text:
1
Sedesyas te gen venteyennan lè li vin wa peyi Jida. Li pase onzan lavil Jerizalèm ap gouvènen peyi a. Manman l' te rele Amoutal. Se te pitit fi Jeremi, moun lavil Libna.
2
Wa Sedesyas te fè sa ki mal devan Bondye menm jan ak Jojakim.
3
Se konsa, Seyè a te fache ni sou moun lavil Jerizalèm yo, ni sou moun peyi Jida yo, jouk jou li wete yo devan je l'. Sedesyas te pran lezam kont Nèbikadneza, wa Babilòn lan.
4
Se konsa, sou dezyèm jou dizyèm mwa nevyèm lanne depi Sedesyas te wa a, Nèbikadneza, wa Babilòn lan, vin atake lavil Jerizalèm ak tout lame li a. Yo moute kan yo devan miray lavil la, yo mete ranblè nan pye miray yo. Yo sènen l' nèt.
5
Yo fèmen lavil la depi lè sa a rive sou onzyèm lanne rèy wa Sedeisas la.
6
Sou nevyèm jou katriyèm mwa menm lanne sa a, te gen yon sèl grangou nan lavil la, moun yo pa t' gen anyen pou yo manje ankò.
7
Yo fè yon twou nan miray yo. Atout lame moun Babilòn yo te sènen lavil la nèt, tout sòlda jwif yo met deyò, yo kite lavil la nan mitan lannwit, yo pase nan mitan jaden wa a, yo desann nan wout pòtay la nan mitan de miray yo, yo pran chemen Fon Jouden an pou yo.
8
Men, lame moun Babilòn yo rapouswiv wa Sedesyas. Lè yo rive nan plenn bò lavil Jeriko yo, yo mete men sou li. Lè sa a, tout sòlda li yo gaye, yo kouri kite l'.
9
Lènmi yo pran wa a, yo mennen l' bay wa Babilòn lan, ki te lavil Ribla nan peyi Amat la. Se la Nèbikadneza jije li.
10
Antan yo lavil Ribla, li fè yo koupe kou tout pitit wa Sedesyas yo devan wa a. Li fè koupe kou tout chèf peyi Jida yo tou.
11
Lèfini, li fè yo pete tou de je wa Sedesyas, epi yo mare l' ak de gwo chenn fèt an kwiv. Yo mennen l' lavil Babilòn. Yo mete Sedesyas nan prizon, li rete la jouk li mouri.
12 Sou dizyèm jou senkyèm mwa nan disnevyèm lanne rèy Nèbikadneza, wa Babilòn lan, Neboucharadan, chèf lagad la, yonn nan konseye li yo, antre lavil Jerizalèm.
13 Li met dife nan kay Bondye a ak nan palè wa a. Li boule dènye kay ki te lavil Jerizalèm, ata kay grannèg yo.
14 Li bay sòlda ki te avè l' yo lòd demoli tout gwo miray ranpa lavil Jerizalèm yo met atè.
15 Lèfini, Neboucharadan, chèf lagad la, pran rès moun yo te kite lavil la, li depòte yo lavil Babilòn ansanm ak tout moun ki te vin rann tèt yo bay wa Babilòn lan ak tout bon bòs atizan ki te rete nan lavil la.
16 Men, li kite kèk moun nan mas pèp la ki pa t' gen anyen. Li ba yo jaden rezen ak lòt jaden pou yo okipe.
17 Moun Babilòn yo pran gwo poto kwiv yo ki te nan tanp Seyè a, ansanm ak sipò yo, gwo basen kwiv yo, yo kraze yo fè ti moso, yo pote kwiv la ale lavil Babilòn.
18 Yo pran plat pou resevwa sann yo, pèl yo, kouto yo, gode yo, tas yo ak tout lòt bagay an kwiv yo te konn sèvi nan tanp lan.
19 Chèf lagad la pran dènye bagay ki te fèt an lò ak an ajan: kivèt yo, recho yo, gode yo, plat pou resevwa sann yo, lanp sèt branch yo, bòl yo ak tas yo,
20 de gwo poto yo, gwo basen lan ak douz estati towo ki te sèvi l' sipò yo, ak kabwèt wa Salomon te fè fè an kwiv pou mete nan tanp lan. Tout bagay sa yo te lou anpil, pesonn pa t' konn pèz yo.
21 De poto yo te parèy yonn ak lòt: yo chak te gen vennsèt pye wotè, se yon kòd dizwit pye longè ki pou ta fè wonn yo chak. Poto yo te vid nan mitan. Rebò yo te gen twa pous epesè.
22 Sou tèt chak poto te gen yon blòk an kwiv sèt pye edmi wotè. Sou tout wonn tèt poto yo, te gen desen ti chenn makònen yonn ak lòt, ak anpil pòtre grenad plake sou yo. Tout te fèt an kwiv. De poto yo te parèy.
23 Sou wonn tèt poto yo te gen san grenad antou, men antan ou anba ou te ka wè katrevensèz grenad sèlman.
24 Lèfini, Neboucharadan, chèf lagad la, pran Seraya, granprèt la, Sefanya, adjwen li an ansanm ak twa lòt chèf ki la pou veye pòtay tanp lan, li fè yo prizonye.
25 Nan lavil la, li pran chèf ki te alatèt lame a ansanm ak sèt lòt otorite ki te toujou avèk wa a, ak sekretè kòmandan lame a ki te reskonsab pou pran moun nan lame a, ak swasant lòt grannèg. Tout moun sa yo te nan lavil la toujou.
26 Neboucharadan pran yo, li mennen yo bay wa Babilòn lan lavil Ribla.
27 Wa a fè bat yo, lèfini li fè touye yo lavil Ribla nan peyi Amat. Se konsa yo te depòte moun peyi Jida yo byen lwen peyi yo.
28 Men kantite moun wa Nèbikadneza te depòte: Nan setyèm lanne rèy li a, li depòte twamil venntwa (3.023) moun peyi Jida.
29 Nan dizwityèm lanne rèy li a, li depòte witsantrannde (832) moun lavil Jerizalèm.
30 Nan venntwazyèm lanne rèy li a, Neboucharadan, chèf lagad la, te pran sètsankarannsenk (745) moun. Antou sa te fè katmil sisan (4.600) moun yo te depòte.
31 Premye lanne wa Evilmewodak pran pouvwa a lavil Babilòn, li fè pa Jojakim, wa peyi Jida a, li fè l' soti nan prizon. Lè sa a, Jojakim te gen trannsizan onz mwa, vennsenk jou, jou pou jou, depi yo te depòte l'.
32 Evilmewodak te sèvi byen avè l', li ba l' premye plas nan mitan tout lòt wa yo te depòte lavil Babilòn tankou l' yo.
33 Li wete rad prizonye ki te sou Jojakim lan, li fè l' vin manje sou menm tab avè l' jouk Jojakim mouri.
34 Chak jou, wa a ba li sa li te bezwen pou l' viv, konsa, konsa, jouk li mouri.
>
Spelling: IPA with the following modifications: oral vowel + [n] nasal vowel -- [y] /j/ -- [è] front open-mid unrounded vowel -- [ò] back open-mid rounded vowel -- [ou] /u/ -- [u] Voiceless labial-palatal approximant, i.e. semi-vowel corresponding to /y/ -- [ch] Voiceless postalveolar fricative -- [j] Voiced postalveolar fricative
Bible Hub


c: text/html

text:
1
Salomon tanmen bati Tanp Seyè a lavil Jerizalèm sou mòn Morija a, kote Seyè a te parèt devan David, papa l', sou anplasman David te pare pou sa a, ki vle di kote Onan, moun Jebis la, te gen glasi l' la.
2
Lè sa a, Salomon te gen twazan yon mwa de jou depi li te wa.
3 Salomon te bati Tanp lan sou yon fondasyon ki te gen katrevendis pye longè sou trant pye lajè.
4 Gwo pyès ki te devan Tanp lan te gen trant pye lajè menm jan ak Tanp lan, ak sankatreven (180) pye wotè. Salomon te fè kouvri tout miray anndan pyès la ak bon lò.
5 Li plake planch bwapen sou tout anndan gwo pyès la. Li kouvri tout bwa yo nèt ak bon lò. Lèfini, li fè yo mete pòtre pye palmis ak ti chenn.
6 Li dekore l' ak bèl pyè koute chè. Yo te sèvi ak bon kalite lò ki soti peyi Pavayim.
7 Li kouvri tout anndan Tanp lan ak lò: travès yo, ankadreman pòt yo, palisad yo ak pòt yo menm. Sou tout palisad yo, li fè mete pòtre zanj cheriben.
8 Yo bati tou pyès ki apa nèt pou Seyè a. Li te gen trant pye lajè, menm jan ak Tanp lan, ak trant pye longè, kare kare. Yo sèvi ak venmil (20.000) kilo lò pou kouvri tout anndan l'.
9 Klou yo te sèvi yo te fèt an lò tou. Yo chak te peze senksan (500) gram. Yo kouvri tout miray anndan pyès anwo yo tou ak lò.
10 Nan pyès ki apa nèt pou Seyè a, li fè fè de estati zanj cheriben. Li fè kouvri yo ak lò nèt.
11 -(We vèsè pwochen)
12 -(We vèsè pwochen)
13 Yo te mete zanj yo kanpe yonn bò kote lòt, ak figi yo bay sou pòt antre pyès la. Yo chak te gen de zèl. Chak zèl te gen sèt pye edmi longè. Zèl yo te louvri. Pwent zèl anndan yo touche yonn ak lòt nan mitan pyès la, de pwent zèl deyò yo touche ak de miray sou kote yo. Konsa, longè tout zèl yo ansanm te bay trant pye.
14 Li fè yo fè yon rido pou pyès ki apa nèt pou Seyè a ak twal ble, twal wouj, twal violèt. Li fè bwode pòtre zanj cheriben sou rido a tou.
15 Salomon fè fè de gwo poto won. Yo chak te gen senkannde pye wotè. Li mete yo kanpe devan Tanp lan. Tèt poto yo te mezire sèt pye edmi wotè.
16 Li fè ti chenn mare yonn ak lòt, li mete yo fè wonn anwo tèt poto yo ansanm ak pòtre grenad li mare nan ti chenn yo.
17 Li mete poto yo devan Tanp lan, yo yonn chak bò pòtay la. Yo rele sa ki te bò dwat la Jakin, sa ki te bò gòch la Boaz.
>
Spelling: IPA with the following modifications: oral vowel + [n] nasal vowel -- [y] /j/ -- [è] front open-mid unrounded vowel -- [ò] back open-mid rounded vowel -- [ou] /u/ -- [u] Voiceless labial-palatal approximant, i.e. semi-vowel corresponding to /y/ -- [ch] Voiceless postalveolar fricative -- [j] Voiced postalveolar fricative
Bible Hub

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
pa Dumas Fils Lafontant
Dezyèm Pati
Motif Boukman: Vanjans Ras
onje Vennde Dawout Mil Sèt San Katreven-onz (8/22/1791), Bookmann te di nèg Bondye ekzòte yo a vanjans. Filozofi Desalin lan te retounen anba manda divin sila. An nou koute esplikasyon Carruthers osijè pèspektiv sila a: «Desalin te genyen kouraj pou li apreyande reyalite e metsoupye plan aksyon nesesè e efektif pou akonpli emansipasyon nèg. Revanj, finalman, te fason natirèl pou korije mal nèg te soufri pandan lontan, e yon gwoup oprese kap lite pou liberasyon pa dwe denye sa. Revanj defini reyalite an tèm konkrè. Nèg pat ap goumen pou konsèp abstrè tankou libète, egalite e fratènite. Yo tap goumen pou vanje mal.» (Carruthers, paj 83)1
Nou wè Vanjans Ras se te motif Boukmann e Desalin pou atenn yon bi, olye fè san koule nan limenm. Desalin, plis pase tout lòt lidè nèg kèk istoryen dekri tankou yon mons, atitid li se te: «Ki mele m ake opinyon jenerasyon kontanporen e lavni ap pwononse sou konduit mwen? Mwen fè devwa m, pwòp estim mwen rete, sa sifi m.» (Madiou, vol. 3, paj 180) Alwè, emosyon vanjans sila te nonsèlman sanble jwenn manda Bondye men li te annakò ak firè lanati. Men kouman Desalin te dekri espri revolisyon an: «Anvan li apwoche, espedisyon militè Bonaparte nan Sendomeng, espri agase Ayiti, sòti nan lanmè, parèt, menas fwon li soulve vag, eksite tanpèt, pwisans men li kraze osnon dispèse bato, lwa lanati obeyi oson vwa redoutab li, boukandife, maladi, lapès, famin, pwazon akonpaye l sèten. Men pouki depann sou sekou klima e eleman yo? Èske m bliye mwen kòmande yon pèp san parèy, grandi nan tray, odas li enève douvan obstak, grandi douvan danje? Kite yo vini, kowòt kriminèl sa yo, m ap tann yo ak yon je fiks, mwen kite rivaj e plas kote vil yo te ye, men malè pou sa ki apwoche twòpre mòn. Li tap miyò pou lanmè anglouti yo nan abim pwofon olye se kòlè pitit Ayiti ki devore yo.» (Madiou, vol. 3, paj 181)
Plan endepandans Desalin pat yon senp kontinyasyon pwojè Tousen Louvèti jan Aimé Césaire sijere, men pito Desalin te depase Tousen Louvèti, mwen vle di, li te desezi libète e egalite pou yon lòt konsepsyon sou Sendomeng, ki te pi matche reyalite nèg, e ki se, Inyon, Endepandans oubyen Lanmò.
Ann efè, filozofi Boukmann lan te menm filozofi kominote Mawon Libète yo ki te tabli nan kèk pati nan koloni an. Pèspektiv silaa te demake kad konesans tradisyonèl la, dayè kad silaa te eklate ak Tousen Louvèti ki te anba enfliyans pwodui filozofi espekilatif oksidantal, lit pou libète e egalite. Pa egzanp, ekriven kouwè Walcott rakonte ak aparisyon Tousen Louvèti sou sèn politik Sendomeng, pou premye fwa Lame Fransè te fè fas ake yon gwoup revòlte òganize e disipline, taktik rebèl yo te chanje olye yo te batay san pwoteksyon, yo te kache nan raje ap tann sòlda fransè. Men avèk Desalin lit pou libète e egalite te fini san poutan libète pat aneyanti, sepousa nan lit endepandans plizyè karaktè libète te pèsiste nan yon sèten mezi. Depasman an se fen lit pou libète e egalite ki pat aneyanti pou otan paske nan yon sèten mezi li te pèsiste nan lit pou endepandans ki te konsève kèk nan karakteristik libète yo.
Carruthers enimere de konponan filozofi revolisyon an te genyen, youn se Inyon filozofi Desalin lan te plase kou pyè angilè revolisyon an; enperatif inyon sa a te enplike, ka Desalin, yon konsepsyon senp de lènmi an. Nèg se frè e blan se lènmi. Inyon fèt atravè menm zansèt nèg Afrik e menm opresè blan Fransè. Se poutètsa Desalin retire distenksyon koulè ant desandan nèg Afrik. Ak ki senbolize akonplisman sila se lè Desalin rache bann blan nan labanyè, ble, blan e wouj, ki te sou tèt lame endijèn lan.2
Dezyèm konponan filozofi revolisyon an se Indepandans ou Lanmò. Deklarasyon Ak Endepandans lan bay yon rezime pozisyon silaa: «Nou jire douvan mond lan, noumenm, pou nou renonse Frans ajamè, e pou nou mouri olye nou viv sou dominasyon li, pou nou goumen jouk nan dènye souf pou endepandans peyi nou.» (Madiou, vol. 3, paj 150) Desalin te ensiste nèg pa dwe depann de lidè pou bay e kenbe libète yo, se yo menm ki pou angaje pou li. Li raple yo: «Se te sou pèsistans e kouraj ou mwen te depann lè mwen te premye rantre nan karyè libète goumen kont despotism.» «Filozofi sila a rekonèt yon pèp pa dwe konfye libète li a yon lòt pèp. Yon pèp nonsèlman dwe konkeri liberasyon li men li dwe tou kenbe libète li.» (Carruthers, paj 80)
Men ki sa Carruthers, ki analize enfliyans Revolisyon Ayisyen e Vanjans Ras la sou mond nwa a, di sou lidèchip (leadership Desalin reyalize pou pèp Ayisyen an: «Diran twa san zan koulè nèg se yon krim yo te pini pa tòti, vyòl, krim. Desalin wete krim pa pwoklamasyon tout sitwayen deziyen anba tèm jenerik nwa. Diran twa san zan koulè nèg te kondane li nan tòti, vyòl, krim. Desalin wete krim pa òdone ekzekisyon tout moun ki te komèt atwosite, vrè kriminèl yo.»
Pèmèt mwen esplike entèpretasyon panse ki souliyen dekrè, konstitisyon, ki te pwomilge 28 Jiyè 1805, pou nou pran konsyans sajès e ladrès lidè sila, kilès ki premye benefisye, e sa nou dwe fè pou nou retounen gran favè Anperè Desalin fè nou.
Konstitisyon, ki se lwa wayòm lan, vle di byen òganize, pou konstitye. Pa egzanp, kat kichòy tabli konstitisyon yon mi: wòch, lacho, metesab e nivelaj dwat. E parèyman, yon peyi, pèp, wa, e lwa kan yo mete ansanm, fòme baz pou tabli yon gouvènman, e konsèp yo ini ansanm rele konstitisyon. San nou pa endike diferan tip prezantasyon ki te prezante kòm kondisyon e prensip ki dwe aplike pou ankadre konstitisyon nan mond lan. Nou ap di li te posib pou Desalin gouvène selon jan l vle tankou wa lontan e aji selon kapris li; men li abandone tout sa, pa pwòp volonte e jenerosite li, tabli yon baz fèm pou mete gouvènman li kanpe e bay pèp li libète andedan yon ankadreman lwa. Lè li te fè sa, li pat pouse nèg chwazi yon tip lwa patikilye e viv anba li pa yon senp tradiksyon konstitisyon youn nan nasyon swadizan sivilize. Okontrè, Desalin asire konstitisyon li bay Ayiti ann akò ak koutim peyi a, nivo edikasyon nèg, difikilte ekonomik, sitisyasyon jewopolitik e espri mond lan. Dapre nou, koumanse ak konstitisyon 1806, e tout lòt ki vini apre yo, ki fèt nan imitasyon se yon detriman olye yon avantaj pou nou.
Men yon ti rezime Konstitisyon, siyen 27 Jiyè 1805, Desalin bay Ayiti:
- Pèp ki abite il yo te rele Sendomeng fòme yon eta lib, souveren e endepandan de tout lòt pwisans linivè, anba non Anpi Ayiti.
- Okenn blan, kèlkilanswa peyi li, pap pile tè Ayiti ak tit mèt osnon pwopriyetè, e pap kapab nan lavni posede pwopriyete.
- Preferans koulè sispann pami pitit yon menm fanmi, dezòmè yo ap konnen kou Ayisyen dapre non jenerik Nwa.
- Pèp la rekonèt Jak Desalin Anperè e Chèf Siprèm Lame, vanjè e liberatè sitwayen li.
- Kouwòn lan elektif e non ereditè.
- Anperè a, ni okenn siksesè pa genyen dwa, nan okenn ka e sou nenpòt pretèks, antoure li ak yon kò patikilye e privilejye, ak tit gad donè, oswa tout lòt denominasyon.
- Lalwa pa admèt ankenn relijyon prensipal
- Libète kilt tolere
- Tout pwopriyete blan fransè te posede konfiske san konteste e ak dwa opwofi Leta.
- Nan chak divizyon militè, yon lekòl piblik dwe louvri pou enstwi jenès la.
Men yon ti kòmantè sou lwa ki sòti nan Otobyografi Hailé Sellassié: «Lwa siyifi obligasyon gouvènman pou defini chak kontra ki fèt ant moun, afenke sekirite e lapè kreye kondisyon lavi nan mond lan. Dayè, lwa se yon fòs gran e san defi ki òdone pou ekziste ant moun nan pirte, bonte, e onè; se yon ekzijans lapè pou pwoteje enterè yo ki la ant moun. Sa ki pwoteje lwa limenm se fidelite li nan vrè netralite e senserite akonplisman kontra ki lye nan pak sosyal la ( ) «Kontra sila ki makonnen ak yon pak, refere lwa, espesyalman mete-angad nan chak okazyon moun nan mond lan, nan krent pou yo pa vyole limit jis nan okipasyon jounalye yo; lwa defini limit yo pou yo, mete yo ann amoni, e delivre yo de hèn..» (Haile Sellassie I, vol. 1, paj 188)
Kididonk, Desalin te adopte metòd gouvènman ki te rezilte nan konviksyon ki te konfòm ak kondisyon Ayiti te ekziste, ki se, gouvènman Anpi, ak Anperè ki posede plen otorite e detèminasyon prensipal lwa pa volonte enperyal, tandiske yon Konsèy Leta e Chèf Administratè epitou tribinal lokal tap fè machin gouvènman mache kòmsadwa. Yo deziyen tip Gouvènman sila a règ ini ki detèmine pa lalwa.
An nou konpare l ak demokrasi, pa egzanp, ki jiskaprezan nou sèlman ka defini kou yon miltitid enstitisyon entènasyonal kap jwe wòl entèmedyè nan terapi entènasyonal pou pwopaje radòt e vyolans. Alwè, demokrasi entrodui yon rezo mediatè adisyonèl ant pèp la, pati politik, kolektivite teritoryal e gwoup nan sosyete a. Demokrasi pote yon jwèt konplèks e nouvo responsablite; li ouvri e epapiye sèk enterè yo. Fòm gouvènman repibliken sila a pa pou moun ki pa edike e ki sou wout devlopman. Menm nan peyi devlope souvan demokrasi koze gwo problèm e fè san koule. Kididonk, Sèt Fevriye mil nèfsan katreven sis, Ayisyen revòlte kont destine yo fasonnen pou li, fizikman asonmen pa famin e maladi, terè e ravaj, yon represyon sevè ki rezilte nan trant Septanm mil nèfsan katreven onz. Chak fwa yon etalaj, ki se espas demokratik, espas konsètasyon, konvèjans demokratik vin kreye, e yon trap vini apre, ki se, akò il Gouvènè, retounen demokrasi, akò Òganizasyon Eta Ameriken. Se dwa mas la pou li reziste parèy kondisyon ki denye ekzistans li, paske kou nou demontre klèman lelit la pat janm rive pwopoze yon pèspektiv lit.
An jeneral, dapre sa nou aprann sou tansyon, patikilyèman, tansyon group, montre ann Ayiti, andedan sistèm ki konstitye sosyete Ayisyen, pap janm gen solisyon vyab ki pa pèmèt Ayisyen eklèsi an premye e nan noumenm sistèm valè nou. Yon tach difisil pou esplike e sipòte, konsideran akizasyon zenofobi, tilespri e rasism, yo chaje moun dèke yo sipòte nesesite prese pou nou repare pwòp tèt nou, san asistans oubyen medyasyon ni detou sou konpreyansyon. Menm jan remèd pou sida endispansab, remèd endispansab pou geri peyi nou ap rete yon dezilizyon defèt si panse a an premye pa jayi nan pwòp konsyans Ayisyen apre li refè anba sezisman.
Nan dènye analiz, entwodiksyon anperè a nan Konstitisyon Ayisyen orijinal la te planifye pou tabli Vanjè Ras la kòm gadyen revolisyon an, li te resevwa kou privilèj espesyal otorite siprèm . Desalin bay nèg lwa fondamantal sosyete a e avèti nou se sèl chimen kòrèk pou suiv objektif revolisyon an: «Kolonis, osnon Ewopeyen, pa andwa janm foule teritwa a ankò ak tit mèt ou pwopriyetè.» Lwa fondamantal sila a efektivman te kapab transfòme sosyete a, e si li te kontinye respekte konsa lavi Ayisyen tap chanje. Granmèsi Desalin ki pwoklame pou tout tan lwa detèmine gouvènman Anpi Ayiti.
Kenz mwa apre, nèg ak nèg koulè te mete ansanm pou demantilbile anpi konstitisyonèl Desalin te tabli a. Li evidan de faksyon òlalwa sila yo, chame pa Zonbi Libète, pat kapab anvizaje viv nan yon lòt linivè ke fransè, asireman pou yo revolisyon an se te fè blan sou do nèg, ki vle di, akapare tout tè e richès peyi a pou yo; yo mete ansanm pou touye anperè Desalin. Petyon te dirije yon mouvman ki te akouche yon nouvo konstitisyon ak yon prezidan, e yon lejislati plen pouvwa. Kristòf ki te konprann jwèt la imedyatman revoke akò li. Menmlè a lagè sivil pete ant nèg ak nèg koulè rezilte nan divizyon peyi a, wayòm Kristòf nan Nò e repiblik Petyon nan Lwès e Sid. Jouk koulyeya lit ant de lelit sila yo, ki makonnen ak valè ewopeyen, kontinye ronje peyi a. Epitou li kondui a yon dikotomi ki fè yo deziyen Ayiti premye repiblik nwa, men dènye nasyon. Se kòmsi viktwa revolisyon an anven pwiske enpozisyon kilti fransè alyene Ayisyen ak pwòp nouvo valè lit li mennen pou kase chenn pote. Kou Madiou souliye, Desalin te bay yon avètisman sou retou sistèm kolonyal la ann Ayiti, e te deklare l «yon absidite dezonorab, genyen yon fason pou nou esklav.»
Desalin nan plizyè deklarasyon piblik te denonse posiblite alyenasyon sila a, e li te franchi etap konkrè pou devlope fyète e estim nèg, esansyèlman li te enpòtan pou renonse Frans. Desalin te retabli ansyen non Chemès yo te deziyen il la, Ayiti. Ayiti, dapre Madiou non di primitif, raple yon pèp ki te prefere lanmò olye sèvitid. Vennde Fevriye 1804, Li te òdone ekzekisyon tout Fransè ki te komèt krim kont nèg. Kolonis yo pat janm ezite eksplwate, vyole, tòtire, asasinen nèg yon fason pou avili e derobe nèg tout aspè li kòm moun. Lè Tousen Louvèti te ofri yo favè patisipe nan yon sosyete miltirasyal, yo te prefere konplote kont rejim li an. Kidonk, Desalin te espere konsyans kolektif pèp Ayisyen tap reflete repitasyon li; pèp la te vanje milye pitit Afrik ki te soufri esklavaj e zòt yo ki te mouri lanmò kriyèl nan goumen pou libète, epitou li te deklare li vanje Lamerik. Li tabli deklarasyon inivèsèl fratènite nèg, pou nèg mentni presye akò, amoni kontantman, ant noumenm, se gaj byennèt nou, sali nou, siksè nou; se sekrè pou nou rete enbatab. Li te òdone verifikasyon tit pwopriyete, isi santral gouvènans ann Ayiti.
Lit pwopriyete istorikman palan se goumen ant de lelit, ki parèt tankou lit ant nèg e milat, ann efè se pa lit de klas, men se de goup lidè anbisye ake menm filozofi ki nan konfli pou dirije destine Ewopeyen fasonnen pou nèg. Desalin te kanpe ankwa, li deklare: «Nou te fè lagè pou zòt, avan nou pran zam kont Leclerc, nèg koulè, pitit blan, pat reklame byen papa yo; kouman fè, depi nou chase kolon, pitit yo ap reklame byen yo? Nèg nwè, ki gen papa yo ann Afrik, pap gen anyen? Mwen konnen yo pa sezi san abitasyon osnon kay nan Sid, e sepandan mwen te fè disparèt tout fanmi kolon. A! msye, si sa ap kontinye konsa, bagay yo pral mal. Yo pa kontante yo vole Leta, yo ap monte konplo, yo vle kanpe kont mwen; men yo mèt pran zam yap peye sa chè. Èske yo deja bliye lagè sivil sou Tousen kont Rigo? Mwen genyen nan chak bouk, moun mwen ka konte sou yo; zafè sa yo ki pral ajite Pinga, nèg e milat, nou tout te goumen kont blan; nou tout posede pwopriyete yo nou konkeri nan san koule; entansyon m se pou m fè pataj jis.» (Madiou, paj 309)
Pou Laroche, mwen di ou, se nèg Ayiti, pa ekselans Janjak 1e, ki opere redresman non sèlman nan pawòl men nan aksyon paske li pote viktwa vyolans revolisyonè ayisyen kont vyolans esklavajis kolonis fransè e ewopeyen. «Pèsonaj Janjak 1e andwa rete kòm figi santral pratik e diskou kolektivite ayisyen. E sans diskou sa a pran plis presizyon lè nou konsidere sèl pawòl otantik liberatè ayisyen, nou vle di, yo pa tradui, ki vini jwenn nou se lòd an kreyòl: Koupe tèt, boule kay.» (Laroche, Maximilien, La Littérature, paj 53)
Mwen te suiv mouvman liberasyon zansèt yo te patisipe jouk yo rive bati yon nasyon, okòmansman yon gwoup esklav ki te tabli nan mitan pèp etranje, yo kreye alyans, e gras a apui sila a, fòs e riz, etann tankou yon tach lwil, antoure pwen kote yo te tabli, rive depase fwontyè natirèl yo pou fonde sivilizasyon ayisyen.
Sepandan, Hurbon di: «Yon ideyoloji klas, eritaj kolonyal esklavajis, sosyete a toujou kenbe, ki travèse tout gwoup sosyal nasyon Ayiti; sistèm edikasyon antye ki dekalke sou Ewòp, lang fransè ki rekonèt kòm lang sivilizasyon pa ekselans, relijyon kretyen ki rekonèt kòm relijyon pa ekselans, kontribye pou vire ayisyen kont pwòp tèt li, epi kenbe mas pòv yo nan kondisyon sibòdinasyon ekonomik e sosyal. Yon bò, nèg lavil viv nan yon sistèm valè Ewòp detèmine, dayè se nan monn sa a yo konsidere yo fè pati. Yon lòt bò, nèg ki pale Kreyòl, yo konsidere ki pa sivilize viv nan monn mistik Ginen.» (Hurbon, paj 84)
Pou mwen bay plis detay sou liy kiltirèl sila a ann Ayiti, mwen ap aplike obsèvasyon Glissant konsènan Matinik. Lè yo te fè antant pou apeprè di pousan, dapre Laroche, moun nan sosyete a aprann li e jwenn konesans, pa mwayen ansèyman elitis, dezekilib ki te rezilte a pa te jeneral. Pifò lelit minoritè e rich sila a depale sou nouvo syans lan tandiske majorite mas pòv yo te prezève pou yon bout tan, e bò kote delir sila, ekilib li.
Etid epapiye, san pou otan etid la separe kole sou yon pratik akizisyon otonòm apropriye, depale lelit la fonn vini òdinè ki li tou vini epapiye, fason sila a peyi a antye pèdi, Ayisyen nan pasivite konsanti pou ranvwaye nati nou, devwa pou nou reyalize, fòseman kilti nou.
Palan de sitiyasyon Matinik, Edouard Glissant obsève: «Poutètsa yon operasyon konsa ekzèse kont Ayisyen e tradisyon oral nou ak mak sekrè li, ekriti, enposib e ireparab, deposesyon riske vini mòtèl.» Pa konsekan ezzaminen deposesyon sila a se yon lit kont diminisyon Ayisyen osnon Antiyè. Pa egzanp, yo grefe imaj sen Jak, sen Patrik, e suit, sou lwa panteyon vodou Ayisyen olye vèvè ki koresponn ak lwa a. Li wè vodou se yon sistèm individyèl e familial, tandiske nan nivo etanasyon yon sistèm jideokretyen te vini anvigè. E la nou remake endividi a lè li rive nan laj matirite te deja soufri dezekilib psichik paske ant fanmi e etanasyon pa genyen entèjwèt, fanmi-etanasyon pito endividi a ki rele pou asime yon fonksyon leta dwe fè yon chwa ant fanmi e sosyete jideokretyen. San dout se sa ki esplike lè yon moun rive nan tèt leta oubyen asime yon pòs minis ou toujou tande plenyen li pa fè anyen pou fanmi osnon boukjaden li te fèt.
Nan yon mo se te faz alyenasyon lit endepandans te pwofizwaman defèt pou defann Ayisyen antanke moun. Kolonis te lage kreyati li nan lavi politik. Lelit la, prese pou li te jwenn respè e onè, te jwe jwèt la san pwoblèm. Yo kondui Ayisyen nan denigre tèt li kòm yon kolektif, pou yo te jwenn yon tronpri egalite endividyèl. Diplikata te sèl règ, e yo te deklare nenpòt devyasyon yon krim. Anfen, se te tou epòk literati diplikata, diplike modèl fransè onivo edikasyon, relijyon, kod jidisyè, elatriye. Tandiske lelit la ki gen wòl fèwè pran depale. Pita mas la tou pran depale. Alyenasyon an vini konplè. Nou vin bouwo tèt nou pou tout tan.
Men mwen pa yon lach. Mwen pa griyen dan sou natifnatal Ameriken paske mwen konprann reyalite yo. Kolonis franchi etap goumen kont natifnatal, kominism e, koulyeya, terorism, men li pa janm mete fen nan opresyon, eksplwatasyon, diskriminasyon, elatriye. Nan yon mo, nou pap konfwonte dilèm ale goumen ak yo osnon resevwa etikèt teroris. Men nou dwe konsevwa posiblite lapè. Si sosyete jideokretyen rann lavi nou difisil pou pozisyon sila a, objektif nou pa dwe chwazi demon ki mwen demon ant de demon; okontrè, objektif nou, dèke motivasyon nou rive nan konsyans, se pou pozisyone nou pou aji anvè reyèl sous konfli a, ki se, anvè estrikti sosyal la.
Pou Frantz Fanon limenm, misye di: «Si kesyon inivèsèl jeneral te jamè parèt, li te parèt sèlman nan mezi li te angaje tèt li e vwazen li nan tach pou prezève nan tout relasyon yo respè yo pou valè elemantè ki konstitye yon mond imen.» Kontrèman ak kèk Ayisyen, kouwè Lesly Manigat, ki apwiye sou asistans Petyon te bay Bolivar pou sipòte teyori inivèsèl. Men lè nou byen obsève e nou reflechi sou kominote, vil, ak baryè kap bati, e entèdiksyon deplasman yo enpoze sou yon kouch nan sosyete a, nou konkli etadefè sila a demanti inivèsalite. An verite nèg epapiye, li pa dwe reklame inite, inivèsalite, men ann efè nenpòt kote lale li rete nèg. Ewopeyen te kraze mond nèg, nèg ann Ayiti bati yon nouvo mond. Inite pwofon tankou Mandjo. Inite ki ekziste anvan plas e tan, ki se, Sendomeng kolonis esklavajis.
Koulyea, Ayisyen ap eseye chape chay kontradiksyon atravè angajman konfòtab non-ekzistan, ankouraje pa kliyantelism pasif, ki vle di, ki pa akonpaye ak yon pwodiksyon otonòm aktif. Li suiv Ayisyen fèmen andedan twazyèm domèn, ki se, mendèv bon mache ki dwe travay nan faktori, li poko kapab transfòme an panse teknoloji teknik pratik li eritye. Privilèj sila a rezève pou Blan-Anglo-Sakson-Protestan Flèdme.
Pou nou konkli, Istwa te mete sou gran chimen Ayisyen yon tach istorik: likide esklavaj e konstri yon nasyon. Nou pap sispann repete sa, zansèt yo te reyalize yon revolisyon tip espesyal, sa vle di, anba lòd labourè; nan yon mo, yo konkretize premye etap Revolisyon Ayisyen, yon Revolisyon entènasyonal anti-esklavaj e antikolonyalis.
Nouvo Mond lan te tranble sou baz li nan yon fason siyifikatif; premye sitadèl enperaylism, an patikilye, Etazini, Angletè, Frans, Espay, mouvman nasyonal oprime te ebranle peyi sila yo e li pat bay yo chans chape kontradiksyon entèn, ni okenn posiblite pou yo te jwenn chimen pou konsilye e peze kontradisyon entèn sila yo.
Kòmanse ak Ayiti an 1804 rive apre lagè sivil Ozetazini an 1865, libète te simayen ann Amerik Latin; libète reji koulyeya majorite peyi sou latè. Anmenm tan, plizyè peyi ann Afrik ki te resevwa asistans pwofesyonèl ayisyen yon fason pou yo te chape nan yon sèten mezi kolonyalism nan goumen pou liberasyon-nasyonal ann alyans kole kole ak nouvo imanism revolisyon ayisyen te bay egzanp.
Kan moun dezòmè te pran tèt sivilizasyon, li andwa rive depase blòk akrèk materyalism nan prèske tout domèn ekonomi, kilti, syans, garanti sosyal e teknik militè. Se sèten, istwa mete nèg an mouvman, men nou andwa afime san kontestasyon se Tousen Louvèti ki te gid aksyon liberasyon nèg, dirèkteman oswa endirèkteman, se li ki te akselere chanjman ekstrawòdinè nan mond lan. Pou Aimé Césaire, Laroche di, se ann Ayiti «nèg leve kanpe pou premye fwa e di li kwè li se moun.»
Sa pa anpeche an fonksyon menm sikonstans sila yo, idewològ ansyen mond lan bay tèt yo dyòb eseye denigre Ayiti, yo fòse demontre Ayiti te pran libète twò bonè e lòt peyi pa dwe suiv li, mete li nan ranka, osnon toutomwen korije li, aksyon devlopman demokrasi ap fèt pi vit e pi byen. Granpanpan e jeni envantif idewològ sila yo nan falsifye e fè maji tèlman laj, ede nan zak sila a tout renega libète, tout transfij mouvman travayè, tout bourik Biridan, menm nan peyi pa nou, ak kontinye pwopaje tèz libète twò bonè kap taye banda nan mitan entelektyèl, e nan kouch dirijan, jouk li twouble kèk konpayon chimen mouvman liberasyon nasyonal. Tout moun ki pa ka konsilye konfò pèsonèl yo koulyeya ak lit revolisyon rezoud e san konpwomisyon prete zòrèy chame bay teyorisyen libète twò bonè. Se poutètsa ann Ayiti ak lòt kote, li enpòtan pou ratibwaze gran echafo libète twò bonè e devlope batay idewolojik nan batay la. Desalin limenm te di: «Abandonnen konstitisyon sila a ap sèlman kondui nan mizè e rann moun esklav.»
Nan mitan trayizon e mechanste kriyèl Nouvo Mond lan, te gen kichòy sen e pafè, pami yo se te inyon nègnwè iletre. Lè nou konsidere desizyon yon nèg, pou kite mond kolonyal esklavajism, rantre nan mawonnaj te lou ake konsekans vyolans, chatiman ki pi kriyèl bra, janm, zorèy koupe, prizon, echafo elatriye, malgresa priz konsyans nèg te kondui li chwazi libète, menmsi kolonis te pral estwopye li, touye li olye li te rete antye viv nan sosyete kolonyal esklavajis.
Istwa Ayiti se egzanp pi konkrè lit ewoyik e kouraje, fyète nèg nwè e sètitid absoli n ap pote laviktwa; li koule yon langaj endepandan dapre verite zansèt yo te viv. Ak inisyal pwezi sila a te pwononse 1e Janvye 1804. Premye pawòl kolektif e inisyatè pwezi sila a rete pou akonpli.
Dumas Fils Lafontant 2002 Boston, MA
Lis liv ak atik site:
Carruthers, Jacob H. (1985) The Irritated genie, The Kemetic Institute. Chicago, IL
Césaire, Aimé. (1981) Toussaint Louverture, Presence Africaine. Paris, France
Charles, Christophe. PH. (2000) Pawòl Kreyòl, Editions Choucoune. Port-au-Prince, Haïti
Centre de Linguistique Appliquée. (1989) Hommages au Docteur Pradel Pompilus. Imprimerie Henri Deschamps, Port-au-Prince, Haiti
CRESFED. Présence de Jacques Stephen Alexis, Port-au-Prince, Haïti
De Lamartine, Alphonse. (1998) Toussaint Louverture, University of Exeter Press. Exeter, England
Diop, Cheik Anta, (1974) The African Origin of Civilization, Lawrence Hill Books. Chicago, IL
Fanon, Frantz. (1971) Peau noire, masques blancs, Editions du Seuil. Paris, France
Fouchard, Jean. (1988) Les Marrons de la Liberté, Editions Henri Deschamps, Port-au-Prince, Haïti
Gates, Henry Louis (1988) The Signifying Monkey, Oxford University Press. New York, NY
Glissant, Edouard. (1981) Le Discours antillais, Editions du Seuil. Paris, France
Présence Africaine, Histoire Générale de lAfrique, volume 2. (1987) Edicef, Unesco. Paris, France
Hurbon, Laennec. (1987) Dieu dans le Vaudou Haïtien, Editions Henri Deschamps. Port-au-Prince, Haïti
James, C. L. R. (1989) The Black Jacobins, Random House. New York, NY
Laroche, Maximilien (1981) La Littérature haïtienne, Les Editions Lemeac. Québec, Canada
Madiou, Thomas. (1989) Histoire dHaïti, volume 3, Imprimerie Henri Deschamps. Port-au-Prince, Haïti
Roumain, Jacques. (1995) When the Tomm-Tom Beats. Azul Editions. Washington, DC
Sellassié, Hailé. (1997) My Life and Ethiopias progress, Research Associates School Times. Chicago, IL
Senghor, Leopold S. (1998) Anthologie de la nouvelle poésie nègre et malgache, Presses universitaires de France. Paris, France
Walcott, Derek. (2002) The Haitian Trilogy, Farrar, Straus and Giroux. New York, NY


text:
Wikipedya
Wikipedya se yon ansiklopedi lib, ki pa koute lajan e ki egziste nan divès lang. Nenpòt ki moun ka patisipe pou ekri atik nan ansiklopedi sa a. Asosyasyon ki òganize sit sa rele Wikimedya. Ou ka jwenn plis enfòmasyon sou paj sa a.
Siyifikasyon de non[edite | modifier le wikitexte]
Non Wikipedya vini de de mo:
- Wiki, vini de wiki wiki, ki siyifi rapid nan lang hawayi, e yon bagay ou ka modifye kon Entènet
- pedya, vini de paideia, ki siyifi edikasyon nan lang grèk.
Wikipedya se yon konesans ka toujou evolye.
Karakteristik Wikipedya[edite | modifier le wikitexte]
Pwoje Wikipedya gen twa karakteristik prensipal ki ka eksplike poukisa li inik:
- Premyèman pwoje sa a se redaksyon yon ansiklopedi. Wikipedya se pa yon diksyonnè tankou Wiksyònari.
- Dezyèmman pwoje a se yon wiki. Yon wikiwiki pemèt tout moun pou yo ka edite yon paj. Wikipedya se premye ansiklopedi jeneral ki itilize teknik sa a.
- Nou ka reyitilize enfòmasyon yo : n ap itilize Lisans dokimentasyon lib GNU an. Se yon lisans ki otorize tout moun kopye, chanje epitou distribye enfòmasyon ki sou Wikipedya yo, daprè sa Lisans dokimantasyon lib GNU an di. Nou oblije kenbe menm lisans sa a pou kopi konfòm yo ak pou kopi modifye yo, menm jan nou oblije di enfòmasyon sa yo vini de Wikipedya epitou kiyès ki ekri yo.
Istwa[edite | modifier le wikitexte]
Wikipedya te fonde pa Jimmy Wales e Larry Sanger ann anglè 15 janvye 2001. Vèsyon franse se te premye ki te nan yon lòt lang ke anglè. Vèsyon ayisyen kòmanse 29 out 2004. Kounye a Wikipedya egziste nan plis de 200 lang.
Ou ka wè sa tou[edite | modifier le wikitexte]
- Wikipedya ann anglè pou plis de detay (men ann anglè)


text:
Yon delegasyon 4 senatè demokrat ameriken mete fen nan yon vizit 2 jou ann Ayiti jodi jedi 21 fevriye a.
Delegasyon an te gen nan tèt li senatè Patrick Leahy ki reprezante eta Vermont. Palmantè ameriken yo rankontre ak plizyè otorite ayisyen tankou prezidan Michel Martelly, premye minis Laurent Lamothe ak kèk lòt otorite.
Manm delegasyon senatè ameriken an konstate efò rekonstriksyon Ayiti a, ki tanmen depi pasaj tranblemanntè 2010 la.
Se 3zyèm vizit senatè Leahy fè ann Ayiti nan yon peryòd 3 zan, kote lal ekzaminen rekonstriksyon peyi a.


text:
Otorite lokal yo avèti rezidan yo de danje ki genyen nan tire bal anlè pou selebre 4 jiyè nan konferans deprès ak rasanbleman "Yon Bal Tiye Fèt la"
Nan preparasyon pou wikenn 4 jiyè a, Vis Prezidan Miami-Dade Audrey M. Edmonson ak Majistra Vil Miami Tomas Regalado pral fè konferans deprès ak rasanbleman anyèl yo an "Yon Bal Tiye Fèt la" jou lendi 2 jiyè, pou mande kominote a pou pa tire bal anlè pou selebre Jou Lendepandans la. Evennman an ap koumanse a 10 a.m. nan Little Haiti Soccer Park, 6301 NE 2nd Avenue, nan Miami. Gen manm fòsdelòd lokal yo ak manm klèje lokal yo kap la tou nan evenman an.
Dapre Biwo Alkòl, Tabak, Zam ak Eksplozif (ATF), bal ki tire anlè kapab monte jiska de kilomèt epi tonbe a yon vitès de 300 a 700 pye pa segond. Vis Prezidan Edmonson patisipe nan lanse mesaj piblik sa a chak ane anvan Jou Lendepandans ak Lavèy Jou Delan pou avèti rezidan yo de danje ki genyen nan tire bal anlè pou selebre fèt yo.
Pou plis enfòmasyon, tanpri kontakte biwo distrik Vis Prezidan Edmonson lan nan 305-636-2331.
Majistra Vil Miami Tomas Regalado
Fòsdelòd lokal
Manm klèje lokal
6301 NE 2nd Avenue, Miami


text:
Mouvman peyizan Papay lanse yon SOS bay kominote entènasyonal la pou mande li pote-kole nan efò ki nesesè pou anpeche yon dizèt frape peyi Dayiti apre pasaj Siklòn Sandy.
Lidè gwoup la, Chavannes Jean Baptiste, ki òganize yon rankont sou kesyon an lendi 17 desanm 2012 la nan vil Hinche, atire atansyon sou le fèt ke sektè agrikòl la sibi gwo pèt pandan pasaj Sandy ak lòt kalte dezas natirèl ki te frape peyi a sa pa gen lontan.
Klike sou ikon ki agoch la pou w tande plis detay avek korespondan nou Clarens Renois.


text:
Kore di Sid prezante bay laprès yon nouvo misil ki, daprè sa otorite peyi a fè konnen, kapab frape nenpòt ki kote nan Kore di Nò. Gouvènman an fè anons sa a nan Seoul jedi 14 fevriye 2013 la, swa 2 jou aprè Kore di Nò te reyalize yon 3èm tès nikleyè.
Ozetazini, nouvo sekretè deta John Kerry kondane Kore di Nò, yon fwa ankò, poutèt aktivite sa yo ki, daprè chèf diplomasi amerikèn nan, reprezante yon vyolasyon sanksyon Nasyon Zini yo. Li ensiste pou l di aksyon konsa merite yon reyaksyon dyanm bò kote kominote entènasyonal la.
Misye Kerry deklare :
"Li enpòtan pou kominote mondyal la genyen kredibilite pa rapò ak efò nap fè pou n konbat pwoliferasyon nikleyè. Menm jan nou pa dwe pèmèt Kore di Nò rapouswiv pwogram nikleyè l la, se menm jan tou nou pa dwe pèmèt Iran fè menm bagay la. E fason nou koresponn ak 2 sitiyasyon sa yo, pral genyen konsekans sou tout lòt efò nap fè kont pwoliferasyon nikleyè. Se sa ki fè repons nou enpòtan."
Misye Kerry ajoute Konsèy Sekirite Oganizasyon Nasyon Zinian gen pou l pran kèk aksyon dyanm kont Kore di Nò. Tout manm konsèy la, san wete youn, deja kondane tès nikleyè Nò-Koreyen yo.


text:
Vis Prezidan Edmonson onore òganizasyon “Pap Corps” pou 60 ane rechèch ak sipò pou kansè
(Foto kredi: Armando Rodriguez/Konte Miami-Dade)
An 2011, mwad me te deziyen kòm “Mwad Rechèch Kansè” nan konte Miami-Dade, Broward ak Palm Beach. Jou 10 janvye 2012, Vis Prezidan Audrey M. Edmonson, onon Majistra a ak Asanble Komisyonè Konte a, te rekonèt “Lillian Hartstein and The Pap Corps” pou 60yèm anivèsè li nan reyinyon Komite Jesyon Entèn ak Responsabilite Fiskal ki te fèt nan Sal Komisyon Stephen P. Clark Center a, 111 NW First Street, nan Anba Lavil Miami.
"Si pa gen moun ki kontribye lajan pou fè rechèch pou kansè ak fason pou prevni li, gen dè milye fanm ak gason ki pa tap la jounen jodi a ap viv an sante", pawòl Vis Prezidan Edmonson. "Nou konnen gen plis pwogrè ki pou fèt. Sepandan, nou rekonesan pou endividi, òganizasyon, ak komite kap travay ansanm yo pou ranmase lajan pou mete fen ak maladi sa a ki souvan mòtèl.
"Jodi a, nan tout zòn twa konte yo, gen moun kap selebre 60 an travay di san pran souf ak kontribisyon “The Pap Corps.” “The Pap Corps” te konsidere kòm yon chanpyon nan rechèch kansè paske li òganize pliske 21,000 volontè, ki ede kreye pliske 50 chapit atravè konte Palm Beach, Broward ak Miami-Dade ak bay pliske $39 milyon pou rechèch kansè. Nou remèsye ak selebre “the Corps” pou gwo kontribisyon li".


text:
Ansyen majistra vil New York, Ed Koch, mouri byen bonè vandredi premye fevriye 2013 la nan yon lopital nan Manhattan. Li te genyen 88 tan. Nan tout istwa vil New York, se youn nan majistra ki te pi gran panpan e ki pat konn mete dlo nan bouch li pou l di sa l panse. Koz lanmò misye Koch, se yon defayans kadyak. Anvan sa, li te soufri ak yon seri de maladi depi li te kite mèri New York la sa gen plis pase 20 tan.
Ed Koch te pase 3 manda nan tèt administrasyon kominal pi gwo vil amerikèn nan. Li te vin gen repitasyon kòm yon fawouch pwomotè vil la. Se yon nonm ki te gen lapawòl rapid; li te gen tèt-di lè l tap defann yon opinyon e pafwa misye pat gen pyès pwoblèm pou l fè mal-elve an piblik.
Lè Misye Koch te sou pouvwa a kòm majistra, se san pèdi tan li te tounen yon selebrite, paske byen souvan li te patisipe nan pwogram «libre tribune » nan radyo ak televizyon, e menm nan film sinema. Se 24 sou 24 jounalis te konn chache entèvyou nan men l pou yo te jwenn kòmantè li sou aktyalite a, paske yo te byen konnen Majistra Koch te gen yon bagay dwòl kanmèm pou l di a nenpòt ki moman.
Aprè Ed Koch te kite mèri New York la an 1989 aprè yon administrasyon ki te dire 11 zan, li te toujou rete nan aktyalite a kote li te parèt nan televizyon kòm yon analis ki tap fè kòmantè sou mond politik la oubyen sou vi sosyal la ; li te konn fè analiz sou sinema, sou « la bonne cuisine » e menm parèt kòm jij nan yon pwogram televizyon trè popilè ki rele « People’s Court », oubyen Tribinal Pèp la. Nan yon entèvyou li te bay jounal New York Times an 2009, li te di li pa gen okenn regrè pou jan l te dirije vil New York. An 2012, li te youn nan premye lidè Pati Demokrat la ki te leve lavwa pou di li apiye kandidati Barack Obama pou yon 2èm manda kòm prezidan Lèzetazini.


text:
Outlook Import Sòsye ekonomize tan ak efò importation imèl nan MS pespektiv
OutlookImport.com jodi a anonse Outlook Import Sòsye, yon aplikasyon ki pèmèt enpòtasyon sove. anl ak. MSG e-mail dosye a sipòte kliyan e-mail nan Microsoft Outlook avèk fasilite remakab.
Importation may avèk fasilite remarkable
Yon kliyan e-mail anjeneral itilize kòm depo nan enfòmasyon esansyèl, tankou imèl nou nan men zanmi, fanmi, kliyan ak biznis patnè, dosye enpòtan ak dokiman. Pèdi oswa bèz l 'ta dwe omwen trè dezagreyab, that’;s why a user needs to be very careful and attentive when importing messages into Microsoft Outlook. But even that can’;t ensure the best result; erezman, there is a program that can –; and it’;nan Outlook Import Sòsye.
Migrasyon Depi Kliyan Ansyen E-mail pou Microsoft Outlook
Yon zouti entelijan, se pwogram nan fèt yo enpòte. anl ak. dosye MSG nan MS pespektiv vit ak byen fasil, Se poutèt sa, li vin trè senp kite yon vye e-mail kliyan pou Microsoft Outlook. Pwogram nan ka benefisye zouti done rekiperasyon itilizatè, jan li pèmèt yo import mesaj refè nan MS pespektiv, ki kapab byen difisil san Outlook Import Sòsye. Algorithm a vwè travay nan aplikasyon an fè done pèdi pandan enpòte enposib. And what’;s more, the app takes care of the user’;s security: it doesn’;t interfere with antivirus scanning, ki vle di ke mesaj yo ka tcheke pou viris ak sistèm an rete pwoteje.
Import estrikti a nan folders sistèm dosye
Outlook Import Sòsye ap travay kòm eml2pst ak msg2pst konvètisè prezante bati-nan Modil pou chèk entegrite prensipal. Li pèmèt enpòtasyon pa sèlman mesaj, men tou dosye tache. Ak sou tèt li tout, Outlook Import Sòsye pèmèt prezève estrikti a nan dosye yo sistèm dosye pandan y ap enpòte e-may: apre kreye estrikti nan katab sou kondwi a difisil, itilizatè chwazi folder nan nivo siperyè, ak pwogram nan enpòte estrikti nan katab Whole nan MS pespektiv.
Konvèti anl PST, enpòte Imèl nan pespektiv ak plis ankò ak Sòsye Outlook Import.


text:
Ondlèt
Non komen ({{{rejis}}})
Se yon objè matematik ki te kreye pa Alèks Gwòsman ( Alex Grossman) epi Jan Mòlè ( Jean Morlet) nan ane 1980 yo. Li itilize nan trètman sinyal pou retire epi trete enfòmasyon ki nan yon imaj oubyen yon sinyal an jeneral.
: Gade tou Daubechies, Haar, Stephane Mallat, Jean Morlet, Alex Grossman, trètman sinyal, konpresyon imaj, JPEG 2000
remak: Ondlèt yo genyen anpil anpil aplikasyon sou yo : konpresyon, trètman kalite bri, imaj
Men konsa pou nou ekri definisyon yo (
gade modèl sa):
{{Definisyon
|fanmi=
|rejis=
|domèn=
|sans=
|Fichye=
|gade=
|nòt=
|referans=
}}
Ede nou soutni yon pwojè diksyonè kreyòl, yon kreyasyon lib : Wiksyonè kreyòl
Se yon objè matematik ki te kreye pa Alèks Gwòsman ( Alex Grossman) epi Jan Mòlè ( Jean Morlet) nan ane 1980 yo. Li itilize nan trètman sinyal pou retire epi trete enfòmasyon ki nan yon imaj oubyen yon sinyal an jeneral.
Ou ap di "Wavelet" ann anglè.
Yon ondlèt se yon fonksyon
nan espas tout fonksyon ki genyen enèji fini (e.g. ) ki genyen tou :
valè
mwayèn li se 0 (zero) :
Nòm li se inite, yonn :


text:
Jeni manje
Jeni manje refere aspè jeni yo d pwodiksyon manje ak fabrikasyon. Jeni manje ankli pami lòt bagay aplikasyon-an d prensip jeni chimik a materyo manje yo. Jeni jenetik d plant ak animal pa nòmalman travay enjanyè manje.
Jeni manje se yon tre laj domain d aktivite yo. Yo ankli:
- Desen machin ak pwosesis pou fe manje
- Desen ak enplimantasyon d mezi sekirite manje ak prezèvasyon nan pwodiksyon manje
- Pwosesis byoteknolojik d pwodiksyon manje
- Chwa ak desen d materyo pou pakète manje
- Kontwòl kalite d pwodiksyon manje


text:
M pa sonje kòman mwen te fè dekouvri Jhené Aiko. Men sa m sonje e m pa p janm bliye, se sa li te fè m santi, premye fwa, mwen t ap tande mizik li. Lè m te vin kòmanse ap fè rechèch sou li, mwè li di nan yon entèvyou li t ap fè, li pa fè mizik pou vann, li pap vann tèt li, men li chante pou l ka libere tèt li. Pawòl sa a te frape m, e depi lè sa a, m tounen youn nan milyon fanatik li yo.
Ann al dekouvri ansanm mizik Jhené, ki ka fè w santi w pi prè moun ou vle ye toutbon an… Kontinye li →
Si m pase pi plis pase yon semèn, m pa gen yon pwoblèm kèlkonk, m kòmanse ap poze tèt mwen kesyon, sa k ap pase konsa a? Pa paske mwen renmen gen pwoblèm non. Men piske m konnen nan faz mwen ye nan lavi m nan, sa mwen reve e sa mwen vle reyalize yo, m pa ka pa gen yon tèt chaje k ap tann mwen kou m fin rezoud yon lòt, m deside wè pwoblèm yo yon lòt jan.
Tou sa pou m di w, si w ta remake ou menm tou, ou gen anpil sousi nan moman sa yo, ou mèt kwè m, ou nan pwosesis pou w aprann yon bagay; sa vle di ou sou wout pou w grandi. Li fasil pou di, men li pi difisil nan reyalite a pou aksepte sa. Lè pou w fè fas ak pwoblèm lavi a, sitou si w poukont ou, fòk ou met 10 fanm sou 100 fanm ou ye deja a.
Lè w fin aksepte pwoblèm yo, se yon leson yo vin montre w. Kounya ou prè pou w konnen kòman pou w pi byen pase leson an. Kite m pataje kèk abitid m kòmanse bay tèt mwen ki rann pwosesis sa a pi fasil… Kontinye li →
Se pa konnen ou pa konnen, ou byen renmen bèl cheve natirèl ou yo. Men, chak fwa konsa, ou gen yon sèl anvi chanjman ki kenbe w. Se ka chanje koulè, chanje koup, chanje model koutpeny elatriye…
Si sa konn rive w, m ap di w ou pa poukont ou paske m pral gen plis pase 3 mwa, se nan faz sa a mwen ye ak cheve m tou. Bon chans pou nou, pa gen agranman pase cheve natirèl, ou ka chanje l lè w vle.
Men tout bagay la se ke gen 2 kategori moun ki vle fè chanjman. Gen moun ki bezwen fè chanjman an toutpandan pou cheve a rete long. Gen yon lòt kategori, cheve long pa entèrese l, se chanjman li bezwen.
Nan nenpòt ki kategori w ta ye a, nou pote kèk ti konsèy ki ka ede w. Pran djakout ou, ann ale… Kontinye li →
Kite nou prezante w tout sa w ap gen pou w jwenn sou blòb BELNEGES la. Ann kòmanse ak Bote Anndan. BOTE ANNDAN, se mesaj, se istwa, se eksperyans, se travay ki pou pèmet ou grandi plis mantalman ak sikolojikman, pou w ka amelyore lavi w.
BELNEGES, Se yon revolisyon k ap fèt nan tèt ou, nan fason ou wè lavi, ki montre w, si w kwè nan kapasite w ak nan efò; si w renmen tèt ou. Zouti sa yo sifi pou ede w met lavi w nan yon lòt nivo.
Menm si wout sa a pi difisil, nou pa ka kontinye kwè nan bagay ki san valè pou lavi nou miyò. Twòp jenn tifi kwè valè yo, rezime ak yon skini djin, yon « smartphone », yon plat manje ak lòt bagay materyèl ki gen pou pase. Reyalite sosyoekonomik peyi a, pou bokou nan sa, men nou gen pouvwa ak konesans plis kapasite nou pou nou pwopoze yon lòt reyalite. Nou paka kontinye leve pitit nou, pou se moun yo pa menm konnen (chantè, foutbolè, rapè sitou etranje) y ap pran sèlman pou ekzanp yo. Si nou menm jodi a ki jèn, nou fè tèt nou bèl anndan, pitit nou yo pap konnen se sèl atis ki idòl yo, sèlman.
Se pou sa premye objektif pwojè BELNEGES la, se fè pwomosyon efò, detèminasyon ak pasyon pou itilize kapasite w pou w vanse… E se de sa nou pale nan ribrik BOTE ANNDAN… Kontinye li →
Jou solèy la pa leve yon kote, yo di tan an fèmen, tan an makawon. Ou ta di lavi a al pi dousman, ou gen lenpresyon pa gen lavi. Menm si n ap viv nan yon peyi twopikal kote solèy la prèske toujou la. Sikonstans lavi, pwoblèm sosyal ak politik nan peyi a ka ba w menm enpresyon an. Lè konsa, ou santi jou sa yo vin ak tristès , dèfwa menm parès tou. E ni mwen ni ou konnen kote parès ye, refleksyon pa met pye e gen risk dekourajman. Nou riske kite tan an mennen nou, nou riske bay vag sou rèv nou, sou lavi nou, nou riske bliye solèy nou. Tan an ka fèmen vre, men toujou gen demen, e lespwa a se ke solèy la ka releve.
Souvan, lè n gen pwoblèm olye n reflechi ak solisyon an, olye n kenbe ti kras branch lespwa nou rete a, nou pito ap pèdi yon pakèt tan nan marinen pwoblèm nan. E poutan si w wè sa, tout sa ki enpòtan an se kenbe. Wi kenbe la, menm lè pwoblèm nan te soti pou met pye sou kou w.
Pa lage, se yon pawòl ki pisan. Atis yo tèlman konn sa yo chante l, pou yo ka enspire w pou kontinye lite. Kite m pataje yon bèl ti mizik ak ou 2 atis Ayisyen chante bèl pawòl sa a… Kontinye li →
Tout sa n’ap itilize se pwodwi fini. Sa vle di, de twa osnon plizyè engredyen yo met ansanm pou bay yon pwodwi final. Oubyen yon bagay ki pase plizyè etap avan nou ka sèvi avè l. Pen nou manje chak jou a, rad nou mete sou nou yo, asyèt nou manje, pwodwi pou cheve, pafen elatriye.
Mwen pa konn si nou sonje ti fraz sa a, nou te aprann lè nou te lekòl la, chimis Antoine Laurent Lavoisier te di: Rien ne se perd, rien ne se crée, tout se transforme. Anyen pa pèdi, anyen pa kreye tèt yo, tout bagay transfòme. Sa vle di pa gen anyen ki pèdi, pa gen anyen ki nouvo anba solèy syèl ble sa a, tout bagay se transfòmasyon. Jis yon ti egzanp pou ilistre sa m sot di a. M sèten, w’ap mande tèt ou kisa m vle rakonte ak koze transfòmasyon sa a ?
Kite m di w! men avan kite m poze w kèk kesyon… Kontinye li →
Kiyès ki pa ta renmen gen bèl po? Bèl cheve? Ki moun ki pa ta renmen bèl? M pa kwè m tap jwenn yon grenn moun ki t ap reponn non ak kesyon sa yo. Eben, bagay la pa chita nan krèm, lwil, ak tout lòt pwodui n ap pase sou po nou osnon pati nou ka wè yo sèlman. Okontrè, nenpòt jan sa ye a, se anndan pou bote a soti.
Jodi a, m vin raple w jan sa enpòtan anpil pou w manje fwi ak legim epi bwè dlo. Pou po w bèl toutbon san li pa dekale, sèk, plise, gen tach elatriye, fòk li jwenn bon jan vitamin ki pou nouri l e kenbe l an sante. Fwi yo pa ekzanp, ka pèmèt po w vin pi fen, yo gen pouvwa pou idrate kò w, epi yo ede po a rete djanm. Gen anpil fwi nan peyi Dayiti, jodi a m pral pataje ak ou 4 fwi nou ka jwenn byen fasil pandan tout ane a k ap ba nou rezilta plop plop.
Pran kreyon w, yon ti bout papye pou note. Ann ale… Kontinye li →
Nenpòt pwoblèm, gwo kou piti, ka mete lavi n tèt anba. Chak moun gen yon jan yo jere pwoblèm yo. Gen sa ki fè tout dilijans pou yo rezoud li, gen sa ki bal vag kòmkwa yo pa bay pwoblèm nan regle anyen pou yo, gen sa ki kite pwoblèm nan pote yo ale nèt tankou lavi yo tou fini. Eskize m wi, men jodi a se ak dènye gwoup moun nan m plis anvi pale. « M vin di yo pa kriye, pa gen rezon pou sa. M vin di yo tout bagay ka mache byen, tout bagay pral mache byen ».
Se pa yon mizik ke m ap fè w dekouvri non, ou tande l deja. Wi, ou tande l anpil kidonk se pa mwen ki pral di w men kisa pawòl yo di. M jis anvi sa k rive m nan mizik sa a, rive w tou, m retande l, m pran yon pati ladan epi m rele pati a « Koze pa m » paske m di tèt mwen pati sa se pou mwen espesyal atis la ekri l.
Se mizik Bob Marley a, sa k rele « No woman no cry » la. Ou wè, ou abitye tande l men èske w janm fè yon ti rete sou pawòl ki nan refren an? Vini n al fè sa ansanm… Kontinye li →
Pandan mwa desanm nan, mwen resevwa yon liv. Menm si tit la pat di m anyen, mwen te deside li’l tou senpleman paske mwen se yon moun ki renmen lekti anpil.
Depi sou dezyèm paj liv la, mwen te deja pèdi ladann. Se kòmsi mwen te rantre nan yon lòt mond, kòmsi liv la te transpòte mwen nan yon lòt nivo. 4è dtan te sifi, mwen te gentan fin li l nèt ,e mwen te deja kòmanse santi mwen yon lòt jan. Kwè mwen si w vle, nan menm semèn nan mwen te arive reli liv la twa fwa e a chak fwa, mwen te dekouvri yon nouvo bagay.
Eksperyans sa a te fè m reflechi anpil. Sa te fè m kòmanse analize kèk atitid mwen konn genyen nan lavi-a ki pa fòseman ede’m grandi emosyonèlman. Li te pèmèt mwen mete limyè sou kèk pwen nwa ki fè anpil fwa, mwen konn santi se tankou ma p fè bak. Li te pèmèt mwen wè ke gen chanjman mwen ta dwe eseye fè, pito mwen ta dwe fe, pou mwen santi mwen pi bèl (an dedan).
Men kèk nan refleksyon mwen ta renmen pataje avek ou ; e petèt sa ka fè w reflechi tou sou kòman w ka vin pi bèl anndan… Kontinye li →
Nan moman an, se cheve natirèl k’ap taye banda. M’ap sonje nan ane pase yo, zòn 2007-2008 yo, jwenn yon fi ak cheve natirèl te difisil. Men kounya anpil nan nou, sinon nou tout, sou chemen pou n vin nan natirèl si nou pa gen cheve natirèl deja. Nou tout konn kisa pou nou fè ak sa pou nou pa fè sou cheve nou. Nou tout konn kijan pou nou pran swen cheve sa yo ki se idantite nou. Plis n’ap abitye avèk yo, plis n’ap konn kijan pou nou pran swen yo. Plis n’ap renmen yo.
Men bèl avanti sa a pa fasil. Paske yo mande tout lanmou ak tout atansyon nou. Pafwa nou bezwen detire cheve yo, ba yo yon lòt figi pou ti kout peny nou yo ka pi byen chita. Anpil nan nou ka konn itilize aparèy elektwonik tankou sechwa, bebilis elatriye pou nou fè sa. Men si nou fè anpil rechèch, n’ap konnen chalè pa bon pou ti cheve natirèl nou. Paske l’ap fè yo sèk. Epi y’ap kase.
Ki mwayen nou ka itilize pou nou detire cheve nou san yo pa kase? Men yon ti astis byen fasil… Kontinye li →


text:
Yon nouvo lejislasyon pa Vis Prezidan Edmonson pou lite kont menas nan dekapaj fil kwiv ilegal
Lendi 4 avril 2011, Komisyon Konte Miami-Dade apwouve alinanim yon òdonans patwone pa Vis Prezidan Audrey M. Edmonson ki ranfòse règleman sou transfòmatè dechè metal ak ferayè yo.
Vis Prezidan Edmonson te prezante òdonans sa a an repons a plent li te resevwa nan men elektè yo konsènan pàn limyè nan lari yo akòz vòlè ki ta pran fil elektrik kwiv yo epi vann yo ak transfòmatè dechè metal yo ak ferayè yo pou yon sòm enpòtan. Kòmantè ke l' fè sou vòl sa yo ki fèt atravè kominote li-a, Vis Prezidan an deklare ke rezidan Distrik 3 yo "enkyete anpil, paske gen fènwa nan lari yo, ki afekte sekirite ak byennèt kominote a".
Apre yon ankèt apwofondi, biwo Vis Prezidan an konstate ke pwoblèm vòl yo se yon ensidan ki repete nan tout konte a avèk ensidan kote gen moun kap vòle fil elektrik, siy lari, kouvèti twou egou, kouvèti po dekoratif kadav yo nan simityè, kay, ak biznis. Moun yo nan kominote a, biznis yo ak òganizasyon ki pa pou pwofi yo ap mande pou pi byen ranfosman dispozisyon kòd nou yo.
Òdonans lan konbine lwa eta yo ak dispozisyon kòd Konte ki la deja yo, pandan l'ap ranfòse dispozisyon konsènan lavant "atik restriksyon reglemante". Sa yo enkli atik tankou siy lari yo ak kouvèti twou egou yo.
"Anlèvman fil elektrik sou poto limyè yo se yon bagay ki mete sekirite rezidan nou yo an danje, epi sa koute kontribyab yo piske Konte a oblije ranplase ak repare domaj yo. Òdonans sa-a mete dilè yo ak tansfòmatè yo sou penga yo: nou pap tolere 'lajan kach san dokimante', di Vis Prezidan Edmonson. "Ak yon kontrandi egzat de tout sa ki vann, menm jan ak biznis plàn yo, nou ka chèche konn ki moun ki te achte ak vann nan yon tranzaksyon ilegal. L'ap pi difisil pou ferayè yo vann fil elektrik ilegalman. Nou vle ke ferayè lejitim yo rete nan biznis pou kontinye kontribye nan ekonomi Konte an".
Pou plis enfòmasyon, tanpri kontakte biwo Vis Prezidan Edmonson lan nan 305-636-2331.


text:
Administrasyon Resous Imèn Vil New York/Depatman Sèvis Sosyal (HRA/DSS) bay èd pou yon ti tan pou moun ak fanmi ki bezwen sèvis sosyal ak moun ki bezwen ekonomik pou ede yo vin endepandan. Men kèk nan sèvis nou yo: asistans lajan kach pou yon ti tan, asirans sante piblik, koupon pou achte manje, granmoun aje kap pran swen nan kay ak pou moun andikape, gratis, sèvis pwoteksyon pou granmoun, vyolans nan kay, sèvis sipò pou moun ki genyen VIH/SIDA ak aplikasyon sipò timoun.
Men kèk enfòmasyon sou fason HRA kapab ede ou. Pou jwenn plis enfòmasyon, rele 311.
-
Sèvis Lang: HRA bay sèvis entèpretasyon gratis nan tout sant pou vini san randevou nan apeprè 180 lang. Ou ka mande pou jwenn yon entèprèt nenpòt kilè. Si anplwaye ki pale de lang yo pa disponib pou ede ou, yon lòt anplwaye ap itilize sèvis entèpretasyon HRA nan telefòn. Ou ka vini avèk yon entèprèt tou si li gen omwen laj 18 tan. Anpil fòm HRA disponib nan lang Panyòl, Ris, Chinwa, Kreyòl Ayisyen, Arab ak Koreyen. Kèk fòm HRA – ak fòm lòt Ajans Vil la – disponib sou entènèt nan sitwèb www.nyc.gov/gateway nan lang Anglè, Ris, Panyòl ak Chinwa.
Klike la a pou telechaje epi enprime yon kat “I Speak” pou ede ou pou entèpretasyon an.
- Gid pou Avantaj Piblik pou Imigran yo: HRA gen yon nouvo tiliv pou bay enfòmasyon sou plizyè kalite avantaj piblik ki disponib pou imigran yo. Tiliv la disponib nan lang ki endike anba la yo:
English | Español | 中文 | Pycckий | Kreyòl Ayisyen | 한국어 | বাংলা | اردو
- Asirans Sante ak Swen Medikal pou Imigran yo:
- Sitwayen ak ti biznis ki nan Vil New York kapab aprann posiblite asirans sante piblik ak asirans prive yo nan lang Anglè ak Panyòl. Ale nan lyen ki mennen nan Asirans Sante Vil New York - www.nyc.gov/hilink
- Èske Ou Pare pou Refòm Swen Sante a?
Fèy enfòmasyon sou Asirans Sante pou imigran yo, jèn adilt yo, ak ti biznis yo disponib nan 10 lang:
English |العربية | বাঙ্গালী | 中文 | Français | Kreyòl Ayisyen | 한국의 |pycckий | Español | اردو
-
Sèvis planin familyal disponib nan Pwogram Pwolongasyon Planin Familyal.
-
Aplike pou Vin Sitwayen Ameriken: Biwo Majistra a pou Afè Imigran lanse yon kanpay pou moun vin sitwayen ameriken pou ede paran elèv ki kalifye yo nan lekòl piblik vil la ki gen grinkat aplike pou yo vin sitwayen ameriken. Enfòmasyon yo disponib la a.


text:
Istwa a lang franse
« eboch »
A "te Fwansè" yo s'yon lang romans pale nan Fwans, ki li origine, osi byen tankou nan Bèljik, nan Kanada, piti Luxembourg, nan Swis ak nan 51 lan lòt peyi yo, premyèman on sèl kote Afrika, li fè pwèske pati a Fwansè kolonyal pisan ansyen osi byen ke a demokratik Kongo, Beljik Kongo ansyen.
D'evolisyon d'a Vulgar Laten pou a bas latin ak a roman pandan pwemye Milenè d'epòk kretyen la, Fwansè a vin legal ak administratif lang ak lòd Villers-Cotterêts nan 1539. Si yon lang long refòm pwomosyone ak akademik pou régulariser te swiv l'ak réintroduire Laten vocables. Fwansè klasik Fwansè modern vin de Modèl:Sivivan- de la Modèl:Sivivan-, piti [machin nan lang]] de Europe. Ak a Kolonizasyon Que Fwansè se nan Amerik pou a Modèl:Sivivan-, piti [Afrika]] nan pou a Modèl:Sivivan-, ki te fè yon lang mond. Sepandan Fwansè a pèdi nan enfliyanse politik pandan la Modèl:Sivivan-, pou avantage li konkiran Anglè de.
Fwansè se lang Romance dènye a de latin paske plizyè lang nou a pou li fonetik evolisyon. Nan plas premye a gaulois. pale tankou "oak", "kabwèt", "mouton", "tòn" oubyen "krèm glase" te gen de survivances. Dezyèm lan te founi te lang peyi a Franks, Anglè a se lang Germanic laj néo-latines. "twò", "ble.,"grey","mawon., "blond", "mache",. ti gason. ak "Fwans" yo pati de sa héritage. Sa "Gaul" ak "Gallic" dériver, ni gen interféré ak Almay la "walh-" devni ("etranje", "Gallo-Romen") "* wahl", tankou "salha" > "* sahla" > willow, osi Almay. Ensuite, lang lòt gen a pou li devlòpman lexical [Italyen, Anglè, olandè, Arabi (pase a Italyen ak Espanyòl pou plis pati), grèk granmoun, occitan, ets.]. Sepandan lang Fwansè prete anpil pale se latin, ki kontinye ap fè a pi gwo collaborateurs de nouvo pawòl ak tèm Anglè a tou kapab orijin Laten ou Fwansè.
Tèm "lang d'oïl" nan kèk ka ka synonyme ak de franse.
Lang franse a gen mak sa a pou devlopman li t'en gwoup sivivan, piti [intellectuelle]] travay la tankou a Pléiade, ou enstitisyon yo tankou a Fwansè akademi. Sa s'yon lang sa yo rele "académique". Sepandan, utilisation pwoteje dwa li ak anpil malaxèrent sa lang vivan, nan pwemye ran a de ki piti [Molière]]. nou te pale de "lang de Molière.
Devan pwopagasyon de neologism sivivan enpòte d'etranje lang, anpil nan yo piti [Anglè]], gouvènman Fransè a efò pou pran mezi pou pwoteje dijèn de lang yo. Modifié adopte ansanm, a Modèl:Date, li soti yon dekrè Modèl:Anpil 72-9 relatives pou enrichissement de Fwansè, founi pou kreyasyon de terminologie depatmantal commissions pou enrichissement d'a vokabilè Fwansè.
Nan Quebec, a biwo québécois de la Lang franse ki rèsponsab pou réglementation itilize lan lang franse se protégé pa a Bill 101 de Quebec. Biwo a ofwi sou "grand dictionnaire terminologique entènèt de" [1].
Referans[edite | modifier le wikitexte]
- ↑ terminologique grand dictionnaire l'a biwo québécois de la langue française http://www.granddictionnaire.com/btml/fra/r_motclef/index1024_1.asp


text:
Nan peyi Bareyn, patizan opozisyon an kreye gwo blokis sou youn nan prensipal wout ki mennen nan kapital la, Manama, nan moman konfwontasyon ap dewoule pou yon 2èm jou youn aprè lòt nan okazyon manifestasyon kap make 2èm anivèsè yon mouvman leve-kanpe ki te fèt kont dirijan sinit peyi a.
Manifestan anti-gouvènmantal òganize pwotestasyon an vandredi 15 fevriye 2013 la sou otowout Boudaya, ki lye divès rejyon kote chiyit abite, avèk kapital la. Manifestasyon sa a fè pati yon mouvman pwotestasyon kap dewoule atravè tout Bareyn e ki te kòmanse jedi.
Plis tan ap pase, se plis tou mouvman pwotestasyon an vle vire an kò-bòy, paske li gen tandans debouche sou vyolans. Pa egzanp, byen bonè vandredi, yon polisye mouri nan Manama, viktim yon eksplozif atizanal. Jedi a menm, lapolis te touye yon « teenager » --sètadi yon jenn moun ki potko gen 20 lane-- nan yon manifestasyon ki tap dewoule tou prè kapital la.


text:
Word Display Range
Trend Language
"@ChrisKoblip: Depi lem we Kanaval Papi a pa fe HIT la Mte gentan sispek PlezikanavalOwads la patap bon"waaaaaaaaa ????
Barikad f'on kanaval se le pitit mwn pa vle domi mwn jwel pou li paskel pa tande tenten epil best kanaval Rap... ou vons nous dent se peyi
Atros ap kiye pou trofe osi sou radio lap di Barikad crew pa merite trofe pi bel tex kanaval wi se BC wi
Mande @carelpedre kileu mwen te pale avel sou dosye kanaval @rockfamlamea @Guywewe
@VwaDeZil @timoza Fresh la 2 pa sufi pou mwen chak ane ou ta supoze pran 2 youn pou lyrics lot la pou kanaval ki pi polpilè
Vwadèzil - Kite Ti Pati'm Kanpe [Video Kanaval 2015]: http://t.co/SXKUZenaKT via @YouTube


text:
Dènye dat pou sistèm televizion chavire an dijital nèt an Ayiti, se
jen 2015. Se sa nou aprann pandan yon atelye Konsèy Nasyonal
Telekominikasyon (KONATEL) òganize semèn pase nan Pòtoprens.
Dat sa a, se yon angajman otorite ayisyen yo pran dapre egzijans Inyon
Entènasyonal Telekominikasyon (UIT), ki te gen yon reprezantan l ki
asiste atelye a.
Direktè KONATEL la, Jean Marie Guillaume, rekonèt, pasaj nan
televizyon dijital la se yon kokenn pa nan nivo teknoloji e tout peyi
nan lemond dwe rive ladann.
Twa zan pa long ditou, lè nou konnen chanjman sa yo konsène chak
estasyon televizyon, sa konsène rezo antèn yo epi tou aparèy n ap sèvi
pou gade televizyon. Ki estrateji otorite ayisyen pral mete kanpe pou
sa ?
An Frans, sa te pran plis pase 6 an. Gade sou http://www.ddm.gouv.fr
An n atandan, n ap remake televizyon dijital la gen anpil avantaj
ladan l. Anplis kalite son ak imaj ki amelyore anpil, li bay plis
posiblite pou estasyon televizyon boujonnen. La ankò, kouman avantaj
sa yo pral pataje ?
…
Yon seri refòm gen pou fèt nan lwa sou telekominikasyon an Ayiti, pou
adapte yo ak sitirasyon n ap viv jodi a. Lwa k ap aplike aktyèlman se
yon dokiman ki date depi ane 70 yo. Gouvènman an ak sena a travay yo
chak bò pa yo deja sou yon avan pwojè lwa sou refòm sistèm
kominikasyon elektwonik an Ayiti. N a vin sou sa pi devan.
…
Kounye a, ann fè yon kout pye nan Sent Lisi, yon ti zile nan lès
Karayib la, k ap fè jefò nan telekominikasyon. Li se manm yon gwoup 5
zile nan rejyon sa a ki regwoupe tèt yo anba yon sèl otorite
telekominikasyon, se « Eastern Caribbean Telecommunications Authority
(ECTEL). Embert Charles, k ap dirije ECTEL la ap pale nou rapidman sou
sitirasyon telefòn ak Entènèt nan ti peyi sa a.
Embert Charles, direktè ECTEL, se nouvo prezidan branch karayib
Asosyasyon Mondyal pou Kominikasyon Kretyen (WACC), ki t ap òganize
yon atelye seminè semèn pase sou tèm « Dwa kominikasyon nan yon rejyon
kote gen divèsite nan zafè kilti ak lang ».
……
Nouvèl teknolojik yo kapab nouvèl tris tou, Harold
Gotson, Entènèt lan louvri semèn pase-an youn nan (plizyè) chapit sonb ki mache men nan lamen ak devlòpman teknoloji pisan sa. Se sou YouTube dènye boulvès planèt la demare.
Dabò, ann nou fè yon ti koudje sou evèlman yo. Yon gwoup estremis Ozetazini deside mete yon videyo rayisab 5 milyon dola ki ap manke profèt mahomè dega sou YouTube. Mond mizilman-an pran dife.
Sa w’ tande-a, manifestan pran lari nan plizyè peyi. Anpil moun blese, anpil moun mouri pami yo anbasadè ameriken-an an Libye ki pèdi lavi-li nan atak ki fèt kont anbasad la pandan youn nan manifestasyon sa yo.
Kisa nou ka tire de kokenn chenn twoublay sa ?
Eben Gotson, pandan lemond antye ap eseye mete la men sou moun ki dèyè videyo-a pou eseye konprann kisa ki pouse yo fè yon travay konsa, kèk enfòmasyon enteresan koumanse parèt sou kijan deblozay sa vinn pete.
Dabò videyo orijinal la ki rele Muhammad Movie (Fim Mohamet la), te parèt an vèsyon angle depi an Jiye. Fim sa ki pat gen ankenn enterè, pat jwenn moun pou gade li. Se lè yo deside tradyi li an Arab, nan mwa Septanm lan, ke dife pran sou entènèt la.
Sa vinn soulve yon kesyon enpòtan, kijan yon moun ta dwe konsidere sa li ap di ak sa li ap fè sou rezo mondyal la ?
Tout peyi pap evolye ak menm vitès. Tout peyi pa gen menm sansibilte. Tout peyi pa gen menm lwa. Menm si fim lan bay anpil moun pwoblèm nan plizyè peyi sou planèt la, li pwoteje anba konstitisyon peyi Etazini ki garanti libète espresyon.
Pèson pat gen pwoblèm ak sa, jiskas ke fim lan vinn tradyi an Arab…
Dayè Chali Ebdo an Frans deside provoke deba sa. Nan mitan tout boulvès ki ap travèse lemond ak fim sa aktyèlmanb, Chali Ebdo deside fè sa yon majorite moun ta va konsidere kòm vide lwil sou dife :
Yo pwal pibliye karikati pwofèt la…
Tankou ou wè li Gotson, koze an pa senp. Kòman libète espresyon nan sèten peyi ka kadre ak sansibilite relijyon nan lòt peyi nan laj entènèt nap viv la ?
Se pa mwen menm ki va ba nou repons sa…
Men se yon kesyon ki merite poze
Pou Koneksyon sete Harold
Mèsi Harold.
Anvan m ale, ban m siyale yon tweet jounalis Roosevelt Jean Francois,
ki di « Ayiti pral gen pou fè fas a 3 kriz : dezas natirèl, lavichè ak
blokaj politik k ap soti nan pwochen eleksyon yo ». Referans tweeter
Roosevelt Jean Francois se @rooseveltjf.


text:
Konsèy Sekirite Nasyon Zini an adopte yon rezolisyon ki pase lòd pou òganizasyon an pran sanksyon ki pi sevè kont Kore di Nò poutèt peyi sa a te lanse yon fize nan mwa desanm pase a, yon desizyon ki pwovoke mekontantman nan Pyongyang, kapital Kore di Nò a, kote otorite yo menase pou yo lanse yon lòt fize.
Madi 22 Janvye 2013 la , tou lè 15 manm pèmanan konsèy la san wete youn vote pou yo kondane lansman fize a, paske, daprè yo, se yon tès balistik ki vyole sanksyon l’ONU ki deja egziste.
Se konsa tou konsèy la menase pou l pran aksyon ki pi dyanm toujou si Kore di Nò ta fè plis lansman oubyen plis tès.
Anbasadris Lèzetazini nan l’ONU an, Susan Rice, prezante rezolisyon an kòm “yon repons fèm, ini e apwopriye”.
Diplomat Etazini an ajoute:
“Rezolisyon sa a montre Kore di Nò se nou tout ansanm ki pare pou n fè l sibi konsekans grav aksyon li poze lè li vyole klèman obligasyon n yo, nan kad kèk rezolisyon ki deja ekziste yo”.
Se san pèdi tan Kore di Nò reponn pou l di li pap fè okenn lòt chita-tande sou fason pou l ta mete fen nan pwogram nikleyè li a ; e li fè sèman pou l ranfòse lasnal militè li ak kapasite nikleyè li.
Daprè anpil obsèvatè, lè Nò-Koreyen yo pale konsa, se yon menas yo lanse pou yo fè yon lòt tès nikleyè. Kore di Sid pa pèdi tan, non plis tou, pou l di menas sa a se yon pwovokasyon.


text:
Yon delegasyon 4 senatè demokrat ameriken mete fen nan yon vizit 2 jou nan kapital ayisyèn nan Pòtoprens jedi 21 fevriye 2013 la.
Delegasyon sa a ki te gen nan tèt li senatè Patrick Leahy , reprezant eta Vermont, te rankontre plizyè gwo responsab ayisyen; pami yo, prezidan Michel Martelly ak premye minis Laurent Lamothe.
Manm delegasyon senatè ameriken yo konstate efò rekonstriksyon Ayiti a, ki tanmen depi tranblemanntè 2010 la. Nan 3 zan, se 3zyèm vizit senatè Leahy fè ann Ayiti kote l al ekzaminen pwogrè pwosesis rekonstriksyon peyi a.
Klike sou ikon agoch la pou koute yon repòtaj korespondan nou nan Pòtoprens Rotchild François Junior ki abòde tou kèk lòt pwen kap domine aktyalite a nan peyi Dayiti


text:
Pale nan Bwa Djetavana konsènan nèg pòv la:
1
Pou moun ki pa ka dòmi, nwit la long. Pou moun ki bouke, wout la long. Pou moun òdinè ki pa konnen anyen nan Dama sen an, samsara long.
Pale nan Radjagra:
2
Si ou pa ka jwenn yon konpay ki egal ou oubyen ki pi bon pase ou menm, vwayaje pou kont ou – pa vwayaje ak yon moun sòt.
Pale nan Sravasti a Nanda:
3
Sòt la pare tèt li nan ap panse: “Sila yo se pitit mwen yo, sa a se richès mwen.” Men li menm li pa menm pwòp posesyon pa l la, alò ki sa ou ka di sou pitit li yo ak richès li a?
4
Yon sòt ki konsyan se moun sòt li ye omwens konnen otan. Men sòt ki fyè de konesans li a merite pote non sòt la.
Pale nan Bwa Djetavana konsènan Oudayi:
5
Yon sòt te mèt asosye ak saj yo pandan tout lavi li, men l p ap janm konprann Dama a. Èske kiyè bwa a [ladel] kapab goute soup la?
6
Yon nonm ki entelijan te mèt rankontre saj yo pou jis yon moman oswa de, men l konprann Dama a vit, menm jan lang lan goute soup la.
Pale nan Rajagra:
7
Sòt ak mechan yo se pwòp pi move lènmi yo ye. Yo fè aksyon ki mal ki pral fè fwi anmè yo donnen.
8
Pa fè aksyon ou pral regrèt pita: aksyon sila yo ki pral vin plen doulè ak lamizè nan lavni an.
9
Fè aksyon sila yo ou p ap janm regrèt: aksyon ki pral vin plen lajwa ak kè kontan nan lavni.
Pale nan Bwa Djetavana konsènan Utpalavana:
10
Jiskaske yon zak ki mal vin rèk, sòt la ka twouve l dous kou myèl. Men lè mal la vin fèt, lè sa a sòt la fèt pou l soufri.
Pale nan Bwa Banbou a konsènan flannè [wanderer] Djambouka:
11
Mwa apre mwa sòt la jwe wòl asetik la, ap manje manje l ak pwent yon wozo [blade of grass]. Men li pa vo menm yon ti kal nan yon ti kal konpare ak sila yo ki delibere sou Ansèyman yo.
12
Yon zak ki mal se tankou lèt: petèt li p ap vin anmè touswit. Yon zak ki mal boule [smolder] tankou chabon tere ki pral boule ou yon lòt jou.
Pale nan Bwa Banbou:
13
Pou tout tan sòt la ap demontre konesans san sans, sa a pral retonbe sou tèt li pou l detwi sa li genyen ki bon an.
Pale a Soudama nan Bwa Djetavana:
14
Sòt la anvi sa ki pa egziste: gwo ran pami mwàn yo, pou li lidè pami sila yo ki an retrèt, pou li toujou resevwa onè nan kay zòt.
15
“ Kite ni mwàn yo ni manm tanp lan kwè se mwen ki chef tout sa ki fèt enpi sa ki kite san l pa fèt.” Se konsa sòt la panse, l ap ogmante dezi li, fyète l, l ap twonpe tèt li.
Pale nan Sravasti konsènan Tisya:
16
Chemen ki mennen nan vin yon gwo chabrak nan lemonn nan se yonn, chemen ki mennen nan nivana a se yon lòt toutbon. Mwàn ki swiv ansèyman Bouda yo konprann byen klè diferans lan. Alò pa pran okenn plezi nan rekonesans, men louwe detachman!
Return to Ben Hebblethwaite's homepage


text:
Komisyon Konte a onore Depatman Travo Piblik Miami-Dade
Vis Prezidan Audrey Edmonson ak kolèg li yo nan Komisyon Konte a prezante yon pwoklamasyon bay Kathleen Woods-Richardson, Direktè depatman an, ansanm ak anplwaye Depatman Travo Piblik ak Sèvis Sanitasyon Konte Miami-Dade nan okazyon Semèn Nasyonal Travo Piblik nan reyinyon Asanble Komisyonè Konte 5 jen 2012 la ki te fèt nan Stephen P. Clark Center, 111 NW 1st Street, nan Miami. Depatman Travo Piblik ak Sèvis Sanitasyon Konte Miami-Dade responsab pou antretni wout nou yo, pon yo, drenaj dlo tanpèt, kontwol moustik, siyalizasyon sikilasyon, antretyen kannal, ranmasaj fatra ak dechè, sèvis depotwa ak resiklaj; sèvis li yo se yon fati entegral nan lavi kotidyen sitwayen nou yo. Travay yo fè yo jwenn akolad atravè prim travo piblik ke yo resevwa, jesyon sanitasyon, ak pwogram resiklaj epi pa pwofesyonalis yo ak efikasite yo.
(Foto pa Armando Rodriguez/Konte Miami-Dade)


text:
Nan peyi Lejip, lame ap pran dispozisyon pou l ranfòse sekirite alantou palè nasyonal la, nan moman opozisyon an lanse apèl pou l mande plis manifestasyon kont prezidan Mohamed Morsi.
Nan kòmansman jounen 7 desanm 2012 la, yon sòlda te kòmanse plase blòk an beton ak kloti an fil de fè toutotou perimèt palè a nan kapital la, Lekèr.
Otorite yo pran nouvo mezi sekirite sa yo kèk èdtan aprè Prezidan Morsi te fè yon diskou nan televizyon kote li fè pèp la konnen li pap tolere zak asasina ni sabotaj, e li ensiste pou l di dyalòg se sèl solisyon pou kriz konstitisyonèl peyi a ap travèse a.
Misye Morsi di:
“Mwen pap janm pèmèt pèsonn touye moun ni detrui enstalasyon piblik yo. Mwen pap janm sede devan sila yo kap mande ranvèsman yon gouvènman pèp la te eli lejitimman, ranvèsman yon pwojè sosyete pèp la te chwazi an tout libète. »
Mohamed Morsi kontinye pou l di gen 7 moun ki mouri tansike plis pase 700 lòt blese depi manifestasyon yo te kòmanse.


text:
Le Nouvelliste | Publié le : 30 août 2010
Apre tranbleman tè 12 janvye ann Ayiti, ajans entènasyonal vin pwomèt plizyè milyon dola pou bati yon pi bon sistèm edikasyon nan peyi a. Ann Ayiti, se lekòl ki pou ta bay plis Ayisyen yon chans pou yo soti nan lamizè. Men, anvan pou sa fèt, gen yon kokennchenn pwoblèm fòk nou byen konprann lè n ap analize pou ki sa lekòl ann Ayiti nan yon sitiyasyon "tèt an ba". Se yon pwoblèm ki te vin chita sou lang k ap sèvi nan lekòl peyi a. Kreyòl se sèl lang tout Ayisyen pale. Epi tou, gen yon majorite Ayisyen ki pale kreyòl sèlman. Malgre sa, se franse ki sèvi kòm zouti pou ansèyman nan pi fò lekòl peyi a. Nou menm jwenn kèk lekòl ki pini elèv—ki ba yo "senbòl—lè yo pale kreyòl. E poutan, pwogram ofisyèl ki soti nan Ministè Edikasyon Nasyonal mande pou pwofesè sèvi ak kreyòl nan lekòl primè. Epi tou, Konstitisyon an te deklare: "Sèl lang ki simante tout Ayisyen ansanm, se lang kreyòl. Kreyòl ak franse, se lang ofisyèl Repiblik d Ayiti" (Atik 5). Lè lekòl fèt an franse, sa kondane 90 pousan Ayisyen. Ayisyen sa yo, yo pa pale franse. Men, se an franse pi fò liv ak pi fò egzamen ekri alòske pi fò elèv pa pale franse. Epi tou, gen anpil pwofesè ki pa pale franse non plis. Kreyòl gen resanblans ni ak franse ni ak lang yo pale nan zòn Wès kontinan Afrik. Pi fò nan mo kreyòl, se nan franse yo soti. Fason jan kreyòl te devlope soti nan franse, sa sanble fason jan franse te devlope soti nan laten. Men, kreyòl ak franse pa menm: ni kreyòl ni franse gen pwòp òganizasyon pa yo pou mo ak fraz. Epi tou, gen anpil mo enpòtan ki gen sans diferan nan chak lang sa yo menm si mo enpòtan sa yo pwononse menm jan. Ayisyen ki pale kreyòl sèlman pa fouti aprann byen lè lekòl fèt an franse. Ayiti vin pran endepandans li nan men kolon franse an 1804. Menm si kreyòl te sèl lang ki te ka sèvi pou "simante tout Ayisyen ansanm", elit yo te prefere sèvi ak franse pou fèmen klas lelit la: yo te sèvi ak franse pou anpeche lòt moun rantre nan ti gwoup yo a. Franse te vin sèvi kòm baryè ant lelit la ak pèp la. An 1804, majorite moun nan lelit la, se milat yo te ye: papa yo te kolon franse, manman yo te Afriken oswa desandan Afriken. Anvan 1804, te gen plis milat pase nwa ki te gen tè ak esklav. Epi tou, gwo majorite pami nwa yo, se te nan esklavaj yo te ye anvan 1804. Jean-Jacques Dessalines, se te yon ansyen esklav ki te vin premye chèf peyi a. Dessalines te yon michan diktatè. Men, li te gen sèten objektif pou li te kraze sèten baryè ekonomik ant diferan gwoup ayisyen—baryè ant ansyen lib ak nouvo lib, baryè ant milat ak nwa. Dessalines pa t vle pou tout tè ansyen kolon franse yo al nan men elit yo sèlman: li te sezi tè nan men pwoprietè ki te gen fo papye. Nan konstitisyon 1805 la, li te deklare tout Ayisyen se "moun nwa'' kèlkeswa koulè po yo. Epi tou, Dessalines te renmen pale kreyòl. Apre yo te asasinen Dessalines an 1806, lelit yo te vin mete plis baryè devan mas pèp la. Konpozisyon etnik gwoup elit la te vin chanje apre 1804. Klas lelit la te vin gen plis moun nwa, plis ayisyen ki te gen zansèt ki pa te ni ewopeyen ni afriken, plis "Siryen" ki te soti nan peyi Mwayenn Oryan (Siri, Liban, Palestine, elatriye). Men elit sa yo—kit se ansyen lib, ki se nouvo lib, kit se milat, kit se nwa, ki se elit bò d mè kit se elit an deyò, kèlkeswa kote zansèt yo te soti—yo te kontinye ap met baryè devan mas pèp la. Jodi a, Ayiti se yon peyi kote nou jwenn gwo baryè ki bati sou lang. Ayisyen ki pale kreyòl sèlman, yo konsidere yo kòm si yo enferyè devan ayisyen ki pale franse. Kounyea, nan reyinyon kote ONG ap diskite sa yo pral fè ak plizyè milyon dola èd entènasyonal, diskisyon yo fèt an franse oswa ann angle. Lang sa yo bloke patisipasyon majorite Ayisyen— Ayisyen sa yo ki pale kreyòl sèlman—alòske se moun sa yo menm ki bezwen èd la pi plis. Kreyòl se lang natif-natal mwen. Epi tou, mwen se lengwis. Se konsa mwen konnen lang kreyòl la byen, e mwen konnen li ka di nenpòt ki pawòl, ata pawòl konplike pou esplike lasyans. Fason jan kreyòl te develope se menm fason jan lòt lang, kankou franse ak angle, te devlope. Anpil moun di kreyòl ap izole Ayisyen ann Ayiti: yo di kreyòl se yon lang k ap anpeche Ayisyen kominike ak vwazen yo nan lemonn. Sa se yon move rezònman. Nan kontinan Amerik, gen plis moun ki pale kreyòl pase moun ki pale franse. Pi pre nou toujou, nan Karayib la, gen plis moun ki pale kreyòl pase nenpòt ki lòt lang, esepte panyòl. Konsa, si nou ta dakò ak pawòl ki di gen lang ki ka "izole" yon pèp akoz de lang pèp la pale, alò se franse ki ta ka izole Ayisyen nan zòn kote Ayiti ye a. Epi tou, si nou pè pawòl "izòlman" sa a, fòk se panyòl oswa angle nou ta dwe ankouraje Ayisyen pale pou yo ka kominike ak moun nan peyi ki tou pre Ayiti. An tou ka, annou gade sa k ap fèt nan kèk peyi ki gen mwens moun pase Ayiti—peyi tankou Albani, Danmak, Estoni, Fenlann, Islann, Nòvèj. Nan peyi sa yo, se lang natif-natal pèp la ki sèvi nan lekòl. Objektif mwen, se pa fòse tout Ayisyen pale kreyòl sèlman. Okontrè, mwen kwè se ta yon bèl bagay nèt si tout Ayisyen ta rive aprann 2, 3, 4 lang apre lang natif-natal yo. Men, gen 2 gwo verite nou-menm lengwis nou byen konprann gras a tout rechèch syantifik k ap fèt depi plis pase 50 ane ni nan lengwistik ni nan pedagoji: Premye gwo verite: Fòk nou sèvi ak lang natif-natal elèv nou yo kòm zouti pou nou byen anseye elèv sa yo. Sa vle di fòk nou sèvi ak kreyòl pou pi fò elèv ann Ayiti—pi fò elèv sa yo, se kreyòl sèlman yo pale. Dezyèm gwo verite: Pa gen okenn gwoup kretyen vivan sou latè ki ka aprann yon lang si yo pa ni benyen nan lang la, ni al lekòl ki gen bon pwofesè ki pale lang la byen. Se pou sa nou pa ka sèvi ak franse kòm si se te lang natif-natal elèv yo. Franse, ki se lòt lang ofisyèl peyi a, fòk yo ta anseye l kòm yon dezyèm lang (sètadi yon lang etranjè) pou majorite Ayisyen. Lè nou rive admèt 2 gwo verite sa yo, gen yon twazyèm verite fòk nou admèt tou: Anvan nou mande pou 9 milyon ayisyen vin pale franse, fòk nou ta jwenn plizyè milye pwofesè ki pale franse byen pou nou mete yo kòm pwofesè franse nan tout lekòl peyi a, oswa fòk nou ta jwenn plizyè milyon moun ki pale franse byen pou nou gaye yo nan tout rakwen peyi a. Peyi a poko gen ni youn ni lòt: ni plizyè milye pwofesè ki pale franse byen, ni plizyè milyon moun ki pale franse byen. Se pou sa nou pa fouti mande pou 9 milyon ayisyen ta ka vin bileng. Aprann yon lang pa gen maji nan sa: fòk ti moun yo benyen nan lang lan (pou yo ka rive pale lang lan kòm lang natif-natal yo) oswa fòk elèv lekòl jwenn bon pwofesè ki pou montre yo lang lan byen (kòm yon lang etranjè). Se pou sa kreyòl—lang tout ayisyen deja konn pale—se pi bon zouti nou genyen pou ansèyman ann Ayiti. Kreyòl se pi bon zouti pou nou anseye tout matyè bay majorite elèv ann Ayiti. Lè ti Ayisyen ap fin kon li, ekri, rezone, esplike nan lang natif-natal yo, se lè sa a sèlman y ap ka devlope bon jan konesans nan lòt matye (kankou matematik, syans sosyal, syans esperimantal) ak nan lòt lang (kankou franse, angle, panyòl), elatriye. Te genyen kèk ti efò kazwèl ki te kòmanse an 1980 pou lekòl fèt an kreyòl tout bon vre. Kounyea gen yon ti grap lengwis ak edikatè k ap travay rèd pou lekòl fèt an kreyòl. Youn nan pwofesè sa yo (Pwofesè Iv Dejan) te fè yon petisyon pou sa: http://ayiticheri.com/rebati/ . Gen kèk pwofesè pami edikatè sa yo ki sèvi ak teknoloji kòm yon lòt zouti ki nesesè—Teknoloji pou Enfòmasyon ak Kominikasyon (abrevyasyon: "TEK"). Objektif nou se ankouraje metòd ansèyman ki baze sou zouti ki miyò. Nou vle ankouraje metòd ansèyman ki sèvi ak kreyòl, ak TEK, ak sa elèv yo konnen, ak sa yo renmen, ak pwojè pratik kote elèv yo ka travay ansanm, kote yo ka aprann ansanm. Nou vle ankouraje metòd sa yo paske rechèch ak pratik deja montre nou ki jan metòd sa yo ankouraje elèv yo aprann pi byen. Se metòd sa yo ki ka pèmèt elèv sèvi ak konesans yo pou yo rezoud pwoblèm yo jwenn nan lavi yo, nan peyi yo. Fòk metòd sa yo ranplase ni move abitid aprann pa kè, ni tèks an franse pi fò nan elèv ak pwofesè pa konprann. Fòk sa chanje. Apre 12 janvye, gras a kokennchenn pwojè rebati lekòl ann Ayiti, nou-menm Ayisyen nou vin jwenn yon bèl chans pou nou bati yon nouvo sistèm lekòl ki ta ka ede peyi a devlope tout bon vre. Fòk nou devlope yon seri pwogram ki sèvi ni ak kreyòl ni ak TEK pou nou amelyore ni fòmasyon pwofesè ni ansèyman elèv. Si nou pa fè sa, men sa ki pral fèt ak plizyè milyon dola ajans entènasyonal ap bay pou rebati peyi a: lajan sa a pral bati pi gwo baryè ant ti ponyen Ayisyen ki nan lelit la ak mas milyon ayisyen k ap soufri nan lamizè. Michel DeGraff te fèt ann Ayiti. E se ann Ayiti li te fè lekòl primè ak segondè. Kounyea li se pwofesè lenguistik nan Enstiti Teknoloji Masachousèts (Massachusetts Institute of Technology—MIT).
Les commentaires sont modérés
Chaque contribution postée est soumise à modération. Vous pouvez alerter l'équipe du Nouvelliste, d'une contribution qui vous semble ne pas respecter notre charte en cliquant sur le bouton  >, présent sous chaque commentaire. Notre équipe sera automatiquement prévenue et fera le nécessaire.La charte de moderation
Qu’on se le dise parce qu'on ne nous le dit pas toujours en face : Haïti n’est pas le centre du monde. Barack Obama, le président américain, ne se réveille pas tous les matins en se demandant ce que font ses ennuyeux voisins. Oui, Haïti est plus un ennui qu’autre chose. Par politesse, les Américains ne crachent pas toujours leurs exaspérations au visage des dirigeants haïtiens. Mais, sur une longue durée, la politique américaine, mis à part l'intérêt d’hommes d’affaires à glaner çà et là des millions, poursuit trois objectifs ou plutôt veut éviter trois choses, plusieurs décennies après l’effondrement du bloc de l’Est et de la redéfinition de certains rapports géopolitiques et stratégiques. Primo, on ne veut plus voir des boat people, erratiques, courir…


text:
Lasiri fè konnen li pap itilize zam chimik kont pèp li . Otorite yo nan Damas fè soti deklarasyon sa a apre Sekretè Deta ameriken an Hillary Clinton te lanse yon pinga ba yo pou yo pa itilize okenn zam chimik kont rebèl kap goumen pou dechouke prezidan Bashar al-Assad sou pouvwa a. Chèf diplomasi amerikèn fè deklarasyon sa a nan vil Prag nan Repiblik Tchèk kote lap fè yon vizit tou kout.
Pandansetan fòs siryen yo kontinye ap atake zòn ki nan alantou kapital la Damas nan moman yap eseye repouse tantativ rebel yo ap fè pou yo vanse sou Kapital-la. Militan opozisyon yo di fòs gouvènmantal yo bonbade katye Damas yo lendi 3 desanm nan, yon jou apre yo te fin lanse kèk atak aeryen mòtèl ak kèk atak ak wokèt sou zòn ki anba men rebèl yo.
Konbatan ki kont prezidan Bashar al-Assad yo ap eseye pran kontwòl perimèt ki nan alantou Damas yo . Pandansetan, Depatman Deta ameriken fè konnen li gen espwa L’OTAN pral apwouve yon plan pou deplwaye misil Patriyòt tou prè fwontyè Laturki pataje ap peti Siri.


text:
Atak Enfomatik
Anpil fwa, nou ka pa reyalize aksyon nou fè nan entènèt ka mete nou, fanmi nou ak menm peyi nou nan risk.Lè nou aprann danje ki gen nan entènèt ak lè ou pran mezi pou pwoteje tèt nou se premye etap pou fè Entènèt vin yon kote ki gen plis pwoteksyon pou tout moun.Sekirite enfòmatik se yon responsablite tout moun genyen, epi nou chak gen yon wòl pou jwe.
Sekirite enfòmatik gen ladan pwoteksyon enfrastrikti sa a lè nou evite ensidan sibè yo, lè nou detekte yo ak lè nou bay repons pou yo.Kontrèman ak menas fizik k ap lakòz ou fè yon aksyon imedyat–tankou kanpe, lage kò ou atè, epi woule kò ou nan evènman yon dife–menas enfòmatik yo difisil souvan pou idantifye ak konprann.Pami danje sa yo, gen viris k ap efase tout sistèm yo, izipatè k ap fòse antre nan sistèm yo pou chanje fichye yo, izipatè k ap itilize òdinatè oswa aparèy ou pou atake lòt moun, oswa izipatè k ap vòlè enfòmasyon sekrè ou yo.Chan aksyon risk enfòmatik yo pa gen limit; menas yo, kèk ki pi danjere ak pi sofistike pase lòt yo, kapab gen konsekans jeneral sou moun, kominote, nivo òganizasyon, ak nivo nasyonal.Men kèk nan risk sa yo:
- Krim enfòmatik òganize, pirat enfòmatik leta finanse, ak espyonaj enfòmatik kapab reprezante risk pou sekirite nasyonal pou peyi nou.
- Ensidan enfòmatik ran echèl yo ka deranje sèvis transpò, sèvis enèji, ak lòt sèvis yo.Yo pa janm byen konnen limit deranjman an, paske y ap detèmine sa dapre anpil faktè enkoni tankou sib la ak enpòtans ensidan an.
- Frajilite vyolasyon done ak ogmantasyon pèt yo si rezo yon òganizasyon ta an danje.Enfòmasyon sou yon konpayi, anplwaye li yo, ak kliyan li yo kapab nan risk.
- Aparèy moun posede apa, tankou òdinatè, tablèt enfòmatik, telefòn selilè, ak sistèm jwèt ki konekte nan Entènèt frajil nan atak enfòmatik la.Enfòmasyon pèsonèl yo ka nan risk si yo pa gen bon jan sekirite.
Anvan
Ou kapab ogmante chans ou pou evite risk enfòmatik depi ou mete bon jan kontwòl anplas.Bagay ki anba la yo se bagay ou kapab fè pou pwoteje tèt ou, fanmi ou ak byen ou anvan gen yon ensidan enfòmatik:
- Konekte nan Entènèt sèlman nan rezo estab, epi ki pwoteje avèk modpas.
- Pa klike sou lyen oswa sou fenèt kontekstyèl yo, pa louvri atachman yo, oswa pa reponn imèl etranje voye ba ou.
- Toujou antre yon URL alamen olye ou swiv lyen yo si ou pa ba byen konnen moun ki voye yo ba ou.
- Pa bay repons lè yon moun mande ou Enfòmasyon ki Ka Idantifye ou Pèsonèlman (PII); pifò òganizasyon – labank, inivèsite, konpayi, elatriye – pa mande enfòmasyon pèsonèl ou nan Entènèt.
- Limite kimoun ou bay enfòmasyon ou yo. Pou fè sa, revize paramèt enfòmasyon prive ki nan kont medya sosyal ou.
- Fè entuisyon ou konfyans; si ou panse yon bagay yo ofri ou twò bon pou vrè, li pètèt pa bon.
- Pwoteje tout aparèy ki konekte nan entènèt ak kont itilizatè yo avèk modpas.
- Pa itilize menm modpas la de fwa; chwazi yon modpas ki vle di yon bagay pou ou epi pou ou sèlman; chanje modpas ou souvan.
- Si ou wè yon bagay ki sispèk, rapòte sa ba otorite konpetan yo.
Li enposib pou prevwa limit, kalite ak kwonometraj ensidan enfòmatik yo.Ka gen nenpòt avètisman oswa ka pa gen ditou.Li pran anpil tan (kèk semèn, kèk mwa oswa kèk ane) pou dekouvri ak idantifye kèk ensidan enfòmatik.Abitye ou avèk kèk kalite menas ak mezi pwoteksyon ou kapab pran depi ou:
- Enskri nan lis imèl Ekip Preparasyon pou Ijans Enfòmatik Etazini (US-CERT) pou resevwa dènye enfòmasyon sou sekirite enfòmatik dirèkteman nan bwat resepsyon ou. Alèt yo ekri pou itilizatè nan kay ak biznis bay enfòmasyon alè sou dènye pwoblèm sekirite ak frajilite ki genyen. Enskri la a.
- Si ou vin yon Zanmi Kanpay Stop.Think.Connect. Depatman Sekirite Teritwa w ap resevwa yon bilten chak mwa k ap gen dènye evènman ak enfòmasyon sou sekirite enfòmatik. Enskri la a.
Pandan
Aksyon Imedyat
- Tcheke pou asire ou gen dènye lojisyèl la ki nan tout sistèm ou yo.
- Fè yon analiz pou sire sistèm ou pa enfekte oswa si li p ap aji yon fason sispèk.
- Si ou jwenn yon pwoblèm, dekonekte aparèy ou nan Entènèt la, epi fè yon restorasyon sistèm nan okonplè.
Lakay ou
- Dekonekte aparèy ou (òdinatè, sistèm jwèt, tablèt enfòmatik, elatriye) nan Entènèt la.Lè ou retire koneksyon Entènèt la, ou anpeche yon pirat oswa viris jwenn mwayen pou antre nan òdinatè ou pou fè aktivite tankou jwenn done pèsonèl ou, manipile oswa efase fichye ou yo, oswa itilize aparèy ou pou atake lòt moun.
- Si ou gen lojisyèl anti-viris ki enstale nan òdinatè ou, aktyalize definisyon viris la (si li posib), epi fè yon analiz alamen nan tout sistèm ou.Enstale tout patch ki apwopriye pou rezoud frajilite ou konnen yo.
Nan Travay
- Si ou gen aksè nan yon depatman IT, kontakte yo imedyatman.Tank ou kapab mennen ankèt pi bonè ak netwaye òdinatè ou, tank òdinatè ou ak lòt òdinatè ki nan rezo a ap pran mwens domaj.
- Si ou kwè ou te ka devwale enfòmasyon sansib sou òganizasyon ou, rapòte sa ba moun apwopriye ki nan òganizasyon an, tankou administratè rezo a.Yo kapab vijilan pou nenpòt aktivite ki sispèk oswa ki pa nòmal.
Nan yon Espas Piblik (bibliyotèk, lekòl, elatriye)
- Fè yon bibliyotekè, pwofesè oswa manadjè ki responsab konnen sa imedyatman.Si yo gen aksè nan yon depatman IT, kontakte yo imedyatman.
Aksyon Imedyat si Enfòmasyon ki Ka Idantifye Ou Pèsonèlman (PII) menase:
PII se enfòmasyon ou kapab itilize pou sèlman idantifye, kontakte oswa jwenn yon sèl moun.PII gen ladan, men pa sèlman:
- Prenon ak Non Fanmi
- Nimewo sekirite sosyal
- Adrès
- Dat moun nan fèt
- Kote moun nan fèt
- Nimewo Lisans Chofè
- Nimewo plak anrejistreman veyikil
- Nimewo kat kredi
- Aparans fizik
- Sèks oswa ras
Si ou kwè PII ou menase:
- Imedyatman chanje modpas ou; modpas finansye ou yo anvan.Si ou te itilize menm modpas la pou plizyè resous, pa bliye chanje li pou chak kont, epi pa itilize modpas sa a pidevan.
- Si ou kwè menas la se te akòz kòd malveyan, dekonekte òdinatè ou nan Entènèt la.
- Re-limen òdinatè ou nan mòd san echèk epi fè yon restorasyon sistèm nan okonplè.
- Kontakte konpayi yo, tankou labank, kote ou gen kont ou ak konpayi rapòtaj kredi yo.
- Fèmen nenpòt kont ki te ka menase.Siveye nenpòt frè yo fè ou peye nan kont ou yo san eksplikasyon oswa san otorizasyon ou.
Apre
Aksyon Imedyat
- Tcheke pou asire ou gen dènye lojisyèl la ki nan tout sistèm ou yo.
- Fè yon analiz pou sire sistèm ou pa enfekte oswa si li p ap aji yon fason sispèk
- Si ou jwenn yon pwoblèm, dekonekte aparèy ou nan Entènèt la, epi fè yon restorasyon sistèm nan okonplè.
Lakay ou
- Dekonekte aparèy ou (òdinatè, sistèm jwèt, tablèt enfòmatik, elatriye) nan Entènèt la.Lè ou retire koneksyon Entènèt la, ou anpeche yon pirat oswa viris jwenn mwayen pou antre nan òdinatè ou pou fè aktivite tankou jwenn done pèsonèl ou, manipile oswa efase fichye ou yo, oswa itilize aparèy ou pou atake lòt moun.
- Si ou gen lojisyèl anti-viris ki enstale nan òdinatè ou, aktyalize definisyon viris la (si li posib), epi fè yon analiz alamen nan tout sistèm ou.Enstale tout patch ki apwopriye pou rezoud frajilite ou konnen yo.
Nan Travay
- Si ou gen aksè nan yon depatman IT, kontakte yo imedyatman.Tank ou kapab mennen ankèt pi bonè ak netwaye òdinatè ou, tank òdinatè ou ak lòt òdinatè ki nan rezo a ap pran mwens domaj.
- Si ou kwè ou te ka devwale enfòmasyon sansib sou òganizasyon ou, rapòte sa ba moun apwopriye ki nan òganizasyon an, tankou administratè rezo a.Yo kapab vijilan pou nenpòt aktivite ki sispèk oswa ki pa nòmal.
Nan yon Espas Piblik (bibliyotèk, lekòl, elatriye)
- Fè yon bibliyotekè, pwofesè oswa manadjè ki responsab konnen sa imedyatman.Si yo gen aksè nan yon depatman IT, kontakte yo imedyatman.
Aksyon Imedyat si Enfòmasyon ki Ka Idantifye Ou Pèsonèlman (PII) menase:
PII se enfòmasyon ou kapab itilize pou sèlman idantifye, kontakte oswa jwenn yon sèl moun.PII gen ladan, men pa sèlman:
- Prenon ak Non Fanmi
- Nimewo sekirite sosyal
- Adrès
- Dat moun nan fèt
- Kote moun nan fèt
- Nimewo Lisans Chofè
- Nimewo plak anrejistreman veyikil
- Nimewo kat kredi
- Aparans fizik
- Sèks oswa ras
Si ou kwè PII ou menase:
- Imedyatman chanje modpas ou; modpas finansye ou yo anvan.Si ou te itilize menm modpas la pou plizyè resous, pa bliye chanje li pou chak kont, epi pa itilize modpas sa a pidevan.
- Si ou kwè menas la se te akòz kòd malveyan, dekonekte òdinatè ou nan Entènèt la.
- Re-limen òdinatè ou nan mòd san echèk epifè yon restorasyon sistèm nan okonplè.
- Kontakte konpayi yo, tankou labank, kote ou gen kont ou ak konpayi rapòtaj kredi yo.
- Fèmen nenpòt kont ki te ka menase.Siveye nenpòt frè yo fè ou peye nan kont ou yo san eksplikasyon oswa san otorizasyon ou.
Plis Enfòmasyon
- Department of Homeland Security (DHS)
- DHS United States Computer Emergency Readiness Team (US-CERT)
- DHS Stop.Think.Connect.™ Campaign
- Gwoup Travay sou Krim Elektwonik Sèvis Sekrè Etazini
- Biwo Federal Ankèt
- Depatman Lajistis
- Komisyon Federal Kominikasyon
- Sant pou Pote Plent pou Krim nan Entènèt
- Komisyon Federal pou Komès
- Alyans Nasyonal pou Sekirite Enfòmatik
- CyberTipline Sant Nasyonal pou Timoun ki Pèdi oswa ki Viktim Eksplwatasyon
- Gwoup Travay sou Krim nan Entènèt Kont Timoun
- NetSmartz
- iKeepSafe
- iSafe


text:
Klike Kouri al nan byen vit kite sit sa a. Aprann plis
Pou èd touswit, tanpri rele Liy Dirèk pou Vyolans Domestik nan Florid la nan 1-800-500-1119
Fason pou Reponn Apèl TTY ak Relè nan Liy Dirèk Kriz ou ki Fonksyone 24 Èdtan pa Jou
Liy Dirèk Eta a pou Rapòte Vyolans Domestik 24 èdtan pa Jou aksesib nan sèvis relè ak nan TTY. Sivivan ki soud ak lòt sivivan k ap itilize sèvis relè yo, rele 711 epi bay nimewo liy dirèk 1-800-500-1119 pou operatè relè a. Itilizatè TTY yo ka rele liy dirèk TTY pou rapòte vyolans domestik dirèkteman nan nimewo 1-800-621-4202.
Nou bay enfòmasyon sa yo pou moun k ap fè defans moun ki viktim nan vyolans domestik yo.
Pou kapab ede ekip liy dirèk pou kriz la prepare pou resevwa apèl yo nan aparèy kominikasyon, tankou yon TTY, oswa sèvis telekominikasyon, tankou sèvis relè, FCADV ofri asistans teknik enstriksyonèl pou itilize yon TTY ak pou fè yon apèl relè. Si ou ta renmen jwenn lòt enfòmasyon sou sèvis relè a, ale nan sit wèb www.ftri.org.
Apèl TTY
Fason pou Resevwa yon Apèl Liy Dirèk nan TTY
- Rekonèt yon apèl TTY – Koute ton TTY, rete an silans sou liy lan, oswa yon anonsè k ap fè konnen moun ki rele a gen pwoblèm pou tande epi li itilize TTY.
- Mete konbine a sou TTY. Sonje pou kòd telefòn nan rete sou bò gòch TTY. Si li konekte dirèkteman, senpleman limen TTY.
- Limen TTY avèk bouton on/off la. (Tcheke limyè ki sou TTY pou asire kouran an limen.)
- Kòmanse tape epi idantifye tèt ou san pèdi tan (Alo se FCADV. Kim la a. Èske ou pwoteje QQ GA).
- Sonje pou itilize abrevyasyon kòrèk.
- GA ap fè moun ki rele a konnen kilè pou li kòmanse tape. (Stacy la GA)
- Li enpòtan pou poze kesyon ki asosye ak sekirite imedyatman (Èske ou pwoteje QQ OSWA Èske ou bezwen atansyon medikal QQ).
- Pandan w ap fini konvèsasyon an fè moun ki rele a konnen ou pare pou fini. Pou fè sa, tape GA to SK.
- Fini pou di Bye SK SK.
- Fèmen TTY epi retounen konbine a nan telefòn nan.
Fason pou Rele yon Itilizatè TTY
- Konpoze nimewo telefòn lan nan telefòn regilye a. Asire telefòn nan sonnen. Si li konekte dirèkteman aprann kijan pou konpoze TTY avèk eksplikasyon ki vini avèk nouvo TTY ou a. Si ou pa gen liv la, kontakte FCADV oswa chèche sit wèb la pou jwenn eksplikasyon pou machin ou.
- Limen TTY avèk bouton on/off la. (Tcheke limyè ki sou TTY pou asire kouran an limen.)
- Mete konbine a nan kouplè akoustik la. Sonje pou kòd telefòn nan rete sou bò gòch TTY.
- Rete tann jouk lè itilizatè TTY reponn TTY ak kòmanse idantifye tèt li. W ap kòmanse tape lè itilizatè TTY tape GA.
- Konnen imitasyon trè fasil nan teknoloji konsa. Kontakte FCADV oswa ADWAS pou estrateji planifikasyon sekirite.
- Pandan w ap fini konvèsasyon an fè moun ki rele a konnen ou pare pou fini. Pou fè sa, tape GA to SK.
- Tape SK SK pou di orevwa.
- Fèmen TTY epi retounen konbine a nan telefòn nan.
Abrevyasyon TTY
Fason pou Fè Apèl Relè
Genyen plizyè aparèy diferan ki ka itilize pou fè yon apèl relè nan yon liy dirèk vyolans domestik. Operatè Relè yo fasilite “apèl” nan telefòn/entènèt ant moun ki Soud yo oswa moun ki gen andikap nan odisyon oswa nan pale ak lòt moun. Defansè liy dirèk yo ta dwe prepare pou yo resevwa ak fè apèl sa yo.
Itilizatè telefòn estanda yo ka kòmanse apèl yo san pwoblèm pou rele itilizatè TTY yo (ak lòt aparèy kominikasyon). Operatè relè a ap tape mo pale moun ki tande a pou itilizatè TTY epi l ap li sa itilizatè TTY reponn.
- Rele 7-1-1 pou Sèvis Relè Florid.
- W ap tande, “Florida Relay Operator (number), may I have the number you are calling please?" (Operatè Relè Florid (nimewo), èske mwen ka gen nimewo ou itilize pou rele a souple?)
- Bay operatè Relè a kòd rejyonal ak nimewo telefòn ou vle rele a ak nenpòt lòt enstriksyon.
- Operatè Relè a ap travay sou apèl ou, pou relye egzakteman sa itilizatè TTY tape a. Operatè Relè a ap relye sa ou reponn nan pou itilizatè TTY.
Lè ou fini konvèsasyon an epi ou pare pou rakwoche, pa bliye di “SK”, ki vle di pou “sispann tape” (k ap fè Operatè Relè a ak lòt moun nan konnen ou pare pou fini konvèsasyon an) answit rakwoche.
Konsèy pou moun ki rele epi ki tande
- Asire ou pale dirèkteman avèk moun ki rele a.
- Poze kesyon enpòtan sou sekirite bonè nan apèl la.
- Evite di "tell him" oswa "tell her".
- Di konsa "GA" oswa "Go Ahead" nan fen repons ou.
- Si konsa "Signing Off" anvan ou fèmen telefòn nan.
Lyen itil pou bay sèvis aksesib pou sivivan ki Soud oswa ki mal pou tande
Abused Deaf Women's Advocacy Services
ADWAS ap fonksyone nan Seattle, Washington. Li ofri sèvis konplè pou moun ki Soud ak moun ki Soud-Avèg epi ki viktim nan kadejak, vyolans domestik ak atak. ADWAS kwè vyolans se yon konpòtman moun vin genyen epitou li imajine yon monn kote yo pa tolere vyolans. ADWAS ofri you yon liy dirèk pou rapòte vyolans domestik ki fonksyone 24 èdtan pa jou nan nimewo 1-800-787-3224.
Florida Telecommunication Relay, Inc.
Florida Telecommunications Relay, Inc. (FTRI) se yon òganizasyon non-komèsyal 501(c)3 ki administre Pwogram Distribisyon Ekipman Telekominikasyon Espesyalize pou sitwayen Florid ki Soud, Mal pou Tande, Soud/Avèg ak Malpalan. FTRI responsab tou pou edikasyon ak pwomosyon Sèvis Relè Florid. Sèvis Relè Florid se koneksyon nan kominikasyon pou moun ki Soud, Mal pou Tande, Soud/Avèg, oswa Malpalan. Nan Sèvis Relè Florid, moun ki itilize ekipman telefòn espesyalize kapab kominike avèk moun ki itilize ekipman telefòn estanda. Pou rele Relè Florid, konpoze 7-1-1 oswa itilize nimewo telefòn gratis apwopriye.
Florida Alliance for Assistive Technology
Ogmantasyon aksè ak akizisyon sèvis ak teknoloji asiste pou kapab amelyore kalite lavi pou tout Floridyen ki andikape. Teknoloji asiste pèmèt moun yo metrize baryè nan edikasyon ak travay endepandan lè li ofri yo zouti ak teknoloji ki ta ka pèmèt yo antre pi fon nan sosyete a. FAAST ofri yon pwogram pou prete ekipman epi li genyen "AT Bay" pou ofri yon opòtinite pou achte, vann oswa boukante teknoloji asiste. FAAST fè patenarya avèk enstitisyon bankè yo pou ofri prè pou achte Teknoloji Asiste. Moun ki prete lajan yo kapab resevwa ant $500 ak $20,000 pou veyikil oswa pou modènizasyon kay yo, ekipman enfòmatik adaptasyon, eskoutè, elatriye.
Florida Association of Centers for Independent Living
Centers for Independent Living (CIL) yo bay moun andikape yo dwa pou pran responsablite lavi yo ak gide pwòp desten yo. Answit, anplwaye CIL, konsèy administrasyon ak konsomatè yo travay ansanm pou retire baryè ak enjistis nan sosyete a pou tout moun kapab viv ak travay ak jwi tout sa kominote yo gen pou ofri. Chwazi lyen sa a pou jwenn Center for Independent Living k ap sèvi kominote ou.