text:
Sunday, June 25, 2006
NOVELA 1: JERICHO
©Dev Virahsawmy
All rights reserved
Dan Jericho routinn pe donn bal, labitid swiv labitid san fatig. Sak sitwayin, san get divan-deryer, pe tras so lazourne ek so aswar kouma so gran-dimoun avan li. Lavi ti koumsa, pou res koumsa, pou toultan koumsa. Tourn ki vir, vir ki tourn. Dan bann diferan kartie lavi pe deroule vadire lasesres pa ekziste. Bann lider politik ek relizie zot mesaz ti finn bien pase. Fer koumadir problem la pa ekziste e problem la par fors pou bizin fonn. Sa prinsip la ti finn vinn enn komannman. Per-fondater lavil Jericho ti kontan dir ki ena enn bondie spesial pou Jericho e depi sa lepok la bann Jerichon ek Jerichonn persiade ki zot lavil ti servi kouma model pou konstrir paradi.
Jericho so fas lwes ti tom lor lamer e so lepor natirel ti, depi so kreasion, donn li enn gran linportans stratezik ek politik. Non selman komers dan larezion ti oblize pas par Por-Jericho me so larad natirel ti amenn devlopman enn santie naval bien prosper. Long lakot disab blan de kote larad ti vinn enn lanplasman ideal pou lindistri tourism. Kan ou get lamer apartir later, ou ledo tourne ar Montagn Pous, agos ti ena lakot Albion e adrwat lakot Azur. Toulede landrwa ti bien devlope par zot propriyeter, bann Euro-Kreol, desandan bann premie pionie ki ti vinn pou etablir lor sa bout later lor kontinan Lafrik. Lor so flan nor ek sid later fertil ti amenn devlopman lagrikiltir ki ziska ler ti pe nouri enn popilasion ki pa tro kwar dan famili-planing. Kote les se aryer-pei Jericho ki ranpe atraver lafore ziska latet Montagn Pous - skilptir taye par lapli, letan ek divan, ki rapel bann Jerichon/nn, san ki zot tro konpran, pouvwar ek bote lanatir - ki depi dan niaz get dimoun anba lor laplenn ek laplaz ar kiryozite ek konpasion.
Depi premie abitasion, listwar ti fini depoz dan later Jericho semans enn kiltir ki ti pou raport bann fri dou-amer. Bann premie anset Euro-Kreol ki ti kit Lerop, ti vinn zet baz lor nouvo later pou diferan rezon - biznes anfayit, gou lavantir, dezir koumans enn nouvo lavi, lafreyer revolision, nesesite enn plas pou kasiet dan enn ti-kwin lesiel ble antoure ar ouragan … Ler larad natirel akeyir zot ar so de long riban laplaz dore de kote, proteze par brizan, zot ti sir ki zot ti finn zwenn zot prop Terre-Promise. Lespas, resours natirel ek enn klima dou ti tann lame avek promes enn bon lavi. Me de kiksoz ti manke. Fam ek travayer. Kan ena enn fam pou sak dis zom sa li enn reset pou katastrof. Premie demars bann anset Euro-Kreol se fer vinn sex-worker pou deblok lerin bann zom e ankouraz bann nouvo pionie amenn zot fam ar zot. Deziem demars se aste esklav pou fer travay dan lakaz ek dan karo. Sa lepok la komers esklav ti bien devlope grasa konplisite bann sef tribi Afrikin ki zotmem ti pratik esklavaz. Li ti bien fasil gagn kargezon esklav - zom ek fam - depi aryer-pei, lwin-lwin lot kote Montagn Pous dan vale Mozanbik.
Zistwar dou-amer ti koumanse. Lintelizans imen kouma enn artis ti koumans fer dezord ekolozik vinn zardin botanik e anmemtan kas lekilib frazil ki tini bann mayon dan lasenn lavi; travayer-esklav touy lekor dan kiltir fernwar me anmemtan sem lagrin nouvo lavi; lor dra plin ar tas dezir feros e lapeti rans san souvenir, parfwa enn reyon lamour pers enn trou dan niaz; parfwa enn zanfan ne e so sourir kabos reflex routinn; viol ek violans fons bann fam dan pli gran dezespwar me parfwa nesans forse vinn enn ti-pon frazil kot ton kler ek ton fonse melanze. Anmemtan nians kouler lapo koumans vinn enn kalifikasion pou vinn sef, sou-sef, sou-sou-sef, pa-sef-ditou me zame gran-sef parski gran-sef so pozision li gouverne par eredite, pirte disan, propriyete ek komannman Siprem. Paret ki Bondie ti dakor ar sa aranzman la, dapre bann gran panser-pret sa lepok la.
Enn zour enn gran teorisien ekonomiko-polititik fer enn gran dekouvert: enn esklav ordiner prodir mwins ki enn esklav salarye. Bizin aboli esklavaz ordiner e ranplas li par esklavaz salarye. Jericho kas an de kan: kan klasik ek kan modern. Lor kouto kan modern gagne e bann esklav ordiner gagn drwa swazir ant travay pou enn saler ousa vinn indepandan. Bann ki swazir esklavaz salarye al res dan depandans lor lakot Albion ek Azur e bann ki swazir lindepandans al res lor balizaz lavil kot lipie Montagn Pous zis kot lafore ek sivilizasion Jericho, kouma de kalipa, ti pe lite, sakenn pou kas konte lotla. Se la ki bann Afro-Kreol ti koumans regroupe pou konstrir enn lot kalite lavi, enn kiltir diferan ar kiltir lakot, larad ousa karo. Dan koumansman zot ti fer detrwa erer ki ti ralanti zot lamars me bien-bien vit zot lang, lamizik, ladans, lakwizinn e zot instin natirel ki fer lavi vinn enn fet koumans rant dan kiltir zeneral.
Akoz so pozision zeografik, politik ek stratezik Jericho kontinie devlope e mindev koumans manke. Bizin esklav salarye pou travay dan lizinn, dan karo, dan lakaz gran-sef, sef ek sou-sef. Dan vale Ganga lavi ti amer e enn bon kantite Gangawa aksepte pou sey gagn lavi dan enn lot pei olie pil anplas e manz margoz.
Zot vinn Jericho dan bann sitiasion parfwa inimin me erezman pou zot, bien vit bann lider efikas koumans lev latet, organiz zot e kanaliz zot lenerzi ver enn devlopman dirab. Zot ranz zot koloni dan lenor ek lesid ant lavil ek karo. Sa bann Indo-Kreol la, parski zot bann lider ti konpran linportans organizasion ek ledikasion, ti reysi evit bann erer ki bann Afro-Kreol ti fer. Bien vit zot pouvwar dan sosiete ti grandi. Bizin rekonet osi ki zot nomb ti zwe dan zot faver. Anplis zot ti fer lekonomi parski zot ti panse ki enn zour pa enn zour zot ti pou retourn dan vale Ganga ar enn ti-fortinn pou fini bien zot vie zour. Amizir letan pase zot ti koumans konpran ki zot nouvo pei boukou pli bon ki zot pei dorizinn; ki lavi dan Jericho ti pe permet zot gagn meyer devlopman ki dan vale Ganga kot lafaminn ek diskriminasion kont intousab ti pe fer maja. Anplis bann Euro-Kreol ti met anmars enn dinamik ekonomik ki ti permet investisman profitab dan ti komers ek plantasion. Kas ki ti ramase pou retourn dan vale Ganga vit-vit ti investi pou aste later, ranz enn lakaz, ouver ti-biznes e plitar pou pran kontrol pouvwar politik. Dousma-dousma lespri koumans idealiz memwar vale Ganga, arondi bann langl ek bann rebor e zimaz lepase koumans sanze. Lepase vinn fitir-plis-ki-parfe kot bann ero pou retrouv lape apre pasaz dan tinel soufrans e anmemtan fantasm vinn enn garanti ki idantite ansestral pa pou disparet e pirte zenetik fabrike pa pou gate.
Parkont malsans swiv bann Afro-Kreol. Enn kote bann lider tanporel ki lev latet, ti motive par dezir profon pou gagn enn ti-lonbraz lor laplaz Albion ousa Azur anba pie ki ena rasinn eropein. Bann lider spiritiel ti dimann zot soumet net divan enn Sef Siprem ki ena seve blon ek lizie ble. Sak zenerasion amenn nouvo zimaz, nouvo vizaz ki ti met menot dan zot lespri e efas zot memwar. Ar letan zot koloni ti vinn enn geto. Zot nepli ti trouv pli lwin ki lakot Albion ek Azur. Parfwa zot rev zwisans gran-sef, parfwa zot koler eklate kouma volkan e souvan zot pran sime otodestriksion.
Letan deroule e dousma-dousma rasio zom/fam gagn lekilib me relasion ant de sex pa ti ameliore. Bann Jerichon ti konsider fam kouma enn sex-worker san saler e enn masinn pou fer ti-baba e mazorite bann Jerichonn, malerezman ti trouv sa normal. Zot ti pe aksepte zot destin pou enn bouse manze.
Depi premie abitasion, ti fini met dan later semans divizion ek konfli e pli for fer dominer ar pli feb. Gran-sef fwet ti-sef, ti-sef fwet san-pouvwar, san-pouvwar fwet lisien, zom fwet fam. Seki pli tris, bann ki ti anba yer, kouma zot mont lao fwet bann ki ti finn res anba mem si yer zot ti pe gagn kout fwet ansam. Vir ki tourn, tourn ki vir? Pa totalman. Parfwa san atann, enn evennman parsi, enn lot parla donn sok e dan siklonn enn ti-lalimier alime.
Li rapel san zefor enn gramatin, boner, kan sakristin legliz Sacré-Coeur vinn tap laport kouvan ki li ti pe dirize, enn ti tant bazar dan lame. Dan tant la ti ena enn ti-bout bonom ki ti pe kriye parski li ti fin. Sakristin la ti rakonte kouma boner gramatin li ti trouv tant la lor peron legliz e kouma pret ki responsab parwas la ti fini sorti pou al donn dernie sakreman enn dimoun bien malad, li ti vinn rod sekour kote kouvan. Ser Charite ti fouy dan panie la pou gete si ena kik linformasion lor ti-baba la. Paran ki ti abandonn ti-baba la pa ti ole kit okenn tras, mempa enn nom. Ser Charité ti anvi apel li Moïse me apre reflexion li desid pou apel li Martin King.
Grasa Martin, Ser Charite ti reysi viv foul-foul so promes relizie ek so instin maternel anmemtan, ti permet li met dan enn kwin konfortab so memwar, enn boyfrenn ki ti mor zenn dan enn aksidan; sey bliye dezir pou donn nesans enn ti baba, fri so lamour. Apre bann larm dezespwar, so lafwa ti koumans dikte li enn lot rezonnman. Maler ki ti tom lor li kouma loraz ti enn tes pou get profonder so lafwa, pou donn li posibilite met so lavi net dan lame Bondie, pou vinn instriman sarite lesiel. Aster li realize ki so lamour pou so boyfrenn Indo-Kreol ti pou absorb tou so lenerzi. Ti pou ena bien tigit plas pou servi Bondie. So intwision ti korek. Li pa ti fer sakrifis dan vid. Enn gramatin bien boner enn ti baba ti rant dan so lavi kouma enn rekonpans pou so devosion. Dan fon so nam li kone ki ti baba lor peron ti enn kado Bondie pa zis pou li me pou lezot ki bien bizin enn koudme pou travers siklonn. Ler seremoni fini, Martin King vinn ver li, poz so lalev lor so fron kouma enn garson ki pe dir mersi so mama e Ser Charite mazinn Petit Jesus, frazil dan lekiri me ki enn zour pou gagn laviktwar lor lamor e pou sem lesperans ek lamour dan leker limanite. Sa ti-baba frel-frel, frazil-frazil ti finn fini gagn trant-an e ti pe koumans so saserdos. Fierte reliziez ek mama melanze pou gonfle so leker.
Pandan tousaletan la enn lot per lizie ti pe fixe Martin King. Kamini, enn zenn fam vinnset-an apepre, ti pe asize dan fon katedral. Li ti parmi bann invite spesial Martin King ki rapel devosion ar lakel Kamini, ners dan Lopital Santral, ti okip li ena detrwa zan desela kan li ti tom malad. Sa lepok la Martin King ti fek rant seminer. So brons ti frazil e li ti asmatik. Malgre so andikap li ti ena enn kapasite travay enorm. Kamini rapel bien sa swar kan ti amenn li lopital akoz enn kriz lasm egi. Ler li ti trouv li pou lapremier fwa Kamini ti gagn enn sok. Vadire li ti retrouv so papa kan li ti dan leral. Telman zot ti resanble. Sof ki so papa ti inpe pli gro. Extra sa resanblans la.
Martin ti enn bon pasian e kouma li ti degaze inpe, vit-vit so lespri komik ti pran labar. Li ti toultan ena enn ti mo ki fer sourir ousa riye. Dan sa sans la li ti kontrer papa Kamini ki ti enn bouder ki ti riye zis kan li ti tap detrwa grog ousa kan li ti trouv bon manze lor latab.
Depi sa zour la Kamini ti interese ar li, pa kouma enn fam interese ar enn zom parski Kamini pa ti interese ar bann ti boug setif-setif. Dayer li ti ena so boyfrenn, enn atlet ki diriz enn jim e li kontan kan so gro lebra miskle antour li e lev li anler. Dan lizie Martin King ti ena enn bonte, enn douser ki pran so nouritir dan profonder zenerozite, koumadir li inkapab fer dimal enn mous. Me anmemtan so regar ti montre enn fermte ek enn intansite ki fer boukou dimoun bes lizie kan li fixe zot. Lafors so lizie ti kapav paret kouma enn anbision for pou montre seki li kapav fer, pou pran revans ar lavi ki ti finn fer li sibir boukou imiliasion. Kan sa panse la travers so lespri enn vwal nwar blok so lelan. Enn fraksion segonn. Me bien vit panse pozitif repran labar.
Kamini ti gagn linpresion ki ena enn konfli dan so nam. Konfli ant pardon ek vanzans? Konfli ant done ek pran? Pa kone!
Enn prezans kas so reflexion. Martin King dan so linz sivil ti pe dibout pre kot li. Katedral vid. Depi lontan seremoni la ti finn fini.
- ' To pe vini tanto?'
- ' Kotsa?'
- 'Mo pa ti dir twa lor telefonn?'
- 'Pa kwar mo'nn bliye. Mo kouma enn zombi zordi. Mo'nn fer trwa sift enn deryer lot. Mank ners. Pa fasil mo dir twa. Minis zaze enn ta. Bann vakans pa pe ranpli. …Bon nou sanz paz. Peyna nanye mo kapav fer?'
- ' Mo bann nouvo parwasien pe okip tou. Nou zwenn tanto.'
- ' Wi! Tanto!'
Levek ti finn donn li responsabilite parwas St Antoine dan leker kartie Afro-Kreol laba kot lipie Montagn Pous e komite parwas ti finn desid pou organiz enn fet pou akeyir li. Kamini ti sir ki Martin King pou fer enn bon travay. Li pou dan so pla. Dan parwas St Antoine zot ena enn fason bien spesial selebre lames. Vie tradision Euro-Kreol ti finn fini mont lor pie. Bann fidel, malgre rezistans lotorite dan enn premie tan, ti finn fer bann transformasion pou ki pratik relizion ek kiltir popiler mars lame dan lame. Saler imin ti finn ranplas frwader ortodox.
Fet ki komite parwas St Antoine ti organize ti enn gran sikse. Premie fwa dan so lavi Kamini ti santi ki enn nouvo mannyer viv li pa zis enn rev dan limaziner poet me enn realite ki dimoun pli dan pins pe deza koumans viv. Sami, so boyfrenn, ki bien sinik normalman ti les lanbians sarye li lor lezel lamizik ek partaz.
Tou dimoun ti okipe, tou dimoun ti pe amize apart enn madam anviron sinkant an me ki paret boukou pli vie. Dimoun dir so latet pa ti bon. Pandan tout lasware li ti asiz dan enn kwin. Kot so lipie ti ena enn ti tant bazar ar enn ta sifon andan. Tanzantan li ti fouy dan tant la, tat-tat sipa ki'ete, fer enn sourir, enn sourir ki fer so lizie fikse dan vid. Lerla dan so lizie, pou enn fraksion segonn, ti ena enn zekler laenn. Kamini gagn sok. Li ti'nn deza trouv sa regar la kikpar.
Dimoun dan landrwa apel li Loryann e personn pa paret konn gransoz lor li. Parsi-parla Kamini gagn tipti bout linformasion, sey konekte zot pou gagn enn ti konpran. Li paret ki ler li ti zanfan li ti grandi dan lenor Jericho lor balizaz enn kartie Indo-Kreol e li ek enn zenn Indo-Kreol ti viv ansam ziska li ti tom ansint. Kouma li gagn sa nouvel la lemesan zennom fonn. Ki ti arive apre, personn pa ti bien kone. Li ti fer zet baba la? Li ti fer enn pert? Enn kiksoz kler. Depi sa lepok la so latet ti savire.
Kamini get-get li tanzantan dan so ti kwin, li ek so tant bazar plin ar sifon. Bann dimoun dan parwas St Antoine ti donn li enn ti kwin pou viv, ti okip li e pa ti les Minister Sekirite Sosial al met li dan lazil.
Seswar ti tour lafami Baroda pou resevwar.
Nann ti enn Indo-Kreol ki pa ti pratik okenn relizion malgre ki li ti kwar dan Bondie. Par kont Fatma ti sorti dan enn fami Mizilman bien ortodox. Zot ti zwenn dan kolez kot Nann ti profeser Matematik ek Fatma ti profeser literatir. Bien vit enn lamour pasione e profon ti devlope ant zot e ler zot ti desid pou marye lerla zot ti dekouver ki kantite konfli, tansion ek violans ti pe dormi anba lasann. Sel solision se ilop e fer enn ti maryaz sivil kasiet-kasiet an prezans enn ti group kamwad ki ti donn zot foul soutien. Pou Nann pa ti ena okenn problem me Fatma so leker ti bien blese par ostilite so paran, par intolerans bann responsab relizie ki ti ekzize ki Nann vinn Mizilman. Parski zot lamour ti bien for zot ti kapav fer fas enn sosiete ki pa ti ankor pare pou aksepte dimoun ki pans diferaman. Ziska ler souvan Fatma poz limem kestion si sosiete enn zour pou vremem vinn inpe pli toleran.
Nann ek Fatma ti aste enn lakaz lor balizaz ant rezion rezidansiel dan lenor Jericho ek rezion agrikol. Dan zot lakour zot ti konstrir enn ti orl dan lekel Nann ti pe donn leson e kot ti pe fer renion komite kartie. Zot ti swazir pou viv dan lakrwaze kot plizier kouran traverse e zot ti ena volonte pou navige malgre difikilte. Zot ti prefer sa ki enn lavi kot zot oblize abandonn zot ideal ki baze lor lamour ek liberte. Parfwa Fatma ti pe montre bann sign ki li trouv tousa fatigan me pa Nann. Sa pa vedir ki Nann ti pli for. Nann ti konn bliye problem, bes latet, fons dan nouvo aktivite. Par kont Fatma ki ti ena enn gran lafors karakter, pa ti kontan zwe bliye; li ti alez selman kan li ti konpran enn problem net, san fos lizour. Akoz sa, malgre so sourir akeyan ek so konpreansion, tanzantan enn niaz kasiet briyans so lalimier. Kan sa arive Nann prefer al kasiet deryer so lagazet.
Sa swar la zot ti pe resevwar. Kan Nann ek Fatma resevwar zot donn zot tou.
Ler bann invite ti pre pou koumans arive tou ti finn fini pare; Manann, zot ti garson sink-an ti finn fini manze e ti pe zwe dan salon. Telefonn sone. Nann get so mont. 7.30 p.m. Sirman Jean-Claude sa. Wi, limem sa. Li telefone ler ki li ti bizin arive pou dir ki li pe sorti aster. So normal sa. Jean-Claude de Caprinin ti enn dimoun bien spesial; pa ti ena so segon. Li ti enn Euro-Kreol ki ti erit enn leritaz imans lor lakot Azur - terin, vila, biznes dan lotelri. Li ti kapav servi so larises pou grandi so lanpir par maryaz ek lalians finansier. Me li ti ole montre ki kapav viv otreman san bangol so leritaz. Tou dimoun ti dakor ki li ti reysi. Bann konservater ti per tansion so demars vinn enn lepidemi, bann progresis ti konsider li kouma zot port-drapo. Me ti ena osi ki ti kwar ki so demars pa ti sinser me ti plito demagozik parski de Caprinin ti ena enn gran anbision pou Jericho kikfwa ek pou limem sirman.
Enn zour nouvel fane kouma dife dan karo kann sek ki Jean-Claude de Caprinin ti desid pou marye ar enn zenn vev, Kamomi, ki ti pe travay dan lotel kot misie la ti aksioner prinsipal. Madam la ti pe travay kouma weytres. So mari ti mor dan enn aksidan. Li ti ena de zanfan. Apre zot maryaz koup de Caprinin ti adopte trwa zanfan abandone. Mem bann non ki zot ti donn sa bann zanfan la (Ram, Shakti, Koy-Koy) ti kouma enn provokasion sirtou pou bann Euro-Kreol konservater ki ti per ek mepriz li plis ki tou lezot. Me li li pa ti pran zot kont, ni frekant zot. Li ti swazir so prop serk kamwad, dimoun pou ki li ti ena afeksion e ar ki li ti santi li ena afinite.
Pandan ki Nann ti pe koz lor telefonn, sonet sone. Li dimann Manann, so ti garson, al ouver laport. Bann invite ti pe koumans vini. Fatma desann pou ed so mari akeyir zot.
Kouma Aziz arive Manann galoupe, al sot lor so likou. Li kone ki Aziz, sak fwa ki li vini, amenn enn ti kado pou li. Li ti enn avoka ki ti konn boukou sikse dan so zenes kan li ti pe defann bann viktim drwa-de-lom - viktim persekision, represion, britalite polisier. Me amizir letan ti pase li ti koumans pran konsians ki bann ki ti pe vinn get li pou ki li defann zot gratis ti pe al get lezot avoka pou bann kees kot ti ena lamone pou gagne. Sa ti enn pikan ki ti tas dan so lagorz. Pli tar kan so fam, Aziza, ti vinn ziz lakour siprem, li ti pran desizion ki li pou aret plede an kour, fer inpe konnseltennsi, donn detrwa lektcher e devwe laplipar so letan pou ekrir, so veritab pasion. Pou seswar, par exanp, li ti finn amenn enn tex pou dimann Kamomi santé.
Kamomi ti ena enn zoli lavwa. Dayer se inpe so lavwa ki ti fer Jean-Claude grene. Jean-Claude de Caprinin ti rakont zot enn fwa kimannyer enn zour dan fet findane dan lotel, lorkes ti dimann li sant enn sante. Okoumansman li ti refize me lorkes ek piblik ti telman insiste ki finalman so patron direk ti bizin intervenir pou dimann li rann enn servis fer dimoun plezir. Timidman li pran enn lagitar, al dibout divan mikro, koumans sante. Enn revelasion. Aplodisman. Bis. Emerveye, Jean-Claude dir Jeneral Manejer lotel ki li ti pou kontan fer so konesans. Zordi zot mari ek fam.
- Manann, les Tonton Aziz repoz inpe. Depi li'nn vini to pa finn larg li ditou.
- Me non Fatma. Limem mo ti doz serom.
Figir Aziza ti sanze, ti vinn inpe tris pou detrwa segonn. Apre, tou ti revinn normal. Aziz ek Aziza ti finn fini aksepte lide ki zot pa pou ena zanfan boner dan zot lavi maryaz. Dan koumansman zot ti desid pratik famili-planing parski zot ti anvi prepar bien larive zot baba. Enn zour, san okenn rezon, lor deziem lane maryaz, Aziza dir Aziz ki li anvi enn ti baba aster. Zet pilil. Me pa nanye mem. Sak mwa kan ti ler pou li gagn so reg tansion monte. Ler reg vini depresion swiv. Enn gramatin, apre enn ti peryod stabilite, ar enn gran sourir Aziza ti anons li ki li kwar ki li ansint. Ler Aziz dir li si li'nn fer enn tes groses, li dir so mari ki li pa kwar ki sa neseser pou lemoman. Dousma-dousma so lekor koumans sanz form. Aziz trouve ki so fam ti pe vinn pli zoli. Normal! Li ti regagn konfians dan limem. Lor trwaziem mwa, dapre zot kont, zot ti al get enn zinekolog, meyer ki ti ena dan Jericho. Ler li ti koumans konsilte Aziza, so figir ti montre enn ti tras sirpriz ek etonnman me kouma tou bann bon profesionel, zinekolog la ti konn kouver so santiman. Pli tar pandan ki Aziza ti pe abiye li fer enn ti sign Aziz pou swiv li dan so biro. Groses nervez. Kouma pou dir sa Aziza?
- Manann, finn ler pou to al dodo, mo koko! Bann invite pe gagn fin.
- Pa pe gagn somey, papa.
- Nou'al dan to lasam. Mo pou rakont twa enn nouvo zistwar.
- Ale rait!
- Eskiz mwa vouzot. See you anon. Dir bonswar tou dimoun.
- Bonswar tou dimoun.
- Donn mama enn ti dou, mo gate.
- Bonswar mama siro. See you anon. Eh 'Pa! Ki vedir sa?
- Dimann to mama dime gramatin. Li ki exper dan Shakespeare.
Pandan ki Nann ti pe okip Manann, Fatma get enn kou si tou bann invite, bann DDT, ti korek. Ver Dr Siram Ratnam ti vid. Siram ek so boyfrenn bwar divin rouz. Fatma plin zot ver, pas enn pla gajak, al asiz ant zot de. Fatma ti ena enn afeksion spesial pou Siram ek Ayoun ki ti finn desid pou viv zot sexialite diferan ar boukou natirel, san konplex. Li pa konpran kifer me dan zot prezans li ti santi li an sekirite, vadire zot konpran natirelman santiman profon enn fam, angwas feminin.
- 'Koumadir lapli pa'le tonbe ditou' Fatma dir.
- 'Ayoun pa fer ase lapriyer, akoz samem' Siram azoute.
- 'Si ekout nou bann dirizan' Ayoun dir, 'Jericho ti bizin vinn enn gran pagod, enn gran katedral, enn gran shivala ek enn gran kovil anmemtan.'
- 'Koz ar to Premie Minis, Ayoun.'
- 'Fatma, enn pert-tan. Plis nou bann politisien perdi pie plis bann lider obskirantis ogmant presion lor zot ziska ki diskour relizie ek politik koumans resanble.'
- 'To enn depite Ayoun.'
- 'Pa pou lontan.'
- 'Si tou bann ki kapav bar zot dekouraze ki pou ariv nou pei? Fondamantalis pran partou.'
- 'Mo'nn fatige al kont kouran.'
- 'Zot finn tann dernie nouvel? Sa verminn Dharam Raj finn reysi pran sou so kontrol asosiasion pli inportan bann Indo-Kreol', Siram dir. 'Aster li pou fors gouvernman vot bann lalwa pou konsolid pouvwar Indo-Kreol e anmemtan krez fose ant bann diferan etni.'
- 'Bann depite kouma Ayoun pa kapav fer nanye pou anpes sa?'
- 'To trouve Fatma, lontan mo ti kwar ki Premie Minis ti kont tousa me so lame anba ros. Fos! Mouvman fanatik zwe dan so faver, li ankouraz li, itiliz li anba-anba. Se sa laverite. Me li enn koulev ki konn zwe so fim. Parkont mo pa dakor ki Dharam Raj enn verminn. Grasa li, bann notab Indo-Kreol iltra-konservater finn zwenn tase.' Ayoun explike.
- 'Mo pa bien konpran zot bann zistwar politik me mo santi ki zot bann zom, zot konplik tou. Si ekout zot, koumadir peyna okenn lespwar pou gagn linite dan Jericho,' Fatma azoute.
- 'Mo pe koumans kwar ki sa koze linite la li enn slogan vid,' Ayoun dir.
- 'Ala Ayoun pe rekoumans rekonstrir so lemonn sinik,' Nann dibout kot laport, dir zot.
- 'Mo kwar enn loto finn arete,' Fatma ti dir.
Deor ti tann tapaz laport loto. Anfin Kamomi ek Jean-Claude ti finn arive. Kapav pas atab aster. Nann ek Fatma ti al deor pou akeyir nou de retardater.
Apre dine, Aziz ti al asiz kot Kamomi, donn li enn kopi so nouvo poem.
- ' To konn 'A tavern in the town', enn folksong Irlande mo kwar?
- 'Wi, to'nn deza sant li enn fwa …. 'Adieu kind friends, adieu, adieu, adieu, adieu …'
- 'Wi samem! To kapav sant sa tex la lor lamizik sante Irlande la?'
- ' Nou sant li ansam. Pou pli fasil'
- 'Rait!'
- 'Mo get li enn kou.'
Salam!
Laba dan enn bout lesiel ble, lesiel ble
mo gran lamour pe atann mwa,atann mwa
dan enn tavern kot rom ek gajak bon,
ansam nou pou soul nou bontan.
Orevwar mo bizin ale,
pa les salam fer zot plore,
nou konn bien sakenn pou pran so prop sime,sime.
Salam, salam, salam, salam tou kamarad,
Mo gran lamour pe apel mwa, apel mwa,
mo'nn kol mo nam
lor kouvertir mo liv,
mo sir mo bann zanfan pou swiv.
Kifer to morbid koumsa? To malad?
- 'Li pa otobiografik. Souvan-souvan bann sante 'pub' lepok etidian revinn ar boukou nostalzi e mo koul zot dan enn moul lokal.'
- 'Lokal ousa Aziz?'
- 'Aziz, to pa ankor dir mwa to lintansion,' Jean-Claude ti interonp zot.
- 'Mo pa'nkor diskit sa ar mo Premie Minis,' Aziz ti badinn ar li.
- ' To'si to kouma Ayoun. Anpandan lor lalev so Premie Minis,' Jean-Claude ti dir li, klerman dan so moud manzer krann. 'Kan zot pou vinn indepandan?'
- ' Nou pe atann twa pran pouvwar.'
Jean-Claude ti larg enn gran riye, enn riye jenwinn ki ti sorti dan fon so lestoma, vibre so lekor antie dan enn melanz foutan ek sinserite koumadir li ti pe dir dimoun otour ki ler li ti paret pe badine li pa ti pe badine ditou e ler li ti paret serye anfet li ti pe badine. Akoz samem ena dimoun ki panse ki li ti ena enn proze sekre e ena lezot ki ti panse ki li ti blaze. Li vre ki Jean-Claude ti ena bann lide kler e koeran lor seki li ti kwar neseser pou amelior kalite lavi e amenn devlopman integral anmemtan. Me pou lemoman li ti kone ki bann kondision pa dan so faver. Bann kouran sekter ki ti pe kas lelan devlopman ti ankor tro for; regar paseis ti pe eklipse realite, ti pe anpes desir vwal ilizion. Sa pa ti pou kontinie lontan, Jean-Claude ti panse. Bann miray andan Jericho ki ti pe kas konte progre ti pou, kontan-pa-kontan, grene. Jean-Claude sir kouma lasir ki li ti ena rezon; ki li ti bizin defris terin, binn later e sem lagrin pou lemoman. Bann miray pou grene me pou lemoman ti bizin prepar nesans nouvo lavi. Bann ki ti pe tranp dan lasos fondamantalis, ki ti pe fouy later pou rod rasinn ansestral, enn zour pou trouv kler parey kouma St Paul lor larout Damas. Jean-Claude so lafwa dan limanite pa ti ena limit. Samem ti so lafors. Sinon li ti pou vinn sinik ek tris kouma Ayoun.
Kouma sak fwa, enn ti seans lamizik ti konsolid zot lamitie ar mazik armoni. Alafin Kamomi ti sant 'Salam' e dousma-dousma zot tou ti rant dan sawal. Lakor, tan ek ton ti tini zot ansam dan enn lelan lamitie ek lamour kot lamor nepli ti fer per. Plis zot sant refrin la ansam, plis Kamomi konpran kifer Aziz ti ekrir sa sante la. Sa ti enn sante lamour ek lespwar.
- ' Premie Minis, pa kapav les enn bachara vinn reprezantan bann Indo-Kreol Jericho!', sef delegasion G.S.I.K koze ar saler. 'Enn veritab laont.'
- 'Ki mo kapav fer? Li finn eli antetdelis dan enn eleksion ki zotmem ti deklar demokratik.'
- 'Nou ti kwar ki li ti pou mars dapre nou tradision. Me lotorite ek pouvwar finn mont dan so latet. Aster li pe fer dimoun kwar ki nou, bann ansien, nou bann foser ki finn prostitie pirte kiltirel bann Indo-Kreol; ki nou finn get zis nou pos ek nou fami; ki nou pa finn fer nanye pou ki bann Indo-Kreol gagn enn pli gran pouvwar ekonomik. Tousala fos! Fos!'
- 'Me ti-dimoun kwar li, zot swiv li, sarye li lor zot zepol,' Premie Minis mirmire ar enn sourir.
- 'Bann ti-dimoun se bann manzer kaka,' enn lot manm delegasion large dan enn lavwa grav vadire li pe resit enn mantra.
- 'Res trankil Bay Pagla, pa koz ninport,' sef delegasion ti ramenn li alord.
Premie minis, kouma tou politisien malin, profit lokazion pou inpoz so lotorite. Li fer zot bien konpran ki kouma enn demokrat li pa kapav aksepte ki tret ti-dimoun kouma manzer kaka. Sa li enn latitid reaksioner. So papa, ofisielman 'Père de la nation', ti donn ti-dimoun drwa vote parski li ti kwar dan sazes popiler kan bann ki ti kont ti pe dir ki li ti pe met enn razwar dan lame zako. Amizir li koze, li santi ki kantite so bann interlokiter ti pe krake. Ler li ti santi ki aster zot ti pou manz dan so lame li dimann zot ki dapre zot ti bizin fer pou chek ek kontrol lafors Dharam Raj.
- 'Premie Minis, li finn vinn tro for. Li pe servi relizion pou kraz tou so adverser. Li fer pelerinaz, li ofisie seremoni reliziez koumadir li ena tit 'swamiji'. Li pe kas lotorite bann pret klasik. Li dir zot bann ignoran ki pa konn bann tex sakre, ki rabas bann parol aprann par ker, ki anpandan ar ritiel etc. etc.,' sef delegasion ti azoute dan enn ton kot li pa ti pe revandike me kot li ti pe plito sipliye.
- 'Li ena inpe rezon, non,' Premie Minis dir koumadir li pe koz ar limem.
- 'Wi me ki li ete li pou vinn kritik so siperyer. Li bliye tou seki nou'nn fer pou li. San nou li ti pou enn nwar touni. Zordi li pe deklar bay! Nimakarram la!
Klerman zot ti pe panik. Premie minis dimann zot ki zot propoze pou fer. Zot panse ki bizin koumans enn operasion fann labou. Zot rakonte ki mem so nesans ti enn mister parski li ti ne dis mwa apre lamor so papa.
Tou dimoun ti rekonet ki li ti ena enn gran kapasite travay, ki li ti ena enn intwision politik ki ti permet li souvan pran bann pozision ousa desizion riske e answit mark pwin e tir so kanet dan zwe me depi enntan li ti pe mars lor enn lakord red danzere; danzere pou li, danzere pou Jericho sirtou. Sitiasion sosial dan Jericho ti pe pous bann Afro-Kreol dan so lebra - povrete, exklizion, rasism. Fanfan Tabardenn ti kwar ki Bondie ti donn li enn mision. Kouma Moïse li ti pou gid so lepep, tir zot dan geto Lamer Rouz pou amenn zot dan vale Mozanbik, nouvo Terre Promise. So parol kri me kler ti pe fer boukou leker Afro-Kreol vibre. Me seki li pa ti kone se ki ti ena bann tazar ki ti pe mont dadak lor so ledo.
Parmi bann Afro-Kreol ti ena bann ti-bourzwa sirtou ki ti konn servi sitiasion la pou zot lavansman personel. Tanzantan zot servi enn ti slogan favori Fanfan Tabardenn pou negosie enn nominasion ousa enn promosion e kouma zot gagn zot bout zot langaz revandikatif tingn dan zefor pou gagn seke dan loto Euro-Kreol. Pa zis bann ti bweter, roder bout ki ti pe explwat sitiasion la. Pou Dharam Raj ek bann dirizan Gran Sosiete Indo-Kreol (GSIK) sak mouv Fanfan Tabardenn ti donn pretex pou konsolid zot pouvwar rasis. Fanfan ti pe fer zot zwe me li ti inposib pou li pou fer otreman. Premie minis so kote ti trouv sitiasion la ideal pou amenn so politik 'divize pou dirize'. Depi koumansman li ti ouver enn lalign kominikasion ar Fanfan parey kouma li ti pe fer ar Dharam Raj. Plis sa de la met choula, plis Premie Minis gagn lespas pou manevre. Bann manm Disidan-Dan-Ton (DDT) souvan ti pe poz zotmem kestion komie letan ankor Premie Minis pou kapav kontinie navige dan lapas danzere san enn zour tas dan brizan. Jean-Claude de Caprinin so mouvman pou enn nouvo kiltir politik ek enn nouvo politik kiltirel ti res marzinal parski li ti boukou pli fasil gidi-gidi santiman tribal ek reflex primer ki fer dimoun servi limazinasion pou invant enn nouvo lavi. Me kouma enn poet li ti pe fann semans avek lespwar ki nouvo lavi pou trouv enn zour so kwin lesiel ble pou zerme.
Sa lane la lapli ti refiz tonbe e ti koumans mank freser pou kalme lespri sofe. Per Martin King santi ki si personn pa fer kiksoz pou met frin ar ostilite ki ti pe devlope ant Afro-Kreol ek Indo-Kreol enn sitiasion danzere ek inkontrolab kapav lev so latet e anbras destriksion ar lapeti. Anpremie li ti kontakte so prop siperyer yerarsik me bien vit li ti gagn konpran ki lespri yerarsi legliz ti finn fini paralize par so prop listwar, enn listwar domine par Euro-Kreolite, par bann pozision reaksioner kan ti bizin pran pozision lor abolision esklavaz, lor emansipasion bann esklav salarye Indo-Kreol, lor aprofondisman demokrasi, lor devlopman enn kiltir Jerichon, lor tadiksion Labib, lor nesesite rekonet drwa bann fam, lor kreasion nouvo ritiel plis adapte ar realite. Souvan-souvan Per Martin King dir zot fer zot mea culpa, dimann pardon e pran nouvo sime. Me zot pa fouti. Koumadir pwa lepase kouma enn boule ti pe anpes zot naze dan dilo difisil, pe ris zot dan fon. Parski so siperyer pa ti pe kapav azir dan bon direksion, Per Martin King desid pou azir dapre so prop lespri. Avek led Kamini ek Sami li ti reysi rant an kontak ar Dharam Raj e dousman-dousman ant so de zom la kouran ti koumans pase. Me pli difisil se fer Dharam Raj ek Fanfan Tabardenn zwenn mem si sekretman sakenn ti ena enn ti admirasion pou so rival. Anplis sa de la ti ena boukou ankomin. Mem manier panse, mem regar lor zot adverser, mem mefians vizavi lezot. Zot toulede ti ena santiman ki zot lor later pou fer travay Bondie, gid zot pep kont 'lotla' ek kont bann 'tret' ki nek get zot bout e zame pans bienet ti-dimoun. Zot regar lor realite telman sinp ki zot inkapab devlop enn stratezi korek ki kapav devlop sitiasion dan bon sans; ki zot inkapab fer lalians korek ki kapav mobiliz enn lafors nasional pou ranvers bann klwazon, deblok sitiasion e permet Jericho al ver so nouvo renesans. Tou ti pou diferan si dabor zot ti zwenn pou ouver enn lalign kominikasion e answit - sa ti pou enn mirak - koumans partaz linformasion ek lide ar bann DDT ki mem si zot ti enn ti group, zot ti ena enn gran kapasite vinn ar bann lide zenerater. Me malsans pou Jericho. Bann baryer inbesil ti pe anpes dimoun valab zwenn.
Jean-Claude de Caprinin so kote tanzantan zwenn Dharam Raj, Fanfan Tabardenn ek Per Martin King me separeman. Zame ansam. So rev se form enn lekip ar zot lor enn proze kler me li ti kone ki sa li ti preske inposib. Kat dimoun, kat vizion diferan, kat kiltir diferan. Me so rankont ar zot, mem separeman, ti pe permet lide ek linformasion sirkile par prokirasion e lantman, kouma enn ti kout ros dan enn basin dilo, ti pe ena tipti sanzman. Ti kou ti kou touy loulou, Jean-Claude de Caprinin ti pe panse.
Apart ennde dimoun ki ti pe rod enn nouvo sime pou Jericho, laplipar dimoun dan sa pei la ti pe kontinie bat-bate dan routinn, vadire malgre lasesres, malgre tansion ek konfli, Bondie spesial Jericho pou bar tou gorl. Eski bizin katastrof pou dimoun sanze?
Kikenn ti finn pez sonet laport santral.
- 'Kisannla sa kapavet, salerla?' Kamini koz ar limem.
- 'Pa bouze! Mo pe al ouver.'
Sami retoune ar Dharam Raj.
- 'Mo pe deranz zot?' enn lavwa timid dimande. 'Kouma mo ti pe pas par la mo'nn pans vinn pran to nouvel.'
- 'Ram! Ala enn zoli sirpriz! Rantre, asize. Chachi bien?'
- 'To kone, toultan douler parsi, douler parla. Apart sa kapav debrouye.'
- 'To bwar kiksoz? To'nn fini manze?' Sami dimann li.
- 'Korek sa! Pa pran traka.'
- 'Lor vites mo prepar enn sannwich,' Sami dir.
- 'Non les li, mo pa fin.'
- 'Ram, to ena problem pa vre?' Kamini dimann li.
- 'Pa vreman … me … afin lavi sa.'
- 'Kapav ed twa?' Kamini dimann li.
Li ezit enn tipe e timidman li koumans koze. Okoumansman li tatone me amizir letan pase so langaz vinn pli kler ek pli koeran. Me ena boukou egrer dan so manier koze. Li panse ki bann dimoun pou ki li ti finn fer boukou sakrifis, ti pe fons kouto dan so ledo. Bann notab dan G.S.I.K. ti finn koumans enn kanpagn fann labou lor li, lor so mama. Li ti ne dis mwa apre lamor so papa.
- 'Degelas! Fer gagn vomi.' Dharam Raj ti dir.
- 'Pa pran zot kont, Ram. Pa pran kont.' Kamini ti dir pou konsol li. Li kone ki so kouzin pe soufer. Dharam Raj, gran maniganser ki ti abitie roul konsiderasion politik lor santiman, pe dekouver frazilite leker imin.
- 'Kouma twa ek Sami fer?'
- 'Ki zafer?'
- 'Tou sa koze ki ena lor zot pa fer zot sagrin?'
- 'Nou ti ena pou swazir ant nou lamour, nou liberte enn kote ek met lor balans palab ti lespri. Nou'nn swazir nou lamour ek nou liberte. Si to sir ki seki to pe fer ek seki to bizin fer dan lord, 'carry on'.'
- 'Kouma pou kone?'
- 'Les to leker koze,Ram. To leker.'
- 'Kam, mo nepli sir nanye. … Ki ti ariv mo mama?
- 'Pa relev lemor. Bliye lepase! Nou get ..'
- 'Mo'nn ne dis mwa apre lamor mo papa. Explik mwa ki ti arive.
Mama Kamini ti rakont so tifi ki ti ariv so ser ek belser anmemtan parski de ser ti marye ar de frer. Apre lamor so mari li ti bizin rod enn travay. Enn planter Indo-Kreol, atire par bote enn zenn vev, ti ofer li travay dan so karo, e ti profit lokazion pou viol li. Li ti tom ansint. Li sey kasiet laverite e ler laverite vinn okler ti tro tar pou fer kiksoz. Dharam Raj, latet bese, ekout zistwar tris ek violan ki ti finn mark so destin. So lizie ti larme me vit li ti efas soufrans lor so figir pou fer koumadir li pa ti afekte. Sa kout ros dan basin so lavi ti pe trouble so regar, met brouyar dan so vizion, kas resor so konfians. Li ti get Kamini ek Sami. Zot lekontrer tou seki li ti touzour panse e sa swar la se dan lonbraz zot boner ki li ti finn vinn rod enn ti soulazman. Samem kontradiksion lavi? Selman bien-bien vit reflex politik ti repran labar. Li ti bizin manz ar bann salo ki ti pe trenn li ek so mama dan labou.
Kamini get figir so kouzin ki ti pe sey met lord dan so lespri. Drol ki kantite li ti resanble Per Martin King. Mo kwar sa bann zom la zot tou parey, li ti panse. Zot ti sote-pile enn ta zis pou kasiet zot febles. Sakenn ti santi li ena so mision ki Bondie ti finn deside pou li e apartir sa moman la zot ti kraz tou lor zot sime pou reysi zot mision. Lavi sirman ti pli sinp ki sa. Li ti pas lame lor so vant. Li rapel ki li 'si pa ti diferan. Li pa ti finn fini deside ki so Joshwa pou vinn kas klwazon dan kazot limanite. Finalman sakenn ti bizin so mision pou ki lavi gagn enn sinifikasion. So kouzin ek Sami ti finn al dan lakwizinn pou prepar enn ti manze pou zot invite sirpriz. Ki zot koze kan zot ansam? Sami, enn metis Afro-Indo-Kreol, pa ti dakor ditou ar Dharam Raj me li ti panse ki li napa ti ler pou tir lay. Dan lavi nou lir sesi, nou lir sela; nou tann sesi, nou tann sela; nou kwar sesi, nou kwar sela. Enn zour enn kout sek tou vinn som e ler nou resey fokus, realite paret enn lot manier. Dharam Raj, sa mons, sa verminn dapre sertin dimoun, li ti enn imin frazil finalman, parey kouma Fanfan Tabardenn. Sa de la zame ti zwenn me kan konn zot bien lerla nou realize ki kantite zot ti parey. Lor la li ti dakor ar Per Martin King. Kikfwa li li ti pou kapav fer zot zwenn. Kikfwa nek ti bizin atann so ler arive.
Telefonn ti sone. Per Martin King ti pe rod koz ar Kamini. Loryann malad. So lafiev pa ti pe bese. Bien bizin amenn li lopital. Eski Kamini kapav fer avoy enn lanbilans? Lanbilans, salerla? Li koz so problem ar Dharam Raj. Li propoz pou al pran li dan so loto, amenn li lopital. Enn gran letour? Pa fer nanye. Zot tou rant dan so loto, pran direksion parwas St Antoine.
Lelandime li al travay boner pou pran nouvel Loryann. Li ti pas enn move lanwit me gramatin li ti pli kalm. Paret ki li ti pe koumans refer. Ners ansarz dir ki li ti rod so tant tout lanwit. Kamini get li lor so lili lopital, meg, setif, so lazou rantre ek so lizie dan fon koumadir lafiev la ti finn bril preske tou lavi ki ti reste dan enn lekor kraze par enn destin atros. Li ankor ti pe pe rod so tant. Kamini ti fer avoy nouvel. Pe avoy kikenn ar tant la. Kamini ti vinn pre ar li, ti trap so lame koumadir san lavi, preske fre. Enn ti sourir mosad ti tras enn regar rekonesan, parey kouma seki ti ena dan enn pase pa tro lwintin lor lalev Per Martin King ler li ti reysi travers enn kriz lasm ki ti kapav touy li. Koumadir tristes, rekonesans, angwas ek koler ti melanze e sakenn tir so kote anmemtan. Sa lavi la pa ti fasil, Kamini ti panse.
Enn semenn pli tar ler li ti gagn so desarz, komite parwas St Antoine ti avoy enn loto vinn sers li. Kamini ti lib. Li ti desid pou akonpagn Loryann pou asire ki li gagn tou swin ki ti neseser. Legliz Sakre-Coeur ti lor zot sime. Amizir loto la apros legliz, Loryann ti koumans azite e ler ariv divan legliz li ti ser so tant kont so lekor vadire kikenn ti pe rod ras sa ar li. Kamini poz so lame lor zepol Loryann, souy transpirasion lor so fron, donn li inpe dilo pou bwar.
Kote gouvernman ti pe koumans tann koze lor gran-gran proze spektakiler. Pou bonbard niaz, pou desal dilo lamer, pou inport aisberg. Plis proze la spektakiler, plis dimoun eksite e plis lakot gouvernman monte.
Bann sef relizie, zot kote, ti pe servi sitiasion la pou fer dimoun santi zot koupab. Lapli pa pe tonbe parski Bondie ankoler. Ena tro boukou pese lor later. Bizin fer plis lapriyer, plis sakrifis.
Dan lari, dan bazar, partou dan Jericho santi enn latmosfer insekirite ranpli ar mefians. Enn ti letinsel kapav met dife dan langka. Laverite, demi-laverite, rimer ti pe koumans melanze. Enn kokteil plis danzere ki kokteil molotov. Moud pa ti bon dan pei. Dimoun ti koumans vinn inpasian; tipti zafer ti pe gonfle andeor kad. Bann manm DDT ti zwenn plizier fwa pou pas anrevi sitiasion e gete ki ti kapav fer. Ayoun ti dir zot ki li kwar ki prosesis demokratik ti finn fini fware; ki Premie Minis ti finn fini perdi pie; ki li ti espere ki okenn katastrof pa ti pou vinn devir tou anbalao. Jean-Claude ti panse ki ti bizin tou bann lafors zwenn pou relans prosesis demokratik me anmemtan li ti kone ki ti finn deza tro tar. Ki ti pou arive?
- 'Mo kone to kontan manz sa. Aster kouma to anvwadfami mo sir to ena sa kalite anvi la.'
- 'Ou lir dan mo lespri Tantinn.'
- 'Normal! Tomem tifi ki lavi ti donn mwa kan lanatir ti pe refiz les mwa vinn mama. Tifi, ti garson?'
- 'Mo pa'nn sey kone.'
- 'To ena rezon. Seki Bondie done samem. To finn fini swazir nom?'
- 'Joshwa.'
- 'Si enn tifi?'
- 'Pa kone. Kikfwa Martine.'
- 'Martine? Kifer?'
- 'Pa kone. … Enn zoli nom non?
Kan zot ti koumans koze, zot ti ale mem san realize letan ki ti pe pase. Kouma zotmem zot ti kontan dir, garni robine koze ti fware.
- 'Twa ek Sami zot pa pou marye pou donn zanfan la enn fami?'
- 'Pa neseser Tantinn. Apre, sitiasion pa permet.'
- 'Zanfan pey pese paran.'
- 'Kifer ou dir sa?'
- 'Enn vie zistwar.'
- 'Ki zistwar?'
- 'To kone, bien lontan, avan li marye, to papa ti ena enn ti pies. Ler tifi la ansint, li abandonn li, al marye ar enn lot.'
- 'Papa? Li ki ti toultan koz lor prinsip?'
- 'Li ti zenn. Lamour ti for. … Me ler sosiete ti koumans met presion li ti kile.'
- 'Kouma li ti apele?'
- 'Kisannla?'
- 'Pies papa.'
- 'Mo pa bien rapel. Maryann? Lorenn? Marlenn? Enn nom inpe koumsa.'
- 'Loryann?'
- 'Hin!'
- 'Eski li ti apel Loryann?'
- 'Loryann? Loryann? Wi Samem!'
- 'Mo kwar mo konn li. Tanzantan mo zwenn li. So latet finn savire.'
- 'Pese paran!'
- 'Ase ar sa koze la Tantinn. Mo pa pe pey okenn pese. Mo finn swazir pou gagn sa baba la. Mo kontan papa mo baba, li li kontan mwa.'
- 'Be kifer li pa marye twa?'
- 'Mwa ki pa'le marye. Mo prefer linion lib. Nou sanz paz aster.'
- 'Ki pe arive dan nou pei? To'nn tande zot finn touy enn dimoun dan kaso lapolis?'
- 'Touy kikenn? Kisannla?'
- 'Samem, kouma zot apel li do, Fanfan, Fanfan Tabardenn.'
- 'Zot finn touy Fanfan? Kot ou'nn tann sa?'
- 'Tou dimoun pe koze. Finn fini koumans ena dezord. Lapolis partou lor sime. Mo bizin retourn lakaz avan fer nwar. Ferm laport-lafnet bien, beti. Ena boukou move dimoun zordi zour. Salam Kamini. Telefone si to bizin mwa.
Kamini ankor dan sok. Depi enn tan ti koumans ena enn raprosman ant Fanfan Tabardenn ek Dharam Raj atraver Per Martin King e depi so arestasion sinpati pou Fanfan ti pe devlope parmi bann diferan kominote. Apart enn pogne rasis tou dimoun ti dakor ki bizin aret prosesis diskriminasion ek exklizion kont bann Afro-Kreol. Tou dimoun ki ti anvi lape ti panse ki malsin, ti-lespri ek mesanste ti finn al tro lwin. Li al kot telefonn pou sey gagn Per Martin King. So telefonn angaze. Li alim televizion. Normal zot pou fer koumadir tou korek. Fim, sop, piblisite, propagann, klip. Okenn nouvel.
Answit sitiasion la koumans dezenere. Bann geng organize profit lokazion pou regle zot kont ousa pou gagn zot bout. Bann organizasion rasis sot lor lokazion pou fit instin violans ek pous pei ver laenn zeneralize. Pandan tou sa letan la lapolis ti pe pas so letan fer kontrol routinn e tir bann kominike ki tou sou kontrol. Radio-Televizion Nasional ti pe transmet nouvel sorti depi enn lot planet. Bann ki ti ena lantenn parabolik ti pe rod nouvel depi bann pei vwazin ousa bann stasion internasional. Dife ti pe fane dan Jeriko. Dimoun ti pe mor. Dezord, violans, laenn ti pe file kouma laliann pwazon. Bann lotorite ti fini perdi kontrol. Anverite zot pa ti pe konpran ki ti pe arive. Kikfwa zot pa ti'le konpran. Dousma-dousma li ti koumans paret kler ki ti ena bann dimoun bien-bien lao dan laparey deta, politisien kouma maha-fonksioner ki ti ole les sitiasion la pouri. Demokrasi frazil Jericho ti andanze.
Labsans Fanfan Tabardenn ti koumans fer lefe. Li ti kapav ena gran lagel me li ti ena lar konn arete zis enn pwal avan tro tar. Anplis kan li ti la bann latet brile parmi Afro-Kreol pa ti ena okenn pwa; zot ti mem per li. Li ti enn lider ki ti konn kontrol so baz. Depi so lamor laport-lafnet ti finn ouver pou bann oportinis agos kouma adrwat.
Bann manm DDT ti pe sey fer kiksoz me zot ti realize bien vit ki zot pa ti ena okenn linflians lor lamas ki pa ti pe konpran zot ditou. Kikfwa zot ti bien-bien tro anavans lor zot lepok. Kikfwa zot ti bann intelektiel koupe ar realite. Malgre zot bonn volonte, tou zot zefor ti pe glise kouma dilo lor bred sonz. Zot ti pe servi lagazet pou pas zot mesaz. Me seki zot pa ti realize se ki dan Jericho, malgre laparans, enn gran kantite dimoun pa ti konn lir. Enn fwa zot ti mem fer pibliy enn poem Aziz, 'Nou Tou Kreol' ki montre klerman ki bann divizion ki pe desir Jericho zot kasiet enn realite boukou plis pozitif. Me poem la ti tous enn ti minorite ki tou manier ti dan mouvman anti-rasis depi bien lontan. Amizir kriz dan pei vinn pir zot realize ki kikfwa zot pou bizin regroupe ar bann lezot lafors. Zot fer enn renion kot zot invit Per Martin King ek Dharam Raj. Sa ti pase lavey lanterman Fanfan Tabardenn.
Okoumansman zot tou ti pe koz lor linportans linite nasional, lor nesesite fini net ar pratik rasis me amizir diskision devlope zot ti koumans pran konsians ki zot ti pe tap kout sab dan dilo. Tank ki devlopman ekonomik Jerico ti pou ferm so lizie lor problem sosial; tank ki pa ti finn, anmemtan, devlop enn idantite nasional kot sak sitwayin Jericho realize ki li enn Kreol avan tou, enn sitwayin nouvo lemonn, nouvo kiltir, konfli rasial pou kontinie. Me sa enn program ki ti pou pran boukou letan pou met an pratik. Me la ti ena enn problem irzan. Ki ti pou arive zour lanterman, ki ti pou arive apre? Kouma ti pou anpes sitiasion la dezenere? Kouma ti pou anpes plis destriksion ek lamor.
Dharam Raj ti propoze ki zot al zwenn Prezidan Jericho e dir li dimann larme intervenir pou ramenn lord ek lape. Zot tou ti realize ki zot ti pe pran enn gran risk. Ki ti pozision Prezidan dan tousa? Eski li'si li pa ti finn vinn prizonie bann lobi rasis? Li ti enn politisien kouma tou politisien. Pou li reeli li pa ti kapav al kont kouran. Enn sel sans! Li ti pe al fini so deziem manda. Li pa ti gan drwa repoz kandida. Li ti kapav pran risk al kont kouran. Me ki ti pozision Zeneral Bhimsen Chandra, sef larme, dan tousa? Li ti ena repitasion enn dimoun demokrat ek liberal ki ti kwar ki so devwar siprem se protez ek garanti konstitision. Li pa ti sekter ditou. Dayer li pa ti obzekte ki so tifi marye ar enn Sino-Kreol, kouzin Ayoun.
Peyna lot solision. Zot desid pou sey gagn enn randevou ar Prezidan…
Malgre tansion dan ler, lanterman Fanfan Tabardenn ti pas dan lord, san okenn derapaz serye. Prezans larme ti ena enn bon lefe. Prezidan ek Premie Minis ti profit lokazion pou met inpe lord. Plizier maha-fonksioner, komiserd'polis parmi, ti sispann. Kouma krab trouloulou bann dirizan G.S.I.K. al kasiet pou atann toufann pase.
Jericho ti sape lor kouto me bann problem ti ankor la, antie, kouma labrez anba lasann. Bann klwazon ti res for, krint, fringan, gayar. Joshwa pa ti ankor ne. Tousa ti pe grandi lespwar bann koservater ek sirtou bann integris. Bann progresis ti pe pas par enn peryod dout ek dekourazman. Per Martin King santi koumadir li ti fel so premie tes. Li ti kwar ki li ti pou reysi fer seki lezot pa ti pe kapav fer; ki li ti pou kapav mobiliz so troupo e diriz zot ver enn meyer lavi. Kot li ti fane? Kikfwa li pa ti fane. Kikfwa pa ti ankor ariv so term. Bizin pans pozitif! Ti finn reysi evit enn katastrof. Enn lalign kominikasion ti finn ouver ant limem, bann DDT ek Dharam Raj. Ti finn ena enn ti progre. Bann organizasion rasis ti finn konn zot premie defet me zot ti ankor for. Bizin vizilan, bizin kontinie organiz ek mobiliz bann lafors progre. Per Martin King ti konsian ki zot ti finn sap lwin; ki Jericho pa ti pou gagn enn deziem sans. Pa ti gagn drwa fer erer.
- 'Monper, to pa prese pou to vinn get to nies?'
- 'Mo nies?'
- 'Wi to nies.'
- 'Kouma to pou apel li?'
- 'Martine.'
Per Martin King tourn so latet, fer sanblan li pe get par lafnet pou ki personn pa trouv so lizie mouye.
Dev Virahsawmy
BOUKIEBANANE: www.boukiebanane.orange.mu
BOUKIE BANANE V: http://noveladev.blogspot.com
BOUKIE BANANE VII: http://prezidanotelo.blogspot.com


c: text/html

text:
Oté
« Figir konm de moun, lo san konm serpan » - In kozman pou la rout
/ 7 out 2015
La pa bézoin fé in désin. Zot i oi toutsuit kosa sa i vé dir. Lo figir lé avnan, ou i diré nana bon santiman ou i doneré mèm lo bon dyé san konfès.
Mé, antansion ! son vré fon la pa la. Son san lé konm sèrpan, sa i vé dir lli lé pa kammarad avèk ou. Na in n’ot kozman pou dir sa : « Dan blan kèr noir ! ».
Méfyé lo z’aparans, si ou i vé pa an mord out doi… kosa zot i anpans ? Arien ditou ? Fé travay z’ot koko ! Fé bouy z’ot matyèr griz ! Zot va oir, si rant-rant ni pé pa tazantan tonm dakor rantre nou.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Oté
Pars nana la fète biensir, é nana galman l’apré !
/ 26 désanm 2011
Bann kart blé i shof. Bann karné shèk i pèrd fèy an fèy. L’ero i grinn dann tiroir-kès. Demoun i fé la fète ! kado li ! Manzé-li ! Linz la mark li ! Nana avan Noèl, Noèl, apré Noèl ! Dann in somènn zour-d-l’an. Pétar i donn lo grin ! Donk la poin la kriz alor ?Antansyon, moin lé pa kont la fète. Moin sré mèm pou la fète. Akoz ? Pars la fète i fé marsh l’ékonomi : i fo produi bann marshandiz-la, i fo transport sa, i fo mète sa dann komèrs, sa i done travay, déssèrtin i pèy l’inpo. Lé bon pou sa mèm : bann konsomatèr i artrouv zot kont, bann profésyonèl galman, épi ossi bann z’administrasyon. Dos !
In gro rogré kant mèm. Lé shoz lé pa parèy suivan lo ka, ou lo péi lé dévlopé, ou sinonsa li lé sou-dévlopé. Lé pa parèy si ou lé dann in péi nana son déstin dann son min é li amène lé shoz konm k’i fo, é si ou lé dann in péi lé mal-dévlopé, lé mal-dékolonyalizé. Pars si ou i fé lo kont, i apèrsoi dann in péi dévlopé kan nana i gran péryod la fète lékonomi i profite bien, mèm tré bien. Kan lo péi sé in domi-koloni, li profite pa bien pou vréman é malérèzman, pou nou, ni tonm dann dézyèm katégori, é toultan ké ni trap arpa lo dévlopman sar konmsa…
In ot rogré ossi, sé kan ou i viv dann in péi in pé nana lo moiyin konm k’i fo, pétète plis ki an-fo, é la moityé la popilasyon na poin lo moiyin, vi k’ zot lé dossou lo sèy povrété. Pou lo promyé katégori, donk sinkant pour san la popilasyon, lé shoz i roul ron… i pé di sa konmsa ! Mé pou l’ot katégori, donk lo dézyèm moityé la popilasyon, la fète zordi sé difikilté pou domin. Pars nana la fète biensir, épi nana l’apré ! Mi lès azot fé travay zot tète la-dsi.
Justin


text:
Prezidan fransè a, François Hollande, pwomèt jodi vandredi a pou l kraze "lame fanatik avèg" ki te lanse atak teworis ki te touye anpil moun mwa sa a nan vil Pari, kapital Lafrans, nan moman li tap prezide yon seremoni an memwa viktim yo -seremoni radyo ak televizyon retransmèt atravè tout peyi a.
Komemorasyon sa a, ki dewoule nan Momiman Nasyonal Envalid yo, te kòmanse avek lekti non ak laj 130 moun ki te pèdi lavi yo nan atak sa yo. Gwoup Eta Islamik la reklame responsablite pou atak sa yo ki te fèt sa gen 15 jou, jou pou jou, vandredi 27 novanm nan.
Vrèman vre sa gen 2 semèn depi militan Gwoup Eta Islamik la te ouvè koutzam epi fè eksplozif sote sou viktim inosan plizyè kote an Frans-- pami yo te gen yon sal kote yo konn fè konsè. Pami moun ki te asiste seremoni vandredi a te gen plizyè gwo lidè fransè ak fanmiy viktim yo plis plizyè santèn moun ki te blese nan sa fransè yo konsidere kòm atak teworis ki pi malouk ki frape peyi yo.


text:
Non Prodcut: zonyon poud
Laten non: Allium (Sweet.
Kontni: SES, C itamin
Spécification: poud
Figi: Poud lèt blanch
On fabrik /: LS nan
Metòd tès: UV/PAR
Xi'AN LESEN BIO-TEKNOLOJI co, Ltd.se nan pandan dis lane extraits konpayi yo ak ekspòtasyon komès, pou bay kliyan ak bon kalite, òganik, natirèl, bon pri plizyè kalite izin extraits, fwi nou yo ak salad poud, tankou cosmétiques, chimik materyèl bwit yo.
Zonyon a gen eleman chimik ki te kwè ki te gen anti-inflammatoires, anti-kolestewòl, anticancer, ak pwopwiyete antioxydant tankou quercetin. Pou tout variétés de zonyon, plis phénols eflavonoïdes yo genyen, a plis antioxydant e kont kansè aktivite yo founi ak kèk etid yo te montre anpil konsomasyon ki zonyon réduit risk nan tèt epi nan kou kansè.
Zonyon gen yon lwil enpòtan se rich edikaman/poud silfa eleman ki an. Zonyon se bactéries, tyole, diaphoretic, medikaman pou fè pipi, galactogogue, stomachic, èmifij ak vulnerary. Zonyon te itilize nan tretman refwadisman ak vant-coldness ak plénitude. Sèvi ak zonyon zonyon nan manje obstacle parazit entèn. En, zonyon ka fèt nan yon lastè pou ide postim/pi chank, se ak abscesses.
Fonksyon:
1. zonyon a gen fonksyon frison divergent van, paske ampoules zonyon ak fèy a gen yon rele séchage acrylique lwil volatiles, ak XinJian pike, sibstans sa a kapab frèt sou viris flou a, fòs sterilizasyon pwomèt la.
2. la sou nitrisyon se moun rich, zonyon ak mete plezi ak bon sant. Ka ankouraje vant, tripay yo ak dijesyon lann sòs, ogmante pa gou/bon, ankouraje ijesyon ak zonyon grès ki lib, li enpòtan lwil ki genyen yon melanj ki gen souf eleman ki kapab redwi rès nan san, kapab itilize nan tretman gonfle, pèdi apeti, endijesyon.
3. zonyon yo a sèl konnen ki prostaglandin UN Aiyalam Prostaglandin ka laji san bato, redwi san Viskozite, konsa produit ka tonbe tansyon, redwi a sou kote askilè e ogmante pwodiksyon perasyon san, anpeche boul san ki gonfle. Sou wòl materyèl fize tankou catecholamine nan kò moun, e ka ankouraje excrétion odyòm sèl, konsa, tansyon tonbe a, chak jou konsomasyon tansyon wo, kolestewòl anwo nan syèl la ak kè vasculaire pasyan swen sante fonksyon
4. zonyon a gen sèten l' rive vre, li kapab ede cellules pou yo fè pi bon itilize glikoz, bese sik nan san an menm tan, founi chalè selil sèvo, se malad ak maladi sik, dyabèt, te withering ki pa gen anpil plis wotè,
5. zonyonpoudgenyen yon jan de non se eleman phlogistic nan Beijing chantè quot, oakquot, 9 sibstans, sa se yonn nan moun ki pi efèktif natirèl kont kansè sibstans ke yo rekonèt pou dat, li kapab anpeche kò a, nimewo 39, mutation Byolojik s pou chimik ki asèptab, kontwòl a grandi nan kansè cellules, ki gen kont kansè kont kansè rive vre,
6. zonyonesansa gen mak eleman Selenyòm se yon jan de trè fò antioxydant, kapab elimine radikal lib nan kò sa a, gen pou sèlil aktivite ak abilite du, kont kansè pwomèt kont moun ki aje, la
7. zonyon tou gen kalsyòm, nan dènye ane yo, pou yo Swis syantis yo souvan jwenn manje zonyon ka ogmante jouk nan zo: dansite, èd pou prevansyon ak vye trètman maladi osteyopowoz,
8. genyen ladan phytoncide tankou zonyon lay, elatriye, e gen kapasite sterilizasyon trè fò.
Aplikasyon:
1. poud zonyon te aplike tankou bèlte pwodwi yo, zonyon se yon fonksyonèl anti-oxydants ak kont moun ki aje.
2. zonyon poud te aplike pou manje additifs, zonyon te ajoute pou manje a pou fè l' pi bon gou.
3. poud zonyon te aplike nan famasetik jaden, zonyon gen efè sou tansyon ak san suger.
Depo:
Boutik nan kontenè an nan fre amp sèk. Pwoteje nan limyè, labou ak Pès riz vè.
Etajè lavi:
2 ane
Adrès ou: Chanm 11002, Shengdu ki bati pa 3, Ri elektwonik 379, distri Yanta, vil Xi'An. Lachin. 710065
Tel: +86-29-88759491
Faks: +86-29-68215447
Lèt elektwonik:sales@lsherb.com


text:
Ministè Edikasyon Nasyonal mete 10 milyon goud aladispozisyon etablisman skolè move tan detwui ou andomaje pandan de dènye mwa yo. Dapre depite Astrel Dole, prezidan Komisyon Edukasyon Palman ayisyen an, di Komisyon li an pral voye yon delegasyon al fè yon vire-won enspeksyon atravè 10 depatman jeografik peyi a pou suiv evolisyon travay sa a.
Antretan Bank Mondyal anonse li debloke tou 25 milyon dola pou finanse rekonstruksyon 2 pon ki te efondre pandan pasaj tanpèt twopikal ak ouragan ki devaste rejyon Wo Atibonit ak rejyon Mirebalais nan mwa out ak koumansman mwa septanm dènye a.
Epi nan Plato Santral la, korespondan nou Jean Christophe Collègue fè n' konnen Enstiti Demokratik Nasyonal fè yon rasanbleman nan Lascahobas pou eksplike travay òganizasyon an ap fè nan peyi a pou sansibilize Pati politik ak sitwayen yo sou wòl yo nan Sosyete yo.
Fè yon klik sou ralonj ki vini ak atik sa a pou devlopman tèm sa yo.
NB: Nou ka klike tou agòch paj-wèb sa a sou diferan pwogram radyo a pou n' koute diferan jounen an


text:
Kèk dokiman ki sòti yè jedi a fè konnen nan fen ane 1963, minis jistis ameriken nan epòk la, Robert Kennedy, te eseye konvenk gouvènman ameriken an pou l te leve anbago sou vwayaj ki te déjà ap peze sou Kiba a. Se Achiv Sekirite Nasyonal Univèsite George Washington ki pibliye dokiman sa yo. Pami yo genyen yon memorandòm Bob Kennedy te voye bay sekretè deta Dean Rusk, an desanm 1963, pou mande l chanje politik Lèzetazini vizazi Kiba.
Daprè Minis Kennedy, libète pou moun vwayaje al Kiba te plis ann akò ak sistèm nou jwenn nan yon sosyete lib, e sa tap reprezante yon bon jan diferans ak jan bagay yo fèt nan mond kominis la kote te genyen, pa egzanp, Mi Bèlen an ak kontwòl Leta sou deplasman sitwayen yo. Robert Kennedy te ekri memo sa a mwens ke yon mwa apre asasina frè li, Prezidan John Fritzgerald Kennedy. Minis Kennedy, li menm, ta pral tonbe anba bal asasen tou an 1968.
Entèdiksyon sou vwayaj te rete an vigè jiskaske Prezidan Jimmy Carter te vin monte sou pouvwa a an 1997. Prezidan Ronald Reagan, ki te vini apre Carter, te remete menm restriksyon sa yo an vigè. Nan yon atik Washington Post pibliye yè jedi a, yon pitit-fi Robert Kennedy, Kathleen Kennedy Townsend, apiye pozisyon papa l te pran lè l te vivan nan memo 1963 yo.
Pi bonè mwa sa a, Prezidan Barack Obama pran desizyon pou l leve sanksyon sou vwayaj ak transfè-lajan sitwayen amerikano-kiben yo ap voye nan Kiba, men li kenbe anbago komèsyal manch long kap peze sou peyi kominis la depi kòmansman ane 60 yo.
E nan dènye Somè Dèzamerik an dat la–ki te dewoule nan Trinidad-Tobago-- Misye Obama te di Lèzetazini ap chache yon nouvo depa pou relasyon n ak Kiba e li dispoze angaje yon dyalòg ak gouvènman la Avàn nan sou kesyon tankou dwa zimen, imigrasyon ak ekonomi.
Sepandan nouvo lokatè Mezon Blanch la presize Kiba fèt pou l montre li pare poul amelyore relasyon n avèk Lèzetazini – e pou gouvènman Raul Castro a montre sa, genyen kèk aksyon li kapab pran, aksyon tankou liberasyon prizonye politik yo, rediksyon sou frè gouvènmna kiben an fè moun peye pou transfè lajan amerikano-kiben-yo ap voye bay fanmi yo nan Kiba.
Prezidan Raul Castro, ki t al patisipe nan Somè ALBA a (Altènativ Bolivaryèn pou Amerik yo) nan Venezuela, deklare, bò kote pa l, La Avàn pare pou li abòde nenpòt ki kesyon ak Washington, pami yo gen dosye dwa zimen Kiba avèk sitiyasyon prizonye politik yo.
Jou kap vini la a pral bay dirijan 2 peyi yo okazyon pou yo kite pawòl epi pran aksyon.
Gen anviwon 2 semèn déjà, Prezidan Barack Obama te pase lòd pou otorite ameriken konsène yo leve restriksyon sou vwayaj nan Kiba pou sitwayen ameriken ki gen orijin kibèn yo …sa se yon aksyon. Responsab yo nan Washington mande La Avàn pou l fè yon jès bòn volonte tou, jès tankou liberasyon prizonyer politik yo.


text:
Foutbòl/ Amerik Du Sud
Brezil kale Bolivi 3 a 0 pou l kalifye pou faz final koup du mond U-17 la ki gen pou dewoule nan Nijerya. Brezilyen yo fini nan tèt group A faz eliminatwa konpetisyon an kap dewoule O Chili pou zòn Amerik du Sid la.
Arjantin kalifye tou apre li fini an premyè pozisyon nan tèt group B a. Arjantin ap rankontre Brezil 9 Me kap vini la a pou detèmine chanpyon Amerik Sud la
Isit Ozetazini New York Red Bulls kale San Jose Earthquake 2 a 1 nan match kalifikatif Koup US Open nan. Red Bulls yo pral rankontre chanpyon an tit la DC United dèyè yon pami 2 plas ki rezève pou ekip nan MLS la.
FIFA/ Dròg
FIFA anonse plan pou l fè tès dròg pami foutbolè wo nivo kap jwe nan diferan chanpyona etranje an 2009-yon pwogram ki an akò ak Ajans Anti Dopaj Mondyal la. Tès yo ap fèt nan 3 kategori ---jwè ki pap jwe akoz blesu ou byen suspansyon. Jwè kap jwe nan klub kap patisipe nan Lig chanpyon yo ak foutbolè kap evolye nan seleksyon nasyonal yo.
Responsab yo ap demare yon tès pilòt Vandredi 1 Me 2009 la. Peyi kap patisipe nan koup Konfederasyon an gen pou bay detay kote yap antrene pou otorite kapab fè tès kont foutbolè yo. FIFA gen pou fè 64 tès pandan koup konfederasyon an kap dewoule an Afrik du Sud an Jwen ane sa a.
FIFA konte reyalize 200 tès pandan koup du mond Juniò( U-20) ak kadè(U-17) ki gen pou dewoule an Ejipt ak Nijerya nan fen ane a.
Foutbòl / Grip Pòsin
Maladi grip pòsinn nan fòse otorite foutbòl Meksiken yo jwe pwochen jounen chanpyona a ak tout pòt fèmen. Desizyon an afekte 176 match foutbòl tout divizyon. 12 match nan premyè divizyon, 40 nan 2 zièm divizyon epi 115 nan 3 zièm divizyon ak lòt match nan 9 divizyon foutbòl peyi a. Pou soulaje fanatik yo 6 match premye divizyon pou pipiti ap retransmèt gratis nan chèn televizyon moun abitye peye pou gade. Tout lòt aktivite spòtif ki te dwe jwe O Meksik ranvwaye pou pwoteje atlèt yo kont virus fyèv pòsin nan.
Foutbòl / Eròp
Chanpyon an tit Eropeyen an Manchester United ranpòte yon viktwa tou mens 1 a 0 devan Arsenal nan semi final ale lig chanpyon Eropeyen an. Match retou a fikse pou 5 Me. Chelsea te déjà fè match nul 0 a 0 ak FC Barselòn. Final la fikse pou 27 Me nan vil Wòm an Itali.
Atletisme/ Bolt
Chanpyon Olenpik Jamayiken Usain Bolt kraze otomobil BMW li posede pandan li tap kouri ak tout boulinn anba yon la pli. Aksidan an rive nan Jamayik. Bolt gen pou l patisipe nan kous 150 mèt 17 Me nan Manchester an Angletè.
Ciklisme/ Armstrong
Siklis ameriken Lance Armstrong, ki te ranpòte kous bisiklèt Tour de Frans la 7 fwa afile, retounen sou sikwi siklis entènasyonal la apre li te pran yon shock 23 Mas pase a. Armstrong ap prepare pou l patisipe nan Tour Itali a kap kòmanse 9 Me.
Baskètbòl / US
Denver Nuggets kalifye pou 2 zièm tou faz final NBA apre li pase New Orleans Hornets yon swif 107 a 86 pou l ranpòte seri a a 4 viktwa kont 1 defèt. Denver pral rankontre Dallas Marvericks nan semi final konferans de Lwès la.
Nan konferans de Lès la Atlanta Hawks kale Miami Heat 106 a 91 pou l domine seri a 3 viktwa kont 2 defèt. 2 ekip yo ap rankontre demen Vandredi a nan Miami.
Orlando Majik pap gen sèvis Dwight Howard apre responsab yon an NBA sispann li pou yon match. Kamera te montre Howard te bay kanadyen dorijin ayisyèn Samuel Dalembert yon kout koud. Orlando ak Philadelphia 76ers ap rankontre Jedi 30 Avril la.


text:
Ann Ayiti, lapolis ogmante mezi sekirite yo atavè peyi a -sitou nan kapital la, Pòtoprens- pandan fèt fen dane yo pou kontwole aktivite bandi yo.
Ann Ayiti, lapolis ogmante mezi sekirite yo atavè peyi a -sitou nan kapital la, Pòtoprens- pandan fèt fen dane yo pou kontwole aktivite bandi yo. Polisye yo fè plizyè arestasyon e yo menm rive libere yon adolesan bandi te kidnape nan weeken pase a. Korespondan nou yo raple nou ke fèt fen dane yo ofri ayisyen yo yon okazyon pou yo deplase an foul pou yo ale nan vil pwovens yo.


text:
Kijan pou kouvri WLMP Fichiers AVI
Ranpli WLMP yon se yon fim pwojè ranpli te pwodwi pa pwogram Microsoft fennèt ap viv fim. Se. Fichiers WLMP ki te kreye bò fennèt ap viv fim. Se souvan yo te ekspòte pwodwi pou WMV fòma fichiers dirèkteman nan pwogram sa a. Sepandan, pafwa, moun vle yo fichiers WLMP ki te sove nan fòma AVI pa WMV fòma, paske AVI kapab lajman te aksepte pa pifò rèd sipòtif oubyen lòt applications ets. Men, fennèt ap viv fim. Se pa ka fè sa. La sèlman nan solisyon, se pou sèvi ak yon WLMP pou AVI convertisseur pou kouvri WLMP pou AVI pou utilisation lajè.
Pati 1: Pran pi bon & pwofesyonèl WLMP pou AVI Convertisseur
Wondershare Video Converter Ultimate
- Pwofesyonèl convertisseur vidéo: Konvèti fichiers WLMP pou AVI fichiers byen vit, fasil, ak nan kalite anwo nan syèl la.
- Miltip aparèy Paramètres: Konvèti WLMP fichiers pifò aparèy, di, rakèt, PSP, Xbox 360, konsa.
- Personnaliser nòmal: Chanje la vidéo codec, rezolisyon, yo ki te konn bout, elatriye dirèkteman nan app sa a.
- Pi rapid vitès konvèsyon: Ou ka gen yon 30 X pi rapid konvèsyon vitès pase lòt konpetitè.
- Othere aparans: Li pa janm ou edite videyo, rale dosye videyo sou ak menm boule pou DVD vidéo.
Kijan pou kouvri WLMP pou AVI
1. fichiers sove WLMP kòm fichiers vidéo WMV
Jan nou konnen, WLMP se pa yon fòma vidéo. Se konsa ou bezwen pou transpòte fichiers pou fichiers vidéo WMV. Lanse viv se fim nan fennèt, lè sa a, klike "Ranpli pwojè louvri" pou louvri yonn nan lokal ki WLMP ou sispann. Klike "Ranpli" ankò lè sa a ale nan "Save fim" > "Standard definisyon". Koulye a, ou te sove ou ranpli WLMP kòm yon WMV ranpli vidéo. Epi Apre sa, ou ka sèvi ak gwo convertisseur vidéo sa a pou kouvri fichiers sa yo pou AVI fòma.
2.WMV apwè ke vidéo fichiers pou WLMP sa a pou AVI convertisseur vidéo
Lè ou kouri convertisseur vidéo lespri sa a, ou ap wè li entèfas "Konvèti" kòm piba. Èske ou wè yon bouton sou bò gòch upper kwen entèfas a? Jis klike li pou yo te enpòte fichiers WMV nan ki te sove nan pa nan 1 pou pwogram sa a pou konvèsyon vidéo.
3.chwazi AVI kòm fòma pèsistans yap ogmante jiska a
Sou bò dwat entèfas a, pa gen yon panèl pèsistans yap ogmante jiska fòma. Ou swa klike imaj fòma la oubyen CI-dessus pou louvri app sa a pèsistans yap ogmante jiska fòma lis bouton ane ke yo bliye ki desann a te fwape. Epi lè sa a, nan fennèt fòma-pèsistans yap ogmante jiska la, ou ka chwazi "Fòma" > "Videyo" > "AVI". Bò wout la, si ou jis vle pou yo jwe fichiers WLMP sou kèk machin, ou ka ale pou "Sistèm" kategori pou chwazi ou aparèy souhaitable.
Nòt: Si ou bezwen pou mete sou kèk karakteristik vidéo tankou codec vidéo rezolisyon yo ki te konn bout, etc, klike opsyon nòmal nan fon panèl pèsistans yap ogmante jiska fòma. La a, ou ka jwenn pwogram ki ki.
4. fichiers konvèti WLMP pou AVI ki sispann
Senpleman te fwape a "Konvèti" bouton sou ò bounda bough @ branch ki dwat sa a WLMP pou entèfas pwensipal AVI vidéo convertisseur a. Sa se tout. App sa a pwal kòmanse pou kouvri fichiers ou pou AVI fichiers imedyatman.
La vidéo konvèsyon a ta dwe konplete nan minit. Apre sa, ou kapab byen vit sitiye nan seri fichiers AVI pou fwape bouton "Louvri Katab" nan anba debouche sa a pwensipal entèfas. Koulye a, sèlman pran plezi nan fichiers AVI ou. Si ou bezwen mete fichiers pèsistans yap ogmante jiska yo sou machin ou, sèlman transfere nan yo pou sistèm via kab.
Pati nan 2: FreeWLMP pou AVI Convertisseur
# 1. Bay libète WLMP pou AVI Convertisseur: Wondershare Video Converter Free
Sa se totalman yon WLMP lib pou AVI convertisseur. Ou pa sèlman ka sèvi ak li pou kouvri videyo nan nenpòt fòma, rale dosye videyo sou YouTube epi menm edite videyo pa limitation, découpage, pandan l ajoute sous-titre li pi plis.
Pro: 100% bay libète WLMP pou AVI convertisseur
Inconvénients:
1. li sèlman pa janm ou kouvri videyo komen. Nou pa ka sèvi ak li pou kouvri 3D ak HD videyo.
2. ou ka gen 30 X vitès convertsion pi rapid pou jis 10 fwa.
3. ou pa ka dirèkteman konvèti videyo sou iOS ou ak aparèy Android.
Pati 3: WLMP Online pou AVI Convertisseur
Ou ka sèvi ak a lib online vidéo convertisseur ki pi ba. Li convertit videyo pou prèske yon fòma.


text:
Prezidan peyi Kenya, Uhuru Kenyatta, ranpòte eleksyon prezidansyèl la, oppozisyon an te bòykote. Prezidan an rasanble yon ti kras plis pase 98 pousan vòt yo, dapre sa komisyon elektoral la anonse lendi 30 oktòb 2017la.
Patisipasyon popilè jedi pase a te pi piti pase 39 pousan sou 19 milyon 600 mil elektè ki te enskri pou vote, dapre Wafula Chebukati, chèf Komisyon Endepandan pou Eleksyon ak Limit Sikonskripsyon yo.
Lidè opozisyon an, Raila Odinga, ki te rale soti nan 2èm eleksyon prezidansyèl sa a, te mande sipòtè li yo pou yo bòykote vòt la, e manifestan te bloke biwo vòt pou yo pa ouvè pòt yo nan kèk zòn ki anfavè opozisyon an.


text: Entwodiksyon Kesyon lang nan peyi d Ayiti toujou rete yon pwen sansib anpil moun pè abòde seryezman. Youn nan rezon ki esplike sa se istwa dominasyon franse a sou kreyòl la depi nan tan lakoloni jis rive jounen jodi a. Istwa dominasyon sa a tèlman kreye diskriminasyon kont moun ki pa pale franse, ki pa ka pwononse detwa mo franse, sa te kreye anpil polemik ak rivalite nan mitan entelektyèl tankou nan mitan divès gwoup sitwayen nan peyi a. Istwa sa a tèlman peze lou nan balans gouvènans peyi a, chak fwa pou yo pran yon desizyon serye pou ede lang kreyòl la jwe vrè wòl li dwe jwe kòm lang matènèl nan lavi sitwayen ayisyen (fanm kou gason), gen kèk gwo potanta ki toujou la pou eseye bloke inisyativ yo. Tout Ayisyen (otorite tankou senp sitwayen) pale kreyòl, men, depi se pou yo fè lang kreyòl la soti aloral pou li pase alekri, laperèz blayi nan mitan yon seri desidè. Ki sa yo pè ? E pou ki sa ? Antouka, konpòtman sa a gen anpil enplikasyon nan nivo nasyonal ak entènasyonal. Vle pa vle peyi a ap genyen pou li kontinye fè faskare ak pwoblèm itilizasyon 2 lang ofisyèl yo jouk li rive pran yon desizyon politik pou reglemante fonksyònman yo. Èske peyi d Ayiti genyen yon politik lang ? Genyen yon otè ki di ‘‘absans yon politik se deja yon politik’’. Sa vle di, menmlè pa ta genyen yon politik fòmèl, yon politik ki ekri sou papye, toujou genyen yon politik k ap aplike anba anba (se sa nou ka rele yon politik defakto). An reyalite, depi nan lane 1918, Ayiti koumanse pran desizyon sou kesyon lang e desizyon sa yo varye pandan divès epòk nan lavi nasyon an. Konstitisyon 1918 la te deklare kreyòl lang nasyonal. Konstitisyon 1961 an mete franse lang ofisyèl pandan li konfime plas kreyòl la kòm lang nasyonal. Men, konstitisyon 1987 la se konstitisyon ki pi avanse nan bay oryantasyon pou yon politik lang. Li ranfòse pozisyon lang kreyòl la lè atik 5 la rekonèt kreyòl kòm lang ki simante tout Ayisyen ansanm epi li mete l nan pozisyon lang ofisyèl peyi a. Li bay franse jwe wòl lang ofisyèl tou. Nan atik 40, li mande pou dwa tout Ayisyen jwenn enfòmasyon respekte. Se konsa atik 24-3 egzije pou tout manda pou rele moun lajistis ekri nan toude lang ofisyèl peyi a epi fòk moun nan konnen pou ki yo vin arete li. Pou kore lang kreyòl la toujou, li mande pou kreye yon akademi ayisyen nan atik 213 la. Tout referans legal sa yo montre klè : menm lè pa genyen yon dokiman politik lengwistik, peyi d Ayiti gen yon vizyon ki egziste anndan konstitisyon an e ki ta dwe ede tabli yon politik lengwistik fòmèl. Tout referans legal sa yo reprezante gwo oryantasyon pou rive tabli yon politik lang nan peyi a selon bezwen popilasyon ayisyen an. Politik lang ak amenajman lang An jeneral, ‘‘yon politik se yon ansanm prensip jeneral ki defini liy yon òganizasyon prive oubyen piblik adopte pou yon sektè e k ap gide entèvansyon li ak refleksyon li nan jan l ap jere aktivite li yo.’’ Nan domèn lang, plizyè espesyalis pa fin antann yo sou definisyon politik lengwistik ak amenajman lengwistik. Pou sèten nan yo, toude se menm, pou kèk lòt, genyen diferans. Sa ki esplike sa se paske youn pa mache san lòt. Depi yon peyi ap elabore politik lang li, sa mande pou li tou demontre kouman politik la pral ateri. Dapre lengwis Jean Robert Chaudenson , yon politik lang se gwo ‘‘desizyon ki pran sou itilizasyon lang, swa onivo nasyonal oubyen entènasyonal’’. Konsa, otè a wè politik lang nan kòm gwo oryantasyon ki chita sou vizyon yon leta genyen pou lang li. Alòs, se gwo objektif yo dwe atenn yo. Pou amenajman lengwistik la, se tout yon seri mezi konkrè pou aplike politik la nan divès domèn politik sa a sible. Lè distenksyon an fèt konsa, diferans ki genyen ant 2 konsèp sa yo parèt klè : politik lengwistik la kaze nan nivo estratejik alòske amenajman an plis chita nan nivo operasyonèl, li pratik. E kòm yon demach operasyonèl, li mande yon tan preparasyon pou kataloge tout aksyon yo anndan yon plan. Yon plan amenajman ka egziste san yon tèks politik, lè sa a, se plan amenajman an ki sèvi kòm politik. Nan peyi d Ayiti pa genyen yon politik fòmèl nan kesyon lang, men leta deja fè yon efò amenajman (pou te amelyore sistèm edikatif la) lè li te adopte òtograf ofisyèl la. Se yon travay teknik ki ede lang nan pa rete sèlman nan oralite men pou li vanse plis nan ekriti. Jounen jodi, desizyon ki rete pou pran, se yon desizyon leta ki jwe anfavè valorizasyon lang kreyòl la. Se ki wòl leta peyi d Ayiti vle bay lang kreyòl la jwe fòmèlman ? Se la tout kesyon amenajman an chita. E lè li poze tèt li kesyon sa a, tousuit li blije di sa l ap fè ak franse a. Se sa ki fè, kit yo vle, kit yo pa vle, otorite nan peyi a gen pou yo antann yo sou yon politik lang fòmèl. Nan pwovens Ontaryo, leta mete yon politik pou fè amenajman lengwistik nan lekòl. Li chwazi fè sa pou pwoteje dwa lengwistik yon minorite moun ki pale franse e yo te baze sou 4 gwo rezon : - pou fasilite reyisit elèv yo nan lekòl ak aprantisaj yo pandan tout lavi yo; - pou ede yo konstwi idantite yo epi viv ak fyète yo kòm frankofòn; - pou soutni devlopman lang ak kilti nan kominote a, epi pou devlope kapasite lekòl yo pou yo devlope pwogram ak sèvis ki ka kreye patenarya ant lekòl, lafanmi ak tout rès kominote a. Lè nou byen gade definisyon Robert Chaudenson yo ak chwa pwovens Ontaryo a, Ayiti kapab tabli yon politik pou amenajman lengwistik ki va pèmèt peyi a devlope yon fòm politik ki sanble ak reyalite li, pou li fini ak mawonaj politik sou zafè lang epi pou li rantre nan yon dinamik patenarya lengwistik kreyòl-franse. Prensip patenarya a ta va yon demach kote peyi a sèvi ak franse nan tout espas ak sikonstans ki egzije sa epi, ak kreyòl la nan tout sikonstans ak espas ki oblije sa, nan respè dwa lengwistik entèlokitè yo. Nan kesyon edikasyon pa egzanp, patenarya lengwistik kreyòl-franse a ta ka konsidere itilizasyon 2 lang yo nan sèvi ak lang kreyòl, lang matènèl la pandan twa premye lane etid nan lavi yon timoun, yon mannyè pou ede li konstwi baz refleksyon ak rezònman li. Franse a ap koumanse sèvi nan katriyèm ane kòm yon dezyèm lang pandan timoun nan toujou kontinye ap dekouvri fonksyònman lang manman li a ki se kreyòl. Nan zafè diplomasi, lang franse t ap pote labanyè sitou nan peyi frankofòn yo ak nan Nasyonzini, men pou rezon estratejik, peyi d Ayiti gen enterè sèvi ak kreyòl la nan tout espas etranje, tout kominote oubyen gwoup travay kote yo pale oswa yo konprann kreyòl. Konsa, politik amenajman lang nan ta dwe baze sou respè dwa lengwistik popilasyon ayisyen an jan plizyè lengwis deja di sa e li ta kapab anonse trajektwa plan amenajman an dapre eksperyans peyi a fè deja nan itilizasyon 2 lang yo epi dapre vrè bezwen li. Nan pwochen piblikasyon sou kesyon an, n a bay plis detay ak presizyon sou sa. Akademi lang kreyòl, yon zouti amenajman Gen anpil travay syantifik ki merite fèt pou mete lang kreyòl la nan nivo yon veritab lang ekri. Akademi lang kreyòl la, kòm yon enstitisyon leta ki pral travay espesyalman sou lang kreyòl la, se youn nan zouti amenajman lang peyi d Ayiti pral genyen, dapre fonksyon ki defini pou li. Lè nou konsidere yon seri wòl ki fikse pou akademi an tankou : bonjan rechèch nan lang kreyòl, deskripsyon règ lang nan, estandadizasyon ak nòmalizasyon, pwomosyon pou pwodiksyon syantifik nan lang kreyòl, preparasyon lwa sou itilizasyon lang kreyòl la ; tout sa se yon seri travay ki fikse akademi an dwat sou chemen amenajman lang pou sa ki konsène lang kreyòl la, kifè, li se yon veritab zouti anndan yon politik lang fòmèl. Men, amenajman lang nan peyi d Ayiti mande pou fikse wòl ni kreyòl, ni franse nan aktivite sosyal, kiltirèl, ekononomik ak politik peyi a. E se la a kesyon an chita. Si akademi kreyòl la se premye enstitisyon ki pou travay sou aspè nan amenajman an ki konsène kreyòl, ki prensipal enstitisyon k ap anbrase franse ? Èske Akademi kreyòl la ta dwe pran reponsablite pote toude lang yo nan kad yon politik lengwistik ? Repons la se non paske li t ap poze yon pwoblèm koyerans e Konstitisyon 1987 la klè sou wòl enstitisyon li rele akademi an. Èske lang franse a bezwen yon enstitisyon espesyal pou pote li nan kad yon politik lengwistik ? Repons la se non tou paske lang franse te toujou enstitisyonalize nan peyi a. Tout sa ki jistifye bezwen yon akademi ann Ayiti, se tout reta ki genyen nan evolisyon ak itilizasyon lang kreyòl la epi enjistis sanpousan kreyolofòn nou yo ap sibi. Lang ak politik Lang se yon eleman kiltirèl, sosyal ki travèse tout aktivite sosyal, ekonomik ak politik. An menm tan, li se yon gwo zam politik. E nan sans sa a, li ka sèvi pou entegre moun, li ka sèvi pou mete moun sou kote. Yon egzanp klè, se peyi d Ayiti. Chak gouvènman ki pase, gen yon jan li sèvi ak 2 lang yo. Lè yo sèvi ak lang kreyòl la, yo pale pou tout sitwayen san fè eksepsyon. Lè yo pale franse, yo jis deside pa pale pou mas pèp la. Chak chwa sa yo, se bagay ki kondisyone e ki varye ant enklizyon ak esklizyon . Konsa, politik lang ki chita sou enklizyon an danse kole ak kreyòl e politik lang ki sèvi ak franse a chwazi fè esklizyon. Nan mitan 2 chwa sa yo, nou jwenn yon lòt ki chita sou bezwen pratik ak entèrè estratejik peyi a. Chwa sa a mande pou yo byen analize chak sitiyasyon pou yo deside kiyès nan 2 lang ofisyèl yo ki dwe sèvi. Sa se yon chwa politik e se otorite politik ki gen pou regle zafè sa a. An jeneral, depi lendepandans politik nan peyi a ap paweze ant esklizyon ak enklizyon nan kesyon lang, men balans la toujou pi panche sou bò esklizyon an. Entegrasyon moun yo mete sou kote yo pa ka fèt san lang kreyòl la.Yon save tankou Michel Hector pa sispann pale ni ekri sou kesyon an. Lè n gade jan otorite yo sèvi ak lang ofisyèl yo, nou ka mande ki peyi y ap konstwi vrèman? Antouka, se pa pwojè peyi Konstitisyon 1987 la defini an. Ki fè, li klè lang se yon gwo zam politik ki pale pawòl moun pa oze repete nan bouch yo, ki montre ki bò chak gouvènman panche dapre jan yo sèvi ak 2 lang yo. Yon politik amenajman lengwistik anndan deba politik ann Ayiti Tankou nou di sa deja, chwa yon òtograf ofisyèl pou lang kreyòl la se te yon premye pa pou rantre nan yon demach amenajman lang kreyòl la. Mizanplas Akademi kreyòl ayisyen an se pral yon pi gwo pa ankò. Poutan, si 2 desizyon sa yo enskri nan yon politik etatik fòmèl, peyi a ap gen chans vanse serye nan kesyon lang paske demach sa a t ap mande pou yon seri enstitisyon leta defini wòl yo dwe jwe nan kesyon sa a. Politik se zafè Leta paske se aparèy Leta a ki pou pran desizyon pou peyi a. Pa gen manti nan sa. Men, an reyalite, nou obsève anpil fwa se nan sosyete sivil la yon seri sijè enpòtan koumanse brase anvan Leta rann li kont gen yon pwoblèm serye ki poze. Kesyon politik ak amenajman lang nan peyi d Ayiti ap brase lontan nan mitan espesyalis lang yo : pwofesè Robert Berrouët Oriol ak twa (3) lòt lengwis, plis yon piblikasyon GRAHN deja prezante pwopozisyon pa yo sou kesyon an. Gen plizyè konferans ak kòlòk ki reyalize sou sa deja. Gen lòt lengwis ak pwofesyonèl nan lòt domèn ki gen opinyon oswa pozisyon yo sou kesyon an. Kesyon itilizasyon lang yo dwe rive poze serye nan degre ki pi wo nan Leta a. Men kouman pou sa rive fèt, si pa genyen moun ki metrize kesyon an nan nivo sa a ? Atik sa a reprezante yon rèl pou tout lengwis ak lòt entelektyèl konsekan, se kòmansman yon pledwaye pou kesyon lang nan poze seryezman nan deba politik sou avni peyi a, kit yo ta rele li dyalòg nasyonal oswa konferans nasyonal. Li dwe brase serye anndan pati politik yo. Si yon pati politik genyen yon pwogram ki pa touche kesyon lang nan peyi d Ayiti, sa vle di tou li poko byen poze kesyon sitwayènte a. Ki pwojè sosyete yo vize ? Yon sosyete egalego/ki chita sou enklizyon ? Yon sosyete ki bati sou Eta de dwa ? Yon sosyete ki devlope ? Kèlkeswa ang nou deside touche lè n ap abòde pwoblèm nan, lang nan peyi d Ayiti se yon eleman fondamantal nan fondasyon yon veritab nasyon. Yon sosyete sivil pwo-aktif ki konsyan peyi a genyen anpil pou li tire nan tablisman yon politik lang kapab ajite kesyon an tou. Menm jan òganizasyon fanm yo fè pou kesyon entegrasyon fanm nan pati politik yo, tankou yo kontinye fè li pou aplikasyon kota pou fanm. Se wòl yon seri enstitisyon kiltirèl nan sosyete sivil la tankou kèk fondasyon ki fè eksperyans pa yo nan sèvi ak 2 lang yo nan ofri popilasyon an sèvis. Leta ayisyen genyen anpil pou li tire nan eksperyans enstitisyon sa yo nan kad tablisman yon politik amenajman lang pou peyi a. Konklizyon Soti 1804 rive jounen jodi, itilizasyon lang yo varye nan peyi a. Gras a laprès ak kèk sitwayen angaje, kreyòl la rive fè premye pa nan pran plas li anndan kèk enstitisyon. Men, an reyalite se poko sa. Si peyi a rekonèt lang matènèl kòm yon zouti devlopman, espesyalman nan devlopman moun, si an menm tan an tou, li defini klè jan l ap sèvi ak franse a, anpil pwogrè ap reyalize. Deba ki fèt nan radyo, atik ki ekri nan jounal, entèvansyon nan kòlòk, desizyon kèk minis konsekan, tout kore plan Konstitisyon 1987 la trase pou peyi a nan zafè lang. Sa ki rete pou fèt, se defini wòl pratik ak estratejik chak lang yo epi travay pou enstitisyonalize lang kreyòl la. Se yon egzèsis ki senpman mande anpil kouraj ak konviksyon. Li enpòtan pou travay konsyantizasyon an kontinye nan mitan popilasyon an yon mannyè pou elektè yo koumanse egzije kandida yo pran responsablite yo lè yo rive sou pouvwa. Ayiti bezwen yon politik lang pou fini ak diskisyon initil sou lang epi pou li kreye kondisyon pou peyi a devlope ak youn nan pwòp resous li ki se lang kreyòl la. Rodny Laurent ESTEUS akademikreyol@yahoo.fr


text:
Yon sant kiltirèl vityèl, sa vle di k ap sèvi anpil ak mwayen nouvèl teknoloji yo, tanmen aktivite l depi kèk tan nan ministè kilti. Se yon estrikti ki kanpe granmesi finansman Inyon Ewopeyèn.
Sant kiltirèl vityèl la, se yon espas ki aladispozisyon atis, jèn, jounalis ak chèchè epi li òganize fòmasyon ak animasyon sitou nan domèn teknoloji ak miltimedya.
Plizyè santèn jèn sitou patisipe 29 jen pase nan yon jounen pòt ouvèt sant kiltirèl vityèl la te òganize nan ministè lakilti. Nan okazyon sa a, nou pwofite pale ak Dominique Domercant, animatè sant la.
Dominique Domercant, animatè Sant kiltirèl vityèl, ki tabli nan kad koperasyon ant leta ayisyen ak Inyon Ewopeyèn.
…………..
Jiskaprezan Twitter te parèt yon espas libète total kapital, men sanble sa kab pa rete konsa, Harold.
Gotson veye sa wap di sou Twitter. Non men seryezman, si wap viv Ozetazini se yon konsiderasyon ou gendwa oblije fè depi jij Matthew Sciarrino, nan lakou Nouyòk, deside òdone medya sosyal la pou li founi enfòmasyon sou yon moun an patikilye.
Si jijman sa-a konfime nan pi gwo enstans peyi-a, sa ta pral vle di ke Twitter ta gendwa sètoblije founi tout twit moun sa ta va efase, li tap oblije bay adrès IP li, adrès imel li epi ki kote moun lan te ye lè li te ekri twit sa.
Anpil traka.
Twitter deja di li pral konsidere opsyon li, sa ki jeneralman vle di li pral eseye fè kase jijman sa-a.
Nan mitan koze-a, yon manifestan, Malcolm Harris, ke yo te arete 1er Oktòb 2011 sou Brooklyn Bridge lan ansanm ak 700 lòt moun, nan kad manifestasyon Occupy Wall Street yo.
Twitter mande respè pou la vi prive Harris.
Jij la, li menm, di twit Malcolm Harris te efase yo se dè done piblik ki gendwa ede ankèt la. Pou li menm pa gen vi prive ki tyèn lè tout planèt la kapab li twit yo.
Kilès ki gen rezon ?
Koensidans ? Twitter ap swiv tras Google nan pibliye rapò transparans li, menm jounen lendi sa.
Top 4 peyi ki mande Twitter founi enfòmasyon sou sitwayen :
Etazini, Japon, Wayom Ini ak Kanada
Pou Koneksyon sete Harold
Mèsi Harold
………….
Guyana ap pare pou pase nan koneksyon Entènèt sou fib optik. Se nan mwa out premye eseyay yo pral fèt sou 560 kilomèt kab, dapre enfòmasyon ki soti nan medya peyi sa a, ki twouve l nan rejyon Karayib la.
Gouvènman an espere lè kab sa a ap fonksyone y ap kab fasilite yo mete soupye pwojè yo genyen pou mete nan chak fanmi yon òdinatè pòtab ki konekte an rezo.


text:
Mo ka sonjé pronmyè fwè mo tandé sa zafè rakaba-a, a té roun traka (dézagréman) pou mo, ti négrès Kayenn.
Yé pwé di mo lonbri planté ròt koté, a pa roun bagaj mo té konnèt. Jodla, mo pwé pawézé, pas mo konnèt sa ki « Rakaba » é mo wè kouman nou gangan-yan té ka fè li. Mo té krè a té roun moso bwa, swè atò roun ròt kichoz mé mo pa jen pansé a té annan pyébwa yé té ka fè « rakaba ». Oroyo.
Sa ka fè dé lannen « Association Recherches Culture Guyanaise » pran désizyon kozé ké nou granmoun-yé pou anprann yé sigré ké bagaj di nou tradisyon. Mouché Mayen (asou Mousénéri) montré nou kouman pou fè kannon tradisyonèl-a.
I gannyen kèkjou, nou désann Mousénéri, nou alé anba danbwa ké li, li montré nou roun bèl pyébwa yé ka aplé parasòl. Mo moun-yan, li té gannyen bèl rasin ; mo gadé li, mo gadé toupatou, mo sasé sa ki « rakaba » épi, granmoun-an di nou, mé li, annan sa pyébwa-a, li ja pran rakaba pou ròt kannon-yan é li pwé bay roun swè dé ankò.
Lò yé fè dé tounen-viré, wonm-yan pozé fizi, Mouché Mayen gadé, tounen, viré, kou nou ka di, pézé soupézé, épi, bwa pou nou alé ; di kou dolo-a : « annou gadé ké ki bwa nou ka fè flèch ».
Tan mo konprann, tronsonéz ka bay, mo ka wè a rakaba bwa-a menm yé ka koupé. Yé pran roun bèl moso 95 cm konsa, byen pès. Lò mo gadé rasin bwa-a, mo té pwé imajiné roun lafinèt. Atò lò to ka gadé, jodla jou, nou ganyen tronsonèz, mé tanlontan, a té rach.
Nou pwé di sa nou lé, lontan moun-yan té pézan, pas mo pa krè roun lo té ké pwé fè, sa nou ka wè nou gangan-yan ka fè jouk atò. Mésyédanm, istwè-a pòkò fini, a pa lou tou di koupé bwa-a, fo nou gadé ki débriyé nou ka fè pou nou bay viré ké rakaba-a, é li ka pézé. Mouché Mayen gadé li, li pran so rach, li tiré moso lapo é annan roun ti moman, li té paré pou sa nou té benzwen.
Wonm-yan sasé lyann, yé sonjé pou charyé-li ké lyann, mé awa ! Sa pa ka maché. Yé sasé, yé propozé, yé éséyé, épi mé li, yé mété rakaba-a asou dé bwa, yé maré li ké lyann-yan, épi yé désann ké li, jouk òbò lari-a.


text:
29 Me-4 Zen
ZEREMI 49-50
Kantik 102 ek lapriyer
Lentrodiksyon (3 minit oubyen mwens)
BANN TREZOR DAN PAROL BONDYE
“Zeova i beni dimoun ki annan limilite e pini bann ki arogan”: (10 minit)
Zer 50:4-7—Serten Izraelit ki ti repantir e ki ti annan limilite ti ganny libere an egzil e zot ti retourn Siyon
Zer 50:29-32—Bann Babilonnyen ti ganny detrir akoz zot ti azir dan en fason arogan anver Zeova (it-1-E 54; it-1-F 52)
Zer 50:38, 39—Personn pa pou zanmen reste Babilonn ankor (jr-E 161 ¶15; w98-E 1/4 20 ¶20)
-
Rod bann perl spirityel: (8 minit)
Zer 49:1, 2—Akoz Zeova ti reprimann bann Amonit? (it-1-E 94 ¶6; it-1-F 100 ¶2)
Zer 49:17, 18—Ki mannyer Edom ti vin parey Sodonm ek Gomor e akoz? (jr-E 163 ¶18; jr-F 162 ¶18; ip-2-E 351 ¶6)
Ki ou’n aprann lo Zeova dan lektir Labib pour sa semenn?
Ki lezot perl spirityel ki ou’n vwar dan lektir Labib pour sa semenn?
-
Lektir Labib: (4 minit oubyen mwens) Zer 50:1-10
PREPAR BYEN POUR PREDIKASYON
Premye konversasyon: (2 minit oubyen mwens) T-32—Demann en kestyon ki ou’n prepare pour ou kapab fer retourn vizit.
Retourn vizit: (4 minit oubyen mwens) T-32—Diskit lo sa seksyon “Pour reflesir lo la.” Demann sa kestyon ki ou’n prepare pour ou kapab fer ou prosenn vizit.
Diskour: (6 minit oubyen mwens) w15 15/3 17-18—Tenm: Akoz konmela nou bann piblikasyon nepli koz lo bann resi Labib ki reprezant en keksoz ki ti pou annan en pli gran sinifikasyon a lavenir?
VIV KONMAN EN KRETYEN
Kantik 56
Tir sa plans: (15 minit) Zwe sa video Tir sa plans. Apre, diskit lo sa bann kestyon swivan: Ki mannyer sa frer ti demontre en latitid arogan e kontan kritike? Kwa ki ti ed li pour sanz son fason panse? Ki mannyer i’n benefisye?
Letid Labib kongregasyon: (30 minit) kr sapit 13 ¶11-23
Revizyon e sa ki nou pou diskite semenn prosenn (3 minit)
Kantik 131 ek lapriyer