text:
TPAHCПOHДEPHЫE HOBOCTИ ЗA 24.05.2016
K/401 yamal-300 90 ° E
Rejyon Yamal OGTRK 1, Vestnik Nadyma chanje FEC sou transpondeur 11535 V 2645 FEC-1/2 ALE DVB S2/8PSK, MPEG-2
Kazsat 2 86.5° E
Otau televizyon: Nouvo SR -11504 (v) 7000,11495 (v) 8000
“Almaty TV” yo te parèt sou TP 11504 V 7000 8/9 DVB-S2/8PSK ALE/MPEG-4 /
1A YahSat 52.5° E
Chanèl televizyon “Jahan televizyon” Yo te parèt sou 11785 (H) 27500 5/6. Louvri
Eutelsat 36B 36° E
Chanèl televizyon “tab, Imedi TV ak Objieqtivi TV” Yo te parèt sou 11212 (H) 14400 3/5. DVB-S2. Louvri
Cho zwazo 13 13° E
Chanèl televizyon “Gòlf Pèsik BBC” Yo te parèt sou 12322 (H) 27500 3/4. Louvri
9B Eutelsat 9.0° E
d1 ‘ TV’ te kòmanse sou 12073V (lajè travès), DVB-S2 / 8PSK / MPEG-4 / Conax / Irdeto 2, SR 27500, FEC 3/4
Kò nan balans Almay’ ‘ ak Mezzo rete HD’ ale ak la 12092H
SD vèsyon pipiti de youn ki a chanèl M6 Suisse ‘’ te kite l 12034V
Nouvo pakè ak promo ‘ Eutelsat’ (TÈS UKR) yo te parèt sou 12111V (Ray Ikrenyen-Scandinaves), DVB-S2/8PSK/MPEG-2/ALE, SR 27500, FEC 3/4
Nouvo pakè ak promo ‘ Eutelsat’ (TÈS UKR)yo te parèt sou 12149V (Ray Ikrenyen-Scandinaves), OTKPЫTO, SR 27500, FEC 3/4
Chèn televizyon jòjyen ale lòt sou 36E
Jòjyen multiplex DVB-S2 satelit Eutelsat 36B (36° E) alonje pou yon lòt 3 pwogram nan, Georgie – Imedi televizyon, Obieqtivi ak Tabula.
Tout teledifize nan MPEG-4/SD. San konte pwogram sa yo nan multiplex a teledifize ak lòt estasyon SD soti, Georgie: Rustavi 2, Komedyen Arkhi, Marao televizyon, pòmdetè Arkhi, osi byen ke pwogram HD GDS TV HD. Tout de fè ale.
Karakteristik teknik:
Eutelsat 36B (36° E), chak Konben fwa 11,212 GHz, Pol. (H), SR 14400, FEC 3/5, DVB S2/8PSK
Multiplex difizyon nan poto Eurasien a. Admisyon posib ak antennes ak yon dyamèt osijè de 90 gade.
Skylink: Kòkò CS fim nan pozisyon orijinal,anlanse AMC nan nouvo tp.
Operatè a platfòm satelit Czecho-Slovaki a Skylink, konpayi M7 gwoup, ap kontinye optimiser distribisyon peye pwogram.
Chèn televizyon, CS Mini jodi a, Fim Cs, FIM HOROR te fini pase nan pozisyon orijinal,ak an menm tan an, AMC chanèl estasyon coup sou nouvo kapasite. Timoun yo kanal CS Mini (6:00 – 12:00), estasyon de Czech ak Slovaki sinema CS fim (12:00 – 24:00) ak yon pwogram pou fanatik ki sipòte sinema, fantasy ak mysticism fim Horor (00-05),Fini jodi a pase sou ansyen chak Konben fwa. Pwogram sa yo, tout moun ka wè ak nouvo karakteristik. Kapasite vid la itilize chanèl AMC sinema kanal. Pou wè tout pwogram, mansyone pi wo pase, Ou dwe configure chèn televizyon sa yo sou destinataire satelit a. Nouvo posiblite teknik pou yo configure make pi ba pase. Abonnés de récepteurs satelit ak fonksyon FastScan a (Pifò récepteurs ak gen pou devwa ki PARE Skylink), configuration nouvo pwogram ak chanjman otomatikman vin nan tèt yon diffusion nòmal. Skylink, kliyan lòt se pou configure sa yo chèn televizyon lamen.
Karakteristik teknik pou pwogram nòmal CS Mini, FIM sinema CS ak HOROR:
Satelit: Astra 3B (23,5° E)
Chak Konben fwa: 11 934 Pol Ghz: SR vètikal: 27 500 KS/s FEC: 3/4 Estanda: Pilòt DVB S2/8PSK: Sou posiblite teknik pou configuration pwogram AMC chanèl: Satelit: Astra 3B (23,5° E) Chak Konben fwa: 11 797 Pol Ghz: SR orizontal: 29 500 KS/s FEC: 3/4 Estanda: Pilòt DVB S2/8PSK: Sou
Chèn televizyon teledifize nan MPEG-4 fòma, Se konsa, pran HD satelit destinataire (de preferans ak Skylink sètifika PARE).
13° E: BBC Gòlf Pèsik anba tantasyon, sou nouvo tp a.
23 Me 2016 ane nan yonn nan transpondeurs ki a satelit zwazo cho Eutelsat 13B (13,0° E) № 81 nan yon chak kombyin tan 12,322 GHz, Pol. (H), (SR: 27500, FEC: 3/4, DVB S/QPSK), yo te parèt yon kopi (san yon sèl grenn idantifikasyon,) chanèl enfòmasyon de la BBC – Gòlf Pèsik BBC, disponib tou ak transpondeur Tèb 72 Zwazo cho Eutelsat 13B (13,0° E) ansanm ak chak Konben fwa 12,149 GHz, Paul. V, (SR: 27500, FEC: 3/4; DVB S/QPSK).
Pwobableman,byento transmisyon, disponib sou kouran, a ta dwe konplete.
Nouvo karakteristik teknik nan Gòlf Pèsik BBC:
Zwazo cho EUTELSAT 13B (13,0° E)
TP. 81 (12,322 GHz, Pol. (H), SR: 27500, FEC: 3/4, DVB S/QPSK) DIDANTITE: BBC Gòlf Pèsik tès PID V: 7031 (MPEG-2 / SD) PID YON: 7032 (FAS) PID PCR: 7031 Sid: 13944 PID PMT A: 6544 Founisè: - Kodirovanie: Non (ALE)
Karakteristik teknik aktyèl la BBC Gòlf Pèsik:
Zwazo cho EUTELSAT 13B (13,0° E)
TP. 72 (12,149 GHz, Pol. V, SR: 27500, FEC: 3/4; DVB S/QPSK) DIDANTITE: BBC Pèsyann PID V: 410 (MPEG-2 / SD) PID YON: 411 (FAS) PID PCR: 410 Sid: 7275 PID PMT A: 111 Founisè: Kodirovanie mondyal BBC: Non (ALE)
Nan GIKC te di, sa nap peyi Lawisi satelit yo pa kapab kontrole
Kontwòl sistèm orbital pwesyonen LAWISI pwoteje nan entèferans, nap kontwòl oswa andikape peyi Lawisi satelit yo enposib.
Osijè de sa te enfòme tèt pwensipal la tès Samdi espas sant yo rele Sergey Marchuk Kolonèl Titova.
“Sistèm de kontwòl a te konstwi yon jan, pou asire ke li garantir la durabilité ak yo pandan tout travay ki pi efikas selon. Pale sou nap la oubyen retrè nan yon failed Lawisi machin lespas aktyèlman ap mache”, Marchuk te di.
Li te ajoute, orbital Larisi a regroupement jodi a plis 130 machin lespas ki ekziste, sa yo, plis pase 80% se nan mitan jesyon.
Nouvèl Telekarta
Satelit televizyon gratis la pou toutan!
Eksepsyonèl òf de "Telecard":
Koulye a tout nouvo abònen genyen yon televizyon gratis vi tankou yon kado la pou toutan!
Apre ou marye kat ou deja yo va plizyè mwa abònman pou pakè "estanda" (110+ chèn televizyon) oubyen «limit» (180+ chèn televizyon) de chwa ou. Si ou pa renouvle l, vire sou yon abònman gratis pou pakè "limyè" a epi pa janm fini.
Wè plis 65 pakè popilè chèn televizyon san abònman frè (depans).
Nou p'ap wè kote pwoblèm ou gen ankò!
Gade pa pèdi chans pou li konekte li sou favorab a tèm òf valab jiska 30 Jen.
Trè fasil pou patisipe nan pwomosyon:
Konekte pou biwo ou a satelit televizyon kliyan ki pou vann "Telekarta"
Kite yon demand pou patisipasyon, nou pran swen ti rès ki rete
Rele sèvis sipò 24/7 la 8 800 100 104 7 nimewo gratis Wis atravè
Li fikse lè pou aksyon: 23.05.16 - 30.06.16
Aksyon an enplike sèlman aksè kat, vann 2016 ane. Pwomosyon nan la pou pati oksidantal Larisi, sitiye nan zòn resepsyon de Intelsat satelit yo 15 ak Horizons 2 (85 Gr.). Total chanèl depann de ki kalite destinataire.
Minkomsvyazi te fè revize pwopozisyon an sou frè nan televizyon ak sinema online
Ministè kominikasyon yo ak kominikasyon Mas la dakò an pou pwepare yon revi sou pwopozisyon an minis kilti sou koleksyon an ak chèn televizyon yo ak sinema online sou devlopman sinema semèn sa a, te di depite minis kominikasyon yo ak kominikasyon mas Alexei Volin, RNS écrit.
Fè sa pou nou, minis la te pwopoze pou rasanble mwatye yon kòbi; santim ò sou salles online revni pwopwiyetè ak difizyon, ki pote yon demonstrasyon fim sou televizyon, ak 3% salles ak distribitè de fim nan devlopman Lawisi sal teyat.
Wolin te di, Yon semèn ki pral rasanble compile tout Minkomsvyazi pwen de vi endistri yo ak voye a gouvènman an opinyon. Rapò a l, Minis lan kounye a, sal teyat online opinyon yo kolekte, ki sevè kont yon inisyativ parèy. Li te rapòte, ke nan pwezante an kantite nan sinema domestik sou pozisyon online plis, pase nan théâtres.
Sa minis pwopoze pou kolekte twa osinon kat bilyon rubles online salles ak chanèl televizyon an favè sinema. Nan Minkomsvyazi pozisyon ki pa te founi, Sepandan, yo te deklare, pwopozisyon sa pa te rankontre avèk favè nan endistri.
Chèn televizyon yo te kwè, sa sipò nasyonal sal teyat, resevwa dwa pou li montre sou syèl, Pandan yon ti rale a sèlman ap ogmante pwi yo, chanèl televizyon ki pou yo pase sou réalisateurs yo. Sal teyat online te rele sa minis pozisyon absid, ap pale sou kouman pou, sa dimansyon online-fim lan deja ankouraje otechestvennoe Kino, kòm popilarite li sou tribin digital konsiderableman pi wo, pase nan théâtres. Lè sa a sou revni online-salles nan LAWISI konsène ba, pou lis devlopman dopsredstva Lawisi sal teyat.
Koleksyon kilti moun kap resevwa lajan an ofri pou fè fondasyon sal teyat, jòdi a ki effectue distribisyon de sibzistans, sa minis kilti sou kreyasyon Lawisi sal teyat. Tèt de Anton Malyshev te note, lajan anplis sa, ki ta jwenn koleksyon, te kapab pi byen devlope otechestvennoe Kino, gwoup kreyasyon fim nouvo.
Auparavant, inisyativ pou antre specsbor ak chèn televizyon televizyon sou devlopman fim minis kilti Vladimir Medinsky te fè dènye sous nan yon rankont sou devlopman fim domestik sektè, ak patisipasyon pwemye minis d. (YON). Medvedev. Sa se yon egzanp Medinsky te dirije Fwansè modèl pou sipòte koleksyon nasyonal sal teyat
Vi. Kilomèt wap we televizyon antre nan batay machin lou
DX-TM
Malgre sa, pou li twò wo te di. Point a se sa, sa, paske evidan affirmations gid kilomèt wap we TV satelit pwojè "operatè sa a pa t ' kapab rekrite sifizan anpil dilè nan rejyon yo, moun ki te kapab aplike «plan ingénieuse», sa selon enfòmasyon ki pa ofisyèl a aplike jesyon operatè. Si gen pèsonèl estatistik referans potansyèl abonnés de satelit televizyon otè lin sa yo , Kilomèt wap we televizyon "genyen yon chans pou genyen premye () sòlda abonnés. Kite m' fè sonje ou, Sa egzakteman ki abonnés (yon) sòlda yo nan fen ane an se yon valè de mulling dènye satelit operatè Lawisi.
Déjà mwen te ekri, pran sa pou ogmante operatè baz abònen a bò tèt a "te planifye ekonomi", atravè salons yo pou li konekte li abonnés nouvo. Rezilta a ke kilomèt wap we anplwaye yo te fòse pou genyen ekipman, ki pibliye yo a nan pwi an gwo yo.
Men, pa ki kap vini a te prouve pi efikas kont. Sou kanpay lan "0" pou nan moman an, gen kèk gerizon nan nouvo estatistik koneksyon. Pi gwo diferans ant sa ak pwomosyon menm jan an, konpetitè ki depanse "Kilomèt wap we televizyon", ki se dilè senplifye yon rapò ki fèt sou. Si "tricolor televizyon» dilè bezwen pou al ranmase ekipman, Lè sa a ale ak rapòte y, Lè sa a kilomèt wap we televizyon ekipman dilè te delivwe pa courrier odetriman operatè a, e te rapòte l' fait par — analyse dokiman ki chaje w ap itilize entèfas nan machin nan kabinè a. Machin, ou annik bezwen pou kòrèkteman konplete rapò ki fèt sou, ak tout lòt risk operatè a que.
Ofisyèlman te pwoklame promo nan dènye bout 30 Mwa Jen an ane kouran, Men, selon sous lòt, aksyon sa a pral fè yo te pote operatè a "kilomèt wap we televizyon» pou tout tan. Petèt, sa soti deyò a, li sanble ke yon piblisite, Men an reyalite nenpòt moun rezidan nan federasyon Larisi la kapab kounye a marye pou rezo kilomèt wap we a satelit televizyon "pou 500 (600) Br, epi lè sa a peye yon frè mansyèl nan menm kantite pa wè osijè de 150 chanèl televizyon, nan mitan yo gen plis pase 30 Ale HD. Men wi, Se yon gwo "Men", g.. nan pifò ka yo, moun kap itilize li an pa ka mete ekipman, li te fòse l chèche yon sèvis pou menm dilè kilomèt wap we televizyon". Se tou pou mank ekipman nan depo yo ye, pi gwo abònen de kilomèt wap we televizyon "gen pou ret tann kèk jou enstalasyon. Dènye de rezon ki te egzije enpoze plan operatè yo pou konstwi baz abònen, Men, pi piti a lèt li pa t ' ka ranje kapab.
Se konsa, Kilomèt wap we televizyon "pral cheapness koneksyon. «Telekarta» ("Orion ekspwime") espere pou ogmante kliyan baz nan mwa pwochen, prometteurs nouvo moun pou 60 chanèl televizyon gratis la pou toutan, ak NTV-plis aux nouvo kliyan chanèl pakè pou bidjè a 600 rubles pa ane ak bon mache espò. A epi ki sa sou «tricolor televizyon»?
Depi kèk tan, enpresyon, jesyon "nasyonal" enterè tout operatè birdhouses. Kèk klere chay pwopozisyon sof "pran foto ou ak skvorečnikom ak jwenn yon abònman 6 mwa» dènyèman te note pa t '. Operatè a espere kontinye évoluer premyèman an pou kliyan ki pou vann ekipman echanj, Kwake ofisyèlman li te gen anyen pou fè avèk yo. Sa pral rive aprè? Ekipman pou kont li fòse echanj MPEG-4? Gade.
An anvan nou a tan vooooooot boooool′ših konsa konsènan ak les nan Lawisi satelit operatè, Men, eksepte sa, eksepsyon televizyon tricolor. Sa tou sa sikjere fini, nan yon men, Fasil pou, Men, sou lòt la, nou vye zanmi posoprotivlâûtsâ plis.
Apre tou, konbe fisèl fè sa ki pa pli, ak pwensipal konpetitè ki satelit televizyon nan moman an, pi bonè ou pita, tou, kapab difisil yo.
Eutelsat tès de transpondeur pou Ikrèn
Dirijan satelit televizyon operatè a nan Ewòp, Eutelsat te actif de nouvo Eutelsat satelit sou transpondeur 9B (9° E).
Multiplex fasilite yo opere nan yon chak Konben fwa 12,111 GHz, Pol. V (SR: 27500, FEC: 2/3; DVB S2/8PSK) ak 12,149 GHz, Pol. V (SR 27500, FEC: 3/4; DVB S/QPSK). Nan moman promo diffusion materyèl operatè an Angle, Men, radyo a te kòmanse avèk objèktif a ki asosye nan Ikrèn koulye a se nan faz pou fè tès la.,sa ki se pou defini kondisyon yo pou ale nan transpondeurs sou tèritwa Ikrèn. Li se yon valè ki pa lòt bagay,sa multiplex yon travay nan DVB-S2 ak DVB-S dezyèm. Transpondeurs opere nan pati de relasyon nò Baltic travès, resepsyon nan Polòy an jeneral ta dwe pat koze yon pwoblèm espesyal,Men, siyal la, pi fèb nan du peyi a. Malgre sa,dyamèt antèn mande pou yo resevwa tès ki ta dwe pa depase 90 gade.
Karakteristik teknik nan tès sa yo, Eutelsat pou Ikrèn:
Eutelsat 9B (9° E)
TP. 70 (12,111 GHz, Pol. V, SR: 27500, FEC: 2/3; DVB S2/8PSK) TÈS UKR (6511/6512/58/1; MPEG-2 / SD; ALE) TP 72 (12,149 GHz, Pol. V, SR: 27500, FEC: 3/4; DVB S/QPSK) TÈS UKR (6511/6512/58/1; MPEG-2 / SD; ALE)
600 Lè yo a Fwansè yo louvri sou platfòm lan, syèl DE
Operatè Alman te anonse Almay syèl, sa pral teledifize nan chanpyona tenis louvri Fwansè 22 Me- 5 Jen 2016 ane ap viv sou liy nan bon kalite HD.
Radyo difizyon ap kòmanse a 11 è nan maten, premye jou nan chanpyona. Eurosport 1 HD ak Eurosport 2 HD ap teledifize pwèske 300 Lè rete nan Pari. Ki rete sis chèn televizyon Eurosport 360 HD, disponib nan syèl, platfòm lan, ap teledifize plis 600 Lè nan Roland Garros.
Antretyen travay sou Yamal-401
Mwen renmen anpil Abonnés
3 Jen 2016 g. orè pou antretyen travay ap kontinye a ekipman rezo sant de kontwòl.
(C) 22:00 devan 24:00 Lè Moskou te espere pou kraze nan atik nan sèvis telekominikasyon yo pou yon peryòd kimilatif de jus 60 minit.
Nou eskize pou nenpòt deranje sa ka koze.


c: text/html

text:
Lékonomi
Systèm SRI pou in kiltir d’ri avek in rannman bandé
Konm pou vanj kont bann shanjmann klima dann Senegal
In l’artik la pass dann témoignaz Samdi 30 mé, Georges gauvin la mète an kréol
In l’artik la pass dann témoignaz Samdi 30 mé, Georges gauvin la mète an kréol
Samdi 16 mé, dann in séminèr parti kominis la roganizé moin l’a gingn l’okazion épi l’onèr okip mon tann parol pou anparl l’otosifizans pou lo késtyonn manjé pou nout péi. Moin la gingn l’okazion dir in n’afèr k’i étone amoin touzour sé ké la baz nout manjé, dann in péi agrikol konm nou, sé lo ri alé oir ni plant pa in sèl pyé plantasyon la. Moin la di osi, dann lo pasé nou l’avé gingn plant de ri é ké nout tèr lé pa dékalifyé pou la kiltir d’ ri, in gayar plantasyon konmsa. Na dé-troi zour in bon kamarad la anvoy pou moin in nouvèl konm de koi bann shinoi i sort fabrik in ri kroizé mirak pou son rannman é anplis dé sa sé pa in ri OGM. M’a anparl de sa san tardé… Zordi, mi vé prézant bann léktèr Témoignaz plizyèr bout in l’artik in l’ékspèr l’agrikiltir l’afrik la ékri : li apèl Amadou Baldé, é li anparl la kiltir do ri SRI pou vanj kont lo dérègleman klimatik dann in réjyon i apèl Lo Fatick : mi pans sa i doi fé travay nout tèt, l’èr z’afèr la i doi intérès épi inkyète tout demoun vi lo bann konsékans sa i pé an avoir.
In tèr dégradé, la vni pov avèk lo salé, épi la séshrès
Dopi bann z’ané 1970, dann réjyon-la, klima la shanj in bonpé : la plui la tonm moins, lo salé épi asidé la rant partou épi la gate la tèr, sak lé bon pou planté. Pou kosa in n’afèr konmsa l’arivé ? Pars la foré la diminyé, l’évaporasyon la goumanté, épi de lo soumak la rant dann bann nap fréatik par rapor la mèr la pa loin é lo térin lé plito plate.,. Bann ékosistèm la vni pli frajil é sa la donn in mové konsékans dsi l’agrikiltir sirtou pou la plantasyon d’ri é la rann bann plantèr épi la popilasyon an zénéral pli pov.. Pou fèr fas, té i falél’Eta téi trouv in bon répons éfikas kont lo dérègloman klimatik. Té i falé osi in shanjman dann la mantalité, dann bann téknik dann la manyèr fèr, dopi an o ziska an ba dann la sosyété, dopi lo nivo d’an o, ziska lo nivo lokal.
In bon kontrol dolo avèk lo PAPIL (Plan pou in pti l’irigasyon lokal)
Lo PAPIL i intervien dann la réjyonn Fatick dopi 2006, son poinnvizé sé pou rékipèr bann tèr salé épi protèj la tèr kan li lé ménasé par dolo salé. Lo plan i viz osi pou ède demoun pou mète z’ot tèr an valèr. Epi i tienbo kont bann zéspèryans la améné dann lo pasé.
Lo PAPIL la konstrui o moins in dizène baraj pou rékipèr 2000éktar bann la tèr salé.
Pou ardonn la valèr lo bann tèr, é pou shanj manyèr, demoun la désid ... plant do ri suivan lo métod SRI.(sistèm pou in prodiksyon do ri intansif)
Kosa i lé lo SRI ?
Promyé foi la fé sa, sé dann Madégaskar, in prèt zézuite té i apèl Henri DE LAULANIE la trouv so métod-la in pé o azar dann l’ané 1983/1984. Koman sa l’arivé ? Li té apré travay avèk son bannn z’étidyan. Lé séshrès épi la plui k’la ariv an rotar l’amenn azot a ropik in ri avèk in sèl brin épi tré pé d’fèy é zot la plant sa dann in bann ti po in pé loin-loin. Zot té i pans la rékol té fouti ! alé oir lo bann lan la dévlop pli vite ké d(abitid, é lo bann touf la donnnziska vin zépi par touf.
L’ané d’apré zot la rokomans parèy mé so foi isi avèk bann pla pli jenn(uit, ds, douz zour olèrk kinz. Lo rézilta té ankor pli for : lo nonm zépiy rant soisant a katrovin mèm si l’avé près poin lo la plui.. Donk lo nonm zépiy i goumant firamézir i plant lo pyé pli jenn. Aprésa, lo prèt i kontinyé son bann roshèrch pou rod lo fason lo pli éfikas pou plant de ri : sé sa k’i apèl lo SRI ou sinonsa lo sari (systèm agro ékolojik pou rizikultur intansif). Lo Sari i pèrmèt in rannman ziska 20 tone par éktar alé oir bann péizan pov malgash té i fé arienk dé tone par éktar.
In révolution dann la kultur de ri dann Lo Fatick avèk bon rézilta
Lo SRI, konm in nouvo téknik pou la prodiksyonn ri, i donn l’okazyon pou désèrtèn démonstrasyon dann bann ti réjyon lo Fatick. Avèk bann karo témoin pou l’ansien métod épi la nouvèl métod.
Sa i amontr lo SRI ou sinonsa lo Sari la fé goumant la prodiksyon rant 50 é ziska 100 % avèk in diminisyon pou la kantité d’lo k’i ansèrv, in diminisyon lo bann somans épi lo l’angré itilizé ; in plantèr dann l’androi k’i apèl A. Gueye i di : « Nou la touzour pansé lo l’inondasyon pou toultan, lo bann l’angré shimik(…) té nésésèr pou produi do ri. Ala ké lo nouvo téknik i vien pou fé aprouv anou ké lé posib fé do ri san tiliz l’angré shimik mé ké an plskésa, i pé miltipliy la prodiksyon par 2 sansa plis ankor. ».
Lasours : AGRIDAPE | volume 29 n°1 | Avril 2013

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Category Archives: Chanson
Heartbreak and Misery
Kè Kraze ak Mizè Pä disip (Orij. Jealous, de Labrinth) Prezante: Gazman Couleur ak Dener Ceide i Mwen jalou pou lapli. Lè m wè l tonbe sou po-w, li nwi m. Paske l rive kot’ mėn-m pa t’ janm’ rive. … Continue reading
Yon ti Bo
Pä Zenglen 1e dialòg Nicky: Richie hm, ou kwè w konprann bien sa m’explike lan. Richie: Yo, Nicky. Nicky: Pale avè’ m. Richie: Monchè w konnen, bagay w’explike m lan, se, se, se istwa m w’ap rakonte là man. Nicky: … Continue reading
Demisione
Pä KAÏ Prezante : Richard CAVÉ Entro Ayay, ayay. Ou, Ayay, ayay. Ou, ayay, ayay. i Sa fè deja lontan, ke n’ap travay sou menm projè. Chak jou n’ap fè deba, se yon fason pou n ka wè klè. N’ap … Continue reading
Lanmou Fasil
Pä Vyab Prezante : Mickael GUIRAND Entro {2x} Tou dou dou dou. Tou dou dou dou. Tou dou dou dou, dou dou, {1. doudou}. Pati 1 Mwen pèdi sans mwen. Mwen debousole. Mwen pèdi souf mwen. Mwen bouke sipliye. Emosion-m … Continue reading
Mare m Là
Pä Tinès SALVANT i Bèl ti bouch ou, pou m fè ti tòtòt. Si m ’trapea sa, m p’ap janm’ fè yon pòtb. Dë bèl je-w, pou w klere mwen, Joli men-w, pou w manyen mwen, Si m ’trape sa, … Continue reading
Mwen Renmen W
Pä Tinès SALVANT i (Mwen renmen w). {Refren, aprè ‘—‘} Anyen au monde p’ap janm ka enpeche— Si mwen ta bliye w, se yon peche— Pou ki rezon cheri pou m ‘bandone* w— Ou mèt ret’ kwè ke m’ap toujou bezwen … Continue reading
Lè w Manyen m
Pä Tinès SALVANT Fi Lè w manyen m, mwen fèmen tankou ‘on parapli. Je-m nanvè, tankou m’ap sezi, Tankou m pr’ale nan yon lòt vi. Gason Lè w manyen, mwen pa fouti konnen sa m ye : Yon anj, yon … Continue reading
Baby I Missed You
Pä CARIMI Prezante : Mickael GUIRAND Ak Michael BENJAMIN Ent. KAÏ Entro. Baby I missed youa. {2x} i – Mikael De jou an jou sa vin’ pi difisil. Mwen anvi ri, e mwen anvi viv, Men m pa kapab. Mwen jalou, lè … Continue reading
Tou Mare
Pä KAÏ Prezante : Richard CAVÉ ak Alan CAVÉ Zwi {2x} Kaï, ay, ou ooh, yeah. Vèsè 1 – Richard Vwazinaj ap pale, Yo di m pèdi tèt mwen. Sa k’ pi rèd la se vre, Batiman mwen panche. Ou … Continue reading
Kansè
Pä KAÏ Prezante : Richard CAVÉ ak Rutshelle GUILLAUME Nonm Di mwen pouki’, chak fwa w soti, Tèt mwen pati cheri. Tèlman m jalou, mwen sanble m fou. Mwen pa ka viv san ou. Sa k’enpeche w renmen cheri, Jan … Continue reading


text:
Jwe jwèt la Barbi nan wikenn Anliy sou entènèt:
100%[Reset]
Deskripsyon jwèt Barbi nan wikenn
Barbi jwenn ansanm nan yon bar, ou bezwen sik atravè tout de bagay sa yo élégance li yo. Jodi a, bote se pa nan Lespri Bondye a, ak Se poutèt sa pa ka fè anyen pou tèt mwen nan ranmase sou kont yo. Ede ti fi a yo chita tounen epi chwazi tèt ou yon ekipe Stylish pou li. Nan cheve pal li len se trè wouj, santi yo lib yo konsantre sou bagay la byen klere wouj ki ap montre pa sèlman bote li yo, men tou, atitid la. . Jwe jwèt la Barbi nan wikenn sou entènèt.
Karakteristik teknik nan jwèt la Barbi nan wikenn
- Jwèt Barbi nan wikenn te ajoute: 27.08.2013
- Kantite moun ki nan jwèt la: 1.36 MB
- Se jwèt la te jwe: 1853 fwa
- Rating jwèt: 4.58 deyò 5 (104 estimasyon)
Jwèt tankou jwèt la Barbi nan wikenn
Download jwèt Barbi nan wikenn
Link to download jwèt la:DOWNLOAD
Afiche jwèt la Barbi nan wikenn sou sit entènèt ou:
Insert jwèt la Barbi nan wikenn sou sit entènèt ou, kopi kòd la ak keratin nan kòd la html nan sit ou. Epitou, si ou renmen jwèt la Barbi nan wikenn , kopi epi voye lyen ki nan yon zanmi oswa tout zanmi ou yo, pataje jwèt la ak mond lan!


text:
LG PC Suite
-
Creole:
-
-
Lang:
-
Telechaje LG PC Suite
Deskripsyon:
Karakteristik prensipal:
- Senkronizasyon ant aparèy la ak òdinatè
- Pratik echanj nan dosye
- Jesyon nan fonksyon nan aparèy la
- Koòdone entwisyon
Kòmantè sou LG PC Suite:
LG PC Suite Lojisyèl ki gen rapò:
Lojisyèl an yo transfere dosye yo mizik, klip videyo oswa Playlists ant iPhone, iPod, iPad a ak òdinatè nan toude direksyon yo.
Manadjè a pou telefòn mobil yo soti nan Nokia konpayi an. Lojisyèl an pèmèt ou jere dosye, kontak, mesaj yo ak senk done yo ak òdinatè w lan.
Manadjè a nan iPod, iPhone ak iPad aparèy yo. Lojisyèl an sipòte tout vèsyon yo ki disponib nan sistèm opere iOS.
Lojisyèl an senkronize òdinatè w lan ak aparèy yo nan Samsung konpayi. Li te gen posiblite yo lajè nan travay ak aparèy ak sipò divès kalite koneksyon.
Jwè a popilè yo lèktur dosye yo medya yo. Lojisyèl an sipòte senkronizasyon nan done ant òdinatè w lan ak Apple aparèy.
Lojisyèl an yo transfere done yo ak jere dosye yo nan fòma divès kalite soti nan aparèy yo aleka lè l sèvi avèk teknoloji yo san fil ak nwaj.
Lojisyèl la nan senkroniz done yo ant òdinatè a ak aparèy la Telefòn Windows. Lojisyèl la pèmèt yo mete ajou sistèm nan fonksyone nan aparèy la ak kontwòl Playlists yo nan bibliyotèk la medya yo.
Se lojisyèl an ki fèt nan backup, retabli done yo, jwenn dwa yo rasin, retire tout done yo, epi lage ekran an fèmen nan aparèy yo android.
Manadjè a nan aparèy yo mur. Lojisyèl an gen yon seri de zouti pou travay fasil ak aparèy yo.
Lojisyèl an refè done yo sou iPhone, iPod la ak iPad. Lojisyèl la se kapab refè done yo pèdi soti nan itun ak iCloud sovgad.
Zouti a pwisan yo travay avèk fòma divès kalite imaj de CD ak DVD. Epitou lojisyèl an sipòte kreyasyon an transpòtè yo done demere.
Lojisyèl an refè done yo pèdi nan fòma diferan soti nan yon òdinatè ak ki konekte nan li transpòtè ekstèn.
Yon seri kodèk ak dekodeur lèktur majorite nan odyo ak dosye videyo fòma nan nenpòt ki jwè medya yo.
Zouti a backup ak retabli done yo sistèm. Lojisyèl la pèmèt yo kreye yon kopi kondwi a difisil ak yo transfere done yo sou konpayi asirans lan yon lòt done.
Fasil yo sèvi ak manadjè dosye nan aparèy yo Sony. Lojisyèl an sipòte aktyalizasyon aplikasyon yo ak sistèm opere nan aparèy la.
Wè plis lojisyèl


text:
KANTIK 65
Annou avanse!
(Ebre 6:1)
1. Avanse, avanse, ver matirite!
Nou Bondye i anvi ki lalimyer i briye.
Fer ou mye pour amelyor ou minister,
Ou travay i pou beni.
Nou tou nou kapab partisipe.
Parey Zezi ti fer, pa bliye.
Depan lo Zeova pour ou pa tonbe.
Gard byen ou fidelite.
2. Avanse, avanse, dan predikasyon!
Sa bon nouvel eternel pres avek tou nasyon.
Pour donn laglwar Zeova, i touzour bon,
Kan nou pe al kazankaz.
Nou bann lennmi pou sey fer nou per.
Pa per, pa zanmen al an aryer.
Fer tou tann sa mesaz ki geri leker.
Dir zot ankor e ankor.
3. Avanse, avanse, touzour andire,
Dan sa travay Rwayonm,
devlop ou abilite.
Lespri sen pou donn ou sa motivasyon.
Apresye ou minister.
Kontan bann ki pou vin enn ou frer.
Persevere pour tous zot leker.
Kontinyen asiste zot pour fer progre
E fer briye lalimyer.
(Vwar osi Fili. 1:27; 3:16; Ebr. 10:39.)


text:
KI LABIB I DIR?
Lekel Zezi Kri? (Parti 2)
Sa led pour etidye i baze lo sapit 4 dan sa liv Ki Labib i dir?
Egzaminen dapre Labib akoz Zezi pa egal avek Bondye.
Lezot dan sa seleksyon
Eski mon devret dedye mon lavi avek Bondye e batize? (Parti 3)
Ki Bondye i ekspekte avek en dimoun ki’n dedye son lavi avek li? Akoz en Kretyen ki vreman kontan Bondye i kapab asire ki i pou kapab gard son promes ki i’n fer avek Bondye?
Priy Bondye i en loner (Parti 3)
Labib i dir nou ki Bondye i reponn lapriyer dan diferan fason. Kan e konman i kapab reponn ou lapriyer?
Priy Bondye i en loner (Parti 1)
Ki mannyer ou kapab vin zanmi Bondye? Ki mannyer ou kapab konnen ki i ekout ou bann lapriyer?
LED POUR ETIDYE


text:
nan dekou tilili-lang lan
Se Edouard Glissant te ka matje sa eti limenm te pou, rache-koupe, tilili-lang ta'a nan matje'y, "lang la eti'w ka matje a ka teke epi tout lang oliwon-latè". Se pa pou ale konprann se pou an moun te ke sa pale, li ek matje tout lang oliwon-latè oben piplis adan yo, se te ke voye wòch dèyè solèy ; se te pou fè moun konprann, lè'y te ka matje se pou'y te trape konsians tout lang ki ni asou latè jik pou te ka tann yo, menm lang eti'y pa te ka konprann an tjou-patat adan. Lamenm la, se pou an moun se rive depareye pale a ek matje a, lang-pale a ek lang-matje a, men plis pase sa, pou se konprann lang-matje a ka ladje lang-pale a nan chimen, ka ale.
"Peyi oliwon-latè ka ankreyole" eti Edouard Glissant te ka matje tankon lide-fondas plodari ankreyolaj la, ek se anlè sa eti Jean Bernabé mare fidji'y nan liv li a ; isiya la konsa se pa plodari ankreyolaj men dezankreyolaj ki lide-fondas la. Nan matje Jean Bernabé a, wach-latè-wonn eti ka bay lajounen jòdi nan tout peyi oliwon-latè pa pe ka sitire tjek ankreyolaj men anni an kalazazay kabès, wonn-kabès. Pou tout teknoloji kouri-kanmo ek chaye-moun kontinan a kontinan, wach-latè-wonn lan te ke, dapre sa mètafè plodari kreyol la ka teste, plis an longsay-ale pase an rel-fann. Plodari ankreyolaj oliwon latè a tankon Edouard Glissant te ka depenn li te ka chaye lide an bay-balan anzobrayte se lakou-peyi a, sa eti pa ka tjoke lide an vire-nanninannan, vire pran pawol ek se gangan an, vire pran se bay-lavwa se gangan an,"iwì egúngún, matjoukann l'Afrik oben matjoukann l'Ewòp, si se pa matjoukann Kalinago. Se pou te ke konprann plodari ankreyolaj Edouard Glissant an, tankon an bay-balan san bout, ka chaye dezankreyolaj la epi'y, nan peyi otila lang la ek wonn-kabès la leve nan toumpak anchay lang ek wonn-kabès ; san bout, san wabap, liannaj an mitan se dwel la ka vire sitire anchay dwel eti ka vire kantinen liannaj la.
Rive la, si ankreyolaj la ka chaye lide dezankreyolaj la epi'y, lang eti moun pa ka matje, oben ka matje delè konsa, se toulong lang eti divini yo se pou fonn oben vire fonn nan an lang-madè ki nan menm nich lang epi yo ek/oben lang eti yo sòti adan. Jean Bernabé pa nepi ladje lespri lòlòy ta'a eti ki le lang Matnik la leve nan franse a, se "F" GEREC-F la pou franseyopal, se lide ta'a eti tout palab franse pe woule flouz adan lang Matnik la. Nan lavi toulejou, se sa ka fèt eti anchay tèbèdje atè Matnik, tout moun se moun, ka anni fè an manje-kochon epi lang Matnik la, lè lang franse ka bat yo, koumanse an wonn-palab nan franse ek bout li nan tjek kreyol flògòdò otila franse a pa j'en sispann simèwje ; se pa anni pou anchay palab lang franse a yo ka mete nan chak wonn-palab yo lè ni yonn, de, twa palab lang Matnik la ka kouri lawonn, se dekou wonn-palab la eti yo ka desitire, depotjole menm, lè yo ka chaye an katjetaj franse nan chak wonn-palab yo ; se an wonn-palab san p'an liannè mabial adan. Se pou sa delè, asou chenn-liannaj sosial la, man pe'e fè reklanm ba yo, nan an menm wonn-palab, an palab pe trape de, si se pa twa, jik kat potjel matje. Nan pawol jou-ki-jou moun Matnik, ek se pou sa yo ka kriye'y "lang kreyol", anmwe mèt-lekol franse yo, anmwe le jandàm, lang Matnik la se pa an lang nan ledjans mabial la, se pa an lang ki trape an fondas, se pa an lang ki trape larel-lang, se pa an lang ki trape an karetel lang, anni tjwe koze a, se pa an lang ki trape an divini lang, se an lang moun ka pran lè franse a foute an gojèt an tjou yo, lè franse yo pa ka monte mòn. Piplis moun Matnik, se bèkèkè, brèbrè-mouton, (piplis se pa tout) desèvle an mitan kabèch, pa menm le wè an tèp Matnik nan sistenm gouvelman franse a, ale wè an lang Matnik nan tilili lang ka kouri lawonn latè. Nan an dekou otila piplis moun Matnik eti ka pale lang Matnik la nan an kouri-kanmo epi anlòt moun ka èche, san patate, fè lòt moun ta'a sav yo sa pale franse tou, se tout djoumbat kabeche-toumpak-lang (metalinguistic or reflexive function) , djoumbat laliwonn-lang (referential function) jik djoumbat tirad-lang lan (poetic function) tankon Roman Jakobson te ka depenn sis wach lang oliwon-latè, ki atè tou-touni anlè de pie yo, desitire. Atè Matnik, se kanmo a an limenm ki lòlòy ; anni koute politikè Matnik la oben konpayel-djoumbatè a pale asou RLDM, "sel radio ki kantekant epi pèp Matinik", se anni la yo pa ka pale yenki franse bannann yo a. Man ka matje sa, man pa nepi sav si djoumbat katjete-lang lan (emotive function) ka bay djok atè Matnik pou laliman andidan/andewò a ki toulong tjòbol nan kabèch moun Matnik depi de a twa dis-lanne kole. Djoumbat bay-lavwa a (conative function) ek djoumbat sonnen-kanmo a (phatic function), ka bay, se se epi anchay diskoupaj, nan lang Matnik la lajounen-jòdi. Tousa pa sa, Jean Bernabé tankon Edouard Glissant rete anlè djoumbat katjete-lang ek djoumbat tirad-lang lan eti, yonn, tankon langannis le lonyen chimen-rive chak palab lang la pou kabeche an fondas lang la ; lòt la, tankon mèt-tirad ek plodayè, te le sansle anba simidòy, anba lavwa-douvan lang lan.
Karetel krache-dife Jean Bernabé a, kabeche kabès la, ("cognition" franse a leve nan lang laten an asou potjel cognoscere ek ka tjoke lide kabès la, an sa-sav, konnèt bagay, nan aprann, nan wè-douvan-zie, nan memwa, nan konsians, nan ago, nan konprann, tousa) te fè mwen espere, ababa-djol-koule, an bay-adan tjek kare-kabeche an sistenm lang Matnik, se tjou rat ! Jean Bernabé rete adan kare-kabeche kreyolis li otila piplis, si se pa tout, palab lang Matnik la se an toumpotjolaj palab lang franse a, lide, koupe-jare, fann kabèch, ta'a eti avan prèmie moun l'Afrik-anba-solèy te debatje Matnik tankon ninang-founang, nan 1640, moun te ja ka pale an lang kreyol, sa eti ki matje nwè kòtok adan Topay kreyol la ek ka kouri lawonn tout se kabeche kreyolis la. Isiya la, pa ni de palab kole tjek lang l'Afrik anba-solèy (yorouba pou piplis, igbo ek twi-asante tou) pou kouri lawonn, ale wè an toumpotjolaj afritjen tjek palab franse nan lespri ta'a eti man ja kabeche nan kantiyonn karayib la ; konsa ninang-founang l'Afrik-anba-solèy te bite anlè an palab franse ka sonnen kon palab lakay li, se pou'y te pran seraj li, sek anlè'y, mete'y nan tout pawol li tankon moun Matnik ka fè jik lajounen-jòdi epi tjek palab franse ki sonen kòtok nan zorèy yo, ka rarate sa toulong, nan tout pawol yo se pran ek an moun, "c'est pas évident hein", èstèbègè. Pa ni de palab kalinago oben arawak kole tou, astè piplis laliwonn lan se palab se de lang ta'a, 3.200 degra konte (moun ka manje 220 adan yo), 600 zèb ek fèy-bwa pou fè rimèd, 750 ras pweson, kokiyaj ek zekalan lanmè konte, 22 ras pweson lawviè, 12 ras kribich, tousa. Apre, kreyolis la ni an bidim faro anlè afritjennis la epi lo bagay kouyon'y lan ka voye moun Matnik, atè kontinan l'Amerik, ale fouye sab l'Ejipt nan kontinan l'Afrik la, se lè'y ka rive konprann an sitiraj bò-kay, an konpanyi palab ki leve nan lang Matnik la asou pwa kò yo. Nan kantiyonn karayib la, se pa peyi wouvè-zie se palab la ki ka peze, se karetel yo kouri pou rive nan lang Matnik la, sa eti ka ba nou an lide asou laliwonn/tan-ka-pase Matnik la ; ek ka pe fè nou wè ki kanman lang Matnik la nan tilili-lang oliwon latè ta'a menm si piplis moun Matnik flòkò nan kabèch ek pa fouti pran lang Matnik la pou sistenm-lang eti'y ye, tout se dwel-sistenm anba dekou sitire, tout se dwel-sistenm-koubaran ta'a desitire/vire-sitire eti ka ba lang la an divini kòtok.
Ki dezankreyolaj esa nan dekou tilili-lang ta'a ? Nan ki peyi esa moun ka gade lang yo pale, chak jou leve, anni epi zie moun-lòtbòtsay ? Se atè Ayiti, Gwadloup, Gwiyann ek Matnik otila moun peyi a ka ba lang yo ka pale toulejou (sa ki pou sipoze li ek matje toulejou) tit "lang kreyol" ta'a. Ki divini an lang nan peyi otila pa ni an kawbe-gouvelman oben otila kawbe-gouvelman an, tankon Ayiti, flòkò, pou pa sa leve p'an politik apiye lang ek wonn-kabès la ?
Tit "lang kreyol" ta'a eti ka teke palab-fondas ankreyolaj la epi ta dezankreyolaj la, ka apiye lide malfentan ta'a eti moun Ayiti, Gwadloup, Gwiyann ek Matnik pòkò rive moun, nan rel kòdjòm lan. Lide ta'a eti an moun Gwadloup, Gwiyann oben Matnik te ke moun, yonn-tou-yonn, anni pou moun lakou-peyi politik franse yo ye, sa eti ka tjoke, aleliwon, an sa-pale, sa-li, sa-matje, kòdjòm, lang franse a ; ek moun Ayiti te ke moun, yonn-tou-yonn anni lè yo trape an liannaj tenkant epi lang franse a. Nou sav sa, nan lespri J. Bernabé, ni an "lang kreyol" men pa ni moun kreyol tankon piplis kreyolis la ka matje sa ; lakay li lang la pa ka sitire an lakou-moun. Nan tousa, piplis moun se peyi ta'a, moun ki pa trape anchay tjouns nan lang franse, se pa moun oben se moun demounize depi sistenm-ankelele te demounize yo, ninang-founang, dènie jenerachon apre krapo, ek se ayen ki pa vire anmounize yo dèyè. Menm nan dekou tilili-lang oliwon-latè, moun ki sa pale, sa li ek sa matje dòt lang (angle, arab, braziyen, chinwa-kanton, chinwa-wu, igbo, kalinago, kikongo, mandaren, panyol, tamoul, tayino, twi-asante, yorouba, tousa) pa nepi moun pase moun ki sa pale franse bannann lan, ka foute "R" an tjou'y menm la ki pa ni ek de a twa bedji nan chak palab yo se matje. Pa pe ni ankreyolaj, ni menm dezankreyolaj nan dekou an tilili-lang, nan dekou otila moun sa matje an lang. Tilili-lang lan se dabò-pou-yonn, an dekou lang-matje, dri ek nawflaw ; se pou konprann, nan tilili-lang lan tankon Edouard Glissant te kabeche'y, se pa kannan an ki ka peze (an moun pe sa pale san-epi adan 6.300-epi lang moun ka pale oliwon-latè) men pale-kòdjòm lan eti ka chaye toulong an sa-li, sa-matje lang la epi'y. Se sa ka pe fè moun sansle asou tilili-kabès moun asou latè, ka rale an bay-balan vini toulong plis moun nan moun yo.
I - Ankreyolaj/dezankreyolaj, de palab-fondas dedou
Plodari-ankreyolaj Edouard Glissant an pa liannen tenkant epi an "lang kreyol", se anni lide an bay-balan andidan, bwa-pou-ale, an bay-nan-liannaj toulong-ale, an djouk-djouk, aleliwon, se lang lan. Se pou se konprann anfwa, plodari-ankreyolaj ta'a ka ladje toumpak se lang la, djoubap se lang lan nan chimen. Lè Edouard Glissant te ka matje "Peyi oliwon-latè ka ankreyole" se pou'y te plodaye lamenm dèyè'y peyi oliwon-latè pa ka vini kreyol men moun pa pe katjile karetel yo, moun pa pe sav divini yo pou liannaj nan mitan moun tout peyi oliwon-latè ki te ka kantiye. Se te ke pou di toumbilaj sosial la, se pa an bagay liy-dèyè-liy men an bagay lawonn-nan-lawonn.
Se lide ta'a eti fok te ladje plodari matjoukann l'Afrik la (Aimé Césaire) ek plodari majoukann l'Ewòp la (piplis moun Matnik, menm afritjennis la adan epi plodari nan lang franse'y la) nan chimen pou salvaloure tjek tilili-kabès, tjek kalazaza-mès, tousa. Men plodari ankreyolaj la se pa nepi an plodari kalazaza eti nan plodari Edourd Glissant an te t'ak two pri adan plodari ras moun an ek te t'ak two flouz pou katjile karetel li. Se nan sa tilili-lang eti ankreyolaj la ka chaye, yo liannen djok nan rarataj E. Glissant an depi Le discours antillais, nan 1981, otila'y te ja ka matje "lè a rive pou lang ka jwe nan lonbrik yo fini bat".
Se pou se tann sa eti, dezankreyolaj Jean Bernabé a ka chaye ti lespri matjoukann l'Ewòp la ek matjoukann l'Afrik la tou, (yo toulong liannen nan wach-lavi tankon nan plodari a) asou do'y. Plodari kreyol la, nan limenm, se pou an toumbilaj, sosial, politik, kabès, wonn-kabès, tousa ka sòti lòtbòtsay rive, debatje nan peyi a ek pran plas. Isiya la, pou dezankreyolaj ki bay lajounen-jòdi, se pou fè moun konprann te ni an ankreyolaj nan tan-douvan otila "lang kreyol" la te ka anchouke anchay palab l'Ewòp ek an ti konpanyi palab l'Afrik, palab peyi-lòtbòtsay, flouz. Men, sa ki sistrayan nan plodari kreyol la, se tan anchouke a eti nou pa ka wè nan de koko-zie nou.
Se nan vèy-o-gren dezankreyolaj ta'a eti ka fè Jean Bernabé kabeche lide an politik vidjoze lang lan, fè'y vire pran larel nan sitiraj palab-toumpotjole, "mofwazaj" lang Gwadloup la, pase se ka anni rape yo adan lang franse a tankon piplis moun Matnik ka fè lajounen-jòdi. Se pa anni an "nou simie di pase nou se di", se apiye asou palab ek pawol ka kouri lawonn lang la pou fè palab ek pawol krache-dife, sa eti ja ka fèt, ti kannan pou ti kannan, (anchouke, djoubake/djoumbate, kalazazay, krèy, laliwonn, matjoukann, madjendjen, migannaj, nèfte, pawol-douvan, zayonn, tousa) ; se vire kabeche lang lan, sa eti ka dekalibiche se larel-andidan distenkant lan.
I-1. Karetel kabeche-kabès la.
Ladje langannistik Ferdinand de Sausurre la eti te ka pran lang la pou an sistenm, se pou di an liannaj mabial nan mitan an lespri anlè an bagay (lang la se pa anni an kannan palab/pawol) ek vèvel ka vini nan kabèch an moun lè an palab ka sonnen ; pase o-van langannistik Emile Benveniste la eti te ka èche ledjans sosial dèyè se sistenm lang lan ; isiya la konsa, se pawol la ka fè lang kòtok la nan dekou an bay-lavwa, karetel kabeche kabès la (W. Chafe, Ch. Filmore, G. Lakoff, epi dòt) ka pòte lide ta'a eti se toulong an lespri moun ka leve lè yo ka kabeche an lang.
Kontel pou an moun se li an tirad Edouard Glissant fok moun ta'a mete kout-zie, memwa, langann, kabès, konprinèt, jik falfrèt nan brann. Se tousa eti ka fè sa yo ka kriye kabeche-kabès la ek djoumbat se plodari kabeche-kabès la se pou lonyen kabeche-kabès ta'a asou tout karisti'y depi fondas sèwvo jik vèvèl lespri, depi lakay tjanmay-piti jik lakay vie-kò, depi wach oliwon-latè jik wach peyi, lakou-peyi kòtok.
I-2. Ankreyolaj Jean Bernabé.
Nan karetel kabeche-kabès la, se pou Jean Bernabé se lonyen liannaj se lang lan yonn epi lòt, man te'e fout matje toumpak se lang lan, tankon an liannaj moun, yonn-a-lòt, ka pale lang la. Se anni nan kouri-kanmo tenkant nan mitan lakou-moun ki sòti lòtbòtsay debatje eti'y le lonyen ankreyolaj la. Se anni kouri-kanmo ta'a ki te ke sitire se "lang kreyol" la.
Ankreyolaj Jean Bernabé ka chaye lide ta'a eti lang Matnik la (kreyolis la ka kriye'y "lang kreyol" sa se kòy) adan an menm laliwonn-lang epi lang franse a ek se pou anchay sistenm-anba, langann-mitan ek/oben langann-toumbile ka pe pran lang ; se de lang la yo menm, trape laliman lang yo men laliman lang Matnik la te ke pi tjòbol. Se pou konprann, lamenm la, se anni lang franse a ka kantinen lang Matnik la nan palab, nan pawol, ti-pawol, tousa ka fè lang Matnik la pi piòpiò, pi lòlòy pase lang franse a. Ni an pawol kreyolis eti ka branbrannize sa : "tout palab franse pe kouri lawonn kreyol la men tout palab kreyol pa ke sa kouri lawonn lang franse a". nan tousa nou pa nepi sav si kreyolis la pa pran tout palab lang Matnik la pou palab franse oben franse-lòlòy, franse-dèyè.
I-3. Dezankreyolaj Jean Bernabé a.
Nan plodari Jean Bernabé a, ankreyolaj la se bagay ki liannen epi lang la men pa epi kabès la, wonn-kabès la. Lide ta'a an limenm ja ka fè moun sav tout lang ki leve nan tjek ankreyolaj ni pou fonn an lè konsa, adan lang ka swelele, lang eti'y adan menm nich-langannistik epi'y, lang franse a, atè Matnik. Nan de palab, kat pawol-pale, tout lang kreyol bidjoul, ka klere pou vègle moun nan an tan fann men pa ni divini nan tan-ka-pase. Ee, mi lang Matnik la ka bay jik jòdi, se pa an "lang kreyol" konsa ye a ?
Ankreyolaj la te ke ka chaye dezankreyolaj la epi'y. Approche cognitive du créole martiniquais, Ranboulzay 1/Révolution 1 pa ka nepi depenn dezankreyolaj ta'a, se anni pou Jean Bernabé kabeche ankreyolaj la, depenn laliwonn lang ka bay atè Matnik, nich-langannistik, lang-kreyol/lang-franse atè Matnik, pou tankon vire ba lang Matnik la an djokte, vidjoze'y, ba'y plis fondas, plis palab, plis pawol, ti-pawol, apiye anlè ankreyolaj wouvè-zie'y la pou sa.
II - Sitiraj andidan an.
Nan liv li a, Jean Bernabé ka ba, erèzdibonnè, sitiraj-andidan an tankon an swi ; ni an ti konpanyi palab ki te ke leve nan lang Matnik la limenm, desitire/vire-sitire, kontel bèkèkè, bèlèlè, blogodo lèkètè, lèlè, prelè, tjoupèpè, yelele, yeley, zwel ; palab ki te ke leve plis nan an dekou konprann pianmpianm, ledjans se pawol la, an anchoukaj ki pa te ke rive pri oben ki pa pri kòdjòm. Nan lespri Jean Bernabé, tousa adan karetel dezankreyolaj la. Se pou se ale mande'y, lamenm la, san kriye dèyè'y, nan ki lespri eti'y ka konprann ankreyolaj la.
Nan ankreyolaj Jean Bernabé a se anni anchoukaj palab ek pawol franse oben lang l'Ewòp eti ka bay nan bay-douvan ankreyole ta'a ; liv li a pa ka ba nou anchay palab se lang l'Afrik-anba-solèy la ki te ke kouri lawonn lang Matnik la, si se pa dekouri lawonn, ni menm palab se lang l'Afrik ta'a ki te ke toumpotjole nan lang Matnik la oben pase nan lang franse a oben angle a, panyol la tou pou debatje nan lang Matnik la. Mwen menm ki mwen menm lan ja konte plis pase kat-san-epi palab ek pawol ki leve adan se lang yorouba a (kontel agondonm, bèlè, bousoukou, choukoun, danday, djidjit, djouba, djoubap, eya, gangan, kanigwe, madjoumbe, mayimbi, mayonmbo, nika, sanba, sokan, toumbele, vèvè, wòkòkòy, wouspel, yoka, zanmbo, zouzoun, zòkò, zòkòdjò, zwel) pou piplis ; lang igbo a (kontel djayi, ninang-founang, solbòkò, bokodji, zouk) ; lang twi-asante a (kwasòkiò, matenbe, sese, toumblak, yanm) ; se lang awousa a (agoulou, djenm, djok, djòkò, goumen, imaniye, koukoun, salam, soubawou, soukouyan, wawa, zòy) pou apre kouri nan se lang yorouba a, san toumpotjolaj, tout se lang l'Afrik-anba-solèy ta'a eti nou pe ke sa konte isiya la. Tout se palab ta'a ki leve nan lang kikongo a (djoumba, moun, vavari, woumba, yaya, zonbi) ek ki rive apre 1856 atè Matnik. Se pa pou tjek tèbè afritjennis ale badjole lang Matnik la se an lang l'Ejipt-nanninannan, oben tjek lang l'Afrik-anba-solèy douvan debatje masogan l'Ewòp la, Matnik se atè kontinan l'Amerik la eti'y ye ek l'Afrik se an kontinan, se pa an peyi.
Men pas pou palab oben pawol ki te ke sòti nan lang lòtbòtsay rive nan lang Matnik la, sa eti ka woule nan tout lang, toupatou oliwon-latè, sa ki ka pòte plis isiya la se toumpotjolaj lang lòtbòtsay atè Matnik, toumbile ledjans yo oben toumbile sikti yo, delè kole an son lang l'Ewòp epi an son lang l'Afrik pou fè an palab, kontel nan choublak ; delè kole an palab l'Ewòp epi an son Matnik, kontel welto, se sa menm, ou wè'y ou pa wè'y ; delè, nan an balan tirad, mete an son-dèyè, lanmoza (se an ras pweson, an bous, Balistoides viridescens) epi palab lanmori a. Epi prel (poil franse a) yo fè prelè, an moun ka fè moun wè prel lestonmak li, se pou di moun ta'a zoute kòdjòm oben menm nawflaw, prel, prel, prelele, gade leta m...'w mete mwen. Se pa anni pas moun Matnik pa ka djè matje'y ki fè lang Matnik la kantiyonnen, se tjoke eti'y tjoke, wayalach, nan tilili-lang ta'a.
Owala tan ka pase adan an wanniwannan, adan an pale-pawol se pou'y kantiyonnen ek vini an lang sitire jik an sistenm-lang lè'y ka matje aleliwon, lè'y trape an bay-balan andidan ki ta'y, ek ka pe vire pase lanmen adan tout sikti'y, tankon an dekinaye, tankon an kole tout diskoupaj pou se apiye an longsay-ale. Moun Matnik pa te ka djè matje lang yo a, se se an matje lòlòy, bagay pou fè moun ri yo, se toulong matje a eti ka apiye longsay-ale ta'a men nan bay-lavwa nan mizik, nan milan, nan djoubap, nan zay, nan tak an tibray ka fè dèyè an katjopin oben an kapistrel, lang ta'a te ka pe vire djok.
II-1. Sitiraj andidan an flòkò nan plodari Jean Bernabé a.
Kabeche nan fondok, ankreyolaj Jean Bernabé a ka sanm an bagay ki pa bòdò, an bagay ki pa nan an bay-balan toulong tankon Edouard Glissant te ka matje'y. Ankreyolaj Jean Bernabé a se plis, si se pa anni, lang pase mès oben wonn-kabès ; ankreyolaj Edouard Glissant an se wonn-kabès dabò-pou-yonn. Lide ta'a eti si pa ni an bay-balan andidan, se pou kriye ago dezankreyolaj, kriye anmwe anchoukaj.
Se tout depareyaj la nan mitan plodari ankreyolaj Edouard Glissant an ek plodari kreyol ki bay nan liv la Gloriye plodari kreyol la eti J. Bernabé, P. Chamoiseau ek R. Confiant matje nan 1989 (sa ka sanm P. Chamoiseau ladje plodari kreyol la pou kole kabèch epi plodari ankreyolaj la, depi an dis-lanne), ankreyolaj raratè Plodari liannaj la - tirad nan kouri-lawonn - (2009) se an bay-douvan san wabap, san bout, la eti ankreyolaj mètafè plodari kreyol la se nan an dwel tan fann, asou an laliwonn fanlan.
II-2. "Lang kreyol", se ankreyolaj ki pa te ke ka bout.
Men si'y ka kriye'y "lang kreyol" jik jòdi, se pou konprann sitiraj-andidan, anchoukaj karayib lang ek mès lòtbòtsay, ta'a pòkò bout, ka bay toujou ek si'y matje liv tala Approche cognitive du créole martiniquais, Ranboulzay 1/Révolution 1 eti ni dòt dèyè epi tit-anba Ranboulzay 1 ta'a (ke ni Ranboulzay 2, Ranboulzay 3, Ranboulzay N+1, man espere ba'y) se pou bat, se pou kore dezankreyolaj la, se pou konprann sitiraj-andidan ta'a (ankreyolaj la isiya la) ka bay jik jòdi menm si'y se ka bay pianmpianm, pi lanben epi sa.
Lòtbòtsay, si moun Matnik adan an lang kreyol jik jòdi, si an dezankreyolaj ka bay, rèd mawto, se rive eti moun Matnik pòkò pe rive anchouke lang franse mabial la, lang franse An-Frans lan eti te ke two fò ba yo, two lou pou pòte. Si an dezankreyolaj ka bay, jik pou èche vire sitire palab ek pawol kore'y, se pou konprann sitiraj-andidan an, toulong nan brann men te ke pi lanben pou anni an lang eti'y ni pou anchouke.
II-3. Sitiraj-andidan, kantiyonn karayib.
Nan dekou douvan, lè se tjanmay dezienm jenerachon yorouba a te vini leve lang ta'a, te ni anchay lang-pale ka toumpakte yonn epi lòt, sa eti te pe ka fè palab an lang (se lang franse a, se lang yorouba a, se lang igbo a, lang kalinago a, epi dòt) te ja pase anba toumpak anlòt avan'y te rive nan zoko pidjin eti se tjanmay ta'a te ka pale. Se pou se konprann tjanmay dezienm jenerachon moun l'Afrik-anba-solèy ki debatje Matnik, tankon ninang-founang, dènie jenerachon apre krapo, pa te pe ka pale lang manman ek/oben papa yo, pa te pe ka pale an lang moun l'Afrik-anba-solèy men an wanniwannan otila palab ek pawol lang manman ek papa yo te pe piplis.
Nan dekou ta'a, sitiraj-andidan an te ka bay aleliwon ek nan an rete-koze pou anlòt, an tak, an zay pou anlòt, an milan pou anlòt, an djoubap pou anlòt, se tout palab, pawol, ti pawol lang la eti te ka pe toumbile aleliwon. Dapre mwen se nan toumbilaj ta'a eti lang la fè laliwonn li ki ta'y, leve laliman'y, fondas li, jik vini lang Matnik siek-tan dèyè epi an zoko-rek eti anchay dwel-sitiran ka kouri lawonn li, ka toumpakte, ka anbokte pianmpianm avan anchouke.
III - Sitiraj-andidan nan dekou tilili-lang
Sitiraj andidan an ka bay lajounen-jòdi ; si pa ni sitiraj andidan, pa pe ni larel-andidan, pa ni lang, se pou'y djigilòp anfwa oben ale dechèpie nan lang oliwon. Lang Matnik la leve nan an dekou tilili-lang men, pou fèmen eti sistenm lan te fèmen, lang la te ni tan anchouke chak palab lang lòtbòtsay, jik kole palab de lang lòtbòtsay fè yonn. Lajounen-jòdi otila sistenm lan wouvè, menm si'y toujou anba swel franse a, lang la pa ni tan pou anchouke palab lòtbòtsay ki ka debatje ek eti moun ka pe chaye, yonn-tou-yonn, mete adan an koze yo se trape, la-pou-la ; lè an moun ka pale se pou fè lòt la koute'y, se pou lòt moun an se pe la.
Pou medja kouri-kanmo ki pran plis plas nan lavi moun, fè kont lan, titim-bwa-sek la, badjolaj la, djigilòp ; se palab lang lòtbòtsay la ka pe kouri lawonn san moun se vlope yo nan an laliwonn, opoze yo brile lanmen oben sèwvel moun. Se tout bagay ta'a ki ka fè menm pou vini rarate an kont nan radio oben nan televizion, kanmo a pa ka pase adan menm siwal lakay ta'a ki te ka debòdò tout semeda eti'y te ka chaye. Se pa dezankreyolaj, nou pa nan an lang kreyol ankò pou matje'y nou ka matje'y, pou kouri eti'y pe kouri nouvel ek kanmo asou se gran medja oliwon-latè a, nolfok moun Matnik menm, kontel lè Maya Japon an ka pe bay-lavwa "Fanm Matinik dou" Fransisko a.
Nou pa nepi nan an lang kreyol ankò pou chaye eti lang Matnik ta'a, lang Ayiti a, ta Gwadloup la, ta Gwiyann lan tou, pe chaye palab ek pawol nan anchay lang lòtbòtsay, lang franse a prèmie douvan (bidjin, kapon, zonbi, zouk, mi Gwoka vini bay nan matjoukann debranbrannize moun oliwon-latè ek toupatou An-Frans moun ka bay-kalinda, ka makchinen, lonbrigada, anlè kout tanbou djouba Matnik la, zip, zap, zabap) ; lang angle a (nan Etazini otila owonzon 2 milion moun Ayiti ka rete), dòt lang oliwon-latè, lè mizik se peyi karayib la ka chaye yo, areíto, batarumba, bèlè, bidjin, bomba-loïza, cumbia, cumfa, danzón, djouba, guaguancó, guajira, guaracha, guateque, gwoka, kadans-lipso, kaladja, kalennda, kalipso, kasekò, konpa-direk, kumina, latin-djaz, lewòz, masumba, mennde, merengue, nyabinghi, palo-abajo, palo-arriba, parang, parranda, plena, raga, rara, regeton, reggae, rumba, salsa, samba, soca, son-montuno, steelband, wapa, yubá, yuka, zapateo, zouk, tousa epi anchay dòt.
Tousa ka fè sitiraj-andidan se lang la ka bay pianmpianm men sitiraj-andidan ta'a delantiraye, lang Matnik la se pa anni atè Matnik moun ka pale'y, lang Ayiti a se pa bagay anni moun Ayiti, se toumbilaj ta'a eti moun Matnik, moun Gwadloup, moun Ayiti, menm se langayelè a pòkò pe rive mete an kabèch yo. Moun Matnik lòtbòtsay ka pale lang Matnik la men anchay konpè franse yo ka pe aprann li ek ka pe pale pi kòdjòm pase yo delè pou pè yo pa pè pale'y, ka mennen'y pi nolfok pase badjolè Matnik la, ka pe lonyen'y, kabeche'y.
III-1. Laliwonn karayib la.
Lajounen-jòdi, pou moun ka ale vini, se ba yo lè pou yo pase, an lang pe pa nepi an sistenm otila tout bayè, tout lapòt, tout finèt, fèmen, ayen pa ka rantre, ayen pa ka sòti. Chak lang la ni laliman yo men se baye tout lapòt ek tire tatjèt nan finèt si moun pa le rete dèyè. Se pa jòdi eti moun Matnik ni pou bokante dri epi laliwonn karayib yo pou ladje anlè sweleley franse a, pou desere seraj soubawou betje a ; men pou latè-wonn ka bay, anchoukaj nan laliwonn karayib la vini an rimèd panse flandjay tan-nanninannan, lonyen dimen ka vini nan de koko-zie yo.
Toupatou oliwon-latè, se lang la nan liannaj tenkant epi lang peyi laliwonn yo, lang oliwon-latè. Sitiraj-andidan se lang ta'a ka bay san diskoupaj djok owala moun ka matje yo aleliwon epi an matje ki anchouke nan karetel lang la depi nanninannan, nan karetel tan-ka-pase. Sa eti ka peze anlè divini lang Matnik la, se plis fouti eti moun Matnik pa fouti matje lang la kòdjòm epi aleliwon, ka toulong, bwabwa wach-lavi-nèfte, vire towblip nan matje lòlòy anni-chouk-franse jenerachon desèvle douvan.
III-2. Lang-Matnik nan laliwonn karayib li.
Lang Matnik ta'a nan an liannaj tenkant epi lang Gwadloup la, lang Ayiti a, lang Gwiyann lan tou, lang Dòmnik la, lang sentlisi a ek nan an liannaj distenkant epi angle Jamayik la, panyol Dominikana a, jik pòtidje Brazil la oben holandè Kourasao ek Saba a. Lang Matnik ta'a toulong nan liannaj tenkant epi lang franse a, franse-bannann Matnik la tankon franse gran-jan-bel An-Frans lan pou lakou-peyi Matnik la ki anba gouvelnaj ek gouvelman franse.
Nan liannaj tenkant ta'a se pa anni pou an palab, an pawol se kouri lawonn lang la ; se pou, plis pase sa, an palab, an pawol, an ti-pawol se vini vire sitire palab, pawol, ti-pawol lang Matnik la. Menm manniè a, an palab, an pawol, an ti pawol, lang Matnik la pe ale kouri lawonn lang Gwadloup la (se pa pou sa pou joutè-politik wangannite-politik Matnik la se ale mande moun peyi a pou "pòte mannèv" nan jout-politik ka vini,a pou yo se ka, "ba peyi an balan", "bwa pou palantje peyi a", "bawda kò zòt", "fè debouya", "kole tèt epi", "mete tèt pou ranbonni", "kole zepol pou pòte peyi anlè", tousa epi anchay dòt, fok se ri natifnatalis ek konpayel wangannite-politik Matnik la nan lang franse) oben lang Ayiti a, jik lang franse a, se kapon kreyolis la kapon.
IV - Depareye tilili-lang ek piplis-lang
Fok toulong depareye tilili-lang ek piplis-lang nan kabeche lang tankon nan wach-lavi toulejou pou pa anni rete la ka bàt (si se pa debàt) nan an sa-pale an lang men ale tjoke kout-zie-asou-lavi, weltanschaung, ki ni dèyè chak lang la, wonn-kabès eti'y sitire ek pòte ale nan tan ka pase, chimen eti'y pran pou pòte-ale a. Pi atè-atè, se pou konprann pale a pa ka fè kont, fok sa matje ek li an lang, konprann fondas li pou sa katjile karetel letjete nan divini epi lang ta'a. Tilili-lang la pe fèt nan anchay lang an moun pe aprann lekol men se pou konprann tilili-lang ta'a pa pe rive san an sa-matje lang la.
Piplis-lang la se toulong esperians an moun nan lang eti'y ka pale nan an dekou kabès fann. Piplis-lang lan se pou mete de-o-twa lang oben janjol an menm lang nan an telolaj, nan an toumpaktaj, se pou chak krèy moun an pati nan pale pawol li ek pa pran wotè lezòt. Isiya la konsa, nou adan dekou lakou-peyi nèfte otila chak moun yonn tout-yonn ka bat pou trape an sa-kouri-kanmo. Lide ta'a eti fok pa ka rete nan an lang yonn-tou-yonn, fok sa pale lang Matnik la, fok sa pale franse, angle, panyol, braziyen ek menm kètchwa oben mapoutche ek sa wè la eti se lang ta'a ka pe pran lang ek lang Matnik la ; bidjoul sòti nan beautiful lang angle a, yich sòti ich (ponm an piebwa) se lang Youkatàn Meksik la, pase nan hijo lang panyol la, koukoun pa sòti nan cocoon lang angle a men nan kukun (kòs grenn sògo a) se lang awousa a, pase nan lang yorouba a, rive Matnik pou "koukoun pa ka pale" epi sa, se anni lè gwo-bouden bendouk la rive eti moun sav koukoun te ja ka pran lolo.
Tilili-lang ta'a pa te pe rive si pa te ni an mès matje lang nan lespri ta'a eti fok toulong doubout adan an sistenm-lang anchouke djok, si se pa mabial, pou ale tjoke anlòt sistenm-lang. Se nan lespri ta'a eti fok moun Matnik se ka dekatonnen sistenm-lang yo a, matje'y kòdjòm (se pou mande Jean Bernabé kote eti sistenm matje de konsonn wabap pou apiye son "o" an nen an, "ò", sòti ? Se pa ti bwabwa sa ka fè bwabwa, fè moun ri moun Matnik, anmwe) pou ale trape an lanmen-menyen nan sistenm-lang franse a ; andewò sa, se anni franse-bannann.
Depareye tilili-lang epi piplis-lang, se pou vire nan depareyaj-kabeche ta'a, lang-pale/lang-matje eti man toulong kabeche tankon an pagay oben an boulin ka ba lang la balan nan sitiraj-andidan an men larel ale'y tou. Se depareyaj ta'a eti ka pe tjenbe moun doubout dwèt-pitjèt pou yo pa pèdi kalibich, towblip nan an wanniwannan san manman, an chabalabalap eti p'an moun pa pe apiye anlè'y, ale douvan. Se depareye lang-pale/lang-matje ta'a eti ka pe fè moun pa ale pran lavi-lakay pou lavi-lòtbòtsay.
IV-1. Matje lang Matnik la.
Nan dekou tilili-lang ta'a se matje pou matje lang la, kalanmplanm epi sa, pou sa depareye'y epi lang laliwonn li, sa eti ka fè an palab lòtbòtsay pe vini kouri lawonn li san toumpotjole palab, pawol, ti-pawol lang ta'a ; san toumbile, pou an dekou oben pou an tan-long-ale, kout-zie asou lavi a eti se pawol ek ti-pawol ta'a ka chaye, san toumbile ledjans se palab la, san toumbile sitiraj-andidan an..
Nou pa pe nan lang kontè a, lang badjolè, lang lavwa-douvan bèlè a ankò, se pou toulong poze lang la, fè'y pran lang epi tjouns li, an kontaj longsay-ale, fè'y pran detoun djoumbat tirad-lang li. Dekou tilili-lang la plis nan siek an Monchoachi eti tankon Joby Bernabé, ka flanbonnen lang la nan menm tan eti'y ka fondase mabialte'y, pase se ka nan an siek Alen Legarès oben Eli Penon oben ankò misie Igo Drane eti ka fè lang la sonnen, ka ba'y an toumbele pou kouri lawonn, delè jik pou dekouri lawonn.
IV-2. Matje se kabeche anchay kou.
Toupatou oliwon latè, pou medja kouri-kanmo ek medja kouri-nouvel (laliman nan mitan pòte/kouri-nouvel ek kouri kanmo flòkò menm, atè Matnik tankon nan piplis peyi oliwon-latè) ka mennen nan kouri lawonn pawol la, se anni lang eti moun ka matje dri ka pe tjenbe doubout. Lang medja kouri-kanmo a se pa an lang-pale menm si badjolè medja ta'a (radio, televizion, chenn-liannaj sosial la, tousa) ni pou matje plodari yo avan ladje'y nan Fidji moun, fè'y djouk-djoukekabèch moun.
Nan matje lang la, moun pa ni pou ale fè moun sav yo sa pale franse, ni menm, sa matje franse. Pi an moun se matje lang Matnik la nawflaw, nan tèt-kole epi toumbele lang la, pi moun ta'a ke sa matje dòt lang oliwon-latè, flouz epi sa. Pi moun ke ale matje lang Matnik la tankon kochon ka penn pak labou yo, pi se moun ta'a asire lòlòy pale ek sa matje lang lòtbòtsay. Matje a se larel la toulong ; owala an moun se nan bedji, se pou'y janbe laliman lang la san bay nan anlòt lang pou sa. Pa pe ni kotjen ; isiya la se ni yonn ni lòt.
IV-3. Matje nan dekou kantiyonn karayib la.
Owala moun pa ka matje lang la kalanmplanm, owala matje lòlòy la ka pe kouri lawonn, menm epi anchay diskoupay, se pou vire mete lang la anba madang an djigilòp fonn adan anlòt lang, dòt lang. Se tankon ladje tilili-lang la eti ka pe anchouke nan an laliwonn, nan an peyi se palab, se pawol, se ti-pawol lang la, ka pe vidjoze yo, pou vire towblip nan dekou anchay-lang la, yonn douvan lòt pare pou leve-fese.
Nan dekou tilili-lang ta'a, lang Ayiti a, lang Dòmnik la, lang Grinàd la (an ti konpanyi-piti moun Grinàd) lang Gwadloup la, lang Gwiyann lan, lang Matnik la, lang Sentlisi a, lang Trinidad la (an ti konpanyi moun Trinidad), menm nan an sanble yo tout, magre wonz milion langannè Ayiti a, pa te ke sa mare katenn, tjenbe nan jout douvan lang-matje depi siek-tan ni menm douvan lang-nanninannan. Se pou sa, karetel yonnife tout se lang ta'a pe bay anni nan sistenm matje a men janmen nan pale a ; apre si Google pran lang la eti mwen ka matje a pou lang Ayiti, sa se yo.
V - "Tout moun se moun"/"Tout lang se lang".
Tout flandjaj la se tout se moun ta'a, politikè Matnik, nouvelis ek badjolè RLDM, RFA eti ka koumanse an pawol, an wonn-palab nan franse djol-bè ek konsa franse a bat yo, se pou yo pran'y nan tjek langann eti ka malelive lang Matnik la, ; se pou yo fè an lide franse lòlòy kouri nan lang Matnik la eti yo ka lantje ek an palab-depenn "kreyol". Pale an lang se pa anni pou ladje an kannan palab nan an kanmo, an nouvel (djoumbat sonnen-kanmo R. Jakobson lan) ; pale an lang se fè an lespri-asou-lavi kouri lawonn, se pòte-kabès ba moun (tjanmay tankon moun ki pi dèyè nan tjouns kabès), aprann yo doubout nan laliwonn/tan-ka-pase otila yo ye, aprann yo kabeche laliwonn/tan-ka-pase ta'a ; Matnik se nan kare-peyi karayib atè kontinan l'Amerik la.
Nan dekou ladje franse-bannann Matnik la pou an langann lòlòy, an kreyol (pa pe ni depareyaj "kreyol djok"/"kreyol tjòlòlò", tout kreyol se pale lòlòy) se pou moun an se ladje dekou tilili-lang lan pou bay-antre nan an dekou anchay-lang otila se anni kannan an ka peze ek se pou apiye an mapipi djoubap lang eti ka debaba tout karetel pòte-kabès. Se pa anni pòte-kabès nan lang Matnik la ki ka pran fè nan sa, se pòte-kabès nan lang franse a tou, nan tout lang ki se bay ; men se pa mwen ke plere anlè pòte-kabès franse a eti ki trape tankon an peyi-dèyè, An-Frans menm ek tout se medja pòte-nouvel ek kouri-kanmo'y la.
Se pou se konprann sa eti magre si "tout moun se moun"/"tout lang se lang", tout moun pa pe ni menm pèz sosial la, tout lang pa pe ni menm wach la, menm djoumbat toumpak-lang lan, ni menm djoumbat laliwonn-lang lan. Lang Matnik la eti pa ni siek-tan rarataj-matje dèyè'y, ni menm an gouvelman natifnatal pou apiye an politik vidjoze lang lan, pa faktore an larel-andidan tenkant (ni an larel-andidan men distenkant), an diksionnè, an fè-konsa, modus operanti, pou avan chak kouri-kanmo, badjolè a tankon koutè a se topaye anlè se menm larel-andidan an. Lè badjolè RLDM lan, La Parole au Peuple, ka toumbile lang nan an menm pawol, koumanse nan franse djol-bè pou bout nan an kreyol denèfle, se tout larel-andidan lang franse a eti'y ka tjobole ek se tout larel-andidan distenkant lang Matnik la eti'y ka denèfle, se pou sa man ka matje yo ka malelive lang la.
Pi nan fondok, lè nouvelis, badjolè-nouvel RLDM lan (se anni radio ta'a man ka koute, se anni li ka tjoke an bagay natifnatal Matnik, se pa pou dekinaye'y, se pou palantje'y, ranbonni'y) ka jakote "pa kote" twa, kat, senk kou adan an menm palab, "Racing Club Rivière-Pilote ke jwenn epi Club Franciscain pa kote Stade Alfred Marie-Jeanne (Stade En Camée), pa kote Rivière-Pilote, pa kote katrè dèmen Dimanch", se tout kouri-kanmo a ki dekalibiche, se tout djoumbat laliwonn-lang ki an bwa kon Jera. Si'y te karive di "Racing Club Lawviè-Pilòt ka matche epi O-Fanswa nan Stàd Alfrèd Marijàn (atè Lawviè-Pilòt), dèmen Dimanch a katrè fann", tout moun ka rive tenkant ek match ka koumanse san tan-rendeng ek asire lawviè-Pilòt ka genyen de gol pou yonn, woulo nou pran yo, Lajibie pa menm fè gol li a.
V-1. Djoumbat Kabeche-toumpak-lang lan nan dekou kantiyonn karayib la
Se lide ta'a eti nan dekou tilili-lang lan, tout lang se lang ek yo nan an yonn-a-lòt toulong men distenkant atè peyi natifnatal yo (nan laliwonn bouk-bòdaj Paris a, An-Frans, lang Ayiti a, lang Gwadloup la, lang Gwiyann lan ek lang Matnik la nan an yonn-a-lòt tenkant ek lanmen-asou-tjè) ek se pou pale a tankon matje a ka teke aleliwon. Yonn ka bay asou lòt, tousa eti ka pe dekatonnen sitiraj-andidan an ek kantiyonn karayib la nan menm balan an.
Atè Matnik, atè Ayiti, Gwadloup ek Gwiyann tout, yo chak la yonn-tou-yonn, djoumbat kabeche-toumpak-lang ta'a toulong anba mannigèt tenkant lang franse a oben menm lang angle a tou, distenkant, atè Ayiti ; lang Brazil la, distenkant, atè Gwiyann. Silon grèd anchoukaj se badjolè a nan lang franse a, lakle pou konprann kanmo a ke pi rèd oben pi flouz pou menyen. Isiya la, chak moun an, nan se de badjolè a ke pe ale nan de diksionnè eti yonn toulong pi toufounen pase lòt la.
V-2. Djoumbat laliwonn-lang lan nan kantiyonn karayib la.
Se tout tjak la adan dekou de lang nan jout la, lang Matnik la pa ni an laliman fann pou ta'y douvan lang franse a, se pou'y se bay nolfok nan lang franse a nan menm balan an eti lang franse a pe ka rive menyen zoko rek li a, nan an menm pran pawol nan mitan de konpè douvan an ayòlò oben anba joupa RLDM, an Dimanch a wonzè. Se pa nepi pann man se pann anlè RLDM, se pou konprann se nan se medja ta'a, medja kouri-kanmo, aleliwon otila an lang pe ka trape plis laliwonn, plis tjouns kouri kanmo.
Se lang Ayiti a, lang Gwadloup la, lang Gwiyann lan, t'ak pi nolfok, t'ak pi piòpiò, ka pe vire ba lang Matnik la laliwonn toulong, bagay eti ka woule nan de karetel ale-vire. Djoumbat laliwonn-lang lan se toulong pou apiye mande-sav Sigmund Freud ta'a, lè an moun ka pale kote eti'y doubout ka pale pale a ? Djoumbat laliwonn-lang ta'a ka pe ba kouri-kanmo a an karetel ale ek nan peyi djol-fò tankon Gwadloup, Matnik an kous-kouri-ale. Pou wototoy lang franse a wototoy, se pa li ke sa ba lang Matnik la an karetel ale, se atè Gran-lawviè zeklè-titiri ka bay se pa Lawviè-Sale.
V-3. Djoumbat tirad-lang lan nan kantiyonn karayib la
Se tirad la eti ka pe vire ba lang lan souf, plis toumbele, plis laliwonn, plis karetel ale, plis laliwonn/tan-ka-pase. Se anni nan tirad la otila palab krache-dife ek palab nèfte, lerize, ka pe kouri lawonn jik delè dekouri lawonn. Se anni nan tirad la (ta Monchoachi a, ta G-H. Léotin an, ta Joby Bernabé a, ta Eric Pezo a, epi dòt moun) otila lang Matnik la ka pe ale pran lang ek lang laliwonn li ki nan yonn-a-lòt, lanmen-asou-tjè, lang Ayiti a, lang Dòmnik la (delè pou vire leve'y nan singo'y), lang Grinada a, lang Gwadloup la, lang Gwiyann lan, lang Sentlisi a, lang Trinidad la, menm si'y te ke asou chimen djigilòp, se pou'y vire leve lòtbòtsay, kouri lawonn karayib la.
Men se pa pou ale konprann, djoumbat tirad-lang lan se te ke anni nan lang matje a eti'y ka bay ; an-an, nan lang-pale a, wotè pale a, yonn-dèyè-lòt se palab la, toumbele a, tousa, ka fè djoumbat ta'a eti, plis pase larestan ka pe fè lang la letjete nan divini. Se pa anni pou jenerachon-dèyè se ka trape tjouns langannistik ek kabès pou pare kou yo ke ni pou pran, se pou yo se ka rive fè lang la kouri lawonn, trape plis laliwonn/tan-ka-pase ek apiye an longsay-ale bidjoul eti ka pe vire kanmouzaza tilili-lang lan.
Se pa pou ale konprann dekou tilili-lang lan eti latè-wonn lan dekatonnen te ke vidjoze se lang lan, ba yo plis chouk, plis tjouns kouri lawonn, plis lantiray/tan-ka-pase, trase kannan lang yo, se pa sa menm. Dekou tilili-lang lan ka mete anchay lang ansanm otila lang eti anni an ti konpanyi moun pale te ke pe apiye anlè ansanm-ansanm ta'a pou rive desere baboutjèt lang swelelè anlè yo. Se nan an dekou konsa otila angle a, panyol la, braziyen an, mandaren an nan jout tenkant epi franse a pou lang Matnik la se fè chimen'y, gare franse a nan chimen sweleley la, fè an chap anlè'y pou se ale pran lang epi yorouba a, igbo a, kètchwa a, tupi-gwarani, tamoul la, kalinago a, tout se lang ta'a eti ki kouri lantiray Matnik, se se towtow oben sere nan anlòt lang.
Chenn liannaj sosial la, plis pase se medja kouri-kanmo toulejou a, ka fè tilili-lang la kouri lawonn men se toulong an bagay diskoupe pou sa-matje (ek oben sa-pale) se lang lan, lang ki pa ni an mès matje nanninannan dèyè yo, ki pa kòdjòm, ni menm mabial. Se pou moun Matnik, moun Ayiti, Gwadloup, Gwiyann, tou, debaba, matjonnen, lang peyi yo, ladje tilili-lang la pou an piplis-lang masokade. Nan piplis-lang ta'a (se anni franse-bannann, jè na pa ka kay, ek an kreyol lòlòy, delè an wispitinglish sirè, delè an habla kateyonn flòkò) se pou toulong tizi laliwonn karayib yo ; la eti tilili-lang lan se ka vidjoze'y.
Simao moun Wanakera
Ale li nan :
Jean Bernabé : Approche cognitive du créole martiniquais, Ranboulzay 1/Révolution 1,L'harmattan, Paris, Avril 2015.
Jean Bernabé : Fondal-natal, Grammaire balectale approchée des créoles guadeloupéen et martiniquais. 3 volumes. L'harmattan, Paris,1983.
J. Bernabé, R. Confiant et P. Chamoiseau : Eloge de la créolité, éd. PUC / Gallimard, Paris, 1989.
GEREC: Charte culturelle créole, éd. GEREC/Centre Universitaire Antilles-Guyane, Schoelcher, 1982.
Edouard Glissant : Le discours antillais, Editions du Seuil, Paris 1981
Edouard Glissant : Introduction à une poétique du divers, Editions Gallimard, Paris 1996
Roman Jakobson : On Language, Cambridge, MA: Harvard University Press, 1995.
Roman Jakobson : Six Lectures on Sound and Meaning, Cambridge, MA: MIT Press, 1978.
Lambert-Félix Prudent : Des baragouins à la langue antillaise, Editions Caribéennes, Langages et Sociétés, Paris 1980, réédition L'harmattan, Paris, 1999.


text:
LAVI NOU ANTANKE KRETYEN
Kantik Wayòm yo fè nou gen kouraj
Pòl ak Silas te chante pou yo bay Bondye louwanj pandan yo te nan prizon (Tr 16:25). Nan epòk n ap viv la, gen frè ak sè nou ki te chante kantik Wayòm yo pandan yo te Sachsenhausen, yon kan konsantrasyon Nazi ann Almay, e pandan yo te ann egzil nan Siberi tou. Egzanp sa yo montre pouvwa kantik yo genyen pou yo bay kretyen ki nan eprèv yo fòs.
Talè konsa, gen anpil lòt lang ki pral gen nouvo liv kantik la ki gen tit: ‘Ann chante ak kè kontan’ pou Jewova. Kou nou resevwa liv kantik pa nou, nou ka grave pawòl ki nan kantik yo nan lespri nou lè nou fè repetisyon pandan adorasyon an fanmi an (Ef 5:19). Epi, lespri sen ap ede nou sonje yo lè n devan eprèv. Kantik yo ka ede nou rete konsantre sou esperans nou. Kantik yo ka ankouraje n lè n ap fè fas ak eprèv. Epi, lè n santi kè n kontan, pawòl ankourajan ki ladan yo ap ban nou anvi “chante ak kè kontan” paske sa ap montre kè nou nan bon kondisyon (1Kw 15:16; Sm 33:1-3). Se sa k fè, annou fè tout sa n kapab pou n aprann kantik Wayòm yo epi chante yo!
GADE VIDEYO YON KANTIK KI TE FÒTIFYE MOUN KI T AP FÈ TRAVAY FÒSE A. APRE SA, REPONN KESYON KI VIN APRE YO:
Ki sitiyasyon ki te pouse frè Frost konpoze yon kantik?
Ki jan kantik sa a te ankouraje frè ki te nan kan konsantrasyon Sachsenhausen yo?
Ki sitiyasyon nou gendwa ap viv chak jou kote kantik Wayòm yo kapab ban nou fòs?
Ki kantik ou ta renmen konnen pakè?


text:
Plant ekstrè
Kontakte koulye a Non angle: Olea Europea ekstrè Pati yo itilize: Fwi Laten Non: Ligustrum Ait. Engredyan aktif: Oleanolik asid Spesifikasyon: 40% 98% Metòd tès: HPLC Etajè lavi: 24 mwa Plis Kontakte koulye a Non Prodcut: Gromwell rasin ekstrè Shikonin Laten Non: Lithospermum erythrorhizon Contenu: Anthosyanidin Spesifikasyon: Shikonin 10% 20% 30% Aparans: Koulè wouj-nwa poud Gwosè may: 80 may Itilize Pati: Rasin Klas: Manje & Engredyan famasetik Non mak: LS-Herb Metòd tès: UV Plis Kontakte koulye a Prodcut Non: Chinwa ekstrè bellflower Espesifikasyon: 10: 1 Aparans: Brown poud Gwosè may: 80 may Itilize Pati: Rasin Klas: Engredyan famasetik Non mak: LS-Herb Metòd tès: HPLC Plis Kontakte koulye a Non Product: Soja Lecithin Powder Pati botanik: Soja Pati yo itilize: Grenn Metòd ekstrè: Alkòl grenn / dlo Deteksyon Detache: HPLC / UV Espesifikasyon: Sojibyen Lecithin 95% Aparans: Powder Jòn Patikil Size: 100% pase 80 may Plis Kontakte koulye a Non angle: Rhodiola Rosea ekstrè Laten Non: Rhodiola Rosea L Molekilè Fòmil: C14H20O7 Molekilè Pwa: 300.30 CAS No .: 10338-51-9 Plis Kontakte koulye a Non Product: Kaempferol 98% Latin Non: Sophora japonica L. Aparans: Powder Jòn Pati nan Plant yo itilize: Rasin Metòd ekstrè: Dlo & etanol Non: 520-18-3 Non mak: LS-Herb Metòd ekstrè: Dlo / etanòl Metòd tès: HPLC / UV Plis Kontakte koulye a Non Product: Blueberry ekstrè Pterostilbene CAS NON. : 537-42-8 Molekilè Fòmil: C16H16O3 Molekilè Pwa: 256.30 Fonn Point ak solubility: mp297 ° C-298 ° C Gwosè may: 100% nan 80 may Metòd tès: HPLC Plis Kontakte koulye a Non Prodcut: Songaria Cynomorium Herb Powder Espesifikasyon: 10% -40% polisakarid Aparans: Brown poud Gwosè may: 80 may Itilize Pati: rasin Klas: Engredyan famasetik Non mak: LS-Herb Metòd tès: TLC Plis Kontakte koulye a Non Prodcut: Bayberry ekstrè Myrèt Powder Latin Non: Myrica rubra soutyen. Et Zucc Espesifikasyon: Myricetrin 50% ~ 98% Aparans: Yellow Fine poud Nitrisyon: VC, polifenol Gwosè may: 80 may Itilize Pati: Fwi Klas: Food & Pharmaceutical Non mak: LS-Herb Plis Kontakte koulye a Non Product: Capsicum ekstrè Spesifikasyon: 4: 1, 10: 1 Aparans: Brown wouj amann poud Gwosè may: 80 may Itilize Pati: Fwi Klas: Pharmaceuticals / Engredyan Manje Metòd tès: TLC Plis Kontakte koulye a Non Prodcut: Yerba Mate èkstraksyon Tea Espesifikasyon: 10: 1 Aparans: Brown poud Gwosè may: 80 may Itilize Pati: Whole zèb Klas: Engredyan famasetik Metòd tès: TLC Plis Kontakte koulye a Non Prodcut: Antrodia Cinnamomea ekstrè Sinonim: Antrodia ekstrè Antrodia Camphorata Polisaccharide ekstrè Contenu: Antrodia Camphorata Polysaccharide Espesifikasyon: 10: 1-100: 1 / polisakarid 10% - 50% Aparans: Brown poud jòn Klas: A + Non mak: LS-Herb Plis
Kay Paj ki vini anvan 1 2 3 4 5 6 7 Paj kap vini Dènye paj
1/10
Si ou ap chèche pou pite segondè ak pi bon vann ekstrè plant oswa ou vle enpòte ekstrè bon jan kalite ak ekselan plant pri, Xi'an Le Sen Bio-teknoloji co, Ltd se toujou nan sèvis ou.


text:
Se mwen menm lalin (Soy Luna Match)
Jwe: 493 Fwa
Pataje ansanm ak zanmi ou
Se mwen menm lalin: Distrè ou menm ak klasik sa a li koresponn jwèt la. Ede lalin pou fè gwoup yo nan twa oswa plis idantik atik ki gen valè pou detwi yo. Chanje koulè a nan aryè plan, konplete tout nivo yo ak/pran pwen yo.
Kontwòl yo:
Kontwòl yo:
Nouvo jwèt
Se mwen menm lalin se yon jwèt flash sa ou kapab jwi jwe en gratis. Malgre sa Distrè ou menm ak klasik sa a li koresponn jwèt la, ou ka jwenn nouvo jwèt jouer chak jou. Si ou renmen game, sa a, ou ka jwe jwèt menm jan an pou Se mwen menm lalin nan Gamelola.com. Houke jwèt Favoris ou:, Ajoute ou pi renmen jwèt Blog ou Facebook nan paj ou ak peut jwe sou sit entènèt kont ou!
Plis jwèt


text:
Site de promotion des cultures et des langues créoles
Annou voyé kreyòl douvan douvan
Vandrèdi bonmaten tout moun yol té bien tris lè Alen dédi kò’y. Misié té di lavèy té ké ni kous, menmsi i té di toupiti: sé sulon latjé poul panché!
I té oblijé annilé kous-la é moun ki té monté Trinité té bien tris. Lè sipòtè UFR té asiré Félis té kè fè an bel kou.
Lé sipòtè Dr WOOTS-ZAPETI té anfom é yo té ja anonsé yo té ké genyen Trinité tou.
ROSETTE ki té koumansé maché red té bien anrajé pas ni anlo moun éti té di : sé dé Apranti mapip ki la!
Sa ki pli red la, sé ki té ni omwen kat yol ki té pé pran palto wouj-la, dèyè ROSETTE.
BRASSERIE LORRAINE ki té a mwens ki an minit, pa té kontan. Ni an kousiè (man pa sav si sé pas i té ja pasé yonndé labiè anlè’y bonnè bonmanten-an) mé misié di:
– An bann tokaw, ki an organizasion-an an. Anni gadé yo anvi ba jan lotbò laba pou mennen touw-la!
Mé lé dirijan pa té tro fouben, yo té ka chonjé sa ki té fet asou an étap ant Trinité épi Granriviè.
Bertha té anrajé pas tout moun – sirtou sé fanm lonbraj fisel-la, ki té anlè sé katamaran-an té ka kiryé’y «Gwo Bertha». Manzel pa pran sa, i lévé méchan ek i souflé yonndé gwo van, ek lamenm té ni dé kalté gwo lanm omwen kat met wotè.
Sé yolè-a di sé pa yo, mé manzel pa té ka tann maché, sé wouklé i té ka wouklé sé van.
Antouléka, yo di pétet sanmdi –silon manniè lanmè-a yé – ké ni an kous an labé Senpiè-a. (pa potjiré mwen pies dézagréman, man pa di misié labé Senpiè-a mé an kous an labé Senpiè-a!) Man ka mandé mwen ki manniè yo ké fè pou Touw yol la bien fini?
Jid


text: 13 Epi, li* kanpe sou sab lanmè a.Apre sa, mwen wè yon bèt sovaj+ k ap monte sot nan lanmè a+. Li gen dis kòn ak sèt tèt, li gen dis kouwòn*, youn sou chak kòn, e sou tèt li yo, li gen non ki se blasfèm kont Bondye.2 Bèt sovaj mwen wè a sanble ak yon leyopa, men pye l tankou pye yon lous, e bouch li tankou bouch yon lyon. Epi, dragon an+ bay bèt la pisans, twòn, ak anpil pouvwa+.3 Mwen wè youn nan tèt li yo ki blese grav anpil, men, blese a vin geri+. Tout moun sou tè a suiv bèt sovaj la toutpandan y ap admire l.4 E yo adore dragon an poutèt li bay bèt sovaj la pouvwa. E yo adore bèt sovaj la, yo di: “Kiyès ki tankou bèt sovaj la? Kiyès ki ka lite avè l?”5 Dragon an ba l yon bouch pou l di bagay ki awogan e pou l blasfeme, e li ba l pouvwa pou l aji pandan 42 mwa+.6 Li pran di blasfèm ak bouch li kont Bondye pou l blasfeme+ non Bondye, pou l blasfeme kote Bondye abite a, e pou l blasfeme menm moun ki abite nan syèl la+.7 Yo ba l pèmisyon pou l fè lagè ak moun ki sen yo e pou l pote laviktwa sou yo+. Yo ba l otorite sou moun tout tribi, tout pèp, tout lang ak tout nasyon.8 E tout moun ki abite sou tè a pral adore l. Non yo youn pa t ekri nan woulo lavi+ Ti Mouton yo te touye a+, depi lè monn nan te fonde*.9 Si yon moun gen zòrèy pou l tande, se pou l tande+.10 Si yon moun fèt pou l al nan prizon, li pral nan prizon. Si yon moun touye moun ak epe*+, fòk yo touye l ak epe. Sa mande pou moun ki sen yo+ gen andirans+ ak lafwa+.11 Apre sa, mwen wè yon lòt bèt sovaj k ap monte sot nan tè a. Li gen de kòn ki tankou kòn yon ti mouton, men li kòmanse pale tankou yon dragon+.12 Li egzèse tout pouvwa premye bèt sovaj la te genyen an devan je premye bèt sovaj la+. Li fè tè a ak moun ki abite sou li yo adore premye bèt sovaj la, bèt ki te blese grav e ki te geri a+.13 E li tèlman reyalize siy estrawòdinè, li menm fè dife sot nan syèl la vin sou tè a devan je tout moun.14 Li twonpe moun ki abite sou tè a ak siy yo te ba l pèmisyon reyalize devan je bèt sovaj la. Epi, li di moun ki abite sou tè a pou yo fè yon estati+ pou bèt sovaj yo te bay kout epe a, men poutan ki vin byen vivan ankò a+.15 Yo ba l pèmisyon pou l bay estati bèt sovaj la souf*, yon fason pou estati bèt sovaj la ka pale e pou l ka fè touye tout moun ki refize adore estati bèt sovaj la.16 Li egzije pou yo bay tout moun, piti kou gran, rich kou pòv, moun lib kou esklav, yon mak nan men dwat yo oswa sou fwon yo+,17 dekwa pou pèsonn pa ka ni achte ni vann, sof moun ki gen mak la, sètadi non+ bèt sovaj la oswa nimewo ki koresponn ak non l lan+.18 Se pou moun ki gen entèlijans kalkile nimewo bèt sovaj la, paske se yon nimewo moun, e nimewo l se 666+. Yon moun bezwen gen sajès pou l konprann bagay sa a.


text:
CHAPIT 8
Pisans pou l fè bagay yo tounen jan yo te ye anvan an: Jewova “ap fè tout bagay vin tounèf”
1, 2. Ki bagay moun ka pèdi nenpòt lè jodi a, e ki efè sa gen sou nou?
YON timoun tonbe kriye akoz li pèdi yon jwèt li renmen anpil oswa akoz li kraze yon jwèt li renmen anpil. Sa fè w mal pou w tande jan l ap kriye. Men, èske w janm wè jan yon timoun kontan lè papa l oswa manman l jwenn jwèt ki te pèdi a oswa repare jwèt ki te kraze a? Pou paran an, jwenn jwèt la oubyen repare l pa t yon bagay ki difisil. Men, se pa ti kontan timoun nan kontan pou sa paran l fè a. Se vre, pou timoun nan, jwèt sa a te sanble pèdi nèt, men paran l te rive jwenn jwèt la ankò oswa li te rive repare l.
2 Jewova, pi bon Papa nou ka genyen an, gen pouvwa pou l repare sa pitit li yo sou tè a panse yo pèdi nèt. Byennantandi, nou pap pale de jwèt timoun. Nan ‘tan sa yo ki di e ki difisil pou moun sipòte’, bagay nou pèdi yo gen plis enpòtans lontan pase yon jwèt (2 Timote 3:1-5). Anpil nan bagay moun konsidere kòm bagay ki enpòtan, tankou kay, byen materyèl, travay e menm sante, se bagay yo ka pèdi nenpòt lè. Anplis de sa, nou ka santi nou dekouraje lè nou wè jan y ap detwi anviwònman an, sa ki fè yon seri bèt ak yon seri plant vin pa egziste ankò. Sepandan, pa gen anyen ki ka pi difisil pou nou pase lè lanmò pase pran yon moun nou renmen. Nan moman sa yo, nou ka santi nou dekouraje anpil e nou sanzespwa. — 2 Samyèl 18:33.
3. Selon Travay 3:21, ki bagay Jewova pral fè alavni k ap rekonfòte nou, e pa mwayen ki sa Jewova pral fè sa?
3 Se pa ti rekonfòte nou santi nou rekonfòte lè nou konnen Jewova gen pouvwa pou l fè bagay yo tounen jan yo te ye anvan an! Jan nou pral wè sa, gen bagay ki vrèman estrawòdinè Bondye pral fè pitit li yo ki sou tè a jwenn ankò. Annefè, Labib montre Jewova gen objektif pou l fè “tout bagay [...] tounen jan yo te ye anvan an”. (Travay 3:21.) Jewova ap fè sa pa mwayen Wayòm Mesi a. Se Jezi Kris, Pitit Gason l lan, k ap dirije Wayòm sa a, e gen prèv ki montre li kòmanse dirije Wayòm nan nan syèl la depi 1914 * (Matye 24:3-14). Ki sa Bondye pral fè nou rejwenn? Ann egzamine kèk gwo aksyon Jewova pral fè pou l fè bagay yo tounen jan yo te ye anvan an. Gen youn nan aksyon sa yo nou ka deja wè e nou ka deja viv, e gen lòt aksyon Jewova pral fè sou tout kò tè a alavni.
Vrè adorasyon an parèt ankò
4, 5. Ki sa k te rive pèp Bondye a nan ane 607 anvan epòk nou an, e ki espwa Jewova te ba yo?
4 Yon bagay Jewova deja fè vin jan l te ye anvan an se vrè adorasyon an. Pou n konprann sa sa vle di, ann fè yon ti pale sou istwa wayòm Jida a. Konsa, n ap vin byen konprann fason Jewova sèvi ak pouvwa li genyen pou l repare a. — Women 15:4.
5 Ann imajine jan Juif fidèl yo te santi yo nan ane 607 anvan epòk nou an lè Babilonyen yo te detwi Jerizalèm. Babilonyen yo te detwi vil Juif yo te renmen anpil la, e mi ki te antoure vil la te kraze. Sa k pi rèd la, bèl tanp Salomon te bati a, sèl kote sou tè a moun te ka vin adore Jewova, te kraze tou (Sòm 79:1). Yo te mennen moun ki te chape vivan anba destriksyon sa a ale ann egzil nan peyi Babilòn. Konsa, peyi a te vin tounen yon dezè kote bèt sovaj rete (Jeremi 9:11). Yon moun ki t ap gade te ka panse pa gen okenn espwa pou yo (Sòm 137:1). Men, Jewova, ki te predi destriksyon sa a depi byen lontan, te ba yo espwa bagay yo t ap tounen jan yo te ye anvan an.
6-8. a) Ki sijè pwofèt ebre yo te pale souvan nan liv biblik yo te ekri yo, e ki jan se sèlman yon pati nan pwofesi sa yo ki te reyalize? b) Nan epòk nou an, ki jan sèvitè Bondye yo te wè plizyè pwofesi sou bagay Bondye t ap fè tounen jan yo te ye anvan yo reyalize?
6 Anfèt, pwofèt ebre yo te pale souvan de sijè ki gen rapò ak pwomès Jewova te fè pou l fè bagay yo tounen jan yo te ye anvan an *. Pa mwayen pwofèt yo, Jewova te fè Izrayelit yo konnen peyi yo a pa t ap yon dezè ankò, peyi a t apral vin gen moun ki rete sou li ankò e tè a t apral pwodui anpil manje ankò. Anplis de sa, Jewova t ap anpeche bèt sovaj ak ènmi Izrayelit yo atake peyi a. Jewova te pale de peyi a tankou l te yon vrè paradi (Izayi 65:25; Ezekyèl 34:25; 36:35). Sa k pi enpòtan an, Bondye t apral fè vrè adorasyon an parèt ankò e Izrayelit yo t ap rebati tanp lan (Mika 4:1-5). Pwofesi sa yo te bay Juif ki te ann egzil yo espwa e yo te ede yo andire 70 ane yo te pase kòm esklav nan peyi Babilòn.
7 Finalman, moman pou bagay yo te tounen jan yo te ye anvan an te rive. Apre Jewova te libere Juif yo anba esklavaj nan peyi Babilòn, yo te retounen Jerizalèm e yo te rebati tanp Jewova a (Ezra 1:1, 2). Toutotan Juif yo te rete atache ak vrè adorasyon an, Jewova te beni yo e li te fè tè a bay anpil manje. Li te pwoteje yo kont ènmi e kont bèt sovaj ki te anvayi peyi a pandan plizyè dizèn ane. Se pa ti kontan yo dwe te kontan pou yo wè jan Jewova itilize pouvwa li genyen pou l fè bagay yo tounen jan yo te ye anvan an! Men, evènman sa yo te reprezante sèlman yon pati nan reyalizasyon pwofesi ki te pale sou bagay Bondye t ap fè tounen jan yo te ye anvan yo. Gen yon pi gwo akonplisman ki t ap gen pou rive “nan dènye pati jou yo”, sa vle di nan epòk pa nou an lè Eritye wa David la, yon eritye Bondye te pwomèt depi lontan, t ava kòmanse dirije. — Izayi 2:2-4; 9:6, 7.
8 Yon ti tan apre Jezi te kòmanse dirije nan Wayòm nan nan syèl la nan ane 1914, li te dirije atansyon l sou sèvitè fidèl Bondye yo sou tè a pou l te ka pran swen yo nan domèn espirityèl. Menm jan Siris, wa peyi Pès la ki t ap ranpòte laviktwa sou ènmi l yo, te libere Juif yo anba esklavaj nan peyi Babilòn nan ane 537 anvan epòk nou an, se konsa tou Jezi te libere rès Izrayèl espirityèl la, sa vle di disip li yo, anba enfliyans Gran Babilòn nan, sètadi anpi mondyal fo relijyon an (Women 2:29; Revelasyon 18:1-5). Depi 1919 pou rive jounen jodi a, Bondye fè vrè adorasyon an parèt ankò nan mitan vrè kretyen yo (Malaki 3:1-5). Depi lè sa a, pèp Jewova a ap adore l nan tanp espirityèl li a ki pwòp, sa vle di dispozisyon Jewova pran pou gen vrè adorasyon. Poukisa dispozisyon sa a enpòtan pou nou jodi a?
Poukisa li enpòtan pou vrè adorasyon an te parèt ankò?
9. Apre apot yo te fin mouri, ki sa chèf Legliz lakretyente yo te fè e ki sa yo te aprann moun yo, men, ki sa Jewova fè nan epòk nou an?
9 Ann egzamine sa k te pase nan listwa. Se vre, kretyen yo nan premye syèk la te jwenn anpil byenfè nan domèn espirityèl, men, Jezi ak apot yo te fè konnen vrè adorasyon an t ap vin kòwonpi e li t ap disparèt (Matye 13:24-30; Travay 20:29, 30). Apre apot yo te fin mouri, lakretyente te vin parèt. Chèf Legliz lakretyente yo te adopte yon seri ansèyman moun ki pa t ap adore vrè Dye a t ap anseye, e yo te adopte yon seri pratik moun ki pa t ap adore vrè Dye a t ap fè. Anplis de sa, etandone chèf Legliz sa yo ap anseye moun yo Bondye fè pati yon Trinite, yon ansèyman moun pa ka konprann, e yo aprann moun yo pou yo konfese peche yo devan prèt e pou yo priye Mari ak yon bann “sen” olye yo priye Jewova, sa vin lakòz yo fè Jewova parèt tankou yon Bondye nou pa ka pwoche bò kote l. Jodi a, apre plizyè syèk fin pase depi y ap anseye bann manti sa yo, ki sa Jewova fè? Lefètke monn n ap viv ladan l lan chaje ak anpil manti chèf Legliz yo ap anseye e li chaje ak pratik moun yo fè ki montre yo pa gen respè pou Bondye, Jewova oblije met bouch nan koze a e li fè vrè adorasyon an vin parèt ankò. San nou pa egzajere, nou ka di lefètke Jewova fè vrè adorasyon an vin parèt ankò, sa se pi gwo evènman ki fèt nan epòk nou an.
10, 11. a) Ki de bagay ki genyen nan paradi espirityèl la, e ki efè sa gen sou ou? b) Ki jan de moun Jewova ap rasanble nan paradi espirityèl la, e ki privilèj yo pral genyen?
10 Jodi a, nou ka di kretyen yo nan yon paradi espirityèl. Ki sa nou ka di paradi sa a gen ladan l? Paradi sa a gen de bagay ladan l. Premye bagay li gen ladan l se vrè adorasyon nou dwe bay Jewova, vrè Dye a. Se yon benediksyon Jewova ban nou lefètke adorasyon n ap ba li a pa kontamine ak manti. Epitou, bonjan manje espirityèl Jewova ban nou se yon lòt benediksyon sa ye, paske sa ede nou aprann konnen kiyès Papa nou ki nan syèl la ye, sa pou nou fè pou nou fè l plezi, e sa fè nou anvi pwoche bò kote l (Jan 4:24). Dezyèm bagay ki gen nan paradi espirityèl la se moun ki ladan l yo. Jan Izayi te anonse sa, “nan dènye pati jou yo”, Jewova ap anseye sèvitè l yo fason pou yo viv anpè. Antanke sèvitè Jewova, nou pa fè lagè ak lòt moun. Malgre enpèfeksyon nou yo, Jewova ede nou abiye ak “nouvo pèsonalite a”. Li beni efò nou fè yo lè li ban nou lespri sen l ki ede nou devlope bèl kalite lakay nou (Efezyen 4:22-24; Galat 5:22, 23). Lè w viv ann amoni ak lespri Bondye, ou ka di toutbon ou fè pati paradi espirityèl la.
11 Nan paradi espirityèl sa a, Jewova rasanble moun li renmen, anpalan de moun ki renmen l yo, ki renmen lapè e ki “rann yo kont yo bezwen [li]”. (Matye 5:3.) Moun sa yo pral gen privilèj pou yo wè travay ki pi estrawòdinè toujou Jewova pral fè pou l fè limanite ak tout tè a tounen jan yo te ye anvan an.
“Gade! Kounye a, m ap fè tout bagay vin tounèf”
12, 13. a) Poukisa ta dwe gen yon lòt reyalizasyon toujou ki pou fèt anrapò ak pwofesi sou bagay Bondye ap fè tounen jan yo te ye anvan yo? b) Jan Jewova te fè konn sa nan jaden Edenn nan, ki objektif li genyen pou tè a, e poukisa sa ban nou espwa?
12 Anpil nan pwofesi sou bagay Bondye t ap fè tounen jan yo te ye anvan an pa sèlman gen ladan l bagay ki t ap fèt nan domèn espirityèl. Pa egzanp, Izayi pale de yon epòk kote moun ki malad, moun k ap bwete, moun ki avèg ak moun ki soud pral geri e li te fè konnen menm lanmò pap la ankò (Izayi 25:8; 35:1-7). Izrayelit yo pa t wè pwofesi sa yo reyalize ak pwòp je yo nan epòk yo a. Byenke, nan epòk pa nou an, se nan domèn espirityèl nou wè pwofesi sa yo reyalize, nou gen bonjan rezon pou nou kwè pi devan pwomès sa yo pral reyalize, nan domèn fizik, sou tout tè a. Ki jan nou fè konn sa?
13 Nan jaden Edenn nan, Jewova te fè konnen aklè objektif li genyen pou tè a. Li te vle pou tout moun sou tè a viv ak kè kontan, pou yo gen bonjan sante e pou yo viv tankou yon sèl fanmi. Gason kou fi t ap gen pou yo pran swen tè a e pou yo pran swen bèt yo e pou yo fè tout tè a tounen yon paradi (Jenèz 1:28). Pou kounye a, se pa ni de ni twa bagay ki gen pou fèt anvan tè a tounen yon paradi. Men, nou gen asirans pèsonn pa ka bloke objektif Jewova genyen (Izayi 55:10, 11). Jezi, antanke Wa Jewova chwazi a, pral fè tout tè a tounen yon paradi. — Lik 23:43.
14, 15. a) Kòman Jewova pral fè “tout bagay vin tounèf”? b) Kòman lavi pral ye nan Paradi a e ki sa ou plis anvi wè ki fèt?
14 Imajine tout tè a ki tounen yon paradi! Men sa Jewova di konsènan epòk sa a: “Gade! Kounye a, m ap fè tout bagay vin tounèf.”
15 Anfen, nou pral ka pran swen bèl tè sa a, jan Bondye te vle nou fè sa. Tè a gen kapasite pou l repare tèt li. Tout letan ak tout rivyè ki kontamine yo ap ka vin pwòp lè sa k ap kontamine tè a pa la ankò. Tout zòn ki te defigire akoz lagè yo ka vin bèl ankò lè pa gen lagè ankò. Ala yon plezi sa pral ye pou nou travay tè a! Konsa, n ap ede tè a vin yon bèl jaden, tankou jaden Edenn, k ap chaje ak tout kalite bèt ak plant! Olye lèzòm touye bèt ak plant san kontwòl, n ap vin anpè ak tout sa Bondye kreye yo. Menm timoun pap gen rezon pou yo pè bèt sovaj yo. — Izayi 9:6, 7; 11:1-9.
16. Nan Paradi a, lefètke Jewova ap fè bagay yo tounen jan yo te ye anvan an, ki efè sa pral genyen sou chak sèvitè fidèl li yo?
16 Anplis de sa, lefètke Bondye ap fè bagay yo tounen jan yo te ye anvan an, nou chak pèsonèlman ap ka santi efè sa ap gen sou nou. Apre Amagedòn, moun ki chape vivan yo pral wè mirak Bondye pral fè pou l geri tout moun sou tout tè a. Menm jan Jezi te fè sa lè l te sou tè a, li pral sèvi ak pouvwa Bondye ba li pou l fè moun ki avèg yo wè, moun ki soud yo tande e pou l fè moun k ap bwete yo ak moun ki malad yo jwenn bonjan sante (Matye 15:30). Moun ki aje yo pral gen menm fòs yo te genyen lè yo te jèn, y ap gen bonjan sante (Jòb 33:25). Kò yo ap vin djanm, pli ki nan kò yo pral disparèt, pati nan kò yo ak mis yo ki fin domaje akoz vyeyès ap vin anfòm. Tout moun ki pral viv sou tè a e ki fidèl pral santi peche ak enpèfeksyon yo gen nan yo ap disparèt tikras pa tikras. Se pa ti kontan nou pral kontan pou nou di Jewova mèsi poutèt jan l ap fè bagay yo tounen jan yo te ye anvan an! Kounye a, annou pale sou yon aspè ki pral bay bonjan kè kontan nan moman kote Bondye ap fè bagay yo tounen jan yo te ye anvan an.
Li bay moun mouri yo lavi ankò
17, 18. a) Pou ki rezon Jezi te repwoche Sadiseyen yo? b) Ki sa k te pase ki fè Eliya te mande Jewova resisite yon moun?
17 Nan premye syèk epòk nou an, gen kèk chèf relijye ki pa t kwè nan rezirèksyon. Yo te rele chèf relijye sa yo Sadiseyen. Jezi te repwoche chèf relijye sa yo. Men sa l te di yo: “Nou nan erè, paske nou pa konnen ni Ekriti yo, ni pisans Bondye.”
18 Imajine sa k te pase nan epòk Eliya a. Gen yon vèv ki te gen yon pitit gason l ki te mouri e li te kenbe pitit la nan bra l. Pwofèt Eliya, ki te fè ladesant lakay vèv la pou yon bon ti tan, dwe te sezi lè l te wè pitit la mouri. Yon ti tan anvan sa, li te ede tipitit sa a pa mouri grangou. Petèt, Eliya te vin byen renmen tipitit la. Lè manman an wè tipitit la mouri, sa te ba l gwo lapenn. Tipitit gason l lan se sèl moun ki te rete ki te fè l sonje mari l ki mouri a. Petèt, vèv la te met espwa l sou tipitit gason l lan pou l pran swen l lè l vin granmoun. Men kounye a, vèv la te dekouraje, li te panse se Bondye k ap pini l pou erè li te fè. Eliya pa t ka wè vèv la vin gen plis soufrans toujou. Avèk jantiyès, Eliya pran kò tigason an nan bra manman an. Eliya monte anlè nan chanm li an ak kò tigason an, e li mande Jewova pou l resisite nanm tipitit la, sa vle di pou l bay tipitit la lavi ankò. — 1 Wa 17:8-21.
19, 20. a) Ki jan Abraram te montre li te gen lafwa nan pouvwa Jewova genyen pou l fè bagay yo tounen jan yo te ye anvan an, e ki rezon li te genyen pou l te kwè sa? b) Kòman Jewova te rekonpanse Eliya pou lafwa li te genyen an?
19 Eliya pa t premye moun ki kwè nan rezirèksyon. Plizyè syèk anvan sa, Abraram te kwè Jewova gen pouvwa pou l fè bagay yo tounen jan yo te ye anvan an, e li te gen bonjan rezon pou l kwè sa. Lè Abraram te gen 100 an e Sara te 90 an, Jewova te resisite kapasite yo te genyen pou yo fè timoun. Konsa, se grasa yon mirak Jewova te pèmèt Sara fè yon pitit gason (Jenèz 17:17; 21:2, 3). Pi devan, lè pitit gason yo a te vin gran, Jewova te mande Abraram pou l ofri pitit gason l lan kòm yon sakrifis. Abraram te demontre lafwa, li te kwè Jewova ka resisite Izarak, pitit gason li te renmen anpil la (Ebre 11:17-19). Yon lafwa solid konsa ka ede nou konprann rezon ki fè Abraram, anvan l te monte sou yon mòn pou l ofri pitit gason l lan kòm yon sakrifis, te bay sèvitè l yo garanti li menm ak Izarak t ap retounen ansanm. — Jenèz 22:5.
20 Etandone Jewova pa t kite Abraram touye Izarak, pa t gen rezon pou Jewova fè yon rezirèksyon lè sa a. Sepandan, nan ka pa Eliya a, tigason vèv la te gentan mouri. Men, se te pou yon ti tan. Jewova te rekonpanse lafwa pwofèt la te genyen an lè l te resisite tipitit la. Annapre, Eliya te remèt tigason an bay manman l. Men pawòl Eliya te di anpil moun pap janm bliye: “Ou wè, pitit ou a vivan”! — 1 Wa 17:22-24.
21, 22. a) Pou ki rezon Bondye fè yo ekri istwa sou rezirèksyon nan Bib la? b) Nan Paradi a, kòman rezirèksyon an pral ye, e ki moun ki pral pèmèt sa fèt?
21 Istwa sa a se premye istwa nou li nan Bib la kote Jewova te itilize pouvwa li genyen pou l bay moun lavi ankò. Pi devan, Jewova te vin bay Elicha, Jezi, apot Pòl ak apot Pyè pouvwa pou yo bay moun mouri lavi ankò. Se vre, moun ki te resisite yo te mouri ankò. Men, istwa biblik sa yo ban nou yon bèl ide sou sa k ap tann nou pi devan.
22 Nan Paradi a, Jezi pral jwe wòl li antanke “rezirèksyon ak lavi a”. (Jan 11:25.) Li pral resisite plizyè milya moun, konsa li pral ba yo posiblite pou yo viv pou toutan sou tè a ki pral tounen yon paradi (Jan 5:28, 29). Imajine jan sa pral bèl lè bon zanmi ak fanmi lanmò te separe pandan anpil tan pral bay bèl akolad tèlman y ap kontan! Tout moun sou tè a pral louwe Jewova pou fason l sèvi ak pouvwa li genyen pou l fè bagay yo tounen jan yo te ye anvan an.
23. Ki pi gwo fason Jewova te demontre pisans li, e ki jan aksyon sa a ban nou garanti esperans nou genyen pou nou wè moun pa nou yo ki mouri pral reyalize pi devan?
23 Nou gen bonjan rezon pou nou kwè Jewova pral reyalize pwomès li fè yo. Lè l te resisite Jezi, Pitit Gason l lan, se te pi gwo fason li te demontre pisans li genyen an. Apre li te fin resisite Jezi, li te fè l vin yon zanj pisan. Konsa, se zanj sa a ki vin gen plis pisans apre Jewova. Apre Bondye te fin resisite Jezi, Jezi te parèt devan plizyè santèn moun (1 Korentyen 15:5, 6). Wè moun te wè Jezi apre l te fin resisite ta dwe sifi pou moun ki te gen dout Bondye te resisite Jezi vre. Jewova gen pouvwa pou l bay moun ki mouri lavi ankò.
24. Poukisa nou mèt gen konfyans Jewova pral resisite moun ki mouri, e ki espwa nou chak genyen nou pa dwe janm bliye?
24 Jewova pa sèlman gen pouvwa pou l bay moun ki mouri lavi ankò, men tou li gen volonte pou l fè sa. Jewova te enspire Jòb pou l fè konnen li gen gwo anvi pou l bay moun ki mouri lavi ankò (Jòb 14:15). Èske w pa anvi pwoche bò kote Bondye nou an, li menm ki vle sèvi ak pouvwa li genyen pou l fè bagay yo tounen jan yo te ye anvan an e k ap fè sa paske li renmen nou? Men pa bliye, rezirèksyon an se sèlman youn nan aspè nan kokennchenn travay Jewova pral fè pi devan pou l fè bagay yo tounen jan yo te ye anvan an. Toutpandan w ap pwoche pi pre Jewova, pa janm bliye bèl espwa w genyen pou w la lè Jewova pral “fè tout bagay vin tounèf”. — Revelasyon 21:5.
^ § 3 Epòk kote Jewova ap fè “tout bagay [...] tounen jan yo te ye anvan an” te kòmanse lè Bondye te etabli Wayòm Mesi a. Se yon eritye wa David, yon moun ki te fidèl, ki alatèt Wayòm sa a. Jewova te pwomèt David li t ap gen yon eritye ki t ap gen pou l dirije pou toutan (Sòm 89:35-37). Men, apre Babilonyen yo te fin detwi Jerizalèm nan ane 607 anvan epòk nou an, pa t gen yon desandan David ki te vin chita sou twòn Bondye a. Jezi, ki te vin fèt sou tè a e ki te yon eritye David, te reyalize pwomès Bondye te fè David depi lontan an lè li te vin wa nan syèl la.
^ § 6 Pa egzanp men non pwofèt yo ki te ekri sou sijè sa a: Moyiz, Izayi, Jeremi, Ezekyèl, Ocheya, Yowèl, Amòs, Obadya, Mika ak Sefànya.


text:
Nou rive jwenn Sannte ak Womanichèl ki ann Almay yo
Telechaje
Gen plizyè milye Sannte ak Womanichèl k ap viv ann Almay *. Sa pa gen lontan, Temwen Jewova yo te pwodui yon seri feyè, bwochi ak videyo ki baze sou Bib la nan lang moun sa yo ki se womani *.
Nan yon kanpay espesyal Temwen Jewova yo te fè nan mwa septanm ak oktòb 2016, yo te fè tout sa yo kapab pou yo bay Sannte ak Womanichèl yo kèk enfòmasyon nan lang womani nan plizyè vil Almay tankou Bèlen, Bremèhavenn, Fraybèg, Hanmbèg ak Haydebèg. Epitou, yo te fè aranjman pou gen kèk reyinyon ki fèt nan Sal Wayòm yo nan lang womani.
Yo te vrèman byen reyaji!
Anpil Sannte ak Womanichèl te sezi pou kanpay sa a Temwen Jewova yo te fè a e yo te kontan anpil. Men sa Andre ak Esther, yon mari ak madanm li ki te patisipe nan kanpay la, di: “Moun yo te kontan anpil pou efò espesyal sa a nou te fè pou nou jwenn yo a.” Anpil moun te santi sa touche yo lè yo te tande e yo te li mesaj Bib la nan lang manman yo. Gen yon jèn dam ki te gade videyo Poukisa nou dwe etidye Labib? nan lang womani ki tèlman pa t ka kwè sa l te wè a ki t ap plede di: “Men sa se lang mwen!”
Gen yon Temwen ki rele Matthias, ki te patisipe nan kanpay la nan vil Hanmbèg, ki di: “Madanm mwen avè m te nan yon gwoup uit Temwen ki t al vizite yon zòn kote te gen anviwon 400 Sannte ak Womanichèl k ap viv la. Chak moun nou te pale avè l te mande nou piblikasyon.” Bettina, ki te patisipe nan kanpay Hanmbèg la tou, te di: “Gen kèk moun ki te kriye lè yo te wè Temwen Jewova yo pwodui yon seri piblikasyon nan lang womani.” Gen anpil nan moun yo ki te kòmanse li piblikasyon yo awotvwa tousuit, e genyen ki te pran piblikasyon pou zanmi yo.
Anpil Sannte ak Womanichèl te aksepte vin asiste reyinyon nou te fè yo. Anpil nan 94 moun ki te asiste reyinyon Hanmbèg yo potko janm antre nan yon Sal Wayòm. Nan Raylengenn, toupre Haydebèg, te gen 123 moun ki te asiste yon reyinyon. Apre reyinyon an, senk moun ki pale womani te mande yon etid biblik.
Temwen Jewova yo te distribye prèske 3 000 feyè ak bwochi pandan kanpay la. Yo te pale ak plis pase 360 Sannte ak Womanichèl e yo te kòmanse etidye Labib ak 19 nan yo. Gen plizyè ladan yo ki te di: “Nou tèlman kontan dèske Bondye rive jwenn nou!”
^ § 2 Sannte yo se yon ti gwoup moun k ap viv ann Ewòp delwès ak Ewòp santral, e Womanichèl yo se yon ti gwoup moun ki soti ann Ewòp delès ak nan sidès Ewòp.
^ § 2 Gen yon diksyonè sou Entènèt (Encyclopædia Britannica Online) ki fè konnen lang womani yo gen “60 dyalèk oswa plis ki vrèman diferan youn ak lòt”. Pou pi senp, nan atik sa a, nou itilize mo “womani” pou n pale de lang Sannte ak Womanichèl k ap viv ann Almay yo pale a.


text:
Oté
Sak i kass amoin sé oir koman i mépriz rényonè !
/ 14 mai 2016
Mi sort antann dann télé lo Prézidan La répiblik, par li mèm, la désid nonm mésyé Callende konm diréktèr lo CHU olèrk lo pistoné par la minis sosyalis. Lé bien ! i pé pa dir lé pa bien ! Solman kèl kalité wati-watya pou in kékshoz natirèl, sanm pou moin… Mi rapèl azot mésyé Sarkozy dann son diskour moi d’novanm 2009 l’avé di k’i fo done la priorité lo moun l’androi si nana la konpétans k’i fo.
Solman mon kèr lé amèr. Pa pou sa, mé par l’fète ké la plipar bann post résponsab dann lo piblik konm dann lo privé sé bann moun déor. Mi pans dann tan la kolonizasyon té moin pir ké sa : bann shèf sèrvis, d’apré sak moin la tandi dir, lété d’moun isi : mésyé Foucque té fi-t’in tan shèf sèrvis l’instriksyon piblik, mésyé Vergès lété shèf sèrvis la santé épi l’avé bokou d’ot lo nom la pa ariv ziska mon mémoir.
Aprésa zot i koné kosa la éspasé : i paré sé pou réspèk l’inité la fonksyon piblik pars nou lé an répiblik é ké bann fonksyonèr l’état i pé alé travaye partou é si ou lé pa kontan, ou i pran konstan. Solman koméla nana in bon pé télé é in bonpé program, é in bonpé sobatkoz é ni pé rogard sa si ni vé. Bin mi asir azot la plipar d’tan, dsi n’inport ékèl sizé mèm konsékan, sé d’moun l’androi i diskit rant zot … Moun déor sa lé rar konm korn lapin.
Sof isi shé nou La Rényon é sa i kass amoin in pé, kan mi oi koman i mépriz rényoné, isi La Rényon, soisant-diz z’ané apré la loi 1946 la soi-dizan aboli lo kolonyalis...