text:
Mba'épa ko ATENEO
2005-pe ATENEO DE LENGUA Y CULTURA GUARANI omboty moköipa (20) ary ha, moköipa ary ombotývo, ATENEO rembiapo ojepyso ha oguahëma 100 távape, ñane retä tuichakue javeve ha mboypýri avei. Umi moköipa arýpe ATENEO-gui osëkuri 20.000 Mbo’ehára Guarani, ombo’e ha omba’apokyre’ÿva ñane Avañe’ë rayhupápe. Umi mba’e ykére, ñamombe’ukuaa avei ATENEO-pe oñemboaranduhaguékuri Guarani Mbo’esyry Kuaa’ypy rupive 50.000 tapicha mbo’eharapyréva. Avei, oï 250.000 mbo’ehára ha mbo’ehararä rupi oñembokatupyryvéva’ekue mbo’esyry mbykymbykýva rupive. Iporä avei ñamombe’u ATENEO-gui osëhaguéma 372 Mbo’ekuaahára Guarani, peteï ary añóme (2005)
Ja’ekuaa avei ATENEO ohupytyhague opapavépe, oguahëhague opavavépe: mitä, mitärusu, kakuaáva ha itujávape, hesäi ha hasykatúvape, mba’e’apohára, ñe’ëpotyjára, iviruhetáva, imboriahúva, ohaikuaáva, iñarandupaháva ha itavyrekóvape; tavaygua, okaraygua ha pytaguávape. ATENEO-pe ñandejapa. Ipype ñañembyasy, jajehechakuaa, ñañeñandu porä, ñanderetia’e, javy’a, ñamba’apo, jaheka tekokatu ha upéicha rupi -amo hapópe- ñamomba’eguasu ñane retä ha ñanemba’etéva.
ATENEO heñói ha okakuaa ijehegui. Avave noipytyvöi chupe, ja’ekuaa uvei okápe oïha omboykeséva térä ojukaséva ATENEO rembiapo; jepémo upéicha, ko ñande atyguasuete hekoverosä ha arandu ha tetia’épe oho tenonde gotyo ha hendive oku’e Guarani ñe’ë, oñembo’yjeýva, ojetyvyrovyróva ha kyre’ÿme oipykúiva hape tee, oguerahátava chupe yvate yvateve. Guarani imitärusujey. Ja’ekuaa aipórö ATENEO rupive ñane avañe’ë oñembohekopyahujeyhague.
ATENEO-pe oikóva ha ATENEO rupi ohasava’ekue oñanduambue pe tetä rayhu. Ipype ñaime umi añetehápe ñahuguátïséva ko’ë pyahu ñane retäme guarä ha upekuévo akóinte jahekáva ára pyahu ñane retäyguápe guarä; ára iporävéva, henyhëva säso, arandu, mborayhu, mba’apo, tesäi, tekojoja ha tekokatúgui. ATENEO-pe ñaime ha jaiko ñaimese ha ñamba’aposégui ñane Avañe’ë rayhupápe. Nañaiméi ATENEO-pe jahupyty hagua viru. Ndaha’éi viru upe ñane momÿiva. Ape ñaime jahayhu añetégui ñane ñe’ë. Upeichahápe heta mba’éma jahasa oñondive, iporäva ha ivaíva. Tekotevëjavékuri ñañorairö avei hesehápe. Jahayhúgui Guaraníme ndajahejáikuri avavépe oñembohory hese.
Ko’ä mba’e ambohysýiva’ekue niko ha’e avei umi mba’e ojapóva ñane ATENEO-gui pe mbo’ehao tuichavéva ñane retäme. Pe mbo’ehao hetave tapichápe omoaranduva’ekue. Pe mbo’ehao hetave Mbo’ehára Guarani onohëva’ekue. Pe mbo’ehao hatäve ojaitypóva ñane retäme. ATENEO hapo pypukúma. ATENEO-ygua mbarete opyrü. Ndaipóri ambue aty térä mbo’ehao ñane retäme ojoguáva ATENEO-pe ituichakue ha hembiapópe.
Opa umi mba’ére, ñande Guarani ñe’ëte myasäihára...
- Tekotevë ñambopyahu ñane remiandu. Naiporävéimaniko ñamomichï ñane avañe’ëme. Tekotevë ñande -Mbo’ehára Guarani ja’éva ñandejehe- ñandevoi ñamboyke umi temiandu vai jarekóva Guarani ñe’ëre. Anive ñamoaichejáranga Guaraníme. Anive jajahéi Guaraníre. Anive ñamoñesüve Guaraníme. Anive jajurupeteve Guaraníme. Jahejámava’erä tapykuépe -mandu’aräme- umi mba’e vai oikova’ekue Avañe’ëre, umi ára vai ohasava’ekue Guarani ñe’ë.
- Guarani ñe’ë pyahu ko’ága rupi ojehayhuetevéma. Avei, oïma Léi Guasúpe. Guaranígui oikóma ñane retä ñe’ë teete. Guarani oikéma avei tekombo’épe; upehaguére, heta mitä ha mitärusu ñane retaygua ohóva mbo’ehaópe -Guarani rupive- hekove säso, oñeñandu porä ha ovy’a mbo’ehaópe ha upe iporävéva -Guarani rehe ae- oñemoarandu añetetéva hikuái. Opaite tenda rupi Guarani ojepuruvéma. Oïma avei heta aranduka Guaraníme; ja’eporäsérö, oïma heta jehaipyre. Oïma heta marandu castellano-gui oñembohasáva Avañe’ëme. Upévare, oguahëma ára jahechakuaávo Guarani ha’eha pe tembipuru ñañepytyvötava hekopete ñamongusugue hagua ñane retägui: mboriahu, tavy ha teko’asy. Guarani mante ñanepytyvöta. Upévare avei hesakäva’erä ñandéve -mbo’eharakuéra- Guarani ndaha’eiha peteï mbo’erämínte. Nahániri. Guarani hína pe tembipuru ha’evéva jarekóva ñane retäme jaipukúi hagua upe tape pyahu ha hekokatúva opavave jajuhuséva jaguata hagua. Avei, jaikuaaporärö Guarani ñe’ë jajuhúta ñande rapo ha jaikuaaporäta avei mávapa ñande. Yma, ymave Guaraníme oñe’ëva itavy ha ijuruky’a; ko’ága Guaraníme oñe’ëva iñarandu ha ojehecharamo. Ñasëke aipórö mbo’eharakuéra ha jaipuru ñane Avañe’é jahesape’a hagua ñande rapichakuérape.
- Ko’ága ñanderetáma, ñanderetajepéma. Guarani ñe’ë pyahu iñasäima ñane retä tuichakue javeve ha upéicha avei oñembo’e, oñemomba’eguasu ha ojehayhúma ambue tetä rupi. Guarani herakuäporäma ko yvy ape ári. Jaha jahaha gotyo (Argentina, Brasil, Uruguay, Bolivia, EEUU, Canada, Francia, Alemania, España) jajuhukuaa tapicha arandu ohecharamo ha ohayhu añetéva Guarani ñe’ë ha Guarani reko. Guarani ñe’ë pyahu oï avei internet-pe. Hetaiterei mba’e ñane avañe’ëguigua oï internet-pe. Oï avei umi tapicha iñaranduvéva he’íva hikuái: ñe’ë ija ha ijahetáva internet-pe, hekove pukúta. Aipórö ja’ekuaa Guarani ñe’ë pyahu hekove pukutaha. Hetaiterei tenda niko oï internet-pe imandu’áva ha omomba’eguasúva ñane avañe’ëme. Avei, ndahi’aréi Guaranígui oikohague Corrientes, Argentina ñe’ë teete. Águi ñamba’apóva’erä oñondivepa, oiko hagua Guaranígui Mercosur ñe’ë teete. Ndikatúi ñanekane’övo upe tembiapópe. Jajopyva’erä, jahava’erä tenonde gotyo heseve; toiko oikóva; tokapu okapúva, ága upe mba’e jahupyty peve ndikatúi japytu’u.
Ko’ága guive ñande hína GUARANI ÑE’Ë PYAHU MYASÄIHÁRA. ATENEO hína GUARANI ÑE’Ë PYAHU MYASÄIHÁRA. Guarani ikyre’yÿjey, hetia’e, ovy’a, itenondejey. Guarani oho ñande ati’y ári, ijuruvyrei, iñarandu ha hekokatu. Aníke jaheja avave oñembohoryve hese. Aníke ho’a ñande ati’y árigui. Anívéke ñamoñesüve ichupe. Anivéke jajurupeteve ichupe. Anivéke ñamoaichejarangave ichupe. Iporäma. Hetáma ohasa’asy. Ko árape iñapysë Guaraníme guarä upe ára pyahu aretéma jahekáva. Upévare, ñamba’apóke oñondivepa Guarani ñe’ëre ikatuhaguáicha ko’ë ko’ëre ojekuaaporäve, ojepuruporäve, ojehayhuve ha taitenondeve ñane retäme. Aníke penderesarái: ñande hína GUARANI ÑE’Ë PYAHU MYASÄIHÁRA.


c: text/html

text:
San José, Costa Rica
Septiembre de 1999
Edición: Juan Ml. Esquivel Alfaro y Marvin Herrera Araya
Portada: Coordinación Educativa y Cultural Centroamericana
Levantado de Texto: Impresora Obando, S. A.
Impresión: Taller Gráfico Impresora Obando, S. A.
Coordinador Nacional: Thelma Baldares Carazo
Especialista Nacional de Matemática: Miriam Lloret Rojas Rojas
Especialista Nacional de Español: Ofelia Durán Cubillo
Especialista Nacional: Hilda Quesada Carvajal
Consultor: Juan Ml. Esquivel Alfaro
Coordinador Regional: Marvin Herrera Araya
Especialista Regional de Matemática: Jenny Oviedo de Valerio
Especialista Regional de Español: Damaris Fajardo Salas
Especialista Regional de Ciencias: Guillermo Calderón Vega
Revisión de Texto: José Edgardo Espinoza Obando

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
1Ha'e gui peẽ kuery regua igreja re pepena va'e kuery ju xee romongeta, mba'eta xee voi peẽ kuery rami avi aiko igreja kuery re apena va'e, ha'e Cristo oiko axyague amombe'u va'e, ha'e gui peẽ kuery reve aĩ avi 'rã hexakãa ojekuaa jave. 2Pepena porã ke Nhanderuete rymba kuery pẽvy opena uka va'ekue re. Ojapo uka ramo rive'ỹ pejapo, ha'e rã pejapoxea'i py, Nhanderuete oipotaa rami ae. Peráta re rive'ỹ guive pejapo, ha'e rã penekyre'ỹa rupi. 3Pejokuai poyi eme pẽvy opena uka va'ekue. Ha'e rami 'rãgue py peiko ha'e kuery voi peẽ rami ikuai aguã. 4Ha'e ramo Opena va'ety Yvateve ete va'e ojekuaa ramo pejopy 'rã coroa hexakãmba va'e opa va'erã e'ỹ. 5Ha'e rami ae avi peẽ kunumigueve, pendekuai 'rã tujakueve oipotaa rami. Ha'e peẽ kuery ha'e javi, pendekuaia rupi pendejee pemoĩ joegui penhemo'yvyĩ'ive aguã. Mba'eta Nhanderuete opu'ã 'rã onhemboyvate rei va'e re, ha'e rã onhemo'yvyĩ'i va'e pe ma oexa uka 'rã omboaxya. 6Ha'e nunga rupi penhemo'yvyĩ'i Nhanderuete po'akaa guy py, ha'evea ára py penemboyvate ju aguã. 7Ipo py meme ke pemboaxa pendevoyi pereko va'e, mba'eta penemboaxya rupi 'rã opena pendere. 8Peiko kuaa pota ke, penheangu guive. Mba'eta penderovaigua anha ma pendeyvýry rupi oiko guary guembiarã oeka vy okororõ oikovy va'e rami avi. 9Pejeity uka eme ixupe, pejeroviaa re peĩ atã vy. Mba'eta peikuaa pende-irmão kuery yvy jave re ikuai va'e voi oendu avi okuapya peẽ pendekuai axya ramigua. 10Ha'e gui xapy'a'i pendekuai axy ma rire Nhanderuete penemoingo porã ju 'rã, penemoĩ atã, penemombaraete ha'e penemombyta porã ju 'rã, mba'eta opa mba'e py nhanemboaxy va'e, ha'e Cristo re vy guexakãa imarã e'ỹ va'e pyguarã nhanerenoĩ va'ekue. 11Ha'e ae ta'ipo'akapa araka'e rã peve guarã. Amém. 12Irmão Silvano pe ma kova'e kuaxia ambopara uka pẽvy. Ha'e va'e ma xee aikuaa rami ojeroviapy oiko, peẽ kuery pe avi. Ayvu mbovy'i py ambopara uka. Romongetaa rupi teĩgue ju aipoa'e: Ha'e rami ae Nhanderuete nhanemboaxya anhetẽ va'e. Ha'e va'e re anho tema peĩ atã. 13Babilônia py oiporavo pyre ikuai va'e avi oxarura uka peẽ kuery pe, xera'y Marcos voi. 14Pexarura peteĩ-teĩ pe pejoayvua rupi. Tove Cristo re pendekuai va'e ha'e javive tapendu mby'a porã.
Copyright
Learn More


text:
1Xee Paulo ma Silvano ha'e Timóteo reve roxarura peẽ kuery Tessalônica tetã py Nhanderuete ha'e Senhor Jesus Cristo pegua igreja pendekuai va'e pe. Tove peẽ kuery tapendu penemboaxya ha'e mby'a porã. 2Peẽ kuery ha'e javive re roguerovy'a riae Nhanderuete, ronhembo'e nhavõ orema'endu'a pendere. Nhanderuete renonde orema'endu'a riae avi 3pejeroviaa rupi pemba'eapoa re, pejoayvua rupi penhea'ãa, ha'e nhande-Senhor Jesus Cristo ou jevy rã guarã pearõ pekuapya py peĩ atãa re. 4Ha'e rami vy irmão kuery Nhanderuete rembiayvu pendekuai va'e, roikuaa pendeporavoague. 5Mba'eta pendea py ayvu porã romombe'u ramo ayvu anho e'ỹ ombou raka'e, ombou avi opo'akaa, Nhe'ẽ Ky'a E'ỹ ha'e anhetẽ va'e peikuaa porã aguã. Mba'eta peikuaa ma penembyte rupi orekuaiague, roayvua rupi. 6Ha'e rami vy ore orekuaia rami avi peẽ voi pendekuai raka'e, Senhor rami ete. Ha'e rami vy ayvu pendu vy pevy'a pekuapy Nhe'ẽ Ky'a E'ỹ gui, opa mba'e py pejexavai teĩ. 7Ha'e rami py ojerovia va'e kuery Macedônia ha'e Acaia pygua ikuai va'e ha'e javi pe pexa uka pekuapy teko porã. 8Ha'e rami rã peẽ kuerya gui Senhor ayvu onhendu opa rupi. Macedônia ha'e Acaia rupi anho e'ỹ, opa rupi oendua Nhanderuete re pejerovia pekuapya. Ha'e rami rire ore romombe'u porãve e'ỹ teĩ ha'eve. 9Mba'eta ha'e kuery ae omombe'u peẽ kuerya py orekuai jave guare. Mba'eta Nhanderuete re pejeko rerova vy mba'emo ra'angaa pembojeroviaa gui pejepe'apa raka'e, Nhanderuete oikove ha'e anhetẽ va'e pe anho pendekuai aguã, 10ha'e pearõ pekuapy aguã ta'y Jesus omanogue mbyte gui omboete va'ekue yva gui ou jevy rã guarã. Ha'e va'e ma nhandereraa jepe 'rã poxya ou oiny va'e gui.
Copyright
Learn More


text:
EMILIANO R. FERNÁNDEZ
Hi`arareñói Guarambarépe Yvysunu, 08 jasyapy 1894. Itúva ha`eva`ekue pe mburuvicha omotenondeva`ekue ñorairõ guasu karai Silvestre Fernández ha kuñakarai Bernarda Rivarola isy. Mitãmi guive ohova`ekue Paraguaýpe peteĩ tava`i “Bejarano – Recoleta” isy ndive.
Isy rehe omoĩ hérajoapy mbyky omyengoviáva itúva rerajoapy, ombvoheko upéicharõ ndaha`éi Emiliano Fernández Rivarola, hákatu omoĩ Emiliano Rivarola Fernández.
Mitã mbo`ehao oñepyrũva`ekue mbo`ehao Ysatýpe ha omohu`ã ary 1906-me. Orekorõguare 12 ary oñepyrũ ombopu Mbarara, ha tahachi apytépe katu omohu`ã “Concepción-pe”, upérõguare oisãmbyhyva`ekue mburuvicha Tte primero José Félix Estigarribia.
Omendava`ekue kuatiáre Belén Lugo ndive, kuña pire apatĩ Ysatéña pe ñorairõ aja, 8 jasypoapýpe (hi`áramboty jave), ha tupãópekatu, 24 jasykõi “Ca`acupépe”. Ko ñemendágui heñói Emiliano Ramón, ha okapeguáva; Laureano, Ignacio, Rosario ha Norberto Ramón.
Oñepyrũ ohai ñe`ẽpoty “Concepción- pe”, tahachiramoguare.
He`i peteĩ tahachi “Aleman” ombo`eva`ekue chupe omoñe`ẽjoja hag̃ua umi ñe`ẽ. Ome`ẽ hag̃ua mba`eporã hembiapópe oipuru guarani ha castellano ha jopara oikéva opaite tapicha korasõkuápe.
Ha`e ohechauka mba`e iporãva pe jehaipyrépe, pe tekohagui ha avei ñorairõ rehegua umi ñe`ẽpotýpe.
Péicha he`e omopu`ãva`ekue mburuvichaguasu “Mariscal Francisco Solano López” rembiapokue ojejapova`ekuére hesekuéra Cháko ñorairõme, ha`e py`aguasúpe oñorairõva`ekue ha ojejapi mokõhápe ha ojehupi chupe yvateve upérõ “Nanawua”- pe peteĩ meñáre “Artículo” Nº 46.692. Ikatu`ỹre oku`e opa rire ñorairõ ojupi he`e “Teniente segundo- pe”.
Heta hembiapokue péicha heta ñe`ẽpotýgui ojejapo purahéi umi puraheihára katupyrýva ha`éva: Félix Pérez Cardozo, Mauricio Cardozo Ocampo, Andrés Cuenca Saldivar, Ramón vargas Colmán, Martín Escalante ha Carlos Quintana.
Umi tapicha ndovy`ai jave he`íma voi peteĩ Emilianore mba`e”.
Ojeikutuva`ekue peteĩ ñorairõme tenda hérava “Bar Mberu” Loma Clavel-pe, 3 jasypateĩme ary 1948. Omano 15 jasyporundy ary 1949.
Ñe`ẽpoty ñepyrũngue ha`e: Primavera ha Trigueñita , ha ipahápe: Mi Pluma
( escrita en castellano) ha Arasy Memby tee (23 de junio 1948), ohaiva`ekue Hasýva rerekuápe Yaguaronína Facunda Velásquez. Hetekue opytu`u Yvysunu Guarambarépe( ojeguerovava`ekue Recoleta-gui 8, jasyrundy (agosto) ary 1998-pe


text:
1Irmão kuery, ha'e va'e ára ha'e araka'e paa amombe'u porã ve'ỹ teĩ ha'eve, 2mba'eta peikuaa ae Senhor ára ou xapy'a 'rãa, imonda va'e pyávy oua rami. 3Amboae kuery “Javy'a tema, mba'eve rei ndoikoi 'rã” he'i okuapy jave ou xapy'a 'rã imombaarã, imemby ta va'e haxy oendua rami. Ha'e rami vy ndoo jepei 'rã. 4Ha'e rã irmão kuery, peẽ ma pytũ rupi e'ỹ pendekuai, ha'e va'e ára penemondyiarã e'ỹ ovaẽ aguã imonda va'e rami. 5Nhande ma ára pygua hendy va'e ra'y meme. Pyavygua e'ỹ, pytũ guy rupigua e'ỹ nhandekuai. 6Ha'e rami vy nda'evei amboae kuery rami jake aguã. Ha'e rami 'rãgue py nhama'ena tema 'rã jaiko kuaa pota reve. 7Mba'eta oke va'e kuery ma pyávy 'rã oke, oka'u va'e voi oka'u 'rã okuapy pyávy. 8Ha'e rã nhande ma ara pygua vy jaiko kuaa pota 'rã. Nhandejee pexo reguarã nhamoĩ 'rã jajerovia aguã ha'e mborayvu. Ngora ratãrã ma nhamoĩ 'rã nhandereraa jepea nharõ jaikovya. 9Mba'eta Nhanderuete ipoxy rã guarã e'ỹ nhanemoingo, ha'e rã jaupity aguã nhande-Senhor Jesus Cristo nhandereraa jepe aguã. 10Mba'eta nhandere omano raka'e, nharõ jaikovy e'ỹ vy jake ma teĩ hexeve nhandekuai aguã. 11Ha'e nunga rupi penhombopy'a guaxu ha'e penhomombaraete peteĩ-teĩ, pejapoa rami ae. 12Aỹ ma irmão kuery, rojerure pemboete aguã penembyte rupi omba'eapo va'e kuery, Senhor re vy penderereko ha'e penemongeta rã. 13Senhor pe omba'eapo ramo peayvu ha'e pemboyvate guive. Pendekuai porã ke jomeme. 14Ha'e gui irmão kuery, oreayvu avi po rami: pemongeta ke nhonhe'ẽ rendu e'ỹ va'e, na'ikyre'ỹi va'e ma pembopy'a porã, ha'e rã ikangy va'e ma pemombaraete. Pavẽ reve pendekuai peteĩ rami. 15Peja eme avave rei ojepy-jepy aguã. Ha'e rami 'rãgue py iporã va'e rupi meme pendekuai jomeme ha'e pavẽ reve. 16Pevy'a riae ke. 17Pejerure riae tema pejepe'a e'ỹ re. 18Opa mba'e py perovy'a Nhanderuete. Ha'e rami ae oipota pendekuai Cristo Jesus re vy. 19Pejoko eme Nhe'ẽ. 20Pembovare e'ỹ eme profeta kuery ijayvu rã. 21Peikuaa pota opa mba'e re. Pendejee pemoĩ ha'eve va'e, 22ha'e rã ha'eve'ỹa ramigua ha'e javi gui ma pejepe'a. 23Tove Nhanderuete nhanemoingo porãa va'e tapendeky'a'o opa mba'e py. Tove topena penenhe'ẽ, peikovea ha'e penderete re, peteĩ'i rupi iky'a e'ỹ va'e pendekuai aguã nhande-Senhor Jesus Cristo ou jevy rã guarã. 24Penerenoĩare ma ojeroviapy vy ojapo 'rãe ha'e rami. 25Irmão kuery, pejerure ke orere. 26Pexarura irmão kuery ha'e javi pe iky'a e'ỹ va'e kuery joayvua rami. 27Senhor rery rupi ajerure kova'e kuaxia irmão kuery ha'e javi pe ogueroayvua aguã. 28Tove peẽ kuery tapendu nhande-Senhor Jesus Cristo penemboaxya.
Copyright
Learn More


text:
1Jare Vecha-raɨ oipea iru libro iñemboyaa. Oyepea ma siete. Jayave mbaeti mbae oñeendu ara pe media ora rupi. 2Jare aecha jocuae siete araɨgua Tumpa jóvai oñemboɨ ñogüɨnoi vae reta. Jare oñemee chupe reta siete mimbɨ guasu. 3Jare ou iru araɨgua oñemboɨ mbae ipiche cavi vae imesa iyɨpɨ pe, jare güɨnoi mbae ipiche cavi vae jɨru oro pegua vae. Jare oñemee araɨgua pe jeta mbae ipiche cavi vae, araɨgua güɨrocuavee vaera Tumpa pe opaete oñeñono tee Tumpa peguara vae reta iyerure reta reve jocuae mbae ipiche cavi vae imesa oro pegua vae pe. Echa jocuae mesa oi Tumpa iguapɨa jóvai. 4Jare mbae ipiche cavi vae jatati jare oñeñono tee Tumpa peguara vae reta iyerure reta oyeupi pave araɨgua ipo güi Tumpa jóvai. 5Jayave araɨgua oipɨɨ jocuae mbae ipiche cavi vae jɨru jare omotɨnɨe tata mesa pe oi vae pe. Jayave omombo ɨvɨ pe. Jare oñeendu ñee reta, jare jɨapu ara, jare oyecuaa amavera reta, jare ɨvɨ ocana. 6Jare jocuae siete araɨgua siete mimbɨ guasu güɨnoi vae reta oñemocatɨro ombopu vaera. 7Jayave metei araɨgua ombopu mimbɨ guasu, jare oa ɨvɨ pe amandau jare tata tugüɨ reve. Jare jeta ye ye ɨvɨra reta jare opaete ñana ócai. 8Jayave iru araɨgua ombopu mimbɨ guasu. Mócoi ma ombopu. Jare metei ɨvɨtɨ tuicha vae echa vae oa ɨ guasu pe. Ócai echa jocuae ɨvɨtɨ. Jare jeta ye ye ɨ ɨ guasu pe oi vae oyeapo tugüɨra. 9Jare jeta ye ye jevae ɨ rupigua ɨ guasu pe yogüɨreco vae reta omano. Jare jeta ye ye buque reta oicomegua. 10Jayave iru araɨgua ombopu mimbɨ guasu. Mboapɨ ma ombopu. Jare oa ara güi metei yasɨtata tuicha vae. Jendɨ oi metei lámpara rami, jare oa jeta ye ye ɨ osɨrɨ vae reta pe jare opaete ɨ jesaɨ vae pe. 11Jare jocuae yasɨtata jee co Ajenjo. Jare jocuae jeta ye ye ɨ osɨrɨ vae reta iro ma. Jare jeta yae vae omano ɨ iro vae jou rambue. 12Jayave iru araɨgua ombopu mimbɨ guasu. Irundɨ ma ombopu. Jare mbae oyeapo cuaraɨ pe agüɨye vaera oesape irundɨ ora rupi ara ñavo. Jae ramiño vi mbae oyeapo yasɨ jare yasɨtata reta pe agüɨye vaera oesape irundɨ ora rupi pɨtu ñavo. 13Jayave aecha metei araɨgua oveve ara mbɨte rupi, jare aendu iñeeata reve jei: --Ɨvɨ pegua reta oiporara yaeta co iru mboapɨ araɨgua reta mimbɨ guasu ombopu yave. Echa jae reta ndeiño ombopu --jei.
Copyright
Learn More


text:
1Xee Paulo ma Jesus Cristo pegua apóstolo-rã Nhanderuete oipotaa rami vy xerenoĩ va'ekue. Irmão Sóstenes reve 2roxarura Nhanderuete pegua igreja kuery Corinto tetã py pendekuai va'e pe. Peẽ kuery voi Cristo Jesus re vy pendeky'a'oa ha'e iky'a e'ỹ va'erã penerenoĩa, nhande-Senhor Jesus Cristo rery rupi opa rupi ojapukai va'e ha'e javi reve. Mba'eta ha'e kuery pegua Senhor avi oiko, nhande-Senhor oikoa rami. 3Tove pendere toĩ penemboaxya ha'e mby'a porã Nhanderuete ha'e Senhor Jesus Cristo guigua. 4Peẽ kuery re arovy'a riae [Xe]ruete, mba'eta Cristo Jesus re penemoĩ vy penemboaxy ramo. 5Mba'eta ha'e va'e re vy mba'emo porã opa marãgua ome'ẽ pẽvy, pendeayvurã ha'e pene'arandurã ha'e javi guive, 6mba'eta pendekuaia re Cristo regua ayvu ojekuaa anhetẽ va'e. 7Mba'eta nhande-Senhor Jesus Cristo ojekuaa aguã pearõ rã pendevy pe opa marãgua Nhe'ẽ guigua ome'ẽ rã ndoatai peteĩve henda py. 8Opa peve penemombaraete 'rã guive, nhande-Senhor Jesus Cristo ára py opa mba'e py heko porã va'e pejexa uka aguã. 9Nhanderuete penerenoĩ gua'y Jesus Cristo nhande-Senhor reve peteĩ rami pendekuai aguã. Ha'e rire ojeroviapy 'rã oiko. 10Irmão kuery, nhande-Senhor Jesus Cristo rery rupi ajerure joo rami pendeayvu aguã. Joo rami e'ỹ-e'ỹ pendekuai eme. Joo'i rami meme pendekuai, joo rami peikuaa ha'e joo rami meme pene'arandu. 11Mba'eta irmão kuery, Cloe ro pygua kuery omombe'u rã aendu karamboae joo rami e'ỹ-e'ỹ peikuaa. 12Mba'eta peteĩ-teĩ aipopeje: “Xee ma Paulo pegua” e'ỹ vy “Xee ma Apolo pegua”, “Xee ma Cefas pegua” e'ỹ vy “Xee ma Cristo pegua”, peje. 13Cristo nda'u onhemboja'opa ri? Xee Paulo nda'u penderekovia kuruxu re xemoĩa va'ekue? Tyrã pa xerery rupi penhemongarai? Any. 14Arovy'a [Nhanderuete] mba'eta peẽ kuery regua peteĩve xee namongarai, Crispo ha'e Gaio e'ỹ vy, 15avave rei xerery rupi penhemongaraiague rami penhemombe'u e'ỹ aguã. 16Amongarai avi Estéfanas ro pygua kuery. Ha'e va'e kuery e'ỹ vy amboae kuery amongaraiague re naxema'endu'ai. 17Mba'eta anhomongarai aguã e'ỹ Cristo xembou, ha'e rã ayvu porã amombe'u aikovy aguã. Xee ae 'arandua rupi e'ỹ guive ayvu amombe'u, kuruxu re Cristo omanoague regua ayvu amboyke rive e'ỹ aguã. 18Anhetẽ kuruxu ayvu regua ma okanhy aguã rami ikuai va'e pe ovare'ỹ va'e merami. Ha'e rã nhande jaa jepe va'e pe ma Nhanderuete po'akaa oĩa. 19Mba'eta ipara oiny: “Ambovaipa 'rã hi'arandu va'e kuery 'arandua, amomba 'rã oikuaapa va'e kuery oikuaa va'e”, he'i. 20Mamo tu opyta hi'arandu va'e ha'e lei re nhombo'e va'ety kuery? Mamo tu opyta ko yvy regua ijayvu kuaa va'e? Mba'eta kova'e yvy regua 'arandua ma Nhanderuete oikuaa uka mba'everã ndovareia. 21Mba'eta Nhanderuete 'arandua rami vy yvy regua kuery ojee ae 'arandua rupi ikuai vy ndoikuaai okuapy. Ha'e ramo Nhanderuete oiporavo ayvu “Ovare'ỹ va'e” 'ea va'e omombe'u uka vy ogueraa jepe aguã hexe ojerovia va'e. 22Mba'eta judeu kuery ojerure 'rã hexa pyrã re, ha'e rã grego kuery ma o'arandurã oeka okuapy. 23Ha'e rã ore ma kuruxu re Cristo omoĩa ague regua romombe'u. Ha'e va'e ma judeu kuery pe rã ojou vaipy, ha'e amboae regua kuery pe ovare'ỹ va'e. 24Ha'e rã oenoĩ mbyre judeu ha'e grego ikuai va'e pe ma romombe'u Cristo Nhanderuete po'aka ha'e hi'arandu kuaa ukaa. 25Mba'eta Nhanderuete ayvu “Ovare'ỹ va'e” 'ea teĩ avakue gui hi'aranduve, ha'e ixuguigua “Ikangya” 'ea teĩ avakue gui imbaraeteve. 26Irmão kuery, peikuaa pota ke penerenoĩ mbyre marã ramigua pa pendekuaia re. Mba'eta heta e'ỹ pendekuai avakue oikuaa rã hi'arandupa va'e, ipo'akapa va'e, neĩ omboetevepy. 27Ha'e rami 'rãgue py ko yvy regua “Ovare'ỹ va'e” he'ia ma Nhanderuete oiporavo omoxĩmba aguã hi'arandu va'e kuery, kova'e yvy regua “Ikangy” he'ia ma oiporavo omoxĩmba aguã ipo'aka va'e kuery. 28Ko yvy regua “Yvyĩgueve'i”, “Ojou vaipy” ha'e “Mba'e'ỹ” he'ia ma Nhanderuete oiporavo omo'yvyĩ'i aguã onhemboyvate rei va'e, 29Nhanderuete renonde avave rei onhemboyvate e'ỹ aguã. 30Ha'e rã peẽ ma Nhanderuete ae penemoĩ Cristo Jesus re. Ha'e va'e ma nhandevy pe ojeapo Nhanderuete guigua 'aranduarã, teko porã, nhandeky'a'oarã ha'e nhandejoguaarã, 31ipara oĩa rami: “Mba'emo oguerovy'a va'e ma Senhor ae toguerovy'a” he'ia rami jaiko aguã.
Copyright
Learn More


text:
Arapy
Arapy ha'e opa mba'e ha ára, ha opa teko teterehegua mba'egui ha ku'erã.
Arapy Reñói[jehaijey | editar código]
Ñepyrũrãme ndaipóriva’ekue mba’eve. Oikoraka’e peteĩ typy’ũvusu (caos). Upeichaháguinte heñóisapy’a mba’e’ypy (energía) osẽhágui avei arapy, sapy’aitépe, peteĩ tesapirĩme. Upe mba’eguasuete ojehúva oñembohéra Big Bang (Kapu’ypy Guasu). Upe guive ava imandu’a avei hembikuaa ypýre. Upe kapu’ypy ojehúkuri ojapóma parundysu sua ary (14 mil millones de años). Oje’e hag̃ua arapy oguerekoha parundysu sua ary, ndahi’areiete, tembikuaa rekahára (investigadores) oisãmbyhy peteĩ arapyrechaha (telescopio), oñembohérava Hubble, peteĩ mbyja atýre, oĩva mbyjaita’aty (constelación) hérava Escorpio-pe; imombyrýva ñande yvy’apu’águi (planeta) 7000 tendy arajere (año luz). Oje’e umíva umi mbyja aty ha’eha umi itujavéva arapýpe, ha heñoihague ojapo su sua ary, oiko rire upe kapu’ypy. Umi mbyja apytépe jajuhukuaa avei heta mbyja kusugue, ijaku’i ha ho’ysã mbeguekatúva. Ko’ã mbyja rupive ikatu ojekuaa mboy arýpa oguereko arapy.


text:
Ñembosaraipavẽ Arahakúpe
Ñembosaraipavẽ Arahakúpe (karaiñe'ẽ: Juegos Olímpicos de Verano), ha'e pe jetepyso ñembyaty tuichavéva heta tetãgua ha heta ñembosarái oñeha'ãva, Ñembosaraipavẽ Atykatuete Hetatetãgua ojapo arahakúpe (Yvy pehẽngue yvate hi'arahaku) irundyrundy arýpe. Ojembojopyru mante Ñembosaraipavẽ Araro'ýpe.[1]
Ko'ã ñembosarái oñeha'ãva mante tenda haku, oĩgui heta jetepyso ndaikatúiva oñeha'ã ro'ýpe. Oñepyrũ ára 6 jasyrundy ary 1896-pe, táva Atena-pe, Gyresia retãme.
Mandu'apy[jehaijey | editar código]
- ↑ «Rugby School motivated founder of Games». Sports Illustrated.


text:
1Jesus ae Cristo oikoa oguerovia va'e ma Nhanderuete gui oiko va'ekue meme. Ha'e Nhanderuete oayvu va'e kuery oayvu avi 'rã ixugui oiko va'ekue mboae. 2Po rami jaikuaa Nhanderuete ra'y kuery jayvua, mba'eta Nhanderuete jayvu vy ojapo uka va'e rupi nhandekuai. 3Mba'eta Nhanderuete ojapo uka va'e rupi nhandekuaia py ae 'rã jaexa uka jayvua. Ha'e ojapo uka va'e ma nda'ipoyi guive, 4mba'eta ha'e javi Nhanderuete gui jaiko va'ekue ma nhandepo'aka 'rã yvy rupigua re. Po rami 'rã nhandepo'aka yvy rupigua re, jajeroviaa rupi ae. 5Mava'e kuery nda'u ipo'aka 'rã yvy rupigua re? Jesus Nhanderuete Ra'y oikoa oguerovia va'e kuery anho. 6Jesus Cristo ou vy yy ha'e nguguy py ojekuaa uka raka'e. Yy py anho e'ỹ ojekuaa uka, ha'e rã yy ha'e nguguy py. Ha'e gui Nhe'ẽ avi oiko ikuaa ukaarã, mba'eta Nhe'ẽ ma anhetẽ va'e kuaa ukaa ae. 7Mba'eta ikuaa ukaa mboapy ikuai [yva re: Nhanderuete, Jesus ha'e Nhe'ẽ Ky'a E'ỹ. Ha'e mboapyve ma peteĩ'i. 8Ha'e gui ikuaa ukaa mboapy avi ikuai yvy re:] Nhe'ẽ, yy ha'e huguy. Mboapyve ma peteĩ rami meme oikuaa uka. 9Ha'e gui avakue ayvu jarovia vy Nhanderuete ayvu katuve ma jarovia. Po rami Nhanderuete oikuaa uka Gua'y reko regua. 10Nhanderuete Ra'y re ojerovia va'e kuery re ae 'rã ikuaa ukaa oĩ. Ha'e rã Nhanderuete ayvu ndogueroviai va'e ma ixupe “Ijapu va'e” he'i, mba'eta Gua'y reko regua Nhanderuete oikuaa uka rã ndogueroviai. 11Mba'eta oikuaa uka va'ekue ma pova'e ae: Nhandevy Nhanderuete ome'ẽ tekove marã e'ỹ, ha'e tekove ma Ta'y re oĩ. 12Ha'e nunga rupi amongue Nhanderuete Ra'y reve ikuai ramo ha'e kuery re oĩ tekove. Ha'e rã Ta'y reve e'ỹ ikuai ramo ma ha'e kuery re tekove noĩ. 13Pova'e ayvu peẽ kuery pe ambopara peikuaa aguã pendere tekove marã e'ỹ oĩa, Nhanderuete Ra'y rery rupi pejerovia va'e re ae. 14Nhanderuete re jajerovia vy jaikuaa avi ixupe mba'emo re jajerure ramo oendu 'rãa, ha'e oipotaa rami ri jajerure ramo. 15Jajerurea oendua jaikuaa vy jaikuaa avi jajerureague ome'ẽ ma 'rãa. 16Ha'e gui xapy'a rei amongue oexa 'rã o-irmão omano aguã rami e'ỹ ojejavy rã. Ha'e rami vy ha'e va'e re ojerure 'rã, ha'e ramo Nhanderuete omoingove ju 'rã, omano aguã rami e'ỹ ojejavy ramo. Mba'eta oiko avi teko vai nhamano aguã rami nhanemoingo va'erã. “Ha'e nunga re pejerure” nda'ei. 17Teko vai ma guive rã jejavya meme. Teĩ oiko avi teko vai nhamano aguã rami nhanemoingo va'erã e'ỹ. 18Jaikuaa ha'e javi Nhanderuete gui oiko va'ekue ndojejavy riaevei ma 'rãa. Mba'eta ha'e kuery re Nhanderuete gui jypy'i oiko va'ekue opena 'rã poromboeko vaia oity e'ỹ aguã. 19Jaikuaa nhande kuery Nhanderuete guigua nhandekuaia, ha'e rã yvy regua kuery ma poromboeko vaia re ikuaia. 20Jaikuaa avi Nhanderuete Ra'y ou vy nhanemo'arandu anhetẽ va'e jaikuaa aguã rami. Ha'e rami rire ma anhetẽ va'e re nhaĩ, Ta'y Jesus Cristo re ae. Ha'e va'e ma Nhanderuete anhetẽ va'e ha'e tekove marã e'ỹ me'ẽa. 21Xera'y kue'iry, penheangu ke Nhanderuete ramigua rive pembojerovia e'ỹ aguã.
Copyright
Learn More


text:
Operación
[Opcional] Venta Renta Venta y Renta
Estado
[Opcional] Puebla
Ciudad
[Opcional] Atlixco Cuautlancingo Puebla San Andres Cholula San Pedro Cholula
Colonia
[Opcional] Club de golf Las Fuentes Colonia Arboledas de Guadalupe Colonia Atlixco Centro Colonia Belisario Dominguez Colonia Bugambilias Colonia Campestre el Paraiso Colonia Campestre Paraiso Colonia Cipres de Zavaleta Colonia El Carmen Colonia Gabriel Pastor 1a Secc Colonia Gabriel Pastor 1a Seccion Colonia Gabriel Pastor 2a Secc Colonia Geovillas el Campanario Colonia Jardines de Zavaleta Colonia Jesus Gonzalez Ortega Colonia La Cañada Colonia La Noria Colonia La Paz Colonia Las Animas Colonia Lazaro Cardenas Colonia Lazaro Cardenas Oriente Colonia Nuevo Amanecer las Animas Colonia Oasis Valsequillo Colonia Rancho Colorado Colonia Reforma Sur Colonia Reserva Territorial Atlixcayotl Colonia San Jose del Puente Colonia San Martinito Colonia Santa Cruz Buenavista Colonia Santa Cruz Buenavista Norte Colonia Santa Cruz Buenavista Sur Colonia Santa Cruz Guadalupe Colonia Santa Monica Colonia Unidad Satelite Magisterial Colonia Valle del Sol Colonia Villa la Noria Fraccionamiento Anzures Fraccionamiento Fuentes del Molino 1ra Seccion Fraccionamiento La Cima Fraccionamiento Lomas de Angelopolis Fraccionamiento Lomas de Angelopolis II Fraccionamiento San Diego los Sauces Fraccionamiento Santa Cruz Buenavista Pueblo Momoxpan Pueblo San Baltazar Tetela Pueblo Tenextepec Pueblo Tlaxcalancingo Rancho o rancheria Cabrera Residencial San Martinito Residencial Santiago Momoxpan
Inmueble
[Opcional] Edificios Locales Oficinas Casas Departamentos Terrenos
Precio
[Opcional] Menor a $ 500,000 MN $ 500,000 - $ 1,000,000 MN $ 1,000,001 - $ 2,000,000 MN $ 2,000,001 - $ 3,000,000 MN $ 3,000,001 - $ 4,000,000 MN $ 4,000,001 - $ 5,000,000 MN Mayor a $ 5,000,000 MN Menor a $ 5,000 MN $ 5,000 - $ 10,000 MN $ 10,001 - $ 20,000 MN $ 20,001 - $ 30,000 MN $ 30,001 - $ 40,000 MN $ 40,001 - $ 50,000 MN Mayor a $ 50,000 MN
Clave del inmueble


text:
Periódico La Nación (Fernando de la Mora Paraguay) - Prensa, periodico, diario, noticias, newspaper - Periódico La Nación (Fernando de la Mora Paraguay) - Diario La Nación periodico, diario, noticias - diario, prensa, periódicos, periodico, newspaper, press, matutino, patobot Paraguay
diario, prensa, periódicos, periodico, newspaper, press, matutino, patobot Paraguay
Periódico La Nación (Fernando de la Mora Paraguay) - Prensa, periodico, diario, noticias, newspaper - diario, prensa, periódicos, periodico, newspaper, press, matutino, patobot Paraguay


text:
1Jeta vae oicuaa quirai metei pepɨte pe oi vae güɨreco ichɨ-raanga. Jocuae oñuvanga menda re vae mbae pochɨi yae vae oyapo. Echa mbaeti oicuaa Tumpa vae reta mbaeti etei omaeño oyapo vaera jocorai. 2Agüɨyeta tei peñemboete mbae re. Pemara yaeta tei ma cuae re. Pemombota tei pepɨte güi jocuae cuimbae jocorai oyapo vae. 3Echa yepe tei che mbaeti co ai pepɨri, erei jecuaeño añemongueta peré, jare ajaa ma jocuae cuimbae jocorai oyapo vae. Jocorai ajaata tei pepɨri ai yave. 4Peñemboatɨ yave pemboete vaera ñandeYa Jesús, pemaendúa quirai che añemongueta ai peré jare quirai ñandeYa Jesús imbaepuere penoita co. 5Agüɨye pemaeño jocuae cuimbae re oñemoiru vaera pe reta ndive. Jocorai imarata oyapo vae re, jare jecove oñemboasaucata ñandeYa ou ye yave. 6Mbaeti co icavi peñemboete peico vaera. Peicuaa co jocuae yae vae: “Mbovɨño levadura omboayasɨ opaete mbɨyapera oñemona vae”. 7Ñamojaanga judío reta arete pascua jee vae pe oyapo vae. Echa judío reta omombo mbɨyape indechi vae levadura güɨnoi vae, jare arete oyapo yave jou mbɨyape ipɨau vae levadura mbaeti güɨnoi vae. Jae ramiño vi pe reta co jae mbɨyape ipɨau vae levadura mbaeti güɨnoi vae rami. Jae rambue agüɨye mo yayapo icavi mbae vae yayapose vae. Echa Cristo oyeyucauca ñanderé, pascua pe maemɨmba reta oyeyucauca oñererocuavee vaera Tumpa pe rami. Jae rambue jecuaeño yayapo icavi vae añete vae rupi. 9Che aicuatía peve iru tupapire, jare joco pe che poócuai agüɨye vaera peñemoiru aguasa oyapo vae reta ndive. 10Mbaeti etei poócuai peñemboyao vaera opaete cuae ɨvɨ pegua aguasa oyapo vae reta güi, jare iru vae reta imbaembae oipota vae reta güi, jare iru vae reta güi imbaembae opɨro vae reta güi, jare tumpa-raanga reta omboete vae reta güi. Echa jocorai peyapo yave, mbaetita tei pepuere peico cuae ɨvɨ pe. 11Erei aicuatía co peve agüɨye vaera peñemoiru metei oporogüɨrovia co jei iyeupe vae ndive aguasa oyapo yave, ani iru vae reta imbaembae oipota yave, ani tumpa-raanga reta omboete yave, ani icavi mbae vae iru vae reta cotɨ jei yave, ani jecuaeño osavaɨpo yave, ani iru vae reta güi imbaembae opɨro yave. Agüɨye etei pecaru jocuae nunga ndive. 12Echa che mbaeti etei chepuere ajaa oporogüɨrovia mbae vae reta. Tumpa ojaata co jocuae reta. Erei pe reta penoi mbaepuere pejaa vaera oporogüɨrovia vae reta. Jae rambue pemombo pepɨte güi cuimbae jocuae icavi mbae vae oyapo vae.
Copyright
Learn More


text:
Secretaría de Inspección
Notificación de reclamos de Puntaje Titular 2007. Para notificarse de respuestas a reclamos Puntaje Titular 2007, desde la Secretaría de Inspección se convocó a M. Gabriela Leiva, Liliana Lindner, Rosana Ingliso, Sandra Mondello, M. Inés García, Andrea Dilascio, Silvina Lencina, Patricia Lucic, Mariela Izzi, Mariana Montoya, Andrea Cutuli, Ofelia Husson, Flavia Oliver, Liliana Osinaga, Mónica Gil, Guillermina Moro, Aldo Arouxet, M. Esther Mousist, Viviana Bertoletti, Mariela Luongo, Liliana Kesler, Claudia Herrera, M. Florencia Soubeste, Diana Mornhinweg, Karina Vera, Claudia Simón, Sandra García, Rubén Guallán, Reinaldo Gelso, Mónica Gregorini, Beatriz Malter Terrada, M. Alejandra Longo, Juan Lopetegui, Laura Rojas, Ana Lea Rinaldi, Susana Tapia, Silvia Gregorini, Julia Rebuffoni, Nilda Holzmann, Osvaldo Pola, Karina Robianni, Carina Pafumi, M. José Machado, M. Alejandra Manzano, Liliana Molina, Elisa López Berlanda, M. Laura López, Gladys Herrera, Daniela Kriger, María Cecilia José, Rosana Hait, Miriam Guglielmoti, Marisa Gerike, Verónica Mansilla, Silvia Minciacca, Mirian molinero, María Laura Michaud, Verónica Maitini, María Eugenia Montero, Nancy Miceli, Liliana Marques, María Elisa Martel, María Susana Lopardo, Marcela López, María Virginia López, Nancy Librandi, Marina Larsen, María Inés Piriz y Miriam Hagg.
ISFT Nº 130. Se extendió el plazo de inscripción para la cobertura de la cátedra Higiene Industrial y Medio Ambiente I, en la Carrera Tecnicatura Superior en Seguridad Higiene y Control Ambiental Industrial, en el ISFT Nº 130. Difusión: hasta 13/06. Inscripción: 17/06 al 19/06 (sede del Instituto, San Martín 3051 de 18 a 20.).
Los interesados deberán notificarse a través de carteleras expuestas en sede de Secretaría, San Martín 3144, de 8 a 15.
Cobertura módulos TPP. Entre el 5 y el 19 de junio estará abierta la inscripción por Resolución Nº 740/99, para la cobertura de cuatro módulos TPP "Fundamentos de Electrónica" 9º año, en la EET Nº 1.
Los interesados deberán notificarse a través de cartelera expuesta en la sede de la Secretaría de Inspección, San Martín 3144, en el horario de 8 a 15.


text: Fuente: Wikipedia. P ginas: 89. Cap tulos: Dialectos y modismos de Bolivia, Idioma espa ol, Idioma guaran, Lenguas mataco-guaicur, Quechua sure o, Real Academia Espa ola, Hispanidad, Diferencias entre el espa ol y el portugu s, Idioma aimara, Voseo, Wikipedia en espa ol, Distribuci n geogr fica del idioma espa ol, Espa ol est ndar, Pol mica en torno a espa ol o castellano, F rmulas de tratamiento, Lenguaje llano, Espa ol camba, Lenguas chapacura-wa am, Plautdietsch, Che, Bajo alem n, Espa ol coloquial, Portu ol, Alfabeto guaran, Gram tica del quechua sure o, Idioma yuracar, Idioma itonama, Idioma movima, Espa ol vallegrandino, Idioma kunza, Shunko, Idioma espa ol en Bolivia, Idiomas de Bolivia, Ateneo de Lengua y Cultura Guaran, Antiandalucismo, Idioma leco, Idioma chipaya, D a de la lengua espa ola, Fund u BBVA, Lenguas zamucanas, Idioma gorgotoqui, Lenguas uru-chipaya, Interpretaci n fragmentaria, Idioma chiquitano, Ustedeo, Kil metro 11, Idioma mby, Tuteo, Lenguas mosetenas, Purismo ling stico, Quechua cuzque o, Asociaci n de Escritores y Artistas del Orbe, Proverbios espa oles, Idioma ese'eha, Fundaci n Yvy Mar e', Quechua ayacuchano, Filolog a hisp nica, Euska ol, Quichua santiague o, Idioma araona, Idioma cayubaba, Idioma uru, Quechua sudboliviano, Cuzco-Collao, Idioma baur, Idioma pacahuara, Idioma canichana, Wikipedia en guaran, Enciclopedia Ling stica Hisp nica, Formas Normales. Extracto: * Primer idioma oficial del Estado o territorio.** Primer idioma oficial de la ciudad.*** Segundo idioma oficial de la ciudad.**** M xico no tiene formalmente lengua oficial. El espa ol es la lengua mayoritaria y oficial "de facto."***** Idioma cooficial del organismo. Anexo: Pa ses donde el espa ol es idioma oficial El idioma espa ol o castellano es una lengua romance del grupo ib rico. Es uno de los seis idiomas oficiales de la ONU y, tras el chino mandar n, es la lengua m?'s hablada del mundo por el n mero de personas que la tienen como lengua materna. Es t...


text:
1Ha'e nunga oiko rire ma yva re peteĩ ayvu atã aendu heta va'e kuery ijayvua rami. Ha'e vy aipoe'i: — Aleluia! Jaa jepe aguã, hexakãa ha'e po'akaa ma Nhanderuete guigua meme. 2Anhetẽ rupi, ha'evea rami meme nhombopaga, mba'eta ombopaga ma kunha itavy rei ete va'ekue. Ha'e va'e ma itavy reia py omongy'apa va'ekue yvy regua kuery, ha'e opo py ae Nhanderuete rembiguai kuery ruguy omoẽ va'ekue teĩ ombopaga ma ha'e nungakue re — he'i. 3Aipoe'ive ju: — Aleluia! Kunha okaia gui hataxĩ opu'ã 'rã araka'e rã peve — he'i. 4Ha'e ramo vinte e quatro tujakueve joe opena va'ety ha'e irundy temimoingo kuery ma guenapy'ã re ikuai vy omboete avi okuapy Nhanderuete tenda py oguapy oiny va'e. Ha'e vy — Anhetẽ ete. Aleluia! — he'i okuapy. 5Ha'e gui peteĩ ayvu onhendu tenda oĩa gui: — Nhanderuete rembiguai pendekuai va'e, pembojerovia ke, henonde pejererokyjea rupi pendekuai va'e ha'e javi, yvyĩgueve ha'e yvatekueve — he'i. 6Peteĩ ayvu aendu avi heta va'e kuery ijayvua rami, yy tuvixa va'e ha'e yapu atã va'e revovo rami. Ha'e vy aipoe'i: — Aleluia! Mba'eta Senhor Nhanderuete Ipo'akapa va'e ae oĩ Joguerekoarã. 7Javy'a ke, japoraei ha'e ixupe “Hexakãmba va'e” ja'e, mba'eta ovaẽ ma Vexa'i ra'y omenda aguã ára. Ta'yxyrã onhemoatyrõmba ma guive, 8mba'eta ha'e va'e onhemonde aguã ma ajukue iporãve, hexakã ha'e iky'a e'ỹ va'e ome'ẽa — he'i okuapy. Mba'eta ajukue iporãve va'e ma iky'a e'ỹ va'e kuery teko porã rupi ikuaia. 9Ha'e ramo anjo aipoe'i xevy: — Embopara ke po rami: “Ovy'a ete 'rã okuapy Vexa'i ra'y omenda aguã ngaru py oenoĩ mbyre kuery.” Aipoe'ive ju: — Pova'e nunga ma Nhanderuete ayvu anhetẽ va'e — he'i. 10Ha'e ramo ipy yvy'iry xerenapy'ã re aĩ amboete aguã. Ha'e rami teĩ aipoe'i xevy: — Ma'ẽ, ejapo eme evoko rami. Xee voi ndee rami tembiguai aiko, nde-irmão kuery Jesus regua omombe'ua rupi ikuai va'e rami. Nhanderuete anho tema emboete. Mba'eta profeta kuery pe Nhe'ẽ oikuaa uka va'e ma Jesus regua ae. 11Ha'e gui ama'ẽ rã yva ojepe'a, ha'e oẽ ouvy peteĩ kavaju xiĩ. Hi'árygua pe ma “Ojeroviapy ha'e Anhetẽ va'e” 'ea. Ha'e va'e ma ha'evea rami joguereko, ha'e teko porã rupi opu'ã 'rã joe. 12Hexa ma tata rami hendy. Inhakã re ma coroa heta oĩ. Hexe ipara oiny peteĩ tery avave rei ndoikuaai va'e, ha'e anho e'ỹ vy. 13Ijao ma tuguy py omopytã mbyre. Hery oenoĩa ma Nhanderuete ayvu. 14Hakykue jogueru yva pygua xondaro kuery. Ha'e va'e kuery voi kavaju xiĩ va'e áry ikuai, ha'e ajukue xiĩ rei iky'a e'ỹ va'e py onhemonde va'e. 15Herekoa juru gui ma peteĩ kyxe guaxu haimbe va'e oẽ, ha'e va'e py yvy regua kuery omoingo axy aguã. Ha'e rami vy omo'arandu 'rã po pygua ferro guigua py, ha'e onhami 'rã uva Nhanderuete Ipo'akapa va'e poxya rupi. 16Ijao puku re, ha'e hetyma re ma peteĩ tery ipara oiny: “Huvixave ikuai va'e Ruvixave, ha'e senhor ikuai va'e Senhor” he'ia va'e. 17Ha'e gui peteĩ anjo aexa kuaray áry opu'ã ho'amy va'e. Ha'e va'e ma ojapukai atã reve ijayvu yva mbyte rupi guyra oveve va'e ha'e javi pe. Ha'e vy aipoe'i: — Peju ke, pendeaty Nhanderuete ngaru tuvixa va'e ojapoa py, 18pe'u aguã huvixave ro'okue, xondaro ruvixa, ipo'akakueve, kavaju ha'e hi'árygua kuery ro'okue, opa marãgua ro'okue, escravo ha'e escravo e'ỹ, yvyĩgueve ha'e yvatekueve ro'okue guive — he'i. 19Ha'e gui ma aexa rã vixo vaikue ha'e yvy regua huvixave kuery ono'õ okuapy, ha'e kuery pegua xondaro kuery reve. Ha'e va'e kuery ma kavaju áry oĩ va'e rovai opu'ã aguã ono'õ okuapy, ixupegua kuery rovai guive. 20Ha'e rami teĩ vixo ombotya nhuã py, profeta ramigua guive. Ha'e va'e ma vixo renonde hexa pyrã ojapo vy ombotavy va'ekue vixo ra'angaa mbojeroviaa kuery ixuguigua kuaa ukaarã omoĩa va'ekue. Ha'e kuery mokoĩve ma oikove reve omomboa yupa tata guigua, enxofre okaia py. 21Ha'e rã amboae kuery ma kavaju árygua ojukapa ijuru gui kyxe guaxu oẽ va'e py. Ha'e ramo ho'okue re ma guyra kuery oveve va'e hevyatãmba.
Copyright
Learn More


text:
Aché
Ache rembiasakue.
Ache ypykuéra
Jaikuaa hag̃ua moõguipa ha mba’éichapa oñepyrũraka’e te’ýi Ache, jahecharaẽmanteva’era, mba’éichapa oñepyrũraka’e avano’õ ko yvy kóvape, ko’ág̃a oñembohérava América.
América-pe niko og̃uahẽ avano’õ, oúva Sibéria-guio, ha oike ypa’ũpo’i (estrecho) Bering rupi. Upérõjeko para (mar) ndahypýi ha upehaguére ojehasakuaa upe rupi guatahápe. Upe mba’e ojehu hague ojapomahína mbohapypa su térã irundypa su ary; ýrõ katu yrypy’aguasu (glaciación) opakuévo.
Ndojeikuaái ambue atyguataha (migración) upe mboyve ikatuva’ekue og̃uahẽ América-pe. Ava ypy kanguekue ojejuhúva ág̃a peve ipyahueteve, umíva apytépe oĩhína umi ojejuhuva’ekue Tepexpan, México-pe; avei Minessota ha Midland, Estados Unidos-pe. Umívajeko ndohasái irundy su térã pakõi su ary oiko hague hikuái upe rupi.
Kuñakarai Branislava Susnik, heta tembiapoporã ojapova’ekue ñane retãme ohapykuehóvo ñande rapo, oikuaaporã hag̃ua ñande ypykue: mávapa ha’ekuéra, moõguipa ou, mamórupipa oikojepe hikuái ñaneretãme, mba’éichapa hete, mba’eichaitépa oiko itavakuérape ha avei mba’éichapa omba’apo hikuái.
Ha’e he’i umi ñande ypykue ou hague hikuái Asia, Australia ha Malasia-gui. Ha’ekuérajeko oike América-pe ypa’ũpo’i Bering rupi, oĩva ko’ág̃a Alaska-pe. Avei umi ñande ypykue oikejepékuri América-pe para Pacífico rupi.
Umi og̃uahẽraẽvéva Paraguaýpe, atyguataha peteĩha (primera corriente migración) ha’ehína umi oñembohérava Australoide, ko’ãva ova ha ova ohekávo hembi’urã, ndaha’éi ñemitỹhára. Iñemoñare ñane retãmehína Choroti, Chulupi, Enxet (Lengua), Tova, Angaite, Sanapana ha Guana.
Australoide rire og̃uahẽ atyguataha mokõiha, (segunda corriente migratoria) umíva Sibéria-ygua. Ko’ãva ikatupyryvéma. Oipurúma mymba kangue ojapo hag̃ua hembipururã. Heseguakuerahína Chamakóko ha Ajoréo (Moro).
Ipahápe, atyguataha mbohapyha, (tercera corriente migratoria) og̃uahẽva Paraguaýpe ha’ehína umi oñehenóiva Malayo. Ko’ãva katu ñemitỹhára ha oipuru hikuái ita ojapo hag̃ua hembipururã. Iñemoñare ñane retãme ha’ehína umi iñe’ẽ guaraníva: Mbya, Avakatu (Ava guarani), Pãi Tavyterã, Tapiete, Guarájo ha Ache.
Jahechaháicha ko’ápe Ache-kuéra ha’e umi atyguataha mbohapyha, (tercera corriente migratoria) og̃uahẽva’ekue apytepegua. Jepémona oĩ avei he’íva vikíngo térã Japonés ñemoñareha, ha katu Tembikuaa rupive ndaikatúi gueteri ojehechauka ko’ã mba’e, upéicha rupi nahesakãporãi ijypykue.
Peteĩ mombe’upy he’i; Ache ha Guarani oikohague oñondive Pa’i Rete Kuarahy sambyhypýpe. Peteĩ jey Ache-kuéra oñembyaty opívo peteĩ jerokyrãme, upévare Pa’i Rete Kuarahy omosarambi chupekuéra.
Héra ypy
Ha’ekuéra oñembohéra ojupe Ache, ko ñe’ẽ he’iségui Ava teete. Kuñakarai Branislava Susnik, raẽvete oikuaa ypy’akue ko téra. Oñembohéra avei chupekuéra Guajaki, ko ñe’ẽ oipuru ambue te’ýi, ojapo’ipotávo chupekuéra. Guajaki he’ise anguja ka’aguy, peteĩ mymba oiko’ỹva mba’everã. Oĩ avei oipurúva Ache-Guajaki ohero hag̃ua ko te’ýi kóvape.
Iñe’ẽ ypy
Heta tembikuaarekahára he’i ñe’ẽte Ache, ñe’ẽ guarani reheguaha. Ñe’ẽkuaatyhára Robert Dooley katu he’i, ndaha’eiha ñe’ẽ iñe’ẽjoapykuaáva (aglutinante) rehegua, iñe’ẽpeteĩha (aislante) uvei.
Osẽ ypyrõguare ka’aguýgui
Ary 1.950-pe Ache-kuéra ojojuhu ypykuri Manuel Jesús Pereira ndive. Ha upéi pa’ary’aty 1.950 paha ha 1.960 ñepyrũmby rupi, osẽ osẽ ohóvo hikuái ka’aguýgui oiko hagua Pereira korapýpe. Ko’ã mba’e ojehu, opágui ka’aguy ha’ekuéra oikotevẽva oiko hag̃ua.
Ache rembiasa asy
Heta anga oiko asy hikuái, juruakuéra omuña chupekuéra, ojapi ha ojuka okakuaapapyrévape ha umi mitãmimíme ogueru omongakuaa ku mymbarõguáicha, térã oguereko hag̃ua chupe tembiguáirõ. Avei oikévo ñande apytépe ova hesekuéra ñanemba’asy ha ndogueropu’akáigui omanombanunga hikuái. Ha avei peteĩ guajaki jejuka ndaha’eiete’akue mba’eve, avave ndohói ka’irãime upévare, ojeguerohory uvei ku peteĩ jaguarete ojejukarõguáicha. Peteĩ Ache re’ongue osẽmi’akue pokõipa su guarani (70.000 g).
Che ryvy omombe’u chéve karai Tavarerekua Robustiano Santos omongakuaa hague peteĩ guajaki imitãkuña’i guive, oñembohéra chupe Lorenza Guajaki. Ko karai ra’ykuéra che ryvy irũngue mbo’ehaópe, ha ohendumiva’erã chupekuéra oñe’ẽrõ Achépe. Kóva ojehu táva San Joaquín-pe.
Moõ rupipa oiko
- Aryjere 1.960 ha 1.970 rupi oĩva’ekue po tenda oikómiha hikuái.
- Aty peteĩha, ojeheróva Ache Guajaki, oiko Yvytyrusu Mbarakaju mboypýri.
- Aty mokõiha Santa Rosa del Mbutuy ypy rupi, kova opyta Ka'aguasúpe.
- Aty mbohapyha Itakyrýpe ysyry Akaray mboypýri. Ko’ãva ojehero, Ache Gatu.
- Aty irundyha oĩ táva San Joaquín jerére, ko’ãvape oje’e Ache Purã.
Ha ipahápe jaguereko aty hérava Ache Ua, oikova ysyry Ypetĩguasu, Ñankunday ha ysyry Yñarõ pa’ũme, ko’ãva ha’e umi ho’umiva’ekue hapicha ro’o.
Ko’ág̃a rupi oĩ poteĩ aty. Yvatévo jaguereko Cerro Morotĩ, Ka’aguasúpe; Chupapou, Arroyo Bandera ha Koẽtyvu, Kanindejúpe. Ñemby gotyo jajuhu Ypetĩmi, Ka'asapápe ha Puerto Barra, Alto Paraná-me. Ko’ága hekopytáma hikuái, oñemoĩ chupekuéra hendag̃ua, upépe ojogapo ha oñembo’e chupekuéra oñemitỹkuaa hag̃ua.
Ache-kuéra rekojepokuaa
Ha’kuéra horyeterei ha ikunu’ũreko. Oĩ ramo mbohupa ome’ẽ chupe tembi’u iporãvéva, ha ha’ekuéra ho’u hembymívante. Mba’e porã ha’ekuéra oipurúva ha oñangarekóva ani hagua opyta tesaráipe ningo ko’ãva: “ache pravo gatu” ava horýva, “pichape juja ury” repuka heta nde rapicha ndive, “pichape o achy” reiporoporiahuvereko ha “bue me’e pichape bue’e” reipepirũ nde rapichápe reguerekóva. Ymave ha’ekuera oikomi’akue opívo, jepémona oguereko oñemo’ã hagua karaja térã taguato morotĩ pirekue. Ha’ekuéra ndoikuaái aipo ñemenda, oikónte oñondive ha ikueráivove ojuehegui ojopoínte. Py’ỹinte oñomoakaratĩ, peichajave oñembyepoti upe kuñáme, ha katu upéicha ojejapórõ, ikatu pe kuña ohejaite iménape, upévare sapy’ánte ohejánte ohasarei mba’evete’ỹrõguáicha. Herakuérarã oiporavo mymba réra apytégui. Pe hyeguasúva imembypotávo ojerure peteĩ mymba ro’o ho’uséva, peteĩva ijapytepekuéra oho ojeporeka. Oguerúramo peteĩ Guasu “wachu” pe mitã hérata “Wachugi”. Pe mitã omboajeva’erã upe mymbajukaharépe, hese ae rupi héra haguére. Oĩramo itujáva ha ndaikatuvéima omymbajuka térã ndaikatupyryvéima oikundaha hagua, upévape ojuka hikuái, umi ityre’ỹva ha hasývape ojukánte avei. Oguereko avei peteĩ tekojepokuaa hérava “tõ mumbu”, he’iséva akãjoka térã akã mbokua. Ko mba’e ojapo hikuái omoĩ hagua hekópe umi mba’e ojojavy haguépe. Péicha ha’ekuéra omoĩ porã ojupe jeja’yverekue, ñemoakãratĩ rire térã jeguerokañy rire. Kuña ijasy’i ñepyrũvo ojapo hese “pika bowo”, oikarãi pe ipire huguy peve mborevi kanguekuépe, upéi omona hese tatapỹiku’i ani oñembyai ha okuera porã hagua. Péicha opyta ipirekuérare pe pere ohechaukáva ha’ekuéra ha’eha Ache. Kuimba’éva oipotárõnte ojejapo hese “pika”, térã oporojuka rire tõ mumbu-hápe ýrõ katu ojukárõ peteĩ Beru . Péicha oheja ipirére pore. Ache-kuéra ohenói Beru Paraguayguápe, umi omuñáva chupekuérape, ha he’ise mberu ñanemyangekóiva. Umi Paraguayguápe ojeroviávare katu ohenói Ãpã, he’ise che uru. Kuimba’éva ojapo hikuái “betã mumbu”, kóva ha’e pe hérava guaraníme tembeta. He’ise pe mitãrusu ikaria’ymaha, ikatúma omymbajuka ha oñemokuña.
Tembi’uje’u
Ka’aguýre oikoramoguare hembi’ukuéra oguenohẽ ka’avógui, (hi’a, hapo, ha’ỹi, hu’ã kyrỹi), eíra ka’aguy, mymba ka’aguy ha “buchu” (peteĩ yso guaraníme hérava tambu , okakuaáva pindo, takuára ha jakarati’a rakãngue itujupyréva apytépe). Ojapo avei hikuái peteĩ tembi’u hérava “bre’e”, kóva niko peteĩ hu’i pindo apyterégui ijapopyre. Ho’u avei hikuái “tangy”, pindo ru’ã kyrỹi.
Ache jeroviapy
Ambue te’yikuéraicha avei ha’ekuéra oguerovia oĩha ã marangatu ha ã tajasu. Oguerovia avei omano rire hi’ãnguéra ohoha oiko peteĩ mbyjápe, péicha he’i Susnik ha katu Cadogan he’i ohoha kuarahýpe. Bertoni katu he’i umi Ache ogueroviaha pe omanóva ãngue opytaha oiko iñaka kangue kuápe, upévare ojuhúramo kanguekue oñeñotỹ’ỹva ojoka pe iñakãngue, oimo’ãgui péicharõ añoite upe ã ohotaha mombyry. Oguerovia avei omanóvove itúva, oikoha chugui terekua, upévare ohenói chupe apã krei’i (Túva ã). Iguerovia apytépe oĩ avei Mberẽndy; mba’e rendy. Jepémona ndaha’éi apo’ypyhare ha katu ñangarekohára. Oĩ ambue hérava Ãjave, kóva ha’e Aña guaraníme. Apã Vachu he’i Ñanderuvusúpe; Krei’i gatu, Ã imarangatúpe, krei’i buchã ã tajasúpe.
Mba’e’apokatu
Ache-kuéra kuimba’éva, ojapo jyakãngua, upevarã oipuru ita’apu’a apesỹi ojuhúva ysyry rupi, upéva ombo’ýva oipuru hagua. Ombo’ýva hagua upe ita omoĩ peteĩ yvyra ra’y rakambýpe ha okakuaávo okuera hese, ha’ekuéra oikuaa mboy ára rupipa okueráta hese ha oguahẽvo upéva ou omopẽ ha oikarãi omoporã meve. Ojapo avei yvyrapã ha hu’y, omymbajuka hagua ha inimbovusu ojupi hagua yvate, yvyra rakãre, eíra rekávo. Kuñanguéra katu oipyaha “kromipia”, térã “krumi plla’a”, peteĩ ajaka oguerahaha mitã ha ambue voko hérava “eivicha”, térã “nõko”, pindo ha pynoguasu rajyguégui, sapy’ánte ombojehe’a hese akãrague térã ka’i rague, ijyve hagua. Ojapo avei “rayty”, peteĩ mba’yru ijapu’áva, ajakáicha ojeipyaha ha upéi oñemona hese araity. Ojeipuru ojegueroja hagua eíra térã y.
Potĩreko
Ha’ekuéra ojahu oke hagua, oñeñandu vai jave térã imbyry’áirõ. Avei ojekyty hagua hikuái ojahúvo oipuru “kmatã”. Upéva ojapo imbarete ha oñeñandu porã hagua. Avei mitã hesãi ha okakuaa pya’e hagua. Mitãkuñarusu ijasy’i ñepyrũva avei ojahúvo oipuru kmatã, oke hi’ãhápe, ojejaho’i ha ndo’úi so’o.
Ipuru’ávare ñeñangareko
Pe hyeguasúva imembypotávo ojerure katuete peteĩ mymbaro’o ho’uséva, iména térã peteĩva ijapytepekueragua oho ojeporeka ogueru peve, oikuaaguihína pe mymba oguerúva réra oguerahataha pe mitã hekovesẽtava.
Tekombo’ekatu
Kuñanguéra ombo’e mitãkuñáme mba’éichapa ojapova’erã kromipia, krumi plla’a, eivicha, nõko, ha mba’e. Kuimba’éva katu ombo’e ta’ýrape ojapokuaa hagua yvyrapã, hu’y ha inimbovusu. Heñói jave mitã, Ache apytépe, opytáma isy poguýpe. Isy upe oñangarekovéva hese, itúva osẽ py’ỹire omymbajukávo ha upehaguére akóinte ipore’ỹ. Ováramo térã oguata puku jave, mitã oho ka’írõ itúva ati’y ári oikuaañepyrũ hagua mba’éichapa ojehapykuehóva’erã mymbakuéra. Sykuéra omokambu mokõi mbohapy imembymimi, ohupyty peve mbohapy térã irundy ary. Omombo’o hagua imemby, omoĩ ititíre araity hũva, ha ome’ẽ mitãra’ýpe oimeraẽ guyra pyti’a ojy’ỹva, oipyte hagua. Jakare rãigui -mymba itúva ojukava’ekue- ojapo hikuái mbo’ymimi oipurúva ijajúri. Péicha omomba’eguasu ha ohechauka hikuái maymávape itúva ikatupyryha. Tataypy jerére oguapy ha oñomongeta. Upépe mitãme oñemombe’u heta mba’e ha’ekuéra oikotevẽva oikuaa. Tuva, sy ha ñemoñarenguéra ojojuhupa hikuái okaru ha oñenóta jave. Oke hagua oñemoagui hikuái tatágui, ombyaku hagua hete ha oñombyaku hagua ojoapytépe. Upeichahápe mitã ojepokuaáma ohendúvo itúva, isy ha hogayguávape; avei ojepokuaáma okaru ha okévo oñondive. Imitãvéva hi’aguiveva’erã tatágui, oñeno jave. Tataypýpe mitãmimi ohendu hikuái itúva ha isy purahéi ha mombe’umimi. Sy ha tuvakuéra oporeno iñemoñare rovake. Peichahápe umi mitã oikuaa ñepyrũ ma’erãpa oñeporeno. Umi mitã oikuaávo upe mba’e, oikuaa avei mba’éichapa heñoiraka’e isy ryepýpe.
Itujáva ñemomba’e
Ha’ekuéra ha’etévaicha ku nomomba’eguasuetéiva umi itujáva rekove. Ndaikatuvéi vove oiko pya’e ha nomymbajukakuaavéi vove ojuka hikuái itujávape.
Kyta’akuéra
Oipuru hikuái yvyrapã ha hu’y, omymbajuka hagua ha inimbovusu ojupi hagua yvate eíra rekávo. Oipuru avei peteĩ yvyra puku oñorairõ hagua.
Oga’apo
Achekuéra niko ndahekopytái, upéicha rupi ndojogapói. Ku opytamíta jave térã oñemo’ã hagua ára vaígui, ombyaty mbyaty yvyra ru’ã ha tekotevẽrõ ojaho’ive pindo roguépe ha oike iguýpe. Sapy’aiténte oipuru, pya’e ohejajey upe hóga.
Tembipu
Oguereko peteĩ tembipu hérava “takwapi”, kóva ha’e peteĩ mimby. Ombopu hikuái ohóramo oporoñandu, oguahẽmbotávo ombopu upe ohohápe oñeñanduka hagua. Ombopu avei ndovy’ai jave. Umi ojesarekova’ekue hesekuéra, naimandu’ái jeroky rehe, mba’eveichagua arandukápe
Herakuéra ha he’iséva
Herakuérarã oiporavo mymba réra apytégui. Pe hyeguasúva imembypotávo ojerure peteĩ mymbaro’o ho’uséva, peteĩva ijapytepekuéra oho ojeporeka. Oguerúramo peteĩ Guasu “Wachu” pe mitã hérata “Wachugi”. Oguerúramo peteĩ Tatu “Tatu” hérata “Tatugi”; Karaya “Kradja” hérata “Kradjagi”; Guyra “Uru” hérata “Urugi”; Pira “Pira” hérata “Piragi”.
Pohãnguéra
Arandukakuéra oñe’ẽva Ache-kuéra rehe, naimandu’ái mamove pohãnguéra oipurúva ha’ekuéra rehe. Ojahúvo ojekyty hikuái kmatã-me. Upéva ojapo imbarete ha oñeñandu porã hagua. Avei mitã hesãi ha okakuaa pya’e hagua. Mitãkuñarusu ijasy’i ñepyrũva avei ojahúvo oipuru kmatã.
Purahéi
Tataypýpe mitãmimi ohendu hikuái itúva ha isy purahéi. Mitãkuña opurahéirõ oñembohéra “Bre’e bapurã” ha mitãrusu hembeta’ỹva gueteri opurahéirõ héra “Bre’e bapurã betallã”.
Mburuvicha
Ha’ekuéra ningo ndahekopytái ha mbovy ijaty ojuehe, upéicha rupi noikotevẽi tendotáre. Oiko oñondivepaguasu ha oñomba’e hikuái. Umi mitãrusu oñemokuñasémava katuete oho oheka hembirekorã ha opyta oiko upe mitãkuña sy oikoha atýpe. (Matrilocal)
Arandukaita purupyre[jehaijey | editar código]
- ALVAREZ, L. Reseña de la realidad pasada y presente de las comunidades Ache del Paraguay y su contacto con la fe cristiana. Tesina. (2.006) Asunción - Paraguay.
- CADOGAN, L. Diccionario Mbya- Guaraní Castellano, 1992, Editorial LITOCOLOR, Asunción -Paraguay.
- CENTRO DE COMUNICACIÓN Y CULTURA ACHE. Djary purangi emi djamogi wywy ekwawe (Relatos de las abuelas y los abuelos Ache) Primera Edición (2.011) FONDEC. Asunción - Paraguay.
- D.G.E.E.C. Atlas de las Comunidades Indígenas en el Paraguay. II Censo Nacional Indígena de Población y Vivienda. (2.002) dgeec. Asunción Paraguay.
- GONZÁLEZ TORRES, D. Cultura Guarani. Segunda Edición (2.007) Editorial Servi Libros. Asunción - Paraguay.
- SUSNIK, B. Etnografía Paraguaya. Parte 1. 8º Edición (1.974) Manuales del Museo Etnográfico “Andrés Barbero”. Asunción.
- ZANARDINI J. y BIEDERMANN W. Los indígenas del Paraguay. Segunda Edición (2.006) Artes Gráficas Zamphiropolos.


text:
Tuguyasuka
Tuguyasuka niko peteĩ mba'asy vai (heko’aréva, ndojekuaáiva araka’etépa opáta ha ndaikatúiva oñepohanõ), ha’éva apañuãi guasu ko yvy ape ári; ombyai, omomarãva ñande rete reko. Tembi’úgui -oikéva ñande retépe- oikova’erã teteasuka, ha’éva ñande rete mongu’eha. Pe teteasuka ohasa ñande ruguýpe, ha upépe teteasukary oipytyvõ oike hag̃ua umi teko’ypy’ápe. Umi huguyasukáva retépe, peteĩva ko’ã mokõi mba’égui ndoikói: teteasukarupa nomoheñói térã sa’i omoheñói teteasukary (Tuguyasuka 1); térã umi teko’ypy’a ñande retepegua o’apo’i teteasukary heñóiva ñande retépe (Tuguyasuka 2).
Mba’asy’ypy. Ko mba’asy rupive ñande rete ndaikatúi omoheñói térã ndaikatúi oipuru hekopete pe teteasukary ha upehaguére ñande rete ndaikatúi ojapo asuka ha aramirõ omoingovéva ñande retépe. Mba’asy’ypy apytépe jajuhukuaa: kuaru py’ỹi, y’uhéi, ñembyahýi py’ỹi, tete pohyikue guejy, tete kane’õ ha jesareko meg̃ua. Avei ikatu ome’ẽ po ha py jehýi, gue’ẽ ha py’arasy, hechaporã’ỹ, ai reipa ha kuera mbegue mba’asykuéragui. Ko’ã mba’asy’ypy ojoavy ombaretekuépe.
Tuguyasuka ñemohenda. Oĩ mokõichagua tuguyasuka. Tuguyasuka 1, oikotevẽva teteasukarýre oñembohéra avei Mitãrusu tuguyasuka, oñepyrũgui mitã’ikuéra apytépe (jepémo oipyhykuaa kakuaávape). Ñande rete nomoheñóigui teteasukary, kóvagui hasykatúva ojekutúva’erã ára ha ára ome’ẽ hag̃ua hetépe upe teteasukary oikotevẽva. 10%-gui sa’ive umi orekóva koichagua tuguyasuka. Tuguyasuka 2 katu ojapyhy kakuaávape, omoheñóiva teteasukary, ág̃a katu sa’i térã ndo’aporãiva ñande retépe. Teteasukary ndaikatúi oipytyvõ teteasukápe oike hag̃ua umi teko’ypy’ápe. Kóva oipyhýjepi tapichakuérape ohupytývo 40 ary.
Eñeñangarekóke hi’upyrãme. Ikatug̃uáicha jareko pe teteasuka hendaitépe tekotevẽ jakarukuaa ha jakaru porã ha ñañangarekova’erã asuka, aramirõ ha mba’eñandy ñamoingéva ñande retepýpe hi’upy rupive. Upéicha avei tekotevẽ ñañeñangareko guari mboy’úpe ha avei juky purúpe. Ñane rembi’úpe oĩva’erã hi’upyrã hesãiva, yva ha umi mba’e oipytyvõtava ñande py’ápe omboguapy porã hag̃ua ha pya’e umi tembi’u; upéicha avei ñamongu’eva’erã ñande rete ani hag̃ua ñandekyra.
OMS he’i ko’ag̃aite oĩha haimete 220 sua tapicha huguyasukáva, ikatúva hetave ndojejapóiro mba’eve ha 2030 ikatúva oñembojo’a. Haimete 80% omanóva tuguyasukágui oikókuri tetã imboriahu térã imboriahu ryg̃uatãvape.
14 Jasypateĩ - Tuguyasuka Ára. Ko jeromandu’a ñavõ arygua ojejapójepi ikatuhag̃uáicha opavavéva ñaikũmby porã umi apañuãi oguerúva hendive tuguyasuka, avei jaikuaa hag̃ua ára ha ára hetaiteveha umi hasykatúva upévagui ha mba’éichapa ñamboykekuaa upe mba’asy. Tuguyasuka Ára Arapýpe, heñóiva Tuguyasuka Tetãita Aty ha Tesãi Arapygua Aty (OMS) rupive, ojegueromandu’a ára 14 jasypateĩ jave ojehecharamóvo Frederick Banting ara reñói, omba’apova’ekue kane’õ’ỹre Charles Best ndive ha 1922-pe ojuhuva’ekue teteasukary, oipytyvõmbaretéva umi huguyasukáva pohãnóme.


text:
1Cuae jaɨcue rupi amae jare aecha metei onque oyepea oi ara pe. Jare ñee tenonde yave aendu vae imiari ye cheve. Metei mimbɨ guasu rami iñeeata reve jei cheve: --Eyeupi cuae pe jare aechaucata ndeve mbaembae oyeapota vae. 2Jare jupiveiño Espíritu Santo chereupi jare aecha metei guapɨa ara pe jare quia oguapɨ oi guapɨa pe. 3Jare joco pe oguapɨ oi vae ita ipora yae vae reta jaspe jare cornalina jee vae echa cheve. Jare aecha metei yɨɨ jocuae guapɨa iyɨ́vɨri. Jare yɨɨ ita ipora yae vae esmeralda jee vae echa cheve. 4Jare aecha jocuae guapɨa iyɨ́vɨri iru veinticuatro guapɨa reta. Jare aecha jocuae guapɨa reta pe oguapɨ ñogüɨnoi veinticuatro araɨgua reta itenondegua reta. Omonde reta temimonde ti vae jare iñaca re güɨnoi reta iñaca regua oro pegua vae. 5Jare jocuae guapɨa mbɨte pe oi vae güi ou amavera rami vae. Jare aendu ñee jɨapu yae vae reta. Jare aecha jocuae guapɨa jóvai siete lámpara jendɨ ñogüɨnoi vae reta. Jae co jocuae siete araɨgua Tumpa jemimbota oyapo vae reta. 6Jare jocuae guapɨa jóvai aecha vi ɨ guasu rami vae, erei vidrio pegua echa cheve. Jare jocuae guapɨa iyɨpɨ pe etei aecha irundɨ mbaembae oicove vae reta. Jae reta güɨnoi jeta jesa ipuere vaera omae jenonde jare jaɨcue oyerova mbae reve. 7Jare metei jocuae oicove vae metei yaguapope echa. Jare iru oicove vae metei vaca-raɨ echa. Jare iru oicove vae jova cuimbae jova echa. Jare iru oicove vae metei güɨraquee tuicha vae oveve oi vae echa. 8Jare jocuae irundɨ mbaembae oicove vae reta güɨnoi seis ipepo reta metei ñavo, jare icatu rupi jare japɨpe rupi güɨnoi jeta jesa. Jare jecuaeño jei reta: --ÑandeYa Tumpa opaete mbaepuere güɨnoi vae iyoa mbae etei co. Jae iyɨpɨ güive jare añave jecuaeño oico. Jare jae jecuae oita. Jocorai jei reta ara rupi jare pɨtu rupi. Mbaeti etei oputuu reta. 9Jare jocuae mbaembae oicove vae reta omboete jocuae guapɨa pe oguapɨ vae jecuaeño oico vae, jare omee yasoropai chupe. 10Jare jocuae veinticuatro araɨgua reta itenondegua reta oyeatɨca jocuae guapɨa pe oguapɨ vae jecuaeño oico vae jóvai omboete vaera, jare oñono reta iñaca regua jocuae guapɨa jóvai, jare jei reta: 11--Jupi co nde renoi vaera opaete maemboete jare mbaepuere, oreYa Tumpa. Echa nde reyapo opaete mbaembae. Opaete mbaembae oyeapo neremimbota rupi --jei reta.
Copyright
Learn More