text:
Ndi ke ‘Esịn Ifịk Anam Nti Utom’?
“Christ Jesus . . . [ọkọnọ] idemesie kaban̄a nnyịn man enye . . . anam mme owo ẹsana ẹkabade ẹdi san̄asan̄a ikọt esie, emi ẹsịnde ifịk ẹnam nti utom.”—TITUS 2:13, 14.
1, 2. Nso ukpono ke Mme Ntiense Jehovah kpọt ẹnyene, ndien afo ada didie ukpono emi?
MME owo ẹsibat ke edi ata n̄kpọ ukpono ke ini obio m̀mê ukara ẹnọde mmọ enọ ke ntak nti utom oro mmọ ẹnamde. Ke uwụtn̄kpọ, ẹsikpono ndusụk owo ke ini mmọ ẹn̄wamde idụt iba emi ẹkesin̄wanade ye kiet eken, ẹnam emem. Edi kere adan̄a ukpono emi nnyịn inyenede nte mme isụn̄utom Abasi emi ẹn̄wamde mme owo ẹditie ke emem ye Andibot mmọ!
2 Nnyịn mme Ntiense Jehovah kpọt inyene utọ ukpono emi. Abasi ye Christ ẹdọhọ nnyịn in̄wam mme owo “ẹfiak ẹtie ke emem ye Abasi.” (2 Cor. 5:20) Jehovah ada nnyịn odụri mme owo ọnọ idemesie. Ntem ke ẹn̄wam mme owo ke se ibede idụt 235 ẹdi ufan Abasi ẹnyụn̄ ẹnyene idotenyịn ndidu uwem ke nsinsi. (Titus 2:11) Nnyịn imesịn ifịk ikwọrọ eti mbụk inyụn̄ ikot “owo eke amade edibọ mmọn̄ uwem ke mfọn.” (Edi. 22:17) Sia imade ọsọn̄urua utom emi inyụn̄ itịn̄de enyịn inam enye, odot nte ẹkotde nnyịn mbon emi “ẹsịnde ifịk ẹnam nti utom.” (Titus 2:14) Ẹyak ineme nte ndisịn ifịk nnam nti utom ekemede ndin̄wam mbon en̄wen ẹdi ẹdifiọk Jehovah. Ukwọrọikọ edi usụn̄ kiet emi inamde emi.
KPEBE IFỊK JEHOVAH YE JESUS
3. Ntak emi ikọ oro “ifịk Jehovah” anamde inyene mbuọtidem?
3 Isaiah 9:7 ọdọho ke Eyen Abasi edidi Edidem ye nte ke enye ayanam ediwak nti n̄kpọ ọnọ ubonowo. “Ifịk Jehovah mme udịm edinam emi.” Ifịk edi ọkpọsọn̄ udọn̄ emi owo enyenede ndinam n̄kpọ. Ntre, ikọ emi anam inyene mbuọtidem ke enen̄ede ọdọn̄ Jehovah ndinyan̄a ubonowo. Akpana inen̄ede isịn ifịk ke utom ukwọrọikọ sia Jehovah n̄ko enyene ifịk. Nte nsan̄autom Abasi, ndi ke anam ofụri se ekemede man ọkwọrọ eti mbụk?—1 Cor. 3:9.
4. Didie ke Jesus ekenịm mfọnmma uwụtn̄kpọ edika iso nsịn ifịk ke utom ukwọrọikọ?
4 Kere n̄ko ban̄a ifịk Jesus. Enye ama enịm mfọnmma uwụtn̄kpọ edika iso nsịn ifịk ke utom ukwọrọikọ. Enye ama aka iso esịn ifịk ọkwọrọ ikọ tutu esịm usen n̄kpa esie kpa ye ubiọn̄ọ oro enye okosobode. (John 18:36, 37) Sia enye ọkọfiọkde ke imọ imọn̄ isọp isobo ndutụhọ inyụn̄ ikpa, enye ama enen̄ede esịn ifịk an̄wam mme owo ẹdi ẹdifiọk Jehovah.
5. Didie ke Jesus akanam n̄kpọ ekekem ye uwụtn̄kpọ eto fig oro enye ọkọnọde?
5 Ke uwụtn̄kpọ, ke isua 32 E.N., Jesus ama ọnọ uwụtn̄kpọ aban̄a owo emi ekenyenede eto fig ke in̄wan̄ vine esie emi mîkon̄wụmke mfri ke isua ita. Ke ẹma ẹkedọhọ ọdiọn̄ vine esịbe eto fig oro ọduọk, enye ama ekpe ubọk ete ẹnọ imọ ini idọk isọn̄ idọn̄ mbio ikanade eto oro. (Kot Luke 13:6-9.) Ibat ibat owo ẹkedi mbet Jesus ke ini enye ọkọnọde uwụtn̄kpọ emi. Edi nte ikụtde ke uwụtn̄kpọ ọdiọn̄ vine oro, Jesus akada ekpri ini oro okosụhọde—n̄kpọ nte ọfiọn̄ itiokiet—enen̄ede ọkwọrọ ikọ ke Judea ye Perea. Usen ifan̄ mbemiso Jesus akpade, enye ama ofụhọ aban̄a mbon idụt mmọ emi ‘ẹkekopde edi iyereke.’—Matt. 13:15; Luke 19:41.
6. Ntak emi ikpesịnde ifịk inam utom ukwọrọikọ?
6 Sia ifiọkde ke utịt enen̄ede ekpere, ndi ikpọfọnke inen̄ede isịn ifịk ke utom ukwọrọikọ? (Kot Daniel 2:41-45.) Nso akwa ifet ke edi ntem ndidi Mme Ntiense Jehovah! Nnyịn idi n̄kukụre mbon emi ẹkemede ndisian mbon en̄wen nte ẹdikọkde mfịna ubonowo. Ke ndondo emi, ewetmbụk n̄kpọntịbe kiet ama obụp mbụme emi enye ọkọdọhọde ke owo ikemeke ndibọrọ. Mbụme oro edi, “Ntak emi idiọkn̄kpọ esitịbede ọnọ nti owo?” Edi utom nnyịn mme Christian ndida Bible mbọrọ utọ mbụme emi. Nnyịn ibat n̄ko ke edi ata n̄kpọ ukpono ndinam emi, ama akam edi mme owo ẹnyịme ndikpan̄ utọn̄. Nte inamde utom Jehovah, akpana “[inyene] ifiopesịt ke spirit.” (Rome 12:11) Jehovah ọyọdiọn̄ utom nnyịn ndien nnyịn imekeme ndin̄wam mme owo ẹdi ẹdifiọk ẹn̄yụn̄ ẹma enye.
EDU N̄WAIDEM ỌNỌ JEHOVAH UBỌN̄
7, 8. Didie ke edu n̄waidem ọnọ Jehovah ubọn̄?
7 Nte ikụtde ke se iketịbede inọ apostle Paul, utom ukwọrọikọ ekeme ndinam ‘itaba idap’ inyụn̄ ‘itie biọn̄.’ (2 Cor. 6:5) Nditọete nnyịn ẹnam ukem n̄waidem emi ke ntak utom ukwọrọikọ. Mme asiakusụn̄ ẹda utom ukwọrọikọ nte akakan utom mmọ, edi ediwak mmọ ẹnyene utom idịbi udia n̄ko. Kere n̄ko ban̄a mme isụn̄utom emi ẹnen̄erede ẹsịn idem ẹn̄wam mme owo ke esenidụt. (Phil. 2:17) Nso kaban̄a mbiowo nnyịn emi ẹsitiede biọn̄ m̀mê ẹtabade idap man ẹse ẹban̄a erọn̄ Jehovah? Imenyene n̄ko mbonusọn̄ ye mbon emi idem mîsọn̄ke emi ẹsidomode ofụri ukeme ndidụk mbono esop nnyụn̄ n̄wọrọ an̄wautom. Esịt nnyịn ọyọhọ ye idara ke ini ikerede iban̄a mme asan̄autom Abasi emi ẹwade idem mi. Edi idem mbon emi mîdụhe ke esop ẹsikụt ke nnyịn ida ukwọrọikọ nte ata akpan n̄kpọ.
8 Kop se owo emi mîdịghe Ntiense ekewetde mi ọnọ mme ewetmbụk n̄kpọntịbe ke United Kingdom: “Mme owo imaha aba ido ukpono . . . Nso ke mme ọkwọrọ ederi ẹnanam? Mmọ isikaha ikọkwọrọ ikọ inọ mme owo nte Christ ekesikwọrọde . . . N̄kukụre ido ukpono emi ẹnamde emi edi Mme Ntiense Jehovah, emi ẹsikade ẹkesobo ye mme owo ẹnyụn̄ ẹnen̄erede ẹsịn idem ẹkwọrọ akpanikọ.” Ata ediwak owo ke ererimbot isimaha ndinam n̄kpọ nnọ mbon en̄wen. Edi sia nnyịn inyịmede ndiwa idem n̄kwọrọ ikọ, emi ọnọ Jehovah Abasi ubọn̄.—Rome 12:1.
9. Nso ikeme ndin̄wam nnyịn ika iso inam nti utom?
9 Edi nso ke ikeme ndinam edieke etiede nte ke imọtọn̄ọ nditek ke ifịk ke utom ukwọrọikọ? Ọkpọfọn itie ikere se Jehovah adade utom ukwọrọikọ anam. (Kot Rome 10:13-15.) Ana mme owo ẹbuọt idem ke Jehovah ẹnyụn̄ ẹkot enyịn̄ esie edieke mmọ ẹyomde edinyan̄a. Edi mmọ ikemeke ndinam emi ibọhọke nnyịn ikwọrọ ikọ inọ mmọ. Akpana emi anam ika iso isịn ifịk inam nti utom inyụn̄ itịn̄ enyịn ikwọrọ eti mbụk Obio Ubọn̄.
NTI EDU ẸNAM MME OWO ẸYOM NDIFIỌK ABASI
10 Ana mme asan̄autom Abasi ẹnyene ifịk, edi idịghe ifịk ikpọn̄ edinam mme owo ẹdituak ibuot ẹnọ Jehovah. N̄kpọ en̄wen emi ekemede ndinam mme owo ẹdi ẹdikpono Abasi edi nti edu Christian. Paul ama owụt adan̄a nte nti edu ẹfọnde ke ini enye ọkọdọhọde ete: “Nnyịn inịmke baba n̄kpọ iduọ kiet, mbak ẹdikụt ndudue ẹnọ utom nnyịn.” (2 Cor. 6:3) Nti ikọ inua ye edu uwem nnyịn ẹnam ukpepn̄kpọ Abasi enyene uku ẹnyụn̄ ẹnam ọdọn̄ mme owo ndiditiene ntuak ibuot nnọ Jehovah. (Titus 2:10) Ke nditịm ntịn̄, imesikop nti utịp oro ẹnyenede ke ini mbon emi ẹnyenede esịt akpanikọ ẹkụtde nti edu nnyịn.
11. Ntak emi ikpọbọn̄de akam iban̄a nte edu nnyịn otụkde mme owo?
11 Kpa nte nti edu ẹsinamde mme owo ẹyom ndituak ibuot nnọ Jehovah, idiọk edu ekeme ndinam owo okûyoyom ndikop n̄kpọ ndomokiet mban̄a Jehovah. Ntre, nnyịn iyomke ndinam n̄kpọ ndomokiet emi edinamde mme owo ke itieutom, ke ufọk, m̀mê ke ufọkn̄wed nnyịn ẹkûyom ndituak ibuot nnọ Jehovah. Edieke nnyịn “ikoide-koi ika iso inam idiọkn̄kpọ,” imekeme nditre ndidi ufan Jehovah. (Heb. 10:26, 27) Emi ekpenyene ndinam inen̄ede ikere iban̄a nte idude uwem inyụn̄ ibọn̄ akam iban̄a nte mbon en̄wen ẹsede nnyịn. Ke ererimbot emi akade-ka iso ọdiọk mi, mme owo ẹkpenyene ndikụt “ukpụhọde ke ufọt . . . owo emi anamde n̄kpọ Abasi ye owo emi mînamke n̄kpọ esie.” (Mal. 3:18) Ke nditịm ntịn̄, nti edu nnyịn ẹsitiene ẹnam mme owo ẹfiak ẹditie ke emem ye Abasi.
12-14. Didie ke nte nnyịn iyọde idomo otụk nte mbon en̄wen ẹsede utom ukwọrọikọ nnyịn? Nọ uwụtn̄kpọ.
12 Paul ekewet ọnọ mbon Corinth ete ke imọyọ ukụt, unana, umia, ye n̄kpọkọbi. (Kot 2 Corinth 6:4, 5.) Edieke nnyịn n̄ko iyọde ukọbọ, emi ayanam mme owo ẹyom ndikpep akpanikọ. Ke uwụtn̄kpọ: Ke ediwak isua ke edem, enyene ebiet ke Angola emi owo mîkoyomke ndikụt Ntiense Jehovah ndomokiet. Ẹma ẹmia nditọete iba emi ẹma ẹkena baptism ye owo 30 eken emi ẹkesidụkde mbono esop nnyịn tutu ẹnọ mmọ ata idiọk unan. Ẹma ẹmia ẹsịm iban ye nditọwọn̄. Mmọ ẹkeyom ndisịn mbio obio ndịk ke idem man mmọ ẹkûkpan utọn̄ ẹnọ Mme Ntiense Jehovah, ntre ẹma ẹnyịk mbio obio ẹdida ẹse nte ẹmiade mmọ. Edi ke ẹma ẹkemia nditọete emi ẹma ke eferife, ediwak owo ke obio oro ẹma ẹka ẹbịne Mme Ntiense ẹte ẹkpep mmimọ Bible. Ke oro ebede, utom ukwọrọikọ akakam akaka iso, ndien ediwak owo ẹma ẹdụk esop, Abasi onyụn̄ ọdiọn̄ nditọete nnyịn.
13 Mbụk emi owụt nte nnyịn ndisọn̄ọ nda nnam akpanikọ nnọ Abasi ekemede nditụk mbon en̄wen. Anaedi ediwak owo ẹma ẹfiak ẹketie ke emem ye Abasi ke ntak uko Peter ye mme apostle eken. (Utom 5:17-29) Nnyịn ndisọn̄ọ nda ekeme ndinam nditọ ufọkn̄wed nnyịn, mbon itieutom nnyịn, m̀mê iman nnyịn ẹbọ akpanikọ.
14 Idụhe ini emi owo mîkọbọke nditọete nnyịn ke nsio nsio itie ke ererimbot emi. Ke uwụtn̄kpọ, ẹsịn n̄kpọ nte nditọete 40 ke ufọk-n̄kpọkọbi ke Armenia ke ntak emi mmọ mînyịmeke ndidụk ekọn̄, ndien etie nte ẹyesịn ediwak en̄wen ke ini iso. Ke Eritrea, ẹsịn mme asan̄autom Jehovah 55 ke ufọk-n̄kpọkọbi, ndien ndusụk nditọete emi ẹbe isua 60. Ke South Korea, n̄kpọ nte Mme Ntiense 700 ẹdu ke ufọk-n̄kpọkọbi ke ntak emi mînyịmeke ndidụk ekọn̄. Ọyọhọ isua 60 tọn̄ọ ẹketọn̄ọ ndikọbọ nditọete nnyịn ke idụt oro. Ikpenyene ndiben̄e Abasi ite anam nsọn̄ọnda nditọete emi ẹkọbọde ke nsio nsio idụt ọnọ enye ubọn̄ onyụn̄ anam mbon emi ẹmade edinen ido ẹditiene ẹtuak ibuot ẹnọ enye.—Ps. 76:8-10.
15. Tịn̄ nte edinam akpanikọ ekemede ndinam mme owo ẹma akpanikọ.
15 Nnyịn ndinam akpanikọ n̄ko ekeme ndinam mme owo ẹbọ akpanikọ. (Kot 2 Corinth 6:4, 7.) Da ifiọkutom emi ke uwụtn̄kpọ: Ke ini eyenete an̄wan kiet okoyomde ndisịn okụk ke masịn usịn okụk ubomisọn̄ oro enye okodụkde, ufan esie ama ọdọhọ enye okûsịn sia ebiet emi enye akade mîyomke usụn̄. Eyenete nnyịn oro ama ọdọhọ ke ana ikpe okụk oro, okposụkedi emi ebiet oro imọ ikade mîyomke usụn̄. Ekem ufan esie ama ọwọrọ ke ubomisọn̄ oro. Ndien awat-ubomisọn̄ oro ama obụp m̀mê enye edi Ntiense Jehovah. Enye ama enyịme, edi obụp enye se inamde enye obụp imọ. Awat-ubomisọn̄ oro ama ọdọhọ ke ima ikop nneme emi mmọ ẹkenemede ẹban̄a okụk ukpeusụn̄, ndien ke imọ imọfiọk ke Mme Ntiense Jehovah ikpọn̄ ẹsinam akpanikọ ke kpukpru n̄kpọ. Ke ọfiọn̄ ifan̄ ẹma ẹkebe, ete kiet ama edidọhọ eyenete an̄wan oro ke Ufọkmbono Obio Ubọn̄ ete, “Ndi emeti mi? Ami ndi awat-ubomisọn̄ oro ekenemede n̄kpọ aban̄a okụk ukpeusụn̄ ye afo. Nte afo akanamde n̄kpọ ama anam ntọn̄ọ ndikpep Bible ye Mme Ntiense Jehovah.” Nti edu nnyịn ẹsinam mme owo ẹma eti mbụk oro ikwọrọde.
YAK EDU UWEM FO ỌNỌ ABASI UBỌN̄ KPUKPRU INI
16. Nso ikeme nditịbe edieke nnyịn iyọde n̄kpọ, inyenede ima, inyụn̄ ifọnde ido? Tịn̄ se mme adaiso ido ukpono ẹnamde.
16 Nnyịn imesitiene idụri mme owo inọ Jehovah ke ini iyọde n̄kpọ, inyenede ima, inyụn̄ ifọnde ido. Ndusụk mbon emi ẹkụtde edu emi ẹkeme ndiyom ndikpep n̄kpọ mban̄a Jehovah, uduak esie, ye ikọt esie. Nti edu ata mme Christian ọnọ Abasi ubọn̄. Ndusụk mme adaiso ido ukpono ẹsinam nte ke imenyene nti edu. Edi mmọ ẹsiforo ẹto ndiwo mme erọn̄ mmọ, ẹnyụn̄ ẹda okụk emi ẹdep ikpọ ufọk ye ikpọ ubomisọn̄. Akam enyene owo mmọ kiet emi ọkọbọpde ufọk ebua esịn ukwak unam ufọk ebịt! Ke akpanikọ, ediwak mbon oro ẹdọhọde ke idi mme anditiene Christ isikereke iban̄a item Jesus emi ọdọhọde “ẹnọ ke mfọn.” (Matt. 10:8) Utu ke oro, mmọ ẹtie nte mme oku ke Israel eset emi ‘ẹkenọde ukpep ke ekọmurua,’ ndien ediwak se mmọ ẹkpepde isịneke ke N̄wed Abasi. (Mic. 3:11) Utọ mbubịk emi inamke owo ndomokiet afiak etie ke emem ye Abasi.
17, 18. (a) Didie ke inọ Jehovah ubọn̄ ke ini ikpebede mme edu esie? (b) Nso inam oyom ndika iso nnam nti utom?
17 Edi mme owo ẹsiyom ndinam ufan ye Abasi ke ini mmọ ẹkụtde ke nnyịn ikpep akpanikọ, ẹnyụn̄ ẹkụtde nte ifọnde ido ye mbọhọidụn̄ nnyịn. Ke uwụtn̄kpọ, ke ini asiakusụn̄ ofụri ini kiet ọkọkwọrọde ikọ ke ufọk ke ufọk usen kiet, enye ama okosobo akanian̄wan ebeakpa kiet ndien mma emi ama ebịn enye ete ọnyọn̄ ke ufọk imọ. Mma emi ọkọdọhọ ke imọ ikodoro ke eberi in̄wana ndikpụhọ bulb ke itie utem udia imọ ke ini enye ọkọkọn̄de usụn̄ ufọk imọ. Eyenete oro ama ọdọhọ enye ete, “Ifọnke afo ndinam oro ke idemfo.” Asiakusụn̄ oro ama okpụhọ bụlb oro ọnọ enye onyụn̄ ebe aka ufọk en̄wen. Ke ini eyen mma oro ekedikopde n̄kpọ emi, esịt ama enem enye tutu enye asan̄a oyom eyenete emi man ọkọm enye. Nte ini akakade, eyen oro ama enyịme ndikpep Bible.
18 Ntak emi ebierede ndika iso nnam nti utom? Anaedi sia ọfiọkde ke ndisịn ifịk n̄kwọrọ ikọ nnyụn̄ ndu uwem ke usụn̄ oro ekemde ye uduak Abasi ọyọnọ Jehovah ubọn̄ onyụn̄ ekeme ndin̄wam mbon en̄wen ẹnyene edinyan̄a. (Kot 1 Corinth 10:31-33.) N̄kpọ en̄wen oro anamde isịn ifịk ikwọrọ ikọ inyụn̄ idu eti uwem edi koro iyom ndiwụt ke imenen̄ede ima Abasi ye mme owo. (Matt. 22:37-39) Edieke isịnde ifịk inam nti utom, nnyịn iyenen̄ede ikop idatesịt idahaemi. Ke adianade do, iyekeme n̄ko ndikụt ini emi kpukpru owo ẹdisịnde ifịk ituak ibuot inọ Andibot nnyịn, kpa Jehovah.


c: text/html

text:
GỊNỊ KA BAỊBỤL NA-AKỤZI?
GỊNỊ KA BAỊBỤL NA-AKỤZI? (IHE GA-ENYERE GỊ AKA)
Jiri Ndụ Kpọrọ Ihe (Nkebi nke 1)
Gịnị mere anyị ji kwesị iji ndụ kpọrọ ihe? Oleekwa otú anyị ga-esi egosi na anyị na-akwanyere ndụ anyị na nke ndị ọzọ ùgwù?
Ihe Ndị Ọzọ Dị Ebe A
Otú E Kwesịrị Isi Na-efe Chineke (Nkebi nke 2)
Mmadụ ikwere na Chineke ọ̀ bụ ebe okwu biri? Ka ò nwere ihe ọzọ Chineke chọrọ ka ndị na-efe ya na-eme?
Otú E Kwesịrị Isi Na-efe Chineke (Nkebi nke 1)
Ọ̀ bụ otú niile e si efe chineke dị ya mma? Olee otú ị ga-esi amata otú Chineke chọrọ ka e si na-efe ya? Chọpụta ihe Baịbụl na-akụzi na ihe ndị i kweere.
Ezinụlọ Unu Ga-enweli Obi Ụtọ (Nkebi nke 2)
Olee ihe ndị nne na nna na ụmụaka ga-amụta n’aka Jizọs? Chọpụta ihe ndị i kweere na ihe Baịbụl kwuru.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Ị̀ Ga-ahụli Chineke Onye Mmadụ Na-enweghị Ike Ịhụ Anya?
“CHINEKE bụ Mmụọ.” Mmadụ enweghị ike ịhụ ya anya. (Jọn 4:24) Ma, ihe Baịbụl kwuru gosiri na e nwere ike ikwu na ụfọdụ ndị ahụtụla Chineke. (Ndị Hibru 11:27) Olee otú mmadụ ga-esi ahụ Chineke anya? Ị̀ ga-ahụli Chineke onye “a na-apụghị ịhụ anya”?—Ndị Kọlọsi 1:15.
Weregodị ọnọdụ anyị tụnyere nke onye kpụrụ ìsì kemgbe a mụrụ ya. Ìsì ahụ o kpuru ọ̀ na-eme ka ọ ghara inwe ihe na-emenụ ọ na-aghọta? Mba. E nwere ọtụtụ ụzọ onye ìsì si amata ndị mmadụ na ihe dị iche iche ọ na-anaghị ahụ, na ihe ndị na-emenụ n’ebe ọ nọ. Otu onye ìsì kwuru, sị: “Ihe mmadụ ji ahụ ụzọ abụghị anya. Ọ bụ obi.”
Otú ahụ ka ọ dịkwa anyị. Ọ bụ eziokwu na anyị agaghị ejili anya nkịtị hụ Chineke, ma anyị nwere ike iji “anya nke obi” anyị hụ ya. (Ndị Efesọs 1:18) E nwere ụzọ atọ i nwere ike isi hụ Chineke. Ka anyị leba ha anya.
‘A NA-AHỤ YA NKE ỌMA MALITE MGBE E KERE ỤWA’
Ntị onye ìsì na-anụ ihe nke ọma karịa nke onye na-ahụ ụzọ, ọ na-abụkwa ya metụ ihe aka, ụbụrụ ya agwa ya ihe ihe ahụ bụ ngwa ngwa. Ọ bụ ihe ọ nụrụ na ihe o bitụrụ aka ka o ji aghọta ihe ndị ọ na-enweghị ike ịhụ anya. Anya gị, ntị gị, imi gị, na aka gị nwekwara ike inyere gị aka ka i nyochaa ihe ndị dị n’ụwa ma ghọta onye Chineke bụ n’agbanyeghị na anyị enweghị ike ịhụ ya anya. Baịbụl kwuru na “àgwà ya ndị a na-apụghị ịhụ anya ka a na-ahụ nke ọma malite mgbe e kere ụwa gaa n’ihu, n’ihi na a na-aghọta ha site n’ihe ndị e kere eke.”—Ndị Rom 1:20.
Dị ka ihe atụ, chebagodịrị ụwa anyị a echiche. Otú Chineke si kee ụwa anyị a gosiri na ọ bụghị naanị ka anyị dịrị ndụ na ya mere o ji kee ya, ọ chọkwara ka ndụ na-atọ anyị ụtọ. Ọ na-abụ ezigbo ikuku kusa anyị n’ahụ́, obi na-atọ anyị ụtọ. Anwụ ụtụtụ chasa anyị, ahụ́ na-ekporo anyị ọkụ. Ọ na-abụkwa anyị taa mkpụrụ osisi dị ụtọ ma ọ bụ nụ ubé nnụnụ, obi adị anyị mma. Ọ̀ bụ na ihe ọma ndị a Chineke na-emere anyị egosighị na ọ na-echebara anyị echiche, na-emesapụ aka, ma dị ọmịiko?
Gịnị ka ihe ndị anyị na-ahụ ná mbara ígwé na-akụziri anyị banyere Chineke? Otu ihe ihe ndị dị n’eluigwe na-akụziri anyị bụ na Chineke dị ike. Ihe ndị sayensị chọpụtara ná nso nso a gosiri na ụwa na ihe ndị dị na mbara ígwé na-asakwu mbara n’ike n’ike. I lee anya n’eluigwe n’abalị, jụọ onwe gị, sị: Ike ahụ mere ka ụwa na ihe ndị dị na mbara ígwé na-asakwu mbara n’ike n’ike si ebee? Baịbụl gwara anyị na ike Onye kere ihe ndị a “dị ukwuu.” (Aịzaya 40:26) Ihe ndị Chineke kere na-egosi na ọ bụ “Onye Pụrụ Ime Ihe Niile,” onye “ike ya dị ukwuu.”—Job 37:23.
‘ONYE KỌWAARA ANYỊ ONYE CHINEKE BỤ’
E nwere otu nwaanyị mụrụ ụmụ abụọ kpuru ìsì. Nwaanyị ahụ sịrị: “Ụmụ m na-esikarị n’ihe m gwara ha amụta ihe. M gwa ha ihe m na-anụ na ihe m na-ahụ, ha ejiri ajụjụ so m ruo mgbe m kọwaara ha ihe niile. Ọ bụ m bụ anya ha.” Otú ahụ ka ọ dịkwa anyị. N’agbanyeghị na “ọ dịghị mmadụ hụtụrụla Chineke mgbe ọ bụla,” Ọkpara Chineke, bụ́ Jizọs, onye nọ n’akụkụ Chineke, kọwaara anyị onye Chineke bụ. (Jọn 1:18) Ebe Jizọs bụ onye mbụ Chineke kere, bụrụkwa onye Chineke mụrụ naanị ya, ọ ghọọrọ anyị anya anyị ji ahụ ihe ndị dị n’eluigwe. Ọ bụ ya ga-agwa anyị nke bụ́ eziokwu banyere Chineke, bụ́ onye anyị na-enweghị ike ịhụ anya.
Jizọs na Nna ya nọrọ ọtụtụ afọ a na-enweghị ike ịgụta ọnụ. Lee ihe ụfọdụ o kwuru banyere Chineke:
Chineke na-arụ ọrụ mgbe niile. “Nna m anọwo na-arụ ọrụ ruo ugbu a.”—Jọn 5:17.
Chineke maara mkpa anyị. “Nna unu maara ihe ndị na-akpa unu tupu unu arịọ ya.”—Matiu 6:8.
Chineke na-enye anyị ihe ndị dị anyị mkpa. ‘Nna unu nọ n’eluigwe na-eme ka anyanwụ ya waara ndị ọjọọ na ndị ọma, na-emekwa ka mmiri zooro ndị ezi omume na ndị ajọ omume.’—Matiu 5:45.
Chineke ji onye ọ bụla n’ime anyị kpọrọ ihe. “Ọ̀ bụ na a dịghị ere nza abụọ otu mkpụrụ ego nke ga-azụtali naanị ihe dị nta? Ma o nweghị otu n’ime ha ga-ada n’ala, Nna unu aghara ịma. Ma a gụwo ntutu niile dị n’isi unu ọnụ. Ya mere, unu atụla egwu: Unu dị oké ọnụ ahịa karịa ọtụtụ nza.”—Matiu 10:29-31.
ONYE MERE KA A MATA CHINEKE A NA-ENWEGHỊ IKE ỊHỤ ANYA
Otú ndị kpuru ìsì na-esikarị aghọta ihe na-adị iche n’otú ndị na-ahụ ụzọ si aghọta ihe. Onye kpuru ìsì nwere ike iwere ebe gbara ọchịchịrị ka ebe juru oyi anwụ na-anaghị acha kama iwere ya ka ebe gbara itiri. Otú ahụ onye na-anaghị ahụ ụzọ chaa chaa na-agaghị ama ihe bụ́ ìhè na ọchịchịrị, ọ bụ otú ahụ ka anyị na-enweghị ike ịghọta onye Jehova bụ ma ọ bụrụ na e nyereghị anyị aka. Ọ bụ ya mere Jehova ji zitere anyị onye na-akpa àgwà ka ya.
Onye ahụ Jehova zitere bụ Jizọs. (Ndị Filipaị 2:7) Ihe Jizọs mere abụghị naanị ịgwa anyị banyere Nna ya, o gosikwara anyị ụdị onye Chineke bụ. E nwere mgbe onye na-eso ụzọ Jizọs aha ya bụ Filip gwara Jizọs, sị: “Onyenwe anyị, gosi anyị Nna ahụ.” Ma, Jizọs sịrị ya: “Onye hụrụ m ahụwokwa Nna m.” (Jọn 14:8, 9) Olee àgwà ndị Jizọs kpara bụ́ ndị mere ka anyị ‘hụ’ ma ọ bụ ghọta ụdị onye Nna ya bụ?
Jizọs dị umeala n’obi, ọ na-emesapụkwara ndị mmadụ ihu. (Matiu 11:28-30) Àgwà ọma ya mere ka ndị mmadụ na-akpa ya nso. Ọ na-ewute Jizọs ma ọ hụ ka ndị mmadụ nọ ná mwute. Ọ na-esokwa ndị na-aṅụrị ọṅụ aṅụrị ọṅụ. (Luk 10:17, 21; Jọn 11:32-35) Mgbe ọ bụla ị na-agụ ebe kọrọ gbasara Jizọs na Baịbụl ma ọ bụ na-egere ya egere, mee ka obi gị dịrị na ya, gbalịakwa ka ọ dị gị ka ị̀ na-ahụ ka ihe ahụ na-eme. Ọ bụrụ na i chebara otú Jizọs si mesoo ndị mmadụ ihe echiche, ị ga-aghọtakwu àgwà ndị magburu onwe ha Chineke nwere, àgwà ndị ahụ ga-emekwa ka ị hụ Chineke n’anya.
IHE NDỊ Ị GA-EME KA Ị GHỌTA ONYE CHINEKE BỤ NKE ỌMA
Otu onye na-ede akwụkwọ kwuru otú ndị ìsì si aghọta ihe ndị na-eme n’ụwa. Ọ sịrị: “Ndị ìsì na-aghọta ihe obere obere. Ha na-esi ụzọ dị iche iche aghọta ya (aka ha metụrụ n’ihe, ísì ha nụrụ, olu ma ọ bụ ụda ha nụrụ, na ụzọ ndị ọzọ). Ha jikọta ihe niile a, ha aghọta ihe na-emenụ.” Otú ahụ ka i kwesịkwara ime. Ọ bụrụ na i kirie ihe ndị Chineke kere, gụọ ihe Jizọs kwuru banyere Nna ya ma chee echiche banyere otú àgwà Jizọs kpara si gosi ụdị onye Chineke bụ, ị ga-aghọtazi onye Jehova bụ nke ọma. Jehova ga-adịkwa gị ka onye ị na-ahụ anya.
Ọ bụ otú ahụ ka ọ dị nwoke dịrị ndụ n’oge ochie aha ya bụ Job. Ná mmalite, ‘o kwuru ihe ọ na-aghọtaghị.’ (Job 42:3) Ma mgbe o chebachaara ihe ndị dị ịtụnanya Chineke kere echiche, o kwuru, sị: “Ọ bụ n’akụkọ ka m nụrụ banyere gị, ma ugbu a, anya m na-ahụ gị.”—Job 42:5.
‘Ọ bụrụ na ị chọọ Jehova, ọ ga-ekwe ka ị chọta ya’
Anya gị nwekwara ike ịhụ Chineke. “Ọ bụrụ na ị chọọ [Jehova], ọ ga-ekwe ka ị chọta ya.” (1 Ihe E Mere 28:9) Obi ga-adị Ndịàmà Jehova ụtọ inyere gị aka ka ị chọọ Chineke ma chọta ya n’agbanyeghị na mmadụ enweghị ike iji anya nkịtị hụ ya.


text:
Jehovah Esitịn̄ Ikọ Ọnọ Mme Owo
“Ami mmọn̄ ntịn̄ ikọ, mbọk, kop.”—JOB 42:4.
IKWỌ: 113, 114
1-3. (a) Ntak emi idọhọde ke usem Abasi akan usem owo? (b) Nso ke idineme ke ibuotikọ emi?
ABASI okobot mme owo ye mme angel man mmọ ẹtiene enye ẹdu uwem ẹnyụn̄ ẹkop inemesịt. (Ps. 36:9; 1 Tim. 1:11) Abasi ekebem iso obot Jesus. Apostle John okot Jesus “Ikọ,” ye “ntọn̄ọ edibotn̄kpọ Abasi.” (John 1:1; Edi. 3:14) Jehovah Abasi ama esineme nneme ye Akpan esie, onyụn̄ anam enye ọfiọk se imọ imade inyụn̄ isuade. (John 1:14, 17; Col. 1:15) Apostle Paul owụt ke mme angel n̄ko ẹsineme nneme ẹnyụn̄ ẹnyene usem mmọ, ndien usem emi enen̄ede okpụhọde ye usem mme owo.—1 Cor. 13:1.
2 Jehovah ọfiọk kpukpru n̄kpọ aban̄a ediwak biliọn angel ye mme owo oro enye okobotde. Ata ediwak owo ẹsibọn̄ akam ẹnọ enye ke nsio nsio usem ke ukem ini. Kpa ye oro enye esikpan̄de utọn̄ ọnọ mme akam emi, enye esisụk ekekeme nditịn̄ ikọ ye mme angel nnyụn̄ nteme mmọ se ẹkpenamde kpa ke ukem ini oro. Man Jehovah ekeme ndinam emi, ọwọrọ ke ekikere esie okon akan ekikere owo, usem esie onyụn̄ akan usem owo. (Kot Isaiah 55:8, 9.) Ntre, Jehovah isidaha usem esie itịn̄ ikọ ye mme owo, edi esida usem oro an̄wan̄ade mme owo etịn̄ ikọ ọnọ mmọ.
3 Ke ibuotikọ emi, iyeneme nte Jehovah esidade usem oro an̄wan̄ade mme owo etịn̄ ikọ ye mmọ. Iyonyụn̄ ineme se isinamde enye okpụhọ usem oro enye esidade etịn̄ ikọ ye mme owo.
NTE ABASI ESITỊN̄DE IKỌ ỌNỌ MME OWO
4. (a) Ewe usem ke Jehovah akada etịn̄ ikọ ye Moses, Samuel, ye David? (b) Nso ke ẹkewet ke Bible?
4 Jehovah ekesida usem oro an̄wan̄ade Adam eneme nneme ye enye ke In̄wan̄ Eden. Etie nte Jehovah akada ata akpa usem Hebrew etịn̄ ikọ ọnọ enye. Nte ini akakade, Jehovah ama anam mme owo nte Moses, Samuel, ye David emi ẹkesisemde usem Hebrew, ẹwet Bible. Enye ama ayak mmọ ẹda ikọ idemmọ ẹwet enye ke nsio nsio usụn̄. Mmọ ẹma ẹwet se Abasi eketịn̄de nnennen nnennen ọnọ mmọ, ẹnyụn̄ ẹwet nte enye ekesinamde n̄kpọ ye ikọt esie. Mmọ ẹma ẹwet n̄ko se ikọt esie ẹkesinamde ndiwụt ke imama inyụn̄ ibuọt idem ye enye, ẹnyụn̄ ẹwet nte mmọ mîkọsọn̄ọke ida ye enye. Kpukpru se mmọ ẹkewetde emi ẹnen̄ede ẹnyene ufọn ẹnọ nnyịn mfịn.—Rome 15:4.
5. Ndi usem Hebrew kpọt ke Jehovah akada etịn̄ ikọ ye ikọt esie? Nam an̄wan̄a.
5 Idịghe usem Hebrew kpọt ke Jehovah ekesida etịn̄ ikọ ye mme owo. Ke mbon Babylon ẹma ẹkesana nditọ Israel ẹyak, ndusụk nditọ Israel ẹkesisem usem Aramaic. Ekeme ndidi ntak edi oro Jehovah ọkọnọde Daniel, Jeremiah, ye Ezra spirit esie ẹwet ndusụk ikpehe Bible ke usem Aramaic. *
6. Ẹkesan̄a didie ẹnyene Ikọ Abasi ke usem en̄wen?
6 Nte ini akakade, Akwa Alexander eyen Greece ama akan ediwak idụt ke ererimbot, ndien emi ama anam ẹtọn̄ọ ndisem usem Greek emi ẹkekotde Koine, ke ata ediwak idụt. Ediwak mme Jew ẹma ẹtọn̄ọ ndisem usem emi, ndien emi ama anam ẹkabade N̄wed Abasi Usem Hebrew ẹsịn ke usem Greek. Ẹdọhọ ke owo 72 ẹkekabade enye, ẹkenyụn̄ ẹkot enye Septuagint. Enye ekedi akpa Bible oro ẹkekabarede, ama onyụn̄ enen̄ede enyene ufọn. * Sia edide ediwak owo ẹkekabarede Bible emi, ndusụk mmọ ẹkekabarede ẹtiene nte ẹsibonde ikọ ke usem Hebrew, ndusụk ẹkabade ẹtiene nte ẹsitịn̄de ikọ ke usem Greek. Edi mme Jew oro ẹkesemde usem Greek ye mme Christian eyo mme apostle, ẹkeda enye nte Ikọ Abasi.
7. Nnyịn ikere ke ewe usem ke Jesus ekesisem?
7 Ke ini Jesus okodude ke isọn̄, etie nte enye ekesisem usem Hebrew. (John 19:20; 20:16; Utom 26:14) Usem Hebrew oro ẹkesisemde ke eyo mme apostle ama esisịne ikọ Aramaic, ndien etie nte Jesus ama esisịn ndusụk ikọ Aramaic ke ini enye ekesisemde usem Hebrew. Edi enye ama ọfiọk n̄ko usem Hebrew oro Moses ye mme prọfet ẹkesisemde, emi ẹkedade ẹwet Ikọ Abasi oro ẹkesikotde kpukpru urua ke mme synagogue. (Luke 4:17-19; 24:44, 45; Utom 15:21) Nditọ Israel ẹma ẹsisem usem Greek ye Latin n̄ko. N̄wed Abasi itịn̄ke m̀mê Jesus ama esitiene esem mme usem emi.
8, 9. Nso ikanam ẹwet ndusụk n̄wed Bible ke usem Greek, ndien nso ke emi ekpep nnyịn aban̄a Jehovah?
8 Mme mbet Jesus ẹkesisem usem Hebrew, edi ke Jesus ama akakpa, mmọ ẹma ẹsisem mme usem en̄wen. (Kot Utom 6:1.) Nte ediwak owo ẹkedifiọkde eti mbụk Obio Ubọn̄, ediwak mme Christian ẹkedisem usem Greek. Sia ediwak owo ẹkesemde usem Greek, ẹma ẹwet Gospel Mark, Luke, ye John ke usem Greek ẹnyụn̄ ẹkabade Gospel Matthew ẹsịn ke usem Greek. * Mme Gospel emi ẹtịn̄ se Jesus ekekpepde mme owo onyụn̄ anamde. Ntem, ediwak mbet Jesus ẹkesem usem Greek utu ke usem Hebrew. Ẹkewet n̄ko leta apostle Paul ye mme n̄wed Bible eken ke usem Greek.
9 Ke ini mme andiwet N̄wed Abasi Christian Usem Greek ẹkesiyomde ndiwet se ẹketịn̄de ke N̄wed Abasi Usem Hebrew, mmọ ẹkesisio n̄kpọ ke Septuagint ẹwet. Se mmọ ẹkesision̄ode ke Septuagint ẹwet, ama esikpụhọde esisịt ye se ikodude ke N̄wed Abasi Usem Hebrew. Kpa ye oro, se mmọ ẹkesion̄ode emi ẹwet edi ubak N̄wed Abasi emi ẹkedade odudu spirit Abasi ẹwet. Okposụkedi emi mbon oro ẹkekabarede Septuagint ẹkenamde n̄kpri ndudue, se mmọ ẹkekabarede oro esịne ke Bible oro inyenede mfịn. Emi owụt ke Abasi imaha idụt m̀mê usem kiet ikan en̄wen.—Kot Utom 10:34.
10. Ntak emi Jehovah akayakde ẹda nsio nsio usem ẹwet Bible?
10 Se inemede emi owụt ke Jehovah esida nsio nsio usem etịn̄ ikọ ye mme owo. Enye inyịkke nnyịn isem akpan usem kiet man ikeme ndifiọk imọ m̀mê uduak imọ. (Kot Zechariah 8:23; Ediyarade 7:9, 10.) Jehovah ama ọnọ mme owo edisana spirit esie ẹda ẹwet Bible, edi enye ama ayak mmọ ẹda ikọ idemmọ ẹwet enye ke nsio nsio usụn̄.
ABASI ANAM ẸTỊM IKỌ ESIE ẸNỊM
11. Ntak emi Jehovah ekemede nditịn̄ ikọ nnọ mme owo, kpa ye oro mmọ ẹsemde nsio nsio usem?
11 Mme owo ẹsem nsio nsio usem, edi emi inamke Jehovah okûkeme nditịn̄ ikọ nnọ mmọ. Nnyịn isan̄a didie ifiọk? Ke uwụtn̄kpọ, ikọ oro Jesus eketịn̄de ke usem Hebrew ye Aramaic iwakke ke Bible. (Matt. 27:46; Mark 5:41; 7:34; 14:36) Edi, Jehovah ama okụt ete ke ẹwet ikọ Jesus ke usem Greek, ndien nte ini akakade, ẹkabade ẹsịn ke mme usem en̄wen. Ekem, mme Jew ye mme Christian eyo mme apostle ẹma ẹsion̄o Ikọ Abasi ke n̄kani ikpan̄wed Bible ẹwet ediwak ini, ndien emi ama anam mme owo ẹka iso ẹnyene Ikọ Abasi. Ẹma ẹkabade se mmọ ẹkesion̄ode ẹwet emi ẹsịn ke ediwak usem efen efen. John Chrysostom, emi okodude uwem ke n̄kpọ nte isua 400 ke Christ ama akakpa, ọkọdọhọ ke etisịm eyo imọ, ke ẹma ẹkabade se Jesus ekesikpepde mme owo ẹsịn ke usem mbon Syria, Egypt, India, Persia, Ethiopia, ye ata ediwak usem eken.
12. Nso ke ẹkenam mbak mme owo ẹdinyene Bible?
12 Diocletian, Akwa Edidem Rome, emi okodude uwem ke isua 303 eyo Christ ama ọdọhọ ẹfọp kpukpru Bible. Edi enye ikekwe unen, koro ẹma ẹkabade Bible ẹsịn ke ediwak usem. Ediwak mbon en̄wen ẹma ẹdomo ndinam mme owo ẹkûnyene Bible, ẹnyụn̄ ẹwot ndusụk mbon oro ẹkekabarede Bible ye mbon oro ẹkesidade Bible ẹsọk mme owo. Ke n̄kpọ nte isua 500 emi ẹkebede, William Tyndale ama ọtọn̄ọ ndikabade Bible usem Hebrew ye Greek nsịn ke Ikọmbakara. Tyndale ama ọdọhọ owo kiet oro ọkọfiọkde n̄wed etieti ete: “Edieke Abasi enịmde mi uwem, mbemiso ediwak isua ẹbede, nyanam ekpri eyeneren oro awatde n̄kpọ ufụn̄isọn̄ ọfiọk ekese n̄kpọ aban̄a N̄wed Abasi akan nte afo ọfiọkde.” Tyndale ama ọkpọn̄ England efehe aka idụt kiet ke Europe man akakabade onyụn̄ emịn̄ Bible esie. Kpa ye oro ikpọ mbon ufọkabasi ẹkedọhọde ẹfọp kpukpru Bible oro ẹkụtde, ẹma ẹnam ata ediwak owo ẹnyene Bible Tyndale. Nte ini akakade, ẹma ẹmụm Tyndale, ẹfian̄ade enye itọn̄ ẹwot, ẹnyụn̄ ẹbọp enye ẹdian ke eto ẹfọp. Edi mme owo ẹkesụk ẹnyenyene Bible esie. Bible esie ama enen̄ede an̄wam ke ini ẹkekabarede Bible King James, emi ata ediwak owo ẹnyenede.—Kot 2 Timothy 2:9.
13. Nso ke ndụn̄ọde oro ẹnamde ke n̄kani ikpan̄wed Bible owụt?
13 Imọdiọn̄ọ ke n̄kpri ndudue ye ndusụk ukpụhọde ẹdu ke mme Bible oro ẹkekabarede ke eset. Edi, ntaifiọk emi ẹnamde ndụn̄ọde ẹban̄a Bible ẹma ẹda ini ẹdụn̄ọde se idude ke mbai ikpan̄wed Bible, ikpan̄wed Bible eset, ye mme Bible oro ẹkekabarede ke ata eset. Mmọ ẹma ẹmen se mmọ ẹkekụtde ẹdomo ye se idude ke mme Bible oro inyenede mfịn. Ndien mmọ ẹma ẹkụt ke ata ekpri ndudue ye ukpụhọde ẹdu ke ndusụk ufan̄ikọ ke mme Bible oro inyenede mfịn. Edi emi ikpụhọkede etop Bible. Ndụn̄ọde ntem anam mbon oro ẹmade Bible ẹnịm ke se idude ke Bible oro inyenede mfịn edi se Jehovah ọkọnọde edisana spirit esie ẹda ẹwet.—Isa. 40:8. *
14. Bible odu ke usem ifan̄ mfịn?
14 Kpa ye oro mme asua Abasi mîkoyomke mme owo ẹnyene Bible, Jehovah anam ẹkabade Ikọ esie ẹsịn ke nsio nsio usem akan n̄wed efen ekededi. Kpa ye oro ediwak owo mîbuọtke idem ye Abasi, ata ediwak owo ẹnyene Bible. Mfịn Bible odu ke se ibede usem 2,800, edide ofụri Bible m̀mê ndusụk ikpehe esie. Idụhe n̄wed en̄wen ekededi emi ediwak owo ẹnyenede ntem mfịn. Okposụkedi emi esisọn̄de ndikot ndusụk Bible emi ẹkekabarede, n̄kpri ndudue ẹnyụn̄ ẹdude, ekpere ndidi kpukpru Bible ẹnyene etop idotenyịn ye edinyan̄a oro Abasi ọnọde nnyịn.
AMA OYOM ẸFIAK ẸKABADE BIBLE
15. (a) Usem ifan̄ ke “ofụn emi anamde akpanikọ” ada ekpep nnyịn n̄kpọ mfịn? (b) Ntak emi ẹsibemde iso ẹwet n̄wed nnyịn ke Ikọmbakara?
15 Ke 1919, ẹma ẹmek ekpri otu nditọ ukpepn̄kpọ Bible ndidi “ofụn emi anamde akpanikọ onyụn̄ enyenede ọniọn̄.” Mmọ ẹkesida Ikọmbakara ẹkpep ata ediwak ikọt Abasi n̄kpọ. (Matt. 24:45) “Ofụn” emi enen̄ede esịn ukeme ndida nsio nsio usem n̄kpep ikọt Abasi n̄kpọ; usem oro enye adade ekpep nnyịn n̄kpọ ẹbe 700 idahaemi. Mfịn, Ikọmbakara etie nte Koine Greek eset, koro enye ke ata ediwak owo ẹsitịn̄ ke ufọkn̄wed ye ke ini ẹnamde mbubehe. Ntak edi oro ẹsibemde iso ẹwet n̄wed nnyịn ke Ikọmbakara, ndien ẹkabarede ẹsịn ke mme usem en̄wen.
16, 17. (a) Ntak emi ikọt Abasi ẹkeyomde obufa Bible? (b) Nso ke ẹkenam man ẹnyene Bible emi? (c) Brọda Knorr ọkọdọhọ ke obufa Bible emi edinam mme owo ẹnam nso?
16 Ẹda se ẹsiwetde ke kpukpru n̄wed nnyịn ẹto Bible. Ke n̄kpọ nte 1950, ata ediwak owo ẹkesikot Bible King James Version oro ẹkesiode ke 1611. Edi ẹkekabarede enye nte ẹkesitịn̄de Ikọmbakara ke eset, ikonyụn̄ isọpke in̄wan̄a owo. Enyịn̄ Abasi okodu ke itie ifan̄ kpọt ke Bible emi, kpa ye oro enyịn̄ emi odude ke ediwak tọsịn itie ke ata n̄kani ikpan̄wed Bible. Mbon oro ẹkekabarede Bible emi ẹma ẹnam ndudue ẹnyụn̄ ẹdọn̄ mme ufan̄ikọ emi mîkodụhe ke ata n̄kani ikpan̄wed Bible. Mme Bible Ikọmbakara eken oro ẹkekabarede ini oro, ẹma ẹnyene ukem mfịna emi.
17 Ikọt Abasi ẹma ẹyom Bible oro ẹkabarede enen, onyụn̄ etịmde an̄wan̄a owo. Ntre, ẹma ẹtọn̄ọ Kọmiti Ukabade Bible Obufa Ererimbot, ndien mmọ ẹma ẹda se ibede isua duop ẹsio Edikabade Eke Obufa Ererimbot ke eboho itiokiet. Ke ini ẹkesiode akpa eboho ke August 2, 1950, Brọda N. H. Knorr ama ọdọhọ mbon oro ẹkedụkde mbono ete: “Imenen̄ede iyom Bible emi ẹkabarede nte ẹsitịn̄de ikọ mfịn, ẹnyụn̄ ẹkabarede ekekem nte Ikọ Abasi an̄wan̄ade nnyịn mfịn; emi ẹkabarede nnennen se mme andiwet Bible ẹkewetde, man an̄wam nnyịn itetịm ifiọk akpanikọ; Bible emi edisọpde an̄wan̄a mme owo mfịn kpa nte se mme mbet Jesus ẹkewetde ọkọsọpde an̄wan̄a mme usụhọde owo eyo mmọ.” Enye ọkọdọhọ ke imenịm ke Bible emi ayan̄wam ata ediwak owo ẹdifiọk Jehovah.
18. Nso ke ẹkenam man ediwak usem ẹtọn̄ọ ndikabade Edikabade Eke Obufa Ererimbot?
18 Ke 1963, ẹma ẹkabade N̄wed Abasi Christian Usem Greek—Edikabade Eke Obufa Ererimbot ẹsịn ke usem itiokiet en̄wen, oro edi, usem Dutch, French, German, Italian, Portuguese, ye Spanish. Ke 1989, Otu Emi Ẹsede Ẹban̄a Utom Mme Ntiense Jehovah ẹma ẹsiak itie ke ibuot itieutom, emi edin̄wamde ediwak usem ẹtọn̄ọ ndikabade Bible. Ekem ke 2005, ẹma ẹnyịme mme usem oro ẹsikabarede Enyọn̄-Ukpeme ẹkabade Bible emi. Emi anam ẹnyene Edikabade Eke Obufa Ererimbot, ofụri Bible m̀mê ndusụk ikpehe esie, ke se ibede usem 130 mfịn.
19. Nso iketịbe ke October 5, 2013, ndien nso ke idineme ke ibuotikọ oro etienede?
19 Nte ini akakade, ama oyom ẹfiak ẹnam mme ukpụhọde ke Edikabade Eke Obufa Ererimbot Ikọmbakara man etie nte ẹsitịn̄de Ikọmbakara idahaemi. Ke October 5, 2013, owo 1,413,676 emi ẹtode nsio nsio idụt 31, ẹma ẹdụk mbono ofụri isua Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania ọyọhọ 129. Ndusụk mmọ ẹketie ke idụt mmọ ẹda Intanet ẹse se ikakade iso. Kpukpru mmọ ẹma ẹkop inemesịt, ke ini kiet ke otu mbon oro ẹsede ẹban̄a utom nnyịn okosiode Edikabade Eke Obufa Ererimbot Ikọmbakara. Mmọn̄eyet ama asiaha ediwak mbon oro ẹkebọde obufa Bible emi. Ke ini ẹkekotde obufa Bible emi ke mbono ofụri isua oro, mbon oro ẹkedụkde ẹma ẹkụt ke enye emem ndikot, onyụn̄ ọsọp an̄wan̄a owo akan Bible Ikọmbakara en̄wen ekededi. Ibuotikọ oro etienede eyeneme mbufa n̄kpọ oro ẹdude ke Bible emi, ye nte ẹkabarede enye ẹsịn ke mme usem en̄wen.
^ ikp. 5 Ẹkebem iso ẹwet Ezra 4:8–6:18, 7:12-26; Jeremiah 10:11 ye Daniel 2:4b–7:28 ke usem Aramaic.
^ ikp. 6 Septuagint ọwọrọ “Ata ye Duop.” Ẹtie nte ẹketọn̄ọ ndikabade enye ke Egypt ke n̄kpọ nte isua 300 Mbemiso Eyo Christ, ẹnyụn̄ ẹkabade ẹkụre ke isua 150 Mbemiso Eyo Christ. Enye osụk enyenyene ufọn, koro enye an̄wam ntaifiọk emi ẹnamde ndụn̄ọde ẹban̄a Bible ẹfiọk se mme ikọ ye mme udịmikọ Hebrew oro mîtịmke in̄wan̄ake owo, ẹwọrọde.
^ ikp. 8 Ndusụk owo ẹkere ke Matthew ekewet Gospel esie ke usem Hebrew, ndien ekem akabade esịn ke usem Greek.
^ ikp. 13 Se Appendix A3 ke Edikabade Eke Obufa Ererimbot Ikọmbakara eke 2013, se n̄ko ibuotikọ emi, “N̄wed Oro Akasan̄a Didie Ọbọhọ Odu?” ke N̄wed Ofụri Owo, page 7-9.


text:
Tango
-
Version:
-
-
Asụsụ:
-
Nbudata Tango
Nkọwa:
Isi atụmatụ:
- Mee ka olu na video oku
- Search n'ihi na ọrụ site na ekwentị mkpanaaka ọtụtụ
- Ime free oku na ntị na usoro iOS na android
- Mfe na kensinammuo interface
Comments on Tango:
Tango Metụtara software:
Ndị kasị ewu ewu software na-ekwurịta okwu na enyi gburugburu ụwa. The software ana achi achi a elu àgwà nke olu na video nkwurịta okwu, na-na-adaba adaba n'ọnọdụ nke ozi ederede.
Ngwá ọrụ na-ekwurịta okwu na ndị mmadụ gburugburu ụwa. The software-enye gị ohere na-ekwurịta okwu na video ogbako mode na-agbanweta data.
The ngwá ọrụ iji mee ka olu na video oku n'ụwa nile. Usoro ihe omume-enye gị ohere ime ka oku na mobiles na landlines.
Ngwá Ọrụ maka nkwurịta okwu n'etiti ndị ọrụ n'ụwa nile. The software-enye gị ohere ime ka olu oku, video oku na mgbanwe ozi ederede.
The software ka olu ma ọ bụ video oku na zipu ozi ederede. E nwere akpaka kọntaktị mmekọrịta nke onye ọrụ na ngwaọrụ.
The software ịmanye ndị dị iche iche visual mmetụta na video na agbasa ozi n'ikuku. The software bụ ike na-eji otu kamera na-akpọsa na otutu ngwa.
Na-ewu ewu software na-elekwasị anya na-eke ndị kasị ụtọ nkwurịta okwu na webcam. The software nwere a ukwuu nke dị iche iche visual mmetụta.
Ọtọ ngwá ọrụ maka olu nkwurịta okwu. The software na-akpaghị aka na-enwekwu ndị doro anya nke ụda na ewepu mkpọtụ, na-enye ihe ndị magburu onwe àgwà nke nkwurịta okwu.
The software ịsụgharị abata na oku ozi na Skype. The software na-akwado na-ewu ewu ọrụ nke translation na a ọtụtụ asụsụ.
Na-ewu ewu na ngwá ọrụ ozi, na-eme oku ma na-ahazi video okwu. The software interacts na-ewu ewu ọrụ si na Yahoo.
The software kee mebere disk si dị iche iche faịlụ oyiyi. The isi mma nke software bụ virtualization nke Archives nke na-enye ọrụ na faịlụ na-enweghị mkpa n'ihi na ha mwepụ.
The software na-agụ eBooks dị iche iche formats. The doro anya echiche nke tebụl, ihe oyiyi, grafụ na ndetu na-akwado na ederede.
Na-ewu ewu na ngwá ọrụ jikwaa faịlụ na dị iche iche nke usoro. The software na-akwado ọtụtụ ihe bara uru plugins na-ewu na-utilities.
The software ịchọpụta na-chupu na-arụ ọrụ usoro nke malware, na-egbochikwa ihe zuru ezu na ime nke isi antivirus.
The software achọpụta ma na-echebe megide cheaters. Ọzọkwa, ọ na-akwado nchedo megide gamers onye na-eji okwu rụrụ arụ.
Lee ihe software
Ọrụ usoro:
- Windows
- Android
Top software:
Lee ihe software


text:
Akpama égwu N'ihi Nnyocha On Text Ozi iPhone ?
Ndepụta iPhone dịghị mgbe mfe iso ndusụk ini. Jailbreak dị mkpa n'ihi na ọ iPhone ka nsochi software na ya. exactspy bụ ihe kasị mma website maka na mkpanaka gị na nnyocha ngwọta. Ọ n'agbazikw'anyị, nye gị dum nso ngwaọrụ maka nlekota ma nsochi ọ bụla mobile ngwaọrụ. Ị na mkpa nkịtị ohere n'elu mobile maka nbudata na ngwa-adịghị ahụ anya nakwa na ọ ga-amalite nsochi ke zoro ezo n'ụzọ. Na mobile o ga-enweghị ike ịmata na ha na-esoro mobile ma ọ bụ spied.
Soro gị iPhone na exactspy-égwu N'ihi nnyocha Na Text Ozi iPhone
Mobile nnyocha nwere ọhụrụ pụtara na exactspy. Ọ na-enye gị ihe niile ị pụrụ ọbụna na-eche banyere nnyocha. iPhone nsochi n'ezie adịghị mfe n'ihi na oké ọkaibe software ji Apple mobiles. Otú ọ dị, jailbreaking ekwentị na agbaso ya nsochi dị mfe na elu na njedebe exactspy-égwu N'ihi nnyocha Na Text Ozi iPhone. Arụmọrụ dị mfe ma ị pụrụ ịghọta ya ojiji site na onye ọrụ enyi na enyi Filiks.
Ọ bụghị Loose Control karịrị gị iPhone
exactspy website na-enye gị dum ọmụma banyere nnyocha usoro na ịnye ọnụahịa. Zoro ezo nsochi nwere ike mere ebe ugwo software ngwa ị na-agaghị na-emetụta na-akwụ ụgwọ ihe a ego nke na-echefu ihe niile ozi maka ihe ọ bụla iPhone. Ọ na-abịa dị ike atụmatụ, nke adịghị mkpa oge ole ka na-amalite. Nanị otu oge maka nwụnye ma ị ga-mere. Ọ bụrụgodị na ị kwụsịrị na ekwentị gị, ị soro ya, ma ọ bụrụ na a na ngwa arụnyere na ya.
Ihe ị chọrọ ime bụ:
1. Gaa na exactspy si web-na saịtị ma ịzụta software.
2. Download ngwa n'ime ekwentị na ị chọrọ inyocha.
3. Na-ele ekwentị data ọ bụla na ngwaọrụ nke nwere njikọ Ịntanetị.
Na exactspy-égwu N'ihi nnyocha Na Text Ozi iPhone na ị ga-enwe ike:
• nyochaa oku
• Track ederede ozi
• Gụọ ozi ịntanetị
• Track GPS Location
• nyochaa Internet-eji
• Access Kalinda na Address Book
• Gụọ Ozi ozugbo
• Record gburugburu
• Control égwu na Mmemme
• Lee Multimedia faịlụ
• Ka Nwere n'Ime Ime Obodo Control nke ekwentị ọzọ ...
Ị nwere ike Download: Akpama égwu N'ihi Nnyocha On Text Ozi iPhone ?


text:
BAỊBỤL NSỌ—NSỤGHARỊ ỤWA ỌHỤRỤ NKE AKWỤKWỌ NSỌ
Ị̀ ga-achọ ịgụ isiokwu a n’asụsụ %%?
2 Ndị Kọrịnt 8:1-24
8 Ma, ụmụnna anyị, anyị na-eme ka unu mara banyere obiọma Chineke nke na-erughịrị mmadụ nke e nyere ọgbakọ ndị dị na Masedonia,+2 na n’oge ha nọ ná mmekpa ahụ́ n’ihi oké ule ha nọ na ya, ọṅụ dị ukwuu ha nwere kpaliri ha igosi na ha bara ọgaranya n’ụzọ ime mmụọ+ site n’oké mmesapụ aka ha, n’agbanyeghị na ha dara ogbenye nke ukwuu.3 N’ihi na dị ka ike ha hà n’ezie,+ ee, m na-agba akaebe na nke a bụ karịa otú ike ha hà n’ezie.4 Ha onwe ha rịọsiri anyị arịrịọ ike dị ka ha kpebiri n’onwe ha, ka anyị kwe ka ha nwee ihe ùgwù nke iji obiọma na-enye ihe, ka ha kerekwa òkè n’ozi a na-ejere ndị nsọ.+5 Ọ bụghịkwa naanị dị ka anyị tụrụ anya ya, kama ha bu ụzọ nyefee onwe ha n’aka Onyenwe anyị+ nakwa n’aka anyị site n’uche Chineke.6 Ọ bụ ya mere anyị ji gbaa Taịtọs+ ume na ebe ọ bụ ya malitere ya n’etiti unu, otú ahụkwa, ya mee ka ụdị iji obiọma na-enye ihe dị otú a nke unu na-enye zuo ezu.7 Otú o sina dị, dị nnọọ ka unu bara ọgaranya n’ihe niile,+ n’okwukwe na n’okwu na n’ihe ọmụma+ na n’ịnụ ọkụ n’obi niile nakwa n’ịhụnanya a anyị nwere n’ebe unu nọ, baakwanụ ọgaranya n’iji obiọma na-enye ihe a nke a na-enye.8 Ọ bụghị inye unu iwu,+ kama ihe mere m ji na-ekwu ya bụ n’ihi otú o si dị ndị ọzọ ọkụ n’obi nakwa iji chọpụta ma ịhụnanya unu ọ̀ bụ nke ezigbo ya.9 N’ihi na unu maara obiọma Onyenwe anyị Jizọs Kraịst nke na-erughịrị mmadụ, na ọ bụ ezie na ọ bara ọgaranya, ọ dara ogbenye n’ihi unu,+ ka unu wee baa ọgaranya+ site n’ịda ogbenye ya.10 Ana m ekwukwa uche m n’ihe a:+ n’ihi na okwu a baara unu uru,+ ebe ọ bụ na n’otu afọ gara aga, unu malitere, ọ bụghị naanị ime ya eme, kamakwa ịchọ ime ya;+11 ugbu a, mechaakwanụ ya, ka ọ ga-abụ, dị nnọọ ka e nwere ịdị njikere ịchọ ime ya, otú a kwa ka e kwesịrị imecha ya, site n’ihe unu nwere.12 N’ihi na ọ bụrụ na unu bu ụzọ dịrị njikere, ọ bụ ihe a na-anabata karịsịa dị ka ihe mmadụ nwere si dị,+ ọ bụghị dị ka ihe mmadụ na-enweghị si dị.13 N’ihi na ebughị m n’uche ka ọ dịrị ndị ọzọ mfe,+ ma siere unu ike;14 kama site n’ime ka ihe hara nhata, ka ihe mafọọrọ unu wee mejuo ihe kọrọ ha ka ọ dị ugbu a, ka ihe mafọọrọ ha wee mejuokwa ihe kọrọ unu, ka e wee nwee ịha nhata.+15 Dị nnọọ ka e dere, sị: “Onye nwere ihe dị ukwuu enweghị ihe dị ukwuu gabiga ókè, onye nwere ihe dị nta enweghị ihe dịbigara nta oké.”+16 Ma ekele dịrị Chineke maka itinye n’obi Taịtọs+ otu ịdị ọkụ n’obi ahụ e nwere maka unu,17 n’ihi na ọ nabatara agbamume ahụ n’ezie, ma, ebe ọ dị ya ọkụ n’obi nke ukwuu, ọ na-abịakwute unu dị ka o kpebiri n’onwe ya.18 Ma anyị na-ezite ya na nwanna ahụ, onye a na-aja mma n’ọgbakọ niile n’ihi ihe ọ na-eme maka oziọma.19 Ọ bụghị naanị nke ahụ, kama ọgbakọ ndị ahụ họpụtakwara+ ya ka o soro anyị na-ejegharị n’ihe banyere onyinye obiọma a nke anyị na-eje ozi maka ya iji nye Onyenwe anyị otuto,+ iji gosikwa na anyị dị njikere.+20 Ya mere, anyị na-ezere ime ka onye ọ bụla hụta mmejọ+ n’aka anyị n’ihe banyere onyinye mmesapụ aka+ nke a anyị na-eje ozi maka ya.21 N’ihi na anyị “ji ime ihe n’eziokwu na-eme ndokwa, ọ bụghị naanị n’anya Jehova, kamakwa n’anya ụmụ mmadụ.”+22 Anyị na-ezitekwa ha na nwanna anyị, onye anyị chọpụtaworo ọtụtụ mgbe n’ọtụtụ ihe na ọ dị ọkụ n’obi, ma ugbu a, ọ dị ọkụ n’obi nke ukwuu karị n’ihi obi ike dị ukwuu o nwere n’ebe unu nọ.23 Otú ọ dị, ọ bụrụ na e nwere ajụjụ ọ bụla banyere Taịtọs, ọ bụ onye òtù m na onye ọrụ ibe m+ maka ọdịmma unu; ma ọ bụ, n’ihe banyere ụmụnna anyị, ha bụ ndịozi nke ọgbakọ dị iche iche na ebube nke Kraịst.24 Ya mere, gosinụ ha ihe àmà nke ịhụnanya unu+ na ihe anyị ji nyaa isi+ banyere unu, n’ihu ọgbakọ dị iche iche.


text:
Akụkọ nke 90: Mgbe Jizọs na Otu Nwaanyị Nọ n’Akụkụ Olulu Mmiri
JIZỌS kwụsịrị izu ike n’akụkụ otu olulu mmiri dị na Sameria. Ndị na-eso ụzọ ya abanyewo n’ime obodo ịzụta ihe oriri. Nwaanyị a Jizọs na-agwa okwu bịara isere mmiri. Jizọs sịrị ya: ‘Nye m mmiri ka m ṅụọ.’
Nke a juru nnọọ nwaanyị ahụ anya. Ị̀ ma ihe kpatara ya? Ọ bụ n’ihi na Jizọs bụ onye Juu, nwaanyị ahụ abụrụ onye Sameria. Ihe ndị Sameria adịghị amasị ọtụtụ ndị Juu. Ha na ha adịghịdị ekwurịta okwu! Ma Jizọs hụrụ ụdị mmadụ niile n’anya. O wee sị ya: ‘A sị na ị ma onye na-arịọ gị mmiri ọṅụṅụ, ị ga-arịọ ya ka o nye gị mmiri nke na-enye ndụ, ọ ga-enyekwa gị.’
Nwaanyị ahụ wee sị ya: ‘Nna anyị ukwu, olulu mmiri a dị omimi, i jighịkwa bọket ọ bụla. Ebee ka ị ga-enweta mmiri ahụ na-enye ndụ?’
‘Ọ bụrụ na ị ṅụọ mmiri si n’olulu a, akpịrị ga-akpọ gị nkụ ọzọ,’ ka Jizọs sịrị ya. ‘Ma mmiri m na-enye pụrụ ime ka mmadụ dị ndụ ruo mgbe ebighị ebi.’
Nwaanyị ahụ wee sị ya: ‘Nna anyị ukwu, nye m mmiri ahụ! Nke ahụ ga-emekwa ka akpịrị ghara ịkpọ m nkụ ọzọ. M gaghịzi na-abịa ebe a isere mmiri.’
Nwaanyị ahụ chere na Jizọs na-ekwu banyere mmiri nkịtị. Ma ọ na-ekwu maka eziokwu banyere Chineke na alaeze ya. Eziokwu a yiri mmiri na-enye ndụ. Ọ pụrụ inye mmadụ ndụ ebighị ebi.
Jizọs wee sị nwaanyị ahụ: ‘Gaa kpọọ di gị, ma bịaghachi.’
‘Enweghị m di,’ ka nwaanyị ahụ zara.
Jizọs asị ya: ‘Ị zara nke ọma. I nwewo di ise, nwoke nke gị na ya bikwa ugbu a abụghị di gị.’
O juru nwaanyị ahụ anya n’ihi na ihe a niile bụ eziokwu. Olee otú Jizọs si mara ihe ndị a? Ọ bụ n’ihi na Jizọs bụ Onye ahụ e kwere ná nkwa nke Chineke zitere, Chineke nyekwara ya ihe ọmụma nke a. Ọ bụ n’oge a ka ndị na-eso ụzọ Jizọs lọtara, o wee ju ha anya na ọ na-agwa nwaanyị Sameria okwu.
Gịnị ka anyị na-amụta n’ihe a niile? Ọ na-egosi na Jizọs nwere obiọma n’ebe ndị si n’agbụrụ niile nọ. Anyị kwesịkwara ime otú ahụ. Anyị ekwesịghị iche na mmadụ ụfọdụ dị njọ naanị n’ihi na ha sitere n’otu agbụrụ. Jizọs chọrọ ka mmadụ niile mara eziokwu ahụ nke na-eduba ná ndụ ebighị ebi. Anyị kwesịkwara inwe mmasị inyere ndị mmadụ aka ịmụta eziokwu ahụ.
Jọn 4:5-43; 17:3.
Ajụjụ
- N’ihi gịnị ka Jizọs ji kwụsị mgbe o ruru n’otu olulu mmiri dị na Sameria, gịnịkwa ka ọ na-agwa otu nwaanyị nọ n’ebe ahụ?
- N’ihi gịnị ka nwaanyị ahụ ji nwee ihe ijuanya, gịnị ka Jizọs gwara ya, ọ̀ bụkwa n’ihi gịnị?
- Olee ụdị mmiri nwaanyị ahụ chere na Jizọs na-ekwu banyere ya, ma olee mmiri nke Jizọs bu n’uche n’ezie?
- N’ihi gịnị ka nwaanyị ahụ ji nwee ihe ijuanya n’ihi ihe ndị Jizọs maara banyere ya, oleekwa otú Jizọs si nweta ihe ọmụma ahụ?
- Olee ihe ndị anyị pụrụ ịmụta site n’akụkọ banyere nwaanyị ahụ Jizọs zutere n’olulu mmiri?
Ajụjụ ndị ọzọ
- Gụọ Jọn 4:5-43.
N’ịgbaso ihe nlereanya Jizọs, olee otú anyị kwesịrị isi na-emeso ndị si n’agbụrụ ma ọ bụ mba ọzọ? (Jọn 4:9; 1 Kọr. 9:22; 1 Tim. 2:3, 4; Taị. 2:11)
Uru ndị dị aṅaa ka onye ghọrọ onye na-eso ụzọ Jizọs ga-erite n’ụzọ ime mmụọ? (Jọn 4:14; Aịsa. 58:11; 2 Kọr. 4:16)
Olee otú anyị pụrụ isi gosi ekele dị ka nwaanyị Sameria ahụ, bụ́ onye ọ gụsiri agụụ ike ịkọrọ ndị ọzọ ihe ọ mụtara? (Jọn 4:7, 28; Mat. 6:33; Luk 10:40-42)
GỤKWUO GBASARA YA
Jizọs Akụziere Nwaanyị Sameria Ihe
Jizọs agwa ya ihe ọ ga-abụ na ọ gwatụbeghị ya onye ọzọ.


text:
Mme Mbụme Oro Mme Andikot Ẹbụpde
Nso iwụt ke owo ikakanke obio Jericho ikụk ke anyan ini?
Joshua 6:10-15, 20 ọdọhọ ke mbonekọn̄ Israel ẹma ẹsan̄a ẹkanade Jericho ini kiet ke usen itiokiet. Ke ọyọhọ usen itiaba, mmọ ẹma ẹsan̄a ẹkanade obio Jericho utịm ikatiaba, ndien Abasi ama anam ikpọ ibibene Jericho ẹduọ. Emi ama anam nditọ Israel ẹdụk Jericho ẹnyụn̄ ẹkan enye. Ndi se mme ọdọkisọn̄ nyom n̄kpọeset ẹkụtde owụt ke owo ikakanke obio Jericho ikụk ke anyan ini nte Bible ọdọhọde?
Ke eyo Bible, mbonekọn̄ ẹma ẹsiwak ndikan obio oro enyenede ibibene n̄kụk, mbemiso ẹn̄wanade ye enye. Ke ini mmọ ẹkande obio ẹkụk ke anyan ini, mbon obio oro ẹma ẹsidia udia oro mmọ ẹkenịmde ẹkpere ndikụre. Ke ini mbonekọn̄ ẹken̄wanade ẹkan obio, mmọ ẹma ẹsitan̄ kpukpru n̄kpọ oro mmọ ẹyomde, esịnede udia oro okosụhọde. Edi mme ọdọkisọn̄ nyom n̄kpọeset ẹma ẹkụt ata ediwak udia ke ndon Jericho. N̄wed oro Biblical Archaeology Review ọdọhọ ete: “Ẹma ẹkụt ata ediwak mbai usiọn̄ ye wheat m̀mê barley. . . . Akananam mme ọdọkisọn̄ nyom n̄kpọeset ikwe utọ n̄kpọ emi ke mme ndon obio Palestine eken. Ẹkesikụt ata esisịt wheat ke mme obio eken, edi ama akpa mmọ idem ndikụt wheat oro akawakde ntre ke ndon Jericho.”
Bible ọdọhọ ke mbonekọn̄ Israel ikatan̄ke wheat oro mmọ ẹkekụtde ke Jericho, koro Jehovah ama ọdọhọ mmọ ẹkûmen n̄kpọ ndomokiet do. (Josh. 6:17, 18) Nditọ Israel ẹkekan Jericho ke ini ukpen̄e, ndien wheat ama odu barasuene ini oro. (Josh. 3:15-17; 5:10) Sia ẹkekụtde ata ediwak wheat ke Jericho, emi owụt ke Bible enen ndidọhọ ke nditọ Israel ikakanke obio Jericho ikụk ke anyan ini.


text:
IBUOT 128
Pilate ye Herod Ẹkụt ke Inyeneke Se Jesus Eduede
MATTHEW 27:12-14, 18, 19 MARK 15:2-5 LUKE 23:4-16 JOHN 18:36-38
PILATE YE HEROD ẸBỤP JESUS MBỤME
Jesus anam Pilate ọdiọn̄ọ ke imọ idi Edidem, edi ke ukara imọ isan̄ake n̄kpọ ye ukara Rome. Enye ọdọhọ ete: “Obio ubọn̄ mi idịghe ubak ererimbot emi. Edieke obio ubọn̄ mi ekpedide ubak ererimbot emi, mme asan̄autom mi ẹkpen̄wana mbak ẹdiyak mi ẹsịn mme Jew ke ubọk. Edi, obio ubọn̄ mi itoho ebiet emi.” (John 18:36) Jesus edi Edidem, edi enye ikarake ke ererimbot.
Pilate itreke do. Enye obụp Jesus ete: “Nte afo edi edidem nan̄a?” Se Jesus ọbọrọde Pilate owụt ke Pilate enen ndikere ke imọ idi Edidem. Enye ọdọhọ ete: “Afo ke idemfo ọdọhọ ete ndi edidem. Koro n̄kamana kaban̄a emi, n̄konyụn̄ ndi ke ererimbot kaban̄a emi, man ntie ntiense nnọ akpanikọ. Kpukpru owo eke ẹdade ẹnọ akpanikọ ẹkop uyo mi.”—John 18:37.
Mbemiso emi, Jesus ama ọdọhọ Thomas ete: “Ami ndi usụn̄ ye akpanikọ ye uwem.” Idahaemi Pilate ke idemesie okop ke Abasi ọkọdọn̄ Jesus edi isọn̄ editie ntiense ọnọ “akpanikọ,” akpan akpan akpanikọ emi aban̄ade Obio Ubọn̄ esie. Jesus ebiere ndinam mme owo ẹdiọn̄ọ akpanikọ emi ọkpọkọm ẹyom ndiwowot enye. Pilate obụp enye ete: “Nso idi akpanikọ?” Edi enye ibetke Jesus ọbọrọ mbụme emi sia enye ekere ke se imọ ikopde ekem.—John 14:6; 18:38.
Pilate afiak ọwọrọ ebịne otuowo emi ẹdade ke an̄wa ufọk ubọn̄ esie. Etie nte Jesus ada enye ke n̄kan̄ ke ini enye ọdọhọde mbọn̄ oku ye mbon emi ẹdade do ye mmọ ẹte: “N̄kwe nte owo emi abiatde ibet.” Ikọ emi ayat otuowo, ntre mmọ ẹdọhọ ẹte: “Enye esịn ntịme ke otu mbio obio ke ndikpep mmọ n̄kpọ ke ofụri Judea, ọtọn̄ọde ke Galilee tutu esịm mi.”—Luke 23:4, 5.
Anaedi mme Jew emi ndisụk nyom se ẹdoride Jesus enen̄ede akpa Pilate idem. Nte mbọn̄ oku ye mbiowo mme Jew ẹkade iso ẹfiori n̄kpo, Pilate ọdọhọ Jesus ete: “Nte afo ukopke adan̄a ediwak n̄kpọ eke mmọ ẹtịn̄de ẹdian fi?” (Matthew 27:13) Jesus ibọrọke enye. Akpa Pilate idem nte enye osụk odopde-dop kpa ye ofụri se ẹdoride enye emi.
Mme Jew ẹdọhọ ke Jesus ‘ọkọtọn̄ọ n̄kpọ esiemmọ emi ke Galilee.’ Pilate obụp mbụme aban̄a oro ẹnyụn̄ ẹdọhọ enye ke Jesus oto Galilee. Enye okụt ndien usụn̄ nte enye akpasanade ikpe Jesus ayak ọnọ owo en̄wen. Herod Antipas (eyen Akwa Herod) akara Galilee, edi enye edi Jerusalem ke ini Passover emi. Ntre Pilate ọnọ Jesus ẹsọk enye. Enye Herod Antipas emi akanam ẹbịghi John Andinịm Owo Baptism ibuot. Ke ini enye okokopde mme utịben̄kpọ emi Jesus anamde, idem ama enyek enye m̀mê John emi ikowotde eset edi oro.—Luke 9:7-9.
Esịt enem Herod ke enye ọmọn̄ okụt Jesus. Idịghe nte ke enye oyom ndin̄wan̄wam Jesus, inyụn̄ idọn̄ke enye ndidiọn̄ọ m̀mê kpukpru se mme owo ẹdoride Jesus ẹdi akpanikọ. Enye onyụn̄ oyom ndikokụt Jesus, ndien enye “odori enyịn ete iyokụt enye anamde ndusụk idiọn̄ọ.” (Luke 23:8) Edi Jesus inamke se Herod okodoride enyịn. Ke ini Herod obụpde enye mbụme, Jesus isioroke uyo. N̄kpọ emi abiak Herod, enye onyụn̄ ada ye mbonekọn̄ esie “esuene” Jesus. (Luke 23:11) Mmọ ẹsịne enye nsemnsem ọfọn̄idem ẹnyụn̄ ẹsak enye. Ekem Herod afiak ọnọ enye ẹsọk Pilate. Herod ye Pilate ẹkedi asua, edi idahaemi mmọ mbiba ẹdidi ata ufan.
Ke ini Jesus esịmde ufọk ubọn̄ Pilate, Pilate okot mbọn̄ oku, mme andikara mme Jew, ye mme Jew onyụn̄ ọdọhọ mmọ ete: “Mma ndụn̄ọde enye ke iso mbufo edi n̄kwe ntak edori ikọ eke mbufo ẹdoride enye. Ke akpanikọ, Herod ikonyụn̄ ikwe, koro enye ama ọnọ enye ẹfiak ẹda ẹsọk nnyịn; ndien, sese! enye inamke baba n̄kpọ kiet eke odotde n̄kpa. Ntre nyamia enye nnyụn̄ nsana enye nyak.”—Luke 23:14-16.
Ọdọn̄ Pilate ndisana Jesus nyak sia enye okụt ke mme oku emi ẹmende Jesus ẹdi iso imọ ẹsasua enye. Nte enye osụk oyomde usụn̄ ndisana enye nyak, enye okop n̄kpọ en̄wen emi owụtde ke se enye ekerede ndinam oro enen. Ke ini enye osụk etiede ke itie ikpe, n̄wan esie ọdọn̄ ẹkedọhọ enye ẹte: “Kûnyene n̄kpọ ndomokiet ndinam ye edinen owo emi, koro mmokụt ukụt etieti mfịn ke ndap ke ntak esie.” Etie nte Abasi akanam enye adaba ndap emi.—Matthew 27:19.
Pilate edinam nso man enye ekeme ndisana Jesus nyak, sia enye mînyeneke se eduede?


text:
Ala Naijiria adila njikere ihibe amụma ga emegide ụmụ ntakiri ịlu di n’oge dika ọ dị na mkpebi ha nwere n’ọgbakọ ezumezu ndi isiala otu jikoro mba Afrika agba nke iri abụọ na ise ya, n’ọnwa Jun afọ puku abụọ na iri na ise.
Onye minista na- ahụ maka odimma ụmụ nwaanyi bụ Hajiya Aisha Alhassan kwuru na ala Naijiria ji ya bụ amụma egosipụta idi uchu ha n’ikpochapu alumdi ụmụntakiri n’oge.
Alhassan kwuru na mba ndị nọ na mba Afrika na- agabiga ihe iche aka mgba umuntakịrị ịlu di n’oge bụ nke na- anapu ha inwe ezi ahuike, igụ akwụkwọ nakwa ezi odinihu.
O kwuru na nchọcha ụlọọrụ UNICEF mere gosiri na a na -alupu umuaka dị nde iri na ise n’ọnụọgụ kwa afọ tinyere na nke a adighi mma maka odimma ha.
Onye minista a kwuru na mba Afrika dị iri na ise ehibego amụma ịkwụsị nwatakịrị ịlụ di n’oge. Ha gụnyere mba Ethiopia, Ghana, South Africa, Sierra Leone, Senegal, Niger, Islamic Republic ke Gambia, Malawi, Zimbabwe, Eritrea, Zambia, Chad, Burkina Faso , Mali nakwa mba Madagascar.
Alhassan gwara ụlọọrụ mgbasa ozi na ndị na -eweta mmepe ha na ha na-ejiko akaọnụ nakwa ndi nke a metụtara ka ha gbasie mbọ ike ịhụ na nwatakịrị nwaanyi nweere onwe ya n’ụdị alumdinanwunye nakwa arụ ndi ozo a na -eji emegide ụmụaka.
Oluoma


text:
How Can I Spy On My Boyfriends Text Messages For Free
Want to learn about “How Can I Spy On My Boyfriends Text Messages For Free“, its easy to get done when you have access to the proper spying application. We’re going to explain to you how you can keep track of, monitor and spy on virtually any mobile phone and remain entirely undetectable. We’ll tell you about iPhone spy apps, Android spy apps as well as blackberry tracking apps. The best cell phone spy software is ExactSpy.
ExactSpy is the best app that helps you to Spy On Boyfriend’s Mobile. Do you think your spouse is cheating on you? Why isn’t your beloved answering his/her phone? It’s high time to find out the truth. You will track locations, ederede ozi, calls any time you need on-line. All information in live and fast updated, you can be faster than your boyfriend. No more cheating on you. No more playing hide and seek with your significant other. It’s as easy as ABC. Be able to have peace within yourself about your loved one’s whereabouts.
How Can I Spy On My Boyfriends Text Messages For Free – Highlights of ExactSpy
A ezi ego nke ọrụ na-awa na cellphone nledo ngwa
1. Nyochaa Global debe usoro ebe
ExactSpy might be set up to track Gps navigation location of your respective focus on cell phone. Mara ma ọ bụrụ na nwa gị nwoke na ebe ọ na-kwesịrị ịbụ ma ọ bụ ma ọ bụrụ na gị na-arụ bụ n'ezie na a okporo ụzọ jam.
2. Track SMS ozi
Nke a na ekwentị mkpanaaka ịlele ngwa na-eme ka ị na-agụ niile Nnyocha e nyochara ọdịnaya ozi na multimedia ozi na-ezigara ma ọ bụ natara na ebumnobi ekwentị n'ji. A okwu maka ngwa ngwa ele ọ bụ ezie na nhichapụ.
3. Na-anya na oku ekwentị
ExactSpy allows you to see all incoming/outbound calls using their duration and timestamp. Ọzọkwa, a obere Idebe track nke software nwere ike guzobere iji akụkọ ihe mere eme oku bu n'obi ma ọ bụ gị predefined dịgasị iche iche. Ị ga-ileghara anya dịtụ!
– Nledo oku
– Oku na ndekọ na-
4. Nyochaa Internet-eji
Ele niile URLs kwụsịrị na site n'ji na cell ekwentị nchọgharị weebụ. Site rummaging site ha nchọgharị akụkọ ihe mere eme, -elele ihe ha na ruo online.
5. Mee Reserve
Lelee ọ bụla na-eme ka ọ bụla na kọntaktị na banyere n'ime ekwentị ndibiat bi ma na-esochi nke ọ bụla otu ọrụ si ekwentị oge.
6. Gụọ Ngwa ozi ịntanetị
Jiri a ji mara akọ nchụso si Skype, iMessage na WhatsApp na Viber ozi ọkachamara ọrụ etinyere ndị gaje ịbụ ekwentị. Ilekọta Social Media okwu na-amụta otú na-na kpọmkwem ihe na-elekwasị anya na ekwentị mkpanaaka ahịa na-eziga ederede ozi banyere.
– Nledo WhatsApp
– Nledo Viber
– Nledo Skype
– Nledo Facebook
– Nledo mmanụ
– Nledo KIK
– Nledo Line
– Nledo WeChat
– Nledo Hangouts
7. Ihere n'izoputa anyi ma ọ bụ ebi Sound
Lezienụ anya ma na-akọ gburugburu na ekwentị mkpanaaka.
8. View n'ikuku ana enweta n'otutu-media Files
Nke a obere nche software omume-enyere gị aka ịhụ ihe ọ bụla videos na photos na e chebere na ihe mgbaru ọsọ cell ekwentị. Onye ọ bụla oge nwa gị ma ọ bụ pesonel data a dị mkpa video ma ọ bụ nwere a foto site na iji ha na igwefoto dijitalụ cell ekwentị, it will be quickly uploaded to the ExactSpy accounts.
9. Ime Control
Na cell igwe n'echeghị mgbe furu efu ma ọ bụ zuru, ozi ohi ahụ e zuru na-nnọọ nkịtị. Site remotely erasing gị iche ekwentị data ma ọ bụ kpochidoro ngwaọrụ, ị hụ onye data ghara ịda n'ime ọjọọ aka.
10. Amata Ọ
O kwere omume na ike a na cellphone nsuso ngwa ka igbanye na omimi ọmụmụ na ebumnobi ekwentị eji. Ọ bụrụ na ị mkpa ịchịkwa na soro ọtụtụ cell igwe ozugbo, iji akụkụ a.
ExactSpy, ọ bụ n'ezie ihe mobile ngwa mere maka ụlọ ọrụ na nne na nna. Ọ na-agụnye a isi disclaimer: “ExactSpy is made for monitoring your staff, ụmụ ma ọ bụ ndị ọzọ na-ebi akwukwọ a mobile ekwentị ma ọ bụ ekwentị na ị dị nnọọ onwe onye ma ọ bụ nwere ikike kwesịrị ekwesị iji nyochaa.
Ma ndị na-eri na-eji ngwa, na premiom na ndepụta atụmatụ akwụ ụgwọ $15.99 a ọnwa bụkwanụ. Ọ bụrụ na nwunye gị ma ọ bụ ọrụ a na ịghọ aghụghọ ule na ị ma ọ bụ ụlọ ọrụ gị, a na-eri bụ enweghị obi abụọ a, a obere price-akwụ iji chọpụta. Ọ dị ọnụ ala price nledo ngwa, N'ụzọ dị iche na mSpy, Mobile ekwentị Nledo, Steathgeine..
Ị nwere ike Download: How Can I Spy On My Boyfriends Text Messages For Free


text:
Ngwa na-egosipụta ihe ọmụma zuru ezu banyere ọnọdụ nke ngwaọrụ. Onye ọrụ nwere ohere na-ele data nke ebe nchekwa, processor, okpomọkụ na ndị ọzọ na usoro components.
The electronic akwụkwọ kee iche iche ndetu na ncheta na otu nhọrọ idozi ha site dị iche iche na agba na edemede.
The software ibudata zụrụ egwuregwu site na ewu ewu ọrụ. The software na-enye ohere iji lelee anatara nke zụrụ ọdịnaya na imelite ma ọ dị mkpa.
The software ịchịkwa Chromecast ngwaọrụ. The software na-enyere aka ohuru na mgbasa ozi ọdịnaya site na a ama ma ọ bụ mbadamba na kọmputa na-HD-TV.
The Arcade atụmatụ ke ẹbọ nke Tower agbachitere. Na egwuregwu e nwere otu nnukwu iche iche nke ụlọ nche na nnukwu anụ na a nkọwa zuru ezu na-ewu ihe kasị oru oma nchebe.
Na-akpali akpali ụzọ ịmụta ma ọ bụ welite ihe ọmụma nke asụsụ mba ọzọ. The software na-eji dị iche iche mmụta ngwaọrụ maka asụsụ mmepe si mbido ka elu etoju.
The irè nchebe nke a ngwaọrụ data megide ojiji nke n'enweghị ikike ndị mmadụ. The software blocks mmalite nke họọrọ ngwa na ọrụ.
The egwuregwu na genre nke agbụrụ ka mpi maka n'ọkwá dị iche iche ụgbọala na dị iche iche ọkwọ ụgbọala. Egwuregwu nwere ọtụtụ ụdịdị nke management na ikike jikọọ egwuregwu controllers.
The software ele ahụ n'ezie ozi ọma na isiokwu site n'aka otu n'ime ndị kasị ibu ọmụma ụlọ ọrụ. Ngwa-enye qualitative na-akpali ihe banyere ihe ndị mere na mba dị iche iche.
The software ego na gbochie oké oriri ike na-enyere aka ịnọgide na batrị nke ngwaọrụ na ọrụ ọnọdụ ruo ogologo oge.
Na-ewu ewu ozi ahụ iji kpọtụrụ ndị enyi nke blackberry, A gam akporo na iPhone ngwaọrụ. The software na-akwado ọtụtụ ihe bara uru atụmatụ maka mfe izi ozi.
The software na nnukwu set nke na akwụkwọ ahụ aja nke dị iche iche Genres na nha. The software na-akwado akwụkwọ ahụaja search site mba nke ndị ọrụ ndị ọzọ na notifies ọhụrụ oyiyi.
Ihe ndị magburu onwe ngwa ike a selfie, nke nweela oké ewu ewu n'etiti ndị ọrụ ekele a ọnụ ọgụgụ nke ọhụrụ atụmatụ na ala nke iji.
The ike na-emegide-virus software iji chebe ngwaọrụ megide nje dị iche iche ụdị. The software nwere ọtụtụ dị iche iche ọrụ ma na modul melite ọrụ nke ngwaọrụ.
The software ka ohuru na gụgharia video ke netwọk gị igwefoto na ngwaọrụ ma ọ bụ na-agagharị ọzọ na-agbasa ozi gburugburu ụwa.
Ngwa na a set nke iche iche ọdịnaya na ngwongwo si ewu ewu ọrụ Amazon. The software na-enyere ndị free download nke ọtụtụ ngwa na egwuregwu.
Ngwa ngwa na mfe ụzọ na-ebuli desktọọpụ. The software na-enye a kacha ngwa ngwa ọrụ nke a ngwaọrụ na e dere a set nke bara uru ngwa.
A set nke ike ngwaọrụ ebuli ma dịkwuo usoro ịrụ ọrụ. The software-enye gị ohere iji wepụ nwa oge faịlụ, hichaa cache na ihichapụ ngwa.
The Arcade egwuregwu na-akpali akpali akụkọ na-akpa ọchị audio mmetụta. Na egwuregwu e nwere ọtụtụ etoju na-amụba complexity na dị iche iche na-agụ akụkọ na pụrụ iche ikike.
The software na-arụ ọrụ na ụlọ ọrụ ụdị faịlụ. The ngwa nwere niile mkpa ngwaọrụ ka ịmepụta na dezie akwụkwọ.
Lee ihe software
Ọrụ usoro:
- Android
- Windows
Ige:
- Antiviruses
- Desktọpụ
- Downloaders
- E-akwụkwọ na-agụ akwụkwọ
- Ederede editọ
- Education
- Egwuregwu
- Ekwentị
- Emulators
- Extensions
- Ezo
- Faịlụ
- Faịlụ mkpakọ
- Gụgharia video
- Ihe nchọgharị weebụ
- Internet
- Maps
- Media Player
- Nkata
- Office
- Photo
- Social netwọk
- System njikarịcha
- Torrent
- Ule
- Voice nkwurịta okwu
- Webcams
- Youtube
- nhazi
- Ṅweta
- Ndị ọzọ na-
Top software:
Lee ihe software


text:
ISIOKWU TETA! A
Baịbụl Ọ̀ Ka Bara Uru?
“M bịara nwee ụdị obi ụtọ m na-enwetụbeghị ná ndụ.”
ỊKỤ ọkpọ na-atọ Hilton ụtọ. Mgbe ọ dị afọ asaa, ọ na-aga akụ ọkpọ ma n’ebe a na-anọ akụ ọkpọ ma n’ebe ndị ọzọ. Mgbe ọ nọ ụlọ akwụkwọ sekọndrị, ya na ndị enyi ya na-agagharị na-achọ ndị ha ga-egbu ilu. O kwuru, sị: “N’oge ahụ, m na-ezu ohi, na-agba chaa chaa, na-ele ndị gba ọtọ, na-emesi ụmụ nwaanyị ike, na-akpọkwa papa m na mama m iyi. Otú m si akpa àgwà mere ka papa m na mama m chee na o nweghị ihe ga-eme ka m gbanwee. Mgbe m pụtara ụlọ akwụkwọ sekọndrị, agara m biri nke m.”
Mgbe afọ iri na abụọ gachara, Hilton lọtara. O siiri nne na nna ya ike ikweta na onye a bụ nwa ha n’ihi na ọ gbanweela. Ọ dịzi nwayọọ, na-ejide onwe ya, na-akwanyekwara ndị ọzọ ùgwù. Gịnị nyeere ya aka ịgbanwe? Mgbe ahụ ọ gara biri nke ya, o chebaara onwe ya echiche. Ọ malitekwara ịgụ Baịbụl ka ọ mara ma ọ̀ ga-enyere ya aka ịgbanwe. O kwuru, sị: “M malitere ime ihe m na-agụta na Baịbụl. M kwụsịrị ịkpa àgwà ọjọọ ma malite ịsọpụrụ nne m na nna m otú ahụ Baịbụl kwuru ná Ndị Efesọs 6:2, 3. M bịara nwee ụdị obi ụtọ m na-enwetụbeghị ná ndụ. Emekwara m ka obi na-adị papa m na mama m mma kama ime ihe ndị ga na-agbawa ha obi.”
Otú Hilton si mechaa gbanwee gosiri na ihe e kwuru na Baịbụl bara uru, na-agbanwekwa ndụ ndị mmadụ. (Ndị Hibru 4:12) Na Teta! a, anyị ga-atụle ihe Baịbụl kwuru gbasara mmadụ ịkwụwa aka ọtọ, otú anyị ga-esi na-ejide onwe anyị, ihe di na nwunye ga-eme ka ha ghara ịgba n’èzí, na otú anyị ga-esi na-ahụ ndị ọzọ n’anya. Anyị ga-ahụkwa otú ihe a niile ga-esi baara anyị uru.
GỤKWUO GBASARA YA
Baịbụl Ọ̀ Pụrụ Iche n’Eziokwu?
Gịnị mere ndị mmadụ ji kaa obi na-achọ inweta Baịbụl ma ọ bụ na-agụ ya n’agbanyeghị na e nwere ike igbu ha maka ya?


text: 8 Ndien ke ini enye+ adian̄arede ọyọhọ ufịkn̄kpọ itiaba,+ ndobo odu ke heaven ke n̄kpọ nte ubak hour kiet.2 Ndien n̄kụt angel itiaba+ oro ẹdade ke iso Abasi, ẹnyụn̄ ẹnọ mmọ obukpon̄ itiaba.3 Ndien angel efen edi edisịm onyụn̄ ada ke itieuwa,+ akama n̄kpọ ufọp incense emi ẹnamde ke gold; ẹnyụn̄ ẹnọ enye ediwak incense+ ẹte ọfọp ke itieuwa emi ẹnamde ke gold oro odude ke iso ebekpo ọkọrọ ye akam kpukpru ndisana owo.4 Ndien nsụn̄ikan̄ incense oro oto ubọk angel emi ọdọk aka iso Abasi ye akam+ ndisana owo.5 Edi kpa idaha oro angel oro emen n̄kpọ ufọp incense oro ọdọn̄ ndusụk ikan̄+ emi ẹdade ẹto itieuwa oro ọyọhọ, onyụn̄ an̄wan̄a enye ọduọk ke isọn̄.+ Ndien obuma+ ye uyo ye emịnen̄mịnen̄+ ye unyekisọn̄+ ẹtịbe.6 Ndien angel itiaba emi ẹkamade obukpon̄+ itiaba+ ẹben̄e idem ndifri mmọ.7 Ndien akpa angel efri obukpon̄ esie. Ndien edịm itiat ye ikan̄+ emi abuahade ye iyịp etịbe, ẹnyụn̄ ẹn̄wan̄a enye ẹduọk ke isọn̄; ubak isọn̄ kiet ke itie ita onyụn̄ ata ikan̄,+ ndien ubak kiet ke itie ita ke otu mme eto ata ikan̄, kpukpru awawa ikọn̄+ ẹnyụn̄ ẹta ikan̄.8 Ndien udiana angel efri obukpon̄ esie. Ndien ẹsio n̄kpọ eke ebietde akamba obot+ emi asakde ikan̄ ẹduọk ke inyan̄.+ Ndien ubak inyan̄ kiet ke itie ita akabade iyịp;+9 ndien ubak kiet ke itie ita ke otu mme edibotn̄kpọ oro ẹdude ke inyan̄ emi ẹnyenede uwem* ẹkpan̄a,+ ubak kiet ke itie ita ke otu mme ubom ẹnyụn̄ ẹwụre.10 Ndien ọyọhọ angel ita efri obukpon̄ esie. Ndien akwa ntantaọfiọn̄ emi asakde nte utuenikan̄ oto enyọn̄ ediduọ,+ ndien ọduọ odụk ubak kiet ke itie ita ke otu mme akpa ye idịm mmọn̄.+11 Ẹnyụn̄ ẹkot ntantaọfiọn̄ oro Etidot. Ndien ubak mmọn̄ kiet ke itie ita akabade etidot, mmọn̄ oro onyụn̄ owot ediwak owo, koro ẹnamde enye odoro.+12 Ndien ọyọhọ angel inan̄ efri obukpon̄ esie. Ndien ẹmia ubak utịn kiet ke itie ita ye ubak ọfiọn̄ kiet ke itie ita ye ubak kiet ke itie ita ke otu mme ntantaọfiọn̄, man ubak kiet ke itie ita ke otu mmọ ekpedi ekịm,+ ubak usen kiet ke itie ita+ okûnyụn̄ enyene un̄wana, kpasụk ntre n̄ko ye okoneyo.13 Ndien n̄kụt, nnyụn̄ n̄kop ntrukpom+ emi efede ke ufọt enyọn̄+ nte ọdọhọde ke ọkpọsọn̄ uyo ete: “Mbọm, mbọm, mbọm+ mmọ emi ẹdụn̄de ke isọn̄ ke ntak uyom obukpon̄ mme angel ita eken emi ẹyomde ndifri obukpon̄ mmọ!”+


text:
IHE BAỊBỤL KWURU
Okpukpe
Gịnị mere okpukpe ji ju ebe niile?
“Unu na-ahapụ iwu Chineke ma na-agbasosi ọdịnala ụmụ mmadụ ike.”—Mak 7:8.
IHE BAỊBỤL KWURU
E kere ndị mmadụ otú ife ofufe ga na-agụ ha agụụ. (Matiu 5:3) Ọ bụ ya mere ndị mmadụ ji ekpe ọtụtụ okpukpe. Ihe ha na-ezi n’okpukpe ndị a bụ ozizi ụmụ mmadụ ọ bụghị nke si n’aka Chineke.
Dị ka ihe atụ, Baịbụl kwuru banyere ndị nọ n’otu okpukpe e nwere n’oge ochie, sị: “Ha na-anụ ọkụ n’obi n’ijere Chineke ozi; ma ọ bụghị dị ka ezi ihe ọmụma si dị; n’ihi na, ebe ha na-amaghị ezi omume Chineke, kama na-achọ ime ka ezi omume nke ha guzosie ike, ha edoghị onwe ha n’okpuru ezi omume Chineke.” (Ndị Rom 10:2, 3) Taa, e nwekwara ọtụtụ okpukpe “ozizi ha na-ezi bụ ihe mmadụ nyere n’iwu.”—Mak 7:7.
Ọ̀ bụ iwu na mmadụ ga-enwe okpukpe ọ na-ekpe?
‘Ka anyị na-echebara ibe anyị echiche iji kpalie ịhụnanya na ịrụ ezi ọrụ, ka anyị ghara ịhapụ nzukọ anyị.’—Ndị Hibru 10:24, 25.
IHE BAỊBỤL KWURU
Ndị Hibru isi iri amaokwu iri abụọ na ise sịrị “ka anyị ghara ịhapụ nzukọ anyị.” O gosiri na Chineke chọrọ ka ndị na-efe ya nọrọ n’otu okpukpe. Ma, onye nke ọ bụla n’ime ha ò kwesịrị ịna-ekwu ihe o chepụtara gbasara Chineke ma ọ bụkwanụ chepụta otú o chere na Chineke chọrọ ka anyị si na-efe ya? Mba. Baịbụl kwuru na ndị na-efe Chineke otú ọ chọrọ ga “na-ekwu otu ihe,” dịkwa “n’otu n’ụzọ kwesịrị ekwesị n’otu obi na n’otu echiche.” (1 Ndị Kọrịnt 1:10) A ga-ahazi ha ka ha nọrọ n’ọgbakọ dị iche iche nke okpukpe ahụ. Ha ga-ahụkwa ụmụnna ha dum n’ụwa n’anya. (1 Pita 2:17; 1 Ndị Kọrịnt 11:16) Onye chọrọ ife Chineke nke ọma kwesịrị ịnọ n’okpukpe a haziri nke ọma, nke ndị nọ na ya dịkwa n’otu.
Ànyị nwere ike ịmata okpukpe bụ nke ezigbo ya?
“Mmadụ niile ga-eji nke a mara na unu bụ ndị na-eso ụzọ m, ma ọ bụrụ na unu enwee ịhụnanya n’etiti onwe unu.”—Jọn 13:35.
IHE BAỊBỤL KWURU
Jizọs mere otu ihe atụ ga-enyere anyị aka ịmata okpukpe nke bụ ezigbo ya. Ọ sịrị: “Unu ga-amata ha site ná mkpụrụ ha. Ọ dịghị mgbe ndị mmadụ na-aghọrọ mkpụrụ vaịn n’ogwu ma ọ bụ mkpụrụ fig n’uke, ka hà na-eme otú ahụ?” (Matiu 7:16) Mmadụ agaghị ebu ụzọ mụọ banyere osisi niile tupu ya amata ihe dị iche ná mkpụrụ fig na uke. N’otu aka ahụ, ị chọọ ịmata okpukpe bụ nke ezigbo ya, ị gaghị ebu ụzọ mụọ banyere okpukpe niile tupu ị mata ya. Olee ụfọdụ n’ime ihe ndị anyị ga-eji mata okpukpe bụ nke ezigbo ya?
Ezigbo okpukpe na-akụzi eziokwu dị na Baịbụl. (Jọn 4:24; 17:17) Ha anaghị akụziri ndị mmadụ ozizi mmadụ.
Ezigbo okpukpe na-enyere ndị mmadụ aka ịmata Chineke nke ọma nakwa na aha ya bụ Jehova.—Jọn 17:3, 6.
Ọ na-akụziri ndị mmadụ na ọ bụ Alaeze Chineke ga-eme ka nsogbu ụmụ mmadụ bie na ọ bụghị ọchịchị ụmụ mmadụ.—Matiu 10:7; 24:14.
Ọ na-akụziri ndị mmadụ otú ha ga-esi na-ahụ ibe ha n’anya. (Jọn 13:35) Ọ na-akụziri ndị mmadụ ka ha hụ ndị si n’agbụrụ dị iche iche n’anya, ka ha jiri oge ha na ihe ndị ha nwere na-enyere ndị ọzọ aka, nakwa ka ha ghara ịna-alụ agha.—Maịka 4:1-4.
Ndị nọ n’ezigbo okpukpe na-akpa ezigbo àgwà mgbe niile, ọ bụghị naanị mgbe ha na-eme ihe gbasara Chineke. Ha abụghị ndị okwu ọzọ eme ọzọ.—Ndị Rom 2:21; 1 Jọn 3:18.
Ọ bụ Ndịàmà Jehova bipụtara magazin a. Ha na-agbalị ka ihe ha na-ekwu na àgwà ha na-akpa na-ewetara Chineke otuto. Gbaa mbọ gaa n’Ụlọ Nzukọ Alaeze Ndịàmà Jehova ka i jiri anya gị hụ.
GỤKWUO GBASARA YA
Gịnị Ka A Na-eme n’Ụlọ Nzukọ Alaeze?
Lee vidio a ka ị hụ ihe a na-eme na ya.
Ndịàmà Jehova Hà Bụ Ndị Kraịst?
Biko, legodị ihe ụfọdụ mere anyị ji dị iche na chọọchị ndị na-ekwu na ha bụ Ndị Kraịst.


text:
IHE NDỊ GA-ENYERE EZINỤLỌ AKA | NDỊ NA-ETO ETO
Mgbe Mmadụ Abụọ Chọrọ Ịlụ Gbasara
IHE MERE O JI ESI IKE ODIDI
Otu nwa agbọghọ aha ya bụ Amaka * kwuru, sị: “Echere m na ahụla m onye ga-alụ m. Agwara m onwe m na ọ bụ nwoke a ka mụ na ya ga-ebi. Ma mgbe anyị kpara ọnwa abụọ, agwara m ya na achọghịzi m ka e nwee ihe jikọrọ mụ na ya. Onye gwa m na ọ bụ otú a ka anyị ga-esi tisaa, agaghị m ekweta.”
Nwa agbọghọ ọzọ aha ya bụ Ebere kwuru, sị: “Ọtụtụ ihe na-amasị m na-amasịkwa onye mụ na ya na-akpa. M chere na o nweghị ihe ga-eme ka anyị ghara ịlụ. Ma ka oge na-aga, achọpụtara m na ihe anaghị adabara anyị abụọ. Ahụkwara m nsogbu m na-aga ịbanye na ya, mụ agwa ya ka anyị kwụsị ịkpa.”
Ọ bụrụ na ụdị ihe ụmụ agbọghọ abụọ a kwuru emetụla gị, isiokwu a ga-enyere gị aka ka i die ya.
IHE I KWESỊRỊ ỊMA
Mmadụ abụọ chọrọ ịlụ gbasaa, ọ na-ewute ha abụọ. E nwere otu nwa agbọghọ ya na onye chọrọ ịlụ ya kpara naanị ọnwa isii tupu ha agbasaa. Aha ya bụ Chinyere. O kwuru, sị: “Ahụ́ gwụrụ m n’ihi na ahụrụ m ya n’anya, achọkwara m ka mụ na ya biri. Ma tupu anyị amara ihe na-emenụ, anyị agbasaala. Ọ na-abụ m nụ egwú na-atọ anyị abụọ ụtọ, mụ echeta otú anyị si enwe aṅụrị mgbe ahụ anyị ka na-akpa. M gaa ebe ụfọdụ anyị abụọ na-adị aga mgbe ahụ, ya ana-ewute m na mụ na ya anọghịzi. Ọ bụ otú a ka ọ dị m mgbe ahụ n’agbanyeghị na ọ bụ m gwara ya ka ọ gawara onwe ya.”
Mgbe ụfọdụ, ọ na-aka mma ka a gbasaa n’agbanyeghị na ọ na-agbawa obi. Ebere kwuru, sị: “Mmadụ nwere ike ịgba nkịtị ka ọ ghara itiwa onye nke ọzọ obi. Ma, nke bụ́ eziokwu bụ na ọ bụrụ na ha abụọ anọgide na-akpa n’agbanyeghị na ihe anaghị adabara ha, obi ga-emecha gbawaa ha abụọ.” Chinyere kwukwara otu ihe ahụ. Ọ sịrị: “Ọ bụrụ na obi anaghị adị gị mma mgbe gị na mmadụ na-akpa, obi agaghịkwa na-adị gị mma ma ọ bụrụ na unu emechaa lụọ. Ọ bụrụ na unu achọpụta ya n’oge ma gawara onwe unu, ọ ga-akara unu mma.”
Ọ bụrụ na gị na onye ị chọrọ ịlụ agbasaa, ọ pụtaghị na ị bụ ajọ mmadụ. Ọ bụghị mgbe niile ka mmadụ abụọ chọrọ ịlụ ibe ha na-emecha lụọ. Ọ bụrụ na obi esighị gị ma ọ bụ onye gị na ya na-akpa ike na ije unu ga-enwe isi, ịgbasa nwere ike ịkara unu mma. Ọ bụrụkwa na unu emechaa gbasaa, echela na ị bụ ajọ mmadụ. I nwere ike idi ya. Gịnị ga-enyere gị aka?
IHE I NWERE IKE IME
Kweta na ọ gaghị adịrị gị mfe. Ebere kwuru, sị: “Onye mụ na ya kwụsịrị ịkpa abụghị naanị enyi m, ọ bụ ezigbo enyi m.” Ọ bụrụ na mmadụ na onye ọ hụrụ n’anya agbasaa, ọ ga-ewute ya. Otu nwa okorobịa aha ya bụ Okoro kwuru, sị: “Ọ bụrụ na mmadụ abụọ chọrọ ịlụ agbasaa, ọ ga-ewuterịrị ha n’agbanyeghị na ihe mere ha ji gbasaa bụ ka ihe dị mma.” N’oge Eze Devid nọ ná nsogbu, o dere, sị: ‘N’ogologo abalị dum, m na-eme ka ihe ndina m jupụta n’anya mmiri m.’ (Abụ Ọma 6:6) O nwere ike ịdị anyị otú a ọ dị Eze Devid. Mgbe ụfọdụ, ihe ga-enyere mmadụ aka idi ụdị mgbawa obi ahụ bụ iji nwayọọ na-edi ya. Ihe ga-enyekwaranụ ya aka bụ ịghọta otú obi dị ya.—Amaokwu Baịbụl ga-enyere gị aka: Abụ Ọma 4:4.
Mete ndị ga-enyere gị aka enyi. Ịkpa ndị ọzọ nso n’ụdị oge a adịghị mfe. Nwa agbọghọ ahụ aha ya bụ Amaka kwuru, sị: “Mgbe mụ na nwoke ahụ chọburu ịlụ m gbasara, ihe m mere bụ ịnọrọ onwe m. M malitere ịnọ naanị m ka m nwee ike inweta onwe m ma chebara ihe niile merenụ echiche, marakwanụ otú mmiri si baa n’opi ụgbọgụrụ.” Ma, Amaka mechara kpawa ndị enyi ya nso. O kwuru, sị: “Otú m si na-akpa ha nso emeela ka obi na-adị m mma. O meekwala ka mgbasa ahụ anyị gbasara ghara ịna-ewute m otú o sibu ewute m.”—Amaokwu Baịbụl ga-enyere gị aka: Ilu 17:17.
Mụta ihe na ya. I nwere ike ịjụ onwe gị, sị: ‘Ihe a merenụ ọ̀ kụziiri m ebe ụfọdụ m nwere ike ịrụ ọrụ? Ọ bụrụ na o nwere ihe m mụtara, ọ̀ ga-enyere m aka ma mụ na onye ọzọ kpawa?’ Otu nwa agbọghọ aha ya bụ Nnenna kwuru, sị: “Ka oge na-aga, m bịara nwetatụwa onwe m. Ma, o were m oge tupu mụ enwee ike idi ihe niile merenụ.” Okoro kwetakwara ihe a o kwuru. Ọ sịrị: “O were m otu afọ tupu mụ enweta onwe m mgbe mụ na onye m chọrọ ịlụ gbasara. O wekwara m ogologo oge tupu mụ amụta ihe na ya. Ihe mụ na ije jere n’oge ahụ mere ka m ghọtakwuo ụdị mmadụ m bụ, mụ amụtakwuo ọtụtụ ihe gbasara ụmụ nwaanyị nakwa ihe mmadụ kwesịrị ime ma ya na onye ọ chọrọ ịlụ na-akpa. Obi anaghịzi agbawa m otú o si agbawabu m.”
Kọọrọ Jehova otú obi dị gị. Baịbụl kwuru na Chineke ‘na-agwọ ndị e tiwara obi, na-ekechikwa ọnyá na-egbu ha mgbu.’ (Abụ Ọma 147:3) Jehova anaghị agwa mmadụ onye ọ ga-alụ, e kwesịghịkwa ịta ya ụta ma mmadụ abụọ chọrọ ịlụ mechaa gbasaa. Ma, anyị kwesịrị iburu n’obi na ihe ọ bụla gbasara anyị na-emetụ ya n’obi. Kọọrọ ya ihe ọ bụla na-enye gị nsogbu n’obi.—Amaokwu Baịbụl ga-enyere gị aka: 1 Pita 5:7.
^ para. 4 Aha a kpọrọ ndị mmadụ n’isiokwu a abụghị ezigbo aha ha.
GỤKWUO GBASARA YA
Èruola M Mụ na Onye Na-abụghị Nwoke Ma Ọ Bụ Nwaanyị Ibe M Ịkpawa?
Tụlee ajụjụ anọ ga-enyere gị aka ịma ma ì toruola gị na mmadụ ịkpawa.
Ètoruola M Ịlụ Di ma Ọ Bụ Nwunye?
Ihe ga-enyere gị aka ịza ajụjụ a bụ ileru onwe gị anya nke ọma.


text:
Gịnị Ka M Ga-eme Ka M Bụrụ Onyeàmà Jehova?
Jizọs kwuru ihe onye chọrọ ịbụ Onyeàmà Jehova ga-eme. Ihe o kwuru dị na Matiu 28:19, 20. Ebe ahụ kwuru ihe mmadụ kwesịrị ime ka o wee bụrụ onye na-eso ụzọ Kraịst. Otu n’ime ha bụ na onye ahụ ga na-agbara Jehova àmà ma ọ bụ na-agwa ndị ọzọ banyere ya.
Ihe nke mbụ: Mụta ihe Baịbụl na-akụzi. Jizọs gwara ndị na-eso ụzọ ya ka ha ‘mee ndị mba niile ka ha bụrụ ndị na-eso ụzọ ya, zieekwa ha ihe.’ (Matiu 28:19, 20) Okwu e si sụgharịta ‘onye na-eso ụzọ’ pụtara “onye na-amụ ihe.” Ihe ndị dị na Baịbụl, karịchaa ihe ndị Jizọs kụziri, ga-enyere mmadụ aka ibi ezigbo ndụ ma na-enwe obi ụtọ. (2 Timoti 3:
Ihe nke abụọ: Na-eme ihe ndị ị na-amụta. Jizọs kwuru na ndị na-amụ Baịbụl kwesịkwara ịna-edebe ihe niile o nyere n’iwu. (Matiu 28:20) Ọ pụtara na ị gaghị na-amụ Baịbụl naanị iji mụta ihe ọhụrụ, kama ihe ị na-amuta kwesịrị ime ka ị gbanwee otú i si eche echiche na otú i si akpa àgwà. (Ọrụ Ndịozi 10:42; Ndị Efesọs 4:
Ihe nke atọ: A ga-eme gị baptizim. (Matiu 28:19) Na Baịbụl, e ji ime baptizim tụnyere ili mmadụ. (Tụlee Ndị Rom 6:
Olee otú m ga-esi mata ma m̀ ruola ime baptizim?
Gwa ndị okenye ọgbakọ ị nọ na ya. Gị na ha ga-ekwurịta okwu ka ha mata ma ị̀ ghọtara ihe ime baptizim pụtara, ma ị̀ na-eme ihe ndị ị mụtara nakwa ma ì jirila obi gị niile nyefee Chineke onwe gị.
Onye nne na nna ya bụ Ndịàmà Jehova ọ̀ ga-emecha ihe ndị a niile?
Ee. Anyị na-azụ ụmụ anyị ka ha na-efe Jehova otú ahụ Baịbụl nyere anyị n’iwu. (Ndị Efesọs 6:4) Ma, ka ha na-etolite, ọ bụ ha ga-eji aka ha kpebie ma hà ga-amụ Baịbụl, ma hà ga-ekwere ihe ha mụtara nakwa ma hà ga-eme ihe Baịbụl kwuru tupu ha eruo eru ime baptizim. (Ndị Rom 12:2) Mee elu mee ala, onye ọ bụla ga-eji aka ya kpebie onye ọ ga-efe.
GỤKWUO GBASARA YA
Olee Otú Ị Ga-esi Ama Ndị Na-efe Chineke Otú Ọ Chọrọ?
Ọ̀ bụ naanị otu ezigbo okpukpe ka e nwere taa? Gụọ ihe ise eji ama ezigbo Ndị Kraịst.
Ndịàmà Jehova Hà Chere na Ọ Bụ Naanị Ha Na-ekpere Chineke Otú Ọ Chọrọ?
Jizọs ò kwuru na a ga-azọpụta onye si ụzọ ọ bụla masịrị ya na-efe Chineke?


text:
ISIOKWU TETA! A | IME KA NDỊ NA-ASỤ ASỤSỤ DỊ ICHE ICHE NỤ OZI ỌMA
Ime Ka Ndị Na-asụ Asụsụ Dị Iche Iche Nụ Ozi Ọma
—Otú Anyị Si Arụ Ọrụ Nsụgharị
Otu akwụkwọ kwuru na ndị mmadụ na-ekwu mgbe ụfọdụ na o nweghị ọrụ siri ike ka ọrụ nsụgharị.
NDỊÀMÀ JEHOVA na-ebu ụzọ hazie ihe ha chọrọ ibipụta, meere ya nchọnchọ, ma dee ya ede tupu a malite ịsụgharị ya. Ọ bụ n’isi ụlọ ọrụ ha dị n’Amerịka ka ndị na-edere ha ihe na-anọ ahazi ihe ndị ahụ. Ha na-enyocha ihe niile e dere mara ma hà bụkwa eziokwu, chọpụtakwa ma hà dị otú asụsụ Bekee kwesịrị ịdị. *
Ndị ahụ na-edere ha ihe dechaa, ha ezigara ọtụtụ ndị nsụgharị ha nọ́ n’ebe dị iche iche ihe ndị ahụ ha dere. Ọtụtụ n’ime ha nọ n’ebe a na-asụ asụsụ ha na-asụgharị ya. Onye nsụgharị ọ bụla ga-amarịrị asụsụ ọ na-asụgharị, marakwa Bekee.
Olee otú ndị nsụgharị na-esi arụ ọrụ ha?
E nwere otu nwoke Onyeàmà Jehova aha ya bụ Geraint a gbara ajụjụ ọnụ. Ya na ndị ọzọ na-arụ ọrụ nsụgharị na Briten. Ka anyị hụ ihe o kwuru gbasara otú ha si arụ ọrụ. “Ihe na-akacha enyere anyị aka bụ ịrụkọ ọrụ ọnụ. Anyị na-agbakọ aka chọpụta otú anyị ga-esi asụgharị ihe ndị tara akpụ. Anyị na-ebu ụzọ chọpụta ihe okwu ndị dị n’otu ahịrịokwu pụtara, chọpụtakwa ihe a chọrọ ka onye ga-agụ ya ghọta, dezie ya otú ndị anyị na-asụgharịrị ya ga-enwe ike ịghọta ya.”
Olee otú ndị nsụgharị na-achọ ka ihe ha na-asụgharị dị?
“Anyị na-achọ ka ihe anyị na-asụgharị dị ndị ga-agụ ya ka ọ̀ bụ asụsụ ha ka e ji dee ya na mbụ, ka ọ gharakwa ịdị ha ka ihe a sụgharịrị asụgharị. N’ihi ya, anyị na-agbalị ịsụgharị ya ka ọ dị otú ha si ekwu okwu. Ha na-agụ ihe ahụ, ya ana-atọ ha ụtọ, uche ha adịrịkwa na ya.”
Olee uru dị ná ndị nsụgharị ibi n’ebe a na-asụ asụsụ ha na-asụgharị?
“Ọ na-enyere anyị aka ịna-asụgharị ihe otú ndị na-agụ ya ga-aghọta ya. N’ebe a anyị bi, anyị na-anụ otú ndị anyị na-asụgharịrị ihe si asụ asụsụ kwa ụbọchị. Anyị na-enwekwa ike ịjụ ha otú ha si aghọta okwu ụfọdụ anyị na-edere ha iji mara ma ọ̀ na-edokwa ha anya, ya abụrụkwa otú ha si ekwu okwu. Ime otú ahụ na-enyere anyị aka ịma otú anyị ga-esi asụgharịrị ha ihe dị na Bekee.”
Olee otú unu si hazie ọrụ unu?
“E nweta ihe ọ bụla a ga-asụgharị, a na-enye ya ndị ga-asụgharị ya. Onye nke ọ bụla n’ime anyị na-ebu ụzọ gụọ nke Bekee, ghọta ihe ọ na-ekwu, nakwa ndị e bu n’obi dee ya. Anyị na-ajụzi onwe anyị, sị: ‘Gịnị ka ihe a na-ekwu maka ya? Gịnị ka e bu n’obi dee ya? Olee ihe a chọrọ ka onye ga-agụ ya mụta?’ Ihe ndị a na-enyere anyị aka ịma otú anyị ga-esi asụgharị ihe ahụ.
“Anyị na-ekwurịtazi ihe ndị anyị chọpụtara, jụọkwa onwe anyị ajụjụ ndị a: Ànyị aghọtala isiokwu a nke ọma? Olee otú anyị ga-esi asụgharị ya ka ihe ọ pụtara bụrụ ihe nke Bekee pụtara? Anyị na-agba mbọ ka otú obi ga-adị onye ga-agụ ihe anyị sụgharịrị bụrụ otú ọ ga-adị onye ga-agụ nke Bekee.”
Olee otú ndị nsụgharị si arụkọ ọrụ?
“Anyị na-achọ ka ihe anyị sụgharịrị dị́ otú ọ ga-abụ a gụọ ya, a ghọta ya ozugbo. N’ihi ya, anyị na-agụpụta paragraf ọ bụla anyị sụgharịrị ugboro ugboro.
“Otu onye n’ime anyị ga na-edenye ihe a na-asụgharị na kọmputa. Anyị na-eleru ihe ahụ e dere anya ka a ghara iwepụ ihe ma ọ bụ tinye ihe. Anyị na-elezikwa ya anya iji mara ma è detara ya, marakwa ma ọ̀ bụ otú e si ekwu ya. Otu onye n’ime anyị na-agụpụtazi paragraf ahụ, ndị nke ọzọ ana-ege ntị. O nwee ebe siiri ya ike ọgụgụ, anyị agbalịa chọpụta ihe kpatara ya. A sụgharịchaa ihe ahụ niile, otu onye n’ime anyị agụpụta ya, ndị nke ọzọ ana-akanye ihe n’ebe ndị ha chere a ga-emezi ihe.”
Ọ dị m ka ihe a abụghị obere ọrụ
“Ọ bụghị obere ọrụ. Ezigbo ike na-agwụ anyị ma anyị mechie ọrụ n’ụbọchị ọ bụla. N’ihi ya, anyị na-agụgharị ihe ahụ n’ụtụtụ echi ya mgbe isi ka jụrụ anyị oyi. Izu ole na ole gachaa, ndị na-edere anyị ihe na-ezitere anyị ihe ndị ha chọrọ ka a gbanwee n’ihe ndị ha ziteere anyị na mbụ. Anyị na-emeda obi gụgharịa ihe ahụ anyị sụgharịrị, ma dezie ihe ndị e kwesịrị idezi na ya.”
Ò nwere ihe ndị dị na kọmputa na-enyere unu aka?
“Nke bụ́ eziokwu bụ na kọmputa anaghị arụ ọrụ ndị nsụgharị na-arụ. Ma, Ndịàmà Jehova arụpụtala ihe ndị ha tinyere na kọmputa na-enyere ha aka ma ha sụgharịwa ihe. Otu n’ime ha bụ ebe anyị na-etinye ma okwu ndị anyị na-edekarị ma ihe okwu Bekee dị iche iche pụtara. Nke ọzọ bụ ebe anyị na-etinye ihe ndị anyị sụgharịrịla. Ọ na-enyere anyị aka ịchọta otú e si sụgharịa ihe ndị nwere ike isiri anyị ike ma ọ bụrụ na o nweela mgbe a sụgharịrị ya.”
Olee otú obi na-adị unu maka ọrụ a unu na-arụ?
“Anyị na-ewere ya na ihe ndị anyị na-asụgharị bụ onyinye a ga-enye ndị mmadụ. N’ihi ya, anyị na-agbalị hụ na ihe ọ bụla anyị sụgharịrị ga-abara ndị ga-agụ ya uru. Obi na-adị anyị ezigbo ụtọ ma anyị chọpụta na ihe mmadụ gụtara na magazin anyị ma ọ bụ na jw.org ruru ya n’obi, meekwa ka ọ gbanwee otú na-adịghị mma o si ebi ndụ.”
Uru Ịsụgharị Ihe n’Asụsụ Dị iche iche Bara
N’ụwa niile, akwụkwọ dị iche iche Ndịàmà Jehova na-ebipụta na-abara nde kwuru nde mmadụ uru ma ha gụọ ya n’asụsụ ha. Ọ bụ na Baịbụl ka ha na-esi enweta ihe ndị dị n’akwụkwọ ha, vidio ha, nakwa ihe ndị ha na-etinye na jw.org. Chineke kwuru na Baịbụl na ya chọrọ ka e zie “mba niile na ebo niile na asụsụ niile” ozi ọma ya.—Mkpughe 14:6. *
^ para. 4 A na-ebu ụzọ ede ihe ọ bụla n’asụsụ Bekee tupu a sụgharịwa ya.
^ para. 25 Gaa na www.jw.org ka ị hụ akwụkwọ, ihe ndị a na-egere egere, na vidio n’asụsụ Igbo nakwa n’ọtụtụ asụsụ ndị ọzọ.


text:
IBUOT 110
Akpatre Usen Emi Jesus Odude ke Temple
MATTHEW 23:25–24:2 MARK 12:41–13:2 LUKE 21:1-6
JESUS AKA ISO ASUA ỌNỌ MME ADAISO IDO UKPONO
ẸYESOBO TEMPLE
UBUENE EBEAKPA ETỊP N̄KPRI OKỤK IBA
Ke akpatre ini emi Jesus odude ke temple, enye aka iso ndiwụt ke mme scribe ye mme Pharisee ẹdi mbon mbubịk, onyụn̄ okot mmọ mbubịk ke eferife. Enye etịn̄ se mmọ ẹsinamde ete: “Mbufo [ẹmesiyet] edem cup ye usan ẹsana, edi n̄kpọ mbụme ye okpụm ẹyọhọ ke esịt. Nnan Pharisee, bem iso yet esịt cup ye usan ẹsana, man edem n̄ko ẹkpekabade ẹsana.” (Matthew 23:25, 26) Mme Pharisee ẹtetịm ẹkpeme man mmọ idinam m̀mê iditụk n̄kpọ ekededi emi ekemede ndinam mmọ ẹdehe, mmọ ẹnyụn̄ ẹsana ke enyịn owo edi uwem mmọ ye esịt mmọ ẹdehe.
Mmọ ndinyịme ndibọp nnyụn̄ mbana udi mme prọfet owụt ke mmọ ẹdi mbon mbubịk. Nte Jesus etịn̄de, mmọ ẹdi “nditọ mmọ emi ẹkewotde mme prọfet.” (Matthew 23:31) Mmọ ndisịn ukeme nyom ndiwot Jesus onyụn̄ owụt emi n̄ko.—John 5:18; 7:1, 25.
Jesus etịn̄ ndien se iditịbede inọ mme adaiso ido ukpono emi edieke mmọ mîkabakede esịt. Enye ọdọhọ ete: “Mme urụkikọt, nditọ ibọm, mbufo ẹdisan̄a didie ẹfehe ẹbọhọ ubiomikpe Gehenna?” (Matthew 23:33) Gehenna edi “Itịghede Hinnom” emi ẹkesinịmde nte ifụm ẹda ẹfọp mbio. Emi enen̄ede owụt nte nsobo emi ẹdisobode mme scribe ye mme Pharisee oro editiede.
Jesus oyosio mme mbet ọdọn̄ ẹkenam utom nte “mme prọfet ye mbon ọniọn̄ ye mme anditeme mbio obio.” Ẹdinam n̄kpọ didie ye mmọ? Jesus ọdọhọ mme adaiso ido ukpono oro ete: “Mbufo ẹyewot ẹnyụn̄ ẹkọn̄ ndusụk mmọ ke eto, ẹyenyụn̄ ẹmia ndusụk mmọ ke mme synagogue mbufo ẹnyụn̄ ẹkọbọ mmọ to ke obio sịm obio; man kpukpru iyịp ndinen owo emi ẹduọkde ke isọn̄ ẹkpekọbọ mbufo, ọtọn̄ọde ke iyịp edinen Abel tutu esịm iyịp Zechariah . . . emi mbufo ẹkewotde.” Enye ọdọhọ mmọ ndien ete: “Ke akpanikọ ke ndọhọ mbufo nte, kpukpru n̄kpọ emi ẹyesu emana emi ke idem.” (Matthew 23:34-36) Se iketịbede edi oro ke isua 70 eyo Christ, ke ini mbonekọn̄ Rome ẹkesobode Jerusalem, ediwak tọsịn mme Jew ẹnyụn̄ ẹkpan̄ade ẹtak.
Ndikere kpukpru se iditịbede emi afịna Jesus n̄ko. Enye ofofụhọ ke ini enye ọdọhọde ete: “Jerusalem, Jerusalem, afo emi owotde mme prọfet onyụn̄ ọtọn̄ọde mmọ emi ẹdọn̄de ẹtiene fi ke itiat,—adan̄a ediwak ini didie ke n̄koyom nditan̄ nditọ fo mbon ọtọkiet nte unen esidọn̄de nditọ esie ke idak mba esie! Edi mbufo ikoyomke. Sese! Ẹmekpọn̄ ufọk mbufo ẹnọ mbufo.” (Matthew 23:37, 38) Anaedi mbon emi ẹkopde ikọ emi ẹkere m̀mê ewe “ufọk” ke Jesus etịn̄ aban̄a emi. Okûdi enye etịn̄ aban̄a akaka temple emi odude do ke Jerusalem, emi etiede nte ke Abasi ekpeme-o?
Ekem Jesus adian do ete: “Ndọhọ mbufo nte, Mbufo idikwe mi aba ọtọn̄ọde ke emi tutu mbufo ẹdọhọ ẹte, ‘Itoro enyene enye emi edide ke enyịn̄ Jehovah!’” (Matthew 23:39) Enye etịn̄ se idude ke Psalm 118:26 ete: “Itoro enyene Enye emi edide ke enyịn̄ Jehovah; nnyịn imọdiọn̄ mbufo ke ufọk Jehovah.” Nte an̄wan̄ade, ndondo oro ẹsobode temple emi, owo ndomokiet ididịghe do aba ke ntak enyịn̄ Abasi.
Jesus asan̄a ndien aka itie emi ẹbonde mme n̄kpọ usịn okụk ke temple. Mme owo ẹsisịn etịbe mmọ ke n̄kpri ndudu emi ẹtịbide ke enyọn̄ n̄kpọ oro. Jesus okụt ediwak mme Jew ẹnyụn̄ ẹdọn̄de mme enọ mmọ do ke usịn etịbe oro, mbon inyene ẹnyụn̄ “ẹsịn ediwak okụk.” Ekem Jesus okụt ubuene ebeakpa kiet edide edisịn “okudọk okụk iba, emi edide ata ekpri okụk.” (Mark 12:41, 42) Jesus enen̄ede ọfiọk nte esịt enemde Abasi aban̄a ẹnọ mma oro.
Jesus okot mbet esie ẹdi onyụn̄ ọdọhọ mmọ ete: “Ke akpanikọ ke ndọhọ mbufo nte ubuene ebeakpa emi ama esịn okụk akan kpukpru mmọ emi ẹkesịnde okụk ke n̄kpọ usịn okụk.” Enye anam didie esịn okụk akan mmọ? Jesus ọdọhọ ete: “Kpukpru mmọ ẹkesio n̄kpọ ke nyọhọ-nsụhọ mmọ ẹsịn, edi enye, ke unana esie, ekesịn kpukpru se enye enyenede, kpa ofụri se enye akpadade odu uwem.” (Mark 12:43, 44) Enye itiehe nte mme adaiso ido ukpono oro, ikereke n̄kpọ inyụn̄ inamke n̄kpọ nte mmọ.
Nte eyo Nisan 11 ekperede ndikụt, Jesus asan̄a ọwọrọ ke temple emi enye mîdifiakke idụk aba tutu amama. Kiet ke otu mbet esie ọdọhọ ete: “Andikpep, sese! orụk itiat ye orụk ufọk emi!” (Mark 13:1) Ke nditịm ntịn̄, ndusụk itiat emi ẹkedade ẹbọp ibibene temple ẹma ẹkpon ẹbe nde, ndien ikpọ itiat emi ẹketiene ẹnam mme owo ẹkere ke temple emi ọsọn̄ idem etieti, ke n̄kpọ idinyụn̄ inamke enye ke nsinsi nsinsi. Anaedi idem enen̄ede akpa mmọ ndikop Jesus ọdọhọde ete: “Nte omokụt ikpọ ufọk emi? Owo idikpọn̄ke itiat kiet ke enyọn̄ itiat efen eke owo mîdidorokede iduọk.”—Mark 13:2.
Ke Jesus ama eketịn̄ emi, enye ye mme apostle esie ẹbe Itịghede Kidron ẹsan̄a ẹdọk ẹkesịm itie kiet ke Obot Olive. Edi enyene ini emi enye ye apostle inan̄, oro edi, Peter, Andrew, James, ye John ẹdude ikpọn̄ ke Obot oro. Mmọ ẹkeme nditie do n̄kụt nte temple oro okponde eketre.


text:
BAỊBỤL NSỌ—NSỤGHARỊ ỤWA ỌHỤRỤ NKE AKWỤKWỌ NSỌ
Ị̀ ga-achọ ịgụ isiokwu a n’asụsụ %%?
Levitikọs 4:1-35
4 Jehova wee gaa n’ihu ịgwa Mozis, sị:2 “Gwa ụmụ Izrel, sị, ‘Ọ bụrụ na mkpụrụ obi+ emehie n’amaghị ama+ site n’ime nke ọ bụla n’ime ihe Jehova nyere iwu ka a ghara ime:3 “‘Ọ bụrụ na ọ bụ onye nchụàjà, bụ́ onye e tere mmanụ,+ mehiere+ wee wetara ụmụ Izrel ikpe ọmụma, ọ ga-enye Jehova nwa oké ehi nke ahụ́ dị mma ka ọ bụrụ àjà mmehie maka mmehie o mere.+4 Ọ ga-akpụta ehi ahụ n’ọnụ ụzọ ụlọikwuu nzute+ n’ihu Jehova ma bikwasị aka n’isi ehi ahụ,+ ọ ga-egbukwa ehi ahụ n’ihu Jehova.5 Onye nchụàjà, bụ́ onye e tere mmanụ,+ ga-eweretụ ọbara ehi ahụ weta ya n’ime ụlọikwuu nzute;6 onye nchụàjà ahụ ga-arụnye mkpịsị aka ya+ n’ọbara ahụ ugboro asaa wee fesa ọbara ahụ n’ala ugboro asaa+ n’ihu Jehova n’ihu ákwà mgbochi nke ebe nsọ ahụ.7 Onye nchụàjà ga-etesa ọbara ahụ na mpi+ ebe ịchụàjà nke ihe nsure ọkụ na-esi ísì ụtọ n’ihu Jehova, bụ́ nke dị n’ụlọikwuu nzute, ọ ga-awụsakwa nke fọdụrụ n’ọbara ehi ahụ n’ala+ ebe ịchụàjà nke àjà nsure ọkụ, bụ́ nke dị n’ọnụ ụzọ ụlọikwuu nzute.8 “‘Ọ ga-ewepụta abụba niile dị n’ehi àjà mmehie ahụ, bụ́ abụba kpuchiri eriri afọ ya, abụba niile dị n’elu eriri afọ ya,+9 tinyere akụrụ ya abụọ na abụba dị n’elu ha, ya bụ, abụba dị n’úkwù ya. Ọ ga-ewepụtakwa abụba dị n’elu imeju ya, ya na akụrụ ya.+10 Ọ ga-abụ otu ihe ahụ n’ihe a na-ewepụta n’ehi àjà udo.+ Onye nchụàjà ga-esure ha n’ọkụ n’ebe ịchụàjà nke àjà nsure ọkụ.+11 “‘Ma akpụkpọ ehi ahụ na anụ ya dum, tinyere isi ya na ụkwụ ya na eriri afọ ya na nsị ya,+12 ọ ga-ahụ na e bupụrụ ha dum ná mpụga ebe ha mara ụlọikwuu+ wee buga ha n’ebe dị ọcha, n’ebe a na-awụsa ntụ nke ya na abụba gwakọtara,+ ọ ga-atụkwasị ha n’elu nkụ kpọọ ha ọkụ.+ N’ebe a na-awụsa ntụ nke ya na abụba gwakọtara ka a ga-akpọ ha ọkụ.13 “‘Ọ bụrụ na nzukọ Izrel dum emehie,+ ma ọgbakọ ahụ amaghị na ha mere ihe ahụ, bụ́ otu n’ime ihe niile Jehova nyere iwu ka a ghara ime bụ́ nke ha mere wee bụrụ ndị ikpe mara,+14 e wee mata mmehie ha mere n’imebi otu n’ime iwu ndị a,+ ọgbakọ ahụ ga-eweta nwa ehi ka ọ bụrụ àjà mmehie, ha ga-eweta ya n’ihu ụlọikwuu nzute.15 Ndị okenye nke nzukọ ahụ ga-ebikwasị aka n’isi ehi ahụ+ n’ihu Jehova, a ga-egbukwa ehi ahụ n’ihu Jehova.16 “‘Onye nchụàjà, bụ́ onye e tere mmanụ,+ ga-eweretụ ọbara ehi ahụ weta ya n’ụlọikwuu nzute.+17 Onye nchụàjà ga-arụnye mkpịsị aka ya n’ọbara ahụ ugboro asaa wee fesa ya n’ala ugboro asaa n’ihu Jehova, n’ihu ákwà mgbochi.+18 Ọ ga-etesa ọbara ahụ na mpi ebe ịchụàjà+ nke dị n’ihu Jehova, bụ́ nke dị n’ụlọikwuu nzute; ma ọ ga-awụsa nke fọdụrụ n’ime ọbara ahụ n’ala ebe ịchụàjà nke àjà nsure ọkụ,+ bụ́ nke dị n’ọnụ ụzọ ụlọikwuu nzute.19 Ọ ga-ewepụta abụba niile dị n’ehi ahụ, ọ ga-esurekwa ya n’ọkụ n’elu ebe ịchụàjà.+20 Ọ ga-eme ehi ahụ dị ka o mere ehi àjà mmehie ahụ. Otú ahụ ka ọ ga-eme ya; onye nchụàjà ga-ekpuchiri ha mmehie ha,+ a ga-agbaghara ha ya.21 Ọ ga-ahụ na e bupụrụ ehi ahụ ná mpụga ebe ha mara ụlọikwuu ma kpọọ ya ọkụ, dị nnọọ ka ọ kpọrọ ehi mbụ ahụ ọkụ.+ Ọ bụ àjà mmehie maka ọgbakọ ahụ.+22 “‘Mgbe onyeisi+ mere mmehie, o wee mee otu n’ime ihe niile Jehova bụ́ Chineke ya nyere n’iwu ka a ghara ime+ wee bụrụ onye ikpe mara,23 ma ọ bụ na e mere ka ọ mata iwu o mebiri,+ ọ ga-eweta nwa mkpi,+ nke ahụ́ dị mma, ka ọ bụrụ àjà ya.24 Ọ ga-ebikwasị aka n’isi+ nwa mkpi ahụ wee gbuo ya n’ebe a na-egbu anụ àjà nsure ọkụ n’ihu Jehova.+ Ọ bụ àjà mmehie.+25 Onye nchụàjà ga-eji mkpịsị aka ya rụta ọbara anụ àjà mmehie ahụ tee ya na mpi+ ebe ịchụàjà nke àjà nsure ọkụ, ọ ga-awụsakwa nke fọdụrụ n’ọbara ya n’ala ebe ịchụàjà nke àjà nsure ọkụ.26 Ọ ga-esure abụba ya niile n’ọkụ n’elu ebe ịchụàjà dị ka e mere abụba àjà udo ahụ;+ onye nchụàjà ga-ekpuchiri ya mmehie ya,+ a ga-agbaghara ya.27 “‘Ọ bụrụ na mkpụrụ obi ọ bụla n’etiti ndị bi n’ala a emehie n’amaghị ama site n’ime otu n’ime ihe Jehova nyere iwu ka a ghara ime wee bụrụ onye ikpe mara,+28 ma ọ bụ na e mere ka ọ mata mmehie o mere, mgbe ahụ, ọ ga-eweta obere nne+ ewu, nke ahụ́ dị mma, a ga-eji chụọ àjà maka mmehie o mere.29 Ọ ga-ebikwasị aka n’isi+ anụ àjà mmehie ahụ wee gbuo anụ àjà mmehie ahụ n’otu ebe ahụ a na-egbu anụ àjà nsure ọkụ.+30 Onye nchụàjà ga-eji mkpịsị aka ya rụta ọbara ya tee ya na mpi+ ebe ịchụàjà nke àjà nsure ọkụ, ọ ga-awụsakwa nke fọdụrụ n’ọbara ya n’ala ebe ịchụàjà.+31 Ọ ga-ewepụta abụba ya niile,+ dị ka e wepụtara n’anụ àjà udo ahụ;+ onye nchụàjà ga-esure ya n’ọkụ n’ebe ịchụàjà ka ọ bụrụ ihe na-esi ísì ụtọ nye Jehova;+ onye nchụàjà ga-ekpuchiri ya mmehie ya, a ga-agbaghara ya.+32 “‘Ma ọ bụrụ nwa atụrụ+ ka ọ ga-eweta ka ọ bụrụ àjà mmehie, ọ bụ nke nne ahụ́ dị mma+ ka ọ ga-eweta.33 Ọ ga-ebikwasị aka n’isi anụ àjà mmehie ahụ wee gbuo ya dị ka àjà mmehie n’ebe a na-egbu anụ àjà nsure ọkụ.+34 Onye nchụàjà ga-eji mkpịsị aka ya rụta ọbara anụ àjà mmehie ahụ tee ya na mpi ebe ịchụàjà nke àjà nsure ọkụ,+ ọ ga-awụsakwa nke fọdụrụ n’ọbara ya n’ala ebe ịchụàjà.35 Ọ ga-ewepụta abụba ya niile dị ka a na-ewepụta abụba nwa ebule àjà udo, onye nchụàjà ga-esurekwa ha n’ọkụ n’elu ebe ịchụàjà, n’elu àjà a na-esure n’ọkụ nye Jehova;+ onye nchụàjà ga-ekpuchiri ya mmehie o mere,+ a ga-agbaghara ya.+


text: 6 Edikem ke ọyọhọ isua ikie inan̄ ye anan̄ tọn̄ọ nte nditọ Israel ẹkewọn̄ọ ke isọn̄ Egypt,+ ke ọfiọn̄ Ziv,+ oro edi, ọyọhọ ọfiọn̄ iba,+ ke ọyọhọ isua inan̄,+ tọn̄ọ nte Solomon akakabade edi edidem Israel, enye ọbọp ufọk ọnọ Jehovah.+2 Ndien ufọk emi Edidem Solomon ọbọpde+ ọnọ Jehovah edi cubit ata+ ke uniọn̄, ye cubit edịp ke ubom, onyụn̄ okon̄ cubit edịp ye duop.+3 Etehe+ iso temple oro edi cubit edịp ke uniọn̄, ke iso ufọk oro. Ubom esie onyụn̄ edi cubit duop, ke iso ufọk oro.4 Ndien enye anam mme window emi itịm ẹtarade ke esịtufọk ẹnyụn̄ ẹkpride ke an̄wa.+5 Ekem enye ọbọp ndian ndian ufọk akanade ibibene ufọk oro, kpa ibibene ufọk oro akanarede temple ye ata esịt esịt ubet,+ onyụn̄ ọdọn̄ mme ubet ke ndian ndian+ ufọk oro akanade.6 Ubet eke isọn̄ ekedi cubit ition ke ubom, ọyọhọ iba edi cubit itiokiet ke ubom, ndien ọyọhọ ita edi cubit itiaba ke ubom; koro enye okotụn̄de+ ibibene ufọk oro ke an̄wa akanade, man ndian ndian ufọk oro okûdiana ke ibibene ufọk oro.+7 Ẹkeda itiat emi ẹma ẹkesọi+ ẹma ẹbọp ufọk oro; ndien owo ikokopke uyom hammer ye ekụri m̀mê n̄kpọutom ukwak ekededi ke ini ẹkebọpde ufọk+ oro.8 Ndien enyịnusụn̄+ ndian ndian ubet eke isọn̄ okodu ke n̄kan̄ nnasia ufọk oro, ẹnyụn̄ ẹsan̄a ke n̄n̄wọn̄ọde n̄n̄wọn̄ọde udịghiukot ẹdọk ẹka ọyọhọ enyọn̄ iba, ndien ẹto ke ọyọhọ iba oro ẹdọk ọyọhọ enyọn̄ ita.9 N̄ko-n̄ko, enye aka iso ọbọp ufọk emi onyụn̄ ọbọp okụre,+ onyụn̄ ada ndori ye obukpọk cedar+ ọkọn̄ ufọk emi.10 Akan oro, enye ọbọp mme ndian ndian+ ubet emi ẹkon̄de cubit ition akanade ofụri ufọk oro, ndien mme eto+ cedar emi ẹdọn̄de ẹmụm mmọ ẹdian ke ufọk oro.11 Ekem uyo Jehovah esịm Solomon+ ete:+12 “Amaedi ufọk emi afo ọbọpde mi, edieke afo edisan̄ade ke mme ewụhọ+ mi edinyụn̄ etienede mme ubiereikpe+ mi onyụn̄ enịmde mme ibet mi ke ndisan̄a ke mmọ,+ ami n̄ko nyanam ikọ emi n̄ketịn̄de nnọ David ete+ fo osu ọnọ fi;13 ndien ami nyodụn̄ ke ufọt nditọ Israel,+ ndinyụn̄ n̄kpọn̄ke ikọt mi Israel.”+14 Ndien Solomon aka iso ọbọp ufọk emi onyụn̄ ọbọp okụre.+15 Enye onyụn̄ adian obukpọk cedar akanade ibibene esịtufọk. Adian eto ke esịtufọk ọtọn̄ọde ke isọn̄ tutu esịm ndori ke dek ọkọmufọk; ndien ada obukpọk juniper+ ebri ke isọn̄ ufọk oro.16 N̄ko-n̄ko, enye adian obukpọk cedar emi edide cubit edịp ke edem ufọk oro, ọtọn̄ọde ke isọn̄ tutu esịm ndori, onyụn̄ ọbọp Ata Edisana+ ke ata esịt+ ubet oro.17 Ndien ufọk oro, kpa temple+ oro okodude ke iso esie,+ ekedi cubit aba.18 Ndien ẹkap n̄kpọmbana emi ebietde ekikop+ ye anyanya ikọn̄ flawa+ ke eto cedar ẹdian ke esịtufọk. Kpukpru ẹkedi eto cedar; owo ikekwe itiat ndomokiet.19 Ndien enye ọdiọn̄ ata esịt+ ubet ke ufọk emi odude ke ata esịt esịt, man ẹnịm ekebe+ ediomi+ Jehovah do.20 Ndien ata esịt esịt ubet oro ekedi cubit edịp ke uniọn̄, ye cubit edịp ke ubom,+ onyụn̄ okon̄ cubit edịp; enye onyụn̄ ada ata gold+ ofụk enye, ada eto cedar ofụk itieuwa.+21 Ndien Solomon ada ata gold+ ofụk+ esịtufọk, onyụn̄ eyịri n̄kpọkọbi+ emi ẹnamde ke gold akanade iso ata esịt esịt ubet,+ onyụn̄ ada gold ofụk enye.22 Ndien enye ada gold+ ofụk ofụri ufọk oro, tutu ẹfụk ofụri ufọk oro ẹma; enye onyụn̄ ada gold+ ofụk ofụri itieuwa+ emi asakde iso ese ata esịt esịt ubet oro.23 N̄ko-n̄ko, enye ada eto emi enyenede aran anam cherub+ iba ke ata esịt esịt ubet, mmọ kiet kiet ẹkon̄ cubit duop.+24 Mba cherub oro kiet ekedi cubit ition, mba enye eken onyụn̄ edi cubit ition. Ọtọn̄ọde ke utịt mba kiet esịm utịt mba+ enye eken edi cubit duop.25 Ndien ọyọhọ cherub iba ekedi cubit duop. Cherub mbiba emi ẹkedi ukem ukem ke udomo ye ke mbiet.26 Cherub kiet okon̄ cubit duop, kpa ntre ye cherub enye eken.27 Ekem enye emen mme cherub oro enịm ke ufọt esịtufọk, man ẹtat mba mme cherub+ oro. Ntem, mba cherub kiet esịm ibibene n̄kan̄ kiet, mba cherub enye eken onyụn̄ esịm ibibene n̄kan̄ eken; ndien mba mmọ ẹse ufọtufọk oro, mba osobo ye mba.+28 Akan oro, enye ada gold+ ofụk mme cherub oro.29 Enye onyụn̄ akap mme cherub+ ye mme ndise eyop+ onyụn̄ akap mme mfri+ ke mme ibibene ufọk oro akanade, ke esịt ye ke an̄wa;30 ndien enye ada gold ofụk ke isọn̄+ ufọk oro, ke esịt ye ke an̄wa.31 Ndien enye ada eto emi enyenede aran+ anam usụn̄+ ata esịt esịt ubet: mme adaha, obubọk enyịnusụn̄ ye ọyọhọ ikpehe ition.32 Ndien ẹkeda eto emi enyenede aran ẹnam usụn̄ mbiba oro, enye onyụn̄ akap mme cherub ye ndise eyop ye mme mfri ke mmọ, onyụn̄ ada gold ofụk mmọ; ndien ada gold ofụk mme cherub ye ndise eyop oro.33 Ntem ke enye akanam inuaotop temple, mme obubọk enyịnusụn̄ emi ẹdade eto emi enyenede aran ẹnam, emi edem mbinan̄ ẹdide ukem ukem.34 Ndien ẹda eto juniper+ ẹnam usụn̄ mbiba oro. Adiana-iba usụn̄ kiet ekesiwọn̄ọde ke afaraikụt, adiana-iba usụn̄ enye eken onyụn̄ ọwọn̄ọde ke afaraikụt.+35 Enye onyụn̄ akap mme cherub ye ndise eyop ye mme flawa, ndien atara gold ofụk mme ndise+ emi.36 Ekem enye ada udịm itiat ita+ emi ẹsọide-sọi ye udịm nnyan eto cedar ọbọp okụre oro odude ke esịt esịt.+37 Ke ọyọhọ isua inan̄, ke ọfiọn̄ enyọn̄ Ziv+ ke ẹkesịn itiat idakisọn̄+ ufọk Jehovah;38 ndien ẹbọp ufọk oro ẹma+ ke ọyọhọ isua duopekiet, ke ọfiọn̄ enyọn̄ Bul, oro edi, ọyọhọ ọfiọn̄ itiaita, nte ekemde ye kpukpru se ẹkeyomde ye kpukpru se ikesịnede ke n̄wed ubọpufọk;+ ndien enye akada isua itiaba ọbọp ufọk emi.


text:
Akụkọ nke 46: Mgbidi Jeriko
GỊNỊ mere mgbidi Jeriko ndị a ji na-ada? O yiri ka à ga-asị na a tụrụ ha otu nnukwu bọmbụ. Ma n’oge ahụ, e nweghị bọmbụ; e nweghịdị égbè ọ bụla. Ọ bụ ọrụ ebube ọzọ nke Jehova! Ka anyị hụ otú o si mee.
Gee ntị n’ihe Jehova gwara Jọshụa: ‘Gị na ndị agha gị ga-agagharị gburugburu obodo ahụ. Gagharịanụ ya gburugburu otu ugbo n’ụbọchị ruo ụbọchị isii. Burunụ igbe ọgbụgba ndụ ahụ mgbe unu na-agagharị. Ndị nchụàjà asaa ga-anọ n’ihu na-afụ opi.
‘N’ụbọchị nke asaa, unu ga-agagharị obodo ahụ gburugburu ugboro asaa. Fụọnụ opi ike ruo ogologo oge, meekwanụ ka mmadụ niile tie oké mkpu agha. Mgbidi ahụ ga-adaru ala!’
Jọshụa na ndị Izrel mere ihe Jehova kwuru. Mgbe ha na-azọ ije, mmadụ niile gbachiri nkịtị. Ọ dịghị onye kwuru okwu. Naanị ihe a pụrụ ịnụ bụ opi ike na ije ụkwụ. Ndị iro nke ndị Chineke nọ na Jeriko aghaghị ịtụworị egwu. Ị̀ na-ahụ eriri uhie ahụ nke e kedoro na windo? Windo ònye ka ọ bụ? N’ezie, Rehab emewo ihe ndị nledo ahụ gwara ya mee. Ya na ndị ezinụlọ ya niile nọ n’ime ụlọ ahụ na-ekiri ihe na-emenụ.
N’ikpeazụ, n’ụbọchị nke asaa, mgbe ha gagharịrị obodo ahụ gburugburu ugboro asaa, opi ike nọ na-ada, ndị agha ana-eti mkpu, mgbidi ahụ niile wee daa. Jọshụa wee sị ha: ‘Gbuonụ onye ọ bụla n’ime obodo ahụ, suokwanụ ya ọkụ. Suonụ ihe niile ọkụ. Chebenụ naanị ọlaọcha, ọlaedo, ọla kọpa na ígwè, weganụ ha n’ụlọ akụ̀ nke ụlọikwuu Jehova.’
Jọshụa gwara ndị nledo abụọ ahụ, sị: ‘Gaanụ n’ụlọ Rehab, kpọpụtanụ ya na ndị ezinụlọ ya nile.’ A zọpụtara Rehab na ndị ya dị ka ndị nledo ahụ kwere ya nkwa.
Joshua 6:1-25.
Ajụjụ
- Gịnị ka Jehova gwara ndị agha na ndị nchụàjà ka ha mee ruo ụbọchị isii?
- Gịnị ka ha ga-eme n’ụbọchị nke asaa?
- Dị ka ị na-ahụ na foto a, gịnị na-eme mgbidi Jeriko?
- N’ihi gịnị ka e ji kwụnye eriri uhie na windo a?
- Gịnị ka Jọshụa gwara ndị agha ka ha mee ndị obodo ahụ na obodo ha, gịnịkwa ka ọ gwara ha mee ọlaọcha, ọlaedo, ọla kọpa, na ígwè?
- Gịnị ka a gwara ndị nledo abụọ ahụ ka ha gaa mee?
Ajụjụ ndị ọzọ
- Gụọ Joshua 6:1-25.
Olee otú gburugburu ụmụ Izrel gbara Jeriko n’ụbọchị nke asaa si yie ọrụ nkwusa nke Ndịàmà Jehova na-arụ n’ụbọchị ikpeazụ ndị a? (Josh. 6:15, 16; Aịsa. 60:22; Mat. 24:14; 1 Kọr. 9:16)
Olee otú amụma e dekọrọ na Joshua 6:26 si mezuo mgbe ihe dị ka narị afọ ise gasịrị, gịnịkwa ka nke a na-akụziri anyị banyere okwu Jehova? (1 Eze 16:34; Aịsa. 55:11)


text:
Adobe Shockwave Player
-
Version:
-
-
Asụsụ:
-
Nbudata Adobe Shockwave Player
Nkọwa:
Isi atụmatụ:
- Ị na-elele nke online ọdịnaya na elu mma
- N'ụdị nke ọdịnaya na nkwado nke 3D technology
- Na mmekọrịta nke oge a nchọgharị
Comments on Adobe Shockwave Player:
Adobe Shockwave Player Metụtara software:
The set nke components na ndị dị mkpa maka ịrụ ọrụ nke software na ngwa weebụ dabeere na NET ije. The software na-akwado ndị dị iche iche mmemme asụsụ.
The software na-arụ ọrụ na akwụkwọ nke PDF usoro. The software nwere mkpa set ngwaọrụ ele, ebipụta na annotate PDF files.
A set nke components iji mụbaa mmekọrịta na multimedia atụmatụ nke na kọmputa. The software ana achi achi na ezi ọrụ dị iche iche ngwa na egwuregwu.
The technology maka zuru ọrụ dị iche iche components na ngwa dere Java mmemme asụsụ. The software nke ukwuu kọwakwuru nke ahụ, ohere nke nchọgharị na free-agba ọsọ ngwa ke netwọk.
Na-ewu ewu ngwa maka nchọgharị na-enye playback nke media ọdịnaya n'oge ọnụnọ ke internet. Ọzọkwa na-eji software ịzụlite ntụrụndụ ọdịnaya.
The software ike ma na-arụ ọrụ na PDF-faịlụ. The software na-akwado ndị e kere eke nke PDF-faịlụ site ọ bụla ngwa na e dere ihe na-ebipụta ọrụ.
The gburugburu ebe obibi na-emezu ihe e kpere na web-ọrụ na-enweghị na-eji ihe nchọgharị. The software na-akwado ọrụ nke ngwa, egwuregwu na ngwaọrụ iji melite arụmọrụ.
The ngwá ọrụ iji tọghata faịlụ PDF. The software dere a dịgasị iche iche nke ngwaọrụ na ukwuu mụbaa ohere nke na-arụ ọrụ PDF faịlụ.
The software ele na ibipụta faịlụ PDF. The software na-akwado a elu na-agba àgwà nke na-arụ ọrụ, na-erepịakwa kacha nta usoro ego.
The software mụbaa nke ahụ, ohere nke oge a nchọgharị na web-ngwa. The software-agwakọta multimedia na mmekọrịta ahụ n'ime otu software n'elu ikpo okwu.
The ngwá ọrụ dị ike intercept netwọk ngwugwu. Ọzọkwa software nwere ọrụ nke hà nzacha ma na-akwado ime hà kpọọ.
The adaba ngwá ọrụ na-arụ ọrụ na ọdịyo discs na faịlụ. The software na-akwado ọrụ nke adịrị nke ọdịyo egwu si CD na elu mma.
The software maka ogbe mkpakọ na akakabarede nke oyiyi faịlụ. The software na-enyere aka ịgbanwe oyiyi mma, size na ndị ọzọ na nhọrọ n'oge akakabarede nke faịlụ.
The software dee akwụkwọ, na nkà mmụta sayensị isiokwu na akwụkwọ ọgụgụ on kpọmkwem na nkà mmụta ọdịnaya nke nke na-agụnye siri ike mgbakọ na mwepụ formulas.
The ngwá ọrụ iji hụ na a pụrụ ịdabere na nchebe nke njikọ Ịntanetị. The software na-enyere aka na-ahọrọ ihe ndị ha chọrọ nkesa na-maka ntakiri ọnwụ nke internet ọsọ.
Lee ihe software