text:
Fokis gwoup sa a li fe pati de 4 fokis gwoup sou sije lapèch . Resech la te patwone pa oganis Swiss, HEKS-EPER.
Dat fokis gwoup la fèt: 31 / 01 / 2018
Patisipan
Serge Pierre 48 ane, gason, 5 timoun, pechè , #15
Joseph Jacinthe, 38 ane ,gason, 3 timoun, pechè, fewonnri, #18
Souffrant Jean Marie 33 ane, gason, 4 timoun, pechè, kiltivatè, #16
Macathure J.Chasment 26 ane gason, 5 timoun, pechè, kiltivatè, elvaj ,#5
TRANSKRIPSYON
Natacha: Ebyen jis mete’l nan mitan.
Tim: ok, m’jis mete’l konsa.
Natacha: Henhen
Tim: L’ap mache?
Natacha: ya
Tim: Ebyen n’ap tou kòmanse? (Yon moun touse)
Natacha: Wi.
Tim: Gana
Gana: Wi, poko m’ap pran screenshot lan, kesyon yo m’te pran screenshot lan
Tim: o! bliye sa, banm youn nan sa nou genyen pou’m ka swiv.
Gana: Ok (yon moun touse)
Gana: Bonjou tout moun
Piblik reponn
Natacha: Talè Gana fon’w ti tann, wi ale,
Gana: met pa’m nan pou mwen, nou pa fenk mete’l?
Natacha: Ou mèt kòmanse wi.
Gana: Ou anfòm Tim?
Tim: M’anfòm wi nou mèt kòmanse.
Gana: Ok, bonjou tout moun (Piblik: Bonjou!!!) Mw menm non pa’m se Gana, e m’ap travay pou yon institution ki nan jeremi ki rele EPER. M’pa konn si gen moun la a ki konn tande pale de HEKS/EPER? Dakò. Nòmalman nou pase jodi a nan vilaj pechè sa a, se paske nou ta renmen gen ti enfòmasyon nan domèn lapèch, ca veut dire, nòmalman si yon moun ou bezwen gen enfòmasyon sou pèch m’panse meyè kote pou ta vini se kote ki gen pecheur, e se sèl pechè ki konnen pwason nan dlo, se yo ki konn ki tip de pwason yo ye? Sa’k bon? Sak pa bon? Kouman pèch la fonksyone? kouman mache pwason an ye? Eksetera. M’panse ke se mache pwason avek moun k’ap peche ki konn sa yo. Donk se pou’n kapab pase pran enfòmasyon sa yo ki fè ke jodi a la a nou pase pou’n fè ti rankont sa a, ti pale sa ansanm avek nou jodi an, ok. Donk se pa yon bagay ki pral pran anpil tan ke’l ye, se de twa ti kesyon ke n’ap jis reponn rapidman, dakò? e’m gen de lòt moun avem k’ap travay nan yon biro detid ki rele SOCIO DIG,m panse ke yo chak pral prezante tèt yo la a aprè, dakò mèsi.
Natacha: Bonjou tout moun !!! (Piblik: bonjou!!!!) alò, Non pam se Natacha alò m’ap travay pou òganizasyon ki rele SOCIO DIG ki afilye avèk TIM. Men kisa nou fè, nou fè rechèch, nou fè rechèch, nou chèche konnen sa nou pa konnen, se sa nou fe alò TIM la m panse’l ka ba nou plis esplikasyon, oubyen si’l pa gen esplikasyon nou ka avanse.
Tim: Bonjou tout moun! (Piblik: Bonjou!!!!!!!) e Kòm Natacha tap di’l, nou chache konnen pou nou ka pi byen esplike a chèf yo ki pa isi, ki nan lòt peyi k’ap patwone HEKS/EPER, epi pou nou ka esplike chèf nan HEKS/EPER pi byen kijan lapèch fonksyone isi, e se pou aprann, pou ka wè si gen posiblite pou bay yon asistans. Men se pa bay nou pap bay, se pou nou etidye’l pou nou we si gen posibilite, e ki posibilite. Men tou sa pa vle di tou pou dil: nou bezwen sa nou bezwen sa, fò nou ede nou konprann, paske gen espesyalis tou k’ap konnen yon bagay ke ou pa konnen, ou konprann savledi? Kòmsi ou ka anvi di yon bagay pou’w ka jwenn yon chaloup, oubyen yon motè. men ka gen yon ekspè lòtbò ki di non li konn yon lòt teknyoloji k’ap pi bon pou ou, so li enpòtan pou ba nou bon koze, ba nou yon bon verite, se sa Men tou sa pa vle di tou pou dil: nou bezwen sa nou bezwen sa, fò nou ede nou konprann, paske gen espesyalis tou k’ap sèlman pou chèche genyen, dcp se pa sèl teknyoloji yo genyen tou ! Ebyen m’ap di mèsi pou prezans tout moun e m’ap kite Gana kòmanse poze kesyon yo.
Gana: Ok, donk ti mesye avan tou nou tout ki la a se pecheur pavre? (Patispan:wi) Dakò donk tout moun ki gen nimewo yo mete yo on ti jan pi devan. Ok dakò, omwen lòt moun ki pa gen nimewo yo pap ka reyaji, yo ka anvi di yon bagay se atravè pawòl nou yo pral ka di’l, paske nou menm ki pechè, se nou menm k’ap patisipe avèk nou, dakò. Menmsi nou tout la a dim nou se pechè, m’ta renmen nou di’m avan tou, èske nou ka banm non pwason nou konn abitye peche ke nou konnen? (Patisipan: wi , men on sèl moun ki pou reponn?) Nenpòt nan nou, si youn gen yon bagay pou’l ajoute l’ap jis ajoute’l, Si’w gen yon pwason ou pat di lap jis di’l, moun kap di a ap jis di nimewo’l lan.
#19: pwason nou plis kenbe sou DCP, se BALAWOU, TON, avèk TCHARA, on pwason yo rele MÈLAN, li gen dan, MÈLAN aprede sa se DORAD apre nou kenbe PILÒT, on pwason yo rele PILÒT ki sou DCP a, apre se TI BONIT piti a ou kenbe, sou li.
Gana: Donk se sèlman pwason sa yo nou kenbe bò isit lan?
#19: Sou dcp.
Gana: Non pa sèlman sou DCP paske gen plizyè tip de pèch.
#19: Wi gen plizyè lòt ti pwason…
Gana: Eben wi se pa sou DCP non se tout pwason yo nou bezwen konnen.
#19: O! Tout pwason, gen ARAN, GEN BONIT, gen MANJAY, gen SADIN, ou wè sa’m di’w la gen tout kalite, gen TAZA, AJANTE, KARANG.
Gana: Donk savledi a e sèlman sa yo nou abitye peche?
#20: Wi gen lot pwason (5mimutes)
Gana: Ki nimewo’w? ki lòt pwason ankò nou konnen?
#20: Bon lòt pwason nou kenbe pi souvan bò isit a se BONIT la se youn ladan’l, KARANG lan, pwason woz, nou gen LAKI, nou gen SAD, nou pale de laki avèk sad deja. nou genyen MILATRÈS, nou genyen AJANTE, ke nou gen sadin aran, gon’w pwason MANJAY WON tou.Tout sa yo se pèch ke nou kenbe ki rele JANCHWA,epi nou kenbe anpil PALASO, gen yon pwason ankò ki rele SOMON, menmjan ak sa’w konn wè nan bwat la yo, savledi tout sa yo nou konn kenbe yo nan zòn nan la a.
Gana: An ok, savledi sa tout pwason ke nou konnen?
Piblik: Wi.
Gana: Sa e pwason tou nou abitye kenbe?
Piblik: Wi
Gana: Dakò, men ki fason ke nou itilize pou nou peche pa bò isit?
#15: Fason nou itilize pou nou peche, nou kòmanse nan SENN, apre SENN lè’n konn al peche nan BWA FOUYE, sa e dezyèm pòs pèch la. Twazyèm pèch nou fè a kijan’l rele anko pèch nan KANAL la, sa e nan CHALOUP nou konn ale.
TIM: Èske ou te konn fè sa avan ou te gen CHALOUP?
#.15: Wi.
TIM: Ou te konn pèch la deyò kanal la?
#15: Wi, m’te konn peche anvan’m gen chaloup.
Tim: Nan bwa fouye?
#15: Wi nan bwa fouye.
Tim: E kannòt?
#15: Wi nan boat tou, m’peche atè nan senn.
Tim: An a kannòt tou plis senn nan?
#15: Wi
Gana: Savledi se sèl kalite pèch sa yo nou fè bò isit la, nou pa fè lòt pèch?
#19: Wi nou fè OMA, nou fe oma pafwa nou konn kenbe LAMBI, pafwa konsa gen pwason KWOKWO, gen PWASON PAWÒKÈT, gen PWASON SIRJEN, paske se tout non des pwason sa yo nou bezwen. Mte di sa deja n’ap pale de yon pwason ankò ki rele MADAN BWA, bò isi a nou pa itilize’l, ou konprann Savledi genyen’l nan zòn nan, men nou menm nou pa konn al koule dèyè pwason sa yo, ou konprann. Men lòt pèch sa yo ki genyen an nou pa itilize yo, nou konn kenbe atò kong nan NAS ou konprann, nou anplwaye anpil estrateji pou’n kenbe pwason bò isi an men pafwa tou nou sou kalmi, nou konn pakab kenbe yon grenn nan yon MWA, li konn difisil pou nou.
Gana: Donk men se sèlman metòd sa yo, se sèlman avèk senn sou DCP epwi avek… eee jan mesye yo sot di’l lan wi ….
Piblik: Zen, filè, nas…
#16: Gen yon lòt fason nou itilize pou nou kenbe’l tou…:
Gana: Ki nimewo’w, ki nimewo’w?
#16: nimewo 16, nou chache yon estrateji, nou fè mete plizyè des zen ki vin devyen on PALAN, sa rele palan an, nou chwazi kenbe tout kalite, tout sa’k vini nou kenbe’l. BONIT lan vini nou kenbe’l, ee SAD la, KADINAL,on pwason ki rele kadinal, vivano a, li chwazi vini, li kenbe’l. Li kenbe tout kalite li menm, sa a li menm depi’w tann li, li kenbe tout kalite.
Natacha: Men lè’l kenbe tout konsa a nou ka leve tout pwason yo? kit li piti ki li gwo tou?
#16: Wi, nou leve yo youn aprè lòt.
Gana: Youn apre lòt ok
Tim: Kisa ou sèvi pou lak?
#16: Menm pwason an, menm ti pwason an, sadin, kribich, sadin, menm pwason an ankò.
Gana: Savledi menm pwason nou kenbe an se menm li menm nou fè sèvi’l ladanl nou fè’l sèvi pou la?
Tim: azaya? Janchwa?
#16: Mazaya jachwa, Pafwa tou nou gen yon LAk atifisyèl tou , men e pou lè’n pral nan pèch kanal la, La ki atifisyèl la e bagay ki orijinal li ye, e bagay ou al sou DCP, savledi li menm se yon jelatin li ye , e avè’l nou kenbe pwason yo, ou kenbe ti bonit lan, apresa pou tache tibonit lan nan zen an , Ou pral tann pou kenbe balawou a, Paske gen konbyen balawou, paske gen dizwit, gen youn yo rele dizwi ka, gen bout bèk la, gen bèk long lan, gen a zèl, chak balawou sa yo gen senk ka, gen wit ka tou, paske tout gen dimansyon.
Natacha, ok, men èske tout gen epòk yo oubyen tout lè n’al peche nou jwenn yo?
#16: Bon yo prèske gen epòk chak, sa’k fe yo gen epòk pou nou bò isi a paske nou pa tèlman gen materyèl pou sa, ou konprann, men zòn ANZÈNO, BONBON, ABRIKO, DAM-MARI, rive la a ROZO la a, ou konprann, yo gen tout pyès sa yo yo menm (chak jou yo ka ale), nou pa gen pyès sa yo nou menm nou paka ale, nou pa gen motè.
Gana: Men kote nou jwenn materyèl nou menm? chak moun kap reponn bay nimewo nou.
#17: nimewo 17, kote nou jwenn materyèl. pafwa nou konn prete nan men vwazen yo , ROZO gen òganizasyon ki bay motè, nou gendwa al rozo nou planifye yo ba nou motè nou gendwa fè twa jou peche, twa jou peche Sa a, lè’n vini tou nou peye yo twa jou nou prete motè nan men yo, apre sa tou yo vin verifye anvan pèch nou kenbe a, pou yo evalye konbyen y’ap pran nan men nou, paske nou pa gen ase materyèl. lè na’l peche konsa a, nou gendwa ale avèk ti ZEN alamen, nou voye, ( 10 minutes)
#17: Se pa afè a sa, nou konn fè twa jou nou pa pran anyen, akoz ou pa gen motè, van gendwa bare’w se nan yon BWA WON ou ye, ou gendwa tou nan yon CHALOUP li pa gen motè ladan’l Se avè bagay, wap bagaye, li pèmèt ou pa pran anyen men si’w gen motè ou ka rive pi lwen, ou k jwenn pwason.
Tim: Lè’w pran motè a peye ou peye pou motè a?
#17: Non pousantaj, (#16 pousantaj, pousantaj).
Tim: An ok pousantaj de sa ou pran an, siw pa kenbe anyen?
Piblik: Ya, si’w pa kenbe anyen ou pa peye.
Natacha: Men se ou ki fe sevis mete gaz, lwil?
#16: Wi, wi,Pousantaj yo pran an savledi ou konnen yo menm e òganizasyon yo e 10%
Natacha: Men la a ou pa prete e komsi e lwe ou lwe’l?
#16: Pran yo pran’l lan e pou si motè a anpan pou kapab ranje motè a.
Tim: Men si’w se mèt motè a, oumenm pa egzanp ou gen chaloup pa’w. Gen moun ki gen chaloup pèsonèl?
Piblik: Non
Tim: tout se pou asosiyasyon an?
Piblik: Wi
Tim: Ok, e kounya asosiyasyon an li pran tou pou chaloup la?
Piblik: wi
Tim: E konbyen li pran?
#17: On pousantaj 10%.
Tim: E si chaloup la pa gen motè nan chaloup la?
#17: Ou paka ale,
Tim: Men kounya e wal chèchè motè lòtbò a?
#17: W’al lwe lòtbò a.
Tim: Lè ale rozo ou pran ni chaloup ni motè?
Piblik: Wi.
Piblik: Non sèlman motè a yo ban nou
#17: nou gen kalipso. Sa yo egzanp men youn.
Tim: Savledi pou nou bay yon lòt 10% pou sa a, nou bay nan asosiyasyon an?
Piblik: Wi
Gana: Savledi la a nou bay 20%, 10% pou prete motè a plis 10%..
Piblik: Wi.
Tim: Banm fè yon ti bak anvan’m bliye sa, nou tap pale de pwason nou kenbe M’tande, m te vizit yon sit ane pase yo tap pale de gwo gwo pwason yo konn kenbe, ki konn gen zèl, yo di kòmsi ki ka sot isit rive nan lòtbò pyebwa yo.
Piblik: An ok m’konprann, bèt sa yo e nan bonit li konn mache,
Tim: Nan bonit, li konn manje bonit yo?
#16: Non li pa manje’l, li mache avèl. zanmi’l.
Tim: Men kisa li.. e èske ou konn MALSWEN? (Piblik: Wi malswen) Èske li konn jete dlo tankou malswen?
Piblik: Non.
Tim: Yon pwason menm li ye?
Piblik: Wi, li pa jete dlo.
Gana: Kòman yo rele pwason sa a nou pa konn non’l?
Piblik: Pwason sa a yo ba’l non DAMYE
Tim: DAMYE !
#16: Men gen yon blan ki te vin la a ki te di li rele TRY) Try Savledi e lang pa’l ou konprann, li di se konsa bèt la rele.
Tim: Èske’l di lòt bagay de li, li pa di kisa li manje? Kisa li fè?
#16: Non li di e nan pak wi li sòti, lè li vin twò gwo pou pak la, li vin kraze pak kote yo ye a.
Tim: Nou konn kenbe malswen?
#16: Non li difisil, paske’l pa manje, e tankou sourit li manje, se wonyen li wonyen’l tankou le sourit ap manje
JJJ
#17: E konsa’l manje wi.
Piblik: E la aa map diw yo pa pechè yo pa pech. Li pa manje’l non, wonyen li wonyen’l, li pa vale zen an non. E tankou mayigon li manje, bouch li jis anba, tankou li pa gen bouch, li zonyen’l li zonyen’l, e dige li dige bagay la ou ka jwenn on gwo tou anndan pwason sa a epitou e malswen ki manjel wi.
Natacha: Men se pa li ki DOFEN an non?
#16: non epa li menm, gen dofen.
Tim: Men yo di’m le nou te nan … wi yo di’l blan konn rele’l dofen.Yo gen pwason yo rele dofen tou. Epa sa?
#16: Wi
Tim: DORAD, se …. Men lè nou te BONBON nou t’ap pale a peche la yo dim gen yon bagay yo frennen pwason.
Piblik: Wi. depi’w dige’l li senyen li moute sou dlo poukò’l. Men fò’w entèlijan pou vare’l, pandan’w ak apon an konsa, pandan l’ap moute l’ap kouri a chaloup la konsa, kounya ou veye’l, kounya ou tire rapon an dèyè’l, depiw rapon an dige’l epi’l moute sou dlo a, li tou mouri, wi li pa pot kou, li gen twòp san, li p’ap ka sipòte ankò.
Tim: Ok ann avanse sou afè e … yo
#16: Lòt nimero yo an nou wè non!
Tim: Si’w bezwen kòmsi yon filè, w’achte rozo? Gen kote pou achte?
#16: Non rozo pa gen kote, sen domeng yo voye achte filè ble yo, filè ble layilòn yo, ou konn voye achte yo sen domeng, kounya yo te vann kat mil konbyen dola, kounya e senk mil senk san dola yo vann.
Tim: Waw, epi menm bagay a zenn tout sa , senn..
Piblik: wi
Gana: Yo pa vann li pòtoprens?
#17: Wi pòtoprens gen kote yo vann li.
#16: Non senn nan li menm, bagay senn nan e fil blan an, e lase ou lase’l.
Tim: Ou lase’l. epi si’w bezwen yon bwa fouye, ou fèl? (Patisipan:Wi ou bay fè bwa fouye a). Ou fèl isit?
#16: Wi ou fèl isit.
Tim: Ou voye chèche bwa a isit ou ou voye chèche nan mòn?
#16: Ou fouyel andeyò lè fini ou rale’l vin mete bò lanmè.
Tim: Ou al achte yon pye bwa andeyò?
#16: Wi kounya lè’w fin fouye’l ou rale’l vini.
Piblik: nou konn sal di a wi nou pale sou sa avè li deja…. Se pa li ki tap fe foto? …
Tim: Lontan lè’m te poze kesyon isit yo di ee se abriko ki fè plis bwa fouye?
#17: Abriko gen bwa fouye. (15 minutes)
Tim: Yo konn fè?
#17: Wi yo konn fè wi.
Tim: Yo fè tou.
Gana: Ok nan tout metòd nou itilize pou nou peche yo mesye kiyes nan yo ki fè, ki bannou plis avantaj ki fè nou kenbe plis pwason? Nan tout materyè nou itilize pou’n peche yo?
Piblik: Senn nan, senn nan wi ki bannou plis avantaj.
Tim: Senn kenbe plis, Kisa nou plis kenbe nan senn nan? kòmsi karang? bonit?
#17: Wi, nou pran tout sa yo ladan’l nèt, tout kalite.
Tim: Tout net! kòmsi se sèlman bò lamè ou sèvi avèk senn nan?
#17: ou gendwa sot la a tou w’al sennen rozo avè’l tou..
Tim: Men ou pa al deyò avè li?
#17: Men ou paka al fon.
Tim: Bonit ki pi gwo bagay pou senn nan, bonit, taza?
Piblik: Wi, taza karang, bonit,…. e yo ki pi gwo pwason pou senn nan
Tim: Avèk karang ou ka pran yon gwo kou, foul yon kannòt. Ou fè menm bagay a bonit?
#17: Wi, nenpòt de kannòt.
Natacha: Men lè nou peche pwason an kòman kòman nou vann li. kòman Èske se machann ki vin achte’l? èske se madanm nou?
Tim: Pa bliye chif yo, kounya se 15 k’ap pale.
#15: Tankou bonit lan, lè kenbe’l, lè’n kenbe’l yo pa pran an yon gran kantite, nou gendwa vann nenpòt 15 nenpòt 15 machann, kounya ou vann li pa LO, ou mete’l pa 3.
Tim: Pa 3 kouman pa 3 a?
#15: twa grenn pwason, chak lo yo gen twa grenn….
Natacha: A machann oubyen madanm nou ki vann pou nou?
#15: Non, menm ke e madanm nou e achte li achte tou wi.
Natacha: An madanm ou ! ou kenbe pwason an li achte nan men’w?
#15: Wi tankou epa sèl ou menm kap fèl ,ou pa konprann. Senn nan, tankou nou tout la a a, Natacha: (Nou met ansanm..) senn nan gendwa pou mwen,
Gana: Èske savledi senn nan se pou asosiyasyon an?
#15: Men misye ansanm avèm, misye ansanm avèm, tankou lè pwason sa a nou vann li, lè’n fin vann li, kounya tout moun peye’n, nou kontwole lajan an, kounya poun peye tout moun.
Tim: Men e senn ki pousantaj senn pran?
#19: Bon e pou fini diw senn nan epa bagay asosiyasyon l ye, se bagay byen prive.
Tim: Ok mèt la gen yon pousantaj kanmèm,
#19: Ya, savledi mèt la gen yon pousantaj savledi ala pa, 50%
Tim: Li pran yon mwatye, li bay rès moun yo
#19: Wi rès moun yo mwatye.
Tim: Èske gen kapitèn tou?
#19: Wi gen kapitèn, kapitèn nan gen mwatye toujou nan lòt la, (25 %)
Tim: 25 %?
#19: Wi kounya rete 25 % pou rès moun yo.
Tim: Ok kounya 25 % rete pou lòt moun yo, lòt ekip yo.
Gana: Savledi menm si mèt senn nan pat nan bato a li gen 50%?
#19: Wi li mèt pa la li gen 50%.
Gana: M’wè nou tap pale de bonit èske savledi e sèl bonit nou kenbe bò isit lan, si se pa bonit nou plis kenbe, ki lòt pwason nou plis kenbe?
#19: Nou plis kenbe pwason ki ba’w plis avantaj, ou ka al nan lanmè, on sèl grenn pwason tankou bagay DCP a map diw la ou ka vann on sèl grenn pwason pou 4 – 5 000. dola 6 000 dola,ou we sam diw la pandanw ale, ou konn ale pafwa ou pran nenpòt 5 – 6 grenn ou wè sam diw lan, savledi ou sèt oblije, menm lè’w fè yon jounen pou li, menm lèw gendwa pa pran anyen pou jou a, menw konnen si’w fè yon jounen konsa tou, lè’w resi pran an ou fè yon kòb, ou wè sam diw lan.
Tim: Men ou menm 19 ou gen jaden?
#19: Non m’pa gen jaden, sèl pèch.
Tim: Ou pa gen kabrit?
#19: Sèl pèch.
Tim: Ki nimewo ou genyen, non ou menm?
# 18:18
Tim: Ou gen jaden?
#18: Non m’pa gen jaden non, m’gen lòt pwofesyon,
Tim: Ou se yon pwofesè?
#18: Non pwofesyon, fewonri.
Tim: An ok men ou peche nan lamè, ou gen kabrit?
#18: Wi mpeche, non m pa gen kabrit.
Tim: Bèf? kochon? epi 15?
#15: Vòlè vòlè yo twòp m’paka gade yo.
JJ
Tim: Ni jaden ou pa gen jaden?
#15: Non lè’n fè jaden epou vòlè’n fè’l
Tim: Men ou gen metye apa de pèch, lapèch?
#15: E pèch la m’frape nèt, nèt al kole…pèch la se eksplwatasyon’l ye fò’w kenbe’l kout, nèt al kole.
#19: A pèch la se eksplwatasyon lye, fow kenbel kout…
Natacha: Men e lè’w pa jwenn anyen, pafwa lanmè a konn pa bay anyen?
Piblik pale ansan… O! fòw fè rezèv…
#15: Nou fè rezèv, gen kanè n’al pran sou kanè a.
Natacha: Komsi jan lanmè a ye la a èske gen yon moun ki pou avèti nou ki pou di nou pa al peche non lanmè pa bon, oubyen li bon wi nou mèt ale, oubyen se nou menm ki gade nou wè epi’n ale?
#15: Non, tanperati a.
Piblik: Sèl tanperati, tanperati a sèlman.
Gana: Sa vle se nou menm ankò ki panse lè nou ka ale, ak lè nou paka ale?
#15: Paske sak fè Sa a ou pa konn kilè pwason ap vin sou li, paske l pa di’w kilè l ap bon ak kilè l pap bon, tankou ou menm nou pat konn si’w t’ap vini jodi a la a pou’n te fè Sa a,ou wè sa’m di’w la, konsa tou ou gendwa te vini san’w pat gen rapò ou vini la a ou jwenn nou tout, ou konprann sam diw la e menm jan ak pwason an, paske DCP a e komsi son bagay pwodiksyon pwason li ye.
Natacha: Men nou pa gen okenn limit sou lanmè a, leta pa di nou kote pou’n ale zòn Sa a pa bon, nou ale tout kote?
Gana: Men antre nou…
#15: Non pa gen sa nou ale tout kote, kat V.I.P no limit.M’konn al bonbon, abriko, m konn ale ti rivyè, bonm konn al peche menm kote avèk on eleman yo rele MIGUEL.
Natacha: Men lòt moun sot lòt kote vin peche isit tou? San konfli, san pa gen pwoblem?
Tim: E leta, Leta pa di…?
#15: Lòt kote tou, wi tout moun, sèlman peye DCP, ou konnen DCP a se yon asosiyasyon ki lage’l. ou te fè 1000 dola ou konnen’l gen 10%, retire 10% l lan, si se abriko ou te ale ou mèt vini la a voye 10% l lan bali
Gana: A! se kote’w peche a ou peye? ok
#15: Wi e konsa. (20 minit)
Tim: Men èske leta konn ede’w nan …?
#15: Non leta pa ede’w nan anyen.
#19: E nan tout sòs pou leta mele?JJJ
Tim: Wi banm fini a kesyon yo, ki nimewo w, 17 Èske’w gen jaden?
#17: Wi mwen gen jaden wi,
Tim: Ou gen kabrit?
#17: Non m’pa gen kabrit.
Tim: Ou gen kochon?
#17: Non m’pa gen kochon.
Tim: Ou gen bèf? [#17: Non m pa gen bèf ] Ou gen jaden , kisa ou plis plante nan jaden an?
#17: Banan, manyòk, ti grenn pwa,
Tim: Epi èske peche tou?
#17: Wi m’peche.
Tim: Epi ou menm ou se 16, ou gen jaden?
#16: Non
Tim: Ou gen kabrit? Ou pa gen bèt?
#16: Bon m fè elvaj kochon.
Tim: Ou fè elvaj kochon, ok kiyès anko?
Natacha, Gana: nimewo 41.
Tim: 41 ou gen jaden?
# 41:Wi
Tim: Ou gen bèt? ou gen toude, men kisa ou fè pi plis lapèch oubyen…?
# 41:Wi, lapèch avèk kiltivatè a avèk elvaj la tou.
Tim: Ok e ou menm 20 ou gen jaden?
#20: M’gen jaden kanmèm wi, riiiiiiii al dèyè ti bout manyòk ladan.
Tim: Manyòk sa vle e plis plante manyòk.
#20: Wi avèk bannann.
Tim: A bannan, ok ou gen bèt?
#20: M’pa genyen on sèl ti gazèl poul m’genyen JJJ
Natacha: Manman poul.
#20: Wi manman poul.
Tim: E ou menm 26 ou gen jaden?
#26: Bon e mwen ki dènye pitit papa’m, tout jaden’l yo li ban mwen yo kòm li kòmanse granmoun , m’gen jaden.
Tim: E ou pechè lamè tou?
#26: Wi
Gana: Ou travay ladan yo?
#26: Wi travay ladan yo wi.
Natacha: Kòman pèch pwason an ede nou, o nivo pa rapò a fwaye nou, kòman sa ede nou, pèch la?
#26: Lè sa bon nou patisipe, lè sa pa bon pa nou reziye nou, li ede nou nan fwaye lakay nou. Paske si nou tout, pifò e sèl pèch la nou kenbe ou wè e pèch la ki ede’n nan fwaye lakay nou, ou konprann sa’m di’w la.
Natacha: Lè’n konn jwenn dezavantaj?
#26: Wi o pa fè sa, pa gen yon bagay ki pa gen dezavantaj
Natacha: Nan ki mwa nou plis kenbe pwason bò isi a?
#26: Pa gen mwa, mwa de me la a wap jwenn ti kalmi, ap gen dlo desann
Natacha: Alò mwa de me wap jwenn ti kalmi.
#26: Depi dlo ap desann pa gen anyen wap jwenn , wi wap jwenn li men le’w rive JWEN , JIYÈ OUT.
Natacha: Se lè sa a gen pwason?
Gana: E mwa mas?
#26: Mwa de mars la m’konn tande yon karèm y’ap pale, depi’w rive nan mwa sa yo ou mal pou jwenn pwason.
Tim: De kisa?
Natacha: Karèm
Tim: Ok e karang?
#26: Wi karang pasay,
Tim: Kilè yo vini?
#26: Karang pasay ap vini mwa Sa a mwa OUT.
Tim: Mwa out. Yo vini a bonit yo? (#26: Wi ) Lè’w kenbe ou kenbe bonit yo ou kenbe toude ansanmon nan yon sel kou?
#26: Ou konn kenbe toude ansanm wi.
Gana: M’ta renmen konnen, mta renmen nou banm ti yon enfòmasyon mesye, konbyen kòb nou ka fè konsa pa jou oubyen pa semèn nan pèch?
#19: Nan pèch, sak fè’m di’w sa’k fè nou paka ddi konbyen nou fè ankò. M’di sou DCP ou ka kenbe on sel grenn pwason , ou vann grenn nan pou nenpòt pou 6 – 7000 dola konsa tou ou gendwa ale ou kenbe 3-4 konsa tou ou gendwa ale yon jou men lajan gaz la ou paka fè, paske lè prale ,fòk ou fè on po lwil, lè w fin fè po lwil la fòw fè sis galon gaz, pou ale kote’w prale a, konsa tou ou gendwa lè’w rive pou jou a ou gendwa paka fè lajan galon gaz la, men gen de pafwa li gendwa pote pwodiksyon pou ou , ou rive ou jwenn li, m’diw gendwa pran nenpòt 4-5 grenn, 3 grenn tou, konsa tou ou ka pran on sèl li vo ou konprann 5 grenn, e sak fèw paka konn ki kantite.
#26: Ou konn fè yon semèn tou wap kouri ou pa janm ka fè on goud e defisi wap fè.
Tim: Men èske pa janm gen yon epòk ou gen twòp pwason ou paka vann yo?
#19: Wi konn genyen’l saw te ka vann 500 dola, gen pwason, ou oblije vann li 350 400.
Tim: tròp ki genyen?
#19: Wi tròp ki genyen.
Natacha: Lè’l twop konsa kisa nou fè, lè machann pa vin achte nan men nou.
#19: Lè’l twòp konsa ou bali’l, lèw bay machann nan gendwa li menm pou kò’l li vann li li di’w a a e 200 dola, ou konprann e tan m’te fè ladan’l
Natacha: Men avèk kòb oubyen kredi nou bay machann?
#19: Kredi. Le’l fin vann li li peye’w.
Natacha: Men e si’l fè defisi?
#19: Li fè defisi, enben e li menm wi,
Gana: Èske oumenm tou ou fè defisi?
#19: Wi enben e sam diw wi,Lè’l vini li di’w li pat vann li li ta vann tan, ou konprann pandan te gen anpul pwason li detaye’w, pou’l kon konbyen’l vann li
Natacha: Èske’n konn vann avèk restoran, otèl?
#19: Non, sèl machann.
#20: Le plus souvent pè y DCP a li ede’n se vre men, sa’k ede’n plis bò isi a e pèy bwa fouye a avèk senn nan, pafwa tankou maten an la a malgre’w wè lamè a gwo la, gen nèg ki sot nan bwa fouye maten an la a, yo paka pa fè yon 250 goud, pou yo manje lakay yo ak pitit yo, ou konprann. Men nou tout la a pa gen nou youn ki ka al sou DCP jodi a la pa gen mwayen pou sa. Savledi la a si’w te gen 100 dola lakay ou la a ou paka pran’l pou al sou DCP a, pou gentan kite lakay san anyen, paske si’w pral sou DCP fò’w ka kite on bagay kanmèm paske lè’w vini fò’w jwenn on bagay.ou konprann (25 minit) Savledi m’rete kwè senn nan avèk bwa fouye a e li ki soulaje’n plis bò isi a.
Tim: Èske pa gen anpil moun ki plonje isi?
#20: bon Non, pa sèvo, pa konpresè yo konn al dèyè lanbi..
Tim: konpresè?
Tim: Nou konn fè sa?
#20: Wi Konpresè..
#20: Nou pa genyen’l bo isi la, yo konn fèl.
Gana: bò isit la nou gen asosiyasyon pèch?
#20: wi
Gana: Konbyen nou genyen konsa?
#20: On sèl.
Gana: Savledi on sèl asosiyasyon an nou tout patisipe ladan’l?
#20: Wi
Gana: Men kòman’l fonksyone?
#20: li fonksyone jan’w wè’m di’w la tankou ou gen yon motè m’di’w la. (Ekip pa ekip). si gen nou 10 pechè, tankou jodi a 2 ale, demen si DYE vle mwen menm ki te ale a misye, m’pa ladan’l ankò, demen si Dye vle e pou d 2 moun Sa a, apre demen e pou 2 moun Sa a, jiskaske jou pa’m nan rive. Ou konprann.
Natacha: Ok Sou DCP a lè’w peche ou gen yon pousantaj pou bay a asosiyasyon an, e lè’w ale nan bwa fouye oubyen lè’w fè liy nan?
#20: Ou menm lè’w fè’l, depi e sou DCP a ou fè’l fò’w peye’l.
Gana: An ok.
#20: Sa lage yo lage’l e pou kòb.
Tim: Men ou ka rive rive nan bwa fouye nan DCP?
#20: Wi ou kab wi men bò isi a nou pa fè strateji bwa fouye a bò isi a a e nèg rozo, noumenm nou tout atè la a, e deyò a la a n’al distrè nou nan bwa fouye a, te gen youn deyò a la a ou t’ap wèl e la n’al chache
Tim: Savledi ou pa vle al lwen?
#20: Wi ou paka al lwen savledi nenpòt gwo lanmè ki pran’w ou tou la, ou pral fè tywòp efò pou naje paske ou pral anvi pa kite bwa fouye a, e’w te gentan kenbe yon bèl pwason, nan anvizaje pou bèl pwason Sa a pa ale, e pou bwa fouye a pa ale e pou bwa fouye a pa pèdi, ou pral fè twòp efò ou ka menm pèdi lavi’w. Nou vin chache yon fason pou nou pa ale ditou a bwa fouye a, toutotan nou pa gen motè nou pap ale.
Natacha: Ok kisa’k pouse nou peche? èske se paske paran nou te konn peche ki fè’n peche? oubyen èske se renmen nou renmen sa ki fè’n peche? oubyen on moun nou wè k’ap peche ki fè nou di ba nou peche tou, kisa’k pouse nou al peche?
#20: La grand mòd, savledi depi’n leve nou jwenn pèch la nan zòn nan, nou jwenn papa’n, papa papa papa’n te leve nan pèch la, nou menm ki leve nan zòn nan … menm jan ou ka gen yon timoun ki fini lekòl, li te pati la’l peyi etranje, dèske’l te deja konn pèch la lè’l vini’l pap regrèt manyen branch lan ansanm avèk ou, nou viv san konplèks.
#19: Mwen sa’k te pouse’m al peche, tankou zòn nan pa gen okenn lòt aktivite, menm lè’w leve depi epa nan pèch ou ale ‘ap jwenn tout moun la a nan zòn nan. Ou we sa’m di’w la si pou fè 10 goud fòk se nan pèch la pou ale, ou bezwen 100 goud fòk se nan pèch la, ou oblije kenbe la se yon strateji ou konprann kòm jaden’w, ou oblije jwenn li , savledi e sa’k te pouse tout moun, tankou mwen menm m’gendwa leve jodi a m pran pòz mw m’pa pral peche, m’ap ret mouri grangou, sa’k fè Sa a m’pa gen anyen nan zòn nan paske leta pa ba’w oken travay, ou pa gen okenn moun pou ta leve jodi a pou di ou pral travay ou pral bay yon jounen, ou konprann. E pèch la ou oblije kenbe la pou ka jwenn 10 goud
Tim: Èske ou vle timoun pa’w peche?
Natacha: Si sa te rive ou pat pèchè, si si wi, kisa ou te swete ye?
#19: Kisa’m te swete ye, M’tap oblije mete kòm on lòt kote, m’tap al on lòt kote m’tap al dèyè yon lòt bagay poum fè, pwiske m’jwenn avantaj la ou konprann m’oblije rete.
Tim: Men gade ou gen timoun? konbyen timoun ou genyen?
#19: Wi , 5.
Tim: Èske ou vle ti gason yo peche lanmè?
#19: Non, sa’k fè m gendwa.. depi’m gen posiblite pou’m pouch yo yo paka peche lanmè, m pa gen posiblite, mwen menm chak jou BonDye mete m’al nan lanmè, lè’m pa jwenn anyen m’gendwa pa gen posiblite pou’m mete’l lekòl , ou wè sa’m di’w la. E li menm li gendwa wè’m pa gen posiblite pou’m mete’l lekol. Pandan’l la a li ap soufri grangou nan menm m’paka jwenn manje pou’m ba li.
Tim: Ou gen timoun? konbyen timoun ou genyen?
#15 wi, 5.
Tim: èske’w vle ti gason yo peche lanmè?
#5: non m’pata vle yo peche lanmè , paske sa’w konnen ou pata vle timoun nan konnen’l ou oblije, si’w pa gen anyen pou fè, e la’w ka bwase’w, si timoun nan al lekol li ka rive yon kote nan yon klas ke’w paka pouse’l ankò, ou te ka voye’l nan yon metye, ou te ka bay kòb ou ou voye’l nan metye a di sa w’ap fè, lap swiv tras ou.
Tim: E #18 ou gen tigason?
#18: Wi, 2.
Tim: èske ou vle yo peche lanmè?
#18: Non. Paske, aktyèlman la a malgre yo pap viv isi la a, yo pòtoprens [Tim: A! ou mete yo pòtoprens?]yo yo potoprens, se sa’k fèm di’w m’fè fewonri, se pòtoprens m’fè fewonnri, m’leve nan lapèch la, paske menmsi’w wè’m ale m f`e 2 zan , m’fè 3 zan m’ap toujou vini, kounya lè’m toujou vini e nan zòn mwen m’ye m toujou vini m‘pa konplekse m’toujou nan lapèch la, men lè’w wè m pòtoprens se aktivite fewonnri m’fè.
Tim: epi #17 ou gen timoun?
#17: Wi m’gen timoun.
Tim: èske ou vle ti gason yo peche lanmè?
#17 : Non mpa dakò yo peche.
Tim: ou pa dakò?
#17: Non.
Tim: ou pa dakò, kisa ou ta vle yo fè?
#17: Sam ta vle yo fè, bon si’m pechè m’ap nèk redi nan pechè a plis pou’m avanse yo, pou yo rive on lòt bagay, savledi si’m se pechè m’ta renmen pitit mwen swa yon enjenyè, kounya nou melanje yo, m’pa ta renmen m’pechè epi pitit la pechè tou. (30 minutes) Tim: Ok dakò.
Tim: #16 e ou menm sa’w wè pou ti gason’w yo? Ou ta vle yo peche lanmè?
#16: Non tankou nan sa’m ye pou mizè map pase nan domèn pèch la ,m’pata renmen l chwazi pou’l ta ladan’l.
Tim: Kisa ou vle pou timoun yo?
#16: Bon li te gendwa chwazi yon enjenyè oswa kèk medsen.
Tim: Ok dakò.
Tim: Ok epi ou menm 5, ou gen ti gason?
#5: tifi,2 tifi m genyen.
Tim: ok tifi, e siw ta gen yon ti gason ou ta vle‘l fè lamè?
#5: non sa’m fè a li paka fè’l tou, m’ap redi nan sa’m ye a pou’m ede’l, poum fè’l vin pi wo pase’m.
Tim: e ou menm #20?
#20: M’rete kwè tout sa’w wè mesye yo di an m’reponn sou menm kesyon an paske, si’m gen 2 ti gason la a, pou’m nan pèch la, paske’w wè redi senn nan, lè wap rale nou 2 sa a, si’n nan yon bato n’ap redi’l, n’ap bay blag, m’gentan wè si’m gen tigason’m nan si’m nan yon bato avè’l m’pap ka bay blag avè’l jan m’ap bay blag a misye a, li pap ka bò kote’m nan. Fòk m’kreye yon fason pou’m mete’l nan yon lòt bagay pou demen si Dye vle pou’l kapab ede’m mwen menm.
Tim: Dakò e ou menm ou se 26? kisa’w gen pou di?
#26: bon m’poko gen pitit non, men m’gen pitit fanmi’m savledi pafwa lè timoun nan piti yo pata vle tankou jan ou menm ou konpòte’w nan pechè a, pou timoun yo pa peche konsa, men si tout fwa vin gen yon timoun m patap
janm kite’l al peche paske si mwen menm mwen konn peche, m’ta renmen pou timoun nan yon lòt bagay pou’l ta depase’m nan sa ke mwe ye a.
Tim: Ok ann tounnen yon moman sou afè lè ou vann pwason an jeneral ou vann ou di se kredi ou bay, ou t’ap di sa, kounye a ou paka bay kredi a lòt moun si’w pa konnen yo byen.
#26: Non.
Tim: Savledi pifò moun, ou bay madanm ou?
#20: Nou vann lòt moun nan zòn nan kredi wi, ou konnen nou tout e lavi n’ap chache, m’gendwa vann madanm misye, m’vann madanm misye e m’vann madanm mw tou, youn menm pa gen yon goud menmjan madanm mw pat gen nan men’l lan, savledi m’fè pou lè madanm mw vini pou’l pa vin dèyè grenn sèl la lakay. Paske depi’m vann misye l’ap vini a yon gode sèl kanmèm, savledi nou vann li kredi lè’l vini… savledi si’m t vann li pou 20 dola, li vini li dim a m pa fè 20 dola non e 18 dola m fè e nòmal poum pranl nan men’l m paka kite’l, paske m’te aksepte vann li kredi.
Tim: Ou tap di, kiyes ki tap pale la a?
Natacha: Ok men Èske asosiyasyon nou ye a gen on asirans tankou lè’n sou lanmè a nap peche anka si ta gen yon ensidan ki rive kiyès k’ap pote nou sekou?
#16: asirans pou’n ta genyen la a, fòw konnen depi’w pral DCP a fò’w ta ale ak telefòn ou. Dayè si’w ta rive ou pran pàn, e sèl pàn pou ta pran depi w pran pàn kounya w’ap..
Natacha: Men lè pran pàn nan èske se asosiyasyon an ki vin leve’l pou ou san kòb?
#16: Non kounya tankou ou pran pàn deyò ou paka vin atè kounya w’ap rele atè a vin chache’w.
Natacha: Wi men depans lan se ou’k fèl oubyen yo menm ki fè’l pou ou?
Piblik: Asosiyasyon an ki fè’l.
Gana: M’ta renmen nou di’m mesye ki pwason ki bay plis kòb nan pèch la?
#20: Nan pèch la?
#16: Bonit.
Tim: Bonit ki bay plis kòb? Aprè bonit?
#19: Wi, balawou.
Tim: Aprè balawou?
Piblik: Karang, taza e selon kantite’n kenbe a mesye, sa depan de kantite a.
Tim: Nou konn peche…, chèche zengen isit?
Natacha: Nou peche zangi?
Piblik: Riiiiii, wi zangi afè pa’m nan sa
Natacha: Genyen zangi anpil bò isit?
#19: Ou bezwen on 50 kilo?
Tim: Ou genyen?
#20: Si’w bezwen on 50 kilo m’ap fè’w jwenn li.
Tim: Ou t’ap fè nou jwenn?
#20: Wi.
Natacha: Men èske lè gen zangi toujou peche menm kantite pwason nou toujou kenbe a, zangi a enpeche pwason yo vini?
Piblik: Wi genyen, men pafwa tou zangi a pi fasil, ou kenbe zangi a plis ke pwason an.
Tim: Ou kenbe zangi a plis ke kisa?
#16: Nou konn kenbe zangi a plis ke pwason an.
Tim: Plis ke pwason?
#16: Wi…
#20: Wi ou paka met zangi nan poul pwason ,
#16: Paske zangi a li menm e nan dlo a ou peche li, bò lanmè a, kote kouran an, nan lanbouchi a.
Tim: Ok 17 men èske gen anpil moun andeyò ki konn vin peche zangi?
#17: Wi anpil anpil an kantite,
#5: A! yo mouri tou.
Piblik wi majorite, pi fò e moun andeyò, y’al chili.
#16 : a ou fou monchè riiii
Piblik: Yo pa konn naje
Tim: kounya a yo peche bò lamè menm, yo mache nan lamè?
#5: Yo antre nan lamè a, lè yo antre nan dlo ki twòp pou yo kounya yo ale.
Tim: Ou konn gen sa toutbon en? konn gen sa moun neye la a? (35 minutes)
# 17: Wi, wi eben e chili y’ale wi. JJ
Tim: Chili Pa dlo J
Natacha: Ok pou nou menm pechè ee wot GINODE se sa, si sa, si sa ta rive ta gen yon enstitisyon alò leta oubyen prive, ki ta vin bò isi a ki bezwen fè yon bagay pou pechè, tankou’l ta di, pechè nan zòn ginode, si ta gen yon bagay nou ta vle fè pou nou, kisa’n t?{::kesyon an pou nou.
Natacha: Ok m’di si sa ta rive, m’pa di’l ap rive alò si ta gen yon si sa ta rive ta gen yon enstitisyon alò leta oubyen yon òganizasyon prive,epil vin bò isit li di bon pechè ki nan wot Ginode alò nou gen pwoblèm, si ta gen yon bagay yo ta mande fè pou nou, kisa nou tap reponn pou yo ta fè pou nou nan pechè eee?
#5: Pi bèl bagay yo ka fè pou nou paske se jèn gason ye, si’n pa an matirite pou nou fè kay y’ap bann kay, e wout lan yo ka fè pou nou y’ap bann wout, on ti plas piblik yo ka fe pou nou, y’ap ban nou’l.
Natacha: Men pa bliye se peche nou peche.
Tim: Wi e nou gen ide pa nou tou, sa sanble..
#5: Enbe y’ap bann DCP a ak kantite chaloup yo genyen an.
Natacha: Savledi nou gen pwoblèm DCP?
#5: Wi nou gen pwoblem DCP, pwoblèm mote.
Gana: Aprè peche sou DCP nou pa janm panse a pratike okenn lòt metòd de pèch?
#5: Ooo nou travay, nou pale‘w de tout pèch nou fè nèt.
Gana: Nap pale isit de liy, sake nou fè avèk senn etc… Mwen map pale’w de pèch dans le sens que …
#5: Ok ebyen, tankou nou kenbe ajante, nou kenbe koulouwou, nou kenbe karang nan liy nan, nou kenbe sad, nou kenbe lake , savledi nou kenbe pawòkè ladan’l, pwason liy nan, esak fè’m te di’w konsa, e se bwa fouye a, ki favorize’n pi fasil pou’n jwenn yon bagay avèk senn nan. Men pèch DCP a li vin on ti jan …[ #19: Biza] ou konprann pouki rezon? nou pa gen chaloup vre, paske nou gen kalipso, men nou pa gen motè, nou paka annik pouse sa a la a konsa jan’l ye a pou n’al fè yon pèch, paske li paka ede’m la a jan’l ye a la, pou la a fòk nou gen yon grenn 2 grenn motè, ki pou pèmèt pou n’al chache…
Tim: Men èske ou te gen motè?
#5: Bon nou te gen motè yo kraze.
Tim: Yo kraze. kounya poukisa ou pa ranje’l ?
#5: Yo paka ranje, pa gen pyès pou li e mèkuri.
Tim: E mèkuri pa gen pyès ou voye dèyè’l?
#5: Pa gen pyès tout kote nou voye dèyè’l pa genyen, sèl a letranje nou pa voye dèyè’l pa’t gen mwayen pou sa.
Tim: Epi ou pat pa’t janm gen yon yamaha?
#5: N’apèn gen yon yamaha la a m’pa konnen…
#5: ( Epa yamaha li ye), eskize wi m’pa konn si’w gen kèk moun ki ka ede nou nan ka sa a, paske yo la nou paka fonksyone avè yo, si’w gen yon moun ou ka ban nou pou ranje yo pou nou, nou pa gen pwoblèm, si’w ka bann patisipasyon pa’w?
Tim: Si’m ka jwenn yon moun k’ap ranje li? non men sa se yon pwoblèm ou wè sa tout bagay,ke ou gen yon motè ou pa gen mekanisyen, ou wè sa avèk moulen , ou wè sa avèk tout bagay yo, men ou ka panse ke non mpa genyen. Sèl bagay m’ka diw non.. Men banm baw yon ti blag la: m’te okap, gen yon nèg la a li bay 19 motè a yon asosiyasyon pèch lamè. Li vle’m fè yon ti pale avèk moun yo menm jan n‘ap fè la a, epi lè’l rive la a, yon moun kòmanse egzije’l, li di ou bay motè ou pa banm gazolin, kijan m’ap fè la a men, apre sa m’di’l nou t’ap pale de saJJ
(#5: moun Sa yo anraje)J
Tim: Apresa nou t’ap pale, epi m’di gade, gen yon moun ki t’ap pale avèk nou, li di gade ou konn pwoblèm la? lapèch paka sipòte motè, li pa gen kont kòb pou motè a, epi pou’m moutre nou se la verite li di èske’w panse moun ou te bay motè gentan gen mote? Li di non m’bay motè premye fwa m’ap ede yo peche lanmè, misye gen yon gwo otèl, li panse l’ap kreye yon endistri, kounya lè nou mande moun si yo gen motè, tout moun te gen motè anvan, e tou tout motè te kraze. Ou konnen m’pa vle mete pawòl ou nan bouch ou, men sa se yon kritik de bagay yo, siw paka ka gen motè pa’w, kijan lapèch ka kenbe’w vre? Kòm ou di, ou di yon gwo koze, bwa fouye se vrè pèch bò isit, se sa ki kenbe’w, men ou vle yon motè men laverite ou paka achte youn, si… kòman ou ka di sa? Si li ta rantab, [Natacha: Rantab]si ou t’ap achte pou ou, ou tap achte ou sèl ow.
#5: Wi si’m te gen mwayen, si’m te kapab.
Tim: Ok si’w te gen mwayen pou achte ,ki kote ? èske ou ka jwenn yon motè pou achte?
Piblik: Wi.
Tim: Ki kote?
Piblik: Wi, ou ka jwenn li pòtoprens, okay.
Tim: Kisa ou t’ap achte?
#5: Kòman ?
Tim: ki kalite motè?
#5: Yamaha. (40 minutes)
Tim: Yamaha, Ou pa ta achte yon mèkuri ankò ?
Piblik: Bon mèkuri a lè pou’n jwenn pyès li pa fasil, li pa gen garanti
Tim: Men yamaha ka ranje?
#5: Fasil.
Tim: ki kote ou t’ap voye ranje yon yamaha?
#5: Jeremi la a gen moun ki ka ranje’l.
Tim: Gen mekanik?
#5: wi.
Tim: E pyès?
Piblik: Pòtoprens, Okay Ansdèno.
Tim: Men ok..
Gana tout moun la a apa de pratik de pèch, m’ta renmen konnen si tout moun la gen jaden, tout pechè nou pale avèl la a èske nou gen jaden tou?
Tim: Nou te pase, nou te gentan mande sa deja.
Gana: M’ta renmen nou di’m ant akitivite pèch la e ant aktivite jaden an, kiyès ki pi rantab pou nou?
#26: E pèch la.
Tim: Ok 26 pèch? 20?
#26: Wi.
#20: pèch.
Tim: 5?
#5: Sa’m te ka di mwen menm lè w’al fè lapèch la, ou fè jaden, lè’w fè kòb nan lapèch la ou ka jwenn yon bagay ou regle ansanm avèk li,[ #26: Se pèch la ki edew fè jaden an.] men jaden an, lè’w pa gen jaden an e achte ou pral achte nan lari, ou konprann.
Tim: Jaden an kenbe’w,
#5: Jaden an kenbe’w, yo toulède bon.
Tim: 15 jaden, lapèch?
#15: Non m’pa fè jaden.
Tim: ow,ou pa fè ou dim sa,o wi ou gen yon metye. 18 gen metye.
#16: Wi m’fè elvaj bèt.
Gana: kiyès ki pi bon ?
Piblik: Jaden.. pèch la…
Tim: 16?
#16: Elvaj, pèch.
Piblik: Elvaj, jaden.Toude ede nou.
Natacha: Nou konn kenbe pwason ki kwive?
Tim: ok tann, tann banm, ann fini avèk sa, si yon òganizasyon vini yo fè entèvansyon, èske’w pito bèt ou pito kòmsi èd nan lapèch?
#16: Wi si yo bann èd pèch la t’ap pi bon pou mwen wi .
Tim : Èd lapèch ?
Piblik: wi èdla tap pi bon…
Tim: ou pa pito zannimo?
#16: chak moun renmen yon bagay, gendwa gen moun ki renmen pèch la, gendwa gen moun e zannimo a.
#5: sim jwenn zannimo a tou m’ap pran’l wi. Paske gende lè m’paka al nan lanmè a ma chanje bèt la, JJJ
Tim: An ou gentan di’l, pèch?
#5: Wi
Tim: En! Pèch
#15: Mwen ant lè 2 wi paske’m pa gen bèt ditou, yon sèl ti gazèl poul m’ te di ke mwen genyen si’m ta vin jwenn yon lòt,
#15: Pa jwe, pa jwe di yon bagay klè ou fini.
#15: O pa fè’m sa sa’m posede a de li m’ap pale, e li’m te di deja e li m’ap fini tande frèm
Gana: Sa’w te di, epa sa’w genyen an nou mande epa sa’w te di.
#15: Ebyen e li’m di’w wi bèlmè’m, m’te di’l deja wi, ou konprann, epi pèch la se li menm k’ap ede’m, e pèch la ki devan’m.
Tim: Ok Natacha.
#5: eeMwen gen senn, si’w te ka ede’m nan fil, l’ap trè enpòtan pou mwen, ou konprann
Tim: Fil la?
#5: Wi, fil senn, pou’m ka lase, pou’m ka fè chanjman fil nan senn yo.
Tim: Men èske yo pa vann fil isi?
#5: Yo vann fil isi.
Tim: Men achte ou bezwen achte’l?
#5: Bon …
Tim: Menm t’ap di menm bagay si senn nan paka tire kont kòb pou repare’l, li pa rantab Sa’m t’ap di kòm kritik de sitiyasyon la a.
#5: Non, poukisa, senn nan epa yon senn mwen te achte an bon eta, se yon senn mwen te achte dezyèm men, on nèg te kòmanse fonksyone avèk li deja, on lepè, ou konprann, e jis m’kòmanse fè kèk ti reparasyon ladan’l, kounya a la a menm eee m’bezwen fin konkli a tout bagay nèt.
Tim: Ok. Natacha? nou gen lòt kesyon ?
#5: tout ladan yo se.
Natacha: Wi m’te mande èske nou konn kenbe pwason ki kwive? tankou pwason ki konn gen kwiv.
#5: Wi sa pa fasil ….[ Piblik li pa fasil….]
Tim: nou manje bekin ?
#5: Wi, konn gen pwason kwiv, n’ap pale de bekin, karang, sadin bèt sa yo nou toujou jwenn yo kwiv, kwive bò isi an.
Tim: Nou jwenn yo konsa?
#5: Nou toujou jwenn yo konsa, nou toujou jwenn bèt sa yo, savledi yo gen yn bagay wouj nan tèt yo, oubyen tout kò yo vin wouj, lè sa a nou pa manje yo, nou pa itilize yo.
Gana: Ant pèch zangi ak pèch, pèch zangi a se yon pwason yon ti pwason, ant pèch pwason ak zangi a, kiyès ki pi rantab pou nou bò isi a?
Piblik: zangi a.
#19: Zangi?
Piblik: Wi.
Piblik: Kote’w pral jwenn zangi pou kenbe?
#5: ou jwenn zangi toutan pou kenbe?
Piblik: Nou mèt di pèch zangi a se yon (pèch sezon, se pa yon bagay chak ane), On bagay pase l’ap pase e chak jou w’ap kenbe pwason se li ki bay plis randman
Piblik: fò’n tande kesyon yo wi, yo pa mande’w pou ki ane non,si yon moun ap ba’w chak jou oubyen pou pi fasil, yo mande’w sa ki pi rantab e sans kesyon an .
#17: Wi zangi a gen plis kòb Kounya m’prè pou’m poze nou yon kesyon wi .
Tim: ya 17?
#17: kounya m’prè pou’m poze nou yon Kesyon wi. (Tim: ya ou ka poze’l) kesyon m’ta poze nou, èske nou gen yon vizyon poun nou pa bò isit?
Tim: Nou pa genyen, nou gen ch…
Gana: M’gen lenppresyon ke’w pa’t la lè nou te kòmans e a, paske lè nou te kòmanse a, m’te di’l klè e nèt, m’te di ke,(45minutes) nou pa vini pou’n bay oken moun espwa, ni pou’n di ke n’ap di nou fè. Nou jis vini pou’n pran enfòmasyon sou lapèch pou moun ki mande nou enfòmasyon sa yo jan Tim te di dè le kòmansman an. Li te di ke li la l’ap pran enfòmasyon, jan Tim te di lè n’ap kòmanse a, pou’l bay moun ki mande enfòmasyon, donk si moun sa yo gen yon ide pou nou, li menm li epa li menm ka’p konnen’l se apati de enfòmasyon ke li pral bay, si gen yon bagay, petèt ke o fil di tan y’ap fè noukonnen men li menm li jis la pou nou pran enfòmasyon.
Tim: men nou pran, nou mande koze, nou poze kesyon la a pou mete an rapò kamèm paske’w konnen depi…
#17: An ok paske ou menm w’ap ede nou chache.
Tim: Wè, epi fò yo konnen, fò’m ka di’l moun wo ginode se sa yo ta vle wè kòm entèvansyon pou ede yo nan pèch, men sa pa vle di nou, nou pa konnen si y’ap fè okenn bagay, men se chèche konnen, chèche konprann n’ap fè la a. Nou gen lòt kesyon?
#26:
Tim: Wi 26.
#26: Demwazèl la te di, li menm, li menm avèk ou, l’ap, yo nou ala rechèch bagay ke nou pa konnen men nou ta, m’ta renmen konnen kisa nou plis a la rechèch pa rapò avèk sa demwazèl la te jis t’ap pale a.
Tim: Nou fè 3 rechèch la a pou yo kounye a, nou etidye lapèch, nou etidyè kabrit, epi nou etidye bwa. Men lè’m di bwa a tout bagay, (#26: jaden). Wi, fwi, chabon, planch, men kounya nou separe yo, nou gen lòt ekip k’ap mache poze kesyon sou kabrit, nou menm nou envestige lapèch, kounye semèn, demen jou aprè m’ap kòmanse etidye bwa yo.
Natacha: alò e pou’m fè swit avèk kesyon ou di a, lè’m di sa nou pa konnen, alò tout sa’w di la yo nou pa konnen yo, nou pa’t konnen yo se ou menm ki vin di nou
Tim: Nou ka konnen men nou pa… chak zòn gen jan pa yo.
Natacha: gen konsepsyon pa yo, lè’w rive abriko pechè a diw men ki pwoblèm li genyen men sa’l rankontre, lè’w rive bonbon li di’w men enkonvyan, lè’n rive bò isit nou di ki pwoblèm nou genyen. Men nou menm nou paka konnen si nou pa vin bò isit pou’n mande’w ki pwoblèm nou genyen.
Tim: E nou ka di tou, nou vin isit, se paske yo di nou pou nou vin isit, nou pat chwazi pa aza.
Natacha: Nou pat konnen si bò isit te gen pèch alò pou’n rive jiske la, se chèchè n’ap chèchè.
Tim: Men non, patwon te konnen.
#16: Isit la a tankou paka konn pwoblèm pa bonbon, bonbon paka konn pwoblèm pa isit, chak moun gen pwoblèm pa’w nan zòn pa’w.
Gana: Men ki pi gwo pwoblem nou genyen nan domèn pèch la pa bò isi?
#5: Mwen pa tande non.
Gana: Pa bò isit la ki pi gwo pwoblem nou genyen nan domèn pèch la? Nimewo , nimewo , Chak moun k’ap reponn bay nimewo.
#5: DCP, motè, pi gwo pwoblèm nou gen nan domèn pèch la. (Tim: #5 , #15)
#5: talè Sègo.
#15: E lè lanmè a gwo nou paka moute’l w’ap gade’l. men san epa sa depi lanmè a bèl, w’ oblije e baranch nou, w’ap bwase kanmèm pou fè san sot nan wòch pou fè 50 goud nou. Pou mwen se li’k pi gwo pwoblèm nou, men depiw ka monte’l w’ap viv kanmèm
Gana: E lè lanmè a ou di li wo konsa, ki mwayen ou ka, ou panse ou ki te ka bon pou n’al sou li?
#5: Non si’n paka ale n’ap oblije, n’ap ret atè paske sa’w fè a si jodi a ou sòti ou fè on 50 goud, m’pa kwè ou ka manje tout 50 goud la. Fò’w ka fè rezèv 10 goud ladanl, lè sa n’ap ret atè n’ap tann, n’ap tann lè’l bon pou’n ka moute.
Natacha: Men nou te konn kenbe plis pwason avan tan matye, oubyen apre tan matye?
#16: A! tan an pase, tan an kraze’l nèt.
Tim: Lamè?
#16: wi, tan an kraze’l nèt.
Tim: Men lè’w te timoun èske te gen plis pwason
Piblik: Wi, wi.
Natacha: Men èske’n gen espès nou te konn wè kounya nou pa wè yo di tou nan lanmè?
Piblik: A! Wi, nou toujou wè wi, tankou… men gende lè, tankou jan lanmè a vin ye la a, kounya a gen anpil nou pa wè.
Piblik: Di’n pa wè yo mesye.bon’n pa wè yo vre.
#16: wi, wi gen anpil nou pa wè.
Tim: kisa ou pa wè #16?
#16: Tankou pwason, e palaso, te konn gen somon, janchwa, nou pa jwenn sa yo ankò ditou.
Tim: Chwal?
#16: Janchwa. Pandan’w di chwal la gen yon pwason ki rele bourik wi nan lanmè a.
Tim: Riii hahahahaJ
#16: On pwason nwè boul je’l gwo.
Tim: enhen ebyen ok n’ap fini.
Natacha: N’ap fini.
Tim: Ok nou di mèsi wi
Piblik: Nou di mèsi tou, mèsi pou pasyans nou,
Gana: Nou di mèsi mesye, nou kontan pran ti enfò masyon sa yo nan men nou, nou mèt si ke enfòmasyon yo, yo anrejistre e rapò yo.


c: text/html

text:
Pèt cheve
se revòlt la jiska 100 pwal konsidere kòm yon jou nòmal, men nan yon fason - anjeneral sèlman lè otòn lan bò pòtay soti nan tout pati nan tèt la regilyèman.
nidite Typical gason rive nan apeprè mwatye nan gason yo. Li se karakterize pa cheve dilye okòmansman an devan tèt la, ki rele fwon rekulan. Yon lòt zòn glas devlope fason - nan tèt tèt li (nan zòn siperyè). Kòz sa a ki kalite nidite, yo konnen kòm medikaman androjenik Alupcia (Andregonic alopesi) se anzim 5-alfa a Rdoakteaza, molekil anzim dlo pran testostewòn nan òmòn gason ak konvèti li lè diidrotèstosteron, DHT, cheve kwasans depresyon materyèl. Pafwa nidite ka kòmanse imedyatman apre fòme. se aktivite anzim la nan chak moun jenetikman detèmine anjeneral. Alupcia androjenik responsab pou 95% nan nidite (wòl Note-DHT la nan devlopman anbriyon an aparans gason ti bebe nan siy segondè seksyèl la fòme. Apre sa, òmòn la pèdi pifò nan fonksyon li.) dht blocker side effects se DHT òmòn ki lakòz faz devlòpman cheve anpil kout. nimewo nan rasin cheve se ti men se faz nan kwasans nan cheve pi kout pou pi plis aparan kwasans cheve.
Yon nidite tipik se fi ra. Li se pwobableman lakòz akòz diminisyon nan konsantrasyon òmòn estwojèn fenmèl nan san, sou wout la - tout ak sispansyon an ijyenik.
Gen lòt faktè nidite: Kèk kwafur, tankou cheve twò etann pou yon tan long, ka ankouraje nidite; fizik chòk, tankou chimyoterapi, akouchman, anorèksi, chòk emosyonèl oswa operasyon, ak kèk enfeksyon (ki koze pa chemen an - anjeneral nan fongis) Pouvwa lakòz tou rapid pèt cheve. Lòt kòz posib yo se mank Selenyòm fè, ak zenk, mank vitamin A, B, K ak H, anplis vitamin C, A ak B9 ak maladi nan glann tiwoyid la ak fwa. Te bay medikaman yo anpil non ki kalite divès kalite alopesi a:
- Alupcia Frmtora oswa Alupcia Senplèks: nudité kòmanse apre ane yo jèn.
- Alupcia Simptomattika oswa Alupcia Parbymcolta: alopesi apre enfeksyon oswa enflamasyon.
- Alupcia Acteinika: alopesi sa yo ekspoze radyasyon.
- Alupcia mete: yo nidite mekanik presyon sou cheve a, tankou kou fò souvan, kwafur ak cheve detire oswa pote chay lou sou tèt yo.
- Alupcia Asborika: alopesi akonpaye pa sebore, pelikul grav.
- Alupcia Ssanilias: Advanced laj nòmal nudité.
- Alupcia espesifik oubyen Alupcia Sipilittika: nudité kòm yon rezilta an maladi sifilis (sifilis).
- Alupcia Akonganita: konjenital mank cheve kò.
Yon sèten kalite nidite, Alupcia Gujarat (alopesi areata), anjeneral, karakterize pa alopesi lokal (nidite toudenkou) ki kòmanse soti nan pwen A nidite piti epi k ap grandi pi gwo. Alupcia Gujarat se yon maladi oto (yon maladi kote sistèm iminitè kò a atak tisi kò, akòz kòrèk tisi nan peyi etranje Ziahwein). sa a se maladi pwobableman eritye, byenke sijè sa a pat ankò fè klè ase. Li te ye ka nan timoun ki te soufri Malupcia Gujarat patri. se maladi a te ajoute nan yon pawòl ki dekri sijè ki abòde lan maladi a: Alupcia Gujarat Monolocolaris dekri nidite nan yon sèl plas yo nan kò a; Alupcia Gujarat Multilocolaris - Nimewo nidite nan pwen; Alupcia Gujarat Bereviah - se sèlman pèt fin vye granmoun; Alupcia Gujarat toto - tout pèt cheve po tèt; Alupcia Gujarat Aonibrsls - tout pèt cheve kò. Denye maladi tonbe nan sousi nenpòt cheve, Coursil esèl, ak lenn. Yon kalite espesyal pou maladi a - Alupcia Gujarat Atropyakanc - fèt nan fanm yo ki gen laj 30 a 55.
Nan tan pase nan asire ke Abalupcia Gujarat byopsi te dwe fè (pran yon po ti kras nan po tèt la ak laboratwa tès) oswa Trikogerama (pran apeprè 50 pwal revize laboratwa a). Men koulye a, konnen sa byen klè atirans nan cheve a toujou vivan epi yo pa gen okenn bezwen reyèl pou byopsi, menm jan tou ka wè anba yon vè agrandisman ki gen trè bèl cheve nan sa yo nan zòn nidite.
Kantite ka yo nan ki chen ak chat gen maladi a epi pèdi pifò nan cheve nan kò yo.
Referans[edite | modifye sous]
Lyen deyò[edite | modifye sous]
- Alopesi sou bnf.fr

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Gro 18 novembre sa a, tan pou yo ta ap panse ak memwa grand...
Gro 18 novembre sa a, tan pou yo ta ap panse ak memwa grand héros nou yo, se plus trouble yap kreye, kisa yo vle menn
Chak jou c manifestation ..podjab ti malere kap peye saaa !!!
Related Article:
FLASH: Haiti - Tet Steven Benoit KASE, Li PRAN yon BAL nan Tet nan Manifestation 18 Novembre 2015 la...
Denye Nouvel... Haiti - Tèt Senateur Steven Benoit kase apre li te pran yon BAL kawotchou nan tèt nan manifestation 18 Novembre 2015 la.....


text:
-
Par SHAKA (Gwakafwika) dans Sosyété le 19 Octobre 2010 à 20:04
An ka di zòt kanmarad, ni lontan an té bizwen chanjé blòg é sé mésyé ban mwen on bèl lokazyon pou fè-y. Alò sé pou sa kanmarad, an ka di zòt alè-la, nou ké bokanté pawòl-maké enki aka "Gwakafwika Révolisyon". Mé sa pa vlé di an ké lagé ansyen blòg an-mwen padavwa si an lagé-y, yo ké fèmé-y on fwa on fwa. An ka di zòt osi kanmarad, blòg-lasa, pa ni lontan i parèt. An préféré-y davwa ou pé fè plis biten adan-y, kon pa èkzanp voyé vidéo anlè-y! E sitou kanmarad, déotwa initil pé ké vin fouté piblisité adan-y!
2 commentaires
-
Par SHAKA (Gwakafwika) dans Listwa le 18 Octobre 2010 à 20:14
Dèmen 19 òktòb kay fè 27 lanné larmé a péyi Etazini té ka débaké Grènad pou déchouké on boug ki pa té èsklav a-yo, misyé Maurice Bishop. On boug ki rivé mèt asi pyé on sistenm sosyalis ki té kay fè péyi a-y vwè douvan a-y. Mé konm mériken pa té vlé tini on dézyèm "Kiba" an Karayib-la, yo fouté on koudéta ki bout èvè mò a gwan nonm-lasa. Lòksidan, zò ké ni krim pou zò péyé!
Maurice Bishop, prézidan a Grènad,
on boug ki pa té èsklav a-yo lòksidan
kyouyé on jou 19 òktòb 1983!
1 commentaire
-
Par SHAKA (Gwakafwika) dans Sosyété le 18 Octobre 2010 à 14:32
Toujou ni on dyab pou anpéché
1 commentaire
-
Par SHAKA (Gwakafwika) dans Politik le 18 Octobre 2010 à 14:21
Jòdi-la, pa ni mwayen moun lyanné èvè shakazulu.zeblog.com. An ka di sa pa on pwoblèm! Moun vlé anpéché Shaka woulé mé Shaka tini zouti an men a-y toubòlman! Zò fèmé blòg an-mwen, é ben an ké monté on dòt! An sav adan ki sistenm an yé! Lè on moun ka déranjé sistenm a-yo, yo ka éséyé fè fèmé gyèl a-y! E jòdi-la mi on dòt blòg an gyèl a-zòt! Non a-y http://gwakafwika.revolublog.com
2 commentaires


text:
Lidè gwoup la, Rodrigo Londono, deklare: “Nou gen gwo defi e menm anpil defi devan nou. N ap plonje nan sistèm an plas la e nou pare pou n chanje li.”
Nan Kolonbi, gwoup guerrilla FARC (ki te vle di anvan "Fòs Zame Revolisyonè Kolonbi") chanje siyifikasyon non abreje sa a nan moman gwoup la pare pou l antre ofisyèlman nan sistèm politik la aprè siyati yon akò li te jwenn ak gouvènman an, sa pa gen lontan, pou l mete fen nan yon gè sivil ki te dire plis pase 50 tan.
Kounye a non abreje FARC la vle di an espayòl "Fuerza Alternativa Revolucionaria del Comùn - oubyen “Fòs Altènativ Revolisyonè Piblik la." Gwoup la di li pral konsève lespri revolisyonè li a, tandiske lidè FARC la, Rodrigo Londono --ki gen pou ti non jwèt "Timochenco"-- fè manm yo konnen tranzisyon an pap fasil. Misye Londono deklare:
"Nou gen gwo defi e menm anpil defi devan nou. Non mond politik la pa gen anyen ki fasil, sitou si ou angaje nan yon mouvman revolisyonè. Rejim ak sistèm an plas la pa fèt pou nou; men n ap plonje ladan n e nou pare pou nou chanje li. Nou mande tout moun pran prekosyon tout kote epi sipòte nou tout kote."
Dirijan FARC yo fè anons la vandredi premye septanm 2017 la sou Plas Bolivar la, tou prè palè nasyonal la nan Bogota. Daprè akò lapè gwoup la te jwenn ak gouvènman Prezidan Juan Manuel Santos la an 2016, pi fò konbatan FARC yo benefisye yon gras ofisyèl (amnisti) e yo gen dwa patisipe nan vi politik peyi a. Antant sa a mete fen nan yon gè sivil ki te dire plis pase 5 dizèn lane eki koze lanmò plis pase 200 mil moun.
Nan kad akò a toujou, Pati FARC la pral genyen otomatikman 10 plas nan kongrè a jiska 2016; aprè sa li ka mennen kanpay pou l ale dèyè plis syèj palmantè. Eleksyon lejislatif ak prezidansyèl fikse pou ane 2018 nan Kolonbi.


text:
Li se yon defansè fèm nan dwa moun, doktè de pwofesyon, ki te kòmanse kwazad li pandan diktati a nan defann dwa viktim yo sou rejim lan. Deja nan demokrasi, li te yon pati nan inisyativ memwa ki enpòtan, kote li te dirije kòporasyon Parque por la Paz Villa Grimaldi e kounye a li preside Asosyasyon pou memwa ak dwa moun nan Colonia Dignidad. Li te tou konsantre angajman li sou lòt domèn dwa moun, tankou dwa fanm yo.
Margarita Romero se yon konseye nan Enstiti a soti 4 jiyè 2016 pou rive 4 jiyè 2022, li eli pa òganizasyon sosyete sivil yo ki fè pati rejis INDH la.


text:
Etazini te enfòme otorite fransè yo ke Larisi te lanse atak piratri sou rezò òdinatè li yo pandan eleksyon prezidansyèl la avan pou enfòmasyon sa a te vin piblik, dapre sa otorite Sekirite Nasyonal yo deklare devan Kongrè a jedi, 11 me 2017 la.
Nan Samdi 6 me 2017 pase a, komisyon kanpay pou eleksyon yo nan peyi Lafrans, te fè konnen "yon pakèt enfòmasyon," kèk nan yo se fo nouvèl, te fuite nan rezo sosyal yo apre yon atak Entènèt sou biwo kanpay kandida santrist la, Emmanuel Macron.
Fuit la fèt 36 zèd-tan anvan 2èm tou eleksyon an ki dewoule nan dimanch 7 me, kote Mesye Macron te bat kandida ekstrèm dwat la, Marine Le Pen.


text:
EA: Vyòl sou gason se yon sijè ki pa twò pale nan sosyete a oubyen yo pa abòde l ditou. Kit se yon fi ki fè l sou ti gason, kit se granmoun fi ki fè l sou granmoun gason. Ou menm antanke sosyològ kisa ou panse de sa ?
Sosyològ anonim:Kesyon vyòl ki gen rapò avèk sèks yo se yon kesyon ki sansib. Li sansib kit li ta vyòl sou fi, kit li ta vyòl sou gason oubyen mesye yo an jeneral. Men kesyon ki gen rapò avèk kesyon sèks yo, li enskri nan yon kad espesifik ki se kad rapò fi avèk gason. Souvan yo dekri tankou rapò ki chita non sèlman sou konstriksyon de gwoup moun : fi ak gason. Men konstwi tou, sou baz yon yerachizasyon ki fè gason an yo pral reprezante l kòm sa k pi fò a epi fi a kòm sa ki pi fèb la. Etandone nan tout rapò kote gen yon fò, gen yon fèb, se fò a ki la pou egzèse vyolans, fèb la li menm pou li sibi vyolans.
Donk nan imajinè nou, nan reprezantasyon nou, nou plis atann nou ak vyolans gason sou fi ke fi sou gason. Paske sa pase nan sosyalizasyon nou, nan jan yo edike nou, valè yo ba nou. Nou pa atann nou ti gason sibi vyolans bò kote yon fi. E si ti gason an sibi vyolans bò kot yon fi, li gen tandans kache l paske sa demaskilinize l, sa devirilize l. Paske nou atann nou ti gason an se yon kò ki fò, se yon kò ki toujou pi prè pou li fè vyolans ke l sibi vyolans.
Sa ka fè ti gason an ka santi l wont oubyen gason an tou ka santi l wont pou l di li sibi vyòl oubyen vyolans ki soti nan kan yon lòt kò oubyen yon lòt sèks yo konsidere kòm yon kò ki fèb, yon sèks fèb. Epi estatistikman preske, mwen pa gen chif yo. Se plis gason ki fè l sou fi. Sa pa vle di li pa egziste, men nan trètman vyolans lan nou paka trete l san n pa gade jan sosyete a trete l. Se sa k fè l difisil pou n reprezante vyolans fi fè sou gason.
EA : Daprè ou kisa ki pouse yon fi vyole yon gason ?
Sosyològ anonim :An jeneral tout moun ka fè vyolans. Vyolans se yon zouti nenpòt moun, kelkeswa sitiyasyon sosyal li, pozisyon sosyal li, li kapab fè vyolans. Si n ta pran vyolans la kòm echèk nan yon relasyon.
Menm jan nan yon relasyon odinè ki baze sou dyalòg, ki baze sou konpreyansyon, gen kèk atant youn ap tann de lòt. Depi pwosesis dyalòg la kase. Depi sa w t ap atann de lòt la ou pa jwenn li. E si w enkapab pou w konvenk lòt la pou l ranpli fonksyon li, souvan yo itilize vyolans kòm mwayen pou rezoud sa a. Donk, vyolans lan se yon mwayen yo itilize lè pwosesis dyalojik la kase.
Epi dezyèm eleman, yo toujou pran vyolans lan se moun ki fò a ki egzèse l. Men se moun ki nan pwosesis dyalòg la ki santi l fèb e ki pase nan vyolans. Si l te alèz nan pale youn ak lòt, li pa t ap pase nan vyolans lan. Men nenpòt moun ka twouve l nan yon sitiyasyon konsa, kote ou nan yon relasyon ak yon moun epi ou konble atant ou yo epi w santi w fistre pou yon rezon oubyen yon lòt. Sitou nan yon sosyete kote nou panse gen youn ki gen plis pouvwa, gen youn ki gen mwens pouvwa. Donk lè w gen yon seri atant de lòt la li pa reyalize, souvan ou ka pran vyolans kòm enstriman pou w ramne lòt la nan lòd oubyen pou w jere sa w bezwen an.E souvan se yon bagay w ap chèche ou pa jwenn li nan relasyon nòmal, odinè, egal ak egal ou pase nan vyolans lan. Epi nenpòt moun ka fè l. Kit li nwa, si nou pran vyolans ki gen pou wè ak ras, kit nou ta pran vyolans ki gen rapò ak jenerasyon timoun ak granmoun. Yon timoun ka fè vyolans tou, yon fanm tou kapab fè l. Sa vle di kelkeswa moun nan ka twouve l nan yon sitiyasyon konsa epi l ka pase nan vyolans.
Piske vyolans lan se yon relasyon sosyal. Antanke relasyon sosyal, tout moun ki nan sosyete a kapab egzèse l. Ni fi ni gason, men janm te di talè a, gen yon jan yo konstwi sosyete a, gen yon jan yo prepare yon moun pou l egzèse vyolans lan sou yon lòt. E si w pran nan kesyon mwayen pou fè vyolans yo, w ap wè se gason an ki souvan gen gwo zam yo, mitrayèt yo, bonm. Sa vle di tout mwayen pou egzèse gwo vyolans yo, n ap wè se gason ki avèk yo, yo pa bay fi yo. Nan tèt yo fi an se yon èt natirèlman ki domine, ki dosil, ki pa la pou fè vyolans.E sak fè chak fwa yon fi fè vyolans yo twouve sa ekstrawòdinè. E lè se yon fi se ekstrawòdinè. Gen yon tretman pou sa, fò ta di li se yon moun ki gen yon pwoblèm. Gen yon lòt trètman yo ba li. Yo pa trete l nòmalman tankou yon moun ki kapab fè vyolans tou pa rapò ak sityasyon l.
EA: Nan rapò tifi ak ti gason, yo gen kèk pratik yo itilize pou yo pran plezi tankou: karès, ti bèf, mastibasyon. Kisa ou panse de pratik sa yo antanke sosyològ, ki mennen fi k ap vyole gason?
Sosyològ anonym:La, nou nan vyòl ki gen karaktè seksyèl. Seksyalite se tout rapò yon moun ak yon lòt. Sa depann kòman yo konsevwa seksyalite a, kote moun nan chache satisfè kèk dezi sesyèl. Gen yon kote ewotik ladann l. Donk depi nan sosyete a, chak kò atire yon lòt, men atirans lan pa oblije resipwòk, ni dezi a tou li pa oblije resipwòk. Se pou tèt sa gen anpil dinamik drag pou konvenk lòt la epi pou w asire w atirans yo resipwòk.
Dezyèm eleman pou nou konsidere tou sèke nou fèt nan sosyete, tankou sosyete nou ye yo, seksyalite se sitou yon tranzaksyon. Souvan nan reprezantasyon yo, nou wè se fi a ki gen sèks / seksyalite a epi gason an vin pran. Donk se sak fè yo gen tandans vyòl yo se gason yo ki fè yo. Men sa pa anpeche fi a kapab dezire yon lòt kò, yon kò gason oubyen kò yon fi. Men kò li dezire a, li pa atire pa li menm tou. Nan ka sa a depi gen dinamik sa se swa gen antant oubyen yo pase nan fòs. E depi gen pase nan fòs, moun nan gen aksè ak kò lòt moun nan, entimite li, seksyalite li. Donk se vyòl, se vyolans seksyèl. Men yon tifi kapab dezire yon ti gason tou, yon tifi ka gen atirans pou yon ti gason. Ti gason an gen dwa pa gen atirans pou tifi a. E tifi a tou nan stad yon sosyete, se pa anòmal non, men antanke yon kò ki nan sosyete, li ka tou al chèche satisfè dezi l san adezyon, san konsantman gason an. Ki fè, li posib tou pou yon tifi vyole yon ti gason, menm ke se pa ka ki plis jeneral yo.
Epi gen yon reprezantasyon tou. Paske tout sa n ap di yo ou ka wè se vyòl, men fòk moun ki nan relasyon an konsidere l konsa. Si se timoun yo ye, se yon lòt enstans ki dezinye l tankou vyòl, men si se majè, se yo ki pou dezinye l tankou vyòl ou pa. Kounya nan ka granmoun gason ak fi, si w tande se yon gason, fò w ta tande l pou konnen si ka sa li reprezante l tankou vyòl. Oubyen si li reprezante l tankou yon vyòl wap wè se nan aspè lidik, se yon blag l ap bay. Ah fi a sot fè m tèl bagay, tèl bagay. Okontrè li santi l alèz pou l di fi a sot fè l tèl bagay. Donk gen tout reprezantasyon n sou kesyon vyolans lan. Nou paka trete l san reprezantasyon, san valè ki pase nan kad rapò tifi ak ti gason\ fanm ak gason ye nan sosyete a.
Se moun nan ki ka reprezante l tankou yon vyòl. Si moun nan pa egzanp di se kapris, fòk nou di kapris lan se yon lòt bagay, kapris lan pa vle di antant, men de tout fason fòk se moun nan ki pou reprezante l, fòk li santi yo atenn ak diyite l ak kò l, avèk sèks li san konsantman l, se lè sa li vyòl. Kounya la, gen mezi konsantman, kòman yo objektive konsantman an, kilè konsantman an fèt, kilè l ap fèt. Sa se pwoblèm ki poko janm rezoud. Oubyen kilè n ap retire konsantman an, kilè n ap mete l. Sa yo jouskaprezan refleksyon k ap fèt yo di yo paka konn kilè gen konsantman. E lè genyen l ou pa konn dire li. Ou pa konn kilè yo retire l. Si aktè yo ki nan relasyon an pa eksprime l nan yon fason tout moun ka wè l. Kidonk ki fè gen reprezantasyon ki ka fèt sou ti gason an, li rete enpanse paske fok sosyete a, fòk aktè yo konsidere l konsa. Li kapab si se vyòl, fòk li gen yon tretman jiridik. Donk si moun nan pa reprezante l tankou viktim epi lòt la tankou yon bouwo, donk tretman sitiyasyon an pa fasil. Lè sa m panse gen lòt konsiderasyon pou n fè avèk yo, menm jan ak tout konsiderasyon rapò yerachik ki genyen ant gason ak fi. Gason ki toujou vle rete gason, pou l montre l gason fòk li fè yon demonstrasyon chak tan de virilite li. E nan demonstrasyon virilite sa li paka di yo vyole l. Paske vyòl la se yon sòt de devirilazyon gason an li ye. Donk si gason an dakò li vyole, li devirilize. Li vin mwens gason posib, li se yon gason diminye. Donk li pa kapab, nan reprezantasyon imajinè li, nan jan sosyete a wè gason, li paka di yo te vyole l.
Alò gen moun ki rive di l pou yon rezon oubyen yon lòt, men l ap difisil pou ou jwenn yon tandans kote ti gason oubyen yon gason di yo te vyole l paske depi w di sa se ou ki pral pran sanksyon sosyal la. Ou wè se envès, lè se fi a, se gason an ki gen sanksyon an. Men pou gason an papa l p ap dakò pou l di yon tifi fè bagay ak pitit li epi pou pitit la konsidere l tankou vyòl. Oubyen moun ki pran l oserye ap montre w kòmsi l se yon fòm feminizasyon, se yon kò gason k ap enkane nòm feminite yo. Donk li vin dosil.
Paske kò gason an se yon kò k ap egzèse vyolans, li pa la pou l sibi vyolans. Depi kò gason an sibi vyolans nan men kò yon fi, li se yon kò ki gen mwens valè posib. Donk se tout reprezantasyon sa yo ki fè li difisil pou w trete kesyon sa yo sosyalman, pou w jwenn ka konkrè. Se bagay ki egziste, men eske yo konsidere l kòm vyòl, eske n ka trete l jan yo trete lòt ka a ? La, l ap yon ti jan konplike san n pa dekonstwi nòm ak valè sa yo ki fè gason an panse l siperyè, se yon kò ki dwe egzèse vyolans, ki pa dwe sibi vyolans. Donk se tout konplikasyon sa yo ki fè se yon kesyon ki difisil pou yon moun trete.
EA : Poukisa lè sa rive ant de timoun paran yo konsidere l tankou yon bagay ki nòmal olye se yon vyòl ?
Sosyològ anonim :Okontrè se inisyasyon ti gason an nan seksyalite pi bonè posib. Paske souvan nan imajinè paran yo, ti gason yo gen aksè ak seksyalite byen bonè. Alòske tifi a gen yon atant. Se pa gen li p ap gen aksè ak seksyalite non, men fòk li genyen l nan kad kote pou l gen yon moun ki vin pran l marye avè l pou lavi. Men ti gason an gen aksè ak seksyalite ak plezi lib byen bonè. Okontrè paran yo pa gen okenn pwoblèm pou ti gason an fè l ak yon sèvant nan kay la. Dayè w ap wè ti gason an ap gen rapò byen bonè avèk sèvant lan. Nan literati oral Ayisyèn nan w ap jwenn kèk ka se sèvant yo ki pral kòmanse. Menm jan tou w ap wè anpil gason se nan pwostitisyon byen bonè yo pral gen aksè ak seksyalite. Donk li pa yon pwoblèm paske se inisyasyon nòmal byen bonè ti jèn gason an nan seksyalite. E yo konsidere sa tankou yon bagay ki nòmal.
EA: Poukisa tou an Ayiti gason yo pa janm viktim, se yo menm ki toujou koupab?
Sosyològ anonim:Men gason an paka viktim. Si l viktim l ap sispann gason. Paske sa k fè l gason an se paske l fò. Se paske l ka egzèse vyolans. Sinon se sa ki fè yo gason. Men si se yo k ap sibi vyolans lan y ap sispann gason paske se sa gason ye. Gason tankou reprezantasyon [yo fèl kwèl], gason an se virilite, se kapasite l pou l fò, pou l fè vyolans. E menm lè l sibi vyolans lan fò l di se kapasite l genyen pou l tanpere l, pou l kalme l paske l p ap frape fi a paske l santi l fèb. W ap wè yo fè tout yon diskou ki konstwi pou montre menm kan se fi a ki frape, se li ki fèb paske gason an gen kapasite pou li tanpere. Donk se tout sa pou n chèche konprann pou n ka rive konprann tout kesyon an. W ap wè tou pa egzanp fi a prè pou l di gen vyòl menm nan ka ki pa genyen l. Alòske ti gason an menm nan ka genyen l li pa prè pou l di l. Donk se de dinamik diferan.
EA : Kisa w konprann sou atitid paran yo ki toujou ap di ti gason se ti kòk ?
Sosyolog anonim : Li se yon ti kòk se yon imaj, se yon reprezantasyon virilite. Ti kòk la se li k al dèyè ti pou l. Se tout senbòl virilite a de jan yo konstwi ti gason an pou l al chèche tifi a. M panse se sa sa vle di lè yo di ti gason an se yon ti kòk. Li jis yon ti kòk lè se li ki genyen ti poulèt la.
EA : Kisa ki fè gason yo pa janm pote plent ?
Sosyològ anonim : Pou te monte plent fòk yo konsidere yo kòm viktim. Menm si w al lapolis, w al lajistis menm jij la ap ri w wi. L ap twouve se gason an ki gen yon pwoblèm paske moun nan paka gason pou l kite se fi a ki swa bat li, oubyen ki fè agresyon seksyèl sou li. Dayè m sot di sa a, yo ka menm konsidere l tankou yon moun ki gen tandans vè omoseksyalite. Paske se pa yon aksepsyon de etewoseksyalite a. Se sa k fè yo paka reprezante zak sa tankou yon vyòl.Le sa gen yon ansanm estigmat ki pral lye avè l, gen yon ansanm kontwòl. Donk al devan yon jij l ap difisilman pou trete. M panse gen ka ki ka trete, men difisilman pou swiv kou nòmal li, menm jan li ka fèt pou yon tifi avèk tout reprezantasyon fi a genyen sou rapò fi ak gason.
EA : Donk nan sitiyasyon sa a ki konsekans sosyolojik ou panse sa ka genyen ?
Sosyològ anonim : Mwen di pou gason an sibi vyòl la fòk yo di yo sibi l. Mwen paka di yo sibi l, sa se youn; sòf sa ka entèpele atansyon m poukisa se fi ki toujou sibi vyòl gason pa janm sibi. Mwen kapab chèche konprann li paske si n ap fè sosyoloji, si n ap fè syanzimèn ak sosyal, bagay yo paka nwa oubyen blan. Si nou pran vyolans lan tankou yon relasyon sosyal, se yon relasyon nenpòt moun kapab gen pouvwa pandan yon moman pou egzèse l. Sa ka fè nou al dèyè kèk ka kote se fi al chèche gen aksè ak seksyalite oubyen kò yon gason san konsantman. Epi lòt bagay ki fè l konplike ankò sèke nou atann gason an gen pwisans pou l refize sa si l pa vle. Pou nou, gason an gen ase mwayen ak fòs fizik kontrèman ak fi a ki gen yon feblès fizik depi gason an mete men sou li, li oblije obeyi.Moun yo pa atann gason an ka obeyi tou. Fò n ta di depi sa fèt gen yon soubasman, gen yon akseptasyon, gen yon akò. Paske menm lè se fi a ki pral kòmanse pran inisyativ lan, yo atann gason an gen kapasite pou l fè echèk ak sa, e si l pa fè echèk ak sa se kòmsi l te aksepte.
EA : A plizyè repriz ou di nou pa ka di gen vyòl si gason an pa aksepte tèt li tankou yon viktim. Pa gen vrèman mezi ki pran pou sa tou. Men ou menm antanke sosyològ kisa w panse ki ta sipoze fèt pou moun sa yo ki se viktim men ki pa vle pale. Epi pou responsab yo ki ta dwe pran mezi kont vyòl sou ti gason ak gason nan sosyete a ?
Sosyològ anonim : Mwen pa gen pou m di yo viktim. Se moun yo ki pou konsidere tèt yo kòm viktim. Epi nou eksplike trè byen poukisa gason paka konsidere tèt li kòm viktim. Donk si nou ta vle gen yon moun : gason oubyen ti gason ki pou konsidere tèt li kòm viktim, n ap resosyalize moun yo.
Li dwe yon sosyalizasyon egalitè ki ta ka fè mwayen vyolans yo se tout moun nan sosyete a ki gen aksè ak yo epi ki kapab itilize yo. Lè sa nou pa t ap reprezante yon moun swa kòm fò, swa kòm fèb paske nenpòt moun ka sibi vyolans epi nenpòt moun ka fò, nenpòt moun ka fèb sa depann de sitiyasyon an. Donk se t ap revize ansanm nòm ak valè kèk enstitisyon tankou : legliz, fanmi, elt. Se sa, chanje tout sosyete a. Mwen kwè sa t ap an favè medam yo. Chanjman : se sa fi yo revandike. Dayè medam feminis yo, yo revandike pou tout moun gen aksè ak tout resous, ni vyolans tou.
Se pou sa tou, mesye yo pa dakò pou yo vyole yo paske mwayen vyolans yo se yo ki genyen l kòm privilèj swa nan lame, lapolis, lajistis; ak 95% se yon gason ki pral jije yo. Tout sistèm nan konstwi nan privilèj gason an. Donk gason yo paka dakò nan sistèm yo konstwi pou yo a, pou yap viktim ladan l. Epi si yo dakò viktim ladan l, se t ap yon mizankesyon sistèm sa. E sa t ap ouvri pòt pou aksepte revandikasyon medam yo paske se sa yo mande. Lè sa a, nenpòt moun ka vyole yon moun. Li t ap nòmal epi lè sa lajistis t ap trete l konsa.
Men si yo vle kenbe privilèj yo, yo pa di yo vyole yo paske se konsekans privilèj yo ki fè yo paka di sa. Paske se yo ki gen tout privilèj yo depi yo tou piti, lè ti gason an fèt yo kòmanse mare l pi di paske yo di se fòs. Li pral kòmanse gen manchèt la lakay la, tifi a p ap gen aksè ak manchèt la. Si gen yon revolvè lakay la se ti gason an yo pral montre tire. Ti gason an toujou devan paske w ap wè si gen yon bagay ki rive, se li ki pran zam pou li soti devan. Donk se yo ki gen kontwòl apareyaj vyolans lan.
Donk yo paka di ankò yo sibi l. Si sa ta fèt, nou t ap rantre nan yon kad egalite veritab ant tout moun nan sosyete a, ant gason ak fi. Donk sa te ka fèt nan tout domèn yo. Donc c’est un jeu de pouvoir. Mais un jeu en termes de conception d’exercice de pouvoir. Paske mesye yo pral konsidere vyolans lan tankou yon objè yo genyen yo ka egzèse l. Yo panse fi a pa genyen l ditou, sa se konsepsyon pouvwa a. Alòske gen yon konsepsyon ki di pouvwa se yon relasyon sosyal, se yon relasyon enfliyans. Nan nenpòt sikonstans, nan nenpòt kontèks yon moun ka twouve l fò, yon moun ka twouve l fèb. Nan moman sa k fò a ap egzèse vyolans sou fèb la. Premye reprezantasyon pouvwa a jwe an favè gason yo, dezyèm nan l ap mete egalite kote tout moun ka egzèse vyolans lan. Etandone privilèj yo atache ak sa, mesye yo pa dakò. Men se yon ilizyon: fòk yo soti ladan l, men li pwofitab pou yo tou, kòmsi yo alyene, li pwofitab pou mesye yo. Sa ka rive gen youn ki pi fò pase yon lòt. Gen moun ki prepare tou, men sa pa gen anyen pou l wè ak sèks. Sa depan de edikasyon, de pakou, de pèsonalite. Donk yon tifi ka fè l, menm si n pa dakò sosyete a se sou sa l bati. Nou gen ilizyon gen yon gwoup moun ki gen tout fòs yo, tout privilèj yo nan men yo, lè sa chak yo vyole yon ti gason, paran l ap kache l paske nan tèt nou ki di fòs, di gason.
EA : Si w t ap gen yon dènye mo, kisa l t ap ye ?
Sosyològ anonim : Bon dènye mo a se sòti nan ilizyon ki fè konprann gen kò ki natirèlman fò, gen kò ki natirèlman fèb. Epi pou n pran endividi yo tankou konstwi sosyal, ki konstwi nan kad kèk rapò sosyal tankou : sèks, klas, elt. E nan kad rapò sosyal yo nenpòt kò, nenpòt sèks kapab egzèse vyolans. Epi nenpòt moun ka viktim. Nenpòt moun ka bouwo an fonksyon konsepsyon moun nan paske gen moun ki mwens toleran pase yon lòt. Men konpòtman sa yo pa gen anyen ak wè eske se fi, eske se gason, menm si yo sosyalize tifi a pou l dosil, pou l soumèt epi ti gason an pou l fò. Mwen panse se sòti nan dinamik sa. Sòti nan kad yon sosyete ki baze sou inegalite, sou virilite, sou eksplwatasyon. Epi se sa, mwen panse se ta repanse bagay sa yo menm si li p ap fasil paske se bagay ki etabli depi kèk milenè.
Sòti nan yo se pa konsa, men gen bagay ki ka fèt annatandan si gen ka repete kote gen ti gason k ap sibi vyolans, gen mezi emosyonèl nou ka pran pou trete sa a. Sa vle di kèk mezi tanporè, annantandan nou ka chanje tout sistèm relasyon sosyal yo. Menm jan gen mezi nou pran pou pwoteje fi yo, annatandan yo gen aksè ak tout resous yo, yo gen kapasite pou yo egzèse vyolans egal ak mesye yo. Menm jan tou si gen yon kad kote ti gason an sibi vyolans, mwen panse gen mezi tanporè oubyen emosyonèl nou ka pran pou pwoteje timoun yo oubyen yon moun ki fèb, ki vilnerab. E yon gason ka vilnerab tou. Plizyè rezon ka mete l nan sitiyason vilnerabilite kote yo paka reyaji, elt. Men se aksepte sa tankou l te nòmal, men sa se yon travay ki pou fèt lekòl, nan fanmi. Men sa pa fasil.


text:
Johannes Bach
Johannes Bach ( Wechmar , 26 novanm 1604 - Erfurt , antere 13 me 1673 ) se te yon mizisyen Alman , zansèt Johann Sebastian Bach .
Biyografi
Johannes Bach te pitit Hans Bach . Ti kras li te ye sou lavi l ': li te fè sèt ane nan aprantisaj ak mizisyen Christoph Hoffmann a nan Suhl , byento vin tounen yon mizisyen minisipal nan Erfurt . Soti nan 1636 li te òganis nan Predigerkirche la nan menm vil la.
Li se kounye a li te ye pou motè l ' Unser Leben ist ein Schatten , pou sis vwa, Sei nun wieder zufrieden , pou uit vwa, ak aria Weint nicht urn meinen Tod a , pou kat ou ak bas continuo .
Li te gen twa pitit:
- Johannes kretyen
- Johann Aegidius
- Johann Nicolaus
Bibliyografi
- Biyografi Johannes Bach , sou bach-cantatas.com . Rekipere 27 me 2013 .


text:
Jwez tenis Naomi Osaka fe listwa pou Japon Samedi nan Nouyok, le li tounen premye fanm Japonez ki janm ranpote tounwa tenis US Open nan.
Viktwa Naomi ranpote sou vedet Amerikenn Serena Williams la — non selman fe fyete Japon, men tou Ayiti paske papa li, Leonard Francois se yon Ayisyen. Misye se moun Jacmel. Manman’l se yon Japonez ki rele Tamaki Osaka. Li gen yon se tou, ki rele Mari e ki jwe tenis pwofesyonel menm jan ave'l.
Men Bagay
Sepandan, match la pat dewoule san pale anpil. Abit la te wetire youn nan pwen Serena yo apre li te akize’l deske li tap triche paske antrene li, ki tap obseve match la ak spektate yo, tap ba’l konsey.
Sa te vekse Serena - ki reponn abit la ke li pa janm triche nan vi’l e ke li ta pito pedi match la pase li triche.
Mamzel te vekse abit la pi plis — le li te frape raket tenis li sou teren an, epi vinn re-soulve keston triche a ak misye. Apre sa li te akize’l de vole. Abit la deside apre sa pou'l bay Naomi yon match suplemante kom punisyon pou Serena nan dezyem set la. Serena pa janm reprann ni.
Naomi limenm te rete kalm, e li te kontinye jwe meye tenis li, jis tan li rive ranpote set la, e match la - 6-2, 6-4 — pou’l pran koup la.
Akolad ak kritik
Manman’l se premye moun ki te felisite Naomi. Papa’l limenm pat chita bo kote manman’l paske misye gen twop anksyete le pitit li ap jwe -- kidonk li te suiv match la nan yon lot seksyon stad la.
Final féminin US Open nan soulve anpil pale anpil sou Twitter ak Instagram. Fanatik Serena yo plenyen pou di abit la seksis, li rasis, li pa korek.
Men fanatik Naomi yo yomenm, tap selebre ak ke kontan, e yo te kritike le fet ke mamzel patka fete komsadwa akoz tout dram Serena yo.
Prezidan Ayisyen an Jovenel Moise te pami Ayisyen ki te felisite Naomi sou Twitter.
Fanatik Ayisyen yo
Nan stad Arthur Ashe la nan Nouyok, fanatik Ayisyen yo te vole drapo peyi d’Ayiti a ak ke kontan — e yo te félisite jen jwez la ak fanmi’l. Yo pat manke raple nonplis tou ke Naomi se yon Ayisyen-Japonez li ye. Menm si li jwe pou Japon li se fyete Ayiti tou.
An fet nan mwad Oktob ane 2017 la, Naomi t'al vizite Ayiti ak paran li, e li te chante lwanj peyi a. Li te menm rankontre kek jwe Ayisyen, ak responsab Federasyon Ayisyen tenis la.
Rev timoun, reyalite jenes
Naomi Osaka, ki gen 20 an di, rev li sete toujou pou’l jwe kont Serena Williams nan final US Open nan.
Samdi 8 Septanm nan, rev li tounen reyalite.


text:
Ezequiel 12
1 Seyè a pale avè m' ankò, li di m' konsa:
2 -Nonm o! Se nan mitan yon move ras moun ki gen tèt di ou rete la a. Yo gen je, men yo pa wè anyen. Yo gen zòrèy, men yo pa tande anyen, paske se yon move ras moun wòklò ki gen tèt di yo ye.
3 Koulye a, ou menm nonm o! Fè pakèt ou tankou yon moun k'ap kouri pou danje. Pati kite peyi a devan je yo gwo lajounen. W'a fè yo tout wè ou ap pati kite kote ou ye a pou ou ale yon lòt kote ou pa janm konnen! Sa ka fè yo rekonèt jan yo gen tèt di.
4 Gwo lajounen w'a fè pakèt ou pati, pou yo ka wè ou. Lèfini, kite yo wè ou aswè ap soti tankou moun y'ap depòte yo.
5 Antan y'ap gade ou, w'a fè yon twou nan miray la, w'a pase soti ladan l' ansanm ak pakèt ou a.
6 La, devan je yo, w'a mete pakèt la sou zepòl ou, w'a met deyò nan fènwa a. W'a bouche je ou pou ou pa wè kote ou prale. Sa ou pral fè a va sèvi yon siy pou avèti moun pèp Izrayèl yo.
7 Mwen fè tou sa Seyè a te ban mwen lòd fè a. Jou sa a, gwo lajounen, mwen fè pakèt mwen tankou yon moun y'ap depòte ta fè l'. Nan aswè, mwen fè yon twou ak men m' nan miray la, mwen soti nan fènwa a. Antan tout moun la ap gade m', mwen chaje pakèt mwen sou zepòl mwen, m' ale.
8 Nan denmen maten, Seyè a pale avè m' ankò, li di m':
9 -Nonm o! Lè moun pèp Izrayèl yo, move ras moun tèt di sa yo, va mande ou sa w'ap fè la a,
10 w'a di yo: Men mesaj Seyè Bondye sèl Mèt la voye ba yo. Mesaj sa a se va yon avètisman pou chèf lavil Jerizalèm lan ansanm ak pou tout moun pèp Izrayèl ki rete nan lavil la.
11 W'a di yo tou sa ou te fè a, se tankou yon avètisman pou sa ki pral rive yo. Yo pral fè yo prizonye, y'ap depòte yo.
12 Chèf k'ap gouvènen yo a pral mete pakèt li sou zepòl li nan fènwa, l'ap chape kò l' nan yon twou y'a fè nan miray la pou li. L'ap bouche figi l' pou yo pa rekonèt li, li pa menm wè kote l'ap mete pye l'.
13 M'ap voye privye mwen dèyè li, m'ap pran l' ladan l'. Lèfini, m'ap mennen l' lavil Babilòn nan peyi moun Kalde yo. Men, l'ap mouri nan peyi sa a san li p'ap janm wè l' ak je l'.
14 M'ap gaye tout moun ki te avè l' yo, gad pèsonèl li yo ak tout sòlda li yo, y'ap pran kouri nan tout direksyon. Men, m'ap fè lènmi kouri dèyè yo pou touye yo.
15 Lè m'a fin gaye yo tout nan mitan lòt nasyon yo, lè m'a fin simaye yo nan divès peyi etranje, lè sa a, y'a konnen se mwen menm ki Seyè a.
16 Men, m'ap kite de twa ladan yo chape, yo p'ap touye yo nan lagè, yo p'ap mouri nan grangou, ni anba move maladi. Konsa, lè y'a nan mitan lòt nasyon yo, y'a rakonte jan yo te fè bagay ki derespektan, y'a konnen se mwen menm ki Seyè a.
17 Seyè a pale avè m' ankò, li di m' konsa:
18 -Nonm o! Lè w'ap manje, tranble kou fèy bwa. Bwè dlo ou ak kè sote, ak kè sere.
19 W'a di moun peyi a men mesaj Seyè Bondye sèl Mèt la voye bay moun lavil Jerizalèm yo k'ap viv toujou nan peyi a: Y'ap manje ak kè sere, y'ap bwè ak kè sote. Peyi a pral tounen yon savann, p'ap gen anyen ladan l' ankò. Tou sa, akòz mechanste moun k'ap viv ladan l' yo.
20 Yo pral detwi lavil ki plen moun yo. Peyi a ap tounen yon dezè. Lè sa a, y'a konnen se mwen menm ki Seyè a.
21 Seyè a pale avè m' ankò, li di m' konsa:
22 -Nonm o! Poukisa moun pèp Izrayèl yo ap plede repete pawòl sa a: Jou yo ap pase yonn apre lòt, sa yo te di k'ap rive a pa rive?
23 Koulye a, di yo men mesaj Seyè a, Bondye sèl Mèt la, voye ba yo: Mwen pral fè yo sispann repete pawòl sa a. Yo p'ap janm tande l' ankò nan bouch moun pèp Izrayèl yo. Di yo: Men jou a rive. Men sa yo te di ki pou rive a pral rive vre!
24 Nan mitan pèp Izrayèl la, p'ap gen moun k'ap fè vizyon pou twonpe moun ankò, p'ap gen pwofèt pou bay manti.
25 Se mwen menm Seyè a ki pral pale ak yo. Sa m'a di a gen pou l' rive, l'ap rive vre. Tande byen, bann moun wòklò, nou p'ap mouri anvan li rive. Non, se p'ap bagay k'ap pran twòp tan pou li rive. Sa mwen pral di a, m'ap fè l' rive vre. Se mwen menm Seyè ki sèl Mèt la ki di sa.
26 Seyè a pale avè m' ankò, li di m' konsa:
27 -Nonm o! Moun pèp Izrayèl yo ap di vizyon w'ap fè a poko prèt pou l' rive. Mesaj w'ap bay yo, se pa pou yo, y'a gen tan mouri anvan sa ou di a rive.
28 Se poutèt sa, w'a di yo: Men sa Seyè a, Bondye sèl mèt la, voye di yo: Mesaj m'ap bay la p'ap pran tan pou l' rive vre. Pawòl m'ap di a pral rive. Se mwen menm Seyè a, Bondye sèl Mèt la, ki di sa.


text:
Jou 28 oktòb 2020 an, se jounen entènasyonal lang ak kilti kreyòl yo. M vle pwofite fè yon ti rale sou rezon pèsonèl ki te pouse m antre nan pwodui ak vilgarize kontni an kreyòl.
Mwen lanse Kreyonomi Podcast 4 jen 2020. Kidonk li ti bebe toujou. Men li pa yon loray kale nonplis. Li se pitit yon pwojè m kòmanse depi an 2016.
M pa t toujou tizè kreyòl. Tankou anpil Ayisyen ak Ayisyèn ki pase lekòl Ayiti, m te gen plizyè prejije sou lang kreyòl la, malgre m te gen chans suiv yon kou kreyòl lè m te nan Mwayen 2. Si nou ka rele sa yon chans, pou w suiv yon sèl grenn kou kreyòl nan yon peyi kote se sitou kreyòl yo pale. Antouka, pito sa pase malgre sa.
Finalman, se jis lè m pati al etidye Kanada an 2014, m pa konn si se nostalji, m vin kòmanse lage nan ekri an kreyòl. Epi m vin jwenn chans fwote sou Facebook ak lòt moun ki te gen limyè pase m nan lengwistik. Yo fè m reyalize kreyòl la se yon lang tankou tout lang. Yon fwa chèn mantal sa kase nan lespri m, m vin gen yon sèl anvi kominike ak ayisyen parèy mwen an kreyòl. M vin wè tout potansyèl ak richès ki gen nan kreyòl la, jan mesaj la pase litlit. Li pi difisil pou w pran daso lè w ap esplike an kreyòl, paske resous yo tèlman ra e yo tèlman pa t janm eseye aprann ou nan lang manman w lè w te lekòl, ou oblije fè yon ti efò entèlektyèl anplis, ou oblije fè tèt ou travay. Ou pa ka an nik ap resite leson tankou jakorepèt.
Se konsa, an 2016, epòk m t ap suiv yon seri bèl kou nan ekonomi nan Université Laval, m vin gen yon sèl swaf fè moun dekouvri bèlte ekonomi ak lasyans an jeneral, an kreyòl. M vin kreye yon paj Facebook ak yon blòg ki jodi a pote non Kreyonomi. Malgre etid metriz mwen an pa t ban m twòp tan, sa pa t anpeche depi lè a m ap pataje enfòmasyon ak analiz syantifik an kreyòl, sitou nan syans sosyal yo. M pran plezi nan sa. M sitou manyen ekonomi, ekonomi Ayiti, agrikilti ann Ayiti, matematik, men m konn manyen lòt domèn tou.
Se plis pwoblèm tan ki fè m pa manyen plis sijè, m oblije konsantre m sou sa m plis metrize yo.Fòmasyon m nan Agwonomi, ki se youn nan domèn ki fè plis chase kwaze ak lòt disiplin, pèmèt mwen gen ase baz pou m manyen divès domèn, menm si m pa spesyalis ladan yo. Li sifi pou m pran ti tan, fè ti rechèch, koute sa spesyalis domèn nan konn di, epi baton.
Nan Kreyonomi sa m sitou renmen ofri, se esplikasyon ki entuitif, ki montre pa gen anyen ki twò twò konplike nan pwen pou n pa ka konprann ditou. Dezyèm mak fabrik la, dapre m, se lespri kritik, mwen refize pran zannana pou sizàn. M pito pale mwens e si sa m ap di yo kòrèk oswa defandab. Anfen, mwen kwè nan done, nan fè yo ak nan deba syantifik pou chita laverite. Men tank m ap pwogrese ak Kreyonomi, m vin ap dekouvri 2 gwo obstak.
Premyeman, gen moun ki vin ap di m, malgre yo renmen sa m ekri yo, yo pa abitye li tèks konplike oswa abstrè an kreyòl. Yo plis abitye TANDE kreyòl, yo pa fò nan li l. E m konprann yo! Lekòl pa aprann nou li kreyòl. Lekòl fè nou iletre nan pwòp lang nou! Se laraj. Dezyèm obstak la, se paske ekri pran tan e li pi difisil pou ou fè pase yon seri emosyon alekri. Lè w ap pale, vwa w ka transmèt yon seri detay enteresan, li mwens frèt. Nan yon ti kras tan ou ka kouvri yon pil aspè, alòske si te ekri biyè yo te ka twò long. E longè biyè a konn anpeche w antre nan yon seri detay. Se poutèt sa m vin gen lide lanse pòdkas la.
Li te evidan pòdkas sa t ap an kreyòl etandone blòg ki akouche l la te an kreyòl. M itilize kanal pòdkas la ofri m nan 1 fwa chak mwa pou m antre fon nan yon sijè. Pou sijè ki mwens egzijan yo, m kontinye itilize blòg la. Epi tou kanal pòdkas la, ki se tankou yon radyo kote se ou menm k ap chwazi emisyon yo ak kilè w ap koute yo, menm si w pa ta gen entènèt toutan, m panse se yon fòma enteresan ki bay moun k ap koute yo plis libète ak plis pouvwa sou sa y ap koute, kilè epi kòman. Kidonk, men kòman blòg Kreyonomi an vin akouche Kreyonomi Podcast la. Dèyè tout sa, se yon pwojè enfòme moun, louvri je moun yo ak zòrèy yo granmesi lang manman yo ak bon jan analiz epi bon jan sentèz.
Konsènan kontèks sosyal ayisyen m ap pwodui Kreyonomi Podcast la pou li a, m gen enpresyon dènye ane sa yo kreyòl la plis taye banda ladan. Rezo sosyal yo petèt ede nan sa. Kreyòl la pi fasil monte tab kounye a, e se yon bon bagay. Men sa pa dwe fè nou bliye gen anpil prejije ki tenas toujou, tankou koze kreyòl pa yon lang syantifik la, yon pawòl ki pa gen okenn sans, paske pa gen lang pi syantifik pase lòt. Tout lang ase konplèks pou pèmèt moun eksprime sa yo vle di, menm konsèp ki pi abstrè yo e an menm tan okenn lang pa ase rich pou manyen tout nouvo dekouvèt lasyans ap fè, se sa k fè toutan ap gen nouvo mo ki kreye. Souvan limit la se nou, se pa lang nan.
Malgre sa, nou kontinye wè medya ayisyen k ap pwodui kontni pou Ayisyen epi ki chwazi fè sa an franse sèlman (kontrèman ak lespri konstitisyon an ak reyalite sosyal peyi a kote prèske tout moun se kreyòl yo pale). Men yon lis obsèvasyon ak remak mwen fè (m pa fè rechèch sou sa) sou sa ki ka esplike atitid meprizan sa kèk medya ayisyen gen pou kreyòl la.
- mank konpetans nan ekri ak lekti an kreyòl
- konplèks ak move prejije an rapò ak lang kreyòl la
- parès entèlektyèl: li pi fasil pou w itilize refleksyon tou fèt nan lòt lang olye ou chèche eksprime yo an kreyòl oswa pwodui nouvo refleksyon
- piblik medya a sible a, si se yon piblik li konnen ki fè gwo klas oswa gwo etid, kòm n ap viv nan yon kontèks diglosi, tandans lan se ap priyorize franse a
- emisyon ki vize gran piblik la gen tandans an kreyòl. Sa tris, paske anpil nan emisyon oswa kontni sa yo ki an franse a, te ka enterese tout kouch sosyete a si pa t gen baryè lang nan. Baryè lang nan lè sa vin tounen yon fason pou kenbe popilasyon an aleka yon seri deba ki poutan konsène l, li vin tounen yon strateji elitis.
- m anvi di lajan tou. Gen yon valè ekonomik popilasyon an asosye a kreyòl ki pa menm ak sa li asosye a franse a. Kidonk gen posiblite tou pou rezon ekonomik yo jwe. Tankou la, nou ka mande èske popilasyon an t ap vare sou yon seri jounal ki popilè aktyèlman si kontni jounal sa yo te an kreyòl sèlman oswa si pifò te an kreyòl? Kidonk an jeneral direktè medya yo ka antisipe enterè a ka mwens selon lang ki plis itilize a, epi an fonksyon sa chwazi priyorize yon lang sou yon lòt
- pou m fini, m t ap ajoute mank resous ak referans klè pou tabli pi bon estanda nan lang nan e pèmèt moun travay sou li. Tankou, pa gen ase bon diksyonè kreyòl-kreyòl. E Akademi Kreyòl Ayisyen an sanble chita sou wòzèt li toujou, li pa ko livre machandiz la, menm si ta sanble gen ti pwoblèm bidjè tou. Antouka, nou swete si l ap mize nan wout se pou li ka pote bon nouvèl.
Pou m retounen sou eksperyans Kreyonomi ak Kreyonomi Podcast la, pèsonèlman, m ka di wi piblik la byen akeyi pwojè a. M toujou jwenn ankourajman pou travay m ap fè nan lang kreyòl la. Se sa ki enpòtan pou mwen, satisfè moun kontni m yo enterese yo. M konn sijè m manyen yo pa toujou sa ki pi enterese gran piblik la, men m fè tout sa m kapab pou m rann yo enteresan.
Si w ap li biyè sa e ou gen kòmantè oswa sijesyon, pòt mwen louvri byen laj. Pou ane k ap vini an, m swete met plis enèji nan pòdkas la ak tou nan ofri kontni videyo sou Youtube. Kòm mwen poukont mwen e tan m limite anpil, si w ka bay kout men sou yon fòm oswa yon lòt pa ezite. Objektif prensipal mwen nan Kreyonomi se ofri yon espas kote tout koze syantifik (kit li senp kit li wo nivo) ka debat an kreyòl yon fason ki entuitif e ki pale ak moun ki pa fòme nan domèn nan e ki an menm tan ase rich pou enterese sila ki pi konèsè yo. Se yon bèl defi! M vle leve l. Ansanm nou ka leve l.
Bon jounen kreyòl tout moun.


text:
Genyen anpil fason pou yon moun eksplore mizik. Kreyativite pèmèt ou sa. E mwen kwè tou, lè yon atis genyen fasilite pou fè sa, mizik li ka atire e chame plis moun tou.
Mwen soti “Aladeriv” deja sou albòm “Serenade by Gifrants” kote li genyen yon apwòch Jazz. Konnyèa, n ap tande “Aladeriv” sou yon rit konpa ki ajanse.
Men mizisyen yo:
Gifrants, vwa ak gita ritmik, Makarios Césaire sou gita solo, Ronald Félix sou bass, Donald Guillaume sou batri, Jean-Baptiste “Bonga” Gaston sou tanbou. Mwenmenm, Gifrants, fè aranjman mizik sa e anrejistreman sa fèt nan Stidyo Ronald Félix, RF Music Productions an 1998.
To play the media you will need to either update your browser to a recent version or update your Flash plugin.


text:
Enpresyonan foto-reyèl peyizaj nan Big Bend National Park nan Texas. Peyizaj la kouvri pati lwès la nan pak la epi devlope nan lwès Big Bend State Park. Ou ka ale nan ayewopò an nan Terlingua Ranch (1E2) oswa ayewopò an nan Big Bend Ranch State Park (3TE3).
Enpresyonan foto-reyèl peyizaj nan Big Bend National Park nan Texas. Peyizaj la kouvri pati lès nan Big Bend National Park. Rio Grande Valley a ak Borderlands bò solèy leve a nan pak la epi devlope yon ti jan nan Meksik. Ou ka kite Heath Canyon (1XS7) oswa Pitcock Rosillos Mountain Ranch (09TS).
Li kouvri yon total de 3625 km sq. Rezolisyon an nan 1 m / pix pote ou imaj razwa-file menm tou pre tè a. Pi bon te jwi nan operasyon ki ba ak dousman! Epitou gen yon 10 m segondè rezolisyon elevasyon may.
Isit la se yon lòt Alphajet nan koulè yo nan Patwouy la akrobatik an Frans. Modèl sa a te kreye pa ekip AlphaBleuCiel ak fè FSX natif natal pa Bluebear. Enkli ak yon sèl livr, kabin vityèl, son koutim, HUD. Peze kle "mwen" pou aktive lafimen wouj la.
Pa AlphaBleuCiel, JP Bourgeois (Bee Gee), Ed Wells, Philippe Wallaert ak natif natal FSX konvèsyon pa Bluebear


text:
Haiti - Magistrat Wilson Jeudy di se Depute yo ki anpeche peyi a devlope
Tande sa...
Magistra Wilson Jeudy di se Depute yo ki anpeche peyi a devlope.
Yo pa konnen limit pouvwa yo, y ap kokobe majistra yo ki se ajan devlopman peyi a. Sanble se pè depite a pè pou majistra a pa pran plas li lè manda l fini.
Magistrat Wilson fe deklarasyon sa nan yon atik ke Vant Bef info te plibliye kote yo te pake ak 3 magistrat sou problem kolectivite teritoryal yo ak pwoblem desantralizasyon ki anpeche peyi a devlope tou bon vre. Wap jwewn link pou atik saa nan atik prinsipal nou an ki an angle a.
Kisa w panse?
Related Article:
Haitian Deputes accused of being the bottlenecks obstructing Haiti's development
Without decentralization, a poor country like Haiti can not develop. It's that simple but with Haitian lawmakers who either don't know or refuse to...


text:
PHOTO: Haiti - Wout anwo, Wout anba sou Autoroute De Delmas a ap Vanse...
Gade photo saa...: Delmas Haiti - Wout anwo, Wout anba ki sou Autoroute De Delmas nan kafou Boulevard Toussaint Louverture (Kafou Aeroport) a ap vanse... Baz wout la fini konstwi, Men machinn ap depoze wout awo a wi laa... Tòl wouj saa pwal ateri... LOL...
Rayi chien, di dan-l blan, se premye fwa an Haiti ke nou pwal geyen wout anwo wout anba...
Photo saa se A. H. Mezilus ki te poste li sou Facebook...
Kisa-w panse de sa?
Kite yon mesaj
Read more about Delmas Haiti, Newsletter, Haiti Photo Stories
All Comments (7)
Michel Martelly 2020 one thing i regret is that when we finally found a good president like Martelly he should able to elected again
So now my bigger question is who will take
Bravo Marthelly.
your name will be remember by the realisation of this
Gen anpil peyi se konsa boujwa salòp yo melanje ak intènasyonal la toujou vle pou yon fè bèl wout bèl building pou yo kab roule gro mak machine e rete nan gro chanmòt lè malere menm toujou ab manje van. Gade Panama, Philippines, Porto Rico elatriye.
Peyi sa yo bèl men ou pakab viv byen siw pa gen nan menw paske kòb wap fè yo pa rantre nan lojik pou yon nèg viv.
So poum diw zanmi, pèp la nan mizè gran gou cheman elatriye.
Sé bagay sa yo ki intérésé-m,
koko-rate ap krazé Haïti dépi nan ginen rivé jiska 2010; nou pat ka wè sa puiské Bondyé wè nou-men'm krétyen nap plédé priyé pou Haïti vi-n miyò, Bondyé papa nou ki nan syèl la té oblijé démoli prèské tout vyé mazi kay yo nan Haïti 12 Janvier/2010; pou édé nou-min'm krétyen lévé défi a, pou rékonstwi Haïti kòrèkteman.
Piga gran manjé yo konpran ké Haïti sé yon gateau pou tout mou-n vi-n pran yon mòso, ké pou chak 4 ans yon nouvo Prézidan ap vi-n kontinyé sousé sang pèp Haitien, plen pòche al chita nan yon kwen plen trip yo diri ak pois ak fanmi yo ak zanmi yo san yo pa fè anyin pou Haïti e kité pèp la nan grangou.
president Michel Martelly you're the best of the best of some presidents.God will bless you to continue your dreams for Haiti.Therefore, noones else does it keep doing the good work for our country.
Yo pap rinmin wou paske wap fe developman Haitian se Ti
Menm le w rayi chen an, di dan l blanch.
Epi proveb gran-moun yo di, bat men ankouraje
Konpliman pou gouvènman mateli lamòt la mwen swete bondye kenbe vi mesye
Hot Haiti Topics
Haiti Photo Stories
New Haiti Topics
Recently Updated Content
Leave a ReplyName (required) E-mail (required, will not be published)
» »


text:
Grenadye ALASO,Grenadye ALASO,Grenadye ALASO!!!1 min read
Peyi a pran twop zoklo
Li pran twop kou nan do
Sistèm sa Dwe kaba
Nou di non ak 3ème vwa
2019 pa 2004
Kat sa pap mal bat
Leve kanpe lan 2019
Dèyè ni 6 ni 9
Yo tou 2 kochi
Yo se tyoul, yo koronpi
Men boujwa santi
Kominote entènasyonal malfini
Petrojounalis
Petropolis
Petroatis
Yon Lajan yo tout gagote
Yon Lajan ke enpe sere
Yon Lajan ki pako fin manje
Jodia nou wè lapolis se bwa ame
gen tou kap fè mouvman pou grenn diri
Yon bann gagotè ak visye
jodia peyi a leve kanpe
Fok sistèm lan kraze
TABOULARAZA
Non ak 3ème vwa
Non ak jounalis kap fè dilatwa
Aba Legliz ak relijyon
Yo se bwat koripsyon
Kap ride NÈG fè divèsyon
leve kanpe…Revolisyon
Podyab AYITI ak kèk moun ou wè ki devan nan batay…
Veye yo tou
Eske se pa moun ki konn chimen semityè ki ta dwe pote tèt sèkèy?
Eske se moun ki konn chimen an kap gide nou vre?
Pafwa ou konn ap swiv epi ou wè nou tankou yon timoun chikata kap trennen yon popetwèl…
Nou bezwen moun tout bon, nou bezwen ranvèse sistèm lan.
Taboularaza…
Michel SABY…
le 6 octobre 2020
tous droits réservés
le tout au pluriel magazine.
nous sommes vos yeux et vos oreilles…