text:
BAỊBỤL NSỌ—NSỤGHARỊ ỤWA ỌHỤRỤ NKE AKWỤKWỌ NSỌ
Ị̀ ga-achọ ịgụ isiokwu a n’asụsụ %%?
Levitikọs 6:1-30
6 Jehova wee gaa n’ihu ịgwa Mozis, sị:2 “Ọ bụrụ na mkpụrụ obi emehie site n’imeso Jehova omume ekwesịghị ntụkwasị obi+ wee ghọgbuo+ mmadụ ibe ya n’ihe e nyere ya ka o lekọta ma ọ bụ n’ihe e nyere ya ka o debe+ ma ọ bụ ya apụnara mmadụ ihe ma ọ bụ rigbuo mmadụ ibe ya,+3 ma ọ bụ, ya ahụ ihe furu efu+ ma ghaa ụgha banyere ya, wee ṅụọ iyi ụgha+ na nke ọ bụla n’ime ihe niile mmadụ pụrụ ime wee mehie;4 ọ ga-erukwa na ọ bụrụ na o mehie wee bụrụ onye ikpe mara,+ ọ ga-eweghachi ihe ọ pụnaara mmadụ ma ọ bụ ihe o ji aghụghọ nara mmadụ n’ike ma ọ bụ ihe e nyere ya ka o lekọta ma ọ bụ ihe furu efu nke ọ hụrụ,5 ma ọ bụ ihe ọ bụla ọ ṅụrụ iyi ụgha na ya, ọ ga-akwụcha ụgwọ ya,+ ọ ga-atụkwasịkwa ya otu ụzọ n’ụzọ ise nke ihe ahụ. Ọ ga-enye ya onye nwe ya n’ụbọchị e gosipụtara na ikpe mara ya.6 Ọ ga-esi n’ìgwè ewu na atụrụ wetara Jehova ebule ahụ́ dị mma+ ka ọ bụrụ àjà ikpe ọmụma ya, dị ka ọnụ ahịa e kwuru si dị, ọ ga-ewetara ya onye nchụàjà ka ọ bụrụ àjà ikpe ọmụma.+7 Onye nchụàjà ga-ekpuchiri ya mmehie+ ya n’ihu Jehova, a ga-agbaghara ya nke ọ bụla n’ihe niile o mere bụ́ nke mere o ji bụrụ onye ikpe mara.”8 Jehova wee gaa n’ihu ịgwa Mozis, sị:9 “Nye Erọn na ụmụ ya iwu, sị, ‘Nke a bụ iwu metụtara àjà nsure ọkụ:+ Anụ àjà nsure ọkụ ga-adị n’ekwú ebe ịchụàjà abalị dum ruo ụtụtụ, a ga-emekwa ka ọkụ nke ebe ịchụàjà na-enwu.10 Onye nchụàjà ga-eyiri uwe ọrụ ya nke e ji linin mee,+ ọ ga-eyiri uwe úkwù+ yichie anụ ahụ́ ya. Ọ ga-ekpopụkwa ntụ nke ya na abụba gwakọtara+ bụ́ nke si n’àjà nsure ọkụ nke ọkụ na-erepịa mgbe niile n’elu ebe ịchụàjà ma kposa ya n’akụkụ ebe ịchụàjà.11 Ọ ga-eyipụ uwe ya+ yiri uwe ọzọ, ọ ga-eburukwa ntụ ahụ ya na abụba gwakọtara gaa n’ebe dị ọcha ná mpụga ebe ha mara ụlọikwuu.+12 A ga-emekwa ka ọkụ ebe ịchụàjà ahụ na-ere. Ọ gaghị anyụ anyụ. Onye nchụàjà ga na-esonye nkụ+ na ya kwa ụtụtụ ma na-edo anụ àjà nsure ọkụ n’usoro n’elu ya, ọ ga-esurekwa abụba niile nke anụ àjà udo n’ọkụ n’elu ya.+13 A ga-eme ka ọkụ+ na-ere n’elu ebe ịchụàjà mgbe niile. Ọ gaghị anyụ anyụ.14 “‘Nke a bụ iwu metụtara àjà ọka:*+ Unu bụ́ ụmụ Erọn, wetanụ ya n’ihu Jehova n’ihu ebe ịchụàjà.15 Otu n’ime ha ga-ekpoju ntụ ọka nke àjà ọka ahụ e gwere nke ọma ọbụ aka ya, ya na mmanụ ya na frankinsens niile a tụkwasịrị n’elu àjà ọka ahụ, ọ ga-esurekwa ya n’ọkụ n’elu ebe ịchụàjà dị ka àjà na-esi ísì ụtọ nye Jehova, ka o wee bụrụ ihe ncheta ya.+16 Erọn na ụmụ ya ga-erikwa ihe fọdụrụ na ya.+ A ga-anọ n’ebe dị nsọ rie ya n’ụdị achịcha na-ekoghị eko.+ Ha ga-anọ n’ogige ụlọikwuu nzute rie ya.17 A gaghị etinye ya ihe na-eko achịcha wee ghee ya.+ Enyewo m ha ya ka ọ bụrụ òkè ha n’àjà a na-esurere m n’ọkụ.+ Ọ bụ ihe kasị nsọ,+ dị ka àjà mmehie nakwa dị ka àjà ikpe ọmụma.18 Nwoke ọ bụla+ n’etiti ụmụ Erọn ga-eri ya. Ọ bụ òkè ha, ruo mgbe a na-akaghị aka+ n’ọgbọ unu niile, n’àjà a na-esurere Jehova n’ọkụ. Ihe ọ bụla metụrụ ha ga-adị nsọ.’”19 Jehova wee gaa n’ihu ịgwa Mozis, sị:20 “Nke a bụ àjà+ Erọn na ụmụ ya ga-achụrụ Jehova n’ụbọchị a ga-ete ya mmanụ:+ otu ụzọ n’ụzọ iri nke otu ihe ọ̀tụ̀tụ̀ efa+ ntụ ọka e gwere nke ọma ka ọ bụrụ àjà ọka a na-achụ+ mgbe niile, otu ọkara n’ụtụtụ na otu ọkara ná mgbede.21 A ga-eji mmanụ gwọọ ya wee ghee ya n’ite e ji eghe ihe.+ Ị ga-agwọ ya nke ọma wee weta ya. Ị ga-eweta àjà ọka ahụ e ghere eghe n’iberibe n’iberibe ka ọ bụrụ ihe na-esi ísì ụtọ nye Jehova.22 Onye nchụàjà, bụ́ onye e tere mmanụ ịnọchi ya site n’etiti ụmụ ya,+ ga-eme ya. Ọ bụ ụkpụrụ ga-adịru mgbe a na-akaghị aka: A ga-esurere ya Jehova n’ọkụ ka ọ bụrụ àjà a na-esurecha n’ọkụ.+23 Àjà ọka ọ bụla onye nchụàjà na-enye+ ga-abụ àjà a na-esurecha n’ọkụ. A gaghị eri ya eri.”24 Jehova wee gwa Mozis okwu ọzọ, sị:25 “Gwa Erọn na ụmụ ya, sị, ‘Nke a bụ iwu metụtara àjà mmehie:+ N’ebe+ a na-egbu anụ àjà nsure ọkụ ka a ga-anọ gbuo anụ àjà mmehie n’ihu Jehova. Ọ bụ ihe kasị nsọ.+26 Onye nchụàjà nke chụrụ ya n’àjà maka mmehie ga-eri ya.+ N’ebe dị nsọ+ ka a ga-anọ rie ya, n’ogige+ ụlọikwuu nzute.27 “‘Ihe ọ bụla metụrụ anụ ya ga-adị nsọ,+ mgbe mmadụ fesakwara ọbara ya n’uwe,+ ị ga-anọ n’ebe dị nsọ+ sụọ ihe o fesara ọbara.28 A ga-akụrikwa ite ụrọ+ e ji sie ya. Ma ọ bụrụ na e ji ite ọla kọpa sie ya, a ga-ekwocha ya ekwocha ma jiri mmiri ṅachaa ya.29 “‘Nwoke ọ bụla so ná ndị nchụàjà ga-eri ya.+ Ọ bụ ihe kasị nsọ.+30 Otú ọ dị, a gaghị eri anụ àjà mmehie nke e webatara ọbara+ ya n’ụlọikwuu nzute iji kpuchie mmehie n’ebe nsọ. A ga-akpọ ya ọkụ.
Ihe E Dere n'Ala Ala Peeji
^ Le6:14* Ọka a na-ekwu okwu ya ebe a bụ ụdị dị ka ọka wit na ọka bali.


c: text/html

text: 50 Ndien Joseph ọduọ ofụk ete esie iso+ onyụn̄ atua enye onyụn̄ etịm enye inua.+2 Ekem Joseph ọnọ mme asan̄autom esie, kpa mbiausọbọ, uyo ete ẹtịm okpo ete imọ ẹnịm.+ Ntre mbiausọbọ oro ẹtịm okpo Israel ẹnịm,3 akada mmọ ofụri usen aba nditịm okpo esie nnịm, koro ibat usen emi ke mmọ ẹkesida ẹtịm okpo ẹnịm, ndien nditọ Egypt ẹtua enye ke usen ata ye duop.+4 Ekem ke mme usen emi mmọ ẹtuade enye ẹma ẹkebe, Joseph ọdọhọ mbonufọk Pharaoh, ete: “Edieke n̄kụtde mfọn ke iso mbufo,+ mbọk, ẹdọhọ Pharaoh, ẹte,5 ‘Ete mi ama anam mi n̄n̄wọn̄ọ,+ ọdọhọde ete: “Sese! Ami mmọn̄ n̄kpa.+ Afo edibụk mi+ ke udi mi emi n̄ketịbide ke isọn̄ Canaan.”+ Mbọk, yak mi ndọk n̄ka n̄kobụk ete mi, ekem nyafiak ndi.’”6 Ndien Pharaoh ọdọhọ ete: “Dọk ka kobụk usọ kpa nte enye akanamde fi ọn̄wọn̄ọ.”+7 Ntre Joseph ọdọk aka ndibụk ete esie, kpukpru mme asan̄autom Pharaoh ẹnyụn̄ ẹsan̄a ye enye, kpukpru mbiowo+ ufọk esie ye kpukpru mbiowo isọn̄ Egypt,8 ye kpukpru mbonufọk Joseph ye nditọete esie ye mbonufọk ete esie.+ Sụk n̄kpri nditọ mmọ ye erọn̄ mmọ ye enan̄ mmọ ke mmọ ẹkekpọn̄ ke isọn̄ Goshen.9 Mme chariot+ ye mme awat enan̄-mbakara n̄ko ẹsan̄a ye enye ẹka, ndien otuowo ẹwak etieti.10 Ekem mmọ ẹdisịm ọtọ udịghi wheat+ ke Atad, emi odude ke ikpehe Jordan,+ mmọ ẹnyụn̄ ẹtie do ẹtua ata ọkpọsọn̄ eyet ndien enye enịm edinam ufụhọ n̄kpa ete esie ke usen itiaba.+11 Ndien mbon Canaan emi ẹdụn̄de ke obio oro ẹkụt edinam ufụhọ n̄kpa emi ke ọtọ udịghi wheat ke Atad, ndien mmọ ẹfiori ẹte: “Akwa mfụhọ edi emi ọnọ nditọ Egypt!” Ntak edi oro ẹkotde enye Abel-mizraim, emi odude ke ikpehe Jordan.+12 Ndien nditọ esie ẹnam kpa nte enye eketemede mmọ.+13 Ntre ke nditọ esie ẹmen enye ẹdisịm isọn̄ Canaan ẹnyụn̄ ẹbụk enye ke abaitiat oro odude ke in̄wan̄ Machpelah, emi asakde iso ese Mamre,+ emi Abraham ọkọbọde Ephron, owo Hittite, edep man ada enyene nte itie ubụkowo.14 Ekem ke Joseph ama okobụk ete esie, enye ye nditọete esie ye kpukpru mbon oro ẹkesan̄ade ye enye ẹka ndibụk ete esie, ẹfiak ẹnyọn̄ọ Egypt.15 Ke ini nditọete Joseph ẹkụtde ke ete mmimọ amakpa, mmọ ẹtọn̄ọ ndidọhọ ẹte: “Ekeme ndidi Joseph ke enyenyene usua ke esịt aban̄a nnyịn+ ndien enye iditreke ndisio nnyịn usiene ofụri idiọkn̄kpọ oro ikanamde enye.”+16 Ntre mmọ ẹtịn̄ ikọ ewụhọ emi ẹnọ Joseph ẹte: “Mbemiso usọ akpade enye ama owụk ete,17 ‘Ntem ke mbufo ẹdidọhọ Joseph ẹte: “Mmekpe fi ubọk nte, mbọk, dahado nọ+ nditọusọ ke ndudue ye idiọkn̄kpọ oro mmọ ẹkenamde fi.”’+ Ndien, mbọk, dahado nọ ikọt Abasi ete fo ke ndudue mmọ.”+ Ndien Joseph atua ke ini mmọ ẹtịn̄de ikọ emi ye enye.18 Ekem nditọete esie n̄ko ẹdiduọ ke isọn̄ ke iso esie ẹnyụn̄ ẹdọhọ ẹte: “Sese nnyịn idi ifịn fo!”+19 Ndien Joseph ọdọhọ mmọ ete: “Ẹkûfehe ndịk, nte ami ndu ke itie Abasi?+20 Mbufo ẹkeduak idiọk uduak ẹban̄a mi. Edi Abasi akaduak eti n̄kpọ man akpanam nte edide mfịn emi ete inịm ediwak owo uwem.+21 Ntre ẹkûfehe ndịk. Ami nyọnọ mbufo ye n̄kpri nditọ mbufo udia.” Ntem ke enye ọdọn̄ mmọ esịt onyụn̄ etịn̄ ikọ ndisụk mmọ esịt.+22 Ndien Joseph ye ufọk ete esie ẹdụn̄ ke Egypt; ndien Joseph odu uwem isua ikie ye duop.23 Ndien Joseph okụt nditọ Ephraim eke ọyọhọ emana ita,+ ye nditọ Machir,+ eyen Manasseh. Mmọ ẹkemana ẹdoro Joseph ke edọn̄.+24 Ekem Joseph ọdọhọ nditọete esie ete: “Ami mmọn̄ n̄kpa; edi Abasi iditreke ndiwọn̄ọde ntịn̄enyịn esie nnọ mbufo,+ idinyụn̄ itreke ndision̄o mbufo ke isọn̄ emi n̄ka isọn̄ eke enye ọkọn̄wọn̄ọde ọnọ Abraham ye Isaac ye Jacob.”+25 Ntem Joseph anam nditọiren Israel ẹn̄wọn̄ọ, ọdọhọde ete: “Abasi iditreke ndiwọn̄ọde ntịn̄enyịn esie nnọ mbufo. Ndien mbufo ẹnyene nditan̄ ọkpọ mi ke ebiet emi mfep.”+26 Ekem Joseph akpa ke esịmde isua ikie ye duop; ndien mmọ ẹtịm okpo esie ẹnịm,+ ẹnyụn̄ ẹsịn enye ke ekebe okpo ke Egypt.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
AKỤ̀ NDỊ SI N’OKWU CHINEKE | ABỤ ỌMA 79-86
Ònye Kacha Mkpa ná Ndụ Gị?
O nwere ike ịbụ na onye dere Abụ Ọma nke 83 si n’ezinụlọ Esaf. Esaf bụ onye Livaị ya na Devid dịkọrọ ndụ. E dere abụ ọma a mgbe mba ndị gbara ndị Chineke gburugburu na-ebuso ha agha.
Ekpere onye dere abụ ọma a kpere gosiri na ọ chọghị ọdịmma nke ya, kama, ihe kacha ya mkpa bụ aha Jehova na otú o si bụrụ ya ruru eru ịchị ihe niile
Taa, a ka na-emegide ndị Chineke n’ụzọ dị iche iche. A ga-ebuli aha Jehova elu ma anyị guzosie ike
Jehova chọrọ ka anyị mara aha ya
Otú anyị si ebi ndụ kwesịrị igosi na ọ bụ Jehova kacha mkpa ná ndụ anyị


text:
KPEBE MBUỌTIDEM MMỌ | MARY
Enye Ama Ọyọ Akakan Ubiak
MARY eten̄, esịn edọn̄ ke isọn̄; inua ikemeke nditịn̄ ọkpọsọn̄ ubiak emi enye okopde. Enye eti akpatre mfiori emi eyen esie ofioride mbemiso akpa ke ama akamian̄a ebịghi ke eto ke ntak ọkpọsọn̄ ubiak. Uwemeyo edi emi, edi ekịm ofụk kpukpru ebiet. Isọn̄ ke enyek idat idat. (Matthew 27:45, 51) Anaedi ama etie Mary nte Jehovah oyom ererimbot ẹfiọk ke imọ ke n̄kpa Jesus Christ abiak akan.
Golgotha m̀mê Ebiet N̄kpọkpọrọ emi ekịm okofụkde ọtọn̄ọ ndin̄wan̄a, edi Mary do ke atua eyen esie. (John 19:17, 25) Etie nte enye eti ediwak n̄kpọ. Ekeme ndidi enye eti se iketịbede n̄kpọ nte isua 33 emi ẹkebede. Enye ye Joseph ẹma ẹda edima eyen mmọ ẹka temple ke Jerusalem ndien Abasi ama anam akanieren kiet emi ekerede Simeon etịn̄ prọfesi aban̄a eyen emi. Enye ọkọdọhọ ke eyen emi ayanam ikpọ n̄kpọ onyụn̄ ọdọhọ ke usen ke edi emi editiede Mary nte ẹkịm enye ke anyan akan̄kan̄. (Luke 2:25-35) Ini n̄kpa eyen esie emi ke ikọ Simeon enen̄ede an̄wan̄a enye.
Ẹdọhọ ke idụhe se ibiakde owo nte n̄kpa eyen esie; inyeneke se ikpatakde owo okpon akan oro. N̄kpa edi ata idiọk asua; inyụn̄ idụhe eke n̄kpa mînamke n̄kpọ. (Rome 5:12; 1 Corinth 15:26) Ndi ẹkeme ndiyọ utọ ubiak emi? Yak ise nte n̄kpọ eketiede ye Mary ini Jesus ọtọn̄ọde-tọn̄ọ ukwọrọikọ tutu esịm ini emi Jesus akpade, ye ke enye ama ekeset. Emi ayanam ikụt nte mbuọtidem emi Mary ekenyenede akanamde enye ọyọ akakan ubiak.
‘ẸNAM SE EDEDI ORO ENYE ỌDỌHỌDE MBUFO’
Yak ise se iketịbede isua ita ye ubak mbemiso ini emi. Mary ada okụt ke n̄kpọ ọmọn̄ okpụhọde. Ke ekpri obio Nazareth, mme owo ẹkesụk ẹtịn̄ ẹban̄a John Andinịm Owo Baptism ye nte enye ọkwọrọde edikabade esịt. Ekeme ndidi Mary okụt ke akpan imọ ada ukwọrọikọ John emi ọdiọn̄ọ ke ini ekem imọ nditọn̄ọ ukwọrọikọ imọ. (Matthew 3:1, 13) Jesus ndikpọn̄ Mary ye nditọeka esie n̄kọtọn̄ọ ukwọrọikọ eyetịmede ediwak n̄kpọ. Ntak-a?
Etie nte Joseph ebe Mary ama akpakpa mbemiso ini emi. Edieke edide ntre, ọwọrọ ke akwa n̄kpọ ama ọwọrọ Mary. * Owo idiọn̄ọke Jesus nte “eyen anamusọ eto” kpọt, edi ẹdiọn̄ọ enye n̄ko nte “anamusọ eto.” Etie nte enye ama emen utom ete esie anam onyụn̄ ese aban̄a eka esie ye n̄kpọ nte nditọeka esie itiokiet emi ẹkemande ẹdian enye. (Matthew 13:55, 56; Mark 6:3) Ekpededi Jesus ekpep James emi etiede nte udọeka esie utom emi, idimemke inọ eka esie ye nditọeka esie ke ini enye ọkpọn̄de ufọk, sia enye edi akpan. Utom ifereke inọ eka mmọ; okûdi esịt etịmede enye nte Jesus oyomde ndikpọn̄ mmọ? Nnyịn ifiọkke. Edi akpan n̄kpọ emi ikpakam iyomde ndifiọk edi emi: Mary edinam n̄kpọ didie ke ini Jesus akabarede Christ, m̀mê Messiah emi ẹketiede ẹbet? Bible ọmọn̄ anam ifiọk emi.—John 2:1-12.
Jesus ebịne John akana baptism onyụn̄ akabade edi Messiah m̀mê Enye Emi Abasi Eyetde Aran. (Luke 3:21, 22) Ekem Jesus ọtọn̄ọ ndimek mme mbet esie. Okposụkedi emi akanade enye ọsọsọp anam utom esie, enye okosụk oyoyom ini etie ye ubon ye mme ufan okop inemesịt. Enye ama asan̄a ye eka ye nditọeka esie ye mme mbet aka usọrọ ndọ ke Cana. Etie nte Cana okodu ke ibuot obot. To ke Nazareth sịm do ekedi n̄kpọ nte kilomita 13. Nte usọrọ osụk akade iso, Mary okụt ke mfịna do. Etie nte enye okụt nte ndusụk mbonufọk mme ọdọ ndọ ẹdọn̄de odu ndien ndien; enye emi ese enye oko, enye oko ese enye emi. Wine okụre! Ke edem mmọ, usọrọ ama esibiara wine ama okụre, ndien emi ekedi ata n̄kpọ bụt ye esuene ọnọ ufọk mme ọdọ ndọ. Mbọm mmọ anam Mary, ntre enye adaha ebịne Jesus.
Kop se enye ọdọhọde Jesus: “Mmọ inyeneke wine.” Nso ke Mary oyom enye anam? Bible itịn̄ke, edi Mary ọdiọn̄ọ ke eyen imọ edi Eyen Abasi, ntre ke enye ekeme ndinam utịben̄kpọ. Ekeme ndidi enye ekere ke enye ọmọn̄ ọtọn̄ọ ke itie usọrọ oro. Etie nte n̄kpọ eke Mary ọkọdọhọde Jesus ete, “Mbọk eyen, se nte esede nan̄a!” Anaedi se Jesus ọkọbọrọde enye ama akpa enye idem. Jesus ọkọdọhọ enye ete: “Nsan̄a nso ye afo n̄wan owo?” oro edi, “didie ke oro ebehe fi ye ami?” Ikọ Jesus ikedịghe ikọ usọn̄enyịn nte ediwak owo ẹkerede, edi ekedi sụn̄sụn̄ item. Enye okoyom nditi eka esie ke idịghe enye ekpeteme imọ nte ikpanamde utom Abasi, ke Jehovah emi edide Ete imọ kpọt ekpeteme.
Mary ama ọbọ item emi sia enye ekedi enyene-ibuot an̄wan emi osụhọrede idem. Ntre enye ọdọhọ mbon oro ẹnọde mme owo n̄kpọ ke itie usọrọ oro ete: “Se ededi oro enye ọdọhọde mbufo, ẹnam.” Enye okụt ke idịghe imọ ikpeteme aba eyen imọ se enye akpanamde, edi ke enye akpakam eteme mmimọ. Nso ke Jesus akanam? Mbọm mme ọdọ ndọ emi anam Jesus n̄ko. Ntre, enye anam mmọn̄ akabade ata eti wine. Akpa utịben̄kpọ esie edi emi. Emi anam “mme mbet esie ẹbuọt idem ye enye.” Mary n̄ko ọbuọt idem ye enye. Enye idaha Jesus nte eyen esie kpọt, edi ada enye nte Ọbọn̄ ye Andinyan̄a.
Mme ete ye eka ẹkeme ndikpep ekese nto mbuọtidem Mary. Imọfiọk ke idụhe owo emi enyenede eyen emi etiede nte Jesus. Edi ke ini eyenọwọn̄ okponde akabade akwaowo, ete ye eka ẹkeme ndifre ke eyen mmimọ edidi akwaowo ẹnyụn̄ ẹka iso ẹnam n̄kpọ ye enye nte ẹnam ye eyenọwọn̄. (1 Corinth 13:11) Didie ke mme ete ye eka ẹkpen̄wam eyen mmọ emi ama okokpon? Usụn̄ kiet edi nditịn̄ nnyụn̄ nnanam n̄kpọ emi owụtde ke mmimọ imenịm ke enye ayada se enye ekpepde ke Bible odu uwem ndien ke Jehovah ọyọdiọn̄ enye. Emi ekeme ndin̄wam eyen mmọ etieti. Imenịm ke Jesus ama ama nte eka esie ekeberede ye enye ke ofụri ini utom ukwọrọikọ esie.
“NDITỌEKA ESIE IKỌBUỌTKE IDEM YE ENYE”
Bible itịn̄ke ediwak n̄kpọ iban̄a Mary ke ofụri isua ita ye ubak emi Jesus ọkọkwọrọde ikọ. Edi ti ete ke etie nte enye ekedi ebeakpa ini oro ye nditọ ke ubọk. Ntre an̄wan̄a nnyịn edieke enye mîkekemeke ndisan̄a ye Jesus n̄kwọrọ ikọ ke obio mmọ. (1 Timothy 5:8) Kpa ye oro, enye ama aka iso ndikere mban̄a mme n̄kpọ oro enye ọkọdiọn̄ọde aban̄a Messiah esinyụn̄ etiene aka synagogue okokop Ikọ Abasi nte ido ufọk mmọ ekedide.—Luke 2:19, 51; 4:16.
Edieke edide ntem, ọwọrọ enye ama odu ke synagogue usen oro Jesus ọkọkwọrọde ikọ ke Nazareth. Ama enem enye etieti ndikop eyen esie ọdọhọde ke se ẹketịn̄de ẹban̄a Messiah ke n̄kpọ nte isua ikie ke edem osu imọ ke idem! Anaedi ama abiak enye n̄ko nte mbon obio mmọ mîkọbuọtke idem ye eyen esie. Mmọ ẹkekam ẹyoyom ndiwot enye!—Luke 4:17-30.
Ikenemke enye n̄ko nte nditọeka Jesus irenowo ẹkenamde n̄kpọ ye Jesus. John 7:5 ọdọhọ ke nditọeka Jesus irenowo inan̄ “ikọbuọtke idem ye enye” nte eka mmọ ọkọbuọtde. Jesus ama enyene nditọeka iban iba m̀mê akande oro, edi Bible itịn̄ke m̀mê mmọ ẹma ẹbuọt idem ye enye m̀mê ikọbuọtke. * Ntre, Mary ama etiene okụt ukụt emi esidude ke ufọk emi mme owo ẹkade nsio nsio ufọkabasi. Akana enye aka iso okpono ata Abasi, onyụn̄ anam ofụri se enye ekekeme man an̄wam nditọ esie ẹtiene enye ẹkpono. Edi ikanaha enye anam emi odudu odudu.
Isan̄ kiet, iman Jesus, emi etiede nte ata nditọeka Jesus ẹkesịne do, ẹma ẹyom ndika n̄komụm enye. Mmọ ẹkekere ke “ibuot ọbọhọ enye.” (Mark 3:21, 31) Mary ikekereke ke ibuot ebe Jesus, edi enye ama osụk etiene nditọ esie aka eyedi man ekese m̀mê se Jesus edinamde ayanam mmọ ẹbuọt idem ye enye. Ndi mmọ ẹma ẹbuọt idem ke Jesus ndien? Okposụkedi emi Jesus akakade iso anam utịben̄kpọ onyụn̄ ekpepde nti n̄kpọ, nditọeka esie ikosụk ibuọtke idem ye enye. Ekeme ndidi Mary ama ekere m̀mê nso ke idinanam man nditọ esie ẹbuọt idem ye Jesus.
Ndi mbonufọk mbufo ẹka nsio nsio ufọkabasi? Afo emekeme ndikpep ekese nto Mary. Enye ikosion̄oke idem ikpọn̄ nditọ esie emi mîketieneke enye inịm Jesus ke akpanikọ. Enye ama ebiere ndinam mmọ ẹkụt ke ndikpono ata Abasi ọnọ imọ inemesịt ye ifụre. Enye ama aka iso ebere ye Jesus. Ndi ama esidọn̄ enye ndikụt Jesus? Ndi ama esidọn̄ enye nte Jesus okposụk odude ye mmọ ke ufọk? Edieke edide ntre, enye ikayakke oro afịna enye akaha. Enye akada ndibere ye Jesus nnyụn̄ nsọn̄ọ enye idem nte ata akwa ukpono. Ndi afo n̄ko emekeme ndin̄wam nditọ fo ẹnịm n̄kpọ Abasi akpa ke uwem?
“ẸYEDA ANYAN AKAN̄KAN̄ ẸKỊM FI”
Ndi Abasi ama ọdiọn̄ Mary ke enye ndikọbuọt idem ye Jesus? Imenịm ke ama ọdiọn̄ sia Jehovah isitreke ndidiọn̄ mbon emi ẹnyenede mbuọtidem. (Mme Hebrew 11:6) Kere nte ekesitiede Mary ke idem ndikop Jesus eyen esie ọkwọrọde ikọ mîdịghe ndikop nte mme owo ẹtịn̄de n̄kpọ ẹban̄a ukwọrọikọ esie.
Anaedi mme uwụtn̄kpọ emi Jesus ekesinọde ama anam Mary eti ini emi Jesus ekedide eyenọwọn̄ ke Nazareth. Ke ini Jesus eketịn̄de aban̄a n̄wan emi ọkpọride ufọk oyom okụk, m̀mê n̄wan emi ọkọkde n̄kpọ, m̀mê owo ndidomo utuenikan̄ mmen n̄wụk ke uwụk utuenikan̄, anaedi Mary ama eti nte Jesus ekesiyịrede imọ ke idem ke ini imọ inamde mme n̄kpọ emi ke ufọk. (Luke 11:33; 15:8, 9; 17:35) Ini Jesus onyụn̄ etịn̄de aban̄a nte ọkpọnọ esie ememde, mbiomo esie onyụn̄ eferede, anaedi Mary ama eti nte Joseph ekekpepde Jesus ndinam ọkpọnọ ediye ediye man okûbiak mme unam emi ẹdikọn̄ọde ọkpọnọ emi. (Matthew 11:30) Imenịm ke ama esinem Mary nditie n̄kere nte Jehovah ọkọnọde enye akwa ifet ndibọk eyen emi edikabarede edi Messiah. Anaedi ama esinem enye ndikpan̄ utọn̄ nnọ Jesus, kpa akakan andikpep emi ekesimende mme n̄kpọ emi mme owo ẹmehede ekpep ata akpan n̄kpọ!
Kpa ye kpukpru emi, Mary ama osụhọde idem. Jesus ikanamke etie nte Mary edi n̄kpọ akaha, m̀mê ndidọhọ ẹkpono enye nte Abasi. Isan̄ kiet ke ini enye okosụk ọkwọrọde ikọ, mma kiet ama ọdọhọ ke eka emi akamande utọ eyen emi eyenen̄ede okop inemesịt. Jesus ama ọbọrọ enye ete: “Baba, akam edi mbon oro ẹkopde ikọ Abasi ẹnyụn̄ ẹnamde enye ẹkop inemesịt!” (Luke 11:27, 28) Isan̄ en̄wen, ke ini ndusụk owo emi ẹketiede ẹkop ikọ Jesus ẹkedọhọde enye ke eka esie ye nditọeka esie ke ẹyom enye, enye ama ọdọhọ mmọ ke mbon oro ẹnịmde imọ ke akpanikọ ẹkam ẹdi eka imọ ye nditọeka imọ. Ikọ Jesus ikayatke Mary sia enye ama ọfiọk ke ikọ esie ọwọrọ ke ndinyene mbon oro ẹmade Abasi ọfọn akan ndinyene nditọeka m̀mê iman emi mîmaha Abasi.—Mark 3:32-35.
Inua ikemeke nditịn̄ nte akabiakde Mary ndikụt eyen esie ọbọde ufen akpa ke eto emi ẹkekọn̄de enye. Apostle John emi akadade okụt nte ẹwotde Jesus etịn̄ n̄kpọ efen emi eketịbede do. Enye ọdọhọ ke Mary do akada ‘ekpere eto ndutụhọ Jesus.’ Nso ikpanam edima eka nte enye okûda okụt kpukpru se iwọrọde eyen esie? Jesus ama okụt eka esie. Okposụkedi emi akabiakde enye n̄kpa n̄kpa ndikot ibifịk m̀mê ndisioro uyo ntịn̄ ikọ, enye ama osụk an̄wana etịn̄ ikọ. Enye ama ọdọhọ apostle John emi ekedide edima mbet esie ete ese eka imọ enyịn. Sia nditọeka Jesus mîkọbuọtke kan̄a idem ye enye, Jesus ikọdọhọke ndomo owo mmọ kiet ese eka imọ enyịn, edi ọkọdọhọ mbet esie ese. Jesus akada emi owụt ke ọfọn owo emi ọbuọtde idem ye imọ ese aban̄a ikọt imọ, man an̄wam mmọ ẹka iso ẹnam n̄kpọ Abasi.—John 19:25-27.
Ini emi Jesus akpade, eketie eka esie nte ẹkịm enye ke anyan akan̄kan̄ nte ẹma ẹketetịn̄. Edieke inua mîkemeke nditịn̄ adan̄a nte enye akatuade n̄kpa eyen esie, ọwọrọ inua inyụn̄ ikemeke nditịn̄ nte esịt ekenemde enye eketre ke usen ita ẹbede. Mary okop ke Abasi anam akakan utịben̄kpọ, oro edi, ke ẹnam Jesus eset! Esịt onyụn̄ enen̄ede enem enye nte Jesus okowụtde James eyeneka esie idem—etie nte ekedi ke ini James odude ikpọn̄. (1 Corinth 15:7) N̄kpọ emi ama enen̄ede otụk James ye nditọeka esie eken sia Bible ọdọhọ ke nte ini akade, mmọ ẹma ẹdinịm ke Jesus edi Christ. Ekem mmọ ẹma ẹsitiene eka mmọ ẹdụk mbono esop Christian ẹnyụn̄ “ẹkọbọ ke akam.” (Utom 1:14) Nte ini akade, nditọeka Jesus iba, James ye Jude, ẹma ẹtiene ẹwet Bible.
Akpatre ini emi Bible etịn̄de n̄kpọ aban̄a Mary edi ini emi enye ye mme mbet Jesus ye nditọeka Jesus ẹbọn̄de akam. Akpatre n̄kpọ emi ikopde iban̄a Mary mi enem etieti; Mary ama enịm ata eti uwụtn̄kpọ ọnọ nnyịn. Mbuọtidem emi enye ekenyenede ama an̄wam enye ọyọ akakan ubiak, Abasi ama onyụn̄ ọdiọn̄ enye. Edieke inyenede utọ mbuọtidem emi Mary ekenyenede, nnyịn iyekeme ndiyọ ubiak ekededi emi nnyịn ikopde ke idiọk ererimbot emi, Abasi oyonyụn̄ ọdiọn̄ nnyịn ke usụn̄ emi nnyịn mîkekereke.
^ ikp. eki. 8 Akpatre ini emi ikopde n̄kpọ iban̄a Joseph ke Gospel edi ini Jesus edide isua 12. Tọn̄ọ oro, ẹsụk ẹtịn̄ ẹban̄a eka Jesus ye nditọeka esie. Ini kiet, Bible okot Jesus “eyen Mary,” itịn̄ke n̄kpọ ndomokiet iban̄a Joseph.—Mark 6:3.
^ ikp. eki. 16 Sia Joseph mîkedịghe ata ete Jesus, Jesus akabuana eka kpọt ye nditọeka esie.—Matthew 1:20.


text:
IBUOT DUOPENAN̄
Nte Akpanamde Uwem Ubon Fo Enem
Nso ke oyom man owo edi eti ebendọ?
Didie ke n̄wan ekeme ndikụt unen nte n̄wanndọ?
Ndidi eti ete m̀mê eka abuana nso?
Didie ke nditọ ẹkeme ndin̄wam ke ndinam uwem ubon enem?
JEHOVAH ABASI oyom ubon fo okop inemesịt. Ikọ esie, kpa Bible, ọnọ owo kiet kiet ke ubon ndausụn̄, etịn̄de utom oro Abasi oyomde mmọ kiet kiet ẹnam. Ke ini mbonubon ẹnamde udeme mmọ ke n̄kemuyo ye item Abasi, utịp esinen̄ede okpon. Jesus ọkọdọhọ ete: ‘Inemesịt edi eke mbon oro ẹkopde ikọ Abasi ẹnyụn̄ ẹkpemede ndinam enye!’—Luke 11:28.
2 Inemesịt ubon ọkọn̄ọ akpan akpan ke nnyịn ndidiọn̄ọ nte ke Jehovah, kpa enye emi Jesus okokotde “Ete nnyịn,” ọkọtọn̄ọ ubon. (Matthew 6:9) Edi Ete nnyịn eke heaven anam kpukpru ubon ke isọn̄ ẹwọrọ ẹdidu—ndien ke akpanikọ, enye ọdiọn̄ọ se ikemede ndinam mme ubon ẹkop inemesịt. (Ephesus 3:14, 15) Ntre, nso ke Bible ekpep aban̄a utom oro owo kiet kiet ke ubon enyenede ndinam?
ABASI ỌKỌTỌN̄Ọ NDUTỊM UBON
3 Jehovah okobot akpa owo iba, Adam ye Eve, onyụn̄ adian mmọ kiet nte ebe ye n̄wan. Enye ekesịn mmọ ke ediye ebietidụn̄ Paradise eke isọn̄—kpa In̄wan̄ Eden—onyụn̄ ọdọhọ mmọ ẹnyene nditọ. Jehovah ọkọdọhọ ete: “Mbufo ẹtọt, ẹnyụn̄ ẹwak, ẹnyụn̄ ẹyọhọ ke isọn̄.” (Genesis 1:26-28; 2:18, 21-24) Emi idịghe ikpîkpu mbụk m̀mê n̄ke, koro Jesus ama owụt ete ke se Genesis etịn̄de aban̄a ntọn̄ọ uwem ubon edi akpanikọ. (Matthew 19:4, 5) Okposụkedi nnyịn isobode ediwak mfịna, uwem mînyụn̄ idịghe nte Abasi okoyomde edi, ẹyak nnyịn ise ntak emi ubon ekemede ndikop inemesịt.
4 Owo kiet kiet ke ubon ekeme ndin̄wam ndinam ubon okop inemesịt ebe ke ndikpebe Abasi ke ndiwụt ima. (Ephesus 5:1, 2) Didie ke nnyịn ikeme ndikpebe Abasi emi akanam nnyịn mîkwe? Nnyịn imekeme ndikpep nte Jehovah anamde n̄kpọ koro enye ọkọdọn̄ akpa edibon Eyen esie oto ke heaven edi isọn̄. (John 1:14, 18) Ke ini Eyen emi, Jesus Christ, okodude ke isọn̄, enye ama etịm ekpebe Ete esie tutu owo ndikụt nnyụn̄ n̄kpan̄ utọn̄ nnọ Jesus eketie nte owo ndidu ye Jehovah nnyụn̄ n̄kop se Enye etịn̄de. (John 14:9) Ke ntre, ebede ke ndikpep mban̄a ima oro Jesus okowụtde nnyụn̄ ntiene uwụtn̄kpọ esie, nnyịn owo kiet kiet imekeme ndin̄wam ndinam ubon okop inemesịt.
UWỤTN̄KPỌ ENỊMDE ỌNỌ MME EBE
5 Bible ọdọhọ ke mme ebe ẹkpenyene ndinam n̄kpọ ye iban mmọ nte Jesus akanamde ye mme mbet esie. Kere ban̄a item Bible emi: “Mme ebe, ẹka iso ẹma iban mbufo, kpa nte Christ n̄ko akamade esop onyụn̄ ayakde idemesie ọnọ ke ibuot esie…Ntem ke mme ebe ẹkpema iban mmọ nte idem mmọ. Owo eke amade n̄wan esie ama idemesie, koro akananam baba owo kiet isuaha obụkidem esie; edi ọbọbọk onyụn̄ ekpeme enye, kpa nte Christ n̄ko anamde ye esop.”—Ephesus 5:23, 25-29.
6 Ima oro Jesus amade esop mbet esie edi mfọnmma uwụtn̄kpọ ọnọ mme ebe. Jesus ama “ama mmọ tutu esịm utịt,” awade uwem esie ke ufọn mmọ, okposụkedi mmọ ẹkedide mme anana-mfọnmma owo. (John 13:1; 15:13) Kpasụk ntre, ẹsịn udọn̄ ẹnọ mme ebe ẹte: “Ẹka iso ẹma iban mbufo, ẹkûnyụn̄ ẹnen̄ede ẹyat esịt ye mmọ.” (Colossae 3:19) Nso idin̄wam ebe ndinam item emi, akpan akpan edieke n̄wan esie okpude ndinam n̄kpọ ọniọn̄ oniọn̄ ke ndusụk idaha? Enye ekpenyene nditi ke imọ imesinam ndudue ye se enye enyenede ndinam man Abasi efen enye. Nso ke enye enyene ndinam? Enye enyene ndifen mmọ oro ẹduede enye, ndien oro esịne enye ndifen n̄wan esie. Nte ededi, n̄wan ekpenyene ndinam kpa ntre. (Matthew 6:12, 14, 15) Nte omokụt ntak emi ndusụk owo ẹdọhọde ke ndọ oro okụtde unen edi ndọ owo iba emi ẹnyịmede ndifen kiet eken?
7 Mme ebe ẹyenam ọfọn n̄ko ndifiọk nte ke Jesus ama esikere aban̄a mme mbet esie kpukpru ini. Enye ama esikere aban̄a ukeme mmọ ye mme n̄kpọ obụkidem oro mmọ ẹyomde. Ke uwụtn̄kpọ, ke ini mmọ ẹkekpade mba, enye ama ọdọhọ mmọ ete: “Ẹdi ke idem mbufo ikpọn̄ ke ndobo ndobo ebiet ẹdiduọk odudu esisịt.” (Mark 6:30-32) Oyom ẹwụt iban n̄ko utọ eti edikere mban̄a oro. Bible etịn̄ aban̄a mmọ nte “mmọ eke ẹmemde ẹkan” onyụn̄ ọdọhọ mme ebe ẹnọ mmọ “ukpono.” Ntak-a? Koro ebe ye n̄wan ẹtiene ẹbuana ukem ukem ke “ufọn uwem oro owo mîdotke.” (1 Peter 3:7) Mme ebe ẹkpenyene nditi nte ke edi edinam akpanikọ anam owo ọsọn̄ urua ke enyịn Abasi, idịghe ke ntak emi enye edide eren m̀mê n̄wan.—Psalm 101:6.
8 Bible ọdọhọ ke ebe emi “amade n̄wan esie ama idemesie.” Emi edi koro nte Jesus okowụtde, ebe ye n̄wan “idịghe aba owo iba, edi ẹdi obụk kiet.” (Matthew 19:6) Ntre ikpanaha mmọ ẹnyene udọn̄ idan̄ ẹnọ owo efen ekededi. (Mme N̄ke 5:15-21; Mme Hebrew 13:4) Mmọ ẹkeme ndinam emi edieke mmọ ke unana ibụk ẹkerede ẹban̄a udọn̄ kiet eken. (1 Corinth 7:3-5) Odot ẹtịm ẹkere ẹban̄a n̄kpọ editi emi: “Akananam baba owo kiet isuaha obụkidem esie; edi ọbọbọk onyụn̄ ekpeme enye.” Oyom mme ebe ẹma iban mmọ nte mmọ ẹmade idemmọ, ẹtide nte ke mmimọ iyanam ibat inọ enye emi edide ibuot ọnọ mmimọ, kpa Jesus Christ.—Ephesus 5:29; 1 Corinth 11:3.
9 Apostle Paul ama etịn̄ aban̄a ‘esịt ima emi Christ Jesus ekenyenede.’ (Philippi 1:8) Ima oro Jesus ekenyenede ekedi edu oro akanamde mme owo ẹkop inem, ndien emi ama anam iban oro ẹkedide mbet esie ẹkop inem n̄ko. (John 20:1, 11-13, 16) Ndien ọdọn̄ iban ndikụt mme ebe mmọ ẹmade mmọ n̄ko.
UWỤTN̄KPỌ ENỊMDE ỌNỌ IBANNDỌ
10 Ubon edi ndutịm, ndien man asan̄a nte ọfọnde, enye oyom adaibuot. Jesus akam enyene Owo emi enye osụkde idem ọnọ nte Ibuot esie. “Abasi onyụn̄ edi ibuot ọnọ Christ,” kpa nte ‘erenowo edide ibuot ọnọ n̄wan.’ (1 Corinth 11:3) Jesus ndisụk idem nnọ itieibuot Abasi edi eti uwụtn̄kpọ, sia kpukpru nnyịn imenyene owo emi anade nnyịn isụk ibuot inọ.
11 Mme anana-mfọnmma iren ẹsinam ndudue isinyụn̄ iwakke ndidi mfọnmma ibuot ufọk. Ntre, nso ke n̄wanndọ akpanam? Enye ikpenyeneke ndise se ebe esie anamde ke usụhọde m̀mê ndidomo ndibọ ebe itieibuot esie. N̄wanndọ ayanam ọfọn nditi nte ke sụn̄sụn̄ ye ifụre ifụre edu edi ata ọsọn̄urua n̄kpọ ke enyịn Abasi. (1 Peter 3:4) Ndiwụt utọ edu emi ayanam edi mmemmem n̄kpọ ọnọ enye ndiwụt edu nsụkibuot oro Abasi oyomde, ọkpọkọm ke n̄kpọsọn̄ idaha. N̄ko-n̄ko, Bible ọdọhọ ete: “Yak n̄wan enyene ntotụn̄ọ ukpono ọnọ ebe esie.” (Ephesus 5:33) Edi nso edieke ebe mîdaha Christ nte Ibuot esie? Bible esịn udọn̄ ọnọ iban ete: “Ẹsụk idem ẹnọ mme ebe mbufo, man, edieke owo mmọ ekededi mîsụkke ibuot inọ ikọ Abasi, ẹkpedụri mmọ ẹda itoho ke ikọ edi oto ke edu uwem iban mmọ, koro ẹkụtde edisana edu uwem mbufo ọkọrọ ye ntotụn̄ọ ukpono.”—1 Peter 3:1, 2.
12 Ye ebe esie edide ekemmọ andinịm ke akpanikọ ye mîdịghe, idịghe unana ukpono edieke n̄wan adade mbufiọk etịn̄ ekikere esie emi edide isio ye eke ebe esie. Ekikere esie ekeme ndinen, ndien ofụri ubon ekeme ndibọ ufọn edieke ebe akpan̄de utọn̄ ọnọ n̄wan esie. Okposụkedi Abraham mîkenyịmeke ke ini Sarah n̄wan esie ọkọnọde enye eti ekikere ke nte ekpesede aban̄a mfịna ubon, Abasi ama ọdọhọ enye ete: “Kop uyo esie.” (Genesis 21:9-12) Nte ededi, ke ini ebe anamde ubiere oro mîtuahake ye ibet Abasi, n̄wan esie oyowụt nsụkibuot ke ndida ke ubiere oro.—Utom 5:29; Ephesus 5:24
13 Ke ndise mban̄a utom esie, n̄wanndọ ekeme ndinam ekese ke ndise mban̄a ubon. Ke uwụtn̄kpọ, Bible owụt ke ibanndọ ẹkpenyene “ndima mme ebe mmọ, ẹma nditọ mmọ, ẹnyene eti ibuot, ẹdu edisana uwem, ẹtie ke ufọk ẹnam n̄kpọ, ẹnyene eti ido, ẹsụk idem ẹnọ mme ebe mmọ.” (Titus 2:4, 5) Mbonubon ẹyema ẹnyụn̄ ẹkpono n̄wanndọ ye eka emi anamde n̄kpọ ke usụn̄ emi. (Mme N̄ke 31:10, 28) Sia edide mme anana-mfọnmma owo iba ẹdọ ndọ, n̄kpọsọn̄ idaha ẹkeme ndida n̄kosụn̄ọ ke edidianade ntie m̀mê usiondọ. Bible enyịme ẹdidianade ntie ke ndusụk idaha. Edi, owo inyeneke ndida edidianade ntie mfefere mfefere, koro Bible ọnọ item ete: “N̄wan okûdianade ọkpọn̄ ebe esie;…ebe okûnyụn̄ adianade ọkpọn̄ n̄wan esie.” (1 Corinth 7:10, 11) N̄kukụre isọn̄ oro N̄wed Abasi ọnọde ndida nsio ndọ edi edieke nsan̄a ndọ kiet anamde use.—Matthew 19:9.
MFỌNMMA UWỤTN̄KPỌ ENỊMDE ỌNỌ MME ETE YE EKA
14 Jesus ama enịm mfọnmma uwụtn̄kpọ ọnọ mme ete ye eka ke nte enye akanamde n̄kpọ ye nditọwọn̄. Ke ini mbon efen ẹkedomode ndikpan n̄kpri nditọ nditiene Jesus, enye ama ọdọhọ ete: “Ẹyak n̄kpri nditọ ẹtiene mi; ẹkûdomo ndikpan mmọ.” Bible ọdọhọ ke enye ama “emen nditọ oro akama ke ubọk esie onyụn̄ ọtọn̄ọ ndidiọn̄ mmọ, odori mmọ ubọk.” (Mark 10:13-16) Sia Jesus ekenyenede ini ndidu ye nditọwọn̄, nte afo ukpunamke kpa ntre ye nditọ fo? Mmọ iyomke afo ọnọ mmimọ esisịt ini, edi ẹyom afo abiat ekese ini ye mmimọ. Oyom afo afak ifet ekpep mmọ n̄kpọ, koro se Jehovah etemede mme ete ye eka ndinam edi oro.—Deuteronomy 6:4-9.
15 Nte ererimbot emi ọdiọn̄de-diọn̄ ọdiọk, nditọwọn̄ ẹyom mme ete ye eka emi ẹdikpemede mmọ ẹsio ke ubọk mbon oro ẹyomde ndinọ mmọ unan, utọ nte mbon oro ẹsidan̄de nditọwọn̄. Kere nte Jesus ekekpemede mme mbet esie, emi enye okokotde mmọ inem inem ete, “n̄kpri nditọ.” Ke ini ẹkemụmde Jesus man ẹkewot, enye ama ọdọhọ ẹyak mme mbet imọ ẹnyọn̄ọ. (John 13:33; 18:7-9) Nte ete m̀mê eka, oyom afo odu ke edidemede aban̄a mme ukeme oro Devil esịnde ndinọ n̄kpri nditọ fo unan. Oyom afo ebem iso odụri mmọ utọn̄.* (1 Peter 5:8) Akananam mfọnọn̄kpọ eke obụk, eke spirit, ye eke ido uwem mmọ idụhe ke itiendịk nte emi odude idahaemi.
16 Ke okoneyo oro mbemiso Jesus akpade, mbet esie ẹma ẹneni m̀mê anie okpon akan ke otu mmimọ. Utu ke Jesus ndiyat esịt ye mmọ, enye ke ima ima usụn̄ ama aka iso ada ikọ ye uwụtn̄kpọ ọnọ mmọ ukpep. (Luke 22:24-27; John 13:3-8) Edieke afo edide ete m̀mê eka, nte omokụt nte ekpetienede uwụtn̄kpọ Jesus ke usụn̄ nte afo enen̄erede nditọ fo? Edi akpanikọ, oyom ẹnọ mmọ ntụnọ, edi ẹnyene ndinam emi “nte enende” idịghe ke iyatesịt. Inaha afo etịn̄ ikọ ye unana edikere mban̄a ‘nte ofụt ekịm.’ (Jeremiah 30:11; Mme N̄ke 12:18) Enyene ndinọ ntụnọ ke usụn̄ oro eyen fo ke ukperedem edikụtde ke emi ama enen.—Ephesus 6:4; Mme Hebrew 12:9-11.
UWỤTN̄KPỌ ENỊMDE ỌNỌ NDITỌWỌN̄
17 Nte nditọwọn̄ ẹkeme ndikpep n̄kpọ nto Jesus? Ih, mmọ ẹkeme ndikpep! Jesus ama enịm uwụtn̄kpọ ke nte nditọ ẹkpekopde uyo mme ete ye eka mmọ. Enye ọkọdọhọ ete: “Kpa nte Ete ekekpepde mi, kpa ntre ke ntetịn̄.” Enye ama adian do ete: “Nnanam se inemde enye esịt kpukpru ini.” (John 8:28, 29) Jesus ama okop uyo Ete esie eke heaven, ndien Bible ọdọhọ nditọ ete ẹkop uyo mme ete ye eka mmọ. (Ephesus 6:1-3) Okposụkedi Jesus ekedide mfọnmma eyen, enye ama okop uyo ete ye eka esie, Joseph ye Mary, emi ẹkedide mme anana-mfọnmma owo. Oro ke akpanikọ ama etịp esịn ke ndinam kpukpru owo ke ubon emi Jesus okotode ẹkop inemesịt!—Luke 2:4, 5, 51, 52.
18 Ndi nditọwọn̄ ẹkeme ndikụt mme usụn̄ oro mmọ ẹkemede ndinam n̄kpọ nte Jesus nnyụn̄ nnam mme ete ye eka mmọ ẹkop inemesịt? Ke akpanikọ, ekeme ndisọn̄ n̄kpri owo idem ke ndusụk idaha ndikop uyo mme ete ye eka mmọ, edi Abasi oyom mmọ ẹnam oro. (Mme N̄ke 1:8; 6:20) Jesus ama esikop uyo Ete esie eke heaven kpukpru ini, idem ke ini odude ke n̄kpọsọn̄ idaha. Ini kiet, ke ini Abasi akaduakde ete Jesus anam n̄kpọ oro ọsọn̄de, Jesus ama ọdọhọ ete: “Men cup emi [n̄kpọ oro ẹkeyomde enye anam] kpọn̄ mi.” Edi, Jesus ama anam se Abasi ọkọdọhọde enye anam, koro enye ama ọfiọk ete ke Ete esie ọdiọn̄ọ se ifọnde ikan. (Luke 22:42) Edieke nditọwọn̄ ẹkpepde ndikop item, mmọ ẹyenam esịt etịm enem mme ete ye eka mmọ ọkọrọ ye Ete mmọ eke heaven.#—Mme N̄ke 23:22-25.
19 Devil ama odomo Jesus idomo, ndien nnyịn imekeme ndinịm nte ke enye oyodomo mme uyen n̄ko ndinam se idiọkde. (Matthew 4:1-10) Satan kpa Devil esida mfịghe ubọkn̄ka, emi ekemede ndisọn̄ ndibiọn̄ọ, etiene nnyịn. Edi akpan n̄kpọ didie ntem ete nditọwọn̄ ẹkûdụk nsan̄a ye mme anamidiọk. (1 Corinth 15:33) Dinah, adiaha Jacob, okodụk nsan̄a ye mbon oro mîkatuakke ibuot inọ Jehovah, ndien emi ama ada esịm ekese afanikọn̄. (Genesis 34:1, 2) Kere nte ekemede ndibiak ubon edieke owo kiet ke ubon ekpesịnde idem ke oburobụt ido idan̄!—Mme N̄ke 17:21, 25.
UKPỌHỌDE INEMESỊT UBON
20 Mfịna ubon esimem ndise mban̄a edieke ẹdade item Bible ẹsịn ke edinam. Ke akpanikọ, ndida mme utọ item oro nsịn ke edinam edi akpan n̄kpọ oro ekemede ndinam ubon okop inemesịt. Ntre mbufo mme ebe, ẹma iban mbufo, ẹnyụn̄ ẹnam n̄kpọ ye mmọ nte Jesus anamde ye esop esie. Ibanndọ, ẹsụk idem ẹnọ itieibuot mme ebe mbufo, ẹnyụn̄ ẹtiene uwụtn̄kpọ enyene-ido an̄wan oro ẹtịn̄de ẹban̄a ke Mme N̄ke 31:10-31. Mme ete ye eka, ẹnọ nditọ mbufo ukpep. (Mme N̄ke 22:6) Mme ete, ‘ẹkama ufọk mbufo ke eti usụn̄.’ (1 Timothy 3:4, 5; 5:8) Ndien mbufo nditọ, ẹkop uyo mme ete ye eka mbufo. (Colossae 3:20) Idụhe owo ndomokiet ke ubon emi ọfọnde ama, kpukpru owo ẹnanam ndudue. Ntre, ẹsụhọde idem, ẹyom edifen nnọ ẹto kiet eken.
21 Ke akpanikọ, Bible ọdọn̄ọ ekese nti item ye mme ukpepn̄kpọ emi ẹban̄ade uwem ubon. Akan oro, enye ekpep nnyịn aban̄a obufa ererimbot Abasi ye paradise isọn̄ emi ediyọhọde ye mbon oro ẹkopde inemesịt ẹnyụn̄ ẹtuakde ibuot ẹnọ Jehovah. (Ediyarade 21:3, 4) Nso utịbe utịbe idotenyịn idu ntem ke iso! Idem idahaemi, nnyịn imekeme ndinyene ubon oro okopde inemesịt ebe ke ndinam mme item Abasi oro ẹkụtde ke Ikọ esie, kpa Bible.
SE BIBLE EKPEPDE
- Mme ebe ẹnyene ndima iban mmọ nte idem mmọ.—Ephesus 5:25-29.
- Ibanndọ ẹkpenyene ndima ubon mmọ nnyụn̄ n̄kpono mme ebe mmọ.—Titus 2:4, 5.
- Mme ete ye eka ẹnyene ndima, ndikpeme, ndinyụn̄ n̄kpep nditọ mmọ n̄kpọ.—Deuteronomy 6:4-9.
- Nditọ ẹnyene ndikop uyo mme ete ye eka mmọ.—Ephesus 6:1-3.
* Un̄wam oro ẹnọde ke ndikpeme nditọwọn̄ odu ke ibuot 32 ke n̄wed Kpep N̄kpọ to Akwa Andikpep, emi Mme Ntiense Jehovah ẹsiode.
# N̄kukụre ini oro enende eyen okûkop uyo ete m̀mê eka edi edieke mmọ ẹdọhọde enye abiat ibet Abasi.—Utom 5: 29
Mme Mbụme Ukpepn̄kpọ
1. Nso idi akpan n̄kpọ oro ekemede ndinam ubon okop inemesịt?
2. Inemesịt ubon ọkọn̄ọ ke nnyịn ndidiọn̄ọ nso?
3. Didie ke Bible etịn̄ nte ubon ọkọtọn̄ọde, ndien nnyịn isan̄a didie ifiọk ke se enye etịn̄de edi akpanikọ?
4. (a) Didie ke owo kiet kiet ke ubon ekeme nditịp nsịn ke inemesịt ubon? (b) Ntak emi edikpep mban̄a uwem Jesus edide akpan n̄kpọ ntre ke ubon ndikop inemesịt-e?
5, 6. (a) Didie ke nte Jesus anamde n̄kpọ ye esop edi uwụtn̄kpọ ọnọ mme ebe? (b) Nso ke owo enyene ndinam man ẹfen mme idiọkn̄kpọ esie?
7. Nso ke Jesus ekesikere aban̄a, nso uwụtn̄kpọ ke emi enịm ọnọ mme ebendọ?
8. (a) Didie ke ebe oro “amade n̄wan esie ama idemesie”? (b) Ndidi “obụk kiet” ọwọrọ nso ọnọ ebe ye n̄wan esie?
9. Ewe edu Jesus ke ẹsiak ke Philippi 1:8, ndien ntak emi mme ebe ẹkpewụtde iban mmọ edu emi-e?
10. Didie ke Jesus edi uwụtn̄kpọ ọnọ ibanndọ?
11. Nso edu ke n̄wanndọ ekpenyene ye ebe esie, ndien nso utịp ke edu emi ekeme ndinyene?
12. Ntak mîkwan̄ake n̄wan nditịn̄ mme ekikere esie ukpono ukpono?
13. (a) Titus 2:4, 5 esịn udọn̄ ọnọ ibanndọ ndinam nso? (b) Nso ke Bible etịn̄ aban̄a edidianade ntie ye usiondọ?
14. Didie ke Jesus akanam n̄kpọ ye nditọwọn̄, ndien nso ke nditọ ẹyom ẹto mme ete ye eka?
15. Nso ke mme ete ye eka ẹkeme ndinam man ẹkpeme nditọ mmọ?
16. Nso ke mme ete ye eka ẹkeme ndikpep nto usụn̄ emi Jesus akanamde n̄kpọ aban̄a unana mfọnmma mbet esie?
17. Ke mme usụn̄ ewe ke Jesus ekenịm mfọnmma uwụtn̄kpọ ọnọ nditọwọn̄?
18. Ntak emi Jesus ekesikopde uyo Ete esie eke heaven kpukpru ini-e, ndien anie okop inemesịt ke ini nditọ ẹkopde uyo mme ete ye eka mmọ mfịn?
19. (a) Didie ke Satan esidomo nditọwọn̄? (b) Nso utịp ke idiọk edu uwem nditọ ekeme ndinyene ke idem mme ete ye eka?
20. Man ubon okop inemesịt, nso ke owo kiet kiet enyene ndinam?
21. Nso utịbe utịbe idotenyịn idu ke iso, ndien didie ke nnyịn ikeme ndinyene ubon oro okopde inemesịt idahaemi?
Kpep N̄kpọ En̄wen
Nso Idi Utuakibuot Ubon?
Se nte emi ekemede ndinam fi asan̄a ekpere Abasi ye nte enye ekemede ndinam ubon fo ẹdiana kiet.


text:
“Jehova Maara Ndị Bụ́ Ndị Ya”
“Ọ bụrụ na onye ọ bụla hụrụ Chineke n’anya, onye a bụ onye Ọ maara.”—1 KỌR. 8:3.
1. Kọọ ihe gosiri otú ụfọdụ ndị Chineke si ghọgbuo onwe ha. (Lee ihe e sere ná mmalite isiokwu a.)
N’ỤTỤTỤ otu ụbọchị, Erọn bụ́ Nnukwu Onye Nchụàjà ji ihe ịgụ ọkụ e ji esure ihe nsure ọkụ na-esi ísì ụtọ guzoro n’ọnụ ụzọ ụlọikwuu Jehova. Kora na narị ndị ikom abụọ na iri ise nọkwa n’ebe dị nso. Ha jicha ihe ịgụ ọkụ ha chọrọ iji sureere Jehova ihe nsure ọkụ na-esi ísì ụtọ. (Ọnụ Ọgụ. 16:16-18) Onye hụrụ ha nwere ike iche na ha niile na-erubere Jehova isi. Ma, Kora na ndị òtù ya dị mpako, dịkwa isi ike. Ha chọrọ iweghara ọrụ ịchụàjà Erọn na-arụ. (Ọnụ Ọgụ. 16:1-11) Ha na-aghọgbu onwe ha, na-eche na Chineke ga-anabata ofufe ha. Ma, ihe ahụ ha mere bụ ịkparị Jehova. Jehova ma ihe dị ha n’obi, ghọtakwa na ha bụ ndị ihu abụọ.—Jere. 17:10.
2. Gịnị ka Mozis kwuru ga-emenụ? Olee otú ihe ahụ o kwuru si mee?
2 N’ụbọchị bọtara ụbọchị ihe ahụ mere, Mozis kwuru, sị: “N’ụtụtụ, Jehova ga-eme ka a mara onye bụ́ nke ya.” (Ọnụ Ọgụ. 16:5) Olee otú Jehova si mee ka a mata ndị na-efe ya n’eziokwu na ndị bụ́ ndị ihu abụọ? Jehova mere ka ọkụ si n’eluigwe regbuo Kora na ndị òtù ya dị narị mmadụ abụọ na iri ise. (Ọnụ Ọgụ. 16:35; 26:10) Ọ bụ naanị Erọn fọrọ. Jehova ji ihe ahụ o mere gosi na ọ bụ Erọn bụ ezigbo onye nchụàjà ya na onye na-efe ya n’eziokwu.—Gụọ 1 Ndị Kọrịnt 8:3.
3. (a) Gịnị mere n’ọgbakọ n’oge Pọl onyeozi? (b) Gịnị ka anyị nwere ike ịmụta n’ihe Jehova mere ndị nupụụrụ ya isi n’oge Mozis?
3 Ụdị ihe ahụ mere mgbe ihe dị ka otu puku afọ na narị afọ ise gara, ya bụ, n’oge Pọl onyeozi. N’oge ahụ, ụfọdụ ndị sịrị na ha bụ Ndị Kraịst malitere izi ozizi ụgha. Ma, ha ka nọ n’ọgbakọ. Ọ bụrụ na mmadụ elerughị anya, o nwere ike iche na o nweghị ihe dị iche ná ndị ahụ na-ezi ozizi ụgha na ndị ọzọ nọ n’ọgbakọ. Ma, ihe ahụ ha na-akụzi nwere ike ịkpa okwukwe Ndị Kraịst aka ọjọọ. Ha dị ka anụ ọhịa wolf nke nwere oyiyi atụrụ. Ha “na-ekpukwa okwukwe nke ụfọdụ ndị ihu.” (2 Tim. 2:16-18) Ma, Jehova na-ahụ ihe na-emenụ. Obi siri Pọl ike na ọ gaghị agbachi nkịtị. Ihe nyeere ya aka bụ na ọ ma ihe Jehova mere Kora na ndị òtù ya mgbe ha nupụụrụ ya isi. N’ihi ya, ka anyị leba anya n’ihe Pọl gwara Timoti ma hụ ihe anyị nwere ike ịmụta na ya.
“ABỤ M JEHOVA; ADỊGHỊ M AGBANWE AGBANWE”
4. Olee ihe obi siri Pọl ike na Jehova ma? Gịnị ka Pọl gwara Timoti?
4 Obi siri Pọl ike na Jehova ma ndị bụ́ ndị ihu abụọ na ndị na-efe ya n’eziokwu. Ihe Pọl kwuru n’akwụkwọ ozi o si n’ike mmụọ nsọ degara Timoti gosiri na obi siri ya ike. Mgbe o kwuchara otú ndị na-ezi ozizi ụgha si na-akpa okwukwe ụfọdụ ndị nọ n’ọgbakọ aka ọjọọ, o kwuru, sị: “N’agbanyeghị nke ahụ, ntọala siri ike nke Chineke tọrọ na-eguzosi ike, ebe o nwere akara nke bụ́: ‘Jehova maara ndị bụ́ ndị ya,’ nakwa: ‘Ka onye ọ bụla nke na-akpọ aha Jehova jụ ajọ omume.’”—2 Tim. 2:18, 19.
5, 6. Gịnị ka anyị kwesịrị iburu n’obi banyere ihe Pọl kwuru gbasara “ntọala siri ike nke Chineke”? Olee uru ihe ahụ o kwuru baara Timoti?
5 Baịbụl na-eji okwu ahụ bụ́ “ntọala” akọwa ihe dị iche iche. Dị ka ihe atụ, o ji ya kọwaa Jeruselem bụ́ isi obodo Izrel oge ochie nakwa ọrụ Jizọs na-arụ iji mezuo nzube Chineke. (Ọma 87:1, 2; 1 Kọr. 3:11; 1 Pita 2:6) Ma, ọ bụ naanị otu ugboro ka Baịbụl kwuru gbasara “ntọala siri ike nke Chineke.” Gịnị ka Pọl bu n’obi kwuo ya?
6 Pọl kwutere okwu “ntọala siri ike nke Chineke” mgbe o kwuru ihe yiri ihe ahụ Mozis gwara Kora na ndị òtù ya n’Ọnụ Ọgụgụ 16:5. O doro anya na ihe mere Pọl ji kwuo ya bụ ka ọ gbaa Timoti ume ma mee ka o cheta na Jehova na-ahụ ndị na-enupụrụ ya isi n’ọgbakọ nakwa na ọ gaghị agbachi ha nkịtị. N’oge Mozis, Kora emeghị ka uche Jehova ghara imezu. O nweghịkwa otú ndị na-akụzi ozizi ụgha n’ọgbakọ ga-esi kụghasịa nzube Jehova. Pọl akọwachaghị ihe “ntọala siri ike nke Chineke” o kwuru okwu ya pụtara. Ma, ihe o kwuru mere ka obi sie Timoti ike, meekwa ka ọ tụkwasị Jehova obi.
7. Gịnị mere obi kwesịrị iji sie anyị ike na Jehova ga na-eme ihe ziri ezi?
7 Ụkpụrụ Jehova anaghị agbanwe agbanwe. Abụ Ọma 33:11 kwuru, sị: “Nzube Jehova ga-eguzosi ike ruo mgbe ebighị ebi; echiche obi ya na-adị site n’otu ọgbọ ruo n’ọgbọ ọzọ.” Baịbụl kwukwara na ọchịchị Jehova, ịhụnanya ya, obiọma ya, ikwesị ntụkwasị obi ya, na ezi omume ya na-adịru mgbe ebighị ebi. (Ọpụ. 15:18; Ọma 100:5; 112:9) Jehova kwuru na Malakaị 3:6, sị: “Abụ m Jehova; adịghị m agbanwe agbanwe.” E kwukwara na Jems 1:17 na Jehova ‘adịghị agbanwe agbanwe, ọ dịghịkwa ka onyinyo nke na-atụgharị atụgharị.’
“AKARA” NKE NA-EME KA OKWUKWE ANYỊ NWERE NA JEHOVA SIE IKE
8, 9. Olee ihe anyị nwere ike ịmụta n’ihe ahụ e dere na “ntọala siri ike nke Chineke”?
8 N’oge ochie, ọ na-abụ ndị mmadụ rụchaa ụlọ, ha edee ihe na ntọala ya ma ọ bụ kanye ihe na ya ka e jiri ya mata onye rụrụ ya ma ọ bụ onye nwe ya. Ná ndị niile so dee Baịbụl, ọ bụ Pọl bụ onye mbụ ji ụdị ihe ahụ mee ihe atụ. * E nwere ihe abụọ e dere na ‘ntọala ahụ siri ike’ Pọl kwuru okwu ya na 2 Timoti 2:19. Nke mbụ bụ, “Jehova maara ndị bụ́ ndị ya.” Nke abụọ abụrụ, “Ka onye ọ bụla nke na-akpọ aha Jehova jụ ajọ omume.” Ihe abụọ a e dere na ya na-echetara anyị ihe e kwuru n’Ọnụ Ọgụgụ 16:5.—Gụọ ya.
9 Gịnị ka anyị bụ́ ndị Jehova nwere ike ịmụta n’ihe ahụ e dere na “ntọala siri ike nke Chineke”? Ihe anyị nwere ike ịmụta bụ na e nwere ihe abụọ dị mkpa gbasara iwu Jehova na ụkpụrụ ya. Nke mbụ bụ na Jehova hụrụ ndị na-erubere ya isi n’anya. Nke abụọ abụrụ na Jehova kpọrọ ajọ omume asị. Olee otú ihe abụọ a si gbasa ndị na-ezi ozizi ụgha n’ọgbakọ?
10. N’oge Pọl, olee otú obi dị ndị kwesịrị ntụkwasị obi mgbe ha na-ahụ ihe ndị na-ezi ozizi ụgha na-eme?
10 Ihe ndị na-ezi ozizi ụgha na-eme nyere Timoti na ndị ọzọ ji obi ha niile na-efe Jehova nsogbu n’obi. Ụfọdụ Ndị Kraịst nwere ike ịna-ajụ ihe mere e ji hapụ ụdị ndị ahụ ka ha ka nọrọ n’ọgbakọ. Ndị kwesịrị ntụkwasị obi n’oge ahụ nwekwara ike ịna-eche ma Jehova ọ̀ na-ahụ otú ha si jiri obi ha niile na-efe ya nakwa omume ihu abụọ ndị ahụ na-ezi ozizi ụgha na-eme.—Ọrụ 20:29, 30.
11, 12. Olee otú akwụkwọ ozi ahụ Pọl degaara Timoti si mee ka okwukwe ya sikwuo ike?
11 O doro anya na akwụkwọ ozi ahụ Pọl degaara Timoti mere ka okwukwe ya sikwuo ike. O chetaara Timoti na Jehova mere ka o doo anya na Kora na ndị òtù ya bụ ndị ihu abụọ. Jehova jụrụ ha, bibie ha ma mee ka a mata na ọ bụ Erọn ka ọ kwadoro. N’agbanyeghị na ụfọdụ ndị n’oge Pọl sị na ha bụ ezigbo Ndị Kraịst, Jehova ga-eme ka a mata ndị na-efe ya n’eziokwu otú ahụ o mere n’oge Mozis.
12 Jehova anaghị agbanwe agbanwe. N’ihi ya, anyị kwesịrị ịtụkwasị ya obi. Ọ kpọrọ ajọ omume asị. Mgbe oge ya ruru, ọ ga-ekpe ndị ajọ omume ikpe ma ọ bụrụ na ha echegharịghị. Ebe ọ bụ na Timoti so ná ndị na-akpọ aha Jehova, Pọl chetaara ya ka ọ jụ omume ọjọọ ndị ahụ sị na ha bụ Ndị Kraịst na-eme. *
JEHOVA NA-AGỌZI NDỊ JI OBI HA NIILE NA-EFE YA
13. Gịnị kwesịrị ime ka obi sie anyị ike?
13 Ihe ahụ Pọl gwara Timoti nwere ike ime ka okwukwe anyị sikwuo ike. Ọ na-emesi anyị obi ike na Jehova ma na anyị ji obi anyị niile na-ejere ya ozi. Ma, ọ bụghị naanị na ọ ma ndị ji obi ha niile na-ejere ya ozi, kama ihe banyere ha na-emetụ ya n’obi. Baịbụl kwuru, sị: “Anya Jehova na-ahụzu ụwa dum iji gosi ike ya maka ndị obi ha zuru ezu n’ebe ọ nọ.” (2 Ihe 16:9) N’ihi ya, obi kwesịrị isi anyị ike na Jehova agaghị echefu ozi anyị ji ‘obi dị ọcha’ na-ejere ya.—1 Tim. 1:5; 1 Kọr. 15:58.
14. Olee ụdị ofufe Jehova na-anaghị anabata?
14 Jehova anaghị anabata ofufe ndị ihu abụọ na-efe ya. Ọ kpọrọ ya asị. Ebe ọ bụ na anya Jehova “na-ahụzu ụwa dum,” ọ na-ahụ ndị na-ejighị obi ha niile na-efe ya. Ilu 3:32 kwuru, sị: “Onye aghụghọ bụ ihe arụ n’anya Jehova.” Ụdị onye ahụ bụ onye ihu abụọ, ya bụ, onye na-eme ka ọ̀ na-erubere Chineke isi ma na-eme mmehie na nzuzo. Onye ihu abụọ nwere ike imegharị ndị mmadụ anya. Ma, ọ gaghị emegharịli Jehova anya. Baịbụl kwuru, sị: “Onye na-ezochi ajọ omume ya agaghị enwe ihe ịga nke ọma.” Ihe kpatara ya bụ na ike Jehova enweghị atụ. Ọ bụkwa onye ezi omume.—Ilu 28:13; gụọ 1 Timoti 5:24; Ndị Hibru 4:13.
15. Gịnị ka anyị na-ekwesịghị ime? Ọ̀ bụ n’ihi gịnị?
15 Ọtụtụ ndị Jehova ji obi ha niile na-efe ya. A bịa n’ọgbakọ, ọ na-esi ike ịhụ onye kpachaara anya na-eme omume ihu abụọ ka o megharịa Jehova anya. Ma, ebe ọ bụ na ụdị ihe a mere n’oge Mozis na n’oge ndịozi Jizọs, o nwere ike ime taa. (2 Tim. 3:1, 5) Ma, ọ̀ pụtara na anyị kwesịrị ịna-enyo ụmụnna anyị enyo ma hà jikwa obi ha niile na-efe Jehova? Mbanụ. Anyị ekwesịghị ịna-eme otú ahụ ma ọ bụrụ na o nweghị ihe anyị ji n’aka na ha mere. (Gụọ Ndị Rom 14:10-12; 1 Ndị Kọrịnt 13:7.) Ọ bụrụ na anyị na-enyo ụmụnna anyị enyo, o nwere ike ime ka anyị na Jehova ghara ịdị ná mma.
16. (a) Gịnị ka onye ọ bụla n’ime anyị ga-eme ka ọ ghara ịna-eme ihu abụọ n’ozi ọ na-ejere Jehova? (b) Gịnị ka anyị nwere ike ịmụta n’ihe e kwuru n’igbe bụ́ “ Na-anwalenụ . . . Na-anwapụtanụ . . . ”?
16 Onye Kraịst ọ bụla kwesịrị ịna-eleru àgwà ya anya. (Gal. 6:4) Ebe ọ bụ na anyị ezughị okè, anyị nwere ike ibu ihe ọjọọ n’obi na-efe Jehova, ma anyị agaghị ama. (Hib. 3:12, 13) N’ihi ya, ọ ga-adị mma anyị nọtụ, anyị echee echiche gbasara ihe anyị bu n’obi na-ejere Jehova ozi. Anyị nwere ike ịjụ onwe anyị, sị: ‘Gịnị mere m ji na-efe Jehova? Ọ̀ bụ n’ihi na m hụrụ ya n’anya, chọọkwa ka ọ bụrụ ya na-achị m? Ka ihe dị m mkpa ọ̀ bụ ihe ọma ndị ọ ga-emere m na Paradaịs?’ (Mkpu. 4:11) Ọ bụrụ na anyị ajụọ onwe anyị ụdị ajụjụ ndị a, o nwere ike ime ka anyị ghara ịna-eme ihu abụọ n’ozi anyị na-ejere Jehova.
IRUBERE JEHOVA ISI GA-EME KA ANYỊ NWEE OBI ỤTỌ
17, 18. Gịnị mere na anyị ekwesịghị ịghọ aghụghọ n’ozi anyị na-ejere Jehova?
17 Jehova ga-agọzi anyị ma ọ bụrụ na anyị ewepụ aghụghọ n’obi anyị. Otu ọbụ abụ kwuru, sị: “Obi ụtọ na-adịrị onye Jehova na-adịghị agụkọrọ njehie, onye aghụghọ na-adịghịkwa na mmụọ ya.” (Ọma 32:2) Ọ bụrụ na anyị ejiri obi anyị niile na-efe Jehova, anyị ga-enwe obi ụtọ ugbu a, nweekwa obi ụtọ na-enweghị atụ n’ọdịnihu.
18 N’oge na-adịghị anya, Jehova ga-eme ka a mata ndị bụ́ ndị ọjọọ na-ekweghị echegharị ma ọ bụ ndị na-eme mmehie na nzuzo. Ọ ga-eme ka a hụ “ihe dị iche n’etiti onye ezi omume na onye ajọ omume, n’etiti onye na-ejere Chineke ozi na onye na-adịghị ejere ya ozi.” (Mal. 3:18) Ka ọ dị ugbu a, obi kwesịrị isi anyị ike na “anya Jehova na-elekwasị ndị ezi omume, ntị ya dịkwa n’arịrịọ ha na-arịọsi ike.”—1 Pita 3:12.
^ para. 8 E mechara kwuo ụdị ihe ahụ ná Mkpughe 21:14. Ebe ahụ kwuru na e dere aha ndịozi iri na abụọ na “nkume ntọala iri na abụọ.”
^ para. 12 N’isiokwu na-esonụ, anyị ga-eleba anya n’otú anyị nwere ike isi jụ ajọ omume otú ahụ Jehova si eme.


text:
IBUOT EFỊTEBA
Akam Edi Ata Akpan N̄kpọ
1, 2. Nso inam ekere ke akam edi ata akpan n̄kpọ, ndien ntak emi anade idiọn̄ọ se Bible ekpepde aban̄a akam?
ISỌN̄ nnyịn emi enen̄ede ekpri ke ẹmende ẹdomo ye ofụri ekondo. Ke ini Jehovah esede isọn̄, kpukpru owo ke ererimbot ẹtie nte ntọi mmọn̄ emi otode bọket. (Psalm 115:15; Isaiah 40:15) Kpa ye emi nnyịn ikpride ntem, Psalm 145:18, 19 ọdọhọ ete: “Jehovah emekpere kpukpru mbon oro ẹsemede ẹkot enye, emekpere kpukpru mbon oro ẹsemede ẹkot enye ke akpanikọ. Enye ayanam se idọn̄de mbon oro ẹbakde enye, ndien enye oyokop eseme emi mmọ ẹsemede ẹyom un̄wam, onyụn̄ anyan̄a mmọ.” Edi ata n̄kpọ ukpono ndibọn̄ akam nnọ Jehovah! Jehovah Andibot enyọn̄ ye isọn̄ oyom ikpere enye, onyụn̄ oyom ndikop akam nnyịn. Akam edi ata akpan enọ emi Jehovah ọnọde nnyịn owo kiet kiet.
2 Edi Jehovah edikpan̄ utọn̄ inọ nnyịn edieke ibọn̄de akam nte enye oyomde. Idinam didie ibọn̄ akam nte enye oyomde? Yak ise se Bible etịn̄de aban̄a akam.
NTAK EMI IKPỌBỌN̄DE AKAM INỌ JEHOVAH?
3. Ntak emi ọkpọbọn̄de akam ọnọ Jehovah?
3 Jehovah oyom fi ọbọn̄ akam, m̀mê etịn̄ ikọ ọnọ imọ. Inam didie idiọn̄ọ? Mbọk kot Philippi 4:6, 7. Kere ban̄a se ẹdọhọde fi anam ke itie Bible oro. Andibot enyọn̄ ye isọn̄ enen̄ede ama fi. Enye oyom fi etịn̄ se afo ekerede, etịn̄ nte etiede fi ke idem, onyụn̄ etịn̄ mme mfịna fo ọnọ imọ.
4. Nso ke ndibọn̄ akam nnọ Jehovah kpukpru ini edinam inọ fi?
4 Akam esin̄wam nnyịn ikpere Jehovah. Ke ini mme ufan ẹwakde nditịn̄ se mmọ ẹkerede, se ifịnade mmọ, ye nte etiede mmọ ke idem nnọ kiet eken, mmọ ẹsinen̄ede ẹkpere kiet eken. Se akam onyụn̄ anamde ọnọ nnyịn edi oro, enye anam inen̄ede ikpere Jehovah. Jehovah ada Bible etịn̄ se enye ekerede onyụn̄ amade ọnọ fi, ye se enye edinamde ke ini iso. Afo emekeme nditịn̄ se idude fi ke esịt ọnọ enye ke ini ọbọn̄de akam kpukpru ini. Nte afo esịnde idem ọbọn̄ akam ọnọ Jehovah, ntre ke afo edinen̄ede ama enye, enye onyụn̄ ama fi.—James 4:8.
NSO KE ANA INAM MAN ABASI OKOP AKAM NNYỊN?
5. Nnyịn inam didie ifiọk ke Jehovah isikopke kpukpru akam?
5 Ndi kpukpru akam ke Jehovah esikop? Ihih, idịghe. Ke eyo prọfet Isaiah, Jehovah ama ọdọhọ nditọ Israel ete: “Okposụkedi mbufo ẹbọn̄de ediwak akam, ami n̄kopke; iyịp ọmọyọhọ mbufo ke ubọk.” (Isaiah 1:15) Ntem edieke nnyịn mîkpemeke, imekeme ndinam n̄kpọ emi Jehovah asuade, ndien emi idiyakke enye okop akam nnyịn.
6. Ntak emi anade inyene mbuọtidem? Nso ke afo akpanam man owụt ke emenyene mbuọtidem?
6 Edieke iyomde Jehovah okop akam nnyịn, ana ibuọt idem ye enye. (Mark 11:24) Apostle Paul ọkọdọhọ ete: “Mbuọtidem mîdụhe owo ikemeke nditịm nnem enye esịt, koro ana owo eke asan̄ade ekpere Abasi enịm ete enye odu ye nte ke enye edi andinọ mbon oro ẹnen̄erede ẹyom enye utịp.” (Mme Hebrew 11:6) Edi ikụreke ke nnyịn ndinyụn̄ ntetịn̄ nte ke imenyene mbuọtidem. Ana ikop uyo Jehovah kpukpru usen man iwụt ke imenyene mbuọtidem.—Kot James 2:26.
7. (a) Ntak emi anade isụhọde idem inyụn̄ iwụt ke imokpono Jehovah ke ini ibọn̄de akam inọ enye? (b) Didie ke ikeme ndiwụt ke akam emi ibọn̄de inọ Abasi oto nnyịn esịt?
7 Ke ini ibọn̄de akam inọ Jehovah, ana isụhọde idem inyụn̄ iwụt ke imokpono enye. Ntak-a? Edieke ikpenyenede ifet nditịn̄ ikọ nnọ edidem m̀mê adaibuot ukara idụt nnyịn, ikpetịn̄ didie? Ikpetịn̄ ukpono ukpono. Jehovah edi Ata Ọkpọsọn̄ Abasi, ntre ke ini ibọn̄de akam, ana inen̄ede isụhọde idem inyụn̄ iwụt ke imokpono enye. (Genesis 17:1; Psalm 138:6) Ana itịn̄ se isịnede nnyịn ke esịt, ibọn̄ akam ke ofụri esịt, utu ke nditịn̄ n̄kpọ kiet mfiak ntịn̄ ediwak ini.—Matthew 6:7, 8.
8. Ke ini ibọn̄de akam iben̄e Jehovah n̄kpọ, nso en̄wen ke ana inam?
8 Ke ini ibọn̄de akam iban̄a n̄kpọ, ana inam kpukpru se ikemede man iwụt ke imenen̄ede iyom se ikeben̄ede oro. Ke uwụtn̄kpọ, edieke ibọn̄de akam inọ Jehovah ite enye ọnọ nnyịn udia usen, inaha ikpakpan̄ ubọk itie ibet Jehovah ọnọ nnyịn kpukpru n̄kpọ ke ini edide imekeme ndinam utom. Ana isịn ifịk inam utom inyụn̄ iben̄e idem ndinam se ededi oro ikemede. (Matthew 6:11; 2 Thessalonica 3:10) Mîdịghe edieke ibọn̄de akam idọhọ Jehovah an̄wam nnyịn itre idiọk ido, ana itre ndika itie ekededi m̀mê ndinam n̄kpọ ekededi oro edinamde nnyịn inam n̄kpọ oro. (Colossae 3:5) Idahaemi, yak ineme mbụme ifan̄ oro ẹsiwakde ndibụp mban̄a akam.
SE ẸSIWAKDE NDIBỤP MBAN̄A AKAM
9. Anie ke ikpọbọn̄ akam inọ? Nso ke John 14:6 ekpep nnyịn aban̄a akam?
9 Ikpọbọn̄ akam inọ anie? Jesus ekekpep mme mbet esie ndibọn̄ akam nnọ “Ete nnyịn emi odude ke heaven.” (Matthew 6:9) Enye ama ọdọhọ n̄ko ete: “Ami ndi usụn̄ ye akpanikọ ye uwem. Baba owo kiet itieneke Ete ibọhọke ebe ke ami.” (John 14:6) Ntem ana ibọn̄ akam inọ Jehovah ke enyịn̄ Jesus. Ndibọn̄ akam ke enyịn̄ Jesus ọwọrọ nso? Emi ọwọrọ ke imama utom emi Jehovah ọnọde Jesus anam. Ima ikpekpep ke Jesus ekedi isọn̄ man edinyan̄a nnyịn osio ke idiọkn̄kpọ ye n̄kpa. (John 3:16; Rome 5:12) Jehovah ama onyụn̄ emek enye Akwa Oku ye Ebiereikpe.—John 5:22; Mme Hebrew 6:20.
10. Ndi ana itọtọn̄ọ edọn̄, itetie, m̀mê idada ke ini ibọn̄de akam? Ntak ọbọrọde ntre?
10 Ndi ana itọtọn̄ọ edọn̄, itetie, m̀mê idada ke ini ibọn̄de akam? Ihih, Jehovah idọhọke ke ana inam ekededi ke otu emi ke ini ibọn̄de akam. Bible owụt ke imekeme ndidada, itetie, itọn̄ọ edọn̄, m̀mê ida ke usụn̄ emi owụtde ukpono ọnọ Abasi ke ini ibọn̄de akam. (1 Chronicle 17:16; Nehemiah 8:6; Daniel 6:10; Mark 11:25) Se Jehovah adade nte ata akpan n̄kpọ edi nnyịn nditịn̄ ikọ emi otode nnyịn esịt, idịghe m̀mê idada, m̀mê itetie, m̀mê itọtọn̄ọ edọn̄ ke ini ibọn̄de akam. Imekeme ndibọn̄ akam uyo ọwọrọ mîdịghe ibọn̄ ke esịt nnyịn ke ebiet ekededi ye ini ekededi. Ke ini ibọn̄de akam inọ Jehovah, imọfiọk ke enye oyokop akam nnyịn ọkpọkọm owo ndomokiet ikopke se itịn̄de.—Nehemiah 2:1-6.
11. Nso ye nso ke ikeme ndiben̄e Jehovah ke akam nnyịn?
11 Nso ke ikpọbọn̄ akam iben̄e? Imekeme ndibọn̄ akam mban̄a n̄kpọ ekededi oro enemde Jehovah esịt. Bible ọdọhọ ete: “Se ededi oro nnyịn iben̄ede nte ekemde ye uduak esie, enye ọbiọn̄ utọn̄ ke eben̄e nnyịn.” (1 John 5:14) Ndi imekeme ndibọn̄ akam mban̄a n̄kpọ idem nnyịn? Ih. Ndibọn̄ akam nnọ Jehovah onyụn̄ etie nte owo ndineme nneme ye ata ufan esie. Imekeme nditịn̄ se ededi oro ikerede ke esịt nnyịn nnọ Jehovah. (Psalm 62:8) Imekeme ndibọn̄ akam mben̄e enye ọnọ nnyịn edisana spirit esie man an̄wam nnyịn inam se inende. (Luke 11:13) Imekeme ndiben̄e Jehovah n̄ko ọnọ nnyịn eti ibuot man inam nti ubiere, imonyụn̄ ikeme ndibọn̄ akam ite enye ọnọ nnyịn odudu ndiyọ mfịna ye afanikọn̄. (James 1:5) Ana ikpe Jehovah ubọk ite efen mme idiọkn̄kpọ nnyịn. (Ephesus 1:3, 7) Ana ibọn̄ akam isịn mbon en̄wen n̄ko, esịnede mme iman nnyịn ye nditọete nnyịn ke esop.—Utom 12:5; Colossae 4:12.
12. Nso ye nso ikpedi ata akpan n̄kpọ ke akam nnyịn?
12 Nso ikpedi ata akpan n̄kpọ ke akam nnyịn? Ekpedi Jehovah ye uduak esie. Ikpenyene ndikọm enye ke ofụri esịt ke kpukpru se enye anamde ọnọ nnyịn. (1 Chronicle 29:10-13) Itịn̄ ntem sia ke ini Jesus okodude ke isọn̄, enye ama ekpep mme mbet esie nte ẹkpebọn̄de akam. (Kot Matthew 6:9-13.) Enye ọkọdọhọ mmọ ẹbem iso ẹbọn̄ akam ẹte yak ẹnam enyịn̄ Abasi asana. Ekem enye etịn̄ ke ana ibọn̄ akam ite yak Obio Ubọn̄ Abasi edi, yak ẹnyụn̄ ẹnam uduak Jehovah ke ofụri isọn̄. Ekedi ke Jesus ama ọkọdọhọ ẹben̄e mme ata akpan n̄kpọ emi, ke enye eketịn̄ aban̄a mme n̄kpọ eken oro iyomde. Ke ini ibemde iso ibọn̄ akam idọhọ ẹnam enyịn̄ Jehovah asana ẹnyụn̄ ẹnam uduak esie, nnyịn iwụt ke se nnyịn idade ke akpan n̄kpọ ke uwem nnyịn edi oro.
13. Akam nnyịn ọkpọniọn̄ adan̄a didie?
13 Akam nnyịn ọkpọniọn̄ adan̄a didie? Bible itịn̄ke nte akam owo ọkpọniọn̄de eketre. Akam ekeme ndidi ibio ibio, onyụn̄ ekeme ndiniọn̄, etiene se ibọn̄de iban̄a ye ini emi ibọn̄de. Ke uwụtn̄kpọ, imekeme ndibọn̄ ibio ibio akam ke ini iyomde ndidia n̄kpọ edi inam akam nnyịn ọniọn̄ ke ini ikọmde Jehovah m̀mê ke ini itịn̄de se ifịnade nnyịn inọ enye. (1 Samuel 1:12, 15) Nnyịn ikpọbọn̄ke nnyan akam ida iwụt idem m̀mê man esịt enem mbon en̄wen, nte ndusụk owo ẹkesinamde ke eyo Jesus. (Luke 20:46, 47) Jehovah imaha utọ akam oro. Enye ama nnyịn ibọn̄ akam ke ofụri esịt inọ imọ.
14. Ikpesibọn̄ akam ikafan̄ ke usen, ndien nso ke emi ekpep nnyịn aban̄a Jehovah?
14 Ikpesibọn̄ akam ikafan̄ ke usen? Jehovah ọdọhọ nnyịn ibọn̄ akam inọ imọ kpukpru ini. Bible ọdọhọ nnyịn ete: “Ẹka iso ndibọn̄ akam,” “ẹkọbọ ke akam,” “ẹkûdop ndibọn̄ akam.” (Matthew 26:41; Rome 12:12; 1 Thessalonica 5:17) Jehovah eben̄e idem ndikop akam nnyịn kpukpru ini. Imekeme ndikọm enye kpukpru usen ke ntak emi enye amade nnyịn onyụn̄ ọnọde nnyịn kpukpru n̄kpọ. Imekeme n̄ko ndidọhọ enye ekpeme nnyịn, ọsọn̄ọ nnyịn idem, onyụn̄ ọdọn̄ nnyịn esịt. Edieke inen̄erede ida ndibọn̄ akam nnọ Jehovah nte ata akpan n̄kpọ, iyọbọn̄ akam kpukpru ini.
15. Ntak emi ikpesịnde “amen” ke utịt akam?
15 Ntak emi ikpesịnde “amen” ke utịt akam? “Amen” ọwọrọ “ih” m̀mê “yak edi ntre.” Nnyịn ndisịn “amen” ọwọrọ ke ida se itịn̄de ke akam nnyịn ke akpan n̄kpọ, oro edi, ke nnyịn ibọn̄ akam oro ke ofụri esịt. (Psalm 41:13) Bible owụt ke ọfọn isịn “amen” ke ini emi ẹbọn̄de akam ke ibuot ofụri owo ẹma. Imekeme ndidọhọ “amen” ke esịt nnyịn mîdịghe itetịn̄ uyo ọwọrọ man iwụt ke imenyịme se ẹketịn̄de ke akam oro.—1 Chronicle 16:36; 1 Corinth 14:16.
NTE ABASI ESIBỌRỌDE AKAM NNYỊN
16. Ndi Jehovah esibọrọ akam nnyịn? Ntak ọbọrọde ntre?
16 Ndi Jehovah esibọrọ akam nnyịn? Ih, esibọrọ. Bible ọdọhọ ke enye edi “Andikop akam.” (Psalm 65:2) Jehovah esikop onyụn̄ ọbọrọ akam ediwak miliọn owo emi ẹbọn̄de ke ofụri esịt, ndien enye esibọrọ akam ke nsio nsio usụn̄.
17. Didie ke Jehovah esida mme angel ye nditọete nnyịn ọbọrọ akam nnyịn?
17 Jehovah esida mme angel ye mme asan̄autom esie mi ke isọn̄ ọbọrọ akam nnyịn. (Mme Hebrew 1:13, 14) Ediwak owo ẹdu oro ẹkebọn̄de akam ẹnọ Jehovah ẹte enye an̄wam mmimọ idiọn̄ọ se isịnede ke Bible, ndien ibịghike-bịghi Ntiense Jehovah ọkwọrọ ikọ ọnọ mmọ. Bible anam nnyịn idiọn̄ọ ke mme angel ẹsitiene ẹn̄wam nnyịn ikwọrọ “eti mbụk” ke ofụri isọn̄. (Kot Ediyarade 14:6.) Ikụreke ke oro, ediwak nnyịn imesibọn̄ akam inọ Jehovah iban̄a n̄kpọ emi afịnade nnyịn m̀mê n̄kpọ emi iyomde, ndien ibịghike-bịghi eyenete nnyịn an̄wam nnyịn ke n̄kpọ oro.—Mme N̄ke 12:25; James 2:16.
18. Didie ke Jehovah esida edisana spirit esie ye Bible ọbọrọ akam nnyịn?
18 Jehovah esida edisana spirit esie ọbọrọ akam nnyịn. Ke ini inyenede mfịna inyụn̄ iben̄ede Jehovah ite an̄wam nnyịn, enye ekeme ndinọ nnyịn edisana spirit esie man idiọn̄ọ se ikpanamde onyụn̄ ọsọn̄ọ nnyịn idem. (2 Corinth 4:7) Jehovah esida Bible n̄ko ọbọrọ akam nnyịn onyụn̄ an̄wam nnyịn inam nnennen n̄kpọ. Ke ini ikotde Bible, imekeme ndikụt itie Bible emi edin̄wamde nnyịn. Jehovah ekeme ndinam owo etịn̄ n̄kpọ emi ekemede ndin̄wam nnyịn ke ini enye ọbọrọde mbụme ke mbono esop m̀mê ndinam ebiowo edi ebịne nnyịn edineme itie Bible emi ekemede ndin̄wam nnyịn.—Galatia 6:1.
19. Nso isinam etie nte ke Jehovah ibọrọke akam nnyịn ndusụk ini?
19 Edi ndusụk ini, ekeme ndidi imesikere se inamde Jehovah okûbọrọ akam nnyịn kan̄a. Kûfre ke enye ọdiọn̄ọ nnennen ini emi enye ọkpọbọrọde akam nnyịn ye nte enye edinamde oro. Enye ọdiọn̄ọ se iyomde. Ndusụk ini, ekeme ndiyom ika iso ibọn̄ akam iban̄a n̄kpọ man iwụt ke imenen̄ede iyom se iben̄ede enye inyụn̄ iwụt ke imọbuọt idem ye enye. (Luke 11:5-10) Ndusụk ini Jehovah esibọrọ akam nnyịn ke usụn̄ oro nnyịn mîkodorike enyịn. Ke uwụtn̄kpọ, imekeme ndibọn̄ akam mban̄a mfịna m̀mê n̄kpọ emi ọwọrọde nnyịn, edi utu ke Jehovah ndimen mfịna oro mfep, enye ọnọ nnyịn odudu man ikeme ndiyọ mfịna oro.—Kot Philippi 4:13.
20. Ntak emi ikpesibọn̄de akam inọ Jehovah kpukpru ini?
20 Ndibọn̄ akam nnọ Jehovah edi ata n̄kpọ ukpono! Imọdiọn̄ọ ke enye ayakpan̄ utọn̄ ọnọ nnyịn. (Psalm 145:18) Adan̄a nte ibọn̄de akam inọ Jehovah ke ofụri esịt, ntre ke iditetịm ikpere enye inyụn̄ idi ufan esie.


text:
Auslogics Disk Defrag
-
Version:
-
-
Asụsụ:
-
Nbudata Auslogics Disk Defrag
Nkọwa:
Isi atụmatụ:
- Defragmentation nke ike draịva
- Optimization nke faịlụ usoro
- Task scheduler
- Ntakiri oriri nke usoro ego
Comments on Auslogics Disk Defrag:
Auslogics Disk Defrag Metụtara software:
The multifunction software idekọ ma dezie discs. The software nwere ọtụtụ ọzọ na-arụ ọrụ na ndị discs data.
The ngwá ọrụ kee disk oyiyi na mebere draịva emulation. The software na-akwado na-ewu ewu image formats na nwere ihe e ji ihe dị iche iche circumvention nke akwụkwọ nchebe.
The ngwá ọrụ na-arụ ọrụ na discs nke dị iche iche formats. The software na-akwado na nkwado ndabere na mgbake nke furu efu data.
The ike manịja ahụ na-ọnụ ọgụgụ ọrụ na ike draịva. The software na-agụnye a set ngwaọrụ maka mfe ọrụ dị iche iche na ụdị nke draịva.
Ngwá ọrụ jikwaa na diski ike partitions. The software na-agụnye ngwá ọrụ na-arụ ọrụ na diski na enye gị ohere ike ahụ bootable discs.
The software iji wụnye Linux sistemụ na flash mbanye ma ọ bụ ike mbanye. The software-akwado ndị na ọtụtụ ndị Linux nkesa, na nsụgharị dị iche iche nke usoro.
The ngwá ka defragment na draịvụ ike na iche iche faịlụ. The software na-enyocha kwa na-egosiputa ihe ọmụma zuru ezu banyere diski.
The adaba pụtara iji weghachi mberede ehichapụ ọ bụ furu efu faịlụ. The software na-akwado a obosara iche iche nke dị iche iche na usoro components maka data mgbake.
The mmekọ na-agbake na-ehichapụ faịlụ na kọmputa gị na dị iche iche data na-ebu. Ọzọkwa e nwere ọrụ nke data mgbake on ahụ mebiri emebi ma ọ bụ formatted draịva.
Mfe iji ngwá ọrụ maka data mgbake. The software-enye gị ohere ndabere, weghachi ike draịva na faịlụ.
Ngwá ọrụ dị ike iji weghachite data si internet. The software enye gị ohere download akụkụ ma ọ bụ dum saịtị weebụ na-ele ha na ubara ọsọ.
Ngwa ngwa na-na-ewu ewu nchọgharị maka adaba ọnụnọ online. The software na-akwado nkà na ụzụ na nwere bara uru ọrụ.
The mfe iji Ntụgharị nke atọghata faịlụ na ndị dị iche iche formats. The software na-akwado a ọnụ ọgụgụ buru ibu nke ngwaọrụ hazie n'oge akakabarede.
Ngwá ọrụ na-arụ ọrụ na video faịlụ na tọghata dị iche iche formats. The software-arụ ọrụ na ndepụta okwu na-enye gị ohere ime ihe nzacha ma ọ bụ codecs mgbe converting.
A set nke codecs ka Max oge a na formats nke ọdịyo na vidiyo faịlụ. The software-enye ndakọrịta n'etiti codecs na-enyere iji hazie ha nhazi.
Lee ihe software
Ọrụ usoro:
- Windows
- Android
Top software:
Lee ihe software


text:
Shareaza
-
Version:
-
-
Ije:
-
-
Asụsụ:
-
Nbudata Shareaza
Nkọwa:
Isi atụmatụ:
- Downloads na mbak faịlụ site dị iche iche na netwọk
- File search
- The wuru na-ọkpụkpọ na chat
- Dị mfe na kensinammuo interface
Comments on Shareaza:
Shareaza Metụtara software:
The software ibudata faịlụ site na iyi na netwọk na FTP sava. The software na-enyere ibudata ọtụtụ faịlụ n'out oge na ịhụchalụ ha.
The software ibudata na ịkọrọ faịlụ na BitTorrent netwọk. The software e dere ihe na-agbanwe ntọala nke download na UPLOAD nke faịlụ n'ihi na onye ọrụ mkpa ya.
Ike software ibudata faịlụ ngwa ngwa. The software-enye gị ohere chọọ na a nnukwu ndekọ nke mgbasa ozi faịlụ na-ele ihe ọmụma banyere ha.
The software ibudata HD video site na-ewu ewu weebụ ọrụ. The software nwere a wuru na-search engine na ihe nchọgharị iji chọta ọdịnaya site Keywords.
Ngwá Ọrụ maka simplified na accelerated usoro nke nbudata nke faịlụ site na internet. The software enye gị ohere download music ma ọ bụ video si ewu ewu ọrụ.
Na-ewu ewu iyi inweta ibudata na ịkọrọ faịlụ na internet. The software nwere bara uru na ọrụ na-enye gị ohere ijikọ ndị atụkwasịkwa ha ihe.
The multifunctional file-ekere òkè ahịa nke na-enyere ele na ndekọ na ọdịnaya nke ndị ọrụ ndị ọzọ na ibudata na faịlụ ndị ahọrọ.
Adaba ngwá ọrụ maka olu nkwurịta okwu na internet. The software enye gị ohere ike ma ọ bụ hazie gị onwe gị na ihe nkesa na-enye ikike nke moderators.
The software ịrụ olu okwu ya na nnukwu ụda mma na nke kacha nta na-egbu oge. The software na-ebe ji egwuregwu na-akwado ndị e kere eke nke thematic iche iche na ndị dị iche iche egwuregwu kọmputa.
The software ka olu ma ọ bụ video oku na zipu ozi ederede. E nwere akpaka kọntaktị mmekọrịta nke onye ọrụ na ngwaọrụ.
Ngwá ọrụ iji melite usoro ịrụ ọrụ na-ebuli gameplay. The software na-enye ohere ka mepụta njikarịcha na akpaka ma ọ bụ akwụkwọ ntuziaka mode.
The software-arụ ọrụ na Okwey teknụzụ. The software nwere ngwá ọrụ ndị ike ezoro ezo na ọwa dị ka a na-ekwu-na-isi ma ọ bụ nkesa na-ahịa.
The software nẹ kọmputa gị na ngwaọrụ nke Samsung ụlọ ọrụ. Ọ nwere obosara, ohere na-arụ ọrụ na ngwaọrụ na-akwado iche iche njikọ iche.
Ngwá ọrụ na-ebuli na dịkwuo usoro ịrụ ọrụ. The software na-akpaghị aka na-enyocha maka usoro nsogbu na-enye ohere iji dozie njehie.
Lee ihe software
Ọrụ usoro:
- Windows
- Android
Top software:
Lee ihe software


text:
KATUUN NDỊ E SERE ESE E JI AKỤZI BAỊBỤL
NDỊ A KỌRỌ AKỤKỌ HA NA BAỊBỤL
Rut Bụ Ezigbo Enyi
Gịnị mere Rut ji hapụ obodo ya ma gaa biri n’obodo ọ na-amaghị? Gụọ akụkọ a n’Ịntanet ma ọ bụ n’akwụkwọ.
Ihe Ndị Ọzọ Dị Ebe A
Noa Nwere Okwukwe na Chineke
Chineke gwara Noa ka ọ rụọ ụgbọ iji zọpụta ezinụlọ ya. Gịnị ka ị mụtara gbasara okwukwe n’akụkọ Noa na iju mmiri ahụ?
Adam na Iv Chere Naanị Gbasara Onwe Ha
Gịnị ka isi ha nupụrụ kpatara?
Samuel Kpebiri Ife Jehova
Samuel hụrụ ka ndị nchụàjà na-eme ihe ọjọọ. Gịnị nyeere ya aka ikpebi ife Jehova n’agbanyeghị na ndị ọzọ na-eme ihe ọjọọ?


text:
Gịnị Ka Baịbụl Kwuru?
Gịnị na-eme anyị ma anyị nwụọ?
ỤFỌDỤ NDỊ NA-EKWU na mmadụ nwụọ, o nwere ihe na-esi n’ime ya pụọ gaa dịwa ndụ ebe ọzọ, ma ndị ọzọ chere na onye nwụọ, nke ya agaala. Gịnị ka i chere?
IHE BAỊBỤL KWURU
“Ndị nwụrụ anwụ amaghị ihe ọ bụla ma ọlị.” (Ekliziastis 9:5) Anyị nwụọ, anyị adịghịzi adị.
IHE ỌZỌ ANYỊ GA-AMỤTA NA BAỊBỤL
Nwoke mbụ, bụ́ Adam, laghachiri n’ájá mgbe ọ nwụrụ. (Jenesis 2:7; 3:19) Onye ọ bụla nwụrụnụ na-alaghachikwa n’ájá.—Ekliziastis 3:19, 20.
A gbagharala onye ọ bụla nwụrụ anwụ mmehie ya. (Ndị Rom 6:7) O nweghị ahụhụ ọzọ a ga-ata ya maka mmehie ndị o mere tupu ya anwụọ.
Mmadụ nwụọ, ọ̀ ga-adị ndụ ọzọ?
GỊNỊ KA Ị GA-AZA?
Ee
Mba
O nwere ike
IHE BAỊBỤL KWURU
“A gaje inwe mbilite n’ọnwụ.”—Ọrụ Ndịozi 24:15.
OLEE IHE ỌZỌ ANYỊ GA-AMỤTA NA BAỊBỤL?
Baịbụl na-ejikarị ọnwụ atụnyere ụra. (Jọn 11:11-14) Chineke ga-akpọteli onye nwụrụ anwụ, otú ahụ anyị ga-akpọteli onye na-ehi ụra.—Job 14:13-15.
Baịbụl kọrọ gbasara ụfọdụ ndị a kpọlitere n’ọnwụ. Ọ bụkwa ezigbo ihe mere anyị ga-eji kwere na a ga-akpọlite ndị nwụrụ anwụ.—1 Ndị Eze 17:17-24; Luk 7:11-17; Jọn 11:39-44.
GỤKWUO GBASARA YA
Gịnị Ka Baịbụl Kwuru Banyere Ndị Nwụrụ Anwụ?
Gịnị na-eme ndị nwụrụ anwụ? Ànyị ga-ahụ ndị anyị nwụrụ anwụ ọzọ? Gụọ ihe Baịbụl kwuru banyere ndị nwụrụ anwụ.


text:
Ihe Ndị Na-eme n’Ụwa
Spen
N’afọ 2011, ala ọma jijiji mere na Lọka dị na Spen. Mmadụ itoolu nwụrụ, ebe ọtụtụ ndị ọzọ merụrụ ahụ́. Ndị ọkachamara kwuru na ọ bụ ndị mmadụ kpatara ala ọma jijiji ahụ. Ha chọpụtara na ebe ala ọma jijiji ahụ mere dị nso n’ebe a na-egwu mmiri a na-agba n’ubi kemgbe ọtụtụ afọ.
Chaịna
Ndị si mba dị iche iche, ma Chaịna ma Jamanị ma Amerịka, na-adị na-aga n’obodo ndị ọzọ ka ha gaa legharịa anya. Ego ha na-akwụ maka ụgbọelu na ihe ndị ha na-azụ abụghị obere ego. Ma, ngalaba òtù mba ụwa na-ahụ maka ndị na-aga mba ọzọ kwuru na ego ndị Chaịna mefuru iji gaa mba ọzọ n’afọ 2012 karịrị ego ndị Jamanị na ndị Amerịka mefuru.
Japan
Otu akwụkwọ a na-ede na Briten kwuru na e nwere nchọpụta a malitere ime na Japan kemgbe iri afọ abụọ na atọ gbasara ndị na-ese sịga. A chọpụtara na n’ime ndị a mụrụ n’agbata afọ 1920 na afọ 1945, ọ bụrụ na nwaanyị malitere ise sịga tupu ya eruo afọ iri abụọ anwụọ, nwaanyị ọzọ bụ́ ọgbọ ya na-anaghị ese sịga ga-anọ afọ iri ọzọ tupu ya anwụọ. Ọ bụrụkwanụ nwoke, onye na-anaghị ese sịga ga-anọkwu afọ asatọ ọzọ tupu ya anwụọ.
Mọrịtenia
A chọpụtara na ụmụ anụmanụ na azụ̀ na-anwụ ma ha loo wọtapruf. N’ihi ya, ndị ọchịchị machiri ma ịtụbata wọtapruf ma imepụta ya ma iji ya eme ihe ọ bụla n’obodo a. Ha na-agwa ndị mmadụ ka ha jiri ihe ndị nwere ike ire n’ala na-ekechi ihe.
Ụwa niile
Kwa afọ, ego ndị ụlọ ọrụ ịnshọransị na-emefu ma e nwee ebe ihe dị ka oké ifufe mebiri ihe na-eru ihe dị ka puku ijeri naịra asaa. N’agbanyeghị na e tinyere ego n’ego ahụ a dị ama ama ihe adaa oké ọnụ, kemgbe afọ 1980, ego ahụ na-arị elu okpukpu abụọ n’afọ iri ọ bụla.


text:
BAỊBỤL NSỌ—NSỤGHARỊ ỤWA ỌHỤRỤ NKE AKWỤKWỌ NSỌ
Ị̀ ga-achọ ịgụ isiokwu a n’asụsụ %%?
Ọpụpụ 25:1-40
25 Jehova wee gwa Mozis,+ sị:2 “Gwa ụmụ Izrel ka ha wetara m onyinye: Onye ọ bụla obi ya kpaliri inye m onyinye ka unu ga-anata onyinye m.+3 Nke a bụ onyinye unu ga-anata ha: ọlaedo+ na ọlaọcha+ na ọla kọpa,+4 eri na-acha anụnụ anụnụ, na ajị anụ e sijiri odo odo, na eri na-acha uhie uhie, na ezigbo ákwà linin, na ajị ewu,+5 na akpụkpọ ebule e sijiri ọbara ọbara, na akpụkpọ anụ sil, na osisi akeshịa;+6 mmanụ maka ihe ọkụ,+ mmanụ bọlsọm+ maka ite mmadụ mmanụ+ nakwa maka ihe nsure ọkụ na-esi ísì ụtọ;+7 na nkume ọnịks na nkume ndị a ga-akwụnye n’efọd+ nakwa ndị a ga-akwụnye n’akpa obi.+8 Ha ga-arụkwara m ebe nsọ, n’ihi na m ga-ebi n’etiti ha.+9 Dị ka ihe niile m na-egosi gị nke bụ́ ụkpụrụ a ga-eji rụọ ụlọikwuu ahụ na ụkpụrụ a ga-eji rụọ ihe niile ga-adị n’ime ya, otú ahụ ka unu ga-arụ ya.+10 “Ha ga-eji osisi akeshịa rụọ Igbe+ nke ga-adị kubit abụọ na ọkara n’ogologo, otu kubit na ọkara n’obosara nakwa otu kubit na ọkara n’ịdị elu.11 Ị ga-ejikwa ọlaedo a na-agwaghị agwa machie ya.+ Ị ga-amachi ya ime na azụ, ị ga-ejikwa ọlaedo kpụọ ihe ịchọ mma gburugburu ọnụ ya.+12 Ị ga-eji ọlaedo kpụọ ihe anọ yiri mgbaaka maka ya ma rụnye ha n’elu ụkwụ ya anọ, abụọ ga-adị n’otu akụkụ ya, abụọ adịrị n’akụkụ ya nke ọzọ.+13 Ị ga-eji osisi akeshịa rụọ okporo osisi ma were ọlaedo machie ha.+14 Ị ga-etinyekwa okporo osisi ndị ahụ n’ihe ndị ahụ yiri mgbaaka bụ́ ndị dị n’akụkụ Igbe ahụ, ka e jiri ha na-ebu Igbe ahụ.15 N’ihe ndị ahụ yiri mgbaaka bụ́ ndị a rụnyere n’Igbe ahụ ka okporo osisi ndị ahụ ga na-adị. A gaghị ewepụ ha ewepụ.+16 Ị ga-etinyekwa ihe àmà m ga-enye gị n’ime Igbe ahụ.+17 “Ị ga-ejikwa ọlaedo a na-agwaghị agwa rụọ ihe mkpuchi ya nke ga-adị kubit abụọ na ọkara n’ogologo nakwa otu kubit na ọkara n’obosara.+18 Ị ga-eji ọlaedo kpụọ cherọb abụọ. Ị ga-akpụnye ha na nsọtụ abụọ nke ihe mkpuchi ahụ.+19 Kpụnye otu cherọb n’otu nsọtụ nakwa otu cherọb na nsọtụ nke ọzọ.+ Ọ bụ n’elu ihe mkpuchi ahụ ka ị ga-akpụnye cherọb ndị ahụ na nsọtụ ya abụọ.20 Cherọb ndị ahụ ga-achịli nku ha abụọ elu, nku ha ga-asachi ihe mkpuchi ahụ, otu ga-eche ibe ya ihu.+ Ihu cherọb ndị ahụ ga-ekpudokwa n’ihe mkpuchi ahụ.21 Ị ga-ewerekwa ihe mkpuchi+ ahụ kpuchie Igbe ahụ, n’ime Igbe ahụ ka ị ga-etinyekwa ihe àmà m ga-enye gị.22 M ga-apụta ìhè n’ihu gị n’ebe ahụ wee si n’elu ihe mkpuchi ahụ gwa gị okwu,+ n’agbata cherọb abụọ ahụ dị n’elu igbe ihe àmà ahụ, bụ́ ihe niile m ga-enye gị n’iwu maka ụmụ Izrel.+23 “Ị ga-eji osisi akeshịa rụọ otu tebụl+ nke ga-adị kubit abụọ n’ogologo, otu kubit n’obosara nakwa otu kubit na ọkara n’ịdị elu.24 Ị ga-eji ọlaedo a na-agwaghị agwa machie ya, ị ga-ejikwa ọlaedo kpụọ ihe ịchọ mma gburugburu ọnụ ya.+25 Ị ga-akpụ ihe ga-aha ka uhiè ọbụ aka mmadụ gburugburu ọnụ ya, ị ga-ejikwa ọlaedo kpụọ ihe ịchọ mma gburugburu ihe ahụ ị ga-akpụ n’ọnụ ya.+26 Ị ga-eji ọlaedo kpụọ ihe anọ yiri mgbaaka maka ya ma rụnye ha n’akụkụ anọ ya bụ́ ebe ụkwụ anọ ya ga-adị.+27 Ihe ndị ahụ yiri mgbaaka ga-adị n’akụkụ ihe ahụ a ga-akpụ n’ọnụ ya ka ọ bụrụ ihe ga na-ejide okporo osisi ndị a ga-eji na-ebu tebụl ahụ.+28 Ị ga-ejikwa osisi akeshịa rụọ okporo osisi ndị ahụ ma were ọlaedo machie ha, ha ga-eji ha na-ebu tebụl ahụ.+29 “Ị ga-arụ efere ya na iko ya na ihe mmiri ya na ọkwá ya bụ́ ndị ha ga-eji na-awụsa àjà ihe ọṅụṅụ. Ị ga-eji ọlaedo a na-agwaghị agwa rụọ ha.+30 Ị ga na-edebe achịcha a na-eche n’ihu m n’elu tebụl ahụ mgbe niile.+31 “Ị ga-eji ọlaedo a na-agwaghị agwa rụọ ihe ndọba oriọna. Ị ga-akpụ ihe ndọba oriọna ahụ akpụ.+ Ụkwụ ya, alaka ya, iko ya, isi ya nakwa ifuru ya ga-esi n’ahụ́ ya pụta.32 Alaka isii ga-esi n’akụkụ ya abụọ pụta, alaka atọ nke ihe ndọba oriọna ahụ ga-esi n’otu akụkụ ya pụta, alaka atọ nke ihe ndọba oriọna ahụ ga-esikwa n’akụkụ ya nke ọzọ pụta.+33 Iko atọ ndị yiri okooko almọnd ga-adị n’alaka nke ọ bụla dị n’otu mpaghara ya, otu isi na otu ifuru ga-adị n’agbata otu iko na iko ibe ya, iko atọ ndị yiri okooko almọnd ga-adịkwa n’alaka nke ọ bụla dị ná mpaghara ya nke ọzọ, otu isi na otu ifuru ga-adị n’agbata otu iko na iko ibe ya.+ Otú a ka alaka isii ndị ga-esi n’ihe ndọba oriọna ahụ pụta ga-adị.34 A ga-enwe iko anọ ndị yiri okooko almọnd n’ihe ndọba oriọna ahụ, otu isi na otu ifuru ga-adị n’agbata otu iko na iko ibe ya.+35 Otu isi nke ga-adị n’okpuru alaka abụọ ga-esi na ya pụta, otu isi nke ga-adị n’okpuru alaka abụọ ọzọ ga-esi na ya pụta, otu isi nke ga-adị n’okpuru alaka abụọ ọzọ ga-esikwa na ya pụta, bụ́ alaka isii ndị ga-esi n’ihe ndọba oriọna ahụ pụta.+36 Isi ha na alaka ha ga-esi n’ahụ́ ya pụta. Ha dum bụ otu ihe nke e ji ọlaedo a na-agwaghị agwa+ kpụọ.37 Ị ga-akpụ oriọna asaa maka ya; a ga na-amụnye oriọna ndị ahụ amụnye, ha ga na-enwukwa n’ihu ebe ọ dị.+38 A ga-eji ọlaedo a na-agwaghị agwa mee ihe ịsọnyụ ọkụ ya nakwa ihe ịgụ ọkụ ya.+39 Ọ ga-eji otu talent ọlaedo a na-agwaghị agwa mee ya, ya na arịa ya ndị a niile.40 Hụ na i mere ha dị ka ụkpụrụ ha nke e gosiri gị n’ugwu a+ si dị.


text:
Ṅụrịa Ọṅụ n’Ihi Ọlụlụ Nwunye nke Nwa Atụrụ Ahụ
“Ka anyị ṅụrịa ọṅụ, nweekwa obi ụtọ nke ukwuu . . . n’ihi na ọlụlụ nwunye nke Nwa Atụrụ ahụ eruwo.”—MKPU. 19:7.
1, 2. (a) Olee onye agbamakwụkwọ ya ga-eme ka ndị nọ n’eluigwe ṅụrịa ọṅụ? (b) Olee ajụjụ ndị anyị ga-atụle?
ỊKWADEBE maka agbamakwụkwọ na-ewe oge. Ma, anyị ga-eleba anya n’otu agbamakwụkwọ a na-akwadebe kemgbe ihe dị ka puku afọ abụọ. Ọ bụ Eze ga-agba akwụkwọ ahụ. Oge eruwela ka a kpọnye nwoke ahụ na-alụ nwunye nwunye ya. Ọ gaghị adị anya a nụwa ụda egwú n’obí eze, ndị nọ n’eluigwe abụwakwa abụ, sị: “Toonụ Jaa, n’ihi na Jehova Chineke anyị, Onye Pụrụ Ime Ihe Niile, amalitewo ịchị achị dị ka eze. Ka anyị ṅụrịa ọṅụ, nweekwa obi ụtọ nke ukwuu, ka anyị nyekwa ya otuto, n’ihi na ọlụlụ nwunye nke Nwa Atụrụ ahụ eruwo, nwunye ya ejikerewokwa.”—Mkpu. 19:6, 7.
2 “Nwa Atụrụ ahụ” e kwuru okwu ya bụ Jizọs Kraịst. (Jọn 1:29) Agbamakwụkwọ ya ga-eme ka ndị nọ n’eluigwe ṅụrịa ọṅụ. Olee ụdị uwe ọ ga-eyi agba akwụkwọ? Ònye bụ nwunye ya? Olee otú e si kwadebe nwunye ya maka agbamakwụkwọ ha? Olee mgbe ha ga-agba akwụkwọ? Ọ̀ bụ naanị ndị nọ n’eluigwe ka agbamakwụkwọ ha ga-eme ka ha ṅụrịa ọṅụ, ka ndị ga-ebi n’ụwa hà ga-esokwa ṅụrịa ọṅụ? Anyị na-atụsi anya ike ka a zaa ajụjụ ndị a. N’ihi ya, ka anyị lebakwuo anya n’Abụ Ọma nke iri anọ na ise.
‘UWE YA NIILE NA-ESI ÍSÌ ỤTỌ’
3, 4. (a) Gịnị ka ọbụ abụ kwuru gbasara uwe Nwoke ahụ na-alụ nwaanyị ọhụrụ ga-eyi gbaa akwụkwọ? Gịnị mere o ji na-enwekwu obi ụtọ? (b) Ole ndị bụ “ndị inyom ndị eze mụrụ” na “nwunye eze” so Nwoke ahụ na-alụ nwaanyị ọhụrụ na-aṅụrị ọṅụ?
3 Gụọ Ọma 45:8, 9. Onye ahụ na-alụ nwaanyị ọhụrụ, ya bụ, Jizọs Kraịst, yiiri uwe ndị eze na-eyi ma ha chọọ ịgba akwụkwọ. Uwe o yi na-esi ísì ọma dị ka nke “ihe na-esi ísì ụtọ kasị mma,” ya bụ, ihe ndị dị ka mea na kashịa. Ihe abụọ a so n’ihe e ji eme mmanụ dị nsọ e ji ete mmadụ mmanụ n’Izrel.—Ọpụ. 30:23-25.
4 Ka oge agbamakwụkwọ ahụ na-eru nso, obi na-adịkwu nwoke ahụ na-alụ nwaanyị ụtọ n’ihi egwú dị ụtọ nke na-ada n’eluigwe, ya bụ, n’obí eze. “Nwunye eze,” ya bụ, ndị ohu Chineke nọ n’eluigwe, so ya na-aṅụrị ọṅụ. Ndị so ná ndị ohu Chineke ahụ bụ “ndị inyom ndị eze mụrụ,” ya bụ, ndị mmụọ ozi dị nsọ. Chegodị ụdị obi ụtọ ị ga-enwe ma ị nụ ka ndị nọ n’eluigwe na-ekwu, sị: “Ka anyị ṅụrịa ọṅụ, nweekwa obi ụtọ nke ukwuu . . . n’ihi na ọlụlụ nwunye nke Nwa Atụrụ ahụ eruwo.”
NWAANYỊ AHỤ A NA-ALỤ ỌHỤRỤ EJIKERELA MAKA AGBAMAKWỤKWỌ YA
5. Ònye bụ “nwunye Nwa Atụrụ ahụ”?
5 Gụọ Abụ Ọma 45:10, 11. Anyị amatala onye bụ́ nwoke ahụ na-alụ nwaanyị ọhụrụ. Ma, ònye bụ nwunye ya? Ọ bụghị nwaanyị nkịtị. Kama, ọ nọchiri anya Ndị Kraịst niile e tere mmanụ. Ọ bụ Jizọs Kraịst bụ onyeisi ha. (Gụọ Ndị Efesọs 5:23, 24.) Ha ga-eso Kraịst chịa n’Alaeze Mesaya n’eluigwe. (Luk 12:32) Ndị Kraịst a e tere mmanụ dị otu narị puku na iri puku anọ na puku anọ. Ha “na-eso Nwa Atụrụ ahụ n’agbanyeghị ebe ọ na-eje.” (Mkpu. 14:1-4) Ha ga-aghọ “nwunye Nwa Atụrụ ahụ,” ha na ya ebiri n’eluigwe.—Mkpu. 21:9; Jọn 14:2, 3.
6. Gịnị mere e ji kpọọ ndị e tere mmanụ “ada eze,” gịnịkwa mere e ji gwa ha ka ha ‘chefuo ndị ha’?
6 A kpọrọ nwaanyị a a na-alụ ọhụrụ “ada,” kpọọkwa ya “ada eze.” (Ọma 45:13) Ònye bụ “eze” a? Ọ bụ Jehova. O mere ka Ndị Kraịst e tere mmanụ bụrụ “ụmụ” ya. (Rom 8:15-17) A gwara ndị e tere mmanụ ka ha chefuo ndị ha nakwa ụlọ nna ha. Ebe ọ bụ na ha ga-eso di ha gaa eluigwe, ha kwesịrị ‘ịna-atụkwasị uche n’ihe ndị dị n’elu, ọ bụghị n’ihe ndị dị n’elu ụwa.’—Kọl. 3:1-4.
7. (a) Olee otú Kraịst si na-akwadebe nwaanyị ọ ga-alụ? (b) Olee otú nwaanyị ahụ a na-alụ ọhụrụ si were di ga-alụ ya?
7 Kemgbe ọtụtụ narị afọ, Kraịst na-akwadebe nwunye ya maka agbamakwụkwọ ha n’eluigwe. Pọl onyeozi kwuru na Kraịst “hụkwara ọgbakọ ahụ n’anya ma nyefee onwe ya maka ya, ka o wee doo ya nsọ, jirikwa mmiri saa ya wee mee ka ọ dị ọcha site n’okwu Chineke, ka o wee chee ọgbakọ ahụ n’ihu onwe ya n’ịma mma ya, n’enweghị ntụpọ ma ọ bụ ahụ́ ndọlị ma ọ bụ ihe ọ bụla dị otú ahụ, kama ka o wee dị nsọ, gharakwa inwe mmerụ.” (Efe. 5:25-27) Pọl gwara Ndị Kraịst e tere mmanụ nọ na Kọrịnt oge ochie, sị: “Ana m ekworo unu ekworo yiri ekworo Chineke, n’ihi na mụ onwe m kwere unu nkwa na otu di ga-alụ unu ka m wee chee unu n’ihu Kraịst dị ka nwa agbọghọ na-amaghị nwoke nke a na-emerụghị emerụ.” (2 Kọr. 11:2) Nwaanyị ahụ a na-alụ ọhụrụ mara mma n’anya Eze ahụ, bụ́ Jizọs Kraịst, n’ihi na e merụghị ofufe ọ na-efe Chineke emerụ. Ọ ‘na-egburu di ya ikpere n’ala’ ma na-akpọ ya ‘onyenwe ya.’
A KPỌỌRỌ NWAANYỊ AHỤ A NA-ALỤ ỌHỤRỤ “BỊAKWUTE EZE”
8. Gịnị mere Abụ Ọma ji kwuo na nwaanyị ahụ a na-alụ ọhụrụ bụ “sọ mma”?
8 Gụọ Abụ Ọma 45:13, 14a. ‘A chọrọ nwaanyị a mma maka di ya.’ Ọ bụzi “sọ mma” maka agbamakwụkwọ ya na eze. Ná Mkpughe 21:2, e ji nwaanyị ahụ a na-alụ ọhụrụ tụnyere obodo. A kpọrọ ya Jeruselem Ọhụrụ. Obodo a dị n’eluigwe. “O nwekwara ebube Chineke. Ọ na-egbuke egbuke dị ka nkume dị nnọọ oké ọnụ ahịa, dị ka nkume jaspa nke na-egbuke nke ọma.” (Mkpu. 21:10, 11) Akwụkwọ Mkpughe kọwara otú Jeruselem Ọhụrụ a si na-egbu maramara. (Mkpu. 21:18-21) Ka a sịkwa ihe mere ọbụ abụ ji kwuo na nwaanyị ahụ a na-alụ ọhụrụ bụ “sọ mma.” A sị ka e kwuwe, ọ bụ n’eluigwe ka ha ga-anọ agba akwụkwọ.
9. Ònye ka a kpọọrọ nwaanyị ahụ a na-alụ ọhụrụ bịakwute? Olee ụdị uwe o yi?
9 A kpọọrọ nwaanyị ahụ a na-alụ ọhụrụ bịakwute di ya, ya bụ, Eze bụ́ Mesaya. Ọ kwadebela ya, jiri okwu Chineke “mee ka ọ dị ọcha.” Ọ bụ ya mere o ji “dị nsọ, gharakwa inwe mmerụ.” (Efe. 5:26, 27) Uwe nwaanyị ahụ a na-alụ ọhụrụ ga-eyi maka agbamakwụkwọ ha kwesịkwara ịma ezigbo mma. Ọ mara mma n’eziokwu. “E ji ọlaedo chọọ uwe ya mma.” ‘Ọ ga-eyikwa uwe a kpara akpa mgbe a ga-akpọrọ ya bịakwute eze.’ Ihe e nyere ya ka o yiri maka agbamakwụkwọ ya na Nwa Atụrụ ahụ bụ “ákwà linin ọma nke na-enwu gbaa, nke dịkwa ọcha, n’ihi na ákwà linin ọma ahụ nọchiri anya ezi omume nke ndị nsọ na-eme.”—Mkpu. 19:8.
“ỌLỤLỤ NWUNYE NKE NWA ATỤRỤ AHỤ ERUWO”
10. Olee mgbe Nwa Atụrụ ahụ ga-agba akwụkwọ?
10 Gụọ Mkpughe 19:7. Olee mgbe Nwa Atụrụ ahụ ga-agba akwụkwọ? Mkpughe 19:7 kwuru na ‘nwunye Nwa Atụrụ ahụ ejikerela’ maka agbamakwụkwọ ha. Ma, amaokwu ndị na-eso ya ekwughị banyere agbamakwụkwọ ahụ. Amaokwu ndị ahụ kwuru banyere ihe ikpeazụ ga-eme n’oké mkpagbu. (Mkpu. 19:11-21) Ọ̀ pụtara na Eze ahụ ga-agba akwụkwọ tupu ya emerichaa ndị iro ya? Mba. E deghị ihe ndị dị n’akwụkwọ Mkpughe n’usoro ha ga-esi mee. N’Abụ Ọma nke iri anọ na ise, Eze ahụ bụ́ Jizọs Kraịst bu ụzọ kee mma agha ya n’úkwù ma merie ndị iro ya tupu ya agbaa akwụkwọ.—Ọma 45:3, 4.
11. Gịnị na gịnị ka Kraịst ga-eme tupu ya agbaa akwụkwọ?
11 N’ihi ya, ihe anyị mụtara na Baịbụl gosiri na a ga-ebu ụzọ bibie “oké nwaanyị akwụna ahụ,” bụ́ Babịlọn Ukwu, ya bụ, okpukpe ụgha niile e nwere n’ụwa. (Mkpu. 17:1, 5, 16, 17; 19:1, 2) E bibichaa ya, Kraịst ga-ebibi ihe ndị fọdụrụ n’ụwa Setan a n’agha Amagedọn, ya bụ, “agha nke oké ụbọchị nke Chineke, Onye Pụrụ Ime Ihe Niile.” (Mkpu. 16:14-16; 19:19-21) Ihe ikpeazụ ga-emenụ bụ na Eze ahụ ga-atụba Setan na ndị mmụọ ọjọọ ya n’abis, si otú ahụ nwezuo mmeri ya. Mgbe ha ga-anọ n’abis, ọ ga-adị ka hà nwụrụ anwụ n’ihi na ha agaghịzi na-akpa ike.—Mkpu. 20:1-3.
12, 13. (a) Olee mgbe Nwa Atụrụ ahụ ga-agba akwụkwọ? (b) Olee ndị ga-aṅụrị ọṅụ n’eluigwe n’ihi ọlụlụ nwunye Nwa Atụrụ ahụ?
12 N’oge ikpeazụ a, Onye Kraịst ọ bụla e tere mmanụ kwesị ntụkwasị obi ruo ọnwụ, a na-akpọlite ya ozugbo, ya agaa eluigwe. E bibichaa Babịlọn Ukwu ahụ, Kraịst ga-akpọrọ Ndị Kraịst e tere mmanụ fọrọ n’ụwa gaa eluigwe tupu a lụọ agha Amagedọn. (1 Tesa. 4:16, 17) N’ihi ya, ọ bụ mgbe a lụchara agha Amagedọn ka Nwa Atụrụ ahụ ga-agba akwụkwọ n’eluigwe. Ọ ga-abụ oge obi ụtọ. Mkpughe 19:9 kwuru, sị: “Obi ụtọ na-adịrị ndị a kpọrọ òkù ịbịa nri anyasị ọlụlụ nwunye nke Nwa Atụrụ ahụ.” Ndị so na nwunye Nwa Atụrụ ahụ ga-enwe ezigbo obi ụtọ. Obi ga-adịkwa Eze ahụ ụtọ na ndị na-eso ụzọ ya niile e tere mmanụ esorola ya nọrọ n’eluigwe. (Luk 22:18, 28-30) Ma, ọ bụghị naanị Nwa Atụrụ ahụ na nwunye ya ga na-aṅụrị ọṅụ n’ihi agbamakwụkwọ ha.
13 Dị ka anyị kwuru na mbụ, ndị niile nọ n’eluigwe ga-abụ abụ, sị: “Ka anyị ṅụrịa ọṅụ, nweekwa obi ụtọ nke ukwuu, ka anyị nyekwa [Jehova] otuto, n’ihi na ọlụlụ nwunye nke Nwa Atụrụ ahụ eruwo, nwunye ya ejikerewokwa.” (Mkpu. 19:6, 7) Ndị ohu Jehova nọ n’ụwa hà ga-eso ndị nọ n’eluigwe ṅụrịa ọṅụ?
“A GA-EJI OBI ỤTỌ NA ỌṄỤ KPỌBATA HA”
14. Abụ Ọma nke iri anọ na ise kwuru banyere ‘ụmụ agbọghọ na-amaghị nwoke’ so nwaanyị ahụ a na-alụ ọhụrụ. Ole ndị ka ha bụ?
14 Gụọ Abụ Ọma 45:12, 14b, 15. Zekaraya onye amụma kwuru na n’oge ikpeazụ, ndị si ná mba dị iche iche ga-eji obi ụtọ soro ndị e tere mmanụ na-efe Jehova. O dere, sị: “Ndị ikom iri ndị si n’asụsụ niile nke mba dị iche iche ga-ejide, ee, ha ga-ejide uwe mwụda nke nwoke bụ́ onye Juu, sị, ‘Anyị ga-eso unu, n’ihi na anyị anụwo na Chineke nọnyeere unu.’” (Zek. 8:23) N’Abụ Ọma 45:12, a kpọrọ “ndị ikom iri” a “ada bụ́ Taya” na “ndị bụ́ ọgaranya.” Ha wetaara ndị e tere mmanụ ka nọ n’ụwa onyinye ka ha na ha dị ná mma nakwa ka ndị e tere mmanụ nyere ha aka ife Jehova. Kemgbe afọ 1935, ndị e tere mmanụ emeela ka ọtụtụ nde mmadụ “bụrụ ndị ezi omume.” (Dan. 12:3) “Ndị ikom iri” a ji obi ha niile na-akwado Ndị Kraịst e tere mmanụ. Ha esepụla aka n’okpukpe ụgha. Ọ bụ ya mere e ji kpọọ ha ‘ụmụ agbọghọ na-amaghị nwoke’ so nwaanyị ahụ a na-alụ ọhụrụ. Ha enyefeela Jehova ndụ ha, gosikwa na ha ji obi ha niile na-ejere Eze ahụ, bụ́ Jizọs Kraịst, ozi.
15. Olee otú atụrụ ọzọ na Ndị Kraịst e tere mmanụ ka nọ n’ụwa si na-arụkọ ọrụ?
15 Ndị e tere mmanụ ka nọ n’ụwa nwere obi ụtọ na ndị a so ha na-enyere ha aka n’ikwusa ozi ọma Alaeze Chineke “n’elu ụwa dum mmadụ bi.” (Mat. 24:14) Ọ bụghị naanị “mmụọ nsọ na nwaanyị ahụ a na-alụ ọhụrụ na-asị: ‘Bịa!’” ndị nụrụ ya na-asịkwa: “Bịa!” (Mkpu. 22:17) Ọ pụtara na “atụrụ ọzọ” anụla ka ndị e tere mmanụ sịrị: “Bịa!” ha esorokwa ha na-asị ndị niile nọ n’ụwa: “Bịa!”—Jọn 10:16.
16. Olee ihe ùgwù Jehova nyere atụrụ ọzọ ahụ?
16 Ndị e tere mmanụ ka nọ n’ụwa hụrụ atụrụ ọzọ ahụ n’anya. Obi dị ha ụtọ na Jehova, bụ́ Nna Nwoke ahụ na-alụ nwaanyị ọhụrụ, ga-eme ka atụrụ ọzọ soro ṅụrịa ọṅụ n’ihi agbamakwụkwọ Nwa Atụrụ ahụ. E buru amụma na ‘a ga-eji obi ụtọ na ọṅụ kpọbata ụmụ agbọghọ ahụ na-amaghị nwoke so nwaanyị ahụ a na-alụ ọhụrụ.’ N’eziokwu, atụrụ ọzọ ahụ, bụ́ ndị nwere olileanya ibi n’ụwa, ga-eso ndị niile nọ n’eluigwe ṅụrịa ọṅụ mgbe Nwa Atụrụ ahụ ga-agba akwụkwọ n’eluigwe. Ọ dabara adaba na akwụkwọ Mkpughe kwuru na “oké ìgwè mmadụ” “guzo n’ihu ocheeze ahụ nakwa n’ihu Nwa Atụrụ ahụ.” Ha nọ n’ogige nnukwu ụlọ nsọ Jehova dị n’ụwa na-ejere ya ozi.—Mkpu. 7:9, 15.
“ỤMỤ GỊ NDỊ IKOM GA-ANỌCHI NNA NNA GỊ HÀ”
17, 18. Olee uru agbamakwụkwọ Nwa Atụrụ ahụ ga-aba n’ụwa ọhụrụ? Olee ndị Kraịst ga-aghọrọ nna n’otu puku afọ ahụ ọ ga-achị?
17 Gụọ Abụ Ọma 45:16. ‘Ụmụ agbọghọ na-amaghị nwoke’ so nwaanyị ahụ Kraịst na-alụ ọhụrụ ga-aṅụrịkwu ọṅụ mgbe ha ga-ahụ uru agbamakwụkwọ Nwa Atụrụ ahụ bara n’ụwa ọhụrụ. Jizọs Kraịst ga-akpọlite ‘nna nna ya hà’ n’ọnwụ. N’ihi ya, ndị nna nna ya ga-aghọzi ‘ụmụ ya ndị ikom.’ (Jọn 5:25-29; Hib. 11:35) Kraịst ga-eme ụfọdụ n’ime ‘ụmụ ya ndị ikom’ “ndị isi n’ụwa dum.” Ọ ga-esikwa ná ndị okenye kwesịrị ntụkwasị obi e nwere taa họpụta ndị ga-eso ha bụrụ “ndị isi” n’ụwa ọhụrụ.—Aịza. 32:1.
18 N’otu puku afọ ahụ Kraịst ga-achị, e nwere ndị ọzọ ọ ga-aghọrọ nna. Ihe mere ndị niile bi n’ụwa mgbe ahụ ga-eji dị ndụ ebighị ebi bụ na ha nwere okwukwe n’àjà Kraịst chụrụ. (Jọn 3:16) Ọ ga-esi otú ahụ ghọọrọ ha “Nna Mgbe Ebighị Ebi.”—Aịza. 9:6, 7.
ANYỊ KWESỊRỊ IME KA A MARA AHA EZE AHỤ
19, 20. Olee uru ihe ndị e kwuru n’Abụ Ọma nke iri anọ na ise baara ezigbo Ndị Kraịst niile?
19 Gụọ Abụ Ọma 45:1, 17. Ihe ndị e kwuru n’Abụ Ọma nke iri anọ na ise gbasara Ndị Kraịst niile. Obi dị ndị e tere mmanụ ka nọ n’ụwa ụtọ na n’oge na-adịghị anya, ha ga-eso ụmụnna ha gaa eluigwe ka ha na di ha, bụ́ Jizọs Kraịst, nọrọ. Ihe e kwuru n’Abụ Ọma ahụ emeekwala ka atụrụ ọzọ na-erubekwuru Eze ha dị ebube isi. Obi dịkwa ha ụtọ na ha so ndị e tere mmanụ ka nọ n’ụwa na-ejere Jehova ozi. Kraịst na nwaanyị ahụ ọ na-alụ ọhụrụ gbachaa akwụkwọ, ha ga-ewetara ndị niile bi n’ụwa ngọzi na-enweghị atụ.—Mkpu. 7:17; 21:1-4.
20 Ka anyị na-atụ anya ka e mezuo amụma ndị e buru banyere Eze bụ́ Mesaya, ọ na-eme ka anyị na-akọrọ ndị ọzọ gbasara aha ya. Ka anyị soro ná ndị ga-eto Eze ahụ “ruo mgbe niile ebighị ebi.”


text:
Download Master
-
Ngwugwu:
-
-
Version:
-
-
Asụsụ:
-
Nbudata Download Master
Nkọwa:
Isi atụmatụ:
- Ịba ụba nke ndị na-agba nke faịlụ download si Internet
- Echichi na-ewu ewu nchọgharị
- Na-aga n'ihu faịlụ download mgbe a njikọ odida na internet
- Njirimara nke download prioritization
Comments on Download Master:
Download Master Metụtara software:
The software ibudata faịlụ site na iyi na netwọk na FTP sava. The software na-enyere ibudata ọtụtụ faịlụ n'out oge na ịhụchalụ ha.
The software ibudata na ịkọrọ faịlụ na BitTorrent netwọk. The software e dere ihe na-agbanwe ntọala nke download na UPLOAD nke faịlụ n'ihi na onye ọrụ mkpa ya.
Ike software ibudata faịlụ ngwa ngwa. The software-enye gị ohere chọọ na a nnukwu ndekọ nke mgbasa ozi faịlụ na-ele ihe ọmụma banyere ha.
Ngwá Ọrụ maka simplified na accelerated usoro nke nbudata nke faịlụ site na internet. The software enye gị ohere download music ma ọ bụ video si ewu ewu ọrụ.
The software ibudata HD video site na-ewu ewu weebụ ọrụ. The software nwere a wuru na-search engine na ihe nchọgharị iji chọta ọdịnaya site Keywords.
Ngwá Ọrụ ibudata ma chọọ media faịlụ. The software enye gị ohere download faịlụ site na-ewu ewu ọrụ na wepụ ọnụnụ track si video.
The free ahịa agbanweta na ibudata faịlụ. The software enyere ịchọ na ibudata data si dị iche iche faịlụ-nkekọrịta netwọk.
The ahịa ibudata ma na-eso iyi faịlụ. The software-enye gị ohere iji hazie nbudata nke faịlụ na-ele ihe ọmụma zuru ezu banyere ha.
The software-arụ ọrụ na decentralized amaonye FreeNet netwọk. The software ana achi achi na ala mgbanwe nke faịlụ na download nke dị iche iche data.
The adaba njikwa ibudata video faịlụ site na Facebook na ndị ọzọ na-ewu ewu ọrụ. The software enyere iji tọghata videos dị iche iche ọdịyo formats ma wepụ ọdịyo egwu si video faịlụ.
The software inye Nlekọta ikike ka ọ bụla nke gam akporo ngwaọrụ ọrụ na-enweghị mmachi nke a na-emeputa. The software na-akwado ngwaọrụ si dị iche iche na-emepụta.
The software na-ele ihe ọmụma zuru ezu banyere faịlụ Ọdịdị nke a na diski ike na-ebuli disk ohere. The software na-enye ọtụtụ variants gosipụta ọdịnaya owuwu na disk.
Ngwá ọrụ iji chebe gị na kọmputa site na malware na nje dị iche iche ụdị. The software-enye gị ohere iṅomi usoro na-edebe nje faịlụ na kwarantaini.
The ngwá ọrụ na-enye netwọk software ikike na-arụ ọrụ site a proxy nkesa bụrụ na nke ya enweghị. Ọzọkwa software bypasses firewall na-agaghị emeli na-enyere zoo IP-adreesị.
The graphic nchịkọta akụkọ nke umu ụlọ akwụkwọ ọta akara afọ na nnukwu set nke mmetụta na ngwaọrụ. The software esokwa onye ọ bụla ihe site na-akpa ọchị nsonaazụ ụda.
Lee ihe software
Ọrụ usoro:
- Windows
- Android
Top software:
Lee ihe software


text:
BAỊBỤL NSỌ—NSỤGHARỊ ỤWA ỌHỤRỤ NKE AKWỤKWỌ NSỌ
Ị̀ ga-achọ ịgụ isiokwu a n’asụsụ %%?
2 Timoti 3:1-17
3 Ma mara nke a, na n’oge ikpeazụ,+ a ga-enwe oge dị oké egwu, nke tara akpụ.+2 N’ihi na ndị mmadụ ga-abụ ndị hụrụ naanị onwe ha n’anya, ndị hụrụ ego n’anya, ndị na-anya isi, ndị mpako, ndị nkwulu, ndị na-enupụrụ ndị mụrụ ha isi,+ ndị na-enweghị ekele, ndị na-adịghị eguzosi ike n’ihe,+3 ndị na-enweghị obi mmadụ,+ ndị na-adịghị achọ inwe nkwekọrịta ọ bụla,+ ndị nkwutọ,+ ndị na-adịghị ejide onwe ha, ndị na-eme ihe ike,+ ndị na-adịghị ahụ ezi ihe n’anya,+4 ndị na-arara mmadụ nye,+ ndị isi ike, ndị nganga fụliri elu,+ ndị hụrụ ihe ụtọ n’anya kama ịbụ ndị hụrụ Chineke n’anya,+5 ndị na-eme ka hà nwere nsọpụrụ Chineke+ ma na-agọnahụ ike ya;+ zere ndị dị otú a.+6 N’ihi na ụfọdụ ndị n’ime ha na-eji aghụghọ egbeba n’ezinụlọ dị iche iche+ ma na-adọrọ ndị inyom na-adịghị ike n’agha, bụ́ ndị mmehie na-anyịgbu, ndị ọchịchọ dị iche iche na-edu,+7 ndị na-amụ ihe mgbe niile ma ha enweghị ike inweta ezi ihe ọmụma nke eziokwu ma ọlị.+8 Ọ bụ otú ahụ Janis na Jambris+ si guzogide Mozis ka ndị a sikwa na-eguzogide eziokwu.+ Ha bụ ndị uche ha rụrụ arụ kpamkpam,+ ndị a jụrụ ajụ n’ihe banyere okwukwe Ndị Kraịst.+9 Ka o sina dị, ha agaghị enwe ọganihu ọzọ, n’ihi na ara nke na-agba ha ga-apụta ìhè nke ọma n’ihu mmadụ niile, dị nnọọ ka ara nke na-agba ndị ikom abụọ ahụ pụtara ìhè.+10 Ma ị gbasochiwo ozizi m anya, ya na ụzọ ndụ m,+ nzube m, okwukwe m, ogologo ntachi obi m, ịhụnanya m, ntachi obi m,11 mkpagbu m, ahụhụ m, ụdị ihe ndị mere m n’Antiọk,+ n’Aịkoniọm,+ na Listra,+ ụdị mkpagbu ndị m diri; ma Onyenwe anyị napụtara m na ha niile.+12 N’eziokwu, a ga-akpagbukwa ndị niile na-achọ ibi ndụ n’ụzọ kwekọrọ ná nsọpụrụ Chineke ná mmekọrịta nke ha na Kraịst Jizọs.+13 Ma ndị ajọ mmadụ na ndị nduhie ga na-ajọwanye njọ, na-eduhie ndị mmadụ ma bụrụ ndị a na-eduhie.+14 Otú ọ dị, gị onwe gị, nọgide n’ihe ndị ị mụtara, ndị e mekwara ka i kwere,+ ebe ị maara ndị i si n’aka ha mụta ha,+15 ebe ị makwaara na ọ bụ malite n’oge ị bụ nwa ọhụrụ+ ka ị maara ihe odide ndị ahụ dị nsọ, bụ́ ndị nwere ike ime ka ị mara ihe iji nweta nzọpụta+ site n’okwukwe i nwere n’ime Kraịst Jizọs.+16 Akwụkwọ Nsọ dum si n’ike mmụọ nsọ Chineke,+ ọ bara uru iji ya zie ihe,+ iji ya dọọ mmadụ aka ná ntị,+ iji ya mee ka ihe guzozie,+ na iji ya nye ọzụzụ+ n’ezi omume,17 ka onye nke Chineke wee ruo eru n’ụzọ zuru ezu,+ bụrụ onye a kwadebere n’ụzọ zuru ezu ịrụ ezi ọrụ niile.+


text: 11 Edikem ke ini Jabin edidem Hazor okopde n̄kpọ emi, enye ọdọn̄ utom ọnọ Jobab edidem Madon+ ye edidem Shimron ye edidem Achshaph,+2 ye ndidem emi ẹdude ke edem edere obot obot ikpehe ye ke unaisọn̄ desat emi odude ke edem usụk Chinnereth+ ye ke Shephelah+ ye ke n̄kan̄ obot Dor+ ke edem usoputịn,3 mbon Canaan+ emi ẹdude ke edem usiahautịn ye edem usoputịn, ye mme Amorite+ ye mme Hittite+ ye mme Perizzite+ ye mbon Jebus+ ke obot obot ikpehe ye mme Hivite+ ke ukot Obot Hermon+ ke isọn̄ Mizpah.+4 Ntre mmọ ẹwọrọ ẹka, mmọ ye kpukpru mbonekọn̄ mmọ, ata ediwak owo emi ẹwakde nte ntan mbeninyan̄,+ ye ata ediwak enan̄-mbakara+ ye mme chariot ekọn̄.5 Ekem kpukpru ndidem emi ẹdiomi ẹnyụn̄ ẹsop idem ọtọkiet ndien ẹdi ẹdinam nna ọtọkiet ke mben mmọn̄ Merom ndin̄wana ye Israel.+6 Ndien Jehovah ọdọhọ Joshua ete: “Kûkop ndịk uban̄a mmọ,+ koro n̄kpọn̄ adan̄aemi, nyada kpukpru mmọ nsịn Israel ke ubọk man ẹwot mmọ. Afo oyokpok akpan esịp enan̄-mbakara mmọ,+ onyụn̄ ọfọp mme chariot mmọ ke ikan̄.”+7 Ndien Joshua ye kpukpru mbonekọn̄ emi ẹdude ye enye ẹdi ẹdisịm mmọ ke mbuari ke mben mmọn̄ Merom ndin̄wana ye mmọ.8 Ndien Jehovah ada mmọ esịn Israel ke ubọk,+ ndien nditọ Israel ẹwot ẹnyụn̄ ẹbịne mmọ tutu ẹsịm Sidon+ emi awakde owo etieti ye Misrephoth-maim+ ye unaisọn̄ itịghede Mizpeh+ ke edem usiahautịn; mmọ ẹnyụn̄ ẹwot mmọ tutu baba owo mmọ kiet ibọhọke.+9 Ekem Joshua anam ye mmọ kpa nte Jehovah ọkọdọhọde enye: enye okpok akpan esịp enan̄-mbakara mmọ,+ onyụn̄ ọfọp mme chariot mmọ ke ikan̄.+10 Ndien ke ini oro+ Joshua akabade ada Hazor+ enyene; onyụn̄ owot edidem esie ke akan̄kan̄,+ koro Hazor ke mbemiso ekedide ibuot ọnọ kpukpru mme obio ubọn̄ emi.11 Mmọ ẹnyụn̄ ẹwot kpukpru ukpọn̄ emi ẹdude ke esịt ke iso akan̄kan̄ ẹnyụn̄ ẹsobo mmọ.+ Baba n̄kpọ kiet eke ọduọkde ibifịk isụhọke,+ enye onyụn̄ ọfọp Hazor ke ikan̄.12 Ndien Joshua ada kpukpru mme obio ndidem emi enyene onyụn̄ omụm ndidem mmọ onyụn̄ owot mmọ ke iso akan̄kan̄.+ Enye osobo mmọ,+ kpa nte Moses asan̄autom Jehovah okowụkde.+13 Edi Israel ikosoboke mme obio oro ẹkedude ke edikon̄ ebiet, ke mîbọhọke Hazor oro Joshua ọkọfọpde.14 Ndien nditọ Israel ẹtan̄ kpukpru n̄kpọ mbụme ke mme obio emi ye mme ufene ẹda ke idemmọ.+ Edi mmọ ẹwot kpukpru owo ke iso akan̄kan̄ tutu ẹsọhi kpukpru mmọ ẹfep.+ Mmọ inyụn̄ iyakke baba owo kiet eke ọduọkde ibifịk osụhọ.+15 Kpa nte Jehovah okowụkde Moses asan̄autom esie, ntre ke Moses okowụk Joshua,+ ndien Joshua anam kpa ntre. Enye ikosioho baba ikọ kiet ifep ke otu kpukpru se Jehovah okowụkde Moses.+16 Ndien Joshua ada ofụri isọn̄ emi enyene, kpa obot obot ikpehe ye ofụri Negeb+ ye ofụri isọn̄ Goshen+ ye Shephelah+ ye Arabah+ ye obot obot ikpehe Israel ye Shephelah esie,+17 ọtọn̄ọde ke Obot Halak,+ emi ọdọkde aka Seir,+ tutu esịm Baalgad+ ke unaisọn̄ itịghede Lebanon ke ukot Obot Hermon,+ ndien enye omụm kpukpru ndidem mmọ onyụn̄ ọtọ mmọ owot.+18 Ndien Joshua an̄wana ekọn̄ ye kpukpru ndidem emi ke ediwak usen.19 Obio ndomokiet ikanamke emem ye Israel ke mîbọhọke mme Hivite+ emi ẹdụn̄de ke Gibeon.+ Mmọ ẹken̄wana ekọn̄ ẹda kpukpru mbon eken ẹnyene.+20 Koro Jehovah akanamde esịt mmọ ọsọn̄+ man mmọ ẹn̄wana ekọn̄ ye Israel, man enye okposobo mmọ efep, man okûnyụn̄ atua mmọ mbọm,+ edi man enye ọsọhi mmọ efep, kpa nte Jehovah okowụkde Moses.+21 N̄ko-n̄ko, ke ini oro Joshua aka okosobo mbon Anak+ efep ke obot obot ikpehe, ke Hebron, ke Debir, ke Anab+ ye ke ofụri obot obot ikpehe Judah ye ofụri obot obot ikpehe Israel.+ Joshua osobo mmọ ye mme obio mmọ efep.+22 Baba owo Anak kiet ikosụhọke ke isọn̄ nditọ Israel. Mmọ ẹkesụhọ+ ke Gaza+ ye Gath+ ye Ashdod+ kpọt.23 Ntre ke Joshua ada ofụri isọn̄ oro enyene, nte ekemde ye kpukpru se Jehovah ọkọn̄wọn̄ọde ọnọ Moses,+ ndien Joshua edeme enye ọnọ Israel nte ẹkebaharede ẹnọ mmọ, ke esien ke esien.+ Ndien isọn̄ oro ana sụn̄ owo in̄wanake aba ekọn̄.+


text:
IBUOT 38
John Oyom Jesus Etịn̄ M̀mê Enye Edi Messiah
JOHN OBỤP M̀MÊ JESUS EDI MESSIAH
JESUS OTORO JOHN
John Andinịm Owo Baptism esịne ke ufọk-n̄kpọkọbi ke n̄kpọ nte isua kiet idahaemi. Enye ke okop mme utịben̄kpọ emi Jesus anamde. Kere nte etiede John ke idem ke ini mbet esie ẹtịn̄de ẹnọ enye ke Jesus anam eyen ebeakpa ke Nain eset. Edi kpa ye se John okopde emi, enye oyom Jesus ke idemesie etịn̄ se mme utịben̄kpọ esie ẹdade ẹban̄a. Ntem, enye osio mbet esie iba ọdọn̄ utom. Nso ke enye ọdọn̄ mmọ? Enye oyom mmọ ẹkebụp Jesus ẹte: “Nte afo edi Enye Emi Enyenede Ndidi m̀mê nnyịn ikpodori enyịn ke owo efen?”—Luke 7:19.
Ndi mbụme John emi akpa fi idem? Ke n̄kpọ nte isua iba emi ẹkebede, ke ini enye ekenịmde Jesus baptism, n̄kọ enye ama okụt edisana spirit edide edidoro Jesus ke idem onyụn̄ okop nte Abasi ọdọhọde ke Jesus edi Eyen imọ. Ikpanaha nnyịn idọhọ ke John ọtọn̄ọ ndiyịk m̀mê Jesus akam edi Messiah, sia edieke ekpedide ntre, Jesus ikpotoroke enye kpa ke ebe oro mbet esie ẹdide ẹdibụp enye mbụme do. Edi ntak emi John obụpde utọ mbụme emi edieke enye osụk enịmde ke Jesus edi Messiah?
Ekeme ndidi John oyom Jesus ada inua esie etịn̄ ke imọ idi Messiah. Emi ayanam enye aka iso ọbuọt idem ye Abasi ke adan̄aemi enye osụk ọbọde ufen ke ufọk-n̄kpọkọbi. N̄kpọ en̄wen edi nte ke etie nte enyene ntak en̄wen emi anamde John obụp mbụme emi. John ọfiọk ke mme prọfet Abasi ẹkedọhọ ke Enye emi Abasi Eyetde Aran edidi edidem ye andinyan̄a. Edi n̄kpọ nte ọfiọn̄ ifan̄ ke Jesus ama akana baptism, ẹmụm John ẹsịn ke ufọk-n̄kpọkọbi. Ntem, John oyom ndifiọk m̀mê owo en̄wen eyedi edida itie Jesus, onyụn̄ anam mme n̄kpọ eken emi mme prọfet ẹkedọhọde ke Messiah ayanam.
Utu ke Jesus ndidọhọ mbet John ẹkedọhọ enye ẹte, ‘Ami ndi Messiah nan̄a,’ Jesus anam idem ọsọn̄ mbon oro ẹdọn̄ọde nsio nsio udọn̄ọ man owụt ke imọ ida odudu Abasi inam mme n̄kpọ emi. Ekem enye ọdọhọ mbet John ete: “Ẹka ẹnyụn̄ ẹkebụk se mbufo ẹkopde ẹnyụn̄ ẹkụtde ẹnọ John: Mme nnan ẹkụt usụn̄, mbụn̄ọ ẹnyụn̄ ẹsan̄a isan̄, ẹnam mbon akpamfia ẹsana, inan ẹkop n̄kpọ, ẹnyụn̄ ẹnam mme akpan̄kpa ẹset, ẹnyụn̄ ẹkwọrọ eti mbụk ẹnọ mme ubuene.”—Matthew 11:4, 5.
Ekeme ndidi John ekere ke enyene mme n̄kpọ en̄wen emi akpanade Jesus anam, n̄ko ke akpana Jesus osio imọ ke ufọk-n̄kpọkọbi. Edi se Jesus ọdọhọde ẹkedọhọ John owụt ke imọ idinamke n̄kpọ ikan mme utịben̄kpọ emi imọ inamde.
Ke ini mbet John ẹnyọn̄de, Jesus ọdọhọ mme owo emi ẹdude do ke John okpon akan prọfet. Enye edi “isụn̄utom” Jehovah emi ẹketịn̄de ẹban̄a ke Malachi 3:1. Kpa enye anam utom prọfet Elijah emi ẹketịn̄de ẹban̄a ke Malachi 4:5, 6. Jesus ọdọhọ ete: “Ke akpanikọ ke ndọhọ mbufo nte, ke otu mmọ eke iban ẹmande, akananam owo idahake ida emi okponde akan John Andinịm Owo Baptism; edi owo emi ekpride akan ke obio ubọn̄ heaven okpon akan enye.”—Matthew 11:11.
Ndidọhọ ke owo emi ekpride akan ke Obio Ubọn̄ heaven okpon akan John owụt ke John iditieneke ikara ke Obio Ubọn̄ heaven. John ọdiọn̄ usụn̄ ọnọ Jesus, edi enye ayakpa mbemiso Jesus eberede usụn̄ ọnọ mme owo ndidụk heaven. (Mme Hebrew 10:19, 20) John edi ata prọfet Abasi, edi enye edidu mi ke isọn̄.
Kpep N̄kpọ En̄wen
Se Bible Etịn̄de Aban̄a Messiah
Ndi ama ọfiọk ke Bible ama etetịn̄ ke Messiah ekenyene ndikpa mbemiso okụrede utom esie?