c: application/epub+zip

text:
Oĩva ipype
© 2014 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania.
“Rehayhu vaʼerã Jehová nde Járape”
PÁHINA 12 • PURAHÉI: 3, 65
“Rehayhu vaʼerã nde rapichápe nde rejehayhuháicha”
PÁHINA 17 • PURAHÉI: 84, 72
Ñaipytyvõkena umi ikangývape Jehová ojapoháicha
PÁHINA 23 • PURAHÉI: 77, 79
Ñaipytyvõkena ñane ermanokuérape oipurupaite hag̃ua ikapasida
PÁHINA 28 • PURAHÉI: 42, 124
▪ “Rehayhu vaʼerã Jehová nde Járape”
▪ “Rehayhu vaʼerã nde rapichápe nde rejehayhuháicha”
Koʼã artíkulope oñehesaʼỹijo mokõi mandamiénto oĩva pe Léipe, ha Jesucristo heʼi vaʼekue iñimportanteveha oimeraẽ ótrogui. ¿Mbaʼérehepa oñeʼẽ vaʼekue heʼírõ guare jahayhu vaʼerãha Jehovápe ñande pyʼaite guive, ñane álma rugua guive, ha opa ñane arandukue reheve? ¿Mbaʼéichapa ikatu jahechauka jahayhuha ñande rapichápe ñande jajehayhuháicha?
▪ Ñaipytyvõkena umi ikangývape Jehová ojapoháicha
▪ Ñaipytyvõkena ñane ermanokuérape oipurupaite hag̃ua ikapasida
¿Mbaʼéichapa ikatu ñaipytyvõ umi opensávape ndovaleiha mbaʼeverã? Koʼã artíkulo ohechauka ñandéve mbaʼéichapa ñamokyreʼỹta chupekuéra. Avei jahecháta mbaʼépa jajapo vaʼerã ikatu hag̃uáicha ñaipytyvõ umi imitãvape ha umi ojevautisa ramóvape oipurupaite hag̃ua ikapasida oservívo Jehovápe.
3 ¿Mbaʼéichapa ‘repreparáta nde raperã’?
8 ¿Mbaʼéichapa ñaipytyvõkuaa umi ojedivorsia vaʼekuépe?
IJAPÉRE OĨVA: Pe marandu porã oñemog̃uahẽ rrío Okavángore umi peskadór oñeʼẽvape idióma mbukushu
2.021.000
2.096
47
5.735
UMI isrraelíta osẽ vaʼekue Babilóniagui áño 537-pe a. C. Jehová ojepyʼapy hesekuéra oikuaágui pe tape oipurútava hikuái oho jey hag̃ua Jerusalénpe, tekotevẽha oñemyatyrõ. Upévare heʼi chupekuéra: “Pejapo pe tape. Pemopotĩ, pembojoja ha peipeʼapa umi ita ikatu hag̃uáicha ohasa pe puévlo” (Is. 62:10, NM). ¿Mbaʼéichapa umi hudío ojapo Jehová heʼíva? Oime vaʼerã oĩ ohóva henonderãkuéra ojaty hag̃ua umi yvykua ha oaplana hag̃ua pe tape. Péicha umi oúva upe rire oguatátama peteĩ tape iporãvare.
Pe tape umi isrraelíta osegi vaʼekue haʼete avei pe tape ñande jasegíva jahupyty hag̃ua heta méta Jehová servísiope. Ñandejára oipota jahupyty umíva, péro oipota jaipeʼa ñande raperãgui umi mbaʼe ñandestorvátava. Upévare heʼi: “Eprepara nde raperã, ha opa mbaʼe osẽ porãta ndéve” (Prov. 4:26, NM). Ko konsého ideprovéchota enterovépe, tahaʼe kakuaa térã imitãvape.
Umi hénte oñeʼẽ jave umi imitãvare heʼi jepi: “Heta mbaʼe ohupytýta”, térã: “Mombyry og̃uahẽta”. Ha añetehápe ningo umi mitãrusu ha mitãkuña hesãi, iñakãporã ha ohupytyse heta mbaʼe. Ajeve voi la Biblia heʼi hesekuéra: “Umi mitãrusúpe ojeguerohory imbarete rupi” (Prov. 20:29, NM). Umi imitãva oipurúramo imbaretekue ha ikapasida oservi hag̃ua Jehovápe, ohupytýta heta mbaʼe porã iservísiope ha ovyʼaitereíta.
Jaikuaaháicha, ko múndope ojehechaiterei mbaʼe mbaʼépepa ivale umi mitãrusu. Por ehémplo, peteĩ oservíva Jehovápe inóta porãramo ijestúdiope, imboʼeharakuéra ha umi ikompañéro omboliga jepi chupe oho hag̃ua universidápe ikatu hag̃uáicha osẽ porã ko múndope. Térã ivaléramo peteĩ depórtepe, omokyreʼỹ chupe ojededika hag̃ua upévape oiko peve chugui peteĩ profesionál. ¿Ndépa rejecháma ko situasiónpe? ¿Reikuaápa peteĩ ohasávape koʼã mbaʼére? ¿Mbaʼépa oipytyvõta peteĩ kristiánope odesidi porã hag̃ua?
La Biblia ikatu nepytyvõ reguata hag̃ua pe tape iporãvévare. Eclesiastés 12:1 heʼi: “Nemanduʼákena nde Apohare Ijojahaʼỹvare nemitã aja” (NM). ¿Mbaʼéichapa nde ikatu ‘nemanduʼa’ nde Apoharére? ¿Mbaʼéichapa enterove ikatu jajapo upéva?
Ñapensamína mbaʼépa ohasa vaʼekue peteĩ ermáno África occidentalgua hérava Eric.* Chupe ningo ogustaiterei pe fútvol, ha orekórõ guare 15 áño ojepotáma chupe seleksión nasionálpe. Upéva heʼise sapyʼaitérõ g̃uarã ikatutaha oho ohuga Európape ha oiko chugui peteĩ hugadór famóso. Péro ojapórire upéva, ¿ikatútapa jaʼe osegiha pe konsého heʼíva imanduʼa vaʼerãha Ijapoharére? Jahechamína mbaʼépa Eric odesidi ha mbaʼépa ikatu ñaaprende chugui.
Oĩ tiémpope eskuélape, Eric oñepyrũ ostudia la Biblia umi testígo de Jehová ndive, ha oaprende ñande Apohare oipeʼapaitetaha umi provléma ohasáva yvyporakuéra. Eric ohechakuaa iñimportantetereiha oipurupaite itiémpo ha imbaretekue ojapo hag̃ua Ñandejára rembipota. Upévare, ojededika rangue pe depórtepe, ojevautisa ha oñehaʼãmbaite oñakãrapuʼã Jehová servísiope. Tiémpo rire oiko chugui siérvo ministeriál ha upéi oñeinvita chupe oho hag̃ua pe Eskuéla Vívlika umi Kuimbaʼe Soltérope g̃uarãme.
Ojededikárire pe depórtepe, ikatúta kuri ifamóso ha ogana heta pláta. Péro haʼe oikuaa porã la Biblia ndaijapuiha heʼívo: “Pe iplátavape g̃uarã umi imbaʼerepy haʼete peteĩ puévlo imbaretéva, ha opensa voi upéva oprotehetaha chupe peteĩ murálla yvatéicha” (Prov. 18:11, NM). Jahechaháicha, umi iplátava oñembotavy ijupe opensávo umi mbaʼerepy oprotehetaha chupe. Añetehápe, umi oikóva pláta rapykuéri ‘oike heta akãrasýpe’ (1 Tim. 6:9, 10).
Haʼetépe heta mitãrusu oñeñandu porã ha ovyʼaiterei odesidi haguére oike pe servísio de tiémpo komplétope. Eric heʼi: “Ndaikéi peteĩ ekípo de fútvolpe, péro aike peteĩ ekípo tuichavévape oĩháme hetaiterei prekursór. Ha jaʼe porãsérõ g̃uarã, ndaipóri ótro ekípo iporãvéva. Aagradeseterei Jehovápe chepytyvõ haguére adesidi hag̃ua peteĩ mbaʼe chembovyʼáva”.
Peẽ mitãrusu ha mitãkuña, ¿mbaʼépa pejapóta? Peiko rangue pehupytyse umi mbaʼe oikuaveʼẽva ko múndo, peñehaʼã vaʼerã peiporavo pe tape iporãvéva pejapóvo pende prekursorádo. (Ehecha pe rrekuádro “Umi mbaʼe ndajahupytýiva universidápe”.)
Peteĩ matrimónio oho ovisita pe sukursál oĩva Estados Unídospe ha ohecharamoiterei mbaʼeichaitépa ovyʼa joa umi vetelíta. Upe rire pe ermána oskrivi: “Rohechakuaa tekotevẽha rojesakrifikave Jehová rehehápe”. Upéi haʼe ha iména odesidi oipuruve itiémpo oservi hag̃ua Jehovápe.
Ñepyrũrã ko matrimónio opensa tekotevẽha okambia hetaiterei mbaʼépe. Péro peteĩ árape ojepyʼamongeta hikuái pe téxto upe diapeguáre, otokáva kuri Juan 8:31, heʼihápe: “Pejapo meméramo che haʼéva, peẽ añetehápe che disípulo”. Haʼekuéra heʼi: “Rodesidi romboyke heta mbaʼe ha ropyta umi roikotevẽmívarente. Roikuaa porã ningo umíva hekoviataha oréve hetavépe”. Upéi ovende hikuái pe hóga porãite, omboyke heta mbaʼe ostorvátava chupekuéra ha ova peteĩ kongregasión oñekotevẽvehápe. Koʼág̃a ojapo hikuái iprekursorádo, ombaʼapo jepi oñemopuʼã jave umi Salón del Reino ha ombaʼapo de voluntário oiko jave Asambléa de Distríto. ¿Mbaʼéichapa oñeñandu hikuái? Haʼekuéra heʼi: “Noroimoʼãi peichaite peve rovyʼataha romboyke haguére heta mbaʼerepy ha roñekontenta pe rorekomívarente. Hiʼarive péicha rohechauka rojapoha Jehová organisasión oipotáva”.
Salomón oskrivi vaʼekue: “Nde resa tenonde gotyo omaña vaʼerã, [...] ojesareko vaʼerã ne renonderãre” (Prov. 4:25, NM). Peteĩ persóna omaneháva oñatende porã vaʼerã hapére. Péicha avei ñande ñañatende porã vaʼerã ñande servísiore, por ehémplo ñamoĩ meme vaʼerã méta ha ani jaheja mbaʼeve ñandestorva.
¿Mbaʼeichagua métapa ikatu remoĩ? Por ehémplo pe servísio de tiémpo kompléto. Avei ikatu reva ótra kongregasión iterritório tuichavévape oĩva ag̃ui reikohágui ha oikotevẽva maranduhárare. Térã peteĩ kongregasión oĩháme heta puvlikadór, péro oikotevẽva ansiáno ỹrõ siérvo ministeriál. ¿Ikatúpa nde reñekuaveʼẽ reipytyvõ hag̃ua umichahárupi? Ikatu reñeʼẽ avei pe superintendénte ndive reikuaa hag̃ua mbaʼépa haʼe opensa. Ha oiméramo rehose reservi mombyryve, ikatu reporandu mbaʼe kongregasiónpepa oñekotevẽve.*
Ñañeʼẽ jeymína Isaías 62:10 heʼívare. Oiméne heta hudío ombaʼapo jejopy raʼe oprepara hag̃ua pe tape ikatu hag̃uáicha umi isrraelíta ohasa upérupi. Upéicha rupi Jehová puévlo og̃uahẽ trankílo porã ivállepe. Oiméramo reñehaʼã hína rehupyty hag̃ua heta mbaʼe Ñandejára servísiope, aníkena nekangy, Jehová nepytyvõta rehupyty hag̃ua umi méta. Emboyke umi mbaʼe ndestorvátava ha ejerure Ñandejárape tanemoarandu, ha katuete rehecháta mbaʼeichaitépa nepytyvõta ‘reprepara hag̃ua nde raperã’ (Prov. 4:26, NM).
^ párr. 8 Oñekambia héra.
^ párr. 18 Ehecha lívro Organizados para hacer la voluntad de Jehová, páh. 111, 112.
La Bíbliape ni peteĩ hendápe ndeʼíri ndovaleiha ojejapo pe kremasión.*
Ñandejára Ñeʼẽme heta hendápe oñemombeʼu ojehapy hague umi omanóva retekue térã ikanguekue (Jos. 7:25; 2 Crón. 34:4, 5). Upéva ikatu kuri ojejapo ojehechauka hag̃ua koʼã tapicha nomereséi hague oñeñotỹ. Péro nameméi ojejapo upévare.
Por ehémplo, ñanemanduʼamína rréi Saúl ha umi mbohapy itaʼýrare. Haʼekuéra enterove omano kuri oñorairõrõ guare umi filistéo kóntrape. Peteĩva umi itaʼýra ningo Jonatán, David amigoite. Upéi heta isrraelíta ipyʼaguasúva oikóva Jabés-galaádpe ohendu pe oiko vaʼekue ha oho ogueru Saúl ha itaʼyrakuéra retekue, ohapy ha oñotỹ ikanguekue. Upe rire David oguerohory chupekuéra ojapo haguére upéicha (1 Sam. 31:2, 8-13; 2 Sam. 2:4-6).
La Biblia opromete Ñandejára omoingove jeytaha umi omanóvape. Jehová ipoderóso ha ikatu omoingove jey peteĩ persónape ha omeʼẽ chupe hete pyahurã, tove tojehapy raʼe hetekue. Ñapensamína umi mbohapy evréore Nabucodonosor omanda vaʼekue oñemombo hag̃ua peteĩ órnope. Haʼekuéra ningo nopensái Jehová ndaikatumoʼãiha omoingove chupekuéra ojehapýta haguére (Dan. 3:16-18). Ha upéicha avei opensa umi kristiáno iñeʼẽrendúva omano vaʼekue umi kámpo de konsentrasión násipe. Haʼekuéra oikuaa porã Ñandejára omoingove jeytaha chupekuéra ojehapýramo jepe hetekue. Ha oĩ avei heta Ñandejára siérvo omano vaʼekue oiko rupi peteĩ explosión térã ambue hendáicha ha hetekuéra ni ndojetopavéi. Péro jaikuaa porã Jehová katuete omoingove jeytaha chupekuéra (Apoc. 20:13).
Jehová natekotevẽi ombyatypa jey peteĩ persóna retekue omoingove jey hag̃ua chupe. Ñapensamína mbaʼépa oiko umi oñemoingove jeývagui oiko hag̃ua yvágape. Por ehémplo, Jesús “omano yvypóraicha, péro oikove jey espírituicha”. Upéicha avei umi unhído oñemoingove jeývo yvágape ndoipuruvéima hetekue, péro upéva ndeʼiséi oikomaha chuguikuéra ótra persóna (1 Ped. 3:18; 1 Cor. 15:42-53; 1 Juan 3:2).
Ñande jaikuaa porã Ñandejára omoingove jeytaha umi omano vaʼekuépe ha ojaposeha voi upéva, marãve ndoikói ojejapóramo pe kremasión (Hech. 24:15). Ikatu hína nañantendepái mbaʼeichaitépa Ñandejára oporomoingove jey vaʼekue ymave ni mbaʼéichapa ojapóta upéva koʼẽrõite. Upéicharõ jepe, jajerovia hese ñande pyʼaite guive omeʼẽ rupi ñandéve “peteĩ garantía” omoingove jeývo Jesúspe (Hech. 17:31; Luc. 24:2, 3).
Umi kristiáno odesidíta vove mbaʼépa ojapóta ihénte omanóvagui, tekotevẽ ohecha mbaʼépa opensáta umi hénte, mbaʼéichapa oñeñandúta umi ohayhúva chupe ha mbaʼépa heʼi umi léi upe tetãmegua (2 Cor. 6:3, 4). Upéicharõ, káda kristiáno térã káda família odesidi vaʼerã ojapótapa pe kremasión térã nahániri.
^ párr. 3 Pe kremasión heʼise ojehapyha peteĩ omanóva retekue oiko peve chugui tanimbu. Upéva ojejapo peteĩ krematóriope.
Oime vaʼerã reikuaa peteĩ térã hetave persónape ojedivorsia vaʼekue. Koʼág̃arupi oĩ heta hetave matrimónio ojopoíva. Por ehémplo, peteĩ estúdio ojejapo vaʼekue Polóniape, ohechauka ojedivorsiaveha umi orekóva 30 áñorupi ha ojapóva tres a seis áño omenda hague. Péro ndahaʼéi umi orekóva upe edánte la ojedivorsiavéva.
Pe Instituto de Política Familiar oĩva Espáñape omombeʼu: “Európape mokõi matrimóniogui katuete peteĩva ojedivorsia”. Ha ambue tetã tuichávape péichante avei.
¿Mbaʼéichapa oñeñandu peteĩ persóna ojedivorsiáva? Peteĩ konsehéra matrimoniál Europa del Estegua orekóva heta experiénsia heʼi: “Pe divórsio ohechauka peteĩ mbaʼe: umi omendáva noñontendevéima ha ojopoíma. Ha upe rire, mokõivéva oñeñandu vaieterei opytávo”. Upéi heʼi avei: “Umi divorsiádo opyta ipochy, ipyʼaro, oñedesilusiona, ojedesespera ha otĩ”. Sapyʼánte katu oĩ opensáva ojesuisida. “Ojejapopa rire umi kuatia de divórsio, káda uno oñepyrũ opensa ijehe. Oñandu oñemboyke hague chupe ha ndoikuaái mbaʼépa ojapóta. Ikatu voi opensa: ‘¿Mbaʼe piko oikóta chehegui koʼág̃a apytámarõ cheaño?’”.
Peteĩ kuñakarai hérava Ewa omombeʼu mbaʼéichapa oñeñandu vaʼekue: “Ajedivorsia rire apyta atĩeterei. Che vesinokuéra ha umi che kompañéro de traváho heʼi cherehe ‘pe divorsiáda’. Che ména chereja vaʼekue mokõi mitã michĩva reheve, ha che aiko vaʼerã sy ha túvaramo. Chepochyeterei ningo apytávo”.* Ótro ermáno hérava Adam, oservi vaʼekue 12 áñore ansiánoramo, ha haʼe omombeʼu: “Ni che ndajehayhuvéi apytávo, ha sapyʼánte chepochy ha añemomombyryse entérogui”.
Umi ojedivorsiáva ojepyʼapyeterei henonderãre, péro oĩ osegíva oñehaʼã oñeñandu porã jey hag̃ua, ohasárõ jepe heta áñoma haʼeño hague. Oĩ opensáva avave noñeinteresaiha hesekuéra. Peteĩ periodísta orekóva experiénsia ko témape heʼi: “Haʼekuéra okambia vaʼerãha heta mbaʼe ojepokuaa vaʼekue ojapo, ha oaprende vaʼerã ombohovái haʼeño umi provléma”.
Stanisław omombeʼu: “Rojedivorsiárõ guare, che rembirekore ndohejái chéve ahecha umi mokõi che rajyʼípe. Upévare aimoʼã avavéma noñeinteresaiha cherehe. Apensa voi Jehová cherejareiha, ha amanoséntema. Tiémpo rire ae ahechakuaa tuicha ajavy hague”. Wanda ojepyʼapy vaʼekue avei ha heʼi: “Aimoʼã ohasávo pe tiémpo, opavavénte oñemomombyrytaha chehegui ha che membykuéragui. Péro koʼág̃a ahechakuaa mbaʼeichaitépa umi ermáno oñangareko vaʼekue orerehe ha mbaʼéichapa chepytyvõ hikuái amongakuaa hag̃ua che membykuérape Jehová rapére”.
Jahechaháicha, heta ojedivorsiáva opyta ndovyʼavéi. Ikatu opensa ndovaleiha mbaʼeverã ha nomereseiha avave ojepyʼapy hesekuéra. Avei oĩ umi oñepyrũva ojesareko ótro deféktore ha upéicha rupi oimoʼã umi ermáno kongregasiongua ndohayhuiha térã nontendeiha chupekuéra. Péro oiko haguéicha Stanisław ha Wanda rehe, ohasávo pe tiémpo ikatu ohechakuaa umi ermáno añetehápe oñeinteresaha hesekuéra. Hiʼarive heta vése oñeñangareko hesekuéra oñeimoʼãʼỹháicha, ndojehechakuaáiramo jepe ñepyrũrã.
Ñanemanduʼa vaʼerã umi ermáno ojedivorsia vaʼekue, sapyʼánte oñeñandutaha haʼeño, ha koʼýte umi ermána ikatu opensa avave noñeinteresaiha hesekuéra. Alicja omombeʼu: “Ojapóma ocho áño ajedivorsia hague, ha sapyʼánte añembojoja ótrore ha apensa ndavaleiha. Péicha jave añemohaʼeño jepi, añepyrũ cherasẽ ha añembyasy”.
Añetehápe ningo umi ermáno ojedivorsia vaʼekue, heta vése oñeñandu Alícjaicha, péro la Biblia ohechauka naiporãiha ñañemohaʼeño. Umi nopenáiva ko konséhore ohechauka ‘naiñaranduiha’ (Prov. 18:1, NM). Péro peteĩ ermáno oñeñandúva haʼeño ohechaukáta iñaranduha ndoikóiramo oñemongeta manterei peteĩ kuña ndive konsého ha konsuélo rekávo. Avei pe ermána ojedivorsiáva oñatende vaʼerã otrata lája ótro kuimbaʼépe. Jahechaháicha, noñeñangarekóiramo hikuái ikatu hína ou oike iñakãmekuéra peteĩ mbaʼe noĩporãiva.
Umi ermáno ojedivorsiáva ikatu okyhyje henonderãgui, oñeñandu haʼeño ha oimoʼã ojedespresiaha, ha koʼã mbaʼe hasy hína ombohovái hag̃ua. Upévare ñaipytyvõ vaʼerã chupekuéra Jehová ojapoháicha (Sal. 55:22; 1 Ped. 5:6, 7). Katuete ningo oagradesetereíta ñaipytyvõ haguére chupekuéra, ha ohecháta kongregasiónpe oĩha amígo oñeinteresa añetéva hesekuéra (Prov. 17:17; 18:24).
^ párr. 6 Oĩ téra oñekambiáva.
“Rehayhu vaʼerã Jehová nde Járape nde pyʼaite guive, ne álma rugua guive, ha opa ne arandukue reheve.” (MAT. 22:37)
1. ¿Mbaʼérepa Jesús ha Itúva ojoayhueterei?
JEHOVÁ Raʼy, Jesucristo, heʼi vaʼekue ‘ohayhuha pe Túvape’ (Juan 14:31). Heʼi avei: “Pe Túva ohayhu Itaʼýrape” (Juan 5:20). Upéva ningo ñande ndajahecharamói. Jaikuaaháicha, Jesús ou mboyve ko yvy ape ári, oiko vaʼekue hetaiterei tiémpo Jehovándi. Ombaʼapo voi hendive ojapo hag̃ua opa mbaʼe (Prov. 8:30). Oĩ aja Itúvandi, oaprende chugui heta mbaʼe porã, ha ohasávo pe tiémpo koʼýte ojoayhuve hikuái.
2. a) ¿Mbaʼépa jajapo vaʼerã Jehová ñanderayhu hag̃ua? b) ¿Mbaʼépa jahecháta ko artíkulope?
2 Pe salmísta David opurahéi vaʼekue: “Rohayhu [Jehová], nde hína pe chemombaretéva” (Sal. 18:1). Ñande avei jahayhu vaʼerã Jehovápe, ha ñaneñeʼẽrendúramo katu, haʼe ohechaukáta ñanderayhuha (elee Deuteronomio 7:12, 13). Péro, ¿mbaʼéicha piko jahayhúta peteĩ jahechaʼỹvape? ¿Mbaʼépa heʼise jahayhuha Jehovápe? ¿Mbaʼérepa jahayhu vaʼerã chupe? ¿Mbaʼéichapa ikatu jahechauka upéva?
3, 4. ¿Mbaʼérepa yvypóra ikatu ohayhu Jehovápe?
3 “Ñandejára ningo peteĩ espíritu”, upévare ndaikatúi jahecha chupe (Juan 4:24). Upéicharõ jepe, ikatu jahayhu chupe. Hiʼarive la Biblia ñanemokyreʼỹ jajapo hag̃ua upéva. Por ehémplo Moisés heʼi vaʼekue umi isrraelítape: “Rehayhu vaʼerã Jehová nde Járape nde pyʼaite guive, ne álma rugua guive, ha opa ne mbaretekue reheve” (Deut. 6:5, NM).
4 ¿Mbaʼérepa ikatu jahayhu Ñandejárape? Haʼe ñandeapo rupi japorohayhu hag̃uáicha ha avei jahechakuaa hag̃ua ñaikotevẽha hese. Ñande jaikuaavévo Jehovápe, jahayhuve chupe ha upéva ñanembovyʼaiterei. Jesús heʼi voi: “Ovyʼa umi ohechakuaáva oikotevẽha Ñandejárare, imbaʼekuéra hína pe Rréino yvagapegua” (Mat. 5:3). Heta oĩ ohechakuaáva yvyporakuérape ojejapo hague oadora hag̃uáicha Ñandejárape. Pe eskritór Abraham C. Morrison, ohai vaʼekue pe lívro Man Does Not Stand Alone [Yvyporakuéra ndaikatúi oñemaneha haʼeño], heʼi: “Ñamombaʼeterei jahechávo opavave yvypóra ohekaha peteĩ diós oadora hag̃ua ha avei ojeroviaha hese”.
5. ¿Mbaʼérepa jaʼekuaa yvyporakuéra ikatuha oñemoag̃ui Ñandejárare?
5 ¿Ikatúpa yvyporakuéra oñemoag̃ui Ñandejárare? Si ikatu, ha haʼe voi oipota jajapo upéva. Apóstol Pablo oñeʼẽrõ guare peteĩ hénte atýpe pe Areópagope, ohechauka ikatuha ñañemoag̃ui Ñandejárare. Ñapensamíntena ñaimeha pe Areópagope. Upe guive ojekuaa pe Partenón, peteĩ témplo ojepurúva ojeadora hag̃ua Atenéape, pe diósa Atenasgua. Upépe Pablo osẽ heʼi: “Ñandejára ojapo vaʼekue ko múndo ha opaite mbaʼe oĩva ipype, haʼe ningo [...] ndoikói peteĩ témplo kuimbaʼekuéra ojapo vaʼekuépe”. Upéi heʼi avei: “Haʼe ojapo vaʼekue peteĩ kuimbaʼégui opaite tetãnguéra, oiko hag̃ua oparupiete ko yvy ape ári, avei omoĩ tiémpo opa mbaʼerã ha heʼi moõpa oiko vaʼerã yvyporakuéra. Péicha haʼekuéra oheka hag̃ua Ñandejárape, sapyʼánte ohekárõ g̃uarã jepovyvyhápe ha añetehápe ojuhu chupe. Péro haʼe noĩri voi mombyry ñandehegui” (Hech. 17:24-27). Péicha jahecha opavave yvypóra ikatuha oñemoag̃ui Ñandejárare. Koʼág̃a oĩma mas de 7.500.000 testígo de Jehová ‘ojuhúmava’ Ñandejárape ha ohayhúva chupe ipyʼaite guive.
6. ¿Mbaʼépa “pe mandamiénto tuichavéva ha tenondegua”?
6 Jahayhu vaʼerã Jehovápe ñande pyʼaite guive. Peteĩ fariséo oporandúrõ guare Jesúspe mbaʼépa hína pe mandamiénto tuichavéva oĩva pe Léipe, haʼe ombohovái: “‘Rehayhu vaʼerã Jehová nde Járape nde pyʼaite guive, ne álma rugua guive, ha opa ne arandukue reheve’. Kóva hína pe mandamiénto tuichavéva ha tenondegua” (Mat. 22:34-38).
7. ¿Mbaʼépa heʼise jahayhuha Jehovápe a) ‘ñande pyʼaite guive’? b) ‘ñane álma rugua guive’? c) ‘opa ñane arandukue reheve’?
7 Jesús heʼi vaʼekue jahayhu vaʼerãha Jehovápe ‘ñande pyʼaite guive’. Upéva heʼise jahayhu vaʼerãha chupe ñane korasõ ruguaite guive, térã jarekoha chupe enkuénta umi mbaʼe jaipotáva ha ñañandúvape. Heʼi avei jahayhu vaʼerãha Ñandejárape ‘ñane álma rugua guive’, térã jahechauka upéva jaiko lájare ha opa mbaʼe jajapóvape. Ha upe rire heʼi jahayhu vaʼerã Jehovápe ‘opa ñane arandukue reheve’, térã jareko chupe ñane akãme ha jahechauka umi mbaʼe ñapensávare jahayhuha chupe. Péicha jahecha mbaʼeichaitépa jahayhu vaʼerã Ñandejárape.
8. ¿Mbaʼe mbaʼépa jajapóta jahayhúramo Ñandejárape?
8 Jahayhúramo Ñandejárape ñande pyʼaite guive, ñane álma rugua guive ha opa ñane arandukue reheve, ñahesaʼỹijo porãta Iñeʼẽ, jajapóta vyʼapópe opa mbaʼe haʼe ojeruréva, ha japredikáta kyreʼỹme pe marandu porã oñeʼẽva Irréinore (Mat. 24:14; Rom. 12:1, 2). Jahayhu añetéramo Jehovápe ñañemoag̃uivéta hese koʼẽ koʼẽre (Sant. 4:8). Añetehápe ningo oĩ hetaiterei mbaʼe ñanemomýiva jahayhu hag̃ua Ñandejárape, péro ñahesaʼỹijomína seis umíva apytégui.
9. ¿Mbaʼérepa nde rehayhu Jehovápe?
9 Jehová haʼe hína ñande Apohare ha omeʼẽ ñandéve opa mbaʼe ñaikotevẽva. Pablo heʼi vaʼekue: “Haʼe rupi ningo jaikove, jakuʼe ha jaiko” (Hech. 17:28). Jehová omeʼẽ ñandéve ko Yvy porãite (Sal. 115:16). Omeʼẽ avei ñandéve hiʼupy ha opa mbaʼe ñaikotevẽva jaikove hag̃ua. Upévare Pablo heʼi vaʼekue umi hénte oikóvape Lístrape ndoadorái vaʼerãha taʼangápe, síno Jehovápe, “Ñandejára oikovéva”. Heʼi avei chupekuéra: “Umi mbaʼe porã ojapóvare oikuaauka peẽme mávapa haʼe, omboúvo ama yvágagui ha omeʼẽvo peẽme hetaiterei kóga. Haʼe hetaiterei tembiʼu omeʼẽ peẽme ha penembopyʼarory” (Hech. 14:15-17). Ajépa imbaʼeporãite ñanendive ñande Apohare. ¡Mbaʼéicha voi piko ndajahayhumoʼãi chupe! (Ecl. 12:1.)
10. ¿Mbaʼépa nde repensa Jesucristo sakrifísiore?
10 Ñandejára ojapo tekotevẽva jajei hag̃ua pekádo ha ñemano poguýgui jahupyty vaʼekue Adán kúlpare (Rom. 5:12). La Biblia heʼi: “Ñandejára katu ohechauka ñanderayhuha, Cristo omanóvo ñanderehehápe ñande pekadór aja gueteri” (Rom. 5:8). ¡Jaagradesete ningo Ñandejárape omeʼẽ haguére Itaʼýrape ñanderayhupápe! Ñañarrepentíramo ñande pyʼaite guive ha jajeroviárõ isakrifísiore, Jehová operdonáta ñande pekadokuéra (Juan 3:16).
11, 12. ¿Mbaʼeichagua esperánsapa Jehová omeʼẽ ñandéve?
11 Jehová omeʼẽ ñandéve peteĩ esperánsa ‘ñanembopyʼaguapy ha ñanembovyʼáva’ (Rom. 15:13). Jareko rupi esperánsa jaikovetaha opa árare, ikatu ñambohovái opa mbaʼe omokangyséva ñande jerovia. Umi unhído iñeʼẽrendúva omano meve, ohupytýta “pe jeikove peteĩ prémioicha” yvágape (Apoc. 2:10). Ha umi Ñandejára siérvo ndahaʼéiva unhído, oikóta vyʼápe opa árare ko yvy ape ári peteĩ hardín neporãvape (Luc. 23:43). ¿Mbaʼéichapa ñanemoñeñandu koʼã promésa? Katuete ningo javyʼaiterei, ñandepyʼaguapy ha jahayhueteve Ñandejárape, omeʼẽva ñandéve “opa mbaʼe porã ha rregálo hekopeguáva” (Sant. 1:17).
12 Ñandejára opromete umi omanóva oikove jeytaha (Hech. 24:15). Añetehápe ñambyasyeterei omanóramo peteĩ jahayhúva. Péro Jehová opromete omoingove jeytaha umi omanóvape, upéicha rupi ñande ndajasufrietereíri “umi ndorekóiva esperánsa” osufriháicha (1 Tes. 4:13). Ñandejára oipotaiterei oikove jey umi omano vaʼekue, koʼýte isiervokuéra iñeʼẽrendúva, por ehémplo Job (Job 14:15). Epensamíntena mbaʼeichaitépa javyʼáta oiko vove pe rresurreksión ha ñaime jey ñane hénte ha ñane amigokuérandi. Katuete upéva ñanemomýita jahayhuve hag̃ua ñande Ru yvagapeguápe. ¡Ajépa imbaʼeporãite ñanendive omeʼẽ haguére ñandéve ko esperánsa ijojahaʼỹva!
13. ¿Mbaʼérepa jaʼekuaa Jehová añetehápe ojepyʼapyha ñanderehe?
13 Jehová ojepyʼapy ñanderehe (elee Salmo 34:6, 18, 19 ha 1 Pedro 5:6, 7). Ñande ningo ñañeñandu porãiterei Ñandejára “ovecha atýpe” jaikuaa porãgui haʼe oĩha oipytyvõ hag̃uáicha isiervokuéra iñeʼẽrendúvape (Sal. 79:13, NM). Ha umi mbaʼe Jehová oprometéva koʼytevéntema ohechauka mbaʼeichaitépa ñanderayhu. Ñandejára ojevaléta Jesucrístore, pe Rréi Mesiániko, oipeʼa hag̃ua ko yvy ape árigui opa mbaʼe vai, por ehémplo umi hénte iñañáva, ivioléntova ha omaltratáva hapichápe. Upe rire, umi iñeʼẽrendúva ikatúta oiko pyʼaguapy ha vyʼápe opa árare (Sal. 72:7, 12-14, 16). Koʼã promésa porãite ñanemomýi jahayhu hag̃ua Jehovápe ñande pyʼaite guive, ñane álma rugua guive, ha opa ñane arandukue reheve (Luc. 10:27).
14. ¿Mbaʼe priviléhio ijojahaʼỹvapa omeʼẽ ñandéve Jehová?
14 Ñandejára ñandeporavo jaiko hag̃ua Itestígoramo (Is. 43:10-12). Jehová omeʼẽ ñandéve oportunida ñambaʼapo hag̃ua Irréino rehehápe ha jagueraha hag̃ua pe mensáhe okonsoláva entéro ohasa asývape, ha upévare jahayhu chupe. Ñande ningo jajerovia pe mensáhe jaguerahávare ha ndajakyhyjéi ñamombeʼu hag̃ua umi héntepe. ¿Mbaʼérepa? Opa mbaʼe jaʼéva ñaguenohẽ la Bíbliagui ha Ñandejára katuete okumpli ipromésa (elee Josué 21:45 ha 23:14). Jahechaháicha, oĩ hetaiterei mbaʼe ñanemomýiva jahayhu hag̃ua Jehovápe. Péro, ¿mbaʼéichapa ikatu jahechauka jahayhuha chupe?
15. ¿Mbaʼéichapa ñanepytyvõ jastudia meméramo la Biblia ha jajapo umi mbaʼe ñaaprendéva?
15 Jastudia meme la Biblia ha jajapo umi mbaʼe ñaaprendéva. Péicha jahechauka jahayhuha Jehovápe ha jaipotaha Iñeʼẽ ñandegia (Sal. 119:105). Jahasa jave peteĩ situasión ijetuʼúva, tuicha ñanekonsola koʼãichagua téxto: “Ñandejára, nderehejaichéne pe oñekevranta ha oñembyasývape”; “Ne mborayhu chemombarete [Jehová]. Jepyʼapy oguapy pohýiramo che ári, nde [chekonsola] ha chembovyʼa” (Sal. 51:17, NM; 94:18, 19). Jehová ha Jesús ipyʼaporãiterei umi ohasa asýva ndive (Is. 49:13; Mat. 15:32). Jastudiáramo la Biblia jahechakuaa mbaʼeichaitépa Ñandejára ojepyʼapy ñanderehe ha jahayhuve chupe.
16. ¿Mbaʼérepa jahayhuve Jehovápe ñañemboʼe meméramo?
16 Ñañemboʼe meme. Jehová ningo ‘ohendu pe ñemboʼe’, upéicha rupi ñañemboʼévo ñanemoag̃ui hese (Sal. 65:2, ÑÑB). Jahechávo haʼe ombohovaiha ñane orasión, koʼýte jahayhuve chupe. Por ehémplo, ikatu oime jahasa raʼe peteĩ mbaʼe ijetuʼúva, péro jahechakuaa haʼe ndohejái hague oiko peteĩ mbaʼe ndaikatumoʼãiva kuri jagueropuʼaka (1 Cor. 10:13). Sapyʼánte jajepyʼapyeterei ha jajerure Jehovápe tañanepytyvõ, upéicha jave katuete ñañandúta “Ñandejára pyʼaguapy” ijojahaʼỹva (Filip. 4:6, 7). Ikatu avei ñañemboʼe kirirĩháme, ojapo haguéicha Nehemías, ha upéi jahechakuaa Jehová ombohovaiha ñane ñemboʼe (Neh. 2:1-6). ‘Ñañemboʼe memévo’ ha jahecha Jehová ñanerendu hague, jahayhuve chupe ha ñañandu haʼe ñanepytyvõtaha jahasa jave umi mbaʼe ijetuʼúva omokangyséva ñande jerovia (Rom. 12:12).
17. ¿Mbaʼéichapa jahecháta umi rreunión jahayhúramo Jehovápe?
17 Ndajafaltái umi rreuniónpe ni umi aty guasuhápe (Heb. 10:24, 25). Umi isrraelíta oñembyaty vaʼekue ohendu hag̃ua Ñandejára heʼíva ha oikuaa hag̃ua chupe. Upéva oipytyvõ chupekuéra omombaʼeguasu hag̃ua Jehovápe ipyʼaite guive ha okumpli hag̃ua Iléi (Deut. 31:12). Jahayhu añetéramo Ñandejárape, katuete jajapóta hembipota, ha upéva ndahaʼemoʼãi ñandéve g̃uarã peteĩ kárga (elee 1 Juan 5:3). Upévare, jajapókena opa ikatúva ñaime hag̃ua umi rreunionhápe. Jahayhúkena Jehovápe jahayhu haguéicha jaikuaa ypy guive chupe (Apoc. 2:4).
18. ¿Mbaʼe tembiapópa jajapo jahayhúgui Ñandejárape?
18 Kyreʼỹme japredika “umi marandu porã” (Gál. 2:5). Jahayhúramo Ñandejárape ñanekyreʼỹetereíta ñañeʼẽ hag̃ua Itaʼýrare opavavépe. Ñamombeʼuseterei pe Rréi Mesiániko Jesucristo, osẽtaha ikavaju ári oñorairõ hag̃ua pe “añetegua [...] rehehápe” Armagedónpe (Sal. 45:4, NM; Apoc. 16:14, 16). ¡Ajépa javyʼaite ikatu haguére ñamombeʼu umi héntepe Jehová ñanderayhuetereiha ha oprometeha ñandéve jaikotaha peteĩ múndo pyahúpe! (Mat. 28:19, 20.)
19. ¿Mbaʼérepa jaagradese vaʼerã ansianokuéra ojapóva ñanderehehápe?
19 Jaagradese opa mbaʼe ojapóva umi ansiáno kongregasiónpe (Hech. 20:28). Jehová oipota iporãvante isiervokuérape g̃uarã, upévare oipuru umi ansiánope oñangareko hag̃ua ijovechakuérare. La Biblia heʼi hesekuéra: “Káda uno haʼetéta peteĩ lugár oñekañyha yvytúgui ha oñemoʼãha torméntagui, haʼetéta ysyry peteĩ yvy perõme, ha kuarahyʼã peteĩ yvy isékovape” (Is. 32:1, 2, NM). ¡Ajépa javyʼaite jajuhúramo peteĩ lugár ñañemoʼã hag̃ua torméntagui, térã peteĩ kuarahyʼã hakueterei jave! Koʼã komparasión ohechauka mbaʼeichaitépa umi ansiáno oñangareko ñanderehe ha ñanepytyvõ ñamombarete hag̃ua ñande jerovia ñaneprovléma jave. Ñahendúramo koʼã kuimbaʼépe Ñandejára omeʼẽva “rregáloramo”, jahechaukáta ñamombaʼeha chupekuéra ha jahayhuha Jehovápe ha Crístope, Omoakãva pe kongregasión (Efes. 4:8; 5:23; Heb. 13:17).
20. ¿Mbaʼéichapa ikatu jajapo Santiago 1:22-25 heʼíva?
20 Ñaime porãramo Jehová ndive, ‘jajapóta Ñandejára Ñeʼẽ heʼíva’, ndahaʼéi ñahendútanteva (elee Santiago 1:22-25). Jajapóramo “Ñandejára Ñeʼẽ heʼíva” jajeroviáta Jehováre ha upéva ñanemokyreʼỹta japredika hag̃ua pe marandu porã ha ñakomenta meme hag̃ua rreunionhápe. Jahayhu rupi Jehovápe ñande pyʼaite guive, ñakumpli pe ‘Léi hekopeguáva’, térã opaite mbaʼe haʼe oipotáva (Sal. 19:7-11).
21. ¿Mbaʼérehepa ikatu ñakompara ñane ñemboʼe?
21 Jahayhúramo Jehovápe katuete ñañemboʼe meméta chupe. Yma umi saserdóte Israelgua ohapy vaʼerã insiénso káda día Ñandejárape g̃uarã. Upévare peteĩ purahéipe rréi David okompara iñemboʼe pe insiénsore, ha heʼi: “Insiénsoicha tog̃uahẽ ndéve che ñemboʼe. Mbaʼekuaveʼẽ kaʼaruguáicha umi che po ndéve amopuʼã” (Sal. 141:2; Éx. 30:7, 8). Jaagradese ha ñamombaʼékena Jehovápe ñande pyʼaite guive ñañemboʼe jave chupe. Péicha ñane orasión ojoguáta pe insiénso hyakuã asývape, ha Ñandejára ñandeguerohorýta (Apoc. 5:8).
22. ¿Mbaʼépa jahecháta pe artíkulo oúvape?
22 Jesús heʼi vaʼekue jahayhu vaʼerãha Ñandejárape, péro avei jahayhu vaʼerãha ñande rapichakuérape (Mat. 22:37-39). Pe artíkulo oúvape jahecháta ifasilvetaha ñandéve jahayhu hag̃ua ñande rapichápe jahayhúramo Jehovápe ha imandamientokuéra.
“Pe segundo [mandamiénto] heʼi kóicha: ‘Rehayhu vaʼerã nde rapichápe nde rejehayhuháicha.’” (MAT. 22:39)
1, 2. a) ¿Mbaʼépa pe segundo mandamiénto iñimportantevéva oĩva pe Léipe? b) ¿Mbaʼépa jahecháta ko artíkulope?
PETEĨ fariséo oporandúrõ guare Jesúspe “mbaʼépa pe mandamiénto tuichavéva oĩva pe Léipe”, haʼe ombohovái chupe: “Rehayhu vaʼerã Jehová nde Járape nde pyʼaite guive, ne álma rugua guive, ha opa ne arandukue reheve”. Pe artíkulo ohasa vaʼekuépe jahecha kuri mbaʼépa heʼise jahayhuha Ñandejárape. Péro Jesús heʼi pe segundo mandamiénto iñimportanteha avei: “Rehayhu vaʼerã nde rapichápe nde rejehayhuháicha” (Mat. 22:34-39).
2 Jahechaháicha, Jesús heʼi kuri jahayhu vaʼerãha ñande rapichápe ñande jajehayhuháicha. Péro, ¿mbaʼépa heʼise upéva? ¿Mbaʼéichapa ikatu jahechauka jahayhuha ñande rapichápe? Ko artíkulo ombohovái koʼã porandu.
3, 4. a) ¿Mbaʼe ehémplopa oipuru Jesús ombohovái hag̃ua pe karai oporandúvape chupe mávapa hapicha? b) ¿Mbaʼéichapa pe samaritáno oipytyvõ pe hudío oñembyepoti vaipávape? (Ehecha pe taʼanga oĩva iñepyrũme.)
3 Peteĩ kuimbaʼe oporandu Jesúspe: “¿Máva piko añetehápe che rapicha?”. Upémarõ Jesús omombeʼu pe káso oñeʼẽva pe samaritáno ipyʼaporãvare (elee Lucas 10:29-37). Heʼi ojasalta hague peteĩ hudíope, oñembyepoti vaipaite chupe ha ojeheja heʼõngue lénto pe tapépe. Upe rire ohasa ijypýrupi peteĩ saserdóte, ha upéi peteĩ levíta, péro ni peteĩva nopenái hese, ojerénte chugui hikuái. Koʼãichagua persóna koʼýte oipytyvõ vaʼerã kuri opavavépe. Péro upe rire ohasa upérupi peteĩ samaritáno ha opyta oipytyvõ chupe, hiʼarive umi hudío ha samaritáno ndochaʼéi ojuehe upe tiémpope (Juan 4:9).
4 Pe samaritáno omoĩ aséite ha víno pe hudío erídare oipohano hag̃ua chupe. Upéi ogueraha peteĩ posádape ha opaga pe posáda járape dos denário, térã dos día de traváho repykue, ikatu hag̃uáicha oñangareko hese (Mat. 20:2). Ajépa ndahasýi jahechakuaa hag̃ua mávapa añetehápe ohayhu hapichápe. Ko ehémplo rupive Jesús ñanemboʼe jahayhu ha jaiporiahuvereko vaʼerãha ñande rapichakuérape.
5. ¿Mbaʼéichapa ohechauka Jehová siervokuéra oporohayhuha oikórõ guare peteĩ desástre naturál?
5 Koʼã “ára pahápe” saʼíma oĩ oiporiahuverekóva hapichápe. Upéva rangue hetaiterei oĩ ipyʼahatãva, ivioléntova ha ni michĩmi ndojepyʼapýiva ótrore (2 Tim. 3:1-3). Por ehémplo, áño 2012-pe octubre pahárupi, og̃uahẽ Nueva Yórkpe pe urakán Sandy ha sarambi ojapo upe siudápe. Peteĩ lugár ivaive haguépe pe urakán, heta persóna opyta elektrisidaʼỹre, ohasa roʼy ha ofaltapa chupekuéra umi mbaʼe oñekotevẽvéva. Heta hénte katu oaprovecha upéva ha omondapa chupekuéra. Péro umi testígo de Jehová oñeorganisa oñopytyvõ hag̃ua ha avei oipytyvõ hag̃ua ótra héntepe. ¿Mbaʼépa omomýi chupekuéra ojapo hag̃ua upéva? Opavave oservíva Jehovápe ohayhu hapichakuérape. Péro, ¿mbaʼéichapa ikatu avei jahechauka jahayhuha umi héntepe?
6. ¿Mbaʼérepa ikatu jaʼe jahayhuha ñande rapichakuérape japredikávo chupekuéra?
6 Ñaipytyvõ chupekuéra la Biblia rupive. Japredika jave ñameʼẽ umi héntepe pe ‘konsuélo’ oĩva Ñandejára Ñeʼẽme (Rom. 15:4). Jahechauka jahayhuha chupekuéra ñamombeʼúvo pe marandu porã oñeʼẽva Ñandejára Rréinore (Mat. 24:14). ¡Ajépa tuichaite mbaʼe ikatu haguére ñamog̃uahẽ ñande rapichápe pe esperánsa “Ñandejára omeʼẽva” (Rom. 15:13).
7. a) ¿Mbaʼépa pe Rrégla de Óro? b) ¿Mbaʼépa jahupyty jasegíramo pe Rrégla de Óro?
7 Jasegíkena pe Rrégla de Óro. Pe Sermón del Móntepe, Jesús omyesakã vaʼekue mbaʼépa heʼise pe Rrégla de Óro heʼírõ guare: “Opa mbaʼe peẽ peipotáva ojapo penderehe pende rapichakuéra, peẽ pejapo vaʼerã avei hesekuéra. Añetehápe upéva hína la omboʼéva pe Léi ha umi Profetakuéra” (Mat. 7:12). Jatratáramo umi héntepe Jesús heʼi haguéicha, ñakumpli hína “pe Léi” (Génesis guive Deuteronomio peve), ha avei “umi Profetakuéra” ñeʼẽ (umi lívro ohai vaʼekue umi proféta oĩva Eskritúras Evréaspe). Koʼã lívrope ojehechauka Jehová ovendesiha umi ohayhúvape hapichakuérape. Proféta Isaías rupive, Jehová heʼi: “Pedefende pe tekojoja ha pejapo hekopeguáva. [...] Ovyʼaite vaʼerã pe yvypóra ojapóva péicha” (Is. 56:1, 2, NM). Jahayhúramo ñande rapichápe ha jasegi pe Rrégla de Óro, katuete Jehová ñanevendesíta.
8. a) ¿Mbaʼérepa jahayhu vaʼerã ñane enemigokuérape? b) ¿Mbaʼépa ikatu oiko jahechaukáramo jahayhuha ñane enemigokuérape?
8 Jahayhúkena umi ndaijaʼéivape ñanderehe. Jesús heʼi vaʼekue: “Peẽ peikuaa ojeʼe hague: ‘Rehayhu vaʼerã nde rapichápe, ha nderechaʼéi vaʼerã ne enemígore’. Che katu haʼe peẽme: Akóintekena pehayhu pene enemigokuérape ha peñemboʼe umi pendepersegívare. Péicha pehechaukáta peẽ haʼeha pende Ru yvagapegua raʼy” (Mat. 5:43-45). Apóstol Pablo omeʼẽ avei peteĩ konsého ojoguáva upévape, heʼírõ guare: “Ne enemígo iñembyahýiramo, emongaru chupe; ijyʼuhéiramo, emboyʼu” (Rom. 12:20; Prov. 25:21). Pe Léi Mosáikape heʼi peteĩ isrraelíta oipytyvõ vaʼerãha iñenemígope ohecháramo hymba hoʼaha ha ikárga opytaha hiʼári (Éx. 23:5). Péicha oñopytyvõramo, ikatu hína oiko chuguikuéra oñoamigoite. Koʼág̃a avei jahechaukáramo jahayhuha ñane enemigokuérape, tañandepersegi jepe raʼe, ñaipytyvõkuaa chupekuéra okambia hag̃ua opensa lája. Ha moõ piko jaikuaapáta, ikatu voi ningo oiko chuguikuéra Jehová siérvo.
9. ¿Mbaʼépa Jesús heʼi jajapo vaʼerãha oiméramo jajoavy peteĩ ermánondi?
9 ‘Ñañehaʼã memékena jaiko pyʼaguapýpe opavavéndi’ (Heb. 12:14). Koʼýte jaiko vaʼerã pyʼaguapýpe ñane ermanokuérandi. Jesús heʼi vaʼekue: “Regueraha jave nde jopói pe altárpe nemanduʼáramo ne ermáno ipochyha nderehe, eheja nde jopói pe altár renondépe, ha tereho eñemoĩ porã raẽ ne ermánondi, upéi ae eju emeʼẽ nde jopói” (Mat. 5:23, 24). Jehová katuete ñanevendesíta jahechaukáramo jahayhuha ñane ermánope ha pyaʼe ñañehaʼãramo ñaĩ porã jey hendive oimérõ oĩ raʼe peteĩ provléma.
10. ¿Mbaʼérepa ndajaikói vaʼerã jaheka defékto avavére?
10 Aníkena jahusga ñande rapichápe. Jesús heʼi vaʼekue: “Anive pehusga pende rapichápe, ha Ñandejára napendehusgamoʼãi avei. Cháke peẽ peporohusgaháicha pejehusgáta avei, ha pe medída peiporúva pende rapicháre ojeporúta avei penderehe. Upéicharõ, ¿maʼerãpa repena pe kapiʼi oĩvare ne ermáno resápe, péro nderehechái pe víga oĩva nde resápe? ¿Mbaʼéicha piko eréta ne ermánope: ‘Anohẽmíta ndéve pe kapiʼi oĩva nde resápe’, ha ¡péina!, nde voi nderehechái pe víga oĩva nde resápe? ¡Tekove rovamokõi! Enohẽ raẽna pe víga nde reságui, ha upépe ae rehecha porãta mbaʼéichapa renohẽta pe kapiʼi ne ermáno reságui” (Mat. 7:1-5). ¡Mbaʼéicha piko jaikóta jahusga ñande rapichápe sonséra reíre, ko ñande voi sapyʼánte tuicha jajavýva!
11, 12. ¿Mbaʼéichapa jahechauka avei jahayhuha ñande rapichakuérape?
11 Jesús ojapo haguéicha, ñande jahechauka avei jahayhuha ñande rapichakuérape pe predikasión rupive (Luc. 8:1). Haʼe omanda isegidorkuérape: “Tapeho pemboʼe umi hénte opa tetãyguápe” (Mat. 28:19, 20). Ñakumplívo ko mandáto, ñaipytyvõ ñaína ñande rapichápe anive hag̃ua oho pe tape oporoguerahávare ñehundípe, síno oguata hag̃ua pe tape oporoguerahávare jeikove opaveʼỹvape (Mat. 7:13, 14). Katuete ningo Jehová ñanevendesíta ñañehaʼã haguére.
12 Jesús oipytyvõ vaʼekue umi héntepe ohechakuaa hag̃ua oikotevẽha Jehováre, ha ñande avei jajapo upéicha (Mat. 5:3). Oĩramo oñeinteresáva ñamboʼe chupekuéra “Ñandejára marandu porã” (Rom. 1:1). Ha umi oaseptáva, ohechakuaa ikatuha oñemoĩ porã jey Ñandejára ndive Jesús sakrifísio rupive (2 Cor. 5:18, 19). Añetehápe, japredikávo umi héntepe jahechauka porã jahayhuha chupekuéra.
13. ¿Mbaʼéichapa nde reñeñandu ikatu haguére reipytyvõ nde rapichakuérape pe predikasión rupive?
13 Jajeprepara porãramo javisita jey ha ñamboʼe hag̃ua la Biblia umi héntepe, ñaipytyvõ hína chupekuéra ikatu hag̃uáicha okambia ha oiko Jehová oipotaháicha (1 Cor. 6:9-11). “Opavave oñehaʼãva ohupyty jeikove opaveʼỹva” okambia oĩ porã hag̃ua Jehová ndive ha oiko chugui iñamígo. Ha ñande javyʼaiterei jahechávo mbaʼéichapa Ñandejára oipytyvõ chupekuéra (Hech. 13:48). Heta persóna ostudia mboyve la Biblia ikatu kuri ojepyʼapyeterei, péro upéi oúma ipyʼaguapy ha ojerovia Jehováre. ¡Ajépa javyʼaite jahechávo oñemoag̃uiveha ohóvo hikuái Ñandejárare! Tuichaiterei mbaʼe ningo ñandéve g̃uarã ikatu haguére ñaipytyvõ péicha ñande rapichakuérape.
14. ¿Mbaʼéichapa oporotrata peteĩ persóna oporohayhúva, heʼiháicha 1 Corintios 13:4-8?
14 Pablo omyesakã porãiterei mbaʼépa heʼise pe mborayhu. Jahayhúramo ñande rapichakuérape haʼe heʼi haguéicha, Jehová ñandeguerohorýta, jajehekýita heta provlémagui ha javyʼaitereíta (elee 1 Corintios 13:4-8). Ñahesaʼỹijomína mbaʼépa heʼi Pablo pe mborayhúre ha jahecha mbaʼéichapa ikatu jasegi ikonsého jatratávo ñande rapichakuérape.
15. a) ¿Mbaʼérepa ñanepasiénsia ha ñanembaʼeporã vaʼerã? b) ¿Mbaʼérepa nañaneenvidiósoi ha nañañembotuichái vaʼerã?
15 “Pe mborayhu ipasiénsia ha imbaʼeporã.” Jehová ningo ohechauka ipasiénsia ha imbaʼeporãha yvyporakuérandi, opavave ñaneimperféktoramo jepe. Upéva ñanemokyreʼỹ vaʼerã ñanepasiénsia ha ñanembaʼeporã hag̃ua ñande rapichakuéra ndive, oĩramo jepe naimbaʼerechakuaáiva ñanendive. Pe oporohayhúva “naiñenvidiósoi”. Upévare, jahayhúramo ñane ermanokuérape ndajaikomoʼãi jaipota umi mbaʼe orekóva hikuái térã umi priviléhio ohupytýva kongregasiónpe. Hiʼarive, japorohayhúramo ñande pyʼaite guive, nañañembotuichamoʼãi ni ndajaikomoʼãi jajechaukase. La Biblia heʼi voi: “Ñandejára oñemoĩ umi oñembotuichávare” (Sant. 4:6).
16, 17. ¿Mbaʼéichapa ikatu jajapo 1 Corintios 13:5, 6 heʼíva?
16 Pe oporohayhúva ningo “ndojapói mbaʼeve hekopeʼỹ”. Upévare, jahayhúramo ñande rapichápe nañandejapumoʼãi chupe ni nañamondamoʼãi avavépe. Avei ndajajapomoʼãi mbaʼeve ndogustáiva Jehovápe. Japorohayhúramo ndajajapomoʼãi ñandévente ou porãva, ‘síno jajepyʼapýta avei ñande rapicháre’ (Filip. 2:4).
17 Pe oporohayhúva ipyʼaite guive “ndaipochyreíri ha ndaipyʼarói” avavéndi. Oĩramo ñandetrata vaíva, ñande nañandepochypyaʼéi. Avei ndajarahái enkuénta mboy vésepa ñande rapicha ofalla ñanendive (1 Tes. 5:15). Ikatu hag̃uáicha ñaime porã Jehovándi nañandepyʼarói vaʼerã avavéndi. Ndajaipeʼáiramo pe mbaʼe vai ñande pyʼapýgui, ikatu hína pe pochy tatáicha okakuaa ñande pype ha ñandeperhudika ñandéve ha avei ótrope (Lev. 19:18). Iporãve ñaporoperdona ha ñanderesarái pe oiko vaʼekuégui. Avei pe oporohayhúva “ndovyʼái umi mbaʼe vai ojejapóvare”, upévare ndajavyʼái oñemaltratárõ peteĩ ndaijaʼéiva ñanderehe térã ojejapórõ hese peteĩ inhustísia (elee Proverbios 24:17, 18).
18. ¿Mbaʼépa 1 Corintios 13:7, 8 heʼi pe oporohayhúvare?
18 Apóstol Pablo heʼi avei pe oporohayhúva ‘ogueropuʼakaha opa mbaʼe’. Upévare, oĩramo ñaneofendéva, péro upéi ojerure ñandéve perdón, japorohayhu rupi ñaperdona chupe. Pe oporohayhúva “oguerovia opa mbaʼe”. Upéva heʼise jagueroviaha entéro mbaʼe oĩva la Bíbliape ha jaagradeseha oñemeʼẽva ñandéve Jehová organisasión rupive ikatu hag̃uáicha ñamombarete ñande jerovia. Avei pe oporohayhúva “ohaʼarõ opa mbaʼe”. Ñande ñahaʼarõiterei Jehová okumpli ipromesakuéra, ha jahayhu rupi ñande rapichakuérape, ñamombeʼu opavavépe ñane esperánsa (1 Ped. 3:15). Ijetuʼu jave pe situasión katu ñañemboʼe Jehovápe ha ñahaʼarõ tosẽ porã entéro mbaʼe. Pe oporohayhúva “oaguanta opa mbaʼe”. Oĩramo ermáno ofalláva ñanendive, térã umi hénte ndaijaʼéiva ñanderehe ñandepersegíramo, ñande ñaaguanta. Pablo heʼi avei: “Pe mborayhu ndopamoʼãi arakaʼeve”. Péicha ohechauka Ñandejára siervokuéra oporohayhutaha opa árare.
19, 20. ¿Mbaʼe téxtopa ohechauka iñimportanteha jasegi jahayhu ñande rapichápe?
19 Jajapóramo la Biblia heʼíva, siémpre jahayhúta ñande rapichápe ñande jajehayhuháicha (Mat. 22:39). Jehová ha Jesús oipota jajapo upéva. Hiʼarive haʼekuéra oipota jahayhu entéro ñande rapichápe, tahaʼe ótro tetãgua térã umi ikostúmbre diferéntevape. ¿Ijetuʼúpa sapyʼánte japorohayhu hag̃ua? Oiméramo upéicha, jajerure vaʼerã Jehovápe espíritu sánto. Haʼe oguerohorýta upéva ha ñanepytyvõta ikatu hag̃uáicha japorohayhu (Rom. 8:26, 27).
20 Iñimportanteterei ningo pe mandáto heʼíva jahayhu vaʼerãha ñande rapichápe jajehayhuháicha ñande voi. Upévare oñehenói ko mandátope pe “Léi ijojahaʼỹva” (Sant. 2:8). Pe Léi Mosáikape Jehová omeʼẽ umi isrraelítape heta mandáto omboʼéva chupekuéra ohayhu hag̃ua hapichápe. Upéi Pablo avei oskrivi: “Entéro umi ótro mandamiénto añetehápe haʼe peteĩ léinte, upéva hína: ‘Rehayhu vaʼerã nde rapichápe nde rejehayhuháicha’. Pe oporohayhúva ndojapói ivaíva hapicháre; upéicharõ pe oporohayhúva okumpli hína pe Léi” (Rom. 13:8-10). Upéva heʼise jasegi vaʼerãha jahayhu opavavépe.
21, 22. ¿Mbaʼérepa jahayhu vaʼerã Ñandejárape ha ñande rapichakuérape?
21 Ñapensávo mbaʼérepa jahayhu vaʼerã ñande rapichakuérape, iporã avei ñanemanduʼa Jesús heʼi vaʼekue Itúvare: “Haʼe ningo oheja osẽ kuarahy iñaña ha hekoporãvape g̃uarã; ha omongy hekojoja ha hekojojaʼỹvape g̃uarã” (Mat. 5:43-45). ¿Mbaʼépa ñanemboʼe upéva? Jahayhu vaʼerãha ñande rapichápe, tove taiñaña térã tahekoporã. Jahecháma haguéicha, jahechauka jahayhuha ñande rapichápe ñamombeʼúvo chupe pe marandu porã. Ha oaseptárõ ipyʼaite guive, oikóta chugui Jehová amígo. ¡Ajépa tuichaite priviléhio upéva!
22 Oĩ ningo hetaiterei mbaʼe ñanemomýiva jahayhu hag̃ua Jehovápe ñande pyʼaite guive. Ha jahecha haguéicha, ikatu avei jahechauka heta hendáicha jahayhuha ñande rapichápe. Jahayhúramo Ñandejárape ha ñande rapichakuérape, jahechaukáta jasegiha koʼã mokõi mandamiénto tuichaitéva. Péro opa mbaʼe ári, ñambopyʼarorýta Jehovápe, ñande Ru yvagapegua.
¿Rehesaʼỹijópa raʼe umi rrevísta Ñemañaha osẽ ramovéva? Ehechamína ikatúpa nemanduʼa koʼã mbaʼére:
¿Mbaʼe moméntopepa ojejuka vaʼerã kuri pe ovecharaʼy Paskuarã pe 14 de nisán?
La Bíbliape heʼi ojejuka vaʼerãha “og̃uahẽvo kaʼaru pytũ”. Ñande Ruete Ñeʼẽ Bíblia heʼi “kaʼaru pytũ mboyvemi”. Upéicharõ, pe ovecharaʼy ojejuka vaʼekue oike rire kuarahy, péro hesakãvo gueteri, oñepyrũvo pe 14 de nisán (Éx. 12:6) (15/12, páh. 18, 19).
¿Mbaʼe konséhopa oipytyvõta umi imitãvape odesidi porã hag̃ua?
1) Emotenonde memékena Ñandejára Rréino ha ihustísia (Mat. 6:19-34). 2) Evyʼákena reservívo nde rapichakuérape (Hech. 20:35). 3) Evyʼákena reservívo Jehovápe nemitãre (Ecl. 12:1) (15/1, páh. 19, 20).
¿Mbaʼe mbaʼépa orrepresenta umi cuatro hinéte ohóva kavaju ári 1914 guive?
Jesús, ohóva peteĩ kavaju morotĩ ári omosẽma yvágagui Satanás ha idemoniokuérape. Pe ohóva pe kavaju pytã ári orrepresenta entéro umi gérra oikóva ko yvy ape ári. Pe ohóva pe kavaju hũ ári orrepresenta ñembyahýi. Ha pe ohóva pe kavaju saʼyju ári orrepresenta umi mbaʼasy ojukáva hetaiterei héntepe (Apoc. 6:2-8) (1/2, páh. 6, 7).
¿Arakaʼépa oikóta “pe Ovecharaʼy kasamiénto”? (Apoc. 19:7.)
Oikóta ág̃a pe Rréi Jesucristo omohuʼã rire iñorairõ, térã oñehundi rire Babilonia Guasu ha oiko rire Armagedón (15/2, páh. 10).
¿Mbaʼérepa umi hudío oikóva primer síglope “ohaʼarõjoa” vaʼekue og̃uahẽ pe Mesías? (Luc. 3:15.)
Ndaikatúi ningo jaikuaa umi hudío síglo primero guare ontende porãpa raʼe pe profesía oñeʼẽva pe Mesías rehe oĩva lívro de Daniélpe (Dan. 9:24-27). Upéicharõ jepe, oiméne ohendu raʼe hikuái oñemombeʼúvo peteĩ ánhel oñeʼẽ hague umi ovecharerekuápe Belén ypýrupi, térã oikuaa hikuái mbaʼépa heʼi kuri pe profetísa Ana ohechávo Jesúspe pe témplope. Upéi avei umi karai oadivináva og̃uahẽ Jerusalénpe ha oheka hikuái “pe hudiokuéra rréi onase vaʼekue” (Mat. 2:1, 2). Upe rire, Juan el Bautísta omomarandu avei Cristo og̃uahẽ potaitemaha (15/2, páh. 26, 27).
¿Mbaʼépa jajapo vaʼerã akóinte ñakumpli hag̃ua ñaprometéva? (2 Cor. 1:18.)
Jaikuaaháicha, sapyʼánte ñasuspendémante peteĩ kompromíso, péro ndahaʼéi jajaposégui, síno oñepresentágui peteĩ situasión ijetuʼúva. Upéicharõ jepe, peteĩ kristiáno oñekomprometéramo ojapotaha peteĩ mbaʼe, oñehaʼãmbaite vaʼerã okumpli (15/3, páh. 32).
¿Mbaʼépa jajapo vaʼerã ani hag̃ua jahecha pornografía?
1) Jahechárõ peteĩ taʼanga tieʼỹ, ensegída ñamaña vaʼerã ótro ládo. 2) Ñañatende vaʼerã mbaʼérehepa ñapensa: ñañehaʼã ñapensa umi mbaʼe iporãva ha ñañemboʼe Ñandejárape. 3) Ñañatende moõpa ñapyrũ: ani jahecha pelíkula térã jaike Internétpe umi páhina oĩháme pornografía (1/4, páh. 10-12).
¿Mbaʼépa ikatu oiko peteĩ kristiáno ohóramo ombaʼapo tetã ambuépe ha oheja ifamília?
Tuvakuéra ndoikóiramo ifamíliandi, tuicha operhudika chupekuéra. Ikatu umi mitã opensa itúva térã isy oheja reiha chupe ha opyta ipochy. Avei ména ha tembireko ikatu oñeñandu haʼeño ha oñomoakãratĩ (15/4, páh. 19, 20).
¿Mbaʼérepa yma umi delinkuénte oñemosaingóvape yvyráre oñemopẽ chuguikuéra hetyma?
Umi rrománo omosaingo vaʼekue yvyráre umi kriminálpe omano hag̃ua. Umi hudío ojerure kuri toñemopẽ hetyma umi mokõi mbaʼe vai apoha oĩ vaʼekuépe Jesús ykére. Ojejapóvo upéicha, haʼekuéra ndaikatuvéima orrespira porã ha sapyʼaitépe ipytupa ha omano. Upéicha ndojehejái pe yvyráre upe pyhare (Deut. 21:22, 23) (1/5, páh. 11).
¿Mbaʼe mbaʼépa ñañeporandu vaʼerã japredika jave umi héntepe ñande territóriope?
¿Mávapepa ñañeʼẽ hína? ¿Moõpa ñañeʼẽ chupe? ¿Mbaʼe moméntopepa opyta porãve ñañeʼẽ hag̃ua? ¿Mbaʼéichapa ñañeʼẽ vaʼerã chupe? (15/5, páh. 12-15).
¿Mboy tapichápepa ojukáma pe sigarríllo?
Pe síglo ohasa vaʼekuépe omano 100 millón persóna rupi pe sigarríllo káusare. Koʼág̃arupi katu káda áño omano seis millónrupi (1/6, páh. 3).
“Ñande retépe jareko umi párte haʼetéva ikangyvéva, péro añetehápe ñaikotevẽterei hesekuéra.” (1 COR. 12:22)
1, 2. ¿Mbaʼérepa Pablo ontende umi ikangývape?
OPAVAVÉNTE sapyʼánte jaju ñanekangy. Ikatu ñañengripa térã ñandealérhia ha japyta ñanekangyeterei, ha upevakuére ndaikatúi jajapo ñane rembiapo jepiveguáicha. Péro epensamína rejuha nekangy heta tiémpore, ikatu voi heta mésere. Ajépa reipotáta entéro imbaʼerechakuaami nendive.
2 Apóstol Pablo sapyʼánte oñandu vaʼekue ndaikatuveimaha ogueropuʼaka umi provléma, tahaʼe ohasáva kongregasiónpe térã okápe (2 Cor. 1:8; 7:5). Opensávo umi mbaʼe ijetuʼúva ohasa vaʼekuére oservívo Jehovápe, haʼe orrekonose: “Añeñandu vai oĩ jave ikangýva” (2 Cor. 11:29). Ha okomparávo pe kongregasión ñande retére, ohechauka oĩha párte ñande retépe haʼetévaicha la “ikangyvéva, péro añetehápe ñaikotevẽterei hesekuéra” (1 Cor. 12:22). ¿Mbaʼépa Pablo heʼise raʼe upérõ? ¿Mbaʼéichapa Jehová ohecha umi ikangývape? ¿Mbaʼérepa jahecha vaʼerã chupekuéra Jehová ohechaháicha? ¿Mbaʼéichapa upéva ou porãta ñandéve?
3. ¿Mbaʼéicha rupípa ikatu jaju ñapensa vai umi ermáno oikotevẽvare oñepytyvõ?
3 Koʼág̃arupi ko múndope umi hénte oñoganagana ohupytységui heta mbaʼe, upévare oñemombaʼeterei umi imbarete ha imitãvape. Hetaiterei voi oĩ ojaprovecháva umi ikangývare ikatu hag̃uáicha ohupyty umi mbaʼe haʼekuéra oipotávante. Péro ñande nañapensái upéicha. Upéicharõ jepe, ñañemeʼẽʼỹre enkuénta ikatu hína ñañepyrũ ñapensa vai umi ermáno oikotevẽvare oñepytyvõ meme. ¿Mbaʼéichapa ikatu jahecha koʼã ermánope Jehová ohechaháicha?
4, 5. a) ¿Mbaʼépa ñaaprende pe ehémplo oĩvagui 1 Corintios 12:21-23-pe? b) ¿Mbaʼépa jahupyty ñaipytyvõramo umi ikangývape?
4 Primera a los Corintios kapítulo 12-pe, apóstol Pablo oipuru peteĩ ehémplo ñanepytyvõva ñantende hag̃ua mbaʼéichapa Jehová ohecha umi ermáno ha ermána ikangyvévape. Upépe Pablo heʼi kuri umi párte ikangyvéva jepe ñande retépe ideprovechoha (elee 1 Corintios 12:12, 18, 21-23). Oĩ evolusionísta heʼíva upéva ndaupeichaiha. Por ehémplo, ojeʼe vaʼekue oĩha párte ñande retépe ndaideprovechoiha. Péro umi ostudiáva ñande rete ohechakuaa koʼã párte iñimportantetereiha.* Oĩ vaʼekue opensáva jareko reiha ñane pysãʼi, péro koʼág̃a ojekuaáma ideprovechoha, por ehémplo ani hag̃ua jaʼa ñañemboʼy jave.
5 Pe ehémplo Pablo oipuru vaʼekue ñanemboʼe opavave ermáno oĩva kongregasiónpe ovaletereiha. Satanás ningo oipota ñande ñapensa ndajavaleiha mbaʼeverã. Péro Jehová ndaupéichai. Chupe g̃uarã entéro isiérvo iñimportánte, umi vaicha ikangýva jepe (Job 4:18, 19). Upéva ñanepytyvõ ñañeñandu porã hag̃ua kongregasiónpe ha jahechakuaa hag̃ua oñekotevẽha ñanderehe Ñandejára organisasiónpe. Por ehémplo, ikatu oime reipytyvõma raʼe peteĩ persóna ijedávape oguata hag̃ua. Katuete ningo oiméne reguata mbeguemie ani hag̃ua remboapura chupe. Upéicha reipytyvõ chupe, péro avei nde reñeñandu porã. Añetehápe javyʼave ñaipytyvõvo ñande rapichápe oikotevẽ jave. Avei ñanepasiensiave, japorohayhu ha ñañemoag̃uive Ñandejárare (Efes. 4:15, 16). Ha ñande Ru oipota javalora enterove ñane ermanokuérape. Upéicha, pe kongregasiónpe opavave ojotratáta peteĩchapa ha ojoayhuvéta.
6. ¿Mbaʼéicha javépa Pablo oipuru vaʼekue umi palávra: “ikangýva” ha ‘ojerovia mbaretéva’?
6 Pablo omombeʼúrõ guare mbaʼépa opensa umi hénte umi kristiánore ha mbaʼéichapa haʼe sapyʼánte oñeñandu, oipuru koʼã mokõi palávra: “ikangýva” ha “chekangy” (1 Cor. 1:26, 27; 2:3). Avei oñeʼẽvo heta kristiánore oipuru ko fráse: ‘ojerovia mbaretéva’. Péro upéva ndeʼiséi kuri koʼã ermáno iñimportanteveha umi ótrogui (Rom. 15:1). Upéva rangue, Pablo heʼi umi iñexperiensiavéva ipasiénsia vaʼerãha umi kristiáno ipyahuvévare kongregasiónpe.
7. ¿Mbaʼérepa sapyʼánte hasy jepi ñaipytyvõ umi oikotevẽvape?
7 Ñaipytyvõ jave umi “oikotevẽvape” ñahaʼanga Jehovápe, ha haʼe ñandeguerohoryeterei (Sal. 41:1, NM; Efes. 5:1). Upéicharõ jepe, ikatu sapyʼánte hasy ñandéve ñaipytyvõ peteĩ ermánope. ¿Mbaʼérepa upéicha? Ikatu ningo ñapensa haʼe ojecha vaʼerãha iprovléma reheve. Térã ndajaikuaaporãi mbaʼépa jaʼéta chupe ha ñatĩ, upévare jadesidi nañapenáinte hese. Rosáriope* oheja vaʼekue iména. Haʼe heʼi: “Ajépa ñambyasyetéta umi ermáno ñanemboykéramo térã ndojapóiramo ñande ñahaʼarõva chuguikuéra. Jahasa jave umi mbaʼe ipohýiva ñaikotevẽterei ñane amigokuérare”. Rréi David oikuaa porã vaʼekue mbaʼéichapa oñeñandu peteĩ persóna oñemboykéva (Sal. 31:12).
8. ¿Mbaʼépa ñanepytyvõta ñanembaʼerechakuaave hag̃ua ñane ermanokuéra ndive?
8 Ikatu ningo ñanembaʼerechakuaave ñanemanduʼáramo heta ñane ermáno ouha ikangy umi provléma káusare, por ehémplo mbaʼasy, depresión térã oĩ rupi hogaygua ndoservíriva Jehovápe. Ñanemanduʼa vaʼerã koʼã mbaʼe ikatuha ojehu avei ñandéve. Umi isrraelíta oike mboyve pe Yvy Oñepromete vaʼekuépe, Jehová omomanduʼa chupekuéra ‘ndaipyʼahatãi vaʼerãha’ iñermanokuéra ndive. Haʼekuéra imboriahu ha ikangy vaʼekue oikórõ guare Egíptope, upévare Ñandejára oipota oipytyvõ umi imboriahúva ha ikangývape (Deut. 15:7, 11, ÑÑB; Lev. 25:35-38).
9. ¿Mbaʼépa jajapo vaʼerã peteĩ ermáno oúramo ikangy? Emoĩ peteĩ ehémplo.
9 Jaiko rangue jahusga umi ohasa asývape térã ñadeskonfia hesekuéra, ñañehaʼã vaʼerã ñakonsola chupekuéra (Job 33:6, 7; Mat. 7:1). Ñapensamína ko ehémplore. Ñamoĩ chupe peteĩ móto arigua oñaksidentaha ha ojegueraha chupe ospitálpe. ¿Oñepyrũtapa umi doktór oikuaase máva káusarepa oiko pe aksidénte? Nahániri. Ndoikomoʼãi operde rei tiémpo hikuái, síno pyaʼe oñatendéta hese. Péicha avei, peteĩ ermáno oúramo ikangy iprovléma haguére, pyaʼe ñaipytyvõ vaʼerã chupe omombarete hag̃ua ijerovia (elee 1 Tesalonicenses 5:14).
10. ¿Mbaʼérepa jaʼekuaa umi ermáno vaicha ikangýva, añetehápe ‘ijerovia mbareteha’?
10 Oĩ ermáno ha ermána haʼetévaicha la ijerovia kangýva, péro ñañemoĩramo ñapensa mbaʼe situasiónrepa ohasa hikuái, katuete ñantendevéta chupekuéra. Ñapensamína: ajépa ijetuʼueténe peteĩ ermánape iñeʼẽrendu hag̃ua Jehovápe iména oñemoĩramo hese. Avei ijetuʼúne peteĩ sy ombaʼapo jejopývape omongakuaa hag̃ua haʼeño ifamiliakuérape, ha upéicharõ jepe ndofaltái rreunionhápe. Oĩ avei heta mitãrusu ha mitãkuña osegíva iñeʼẽrendu Jehovápe oĩramo jepe eskuélape térã koléhiope omboligáva chupekuéra ojapo hag̃ua ivaíva. Añetehápe ñapensáramo umi mbaʼe ojapóvare ñane ermanokuéra ikatu hag̃uáicha iñeʼẽrendu Jehovápe, jahecháta ‘ijerovia mbareteha hikuái’, sapyʼánte haʼetéramo jepe ikangyha (Sant. 2:5).
11, 12. a) ¿Mbaʼépa ñanepytyvõta jahecha hag̃ua umi ikangývape Jehová ohechaháicha chupekuéra? b) ¿Mbaʼépa ñaaprende Jehová otrata lájagui Aarónpe?
11 Jaikuaa porã vaʼerã mbaʼéichapa Jehová otrata vaʼekue isiervokuérape, upéicha ñande ikatúta avei jahecha umi ikangývape Jehová ohechaháicha chupekuéra (elee Salmo 130:3). Por ehémplo, ñapensamína ñaime hague Moisés ndive umi isrraelíta oadorárõ guare pe vakaraʼy raʼanga ha ou Aarón ha oñepyrũ omoĩ exkúsa oñedefendeségui. ¿Mbaʼépa ñapensáta Aarón ojapo vaʼekuére? (Éx. 32:21-24.) Oiméne ñanemanduʼa avei peteĩ vuéltape, Míriam omboliga rupi chupe, Aarón otaky hague Moisés rehe omenda haguére peteĩ tetã ambueguáre. ¿Mbaʼépa ñapensáta kuri Aarón rehe? (Núm. 12:1, 2.) ¿Ha mbaʼépa jajapóne jahechárire Moisés ha Aarón nombotuichái hague Jehovápe oguenohẽrõ guare y umi isrraelítape peteĩ itakuágui Meribápe? (Núm. 20:10-13.)
12 Jehová ikatu kuri okastiga pyaʼe Aarónpe. Péro ohechakuaa hese naiñañaiha ojavýramo jepe. Oiméne Aarón ojapo raʼe koʼã mbaʼe ojejopýgui chupe. Ha ojeʼérõ guare chupe mbaʼépepa ojavy, haʼe orrekonose ha oasepta Jehová konsého (Éx. 32:26; Núm. 12:11; 20:23-27). Aarón ningo ohayhu Jehovápe ha oñarrepenti, upévare haʼe operdona chupe. Upéicha rupi, heta tiémpo upe rire umi hénte imanduʼa gueteri Aarón ha iñemoñarekuérare ha heʼi hesekuéra iñeʼẽrenduha Ñandejárape (Sal. 115:10-12; 135:19, 20).
13. ¿Mbaʼéichapa ikatu ñahaʼanga Jehovápe?
13 ¿Mbaʼéichapa ikatu ñahaʼanga Jehovápe? Ñepyrũrã jaikuaa porã vaʼerã mbaʼépa ñande ñapensa umi vaicha ikangývare, ha oimépa tekotevẽ hína ñakambia ñapensa lája (1 Sam. 16:7). Por ehémplo, ¿mbaʼépa jajapo peteĩ mitãrusu térã mitãkuña ndoiporavoporãi jave peteĩ vyʼarã térã ohechaukáramo nointeresaguasuiha chupe mbaʼeve? Jaiko rangue jahechaiterei defékto hese, iporãve ñaipytyvõ chupe iñakãguapyve hag̃ua. Ñande voi ñañehaʼãramo ñaipytyvõ umi oikotevẽvape, ñantendevéta ñande rapichápe ha jahayhuvéta chupekuéra.
14, 15. a) ¿Mbaʼéichapa oñeñandu Jehová ohechávo Elías ikangyha? b) ¿Mbaʼépa ñaaprende Elías ohasa vaʼekuégui?
14 ¿Mbaʼépa opensa Jehová umi oñedeprimívare? Jahechamína mbaʼéichapa Ñandejára oipytyvõ vaʼekue proféta Elíaspe oñeñandúrõ guare upéicha. Haʼe pyʼaguasúpe odesafia vaʼekue 450 profétape oservíva Baálpe, péro oikuaa rire rréina Jezabel ojukaseha chupe, osẽ odipara. Okyhyjetereígui odipara 150 kilómetro Beer-seba peve, upéi oike jey mombyry pe desiértope ha opyta upépe. Elías ikaneʼõiterei okorre haguére pe kuarahy akúre, upémarõ oguapy peteĩ kuarahyʼãme ha ojerure Jehovápe ojukamínte hag̃ua chupe (1 Rey. 18:19; 19:1-4).
15 ¿Mbaʼéichapa oñeñandu Jehová ohechávo iproféta ojedesesperaha? ¿Omboyképa chupe okyhyje ha oñedeprimi rupi? ¡Ni mbaʼevéicharõ! Jehová oikuaa ikangýguinte oiko hague upéva Elías rehe, upéicha rupi omondo hiʼánhel omombarete hag̃ua chupe. Jehová ánhel dos vése heʼi Elíaspe okaru hag̃ua, pono pe viáhe ‘oforsaiterei chupe’ (elee 1 Reyes 19:5-8). Jahechaháicha, ñepyrũrã Jehová ohendu raẽ Elíaspe ha upe rire ae omeʼẽ chupe oikotevẽva imbarete jey hag̃ua.
16, 17. ¿Mbaʼéichapa ikatu ñahaʼanga Jehovápe ha jahechauka jahayhuha ñane ermanokuérape?
16 ¿Mbaʼéichapa ikatu jasegi Jehová ehémplo? Ndajajapurái vaʼerã ñañemoñeʼẽ hag̃ua ñande rapichakuérape (Prov. 18:13). Umi ermáno oúramo oñedeprimi ha opensa naiñimportanteiha, ñañemoĩ vaʼerã ilugárpe ha ñahendu chupekuéra (1 Cor. 12:23). Péicha jaikuaáta mbaʼépa añetehápe oikotevẽ ha ikatúta ñaipytyvõ porã chupekuéra.
17 Ñapensamína Rosáriore, pe ermána ñañeʼẽma hague. Chupe oheja vaʼekue iména ha opyta haʼeño mokõi imembykuñándi. ¿Mbaʼépa ojapo umi ermáno oikuaa rire pe oikóva hese? Haʼe omombeʼu: “Amombeʼúrõ guare chupekuéra por teléfono mbaʼépa oiko, ndohasái ni 45 minúto ha oúma hikuái ógape. Umi ermáno hesaypororopa avei og̃uahẽvo. Upe rire, dos térã tres díare ndaorerejái hikuái oreaño. Ore ningo orenerviosaiterei kuri ha ni ndorokaruporãvéi, upévare oregueraha hikuái hogapekuéra peteĩ tiémpore”. Ko experiénsia oiméne ñanemomanduʼa Santiago heʼi vaʼekuére: “Peteĩ ermáno térã ermána ndaijaóiramo ha ndorekóiramo pe tembiʼu oikotevẽva upe díape g̃uarã, ha peteĩva pende apytépe heʼi chupe: ‘Tereho pyʼaguapýpe ha hiʼãite chéve rekonsegi nde aorã ha ne rembiʼurã’, péro napemeʼẽi chupe oikotevẽva oikove hag̃ua, ¿mbaʼépe piko ideprovécho upéva? Upéicha avei ñande jerovia omano hína ndajajapóiramo tembiapo iporãva” (Sant. 2:15-17). Umi ermáno ha ermána oipytyvõ rupi Rosario ha imembykuérape, imbarete jey hikuái, ha seis mése ohasa rire upe situasión ijetuʼuetéva, ojapóma hikuái iprekursorádo auxiliár (2 Cor. 12:10).
18, 19. a) ¿Mbaʼéichapa ikatu ñaipytyvõ umi ikangývape? b) ¿Máva mávapa oñevenefisia ñaipytyvõvo umi ikangývape?
18 Jaikuaaháicha, jajúramo ñanderasy mbeguekatúpemante jajerrekupera jahávo. Upéicha avei peteĩ kristiáno mbeguekatúpemante ojerrekuperáta oúramo ikangy ijerovia ohasa haguére peteĩ situasión ijetuʼúva térã haʼe voi ojavy rupi. ¿Mbaʼépa ojapo vaʼerã upearã? Omombarete vaʼerã ijerovia ostudiávo Ñandejára Ñeʼẽ, oñemboʼe ha oho memévo rreunionhápe. Péro ñande ikatu avei ñaipytyvõ chupe. Por ehémplo, ñanepasiénsia vaʼerã hese ha ñaime vaʼerã ijykére jahechauka hag̃ua jahayhuha chupe. Jajapókena ikatúva guive umi ermáno ikangýva oñandu hag̃ua jahayhuha chupekuéra ha ñañeinteresaha hesekuéra (2 Cor. 8:8).
19 Aníkena ñanderesarái javyʼaitereiha ñaipytyvõ jave ñane ermanokuérape. Péicha ifasilve avei ñandéve ñañemoĩ hag̃ua ilugarpekuéra ha ñanepasiénsia hag̃ua hesekuéra. Péro ndahaʼéi ñandénte ñañevenefisiáva jahechauka jave japorohayhuha. Entéro umi ermáno oĩva kongregasiónpe oporohayhuvéta avei. Ha ‘ñaipytyvõvo umi ikangývape’, jasegi hína Jehová ehémplo, chupe g̃uarã ningo káda persóna iñimportanteterei (Hech. 20:35).
^ párr. 4 Charles Darwin oskrivi vaʼekue ilívro héravape El origen del hombre, oĩha párte “jareko reíva” ñande retépe. Ótro karai opensáva haʼéicha, heʼi avei yvypóra orekoha heta “órganos vestigiales” térã umi órgano oĩ reíva ñande retépe, por ehémplo pe apéndise ha pe tímo.
^ párr. 7 Oñekambia héra.
“Che ajesarekóta nderehe roakonseha hag̃ua.” (SAL. 32:8, NM)
1, 2. ¿Mbaʼépa Jehová opensa isiervokuérare?
SAPYʼÁNTE tuvakuéra omaña ifamíliare ohuga jave ha ohechakuaa ikatupyryha heta mbaʼépe. Por ehémplo, oĩ mitã ivaléva depórtepe, ha iñermáno katu odivuhakuaa térã ojapokuaa heta mbaʼe ipópe. Péro tahaʼe haʼéva umi mitã ojapokuaáva, ituvakuéra oipytyvõseterei voi chupekuéra ikatupyryve hag̃ua upévape.
2 Jehová avei oñeinteresaiterei itaʼyrakuérare ojerovia mbarete rupi hikuái ha oadorágui chupe ipyʼaite guive. Chupe g̃uarã isiervokuéra haʼe hína umi ‘mbaʼerepy’ oúva opa tetãgui (Ageo 2:7, ÑÑB). Oiméne nde rehechakuaa umi ermáno ikatupyryha hetaiterei mbaʼépe. Por ehémplo, oĩ umi ojapokuaaitereíva diskúrso, ha ótro katu oorganisakuaa heta tembiapo ojejapóva Jehová organisasiónpe. Heta ermána pyaʼeterei oaprende ótro idióma ikatu hag̃uáicha opredika hetave héntepe. Oĩ avei ermána oporohendukuaáva térã ipasiénsiava oñatende hag̃ua umi hasývare (Rom. 16:1, 12). ¡Ajépa jaguerohoryete koʼãichagua ermáno ha ermánape!
3. ¿Mbaʼépa jahecháta ko artíkulope?
3 Péro heta ermáno, por ehémplo umi mitãrusu térã umi ojevautisa ramóva, ndoikuaái gueteri mbaʼépepa ideprovéchota kongregasiónpe. ¿Mbaʼéichapa ikatu ñaipytyvõ chupekuéra oipurupaite hag̃ua ikapasida? ¿Mbaʼérepa ñahaʼanga vaʼerã Jehovápe ha jaheka mbaʼépepa ikatupyry hikuái?
4, 5. ¿Mbaʼéichapa Jueces 6:11-16 ohechauka Jehová ohechaha mbaʼe mbaʼépepa ikatupyry isiervokuéra?
4 La Bíbliape oĩ heta ehémplo ohechaukáva Jehová ohechaha mbaʼépepa ñandekatupyry ha avei moõ pevépa omeʼẽ ñande kapasida. Jahechamína peteĩ ehémplo. Ñandejára oiporavórõ guare Gedeónpe oipeʼa hag̃ua ipuévlope umi madianíta poguýgui, ou peteĩ ánhel ha heʼi chupe: “Nde, gerréro katupyry, Jehová oĩ nendive”. Gedeón oñesorprende pe ánhel heʼi haguére chupe upéicha. Haʼe nopensái ‘ikatupyryha’ ni ikatutaha osalva Ñandejára puévlope. Péro Jehová nopensái upéicha, haʼe ojerovia Gedeón rehe (elee Jueces 6:11-16).
5 Jehová ohechakuaa Gedeón rehe heta mbaʼe porã, upévare oikuaa ikatutaha oipuru chupe osalva hag̃ua Israélpe. Pe ánhel ohecha mbaʼeichaitépa Gedeón oñemeʼẽmbaite ojapo jave itraváho, por ehémplo mbaʼéichapa oinupã pe trígo rakã onohẽ hag̃ua chugui isemílla. Péro Jehová ánhel ohecha avei ótra kósa. Ymave umi chokokue omonguʼi vaʼekue isemílla okápe, ikatu hag̃uáicha pe yvytu ogueraha ikyʼakue. Péro Gedeón ndojapói upéicha. Haʼe ogueraha umi trígo rakã ombaʼapo hag̃ua hese peteĩ lagárpe, térã ojejapohápe víno, ani hag̃ua umi madianíta ohecha pe trígo ombyaty vaʼekue ha omonda chugui. Añetehápe Gedeón iñakãporã, haʼe oñemeʼẽ enkuénta oĩha peteĩ situasión ipeligrósovape ha odesidi porã. Jehová ohechakuaa Gedeón ikatupyryha ha oipuru chupe.
6, 7. a) ¿Ohechápa rakaʼe Jehová Amóspe umi isrraelíta ohechaháicha chupe? b) ¿Mbaʼérepa ikatu jaʼe Amós oikuaa hague heta mbaʼe?
6 Jahechamína ótro ehémplo. Oiméne heta hénte oiko vaʼekue proféta Amós tiémpope opensáne raʼe hese ikapasidaʼietereiha. Péro Jehová ohechakuaa Amós rehe heta mbaʼe porã hapichakuéra ndohechakuaáiva. Amós heʼi vaʼekue ijehe haʼeha peteĩ ovecharerekua ha chokokue. Jehová oipuru ko profétape ogueraha hag̃ua imensáhe pe rréino de 10 trívupe ndoadoravéiva chupe. Oiméne oĩ raʼe isrraelíta opensáva Amós ndaikatupyryiha ojapo hag̃ua upe tembiapo (elee Amós 7:14, 15).
7 Amós oiko vaʼekue peteĩ puevloʼípe oĩva mombyry umi siudágui. Upéicharõ jepe oikuaa umi hénte kostúmbre ha umi mburuvicha itiempopeguápe. Katuete oikuaa porãne raʼe mbaʼe situasiónpepa oĩ Israel, ha otrata meme rupi umi komersiántendi, oikuaa avei mbaʼe mbaʼépa oiko umi tetãme oĩva Israel jerére (Amós 1:6, 9, 11, 13; 2:8; 6:4-6). Oĩ heʼíva Amós haʼe hague peteĩ eskritór ikatupyrýva. Por ehémplo oipuru komparasión, umi palávra ndahasýiva oñentende hag̃ua ha opokóva ñane korasõre. Haʼe ndokyhyjéi vaʼekue okondena hag̃ua Amasíaspe, peteĩ saserdóte ikorrúptova, ha upéva ohechauka porã Jehová ndojavýi hague oiporavórõ guare chupe. Añetehápe, Jehová ohechakuaa Amós rehe heta mbaʼe porã ndojekuaaguasúiva kuri, ha oaprovecha ikapasida okumpli hag̃ua hembipota (Amós 7:12, 13, 16, 17).
8. a) ¿Mbaʼépa Jehová opromete Davídpe? b) ¿Mbaʼérepa Salmo 32:8 omokyreʼỹeterei umi ndojeroviapáivape ijehe?
8 Jehová oikuaapaite isiervokuéra kapasida ha ñanepytyvõse enterovévape ñameʼẽmbaite hag̃ua ñandejehegui. Rréi Davídpe Jehová opromete vaʼekue ojesarekotaha hese oakonseha hag̃ua chupe (elee Salmo 32:8). ¡Ajépa ñanemokyreʼỹete upéva! Ikatu ningo ñapensa ñande kapasida nomeʼẽiha jajapo hag̃ua heta mbaʼe, péro Jehová ñanepytyvõkuaa jahupyty hag̃ua umi méta ni nañaimoʼãiva ikatutaha jahupyty. Jaikuaaháicha, peteĩ mboʼehára ikatu oipytyvõ iñalúmnope ikatupyryve hag̃ua ohóvo. Péicha avei, Jehová ikatu ñandegia japrogresa hag̃ua jahávo iservísiope, ha upearã oipuru umi ermáno oĩvape ñane kongregasiónpe. ¿Mbaʼéichapa haʼekuéra ñanepytyvõ ñandekapasitadove hag̃ua?
9. ¿Mbaʼéichapa ikatu jasegi Pablo konsého ha ñañeinteresa umi ótrore?
9 Pablo omokyreʼỹ vaʼekue opavave kristiánope oñeinteresa hag̃ua umi ermánore (elee Filipenses 2:3, 4). Ha upéva heʼise avei jahechakuaa vaʼerãha mbaʼépepa ikatupyry ñane ermanokuéra ha jaguerohory chupekuéra. Ñapensamína, ¿mbaʼéichapa ñañeñandu oĩ jave ñandeguerohorýva jajapo porã haguére peteĩ mbaʼe? Katuete upéva ñanemokyreʼỹ jajapo porãve hag̃ua. Upéicha avei, jahechávo ñane ermanokuéra ojapo porãha peteĩ mbaʼe ha jafelisita chupekuéra upe haguére, katuete ikyreʼỹvéta oprogresa hag̃ua.
10. ¿Máva mávapa ikatu hína oikotevẽ ñañeinteresa hesekuéra?
10 Sapyʼánte enterovéva ñaikotevẽ ñande rapicha ohechauka oñeinteresaha ñanderehe. Péro koʼýte umi imitãva ha umi ojevautisa ramóva ohechakuaa vaʼerã ideprovechoha kongregasiónpe. Ndajahechakuaáiramo umi mbaʼe ojapóva hikuái, ikatu hína ou naikyreʼỹvéi ha noñehaʼãsevéi ohupyty hag̃ua rresponsavilida kongregasiónpe. Hiʼarive Ñandejára Ñeʼẽ heʼi iporãha ñañehaʼã jahupyty koʼã mbaʼe (1 Tim. 3:1).
11. a) ¿Mbaʼéichapa peteĩ ansiáno oipytyvõ peteĩ mitãrusu hiʼotĩetereívape? b) ¿Mbaʼépa ñanemboʼe Julien ohasa vaʼekue?
11 Peteĩ ansiáno hérava Ludovic omombeʼu umi ermáno oñeinteresa hague hese imitãrõ guare, ha upéva oipytyvõiterei chupe. Haʼe heʼi: “Ahechauka jave aipytyvõseha umi ermánope, oprogresa pyaʼeve hikuái”. Upe rire heʼi Julien rehe, peteĩ ermáno hiʼotĩetereíva: “Haʼe ningo ndojeroviaguasúi vaʼekue ijehe, upévare sapyʼánte haʼete ku ojechaukaséva ha osẽ ojapo peteĩ mbaʼe noñehaʼarõietéva. Péro che ahechakuaa imbaʼeporãha ha oipytyvõseha umi ermánope. Upévare ndaikói apensa vai hese, síno ajesareko umi mbaʼe porã ojapóvare ha amokyreʼỹ chupe”. Tiémpo rire, Juliéngui oiko siérvo ministeriál, ha koʼág̃a haʼéma prekursór rregulár.
12. ¿Mbaʼérehepa tekotevẽ jajesareko ñaipytyvõ hag̃ua ñane ermanokuérape ikapasitadove hag̃ua? Emoĩ peteĩ ehémplo.
12 Julien experiénsia ohechauka ñaipytyvõséramo ñane ermanokuérape oipurupaite hag̃ua ikapasida, ndajaikói vaʼerãha ñamañaiterei ideféktore. Upéva rangue ñañehaʼã vaʼerã jahecha umi mbaʼe porã ojapóva ha mbaʼépepa ikatupyry. Jesús ojapo vaʼekue upéva oipytyvõ hag̃ua Pédrope. Sapyʼánte Pedro osẽ vaʼekue heʼi térã ojapo peteĩ mbaʼe noñehaʼarõietéva ha upévare haʼetévaicha ndaikatúiva ojejeroviapa hese. Péro Jesús oipytyvõ Pédrope ikapasitadove hag̃ua, upévare ombohéra chupe Cefas, heʼiséva “ita”, térã peteĩ mbaʼe nokambiáiva (Juan 1:42).
13, 14. a) ¿Mbaʼépa Bernabé ohechakuaa Marcos rehe? b) ¿Mbaʼéichapa peteĩ mitãrusúpe oñepytyvõ vaʼekue Márcospe oñepytyvõ haguéicha? (Ehecha pe taʼanga oĩva iñepyrũme.)
13 Bernabé ojesareko umi mbaʼe porã ojapóvare umi ermáno, ha upéva ojekuaa oipytyvõrõ guare Juánpe, oñehenóiva avei Marcos (Hech. 12:25). Pe primer viáhe misionál ojapo vaʼekuépe Pablo ha Bernabé, Marcos “oipytyvõ [...] chupekuéra”, ha oime vaʼerã oñenkarga umi mbaʼe oikotevẽvare hikuái. Péro og̃uahẽvo Panfíliape, Marcos osẽ oheja rei chupekuéra, hiʼarive oho vaʼerã hikuái nórte gotyo ha ohasa vaʼerã peteĩ lugár ipeligrósovare oĩháme vandído (Hech. 13:5, 13). ¿Mbaʼépa ojapo Bernabé? Ohecha rangue ifállante, ojesareko umi mbaʼe porã ojapóvare, ha upe rire osegi ombokatupyry chupe (Hech. 15:37-39). Upéicha rupi Márcosgui oiko peteĩ kristiáno ijerovia mbaretéva. Upe rire, oñangareko Páblore oĩ aja préso Rómape, ohaírõ guare umi Colosasguápe. Upe kártape Pablo imanduʼa porãiterei Marcos rehe ha heʼi oguerahaukaha chupekuéra salúdo (Col. 4:10). Ótra vuéltape, Pablo ojerure Marcos rehe ideprovéchota rupi chupe. Ajépa ombovyʼaiténe raʼe upéva Bernabépe (2 Tim. 4:11).
14 Jahechamína ohasa vaʼekue peteĩ ansiáno pyahu hérava Alexandre. Chupe ningo tuicha oipytyvõ vaʼekue peteĩ ermáno imbaʼerechakuaáva. Alexandre omombeʼu: “Chemitãvépe chenerviosoiterei vaʼekue añemboʼéta jave en púvliko. Péro peteĩ ansiáno chepytyvõ ajeprepara hag̃ua ha pono chenerviosoiterei. Haʼe nachemboykéi, upéva rangue omeʼẽve chéve oportunida añemboʼe hag̃ua oñesẽ mboyve predikasiónpe. Upéicha rupi, mbeguekatúpe ajeroviavéma ahávo chejehe”.
15. ¿Mbaʼéichapa Pablo oguerohory iñermanokuérape?
15 ¿Jaguerohorýpa ñane ermáno térã ñane ermánape ojapo porã jave peteĩ mbaʼe? Romanos kapítulo 16-pe jahecha mbaʼéichapa Pablo oguerohory mas de 20 ermánope umi mbaʼe porã ojapóvare (Rom. 16:3-7, 13). Por ehémplo, heʼi Andrónico ha Junias hetave tiémpoma oservi hague chugui Crístope ha oguerohory chupekuéra oaguanta haguére. Avei oguerahauka salúdo Rufo sýpe. Oiméne imanduʼa raʼe ko ermána mborayhúpe oñangareko hague hese.
16. ¿Mbaʼéichapa ikatu oipytyvõ umi imitãvape ojeguerohorýramo chupekuéra?
16 Jaguerohorýramo ñane ermanokuérape ñande pyʼaite guive, tuicha ñaipytyvõta chupekuéra. Peteĩ mitãʼi Franciagua hérava Rico ou oñedesanima itúva ndahaʼéiva Testígo ndoipotái haguére ojevautisa. Rico opensa ohaʼarõ vaʼerãha omboty 18 áño ikatu hag̃uáicha oservi porã Jehovápe. Avei ikompañerokuéra oñembohory hese, ha upéva nombovyʼái chupe. Peteĩ ansiáno hérava Frédéric, ostudiáva hendive la Biblia, heʼi: “Afelisita Rícope ipyʼaguasu haguére omombeʼu hag̃ua umi mbaʼe ogueroviáva, ha haʼe chupe upéicha rupínte oĩha oñembohorýva hese”. Upéva oipytyvõ chupe oprogresa hag̃ua ha ojogueraha porãve hag̃ua itúvandi. Ipahápe Rico ojevautisa orekópe 12 áño.
17. a) ¿Mbaʼéichapa ikatu ñaipytyvõ ermanokuérape oprogresa hag̃ua? b) ¿Mbaʼépa ojapo peteĩ misionéro oipytyvõ hag̃ua umi mitãrusúpe, ha mbaʼépa ojehupyty upe haguére?
17 Jaʼéramo umi ermánope jaguerohoryetereiha umi mbaʼe porã ojapóva, ñamokyreʼỹ hína chupekuéra oservi hag̃ua Jehovápe ipyʼaite guive. Silvia,* peteĩ ermána heta áñorema oservíva Betel de Fránciape, heʼi umi ermána ikatuha avei omokyreʼỹ ermanokuérape. Haʼe omombeʼu kuñanguéra sapyʼánte hetave mbaʼe ohechakuaaha umi kuimbaʼégui. Haʼe heʼi: “Umi ermáno iñexperiensiavéva oipytyvõ ermanokuérape oprogresa hag̃ua, péro umi ermána heʼíva tuicha avei omokyreʼỹ chupekuéra”. Upe rire Silvia heʼi: “Añehaʼãmbaite amokyreʼỹ ermanokuérape, upéva chéve g̃uarã peteĩ rresponsavilida” (Prov. 3:27). Jérôme, peteĩ ermáno oservíva de misionéro Guayana Francésape, omokyreʼỹma heta ermáno imitãvape oiko hag̃ua chuguikuéra misionéro. Haʼe heʼi: “Ahechakuaa umi ermáno ojeroviaveha ijehe ha oprogresaveha afelisitáramo chupekuéra ombaʼapo porã rupi predikasiónpe, térã okomenta porã haguére rreuniónpe”.
18. ¿Mbaʼérepa iporã ñambaʼapo umi ermáno imitãvandi?
18 Ikatu avei ñaipytyvõ ñane ermanokuérape ñambaʼapóvo hendivekuéra. Por ehémplo, peteĩ ansiáno ikatu ojerure peteĩ mitãrusu oipurukuaávape komputadóra toimprimi peteĩ informasión oipytyvõtava umi ermáno ijedavévape ndorekóiva komputadóra. Upearã ikatu oheka umi informasión ñande sítiope oĩva Internétpe: jw.org. Térã oiméramo ñambaʼapo Salón del Réinope, ikatu jajerure peteĩ mitãrusúpe ñanepytyvõ hag̃ua. Upéicha jahechakuaáta ikualida, mbaʼe mbaʼépepa ikatupyry ha ikatúta jafelisita chupe (Prov. 15:23).
19, 20. ¿Mbaʼérepa ñaipytyvõ vaʼerã ermanokuérape oprogresa hag̃ua?
19 Jehová onombrárõ guare Josuépe omoakã hag̃ua umi isrraelítape, omanda avei Moiséspe ‘omokyreʼỹ ha omombarete’ hag̃ua chupe (elee Deuteronomio 3:28). Jehová organisasiónpe oike hína heta hetave persóna, ha entéro kristiáno iñexperiénsiava oipytyvõ vaʼerã umi mitãrusúpe ha avei umi kristiáno ojevautisa ramóvape oipurupaite hag̃ua ikapasida. Ko tembiapo ningo ndahaʼéi umi ansiánonte la ojapo vaʼerã. Péicha heta hetave ermáno oservíta de tiémpo kompléto ha “ikatupyrýta omboʼe hag̃ua ótrope” (2 Tim. 2:2).
20 Ñapensa meme vaʼerã tenonderãre, tove tañaime peteĩ kongregasión tuichávape térã peteĩ grúpo oñehaʼãmbaitévape hína oiko hag̃ua chugui kongregasión. Ha ani ñanderesarái jasegi vaʼerãha Jehová ehémplo ha ñañehaʼã vaʼerãha jahecha umi mbaʼe porã orekóva ñane ermanokuéra.
^ párr. 17 Oñekambia héra.
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32
^ ***sn purahéi 3 “Ñandejára ningo mborayhu”***
Purahéi 3
“Ñandejára ningo mborayhu”
(1 Juan 4:7, 8)
1. Ñandejára omeʼẽma
tuichavéva mborayhu,
Iñeʼẽ ñanemboʼéma
jasegi hag̃ua hape,
ha jaiko pyʼaporãme,
javyʼa oñondive.
Mborayhu añetetéva
Ñandejára omeʼẽ.
2. Tameʼẽ arekomíva,
jepeve che rekove,
nameʼẽirõ mborayhúpe
ndovaléi mbaʼeverã.
Mborayhu oguerekóva
ndojapói mbaʼe vai,
hapicha oikotevẽrõ
ijykérehe oĩ.
3. Anivéna pyʼarópe
jaikove oñondive,
jahayhu enterovépe
Ñandejáraicha avei.
Rehayhúrõ Jehovápe
ne korasõite guive,
nde rape ombojeguáne
hetaite mbaʼe porã.
(Ehecha avei Mar. 12:30, 31; 1 Cor. 12:31–13:8; 1 Juan 3:23.)
^ ***sn purahéi 65 “Kóva hína pe tape ndéve g̃uarã”***
Purahéi 65
“Kóva hína pe tape ndéve g̃uarã”
(Isaías 30:20, 21)
1. Tape porã oĩma ne renonderã;
upe tape Jesús voi ohechauka.
Nepytyvõ, ha pytũmbýgui nde resẽ,
reiko hag̃ua Jehová rapére reguata.
(Kóro)
2. Kóva haʼe tape porã ndéve g̃uarã.
Reho hag̃ua yvotytýre reguata.
Ha rehendu Jehová ñeʼẽ marangatu,
reiko hag̃ua opaite ára revyʼa.
(Kóro)
3. Tape porã, upéva mborayhu renda,
upe tape ndaipóri imbojojaha.
Jehová ñeʼẽ, heʼíva rejapo guive,
opaite ára ikatúta reikove.
(KÓRO)
Kóva haʼe tape ndéve g̃uarã,
animoʼãkena rekyhyje,
nde ykére oĩ ñande Ru Jehová.
Kóva haʼe tape ndéve g̃uarã.
(Ehecha avei Sal. 32:8; 139:24; Prov. 6:23.)
^ ***sn purahéi 84 Vyʼápe ñañopytyvõ***
Purahéi 84
Vyʼápe ñañopytyvõ
(Lucas 5:13)
1. Mborayhu Jesúspe omomýi,
yvága omimbíva oheja.
Ha yvýpe oguejy
ñanepytyvõ,
ñanderayhupápe omano.
Mbaʼasy haʼe oipeʼa,
entérope okonsola.
Ñandejára chupe ojokuáirõ,
vyʼápe heʼi: ‘Aháma’.
2. Mborayhu Jehová oreko
ipuévlore oñangareko.
Hembiguái rupive
oporomboʼe,
marandu porã omeʼẽ.
Jahapa ñande jaheka
umi hénte pyʼaporã.
Ha ne irũ sapyʼa nerenóirõ
vyʼápe ere: ‘Aháma’.
(Ehecha avei Juan 18:37; Efes. 3:19; Filip. 2:7.)
^ ***sn purahéi 72 Ñañehaʼãke japorohayhu***
Purahéi 72
Ñañehaʼãke japorohayhu
(1 Corintios 13:1-8)
1. Heta mbaʼe Jehovágui ou,
pyʼaguapy, vyʼa ha tory,
jepe umíva tuicha mbaʼe,
pe mborayhu tuichave mbaʼe.
Chearandúrõ ha chevale,
ha imbarete pe che jerovia,
mbaʼeverã ndovalemoʼãi,
che ndahayhúirõ che rapicha.
2. Oimérõ nde neñeʼẽkuaa
ha avei remboʼe porã,
pe mborayhúre reikotevẽ
opa mbaʼe rejapo hag̃ua.
Pe mborayhu oaguantakuaa,
ndaipyʼarói, imbaʼeporã,
akóinteke ñanemanduʼa:
pe mborayhu ndopamoʼãiha.
(Ehecha avei Juan 21:17; 1 Cor. 13:13; Gál. 6:2.)
^ ***sn purahéi 77 Ñaporoperdonákena***
Purahéi 77
Ñaporoperdonákena
(Salmo 86:5)
1. Oporohayhúgui
Ñandejára ombou
Itaʼýra Jesucristo,
oporosalva hag̃ua.
Ha ñande ñañembyasýrõ
ñande pyʼaite guive,
Jehová operdonáta
ñane rembiapo vaikue.
2. Ñande rapichápe
hiʼãite ñaperdona
ani ñandepyʼarógui
ndajachaʼevéi hese.
Iporã ñanepasiénsia
ivaíva ñamboyke,
jahayhúke ñane ermáno
ha ñaperdona chupe.
3. Ñañoperdonávo
Jehovápe jajogua,
ha haʼe ñanderayhúta
opaite ára g̃uarã.
Jasegíke mborayhúpe
ñañoperdona meme,
ha upéicha Ñandejára
ñaneperdona hag̃ua.
(Ehecha avei Mat. 6:12; Efes. 4:32; Col. 3:13.)
^ ***sn purahéi 79 Jehová imbaʼeporã***
Purahéi 79
Jehová imbaʼeporã
(Efesios 4:32)
1. Jehová ojapo heta tembiapo,
tuicha ipuʼaka.
Jepe ivale ha iñarandu,
pe imborayhu tuichave.
2. Jesús avei imbaʼeporã,
ñanderayhu rupi;
umi ikangýva oipytyvõ,
ha omeʼẽ pyʼaguapy.
3. Jehová ha Jesús imbaʼeporã,
ñanemboʼe hikuái.
Ñande avei upéicha vaʼerã,
ha jaheja tekoaña.
(Ehecha avei Miq. 6:8; Mat. 11:28-30; Col. 3:12; 1 Ped. 2:3.)
^ ***sn purahéi 42 Ñaipytyvõ umi ikangývape***
Purahéi 42
Ñaipytyvõ umi ikangývape
(Hechos 20:35)
1. Yvypóra ojavy,
enterovete
péro upéicharõ jepe
nereiméi neaño.
Nemombaʼe Jehová
haʼe nemopuʼã;
oipota opavave
ñañopytyvõ.
2. Pablo oñeñandu vai
oikuaa rupi,
umi ermáno ikangyha,
ha heʼi voi:
‘Pegueraha ojupe
pende kárga pohýi,
Cristo oipota peẽ
peñopytyvõ’.
3. Aníke nderesarái
Jehová oipotaha
ikangývape guive
reipytyvõmi.
Hasẽramo ne irũ
ekonsola chupe,
Jesucristo pypore
péicha esegi.
(Ehecha avei 2 Cor. 11:29; Is. 35:3, 4; Gál. 6:2.)
^ ***sn purahéi 124 Torypápe pejorresivi***
Purahéi 124
Torypápe pejorresivi
(Hechos 17:7)
1. Jehová ningo torýpe nderresivi,
entéro tapichápe otrata porã.
Ama ha kuarahy
maymávape omeʼẽ,
opavavéndi ipojera.
Ñahaʼanga hag̃ua Ñandejárape;
nañamboykéi vaʼerã ñande rapicha.
Torýpe jatrata entéro ñane irũ
upéva ñande Rúpe ogusta.
2. Umi mbaʼe porã jajapo jave,
ñande jahupyty hetave mbaʼe.
Torýpe jatrata
entéro tapicha,
umi jaikuaaʼỹva avei.
Jaguereko jave ñane mbohupa,
ajépa hiʼãite haʼe ovyʼa.
Opa umi mbaʼe Jehová ohechapa
ha ñanderovasa tuichaite.
(Ehecha avei Hech. 16:14, 15; Rom. 12:13; 1 Tim. 3:2; Heb. 13:2; 1 Ped. 4:9.)
^ (1 Cor. 15:42-53) Upéicha avei oiko oñemoingove jey vove umi omanóvape. Oñeñotỹ hete ikatúva oñembyai ha oñemopuʼã peteĩ ikatuʼỹva oñembyai. 43 Oñeñotỹvo haʼe peteĩ mbaʼe ojeapoʼíva ha oñemopuʼãvo katu haʼe peteĩ mbaʼe oñemombaʼéva. Oñeñotỹvo ikangy ha oñemopuʼãvo imbarete. 44 Oñeñotỹ yvypóra rete ha oñemopuʼã peteĩ espíritu. Yvyporakuéra orekoháicha hete, umi espíritu oreko avei hete. 45 Ojehaiháicha Ñandejára Ñeʼẽme: “Pe kuimbaʼe ypykue Adán, haʼe vaʼekue peteĩ yvypóra oikovéva”. Pe último Adán katu haʼe peteĩ espíritu oporomoingovéva. 46 Upéicharõ jepe, pe oĩ vaʼekue ñepyrũrã haʼe hína yvypóra rete, ndahaʼéi espíritu rete. 47 Pe primer kuimbaʼe ou yvýgui ha ojejapo yvýgui, pe segundo kuimbaʼe katu ou yvágagui. 48 Umi hénte ko mundopegua ojogua upe Ñandejára ojapo vaʼekuépe yvýgui. Umi yvagapegua katu ojogua upe ou vaʼekuépe yvágagui. 49 Ha jajogua haguéicha upe ojejapo vaʼekuépe yvýgui, upéicha avei jajoguáta upe ou vaʼekuépe yvágagui. 50 La haʼeséva peẽme che ermanokuéra, soʼo ha tuguy ndaikatuiha oike Ñandejára Rréinope; upéicha avei pe oñembyaívagui ndaikatúi oiko peteĩ mbaʼe oñembyaiʼỹva. 51 ¡Péina! Haʼe peẽme peteĩ sekréto marangatu: Naentéroi japytáta jake ñemanóme, péro enterove ñañekambiáta. 52 Upéva oikóta peteĩ tesapirĩme, ipu vove pe última trompéta. Pe trompéta ipúvo umi omanóvape oñemopuʼãta, orekóta hikuái hete oñembyaiʼỹva ha enterove ñande ñañekambiáta. 53 Pe oñembyaívagui oiko vaʼerã peteĩ mbaʼe oñembyaiʼỹva ha pe omanóvagui oiko vaʼerã peteĩ ikatuʼỹva omano.
^ (Mat. 6:19-34) ”Anive pembyaty mbaʼerepy ko yvy ape ári, ikatutahápe havẽmba ha vícho hoʼupa pendehegui, térã mondaha ou oike mbaretépe ha oguerahapa pendehegui. 20 Upéva rangue, pembyaty mbaʼerepy yvágape. Upépe nahavẽmoʼãi, ndoʼumoʼãi vícho ha umi mondaha ndoikemoʼãi mbaretépe ogueraha pendehegui. 21 Cháke ne mbaʼerepy oĩháme, upépe avei oĩta ne korasõ. 22 ”Nde resa ningo peteĩ lámpara ohesapéva nde rete. Upévare, nde resa ojesarekóramo peteĩ mbaʼérente, nde rete kompletoite avei omimbipáta. 23 Nde resa iñañáramo katu, nde rete kompletoite avei oĩta pytũmbýpe. Añetehápe, nde resa omoypytũramo ohesape rangue, ¡upépe nde rete kompletoite oikótama pytũmbyetépe! 24 ”Avave ndaikatúi ombaʼapo tembiguáiramo mokõi patrónpe g̃uarã. Peteĩme ohayhúta ha pe ótrore ndaijaʼemoʼãi, peteĩre ojepokuaavéta ha pe ótrope omboykéta. Upéicha avei, peẽ ndaikatúi peiko Ñandejára rembiguáirõ ha avei peiko pláta rapykuéri. 25 ”Upévare che haʼe peẽme: Anive pejepyʼapyeterei pendejehe, peikuaaségui mbaʼépa pekarúta ha pemboyʼúta, térã mbaʼépa pemondéta. ¿Ndovalevéingaʼu piko pende rekove pe tembiʼúgui ha pende rete umi aógui? 26 Pemaña porãmína umi guyra yvagapeguáre, haʼekuéra noñemitỹi, nomonoʼõi ha nombyatýi galpónpe hembiʼurã, péro Itúva yvagapegua omongaru chupekuéra. ¿Ndapevalevéingaʼu piko peẽ chuguikuéra? 27 ¿Máva piko pende apytépe ojepyʼapyetereíramo ikatúta ombopukumie hekove? 28 Avei, ¿mbaʼére piko peikóta pejepyʼapy pemonde vaʼerãre? Pemañamíntena umi lírio oĩva ñúre, mbaʼéichapa okakuaa, haʼekuéra nombaʼapói ni ndojapói ijaorã; 29 péro che haʼe peẽme, ni Salomón haʼéramo guare pe mburuvicha iplatavéva, noñemondéi vaʼekue haʼekuéraicha. 30 Ñandejára péicha omondéramo umi ñana okakuaáva ñúre, koestedía oĩva koʼápe ha koʼẽrõ ojepoíva tatakuápe, ¿mbaʼéicha piko pejeroviaʼiete ha ndapehechakuaái koʼytevéntema haʼe omeʼẽtaha peẽme pende aorã? 31 Upévare, aníke arakaʼeve pejepyʼapyeterei ha peje: ‘¿Mbaʼe piko roʼumíta?’, térã ‘¿mbaʼépa romboyʼúta?’, térã ‘¿mbaʼéiko romondéta?’. 32 Koʼã mbaʼe rapykuéri ningo oiko tarovaite umi hénte oĩva ko múndope. Pende Ru yvagapegua oikuaa voi peẽ peikotevẽha opa koʼã mbaʼe. 33 ”Pemotenonde meméke Ñandejára Rréino ha ihustísia, ha opa koʼã mbaʼe oñemeʼẽta avei peẽme. 34 Upévare, ani pejepyʼapyeterei koʼẽrõ g̃uarãre, koʼẽrõko oĩta voi hína ambue jepyʼapy. Káda día ñambohovái vaʼerã voi heta mbaʼe vai.
^ ***w13 15/12 páh. 18-19 “Ko ára hína manduʼarã”***
ehípsio raʼy ypykue, ha upe rire ae faraón opoi Jehová puévlogui (Éx 1:11; 3:9, 10; 5:1, 2; 11:1, 5).
5 Koʼã mbaʼe ningo oiko vaʼekue primavérape áño 1513-pe, Jesús ou mboyve, mes evréo de abíbpe, upe rire oñehenóiva nisán. Péro, ¿mbaʼépa ojapo vaʼerã kuri umi isrraelíta osẽ mboyve Egíptogui? Ñandejára heʼi pe día 10 guive haʼekuéra oñepyrũ vaʼerãha ojeprepara ojapo hag̃ua pe Páskua el 14 de nisán. Upe ára oñepyrũ kaʼaruete, oike rire kuarahy. Umi evréope g̃uarã umi día oñepyrũ oikére kuarahy ha opa oike jey vove pe kuarahy. Pe 14 de nisán, káda família ojuka vaʼerã peteĩ ovecha (térã kavara) mácho ha ohypýi vaʼerã huguýpe pe okẽ márko (Éx. 12:3-7, 22, 23). Upe rire ojapo vaʼerã peteĩ séna ha hoʼu vaʼerã hikuái ovecharaʼy asádo, verdúra iróva ha pan ilevaduraʼỹva. Ñandejára ánhel ohasáta Egíptorupi ha ojukáta umi taʼýra ypykue. Péro umi isrraelíta iñeʼẽrendúvape ndojehumoʼãi mbaʼeve ha upéi Jehová puévlo isãsóta (Éx. 12:8-13, 29-32).
6 Péicha umi isrraelíta isãso Egipto poguýgui, ha Ñandejára omanda chupekuéra ogueromanduʼa hag̃ua upéva káda áño. Jehová heʼi: “Ko ára hína manduʼarã peẽme ha pemboaretéta [...] peẽ ha pene ñemoñare. Pemboarete ko ára [peteĩ mandátoramo] opa árape g̃uarã”. Pe día 14 rire osegi vaʼerã peteĩ fiésta siete día pukukue. Pe Páskua ojejapóramo jepe el 14 de nisán, oñehenói avei Páskua umi ocho día oñemboaretévape (Éx. 12:14-17; Luc. 22:1; Juan 18:28; 19:14). Pe Páskua haʼe vaʼekue peteĩva umi fiésta (“arete guasu”, ÑÑB) ojapo vaʼerã katuete umi evréo káda áño (2 Crón. 8:13).
7 Jesús ha ijapostolkuéra hudío vaʼekue ha oĩ hikuái pe Léi Mosáika poguýpe, upévare haʼekuéra ofesteha káda áño pe Páskua (Mat. 26:17-19). Pe última ves ojapórõ guare pe Páskua, Jesús omoñepyrũ avei peteĩ arete iñimportantetereíva ha upe guive idisipulokuéra ogueromanduʼa vaʼerã káda áño. Upéva hína pe Séna del Señór. Péro, ¿mbaʼe díapa ojegueromanduʼa vaʼerã upéva?
¿MBAʼE FÉCHAPEPA OJEJAPO RAKAʼE PE SÉNA DEL SEÑÓR?
8 Jesús ningo omoñepyrũ vaʼekue pe Séna del Señór áño 33-pe, ofesteha rire pe Páskua. Upévare ko arete pyahu ojejapo vaʼerã pe Páskua díape. Péro oiméne jahechakuaa pe Páskua hudía koʼag̃agua ojoavyha jepi pe Séna del Señór féchagui. Ha jaikuaa hag̃ua mbaʼérepa oiko upéva, jahecha raẽ vaʼerã mbaʼépa Ñandejára omanda vaʼekue umi isrraelítape. Moisés heʼi rire ‘opa Israelgua ojuka vaʼerãha’ pe ovecharaʼy, omombeʼu porã chupekuéra mbaʼe moméntopepa ojapo vaʼerã upéva pe 14 de nisán aja (elee Éxodo 12:5, 6).
9 Heʼiháicha Éxodo 12:6, pe ovecharaʼy ojejuka vaʼerã “og̃uahẽvo kaʼaru pytũ”. Ñandejára Ñeʼẽ Biblia katu heʼi “kaʼaru pytũ mboyvemi”. Ha ambue traduksión heʼi “pyhare mboyvemi”, “oikévo kuarahy” ha “pyhare potávo”. Péicha jahecha pe ovecharaʼy ojejuka vaʼerãha oike rire kuarahy, péro hesakãvo gueteri, oñepyrũvo pe 14 de nisán.
10 Tiémpo rire, oĩ hudío opensáva hasypeterei ojejukapaha umi ovecharaʼy ojegueraháva témplope. Upévare oimoʼã hikuái Éxodo 12:6 oñeʼẽha 14 de nisán opakuévorema, térã asaje rire opa peve pe día (oikévo kuarahy). Péro oimérire upéicha, ¿mbaʼe órapa osenáta hikuái? Peteĩ mboʼehára hérava Jonathan Klawans, heʼi: “Pe día pyahu oñepyrũ oikévo kuarahy. Upévare, ojejapórõ jepe pe sakrifísio día 14-pe, pe Páskua ha pe séna ojejapóma 15 de nisán. Upéicharõ jepe, Éxodo nomyesakãporãi mbaʼe díapepa ojejapo koʼã mbaʼe”. Avei heʼi: “Umi lívro ohai vaʼekue umi mboʼehára hudío ni nomombeʼúi mbaʼéichapa ojejapo vaʼekue pe Seder [séna de la Páskua] oñehundi mboyve pe témplo” áño 70-pe.
11 ¿Arakaʼetépa upéicharõ ojejapo pe Páskua áño 33 guare? Hiʼag̃uívo pe día ojejukatahápe “pe mymba Páskuape g̃uarã”, el 13 de nisán, Jesús heʼi Pedro ha Juánpe: “Tapeho peprepara ñandéve jaʼu hag̃ua pe séna Páskuape g̃uarã” (Luc. 22:7, 8, NM). Upéi pe jueves pyhare, 14 de nisán, ‘og̃uahẽ pe óra’ oñesena hag̃ua. Jesús ha ijapostolkuéra osena, ha upéi haʼe omoñepyrũ pe Séna del Señór (Luc. 22:14, 15). Upe pyharépe avei ojejagarra ha ojehusga chupe. Upe rire, pe 14 de nisán asajérupi, ojeklava chupe pe yvyráre ha upe kaʼaru omano (Juan 19:14). Upéicharõ, “ñande ovecharaʼy Páskuape g̃uarã, haʼéva Cristo” ojesakrifika pe día ojejukahápe avei pe ovecharaʼy Paskuarã (1 Cor. 5:7, NM; 11:23; Mat. 26:2). Upe rire, oñeñotỹ oñemohuʼãvoma pe ára, oñepyrũ mboyve el 15 de nisán (Lev. 23:5-7; Luc. 23:54).
PETEĨ KONMEMORASIÓN IÑIMPORTÁNTEVA ÑANDÉVE G̃UARÃ
12 Ñanemanduʼa jeymína umi mbaʼe oiko vaʼekue rehe Egíptope. Moisés heʼi kuri Ñandejára puévlo ofesteha vaʼerãha pe Páskua “opa árape g̃uarã”. Oiméne
^ ***w14 15/1 páh. 19-20 Mitãrusu ha mitãkuñanguéra, pedesidi porãkena***
vaʼerã. ¿Redesidítapa restudia peteĩ mbaʼe mbykymívante ikatu hag̃uáicha rembaʼapo? Peẽ mitãrusu ha mitãkuñanguéra peservíva Jehovápe, pende apytépe oĩ oikóva umi táva imboriahúvape, ótro katu umi siuda tuichávape. Entéronte penediferénte ojuehegui, por ehémplo pepensa lája, umi mbaʼe pendegustáva, pejaposéva, pende kapasida ha pende jerovia. Upéicha avei umi mitãrusu ha mitãkuña evréo oiko vaʼekue Egíptope idiferénte vaʼekue Moisésgui. Haʼekuéra ningo esklavomínte, péro Moisés oiko pe mburuvicha guasu rógape, ha ikatu kuri ohupyty heta mbaʼe upépe (Éx. 1:13, 14; Hech. 7:21, 22). Haʼekuéra oiko vaʼekue peteĩ tiémpo iñimportántevape, ndéicha avei (Éx. 19:4-6). Káda uno odesidi vaʼerã kuri oservítapa Jehovápe ipyʼaite guive, ha jaʼekuaa Moisés odesidi porãiterei hague (elee Hebreos 11:24-27).
8 Jehová nepytyvõ redesidi porã hag̃ua nemitã aja. Haʼe omeʼẽ konsého ideprovechoitereítava ndéve, tahaʼe haʼéva ne situasión (Sal. 32:8). Umi ansiáno ha nde tuvakuéra oservíva Jehovápe ikatu avei nepytyvõ resegi hag̃ua umi konsého (Prov. 1:8, 9). Koʼág̃a ñahesaʼỹijóta mbohapy konsého oĩva la Bíbliape nepytyvõtava redesidi hag̃ua umi mbaʼe upe rire ideprovéchotava ndéve.
MBOHAPY KONSÉHO VÍVLIKO NEPYTYVÕTAVA
9 Emotenonde memékena Ñandejára Rréino ha ihustísia (elee Mateo 6:19-21, 24-26, 31-34). Jehová ningo ñanembotuicha omeʼẽvo ñandéve pe liverta jadesidi hag̃ua. Haʼe ndoikói heʼi mboy órapa japredika vaʼerã. Péro Jesús omeʼẽ ñandéve peteĩ konsého porã heʼívo ñamotenonde vaʼerãha Ñandejára Rréino. Resegíramo ko konsého, reguerekóta heta oportunida rehechauka hag̃ua rehayhuha Jehovápe, reñeinteresaha nde rapicháre ha reagradeseha ikatúta haguére reiko opa ára g̃uarã. Ndete ningo redesidi vaʼerã remendátapa térãpa nahániri ha mbaʼépepa rembaʼapóta. Péro, ¿ohechaukátapa umi mbaʼe reiporavóva remotenondeha Ñandejára Rréino ha ihustísia, remotenonde rangue umi mbaʼerepy?
10 Evyʼákena reservívo nde rapichakuérape (elee Hechos 20:20, 21, 24, 35). Jesús omboʼe vaʼekue javyʼaha jaservívo ñande rapichakuérape. Haʼe ovyʼaiterei ojapo haguére Itúva rembipota, ojapo rangue umi mbaʼe chupe ogustávante. Ha ipyʼarory ohechávo mbaʼéichapa umi hénte ipyʼaporãva ohendu pe marandu porã ha ojapo umi mbaʼe oaprendéva (Luc. 10:21; Juan 4:34). Oiméne nde rehechakuaáma voi javyʼaitereiha ñaipytyvõramo ñande rapichakuérape. Resegíramo umi konsého Jesús omeʼẽ vaʼekue redesidi hag̃ua umi mbaʼe iñimportantevéva, katuete nde revyʼáta ha rembopyʼarorýta avei Jehovápe (Prov. 27:11).
11 Añetehápe javyʼave jaservíramo Jehovápe (Prov. 16:20). Ha amalisia Baruc, Jeremías sekretário, hesarái kuri upévagui. Haʼe ndovyʼaguasuvéi Ñandejára servísiope, upévare Jehová heʼi chupe: “Nde reiko reheka ndejupe g̃uarã umi mbaʼe tuicháva. Ani reheka. Eñatende porãke, che aguerúta mbaʼe vai opa oikóvape [...] ha ndéve katu rosalváta reho rehohápe” (Jer. 45:3, 5, NM). ¿Mbaʼépa nde repensa? ¿Mbaʼépa ombovyʼavéne Barúcpe? ¿Oikóramo oheka umi mbaʼe tuicháva, térãpa iñeʼẽrendu Jehovápe ha ojesalva Jerusalén oñehundívo? (Sant. 1:12.)
12 Peteĩ ermáno hérava Ramiro, ovyʼa ikatu haguére oporopytyvõ. Haʼe heʼi: “Anase peteĩ família mboriahumíme ha roiko peteĩ puevlítope kordilléra de los Ándespe. Oñepresenta chéve peteĩ oportunida tuicháva che ermáno majór heʼírõ guare opagataha che estúdio universidápe. Upérõ ajevautisa ramoite kuri ha upe javete peteĩ prekursór cheinvita ava hag̃ua pe puevloʼi haʼe oservihápe. Upémarõ ava upépe, aaprende aporopelukea hag̃ua ha aavri peteĩ pelukería ikatu hag̃uáicha añemantene. Heta hénte ohendu porã pe mensáhe ha oñepyrũ ostudia la Biblia. Upe rire ava peteĩ kongregasión pyahúpe, oñeñeʼẽhápe peteĩ idióma indíhena. Koʼág̃a ohasáma 10 áño añepyrũ hague che prekursorádo, ha avyʼaiterei ikatu haguére aipytyvõ umi héntepe ontende hag̃ua pe marandu porã iñeʼẽtépe voi. Aikuaa porã ndaiporiha ambue mbaʼe peichaite peve chembovyʼátava”.
13 Evyʼákena reservívo Jehovápe nemitãre (elee Eclesiastés 12:1). Aníkena repensa ndetraváho porã raẽ vaʼerãha reñepyrũ hag̃ua reservi Jehovápe. Nde ningo nanefamíliai gueteri ha saʼi nerresponsavilida, avei neresãi ha nembarete rejapo hag̃ua umi tembiapo ipohyivéva. Upévare koʼág̃a reñepyrũ vaʼerã reservi Ñandejárape nde pyʼaite guive. ¿Mbaʼépa rejapose Jehová rehehápe nemitã reheve? Oĩ heta mbaʼe ikatúva rejapo, por ehémplo reñepyrũkuaa nde prekursorádo, reaprende ótro idióma repredika hag̃ua térã rembaʼapove pe kongregasión reimehápe voi. Tahaʼe haʼéva upe rejaposéva Jehová servísiope, tekotevẽta reñemantene. ¿Mbaʼépepa rembaʼapóta? ¿Mbaʼépa tekotevẽta restudia?
UMI KONSÉHO VÍVLIKO NEPYTYVÕTA REDESIDI PORÃ HAG̃UA
14 Umi mbohapy konsého vívliko ñahesaʼỹijo vaʼekue nepytyvõta rehecha hag̃ua mbaʼeichagua traváhopa ou porãvéta ndéve.
^ ***w14 1/2 páh. 6-7 ¿Máva kúlparepa añetehápe oiko pe gérra ha ojesufri?***
Umi cuatro kavaju arigua oñeñeʼẽha Apocalípsispe
Peteĩ kavaju morotĩ, ha hiʼári ou peteĩ rréi yvagapegua. (Apocalipsis 6:2.) Pe Rréi ningo Jesucristo voi, ha haʼe ou hína ojapo hag̃uáicha hustísia (Salmo 45:4). Haʼe oñepyrũ riremínte ogoverna yvágape, omosẽma Satanás ha idemoniokuérape upégui (Apocalipsis 12:9).
Peteĩ kavaju pytã, ha pe hiʼarigua orresivi autorida “oipeʼa hag̃ua pyʼaguapy ko yvy ape árigui”. (Apocalipsis 6:4.) Áño 1914 guive oiko hetaiterei gérra. Epensamíntena, 21 áño oiko haguépe pe primera gérra mundiál oñepyrũ jeýma pe segunda gérra mundiál, ha upérõ hetaitereive hénte omano. Ojeʼe voi amo 60.000.000 rupi omano hague. Ha 1945 guive osegi oiko heta gérra ápe ha pépe, péro ndahaʼevéima peteĩ gérra mundiál. Upéicha hetáma ojesufri ha oñemano umi gérra káusare. Heta istoriadór heʼi síglo 20-pe omanoha mas de 100.000.000 tapicha umi gérra káusare.
Peteĩ kavaju hũ, ha pe hiʼarigua oreko peteĩ valánsa ipópe. (Apocalipsis 6:5, 6.) Alemániape, pe primera gérra mundiál aja, omano ñembyahýigui 750.000 tapichárupi, ikontrariokuéra ombotypágui chuguikuéra tape. Avei 2.000.000 rasa rrúso omano ñembyahýigui áño 1921-pe, ha hetave hendárupi oiko avei upéva. Ojeʼe voi síglo 20-pe, 70.000.000 persónarupi omano hague ñembyahýigui. Ha koʼag̃aite peve, káda áño omano upéva káusare 3.000.000 mitã, orekóva 5 áño térã saʼive.
Peteĩ kavaju saʼyju, ha pe hiʼarigua ogueru mbaʼasy vai oporojukáva. (Apocalipsis 6:8.) Síglo 20-pe oñepyrũ peteĩ péste ivaietereíva hérava grípe españóla. Ojeʼe voi ko mbaʼasy vaiete ojuka hague 50.000.000 persónarupi. Pe lívro Man and Microbes heʼi: “Ko péste vai ojuka hetaitereípe, neʼĩrava oñemano peichaite peve peteĩ mbaʼasýgui [...]. Ni pe péste bubónica ndojukáiva hetaite héntepe sapyʼaitépe”. Avei síglo 20-pe, hetaitereípe ojuka mbiruʼa, malária ha mbaʼasypoʼi.
^ ***w14 15/2 páh. 10 ¡Javyʼákena pe Ovecharaʼy kasamiéntore!***
ojeʼe haʼeteha “peteĩ nóvia ojeprepara ha oñemoporãva iménape g̃uarã”. Ko siuda yvagapegua oreko “Ñandejára rekomimbipa” ha ojajaipa, “omimbi peteĩ ita iporãitereívaicha, haʼete háspe overáva peteĩ kristál hesakã asývaicha” (Apoc. 21:10, 11). Pe lívro de Apocalípsispe oñemombeʼu mbaʼeichaitépa omimbipa porãgui pe Jerusalén Pyahu (Apoc. 21:18-21). Ndareíri pe salmísta heʼi pe nóvia ‘ojajaipaha’. Ha upéichata voi, pe kasamiénto ningo oiko yvágape.
9 Pe nóviape ojegueraha pe Nóvio rendápe, haʼéva hína pe Rréi Mesiániko. Haʼe opreparáma kuri oikóvo pe nóviape “omopotĩvo chupe ýpe, haʼéva hína Ñandejára Ñeʼẽ” ikatu hag̃uáicha “imarangatu [ha] iporãmbaite” (Efes. 5:26, 27). Haʼe avei oñemonde porã pe kasamientorã. “Ijaokuéra oñembojegua órope” ha “omonde ao ojevordapáva ojegueraha hag̃ua pe rréi rendápe”. Pe Ovecharaʼy kasamientorã, pe nóviape “oñemeʼẽ permíso omonde hag̃ua ao de líno iporã, ipotĩ ha omimbipáva, pe líno iporãva orrepresenta rupi umi mbaʼe porã ojapóva umi imarangatúva” (Apoc. 19:8).
‘OG̃UAHẼMA PE OVECHARAʼY KASAMIÉNTO’
10 (Elee Apocalipsis 19:7.) ¿Arakaʼépa oikóta pe Ovecharaʼy kasamiénto? Apocalipsis 19:7 heʼi pe Ovecharaʼy ‘rembirekorã ojepreparamaha’, péro umi mbaʼe oñemombeʼúva umi versíkulo oĩvape upe rire noñeʼẽi hína pe kasamiéntore, síno umi mbaʼe oikótavare oñemohuʼãvoma pe jehasa asy guasu (Apoc. 19:11-21). ¿Heʼisépa upéva pe kasamiénto oikotaha pe Nóvio omohuʼã mboyve iñorairõ? Nahániri. Umi visión oñemombeʼúva Apocalípsispe, noñekumplíri por órden oñemoĩháicha pe lívrope. Salmo 45 omombeʼu pe kasamiénto oikotaha pe Rréi omoĩ rire ijespáda ikuʼáre ha oho ‘ogana hag̃ua’, térã omohuʼã rire iñorairõ (Sal. 45:3, 4, NM).
11 ¿Mbaʼe órdenpepa oñekumplíta umi mbaʼe ojeʼéva Apocalípsispe? Ñepyrũrã oñehundíta “pe kuña rekovaípe”, térã Babilonia Guasu, oĩhápe opavave umi rrelihión japu (Apoc. 17:1, 5, 16, 17; 19:1, 2). Upe rire, Cristo rupive Jehová ohundíta Satanás múndo aña Armagedónpe, pe “gérra oikótava Ñandejára Ipuʼakapáva ára guasúpe” (Apoc. 16:14-16; 19:19-21). Ipahaitépe katu pe Rréi Gerréro omohuʼãta iñorairõ opoívo Satanás ha idemoniokuérape pe yvykua pypukúpe. Upépe haʼekuéra oĩta ku omanorõguáicha, ndaikatumoʼãvéima ojapo mbaʼevete (Apoc. 20:1-3).
12 Koʼã ára pahápe, umi unhído omohuʼãva hekove ko yvy ape ári, oikove jeýma yvágape. Oñehundi rire Babilonia Guasu, Jesús ombyatypáta yvágape umi unhído hembývape ko yvy ape ári (1 Tes. 4:16, 17). Upéicharõ, enterovete unhído haʼéva pe “nóvia” oĩtama yvágape oñepyrũ mboyve Armagedón. Oñemohuʼã rire ko ñorairõ, oikóta pe Ovecharaʼy kasamiénto. ¡Ajépa ojevyʼaitéta upéva oiko vove! Apocalipsis 19:9 heʼi: “Ovyʼaite umi oñeinvitáva pe karu guasu ojejapótavape pe Ovecharaʼy kasamientorã”. Añetehápe umi 144.000 haʼéva hína pe nóvia, ovyʼaitereíta. Ha pe Nóvio, pe Rréi Jesucristo, ovyʼáta avei oreko rupi ijykére entéro ogovernátavape hendive Irréinope, ku oguapyrõguáicha hikuái imesápe ‘okaru
^ ***w14 15/2 páh. 26-27 Oñeporandúva jepi***
OÑEPORANDÚVA JEPI
¿Mbaʼérepa umi hudío oikóva primer síglope “ohaʼarõjoa” vaʼekue og̃uahẽ pe Mesías?
▪ Juan el Bautista tiémpope, “umi hénte ohaʼarõjoa og̃uahẽ pe Cristo ha upévare enterovénte oñepyrũ okalkula ipyʼapypekuéra Juan rehe: ‘¿Ndahaʼeichénepa kóva hína pe Cristo?’” (Luc. 3:15). ¿Mbaʼérepa umi hudío okalkula upe fécharupi og̃uahẽtaha pe Mesías? Jahechamína.
Jesús onase rire, Jehová ánhel ojechauka umi ovecharerekuápe Belén ypýrupi. Haʼekuéra oĩ pe ñúre ha oñatende hína hymbakuérare. Pe ánhel heʼi: “Koestedía David vállepe onase upe pendesalvátava, upéva hína Cristo ñande Ruvicha”. Upéi “ou pe ánhel rendápe hetaitereive ánhel ha omombaʼe Ñandejárape heʼívo: ‘Toñembotuicha Ñandejárape yvágape, ha ko yvy ape ári taipyʼaguapy umi hénte Ñandejára oguerohorýva’” (Luc. 2:8-11, 13, 14).
Ko notísia porãite katuete opokóne raʼe umi ovecharerekua korasõre. Upepete osẽ oho Belénpe ha otopávo José, María ha pe veveʼíre, “oñepyrũ omombeʼu hikuái pe ojeʼe vaʼekue chupekuéra pe mitãʼíre. Entéro ohendúvante umi mbaʼe heʼíva umi ovecharerekua, ijurujaipa opytávo” (Luc. 2:17, 18). Pe téxtope heʼívo “entéro ohendúvante” ohechauka koʼã ovecharerekua omombeʼu hague hetave persónape upe oiko vaʼekue. Upéi ‘umi ovecharerekua oho jeývo hógape, ombotuicha ha omombaʼe Ñandejárape opaite umi mbaʼe ohecha ha ohendu vaʼekuére, ojeʼe hagueichaite chupekuéra’ (Luc. 2:20). Ojekuaa porã umi ovecharerekua ndahaʼéi ku ohóva oñemokirirĩ umi marandu porãre, síno omombeʼu kyreʼỹme.
Upéi og̃uahẽvo pe día oñemopotĩ hag̃ua hikuái, Moisés Léi heʼiháicha, María ogueraha pe mitãme Jerusalénpe ohechauka hag̃ua Jehovápe. Upérõ pe kuñakarai oprofetisáva hérava Ana, “oñepyrũ oagradese Ñandejárape. Avei oñeʼẽ pe mitãre, entéro umi hénte ohaʼarõvape oñemosãso Jerusalén” (Luc. 2:36-38; Éx. 13:12). Péicha iñasãi ohóvo opárupi pe notísia og̃uahẽma hague pe Mesías.
Upéi “kuarahyresẽguio ou Jerusalénpe umi karai oadivináva omañávo estrellakuérare, ha heʼi: ‘¿Moõiko oime pe hudiokuéra rréi onase vaʼekue? Rohecha ningo ijestrélla kuarahyresẽ gotyo ha upévare roju romombaʼe hag̃ua chupe’” (Mat. 2:1, 2). Ohendúvo upéva, “rréi Herodes ipyʼatarovaite ha opa umi hénte oĩva Jerusalénpe avei. Upémarõ ohenoika umi saserdóte ruvichakuéra ha umi mboʼehára leipeguápe ha oporandu chupekuéra moõpa onase vaʼerã pe Cristo” (Mat. 2:3, 4). Péicha heta héntepe og̃uahẽ ko notísia porã: ¡pe Mesías oñepromete vaʼekue og̃uahẽma!
Pe jatopávare Lucas 3:15-pe ikatu jaʼe oĩ hague umi hudío apytépe opensáva Juan el Bautista haʼe hague pe Cristo. Péro Juan voi ohechauka ndahaʼeiha upéicha heʼívo: “Che rire oútava katu imbareteve hína chehegui ha namereséi ni isandália aipeʼa chupe. Haʼe pendevautisáta espíritu sánto ha tatápe” (Mat. 3:11). Ohendu rire Juánpe, koʼýte oiméne umi hénte ohaʼarõ pe Mesíaspe.
¿Ikatúpa jaʼe umi hudío okalkula hague pe fécha og̃uahẽtaha pe Mesías orekóvo enkuénta pe profesía oñeʼẽva umi 70 semánare? Ndaikatúi jaʼe ndojapói hague hikuái upéva, péro ndajaikuaái avei oimépa oreko raʼe enkuénta upéva. Péro si jaʼekuaa Jesús tiémpope umi hudío ontende hague diferentepa ko profesía, ha ni peteĩva ndojasertái pe ontende lája.
Peteĩ sékta rrelihiósa hudía hérava esénios, omboʼe vaʼekue og̃uahẽtaha mokõi Mesías opakuévo umi cuatrocientos noventa áño. Péro ndajaikuaái oiporúpa raʼe hikuái proféta Daniel heʼi vaʼekue okalkula hag̃ua umi fécha. Ha ñamoĩ chupe oiporu hague hikuái pe profesía, lomímonte umi ótro hudío ndaikatumoʼãi oikuaa pe informasión, pórke umi esénio oiko vaʼekue apárte, mombyry umi héntegui ha ndojeheʼaguasúi avavére.
Síglo segúndope, umi ótro hudío opensa umi 70 semána oñepyrũ hague oñehundírõ guare pe primer témplo áño 607-pe, ha opa hague áño 70-pe umi rrománo ohundírõ guare pe segundo témplo. Oĩ avei opensáva ko profesía oñekumpli hague umi makavéo tiémpope, upéva oñepyrũ amo áño 170-rupi Jesús ou mboyve. Upéicharõ jahechakuaa umi hudío ontende hague diferentepa mbaʼéichapa oñekumpli upe profesía.
Ojekuaárire arakaʼetépa oñekumpli raʼe upe profesía, umi apóstol ha umi kristiáno oiko vaʼekue síglo primérope katuete oiporúta kuri ohechauka hag̃ua Jesús haʼeha pe Mesías, pórke haʼe ou vaʼekue kavalete pe profesía heʼi haguéicha. Péro ndaipóri ni peteĩ pruéva ohechaukáva umi kristiáno ojapo hague upéva.
Avei jareko vaʼerã enkuénta umi kuimbaʼe oskrivi vaʼekue Jesús rekovekue, katuete imanduʼa jepi ilívrope mbaʼéichapa oñekumpli Jesús rehe umi profesía oĩva Escrituras Hebréaspe (Mat. 1:22, 23; 2:13-15; 4:13-16). Péro ni peteĩva naimanduʼái pe profesía oñeʼẽva umi 70 semánare.
Upéicharõ, ndaikatúi jaʼe umi hudío Jesús tiémpope ontende hague hekoitépe pe profesía oñeʼẽva umi 70 semánare. Péro umi mbaʼe jatopávare umi cuatro lívro omombeʼúvape Jesús rekovekue, ojekuaa porã mbaʼérepa haʼekuéra ohaʼarõ og̃uahẽ pe Mesías.
[Nóta]
La Biblia ndeʼíri umi ánhel opurahéi hague Jesús onasérõ guare.
¿Mbaʼéicha rupípa umi adivíno ohechávo pe “estrélla”, opensa upéva ohechaukaha “hudiokuéra rréi onaseha”? ¿Noiméipa osegívo pe “estrélla” Israélrupi ohendu hikuái Jesús onase hague?
Reikuaasérõ mbaʼéichapa oñekumpli pe profesía oñeʼẽva umi 70 semánare, ikatu rehecha lívro Mbaʼépa añetehápe omboʼe la Biblia?, páhina 197-199.
^ ***w14 15/3 páh. 32 Eréramo “Si”, ¿rekambiápa ha upéi ere “No”?***
Pablo ningo ndahaʼéi vaʼekue peteĩ persóna oñeʼẽ rei reíva térã opensáva ijehénte odesidíta jave peteĩ mbaʼe (2 Cor. 1:17). Upéva rangue oiko pe “espíritu poguýpe” ha opa mbaʼe ojapóvape ohechauka ojepyʼapyha ótrore ha nopyrũiha iñeʼẽre (Gál. 5:16).
¿REKUMPLÍPA HÍNA UMI MBAʼE REPROMETÉVA?
Koʼág̃arupi heta hénte nomombaʼevéima umi mbaʼe oprometéva, upévare oñepresenta jave chupekuéra oimeraẽ vyrorei térã peteĩ mbaʼe okonvenivétava, nokumplírinte iñeʼẽ. Por ehémplo, ojejapo jave negósio, sapyʼánte umi hénte nokumplíri iñeʼẽ ofirmárõ jepe peteĩ dokuménto. Avei, heta oĩ nomombaʼéiva pe matrimónio ha opensa ikatuha oimeraẽ mbaʼére opoi ojuehegui. Upévare, káda día hetaitereivéntema oĩ umi ojedivorsiáva (2 Tim. 3:1, 2).
Ha nde, ¿rekumplípa hína umi mbaʼe reprometéva? Jahecha haguéicha oñepyrũvo ko artíkulo, sapyʼánte nañarremediái ha ñasuspendémante vaʼerã peteĩ kompromíso, péro ndahaʼéi jajaposégui, síno oñepresentágui peteĩ situasión ijetuʼúva. Péro peteĩ kristiáno oñekomprometéramo ojapotaha peteĩ mbaʼe, oñehaʼãmbaite vaʼerã okumpli (Sal. 15:4; Mat. 5:37). Péicha entéronte ohechakuaáta rekumpliha umi mbaʼe eréva ha ojejeroviáta nderehe (Efes. 4:15, 25; Sant. 5:12). Reiko lájare, umi hénte ohechakuaáramo ikatuha ojerovia nderehe, ndahasyivéta nerendu hag̃ua emombeʼu jave chupekuéra umi notísia porã oñeʼẽva Ñandejára Rréinore. Upévare, akóintekena eñehaʼã ekumpli ne ñeʼẽ.
^ ***w14 1/4 páh. 10-12 ¡Nde ikatu remboyke umi mbaʼe tieʼỹ!***
¡Nde ikatu remboyke umi mbaʼe tieʼỹ!
“Che ndahechaséi vaʼekue pornografía, péro peteĩ día aiporu jave Internet, osẽ chéve peteĩ propagánda ha apensaʼỹre aikéma katu upépe.” (CARLOS)
“Che travahohápe peteĩ kuñataĩ iporãitereíva onovillea cherehe. Upéi heʼíma katu chéve roho hag̃ua peteĩ otélpe rojedivertimi hag̃ua sapyʼaite. Upépe apilláma mbaʼépa la oipotáva.” (DYLAN)
HETA oĩ heʼíva: “Péva ningo peteĩ tentasión chéve g̃uarã”. Péicha ohechauka pe tentasión haʼeha peteĩ mbaʼe ogustáva chupekuéra. Péro oĩ avei oñehaʼãmbaitéva omboyke umi tentasión. ¿Ndépa mbaʼe ere? ¿Ñañehaʼã vaʼerãpa ñamboyke umi tentasión, térãpa ñañentregátantema?
Oĩ ningo añete umi tentasión ndahaʼéiva la ivaietereíva. Por ehémplo, nañanerundimoʼãi ningo jaʼu rasa haguére peteĩ tórta mbaʼe. Péro oĩ ótra tentasión ikatúva ogueru ñandéve heta provléma, por ehémplo, pe tekokyʼa térã tekovai. Proverbios 6:32, 33-pe la Biblia heʼi umi hekovaíva ivyroha ha ohundiha hína hekove.
¿Mbaʼépa ikatu rejapo oñepresentáramo ndéve peteĩ tentasión peichagua? La Biblia heʼi: “Kóva ningo Ñandejára rembipota: penemarangatu ha pemboyke vaʼerã tekovai. Káda uno ojejokokuaa vaʼerã oiko hag̃ua tekopotĩme ha tekomarangatúpe” (1 Tesalonicenses 4:3, 4). Upéicharõ, ¿mbaʼépa ikatu rejapo ani hag̃ua reʼa umi mbaʼe vaípe? Ikatu rejapo mbohapy mbaʼe:
1: Eñatende mbaʼépa rehecháta
Rehecháramo umi taʼanga tieʼỹ, katuete nemoakãrakúta. Jesús heʼi vaʼekue voi umi mbaʼe jahecháva ikatuha ñandegueraha hapykuéri. Haʼe heʼi: “Entéro osegíva omaña peteĩ kuñáre ha iñakãraku hese, upéva oikóma hendive ipyʼapýpe ha péicha oporomoakãratĩma hína. Upévare, peteĩ nde resa nemoñepysangáramo, eipeʼa ha emombo” (Mateo 5:28, 29). ¿Mbaʼépa ñanemboʼese Jesús ko téxto rupive? Ohechauka porã ñamboyke hag̃ua pe tekokyʼa tekotevẽha ñandedesidído ha nañamañái mbaʼeveichagua taʼanga ñanemoakãrakútavare.
Ñamoĩmína peteĩ ehémplo. Ñamoĩ chupe rehoha hína peteĩ tape iñypytũvare ha upeichahágui oĩ ohesapéva nde rovaitére peteĩ lintérna. ¿Mbaʼépa rejapóta? ¿Repytátapa remaña upe lintérna rendýre? Nahániri ajépa. Katuete rejeréta remaña ótro ládo térã remoʼãta nde resa ani hag̃ua nenkandila. Upéicha avei rejapo vaʼerã rehecháramo rehechaseʼỹhágui peteĩ taʼanga tieʼỹ, tahaʼe télepe, rrevístape térã kállere. Ensegída remaña vaʼerã ótro ládo térã eipeʼa umi mbaʼe nde resa renondégui. ¡Aníkena remoinge ne akãme umi mbaʼe tieʼỹ! Juan, peteĩ kuimbaʼe ojepokuaámi vaʼekue ohecha pornografía, heʼi: “Ahechávo peteĩ kuñataĩ porã, amañase voi hese dos térã tres vése, péro añehaʼã ajejoko, amaña ótro ládo ha haʼe chejupe: ‘¡Eñemboʼe Jehovápe! ¡Koʼag̃aite voi eñemboʼe!’. Ha añemboʼepávo, ojehasavéma chehegui” (Mateo 6:9, 13; 1 Corintios 10:13).
Epensamínte avei heʼi vaʼekuére Ñandejára rembiguái Job: “Che añemoĩ peteĩ ñeʼẽme che resakuéra ndive, ani hag̃ua amaʼẽ kuñataĩ rehe aiko hag̃ua hendive” (Job 31:1, ÑÑB). Eñehaʼãkena nde avei ejapo upéicha.
Peteĩ konsého: Upeichahágui rehecháramo peteĩ taʼanga tieʼỹ, ensegída remaña vaʼerã ótro ládo. Ejapo pe salmísta ojapo haguéicha, haʼe ojerure vaʼekue Ñandejárape: ‘Ani reheja che resa omaña umi mbaʼe ndovaléivare’ (Salmo 119:37).
2: Eñatende mbaʼérehepa repensa hína
Enterove ningo ñaneimperfékto ha upéicha rupi sapyʼánte ñañehaʼã vaʼerã ani hag̃ua ñapensa térã jajapose umi mbaʼe noĩporãiva. La Biblia heʼi: “Káda uno ñañemoñuhã, jahejávo umi mbaʼe jajaposéva ñandestira ha ñanembotavy. Umi mbaʼe jajaposéva oñembohapóramo ñande pyʼapýpe, upéva omoheñói pekádo” (Santiago 1:14, 15). ¿Mbaʼépa ikatu jajapo ani hag̃ua jaʼa upe ñuhãme ha ñañehundi?
Sapyʼánte oúramo ndéve ne akãme umi mbaʼe noĩporãiva, nemanduʼa vaʼerã nde ikatuha redesidi mbaʼépa rejapóta, resegítapa repensa hese térãpa remboykéta. Eñehaʼãkena emboyke umi pensamiénto kyʼa. Ani voi rembojere ne akãme umi mbaʼe tieʼỹ. Tomás, peteĩ kuimbaʼe ojepokuaámi vaʼekue ohecha pornografía Internétpe, heʼi: “Añehaʼã apensa umi mbaʼe iporãvare, aipeʼa hag̃ua che akãgui umi mbaʼe kyʼa ahecha vaʼekue. Ijetuʼu chéve, ha heta vése haʼa jey vaʼekue upe vísiope, péro upéi chepuʼakáma hese. Koʼág̃a añatendevéma mbaʼérehepa apensáta”. Elsa heta oñehaʼã vaʼekue imitãkuñáme ani hag̃ua hoʼa tekokyʼápe, ha koʼág̃a omombeʼu mbaʼépa oipytyvõ chupe: “Añehaʼã siémpre areko ajapo vaʼerã ha añemboʼe meme Jehovápe. Upéva chepytyvõ ani hag̃ua apensa umi mbaʼe ikyʼa térã itieʼỹvare”.
Peteĩ konsého: Pyaʼe reñemboʼe vaʼerã repensase jave umi mbaʼe tieʼỹre. Eñehaʼã epensa “opa mbaʼe añetévare, iñimportánteva, hekopeguáva, ipotĩva, ñanemomýiva japorohayhu hag̃ua, herakuã porãva, opa mbaʼe iporãvare ha opa mbaʼe ikatúvare ojeguerohory” (Filipenses 4:8).
3: Eñatende moõpa repyrũ hína
Ñapensaitereíramo peteĩ mbaʼe noĩporãivare, ha ñandegustáramo voi katu, oñepresentávo peteĩ oportunida katuete jaikéta provlémape (Proverbios 7:6-23). ¿Mbaʼépa ikatu rejapo ani hag̃ua reʼa umi mbaʼépe?
La Biblia omeʼẽ ko konsého: “Oikokuaáva ohecha yvykua ha ojere chugui, heko tarováva katu ohónte ha hoʼa pype” (Proverbios 22:3). Upévare reñatende vaʼerã moõpa repyrũ hína. Rehechakuaáramo peteĩ mbaʼe ikatuha ndegueraha vai, rejere vaʼerã chugui (Proverbios 7:25). Felipe yma ojepokuaa vaʼekue ohecha pornografía, péro upéi oheja upe vísio vaiete. Haʼe heʼi: “Amoĩ che komputadóra peteĩ lugár enterove ikatutahápe ohecha aiporu jave. Avei amoĩ chupe peteĩ prográma ovlokeáva umi taʼanga térã ñeʼẽ tieʼỹ, ha aiporu che komputadóra oĩ jave ótra persónante”. Tomás, ñañeʼẽma hague ko artíkulope, heʼi: “Ndahechái umi pelíkula ikatu vaʼerãichagua chemoakãraku ha ndajeheʼái umi hénte iñeʼẽ tieʼỹvare. Ndaʼasevéima upe ñuhãme”.
Peteĩ konsého: Rehecha vaʼerã mbaʼépepa nekangy ha epensáma voi mbaʼépa rejapóta oñepresentáramo ndéve peteĩ tentasión (Mateo 6:13).
¡ANI REÑENTREGA!
¿Mbaʼépa ikatu rejapo reʼa jeýramo peteĩ tentasiónpe? Reñehaʼã meme vaʼerã ha ani reñentrega. La Biblia heʼi: ‘Pe hekopotĩva hoʼáramo jepe siete vése, katuete opuʼã jeýta’ (Proverbios 24:16, ÑÑB). Upeichaite, nde Ru yvagapegua nepytyvõta repuʼã jey hag̃ua, péro upearã reheja vaʼerã chupe tanepytyvõ. Eñehaʼãkena emombarete nde jerovia restudia memévo la Biblia ha eñemboʼe Ñandejárape nde pyʼaite guive. Upearã tuichaiterei nepytyvõta umi rreunión ojejapóva kongregasiónpe. Avei Ñandejára opromete enterovépe: ‘Che romokyreʼỹ ha katuete roipytyvõta’ (Isaías 41:10).
Carlos, ñañeʼẽma hague iñepyrũme, heʼi: “Ijetuʼu vaʼekue chéve ahejaite hag̃ua pe pornografía. Heta vése haʼa jey ko mbaʼépe, péro Jehová chepytyvõ rupi ahejaite”. Dylan, ñanemanduʼa hague avei iñepyrũme, heʼi: “Ikatu kuri aha pe otélpe che kompañéra de traváhondi rojedivertimi hag̃ua sapyʼaite, péro ajedesidi ha haʼe chupe ndahamoʼãiha. Igustoiterei ningo ñane konsiénsia ipotĩramo, ha iñimportanteveha katu, aikuaa Jehová ovyʼaha chereheve”.
Jehová ovyʼaitereíta avei nendive reñehaʼãmbaitéramo nderekopotĩ ha regueropuʼaka umi tentasión oñepresentáva ndéve (Proverbios 27:11).
[Nóta]
Oñekambia herakuéra.
[Nóta oĩva taʼanga ndive páhina 11]
Upeichahágui rehecháramo umi taʼanga nemoakãrakútava, remaña vaʼerã ótro ládo
[Nóta oĩva taʼanga ndive páhina 11]
Repensáramo sapyʼánte umi mbaʼe tieʼỹre, upepete reñemboʼe vaʼerã
[Nóta oĩva taʼanga ndive páhina 12]
“Aiporu che komputadóra oĩ jave ótra persónante”
^ ***w14 15/4 páh. 19-20 Avave ndaikatúi ombaʼapo mokõi patrónpe g̃uarã***
ohendúvo isy ha itúvape oñemongeta jave Jehováre ha ohechávo mbaʼéichapa haʼekuéra oservi chupe.
NDAIKATÚI JAIKUAAPA UMI MBAʼE OIKÓTAVA
8 Umi ohóva ombaʼapo ótro tetãme okalkuláma mbaʼe mbaʼépa ikatu ohasa ha mbaʼe sakrifísiopa ojapóta, péro amo ipahápe ndaikatúi oikuaapa umi mbaʼe ohasátava (Prov. 22:3). Liliana oho rire ombaʼapo ótro paíspe, haʼe, iména ha imemby oñepyrũma ojohechagaʼu. Jorgito oporandu ha oporandu jepi chupe: “¿Mbaʼére piko chereja rei mama?”. Liliana heʼi kuri méserente ohotaha, péro oñepyrũma ohasa unos kuánto áño, ha ohechakuaáma mbaʼéichapa ifamília tuicha okambia. Imemby kuimbaʼe noñeʼẽguasuvéi hendive ha nomombeʼuvéi chupe umi mbaʼe oñandúva. Liliana imanduʼa asy: “Koʼág̃a che memby ndacherayhuvéi”.
9 Tuvakuéra ndoikóiramo ifamíliandi, tuicha operhudika chupe, koʼýte michĩramo umi mitã ha heta tiémpo oĩramo mombyry chugui. Liliana heʼi Jorgítope hesehápe ojesakrifikaha, péro Jorgito nopensái upéicha. Haʼe oñandu isy oheja reiha chupe. Ñepyrũrã oñeñandu vai isy noĩri haguére hendive, péro tiémpo rire ostorváma chupe ou vove de visíta. Jorgito opensa natekotevẽveimaha iñeʼẽrendu isýpe ni ohechauka ohayhuha chupe (elee Proverbios 29:15).
10 Liliana oĩ mombyry Jorgítogui, ha ojapo porãségui ombou chupe pláta ha heta rregálo. Péro ohechakuaa avei upéicha operhudikaha chupe. Ha oñemeʼẽʼỹre enkuénta, omboʼéma kuri oikóvo imembýpe iporãveha omotenonde umi mbaʼerepy omotenonde rangue ijerovia ha ifamília (Prov. 22:6). Jorgito heʼími chupe: “Epytánte nde upépe ha egueruka chéve rregálo”. Liliana ohechakuaa ndaikatuiha omongakuaa imembýpe por kárta, por teléfono ni Internet rupive. Haʼe heʼi: “Internet rupive ningo ndaikatúi reañuã ne membýpe ni remoñeno chupe oke hag̃ua”.
11 Liliana ningo ndahaʼéi Jorgítoguinte oñemomombyrýva, síno oñemomombyry avei ohóvo Jehovágui ha iménagui. Haʼe una ves por semána rupínte osẽ opredika ha oho rreunionhápe. Ipatrón katu manterei ohaʼã mimi chupe. Liliana ha Carlos mombyry oĩ ojuehegui, upévare omombeʼu iprovlemakuéra ha umi mbaʼe oñandúva ótra persónape ha haimete oñomoakãratĩ hikuái. Liliana ohechakuaa ndaikatuiha okumpli pe mandáto vívliko heʼíva umi omendáva ‘omeʼẽ vaʼerãha ojupe oikotevẽva’. Haʼekuéra oĩ rupi mombyry ojuehegui ndaikatúi heʼi ojupe umi mbaʼe oñandúva, oñoañuã, oñakarama ojopóre, opukavy ojupe, térã ohechauka ‘ojoayhuha’ (1 Cor. 7:3, 5; Cant. de Cant. 1:2). Avei mokõivéva ndaikatúi oservi porã Jehovápe ifamília ndive. Liliana imanduʼa: “Peteĩ aty guasúpe ojeʼe vaʼekue pe estúdio de família iñimportantetereiha ikatu hag̃uáicha jajesalva Jehová ára guasu ou vove. Upe guive ahechakuaa tekotevẽha aha jey che rógape ha añehaʼã amombarete che jerovia ha arrekupera jey che família”.
KONSÉHO PORÃ HA KONSÉHO VAI
12 Liliana odesidi oho jey ifamíliandi. Umi ansiáno ikongregasiongua oguerohory chupe ohechauka haguére ipyʼaguasuha ha ojeroviaha Ñandejárare. Péro oĩ ermáno ha ermána oikóva avei mombyry ifamíliagui ha oakonseha vaíva chupe. Osegi rangue hikuái iñehémplo, oñehaʼã okonvense chupe opyta hag̃ua. Oĩ heʼíva Liliánape: “Ndéngo pyaʼeterei reju jeýta. ¿Mbaʼéicha piko amo reñemantenéta?”. Kristianokuéra ndoikói vaʼerã omeʼẽ koʼãichagua konsého, upéva rangue omokyreʼỹ vaʼerã “umi kuña imitãvévape ohayhu hag̃ua iménape [ha] imembykuérape”. Avei ‘iguápa hag̃ua hogapýpe’, péro ndahaʼéi mombyry ifamíliagui, síno hogaitépe, ikatu hag̃uáicha oñangareko ifamíliare “ani hag̃ua oñeñeʼẽ vai Ñandejára Ñeʼẽre” (elee Tito 2:3-5).
13 Heta persóna ohejáva ifamília oho hag̃ua ombaʼapo ótro hendápe, omombaʼeve ikostúmbre ha ihentekuérape, koʼýte isy ha itúvape. Oĩ heta kristiáno okakuaáva koʼã kostúmbre rehe, upéicha rupi tekotevẽ ijerovia mbarete hikuái ikatu hag̃uáicha omotenonde Jehovápe ihentekuérape rangue.
14 Peteĩ ermána hérava Carin omombeʼu: “Che ha che ména rombaʼapo tiémpope ótro tetãme, onase che memby hérava Don. Upérõ añepyrũ ramo kuri astudia la Biblia. Entéronte che hentekuéra oipota kuri aguerahauka che memby che sy ha che túvape ikatu hag̃uáicha haʼekuéra omongakuaa peteĩ tiémpore. Péicha ore ikatúta rombaʼapove
^ ***w14 1/5 páh. 11 Jaikuaave hag̃ua***
JAIKUAAVE HAG̃UA
¿Mbaʼérepa oñemopẽ vaʼekue hetyma umi mbaʼe vai apohágui oñemosaingo rire yvyráre?
Jesús ha mokõi mbaʼe vai apohápe oñemosaingórõ guare pe yvyráre, umi hudío ojerure Pilátope oñehetymamopẽ hag̃ua umi kuimbaʼépe ha omano rire oñemboguejy hag̃ua hetekue upégui (Juan 19:31).
Pe Léi Mosáika heʼi vaʼekue peteĩ persóna oñemosaingóva omano hag̃ua, ndovaleiha ojeheja “osaingo yvyráre pyhare pukukue” (Deuteronomio 21:22, 23). Ha amalisia, oiméramo jepe peteĩ rrománo la omosaingokáva peteĩ mbaʼe vai apohápe, umi hudío lomímonte okumpli vaʼerã pe Léi heʼíva. Upéicha rupi haʼekuéra ojerure vaʼekue oñemopẽ hag̃ua hetyma Jesús ha umi mokõi mbaʼe vai apohágui, ikatu hag̃uáicha pyaʼeve omano, ha opreparapáma hag̃ua hikuái hetekue oñotỹ hag̃ua oike mboyve kuarahy térã og̃uahẽ mboyve pe sábado.
Umi oñekondenáva omano hag̃ua, ñepyrũra ojeklava ipy ha ipógui peteĩ yvyráre pe yvýpe. Upe rire oñemoñemboʼy hesevekuéra pe yvyra ha upépe hasyvéntema chupekuéra umi ojeklava hague, ha hete osaingopaite rupi ndaikatúi ni ipytuhẽ. Upéicha rupi, oñehaʼã vaʼerã oñepytaʼã lénto pe klávo rehe ikatu hag̃uáicha orrespira, ha oñemopẽvo chuguikuéra hetyma ndaikatuvéima ojapo upéva ha sapyʼaitépe ipytupa ha omano.
¿Mbaʼéichapa yma ojeporu vaʼekue umi ónda gerrahápe?
David ojuka vaʼekue pe higánte Goliátpe peteĩ óndape. Oiméne oaprende raʼe oiporu upéva oñangarekórõ guare ovechakuérare (1 Samuel 17:40-50).
Umi ehípsio ha asírio odivuha vaʼekue iparére umi kostúmbre orekóva ha opa mbaʼe oiporúva hikuái hetãme, ha umíva apytépe oĩ vaʼekue pe ónda. Peteĩ ónda ojejapo vaʼekue kuéro térã téla pehenguégui, ha oñemosã piólape umi ipúntagui. Upéi ojedovla pe kuéro mbytépe ha oñemoĩ pype peteĩ ita ipéva, orekóva éntre 5 ha 8 sentímetro ha ipohýiva 250 grámorupi. Upe oiporúva ko ónda, ojagarra umi piolaʼígui ha ovolea hatã porã ipo un ládope, upéi opoi un ládo isãgui ha pe ita oveve ohóvo opoise haguepete.
Médio Oriénte gotyo heta ojetopa yvyguýpe umi ita ojeporu vaʼekue gerrahápe yma. Peteĩ soldádo ivaléva ikatu vaʼekue opoi umi ita hatãiterei, éntre 160 ha 240 kilómetro por óra. Ndajaikuaái ningo añete ikatúpa oho hatã peteĩ fléchaicha, péro ikatu vaʼekue avei oporojuka (Jueces 20:16).
[Nóta oĩva taʼanga ndive páhina 11]
Peteĩ pare ojedivuha haguépe umi kuimbaʼe Asiriagua oiporúva ónda
[Roagradese]
© Erich Lessing/Art Resource, NY
^ ***w14 15/5 páh. 12-15 Jasegíkena pe Rrégla de Óro japredika jave***
Ha segundo, ñañehaʼãmbaite vaʼerã jatrata chupe ñande jaipotaháicha umi ótro ñandetrata (1 Cor. 10:24).
3 Heta vése ndahasýi jasegi hag̃ua pe Rrégla de Óro ñane ermanokuérandi, péro Jesús ndeʼíri vaʼekue jatrata porã vaʼerãha chupekuérante. Haʼe ningo oñeʼẽ vaʼekue pe Rrégla de Órore heʼírõ guare mbaʼéichapa jatrata vaʼerã opavave tapichápe, ñane enemigokuérape jepe (elee Lucas 6:27, 28, 31, 35). Ha jasegíramo ko konsého jatrata lájape ñane enemígope, koʼýte jatrata porã vaʼerã umi héntepe japredika jave chupekuéra. Umíva apytépe oĩ hína heta “oñehaʼãva ohupyty jeikove opaveʼỹva” (Hech. 13:48).
4 Koʼág̃a ñahesaʼỹijóta cuatro porandu ñanepytyvõtava japorotrata porã hag̃ua japredika jave: 1) ¿Mávapepa ñañeʼẽ hína? 2) ¿Moõpa ñañeʼẽ chupe? 3) ¿Mbaʼe moméntopepa opyta porãve ñañeʼẽ hag̃ua? ha 4) ¿Mbaʼéichapa ñañepyrũ vaʼerã ñañeʼẽ? Koʼã porandu ñanepytyvõta jahechakuaa hag̃ua mbaʼépa opensa ñande rapichakuéra ha ikatúta jaipuru umi téma ointeresátava chupekuéra (1 Cor. 9:19-23).
¿MÁVAPEPA ÑAÑEʼẼ HÍNA?
5 Japredika jave, ñañemongeta diferénte persóna ndive, ha káda uno oreko ikostúmbre ha iprovlemakuéra (2 Crón. 6:29). Upévare, ñamombeʼu vove pe marandu porã peteĩ tapichápe, ñañeporandu vaʼerã: “Oimérire chéve ojepredika, ¿mbaʼéichapa aipotáta chetrata pe persóna og̃uahẽva cherendápe? ¿Chegustátapa chetratáramo peteĩ extráñoicha? ¿Térãpa aipotáta oikuaa mbaʼeichagua persónapa che?”. Koʼã porandu ñanepytyvõta jatrata hag̃ua káda únope ogustataháicha chupe.
6 Avave ndoipotái ojeʼe hese iñamargadoha. Por ehémplo, ñande jaservíva Jehovápe ñañehaʼãmbaite jasegi pe konsého vívliko heʼíva: “Pene ñeʼẽ akóinte iporã ha ijuky vaʼerã” (Col. 4:6). Upéicharõ jepe, ñaneimperfékto rupi heta vése jaʼe peteĩ mbaʼe upéi ñambyasýva (Sant. 3:2). Ikatu sapyʼánte ñanekoʼẽ vai ha jajahéi peteĩ ñande rapicháre. Ajépa nañandegustamoʼãi upe haguérente ojeʼérõ ñanderehe ñandearhelha. Katuete jaipotáta umi ótra persóna ontende jahasáva ha ohechakuaa nañaimeporãi haguénte. Upéicha avei ñanembaʼerechakuaa vaʼerã ñande rapichakuérandi.
7 Sapyʼánte japredika jave jatopáramo peteĩ persóna ijarhélva ñandéve, ndajajapurái vaʼerã ñapensa vai hag̃ua hese. Ikatu oime ojejopyeterei hendive itravahohápe térã koléhiope, ỹrõ hasy oikóvo. Heta vése umi tapicha ñepyrũrã ijarhél vaʼekue ñandéve, upe rire okambia ohechávo Jehová siervokuéra hory ha orrespetaha chupe (Prov. 15:1; 1 Ped. 3:15).
8 Japredika jave, jajuhu opaichagua tapicha. Umi áño ohasa vaʼekuépe, rrevísta Ñemañaha oguenohẽ mas de 60 ermáno ha ermána rembiasakue umi artíkulo héravape “La Biblia okambia chupekuéra”. Koʼã persóna oikuaa mboyve Jehovápe, haʼe vaʼekue mondaha, pandilléro, ikaʼu, ojedroga, térã hekovai. Avei oĩ umi ombaʼapo vaʼekue polítikape, oñemeʼẽmbaitéva iprofesiónpe ha omoakãva rrelihión japu. Entéro koʼãva ohendu pe marandu porã, oñepyrũ ostudia la Biblia, okambia ha oiko chugui Jehová siérvo. Upévare ndovaléi ñapensa oĩha umi nohendumoʼãiva arakaʼeve pe mensáhe oñeʼẽva Ñandejára Rréinore (elee 1 Corintios 6:9-11). Ñanemanduʼa vaʼerã ‘opaichagua tapicha’ ikatuha oasepta pe marandu porã (1 Cor. 9:22).
¿MOÕPA ÑAÑEʼẼ CHUPE?
9 ¿Moõpa japredika umi héntepe? Pyʼỹinte jaha hogakuérape upearã (Mat. 10:11-13). Ha javyʼa ojerrespetáramo ñande róga ha ñande kosakuéra, ¿ajépa? Amo ipahápe ningo ñandéve g̃uarã iñimportánte ñande róga. Jaipota entéronte orrespeta oikóva ñande rogapýpe ha ñaimese trankílo porã upépe. Upeichaite jarrespeta avei ñane vesinokuérape. Upévare, japredika jave ogahárupi, jahecha vaʼerã oimépa jarrespeta hína ogapy ahéno (Hech. 5:42).
10 Koʼág̃arupi oĩ hetaiterei delinkuénte ha heta ogajára okyhyjepáma oimeraẽ extráñogui (2 Tim. 3:1-5). Upévare ñañatende vaʼerã ani hag̃ua umi hénte odeskonfia ñanderehe. Por ehémplo, ñamoĩ chupe ñag̃uahẽha peteĩ ógape ha jajepopete, péro avave nosẽi oñatende ñanderehe. Naiporãmoʼãi ningo ñamañáramo ventánape, térã jaike voi pe korapýpe. Katuete upéva ndogustamoʼãi pe ogajárape. ¿Ha mbaʼépa opensáta umi vesíno? Añetehápe ñande japredikase opavavépe (Hech. 10:42). Ñamog̃uahẽse pe marandu porã ñane vesinokuérape, ha upéva iporãiterei (Rom. 1:14, 15). Upéicharõ jepe, ñañehaʼãmbaite ani hag̃ua jajapo peteĩ mbaʼe ostorvátava umi héntepe ñande territóriope. Apóstol Pablo ohai: “Ni mbaʼevéicharõ ndorojapói mbaʼeve penemoñepysangátava, ani hag̃ua ojetopa mbaʼeve ivaíva ore servísiope” (2 Cor. 6:3). Jahechaukáramo jarrespetaha umi oikóvape ñande territóriope, ikatu hína ñamokyreʼỹ heta persónape oñeinteresa hag̃ua pe añeteguáre (elee 1 Pedro 2:12).
¿MBAʼE MOMÉNTOPEPA OPYTA PORÃVE ÑAÑEʼẼ HAG̃UA?
11 Ñande jaservíva Jehovápe heta ñanerembiapo. Upévare, ikatu hag̃uáicha ñakumpli ñane rresponsavilidakuéra, jahecha mbaʼépa iñimportanteve ha ñamohenda porã ñane tiémpo (Efes. 5:16; Filip. 1:10). Péro peichahágui oikóramo peteĩ mbaʼe nañahaʼarõiva ha ndaikatúi ñakumpli ñane rembiapo, katuete ñanemorrenega. Upéicha rupi ñañeñandu porã oĩ jave ohechakuaáva ñanerembiapoha ha ndajarekoguasuiha tiémpo ñañatende hag̃ua hese. ¿Mbaʼéichapa pe Rrégla de Óro ñanepytyvõ jarrespeta hag̃ua umi hénte hembiapóvape japredika jave?
12 Jahecha vaʼerã mbaʼe moméntopepa opyta porãve javisita hag̃ua umi ogajárape ñande territóriope. ¿Mbaʼe órapepa umi hénte oĩve hogapekuéra? ¿Mbaʼe moméntopepa itiempove oñatende hag̃ua ñanderehe? Iporã vaʼerã ñañemotiémpo jaha hag̃ua javisita chupekuéra. Heta hendápe umi ermáno otopave ogajarakuérare kaʼaru pytũ. Oiméramo upéicha nde territóriope, ¿ikatúpa remohenda ne tiémpo ikatu hag̃uáicha resẽ repredika ogahárupi umi órape? (Elee 1 Corintios 10:24.) Jehová katuete ñanevendesíta ñañehaʼãramo ñag̃uahẽ umi hénte rendápe opyta porãve jave chupekuéra.
13 ¿Mbaʼéichapa ikatu avei jahechauka jarrespetaha umi ogajárape? Jajuhúramo peteĩ persóna oñatende porãva ñanderehe, ndahaʼéi upe haguérente jahasáma vaʼerã la rrája ha ñandeareterei upépe. Ikatu ningo haʼe omboykéma raʼe itiémpo ojapo hag̃ua peteĩ mbaʼe chupe g̃uarã iñimportánteva. Upévare, jaʼéramo chupe sapyʼaiténte ñañeʼẽtaha, ñakumpli vaʼerã jaʼe haguéicha (Mat. 5:37). Ha ñamohuʼãvo ñane predikasión, ikatu ñaporandu pe ogajárape arakaʼépa opyta porãta chupe jaju jey hag̃ua. Heta maranduhára omombeʼu osẽ porãha jepi heʼíramo: “¿Ikatu piko aju jey rovisita? ¿Ikatúpa rohenói térã agueruka ndéve peteĩ mensáhe aju mboyve?”. Ñañehaʼãramo ñamohenda ñane tiémpo javisita hag̃ua umi héntepe opyta porã jave chupekuéra, jasegi hína Pablo ehémplo. Haʼe heʼi vaʼekue: “Ndajapói umi mbaʼe chévente ideprovéchotava, ikatu hag̃uáicha ameʼẽ gústo entéro tapichápe opa mbaʼépe, ojesalva hag̃ua hikuái” (1 Cor. 10:33).
¿MBAʼÉICHAPA ÑAÑEPYRŨ VAʼERÃ ÑAÑEʼẼ?
14 Epensamína peteĩ persóna nerenoiha por teléfono, péro nde ndereikuaái chupe. Upéi oñepyrũ oñeʼẽ tembiʼúre ha oporandu ndéve mbaʼeichaguápa ndegustave. Katuete reikuaaséta mávapa pe oñeʼẽva ha mbaʼépa oipota. Ikatu ningo nandearhelséi hendive ha upévare rehendu sapyʼami chupe, péro upéi rekortasétama chugui. Koʼág̃a epensami upe nerenóiva oñepyrũre heʼimaha ndéve mávapa haʼe. Avei omombeʼu ndéve ombaʼapoha peteĩ emprésa oipytyvõvape umi héntepe okaru porã hag̃ua ha orekoha informasión ideprovéchotava ndéve. Katuete ñahendusevéta upeichaguápe. Amo ipahápe, jaguerohory peteĩ persóna imbaʼerechakuaávape ha ñanderrespetáva oñeʼẽ jave ñanendive. ¿Mbaʼépa jajapo vaʼerã jatrata hag̃ua avei péicha ñande rapichakuérape japredika jave?
15 Heta lugárpe jaʼe raẽ vaʼerã umi ogajárape maʼerãpa jaha javisita chupekuéra. Ñande ningo jaha ñamombeʼu hag̃ua peteĩ mensáhe haʼekuéra ndoikuaáiva gueteri. Péro upéva ndeʼiséi natekotevẽveimaha ñañepresenta ni jaʼe maʼerãpa jaha. Ñamoĩ chupe ñag̃uahẽre peteĩ ógape jaʼemaha pe ogajárape: “Ikatúramo resolusiona umi provléma oĩva ko múndope, ¿mavaitévapa resolusionáta?”. Jaikuaaháicha, koʼãichagua porandu ñanepytyvõ jepi jaikuaa hag̃ua mbaʼépa opensa peteĩ persóna ha avei ñañepyrũ hag̃ua ñañeʼẽ la Bíbliare. Péro pe ogajára ikatu oñeporandu: “¿Mbaʼe apoha piko kóva? ¿Mbaʼérepa oiméne oporandu chéve upéva? ¿Mbaʼe piko la oipotáva?”. Ñañatende vaʼerã ikatu hag̃uáicha pe ogajára oĩ trankílo ñañemongeta jave hendive (Filip. 2:3, 4). ¿Mbaʼéichapa ikatu jajapo upéva?
16 Peteĩ superintendénte omombeʼu mbaʼépa oipytyvõ jepi chupe predikasiónpe. Ñepyrũrã osaluda pe persónape ha oñepresenta, upéi omeʼẽ chupe pe tratádo Ndépa reñeporandúmava koʼã mbaʼe?, ha heʼi: “Romeʼẽ hína ko informasión opavave tapichápe. Pype oĩ seis porandu iñimportánteva la hénte oikuaaséva jepi”. Ko ermáno omombeʼu umi tapicha heta vése opytaha itrankilove oikuaávo maʼerãpa javisita chupekuéra, ha péicha ikatu ñañemongetamie hendivekuéra. Upe rire heʼi avei oporanduha: “¿Repensámavapa koʼã témare?”. Pe tapicha oiporavóramo peteĩ porandu, pe ermáno oavri pe tratádo ha ohechauka chupe mbaʼépa heʼi la Biblia. Peichaʼỹrõ katu haʼe voi oiporavo peteĩ porandu ha omyesakã ojopyʼỹre pe ogajárape. Añetehápe ningo heta hendáicha ikatu ñañepyrũ ñañemongeta ñande rapichakuéra ndive. Heta lugárpe, umi hénte og̃uahẽva peteĩ ógape ojepokuaa osaluda raẽ, oñemongetaʼimi ambue mbaʼére, ha upe rire ae omombeʼu maʼerãpa ou. Ñanemanduʼákena ñañemoĩ vaʼerãha ñande rapicha lugárpe ha ñañeʼẽ chupekuéra ñanerenduse hag̃uáicha.
JASEGI MEMÉKENA PE RRÉGLA DE ÓRO JAPREDIKA JAVE
17 Upéicharõ, ¿mbaʼéichapa jahechauka jasegiha pe Rrégla de Óro japredika jave? Jahecháma haguéicha, tekotevẽ jatrata káda únope ogustaháicha chupe. Avei jarrespeta vaʼerã pe óga ahéno. Ñañehaʼãmbaite japredika umi óra oĩve jave ogajarakuéra ha itiempove jave hikuái oñatende hag̃ua ñanderehe. Ha jaikuaa vaʼerã mbaʼéichapa umi hénte ojepokuaa oñemongeta upe lugárpe, ani hag̃ua opensa jajopy vaiha chupekuéra, térã odeskonfia ñanderehe.
18 Katuete ningo ñasẽ porãta jatratáramo ñande rapichakuérape ñande jaipotaháicha haʼekuéra ñandetrata. Ñanderory ha ñanembaʼerechakuaáramo, jahechauka mbaʼeichaitépa ñanepytyvõ la Biblia omboʼéva ha ñambotuicha ñande Ru yvagapeguápe (Mat. 5:16). Umi hénte ohendusevéta pe mensáhe ñande voi jarrespetáramo chupekuéra (1 Tim. 4:16). Ha oiméramo umi ñanerendúva oasepta pe marandu porã, térã nahániri, jaikuaa ñañehaʼãmbaiteha ñakumpli porã ñane rembiapo (2 Tim. 4:5). Jasegíkena apóstol Pablo ehémplo. Haʼe heʼi vaʼekue: “Ajapo opa mbaʼe umi marandu porã rehehápe, ikatu hag̃uáicha apredika che rapichakuérape” (1 Cor. 9:23). Upéicharõ, ñañehaʼãkena akóinte jasegi pe Rrégla de Óro japredika jave.
^ ***w14 1/6 páh. 3 Peteĩ vísio ojagarrapaitémava ko múndo***
KO RREVÍSTAPE OÑEHESAʼỸIJO | ¿MBAʼÉPA OPENSA ÑANDEJÁRA PE SIGARRÍLLORE?
Peteĩ vísio ojagarrapaitémava ko múndo
Pe sigarríllo ningo peteĩ asesíno noperdonáiva avavépe.
Umi 100 áño ohasa vaʼekuépe, ojukáma cien millón tapichápe.
Káda áño ojuka seis millón tapichápe.
Peteĩ estúdio ohechauka káda 6 segúndo omanoha peteĩ tapicha pe sigarríllo káusa.
Ha káda día heta hetavéntema oĩ hoʼáva ko ñuhãme.
Umi iñarandúva heʼi la péichante ojesegíramo ojepita, áño 2030-pe amo ocho millónrupima oĩtaha omanóva káda áño upéva káusare. Ha ojeʼe voi síglo 21 opárõ g̃uarã, ojukatamaha mil millón tapichápe upe vísio.
Ndahaʼéi ningo umi opitávante la osufríva, umi ifamília térã hogayguakuéra avei osufri omanóramo peteĩ ohayhúva upe vísio káusare. Avei umi opitáva káda día omombo ipláta upévape ha saʼivéma hemby chupekuéra ojogua hag̃ua ifamíliape hemikotevẽ. Ha ndahaʼéi upévante, umi opitáva hentekuéra seiscientos mílrupi omano káda áño ohetũ haguénte pe sigarríllo ratatĩ. Péicha jahecha enterovénte osufriha pe sigarríllo káusare ha káda áño ojegastaveha avei doktórpe upévare.
Heta mbaʼasýgui ojekuera hag̃ua ojeheka raẽmante vaʼerã ipohãg̃ua, péro ko vísio ndahaʼéi upéicha, entéronte oikuaa porã mbaʼépa tekotevẽ ojapo opoi hag̃ua chugui. Pe doktóra Margaret Chan, direktóra Organización Mundial de la Saludpegua, heʼi: “Yvyporakuérante voi omoñepyrũ vaʼekue ko vísio vaiete ha umi goviérno ha umi hénte oñemoĩramo peteĩ ñeʼẽme anive hag̃ua ojepita, ikatu hína oñesolusiona ko provléma”.
Ko múndo tuichakuére hetáma oñembaʼapo oñesolusiona hag̃ua ko provléma. Por ehémplo, agosto de 2012-pe, 175 paísrupi og̃uahẽ peteĩ ñeʼẽme ojapo hag̃ua opa ikatúva anive hag̃ua ojepitaiterei. Péro oñehaʼãvéramo jepe ndaikatúi okonsegi hikuái upéva. ¿Mbaʼépa ojoko chupekuéra? Heta mbaʼe, umíva apytépe pe propagánda. Káda áño umi ojapóva sigarríllo ogasta hetaiterei pláta, millones de dólares voi, ojapo hag̃ua umi propagánda ostirátava umi héntepe, koʼýte umi kuñanguéra ha mitãkariaʼýpe oikóva umi país imboriahuvévape. Avei pe sigarríllo onvisia umi héntepe, upéicha rupi hetaiterei oĩ opitáva ha ndaikatuvéi oheja, amo mil millónrupima oĩ omanóva ko vísio vaiete káusare. Ha péichante ojesegíramo ojepita, 40 áñope hetaitereivéntema oĩta omanóva.
Heta hénte ohejase asy pe sigarríllo ha ndoikosevéima hembiguáirõ, péro oĩgui umi propagánda oporomoñuhãkuaáva ha imbareteterei rupi ko vísio, ndaikatúi oheja hikuái. Upéicha oiko vaʼekue Naoko rehe, oñepyrũva opita imitãkuña guive. Haʼe heʼi umi propagánda ohechaukaha repita vaʼerãha reĩ hag̃ua a la móda. Ituvakuéra ningo omano vaʼekue kánser de pulmóngui, ha haʼe orekóramo jepe mokõi imembykuñaʼi, osegi opita. Naoko omombeʼu: “Akyhyje vaʼekue chejagarrárõ g̃uarã kánser, ha chepyʼapy avei che membykuéra hasýrõ g̃uarã. Péro ijetuʼueterei vaʼekue chéve aheja hag̃ua pe sigarríllo ha apensa voi arakaʼeve ndaikatumoʼãiha apoi chugui”.
Péro upéi Naoko oheja kuri ko vísio. ¿Mbaʼéichapa ojapo upéva? Pe ótro artíkulope jahecháta mbaʼépa oipytyvõ chupe, ha hetaiterei persónape, opoi hag̃ua pe sigarríllogui.
[Nóta]
Por ehémplo, oñemombeʼu umi héntepe mbaʼérepa ipeligrosoite pe sigarríllo, ojejapo peteĩ prográma oipytyvõva umi héntepe oheja hag̃ua ko vísio, ojeproivi umi sigarríllo propagánda ha umi ojapóvape sigarríllo katu ojekovrave impuésto.
^ párr. 4 (1 Cor. 12:1-31) Che ermanokuéra, aipota peikuaa porã umi rregálo oúva Ñandejáragui. 2 Peẽ peikuaa yma pejerovia mboyve, pemombaʼeguasu hague umi ñandejára guaʼu iñeʼẽngúvape, ha pejapo oimeraẽ mbaʼe haʼekuéra oipotáva. 3 Upévare aipota peikuaa avave ndaikatuiha heʼi Ñandejára espíritu rupive: “¡Jesús ningo peteĩ kuimbaʼe aña!”; ha avave ndaikatúi heʼi: “¡Jesús hína ñande Ruvicha!”, ndahaʼéiramo espíritu sánto rupive. 4 Upéicharõ, oĩ diferénte rregálo, péro peteĩ espíritunte. 5 Ha oĩ diferénte tembiapo ñaipytyvõ hag̃ua ótrope, ha upéicharamo jepe peteĩnte ñande Ruvicha. 6 Pe espíritu sánto ojapouka umi héntepe diferénte tembiapo, péro peteĩnte hína pe Ñandejára ojapoukáva umi héntepe umi mbaʼe. 7 Ojekuaa porãiterei mbaʼéichapa pe espíritu sánto oipytyvõ káda únope ojapo hag̃ua iporãva. 8 Por ehémplo, pe espíritu oipytyvõ peteĩme iñeʼẽ arandu hag̃ua; ótrope katu pe espíritu avei oipytyvõ oikuaa hag̃ua peteĩ mbaʼe. 9 Ótrope pe espíritu oipytyvõ ojerovia hag̃ua, ha ótrope pe espíritu avei oipytyvõ oporomonguera hag̃ua. 10 Ótrope oipytyvõ ojapo hag̃ua milágro, ótrope oprofetisa hag̃ua, ótrope katu oipytyvõ ohechakuaa hag̃ua oúpa Ñandejáragui umi mbaʼe ojeʼéva, ótrope oipytyvõ oñeʼẽ hag̃ua diferénte idióma, ha ótrope otradusi hag̃ua umi idióma. 11 Opa koʼã mbaʼe ojapouka peteĩ espíritunte, ha káda únope omeʼẽ umi rregálo haʼe oipotaháicha. 12 Ñande rete ningo peteĩnte, péro oreko heta párte, ha hetáramo jepe umi párte, peteĩnte ñande rete; upéicha avei hína Cristo rete. 13 Añetehápe peteĩ espíritu rupive, enterove jajevautisa oiko hag̃ua ñandehegui peteĩnte, tahaʼe hudío, griégo, umi tembiguái térã umi orekóva liverta. Ha enterovépe oñemeʼẽ upe espíritu. 14 Ñande rete ningo ndoguerekói peteĩ pártente, síno heta. 15 Ñande py heʼíramo: “Che ndahaʼéi po, upévare che ndahaʼéi nde rete rehegua”, ndahaʼéi upe haguérente noĩvéimava ñande retépe. 16 Ñane nambi heʼíramo: “Che ndahaʼéi tesa, upévare che ndahaʼéi nde rete rehegua”, ndahaʼéi upe haguérente noĩvéimava ñande retépe. 17 Ñande rete haʼéramo tesa meménte, ¿moõ piko oĩta ñande apysa? Haʼéramo apysa meménte, ¿moõ piko oĩta ñane tĩ? 18 Péro Ñandejára omoĩ káda párte oĩva ñande retépe haʼe oipota haguéicha. 19 Enterove umi párte haʼéramo peteĩchapánte, ¿moõ piko upéicharamo oĩta ñande rete? 20 Péro oĩ heta párte ha upéicharõ jepe peteĩnte ñande rete. 21 Ñande resa ndaikatúi heʼi ñande pópe: “Naikotevẽi nderehe”; térã ñane akã ndaikatúi heʼi ñande pýpe: “Naikotevẽi penderehe”. 22 Upéva rangue, ñande retépe jareko umi párte haʼetéva ikangyvéva, péro añetehápe ñaikotevẽterei hesekuéra. 23 Umi párte ñande ñapensáva ivaiha, umíva ñamoʼã porã, ha péicha umi párte ñaguerotĩva, umíva ñamoporãve. 24 Umi párte iporãvéva katu noikotevẽi mbaʼeve. Upéicharõ, Ñandejára ojapórõ guare ñande rete, omombaʼeve umi párte oikotevẽvape. 25 Ojapo upéicha ani hag̃ua oĩ joavy ñande retépe, síno káda párte ojepyʼapy hag̃ua umi ótrore. 26 Peteĩva ohasa asýramo enterove umi ótro ohasa asy hendive, ha peteĩvape oñembotuicháramo, enterove umi ótro ovyʼapa hendive. 27 Upéicharõ peẽ hína Cristo rete, ha káda uno haʼe peteĩ párte oĩva hetépe. 28 Ha Ñandejára omoĩ káda únope kongregasiónpe: primero umi apóstol, segundo umi proféta, tercero umi mboʼehára; upéi umi milágro, podér oñemonguera hag̃ua, oñepytyvõ hag̃ua umi oikotevẽvape, katupyry oñemoakã hag̃ua, ha diferénte idióma. 29 Naentéroi ningo apóstol, ¿ajépa? Naentéroi proféta, ¿ajépa? Naentéroi mboʼehára, ¿ajépa? Naentéroi ojapo milágro, ¿ajépa? 30 Naentéroi oreko podér oporomonguera hag̃ua, ¿ajépa? Naentéroi oñeʼẽ diferénte idióma, ¿ajépa? Naentéroi otradusi, ¿ajépa? 31 Pesegíkena peñehaʼã pehupyty umi rregálo tuichavéva. Che katu ahechaukáta peẽme peteĩ tape ijojahaʼỹva.
^ párr. 15 (Rom. 16:1-27) Apresenta peẽme ñane ermána Fébepe, haʼe oservi kongregasión oĩva Cencréaspe. 2 Aipota perresivi porã chupe ñande Ruvicha rérape, ojejapoháicha ermanokuéra apytépe, ha peipytyvõ chupe opa mbaʼe oikotevẽvape. Haʼe voi ningo hetápe oipytyvõ vaʼekue, umíva apytépe che avei aime. 3 Saludomi chéve Prisca ha Áquilape, che irũnguéra Cristo Jesús rembiapópe, 4 chupekuéra haimete ojejuka cherehehápe, ha aagradese chupekuéra, péro ndahaʼéi voi che añónte, síno entéro kongregasión tetã ambuegua. 5 Salúdo avei pe kongregasión oñembyatývape hogapekuéra. Salúdo che ermáno ahayhuetéva Epénetope, Ásiape haʼe raẽvete ojerovia vaʼekue Cristo rehe. 6 Salúdo Maríape, haʼe heta ombaʼapo penderehehápe. 7 Salúdo Andrónico ha Júniaspe, che hentekuéra oĩ vaʼekue chendive kárselpe. Haʼekuéra aréma ojerovia hague Crístore, che ajerovia mboyvéma voi, ha umi apóstol akóinte imanduʼa porã hesekuéra. 8 Saludomi chéve Ampliátope, che ermáno ahayhuetéva ha oservíva ñande Ruvichápe. 9 Saludomi Urbánope, ñane irũ Cristo rembiapópe, ha che ermáno ahayhuetéva Estáquispe. 10 Salúdo Apélespe, ojeroviáva ipyʼaite guive Crístore. Salúdo Aristóbulo rogayguakuérape. 11 Salúdo che pariénte Herodiónpe. Salúdo Narciso rogayguakuérape oservíva ñande Ruvichápe. 12 Saludomi chéve Trifena ha Trifósape, kuñanguéra ndeguápava ombaʼapo kyreʼỹva ñande Ruvicha rehehápe. Salúdo Pérsidape, ñane ermána jahayhuetéva, haʼe heta ombaʼapo ñande Ruvicha rehehápe. 13 Salúdo Rúfope, ñande Ruvicha rembiporavo ha isýpe, haʼéngo che sýicha avei. 14 Salúdo Asíncritope, Flegóntepe, Hérmespe, Patróbaspe, Hérmaspe ha umi ermáno oĩvape hendivekuéra. 15 Salúdo Filólogope, Júliape, Neréope, iñermánape, Olímpaspe, ha entéro umi ermáno oĩvape hendivekuéra. 16 Pejosaludávo peñohetũ. Entéro kongregasión Cristo mbaʼéva orahauka peẽme salúdo. 17 Koʼág̃a añemoñeʼẽ peẽme che ermanokuéra, pekontrola hag̃ua umi oporomoingo vaívape ha omoñepysangáva ótrope. Koʼãva oñemoĩ umi mbaʼe peaprende vaʼekuére ha ndaipotái pejeheʼa hesekuéra. 18 Umichagua kuimbaʼe ndahaʼéi ñande Ruvicha Cristo rembiguái, síno ojapo hete oipotávante; oiko iñeʼẽkuaa ha ombojuruheʼẽ umi isónsovape, ha péicha ombotavy chupekuéra. 19 Opavave ohechakuaa peẽ peneñeʼẽrenduha, upévare avyʼa pendereheve, péro aipota penearandu pejapo hag̃ua iporãva ha peneinosénte umi mbaʼe vairã. 20 Koʼẽrõite Ñandejára omeʼẽva pyʼaguapy, omeʼẽta peẽme autorida pembochipe hag̃ua Satanáspe. Ñande Ruvicha Jesús taimbaʼeporã penendive. 21 Orahauka peẽme salúdo Timoteo, chemoirũva che rembiapópe, Lucio, Jasón ha Sosípatro, koʼãva hína che hentekuéra. 22 Che, Tercio, ahaíva ko kárta, posaluda ñande Ruvicha rérape. 23 Pendesaluda avei Gayo, haʼe cherresivi vaʼekue hógape ha upépe oñembyaty avei pe kongregasión. Erasto, haʼéva tesoréro ko siudapegua, ha iñermáno hérava Cuarto orahauka avei peẽme salúdo. 24 —— 25 Umi marandu porã che aikuaaukáva ha pe notísia oñeʼẽva Jesucristo rehe, ohechauka Ñandejára ikatuha penemombarete. Koʼã marandu oĩ pe sekréto marangatu apytépe, oñeñongatu vaʼekue heta tiémpore ha Ñandejára añoite ikatu omyesakã upéva. 26 Péro koʼág̃a ojekuaauka upe sekréto, ha umi profesía rupive entéro tetã oaprende ko sekréto marangatu. Péicha oiko Ñandejára oikovéva opa árare omanda rupi. Haʼe oipota opa tetã ojerovia hese ha iñeʼẽrendu chupe. 27 Jesucristo rupive opa árare toñembotuicha Ñandejárape, haʼeñoite hína pe iñarandúva. Taupéicha.