị ọnwụ nwere ike ikewa ha. Ebe ọ bụ na Rut ekpebiela ịhapụ Moab bụ́ obodo ya, hapụkwa chi ndị obodo ya, ndị obodo Neomi ga-abụzi ndị obodo ya. Rut emeghị ka Ọpa, kama o ji obi ya niile kwuo na ya chọrọ ka Jehova, bụ́ Chineke ahụ Neomi na-efe, bụrụ Chineke ya. *
18 N’ihi ya, ha abụọ sooro gawa Betlehem. Otu akwụkwọ kwuru na o nwere ike ịbụ na o were ha ihe dị ka otu izu tupu ha eruo. Ma, o doro anya na mgbe ha na-aga, onye nke ọ bụla kasiri ibe ya obi.
19. Olee otú i chere anyị nwere ike isi nwee ụdị ịhụnanya ahụ Rut nwere n’ezinụlọ anyị nakwa n’ọgbakọ, oleekwa otú ndị enyi nwere ike isi nwee ya?
19 E nwere ọtụtụ ihe na-eme ka ndị mmadụ na-eru uju n’ụwa a. N’oge anyị a nke Baịbụl kpọrọ “oge dị oké egwu, nke tara akpụ,” e nwere ọtụtụ nsogbu na-abịara anyị, ndị anyị hụrụ n’anya na-anwụkwa. (2 Tim. 3:1) N’ihi ya, ọ dị ezigbo mkpa ka anyị nwee ụdị ịhụnanya ahụ Rut nwere nke bụ́ ịhụnanya na-adịgide adịgide. Ọ bụ ya ga-eme ka anyị ghara ịgbakụta ndị anyị hụrụ n’anya azụ, ihe ọ sọkwara ya ya mee. Ọ dị mkpa ka ndị bụ́ di na nwunye nwee ụdị ịhụnanya a. Ọ dịkwa mkpa n’ezinụlọ. Ndị enyi kwesịrị inwe ya, e kwesịkwara inwe ya n’ọgbakọ Ndị Kraịst. (Gụọ 1 Jọn 4:7, 8, 20.) Ọ bụrụ na anyị amụta ịhụ ndị ọzọ n’anya otú a, anyị na-eme ka Rut.
Rut na Neomi Eruo Betlehem
20-22. (a) Olee otú Neomi dị mgbe o si Moab lọta? (b) Olee onye Neomi chere kpataara ya ahụhụ niile ọ tara, oleekwa ihe mere o ji bụrụ na ihe ahụ o chere abụghị eziokwu? (Gụọ Jems 1:13.)
20 Mmadụ ikwu n’ọnụ na ya hụrụ ndị ọzọ n’anya abụghị ebe okwu biri. Ihe dị mkpa bụ onye ahụ ime ihe gosiri na ọ hụrụ ha n’anya. Ọ bụ ugbu a ka Rut ga-egosi n’eziokwu na ya hụrụ Neomi n’anya, hụkwa Jehova n’anya bụ́ Chineke ahụ o kpebiri ife.
21 Ụmụ nwaanyị abụọ ahụ mechara rute Betlehem. Betlehem dị ihe dị ka kilomita iri ma e si n’ebe ndịda Jeruselem gawa ya. O yiri ka à ma Neomi na ezinụlọ ya ama n’obere obodo ahụ n’ihi na ozugbo Neomi rutere, akụkọ gazuru obodo ahụ niile na ọ lọtala. Ụmụ nwaanyị obodo ahụ lere ya anya, jụọ, sị, “Onye a ọ̀ bụ Neomi?” Ọ ga-abụ na ahụhụ niile Neomi tara na Moab emeela ka ọ ghara ịdịkwa otú ọ dịbu; otú ihu ya na ahụ́ ya dịzi gosiri na ọ taala ezigbo ahụhụ, ruokwa uju.—Rut 1:19.
22 Neomi kọọrọ ụmụ nwaanyị ndị ahụ na ndị agbata obi ya ụwa ya. Ọ gwadịrị ha ka ha ghara ịkpọzi ya Neomi, nke pụtara “Ihe Obi Ụtọ M,” kama ka ha kpọwazie ya Mera nke pụtara “Ihe Ilu.” N’eziokwu, Neomi atagbuola onwe ya n’ahụhụ. O chedịrị na ọ bụ Jehova Chineke kpataara ya ahụhụ niile ahụ ọ tara, otú Job chekwara.—Rut 1:20, 21; Job 2:10; 13:24-26.
23. Olee ihe Rut malitere iche, oleekwa ihe iwu Jehova nyere ndị Izrel kwuru banyere ndị ogbenye? (Gụọ ihe e dere n’ala ala.)
23 Mgbe Rut na Neomi biwere na Betlehem, Rut malitere iche ihe ọ ga na-arụ ka o nwee ike ịkpa afọ ya na Neomi. Ọ nụrụ na n’iwu Jehova nyere ndị ya bụ́ Izrel, e nwere nke kwuru otú a ga-esi na-enyere ndị ogbenye aka. Iwu ahụ kwuru na ndị ogbenye nwere ike ịga n’ubi mmadụ n’oge a na-ewe ihe ubi soro ndị na-ewe ihe ubi n’azụ na-atụtụkọrọ ihe ha wefọrọ n’ubi nakwa ndị nke dị n’ọnụ ọnụ ubi ha. *—Lev. 19:9, 10; Diut. 24:19-21.
24, 25. Gịnị ka Rut mere mgbe o rutere n’ubi Boaz, oleekwa otú ọrụ iwere ọka e wefọrọ ewefọ na-adị?
24 Oge ahụ bụ oge e ji ewe ọka bali n’ubi. O nwere ike ịbụ n’ọnwa Eprel na kalenda oge anyị a. Rut gaziri ka ọ mara ma ò nwere onye ga-ekwe ya were ọka e wefọrọ n’ubi ya. Ọ dabara na ọ bụ n’ubi Boaz ka Rut banyere. Boaz bụ nwoke bara ọgaranya, nweekwa ala, ọ bụkwa onye ikwu Elimelek, bụ́ di Neomi. Ọ bụ eziokwu na iwu ahụ kwuru na ndị ogbenye nwere ike ịbanye n’ubi ọ bụla were ọka e wefọrọ ewefọ, Rut abanyeghị n’ubi Boaz n’ajụghị ase. O bu ụzọ rịọ nwa okorobịa na-elekọta ndị na-aghọrọ Boaz ọka ma ọ̀ ga-ekwe ya were ọka e wefọrọ ewefọ. Nwa okorobịa ahụ kwetara, Rut amalitezie iwere ọka.—Rut 1:22–2:3, 7.
25 Weregodị ya na ị na-ahụ Rut ka ọ na-eso ndị ahụ na-ewe ihe ubi n’azụ. Ha jiri mma na-achabi ọka bali, ya ana-atụtụkọta ndị nke dapụrụ n’ala ma ọ bụ ndị nke ha hapụrụ. Ya na-atụtụ, ya ana-eke ha n’ùkwù n’ùkwù, e mechazie ya eburu ha gaa n’ebe ọ ga-etichapụta mkpụrụ ha. Ọrụ a ọ na-arụ adịghị mfe. Ọ na-akacha esi ike ma anwụ chawa. N’agbanyeghị ihe ndị a, ike agwụghị Rut. Naanị mgbe ọ kwụsịtụrụ bụ oge o hichara ọsụsọ na-agba ya n’ihu na mgbe ọ gara rie nri ehihie n’ebe ndị ọrụ na-anọ ezurutụ ike.
26, 27. Olee ụdị onye Boaz bụ, oleekwa otú o si kpaso Rut àgwà?
26 Mgbe Rut na-arụ ọrụ a, ọ tụghị anya na o nwere onye ga-elewe ya anya. Ma, o nwere onye nọ na-ele ya. Boaz hụrụ Rut ma jụọ nwa okorobịa ahụ na-elekọta ndị ọrụ ya onye Rut bụ. Boaz bụ nwoke nwere okwukwe na Chineke. Mgbe o rutere n’ebe ndị ọrụ ya nọ, o kelere ha niile, ma ndị nke na-abụghị ndị Izrel. Otú o si kelee ha bụ: “Ka Jehova nọnyere unu.” Ha azaa ya, sị: “Ka Jehova gọzie gị.” Nwoke a katarala ahụ́, nke hụrụ Jehova n’anya, bịara nwee mmasị n’ebe Rut nọ otú nna si enwe mmasị n’ebe nwa ya nọ.—Rut 2:4-7.
27 Boaz kpọrọ Rut “nwa m” mgbe ọ na-agwa ya okwu. Ọ gwara ya ka ọ na-abịa n’ubi ya na-atụtụkọta ọka nakwa ka ọ na-eso ụmụ agbọghọ ndị na-arụrụ ya ọrụ ka a ghara inwe nwa okorobịa na-arụrụ ya ọrụ nke ga-enye ya nsogbu. Boaz nyekwara ya nri ehihie. (Gụọ Rut 2:8, 9, 14.) Ma nke kachanụ bụ na ọ jara ya mma ma gbaa ya ume. Olee otú o si mee ya?
28, 29. (a) Olee ụdị akụkọ a na-akọ banyere Rut? (b) Olee otú i nwere ike isi gbaba n’okpuru nku Jehova otú Rut mere?
28 Mgbe Rut jụrụ Boaz ihe mere o ji meso ya omume ọma otú a n’agbanyeghị na ya abụghị onye Izrel, Boaz gwara ya na ya nụrụ ihe niile o meere nne di ya bụ́ Neomi. O nwere ike ịbụ na Neomi akọọrọla ụmụ nwaanyị Betlehem akụkọ ọma banyere Rut, akụkọ ahụ efeba Boaz ntị. Boaz makwaara na Rut amalitela ife Jehova n’ihi na Boaz kwuru, sị: “Ka Jehova kwụọ gị ụgwọ dị ka omume gị si dị, ka Jehova bụ́ Chineke Izrel, onye ị gbabaworo n’okpuru nku ya, nye gị ụgwọ ọrụ zuru okè.”—Rut 2:12.
29 O doro anya na okwu ndị ahụ Boaz gwara Rut gbara Rut ume. N’eziokwu, Rut gbabara n’okpuru nku Jehova Chineke otú nwa ọkụkọ si agbaba n’okpuru nku nne ya. Rut kelere Boaz maka ịgwa ya okwu gbara ya ume. Rut maliteghachikwara ọrụ ya, rụgide ya ruo mgbede.—Rut 2:13, 17.
30, 31. Olee ihe anyị nwere ike ịmụta n’aka Rut banyere ịrụsi ọrụ ike, ikele ndị meere anyị ihe ọma, na inwe ịhụnanya na-adịgide adịgide?
30 E nwere ọtụtụ ihe anyị niile ndị ihe na-esiri ike n’oge a ga-amụta n’ụdị okwukwe Rut nwere. Rut echeghị na ọ bụ ndị ọzọ kwesịrị ịkpa afọ ya, n’ihi ya, mgbe ọ bụla mmadụ nyeere ya aka, ọ na-ekele onye ahụ. Ihere emeghị ya ịrụsi ọrụ ike ka o nwee ike inweta ihe ọ ga-eji lekọta Neomi, bụ́ onye ọ hụrụ n’anya, n’agbanyeghị na ọrụ ahụ bụ ọrụ ndị mmadụ na-eleda anya. Mgbe a gwara ya otú ọ ga-esi rụọ ọrụ na ndị ọ ga-eso na-arụ ọrụ, o mere ihe a gwara ya. Nke ka nke bụ na o chefughị na ọ bụ Jehova Chineke, bụ́ Nna ya, bụ onye na-enyere ya aka.
31 Ọ bụrụ na anyị ahụ ndị ọzọ n’anya otú Rut hụrụ Neomi, dị umeala n’obi ma na-arụsi ọrụ ike, ọ bụrụkwa na anyị egosi na obi dị anyị ụtọ na anyị amatala Jehova, okwukwe anyị ga-abụkwa nke e ji ama atụ. Ọ ga-abakwara ndị ọzọ uru. Ma, olee otú Jehova si gbooro Rut na Neomi mkpa ha? Anyị ga-aza ajụjụ a n’isiokwu na-eso nke a.
^ para. 17 Ị̀ hụrụ na ihe Rut kpọrọ Chineke abụghị naanị “Chineke” otú ọtụtụ ndị na-abụghị ndị Izrel na-eme? Ọ kpọkwara ya aha ya bụ́ Jehova. Akwụkwọ bụ́ The Interpreter’s Bible kwuru, sị: “Onye dere akwụkwọ Rut si otú a gosi na nwaanyị a na-abụghị onye Izrel na-efe ezi Chineke.”
^ para. 23 Iwu a e nyere ụmụ Izrel magburu onwe ya. E nweghị ụdị ya n’obodo Rut hà. Ná mba ndị gbara Izrel gburugburu n’oge ahụ, a na-emesikarị ụmụ nwaanyị di ha nwụrụ ike. Otu akwụkwọ kwuru, sị: “Ọ bụrụ na di nwaanyị anwụọ, ọ bụzi ụmụ ya ga na-elekọta ya; ọ bụrụ na ọ mụtaghị nwa, ihe o nwere ike ime bụ ịgbawara ndị ọzọ ohu, ịgbawa akwụna ma ọ bụkwanụ ịga nwụfuo.”
[Foto dị na peeji nke 36, 37]
“Ndị gị ga-abụ ndị m, Chineke gị ga-abụkwa Chineke m”


text:
Otú Anyị Nwere Ike Isi Nyere Ndị Ọzọ Aka
N’OTU mba na-abaghị ọgaranya, otu okenye aha ya bụ François kwuru, sị: “Agha dara mgbe e mechara ntụliaka. N’ihi ya, ọtụtụ puku ụmụnna anyị hapụrụ ụlọ ha gbaa ọsọ ndụ. Nri na ọgwụ bịara dị ụkọ. Nke a hụrụ ahụ adịrị ezigbo ọnụ. Ụlọ akụ̀ mechichara emechi. Ego adịghịzi n’ígwè ndị e si na ha adọta ego. E nwedịghị nke na-arụ ọrụ.”
Ozugbo ụmụnna nọ n’alaka ụlọ ọrụ nụrụ ihe na-emenụ, ha malitere izigara ụmụnna ndị gbagara n’Ụlọ Nzukọ Alaeze dị iche iche ego na ihe ndị ọzọ dị ha mkpa. Òtù abụọ na-akwarịta mgbọ nọchichara ụzọ n’obodo ahụ. Ma, ebe ọ bụ na ha abụọ macha na Ndịàmà Jehova anaghị akwado òtù nke ọ bụla, ha na-ekwe ka ụgbọala si alaka ụlọ ọrụ na-agafe.
Nwanna François kwuru, sị: “Mgbe anyị na-aga n’otu Ụlọ Nzukọ Alaeze, ndị agha zoro ezo gbawara anyị égbè. Ma, mgbọ atụtaghị anyị. Mgbe anyị hụrụ otu onye agha bu égbè ka o ji ọsọ na-abịa, anyị tụgharịrị ụgbọala anyị ozugbo, nyesie ya ọkụ ike ma laghachi alaka ụlọ ọrụ. Obi dị anyị ụtọ na Jehova napụtara anyị. Ụmụnna ndị gbagara n’Ụlọ Nzukọ Alaeze ahụ anyị na-aga dị otu narị na iri atọ. N’echi ya, ha niile si n’ebe ahụ gaa n’ebe ọzọ ọkọ na-agaghị akọ ha. Ụfọdụ ụmụnna gbatara ọsọ ndụ n’alaka ụlọ ọrụ. Anyị ji Baịbụl na-akasi ha obi, na-enyekwa ha ihe ndị dị ha mkpa ruo mgbe ọgba aghara ahụ biri.”
François kwukwara, sị: “Ụmụnna si n’ebe dị iche iche n’obodo ahụ mechara detara alaka ụlọ ọrụ akwụkwọ ozi, kelee ha ezigbo ekele. Otú ahụ ụmụnna ndị nọ n’ebe ndị ọzọ si nyere ha aka mere ka ha tụkwasịkwuo Jehova obi.”
Mgbe ọ bụla e nwere ọdachi, ihe anyị na-eme abụghị naanị ịgwa ụmụnna anyị ka ha gaa “nyaa ọkụ, rijuokwa afọ.” (Jems 2:15, 16) Kama, anyị na-achọ otú anyị ga-esi egboro ha mkpa ha. Ọ bụ ụdị ihe a ka ndị na-eso ụzọ Jizọs mere n’oge ndịozi. Mgbe ha nụrụ na ụnwụ ga-ada, ha “kpebisiri ike, onye ọ bụla n’ime ha dị ka o nwere ike inye, izigara ụmụnna bi na Judia ihe enyemaka.”—Ọrụ 11:28-30.
Ebe anyị na-ejere Jehova ozi, anyị na-eji ego anyị na ihe ndị ọzọ anyị nwere enyere ndị ọzọ aka. Ma, ndị mmadụ kwesịkwara ịnụ okwu Chineke. (Mat. 5:3) Jizọs nyere ndị na-eso ụzọ ya iwu ka ha gaa mee ndị mmadụ ka ha bụrụ ndị na-eso ụzọ ya. Ihe mere o ji nye ha iwu a bụ ka ha nyere ndị mmadụ aka ịghọta na ha kwesịrị ịmụ gbasara Chineke. (Mat. 28:19, 20) Anyị na-eji oge anyị, ike anyị, na ihe ndị ọzọ anyị nwere arụ ọrụ a Jizọs nyere anyị. Anyị na-ejikwa onyinye anyị nwetara maka ozi ọma a na-ekwusa n’ụwa niile enyere ndị nwere ọdachi aka. Ma, ihe kacha mkpa a na-eji onyinye ndị ahụ eme bụ ịkwado ozi ọma a na-ekwusa na ihe ndị ọzọ gbasara Alaeze Chineke. Anyị na-esi otú ahụ egosi na anyị hụrụ Chineke na ndị agbata obi anyị n’anya.—Mat. 22:37-39.
Obi kwesịrị isi ndị niile na-akwado ozi ọma Ndịàmà Jehova na-ekwusa n’ụwa niile ike na e ji onyinye ha na-eme ihe e kwesịrị iji ya eme. Ì nwere ike inyere ụmụnna gị aka? Ị̀ chọrọ iji onyinye gị na-akwado ozi ọma anyị na-ekwusa? Ya bụrụ otú ahụ, “ajụla imere ha ihe ọma bụ́ ndị e kwesịrị imere ya, mgbe ọ dị n’ike aka gị ime ya.”—Ilu 3:27.


text:
BAỊBỤL NSỌ—NSỤGHARỊ ỤWA ỌHỤRỤ NKE AKWỤKWỌ NSỌ
Ị̀ ga-achọ ịgụ isiokwu a n’asụsụ %%?
Aịzaya 17:1-14
17 Okwu e kwuru megide Damaskọs:+ “Lee! E mewo ka Damaskọs ghara ịbụkwa obodo. Ọ ghọwokwa ikpo ihe, mkpọmkpọ ebe nke na-adakpọ adakpọ.+2 Obodo niile dị n’Aroa,+ bụ́ ndị a hapụrụ ahapụ, aghọwo ebe ìgwè anụ na-anọ, ebe ha na-amakpu, ọ dịghịkwa onye na-eme ka ha maa jijiji.+3 E mewo ka a ghara inwekwa obodo e wusiri ike n’Ifrem,+ kpochapụkwa alaeze n’ime Damaskọs.+ Ndị Siria fọdụrụ afọdụ ga-adị nnọọ ka ebube nke ụmụ Izrel,” ka Jehova nke ụsụụ ndị agha kwuru.+4 “Ọ ga-erukwa n’ụbọchị ahụ na a ga-eweda ebube Jekọb ala,+ a ga-emekwa ka ọ taa ahụ́.+5 Ọ ga-erukwa na mgbe onye na-ewe ihe ubi ga na-achịkọta ọka* kwụ ọtọ, mgbe o jikwa aka ya na-ewekọta oko ọka,+ ọ ga-adị ka onye na-atụtụkọta oko ọka e wefọrọ n’ubi na ndagwurugwu Refeyim.+6 Ihe e wefọrọ n’ubi ga-afọdụkwa n’ime ya dị ka mgbe a kụtusịrị mkpụrụ dị n’osisi oliv: mkpụrụ oliv abụọ ma ọ bụ atọ chara acha afọdụ n’elu alaka ya; mkpụrụ anọ ma ọ bụ ise afọdụ n’alaka ya nke na-amị mkpụrụ,” ka Jehova bụ́ Chineke Izrel kwuru.+7 N’ụbọchị ahụ, olileanya mmadụ ga-adị n’ebe Onye kere ya nọ, anya ya ga-elekwasịkwa Onye Nsọ Izrel.+8 Ọ gaghịkwa elekwasị ebe ịchụàjà anya,+ bụ́ ọrụ aka ya;+ ọ gaghịkwa elegide ihe mkpịsị aka ya mere anya, n’elu ogwe osisi dị nsọ ma ọ bụ n’ihe e ji adọba ihe nsure ọkụ na-esi ísì ụtọ.+9 N’ụbọchị ahụ, obodo ya ndị e wusiri ike ga-adị ka ebe a hapụrụ kpamkpam n’oké ọhịa, bụ́ alaka nke ha hapụrụ kpamkpam n’ihi ụmụ Izrel. Ọ ga-aghọkwa ebe tọgbọrọ n’efu.+10 N’ihi na i chefuola+ Chineke nke nzọpụta gị;+ i chetaghịkwa Oké Nkume+ nke bụ́ ebe gị e wusiri ike. Ọ bụ ya mere i ji kụọ osisi mara mma n’ubi, kụọkwa okporo osisi ndị mba ọzọ na ya.11 N’ehihie, i nwere ike ịgba ubi gị ogige nke ọma, i nwekwara ike ime ka mkpụrụ ị kụrụ puo n’ụtụtụ, ma a gaghị enwe ihe ubi n’ụbọchị ọrịa nakwa n’ụbọchị ihe mgbu nke na-enweghị ngwọta.+12 Ewoo, ọgba aghara nke ọtụtụ ndị, bụ́ ndị na-agba aghara dị ka mmali nke oké osimiri! Nakwa mkpọtụ nke mba dị iche iche, bụ́ ndị na-eme mkpọtụ dị ka ụzụ nke oké mmiri!+13 Mba dị iche iche+ ga-eme mkpọtụ dị ka mkpọtụ nke ọtụtụ mmiri. Ọ ga-abara ha mba,+ ha ga-agbagakwa n’ebe dị anya. A ga-achụkwa ha ọsọ dị ka igbogbo ọka dị n’ugwu nke ifufe na-ebugharị, dịkwa ka ogwu nke ifufe bu agba gburugburu mgbe ifufe na-efe.+14 Lee! a ga-enwe ụjọ mberede mgbe chi jiri. Tupu chi abọọ—ọ gaghị adịkwa.+ Nke a bụ òkè nke ndị na-akwakọrọ ihe anyị, bụrụkwa òkè nke ndị na-ebukọrọ ihe anyị.+
Ihe E Dere n'Ala Ala Peeji
^ Aịz17:5* Ọka a na-ekwu okwu ya ebe a bụ ụdị dị ka ọka wit na ọka bali.


text:
ISIOKWU ỤLỌ NCHE A | GỊNỊ MERE JIZỌS JI TAA AHỤHỤ MA NWỤỌ?
Ihe Ndị A Kọrọ Gbasara Jizọs Hà Mere Eme n’Eziokwu?
E gburu Jizọs onye Nazaret n’oge opupu ihe ubi n’afọ 33. E boro ya ebubo ụgha na ọ na-agba ọchịchị mgba okpuru. A kụrụ ya isi aba okpu, kpọgidekwa ya n’elu osisi. Ọ nụrụ ụfụ ọnwụ. Ma Chineke kpọlitere ya n’ọnwụ, mgbe ụbọchị iri anọ gachakwara, Jizọs laghachiri n’eluigwe.
Ị ga-agụta akụkọ a n’akwụkwọ Matiu, Mak, Luk, na Jọn. Ha dị n’Akwụkwọ Nsọ Grik nke Ndị Kraịst, nke ọtụtụ ndị na-akpọ Agba Ọhụrụ. Ma, ihe ndị ahụ a kọrọ hà mere eme n’eziokwu? Ajụjụ a dị oké mkpa. Ọ bụrụ na ha emeghị eme, o nweghị uru mmadụ ịghọ Onye Kraịst bara, olileanya anyị nwere na anyị ga-adị ndụ ebighị ebi na Paradaịs dịkwa ka mmadụ ịmụ anya na-arọ nrọ. (1 Ndị Kọrịnt 15:14) Ma ọ bụrụkwanụ na ha mere eme n’eziokwu, ọ pụtara na ọtụtụ ihe ọma ga-emere ụmụ mmadụ n’ọdịnihu, i nwekwara ike iso ná ndị ọ ga-emere. Ka anyị chọpụtazie ma ihe ndị a kọrọ n’akwụkwọ Matiu, Mak, Luk na Jọn hà mere eme ka hà bụ akụkọ ifo.
IHE IHE NDỊ MERE EME NA-EGOSI
Akwụkwọ Matiu, Mak, Luk na Jọn adịghị ka akụkọ ifo. Ị gụọ ha, ị ga-ahụ na ndị dere ha kpachapụrụ anya dee ihe ndị merenụ otú ha si mee. Dị ka ihe atụ, ha kpọrọ aha obodo ndị dị adị, ọtụtụ n’ime obodo ndị ahụ dịkwa ruo taa. Ha kọrọ gbasara ndị dịrị ndụ n’ụwa a, ndị ọkọ akụkọ ihe mere eme achọpụtakwala na ndị ahụ ha kọrọ akụkọ ha dịrị ndụ n’ụwa n’oge ahụ.—Luk 3:1, 2, 23.
N’oge ndịozi Jizọs nakwa mgbe ihe dị ka otu narị afọ gachara, ụfọdụ ndị na-ede akụkọ ihe mere eme biri n’oge ahụ dere gbasara Jizọs. * Ihe Matiu, Mak, Luk na Jọn dekwara gbasara otú e si kpọgide ya n’osisi dabara n’otú ndị Rom oge ahụ si egbu onye a mara ikpe ọnwụ. Matiu, Mak, Luk na Jọn kọrọ ihe ndị ha kọrọ otú gosiri na ha mere eme n’eziokwu. Ha kọdịrị ihe ụfọdụ ndị na-eso ụzọ Jizọs na-emetaghị. (Matiu 26:56; Luk 22:24-26; Jọn 18:10, 11) Ihe a niile gosiri na ha kwuru eziokwu nakwa na ihe niile ha dere gbasara Jizọs bụ eziokwu.
JIZỌS Ò BILITERE N’ỌNWỤ N’EZIOKWU?
E nwere ọtụtụ ndị kweere na Jizọs dịrị ndụ ma mechaa nwụọ, ma ụfọdụ ekwetaghị na o bilitere n’ọnwụ. Ndịozi ya ekwetadịghị mgbe mbụ a gwara ha na o bilitela n’ọnwụ. (Luk 24:11) Ma ha na ndị ọzọ na-eso ụzọ Jizọs mechara kweta mgbe ha hụrụ Jizọs ugboro ugboro mgbe o bilitechara n’ọnwụ. O nwedịrị mgbe Jizọs pụtara n’ihu ihe karịrị narị mmadụ ise.—1 Ndị Kọrịnt 15:6.
Ndị na-eso ụzọ Jizọs katara obi na-agwa mmadụ niile, ọbụnadị ndị ahụ gburu Jizọs, na a kpọlitela ya n’ọnwụ n’agbanyeghị na e nwere ike ịtụ ha mkpọrọ ma ọ bụdị gbuo ha. (Ọrụ Ndịozi 4:1-3, 10, 19, 20; 5:27-32) Hà gaara akata obi otú a ma ọ bụrụ na ha ejighị n’aka na a kpọlitela Jizọs n’ọnwụ? Ihe mere ọtụtụ ndị ji ghọọ Ndị Kraịst, ma n’oge ahụ ma taa, bụ n’ihi na obi siri ha ike na a kpọlitere Jizọs n’ọnwụ.
Ị gụọ ihe ndị Matiu, Mak, Luk na Jọn dere gbasara ọnwụ na mbilite n’ọnwụ Jizọs, ị ga-ama na ha bụ eziokwu. Ọ bụrụkwa na i jiri nwayọọ gụọ ha, ọ ga-edo gị anya na ihe ndị a mere eme. Ha ga-edokwu gị anya ma ị ghọta ihe mere ha ji mee. Isiokwu na-eso nke a ga-akọwa ya.
^ para. 7 E nwere otu nwoke aha ya bụ Tasitọs. A mụrụ ya mgbe ndịozi Jizọs ka nọ ndụ. O kwuru, sị: “Ọ bụ mgbe Taịbiriọs na-achị ka otu n’ime ndị ọchịchị anyị aha ya bụ Pọntiọs Paịlet mara Kraịst ikpe ọnwụ, onye e si n’aha ya nweta aha bụ́ [Ndị Kraịst].” Ndị ọzọ kọrọ gbasara Jizọs bụ Switoniọs (ọ dịrị ndụ n’oge ndịozi Jizọs); Josifọs bụ́ onye Juu bụ́ ọkọ akụkọ ihe mere eme (ọ dịrị ndụ n’oge ndịozi Jizọs); nakwa Plini nke Nta, bụ́ gọvanọ Bitinia (obere oge ndịozi Jizọs nwụchara).


text:
The ọtọ Ntụgharị nke multimedia faịlụ. The software-enye gị ohere iji tọghata iche iche faịlụ n'ime ewu ewu formats maka kọmputa na obere ngwaọrụ.
The software-arụ ọrụ na media faịlụ. O nwere ngwá ọrụ ndị dezie photos, ọdịyo faịlụ na gbakwunye dị iche iche mmetụta na-videos.
A ngwá ọrụ dị ike iji tọghata faịlụ dị iche iche formats. Ọ na-akwado ikike hazi ntọala n'oge faịlụ akakabarede.
The ọtọ ngwá ọrụ iji tọghata ọdịyo na video faịlụ ka na-ewu ewu formats. The software bụ ike tọghata faịlụ n'ime pụrụ iche formats n'ihi na dị iche iche ngwaọrụ.
The ọtọ ngwá ọrụ maka ngwa ngwa na qualitative file akakabarede. The software na-akwado na-ewu ewu formats na e dere ihe dị profaịlụ iji tọghata faịlụ.
A set nke software ibudata video ọdịnaya site na video ọrụ, tọghata ọdịyo na video formats, ọkụ CD, usoro ndị photos ma weghara ihuenyo.
Otu nke na-eduga video editọ ahụ dị ike na nkwado nke ọdịyo iyi. The software na-enye na mbara ohere ike a ọkachamara video na elu mma.
Magburu onwe video nchịkọta akụkọ na nza nke iche iche nzacha na mmetụta mezue nhazi nke video faịlụ na-azọpụta ha na mkpa media formats.
The multifunctional video Ihe Ntụgharị atọghata media faịlụ dị iche iche formats. The software na-akwado na-ewu ewu ọdịyo na video formats, ma ọtụtụ n'ime ihe oyiyi formats.
The free ngwugwu set-arụ ọrụ na codecs na video faịlụ. The software na-eji nkà na ụzụ na-agagharị na mgbasa ozi faịlụ na elu mkpakọ larịị.
The ike video nchịkọta akụkọ. The software na-akwado a dịgasị iche iche nke ngwaọrụ weghara video si na kọmputa gị na ihuenyo na dezie ha.
Ngwá ọrụ na-arụ ọrụ na video faịlụ na tọghata dị iche iche formats. The software-arụ ọrụ na ndepụta okwu na-enye gị ohere ime ihe nzacha ma ọ bụ codecs mgbe converting.
The software e mere iji tọghata video faịlụ dị iche iche formats. The software na-enyere aka hazie àgwà na size nke faịlụ n'oge akakabarede.
The mfe iji Ntụgharị nke atọghata faịlụ na ndị dị iche iche formats. The software na-akwado a ọnụ ọgụgụ buru ibu nke ngwaọrụ hazie n'oge akakabarede.
Ngwá Ọrụ dezie na hazie video faịlụ. The software-enye gị ohere iji tọghata video na-ewu ewu formats ma na-enye elu oyiyi mma.
The ngwá ọrụ iji tọghata ewu ewu faịlụ site na otu usoro ọzọ. The software-enye gị ohere hazie a tọghatara àgwà na ibudata vidiyo site na-ewu ewu ọrụ.
The ọtọ mgbasa ozi ọkpụkpọ na nkwado nke ngwaọrụ hazie ọdịyo na video faịlụ. The software e dere ihe na multiband equalizer hazie playback àgwà nke mgbasa ozi faịlụ.
The mfe iji Ntụgharị nke video faịlụ n'ime formats na-akwado ihe ndị kasị of obere ngwaọrụ na consoles.
Ihe dị mfe na-eji software iji tọghata video n'ime DVD format. The software nwere ngwá ọrụ ndị dezie na ịgbanwe ntọala nke video faịlụ.
The software maka elu-edu nhazi nke video ihe na ọkachamara larịị. The software nwere nnukwu set nke isi na pụrụ iche ngwá ọrụ maka-edezi.
The software dezie ma hazie video faịlụ dị iche iche formats gụnyere HD. The software na-akwado ọtụtụ mmetụta na nzacha.
The mfe iji Ntụgharị iji tọghata video faịlụ dị iche iche media formats. The software na-akwado ndị kasị ewu ewu na media formats na ogbe nhazi nke faịlụ.
The software iji tọghata dere video si HD video ese foto dị iche iche video formats. The software enyere hazi akakabarede nhọrọ nke mmepụta video faịlụ.
The mfe iji Ntụgharị nke mgbasa ozi faịlụ nke dị iche iche na. The software na-akwado ndị nhazi nke nhọrọ dịgasị iche iche na-agbakwunye nke ụfọdụ mmetụta n'oge akakabarede.
The software iji tọghata iPod video faịlụ. The software na-akwado ndị na-ewu ewu video formats na e dere ihe ọkpụkpọ n'ihi na ha playback.
Lee ihe software
Ọrụ usoro:
- Windows
- Android
Ige:
- Antiviruses
- Audio nchịkọta akụkọ
- Codecs
- Desktọpụ
- Development
- Discs
- Downloaders
- E-akwụkwọ na-agụ akwụkwọ
- Ederede editọ
- Education
- Egwuregwu
- Ekwentị
- Emulators
- Extensions
- Ezo
- Faịlụ
- Faịlụ mkpakọ
- Gụgharia video
- Ihe nchọgharị weebụ
- Ihuenyo kpọọ
- Internet
- Maps
- Media Player
- Ndịna na imewe
- Network
- Nkata
- Office
- Photo
- System njikarịcha
- Torrent
- Ule
- Video converters
- Voice nkwurịta okwu
- Webcams
- Youtube
- nhazi
- Ṅweta
- Ọdịyo converters
- Ọkwọ ụgbọala
- Ndị ọzọ na-
Top software:
Lee ihe software


text:
IBUOT DUOPENAN̄
Ẹmekeme Ndinam Ufọk Mbufo Enem
1, 2. Jehovah oyom ubon etie didie?
JEHOVAH ABASI akadian akpa erenowo ye n̄wan ndọ. Bible ọdọhọ ke enye okobot akpa n̄wan onyụn̄ “ada enye ọsọk [Adam].” N̄kpọ emi ama enem Adam tutu enye ọdọhọ ete: “Emi ndien edi ọkpọ eke otode ọkpọ mi ye obụk eke otode obụk mi.” (Genesis 2:22, 23) Emi owụt ke Jehovah oyom ebe ye n̄wan ẹkop inem ndọ mmọ.
2 Edi ata ediwak ebe ye n̄wan mfịn ikopke inem ndọ mmọ, nditọ mmọ inyụn̄ ikopke inemesịt. Bible etịn̄ nsio nsio n̄kpọ emi kpukpru owo ke ubon ẹkemede ndinam man ubon mmọ enem, man mmọ ẹnyụn̄ ẹma ndidu ọtọkiet.—Luke 11:28.
SE ABASI OYOMDE MME EBE ẸNAM
3, 4. (a) Ebe akpanam n̄kpọ didie ye n̄wan esie? (b) Ntak emi ọfọnde ebe ye n̄wan ẹsifen ẹnọ kiet eken?
3 Bible ọdọhọ ke ana eti ebe ama n̄wan esie onyụn̄ okpono enye. Mbọk kot Ephesus 5:25-29. Ana ebe esinam n̄kpọ ima ima ye n̄wan esie kpukpru ini. Ana enye ekpeme n̄wan esie, etịm enye akama, okûnyụn̄ anam n̄kpọ emi ekemede ndinọ n̄wan esie unan.
4 Edi nso ke ebe akpanam ke ini n̄wan esie anamde ndudue? Bible ọdọhọ mme ebe ete: “Ẹka iso ẹma iban mbufo, ẹkûnyụn̄ ẹnen̄ede ẹyat esịt ye mmọ.” (Colossae 3:19) Ti ke afo n̄ko emesinam ndudue. Edieke oyomde Abasi efen ọnọ fi, ana afo n̄ko efen ọnọ n̄wan fo. (Matthew 6:12, 14, 15) Edieke ebe ye n̄wan ẹsimade ndifen nnọ kiet eken, ndọ mmọ eyenem etieti.
5. Ntak emi anade ebe okpono n̄wan esie?
5 Jehovah oyom ebe okpono n̄wan esie. Ana ebe esitịm ekere m̀mê nso ke ana inam man esịt enem n̄wan imọ. Ata akpan n̄kpọ edi emi sia edieke enye mîkamake n̄wan esie ọfọn, Jehovah ekeme nditre ndikop akam esie. (1 Peter 3:7) Jehovah isidaha owo emi amade enye ibre mbre, edide erenowo m̀mê n̄wan. Enye imaha irenowo ikan iban.
6. Bible ndidọhọ ke ebe ye n̄wan ẹdi “obụk kiet” ọwọrọ nso?
6 Jesus ọkọdọhọ ke ebe ye n̄wan “idịghe aba owo iba, edi ẹdi obụk kiet.” (Matthew 19:6) Sia mmọ ẹnen̄erede ẹma idemmọ, mmọ idikpọn̄ke kiet eken ibịne owo en̄wen. (Mme N̄ke 5:15-21; Mme Hebrew 13:4) Inaha owo okokoi etre ndinam ima ye ebe m̀mê n̄wan esie. (1 Corinth 7:3-5) Ana ebe eti ke “akananam baba owo kiet isuaha obụkidem esie; edi ọbọbọk onyụn̄ ama enye.” Emi ọwọrọ ke ana ebe enen̄ede ama n̄wan esie. Idụhe se isinemde n̄wan nte ebe esie ndima enye nnyụn̄ mfọn ido ye enye.—Ephesus 5:29.
SE ABASI OYOMDE IBAN ẸNAM
7. Ntak emi anade kpukpru ubon ẹnyene owo emi edide ibuot?
7 Ana kpukpru ubon ẹnyene owo emi edide ibuot, m̀mê owo emi editemede mmọ se ẹkpenamde man n̄kpọ asan̄a ọfọn ke ufọk. Bible ọdọhọ ke 1 Corinth 11:3 ete: “Christ edi ibuot ọnọ kpukpru irenowo; erenowo onyụn̄ edi ibuot ọnọ n̄wan; Abasi onyụn̄ edi ibuot ọnọ Christ.”
8. Nso ke n̄wan akpanam man owụt ke imenen̄ede ikpono ebe imọ?
8 Idụhe ebe emi mîsinamke ndudue. Edi edieke n̄wan enyịmede se ebe esie ebierede onyụn̄ osụkde ibuot ọnọ enye, kpukpru owo ke ubon ẹyebọ ufọn. (1 Peter 3:1-6) Bible ọdọhọ yak “n̄wan enen̄ede okpono ebe esie.” (Ephesus 5:33) Edi nso ke enye edinam edieke ebe esie mîkaha ufọkabasi emi enye akade m̀mê mîkponoke Jehovah? Ana enye osụk okpono ebe esie nte Bible ọdọhọde. Bible ọdọhọ ete: “Iban, ẹsụk ibuot ẹnọ mme ebe mbufo, man, edieke ndusụk mmọ mîsụkke ibuot inọ ikọ Abasi, ẹkpedụri mmọ ẹda itoho ke editịn̄ ikọ edi oto ke edu uwem iban mmọ, koro mmọ ẹkụtde edisana edu uwem mbufo ọkọrọ ye ntotụn̄ọ ukpono.” (1 Peter 3:1, 2) Eti uwem emi n̄wan enyenede ekeme ndinam ebe ayak enye anam n̄kpọ Abasi esie, emi onyụn̄ ekeme ndinam ebe esie ama ndidiọn̄ọ n̄kpọ mban̄a Abasi emi enye okponode.
9. (a) N̄wan akpanam n̄kpọ didie edieke enye mîmaha se ebe esie oyomde ndinam? (b) Nso ke Titus 2:4, 5 ọdọhọ iban ẹnam?
9 N̄wan akpanam n̄kpọ didie edieke enye mîmaha se ebe esie oyomde ndinam? Akpana enye etịn̄ ekikere esie ukpono ukpono ọnọ ebe esie. Ke uwụtn̄kpọ, Sarah ama etịn̄ se ikesịnede enye ke esịt ọnọ Abraham. Kpa ye emi Abraham mîkamaha se Sarah eketịn̄de, Jehovah ama ọdọhọ Abraham ‘okop uyo esie.’ (Genesis 21:9-12) Ebe emi edide ata Christian isiwakke ndidọhọ ẹnam n̄kpọ emi Bible akpande, ntre ọfọn n̄wan esie esinyịme se enye ebierede. (Utom 5:29; Ephesus 5:24) Eti an̄wan esitetịm ebe esie ye nditọ esie akama. (Kot Titus 2:4, 5.) Ke ini ebe ye nditọ esie ẹkụtde nte enye esịnde idem anam n̄kpọ ọnọ mmọ, mmọ ẹyenen̄ede ẹma enye ẹnyụn̄ ẹkpono enye.—Mme N̄ke 31:10, 28.
10. Nso ke Bible etịn̄ aban̄a edidian̄ade ntie ye ndidian̄ade ndọ?
10 Ndusụk ini, esidi ekpri n̄kpọ ama etetịbe ebe ye n̄wan ẹbiere ndidian̄ade ntie m̀mê ndidian̄ade ndọ. Edi Bible ọdọhọ ‘n̄wan okûkpọn̄ ebe esie, ebe okûnyụn̄ adian̄ade ọkpọn̄ n̄wan esie.’ (1 Corinth 7:10, 11) Enyene ndusụk n̄kpọ emi ẹkemede ndinam ebe m̀mê n̄wan adian̄ade etie, edi ana enyene ata eti ntak emi anamde enye anam oro. Nso ke Bible etịn̄ aban̄a ndidian̄ade ndọ? Bible ọdọhọ ke n̄kukụre ntak emi Abasi enyịmede ẹdian̄ade ndọ edi edieke ebe m̀mê n̄wan esịnde efịbe.—Matthew 19:9.
SE ABASI OYOMDE MME ETE YE EKA ẸNAM
11. Nso ke nditọ ẹnen̄ede ẹyom mme ete ye eka mmọ ẹnam?
11 Mme ete ye eka, ana mbufo ẹsiwak ndidu ye nditọ mbufo. Nditọ mbufo ẹyom mbufo ẹdu ye mmimọ, mmọ ẹnyụn̄ ẹnen̄ede ẹyom mbufo ẹkpep mmimọ n̄kpọ ẹban̄a Jehovah.—Deuteronomy 6:4-9.
12. Nso ke mme ete ye eka ẹkpenam man ẹkpeme nditọ mmọ?
12 Nte eyo esierede, ntre ke ererimbot Satan emi ọdiọk akan nte ekedide. Enyene ndusụk ndiọi owo emi ẹyomde ndibiat nditọ nnyịn, mmọ ẹsikam ẹdan̄ nditọwọn̄. Esisọn̄ ndusụk ete ye eka ndineme n̄kpọ emi ye nditọ mmọ. Edi ana mme ete ye eka ẹnam nditọ mmọ ẹdiọn̄ọ ke utọ ndiọi owo emi ẹdu, ẹnyụn̄ ẹteme mmọ se ẹkpenamde mbak mmọ ididụk ubọk ndiọi owo emi. Mme ete ye eka, mbọk ẹkpeme nditọ mbufo. *—1 Peter 5:8.
13. Didie ke mme ete ye eka ẹkpekpep nditọ mmọ n̄kpọ?
13 Ana mme ete ye eka ẹkpep nditọ mmọ ido. Didie ke mmọ ẹdinam emi? Kpa ye emi edide utom mbufo ndikpep mmọ n̄kpọ, edieke mmọ ẹnamde ndudue inaha ẹsosụn̄i mmọ, ẹmia mmọ ibak ibak, m̀mê ẹnọ mmọ ọkpọsọn̄ ufen. (Jeremiah 30:11) Mbọk ẹkûtụnọ nditọ mbufo ke ini esịt ayatde mbufo. Ẹkûtịn̄ ikọ emi ekemede ndibiak mmọ nte n̄kpọ eke ẹdọhọde ke ẹda ‘akan̄kan̄ ẹkịm mmọ.’ (Mme N̄ke 12:18) Ẹnam nditọ mbufo ẹdiọn̄ọ ntak emi anade mmọ ẹkop item.—Ephesus 6:4; Mme Hebrew 12:9-11; se Se Ẹwetde Ẹdian 30.
SE ABASI OYOMDE NDITỌ ẸNAM
14, 15. Ntak emi anade nditọ ẹkop uyo ẹnọ mme ete ye eka mmọ?
14 Jesus ama esinam se Ete esie ọdọhọde kpukpru ini, idem ke ini mîkememke utom inọ enye ndinam oro. (Luke 22:42; John 8:28, 29) Jehovah oyom nditọ ẹkop uyo ẹnọ mme ete ye eka mmọ n̄ko.—Ephesus 6:1-3.
15 Idem ke ini mûmaha se ete ye eka fo ẹyomde fi anam, ti ke edieke okopde uyo mmọ ke Jehovah eyenem esịt; mmọ n̄ko ẹyenyụn̄ ẹnem esịt. *—Mme N̄ke 1:8; 6:20; 23:22-25.
16. (a) Nso ke Satan esinam man anam mme uyen ẹnam se mîfọnke? (b) Ntak emi mîfọnke idụk ndụk ye mbon emi mîmaha Jehovah?
16 Satan ekeme ndida mme ufan fo m̀mê mme ubọkn̄ka fo ndomo fi idomo man afo anam se Abasi mîmaha. Enye ọdiọn̄ọ ke esisọn̄ nditre ndinam se mme ufan nnyịn ye mme ubọkn̄ka nnyịn ẹyomde. Ke uwụtn̄kpọ, eyen Jacob emi ekekerede Dinah ama enyene mme ufan emi mîkamaha Jehovah. Emi ama esịn enye ye ubon mmọ ke mfịna. (Genesis 34:1, 2) Edieke mme ufan fo mîmaha Abasi, mmọ ẹkeme ndidọhọ fi anam se Abasi asuade. Emi ayabiak Abasi, idinyụn̄ inamke esịt enem fi ye ubon mbufo. (Mme N̄ke 17:21, 25) Emi owụt ke ifọnke idụk ndụk ye mbon emi mîmaha Jehovah Abasi.—1 Corinth 15:33.
ẸMEKEME NDINAM UFỌK MBUFO ENEM
17. Nso ke ana owo kiet kiet ke ubon anam?
17 Ufọk emi mme ete ye eka ye nditọ ẹnamde se Abasi ọdọhọde esinem etieti, mmọ isinyụn̄ iwakke ndinyene mfịna. Edieke afo edide ebe, ma n̄wan fo nyụn̄ nam n̄kpọ ye enye ima ima. Edieke afo edide n̄wan, kpono ebe fo nyụn̄ sụk ibuot nọ enye; di utọ n̄wan emi ẹtịn̄de ẹban̄a ke Mme N̄ke 31:10-31. Edieke afo enyenede nditọ, kpep nditọ fo ndima Abasi. (Mme N̄ke 22:6) Edieke afo edide ete, da ubon fo usụn̄ ọfọn. (1 Timothy 3:4, 5; 5:8) Ndien edieke afo edide eyen, kop uyo nọ ete ye eka fo. (Colossae 3:20) Owo ekededi ke ufọk mbufo ekeme ndinam ndudue, ntem ke ini owo eduede owo, mbọk yak enye osụhọde idem ekpe ubọk ete ẹfen ẹnọ imọ. Ti ke se Jehovah oyomde kpukpru owo ke ubon ẹnam odu ke Bible.
^ ikp. 12 Ẹkot se idude ke ibuot 32 ke n̄wed Kpep N̄kpọ to Akwa Andikpep, man ẹdiọn̄ọ nte ẹkpekpemede nditọ mbufo. Mme Ntiense Jehovah ẹsio n̄wed emi.
Kpep N̄kpọ En̄wen
Nam Se Abasi Ọdọhọde Man Ndọ Mbufo Enem
Afo ndibụp idemfo mbụme iba ekeme ndinam ndọ mbufo enem.
Ẹtie Kiet Ẹkpono Jehovah
Nso ke akpanam man utuakibuot ubon mbufo enen̄ede enem?