text:
Ikpehe 8: Se Bible Ebemde Iso Etịn̄ Ọwọrọ Osu
Bible inọhọ kpasụk mbụk akpanikọ eke se iketịbede ke eset kpọt edi etịn̄ n̄ko aban̄a se iditịbede ke ini iso. Mme owo ikemeke nditịn̄ ini iso. Oro edi ntak nnyịn ifiọkde ite ke Bible oto Abasi. Nso ke Bible ọdọhọ aban̄a ini iso?
Enye etịn̄ aban̄a akwa ekọn̄ Abasi. Ke ekọn̄ emi, Abasi eyenam isọn̄ asana ọbọhọ kpukpru idiọk ido ye mme idiọk owo, edi enye eyekpeme mmọ oro ẹnamde n̄kpọ ẹnọ enye. Edidem Abasi, Jesus Christ, eyekụt ete ke mme asan̄autom Abasi ẹdara emem ye inemesịt, n̄ko nte ke mmọ ididọn̄ọke aba mme ndikpa.
Nnyịn imekeme ndinem esịt nte Abasi eyenam obufa paradise ke isọn̄, nte nnyịn ikemeke? Edi ana nnyịn inam n̄kpọ edieke anade nnyịn idụn̄ ke paradise emi. Ke akpatre mbụk n̄wed emi, nnyịn ikpep se anade nte nnyịn inam man idara mme utịbe n̄kpọ emi Abasi onịmde ke iso ọnọ mmọ oro ẹnamde n̄kpọ esie. Ntre kot IKPEHE 8 nyụn̄ kụt se Bible ebemde iso etịn̄ ọnọ ini iso.


c: text/html

text:
ỤLỌ NCHE SEPTEMBA 2014
Ndị Mmadụ Hà Ga-emebiru Ụwa A Otú Ọ Na-agaghịzi Ekwe Mmekwata?
Olee ihe ga-eme ka a ghara imebi ụwa a otú ọ na-agaghịzi ekwe mmekwata?
Ndị Mmadụ Hà Ga-emebiru Ụwa A Otú Ọ Na-agaghịzi Ekwe Mmekwata?
Baịbụl buru amụma na ndị mmadụ ga na-emebi ụwa otú a ha si emebi ya ugbu a, ma o kwukwara ihe Chineke ga-eme.
Iwu Chineke Nyere Ụmụ Izrel Ọ̀ Dị Mma?
Ihe anọ ndị ikpe Izrel na-eme ma ha kpewe ikpe.
Ndụ M M Ji Jeere Chineke Ozi Baara M Uru
Afọ iri isii na ise gara aga, o nwere otu ihe mere ná ndụ Peter Carrbello nke mere ka ọ gbanwee ihe o ji ndụ ya eme.
Peshitta Siriak Mere Ka A Ghọtakwuo Baịbụl Ndị A Sụgharịrị n’Oge Gboo
Baịbụl Peshitta Siriak mere ka a mata na e nwere ihe ụfọdụ e tinyere na Baịbụl ọgbara ọhụrụ ụfọdụ bụ́ ndị na-adịghị na Baịbụl mgbe e dere ya.
Ajụjụ Ndị Baịbụl Zara
Ànyị kwesịrị ikpegara ndị mmụọ ozi ekpere ka ha nyere anyị aka?
Ihe Ndị Ọzọ Anyị Nwere
Gịnị Bụ Alaeze Chineke?
Chọpụta otú Alaeze Chineke si ka ọchịchị ụmụ mmadụ mma.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
BAỊBỤL NSỌ—NSỤGHARỊ ỤWA ỌHỤRỤ NKE AKWỤKWỌ NSỌ
Ị̀ ga-achọ ịgụ isiokwu a n’asụsụ %%?
Luk 24:1-53
24 Otú ọ dị, n’ụbọchị mbụ n’izu, ha ji ihe na-esi ísì ụtọ ha kwadebere gaa n’ili ahụ n’isi isi ụtụtụ.+2 Ma ha hụrụ na a kwapụwo nkume ahụ n’ili ncheta ahụ.+3 Mgbe ha banyere, ha ahụghị ozu Onyenwe anyị Jizọs.+4 Ka ihe a nọ na-agbagwoju ha anya, lee! ndị ikom abụọ ndị yi uwe na-enwu gbaa guzoro ha n’akụkụ.+5 Ka ụjọ ji ndị inyom ahụ, ha wee kpudo ihu n’ala, ndị ikom ahụ sịrị ha: “Gịnị mere unu ji na-achọ Onye dị ndụ n’etiti ndị nwụrụ anwụ?6 [Ọ nọghị ebe a, kama a kpọlitewo ya.]*+ Chetanụ otú o si gwa unu okwu mgbe ọ ka nọ na Galili.+7 O kwuru na a ghaghị inyefe Nwa nke mmadụ n’aka ndị mmehie, a ga-akpọgidekwa ya n’osisi, ma n’ụbọchị nke atọ, ọ ga-ebili.”+8 Ya mere, ha chetara ihe ndị o kwuru,+9 ha wee si n’ili ncheta ahụ laghachi ma kọọrọ mmadụ iri na otu ahụ na ndị ọzọ niile ihe ndị a niile.+10 Ha bụ Meri bụ́ Magdalin, na Joana,+ na Meri nne Jems. Ndị inyom+ ndị ọzọ ndị so ha nọkwa na-akọrọ ndịozi ihe ndị a.11 Otú ọ dị, okwu ndị a dị ha ka ihe nzuzu, ha ekwetaghịkwa+ ihe ndị inyom ahụ kwuru.12 [Ma Pita biliri, gbara ọsọ gaa n’ili ncheta ahụ, mgbe o hulatara lee anya, ọ hụrụ naanị ákwà ozu. Ya mere, ọ pụwara, na-atụgharị uche n’ihe ahụ merenụ.]13 Ma, lee! n’ụbọchị ahụ, mmadụ abụọ n’ime ha nọ na-aga otu obodo nta nke dị ihe dị ka maịl asaa site na Jeruselem, ebe a na-akpọ Emeọs.14 Ha na-ekwurịtakwa n’etiti onwe ha banyere ihe ndị a niile+ merenụ.15 Ma ka ha na-akparịta ụka ma na-ekwurịta okwu, Jizọs bịaruru nso+ wee soro ha na-aga;16 ma e mechiri anya ha ka ha ghara ịmata onye ọ bụ.+17 O wee sị ha: “Gịnị bụ ihe ndị a unu na-arụ ụka ya ka unu na-aga n’ụzọ?” Ha wee gbarụọ ihu, guzoro otu ebe.18 Onye aha ya bụ Kliopas wee zaa ya, sị: “Ị̀ bụ onye ọbịa na Jeruselem nke na-enweghị onye ya na ya na-emekọrịta ihe, nke mere na ị maghị ihe ndị mere n’ime ya n’ụbọchị ndị a?”19 O wee sị ha: “Ihe ndị dị ka gịnị?” Ha wee sị ya: “Ihe mere Jizọs onye Nazaret,+ onye ghọrọ onye amụma+ dị ike n’ọrụ na n’okwu n’ihu Chineke na n’ihu mmadụ niile;20 nakwa otú ndị isi nchụàjà na ndị na-achị anyị si nyefee ya, e wee ma ya ikpe ọnwụ ma kpọgide ya n’osisi.+21 Ma anyị nọ na-enwe olileanya na nwoke a bụ onye a kara aka ịnapụta Izrel;+ e wezụgakwa ihe ndị a niile, nke a bụ ụbọchị nke atọ kemgbe ihe ndị a mere.22 Ndị inyom+ ụfọdụ, ndị si n’etiti anyị, mekwara ka anyị nwee ihe ijuanya, n’ihi na ha gara n’ili ncheta ahụ n’isi ụtụtụ23 ma ha ahụghị ozu ya, ha wee bịa na-ekwu na ha hụkwara ihe dị ebube, ya bụ, ndị mmụọ ozi, ndị sịrị na ọ dị ndụ.24 Ụfọdụ n’ime ndị anyị na ha nọ gakwara n’ili ncheta+ ahụ; ha hụkwara ya otú ahụ, dị nnọọ ka ndị inyom ahụ kwuru, ma ha ahụghị ya.”25 Ya mere, ọ sịrị ha: “Unu ndị na-amaghị ihe, ndị obi ha na-adịghịkwa ekwere ihe niile ndị amụma kwuru ngwa ngwa!+26 Ọ̀ bụ na ọ dịghị mkpa ka ihe ndị a mee Kraịst,+ ka ọ banyekwa n’ebube ya?”+27 Ọ kọwaara ha ihe e dere n’Akwụkwọ Nsọ dum banyere onwe ya, malite n’ihe Mozis+ dere ruo n’Akwụkwọ Ndị Amụma+ niile.28 N’ikpeazụ, ha rutere nso n’obodo nta ahụ ha na-aga, o wee mee ka à ga-asị na ọ ka na-agakwu n’ihu.29 Ma ha rịọsiri ya ike, sị: “Nọnyere anyị, n’ihi na o ruwela mgbede, ụbọchị agwụwokwa agwụ.” O wee banye n’ụlọ ka ya na ha nọrọ.30 Mgbe ya na ha nọ na-eri nri, o weere ogbe achịcha, gọzie ya, nyawaa ya ma malite inye ha ya.+31 E wee meghee anya ha nke ọma, ha wee mata onye ọ bụ; o wee pụọ n’anya ha ozugbo.+32 Ha wee gwa ibe ha, sị: “Ọ̀ bụ na obi ekporoghị anyị ọkụ mgbe ọ nọ na-agwa anyị okwu n’okporo ụzọ, mgbe ọ nọ na-akọwara anyị Akwụkwọ Nsọ nke ọma?”33 N’oge awa ahụkwa, ha biliri ma laghachi Jeruselem, ha wee hụ mmadụ iri na otu ahụ na ndị ha na ha nọ ka ha zukọtara.34 Ha wee sị ha: “N’ikwu eziokwu, a kpọlitere Onyenwe anyị, ọ pụtakwara n’ihu Saịmọn!”+35 Ha onwe ha kọkwara ihe ndị ahụ mere n’okporo ụzọ na otú ha si mata onye ọ bụ site ná nnyawa ọ nyawara ogbe achịcha ahụ.+36 Mgbe ha nọ na-ekwu banyere ihe ndị a, ya onwe ya guzoro n’etiti ha [wee sị ha: “Udo dịrị unu.”]37 Ma ha chere na ha hụrụ mmụọ, n’ihi na egwu ji ha,+ ụjọ ana-atụkwa ha.38 O wee sị ha: “Gịnị mere unu ji na-echegbu onwe unu, gịnịkwa mere unu ji na-enwe obi abụọ?39 Leenụ aka m na ụkwụ m, na ọ bụ mụ onwe m; metụnụ m aka+ ka unu wee hụ, n’ihi na mmụọ adịghị enwe anụ ahụ́ na ọkpụkpụ+ dị nnọọ ka unu na-ahụ na m nwere.”40 [Mgbe o kwuru ihe a, o gosiri ha aka ya na ụkwụ ya.]41 Ma mgbe ha na-ekwetabeghị+ n’ihi oké ọṅụ, ma nọrọkwa n’ijuanya, ọ sịrị ha: “Ọ̀ dị ihe unu nwere ebe ahụ unu ga-eri?”+42 Ha wee nye ya otu iberibe azụ̀ a mịrị amị;+43 o wee nara ya ma taa ya+ n’ihu ha.44 O wee sị ha: “Okwu ndị a ka m gwara unu mgbe mụ na unu ka nọ,+ na ihe niile e dere n’iwu Mozis na n’Akwụkwọ Ndị Amụma+ na Abụ Ọma+ banyere m aghaghị imezu.”45 Mgbe ahụ, o mepere obi ha nke ọma ka ha ghọta ihe Akwụkwọ Nsọ pụtara,+46 o wee sị ha: “Otú a ka e dere ya na Kraịst ga-ata ahụhụ ma si n’etiti ndị nwụrụ anwụ bilie n’ụbọchị nke atọ,+47 ọ bụkwa n’aha ya ka a ga-ekwusa nchegharị nke na-eme ka a gbaghara mmehie.+ A ga-ekwusa ya ná mba niile+ malite na Jeruselem.+48 Unu ga-abụ ndị àmà+ nke ihe ndị a.49 Ma, lee! ana m ezite ihe ahụ nke Nna m kwere ná nkwa ka ọ bịakwasị unu. Ma, unu onwe unu, nọgidenụ n’obodo a ruo mgbe a ga-eyiwe unu ike si n’elu dị ka uwe.”+50 O duuru ha garuo Betani, o wee chịlie aka ya ma gọzie ha.+51 Ka ọ nọ na-agọzi ha, e kewapụrụ ya n’ebe ha nọ, e wee malite ibuli ya gaa n’eluigwe.+52 Ha wee kpọọrọ ya isiala ma jiri oké ọṅụ laghachi na Jeruselem.+53 Ha nọgidekwara n’ụlọ nsọ na-agọzi Chineke.+


text:
Ẹnen̄ede Ẹneme Nneme man Ẹnen̄ede Ẹdiana Kiet Ke Ndọ
“Ikọ eke ẹtịn̄de ke nnennen ini ebiet apple gold ke usan silver.”—N̄KE 25:11.
1. Didie ke ndinen̄ede nneme nneme esinam ndọ ọfọn?
EYENETE kiet ke Canada ọkọdọhọ ete: “Idụhe owo emi enemde itie nte n̄wan mi. Mma nneme nneme ye enye, n̄kpọ oro anamde esịt enem mi esitetịm enem mi esịt, ndien n̄kpọ emi akabiakde mi isinen̄ekede ibiak mi aba.” Eyenete en̄wen ke Australia ekewet ete: “Ke isua 11 oro idọde ndọ, idụhe usen oro mmenyeneke nneme ye n̄wan mi. Nnyịn inyeneke eyịghe iban̄a kiet eken m̀mê ndikere ke ndọ nnyịn ekeme ndibiara. Ndinen̄ede nneme nneme kpukpru ini edi akpan n̄kpọ emi an̄wamde nnyịn.” Eyenete an̄wan kiet ke Costa Rica ọdọhọ ete: “Ndinen̄ede nneme nneme anam ndọ nnyịn ọfọn; anam inen̄ede ikpere Jehovah, iyakke idụk idomo, anam inen̄ede idiana kiet nte ebe ye n̄wan, onyụn̄ anam inen̄ede ima kiet eken.”
2. Nso ikeme ndinam ọsọn̄ ndinen̄ede nneme nneme?
2 Ndi afo ye nsan̄a ndọ fo ẹmesisụhọde ẹtetie ẹneme nneme, mîdịghe ndi esisọn̄ mbufo ndinen̄ede nneme nneme? Edi akpanikọ ke mfịna ekeme ndidemede, sia ebe ye n̄wan ẹdi mme anana-mfọnmma owo, emi ẹnyenede nsio nsio edu ke ntak ebiet emi mmọ ẹtode ye nte ẹkebọkde mmọ. (Rome 3:23) Akan oro, ebe ye n̄wan ẹkeme ndinyene nsio nsio usụn̄ uneme nneme. An̄wan̄a ntak emi John M. Gottman ye Nan Silver, mme anam-ndụn̄ọde mban̄a ndọ, ẹdọhọde ke oyom ebe ye n̄wan ẹsịn ofụri ukeme mmọ edieke anade mmọ ẹnen̄ede ẹneme nneme man ndọ mmọ ebịghi.
3. Nso in̄wam mme ọdọ ndọ ẹnen̄ede ẹdiana kiet ke ndọ?
3 Oyom ẹsịn ofụri ukeme man ndọ ọfọn. Ẹsikop anana-mbiet inemesịt ke ini ẹnamde ntre. Ebe ye n̄wan emi ẹmade kiet eken ẹkeme ndinen̄ede n̄kop inem uwem. (Eccl. 9:9) Da ndọ Isaac ye Rebekah ke uwụtn̄kpọ. Mmọ ẹma ẹma kiet eken. (Gen. 24:67) Idem ke mmọ ẹma ẹkedọ ndọ ke ediwak isua, idụhe se iwụtde ke ima oro mmọ ẹkemade kiet eken ama osụhọde. Kpa ntre ke edi ye ediwak mme ọdọ ndọ mfịn. Nso in̄wam mmọ? Sia mmọ ẹnyenede ikike, ima, ata ukpono, ye nsụhọdeidem, mmọ ẹkpep nditịn̄ se mmọ ẹkerede ye nte etiede mmọ ke idem in̄wan̄-in̄wan̄ ye edinem edinem. Idahaemi ẹyak ineme mme edu emi ẹkemede ndin̄wam ebe ye n̄wan ẹsinen̄ede ẹneme nneme.
NYENE IKIKE
4, 5. Didie ke ikike ekeme ndinam ebe ye n̄wan ẹnen̄ede ẹfiọk kiet eken? Nọ uwụtn̄kpọ.
4 Mme N̄ke 16:20 ọdọhọ ete: “Owo eke enyenede ikike ke n̄kpọ oyokụt se ifọnde.” Emi enen̄ede edi ntre ke ndọ ye uwem ubon. (Kot Mme N̄ke 24:3.) Mfọnn̄kan ebiet emi ikemede ndinyene ikike ye ọniọn̄ edi Ikọ Abasi. Genesis 2:18 ọdọhọ ke Abasi okobot n̄wan man an̄wam erenowo idịghe man etie nte erenowo. Nte n̄wan esinemede nneme owụt utom esie. Imọfiọk ke kpukpru owo idịghe ukem, edi iban ẹsima nditịn̄ nte etiede mmọ ke idem, ndiban̄a owo, nnyụn̄ ntịn̄ mban̄a itie ebuana owo ye owo. Mmọ ẹsima owo osụhọde etetie enen̄ede eneme nneme ye mmimọ sia emi esinam mmọ ẹnịm ke ẹma mmimọ. Edi ediwak irenowo isimaha nditịn̄ nte etiede mmọ ke idem, edi ẹsima nditịn̄ mban̄a utom m̀mê mbre mbuba, mfịna, ye nte ẹkpekọkde mfịna. Ndien irenowo ẹnen̄ede ẹma ukpono.
5 Eyenete an̄wan kiet ke Britain ọdọhọ ete: “Ebe mi esiyom ndikọk mfịna inikiet inikiet utu ke ndikpan̄ utọn̄ n̄kop se nyomde nditịn̄.” Enye ọdọhọ ke n̄kpọ emi esinen̄ede abiak imọ sia se imọ iyomde edi enye ndinen̄ede n̄kpan̄ utọn̄ nnyụn̄ ndomo ndifiọk nte etiede imọ ke idem. Ebe kiet ekewet ete: “Ke ini ikọdọde ndọ obufa, n̄kesiyom ndisọsọp n̄kọk mfịna emi n̄wan mi enyenede. Edi mma ndifiọk ke se enye ekenen̄erede oyom edi ami ndikpan̄ utọn̄ nnọ enye.” (N̄ke 18:13; Jas. 1:19) Ebe emi enyenede mbufiọk ọfiọk nte etiede n̄wan esie ke idem onyụn̄ odomo ndinam n̄kpọ ke usụn̄ emi owụtde ke imọ imama enye. Enye esinam n̄wan esie ọfiọk n̄ko ke se enye etịn̄de ye nte etiede enye ke idem an̄wan̄a imọ. (1 Pet. 3:7) N̄wan n̄ko esidomo ndifiọk ekikere ebe esie. Ke ini ebe ye n̄wan ẹfiọkde, ẹmade, ẹnyụn̄ ẹnamde se N̄wed Abasi ọdọhọde mmọ ẹnam, emi esinam ndọ mmọ enen̄ede enem. Akan oro, mmọ ẹsikeme ndidiana kiet mbiere n̄kpọ nte ọfọnde nnyụn̄ nnam se ẹkebierede.
6, 7. (a) Didie ke edumbet oro odude ke Ecclesiastes 3:7 ekeme ndin̄wam ebe ye n̄wan ẹnam n̄kpọ ye ikike? (b) Didie ke n̄wan ekeme ndinam n̄kpọ ye mbufiọk, ndien nso ke ebe ekpesịn ukeme anam?
6 Ebe ye n̄wan emi ẹnyenede ikike ẹfiọk n̄ko ke odu “ini eke ẹdopde uyo ye ini eke ẹtịn̄de ikọ.” (Eccl. 3:1, 7) Eyenete an̄wan emi ọdọde ndọ ke isua duop ọdọhọ ete: “Idahaemi mmọfiọk ke odu ini emi mîfọnke ẹneme ndusụk n̄kpọ. Edieke utom m̀mê n̄kpọ en̄wen efịkde ebe mi, mmesiyak ndusụk ini ebe mbemiso nnemede ndusụk n̄kpọ. Emi esinam nneme nnyịn enen̄ede enem.” Iban emi ẹnyenede mbufiọk n̄ko ẹsitịn̄ ikọ edinem edinem, sia ẹfiokde ke ẹsima nti ikọ “eke ẹtịn̄de ke nnennen ini.”—Kot Mme N̄ke 25:11.
7 Ebe n̄ko ekpenyene ndisikpan̄ utọn̄ nnọ n̄wan esie nnyụn̄ ndomo nditiene nnen̄ede ntịn̄ n̄ko nte etiede enye ke idem. Ebiowo emi ọdọde ndọ ke isua 27 ọdọhọ ete: “N̄kekpekpep ndisitịn̄ se isịnede mi ke esịt nnọ n̄wan mi.” Eyenete emi ọdọde ndọ ke isua 24 ọkọdọhọ ete: “Mmekeme nditre ndineme mban̄a n̄kpọ, nnyụn̄ n̄kere ke edieke mmennemeke n̄kpọ oro ke oyokụre ntre. Edi mmedifiọk ke owo nditịn̄ nte etiede enye ke idem iwụtke ke enye edi mbe. Ke ini ndomode nditịn̄ nte etiede mi ke idem, mmesibọn̄ akam nnọ Abasi an̄wam mi mfiọk se n̄kpetịn̄de ye nte n̄kpetịn̄de. Ekem mmesiduọk ibifịk nnyụn̄ ntọn̄ọ nditịn̄ ikọ.” N̄kpọ en̄wen edi ndifiọk ini oro ọfọnde, utọ nte ini emi ebe ye n̄wan kpọt ẹtiede ẹkot itien̄wed eke usen ke usen m̀mê Bible.
8. Nso ikeme ndisịn udọn̄ nnọ ebe ye n̄wan ẹnam ndọ mmọ ọfọn?
8 Akpan n̄kpọ oro anade ebe ye n̄wan ẹnam edi ndibọn̄ akam nnyụn̄ nnen̄ede nyom ndinen̄ede nsụhọde ntie nneme nneme. Edi akpanikọ ke ekeme ndisọn̄ ndinam ukpụhọde. Edi edieke ebe ye n̄wan ẹmade Jehovah, ẹdọhọde enye ọnọ mmimọ spirit esie, ẹnyụn̄ ẹdade ndọ mmọ nte enọ Abasi, ọwọrọ mmọ ẹnyene se idisịnde udọn̄ inọ mmọ, kpa n̄kpọ emi ediwak owo mînyeneke. N̄wan emi ọdọde ndọ ke isua 26 ekewet ete: “Ami ye ebe mi ida nte Jehovah esede ndọ ke ata akpan n̄kpọ, ntre nnyịn ikereke-kere iban̄a edidian̄ade ntie. Emi esinam nnyịn inen̄ede isịn ukeme ndibiere mfịna nnyịn ke nditie kiet nneme mmọ.” Utọ nsọn̄ọnda ye uten̄e Abasi oro enem Abasi esịt onyụn̄ anam enye enen̄ede ọdiọn̄ owo.—Ps. 127:1.
ẸDỌDIỌN̄ ẸMA KIET EKEN
9, 10. Siak mme akpan n̄kpọ emi ebe ye n̄wan ẹkpenamde man ẹdọdiọn̄ ẹma kiet eken.
9 Ima, emi edide “mfọnmma mbọbọ edidianakiet,” edi ata akpan edu emi ẹyomde ke ndọ. (Col. 3:14) Nte ebe ye n̄wan ẹsọn̄ọde ẹda ẹdiana kiet ẹka iso ẹkop idatesịt ẹnyụn̄ ẹyọ mme mfịna, mmọ ẹyedọdiọn̄ ẹma kiet eken. Mmọ ẹyenen̄ede ẹkpere kiet eken ẹnyụn̄ ẹkop inem ndidụn̄ kiet. Utọ ndọ oro esinen̄ede enem, idịghe ke ntak ibat ibat ikpọ n̄kpọ oro ẹnamde nte isikụtde ke ekebe ndise, edi edi ke ntak ediwak n̄kpri n̄kpọ nte mfari, ekọm, eti ido, edituak inua imam, m̀mê ndibụp kiet eken nte n̄kpọ etiede. N̄kpri n̄kpri n̄kpọ ntem ẹkeme ndinam akamba ufọn ke ndọ. Ebe ye n̄wan emi ẹma ẹkedọ ndọ ke isua 19 ẹsikot mîdịghe ẹnọ kiet eken etop ke telefon. Ebe esie ọdọhọ ke isinam emi man mmimọ ifiọk nte n̄kpọ etiede ye kiet eken.
10 Ima n̄ko esinam ebe ye n̄wan ẹka iso ẹdomo ndifiọk kiet eken. (Phil. 2:4) Ndifiọk kiet eken ayanam mmọ ẹtetịm ẹma idemmọ kpa ye unana mfọnmma. Eti ndọ isitiehe nte eketiede ke ntọn̄ọ, esidọdiọn̄ enem nte ini akade. Ke ntre, edieke edide ọmọdọ ndọ, bụp idemfo ete: ‘Ndi mmenen̄ede mfiọk nsan̄a ndọ mi? Ndi mmọfiọk nte etiede enye ke idem nnyụn̄ nda ekikere esie ke akpan n̄kpọ? Ndi mmesinen̄ede n̄kere mban̄a nsan̄a mi, ntie n̄kere mban̄a mme edu emi ẹkenamde mma enye ke akpa?’
ẸKPONO KIET EKEN
11. Ntak emi ukpono esinamde ndọ ọfọn? Nọ uwụtn̄kpọ.
11 Idem ndọ oro enemde etieti ifọnke ima, ndien ebe ye n̄wan emi ẹmade kiet eken ẹkeme ndinyene nsio nsio ekikere ke n̄kpọ. Abraham ye Sarah ẹma ẹsinyene nsio nsio ekikere ndusụk ini. (Gen. 21:9-11) Edi mmọ ndinyene nsio nsio ekikere ikanamke mmọ ẹkûkpere kiet eken. Ntak-a? Sia mmọ ẹma ẹkpono kiet eken. Ke uwụtn̄kpọ, Abraham ama ọdọhọ Sarah ete “mbọk.” (Gen. 12:11, 13) Ndien Sarah ke idemesie ama okop uyo Abraham onyụn̄ ada enye nte “ọbọn̄” esie. (Gen. 18:12) Edieke ebe ye n̄wan mîkponoke kiet eken, ẹsikụt emi ke nte mmọ ẹtịn̄de ikọ ye uyo ikọ mmọ. (N̄ke 12:18) Edieke mmọ ẹkade iso ẹtre ndikpono kiet eken, ndọ mmọ ekeme ndibiara.—Kot James 3:7-10, 17, 18.
12. Ntak emi mbufa mme ọdọ ndọ ẹkpenyenede ndinen̄ede nsịn ukeme ntịn̄ ikọ ukpono ukpono?
12 Mbufa mme ọdọ ndọ ẹkpenyene ndinen̄ede nsịn ukeme ntịn̄ ikọ edinem edinem ye ukpono ukpono ye kiet eken, sia emi ayanam mmọ ẹkeme ndineme nneme ifụre ifụre. Owo kiet ọkọdọhọ ete: “Akpa isua ifan̄ oro owo ọdọde ndọ esisan̄a ye idatesịt, edi ekeme n̄ko ndisọn̄ etieti. Nte odomode ndifiọk ekikere, edu, ye udọn̄ an̄wan fo—enye onyụn̄ odomode ndifiọk okwo—emi ekeme ndisịn̄ede mbufo. Edi eyenen̄ede ọfọn edieke mbufo ẹdade eti ibuot ẹse ẹban̄a emi, ẹsinyụn̄ ẹdade ndusụk mfịna nte n̄kpọ imam, ẹsụhọrede idem, ẹnyene ime, ẹnyụn̄ ẹberi edem ke Jehovah.” Emi edi ata akpanikọ!
ẸNEN̄EDE ẸSỤHỌDE IDEM
13. Ntak emi nsụhọdeidem edide ata akpan n̄kpọ edieke anade ndọ enem?
13 Inem inem nneme emi ebe ye n̄wan ẹnemede etie nte idịm emi ewetde ata sụn̄sụn̄ ebe ke in̄wan̄. ‘Nsụhọdeidem’ ayanam idịm oro aka iso ewet. (1 Pet. 3:8) Eyenete emi ọdọde ndọ ke isua 11 ọkọdọhọ ke “nsụhọdeidem edi usụn̄ emi ememde akan ndibiere utọk sia emi esinam owo ekpe ubọk.” Ebiowo emi okopde inem ndọ esie ke isua 20 ọkọdọhọ ete: “Ndusụk ini ndikpe owo ubọk ọfọn akan ndidọhọ enye ke imama enye.” Enye ama adian do ete: “Kiet ke otu akakan n̄kpọ oro anamde owo osụhọde idem edi akam. Ke ini ami ye n̄wan mi ibọn̄de akam ọtọkiet inọ Jehovah, emi esinam nnyịn iti ke idi mme anana mfọnmma, onyụn̄ anam iti mfọnido Abasi emi owo mîdotke. Emi esin̄wam mi nse n̄kpọ nte odotde.”
14. Didie ke ntan̄idem ekeme ndibiat ndọ?
14 Edi ntan̄idem isiyakke ẹnam emem. Enye isiyakke ẹneme nneme ọfọn sia mîsiyakke ọdọn̄ owo ndikpe ubọk. Utu ke ndisụhọde idem n̄kpe ubọk ndọhọ ẹdahado ẹnọ imọ, owo ntan̄idem esiyom ikọ unyan̄a idem etịn̄. Utu ke ndidọhọ ke ima inam ndudue, enye esidọhọ ke owo enye eken akam edue. Ẹma ẹdue enye, utu ke ndinam emem, enye ayayat esịt, etịn̄ ikọ uyat uyat mîdịghe odop owo uyo. (Eccl. 7:9) Ke akpanikọ, ntan̄idem ekeme ndibiat ndọ. Ọfọn iti ke “Abasi ọbọbiọn̄ọ mbon ntan̄idem, edi enye ọnọ mbon nsụhọdeidem mfọnido oro owo mîdotke.”—Jas. 4:6.
15. Tịn̄ nte ndinam edumbet emi odude ke Ephesus 4:26, 27 ekemede ndin̄wam ebe ye n̄wan ẹkọk mfịna mmọ.
15 Edi inenke ebe ye n̄wan ndikere ke ntan̄idem idisịnke mfịna ke ndọ mmimọ tutu amama. Edieke ntan̄idem ọtọn̄ọde, oyom mmọ ẹsọsọp ẹnam n̄kpọ ẹban̄a oro. Paul ọkọdọhọ mme Christian ete: “Ẹkûyak utịn osụhọde edisịm iyatesịt mbufo, ẹkûnyụn̄ ẹyak ufan̄ ẹnọ Devil.” (Eph. 4:26, 27) Edieke ẹtrede ndinam se Ikọ Abasi ọdọhọde, emi ekeme ndida afanikọn̄ ndi. Eyenete an̄wan kiet ekeseme ete: “Enyene ini emi ami ye ebe mi mîsinamke se Ephesus 4:26, 27 ọdọhọde. Emi esifịna mi tutu n̄kemeke ndide idap!” Ntre ọfọn isọsọp ineme mfịna ke usụn̄ emi edinamde ikọk mfịna oro! Edi ekeme ndiyom ebe ye n̄wan ẹnọ kiet eken ifet man esịt osụhọ mmọ. Odot ẹbọn̄ akam n̄ko ẹben̄e Jehovah anam mmimọ isụhọde idem. Emi idiyakke mmọ ẹkere ẹban̄a idemmọ edi ẹkam ẹkere ẹban̄a nte ẹkpekọkde mfịna oro.—Kot Colossae 3:12, 13.
16. Didie ke nsụhọdeidem ekeme ndin̄wam ebe ye n̄wan ẹda enọ mmọ ẹnam n̄kpọ ke eti usụn̄?
16 Nsụhọdeidem ayan̄wam ebe m̀mê n̄wan okụt eti n̄kpọ ke idem nsan̄a ndọ esie. Ke uwụtn̄kpọ: N̄wan ekeme ndinyene san̄asan̄a enọ emi enye esidade an̄wam ubọn. Edieke ebe esie osụhọrede idem, enye ididaha ke n̄wan amia mbuba ye imọ, edi eyesịn udọn̄ ọnọ enye ada enọ emi an̄wam ubon, ndien emi oyowụt ke enye ama n̄wan esie etieti. (N̄ke 31:10, 28; Eph. 5:28, 29) Kpasụk ntre, n̄wan emi osụhọrede idem ididaha enọ esie inam inua m̀mê ndisụhọde ebe esie itie. N̄kọ mmọ mbiba ẹdi “obụk kiet,” ndien n̄kpọ ama anam enyịn anam ibuo.—Matt. 19:4, 5.
17. Nso ikeme ndinam ndọ eyomfịn enem onyụn̄ ada itoro ọsọk Abasi?
17 Anaedi afo oyom ndọ fo etie nte eke Abraham ye Sarah m̀mê eke Isaac ye Rebekah—oro edi, oyom ndọ fo enen̄ede enem, ebịghi, onyụn̄ ada itoro ọsọk Jehovah. Edieke edide ntre, ka iso da ndọ nte Jehovah adade. Kpep Ikọ esie man enyene ikike ye ọniọn̄. Nyene ata ima—“kpa edemeikan̄ Jah”—ebe ke ndima nti edu kiet eken. (Ikwọ Sol. 8:6) Nen̄ede sịn ukeme man enyene nsụhọdeidem. Nam n̄kpọ ye nsan̄a fo ukpono ukpono. Edieke anamde emi, ndọ fo eyenen̄ede adat fi esịt onyụn̄ adat Ete fo eke heaven. (N̄ke 27:11) Ke akpanikọ, ekeme nditie fi ke idem nte eketiede eyenete emi ọdọde ndọ ke isua 27, emi ekewetde ete: “N̄kemeke ndidian̄ade n̄kpọn̄ n̄wan mi. Nnyịn idọdiọn̄ ikpere kiet eken kpukpru usen. Ima emi imade Jehovah ye ndineme nneme kpukpru usen anam emi.”


text:
OTÚ NDỊ KRAỊST SI EBI NDỤ
Emela Ihe Ndị A Mgbe Ị Na-amụrụ Mmadụ Ihe
Ikwu Oké Okwu: Echela na ị ga-akọwachara ya ihe niile otu mgbe. Jizọs ji ajụjụ mee ka ndị mmadụ chee echiche ma ghọta ihe ọ na-ekwu. (Mat. 17:24-27) Ịjụ onye ị na-amụrụ ihe ajụjụ ga-eme ka ọmụmụ ihe unu dị ụtọ, meekwa ka ị mata ihe ndị o kweere nakwa ma ọ̀ na-aghọtakwa ihe unu na-amụ. (be 253 ¶3-4) Ị jụọ ya ajụjụ, nwee ndidi ka ọ zaa. Ọ bụrụ na ọ zataghị ya, agwala ya aziza ya, kama, jirikwa ajụjụ ndị ọzọ nyere ya aka ịzata ya. (be 238 ¶1-2) Jiri nwayọọ kọwaara ya ihe otú ọ ga-aghọta ya.—be 230 ¶4.
Ime Ka Ihe Gbagwojuo Anya: Agwala onye ị na-amụrụ ihe ihe niile ị ma gbasara ihe unu na-amụ. (Jọn 16:12) Ihe ị ga-elekwasị anya na ya bụ isi ihe e kwuru na paragraf unu na-atụle. (be 226 ¶4-5) Ma, ọ bụrụ na ị kọọrọ ya ọtụtụ ihe ndị ọzọ gbasara ihe unu na-amụ, o nweziri ike ime ka ihe niile gbaa ya gharịị. (be 235 ¶3) Onye ahụ ghọtahaala ihe bụ́ isi e kwuru na paragraf ahụ, gafee na paragraf ọzọ.
Ịmụcha Ọtụtụ Paragraf: Ihe bụ́ mkpa anyị bụ ka ihe anyị na-amụrụ mmadụ ruo ya n’obi, ọ bụghị ka anyị mụchaa ọtụtụ paragraf. (Luk 24:32) Jiri amaokwu Baịbụl dị na pafagraf unu nọ na ya mee ka isi ihe unu na-amụ doo ya anya. (2 Kọr. 10:4; Hib. 4:12; be 144 ¶1-3) Jiri ihe atụ ndị dị mfe kọwaara ya ihe unu na-amụ. (be 245 ¶2-4) Gbalịa mata ihe onye ahụ kweere na ihe ndị na-enye ya nsogbu. Chọpụtazie otú ị ga-esi jiri ihe unu na-amụ nyere ya aka. Jụọ ya ajụjụ ndị dị ka: “Olee otú obi dị gị maka ihe ndị a ị na-amụta?” “Gịnị ka ihe a anyị na-amụ na-akụziri anyị gbasara Jehova?” “Olee uru ị ga-erite ma ọ bụrụ na i mee ha?”—be 238 ¶3-5; 259 ¶1.


text:
NTE ẸKWỌRỌDE IKỌ ẸNYỤN̄ ẸNỌDE UKPEP KE OFỤRI ISỌN̄
Asia ye Ufọt Ufọt Edem Usiahautịn
IDỤT 48
IBATOWO 4,315,759,010
MME ASUANETOP 703,271
UKPEPN̄KPỌ BIBLE 732,106
Enye Ama Obụp M̀mê Mbon En̄wen Ẹkeme Nditiene Ndi
Ke Indonesia, eyenete kiet ama ọnọ owo emi anamde utom ke itie ubon n̄kpọisan̄ n̄wedikot Editi, usen iba mbemiso usen Editi oro. Ete oro ekedi Muslim. Enye ama obụp m̀mê mbon en̄wen ẹkeme nditiene ndi, sia ẹkenọde enye n̄wedikot kiet kpọt. Eyenete oro ama ọdọhọ ke mmọ ẹkeme nditiene ndi. Ete oro ama ọdọhọ ke mbonubon imọ ẹwak etieti, onyụn̄ ọdọhọ ẹnọ imọ ediwak n̄wedikot. Eyenete oro ama ọnọ enye n̄wedikot 20 onyụn̄ ọdọhọ ke iyom nditi n̄kpa Jesus, ntre ke ikot kpukpru owo, mme Christian ye mbon Muslim. Ete oro ama ọdọhọ ke iyasan̄a ye owo 60 m̀mê 70 idi.
Esisịt ini ke Editi ama ọkọtọn̄ọ, owo 248 do ẹketie ẹkpan̄ utọn̄ ẹkop utịn̄ikọ Editi oro, edi ibịghike, ete oro asan̄a ye n̄kpọ nte owo 100 edi, esịnede irenowo, iban, nditọwọn̄, n̄kani iren, n̄kani iban, ye n̄wan idịbi emi ekekperede ndiman eyen. Mmọ ẹma ẹbọ ediwak moto man ẹtan̄ mme owo ẹka ufọkisen emi ẹkenịmde Editi oro. Ke ini mme ekpeme ufọkisen oro ẹkekụtde utọ uwak owo oro, mmọ ikenyịmeke mmọ ẹdụk ke nsonso oro. Ẹma ẹkere m̀mê nso inam utọ uwak mbon Muslim emi ẹdi ndidụk edinam mme Christian. Ke mmọ ẹma ẹkewụt n̄wedikot Editi oro ẹkenọde mmọ, mme ekpeme ufọkisen oro ẹma ẹda mmọ ẹkewụt ebiet emi ẹkenịmde Editi oro. N̄kpọ nte owo 60 ẹkekeme ndidụk esịtufọk oro sia itie mîkekemke kpukpru owo.
Usen ifan̄ ke oro ebede, eyenete oro ama afiak aka itie ubon n̄kpọisan̄ oro okobụp m̀mê mme owo oro ẹma ẹma edinam oro. Ete oro ọkọdọhọ ke bụt ama anam mmimọ ndidi, edi ke ini mmimọ ikedide, ama edinem mmimọ sia kpukpru owo ẹma ẹfọn ido etieti ẹnyụn̄ ẹsan̄a ẹkọm mmimọ ubọk ke ini edinam oro asuanade. Eyenete oro ama ada ini oro okot enye edidụk akpan utịn̄ikọ oro ẹdinịmde ke Sunday. Enye ama asan̄a ye mbonufọk esie ye mme mbọhọidụn̄ esie edi, emi kpukpru ẹkedide owo 40. Sia mmọ ẹkedide ke ini mbono esop ekperede ndisuana, mbiowo ẹma ẹdọhọ ẹfiak ẹnọ utịn̄ikọ oro ọyọhọ ikaba. Etieibuot okpokoro ama afiak ọtọn̄ọ mbono esop onyụn̄ etịn̄ ibio ibio aban̄a ikwọ ye akam. Sia mmọ ẹkedide mbon Muslim, etịn̄ikọ okokot Bible “Edisana N̄wed” onyụn̄ okot Jesus “Prọfet Isa” ke ini enye ọkọnọde utịn̄ikọ oro.
Ekem ebiowo kiet ama aka ufọk ete oro akada n̄wed Kpan̄ Utọn̄ Nọ Abasi ọtọn̄ọ ndikpep enye Bible. Owo duopeba en̄wen ẹma ẹtiene ẹkpep Bible, ndien emi esịne iban Muslim ye nditọwọn̄ ifan̄.
Se Mme Owo Ẹdikotde ke Bọs
Mme bọs emi mme owo ẹsidụkde ke Ulaanbaatar ke Mongolia, ẹsika nsio nsio obio ke idụt oro. Utọ bọs oro ẹkeme ndiwat n̄kpọ nte usen iba mbemiso ẹsịmde ebiet ẹkade. Mme owo ke esịt bọs oro ẹsitie ẹde idap mîdịghe ẹse usụn̄ ye ikọt. Kpa ye oro mbon Mongolia ẹsimade ndikot n̄wed, owo isinọhọ mmọ n̄wed ndikot. Emi akanam ndusụk nditọete ke Esop Songinokhairkhan ẹkedọhọ mme andiwat bọs oro ẹte: “Ikpama ndinọ mbufo ndiye n̄wed man ẹkpekot. Ẹsidọn̄ mme n̄wed ẹnọ mme owo ndikot ke esịt ubomofụm. Edieke ẹkerede ke mme owo ke moto mbufo ẹyema ndikot n̄wed, iyesịn n̄wed inọ mmọ ẹkot.” Mme awat bọs itiaita ẹma ẹnyịme. Ndien nditọete oro ẹma ẹnịm magazine 299 ye ndiye n̄kpri n̄wed 144. Mmọ ẹma ẹnyụn̄ ẹdọhọ ke iyesida mbufa magazine ididọn̄ kpukpru ini.
Itieurua Ebiet Itieurua
Ke idụt kiet ke Asia, ẹma ẹdọhọ mbiowo iba ẹka ẹkese eyenete an̄wan emi mîkọwọrọke an̄wautom aba ke isua itiaita. Sia mmọ mîkekwe eyenete mi akpa, mmọ ẹma ẹkot enye man ẹfiọk nte ididade ikụt enye. Eyenete oro ama ọdọhọ mmọ ẹdikụt imọ ke itieurua imọ emi odude ke akamba urua kiet. Ke mmọ ẹma ẹkesan̄a ofụri urua oro ẹyom itieurua eyenete oro, mmọ ẹma ẹdisịm itieurua kiet emi mmọ ẹkekerede ke enye enyene. Mmọ ẹma ẹdụk ẹkọm mma kiet emi ekenịmde ekpri Bible ke enyọn̄ okpokoro esie. Ke ẹma ẹkebụp enye enyịn̄, ebiet emi enye otode, ẹnyụn̄ ẹbụp isua emana nditọ esie mbiba, nditọete emi ẹkekere ke eyenete oro mmimọ ikoyomde do edi oro. Mmọ ẹma ẹdọhọ enye ẹte: “Nnyịn idi nditọete fo, idi Mme Ntiense Jehovah.”
Idem ama akpa mma oro, enye onyụn̄ ọbọrọ mmọ ete: “Ami ndi Christian.” Nte mma emi akanamde n̄kpọ ama akpa nditọete emi idem. Edi mmọ ẹma ẹnọ enye n̄wed ukpep Bible ifan̄, enye onyụn̄ ọkọm mmọ. Ini mmọ ẹwọrọde do ke mmọ ẹkedi ẹdifiọk ke idịghe itieurua eyenete oro ke mmọ ẹkedụk oro! Mmọ ẹkeyom ndika ọyọhọ itieurua 2202, edi ẹkabade ẹka 2200. Ebiowo kiet ama ọdọhọ ete: “Eketie nte angel akada nnyịn odụk itieurua mma oro. Mma emi okonyụn̄ ekere enyịn̄ eyenete oro, mmọ ẹketo obio kiet, ndien nditọ mmọ mbiba ẹkedi ubọkn̄ka! Ekpedi mma oro ekekere enyịn̄ efen mîdịghe oto obio efen, ikpọkọsọp ifiọk ke idịghe eyenete oro edi oro.” Ke mmọ ẹma ẹkebe itieurua iba en̄wen, mmọ ẹma ẹdisịm ndien itieurua eyenete emi. Enye do eketie ebet mmọ.
“Idem ama enen̄ede akpa mi ndifiọk ke Jehovah ifreke mi kpa ye oro mmen̄kọkwọrọke ikọ ke anyan ini”
Mbiowo oro ndikedue ndụk itieurua mma emi ama anam enye ọtọn̄ọ ndikpep Bible nnyụn̄ ndụk mme mbono esop. Eyenete oro mîkọwọrọke an̄wautom aba do ama ọtọn̄ọ ndidụk kpukpru mbono esop onyụn̄ ọwọrọ an̄wautom kpukpru ini. Enye ọkọdọhọ ete: “Idem ama enen̄ede akpa mi ndifiọk ke Jehovah ifreke mi kpa ye oro mmen̄kọkwọrọke ikọ ke anyan ini.”
Ẹnọ Etop Ẹsọk Owo ke Ukwọedịm
Greg ye Alma ẹma ẹwọrọ ẹka isuo Catanduanes ke Philippines man ẹkekwọrọ ikọ ke ebiet emi ẹnen̄erede ẹyom mme ọkwọrọ ikọ. Ndusụk itie ke obio oro ẹtie obot obot, ntre mmọ ẹsisan̄a n̄kpọ nte kilomita 19 mbemiso ẹsịmde ebiet emi mmọ ẹyomde ndikwọrọ ikọ. Ndusụk ini, mmọ ẹsidụk ubom ẹwat n̄kpọ nte hour iba man ẹkekwọrọ ikọ ke mme isuo eken. Isimemke utom ndinam utọ isan̄ emi ke ukwọedịm. Utu ke nditie ntre ke ufọk ikwọrọke ikọ, mmọ ẹsida ini oro ẹnọ etop ẹsọk mme owo edieke ememde urua.
Greg ọdọhọ ke isibem iso isiak enyịn̄ imọ ke etop oro. Ekem enye adian do ete: “Enyene se nyomde ndiwụt fi ke Bible.” Enye ọdọhọ ke itien̄wed emi imọ isimade nditịn̄ mban̄a edi John 17:3. Enye ete ke imọ ima iwet ikọ itien̄wed emi, imesibụp mbụme iba emi: Anie edi ata Abasi? Anie onyụn̄ edi Jesus Christ? Ekem idọhọ owo oro ọbọrọ. Edieke owo oro ọbọrọde, enye ẹsifiak ewet ikọ itien̄wed efen, utọ nte Psalm 83:18. Edieke owo oro akade iso ndibọrọ, enye esibụp m̀mê enye akpama ikokot enye ke fon man ika iso ke nneme oro. Greg ye Alma ẹdọhọ ke ediwak owo ẹsinyịme.
Mma kiet emi Greg ye Alma ẹkenọde text ama enyene ediwak mbụme Bible, ntre mmọ ẹma ẹnọ enye ediwak text, enye onyụn̄ ọbọrọ. Mma oro ama enyịme mmọ ẹkpep Bible ye imọ. Ekem enye ama etịn̄ se enye ekekpepde ke Bible ọnọ eyen eyeneka esie ye owo itieutom mmọ. Mmọ mbita ẹma ẹna baptism.


text:
Microsoft Office Word Viewer
-
Version:
-
-
Asụsụ:
-
Nbudata Microsoft Office Word Viewer
Nkọwa:
Isi atụmatụ:
- Ilele nke Microsoft Okwu akwụkwọ
- Iṅomi na-ebi akwụkwọ nke akwụkwọ
- Nkwado nke formats
- Mfe na-adaba adaba interface
Comments on Microsoft Office Word Viewer:
Microsoft Office Word Viewer Metụtara software:
Otu nke na-eduga na free analogues nke Microsoft Office. The software na-akwado ndị kasị ewu ewu formats iji nweta kacha ndakọrịta na ọrụ ndị ọzọ software.
Ngwá ọrụ iji chọta ihe ọmụma dị nchekwa data nke ọbá akwụkwọ na ndị ọkà mmụta sayensị oru na ụwa. The software na-akwado mmekọrịta na online n'ọbá akwụkwọ nke ọrụ ahụ.
The mfe iji software na nnukwu set ngwaọrụ na ihe nkwado nke na-ewu ewu file formats dozie dị iche iche ụlọ ọrụ aga-eme.
The software-agba ọsọ, echiche na ibipụta electronic tebụl na Excel usoro. The software enyere na-ele akwụkwọ dị iche iche ụdịdị na-agbanwe ụfọdụ nkọwa nke page.
The ụlọ ọrụ ụlọ na-arụ ọrụ na ederede akwụkwọ na tebụl. Ọ na-akwado a ukwuu nke formats na ọrụ dị ka onye ọzọ Microsoft Office.
The software na-arụ ọrụ na ụlọ ọrụ faịlụ dị iche iche formats na nwere a ịrịba arụmọrụ na e dere a set nke dị ndebiri.
The software iji tọghata iPod video faịlụ. The software na-akwado ndị na-ewu ewu video formats na e dere ihe ọkpụkpọ n'ihi na ha playback.
A software iji melite internet njikọ site na-eme mgbanwe ndị kwesịrịnụ ntọala nke modem na ndị ọzọ na netwọk modul.
The ọtọ ọkpụkpọ na-egwu na elu àgwà videos. The software na-enyere aka na-ele TV ọwa na internet na ibudata ọdịnaya site na-ewu ewu video ọrụ.
The software ibudata HD video site na-ewu ewu weebụ ọrụ. The software nwere a wuru na-search engine na ihe nchọgharị iji chọta ọdịnaya site Keywords.
Ngwá Ọrụ ịzụ ngwa ngwa na-dee na keyboard. The software dere a dị iche iche ụdịdị na-ekewa site ihe na-echeta isi nhọrọ.
The ọkpụkpọ ka n'ụdị na mgbasa ozi faịlụ a na elu àgwà na nnukwu set nke ngwaọrụ maka nhazi. Ọzọkwa software na-akwado ọrụ nke playback nke miri-iyi video.
The software na-ele ihe ọmụma zuru ezu banyere faịlụ Ọdịdị nke a na diski ike na-ebuli disk ohere. The software na-enye ọtụtụ variants gosipụta ọdịnaya owuwu na disk.
The ahịa ibudata ma na-eso iyi faịlụ. The software-enye gị ohere iji hazie nbudata nke faịlụ na-ele ihe ọmụma zuru ezu banyere ha.
Na-ewu ewu egwuregwu na-ewu dị iche iche owuwu n'ụwa kere si blocks. Ọkpụkpọ nwere ihe ohere dị iche iche na egwuregwu ụdịdị na ọtụtụ mgbanwe mụbaa ohere.
Lee ihe software
Ọrụ usoro:
- Windows
- Android
Top software:
Lee ihe software


text:
NDỊ NA-ETO ETO NA-AJỤ, SỊ
Gịnị Ka M Ga-eme Ma A Chọwa M Okwu?
Gịnị bụ ịchọ okwu?
Olee ihe mere ndị mmadụ ji achọ ibe ha okwu?
Olee ụdị ndị a na-achọkarị okwu?
Gịnị ka ị ga-eme ma a chọọ gị okwu?
Gụọ ụfọdụ ihe ndị na-eto eto ibe gị kwuru na ihe otu onye nkụzi kwuru gbasara ịchọ mmadụ okwu, zaakwa ajụjụ ụfọdụ gbasara ịchọ okwu.
Ịchọ okwu abụghị ihe e kwesịrị ileghara anya. Otu nnyocha e mere na Briten gosiri na e kee ndị na-eto eto gburu onwe ha ụzọ iri, ihe so mee ka ihe karịrị ụzọ anọ n’ime ha gbuo onwe ha bụ na a na-achọ ha okwu.
Gịnị bụ ịchọ okwu?
Ịchọ okwu abụghị naanị iti mmadụ ihe. Ụzọ ụfọdụ e nwere ike isi chọọ mmadụ okwu bụ:
Ịkọ mmadụ ọnụ. Otu nwa agbọghọ dị́ afọ iri abụọ aha ya bụ Celine sịrị: “
Ụmụ nwaanyị nwere ọnụ ọjọọ. Enweghị m ike ichefu aha ndị ha kpọrọ m ma ọ bụ ihe ndị ha kwuru. Ha mere ka m yie onye na-abaghị uru, onye a jụrụ ajụ, nakwa onye iberiibe. Ọ gaara akara m mma ma a sị na ha tiri m ihe.”
Ịkpapụ mmadụ iche. Nwa agbọghọ dị́ afọ iri na asatọ aha ya bụ Haley kwuru, sị: “
Ụmụ akwụkwọ anyị malitere ịgbara m ọsọ. M bịa ka m soro ha nọrọ na tebụl rie nri, ha anọchie ebe niile ka m ghara iso ha nọrọ. N’afọ ahụ niile, m na-ebe ákwá, e nweghịkwa onye mụ na ya na-anọ eri nri.”
Isi n’Ịntanet achọ okwu. Nwa okorobịa dị́ afọ iri na anọ aha ya bụ Daniel kwuru, sị: “
Naanị obere ihe mmadụ dere na kọmputa zipụ n’Ịntanet nwere ike imebi aha mmadụ ma ọ bụdị kpata nnukwu nsogbu. O nwere ike ịdị ka ihe na-enweghị ike ime eme, ma ọ na-eme.” Iji ekwentị ezipụ foto ma ọ bụ ozi ndị na-adịghị mma sokwa n’otú e si eji Ịntanet achọ mmadụ okwu.
Olee ihe mere ndị mmadụ ji achọ ibe ha okwu?
Lee ihe ụfọdụ nwere ike ịkpata ya.
A chọrọ hanwa okwu. Otu nwa okorobịa aha ya bụ Antonio kwuru, sị: “
Otú ndị ọgbọ m si na-emesi m ike mere ka ike gwụ m, mụ amalitezie ịchọ ndị ọzọ okwu ka ndị ọgbọ m nwee mmasị n’ebe m nọ. M mechara chọpụta na ihe ahụ m mere adịghị mma.”
Ha mụtara ya n’aka ndị ọzọ. N’akwụkwọ Jay McGraw dere, nke a na-akpọ Life Strategies for Dealing With Bullies, ọ sịrị: ‘
Ọtụtụ mgbe, ihe mere ndị na-eto eto ji achọ ndị ọzọ okwu bụ na ọ bụ otú ahụ ka nne ha na nna ha, ụmụnne ha ndị tọrọ ha, na ndị ọzọ nọ́ n’ezinụlọ ha si emeso ibe ha.’
Ha na-eme ka ha siri ike, ma ụjọ na-atụ ha. N’akwụkwọ Barbara Coloroso dere, nke a na-akpọ The Bully, the Bullied, and the Bystander, o kwuru, sị: “
Ụmụaka ndị na-achọ okwu na-eme ka ha ka ndị ọzọ mma iji kpuchie obi ọjọọ na-eme ha nakwa ụjọ ji ha/Obi anaghị adị ụmụaka ndị na-achọ okwu mma. Ọ bụ ya mere ha ji achọ okwu ka obi wee dị ha mma.”
Olee ụdị ndị a na-achọkarị okwu?
Ndị na-anọ naanị ha. Ụfọdụ ndị na-eto eto ọ na-ara ahụ́ ịkpa ndị ọzọ nso na-anọkarị naanị ha, ya emezie ka ọ dịrị ndị ọchọ okwu mfe ịna-achọ ha okwu.
Ndị a na-ele anya na ha gbapụrụ iche. A na-achọ ụfọdụ ndị okwu maka otú ha dị, agbụrụ ha si, okpukpe ha na-ekpe ma ọ bụdị maka na ha nwere nkwarụ. Ihe ọ bụla ndị ọchọ okwu hụrụ ka ha na-eji achọ mmadụ okwu.
Ndị ụjọ na-atụkarị. Ndị ọchọ okwu na-ama ndị ụjọ na-atụkarị. Ọ bụ ụdị ndị ahụ ka ọ na-akacha adịrị ha mfe ịchọ okwu, ebe ha ma na ha agaghị emegwara ha.
Gịnị ka ị ga-eme ma a chọọ gị okwu?
Emela ka ihe ha na-eme ọ̀ na-ewe gị iwe. Otu nwa agbọghọ aha ya bụ Kylie kwuru, sị: “
Obi na-adị ndị ọchọ okwu ụtọ ma ha mata na ha emeela ka iwe wee gị. Ma, ọ bụrụ na i mee ka ihe ha na-eme ewuteghị gị, ha ga-akwụsị ịchọ gị okwu.” Baịbụl kwuru, sị: “
Onye nzuzu adịghị ejide mmụọ ya ma ọlị, ma onye maara ihe na-ejideru ya n’isi.”
—Ilu 29:11.
E megwarala ha. Imegwara ha agaghị eme ka ha kwụsị ịchọ gị okwu, kama ọ ga-eme ka ha na-achọsikwu gị okwu ike. Baịbụl kwuru, sị: “
Unu ejila ihe ọjọọ akwụ onye ọ bụla ụgwọ ihe ọjọọ.”
—Ndị Rom 12:17; Ilu 24:19.
Gbaara nsogbu ọsọ. Gbaa mbọ na-ezere ndị ọchọ okwu. Agala ebe ha nwere ike ịchọ gị okwu. Emekwala ihe ga-eme ka ha chọọ gị okwu.
—Ilu 22:3.
Mee ihe ha na-atụghị anya ya. Baịbụl kwuru, sị: “
Azịza dị nro na-eme ka ọnụma laa.”
—Ilu 15:1.
Were ya ka egwuregwu. Dị ka ihe atụ, ọ bụrụ na onye na-achọ gị okwu kọrọ gị ọnụ na i buru oké ibu, i nwere ike ịmụmụ ọnụ ọchị, sị ya: “
Ọ dị ka ị̀ ma na m kwesịrị ifelatatụ.”
Si ebe ahụ pụọ. Otu nwa agbọghọ dị́ afọ iri na itoolu aha ya bụ Nora kwuru, sị: “
Ọ bụrụ na ị gba nkịtị, ọ ga-egosi na ị ma ihe nakwa na ị ka onye ahụ ike. Ọ ga-egosikwa na ị na-ejide onwe gị, bụ́ ihe onye ahụ na-achọ gị okwu na-agaghị emeli.”
Gbaa mbọ ka ị ghara ịna-atụ ụjọ. Otu nwa agbọghọ aha ya bụ Rita kwuru, sị: “
Ndị ọchọ okwu na-ama mgbe ahụ́ na-erughị gị ala. Ha nweziri ike chọwa gị okwu mgbe ahụ ka ha menye gị ụjọ.”
Gwa ya onye ọzọ. Otu nnyocha e mere gosiri na ihe karịrị ọkara n’ime ndị e si n’Ịntanet chọọ okwu anaghị akọrọ ya onye ọzọ. O nwere ike ịbụ ihere mere na ha anaghị akọrọ ya onye ọzọ, karịsịa ma ọ bụrụ nwoke ka a chọrọ okwu ahụ. O nwekwara ike ịbụ maka na ha na-atụ ụjọ na a ga-emesikwu ha ike ma ha gwa ya onye ọzọ. Ma, cheta na ndị ọchọ okwu anaghị achọ ka ndị ọzọ mata ihe ha na-eme. N’ihi ya, ịgwa ndị ọzọ banyere okwu a chọrọ gị so n’ihe nwere ike ime ka ha kwụsị ịchọ gị okwu.


text:
NDỊ NA-ETO ETO NA-AJỤ, SỊ
Èruola M Mụ na Onye Na-abụghị Nwoke Ma Ọ Bụ Nwaanyị Ibe M Ịkpawa?
Gịnị ka nwoke na nwaanyị ịkpa pụtara?
Gịnị mere nwoke na nwaanyị ji akpa?
Ètoruola m inwe onye mụ na ya ga na-akpa?
Gịnị mere i ji kwesị ichere ruo mgbe i ruru ogo ya tupu gị enwee onye gị na ya ga na-akpa?
Gịnị ka nwoke na nwaanyị ịkpa pụtara?
Gị na onye na-abụghị nwoke ma ọ bụ nwaanyị ibe gị na-akpapụ mgbe niile. Gị na ya ùnu na-akpa?
Gị na onye na-abụghị nwoke ma ọ bụ nwaanyị ibe gị hụrụ ibe unu n’anya. Ọtụtụ ugboro n’ụbọchị, ị na-eji ekwentị ezigara ya ozi ma ọ bụ na-akpọ ya. Gị na ya ùnu na-akpa?
Mgbe ọ bụla gị na ndị enyi gị zukọtara, gị na otu onye ahụ na-abụghị nwoke ma ọ bụ nwaanyị ibe gị na-anọkarị. Gị na ya ùnu na-akpa?
O nwere ike o sighịrị gị ike ịza ajụjụ nke mbụ ahụ. Ma o nwere ike ịbụ na i bu ụzọ chee echiche tupu gị azaa ajụjụ nke abụọ na nke atọ. Gịnị ka nwoke na nwaanyị ịkpa pụtara?
N’eziokwu, nwoke na nwaanyị ịkpa pụtara na ha abụọ na-emekọ ihe ọnụ ma nwee mmasị n’ebe ibe ha nọ.
N’ihi ya, azịza ajụjụ atọ ahụ a jụrụ na mbụ bụ ee. Ma ọ̀ bụ n’ekwentị, ma ọ̀ bụ n’ihu n’ihu, n’ebe ndị mmadụ nọ ma ọ̀ bụ n’ebe ndị mmadụ na-anọghị, ọ bụrụ na gị na onye na-abụghị nwoke ma ọ bụ nwaanyị ibe gị nwere mmasị n’ebe ibe unu nọ, na-ezirịtakwa ozi mgbe niile, unu na-akpa.
Gịnị mere nwoke na nwaanyị ji akpa?
E kwesịrị inwe ezigbo ihe mere nwoke na nwaanyị ga-eji na-akpa. Ọ bụ iji nyere nwa okorobịa na nwa agbọghọbịa aka ịmata ma hà ga-alụ.
N’eziokwu, o nwere ike ịbụ na ndị ọgbọ gị na-ewere nwoke na nwaanyị ịkpa dị ka ihe egwuregwu. Ma eleghị anya, ọ na-atọ ha ụtọ ka ha na enyi ha nwoke ma ọ bụ enyi ha nwaanyị ihe ya kasị amasị ha na-anọ, n’agbanyeghị na ha achọghị ịlụ onye ahụ. Ụfọdụ nwere ike iwere enyi ha nwoke ma ọ bụ enyi ha nwaanyị dị ka onye ha ga-eji na-akpa nganga n’ihu ọha.
Ọtụtụ mgbe, nwoke na nwaanyị na-akpa n’ebughị n’obi ịlụ onwe ha, ọ gaghị egbu oge, ha esee. Otu nwa agbọghọ aha ya bụ Heather kwuru, sị: “Ọtụtụ n’ime ndị na-eto eto ndị nwere enyi nwoke ma ọ bụ enyi nwaanyị na-etisa n’ime otu izu ma ọ bụ abụọ. Ha na-ewere nwoke na nwaanyị ịkpa ka ihe na-ekwesịghị ịdịte aka. E nwekwara ike ikwu na ọ na-eme ka ha mụta ịgba alụkwaghịm kama ịmụta ịnọgide n’alụmdi na nwunye.”
O doro anya na mgbe gị na onye na-abụghị nwoke ma ọ bụ nwaanyị ibe gị na-akpa, ị na-eri onye ahụ obi. Ya mere, jide n’aka na i bu ezigbo ihe n’obi.—Luk 6:31.
Chegodị echiche: Ị̀ chọrọ ka onye ọzọ were obi gị na-egwuri egwu dị ka à ga-asị na ọ bụ ihe ụmụaka ji egwuri egwu, nke a ga-atụtụrụ, tụfuokwa n’egbughị oge? N’ihi ya, emekwala ya onye ọzọ. Baịbụl kwuru na ịhụnanya ‘adịghị akpa àgwà na-ekwesịghị ekwesị.’ —1 Ndị Kọrịnt 13:4, 5.
Otu nwa agbọghọ aha ya bụ Chelsea sịrị: “Mgbe ụfọdụ, m na-eche na nwoke na nwaanyị ịkpa kwesịrị ịbụ ihe egwuregwu. Ma ọ bụghị ihe egwuregwu ma otu onye buru n’obi na ha ga-alụ, ma onye nke ọzọ ebughị ya n’obi otú ahụ.”
Ihe ga-enyere gị aka: Ọ bụrụ na ị chọwala onye ị ga-alụ, gụọ 2 Pita 1:5-7, gị ahọrọ otu àgwà i kwesịrị ịrụ ọrụ na ya. Otu ọnwa gafee, chọpụta ma ị̀ mụtala ime nke ọma n’àgwà ahụ.
Ètoruola m inwe onye mụ na ya ga na-akpa?
Afọ ole ka i chere onye na-eto eto kwesịrị ịdị tupu ya na onye na-abụghị nwoke ma ọ bụ nwaanyị ibe ya akpawa?
Jụọ papa gị ma ọ bụ mama gị ajụjụ ahụ.
Afọ ole papa gị ma ọ bụ mama gị gwara gị nwere ike ịkarị afọ ole i chere onye na-eto eto kwesịrị ịdị. O nwere ike ọ gaghị akarị ya! I nwere ike ịbụ otu n’ime ndị na-eto eto maara ihe, ndị kpebiri na ha na onye na-abụghị nwoke ma ọ bụ nwaanyị ibe ha agaghị akpa ruo mgbe ha toruru ịmata onwe ha nke ọma.
Otu nwa agbọghọ dị afọ iri na asaa aha ya bụ Danielle kpebiri ime otú ahụ. Ọ sịrị: “Ụdị onye m gaara achọ ịlụ n’afọ abụọ gara aga dị nnọọ iche n’ụdị onye m ga-achọ ịlụ ugbu a. Ọbụna ugbu a, echeghị m na m ga-ekpebili ụdị onye m ga-alụ. Mgbe m chere na amatala m ihe m chọrọ, afọ ole na ole agafeekwa, mgbe ahụ ka m ga-echewe echiche ka mụ na nwoke kpawa.”
E nwere ihe ọzọ mere o ji dị mma ka mmadụ cheretụ. Baịbụl ji okwu bụ́ “ntoju ntorobịa” kọwaa oge agụụ mmekọahụ na-esi ike ná ndụ. (1 Ndị Kọrịnt 7:36) Ọ bụrụ na gị na onye na-abụghị nwoke ma ọ bụ nwaanyị ibe gị na-akpa mgbe ị ka nọ n’oge ntoju ntorobịa, o nwere ike ime ka agụụ mmekọahụ gụsiwe gị ike, meekwa ka i mee omume ọjọọ.
N’eziokwu, o nwere ike ịbụ na ọ bụghị ihe ọjọọ n’anya ndị ọgbọ gị. Ọ na-anụ ọtụtụ n’ime ha ọkụ n’obi inwe mmekọahụ. Ma i nwere ike izere ụdị echiche ahụ! (Ndị Rom 12:2) A sị ka e kwuwe, Baịbụl dụrụ gị ọdụ ka ‘ị gbaara ịkwa iko ọsọ.’ (1 Ndị Kọrịnt 6:18) Ọ bụrụ na i chere ruo mgbe ị gafere oge ntoju ntorobịa, ‘ị gaghị ekwe ka ọdachi dakwasị gị.’—Ekliziastis 11:10.
Gịnị mere i ji kwesị ichere ruo mgbe i ruru ogo ya tupu gị enwee onye gị na ya ga na-akpa?
Ọ bụrụ na mmadụ enyewe gị nsogbu ka gị na onye na-abụghị nwoke ma ọ bụ nwaanyị ibe gị na-akpa mgbe ị na-achọbeghị ịlụ di ma ọ bụ nwunye, o yiri mmadụ ịmanye gị ile ule n’ihe ị ka malitere ịmụ amụ. O doro anya na ọ gaghị adị mma otú ahụ! I kwesịrị ịmụ ihe ahụ ruo ogologo oge ka i nwee ike ịmata ụdị ajụjụ a ga-ajụ gị n’ule ahụ.
O yiri nwoke na nwaanyị ịkpa.
Nwoke na nwaanyị ịkpa abụghị ntakịrị ihe. Ya mere, tupu gị enwewe mmasị n’ebe mmadụ nọ, i kwesịrị iwepụta oge mụọ “ihe” dị oké mkpa, ya bụ, otú ị ga-esi bụrụ ezigbo enyi ndị mmadụ.
Mgbe ị ga-emecha hụ onye ị ga-alụ, ọ ga-adịrị gị mfe ime ka mmekọrịta gị na ya sie ike. A sị ka e kwuwe, ọ bụ mmadụ abụọ bụ ezigbo enyi ga-abụli di na nwunye na-ebi n’udo.
Icheretụ tupu gị na onye na-abụghị nwoke ma ọ bụ nwaanyị ibe gị amalite ịkpa agaghị eme ka i yie onye e kere agbụ. Kama nke ahụ, ọ ga-eme ka i nwekwuo ike ‘ịṅụrị ọṅụ mgbe ị bụ onye ntorobịa.’ (Ekliziastis 11:9) Ọ ga-eme ka i nwee oge ị ga-eji kwadebe onwe gị, ya bụ, imezikwu àgwà gị, nke ka nke, imezikwu mmekọrịta gị na Chineke.—Abụ Ákwá 3:27.
Ka ọ dị ugbu a, gị na ndị na-abụghị nwoke ma ọ bụ nwaanyị ibe gị nwere ike ịna-akpakọrịta. Olee ụzọ kacha mma ị ga-esi na-eme otú ahụ? Unu kwesịrị ịna-akpakọrịta n’ìgwè ebe ụmụ okoro, ụmụ agbọghọ na ndị mere okenye nọ. Otu nwa agbọghọ aha ya bụ Tammy sịrị: “Echere m na ọ ka ụtọ otú ahụ. Ọ ka mma inwe ọtụtụ ndị enyi.” Nwa agbọghọ ọzọ aha ya bụ Monica kwetara ihe Tammy kwuru ma sị: “Ọ bara nnọọ uru ka ndị na-eto eto na-akpakọrịta n’ìgwè, n’ihi na ị ga-ahụ ndị nwere àgwà dị iche iche.”
Ma, ọ bụrụ na i nwee mmasị n’ebe otu onye nọ, n’oge na-adịghị anya, i nwere ike iji aka gị kpatara onwe gị obi mgbawa. Ya mere, ya adịla gị oké ngwa ngwa. Jiri oge a i nwere ugbu a mụta otú e si emeta enyi, nakwa otú enyi na enyi si adị ná mma. Ọ bụrụ na i mechaa kpebie ka gị na onye na-abụghị nwoke ma ọ bụ nwaanyị ibe gị kpawa, ị ga-amatakwu onwe gị, matakwa ụdị àgwà ị chọrọ ka onye ị ga-alụ nwee.


text:
ISIOKWU TETA! A | IME KA NDỊ NA-ASỤ ASỤSỤ DỊ ICHE ICHE NỤ OZI ỌMA
Anyị Emewela Ihe Siiri Ọtụtụ Ndị Ike
E NWERE ihe dị ka puku asụsụ asaa ndị mmadụ na-asụ n’ụwa niile. Otú a e si nwee ọtụtụ asụsụ na-eme ka agụmakwụkwọ, ịga njem, ọchịchị, na azụmahịa ghara ịna-adịcha mfe. Nsogbu a dị kemgbe ụwa. Dị ka ihe atụ, n’ihe dị ka n’afọ 475 T.O.N.K., mgbe Eze Ahazuirọs na-achị Peshia (ọ dị ka ọ bụ ya bụ Zaksis nke Mbụ), ọ dịrịghị ya mfe ime ka ndị niile ọ na-achị mara ihe o nyere n’iwu n’ihi na a na-asụ ọtụtụ asụsụ n’ime otu narị ógbè na iri abụọ na asaa ọ na-achị. E dere iwu ahụ ka ọ dị otú ógbè nke ọ bụla si ede ihe nakwa otú ha si asụ asụsụ. *
Ndị ọchịchị na ọtụtụ ndị ọzọ na-agbasa ozi taa anaghị emeli ụdị ihe ahụ Eze Ahazuirọs mere. Ma, o nwere ndị na-eme ya. Ndịàmà Jehova na-asụgharị akwụkwọ ha dị iche iche, ihe ndị a na-egere egere, vidio, nakwa Baịbụl n’ihe karịrị narị asụsụ asaa na iri ise. Ụdị asụsụ ndị ogbi dị́ ihe dị ka iri asatọ sokwa n’asụsụ ndị ahụ. Ha na-ebipụtakwa akwụkwọ ndị ìsì n’ụdị dị iche iche.
N’agbanyeghị ihe a niile Ndịàmà Jehova na-eme, ha anaghị eji ihe ndị ha na-asụgharị akpa ego. A naghịkwa akwụ ndị nsụgharị ha na ndị na-arụrụ ha ọrụ ụgwọ. Oleezi ihe mere ha ji agba mbọ na-asụgharị ihe ndị ha na-emepụta n’ọtụtụ asụsụ, oleekwa otú ha na-esi asụgharị ha?


text:
Mme Mbụme Oro Mme Andikot Ẹbụpde
Ntak emi mme asua Jesus ẹkeyatde esịt ke mbet esie iyetke ubọk?
Kiet ke otu n̄kpọ emi mme asua Jesus ẹkeyomde ndida nsịn mfịna ye enye ye mme mbet esie edi emi. Ibet emi Abasi ọkọnọde nditọ Israel ama etịn̄ nsio nsio n̄kpọ emi ẹkemede ndinam owo edehe, utọ nte akpamfia, n̄kpọ ndiwọrọ owo ke idem, ye nditụk okpo owo m̀mê eke unam. Ibet oro ama etịn̄ n̄ko se ẹkpenamde man owo oro edehede asana. Ẹma ẹsifọp uwa, ẹdọhọ owo oro eyere mmọn̄, mîdịghe ẹda mmọn̄ ẹsịme enye man enye asana.—Lev., ibuot 11-15; Num., ibuot 19.
Mbon oro ẹkesikpepde mme Jew ibet, ẹma ẹnam ediwak ibet idemmọ ẹdian ke Ibet oro Abasi ọkọnọde nditọ Israel. N̄wed kiet ọdọhọ ke mmọ ẹma ẹsitie “ẹdụn̄ọde n̄kpọ kiet kiet emi ekemede ndinam owo edehe, ye nte owo emi enye anamde edehe ekemede ndinam mbon en̄wen, mme n̄kpọufọk, ye mme n̄kpọ eken ẹdehe. Mmọ ẹma ẹtịn̄ n̄ko mme n̄kpọufọk ye mme n̄kpọ eken oro enye mîdikemeke ndinam ẹdehe. Mmọ ẹma ẹnyụn̄ ẹtịn̄ se anade owo anam man afiak asana.”
Mme asua Jesus ẹma ẹbụp enye ẹte: “Ntak emi mme mbet fo mîsan̄ake nte ekemde ye ido mbon eset, edi ẹdiade udia mmọ ye ndedehe ubọk?” (Mark 7:5) Idịghe nte mmọ ẹkeyom mbet Jesus ẹyet ubọk mbemiso ẹdiade udia mbak mmọ ididọn̄ọ. Mmọ ẹkesidọhọ ke ana ẹtọhọ owo mmọn̄ ke ubọk mbemiso enye adiade udia. N̄wed oro iketịn̄de iban̄a ọdọhọ n̄ko ete: “Mmọ ẹma ẹsitịn̄ utọ n̄kpọ emi ẹkpesịnde mmọn̄ ẹtọhọ owo ke ubọk, utọ mmọn̄ emi ẹkpetọhọde owo, owo emi ọkpọtọhọde owo mmọn̄ ke ubọk, ye ebiet emi ẹkpetọhọde owo mmọn̄ ke ubọk eketre.”
Jesus akada didie kpukpru ibet oro mmọ ẹkebọpde do. Enye ọkọdọhọ mme adaiso ido ukpono mme Jew ete: “Isaiah ama etịn̄ ntịn̄nnịm ikọ nte odotde aban̄a mbufo mbon mbubịk, nte ẹwetde ẹte, ‘Mbon emi ẹkpono mi ke n̄kpọkinua mmọ, edi esịt mmọ ada nsannsan ye ami [Jehovah]. Mmọ ẹtuak ibuot ẹnọ mi ke ikpîkpu, koro mmọ ẹkpepde mme ewụhọ owo ke ukpepn̄kpọ mmọ.’ Mbufo ẹmekpọn̄ ewụhọ Abasi, ẹsọn̄ọ ẹmụm ido eset mme owo ẹkama.”—Mark 7:6-8.


text:
Isua Ikie Emi Ẹbede
—1914
ENYỌN̄-UKPEME (Ikọmbakara) eke January 1, 1914, ọkọdọhọ ete: “Imenịm ke 1914 ọyọnọ nnyịn ekese ifet nditan̄a akpanikọ akan isua idọk ekededi emi ekebede.” Isua emi Nditọ Ukpepn̄kpọ Bible ẹketiede-tie ẹbet ke ediwak isua ama edisịm ndien, mmọ ke ẹkenyụn̄ ẹsịn ifịk ẹnam utom ukwọrọikọ. Ifịk oro Nditọ Ukpepn̄kpọ Bible ẹkesịnde isua oro ama anam ata ediwak owo ẹkop mme un̄wọn̄ọ Bible. Edi ererimbot ẹkesịn ifịk ẹnam ata isio isio n̄kpọ.
Afai Etetịm Okpon ke Ererimbot
Ke ntọn̄ọ ntọn̄ọ 1914, ndiọkn̄kan afai utre utom ke United States ama ada uwem ediwak irenowo, iban, ye nditọwọn̄. Ẹma ẹbịn mme ọdọk ukan̄ oro ẹketrede utom ye ubon mmọ ẹsion̄o ke ufọkidụn̄ itieutom, mmọ ẹnyụn̄ ẹka ẹkebọp mme tent ẹdụn̄. Ke April 20, ẹma ẹtọn̄ọ nditop ikan̄ ndọn̄ ke mme tent oro ke mbọhọ Ludlow ke Colorado. Ẹma ẹkịm ikan̄ ke mme tent mme ọdọk ukan̄ oro. Mme ọdọk ukan̄ oro ẹma ẹyat esịt ẹwot ediwak mbon ukpeme itieutom udọk ukan̄. Ẹma ẹkot mbonekọn̄ ẹdikpan mmọ.
N̄kpọ ama akam ọdiọk akan oro ke Europe. Ke June 28, Gavrilo Princip, owo isua 19 emi edide owo Serbia Bosnia ama otop Francis Ferdinand emi akakarade Austria owot. Emi ekesịn akpa ekọn̄ ererimbot. Ke utịt 1914, akpa ekọn̄ ererimbot emi ẹkekotde Akwa Ekọn̄ ama esịm ofụri Europe.
Ikpọ Mbono Ẹnam Ẹnen̄ede Ẹkwọrọ Ikọ
Ke ini akwa afanikọn̄ emi ke ererimbot, Nditọ Ukpepn̄kpọ Bible ẹma ẹsịn udọn̄ ẹnọ kiet eken ẹte ẹsịn ifịk ẹnam utom ukwọrọikọ. Akpa mbono ikọt Abasi ke South Africa ọkọtọn̄ọ ke April 10. N̄wakn̄kan ibat mme andidụk mbono oro ẹkedi owo 34. William W. Johnston ekewet ete: “Ikenen̄ede idi ata ‘ekpri otuerọn̄.’ Ima inịm se ikperede ndisịm mbahade iba ke otu [mbon oro ẹkedụkde] . . . mbono oro baptism. Nditọete iren itiaita ye nditọete iban itiaita ẹma ẹyarade uyakidem mmọ nnọ ke ido Ọbọn̄.” Ke akpatre usen mbono oro, mbon oro ẹkedụkde ẹma ẹneme ẹban̄a mfọnn̄kan usụn̄ emi ẹkpenamde utom ukwọrọikọ ọkọri ke South Africa. Mfịn, se iwakde ibe mme anam-akpanikọ asuanetop 90,000 ke South Africa ẹwụt ke ‘ekpri otuerọn̄’ oro okụt unen.
Ke June 28, 1914, usen emi ẹketopde Ọbọn̄ Ferdinand ẹwot, Nditọ Ukpepn̄kpọ Bible ẹma ẹsop idem ke Clinton ke Iowa ke U.S.A. Ke mbono oro, ke June 30, A. H. MacMillan ama ọdọhọ ete: “Edieke iyomde ndibọ utịp ana ika iso isịn ifịk inam uduak Abasi, iwọrọ an̄wautom ini ekededi oro ikemede, ikọkwọrọ etop idọk inọ ererimbot.”
Ata Ediwak Owo Ẹma “Photo-Drama”
“Photo-Drama of Creation” ekedi ediye senima emi esịnede utịn̄ikọ Bible, ndien ẹkebem iso ẹsio enye ke New York ke January 11, 1914. Tọsịn owo ition ẹkedụk ke akpa ini oro ẹkesiode do, ndien ẹma ẹdọhọ ediwak owo ẹfiak ẹnyọn̄ sia ufan̄ mîkekemke mmọ.
Ama ada isua iba ndinam “Photo-Drama of Creation,” edi Enyọn̄-Ukpeme ọkọdọhọ ke “ndikosụk n̄kụre enye ekedi ke January oro ẹkewụtde enye ke akpa ini.” Ke January esịm June 1914, nditọete ẹma ẹnam “Photo-Drama” etetim ọfọn. Ke uwụtn̄kpọ, mmọ ẹma ẹsịn ikpehe emi akasan̄ade ye ikọ Charles Taze Russell ke ntọn̄ọ ntọn̄ọ, ndien emi ama anam ẹnen̄ede ẹfiọk mbon oro ẹkenamde “Photo-Drama.”
Ke ini emi ẹkenen̄erede ẹsio enye, ẹma ẹsio ke ukem ini ke ikpọ obio 80. Ke July 1914, enye ama esịm Great Britain, ẹnyụn̄ ẹsio ke ufọk oro mme owo ẹyọhọde ke Glasgow ye London. Ke September, ẹma ẹsio enye ke Denmark, Finland, Germany, Sweden, ye Switzerland. Ke October, ẹma ẹsio enye ke Australia ye New Zealand. Se iwakde ibe owo miliọn usụkkiet ẹma ẹse “Photo-Drama” ke akpa isua oro ẹkesiode enye.
“Photo-Drama” kiet kiet ama enyene ediwak slide, ediwak fim ndise emi ẹnamde-nam n̄kpọ ẹwụt, ye ediwak usanikwọ. Ama ọsọn̄ urua ndinam fim emi, ndien ama oyom nditọete emi ẹkesisiode ẹnen̄ede ẹnyene mbufiọk. Ntem, ẹkesisio ofụri “Photo-Drama” akpan akpan ke ikpọ obio. Nditọ Ukpepn̄kpọ Bible ẹma ẹnam utọ mbio mbio “Photo-Drama” ita man ẹtiene ẹsio ke mme obio-in̄wan̄. Ẹkekot utọ kiet “Eureka Drama Y,” emi ekesịnede slide ke ediye akrasi ye utịn̄ikọ Bible ye ikwọ emi ẹkemụmde ẹdọn̄ ke usanikwọ. Iba eken ẹkedi “Eureka Drama X” ye “Eureka Family Drama” emi okomụhọde akan kpukpru mmọ. Iba emi ẹkedi uyo-uyo, inyụn̄ inyeneke slide m̀mê ndise oro ẹnamde-nam n̄kpọ ẹwụt. Ikọyọhọke ọfiọn̄ inan̄ tọn̄ọ ẹkenam “Eureka Drama,” se ibede owo 70,000 ke United States ẹma ẹse ekededi ke otu mmọ etisịm utịt 1914.
Mme Colporteur ye Mme Anamutom Unyịmesịt Ẹtiene Ẹnam Utom Ukwọrọikọ
Okposụkedi emi utom edisio “Photo-Drama” ekedide obufa onyụn̄ aduaide owo idem, Nditọ Ukpepn̄kpọ Bible ẹma ẹfiọk ke odu mme usụn̄ ukwọrọikọ en̄wen emi ẹdide akpan n̄kpọ ẹkan. Leta kiet emi Charles Taze Russell ekewetde ọnọ kpukpru colporteur, emi ẹkotde mme asiakusụn̄ idahaemi, ọkọdọhọ ete: “Idụhe utom emi anamde ẹnam mbet ke ini idọk emi nte utom colporteur. Ke ntak emi, nnyịn iyomke mme Colporteur ẹnam utom Photo-Drama . . . Nditọete eken emi ẹtienede ẹsọn̄ọ ẹda ye Ọbọn̄ . . . ẹkeme ndinam utom Photo-Drama.”
Ke January 1914, colporteur 850 ẹkedu. Ke isua oro, ifịk ifịk mme ọkwọrọ eti mbụk oro ẹma ẹsuan se ibede Studies in the Scriptures 700,000. Enyọn̄-Ukpeme ama etịn̄ ke “ẹnen̄ede ẹma” mme colporteur onyụn̄ ọdọhọ mme andikot ete “ẹsịn udọn̄ ẹnọ mmọ sia isimemke ye mmọ kpukpru ini.”
Nditọ Ukpepn̄kpọ Bible eken ẹma ẹnịm mme tract ke ediwak usem. Ke 1914, mmọ ẹma ẹnịm se ibede The Bible Students Monthly miliọn 47 ye mme tract eken!
Utom Nditọ Ukpepn̄kpọ Bible ikedịghe edịbe. Mmọ ẹkenam utom ukwọrọikọ mmọ an̄wan̄wa, mbono esop mmọ okonyụn̄ edi ke mfọn. Ọkwọrọ ederi Christendom kiet ama eseme ete: “Idibịghike mme owo ẹmọn̄ ẹdikere ke edi idiọkn̄kpọ nditan̄ etịbe, ndien nso iditịbe inọ nnyịn? Pastọ Russell oyom ndinam nnyịn idia esuene emi.”
Utịt Ini Mme Gentile
Nditọ Ukpepn̄kpọ Bible ẹkenịm ke “ini mme Gentile,” oro ẹtịn̄de ẹban̄a ke Luke 21:24 (Edisana Ŋwed Abasi Ibom), editre ke October 1, 1914. Mmọ ẹma ẹnen̄ede ẹnyene idotenyịn nte October akasan̄ade ekpere. Ndusụk Nditọ Ukpepn̄kpọ Bible ẹma ẹkam ẹnyene n̄wed usenọfiọn̄ emi mmọ ẹkesisịnde idiọn̄ọ nte usen kiet kiet ebede. Ediwak mmọ ẹkekere ke ẹyeda mmimọ enyọn̄ heaven usen oro.
Ke usenubọk October 2, 1914, Brọda Russell ama odụk ubet udia Bethel onyụn̄ ọtọt ọnọ ubon Bethel ete: “Ini Mme Getile okụre, ndidem mmọ ẹkara ẹma.” Ndusụk mbon oro ẹkedude ẹma ẹfiọk ke ikọ oro okoto ọyọhọ ikwọ 171 ke n̄wedikwọ mmọ emi ẹkekotde Hymns of the Millennial Dawn. Ọtọn̄ọde ke 1879, Nditọ Ukpepn̄kpọ Bible ẹma ẹsikwọ ikwọ emi ọkọdọhọde “Utịt ini mme Gentle ke ekpere,” edi ikọ oro ikenenke aba sia Ini Mme Gentile, m̀mê “edimek ini mme idụt,” ama esịm utịt. (Luke 21:24) Nte ini akakade, mme ikwọ n̄wedikwọ nnyịn ẹma ẹsịne akpan ukpụhọde emi.
Etisịm utịt isua oro, Obio Ubọn̄ Messiah ama akakara ke heaven, ndien ndusụk Nditọ Ukpepn̄kpọ Bible ẹma ẹkere ke imokụre utom mmimọ. Mmọ ikọfiọkke ke mmimọ imọn̄ idụk ini idomo ye edisat nsion̄o. Ibuotikọ isua 1915 ekedi “Nte mbufo ẹmekeme ndin̄wọn̄ cup emi ami nyomde ndin̄wọn̄?” emi ẹkedade ẹto Matthew 20:22. “Cup” emi Jesus eketịn̄de aban̄a ama esịne idomo emi akanade enye osobo tutu esịm n̄kpa. Ini ama ekpere emi akanade Nditọ Ukpepn̄kpọ Bible ẹsobo idomo ke otu idemmọ ye ke an̄wa. Nte mmọ ẹdinamde n̄kpọ ke ini idomo emi ediwụt m̀mê mmọ ẹsọn̄ọ ẹda ye Jehovah.
Kpep N̄kpọ En̄wen
Mbụk Emi Akanamde Ẹnyene Mbuọtidem Ọyọhọ Isua 100
Ọyọhọ isua 100 edi emi tọn̄ọ ẹkesio “Photo-Drama of Creation,” kpa enyene-ndyọ fim emi ẹkesiode man ẹn̄wam mme owo ẹnịm ke Bible edi Ikọ Abasi.


text:
BAỊBỤL NSỌ—NSỤGHARỊ ỤWA ỌHỤRỤ NKE AKWỤKWỌ NSỌ
Ị̀ ga-achọ ịgụ isiokwu a n’asụsụ %%?
Ọrụ Ndịozi 14:1-28
14 N’Aịkoniọm,+ ha banyekọrọ n’ụlọ nzukọ+ ndị Juu ma kwuo okwu n’ụzọ mere ka ìgwè mmadụ dị ukwuu nke gụnyere ndị Juu na ndị Grik+ ghọọ ndị kwere ekwe.2 Ma ndị Juu na-ekweghị ekwe kpasuru+ ndị mba ọzọ ma mee ka ha nwee obi ọjọọ n’ebe ụmụnna nọ.+3 Ya mere, ha nọtụrụ ogologo oge na-ekwu okwu n’atụghị egwu site n’ikike Jehova, bụ́ onye gbara akaebe banyere okwu nke obiọma ya na-erughịrị mmadụ site n’inye ha ikike ime ihe ịrịba ama na ihe ebube.+4 Otú ọ dị, ìgwè mmadụ nọ n’obodo ahụ kewara abụọ, ụfọdụ dịnyeere ndị Juu ma ndị ọzọ dịnyeere ndịozi ahụ.5 Mgbe ndị mba ọzọ na ndị Juu, tinyere ndị na-achị ha, gbara ajọ mbọ imenye ha ihere na ịtụ ha nkume,+6 mgbe a gwara ha banyere ya, ha gbagara+ n’obodo ndị dị na Likeonia, bụ́ Listra na Dabe na ógbè ndị dị ha gburugburu.7 Ha gakwara n’ihu na-ezisa ozi ọma n’ebe ndị ahụ.+8 Na Listra e nwere otu nwoke nọ ọdụ bụ́ onye nwere nkwarụ n’ụkwụ ya. Ọ dara ngwọrọ site n’afọ nne ya,+ ọ jetụbeghịkwa ije.9 Nwoke a nọ na-ege Pọl ntị ka ọ na-ekwu okwu. Mgbe Pọl legidere ya anya ma hụ na o nwere okwukwe+ ịbụ onye a ga-eme ka ahụ́ dị mma,10 o kwuru n’olu dara ụda, sị: “Guzoro kwem n’ụkwụ gị.” O wee malie ma malite ije ije.+11 Mgbe ìgwè mmadụ ahụ hụrụ ihe Pọl mere, ha malitere iti mkpu, na-ekwu n’asụsụ ndị Likeonia, sị: “Ndị bụ́ chi+ adịrịwo ka ụmụ mmadụ wee gbadakwute anyị!”12 Ha wee malite ịkpọ Banabas Zus, ma na-akpọ Pọl Hemis, ebe ọ bụ ya na-ebute ụzọ n’ikwu okwu.13 Onye nchụàjà Zus, bụ́ nke ụlọ nsọ ya dị n’ihu obodo ahụ, wetara oké ehi na ihe ịchọ mma ndị a na-eke n’isi n’ọnụ ụzọ ámá ma chọọ ka ya na ìgwè mmadụ ahụ chụọ àjà.+14 Otú ọ dị, mgbe ndịozi bụ́ Banabas na Pọl nụrụ banyere ya, ha dọwara uwe elu ha ma maba n’etiti ìgwè mmadụ ahụ, na-eti mkpu,15 sị: “Gịnị mere unu ji eme ihe ndị a? Anyị onwe anyị kwa bụ mmadụ+ ndị nwere otu ụdị adịghị ike ndị unu nwere,+ anyị na-ezisara unu ozi ọma, ka unu wee hapụ ihe efu+ ndị a ma bịakwute Chineke ahụ dị ndụ,+ onye kere eluigwe+ na ụwa na oké osimiri na ihe niile dị n’ime ha.16 N’ọgbọ ndị gara aga, o kwere ka ndị mba ọzọ niile nọgide na-eje ije n’ụzọ ha,+17 ọ bụ ezie na ọ hapụghị onwe ya n’enweghị ihe àmà, ebe o mere ihe ọma,+ na-enye unu mmiri ozuzo+ site n’eluigwe, na oge mkpụrụ ji amị, na-enyekwa unu nri n’ụba, na-emekwa ka unu nwee obi ụtọ.”+18 Ma n’agbanyeghị ihe ndị a ha na-ekwu, o siri ike tupu ha egbochie ìgwè mmadụ ahụ ịchụrụ ha àjà.19 Ma ndị Juu si Antiọk na Aịkoniọm bịa wee rụgide ìgwè mmadụ ahụ,+ ha wee tụọ Pọl nkume ma dọkpụpụ ya n’azụ obodo, na-eche na ọ nwụọla.+20 Otú ọ dị, mgbe ndị ahụ na-eso ụzọ Jizọs gbara ya gburugburu, o biliri ma banye n’ime obodo. N’echi ya, ya na Banabas gawara Dabe.+21 Mgbe ha zisasịịrị obodo ahụ ozi ọma, meekwa ka ọtụtụ ndị bụrụ ndị na-eso ụzọ Jizọs,+ ha laghachiri na Listra, na Aịkoniọm, na Antiọk,22 na-ewusi mkpụrụ obi nke ndị na-eso ụzọ Jizọs ike,+ na-agba ha ume ka ha nọgide n’okwukwe Ndị Kraịst, sị: “Anyị aghaghị ịbanye n’alaeze Chineke site n’ọtụtụ mkpagbu.”+23 Ha họpụtakwaara ha ndị okenye+ n’ọgbakọ nke ọ bụla, mgbe ha buru ọnụ,+ kpeekwa ekpere, ha nyefere ha n’aka Jehova,+ bụ́ onye ha kweere na ya.24 Ha wee gafere na Pisidia ma bata na Pamfilia,+25 mgbe ha kwusịrị okwu Chineke na Paga, ha gbadakwara Atalaya.26 Ha sikwa n’ebe ahụ soro ụgbọ mmiri gawa Antiọk,+ bụ́ ebe e nyefere ha n’aka obiọma Chineke nke na-erughịrị mmadụ, n’ihi ọrụ ha rụrụ.+27 Mgbe ha bịarutere ma kpọkọta ọgbakọ ahụ, ha kọrọ+ ọtụtụ ihe Chineke mere site n’aka ha, kọọkwa na o megheworo ndị mba ọzọ ọnụ ụzọ nke okwukwe.+28 Ya mere, ha na ndị na-eso ụzọ Jizọs nọrọ ruo ogologo oge.


text:
IHE BAỊBỤL KWURU
Okwukwe
Ụfọdụ ndị na-ekwu na ha na-efe Chineke, ma, ha amaghị ihe bụ́ “okwukwe.” Gịnị bụ okwukwe? Gịnị mere anyị ji kwesị inwe ya?
Gịnị bụ okwukwe?
IHE ỤFỌDỤ NDỊ NA-EKWU
Ọtụtụ ndị na-eche na onye nwere okwukwe bụ onye na-ekwere ihe a gwara ya, n’achọwaghị ịma ma ihe ahụ ọ̀ bụkwa eziokwu. Dị ka ihe atụ, mmadụ nwere ike ikwu na ya kwere na Chineke, ma, a jụọ ya ihe mere o ji kwere, ya asị na ọ bụ maka na a na-akụziri ya kemgbe ya dị obere na Chineke dị. E lewe okwukwe anya otú a ụfọdụ ndị si ele ya, ọ pụtara na ịghọgbu onye nwere okwukwe araghị ahụ́.
IHE BAỊBỤL KWURU
“Okwukwe bụ atụmanya e ji n’aka na ihe ndị a na-ele anya ha ga-emezu, ihe àmà doro anya na ihe ndị a na-adịghị ahụ anya dị adị n’ezie.” (Ndị Hibru 11:1) A ga-enwerịrị ihe mmadụ ji n’aka ga-eme ka obi sie ya ike na ya ga-enweta ihe ọ na-atụ anya ya. Okwu e si sụgharịta okwu bụ́ “atụmanya e ji n’aka” apụtaghị naanị mmadụ iji obi ya niile kwere ihe, kama, ọ pụtara na e nwere ihe gbara ọkpụrụkpụ onye ahụ ji n’aka mere obi ji sie ya ezigbo ike n’ihe ahụ.
“Àgwà [Chineke] ndị a na-apụghị ịhụ anya ka a na-ahụ nke ọma malite mgbe e kere ụwa gaa n’ihu, n’ihi na a na-aghọta ha site n’ihe ndị e kere eke, ya bụ, ike ebighị ebi ya na ịbụ Chineke ya.”—Ndị Rom 1:20.
Gịnị mere anyị ji kwesị inwe okwukwe?
IHE BAỊBỤL KWURU
‘Ọ bụrụ na okwukwe adịghị, ọ gaghị ekwe omume ime ihe dị Chineke ezi mma, n’ihi na onye na-abịaru Chineke nso aghaghị ikwere na ọ dị adị, na ọ bụkwa onye na-akwụ ndị na-achọsi ya ike ụgwọ ọrụ.’—Ndị Hibru 11:6.
Dị ka anyị kwuru na mbụ, ihe mere ọtụtụ ndị ji kwere na Chineke bụ naanị na a kụziiri ha na Chineke dị. Ha nwere ike ịna-ekwu na ọ bụ ihe ahụ ka a kụziiri ha kemgbe ha dị obere. Ma, Chineke chọrọ ka obi sie ndị na-efe ya ike na ọ dị adị nakwa na ọ hụrụ ha n’anya. Ọ bụ ya mere Baịbụl ji kwuo na anyị kwesịrị ịchọsi ya ike, ka anyị nwee ike ịmata ya nke ọma.
“Bịaruonụ Chineke nso, ọ ga-abịarukwa unu nso.”—Jems 4:8.
Gịnị ga-enyere anyị aka inwe okwukwe?
IHE BAỊBỤL KWURU
Baịbụl kwuru na “a na-esi n’ihe a nụrụ enwe okwukwe.” (Ndị Rom 10:17) Ọ pụtara na ihe mbụ ga-enyere mmadụ aka inwe okwukwe na Chineke bụ onye ahụ ‘ịnụ’ ihe ndị Baịbụl na-akụzi banyere ya. (2 Timoti 3:16) Ịmụ Baịbụl ga-enyere gị aka ịmata ihe bụ́ azịza nke ajụjụ ndị dị́ ezigbo mkpa. Ụfọdụ n’ime ha bụ: Ònye bụ Chineke? Gịnị na-egosi na ọ dị adị? Ihe gbasara m ọ̀ na-emetụ ya n’obi? Olee otú Chineke chọrọ ka ihe dịrị anyị n’ọdịnihu?
Ndịàmà Jehova ga-enwe mmasị ka gị na ha mụwa Baịbụl. Anyị kwuru n’ebe anyị na-edebe ihe n’Ịntanet, sị: “Ịmụrụ ndị mmadụ Baịbụl na-atọ Ndịàmà Jehova ụtọ. Ma anyị anaghị agwa mmadụ na ọ ga-abụrịrị Onyeàmà Jehova. Kama, anyị na-emeda obi kọwaara onye ahụ ihe Baịbụl kwuru, hapụzie ya ka o jiri aka ya kpebie ma ọ̀ ga-ekweta ihe anyị kụziiri ya ma ọ̀ bụ na ọ gaghị ekweta.”
N’eziokwu, ọ bụ mgbe mmadụ gụrụ Baịbụl, ma chọpụta otú ihe ndị ọ gụtara na ya si bụrụ eziokwu, ka ọ ga-enwe ike inwe okwukwe. Ị na-eme otú ahụ, ị ga-eyi ndị a kọrọ akụkọ ha na Baịbụl, bụ́ ndị “ji oké ịnụ ọkụ n’obi nabata okwu Chineke, na-enyocha Akwụkwọ Nsọ nke ọma kwa ụbọchị iji mara ma ihe ndị a hà dị otú ahụ.”—Ọrụ Ndịozi 17:11.
“Iji nweta ndụ ebighị ebi, ọ dị ha mkpa ịmata gị nke ọma, onye naanị ya bụ ezi Chineke, matakwa onye i zitere, bụ́ Jizọs Kraịst.”—Jọn 17:3.
GỤKWUO GBASARA YA
Olee Otú Ị Ga-esi Bịaruo Chineke Nso?
Chọpụta ma Chineke ọ̀ na-anụ ekpere niile, otú anyị kwesịrị isi na-ekpe ekpere, na ihe anyị ga-eme ka anyị bịaruo Chineke nso.
Olee Otú Anyị Ga-esi Amata Azịza Ajụjụ Ndị Na-echu Anyị Ụra?
Ị̀ ga-asị na ọ bụ ịjụ ndị nkụzi, ịjụ ndị agadi, ka ọ̀ bụ ịgụ Baịbụl?
Gịnị Bụ Ọmụmụ Baịbụl?
Chọpụta azịza ajụjụ a na-ajụ gbasara otú anyị si amụrụ ndị mmadụ Baịbụl.


text:
Uplay
-
Version:
-
-
Asụsụ:
-
Nbudata Uplay
Wụnye site Google Play
Nkọwa:
Isi atụmatụ:
- Ikike ịzụta dijitalụ mbipụta nke egwuregwu
- Egwuregwu na ọtụtụ mode
- Presence nke dị iche iche n'ọkwá na asọmpi
Comments on Uplay:
Uplay Metụtara software:
Adaba ngwa si valvụ ụlọ ọrụ soro egwuregwu closeouts. The software-enye gị ohere na-esochi ihe egwuregwu ndị enyi gị na-egwuri egwu na-ekwu okwu na ha chat ụlọ.
Zuru ezu emulator nke Sony PlayStation egwuregwu console bụ ike nke na-akpọ na-ewu ewu egwuregwu na Android ngwaọrụ.
The football simulator na otutu kpara footballers, ìgwè na-football leagues. Egwuregwu na-eji elu àgwà ndịna na ezi uche ije nke egwuregwu.
The atụmatụ egwuregwu ịzụlite gị onwe gị obodo na mụbaa ókèala na-eji usoro nke kpọọ. Egwuregwu na-eji a mma 3D ndịna-emeputa na ụzọ dị iche iche nke development.
The Arcade egwuregwu na ihe na-akpali gameplay maka online mpi ọzọ egwuregwu. Na egwuregwu e nwere dị iche iche kenkwucha aghụghọ na pụrụ iche bonuses maka di iche iche nke gameplay.
The software ibudata zụrụ egwuregwu site na ewu ewu ọrụ. The software na-enye ohere iji lelee anatara nke zụrụ ọdịnaya na imelite ma ọ dị mkpa.
The software maka ime akara nke netwọk ọrụ nke egwuregwu console. The software na-enyere aka na-ekwurịta okwu na ọrụ nke ọrụ na-eso ozi ọma nke egwuregwu ụwa.
Egwuregwu simulator gbute a dịgasị iche iche nke dị iche iche anụ ọhịa na osisi ebe. Na-na egwuregwu e nwere otu nnukwu kwakọbakwa ngwá agha nke e mere maka ụdị dị iche iche nke ịchụ nta.
Na-ewu ewu software na-ege ntị ọkacha mmasị gị na redio ụgbọ si gburugburu ụwa na ikike imeghari ka ndị egwú mmasị nke onye ọrụ.
Otu n'ime ndị kasị ewu ewu na ozi na-ekwurịta okwu na ọrụ gburugburu ụwa. The software na-akwado ndị mgbanwe nke faịlụ nke dị iche iche na nkwurịta okwu na ìgwè chats.
The free antivirus iji chebe usoro a ngwaọrụ megide nje virus na-egwu ndị ọzọ. Ma ọ bụrụ na ọ dị mkpa ọ na-akwado ime ngwaọrụ mkpọchi ma oku mbata ma ọ bụ SMS.
Na-ewu ewu video chat na-ekwurịta okwu na ọrụ gburugburu ụwa. The software na-enye ohere ka ị nọrọ n'out oge na ọtụtụ chat ụlọ na-ekwurịta okwu na mode nke videoconference.
Otu n'ime ndị kasị ewu ewu na software ịmepụta na dezie akwụkwọ. The software akwado ọtụtụ dị iche iche ọrụ na nwere adaba management usoro nwetara n'ihi Android ngwaọrụ.
Lee ihe software


text:
IHE NDỊ GA-ENYERE EZINỤLỌ AKA | ỊZỤ ỤMỤ
Nyere Nwa Gị Aka Ka Ọ Mata Mgbanwe Ndị A Na-enwe n’Ahụ́
IHE MERE O JI ESI IKE
A mụọ nwa, ọ naghị ara ahụ́ ya etoo, nwa ahụ e kubu n’aka achụwa afọ iri. Ọ bụ eziokwu na ọ ka bụ nwatakịrị, ma, o nwere ike ịbụ na o toruwela oge ahụ́ ya ga-amalite ịgbanwe.
Olee otú ị ga-esi enyere ya aka n’oge a ọ na-etolite, bụ́ mgbe mgbanwe ndị ọ na-ahụ n’ahụ́ ya ga na-enye ya nsogbu n’obi?
IHE I KWESỊRỊ ỊMA
Ahụ́ mmadụ niile abụghị otu. Ahụ́ nwatakịrị nwere ike ịmalite ịgbanwe mgbe ọ dị naanị afọ asatọ. O nwekwara ndị nke ha na-amalite mgbe ha ruru afọ iri na ise ma ọ bụ karịa. Otu akwụkwọ kwuru na oge mgbanwe ahụ na-amalite na-adịgasị iche iche.
Mgbanwe ahụ nwere ike ime ka ọ na-echegbu onwe ya. Ndị nọ́ n’oge uto na-echekarị gbasara otú ndị ọzọ ga-esi na-ele ha anya. Otu nwatakịrị aha ya bụ Emeka * kwuru na ihe banyere otú ahụ́ ya dị na otú o sizi akpa àgwà nọ́ na-eche ya uche. O kwukwara na ya na-echekarị na ndị ọzọ na-ewere ya ka onye gbapụrụ iche. Mgbanwe ndị ahụ na-eme ihere, ma, ihere ahụ na-akadị njọ ma ihe tokasịwa onye ahụ n’ihu. Otu nwatakịrị nwaanyị dị́ afọ iri na asaa aha ya bụ Ngozi kwuru na ya chere na ihu ya agbachaala ọkụ. O kwukwara na ya na-ebekarị ákwá ma na-agwa onwe ya na ya ajọọla njọ.
Ọ naghị adịrị ndị nke ha bidoro ngwa ngwa mfe. Ọ bụ ụmụ nwaanyị ka ọ na-akacha enye nsogbu n’obi. E nwere ike ịna-ama ha njakịrị na ha akpụwala ara ma ọ bụkwanụ na ha aghọọla agbọghọ n’ike. Otu akwụkwọ e dere maka ndị nne na nna kwuru na ọ bụ ụdị mgbanwe a na-eme ka ụmụ okorobịa chọwa imebi ha.
Ọ pụtaghị na ọ marala ihe. Ilu 22:15 kwuru na ọ bụ “nzuzu ka e kekọtara ya na obi nwata.” Mgbanwe ndị ahụ agaghị agbanwe àgwà ya. O nwere ike ịdị gị ka nwa gị ò toola. Ma, otu akwụkwọ kwuru na uto ahụ abụghị ya ga-eme ka ọ mụta ime mkpebi dị́ mma, kpawa àgwà ọma, mụta ịna-ejide onwe ya, ma ọ bụkwanụ kpawa àgwà ndị ọzọ e ji ama na mmadụ etoola.
IHE I NWERE IKE IME
Gwa ya gbasara ya tupu nke ya amalite. Nyere nwa gị aka ka ọ ghọta ihe ọ na-aga ịhụ. Otu ihe dị́ mkpa ị ga-akọwara nwa gị nwaanyị bụ gbasara nwaanyị ịhụ nsọ ya. Ị ga-akọwakwara nwa gị nwoke gbasara ọbara ọcha na-agbapụta ụmụ nwoke n’ahụ́. Ihe abụọ a adịghị ka mgbanwe ndị nke ọzọ, ha na-amalite na mberede. Ha nwere ike ịgbagwoju nwa gị anya, meekwa ka obi wụnye ya n’afọ. Ị kọwawara ya ihe ndị a, mee ka ọ ghọta na mgbanwe ndị ahụ bara uru, na ha bụ ihe na-egosi na mmadụ etowela.—Amaokwu Baịbụl ga-enyere gị aka: Abụ Ọma 139:14.
Ezorola ya ihe ọ bụla. Otu nwa okorobịa aha ya bụ Okorie kwuru na papa ya na mama ya zochiiri ya ihe ụfọdụ mgbe ha na-akọrọ ya gbasara mgbanwe ndị ọ ga-ahụ n’ahụ́ ya. O kwukwara na ha gaara aka enyere ya aka ma a sị na ha kpọọrọ ya okwu aha. Otu nwa agbọghọ dị́ afọ iri na asaa aha ya bụ Adanna kwukwara ihe yiri ihe a Okorie kwuru. Ọ sịrị na mama ya kọọrọ ya gbasara mgbanwe ndị ahụ, kwuokwa na mama ya gaara akọwara ya ihe niile iji nyere ya aka. Okwu gbasara mgbanwe ndị a anaghị adị mfe okwukwu, ma, gbalịa kọwaara nwa gị ihe niile dị́ na ya.—Amaokwu Baịbụl ga-enyere gị aka: Ọrụ Ndịozi 20:20.
Jụọ ya ajụjụ ga-eme ka o kwuo obi ya. Jiri aka gị kwulite okwu gbasara mgbanwe ndị ọzọ hụrụ n’ahụ́ ha. Dị ka ihe atụ, i nwere ike ịjụ nwa gị nwaanyị sị: “Ò nweela nwa klas unu kwutere okwu gbasara ịhụ nsọ ya?” “Ụmụ akwụkwọ unu hà na-achị ụmụ nwaanyị ndị mgbanwe nke ha bidoro ngwa ngwa ọchị?” I nwere ike ịjụ nwa gị nwoke, sị: “Ụmụ akwụkwọ unu hà na-achị ụmụaka ibe ha yiri ka ha anaghị eto eto ọchị?” Ọ bụrụ na i si otú a mee ka nwa gị bido ịkọrọ gị gbasara ndị ọzọ, ọ ga-adịziri ya mfe ịkọrọ gị gbasara onwe ya. Ọ kọwara gị ya, gbaa mbọ ka ị bụrụ “onye na-anụ ihe ngwa ngwa, onye na-adịghị ekwu okwu ngwa ngwa.”—Jems 1:19.
Nyere nwa gị aka ka o nwee “ezi amamihe na ikike iche echiche.” (Ilu 3:21) Ọ bụghị naanị ahụ́ mmadụ na otú obi na-adị ya na-agbanwe ma o tolitewe. Mgbanwe ndị ahụ nwa gị ga-enwe ga-enyekwara ya aka ịma otú ọ ga-esi na-eme mkpebi ndị bara uru ma o too. N’ihi ya, i kwesịrị iji oge ahụ nyere ya aka ka ọ mụta ịna-eme ihe dị́ mma.—Amaokwu Baịbụl ga-enyere gị aka: Ndị Hibru 5:14.
Ike agwụla gị. Ọtụtụ ndị na-eto eto anaghị emepeli ọnụ agwa papa ha ma ọ bụ mama ha gbasara mgbanwe ndị ha na-ahụ n’ahụ́ ha. Ma, echekwala na ikwu gbasara ya agaghị amasị ha. Otu akwụkwọ kwuru na ihe niile nne na nna na-agwa nwa ha nwere ike na-aba nwa ahụ n’isi, ma, ya ana-eme ka à ga-asị na ọ naghị aghọta ihe ahụ a na-agwa ya.
^ para. 8 Aha a kpọrọ ndị mmadụ n’isiokwu a abụghị ezigbo aha ha.
GỤKWUO GBASARA YA
Kwadebe Ụmụ Gị Ndị Dị Afọ Iri na Ụma Ịghọ Ndị Dimkpa
Ì nwere nwa dị afọ iri na ụma? Ọ bụrụ na i nwere, olee otú ị ga-esi zụọ ya ka o mechaa bụrụ dimkpa ma ihe?


text:
BAỊBỤL NSỌ—NSỤGHARỊ ỤWA ỌHỤRỤ NKE AKWỤKWỌ NSỌ
Ị̀ ga-achọ ịgụ isiokwu a n’asụsụ %%?
1 Ndị Kọrịnt 3:1-23
3 N’ihi ya, ụmụnna m, enweghị m ike ịgwa unu okwu dị ka ndị mmụọ nsọ na-achị,+ kama dị ka ndị anụ ahụ́ na-achị, dị ka ụmụ ọhụrụ+ n’ime Kraịst.2 Enyere m unu mmiri ara, ọ bụghị nri siri ike,+ n’ihi na unu esichabeghị ike. N’eziokwu, unu esichabeghịkwa ike ugbu a,+3 n’ihi na unu ka bụ ndị anụ ahụ́ na-achị.+ N’ihi na ebe e nwere ekworo na esemokwu n’etiti unu,+ ọ̀ bụ na unu abụghị ndị anụ ahụ́ na-achị, ọ̀ bụkwa na unu adịghị eje ije dị ka ụmụ mmadụ si eje?+4 N’ihi na mgbe otu onye na-asị: “Abụ m nke Pọl,” ma onye ọzọ asị: “Abụ m nke Apọlọs,”+ ọ̀ bụ na unu na ndị ọzọ aghọbeghị otu ihe?5 Gịnịzi ka Apọlọs bụ?+ Ee, gịnị ka Pọl bụ? Ha bụ ndị ozi+ ndị unu si n’aka ha ghọọ ndị kwere ekwe, ọbụna dị ka Onyenwe anyị nyere onye nke ọ bụla ọrụ.6 Akụrụ m+ mkpụrụ, Apọlọs gbara ya mmiri,+ ma ọ bụ Chineke na-eme ka o too;+7 nke mere na onye na-akụ+ mkpụrụ abụghị ihe ọ bụla, onye na-agba ya mmiri abụghịkwa ihe ọ bụla, kama ọ bụ Chineke onye na-eme ka o too+ bụ ihe niile.8 Ya mere, onye na-akụ mkpụrụ na onye na-agba ya mmiri bụ otu,+ ma onye ọ bụla ga-anata ụgwọ ọrụ nke ya dị ka ndọgbu ọ na-adọgbu onwe ya n’ọrụ si dị.+9 N’ihi na anyị bụ ndị ha na Chineke na-arụkọ ọrụ.+ Unu bụ ubi Chineke nke a na-arụ ọrụ na ya,+ ụlọ nke Chineke na-ewu.+10 Dị ka obiọma Chineke nke na-erughịrị mmadụ si dị,+ bụ́ nke e nyere m, dị ka onye nduzi ọrụ nke maara ihe, atọrọ m ntọala,+ ma onye ọzọ na-ewu ụlọ n’elu ya. Ma ka onye ọ bụla na-elezi anya otú o si ewu ụlọ n’elu ya.+11 N’ihi na mmadụ ọ bụla apụghị ịtọ ntọala ọzọ+ karịa nke a tọworo, nke bụ́ Jizọs Kraịst.+12 Ma ọ bụrụ na onye ọ bụla ejiri ọlaedo, ọlaọcha, nkume dị oké ọnụ ahịa, osisi, ahịhịa, okporo ọka wuo ụlọ n’elu ntọala ahụ,13 ọrụ onye ọ bụla ga-apụta ìhè, n’ihi na ụbọchị ahụ ga-eme ka ọ pụta ìhè, n’ihi na a ga-eji ọkụ kpughee ya;+ ọkụ ahụ ga-egosi ụdị ọrụ onye ọ bụla rụrụ.14 Ọ bụrụ na ihe onye ọ bụla rụrụ, nke o wuru n’elu ntọala ahụ, adịgide,+ ọ ga-anata ụgwọ ọrụ;+15 ọ bụrụ na ọkụ erepịa ọrụ onye ọ bụla, ihe ga-efunahụ ya, ma a ga-azọpụta ya onwe ya;+ ma, ọ bụrụ otú ahụ, ọ ga-adị ka ọ̀ bụ site n’ọkụ.+16 Ọ̀ bụ na unu amaghị na unu bụ ụlọ nsọ Chineke,+ nakwa na mmụọ Chineke bi n’ime unu?+17 Ọ bụrụ na onye ọ bụla ebibie ụlọ nsọ Chineke, Chineke ga-ebibi ya;+ n’ihi na ụlọ nsọ Chineke dị nsọ,+ bụ́ ụlọ nsọ+ nke unu bụ.+18 Ka onye ọ bụla ghara ịrafu onwe ya: Ọ bụrụ na onye ọ bụla chere na ya maara ihe+ n’usoro ihe a, ya ghọọ onye nzuzu, ka o wee bụrụ onye maara ihe.+19 N’ihi na amamihe nke ụwa a bụ ihe nzuzu n’ebe Chineke nọ;+ n’ihi na e dere, sị: “Ọ na-ejide ndị maara ihe n’aghụghọ ha.”+20 E dekwara, sị: “Jehova maara na ihe ndị maara ihe na-atụgharị n’uche bụ ihe efu.”+21 N’ihi ya, ka onye ọ bụla ghara iji ndị mmadụ na-anya isi; n’ihi na ihe niile bụ nke unu,+22 ma ọ̀ bụ Pọl ma ọ bụ Apọlọs+ ma ọ bụ Sifas ma ọ bụ ụwa ma ọ bụ ndụ ma ọ bụ ọnwụ ma ọ bụ ihe ndị dị adị ugbu a n’ebe a ma ọ bụ ihe ndị gaje ịbịa,+ ihe niile bụ nke unu;23 unu onwe unu bụ nke Kraịst;+ ma Kraịst bụ nke Chineke.+


text:
Isiokwu Ndị E Bipụtara n’Ụlọ Nche n’Afọ 2016
E gosiri Ụlọ Nche isiokwu nke ọ bụla pụtara na ya n’ebe a
AJỤJỤ NDỊ NA-AGỤ AKWỤKWỌ ANYỊ NA-AJỤ
Igosi obi ụtọ mgbe a nabatara onye a chụrụ n’ọgbakọ, Mee
Inye ndị ọrụ gọọmentị onyinye ma ọ bụ ego mmiri oyi, Mee
Nwoke jí mpi ink odeakwụkwọ na ndị ikom isii jí ngwá ọgụ (Ezik. 9:2), Jun
Olee mgbe Babịlọn Ukwu dọọrọ ndị Chineke n’agha? Mach
Setan ọ̀ kpọọrọ Jizọs gaa n’ụlọ nsọ? (Mat. 4:5; Luk 4:9), Mach
AKỤKỌ NDỤ
Aghọrọ M “Ihe Niile n’Ebe Ụdị Mmadụ Niile Nọ” (D. Hopkinson), Disemba
Jehova Mere Ka Ozi M Jeere Ya Gaa Nke Ọma (C. Robison), Febụwarị
M Gbara Mbọ Ṅomie Ndị Ji Ofufe Chineke Kpọrọ Ihe (T. McLain), Ọktoba
Otú Inye Ihe Si Mee Ka M Nwee Obi Ụtọ (R. Parkin), Ọgọst
Otú M Si Mụta Eziokwu Dị na Baịbụl n’Agbanyeghị na Enweghị M Aka (B. Merten), Nke 6
Otú Ndị Bụ́bu Ndị Sista Si Ghọọ Ezigbo Ụmụnna Nwaanyị (F. and A. Fernández), Eprel
BAỊBỤL
BAỊBỤL NA-AGBANWE NDỤ NDỊ MMADỤ
ISIOKWU NDỊ A NA-AMỤ AMỤ
‘Akụdakwala Aka’ Septemba
“Anyị Ga-eso Unu,” Jenụwarị
Anyị na Chineke Ịrụkọ Ọrụ Na-eme Anyị Obi Ụtọ, Jenụwarị
Baịbụl Ọ̀ Ka Na-agbanwe Ndụ Gị? Mee
Chineke Haziri Ndị Ya Otú Akwụkwọ Nsọ Kwuru, Nọvemba
Ekwela Ka Ihe Ndị Ọzọ Na-emejọ Mee Ka Ị Sụọ Ngọngọ, Jun
Etinyela Aka na Ndọrọ Ndọrọ Ọchịchị n’Ụwa A Na-adịghị n’Otu, Eprel
“Gaanụ Mee Ndị Mba Niile Ka Ha Bụrụ Ndị Na-eso Ụzọ M” Mee
Gịnị Mere Anyị Ji Kwesị ‘Ịna-eche Nche’? Julaị
Gịnị Mere Anyị Ji Kwesị Ịna-ezukọ Maka Ife Chineke? Eprel
Gosi na Obi Dị Gị Ụtọ na Jehova Na-akpụzi Anyị, Jun
Ha Si n’Okpukpe Ụgha Pụta, Nọvemba
Ì Ji Okwu Chineke Bụ́ Baịbụl Kpọrọ Ihe? Nọvemba
Ikwesị Ntụkwasị Obi Ga-eme Ka Chineke Gọzie Anyị, Eprel
Ị̀ Ghọtara Ihe Mere I Ji Kwesị Ịna-azụ Ndị Ọzọ? Ọgọst
Ị̀ Ghọtara na I Kwesịrị Ịna-emekwu Nke Ọma n’Ọgbakọ? Ọgọst
Ị̀ Na-ekwe Ka Jehova Kpụzie Gị? Jun
“Ịtụkwasị Uche na Mmụọ Nsọ Pụtara Ndụ na Udo,” Disemba
“Jehova Bụ́ Chineke Anyị Bụ Otu Jehova,” Jun
Jehova Kpọrọ Ya “Enyi M,” Febụwarị
Jehova Na-akwụ Ndị Na-achọsi Ya Ike Ụgwọ Ọrụ, Disemba
Jehova Na-edu Ndị Ya n’Ụzọ nke Ndụ, Mach
Jiri Ịhụnanya Na-edozi Nghọtahie, Mee
Jiri Obi Gị Niile Na-akwado Jehova, Febụwarị
“Ka Ntachi Obi Rụzuo Ọrụ Ya,” Eprel
Kpebisienụ Ike na ‘Ịhụnanya Ụmụnna Unu Ga-adịgide’ Jenụwarị
Mee Ka Okwukwe Gị Na-esi Ike Mgbe Ị Nọ n’Ọgbakọ Na-eji Asụsụ Mba Ọzọ Amụ Ihe, Ọktoba
Mee Ka Okwukwe I Nwere n’Ihe Ị Na-ele Anya Ya Sie Ike, Ọktoba
Mmụọ Nsọ Na-agbara Mmụọ Anyị Àmà, Jenụwarị
Mụta Ihe n’Aka Ndị Ji Obi Ha Niile Kwado Jehova, Febụwarị
Na-achọ Alaeze Chineke, Ọ Bụghị Ihe Onwunwe, Julaị
“Na-agbanụ Ibe Unu Ume Kwa Ụbọchị,” Nọvemba
Na-agbasi Mgba Ike Ka Jehova Gọzie Gị, Septemba
Na-atụkwasị Jehova Nchegbu Gị Niile, Disemba
Na-ekwusa Ozi Ọma Gbasara Obiọma Chineke nke Na-erughịrị Mmadụ, Julaị
Na-eṅomi Ndị Ha na Jehova Bụ Ezigbo Enyi, Febụwarị
Na-erite Uru n’Ihe Niile Jehova Na-enye Anyị, Mee
Ndị A Kpọpụtara n’Ọchịchịrị, Nọvemba
Ndị Na-eto Eto, Meenụ Ka Okwukwe Unu Sie Ike, Septemba
Ndị Na-eto Eto—Olee Otú Unu Ga-esi Akwadebe Maka Ime Baptizim? Mach
Ndị Na-eto Eto—Ùnu Chọrọ Ime Baptizim? Mach
Ndị Nne na Nna, Nyerenụ Ụmụ Unu Aka Ka Okwukwe Ha Sie Ike, Septemba
Nwee Okwukwe ná Nkwa Ndị Jehova Kwere, Ọktoba
Obi Dị Anyị Ụtọ na Chineke Na-egosi Anyị Obiọma Ya Na-erughịrị Mmadụ, Julaị
Obi Ụtọ Maka ‘Onyinye Chineke Na-enye n’Efu’ Jenụwarị
Olee Otú I Si Eme Mkpebi? Mee
Olee Otú Ị Ga-esi Mee Ka Ọgbakọ Na-adị n’Otu? Mach
Otú Di na Nwunye Bụ́ Ndị Kraịst Ga-esi Na-ebi n’Udo, Ọgọst
Otú E Si Malite Alụmdi na Nwunye na Ihe Mere E Ji Malite Ya, Ọgọst
Unu Echefula Imere Ndị Bịara Abịa Ihe Ọma, Ọktoba
Unu Si ná Mmehie Pụọ n’Ihi Obiọma Na-erughịrị Mmadụ, Disemba
Ụdị Uwe Ị Na-eyi Ọ̀ Na-eme Ka E Too Chineke? Septemba
ISIOKWU NDỊ ỌZỌ
“Achọrọ M Iso Ya Laa” (Ribeka), Nke 3
Akụkọ Devid na Golayat, Ò Mere Eme n’Eziokwu? Nke 5
Ákwà na Ihe E Ji Esiji Ákwà n’Oge Ochie, Nke 3
Akwụkwọ Mpịakọta n’Oge Baịbụl, Nke 1
Chineke Ọ̀ Na-aza Ekpere Niile? Nke 6
E Mee Ngwa Ngwa, E Meghara Ọdachi, Nke 2
Gịnị Bụ Alaeze Chineke? Nke 5
Gịnị Na-eme Anyị ma Anyị Nwụọ? Nke 1
Ihe Anyị Na-amụta n’Aka Anụ Ufe, Nke 6
Ihe Ị Ga-eme ma Mmadụ Nwụnahụ Gị, Nke 3
Ihe Kacha Mkpa I Kwesịrị Ịchọpụta (ihe anyị kweere na ihe Baịbụl kwuru), Nke 4
Ihe Ndị Juu Na-eji Maka Ya Ekweta Ka A Gbaa Alụkwaghịm, Nke 4
Mmadụ Ò Kwesịrị Inwe Okpukpe Ọ Na-ekpe? Nke 4
Mmadụ Ò Nwere Ike Ịkụ Ata n’Ubi Onye Nwe Ya Kụrụ Ọka? Ọktoba
Ndị Isi Nchụàjà n’Akwụkwọ Nsọ Grik, Nke 1
Okwu Nke Na-eru Mmadụ n’Obi (“nwa m nwaanyị”), Nọvemba
Ò Nwere Otú Anyị Kwesịrị Ịnọ Kpee Ekpere? Nke 6
Ònye Bụ Ekwensu? Nke 2
Ònye Ga-akasili Gị Obi ma Nsogbu Bịara Gị? Nke 5
Otú Ndị Rom Hapụruru Ndị Juu Ka Ha Na-ekpebi Ihe na Judia, Ọktoba
“Ọ Bụ Jehova Nwe Agha A” (Devid), Nke 5
Ọ̀ Bụ Mmadụ Malitere Okpukpe? Nke 4
Ọhụụ Ndị E Gosiri Banyere Eluigwe, Nke 6
Tigbuo Zọgbuo Ọ̀ Ga-ala Ala n’Ụwa A? Nke 4
JEHOVA
JIZỌS KRAỊST
NDỊÀMÀ JEHOVA
Ha Ji Obi Ha Wepụta Onwe Ha na Gana, Julaị
“Ihe M Na-arụpụta Na-eme Ka E Too Jehova” (Jamanị, Agha Ụwa Mbụ), Ọgọst
Ime Ihe Jehova Kwuru Na-aba Uru (akụkọ), Septemba
“Ndị E Nyere Ọrụ Ahụ” (mgbakọ e mere na Sida Pọịnt, Ohayo, dị́ n’Amerịka), Mee
“Ndị Nkwusa Alaeze Nọ́ na Briten—Tetanụ n’Ụra!!” (1937), Nọvemba
“Ọrụ A Dị Ukwuu” (onyinye), Nọvemba
NDỤ NA ÀGWÀ NDỊ KRAỊST
Àgwà Nke Bara Uru Karịa Dayamọnd (ịkwụwa aka ọtọ), Jun
Echegbula Onwe Gị, Nke 1
È Kwesịrị Ịna-efe Chineke n’Ebe Nsọ? Nke 2
Ihe Anyị Ga-eme Ka Obi Na-eru Anyị Ala, Nke 1
Inye Aka n’Ọgbakọ Unu, Mach
Ịdị Nwayọọ n’Obi Ga-egosi na Ị Ma Ihe, Disemba
Ịgbachitere Ozi Ọma n’Ihu Ndị Ọchịchị, Septemba
Ịkwụwa Aka Ọtọ Ọ̀ Bara Uru? Nke 1
Jiri Ọṅụ Na-ejere Jehova Ozi, Febụwarị
Na-achọ Ihe Bara Uru Karịa Ọlaedo (amamihe Chineke), Ọgọst
‘Na-echekwa Ezi Amamihe,’ Ọktoba
Ozi Ọma Gị Ọ̀ Dị Ka Igirigi? Eprel


text:
Isi nke 24
Olee Otú Anyị Si Enweta Ego Anyị Ji Na-arụ Ọrụ Ikwusa Ozi Ọma n’Ụwa Niile?
Kwa afọ, anyị na-ebipụta nde kwuru nde akwụkwọ na Baịbụl, na-ekesara ha ndị mmadụ. Anyị na-ewepụtakwa ihe ndị dị ka vidio. Ma, o nweghị nke n’ime ha anyị na-ere ere. Anyị na-ewu Ụlọ Nzukọ Alaeze na alaka ụlọ ọrụ n’obodo dị iche iche, na-arụzikwa ihe ọ bụla mebiri na ha. Anyị na-elekọtakwa ndị na-arụ n’alaka ụlọ ọrụ na ndị ozi ala ọzọ. E nweekwa ọdachi ná mba ọ bụla, anyị na-agbatara ụmụnna anyị ndị bi ebe ahụ ọsọ enyemaka. Ma, olee otú anyị si enweta ego anyị ji eme ihe a niile?
Anyị anaghị ana ụtụ ma ọ bụ otu ụzọ n’ụzọ iri. Ọ bụ eziokwu na ọrụ ikwusa ozi ọma anyị na-arụ na-efu anyị ezigbo ego, anyị anaghị eke ụtụ ma ọ bụ na-ebugharị efere. Anyị anaghịkwa arịọ ego. Mgbe anyị malitere ibi magazin anyị a na-akpọ Ụlọ Nche, anyị kwuru ná mbipụta ya nke abụọ na obi siri anyị ike na Jehova ga na-akwado anyị. Anyị kwukwara na anyị agaghị arịọ ndị mmadụ ego. Ruokwa taa, o nwebeghị onye anyị rịọrọ arịrịọ.—Matiu 10:8.
E ji onyinye si ndị mmadụ n’obi akwado ọrụ anyị. Ozi ọma anyị na-ekwusa n’ụwa niile na-atọ ọtụtụ ndị ụtọ, ha na-enyekwa anyị onyinye. Anyịnwakwa na-eji obi ụtọ ewepụta oge na ike anyị arụ ọrụ a. Anyị na-enyekwa onyinye iji kwadoo ya. (1 Ihe E Mere 29:9) N’Ụlọ Nzukọ Alaeze, e nwere igbe ndị ọ ga-abụ onye chọọ, ya agaa tinye ego ọ chọrọ inye n’onyinye. Ego a na-enweta n’igbe ndị ahụ na-abụkarị ego ndị dara ogbenye ji obi ha niile nye. Ha na-eme ihe ahụ otu nwaanyị di ya nwụrụ nke dara ogbenye mere n’oge Jizọs. N’agbanyeghị na ego o tinyere n’igbe onyinye bụ mkpụrụ ego abụọ ga-azụtali ihe dị ntakịrị, Jizọs jara ya mma. (Luk 21:1-4) N’ihi ya, onye ọ bụla n’ime anyị na-ewepụta ihe ọ ga-enye n’onyinye. Ma, ọ na-abụ “dị ka o kpebiri n’obi ya.”—1 Ndị Kọrịnt 16:2; 2 Ndị Kọrịnt 9:7.
Obi siri anyị ike na Jehova ga-eme ka ndị chọrọ iji ‘ihe ha ndị dị oké ọnụ ahịa sọpụrụ ya’ na-enye onyinye maka ọrụ ozi ọma a anyị na-arụ. Anyị ga-arụgide ya ruo mgbe Chineke ga-asị na o zuola.—Ilu 3:9.
Gịnị mere ọgbakọ Ndịàmà Jehova ji dị iche na chọọchị ndị e nwere taa?
Olee ihe anyị ji onyinye ndị mmadụ nyere eme?
GỤKWUO GBASARA YA
Vidio: Otú Ndịàmà Jehova Si Enweta Ego Ha Ji Arụ Ọrụ Ha
Chọpụta otú ndị mmadụ nọ ebe dị iche iche n’ụwa si enye onyinye ma na-akwado ọrụ Ndịàmà Jehova na-arụ.
Magazin Anyị
Danloduo Ụlọ Nche na Teta!


text:
Ajụjụ Ndị Na-agụ Akwụkwọ Anyị Na-ajụ
Ndị Izrel oge ochie hà na-akwụgbu ndị omekome n’osisi?
N’oge ochie, otú ọtụtụ mba si egbu ndị omekome bụ ịkwụgbu ha n’osisi. Ndị Rom na-ekedo ụdị onye ahụ n’osisi ma ọ bụ kpọgide ya n’osisi. Onye ahụ nwere ike ịnọ ebe ahụ ruo ụbọchị ole na ole tupu ahụ́ ụfụ, akpịrị ịkpọ nkụ, agụụ, anwụ ma ọ bụ mmiri ozuzo egbuo ya. Ndị Rom weere na ụdị ahụhụ na-emenye ihere e kwesịrị ịta onye kacha kpaa arụ bụ ịkwụgbu ya n’osisi.
Ndị Izrel oge ochie hà na-eme ụdị ihe ahụ? Jehova nyere ụmụ Izrel iwu, sị: “Ọ bụrụkwa na mmadụ emee mmehie ga-eme ka a ma ya ikpe ọnwụ, e wee gbuo ya, i wee kwụwa ya n’osisi, ozu ya agaghị adị n’elu osisi abalị dum; kama ị ga-ahụ na e liri ya n’ụbọchị ahụ.” (Diut. 21:22, 23) N’ihi ya, o doro anya na n’oge a na-ede Akwụkwọ Nsọ Hibru, a na-ebu ụzọ gbuo onye a mara ikpe ọnwụ tupu a kwụwa ya n’osisi.
Ọ bụ ya mere Levitikọs 20:2 ji sị: “Onye ọ bụla n’ime ụmụ Izrel nakwa onye ọ bụla n’ime ndị mbịarambịa nke bi dị ka ọbịa n’Izrel, nke nyere Molek nwa ya ọ bụla, a ghaghị igbu ya. Ndị ala unu ga-eji nkume tụgbuo ya.” A na-egbukwa ndị “nwere mmụọ ịgba afa ma ọ bụ mmụọ ịkọ ọdịnihu.” Olee otú e si egbu ha? ‘A na-eji nkume tụgbuo ha.’—Lev. 20:27.
Diuterọnọmi 22:23, 24 kwuru, sị: “Ọ bụrụ na e nwee nwa agbọghọ na-amaghị nwoke nke nwoke kwere nkwa ọlụlụ, nwoke ọzọ ewee hụ ya n’obodo, ya na ya ewee dinaa, unu ga-akpọpụta ha abụọ n’ọnụ ụzọ ámá obodo ahụ ma were nkume tụgbuo ha. Nwa agbọghọ ahụ ga-anwụ n’ihi na o tighị mkpu n’obodo, nwoke ahụ ga-anwụkwa n’ihi na o wedara nwunye nwoke ibe ya n’ala. Ị ga-esi otú a kpochapụ ihe ọjọọ n’etiti unu.” Otú e si egbu ndị kacha kpaa arụ n’Izrel oge ochie bụ iji nkume tụgbuo ha. *
O doro anya na n’oge a na-ede Akwụkwọ Nsọ Hibru, a na-ebu ụzọ gbuo onye a mara ikpe ọnwụ tupu a kwụwa ya n’osisi
Diuterọnọmi 21:23 sịrị: “Ihe a bụrụ ọnụ n’ebe Chineke nọ ka onye a kwụwara n’osisi bụ.” Onye omekome bụ onye “a bụrụ ọnụ n’ebe Chineke nọ.” Ihe mere ndị Izrel ji akwụwa ozu onye omekome n’osisi bụ iji dọọ ndị ọzọ aka ná ntị.
^ para. 6 Ọtụtụ ndị ọkà mmụta kwetara na a na-ebu ụzọ gbuo onye omekome tupu a kwụwa ya n’osisi dị ka Iwu Mozis kwuru. Ma, e nwere ihe gosiri na n’oge Jizọs na ndị ozi ya, ndị Juu na-akpọgide ụfọdụ ndị omekome n’osisi, ha anọrọzie ebe ahụ nwụọ.


text:
ISIOKWU ỤLỌ NCHE A | AGHA NKE GHASASỊRỊ ỤWA
Onye Na-akpata Agha na Ahụhụ
N’abalị iri na otu n’ọnwa Nọvemba afọ 1918, Agha Ụwa nke Mbụ biri. Ndị mmadụ hapụrụ ahịa ha na ọrụ ha gaa n’okporo ụzọ na-agba egwú. Ma mgbe obere oge gafere, ha kwụsịrị ịṅụrị ọṅụ n’ihi na ihe ka agha ahụ njọ bidoziri ime.
N’ọnwa Jun afọ 1918, otu ajọ ọrịa na-efe efe a kpọrọ inflenza malitere igbu ndị mmadụ n’ọgbọ agha dị na Frans. Mgbe obere oge gafere, ọrịa ahụ gburu ndị mmadụ ka ọkụkọ. Dị ka ihe atụ, n’ime ọnwa ole na ole, ndị agha Amerịka ọrịa ahụ gburu na Frans karịrị ndị agha ụwa nke mbụ riri isi ha. Mgbe agha ahụ biri, ụfọdụ ndị agha bu ọrịa ahụ lọta n’obodo ha. Ọrịa ahụ esizie otú ahụ gbasaa ebe niile n’ụwa.
Ihe ọzọ kpara ndị mmadụ ezé mgbe agha ahụ biri bụ agụụ na ihe isi ike. E nwere ụkọ nri n’ọtụtụ mba ndị dị na Yurop mgbe agha ahụ biri n’afọ 1918. Mgbe ọ na-erule afọ 1923, ego ndị Jamanị enwekwaghị ihe e ji ya azụta n’ahịa. Mgbe afọ isii gafere, ihe isi ike bidoro ịnyụ onye ukwu na onye nta anya n’ebe niile n’ụwa. N’afọ 1939, agha ụwa nke abụọ malitere. E nwere ike ikwu na ọ bụ ihe mere n’agha ụwa nke mbụ kpatara agha ụwa nke abụọ. Ma, gịnị kpatara nsogbu niile a?
IHE A GA-EJI AMATA OGE IKPEAZỤ
Amụma ndị e buru na Baịbụl na-eme ka anyị ghọta ihe kpatara ihe ụfọdụ ji eme n’ụwa. Ọ na-emekwa ka anyị ghọta ihe kpatara Agha Ụwa nke Mbụ. Jizọs Kraịst kwuru na oge ga-abịa mgbe “mba ga-ebuso mba ọzọ agha,” e nweekwa ụkọ nri na ọrịa ndị na-efe efe n’ebe dị iche iche n’ụwa. (Matiu 24:3, 7; Luk 21:10, 11) Ọ gwara ndị na-eso ụzọ ya na a ga-eji nsogbu ndị ahụ mata oge ikpeazụ. Akwụkwọ Mkpughe mere ka ihe ahụ Jizọs kwuru dokwuo anya. O kwuru na ọ bụ agha a lụrụ n’eluigwe mere ka nsogbu ju n’ụwa.—Gụọ igbe isiokwu ya bụ “Agha A Lụrụ n’Ụwa na nke A Lụrụ n’Eluigwe.”
Akwụkwọ Mkpughe kwukwara gbasara ịnyịnya anọ na ndị na-agba ha. Atọ n’ime ndị ahụ na-agba ịnyịnya nọchiri anya agha, ụkọ nri, na ọrịa ndị na-efe efe Jizọs kwuburu okwu ha. (Gụọ igbe isiokwu ya bụ “Ịnyịnya Anọ na Ndị Na-agba Ha Hà Na-awụ Ọsọ n’Eziokwu?”) O doro anya na agha ụwa nke mbụ mere ka oge nsogbu malite n’ụwa. Nsogbu ka na-akpakwa ndị mmadụ ezé. Baịbụl gosikwara na ọ bụ Setan kpatara nsogbu niile ahụ. (1 Jọn 5:19) Ma, à ga-ahapụ ya ka ọ kpara ike na-aga?
Akwụkwọ Mkpughe gwakwara anyị na oge Setan nwere “dị mkpirikpi.” (Mkpughe 12:12) Ọ bụ ya mere iwe ji ju ya obi, ya ana-akpatara ụmụ mmadụ ọtụtụ nsogbu n’ụwa. Ma, ọtụtụ nsogbu ndị a anyị na-ahụ gosikwara na oge Setan nwere agwụla agwụ.
A GA-EBIBI ỌRỤ EKWENSU
N’eziokwu, Agha Ụwa nke Mbụ ghasara ụwa. O mere ka e bido ịlụ agha aghara aghara. O mekwara ka ndị mmadụ kwụsị ịtụkwasị ndị ọchịchị obi, meekwa ka ha na-eme ngagharị iwe ka a gbanweere ha ndị ọchịchị. Ihe ọzọ bụ na o gosiri na a chụdatala Setan n’ụwa. (Mkpughe 12:9) Ebe Setan ma na oge ya agwụla agwụ, o bidoro ịkpa ike n’ụwa. Ọ bụ mgbe oge ya ga-agwụ ka nsogbu niile Agha Ụwa nke Mbụ buteere ụmụ mmadụ ga-akwụsị.
Amụma ndị e buru na Baịbụl kwesịrị ime ka obi sie anyị ike na Eze anyị nọ n’eluigwe, bụ́ Jizọs Kraịst, ‘ga-ebibi ọrụ Ekwensu’ n’oge na-adịghị anya. (1 Jọn 3:8) Ọtụtụ nde mmadụ na-ekpe ekpere ka Alaeze Chineke bịa. Ì so ná ndị na-ekpe ekpere a? Alaeze ahụ ga-eme ka ndị niile na-efe Chineke hụ mgbe uche Chineke ga-eme n’ụwa, ọ bụghị uche Setan. (Matiu 6:9, 10) Mgbe Alaeze Chineke ga-achịwa ụwa, a gakwaghị enwe agha ọ bụla n’ụwa, ma ya fọdụzie agha zuru ụwa ọnụ. (Abụ Ọma 46:9) Ọ ga-adị mma ka ị mụtakwuo gbasara Alaeze Chineke n’ihi na nke a ga-eme ka i jiri anya gị hụ mgbe udo ga-adị ebe niile n’ụwa.—Aịzaya 9:6, 7.
^ para. 20 Gụọ isi nke 8 nke akwụkwọ bụ́ Gịnị n’Ezie Ka Bible Na-akụzi? Ọ bụ Ndịàmà Jehova bipụtara ya.


text:
Zụọ Ụmụ Gị Ka Ha Na-efe Jehova
—Nke Abụọ
“Jizọs nọkwa na-eto, na-enwekwu amamihe na ihu ọma Chineke na nke ndị mmadụ.”—LUK 2:52.
ABỤ: 41, 89
1, 2. (a) Olee ihe na-echegbu ụfọdụ ndị nne na nna ụmụ ha dị afọ iri na ụma? (b) Olee ihe ndị nwere ike ime ka ụmụaka na-eme nke ọma mgbe ha ka dị afọ iri na ụma?
OTU n’ime ihe ndị na-eme ndị nne na nna obi ụtọ bụ ịhụ ka nwa ha mere baptizim. * Otu nwanna nwaanyị aha ya bụ Berenice mụtara ụmụ anọ. Ha anọ mechara baptizim tupu ha eruo afọ iri na anọ. Nwanna nwaanyị a kwuru, sị: “Ọṅụ juru anyị obi. Obi dị anyị ụtọ na ụmụ anyị chọrọ ife Jehova. Ma, anyị makwa na ọtụtụ ọnwụnwa ga-abịara ha.” I nwere ike ịna-echegbu onwe gị otú ahụ ma ọ bụrụ na i nwere nwa dị́ afọ iri na ụma.
2 Otu ọkachamara kwuru na oge ụmụaka nọ n’agbata afọ iri na atọ na iri na itoolu anaghị adịrị ma ha ma nne na nna ha mfe. Ma, ndị nne na nna ekwesịghị iche na isi ekopụla ụmụ ha ma ọ bụ na ha na-akpa àgwà ụmụaka. Kama, o kwuru na ụbụrụ na-aghọ ha nkọ, ihe na-emetụ ha n’ahụ́ nke ukwuu, ha na-achọkwa ka ha na ndị enyi ha na-anọrị. N’ihi ya, mgbe ụmụ gị na-eto eto, ha nwere ike ịgba mbọ ka ha na Jehova dịrị n’ezigbo mma, otú ahụ Jizọs mere mgbe ọ na-eto eto. (Gụọ Luk 2:52.) Ha nwekwara ike ịmụtakwu otú e si ekwusa ozi ọma nke ọma, kpebiekwa ịna-ewepụta onwe ha na-ejere Chineke ozi. Ha nwekwara ike iji aka ha na-ekpebi ihe ha ga-eme, dị́ ka ịrara onwe ha nye Jehova ma na-erubere ya isi. Ma, gịnị ka gịnwa bụ́ nne ma ọ bụ nna ga-eme iji nyere nwa gị aka ịna-efe Jehova? I nwere ike ịmụta ihe n’otú Jizọs si jiri ịhụnanya, obi umeala, na nghọta zụọ ndị na-eso ụzọ ya.
HỤ ỤMỤ GỊ N’ANYA
3. Gịnị mere Jizọs ji kpọọ ndịozi ya ndị enyi ya?
3 Jizọs abụghị naanị Nna Ukwu ndịozi ya, kama ọ bụkwa enyi ha. (Gụọ Jọn 15:15.) N’oge Baịbụl, ndị bụ́ nna ukwu anaghị akọrọ ndị ohu ha ihe niile ha na-eme nakwa otú obi dị ha. Ma, Jizọs emeghị ndịozi ya ka ndị ohu. Kama, ya na ha na-anọrị, ya akọọrọ ha ihe ndị dị́ ya n’obi, geekwa ha ntị nke ọma mgbe ha na-akọrọ ya otú obi dị ha. (Mak 6:30-32) Otú ahụ Jizọs na ndịozi ya si akparịta ụka mere ka ha na ya dịrị n’ezigbo mma, meekwa ka ha dịrị njikere maka ọrụ ndị ha ga-arụ n’ọdịnihu.
4. Ndị nne na nna, olee otú unu ga-esi bụrụ enyi ụmụ unu? (Lee ihe e sere ná mmalite isiokwu a.)
4 E nwere otu nwoke aha ya bụ Michael. Ọ mụtara ụmụ abụọ. Ọ sịrị, “Ọ bụ eziokwu na ndị nne na nna na ụmụ ha enweghị ike ịbụ ọgbọ, ha nwere ike ịbụ ndị enyi.” Ndị enyi na-ewepụta oge anọrị. O nwere ike ịbụ na ị ga-ewetulata aka n’ọrụ gị ma ọ bụ n’ihe ndị ọzọ ị na-eme ka i nweta ohere gị na ụmụ gị ga-eji na-anọrị. I kwesịrị ichebara ihe a echiche nke ọma, kpeekwa ekpere banyere ya. Ndị enyi na-emekọkwa ihe ọnụ. N’ihi ya, gbaa mbọ ka i nwee mmasị n’ụdị ihe na-atọ ụmụ gị ụtọ, dị́ ka ụdị egwú ha na-ege, ụdị fim ndị ha na-ele, ma ọ bụ ụdị egwuregwu na-amasị ha. Otu nwa agbọghọ bí n’Ịtali aha ya bụ Ilaria sịrị: “Nne na nna m malitere ige ụdị egwú na-amasị m. Papa m ghọdịrị ezigbo enyi m, obi na-erukwa m ala ịkọrọ ya ihe niile.” Ọ bụrụ na gị na ụmụ gị abụrụ enyi, gị ana-enyere ha aka ịbụ enyi Jehova, ọ pụtaghị na ị bụghịzi nne ha ma ọ bụ nna ha ma ọ bụkwanụ na ọ bụghịzi gị ga na-agwa ha ihe ha ga-eme. (Ọma 25:14) Kama, ọ ga-egosi na ị hụrụ ha n’anya ma na-akwanyere ha ùgwù. Ọ ga-adịkwara ha mfe ịna-agwa gị ihe ọ bụla, ma ihe ndị na-echegbu ha.
5. Olee otú Jizọs si nyere ndị na-eso ụzọ ya aka inwe obi ụtọ n’ozi Jehova?
5 Jizọs chọrọ ka ndị na-eso ụzọ ya nwee obi ụtọ mmadụ na-enwe ma o jesiwe ozi Jehova ike. N’ihi ya, ọ gụsiri ya agụụ ike ka ha jiri ịnụ ọkụ n’obi na-ejere Chineke ozi. Jizọs chọrọ ka ha jiri obi ha niile na-eme ka ndị ọzọ bụrụ ndị na-eso ụzọ ya. O kwekwara ha nkwa na ọ ga-enyere ha aka n’ọrụ ahụ.—Mat. 28:19, 20.
6, 7. Gịnị mere ịkụziri ụmụ gị ịna-agachi ọmụmụ ihe na ozi ọma anya ji egosi na ị hụrụ ha n’anya?
6 Ị chọrọ ka ụmụ gị na Jehova dịrị ná mma. Chineke chọkwara ka ị na-azụ ha ma na-adọ ha aka ná ntị. O nyekwara gị ikike ime otú ahụ. (Efe. 6:4) N’ihi ya, i kwesịrị ịgba mbọ na-azụ ụmụ gị mgbe niile. Chegodị banyere ihe a: Ị na-agba mbọ ka ụmụ gị gaa akwụkwọ n’ihi na ị ma na agụmakwụkwọ bara uru, ị chọkwara ka ha na-amụta ihe ọhụrụ. Otú ahụ ka ndị nne na nna hụrụ ụmụ ha n’anya na-agbakwa mbọ ka ụmụ ha na-aga ọmụmụ ihe na mgbakọ, sorokwa na-enwe ofufe ezinụlọ. Ebe ọ bụ na ihe Jehova na-akụziri anyị ga-eme ka anyị dịrị ndụ, gbaa mbọ na-eme ka ịmụ banyere Jehova na-agụ ụmụ gị agụụ, meekwa ka ha ghọta na ọ bụ ya ga-eme ka ha mara ihe. (Ilu 24:14) Kụziekwara ha ịna-agachi ozi ọma anya. Nyere ha aka ka ịgwa ndị ọzọ banyere Chineke na-atọ ha ụtọ otú ahụ Jizọs nyeere ndị na-eso ụzọ ya aka.
7 Olee otú ịmụ ihe mgbe niile na ịgachi ọmụmụ ihe na ozi ọma anya ga-esi baara ndị na-eto eto uru? Otu nwanna nwaanyị bí na Saụt Afrịka aha ya bụ Erin sịrị: “Mgbe anyị bụ ụmụaka, e kwute okwu ịmụ ihe, ịga ọmụmụ ihe, na ịga ozi ọma, anyị ebewe ákwá. Oge ụfọdụ, anyị na-akpachara anya nyewe nsogbu n’ọmụmụ ihe ezinụlọ anyị ka anyị nwee ike ịpụ. Ma, ike agwụghị papa anyị na mama anyị.” Obi dị ya ezigbo ụtọ maka otú nne ya na nna ya si zụọ ha n’ihi na ha nyeere ya aka ịghọta na ihe ndị ahụ dị ezigbo mkpa. Ugbu a, é nwee ihe ọ bụla mere ka ọ ghara ịga ọmụmụ ihe ma ọ bụ ozi ọma, ọ na-agbasi mbọ ike ịhazigharị ihe ọ na-eme ka o nwee ike ịgachiwe ọmụmụ ihe na ozi ọma anya.
DỊRỊ UMEALA N’OBI
8. (a) Olee otú Jizọs si gosi na ọ dị umeala n’obi? (b) Olee uru ịdị umeala n’obi Jizọs baara ndị na-eso ụzọ ya?
8 N’agbanyeghị na Jizọs zuru okè, ọ dị umeala n’obi ma mee ka ndị na-eso ụzọ ya mata na ọ tụkwasịrị Jehova obi. (Gụọ Jọn 5:19.) Otú Jizọs si dị́ umeala n’obi ò mere ka ndị na-eso ụzọ ya ghara ịna-akwanyere ya ùgwù? Mba. Ha tụkwasịkwuru ya obi ka ha ji anya ha hụ otú o si tụkwasị Jehova obi. Ha mechara mụta ịdị umeala n’obi ka Jizọs.—Ọrụ 3:12, 13, 16.
9. Ọ bụrụ na ị na-ekweta ebe i mejọrọ ma na-arịọ mgbaghara, olee uru ọ ga-abara nwa gị?
9 Jizọs zuru okè, ma anyịnwa ezughị okè. Anyị na-emejọkwa ihe. N’ihi ya, i kwesịrị ịdị umeala n’obi. Ghọta na e nwere ọtụtụ ihe ị na-agaghị emeli. Na-ekwetakwa ihe i mejọrọ. (1 Jọn 1:8) A sị ka e kwuwe, olee onye ị ga-aka akwanyere ùgwù? Ọ̀ bụ nna ukwu nke na-ekweta ebe o mejọrọ, ka ọ̀ bụ nke na-anaghị ekweta? Ọ bụrụ na nwa gị anụ ka ị na-arịọ mgbaghara maka ihe i mejọrọ, o nwere ike ịna-akwanyekwuru gị ùgwù. O nwekwara ike ịmụta ikweta ebe o mejọrọ. Otu nwanna nwaanyị mụtara ụmụ atọ torola eto kwuru, sị: “Anyị na-ekweta ebe anyị mejọrọ. O mere ka ụmụ anyị na-agwa anyị ihe dị́ ha n’obi mgbe ọ bụla ha nwere nsogbu. Anyị ghọtara na e nwere ihe ndị anyị na-agaghị emeli. N’ihi ya, anyị kụziiri ụmụ anyị ihe ga-akacha nyere ha aka ná nsogbu ha. Ha chọọ enyemaka, anyị na-agwa ha akwụkwọ e ji amụ Baịbụl ga-enyere ha aka. Anyị na ha na-ekpekọkwa ekpere.”
10. Olee otú Jizọs si gosi na ọ dị umeala n’obi mgbe ọ na-agwa ndị na-eso ụzọ ya ihe ha ga-eme?
10 Jizọs nwere ikike ịgwa ndị na-eso ụzọ ya ihe ha ga-eme. Ma, ọ na-agwakarị ha ihe mere ha ga-eji mee ihe ọ gwara ha n’ihi na ọ dị umeala n’obi. Dị ka ihe atụ, ọ gwaghị ha naanị ka ha buru ụzọ na-achọ Alaeze Chineke na ezi omume ya, kama ọ sịkwara ha: “A ga-atụkwasịkwara unu ihe ndị ọzọ a niile.” Mgbe ọ gwara ha ka ha kwụsị ikpe ndị ọzọ ikpe, o kwuru ihe mere o ji kwuo ya. Ọ sịrị ha: “Ka a ghara ikpe unu ikpe; n’ihi na otú unu si ekpe ikpe ka a ga-esi kpee unu ikpe.”—Mat. 6:31–7:2.
11. Gịnị mere o ji dị́ mma ka ị na-akọwara nwa gị ihe mere i ji nye iwu ma ọ bụ kpebie ihe i kpebiri?
11 Mata mgbe i kwesịrị ịkọwara nwa gị ihe mere i ji nye iwu ma ọ bụ kpebie ihe i kpebiri. Ọ bụrụ na nwa gị aghọta ihe mere i ji nye iwu, o nwere ike ime ka o rubere gị isi. Otu nwanna aha ya bụ Barry mụrụ ụmụ torola eto. Ọ sịrị: “Ikwu ihe mere i ji nye iwu ga-enyere nwa gị aka ịtụkwasị gị obi n’ihi na ọ ga-aghọta na ihe mere i ji nye iwu abụghị na ị dị aka ike, kama na e nwere ezigbo ihe kpatara ya.” I kwesịkwara icheta na ndị na-eto eto abụghịzi taata. Ha na-amụta otú ha ga-esi na-echere onwe ha echiche, jirikwa aka ha na-ekpebi ihe ha ga-eme. (Rom 12:1) Barry kwukwara, sị: “Ndị na-eto eto kwesịkwara iji uche ha na-ekpebi ihe ha ga-eme, ọ bụghị ime ihe ọ bụla batara ha n’obi.” (Ọma 119:34) N’ihi ya, dị umeala n’obi ma na-akọwara nwa gị ihe mere i ji kpebie ihe i kpebiri. Ime otú ahụ ga-eme ka ọ mụta iji aka ya na-ekpebi ihe ọ ga-eme. Ọ ga-amakwa na ị na-akwanyere ya ùgwù nakwa na ị ghọtara na o towela.
NA-AGHỌTA ỤMỤ GỊ
12. Olee otú Jizọs si jiri nghọta o nwere nyere Pita aka?
12 Jizọs gosiri na o nwere nghọta. Ọ ghọtara otú ọ ga-esi nyere ndị na-eso ụzọ ya aka. Dị ka ihe atụ, mgbe Jizọs gwara ha na a ga-egbu ya, Pita gwara ya ka o meere onwe ya ebere. Jizọs ma na Pita hụrụ ya n’anya. Ma, ọ makwa na ihe Pita chere ezighị ezi. Olee otú Jizọs si nyere ya na ndị na-eso ụzọ ya ndị ọzọ aka? O bu ụzọ baara Pita mba, gwazie ha niile ihe ga-eme ndị na-anaghị eme uche Jehova mgbe ihe siri ike. Jizọs kwukwara na Jehova ga-agọzi ndị na-anaghị achọ naanị ọdịmma onwe ha. (Mat. 16:21-27) Pita mụtara ihe ahụ ọ kụziri.—1 Pita 2:20, 21.
13, 14. (a) Olee ihe nwere ike igosi na okwukwe nwa gị anyụwala ka ọkụ? (b) Olee otú nghọta ga-esi mee ka i nwee ike inyere nwa gị aka?
13 Rịọ Jehova ka o mee ka i nwee nghọta, ka i nwee ike ịmata ebe i kwesịrị inyere nwa gị aka. (Ọma 32:8) Dị ka ihe atụ, gịnị nwere ike igosi na okwukwe nwa gị anyụwala ka ọkụ? O nwere ike ịbụ na ọ naghịzi enwe obi ụtọ, ma ọ bụ na ọ na-akatọ ụmụnna, ma ọ bụkwanụ na ọ dị ka è nwere ihe ọ na-ezoro gị. Echela ozugbo na ihe ndị a gosiri na ọ na-eme ihe ọjọọ na nzuzo. * Ma, agbala nkịtị ma ọ bụ chee na ọ ga-eji aka ya gbanwee ka oge na-aga. O nwere ike ịbụ na i kwesịrị inyere ya aka ka okwukwe ya sie ike.
14 Wetuo obi jụọ nwa gị ajụjụ ka ị mata otú ị ga-esi nyere ya aka. Ọ dị ka isepụta mmiri n’olulu mmiri. Ọ bụrụ na i sepụta ya ọsọ ọsọ, mmiri ahụ nwere ike ịwụfucha. Otú ahụ ka ọ dị ma ị chọọ ịmata ihe dị́ nwa gị n’obi. Ọ bụrụ na i nwereghị ya ndidi ma ọ bụ manye ya ikwu okwu, ị gaghị amata ihe o chere na otú obi dị ya. (Gụọ Ilu 20:5.) Nwa agbọghọ ahụ aha ya bụ Ilaria sịrị na mgbe ọ na-eto eto, ọ chọrọ ka ya na ụmụ klas ha na-anọkarị n’agbanyeghị na ọ ma na ọ dịghị mma. Nne ya na nna ya chọpụtara na e nwere ihe na-echegbu ya. Ọ sịrị: “N’otu mgbede, ha gwara m na ha chọpụtara na obi anaghịzi adị m mma, jụọkwa m ihe bụ́ nsogbu m. M bidoro ibe ákwá, gwa ha ihe merenụ, rịọkwa ha ka ha nyere m aka. Ha makụrụ m, gwa m na ha ghọtara, kwekwa nkwa inyere m aka.” Papa ya na mama ya malitere inyere ya aka ozugbo ka o meta ezigbo ndị enyi n’ọgbakọ.
15. Kọwaa otú Jizọs si gosi na ya nwere nghọta mgbe ya na ndị ọzọ na-emekọ ihe.
15 Jizọs gosikwara na o nwere nghọta mgbe ọ hụrụ àgwà ọma ndị na-eso ụzọ ya nwere. Dị ka ihe atụ, mgbe Nataniel nụrụ na Jizọs si Nazaret, ọ sịrị: “Ọ̀ dị ihe ọma ọ bụla pụrụ isi na Nazaret pụta?” (Jọn 1:46) Ọ bụrụ na ị nọ ebe ahụ, ị̀ gaara eche na Nataniel na-akatọ mmadụ ma ọ bụ na-akpa ókè agbụrụ ma ọ bụkwanụ na o nweghị okwukwe? Jizọs echeghị otú ahụ. Kama, o nwere nghọta, marakwa na Nataniel na-akwụwa aka ọtọ. Jizọs kpọrọ ya “onye Izrel n’ezie, onye aghụghọ ọ bụla na-adịghị n’ime ya.” (Jọn 1:47) Jizọs ma ihe dị́ mmadụ n’obi. Ọ bụ ya mere o ji nwee ike ịna-ahụ àgwà ọma ndị mmadụ nwere.
16. Olee otú i nwere ike isi nyere nwa gị aka ịna-emekwu nke ọma?
16 N’agbanyeghị na ị naghị enyocha obi ka Jizọs, i nwere ike inwe nghọta. Jehova nwere ike inyere gị aka ịhụ àgwà ọma ụmụ gị nwere. Ọ bụrụgodị na nwa gị emee ihe ị na-atụghị anya ya, ekwula na ọ bụ onye ọjọọ ma ọ bụ akpa nsogbu. Echedịla ya n’echiche. Kama, gwa ya na ị hụrụ àgwà ọma ndị o nwere nakwa na obi siri gị ike na ọ chọrọ ime ihe dị́ mma. Mata mbọ ọ na-agba iji gbanwee ma jaa ya mma. Nyekwuo ya ihe ọ ga na-arụ ka i nwee ike inyere ya aka ịgbakwu mbọ na-akpa àgwà ọma. Jizọs meere ndị na-eso ụzọ ya otú ahụ. Mgbe ihe dị́ ka otu afọ na ọkara gachara Jizọs hụrụ Nataniel (onye a kpọkwara Batọlọmiu), Jizọs họọrọ ya ka o soro ná ndịozi ya. Nataniel gosiri na ọ bụ Onye Kraịst na-anụ ọkụ n’obi. (Luk 6:13, 14; Ọrụ 1:13, 14) N’ihi ya, kama ime ka nwa gị chee na ya abaghị uru, na-aja ya mma, na-agbakwa ya ume. Mee ka ọ mara na o nwere ike ime ma gị ma Jehova obi ụtọ nakwa na o nwere ike ijere Jehova ozi.
ỊZỤ ỤMỤ GỊ GA-EME KA I NWEE EZIGBO OBI ỤTỌ
17, 18. Ọ bụrụ na ị na-agbasi mbọ ike ịzụ nwa gị ka o fewe Jehova, olee uru ọ ga-aba?
17 Ka ị na-azụ ụmụ gị, o nwere ike ịdị gị mgbe ụfọdụ otú ọ dị Pọl onyeozi. Ọ nọ na-echegbu onwe ya banyere ụmụnna ndị o weere ka ụmụ ya. Ọ bụ ya nyeere ha aka ịmụta banyere Jehova. Ọ hụkwara ha n’anya nke ukwuu. N’ihi ya, ọ na-ewute ya ma o cheta na ụfọdụ n’ime ha nwere ike ịkwụsị ife Jehova. (2 Kọr. 2:4; 1 Kọr. 4:15) Otu nwanna aha ya bụ Victor mụrụ ụmụ atọ torola eto. Ọ sịrị: “Ọ dịghị mfe ịzụ ụmụaka nọ́ n’agbata afọ iri na atọ na iri na itoolu. Ma, obi ụtọ anyị nwere n’oge ahụ karịrị nsogbu ndị anyị nwere. Jehova nyeere anyị aka ka anyị na ụmụ anyị bụrụ ezigbo enyi.”
18 Na-agbasi mbọ ike ịzụ ụmụ gị ka ha fewe Jehova. Ka ị na-egosi na ị hụrụ ha n’anya nke ukwuu, obi ga-adị gị ezigbo ụtọ ịhụ ka ha mụtara eziokwu ma soro ná ndị “na-eje ije n’eziokwu ahụ.”—3 Jọn 4.
^ para. 1 Ndị a na-ekwu okwu ha n’isiokwu a bụ ndị nọ́ n’agbata afọ iri na atọ na iri na itoolu.
^ para. 13 Ndị nne na nna nwere ike ịgụ peeji nke 317 n’akwụkwọ Ajụjụ Ndị Na-eto Eto Na-ajụ—Azịza Ndị Na-adị Irè, Nke 1, nakwa na peeji nke 136-141 na nwanne ya bụ́ Nke 2.