text:
UZOU AVỌ 12
A Koko Omai Họ re Ma Gọ “Ọghẹnẹ Udhedhẹ Na”
1, 2. Enwene vẹ a ru fihọ emagazini ọ Zion’s Watch Tower evaọ amara Ọvo 1895, kọ ẹvẹ onana o jọ inievo na oma?
NỌ EMAGAZINI ọ Zion’s Watch Tower ọrọ Ọvo 1895 o te oniọvo nọ a re se John A. Bohnet obọ, o were riẹ gaga. Emagazini na o wo uke okpokpọ, a drọ uwoho uwou nọ elo ikpẹ u bi no ze fihọ iẹe, onọ o rrọ udevie abade nọ o bi fi ẹkporo, yọ whọ rẹ jọ oria kpobi ruẹ elo nọ o bi no uwou na ze. A jọ emagazini na ta kpahe uke okpokpọ nana evaọ otọ uzoẹme na, “Our New Dress” (Ẹgọ Ọkpokpọ Mai).
2 Emagazini na ọ were Brọda Bohnet te epanọ o ro kere ileta se Brọda Russell, inọ: “Eva e were omẹ gaga nọ mẹ ruẹ Uwou-Eroro na nọ o whẹ erru họ. U woma kẹhẹ.” Oniọvo ọfa nọ a re se John H. Brown o kere kpahe uke emagazini na nọ: “U woma gaga. Uwou nọ o rẹ kẹ elo na u dikihẹ kothi dede nọ ẹkporo abade na ọ be fae.” Uke okpokpọ yena họ enwene ọsosuọ nọ inievo na a ruẹ evaọ ukpe yena, rekọ orọnọ oyena o jọ orọ urere he. Evaọ Akpegbọvo ukpe yena, a yo kpahe enwene ologbo ọfa. Tubẹ mai gbunu na, enwene nana o kiekpahe abade nọ o bi fi ẹkporo, wọhọ odẹme.
3, 4. Ẹbẹbẹ vẹ Uwou-Eroro Akpegbọvo 15, 1895, o ta kpahe, kọ enwene ologbo vẹ a ru?
3 Uwou-Eroro Akpegbọvo 15, 1895 o ta kpahe ẹbẹbẹ jọ: Ẹkporo o bi fi evaọ ukoko na nọ o bi si udhedhẹ no udevie Emọ-Uwuhrẹ Ebaibol na. Ẹwhọ ọ be jọ udevie inievo na evaọ ikoko sa-sa kpahe ohwo nọ ọ rẹ jọ osu. Re inievo na a riẹ epanọ a sai ro ku ẹbẹbẹ nana họ, Uwou-Eroro yena o tẹ ta nọ ukoko na o wọhọ okọ nọ o rrọ abade. O tẹ ta nọ inievo nọ e be kobaro na a ruẹrẹ ukoko na kpahe kẹ ẹkporo ho. Kọ eme a bi ti ru na?
4 Emagazini na o ta nọ ọdhokọ nọ ọ riẹ iruo riẹ ọ rẹ ruẹ nọ eware nọ ahwo a re kuhọ re a seba ekiediwo nọ okọ u te zue e rrọ okọ na, ọ vẹ jẹ ruẹ nọ ibe edhokọ riẹ a riẹ oware nọ a re ru ro siwi uzuazọ ahwo nọ ẹkporo ọ tẹ ze. Epọvo na re, o gwọlọ nọ enọ e be kobaro evaọ ukoko na a rẹ ruẹrẹ ikoko na kpahe kẹ ebẹbẹ nọ e rẹ sae romavia. Re a sai ru onana, emagazini na o ta kpahe enwene ologbo jọ inọ no umuo oke yena vrẹ, “a rẹ rọ ekpako mu evaọ ukoko kpobi nọ e rẹ ‘sẹro’ uthuru na.”—Iruẹru 20:28.
5. (a) Fikieme ọruẹrẹfihotọ eromuo ekpako ukoko o rọ rrọ emamọ oware nọ o ze evaọ ẹruoke? (b) Didi enọ ma te kiyo rai?
5 Ọruẹrẹfihotọ eromuo ekpako ukoko na o jọ emamọ ẹjiroro nọ a ru evaọ ẹruoke, onọ o lẹliẹ ukoko na dọmu ziezi. U fiobọhọ kẹ inievo mai fi ebẹbẹ nọ e wọhọ ẹkporo na kparobọ, enọ Ẹmo Akpọ Ọsosuọ ọ wha ze. Ikpe buobu nọ i lele i rie, a ru inwene sa-sa nọ i fiobọhọ kẹ Ileleikristi gọ Jihova ziezi. Eruẹaruẹ Ebaibol vẹ e ta kpahe onana? Inwene vẹ whọ rọ ẹro ruẹ no evaọ ukoko na? Irere vẹ who wo no inwene nana ze no?
“Me re ti Ru Enọ E rọ Isu Rai re A Wo Udhedhẹ”
6, 7. (a) Eme họ otofa ẹme nọ ọ rrọ obe Aizaya 60:17? (b) Eme ẹme na, “enọ e rọ isu rai” gbe “ilori rai” nọ a fodẹ na u dhesẹ?
6 Wọhọ epanọ ma wuhrẹ evaọ Uzou avọ 9 obe nana, Aizaya ọ ruẹaro nọ Jihova o ti ru ahwo riẹ jọ buobu. (Aiz. 60:22) Dede na, Jihova ọ ya eyaa nọ o ti ru vrẹ ere. Evaọ eruẹaruẹ evona, ọ ta nọ: “Mẹ rẹ te rehọ oro fihọ ẹta ekpọna kẹ owhai, mẹ vẹ jẹ te rehọ Siliva fihọ ẹta itehru [kẹ] owhai; jẹ rehọ ekpọna fihọ ẹta ire, gbe itehru fihọ ẹta itho; me re ti ru enọ e rọ isu rai re a wo udhedhẹ, gbe ilori rai re a jọ ahwo okiẹrẹe.” (Aiz. 60:17) Eme họ otofa eruẹaruẹ yena? Kọ ẹvẹ u ro kpomahọ omai nẹnẹ?
Orọnikọ fikinọ eware na i yoma a bi ro nwene ai hi, rekọ a bi nwene ai kpohọ enọ e mai woma
7 Aizaya ọ jọ eruẹaruẹ na ta nọ eware jọ e te rehọ ẹta ejọ. Rekọ muẹrohọ nọ orọnikọ fikinọ eware na i yoma a bi ro nwene ai hi, rekọ a bi nwene ai kpohọ enọ e mai woma. Oro o woma vi ekpọna, yọ ere eware efa nọ a fodẹ na i woma vi enọ a rehọ e rai nwene re. Jihova ọ rọ ẹme nana dhesẹ nọ iruẹru idibo riẹ i ti dhe ewewoma. Emamọ inwene vẹ eruẹaruẹ nana e be ta kpahe na? Ẹme na “enọ e rọ isu rai” gbe “ilori rai” nọ Jihova ọ fodẹ na u dhesẹ nọ emamọ inwene nana i kie kpahe oghẹrẹ nọ a ti ro koko idibo riẹ họ gbe oghẹrẹ nọ a te rọ rẹrote ai.
8. (a) Ono ọ wha emamọ inwene nọ a fodẹ evaọ eruẹaruẹ Aizaya na ze? (b) Ẹvẹ ma sai ro wo irere no onana ze? (Rri ẹkpẹti na re, “ Ọ rọ Omaurokpotọ Jẹ Ọkpọvio Rehọ.”)
8 Ono ọ te wha emamọ inwene nana ze? Jihova ọ ta nọ: ‘Mẹ rẹ te rehọ oro tha, . . . mẹ vẹ jẹ rehọ Siliva ze, . . . gbe nọ me re ti ru enọ e rrọ isu rai re a wo udhedhẹ.’ Evaọ uzẹme, Jihova họ ọnọ ọ wha emamọ inwene nọ e rrọ ukoko na ze orọnikọ ohwo-akpọ họ. Yọ anwọ oke nọ Jihova ọ rọ rehọ Jesu mu Ovie na, ọ be rọ Ọmọ riẹ wha emamọ inwene nana ze. Irere vẹ ma bi wo rono inwene nana ze? Oria Ebaibol ovona o ta nọ inwene nana i ti ru nọ “udhedhẹ” gbe ‘ẹrẹreokie’ e te rọ ze. Nọ ma bi ru lele ekpọvio Ọghẹnẹ je ru inwene na, udhedhẹ o rẹ jọ udevie mai, ẹrẹreokie mai u ve ru omai gọ Jihova ziezi, ọnọ Pọl ukọ na o se “Ọghẹnẹ udhedhẹ na.”—Fil. 4:9.
9. Eme o gwọlọ re eware e sae riẹ nya ziezi evaọ ukoko na, kọ fikieme?
9 Pọl o kere kpahe Jihova re inọ: “Ọghẹnẹ yọ Ọghẹnẹ ozighi hi rekọ ọrọ udhedhẹ.” (1 Kọr. 14:33) Muẹrohọ nọ orọnikọ Pọl ọ ta nọ o gbẹ rrọ ozighi hi kọ ẹkpatiẹ hẹ, rekọ o gbẹ rrọ ozighi hi kọ udhedhẹ. Fikieme? Roro onana: Nọ oria o tẹ rrọ kpatiẹ, o nwani dhesẹ nọ udhedhẹ o rrọ etẹe he. Wọhọ oriruo, egbaẹmo e sae ruẹrẹ oma họ kpatiẹ bi thihi kpohọ aro ẹmo, rekọ dede nọ a rrọ kpatiẹ, ẹmo a be nyai fi na. Fikiere, u fo nọ mai Ileleikristi ma rẹ kareghẹhọ obọdẹ oware jọ: Ukoko kpobi nọ o make rrọ kpatiẹ nọ udhedhẹ o rrọ họ, o rẹ seba ekie he, o maki kri kẹhẹ. Evaọ abọdekọ riẹ, udhedhẹ nọ Ọghẹnẹ o bi fiobọhọ kẹ omai wo na u re ru nọ eware e rẹ rọ jọ ziezi ẹsikpobi. Fikiere, eva e be were omai nọ Jihova, “Ọghẹnẹ nọ ọ rẹ kẹ udhedhẹ na” họ ọnọ ọ be kpọ ukoko na je bi ru ei fo. (Rom 15:33) Udhedhẹ nọ Ọghẹnẹ o bi fiobọhọ kẹ omai wo na u ru nọ eware e be rọ riẹ nya, nọ ma bi ro wo okugbe evaọ ikoko mai nọ e rrọ akpọ-soso, yọ onana o be kẹ omai evawere.—Ol. 29:11.
10. (a) Inwene iwoma jọ vẹ a ru evaọ abọ ẹruorote iruẹru ukoko na? (Rri ẹkpẹti na, “ A Ru Emamọ Inwene Evaọ Ofẹ Ẹruorote Ukoko Na.”) (b) Enọ vẹ ma te ta ẹme kpahe na?
10 Ẹkpẹti na, “ A Ru Emamọ Inwene Evaọ Ofẹ Ẹruorote Ukoko Na” u dhesẹ emamọ inwene jọ nọ a jọ ukoko na ru no evaọ oke nọ u kpemu. Kọ ẹvẹ Jihova ọ rọ rehọ ẹkwoma Ovie mai ‘rehọ oro fihọ ẹta ekpọna’ evaọ oke mai na? Ẹvẹ emamọ inwene yena i ro ru nọ ikoko mai nọ e rrọ akpọ-soso i bi ro wo udhedhẹ gbe okugbe? Kọ ẹvẹ i bi ro fiobọhọ kẹ owhẹ gọ “Ọghẹnẹ udhedhẹ na”?
Oghẹrẹ nọ Kristi Ọ be rọ Kpọ Ukoko Na
11. (a) Enwene vẹ a ru nọ a romatotọ kiẹ Ebaibol na riwi no? (b) Eme utu ẹruorote iruẹru Isẹri Jihova a gba riẹ mu nọ a re ru?
11 No ukpe 1964 rite 1971, utu ẹruorote iruẹru Isẹri Jihova u ru ọruẹrẹfihotọ nọ a rọ romatotọ kiẹ eware buobu riwi evaọ Ebaibol na, ojọ họ epanọ a ruẹrẹ ukoko Ọghẹnẹ họ evaọ ikpe-udhusoi ọsosuọ. * A kiẹ via nọ ukoko kpobi u wo utu ekpako nọ e jẹ rẹrote iruẹru rai evaọ ikpe-udhusoi ọsosuọ, orọnikọ ọkpako ọvo jọ o je ru onana ha. (Se Ahwo Filipai 1:1; 1 Timoti 4:14.) Nọ utu ẹruorote iruẹru Isẹri Jihova a wo otoriẹ oyena ziezi no, a te ti vuhumu nọ Jesu Kristi Ovie na ọ be kpọ ae ru emamọ inwene evaọ oghẹrẹ nọ a rẹ rẹrote iruẹru idibo Ọghẹnẹ, yọ inievo nana a gba riẹ mu nọ a rẹ rọ ovao rri obonọ Ovie na ọ be kpọ ae rri na. A tẹ nwani ru inwene re a ru lele epanọ Ebaibol na o dhesẹ nọ a rẹ rọ rehọ ekpako ukoko mu. Inwene jọ vẹ a ru nọ ukpe 1970 o nwane vrẹ no?
12. (a) Didi enwene a ru kpahe utu ẹruorote iruẹru Isẹri Jihova? (b) Dhesẹ oghẹrẹ nọ a ruẹrẹ Utu Ẹruorote Iruẹru Isẹri Jihova fihọ enẹna. (Rri ẹkpẹti na, “ Oghẹrẹ nọ Utu Ẹruorote Iruẹru Isẹri Jihova A be rọ Rẹrote Iruo Uvie Na,” ẹwẹ-obe avọ 130.)
12 Enwene ọsosuọ u kiekpahe utu ẹruorote iruẹru Isẹri Jihova. Taure oke yena u te ti te, inievo ihrẹ nọ a rọ ẹzi wholo nọ a ru utu ẹruorote iruẹru Isẹri Jihova na via, ae ọvona a whobọhọ obe nọ a ro fi odẹ h’otọ evaọ obọ egọmeti, onọ a rọ riẹ ukoko na Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania. Rekọ evaọ 1971, utu ẹruorote iruẹru Isẹri Jihova na u te ti bu te ahwo 11, yọ utu nana u te ti wo ohẹriẹ no utu inievo nọ e whobọhọ obe nọ ukoko na u ro fi odẹ h’otọ evaọ obọ egọmeti. Enọ e rrọ utu ẹruorote iruẹru Isẹri Jihova na a rri omarai ẹrẹrẹe, yọ kukpe kukpe a re nwene ohwo agbara evaọ udevie rai othotha wọhọ epaọ ubiẹme nọ u mu odẹ rai họ.
13. (a) Oghẹrẹ vẹ a jẹ rọ rẹrote iruẹru ukoko na evaọ ukpe 1932 rite 1972? (b) Eme Utu Ẹruorote Iruẹru Isẹri Jihova a ru evaọ 1972?
13 Enwene ọfa nọ a ru u kiekpahe ukoko ovuovo. Evaọ oghẹrẹ vẹ? No ukpe 1932 rite 1972, ukoko ovuovo o jẹ hai wo oniọvo-ọmọzae ọvo nọ ọ rẹ rẹrote iruẹru ukoko na. No ukpe 1932 rite 1936, a jẹ hai se oniọvo-ọmọzae na osu-iruo. Kẹsena a te ti nwene odẹ na kpohọ odibo ukoko, a tẹ jẹ wariẹ nwene iei kpohọ ọsẹro ukoko uwhremu na. Inievo-emezae nọ a ro mu kẹ owha-iruo nana a jẹ rọ ajọwha rẹrote ukoko na. Ọsẹro na ọvo ọ jẹ hae jiroro oware kpobi nọ u kiekpahe ukoko na, ọ rẹ nọ mi omọfa ha. Rekọ, evaọ ukpe 1972, Utu Ẹruorote Iruẹru Isẹri Jihova u te ru ọruẹrẹfihotọ jọ nọ o nwene enana kpobi. Ọruẹrẹfihotọ vẹ a ru?
14. (a) Ọruẹrẹfihotọ ọkpokpọ vẹ a ru evaọ ẹdẹ 1 Akpe, 1972? (b) Ẹvẹ ọnọ o re koko iruẹru ugboma ekpako na họ ọ sai ro fi ohrẹ nọ o rrọ Ahwo Filipai 2:3 họ iruo?
14 Ukpenọ oniọvo-ọmọzae ọvo ọ hae rẹrote iruẹru ukoko, a te muọ inievo-emezae sa-sa nọ i te họ eromu ekpako ukoko. Inievo-emezae nana a re ru iruo kugbe wọhọ utu ekpako nọ e rẹ rẹrote iruẹru ukoko. Ọruẹrẹfihotọ nana o muhọ evaọ ẹdẹ 1 Akpe, 1972. Nẹnẹ, orọnikọ ọnọ o re koko iruẹru ugboma ekpako na họ o re rri omariẹ nọ o kpehru vi ekpako edekọ họ, rekọ “ọnọ ọ mae kawo.” (Luk 9:48) Oghale inievo-emezae nana a rrọ kẹ Isẹri Jihova nọ e rrọ akpọ na soso.—Fil. 2:3.
O rrọ vevẹ nọ Ovie mai nọ o wo areghẹ na ọ rehọ esẹro nọ e rẹ rẹrote idibo Ọghẹnẹ mu evaọ ẹruoke
15. (a) Irere vẹ i no ọruẹrẹfihotọ eromuo ekpako ukoko ze no? (b) Eme o dhesẹ nọ Ovie mai o wo areghẹ gaga?
15 Ọruẹrẹfihotọ nọ a ru re ekpako ukoko sa-sa a wọ ewha-iruo ukoko na yọ emamọ enwene nọ ọ wha irere buobu ze no. Muẹrohọ irere esa jọ. Orọ ọsosuọ, ọruẹrẹfihotọ nana o bi fiobọhọ kẹ ekpako na kpobi, te enọ e maki wo ewha-iruo ilogbo kareghẹhọ nọ Jesu họ Ọnọ o Wuzou ukoko na. (Ẹf. 5:23) Orọ avọ ivẹ, wọhọ epanọ Itẹ 11:14 o ta, “oria nọ ekiroro e rọ, etẹe omofọwẹ o rẹ jọ.” Nọ ugboma ekpako a tẹ be jiroro oghẹrẹ nọ a re ro fiobọhọ kẹ inievo nọ e rrọ ukoko na kruga evaọ egagọ Ọghẹnẹ jẹ be hae gaviezọ kẹ ohwohwo evaọ ẹgwae, u re fiobọhọ kẹ ae jiroro nọ e rọwo kugbe Ebaibol na. (Itẹ 27:17) Jihova ọ rẹ ghale oghẹrẹ iroro-ejẹ itieye kpobi, yọ emamọ iyẹrẹ i re noi ze. Orọ avọ esa, inievo-emezae sa-sa nọ a bi ro mu ekpako na u ru nọ a be sai ro wuhrẹ jẹ rẹrote ahwo buobu nọ a bi kurẹriẹ ziọ ukoko Ọghẹnẹ. (Aiz. 60:3-5) Wọhọ oriruo, evaọ ukpe 1971, ikoko idu udhegbihrẹ (27,000) e jọ akpọ na soso, rekọ evaọ ukpe 2013, i te ti bu te idu ẹgba ọvo gbe ikpegbesa (113,000). O rrọ vevẹ nọ Ovie mai nọ o wo areghẹ na ọ rehọ esẹro nọ e rẹ rẹrote idibo Ọghẹnẹ mu evaọ ẹruoke.—Mae. 5:5.
“Wha rẹ Jọ Oriruo kẹ Uthuru Na”
16. (a) Owha-iruo vẹ ekpako ukoko a wo? (b) Ẹvẹ Emọ-Uwuhrẹ Ebaibol na a rri ohrẹ Jesu inọ a “sẹro igodẹ” na?
16 Anwọ oke nọ Emọ-Uwuhrẹ Ebaibol na a ro mu iruo rai họ, ekpako ukoko a riẹ nọ o rrọ owha-iruo rai re a fiobọhọ kẹ idibo Ọghẹnẹ daji egagọ uzẹme. (Se Ahwo Galesha 6:10.) Evaọ ukpe 1908, uzoẹme jọ evaọ Uwou-Eroro Na o ta kpahe ohrẹ nọ Jesu ọ kẹ esẹro na inọ: “Sẹro igodẹ esese mẹ.” (Jọn 21:15-17) Uwou-Eroro Na o ta kẹ ekpako na nọ: “U wuzou gaga inọ ma re se ohrẹ nọ Olori na ọ kẹ omai kpahe uthuru riẹ na gboja, re ma wuhrẹ jẹ rẹrote ilele Olori na.” Evaọ ukpe 1925, Uwou-Eroro Na o tẹ wariẹ ta kpahe epanọ iruo ekpako ukoko i wuzou te inọ: “Ọghẹnẹ họ ọnọ o wo ukoko na, . . . yọ ọ te nọ ekpako na unu kpahe oghẹrẹ nọ a rẹrote inievo rai te.”
17. Ẹvẹ a ro fiobọhọ kẹ ekpako wo onaa ziezi evaọ iruo ẹruọsa rai?
17 Ẹvẹ ukoko na u ro fiobọhọ kẹ ekpako na wo onaa ziezi evaọ iruo ẹruọsa rai te epanọ o rọ wọhọ ẹsenọ a rọ “siliva fihọ ẹta itehru”? Ukoko na u bi wuhrẹ ae. Ukpe 1959 a rọ kaki ru Isukulu Odibọgba Uvie na rọkẹ esẹro. Uzoẹme jọ evaọ isukulu na o ta nọ “Wha Si Kẹle Uthuru Na.” A tuduhọ ekpako na awọ inọ “a ru ọruẹrẹfihotọ nọ a re ro weze bru iwhowho-uvie kpobọ iwou rai.” A tẹ jẹ jọ isukulu na dhesẹ idhere sa-sa nọ ekpako na a sae rọ kẹ uduotahawọ nọ a te kpohọ oghẹrẹ iweze itieye. Evaọ ukpe 1966, a te fi eware ekpokpo ba enọ a jẹ hai wuhrẹ evaọ Isukulu Odibọgba Uvie na. Isukulu na e ta kpahe uzoẹme na, “Epanọ Iweze Ekpako I Wuzou Te.” Eme a mae ta kpahe evaọ uzoẹme nana? A vuẹ inievo na nọ ekpako na “a rẹ rẹrote uthuru Ọghẹnẹ, yọ orọnikọ a re gbabọkẹ ẹruorote ahwo uviuwou rai gbe usiuwoma ota na ha.” Anwọ ikpe jọ ze na, a ru ọruẹrẹfihotọ isukulu sa-sa nọ a be jọ wuhrẹ ekpako na. Irere vẹ i no ewuhrẹ nana ze no, onọ Jihova ọ be rọ ukoko riẹ wuhrẹ ekpako n’oke t’oke na? Nẹnẹ, ma wo inievo buobu nọ a ro mu ekpako nọ e be rẹrote uthuru Ọghẹnẹ.
18. (a) Owha-iruo ulogbo vẹ a kẹ ekpako ukoko? (b) Fikieme Jihova avọ Jesu a ro you ekpako nọ e be daoma gaga evaọ ukoko na?
18 Jihova ọ be rọ Jesu Kristi Ovie mai rehọ ekpako ukoko mu re a wọ owha-iruo ulogbo jọ evaọ ukoko na. Owha-iruo vẹ oye? Re a fiobọhọ kẹ idibo Ọghẹnẹ dikihẹ ga je kru ẹrọwọ rai evaọ edẹ urere iyoma nana. (Ẹf. 4:11, 12; 2 Tim. 3:1) Jihova avọ Jesu a you ekpako nọ e be daoma gaga evaọ ukoko na, keme a bi ru lele uthubro Ebaibol nọ o ta nọ: “Wha sẹro uthuru Ọghẹnẹ nọ a rọ kẹ owhai nọ wha rẹrote . . . avọ unevaze . . . , u re no owhai eva ze . . . , wha rẹ jọ oriruo kẹ uthuru na.” (1 Pita 5:2, 3) Joma ta kpahe idhere ivẹ jọ nọ ekpako na a bi ro fi emamọ oriruo họ otọ je bi ru nọ udhedhẹ gbe oghọghọ o be rọ jọ ukoko na.
Oghẹrẹ nọ Ekpako A be rọ Sẹro Uthuru Ọghẹnẹ Nẹnẹ
19. Ẹvẹ o rẹ jọ omai oma nọ ma te lele ọkpako ukoko kpohọ usiuwoma?
19 Orọ ọsosuọ, ekpako na a bi ru iruo kugbe inievo nọ e rrọ ukoko na. Obe Luk o ta kpahe Jesu nọ: “O te je no ẹwho ruọ ẹwho gbe iwhre ruọ iwhre, be ta je whowho usi uwoma Uvie Ọghẹnẹ. Yọ Ikpegbivẹ na a jọ kugbei.” (Luk 8:1) Wọhọ epanọ Jesu ọ jẹ hai lele ikọ riẹ kpohọ usiuwoma ota na, ere ọvona ekpako ukoko a re lele inievo nọ e rrọ ukoko rai kpohọ usiuwoma ota. A riẹ nọ a te bi ru onana, u re ru nọ eware e rẹ rọ riẹ nya evaọ ukoko na. Kọ ẹvẹ inievo na a re rri ekpako itieye na? Oniọvo-ọmọtẹ jọ nọ a re se Jeannine nọ ọ joma kpako te ikpe 90 no, ọ ta nọ: “Me te lele ọkpako ukoko kpohọ usiuwoma u re ru nọ me re ro lele ọkpako na ta ẹme ziezi jẹ riẹe ziezi.” Oniọvo-ọmọzae jọ nọ ọ rrọ ikpe 35 nọ a re se Steven ọ ta nọ: “Nọ ọkpako o te lele omẹ kpohọ usiuwoma n’uwou ruọ uwou, o rẹ jọ omẹ oma nọ ọ gwọlọ fiobọhọ kẹ omẹ. Obufihọ otiọye na o rẹ were omẹ gaga.”
20, 21. Ẹvẹ ekpako ukoko a sae rọ rehọ aro kele othuru-igodẹ nọ Jesu ọ ta kpahe evaọ ọtadhesẹ riẹ na? Kẹ oriruo. (Rri ẹkpẹti na re, “ Iweze Koka Koka nọ E Wha Irere Ze.”)
20 Orọ avọ ivẹ, ukoko Jihova u bi wuhrẹ ekpako re a wo ọdawẹ kẹ ahwo nọ a ghoro no ukoko na no je fiobọhọ kẹ ae. (Hib. 12:12) Fikieme ekpako ukoko a re ro fiobọhọ kẹ ahwo otiọye na, kọ ẹvẹ u fo nọ a re ro ru ei? Ma rẹ ruẹ uyo onọ na evaọ ọtadhesẹ Jesu ọrọ othuru-igodẹ gbe omogodẹ nọ o vru. (Se Luk 15:4-7.) Nọ othuru-igodẹ na o muẹrohọ nọ omogodẹ jọ ọ rrọ usu igodẹ riẹ hẹ, o te mu ọnọ o vru na họ ẹgwọlọ wọhọ ẹsenọ ọye ọvo o wo. Ẹvẹ ekpako ukoko a sae rọ rehọ aro kele othuru-igodẹ yena? Wọhọ epanọ omogodẹ nọ o vru na ọ jọ ghaghae kẹ othuru-igodẹ na, ere u fo nọ ahwo nọ a ghoro no ukoko na a rẹ jọ ghaghae kẹ ekpako na. U fo ho re ekpako ukoko a roro nọ re a fiobọhọ kẹ ahwo otiọye yọ okioraha kufiẹ. U te no ere no, wọhọ epanọ othuru-igodẹ na “ọ nyae gwọlọ ọvo nọ o vru na bẹsenọ ọ rẹ ruẹ e riẹ” na, ere ọvona ekpako na a rẹ nyae gwọlọ enọ i ghoro no ukoko na no, a ve fiobọhọ kẹ ae.
21 Eme othuru-igodẹ ọrọ ọtadhesẹ Jesu na o ru nọ ọ ruẹ omogodẹ nọ o vru na? Ọ nabe “wọe fihọ ikoko riẹ” nyai kuomagbe uthuru na. Epọvo na re, eme iwowolẹ gbe uduotahawọ ọkpako e rẹ sae sasa ohwo nọ o ghoro no ukoko na oma nọ o re ro zihe ziọ ukoko na. Ere o jọ kẹ oniọvo-ọmọzae jọ nọ a re se Victor evaọ obọ Africa nọ ọ siọ iwuhrẹ ukoko ba. Ọ ta nọ: “Evaọ ikpe eree nọ mẹ rọ siọ iwuhrẹ ba na, ekpako na a jẹ nya bru omẹ ze n’oke t’oke.” Eme o duobọte Victor udu? Ọ ta nọ: “Ẹdẹjọ ọkpako ukoko jọ nọ ma gbe kpohọ Isukulu Ekobaro Oke-Kpobi nọ a re se John o te weze bru omẹ ze, o te dhesẹ ifoto sa-sa nọ ọ rehọ omai evaọ etoke isukulu na kẹ omẹ. Ifoto na e kareghẹhọ omẹ eware buobu gbe evawere nọ me je wo okenọ mẹ jẹ gọ Jihova.” Nọ oyena o vrẹ no, u kri hi, Victor ọ tẹ wariẹ mu iwuhrẹ ukoko họ ẹnya. Enẹna Victor ọ wariẹ mu iruo ọkobaro họ no. Ekpako ukoko a bi gine ru omai wo evawere ziezi evaọ egagọ Jihova.—2 Kọr. 1:24. *
Emamọ Inwene Evaọ Ẹruorote U bi Ru Idibo Ọghẹnẹ Wo Okugbe Ziezi
22. Ẹvẹ ẹrẹreokie gbe udhedhẹ i re ro ru okugbe jọ ukoko na ziezi? (Rri ẹkpẹti na re, “ Akpọ O Gbe Omai Unu.”)
22 Wọhọ epanọ ma ta ẹsiẹe na, Jihova ọ ta nọ ẹrẹreokie gbe udhedhẹ u ti vihọ evaọ udevie idibo riẹ. (Aiz. 60:17) Eware ivẹ nana i re ru okugbe jọ ukoko na ziezi. Evaọ idhere vẹ? Evaọ ẹrẹreokie, Jihova ‘Ọghẹnẹ mai na ọvuọvo.’ (Izie. 6:4) Oghẹrẹ ovona izi Jihova e rrọ evaọ ikoko kpobi. Ẹme nọ ọ ta kpahe oware nọ u woma gbe onọ u yoma u re wo ohẹriẹ hẹ evaọ “ikoko erezi na kpobi.” (1 Kọr. 14:33) Nọ ukoko u te bi ru lele izi Ọghẹnẹ, ẹsiẹ u re wo ẹnyaharo. Evaọ abọ udhedhẹ, orọnikọ Ovie mai ọ gwọlọ nọ ma reawere udhedhẹ ọvo ho, rekọ ọ gwọlọ nọ ma jọ “enọ i re ru udhedhẹ.” (Mat. 5:9) Fikiere ma rẹ daoma “ru eware nọ e rẹ wha udhedhẹ ze.” Nọ ma te wo ẹbẹbẹ kugbe oniọvo jọ, ma rẹ daoma jọ ahwo ọsosuọ nọ a rẹ gbẹ edhere nọ ẹme na o re ro kuhọ. (Rom 14:19) Ma te bi ru enẹ yọ ma be zọhọ fihọ udhedhẹ gbe okugbe nọ ọ rrọ ukoko mai.—Aiz. 60:18.
23. Eme mai idibo Jihova ma be reawere riẹ nẹnẹ?
23 Evaọ oke ọsosuọ nọ Uwou-Eroro Akpegbọvo 1895 u whowho ọruẹrẹfihotọ nọ a rẹ rọ rehọ ekpako mu, inievo buobu a ta oware nọ o jarae eva. Eme a ta? Eva e were rai gaga, a tẹ jẹ lẹ nọ ajọ ọruẹrẹfihotọ ọkpokpọ nana o fiobọhọ kẹ idibo Ọghẹnẹ “wo okugbe evaọ orọwọ na.” Anwọ ikpe buobu ze na, eva e were omai nọ ma be rọ ruẹ nọ emamọ inwene nọ Jihova ọ rọ Ovie mai ru no evaọ ofẹ ẹruorote ukoko na u bi fiobọhọ kẹ omai jọ ọvo evaọ egagọ Jihova. (Ol. 99:4) Onana o wha riẹ ze nọ idibo Ọghẹnẹ kpobi a ro wo “uruemu ovona” jẹ be rọ “oghẹrẹ ovona” gbe “evevo” gọ “Ọghẹnẹ udhedhẹ” na evaọ akpọ na soso.—2 Kọr. 12:18; se Zefanaya 3:9.
^ edhe-ẹme 11 A kere iyẹrẹ eware nọ a kiẹ via fihọ obe na Aid to Bible Understanding.
^ edhe-ẹme 21 Rri uzoẹme na, “Ekpako Ukoko—‘Ibe Iruiruo Rọkẹ Oghọghọ Mai,’” evaọ Uwou-Eroro Ọvo 15, 2013, ẹwẹ-obe avọ 27 rite 31.


c: text/html

text:
The adaba ngwá ọrụ na-arụ ọrụ na 3D ndịna-emeputa. The software na-agụnye a dịgasị iche iche nke ngwaọrụ maka ịme ngosi uwe na e kere eke nke egwuregwu vidio.
A na-emepụta antivirus dị mgbagwoju anya na nchebe kwesịrị ekwesị maka nzaghachi dị irè na nje virus nke oge a na ụdị egwu egwu dị iche iche.
Ngwugwu nke ngwa maka irè ịrụ ọrụ nke mgbasa ozi faịlụ na egwuregwu. The software na-emetụta ndị na nhazi nke graphic akpọkwa, ụda iyi na njikarịcha egwuregwu.
The free emulator nke gam akporo sistemụ. The software ana achi achi na elu-edu playback nke Android ngwa na software.
Otu nke na-eduga emulators nke PlayStation Obere egwuregwu console. The software na-akwado ọtụtụ egwuregwu na ọrụ oru nke PlayStation Network.
Player si Apple na-egwu ọdịyo na video faịlụ. The software-enye gị ohere na-ele gụgharia video na hazie playback àgwà nke na agbasa ozi n'ikuku.
Ngwá Ọrụ ibudata egwuregwu si Ubisoft ụlọ ọrụ. The software-enye gị ohere iji kpọtụrụ ọzọ Player na ịgwa ha ka ha na-egwu.
The dị ike software ike music na dị iche iche mixes. The software na-akwado a dịgasị iche iche nke ngwá ọrụ na mmetụta maka ndị ọkachamara DJing.
The software ele na ibipụta faịlụ PDF. The software na-akwado a elu na-agba àgwà nke na-arụ ọrụ, na-erepịakwa kacha nta usoro ego.
The ngwá ọrụ iji melite kọmputa arụmọrụ na idozi chinchi na usoro. The software-enye gị ohere iji kụziere ndị miri emi Doppler na idozi dị iche iche na nsogbu.
The ọtọ ngwá ọrụ maka ngwa ngwa na qualitative file akakabarede. The software na-akwado na-ewu ewu formats na e dere ihe dị profaịlụ iji tọghata faịlụ.
The ngwá maka ọdịnaya management nke ngwaọrụ si LG Eletrọniki. Ọ na-akwado na nkwado ndabere na update nke ngwaọrụ ọkwọ ụgbọala.
The software ọcha usoro ndekọ nke faịlụ mkpofu. The software na-achọpụta rụọ na-adịghị adị ngwa na draịvụ ike na-enye gị ohere iji wepụ ha igodo site na ndekọ.
The software na-agbasa ozi na video ihe na internet. The software na-akwado ndị na agbasa ozi n'ikuku nke video nkwanye si na kọmputa na ihuenyo na igwefoto na-ewu ewu video ọrụ.
The software na-achọpụta rụọ usoro vulnerabilities na eliminates ha. Usoro ihe omume na-enye a mma search na internet na a nchebe megide ndị fraudsters.
A set nke codecs ka Max oge a na formats nke ọdịyo na vidiyo faịlụ. The software-enye ndakọrịta n'etiti codecs na-enyere iji hazie ha nhazi.
The software hichaa usoro si mmapụta na-adịru nwa faịlụ. Ọzọkwa software enyere ka ihichapụ dị iche iche plugins na ngwa.
The software weghara video site na kọmputa gị na ihuenyo. Ọzọkwa, ọ na-akwado ihe ndekọ nke akụkụ ụfọdụ nke ihuenyo na-emepụta screenshots.
The software ịrụ olu okwu ya na nnukwu ụda mma na nke kacha nta na-egbu oge. The software na-ebe ji egwuregwu na-akwado ndị e kere eke nke thematic iche iche na ndị dị iche iche egwuregwu kọmputa.
Lee ihe software
Ọrụ usoro:
- Windows
- Android
Ige:
- Antiviruses
- Audio nchịkọta akụkọ
- Codecs
- Desktọpụ
- Development
- Discs
- Downloaders
- E-akwụkwọ na-agụ akwụkwọ
- Ederede editọ
- Education
- Egwuregwu
- Ekwentị
- Emulators
- Extensions
- Ezo
- Faịlụ
- Faịlụ mkpakọ
- Gụgharia video
- Ihe nchọgharị weebụ
- Ihuenyo kpọọ
- Internet
- Maps
- Media Player
- Ndịna na imewe
- Network
- Nkata
- Office
- Photo
- System njikarịcha
- Torrent
- Ule
- Video converters
- Voice nkwurịta okwu
- Webcams
- nhazi
- Ṅweta
- Ọdịyo converters
- Ọkwọ ụgbọala
- Ndị ọzọ na-
Software mmelite:
Lee ihe software

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Ala Igbo
Tweet
Ebe ọ bụla sọrọ ka ndị Igbo si bịa, ha eruola ala Chineke kwere ha na nkwa, nke juputere na mmiri ara ehi na mmanụ-añụ. Ndị Igbo, ọ kwa ebe onye bi ka ọ na-awachi? Nke a wee bụrụ ụka, bụrụ ilu. Ala Igbo bidoro na mgbadaugwu etiti ọdịdaanyanwụ wee ruo na mgbadaugwu ọwụwaanyanwụ mbà naịjiria. Ndị Igbo karịrị mmadụ nde iri anọ n’ọnụ ọgụgụ, ma ndị nọ n’ụlọ, ma ndị nọ n’ụzọ ije.
Nkụ dị na ḿbà na-eghere ḿbà nri, n’ihi na ọ dị be ndị ga-adịrị ha ma nke anyị dịkwara anyị. Aha e jiri mara agbụrụ anyị bụ̀ Igbo, asụsụ e jikwara mara anyị bụrụ Igbo. Ụfọdụ ndị ọkammụta sị na ị za “Ibo” karịa Igbo ka ha mma, mana ndị Igbo n’ekwu na uche onye anaghị adị ya njọ. Agbụrụ anyị bụ Igbo amaka ḿmā mana ọ fọdụrụ ótù ihe iji chọọ ya bụ ugo mma, n’ihi na ọ bụ ugo tozuo, ọ chakee. Asụsụ Igbo dị ezigbo mkpa ime ka ọ bụrụ asụsụ ga-akwụdosi ike, ma bụrụkwa asụsụ-izugbe onye Igbo ọ bụla.
O nwere ótù ajụjụ dị oke mkpa onye Igbo ọ bụla kwesịrị ị tule gbasara nwatakịrị nrịanrịa bụ naịjiria. Naịjiria nwéré ọtụtụ nwaneku nwa, nke ndị Igbo so n’otu n’ime ha. Chetakwa na nwa anwụla, nwa anwụla, mana ọ bụrụ na nwa kachie ntị nwụọ, nwaneku nwa alawa. Ọ bụrụ na nwatakịrị nrịanrịa ahụ bụ naịjiria dọbiri echi nwụọ, ọ dáá egwu onye lawa, onye lawa, kedụ asụsụ anyị bụ ndị Igbo ga-eji chị onwe anyị? Gịnị ga-abụ asụsụ-izugbe, asụsụ-nkwekọ na asụsụ-ọchịchị ALA IGBO? Ụfọdụ ga-asị na ọ bụ bekee kara dịrị anyị mfe ịsụ asụ na ide ede ma karakwa nwee ugwu karịa asụsụ Igbo. Ụfọdụ ajụọ sị ma e ji Igbo eje ebee. Ụmụnne m, anyị agaghịkwa ekworo maka na agụ na-emeri enwe, sị na ụdara nwa enwe ga-abụzi ụdara nwa agụ. Bekee bụ asụsụ ndị ọzọ ka ọ bụ ma bụrụkwa asụsụ nñụta. O nweghị ihe ọjọọ dị na-ịmụta, ya na ịsụ bekee dịka agbụrụ ndị ọzọ, n’ihi na ọ bụ asụsụ-ozurumba mana anyị ga-echeta na ọ̀kwà gwara ụmụ ya, ha tụrụ ji, ha tụrụ mkpọrọgwụ maka ụbọchị onye nwe ji ga-egwuru ji ya ka ha tụrụwa mkpọrọgwụ.
Ọtụtụ ḿbà dị iche iche ndị bekee chịrị mgbe tere aka dịka naịjiria nke asụsụ-ọchịchị ha bụ bekee, amarala uru asụsụ-onwe bara wee were ya na-agbanwe bekee dịka asụsụ-izugbe ha, ịmaatụ, ḿbà dị iche iche n’akụkụ ọwụwaanyanwụ afrịka ewerela sụwahiri taata merekwa asụsụ-izugbe ha. Ihe na-ebute iji bekee mere asụsụ-ọchịchị ma ọ bụ asụsụ-nkwekọ bụ ma agbụrụ dị iche iche bikọọ ọnụ dịka ọ dị na ḿbà naịjiria, mana ala Igbo bụ naanị ndị Igbo bi na ya ma e wepụ nwaobere ikwunaibe ndị binyeere anyị. Ezigbo onye Igbo ọ bụla ma na Igbo amaka ḿmā, maka na ọ bụ mmiri ya bụ ugo jiri kwụọ aka ka ụgbala jiri ghụ ahụ chakee.
Onye na-echeta nwata nrịanrịa ahụ bụ naịjiria, ya biko na-echetakwa asụsụ Igbo, maka na a naghị anọ n’ihu ọgụ apị akụ. Ndị Igbo, agha a kara aka anaghị eri ngwọrọ, ka anyị gharakwanụ iti na anyị anụghị ka e gburu kpom, wee nụ ka ọ dara yọm. Anyị ga-ewere olu Igbo bido imekọ ihe ọnụ, ka ntụ́ na aghụghọ wee belata maka na ntụ́ n’aka ḿmā na bekee (oyibo).
Akwụkwọ Malakaị 2:10; “Ọ̣ bụghị otu nna ka anyị nile nwere? Ọ bụghị otu Chineke kere anyị? Gịnị mere anyị ji aghọ ibe anyị aghụghọ, na-emerụ ọgbụgba ndụ ndị nna nna anyị? [bekee]Malachi 2:10; Have we not all one father? Has not one God created us? Why then are we faithless to one another, profaning the covenant of our fathers? RSV.”
Mmiri nwere awọ, nwee mbara, enwezuola ndị na-ekwere ya égwú. Ndị Igbo jikọọ aka ọnụ, égwú ha ga na-ada ụda, dakarịkwaa ikoro.
Soro na-eti na Igbo ga-adị!


text:
Na ụlọ ahịa ahịa nke oge a, nhazi nke ọma na ntụgharị data dị ọcha ịghọ ọrụ dị egwu. Ụfọdụ ndị na-edebe ebe nrụọrụ weebụ na-egosi data na ụdị mmadụ nwere ike ịhazi, ebe onye nke ọzọ anaghị arụpụta ụdị data dị iche iche nke nwere ike ịmepụta ngwa ngwa.
Nchịkọta weebụ na igwu egwu bụ ọrụ ndị dị mkpa ị gaghị eleghara anya dịka onye na-elekọta weebụ ma ọ bụ blogger. Python bụ obodo kachasị elu nke na-enye ndị nwere ike ịnweta ngwá ọrụ ntanetị weebụ, ịkụzi nkuzi na usoro ihe omume bara uru.
E-azụmahịa weebụsaịtị na-achịkwa dị iche iche usoro na atumatu. Tupu ị na-agba ma na-ewepụta data, gụọ okwu ahụ nke ọma ma na-agbaso ha mgbe niile. Imebi ikikere na ikike nwebisiinka nwere ike ibute nkwụsị ma ọ bụ ịtụ mkpọrọ. Ịnweta ngwaọrụ ndị kwesịrị ekwesị iji kpochapụ data maka gị bụ nzọụkwụ mbụ nke mkpọsa nchọta gị. Nke a bụ ndepụta nke Python crawlers na internet scrapers ị kwesịrị ị na-eche.
MechanicalSoup
MechanicalSoup bụ ụlọ akwụkwọ na-ekpochapụ nke ukwuu nke e nyere ikikere ma kwenye na MIT. E mepụtara MechanicalSoup site na Mma Ofe, akwukwo ozo nke HTML nke dabara na webmasters na ndi na-ede blọgụ n'ihi ọrụ dị mfe ya. Ọ bụrụ na mkpa gị na-adịghị achọ ka ị rụọ ihe ntanetị ịntanetị, nke a bụ ngwá ọrụ iji gbaa ọwa.
Ọgwụ
Nlekọta bụ ngwá ọrụ na-agba agba maka ndị ahịa na-arụ ọrụ na mmepụta ngwá ọrụ weebụ ha.Ngwurugwu a na-akwado obodo iji nyere ndị ahịa aka ịzụlite ngwá ọrụ ha nke ọma. Nlekọta na-arụ ọrụ n'ịwepụta data sitere na saịtị na ụdịdị dị ka CSV na JSON. Scanning internet scraper na-enye webmasters site na ngwa ngwa mmemme nke na-enyere ndị ahịa aka n'ịhazi ọnọdụ nchapu nke onwe gị.
Nlekọta nke gụnyere njirimara na-arụ ọrụ nke ọma na-eme ihe ndị dị otú ahụ dị ka ịkwanye na njikwa kuki. Usoro ọgwụ na-ejikwa ọrụ ndị ọzọ dị ka Subreddit na IRC. Enwere ike ịchọta ozi gbasara ọgwụ na GitHub. E nyere ikikere ọgwụ na ikikere nke 3. Idozi abụghị maka onye ọ bụla. Ọ bụrụ na nzuzo abụghị ihe gị, tụlee iji nsụgharị Portia.
Pyspider
Ọ bụrụ na ị na-arụ ọrụ na njikwa onye ọrụ weebụ, Pyspider bụ ihe ntanetị ịntanetị iji tụlee. Site na Pyspider, ị nwere ike ịchọta ma ọ bụ otu na ọtụtụ ihe ntanetị weebụ. Pyspider bụ nke ukwuu na-atụ aro maka ndị ahịa na-arụ ọrụ na iwepụta data buru ibu site na weebụsaịtị. Pyspider internet scraper na-enye ihe ndị dị mkpa dị ka iweghachi akwụkwọ na-adaba, saịtị nchapu site na afọ, na databases ndabere nhọrọ.
Pyspider web crawler na-eme ka ọ dịkwuo mfe ma kpochapụ ngwa ngwa. Igwe ihe ntanetị a na-akwado Eke Ọgba 2 na 3 n'ụzọ dị irè. Ugbu a, ndị mmepe ka na-arụ ọrụ na-emepe atụmatụ Pyspider na GitHub. A kwadoro pirpider internet scraper na ikikere n'okpuru Apache nke 2 licence kpuchie.
Nkọwa ihe nchọgharị Python ọzọ iji tụlee
Lassie - Lassie bụ ngwá ọrụ ntanetị nke na-enyere ndị ahịa aka iwepụta okwu mkparị, aha , na nkọwa site na saịtị.
Cola - Nke a bụ ihe ntanetị nke na-akwado Python 2.
RoboBrowser - RoboBrowser bụ ọbá akwụkwọ nke na-akwado ma Python 2 na 3 nsụgharị. Ihe ntanetị weebụ a na-enye atụmatụ dị ka ụdị-ejuputa.
Ịmata njide na ịkụcha ngwaọrụ iji wepụ ma kesaa data bụ nke kachasị mkpa. Nke a bụ ebe Python internet scrapers na crawlers na-abata. Python internet scrapers na-ekwe ka ndị ahịa na-ehichapu ma chekwaa data na nchekwa data kwesịrị ekwesị. Jiri ndepụta ndị dị n'elu na-akọwapụta ihe kacha mma Python crawlers na internet scrapers maka mgbasa ozi gị.


text:
Ihe I Nwere Ike Ikwu
TETA!
Ajụjụ: Olee otú anyị ga-esi jiri oge anyị na-eme ihe bara uru?
Amaokwu Baịbụl: Ekli. 4:6
Akwụkwọ: Teta! a kwuru ihe ndị ga-enyere anyị aka ịma ihe ndị ka mkpa anyị ga-eji oge anyị na-eme.
NA-AKỤZI EZIOKWU
Ajụjụ: Gịnị ka Chineke bu n’obi kee anyị?
Amaokwu Baịbụl: Ọma 37:29
Eziokwu: Chineke kere anyị ka anyị dịrị ndụ ebighị ebi n’ụwa.
OZI ỌMA SI N’AKA CHINEKE!
Ajụjụ: Olee ebe i chere anyị ga-esi nweta ozi ga-eme anyị obi ụtọ? [Gosi ya vidio bụ́ Ị̀ Ga-achọ Ịnụ Ozi Ọma?]
Amaokwu Baịbụl: Aịza. 52:7
Akwụkwọ: Broshọ a nwere ozi ndị ga-eme gị obi ụtọ si na Baịbụl.
DEE OTÚ Ị GA-ESI EME NKE GỊ
Jiri aro ndị a dị́ ebe a dee otú ọzọ ị ga-achọ isi jiri akwụkwọ ndị a zie ozi ọma.


text:
PrivalSystems
-
Version:
-
-
Asụsụ:
-
Nbudata PrivalSystems
Nkọwa:
Isi atụmatụ:
- Voice na video nkwurịta okwu
- Previous file izo ya ezo n'ihu ebufe
- Nchedo data interception ke netwọk
- The enweghị nkwurịta okwu na ndị ọzọ ndị ahịa on n'ozuzu nkwurịta okwu ogbugba ndu
Comments on PrivalSystems:
PrivalSystems Metụtara software:
Ndị kasị ewu ewu software na-ekwurịta okwu na enyi gburugburu ụwa. The software ana achi achi a elu àgwà nke olu na video nkwurịta okwu, na-na-adaba adaba n'ọnọdụ nke ozi ederede.
Ngwá ọrụ na-ekwurịta okwu na ndị mmadụ gburugburu ụwa. The software-enye gị ohere na-ekwurịta okwu na video ogbako mode na-agbanweta data.
The software ka olu ma ọ bụ video oku na zipu ozi ederede. E nwere akpaka kọntaktị mmekọrịta nke onye ọrụ na ngwaọrụ.
Ngwá ọrụ na-ekwurịta okwu na ọrụ n'ụwa nile. The software-enye gị ohere ime ka olu oku na-ekwurịta okwu na mode nke videoconference.
Ngwá Ọrụ maka nkwurịta okwu n'etiti ndị ọrụ n'ụwa nile. The software-enye gị ohere ime ka olu oku, video oku na mgbanwe ozi ederede.
Ọtọ ngwá ọrụ maka olu nkwurịta okwu. The software na-akpaghị aka na-enwekwu ndị doro anya nke ụda na ewepu mkpọtụ, na-enye ihe ndị magburu onwe àgwà nke nkwurịta okwu.
The software na-agba ọsọ ma jikwaa otutu Skype ndekọ na otu kọmputa. The software na-enyere aka mfe ịgbanwee n'etiti akaụntụ na-ekwurịta okwu na ọtụtụ chats n'otu oge.
The software na-akpọ ndị mmadụ na ekwentị na ihe ọ bụla nke ụwa. Ọ na-akwado ndị pụrụ iche na nkà na ụzụ maka a di ntakiri àgwà ọnwụ nke olu nkwurịta okwu.
Na-ewu ewu na ngwá ọrụ na-enye gị ohere ikwurịta okwu na-nzuzo ma ọ bụ otu chats, mee ka olu ma ọ bụ video oku na hazie na video nzukọ.
Adaba ngwá ọrụ maka olu nkwurịta okwu na internet. The software enye gị ohere ike ma ọ bụ hazie gị onwe gị na ihe nkesa na-enye ikike nke moderators.
The ngwá ọrụ na-agba ọsọ ahụ software ke dịpụrụ adịpụ mebere gburugburu ebe obibi. The software egbochi nzọpụta nke data na-arụ ọrụ nke na-agba ọsọ ngwa na ozi ọ bụla nchekwa.
The Dj-studio ike egwú na mixes na a dịgasị iche iche nke ngwaọrụ. The software ana achi achi àgwà nke ụda mmeputakwa nke dị iche iche ọdịyo formats.
The irè usoro download ma melite ngwa maka Apple ngwaọrụ. The software enyere ibudata a nso nke bara uru ngwa maka dị iche iche na nzube.
Ngwá ọrụ dị irè na-chọpụta ma wepụ obi akpọkwa site na iji akparamàgwà analysis na ígwé ojii technology.
The emulator nke Sony PlayStation egwu egwuregwu console. The software ana achi achi na play nke egwuregwu discs na ha oyiyi iji dị iche iche mgbakwunye.
Lee ihe software
Ọrụ usoro:
- Windows
- Android
Top software:
Lee ihe software


text:
Bible ke Intanet | EDISANA N̄WED ABASI-EDIKABADE EKE OBUFA ERERIMBOT
Ndi akpama ndikot ibuotikọ emi ke %%?
Daniel 8;1-27
8 Ke ọyọhọ isua ita tọn̄ọ nte Edidem Belshazzar+ akada ubọn̄, ami Daniel n̄kụt n̄kukụt, ke enye oro n̄kokụtde ke ntọn̄ọ ama ekebe.+2 Ndien n̄kụt ke n̄kukụt oro; ndien edikem ke adan̄aemi nsede, n̄kụt ke n̄kodu ke Shushan,+ akwa ufọk ubọn̄, emi odude ke ikpehe obio ukara Elam;+ ndien n̄kụt ke n̄kukụt oro nte ami ndude ke mben akpa mmọn̄ Ulai.+3 Ke ini mmenerede enyịn, n̄kụt, ndien, sese! okukịm erọn̄+ ada ke mben akpa mmọn̄ oro, enyene nnụk iba. Ndien nnụk iba oro ẹniọn̄, edi kiet ọniọn̄ akan enye eken, ndien enye emi ọkọniọn̄de akan ekedi nnụk oro eketịbede ke ukperedem.+4 Ndien n̄kụt okukịm erọn̄ oro nte onụkde idem aka edem usoputịn ye edem edere ye edem usụk, baba unam kiet inyụn̄ idaha enye ke iso, inyụn̄ idụhe owo eke ekemede ndinyan̄a n̄kpọ nsio enye ke ubọk.+ Enye onyụn̄ anam nte enye amade, onyụn̄ okohode idem.5 Ndien ami ntie n̄kere, ndien sese! okpo ebot+ oto ke edem usoputịn asan̄a ke iso ofụri isọn̄ edi, edi enye itụkke isọn̄. Ndien amaedi okpo ebot oro, akamba nnụk odu ke ufọt enyịn esie.+6 Ndien enye asan̄a edisịm okukịm erọn̄ oro enyenede nnụk iba, emi n̄kokụtde nte adade ke mben akpa mmọn̄; ndien enye efehe ebịne enye ye ọkpọsọn̄ iyatesịt.7 Ndien n̄kụt nte enye asan̄ade ekpere okukịm erọn̄ oro, onyụn̄ ayat esịt ye enye, onyụn̄ ọtọ okukịm erọn̄ oro ọduọk onyụn̄ obụn̄ nnụk esie mbiba, ndien okukịm erọn̄ oro inyeneke odudu ndomokiet ndida enye ke iso. Ntre enye onụk enye ọduọk ke isọn̄ onyụn̄ edịghi enye, inyụn̄ idụhe owo eke anyan̄ade okukịm erọn̄ oro osio enye ke ubọk.+8 Ndien okpo ebot oro okohode idem ata etieti;+ edi ke ndondo oro enye akabarede okop odudu, akwa nnụk oro obụn̄ọ, ndien nnụk inan̄, emi ẹsede ofụm mbinan̄ ke ikpaenyọn̄, ẹtịbe ẹwọrọ ẹda ke itie esie.+9 Ndien ekpri nnụk+ kiet efen etịbe ke kiet ke otu mmọ emi, enye onyụn̄ ọdọdiọn̄ ọkọri okpon aka edem usụk ye edem usiahautịn, onyụn̄ okpon aka n̄kan̄ N̄kpọmbana.+10 Enye onyụn̄ ọdọdiọn̄ okpon tutu esịm udịm enyọn̄,+ onyụn̄ anam ndusụk ke otu udịm oro ye ndusụk ntantaọfiọn̄+ ẹduọn̄ọ ke isọn̄, enye onyụn̄ edịghi mmọ.+11 Enye okohode idem tutu esịm Ọbọn̄+ udịm oro, ẹnyụn̄ ẹmen uwa ofụri ini+ ẹkpọn̄ Ọbọn̄ oro, ẹnyụn̄ ẹwụri edisana ebiet emi enye okowụkde.+12 Ndien ẹyak udịm oro ẹnọ,+ ọkọrọ ye uwa ofụri ini,+ ke ntak ubiatibet;+ ndien enye ọdọdiọn̄ otop akpanikọ+ ọduọk ke isọn̄,+ onyụn̄ anam n̄kpọ onyụn̄ okụt unen.+13 Ekem n̄kop edisana owo+ kiet etịn̄de ikọ, ndien edisana owo efen obụp enye emi eketịn̄de ikọ ete: “N̄kukụt uwa ofụri ini+ ye eke ubiatibet oro adade nsobo edi,+ emi aban̄ade edidịghi edisana ebiet ye udịm oro, edibịghi adan̄a didie?”+14 Ntre enye ọdọhọ mi ete: “Tutu esịm mbubreyo ye usenubọk tọsịn iba ikie ita; ndien ẹyenam edisana ebiet afiak edidu ke nnennen idaha esie.”+15 Edikem ke adan̄aemi ami Daniel n̄kụtde n̄kukụt oro nnyụn̄ nyomde ndifiọk se enye ọwọrọde,+ n̄kụt, ndien, sese! owo kiet emi ebietde erenowo, adade mi ke iso.+16 Ndien n̄kop uyo owo ke ufọt Ulai,+ enye ofiori onyụn̄ ọdọhọ ete: “Gabriel,+ nam owo oro adade do ọfiọk se enye okụtde oro.”+17 Ndien enye asan̄a ekpere ebiet emi n̄kadade, edi ke ini enye edide edisịm ndịk anam mi tutu ami nduọ n̄kịbi iso ke isọn̄. Ndien enye ọdọhọ mi ete: “O eyen owo,+ fiọk+ ete ke n̄kukụt oro ana ọnọ utịt ini.”+18 Ndien ami n̄kịbi iso ke isọn̄ nde ọkpọsọn̄ idap ke adan̄aemi enye etịn̄de ikọ ye ami.+ Ntre enye otụk mi onyụn̄ anam mi ndaha ndada ke ebiet emi n̄kadade.+19 Ndien enye ọdọhọ ete: “Sese ami mmọn̄ nnam fi ọfiọk se iditịbede ke akpatre ini ifụtesịt, koro enye anade ọnọ utịt ini emi ẹkenịmde.+20 “Okukịm erọn̄ oro afo okokụtde nte enyenede nnụk iba ada aban̄a ndidem Media ye Persia.+21 Ndien idet idet okpo ebot oro ada aban̄a edidem Greece;+ amaedi akamba nnụk oro okodude ke ufọt enyịn esie, emi ada aban̄a akpa edidem.+22 Ndien amaedi kiet oro okobụn̄ọde ndien ekem inan̄ ẹtịbe ke itie esie,+ obio ubọn̄ inan̄ ẹyeto ke idụt esie ẹdaha ẹda, edi idisọn̄ke odudu nte enye.23 “Ndien ke utịt utịt ini ubọn̄ mmọ, ke adan̄aemi mme abiatibet ẹma ẹkebiat ibet ẹma, edidem kiet emi ọsọn̄de iso onyụn̄ ọfiọkde ikọ eke mîn̄wan̄ake owo ayadaha ada.+24 Odudu esie oyokpon, edi iditoho ke odudu idemesie.+ Enye oyosobo+ n̄kpọ ke ndyọ-ndyọ usụn̄, oyonyụn̄ okụt unen onyụn̄ anam n̄kpọ uforo uforo. Enye oyonyụn̄ osobo n̄kpọsọn̄ owo ye ndisana owo n̄ko.+25 Ndien enye ayada ikike esie anam abian̄a okụt unen ke ubọk esie.+ Enye oyonyụn̄ okohode idem ke esịt esie,+ onyụn̄ osobo ediwak owo ke ini ifụre.+ Enye oyonyụn̄ adaha ada an̄wana ye Ọbọn̄ mbọn̄,+ edi idịghe ubọk owo ke ẹdida ẹbụn̄ enye.+26 “Ndien n̄kpọ emi okokụtde aban̄a mbubreyo ye usenubọk, emi ẹketịn̄de, edi akpanikọ.+ Ndien afo, dịp n̄kukụt emi, koro enye anade kan̄a ebet ediwak usen.”+27 Ndien ami Daniel n̄kpa mba nnyụn̄ ndọn̄ọ ke ediwak usen.+ Ekem ndaha ke enyọn̄ nnam utom edidem;+ edi n̄kpọ oro n̄kokụtde osụk ananam mi ndịk, edi baba owo kiet ifiọkke n̄kpọ emi.+


text:
Ukara NKWUPỤTARA ọnwụ nke Chọọchị Katọlik
Na video na Portuguese ayi gaghota Pope!
Gịnị bụ-awụ akpata oyi na a video bụ na pope n’ihu ọha agọnahụ Jizọs Kraịst.
The pope n’ihu ọha kwuru na eziokwu ahụ bụ na Jizọs Kraịst kpogidere bụ a odida ….!
Ugbu a nke a abụghị a uru n’ihi Kraịst maara na ọ ga-kpogidere na ọ gwara ọbụna Peter na tupu ọkpa akwaa, ị ga-agọnahụ m ugboro atọ ….!
Jizọs maara site na mmalite nke ya ozizi ọ ga-ejedebe na obe.
Ma o kwetara ka ndụ ya chụọ àjà iji zọpụta mkpụrụ obi anyị n’ihi na madu bụ otú na-adịghị ọcha na-akụ Azụ-adịghị ọcha ihe nwere ike ịbanye n’alaeze nke eluigwe.
Ọ bụ site na ọbara nke Kraịst na obe na anyị na-gbapụtara!
The pope mere ya kwuru na Jizọs Kraịst ka a dị mfe amụma na-ekwu Islam, jupụtara ezi ebumnobi ma okpu ebe ọ nwụrụ n’obe ….!
Na-abịa site a Christian okwu ndị dị na-erughị eru okwukwe ya, ma si Pope, na okwu ndị a ihe ukara nkwupụta nke ọnwụ nke Catholic Church ka a mara ọkwa na n’okpuru a égbè eluigwe kụrụ aka na New York .
N’ihi na Pope Jizọs Kraịst bụ nwa nke Chineke (Chineke kere nwoke dị ka anyị na-akụziri Oziọma) ma nwoke dị ka ndị ọzọ na onyinye ibu amụma bụ onye nwụrụ n’obe ….!
The obere quips nke Pope niile bụ mbọ na osisi na wrists na ụkwụ Jizọs Kraịst na obe.
Na okwu ikpeazụ nke Pope, anyị nwere ike na eze na-ekwu na Chọọchị Katọlik bụ eze nwụrụ anwụ n’okpuru a égbè eluigwe kụrụ aka na New York September 25, 2015 na St Patrick Katidral.
Ikpesi ekpere ike m hụrụ n’anya nke ukwuu Ụmụnne maka nloghachi ka Earth nke Onyenwe anyị Jizọs Kraịst dị ka anyị bụ eze naanị na oké ize ndụ ugbu a.
Chineke gọzie gị
Victor


text:
Baịbụl nke Dị n'Ịntanet | BAỊBỤL NSỌ—NSỤGHARỊ ỤWA ỌHỤRỤ NKE AKWỤKWỌ NSỌ
Ị̀ ga-achọ ịgụ isiokwu a n’asụsụ %%?
Ilu 19:1-29
19 Onye ọ bụla nke dara ogbenye, nke na-eje ije n’iguzosi ike n’ezi ihe, ka onye egbugbere ọnụ ya gbagọrọ agbagọ mma,+ kakwa onye nzuzu mma.+2 Ọ dịghị mma ma ọ bụrụ na mkpụrụ obi enweghị ihe ọmụma,+ onye ụkwụ ya na-eme ngwa na-emekwa mmehie.+3 Ọ bụ nzuzu mmadụ na-agbagọ ụzọ ya,+ obi ya ewee na-eweso Jehova oké iwe.+4 Akụ̀ na-eme ka mmadụ nwee ọtụtụ enyi,+ ma a na-ekewapụ onye ọ na-enweghị ka ọ hà ya n’ebe enyi ya nọ.+5 Onye akaebe ụgha agaghị agbanahụ ntaramahụhụ,+ onye na-ekupụkwa okwu ụgha dị ka ume agaghị alanahụ.+6 Ndị na-eme ka obi onye a ma ama jụrụ dị ọtụtụ,+ mmadụ niile bụkwa enyi onye na-enye onyinye.+7 Ụmụnne niile nke onye dara ogbenye akpọwo ya asị.+ Lezienụ ka ndị enyi ya si nọrọ ya n’ebe dị ezigbo anya!+ Ọ kpụ okwu n’ọnụ chụrụ ha na-aga; ha anọghị ya.+8 Onye na-enweta ezi uche+ hụrụ mkpụrụ obi nke ya n’anya. Onye na-eche nghọta nche ga-enweta ihe ọma.+9 Onye akaebe ụgha agaghị agbanahụ ntaramahụhụ,+ onye na-ekupụkwa okwu ụgha dị ka ume ga-ala n’iyi.+10 Ndụ ọgaranya ekwesịghị onye ọ bụla dị nzuzu,+ ma ya fọdụzie ohu ịchị ndị isi!+11 Nghọta mmadụ nwere na-eme ka ọ ghara iwe iwe ọsọ ọsọ,+ ileghara mmejọ anya bụkwaara ya ịma mma.+12 Ọnụma eze bụ mbigbọ yiri nke nwa ọdụm tojuru etoju,+ ma amara ya na-adị ka igirigi nke dara n’elu ahịhịa ndụ.+13 Nwa nzuzu bụụrụ nna ya nhụjuanya,+ iseokwu nwunye dịkwa ka elu ụlọ na-ehi mmiri, nke na-achụpụ mmadụ n’ụlọ.+14 Ihe nketa nke na-esi n’aka nna bụ ụlọ na akụ̀,+ ma nwaanyị nke nwere uche na-esi n’aka Jehova.+15 Umengwụ na-eme ka oké ụra buru mmadụ,+ mkpụrụ obi nke dị umengwụ na-anọkwa agụụ.+16 Onye na-edebe ihe e nyere n’iwu na-edebe mkpụrụ obi ya;+ a ga-egbu onye na-eleghara ụzọ ya anya.+17 Onye na-emere onye ọ na-enweghị ka ọ hà ya amara na-agbazinye Jehova ihe,+ Ọ ga-akwụkwa onye ahụ ụgwọ ihe o mere.+18 Nye nwa gị ntaramahụhụ mgbe olileanya ka dị;+ ekwekwala ka igbu ya gụọ mkpụrụ obi gị agụụ.+19 Onye oké ọnụma ka a ga na-eri iwu;+ n’ihi na ọ bụrụ na ị gbapụta ya, ị ga na-eme ya ugboro ugboro.+20 Nụrụ ndụmọdụ, narakwa ịdọ aka ná ntị,+ ka i wee mara ihe n’ọdịnihu gị.+21 Atụmatụ ndị dị n’obi mmadụ dị ọtụtụ,+ ma, ọ bụ nzube Jehova ga-eguzosi ike.+22 Ihe a na-achọsi ike n’ime mmadụ bụ obiọma* ya;+ onye dara ogbenye kakwa onye ụgha mma.+23 Ịtụ egwu Jehova na-eduba ná ndụ,+ mmadụ ga-enwekwa afọ ojuju mgbe ọ na-arahụ ụra abalị;+ ihe ọjọọ agaghị abịara ya.+24 Onye umengwụ amanyewo aka ya n’ime efere nri;+ ọ pụghị iweghachite ya ọbụna n’ọnụ ya.+25 I kwesịrị iti onye na-akwa emo ihe,+ ka onye na-amaghị ihe wee mara ihe;+ e kwesịkwara ịbara onye na-aghọta ihe mba, ka o wee nweta ihe ọmụma.+26 Onye na-emegbu nna ya, nke na-achụpụkwa nne ya,+ bụ nwa nke na-emenye mmadụ ihere, na-emechukwa mmadụ ihu.+27 Nwa m, ọ bụrụ na ị kwụsị ịnụrụ ịdọ aka ná ntị, ọ ga-abụ isi n’okwu nwere ihe ọmụma kpafuo.+28 Onye akaebe nke na-abaghị n’ihe na-akwa ikpe ziri ezi emo,+ ọnụ ndị ajọ omume na-elodakwa ihe ọjọọ.+29 A ghaghị ikpe ndị na-akwa emo ikpe,+ ụtarị bụkwa maka azụ ndị nzuzu.+


text:
Jehovah Edi Ata Abasi
Ke n̄kpọ nte isua 3,000 emi ekebede, n̄kpọ ama etịbe emi akanamde mme owo ẹdiọn̄ọ ata Abasi. Akanam utọ n̄kpọ oro itịbeke. Ekedi ke eyo Elijah. Mbon eyo oro ẹma ẹnana mbuọtidem etieti, mme oku mmọ ẹdiọk ẹbe nde, edidem mmọ ọkpọn̄ Abasi etiene n̄wan esie okpono ndem! Elijah ekekere ke imọ kpọt isụhọ ke otu mbon emi ẹkponode Abasi, edi ikedịghe ntre. Se nte Jehovah okowụtde ke imọ ikpọn̄-ikpọn̄ idi ata Abasi, ye nte enye akade iso anam ntre mfịn.
Ẹda drama emi ẹto 1 Ndidem 16:29-


text:
AKỤKỌ NDỤ
Emere M Ka Ozi Jehova Bụrụ Ihe Mbụ ná Ndụ M
Mgbe m gachara kọleji n’ọnwa mbụ nke afọ 1937, m banyere n’otu mahadum dị na steeti a na-akpọ Ayowa, n’Amerịka. Mahadum a dị nso n’ebe anyị bi. N’oge ahụ, anaghị m enwe ohere n’ihi na ana m aga akwụkwọ, na-arụkwa ọrụ iji nweta ego m ji akwụ ụgwọ akwụkwọ. Kemgbe m bụ nwata, ihe m chọrọ ime ná ndụ m bụ ịmụta otú e si arụ nnukwu ụlọ elu na àkwà mmiri ndị toro ezigbo ogologo.
O nwere otu ihe mere ná mbido afọ 1942, mgbe ọ fọrọ ọnwa ole na ole ka m gụchaa akwụkwọ na mahadum ma nweta akara ugo mmụta. N’oge ahụ, mba Amerịka esorola mba ndị ọzọ lụwa Agha Ụwa nke Abụọ. Ọ bụ mgbe ahụ ka otu onye n’ime mmadụ abụọ mụ na ha bi gwara m ka m gaa na nke ụmụ okorobịa bi n’ala ụlọ anyị ka mụ na otu nwoke na-abịa na nke ha kwurịta okwu. Mgbe m gara, m hụrụ nwoke ahụ. Aha ya bụ John O. (Johnny) Brehmer. Ọ bụ Onyeàmà Jehova. Otú o si jiri Baịbụl na-aza ajụjụ ọ bụla a jụrụ ya juru m anya. Obi tọrọ m ụtọ, mụ ekweta ka Johnny kụziwere m Baịbụl. M mechakwara soro ya na-ekwusa ozi ọma mgbe ọ bụla m nwere ohere.
Aha papa Johnny bụ Otto. Ọ ghọrọ Onyeàmà Jehova mgbe ọ na-arụ ọrụ n’otu ụlọ akụ̀ dị n’obodo Wọlnọt, nke dị na steeti a na-akpọ Ayowa. Ọ bụ onyeisi ụlọ akụ̀ ahụ n’oge ahụ. Ma, ọ hapụrụ ọrụ ahụ bido ikwusa ozi ọma oge niile. Àgwà ọma ya na ndị ezinụlọ ya na-akpa mechara mee ka m kpebie ime otu ihe dị mkpa m mere ná ndụ m.
EKPEBIRI M IHE M GA-EME
Otu ụbọchị, otu onyeisi na mahadum anyị gwara m na ọ ga-esiri ha ike inye m asambodo maka na anaghịzi m eme nke ọma n’ụlọ akwụkwọ. Echetara m na ihe m mere mgbe ahụ bụ ikpegara Jehova Chineke ekpere, rịọ ya ka o nyere m aka ka m mata ihe m kwesịrị ime. Obere oge ihe a mechara, a kpọrọ m ka m gaa hụ otu ọkachamara na-akụziri anyị ihe. Ọ gwara m na o nwere onye ziteere ya ozi na ya chọrọ onye injinia ga na-arụrụ ya ọrụ, ya enye onye ahụ aha m n’ihi na o chere na m ga-achọ inweta ọrụ ahụ. Ekelere m ọkachamara ahụ ma gwa ya na mụ ekpebiela iji ndụ m jeere Jehova ozi. N’abalị iri na asaa n’ọnwa Jun nke afọ 1942, e mere m baptizim. Obere oge e mechara m baptizim, a họpụtara m ka m kwusawa ozi ọma oge niile.
Ná ngwụcha afọ 1942 ahụ, m natara akwụkwọ ozi kwuru ka m bịa ghọọ onye agha. N’ihi ya, m gara n’ihu ndị na-ahọpụta ndị agha ka m kọwaara ha ihe mere na achọghị m ịbụ onye agha. M gosiri ha ihe ndị ọkachamara kụziiri m ihe na mahadum dere gbasara m. Ha dere na m bụ ezigbo mmadụ, bụrụkwa ọkaibe n’ọrụ injinia. N’agbanyeghị ihe ọma niile ahụ e dere gbasara m, ha gwara m ka m kwụọ puku dọla iri (ihe karịrị otu nde naịra na narị puku naịra ise). Ha tụkwara m mkpọrọ afọ ise n’ụlọ mkpọrọ dị n’obodo Levinwọt, nke dị na steeti a na-akpọ Kansas.
IHE NDỊ MERE MGBE M NỌ N’ỤLỌ MKPỌRỌ
A tụkwara ihe karịrị narị ụmụ okorobịa abụọ na iri atọ bụ́ Ndịàmà Jehova mkpọrọ n’ụlọ mkpọrọ ahụ dị na Levinwọt. N’ụlọ mkpọrọ ahụ, anyị na-arụ ọrụ n’ubi e nwere n’ebe ahụ, e nwekwara ọtụtụ ndị na-eche anyị nche. Ụfọdụ n’ime ha ma na Ndịàmà Jehova anaghị alụ agha, ha kwetakwara na ihe anyị na-ekwu bụ eziokwu.
Ụfọdụ n’ime ndị nche ahụ na-enye anyị ohere ka anyị na-enwe ọmụmụ ihe. Ha na-enyekwara anyị aka ka anyị na-enweta akwụkwọ e ji amụ Baịbụl. Onyeisi ụlọ mkpọrọ ahụ kwudịrị ka a na-ewetara ya magazin Consolation ọ bụla e bipụtara (a na-akpọ ya Teta! ugbu a).
OTÚ M SI PỤTA N’ỤLỌ MKPỌRỌ MA KWUSAWA OZI ỌMA NÁ MBA ỌZỌ
Mgbe m nọrọ afọ atọ n’ime afọ ise e kwuru na m ga-anọ n’ụlọ mkpọrọ, a hapụrụ m. Ihe a mere n’abalị iri na isii nke ọnwa Febụwarị n’afọ 1946. N’oge ahụ, Agha Ụwa nke Abụọ ebiela. M bidoghachiri ikwusa ozi ọma oge niile n’egbughị oge. A gwara m ka m gaghachi n’obodo Levinwọt kwusawa ozi ọma. Ezigbo egwu tụrụ m n’ihi na ọtụtụ ndị bi n’ebe ahụ kpọrọ Ndịàmà Jehova asị. Ihe ọzọ bụ na inweta ọrụ m ga na-arụ na ebe m ga-ebi siiri m ezigbo ike.
Echetara m ihe mere otu ụbọchị m gara ozi ọma. M hụrụ otu nwoke na-eche nche n’ụlọ mkpọrọ ahụ m nọbu. Ọ sịrị m, “Si n’ụlọ m pụọ!” Ozugbo ahụ, elere m ya anya n’aka ma hụ na o ji osisi e ji akụ bọl. Ụjọ tụrụ m, mụ esi n’ụlọ ya pụọ ozugbo. Mgbe m gara n’ụlọ ọzọ, otu nwaanyị pụtara ma sị m, “Chere, m na-abịa.” Ọ kwachiri ụzọ ma banye n’ime ụlọ. Anọ m ebe ahụ na-eche ya, ma ihe m hụziri bụ onye si na windo wụọ m mmiri e ji saa efere. Ọ wụzuru m ya ahụ́. N’agbanyeghị ihe ndị a, Chineke gọziri ozi ọma m na-ekwusa. Emechara m nụ na ụfọdụ ndị m nyere akwụkwọ e ji amụ Baịbụl ghọrọ Ndịàmà Jehova.
N’afọ 1943, Ndịàmà Jehova bidoro ụlọ akwụkwọ ọhụrụ n’obodo Niu Yọk, bụ́ ebe a na-azụ ndị ga-aga mba ọzọ na-ekwusa ozi ọma. A kpọrọ m ka m bịa gụọ akwụkwọ na ya. M so ná ndị gụrụ akwụkwọ na klas ya nke iri. Anyị gụchara n’abalị asatọ n’ọnwa Febụwarị nke afọ 1948, e ziga m Gana ka m gaa kwusawa ozi ọma. E mechara kpọwa ụlọ akwụkwọ ahụ Ụlọ Akwụkwọ Gilied.
Mgbe m rutere Gana, a gwara m ka m kwusawara ndị ọrụ gọọmenti na ndị si Yurop bịa Gana ozi ọma. Ná ngwụcha izu ọ bụla, m na-eleta ọgbakọ Ndịàmà Jehova, mụ na ha na-esokwa aga ozi ọma. M na-agakwa n’ebe a na-enweghị ọtụtụ Ndịàmà Jehova ma kụziere Ndịàmà Jehova nọ ebe ahụ otú e si ekwusa ozi ọma. M na-agakwa agba ọgbakọ Ndịàmà Jehova dị na Kot devụa ume.
N’oge ahụ m na-ekwusa ozi ọma n’ebe ndị ahụ, m mụtara ime ihe ndị Afrịka na-eme. Dị ka ihe atụ, m na-ehi n’ụlọ akịrịka, na-eji aka nkịtị eri nri, na-etukwurukwa ala n’èzí anyụ nsị otú ahụ ndị Izrel mere mgbe ha nọ n’ala ịkpa. (Diuteronomi 23:12-14) Ihe ndị a mụ na ndị ọzọ si mba ọzọ bịa ikwusa ozi ọma na-eme mere ka ndị mmadụ na-akọ akụkọ ọma gbasara anyị. Ụfọdụ ụmụ nwaanyị ndị di ha bụ ndị ọrụ gọọmenti malitere ịmụ Baịbụl. Ụmụ nwaanyị ahụ mechara nyere anyị ezigbo aka. N’oge ndị ọjọọ chọrọ ime ka a chụlaa anyị, ha nyere di ha nsogbu ka ha hụ na a chụlaghị anyị. Ndị di ha gere ha ntị. A chụlaghịzi anyị.
M mechara rịa ọrịa ịba otú ọtụtụ ndị ọzọ si mba ọzọ bịa izi ozi ọma n’Afrịka rịakwara. Ezigbo ahụ́ ọkụ mere m, oké oyi kpakwara m aka ọjọọ nke na ọ fọrọ obere ka ịba ahụ baa m n’isi. Mgbe ụfọdụ, m na-ejide agba m aka ka ọ kwụsị ịma jijiji. N’agbanyeghị ya, m ka nọ na-enwe obi ụtọ n’ozi ọma m na-ekwusa.
N’ime afọ anọ mbụ m nọrọ n’Afrịka, mụ na nwanna nwaanyị aha ya bụ Eva Hallquist nọ na-ederịta akwụkwọ ozi. Mụ na ya matara n’oge m chọrọ ịhapụ Amerịka bịawa Afrịka. M nụrụ n’oge ahụ na o so n’ụmụ akwụkwọ nọ na klas nke iri abụọ na otu n’Ụlọ Akwụkwọ Gilied. M nụkwara na ha ga-eme ememme ngụcha akwụkwọ ha n’abalị iri na itoolu n’ọnwa Julaị nke afọ 1953 ná mgbakọ mba niile Ndịàmà Jehova ga-enwe ná nnukwu ámá egwuregwu Yankii, nke dị na Niu Yọk. N’ihi ya, mụ na otu onye na-akwọ ụgbọ mmiri kparịtara, ya ekweta na ọ bụrụ na m rụọrọ ya ọrụ n’ụgbọ mmiri ya, ọ ga-eburu m n’efu ruo Amerịka.
O were anyị abalị iri abụọ na abụọ tupu anyị eruo Amerịka. Mụ na Eva hụziri n’isi ụlọ ọrụ Ndịàmà Jehova dị na Bruklin. Ọ bụ n’ebe ahụ ka m nọ gwa ya na m chọrọ ịlụ ya. Mụ na Eva mechara lụọ, ya abịa soro m kwusawa ozi ọma na Gana.
OTÚ ANYỊ SI NYERE NDỊ EZINỤLỌ ANYỊ AKA
Mgbe mụ na nwunye m kwusarala ozi ọma ọtụtụ afọ n’Afrịka, mama m detaara m akwụkwọ ozi, kwuo na ọrịa kansa ji papa m aka ọjọọ. M rịọrọ ka e nyetụ m oge ka mụ na nwunye m laa Amerịka gaa nyere papa m aka. Mgbe anyị ruru, ọrịa ahụ kara njọ. Obere oge, papa m nwụrụ.
Mgbe anyị laghachiri Gana ma nọruo ihe fọrọ obere ka ọ bụrụ afọ anọ, anyị natara ozi na ahụ́ na-arịa mama m. Ụfọdụ ndị enyi anyị gwara anyị na ọ ga-aka mma ka anyị lọta bịa lekọta ya. Anyị kwetara. Ma, ịhapụ ọrụ anyị adịrịghị anyị mfe ebe ọ bụ na anyị anọteela aka n’Afrịka. N’oge ahụ, m kwusaala ozi ọma afọ anọ n’ebe ahụ naanị m, mụ na nwunye ekwusaakwa ya afọ iri na otu. Ọ bụ mgbe ahụ ka anyị laghachiri Amerịka.
Mụ na nwunye m lekọtara mama m ruo ọtụtụ afọ. Anyị na-enyekwara ya aka ka ọ na-aga ọmụmụ ihe mgbe o kwere ya. Ma, ọ nwụrụ n’abalị iri na asaa n’ọnwa Jenụwarị nke afọ 1976. Ọ dị afọ iri asatọ na isii mgbe ọ nwụrụ. Ma, mgbe afọ itoolu gachara, nke ka njọ mere. Ndị dọkịta chọpụtara na nwunye m na-arịa ọrịa kansa. Anyị gbalịrị ike anyị niile ka a gwọọ ya, ma ọrịa ahụ mechara gbuo ya n’abalị anọ n’ọnwa Jun nke afọ 1985, mgbe ọ dị afọ iri asaa.
IHE NDỊ ỌZỌ MERE NÁ NDỤ M
N’afọ 1988, a kpọrọ m ka m bịa ememme a ga-eji nyefee Chineke ụlọ ndị a rụrụ ọhụrụ n’ụlọ ọrụ Ndịàmà Jehova dị na Gana. Agaghị m echefu ụbọchị ahụ echefu. Mgbe m gara Gana n’afọ 1948, Ndịàmà Jehova nọ na ya ebughị ibu. Ma, mgbe m bịara ememme a n’afọ 1988, Ndịàmà Jehova nọ na Gana akarịala puku mmadụ iri atọ na puku anọ. Ugbu a, ọ fọrọ obere ka ha ruo otu narị puku mmadụ na puku iri na anọ.
Afọ abụọ m gachara Gana, ya bụ, n’abalị isii n’ọnwa Ọgọst nke afọ 1990, alụrụ m Betty Miller. Ya na nwunye m mbụ bụ ezigbo enyi. Mụ na ya ji ozi Jehova mere ihe mbụ ná ndụ anyị. Anyị na-atụ anya mgbe anyị ga-ahụ nne na nna anyị ochie, hụkwa nne na nna anyị na nwunye m mbụ n’oge ụwa ga-aghọ paradaịs.—Ọrụ 24:15.
Obi na-atọ m ezigbo ụtọ mgbe ọ bụla m chetara na mụ ejeerela Jehova ozi ihe karịrị afọ iri asaa. M na-ekele ya mgbe niile maka otú o si mee ka m jiri ozi ya mere ihe mbụ ná ndụ m. N’agbanyeghị na akarịala m afọ iri itoolu ugbu a, Jehova, bụ́ Injinịa kachanụ, ka na-enye m ike m ji na-efe ya.


text:
Ikọt Jehovah ‘Ẹwọn̄ọde Ẹkpọn̄ Ukwan̄ido’
“Yak owo ekededi emi okotde enyịn̄ Jehovah ọwọn̄ọde ọkpọn̄ ukwan̄ido.” —2 TIM. 2:19.
1. Ewe enyịn̄ ke nnyịn mîsidaha ibre mbre?
NDI akanam omokụt ẹwetde enyịn̄ Jehovah ke ufọk m̀mê ke n̄kpọeset? Edieke edide omokụt, imekere ke esịt ama enen̄ede enem fi. Nnyịn Mme Ntiense Jehovah idaha enyịn̄ Abasi ibre mbre. Nnyịn ikpọn̄ ikere enyịn̄ idian Abasi, nnyịn inyụn̄ ikot enyịn̄ emi ikan ke ofụri ererimbot. Edi ndikere enyịn̄ ndian Abasi asan̄a ye utom.
2. Nso utom ke nnyịn emi ikerede enyịn̄ idian Jehovah inyene?
2 Idịghe ndikot enyịn̄ Jehovah kpọt edinam enye ọdiọn̄ nnyịn, ana idu uwem nte enye etemede. Ntak edi oro Bible ọdọhọde ke ana ikọt Jehovah ‘ẹwọn̄ọde ẹkpọn̄ idiọk.’ (Ps. 34:14) Se ikọ apostle Paul emi, “Yak owo ekededi emi okotde enyịn̄ Jehovah ọwọn̄ọde ọkpọn̄ ukwan̄ido,” ọwọrọde edi emi n̄ko. (Kot 2 Timothy 2:19.) Mme owo ẹnen̄ede ẹdiọn̄ọ ke nnyịn Mme Ntiense Jehovah imesiwak ndikot enyịn̄ Jehovah. Edi didie ke ikeme ndiwọn̄ọde n̄kpọn̄ ukwan̄ido?
‘ẸDAHA’ ẸKPỌN̄ MBON EMI ẸNAMDE IDIỌKN̄KPỌ
3, 4. Ewe ikọ Paul mîsin̄wan̄ake mme owo, ndien ntak-a?
3 Kere se Paul etịn̄de ke 2 Timothy 2:19 aban̄a “ọkpọsọn̄ itiat idakisọn̄ Abasi,” ye n̄kpọ iba emi ẹwetde ke esịt. Akpa n̄kpọ emi ẹwetde do edi “Jehovah ọmọfiọk mmọ eke ẹnyenede enye,” ndien ẹda ẹto Numbers 16:5. (Se ibuotikọ oro ebemde enye emi iso.) Udiana edi, “Yak owo ekededi emi okotde enyịn̄ Jehovah ọwọn̄ọde ọkpọn̄ ukwan̄ido.” Enye emi isin̄wan̄ake ata ediwak owo. Ntak emi mîsin̄wan̄ake mmọ?
4 Nte Paul obonde ikọ ekeme ndinam owo ekere ke enye ada ikọ emi ke N̄wed Abasi Usem Hebrew. Edi utọ ikọ emi idụhe do. Ntem, nso ke apostle emi eketịn̄ aban̄a ke ini enye ọkọdọhọde ete: “Yak owo ekededi emi okotde enyịn̄ Jehovah ọwọn̄ọde ọkpọn̄ ukwan̄ido”? Mbemiso Paul etịn̄de ikọ emi, enye ama etịn̄ aban̄a nsọn̄ibuot Korah emi ẹwetde ke Numbers ibuot 16. Okûdi ọyọhọ n̄kpọ iba emi ẹwetde ke itiat idakisọn̄ emi aban̄a nsọn̄ibuot Korah?
5-7. Nso iketịbe ke eyo Moses emi akanamde Paul etịn̄ se idude ke 2 Timothy 2:19? (Se akpa ndise ibuotikọ emi.)
5 Bible ọdọhọ ke nditọ Eliab iba, Dathan ye Abiram, ẹma ẹtiene Korah ẹnam mme owo ẹsọn̄ ibuot ye Moses ye Aaron. (Num. 16:1-5) Mmọ ikokponoke Moses, ẹkenyụn̄ ẹdọhọ ke idịghe enye akpada mmimọ usụn̄. Mbon nsọn̄ibuot emi ẹkesụk ẹdụn̄ ye ikọt Jehovah eken, ndien mmọ ẹkpekenam nti ikọt Abasi ẹtiene mmọ ẹsọn̄ ibuot. Enyene se Jehovah ọkọdọhọde Moses anam ke usen emi enye okoyomde ndinam ẹdiọn̄ọ mbon emi ẹdide ata ikọt esie ye mbon emi ẹdide mbon nsọn̄ibuot.
6 Mbụk oro ọdọhọ ete: “Jehovah ọdọhọ Moses ete: ‘Dọhọ ofụri esop emi ete, “Ẹdan̄a ke mbọhọ tent Korah ye Dathan ye Abiram!”’ Ekem Moses adaha ke enyọn̄ aka ọtọ Dathan ye Abiram, mbiowo Israel ẹnyụn̄ ẹtiene enye. Ndien enye ọdọhọ ofụri esop ete: ‘Mbọk, mbufo ẹdaha ke mbọhọ tent mme idiọkowo emi, ẹkûnyụn̄ ẹtụk n̄kpọ baba kiet eke ẹnyenede mmọ, mbak ẹdisobo mbufo ẹfep ke ntak idiọkn̄kpọ mmọ.’ Kpa idaha oro, mmọ ẹdaha ke mbọhọ tent Korah ye Dathan ye Abiram, Dathan ye Abiram ẹnyụn̄ ẹwọn̄ọ ẹdida ke enyịnusụn̄ tent mmọ, ẹsan̄a ye iban mmọ ye nditọiren mmọ ye n̄kpri nditọ mmọ.” (Num. 16:23-27) Jehovah ama owot kpukpru mbon nsọn̄ibuot oro. Edi nti ikọt Abasi emi ẹkedahade ẹkpọn̄ tent mbon nsọn̄ibuot oro ikakpaha. Se mmọ ẹkenamde oro okowụt ke mmọ ẹwọn̄ọde ẹkpọn̄ ukwan̄ido.
7 Jehovah ọdiọn̄ọ se idude kpukpru owo ke esịt. Enye ọdiọn̄ọ ikọt esie emi ẹnamde akpanikọ ẹnọ enye. Edi ana mmọ ẹdian̄ade ẹkpọn̄ mbon emi ẹnamde idiọkn̄kpọ. Imekeme ndidọhọ ke Paul eketịn̄ aban̄a se iketịbede ke Numbers 16:5, 23-27 ke ini enye ekewetde ete: “Yak owo ekededi emi okotde enyịn̄ Jehovah ọwọn̄ọde ọkpọn̄ ukwan̄ido.” Idiọkke ndidọhọ ntre sia emi ekem ye ikọ emi Paul ekewetde ete: “Jehovah ọmọfiọk mmọ eke ẹnyenede enye.”—2 Tim. 2:19.
“FEP IDEM KE NDISỊME MBỤME EMI MÎSỊNEKE IFIỌK”
8. Ntak emi idọhọde ke ndikot enyịn̄ Jehovah m̀mê ndidu ke esop Abasi kpọt ikemke?
8 Paul akada se iketịbede ke eyo Moses eti Timothy ke ana enye anam n̄kpọ man aka iso edi ufan Jehovah. Owo ndidu ke esop Abasi kpọt ikemke, ukem nte ikọt Abasi ke eyo Moses ndikokot enyịn̄ Jehovah mîkekemke. Ana kpukpru ikọt Abasi ‘ẹkpọn̄ ukwan̄ido.’ Didie ke emi ekebehe Timothy? Nso ke ikeme ndikpep nto item Paul emi?
9. Didie ke “ndisịme mbụme emi mîsịneke ifiọk” ekesịn mfịna ke esop ke eset?
9 Ikọ Abasi asiak mme n̄kpọ emi mîkpanaha mme Christian ẹnam. Ke uwụtn̄kpọ, Paul ama ọdọhọ Timothy ete ‘okûn̄wana aban̄a ikọ’ onyụn̄ osion̄o idem ọkpọn̄ “ndisịme mbụme emi mîsịneke ifiọk.” (Kot 2 Timothy 2:14, 16, 23.) Ikọ esie ọkọwọrọ nso? Ndusụk owo ke esop ẹma ẹsikpep mme owo se mbon mfiakedem ẹkekpepde. Mbon eken ẹtịn̄ mme n̄kpọ emi ẹkesinamde mme owo ẹfan̄a mfan̄a. Idịghe nte ke se mmọ ẹketịn̄de ama atuaha ye Ikọ Abasi, edi ikayakke nditọete ẹdiana kiet ke esop. Emi akanam Paul ọdọhọ Timothy ọkpọn̄ “ndisịme mbụme emi mîsịneke ifiọk.”
10. Nso ke ikpanam ke ini ikụtde m̀mê ikopde ikọ mbon nsọn̄ibuot?
10 Udusọpke ukụt mbon mfiakedem ke esop Abasi mfịn. Edi, iyokop mîdịghe ikụt n̄kpọ emi atuahade ye se Bible ekpepde. Edide ikokụt m̀mê ikokop, ana ibiere ke nnyịn idikpan̄ke utọn̄ inọ ikọ mbon nsọn̄ibuot. Ifọnke ineme nneme ye mbon mfiakedem, edide iso ye iso, ke Intanet, m̀mê ke usụn̄ en̄wen ekededi. Ndineme nneme ye mmọ ọwọrọ ke isọn̄ ibuot ye Abasi idem ekpededi ikere ke iyom ndin̄wan̄wam mmọ. Abasi ọdọhọ ikûdụk nsan̄a ye mbon mfiakedem ke usụn̄ ekededi.
11. Nso ikeme ndida mfan̄a “emi mîsịneke ifiọk” ndi, ndien nso ke mbiowo ẹkpenam?
11 Idịghe ikọ mbon mfiakedem kpọt ekeme ndisịn mfịna ke esop, mme n̄kpọ en̄wen ẹdu n̄ko. Ke uwụtn̄kpọ, se nsio nsio owo ẹtịn̄de ẹban̄a utọ unọ idem inemesịt emi ọfọnde ye mme Christian ekeme nditie nte mfan̄a “emi mîsịneke ifiọk.” Edi edieke mme owo ẹdọhọde ke unọ idem inemesịt emi Ikọ Abasi akpande idiọkke, inaha mbiowo ẹdodop ẹse ẹdọhọ ke mmimọ iyomke mfịna. (Ps. 11:5; Eph. 5:3-5) Kpa ye oro, ana mbiowo ẹkpeme mbak mmọ ẹdibiere n̄kpọ ẹnọ nditọete. Utu ke oro, mmọ ẹdinam se Bible ọdọhọde emi ete: “Ẹkpeme otuerọn̄ Abasi emi ẹnọde mbufo ẹse ẹban̄a, . . . ẹkûda ọkpọsọn̄ ubọk ẹkara mmọ emi ẹdide inyene Abasi, edi ẹkabade ẹdi uwụtn̄kpọ ẹnọ otuerọn̄.”—1 Pet. 5:2, 3; kot 2 Corinth 1:24.
12, 13. (a) Mme Ntiense Jehovah ẹnam didie ẹdiọn̄ọ utọ unọ idem inemesịt emi ọfọnde, ndien mme edumbet Bible ewe ke mmọ ẹda ẹbiere emi? (b) Didie ke ẹkeme ndida mme edumbet oro ẹnemede ke ikpehe ekikere 12 mbiere n̄kpọ emi edide mbubehe idemowo?
12 Nnyịn inyeneke mbon emi ẹsitiede ẹse fim ye mbre vidio, ẹkot n̄wed, m̀mê ẹkpan̄ utọn̄ ẹnọ ikwọ man ẹbiere se mbon nnyịn ẹkpedepde. Ntak emi nnyịn mîsinamke utọ n̄kpọ oro? Bible ọdọhọ yak owo ọnọ “ukeme ufiọkn̄kpọ” esie ukpep man enye ekeme ndifiọk se inende ye se ikwan̄ade. (Heb. 5:14) Ikọ Abasi etịn̄ n̄ko mme n̄kpọ emi Christian ekemede ndikere mban̄a ke ini enye oyomde ndidep fim, n̄wed, m̀mê ikwọ. Nnyịn inam kpukpru emi koro iyom ‘ndika iso ndụn̄ọde mfiọk se Ọbọn̄ enyịmede.’ (Eph. 5:10) Bible ọdọhọ ke ibuot ufọk enyene unen ndibiere n̄kpọ ke ufọk esie, ntre mmọ ẹkeme ndibiere ndusụk n̄wed, ikwọ, m̀mê fim emi mmimọ mîdinyịmeke ke ufọk mmimọ. *—1 Cor. 11:3; Eph. 6:1-4.
13 Mme edumbet Bible emi isiakde ke enyọn̄ emi iban̄ake unọ idem inemesịt kpọt. Se nsio nsio owo ẹkerede ẹban̄a usịnen̄kpọ ye ukamaidem, usọbọ, udia, ye mme mbubehe idemowo eken ẹkeme ndida mfịna ndi. Edieke se owo ekerede mîtuahake ye se Bible etịn̄de, ufọn idụhe ikọt Jehovah nditie mfan̄a utọ n̄kpọ oro, sia “ofụn Ọbọn̄ inyeneke ndin̄wana en̄wan, edi enyene nditie sụn̄sụn̄ ye kpukpru owo.”—2 Tim. 2:24.
KÛDỤK IDIỌK NSAN̄A!
14. Nso uwụtn̄kpọ ke Paul akada owụt ntak emi owo mîkpodụkke idiọk nsan̄a?
14 Ewe usụn̄ en̄wen ke mbon emi ‘ẹkotde enyịn̄ Jehovah ẹwọn̄ọde ẹkpọn̄ ukwan̄ido’? Mmọ idụkke nsan̄a ye mbon emi ẹsinamde idiọkn̄kpọ. Ke Paul ama ọkọnọ uwụtn̄kpọ oro aban̄ade “ọkpọsọn̄ itiat idakisọn̄ Abasi,” enye ama ọnọ uwụtn̄kpọ en̄wen. Paul ama etịn̄ aban̄a “akwa ufọk.” Enye ọkọdọhọ ke “idịghe n̄kpoduoho gold ye n̄kpoduoho silver kpọt ẹdu, edi se ẹdade eto ye mbat ẹnam ẹdu n̄ko, ndien ẹnịm ndusụk ẹnọ itie ukpono edi ẹnịm mmọ eken ẹnọ itie eke mînyeneke ukpono.” (2 Tim. 2:20, 21) Ekem enye ama ọdọhọ mme Christian ete ‘ẹdian̄ade ẹkpọn̄’ n̄kpoduoho emi “mînyeneke ukpono.”
15, 16. Nso ke ikeme ndikpep nto uwụtn̄kpọ emi aban̄ade “akwa ufọk”?
15 Nso ke uwụtn̄kpọ Paul ọwọrọ? “Akwa ufọk” ada aban̄a esop Abasi. “N̄kpoduoho” ada aban̄a owo kiet kiet ke esop. Edieke n̄kpọ ke ufọk edehede, owo ididaha enye inam n̄kpọ. Enyeneufọk idimenke n̄kpọ emi ikesịn ke otu n̄kpọ emi asanade, akpan akpan mme n̄kpọ emi enye esikamade anam udia.
16 Se ikọt Jehovah emi ẹdomode ndidu eti uwem ẹkpenamde edi oro. Inaha mmọ ẹdụk nsan̄a ye nditọete emi ẹsimade ndibiat ibet Abasi. (Kot 1 Corinth 15:33.) Edieke mîkpanaha idụk nsan̄a ye nditọete nnyịn emi ẹsimade ndibiat ibet Abasi, ọwọrọ inaha idụk nsan̄a ye mbon an̄wa emi ediwak mmọ ẹdide ‘mme ama okụk, mbon emi ẹsọn̄de ibuot ye ete ye eka, mbon emi mînyeneke nsọn̄ọnda, emi ẹtiede obom obom, emi mîmaha eti ido, mme andida owo nnọ, ye mbon emi ẹmade unọ idem inemesịt utu ke ndima Abasi.’—2 Tim. 3:1-5.
JEHOVAH ESIDIỌN̄ MBON EMI ẸSISỌPDE ẸBIERE NDINAM SE INENDE
17. Didie ke nditọ Israel emi ẹbakde Abasi ẹkewụt ke mmimọ imaha ukwan̄ido?
17 Bible etịn̄ nte nditọ Israel ẹkenamde n̄kpọ ke ini ẹkedọhọde mmọ “ẹdan̄a ke mbọhọ tent Korah ye Dathan ye Abiram.” Itien̄wed Abasi oro ọdọhọ ete: “Kpa idaha oro, mmọ ẹdaha.” (Num. 16:24, 27) Mmọ ikemen̄eke, ikonyụn̄ ibiatke ini. N̄wed Abasi etịn̄ adan̄a nte mmọ ẹkenamde item emi. Mmọ ẹma ẹdaha ke “mbọhọ” tent Korah, oro edi, ẹdaha ofụri ofụri, ikpọn̄ke iso tent ikada ke edem. Mme asan̄autom Abasi emi ikadaha uwem mmọ ibre mbre. Mmọ ẹkekop uyo Abasi ke ofụri esịt. Mmọ ẹma ẹwụt ke ida inọ Jehovah, ke mmimọ imaha ukwan̄ido. Nso ke emi ekpep nnyịn?
18. Nso ke Paul ekenyene ke ekikere ke ini enye ọkọdọhọde Timothy ‘efehe ọkpọn̄ mme udọn̄ ini uyen’?
18 Kpukpru nnyịn imama ndika iso ndi ufan Jehovah. Ntem, ana isisọsọp ibiọn̄ọ n̄kpọ ekededi emi ekemede ndidian̄ade nnyịn n̄kpọn̄ enye. Se Paul ekenyenede ke ekikere edi emi ke ini enye ọkọdọhọde Timothy ‘efehe ọkpọn̄ mme udọn̄ ini uyen.’ (2 Tim. 2:22) Etie nte Timothy ama ebe isua 30 ke ini Paul eketịn̄de ikọ emi. Edi ndusụk ikpọ owo ẹsinyene idiọk “udọn̄ ini uyen.” Paul ọkọdọhọ Timothy ‘efehe’ ke ini utọ udọn̄ emi odụkde enye esịt. Ke nditịn̄ ke usụn̄ en̄wen, Paul okoyom Timothy “ọwọn̄ọde ọkpọn̄ ukwan̄ido.” Se ikọ Jesus ọkọwọrọde edi oro ke ini enye ọkọdọhọde ete: “Edieke enyịn fo anamde fi atuak ukot ọduọ, wụbede enye top duọk.” (Matt. 18:9) Mme Christian emi ẹkopde item Jesus isiyakke ufan̄ inọ n̄kpọ ekededi emi ekemede ndinam mmọ ẹkûdi ufan Abasi aba.
19. Nso ke ndusụk mme Christian ẹsọsọp ẹnam mbak ẹdidian̄ade ẹkpọn̄ Abasi?
19 Ndusụk mbon emi ẹkesimade ndin̄wọn̄ ọkpọsọn̄ mmịn mbemiso ẹkekabarede Mme Ntiense Jehovah ẹbiere ke mmimọ idin̄wọn̄ke ọkpọsọn̄ mmịn ndomokiet. Ndusụk owo ẹtre ndusụk orụk unọ idem inemesịt emi ekemede ndinam mmọ ẹkere oburobụt n̄kpọ, kpa ye oro orụk unọ idem inemesịt oro mîdiọkke. (Ps. 101:3) Ke uwụtn̄kpọ, mbemiso eyenete nnyịn kiet okodụkde esop, enye ama esima ndika mme itie udia uwem emi ẹkesinekde oburobụt unek. Edi ke enye ama ekekpep akpanikọ, enye ama etre ndinek unek, idem ke mme mboho emi ikọt Abasi kpọt ẹdude, mbak unek editi enye oburobụt n̄kpọ. Okposụkedi emi Bible mîkpanke mme Christian ndin̄wọn̄ mmịn, ndinek unek m̀mê ndinam n̄kpọ en̄wen emi mîdiọkke, ana mmọ ẹsọsọp ẹbiọn̄ọ n̄kpọ ekededi emi ekemede ndidian̄ade mmọ n̄kpọn̄ Abasi.
20. Ntak emi isịnde ofụri ukeme nnyịn ‘iwọn̄ọde ikpọn̄ ukwan̄ido’ kpa ye emi mîmemke utom ndinam emi?
20 Ndikot nnyụn̄ n̄kere enyịn̄ ndian Abasi asan̄a ye utom. Ana ‘iwọn̄ọde ikpọn̄ ukwan̄ido’ inyụn̄ ‘iwọn̄ọde ikpọn̄ idiọk.’ (Ps. 34:14) Imọfiọk ke imemke utom ndinam emi, edi imenen̄ede ifiọk ke Jehovah ayaka iso ama “mmọ eke ẹnyenede enye” emi ẹnyụn̄ ẹkopde item esie.—2 Tim. 2:19; kot 2 Chronicle 16:9a.
^ ikp. eki. 12 Se ““Ndi Ẹnyene Ndusụk Fim, N̄wed, M̀mê Ikwọ Emi Ẹdọhọde Mbon Mbufo Ẹkûdep?” ke jw.org/efi. Ka ebiet emi okụtde ABAN̄A NNYỊN > MBỤME ẸSIWAKDE NDIBỤP.


text:
AKỤ̀ NDỊ SI N’OKWU CHINEKE | NEHỌM 1–HABAKỌK 3
Mụrụ Anya ma Na-anụ Ọkụ n’Obi n’Ofufe Jehova
Mbibi ahụ e kwuru na Babịlọn ga-ebibi Juda nwere ike iyi ihe na-agaghị ekwe omume, n’ihi na Juda nọ n’okpuru ọchịchị mba Ijipt bụ́ mba siri ezigbo ike. Ndị Kaldia esighị ike ka Ijipt. Ihe ọzọ bụkwa na ọtụtụ ndị Juu ekwetaghị na Jehova ga-agbachi nkịtị ka e bibie Jeruselem na ụlọ nsọ ya. Ma, ihe ọ sọkwara ya mee, amụma a ga-emezurịrị. Habakọk kwesịkwara ịna-atụ anya mmezu ya, mụrụ anya ma dịkwa uchu n’ozi Jehova.
Olee ihe mere m ji kwetasie ike na mbibi nke usoro ihe a adịla ezigbo nso?
Olee otú m ga-esi mụrụ anya ma na-anụ ọkụ n’obi n’ofufe Jehova?


text:
Ọ bụrụ na onye ọ bụla jụrụ m ihe bụ akụkụ kachasị mkpa nke njikarịcha search engine bụ, M ga-aza na ọ bụ doro anya backlinks. N'agbanyeghi otu esi enweta ha. Ihe ha kwesiri ịbụ ma karia, nke ka mma. Ekwenyela onye ọ bụla kwuru na ụlọ njikọ ahụ anwụọla. Nkwupụta ọjọọ a na-agbasa site na webmasters na-enweghị mmasị na ndị na-enweghị ahụmahụ bụ ndị engines na-achọpụta na nso nso a.
Ọ bụrụ na isi ụlọ ọrụ ịntanetị gị bụ ịmanye ndị ọzọ ịzụ ahịa okporo ụzọ na ibe weebụ gị, mgbe ahụ ịkwesịrị ilekwasị anya na ịmepụta redio azụ. N'isiokwu a, anyị ga-atụle otú e si azụlinklinks niche na nzube iji dọta ndị na-eduga na saịtị gị.
Ọrụ nke backlinks na mgbasa ozi n'ịntanetị
Nchọgharị ọchụchọ dị ka Google na-akọwa ikike na saịtị gị site na ọnụ ọgụgụ na àgwà nke backlinks na-abịakwute gị saịtị sitere na isi mmalite weebụ. A na-akpọ njikọ ndị na-abata na saịtị gị inbound ma ọ bụ n'ime njikọ. Ọ bụrụ na ebe nrụọrụ weebụ nwere ọtụtụ njikọ site na ebe nrụọrụ weebụ PR9 ma ọ bụ 10 dị elu, mgbe ahụ, ọ ga-abụkarị n'usoro na TOP nke nsonaazụ ọchụchọ.
Ọ bụrụ na ị ka na-eche banyere ọrụ azụlinks na mgbasa ozi azụmahịa gị n'ịntanetị, ka m kọọrọ gị ụfọdụ uru bara uru nke njikọta njikọ ụlọ:
- Ntọala njikwa search engine )
Ọ bụrụ na njikọ weebụsaịtị gị ma ọ bụ mgbasa ozi n'ịntanetị jikọtara gị na ebe nrụọrụ weebụ dị elu, Google ga-adọta ya dị ka ikike karie ma nye ya ọkwa dị elu na saịtị nchọta ọchụchọ.
Ọ bụrụ na ị nwere saịtị na saịtị gị, Google ga-edepụta ọdịnaya ọhụrụ ọ bụla ị bipụtara.Otú ọ dị, ndị ọrụ crawlers ga-agbazi saịtị gị ugboro ugboro ma ọ bụrụ na ha achọta ọ bụla azụlinks nke na-ezo aka na ya. Ka ị na-enweta ihe azụlinks ị ga - enweta, ọ ga - aka mma ka ọ bụrụ na ị na - ahụ maka ebe ị na -.
Backlinks dị mma nwere ike iwetara ọtụtụ ụzọ ntinye aka na saịtị gị.Usoro okporo ụzọ a nwekwara ike imetụta saịtị PageRank gị ma bulie ikike ngalaba gị. Ọzọkwa, okporo ụzọ ntinye aka na-emekarị ka ọ ghọọ ahịa.
Ịkwesiri ịzụta ndenye azụ niche?
Ịzụ azụ azụ bụ ụzọ kachasị ngwa iji nweta ha. Otú ọ dị, ọ dị gị mkpa iji usoro a mara mma. Ị kwesịrị ịma na site na ịzụta njikọ, ị na-emerụ ntụziaka Google webmaster. Ya mere, oburu na i nweghi ihe omuma iji zoo ihe ndi backlinks, o yikariri ka ichota gi dika nchikota onu ozo, ida ndi ozo,.
Dị ka omume na-egosi, ihe ize ndụ ahụ dị oke elu mgbe ị zụtara njikọ na ala dị ala, dị ka $ 5 kwa njikọ. N'ọtụtụ ọnọdụ, ọnụ ala dị otú ahụ na-ekwu banyere ịdị ala dị ala nke ebe nrụọrụ weebụ nke na-enye ya maka gị. A na-eji ọtụtụ ebe nrụọrụ weebụ spam ndị dị otú ahụ kee nanị otu nzube ịzụta ma ree njikọ njikọ. Google nwere ike ịchọpụta saịtị ndị dị otú ahụ ma kpee ha ikpe, ma a ga-akwụ gị ụgwọ maka ha.


text:
ISI NKE 2
Alaeze Chineke Amalitela Ịchị n’Eluigwe
1, 2. Olee otu ihe merenụ nke ụdị ya na-emetụbeghị? Gịnị mere na o kwesịghị iju anyị anya na o nweghị mmadụ ọ bụla hụrụ mgbe ihe a mere?
KA E were ya na ị nọ mgbe otu ihe mere. Ihe a merenụ gbanwere ihe ná ndụ ndị mmadụ. Ị̀ gaara anọ n’ebe a nọ kpaa nkata otú ihe ahụ ga-esi eme? O nwere ike ị gaghị anọ ya. Dị ka ihe atụ, ọ bụ naanị mmadụ ole na ole na-anọ mgbe a na-ekpebi ihe ndị kpatara e ji agbanwe ọchịchị. A na-anọ n’ọfis gọọmenti, n’obí eze ma ọ bụ n’ụlọ nzukọ akpa nkata ihe ndị ahụ. N’agbanyeghị ebe a nọ kpaa ihe ndị ahụ, ha na-akpa ọtụtụ nde mmadụ aka ọjọọ.
2 Ma, o nwere otu ihe merenụ nke ụdị ya na-emetụbeghị mbụ. Ọ gbanwekwara ndụ ọtụtụ nde mmadụ. Ma, e nweghị mmadụ ọ bụla hụrụ mgbe ihe a mere. Gịnị ka ihe a bụ? Ọ bụ Alaeze Chineke nke malitere ịchị n’eluigwe. Alaeze a bụ ọchịchị Mezaya Chineke kwere nkwa ya kemgbe ụwa. Alaeze a ga-ebibi ụwa ajọ omume a. (Gụọ Daniel 2:34, 35, 44, 45.) Ebe ọ bụ na e nweghị mmadụ ọ bụla ji anya ya hụ mgbe Alaeze Chineke malitere ịchị n’eluigwe, ànyị kwesịrị ikwu na Jehova achọghị ka ụmụ mmadụ mara gbasara ya? Jehova ò mere ka ndị ohu ya mara banyere Alaeze ahụ tupu ya amalite ịchị n’eluigwe? Ka anyị chọpụtanụ.
‘Onye Ozi M . . . Ga-edozi Ụzọ n’Ihu M’
3-5. (a) Ònye bụ “onye ozi nke ọgbụgba ndụ ahụ” e kwuru okwu ya na Malakaị 3:1? (b) Olee ihe ga-eme tupu “onye ozi nke ọgbụgba ndụ ahụ” abịa n’ụlọ nsọ Chineke?
3 N’oge ochie, Jehova kwuru na ya ga-akwadebe ndị ohu ya maka mgbe Alaeze Mesaya ahụ ga-amalite ịchị. Dị ka ihe atụ, ka anyị leba anya n’amụma dị na Malakaị 3:1. Ebe ahụ, sịrị: “Lee! M na-ezite onye ozi m, ọ ga-edozikwa ụzọ n’ihu m. Na mberede, ezi Onyenwe unu, bụ́ onye unu na-achọ, ga-abịa n’ụlọ nsọ Ya, ya na onye ozi nke ọgbụgba ndụ ahụ, onye unu nwere mmasị na ya.”
4 N’oge anyị a, olee mgbe Jehova, bụ́ ‘ezi Onyenwe anyị,’ bịara nyochaa ndị na-efe ya n’ụwa n’ụlọ nsọ ihe atụ ya? Amụma a kwuru na Jehova ga-abịa “ya na onye ozi nke ọgbụgba ndụ ahụ.” Ònye bụ onye ozi a? Ọ bụ Eze anyị bụ́ Jizọs Kraịst. (Luk 1:68-73) Ugbu a ọ bụzi eze, ọ ga-enyocha ndị ohu Chineke nọ n’ụwa ma mee ka ha dịrị ọcha.—1 Pita 4:7.
5 Ma, ònye bụ “onye ozi,” nke mbụ ahụ e kwuru okwu ya na Malakaị 3:1? Onye a e buru n’amụma ga-abịa ọtụtụ afọ tupu ọnụnọ Eze Mesaya amalite. Ọtụtụ afọ tupu afọ 1914, è nwere onye ‘doziri ụzọ’ tupu Eze Mesaya abịa?
6. Ole ndị jere ozi ka “onye ozi” ahụ e kwuru na ọ ga-akwadebe ezigbo Ndị Kraịst maka ihe ndị ga-eme n’ụwa n’oge e chiri Kraịst eze n’eluigwe?
6 Anyị ga-amata azịza ajụjụ ndị a ka anyị na-eleba anya n’akụkọ na-eme obi ụtọ anyị ga-akọ n’akwụkwọ a gbasara ndị Jehova n’oge anyị a. Akụkọ a na-egosi na n’ihe dị ka n’afọ 1879, e nwere mmadụ ole na ole malitere ime uche Chineke n’oge ahụ. Ọ bụ naanị ha bụ ezigbo Ndị Kraịst, n’agbanyeghị na e nwere ọtụtụ Ndị Kraịst ụgha n’oge ahụ. E mechara kpọwa ezigbo Ndị Kraịst a Ndị Mmụta Baịbụl. Nwanna Charles T. Russell na ndị ya na ha na-arụkọ ọrụ na-elekọta ọrụ ha n’oge ahụ. Ha jere ozi ka “onye ozi” ahụ e buru n’amụma. Ọ bụkwa ha na-akụziri ndị ohu Chineke eziokwu Baịbụl, ma na-akwadebe ha maka ihe ndị ga-eme n’ọdịnihu. Ugbu a, ka anyị leba anya n’ụzọ anọ ha si jee ozi ka “onye ozi” ahụ e buru n’amụma.
Ha Fere Chineke n’Eziokwu
7, 8. (a) N’agbata afọ 1801 na 1899, ole ndị malitere ịkụziri ndị mmadụ na ozizi mkpụrụ obi anaghị anwụ anwụ bụ ozizi ụgha? (b) Olee ozizi ụgha ndị Nwanna C. T. Russell na ndị ya na ha na-arụkọ ọrụ gbara n’anwụ?
7 Ndị Mmụta Baịbụl ahụ na-ekpe ekpere mgbe ha na-amụ Baịbụl, ha na-ekwere n’otu ihe, ha na-edekwa eziokwu ha mụtara na Baịbụl otu ebe ma bipụtara ya ndị mmadụ. Kemgbe ọtụtụ narị afọ, chọọchị Krisendọm anaghị akụziri ndị mmadụ eziokwu banyere Chineke. Ọtụtụ ihe ndị ha na-akụzi bụ ozizi ndị ọgọ mmụọ. Dị ka ihe atụ, ha na-akụzi na mkpụrụ obi anaghị anwụ anwụ. Ma, n’agbata afọ 1801 na afọ 1899, mmadụ ole na ole ji obi ha malite ịmụ Baịbụl ka ha mata ma ozizi a ò si na Baịbụl. Ha mechara chọpụta na Baịbụl ekwughị na mkpụrụ obi anaghị anwụ anwụ. Henry Grew, na George Stetson, nakwa George Storrs dere n’akwụkwọ ha na ozizi mkpụrụ obi anaghị anwụ anwụ si n’aka Setan. Ha katakwara obi kụziere ndị mmadụ na ozizi a bụ ozizi ụgha. * Ihe mmadụ atọ a dere n’akwụkwọ ha nyeere Nwanna C. T. Russell na ndị ya na ha na-arụkọ ọrụ ezigbo aka ịmata nke bụ́ eziokwu.
8 Ndị Mmụta Baịbụl chọpụtara ihe ndị ọzọ ndị chọọchị na-akụzi na-abụghị eziokwu. Dị ka ihe atụ, ha na-akụzi na ndị ezi omume niile ga-aga eluigwe, nakwa na Chineke ga-ata mkpụrụ obi ndị ajọ omume ahụhụ n’ọkụ ala mmụọ ruo mgbe ebighị ebi. Ihe ndị a ha na-akụzi na-agbagwoju ndị mmadụ anya. Nwanna Russell na ndị ya na ha na-arụkọ ọrụ gbara ozizi ụgha ndị a n’anwụ ma n’akwụkwọ, ma na traktị, ma n’okwuchukwu ndị ha dere ede.
9. Olee ihe e kwuru n’Ụlọ Nche nke mere ka ndị mmadụ mata na Atọ n’Ime Otu bụ ozizi ụgha?
9 Ndị Mmụta Baịbụl ahụ mekwara ka ndị mmadụ mata na Atọ n’Ime Otu chọọchị niile na-akụzi bụ ozizi ụgha. N’afọ 1887, Ụlọ Nche kwuru, sị: “Akwụkwọ Nsọ kwuru hoo haa na Jehova na Jizọs abụghị otu onye, kwuokwa ihe jikọrọ ha abụọ.” Ụlọ Nche a kwukwara na ọ bụ ihe ijuanya “na chọọchị niile kwetara na Chineke dị atọ bụrụ otu. Nke a gosiri na ha hapụ rụ ihe Baịbụl na-akụzi ma kwere ka Setan were ozizi ụgha kee ha agbụ.”
10. Olee ihe e kwuru n’Ụlọ Nche nke gosiri na afọ 1914 ga-abụ afọ pụrụ iche?
10 Ụlọ Nche kọwara amụma ndị kwuru banyere ọnụnọ Kraịst. Ndị e tere mmanụ so na-ebipụta magazin a ghọtara na amụma Daniel buru banyere “oge asaa” bụ maka oge Chineke ga-emezu ihe o kwuru gbasara Alaeze Mesaya. Malite n’afọ 1870, ha kwuru na “oge asaa” ahụ Daniel buru n’amụma ga-agwụ n’afọ 1914. (Dan. 4:25; Luk 21:24) Ọ bụ eziokwu na ụmụnna anyị ndị nọ n’oge ahụ amachaghị ihe niile ga-eme n’afọ ahụ, ha kọọrọ ndị mmadụ ihe ndị ha mụtara banyere afọ ahụ. Ihe ndị ahụ ha kọọrọ ndị mmadụ ka na-abara anyị uru.
11, 12. (a) Ole ndị ka Nwanna Russell toro maka ihe ndị ọ kụziiri ndị mmadụ? (b) Nwanna Russell na ndị ya na ha na-arụkọ ọrụ kụziiri ndị mmadụ ihe ọtụtụ afọ tupu afọ 1914. Olee uru ihe ndị ahụ ha kụziri baara ndị mmadụ?
11 Ma Nwanna Russell ma ndị ya na ha na-arụkọ ọrụ etoghị onwe ha maka eziokwu ndị ahụ ha mụtara na Baịbụl. Kama, Nwanna Russell toro ndị ọ mụtara ihe n’aka ha, n’ihi na ha bu ya ụzọ gbawa ozizi ụgha n’anwụ. O tokwara Jehova Chineke karịchaa maka na ọ bụ ya kụziiri ndị ohu ya ihe ha kwesịrị ịma, nakwa n’oge ha kwesịrị ịma ihe ndị ahụ. O doro anya na Jehova gọziri mbọ niile Nwanna Russell na ndị ya na ha na-arụkọ ọrụ gbara maka na ha mere ka ndị mmadụ mata eziokwu Baịbụl. Ka oge na-aga, Nwanna Russell na ndị ya na ha na-arụkọ ọrụ mere ka a ghara inwe ihe jikọrọ ha na Krisendọm.
12 Mbọ niile Nwanna Russell na ndị ya na ha na-arụkọ ọrụ gbara ịkụziri ndị mmadụ eziokwu dị na Baịbụl magburu onwe ya. Ha kụziiri ndị mmadụ eziokwu Baịbụl ndị a ọtụtụ afọ tupu afọ 1914. Ọ bụ ya mere Ụlọ Nche Bekee nke November 1, 1917, ji kwuo, sị: “Ọtụtụ nde mmadụ akwụsịla ịtụ ụjọ ọkụ ala mmụọ na ozizi ụgha ndị ọzọ a kụziiri ha . . . A ka na-akụziri ndị mmadụ eziokwu dị na Baịbụl a malitere ịkụziri ha kemgbe ihe karịrị afọ iri anọ. A gaghị akwụsị ịkụziri ha ya ruo mgbe mmadụ niile nọ n’ụwa nụrụ ya. Ndị iro ga-agbasi mbọ ike ka ndị mmadụ ghara ịnụ ya, ma mbọ niile ha na-agba ga-akụ afọ n’ala.”
13, 14. (a) Olee otú “onye ozi” ahụ si nyere ndị mmadụ aka ịkwadebe maka Eze Mesaya? (b) Gịnị ka anyị nwere ike ịmụta n’aka ụmụnna anyị ndị dịrị ndụ ihe karịrị otu narị afọ gara aga?
13 Chebara ajụjụ a echiche: Ndị Jehova hà gaara akwadebe maka mmalite ọnụnọ Kraịst, ma ọ bụrụ na ha amaghị na Jizọs dị iche, Nna ya bụ́ Jehova adịrịkwa iche? Mbanụ. Ha agaraghị akwadebekwa maka mmalite ọnụnọ Kraịst ma á sị na ha chere na Ndị Kraịst niile ga-aga eluigwe. Ọ ga-esikwara ha ike ịkwadebe maka mmalite ọnụnọ Kraịst ma ọ bụrụ na ha ka na-eche na Chineke ga-ata ndị ajọ omume ahụhụ n’ọkụ ala mmụọ ruo mgbe ebighị ebi. O doro anya na “onye ozi” ahụ kwadebere ụzọ maka Eze Mesaya.
14 Ànyịnwa kwanụ? Olee ihe anyị nwere ike ịmụta n’aka ụmụnna anyị ndị dịrị ndụ ihe karịrị otu narị afọ gara aga? Anyị kwesịrị ịmụsi Okwu Chineke ike otú ahụ ha mere. (Jọn 17:3) Ka anyị ghara ịdị ka ụwa Setan a na-achụ ego ọnwụ ọnwụ ma jụ ịmụ Okwu Chineke. Kama, ka agụụ ịmụ Okwu Chineke na-agụsi anyị ike.—Gụọ 1 Timoti 4:15.
“Sinụ n’Ime Ya Pụta”
15. Gịnị ka Ndị Mmụta Baịbụl mechara ghọta banyere chọọchị niile so na Krisendọm? (Gụọkwa ihe e dere n’ala ala peeji.)
15 Ndị Mmụta Baịbụl kụziiri ndị mmadụ na ha kwesịrị ịhapụ chọọchị ha na-ekpe. N’afọ 1879, Ụlọ Nche kwuru okwu banyere “chọọchị Babịlọn.” Ọ̀ bụ poopu ka o kwuru okwu ya? Ka ọ̀ na-ekwu banyere chọọchị Katọlik? Kemgbe ọtụtụ narị afọ, ndị Protestant na-akụziri ndị mmadụ na Babịlọn ahụ Baịbụl kwuru okwu ya bụ chọọchị Katọlik. Ma, Ndị Mmụta Baịbụl mechara ghọta na chọọchị niile e nwere na Krisendọm so na “Babịlọn” nke oge a. Gịnị mere ha ji kwuo otú ahụ? Ọ bụ n’ihi na chọọchị niile dị na Krisendọm anaghị akụziri ndị mmadụ eziokwu. * Ka oge na-aga, a gwawara ndị chọọchị chọrọ ịma nke bụ́ eziokwu ihe ha kwesịrị ime.
16, 17. (a) Gịnị ka e kwuru n’akwụkwọ anyị bụ́ Millennial Dawn nke Atọ, nakwa n’Ụlọ Nche ka ndị nọ n’okpukpe ụgha mee? (b) Olee ihe ndị mere ka aka ná ntị ahụ a dọrọ ghara ịdacha ike ike? (Gụọ ihe e dere n’ala ala peeji.)
16 Dị ka ihe atụ, n’afọ 1891, e kwuru n’akwụkwọ anyị bụ́ Millennial Dawn, nke Atọ, na Chineke ajụla Babịlọn nke oge a. Akwụkwọ a kwuru, sị: “Chineke ajụla chọọchị niile dị na Krisendọm.” Ọ gwakwara ndị niile nọ na Krisendọm “ozizi ụgha na ihe a na-eme na ya na-agbakasị ahụ́, ka ha si na ya pụta.”
17 Otu isiokwu gbara n’Ụlọ Nche January afọ 1900 kwuru ihe ndị aha ha ka dị n’akwụkwọ chọọchị Krisendọm kwesịrị ime. Ha na-asị na o nweghị ihe o mere ma aha ha ka dịrị na chọọchị Krisendọm. Onye ọ bụla n’ime ha na-asị, “Obi m niile dị n’ọgbakọ Chineke. Ọ na-esikwa ike mụ agaa chọọchị ọzọ.” A jụrụ ajụjụ n’isiokwu ahụ, sị: ‘Ọ̀ dị mma ka otu ụkwụ mmadụ dịrị n’ọgbakọ, nke ọzọ adịrị na Babịlọn? Ihe a ọ̀ bụ ihe Chineke chọrọ ka ndị na-efe ya na-eme? O doro anya na ọ bụghị ihe ọ chọrọ. Onye ọ bụla [banyere chọọchị] ekwerela n’ihu ọhaneze na ya ga na-eme ihe niile chọọchị chọrọ ka ọ na-eme. O kwesịkwara ịna-eme ihe ndị ahụ o kwetara na ya ga na-eme ruo mgbe ọ ga-agwa ha hoo haa na ya abụkwaghị onye òtù ha.’ E kwusiri okwu a ike ruo ọtụtụ afọ. * Ndị ohu Jehova ekwesịghị inwe ihe ọ bụla jikọrọ ha na okpukpe ụgha.
18. Gịnị mere ndị nọ na Babịlọn Ukwuu Ahụ ji kwesị isi na ya pụta?
18 Ọ bụrụ na a gwaghị ndị mmadụ ọtụtụ ugboro ka ha si na Babịlọn Ukwu ahụ pụta, Kraịst, bụ́ onye e chiri eze ọhụrụ, ọ̀ gaara enwe ndị e tere mmanụ kwadebere maka Alaeze Chineke? O doro anya na ọ garaghị enwe n’ihi na ọ bụ naanị Ndị Kraịst n’enweghị ihe jikọrọ ha na Babịlọn ga-efeli Chineke “n’ime mmụọ na n’eziokwu.” (Jọn 4:24) Ànyị ekpebisiela ike na anyị agaghị enwe ihe jikọrọ anyị na okpukpe ụgha? Ya bụrụ otú ahụ, ka anyị na-erubere iwu a Chineke nyere anyị isi, ya bụ, ka anyị ‘si na Babịlọn pụta.’—Gụọ Mkpughe 18:4.
Izukọta Maka Ọmụmụ Ihe
19, 20. Olee ihe a gwara ndị na-agụ Ụlọ Nche ka ha mee nke ga-enyere ha aka ịmata uru ịna-aga ọmụmụ ihe bara?
19 Ndị Mmụta Baịbụl ahụ kụziiri ndị mmadụ na ndị ohu Chineke kwesịrị ịna-ezukọta maka ife Chineke, ma o kwe omume. Ihe onye ọ bụla chọrọ ịbụ ezigbo Onye Kraịst kwesịrị ime abụghị naanị isi n’okpukpe ụgha pụta. O kwesịkwara iso ndị na-efe Chineke nke ọma na-amụ ihe. Ụlọ Nche ndị mbụ e bipụtara kwuru na ndị na-agụ ya kwesịrị ịna-ezukọta maka ife Chineke. Dị ka ihe atụ, n’ọnwa Julaị afọ 1880, Nwanna Russell kwuru ihe ndị ọ chọpụtara n’ebe ndị ọ gara ikwu okwu. O kwuru na ọmụmụ ihe ụmụnna ndị ahụ nwerela enyerela ha aka. Ọ gwaziri ha ka ha dee otú ọmụmụ ihe ndị ahụ si na-aga edee ma zite ha. Nwanna Russell kwuru na ụfọdụ n’ime ihe ndị ahụ ha dere ga-agba n’Ụlọ Nche. Gịnị mere ha ga-eji agba n’Ụlọ Nche? Nwanna Russell kwuru, sị: “Ka anyị mata otú Onyenwe anyị si na-enyere unu aka, nakwa ka anyị mata ma ùnu na-esokwa ndị ọzọ unu na ha kweere n’otu ihe na-enwe ọmụmụ ihe.”
20 N’afọ 1882, e nwere otu isiokwu gbara n’Ụlọ Nche Bekee. Isiokwu ahụ bụ “Izukọta Ọnụ.” Isiokwu a gbara Ndị Kraịst ume ka ha na-enwe ọmụmụ ihe, “ka ha nwee ike ịmụta ihe ma na-agbarịta ibe ha ume, nakwa ka ha mee ka okwukwe ha sikwuo ike.” Isiokwu ahụ kwukwara, sị: “Ihe bụ mkpa abụghị ma mmadụ ọ̀ gụrụ akwụkwọ ma ọ bụ na ọ gụghị, ma ụbụrụ ọ̀ na-aghọ mmadụ nkọ ma ọ bụ na ọ naghị aghọ ya. Kama, mgbe onye ọ bụla n’ime unu na-abịa, ya jiri Baịbụl ya na pensụl ya, nakwa akwụkwọ ya. Ka onye ọ bụla depụta okwu ndị dị na Baịbụl . . . otú o nwere ike. Ka onye ọ bụla họrọkwa otu isiokwu dị ya mma, ma rịọ Chineke ka o nye ya mmụọ nsọ ya ka o nwee ike ịghọta isiokwu ahụ. Ka onye ọ bụla gụọ isiokwu ahụ na Baịbụl ma chebara ihe ahụ ọ gụrụ echiche, ka o jirikwa ihe dị n’otu amaokwu Akwụkwọ Nsọ tụnyere ihe dị n’amaokwu Akwụkwọ Nsọ ọzọ. Chineke ga-enyere onye ọ bụla mere otú ahụ aka ka ọ ghọta eziokwu.”
21. A bịa n’ịga ọmụmụ ihe na ịgba ụmụnna ume otu otu, olee ihe ọgbakọ dị n’Alegeni, nke dị na Pensụlvenịa mere, nke anyị kwesịkwara ịna-eme?
21 Ebe isi ụlọ ọrụ Ndị Mmụta Baịbụl dị n’oge ahụ bụ n’Alegeni, dị na Pensụlvenịa, n’Amerịka. Ndị nọ n’isi ụlọ ọrụ a na-egosi ndị ọzọ ihe ha kwesịrị ịna-eme. Otú ha si eme ya bụ na ha na-ezukọta amụ Baịbụl otú ahụ Baịbụl si kwuo ka anyị na-eme ná Ndị Hibru 10:24, 25. (Gụọ ya.) Otu Nwanna nwoke merela agadi kwuru otú ọmụmụ ihe ahụ na-adị n’oge ahụ. Aha Nwanna a bụ Charles Capen. Ọ bụ nwata mgbe ahụ. O dere, sị: “M ka na-echeta otu amaokwu Baịbụl e dere n’ahụ́ ájá nke ụlọ mgbakọ anyị. ‘Otu onye bụ onye ozizi unu, ma unu niile bụ ụmụnna.’ Anaghị m echefu amaokwu a echefu. Ọ na- egosi na n’ọgbakọ ndị Jehova, e nweghị ndị ụkọchukwu na ndị nkịtị.” (Mat. 23:8) Nwanna Capen kwuru na a na-agba ha ezigbo ume n’ọmụmụ ihe, na-akụzikwara ha ọtụtụ ihe. O kwukwara na Nwanna Russell na-agbasi mbọ ike agakwuru nwanna ọ bụla ma gbaa ya ume.
22. Olee ihe ụmụnna anyị mere mgbe a gwara ha ka ha na-enwe ọmụmụ ihe? Oleekwa ihe anyị nwere ike ịmụta n’aka ha?
22 Ọtụtụ ndị malitere inwe ọmụmụ ihe ma na-eme ihe a na-akụziri ha. E hiwere ọgbakọ na steeti ndị dị ka Ohayo, Mishigan, nakwa na steeti ndị ọzọ dị n’Amerịka. E hiwekwara ọgbakọ dị iche iche ma na Kanada ma na Meksiko, nakwa n’obodo ndị ọzọ. Chebagodịrị ajụjụ a echiche: Ezigbo Ndị Kraịst hà gaara akwadebe n’eziokwu maka ọnụnọ Kraịst ma a sị na a kụzighịrị ha ịna-enwe ọmụmụ ihe otú ahụ Akwụkwọ Nsọ kwuru? Mbanụ. Anyịnwa kwanụ? Anyị ekwesịghị ịna-ahapụ ọmụmụ ihe. Ọ bụrụ na anyị ana-aga ọmụmụ ihe, anyị na ụmụnna anyị ga na-efekọ Jehova ọnụ. Ọ ga-emekwa ka anyị na-agbarịta ibe anyị ume, okwukwe anyị ana-esikwukwa ike.
Ikwusasi Ozi Ọma Ike
23. Gịnị ka e kwuru n’Ụlọ Nche nke mere ka o doo anya na ndị niile e tere mmanụ ga-ekwusarịrị ozi ọma?
23 Ndị Mmụta Baịbụl kụziiri ibe ha na ndị niile e tere mmanụ ga-ekwusarịrị ozi ọma. N’Ụlọ Nche Bekee nke afọ 1885, e kwuru, sị: “Anyị ekwesịghị ichefu na ihe mere e ji tee ndị e tere mmanụ mmanụ bụ ka ha na-ekwusa ozi ọma.” (Aịza. 61:1) Ụlọ Nche Bekee nke afọ 1888 kwuru, sị: “Ihe a gwara anyị mee doro anya . . . Ọ bụrụ na anyị ahapụ ya mewe ihe ọzọ, anyị bụ ndị ohu na-abaghị uru. Ihe anyị na-ekwu mgbe ahụ bụ na anyị erughị eru ka e tee anyị mmanụ.”
24, 25. (a) Olee ihe ọzọ Nwanna Russell na ụmụnna ndị ha na ya rụkọrọ ọrụ mere ma e wezụga ịgwa ụmụnna ka ha jiri ịga ozi ọma kpọrọ ihe? (b) Olee ihe otu nwanna bụ́ onye kọpọtụa kọrọ gbasara otú o si kwusaa ozi ọma n’oge ahụ a na-enweghị ụgbọala?
24 Nwanna Russell na ndị ha na ya na-arụkọ ọrụ gbara ụmụnna ume ịga ozi ọma. E wezụgakwa nke ahụ, ha malitere ibipụta traktị Bekee a na-akpọ Bible Students’ Tracts. E mechakwara kpọwa traktị a Old Theology Quarterly. E nyere ndị na-agụ Ụlọ Nche n’oge ahụ traktị a ka ha kesaara ya ndị mmadụ n’anaghị ha ego.
Anyị kwesịrị ịna-ajụ onwe anyị n’otu n’otu, sị: ‘M̀ na-ejechi ozi ọma anya?’
25 N’oge ahụ, ihe a na-akpọ ndị na-ekwusa ozi ọma oge niile bụ ndị kọpọtụa. Nwanna Charles Capen, anyị kwurula okwu ya, bụ otu n’ime ha. Nwanna a kwuru ihe mere n’oge ahụ. Ọ sịrị: “Eji m map otu ụlọ ọrụ dị n’Amerịka sere gaa ebe niile na Pensụlvenịa kwusaa ozi ọma. Ị ga-ahụ ụzọ niile dị na Pensụlvenịa na map a. O nyeere m aka iji ụkwụ gaa ebe niile n’obodo ahụ kwusaa ozi ọma. Mgbe ụfọdụ, m na-anọ ebe ahụ abalị atọ gagharịa nata ndị mmadụ ọda akwụkwọ ha chọrọ ka m wetara ha. Ọ bụ akwụkwọ anyị a na-akpọ Studies in the Scriptures ka ha na-asị m wetara ha. Ọ na-abụ m lọta, nwetachaa mkpụrụ ole ahụ ha chọrọ, mụ akwụọ ụgwọ trọk ịnyịnya na-adọkpụ ka o buga ha Pensụlvenịa, ka m nwee ike inye ha ndị tụrụ ọda ha. Ọ na-abụkarị m gawa, chi jie, mụ akwụsị ma soro ndị ọrụ ugbo hie ụra n’ebe ha na-ehi ụra. N’oge ahụ, ụgbọala adịghị.”
26. (a) Olee otú ikwusa ozi ọma ga-esi nyere ndị na-efe Chineke aka ịkwadebe maka oge Kraịst ga-amalite ịchị? (b) Olee ajụjụ ndị onye ọ bụla n’ime anyị kwesịrị ịjụ onwe ya?
26 Ọ bụ naanị ndị katara obi na ndị ozi ọma na-atọ ụtọ na-ekwusa ozi ọma mgbe ahụ. Ezigbo Ndị Kraịst n’oge ahụ, hà gaara akwadebe onwe ha maka mgbe Kraịst ga-amalite ịchị ma ọ bụrụ na a kụzighịrị ha na ha kwesịrị ịna-ekwusa ozi ọma? O doro anya na ha agaraghị akwadebe. A sị ka e kwuwe, ikwusa ozi ọma n’ụwa niile bụ otu n’ime ihe ndị e ji ama ọnụnọ Kraịst. (Mat. 24:14) Ndị Chineke kwesịrị ike ájị̀ n’ume ma jiri ozi ọma kpọrọ ihe n’ihi na ozi ọma bụ otu n’ime ihe Jehova ga-eji maka ya azọpụta ndị mmadụ. Anyị niile kwesịrị ịjụ onwe anyị, sị: ‘M̀ na-agachi ozi ọma anya? M̀ na-ahapụ ihe ụfọdụ m na-eme ka m nwee ike ijechi ozi ọma anya?’
Alaeze Chineke Amalite Ịchị
27, 28. Gịnị ka Jọn onyeozi hụrụ n’ọhụụ? Olee ihe Setan na ndị mmụọ ọjọọ ya mere mgbe Alaeze Chineke malitere ịchị?
27 Afọ 1914, bụ́ afọ pụrụ iche, mechara ruo. Anyị kwuru ná mmalite isiokwu a na ọ dịghị mmadụ ọ bụla hụrụ ihe ndị ahụ dị ebube mere n’eluigwe n’afọ 1914. Ma, Jọn onyeozi hụrụ ihe ndị ahụ n’ọhụụ. Ị̀ ma ihe ndị Jọn hụrụ? Ọ hụrụ “oké ihe ịrịba ama” n’eluigwe. Ọ hụrụ “nwaanyị” Chineke. Nwaanyị a abụghị nwaanyị nkịtị. Ọ bụ nzukọ Chineke nke ndị so na ya bụ ndị mmụọ ozi. Nwaanyị a dị ime ma mechaa mụọ nwa nwoke. Nwa nwoke a abụghị nwa nwoke nkịtị. Baịbụl gwara anyị na n’oge na-adịghị anya, nwa nwoke a “ga-eji mkpanaka ígwè zụọ mba niile dị ka atụrụ.” Ma mgbe a mụrụ nwa nwoke a, ‘e kuuru ya gaa n’ebe Chineke nọ nakwa n’ebe ocheeze ya dị.’ Jọn nụrụ otu oké olu n’eluigwe nke sịrị: “Nzọpụta na ike na alaeze nke Chineke anyị na ikike nke Kraịst ya amalitewo ugbu a.”—Mkpu. 12:1, 5, 10.
28 O doro anya na ihe Chineke gosiri Jọn n’ọhụụ bụ mgbe Alaeze Mesaya malitere ịchị. Ihe a merenụ dị ebube. Ma, ọ bụghị onye ọ bụla ka ọ dị mma n’obi. Setan na ndị mmụọ ọjọọ ya busoro Maịkel ma ọ bụ Kraịst nakwa ndị mmụọ ozi agha. Ọ bụ Kraịst na-edu ndị mmụọ ozi a. Olee otú agha a si gaa? Baịbụl gwara anyị, sị: “E wee chụda dragọn ukwu ahụ, bụ́ agwọ mbụ ahụ, onye a na-akpọ Ekwensu na Setan, onye na-eduhie elu ụwa dum mmadụ bi; a chụdara ya n’ụwa, a chụdara ya na ndị mmụọ ozi ya.”—Mkpu. 12:7, 9.
29, 30. (a) Mgbe Alaeze Chineke malitere ịchị n’eluigwe, olee ihe ndị mere n’ụwa? (b) Oleekwa ihe ndị mere n’eluigwe?
29 Ọtụtụ afọ tupu 1914, ndị mmụta Baịbụl kwuru na a ga-enwe ọgba aghara n’ụwa malite n’afọ 1914. Ma hanwa kwuru ihe a amadịghị otú ọ ga-esi mee. Ọhụụ ahụ Jọn hụrụ gosiri na Setan ga-amalite ịkpa ike ọjọọ n’ụwa. Baịbụl kwuru, sị: “Ahụhụ ga-adịrị ụwa na oké osimiri, n’ihi na Ekwensu agbadatawo n’ebe unu nọ, ọ na-ewe oké iwe, ebe ọ maara na o nwere oge dị mkpirikpi.” (Mkpu. 12:12) A malitere ịlụ agha ụwa mbụ n’afọ 1914. Ọ bụkwa n’afọ a ka ihe ndị na-egosi na e chiela Kraịst eze n’eluigwe malitere imezu n’ụwa niile. Ihe ndị a mere ka anyị mata na “oge ikpeazụ” nke ụwa ajọ omume a amalitela.—2 Tim. 3:1
30 Ma, mgbe e chichara Jizọs eze, a chụpụrụ Setan na ndị mmụọ ọjọọ ya n’eluigwe. Ha enweghịkwa ike ịga ebe ahụ ọzọ ruo mgbe ebighị ebi. Ọ bụ ya mere ndị mmụọ ozi ji ṅụrịa ọṅụ. Jọn kwuru, sị: “N’ihi nke a, ṅụrịanụ ọṅụ, gị eluigwe na unu ndị bi n’ime ya!” (Mkpu. 12:12) Ebe ọ bụ na a chụpụla Setan na ndị mmụọ ọjọọ ya n’eluigwe, Jizọs amalitekwa ịchị, oge eruola ka Chineke jiri Alaeze Mesaya nyere ndị ya nọ n’ụwa aka. Olee otú ọ ga-esi enyere ha aka? Ná mmalite isiokwu a, anyị kwuru na Kraịst, bụ́ “onye ozi nke ọgbụgba ndụ ahụ,” ga-ebu ụzọ mee ka ndị Chineke nọ n’ụwa dị ọcha. Olee otú a ga-esi eme ya?
Oge Ule
31. Gịnị ka Malakaị kwuru ga-eme n’oge ahụ a ga-eme ka ndị ohu Chineke dị ọcha? Oleekwa otú ihe a o kwuru si bido imezu? (Gụọ ihe e dere n’ala ala peeji.)
31 Malakaị kwuru na ihe agaghị adịchara ndị Chineke mfe mgbe a na-eme ka ha dịrị ọcha. O dere, sị: “Ònye pụrụ idi ụbọchị ọ ga-abịa, ònye pụkwara iguzo mgbe ọ ga-apụta? N’ihi na ọ ga-adị ka ọkụ nke onye na-anụcha ihe, dịkwa ka ncha nke ndị na-asụ ákwà.” (Mal. 3:2) Ihe ndị a o kwuru mechara mee. Malite n’afọ 1914, ọtụtụ ọnwụnwa bịaara ndị ohu Chineke nọ n’ụwa. Ka a na-alụ Agha Ụwa Mbụ, e mekpọrọ ọtụtụ Ndị Mmụta Baịbụl ọnụ, tụọkwa ha mkpọrọ. *
32. Olee ihe merenụ nke kpara Ndị Mmụta Baịbụl aka ọjọọ malite n’afọ 1916 gawa?
32 Ma, e nwere ihe ndị merenụ kpara Ndị Mmụta Baịbụl a aka ọjọọ. N’afọ 1916, Nwanna Russell nwụrụ mgbe ọ dị afọ iri isii na anọ. Ọnwụ ya gbawara ụmụnna anyị n’oge ahụ obi. Ihe ụfọdụ ụmụnna mere mgbe ọ nwụrụ gosiri na ha weere ya na ọ bụrụ na ọ nọghị ya, ihe agaghị aga aga ná nzukọ Jehova. N’oge ọ dị ndụ, ụfọdụ n’ime ha na-akwanyere ya ùgwù karịa otú ha kwesịrị ịkwanyere ya. Ma Nwanna Russell achọghị ka a na-akwa nyere ya ụdị ùgwù ahụ. Ọtụtụ n’ime ụmụnna ndị ahụ chere na ugbu a Nwanna Russell nwụrụla, Chineke agaghịzi na-eme ka ndị ohu ya ghọtakwuo eziokwu dị na Baịbụl. Ọ bụrụ na e kwuo ihe a ga-eme ka nzukọ Jehova na-aga n’ihu, ụfọdụ n’ime ha ana-agba ya ụkwụ. Ihe a ha na-eme mere ka e nwee ọgba aghara n’ọgbakọ, ụfọdụ emechaakwa hapụ ọgbakọ.
33. Mgbe ihe Ndị Mmụta Baịbụl tụrụ anya ka o mee na-emeghị, olee otú o si kpaa ha aka ọjọọ?
33 E nwere ihe ọzọ kpara okwukwe ụmụnna anyị n’oge ahụ aka ọjọọ. Ihe ahụ bụ na ihe ha tụrụ anya ka o mee emeghị. Ọ bụ eziokwu na e kwuru n’Ụlọ Nche na Oge Ndị Mba Ọzọ ga-agwụ n’afọ 1914, ụmụnna anyị aghọtaghị ihe ndị ga-eme n’afọ ahụ. (Luk 21:24) Ha chere na Kraịst ga-akpọrọ ndị e tere mmanụ laa eluigwe ka ha na ya chịwa. Ma ihe ndị ahụ ha tụrụ anya ya emeghị. Ná ngwụcha afọ 1917, e kwuru n’Ụlọ Nche na ọ bụ n’afọ 1918 ka a ga-akwụsị ikwusa ozi ọma e kwusawara kemgbe afọ iri anọ. Ma mgbe afọ 1918 ruru, a kwụsịghị ikwusa ozi ọma. A kwụsịghịkwa ikwusa ya mgbe afọ ahụ gwụrụ. E kwukwara n’Ụlọ Nche n’oge ahụ na e wechaala ihe ubi, naanị ihe fọrọnụ bụ ịtụtụkọta ihe ndị fọrọ afọ. Ma, ọtụtụ ndị kwụsịrị ife Jehova n’ihi na ihe ndị ha tụrụ anya ha emeghị.
34. Olee ọnwụnwa bịaara Ndị Mmụta Baịbụl n’afọ 1918? Oleekwa ihe mere ndị Krisendọm ji chee na nke Ndị Mmụta Baịbụl na-eme agwụla?
34 Mgbe nke bụ́ ọnwụnwa bịara bụ n’afọ 1918. A kpọchiri Nwanna J. F. Rutherford na ụmụnna anyị asaa ndị ọzọ ya na ha na-arụkọ ọrụ. Tupu afọ ahụ, ọ bụ Nwanna Rutherford ka a họpụtara ka ọ na-edu ndú mgbe Nwanna Russell nwụrụ. Ma n’afọ 1918, e kpere Nwanna Rutherford na ụmụnna asaa ndị ahụ ikpe arụrụala, tụọ ha mkpọrọ n’ụlọ mkpọrọ gọọmenti Amerịka dị n’Atlanta, nke dị na Jọjia. N’oge ahụ, o yiri ka ozi ọma Ndị Mmụta Baịbụl na-ekwusa akwụsịla. Obi tọrọ ọtụtụ ndị ụkọchukwu Krisendọm ụtọ. Ha chere na nke Ndị Mmụta Baịbụl a na-enye ha nsogbu agwụla, ebe ọ bụ na a tụọla ndị na-ahazi ọrụ Ndị Mmụta Baịbụl mkpọrọ, mechie isi ụlọ ọrụ ha dị na Bruklin, machiekwa ha ikwusa ozi ọma n’Amerịka nakwa na Yurop. (Mkpu. 11:3, 7-10) Ma, ha dara ya.
Oge A Tọhapụrụ Ha
35. Gịnị mere Jizọs ji kwe ka e mekpọọ ndị na-eso ụzọ ya ọnụ? Oleekwa otú o si nyere ha aka?
35 E nwere ihe ndị a na-emegide Ndị Mmụta Baịbụl na-amaghị. Ha amaghị na Jizọs kwere ka e mekpaa ndị ya ahụ́ n’ihi na Jehova chọrọ ‘ịnụcha ha otú e si anụcha ọlaọcha,’ ya bụ, ọ chọrọ ime ka ha dị ọcha. (Mal. 3:3) Jehova na Ọkpara ya ma na ọnwụnwa ndị ahụ bịaara Ndị Mmụta Baịbụl a ga-eme ka ha dị ọcha, meekwa ka ha rukwuo eruo ijere Jizọs ozi. Ná mbido afọ 1919, Chineke ji mmụọ nsọ ya mee ihe ndị iro ya chere na ọ gaghị ekwe omume. O mere ka a tọhapụ Ndị Mmụta Baịbụl ahụ a tụrụ mkpọrọ. (Mkpu. 11:11) N’oge ahụ ka Kraịst mezuru otu n’ime ihe ndị Baịbụl kwuru a ga-eji ama oge ikpeazụ. Ọ họpụtara “ohu ahụ kwesịrị ntụkwasị obi, onye nwekwara uche.” Ohu a bụ mmadụ ole na ole n’ime ndị e tere mmanụ. Ọ bụ ha ga na-ahazi ọrụ ndị Chineke ma na-akụziri ha ihe n’oge kwesịrị ekwesị.—Mat. 24:45-47.
36. Gịnị ka Ndị Mmụta Baịbụl mere nke gosiri na ha enwerela onwe ha?
36 N’abalị iri abụọ na isii n’ọnwa Mach afọ 1919, a tọhapụrụ Nwanna Rutherford na ụmụnna asaa ndị ọzọ ahụ na mkpọrọ. Ozugbo ha pụtara na mkpọrọ, ha haziri mgbakọ distrikti a ga-enwe na Septemba n’afọ ahụ. Ha hazikwara ka e bipụtawa magazin anyị bụ́ The Golden Age, bụ́ nke anyị na-akpọ Teta! ugbu a. Ihe mere e ji bipụta ya bụ ka e jiri ya na Ụlọ Nche na-aga ozi ọma. * Ọ bụkwa n’afọ 1919 ka a malitere ibipụta Bulletin, bụ́ nke anyị na-akpọ Ozi Alaeze Anyị ugbu a. Kemgbe a malitere ibipụta Ozi Alaeze, ọ na-enyere anyị ezigbo aka n’ikwusa ozi ọma. O doro anya na kemgbe afọ 1919, Ndịàmà Jehova ji ikwusa ozi ọma n’ụlọ n’ụlọ kpọrọ ihe.
37. Olee ihe ụfọdụ ndị mere mgbe afọ 1919 gachara nke gosiri na ha akwụsịla ife Chineke?
37 Ikwusa ozi ọma so mee ka Ndị Kraịst dị ọcha. Dị ka ihe atụ, o mere ka a mata Ndị Kraịst dị umeala n’obi na ndị nke dị mpako. Ndị nke dị mpako ekweghị aga ozi ọma. N’ihi ya, ha pụrụ n’ọgbakọ. Mgbe afọ 1919 gachara, ụfọdụ ndị a pụrụ n’ọgbakọ malitere ịkatọ Ndị Mmụta Baịbụl ma na-agba ha akwụkwọ n’ụlọikpe. Ha sonyedịịrị ndị iro anyị na-emegide ụmụnna anyị.
38. Gịnị ka anyị na-amụta ná mmeri ụmụnna anyị meriri Setan na ụwa ya?
38 N’agbanyeghị ihe ndị ahụ e mere ụmụnna anyị, ha akwụsịghị ikwusa ozi ọma, ọtụtụ mmadụ na-abatakwa n’ọgbakọ. Otú ọrụ ha si aga n’ihu n’ihu nakwa otú ha si merie ọnwụnwa niile ndị bịaara ha gosiri na Alaeze Chineke amalitela ịchị. O nweghị ihe ọzọ mere ndị a na-ezughị okè ji na-emeri Setan na ụwa ya ma ọ́ bụghị na Jehova si n’aka Ọkpara ya nakwa n’Alaeze Mesaya na-akwadosi ha ike ma na-agọzi ha.—Gụọ Aịzaya 54:17.
39, 40. (a) Olee ihe ụfọdụ anyị ga-eleba anya na ha n’akwụkwọ a? (b) Olee uru ịmụ akwụkwọ a ga-abara anyị?
39 Malite n’isi nke atọ gawa, anyị ga-eleba anya n’ihe Alaeze Chineke mezurula n’ụwa kemgbe otu narị afọ ọ malitere ịchị n’eluigwe. Nkebi nke ọ bụla dị n’akwụkwọ a ga-akọwara anyị ihe Alaeze Chineke na-arụ n’ụwa taa. Ihe e dere n’igbe dị n’isiokwu nke ọ bụla ga-enyere onye ọ bụla n’ime anyị aka ịma ma ànyị kwetasiri ike na Alaeze Chineke bụ ọchịchị dị adị. N’isiokwu ndị ikpeazụ dị n’akwụkwọ a, anyị ga-ekwu banyere ihe ndị anyị na-atụ anya na Alaeze Chineke ga-eme mgbe ọ ga-abịa ibibi ụwa ọjọọ a ma mee ka ụwa ghọọ paradaịs. Alaeze a ga-abịa ime ihe ndị a n’oge na-adịghị anya. Olee uru akwụkwọ a ga-abara gị ma ị mụọ ya?
40 Setan chọrọ ime ka ị gharazie ikweta na Alaeze Chineke bụ ọchịchị dị adị. Ma, Jehova chọrọ ime ka i kwetasie ike na Alaeze ya bụ ọchịchị dị adị. Nke a ga-enyere gị aka ka ị bụrụ a kwaa akwụrụ n’ọgbakọ. (Efe. 6:16) N’ihi ya, biko, gbalịa kpee ekpere mgbe ọ bụla ị chọrọ ịgụ akwụkwọ a. Na-ajụ onwe gị mgbe niile ma ị̀ ka kwetara na Alaeze Chineke bụ ọchịchị dị adị. Ọ bụrụ na i kwetasie ike na ọ dị adị, ọ ga-eme ka i nwekwuo okwukwe na ị ga-abanye n’ime ya. Ọ ga-emekwa ka i jiri obi gị niile na-akwadosi Alaeze ahụ ike ruo ụbọchị Alaeze Chineke ga-akpa ike n’ụwa a, ya bụ, ụbọchị mmadụ niile ga-ekweta na Alaeze Chineke dị adị n’eziokwu, nakwa na ọ malitela ịchị.
^ para. 7 Ị chọọ ịmatakwu Grew, Stetson, na Storrs, gụọ akwụkwọ anyị bụ́ Jehovah’s Witnesses—Proclaimers of God’s Kingdom, peeji nke 45 na nke 46.
^ para. 15 Ọ bụ eziokwu na Ndị Mmụta Baịbụl ma na e kwesịghị inwe ihe jikọrọ ha na chọọchị ndị ha na ụwa a na-emekọ ihe, e nwere ndị chọọchị ha ka na-akpọ ụmụnna ha. Ihe mere ha ji akpọ ha ụmụnna ha bụ na ndị ahụ sị na ha kweere n’àjà mgbapụta Kraịst, nyefeekwa Chineke onwe ha. Ha weere ha ka ụmụnna ha ruo ọtụtụ afọ.
^ para. 17 Otu ihe mere ka aka ná ntị ahụ a dọrọ ghara ịdacha ike ike bụ na e kwuru na ndị ọ gbasara karịchaa bụ ìgwè atụrụ nta, ya bụ, otu narị puku na iri puku anọ na puku anọ. N’isi nke ise n’akwụkwọ a, a ga-agwa anyị na tupu afọ 1935, Ndị Mmụta Baịbụl chere na ndị chọọchị Krisendọm so ‘n’oké ìgwè mmadụ’ ahụ e kwuru okwu ha ná Mkpughe 7:9, 10. Ha chekwara na ndị chọọchị Krisendọm a bụ ndị nke abụọ Kraịst ga-akpọrọ laa eluigwe n’ihi na ha kwadoro ya n’ụbọchị ahụ ọ ga-abịa.
^ para. 31 Na Septemba afọ 1920, e nwere isiokwu pụrụ iche gbara na The Golden Age, nke a na-akpọ Teta! ugbu a. Isiokwu ahụ kwuru ụdị ọnụ a na-emekpọ ụmụnna anyị nọ na Kanada, Ingland, Jamanị, nakwa n’Amerịka n’oge Agha Ụwa Mbụ. Ụfọdụ ihe ndị ahụ a na-eme ụmụnna anyị na-awụ akpata oyi n’ahụ́. Ma ọtụtụ afọ tupu agha ụwa mbụ amalite, e mekpọghị ha ọnụ otú ahụ.
^ para. 36 Ndị e bu n’obi n’oge ahụ na-ebipụta Ụlọ Nche ruo ọtụtụ afọ bụ ndị so n’ìgwè atụrụ nta.


text:
IHE NDỊ GA-ENYERE EZINỤLỌ AKA | ỊZỤ ỤMỤ
Nyere Nwa Gị Aka Ka Ọ Mata Mgbanwe Ndị A Na-enwe n’Ahụ́
IHE MERE O JI ESI IKE
A mụọ nwa, ọ naghị ara ahụ́ ya etoo, nwa ahụ e kubu n’aka achụwa afọ iri. Ọ bụ eziokwu na ọ ka bụ nwatakịrị, ma, o nwere ike ịbụ na o toruwela oge ahụ́ ya ga-amalite ịgbanwe.
Olee otú ị ga-esi enyere ya aka n’oge a ọ na-etolite, bụ́ mgbe mgbanwe ndị ọ na-ahụ n’ahụ́ ya ga na-enye ya nsogbu n’obi?
IHE I KWESỊRỊ ỊMA
Ahụ́ mmadụ niile abụghị otu. Ahụ́ nwatakịrị nwere ike ịmalite ịgbanwe mgbe ọ dị naanị afọ asatọ. O nwekwara ndị nke ha na-amalite mgbe ha ruru afọ iri na ise ma ọ bụ karịa. Otu akwụkwọ kwuru na oge mgbanwe ahụ na-amalite na-adịgasị iche iche.
Mgbanwe ahụ nwere ike ime ka ọ na-echegbu onwe ya. Ndị nọ́ n’oge uto na-echekarị gbasara otú ndị ọzọ ga-esi na-ele ha anya. Otu nwatakịrị aha ya bụ Emeka * kwuru na ihe banyere otú ahụ́ ya dị na otú o sizi akpa àgwà nọ́ na-eche ya uche. O kwukwara na ya na-echekarị na ndị ọzọ na-ewere ya ka onye gbapụrụ iche. Mgbanwe ndị ahụ na-eme ihere, ma, ihere ahụ na-akadị njọ ma ihe tokasịwa onye ahụ n’ihu. Otu nwatakịrị nwaanyị dị́ afọ iri na asaa aha ya bụ Ngozi kwuru na ya chere na ihu ya agbachaala ọkụ. O kwukwara na ya na-ebekarị ákwá ma na-agwa onwe ya na ya ajọọla njọ.
Ọ naghị adịrị ndị nke ha bidoro ngwa ngwa mfe. Ọ bụ ụmụ nwaanyị ka ọ na-akacha enye nsogbu n’obi. E nwere ike ịna-ama ha njakịrị na ha akpụwala ara ma ọ bụkwanụ na ha aghọọla agbọghọ n’ike. Otu akwụkwọ e dere maka ndị nne na nna kwuru na ọ bụ ụdị mgbanwe a na-eme ka ụmụ okorobịa chọwa imebi ha.
Ọ pụtaghị na ọ marala ihe. Ilu 22:15 kwuru na ọ bụ “nzuzu ka e kekọtara ya na obi nwata.” Mgbanwe ndị ahụ agaghị agbanwe àgwà ya. O nwere ike ịdị gị ka nwa gị ò toola. Ma, otu akwụkwọ kwuru na uto ahụ abụghị ya ga-eme ka ọ mụta ime mkpebi dị́ mma, kpawa àgwà ọma, mụta ịna-ejide onwe ya, ma ọ bụkwanụ kpawa àgwà ndị ọzọ e ji ama na mmadụ etoola.
IHE I NWERE IKE IME
Gwa ya gbasara ya tupu nke ya amalite. Nyere nwa gị aka ka ọ ghọta ihe ọ na-aga ịhụ. Otu ihe dị́ mkpa ị ga-akọwara nwa gị nwaanyị bụ gbasara nwaanyị ịhụ nsọ ya. Ị ga-akọwakwara nwa gị nwoke gbasara ọbara ọcha na-agbapụta ụmụ nwoke n’ahụ́. Ihe abụọ a adịghị ka mgbanwe ndị nke ọzọ, ha na-amalite na mberede. Ha nwere ike ịgbagwoju nwa gị anya, meekwa ka obi wụnye ya n’afọ. Ị kọwawara ya ihe ndị a, mee ka ọ ghọta na mgbanwe ndị ahụ bara uru, na ha bụ ihe na-egosi na mmadụ etowela.—Amaokwu Baịbụl ga-enyere gị aka: Abụ Ọma 139:14.
Ezorola ya ihe ọ bụla. Otu nwa okorobịa aha ya bụ Okorie kwuru na papa ya na mama ya zochiiri ya ihe ụfọdụ mgbe ha na-akọrọ ya gbasara mgbanwe ndị ọ ga-ahụ n’ahụ́ ya. O kwukwara na ha gaara aka enyere ya aka ma a sị na ha kpọọrọ ya okwu aha. Otu nwa agbọghọ dị́ afọ iri na asaa aha ya bụ Adanna kwukwara ihe yiri ihe a Okorie kwuru. Ọ sịrị na mama ya kọọrọ ya gbasara mgbanwe ndị ahụ, kwuokwa na mama ya gaara akọwara ya ihe niile iji nyere ya aka. Okwu gbasara mgbanwe ndị a anaghị adị mfe okwukwu, ma, gbalịa kọwaara nwa gị ihe niile dị́ na ya.—Amaokwu Baịbụl ga-enyere gị aka: Ọrụ Ndịozi 20:20.
Jụọ ya ajụjụ ga-eme ka o kwuo obi ya. Jiri aka gị kwulite okwu gbasara mgbanwe ndị ọzọ hụrụ n’ahụ́ ha. Dị ka ihe atụ, i nwere ike ịjụ nwa gị nwaanyị sị: “Ò nweela nwa klas unu kwutere okwu gbasara ịhụ nsọ ya?” “Ụmụ akwụkwọ unu hà na-achị ụmụ nwaanyị ndị mgbanwe nke ha bidoro ngwa ngwa ọchị?” I nwere ike ịjụ nwa gị nwoke, sị: “Ụmụ akwụkwọ unu hà na-achị ụmụaka ibe ha yiri ka ha anaghị eto eto ọchị?” Ọ bụrụ na i si otú a mee ka nwa gị bido ịkọrọ gị gbasara ndị ọzọ, ọ ga-adịziri ya mfe ịkọrọ gị gbasara onwe ya. Ọ kọwara gị ya, gbaa mbọ ka ị bụrụ “onye na-anụ ihe ngwa ngwa, onye na-adịghị ekwu okwu ngwa ngwa.”—Jems 1:19.
Nyere nwa gị aka ka o nwee “ezi amamihe na ikike iche echiche.” (Ilu 3:21) Ọ bụghị naanị ahụ́ mmadụ na otú obi na-adị ya na-agbanwe ma o tolitewe. Mgbanwe ndị ahụ nwa gị ga-enwe ga-enyekwara ya aka ịma otú ọ ga-esi na-eme mkpebi ndị bara uru ma o too. N’ihi ya, i kwesịrị iji oge ahụ nyere ya aka ka ọ mụta ịna-eme ihe dị́ mma.—Amaokwu Baịbụl ga-enyere gị aka: Ndị Hibru 5:14.
Ike agwụla gị. Ọtụtụ ndị na-eto eto anaghị emepeli ọnụ agwa papa ha ma ọ bụ mama ha gbasara mgbanwe ndị ha na-ahụ n’ahụ́ ha. Ma, echekwala na ikwu gbasara ya agaghị amasị ha. Otu akwụkwọ kwuru na ihe niile nne na nna na-agwa nwa ha nwere ike na-aba nwa ahụ n’isi, ma, ya ana-eme ka à ga-asị na ọ naghị aghọta ihe ahụ a na-agwa ya.
^ para. 8 Aha a kpọrọ ndị mmadụ n’isiokwu a abụghị ezigbo aha ha.