text:
AKỤKỌ NDỤ
“Ka Agwaetiti Niile Ṅụrịa Ọṅụ”
Agaghị m echefu abalị iri abụọ na abụọ n’ọnwa Mee afọ 2000 echefu. Mụ na ụmụnna ndị ọzọ sí ebe dị iche iche n’ụwa nọ n’ebe Òtù Na-achị Isi na-anọ enwe nnọkọ. Anyị nọ na-eche ndị so na Kọmitii Ide Ihe. Ahụ́ erughị anyị ala. Tupu ụbọchị ahụ, anyị ji izu ole na ole leba anya ná nsogbu ndị nsụgharị na-enwe ma chọzie ịtụ aro otú e nwere ike isi nyere ha aka. Ma, gịnị mere nnọkọ a ji dị ezigbo mkpa? Tupu mụ akọwaa, ka m buru ụzọ kọọrọ gị banyere onwe m.
A MỤRỤ m na Kwinsland dị́ n’Ọstrelia n’afọ 1955. Ka obere oge gara, mama m bụ́ Estelle na Ndịàmà Jehova malitere ịmụ Baịbụl. O mere baptizim n’afọ na-eso ya. Papa m bụ́ Ron ghọrọ Onyeàmà Jehova ka afọ iri na atọ gachara. E mere m baptizim n’afọ 1968 n’otu ime ime obodo dị́ na Kwinsland.
Kemgbe m dị obere, ịgụ akwụkwọ na ịmụ asụsụ na-amasị m. Mgbe mụ na nne m na nna m na-aga elegharị anya, o nwere ike ịbụ na o wutere ha na m na-anọ n’azụ ụgbọala na-agụ akwụkwọ kama iso ha na-elegharị anya. Ma, mmasị m nwere n’ịgụ ihe nyeere m aka ime nke ọma n’ụlọ akwụkwọ. E nyedịrị m ọtụtụ ihe nrite mgbe m na-aga ụlọ akwụkwọ sekọndrị n’obodo Glenọki dị n’agwaetiti Tazmenia.
N’oge ahụ, e nwere ihe dị mkpa m kwesịrị ikpebi. M̀ ga-aga mahadum ebe ọ bụ na e nyere m ohere ịgụ akwụkwọ n’efu? N’agbanyeghị na ịgụ akwụkwọ na ịmụta ihe na-atọgbu m atọgbu, obi dị m ụtọ na mama m kụziiri m ka m hụ Jehova n’anya karịa onye ọ bụla ma ọ bụ ihe ọ bụla. (1 Kọr. 3:
M nwere ihe ùgwù ịsụ ụzọ na Tazmenia ruo afọ asatọ. N’oge ahụ, m lụrụ ọmarịcha nwa agbọghọ aha ya bụ Jenny Alcock. Ọ bụ onye Tazmenia. Anyị bụ ndị ọsụ ụzọ pụrụ iche n’ime ime obodo ndị dị́ na Smitịn na Kwinstaụn. Anyị jere ozi ebe ahụ ruo afọ anọ.
IJE OZI ALA ỌZỌ N’AGWAETITI NDỊ DỊ́ NA PASIFIK
N’afọ 1978, anyị gara mgbakọ mba niile n’isi obodo Papua Niu Gini. Ọ bụ ya bụ nke mbụ anyị gara mba ọzọ. M ka na-echeta okwu otu nwanna bụ́ onye ozi ala ọzọ kwuru n’asụsụ Hiri Motu. N’agbanyeghị na aghọtaghị m otu mkpụrụ ihe o kwuru, okwu ya mere ka m nwee mmasị ịbụ onye ozi ala ọzọ, ịmụta asụsụ ọzọ, na ịna-ekwu ụdị okwu ahụ o kwuru. Ọ bụ mgbe ahụ ka m ghọtara otú m ga-esi jiri mmasị m nwere ịmụ asụsụ ọzọ jeere Jehova ozi.
Mgbe anyị laghachiri Ọstrelia, o juru anyị anya na a kpọrọ anyị ka anyị bịa bido ozi ala ọzọ n’agwaetiti Funafuti nke dị́ na Tuvalu. Anyị ruru ebe ahụ n’ọnwa Jenụwarị afọ 1979. Ọ bụ naanị ndị nkwusa atọ e mere baptizim ka e nwere na Tuvalu n’oge ahụ.
Ịmụta asụsụ Tuvaluan adịghị mfe. Naanị akwụkwọ e nwere n’asụsụ ahụ bụ “Agba Ọhụrụ.” E nweghị akwụkwọ ọkọwa okwu ma ọ bụ ebe a na-akụzi asụsụ Tuvaluan. N’ihi ya, anyị kpebiri ịgbalị ịna-amụta ihe dị ka okwu iri ma ọ bụ iri abụọ kwa ụbọchị. Ma, o teghị aka anyị achọpụta na anyị aghọtachaghị ihe ọtụtụ okwu ndị anyị mụtara pụtara. Kama ịgwa ndị mmadụ na ịgba afa adịghị mma, ihe anyị nọ na-agwa ha bụ ka ha kwụsị iji ihe e ji atụ ihe atụ ihe, kwụsịkwa ịna-eji mkpara agagharị. Ma, anyị jisiri ike na-amụ asụsụ ahụ n’ihi na e nwere ọtụtụ ndị anyị maliteere ọmụmụ Baịbụl. Ka ọtụtụ afọ gara, otu n’ime ndị anyị mụụrụ ihe gwara anyị, sị: “Obi dị anyị ezigbo ụtọ na unu na-asụ asụsụ anyị ugbu a. Mgbe mbụ, anyị anaghị amadị ihe unu chọrọ ikwu ekwu.”
Ma, e nwere ihe nyeere anyị ezigbo aka ịmụta asụsụ ahụ ngwa ngwa. Anyị ahụghị ụlọ anyị ga-akwụ ụgwọ ma biri na ya. N’ihi ya, anyị gara biri na nke otu ezinụlọ bụ́ Ndịàmà Jehova bí n’ime obodo ahụ. O meziri ka anyị na-asụ asụsụ ndị obodo ahụ n’ebe ọ bụla anyị nọ. Mgbe anyị na-asụghị Bekee afọ ole na ole, asụsụ Tuvaluan ghọziri asụsụ anyị na-asụkarị.
Ọ dịghị anya, ọtụtụ ndị amalite inwe mmasị n’eziokwu Baịbụl. Ma, olee ihe anyị ga-eji na-amụrụ ha ihe? E nweghị akwụkwọ anyị n’asụsụ ha. Olee otú ha ga-esi na-amụ ihe? Ha bịa ọmụmụ ihe, olee abụ ha ga na-abụ? Gịnị ka ha ga-eji na-eme ihe omume? Oleedị otú ha ga-esi na-akwadebe ihe a ga-amụ n’ọmụmụ ihe? Olee otú ha ga-esi mewe nke ọma ka e mee ha baptizim? E kwesịrị inwe ihe a ga-eji na-akụziri ha banyere Jehova n’asụsụ ha. (1 Kọr. 14:9) Anyị nọ na-eche, sị, ‘È nwere mgbe a ga-ebiwe akwụkwọ anyị n’asụsụ Tuvaluan ebe ọ bụ na ndị na-asụ ya erughịdị puku mmadụ iri na ise?’ Jehova zara ajụjụ ndị ahụ ma mee ka ihe abụọ doo anyị anya. Nke mbụ bụ na ọ chọrọ ka ndị bi “n’agwaetiti ndị dị anya” mụta banyere ya. Nke abụọ abụrụ na ọ chọrọ ka “ndị dị umeala n’obi na ndị dị nwayọọ” gbaba n’aha ya.
ỊSỤGHARỊ EZIOKWU BAỊBỤL
N’afọ 1980, alaka ụlọ ọrụ nyere anyị ọrụ ịsụgharị akwụkwọ anyị n’asụsụ Tuvaluan. Anyị bidoro ọrụ n’agbanyeghị na ọ dị anyị ka ànyị amụtachabeghị asụsụ ahụ. (1 Kọr. 1:
Ọ dịghị mfe ịsụgharị akwụkwọ anyị n’asụsụ Tuvaluan n’ihi na e nweghị akwụkwọ ọkọwa okwu ma ọ bụ akwụkwọ ndị e ji eme nchọnchọ. Ma oge ụfọdụ, enyemaka si n’ebe anyị na-atụghị anya ya bịa. Dị ka ihe atụ, otu ụbọchị, m gara kụọ aka n’amaghị ama n’ụlọ otu nwoke na-anaghị achọ ịnụ ozi ọma. Ọ bụ onye nkụzi, ma ọ katala ahụ́. Mgbe ọ pụtara, o chetaara m na anyị ekwesịghị ịna-abịa ozi ọma n’ụlọ ya. Ọ sịziri m: “Ehee, e nwedịrị ihe m chọrọ ịgwa gị. Otú unu si asụgharị ihe abụghị otú e si ekwu okwu n’asụsụ Tuvaluan.” Mgbe m jụrụ ndị ọzọ, ha kwuru otu ihe ahụ. N’ihi ya, anyị gbanwere otú anyị si asụgharị ihe. Ma, ihe tụrụ m n’anya bụ na Jehova si n’aka onye na-anaghị achọ ịnụ ozi ọma nyere anyị aka. O doro anya na nwoke ahụ na-agụ akwụkwọ anyị.
Akwụkwọ mbụ anyị biri nye ndị mmadụ n’asụsụ Tuvaluan bụ akwụkwọ ịkpọ òkù maka Ncheta Ọnwụ Jizọs. Nke na-eso ya bụ Akụkọ Alaeze nke 30, nke e wepụtara mgbe e wepụtara nke Bekee ya. Obi tọrọ anyị ezigbo ụtọ iwepụta ihe ndị a n’asụsụ Tuvaluan. Ka oge na-aga, e bipụtakwara ụfọdụ broshọ na akwụkwọ anyị ndị ọzọ. N’afọ 1983, alaka ụlọ ọrụ anyị dị́ n’Ọstrelia malitere ibipụta Ụlọ Nche n’asụsụ Tuvaluan. Ọ na-adị peeji iri abụọ na anọ. A na-ebi ya n’ọnwa atọ ọ bụla. Anyị na-amụkwa ihe dị ka paragraf asaa kwa izu. Akwụkwọ ndị ahụ e bipụtara hà masịrị ndị bi na Tuvalu? Ebe ọ bụ na ịgụ ihe na-atọ ha ụtọ, ọtụtụ ndị malitere ịgụ ya. É wepụta akwụkwọ ọhụrụ, a na-ama ọkwa ya mgbe a na-akọ akụkọ ụwa n’ụlọ ọrụ redio gọọmenti obodo ahụ. Mgbe ụfọdụ, ọ na-abụdị isiokwu e ji mere akụkọ. *
Ná mmalite, anyị na-eji akwụkwọ na mkpịsị akwụkwọ ede ihe anyị na-asụgharị. Anyị dechaa, anyị ejiri ígwè taịpraịta dee ya ma degharịa ya ugboro ugboro tupu anyị eziga ya n’alaka ụlọ ọrụ anyị dị́ n’Ọstrelia, bụ́ ebe a ga-ebipụta ya. Ụmụnna nwaanyị abụọ nọ́ ebe ahụ na-eji ngwá ọrụ kọmputa ede ihe anyị ziteere ha, n’agbanyeghị na ha amaghị asụsụ Tuvaluan. Mmadụ abụọ a dechaa ya, ha eleruo ya anya ka ha mara ma è nwere ihe dị iche. Ime otú a na-eme ka ha ghara ịna-edehie ihe. Ha na-ejikwa kọmputa hazie ya otú ọ ga-adị ma e bie ya, wegazie ya n’ebe a ga-eji ụgbọelu zitere anyị ya ka anyị leruo ya anya. Anyị mechaa, anyị na-ezighachiri ha ya ka ha bie ya.
Ihe agbanweela ugbu a. Ndị nsụgharị na-ejizi aka ha edenye okwu ndị ha na-asụgharị na kọmputa. Oge ụfọdụ, otu onye nọ́ n’ebe ndị nsụgharị ahụ nọ ga-ahazi otú ọ ga-adị ma e bie ya. O mechaa, ha esi n’Ịntanet ziga ya n’alaka ụlọ ọrụ ga-ebi ya. E nweghịzi onye na-agbaga na post ọfis izipụ ihe a sụgharịrị.
ỌRỤ NDỊ ỌZỌ E NYERE ANYỊ
Ka oge na-aga, mụ na Jenny rụrụ ọrụ n’ebe dị iche iche na Pasifik. E si Tuvalu ziga anyị n’alaka ụlọ ọrụ dị́ na Samoa n’afọ 1985. N’ebe ahụ, anyị nyeere ndị nsụgharị aka n’asụsụ Samoan, Tọngan, na Tokelauan n’agbanyeghị na anyị ka sokwa na-asụgharị Tuvaluan. * N’afọ 1996, e zigara anyị n’alaka ụlọ ọrụ dị́ na Fiji. N’ebe ahụ, anyị nyeere ndị nsụgharị aka n’asụsụ Fijian, Kiribati, Nauruan, Rotuman, na Tuvaluan.
Ọ na-atụ m n’anya mgbe niile otú ndị nsụgharị si eji obi ha niile arụ ọrụ ha n’agbanyeghị na ọ dịghị mfe. Ụmụnna ndị a kwesịrị ntụkwasị obi na-agbasi mbọ ike ime ihe Jehova chọrọ, ya bụ, ka “mba niile na ebo niile na asụsụ niile na ndị niile” nụ ozi ọma. (Mkpu. 14:6) Dị ka ihe atụ, mgbe a na-ahazi otú a ga-esi sụgharịa Ụlọ Nche n’asụsụ Tọngan, mụ na ndị okenye niile nọ́ na Tọnga nwere nnọkọ, mụ ajụọ ha onye e nwere ike ịzụ ka ọ bụrụ onye nsụgharị. Otu okenye nke na-arụzi ụgbọala kwetara ịgba arụkwaghịm n’echi ya ma malite ọrụ nsụgharị ozugbo n’agbanyeghị ezigbo ọrụ ahụ ọ na-arụbu. Ihe a o mere tọrọ m ụtọ ebe ọ bụ na o nwere ezinụlọ, ọ maghịkwa ebe ọ ga-esi enweta ego ọ ga-eji na-elekọta ha. Ma, Jehova lekọtara ya na ezinụlọ ya. Ọ rụkwara ọrụ nsụgharị ahụ ọtụtụ afọ.
Ihe ndị nsụgharị ndị a na-eme gosiri na ha ghọtara otú Òtù Na-achị Isi si ele ọrụ nsụgharị anya. Òtù Na-achị Isi chọrọ ka e nwee akwụkwọ anyị n’asụsụ niile, ọ bụrụgodị asụsụ ndị na-asụ ya dị ole na ole. Dị ka ihe atụ, e nwere mgbe a nọ na-ajụ ma mbọ niile anyị na-agba ka a na-ewepụta akwụkwọ anyị n’asụsụ Tuvaluan ọ̀ bara uru. Obi tọrọ m ụtọ mgbe m gụrụ ihe Òtù Na-achị Isi zara. Ha sịrị: “Anyị ahụghị ihe mere unu ga-eji kwụsị ịsụgharị akwụkwọ anyị n’asụsụ Tuvaluan. N’agbanyeghị na ndị na-asụ ya dị ntakịrị karịa ndị na-asụ asụsụ ndị ọzọ, ha ka kwesịrị ịna-anụ ozi ọma n’asụsụ ha.”
N’afọ 2003, e si na Ngalaba Nsụgharị dị́ na Fiji ziga mụ na Jenny Ngalaba Na-enyere Ndị Nsụgharị Aka na Patasịn, dị́ na Niu Yọk. Ọ dị anyị ka ọ̀ bụ ná nrọ. Anyị sozi ná ndị na-enye aka ahazi otú e si asụgharị akwụkwọ anyị n’asụsụ ndị ọzọ. Anyị rụrụ ọrụ ahụ ihe dị ka afọ abụọ, na-aga mba dị iche iche ma na-enye aka ịzụ ndị nsụgharị.
MKPEBI NDỊ DỊ́ EZIGBO MKPA
Ka m laghachi ná nnọkọ ahụ m kwuru banyere ya ná mmalite. N’afọ 2000, Òtù Na-achị Isi ghọtara na e kwesịrị inyere ndị nsụgharị aka n’ụwa niile. N’oge ahụ, o nweghị ezigbo ọzụzụ e nyere ọtụtụ ndị nsụgharị. Mgbe anyị na Kọmitii Ide Ihe nwechara nnọkọ ahụ, Òtù Na-achị Isi kpebiri na a ga-azụ ndị nsụgharị nọ́ n’ụwa niile. A ga-akụziri ha otú ha ga-esi na-aghọtakwu Bekee, otú kacha mma ha ga-esi na-asụgharị ihe, na otú ha ga-esi jiri otu obi na-arụkọ ọrụ.
Olee uru ọzụzụ a niile bara? O meela ka ihe a na-asụgharị ka mma, meekwa ka a na-asụgharị akwụkwọ anyị n’ọtụtụ asụsụ ndị ọzọ. Mgbe anyị malitere ozi ala ọzọ n’afọ 1979, a na-ebipụta Ụlọ Nche naanị n’asụsụ iri asatọ na abụọ. É bipụta nke Bekee, ọnwa ole na ole na-aga tupu e bipụta ya n’ọtụtụ asụsụ. Ma a na-ebizi Ụlọ Nche n’ihe karịrị narị asụsụ abụọ na iri anọ. N’ọtụtụ asụsụ, a na-ebipụta ya na nke Bekee otu mgbe. Ugbu a, e nwere akwụkwọ anyị n’ihe karịrị narị asụsụ asaa. Ọtụtụ afọ gara aga, ụdị ihe a yiri ihe na-agaghị eme eme.
N’afọ 2004, Òtù Na-achị Isi kpebiri ihe ọzọ dị ezigbo mkpa, ya bụ, ka a na-asụgharị Baịbụl ngwa ngwa. Mgbe ọnwa ole na ole gara, ha kwetara ka a sụgharịwa Baịbụl n’ọtụtụ asụsụ, nke mere ka e nwekwuo Nsụgharị Ụwa Ọhụrụ n’asụsụ ndị ọzọ. N’afọ 2014, e biela Baịbụl a n’otu narị asụsụ na iri abụọ na asatọ, ma ndị bụ́ naanị Akwụkwọ Nsọ Grik ma ndị bụ́ Akwụkwọ Nsọ Hibru na Akwụkwọ Nsọ Grik. Ụfọdụ n’ime asụsụ ndị ahụ bụ ndị a na-asụ n’Ebe Ndịda Pasifik.
Otu n’ime ihe na-eme m obi ụtọ bụ mgbakọ distrikti m gara na Tuvalu n’afọ 2011. Tupu mgbe ahụ, mmiri ezoghị n’obodo ahụ ruo ọtụtụ ọnwa. N’ihi ya, ụmụnna chere na mgbakọ ahụ agaghịzi enwe isi. Ma, obi dị anyị ụtọ na ezigbo mmiri zoro ná mgbede mgbe anyị rutere, nke mere na e mechara mee mgbakọ ahụ. Enwere m ihe ùgwù pụrụ iche iwepụta Nsụgharị Ụwa Ọhụrụ nke Akwụkwọ Nsọ Grik nke Ndị Kraịst n’asụsụ Tuvaluan ná mgbakọ ahụ. Ọ bụ ha kacha obere ná ndị niile e wepụtatụrụla Akwụkwọ Nsọ a n’asụsụ ha. Mmiri ọzọ zoro mgbe e mechara mgbakọ ahụ. N’ihi ya, ma mmiri nkịtị ma mmiri nke Okwu Chineke juru eju bara abara.
Ọ dị mwute na ezigbo nwunye m bụ́ Jenny anọghịzi mgbe ihe a pụrụ iche mere. Ọrịa kansa gburu ya n’afọ 2009. Ọ rịara ya afọ iri. Mụ na ya biri ihe karịrị iri afọ atọ na ise. Mgbe a ga-akpọlite ya n’ọnwụ, obi ga-atọgbu ya atọgbu ịnụ na e wepụtara Nsụgharị Ụwa Ọhụrụ n’asụsụ Tuvaluan.
Kemgbe ahụ, Jehova enyela m ọmarịcha nwaanyị ọzọ aha ya bụ Loraini Sikivou. Ya na Jenny rụkọrọ ọrụ na Betel dị́ na Fiji. Loraini bụkwa onye nsụgharị n’asụsụ Fijian. N’ihi ya, enweela m nwunye ọzọ kwesịrị ntụkwasị obi, onye mụ na ya ji otu obi na-ejere Jehova ozi. Ihe banyere asụsụ na-atọkwa ya ụtọ otú ọ na-atọ m.
M cheta afọ ndị gara aga, obi na-atọ m ụtọ na ejirila m anya m hụ otú Jehova, bụ́ Nna anyị nke eluigwe, si egboro ndị na-asụ asụsụ dị iche iche mkpa ha, n’agbanyeghị mmadụ ole na-asụ ha. (Ọma 49:
Kemgbe Septemba afọ 2005, e nyere m ihe ùgwù m na-atụghị anya ya, ya bụ, iso n’Òtù Na-achị Isi nke Ndịàmà Jehova. N’agbanyeghị na abụghịzi m onye nsụgharị, m na-ekele Jehova n’ihi na o kwere ka m soro na-enyere ndị nsụgharị nọ́ n’ụwa niile aka. Obi dị m ezigbo ụtọ ịma na Jehova na-egboro ndị na-efe ya mkpa ha niile, ma ndị bi n’agwaetiti ndị dịpụrụ adịpụ n’ime Oké Osimiri Pasifik. Ihe otu ọbụ abụ kwuru bụ eziokwu. Ọ sịrị, “Jehova aghọwo eze! Ka ụwa ṅụrịa ọṅụ. Ka agwaetiti niile ṅụrịa ọṅụ.”
^ para. 18 Ị chọọ ịgụ ụfọdụ n’ime ihe ndị mmadụ kwuru banyere akwụkwọ anyị n’asụsụ Tuvaluan, gụọ Ụlọ Nche December 15, 2000, peeji nke 32; August 1, 1988, peeji nke 22; na Teta! January 8, 2001, peeji nke 21.
^ para. 22 Ị chọọ ịgụ ebe a kọwakwuru gbasara ọrụ nsụgharị na Samoa, gụọ Akwụkwọ Mgbaafọ 2009 (nke Bekee), peeji nke 120-121, 123-124.


c: text/html

text:
Ị̀ Maara?
Olee ihe ndị siiri Herọd ike mgbe ọ na-arụghachi ụlọ nsọ dị́ na Jeruselem?
Mgbe Sọlọmọn rụrụ ụlọ nsọ Jeruselem, ọ rụrụ ya n’elu ugwu ma jiri mgbidi gbaa ya ogige ma n’ebe ọwụwa anyanwụ ma n’ebe ọdịda anyanwụ nke ugwu ahụ. Ọ rụrụ ya ya e nwee steepụ ndị dị gburugburu ụlọ nsọ ahụ. Ma, Herọd chọrọ ka ụlọ nsọ ahụ maa mma karịa otú Sọlọmọn si rụọ ya. Ọ bụ ya mere o ji malite ịrụgharị ya na ime ka o bukwuo ibu.
Ndị ọrụ Herọd rụgharịrị ụlọ nsọ ahụ, mee ka ala dị́ n’ebe ugwu ụlọ nsọ ahụ sakwuo mbara, rụnyekwuokwa steepụ na ya. N’ebe ndịda ụlọ nsọ ahụ, ha mere ka ebe ikpo okwu sakwuo mbara, rụnyekwuo ihe ruru mita iri atọ na abụọ na ya. Ma, ha bu ụzọ rụọ mgbidi ndị siri ezigbo ike gburugburu ụlọ nsọ ahụ. Mgbidi ndị ahụ nwekwara ebe ndị e ji nkume rụọ ihe ndị nwere oghere e nwere ike isi na ha gafere. Ha rụgidere mgbidi ahụ ogo ya eruo mita iri ise.
Herọd gbara mbọ ka ihe ọ na-arụ ghara ịkpasu ndị Juu iwe ma ọ bụ nye ndị na-eje ozi ma ọ bụ ndị na-achụ àjà n’ụlọ nsọ ahụ nsogbu. Onye Juu bụ́ ọkọ akụkọ ihe mere eme aha ya bụ Josifọs kwuru na Herọd kụzidịịrị ndị nchụàjà ndị Juu otú e si eji nkume edo ụlọ, kụziekwara ha ịkwa nkà, ka onye na-erughị eru ịbanye n’ebe ndị e doro nsọ ghara ịga ebe ahụ rụọ ọrụ.
Herọd nwụrụ tupu a rụgharịchaa ụlọ nsọ ahụ. Malite mgbe Herọd bidoro ịrụgharị ya ruo n’afọ 30 Oge Ndị Kraịst, afọ iri anọ na isii agaala. (Jọn 2:20) Ọ bụzi nwa nwa Herọd, bụ́ Agrippa nke Abụọ, rụgharịchara ya n’ihe dị ka n’afọ 50 Oge Ndị Kraịst.
Gịnị mere ndị Mọlta ji chee na Pọl onyeozi bụ ogbu ọchụ?
O nwere ike ịbụ n’ihi na ụfọdụ ndị Mọlta na-ekpe okpukpe ndị Grik. Ka anyị leba anya n’ihe a kọrọ n’akwụkwọ Ọrụ Ndịozi gbasara mgbe ụgbọ mmiri Pọl hà ji eme njem kpuru na Mọlta. Mgbe ha si ná mmiri ahụ pụta, ndị Mọlta kwanyeere ha ọkụ maka oyi na-atụ ha. Ma, mgbe Pọl buuru otu ùkwù nkụ tụkwasị n’ọkụ ahụ, otu ajụala pụtara ma gbakụọ ya n’aka. Mgbe ndị obodo ahụ hụrụ ihe a, ha sịrị: “N’ezie, nwoke a bụ ogbu ọchụ, ọ bụ ezie na o si n’oké osimiri pụta n’enweghị ihe mere ya, ahụhụ kwesịrị ihe o metara ekweghị ka ọ dịrị ndụ.”
Okwu Grik a sụgharịrị “ahụhụ kwesịrị ihe o metara” bụ “di’ke.” Okwu a pụtakwara ikpe ziri ezi. Ma n’akụkọ ifo ndị Gris, Dike bụ aha ha na-akpọ chi ha bụ́ chi nwaanyị na-ekpe ikpe ziri ezi. Ha chere na ọ bụ ya na-ahụ maka ihe gbasara ụmụ mmadụ. E nwee onye megburu ibe ya, ma, ndị ọzọ amaghị gbasara ya, Dike na-akọrọ chi ọzọ a na-akpọ Zus, ka e nwee ike ịta onye ahụ ahụhụ. Ọ bụ ya mere otu akwụkwọ ji kwuo na ọ ga-abụ na ndị Mọlta nọ na-eche na ‘n’agbanyeghị na Pọl lanahụrụ ọnwụ n’ókè osimiri ahụ, Dike bụ́ chi nwaanyị ahụwala ya ama maka ihe ọjọọ o mere, na-achọkwa ugbu a iji ajụala memilaa ya.’ Ma, ndị Mọlta gbanwere obi ha mgbe ha hụrụ na o nweghị ọkọ kọrọ Pọl.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
IBUOT EFỊTENAN̄
Nịm Idem ke Ima Abasi
Nso ke ndima Abasi ọwọrọ?
Didie ke nnyịn ikeme ndinịm idem ke ima Abasi?
Didie ke Jehovah esidiọn̄ mbon oro ẹnịmde idem ke ima esie?
KERE nte asan̄ade ke usụn̄ ke usen oyobio. Enyọn̄ enen̄ede ekịm. Emịnen̄mịnen̄ ọtọn̄ọ ndisiaha, obuma otop, ekem ata akamba edịm ọtọn̄ọ ndidep. Afo efehe ke mbrenyịn oyom ebiet ndidak ibuot. Do, ke mbenusụn̄ oro afo okụt ufọk. Enye ọsọn̄ idem, asat, onyụn̄ eye. Afo akpada ufọk oro ke ọsọn̄urua n̄kpọ didie ntem!
2 Nnyịn idu uwem ke ini oro etiede ntịme ntịme. Mme idaha ererimbot ẹtetịm ẹdiọk. Edi ebiet ubọhọ odu, kpa itie oro nnyịn ikemede ndibọhọ unọmọ ke nsinsi. M̀mọ̀n̄ edi oro? Kere ban̄a se Bible ekpepde: “Nyọdọhọ Jehovah, nte, Ubọhọ mi, ye ọkpọsọn̄ ebiet mi; Abasi mi, nyọbuọt idem mi ye enye.”—Psalm 91:2.
3 Kam kere! Jehovah, Andibot ye Andikara ekondo, ekeme ndidi ebiet ubọhọ nnyịn. Enye ekeme ndikpeme nnyịn, koro enye okopde odudu akan owo m̀mê n̄kpọ ekededi emi ekemede ndinọ nnyịn unan. Idem ọkpọkọm ẹnọnọ nnyịn unan, Jehovah ekeme ndikọk nnyịn. Didie ke ikeme ndinam Jehovah edi ebiet ubọhọ nnyịn? Oyom ibuọt idem nnyịn ye enye. Ke adianade do, Ikọ Abasi eteme nnyịn ete: “Ẹnịm idem mbufo ke ima Abasi.” (Jude 21) Ih, oyom inịm idem nnyịn ke ima Abasi, ikade iso inyene ima ima itie ebuana ye Ete nnyịn eke heaven. Do, imekeme nditịm nnịm ke enye edi ebiet ubọhọ nnyịn. Edi, didie ke ikeme ndinyene utọ itie ebuana oro?
FIỌK NYỤN̄ NAM N̄KPỌ BAN̄A IMA ABASI
4 Man inịm idem ke ima Abasi, oyom nnyịn ifiọk nte Jehovah owụtde ima oro enye amade nnyịn. Kere ban̄a ndusụk ukpepn̄kpọ Bible oro n̄wed emi an̄wamde fi ndifiọk. Nte Andibot, Jehovah ọmọnọ nnyịn isọn̄ emi nte inem inem ebietidụn̄. Enye anam akpakịp udia, mmọn̄, mme oto-obot inyene, ndiye unam, ye ndiye n̄kann̄kụk ọyọhọ isọn̄. Nte Andinyene Bible, Abasi ayarade enyịn̄ esie ye mme edu esie ọnọ nnyịn. Akan oro, Ikọ esie owụt ke enye ọkọdọn̄ edima Eyen esie edi isọn̄, ye nte ke enye ekenyịme Jesus okụt ndutụhọ onyụn̄ akpa ke ibuot nnyịn. (John 3:16) Ndien nso ke enọ oro ọwọrọ ọnọ nnyịn? Enye ọnọ nnyịn idotenyịn kaban̄a utịbe utịbe ini iso.
5 Idotenyịn nnyịn kaban̄a ini iso ọkọn̄ọ n̄ko ke n̄kpọ efen oro Jehovah anamde ọnọ nnyịn. Jehovah omowụk Obio Ubọn̄ heaven, kpa Obio Ubọn̄ Messiah. Enye ọyọsọp ndida utịt nsọk kpukpru orụk ndutụhọ, onyụn̄ anam isọn̄ akabade edi paradise. Kam kere! Nnyịn imekeme ndidu do ke emem ye inemesịt ke nsinsi. (Psalm 37:29) Kan̄a ke emi, Abasi ọnọ nnyịn ndausụn̄ ke nte ikemede ndinyene mfọnn̄kan usụn̄ uwem. Enye n̄ko ọnọ nnyịn ifet ndibọn̄ akam, kpa usụn̄ unyene nneme oro anade in̄wan̄. Emi edi sụk ibat ibat ke otu usụn̄ oro Jehovah amade ubonowo ke ofụri ofụri onyụn̄ amade fi ọkpọkpọ.
6 Akpan mbụme oro anade afo obụp idemfo edi: Didie ke ami ndinam n̄kpọ mban̄a ima Jehovah? Ediwak owo ẹyedọhọ ẹte, “Ana nnyụn̄ mma Jehovah n̄ko.” Nte afo etiene ọdọhọ ntre? Jesus ọkọdọhọ ke ibet emi okpon akan: “Afo enyene ndima Jehovah Abasi fo ke ofụri esịt fo ye ke ofụri ukpọn̄ fo ye ke ofụri ekikere fo.” (Matthew 22:37) Ke akpanikọ, afo emenyene ediwak ntak ndima Jehovah Abasi. Edi, nte afo ndikekere ke imenyene utọ ima oro edi n̄kukụre se ibuanade ke ndima Jehovah Abasi ke ofụri esịt, ofụri ukpọn̄, ye ofụri ekikere?
7 Nte ẹtịn̄de ke Bible, ndima Abasi okpon akan n̄kpọ oro ẹkerede-kere. Ke nditịm ntịn̄, okposụkedi anade ikere ke imama Jehovah, utọ ekikere oro akam edi ntọn̄ọ ata ima Abasi. Oyom ẹtọ n̄kpasịp apple man ẹnyene eto oro on̄wụmde apple. Nte ededi, edieke okpoyomde apple, nte okpokop uyụhọ edieke owo ọkpọnọde fi n̄kpasịp apple kpọt? Ke akpanikọ, ukpukopke! Ukem ntre, ndikekere ke imama Jehovah Abasi edi ntọn̄ọ kpọt. Bible ekpep ete: “Koro emi edi se ndima Abasi ọwọrọde, ete nnyịn inịm ibet esie; ndien ibet esie idobike owo mbiomo.” (1 John 5:3) Man edi ata ima, ana ima oro imade Abasi on̄wụm nti mfri. Ẹnyene ndinanam enye n̄wụt.—Matthew 7:16-20.
8 Nnyịn iwụt ke imama Abasi ke ini inịmde mme ibet esie inyụn̄ idade mme edumbet esie isịn ke edinam. Oro inen̄ekede isọn̄ utom. Utu ke ndidi mbiomo, Jehovah anam mme ibet esie man ẹn̄wam nnyịn ndidu eti uwem oro ọnọde uyụhọ ye inemesịt. (Isaiah 48:17, 18) Edieke idude uwem ke n̄kemuyo ye ndausụn̄ Jehovah, nnyịn iyowụt Ete nnyịn eke heaven ke imenen̄ede ima kpukpru se enye anamde ọnọ nnyịn. Ke mfụhọ, ata esisịt ibat owo ke ererimbot mfịn ẹsiwụt utọ esịtekọm oro. Nnyịn iyomke ndinana esịtekọm nte ndusụk mbon eyo Jesus. Owo akpamfia duop ke Jesus akanam ẹsana, edi kiet kpọt akafiak ọkọkọm enye. (Luke 17:12-17) Ke akpanikọ, nnyịn iyom nditie nte owo kiet oro okowụtde esịtekọm, utu ke nditie nte owo usụkkiet eken oro mîkowụtke esịtekọm!
9 Ndien ewe ibet Jehovah ke nnyịn inyene ndinịm? Imeneme ata ediwak ke otu mmọ ke n̄wed emi, edi ẹyak idụn̄ọde ndusụk mmọ. Ndinịm ibet Abasi ayan̄wam nnyịn inịm idem ke ima Abasi.
ẸNEN̄EDE ẸSAN̄A ẸKPERE JEHOVAH
10 Ndikpep n̄kpọ mban̄a Jehovah edi akpan usio-ukot ke ndinen̄ede nsan̄a n̄kpere enye. Enye edi edinam oro owo mîkpetreke. Edieke afo okpodude ke an̄wa ke okoneyo ke ini akarika ewebe ikan̄, ndi akpayak ikan̄ oro enịme? Baba-o. Afo akpaka iso ndidọn̄ ifia man ikan̄ oro aka iso asak. Emi ekeme ndinịm fi uwem! Ukem nte ifia esinamde ikan̄ aka iso asak, kpa ntre ke “ifiọk Abasi” anam ima oro imade Jehovah etetịm ọsọn̄.—Mme N̄ke 2:1-5.
11 Jesus okoyom mme anditiene imọ ẹka iso ẹnyene ufiop ufiop ima ẹnọ Jehovah ye ọsọn̄urua Ikọ akpanikọ Esie. Ke ama ekeset ke n̄kpa, Jesus ama ekpep owo iba ke otu mbet esie ndusụk ntịn̄nnịm ikọ ke N̄wed Abasi Usem Hebrew oro ẹkesude enye ke idem. Didie ke emi okotụk mmọ? Mmọ ẹma ẹtịn̄ ke ukperedem ẹte: “Nte esịt ikofiopke nnyịn ke ini enye ekenemede nneme ye nnyịn ke usụn̄, nte enye akatatde N̄wed Abasi ọnọ nnyịn ọyọhọ ọyọhọ?”—Luke 24:32.
12 Ke akpa ini oro afo ọkọfiọkde se Bible enen̄erede ekpep, ndi ama okụt ke esịt ama ọtọn̄ọ ndinem fi, ke ama esịn ifịk, onyụn̄ ama Abasi? Ke akpanikọ ama anam oro. Esitie ediwak owo ntre ke idem. Se idide akpan n̄kpọ idahaemi edi ndika iso nnam ima oro ofiop onyụn̄ ọkọri. Nnyịn iyomke nditiene ido eyo emi. Jesus ama ebem iso etịn̄ ete: “Ima ediwak owo ẹyebịt.” (Matthew 24:12) Nso ke ekeme ndinam man ima emi afo amade Jehovah ye Bible okûbịt?
13 Ka iso ndikpep n̄kpọ mban̄a Jehovah Abasi ye Jesus Christ. (John 17:3) Tie kere ban̄a se ekpepde ke Ikọ Abasi, obụpde idemfo ete: ‘Nso ke emi ekpep mi aban̄a Jehovah Abasi? Nso ntak efen ke se n̄kpepde emi ọnọ mi ndima Jehovah ke ofụri esịt, ekikere, ye ukpọn̄?’ (1 Timothy 4:15) Utọ editie n̄kere oro ayanam ima oro amade Jehovah etetịm ọsọn̄.
14 Usụn̄ efen oro ekemede ndinam ima oro enyenede ọnọ Jehovah aka iso ọsọn̄ edi ndibọn̄ akam kpukpru ini. (1 Thessalonica 5:17) Ke Ibuot 17 ke n̄wed emi, nnyịn ima ikpep ke akam edi ọsọn̄urua enọ emi otode Abasi. Kpa nte itie ebuana owo esikọride ke ini ẹnemede nneme ifụre ifụre kpukpru ini, kpa ntre ke itie ebuana nnyịn ye Jehovah edinyene ufiop ye inem ke ini ibọn̄de akam inọ enye kpukpru ini. Edi akpan n̄kpọ ete nnyịn ikûdede iyak akam nnyịn etie eto eto—edi ikpîkpu ikọ oro ẹtịn̄de ẹfiak ẹtịn̄ ediwak ini, emi mînyeneke odudu ndomokiet m̀mê se ọwọrọde. Oyom itịn̄ ikọ inọ Jehovah kpa nte eyen enemede nneme ye ima ima ete esie. Nte ededi, oyom itịn̄ ikọ ye ukpono, edi inam ntre ifụre ifụre, ke esịt akpanikọ, ye ke ofụri esịt. (Psalm 62:8) Ih, ọkpọkpọ ukpepn̄kpọ Bible ye akam ofụri esịt ẹdi akpan ikpehe utuakibuot nnyịn, ndien mmọ ẹn̄wam nnyịn ndinịm idem nnyịn ke ima Abasi.
KOP IDATESỊT KE UTUAKIBUOT FO
15 Ọkpọkpọ ukpepn̄kpọ Bible ye akam ẹdi mme usụn̄ oro nnyịn ikemede nditie ke idem nnyịn ntuak ibuot. Nte ededi, ẹyak nnyịn idahaemi ikere iban̄a ikpehe utuakibuot kiet oro isinamde an̄wan̄wa: edineme mme n̄kpọ oro nnyịn inịmde ke akpanikọ ye mbon en̄wen. Nte afo ama ọtọn̄ọ ndineme ndusụk akpanikọ Bible ye mbon en̄wen? Ke edide ntre, afo emenyene akwa ifet. (Luke 1:74) Ke ini itịn̄de mme akpanikọ oro ikpepde iban̄a Jehovah Abasi inọ mbon en̄wen, nnyịn inam ata akpan utom oro ẹnọde kpukpru ata mme Christian—kpa utom edikwọrọ eti mbụk Obio Ubọn̄ Abasi.—Matthew 24:14; 28:19, 20.
16 Apostle Paul ekese utom ukwọrọikọ esie nte ọsọn̄urua n̄kpọ, okotde enye n̄kpọuto. (2 Corinth 4:7) Ndineme mban̄a Jehovah Abasi ye mme uduak esie edi mfọnn̄kan utom oro afo ekemede ndinam. Enye edi utom oro ẹnamde ẹnọ mfọnn̄kan Eteufọk, ndien enye ọnọ nnyịn akakan ufọn. Ke ndibuana ke utom emi, afo an̄wam mbon oro ẹnyenede esịt akpanikọ ndisan̄a n̄kpere Ete nnyịn eke heaven, nnyụn̄ ndu ke usụn̄ oro adade esịm nsinsi uwem! Ewe utom ekeme ndinọ uyụhọ oro okponde akan emi? Ke adianade do, ndinọ ikọ ntiense mban̄a Jehovah ye Ikọ esie anam mbuọtidem fo ọkọri onyụn̄ ọsọn̄ọ ima emi amade enye. N̄ko, Jehovah enen̄ede ama ukeme emi afo esịnde. (Mme Hebrew 6:10) Ndika iso nnam utọ utom oro an̄wam fi ndinịm idem ke ima Abasi.—1 Corinth 15:58.
17 Edi akpan n̄kpọ nditi nte ke oyom isịn ifịk inam utom edikwọrọ Obio Ubọn̄. Bible ọdọhọ ete: “Kwọrọ ikọ, sịn ifịk nam emi.” (2 Timothy 4:2) Ntak oyomde inen̄ede isịn ifịk idahaemi-e? Ikọ Abasi asian nnyịn ete: “Akwa usen Jehovah emekpere, emekpere, oyonyụn̄ ọsọp eti-eti.” (Zephaniah 1:14) Ke akpanikọ, ini emi Jehovah edidade ofụri editịm n̄kpọ emi ikesịm utịt ke edi usọp usọp. Ana ẹdụri mme owo utọn̄! Oyom mmọ ẹfiọk ke ini edi emi ndimek Jehovah nte andikara mmimọ. Utịt oro ‘idibehe ini.’—Habakkuk 2:3.
18 Jehovah oyom nnyịn itiene ata mme Christian ituak ibuot inọ imọ. Oro anam Ikọ esie ọdọhọde ete: “Ẹyak nnyịn ikere nte ikpedemerede kiet eken inọ ima ye nti utom, ikûsịn ndisop idem ọtọkiet, nte ido ndusụk owo edide, edi isịn udọn̄ inọ kiet eken, ẹnyụn̄ ẹdọdiọn̄ ẹnam ntre adan̄a nte mbufo ẹkụtde ẹte usen oro ke asan̄a ekpere.” (Mme Hebrew 10:24, 25) Ke ini nnyịn isopde idem ye ekemmọ mme andinịm ke akpanikọ ke mme mbono esop Christian, nnyịn imesinyene inem inem ifet nditoro nnyụn̄ ntuak ibuot nnọ edima Abasi nnyịn. Nnyịn n̄ko imesisịn udọn̄ inọ kiet eken, inyụn̄ inam kiet eken ọkọri.
19 Nte nnyịn isan̄ade ye mbon oro ẹkponode Jehovah, nnyịn iyọsọn̄ọ mbọbọ ima ye itie ufan ke esịt esop. Edi akpan n̄kpọ nnyịn ndidomo ndikụt nti edu ke idem mbon en̄wen ukem nte Jehovah esikụtde nti edu ke idem nnyịn. Kûyom mfọnmma uto ekemmọ mme andinịm ke akpanikọ. Ti ete ke kpukpru owo isinamke ukem n̄kọri ke n̄kan̄ eke spirit, n̄ko ke kpukpru nnyịn imesinam ndudue. (Colossae 3:13) Domo ndinam ufan ye mbon oro ẹnen̄erede ẹma Jehovah, ndien afo ọyọkọri ke n̄kan̄ eke spirit. Ke akpanikọ, ndidiana ye nditọ̣ete fo eke spirit n̄kpono Jehovah ayan̄wam fi ndinịm idem ke ima Abasi. Didie ke Jehovah esidiọn̄ mbon oro ẹsọn̄ọde ẹda ẹtuak ibuot ẹnọ enye ẹnyụn̄ ẹnịmde idem ke ima Abasi?
NDINYANADE MBỊNE “ATA UWEM”
20 Jehovah ọnọ ikọt esie oro ẹnamde akpanikọ uwem, edi nso utọ uwem? Ọfọn, idahaemi nte uwem enen̄ede enem fi? Ata ediwak nnyịn imekeme ndidọhọ “ih.” Kamse nnyịn ke in̄wek ofụm, ke idia n̄kpọ, ke inyụn̄ in̄wọn̄ n̄kpọ. Ke akpanikọ nnyịn ke idia uwem. Ndien ke ini inen̄erede ikop inemesịt, nnyịn imakam ikeme ndidọhọ, “Emi edi ata uwem!” Edi, ke nditịm ntịn̄, Bible owụt ke owo ndomokiet inyeneke ata uwem mfịn.
21 Ikọ Abasi eteme nnyịn ete ‘isọn̄ọ imụm ata uwem ikama.’ (1 Timothy 6:19) Ikọ oro owụt ke “ata uwem” edi n̄kpọ emi nnyịn idoride enyịn ndinyene ke ini iso. Ke akpanikọ, ke ini nnyịn ididide mfọnmma, nnyịn iyenen̄ede idu ata uwem, sia ididude uwem nte Abasi okoyomde ẹdu ke editọn̄ọ. Ke ini ididụn̄de ke paradise isọn̄ ye ọyọhọ nsọn̄idem, emem, ye inemesịt, nnyịn ke akpatre iyenyene “ata uwem,” oro edi nsinsi uwem. (1 Timothy 6:12) Ndi oro idịghe utịbe utịbe idotenyịn?
22 Didie ke nnyịn ikeme ‘ndisọn̄ọ mmụm ata uwem n̄kama’? Kpa ke udọn̄ikọ oro, Paul ama esịn udọn̄ ọnọ mme Christian ete “ẹfọn ido” ẹnyụn̄ “ẹyọhọ ye nti utom.” (1 Timothy 6:18) Nte an̄wan̄ade, ekese enen̄ede ọkọn̄ọ ke nte nnyịn idade akpanikọ oro ikpepde ke Bible isịn ke edinam. Edi, ndi ikọ Paul ọkọwọrọ ke nnyịn idot ndinyene “ata uwem” ebe ke ndinam nti utom? Baba-o, sia utịbe utịbe idotenyịn emi enen̄ede ọkọn̄ọ ke ndinyene “mfọnido Abasi oro owo mîdotke.” (Rome 5:15) Nte ededi, Jehovah ama ndinọ mbon oro ẹsọn̄ọde ẹda ye enye utịp. Enye oyom fi odu “ata uwem.” Utọ inem inem ye emem emem nsinsi uwem oro ke ana ebet mbon oro ẹnịmde idemmọ ke ima Abasi.
23 Ọyọfọn nnyịn owo kiet kiet ibụp idem nnyịn ite, ‘Ndi ami ke n̄kpono Abasi ke usụn̄ emi enye owụtde ke Bible?’ Edieke ibọrọ nnyịn ke usen ke usen edide ih, do nnyịn idu ke nnennen usụn̄. Nnyịn imekeme nditịm nnịm nte ke Jehovah edi ebiet ubọhọ nnyịn. Enye ayanyan̄a mme anam-akpanikọ ikọt esie ke mme ntịme ntịme akpatre usen eke idiọk editịm n̄kpọ emi. Jehovah ayanam nnyịn n̄ko ibọhọ idụk ubọn̄ ubọn̄ obufa editịm n̄kpọ emi ekperede idahaemi. Nso akwa inemesịt ke nnyịn idinyene ntem ndikụt utọ ini oro! Ndien nso inemesịt ke nnyịn idikop ntem ndifiọk nte ke ima inam eti ubiere ke mme akpatre usen emi! Edieke afo anamde utọ ubiere oro, afo eyenyene “ata uwem” ke nsinsi nsinsi, ukem nte Jehovah Abasi okoyomde!
SE BIBLE EKPEPDE
- Nnyịn iwụt ke imenen̄ede ima Abasi ke ndinịm ibet esie, nnyụn̄ nda mme edumbet esie nsịn ke edinam.—1 John 5:3.
- Ndikpep Ikọ Abasi, ndibọn̄ akam nnọ Jehovah ke ofụri esịt, ndikpep mbon en̄wen mban̄a enye, ndinyụn̄ n̄kpono enye ke mme mbono esop Christian ẹyen̄wam nnyịn ndinịm idem ke ima Abasi.—Matthew 24:14; 28:19, 20; John 17:3; 1 Thessalonica 5:17; Mme Hebrew 10:24, 25.
- Mbon oro ẹnịmde idem ke ima Abasi ẹdori enyịn ndinyene “ata uwem.”—1 Timothy 6:12, 19; Jude 21.
Mme Mbụme Ukpepn̄kpọ
1, 2. M̀mọ̀n̄ ke ikeme ndikụt ebiet ubọhọ mfịn?
3.Didie ke ikeme ndinam Jehovah edi ebiet ubọhọ nnyịn?
4, 5. Nso idi ndusụk usụn̄ oro Jehovah owụtde ima oro enye amade nnyịn?
6. Didie ke akpanam n̄kpọ aban̄a ima oro Jehovah amade fi?
7. Ndi ndima Abasi edi sụk n̄kpọ oro ekerede-kere? Nam an̄wan̄a.
8, 9. Didie ke ikpowụt ima ye esịtekọm oro inyenede inọ Abasi?
10. Nam an̄wan̄a ntak emi edide akpan n̄kpọ ndika iso n̄kpep n̄kpọ mban̄a Jehovah Abasi.
11. Didie ke ukpepn̄kpọ Jesus okotụk mme anditiene enye?
12, 13. (a) Ke otu ediwak mbon oro ẹdude mfịn, nso itịbe inọ ima oro ẹnyenede ẹnọ Abasi ye Bible? (b) Nso ke ikpanam man ima nnyịn okûbịt?
14. Didie ke akam ekeme ndin̄wam nnyịn ika iso ndima Jehovah?
15, 16. Ntak oro nnyịn ikpenen̄erede ise utom edikwọrọ Obio Ubọn̄ nte ọsọn̄urua n̄kpọ ye n̄kpọuto?
17. Ntak oyomde isịn ifịk inam utom ukwọrọikọ Christian idahaemi-e?
18. Ntak emi nnyịn ikpetienede ata mme Christian ituak ibuot inọ Jehovah?
19. Nso ke nnyịn ikeme ndinam man isọn̄ọ mbọbọ ima ke esịt esop Christian?
20, 21. Nso idi “ata uwem,” ndien ntak emi enye edide utịbe utịbe idotenyịn-e?
22. Didie ke afo ekeme ‘ndisọn̄ọ mmụm ata uwem n̄kama’?
23. Ntak edide akpan n̄kpọ ndinịm idem ke ima Abasi?
Kpep N̄kpọ En̄wen
Ntak Emi Ekpekpepde Bible?
Bible anam ediwak miliọn owo ke ofụri ererimbot ẹfiọk ibọrọ mbụme emi afịnade ata ediwak owo. Ndi akpama nditiene mfiọk?


text:
TETA! Nke 6 n'Afọ 2016
Ihe Anyị Ga-eme Ka Anyị Ghara Ịna-ebutekarị Ọrịa
Ọrịa ndị na-apụta ọhụrụ na ndị nke laranụ mechaa bịaghachi nwere ike ịkpatara gị ezigbo nsogbu. Olee ihe i nwere ike ime iji ghara ibute ha?
Ihe Anyị Ga-eme Ka Anyị Ghara Ịna-ebutekarị Ọrịa
Kwa ụbọchị, ahụ́ anyị na-alụso ọtụtụ ndị iro ọgụ. Ndị iro a anaghị eme mkpọtụ, a naghịkwanụ ahụ ha anya, ma ha nwere ike ịkpatara anyị ọnwụ.
Otú Ị Ga-esi Zere Ihe Ndị Na-akpata Ọrịa
Gụọ ihe a ka ị mata ihe ise nwere ike ime ka i bute ọrịa nakwa ihe ị ga-eme iji chebe onwe gị.
Eriri Ndị Na-esi n’Ahụ́ Akịrịkọ Apụta
Akịrịkọ na-eji eriri ndị na-esi ya n’ahụ́ apụta anyapagide onwe ya n’ihe. Ịmata otú eriri ahụ si anyapagide n’ihe ga-enyere ndị mmadụ aka ịmata otú a ga-esi nyapagide ihe n’ụlọ, ma ọ bụ rụpụta ihe e ji anyapagide akwara n’ọkpụkpụ.
Otú Ị Ga-esi Na-akwanyere Di Gị ma Ọ Bụ Nwunye Gị Ùgwù
N’alumdi na nwunye, nkwanye ùgwù abụghị ihe a na-eme mgbe ọ dabara, kama ọ bụ ihe e kwesịrị ịna-eme mgbe niile. Olee otú ị ga-esi na-akwanyere di gị ma ọ bụ nwunye gị ùgwù?
Desiderius Erasmus
A kpọrọ ya “Ọkà mmụta nke oge gboo e nwere ike iji tụnyere ndị a ma ama n’ụwa n’oge a.” Gịnị mere o ji bụrụ ọkà mmụta a ma ama n’ụwa?
Azụ̀ Clown Dị́ Ịtụnanya
Otú obere azụ̀ a nwere àgwà mara mma n’ahụ́ ya na anemone si emekọrịta dị ezigbo ịtụnanya. Olee otú ha si na-emekọrịta, gịnị mere mmekọrịta ha ji pụọ iche?
Ịbịa Ihe n’Oge
Ịbịa ihe n’oge ma ọ bụ abịaghị ihe n’oge nwere ike imetụta otú e si ele mmadụ anya. Gịnị ka Baịbụl kwuru maka ịbịa ihe n’oge? Olee otú ị ga-esi mụta ịna-abịa ihe n’oge?
Isiokwu Ndị E Bipụtara na Teta! n’Afọ 2016
Ebe e depụtara isiokwu ndị gbara na Teta! Ndị e bipụtara n’afọ 2016.
Ihe Ndị Ọzọ Anyị Nwere
Na-adị Ọcha
Jehova dị ọcha. Mụtakwa otú gịnwa ga-esi na-adị ọcha.
Baịbụl Ò Kwuru Ka Anyị Na-agba Krismas?
Otú ihe isii a na-eme n’oge Krismas si bido nwere ike iju gị anya.


text:
Ị̀ Ghọtara Ihe Mere I Ji Kwesị Ịna-azụ Ndị Ọzọ?
“M ga-enye unu ezi ntụziaka.”—ILU 4:2.
ABỤ: 93, 96
1, 2. Gịnị mere anyị ji kwesị ịna-azụ ndị ọzọ ka ha ruo eru ịrụ ọrụ ọgbakọ?
IKWUSA ozi ọma Alaeze Chineke bụ ọrụ kacha Jizọs mkpa. Ma, o wepụtara oge zụọ ndị ọzọ ka ha bụrụ ndị ọzụzụ atụrụ na ndị nkụzi. (Mat. 10:5-7) Ọ bụ eziokwu na Filip kwusasiri ozi ọma ike, o doro anya na o nyeere ụmụ ya ndị nwaanyị anọ aka ịmụta otú e si akụziri ndị ọzọ eziokwu Baịbụl. (Ọrụ 21:8, 9) Taa, olee ihe mere o ji dị́ mkpa ka a na-azụ ndị ọzọ?
2 N’ụwa niile, ọtụtụ ndị na-anabatakwu ozi ọma anyị na-ekwusa. Ndị ọhụrụ a na-emebeghị baptizim kwesịrị ịmata ihe mere o ji dị́ mkpa ka ha na-amụ ihe. E kwesịkwara ịkụziri ha otú ha ga-esi na-ezi ndị ọzọ ozi ọma, na-akụzikwara ha eziokwu Baịbụl. N’ọgbakọ anyị dị́ iche iche, e kwesịrị ịna-agba ụmụnna nwoke ume ka ha na-agbasi mbọ ike iru eru ịbụ ndị ohu na-eje ozi na ndị okenye. Ndị nọterela aka n’ọgbakọ kwesịrị ịna-enye ndị ọhụrụ “ezi ntụziaka,” nke ga-enyere ha aka ịna-eme nke ọma n’ọgbakọ.—Ilu 4:2.
NA-AKỤZIRI NDỊ ỌHỤRỤ OTÚ HA GA-ESI NA-AMỤ BAỊBỤL
3, 4. (a) Gịnị ka Pọl kwuru iji gosi na e nwere otú ịmụ Baịbụl si gbasa ikwusa ozi ọma otú ga-aba uru? (b) Tupu anyị agbawa ndị anyị na-amụrụ Baịbụl ume ịna-amụ Baịbụl n’onwe ha, gịnị ka anyị kwesịrị ịna-eme?
3 Gịnị mere ịmụ Baịbụl ji dị́ ezigbo mkpa? Pọl onyeozi zara ajụjụ a n’ihe ọ gwara Ndị Kraịst ibe ya nọ́ na Kọlọsi. O dere, sị: “Anyị akwụsịbeghị ikpe ekpere maka unu malite n’ụbọchị anyị nụrụ ya nakwa ịrịọ arịrịọ ka unu jupụta n’ezi ihe ọmụma nke uche [Chineke] n’amamihe niile na nghọta ime mmụọ, ka unu wee na-eje ije n’ụzọ kwesịrị Jehova iji na-eme ihe na-amasị ya n’ụzọ zuru ezu, ka unu na-amị mkpụrụ n’ezi ọrụ ọ bụla ma na-enwekwu ezi ihe ọmụma nke Chineke.” (Kọl. 1:9, 10) Eziokwu ụmụnna ndị ahụ nọ́ na Kọlọsi mụtara ga-enyere ha aka ‘ịna-eje ije n’ụzọ kwesịrị Jehova iji na-eme ihe na-amasị ya n’ụzọ zuru ezu.’ Ọ ga-emekwa ka ha “na-amị mkpụrụ n’ezi ọrụ ọ bụla,” karịchaa n’ikwusa ozi ọma. Ihe ga-enyere mmadụ aka ịna-efe Jehova nke ọma bụ ịna-agụ Baịbụl, na-amụchikwa ya anya. Ọ bụ ihe anyị kwesịrị ime ka ndị anyị na-amụrụ Baịbụl ghọta.
4 Tupu anyị enyewere ndị ọzọ aka irite uru n’ọmụmụ ihe nke ha, obi kwesịrị isi anyị ike na ịmụ ihe bara ezigbo uru. N’eziokwu, anyịnwa kwesịrị ịna-amụchi Baịbụl anya. N’ihi ya, jụọ onwe gị, sị: ‘Mmadụ kwuo ihe dị́ iche n’ihe Baịbụl kwuru ma ọ bụ jụọ ajụjụ ndị siri ike, m̀ ga-ejili Baịbụl zaa onye ahụ ajụjụ ya? M gụọ banyere otú Jizọs, Pọl, na ndị ọzọ si gbasie mbọ ike n’ozi ọma, m̀ na-atụgharị uche n’otú ihe ahụ ha mere kwesịrị isi baara m uru n’ozi m na-ejere Jehova?’ Ihe Baịbụl na-akụzi na ndụmọdụ dị́ na ya ga-abara anyị niile uru. Ọ bụrụ na anyị agwa ndị ọzọ ihe anyị mụtara mgbe anyị na-amụ Baịbụl na uru ọ baara anyị, anyị nwere ike ịgba ha ume ịmụsikwu Baịbụl ike ka hanwa ritekwa uru otú ahụ.
5. Olee otú i nwere ike isi nyere ndị ọhụrụ aka ịna-amụchi Baịbụl anya?
5 I nwere ike ịjụ, sị, ‘Olee otú m nwere ike isi kụziere onye m na-amụrụ ihe ka ọ na-amụchi Baịbụl anya?’ Ihe mbụ i nwere ike ime bụ igosi ya otú ọ ga-esi buru ụzọ mụọ ebe gị na ya ga-amụ. I nwere ike ịgwa ya ka ọ gụọ ihe e dere ná ngwụcha akwụkwọ Gịnị Ka Baịbụl Na-akụziri Anyị? ma gụọ amaokwu Baịbụl ndị e dere na ya. Nyere ya aka ịna-akwadebe maka ọmụmụ ihe ka o nwee ike ịna-aza ajụjụ. Gbaa ya ume ka ọ na-agụ Ụlọ Nche na Teta! ọ bụla e bipụtara. Ọ bụrụ na e nwere Watchtower Library ma ọ bụ Ọ́bá Akwụkwọ Anyị NKE DỊ N’ỊNTANET n’asụsụ ya, i nwere ike igosi ya otú e si eji ya aza ajụjụ ndị sí na Baịbụl. I sí otú ahụ nyere ya aka, ịmụ Okwu Chineke nwere ike ịtọwa ya ụtọ n’oge na-adịghị anya.
6. (a) Olee otú i nwere ike isi nyere onye ị na-amụrụ ihe aka ka ịmụ Baịbụl tọwa ya ụtọ? (b) Gịnị ka onye a na-amụrụ ihe nwere ike ime ma ịmụ Baịbụl tọwa ya ezigbo ụtọ?
6 N’eziokwu, anyị ekwesịghị inyewe mmadụ nsogbu ka ọ gụọ Baịbụl ma ọ bụ mụọ ya. Kama, ka anyị jiri ngwá ọrụ ndị nzukọ Jehova wepụtaara anyị na-egosi onye anyị na-amụrụ ihe otú ịmụ Baịbụl ga-esi na-atọ ya ụtọ. Ka oge na-aga, o nwere ike ịdị onye ahụ otú ọ dị otu ọbụ abụ, bụ́ onye sịrị: “Ịbịaru Chineke nso dị m mma. Ọ bụ Ọkaakaa Onyenwe anyị Jehova ka m ji mere ebe mgbaba.” (Ọma 73:28) Jehova ga-eji mmụọ nsọ ya nyere onye a na-amụrụ ihe chọrọ ịbịaru ya nso aka.
NA-AKỤZIRI NDỊ ỌHỤRỤ OTÚ E SI EZI OZI ỌMA NA OTÚ E SI AKỤZIRI MMADỤ IHE
7. Olee otú Jizọs si kụziere ndị na-eso ụzọ ya otú ha ga-esi kwusaa ozi ọma? (Lee ihe e sere ná mmalite isiokwu a.)
7 Na Matiu isi iri, anyị na-ahụ ntụziaka Jizọs nyere ndịozi ya iri na abụọ. Kama ịkọrọ gaa n’elu kọrọ gaa n’ala, ọ kapịrị ndụmọdụ o nyere ha ọnụ. [1] Ndịozi ya gere ntị mgbe ọ na-akụziri ha otú ha ga-esi na-ekwusa ozi ọma nke ọma. Ha gaziri kwusawa ozi ọma. Ebe ọ bụ na ha hụrụ otú Jizọs si na-ezi ozi ọma, ọ dịghị anya, ha aghọọ aka ochie n’ịkụzi eziokwu Baịbụl. (Mat. 11:1) Anyị nwere ike ịkụziri ndị anyị na-amụrụ ihe otú ha ga-esi na-ekwusa ozi ọma nke ọma. Ka anyị leba anya n’ụzọ abụọ anyị nwere ike isi nyere ha aka.
8, 9. (a) Olee otú Jizọs si zie ndị mmadụ ozi ọma? (b) Olee otú anyị nwere ike isi nyere ndị ọhụrụ aka ịna-agwa ndị mmadụ okwu otú ahụ Jizọs mere?
8 Na-agwa ndị mmadụ okwu. Ọtụtụ mgbe, Jizọs gwara ndị mmadụ okwu n’otu n’otu banyere Alaeze Chineke. Dị ka ihe atụ, ya na otu nwaanyị kparịtara ụka n’akụkụ olulu mmiri Jekọb dị́ nso n’obodo Saịka. (Jọn 4:5-30) Onye ọzọ ọ gwara okwu bụ Matiu bụ́ ọnaụtụ, onye a kpọkwara Livaị. Baịbụl agwachaghị anyị ihe ha kwurịtara. Ma Jizọs gwara ya ka ọ bụrụ onye na-eso ụzọ ya, ya ekweta. Matiu mechara kpọọ Jizọs na ndị ọzọ ka ha bịa rie nri n’ụlọ ya. N’ebe ahụ, Jizọs gwara ọtụtụ ndị okwu.—Mat. 9:9; Luk 5:27-39.
9 N’oge ọzọ, Jizọs weturu obi gwa Nataniel okwu n’agbanyeghị na Nataniel kwuru ihe na-adịghị mma banyere ndị Nazaret. Ma, ihe Jizọs kwuru mere ka ọ gbanwee ihe o chere. O kpebiri ịmụtakwu ihe Jizọs, bụ́ onye sí Nazaret, na-akụzi. (Jọn 1:46-51) N’ihi ya, anyị kwesịrị ịna-akụziri ndị ọhụrụ otú ha ga-esi wetuo obi ma jiri obiọma na-agwa ndị mmadụ okwu. [2] Anyị sí otú a na-enyere ndị ọhụrụ aka, obi ga-adị ha ụtọ ịhụ otú ndị nwere ezi obi si ege ha ntị n’ihi na ha ji obiọma gwa ha okwu ma gosi na ha nwere mmasị n’ebe ha nọ.
10-12. (a) Olee otú Jizọs si kụziere ndị nwere mmasị n’ozi ọma ihe? (b) Olee otú anyị nwere ike isi nyere ndị nkwusa ọhụrụ aka ịna-akụzikwu eziokwu Baịbụl nke ọma?
10 Na-akụziri ndị nwere mmasị ihe. Oge Jizọs nwere ije ozi ya ebughị ibu. Ma, o wepụtara oge na-akụziri ndị chọrọ ịmụtakwu ihe ọtụtụ ihe. Dị ka ihe atụ, otu ụbọchị, ìgwè mmadụ gbakọrọ n’akụkụ osimiri ka ha nụ okwu Jizọs. N’ihi ya, Jizọs na Pita banyere n’ụgbọ mmiri, Jizọs anọrọ ebe ahụ na-akụziri ha ihe. Ọ rụrụ ọrụ ebube, mee ka Pita gbute azụ̀ buru ibu. Ọ gwaziri Pita, sị: “Site ugbu a gaa n’ihu, ị ga na-akụta ndị mmadụ ná ndụ.” Gịnị ka Pita na ndị só ya mere n’ihi ihe Jizọs kwuru na ihe o mere? ‘Ha kwọọrọ ụgbọ ndị ahụ gaghachi n’elu ala, gbahapụkwa ihe niile ma soro Jizọs.’—Luk 5:1-11.
11 Ihe Jizọs na-akụzi masịrị Nikọdimọs, bụ́ onye só n’òtù Sanhedrin. Ọ chọrọ ịmụtakwu ihe, ma ọ nọ na-atụ ụjọ ihe ndị mmadụ ga-ekwu ma ha hụ ka ya na Jizọs na-akparịta ụka. Ọ bụ ya mere o ji bịakwute Jizọs n’abalị. Jizọs achụpụghị ya, kama o wepụtara oge kụziere ya ihe. (Jọn 3:1, 2) Gịnị ka anyị kwesịrị ịmụta n’ihe ndị a a kọrọ na Baịbụl? Ọkpara Chineke wepụtara oge kụziere ndị mmadụ ihe ga-eme ka ha nwee okwukwe. Ọ̀ bụ na anyị ekwesịghị ịna-agba mbọ na-agara ndị nwere mmasị nletaghachi, na-amụkwara ha ihe?
12 Ndị nkwusa ọhụrụ nwere ike ịmụtakwu otú ha ga-esi na-akụzi Baịbụl ma ọ bụrụ na anyị na ha ana-arụ n’ozi ọma. Anyị nwere ike inyere ha aka ịna-eche banyere ndị gosidịrị obere mmasị. Anyị nwere ike ịgwa ha ka ha soro anyị ma anyị gawa nletaghachi nakwa ịmụrụ ndị ọzọ ihe. Anyị sí otú a na-azụ ha ma na-agba ha ume, ha ga-achọkwu ịna-akụziri ndị nwere mmasị ihe, na-amụkwara ha Baịbụl. Ha ga-amụtakwa na ọ bụghị obere ihe mee, ha adaa mbà, kama na ha kwesịrị ịna-enwe ndidi n’ozi ha.—Gal. 5:22; gụọ ihe dị́ n’igbe bụ́ “ Ọ Daghị Mbà.”
NA-AKỤZIRI NDỊ ỌZỌ KA HA NA-EJERE ỤMỤNNA HA OZI
13, 14. (a) Gịnị ka i chere banyere ndị Baịbụl gwara anyị na ha gbara ezigbo mbọ iji nyere ndị ọzọ aka? (b) Olee ụzọ ụfọdụ i nwere ike isi kụziere ndị ọhụrụ na ndị na-eto eto ka ha na-ahụ ụmụnna ha n’anya?
13 Ihe ndị a kọrọ na Baịbụl na-eme ka anyị mata na anyị kwesịrị ‘ịna-ahụ ụmụnna anyị n’anya,’ na-ejekwara ha ozi. (Gụọ 1 Pita 1:22; Luk 22:24-27.) Ọkpara Chineke ji ihe niile o nwere, ma ndụ ya, jeere ndị ọzọ ozi. (Mat. 20:28) Dọkas “jupụtara n’ezi ọrụ na onyinye ebere nke ọ na-enye.” (Ọrụ 9:36, 39) Meri, bụ́ otu nwanna nwaanyị bí na Rom, rụụrụ ndị ọgbakọ ha “ọrụ dị ukwuu.” (Rom 16:6) Olee otú anyị nwere ike isi nyere ndị ọhụrụ aka ịmata na ha kwesịrị ịna-enyere ụmụnna ha aka?
14 Anyị nwere ike ịkpọ ha ka ha soro anyị gaa leta onye ọrịa ma ọ bụ onye agadi. Ndị nne na nna nwere ike ịkpọrọ ụmụ ha gaa leta ụdị ndị ahụ. Ndị okenye hazie otú a ga-esi na-enye ụmụnna merela agadi nri ma ọ bụ na-arụziri ha ụlọ ha, ha nwere ike ịgwa ndị na-eto eto ma ọ bụ ndị ọhụrụ ka ha nye aka. Ndị na-eto eto na ndị ọhụrụ hụ otú ụmụnna si emere ibe ha ihe ọma, ha ga-amụtakwa ime otú ahụ. Otu okenye kwusawa ozi ọma n’ókèala ha bụ́ ime obodo, ọ na-aga eleta ụmụnna bí n’ebe ahụ ka ọ mara otú ha mere. Ihe a ọ na-eme mere ka otu nwanna, bụ́ nwa okorobịa ya na ya na-esokarị aga, mụta ịna-eche otú ọ ga-esi na-enyere ụmụnna aka.—Rom 12:10.
15. Gịnị mere o ji dị́ mkpa ka ndị okenye na-enyere ụmụ nwoke nọ́ n’ọgbakọ aka?
15 Ebe ọ bụ na Jehova na-eji ndị nwoke akụziri ọgbakọ ya ihe, ọ dị mkpa ka ha mụta otú e si akụzi ihe nke ọma ma ha mewe ihe omume ha. Ọ bụrụ na ị bụ okenye, ì nwere ike ige ntị mgbe ohu na-eje ozi na-amụgharị okwu ọ ga-ekwu? I nyere ya aka, o nwere ike ịmụtakwu otú ọ ga-esi na-akụzi Okwu Chineke.—Nehe. 8:8. [3]
16, 17. (a) Olee otú Pọl si gosi na ọ chọrọ ka Timoti na-eme nke ọma? (b) Olee otú ndị okenye nwere ike isi na-azụ ndị ga na-elekọta ọgbakọ n’ọdịnihu?
16 A chọkwuru ndị ga-abụ ndị ọzụzụ atụrụ n’ọgbakọ Ndị Kraịst. E kwesịkwara ịna-azụ ndị ga-arụ ụdị ọrụ ahụ n’ọdịnihu. Pọl kọwara otú e nwere ike isi na-azụ mmadụ. Ọ gwara Timoti, sị: “Gị onwe gị, nwa m, na-enweta ike n’obiọma na-erughịrị mmadụ nke dị n’ime Kraịst Jizọs. Ihe ị nụrụ n’ọnụ m, nke ọtụtụ ndị gbara àmà ya, nyefee ya n’aka ndị kwesịrị ntụkwasị obi, ndị ga-erukwa eru nke ọma ịkụziri ya ndị ọzọ.” (2 Tim. 2:1, 2) Timoti mụtara ọtụtụ ihe n’aka Pọl, onye bụ́ ma okenye ma onyeozi. Ọ mụtara otú ọ ga-esi na-ekwusakwu ozi ọma nke ọma na otú ọ ga-esi na-enyere ndị ọzọ aka n’ọgbakọ.—2 Tim. 3:10-12.
17 Pọl ejighị ịzụ Timoti gwuo egwu. Ọ kpọọrọ ya ka o soro ya na-eje ozi. (Ọrụ 16:1-5) Ndị okenye nwere ike iṅomi Pọl. Otú ha ga-esi eme ya bụ ịkpọrọ ndị ohu na-eje ozi ruru eru gaa nleta ọzụzụ atụrụ mgbe ọ dabara adaba. Ha mee otú ahụ, ha ga-enyere ndị ohu na-eje ozi aka ịmụta otú ndị okenye si akụzi ihe, okwukwe ha, ogologo ntachi obi ha, na ịhụnanya ha. Ha ga-amụtakwa otú ndị okenye si atụkwasị Jehova obi mgbe ha na-elekọta “ìgwè atụrụ Chineke.”—1 Pita 5:2.
IHE MERE ỊZỤ NDỊ ỌZỌ JI DỊ́ MKPA
18. Gịnị mere anyị ji kwesị iji ịzụ ndị ọzọ n’ozi Jehova kpọrọ ihe?
18 N’oge ikpeazụ a, e kwesịrị ịkụziri ọtụtụ ndị ọhụrụ otú ha ga-esi na-ekwusa ozi ọma nke ọma. A chọkwukwara ụmụnna nwoke ga-amụta otú e si elekọta ọgbakọ. Jehova chọrọ ka a zụọ ndị ohu ya niile nke ọma. O nyekwara anyị ihe ùgwù inyere ndị ọhụrụ aka. Ọ bụ ihe mere o ji dị́ mkpa ka anyị na-agbasi mbọ ike ịzụ ndị ọzọ otú ahụ Jizọs na Pọl mere. Anyị kwesịrị ịna-azụkwu ọtụtụ ndị n’ihi na a ka nwere ọtụtụ ihe a ga-arụ n’ikwusa ozi ọma tupu ọgwụgwụ abịa.
19. Gịnị mere obi ji kwesị isi gị ike na mbọ ị na-agba ịzụ ndị ọzọ n’ozi Jehova ga-aga nke ọma?
19 O doro anya na ịzụ ndị ọzọ na-ewe oge, ọ dịghịkwa mfe. Ma, Jehova na Ọkpara ya ọ hụrụ n’anya ga na-akwado anyị, na-enyekwa anyị amamihe anyị ga-eji na-azụ ha. Obi ga-adị anyị ụtọ ịhụ ka ndị anyị nyeere aka ‘na-arụsi ọrụ ike, na-adọgbukwa onwe ha n’ọrụ.’ (1 Tim. 4:10) Ka anyịnwa jisiekwa ike na-emekwu nke ọma n’ijere Jehova ozi dị́ nsọ.
^ [1] (paragraf nke 7) Dị ka ihe atụ, Jizọs kụziiri ndị na-eso ụzọ ya (1) ịna-ekwusa gbasara Alaeze Chineke; (2) ịtụkwasị Chineke obi ka o nye ha nri na uwe; (3) ka ha na ndị mmadụ ghara ise okwu; (4) ịtụkwasị Chineke obi ma e megidewe ha; nakwa (5) ka ha ghara ịtụ ụjọ.
^ [2] (paragraf nke 9) A tụrụ aro ndị magburu onwe ha gbasara otú anyị ga-esi na-agwa ndị mmadụ okwu n’ozi ọma n’akwụkwọ Rite Uru ná Mmụta A Na-enweta n’Ụlọ Akwụkwọ Ije Ozi Ọchịchị Chineke, peeji nke 62 ruo 64.
^ [3] (paragraf nke 15) Akwụkwọ Rite Uru ná Mmụta A Na-enweta n’Ụlọ Akwụkwọ Ije Ozi Ọchịchị Chineke, peeji nke 52 ruo 61, kọwara otú ụmụnna ga-esi mụtakwuo ikwu okwu nke ọma n’ọgbakọ.


text:
Ihe Ndị Na-eme n’Ụwa
Ndịda Eshia
Ụlọ ọrụ na-elekọta ụmụ anụ bi n’ọhịa kwuru na malite n’afọ 1997 ruo afọ 2011, a hụrụ ọtụtụ osisi ọhụrụ na ọtụtụ ụmụ anụmanụ ọhụrụ n’ebe ndịda Eshia. A hụkwara otu ụdị ajụala anya ya na-acha ọbara ọbara. Ebe a hụrụ ihe ndị a dị nso na Kambodia, Laụs, Mianmaa, Taịland, Vietnam, na Chaịna. N’afọ 2011, a hụrụ ụdị osisi iri asatọ na abụọ, ụdị anụ na-akpụ akpụ iri abụọ na otu, ụdị azụ̀ iri na atọ na ụdị ụmụ anụmanụ ndị ọzọ dị iri.
Yurop
Otu akwụkwọ akụkọ a na-ebi na Rọshịa kwuru na a na-eji ndị mmadụ atụ mgbere n’ọtụtụ ebe na Yurop. Ụfọdụ n’ime ndị ahụ bụ akwụna ka ha ga-aga gbawa, ndị ọzọ ga-agbawa ohu. E nwekwara ndị nke a na-egbu ka e wee ree akụkụ ahụ́ ha. Ndị ndị omekome a na-enwetakarị bụ ndị dara ogbenye, ndị na-enweghị ọrụ nakwa ụmụ nwaanyị.
Niu Ziland
E nwere ndị mere nchọpụta gbasara ụmụaka ndị na-elekarị tiivi. Ha kwuru na ụmụaka ndị ahụ na-akpakarị àgwà ọjọọ ma ha tolitewe. Ihe a ha kwuru kwadoro ihe otu ụlọ ọrụ na-ahụ maka ụmụaka n’Amerịka kwuru. Ha sịrị na ụmụaka ekwesịghị ịna-ele tiivi karịa otu awa ma ọ bụ awa abụọ kwa ụbọchị.
Alaska
Ọtụtụ n’ime obodo ndị dị n’Alaska dị n’ikpere mmiri. Ọ bụ ya mere idei mmiri ji akpa ha aka ọjọọ. Nchọpụta e mere gosiri na ihe kacha eme ka ihe ka njọ bụ okpomọkụ. Otú ebe ahụ sizi ekpo ọkụ ugbu a na-eme ka aịs gaara egbochi idei mmiri na-agbaze, bụ́kwanụ ihe na-eme ka idei mmiri na-akpa mkpamkpa n’udu mmiri.
Ụwa niile
Kemgbe ụwa, ihe ndị na-enye ọkụ na-emetọ ikuku maka anwụrụ ọkụ ha na-akwụ. Ma n’oge na-adịbeghị anya, a malitere iji ihe ndị na-agaghị na-emetọ ikuku enye ọkụ, ihe ndị dị ka oké ifufe ma ọ bụ anyanwụ. N’agbanyeghị mbọ a niile a na-agba, otu nwaanyị aha ya bụ Maria van der Hoeven kwuru na ihe na-ebenụ ka na-ebekwa maka na ihe ndị ahụ na-emetọkwa ikuku.


text:
IHE ONYEÀMÀ JEHOVA NA ONYE AGBATA OBI YA KPARỊTARA
Ahụhụ Anyị Na-ata Ọ̀ Na-emetụ Chineke n’Obi?
N’okpuru ebe a, e dere ihe Onyeàmà Jehova na onye agbata obi ya nwere ike ịkparịta. Ka anyị were ya na Onyeàmà Jehova aha ya bụ Mary gara n’ụlọ otu nwaanyị aha ya bụ Sarah.
GỊNỊ MERE O JI KWE KA IHE A MEE?
Mary: Aha m bụ Mary. Obi dị m ụtọ ịhụ gị.
Sarah: Aha mụnwa bụ Sarah. Nnọọ.
Mary: M na-eke ndị niile m hụrụ taa traktị a isiokwu ya bụ Ị̀ Chọrọ Ịma nke Bụ́ Eziokwu? Lee nke gị.
Sarah: Traktị a ọ̀ na-ekwu banyere Chineke?
Mary: Ee. Ị ga-ahụ na e nwere ajụjụ isii e dere n’ihu ya. Olee ajụjụ nke—
Sarah: Biko, cheregodị. Ihe a ị chọrọ ịgwa m bụ igbu oge.
Mary: Gịnị mere i ji kwuo otú ahụ?
Sarah: Ịgwa gị eziokwu, ekwechaghị m na Chineke dị.
Mary: Obi dị m ụtọ na ị gwara m eziokwu. Ma, ka m jụgodị gị, Ị̀ na-ekwu na kemgbe a mụrụ gị na i kwechaghị na Chineke dị?
Sarah: Ọ bụghị ihe m na-ekwu. M na-agabu chọọchị. Ma, o teela m kwụsịrị ịga.
Mary: Sarah, abịaghị m ebe a ka m mee ka i kweta ihe mụnwa kweere. Ma, m ga-achọ ịghọtakwu ihe ị na-ekwu. Ò nwere ihe mere iji chewezie na Chineke adịghị?
Sarah: Ee, o nwere.
Mary: Ọ̀ bụ gịnị?
Sarah: Mama m nwere ihe mberede ụgbọala afọ iri na asaa gara aga.
Mary: Eziokwu? Ndo oo! Ò merụrụ ahụ́?
Sarah: Ee, ọ naghị agalikwa ije kemgbe ahụ.
Mary: Ihe a ị kọọrọ m ewutela m. Ama m na obi gbawara gị mgbe ihe a mere.
Sarah: À na-ajụkwa ajụ? Ajụjụ m nọ na-ajụ n’obi m bụ na ọ bụrụ na Chineke dị adị, gịnị mere o ji kwe ka ihe a mee? Gịnị mere Chineke ji kwe ka anyị na-ata ụdị ahụhụ a?
MMADỤ ỊJỤ CHINEKE IHE MERE IHE ỌJỌỌ JI NA-EME Ọ̀ DỊ NJỌ?
Mary: Otú ahụ obi dị gị bụ otú ọ na-adị onye ọ bụla ụdị ihe ahụ mere. Ajụjụ ndị ahụ ị jụrụ n’obi gị adịghịkwa njọ. Onye na-ata ahụhụ ga na-ajụ ihe mere ya ji ata ahụhụ. Na Baịbụl, e nwedịrị ndị fere Chineke, ma ndị nwoke ma ndị nwaanyị, jụrụ ụdị ajụjụ ndị ahụ.
Sarah: Eziokwu?
Mary: Ee. Biko, ka m gosinụ gị otu onye n’ime ha na Baịbụl.
Sarah: Ngwanụ.
Mary: Legodị ihe onye amụma Chineke bụ́ Habakọk jụrụ Chineke n’akwụkwọ Habakọk 1:2, 3. Ebe ahụ sịrị: “Jehova, ruo ole mgbe ka m ga na-eti mkpu enyemaka, ma ị dịghị anụ ya? Ruo ole mgbe ka m ga na-akpọku gị ka i nyere m aka napụta m n’ihe ike, ma ị dịghị azọpụta m? Gịnị mere i ji mee ka m na-ahụ ihe ọjọọ?” Ajụjụ ndị a hà yiri ndị nke ahụ ị na-ajụ?
Sarah: Ee, ha yiri.
Mary: Chineke abaraghị Habakọk mba maka na ọ jụrụ ya ajụjụ ndị a ma ọ bụkwanụ gwa Habakọk na okwukwe ya esikwaghị ike.
Sarah: Ihe a i kwuru atọgbuola m.
AHỤHỤ NDỊ MMADỤ NA-ATA NA-EWUTE JEHOVA
Mary: Baịbụl kwuru na Chineke na-ahụ ahụhụ niile anyị na-ata, nakwa na ọ na-ewute ya.
Sarah: Gịnị ka ị na-ekwu?
Mary: Ka m gosigodị gị ihe mere m ji kwuo otú ahụ. Legodị ihe e kwuru n’Ọpụpụ 3:7. Biko, gụọ ya.
Sarah: Ọ dị mma. Ọ sịrị: “Jehova kwukwara, sị: ‘N’ezie, ahụwo m ahụ́ a na-emekpa ndị m bụ́ ndị nọ n’Ijipt, anụwokwa m mkpu ákwá ha na-eti n’ihi ndị na-amanye ha ịrụ ọrụ; n’ihi na m maara nnọọ ihe mgbu ha na-enwe.’”
Mary: I meela. Ị̀ hụrụ na ebe a ị gụrụ gosiri na Chineke na-ahụ ahụhụ ndị na-efe ya na-ata?
Sarah: Ee, ọọ ihe o kwuru.
Mary: Ma, ebe a ekwughị na ọ na-ahụtụ ahụhụ anyị na-ata. Legodị ihe e kwuru ná ngwụcha amaokwu ahụ. Chineke sịrị: “M maara nnọọ ihe mgbu ha na-enwe.” Ihe a Chineke kwuru ọ̀ na-egosi na Chineke achọghị ịma gbasara anyị na ahụhụ anyị na-ata?
Sarah: Mba.
Mary: Ma, otu ihe dị mkpa bụ na ọ bụghị naanị na Chineke na-ahụ ahụhụ anyị na-ata, kama ọ na-ewutekwa ya.
Sarah: Èee?
Mary: Ka anyị gụọ otu ebe ọzọ na Baịbụl ka ị hụ ihe mere m ji kwuo otú ahụ. Ebe anyị ga-agụ bụ Aịzaya 63:9. Ebe ahụ kwuru otú obi dị Chineke mgbe ndị ya na-ata ahụhụ. Mmalite ya sịrị: “N’oge niile ha nọ na-ata ahụhụ, ọ nọ na-ewute ya.” Ọ̀ bụ na ebe a egosighị na ahụhụ ndị na-efe Chineke na-ata na-emetụ Chineke n’obi?
Sarah: Ọọ ihe ọ na-egosi.
Mary: Sarah, ihe i kwuru dị mma. Chineke hụrụ anyị n’anya, ahụhụ anyị na-ata na-ewutekwa ya. Mgbe ihe na-enye anyị nsogbu n’obi, ọ na-enyekwa yanwa nsogbu n’obi.
GỊNỊ MERE O JI GBA NKỊTỊ KEMGBE?
Mary: Tupu mụ alawa, o nwere ihe ọzọ m chọrọ ịgwa gị.
Sarah: Ngwanụ, kwuwe.
Mary: Legodị ihe Baịbụl kwuru banyere ike Chineke nwere. Ihe m na-ekwu dị na Jeremaya 10:12. Biko, gụọ ya.
Sarah: Nsogbu adịghị. Ọ sịrị: “Ọ bụ ya bụ Onye ji ike ya kee ụwa, Onye jikwa amamihe ya mee ka elu ala guzosie ike, Onye jikwa nghọta ya setịa eluigwe.”
Mary: I meela. Ka anyị chebagodịrị amaokwu a echiche. Ọ bụ maka na Chineke nwere ike dị ukwuu mere o ji nwee ike ike eluigwe na ụwa na ihe niile dị n’ime ha, ọ́ bụghị ya?
Sarah: Ọọ ya.
Mary: Ọ bụrụ na Chineke nwere ike o ji kee ihe ndị anyị na-ahụ, ọ̀ bụ na anyị ekwesịghị ịtụ anya na o nwekwara ike ọ ga-eji kwụsị ahụhụ ụmụ mmadụ na-ata?
Sarah: Anyị kwesịrị.
Mary: Chegodị echiche banyere mama gị ahụ ị kọọrọ m akụkọ ya. Gịnị mere o ji na-ewute gị na ọ na-ata ahụhụ?
Sarah: Ọ bụ maka na m hụrụ ya n’anya. Ọọ mama m.
Mary: Ọ bụrụ na ị ga-akwụsịli ahụhụ ahụ ọ na-ata, ị́ gaghị akwụsị ya?
Sarah: M ga-akwụsị ya.
Mary: Ị̀ ghọtara ihe ihe a i kwuru pụtara? Baịbụl kwuru na Chineke na-ahụ ahụhụ anyị na-ata, na ọ na-emetụ ya n’obi, nakwa na o nwere ikike dị ukwuu. Ebe ọ dị otú ahụ, í cheghị na e nwere ezigbo ihe mere Chineke ji gba nkịtị ma hapụ anyị ka anyị na-ata ahụhụ?
Sarah: Ihe a i kwuru bụ eziokwu, ma echebatụbereghị m ya echiche.
Mary: Nke a na-egosi na e nwere ezigbo ihe mere Chineke na-akwụsịbeghị ahụhụ anyị na-ata. *
Sarah: I kwuru eziokwu.
Mary: Ọ dị ka fon gị ọ̀ na-akụ. Gaa zaa ya. M ga-abịa ụbọchị ọzọ ka anyị kwurịtakwuo gbasara ya.
Sarah: I meela. M ga-achọ ka ị bịaghachi. *
Ò nwere ihe Baịbụl kwuru na-edoghị gị anya? Ka ò nwere ihe Ndịàmà Jehova na-akụzi ma ọ bụ na-eme nke ị na-aghọtaghị? Ọ bụrụ na ọ dị, jụọ ya Onyeàmà Jehova ọ bụla ị hụrụ. Obi ga-atọ Onyeàmà Jehova ahụ ụtọ ka gị na ya kwụrịta ya.
^ para. 61 Ọ bụrụ na ị chọrọ ịghọtakwu ihe e kwuru n’isiokwu a, gụọ isi nke 11 nke akwụkwọ bụ́ Gịnị n’Ezie Ka Bible Na-akụzi? Ọ bụ Ndịàmà Jehova bipụtara ya.
^ para. 64 Mgbe ọ bụla ọzọ anyị ga-ebipụta isiokwu a, anyị ga-eleba anya n’ihe mere Chineke ji kwe ka ụmụ mmadụ na-ata ahụhụ.
GỤKWUO GBASARA YA
Gịnị Mere Chineke Ji Hapụ Ụmụ Mmadụ Ka Ha Na-ata Ahụhụ?
Akwụkwọ Jenesis kọwara ihe mere Chineke ji kwe ka ihe ọjọọ na-eme n’agbanyeghị na o nwere ike ịkwụsị ya.


text:
Free Video Converter
-
Version:
-
-
Asụsụ:
-
Nbudata Free Video Converter
Nkọwa:
Isi atụmatụ:
- Fast akakabarede nke video faịlụ
- Nkwado maka dị iche iche formats
- A ọnụ ọgụgụ buru ibu nke ngwaọrụ hazi
Comments on Free Video Converter:
Free Video Converter Metụtara software:
The software-arụ ọrụ na media faịlụ. O nwere ngwá ọrụ ndị dezie photos, ọdịyo faịlụ na gbakwunye dị iche iche mmetụta na-videos.
A ngwá ọrụ dị ike iji tọghata faịlụ dị iche iche formats. Ọ na-akwado ikike hazi ntọala n'oge faịlụ akakabarede.
The ọtọ ngwá ọrụ iji tọghata ọdịyo na video faịlụ ka na-ewu ewu formats. The software bụ ike tọghata faịlụ n'ime pụrụ iche formats n'ihi na dị iche iche ngwaọrụ.
The ọtọ ngwá ọrụ maka ngwa ngwa na qualitative file akakabarede. The software na-akwado na-ewu ewu formats na e dere ihe dị profaịlụ iji tọghata faịlụ.
The ọtọ Ntụgharị nke multimedia faịlụ. The software-enye gị ohere iji tọghata iche iche faịlụ n'ime ewu ewu formats maka kọmputa na obere ngwaọrụ.
The ngwá ọrụ iji tọghata ewu ewu faịlụ site na otu usoro ọzọ. The software-enye gị ohere hazie a tọghatara àgwà na ibudata vidiyo site na-ewu ewu ọrụ.
The ọtọ ọkpụkpọ na-egwu na elu àgwà videos. The software na-enyere aka na-ele TV ọwa na internet na ibudata ọdịnaya site na-ewu ewu video ọrụ.
The ngwá weghara video site na kọmputa gị na ihuenyo. The software na-enyere aka ohuru na omume ihuenyo ka na-ewu ewu video ọrụ.
The ike video nchịkọta akụkọ. The software na-akwado a dịgasị iche iche nke ngwaọrụ weghara video si na kọmputa gị na ihuenyo na dezie ha.
Ngwá Ọrụ dezie na hazie video faịlụ. The software-enye gị ohere iji tọghata video na-ewu ewu formats ma na-enye elu oyiyi mma.
The ọtọ software weghara video site na kọmputa gị na ihuenyo. The software na-agụnye pụrụ iche algọridim na gbochie mmetụta na-agba nke na ngwa n'oge ha ndekọ.
The mgbasa ozi ọkpụkpọ na nkwado nke na-ewu ewu ọdịyo na video formats. The software enyere ele ihe ọmụma zuru ezu banyere faịlụ na-eme ka ndị screenshots.
The ngwá ọrụ na-arụ ọrụ na uche map. The software na-enyere aka mejuputa echiche na atụmatụ na ederede usoro ma ọ bụ n'ụdị nkata.
Ike antivirus nyocha ịchọpụta na-wepụ nje. The software a na-emelite ugboro ugboro iji hụ na ugbu a ala nke antivirus ọdụ data.
The software ike ma jikwaa ezinụlọ osisi. The software-akwado ndị na ike nke ezinụlọ chaatị dị iche iche nke ụdị dị iche iche ma chọọ ozi na nna nna n'ihu ọha ọdụ data.
Lee ihe software
Ọrụ usoro:
- Windows
- Android
Top software:
Lee ihe software


text:
DỌMINIKAN RIPỌBLIK
E Mesiri Ha Ike
‘Anyị Ga-emechi Àmà Jehova n’Obodo A’
E mere otu nwanna aha ya bụ Borbonio Aybar baptizim n’abalị iri na itoolu n’ọnwa Jenụwarị, afọ 1955. N’oge ahụ, a ka machiri anyị iwu ikwusa ozi ọma. Mgbe e mechara ya baptizim, ọ mụụrụ ọtụtụ ndị Baịbụl n’obodo Mọnti Adentro nakwa na Santiago. N’afọ 1956, mgbe e wepụrụ iwu ahụ a machiri anyị, e mere nwunye ya na ụfọdụ ndị ọ na-amụrụ Baịbụl baptizim.
N’ihe dị ka abalị iri na ise n’ọnwa Julaị, afọ 1957, ndị isi na gọọmenti nwere nnọkọ na Salkedo ka ha mara otú ha ga-esi memilaa Ndịàmà Jehova. Nwanna Aybar kwuru na ọ bụ Francisco Prats-Ramírez kacha kwuo okwu ná nnọkọ ahụ. Prats-Ramírez sịrị na n’ime ụbọchị ole na ole, ha ga-emechi Àmà Jehova n’obodo ha. Abalị ole na ole o kwuchara ihe a, ya bụ, n’abalị iri na itoolu n’ọnwa Julaị, afọ 1957, ndị uwe ojii nwụkọọrọ Ndịàmà Jehova niile nọ na Blanko Arịba, El Jobo, Lọs Kakaọs, nakwa na Mọnti Adentro.
Nwanna Aybar kọrọ, sị: “Eso m ná ndị a nwụchiri. E bugakwara anyị n’isi ụlọ ọrụ ndị agha dị na Salkedo. Ozugbo anyị rutere, otu onyeisi ndị agha aha ya bụ Saladín kụrụ m ihe. Ezigbo iwe ji ya mgbe ọ na-agwa anyị ihe ọ ga-eme anyị. Anyị kwụ n’ahịrị abụọ. Otu bụ maka ụmụnna nwoke, nke ọzọ abụrụ maka ụmụnna nwaanyị. Ndị na-eche onyeisi ahụ nche bidoro gbawa anyịnwa bụ́ ndị nwoke ụkwụ, na-akụkwa anyị ihe. Ha jikwa osisi na-akụ ndị nke nwaanyị. Ha na-akụ anyị ihe, ha ana-asị: ‘Anyị bụ ndị Katọlik, anyị ga-egbu unu.’”
“Agụọla m Baịbụl, amakwa m na Jehova bụ Chineke”
E riri Nwanna Aybar nhá, tụọkwa ya mkpọrọ ọnwa atọ. Nwanna Aybar kwuru, sị: “N’oge ahụ a tụrụ anyị mkpọrọ, otu onyeisi ndị agha aha ya bụ Santos Mélido Marte bịara hụ anyị. Ọ gwara anyị, sị: ‘Agụọla m Baịbụl, amakwa m na Jehova bụ Chineke. O nweghị ihe ọ bụla unu mere a ga-eji tụọ unu mkpọrọ. Ma, o nweghị ihe m ga-emeliri unu n’ihi na ndị mere e ji tụọ unu mkpọrọ bụ ndị bishọp Chọọchị Katọlik. Ọ bụ naanị ha na onyeisi ala anyị, bụ́ Trujillo, nwere ike ime ka unu ghara ịnọzu oge unu ga-anọ ná mkpọrọ.’”
“Ọ̀ Kwa Gị Bụ Onyeisi Ha?”
Ụfọdụ n’ime ndị ahụ a tụrụ mkpọrọ bụ nwa Nwanna Nwaanyị Fidelia Jiménez nakwa ụmụ nwanne Fidelia. Ọ bụ Nwanna Nwaanyị Fidelia mụụrụ ha Baịbụl. Fidelia ji aka ya gakwuru ndị uwe ojii ka ha tụọ ya mkpọrọ, ọ bụ eziokwu na o soghị ná ndị e jidere. Ihe mere o ji mee ya bụ ka o nwee ike ịna-agba ụmụnna ndị a tụrụ mkpọrọ ume. N’oge ahụ, otu onyeisi ndị agha a na-eze eze bịara ịhụ ndị nọ n’ụlọ mkpọrọ. Aha ya bụ Ludovino Fernández. A ma ya ama na ọ bụ onye obi tara mmiri na onye mpako. Ọ sịrị ka a kpọtara ya Nwanna Nwaanyị Fidelia. Mgbe ọ bịara, ọ jụrụ ya, sị, “Ọ̀ kwa gị bụ onyeisi ha?”
Nwanna Nwaanyị Fidelia gwara ya, sị, “Abụghị m onyeisi ha. Ọ bụ unu bụ ndị isi.”
Fernández gwara ya, sị, “Ọ dị mma, ma ị́ bụghịnụ onyeisi ha, gị abụrụnụ pastọ ha.”
Fidelia sịrị ya, “Abụghị m pastọ ha. Ọ bụ Jizọs bụ pastọ ha.”
Fernández jụrụ ya, sị, “Ọ́ bụghị gị mere e ji tụọ ndị a niile mkpọrọ? Ọ́ bụghị gị kụziiri ha ihe?”
Nwanna Nwaanyị Fidelia sịrị ya, “Ọ bụghị m mere e ji tụọ ha mkpọrọ, ọ bụ Baịbụl. Ha na-eme ihe ha mụtara na Baịbụl.”
N’oge ahụ ha na-akparịta ụka, ụmụnna nwoke abụọ ndị uwe ojii kpọchikwara gafere. Aha ha bụ Pedro Germán na nwa nwanne papa Fidelia aha ya bụ Negro Jiménez. E si n’ebe a kpọchiri naanị ha na-akpọga ha n’ebe ndị mkpọrọ na-anọ. Ọbara gbukwara uwe Negro yi. Anya ya zakwara aza. Mgbe Fidelia hụrụ na a kụọla ha ọ̀ dị ndụ ọnwụ ka mma, ọ jụrụ onyeisi ndị agha ahụ, sị, “Ihe a i mere ezigbo ụmụ amaala a na-atụ egwu Chineke, ọ̀ dị mma?” Mgbe Fernández hụrụ na ọ gaghị emenyeli Fidelia ụjọ, o kwuru ka a kpọghachi ya n’ebe a kpọchiri ya.
Ndị na-efe Jehova ekwesịghị ịtụ ụjọ ma ụdị ọnwụnwa a bịara ha. Ọ bụ ya mere na ụmụnna anyị ndị a atụghị ụjọ. Ndị ọchịchị chọpụtadịrị na ha anaghị atụ ụjọ. Dị ka ihe atụ, n’abalị iri atọ na otu n’ọnwa Julaị, afọ 1957, onye na-arụrụ onyeisi ala ọrụ aha ya bụ Luis Arzeno Colón, degaara otu onye nọ n’ọkwá ukwu na gọọmenti akwụkwọ ozi. Ọ sịrị ya: “N’agbanyeghị na ndị omeiwu anyị emeela iwu na a machiela Ndịàmà Jehova ikwusa ozi ọma, ọtụtụ n’ime ha ka na-ekwusa ozi ọma.”


text:
The ngwá ọrụ na-anwale netwọk njikọ na ngwa. The software egosiputa ihe ọmụma zuru ezu banyere ogbugba ndu nke ọkwa dị iche iche.
Ngwá Ọrụ ike iṅomi na kọmputa na netwọk. The software na-enyere aka-akpaghị aka iṅomi netwọk na-enweta data na ibe kọmputa.
Handy ngwá ọrụ hazi na nyochaa ndịna-emeputa kaadị si dị iche iche mmepe. The software-enye gị ohere ịgbanwe ụfọdụ ntọala na-eme ka kọmputa ndịna-emeputa osooso.
Ngwá Ọrụ maka ike draịva mgbake. The software na-arụ ọrụ dị iche iche na faịlụ usoro na-enye gị ohere iṅomi ike draịva maka emebi ma ọ bụ njehie.
The software na-ekpebi teknuzu data nke constituent na ihe nke na kọmputa. Mmekọ na-akwado ndị na-arụ ọrụ ọtụtụ ụdị mejupụtara components.
Ngwá Ọrụ chepụta ma hazi kọmputa ngwaọrụ. The software enye gị ohere ike a circuit ke graphic nchịkọta akụkọ ma na-eduzi ule.
The software na-anwale ike nke na video kaadị. The software nwere a wuru na-na ịba uru na-egosipụta ihe ọmụma zuru ezu banyere afọ nke video kaadị.
Ngwá ọrụ iji nweta ihe ọmụma zuru ezu banyere sistemụ. The software egosiputa àgwà nke arụnyere ngwaike.
The ngwá ọrụ iji nwalee ma nyochaa usoro ike. The software egosiputa ọmụma zuru ezu banyere kọmputa gị ngwaike mpaghara.
The internet okporo ụzọ faili. Ọzọkwa software na-enyere aka ịgbanwe ọsọ nke data nyefee na Monitors njikọ Ịntanetị.
The software na-anakọta ihe ọmụma zuru ezu banyere video kaadị, processor, ndịna-emeputa kaadị na ndị ọzọ na components. The software enyere ele ma nwalee ibu na ndịna-emeputa processor.
The software nyochaa ọnọdụ nke na kọmputa. Ọzọkwa software e dere ihe na ngwaọrụ ijikwa na kpatụ parameters nke kọmputa components.
Ngwá Ọrụ ịchọpụta na idozi njehie na usoro. The software enyere zipu ajụjụ na nkọwa zuru ezu nke njehie na usoro na screenshot na mmepe forum.
The free set nke netwọk utilities na-jikọtara otu software. Na mbara ohere nke netwọk akara dị maka onye ọrụ.
The ngwá ọrụ iji nyochaa ọnọdụ nke dị iche iche na kọmputa components. The software bụ ike na-egosipụta na ugbu a, maximal na di ntakiri voltaji uru nke kọmputa components.
Lee ihe software
Ọrụ usoro:
- Windows
- Android
Ige:
- Antiviruses
- Audio nchịkọta akụkọ
- Codecs
- Desktọpụ
- Development
- Discs
- Downloaders
- E-akwụkwọ na-agụ akwụkwọ
- Ederede editọ
- Education
- Egwuregwu
- Ekwentị
- Emulators
- Extensions
- Ezo
- Faịlụ
- Faịlụ mkpakọ
- Gụgharia video
- Ihe nchọgharị weebụ
- Ihuenyo kpọọ
- Internet
- Maps
- Media Player
- Ndịna na imewe
- Network
- Nkata
- Office
- Photo
- System njikarịcha
- Torrent
- Ule
- Video converters
- Voice nkwurịta okwu
- Webcams
- Youtube
- nhazi
- Ṅweta
- Ọdịyo converters
- Ọkwọ ụgbọala
- Ndị ọzọ na-
Top software:
Lee ihe software


text: 40 Edikem ke n̄kpọ emi ama ekebe, akama cup+ edidem Egypt ye asan̄uyo ẹdue ọbọn̄ mmọ, edidem Egypt.+2 Ndien Pharaoh ayat esịt ye mme adaidaha esie iba emi,+ etubom mme akama cup ye etubom mme asan̄uyo.+3 Ntem enye esịn mmọ ke ufọk-n̄kpọkọbi emi odude ke ufọk etubom mbon ukpeme,+ ke ebiet emi ẹkekọbide Joseph.+4 Ndien etubom mbon ukpeme anam Joseph odu ye mmọ man asan̄a utom ọnọ mmọ;+ ndien mmọ ẹdu ke ufọk-n̄kpọkọbi ke ndusụk usen.5 Ndien mmọ mbiba, akama cup ye asan̄uyo edidem Egypt emi ẹdude ke ufọk-n̄kpọkọbi,+ ẹdaba ndap+ ke okoneyo kiet,+ ndap mmọ kiet kiet onyụn̄ ọwọrọ nsio nsio n̄kpọ.+6 Ke ini Joseph odụkde edi ke usenubọk ndise mmọ, enye okụt mmọ, ndien sese, mmọ ẹtie mfụhọ mfụhọ.+7 Ndien enye obụp mme adaidaha Pharaoh emi ẹdude ye enye ke ufọk-n̄kpọkọbi emi odude ke ufọk eteufọk esie, ete: “Nso inam iso mbufo etiede mfụhọ mfụhọ mfịn?”+8 Ndien mmọ ẹbọrọ enye ẹte: “Nnyịn imadaba ndap, ndien idụhe owo eke asiakde ndap oro ọnọ nnyịn.” Ntre Joseph ọdọhọ mmọ ete: “Nte idịghe Abasi esisiak ndap?+ Mbọk, ẹtịn̄ ndap mbufo ẹnọ mi.”9 Ndien etubom mme akama cup etịn̄ ndap esie ọnọ Joseph ete: “N̄kokụt vine kiet nte adade mi ke iso ke ndap.10 Vine oro asiaha n̄kọk ita, etie nte esesehe+ onyụn̄ on̄wụm mfri. Etuek grape* esie onyụn̄ adat.11 Cup Pharaoh onyụn̄ odu mi ke ubọk, ndien nnyịmi grape oro ndọn̄ ke cup Pharaoh.+ Ekem nyak cup oro nnọ Pharaoh.”+12 Ndien Joseph ọdọhọ enye ete: “Se ndap oro ọwọrọde edi emi:+ N̄kọk ita oro ẹdi usen ita.13 Ke usen ita ẹbede Pharaoh eyemenede fi ibuot ke enyọn̄ onyụn̄ osio fi ke ufọk-n̄kpọkọbi onyụn̄ afiak esịn fi ke itieutom fo;+ ndien afo ayafiak ọnọ Pharaoh cup ke ubọk kpa nte ekesinọde ke ini emi ekedide akama cup esie.+14 Edi mbọk, ti mi ke ini n̄kpọ edifọnde ye afo,+ nyụn̄ wụt mi ima-mfọnido nyụn̄ tịn̄ nọ Pharaoh ban̄a mi,+ nyụn̄ sio mi ke ufọk emi.15 Koro ẹkemụm mi ke ukat ke idụt mme Hebrew;+ ndien n̄kanamke baba n̄kpọ kiet eke akpanamde mmọ ẹsịn mi ke ufọk-n̄kpọkọbi idakisọn̄ emi.”+16 Ke ini etubom mme asan̄uyo okụtde ke enye asiak ndap oro nte ọfọnde, enye n̄ko ọdọhọ Joseph ete: “Ami n̄ko mma ndaba ndap, ndien, sese, akpasa ita emi mfia uyo ẹdọn̄ọde ẹdoro mi ke ibuot,17 ndien kpukpru orụk uyo Pharaoh,+ emi asan̄uyo esisan̄de, ẹdọn̄ọ ke akpasa emi odorode ke ata enyọn̄, ndien mme inuen+ ẹdi ẹdita mmọ ke akpasa emi ke enyọn̄ ibuot mi.”18 Ekem Joseph ọdọhọ ete:+ “Se ndap oro ọwọrọde edi emi: Akpasa ita oro ẹdi usen ita.19 Ke usen ita ẹbede Pharaoh oyosio fi ke ufọk-n̄kpọkọbi onyụn̄ ebịghi fi ibuot onyụn̄ eyịri fi ke eto;+ ndien inuen ẹyeta obụkidem fo.”+20 Edikem, ke ọyọhọ usen ita, Pharaoh anam usọrọ usen emana esie,+ enye onyụn̄ anam udia ọnọ kpukpru mme asan̄autom esie onyụn̄ osio etubom mme akama cup ye etubom mme asan̄uyo ke ufọk-n̄kpọkọbi edi ke otu mme asan̄autom esie.+21 Enye afiak ada etubom mme akama cup esịn ke itieutom esie,+ ndien enye akama cup ọnọ Pharaoh.22 Edi enye eyịri+ etubom mme asan̄uyo, kpa nte Joseph akasiakde ọnọ mmọ.+23 Edi etubom mme akama cup itịghi Joseph, edi efre enye.+


text:
DỌMINIKAN RIPỌBLIK
Ha Hụrụ Ụmụnna Ha n’Anya
A Malitere Ụlọ Akwụkwọ Ọhụrụ Maka Mkpa E Nwere
Jehova gọziri ozi ọma ụmụnna anyị nọ na Dọminikan Ripọblik na-ekwusa. N’afọ 1994, ndị nkwusa e nwere na Dọminikan Ripọblik dị ihe dị ka puku iri na isii, narị atọ na iri ise na anọ. E nwekwara ọgbakọ dị narị abụọ na iri ise na itoolu. N’ihi ya, a chọkwuru ndị okenye na ndị ohu na-eje ozi ruru eru ga na-elekọta ọgbakọ ndị a. N’afọ 1994, Òtù Na-achị Isi kwuru ka a malite Ụlọ Akwụkwọ Ọzụzụ Ndị Ozi na Dọminikan Ripọblik. Ihe a na-akpọ ya ugbu a bụ Ụlọ Akwụkwọ Maka Ndị Na-ekwusa Ozi Ọma Alaeze.
Ka ọ na-erule ọnwa Ọktoba afọ 2011, e nweela klas iri abụọ na ise n’ụlọ akwụkwọ a. A zụọkwala ihe dị ka narị ụmụ akwụkwọ isii na ya. Ka ọ dị ugbu a, ihe karịrị ọkara ndị gụcharala akwụkwọ n’ụlọ akwụkwọ a nọ n’ụdị dị iche iche nke ozi oge niile. Mmadụ iri asaa na otu n’ime ha bụ ndị ọsụ ụzọ pụrụ iche, ebe mmadụ ise bụ ndị nlekọta sekit. Ọ bụ n’alaka ụlọ ọrụ ka a nọ nwee klas nke mbụ ruo nke iri. Ma, malite na klas nke iri na otu, a nọzi n’ebe a rụrụ maka ụlọ akwụkwọ a, ya bụ, na Vila Gọnzalez, na-enwe ya.
“Ndịàmà Jehova Na-enyere Ibe Ha Aka”
N’abalị iri abụọ na abụọ n’ọnwa Septemba, afọ 1998, oké ifufe kpara mkpamkpa na Dọminikan Ripọblik. Ọ gbawara ọtụtụ ndị aka ụlọ, gbuokwa ihe karịrị narị mmadụ atọ. Kọmitii Na-ahụ Maka Ịgbatara Ndị Ọdachi Dakwasịrị Ọsọ Enyemaka na Kọmitii Na-ahụ Maka Iwu Ihe Owuwu n’Ógbè ji Ụlọ Nzukọ Alaeze dị na La Romana mere ebe ha ga-anọ na-enyere ụmụnna anyị ọdachi dakwasịrị aka. Ihe dị ka narị ụmụnna atọ wepụtara onwe ha nyere ụmụnna anyị ndị a aka. Ụmụnna ndị si mba iri na isii ndị ọzọ so na ha.
Ụlọ Nzukọ Alaeze ndị a rụrụ ọhụrụ na ndị nke a rụzigharịrị arụzigharị dị iri abụọ na atọ. Ụlọ ụmụnna anyị ndị a rụzigharịrị na ndị a rụrụ ọhụrụ karịrị narị asatọ. Dị ka ihe atụ, e nwere otu nwanna nwaanyị merela agadi aha ya bụ Carmen. Ọ bụ ọsụ ụzọ oge niile. Mgbe oké ifufe ahụ mebiri ụlọ o birila afọ iri atọ na asatọ, obi gbawara ya. Ma, obi bụ ya sọ aṅụrị mgbe ụmụnna iri na ise bịara na nke ya rụwara ya ụlọ ọhụrụ. Ọ sịrị: “Jehova na-eche banyere anyị mgbe niile. Ọ na-elekọta anyị. Legodị ọmarịcha ụlọ ụmụnna anyị na-arụrụ m. Ndị agbata obi m sịrị: ‘Ndịàmà Jehova na-enyere ibe ha aka. Ha hụrụ ibe ha n’anya n’eziokwu.’” Ọtụtụ ndị kwukwara ụdị ihe a n’ebe dị iche iche mgbe ha hụrụ otú ụmụnna anyị si na-enyere ụmụnna anyị ndị ọdachi dakwasịrị aka.
N’agbanyeghị na oké ifufe ahụ mebiri ọtụtụ ihe, aka anyị nyeere ụmụnna anyị na obi anyị kasiri ha mere ka ahụ́ ruo ha ala. Nke ka nke bụ na mbọ ụmụnna anyị gbara inyere ụmụnna ibe ha aka mere ka e too Jehova, onye na-akasi anyị obi.
A Rụwara Ụlọ Nzukọ Alaeze n’Ike n’Ike
Ebe ọ bụ na ọtụtụ ndị na-abata n’ọgbakọ, a chọkwuru Ụlọ Nzukọ Alaeze. N’ihi ya, na Nọvemba afọ 2000, ụmụnna anyị na Dọminikan Ripọblik malitere ịrụ Ụlọ Nzukọ Alaeze. E si n’ego a na-eji arụ Ụlọ Nzukọ Alaeze ná mba ndị na-abaghị ọgaranya, na-enyere ha aka. N’ihi ya, ọgbakọ nwere ike ịrụ ọmarịcha Ụlọ Nzukọ Alaeze n’ihe dị ka ọnwa abụọ. N’ihe dị ka Septemba afọ 2011, ụmụnna na-arụ Ụlọ Nzukọ Alaeze arụọla ma ọ bụ rụzigharịa ihe dị ka otu narị Ụlọ Nzukọ Alaeze na iri anọ na ise.
Ụlọ Nzukọ Alaeze anyị na ụmụnna ndị rụrụ ha emeela ka Ndịàmà Jehova nwee aha ọma. Dị ka ihe atụ, n’otu obere obodo dị n’ebe ugwu Dọminikan Ripọblik, ụmụnna anyị hụrụ ala ga-adị mma ịrụ Ụlọ Nzukọ Alaeze. Otu onye ọsụ ụzọ pụrụ iche jụrụ onye nwe ya ma ọ̀ ga-eresị anyị ya. Nwoke nwe ya gwara ya, sị: “Agaghị m eresị ya unu, karịchaa ma ọ bụrụ na unu ga-eji ya arụ chọọchị.”
Obere oge ha kwuchara ihe a, onye nwe ala ahụ gara Puweto Plata ka ọ hụ deede ya ahụ́ na-adịghị. Deede ya ahụ bụ Onyeàmà Jehova. Mgbe o rutere, ọ chọpụtara na otu ezinụlọ bụ́ Ndịàmà Jehova akpọrọla ya na-elekọta. Ha na-akpọ ya aga ụlọ ọgwụ, ọmụmụ ihe, na ozi ọma. Nwoke ahụ jụrụ deede ya ahụ ego ole ọ kwụrụ maka ihe ndị a ha na-emere ya. Ọ gwara ya na o nweghị ihe ha nara ya n’ihi na ha bụ ụmụnna ya.
“Ndị a bụ ndị kacha dịrị n’otu na ndị kacha nwee obiọma m hụtụrụla”
Aka a ezinụlọ a na-enyere nwanna anyị ahụ metụrụ nwanne ya nwoke n’obi. N’ihi ya, ọ kpọrọ onye ọsụ ụzọ ahụ pụrụ iche ya na ya kwuru okwu ala gwa ya na ya chọziri iresị ha ala ahụ. Ụmụnna anyị zụrụ ala ahụ ma bido ịrụ ya Ụlọ Nzukọ Alaeze. Nwunye nwoke nwe ala ahụ anabughị ele Ndịàmà Jehova anya ọma. Ma, mgbe ọ hụrụ otú ụmụnna anyị si na-arụkọ ọrụ ọnụ, ọ sịrị, “Ndị a bụ ndị kacha dịrị n’otu na ndị kacha nwee obiọma m hụtụrụla.”


text:
Windows Live Mail
-
Version:
-
-
Asụsụ:
-
Nbudata Windows Live Mail
Nkọwa:
Isi atụmatụ:
- Adaba email ahịa
- Nkwado maka otutu akaụntụ
- Kwurula mode
- A set nke bara uru ngwaọrụ
Comments on Windows Live Mail:
Windows Live Mail Metụtara software:
Ike na-adaba adaba email ahịa na-arụ ọrụ na otutu akaụntụ. The software-enye gị ohere na-arụ ọrụ dị iche iche nke online ọrụ na ngwa.
The multifunction software maka ndị kasị arụpụta ọrụ na e-mail. The software nwere a dị ike nche usoro na spam nzacha.
The ike ahịa maka nchebe na-arụ ọrụ email. The software ana achi achi na pụrụ ịdabere na nchedo nke spam na-emerụ faịlụ.
Software nke email management. Wide ohere dị ka onye ọrụ chepụta akwụkwọ ozi ndị na hazi software n'ihi gị onwe gị mkpa.
Ngwugwu nke ngwa maka irè ịrụ ọrụ nke mgbasa ozi faịlụ na egwuregwu. The software na-emetụta ndị na nhazi nke graphic akpọkwa, ụda iyi na njikarịcha egwuregwu.
The antivirus mmekọ neutralize spyware na adware. The software bụ ike ịchọpụta na ụdị trojans, ikpuru na backdoor.
The gburugburu ebe obibi maka software mmepe na nkwado maka-ewu ewu mmemme asụsụ. The software nwere a set nke bara uru na ọrụ kee ngwa.
The software compresses faịlụ na-eji ndị kasị arụpụta mkpakọ ụzọ iji nweta ihe kasị mma n'ihi.
Na-ewu ewu ngwá ka ohuru na mgbasa ozi iyi ka internet. The software na-akwado ndị na agbasa ozi n'ikuku ntọala jirichaa video mma.
The software agafeta music faịlụ, na obere vidiyo ma ọ bụ ndepụta ọkpụkpọ n'etiti iPhone, iPod, iPad na kọmputa na ma ntụziaka.
A na-ewu ewu software ọcha na-ebuli usoro. The software-enye gị ohere iji wepụ na ndekọ data ma hichaa akụkọ ihe mere eme nke internet ọrụ.
Adaba ngwá ọrụ ele, idetuo na ibipụta akwụkwọ doc ma ọ bụ docx formats. The software na-arụ ọrụ na-enweghị wụnye Microsoft Okwu.
Software nke egwuregwu mmepe maka ndị dị iche iche sistem na egwu egwuregwu consoles. E nwere nkwado nke 3D ndịna-emeputa ma dị ike na-aga aga usoro.
The software idetuo DVD-enweghị àgwà ọnwụ. Ọzọkwa software na-agụnye ngwaọrụ mpikota onu, ihichapụ na tọghata draịva ọdịnaya.
Ngwá ọrụ na-itapia, mpikota onu ma ọ bụ hazie ọdịyo na video faịlụ. The software enye gị ohere ịhọrọ chọrọ set nke codecs na ike na-arụ ọrụ na ndepụta okwu.
Lee ihe software
Ọrụ usoro:
- Windows
- Android
Top software:
Lee ihe software


text:
ṄOMIE OKWUKWE HA
E ‘Sitere n’Ọrụ Rehab Kpọọ Ya Onye Ezi Omume’
REHAB si na windo ụlọ ya lepụ anya mgbe chi bọwara na Jeriko na obodo ndị gbara ya gburugburu. Ndị agha Izrel nọ nso na Jeriko, ha chọkwara ịlụso Jeriko agha. Ha bidokwara ịga obodo Jeriko gburugburu. Ka ha na-aga, e bidokwara ịnụ ụda opi ha. Otú ha si na-azọ ije mere ka uzuzu ju ebe niile.
Rehab bi na Jeriko. Ọ ma ụlọ na okporo ụzọ ndị dị na Jeriko nakwa ụlọ ahịa ndị e nwere na ya. Ọ maruru ndị bi na Jeriko ala. Ọ chọpụtara na ezigbo ụjọ ji ha ka ha na-ahụ otú ndị Izrel si na-aga obodo ha gburugburu otu ugboro n’ụbọchị. Ha ahụbeghị ụdị ihe a mbụ. N’agbanyeghị na a na-anụ ụda opi ahụ n’okporo ụzọ nakwa n’ámá dị iche iche dị na Jeriko, ụjọ ejighị Rehab ọ bụ eziokwu na o ji ndị obodo ya.
Rehab nọ na-ele anya ka ndị agha Izrel bidoro ịga obodo ha gburugburu n’isi ụtụtụ ụbọchị a bụ́ ụbọchị nke asaa. N’etiti ndị agha Izrel, ọ hụrụ ndị nchụàjà na-afụ opi, hụkwa ndị nke bu igbe nsọ Chineke, nke gosiri na Chineke ha, bụ́ Jehova, nọ n’etiti ha. Weregodị ya na ị na-ahụ ka Rehab tụkwasịrị aka ya n’eriri uhie o kegidere na windo ya. Windo ya ahụ dị n’ahụ́ mgbidi obodo ahụ. Eriri ahụ chetaara Rehab na o nweghị ihe ga-eme ya na ezinụlọ ya mgbe a ga-ebibi obodo ha. Nke a ọ̀ pụtara na Rehab gbara ndị obodo ya mgba okpuru? Jehova ewereghị ya otú ahụ, kama o weere Rehab ka nwaanyị nwere ezigbo okwukwe. Ka anyị malite akụkọ Rehab n’isi ma hụ ihe ndị anyị nwere ike ịmụta n’aka ya.
REHAB BỤ NWAANYỊ AKWỤNA
Baịbụl kwuru na Rehab bụ nwaanyị akwụna. Ihe a Baịbụl kwuru wụrụ ụfọdụ ndị na-akọwa Baịbụl n’oge ochie akpata oyi n’ahụ́ nke na ha kwuru na Rehab abụghị nwaanyị na-akwa iko, kama na o nwere ụlọ ebe ndị njem na-anọbọ chi. Ma, Baịbụl kwuru hoo haa na ọ bụ nwaanyị akwụna. (Jọshụa 2:1; Ndị Hibru 11:31; Jems 2:25) O nwere ike ịbụ na Ndị Kenan ewereghị ịgba akwụna ka ihe ọjọọ. N’agbanyeghị na ha ewereghị ya ka ihe ọjọọ, akọnuche Rehab, bụ́ nke Jehova nyere ya otú o nyere anyị niile, ga na-agwa ya na ịgba akwụna adịghị mma. (Ndị Rom 2:14, 15) O nwere ike ịbụ na ihere onwe ya na-eme ya na ọ na-agba akwụna. Ọ ga-abụ na o chere na ya agaghị ahapụli ọrụ ahụ ebe ọ dị ya ka o nweghị ihe ọzọ ọ ga na-arụ ka o nwee ike ịkpa afọ ya na ezinụlọ ya. Ọ bụkwa otú a ka ọ na-adị ụfọdụ ndị na-arụ ụdị ọrụ ahụ taa.
O doro anya na Rehab chọrọ otú ihe ga-esi aka mma ná ndụ ya. Ndị obodo ya na-eme ihe ike. Ihe ọjọọ jukwara n’obodo ha. Dị ka ihe atụ, e nwere ndị na-edina ndị ikwu ha na ndị na-edina ụmụ anụmanụ. (Levitikọs 18:3, 6, 21-24) Ihe mere ihe ọjọọ ji ju n’obodo ha bụ okpukpe ha. Ndị mmadụ na-agba akwụna n’ụlọ arụsị ha. Ọ na-abụ ha fewe chi ha bụ́ Bel na Molek na chi ndị ọzọ, ha na-esure ụmụ ha n’ọkụ ná ndụ.
Jehova hụrụ ihe ọjọọ niile ndị bi na Kenan na-eme. Ọ bụ ya mere Jehova ji sị: “Ala ha bụ ihe na-adịghị ọcha, m ga-enyekwa ya ntaramahụhụ n’ihi njehie ya, ala ahụ ga-agbọpụkwa ndị bi n’ime ya.” (Levitikọs 18:25) Gịnị bụ ‘ntaramahụhụ a ga-enye ala Kenan maka njehie ya’? Chineke kwere ụmụ Izrel nkwa, sị: “Jehova bụ́ Chineke gị ga-eji nke nta nke nta kwapụ mba ndị a n’ihu gị.” (Diuterọnọmi 7:22) Ọtụtụ narị afọ tupu oge ahụ, Jehova kwere nkwa na ya ga-enye ezinụlọ Ebreham ala ahụ. ‘Chineke apụghịkwa ịgha ụgha.’—Taịtọs 1:2; Jenesis 12:7.
Ma, e nwere ndị bi n’ala Kenan Jehova kwuru na a ga-egbuchapụ. (Diuterọnọmi 7:1, 2) Ebe ọ bụ na Jehova bụ “Onyeikpe nke ụwa dum,” o nyochara obi ha ma hụ na ihe ọjọọ abaala ha n’ụmị nke na ha enweghị mmekwata. (Jenesis 18:25; 1 Ihe E Mere 28:9) Olee otú obi dị Rehab na o bi n’obodo ọjọọ a Chineke kwuru na a ga-ebibi? Anyị agaghị ekwuli kpọmkwem otú obi dị ya mgbe ọ nụrụ akụkọ ụmụ Izrel. Ọ nụrụ na Chineke ha anapụtala ha n’aka ndị Ijipt, bụ́ ndị ji ha mere ndị ohu, ma mee ka ha merie ndị agha Ijipt. N’oge ahụ, ọ bụ ndị agha Ijipt kacha akpa ike n’ụwa. Ugbu a, ụmụ Izrel na-abịa ibuso Jeriko agha. N’agbanyeghị ihe niile a, ndị Jeriko nọ na-eme ihe ọjọọ ha na-eme. Ọ bụ ya mere Baịbụl ji kwuo na ndị Kenan, bụ́ ndị obodo Rehab, “nupụrụ isi.”—Ndị Hibru 11:31.
Ma, Rehab emeghị otú ahụ. Ọ ga-abụ na kemgbe ọtụtụ afọ, o chebarala ihe ndị ọ nụrụ gbasara ụmụ Izrel na Chineke ha, bụ́ Jehova, echiche. Ọ hụrụ na Chineke adịtụdịghị ka chi ndị a na-efe n’ala Kenan. Ọ bụ Chineke nke lụchiteere ndị na-efe ya ọgụ kama irigbu ha, o mekwara ka ndị na-efe ya na-akpa àgwà ọma, ọ bụghị àgwà ọjọọ. Chineke a weere ụmụ nwaanyị ka ndị bara ezigbo uru, ọ bụghị naanị ndị a ga na-edina edina ma ọ bụ ndị a ga-ere ere ka ha gbawa ohu ma ọ bụ ndị na-abaghị uru. Ọ ga-abụ na ụjọ ji Rehab mgbe ọ nụrụ na ndị Izrel nọzi n’ofe osimiri Jọdan, na-ejikere ịlụso Jeriko agha n’ihi ihe na-aga ime ndị obodo ya. Jehova ọ̀ hụrụ Rehab? Ihe ọ hụrụ n’obi Rehab ọ̀ masịrị ya?
Taa, e nwere ọtụtụ ndị dị ka Rehab. Ọ na-adị ha ka ha agaghị ahapụli ihe ọjọọ ndị ha na-eme, bụ́ ndị na-eme ka ha ghara inwe obi ụtọ, onwe ha ana-eme ha ihere, ya adịkwa ha ka o nweghị uru ha bara. Akụkọ Rehab na-eme ka obi sie anyị ike na o nweghị onye n’ime anyị Chineke na-ejighị kpọrọ ihe. Ọ bụrụgodị na anyị na-eche na anyị abatụdịghị uru, ‘Chineke anọghị n’ebe dị anya n’ebe onye ọ bụla n’ime anyị nọ.’ (Ọrụ Ndịozi 17:27) Ọ nọ anyị nso, ọ dịkwa njikere ime ka ndị nwere okwukwe n’ebe ọ nọ nwee olileanya. Rehab ò nwerenụ okwukwe na Chineke?
Ọ NABATARA NDỊ NLEDO
Otu ụbọchị, tupu ndị Izrel amalite ịga Jeriko gburugburu, ndị ikom abụọ Rehab na-amaghị ndị ha bụ bịara na nke ya. Ha achọghị ka a mata ndị ha bụ. Ma, ebe ọ bụ na onye ọ bụla chị obi ya n’aka n’obodo a, anya dị ọtụtụ ndị nkọ ka ha mata mgbe ndị Izrel ga-abata n’obodo ha. Ọ ga-abụ na Rehab matara ndị ha bụ ozugbo. Nke a apụtaghị na ndị ọ na-amaghị anaghị abịabu na nke ya. Ma ihe ndị ikom a chọrọ bụ ebe ha ga-ehi, ọ bụghị ka ha na ya kwaa iko.
N’eziokwu, ndị ikom abụọ ahụ si n’ebe ụmụ Izrel mara ụlọikwuu bịa iledo Jeriko. Ọchịagha ha, bụ́ Jọshụa, dunyere ha ka ha gaa nyofuo Jeriko. Obodo a bụ obodo mbụ na Kenan ndị Izrel ga-alụso agha, o nwekwara ike ịbụ ya kacha obodo ndị ọzọ ike. Jọshụa chọrọ ịmata otú obodo a ha chọrọ ịlụso agha dị. O doro anya na ndị nledo ahụ kpachaara anya gaa n’ụlọ Rehab. Ma ó nweghị ihe ọzọ, ọ bụ n’ụlọ onye akwụna ka mmadụ nwere ike ịbanye, a ghara ịchọwa ịmata ebe o si bịa. O nwekwara ike ịbụ na ndị nledo ahụ chọrọ ile ma ò nwere ihe ha ga-anụta n’ọnụ ndị mmadụ n’ebe ahụ.
Baịbụl sịrị na Rehab ‘nabatara ndị ozi ahụ nke ọma.’ (Jems 2:25) Ọ kpọbatara ha n’ime ụlọ ya. Ọ bụrụgodị na ọ na-enyo ha enyo ma ọ bụ na ọ ghọtaghị ihe mere ha ji bịa, ọ hapụrụ ha ka ha nọrọ. O nwere ike ịbụ na ọ chọrọ ịmụtakwu banyere Chineke ha, bụ́ Jehova.
Ma na mberede, ndị eze Jeriko dunyere ozi rutere na nke ya. Ozi eruola ebe niile na e nwere ndị Izrel banyere n’ụlọ Rehab. Gịnị ka Rehab ga-eme? Ọ bụrụ na o zoo ndị nledo a, ọ̀ bụ na ọ gaghị etinye ya na ndị ezinụlọ ya niile ná nsogbu ma ọ bụkwanụ mee ka ndị Jeriko gbuo ha niile? O nwekwara ike ịbụ na ọbịbịa a ndị eze dunyere ozi bịara n’ụlọ Rehab emeela ka o dokwuo Rehab anya na ndị ikom abụọ ahụ bụ ndị Izrel n’eziokwu. Ọ bụrụ na ọ marala na Jehova ka chi ya ike, ọ̀ bụ na ihe a abụghị ohere ọ ga-eji dụnyere Jehova úkwù?
Rehab enwechaghị oge ọ ga-eji chee echiche mara ihe ọ ga-eme. Ma, o mere ngwa ngwa gaa zoo ndị nledo ahụ n’uko ụlọ ya, n’ebe e dewere okporo ahịhịa ogho n’úkwù n’úkwù ka ha kpọọ. Ọ gaziri gwa ndị ahụ eze dunyere, sị: “N’ezie, ndị ikom ahụ bịakwutere m, ma amaghị m ebe ha si bịa. O wee ruo na mgbe chi jiwere, mgbe a chọrọ imechi ọnụ ụzọ ámá, ndị ikom ahụ pụrụ. Amaghị m ebe ndị ikom ahụ gara. Chụwanụ ha ọsọ ọsọ, n’ihi na unu ga-achụkwuru ha.” (Jọshụa 2:4, 5) Weregodị ya na ị na-ahụ ka Rehab lere ndị ahụ eze dunyere ozi anya n’ihu. Ọ̀ ga-abụ na egwu tụwara ya maka na o chere na ha nwere ike ịchọpụta na obi na-akụ ya kpum kpum?
Ma ihe ahụ o kwuru megharịrị ndị ahụ anya. Ha gbapụrụ ozugbo, tinye isi n’ụzọ gara n’ebe a na-eji ụkwụ agafe osimiri Jọdan. (Jọshụa 2:7) Rehab kudara ume. Ihe ahụ o kwuru zọrọ ndị ohu Jehova ahụ ma mee ka ndị ahụ chọrọ igbu ha tinye isi n’ebe ọzọ n’ihi na ha ekwesịghị ịma nke bụ́ eziokwu.
Rehab jizi ọsọ gbagoro n’uko ụlọ ya ma gwa ndị nledo ahụ ihe merenụ. Ọ gwakwara ha otu ihe ọzọ dị ezigbo mkpa, ya bụ, na ụjọ ejidela ndị obodo ya nakwa na obi na-alọ ha mmiri. O doro anya na obi tọrọ ndị nledo ahụ ụtọ mgbe ha nụrụ ihe a o kwuru. Ụjọ na-atụzi ndị Kenan ọjọọ ahụ n’ihi otú Jehova, bụ́ Chineke Izrel, si na-akpa ike. Rehab kwuziri ihe ọzọ anyị na-ekwesịghị ileghara anya. Ọ sịrị: “Jehova bụ́ Chineke unu bụ Chineke n’eluigwe nakwa n’ụwa.” (Jọshụa 2:11) Ihe ndị ọ nụrụla banyere Jehova ezuola ime ka ọ mara na o kwesịrị ịtụkwasị ya obi. N’ihi ya, o nwere okwukwe na Jehova.
Obi siri Rehab ike na Jehova ga-eme ka ndị Izrel merie ndị obodo ya. N’ihi ya, ọ rịọrọ ha ka ha meere ya ebere ma zọpụta ya na ndị ezinụlọ ya. Ndị nledo ahụ kwetara ihe o kwuru ma gwa ya na ha ga-eme otú ahụ ma ọ bụrụ na ọ gbabọghị ha nakwa ma ọ bụrụ na o kegide eriri na-acha uhie uhie na windo ụlọ ya otú a ga na-ahụ ya n’ahụ́ mgbidi obodo ha.—Jọshụa 2:12-14, 18.
O nwere ezigbo ihe anyị nwere ike ịmụta n’aka Rehab gbasara inwe okwukwe. Baịbụl kwuru na “a na-esi n’ihe a nụrụ enwe okwukwe.” (Ndị Rom 10:17) Ọ nụrụ banyere ike Jehova Chineke kpara na otú o si ekpe ikpe ziri ezi. Nke a mere ka o nwee okwukwe na Jehova ma tụkwasị ya obi. Taa, e nwere ọtụtụ ihe anyị nwere ike ịmata gbasara Jehova karịa otú Rehab matara. Ma ajụjụ bụ, ihe ndị anyị na-amụta n’Okwu ya, bụ́ Baịbụl, hà ga-eme ka anyị mata ya ma tụkwasị ya obi?
MGBIDI JERIKO DARA
Rehab gwaziri ndị nledo ahụ ka ha jiri ụdọ si na windo ụlọ ya, bụ́ nke dị n’ahụ́ mgbidi, rịtuo ma tinye isi n’ógbè bụ́ ugwu ugwu. Ha mere otú ahụ. E nwere ọtụtụ ọgba ná mkpọda ugwu ndị dị n’akụkụ ebe ugwu Jeriko, bụ́ ebe ndị nledo ahụ nwere ike izo ruo mgbe ala ga-ajụ oyi, ha alaghachizie n’ebe ụmụ Izrel mara ụlọikwuu ma kọọrọ ha akụkọ ọma ha nụrụ n’ọnụ Rehab.
Ezigbo ụjọ mechara jide ndị bi na Jeriko mgbe ha nụrụ na Jehova emeela ka Osimiri Jọdan kwụsị ịsọ asọ, ụmụ Izrel esi n’ala akọrọ gafere. (Jọshụa 3:14-17) Ma, akụkọ a emeghị ka ụjọ tụwa Rehab, kama o mere ka okwukwe o nwere na Jehova sikwuo ike.
Ọ bụ mgbe ihe a mechara ka ụmụ Izrel bidoro ịga Jeriko gburugburu otu ugboro n’ụbọchị ruo ụbọchị isii. Ma, ihe a bụ ụbọchị nke asaa. Ọ pụkwara iche. Dị ka anyị kwuru ná mmalite isiokwu a, ha bidoro nke ụbọchị a n’isi ụtụtụ. Mgbe ndị agha ahụ gachara Jeriko gburugburu otu ugboro, ha akwụsịghị, kama ha gakwara ya gburugburu ọzọ ọtụtụ ugboro. (Jọshụa 6:15) Gịnị ka ihe a ndị Izrel na-eme pụtara?
Mgbe ha gara Jeriko gburugburu nke ugboro asaa n’ụbọchị nke asaa ahụ, ha kwụsịrị. Ha kwụsịkwara ịfụ opi, ebe niile adaa jụụ. Ọ ga-abụ na ebe niile gbawaziri aghara n’ime Jeriko. Mgbe ahụ, Jọshụa gwara ndị agha Izrel ka ha tie mkpu, ha etie oké mkpu. Ihe ahụ bụ nke mbụ a nụrụ olu ha kemgbe ha gawara Jeriko gburugburu. Ọ̀ ga-abụ na ndị nche Jeriko, bụ́ ndị nọ n’elu mgbidi, nọ na-eche n’obi ha ma ọ̀ bụ naanị mkpu a ndị Izrel tiri bụ otú ha chọrọ isi lụso ha agha? Ọ bụrụ ihe ha chere, ihe mezirinụ tụrụ ha n’anya. Mgbidi Jeriko bidoro ịma jijiji. Ọ malitekwara ịgbawa ruo mgbe ọ daruru ala. Mgbe uzuzu kuchasịrị, a hụrụ na e nwere ebe na-adaghị ná mgbidi ahụ. Ụlọ Rehab ka guzo. Ọ bụ naanị ya fọrọ. Nke a gosiri na Rehab nwere okwukwe. Chegodị otú obi dị ya mgbe ọ hụrụ otú Jehova si chebe ya na ezinụlọ ya. *—Jọshụa 6:10, 16, 20, 21.
Ụmụ Izrel kwanyeere Rehab ùgwù n’ihi okwukwe ya. Mgbe ha hụrụ na ọ bụ naanị ụlọ ya fọrọ ná mgbidi Jeriko, ha matara ozugbo na Jehova nọnyeere ya. Mgbe ndị Izrel bibichara ndị bi na Jeriko, ha hapụrụ Rehab ka o biri n’ebe dị nso n’ebe ha mara ụlọikwuu. Rehab mechaziri bụrụ onye Juu. Ọ lụrụ nwoke aha ya bụ Salmọn. Ha mụtara Boaz. Mgbe Boaz toro, ọ ghọrọ nwoke e ji okwukwe ya ama atụ. Ọ lụrụ Rut, bụ́ nwaanyị Moab. * (Rut 4:13, 22) Ọ bụ n’ezinụlọ ndị a nwere okwukwe ka a mụrụ Eze Devid, mechaakwa mụọ Mesaya ahụ, bụ́ Jizọs Kraịst.—Jọshụa 6:22-25; Matiu 1:5, 6, 16.
Akụkọ Rehab gosiri na o nweghị onye n’ime anyị Jehova na-ejighị kpọrọ ihe. Ọ na-ahụ anyị niile, na-enyochakwa obi anyị. Obi na-atọkwa ya ụtọ mgbe ọ bụla ọ hụrụ na anyị nwere okwukwe ka Rehab. Ọ bụ okwukwe ya mere o ji mee ihe ndị o mere. Ọ bụ ya mere Baịbụl ji kwuo na ‘e sitere n’ọrụ kpọọ ya onye ezi omume.’ (Jems 2:25) Anyị ga-egosi na anyị maara ihe ma ọ bụrụ na anyị eṅomie okwukwe Rehab.
^ para. 27 Jehova mezuru nkwa ndị nledo abụọ ahụ kwere Rehab.
^ para. 28 Ọ bụrụ na ị chọrọ ịmatakwu gbasara Rut na Boaz, gụọ isiokwu bụ́ “Ṅomie Okwukwe Ha” n’Ụlọ Nche Julaị 1, 2012 nakwa nke Ọktoba 1, 2012.


text:
Ihe Ndị Na-eme n’Ụwa
Izrel
Otu akwụkwọ akụkọ kwuru na ndị Izrel ndị bu nkwarụ pụta ụwa agaghịzi na-agba ndị dọkịta akwụkwọ maka na ha achọpụtaghị na ha ga-enwe nkwarụ ma a mụọ ha. Ma, ndị nne na nna nwere ike ịgba ha akwụkwọ ka ha nye ha ego ha ga-eji na-azụ nwa ha nwere nkwarụ ma na-elekọta ya.
Ọstrelia
N’Ọstrelia, e kee ndị di na nwunye ụzọ iri, ụzọ asatọ n’ime ha na-ebu ụzọ biri tupu ha agbaa akwụkwọ.
Gris
Na Gris, Ụlọ Ọrụ Na-ahụ Maka Ahụ́ Ike gụkọrọ mmadụ ole ji aka ha gbuo onwe ha malite n’ọnwa Jenụwarị 2010 ruo n’ọnwa Mee 2010. Ha gụkọkwara ndị ji aka ha gbuo onwe ha malite n’ọnwa Jenụwarị 2011 ruo n’ọnwa Mee 2011. Ha chọpụtara na ndị ji aka ha gbuo onwe ha n’ọnwa Jenụwarị 2011 ruo n’ọnwa Mee 2011 ji okpukpu anọ kara ndị nke ji aka ha gbuo onwe ha n’ọnwa Jenụwarị 2010 ruo n’ọnwa Mee 2010. Ihe kpatara ya bụ na ihe na-esiri ọtụtụ mmadụ ike na Gris.
Amerịka
Ụlọ ọrụ na-ahụ maka nri n’Amerịka kwuru na e kee nri a na-enweta n’obodo ahụ ụzọ iri, ụzọ anọ n’ime ya na-ala n’iyi. Dị ka ihe atụ, e kee ihe a kọrọ n’ubi ụzọ iri, a na-ahapụ ihe fọrọ obere ka ọ bụrụ otu ụzọ n’ime ya n’ubi ka ọ laa n’iyi. E kee nri ndị mmadụ na-azụ n’ụlọ nri ụzọ iri, ha anaghị eri ihe fọrọ obere ka ọ bụrụ ụzọ abụọ n’ime ya, ha na-ahapụ ya pụọ. E keekwa nri ezinụlọ gara zụrụ n’ahịa ụzọ iri, ha na-etufu ụzọ abụọ na ọkara n’ime ya.
Madagaska
O nwere otu ogwumagala a hụrụ na Madagaska n’oge na-adịbeghị anya. O nweghị nke pere mpe ka ya n’ụwa niile. O nwedịrị ike ịnọ ná mbọ aka. Ma, ndị ọkachamara na-ekwu na ụdị ogwumagala a nwere ike ịnwụcha n’ihi otú e si na-asụkpọ ọhịa na Madagaska.


text:
“Ka Ntachi Obi Rụzuo Ọrụ Ya”
“Ka ntachi obi rụzuo ọrụ ya, ka unu wee zuo ezu, gbasiekwa ike n’ụzọ niile, n’enweghị ihe ọ bụla kọrọ unu.”—JEMS 1:4.
ABỤ: 135, 139
1, 2. (a) Olee ihe anyị ga-amụta n’otú Gidiọn na narị ndị ikom atọ ya si tachie obi? (Lee ihe e sere ná mmalite isiokwu a.) (b) Dị ka e kwuru na Luk 21:19, gịnị mere ntachi obi ji dị́ ezigbo mkpa?
CHEGODỊ mgbe Gidiọn du ndị agha Izrel gaa ịlụso ndị iro ha ọgụ kpụ ọkụ n’ọnụ ma na-agwụ ike. Gidiọn na ndị ikom ya chụ ndị Midian na ndị na-akwado ha ruo ihe dị́ ka iri kilomita atọ na abụọ, chụgide ha ruo mgbe chi bọrọ. Baịbụl kọọrọ anyị ihe ọzọ merenụ. Ọ sịrị: “E mesịa, Gidiọn bịarutere Jọdan, gafee ya, ya na narị ndị ikom atọ so ya, ike gwụrụ ha.” Ma, ha emeribeghị n’agha ahụ. Ha ka ga-alụso puku ndị agha iri na ise ọgụ, bụ́ ndị nọ́ na-emegbu ndị Izrel kemgbe ọtụtụ afọ. N’ihi ya, Gidiọn na ndị agha ya agaghị ada mbà. Ọ bụ ya mere ha ji chụrụ ndị iro ha ahụ na-aga, mechaa merie ha.—Ndị Ikpe 7:22; 8:4, 10, 28.
2 Anyịnwa na-alụkwa ọgụ tara akpụ ma na-agwụ ike. Ndị iro anyị na-alụso ọgụ bụ ma Setan ma ụwa ya ma ezughị okè anyị. Ụfọdụ n’ime anyị alụọla ọgụ a ọtụtụ afọ. Jehova enyerela anyị aka imeri ọtụtụ mgbe. Ma, anyị emeribeghị n’ọgụ nke ikpeazụ. Mgbe ụfọdụ, ike ịlụ ọgụ ahụ na ike ichere ọgwụgwụ ụwa ochie a nwere ike ịgwụwa anyị. Jizọs dọrọ anyị aka ná ntị na n’oge ikpeazụ a, ọnwụnwa siri ike ga-abịara anyị nakwa na a ga na-emegide anyị. Ma, o kwukwara na anyị ga-emeri ma ọ bụrụ na anyị atachie obi. (Gụọ Luk 21:19.) Gịnị bụ ntachi obi? Olee ihe ga-enyere anyị aka ịtachi obi? Gịnị ka anyị ga-amụta n’aka ndị tachiri obi? Oleekwa otú anyị ga-esi kwe “ka ntachi obi rụzuo ọrụ ya”?—Jems 1:4.
GỊNỊ BỤ NTACHI OBI?
3. Gịnị bụ ntachi obi?
3 Na Baịbụl, ntachi obi apụtaghị naanị idi nsogbu ma ọ bụ mmadụ iwere ụwa ya otú o si hụ ya. Ọ gbasara otú anyị si ele ọnwụnwa bịaara anyị anya na otú obi dị anyị maka ya. Ntachi obi na-enyere anyị aka inwe obi ike, ikwesị ntụkwasị obi, na inwe ndidi. Otu akwụkwọ kwuru na ntachi obi bụ àgwà na-enyere anyị aka inwe olileanya siri ike ma ghara ịda mbà ma ọnwụnwa bịara anyị. Ọ na-enyere anyị aka iguzosi ike ma kwụrụ chịm ọ bụrụgodị na ọnwụnwa tara akpụ abịara anyị. Ntachi obi ga-eme ka anyị lee ọnwụnwa ndị ahụ anya ka mmeri ma lekwasị anya n’ihe anyị na-achụ, ọ bụghị n’ahụhụ anyị na-ata.
4. Gịnị mere anyị nwere ike iji kwuo na ọ bụ ịhụnanya na-eme ka anyị na-atachi obi?
4 Ịhụnanya na-eme ka anyị na-atachi obi. (Gụọ 1 Ndị Kọrịnt 13:4, 7.) Olee ihe ụfọdụ anyị ga-atachi obi na ha? Otú anyị si hụ Jehova n’anya ga-eme ka anyị na-edi ihe ọ bụla o kwere ka o mee. (Luk 22:41, 42) Ịhụnanya anyị hụrụ ụmụnna anyị ga-enyere anyị aka ịna-edi ezughị okè ha. (1 Pita 4:8) Otú anyị si hụ di anyị ma ọ bụ nwunye anyị n’anya ga-enyere anyị aka ịna-edi “mkpagbu” ndị di na nwunye na-enwe n’agbanyeghị na ha na-enwe obi ụtọ. Ọ ga-enyekwara anyị aka ịna-agba mbọ ka anyị na di anyị ma ọ bụ nwunye anyị na-adịkwu ná mma.—1 Ndị Kọrịnt 7:28.
OLEE IHE GA-ENYERE GỊ AKA ỊNA-ATACHI OBI?
5. Gịnị mere o ji bụrụ Jehova kacha kwesị inyere anyị aka ịtachi obi?
5 Na-arịọ Jehova ka o nye gị ike. Jehova bụ “Chineke onye na-enye ntachi obi na nkasi obi.” (Ndị Rom 15:5) Ọ bụ naanị ya na-aghọta ihe niile banyere ọnọdụ anyị, otú obi dị anyị, na otú e si zụọ anyị. N’ihi ya, ọ ma ihe ga-enyere anyị aka ịna-atachi obi. Baịbụl kwuru, sị: “Ọ ga-emere ndị na-atụ egwu ya ihe na-agụ ha, ọ ga-anụkwa mkpu enyemaka ha na-eti, ọ ga-azọpụtakwa ha.” (Abụ Ọma 145:19) Ma, olee otú Chineke ga-esi zaa ekpere anyị na-ekpe ka o nye anyị ike anyị ga-eji tachie obi?
Ebe Jehova na-aghọta ihe niile banyere anyị, ọ ma ihe ga-enyere anyị aka ịna-atachi obi
6. Ọnwụnwa bịara anyị, olee otú Chineke nwere ike isi ‘meere anyị ụzọ mgbapụ’ otú ahụ o kwere nkwa na Baịbụl?
6 Jehova kwere nkwa ‘imere anyị ụzọ mgbapụ’ ma anyị rịọ ya ka o nyere anyị aka ịtachi obi. (Gụọ 1 Ndị Kọrịnt 10:13.) Olee otú o si eme ya? Mgbe ụfọdụ, o nwere ike iwepụ ọnwụnwa bịaara anyị. Ma, ọtụtụ mgbe, ọ na-enye anyị ike ka anyị nwee ike ‘ịtachi obi n’ụzọ zuru ezu, jirikwa ọṅụ na-enwe ogologo ntachi obi.’ (Ndị Kọlọsi 1:11) Ebe ọ bụ na ọ ma ihe anyị na-agaghị emeli na ihe anyị na-agaghị edili, ọ gaghị ekwe ka ọnwụnwa bịaara anyị sie ike nke na anyị agaghị ekwesịli ntụkwasị obi n’ebe ọ nọ.
7. Nye ihe atụ na-egosi ihe mere nri ime mmụọ ga-eji mee ka anyị na-atachi obi.
7 Jiri nri ime mmụọ mee ka okwukwe gị sikwuo ike. Gịnị mere nri ime mmụọ ji dị́ mkpa? Chegodị banyere ihe atụ a: Ugwu Evarest bụ ugwu kacha elu n’ụwa. Mmadụ chọọ ịrị ya, nri ọ ga-eri otu ụbọchị ga-aha ka nri o kwesịrị iri abalị atọ ma ọ bụ anọ. Onye chọrọ ịtachi obi ma rịchaa ugwu ahụ kwesịrị iri nri ga-eme ka o nwee ume. Otú ahụ ka ọ dị anyị. Anyị kwesịrị ịna-eriju nri ime mmụọ afọ ma ọ bụrụ na anyị chọrọ ịna-atachi obi ma nweta ihe anyị na-agba ọsọ ya. Anyị kwesịrị ikpebisi ike iwepụta oge anyị ga-eji na-amụ ihe nke onwe anyị, na-agakwa ọmụmụ ihe. Ihe ndị a ga-eme ka anyị mụta ihe ga-eme ka okwukwe anyị sie ike.—Jọn 6:27.
8, 9. (a) Dị ka e kwuru na Job 2:4, 5, olee ihe dị́ ezigbo mkpa mgbe ọnwụnwa bịaara anyị? (b) Ọ bụrụ na ọnwụnwa abịara gị, olee ihe a na-anaghị ahụ anya i nwere ike icheta?
8 Na-echeta na i kpebiri ịna-erubere Chineke isi. Ọnwụnwa bịara anyị, ọ bụghị naanị na ọ ga-eme ka anyị taa ahụhụ, ọ ga-emekwa ka a mata ma ànyị na-erubere Chineke isi. Ihe anyị mere mgbe ọnwụnwa bịaara anyị ga-egosi ma ànyị kwetara na ọ bụ Jehova kwesịrị ịchị eluigwe na ụwa. Olee otú ọ ga-esi egosi ya? Setan bụ onye iro Chineke, ọ na-alụsokwa ọchịchị Chineke ọgụ. Ọ kparịrị Jehova ma kwuo na ndị mmadụ na-efe Chineke naanị maka ihe ọma ọ na-emere ha. Setan sịrị: “Ihe ọ bụla mmadụ nwere ka ọ ga-enye n’ọnọdụ mkpụrụ obi ya.” Setan kwuru banyere Job, sị: “Iji nwee ihe dị iche, biko, matịa aka gị metụ ọbụna ọkpụkpụ ya na anụ ahụ́ ya, lee ma ọ́ gaghị akọcha gị n’ihu gị.” (Job 2:4, 5) Setan ọ̀ gbanweela kemgbe o kwuchara ihe a? Mbanụ. Mgbe ọtụtụ afọ gachara, ya bụ, mgbe a chụpụrụ ya n’eluigwe, ọ ka nọkwa na-ebo ndị jí obi ha niile na-efe Chineke ebubo mgbe niile. (Mkpughe 12:10) Taa, Setan ka na-ekwu na ihe mere ndị mmadụ ji na-efe Chineke bụ maka ihe Chineke na-emere ha. Ọ chọsiri ike ka anyị jụ ọchịchị Chineke ma kwụsị ijere ya ozi.
9 Ọ bụrụ na ị tawa ahụhụ ma ọnwụnwa bịara gị, weregodị ya na ị na-ahụ ihe a na-agaghị ejili anya nkịtị ahụ. Setan na ndị mmụọ ọjọọ ya nọ n’otu akụkụ. Ha na-ele ka ha hụ ihe ị ga-eme, na-ekwukwa na ị ga-ada mbà. Jehova nọ n’akụkụ nke ọzọ, ya na Eze anyị bụ́ Jizọs Kraịst, ndị e tere mmanụ a kpọliterela n’ọnwụ, na ọtụtụ puku ndị mmụọ ozi. Ha na-ahụkwa ka ị na-agba mbọ, ma ha na-asị gị jisie ike. Obi dị ha ụtọ na ị na-atachi obi ma na-erubere Jehova isi. Ị nụziri ka Jehova sịrị gị: “Mara ihe, nwa m, wee mee ka obi m ṅụrịa, ka m wee zaa onye na-akwa m emo okwu.”—Ilu 27:11.
Jizọs lekwasịrị anya n’uru ntachi obi ya ga-aba
10. Olee otú ị ga-esi lekwasị anya n’uru ntachi obi ga-aba otú ahụ Jizọs mere?
10 Lekwasị anya n’ụgwọ Chineke ga-akwụ gị. Weregodị ya na e nwere obodo i ji ụkwụ na-aga. Mgbe ị nọ n’ụzọ, e nwere ebe yiri ọgba ị ga-esirịrị gafee. Ebe ahụ toro ogologo, gbaakwa ọchịchịrị. Ma, ị ma na ị́ gagide ruo n’isi, ị ga-ahụwakwa ìhè. E nwere ike iji ndụ anyị dị ugbu a tụnyere ụdị njem ahụ. Nsogbu bịaara gị nwere ike isi ezigbo ike, ya adị gị ka nsogbu nke gị ọ̀ karịala. Ị manụ na o nwere mgbe ọ dị Jizọs otú ahụ. Mgbe a kpọgidere ya n’elu osisi ịta ahụhụ, e menyere ya ihere, taakwa ya ezigbo ahụhụ. Oge ahụ nwere ike ịbụ oge kacha siere ya ike. Olee ihe nyeere ya aka ịtachi obi? Baịbụl sịrị na o legidere anya ‘n’ọṅụ e debere n’ihu ya.’ (Ndị Hibru 12:2, 3) Jizọs lekwasịrị anya n’uru ntachi obi ya ga-aba. Nke kacha mkpa bụ na ọ ga-eso mee ka e doo aha Chineke nsọ ma kwado na ọ bụ Chineke kwesịrị ịchị. Ọ ma na ọnwụnwa ahụ agaghị adịte aka, ma ụgwọ ọrụ a ga-enye ya n’eluigwe ga-adịru mgbe ebighị ebi. Taa, ọnwụnwa ndị na-abịara gị nwere ike ịna-ebu gị aka, na-ewutekwa gị. Ma, cheta na ha agaghị adịte aka.
“NDỊ TACHIRI OBI”
11. Gịnị mere anyị ji kwesị ịtụle ihe “ndị tachiri obi” mere?
11 Ọ bụghị naanị anyịnwa na-atachi obi. Mgbe Pita onyeozi chọrọ ịgba Ndị Kraịst ume ka ha tachie obi n’ọtụtụ ọnwụnwa sí n’aka Setan, o dere, sị: “Guzogidenụ ya, sienụ ike n’okwukwe, ebe unu maara na òtù ụmụnna unu niile ndị nọ n’ụwa na-ata ụdị ahụhụ a unu na-ata.” (1 Pita 5:9) Ihe Baịbụl kọrọ banyere “ndị tachiri obi” na-akụziri anyị otú anyị ga-esi kwesị ntụkwasị obi. Ọ na-eme ka obi sie anyị ike na anyị ga-atachili obi, na-echetakwara anyị na Chineke ga-agọzi anyị ma anyị na-erubere ya isi. (Jems 5:11) Ka anyị mụọ banyere ụfọdụ n’ime ndị tachiri obi. [1]—Gụọ ihe e dere ná ngwụcha isiokwu a.
12. Olee ihe ndị anyị kwesịrị ịmụta n’ihe ndị cherọb nọ́ n’ogige Iden mere?
12 Ndị cherọb bụ ndị mmụọ ozi ọkwá ha dị elu. Mgbe Adam na Iv mehiechara, Jehova nyere ụfọdụ ndị cherọb ọrụ ọhụrụ n’ụwa. Ọ dị ezigbo iche n’ọrụ ha na-arụ mgbe ha nọ n’eluigwe. Ihe ha mere nwere ike ịkụziri anyị otú anyị ga-esi na-atachi obi ma é nye anyị ọrụ siri ike. Baịbụl kwuru na Jehova mere “ka ndị cherọb nọrọ n’ebe ọwụwa anyanwụ nke ogige Iden, debekwa mma agha nke ihu ya na-egbukepụ ọkụ, nke nọ na-echigharị onwe ya iji na-eche ụzọ e si abanye n’ebe osisi nke ndụ ahụ dị nche.” [2] (Gụọ ihe e dere ná ngwụcha isiokwu a.) (Jenesis 3:24) Baịbụl ekwughị na ndị cherọb ahụ tamuru ntamu ma ọ bụ chee na ha akarịala ọrụ ahụ e nyere ha. Ike ya agwụghị ha. Ha adaghịkwanụ mbà. Kama, ha rụgidere ọrụ ahụ ruo mgbe ha rụchara ya, nke nwere ike ịbụ n’oge Iju Mmiri, ya bụ, mgbe ihe karịrị otu puku afọ na narị isii gachara.
13. Olee ihe mere ka Job nwee ike ịtachi obi n’ọnwụnwa bịaara ya?
13 Job, bụ́ onye ezi omume. O nwere ike iwute gị mgbe ụfọdụ ma enyi gị ma ọ bụ onye ezinụlọ unu gwa gị okwu ọjọọ. O nwekwara ike ịbụ na ị na-arịa ezigbo ọrịa ma ọ bụ na-eru uju n’ihi na onye ị hụrụ n’anya nwụrụ. N’agbanyeghị ihe merenụ, ihe Job mere nwere ike ịkasi gị obi. (Job 1:18, 19; 2:7, 9; 19:1-3) Job amaghị ihe mere ọtụtụ ọnwụnwa ji bịara ya. Ma, ọ daghị mbà. Olee ihe nyeere ya aka ịtachi obi? Nke mbụ bụ na ọ hụrụ Jehova n’anya, ọ chọghịkwa ime ihe ga-ewe ya iwe. (Job 1:1) Job chọrọ ime ihe dị́ Chineke mma, ma mgbe ihe dị mma ma mgbe nsogbu bịara. Ihe ọzọ bụ na Jehova nyeere Job aka ịghọta ike ya. Otú o si mee ya bụ ịgwa Job banyere ihe ụfọdụ dị́ ebube o kere. Ihe a mere ka obi sikwuo Job ike na Jehova ga-eme ka ọnwụnwa ndị bịaara ya bie mgbe oge ruru. (Job 42:1, 2) Ọ bụ ihe mechara mee. Jehova wepụrụ nsogbu Job, meekwa ka o nwee ihe ndị o nwere na mbụ. ‘Jehova nyeghachiri Job ihe niile o nwere, okpukpu abụọ.’ Job “mere agadi, ụbọchị ndụ ya jukwara ya afọ.”—Job 42:10, 17.
14. Dị ka e kwuru ná 2 Ndị Kọrịnt 1:6, olee otú ntachi obi Pọl si nyere ndị ọzọ aka?
14 Pọl onyeozi. À na-emegide gị ma ọ bụ na-akpagbu gị? Ọ bụrụ na ị bụ okenye ọgbakọ ma ọ bụ onye nlekọta sekit, ọtụtụ ọrụ ị na-arụ hà na-agwụ gị ike? Ọ bụrụ otú ahụ, ihe Pọl mere nwere ike inyere gị aka. A kpagburu Pọl nke ukwuu, ya ana-echegbukwa onwe ya mgbe niile banyere ụmụnna nọ́ n’ọgbakọ dị́ iche iche. (2 Ndị Kọrịnt 11:23-29) Ma, Pọl adaghị mbà. Ihe o mere mere ka okwukwe ndị ọzọ sikwuo ike. (Gụọ 2 Ndị Kọrịnt 1:6.) Otú i si atachi obi nwekwara ike ịgba ndị ọzọ ume ịtachi obi.
NTACHI OBI Ọ̀ ‘GA-ARỤZU ỌRỤ YA’ N’EBE Ị NỌ?
15, 16. (a) Olee “ọrụ” ntachi obi ga-arụzurịrị? (b) Nye ihe atụ na-egosi otú anyị ga-esi kwe “ka ntachi obi rụzuo ọrụ ya.”
15 Jems, bụ́ onye na-eso ụzọ Jizọs, si n’ike mmụọ nsọ dee, sị: “Ka ntachi obi rụzuo ọrụ ya, ka unu wee zuo ezu, gbasiekwa ike n’ụzọ niile, n’enweghị ihe ọ bụla kọrọ unu.” (Jems 1:4) Olee otú ntachi obi ga-esi rụzuo “ọrụ” ya n’ebe anyị nọ? Ọnwụnwa bịaara anyị nwere ike ime ka anyị mata na anyị kwesịrị ịna-enwekwu ndidi, na-enwekwu obi ụtọ maka ihe e meere anyị, ma ọ bụ na-ahụkwu ndị ọzọ n’anya. Ka anyị na-atachi obi n’ọnwụnwa ahụ, anyị ga-amụtakwu àgwà ndị a, sí otú ahụ mee ka anyị na-akpakwu àgwà ka Ndị Kraịst.
16 Ebe ọ bụ na ntachi obi nwere ike ime ka anyị na-akpakwu àgwà ka Ndị Kraịst, anyị agaghị achọ imebi iwu Jehova naanị iji mee ka ọnwụnwa bịaara anyị bie. Dị ka ihe atụ, ọ bụrụ echiche rụrụ arụ ka gị na ya na-alụ, ekwela ka a nwata gị. Rịọ Jehova ka o nyere gị aka ịjụ echiche ahụ na-ezighị ezi. È nwere onye ezinụlọ unu na-emegide gị? Adala mbà. Kpebisie ike na ị ga na-efe Jehova. I mee otú ahụ, ị ga-atụkwasịkwu Jehova obi. Cheta na anyị ga-atachirịrị obi ma ọ bụrụ na anyị chọrọ ime ihe dị́ Chineke mma.—Ndị Rom 5:3-5; Jems 1:12.
17, 18. (a) Nye ihe atụ na-egosi na ọ dị mkpa ịtachi obi ruo ọgwụgwụ. (b) Ka ọgwụgwụ ụwa a na-eru n’ike n’ike, gịnị kwesịrị ime ka obi sie anyị ike?
17 Anyị kwesịrị ịtachi obi ruo ọgwụgwụ, ọ bụghị ruo naanị obere oge. Chegodị banyere ụgbọ mmiri jí nwayọọ nwayọọ na-ekpu. Ọ bụrụ na ndị nọ́ n’ime ya achọghị ịnwụ, ha ga-egwuru mmiri ruo n’akụkụ osimiri ahụ. Mmadụ daa mbà ozugbo o bidoro igwu mmiri ahụ, mmiri ga-eri ya. Ọ bụrụkwa na ike agwụ mmadụ ma ọ́ fọ obere ka o gwuruo n’akụkụ osimiri ahụ, mmiri ga-erikwa ya. Ọ bụrụ na anyị chọrọ ibi n’ụwa ọhụrụ, anyị kwesịrị ịna-atachi obi. Ka anyị nwee ụdị obi ahụ Pọl onyeozi nwere. Ọ sịrị: “Anyị adịghị ada mbà.”—2 Ndị Kọrịnt 4:1, 16.
18 Obi siri anyị ike otú o siri Pọl na Jehova ga-enyere anyị aka ịtachi obi ruo ọgwụgwụ. Pọl dere, sị: “Anyị na-enwe mmeri n’ụzọ zuru ezu site n’aka onye ahụ nke hụrụ anyị n’anya. N’ihi na ekwetara m na ọnwụ ma ọ bụ ndụ ma ọ bụ ndị mmụọ ozi ma ọ bụ ọchịchị ma ọ bụ ihe ndị dị ugbu a ma ọ bụ ihe ndị gaje ịbịa ma ọ bụ ike ma ọ bụ ịdị elu ma ọ bụ ịdị omimi ma ọ bụ ihe ọ bụla ọzọ e kere eke agaghị enwe ike ikewapụ anyị n’ịhụnanya Chineke nke o gosiri site n’aka Kraịst Jizọs Onyenwe anyị.” (Ndị Rom 8:37-39) N’eziokwu, ike na-agwụ anyị mgbe ụfọdụ. Ma, ka anyị na-eme ka Gidiọn na ndị ikom ya. Ike gwụrụ ha, ma ha adaghị mbà. Ha “nọ na-achụ ndị iro ha.”—Ndị Ikpe 8:4.
^ [1] (paragraf nke 11) Ihe ọzọ ga-agba gị ume bụ ịgụ otú ndị Chineke n’oge anyị a si tachie obi. Dị ka ihe atụ, Akwụkwọ Mgbaafọ (Bekee) nke 1992, 1999, na 2008 kọrọ ihe na-agba ume banyere ụmụnna anyị nọ́ n’Itiopia, Malawi, na Rọshịa.
^ [2] (paragraf nke 12) Baịbụl ekwughị ndị cherọb ole e nyere ọrụ ahụ.